Wikipedia papwiki https://pap.wikipedia.org/wiki/P%C3%A1gina_Prinsipal MediaWiki 1.47.0-wmf.23 first-letter Medio Spesial Diskushon Usuario Diskushon usuario Wikipedia Diskushon Wikipedia Fail Diskushon fail MediaWiki Diskushon MediaWiki Malchi Diskushon malchi Yuda Diskushon yuda Kategoria Diskushon kategoria TimedText TimedText talk Module Module talk Event Event talk 2 8649 206449 206282 2026-10-08T08:15:48Z Caribiana 8320 206449 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ Pending: [[Playanan di Kòrsou]] - [[Tragalus]] - [[Salario minimo]] - [[Florin karibense]] (aanvulling) - [[Yudansa pa desaroyo]] - [[Michelangelo Winklaar]] - [[PDVSA]] (aanvulling) - [[Antilliaanse Verffabriek]] - [[Francio Guadeloupe]] - [[Tula]] (aanvulling) - [[Medardo de Marchena]] (aanvulling) - [[Damen Shiprepair Curacao]] -------------------- Progressief Nederland (PRO) ta un partido polítiko hulandes di izquierda[4] ku un karakter sosial-demokrátiko i bèrdè. E partido a wòrdu fundá dia 1 di yüli 2026, komo un fushon di GroenLinks i Partido Laborista (PvdA), despues di un desishon di fushon ku a wòrdu tumá dia 13 di yüni di e aña ei.<ref>{{Citeer web|url=https://npokennis.nl/longread/8214/wat-is-progressief-nederland-(pro)|titel=Wat is Progressief Nederland (PRO)?|datum=2026-06-03|website=NPO Kennis}}</ref> == Organisashon == PRO tin 108.588 miembro, loke ta hasié e partido mas grandi ku ta basá riba miembresia na Hulanda. Jesse Klaver ta e lider polítiko. Den un cantidad di organo, ainda e partido ta representa bou di e nomber GroenLinks-PvdA. Te ku 18 di sèptèmber 2026, PRO tabatin 108.588 miembro.[1] Esaki ta hasié e partido mas grandi ku ta basá riba miembresia na Hulanda. For di 1 di òktober 2026, e partido tin un direktiva presidí pa Kitty Jong. PRO su organisashon hubenil yama PROTESTA. Su instituto di investigashon ta wòrdu yamá e Instituto Sientífiko pa Solidaridat (WIS). E fundacion internacional di e partido yama PRO International. PRO ta representá den hopi munisipio i p’esei tin un kantidat grandi di filialnan lokal. Na nivel nashonal, e partido tin vários ret, ku por wòrdu kategorisá den retnan temátiko i retnan di komunidat. Miéntras ku retnan temátiko ta enfoká riba un tópiko spesífiko—manera kultura, sostenibilidat òf edukashon—rednan di komunidat ta mas amplio den alkanse i dirigí na miembronan ku un antecedente òf posishon kompartí. Na òktober 2025, e partido a anunsiá plannan pa establesé un sekshon lokal na [[Boneiru]]; inisialmente, e sekshon boneriano aki lo sirbi primordialmente un funshon di sosten i lo no partisipá na elekshon di konseho insular 2027. E lansamentu ofisial ta previsto pa dia 28 di òktober 2028, dunando e partido un presensia organisatorio permanente riba e isla.<ref>Hans Hofstra, [https://www.bonaire.nu/nieuws/politiek-bestuur/96984/progressief-nederland-richt-afdeling-op-bonaire-op-maar-doet-niet-mee-aan-eilandsraadsverkiezingen Progressief Nederland richt afdeling op Bonaire op maar doet niet mee aan eilandsraadsverkiezingen], bonaire.nu (7 di òktober 2026)</ref> {{Appendix}} ----------- {{Variante|c}} {{Infobox edificio | variante = c | nomber = Government Guesthouse | imagen = Government Guest House, Island Council (Eilandsraad), Sint Eustatius, 2025 - 02.jpg | descripcion = foto uit 2025 | sede = [[Oranjestad (Sint Eustatius)|Oranjestad]], [[Sint Eustatius]] | status = monumento }} '''The Government Guesthouse''' ta un kompleho di edifisio den e sentro históriko di [[Oranjestad (Sint Eustatius)|Oranjestad]], kapital di [[Sint Eustatius]]. E ta un [[monumento]] rekonosé ofisialmente den [[Hulanda Karibense]], bou di número di monumento U08.<ref>Openbaar Lichaam Sint Eustatius, [https://www.statiagovernment.com/fileadmin/Files/Documents/Ordinances/2024/A.B._2024_no._03_Afkond_ROP_Eux_2023__1___1_.pdf Afkondigingsblad van Sint Eustatius - Besluit van de eilandsraad van 21 september 2023 no.12 tot vaststelling van het Ruimtelijk Ontwikkelingsplan Sint Eustatius 2023], 18 juli 2024</ref> Un kamp militar tabata situá riba e sitio aki for di por lo ménos e añanan 1720.<ref name="GSJG">Gay Soetekouw en Joanna Gilmore, St. Eustatius historical walking tour guide, 2007, pag. 45</ref> E kompleho tabata sede di mando di [[Marina Real|Marina Real di Hulanda]].<ref name="SXM Talks" /> Tambe e tabata sirbi komo lugá di akohida pa gobernadornan di [[Antias Hulandes]] ku tabata bishita e isla for di [[Kòrsou]], i pa ofisialnan ku tabata yega for di [[Sürnam]] i e islanan di Karibe franses.<ref name="Rijksvastgoedbedrijf" /> E nòmber ''Government Guesthouse'' ta referí na e funshon ku e propiedat a haña na 1924, ora el a bira un residensia pa bishitantenan ofisial.<ref name="L&E" /> El a mantené e funshon aki te den añanan 1960.<ref name="GSJG" /> For di [[siglo 18|siglo diesocho]], [[Old Gin House]] tambe tabata sirbi komo akohida pa bishitantenan, aunke hopi bishitante tabata preferá di keda drumi riba nan barku.<ref name="L&E" /> == Descripcion == Canalnan chikito ta core atraves di e patio, dirigiendo awa den un tanki. Adicionalmente, e edifisio ta konta ku un kelder ku ta kontené un kamber, dos sèl i un fòrnu grandi. E ta un struktura di dos piso ku un dak bòltu. E murayanan ta konstruí di blòki geel di IJssel.[2] E uso di blòki komo material di konstrukshon—na un tempu ku mayoria di otro kasnan tabata wòrdu konstruí di palu—ta indiká ku esaki tabata un di e edifisionan mas importante di e isla.[6] Proseduranan hudisial tambe a tuma lugá aki. Ora e kastigu di morto a wòrdu dicta, e persona kondená a wòrdu hibá via un *tripa* (baranka òf baranka di awa di áwaseru) pa Crook’s Castle, kaminda e sentensia a wòrdu ehekutá.<ref name="Rijksvastgoedbedrijf">Rijksvastgoedbedrijf, [https://www.rijksvastgoedbedrijf.nl/actueel/nieuws/2024/07/01/het-zichtbare-verleden-van-de-slavernijgeschiedenis Het zichtbare verleden van de slavernijgeschiedenis], 1 juli 2024</ref> E edifisionan a wòrdu konstruí i mantené pa hendenan sklabisá.<ref name="Rijksvastgoedbedrijf"/> E edifisio a pasa dor di vários renobashon, inkluyendo na fin di añanan 1970, 1992 i 2017.<ref name="L&E">Landschap en Erfgoed van Sint Eustatius, [https://www.cultureelerfgoed.nl/site/binaries/site-content/collections/documents/2026/01/01/landschapsbiografieen-saba-sint-eustatius/the-historical-gem-landschap-en-erfgoed-van-sint-eustatius.pdf The historical gem], 2026, pag. 69 en 100</ref><ref name="LP">Lonely Planet, [https://www.lonelyplanet.com/points-of-interest/government-guesthouse/1396388 Government Guesthouse]</ref><ref name="SXM Talks">SXM Talks, [https://www.sxm-talks.com/the-daily-herald/restoration-ongoing-on-statia-govt-guesthouse/ Restoration ongoing on Statia Govt. Guesthouse], 11 mei 2017</ref> Den siglo 21, e ta sirbi como sede di [[Konseho Insular|Konseho Insular di Sint Eustatius]].<ref name="SXM Talks" /> E gabinete di e [[gezaghebber]] tabata situá na e piso abou, mientras cu e sala di konseho insular ta situa na e piso ariba.<ref name="LP" /> Un eskultura di brons di e popular banda local, [[Hippie Band]], ta para den e hardin publico dilanti di e edificio.<ref name="GSJG" /> Na 2026, e agencia "Rijksvastgoedbedrijf" di Hulanda ta na punto di traspasá e edificio bek na e órgano públiko di Sint Eustatius. Durante e reformanan konstitushonal di 10 di òktober 2010, tur derecho di propiedat di eks-Antia Hulandes denter di e munisipionan spesial nobo di Boneiru, Saba, i Sint Eustatius a keda traspasá pa pais Hulanda. E propiedat awor ta wòrdu debolbi na e órgano públiko di Sint Eustatius.<ref>[https://dossierkoninkrijksrelaties.nl/2026/10/04/government-guesthouse-wordt-weer-eigendom-sint-eustatius/ Government Guesthouse wordt weer eigendom Sint Eustatius], dossierkoninkrijksrelaties.nl (4 di october 2026)</ref> {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =|titulo=Government Guesthouse}} {{References}} }} ''The Government Guesthouse''' ta un kompleho di edifisionan den e sentro históriko di [[Oranjestad]], [[Sint Eustatius]]. E ta un [[monumento]] rekonosé ofisialmente den Hulanda Karibense, ku número di monumento U08.[[1]] Un kazerne militar tabata situá riba e sitio aki for di por lo ménos e añanan 1720.[[2]] E kompleho tabata albergá e sede di mando di e [[Marina Real di Hulanda]].[[3]] Tambe e tabata sirbi komo lugá di akohida pa gobernadornan di [[Antias Hulandes]] ku tabata bishitá e isla for di [[Kòrsou]], i pa ofisialnan ku tabata yega for di [[Sürnam]] i e islanan di Karibe franses.[[4]] E nòmber ''Government Guesthouse'' ta referí na e funshon ku e propiedat a haña na 1924, ora el a bira un residensia pa bishitantenan ofisial.[[5]] E a mantené e funshon aki te den e añanan 1960.[[2]] For di siglo diesocho, e ''Old Gin House'' tambe tabata sirbi komo akohida pa bishitantenan, aunke hopi bishitante tabata preferá di keda riba nan barku.[[5]] Deskripshon Canalnan chikí ta pasa dor di e patio i ta dirigí awa pa un tanki. E edifisio tin tambe un kelder ku ta kontené un kamber, dos sèl i un fòrnu grandi. E ta un konstrukshon di dos piso ku un dak abòltu. E murayanan ta trahá ku blòki hel di IJssel.[[2]] E uso di blòki komo material di konstrukshon — na un tempu ku mayoria di e otro kasnan tabata trahá di palu — ta indiká ku e edifisio tabata di importansia partikular pa e isla.[[6]] Prosedura hudisial tambe tabata tuma lugá den e edifisio. Ora un tribunal a dicta un kastigu di morto, e persona kondená tabata wòrdu hibá pa un ''tripa'' — un tipo di baranka òf kaminda di awa — te na Crook’s Castle, kaminda e sentensia tabata wòrdu ehekutá.[[4]] Hendenan sklabisá tabata traha na konstrukshon i mantenementu di e edifisionan.[[4]] E edifisio a pasa dor di vários renovashon, entre otro na fin di e añanan 1970, na 1992 i na 2017.[[5]][[6]][[3]] Den siglo 21, e edifisio ta sirbi komo sede di e [[Konseho Insular di Sint Eustatius]].[[3]] E gabinete di e [[gezaghebber]] tabata situá na e piso abou, mientras ku e sala di reunion di e Konseho Insular tabata na e piso ariba.[[6]] Un eskultura di brons di e banda lokal [[Hippie Band]] ta para den e hardin públiko dilanti di e edifisio.[[2]] Na 2026, e Rijksvastgoedbedrijf di Hulanda ta preparando pa traspasá e propiedat bek na e Órgano Públiko di Sint Eustatius.[[7]] Durante e reformanan konstitushonal di 10 di òktober 2010, e derecho di propiedat di e eks-Antias Hulandes den e munisipionan spesial nobo di [[Boneiru]], [[Saba]] i Sint Eustatius a pasa pa Pais Hulanda. E traspaso proponé na 2026 ta trata di devolbé e propiedat na e Órgano Públiko di Sint Eustatius.[[7]] [[:Kategoria:Sint Eustatius]] [[:Kategoria:Historia]] ------------------------ {{Infobox evento | variante = c | nomber = ''The First Salute'' | imagen = Andrew Doria NH 85510-KN.jpg | descripcion = De ''Andrew Doria'' die het eerste saluut ontvangt | fecha = [[16 di novèmber]] [[1776]] | luga = na kosta di [[Sint Eustatius]] }} '''The First Salute''' ta referí na e saludo di kañon ku a wòrdu lòs for di [[Fort Oranje (Sint Eustatius)|Fort Oranje]] na [[Sint Eustatius]] dia [[16 di novèmber]] [[1776]], komo kontesta riba un saludo di e barku merikano ''Andrew Doria''. Algun luna despues di e Deklarashon di Independensia di Merka, esaki a marka e promé rekonosementu di Merka dor di un poder stranhero. E suseso a wòrdu siguí pa e di kuater guera anglohulandes i e sakeo na gran eskala di Sint Eustatius. ==Sentro di komersio== Pa meimei di [[siglo 18|siglo diesocho]], tabatin mas ku setenta plantashi riba e isla unda [[Sklabitut|hende sklabisá]] tabata traha. Un man yen di famianan riku tabata dominá; miéntras ku hopi biaha nan tabata pleita entre nan mes, nan tabata presentá un frente uní semper ora nan interesnan kompartí wòrdu menasá. E tempu ei, komersio mundial tabata strobá pa merkantilismo, un teoria ekonómiko ku tabata mira importashon komo perhudisial i eksportashon komo benefisioso.<ref name="HN">Historisch Nieuwsblad, [https://www.historischnieuwsblad.nl/een-opportunistisch-saluut-aan-het-nieuwe-amerika/ Een opportunistisch saluut aan het nieuwe Amerika], Erik Schumacher, 3 juli 2012, update 7 april 2020</ref> Na 1688, [[West Indische Compagnie]] (WIC) a outorisá komersio internashonal riba e isla di Karibe ku ta sometí na tarifanan abou di importashon i eksportashon. E komersio di katibu tabata relativamente signifikante te na 1730 pero a baha despues. Al kontrario, komersio di koffie, tabako i, riba tur kos, suku a oumentá. E merkansia aki a originá tantu for di e isla mes komo for di islanan ingles i franses den serkania. Komersio liber a wòrdu establesé formalmente na 1756. Komersio riba e isla a ekspandé rápidamente, enbolbiendo produktonan oropeo manera paña, papel, glas, produktonan di lechi i biña.[2] Alrededor di 1780, Benjamin Franklin, un di e fundadónan di [[Estadonan Uni di Amérika|Merka]], a disidí di dirigí pòst?? pa [[Oropa]] via Sint Eustatius.[3] E komersio mas lukrativo tabata enserá armanan nesesario pa e gueranan entre nashonnan oropeo. Pa dos dékada, e isla a disfrutá di prosperidat sin presedente.[1] ==Revolushon merikano== [[File:Declaration of Independence (1819), by John Trumbull.jpg|thumb|Presentashon di e Deklarashon di Independensia na Kongreso dia 28 di yüni 1776, dor di e Komishon di Sinku.]] Durante e Revolushon merikano, e británikonan a para e suministro di arma. Konsekuentemente, e komersio ilegal di arma a floresé riba e isla, ku ganashi riba polvo ku a alkansa te na shen porshento. Hopi biaha e depósitonan tabata asina yen ku mester a warda suku i katuna pafó.[1] E merikanonan a kumpra kasi mitar di tur nan armanan i munishon na Sint Eustatius.[4] Reino Uni tabata furioso riba esaki. El a violá e akuerdonan hasí denter di e aliansa defensivo ku e [[Repúblika di Shete Provinsia Uní di Hulanda|Repúblika di e Shete Hulanda Uni]], ku a inkluí un provishon pa sosten mutuo si kualke di e dos partido wòrdu haña atake. Inisialmente e posishon na [[Den Haag]] tabata cu un lantamento colonial no ta cay bou di e alkanse di e tratado aki. Sinembargo, bou di preshon, un prohibishon riba eksportashon pa e kolonianan merikano a wòrdu finalmente imponé. No obstante, Jan de Windt (1715–1755), e komandante di Sint Eustatius, no a enforsá e prohibishon riba e komersio lukrativo di arma, ni su susesor, [[Johannes de Graaff]]. De Graaff tabata e hòmber mas riku riba e isla, doño di dies plantashi, tres shen hende sklabisá, i diesseis barku merkantil.[1] Diestres estado di Nort Amérika a deklará nan independensia for di Inglatera na 1776, i Sint Eustatius a bira e sentro pa [[Contrabanda|kontrabanda]] di arma pa e nashon yòn ku awor ta nos gran aliado.<ref>{{citeer web|titel=BOVENWINDEN—IX. Roosevelt erkende Statius|werk=[[Amigoe]]|datum=1945-02-26|bezochtdatum=2026-10-05|via=Delpher.nl|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000210240:mpeg21:p003}}</ref> ==The First Salute== Pa yüli 1776, diestres kolonia di Nort Amérika a firma e Deklarashon merikano di Independensia. Dia 16 di novèmber 1776, ''Andrew Doria'' a yega haf di Sint Eustatius pa tuma stòk di arma i munishon. E tabata e promé barku merikano pa drenta haf ku e bandera merikano nobo.<ref name="Stadsarchief">Stadsarchief Amsterdam, [https://www.amsterdam.nl/stadsarchief/stukken/historie/eerste-saluut/ Eerste saluut], 23 april 2019</ref> [[Johannes de Graaff|Gobernador De Graaff]] a ordená pa e barku wòrdu risibí ku pleno honor.<ref name="HN" /> Despues ku ''Andrew Doria'' a tira un saludo den saludo, el a ordená pa debolbé esaki ku un saludo for di Fort Oranje. Unabes ku e barku a mara, el a organisá un resepshon na honor di e kapitan, invitando tur merikano riba e isla.<ref name="HN" /> E merikanonan a konsiderá e saludo komo e promé rekonosementu di Merka dor di un poder stranhero.<ref name="Stadsarchief" /> ==Reakshon for di London== Barkunan ingles tabata presente den haf ora ku e saludonan a wòrdu tirá. Nan a pisa anker i a nabegá pa e isla bisiña di [[Sint Kitts (isla)|St. Kitts]] pa informá tokante e insidente.[5] London a reakshoná furioso, eksigiendo pa [[Tweede Kamer|''Staten Generaal di Hulanda]] kondená e saludo públikamente i duna retiro na De Graaff. Despues a yama De Graaff pa Den Haag pa interogashon, pero el a logra posponé su biahe pa hopi tempu usando vários preteksto, ku ta varia di asuntunan di famia te na malesa di laman. El a yega na 1778 ku un defensa skirbí ekstenso yená ku distorshon i mentira. E ''Staten-Generaal'' a aseptá su defensa, no ménos pasobra ganashi supstansial tabata wòrdu hasí na [[Amsterdam]] for di komersio ku Sint Eustatius.[1] Dor di retené De Graaff, e Repúblika tabatin—den bista britániko—un biaha mas demostrá su inkonfiabilidat komo aliado. Ademas di e falta di sosten den e lucha britániko kontra e revolushonarionan merikano, e Repúblika tambe a buska pa djòin e Liga di Neutralidat Armá na fin di 1780. E inisiativa ruso aki tabata destiná pa protehá flotanan komersial di atakenan di barkunan naval britániko. E chispa ku a sende e di kuater guera anglo-hulandes tabata finalmente un kontrato komersial deskubrí riba un barku kapturá pa e britanikonan;[1] e dokumento tabata den poseshon di Henry Laurens, e embahador merikano designá na Den Haag. Dia 20 di desèmber 1780, e britanikonan a deklará guera kontra e hulandesnan.[6] Almirante George Rodney a haña òrdu pa kapturá Sint Eustatius. E tabatin un renkor personal kontra e isla pasobra materialnan di reparashon a wòrdu mandá pa un flota franses despues ku el a daña esaki severamente. Rodney a yega haf ku dieshete barku naval dia 3 di febrüari 1781; esaki a pone De Graaff entregá e isla na e britanikonan sin resistensia. Rodney a tuma tur e habitantenan di e isla prezu i a deportá nan pa otro islanan den Karibe i pa Gran Bretaña. El a ordená e sakeo di henter e isla i a subasta e botín, ku eksepshon di un porshon supstansial ku el a warda pa su mes. El a biaha pa Gran Bretaña pa motibu di problemanan di gout i prostat. Na kaminda, kasi tur su propiedatnan a wòrdu interseptá pa e fransesnan, lagando e inkapas pa paga debenan den su pais natal. Ademas, komersiantenan britániko di Sint Eustatius a desafiá su konfiskashonnan den korte. Den e Kámara di Komun, lider di oposishon Edmund Burke a hiba un diskurso sensashonal kondenando e sakeo di Rodney.[1] Restourashon di atministrashon insular Sint Eustatius no a keda den man britániko pa hopi tempu. Na novèmber 1781, un atake sorpresa a wòrdu lansa bou di mando franses, i e isla a wòrdu kapturá. E òrdu bieu a wòrdu restourá, i e habitantenan a haña nan poseshonnan debolbí na nan mas leu posibel. Na 1784, Fransia a debolbé soberania riba e isla na Hulanda. Un dékada di gran prosperidat ekonómiko a sigui. De Graaff tambe a regresá na e isla, ounke e biaha aki komo un siudadano privá. Na su morto na 1813, el a laga atras rikesa inmenso.[1] == Konmemorashon == De Graaff ta wòrdu konmemorá komo un héroe di e Revolushon Merikano ku un potrèt den e ''State House'' di estado di [[New Hampshire]].<ref name="HN" /> Na 1939, Presidente Franklin Delano Roosevelt a entrega un plakkaat na Sint Eustatius como reconocimento di “E Prome Saludo”; e ta montá riba e palu di bandera monumental den e plasa na Fort Oranje.<ref>Willem de Bruin, [https://www.john-adams.nl/the-first-salute/ The First Salute], The John Adams Institute</ref> E no tabata presente personalmente, manera tabata spera inicialmente.<ref>{{citeer web|werk=[[Amigoe]]|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010281853:mpeg21:a0028|titel= De feestelijkheden op St. Eustatius|datum=1939-12-30}}</ref> E famia Roosevelt no tabata un deskonosí na e isla. Adolphus Roosevelt i Elizabeth Groebe a kasa einan na 1759.[9] Un plaka ku ta konmemorá e bisentenario di Merka—un regalo di e Islanan Vírgen di Merka—a wòrdu desvelá na 1976, i plachinan ku ta marka “E Promé Saludo,” duná pa e Yu hòmbernan i Yu Muhénan di e Revolushon Merikano, a wòrdu desvelá na 2001 i 2014. Ganadó di Premio Pulitzer Barbara Tuchman a dediká su último buki na “The First Salute.”[10] * On November 16th, 1976 the Postal Service of the Netherlands Antilles commemorates the bicentennial of the first salute to the flag of the United States of America with the issuance of a special series of postage stamps in the values of 25, 40 and 55 cents.<ref>{{Citeer web|titel=Bicentennial of the First Salute to the United States Flag eleven guns for the grand union|werk=[[Amigoe]]|datum=1976-11-13|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2026-09-23|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010460971:mpeg21:p014}}</ref> * Rei Willem-Alexander, Minister Hulandes Rob Jetten, i Sekretario di Estado pa Relashonnan di Reino i Digitalisashon Eric van der Burg lo bishitá Sint Eustatius na novèmber. Djaluna 16 di novèmber, nan lo asistí na e konmemorashon di e di 250 aniversario di “E Promé Saludo.” Servisio di Informashon di Gobièrnu a anunsiá esaki.<ref>[https://www.aruba.nu/nieuws/koninkrijk/95390/koning-en-premier-jetten-naar-sint-eustatius-voor-250-jaar-first-salute-zx6351 Koning en premier Jetten naar Sint Eustatius voor 250 jaar First Salute], aruba.nu (23 di september 2026)</ref> {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =72021410|titulo=De koloniale geschiedenis van het Huis Oranje-Nassau}} {{References}} }} [[:Kategoria:Historia]] ------------------------- {{Infobox persona | variante = c }} '''Johannes de Graaff''' (☆ [[1729]] na [[Sint Eustatius]] - † [[1813]] na [[Sint Eustatius]]), tabata un dirigente kolonial hulandes di [[West Indische Compagnie]], ku a fungi komo gobernador di Sint Eustatius, [[Saba]] i [[Sint Maarten]] di 1776 te ku 1781. E isla tabata un sentro grandi di kontrabando di pólvora di arma pa e merikanonan ora ku Repúblika Hulandes tabatin un polítika ofisial di embarga komersio ku e merikanonan. ==Biografia== [[File:De Graaff estate in Sint Eustatius.jpg|thumb|Ruina di plantashi ‘Graavindal’ riba St. Eustatius, propiedat di De Graaff.]] De Graaff a nase na Sint Eustatius komo yu di Simon de Graaff, un miembro di e konseho insular. De Graaff a haya enseñansa na [[Hulanda]]. Despues ku el a regresá Sint Eustatius, el a kasa ku Maria Heyliger, un yu muhé di e Komandante (Gobernador) na mando, Abraham Heyliger. De Graaff a kuminsa su karera komo komandante militar di Sint Maarten. Na yüli 1751 el a wòrdu nombrá komo sekretario riba Eustatius, ku a bira un haf liber na 1756 i usá mas intensivo dor di Middelburgsche Commercie Compagnie pa komersio di katibu riba Spaña Nobo i e islanan di Karibe. E eksportashon di suku a subi enormemente, e kantidat di barku den haf a redobla; e isla tabata konosí komo e “baraka di oro”.[1] Pa algun aña Thomas Hope i su ruman hòmber tabata enbolbí den e komersio riba e isla. De Graaff a bira e hòmber di mas riku di San Eustatius. Segun informe e tabata doño di dies plantashon, tres shen katibu, dieseis barku di komersio i un kuart di e propiedat rais di e isla. E tabata biba den un villa imponente na e bahia.[2] Na yüli 1775, despues ku Jan de Windt a muri, el a primintí Adrian Hope pa hasi tur kos pa representá Hope & Co riba Eustatius.[3] Dia 5 di sèptèmber 1776 el a wòrdu hasí Komandante (òf Gobernador den idioma di tur dia) di e isla. “Promé Saludo” na Bandera Merikano Wak tambe: E Promé Saludo Sint Eustatius tabata e lugá di mas importante pa trata òf kontrabanda ku merikanonan. Dia 16 di novèmber 1776, na kuminsamentu di e Guera Revolushonario Merikano, e barku di marina merikano USS Andrew Doria, ku e Deklarashon di Independensia Merikano abordo, a yega St. Eustatius. Su capitan a tira un saludo na e bandera Hulandes riba Fort Oranje y Johannes de Graaff a dicidi di contesta e saludo cu once tiro. I asina e Estadonan Uni di Merka a wòrdu rekonosé pa promé bia komo un nashon dor di e saludo aki di onze arma. Gran Bretaña tabata profundamente rabiá pa e komersio ilegal di arma ku tabata operá for di Sint Eustatius i e nengamento di outoridatnan hulandes pa tuma akshon kontra di esaki. De Graaff eventualmente a wòrdu yama bèk pa Hulanda despues di protestanan britániko na gobièrnu hulandes. Den un karta kompañante, Henry Hope a skirbi ku e gobernador lo mester a kontestá e patria.[4] Na 1777, e isla a bin bou di un blokeo britániko debí na e komersio ilísito di arma dor di e Middelburgsche Commercie Compagnie.[5][6] Na 1778 el a splika su motivashonnan i a wòrdu mandá bèk pa Sint Eustatius den e siguiente aña.[7] Pèrdida di isla pa e británikonan Artíkulo prinsipal: Kaptura di Sint Eustatius De Graaff a mantené su posishon te ora ku almirante britániko Rodney, liderando un forsa naval grandi, a kapturá e isla na febrüari 1781.[8] {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =|titulo= }} {{References}} }} [[:Kategoria:Historia]] ------------------------------ {{infobox organisacion | variante = c | tipo = fundashon no-gubernamental | nomber = STENAPA | logo = | imagen = Quill dormant vulcano.jpg | descripcion = Un bista di Parke Nacional Sint Eustatius (Parke Nacional Quill/Boven y [[Parke Nashonal Marino Sint Eustatius|Parke Nacional Marino Sint Eustatius]]). | leyenda = | funda = [[21 di novèmber]] [[1988]]<ref>https://statiapark.org/30th-anniversary/ STENAPA celebrates 30 years], statiapark.org (22 di novèmber 2018)</ref> | fundado = | sede = Oranjebaaiweg 59 | director = Erik Boman | website = }} '''STENAPA''', ofisialmente '''St. Eustatius National Parks Foundation''', ta un organisashon no-gubernamental (NGO) i sin fin di lukro ku ta responsabel pa e maneho i protekshon di áreanan protehá na [[Sint Eustatius]]. E organisashon ta manehá [[Parke Nashonal Marino Sint Eustatius]], [[Parke Nashonal Quill/Boven]] i [[Hardin Botániko Miriam C. Schmidt]].[1] == Historia == STENAPA a surgi na fin di añanan 1980 komo e susesor di Stinapa Statia, e divishon lokal di STINAPA N.A. (''Stichting Nationale Parken Nederlandse Antillen'').<ref>Bestuur Statia Stinapa. "Amigoe". Curaçao, 20-03-1987, p. 8. Geraadpleegd op Delpher op 20-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010650860:mpeg21:p008</ref> E fundashon aki a wòrdu fundá na 1962 pa proteha i maneha zonanan di naturalesa na [[Antias Hulandes]], of ophetonan di [[geologia]], [[arkeologia]] of [[historia]], i pone e zonanan aki na servisio di bienestar, edukashon i rekreashon di e poblashon y di turistanan.<ref>Hoetink, H., & Anink, G. B., Encyclopedie van de Nederlandse Antillen, 1969, Amsterdam, pag. 396-397</ref> STENAPA ta un fundacion sin fin di lucro, no gubernamental (na Hulandes un stichting) cu a wordo funda dia [[21 di novèmber]] [[1988]]. E funcion di e fundacion aki ta proteccion di medio ambiente. STENAPA aktualmente ta manehá Parke Nashonal Marino, Parke Nashonal Quill / Boven, i Hardin Botániko. STENAPA ta un di e miembronan di [[Dutch Caribbean Nature Alliance]]. *1996: Granted a legal mandate by the island government to manage and protect the newly established Statia National Marine Park. *1998: Assigned official authority to manage the Quill and Boven National Parks, shortly followed by the creation of the Miriam C. Schmidt Botanical Garden. == Aktividat == E fundashon ta enkarga cu e maneho di tres parke. Dos parke ta riba e superfisie di tera di e isla; e parke ku ta sobra ta marino i ta rondoná e isla. E área kombiná di e parkenan ta 33 km².<ref>[https://statiapark.wordpress.com/parks/marine-park/ St. Eustatius National Parks], statiapark.wordpress.com</ref> * E Parke Nashonal Marino St. Eustatius ta rondoná e isla for di e marka di awa haltu te na 30 meter (98 pia) di profundidat, i tambe ta abarká dos reserva di Parke Marino. *Parke Nashonal Quill / Boven ta konsistí di dos diferente área òf supsektor. Un ta e stratovolkan inaktivo konosí komo Quill, ku ta den e parti sùit di e isla. E otro área ta un grupo di sinku seru den e parti nort di e isla: Bergje, Boven (esun mas haltu di e sinkunan), Venus, Seru di Gilboa i Seru di Señal. E sinku serunan aki ta e restunan di un otro stratovolkan. *Hardin Botániko Miriam C. Schmidt a kuminsá na 1998. E énfasis prinsipal ta riba espesienan di vegetashon ku ta òf tabata nativo di e isla i e islanan rondó di dje. Tambe tin un área eksperimental kaminda investigadónan ta studiando métodonan pa kontrolá e espesie invasivo problemátiko manera ''Antigonon leptopus'', e mata di wendrùif coralita. == Organisashon == STENAPA ta wordo goberna pa un directiva. E miembronan di directiva no ta ricibi ningun salario. E fundacion ta emplea ocho miembro di personal cu ta administra e fundacion y ta maneha e parkenan. E miembronan di personal ta traha cu stagiaire y boluntarionan di e isla of di exterior. Sede di e organisashon ta King’s Well National Parks Center, ku a wòrdu habri ofisialmente pa [[Beatrix di Hulanda|Prinses Beatrix]] na 2025.<ref>[https://www.bes-reporter.com/news/st-eustatius/66934/former-kings-well-resort-becomes-statias-new-national-parks-centre Former Kings Well Resort becomes Statia’s new National Parks Centre], Bes Reporter (7 di yüni 2024)</ref><ref>[https://statiapark.org/princess-beatrix-visited-st-eustatius-for-reforestation-society-nature-and-the-opening-of-the-new-kings-well-national-parks-center/</ref> E sede, e Ofisina di Parkenan Nashonal i Sentro di Bishitante, ta situá banda di e haf na Lower Town, ku ta e parti kant'i laman di e kapital [[Oranjestad (Sint Eustatius)|Oranjestad]], di kua mayoria ta mas altu, riba un baranka. E parti mas sùit di Lower Town tin bista riba Gallows Bay, na e kosta wèst òf kosta [[Laman Karibe|karibense]] di e isla. {{Appendix}} [[:Kategoria:Sint Eustatius]] '''STENAPA''', ofisialmente '''St. Eustatius National Parks Foundation''', ta un organisashon no-gubernamental i sin fin di lucro ku ta responsabel pa e maneho i protekshon di área protehá na [[Sint Eustatius]]. E organisashon ta manehá e [[St. Eustatius National Marine Park|Parke Nashonal Marino di Sint Eustatius]], e [[Quill/Boven National Park|Parke Nashonal Quill/Boven]] i e [[Miriam C. Schmidt Botanical Garden]].[1] Historia STENAPA a wòrdu fundá na 1988 ku e meta pa protehá área terestre i marino di importansia ekológiko, sientífiko i kultural na Sint Eustatius.[1] Na 1996, e gobièrnu di e isla a duna STENAPA un mandato legal pa protehá i manehá e Parke Nashonal Marino, ku a wòrdu establesé nobo e aña ei. Na 1998, STENAPA a haña tambe e outoridat pa manehá e Parke Nashonal Quill i Boven. Poko tempu despues, e [[Miriam C. Schmidt Botanical Garden]] a wòrdu kreá.[1] STENAPA ta un miembro di e [[Dutch Caribbean Nature Alliance]] (DCNA), un aliansa di organisashonnan di konservashon di naturalesa den e parti karibense di Reino Hulandes.[2] Aktividat STENAPA ta manehá tres área prinsipal di konservashon: e Parke Nashonal Marino, e Parke Nashonal Quill/Boven i e Hardin Botániko Miriam C. Schmidt.[1] Parke Nashonal Marino E [[St. Eustatius National Marine Park|Parke Nashonal Marino di Sint Eustatius]] ta rondoná e isla te na e isóbata di 30 meter. E parke ta inkluí dos reserva marino, un na e parti nort i un na e parti sùit di e isla.[3] Segun e plan di maneho di e parke, e Parke Nashonal Marino tin un área di aproximadamente 2.750 hektárea, inkluyendo e dos reserva marino.[3] Parke Nashonal Quill/Boven E [[Quill/Boven National Park|Parke Nashonal Quill/Boven]] ta konsistí di dos sektor. E sektor di Quill ta inkluí [[The Quill]], un vulkan durmiente ku ta alkansá un haltura di alrededor di 600 meter. E sektor di Boven ta konsistí di e restonan di un antiguo stratovulkan, ku tin varios seru ku tin un haltura di entre 200 i 300 meter.[1] E parke tin un sistema di sendero pa bishitante i ta sirbi tambe pa investigashon sientífiko i monitoreo di biodiversidat. Entre e aktividatnan di investigashon ta inkluí monitoreo di paranan, palomanan, orkidianan, mariposan, abeha i otro espesienan.[1] Hardin Botániko Miriam C. Schmidt E [[Miriam C. Schmidt Botanical Garden]] a wòrdu kreá na 1998. E hardin ta pone énfasis riba espesienan di mata ku ta òf tabata nativo di Sint Eustatius i e islanan den su serkania. E ta kontené tambe un área experimental pa investigashon tokante métodonan pa kontrolá espesienan invasivo, manera ''Antigonon leptopus''.[1] Organisashon STENAPA ta wòrdu goberná pa un direktiva. E organisashon ta traha ku personal, voluntarionan i stagiairenan den e maneho di e área protehá i den proyektonan di investigashon, edukashon i konservashon.[1] STENAPA a habri su nobo sede, e '''Kings Well National Parks Center''', dia 21 di november 2025. [[Beatrix di Hulanda|Prinses Beatrix]] a habri e sentro ofisialmente durante su bishita na Sint Eustatius. E sentro ta sirbi komo e nobo sede prinsipal di STENAPA i ta funshoná komo sentro pa maneho di naturalesa, investigashon i edukashon. E fasilidat tin tambe un laboratorio marino pa sostené trabounan di restorashon i monitoreo di koral.[4][5] -------- Key Milestones in STENAPA’s History *1988: Founded on November 21 by local conservation advocates to protect the island's fragile tropical ecosystems. *1995: Formally registered with the Chamber of Commerce. *1996: Granted a legal mandate by the island government to manage and protect the newly established Statia National Marine Park. *1998: Assigned official authority to manage the Quill and Boven National Parks, shortly followed by the creation of the Miriam C. Schmidt Botanical Garden. *2018: Celebrated its 30th anniversary of continuous environmental stewardship and community conservation. *2025: Welcomed Dutch Caribbean Nature Alliance Dutch Caribbean Nature Alliance patron Princess Beatrix for the opening of the King's Well National Parks Center. Core Conservation Areas *Statia National Marine Park: Encircles the entire island from the high-water line down to the 30-meter depth contour, protecting coral reefs and marine life. *Quill/Boven National Park: Covers terrestrial volcanic landscapes, endangered flora, and fauna like the Lesser Antillean iguana. *Miriam C. Schmidt Botanical Garden: Showcases native and regional island vegetation. The relationship between STENAPA and the Dutch Caribbean Nature Alliance (DCNA) is that of a founding member and a Protected Area Management Organization (PMO).While STENAPA manages the physical parks on St. Eustatius, the DCNA acts as the regional umbrella network that supports, funds, and unites them alongside the national park organizations of the other five Dutch Caribbean islands (Aruba, Bonaire, Curaçao, Saba, and St. Maarten). ------------------ {{variante|c}} {{Infobox artista| variante = c | nomber = Saida Hernandez | nomber completo = Saida Lucilla Antonia Hernandez-Augustina | imagen = | descripcion = | nomber nacemento = | fecha nacemento = [[31 di òktober]] [[1935]] | luga nacemento = {{CUW}} | fecha fayecimento = | luga fayecimento = | nacionalidad = hulandes | residencia = | educacion = | aña activo = 1967 - 2025? | ofishi = artista visual | estilo = | genero = | distincion = | casa = Eithel Hernandez | yui = 2 | website = }} '''Saida Lucilla Antonio Hernandez–Augustina''' (☆ [[31 di òktober]] [[1935]] na [[Kòrsou]]<ref name=:"1">[https://percypinedo.com/mikorsou/tanta-saida-un-pali-muhe/ Tanta Saida! Un pal’i muhé!], percypinedo.com (15 di februari 2025)</ref>) ta un artista visual, presentadó i produktor di programa di televishon i outor di buki di kushina di Kòrsou. Hernandez a hunga un papel importante den e desaroyo di televishon na Kòrsou, spesialmente durante e prome añanan di transmision den idioma [[papiamentu]] el’a hasi arte i kultura aksesibel pa un públiko amplio.<ref>[[Dick Drayer]], [https://www.curacao.nu/nieuws/kunst-cultuur-en-muziek/79996/expositie-eert-90-jarige-kunstenares-saida-hernandez Expositie eert 90-jarige kunstenares Saida Hernandez], curacao.nu (27 di sèptèmber 2025)</ref><ref>https://curacao-art.com/2025/09/28/saida-hernandez/ Saida Hernandez], curacao-art.com</ref> Hernandez a hunga un papel importante den e desaroyo di televishon na Kòrsou, spesialmente durante e promé añanan di transmishon den Papiamentu. Komo presentadó i trahadó di programa, el a kontribuí na e difushon di programa tokante arte, kultura, kushina i otro tópiko pa un públiko amplio.[2][3] ==Bida i karera== Saida Hernandez a nase i lanta den bario di [[Otrobanda]]. Su mama tabata Emma Heronima Augustina i su tata tabata e dentista David Nouel. El a bai St. Annaschool i despues Nijverheidschool patras di Teatro Brion. Komo yu djafó e no por a bai skol di plaka.<ref name=:"1"/> Despues di a traha den un tienda, Hernandez a kasa i a haña dos yu. El a biba durante dos aña na [[Caracas]], despues di kua el a bai traha na [[Telecuracao]]. Aya el a bira un di e promé personalidatnan femenino konosí di televishon na Kòrsou. Durante varios dékada el tabata aktivo komo presentadó i produktor di programanan manera ''Kinderuurtje'', ''Obra di man'', show di Pasku, programa di horoskop, Sita ku Saida, show di kushiná. Moda, dekorashon, Kateiba, e episodio di Saida ku 2 mucha chikí, Chepo, un seri kòrtiku, “kuida awe loke bo tin den bo kas pa e dura bo mas mayan” i klaro ''Kushina di Oro''.<ref name=:"1"/> Kushina di Oro (Golden Kitchen) was her popular cooking program that taught generations of viewers traditional local recipe. Hernandez is cherished as one of the first Papiamentu female tv personality and program makers at Telecuraçao and as the beloved host of cooking show Kushina di Oro, alongside publishing several well-known cook books.<ref>[https://cultuuragenda.com/2025/hasibu-di-kas-ii-2/ Hasibu di Kas II], cultuuragenda.com (2025)</ref> Papiamentstalig kookboek waarin recepten van zowel Antilliaanse als niet-Antiliaanse gerechten zijn opgenomen. * ''Resetas Kushina di Oro'' (1985, Publisidat Antiano, Willemstad) Den añanan 1970 Hernandez a cuminsa pinta durante su estadia na New York.<ref>https://nu.cw/2020/09/11/expositie-saida-hernandez-vanaf-19-september-bij-landhuis-bloemhof/</ref> E falta/anhelo pa Korsou a hib’e pa kapta rekuerdo i imagennan di e isla riba lona.<ref name="nu"/> E ta outodidakto. Su pinturanan ta konta historianan detayá di bida na Kòrsou di antaño ku a pasa por wòrdu konsiderá komo un kontribushon úniko i original na konservashon di nos herensia kultural. Kandelarnan, stulnan di balansa, muebles di wicker di Thonet, mesanan di banda, mantelnan di ganshillo, balkonnan ku persiana di palu i bista nostálgiko. Tur kos delikadamente akabá ku e koló kolorido i alegre típiko di su personalidat i su estilo.<ref name="Bloemhof">[https://bloemhof.cw/category/exhibition/page/4/ Temp'i mi ten Selebrando Bida], [[Lanthùis Bloemhof]]</ref> Na 2025, en konekshon ku e solo eksposishon na Lanthuis Bloemhof, e keda publiká e buki ''Hasibo di Kas'', un resumen di su obra artistico konteniendo 136 reprodukshon di su pinturanan, un teksto outobiográfiko, rekuerdonan di Otrobanda bieu, i mas ku setenta [[haiku]] skirbí dor di dje.<ref name="nu">[https://nu.cw/2025/11/26/boekpresentatie-eert-kunstenares-saida-hernandez/ Boekpresentatie eert kunstenares Saida Hernandez], nu.cw (26 di novèmber 2025)</ref> E pinturanan distintivo di zeta di Saida Hernandez a tuma sentro di atenshon durante e eksposishon aki. Su trabou ta konosí pa kapturá bida diario, paisahenan di stat nostálgiko, i interiornan íntimo di pasado (spesialmente di su bario natal di Otrobanda).<ref name="Saida">[https://curacao-art.com/2018/10/31/saida-hernandez-exhibition-landhuis-bloemhof/ Saida Hernandez exhibition]</ref> Su pinturanan ta konta historianan detayá tokante e hendenan ku tabata biba tras di e fachadanan di e isla. El’a trese e ambiente aki na bida ku koló kayente i alegre, stulnan di balansa, encaje i persiana di palu.<ref name="Saida"/> E ta kasa ku Eithel Hernandez, un konosido personahe di radio i televishon na Kòrsou i direktor di TeleCuracao den añanan 1960. == Eksposishon == El a partisipá na vários eksposishon di grupo. Na 1981 el a tene su promé eksposishon na [[Museo di Kòrsou]] i atrobe na 2005, sigui pa eksposishonnan solo na Lanthùis Bloemhof, entre otro na 2018, 2020 i 2025.<ref name="Bloemhof"/> {{Appendix}} https://www.awemainta.com/newspapers/Am210327/offline/download.pdf Boneriano|26 mart 2021| Minister Croes a bishita un gran Baluarte mas, “Tanta Saida” WILLEMSTAD- Dia 7 di mart último, Minister di Enseñansa, Siensia, Kultura i Deporte (ESKD), Steven Croes, a hasi un bishita i kombersá ku señora Saida Hernandez ku a nifiká hopi pa e sektor kultural edukativo na Kòrsou. Di e forma aki Minister Croes ta para ketu na historia i kultura i duna rekonosementu na personanan ku di un òf otro manera a nifi ká hopi pa e sektor aki. Manera ya a bira un kustumber, for di desèmber ku Minister di Enseñansa, Siensia, Kultura i Deporte (ESKD), Steven Croes, a asumí su funshon, e ta dediká parti di su djadumingu pa hasi bishita i kombersá ku baluartenan ku a nifi ká hopi pa desaroyo di Kòrsou. Señora Saida ta un persona hopi konosí den komunidat. Ken no ta kòrda e programanan di kushina na TeleCuraçao di Saida ku tur su resetanan dushi? Tambe oranan atardi pa mucha ku Saida. Den un ambiente masha ameno na su kas, Saida a konta Minister Croes kon el a lanta komo mucha den Otrabanda. Su mayornan a mandé un nijverheidsschool katóliko den Otrabanda, kaminda el a siña kose na mashin, bòrda i asta usa `fi guurzaag` i tambe materianan manera ingles i aritmétika i lesamentu. E tempu ei mester a paga banda di `schoolgeld` tambe sèn pa material ku un alumno usa i dor ku e tabata yuda otro mucha den klas, e tabata kosta su mayornan poko sèn èkstra. Saida tabata gusta lesa, meskos ku su tata, ku tabatin kashi yen di buki na kas. Ku su 16 aña el a disidí ku e ke bai traha na un pa-kus den Punda, Liberty. El a haña un djòp pa reorganisá e depósito. E doño a keda asina enkantá ku su trabou, ku nan a tené na trabou. El a siña etalá showcase di pakus i a bai sigui hasi esaki tambe despues na Bijenkorf. E tempu ei tabatin kontèst pa drecha showcase i el a gana premio tambe. Despues di e periodo na Bijenkorf el a bai traha na un hotèl. Ku 22 aña su mama a mand’é bai biba na Venezuela kaminda ela traha den un posishon basta haltu den un hotèl na Caracas. Despues di dos aña el a bin ku fakansi i sr. Aitel Hernandez a kontrakté pa TeleCuraçao. Saida a keda Kòrsou i no a bai Venezuela bèk. Su karera na televishon a sigui krese. Ela bai hasi ‘kinderuurtje’ atardi i diferente propaganda. Nan tabata yam’é “Tanta Saida” i e tabatin un programa “Sita ku Saida” tambe. Despues di algun tempu trahando na TeleCuraçao, su kasá Sr. Aitel Hernandez mester a bai biba na Merka pa trabou i nan a biba 6 aña einan. Despues ku el a bini bèk Kòrsou, traha kasi 25 aña ku su programa di kushina. Saida a produsí sigur 5 buki di reseta, i tin masha talento pa pinta. Pronto Saida ta bai presentá un buki kaminda por mira tur su obranan. -------------------------- '''Saida Lucilla Antonio Hernandez–Augustina''' (☆ [[31 di òktober]] [[1935]] na [[Kòrsou]]) ta un artista visual, presentadó i produktora di programa di televishon, i outora di buki di kushina di Kòrsou.<ref name="1" /> Hernandez a hunga un papel importante den e desaroyo di televishon na Kòrsou, spesialmente durante e promé añanan di transmishon den [[Papiamentu]]. Komo presentadó i trahadó di programa, el a kontribuí na e difushon di programa tokante arte, kultura, kushina i otro tópiko pa un públiko amplio.<ref name="2" /><ref name="3" /> == Bida i karera == Saida Hernandez a nase i a lanta den [[Otrobanda]], na e área di Consciëntiesteeg. Su mama tabata Emma Heronima Augustina i su tata tabata e dentista David Nouel. El a bai St. Annaschool i despues Nijverheidschool, situá patras di Teatro Brion. Komo yu di un famia ku limitashonnan finansiero, el no por a atendé un skol ku mester pagá matrícula.<ref name="1" /> Despues di a traha den un tienda, Hernandez a kasa i a tin dos yu. El a biba durante dos aña na Caracas, despues di kua el a bai traha na TeleCuraçao. Aya el a bira un di e promé personalidatnan femenino konosí di televishon na Kòrsou. Durante vários dékada, Hernandez tabata aktivo komo presentadó i produktora di diferente programa di televishon. Entre e programanan ku ta wòrdu asosiá ku dje tin ''Kinderuurtje'', ''Obra di man'', show di Pasku, programa di horóskopo, ''Sita ku Saida'', programa di moda i dekorashon, ''Kateiba'', programa di kushina i diferente otro produccion.<ref name="1" /> E programa ''Kushina di Oro'' tabata un di su programanan mas konosí. Den e programa, Hernandez a presentá i enseñá diferente reseptanan, inkluyendo platonan di Kòrsou i di otro tradishon kulinario. E programa a kontribuí na e popularisashon di reseptanan i tradishonnan kulinario lokal. Hernandez tambe a publiká buki di kushina. Entre nan ta ''Resetas Kushina di Oro'', publiká na 1985 pa Publisidat Antiano na Willemstad. == Arte visual == Hernandez tabatin interes den arte promé ku el a kuminsá ku su trabou komo pintora. Den e añanan 1970, durante un estadia na [[New York]], el a kuminsá pinta ku mas regularidat.<ref name="5" /> Segun su propio relato, e deseo pa pintá Kòrsou tabata relashoná ku e nostalgia ku el tabatin pa su isla natal durante su estadia na New York.<ref name="6" /> Hernandez ta un artista autodidakto. Su promé trabounan tabata inkluí representashonnan di edifisionan i paisahenan di Kòrsou. Ku tempu, el a enfoká su obra prinsipalmente riba Otrobanda i riba elementonan di bida diario di Kòrsou di antaño. Den su pinturanan ta aparesé, entre otro, interiornan di kasnan históriko, esenanan di kaya, muebles tradishonal, balkonnan ku persiana di palu, stulnan di balansa, mesanan di banda, muebles di wicker i trabounan di ganchillo.<ref name="7" /> Su obra ta karakterisá pa un uso kolorido i alegre i pa e enfoke riba rekuerdonan i esenanan di bida diario di un Kòrsou di pasado. E pinturanan di Hernandez a wòrdu deskribí tambe komo un forma di dokumentashon visual di elementonan di herensia kultural di Kòrsou, partikularmente di Otrobanda.<ref name="7" /><ref name="8" /> == Eksposishon i publikashonnan == Hernandez a partisipá den vários eksposishon kolektivo. Na 1981, el a tene su promé eksposishon na [[Museo di Kòrsou]]. El a bolbe ekspohé su obra aya na 2005. Den e añanan despues, el a tene eksposishonnan solo na Landhuis Bloemhof, entre otro na 2018, 2020 i 2025.<ref name="7" /> Na 2025, den konekshon ku un eksposishon solo na Landhuis Bloemhof, a publiká e buki ''Hasibo di Kas''. E publikashon ta duna un bista general di su obra artístiko i ta kontené 136 reprodukshon di su pinturanan, un teksto outobiográfiko, rekuerdonan di Otrobanda di antaño i mas ku 70 [[haiku]] skirbí dor di Hernandez.<ref name="6" /> E buki a wòrdu publiká tambe den e aña ku Hernandez a selebrá su 90 aniversario. == Bida personal == Hernandez ta kasa ku Eithel Hernandez, un personahe konosí di radio i televishon na Kòrsou, ku tabata direktor di TeleCuraçao durante e añanan 1960. == Obra == === Buki di kushina === ''Resetas Kushina di Oro'' (1985), Publisidat Antiano, Willemstad --------------------- Junny Alves: '''Saida Hernandez''' a nase na Kòrsou na aña 1935 i a lanta den e bario di Otrobanda. El a bira konosí den múltiple ròl: komo pintor, presentadó di televishon, trahadó di programa i outor di buki di kushina. Hernandez tabata entre e promé lesadonan di notisia i trahadonan di programa femenino na [[TeleCuraçao]]. Su programa di kushina “Kushina di Oro” en partikular a hasié konosí serka un públiko amplio di Kòrsou. Ademas, el a publiká vários buki di kushina. Aunke e tabatin un interes artístiko promé, el a kuminsá pinta seriamente den añanan ‘70 durante su estadia na New York. Segun su propio relato, esaki a surgi for di nostalgia pa su pais Kòrsou. E tabata ke un pintura di paisahe di Kòrsou pa su kas, pero eventualmente a disidí di kuminsá pinta su mes. Su promé obra tabata deskribí un edifisio den Otrobanda. Despues, ela enfoká prinsipalmente riba: interiornan históriko di kasnan di Kòrsou, esenanan den kaya di Otrobanda, muebles tradishonal i kultura bibu, i rekuerdonan di bida diario den pasado. Hopi biaha ta mira su pinturanan komo un dokumento visual di herensha di Kòrsou. Na 2025, e buki “Hasibo di Kas” a keda publiká, un bista di e trabou di su bida. E ta kontené: 136 reprodukshon di su pinturanan, un teksto outobiográfiko, rekuerdonan di Otrobanda bieu, i mas ku setenta haiku skirbí dor di dje. Na e presentashon di e buki, a menshoná tambe ku Hernandez a selebrá su di 90 kumpleaños na 2025. Saida Hernandez ta okupá un lugá spesial denter di kultura Kòrsou pasobra e ta konektá vários dominio kultural: historia di televishon, tradishonnan kulinario, arte visual, i dokumentashon di bida diario den Otrobanda. Hopi bia ta deskribí su trabou komo nostalgiko, kolorido, i dirigí na konserbá rekuerdonan di un Kòrsou ku pa gran parti a disparsé. -------------------- {{Variante|c}} == Playanan di Kòrsou== {{Databox}} Esaki ta un lista di '''playa di Kòrsou''', un [[isla]] rondoná pa [[Laman Karibe]] y ku tin alrededor di 364 km di kosta.<ref>[https://geofactbook.com/countries/curaao/coastline Coastline Length (km) in Curaçao (2010 - 2025)], geofactbook.com</ref> Kòrsou tin 37 playa<ref>[https://www.ad.nl/wonen/de-37-stranden-van-curacao-in-kaart~a05dee2c/ De 37 stranden van Curaçao in kaart], Algemeen Dagblad (25 novèmber 2014).</ref>, di kual mayoria ta situá na e parti sùit di e isla. Su playanan ta karakterisá pa un variedat grandi den tipo, entre otro [[bahia]], [[boka (di laman)|boka]], [[laguna]], [[saliña]] te na laman brutu na su kosta nort, i awa di fuente. Den 2026, aktivista, organisacionnan no gubernamental y sector priva a lanta un discusion cu tin como meta establece un politica pa largo plaso pa beachnan y costa di Korsou.<ref>[https://www.cspnv.com/pdf/bon-dia-aruba-20260915.pdf MAN-PIN ta propone cinco categoria di beach pa proteha acceso publico na Corsou], BDA (15 di september 2026)</ref><ref>[https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/20260913/we-nemen-onze-stranden-terug We nemen onze stranden terug], 13 di september 2026</ref><ref>[https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/20260911/stranden-voor-iedereen Stranden voor iedereen] 11 di september 2026</ref><ref>https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/20260219/wie-is-de-eigenaar-van-de-zee Wie is de eigenaar van de zee?] 19 di februari 2026</ref><ref>https://antilliaansdagblad.com/artikel/opinie/30171-opinie-openbare-strandenbeleid</ref><ref>[https://antilliaansdagblad.com/artikel/opinie/32352-nogmaals-vrije-toegang-stranden Nogmaals vrije toegang stranden], 29 di yanuari 2026</ref> == Lista di playa == {| class="wikitable sortable" width=90% ! № !! Imagen !! width=20% |Nòmber !! Region !! Koordinato !! Remarke |- ! style="text-align:center"| 1 |[[File:Baya Beach Curacao (213574239).jpeg|110px]]|| [[Baya Beach]] || [[Bandariba]] || {{coord|12.070611| -68.861389|format=dms|name=Baya Beach}}<ref>[https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Baya_Beach&params=12_4_14.2_N_68_51_41.0_W_ Baya Beach], geohack.toolforge.org</ref>|| |- ! style="text-align:center"| 2 | [[File:Blue Bay - Curacao.jpg|110px]] ||[[Blauwbaai]] || [[Bandabou]]|| {{coord|12.13333|-68.98333|format=dms|name=Blauwbaai}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3513891/blauwbaai.html|title=Blauwbaai|website=GeoNames}}</ref> || entrada kontra pago<ref name="pago">[https://www.opnaarcuracao.nl/stranden/?gad_source=1&gad_campaignid=7402047007&gbraid=0AAAAACoq06Z7IyFzjTQYX2BfgFrkxQg6W&gclid=Cj0KCQjw94bTBhDQARIsAN3vv0zb8EVo2lXtD6e1dumhHk03oYMCN7KTOHfseQOzAeXQ1rX8eikoNkAaAmLtEALw_wcB Stranden Curaçao], opnaarcuracao.nl</ref> |- ! style="text-align:center"| 3 | [[110px]] ||[[Boka Hulu]] || [[]]|| {{coord|12.144167| -68.998056||format=dms|name=Boka Samí}}<ref>{{cite web|url=https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Boka_Sam%C3%AD&params=12_8_39_N_68_59_53_W_|title=Boka Samí|website=Geohack}}</ref> || |- ! style="text-align:center"| 4 | [[File:Sint Michielsbaai en Boka Sint Michiel, Curaçao.jpg|110px]] ||[[Boka Samí]] || [[Bandabou]]|| {{coord|12.144167| -68.998056||format=dms|name=Boka Samí}}<ref>{{cite web|url=https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Boka_Sam%C3%AD&params=12_8_39_N_68_59_53_W_|title=Boka Samí|website=Geohack}}</ref> || |- ! style="text-align:center"| 5 | [[110px]] ||[[Boka Santu Pretu]] || [[Bandabou]]|| {{coord|12.144167| -68.998056||format=dms|name=Boka Samí}}<ref>{{cite web|url=https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Boka_Sam%C3%AD&params=12_8_39_N_68_59_53_W_|title=Boka Samí|website=Geohack}}</ref> || pasùit di playa Santa Cruz |- ! style="text-align:center"| 6 | ||[[Cabana Beach]] || [[Willemstad]]|| {{coord|12.0878| -68.90042||format=dms|name=Cabana Beach}}<ref>{{cite web|url=https://mapcarta.com/N9046330150|title=Cabana Beach|website=mapcarta.com}}</ref> || banda di Mambo Beach; entrada kontra pago<ref name="pago"/> |- ! style="text-align:center"| 7 |[[File:Beach of Daaibooi, Curacao.jpeg|110px]]|| [[Daaibooi]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.212222| -69.084444||format=dms|name=Daaibooi}}<ref>{{cite web|url=https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Daaibooi&params=12_12_44_N_69_05_04_W_region:AN_source:kolossus-nlwiki_type:city|title=Daaibooi|website=Geohack}}</ref> || |- ! style="text-align:center"| 8 |[[File:Director's Bay Direkteursbaai Curacao (35890041353).jpg|110px]] || [[Director's Bay]] || [[Bandariba]] ||{{coord|12.066255| -68.860139||format=dms|name=Director's Bay}}<ref>{{cite web|url=https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=File:Director%27s_Bay_Direkteursbaai_Curacao_(35890041353).jpg&params=012.066255_N_-068.860139_E_globe:Earth_type:camera_source:Flickr_&language=nl|title=Director's Bay|website=Geohack}}</ref> ||situá riba e peninsula di [[Caracasbaai]]. Apropiá pa landamento, buseo i snorkel.<ref>[https://www.beautiful-curacao.nl/strand/directors-bay.php Director's Bay], beautiful-curacao.nl</ref> |- ! style="text-align:center"| 9 |[[File:Curacao beach Jan Thiel (36699644845).jpg|110px]]|| [[Jan Thielbaai]] || [[Bandariba]] || {{coord|12.06667|-68.86667|format=dms|name=Jan Thielbaai}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3513637/jan-thielbaai.html|title=Jan Thielbaai|website=GeoNames}}</ref> || entrada kontra pago<ref name="pago"/> |- ! style="text-align:center"| 10 |[[File:Kleine Knip Curacao (34800925191).jpg|110px]]|| [[Kenepa Chikí]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.54017|-69.95405|format=dms|name=Andicuri Bay}} || |- ! style="text-align:center"| 11 | [[File:Grote Knip Kenepa Grandi Curacao (36561697451).jpg|110px]] ||[[Kenepa Grandi]] || [[Bandabou]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref> || |- ! style="text-align:center"| 12 | [[File:Beach Klein Curacao (35864727094).jpg|110px]] ||[[Klein Kòrsou]] || [[Klein Kòrsou]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref> || |- ! style="text-align:center"| 13 | [[File:Kokomo Beach.jpg|110px]] ||[[Kokoma Beach]] / Vaersenbaai || [[Bandabou]]|| {{coord|12.1606|-69.0108|format=dms|name=Vaersenbaai}} || |- ! style="text-align:center"| 14 | ||[[Marichi]] || [[Willemstad]]|| || Playa na Punda |- ! style="text-align:center"| 15 |[[File:Piscadera Fort and Bay.jpg|110px]]|| [[Piscaderabaai]] || [[Willemstad]] || {{coord|12.1186| -68.9833|format=dms|name=Piscaderabaai}}<ref>{{cite web|url=https://geohack.toolforge.org/geohack.php?language=nl&params=12_7_6.96_N_68_58_59.88_W_type:landmark_scale:25000&pagename=Piscaderabaai|title=Piscaderabaai|website=Geohack}}</ref> || |- ! style="text-align:center"| 16 | [[File:Playa Forti jump (30393478833).jpg|110px]] ||[[Playa Fòrti]] /<br>Playa Westpunt || [[Bandabou]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref> || |- ! style="text-align:center"| 17 | [[File:Playa Guepi seen from atop the cliffs.jpeg|110px]] ||[[Playa Guepi]] /<br>Playa Gipy|| [[Bandabou]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref> || playa chikitu<ref>[https://www.beautiful-curacao.nl/strand/playa-gipy.php Playa Gipy], beautiful-curacao.nl </ref> |- ! style="text-align:center"| 18 |[[File:Playa Jeremi.jpg|110px]]|| [[Playa Jeremi]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.54017|-69.95405|format=dms|name=Andicuri Bay}}<ref name=Aruba /> || Apropia pa surf. Landamento no ta recomenda pa motibo di olanan grandi y corientenan fuerte. |- ! style="text-align:center"| 19 | [[File:Playa Kalki beach Westpunt Curacao (36304705360).jpg|110px]] ||[[Playa Kalki]] || [[Bandabou]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref><ref name=Aruba>{{cite web|url=https://www.aruba.com/us/things-to-do/beaches-and-coves|title=Aruba's Beaches and Coves|website=Aruba.com|access-date=September 21, 2021}}</ref> || |- ! style="text-align:center"| 19 | [[110px]] ||[[Playa Kanoa]] || [[]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://mapcarta.com/W313159341|title=Playa Kanoa|website=mapcarta.com|access-date=2026-07-24}}</ref> || |- ! style="text-align:center"| 20 |[[File:Playa Cas Abao beach (35864844114).jpg|110px]]|| [[Playa Kas Abou]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.54017|-69.95405|format=dms|name=Andicuri Bay}}<ref name=Aruba /> || entrada kontra pago<ref name="pago"/> |- ! style="text-align:center"| 21 | [[File:Playa Lagun.jpg|110px]] ||[[Playa Lagun]] || [[Bandabou]]|| {{coord|12.3187| -69.15168|format=dms|name=Playa Lagun}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3513547/playa-lagun.html|title=Playa Lagun|website=GeoNames|access-date=}}</ref> || |- ! style="text-align:center"| 22 ||| [[Playa Largu]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.23528| -69.10222|format=dms|name=Playa Largu}} || entrada kontra pago; serka di lanthuislanthùis San Juan <ref name="San Juan"/>; ekselente pa snorkel i buseo ku presensia di hopi koral dilanti kosta.<ref>https://www.middenamerika.nl/curacao/reisgids/toplijsten-curacao/top-5-mooiste-stranden-van-curacao/</ref> |- ! style="text-align:center"| 23 | || [[Playa Manzaliña]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.24508| -69.10622|format=dms|name=Playa Manzaliña}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/10375763/playa-manzalina.html|title=Playa Manzaliña|website=GeoNames}}</ref> || entrada kontra pago; serka di lanthuislanthùis San Juan <ref name="San Juan">[https://www.naarcuracao.com/san-juan-stranden/ Stranden: San Juan], naarcuracao.com</ref> |- ! style="text-align:center"| 24 | [[File:Marie Pampoen, Willemstad, Curaçao - panoramio (2).jpg|110px]] ||[[Playa Marie Pampoen]] || [[Willemstad]]|| {{coord|12.0918|-68.9063|format=dms|name=Playa Marie Pampoen}}<ref>{{cite web|url=https://mapcarta.com/W1014199714|title=Marie Pampoen beach phase 3|website=Mapcarta}}</ref> || |- ! style="text-align:center"| 25 | || [[Playa Piskadó]] /<br>Playa Grandi || [[Bandabou]] || {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref> || apropiá pa famia, serka di Westpunt<ref name="famia"/> |- ! style="text-align:center"| 26 | [[File:Playa Porto Mari beach (34089797754).jpg|110px]] ||[[Playa Porto Marie]] || [[Bandabou]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref>|| entrada kontra pago<ref name="pago"/> |- ! style="text-align:center"| 27 | || [[Playa San Juan]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.54017|-69.95405|format=dms|name=Andicuri Bay}}<ref name=Aruba /> || entrada kontra pago; serka di lanthuis San Juan inkluyendo diferente playa chikitu<ref>https://www.naarcuracao.com/san-juan-stranden/ Stranden: San Juan</ref> Playa Largu (minder aantrekkelijk om te zwemmen, maar uitstekend om te snorkelen)<ref>https://www.middenamerika.nl/curacao/reisgids/toplijsten-curacao/top-5-mooiste-stranden-van-curacao/</ref>, Playa Shon Mosa i Playa Manzanilla |- ! style="text-align:center"| 28 | || [[Playa Santa Cruz]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.54017|-69.95405|format=dms|name=Andicuri Bay}}<ref name=Aruba /> || Apropia pa surf. Landamento no ta recomenda pa motibo di olanan grandi y corientenan fuerte. |- ! style="text-align:center"| 29 | ||[[Playa Santa Martha]] || [[]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref><ref name=Aruba>{{cite web|url=https://www.aruba.com/us/things-to-do/beaches-and-coves|title=Aruba's Beaches and Coves|website=Aruba.com|access-date=September 21, 2021}}</ref> || |- ! style="text-align:center"| 30 |[[110px]]|| [[Playa Shon Mosa]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.54017|-69.95405|format=dms|name=Andicuri Bay}}<ref name=Aruba /> || entrada kontra pago; serka di lanthuis San Juan inkluyendo diferente playa chikitu<ref>https://www.naarcuracao.com/san-juan-stranden/ Stranden: San Juan</ref> Playa Largu (minder aantrekkelijk om te zwemmen, maar uitstekend om te snorkelen)<ref>https://www.middenamerika.nl/curacao/reisgids/toplijsten-curacao/top-5-mooiste-stranden-van-curacao/</ref>, Playa Shon Mosa i Playa Manzanilla |- ! style="text-align:center"| 31 | [[110px]] ||[[Playa Wachi]] || [[]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref> || |- ! style="text-align:center"| 32 | [[File:Santa Barbara Curacaco (213574235).jpeg|110px]] ||[[Santa Barbara Beach]] || [[Bandariba]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref><ref name=Aruba>{{cite web|url=https://www.aruba.com/us/things-to-do/beaches-and-coves|title=Aruba's Beaches and Coves|website=Aruba.com|access-date=September 21, 2021}}</ref> || |- ! style="text-align:center"| 33 |[[File:Wilhemstad from the coast.JPG|110px]]|| [[Seaquarium Beach]] / Mambo Beach || [[Willemstad]] || {{coord|12.54017|-69.95405|format=dms|name=Andicuri Bay}}<ref name=Aruba /> || apropiá pa famia<ref name="famia">[https://www.naarcuracao.com/en/the-5-best-beaches-for-families-on-curacao/ The 5 best beaches on Curacao for families], naarcuracao.com</ref> |- ! style="text-align:center"| 34 |[[110px]]|| [[St. Jorisbaai]] || [[]] || {{coord|12.54017|-69.95405|format=dms|name=Andicuri Bay}}<ref name=Aruba /> || situá na kosta nort, popular komo lugá pa práktika [[windsurf]] i kitesurf.<ref>[https://curacao.for91days.com/st-joris-bay/ St. Joris Bay], curacao.for91days.com</ref> |- ! style="text-align:center"| 35 | [[File:Curacao Tugboat beach (35890036793).jpg|110px]] ||[[Tugboat Beach]] || [[Bandariba]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref> || apropiá pa famia<ref name="famia"/> |- |} ! style="text-align:center"| 14 | ||[[Mambo Beach]] || [[Willemstad]]|| {{coord|12.08678| -68.89924|format=dms|name=Mambo Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/10236368/mambo-beach.html|title=Mambo Beach|website=GeoNames|access-date=}}</ref> || apropiá pa famia<ref name="famia">[https://www.naarcuracao.com/en/the-5-best-beaches-for-families-on-curacao/ The 5 best beaches on Curacao for families], naarcuracao.com</ref> |- ------------------- {{Appendix|2= {{Columns-list|colwidth=25em|{{references}}}} }} nl.wiki:Curaçao heeft 37 stranden.<ref>[https://www.ad.nl/wonen/de-37-stranden-van-curacao-in-kaart~a05dee2c/ De 37 stranden van Curaçao in kaart]. [[Algemeen Dagblad|AD]] (25 november 2014).</ref> De meeste liggen aan de zuidkant van het eiland. De bekendste zijn: <ref>[https://www.curacao.nu/nieuws/vakantie/42960/de-top-12-mooiste-stranden-van-curacao De top 12 mooiste stranden van Curaçao], curacao.nu (1 di februari 2026)</ref> en.wiki:Kòrsou ta dispone di un skala grandi di playanan na di su kostanan ku ta varia di bahia, boka, laguna, saliña te na laman brutu na su kosta nort, i awa di fuente. Baya Beach --> Riba mesun península tin tambe Director’s Bay i Tugboat Beach, dos otro playa popular pa buseo i snorkel.<ref name=:"1"/> Blauwbaai, Blue Bay Daaibooi Grote Knip, Kenepa Grandi Kleine Knip, Kenepa Chiki Kokomo Beach, Vaersenbaai [[Piscaderabaai]] Playa Cas Abao Playa Forti Playa Jeremi [[Playa Kalki]] [[Playa Kanoa]] [[Playa Lagun]] Playa Porto Marie Playa Santa Cruz Playa Santa Martha Santa Barbara Beach Seaquarium Beach (of Mambo Beach) Sint Michielsbaai, Boca Samí ------------------ -------------------- {{Variante|c}} {{Databox}} '''Afrohulandes''' òf hendenan hulandes pretu, ta hendenan hulandes di desendensia Afrikano Sub-Sahariano kompleto òf parsial. E mayoria di hendenan Afro-Hulandes na Hulanda ta Afro-Karibense i ta originá for di e anterior i aktual teritorionan Ultramar di Sürnam i e eks Antia Hulandes; awor Curaçao, Aruba, Bonaire, Sint Maarten, Sint Eustatius, y Saba. Tambe tin un poblashon migrante signifikante for di Cabo Verde, Ghana, Nigeria, Somalia, Angola, Eritrea, i otro komunidatnan afrikano di imigrantenan mas resien. == Mira tambe == * [[Afrokaribense]] * [[Afrokurasoleño]] * [[Afroamerikano]] {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid = |titulo= }} {{References}} }} [[:Kategoria:Hulanda]] ----------------- '''Francio Guadeloupe''' (Aruba, 1971) is een Arubaans-Nederlandse sociaal en cultureel antropoloog en ontwikkelingssocioloog. Zijn onderzoek richt zich op nationale identiteit, culturele diversiteit, religie, koloniale machtsverhoudingen en klimaatvraagstukken in het Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden. Hij is verbonden aan het Koninklijk Instituut voor Taal-, Land- en Volkenkunde (KITLV) en de Universiteit van Amsterdam (UvA). == Leven en werk == Guadeloupe werd geboren en groeide op op Aruba. In 1986 nam hij als zanger (“Surprise Kid”) deel aan een jeugdcarnavals- en calypsowedstrijd, waar hij de tweede plaats behaalde. Een jaar later nam hij opnieuw deel aan het calypsofestival voor volwassenen. Op achttienjarige leeftijd verhuisde hij naar Nederland. Daar werkte hij als opbouwwerker en studeerde hij culturele antropologie en ontwikkelingsstudies aan de Radboud Universiteit Nijmegen. In 1999 behaalde hij een masterdiploma in ontwikkelingssociologie. Zijn scriptieonderzoek richtte zich op Afro-Braziliaanse religies, waaronder candomblé en umbanda, in Rio de Janeiro en Salvador da Bahia (Brazilië). Naar aanleiding van dit onderzoek publiceerde hij twee boeken over Afro-Braziliaanse cultuur en religie. In 2006 promoveerde Guadeloupe in de sociale en culturele antropologie aan de Universiteit van Amsterdam. In zijn academische loopbaan was hij verbonden aan verschillende Nederlandse universiteiten. ===Academische loopbaan=== Guadeloupe was onder meer werkzaam als senior onderzoeker bij het KITLV. Hij diende gedurende vier jaar als president van de University of St. Martin (USM) op het bi-nationale eiland Sint Maarten/Saint Martin. Na de verwoestingen van orkaan Irma in 2017 werd de universiteit tijdelijk gesloten. Zijn onderzoek richt zich op de manier waarop populaire opvattingen over nationale verbondenheid, culturele diversiteit, religieuze identiteit en mediavorming worden beïnvloed door koloniale erfenissen en mondiale economische processen. Hij publiceerde over sociale en culturele processen op onder meer Sint Maarten, Curaçao, Aruba, Saba, Sint Eustatius, Brazilië en Nederland. In 2009 verscheen zijn monografie Chanting Down the New Jerusalem: Calypso, Christianity, and Capitalism in the Caribbean bij University of California Press. ===Leerstoel Koninkrijksrelaties=== In 2024 werd Guadeloupe benoemd tot hoogleraar Publieke Antropologie van Koninkrijksrelaties, een leerstoel ingesteld door het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK). De leerstoel is ondergebracht bij het KITLV en de Universiteit van Amsterdam. Zijn benoeming maakt deel uit van de instelling van twee nieuwe leerstoelen gericht op het Koninkrijk der Nederlanden, waarvan de andere leerstoel betrekking heeft op politicologie en bestuurskunde aan de Universiteit Leiden. In 2026 aanvaardde hij het ambt met een inaugurele rede over Koninkrijksrelaties. Onderzoek en thematiek Guadeloupe onderzoekt onder meer: processen van nationale en culturele identiteitsvorming religieuze praktijken en popular culture in postkoloniale samenlevingen koloniale racialisering en sociale ongelijkheid klimaatverandering en maatschappelijke adaptatie in het Caribisch gebied Hij is tevens betrokken bij onderzoeksprojecten naar duurzame en inclusieve oplossingen voor sociale adaptatie aan klimaatuitdagingen in het (Nederlandse) Caribisch gebied. --------- {{Variante|a}} {{infobox persona | variante = a | tipo = cientifico | nomber = Francio Guadeloupe | ofishi = antropologo social y cultural, sociologo di desaroyo | imagen = | descripcion = | fecha nacemento = | luga nacemento = | fecha fayecimento = | luga fayecimento = | alma mater = [[Universidat Radboud|Universidad Radboud]] <br>[[Universidat di Amsterdam|Universidad di Amsterdam]] (UvA) | promotor = | disciplina = antropologia cultural | investiga = Caribe Hulandes, [[Latinoamérika|Latino America]] | conoci pa = | distincion = }} '''Francio E. Guadeloupe''' (☆ [[1971]] na [[Aruba]]), ta un antropologo, sociologo y Antianista Arubano-Hulandes. Su investigacion ta enfoca riba identidad, nacionalidad, religion, medio di comunicacion, racismo colonial y globalisacion, cu un interes special den [[Karibe Hulandes|Caribe Hulandes]] y [[Latinoamérika|Latino America]]. == Bida y carera == Francio Guadeloupe a nace y lanta na Aruba. Na 1986 el a participa bou di e nomber artistico "Surprise Kid" como cantante den e concurso hubenil di [[Calypso]] na [[Club Boneriano]], unda el a termina na di dos luga.<ref>{{citeer web|titel=Onder grote publieke belangstelling|werk=[[Amigoe]]|datum=1986-01-22|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2026-02-23|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010641607:mpeg21:p005}}</ref> Un aña despues el a bolbe participa den e concurso, version pa adulto: [[Aruba Caiso & Soca Monarch Festival|Aruba Calypso Contest]].<ref>{{citeer web|titel=Voor de calypso-wedstrijd|werk= [[Amigoe]]|datum=1987-01-26|bezochtdatum=2026-02-23|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010641917:mpeg21:p005}}</ref> Na edad di diesocho aña Guadeloupe a muda pa [[Hulanda]]. El a traha como opbouwwerker (trabou social di comunidad) y a sigui estudio di [[antropologia kultural|antropologia cultural]] y estudio di desaroyo na [[Universidat Radboud|Universidad Radboud]] na [[ Nijmegen]]. Na 1999, el a obtene e grado di [[maestria|master]] den sociologia di desaroyo, cu un tesis riba e cultonan Afrobrasilero ''Candomblé'' y ''Umbanda'' na [[Rio de Janeiro]] y [[Salvador|Salvador da Bahia]] ([[Brasil]]). Na 2006 Guadeloupe a completa su doctorado (PhD) den antropologia social y cultural na [[Universidat di Amsterdam|Universidad di Amsterdam]] (UvA). Su trabou doctoral tabata relaciona cu e proceso di globalisacion y e buskeda pa pertenencia (“belonging”) den comunidadnan Caribense.<ref>https://framerframed.nl/en/mensen/francio-guadeloupe/</ref> ===Carera academico=== Guadeloupe a traha na diferente universidad grandi na Hulanda y ta afilia como investigado senior na Koninklijk Instituut voor Taal-, Land- en Volkenkunde (KITLV). El a ser nombra tambe profesor y investigado na Universidad di Amsterdam. Entre 2013 i 2017 (aproximadamente) el a sirbi como presidente di University of St. Martin (USM) na [[Philipsburg]], [[Sint Maarten]]. Su periodo como presidente a keda termina despues di horcan Irma (2017), cu a forsa e cierre temporario di e institucion. Den e periodo aki su investigashon tabata concentra riba: * Nocionnan popular di pertenencia nacional. * Diversidad cultural y identidad religioso. * Influencia di capital global y racismo colonial. * Representacion di berdad den medionan di comunicacion. El a haci investigacion comparativo na [[Sint Maarten]]/[[Sint Maarten (Fransia)|Saint Martin]], [[Kòrsou|Corsou]], Aruba, [[Saba]], [[Sint Eustatius]], Brasil y Hulanda. Actualmente, su investigacion ta inclui estudio riba e reto climatico den Caribe Hulandes, cu un enfoke riba cultura popular y herensia cultural. === Catedra di Relacionnan di Reino === Na mei 2024, Ministerio di Asuntonan Interno y Relacionnan di Reino (BZK) di Hulanda a anuncia e establecemento di dos catedra nobo pa estudio di relacionnan di [[Reino Hulandes|Reino]]. [[Universidat di Leiden|Universidad Leiden]] y KITLV/Universidad di Amsterdam a wordo selecciona como institucionnan anfitrion y Francio Guadeloupe a wordo nombra como titular di e catedra ''Publieke Antropologie van Koninkrijksrelaties'' pa KNAW/KITLV/UvA.<ref>[https://www.rijksoverheid.nl/actueel/nieuws/2024/05/23/ministerie-van-bzk-vestigt-twee-nieuwe-leerstoelen-voor-het-koninkrijk Ministerie van BZK vestigt 2 nieuwe leerstoelen voor het Koninkrijk], Rijksoverheid (23 di mei 2024)</ref> Su discurso inaugural di aceptacion oficial di e catedra lo tuma luga dia 12 di mart 2026.<ref>[https://www.thepeoplestribunesxm.com/articles/francio-guadeloupe-officially-accepts-chair-of-kingdom-relations-with-inaugural-lecture-on-march-12 Francio Guadeloupe officially accepts chair of Kingdom Relations with inaugural lecture on March 12], The people's Tribune (18 di februari 2026).</ref> == Publicacionnan (seleccion) == *Francio Guadeloupe (1999). ''A Vida e uma Dança: the Candomblé through the lives of two Cariocas''. Nijmegen: CIDI. *F. E. Guadeloupe & M. Milder (1999). ''Dansen om te Leven: over Afro-Braziliaanse spiritualiteit en cultuur.'' Heeswijk: Dabar-Luyten. *F. E. Guadeloupe (2009). ''Chanting down the new Jerusalem: Calypso, Christianity, and Capitalism in the Caribbean'' (The anthropology of Christianity). Berkeley, CA: University of California Press. *F. E. Guadeloupe (2013). ''Curaçaoans on the question of home: the lure of autochthony and its alternatives''. Den: L. Lewis (Ed.), ''Caribbean sovereignty, development and democracy in an age of globalization'' (pag. 189-207). New York: Routledge. *F. E. Guadeloupe & V. A. de Rooij (2014). ''Pimping and the deconstruction of the natural: a perspective from Saint Martin and Sint Maarten (SXM)''. Den: ''Women's Studies International Forum, 43'', 5-12 *F. E. Guadeloupe (2015, september 10). ''The New Black Peter is the Refugee washing up on the shores of Fortress Europe''.<ref>{{Cite web|title = The New Black Peter is the Refugee washing up on the shores of Fortress Europe|url = http://sxmislandtime.com/index.php/front-page-headliners/34071-the-new-black-peter-is-the-refugee-washing-up-on-the-shores-of-fortress-europe.html|website = sxmislandtime.com|access-date = 2015-11-24|archive-date = 2015-11-25|archive-url = https://web.archive.org/web/20151125121956/http://sxmislandtime.com/index.php/front-page-headliners/34071-the-new-black-peter-is-the-refugee-washing-up-on-the-shores-of-fortress-europe.html|url-status = }}</ref> ''Sint Maarten Island Times'' {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Guadeloupe, Francio}} [[:Kategoria:Hende]] [[:Kategoria:Karibe Hulandes]] [[:Kategoria:Aruba]] ------------ Guadeloupe a traha na diferente universidatnan grandi na Hulanda i ta afiliá komo investigador senior na Koninklijk Instituut voor Taal-, Land- en Volkenkunde (KITLV). El a ser tambe profesor i investigador na Universiteit van Amsterdam. Entre 2013 i 2017 (aproksimadamente) el a sirbi komo presidente di University of St. Martin (USM) na Philipsburg, Sint Maarten. Su periodo komo presidente a termina despues di hurakan Irma (2017), ku a forsa e sera temporariamente e institushon. Su investigashon ta konsentrá riba: Nocionnan popular di pertenensia nashonal Diversidat kultural i identidat religioso Influensia di kapital global i rasismo kolonial Representashon di berdat den medio di komunikashon El a hasi investigashon den Sint Maarten/Saint Martin, Kòrsou, Aruba, Saba, Sint Eustatius, Brasil i Hulanda. Un di su obranan mas konosí ta: Chanting Down the New Jerusalem: Calypso, Christianity, and Capitalism in the Caribbean (University of California Press, 2009) Aktualmente, su investigashon ta inkluí estudio riba reto klimátiko den e Karibe Hulandes, ku un enfoke riba kultura popular i herensia kultural. Leerstoel di Reino-relashonnan Na mei 2024, Ministerio di Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) di Hulanda a anunsia e establishemento di dos nobo leerstoelnan pa estudio di Reino-relashonnan. Universiteit Leiden i KITLV/Universiteit van Amsterdam a wòrdu selekshoná komo institushonnan anfitrion. Dr. Francio Guadeloupe a wòrdu nombrá komo titular di e leerstoel Publieke Antropologie van Koninkrijksrelaties pa KNAW/KITLV/UvA.[4] E nombramentu aki a wòrdu aprobá pa e Consehonan di Bestur di e universidatnan involukrá. Na 12 di mart 2026 el a aseptá ofisialmente e leerstoel ku un diskurso inaugural. ------------ * Guadeloupe, former dean of the University of St. Martin (USM), * Francio Guadeloupe is a senior researcher and staff member of the KITLV. A Social & Cultural Anthropologist by training, Dr. Guadeloupe has worked at all the major universities in the Netherlands. He served for four years as the President of the University of St. Martin (USM), until hurricane Irma led to the temporary closure of the institution on the bi-national island of Sint Maarten and Saint Martin. He is currently the chair of the project ‘Island(er)s at the Helm: Co-creating research on sustainable and inclusive solutions for social adaptation to climate challenges in the (Dutch) Caribbean‘. Guadeloupe’s principle areas of research have been on the manner in which popular understandings of national belonging, cultural diversity, religious identity, and mass media constructions of truth, continue to be impacted by colonial racisms and global capital. He has pursued these interests in his research and publications on social processes on the bi-national island of Saint Martin & Sint Maarten (St. Martin), Curaçao, Aruba, Saba, Sint Eustatius, Brazil, and the Netherlands. He is the author of the monograph, Chanting Down the New Jerusalem: Calypso, Christianity, and Capitalism in the Caribbean (University of California Press, 2009). Dr. Guadeloupe is currently embarking on a study of climate challenges in the (Dutch)Caribbean from a popular culture and cultural heritage perspective. Francio Guadeloupe (Aruba, 1971) kwam op zijn achttiende van de Antillen naar Nederland. Hij werkte als opbouwwerker en studeerde culturele antropologie en ontwikkelingsstudies in Nijmegen en Amsterdam. Als antropoloog is hij momenteel verbonden aan de Universiteit van Amsterdam. Ministerie van BZK vestigt 2 nieuwe leerstoelen voor het Koninkrijk Nieuwsbericht | 23-05-2024 | 16:19 Het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) vestigt 2 nieuwe leerstoelen voor het Koninkrijk. Er komt een leerstoel politicologie/bestuurskunde en een leerstoel antropologie/sociologie. De Universiteit Leiden en de Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen (KNAW), Koninklijk Instituut voor Taal-, Land- en Volkenkunde (KITLV), in samenwerking met de Universiteit van Amsterdam (UvA), zijn geselecteerd als vestigingsplaatsen voor de leerstoelen. De Universiteit Leiden zal de leerstoel politicologie/bestuurskunde bekleden en KITLV/UvA de leerstoel antropologie/sociologie.<ref>https://www.rijksoverheid.nl/actueel/nieuws/2024/05/23/ministerie-van-bzk-vestigt-twee-nieuwe-leerstoelen-voor-het-koninkrijk</ref> Leerstoelhouders De Colleges van Bestuur van de UvA en de Universiteit Leiden hebben het voorstel tot de benoeming van hun kandidaat goedgekeurd. Sociaal en cultureel antropoloog, onderzoeker dr. Francio Guadeloupe wordt de leerstoelhouder Publieke Antropologie van Koninkrijksrelaties voor de KNAW/KITLV/UvA. Dr. Wouter Veenendaal, universitair hoofddocent Vergelijkende politicologie bij het Instituut Politieke Wetenschap van de Universiteit Leiden, wordt leerstoelhouder Democratische Vertegenwoordiging in het Koninkrijk voor de Universiteit Leiden. Hij zal bij het KITLV in Leiden worden gedetacheerd. * [https://www.thepeoplestribunesxm.com/articles/francio-guadeloupe-officially-accepts-chair-of-kingdom-relations-with-inaugural-lecture-on-march-12 Francio Guadeloupe officially accepts chair of Kingdom Relations with inaugural lecture on March 12], The people's Tribune (18 di februari 2026). {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Guadeloupe, Francio}} [[:kategoria:Hende]] [[:Kategoria:Karibe Hulandes]] ---------------- {{Variante|c}} {{Databox}} [[File:0100-Hoofdgebouw-Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid 1898.tif|thumb|Edifisio prinsipal di e Eksposishon]] [[File:De vrouw in Nederlandsch Westindië (1898) (IA BNADIGKOSTBARE179).pdf|thumb|De Vrouw in Nederlandsch Westindië. Uitgegeven vanwege de Westindische Rubriekcommissie van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid. Bijeenverzameld door jhr. L.C. van Panhuijs.]] [[File:0119-Poppen in klederdrachten-Nationale tentoonstelling van Vrouwenarbeid 1898.tif|thumb|Popchinan ekshibí di Surnam i Antias den ekshibishon]] [[File:Sassa, Mulatsche vrouw-Nationale Tentoonstelling Vrouwenarbeid 1898-4681-cropped.tif|thumb|Muhe mulato di Surnam na ekshibishon]] '''''De Vrouw in Nederlandsch West-Indie''''' ta un publikashon na [[hulandes]] di 1898, kompilá pa Louis Constant van Panhuys, i publiká na okashon di e ''Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid'' (Eksposishon Nashonal di Trabou di Hende Muhé) di 1898 na [[Den Haag]]. E publikashon tabatin komo meta pa informá e públiko hulandes, i hende muhé en partikular, tokante e bida, trabou, i posishon sosial di hende muhé den e [[kolonia]]nan karibense, partikularmente [[Sürnam]] i [[Kòrsou i Dependensianan|Kòrsou]]. == Konteksto == E tomo a wòrdu publiká pa e komishon di Sekshon Antias, parti di e organisacion di e Eksposishon Nashonal di Trabou di Hende Muhé. E eksposishon aki tabata tin komo meta pa hasi labor di hende muhé visibel i pone enfasis riba nan kontribushon sosial, tantu na [[Hulanda]] komo den su kolonianan ultramar. Editor di e buki tabata L.C. van Panhuys (1869-1949), un alkalde hulandes i funshonario na Departamento di Kolonianan, kende a kompilá e diferente kontribushon i sketchnan. E publikashon a sirbi tantu komo un rekurso informativo komo un rekordatorio duradero di e partisipashon di Antias den e eksposishon. E terminologia i deskripshonnan den ''De Vrouw in Nederlandsch West-Indie'' ta reflehá e perspektiva kolonial i etnográfiko di fin di [[siglo 19|siglo diesnuebe]]. Konsepto i karakterisashonnan di gruponan di poblashon i ròlnan di género ta wòrdu konsiderá antikuá òf problemátiko den historiografia kontemporáneo. E artíkulo aki ta usa e terminologia aki solamente pa ilustrá e fuente original. -- '''Muhénan na Antillas Hulandes''' a wòrdu publiká pa e Komité di Sekshon di Indianan Oksidental komo parti di e Eksposishon Nashonal di Trabou di Hende Muhé na Den Haag na 1898. E publikashon su propósito tabata pa informá hende muhé na Hulanda tokante e bida, trabou, i posishon sosial di hende muhé den e kolonianan di India Oksidental Hulandes, partikularmente Surinaçao. E kompilashon i edishon di e kolekshon tabata kompletamente responsabilidat di Louis Constant van Panhuys, kende a trese huntu vários kontribushon i sketch den un solo obra amplio. Aunke a institui subcomisionnan na Surinam y Curaçao pa sostene e exposicion localmente y colecta materialnan, e contenido y structura di e coleccion ta completamente responsabilidad di Van Panhuys. E subkomishonnan asina a hunga un ròl organisatorio i ta prinsipalmente di importansia kontekstual pa e kuadro institushonal di e publikashon. --- == Kontenido == E buki ta konsistí di vários kapítulo temátiko. E kapítulo di apertura ta duna konseho práktiko pa hende muhé [[Oropa|oropeo]] ku saliendo for di Hulanda kier establesé nan mes den e kolonianan di Karibe. E ta trata kondishonnan di bida, tareanan di kas i etiketa sosial. E siguiente kapítulonan ta ofresé un deskripshon general di e teritorio, [[poblashon]] i kultura di Sürnam i e islanan di Karibe denter di e imperio kolonial hulandes. Tambe e buki ta kontené datonan estadístiko riba enseñansa na Sürnam. Por ehèmpel, e ta menshoná ku na 1896 e kolonia tabatin 54 skol ku 7.139 studiante, inkluyendo 3.453 mucha muhé. Tambe ta pone atenshon na introdukshon di enseñansa obligatorio na 1877 i na inisiativanan manera e banko di spar pa skol, ku a keda introdusí na 1882. === Hende muhé den e kolonianan === Mayoria di e volúmen ta dediká na e posishon i aktividatnan di hende muhé. Lo siguiente ta wòrdu deskribí susesivamente: * hende muhé di poblashonnan urbano i rural na Sürnam; * hende muhé referí na nan den e publikashon komo Bush Negresses (awendia referí na nan komo hende muhé Maroon); * hende muhé di komunidatnan indígena. E outornan ta deskribí práktikanan di kuido, kriansa di yu, nutrishon i trabou, inkluyendo agrikultura, trabou di kas i komersio. Tambe nan a trata profesionnan di hende muhé manera edukadó, enfermero, labado di paña, komersiante, i portero. == Resepshon == E publikashon a risibí resensianan positivo den prensa hulandes na 1898. Artíkulonan den korant a elogiá e obra komo informativo i aksesibel i a enfatisá ku e tabata kontené detayenan ku tabata poko konosí bou di e públiko hulandes. E revisornan a konsiderá e kolekshon un kontribushon eksitoso na e ophetivonan di e eksposishon, esta oumentá konosementu tokante labor di hende muhé i kompromiso sosial, inkluso pafor di Hulanda. == Signifikado == E publikashon ta wòrdu konsiderá un dokumento kultural i sosial oportuno. E ta ofresé bista riba puntonan di bista kolonial riba hende muhé, trabou i kuido, i ta konstituí un fuente balioso pa investigashon riba relashonnan di género kolonial, práktikanan di kriansa i formanan di organisashon sosial di antaño na Sürnam i Kòrsou. [[:Kategoria:Karibe Hulandes]] [[:Kategoria:Historia]] ----- '''De Vrouw in Nederlandsch West-Indie''' was een boekuitgave bestemd voor [[Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid 1898|Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid]] in 1898, en welk inhoud bijeenverzameld werd door [[Louis Constant van Panhuys]]. == Achtergrond == De vrouw in Nederlandsch West-Indië, uitgegeven van wege de West-Indische Rubriek-commissie van de [[Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid 1898|Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid]], bijeenverzameld door jhr. L. C. van Panhuys. De West-Indische Rubriekcommissie van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid heeft een boekje uitgegeven, getiteld „De vrouw in Nederlandsch West-Indië”. Dit werkje, dat een heel aardig denkbeeld geeft van het leven en werken der vrouwen in de beide koloniën Suriname en Curacao, bestaat uit verscheidene schetsen, die bijeenverzameld zijn door jhr. L. C. van Panhuys. Het doel der uitgave is de belangstelling in onze schoone West-Indische koloniën aan te wakkeren en de vrouwen, speciaal die betrekking hebben met West-Indië, op te wekken tot betere kennismaking met alles wat land en volk der koloniën betreft, terwijl het tevens een blijvende herinnering is aan het doel der tentoonstelling. == Inhoud == In het eerste hoofdstuk wordt aan Europese dames die uit het moederland naar de West vertrekken, adviezen verstrekt, terwijl het tweede en derde hoofdstuk een beschrijving wordt gegeven van land en volk van Suriname en de verschillende Caribische eilanden. In het overig gedeelte van het werkje wordt speciaal gehandeld over de aard, de positie en de werkzaamheden van vrouwen. Achtereenvolgens krijgen we een schets van de vrouw uit het volk in Suriname, de bosnegerin en de Indiaanse vrouw. {{Appendix}} ''De Vrouw in Nederlandsch West‑Indië'' is een bundel uitgegeven ter gelegenheid van de [[Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid]], welke in 1898 in [[Den Haag]] plaatsvond. De bundel werd samengesteld door jhr. L. C. van Panhuys namens de West‑Indische Rubriekcommissie. De publicatie had een tweeledige doel: enerzijds de belangstelling van vrouwen in Nederland te wekken en te stimuleren voor de koloniën Suriname en Curaçao, en anderzijds als een blijvende herinnering aan de expositie zelf. ==Achtergrond== Samenkomst en doel De bundel is uitgegeven door de West-Indische Rubriekcommissie, onderdeel van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid. De redactie vond plaats onder auspiciën van jhr. L. C. van Panhuys. Doelstelling: *Vrouwen uit Nederland kennis laten maken met het leven en werk van vrouwen in de West-Indische koloniën. *Een blijvende aandenken bieden aan het thema-onderdeel van de tentoonstelling. 📝 Inhoud Hoofddeel I Adviezen voor Europese vrouwen die overwegen naar de koloniën te verhuizen. Hoofddeel II & III Algemeen beeld van land, cultuur en bevolking in Suriname en diverse Caribische eilanden. Specifieke portretten van vrouwen uit de koloniën De Surinaamse ‘bosnegerin’ met details als borstvoeding en traditionele voedingspraktijken. „…zij zoogt haar kind, maar geeft het ook bananenmeelpap (‘gongote’) zodat de baby zich niet meer kan bewegen …” Van Panhuys vergelijkt deze gewoonte met Nederlandse vrouwen die jenever gebruikten om hun baby te kalmeren (p. 32). De Indiaanse vrouw Algemene positie en taken van vrouwen uit de volks- en plattelandsgemeenschappen, waaronder onderwijs, zorg en landbouw. Beroepsleven van vrouwen Vrouwen als onderwijzeressen, verpleegsters en vooral landbouwers — op plantages én eigen gronden. Onderwijs in Suriname (1877 leerplicht, 1896: 54 scholen, 7.139 leerlingen, waaronder 3.453 meisjes). Schoolspaarbank (geïntroduceerd 1882 – populair bij leerlingen). Overige beroepen: wasvrouw, koopvrouw, lastdraagster. ==Belang van de publicatie== Cultureel en sociaal document: biedt unieke, tijdgebonden inkijk in de levens- en arbeidsomstandigheden van vrouwen in koloniaal Suriname en Curaçao. Voorlichting en propaganda: bedoeld om vrouwen uit de metropool te informeren én te werven voor verbinding met de koloniën. Historische bron: waardevol voor onderzoek naar koloniale genderrollen, dagelijkse zorgpraktijken en vroege sociale interventies zoals onderwijs en spaarbanken. ==Suggesties voor afronding== Overweeg nog een kort slot waarin je de publicatie plaatst in zijn tijdgeest (burgerlijke moraal rond 1900, koloniale verhoudingen, rol van georganiseerde vrouwenbewegingen). ----- ==Nabeschouwing== === Het perspectief van de vrouw in West-Indië === Hoewel De vrouw in Nederlandsch West-Indië werd samengesteld door jhr. Louis Constant van Panhuys en gericht was op bezoekers van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid in 1898, biedt het werk ook waardevolle informatie over de beleving van arbeid, zorg en onderwijs vanuit het perspectief van vrouwen in de West-Indische koloniën, met name Suriname en de Nederlandse Antillen. === Zelfstandigheid en arbeidsethos === Vrouwen in de koloniën waren actief in de landbouw, zowel op plantages als op eigen grond. Ze verrichtten zwaar fysiek werk en droegen aanzienlijk bij aan de lokale economie. Volgens het boek schroomden deze vrouwen niet voor het "zwaarste werk" en was hun arbeid van onmiskenbaar belang voor het gezinsinkomen.[1] === Zorg en culturele tradities === De publicatie beschrijft ook moeders en zorgverleners, met onder meer aandacht voor het zogen en voeden van kinderen. Een voorbeeld is de bosnegerin, die naast borstvoeding gebruik maakte van traditionele pap zoals "gongote" om baby's te voeden. Dit gebeurde soms zo intensief dat baby's nauwelijks konden bewegen. Hoewel het lokale gebruik door koloniale autoriteiten werd afgeraden, toont het een zelfstandige vorm van zorg en kennis.[1] === Onderwijs en emancipatie === In Suriname werd al in 1877 leerplicht ingevoerd. Het boek noemt 54 scholen met ruim 7000 leerlingen in 1896, waarvan 3453 meisjes.[1] Vrouwen werkten als onderwijzeres en stimuleerden scholing, waarmee ze een centrale rol speelden in de opvoeding en intellectuele ontwikkeling van de gemeenschap. === Economische diversiteit === West-Indische vrouwen waren niet enkel werkzaam als landbouwers of onderwijzers, maar ook als wasvrouw, koopvrouw, verpleegkundige of draagster. Deze economische veelzijdigheid weerspiegelt hun belangrijke maatschappelijke rol.[1] Ondanks de paternalistische toon biedt het boek een uniek inkijkje in het leven van vrouwen in de koloniën. Hun arbeid en maatschappelijke betrokkenheid verdienen erkenning als fundamenteel onderdeel van de koloniale geschiedenis. == Bronnen == [1] L.C. van Panhuys, De vrouw in Nederlandsch West-Indië (1898). Uitgegeven door de West-Indische Rubriekcommissie van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid. Digitale versie beschikbaar via Delpher.nl. ---------- ==[[Louis Constant van Panhuys]]<ref>https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB19:000903142:mpeg21:a00008|werk=Dagblad van Zuid-Holland en 's Gravenhage|titel=Wetenschap|datum=19 juli 1898</ref>== [[Bestand:De vrouw in Nederlandsch Westindië (1898) (IA BNADIGKOSTBARE179).pdf|thumb|De Vrouw in Nederlandsch Westindië. Uitgegeven vanwege de Westindische Rubriekcommissie van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid. Bijeenverzameld door jhr. L.C. van Panhuijs.]] De vrouw in Nederlandsch West-Indië, uitgegeven van wege de West-Indische Rubriek-commissie van de [[Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid 1898|Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid]], bijeenverzameld door jhr. L. C. vanPanhuys. De West-Indische Rubriekcommissie van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid heeft een boekje uitgegeven, getiteld „De vrouw in Nederlandsch West-Indië”. Dit werkje, dat een heel aardig denkbeeld geeft van het leven en werken der vrouwen in de beide koloniën Suriname en Curapao, bestaat uit verscheidene schetsen, die bijeenverzameld zijn door jhr. L. C. van Panhuys. Het doel der uitgaveis de belangstelling in onze schoone West-Indische koloniën aan te wakkeren en de vrouwen, speciaal die betrekking hebben met West-Indië, op te wekken tot betere kennismaking met alles wat land en volk der koloniën betreft, terwijl het tevens een blijvende herinnering is aan het doel der tentoonstelling. Het eerste hoofdstuk bevat eenige raadgevingen aan Europeesche dames die naar de West vertrekken, terwijl in het tweede en derde hoofdstuk een beschrijving wordt gegeven van land en volk van Suriname en de verschillende eilanden. In het overig gedeelte van het werkje wordt speciaal gehandeld over den aard, de positie en de werkzaamheden der vrouwen. Achtereenvolgens krijgen we een schets van de vrouw uit het volk in Suriname, de boschnegerin en de Indiaansche vrouw. Deze schetsen bevatten bijzonderheden, die stellig weinig of niet bekend zijn. Zoo lezen wij op pag. 32, „de boschnegerin zoogt haar kind altjjd zelf, doch houdt er bovendien nog een eigenaardige voedingsmethode op na, die ook onder de beschaafde negerinnen nog wel in zwang is, hoewel bv. de politie te Paramaribo het tegengaat, het zoogenaamde K e m ti-p i k i e n. Het kind wordt dan namelijk zoo volgegoten met bananenmeelpap (gongote) dat het zich niet meer kan verroeren en het buikje gespannen staat als een trom.” Wat de reden van deze meer dan overdadige spijziging is wordt niet vermeld, we veronderstellen dat het een middel is om de kleinen zoet te houden, zooals in ons vaderland sommige vrouwen uit ’t volk hun zuigelingen wel stil houden met een teugje jenever. De laatste hoofdstukken zijn gewijd aan de werkzaamheden der West-Indische vrouwen. De vrouwen aldaar zijn hoofdzakelijk onderwijzeressen, pleegzusters of landbouwsters. De laatstgenoemden zijn natuurlijk het talrijkst. Deze landbouwsters werken op plantages of op hun eigen grondjes en zien niet op tegen het zwaarste werk. Ook aangaande het onderwijs in de WestIndische koloniën bevat het boekje interessante mededeelingen. Reeds in het jaar 1877 is de leerplicht in Suriname ingevoerd. Deze kolonie bezat in December 1896 54 scholen met 7139 leerlingen, waarvan 3453 meisjes. In 1882 heeft men in Suriname een schoolspaarbank ingevoerd, waarvan een druk gebruik wordt gemaakt. Behalve door de reeds genoemde beroepen voorzien de vrouwen in haar onderhoud als waschvrouw, koopvrouw, lastdraagster enz. Wij hopen, dat het boekje in veler handen moge komen en dat het moge bijdragen om de kennis te vermeerderen van onze, bij het publiek nog zoo weinig bekende West-Indische koloniën en vooral dat de vrouwen ook hier haar zegenrijken invloed zullen doen gelden en meewerken tot den bloei van deze schoone gewesten. {{Appendix}} [[:Kategoria:Karibe Hulandes]] ------------ {{Variante|c}} {{Databox}} '''Ocho dia''' ta un antiguo rito di luto na Aruba, Kòrsou i Boneiru, ku ta sostene famia i amigunan di defuntu den nan proseso di luto. Tabatin un tempu na Kòrsou i Boneiru ku e defuntunan tabata wòrdu rekordá no solamente ku un Misa, pero ku ocho dia di orashon, kanto, kuenta, i komunion. Pa ocho dia, e komunidat a reuní — no solamente pa yora, pero pa ofresé sosten. Famia i amigunan a wòrdu sostené den nan proseso di luto: ku orashon, kantika, rekuerdo i brasa, e alma di e defuntu tambe a wòrdu eskoltá pa e bida despues di morto. E ritual aki tabata wòrdu yamá Ocho Día. Despues cu dera e defunto ta cuminsa cu e “ocho dia”. Esaki ta un periodo di luto di ocho dia, durante cua esnan cu a keda den luto ta reuni diariamente. Bou di guia di un intersesor, ta hasi orashon pa e defuntu i su sernan kerí. Un sirbishi di konmemorashon ta wòrdu tené 40 dia despues di e morto, i tambe anualmente riba e aniversario di e morto. Den Iglesia Catolico Romano, ademas di e dia di recuerdo anual aki, e famia por pidi un misa mensual pa e defunto.<ref>[https://www.rememberme.nl/inspiratie/blogs-van-judith-sandriman/rituelen-bij-een-begrafenis-op-curacao Rituelen bij een begrafenis op Curaçao]</ref> De negendenacht (novena= Ninth Night) ceremonie op Jamaica toont overigens inderdaad overeenkomst met de curacaose "ocho dia".<ref><ref></ref>VOLKSKUNDE. "Amigoe". Curaçao, 05-09-1980, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 19-12-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010640155:mpeg21:p017</ref> --- Er was een tijd op Curaçao en Bonaire waarin de overledene niet alleen werd herdacht met een mis, maar met acht dagen van gebed, zang, verhalen en verbondenheid. Acht dagen lang kwam de gemeenschap bijeen—niet alleen om te rouwen, maar om te begeleiden. De familie en vrienden werden ondersteund in hun rouwproces: met gebed, zang, herinnering, en omarming werd ook de ziel van de overledene begeleid naar het hiernamaals. Dat ritueel heette Ocho Día. Dit ritueel, ontstaan uit de ontmoeting tussen Afrikaanse spirituele tradities en het katholieke geloof, was veel meer dan folklore. Het was een daad van geestelijke zeggenschap. Wat de kerk niet kon bieden, gaf de gemeenschap zichzelf: troost, structuur, en een plek voor de ziel om haar weg te vinden. De Ocho Día, met haar gezangen in een vermenging van Papiaments en Latijn, de overdracht van culturele identiteit via verhalen over West-Afrikaanse mythische figuren zoals de spin Nanzi, gezongen litanieën, een eigen vormgegeven liturgie van gebeden, en het kantelen van het altaar op de achtste dag (Ocho di Yukán)—dat was hun manier om trouw te blijven aan hun wortels én aan hun geloof. Vandaag de dag is dit ritueel vrijwel verdwenen. Al twintig jaar is er geen gedocumenteerde viering meer. Uitvaarten worden nu tot in de puntjes geregisseerd door begrafenisondernemers, naar Europees model. In tegenstelling tot vroeger, waar een uitvaart veel meer was dan een kort moment van condoleren of een drive-thru, of het volgen van de dienst via een YouTube-link, is afscheid nemen verarmd tot een haastig en afstandelijk ritueel. De zinsnede “geen rouwbeklag aan huis” klinkt inmiddels als een mantra in overlijdensberichten. ------- Bob Harms: De ocho dia, een rouwritueel van acht dagen op Aruba, Bonaire en Curaçao, was veel meer dan alleen een religieuze bijeenkomst. Het was een levendig sociaal evenement, doordrenkt van culturele tradities die hun oorsprong vinden in West-Afrika en de diaspora. Ondanks pogingen van de Rooms-Katholieke Kerk om deze ‘afwijkende’ gebruiken te onderdrukken, hield de gemeenschap stand en gaf het rouwproces zo een unieke, eigen invulling. Tijdens dit achtdaagse ritueel nam een voorzanger, de resadó, de leiding. Hij zong litanieën, een mix van Papiaments en Latijn. De aanwezigen zongen mee met de kantikanan di Ocho Dia, liederen speciaal voor dit ritueel, en de kantikanan di Dum Ve, verbasterde Gregoriaanse gebedsliederen. Ook op de laatste ochtend, wanneer het altaar werd afgebroken, werden er speciale liederen gezongen, de kantikanan di Jukán. ---- Na de uitvaart is er een rouwperiode die acht dagen duurt. In deze dagen worden er litanieën (gebeden) voorgelezen door een vrouw die ouder is dan 50. Ze vraagt God om de overledene onder zijn hoede te nemen en de nabestaanden te troosten. Tijdens deze ‘ocho dia’ geven naasten en familie alle ruimte aan hun emoties. Vooral op de achtste dag nemen ze de tijd om na te praten over de dingen die de overledene heeft gezegd en hoe hij of zij zich heeft voorbereid op de dood. De ramen worden opengezet zodat de geest kan vertrekken. ---- Het is een perfect voorbeeld van ''syncretisme'': het samenvoegen van verschillende culturele en religieuze elementen. Hoewel de periode van acht dagen ook in het christendom voorkomt (denk aan de besnijdenis van Jezus na 8 dagen), is de uitwerking (de ceremonies, muziek, dans) sterk beïnvloed door de Afrikaanse wortels en de 'survival' van voorouderlijke tradities na de slavernij, steltDBNL - Digitale Bibliotheek voor de Nederlandse Letteren. {{Appendix}} --------------- {{Databox}} [[File:General Official Minimum Wage by Territory as of February 2023 in US Dollars (2).png|thumb|300px|Mapa di salario minimo segun teritorio na februari 2023 den USD]] E '''salario mínimo''' ta e montante mas abou ku un dunadó di trabou ta legalmente obligá di paga un empleado. Un salario mínimo por wòrdu ekspresá komo un salario pa ora, pa luna òf pa siman. Semper e ta wòrdu ekspresá komo un salario brutu, ekskluyendo belasting i kontribushonnan di seguro sosial. Dentro di Union Europeo, 22 di e 27 estadonan miembro tin un salario minimo. E sinku paisnan di UE ku no tin un salario mínimo ta Austria, Dinamarka, Finlandia, Suesia i Italia. E paisnan aki, inkluyendo Noruega i Suisa, ta laga e fiho di salario mínimo na organisashonnan di dunadó di trabou i empleado. es.wiki: Salario mínimo, salario mínimo, òf salario mínimo ta e montante mínimo di remunerashon ku un dunadó di trabou ta obligá pa lei pa paga su empleadonan pa e trabou ku nan a hasi durante un periodo determiná. E suma aki no por wordo baha ni pa acuerdo colectivo ni individual. Un salario mínimo ta eksistí den mas ku 90% di e estadonan miembro di e Organisashon Internashonal di Trabou (ILO).[1] E regulashon aki a wòrdu establesé pa promé biaha na Australia i New Zealand den siglo 19.[2] Kada pais tipikamente ta establesé e normanan legal ku ta regulá e salario mínimo i e mekanismonan pa determiná su montante periodikamente, normalmente anualmente. Regulashonnan di salario mínimo, ku nan diferensianan, ta presente den kasi tur pais rònt mundu, i nan ophetivo, eksplísito òf nò, ta pa redusí desigualdat di salario. Den añanan resien, vários pais a reformá nan polítika di salario mínimo komo kontesta na e oumento di kosto di bida i preshon sosial pa garantisá un entrada desente. Algun gobièrnu a opta pa konektá e salario mínimo na e konsepto di un “salario di bida,” komprondé komo un salario ku ta kubri e nesesidatnan básiko di un individuo òf famia, inkluyendo kuminda, bibienda, edukashon i kuido di salú. Paisnan manera Alemania,[3] Sur Korea, Chile,[4] i New Zealand a implementá oumentonan signifikante, miéntras ku na Merka tabatin un tendensia pa oumentá e salario mínimo na nivel estatal i munisipal den ousensia di konsenso federal. Ademas, organisashonnan manera Organisashon Internashonal di Trabou (ILO) i Programa di Desaroyo di Nashonnan Uni (UNDP) a promové kuadro pa evaluá e impakto di e salario mínimo riba redukshon di pobresa i desigualdat, resaltando e importansia di ahusta e montantenan aki periodikamente i segun kriterionan ekonómiko i sosial. Salario mínimo, salario mínimo, òf salario mínimo ta e montante mínimo di remunerashon ku un dunadó di trabou ta obligá pa lei pa paga su empleadonan pa e trabou ku nan a hasi durante un periodo determiná. E suma aki no por wordo baha ni pa acuerdo colectivo ni individual. Un salario mínimo ta eksistí den mas ku 90% di e estadonan miembro di e Organisashon Internashonal di Trabou (ILO).[1] == Caribe Hulandes == * 1947 - invoering Loonregeling 1946 (P.B. 1947, no. 2), * 1972 - Landsverordening minimumlonen (P.B. 1972, no. 110) 1 oktober 1972 e Ordenansa Salario Minimo a drenta na vigor na Antias Hulandes.<ref>Advertentie. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 30-09-1972, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 03-09-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010461412:mpeg21:p006</ref> {{Appendix}} LANDSVERORDENING van 31 mei 1972 houdende nieuwe regelen inzake minimumlonen Citeertitel Landsverordening minimumlonen Vastgesteld door Gouverneur van de Nederlandse Antillen Onderwerp maatschappelijke zorg en welzijn Eigen onderwerp arbeidsregelgeving Opmerkingen met betrekking tot de regeling Deze verordening vervangt de Loonregeling 1946 (P.B. 1947, no. 2), -------- The minimum wage history in the Dutch Caribbean is tied to the islands' individual statuses, with a significant shift in the Caribbean Netherlands (Bonaire, Sint Eustatius, Saba) towards higher, federally regulated minimum wages starting in the 2010s, aiming for a dignified existence. Other islands, like Aruba, also adjusted their minimum wages in recent years, while the overall trend shows efforts to raise wages to improve socio-economic conditions, though this can create competitive pressure compared to other Caribbean nations. The minimum wage in the Dutch Caribbean is set separately for each island, with the highest recent rates being $1,750 per month in the Caribbean Netherlands (Bonaire, St. Eustatius, and Saba) as of July 1, 2024, and AWG 2,007.05 per month in Aruba as of January 1, 2025. The Caribbean Netherlands' minimum wage is adjusted annually based on the consumer price index. -------------- {{Variante|c}} {{infobox persona| variante =c | nomber = Mary Gertrude Johnson | ofishi = | tata = Peter Hassell | mama = Esther Lovell Johnson }} '''Mary Gertrude Johnson''' (☆ [[1854]] na Zions Hill – † [[1939]] na [[Saba]]), tambe konosí komo ''Mary Gertrude Hassell'', tabata un edukadó prominente i un pionero den promoshon di e arte tradishonal di [[kanchi sabano]] riba e isla di [[Saba]]. El a duna les i popularisá e téknika di obra ku hilo habri, ku despues a bira un di e produkto artístiko i ekonómiko mas importante di e isla. Segun folklorista Eric Eliason, “kisas e ta e persona mas honrá den historia di e isla.”<ref>Eliason, Eric A. (2024). "[https://www.google.nl/books/edition/Handbook_of_Gender_Studies_in_the_Dutch/aBcEEQAAQBAJ?hl=nl&gbpv=1&dq=Mary+Gertrude+Hassell+Johnson&pg=PA524&printsec=frontcover Saba Lace: History, Culture and Art]", in: ''Handbook of Gender Studies in the Dutch Caribbean'', p. 522-534, citaat op p. 524.</ref> == Biografia == Mary Gertrude Johnson a nase na Zions Hill (den e tempu ei konosí komo Hell’s Gate) komo yu muhé di Esther Lovell Johnson i Peter Hassell. Su famia tabatin un posishon respetá den komunidat i su mayornan tabatin medio finansiero sufisiente pa mand’é pa estudio na [[Caracas]], [[Venezuela]] na komienso di añanan 1870. Pa un periodo Johnson a biba den un internado katóliko, kaminda soeurnan di e konvento tabata duna enseñansa, inkluso na manera tradishonal.<ref>A unique form of needlework: “Saba Lace”— A time honored craft by Will Johnson. "Amigoe". Curaçao, 20-12-1985, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 31-07-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643321:mpeg21:p068</ref> Durante su estadia na Venezuela, el a siña for di e yu muhénan di e elite venezolano kon pa traha obra ku hilo habri den estilo ajour, ku despues a bira konosí na Saba komo kanchi spaño.<ref>https://thesabaislander.com/2021/02/06/the-chronological-history-of-saba/ The Chronological History of Saba], Saba Islander (2 di yuni 2021)</ref> <ref name=":0">Eliason, Eric A. (2024). "[https://www.google.nl/books/edition/Handbook_of_Gender_Studies_in_the_Dutch/aBcEEQAAQBAJ?hl=nl&gbpv=1&dq=Mary+Gertrude+Hassell+Johnson&pg=PA524&printsec=frontcover Saba Lace: History, Culture and Art]", in: Handbook of Gender Studies in the Dutch Caribbean, p. 522-534</ref> E téknika aki lo bira e base pa e desaroyo di e arte di kanchi sabano, un forma di arte tekstil úniko pa Saba.<ref name=":1">{{Citeer boek |titel=Caribbean Women and Their Art: An Encyclopedia |achternaam=Snodgrass |voornaam=Mary Ellen |url=https://www.google.nl/books/edition/Caribbean_Women_and_Their_Art/4tCwDwAAQBAJ?hl=nl&gbpv=1&dq=Mary+Gertrude+Hassell+Johnson&pg=PA89&printsec=frontcover |datum=2019 |pagina=89-90}}</ref><ref>{{Citeer web |url=https://caribvibetv.com/learning-about-saba-lace-spiced-rum/ |titel=The Art of Saba Lace & Flavor of Spiced Rum: Saba’s Heritage |bezochtdatum=2025-07-20 |werk=Caribbean Vibrations}}</ref> Despues di a kompletá su estudio, Johnson a regresá Saba. Einan el a kasa ku James Benjamin Johnson i a kuminsá duna les na e skol katóliko lokal. E pareha a establesé nan mes na Windwardside. Inisialmente, el a sigui ku trahamentu di kanchi komo un hòbi, dunando les na algun amigu i miembro di famia, pero pronto el a kuminsá plama riba henter e isla. Gradualmente ela kuminsá duna lès, i patronchinan spesífiko pa e isla a wòrdu kreá, yamá na nòmber di nan kreadornan, manera Imelda, Sylvia i Laurentina.<ref name=":0" /><ref name=":1" /> Ku e establesementu di un servisio postal konfiabel entre Saba i mundo eksterno na 1884, e posibilidat pa bende kanchi via pòst a habri un fuente nobo di ingreso pa hopi famianan. Pa tempu di Prome Guera Mundial, un di kada dies habitante tabata inbolbí den produkshon òf benta di kanchi sabano. Den e añanan 1920, ta kalkulá ku entre 30% i 40% di PIB di Saba tabata generá for di kanchi, un kontribushon sin igual pa un isla chikí.<ref name=":0" /><ref name=":1" /> Mary Gertrude Johnson a fayesé na 1939 na edat di 85 aña. Su legado sigui biba den arte, ekonomía i identidat kultural di Saba. == Homenahe == Na 1996, su aporte a wòrdu rekonosé ku un stampia postal di Antias Hulandes, ku ta mustra un imagen di dje ku un obra di kanchi na banda robes. E stampia tabata parti di un seri dediká na figuranan antiano prominente.<ref>{{Citeer web |url=https://touchstamps.com/Stamp/Details/160215/mary-gertrude-johnson-hassel-1853-1939 |titel=Stamp: Mary Gertrude Johnson Hassel (1853-1939) (Netherlands Antilles 1996) |bezochtdatum=2025-07-20 |werk=Touch Stamps}}</ref> == Mira tambe == * [[Kanchi sabano]] {{Appendix}} {{Defaultsort:Johnson, Mary Gertrude}} [[:Kategoria:Saba]] ------------ * na un Skol di Konbento. Einan ela siña kon pa traha e hilo dibuhá for di e yu muhénan di Venezolanonan elite, i a introdusí e arte na Saba kaminda e ta konosí generalmente komo obra spañó.<ref>https://thesabaislander.com/2021/02/06/the-chronological-history-of-saba/ The Chronological History of Saba], Saba Islander (2 di yuni 2021)</ref> * the past, drawn lace embroidery often produced larger pieces in the form of tablecloths, curtains, drapes, etc. Today, these larger ana more expensive items are no longer in demand and the intricate patterns of drawn lace are being used in a more decorative manner on various items of women’s and household ware such as shawls, skirts, blouses, handbags, hand¬ kerchiefs, napkins and other cloths. <ref>[https://archive.org/details/BNA-DIG-ANTILLENREVIEW-1981-08/page/n33/mode/1up?q=saban+lace&view=theater Handcraft: an industry of growing importance]Antillean Review, vol. 1 nr. 5, augustus/september 1981</ref> * Perhaps this is the reason the craft is popularly known as "Spanish work" on Saba. In 1884, the wives and daughters of Saba's seafaring men began working in earnest. In that year regular mail service connected the five-squaremile island to the outside world for the first time, thereby establising the possibility of a mailorder cottage industry. By 1898, Saba's lacemakers had become so adept that a Miss Florence Every entered an exhibition of women's handicrafts in The Hague, The Netherlands, where she received an honorable mention. Six years later, a Saban was awarded first prize in a competition in Copenhagen, Denmark, and was invited by the Danish government to spend four months in the Scandinavian country. Little by little, the industrious Saban women began exporting their delicate work, primarly to customers in the United States. The method by which they obtained the names of potential clients illustrates typical Saban ingenuity. Lacemakers would copy the addresses of American companies from the boxes of merchandise that were sent to the island. They would then dispatch a letter explaining their craft and their prices to the firm, hoping to have some sympathetic manager post the missive on the company bulletin board or mention it in the company newsletter. Their efforts were surprisingly successful. By 1928, nearly 25,000 guilders worth of needlework was being exported.<ref>A unique form of needlework: “Saba Lace”— A time honored craft by Will Johnson. "Amigoe". Curaçao, 20-12-1985, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 31-07-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643321:mpeg21:p068</ref> Naturally, clients' addresses were closely-guarded secrets. Who betide anyone who "stole" an address or who wrote "bad things" about a competing lacemaker. Many families were not on speaking terms for years, owing to some real or imagined breaking of this unwritten law. In turn, many company officials wrote to Saba's Vice-Lieutenant Governor inquiring into the financial status of the women soliciting business from the companies' employees. As tactfully as possible, the administrator would reply that the ladies could stand "some help", even though some of the lacemakers were among the most affluent residents of the tiny island. When the Great Depression spread economic havoc throughout the United States in the early 19305, demand for "Saba Lace" plunged alarmingly. Committees were formed on the island to promote the "industry". Unfortunately, nothing seemed to help. It was only with the increase of tourism to the island that "Saba Lace" flourished once again. An airfield was finally constructed on the mountainous terrain in 1963 and the island became a favorite with travelers searching for an unusual daytrip from nearby St. Maarten of for longer stays in a serence and unspoiled Caribbean atmosphere. In 1984, 15,000 tourists visited, departing with approximately $100,000 worth of delicate, handmade lacework. Thus, after more than a century, a handcraft learned by a young Saban girl in the quiet cloisters of a Caracas convent still provides a means of survival for many families on the tiny island of Saba. ------------- {{Infobox artista|variante|c | nomber = Sheila Payne }} '''Sheila Payne''' (☆ 1961 na [[Kòrsou]]) ta un aktris i kontadó di kuento di [[Kòrsou]] i un defensor di preservashon di Papiamentu.[1] Sheila Payne a nase i lanta na Kòrsou, den un famia originalmente di [[Sint Kitts (isla)|Saint Kitts]]. Su interes i amor pa kontamentu di kuenta a bini di su tata. Komo un studiante di skol básiko, el a hasi un impreshon sumamente eksitoso di e empresario di músika [[Ángel Job]] (ku e apodo El Gordito de Oro).[2] For di 1980 pa 2000, Payne a biba na [[Hulanda]]. El’a studia matemátika i ekonomia i a tuma un kurso posgrado den desaroyo di karera. Despues di a traha den e ramo ei pa algun tempu, el a bira un aktris ku Jeugdtheater Citadel Groningen. Na Kòrsou, el a traha komo aktris pa teater hubenil i despues a regresá na kontamentu di kuenta.[2] Na 2011, Payne a risibí un nominashon di UNESCO pa su esfuersonan den preservashon di Papiamentu.[2] -------------- {{Variante|c}} {{Databox}} Un '''tragalus''' ([[hulandes]]: ''dakvenster'') ta referi na un bentana chikí ku generalmente ta instalá riba un muraya haltu, tei, òf den un dak di kas. Literalmente, e palabra cu e ta e luga pa laga lus drenta. "tragaluz" via Spaño (traga = bebe, luz = lus) — literalmente, un lugá pa laga lus drenta. un ekstenshon di e superfisie di dak ku ta inkliná, hopi bia ta konsistí di un kuadro di bentana vertikal ku òf sin partinan movibel, dos muraya banda triangular i un tapa, trahá komo un dak plat, siya ?, heup òf pent. Un tragalus por wòrdu instalá mesora durante konstrukshon nobo, pero hopi bia ta wòrdu trahá despues pa haña espasio èkstra, tin bia na e lugá kaminda un skylight ta presente kaba. E kuadro di bentana ta sirbi pa permití lus i airu drenta den e zolder òf kamber di zolder. Un bentana di dormitorio hopi bia ta proveé ​​e espasio èkstra ku espasio pa kabes (espasio pa kabes), ku ta nesesario pa krea un kamber den zolder. Bentana di dormer por wòrdu montá na diferente manera. Tradishonalmente riba e lugá, kaminda e bentana di e dormer ta wòrdu bati riba e dak riba e sitio, loke ta tuma un promedio di 3 pa 4 dia. Tin tambe bentananan prefab. E bentananan prefabriká aki ta wòrdu pre-produsí den un fábrika òf tayer di karpinteria i ta wòrdu montá riba e dak denter di un dia. Bentana di dormer ta traha di vários material. Esaki ta dependé di e estilo arkitektóniko di e kas i e deseonan di e kliente. Bentana prefabriká por lo general ta trahá di palu òf plèstik. Un ekstenshon riba e dak tambe ta wòrdu yamá kuko òf akkenailtje (prinsipalmente na Groningen). {{Appendix}} chatgpt:Den papiamentu, tragalus ta un palabra ku referi na un ventanita chikí ku generalmente ta instalá riba un muraya haltu, tei, òf den un kas di dak. E palabra mes ta bin di Hulandés "tragaluz" via Spaño (traga = bebe, luz = lus) — literalmente, un lugá pa laga lus drenta. ✅ Den konteksto di construccion Hulandés (i Karibe Hulandes), un "tragalus" ta un ventanita, pero den hulandés moderno e palabra ku ta mas relashona ta "dakkapel" òf "dakvenster", ku ta referí mas espesífikamente na un ventan chi subi for di dak, ku ta kreá espasio i lus den un piso haltu. Diferensha: Tragalus = ventanita (simpel, generalmente no sobresalí for di tei). Dakkapel = estruktura di bentana ku sobresalí for di tei pa kreá mas espasio i lus. 🏚️ Tragalus den Karibe Hulandes Sí, tragalus (of ventanitanan den dak) tabata uza den arquitectura tradicional Karibe Hulandes, inklusí: Kas di plantashon (Boneiru, Kòrsou, Aruba) Kas di pueblo (kas di torto, kas di piedra) Fortifikashon (forte) E motibu principal pa usa un tragalus tabata: Laga lus natural drenta (den tempo ku no tabatin mucha bentanan grandi) Mehorá ventilashon (pa saka kalor fo'i kas) Duna un poko di brisa sin perde protekshon kontra tormenta. Ejemplo: Riba kas di plantashon na Kòrsou manera Landhuis Brievengat òf Landhuis Chobolobo, bo por topa ventanitanan haltu riba e dak ku ta sirbi komo tragalus. Na Aruba, na kas antique den Noord i Santa Cruz, bo por wak esemey. 📜 Origen historiko E uso di ventanitanan haltu (tragalus) a bini ku: Influensia di arquitectura kolonyal Hulandés (especialmente siglo 17-18). Adaptashon lokal pa klima tropikal — ventilashon tabata esencial. Manká di material di konstrukshon — un bentana chikí tabata mas fasil pa instala den muraya di torto òf piedra. ✏️ En Resúmen Aspekto Tragalus Dakkapel Definishon Ventanita haltu Bentana sobresaliente for di tei Funshon Lus i ventilashon Lus, ventilashon, espasio Material Hout, piedra, torto Hout, tei, glas Uzo den Karibe Sí, den kas antique Raro, mas den Hulanda [[:Kategoria:Konstrukshon]] -------------- {{Multiple image | total_width = 650 | align = center | caption_align = center | border = | image1 = Government building in Camacuri (Aruba) 17 33 16 604000.jpeg | caption1 = Edificio di Impuesto di [[Aruba]] | image2 = DRCUR-EXT-Resort-4110-TM.jpg | caption2 = Dream Curaçao Resort na [[Willemstad]] | image4 = Emmanuel Catholic Chapel.jpg | caption4 = Kapel Emanuel na [[San Nicolas]] | image3 = Maduro & Curiel's Bank, Willemstad, Curaçao.jpg | caption3 = Edificio di [[Maduro & Curiel's Bank N.V.|MCB]] na Willemstad }} --------------- * [[Florin karibense]] (aanvullen) Siman pasá a tuma lugá e desvelo ofisial di e diseño di e Guilder Karibense, e moneda nobo ku lo ta den sirkulashon na Kòrsou i Sint Maarten entrante 31 di mart 2025. Banko Sentral di Kòrsou i Sint Maarten (CBCS) a presentá e biyetenan i monedanan simultáneamente na ámbos pais.<ref name="deel 1">[https://curacao.nu/de-caribische-gulden-een-stap-richting-economische-stabiliteit-in-2025/ De Caribische Gulden: Een stap richting economische stabiliteit in 2025], curacao.nu (26 di desember 2024)</ref> -- 2025 lo ta e aña di plaka nobo ku introdukshon di e Golder Karibense. E seri nobo di biyete ta inspirá pa e ‘Mundu Bou di Laman’. E parti dilanti di e biyetenan ta mustra e fauna bou di awa colorido di Curaçao y Sint Maarten, como simbolo di e laso entre ambos pais. E diversidat úniko di animalnan marino, segun Banko Sentral, ta un rekordatorio di e poder di koperashon i metanan kompartí, apesar di kada pais su propio identidat. E parti patras di e biyetenan ta deskribí bista históriko i kultural importante di Kòrsou i Sint Maarten. Loke ta spesial di e seri nobo aki ta su diseño: e parti dilanti tin un diseño horizontal tradishonal, miéntras ku e parti patras ta orientá vertikalmente. Ta prome biaha cu biyetenan cu patras vertical ta wordo emiti na Curaçao y Sint Maarten. E seri di florin Karibense ta inkluí sinku biyete di bankero ku e siguiente denominashonnan: 10 Cg, 20 Cg, 50 Cg, 100 Cg i 200 Cg. Cada biyete tin su propio color. 2025 lo ta e aña di plaka nobo ku introdukshon di e Golder Karibense. E seri nobo di biyete ta inspirá pa e ‘Mundu Bou di Laman’. E parti dilanti di e biyetenan ta mustra e fauna bou di awa colorido di Curaçao y Sint Maarten, como simbolo di e laso entre ambos pais. E diversidat úniko di animalnan marino, segun Banko Sentral, ta un rekordatorio di e poder di koperashon i metanan kompartí, apesar di kada pais su propio identidat.<ref name="deel 3">[https://curacao.nu/nieuwe-caribische-gulden-een-ode-aan-de-onderwaterwereld-20g/ Nieuwe Caribische Gulden: een ode aan de onderwaterwereld (20g)], curacao.nu (27 di desember 2024)</ref> E parti patras di e biyetenan ta deskribí bista históriko i kultural importante di Kòrsou i Sint Maarten. Loke ta spesial di e seri nobo aki ta su diseño: e parti dilanti tin un diseño horizontal tradishonal, miéntras ku e parti patras ta orientá vertikalmente. Ta prome biaha cu biyetenan cu patras vertical ta wordo emiti na Curaçao y Sint Maarten. E seri di florin Karibense ta inkluí sinku biyete di bankero ku e siguiente denominashonnan: 10 Cg, 20 Cg, 50 Cg, 100 Cg i 200 Cg. Cada biyete tin su propio color. == denominashon di mas chikitu: 10 florin == E biyete di dies florin karibense ta predominantemente hel i tin un imágen di e '''angelfish gris''' na e parti dilanti i e '''faro di Klein Curaçao''' na e parti patras.<ref name="deel 2">[https://curacao.nu/nieuwe-caribischegulden-een-ode-aan-de-onderwaterwereld-10g/ Nieuwe Caribische Gulden: een ode aan de onderwaterwereld (10g)\, curacao.nu (26 di desember 2024)</ref> E angelfish gris por krese te sesenta sentimeter di largura. E espesie aki tin un kurpa den forma di disko ku un kabes relativamente grandi. Angelfish adulto gris ta gris kla ku manchanan pretu tur kaminda, miéntras ku nan kabes ta gris kla ku un boka mas kla ainda. E hóbennan, di otro banda, ta pretu ku sinku strepi hel briante ku ta kore vertikal riba nan kurpa. Hubenilnan ta wòrdu hañá generalmente riba e rif òf den kama di yerba di laman, kaminda nan ta traha na “stashonnan di limpiesa” meskos ku garnachi mas limpi ta hasi, pa deshací di parasito di piská mas grandi. Adultonan por lo general ta habitá rifnan i por wòrdu hañá na profundidatnan te ku trinta meter. E konki reina ta un snèk ku ta biba prinsipalmente den kama di yerba di laman i riba banki di santu i por krese basta grandi. Karakolnan adulto por krese te mas o ménos 35 sentimeter di largura. E karakolnan aki ta herbívoro i ta alimentá nan mes ku material di mata ku ta haña entre e yerba di laman. E conchi reina ta birando mas y mas raro den hopi parti di Caribe pasobra su carni ta wordo considera un delicia y hopi biaha ta wordo haya riba platonan. Ta p’esei tin vários inisiativa pa kria nan den koutiverio pa produkshon di kuminda òf laga nan bai bèk den naturalesa. Kasi no tin ehemplar adulto real ku a sobra den e awanan interior di Kòrsou. Patras == Di dos denominashon: binti florin Cg 20 == E biyete di binti florin Karibense ta predominantemente blou i tin e rayo di águila mancha dilanti i Simpson Bay patras. Cu un envergadura di casi tres meter, e Spotted Eagle Ray ta un di e especienan di rayo mas grandi den nos awanan. E ta wòrdu rekonosé fásilmente pa su fondo skur ku numeroso mancha blanku i un barika kompletamente blanku. E rayonan aki tin un rabo largu i punta ku vários spina venenoso. E rayonan aki ta kome bivalvo, entre otro, i ta buska nan riba fondo di santu. Nan ta koba den santu i tin bia ta zwaai esaki ku nan “alanan”. Tambe nan ta come cangreu, cangreu ermitaño y caracol manera e queen clam. Rayonan di águila mancha ta hopi sosial i hopi bia ta landa den grupo chikí.<ref name="deel 3"/> Yellow Cowries ta '''karakol di laman''' ku ta wòrdu hañá den mayoria di laman tropikal. Den pasado, diferente tipo di cowries tabata hunga un ròl importante den komersio i kultura. Kaska di cowrie tabata wòrdu usá histórikamente komo moneda, partikularmente na China, Afrika, New Guinea i Indonesia. E barkunan di e Kompania di India Oriental Hulandes (VOC) tabata komersia ku kaska di kowrie, spesialmente e “kaska di kaska di plaka” ku tabata representá un balor monetario, i tabata usa nan komo un medio di pago, inkluso pa kumpra hende sklabisá. Awendia nan ta wòrdu apresiá prinsipalmente komo kosnan di kolekshon i ta wòrdu usá den joyas. Karakol tin un dieta hopi spesífiko ku ta varia pa kada espesie. Algun ta karnivoro, algun herbívoro i algun omnívoro. Nan tin un struktura di alimentashon úniko yamá un “radula” den nan boka, ku ta funshoná komo djente, superfisie di yerba i kòrta kuminda.<ref name="deel 3"/> Patras == Di tres denominashon: biyete di 50 Cg == E biyete ta predominantemente bèrdè i tin e '''turtuga di laman bèrdè''' na e parti dilanti i e playa di '''Grote Knip''' na e parti patras.<ref>[https://curacao.nu/nieuwe-caribische-gulden-een-ode-aan-de-onderwaterwereld-50g/ Nieuwe Caribische Gulden: een ode aan de onderwaterwereld (50g)], curacao.nu (28 di desember 2024)</ref> E turtuga bèrdè di laman ta wòrdu hañá den tur laman tropikal i subtropikal na mundu, inkluyendo den Karibe. E turtuga bèrdè di laman ta un herbívoro i ta kome prinsipalmente yerba di laman. E turtuganan ta sòru pa e yerba di laman no krese muchu largu i sofoká su mes. Esaki ta permití e ekosistema di yerba di laman pa mantené su funshonnan mas importante, esta komo un krèsh pa hopi bestia marino. E turtuga di laman bèrdè ta pues un espesie klave ku ta hunga un ròl esensial den tene nos oséanonan saludabel. Turtuga machu nunka no ta regresá tera. E hembranan ta bin tera solamente pa pone webu. Turtuga muhé ta traha vários nèshi pa aña. Turtuga ta protehá i den peliger di ekstinshon rònt mundu. E '''tellin''' faborito. E espesie di karakol bivalvo aki ta wòrdu hañá den henter Karibe, prinsipalmente na profundidatnan di te ku trinta meter. E kaska, ku ta wòrdu trahá dor di e karakolnan mes, por ta basta grandi, algun ta alkansá un diameter di mas o ménos ocho centimeter. E kaska ta di koló krema pa blanku ku randnan un poko haltu i hopi espasiá. E parti paden di e kaska ta hel. E dos mitarnan di e kaska por lo general ta pas bon huntu i hopi bia ta kubri ku alga i otro organismonan, proveyendo un kamuflahe ekselente riba e ref. E espesie aki ta filtrá kuminda for di awa di laman dor di chupa awa aden, filtr’é i despues “spuit afó” awa limpi. Patras Grote Knip Beach. Curaçao ta konosí pa su playanan relativamente chikí skondí den bahianan kómodo. Asta Grote Knip Beach ta situá den un bahia asina. E santu riba e playanan ta konsistí di entre otro e fekalnan di piská ku ta kome alga i otro organismonan marino. Segun ku e piskánan aki ta raspa alga for di piedra di koral i piedra di kalki, nan ta kita pida pida kalki tambe. E material aki despues ta wòrdu ekskretá komo granula chikitu di kalki, ku eventualmente ta akumulá riba playa komo santu blanku debí na akshon di ola. Piská papagai ta entre e espesienan responsabel pa e proseso aki. ------------------- '''Petróleos de Venezuela, SA''' ('''PDVSA''') ta e kompania estatal di [[Venezuela]] riba tereno di petroleo i gas natural. E kompania tin aktividatnan den eksplorashon, produkshon, refinamentu, merkadeo, transporte i eksportashon di petroli, i tambe eksplorashon i produkshon di gas natural. El a kuminsá su operashon na 1976 despues di e nashonalisashon di e industria petrolero di e pais pa dekreto di gobièrnu riba 30 di ougùstùs 1975. Tur akshon di e kompania ta ainda propiedad di gobièrnu di Venezuela, kual pais ta e di sinku eksportadó mas grandi di petroli na mundu. == Reserva i produkshon == Venezuela tin e reservanan di petroleo mas grandi na mundu. Na fin di aña 2020, nan tabata balorá na 304 bion bari, òf 17.5% di e total mundial.<ref name=BPWES21>{{en}} [https://www.bp.com/en/global/corporate/energy-economics/statistical-review-of-world-energy.html BP Statistical Review of World Energy 2021], geraadpleegd op 24 juli 2021</ref> [[Arabia Saudita]] ta na di dos lugá ku un porshon di 17.2%. Un gran parti di e reservanan ta konsistí di zeta viskoso, ku ta wòrdu hañá prinsipalmente kantu di [[Riu Orinoco]]. E zeta aki ta ménos fásil pa saka ku zeta konvenshonal. Ku e reservanan di zeta konosí, e pais por mantené e nivelnan di produkshon aktual pa mas ku 500 aña.<ref name=BPWES21/> Na 2005, produkshon di zeta tabata 3.3 mion bari pa dia (bpd), pero pa 2015 esaki a baha te na 2.6 mion bpd.[2] Debí na mal maneho ekonómiko, no tin sufisiente sèn disponibel pa invertí, loke ta kousa ku produkshon ta baha. E bahada aki a sigui despues di 2015 i na 2020 e produkshon tabata 540.000 bpd.<ref name=BPWES21/> Un tendensia similar ta visibel pa refinamentu. Na 2010, kasi 1 mion bpd tabata wòrdu prosesá diariamente ainda, pero na 2019 esaki a baha te na 123.000 bpd.<ref name=BPWES21/> Reservanan di gas ta muchu mas chikitu na 3% di e total mundial, pero tòg signifikante.<ref name=BPWES21/> Produkshon di gas a keda basta stabil entre 2005 i 2017 i a fluktuá alrededor di 30-40 bion m³ pa aña. Tabatin un bahada fuerte na 2018, ku a sigui na 2019 i 2020. Na 2020, mas o ménos 19 bion m³ a wòrdu produsí.<ref name=BPWES21/> == Historia == E kompania a wòrdu fundá dia 1 di yanüari 1976 despues di e nashonalisashon di e industria petrolero di Venezuela. Na sèptèmber 1986, e kompania merikano Southland a bende mitar di e akshonnan di CITGO na Petróleos de Venezuela. Na 1990, PVDSA a kumpra e sobra akshonnan, birando e úniko doño. Ku e transakshon aki, CITGO a wòrdu sigurá di e suministro di krudo i Venezuela a haña un kanal di benta nobo na [[Estadonan Uni di Amérika|Merka]]. Parsialmente debí na e kaida fuerte den prijs di petroleo desde 2015, PVDSA a topa cu problemanan finansiero. E kompania a risibí un fiansa grandi di Rosneft di [[Rusia]] i a kambio a primintí 49.9% di e akshonnan den CITGO komo fiansa.<ref name=CNNROS>CNN [http://money.cnn.com/2017/04/10/news/economy/russia-us-oil-company-citgo/index.html Russia could soon control a U.S. oil company], 10 di aprel 2017, konsultá 4 di ougùstus 2024</ref> Varios polítiko merikano ta preferá di no mira akshonista ruso den refinerianan merikano.<ref name=CNNROS/> Na 1985, gobièrnu di [[Teritorio insular (Antias Hulandes)|teritorio insular di Kòrsou]], ku a tuma over e [[refineria Isla]] na Kòrsou for di [[Koninklijke Shell|Shell]], a transferí e operashonnan di e kompania pa Petróleos de Venezuela a base di un kontrato di hür di largu plaso.<ref name="CvC">Canon van Curacao [https://canoncuracao.cw/33-vertrek-shell-komst-en-vertrek-pdvsa/ Vertrek van Shell, komst en vertrek PdVSA], geraadpleegd op 21 december 2023</ref> Invershonnan den e refineria a keda atras, loke ta nifiká ku produkshon tabata wòrdu hasí prinsipalmente ku instalashonnan bieu. E problemanan ambiental ku esaki a enserá a kondusí na hopi demanda kontra e refineria òf kontra di gobièrnu.<ref name="CvC"/> E kontrato di hür di PDVSA a kaduká dia 31 di desèmber 2019. Despues di e salida di PDVSA, un bataya legal a tuma luga pa añanan largu entre Kòrsou i Venezuela. Nan dos finalmente a yega na un akuerdo na desèmber 2023. Venezuela lo suministrá zeta pa dies aña ku un balor ekivalente total di US$ 450 mion, ku lo wòrdu usá pa paga e debe di PVDSA.<ref>Antilliaans Dagblad [https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/28793-olie-voor-schuld-pdvsa Olie voor schuld PDVSA, 21 december 2023], konsultá 4 di ougùstus 2024</ref> ï Na yanüari 2019, Merka a imponé sanshonnan kontra PDVSA.<ref name=NOSUSS>NOS [https://nos.nl/artikel/2269551-vs-legt-sancties-op-aan-venezolaanse-staatsoliebedrijf.html VS legt sancties op aan Venezolaanse staatsoliebedrijf, 29 januari 2019], konsultá 4 di ougùstus 2024</ref> E kuentanan bankario di e kompania na Merka a wòrdu kongelá i merikanonan no ta permiti di hasi negoshi ku e kompania mas.<ref name=NOSUSS/> E sanshonnan ta un medida punitivo kontra e maneho di [[Nicolás Maduro|presidente Maduro]]. Zeta ta un fuente importante di entrada pa Venezuela i mas ku 40% di tur eksportashon di zeta ta bai pa Merka.<ref name=NOSUSS/> Na 2016, US$19 bion di e benta total di US$42 bion e aña ei a wòrdu generá na Merka. Na òktober 2023, e sanshonnan petrolero riba Venezuela a wòrdu aliviá.<ref name="NOSUSVEN">NOS [https://nos.nl/artikel/2494593-vs-schort-deel-sancties-venezuela-op-na-afspraken-over-vrije-verkiezingen VS schort deel sancties Venezuela op na afspraken over vrije verkiezingen, 19 oktober 2023], geraadpleegd op 21 december 2023</ref> A yega na un akuerdo entre e gobièrnu di Maduro i partidonan di oposishon bou di kua nan a bai di akuerdo pa tene elekshon den e di dos mitar di [[2024]], ku opservadónan internashonal pa garantisá ku nan ta hustu.<ref name="NOSUSVEN"/> E relahamentu ta nifiká ku Venezuela por determiná un biaha mas pa su mes kuantu zeta e ta eksportá i na kua partidonan.<ref name="NOSUSVEN"/> E akuerdo ta en prinsipio bálido pa seis luna. == Laso ku Karibe Hulandes == (es.wiki} === Aruba === Na 1991, PDVSA a atkerí di Chevron e terminalnan di awa hundu den Laman Karibe den serkania di Aruba.<ref name=terminal > {{cite web |url= http://www.petroleumworld.com/es-napa17061901.htm| title= La triste historia de PDVSA, BORCO y San Eustaquio|date=2017-06-13| author=Sergio Sáez | publisher= Petroleumworld.com}}</ref> Na september 2015, Aruba a firma un memorandum di entendimentu cu Citgo pa sondea e re-apertura di e refineria situá na [[San Nicolas]], Aruba, pará desde 2012 pa e operador Valero Energy ku un kapasidat instalá pa refiná 235.000 bpd. Na septèmber 2016, [[parlamento di Aruba]] a aprobá e outorisashon pa Citgo hür e refineria di San Nicolas pa 25 aña i un inversion aprobá pa PDVSA di 685 miyon dollar. Dia 23 di mei 2018, Korte di Aruba a kita e embargo riba dos kargamento di petroleo for di e tankeronan ''Atlantic Lily'' i ''Grimstad'' ku ConocoPhillips a pidi komo parti di su esfuersonan pa kobra un sentensia di arbitrahe kontra PDVSA.<ref> {{citeer web |url=http://eltiempolatino.com/news/2018/may/23/corte-de-aruba-levanto-embargos-pedidos-por-conoco/| titel=Corte de Aruba levantó embargos pedidos por Conoco contra cargamentos de Citgo |datum=2018-05-23| uitgever=El Tiempo Latino}}</ref> Na febrüari 2019, Citgo a para e remodelashon i modernisashon di e proyecto pa motibu di sanshonnan ekonómiko.<ref>{{citeer web |url= https://www.elperiodicodemonagas.com.ve/site/internacionales/renovacion-en-refineria-de-aruba-parada-por-sanciones/| titel=Renovación en refinería de Aruba parada por sanciones |datum=2019-02-20| uitgever=El periódico de Monagas}}</ref> Segun Promé Minister [[Evelyn Wever-Croes]] “E ta muy probable ku nos lo no sigui ku Citgo pero nos ta evaluando kon nos por sali for di e kontrato sin ningun problema".<ref> {{cite web |url=https://meridadigital.com.ve/alnavio-petroleos-de-venezuela-se-desmorona-y-las-repercusiones-son-globales/| title=Pdvsa se desmorona y las repercusiones son globales|date=2019-06-19| publisher= Alnavio }}</ref> Dia 22 di yüni 2021, e kompania Citgo a disidí di likidá 4 kompania supsidiario ku a keda kreá na 2016 ora ku gobièrnu a firma un kontrato di hür a kambio di rehabilitá e refineria di [[San Nicolas]] pa konvertí krudo èkstra-pisá for di e faha di zeta di [[Orinoco]] den krudo lihé. Mirando e problemanan ku a surgi a kousa di retrasonan di e proyecto na 2019 Citgo a termina su negoshi ku Aruba.<ref>«los lazos de la empresa venezolana con la isla empezaron a resquebrajarse al mismo tiempo que las sanciones financieras» {{citeer web |url= https://www.bancaynegocios.com/citgo-liquido-cuatro-filiales-en-aruba-y-cerro-casi-100-de-sus-negocios-en-la-isla/ | titel= Citgo liquidó cuatro filiales en Aruba y cerró casi 100% de sus negocios en la isla|datum=2021-06-22| uitgever=Bancaynegocios}}</ref> === Boneiru === PDVSA ta doño di e terminal marítimo Bonaire Petroleum Company (Bopec)<ref> {{cite web |url= https://prodavinci.com/que-esta-pasando-con-el-caso-conocophillips-versus-pdvsa/ | title= ¿Qué está pasando con el caso ConocoPhillips versus PDVSA?|date=2018-05-06| publisher= Prodavinci }}</ref> ku e kapasidat pa almasená te ku 12 mion bari di zeta krudo i derivadonan ku ta stratégiko pa eksportashon pa [[China]] i Merka. Na sèptèmber 2010, un kandela den dos di su 23 depósito a obligá gezaghebber di Boneiru pa sera e terminal.<ref>{{cita web | url= https://lta.reuters.com/articulo/latinoamerica-petroleo-venezuela-bonaire-idLTASIE68D11S20100914 | title= Terminal de PDVSA Bonaire, cerrado hasta nuevo aviso|date=2010-09-14| publisher= REUTERS | fechaacceso= 10 de julio de 2019 | fechaarchivo= 10 de julio de 2019 | urlarchivo= https://web.archive.org/web/20190710151005/https://lta.reuters.com/articulo/latinoamerica-petroleo-venezuela-bonaire-idLTASIE68D11S2010091}}</ref> Na desèmber 2017, gobièrnu hulandes a duna un ultimatum na PDVSA pa motibu di e falta di invershon den mantenshon di e terminal di Bonaire Petroleum Company (Bopec), lagando solamente sinku di e 21 depósitonan pa operá ku e isla tin, PDVSA a primintí un invershon di 25 mion dòler pa mantenshon i restourashon di e depósitonan.<ref> {{cita web |url= https://elcooperante.com/holanda-envia-ultimatum-a-pdvsa-por-falta-de-mantenimiento-en-terminal-de-bonaire/| title=Holanda envía ultimátum a Pdvsa por falta de mantenimiento en terminal de Bonaire|date=2017-12-20 | publisher= El cooperante}}</ref> Na mei 2018, e kompania ConocoPhillips ku sede na Houston a asumí kontrol di e aktivonan petrolero di Venezuela riba e isla kompania karibense di Boneiru<ref>{{cite web |url= https://www.radiotelevisionmarti.com/a/corte-de-bonaire-autoriza-embargo-millonario-a-pdvsa/175740.html | title= Corte de Bonaire autoriza embargo millonario a PDVSA|date=2018-05-12| publisher= Radio Televisión Martí}}</ref>, na ougùstùs 2018 a yega na un akuerdo ku PDVSA pa e pago di 2.040 mion ku un pago inisial di 500 mion dòler denter di un periodo di 90 dia for di momentu di firma e akuerdo, e sobra suma lo wòrdu pagá tur kuartal den un lapso di kuater aña i mei.<ref name="Sin-nombre-p2Jf-4">{{cite web |url=https://www.voanoticias.com/a/conocophillips-acuerdo-pdvsa-sobre-pago-de-2-000-millones-venezuela/4536051.html| title= ConocoPhillips llega a acuerdo con PDVSA sobre pago de 2.000 millones|date=2018-08-20| publisher= Voa Noticias.com }}</ref> Dia 26 di ougùstùs 2020, gobièrnu di Boneiru a duna òrdu pa hasi bashí e sinku tankinan di almasenahe di zeta ku ta kontené 10 mion bari pa motibu di riesgonan ambiental i falta di mantenshon.<ref> {{cite web |url=https://www.bancaynegocios.com/bonaire-ordena-a-pdvsa-vaciar-tanques-en-terminal-petrolera-por-riesgos-ambientales/| title=Bonaire ordena a Pdvsa vaciar tanques en terminal petrolera por riesgos ambientales|date=2020-08-28| publisher=Bancaynegocios}}</ref> Na mart 2021, e filial di Bopec a deklará bankarota pasobra e no por a paga su debenan.<ref>«El terminal petrolero de Pdvsa en Bonaire tenía capacidad para almacenar unos 10 millones de barriles de petróleo y cargar grandes embarcaciones desde sus muelles de aguas profundas» {{cite web |url=https://talcualdigital.com/filial-en-bonaire-de-pdvsa-se-declara-en-bancarrota-debido-a-sanciones-de-eeuu/| title=Filial en Bonaire de PDVSA se declara en bancarrota debido a sanciones de EEUU|date=2021-03-23| publisher=Tal Cual}}</ref> Na novèmber, un korte di Boneiru a dikta tokante e pago di 41.69 mion dòler pa e debenan atrasá di PDVSA.<ref>{{cite web |url=https://www.bancaynegocios.com/tribunal-de-bonaire-condeno-a-pdvsa-a-pagar-us4169-millones-por-deuda-en-litigio-con-bopec/|title=Tribunal de Bonaire condenó a Pdvsa a pagar US$41,69 millones por deuda en litigio con Bopec|date=2021-11-08|work=Banca y Negocios}}« » </ref> Na mart 2023, un hues di Boneiru a ordená e destaho forsá di kombustibel for di e depósito di 1933 ku tabata kontené 371.790 bari di kombustibel situá den e zona di Kaminda Turistiko, den nortost di e isla, propiedat di e kompania Commerchamp CA, un filial di PDVSA (na balor di mas o ménos 18 mion dòler) ku no tin un lisensia di OFAC pa negoshá esaki, e destaho a wòrdu realisá pa un debe di 41.7 mion dòler ku e supsidiario debe komo honorario i interes di pago atrasá na Bopec.<ref>{{cite web |url=https://cronicasdelcaribe.com/economia/ordenan-la-subasta-forzosa-de-fuel-oil-de-pdvsa-en-bonaire/|title= Ordenan la subasta forzosa de fuel oil de Pdvsa en Bonaire|date=2023-03-17|work=Crónicas del Caribe}}</ref> === Kòrsou === Desde 1985, PDVSA i gobièrnu di [[Kòrsou]] tabatin un kontrato di hür pa e [[Refineria Isla]] ku un kapasidat di 335.000 bari di krudo, konstruí pa Royal Dutch Shell na 1919. Pa 2016, Kòrsou a eksigi pa PDVSA aporta un invershon di 15 bion dòler pa modernis’e pa por a prolonga e contract, pero si esaki no sosode, PDVSA lo keda afo. Na mei 2018, Korte Komersial di Curacao a outorisá ConocoPhillips pa pone beslag riba $636 mion na aktivo di Venezolano PDVSA.<ref name="Sin-nombre-p2Jf-5">{{cite web |url= https://lta.reuters.com/articulo/topNews/idLTAKCN1ID0R1-OUSLT |title= Corte Curazao autoriza a ConocoPhillips embargar 636 mln dlr en activos de venezolana PDVSA |date=2018-05-12 |publisher= Reuters |fechaarchivo= 22 de abril de 2020 |urlarchivo= https://web.archive.org/web/20200422133703/https://lta.reuters.com/articulo/topNews/idLTAKCN1ID0R1-OUSLT}}</ref> PDVSA ta confrontá un krisis di exportashon pa motibu di e bahada den produkshon di krudo, posiblemente e kompania chines Guangdong Zhenrong lo maneha e refineria aki na fin di 2019<ref> {{cite web |url= https://elcooperante.com/menos-ingreos-pdvsa-pierde-refineria-de-curazao-por-desinversion-para-modernizarla/| title= ¡Menos ingresos! Pdvsa pierde refinería de Curazao por desinversión para modernizarla |fecha= 19 de sep 2016 | publisher= El Coperante }}</ref><ref> {{cita web |url= https://elnuevopais.net/2018/06/22/204038/ | title= Curazao se cansa de PDVSA y busca nuevo operador para refinería Isla|pages= ConocoPhillips en mayo obtuvo órdenes judiciales e incautó algunos inventarios, activos y cargas de PDVSA en el Caribe|fecha=22 de junio de 2018 | publisher= El Nuevo País Zeta }}</ref> tin mas di un aña ta sufriendo severamente di e krisis na Venezuela. Gobièrnu di Kòrsou ta buskando un operadó nobo pa remplasá PDVSA i e sesamentu di e lease ta surgiendo komo esun mas probable. Sinembargo, PDVSA a logra finalisá e kontrato di hür pa un aña mas pa uso di almasenamentu, te ku desèmber 2020.<ref>«Refinería di Korsou extendió por un año el contrato que permite a PDVSA operar ese complejo con capacidad de 335.000 barriles de crudo diario»{{cite web |url=https://www.elnacional.com/economia/refineria-de-curazao-extendio-acuerdo-de-operaciones-con-pdvsa/|title=Refinería de Curazao extendió acuerdo de operaciones con Pdvsa|fecha=2 de diciembre de 2019| publisher=El Nacional}}</ref> Riba 26 di ougùstùs 2020, PDVSA a wòrdu demandá pa $51 mion dor di e kompania petrolero di Kòrsou, doño di e Refineria Isla na Kòrsou pa inkumplimentu ku e kontrato di pago mensual akumulá for di fin di 2018.<ref> {{cite web |url=https://www.bancaynegocios.com/otra-demanda-para-pdvsa-refineria-de-curazao-exige-pago-de-us51-millones/| title= Otra demanda para Pdvsa: Refinería de Curazao exige pago de US$51 millones|fecha= 28 de agosto de 2020| publisher=Bancaynegocios}}</ref> E refineria di Isla ta inaktivo for di mei 2018 i PDVSA tin un kontrato di hür kaduká pa su kapasidat di almasenamentu di 15 mion bari den su 38 tanki i dos waf di karga, un 25 % di su depósitonan (9 tanki) lo wòrdu hür na e kompania petrolero SPS Drilling E&P, PDVSA a bin ta desokupá parti di su zeta wardá despues di e sanshonnan na 2020, miéntras ku su doño Korsou ta buskando un operadó nobo.<ref> {{cite web |url=https://www.bancaynegocios.com/refineria-de-curazao-reemplaza-a-pdvsa-y-adjudica-a-petrolera-sps-oferta-de-arrendamiento-de-tanques/| title=Refinería de Curazao reemplaza a Pdvsa y adjudica a petrolera SPS oferta de arrendamiento de tanques |date=2020-09-03| publisher=Bancaynegocios}}</ref> E kompania Kòrsou tin plania pa destaho e zeta wardá Petroleo di PDVSA pa regla algun debe laboral cu el a laga pendiente.{{cite web |url= https://www.bancaynegocios.com/curazao-tendra-que-subastar-petroleo-para-pagar-deudas-dejadas-por-pdvsa/| title=Curazao tendrá que subastar petróleo para pagar deudas dejadas por Pdvsa|date=2021-06-02| publisher=Banca y Negocios}}</ref> Riba 30 di augustus, a determina ku PDVSA ta obligá di paga Kòrsou un debe atrasá pa e hür di e Refineria di Isla, despues di a perde e apelashon den kual a priminti di paga 20 mion dòler pa aña na hür pa daño i perhuisio na momentu di terminashon di e kontrato i lunanan akumulá di hür, parti di e debe ei a wòrdu kobra direktamente dor di RdK, kontra e stòknan di zeta krudo i produktonan akabá, ku a wòrdu wardá na e terminal di Bullenbaai.<ref>« El 30 de diciembre de 2019, Curazao reclamó su derecho a la “rescisión especial” del contrato con Isla, y le exigió a la empresa la cancelación de 100 millones de dólares, el asunto es por la reclamación de indemnización por daños y perjuicios derivados del cese abrupto del arrendamiento» {{cita web |url=https://www.bancaynegocios.com/pdvsa-perdio-apelacion-y-esta-obligada-a-cancelar-deudas-pendientes-por-operacion-de-refineria-en-curazao/| title= Pdvsa perdió apelación y está obligada a cancelar deudas pendientes por operación de refinería en Curazao|fecha=31 de agosto de 2021| publisher=Banca y Negocios}}</ref> Un korte na Kòrsou a outorisá benta di akshonnan di e filial di Pdvsa: Propernyn ta un filial di PDVSA, ku ta manehá e akshonnan di Nynas pa kubri e debe no pagá na e kompania Korsou di 52 mion dòler, miéntras ku ConocoPhillips tambe ta drenta e espera di e likidashon di akshonnan ku a gana un demanda pa 10.000 mion dòler.<ref>« Al igual que Curazao y Aruba, Bonaire fue en su día una parte clave de la red logística de Pdvsa en el Caribe holandés. En los últimos años, las sanciones de EE.UU., los agresivos embargos de ConocoPhillips y otros demandantes, y la falta de inversiones por parte de la petrolera estatal venezolana, aparte de la caída del suministro de petróleo despojaron a la empresa de sus vínculos comerciales en el Caribe holandés. Se calcula que Venezuela tiene una deuda pendiente de 160.000 millones de dólares, entre bonos, laudos arbitrales y otros pasivos» {{cita web |url=https://www.bancaynegocios.com/tribunal-autoriza-a-petrolera-curazolena-a-liquidar-acciones-de-filial-holandesa-de-pdvsa-para-cobrar-deuda/ | title=Tribunal autoriza a petrolera curazoleña a liquidar acciones de filial holandesa de Pdvsa para cobrar deuda|fecha= 4 de octubre de 2021| publisher=Banca y Negocios}}</ref> E filial di PDVSA tin te ku 31 di desèmber 2022 pa benta privá di su akshonnan.<ref>{{cita web |url= https://talcualdigital.com/tribunal-de-la-haya-da-prorroga-al-embargo-de-acciones-propernyn-bv-filial-de-pdvsa/| título=Tribunal de La Haya da prórroga al embargo de acciones en Propernyn BV, filial de Pdvsa|fecha=4 de septiembre de 2022| sitioweb= Tal Cual|fechaacceso= 20 de abril de 2023|cita= }}</ref> Na aprel 2023, e refineria di Kòrsou na e isla di Kòrsou ta eksigí di PDVSA e pago di US$62.3 mion ku e debe pa e no-kanselashon di e servisio eléktriko dor di e kompania petrolero venezolano entre e añanan 2018 i 2019 i e demanda a keda gana den un korte di New York.<ref>{{cita web |url=https://www.bancaynegocios.com/refineria-de-curazao-exige-a-pdvsa-que-pague-us623-millones-que-adeuda-por-servicio-electrico/| título= Refinería de Curazao exige a PDVSA que pague US$62,3 millones que adeuda por servicio eléctrico|fecha= 20 de abril de 2023| sitioweb=Banca y Negocios|fechaacceso= |cita=Otro litigio: la empresa petrolera de Curazao inició un litigio contra PDVSA en Suiza, por la falta de mantenimiento de la Refinería Isla, así como también por los daños ocasionados en el ecosistema, por una indemnización de US$1.000 millones }}</ref> Na desèmber PDVSA a kontestá ku e lo regla su debe dor di suministrá kombustibel, Venezuela na òktober a proveé ​​un oportunidat pa un akuerdo, despues ku Kòrsou a apelá na un korte di New York na 2020 pa enforsá un pago di 51 mion dòler di e debe akumulá te na e punto ei.<ref>{{cite web |url= https://www.bancaynegocios.com/reuters-pdvsa-saldara-deuda-con-refineria-de-curazao-suministrando-combustible/| título=Reuters: PDVSA saldará deuda con refinería de Curazao suministrando combustible|fecha=18 de diciembre de 2023| sitioweb=Banca y Negocios|fechaacceso= |cita= El acuerdo podría permitir la reanudación de las relaciones entre Venezuela, Curazao y Bonaire para que PDVSA pueda reactivar las operaciones de almacenamiento de petróleo y combustible en la terminal Bullenbaai en Curazao }}</ref> Na febrüari 2024, Curaçao Refinery Utilities (CRU) a bende kasi 500.000 bari di zeta di kombustibel propiedat di PDVSA ku tabata warda den e tankinan di Bullenbaai, ku tabata na oferta for di novèmber 2023.<ref>{{cite web |url=https://www.bancaynegocios.com/tras-2-subastas-fallidas-refineria-de-curazao-vendio-de-forma-privada-fueloil-que-pertenecia-a-pdvsa/| título= Tras 2 subastas fallidas: Refinería de Curazao vendió de "forma privada" fueloil que pertenecía a PDVSA|fecha=20 de febrero de 2024| sitioweb= Banca y Negocios |fechaacceso= |cita= }}</ref> {{Appendix}} [[Category:Empresa]] [[Category:Venezuela]] -------------------------- '''Antilliaanse Verffabriek''' of '''AVF Paints''' ta un empresa na Korsou ku ta fabrika verf pa e merkado lokal i e otro islanan di [[Karibe Hulandes]]. == Historia == AVF a wordu funda 17 di november 1959 bou di nomber di ... Fundadonan tabata KoninkIijke Lak-; Fabrica di vernis y verf Molijn y Co. N.V. Fabriek van Compositieverven C.V., B.J. de Castro y Yiunan y S.E.L. Maduro y Sons N.V. Na 2014?, despues di un traspaso pa dononan nobo, el a kambia nomber ofisial pa Pintuco Curacao BV bij overname ?? Fundá na 1960, AVF Paints (Antilliaanse Verffabriek) i su kompania ruman Arvefa (Arubaanse Verffabriek) ta komprometé den entregá produktonan inovativo i di kalidat haltu na e industria di verf i revestimentu. Den un era di konsolidashon, ora mas grandi ta bira mas grandi i nòmbernan di marka ta parse di dominá, AVF Paints ta mantené su parti di merkado i base di kliente leal dor di fabriká e mihó kalidat di verf i revestimentu ku lo surpasá tur otro verf den nos klima tropikal duru i ku moda bieu “pueblo natal” servisio práktiko. AVF Paints ta bo eksperto di verf lokal.<ref>https://www.avfpaint.com/about-us</ref> Antilliaanse Verffabriek NV a wordu funda na Curaçao dia 30 di october 1959 door di KoninkIijke Lak-; Fabrica di vernis y verf Molijn y Co. N.V. Fabriek van Compositieverven C.V., B.J. de Castro y Yiunan y S.E.L. Maduro y Sons N.V. E fabrica cu tin 40 empleado actualmente ta sirbi 80% di e mercado domestico. Na 1972 a lanta un filial na Aruba, Arubaanse Verffabriek N.V.; actualmente 12 empleado y un cuota di mercado di mas o menos 50%.<ref>https://web.archive.org/web/20161120102825/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=369&lang= Antilliaanse Verffabriek NV], Encyclopedie van Curacao</ref> Is op Curaçao opgericht 30 Oktober 1959 door KoninkIijke Lak-; Vernis- en Verffabriek Molijn en Co. N.V. Fabriek van Compositieverven C.V., B.J. de Castro and Sons en S.E.L. Maduro and Sons N.V. De fabriek met 40 werknemers bedient thans 80% van de binnenlandse markt. In 1972 is op Aruba een dochteronderneming opgericht, de Arubaanse Verffabriek N. V.; thans 12 werknemers en een marktaandeel van ca. 50%.<ref>https://web.archive.org/web/20161120102825/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=369&lang= Antilliaanse Verffabriek NV], Encyclopedie van Curacao</ref> Founded in 1960, AVF Paints (Antilliaanse Verffabriek) and his sister company Arvefa (Arubaanse Verffabriek) are committed in delivering innovative and high-quality products to the paints and coatings industry. In an age of consolidations, when bigger gets bigger and brand names seem to dominate, AVF Paints maintains its market share and loyal customer base by manufacturing the finest quality paints and coatings that will outperform all other paints in our harsh tropical climate and with old fashion “hometown” hands on service. AVF Paints is your local paint expert. E febrika ta establese na Asteroienweg. E tin tiendan na Korsou i Aruba. (Arvefa) ---------------------------------- {{Databox}} '''Damen Shiprepair Curaçao''' (DSCu), antes '''Curaçaosche Dok Maatschappij''' (CDM), ta un empresa di eksplotashon di dòk i reparashon di barku ku ta establesé den [[Schottegat]] na [[Kòrsou]] desde 1958. E fasilidatnan i infrastruktura di e dòknan i waf ta propiedat di CDM Holding NV<ref>[https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/28535-meo-houdt-rekening-met-vertrek-damen MEO houdt rekening met vertrek Damen], [[Antilliaans Dagblad]] (26 di oktober 2023)</ref> , un kompania di gobièrnu di Kòrsou fundá na 1958. Desde 2017 DSCu ta hür i opera esakinan. == Historia == Curaçaosche Dok Maatschappij a wòrdu fundá na desèmber 1958 a base di un akuerdo entre [[Refineria Isla|Curaçaosche Petroleum Industrie Maatschappij]] (CPIM) ku su supsidiario [[Curaçaosche Scheepvaart Maatschappij]] (CSM) i e companianan N.V. Combinatie Pletterij Nederhorst, Dok- en Werf Maatschappij Wilton¬Feijenoord N.V. i Nederlandse Dok¬ en Scheepsbouw Maatschappij v.o.f.<ref>{{citeer web|titel=N.V. Curacaose Dok Maatschappij|werk=[[Amigoe]]|datum=1958-10-29|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010405174:mpeg21:p002|bezochtdatum=2024-04-18}}</ref> Riba 1 di yanüari 1959 CSM a pasa e operashon di e dòknan pa Curaçaosche Dok Maatschappij. For di inisio CDM tabata e empresa di reparashon di barku mas moderno den Karibe i for di 1972 tambe esun mas grandi. CDM a kontribui grandemente na ekonomia di [[Antias Hulandes]]. Het totaal aantal eigen werknemers bedraagt circa 1.200.?? Den un reorganisashon grandi na 1962 e empresa ta tuma over e Reina Wilhelmina dok di NV Combinatie Pletterij Nederhorst i Beatrix dok di refineria Shell.<ref>DRASTISCHE REORGANISATIE BIJ DE CURACAOSE DOKMY. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 19-12-1962, p. 1. Geraadpleegd op Delpher op 18-04-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010461724:mpeg21:p001</ref> E ekspansion di su fasilidatnan i personal a kontinua te aña 1982, ora un reseshon a dal e mundu maritimo. Te fin di e dekada tabatin atrobe un subida den e aktividatnan.<ref>Production manager: 'Sprake van opleving' Curaçaose Dok Maatschappij momenteel enorm veel klanten. "Amigoe". Curaçao, 09-02-1989, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 18-04-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642553:mpeg21:p003</ref> Na 2015 e empresa hulandes Damen Shipyard Group a traha un waf di reparashon na Kòrsou pa e toubotnan, fabriká pa Damen, ku ta navega den [[Laman Karibe]]. Riba proposishon di gobièrnu di Kòrsou, e grupo tambe a tuma over dia 1 di febrüari 2017 e aktividatnan di CDM, ku den un forma kontrolá a bai fayit na ougùstùs 2016.<ref>Antilliaans Dagblad 2 februari 2017</ref><ref>https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/24433-faillissement-cdm-opgeheven Faillissement CDM opgeheven], [[Antilliaans Dagblad]] (4 di oktober 2021)</ref> Bou di nòmber i maneho nobo e empresa a logra rekobrá un posishon den top na Karibe na 2018, ofresiendo un seri di servisio den mantenshon, reparashon, adaptashon i konvershon di barkunan i konstrukshonnan offshore di tur tamaño. == Dòknan == Den kurso di tempu a operá diferente dòk: * ''Reina Wilhelmina'': dòk flotante, 3000 dwt, 1926 -1980 (antes di NV Combinatie Pletterij Nederhorst) * ''Juliana'' - dòk flotante, 4000 dwt, 1929-1946 (bendi na Surabaya) * ''Beatrix''- dòk kobá di 28.000 dwt, 192 meter largu (1943 - presente) * ''Antilia'': dòk kobá di 120.000 dwt, 280 meter largu (april 1972 - presente) Banda di esei tin dos dòk flotante desde 2018.<ref>https://knipselkrant-curacao.com/pbc-videoreportage-aankomst-drijvende-droogdokken-damen/ Videoreportage aankomst drijvende droogdokken Damen], 30 aprel 2018</ref> Despues ku nan tabata defekto pa algun tempu a disidi pa saka nan por kompleto for di waf den kurso di 2024.<ref>[https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/29316-damen-verwijdert-2e-drijvende-dok Damen verwijdert 2e drijvende dok], [[Antilliaans Dagblad]] (17 di aprel 2024)</ref> {{Appendix}} [[Category:Empresa]] [[Category:Kòrsou]] ===Damen ==== * Desde 2017 Damen Shiprepair Curacao ta hür i ta eksplota e fasilidatnan i infrastruktura den waf di CDM di un kompania di gobièrnu funda na 1958, CDM Holding NV. <ref>[https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/28535-meo-houdt-rekening-met-vertrek-damen MEO houdt rekening met vertrek Damen], [[Antilliaans Dagblad]] (26 di oktober 2023)</ref> Desde 20?? propiedad di Antias Hulandes. * Na 2016 CDM a wordu deklara fayit ku a wordu lanta na 2021 wegens gebrek aan baten.<ref>https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/24433-faillissement-cdm-opgeheven Faillissement CDM opgeheven], [[Antilliaans Dagblad]] (4 di oktober 2021)</ref> Na 2015 Damen a traha un waf di reparashon na Kòrsou pa e trailernan ku Damen a traha i ku ta bula den awa karibense. Riba 1 di febrüari 2017, riba proposhon di e Gobièrnu di Kòrsou, e Grupo tambe a tuma over e aktividatnan di CDM, ku den un forma kontrola a bai fayit na ougùstùs 2016.<ref>Antilliaans Dagblad 2 februari 2017</ref> Personal i material a pasa pa e kompania nobo Damen Shiprepair Curaçao (DSCu). E pianan flosante di e CDM lo ser remplasá durante di aña 2018 ku pianan mas grandi: pianan C lo bira 230 pa 45 meter i pianan D 108 pa 23 meter. E kantidat aki ta úniko den Karibe i Latino-Amerika.<ref>[https://knipselkrant-curacao.com/ad-slotuitdeling-failliet-cdm/ Slotuitdeling failliet CDM], Antilliaans Dagblad 22 maart 2018</ref> Damen bouwde in 2015 een reparatiewerf op [[Curaçao]] voor de door Damen gebouwde sleepboten die in de Caribische wateren varen. Op voorstel van de Curaçaose regering nam de Groep op 1 februari 2017 ook de activiteiten over van de [[Curaçaose Dokmaatschappij]] (CDM), die in augustus 2016 gecontroleerd failliet was gegaan.<ref>Antilliaans Dagblad 2 februari 2017</ref> Personeel en materieel ging over naar het nieuwe bedrijf Damen Shiprepair Curaçao (DSCu). De oude drijvende dokken van de CDM worden in de loop van 2018 vervangen door grotere: dok C wordt 230 bij 45 meter en dok D 108 x 23 meter. Deze omvang is uniek voor het Caribisch gebied en Latijns-Amerika.<ref>Antilliaans Dagblad 22 maart 2018</ref> *NOTES Van ds zijde van de afdeling „Public Relations" van de CPIM kregen wij het volgende bericht: De N.V. combinatie Plet terij--Noderhorst tezamen mol de Nederlandsche dok- en scheepsbouw maatschappij V.O.F, on do N.V. dok-on werf maatschappij Wilton-Feyenoord hebben in principe overeenstemming bereikt mei do N.V. Curacaosche Petroleum Industrie maatschappij en de N.V. Curacaosche scheepvaart maatschappij-, op grond waarvan hol thans door laatstgenoemde maatschappij geëxploiteerde Beatrix dok met bijbehorend scheepsreparatiebedrtjf als mode do bedrijven dor N.V. combinatie Pletterij-Nederhorsl binnenkort als oen bedrijf zullen worden geëxploiteerd door oen 'o stichten „N.V. Curacaose dok maatschappij". De nieuwe N.V. zal hierdoor beschikken over do grootste en modernste schoepsreparatie-faciliteiten in hot Caraibisch gebied.<ref>N.V. Curacaose Dok Maatschappij. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 29-10-1958, p. 2. Geraadpleegd op Delpher op 14-04-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010405174:mpeg21:p002</ref> In 2017, DAMEN Shipyards took over the facilities and invested heavily in infrastructure, as well as the upgrading and training of its workforce. With two large graving docks and two floating docks, cranes with capacities of up to 75 tons and more than 2,000 meters of repair wharves and fully equipped repair shops, DAMEN Shipyards is one of the largest and best-equipped ship repair facilities in the Caribbean. Er zijn twee gegraven dokken, namelijk het 30.000 dwt Beatrixdok, gebouwd door de Shell in 1942/1943 en het Antiliadok, groot 130.000 ton, in april 1972 officieel in gebruik gesteld door Gouverneur Leito. Het bedrijf heeft in belangrijke mate bijgedragen aan de economie van de Nederlandse Antillen, heeft tot 1982 voortdurend uitgebreid zowel in faciliteiten als in mankracht, maar is in 1982 getroffen door de recessie in de scheepvaart. Het totaal aantal eigen werknemers bedraagt circa 1.200. Door de moderne faciliteiten kunnen alle scheepsreparaties worden verricht. Het heeft technisch gezien in de internationale scheepvaartwereld een zeer goede naam. De Curaçaosche Dok Maatschappij beschikt behalve over de twee gegraven dokken ook over diverse reparatiekaden, dok- en kadekranen en modern ingerichte werkplaatsen.<ref>[https://web.archive.org/web/20161120102825/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=369&lang= Curacoasche Dok Maatschappij NV], Encyclopedie van Curaçao</ref> Ter gelegenheid van de ingebruikneming van het grootste commerciële droogdok van het westelijk halfrond zal de post'administratie van de Nederlandse Antillen op 7 april 1972 een bijzondere frankeerzegel in de waarde van 30 cent uitgeven. Het ontwerp van deze zegel werd verzorgd door de heer Oscar Ravelo op Curacao. Op de eerste dag van uitgifte zullen de enveloppen uitsluitend gefrankeerd met deze zegel voorzien worden van een eerste-dag-stempelafdruk.<ref>Speciale zegel voor Curacaos droogdok. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 02-02-1972, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 14-04-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010461089:mpeg21:p003</ref> Overname per 1 februari 2017 door Damen Shipyard Group<ref>[https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/15195-damen-trots-op-curacaose-werf Damen trots op Curacaose werf], [[Antilliaans Dagblad]] (5 di februari 2017) </ref> {{Appendix}} Curaçaosche Dok Maatschappij N.V. is een dok- en scheepsreparatiebedrijf gevestigd in Curacao. Het kwam in december 1958 voort uit de combinatie [[Refineria Isla|Curacaos Petroleum Industrie Maatschappij]] (CPIM) en [[Curaçaosche Scheepvaart Maatschappij]] (CSM) en de N.V. Combinatie Pletterij Nederhorst, de Dok- en Werf-Maatschappij Wilton¬Feijenoord N.V. en de Nederlandse Dok¬ en Scheepsbouw Maatschappij v.o.f., waarbij op 1 januari 1959 het dokbedrijf van CSM overgedragen werd aan de N.V. Curaçaosche Dok Mij. Na 1972 e tabata e empresa di reparashon di barku mas grandi den Karibe. El a logra rekobrá un posishon den top na 2018, despues ku e grupo hulandes multinashonal a tuma over e maneho di CDM na 2017 pfresiendo servisio amplio den mantenshon, reparashon, adaptashon i konvershon di barkunan i konstrukshonnan offshore di tur tamaño. despues ku esaki a pasa pa e grupo hulandes Damen Shipyards na 2017. In 2017, global player Damen Shiprepair & Conversion took over the management of the Curaçao Drydock Company, established in 1959. Under the new name it will continue offering a full range of services in maintenance, repair, refit and conversion of vessels and offshore constructions of all sizes. Na 2017, e hungadó global Damen Shiprepair & Conversion a tuma over e maneho di Curaçao Drydock Company, establesé na 1959. Den e nòmber nobo e lo sigui ofresé un gama kompleto di servisio den mantenshon, reparashon, adaptashon i konvershon di barkunan i konstrukshonnan offshore di tur tamaño. -------------------- '''Pedro Pablo Medardo de Marchena''' (☆ 29 di yüni 1899]] na [[Kòrsou]] - † Kòrsou 29 di yüni 1899 i a muri 15 di mei 1968 na Boneiru, kaminda el a biba for di aña 1940 te na su morto. Kasi 30 aña el a biba na Boneiru, despues ku gobièrnu kolonial a pone prezu den kampo di konsentrashon pa motibu di su pensamentu revolushonario.<ref>https://awemainta.com/wp-content/uploads/2024/03/BONERIANO-27-03-2024.pdf Bula Waya], Boneriano (27 di mart 2024)</ref> Medardo ta yu di un hudiu ku tabata biba na Kòrsou. Su mama tabata un dama koló skur di Kòrsou ku a kria Medardo. Su tata a sostené su edukashon kompletamente i tambe a rekonosé su yu, for di kua Medardo a haña e fam di su tata, Benjamin Abraham de Marchena. Medardo den e tempu ei tabata negoshante. ==Guera== Durante di Di Dos Guera Mundial, den mei 1940, Gobièrnu Kolonial a disidí di kue diferente hende sospechoso i ku fam straño prezu. Aparentemente nan tabata un peliger pa estado. Entre personanan akí tabatin Fred Fischer fotógrafo, dòkter J. Benesch, tur dos nasé na Alemania i tambe Pader Paul Brenneker ku nan a kere ku el a nase na Berlin i tambe Medardo de Marchena. Medardo no pa motibu kaminda el a nase, pero si pa su pensamentunan ku nan a kategorisá komo peligroso i antikolonial. E tabata un di e promé personanan peligroso ku nan a arestá na Kòrsou., sospecha di ta simpatisá ideanan komunista i pro nazi. Aparentemente tabatin 2 otro Antiano mas den e kampo di konsentrashon na Boneiru, pero mi no a haña konfirmashon di esaki. Den dékada 20 Medardo de Marchena ta haña problema ku iglesia katóliko i asta tabata na punto di kuminsá un kaso den korte kontra iglesia katóliko. Medardo a publiká diferente artíkulo kontra mishon katóliko, i tambe kontra dominio hulandes. E tabata kier a habri wowo di nos komunidat kontra di dominio hulandes i tambe kontra katolisismo. Medardo a batisá i kasa katóliko i su yunan tambe el a batisá katóliko. Durante e lucha akí e ta laga un domi batisá su di 4 yu. ==Publikashon== Na 1929 Medardo a publiká e buki “Ignorancia o educando un pueblo”, despues el a manda un karta pastoral i tambe artíkulonan ( entre pueblo i gobièrnu) den “De Onpartijdige” (1932– 1934). Ni e gobièrnu kolonial, ni iglesia katóliko por a imaginá ku Medardo lo a alkansá asina tantu hende. Den e publikashonnan akí e tabatin algun akusashon hopi serio. Por ehèmpel el a puntra ken tin falta, ku nos no tin nos mes hendenan den posishonnan haltu den komunidat, posishon ku ta nesesario pa duna nos hendenan mas rèspèt. Medardo a splika, ku ta: “hòmbernan blanku ku wowo blou ku ta parse hende muhé dor di nan manera di bisti, ku tin tantu Roma komo Hulanda komo nan patria. Ta nan ta kulpabel ku Kòrsou a keda tras, miéntras ku e poblashon di koló pa mas ku kuater generashon kaba ta gosa di abolishon di sklabitut”. Pedro Pablo Medardo de Marchena ta derá den e santana di Iglesia Protestant na Playa Boneiru. Revishon aktual di 15:57, 15 aprel 2026 Pending: Tragalus - Salario minimo - Barttholomeus Wouter Theodorus van Slobbe - Albert Kikkert - Florin karibense (aanvulling) - Yudansa pa desaroyo - Michelangelo Winklaar - PDVSA (aanvulling) - Antilliaanse Verffabriek - Francio Guadeloupe - Tula (aanvulling) - Medardo de Marchena (aanvulling) - Damen Shiprepair Curacao 665x1d76ew3hwclvd2964w7suuljjj1 206450 206449 2026-10-08T08:16:57Z Caribiana 8320 206450 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ Pending: [[Playanan di Kòrsou]] - [[Tragalus]] - [[Salario minimo]] - [[Florin karibense]] (aanvulling) - [[Yudansa pa desaroyo]] - [[Michelangelo Winklaar]] - [[PDVSA]] (aanvulling) - [[Antilliaanse Verffabriek]] - [[Francio Guadeloupe]] - [[Tula]] (aanvulling) - [[Medardo de Marchena]] (aanvulling) - [[Damen Shiprepair Curacao]] -------------------- Progressief Nederland (PRO) ta un partido polítiko hulandes di izquierda[4] ku un karakter sosial-demokrátiko i bèrdè. E partido a wòrdu fundá dia 1 di yüli 2026, komo un fushon di GroenLinks i Partido Laborista (PvdA), despues di un desishon di fushon ku a wòrdu tumá dia 13 di yüni di e aña ei.<ref>{{Citeer web|url=https://npokennis.nl/longread/8214/wat-is-progressief-nederland-(pro)|titel=Wat is Progressief Nederland (PRO)?|datum=2026-06-03|website=NPO Kennis}}</ref> == Organisashon == PRO tin 108.588 miembro, loke ta hasié e partido mas grandi ku ta basá riba miembresia na Hulanda. Jesse Klaver ta e lider polítiko. Den un cantidad di organo, ainda e partido ta representa bou di e nomber GroenLinks-PvdA. Te ku 18 di sèptèmber 2026, PRO tabatin 108.588 miembro.<ref name="pv-referenda">{{Citeer web|url=https://bijlagen.nos.nl/artikel-26160711/Proces-verbaal-ledenreferendum.pdf|titel=Proces-verbaal referenda Progressief Nederland 25 september 2026|bezochtdatum=2026-09-29|via=NOS}}</ref> Esaki ta hasié e partido mas grandi ku ta basá riba miembresia na Hulanda. For di 1 di òktober 2026, e partido tin un direktiva presidí pa Kitty Jong. PRO su organisashon hubenil yama PROTESTA. Su instituto di investigashon ta wòrdu yamá e Instituto Sientífiko pa Solidaridat (WIS). E fundacion internacional di e partido yama PRO International. PRO ta representá den hopi munisipio i p’esei tin un kantidat grandi di filialnan lokal. Na nivel nashonal, e partido tin vários ret, ku por wòrdu kategorisá den retnan temátiko i retnan di komunidat. Miéntras ku retnan temátiko ta enfoká riba un tópiko spesífiko—manera kultura, sostenibilidat òf edukashon—rednan di komunidat ta mas amplio den alkanse i dirigí na miembronan ku un antecedente òf posishon kompartí. Na òktober 2025, e partido a anunsiá plannan pa establesé un sekshon lokal na [[Boneiru]]; inisialmente, e sekshon boneriano aki lo sirbi primordialmente un funshon di sosten i lo no partisipá na elekshon di konseho insular 2027. E lansamentu ofisial ta previsto pa dia 28 di òktober 2028, dunando e partido un presensia organisatorio permanente riba e isla.<ref>Hans Hofstra, [https://www.bonaire.nu/nieuws/politiek-bestuur/96984/progressief-nederland-richt-afdeling-op-bonaire-op-maar-doet-niet-mee-aan-eilandsraadsverkiezingen Progressief Nederland richt afdeling op Bonaire op maar doet niet mee aan eilandsraadsverkiezingen], bonaire.nu (7 di òktober 2026)</ref> {{Appendix}} ----------- {{Variante|c}} {{Infobox edificio | variante = c | nomber = Government Guesthouse | imagen = Government Guest House, Island Council (Eilandsraad), Sint Eustatius, 2025 - 02.jpg | descripcion = foto uit 2025 | sede = [[Oranjestad (Sint Eustatius)|Oranjestad]], [[Sint Eustatius]] | status = monumento }} '''The Government Guesthouse''' ta un kompleho di edifisio den e sentro históriko di [[Oranjestad (Sint Eustatius)|Oranjestad]], kapital di [[Sint Eustatius]]. E ta un [[monumento]] rekonosé ofisialmente den [[Hulanda Karibense]], bou di número di monumento U08.<ref>Openbaar Lichaam Sint Eustatius, [https://www.statiagovernment.com/fileadmin/Files/Documents/Ordinances/2024/A.B._2024_no._03_Afkond_ROP_Eux_2023__1___1_.pdf Afkondigingsblad van Sint Eustatius - Besluit van de eilandsraad van 21 september 2023 no.12 tot vaststelling van het Ruimtelijk Ontwikkelingsplan Sint Eustatius 2023], 18 juli 2024</ref> Un kamp militar tabata situá riba e sitio aki for di por lo ménos e añanan 1720.<ref name="GSJG">Gay Soetekouw en Joanna Gilmore, St. Eustatius historical walking tour guide, 2007, pag. 45</ref> E kompleho tabata sede di mando di [[Marina Real|Marina Real di Hulanda]].<ref name="SXM Talks" /> Tambe e tabata sirbi komo lugá di akohida pa gobernadornan di [[Antias Hulandes]] ku tabata bishita e isla for di [[Kòrsou]], i pa ofisialnan ku tabata yega for di [[Sürnam]] i e islanan di Karibe franses.<ref name="Rijksvastgoedbedrijf" /> E nòmber ''Government Guesthouse'' ta referí na e funshon ku e propiedat a haña na 1924, ora el a bira un residensia pa bishitantenan ofisial.<ref name="L&E" /> El a mantené e funshon aki te den añanan 1960.<ref name="GSJG" /> For di [[siglo 18|siglo diesocho]], [[Old Gin House]] tambe tabata sirbi komo akohida pa bishitantenan, aunke hopi bishitante tabata preferá di keda drumi riba nan barku.<ref name="L&E" /> == Descripcion == Canalnan chikito ta core atraves di e patio, dirigiendo awa den un tanki. Adicionalmente, e edifisio ta konta ku un kelder ku ta kontené un kamber, dos sèl i un fòrnu grandi. E ta un struktura di dos piso ku un dak bòltu. E murayanan ta konstruí di blòki geel di IJssel.[2] E uso di blòki komo material di konstrukshon—na un tempu ku mayoria di otro kasnan tabata wòrdu konstruí di palu—ta indiká ku esaki tabata un di e edifisionan mas importante di e isla.[6] Proseduranan hudisial tambe a tuma lugá aki. Ora e kastigu di morto a wòrdu dicta, e persona kondená a wòrdu hibá via un *tripa* (baranka òf baranka di awa di áwaseru) pa Crook’s Castle, kaminda e sentensia a wòrdu ehekutá.<ref name="Rijksvastgoedbedrijf">Rijksvastgoedbedrijf, [https://www.rijksvastgoedbedrijf.nl/actueel/nieuws/2024/07/01/het-zichtbare-verleden-van-de-slavernijgeschiedenis Het zichtbare verleden van de slavernijgeschiedenis], 1 juli 2024</ref> E edifisionan a wòrdu konstruí i mantené pa hendenan sklabisá.<ref name="Rijksvastgoedbedrijf"/> E edifisio a pasa dor di vários renobashon, inkluyendo na fin di añanan 1970, 1992 i 2017.<ref name="L&E">Landschap en Erfgoed van Sint Eustatius, [https://www.cultureelerfgoed.nl/site/binaries/site-content/collections/documents/2026/01/01/landschapsbiografieen-saba-sint-eustatius/the-historical-gem-landschap-en-erfgoed-van-sint-eustatius.pdf The historical gem], 2026, pag. 69 en 100</ref><ref name="LP">Lonely Planet, [https://www.lonelyplanet.com/points-of-interest/government-guesthouse/1396388 Government Guesthouse]</ref><ref name="SXM Talks">SXM Talks, [https://www.sxm-talks.com/the-daily-herald/restoration-ongoing-on-statia-govt-guesthouse/ Restoration ongoing on Statia Govt. Guesthouse], 11 mei 2017</ref> Den siglo 21, e ta sirbi como sede di [[Konseho Insular|Konseho Insular di Sint Eustatius]].<ref name="SXM Talks" /> E gabinete di e [[gezaghebber]] tabata situá na e piso abou, mientras cu e sala di konseho insular ta situa na e piso ariba.<ref name="LP" /> Un eskultura di brons di e popular banda local, [[Hippie Band]], ta para den e hardin publico dilanti di e edificio.<ref name="GSJG" /> Na 2026, e agencia "Rijksvastgoedbedrijf" di Hulanda ta na punto di traspasá e edificio bek na e órgano públiko di Sint Eustatius. Durante e reformanan konstitushonal di 10 di òktober 2010, tur derecho di propiedat di eks-Antia Hulandes denter di e munisipionan spesial nobo di Boneiru, Saba, i Sint Eustatius a keda traspasá pa pais Hulanda. E propiedat awor ta wòrdu debolbi na e órgano públiko di Sint Eustatius.<ref>[https://dossierkoninkrijksrelaties.nl/2026/10/04/government-guesthouse-wordt-weer-eigendom-sint-eustatius/ Government Guesthouse wordt weer eigendom Sint Eustatius], dossierkoninkrijksrelaties.nl (4 di october 2026)</ref> {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =|titulo=Government Guesthouse}} {{References}} }} ''The Government Guesthouse''' ta un kompleho di edifisionan den e sentro históriko di [[Oranjestad]], [[Sint Eustatius]]. E ta un [[monumento]] rekonosé ofisialmente den Hulanda Karibense, ku número di monumento U08.[[1]] Un kazerne militar tabata situá riba e sitio aki for di por lo ménos e añanan 1720.[[2]] E kompleho tabata albergá e sede di mando di e [[Marina Real di Hulanda]].[[3]] Tambe e tabata sirbi komo lugá di akohida pa gobernadornan di [[Antias Hulandes]] ku tabata bishitá e isla for di [[Kòrsou]], i pa ofisialnan ku tabata yega for di [[Sürnam]] i e islanan di Karibe franses.[[4]] E nòmber ''Government Guesthouse'' ta referí na e funshon ku e propiedat a haña na 1924, ora el a bira un residensia pa bishitantenan ofisial.[[5]] E a mantené e funshon aki te den e añanan 1960.[[2]] For di siglo diesocho, e ''Old Gin House'' tambe tabata sirbi komo akohida pa bishitantenan, aunke hopi bishitante tabata preferá di keda riba nan barku.[[5]] Deskripshon Canalnan chikí ta pasa dor di e patio i ta dirigí awa pa un tanki. E edifisio tin tambe un kelder ku ta kontené un kamber, dos sèl i un fòrnu grandi. E ta un konstrukshon di dos piso ku un dak abòltu. E murayanan ta trahá ku blòki hel di IJssel.[[2]] E uso di blòki komo material di konstrukshon — na un tempu ku mayoria di e otro kasnan tabata trahá di palu — ta indiká ku e edifisio tabata di importansia partikular pa e isla.[[6]] Prosedura hudisial tambe tabata tuma lugá den e edifisio. Ora un tribunal a dicta un kastigu di morto, e persona kondená tabata wòrdu hibá pa un ''tripa'' — un tipo di baranka òf kaminda di awa — te na Crook’s Castle, kaminda e sentensia tabata wòrdu ehekutá.[[4]] Hendenan sklabisá tabata traha na konstrukshon i mantenementu di e edifisionan.[[4]] E edifisio a pasa dor di vários renovashon, entre otro na fin di e añanan 1970, na 1992 i na 2017.[[5]][[6]][[3]] Den siglo 21, e edifisio ta sirbi komo sede di e [[Konseho Insular di Sint Eustatius]].[[3]] E gabinete di e [[gezaghebber]] tabata situá na e piso abou, mientras ku e sala di reunion di e Konseho Insular tabata na e piso ariba.[[6]] Un eskultura di brons di e banda lokal [[Hippie Band]] ta para den e hardin públiko dilanti di e edifisio.[[2]] Na 2026, e Rijksvastgoedbedrijf di Hulanda ta preparando pa traspasá e propiedat bek na e Órgano Públiko di Sint Eustatius.[[7]] Durante e reformanan konstitushonal di 10 di òktober 2010, e derecho di propiedat di e eks-Antias Hulandes den e munisipionan spesial nobo di [[Boneiru]], [[Saba]] i Sint Eustatius a pasa pa Pais Hulanda. E traspaso proponé na 2026 ta trata di devolbé e propiedat na e Órgano Públiko di Sint Eustatius.[[7]] [[:Kategoria:Sint Eustatius]] [[:Kategoria:Historia]] ------------------------ {{Infobox evento | variante = c | nomber = ''The First Salute'' | imagen = Andrew Doria NH 85510-KN.jpg | descripcion = De ''Andrew Doria'' die het eerste saluut ontvangt | fecha = [[16 di novèmber]] [[1776]] | luga = na kosta di [[Sint Eustatius]] }} '''The First Salute''' ta referí na e saludo di kañon ku a wòrdu lòs for di [[Fort Oranje (Sint Eustatius)|Fort Oranje]] na [[Sint Eustatius]] dia [[16 di novèmber]] [[1776]], komo kontesta riba un saludo di e barku merikano ''Andrew Doria''. Algun luna despues di e Deklarashon di Independensia di Merka, esaki a marka e promé rekonosementu di Merka dor di un poder stranhero. E suseso a wòrdu siguí pa e di kuater guera anglohulandes i e sakeo na gran eskala di Sint Eustatius. ==Sentro di komersio== Pa meimei di [[siglo 18|siglo diesocho]], tabatin mas ku setenta plantashi riba e isla unda [[Sklabitut|hende sklabisá]] tabata traha. Un man yen di famianan riku tabata dominá; miéntras ku hopi biaha nan tabata pleita entre nan mes, nan tabata presentá un frente uní semper ora nan interesnan kompartí wòrdu menasá. E tempu ei, komersio mundial tabata strobá pa merkantilismo, un teoria ekonómiko ku tabata mira importashon komo perhudisial i eksportashon komo benefisioso.<ref name="HN">Historisch Nieuwsblad, [https://www.historischnieuwsblad.nl/een-opportunistisch-saluut-aan-het-nieuwe-amerika/ Een opportunistisch saluut aan het nieuwe Amerika], Erik Schumacher, 3 juli 2012, update 7 april 2020</ref> Na 1688, [[West Indische Compagnie]] (WIC) a outorisá komersio internashonal riba e isla di Karibe ku ta sometí na tarifanan abou di importashon i eksportashon. E komersio di katibu tabata relativamente signifikante te na 1730 pero a baha despues. Al kontrario, komersio di koffie, tabako i, riba tur kos, suku a oumentá. E merkansia aki a originá tantu for di e isla mes komo for di islanan ingles i franses den serkania. Komersio liber a wòrdu establesé formalmente na 1756. Komersio riba e isla a ekspandé rápidamente, enbolbiendo produktonan oropeo manera paña, papel, glas, produktonan di lechi i biña.[2] Alrededor di 1780, Benjamin Franklin, un di e fundadónan di [[Estadonan Uni di Amérika|Merka]], a disidí di dirigí pòst?? pa [[Oropa]] via Sint Eustatius.[3] E komersio mas lukrativo tabata enserá armanan nesesario pa e gueranan entre nashonnan oropeo. Pa dos dékada, e isla a disfrutá di prosperidat sin presedente.[1] ==Revolushon merikano== [[File:Declaration of Independence (1819), by John Trumbull.jpg|thumb|Presentashon di e Deklarashon di Independensia na Kongreso dia 28 di yüni 1776, dor di e Komishon di Sinku.]] Durante e Revolushon merikano, e británikonan a para e suministro di arma. Konsekuentemente, e komersio ilegal di arma a floresé riba e isla, ku ganashi riba polvo ku a alkansa te na shen porshento. Hopi biaha e depósitonan tabata asina yen ku mester a warda suku i katuna pafó.[1] E merikanonan a kumpra kasi mitar di tur nan armanan i munishon na Sint Eustatius.[4] Reino Uni tabata furioso riba esaki. El a violá e akuerdonan hasí denter di e aliansa defensivo ku e [[Repúblika di Shete Provinsia Uní di Hulanda|Repúblika di e Shete Hulanda Uni]], ku a inkluí un provishon pa sosten mutuo si kualke di e dos partido wòrdu haña atake. Inisialmente e posishon na [[Den Haag]] tabata cu un lantamento colonial no ta cay bou di e alkanse di e tratado aki. Sinembargo, bou di preshon, un prohibishon riba eksportashon pa e kolonianan merikano a wòrdu finalmente imponé. No obstante, Jan de Windt (1715–1755), e komandante di Sint Eustatius, no a enforsá e prohibishon riba e komersio lukrativo di arma, ni su susesor, [[Johannes de Graaff]]. De Graaff tabata e hòmber mas riku riba e isla, doño di dies plantashi, tres shen hende sklabisá, i diesseis barku merkantil.[1] Diestres estado di Nort Amérika a deklará nan independensia for di Inglatera na 1776, i Sint Eustatius a bira e sentro pa [[Contrabanda|kontrabanda]] di arma pa e nashon yòn ku awor ta nos gran aliado.<ref>{{citeer web|titel=BOVENWINDEN—IX. Roosevelt erkende Statius|werk=[[Amigoe]]|datum=1945-02-26|bezochtdatum=2026-10-05|via=Delpher.nl|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000210240:mpeg21:p003}}</ref> ==The First Salute== Pa yüli 1776, diestres kolonia di Nort Amérika a firma e Deklarashon merikano di Independensia. Dia 16 di novèmber 1776, ''Andrew Doria'' a yega haf di Sint Eustatius pa tuma stòk di arma i munishon. E tabata e promé barku merikano pa drenta haf ku e bandera merikano nobo.<ref name="Stadsarchief">Stadsarchief Amsterdam, [https://www.amsterdam.nl/stadsarchief/stukken/historie/eerste-saluut/ Eerste saluut], 23 april 2019</ref> [[Johannes de Graaff|Gobernador De Graaff]] a ordená pa e barku wòrdu risibí ku pleno honor.<ref name="HN" /> Despues ku ''Andrew Doria'' a tira un saludo den saludo, el a ordená pa debolbé esaki ku un saludo for di Fort Oranje. Unabes ku e barku a mara, el a organisá un resepshon na honor di e kapitan, invitando tur merikano riba e isla.<ref name="HN" /> E merikanonan a konsiderá e saludo komo e promé rekonosementu di Merka dor di un poder stranhero.<ref name="Stadsarchief" /> ==Reakshon for di London== Barkunan ingles tabata presente den haf ora ku e saludonan a wòrdu tirá. Nan a pisa anker i a nabegá pa e isla bisiña di [[Sint Kitts (isla)|St. Kitts]] pa informá tokante e insidente.[5] London a reakshoná furioso, eksigiendo pa [[Tweede Kamer|''Staten Generaal di Hulanda]] kondená e saludo públikamente i duna retiro na De Graaff. Despues a yama De Graaff pa Den Haag pa interogashon, pero el a logra posponé su biahe pa hopi tempu usando vários preteksto, ku ta varia di asuntunan di famia te na malesa di laman. El a yega na 1778 ku un defensa skirbí ekstenso yená ku distorshon i mentira. E ''Staten-Generaal'' a aseptá su defensa, no ménos pasobra ganashi supstansial tabata wòrdu hasí na [[Amsterdam]] for di komersio ku Sint Eustatius.[1] Dor di retené De Graaff, e Repúblika tabatin—den bista britániko—un biaha mas demostrá su inkonfiabilidat komo aliado. Ademas di e falta di sosten den e lucha britániko kontra e revolushonarionan merikano, e Repúblika tambe a buska pa djòin e Liga di Neutralidat Armá na fin di 1780. E inisiativa ruso aki tabata destiná pa protehá flotanan komersial di atakenan di barkunan naval britániko. E chispa ku a sende e di kuater guera anglo-hulandes tabata finalmente un kontrato komersial deskubrí riba un barku kapturá pa e britanikonan;[1] e dokumento tabata den poseshon di Henry Laurens, e embahador merikano designá na Den Haag. Dia 20 di desèmber 1780, e britanikonan a deklará guera kontra e hulandesnan.[6] Almirante George Rodney a haña òrdu pa kapturá Sint Eustatius. E tabatin un renkor personal kontra e isla pasobra materialnan di reparashon a wòrdu mandá pa un flota franses despues ku el a daña esaki severamente. Rodney a yega haf ku dieshete barku naval dia 3 di febrüari 1781; esaki a pone De Graaff entregá e isla na e britanikonan sin resistensia. Rodney a tuma tur e habitantenan di e isla prezu i a deportá nan pa otro islanan den Karibe i pa Gran Bretaña. El a ordená e sakeo di henter e isla i a subasta e botín, ku eksepshon di un porshon supstansial ku el a warda pa su mes. El a biaha pa Gran Bretaña pa motibu di problemanan di gout i prostat. Na kaminda, kasi tur su propiedatnan a wòrdu interseptá pa e fransesnan, lagando e inkapas pa paga debenan den su pais natal. Ademas, komersiantenan britániko di Sint Eustatius a desafiá su konfiskashonnan den korte. Den e Kámara di Komun, lider di oposishon Edmund Burke a hiba un diskurso sensashonal kondenando e sakeo di Rodney.[1] Restourashon di atministrashon insular Sint Eustatius no a keda den man britániko pa hopi tempu. Na novèmber 1781, un atake sorpresa a wòrdu lansa bou di mando franses, i e isla a wòrdu kapturá. E òrdu bieu a wòrdu restourá, i e habitantenan a haña nan poseshonnan debolbí na nan mas leu posibel. Na 1784, Fransia a debolbé soberania riba e isla na Hulanda. Un dékada di gran prosperidat ekonómiko a sigui. De Graaff tambe a regresá na e isla, ounke e biaha aki komo un siudadano privá. Na su morto na 1813, el a laga atras rikesa inmenso.[1] == Konmemorashon == De Graaff ta wòrdu konmemorá komo un héroe di e Revolushon Merikano ku un potrèt den e ''State House'' di estado di [[New Hampshire]].<ref name="HN" /> Na 1939, Presidente Franklin Delano Roosevelt a entrega un plakkaat na Sint Eustatius como reconocimento di “E Prome Saludo”; e ta montá riba e palu di bandera monumental den e plasa na Fort Oranje.<ref>Willem de Bruin, [https://www.john-adams.nl/the-first-salute/ The First Salute], The John Adams Institute</ref> E no tabata presente personalmente, manera tabata spera inicialmente.<ref>{{citeer web|werk=[[Amigoe]]|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010281853:mpeg21:a0028|titel= De feestelijkheden op St. Eustatius|datum=1939-12-30}}</ref> E famia Roosevelt no tabata un deskonosí na e isla. Adolphus Roosevelt i Elizabeth Groebe a kasa einan na 1759.[9] Un plaka ku ta konmemorá e bisentenario di Merka—un regalo di e Islanan Vírgen di Merka—a wòrdu desvelá na 1976, i plachinan ku ta marka “E Promé Saludo,” duná pa e Yu hòmbernan i Yu Muhénan di e Revolushon Merikano, a wòrdu desvelá na 2001 i 2014. Ganadó di Premio Pulitzer Barbara Tuchman a dediká su último buki na “The First Salute.”[10] * On November 16th, 1976 the Postal Service of the Netherlands Antilles commemorates the bicentennial of the first salute to the flag of the United States of America with the issuance of a special series of postage stamps in the values of 25, 40 and 55 cents.<ref>{{Citeer web|titel=Bicentennial of the First Salute to the United States Flag eleven guns for the grand union|werk=[[Amigoe]]|datum=1976-11-13|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2026-09-23|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010460971:mpeg21:p014}}</ref> * Rei Willem-Alexander, Minister Hulandes Rob Jetten, i Sekretario di Estado pa Relashonnan di Reino i Digitalisashon Eric van der Burg lo bishitá Sint Eustatius na novèmber. Djaluna 16 di novèmber, nan lo asistí na e konmemorashon di e di 250 aniversario di “E Promé Saludo.” Servisio di Informashon di Gobièrnu a anunsiá esaki.<ref>[https://www.aruba.nu/nieuws/koninkrijk/95390/koning-en-premier-jetten-naar-sint-eustatius-voor-250-jaar-first-salute-zx6351 Koning en premier Jetten naar Sint Eustatius voor 250 jaar First Salute], aruba.nu (23 di september 2026)</ref> {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =72021410|titulo=De koloniale geschiedenis van het Huis Oranje-Nassau}} {{References}} }} [[:Kategoria:Historia]] ------------------------- {{Infobox persona | variante = c }} '''Johannes de Graaff''' (☆ [[1729]] na [[Sint Eustatius]] - † [[1813]] na [[Sint Eustatius]]), tabata un dirigente kolonial hulandes di [[West Indische Compagnie]], ku a fungi komo gobernador di Sint Eustatius, [[Saba]] i [[Sint Maarten]] di 1776 te ku 1781. E isla tabata un sentro grandi di kontrabando di pólvora di arma pa e merikanonan ora ku Repúblika Hulandes tabatin un polítika ofisial di embarga komersio ku e merikanonan. ==Biografia== [[File:De Graaff estate in Sint Eustatius.jpg|thumb|Ruina di plantashi ‘Graavindal’ riba St. Eustatius, propiedat di De Graaff.]] De Graaff a nase na Sint Eustatius komo yu di Simon de Graaff, un miembro di e konseho insular. De Graaff a haya enseñansa na [[Hulanda]]. Despues ku el a regresá Sint Eustatius, el a kasa ku Maria Heyliger, un yu muhé di e Komandante (Gobernador) na mando, Abraham Heyliger. De Graaff a kuminsa su karera komo komandante militar di Sint Maarten. Na yüli 1751 el a wòrdu nombrá komo sekretario riba Eustatius, ku a bira un haf liber na 1756 i usá mas intensivo dor di Middelburgsche Commercie Compagnie pa komersio di katibu riba Spaña Nobo i e islanan di Karibe. E eksportashon di suku a subi enormemente, e kantidat di barku den haf a redobla; e isla tabata konosí komo e “baraka di oro”.[1] Pa algun aña Thomas Hope i su ruman hòmber tabata enbolbí den e komersio riba e isla. De Graaff a bira e hòmber di mas riku di San Eustatius. Segun informe e tabata doño di dies plantashon, tres shen katibu, dieseis barku di komersio i un kuart di e propiedat rais di e isla. E tabata biba den un villa imponente na e bahia.[2] Na yüli 1775, despues ku Jan de Windt a muri, el a primintí Adrian Hope pa hasi tur kos pa representá Hope & Co riba Eustatius.[3] Dia 5 di sèptèmber 1776 el a wòrdu hasí Komandante (òf Gobernador den idioma di tur dia) di e isla. “Promé Saludo” na Bandera Merikano Wak tambe: E Promé Saludo Sint Eustatius tabata e lugá di mas importante pa trata òf kontrabanda ku merikanonan. Dia 16 di novèmber 1776, na kuminsamentu di e Guera Revolushonario Merikano, e barku di marina merikano USS Andrew Doria, ku e Deklarashon di Independensia Merikano abordo, a yega St. Eustatius. Su capitan a tira un saludo na e bandera Hulandes riba Fort Oranje y Johannes de Graaff a dicidi di contesta e saludo cu once tiro. I asina e Estadonan Uni di Merka a wòrdu rekonosé pa promé bia komo un nashon dor di e saludo aki di onze arma. Gran Bretaña tabata profundamente rabiá pa e komersio ilegal di arma ku tabata operá for di Sint Eustatius i e nengamento di outoridatnan hulandes pa tuma akshon kontra di esaki. De Graaff eventualmente a wòrdu yama bèk pa Hulanda despues di protestanan britániko na gobièrnu hulandes. Den un karta kompañante, Henry Hope a skirbi ku e gobernador lo mester a kontestá e patria.[4] Na 1777, e isla a bin bou di un blokeo britániko debí na e komersio ilísito di arma dor di e Middelburgsche Commercie Compagnie.[5][6] Na 1778 el a splika su motivashonnan i a wòrdu mandá bèk pa Sint Eustatius den e siguiente aña.[7] Pèrdida di isla pa e británikonan Artíkulo prinsipal: Kaptura di Sint Eustatius De Graaff a mantené su posishon te ora ku almirante britániko Rodney, liderando un forsa naval grandi, a kapturá e isla na febrüari 1781.[8] {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =|titulo= }} {{References}} }} [[:Kategoria:Historia]] ------------------------------ {{infobox organisacion | variante = c | tipo = fundashon no-gubernamental | nomber = STENAPA | logo = | imagen = Quill dormant vulcano.jpg | descripcion = Un bista di Parke Nacional Sint Eustatius (Parke Nacional Quill/Boven y [[Parke Nashonal Marino Sint Eustatius|Parke Nacional Marino Sint Eustatius]]). | leyenda = | funda = [[21 di novèmber]] [[1988]]<ref>https://statiapark.org/30th-anniversary/ STENAPA celebrates 30 years], statiapark.org (22 di novèmber 2018)</ref> | fundado = | sede = Oranjebaaiweg 59 | director = Erik Boman | website = }} '''STENAPA''', ofisialmente '''St. Eustatius National Parks Foundation''', ta un organisashon no-gubernamental (NGO) i sin fin di lukro ku ta responsabel pa e maneho i protekshon di áreanan protehá na [[Sint Eustatius]]. E organisashon ta manehá [[Parke Nashonal Marino Sint Eustatius]], [[Parke Nashonal Quill/Boven]] i [[Hardin Botániko Miriam C. Schmidt]].[1] == Historia == STENAPA a surgi na fin di añanan 1980 komo e susesor di Stinapa Statia, e divishon lokal di STINAPA N.A. (''Stichting Nationale Parken Nederlandse Antillen'').<ref>Bestuur Statia Stinapa. "Amigoe". Curaçao, 20-03-1987, p. 8. Geraadpleegd op Delpher op 20-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010650860:mpeg21:p008</ref> E fundashon aki a wòrdu fundá na 1962 pa proteha i maneha zonanan di naturalesa na [[Antias Hulandes]], of ophetonan di [[geologia]], [[arkeologia]] of [[historia]], i pone e zonanan aki na servisio di bienestar, edukashon i rekreashon di e poblashon y di turistanan.<ref>Hoetink, H., & Anink, G. B., Encyclopedie van de Nederlandse Antillen, 1969, Amsterdam, pag. 396-397</ref> STENAPA ta un fundacion sin fin di lucro, no gubernamental (na Hulandes un stichting) cu a wordo funda dia [[21 di novèmber]] [[1988]]. E funcion di e fundacion aki ta proteccion di medio ambiente. STENAPA aktualmente ta manehá Parke Nashonal Marino, Parke Nashonal Quill / Boven, i Hardin Botániko. STENAPA ta un di e miembronan di [[Dutch Caribbean Nature Alliance]]. *1996: Granted a legal mandate by the island government to manage and protect the newly established Statia National Marine Park. *1998: Assigned official authority to manage the Quill and Boven National Parks, shortly followed by the creation of the Miriam C. Schmidt Botanical Garden. == Aktividat == E fundashon ta enkarga cu e maneho di tres parke. Dos parke ta riba e superfisie di tera di e isla; e parke ku ta sobra ta marino i ta rondoná e isla. E área kombiná di e parkenan ta 33 km².<ref>[https://statiapark.wordpress.com/parks/marine-park/ St. Eustatius National Parks], statiapark.wordpress.com</ref> * E Parke Nashonal Marino St. Eustatius ta rondoná e isla for di e marka di awa haltu te na 30 meter (98 pia) di profundidat, i tambe ta abarká dos reserva di Parke Marino. *Parke Nashonal Quill / Boven ta konsistí di dos diferente área òf supsektor. Un ta e stratovolkan inaktivo konosí komo Quill, ku ta den e parti sùit di e isla. E otro área ta un grupo di sinku seru den e parti nort di e isla: Bergje, Boven (esun mas haltu di e sinkunan), Venus, Seru di Gilboa i Seru di Señal. E sinku serunan aki ta e restunan di un otro stratovolkan. *Hardin Botániko Miriam C. Schmidt a kuminsá na 1998. E énfasis prinsipal ta riba espesienan di vegetashon ku ta òf tabata nativo di e isla i e islanan rondó di dje. Tambe tin un área eksperimental kaminda investigadónan ta studiando métodonan pa kontrolá e espesie invasivo problemátiko manera ''Antigonon leptopus'', e mata di wendrùif coralita. == Organisashon == STENAPA ta wordo goberna pa un directiva. E miembronan di directiva no ta ricibi ningun salario. E fundacion ta emplea ocho miembro di personal cu ta administra e fundacion y ta maneha e parkenan. E miembronan di personal ta traha cu stagiaire y boluntarionan di e isla of di exterior. Sede di e organisashon ta King’s Well National Parks Center, ku a wòrdu habri ofisialmente pa [[Beatrix di Hulanda|Prinses Beatrix]] na 2025.<ref>[https://www.bes-reporter.com/news/st-eustatius/66934/former-kings-well-resort-becomes-statias-new-national-parks-centre Former Kings Well Resort becomes Statia’s new National Parks Centre], Bes Reporter (7 di yüni 2024)</ref><ref>[https://statiapark.org/princess-beatrix-visited-st-eustatius-for-reforestation-society-nature-and-the-opening-of-the-new-kings-well-national-parks-center/</ref> E sede, e Ofisina di Parkenan Nashonal i Sentro di Bishitante, ta situá banda di e haf na Lower Town, ku ta e parti kant'i laman di e kapital [[Oranjestad (Sint Eustatius)|Oranjestad]], di kua mayoria ta mas altu, riba un baranka. E parti mas sùit di Lower Town tin bista riba Gallows Bay, na e kosta wèst òf kosta [[Laman Karibe|karibense]] di e isla. {{Appendix}} [[:Kategoria:Sint Eustatius]] '''STENAPA''', ofisialmente '''St. Eustatius National Parks Foundation''', ta un organisashon no-gubernamental i sin fin di lucro ku ta responsabel pa e maneho i protekshon di área protehá na [[Sint Eustatius]]. E organisashon ta manehá e [[St. Eustatius National Marine Park|Parke Nashonal Marino di Sint Eustatius]], e [[Quill/Boven National Park|Parke Nashonal Quill/Boven]] i e [[Miriam C. Schmidt Botanical Garden]].[1] Historia STENAPA a wòrdu fundá na 1988 ku e meta pa protehá área terestre i marino di importansia ekológiko, sientífiko i kultural na Sint Eustatius.[1] Na 1996, e gobièrnu di e isla a duna STENAPA un mandato legal pa protehá i manehá e Parke Nashonal Marino, ku a wòrdu establesé nobo e aña ei. Na 1998, STENAPA a haña tambe e outoridat pa manehá e Parke Nashonal Quill i Boven. Poko tempu despues, e [[Miriam C. Schmidt Botanical Garden]] a wòrdu kreá.[1] STENAPA ta un miembro di e [[Dutch Caribbean Nature Alliance]] (DCNA), un aliansa di organisashonnan di konservashon di naturalesa den e parti karibense di Reino Hulandes.[2] Aktividat STENAPA ta manehá tres área prinsipal di konservashon: e Parke Nashonal Marino, e Parke Nashonal Quill/Boven i e Hardin Botániko Miriam C. Schmidt.[1] Parke Nashonal Marino E [[St. Eustatius National Marine Park|Parke Nashonal Marino di Sint Eustatius]] ta rondoná e isla te na e isóbata di 30 meter. E parke ta inkluí dos reserva marino, un na e parti nort i un na e parti sùit di e isla.[3] Segun e plan di maneho di e parke, e Parke Nashonal Marino tin un área di aproximadamente 2.750 hektárea, inkluyendo e dos reserva marino.[3] Parke Nashonal Quill/Boven E [[Quill/Boven National Park|Parke Nashonal Quill/Boven]] ta konsistí di dos sektor. E sektor di Quill ta inkluí [[The Quill]], un vulkan durmiente ku ta alkansá un haltura di alrededor di 600 meter. E sektor di Boven ta konsistí di e restonan di un antiguo stratovulkan, ku tin varios seru ku tin un haltura di entre 200 i 300 meter.[1] E parke tin un sistema di sendero pa bishitante i ta sirbi tambe pa investigashon sientífiko i monitoreo di biodiversidat. Entre e aktividatnan di investigashon ta inkluí monitoreo di paranan, palomanan, orkidianan, mariposan, abeha i otro espesienan.[1] Hardin Botániko Miriam C. Schmidt E [[Miriam C. Schmidt Botanical Garden]] a wòrdu kreá na 1998. E hardin ta pone énfasis riba espesienan di mata ku ta òf tabata nativo di Sint Eustatius i e islanan den su serkania. E ta kontené tambe un área experimental pa investigashon tokante métodonan pa kontrolá espesienan invasivo, manera ''Antigonon leptopus''.[1] Organisashon STENAPA ta wòrdu goberná pa un direktiva. E organisashon ta traha ku personal, voluntarionan i stagiairenan den e maneho di e área protehá i den proyektonan di investigashon, edukashon i konservashon.[1] STENAPA a habri su nobo sede, e '''Kings Well National Parks Center''', dia 21 di november 2025. [[Beatrix di Hulanda|Prinses Beatrix]] a habri e sentro ofisialmente durante su bishita na Sint Eustatius. E sentro ta sirbi komo e nobo sede prinsipal di STENAPA i ta funshoná komo sentro pa maneho di naturalesa, investigashon i edukashon. E fasilidat tin tambe un laboratorio marino pa sostené trabounan di restorashon i monitoreo di koral.[4][5] -------- Key Milestones in STENAPA’s History *1988: Founded on November 21 by local conservation advocates to protect the island's fragile tropical ecosystems. *1995: Formally registered with the Chamber of Commerce. *1996: Granted a legal mandate by the island government to manage and protect the newly established Statia National Marine Park. *1998: Assigned official authority to manage the Quill and Boven National Parks, shortly followed by the creation of the Miriam C. Schmidt Botanical Garden. *2018: Celebrated its 30th anniversary of continuous environmental stewardship and community conservation. *2025: Welcomed Dutch Caribbean Nature Alliance Dutch Caribbean Nature Alliance patron Princess Beatrix for the opening of the King's Well National Parks Center. Core Conservation Areas *Statia National Marine Park: Encircles the entire island from the high-water line down to the 30-meter depth contour, protecting coral reefs and marine life. *Quill/Boven National Park: Covers terrestrial volcanic landscapes, endangered flora, and fauna like the Lesser Antillean iguana. *Miriam C. Schmidt Botanical Garden: Showcases native and regional island vegetation. The relationship between STENAPA and the Dutch Caribbean Nature Alliance (DCNA) is that of a founding member and a Protected Area Management Organization (PMO).While STENAPA manages the physical parks on St. Eustatius, the DCNA acts as the regional umbrella network that supports, funds, and unites them alongside the national park organizations of the other five Dutch Caribbean islands (Aruba, Bonaire, Curaçao, Saba, and St. Maarten). ------------------ {{variante|c}} {{Infobox artista| variante = c | nomber = Saida Hernandez | nomber completo = Saida Lucilla Antonia Hernandez-Augustina | imagen = | descripcion = | nomber nacemento = | fecha nacemento = [[31 di òktober]] [[1935]] | luga nacemento = {{CUW}} | fecha fayecimento = | luga fayecimento = | nacionalidad = hulandes | residencia = | educacion = | aña activo = 1967 - 2025? | ofishi = artista visual | estilo = | genero = | distincion = | casa = Eithel Hernandez | yui = 2 | website = }} '''Saida Lucilla Antonio Hernandez–Augustina''' (☆ [[31 di òktober]] [[1935]] na [[Kòrsou]]<ref name=:"1">[https://percypinedo.com/mikorsou/tanta-saida-un-pali-muhe/ Tanta Saida! Un pal’i muhé!], percypinedo.com (15 di februari 2025)</ref>) ta un artista visual, presentadó i produktor di programa di televishon i outor di buki di kushina di Kòrsou. Hernandez a hunga un papel importante den e desaroyo di televishon na Kòrsou, spesialmente durante e prome añanan di transmision den idioma [[papiamentu]] el’a hasi arte i kultura aksesibel pa un públiko amplio.<ref>[[Dick Drayer]], [https://www.curacao.nu/nieuws/kunst-cultuur-en-muziek/79996/expositie-eert-90-jarige-kunstenares-saida-hernandez Expositie eert 90-jarige kunstenares Saida Hernandez], curacao.nu (27 di sèptèmber 2025)</ref><ref>https://curacao-art.com/2025/09/28/saida-hernandez/ Saida Hernandez], curacao-art.com</ref> Hernandez a hunga un papel importante den e desaroyo di televishon na Kòrsou, spesialmente durante e promé añanan di transmishon den Papiamentu. Komo presentadó i trahadó di programa, el a kontribuí na e difushon di programa tokante arte, kultura, kushina i otro tópiko pa un públiko amplio.[2][3] ==Bida i karera== Saida Hernandez a nase i lanta den bario di [[Otrobanda]]. Su mama tabata Emma Heronima Augustina i su tata tabata e dentista David Nouel. El a bai St. Annaschool i despues Nijverheidschool patras di Teatro Brion. Komo yu djafó e no por a bai skol di plaka.<ref name=:"1"/> Despues di a traha den un tienda, Hernandez a kasa i a haña dos yu. El a biba durante dos aña na [[Caracas]], despues di kua el a bai traha na [[Telecuracao]]. Aya el a bira un di e promé personalidatnan femenino konosí di televishon na Kòrsou. Durante varios dékada el tabata aktivo komo presentadó i produktor di programanan manera ''Kinderuurtje'', ''Obra di man'', show di Pasku, programa di horoskop, Sita ku Saida, show di kushiná. Moda, dekorashon, Kateiba, e episodio di Saida ku 2 mucha chikí, Chepo, un seri kòrtiku, “kuida awe loke bo tin den bo kas pa e dura bo mas mayan” i klaro ''Kushina di Oro''.<ref name=:"1"/> Kushina di Oro (Golden Kitchen) was her popular cooking program that taught generations of viewers traditional local recipe. Hernandez is cherished as one of the first Papiamentu female tv personality and program makers at Telecuraçao and as the beloved host of cooking show Kushina di Oro, alongside publishing several well-known cook books.<ref>[https://cultuuragenda.com/2025/hasibu-di-kas-ii-2/ Hasibu di Kas II], cultuuragenda.com (2025)</ref> Papiamentstalig kookboek waarin recepten van zowel Antilliaanse als niet-Antiliaanse gerechten zijn opgenomen. * ''Resetas Kushina di Oro'' (1985, Publisidat Antiano, Willemstad) Den añanan 1970 Hernandez a cuminsa pinta durante su estadia na New York.<ref>https://nu.cw/2020/09/11/expositie-saida-hernandez-vanaf-19-september-bij-landhuis-bloemhof/</ref> E falta/anhelo pa Korsou a hib’e pa kapta rekuerdo i imagennan di e isla riba lona.<ref name="nu"/> E ta outodidakto. Su pinturanan ta konta historianan detayá di bida na Kòrsou di antaño ku a pasa por wòrdu konsiderá komo un kontribushon úniko i original na konservashon di nos herensia kultural. Kandelarnan, stulnan di balansa, muebles di wicker di Thonet, mesanan di banda, mantelnan di ganshillo, balkonnan ku persiana di palu i bista nostálgiko. Tur kos delikadamente akabá ku e koló kolorido i alegre típiko di su personalidat i su estilo.<ref name="Bloemhof">[https://bloemhof.cw/category/exhibition/page/4/ Temp'i mi ten Selebrando Bida], [[Lanthùis Bloemhof]]</ref> Na 2025, en konekshon ku e solo eksposishon na Lanthuis Bloemhof, e keda publiká e buki ''Hasibo di Kas'', un resumen di su obra artistico konteniendo 136 reprodukshon di su pinturanan, un teksto outobiográfiko, rekuerdonan di Otrobanda bieu, i mas ku setenta [[haiku]] skirbí dor di dje.<ref name="nu">[https://nu.cw/2025/11/26/boekpresentatie-eert-kunstenares-saida-hernandez/ Boekpresentatie eert kunstenares Saida Hernandez], nu.cw (26 di novèmber 2025)</ref> E pinturanan distintivo di zeta di Saida Hernandez a tuma sentro di atenshon durante e eksposishon aki. Su trabou ta konosí pa kapturá bida diario, paisahenan di stat nostálgiko, i interiornan íntimo di pasado (spesialmente di su bario natal di Otrobanda).<ref name="Saida">[https://curacao-art.com/2018/10/31/saida-hernandez-exhibition-landhuis-bloemhof/ Saida Hernandez exhibition]</ref> Su pinturanan ta konta historianan detayá tokante e hendenan ku tabata biba tras di e fachadanan di e isla. El’a trese e ambiente aki na bida ku koló kayente i alegre, stulnan di balansa, encaje i persiana di palu.<ref name="Saida"/> E ta kasa ku Eithel Hernandez, un konosido personahe di radio i televishon na Kòrsou i direktor di TeleCuracao den añanan 1960. == Eksposishon == El a partisipá na vários eksposishon di grupo. Na 1981 el a tene su promé eksposishon na [[Museo di Kòrsou]] i atrobe na 2005, sigui pa eksposishonnan solo na Lanthùis Bloemhof, entre otro na 2018, 2020 i 2025.<ref name="Bloemhof"/> {{Appendix}} https://www.awemainta.com/newspapers/Am210327/offline/download.pdf Boneriano|26 mart 2021| Minister Croes a bishita un gran Baluarte mas, “Tanta Saida” WILLEMSTAD- Dia 7 di mart último, Minister di Enseñansa, Siensia, Kultura i Deporte (ESKD), Steven Croes, a hasi un bishita i kombersá ku señora Saida Hernandez ku a nifiká hopi pa e sektor kultural edukativo na Kòrsou. Di e forma aki Minister Croes ta para ketu na historia i kultura i duna rekonosementu na personanan ku di un òf otro manera a nifi ká hopi pa e sektor aki. Manera ya a bira un kustumber, for di desèmber ku Minister di Enseñansa, Siensia, Kultura i Deporte (ESKD), Steven Croes, a asumí su funshon, e ta dediká parti di su djadumingu pa hasi bishita i kombersá ku baluartenan ku a nifi ká hopi pa desaroyo di Kòrsou. Señora Saida ta un persona hopi konosí den komunidat. Ken no ta kòrda e programanan di kushina na TeleCuraçao di Saida ku tur su resetanan dushi? Tambe oranan atardi pa mucha ku Saida. Den un ambiente masha ameno na su kas, Saida a konta Minister Croes kon el a lanta komo mucha den Otrabanda. Su mayornan a mandé un nijverheidsschool katóliko den Otrabanda, kaminda el a siña kose na mashin, bòrda i asta usa `fi guurzaag` i tambe materianan manera ingles i aritmétika i lesamentu. E tempu ei mester a paga banda di `schoolgeld` tambe sèn pa material ku un alumno usa i dor ku e tabata yuda otro mucha den klas, e tabata kosta su mayornan poko sèn èkstra. Saida tabata gusta lesa, meskos ku su tata, ku tabatin kashi yen di buki na kas. Ku su 16 aña el a disidí ku e ke bai traha na un pa-kus den Punda, Liberty. El a haña un djòp pa reorganisá e depósito. E doño a keda asina enkantá ku su trabou, ku nan a tené na trabou. El a siña etalá showcase di pakus i a bai sigui hasi esaki tambe despues na Bijenkorf. E tempu ei tabatin kontèst pa drecha showcase i el a gana premio tambe. Despues di e periodo na Bijenkorf el a bai traha na un hotèl. Ku 22 aña su mama a mand’é bai biba na Venezuela kaminda ela traha den un posishon basta haltu den un hotèl na Caracas. Despues di dos aña el a bin ku fakansi i sr. Aitel Hernandez a kontrakté pa TeleCuraçao. Saida a keda Kòrsou i no a bai Venezuela bèk. Su karera na televishon a sigui krese. Ela bai hasi ‘kinderuurtje’ atardi i diferente propaganda. Nan tabata yam’é “Tanta Saida” i e tabatin un programa “Sita ku Saida” tambe. Despues di algun tempu trahando na TeleCuraçao, su kasá Sr. Aitel Hernandez mester a bai biba na Merka pa trabou i nan a biba 6 aña einan. Despues ku el a bini bèk Kòrsou, traha kasi 25 aña ku su programa di kushina. Saida a produsí sigur 5 buki di reseta, i tin masha talento pa pinta. Pronto Saida ta bai presentá un buki kaminda por mira tur su obranan. -------------------------- '''Saida Lucilla Antonio Hernandez–Augustina''' (☆ [[31 di òktober]] [[1935]] na [[Kòrsou]]) ta un artista visual, presentadó i produktora di programa di televishon, i outora di buki di kushina di Kòrsou.<ref name="1" /> Hernandez a hunga un papel importante den e desaroyo di televishon na Kòrsou, spesialmente durante e promé añanan di transmishon den [[Papiamentu]]. Komo presentadó i trahadó di programa, el a kontribuí na e difushon di programa tokante arte, kultura, kushina i otro tópiko pa un públiko amplio.<ref name="2" /><ref name="3" /> == Bida i karera == Saida Hernandez a nase i a lanta den [[Otrobanda]], na e área di Consciëntiesteeg. Su mama tabata Emma Heronima Augustina i su tata tabata e dentista David Nouel. El a bai St. Annaschool i despues Nijverheidschool, situá patras di Teatro Brion. Komo yu di un famia ku limitashonnan finansiero, el no por a atendé un skol ku mester pagá matrícula.<ref name="1" /> Despues di a traha den un tienda, Hernandez a kasa i a tin dos yu. El a biba durante dos aña na Caracas, despues di kua el a bai traha na TeleCuraçao. Aya el a bira un di e promé personalidatnan femenino konosí di televishon na Kòrsou. Durante vários dékada, Hernandez tabata aktivo komo presentadó i produktora di diferente programa di televishon. Entre e programanan ku ta wòrdu asosiá ku dje tin ''Kinderuurtje'', ''Obra di man'', show di Pasku, programa di horóskopo, ''Sita ku Saida'', programa di moda i dekorashon, ''Kateiba'', programa di kushina i diferente otro produccion.<ref name="1" /> E programa ''Kushina di Oro'' tabata un di su programanan mas konosí. Den e programa, Hernandez a presentá i enseñá diferente reseptanan, inkluyendo platonan di Kòrsou i di otro tradishon kulinario. E programa a kontribuí na e popularisashon di reseptanan i tradishonnan kulinario lokal. Hernandez tambe a publiká buki di kushina. Entre nan ta ''Resetas Kushina di Oro'', publiká na 1985 pa Publisidat Antiano na Willemstad. == Arte visual == Hernandez tabatin interes den arte promé ku el a kuminsá ku su trabou komo pintora. Den e añanan 1970, durante un estadia na [[New York]], el a kuminsá pinta ku mas regularidat.<ref name="5" /> Segun su propio relato, e deseo pa pintá Kòrsou tabata relashoná ku e nostalgia ku el tabatin pa su isla natal durante su estadia na New York.<ref name="6" /> Hernandez ta un artista autodidakto. Su promé trabounan tabata inkluí representashonnan di edifisionan i paisahenan di Kòrsou. Ku tempu, el a enfoká su obra prinsipalmente riba Otrobanda i riba elementonan di bida diario di Kòrsou di antaño. Den su pinturanan ta aparesé, entre otro, interiornan di kasnan históriko, esenanan di kaya, muebles tradishonal, balkonnan ku persiana di palu, stulnan di balansa, mesanan di banda, muebles di wicker i trabounan di ganchillo.<ref name="7" /> Su obra ta karakterisá pa un uso kolorido i alegre i pa e enfoke riba rekuerdonan i esenanan di bida diario di un Kòrsou di pasado. E pinturanan di Hernandez a wòrdu deskribí tambe komo un forma di dokumentashon visual di elementonan di herensia kultural di Kòrsou, partikularmente di Otrobanda.<ref name="7" /><ref name="8" /> == Eksposishon i publikashonnan == Hernandez a partisipá den vários eksposishon kolektivo. Na 1981, el a tene su promé eksposishon na [[Museo di Kòrsou]]. El a bolbe ekspohé su obra aya na 2005. Den e añanan despues, el a tene eksposishonnan solo na Landhuis Bloemhof, entre otro na 2018, 2020 i 2025.<ref name="7" /> Na 2025, den konekshon ku un eksposishon solo na Landhuis Bloemhof, a publiká e buki ''Hasibo di Kas''. E publikashon ta duna un bista general di su obra artístiko i ta kontené 136 reprodukshon di su pinturanan, un teksto outobiográfiko, rekuerdonan di Otrobanda di antaño i mas ku 70 [[haiku]] skirbí dor di Hernandez.<ref name="6" /> E buki a wòrdu publiká tambe den e aña ku Hernandez a selebrá su 90 aniversario. == Bida personal == Hernandez ta kasa ku Eithel Hernandez, un personahe konosí di radio i televishon na Kòrsou, ku tabata direktor di TeleCuraçao durante e añanan 1960. == Obra == === Buki di kushina === ''Resetas Kushina di Oro'' (1985), Publisidat Antiano, Willemstad --------------------- Junny Alves: '''Saida Hernandez''' a nase na Kòrsou na aña 1935 i a lanta den e bario di Otrobanda. El a bira konosí den múltiple ròl: komo pintor, presentadó di televishon, trahadó di programa i outor di buki di kushina. Hernandez tabata entre e promé lesadonan di notisia i trahadonan di programa femenino na [[TeleCuraçao]]. Su programa di kushina “Kushina di Oro” en partikular a hasié konosí serka un públiko amplio di Kòrsou. Ademas, el a publiká vários buki di kushina. Aunke e tabatin un interes artístiko promé, el a kuminsá pinta seriamente den añanan ‘70 durante su estadia na New York. Segun su propio relato, esaki a surgi for di nostalgia pa su pais Kòrsou. E tabata ke un pintura di paisahe di Kòrsou pa su kas, pero eventualmente a disidí di kuminsá pinta su mes. Su promé obra tabata deskribí un edifisio den Otrobanda. Despues, ela enfoká prinsipalmente riba: interiornan históriko di kasnan di Kòrsou, esenanan den kaya di Otrobanda, muebles tradishonal i kultura bibu, i rekuerdonan di bida diario den pasado. Hopi biaha ta mira su pinturanan komo un dokumento visual di herensha di Kòrsou. Na 2025, e buki “Hasibo di Kas” a keda publiká, un bista di e trabou di su bida. E ta kontené: 136 reprodukshon di su pinturanan, un teksto outobiográfiko, rekuerdonan di Otrobanda bieu, i mas ku setenta haiku skirbí dor di dje. Na e presentashon di e buki, a menshoná tambe ku Hernandez a selebrá su di 90 kumpleaños na 2025. Saida Hernandez ta okupá un lugá spesial denter di kultura Kòrsou pasobra e ta konektá vários dominio kultural: historia di televishon, tradishonnan kulinario, arte visual, i dokumentashon di bida diario den Otrobanda. Hopi bia ta deskribí su trabou komo nostalgiko, kolorido, i dirigí na konserbá rekuerdonan di un Kòrsou ku pa gran parti a disparsé. -------------------- {{Variante|c}} == Playanan di Kòrsou== {{Databox}} Esaki ta un lista di '''playa di Kòrsou''', un [[isla]] rondoná pa [[Laman Karibe]] y ku tin alrededor di 364 km di kosta.<ref>[https://geofactbook.com/countries/curaao/coastline Coastline Length (km) in Curaçao (2010 - 2025)], geofactbook.com</ref> Kòrsou tin 37 playa<ref>[https://www.ad.nl/wonen/de-37-stranden-van-curacao-in-kaart~a05dee2c/ De 37 stranden van Curaçao in kaart], Algemeen Dagblad (25 novèmber 2014).</ref>, di kual mayoria ta situá na e parti sùit di e isla. Su playanan ta karakterisá pa un variedat grandi den tipo, entre otro [[bahia]], [[boka (di laman)|boka]], [[laguna]], [[saliña]] te na laman brutu na su kosta nort, i awa di fuente. Den 2026, aktivista, organisacionnan no gubernamental y sector priva a lanta un discusion cu tin como meta establece un politica pa largo plaso pa beachnan y costa di Korsou.<ref>[https://www.cspnv.com/pdf/bon-dia-aruba-20260915.pdf MAN-PIN ta propone cinco categoria di beach pa proteha acceso publico na Corsou], BDA (15 di september 2026)</ref><ref>[https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/20260913/we-nemen-onze-stranden-terug We nemen onze stranden terug], 13 di september 2026</ref><ref>[https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/20260911/stranden-voor-iedereen Stranden voor iedereen] 11 di september 2026</ref><ref>https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/20260219/wie-is-de-eigenaar-van-de-zee Wie is de eigenaar van de zee?] 19 di februari 2026</ref><ref>https://antilliaansdagblad.com/artikel/opinie/30171-opinie-openbare-strandenbeleid</ref><ref>[https://antilliaansdagblad.com/artikel/opinie/32352-nogmaals-vrije-toegang-stranden Nogmaals vrije toegang stranden], 29 di yanuari 2026</ref> == Lista di playa == {| class="wikitable sortable" width=90% ! № !! Imagen !! width=20% |Nòmber !! Region !! Koordinato !! Remarke |- ! style="text-align:center"| 1 |[[File:Baya Beach Curacao (213574239).jpeg|110px]]|| [[Baya Beach]] || [[Bandariba]] || {{coord|12.070611| -68.861389|format=dms|name=Baya Beach}}<ref>[https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Baya_Beach&params=12_4_14.2_N_68_51_41.0_W_ Baya Beach], geohack.toolforge.org</ref>|| |- ! style="text-align:center"| 2 | [[File:Blue Bay - Curacao.jpg|110px]] ||[[Blauwbaai]] || [[Bandabou]]|| {{coord|12.13333|-68.98333|format=dms|name=Blauwbaai}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3513891/blauwbaai.html|title=Blauwbaai|website=GeoNames}}</ref> || entrada kontra pago<ref name="pago">[https://www.opnaarcuracao.nl/stranden/?gad_source=1&gad_campaignid=7402047007&gbraid=0AAAAACoq06Z7IyFzjTQYX2BfgFrkxQg6W&gclid=Cj0KCQjw94bTBhDQARIsAN3vv0zb8EVo2lXtD6e1dumhHk03oYMCN7KTOHfseQOzAeXQ1rX8eikoNkAaAmLtEALw_wcB Stranden Curaçao], opnaarcuracao.nl</ref> |- ! style="text-align:center"| 3 | [[110px]] ||[[Boka Hulu]] || [[]]|| {{coord|12.144167| -68.998056||format=dms|name=Boka Samí}}<ref>{{cite web|url=https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Boka_Sam%C3%AD&params=12_8_39_N_68_59_53_W_|title=Boka Samí|website=Geohack}}</ref> || |- ! style="text-align:center"| 4 | [[File:Sint Michielsbaai en Boka Sint Michiel, Curaçao.jpg|110px]] ||[[Boka Samí]] || [[Bandabou]]|| {{coord|12.144167| -68.998056||format=dms|name=Boka Samí}}<ref>{{cite web|url=https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Boka_Sam%C3%AD&params=12_8_39_N_68_59_53_W_|title=Boka Samí|website=Geohack}}</ref> || |- ! style="text-align:center"| 5 | [[110px]] ||[[Boka Santu Pretu]] || [[Bandabou]]|| {{coord|12.144167| -68.998056||format=dms|name=Boka Samí}}<ref>{{cite web|url=https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Boka_Sam%C3%AD&params=12_8_39_N_68_59_53_W_|title=Boka Samí|website=Geohack}}</ref> || pasùit di playa Santa Cruz |- ! style="text-align:center"| 6 | ||[[Cabana Beach]] || [[Willemstad]]|| {{coord|12.0878| -68.90042||format=dms|name=Cabana Beach}}<ref>{{cite web|url=https://mapcarta.com/N9046330150|title=Cabana Beach|website=mapcarta.com}}</ref> || banda di Mambo Beach; entrada kontra pago<ref name="pago"/> |- ! style="text-align:center"| 7 |[[File:Beach of Daaibooi, Curacao.jpeg|110px]]|| [[Daaibooi]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.212222| -69.084444||format=dms|name=Daaibooi}}<ref>{{cite web|url=https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Daaibooi&params=12_12_44_N_69_05_04_W_region:AN_source:kolossus-nlwiki_type:city|title=Daaibooi|website=Geohack}}</ref> || |- ! style="text-align:center"| 8 |[[File:Director's Bay Direkteursbaai Curacao (35890041353).jpg|110px]] || [[Director's Bay]] || [[Bandariba]] ||{{coord|12.066255| -68.860139||format=dms|name=Director's Bay}}<ref>{{cite web|url=https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=File:Director%27s_Bay_Direkteursbaai_Curacao_(35890041353).jpg&params=012.066255_N_-068.860139_E_globe:Earth_type:camera_source:Flickr_&language=nl|title=Director's Bay|website=Geohack}}</ref> ||situá riba e peninsula di [[Caracasbaai]]. Apropiá pa landamento, buseo i snorkel.<ref>[https://www.beautiful-curacao.nl/strand/directors-bay.php Director's Bay], beautiful-curacao.nl</ref> |- ! style="text-align:center"| 9 |[[File:Curacao beach Jan Thiel (36699644845).jpg|110px]]|| [[Jan Thielbaai]] || [[Bandariba]] || {{coord|12.06667|-68.86667|format=dms|name=Jan Thielbaai}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3513637/jan-thielbaai.html|title=Jan Thielbaai|website=GeoNames}}</ref> || entrada kontra pago<ref name="pago"/> |- ! style="text-align:center"| 10 |[[File:Kleine Knip Curacao (34800925191).jpg|110px]]|| [[Kenepa Chikí]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.54017|-69.95405|format=dms|name=Andicuri Bay}} || |- ! style="text-align:center"| 11 | [[File:Grote Knip Kenepa Grandi Curacao (36561697451).jpg|110px]] ||[[Kenepa Grandi]] || [[Bandabou]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref> || |- ! style="text-align:center"| 12 | [[File:Beach Klein Curacao (35864727094).jpg|110px]] ||[[Klein Kòrsou]] || [[Klein Kòrsou]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref> || |- ! style="text-align:center"| 13 | [[File:Kokomo Beach.jpg|110px]] ||[[Kokoma Beach]] / Vaersenbaai || [[Bandabou]]|| {{coord|12.1606|-69.0108|format=dms|name=Vaersenbaai}} || |- ! style="text-align:center"| 14 | ||[[Marichi]] || [[Willemstad]]|| || Playa na Punda |- ! style="text-align:center"| 15 |[[File:Piscadera Fort and Bay.jpg|110px]]|| [[Piscaderabaai]] || [[Willemstad]] || {{coord|12.1186| -68.9833|format=dms|name=Piscaderabaai}}<ref>{{cite web|url=https://geohack.toolforge.org/geohack.php?language=nl&params=12_7_6.96_N_68_58_59.88_W_type:landmark_scale:25000&pagename=Piscaderabaai|title=Piscaderabaai|website=Geohack}}</ref> || |- ! style="text-align:center"| 16 | [[File:Playa Forti jump (30393478833).jpg|110px]] ||[[Playa Fòrti]] /<br>Playa Westpunt || [[Bandabou]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref> || |- ! style="text-align:center"| 17 | [[File:Playa Guepi seen from atop the cliffs.jpeg|110px]] ||[[Playa Guepi]] /<br>Playa Gipy|| [[Bandabou]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref> || playa chikitu<ref>[https://www.beautiful-curacao.nl/strand/playa-gipy.php Playa Gipy], beautiful-curacao.nl </ref> |- ! style="text-align:center"| 18 |[[File:Playa Jeremi.jpg|110px]]|| [[Playa Jeremi]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.54017|-69.95405|format=dms|name=Andicuri Bay}}<ref name=Aruba /> || Apropia pa surf. Landamento no ta recomenda pa motibo di olanan grandi y corientenan fuerte. |- ! style="text-align:center"| 19 | [[File:Playa Kalki beach Westpunt Curacao (36304705360).jpg|110px]] ||[[Playa Kalki]] || [[Bandabou]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref><ref name=Aruba>{{cite web|url=https://www.aruba.com/us/things-to-do/beaches-and-coves|title=Aruba's Beaches and Coves|website=Aruba.com|access-date=September 21, 2021}}</ref> || |- ! style="text-align:center"| 19 | [[110px]] ||[[Playa Kanoa]] || [[]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://mapcarta.com/W313159341|title=Playa Kanoa|website=mapcarta.com|access-date=2026-07-24}}</ref> || |- ! style="text-align:center"| 20 |[[File:Playa Cas Abao beach (35864844114).jpg|110px]]|| [[Playa Kas Abou]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.54017|-69.95405|format=dms|name=Andicuri Bay}}<ref name=Aruba /> || entrada kontra pago<ref name="pago"/> |- ! style="text-align:center"| 21 | [[File:Playa Lagun.jpg|110px]] ||[[Playa Lagun]] || [[Bandabou]]|| {{coord|12.3187| -69.15168|format=dms|name=Playa Lagun}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3513547/playa-lagun.html|title=Playa Lagun|website=GeoNames|access-date=}}</ref> || |- ! style="text-align:center"| 22 ||| [[Playa Largu]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.23528| -69.10222|format=dms|name=Playa Largu}} || entrada kontra pago; serka di lanthuislanthùis San Juan <ref name="San Juan"/>; ekselente pa snorkel i buseo ku presensia di hopi koral dilanti kosta.<ref>https://www.middenamerika.nl/curacao/reisgids/toplijsten-curacao/top-5-mooiste-stranden-van-curacao/</ref> |- ! style="text-align:center"| 23 | || [[Playa Manzaliña]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.24508| -69.10622|format=dms|name=Playa Manzaliña}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/10375763/playa-manzalina.html|title=Playa Manzaliña|website=GeoNames}}</ref> || entrada kontra pago; serka di lanthuislanthùis San Juan <ref name="San Juan">[https://www.naarcuracao.com/san-juan-stranden/ Stranden: San Juan], naarcuracao.com</ref> |- ! style="text-align:center"| 24 | [[File:Marie Pampoen, Willemstad, Curaçao - panoramio (2).jpg|110px]] ||[[Playa Marie Pampoen]] || [[Willemstad]]|| {{coord|12.0918|-68.9063|format=dms|name=Playa Marie Pampoen}}<ref>{{cite web|url=https://mapcarta.com/W1014199714|title=Marie Pampoen beach phase 3|website=Mapcarta}}</ref> || |- ! style="text-align:center"| 25 | || [[Playa Piskadó]] /<br>Playa Grandi || [[Bandabou]] || {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref> || apropiá pa famia, serka di Westpunt<ref name="famia"/> |- ! style="text-align:center"| 26 | [[File:Playa Porto Mari beach (34089797754).jpg|110px]] ||[[Playa Porto Marie]] || [[Bandabou]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref>|| entrada kontra pago<ref name="pago"/> |- ! style="text-align:center"| 27 | || [[Playa San Juan]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.54017|-69.95405|format=dms|name=Andicuri Bay}}<ref name=Aruba /> || entrada kontra pago; serka di lanthuis San Juan inkluyendo diferente playa chikitu<ref>https://www.naarcuracao.com/san-juan-stranden/ Stranden: San Juan</ref> Playa Largu (minder aantrekkelijk om te zwemmen, maar uitstekend om te snorkelen)<ref>https://www.middenamerika.nl/curacao/reisgids/toplijsten-curacao/top-5-mooiste-stranden-van-curacao/</ref>, Playa Shon Mosa i Playa Manzanilla |- ! style="text-align:center"| 28 | || [[Playa Santa Cruz]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.54017|-69.95405|format=dms|name=Andicuri Bay}}<ref name=Aruba /> || Apropia pa surf. Landamento no ta recomenda pa motibo di olanan grandi y corientenan fuerte. |- ! style="text-align:center"| 29 | ||[[Playa Santa Martha]] || [[]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref><ref name=Aruba>{{cite web|url=https://www.aruba.com/us/things-to-do/beaches-and-coves|title=Aruba's Beaches and Coves|website=Aruba.com|access-date=September 21, 2021}}</ref> || |- ! style="text-align:center"| 30 |[[110px]]|| [[Playa Shon Mosa]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.54017|-69.95405|format=dms|name=Andicuri Bay}}<ref name=Aruba /> || entrada kontra pago; serka di lanthuis San Juan inkluyendo diferente playa chikitu<ref>https://www.naarcuracao.com/san-juan-stranden/ Stranden: San Juan</ref> Playa Largu (minder aantrekkelijk om te zwemmen, maar uitstekend om te snorkelen)<ref>https://www.middenamerika.nl/curacao/reisgids/toplijsten-curacao/top-5-mooiste-stranden-van-curacao/</ref>, Playa Shon Mosa i Playa Manzanilla |- ! style="text-align:center"| 31 | [[110px]] ||[[Playa Wachi]] || [[]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref> || |- ! style="text-align:center"| 32 | [[File:Santa Barbara Curacaco (213574235).jpeg|110px]] ||[[Santa Barbara Beach]] || [[Bandariba]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref><ref name=Aruba>{{cite web|url=https://www.aruba.com/us/things-to-do/beaches-and-coves|title=Aruba's Beaches and Coves|website=Aruba.com|access-date=September 21, 2021}}</ref> || |- ! style="text-align:center"| 33 |[[File:Wilhemstad from the coast.JPG|110px]]|| [[Seaquarium Beach]] / Mambo Beach || [[Willemstad]] || {{coord|12.54017|-69.95405|format=dms|name=Andicuri Bay}}<ref name=Aruba /> || apropiá pa famia<ref name="famia">[https://www.naarcuracao.com/en/the-5-best-beaches-for-families-on-curacao/ The 5 best beaches on Curacao for families], naarcuracao.com</ref> |- ! style="text-align:center"| 34 |[[110px]]|| [[St. Jorisbaai]] || [[]] || {{coord|12.54017|-69.95405|format=dms|name=Andicuri Bay}}<ref name=Aruba /> || situá na kosta nort, popular komo lugá pa práktika [[windsurf]] i kitesurf.<ref>[https://curacao.for91days.com/st-joris-bay/ St. Joris Bay], curacao.for91days.com</ref> |- ! style="text-align:center"| 35 | [[File:Curacao Tugboat beach (35890036793).jpg|110px]] ||[[Tugboat Beach]] || [[Bandariba]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref> || apropiá pa famia<ref name="famia"/> |- |} ! style="text-align:center"| 14 | ||[[Mambo Beach]] || [[Willemstad]]|| {{coord|12.08678| -68.89924|format=dms|name=Mambo Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/10236368/mambo-beach.html|title=Mambo Beach|website=GeoNames|access-date=}}</ref> || apropiá pa famia<ref name="famia">[https://www.naarcuracao.com/en/the-5-best-beaches-for-families-on-curacao/ The 5 best beaches on Curacao for families], naarcuracao.com</ref> |- ------------------- {{Appendix|2= {{Columns-list|colwidth=25em|{{references}}}} }} nl.wiki:Curaçao heeft 37 stranden.<ref>[https://www.ad.nl/wonen/de-37-stranden-van-curacao-in-kaart~a05dee2c/ De 37 stranden van Curaçao in kaart]. [[Algemeen Dagblad|AD]] (25 november 2014).</ref> De meeste liggen aan de zuidkant van het eiland. De bekendste zijn: <ref>[https://www.curacao.nu/nieuws/vakantie/42960/de-top-12-mooiste-stranden-van-curacao De top 12 mooiste stranden van Curaçao], curacao.nu (1 di februari 2026)</ref> en.wiki:Kòrsou ta dispone di un skala grandi di playanan na di su kostanan ku ta varia di bahia, boka, laguna, saliña te na laman brutu na su kosta nort, i awa di fuente. Baya Beach --> Riba mesun península tin tambe Director’s Bay i Tugboat Beach, dos otro playa popular pa buseo i snorkel.<ref name=:"1"/> Blauwbaai, Blue Bay Daaibooi Grote Knip, Kenepa Grandi Kleine Knip, Kenepa Chiki Kokomo Beach, Vaersenbaai [[Piscaderabaai]] Playa Cas Abao Playa Forti Playa Jeremi [[Playa Kalki]] [[Playa Kanoa]] [[Playa Lagun]] Playa Porto Marie Playa Santa Cruz Playa Santa Martha Santa Barbara Beach Seaquarium Beach (of Mambo Beach) Sint Michielsbaai, Boca Samí ------------------ -------------------- {{Variante|c}} {{Databox}} '''Afrohulandes''' òf hendenan hulandes pretu, ta hendenan hulandes di desendensia Afrikano Sub-Sahariano kompleto òf parsial. E mayoria di hendenan Afro-Hulandes na Hulanda ta Afro-Karibense i ta originá for di e anterior i aktual teritorionan Ultramar di Sürnam i e eks Antia Hulandes; awor Curaçao, Aruba, Bonaire, Sint Maarten, Sint Eustatius, y Saba. Tambe tin un poblashon migrante signifikante for di Cabo Verde, Ghana, Nigeria, Somalia, Angola, Eritrea, i otro komunidatnan afrikano di imigrantenan mas resien. == Mira tambe == * [[Afrokaribense]] * [[Afrokurasoleño]] * [[Afroamerikano]] {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid = |titulo= }} {{References}} }} [[:Kategoria:Hulanda]] ----------------- '''Francio Guadeloupe''' (Aruba, 1971) is een Arubaans-Nederlandse sociaal en cultureel antropoloog en ontwikkelingssocioloog. Zijn onderzoek richt zich op nationale identiteit, culturele diversiteit, religie, koloniale machtsverhoudingen en klimaatvraagstukken in het Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden. Hij is verbonden aan het Koninklijk Instituut voor Taal-, Land- en Volkenkunde (KITLV) en de Universiteit van Amsterdam (UvA). == Leven en werk == Guadeloupe werd geboren en groeide op op Aruba. In 1986 nam hij als zanger (“Surprise Kid”) deel aan een jeugdcarnavals- en calypsowedstrijd, waar hij de tweede plaats behaalde. Een jaar later nam hij opnieuw deel aan het calypsofestival voor volwassenen. Op achttienjarige leeftijd verhuisde hij naar Nederland. Daar werkte hij als opbouwwerker en studeerde hij culturele antropologie en ontwikkelingsstudies aan de Radboud Universiteit Nijmegen. In 1999 behaalde hij een masterdiploma in ontwikkelingssociologie. Zijn scriptieonderzoek richtte zich op Afro-Braziliaanse religies, waaronder candomblé en umbanda, in Rio de Janeiro en Salvador da Bahia (Brazilië). Naar aanleiding van dit onderzoek publiceerde hij twee boeken over Afro-Braziliaanse cultuur en religie. In 2006 promoveerde Guadeloupe in de sociale en culturele antropologie aan de Universiteit van Amsterdam. In zijn academische loopbaan was hij verbonden aan verschillende Nederlandse universiteiten. ===Academische loopbaan=== Guadeloupe was onder meer werkzaam als senior onderzoeker bij het KITLV. Hij diende gedurende vier jaar als president van de University of St. Martin (USM) op het bi-nationale eiland Sint Maarten/Saint Martin. Na de verwoestingen van orkaan Irma in 2017 werd de universiteit tijdelijk gesloten. Zijn onderzoek richt zich op de manier waarop populaire opvattingen over nationale verbondenheid, culturele diversiteit, religieuze identiteit en mediavorming worden beïnvloed door koloniale erfenissen en mondiale economische processen. Hij publiceerde over sociale en culturele processen op onder meer Sint Maarten, Curaçao, Aruba, Saba, Sint Eustatius, Brazilië en Nederland. In 2009 verscheen zijn monografie Chanting Down the New Jerusalem: Calypso, Christianity, and Capitalism in the Caribbean bij University of California Press. ===Leerstoel Koninkrijksrelaties=== In 2024 werd Guadeloupe benoemd tot hoogleraar Publieke Antropologie van Koninkrijksrelaties, een leerstoel ingesteld door het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK). De leerstoel is ondergebracht bij het KITLV en de Universiteit van Amsterdam. Zijn benoeming maakt deel uit van de instelling van twee nieuwe leerstoelen gericht op het Koninkrijk der Nederlanden, waarvan de andere leerstoel betrekking heeft op politicologie en bestuurskunde aan de Universiteit Leiden. In 2026 aanvaardde hij het ambt met een inaugurele rede over Koninkrijksrelaties. Onderzoek en thematiek Guadeloupe onderzoekt onder meer: processen van nationale en culturele identiteitsvorming religieuze praktijken en popular culture in postkoloniale samenlevingen koloniale racialisering en sociale ongelijkheid klimaatverandering en maatschappelijke adaptatie in het Caribisch gebied Hij is tevens betrokken bij onderzoeksprojecten naar duurzame en inclusieve oplossingen voor sociale adaptatie aan klimaatuitdagingen in het (Nederlandse) Caribisch gebied. --------- {{Variante|a}} {{infobox persona | variante = a | tipo = cientifico | nomber = Francio Guadeloupe | ofishi = antropologo social y cultural, sociologo di desaroyo | imagen = | descripcion = | fecha nacemento = | luga nacemento = | fecha fayecimento = | luga fayecimento = | alma mater = [[Universidat Radboud|Universidad Radboud]] <br>[[Universidat di Amsterdam|Universidad di Amsterdam]] (UvA) | promotor = | disciplina = antropologia cultural | investiga = Caribe Hulandes, [[Latinoamérika|Latino America]] | conoci pa = | distincion = }} '''Francio E. Guadeloupe''' (☆ [[1971]] na [[Aruba]]), ta un antropologo, sociologo y Antianista Arubano-Hulandes. Su investigacion ta enfoca riba identidad, nacionalidad, religion, medio di comunicacion, racismo colonial y globalisacion, cu un interes special den [[Karibe Hulandes|Caribe Hulandes]] y [[Latinoamérika|Latino America]]. == Bida y carera == Francio Guadeloupe a nace y lanta na Aruba. Na 1986 el a participa bou di e nomber artistico "Surprise Kid" como cantante den e concurso hubenil di [[Calypso]] na [[Club Boneriano]], unda el a termina na di dos luga.<ref>{{citeer web|titel=Onder grote publieke belangstelling|werk=[[Amigoe]]|datum=1986-01-22|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2026-02-23|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010641607:mpeg21:p005}}</ref> Un aña despues el a bolbe participa den e concurso, version pa adulto: [[Aruba Caiso & Soca Monarch Festival|Aruba Calypso Contest]].<ref>{{citeer web|titel=Voor de calypso-wedstrijd|werk= [[Amigoe]]|datum=1987-01-26|bezochtdatum=2026-02-23|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010641917:mpeg21:p005}}</ref> Na edad di diesocho aña Guadeloupe a muda pa [[Hulanda]]. El a traha como opbouwwerker (trabou social di comunidad) y a sigui estudio di [[antropologia kultural|antropologia cultural]] y estudio di desaroyo na [[Universidat Radboud|Universidad Radboud]] na [[ Nijmegen]]. Na 1999, el a obtene e grado di [[maestria|master]] den sociologia di desaroyo, cu un tesis riba e cultonan Afrobrasilero ''Candomblé'' y ''Umbanda'' na [[Rio de Janeiro]] y [[Salvador|Salvador da Bahia]] ([[Brasil]]). Na 2006 Guadeloupe a completa su doctorado (PhD) den antropologia social y cultural na [[Universidat di Amsterdam|Universidad di Amsterdam]] (UvA). Su trabou doctoral tabata relaciona cu e proceso di globalisacion y e buskeda pa pertenencia (“belonging”) den comunidadnan Caribense.<ref>https://framerframed.nl/en/mensen/francio-guadeloupe/</ref> ===Carera academico=== Guadeloupe a traha na diferente universidad grandi na Hulanda y ta afilia como investigado senior na Koninklijk Instituut voor Taal-, Land- en Volkenkunde (KITLV). El a ser nombra tambe profesor y investigado na Universidad di Amsterdam. Entre 2013 i 2017 (aproximadamente) el a sirbi como presidente di University of St. Martin (USM) na [[Philipsburg]], [[Sint Maarten]]. Su periodo como presidente a keda termina despues di horcan Irma (2017), cu a forsa e cierre temporario di e institucion. Den e periodo aki su investigashon tabata concentra riba: * Nocionnan popular di pertenencia nacional. * Diversidad cultural y identidad religioso. * Influencia di capital global y racismo colonial. * Representacion di berdad den medionan di comunicacion. El a haci investigacion comparativo na [[Sint Maarten]]/[[Sint Maarten (Fransia)|Saint Martin]], [[Kòrsou|Corsou]], Aruba, [[Saba]], [[Sint Eustatius]], Brasil y Hulanda. Actualmente, su investigacion ta inclui estudio riba e reto climatico den Caribe Hulandes, cu un enfoke riba cultura popular y herensia cultural. === Catedra di Relacionnan di Reino === Na mei 2024, Ministerio di Asuntonan Interno y Relacionnan di Reino (BZK) di Hulanda a anuncia e establecemento di dos catedra nobo pa estudio di relacionnan di [[Reino Hulandes|Reino]]. [[Universidat di Leiden|Universidad Leiden]] y KITLV/Universidad di Amsterdam a wordo selecciona como institucionnan anfitrion y Francio Guadeloupe a wordo nombra como titular di e catedra ''Publieke Antropologie van Koninkrijksrelaties'' pa KNAW/KITLV/UvA.<ref>[https://www.rijksoverheid.nl/actueel/nieuws/2024/05/23/ministerie-van-bzk-vestigt-twee-nieuwe-leerstoelen-voor-het-koninkrijk Ministerie van BZK vestigt 2 nieuwe leerstoelen voor het Koninkrijk], Rijksoverheid (23 di mei 2024)</ref> Su discurso inaugural di aceptacion oficial di e catedra lo tuma luga dia 12 di mart 2026.<ref>[https://www.thepeoplestribunesxm.com/articles/francio-guadeloupe-officially-accepts-chair-of-kingdom-relations-with-inaugural-lecture-on-march-12 Francio Guadeloupe officially accepts chair of Kingdom Relations with inaugural lecture on March 12], The people's Tribune (18 di februari 2026).</ref> == Publicacionnan (seleccion) == *Francio Guadeloupe (1999). ''A Vida e uma Dança: the Candomblé through the lives of two Cariocas''. Nijmegen: CIDI. *F. E. Guadeloupe & M. Milder (1999). ''Dansen om te Leven: over Afro-Braziliaanse spiritualiteit en cultuur.'' Heeswijk: Dabar-Luyten. *F. E. Guadeloupe (2009). ''Chanting down the new Jerusalem: Calypso, Christianity, and Capitalism in the Caribbean'' (The anthropology of Christianity). Berkeley, CA: University of California Press. *F. E. Guadeloupe (2013). ''Curaçaoans on the question of home: the lure of autochthony and its alternatives''. Den: L. Lewis (Ed.), ''Caribbean sovereignty, development and democracy in an age of globalization'' (pag. 189-207). New York: Routledge. *F. E. Guadeloupe & V. A. de Rooij (2014). ''Pimping and the deconstruction of the natural: a perspective from Saint Martin and Sint Maarten (SXM)''. Den: ''Women's Studies International Forum, 43'', 5-12 *F. E. Guadeloupe (2015, september 10). ''The New Black Peter is the Refugee washing up on the shores of Fortress Europe''.<ref>{{Cite web|title = The New Black Peter is the Refugee washing up on the shores of Fortress Europe|url = http://sxmislandtime.com/index.php/front-page-headliners/34071-the-new-black-peter-is-the-refugee-washing-up-on-the-shores-of-fortress-europe.html|website = sxmislandtime.com|access-date = 2015-11-24|archive-date = 2015-11-25|archive-url = https://web.archive.org/web/20151125121956/http://sxmislandtime.com/index.php/front-page-headliners/34071-the-new-black-peter-is-the-refugee-washing-up-on-the-shores-of-fortress-europe.html|url-status = }}</ref> ''Sint Maarten Island Times'' {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Guadeloupe, Francio}} [[:Kategoria:Hende]] [[:Kategoria:Karibe Hulandes]] [[:Kategoria:Aruba]] ------------ Guadeloupe a traha na diferente universidatnan grandi na Hulanda i ta afiliá komo investigador senior na Koninklijk Instituut voor Taal-, Land- en Volkenkunde (KITLV). El a ser tambe profesor i investigador na Universiteit van Amsterdam. Entre 2013 i 2017 (aproksimadamente) el a sirbi komo presidente di University of St. Martin (USM) na Philipsburg, Sint Maarten. Su periodo komo presidente a termina despues di hurakan Irma (2017), ku a forsa e sera temporariamente e institushon. Su investigashon ta konsentrá riba: Nocionnan popular di pertenensia nashonal Diversidat kultural i identidat religioso Influensia di kapital global i rasismo kolonial Representashon di berdat den medio di komunikashon El a hasi investigashon den Sint Maarten/Saint Martin, Kòrsou, Aruba, Saba, Sint Eustatius, Brasil i Hulanda. Un di su obranan mas konosí ta: Chanting Down the New Jerusalem: Calypso, Christianity, and Capitalism in the Caribbean (University of California Press, 2009) Aktualmente, su investigashon ta inkluí estudio riba reto klimátiko den e Karibe Hulandes, ku un enfoke riba kultura popular i herensia kultural. Leerstoel di Reino-relashonnan Na mei 2024, Ministerio di Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) di Hulanda a anunsia e establishemento di dos nobo leerstoelnan pa estudio di Reino-relashonnan. Universiteit Leiden i KITLV/Universiteit van Amsterdam a wòrdu selekshoná komo institushonnan anfitrion. Dr. Francio Guadeloupe a wòrdu nombrá komo titular di e leerstoel Publieke Antropologie van Koninkrijksrelaties pa KNAW/KITLV/UvA.[4] E nombramentu aki a wòrdu aprobá pa e Consehonan di Bestur di e universidatnan involukrá. Na 12 di mart 2026 el a aseptá ofisialmente e leerstoel ku un diskurso inaugural. ------------ * Guadeloupe, former dean of the University of St. Martin (USM), * Francio Guadeloupe is a senior researcher and staff member of the KITLV. A Social & Cultural Anthropologist by training, Dr. Guadeloupe has worked at all the major universities in the Netherlands. He served for four years as the President of the University of St. Martin (USM), until hurricane Irma led to the temporary closure of the institution on the bi-national island of Sint Maarten and Saint Martin. He is currently the chair of the project ‘Island(er)s at the Helm: Co-creating research on sustainable and inclusive solutions for social adaptation to climate challenges in the (Dutch) Caribbean‘. Guadeloupe’s principle areas of research have been on the manner in which popular understandings of national belonging, cultural diversity, religious identity, and mass media constructions of truth, continue to be impacted by colonial racisms and global capital. He has pursued these interests in his research and publications on social processes on the bi-national island of Saint Martin & Sint Maarten (St. Martin), Curaçao, Aruba, Saba, Sint Eustatius, Brazil, and the Netherlands. He is the author of the monograph, Chanting Down the New Jerusalem: Calypso, Christianity, and Capitalism in the Caribbean (University of California Press, 2009). Dr. Guadeloupe is currently embarking on a study of climate challenges in the (Dutch)Caribbean from a popular culture and cultural heritage perspective. Francio Guadeloupe (Aruba, 1971) kwam op zijn achttiende van de Antillen naar Nederland. Hij werkte als opbouwwerker en studeerde culturele antropologie en ontwikkelingsstudies in Nijmegen en Amsterdam. Als antropoloog is hij momenteel verbonden aan de Universiteit van Amsterdam. Ministerie van BZK vestigt 2 nieuwe leerstoelen voor het Koninkrijk Nieuwsbericht | 23-05-2024 | 16:19 Het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) vestigt 2 nieuwe leerstoelen voor het Koninkrijk. Er komt een leerstoel politicologie/bestuurskunde en een leerstoel antropologie/sociologie. De Universiteit Leiden en de Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen (KNAW), Koninklijk Instituut voor Taal-, Land- en Volkenkunde (KITLV), in samenwerking met de Universiteit van Amsterdam (UvA), zijn geselecteerd als vestigingsplaatsen voor de leerstoelen. De Universiteit Leiden zal de leerstoel politicologie/bestuurskunde bekleden en KITLV/UvA de leerstoel antropologie/sociologie.<ref>https://www.rijksoverheid.nl/actueel/nieuws/2024/05/23/ministerie-van-bzk-vestigt-twee-nieuwe-leerstoelen-voor-het-koninkrijk</ref> Leerstoelhouders De Colleges van Bestuur van de UvA en de Universiteit Leiden hebben het voorstel tot de benoeming van hun kandidaat goedgekeurd. Sociaal en cultureel antropoloog, onderzoeker dr. Francio Guadeloupe wordt de leerstoelhouder Publieke Antropologie van Koninkrijksrelaties voor de KNAW/KITLV/UvA. Dr. Wouter Veenendaal, universitair hoofddocent Vergelijkende politicologie bij het Instituut Politieke Wetenschap van de Universiteit Leiden, wordt leerstoelhouder Democratische Vertegenwoordiging in het Koninkrijk voor de Universiteit Leiden. Hij zal bij het KITLV in Leiden worden gedetacheerd. * [https://www.thepeoplestribunesxm.com/articles/francio-guadeloupe-officially-accepts-chair-of-kingdom-relations-with-inaugural-lecture-on-march-12 Francio Guadeloupe officially accepts chair of Kingdom Relations with inaugural lecture on March 12], The people's Tribune (18 di februari 2026). {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Guadeloupe, Francio}} [[:kategoria:Hende]] [[:Kategoria:Karibe Hulandes]] ---------------- {{Variante|c}} {{Databox}} [[File:0100-Hoofdgebouw-Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid 1898.tif|thumb|Edifisio prinsipal di e Eksposishon]] [[File:De vrouw in Nederlandsch Westindië (1898) (IA BNADIGKOSTBARE179).pdf|thumb|De Vrouw in Nederlandsch Westindië. Uitgegeven vanwege de Westindische Rubriekcommissie van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid. Bijeenverzameld door jhr. L.C. van Panhuijs.]] [[File:0119-Poppen in klederdrachten-Nationale tentoonstelling van Vrouwenarbeid 1898.tif|thumb|Popchinan ekshibí di Surnam i Antias den ekshibishon]] [[File:Sassa, Mulatsche vrouw-Nationale Tentoonstelling Vrouwenarbeid 1898-4681-cropped.tif|thumb|Muhe mulato di Surnam na ekshibishon]] '''''De Vrouw in Nederlandsch West-Indie''''' ta un publikashon na [[hulandes]] di 1898, kompilá pa Louis Constant van Panhuys, i publiká na okashon di e ''Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid'' (Eksposishon Nashonal di Trabou di Hende Muhé) di 1898 na [[Den Haag]]. E publikashon tabatin komo meta pa informá e públiko hulandes, i hende muhé en partikular, tokante e bida, trabou, i posishon sosial di hende muhé den e [[kolonia]]nan karibense, partikularmente [[Sürnam]] i [[Kòrsou i Dependensianan|Kòrsou]]. == Konteksto == E tomo a wòrdu publiká pa e komishon di Sekshon Antias, parti di e organisacion di e Eksposishon Nashonal di Trabou di Hende Muhé. E eksposishon aki tabata tin komo meta pa hasi labor di hende muhé visibel i pone enfasis riba nan kontribushon sosial, tantu na [[Hulanda]] komo den su kolonianan ultramar. Editor di e buki tabata L.C. van Panhuys (1869-1949), un alkalde hulandes i funshonario na Departamento di Kolonianan, kende a kompilá e diferente kontribushon i sketchnan. E publikashon a sirbi tantu komo un rekurso informativo komo un rekordatorio duradero di e partisipashon di Antias den e eksposishon. E terminologia i deskripshonnan den ''De Vrouw in Nederlandsch West-Indie'' ta reflehá e perspektiva kolonial i etnográfiko di fin di [[siglo 19|siglo diesnuebe]]. Konsepto i karakterisashonnan di gruponan di poblashon i ròlnan di género ta wòrdu konsiderá antikuá òf problemátiko den historiografia kontemporáneo. E artíkulo aki ta usa e terminologia aki solamente pa ilustrá e fuente original. -- '''Muhénan na Antillas Hulandes''' a wòrdu publiká pa e Komité di Sekshon di Indianan Oksidental komo parti di e Eksposishon Nashonal di Trabou di Hende Muhé na Den Haag na 1898. E publikashon su propósito tabata pa informá hende muhé na Hulanda tokante e bida, trabou, i posishon sosial di hende muhé den e kolonianan di India Oksidental Hulandes, partikularmente Surinaçao. E kompilashon i edishon di e kolekshon tabata kompletamente responsabilidat di Louis Constant van Panhuys, kende a trese huntu vários kontribushon i sketch den un solo obra amplio. Aunke a institui subcomisionnan na Surinam y Curaçao pa sostene e exposicion localmente y colecta materialnan, e contenido y structura di e coleccion ta completamente responsabilidad di Van Panhuys. E subkomishonnan asina a hunga un ròl organisatorio i ta prinsipalmente di importansia kontekstual pa e kuadro institushonal di e publikashon. --- == Kontenido == E buki ta konsistí di vários kapítulo temátiko. E kapítulo di apertura ta duna konseho práktiko pa hende muhé [[Oropa|oropeo]] ku saliendo for di Hulanda kier establesé nan mes den e kolonianan di Karibe. E ta trata kondishonnan di bida, tareanan di kas i etiketa sosial. E siguiente kapítulonan ta ofresé un deskripshon general di e teritorio, [[poblashon]] i kultura di Sürnam i e islanan di Karibe denter di e imperio kolonial hulandes. Tambe e buki ta kontené datonan estadístiko riba enseñansa na Sürnam. Por ehèmpel, e ta menshoná ku na 1896 e kolonia tabatin 54 skol ku 7.139 studiante, inkluyendo 3.453 mucha muhé. Tambe ta pone atenshon na introdukshon di enseñansa obligatorio na 1877 i na inisiativanan manera e banko di spar pa skol, ku a keda introdusí na 1882. === Hende muhé den e kolonianan === Mayoria di e volúmen ta dediká na e posishon i aktividatnan di hende muhé. Lo siguiente ta wòrdu deskribí susesivamente: * hende muhé di poblashonnan urbano i rural na Sürnam; * hende muhé referí na nan den e publikashon komo Bush Negresses (awendia referí na nan komo hende muhé Maroon); * hende muhé di komunidatnan indígena. E outornan ta deskribí práktikanan di kuido, kriansa di yu, nutrishon i trabou, inkluyendo agrikultura, trabou di kas i komersio. Tambe nan a trata profesionnan di hende muhé manera edukadó, enfermero, labado di paña, komersiante, i portero. == Resepshon == E publikashon a risibí resensianan positivo den prensa hulandes na 1898. Artíkulonan den korant a elogiá e obra komo informativo i aksesibel i a enfatisá ku e tabata kontené detayenan ku tabata poko konosí bou di e públiko hulandes. E revisornan a konsiderá e kolekshon un kontribushon eksitoso na e ophetivonan di e eksposishon, esta oumentá konosementu tokante labor di hende muhé i kompromiso sosial, inkluso pafor di Hulanda. == Signifikado == E publikashon ta wòrdu konsiderá un dokumento kultural i sosial oportuno. E ta ofresé bista riba puntonan di bista kolonial riba hende muhé, trabou i kuido, i ta konstituí un fuente balioso pa investigashon riba relashonnan di género kolonial, práktikanan di kriansa i formanan di organisashon sosial di antaño na Sürnam i Kòrsou. [[:Kategoria:Karibe Hulandes]] [[:Kategoria:Historia]] ----- '''De Vrouw in Nederlandsch West-Indie''' was een boekuitgave bestemd voor [[Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid 1898|Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid]] in 1898, en welk inhoud bijeenverzameld werd door [[Louis Constant van Panhuys]]. == Achtergrond == De vrouw in Nederlandsch West-Indië, uitgegeven van wege de West-Indische Rubriek-commissie van de [[Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid 1898|Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid]], bijeenverzameld door jhr. L. C. van Panhuys. De West-Indische Rubriekcommissie van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid heeft een boekje uitgegeven, getiteld „De vrouw in Nederlandsch West-Indië”. Dit werkje, dat een heel aardig denkbeeld geeft van het leven en werken der vrouwen in de beide koloniën Suriname en Curacao, bestaat uit verscheidene schetsen, die bijeenverzameld zijn door jhr. L. C. van Panhuys. Het doel der uitgave is de belangstelling in onze schoone West-Indische koloniën aan te wakkeren en de vrouwen, speciaal die betrekking hebben met West-Indië, op te wekken tot betere kennismaking met alles wat land en volk der koloniën betreft, terwijl het tevens een blijvende herinnering is aan het doel der tentoonstelling. == Inhoud == In het eerste hoofdstuk wordt aan Europese dames die uit het moederland naar de West vertrekken, adviezen verstrekt, terwijl het tweede en derde hoofdstuk een beschrijving wordt gegeven van land en volk van Suriname en de verschillende Caribische eilanden. In het overig gedeelte van het werkje wordt speciaal gehandeld over de aard, de positie en de werkzaamheden van vrouwen. Achtereenvolgens krijgen we een schets van de vrouw uit het volk in Suriname, de bosnegerin en de Indiaanse vrouw. {{Appendix}} ''De Vrouw in Nederlandsch West‑Indië'' is een bundel uitgegeven ter gelegenheid van de [[Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid]], welke in 1898 in [[Den Haag]] plaatsvond. De bundel werd samengesteld door jhr. L. C. van Panhuys namens de West‑Indische Rubriekcommissie. De publicatie had een tweeledige doel: enerzijds de belangstelling van vrouwen in Nederland te wekken en te stimuleren voor de koloniën Suriname en Curaçao, en anderzijds als een blijvende herinnering aan de expositie zelf. ==Achtergrond== Samenkomst en doel De bundel is uitgegeven door de West-Indische Rubriekcommissie, onderdeel van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid. De redactie vond plaats onder auspiciën van jhr. L. C. van Panhuys. Doelstelling: *Vrouwen uit Nederland kennis laten maken met het leven en werk van vrouwen in de West-Indische koloniën. *Een blijvende aandenken bieden aan het thema-onderdeel van de tentoonstelling. 📝 Inhoud Hoofddeel I Adviezen voor Europese vrouwen die overwegen naar de koloniën te verhuizen. Hoofddeel II & III Algemeen beeld van land, cultuur en bevolking in Suriname en diverse Caribische eilanden. Specifieke portretten van vrouwen uit de koloniën De Surinaamse ‘bosnegerin’ met details als borstvoeding en traditionele voedingspraktijken. „…zij zoogt haar kind, maar geeft het ook bananenmeelpap (‘gongote’) zodat de baby zich niet meer kan bewegen …” Van Panhuys vergelijkt deze gewoonte met Nederlandse vrouwen die jenever gebruikten om hun baby te kalmeren (p. 32). De Indiaanse vrouw Algemene positie en taken van vrouwen uit de volks- en plattelandsgemeenschappen, waaronder onderwijs, zorg en landbouw. Beroepsleven van vrouwen Vrouwen als onderwijzeressen, verpleegsters en vooral landbouwers — op plantages én eigen gronden. Onderwijs in Suriname (1877 leerplicht, 1896: 54 scholen, 7.139 leerlingen, waaronder 3.453 meisjes). Schoolspaarbank (geïntroduceerd 1882 – populair bij leerlingen). Overige beroepen: wasvrouw, koopvrouw, lastdraagster. ==Belang van de publicatie== Cultureel en sociaal document: biedt unieke, tijdgebonden inkijk in de levens- en arbeidsomstandigheden van vrouwen in koloniaal Suriname en Curaçao. Voorlichting en propaganda: bedoeld om vrouwen uit de metropool te informeren én te werven voor verbinding met de koloniën. Historische bron: waardevol voor onderzoek naar koloniale genderrollen, dagelijkse zorgpraktijken en vroege sociale interventies zoals onderwijs en spaarbanken. ==Suggesties voor afronding== Overweeg nog een kort slot waarin je de publicatie plaatst in zijn tijdgeest (burgerlijke moraal rond 1900, koloniale verhoudingen, rol van georganiseerde vrouwenbewegingen). ----- ==Nabeschouwing== === Het perspectief van de vrouw in West-Indië === Hoewel De vrouw in Nederlandsch West-Indië werd samengesteld door jhr. Louis Constant van Panhuys en gericht was op bezoekers van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid in 1898, biedt het werk ook waardevolle informatie over de beleving van arbeid, zorg en onderwijs vanuit het perspectief van vrouwen in de West-Indische koloniën, met name Suriname en de Nederlandse Antillen. === Zelfstandigheid en arbeidsethos === Vrouwen in de koloniën waren actief in de landbouw, zowel op plantages als op eigen grond. Ze verrichtten zwaar fysiek werk en droegen aanzienlijk bij aan de lokale economie. Volgens het boek schroomden deze vrouwen niet voor het "zwaarste werk" en was hun arbeid van onmiskenbaar belang voor het gezinsinkomen.[1] === Zorg en culturele tradities === De publicatie beschrijft ook moeders en zorgverleners, met onder meer aandacht voor het zogen en voeden van kinderen. Een voorbeeld is de bosnegerin, die naast borstvoeding gebruik maakte van traditionele pap zoals "gongote" om baby's te voeden. Dit gebeurde soms zo intensief dat baby's nauwelijks konden bewegen. Hoewel het lokale gebruik door koloniale autoriteiten werd afgeraden, toont het een zelfstandige vorm van zorg en kennis.[1] === Onderwijs en emancipatie === In Suriname werd al in 1877 leerplicht ingevoerd. Het boek noemt 54 scholen met ruim 7000 leerlingen in 1896, waarvan 3453 meisjes.[1] Vrouwen werkten als onderwijzeres en stimuleerden scholing, waarmee ze een centrale rol speelden in de opvoeding en intellectuele ontwikkeling van de gemeenschap. === Economische diversiteit === West-Indische vrouwen waren niet enkel werkzaam als landbouwers of onderwijzers, maar ook als wasvrouw, koopvrouw, verpleegkundige of draagster. Deze economische veelzijdigheid weerspiegelt hun belangrijke maatschappelijke rol.[1] Ondanks de paternalistische toon biedt het boek een uniek inkijkje in het leven van vrouwen in de koloniën. Hun arbeid en maatschappelijke betrokkenheid verdienen erkenning als fundamenteel onderdeel van de koloniale geschiedenis. == Bronnen == [1] L.C. van Panhuys, De vrouw in Nederlandsch West-Indië (1898). Uitgegeven door de West-Indische Rubriekcommissie van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid. Digitale versie beschikbaar via Delpher.nl. ---------- ==[[Louis Constant van Panhuys]]<ref>https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB19:000903142:mpeg21:a00008|werk=Dagblad van Zuid-Holland en 's Gravenhage|titel=Wetenschap|datum=19 juli 1898</ref>== [[Bestand:De vrouw in Nederlandsch Westindië (1898) (IA BNADIGKOSTBARE179).pdf|thumb|De Vrouw in Nederlandsch Westindië. Uitgegeven vanwege de Westindische Rubriekcommissie van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid. Bijeenverzameld door jhr. L.C. van Panhuijs.]] De vrouw in Nederlandsch West-Indië, uitgegeven van wege de West-Indische Rubriek-commissie van de [[Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid 1898|Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid]], bijeenverzameld door jhr. L. C. vanPanhuys. De West-Indische Rubriekcommissie van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid heeft een boekje uitgegeven, getiteld „De vrouw in Nederlandsch West-Indië”. Dit werkje, dat een heel aardig denkbeeld geeft van het leven en werken der vrouwen in de beide koloniën Suriname en Curapao, bestaat uit verscheidene schetsen, die bijeenverzameld zijn door jhr. L. C. van Panhuys. Het doel der uitgaveis de belangstelling in onze schoone West-Indische koloniën aan te wakkeren en de vrouwen, speciaal die betrekking hebben met West-Indië, op te wekken tot betere kennismaking met alles wat land en volk der koloniën betreft, terwijl het tevens een blijvende herinnering is aan het doel der tentoonstelling. Het eerste hoofdstuk bevat eenige raadgevingen aan Europeesche dames die naar de West vertrekken, terwijl in het tweede en derde hoofdstuk een beschrijving wordt gegeven van land en volk van Suriname en de verschillende eilanden. In het overig gedeelte van het werkje wordt speciaal gehandeld over den aard, de positie en de werkzaamheden der vrouwen. Achtereenvolgens krijgen we een schets van de vrouw uit het volk in Suriname, de boschnegerin en de Indiaansche vrouw. Deze schetsen bevatten bijzonderheden, die stellig weinig of niet bekend zijn. Zoo lezen wij op pag. 32, „de boschnegerin zoogt haar kind altjjd zelf, doch houdt er bovendien nog een eigenaardige voedingsmethode op na, die ook onder de beschaafde negerinnen nog wel in zwang is, hoewel bv. de politie te Paramaribo het tegengaat, het zoogenaamde K e m ti-p i k i e n. Het kind wordt dan namelijk zoo volgegoten met bananenmeelpap (gongote) dat het zich niet meer kan verroeren en het buikje gespannen staat als een trom.” Wat de reden van deze meer dan overdadige spijziging is wordt niet vermeld, we veronderstellen dat het een middel is om de kleinen zoet te houden, zooals in ons vaderland sommige vrouwen uit ’t volk hun zuigelingen wel stil houden met een teugje jenever. De laatste hoofdstukken zijn gewijd aan de werkzaamheden der West-Indische vrouwen. De vrouwen aldaar zijn hoofdzakelijk onderwijzeressen, pleegzusters of landbouwsters. De laatstgenoemden zijn natuurlijk het talrijkst. Deze landbouwsters werken op plantages of op hun eigen grondjes en zien niet op tegen het zwaarste werk. Ook aangaande het onderwijs in de WestIndische koloniën bevat het boekje interessante mededeelingen. Reeds in het jaar 1877 is de leerplicht in Suriname ingevoerd. Deze kolonie bezat in December 1896 54 scholen met 7139 leerlingen, waarvan 3453 meisjes. In 1882 heeft men in Suriname een schoolspaarbank ingevoerd, waarvan een druk gebruik wordt gemaakt. Behalve door de reeds genoemde beroepen voorzien de vrouwen in haar onderhoud als waschvrouw, koopvrouw, lastdraagster enz. Wij hopen, dat het boekje in veler handen moge komen en dat het moge bijdragen om de kennis te vermeerderen van onze, bij het publiek nog zoo weinig bekende West-Indische koloniën en vooral dat de vrouwen ook hier haar zegenrijken invloed zullen doen gelden en meewerken tot den bloei van deze schoone gewesten. {{Appendix}} [[:Kategoria:Karibe Hulandes]] ------------ {{Variante|c}} {{Databox}} '''Ocho dia''' ta un antiguo rito di luto na Aruba, Kòrsou i Boneiru, ku ta sostene famia i amigunan di defuntu den nan proseso di luto. Tabatin un tempu na Kòrsou i Boneiru ku e defuntunan tabata wòrdu rekordá no solamente ku un Misa, pero ku ocho dia di orashon, kanto, kuenta, i komunion. Pa ocho dia, e komunidat a reuní — no solamente pa yora, pero pa ofresé sosten. Famia i amigunan a wòrdu sostené den nan proseso di luto: ku orashon, kantika, rekuerdo i brasa, e alma di e defuntu tambe a wòrdu eskoltá pa e bida despues di morto. E ritual aki tabata wòrdu yamá Ocho Día. Despues cu dera e defunto ta cuminsa cu e “ocho dia”. Esaki ta un periodo di luto di ocho dia, durante cua esnan cu a keda den luto ta reuni diariamente. Bou di guia di un intersesor, ta hasi orashon pa e defuntu i su sernan kerí. Un sirbishi di konmemorashon ta wòrdu tené 40 dia despues di e morto, i tambe anualmente riba e aniversario di e morto. Den Iglesia Catolico Romano, ademas di e dia di recuerdo anual aki, e famia por pidi un misa mensual pa e defunto.<ref>[https://www.rememberme.nl/inspiratie/blogs-van-judith-sandriman/rituelen-bij-een-begrafenis-op-curacao Rituelen bij een begrafenis op Curaçao]</ref> De negendenacht (novena= Ninth Night) ceremonie op Jamaica toont overigens inderdaad overeenkomst met de curacaose "ocho dia".<ref><ref></ref>VOLKSKUNDE. "Amigoe". Curaçao, 05-09-1980, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 19-12-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010640155:mpeg21:p017</ref> --- Er was een tijd op Curaçao en Bonaire waarin de overledene niet alleen werd herdacht met een mis, maar met acht dagen van gebed, zang, verhalen en verbondenheid. Acht dagen lang kwam de gemeenschap bijeen—niet alleen om te rouwen, maar om te begeleiden. De familie en vrienden werden ondersteund in hun rouwproces: met gebed, zang, herinnering, en omarming werd ook de ziel van de overledene begeleid naar het hiernamaals. Dat ritueel heette Ocho Día. Dit ritueel, ontstaan uit de ontmoeting tussen Afrikaanse spirituele tradities en het katholieke geloof, was veel meer dan folklore. Het was een daad van geestelijke zeggenschap. Wat de kerk niet kon bieden, gaf de gemeenschap zichzelf: troost, structuur, en een plek voor de ziel om haar weg te vinden. De Ocho Día, met haar gezangen in een vermenging van Papiaments en Latijn, de overdracht van culturele identiteit via verhalen over West-Afrikaanse mythische figuren zoals de spin Nanzi, gezongen litanieën, een eigen vormgegeven liturgie van gebeden, en het kantelen van het altaar op de achtste dag (Ocho di Yukán)—dat was hun manier om trouw te blijven aan hun wortels én aan hun geloof. Vandaag de dag is dit ritueel vrijwel verdwenen. Al twintig jaar is er geen gedocumenteerde viering meer. Uitvaarten worden nu tot in de puntjes geregisseerd door begrafenisondernemers, naar Europees model. In tegenstelling tot vroeger, waar een uitvaart veel meer was dan een kort moment van condoleren of een drive-thru, of het volgen van de dienst via een YouTube-link, is afscheid nemen verarmd tot een haastig en afstandelijk ritueel. De zinsnede “geen rouwbeklag aan huis” klinkt inmiddels als een mantra in overlijdensberichten. ------- Bob Harms: De ocho dia, een rouwritueel van acht dagen op Aruba, Bonaire en Curaçao, was veel meer dan alleen een religieuze bijeenkomst. Het was een levendig sociaal evenement, doordrenkt van culturele tradities die hun oorsprong vinden in West-Afrika en de diaspora. Ondanks pogingen van de Rooms-Katholieke Kerk om deze ‘afwijkende’ gebruiken te onderdrukken, hield de gemeenschap stand en gaf het rouwproces zo een unieke, eigen invulling. Tijdens dit achtdaagse ritueel nam een voorzanger, de resadó, de leiding. Hij zong litanieën, een mix van Papiaments en Latijn. De aanwezigen zongen mee met de kantikanan di Ocho Dia, liederen speciaal voor dit ritueel, en de kantikanan di Dum Ve, verbasterde Gregoriaanse gebedsliederen. Ook op de laatste ochtend, wanneer het altaar werd afgebroken, werden er speciale liederen gezongen, de kantikanan di Jukán. ---- Na de uitvaart is er een rouwperiode die acht dagen duurt. In deze dagen worden er litanieën (gebeden) voorgelezen door een vrouw die ouder is dan 50. Ze vraagt God om de overledene onder zijn hoede te nemen en de nabestaanden te troosten. Tijdens deze ‘ocho dia’ geven naasten en familie alle ruimte aan hun emoties. Vooral op de achtste dag nemen ze de tijd om na te praten over de dingen die de overledene heeft gezegd en hoe hij of zij zich heeft voorbereid op de dood. De ramen worden opengezet zodat de geest kan vertrekken. ---- Het is een perfect voorbeeld van ''syncretisme'': het samenvoegen van verschillende culturele en religieuze elementen. Hoewel de periode van acht dagen ook in het christendom voorkomt (denk aan de besnijdenis van Jezus na 8 dagen), is de uitwerking (de ceremonies, muziek, dans) sterk beïnvloed door de Afrikaanse wortels en de 'survival' van voorouderlijke tradities na de slavernij, steltDBNL - Digitale Bibliotheek voor de Nederlandse Letteren. {{Appendix}} --------------- {{Databox}} [[File:General Official Minimum Wage by Territory as of February 2023 in US Dollars (2).png|thumb|300px|Mapa di salario minimo segun teritorio na februari 2023 den USD]] E '''salario mínimo''' ta e montante mas abou ku un dunadó di trabou ta legalmente obligá di paga un empleado. Un salario mínimo por wòrdu ekspresá komo un salario pa ora, pa luna òf pa siman. Semper e ta wòrdu ekspresá komo un salario brutu, ekskluyendo belasting i kontribushonnan di seguro sosial. Dentro di Union Europeo, 22 di e 27 estadonan miembro tin un salario minimo. E sinku paisnan di UE ku no tin un salario mínimo ta Austria, Dinamarka, Finlandia, Suesia i Italia. E paisnan aki, inkluyendo Noruega i Suisa, ta laga e fiho di salario mínimo na organisashonnan di dunadó di trabou i empleado. es.wiki: Salario mínimo, salario mínimo, òf salario mínimo ta e montante mínimo di remunerashon ku un dunadó di trabou ta obligá pa lei pa paga su empleadonan pa e trabou ku nan a hasi durante un periodo determiná. E suma aki no por wordo baha ni pa acuerdo colectivo ni individual. Un salario mínimo ta eksistí den mas ku 90% di e estadonan miembro di e Organisashon Internashonal di Trabou (ILO).[1] E regulashon aki a wòrdu establesé pa promé biaha na Australia i New Zealand den siglo 19.[2] Kada pais tipikamente ta establesé e normanan legal ku ta regulá e salario mínimo i e mekanismonan pa determiná su montante periodikamente, normalmente anualmente. Regulashonnan di salario mínimo, ku nan diferensianan, ta presente den kasi tur pais rònt mundu, i nan ophetivo, eksplísito òf nò, ta pa redusí desigualdat di salario. Den añanan resien, vários pais a reformá nan polítika di salario mínimo komo kontesta na e oumento di kosto di bida i preshon sosial pa garantisá un entrada desente. Algun gobièrnu a opta pa konektá e salario mínimo na e konsepto di un “salario di bida,” komprondé komo un salario ku ta kubri e nesesidatnan básiko di un individuo òf famia, inkluyendo kuminda, bibienda, edukashon i kuido di salú. Paisnan manera Alemania,[3] Sur Korea, Chile,[4] i New Zealand a implementá oumentonan signifikante, miéntras ku na Merka tabatin un tendensia pa oumentá e salario mínimo na nivel estatal i munisipal den ousensia di konsenso federal. Ademas, organisashonnan manera Organisashon Internashonal di Trabou (ILO) i Programa di Desaroyo di Nashonnan Uni (UNDP) a promové kuadro pa evaluá e impakto di e salario mínimo riba redukshon di pobresa i desigualdat, resaltando e importansia di ahusta e montantenan aki periodikamente i segun kriterionan ekonómiko i sosial. Salario mínimo, salario mínimo, òf salario mínimo ta e montante mínimo di remunerashon ku un dunadó di trabou ta obligá pa lei pa paga su empleadonan pa e trabou ku nan a hasi durante un periodo determiná. E suma aki no por wordo baha ni pa acuerdo colectivo ni individual. Un salario mínimo ta eksistí den mas ku 90% di e estadonan miembro di e Organisashon Internashonal di Trabou (ILO).[1] == Caribe Hulandes == * 1947 - invoering Loonregeling 1946 (P.B. 1947, no. 2), * 1972 - Landsverordening minimumlonen (P.B. 1972, no. 110) 1 oktober 1972 e Ordenansa Salario Minimo a drenta na vigor na Antias Hulandes.<ref>Advertentie. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 30-09-1972, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 03-09-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010461412:mpeg21:p006</ref> {{Appendix}} LANDSVERORDENING van 31 mei 1972 houdende nieuwe regelen inzake minimumlonen Citeertitel Landsverordening minimumlonen Vastgesteld door Gouverneur van de Nederlandse Antillen Onderwerp maatschappelijke zorg en welzijn Eigen onderwerp arbeidsregelgeving Opmerkingen met betrekking tot de regeling Deze verordening vervangt de Loonregeling 1946 (P.B. 1947, no. 2), -------- The minimum wage history in the Dutch Caribbean is tied to the islands' individual statuses, with a significant shift in the Caribbean Netherlands (Bonaire, Sint Eustatius, Saba) towards higher, federally regulated minimum wages starting in the 2010s, aiming for a dignified existence. Other islands, like Aruba, also adjusted their minimum wages in recent years, while the overall trend shows efforts to raise wages to improve socio-economic conditions, though this can create competitive pressure compared to other Caribbean nations. The minimum wage in the Dutch Caribbean is set separately for each island, with the highest recent rates being $1,750 per month in the Caribbean Netherlands (Bonaire, St. Eustatius, and Saba) as of July 1, 2024, and AWG 2,007.05 per month in Aruba as of January 1, 2025. The Caribbean Netherlands' minimum wage is adjusted annually based on the consumer price index. -------------- {{Variante|c}} {{infobox persona| variante =c | nomber = Mary Gertrude Johnson | ofishi = | tata = Peter Hassell | mama = Esther Lovell Johnson }} '''Mary Gertrude Johnson''' (☆ [[1854]] na Zions Hill – † [[1939]] na [[Saba]]), tambe konosí komo ''Mary Gertrude Hassell'', tabata un edukadó prominente i un pionero den promoshon di e arte tradishonal di [[kanchi sabano]] riba e isla di [[Saba]]. El a duna les i popularisá e téknika di obra ku hilo habri, ku despues a bira un di e produkto artístiko i ekonómiko mas importante di e isla. Segun folklorista Eric Eliason, “kisas e ta e persona mas honrá den historia di e isla.”<ref>Eliason, Eric A. (2024). "[https://www.google.nl/books/edition/Handbook_of_Gender_Studies_in_the_Dutch/aBcEEQAAQBAJ?hl=nl&gbpv=1&dq=Mary+Gertrude+Hassell+Johnson&pg=PA524&printsec=frontcover Saba Lace: History, Culture and Art]", in: ''Handbook of Gender Studies in the Dutch Caribbean'', p. 522-534, citaat op p. 524.</ref> == Biografia == Mary Gertrude Johnson a nase na Zions Hill (den e tempu ei konosí komo Hell’s Gate) komo yu muhé di Esther Lovell Johnson i Peter Hassell. Su famia tabatin un posishon respetá den komunidat i su mayornan tabatin medio finansiero sufisiente pa mand’é pa estudio na [[Caracas]], [[Venezuela]] na komienso di añanan 1870. Pa un periodo Johnson a biba den un internado katóliko, kaminda soeurnan di e konvento tabata duna enseñansa, inkluso na manera tradishonal.<ref>A unique form of needlework: “Saba Lace”— A time honored craft by Will Johnson. "Amigoe". Curaçao, 20-12-1985, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 31-07-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643321:mpeg21:p068</ref> Durante su estadia na Venezuela, el a siña for di e yu muhénan di e elite venezolano kon pa traha obra ku hilo habri den estilo ajour, ku despues a bira konosí na Saba komo kanchi spaño.<ref>https://thesabaislander.com/2021/02/06/the-chronological-history-of-saba/ The Chronological History of Saba], Saba Islander (2 di yuni 2021)</ref> <ref name=":0">Eliason, Eric A. (2024). "[https://www.google.nl/books/edition/Handbook_of_Gender_Studies_in_the_Dutch/aBcEEQAAQBAJ?hl=nl&gbpv=1&dq=Mary+Gertrude+Hassell+Johnson&pg=PA524&printsec=frontcover Saba Lace: History, Culture and Art]", in: Handbook of Gender Studies in the Dutch Caribbean, p. 522-534</ref> E téknika aki lo bira e base pa e desaroyo di e arte di kanchi sabano, un forma di arte tekstil úniko pa Saba.<ref name=":1">{{Citeer boek |titel=Caribbean Women and Their Art: An Encyclopedia |achternaam=Snodgrass |voornaam=Mary Ellen |url=https://www.google.nl/books/edition/Caribbean_Women_and_Their_Art/4tCwDwAAQBAJ?hl=nl&gbpv=1&dq=Mary+Gertrude+Hassell+Johnson&pg=PA89&printsec=frontcover |datum=2019 |pagina=89-90}}</ref><ref>{{Citeer web |url=https://caribvibetv.com/learning-about-saba-lace-spiced-rum/ |titel=The Art of Saba Lace & Flavor of Spiced Rum: Saba’s Heritage |bezochtdatum=2025-07-20 |werk=Caribbean Vibrations}}</ref> Despues di a kompletá su estudio, Johnson a regresá Saba. Einan el a kasa ku James Benjamin Johnson i a kuminsá duna les na e skol katóliko lokal. E pareha a establesé nan mes na Windwardside. Inisialmente, el a sigui ku trahamentu di kanchi komo un hòbi, dunando les na algun amigu i miembro di famia, pero pronto el a kuminsá plama riba henter e isla. Gradualmente ela kuminsá duna lès, i patronchinan spesífiko pa e isla a wòrdu kreá, yamá na nòmber di nan kreadornan, manera Imelda, Sylvia i Laurentina.<ref name=":0" /><ref name=":1" /> Ku e establesementu di un servisio postal konfiabel entre Saba i mundo eksterno na 1884, e posibilidat pa bende kanchi via pòst a habri un fuente nobo di ingreso pa hopi famianan. Pa tempu di Prome Guera Mundial, un di kada dies habitante tabata inbolbí den produkshon òf benta di kanchi sabano. Den e añanan 1920, ta kalkulá ku entre 30% i 40% di PIB di Saba tabata generá for di kanchi, un kontribushon sin igual pa un isla chikí.<ref name=":0" /><ref name=":1" /> Mary Gertrude Johnson a fayesé na 1939 na edat di 85 aña. Su legado sigui biba den arte, ekonomía i identidat kultural di Saba. == Homenahe == Na 1996, su aporte a wòrdu rekonosé ku un stampia postal di Antias Hulandes, ku ta mustra un imagen di dje ku un obra di kanchi na banda robes. E stampia tabata parti di un seri dediká na figuranan antiano prominente.<ref>{{Citeer web |url=https://touchstamps.com/Stamp/Details/160215/mary-gertrude-johnson-hassel-1853-1939 |titel=Stamp: Mary Gertrude Johnson Hassel (1853-1939) (Netherlands Antilles 1996) |bezochtdatum=2025-07-20 |werk=Touch Stamps}}</ref> == Mira tambe == * [[Kanchi sabano]] {{Appendix}} {{Defaultsort:Johnson, Mary Gertrude}} [[:Kategoria:Saba]] ------------ * na un Skol di Konbento. Einan ela siña kon pa traha e hilo dibuhá for di e yu muhénan di Venezolanonan elite, i a introdusí e arte na Saba kaminda e ta konosí generalmente komo obra spañó.<ref>https://thesabaislander.com/2021/02/06/the-chronological-history-of-saba/ The Chronological History of Saba], Saba Islander (2 di yuni 2021)</ref> * the past, drawn lace embroidery often produced larger pieces in the form of tablecloths, curtains, drapes, etc. Today, these larger ana more expensive items are no longer in demand and the intricate patterns of drawn lace are being used in a more decorative manner on various items of women’s and household ware such as shawls, skirts, blouses, handbags, hand¬ kerchiefs, napkins and other cloths. <ref>[https://archive.org/details/BNA-DIG-ANTILLENREVIEW-1981-08/page/n33/mode/1up?q=saban+lace&view=theater Handcraft: an industry of growing importance]Antillean Review, vol. 1 nr. 5, augustus/september 1981</ref> * Perhaps this is the reason the craft is popularly known as "Spanish work" on Saba. In 1884, the wives and daughters of Saba's seafaring men began working in earnest. In that year regular mail service connected the five-squaremile island to the outside world for the first time, thereby establising the possibility of a mailorder cottage industry. By 1898, Saba's lacemakers had become so adept that a Miss Florence Every entered an exhibition of women's handicrafts in The Hague, The Netherlands, where she received an honorable mention. Six years later, a Saban was awarded first prize in a competition in Copenhagen, Denmark, and was invited by the Danish government to spend four months in the Scandinavian country. Little by little, the industrious Saban women began exporting their delicate work, primarly to customers in the United States. The method by which they obtained the names of potential clients illustrates typical Saban ingenuity. Lacemakers would copy the addresses of American companies from the boxes of merchandise that were sent to the island. They would then dispatch a letter explaining their craft and their prices to the firm, hoping to have some sympathetic manager post the missive on the company bulletin board or mention it in the company newsletter. Their efforts were surprisingly successful. By 1928, nearly 25,000 guilders worth of needlework was being exported.<ref>A unique form of needlework: “Saba Lace”— A time honored craft by Will Johnson. "Amigoe". Curaçao, 20-12-1985, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 31-07-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643321:mpeg21:p068</ref> Naturally, clients' addresses were closely-guarded secrets. Who betide anyone who "stole" an address or who wrote "bad things" about a competing lacemaker. Many families were not on speaking terms for years, owing to some real or imagined breaking of this unwritten law. In turn, many company officials wrote to Saba's Vice-Lieutenant Governor inquiring into the financial status of the women soliciting business from the companies' employees. As tactfully as possible, the administrator would reply that the ladies could stand "some help", even though some of the lacemakers were among the most affluent residents of the tiny island. When the Great Depression spread economic havoc throughout the United States in the early 19305, demand for "Saba Lace" plunged alarmingly. Committees were formed on the island to promote the "industry". Unfortunately, nothing seemed to help. It was only with the increase of tourism to the island that "Saba Lace" flourished once again. An airfield was finally constructed on the mountainous terrain in 1963 and the island became a favorite with travelers searching for an unusual daytrip from nearby St. Maarten of for longer stays in a serence and unspoiled Caribbean atmosphere. In 1984, 15,000 tourists visited, departing with approximately $100,000 worth of delicate, handmade lacework. Thus, after more than a century, a handcraft learned by a young Saban girl in the quiet cloisters of a Caracas convent still provides a means of survival for many families on the tiny island of Saba. ------------- {{Infobox artista|variante|c | nomber = Sheila Payne }} '''Sheila Payne''' (☆ 1961 na [[Kòrsou]]) ta un aktris i kontadó di kuento di [[Kòrsou]] i un defensor di preservashon di Papiamentu.[1] Sheila Payne a nase i lanta na Kòrsou, den un famia originalmente di [[Sint Kitts (isla)|Saint Kitts]]. Su interes i amor pa kontamentu di kuenta a bini di su tata. Komo un studiante di skol básiko, el a hasi un impreshon sumamente eksitoso di e empresario di músika [[Ángel Job]] (ku e apodo El Gordito de Oro).[2] For di 1980 pa 2000, Payne a biba na [[Hulanda]]. El’a studia matemátika i ekonomia i a tuma un kurso posgrado den desaroyo di karera. Despues di a traha den e ramo ei pa algun tempu, el a bira un aktris ku Jeugdtheater Citadel Groningen. Na Kòrsou, el a traha komo aktris pa teater hubenil i despues a regresá na kontamentu di kuenta.[2] Na 2011, Payne a risibí un nominashon di UNESCO pa su esfuersonan den preservashon di Papiamentu.[2] -------------- {{Variante|c}} {{Databox}} Un '''tragalus''' ([[hulandes]]: ''dakvenster'') ta referi na un bentana chikí ku generalmente ta instalá riba un muraya haltu, tei, òf den un dak di kas. Literalmente, e palabra cu e ta e luga pa laga lus drenta. "tragaluz" via Spaño (traga = bebe, luz = lus) — literalmente, un lugá pa laga lus drenta. un ekstenshon di e superfisie di dak ku ta inkliná, hopi bia ta konsistí di un kuadro di bentana vertikal ku òf sin partinan movibel, dos muraya banda triangular i un tapa, trahá komo un dak plat, siya ?, heup òf pent. Un tragalus por wòrdu instalá mesora durante konstrukshon nobo, pero hopi bia ta wòrdu trahá despues pa haña espasio èkstra, tin bia na e lugá kaminda un skylight ta presente kaba. E kuadro di bentana ta sirbi pa permití lus i airu drenta den e zolder òf kamber di zolder. Un bentana di dormitorio hopi bia ta proveé ​​e espasio èkstra ku espasio pa kabes (espasio pa kabes), ku ta nesesario pa krea un kamber den zolder. Bentana di dormer por wòrdu montá na diferente manera. Tradishonalmente riba e lugá, kaminda e bentana di e dormer ta wòrdu bati riba e dak riba e sitio, loke ta tuma un promedio di 3 pa 4 dia. Tin tambe bentananan prefab. E bentananan prefabriká aki ta wòrdu pre-produsí den un fábrika òf tayer di karpinteria i ta wòrdu montá riba e dak denter di un dia. Bentana di dormer ta traha di vários material. Esaki ta dependé di e estilo arkitektóniko di e kas i e deseonan di e kliente. Bentana prefabriká por lo general ta trahá di palu òf plèstik. Un ekstenshon riba e dak tambe ta wòrdu yamá kuko òf akkenailtje (prinsipalmente na Groningen). {{Appendix}} chatgpt:Den papiamentu, tragalus ta un palabra ku referi na un ventanita chikí ku generalmente ta instalá riba un muraya haltu, tei, òf den un kas di dak. E palabra mes ta bin di Hulandés "tragaluz" via Spaño (traga = bebe, luz = lus) — literalmente, un lugá pa laga lus drenta. ✅ Den konteksto di construccion Hulandés (i Karibe Hulandes), un "tragalus" ta un ventanita, pero den hulandés moderno e palabra ku ta mas relashona ta "dakkapel" òf "dakvenster", ku ta referí mas espesífikamente na un ventan chi subi for di dak, ku ta kreá espasio i lus den un piso haltu. Diferensha: Tragalus = ventanita (simpel, generalmente no sobresalí for di tei). Dakkapel = estruktura di bentana ku sobresalí for di tei pa kreá mas espasio i lus. 🏚️ Tragalus den Karibe Hulandes Sí, tragalus (of ventanitanan den dak) tabata uza den arquitectura tradicional Karibe Hulandes, inklusí: Kas di plantashon (Boneiru, Kòrsou, Aruba) Kas di pueblo (kas di torto, kas di piedra) Fortifikashon (forte) E motibu principal pa usa un tragalus tabata: Laga lus natural drenta (den tempo ku no tabatin mucha bentanan grandi) Mehorá ventilashon (pa saka kalor fo'i kas) Duna un poko di brisa sin perde protekshon kontra tormenta. Ejemplo: Riba kas di plantashon na Kòrsou manera Landhuis Brievengat òf Landhuis Chobolobo, bo por topa ventanitanan haltu riba e dak ku ta sirbi komo tragalus. Na Aruba, na kas antique den Noord i Santa Cruz, bo por wak esemey. 📜 Origen historiko E uso di ventanitanan haltu (tragalus) a bini ku: Influensia di arquitectura kolonyal Hulandés (especialmente siglo 17-18). Adaptashon lokal pa klima tropikal — ventilashon tabata esencial. Manká di material di konstrukshon — un bentana chikí tabata mas fasil pa instala den muraya di torto òf piedra. ✏️ En Resúmen Aspekto Tragalus Dakkapel Definishon Ventanita haltu Bentana sobresaliente for di tei Funshon Lus i ventilashon Lus, ventilashon, espasio Material Hout, piedra, torto Hout, tei, glas Uzo den Karibe Sí, den kas antique Raro, mas den Hulanda [[:Kategoria:Konstrukshon]] -------------- {{Multiple image | total_width = 650 | align = center | caption_align = center | border = | image1 = Government building in Camacuri (Aruba) 17 33 16 604000.jpeg | caption1 = Edificio di Impuesto di [[Aruba]] | image2 = DRCUR-EXT-Resort-4110-TM.jpg | caption2 = Dream Curaçao Resort na [[Willemstad]] | image4 = Emmanuel Catholic Chapel.jpg | caption4 = Kapel Emanuel na [[San Nicolas]] | image3 = Maduro & Curiel's Bank, Willemstad, Curaçao.jpg | caption3 = Edificio di [[Maduro & Curiel's Bank N.V.|MCB]] na Willemstad }} --------------- * [[Florin karibense]] (aanvullen) Siman pasá a tuma lugá e desvelo ofisial di e diseño di e Guilder Karibense, e moneda nobo ku lo ta den sirkulashon na Kòrsou i Sint Maarten entrante 31 di mart 2025. Banko Sentral di Kòrsou i Sint Maarten (CBCS) a presentá e biyetenan i monedanan simultáneamente na ámbos pais.<ref name="deel 1">[https://curacao.nu/de-caribische-gulden-een-stap-richting-economische-stabiliteit-in-2025/ De Caribische Gulden: Een stap richting economische stabiliteit in 2025], curacao.nu (26 di desember 2024)</ref> -- 2025 lo ta e aña di plaka nobo ku introdukshon di e Golder Karibense. E seri nobo di biyete ta inspirá pa e ‘Mundu Bou di Laman’. E parti dilanti di e biyetenan ta mustra e fauna bou di awa colorido di Curaçao y Sint Maarten, como simbolo di e laso entre ambos pais. E diversidat úniko di animalnan marino, segun Banko Sentral, ta un rekordatorio di e poder di koperashon i metanan kompartí, apesar di kada pais su propio identidat. E parti patras di e biyetenan ta deskribí bista históriko i kultural importante di Kòrsou i Sint Maarten. Loke ta spesial di e seri nobo aki ta su diseño: e parti dilanti tin un diseño horizontal tradishonal, miéntras ku e parti patras ta orientá vertikalmente. Ta prome biaha cu biyetenan cu patras vertical ta wordo emiti na Curaçao y Sint Maarten. E seri di florin Karibense ta inkluí sinku biyete di bankero ku e siguiente denominashonnan: 10 Cg, 20 Cg, 50 Cg, 100 Cg i 200 Cg. Cada biyete tin su propio color. 2025 lo ta e aña di plaka nobo ku introdukshon di e Golder Karibense. E seri nobo di biyete ta inspirá pa e ‘Mundu Bou di Laman’. E parti dilanti di e biyetenan ta mustra e fauna bou di awa colorido di Curaçao y Sint Maarten, como simbolo di e laso entre ambos pais. E diversidat úniko di animalnan marino, segun Banko Sentral, ta un rekordatorio di e poder di koperashon i metanan kompartí, apesar di kada pais su propio identidat.<ref name="deel 3">[https://curacao.nu/nieuwe-caribische-gulden-een-ode-aan-de-onderwaterwereld-20g/ Nieuwe Caribische Gulden: een ode aan de onderwaterwereld (20g)], curacao.nu (27 di desember 2024)</ref> E parti patras di e biyetenan ta deskribí bista históriko i kultural importante di Kòrsou i Sint Maarten. Loke ta spesial di e seri nobo aki ta su diseño: e parti dilanti tin un diseño horizontal tradishonal, miéntras ku e parti patras ta orientá vertikalmente. Ta prome biaha cu biyetenan cu patras vertical ta wordo emiti na Curaçao y Sint Maarten. E seri di florin Karibense ta inkluí sinku biyete di bankero ku e siguiente denominashonnan: 10 Cg, 20 Cg, 50 Cg, 100 Cg i 200 Cg. Cada biyete tin su propio color. == denominashon di mas chikitu: 10 florin == E biyete di dies florin karibense ta predominantemente hel i tin un imágen di e '''angelfish gris''' na e parti dilanti i e '''faro di Klein Curaçao''' na e parti patras.<ref name="deel 2">[https://curacao.nu/nieuwe-caribischegulden-een-ode-aan-de-onderwaterwereld-10g/ Nieuwe Caribische Gulden: een ode aan de onderwaterwereld (10g)\, curacao.nu (26 di desember 2024)</ref> E angelfish gris por krese te sesenta sentimeter di largura. E espesie aki tin un kurpa den forma di disko ku un kabes relativamente grandi. Angelfish adulto gris ta gris kla ku manchanan pretu tur kaminda, miéntras ku nan kabes ta gris kla ku un boka mas kla ainda. E hóbennan, di otro banda, ta pretu ku sinku strepi hel briante ku ta kore vertikal riba nan kurpa. Hubenilnan ta wòrdu hañá generalmente riba e rif òf den kama di yerba di laman, kaminda nan ta traha na “stashonnan di limpiesa” meskos ku garnachi mas limpi ta hasi, pa deshací di parasito di piská mas grandi. Adultonan por lo general ta habitá rifnan i por wòrdu hañá na profundidatnan te ku trinta meter. E konki reina ta un snèk ku ta biba prinsipalmente den kama di yerba di laman i riba banki di santu i por krese basta grandi. Karakolnan adulto por krese te mas o ménos 35 sentimeter di largura. E karakolnan aki ta herbívoro i ta alimentá nan mes ku material di mata ku ta haña entre e yerba di laman. E conchi reina ta birando mas y mas raro den hopi parti di Caribe pasobra su carni ta wordo considera un delicia y hopi biaha ta wordo haya riba platonan. Ta p’esei tin vários inisiativa pa kria nan den koutiverio pa produkshon di kuminda òf laga nan bai bèk den naturalesa. Kasi no tin ehemplar adulto real ku a sobra den e awanan interior di Kòrsou. Patras == Di dos denominashon: binti florin Cg 20 == E biyete di binti florin Karibense ta predominantemente blou i tin e rayo di águila mancha dilanti i Simpson Bay patras. Cu un envergadura di casi tres meter, e Spotted Eagle Ray ta un di e especienan di rayo mas grandi den nos awanan. E ta wòrdu rekonosé fásilmente pa su fondo skur ku numeroso mancha blanku i un barika kompletamente blanku. E rayonan aki tin un rabo largu i punta ku vários spina venenoso. E rayonan aki ta kome bivalvo, entre otro, i ta buska nan riba fondo di santu. Nan ta koba den santu i tin bia ta zwaai esaki ku nan “alanan”. Tambe nan ta come cangreu, cangreu ermitaño y caracol manera e queen clam. Rayonan di águila mancha ta hopi sosial i hopi bia ta landa den grupo chikí.<ref name="deel 3"/> Yellow Cowries ta '''karakol di laman''' ku ta wòrdu hañá den mayoria di laman tropikal. Den pasado, diferente tipo di cowries tabata hunga un ròl importante den komersio i kultura. Kaska di cowrie tabata wòrdu usá histórikamente komo moneda, partikularmente na China, Afrika, New Guinea i Indonesia. E barkunan di e Kompania di India Oriental Hulandes (VOC) tabata komersia ku kaska di kowrie, spesialmente e “kaska di kaska di plaka” ku tabata representá un balor monetario, i tabata usa nan komo un medio di pago, inkluso pa kumpra hende sklabisá. Awendia nan ta wòrdu apresiá prinsipalmente komo kosnan di kolekshon i ta wòrdu usá den joyas. Karakol tin un dieta hopi spesífiko ku ta varia pa kada espesie. Algun ta karnivoro, algun herbívoro i algun omnívoro. Nan tin un struktura di alimentashon úniko yamá un “radula” den nan boka, ku ta funshoná komo djente, superfisie di yerba i kòrta kuminda.<ref name="deel 3"/> Patras == Di tres denominashon: biyete di 50 Cg == E biyete ta predominantemente bèrdè i tin e '''turtuga di laman bèrdè''' na e parti dilanti i e playa di '''Grote Knip''' na e parti patras.<ref>[https://curacao.nu/nieuwe-caribische-gulden-een-ode-aan-de-onderwaterwereld-50g/ Nieuwe Caribische Gulden: een ode aan de onderwaterwereld (50g)], curacao.nu (28 di desember 2024)</ref> E turtuga bèrdè di laman ta wòrdu hañá den tur laman tropikal i subtropikal na mundu, inkluyendo den Karibe. E turtuga bèrdè di laman ta un herbívoro i ta kome prinsipalmente yerba di laman. E turtuganan ta sòru pa e yerba di laman no krese muchu largu i sofoká su mes. Esaki ta permití e ekosistema di yerba di laman pa mantené su funshonnan mas importante, esta komo un krèsh pa hopi bestia marino. E turtuga di laman bèrdè ta pues un espesie klave ku ta hunga un ròl esensial den tene nos oséanonan saludabel. Turtuga machu nunka no ta regresá tera. E hembranan ta bin tera solamente pa pone webu. Turtuga muhé ta traha vários nèshi pa aña. Turtuga ta protehá i den peliger di ekstinshon rònt mundu. E '''tellin''' faborito. E espesie di karakol bivalvo aki ta wòrdu hañá den henter Karibe, prinsipalmente na profundidatnan di te ku trinta meter. E kaska, ku ta wòrdu trahá dor di e karakolnan mes, por ta basta grandi, algun ta alkansá un diameter di mas o ménos ocho centimeter. E kaska ta di koló krema pa blanku ku randnan un poko haltu i hopi espasiá. E parti paden di e kaska ta hel. E dos mitarnan di e kaska por lo general ta pas bon huntu i hopi bia ta kubri ku alga i otro organismonan, proveyendo un kamuflahe ekselente riba e ref. E espesie aki ta filtrá kuminda for di awa di laman dor di chupa awa aden, filtr’é i despues “spuit afó” awa limpi. Patras Grote Knip Beach. Curaçao ta konosí pa su playanan relativamente chikí skondí den bahianan kómodo. Asta Grote Knip Beach ta situá den un bahia asina. E santu riba e playanan ta konsistí di entre otro e fekalnan di piská ku ta kome alga i otro organismonan marino. Segun ku e piskánan aki ta raspa alga for di piedra di koral i piedra di kalki, nan ta kita pida pida kalki tambe. E material aki despues ta wòrdu ekskretá komo granula chikitu di kalki, ku eventualmente ta akumulá riba playa komo santu blanku debí na akshon di ola. Piská papagai ta entre e espesienan responsabel pa e proseso aki. ------------------- '''Petróleos de Venezuela, SA''' ('''PDVSA''') ta e kompania estatal di [[Venezuela]] riba tereno di petroleo i gas natural. E kompania tin aktividatnan den eksplorashon, produkshon, refinamentu, merkadeo, transporte i eksportashon di petroli, i tambe eksplorashon i produkshon di gas natural. El a kuminsá su operashon na 1976 despues di e nashonalisashon di e industria petrolero di e pais pa dekreto di gobièrnu riba 30 di ougùstùs 1975. Tur akshon di e kompania ta ainda propiedad di gobièrnu di Venezuela, kual pais ta e di sinku eksportadó mas grandi di petroli na mundu. == Reserva i produkshon == Venezuela tin e reservanan di petroleo mas grandi na mundu. Na fin di aña 2020, nan tabata balorá na 304 bion bari, òf 17.5% di e total mundial.<ref name=BPWES21>{{en}} [https://www.bp.com/en/global/corporate/energy-economics/statistical-review-of-world-energy.html BP Statistical Review of World Energy 2021], geraadpleegd op 24 juli 2021</ref> [[Arabia Saudita]] ta na di dos lugá ku un porshon di 17.2%. Un gran parti di e reservanan ta konsistí di zeta viskoso, ku ta wòrdu hañá prinsipalmente kantu di [[Riu Orinoco]]. E zeta aki ta ménos fásil pa saka ku zeta konvenshonal. Ku e reservanan di zeta konosí, e pais por mantené e nivelnan di produkshon aktual pa mas ku 500 aña.<ref name=BPWES21/> Na 2005, produkshon di zeta tabata 3.3 mion bari pa dia (bpd), pero pa 2015 esaki a baha te na 2.6 mion bpd.[2] Debí na mal maneho ekonómiko, no tin sufisiente sèn disponibel pa invertí, loke ta kousa ku produkshon ta baha. E bahada aki a sigui despues di 2015 i na 2020 e produkshon tabata 540.000 bpd.<ref name=BPWES21/> Un tendensia similar ta visibel pa refinamentu. Na 2010, kasi 1 mion bpd tabata wòrdu prosesá diariamente ainda, pero na 2019 esaki a baha te na 123.000 bpd.<ref name=BPWES21/> Reservanan di gas ta muchu mas chikitu na 3% di e total mundial, pero tòg signifikante.<ref name=BPWES21/> Produkshon di gas a keda basta stabil entre 2005 i 2017 i a fluktuá alrededor di 30-40 bion m³ pa aña. Tabatin un bahada fuerte na 2018, ku a sigui na 2019 i 2020. Na 2020, mas o ménos 19 bion m³ a wòrdu produsí.<ref name=BPWES21/> == Historia == E kompania a wòrdu fundá dia 1 di yanüari 1976 despues di e nashonalisashon di e industria petrolero di Venezuela. Na sèptèmber 1986, e kompania merikano Southland a bende mitar di e akshonnan di CITGO na Petróleos de Venezuela. Na 1990, PVDSA a kumpra e sobra akshonnan, birando e úniko doño. Ku e transakshon aki, CITGO a wòrdu sigurá di e suministro di krudo i Venezuela a haña un kanal di benta nobo na [[Estadonan Uni di Amérika|Merka]]. Parsialmente debí na e kaida fuerte den prijs di petroleo desde 2015, PVDSA a topa cu problemanan finansiero. E kompania a risibí un fiansa grandi di Rosneft di [[Rusia]] i a kambio a primintí 49.9% di e akshonnan den CITGO komo fiansa.<ref name=CNNROS>CNN [http://money.cnn.com/2017/04/10/news/economy/russia-us-oil-company-citgo/index.html Russia could soon control a U.S. oil company], 10 di aprel 2017, konsultá 4 di ougùstus 2024</ref> Varios polítiko merikano ta preferá di no mira akshonista ruso den refinerianan merikano.<ref name=CNNROS/> Na 1985, gobièrnu di [[Teritorio insular (Antias Hulandes)|teritorio insular di Kòrsou]], ku a tuma over e [[refineria Isla]] na Kòrsou for di [[Koninklijke Shell|Shell]], a transferí e operashonnan di e kompania pa Petróleos de Venezuela a base di un kontrato di hür di largu plaso.<ref name="CvC">Canon van Curacao [https://canoncuracao.cw/33-vertrek-shell-komst-en-vertrek-pdvsa/ Vertrek van Shell, komst en vertrek PdVSA], geraadpleegd op 21 december 2023</ref> Invershonnan den e refineria a keda atras, loke ta nifiká ku produkshon tabata wòrdu hasí prinsipalmente ku instalashonnan bieu. E problemanan ambiental ku esaki a enserá a kondusí na hopi demanda kontra e refineria òf kontra di gobièrnu.<ref name="CvC"/> E kontrato di hür di PDVSA a kaduká dia 31 di desèmber 2019. Despues di e salida di PDVSA, un bataya legal a tuma luga pa añanan largu entre Kòrsou i Venezuela. Nan dos finalmente a yega na un akuerdo na desèmber 2023. Venezuela lo suministrá zeta pa dies aña ku un balor ekivalente total di US$ 450 mion, ku lo wòrdu usá pa paga e debe di PVDSA.<ref>Antilliaans Dagblad [https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/28793-olie-voor-schuld-pdvsa Olie voor schuld PDVSA, 21 december 2023], konsultá 4 di ougùstus 2024</ref> ï Na yanüari 2019, Merka a imponé sanshonnan kontra PDVSA.<ref name=NOSUSS>NOS [https://nos.nl/artikel/2269551-vs-legt-sancties-op-aan-venezolaanse-staatsoliebedrijf.html VS legt sancties op aan Venezolaanse staatsoliebedrijf, 29 januari 2019], konsultá 4 di ougùstus 2024</ref> E kuentanan bankario di e kompania na Merka a wòrdu kongelá i merikanonan no ta permiti di hasi negoshi ku e kompania mas.<ref name=NOSUSS/> E sanshonnan ta un medida punitivo kontra e maneho di [[Nicolás Maduro|presidente Maduro]]. Zeta ta un fuente importante di entrada pa Venezuela i mas ku 40% di tur eksportashon di zeta ta bai pa Merka.<ref name=NOSUSS/> Na 2016, US$19 bion di e benta total di US$42 bion e aña ei a wòrdu generá na Merka. Na òktober 2023, e sanshonnan petrolero riba Venezuela a wòrdu aliviá.<ref name="NOSUSVEN">NOS [https://nos.nl/artikel/2494593-vs-schort-deel-sancties-venezuela-op-na-afspraken-over-vrije-verkiezingen VS schort deel sancties Venezuela op na afspraken over vrije verkiezingen, 19 oktober 2023], geraadpleegd op 21 december 2023</ref> A yega na un akuerdo entre e gobièrnu di Maduro i partidonan di oposishon bou di kua nan a bai di akuerdo pa tene elekshon den e di dos mitar di [[2024]], ku opservadónan internashonal pa garantisá ku nan ta hustu.<ref name="NOSUSVEN"/> E relahamentu ta nifiká ku Venezuela por determiná un biaha mas pa su mes kuantu zeta e ta eksportá i na kua partidonan.<ref name="NOSUSVEN"/> E akuerdo ta en prinsipio bálido pa seis luna. == Laso ku Karibe Hulandes == (es.wiki} === Aruba === Na 1991, PDVSA a atkerí di Chevron e terminalnan di awa hundu den Laman Karibe den serkania di Aruba.<ref name=terminal > {{cite web |url= http://www.petroleumworld.com/es-napa17061901.htm| title= La triste historia de PDVSA, BORCO y San Eustaquio|date=2017-06-13| author=Sergio Sáez | publisher= Petroleumworld.com}}</ref> Na september 2015, Aruba a firma un memorandum di entendimentu cu Citgo pa sondea e re-apertura di e refineria situá na [[San Nicolas]], Aruba, pará desde 2012 pa e operador Valero Energy ku un kapasidat instalá pa refiná 235.000 bpd. Na septèmber 2016, [[parlamento di Aruba]] a aprobá e outorisashon pa Citgo hür e refineria di San Nicolas pa 25 aña i un inversion aprobá pa PDVSA di 685 miyon dollar. Dia 23 di mei 2018, Korte di Aruba a kita e embargo riba dos kargamento di petroleo for di e tankeronan ''Atlantic Lily'' i ''Grimstad'' ku ConocoPhillips a pidi komo parti di su esfuersonan pa kobra un sentensia di arbitrahe kontra PDVSA.<ref> {{citeer web |url=http://eltiempolatino.com/news/2018/may/23/corte-de-aruba-levanto-embargos-pedidos-por-conoco/| titel=Corte de Aruba levantó embargos pedidos por Conoco contra cargamentos de Citgo |datum=2018-05-23| uitgever=El Tiempo Latino}}</ref> Na febrüari 2019, Citgo a para e remodelashon i modernisashon di e proyecto pa motibu di sanshonnan ekonómiko.<ref>{{citeer web |url= https://www.elperiodicodemonagas.com.ve/site/internacionales/renovacion-en-refineria-de-aruba-parada-por-sanciones/| titel=Renovación en refinería de Aruba parada por sanciones |datum=2019-02-20| uitgever=El periódico de Monagas}}</ref> Segun Promé Minister [[Evelyn Wever-Croes]] “E ta muy probable ku nos lo no sigui ku Citgo pero nos ta evaluando kon nos por sali for di e kontrato sin ningun problema".<ref> {{cite web |url=https://meridadigital.com.ve/alnavio-petroleos-de-venezuela-se-desmorona-y-las-repercusiones-son-globales/| title=Pdvsa se desmorona y las repercusiones son globales|date=2019-06-19| publisher= Alnavio }}</ref> Dia 22 di yüni 2021, e kompania Citgo a disidí di likidá 4 kompania supsidiario ku a keda kreá na 2016 ora ku gobièrnu a firma un kontrato di hür a kambio di rehabilitá e refineria di [[San Nicolas]] pa konvertí krudo èkstra-pisá for di e faha di zeta di [[Orinoco]] den krudo lihé. Mirando e problemanan ku a surgi a kousa di retrasonan di e proyecto na 2019 Citgo a termina su negoshi ku Aruba.<ref>«los lazos de la empresa venezolana con la isla empezaron a resquebrajarse al mismo tiempo que las sanciones financieras» {{citeer web |url= https://www.bancaynegocios.com/citgo-liquido-cuatro-filiales-en-aruba-y-cerro-casi-100-de-sus-negocios-en-la-isla/ | titel= Citgo liquidó cuatro filiales en Aruba y cerró casi 100% de sus negocios en la isla|datum=2021-06-22| uitgever=Bancaynegocios}}</ref> === Boneiru === PDVSA ta doño di e terminal marítimo Bonaire Petroleum Company (Bopec)<ref> {{cite web |url= https://prodavinci.com/que-esta-pasando-con-el-caso-conocophillips-versus-pdvsa/ | title= ¿Qué está pasando con el caso ConocoPhillips versus PDVSA?|date=2018-05-06| publisher= Prodavinci }}</ref> ku e kapasidat pa almasená te ku 12 mion bari di zeta krudo i derivadonan ku ta stratégiko pa eksportashon pa [[China]] i Merka. Na sèptèmber 2010, un kandela den dos di su 23 depósito a obligá gezaghebber di Boneiru pa sera e terminal.<ref>{{cita web | url= https://lta.reuters.com/articulo/latinoamerica-petroleo-venezuela-bonaire-idLTASIE68D11S20100914 | title= Terminal de PDVSA Bonaire, cerrado hasta nuevo aviso|date=2010-09-14| publisher= REUTERS | fechaacceso= 10 de julio de 2019 | fechaarchivo= 10 de julio de 2019 | urlarchivo= https://web.archive.org/web/20190710151005/https://lta.reuters.com/articulo/latinoamerica-petroleo-venezuela-bonaire-idLTASIE68D11S2010091}}</ref> Na desèmber 2017, gobièrnu hulandes a duna un ultimatum na PDVSA pa motibu di e falta di invershon den mantenshon di e terminal di Bonaire Petroleum Company (Bopec), lagando solamente sinku di e 21 depósitonan pa operá ku e isla tin, PDVSA a primintí un invershon di 25 mion dòler pa mantenshon i restourashon di e depósitonan.<ref> {{cita web |url= https://elcooperante.com/holanda-envia-ultimatum-a-pdvsa-por-falta-de-mantenimiento-en-terminal-de-bonaire/| title=Holanda envía ultimátum a Pdvsa por falta de mantenimiento en terminal de Bonaire|date=2017-12-20 | publisher= El cooperante}}</ref> Na mei 2018, e kompania ConocoPhillips ku sede na Houston a asumí kontrol di e aktivonan petrolero di Venezuela riba e isla kompania karibense di Boneiru<ref>{{cite web |url= https://www.radiotelevisionmarti.com/a/corte-de-bonaire-autoriza-embargo-millonario-a-pdvsa/175740.html | title= Corte de Bonaire autoriza embargo millonario a PDVSA|date=2018-05-12| publisher= Radio Televisión Martí}}</ref>, na ougùstùs 2018 a yega na un akuerdo ku PDVSA pa e pago di 2.040 mion ku un pago inisial di 500 mion dòler denter di un periodo di 90 dia for di momentu di firma e akuerdo, e sobra suma lo wòrdu pagá tur kuartal den un lapso di kuater aña i mei.<ref name="Sin-nombre-p2Jf-4">{{cite web |url=https://www.voanoticias.com/a/conocophillips-acuerdo-pdvsa-sobre-pago-de-2-000-millones-venezuela/4536051.html| title= ConocoPhillips llega a acuerdo con PDVSA sobre pago de 2.000 millones|date=2018-08-20| publisher= Voa Noticias.com }}</ref> Dia 26 di ougùstùs 2020, gobièrnu di Boneiru a duna òrdu pa hasi bashí e sinku tankinan di almasenahe di zeta ku ta kontené 10 mion bari pa motibu di riesgonan ambiental i falta di mantenshon.<ref> {{cite web |url=https://www.bancaynegocios.com/bonaire-ordena-a-pdvsa-vaciar-tanques-en-terminal-petrolera-por-riesgos-ambientales/| title=Bonaire ordena a Pdvsa vaciar tanques en terminal petrolera por riesgos ambientales|date=2020-08-28| publisher=Bancaynegocios}}</ref> Na mart 2021, e filial di Bopec a deklará bankarota pasobra e no por a paga su debenan.<ref>«El terminal petrolero de Pdvsa en Bonaire tenía capacidad para almacenar unos 10 millones de barriles de petróleo y cargar grandes embarcaciones desde sus muelles de aguas profundas» {{cite web |url=https://talcualdigital.com/filial-en-bonaire-de-pdvsa-se-declara-en-bancarrota-debido-a-sanciones-de-eeuu/| title=Filial en Bonaire de PDVSA se declara en bancarrota debido a sanciones de EEUU|date=2021-03-23| publisher=Tal Cual}}</ref> Na novèmber, un korte di Boneiru a dikta tokante e pago di 41.69 mion dòler pa e debenan atrasá di PDVSA.<ref>{{cite web |url=https://www.bancaynegocios.com/tribunal-de-bonaire-condeno-a-pdvsa-a-pagar-us4169-millones-por-deuda-en-litigio-con-bopec/|title=Tribunal de Bonaire condenó a Pdvsa a pagar US$41,69 millones por deuda en litigio con Bopec|date=2021-11-08|work=Banca y Negocios}}« » </ref> Na mart 2023, un hues di Boneiru a ordená e destaho forsá di kombustibel for di e depósito di 1933 ku tabata kontené 371.790 bari di kombustibel situá den e zona di Kaminda Turistiko, den nortost di e isla, propiedat di e kompania Commerchamp CA, un filial di PDVSA (na balor di mas o ménos 18 mion dòler) ku no tin un lisensia di OFAC pa negoshá esaki, e destaho a wòrdu realisá pa un debe di 41.7 mion dòler ku e supsidiario debe komo honorario i interes di pago atrasá na Bopec.<ref>{{cite web |url=https://cronicasdelcaribe.com/economia/ordenan-la-subasta-forzosa-de-fuel-oil-de-pdvsa-en-bonaire/|title= Ordenan la subasta forzosa de fuel oil de Pdvsa en Bonaire|date=2023-03-17|work=Crónicas del Caribe}}</ref> === Kòrsou === Desde 1985, PDVSA i gobièrnu di [[Kòrsou]] tabatin un kontrato di hür pa e [[Refineria Isla]] ku un kapasidat di 335.000 bari di krudo, konstruí pa Royal Dutch Shell na 1919. Pa 2016, Kòrsou a eksigi pa PDVSA aporta un invershon di 15 bion dòler pa modernis’e pa por a prolonga e contract, pero si esaki no sosode, PDVSA lo keda afo. Na mei 2018, Korte Komersial di Curacao a outorisá ConocoPhillips pa pone beslag riba $636 mion na aktivo di Venezolano PDVSA.<ref name="Sin-nombre-p2Jf-5">{{cite web |url= https://lta.reuters.com/articulo/topNews/idLTAKCN1ID0R1-OUSLT |title= Corte Curazao autoriza a ConocoPhillips embargar 636 mln dlr en activos de venezolana PDVSA |date=2018-05-12 |publisher= Reuters |fechaarchivo= 22 de abril de 2020 |urlarchivo= https://web.archive.org/web/20200422133703/https://lta.reuters.com/articulo/topNews/idLTAKCN1ID0R1-OUSLT}}</ref> PDVSA ta confrontá un krisis di exportashon pa motibu di e bahada den produkshon di krudo, posiblemente e kompania chines Guangdong Zhenrong lo maneha e refineria aki na fin di 2019<ref> {{cite web |url= https://elcooperante.com/menos-ingreos-pdvsa-pierde-refineria-de-curazao-por-desinversion-para-modernizarla/| title= ¡Menos ingresos! Pdvsa pierde refinería de Curazao por desinversión para modernizarla |fecha= 19 de sep 2016 | publisher= El Coperante }}</ref><ref> {{cita web |url= https://elnuevopais.net/2018/06/22/204038/ | title= Curazao se cansa de PDVSA y busca nuevo operador para refinería Isla|pages= ConocoPhillips en mayo obtuvo órdenes judiciales e incautó algunos inventarios, activos y cargas de PDVSA en el Caribe|fecha=22 de junio de 2018 | publisher= El Nuevo País Zeta }}</ref> tin mas di un aña ta sufriendo severamente di e krisis na Venezuela. Gobièrnu di Kòrsou ta buskando un operadó nobo pa remplasá PDVSA i e sesamentu di e lease ta surgiendo komo esun mas probable. Sinembargo, PDVSA a logra finalisá e kontrato di hür pa un aña mas pa uso di almasenamentu, te ku desèmber 2020.<ref>«Refinería di Korsou extendió por un año el contrato que permite a PDVSA operar ese complejo con capacidad de 335.000 barriles de crudo diario»{{cite web |url=https://www.elnacional.com/economia/refineria-de-curazao-extendio-acuerdo-de-operaciones-con-pdvsa/|title=Refinería de Curazao extendió acuerdo de operaciones con Pdvsa|fecha=2 de diciembre de 2019| publisher=El Nacional}}</ref> Riba 26 di ougùstùs 2020, PDVSA a wòrdu demandá pa $51 mion dor di e kompania petrolero di Kòrsou, doño di e Refineria Isla na Kòrsou pa inkumplimentu ku e kontrato di pago mensual akumulá for di fin di 2018.<ref> {{cite web |url=https://www.bancaynegocios.com/otra-demanda-para-pdvsa-refineria-de-curazao-exige-pago-de-us51-millones/| title= Otra demanda para Pdvsa: Refinería de Curazao exige pago de US$51 millones|fecha= 28 de agosto de 2020| publisher=Bancaynegocios}}</ref> E refineria di Isla ta inaktivo for di mei 2018 i PDVSA tin un kontrato di hür kaduká pa su kapasidat di almasenamentu di 15 mion bari den su 38 tanki i dos waf di karga, un 25 % di su depósitonan (9 tanki) lo wòrdu hür na e kompania petrolero SPS Drilling E&P, PDVSA a bin ta desokupá parti di su zeta wardá despues di e sanshonnan na 2020, miéntras ku su doño Korsou ta buskando un operadó nobo.<ref> {{cite web |url=https://www.bancaynegocios.com/refineria-de-curazao-reemplaza-a-pdvsa-y-adjudica-a-petrolera-sps-oferta-de-arrendamiento-de-tanques/| title=Refinería de Curazao reemplaza a Pdvsa y adjudica a petrolera SPS oferta de arrendamiento de tanques |date=2020-09-03| publisher=Bancaynegocios}}</ref> E kompania Kòrsou tin plania pa destaho e zeta wardá Petroleo di PDVSA pa regla algun debe laboral cu el a laga pendiente.{{cite web |url= https://www.bancaynegocios.com/curazao-tendra-que-subastar-petroleo-para-pagar-deudas-dejadas-por-pdvsa/| title=Curazao tendrá que subastar petróleo para pagar deudas dejadas por Pdvsa|date=2021-06-02| publisher=Banca y Negocios}}</ref> Riba 30 di augustus, a determina ku PDVSA ta obligá di paga Kòrsou un debe atrasá pa e hür di e Refineria di Isla, despues di a perde e apelashon den kual a priminti di paga 20 mion dòler pa aña na hür pa daño i perhuisio na momentu di terminashon di e kontrato i lunanan akumulá di hür, parti di e debe ei a wòrdu kobra direktamente dor di RdK, kontra e stòknan di zeta krudo i produktonan akabá, ku a wòrdu wardá na e terminal di Bullenbaai.<ref>« El 30 de diciembre de 2019, Curazao reclamó su derecho a la “rescisión especial” del contrato con Isla, y le exigió a la empresa la cancelación de 100 millones de dólares, el asunto es por la reclamación de indemnización por daños y perjuicios derivados del cese abrupto del arrendamiento» {{cita web |url=https://www.bancaynegocios.com/pdvsa-perdio-apelacion-y-esta-obligada-a-cancelar-deudas-pendientes-por-operacion-de-refineria-en-curazao/| title= Pdvsa perdió apelación y está obligada a cancelar deudas pendientes por operación de refinería en Curazao|fecha=31 de agosto de 2021| publisher=Banca y Negocios}}</ref> Un korte na Kòrsou a outorisá benta di akshonnan di e filial di Pdvsa: Propernyn ta un filial di PDVSA, ku ta manehá e akshonnan di Nynas pa kubri e debe no pagá na e kompania Korsou di 52 mion dòler, miéntras ku ConocoPhillips tambe ta drenta e espera di e likidashon di akshonnan ku a gana un demanda pa 10.000 mion dòler.<ref>« Al igual que Curazao y Aruba, Bonaire fue en su día una parte clave de la red logística de Pdvsa en el Caribe holandés. En los últimos años, las sanciones de EE.UU., los agresivos embargos de ConocoPhillips y otros demandantes, y la falta de inversiones por parte de la petrolera estatal venezolana, aparte de la caída del suministro de petróleo despojaron a la empresa de sus vínculos comerciales en el Caribe holandés. Se calcula que Venezuela tiene una deuda pendiente de 160.000 millones de dólares, entre bonos, laudos arbitrales y otros pasivos» {{cita web |url=https://www.bancaynegocios.com/tribunal-autoriza-a-petrolera-curazolena-a-liquidar-acciones-de-filial-holandesa-de-pdvsa-para-cobrar-deuda/ | title=Tribunal autoriza a petrolera curazoleña a liquidar acciones de filial holandesa de Pdvsa para cobrar deuda|fecha= 4 de octubre de 2021| publisher=Banca y Negocios}}</ref> E filial di PDVSA tin te ku 31 di desèmber 2022 pa benta privá di su akshonnan.<ref>{{cita web |url= https://talcualdigital.com/tribunal-de-la-haya-da-prorroga-al-embargo-de-acciones-propernyn-bv-filial-de-pdvsa/| título=Tribunal de La Haya da prórroga al embargo de acciones en Propernyn BV, filial de Pdvsa|fecha=4 de septiembre de 2022| sitioweb= Tal Cual|fechaacceso= 20 de abril de 2023|cita= }}</ref> Na aprel 2023, e refineria di Kòrsou na e isla di Kòrsou ta eksigí di PDVSA e pago di US$62.3 mion ku e debe pa e no-kanselashon di e servisio eléktriko dor di e kompania petrolero venezolano entre e añanan 2018 i 2019 i e demanda a keda gana den un korte di New York.<ref>{{cita web |url=https://www.bancaynegocios.com/refineria-de-curazao-exige-a-pdvsa-que-pague-us623-millones-que-adeuda-por-servicio-electrico/| título= Refinería de Curazao exige a PDVSA que pague US$62,3 millones que adeuda por servicio eléctrico|fecha= 20 de abril de 2023| sitioweb=Banca y Negocios|fechaacceso= |cita=Otro litigio: la empresa petrolera de Curazao inició un litigio contra PDVSA en Suiza, por la falta de mantenimiento de la Refinería Isla, así como también por los daños ocasionados en el ecosistema, por una indemnización de US$1.000 millones }}</ref> Na desèmber PDVSA a kontestá ku e lo regla su debe dor di suministrá kombustibel, Venezuela na òktober a proveé ​​un oportunidat pa un akuerdo, despues ku Kòrsou a apelá na un korte di New York na 2020 pa enforsá un pago di 51 mion dòler di e debe akumulá te na e punto ei.<ref>{{cite web |url= https://www.bancaynegocios.com/reuters-pdvsa-saldara-deuda-con-refineria-de-curazao-suministrando-combustible/| título=Reuters: PDVSA saldará deuda con refinería de Curazao suministrando combustible|fecha=18 de diciembre de 2023| sitioweb=Banca y Negocios|fechaacceso= |cita= El acuerdo podría permitir la reanudación de las relaciones entre Venezuela, Curazao y Bonaire para que PDVSA pueda reactivar las operaciones de almacenamiento de petróleo y combustible en la terminal Bullenbaai en Curazao }}</ref> Na febrüari 2024, Curaçao Refinery Utilities (CRU) a bende kasi 500.000 bari di zeta di kombustibel propiedat di PDVSA ku tabata warda den e tankinan di Bullenbaai, ku tabata na oferta for di novèmber 2023.<ref>{{cite web |url=https://www.bancaynegocios.com/tras-2-subastas-fallidas-refineria-de-curazao-vendio-de-forma-privada-fueloil-que-pertenecia-a-pdvsa/| título= Tras 2 subastas fallidas: Refinería de Curazao vendió de "forma privada" fueloil que pertenecía a PDVSA|fecha=20 de febrero de 2024| sitioweb= Banca y Negocios |fechaacceso= |cita= }}</ref> {{Appendix}} [[Category:Empresa]] [[Category:Venezuela]] -------------------------- '''Antilliaanse Verffabriek''' of '''AVF Paints''' ta un empresa na Korsou ku ta fabrika verf pa e merkado lokal i e otro islanan di [[Karibe Hulandes]]. == Historia == AVF a wordu funda 17 di november 1959 bou di nomber di ... Fundadonan tabata KoninkIijke Lak-; Fabrica di vernis y verf Molijn y Co. N.V. Fabriek van Compositieverven C.V., B.J. de Castro y Yiunan y S.E.L. Maduro y Sons N.V. Na 2014?, despues di un traspaso pa dononan nobo, el a kambia nomber ofisial pa Pintuco Curacao BV bij overname ?? Fundá na 1960, AVF Paints (Antilliaanse Verffabriek) i su kompania ruman Arvefa (Arubaanse Verffabriek) ta komprometé den entregá produktonan inovativo i di kalidat haltu na e industria di verf i revestimentu. Den un era di konsolidashon, ora mas grandi ta bira mas grandi i nòmbernan di marka ta parse di dominá, AVF Paints ta mantené su parti di merkado i base di kliente leal dor di fabriká e mihó kalidat di verf i revestimentu ku lo surpasá tur otro verf den nos klima tropikal duru i ku moda bieu “pueblo natal” servisio práktiko. AVF Paints ta bo eksperto di verf lokal.<ref>https://www.avfpaint.com/about-us</ref> Antilliaanse Verffabriek NV a wordu funda na Curaçao dia 30 di october 1959 door di KoninkIijke Lak-; Fabrica di vernis y verf Molijn y Co. N.V. Fabriek van Compositieverven C.V., B.J. de Castro y Yiunan y S.E.L. Maduro y Sons N.V. E fabrica cu tin 40 empleado actualmente ta sirbi 80% di e mercado domestico. Na 1972 a lanta un filial na Aruba, Arubaanse Verffabriek N.V.; actualmente 12 empleado y un cuota di mercado di mas o menos 50%.<ref>https://web.archive.org/web/20161120102825/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=369&lang= Antilliaanse Verffabriek NV], Encyclopedie van Curacao</ref> Is op Curaçao opgericht 30 Oktober 1959 door KoninkIijke Lak-; Vernis- en Verffabriek Molijn en Co. N.V. Fabriek van Compositieverven C.V., B.J. de Castro and Sons en S.E.L. Maduro and Sons N.V. De fabriek met 40 werknemers bedient thans 80% van de binnenlandse markt. In 1972 is op Aruba een dochteronderneming opgericht, de Arubaanse Verffabriek N. V.; thans 12 werknemers en een marktaandeel van ca. 50%.<ref>https://web.archive.org/web/20161120102825/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=369&lang= Antilliaanse Verffabriek NV], Encyclopedie van Curacao</ref> Founded in 1960, AVF Paints (Antilliaanse Verffabriek) and his sister company Arvefa (Arubaanse Verffabriek) are committed in delivering innovative and high-quality products to the paints and coatings industry. In an age of consolidations, when bigger gets bigger and brand names seem to dominate, AVF Paints maintains its market share and loyal customer base by manufacturing the finest quality paints and coatings that will outperform all other paints in our harsh tropical climate and with old fashion “hometown” hands on service. AVF Paints is your local paint expert. E febrika ta establese na Asteroienweg. E tin tiendan na Korsou i Aruba. (Arvefa) ---------------------------------- {{Databox}} '''Damen Shiprepair Curaçao''' (DSCu), antes '''Curaçaosche Dok Maatschappij''' (CDM), ta un empresa di eksplotashon di dòk i reparashon di barku ku ta establesé den [[Schottegat]] na [[Kòrsou]] desde 1958. E fasilidatnan i infrastruktura di e dòknan i waf ta propiedat di CDM Holding NV<ref>[https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/28535-meo-houdt-rekening-met-vertrek-damen MEO houdt rekening met vertrek Damen], [[Antilliaans Dagblad]] (26 di oktober 2023)</ref> , un kompania di gobièrnu di Kòrsou fundá na 1958. Desde 2017 DSCu ta hür i opera esakinan. == Historia == Curaçaosche Dok Maatschappij a wòrdu fundá na desèmber 1958 a base di un akuerdo entre [[Refineria Isla|Curaçaosche Petroleum Industrie Maatschappij]] (CPIM) ku su supsidiario [[Curaçaosche Scheepvaart Maatschappij]] (CSM) i e companianan N.V. Combinatie Pletterij Nederhorst, Dok- en Werf Maatschappij Wilton¬Feijenoord N.V. i Nederlandse Dok¬ en Scheepsbouw Maatschappij v.o.f.<ref>{{citeer web|titel=N.V. Curacaose Dok Maatschappij|werk=[[Amigoe]]|datum=1958-10-29|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010405174:mpeg21:p002|bezochtdatum=2024-04-18}}</ref> Riba 1 di yanüari 1959 CSM a pasa e operashon di e dòknan pa Curaçaosche Dok Maatschappij. For di inisio CDM tabata e empresa di reparashon di barku mas moderno den Karibe i for di 1972 tambe esun mas grandi. CDM a kontribui grandemente na ekonomia di [[Antias Hulandes]]. Het totaal aantal eigen werknemers bedraagt circa 1.200.?? Den un reorganisashon grandi na 1962 e empresa ta tuma over e Reina Wilhelmina dok di NV Combinatie Pletterij Nederhorst i Beatrix dok di refineria Shell.<ref>DRASTISCHE REORGANISATIE BIJ DE CURACAOSE DOKMY. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 19-12-1962, p. 1. Geraadpleegd op Delpher op 18-04-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010461724:mpeg21:p001</ref> E ekspansion di su fasilidatnan i personal a kontinua te aña 1982, ora un reseshon a dal e mundu maritimo. Te fin di e dekada tabatin atrobe un subida den e aktividatnan.<ref>Production manager: 'Sprake van opleving' Curaçaose Dok Maatschappij momenteel enorm veel klanten. "Amigoe". Curaçao, 09-02-1989, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 18-04-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642553:mpeg21:p003</ref> Na 2015 e empresa hulandes Damen Shipyard Group a traha un waf di reparashon na Kòrsou pa e toubotnan, fabriká pa Damen, ku ta navega den [[Laman Karibe]]. Riba proposishon di gobièrnu di Kòrsou, e grupo tambe a tuma over dia 1 di febrüari 2017 e aktividatnan di CDM, ku den un forma kontrolá a bai fayit na ougùstùs 2016.<ref>Antilliaans Dagblad 2 februari 2017</ref><ref>https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/24433-faillissement-cdm-opgeheven Faillissement CDM opgeheven], [[Antilliaans Dagblad]] (4 di oktober 2021)</ref> Bou di nòmber i maneho nobo e empresa a logra rekobrá un posishon den top na Karibe na 2018, ofresiendo un seri di servisio den mantenshon, reparashon, adaptashon i konvershon di barkunan i konstrukshonnan offshore di tur tamaño. == Dòknan == Den kurso di tempu a operá diferente dòk: * ''Reina Wilhelmina'': dòk flotante, 3000 dwt, 1926 -1980 (antes di NV Combinatie Pletterij Nederhorst) * ''Juliana'' - dòk flotante, 4000 dwt, 1929-1946 (bendi na Surabaya) * ''Beatrix''- dòk kobá di 28.000 dwt, 192 meter largu (1943 - presente) * ''Antilia'': dòk kobá di 120.000 dwt, 280 meter largu (april 1972 - presente) Banda di esei tin dos dòk flotante desde 2018.<ref>https://knipselkrant-curacao.com/pbc-videoreportage-aankomst-drijvende-droogdokken-damen/ Videoreportage aankomst drijvende droogdokken Damen], 30 aprel 2018</ref> Despues ku nan tabata defekto pa algun tempu a disidi pa saka nan por kompleto for di waf den kurso di 2024.<ref>[https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/29316-damen-verwijdert-2e-drijvende-dok Damen verwijdert 2e drijvende dok], [[Antilliaans Dagblad]] (17 di aprel 2024)</ref> {{Appendix}} [[Category:Empresa]] [[Category:Kòrsou]] ===Damen ==== * Desde 2017 Damen Shiprepair Curacao ta hür i ta eksplota e fasilidatnan i infrastruktura den waf di CDM di un kompania di gobièrnu funda na 1958, CDM Holding NV. <ref>[https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/28535-meo-houdt-rekening-met-vertrek-damen MEO houdt rekening met vertrek Damen], [[Antilliaans Dagblad]] (26 di oktober 2023)</ref> Desde 20?? propiedad di Antias Hulandes. * Na 2016 CDM a wordu deklara fayit ku a wordu lanta na 2021 wegens gebrek aan baten.<ref>https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/24433-faillissement-cdm-opgeheven Faillissement CDM opgeheven], [[Antilliaans Dagblad]] (4 di oktober 2021)</ref> Na 2015 Damen a traha un waf di reparashon na Kòrsou pa e trailernan ku Damen a traha i ku ta bula den awa karibense. Riba 1 di febrüari 2017, riba proposhon di e Gobièrnu di Kòrsou, e Grupo tambe a tuma over e aktividatnan di CDM, ku den un forma kontrola a bai fayit na ougùstùs 2016.<ref>Antilliaans Dagblad 2 februari 2017</ref> Personal i material a pasa pa e kompania nobo Damen Shiprepair Curaçao (DSCu). E pianan flosante di e CDM lo ser remplasá durante di aña 2018 ku pianan mas grandi: pianan C lo bira 230 pa 45 meter i pianan D 108 pa 23 meter. E kantidat aki ta úniko den Karibe i Latino-Amerika.<ref>[https://knipselkrant-curacao.com/ad-slotuitdeling-failliet-cdm/ Slotuitdeling failliet CDM], Antilliaans Dagblad 22 maart 2018</ref> Damen bouwde in 2015 een reparatiewerf op [[Curaçao]] voor de door Damen gebouwde sleepboten die in de Caribische wateren varen. Op voorstel van de Curaçaose regering nam de Groep op 1 februari 2017 ook de activiteiten over van de [[Curaçaose Dokmaatschappij]] (CDM), die in augustus 2016 gecontroleerd failliet was gegaan.<ref>Antilliaans Dagblad 2 februari 2017</ref> Personeel en materieel ging over naar het nieuwe bedrijf Damen Shiprepair Curaçao (DSCu). De oude drijvende dokken van de CDM worden in de loop van 2018 vervangen door grotere: dok C wordt 230 bij 45 meter en dok D 108 x 23 meter. Deze omvang is uniek voor het Caribisch gebied en Latijns-Amerika.<ref>Antilliaans Dagblad 22 maart 2018</ref> *NOTES Van ds zijde van de afdeling „Public Relations" van de CPIM kregen wij het volgende bericht: De N.V. combinatie Plet terij--Noderhorst tezamen mol de Nederlandsche dok- en scheepsbouw maatschappij V.O.F, on do N.V. dok-on werf maatschappij Wilton-Feyenoord hebben in principe overeenstemming bereikt mei do N.V. Curacaosche Petroleum Industrie maatschappij en de N.V. Curacaosche scheepvaart maatschappij-, op grond waarvan hol thans door laatstgenoemde maatschappij geëxploiteerde Beatrix dok met bijbehorend scheepsreparatiebedrtjf als mode do bedrijven dor N.V. combinatie Pletterij-Nederhorsl binnenkort als oen bedrijf zullen worden geëxploiteerd door oen 'o stichten „N.V. Curacaose dok maatschappij". De nieuwe N.V. zal hierdoor beschikken over do grootste en modernste schoepsreparatie-faciliteiten in hot Caraibisch gebied.<ref>N.V. Curacaose Dok Maatschappij. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 29-10-1958, p. 2. Geraadpleegd op Delpher op 14-04-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010405174:mpeg21:p002</ref> In 2017, DAMEN Shipyards took over the facilities and invested heavily in infrastructure, as well as the upgrading and training of its workforce. With two large graving docks and two floating docks, cranes with capacities of up to 75 tons and more than 2,000 meters of repair wharves and fully equipped repair shops, DAMEN Shipyards is one of the largest and best-equipped ship repair facilities in the Caribbean. Er zijn twee gegraven dokken, namelijk het 30.000 dwt Beatrixdok, gebouwd door de Shell in 1942/1943 en het Antiliadok, groot 130.000 ton, in april 1972 officieel in gebruik gesteld door Gouverneur Leito. Het bedrijf heeft in belangrijke mate bijgedragen aan de economie van de Nederlandse Antillen, heeft tot 1982 voortdurend uitgebreid zowel in faciliteiten als in mankracht, maar is in 1982 getroffen door de recessie in de scheepvaart. Het totaal aantal eigen werknemers bedraagt circa 1.200. Door de moderne faciliteiten kunnen alle scheepsreparaties worden verricht. Het heeft technisch gezien in de internationale scheepvaartwereld een zeer goede naam. De Curaçaosche Dok Maatschappij beschikt behalve over de twee gegraven dokken ook over diverse reparatiekaden, dok- en kadekranen en modern ingerichte werkplaatsen.<ref>[https://web.archive.org/web/20161120102825/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=369&lang= Curacoasche Dok Maatschappij NV], Encyclopedie van Curaçao</ref> Ter gelegenheid van de ingebruikneming van het grootste commerciële droogdok van het westelijk halfrond zal de post'administratie van de Nederlandse Antillen op 7 april 1972 een bijzondere frankeerzegel in de waarde van 30 cent uitgeven. Het ontwerp van deze zegel werd verzorgd door de heer Oscar Ravelo op Curacao. Op de eerste dag van uitgifte zullen de enveloppen uitsluitend gefrankeerd met deze zegel voorzien worden van een eerste-dag-stempelafdruk.<ref>Speciale zegel voor Curacaos droogdok. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 02-02-1972, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 14-04-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010461089:mpeg21:p003</ref> Overname per 1 februari 2017 door Damen Shipyard Group<ref>[https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/15195-damen-trots-op-curacaose-werf Damen trots op Curacaose werf], [[Antilliaans Dagblad]] (5 di februari 2017) </ref> {{Appendix}} Curaçaosche Dok Maatschappij N.V. is een dok- en scheepsreparatiebedrijf gevestigd in Curacao. Het kwam in december 1958 voort uit de combinatie [[Refineria Isla|Curacaos Petroleum Industrie Maatschappij]] (CPIM) en [[Curaçaosche Scheepvaart Maatschappij]] (CSM) en de N.V. Combinatie Pletterij Nederhorst, de Dok- en Werf-Maatschappij Wilton¬Feijenoord N.V. en de Nederlandse Dok¬ en Scheepsbouw Maatschappij v.o.f., waarbij op 1 januari 1959 het dokbedrijf van CSM overgedragen werd aan de N.V. Curaçaosche Dok Mij. Na 1972 e tabata e empresa di reparashon di barku mas grandi den Karibe. El a logra rekobrá un posishon den top na 2018, despues ku e grupo hulandes multinashonal a tuma over e maneho di CDM na 2017 pfresiendo servisio amplio den mantenshon, reparashon, adaptashon i konvershon di barkunan i konstrukshonnan offshore di tur tamaño. despues ku esaki a pasa pa e grupo hulandes Damen Shipyards na 2017. In 2017, global player Damen Shiprepair & Conversion took over the management of the Curaçao Drydock Company, established in 1959. Under the new name it will continue offering a full range of services in maintenance, repair, refit and conversion of vessels and offshore constructions of all sizes. Na 2017, e hungadó global Damen Shiprepair & Conversion a tuma over e maneho di Curaçao Drydock Company, establesé na 1959. Den e nòmber nobo e lo sigui ofresé un gama kompleto di servisio den mantenshon, reparashon, adaptashon i konvershon di barkunan i konstrukshonnan offshore di tur tamaño. -------------------- '''Pedro Pablo Medardo de Marchena''' (☆ 29 di yüni 1899]] na [[Kòrsou]] - † Kòrsou 29 di yüni 1899 i a muri 15 di mei 1968 na Boneiru, kaminda el a biba for di aña 1940 te na su morto. Kasi 30 aña el a biba na Boneiru, despues ku gobièrnu kolonial a pone prezu den kampo di konsentrashon pa motibu di su pensamentu revolushonario.<ref>https://awemainta.com/wp-content/uploads/2024/03/BONERIANO-27-03-2024.pdf Bula Waya], Boneriano (27 di mart 2024)</ref> Medardo ta yu di un hudiu ku tabata biba na Kòrsou. Su mama tabata un dama koló skur di Kòrsou ku a kria Medardo. Su tata a sostené su edukashon kompletamente i tambe a rekonosé su yu, for di kua Medardo a haña e fam di su tata, Benjamin Abraham de Marchena. Medardo den e tempu ei tabata negoshante. ==Guera== Durante di Di Dos Guera Mundial, den mei 1940, Gobièrnu Kolonial a disidí di kue diferente hende sospechoso i ku fam straño prezu. Aparentemente nan tabata un peliger pa estado. Entre personanan akí tabatin Fred Fischer fotógrafo, dòkter J. Benesch, tur dos nasé na Alemania i tambe Pader Paul Brenneker ku nan a kere ku el a nase na Berlin i tambe Medardo de Marchena. Medardo no pa motibu kaminda el a nase, pero si pa su pensamentunan ku nan a kategorisá komo peligroso i antikolonial. E tabata un di e promé personanan peligroso ku nan a arestá na Kòrsou., sospecha di ta simpatisá ideanan komunista i pro nazi. Aparentemente tabatin 2 otro Antiano mas den e kampo di konsentrashon na Boneiru, pero mi no a haña konfirmashon di esaki. Den dékada 20 Medardo de Marchena ta haña problema ku iglesia katóliko i asta tabata na punto di kuminsá un kaso den korte kontra iglesia katóliko. Medardo a publiká diferente artíkulo kontra mishon katóliko, i tambe kontra dominio hulandes. E tabata kier a habri wowo di nos komunidat kontra di dominio hulandes i tambe kontra katolisismo. Medardo a batisá i kasa katóliko i su yunan tambe el a batisá katóliko. Durante e lucha akí e ta laga un domi batisá su di 4 yu. ==Publikashon== Na 1929 Medardo a publiká e buki “Ignorancia o educando un pueblo”, despues el a manda un karta pastoral i tambe artíkulonan ( entre pueblo i gobièrnu) den “De Onpartijdige” (1932– 1934). Ni e gobièrnu kolonial, ni iglesia katóliko por a imaginá ku Medardo lo a alkansá asina tantu hende. Den e publikashonnan akí e tabatin algun akusashon hopi serio. Por ehèmpel el a puntra ken tin falta, ku nos no tin nos mes hendenan den posishonnan haltu den komunidat, posishon ku ta nesesario pa duna nos hendenan mas rèspèt. Medardo a splika, ku ta: “hòmbernan blanku ku wowo blou ku ta parse hende muhé dor di nan manera di bisti, ku tin tantu Roma komo Hulanda komo nan patria. Ta nan ta kulpabel ku Kòrsou a keda tras, miéntras ku e poblashon di koló pa mas ku kuater generashon kaba ta gosa di abolishon di sklabitut”. Pedro Pablo Medardo de Marchena ta derá den e santana di Iglesia Protestant na Playa Boneiru. Revishon aktual di 15:57, 15 aprel 2026 Pending: Tragalus - Salario minimo - Barttholomeus Wouter Theodorus van Slobbe - Albert Kikkert - Florin karibense (aanvulling) - Yudansa pa desaroyo - Michelangelo Winklaar - PDVSA (aanvulling) - Antilliaanse Verffabriek - Francio Guadeloupe - Tula (aanvulling) - Medardo de Marchena (aanvulling) - Damen Shiprepair Curacao l8az1fwiwkszw9e2l6hv9fcfdqyc6tz 206451 206450 2026-10-08T08:21:26Z Caribiana 8320 206451 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ Pending: [[Playanan di Kòrsou]] - [[Tragalus]] - [[Salario minimo]] - [[Florin karibense]] (aanvulling) - [[Yudansa pa desaroyo]] - [[Michelangelo Winklaar]] - [[PDVSA]] (aanvulling) - [[Antilliaanse Verffabriek]] - [[Francio Guadeloupe]] - [[Tula]] (aanvulling) - [[Medardo de Marchena]] (aanvulling) - [[Damen Shiprepair Curacao]] -------------------- '''Progressief Nederland''' (PRO) ta un partido polítiko [[Hulanda|hulandes]] izquierdista ku un karakter sosial-demokrátiko i bèrdè. E partido a wòrdu fundá dia 1 di yüli 2026, komo un fushon di GroenLinks i Partido Laborista (PvdA), despues di un desishon di fushon ku a wòrdu tumá dia 13 di yüni di e aña ei.<ref>{{Citeer web|url=https://npokennis.nl/longread/8214/wat-is-progressief-nederland-(pro)|titel=Wat is Progressief Nederland (PRO)?|datum=2026-06-03|website=NPO Kennis}}</ref> == Organisashon == PRO tin 108.588 miembro, loke ta hasié e partido mas grandi ku ta basá riba miembresia na Hulanda. Jesse Klaver ta e lider polítiko. Den un kantidat di órgano, ainda e partido ta representa bou di e nòmber GroenLinks-PvdA. Te ku 18 di sèptèmber 2026, PRO tabatin 108.588 miembro.<ref name="pv-referenda">{{Citeer web|url=https://bijlagen.nos.nl/artikel-26160711/Proces-verbaal-ledenreferendum.pdf|titel=Proces-verbaal referenda Progressief Nederland 25 september 2026|bezochtdatum=2026-09-29|via=NOS}}</ref> Esaki ta hasié e partido mas grandi ku ta basá riba miembresia na Hulanda. For di 1 di òktober 2026, e partido tin un direktiva presidí pa Kitty Jong. PRO su organisashon hubenil yama PROTESTA. Su instituto di investigashon ta wòrdu yamá e Instituto Sientífiko pa Solidaridat (WIS). E fundacion internacional di e partido yama PRO International. PRO ta representá den hopi munisipio i p’esei tin un kantidat grandi di sekshonnan lokal. Na nivel nashonal, e partido tin vários ret, ku por wòrdu kategorisá den retnan temátiko i retnan di komunidat. Miéntras ku retnan temátiko ta enfoká riba un tópiko spesífiko—manera kultura, sostenibilidat òf edukashon—rednan di komunidat ta mas amplio den alkanse i dirigí na miembronan ku un antecedente òf posishon kompartí. Na òktober 2025, e partido a anunsiá plannan pa establesé un sekshon lokal na [[Boneiru]]; inisialmente, e sekshon boneriano aki lo sirbi primordialmente un funshon di sosten i lo no partisipá na elekshon di konseho insular di Boneiru dia 17 di mart 2027. E lansamentu ofisial ta previsto pa dia 28 di òktober 2028, dunando e partido un presensia organisatorio permanente riba e isla.<ref>Hans Hofstra, [https://www.bonaire.nu/nieuws/politiek-bestuur/96984/progressief-nederland-richt-afdeling-op-bonaire-op-maar-doet-niet-mee-aan-eilandsraadsverkiezingen Progressief Nederland richt afdeling op Bonaire op maar doet niet mee aan eilandsraadsverkiezingen], bonaire.nu (7 di òktober 2026)</ref> {{Appendix}} ----------- {{Variante|c}} {{Infobox edificio | variante = c | nomber = Government Guesthouse | imagen = Government Guest House, Island Council (Eilandsraad), Sint Eustatius, 2025 - 02.jpg | descripcion = foto uit 2025 | sede = [[Oranjestad (Sint Eustatius)|Oranjestad]], [[Sint Eustatius]] | status = monumento }} '''The Government Guesthouse''' ta un kompleho di edifisio den e sentro históriko di [[Oranjestad (Sint Eustatius)|Oranjestad]], kapital di [[Sint Eustatius]]. E ta un [[monumento]] rekonosé ofisialmente den [[Hulanda Karibense]], bou di número di monumento U08.<ref>Openbaar Lichaam Sint Eustatius, [https://www.statiagovernment.com/fileadmin/Files/Documents/Ordinances/2024/A.B._2024_no._03_Afkond_ROP_Eux_2023__1___1_.pdf Afkondigingsblad van Sint Eustatius - Besluit van de eilandsraad van 21 september 2023 no.12 tot vaststelling van het Ruimtelijk Ontwikkelingsplan Sint Eustatius 2023], 18 juli 2024</ref> Un kamp militar tabata situá riba e sitio aki for di por lo ménos e añanan 1720.<ref name="GSJG">Gay Soetekouw en Joanna Gilmore, St. Eustatius historical walking tour guide, 2007, pag. 45</ref> E kompleho tabata sede di mando di [[Marina Real|Marina Real di Hulanda]].<ref name="SXM Talks" /> Tambe e tabata sirbi komo lugá di akohida pa gobernadornan di [[Antias Hulandes]] ku tabata bishita e isla for di [[Kòrsou]], i pa ofisialnan ku tabata yega for di [[Sürnam]] i e islanan di Karibe franses.<ref name="Rijksvastgoedbedrijf" /> E nòmber ''Government Guesthouse'' ta referí na e funshon ku e propiedat a haña na 1924, ora el a bira un residensia pa bishitantenan ofisial.<ref name="L&E" /> El a mantené e funshon aki te den añanan 1960.<ref name="GSJG" /> For di [[siglo 18|siglo diesocho]], [[Old Gin House]] tambe tabata sirbi komo akohida pa bishitantenan, aunke hopi bishitante tabata preferá di keda drumi riba nan barku.<ref name="L&E" /> == Descripcion == Canalnan chikito ta core atraves di e patio, dirigiendo awa den un tanki. Adicionalmente, e edifisio ta konta ku un kelder ku ta kontené un kamber, dos sèl i un fòrnu grandi. E ta un struktura di dos piso ku un dak bòltu. E murayanan ta konstruí di blòki geel di IJssel.[2] E uso di blòki komo material di konstrukshon—na un tempu ku mayoria di otro kasnan tabata wòrdu konstruí di palu—ta indiká ku esaki tabata un di e edifisionan mas importante di e isla.[6] Proseduranan hudisial tambe a tuma lugá aki. Ora e kastigu di morto a wòrdu dicta, e persona kondená a wòrdu hibá via un *tripa* (baranka òf baranka di awa di áwaseru) pa Crook’s Castle, kaminda e sentensia a wòrdu ehekutá.<ref name="Rijksvastgoedbedrijf">Rijksvastgoedbedrijf, [https://www.rijksvastgoedbedrijf.nl/actueel/nieuws/2024/07/01/het-zichtbare-verleden-van-de-slavernijgeschiedenis Het zichtbare verleden van de slavernijgeschiedenis], 1 juli 2024</ref> E edifisionan a wòrdu konstruí i mantené pa hendenan sklabisá.<ref name="Rijksvastgoedbedrijf"/> E edifisio a pasa dor di vários renobashon, inkluyendo na fin di añanan 1970, 1992 i 2017.<ref name="L&E">Landschap en Erfgoed van Sint Eustatius, [https://www.cultureelerfgoed.nl/site/binaries/site-content/collections/documents/2026/01/01/landschapsbiografieen-saba-sint-eustatius/the-historical-gem-landschap-en-erfgoed-van-sint-eustatius.pdf The historical gem], 2026, pag. 69 en 100</ref><ref name="LP">Lonely Planet, [https://www.lonelyplanet.com/points-of-interest/government-guesthouse/1396388 Government Guesthouse]</ref><ref name="SXM Talks">SXM Talks, [https://www.sxm-talks.com/the-daily-herald/restoration-ongoing-on-statia-govt-guesthouse/ Restoration ongoing on Statia Govt. Guesthouse], 11 mei 2017</ref> Den siglo 21, e ta sirbi como sede di [[Konseho Insular|Konseho Insular di Sint Eustatius]].<ref name="SXM Talks" /> E gabinete di e [[gezaghebber]] tabata situá na e piso abou, mientras cu e sala di konseho insular ta situa na e piso ariba.<ref name="LP" /> Un eskultura di brons di e popular banda local, [[Hippie Band]], ta para den e hardin publico dilanti di e edificio.<ref name="GSJG" /> Na 2026, e agencia "Rijksvastgoedbedrijf" di Hulanda ta na punto di traspasá e edificio bek na e órgano públiko di Sint Eustatius. Durante e reformanan konstitushonal di 10 di òktober 2010, tur derecho di propiedat di eks-Antia Hulandes denter di e munisipionan spesial nobo di Boneiru, Saba, i Sint Eustatius a keda traspasá pa pais Hulanda. E propiedat awor ta wòrdu debolbi na e órgano públiko di Sint Eustatius.<ref>[https://dossierkoninkrijksrelaties.nl/2026/10/04/government-guesthouse-wordt-weer-eigendom-sint-eustatius/ Government Guesthouse wordt weer eigendom Sint Eustatius], dossierkoninkrijksrelaties.nl (4 di october 2026)</ref> {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =|titulo=Government Guesthouse}} {{References}} }} ''The Government Guesthouse''' ta un kompleho di edifisionan den e sentro históriko di [[Oranjestad]], [[Sint Eustatius]]. E ta un [[monumento]] rekonosé ofisialmente den Hulanda Karibense, ku número di monumento U08.[[1]] Un kazerne militar tabata situá riba e sitio aki for di por lo ménos e añanan 1720.[[2]] E kompleho tabata albergá e sede di mando di e [[Marina Real di Hulanda]].[[3]] Tambe e tabata sirbi komo lugá di akohida pa gobernadornan di [[Antias Hulandes]] ku tabata bishitá e isla for di [[Kòrsou]], i pa ofisialnan ku tabata yega for di [[Sürnam]] i e islanan di Karibe franses.[[4]] E nòmber ''Government Guesthouse'' ta referí na e funshon ku e propiedat a haña na 1924, ora el a bira un residensia pa bishitantenan ofisial.[[5]] E a mantené e funshon aki te den e añanan 1960.[[2]] For di siglo diesocho, e ''Old Gin House'' tambe tabata sirbi komo akohida pa bishitantenan, aunke hopi bishitante tabata preferá di keda riba nan barku.[[5]] Deskripshon Canalnan chikí ta pasa dor di e patio i ta dirigí awa pa un tanki. E edifisio tin tambe un kelder ku ta kontené un kamber, dos sèl i un fòrnu grandi. E ta un konstrukshon di dos piso ku un dak abòltu. E murayanan ta trahá ku blòki hel di IJssel.[[2]] E uso di blòki komo material di konstrukshon — na un tempu ku mayoria di e otro kasnan tabata trahá di palu — ta indiká ku e edifisio tabata di importansia partikular pa e isla.[[6]] Prosedura hudisial tambe tabata tuma lugá den e edifisio. Ora un tribunal a dicta un kastigu di morto, e persona kondená tabata wòrdu hibá pa un ''tripa'' — un tipo di baranka òf kaminda di awa — te na Crook’s Castle, kaminda e sentensia tabata wòrdu ehekutá.[[4]] Hendenan sklabisá tabata traha na konstrukshon i mantenementu di e edifisionan.[[4]] E edifisio a pasa dor di vários renovashon, entre otro na fin di e añanan 1970, na 1992 i na 2017.[[5]][[6]][[3]] Den siglo 21, e edifisio ta sirbi komo sede di e [[Konseho Insular di Sint Eustatius]].[[3]] E gabinete di e [[gezaghebber]] tabata situá na e piso abou, mientras ku e sala di reunion di e Konseho Insular tabata na e piso ariba.[[6]] Un eskultura di brons di e banda lokal [[Hippie Band]] ta para den e hardin públiko dilanti di e edifisio.[[2]] Na 2026, e Rijksvastgoedbedrijf di Hulanda ta preparando pa traspasá e propiedat bek na e Órgano Públiko di Sint Eustatius.[[7]] Durante e reformanan konstitushonal di 10 di òktober 2010, e derecho di propiedat di e eks-Antias Hulandes den e munisipionan spesial nobo di [[Boneiru]], [[Saba]] i Sint Eustatius a pasa pa Pais Hulanda. E traspaso proponé na 2026 ta trata di devolbé e propiedat na e Órgano Públiko di Sint Eustatius.[[7]] [[:Kategoria:Sint Eustatius]] [[:Kategoria:Historia]] ------------------------ {{Infobox evento | variante = c | nomber = ''The First Salute'' | imagen = Andrew Doria NH 85510-KN.jpg | descripcion = De ''Andrew Doria'' die het eerste saluut ontvangt | fecha = [[16 di novèmber]] [[1776]] | luga = na kosta di [[Sint Eustatius]] }} '''The First Salute''' ta referí na e saludo di kañon ku a wòrdu lòs for di [[Fort Oranje (Sint Eustatius)|Fort Oranje]] na [[Sint Eustatius]] dia [[16 di novèmber]] [[1776]], komo kontesta riba un saludo di e barku merikano ''Andrew Doria''. Algun luna despues di e Deklarashon di Independensia di Merka, esaki a marka e promé rekonosementu di Merka dor di un poder stranhero. E suseso a wòrdu siguí pa e di kuater guera anglohulandes i e sakeo na gran eskala di Sint Eustatius. ==Sentro di komersio== Pa meimei di [[siglo 18|siglo diesocho]], tabatin mas ku setenta plantashi riba e isla unda [[Sklabitut|hende sklabisá]] tabata traha. Un man yen di famianan riku tabata dominá; miéntras ku hopi biaha nan tabata pleita entre nan mes, nan tabata presentá un frente uní semper ora nan interesnan kompartí wòrdu menasá. E tempu ei, komersio mundial tabata strobá pa merkantilismo, un teoria ekonómiko ku tabata mira importashon komo perhudisial i eksportashon komo benefisioso.<ref name="HN">Historisch Nieuwsblad, [https://www.historischnieuwsblad.nl/een-opportunistisch-saluut-aan-het-nieuwe-amerika/ Een opportunistisch saluut aan het nieuwe Amerika], Erik Schumacher, 3 juli 2012, update 7 april 2020</ref> Na 1688, [[West Indische Compagnie]] (WIC) a outorisá komersio internashonal riba e isla di Karibe ku ta sometí na tarifanan abou di importashon i eksportashon. E komersio di katibu tabata relativamente signifikante te na 1730 pero a baha despues. Al kontrario, komersio di koffie, tabako i, riba tur kos, suku a oumentá. E merkansia aki a originá tantu for di e isla mes komo for di islanan ingles i franses den serkania. Komersio liber a wòrdu establesé formalmente na 1756. Komersio riba e isla a ekspandé rápidamente, enbolbiendo produktonan oropeo manera paña, papel, glas, produktonan di lechi i biña.[2] Alrededor di 1780, Benjamin Franklin, un di e fundadónan di [[Estadonan Uni di Amérika|Merka]], a disidí di dirigí pòst?? pa [[Oropa]] via Sint Eustatius.[3] E komersio mas lukrativo tabata enserá armanan nesesario pa e gueranan entre nashonnan oropeo. Pa dos dékada, e isla a disfrutá di prosperidat sin presedente.[1] ==Revolushon merikano== [[File:Declaration of Independence (1819), by John Trumbull.jpg|thumb|Presentashon di e Deklarashon di Independensia na Kongreso dia 28 di yüni 1776, dor di e Komishon di Sinku.]] Durante e Revolushon merikano, e británikonan a para e suministro di arma. Konsekuentemente, e komersio ilegal di arma a floresé riba e isla, ku ganashi riba polvo ku a alkansa te na shen porshento. Hopi biaha e depósitonan tabata asina yen ku mester a warda suku i katuna pafó.[1] E merikanonan a kumpra kasi mitar di tur nan armanan i munishon na Sint Eustatius.[4] Reino Uni tabata furioso riba esaki. El a violá e akuerdonan hasí denter di e aliansa defensivo ku e [[Repúblika di Shete Provinsia Uní di Hulanda|Repúblika di e Shete Hulanda Uni]], ku a inkluí un provishon pa sosten mutuo si kualke di e dos partido wòrdu haña atake. Inisialmente e posishon na [[Den Haag]] tabata cu un lantamento colonial no ta cay bou di e alkanse di e tratado aki. Sinembargo, bou di preshon, un prohibishon riba eksportashon pa e kolonianan merikano a wòrdu finalmente imponé. No obstante, Jan de Windt (1715–1755), e komandante di Sint Eustatius, no a enforsá e prohibishon riba e komersio lukrativo di arma, ni su susesor, [[Johannes de Graaff]]. De Graaff tabata e hòmber mas riku riba e isla, doño di dies plantashi, tres shen hende sklabisá, i diesseis barku merkantil.[1] Diestres estado di Nort Amérika a deklará nan independensia for di Inglatera na 1776, i Sint Eustatius a bira e sentro pa [[Contrabanda|kontrabanda]] di arma pa e nashon yòn ku awor ta nos gran aliado.<ref>{{citeer web|titel=BOVENWINDEN—IX. Roosevelt erkende Statius|werk=[[Amigoe]]|datum=1945-02-26|bezochtdatum=2026-10-05|via=Delpher.nl|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000210240:mpeg21:p003}}</ref> ==The First Salute== Pa yüli 1776, diestres kolonia di Nort Amérika a firma e Deklarashon merikano di Independensia. Dia 16 di novèmber 1776, ''Andrew Doria'' a yega haf di Sint Eustatius pa tuma stòk di arma i munishon. E tabata e promé barku merikano pa drenta haf ku e bandera merikano nobo.<ref name="Stadsarchief">Stadsarchief Amsterdam, [https://www.amsterdam.nl/stadsarchief/stukken/historie/eerste-saluut/ Eerste saluut], 23 april 2019</ref> [[Johannes de Graaff|Gobernador De Graaff]] a ordená pa e barku wòrdu risibí ku pleno honor.<ref name="HN" /> Despues ku ''Andrew Doria'' a tira un saludo den saludo, el a ordená pa debolbé esaki ku un saludo for di Fort Oranje. Unabes ku e barku a mara, el a organisá un resepshon na honor di e kapitan, invitando tur merikano riba e isla.<ref name="HN" /> E merikanonan a konsiderá e saludo komo e promé rekonosementu di Merka dor di un poder stranhero.<ref name="Stadsarchief" /> ==Reakshon for di London== Barkunan ingles tabata presente den haf ora ku e saludonan a wòrdu tirá. Nan a pisa anker i a nabegá pa e isla bisiña di [[Sint Kitts (isla)|St. Kitts]] pa informá tokante e insidente.[5] London a reakshoná furioso, eksigiendo pa [[Tweede Kamer|''Staten Generaal di Hulanda]] kondená e saludo públikamente i duna retiro na De Graaff. Despues a yama De Graaff pa Den Haag pa interogashon, pero el a logra posponé su biahe pa hopi tempu usando vários preteksto, ku ta varia di asuntunan di famia te na malesa di laman. El a yega na 1778 ku un defensa skirbí ekstenso yená ku distorshon i mentira. E ''Staten-Generaal'' a aseptá su defensa, no ménos pasobra ganashi supstansial tabata wòrdu hasí na [[Amsterdam]] for di komersio ku Sint Eustatius.[1] Dor di retené De Graaff, e Repúblika tabatin—den bista britániko—un biaha mas demostrá su inkonfiabilidat komo aliado. Ademas di e falta di sosten den e lucha britániko kontra e revolushonarionan merikano, e Repúblika tambe a buska pa djòin e Liga di Neutralidat Armá na fin di 1780. E inisiativa ruso aki tabata destiná pa protehá flotanan komersial di atakenan di barkunan naval britániko. E chispa ku a sende e di kuater guera anglo-hulandes tabata finalmente un kontrato komersial deskubrí riba un barku kapturá pa e britanikonan;[1] e dokumento tabata den poseshon di Henry Laurens, e embahador merikano designá na Den Haag. Dia 20 di desèmber 1780, e britanikonan a deklará guera kontra e hulandesnan.[6] Almirante George Rodney a haña òrdu pa kapturá Sint Eustatius. E tabatin un renkor personal kontra e isla pasobra materialnan di reparashon a wòrdu mandá pa un flota franses despues ku el a daña esaki severamente. Rodney a yega haf ku dieshete barku naval dia 3 di febrüari 1781; esaki a pone De Graaff entregá e isla na e britanikonan sin resistensia. Rodney a tuma tur e habitantenan di e isla prezu i a deportá nan pa otro islanan den Karibe i pa Gran Bretaña. El a ordená e sakeo di henter e isla i a subasta e botín, ku eksepshon di un porshon supstansial ku el a warda pa su mes. El a biaha pa Gran Bretaña pa motibu di problemanan di gout i prostat. Na kaminda, kasi tur su propiedatnan a wòrdu interseptá pa e fransesnan, lagando e inkapas pa paga debenan den su pais natal. Ademas, komersiantenan britániko di Sint Eustatius a desafiá su konfiskashonnan den korte. Den e Kámara di Komun, lider di oposishon Edmund Burke a hiba un diskurso sensashonal kondenando e sakeo di Rodney.[1] Restourashon di atministrashon insular Sint Eustatius no a keda den man britániko pa hopi tempu. Na novèmber 1781, un atake sorpresa a wòrdu lansa bou di mando franses, i e isla a wòrdu kapturá. E òrdu bieu a wòrdu restourá, i e habitantenan a haña nan poseshonnan debolbí na nan mas leu posibel. Na 1784, Fransia a debolbé soberania riba e isla na Hulanda. Un dékada di gran prosperidat ekonómiko a sigui. De Graaff tambe a regresá na e isla, ounke e biaha aki komo un siudadano privá. Na su morto na 1813, el a laga atras rikesa inmenso.[1] == Konmemorashon == De Graaff ta wòrdu konmemorá komo un héroe di e Revolushon Merikano ku un potrèt den e ''State House'' di estado di [[New Hampshire]].<ref name="HN" /> Na 1939, Presidente Franklin Delano Roosevelt a entrega un plakkaat na Sint Eustatius como reconocimento di “E Prome Saludo”; e ta montá riba e palu di bandera monumental den e plasa na Fort Oranje.<ref>Willem de Bruin, [https://www.john-adams.nl/the-first-salute/ The First Salute], The John Adams Institute</ref> E no tabata presente personalmente, manera tabata spera inicialmente.<ref>{{citeer web|werk=[[Amigoe]]|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010281853:mpeg21:a0028|titel= De feestelijkheden op St. Eustatius|datum=1939-12-30}}</ref> E famia Roosevelt no tabata un deskonosí na e isla. Adolphus Roosevelt i Elizabeth Groebe a kasa einan na 1759.[9] Un plaka ku ta konmemorá e bisentenario di Merka—un regalo di e Islanan Vírgen di Merka—a wòrdu desvelá na 1976, i plachinan ku ta marka “E Promé Saludo,” duná pa e Yu hòmbernan i Yu Muhénan di e Revolushon Merikano, a wòrdu desvelá na 2001 i 2014. Ganadó di Premio Pulitzer Barbara Tuchman a dediká su último buki na “The First Salute.”[10] * On November 16th, 1976 the Postal Service of the Netherlands Antilles commemorates the bicentennial of the first salute to the flag of the United States of America with the issuance of a special series of postage stamps in the values of 25, 40 and 55 cents.<ref>{{Citeer web|titel=Bicentennial of the First Salute to the United States Flag eleven guns for the grand union|werk=[[Amigoe]]|datum=1976-11-13|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2026-09-23|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010460971:mpeg21:p014}}</ref> * Rei Willem-Alexander, Minister Hulandes Rob Jetten, i Sekretario di Estado pa Relashonnan di Reino i Digitalisashon Eric van der Burg lo bishitá Sint Eustatius na novèmber. Djaluna 16 di novèmber, nan lo asistí na e konmemorashon di e di 250 aniversario di “E Promé Saludo.” Servisio di Informashon di Gobièrnu a anunsiá esaki.<ref>[https://www.aruba.nu/nieuws/koninkrijk/95390/koning-en-premier-jetten-naar-sint-eustatius-voor-250-jaar-first-salute-zx6351 Koning en premier Jetten naar Sint Eustatius voor 250 jaar First Salute], aruba.nu (23 di september 2026)</ref> {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =72021410|titulo=De koloniale geschiedenis van het Huis Oranje-Nassau}} {{References}} }} [[:Kategoria:Historia]] ------------------------- {{Infobox persona | variante = c }} '''Johannes de Graaff''' (☆ [[1729]] na [[Sint Eustatius]] - † [[1813]] na [[Sint Eustatius]]), tabata un dirigente kolonial hulandes di [[West Indische Compagnie]], ku a fungi komo gobernador di Sint Eustatius, [[Saba]] i [[Sint Maarten]] di 1776 te ku 1781. E isla tabata un sentro grandi di kontrabando di pólvora di arma pa e merikanonan ora ku Repúblika Hulandes tabatin un polítika ofisial di embarga komersio ku e merikanonan. ==Biografia== [[File:De Graaff estate in Sint Eustatius.jpg|thumb|Ruina di plantashi ‘Graavindal’ riba St. Eustatius, propiedat di De Graaff.]] De Graaff a nase na Sint Eustatius komo yu di Simon de Graaff, un miembro di e konseho insular. De Graaff a haya enseñansa na [[Hulanda]]. Despues ku el a regresá Sint Eustatius, el a kasa ku Maria Heyliger, un yu muhé di e Komandante (Gobernador) na mando, Abraham Heyliger. De Graaff a kuminsa su karera komo komandante militar di Sint Maarten. Na yüli 1751 el a wòrdu nombrá komo sekretario riba Eustatius, ku a bira un haf liber na 1756 i usá mas intensivo dor di Middelburgsche Commercie Compagnie pa komersio di katibu riba Spaña Nobo i e islanan di Karibe. E eksportashon di suku a subi enormemente, e kantidat di barku den haf a redobla; e isla tabata konosí komo e “baraka di oro”.[1] Pa algun aña Thomas Hope i su ruman hòmber tabata enbolbí den e komersio riba e isla. De Graaff a bira e hòmber di mas riku di San Eustatius. Segun informe e tabata doño di dies plantashon, tres shen katibu, dieseis barku di komersio i un kuart di e propiedat rais di e isla. E tabata biba den un villa imponente na e bahia.[2] Na yüli 1775, despues ku Jan de Windt a muri, el a primintí Adrian Hope pa hasi tur kos pa representá Hope & Co riba Eustatius.[3] Dia 5 di sèptèmber 1776 el a wòrdu hasí Komandante (òf Gobernador den idioma di tur dia) di e isla. “Promé Saludo” na Bandera Merikano Wak tambe: E Promé Saludo Sint Eustatius tabata e lugá di mas importante pa trata òf kontrabanda ku merikanonan. Dia 16 di novèmber 1776, na kuminsamentu di e Guera Revolushonario Merikano, e barku di marina merikano USS Andrew Doria, ku e Deklarashon di Independensia Merikano abordo, a yega St. Eustatius. Su capitan a tira un saludo na e bandera Hulandes riba Fort Oranje y Johannes de Graaff a dicidi di contesta e saludo cu once tiro. I asina e Estadonan Uni di Merka a wòrdu rekonosé pa promé bia komo un nashon dor di e saludo aki di onze arma. Gran Bretaña tabata profundamente rabiá pa e komersio ilegal di arma ku tabata operá for di Sint Eustatius i e nengamento di outoridatnan hulandes pa tuma akshon kontra di esaki. De Graaff eventualmente a wòrdu yama bèk pa Hulanda despues di protestanan britániko na gobièrnu hulandes. Den un karta kompañante, Henry Hope a skirbi ku e gobernador lo mester a kontestá e patria.[4] Na 1777, e isla a bin bou di un blokeo britániko debí na e komersio ilísito di arma dor di e Middelburgsche Commercie Compagnie.[5][6] Na 1778 el a splika su motivashonnan i a wòrdu mandá bèk pa Sint Eustatius den e siguiente aña.[7] Pèrdida di isla pa e británikonan Artíkulo prinsipal: Kaptura di Sint Eustatius De Graaff a mantené su posishon te ora ku almirante britániko Rodney, liderando un forsa naval grandi, a kapturá e isla na febrüari 1781.[8] {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =|titulo= }} {{References}} }} [[:Kategoria:Historia]] ------------------------------ {{infobox organisacion | variante = c | tipo = fundashon no-gubernamental | nomber = STENAPA | logo = | imagen = Quill dormant vulcano.jpg | descripcion = Un bista di Parke Nacional Sint Eustatius (Parke Nacional Quill/Boven y [[Parke Nashonal Marino Sint Eustatius|Parke Nacional Marino Sint Eustatius]]). | leyenda = | funda = [[21 di novèmber]] [[1988]]<ref>https://statiapark.org/30th-anniversary/ STENAPA celebrates 30 years], statiapark.org (22 di novèmber 2018)</ref> | fundado = | sede = Oranjebaaiweg 59 | director = Erik Boman | website = }} '''STENAPA''', ofisialmente '''St. Eustatius National Parks Foundation''', ta un organisashon no-gubernamental (NGO) i sin fin di lukro ku ta responsabel pa e maneho i protekshon di áreanan protehá na [[Sint Eustatius]]. E organisashon ta manehá [[Parke Nashonal Marino Sint Eustatius]], [[Parke Nashonal Quill/Boven]] i [[Hardin Botániko Miriam C. Schmidt]].[1] == Historia == STENAPA a surgi na fin di añanan 1980 komo e susesor di Stinapa Statia, e divishon lokal di STINAPA N.A. (''Stichting Nationale Parken Nederlandse Antillen'').<ref>Bestuur Statia Stinapa. "Amigoe". Curaçao, 20-03-1987, p. 8. Geraadpleegd op Delpher op 20-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010650860:mpeg21:p008</ref> E fundashon aki a wòrdu fundá na 1962 pa proteha i maneha zonanan di naturalesa na [[Antias Hulandes]], of ophetonan di [[geologia]], [[arkeologia]] of [[historia]], i pone e zonanan aki na servisio di bienestar, edukashon i rekreashon di e poblashon y di turistanan.<ref>Hoetink, H., & Anink, G. B., Encyclopedie van de Nederlandse Antillen, 1969, Amsterdam, pag. 396-397</ref> STENAPA ta un fundacion sin fin di lucro, no gubernamental (na Hulandes un stichting) cu a wordo funda dia [[21 di novèmber]] [[1988]]. E funcion di e fundacion aki ta proteccion di medio ambiente. STENAPA aktualmente ta manehá Parke Nashonal Marino, Parke Nashonal Quill / Boven, i Hardin Botániko. STENAPA ta un di e miembronan di [[Dutch Caribbean Nature Alliance]]. *1996: Granted a legal mandate by the island government to manage and protect the newly established Statia National Marine Park. *1998: Assigned official authority to manage the Quill and Boven National Parks, shortly followed by the creation of the Miriam C. Schmidt Botanical Garden. == Aktividat == E fundashon ta enkarga cu e maneho di tres parke. Dos parke ta riba e superfisie di tera di e isla; e parke ku ta sobra ta marino i ta rondoná e isla. E área kombiná di e parkenan ta 33 km².<ref>[https://statiapark.wordpress.com/parks/marine-park/ St. Eustatius National Parks], statiapark.wordpress.com</ref> * E Parke Nashonal Marino St. Eustatius ta rondoná e isla for di e marka di awa haltu te na 30 meter (98 pia) di profundidat, i tambe ta abarká dos reserva di Parke Marino. *Parke Nashonal Quill / Boven ta konsistí di dos diferente área òf supsektor. Un ta e stratovolkan inaktivo konosí komo Quill, ku ta den e parti sùit di e isla. E otro área ta un grupo di sinku seru den e parti nort di e isla: Bergje, Boven (esun mas haltu di e sinkunan), Venus, Seru di Gilboa i Seru di Señal. E sinku serunan aki ta e restunan di un otro stratovolkan. *Hardin Botániko Miriam C. Schmidt a kuminsá na 1998. E énfasis prinsipal ta riba espesienan di vegetashon ku ta òf tabata nativo di e isla i e islanan rondó di dje. Tambe tin un área eksperimental kaminda investigadónan ta studiando métodonan pa kontrolá e espesie invasivo problemátiko manera ''Antigonon leptopus'', e mata di wendrùif coralita. == Organisashon == STENAPA ta wordo goberna pa un directiva. E miembronan di directiva no ta ricibi ningun salario. E fundacion ta emplea ocho miembro di personal cu ta administra e fundacion y ta maneha e parkenan. E miembronan di personal ta traha cu stagiaire y boluntarionan di e isla of di exterior. Sede di e organisashon ta King’s Well National Parks Center, ku a wòrdu habri ofisialmente pa [[Beatrix di Hulanda|Prinses Beatrix]] na 2025.<ref>[https://www.bes-reporter.com/news/st-eustatius/66934/former-kings-well-resort-becomes-statias-new-national-parks-centre Former Kings Well Resort becomes Statia’s new National Parks Centre], Bes Reporter (7 di yüni 2024)</ref><ref>[https://statiapark.org/princess-beatrix-visited-st-eustatius-for-reforestation-society-nature-and-the-opening-of-the-new-kings-well-national-parks-center/</ref> E sede, e Ofisina di Parkenan Nashonal i Sentro di Bishitante, ta situá banda di e haf na Lower Town, ku ta e parti kant'i laman di e kapital [[Oranjestad (Sint Eustatius)|Oranjestad]], di kua mayoria ta mas altu, riba un baranka. E parti mas sùit di Lower Town tin bista riba Gallows Bay, na e kosta wèst òf kosta [[Laman Karibe|karibense]] di e isla. {{Appendix}} [[:Kategoria:Sint Eustatius]] '''STENAPA''', ofisialmente '''St. Eustatius National Parks Foundation''', ta un organisashon no-gubernamental i sin fin di lucro ku ta responsabel pa e maneho i protekshon di área protehá na [[Sint Eustatius]]. E organisashon ta manehá e [[St. Eustatius National Marine Park|Parke Nashonal Marino di Sint Eustatius]], e [[Quill/Boven National Park|Parke Nashonal Quill/Boven]] i e [[Miriam C. Schmidt Botanical Garden]].[1] Historia STENAPA a wòrdu fundá na 1988 ku e meta pa protehá área terestre i marino di importansia ekológiko, sientífiko i kultural na Sint Eustatius.[1] Na 1996, e gobièrnu di e isla a duna STENAPA un mandato legal pa protehá i manehá e Parke Nashonal Marino, ku a wòrdu establesé nobo e aña ei. Na 1998, STENAPA a haña tambe e outoridat pa manehá e Parke Nashonal Quill i Boven. Poko tempu despues, e [[Miriam C. Schmidt Botanical Garden]] a wòrdu kreá.[1] STENAPA ta un miembro di e [[Dutch Caribbean Nature Alliance]] (DCNA), un aliansa di organisashonnan di konservashon di naturalesa den e parti karibense di Reino Hulandes.[2] Aktividat STENAPA ta manehá tres área prinsipal di konservashon: e Parke Nashonal Marino, e Parke Nashonal Quill/Boven i e Hardin Botániko Miriam C. Schmidt.[1] Parke Nashonal Marino E [[St. Eustatius National Marine Park|Parke Nashonal Marino di Sint Eustatius]] ta rondoná e isla te na e isóbata di 30 meter. E parke ta inkluí dos reserva marino, un na e parti nort i un na e parti sùit di e isla.[3] Segun e plan di maneho di e parke, e Parke Nashonal Marino tin un área di aproximadamente 2.750 hektárea, inkluyendo e dos reserva marino.[3] Parke Nashonal Quill/Boven E [[Quill/Boven National Park|Parke Nashonal Quill/Boven]] ta konsistí di dos sektor. E sektor di Quill ta inkluí [[The Quill]], un vulkan durmiente ku ta alkansá un haltura di alrededor di 600 meter. E sektor di Boven ta konsistí di e restonan di un antiguo stratovulkan, ku tin varios seru ku tin un haltura di entre 200 i 300 meter.[1] E parke tin un sistema di sendero pa bishitante i ta sirbi tambe pa investigashon sientífiko i monitoreo di biodiversidat. Entre e aktividatnan di investigashon ta inkluí monitoreo di paranan, palomanan, orkidianan, mariposan, abeha i otro espesienan.[1] Hardin Botániko Miriam C. Schmidt E [[Miriam C. Schmidt Botanical Garden]] a wòrdu kreá na 1998. E hardin ta pone énfasis riba espesienan di mata ku ta òf tabata nativo di Sint Eustatius i e islanan den su serkania. E ta kontené tambe un área experimental pa investigashon tokante métodonan pa kontrolá espesienan invasivo, manera ''Antigonon leptopus''.[1] Organisashon STENAPA ta wòrdu goberná pa un direktiva. E organisashon ta traha ku personal, voluntarionan i stagiairenan den e maneho di e área protehá i den proyektonan di investigashon, edukashon i konservashon.[1] STENAPA a habri su nobo sede, e '''Kings Well National Parks Center''', dia 21 di november 2025. [[Beatrix di Hulanda|Prinses Beatrix]] a habri e sentro ofisialmente durante su bishita na Sint Eustatius. E sentro ta sirbi komo e nobo sede prinsipal di STENAPA i ta funshoná komo sentro pa maneho di naturalesa, investigashon i edukashon. E fasilidat tin tambe un laboratorio marino pa sostené trabounan di restorashon i monitoreo di koral.[4][5] -------- Key Milestones in STENAPA’s History *1988: Founded on November 21 by local conservation advocates to protect the island's fragile tropical ecosystems. *1995: Formally registered with the Chamber of Commerce. *1996: Granted a legal mandate by the island government to manage and protect the newly established Statia National Marine Park. *1998: Assigned official authority to manage the Quill and Boven National Parks, shortly followed by the creation of the Miriam C. Schmidt Botanical Garden. *2018: Celebrated its 30th anniversary of continuous environmental stewardship and community conservation. *2025: Welcomed Dutch Caribbean Nature Alliance Dutch Caribbean Nature Alliance patron Princess Beatrix for the opening of the King's Well National Parks Center. Core Conservation Areas *Statia National Marine Park: Encircles the entire island from the high-water line down to the 30-meter depth contour, protecting coral reefs and marine life. *Quill/Boven National Park: Covers terrestrial volcanic landscapes, endangered flora, and fauna like the Lesser Antillean iguana. *Miriam C. Schmidt Botanical Garden: Showcases native and regional island vegetation. The relationship between STENAPA and the Dutch Caribbean Nature Alliance (DCNA) is that of a founding member and a Protected Area Management Organization (PMO).While STENAPA manages the physical parks on St. Eustatius, the DCNA acts as the regional umbrella network that supports, funds, and unites them alongside the national park organizations of the other five Dutch Caribbean islands (Aruba, Bonaire, Curaçao, Saba, and St. Maarten). ------------------ {{variante|c}} {{Infobox artista| variante = c | nomber = Saida Hernandez | nomber completo = Saida Lucilla Antonia Hernandez-Augustina | imagen = | descripcion = | nomber nacemento = | fecha nacemento = [[31 di òktober]] [[1935]] | luga nacemento = {{CUW}} | fecha fayecimento = | luga fayecimento = | nacionalidad = hulandes | residencia = | educacion = | aña activo = 1967 - 2025? | ofishi = artista visual | estilo = | genero = | distincion = | casa = Eithel Hernandez | yui = 2 | website = }} '''Saida Lucilla Antonio Hernandez–Augustina''' (☆ [[31 di òktober]] [[1935]] na [[Kòrsou]]<ref name=:"1">[https://percypinedo.com/mikorsou/tanta-saida-un-pali-muhe/ Tanta Saida! Un pal’i muhé!], percypinedo.com (15 di februari 2025)</ref>) ta un artista visual, presentadó i produktor di programa di televishon i outor di buki di kushina di Kòrsou. Hernandez a hunga un papel importante den e desaroyo di televishon na Kòrsou, spesialmente durante e prome añanan di transmision den idioma [[papiamentu]] el’a hasi arte i kultura aksesibel pa un públiko amplio.<ref>[[Dick Drayer]], [https://www.curacao.nu/nieuws/kunst-cultuur-en-muziek/79996/expositie-eert-90-jarige-kunstenares-saida-hernandez Expositie eert 90-jarige kunstenares Saida Hernandez], curacao.nu (27 di sèptèmber 2025)</ref><ref>https://curacao-art.com/2025/09/28/saida-hernandez/ Saida Hernandez], curacao-art.com</ref> Hernandez a hunga un papel importante den e desaroyo di televishon na Kòrsou, spesialmente durante e promé añanan di transmishon den Papiamentu. Komo presentadó i trahadó di programa, el a kontribuí na e difushon di programa tokante arte, kultura, kushina i otro tópiko pa un públiko amplio.[2][3] ==Bida i karera== Saida Hernandez a nase i lanta den bario di [[Otrobanda]]. Su mama tabata Emma Heronima Augustina i su tata tabata e dentista David Nouel. El a bai St. Annaschool i despues Nijverheidschool patras di Teatro Brion. Komo yu djafó e no por a bai skol di plaka.<ref name=:"1"/> Despues di a traha den un tienda, Hernandez a kasa i a haña dos yu. El a biba durante dos aña na [[Caracas]], despues di kua el a bai traha na [[Telecuracao]]. Aya el a bira un di e promé personalidatnan femenino konosí di televishon na Kòrsou. Durante varios dékada el tabata aktivo komo presentadó i produktor di programanan manera ''Kinderuurtje'', ''Obra di man'', show di Pasku, programa di horoskop, Sita ku Saida, show di kushiná. Moda, dekorashon, Kateiba, e episodio di Saida ku 2 mucha chikí, Chepo, un seri kòrtiku, “kuida awe loke bo tin den bo kas pa e dura bo mas mayan” i klaro ''Kushina di Oro''.<ref name=:"1"/> Kushina di Oro (Golden Kitchen) was her popular cooking program that taught generations of viewers traditional local recipe. Hernandez is cherished as one of the first Papiamentu female tv personality and program makers at Telecuraçao and as the beloved host of cooking show Kushina di Oro, alongside publishing several well-known cook books.<ref>[https://cultuuragenda.com/2025/hasibu-di-kas-ii-2/ Hasibu di Kas II], cultuuragenda.com (2025)</ref> Papiamentstalig kookboek waarin recepten van zowel Antilliaanse als niet-Antiliaanse gerechten zijn opgenomen. * ''Resetas Kushina di Oro'' (1985, Publisidat Antiano, Willemstad) Den añanan 1970 Hernandez a cuminsa pinta durante su estadia na New York.<ref>https://nu.cw/2020/09/11/expositie-saida-hernandez-vanaf-19-september-bij-landhuis-bloemhof/</ref> E falta/anhelo pa Korsou a hib’e pa kapta rekuerdo i imagennan di e isla riba lona.<ref name="nu"/> E ta outodidakto. Su pinturanan ta konta historianan detayá di bida na Kòrsou di antaño ku a pasa por wòrdu konsiderá komo un kontribushon úniko i original na konservashon di nos herensia kultural. Kandelarnan, stulnan di balansa, muebles di wicker di Thonet, mesanan di banda, mantelnan di ganshillo, balkonnan ku persiana di palu i bista nostálgiko. Tur kos delikadamente akabá ku e koló kolorido i alegre típiko di su personalidat i su estilo.<ref name="Bloemhof">[https://bloemhof.cw/category/exhibition/page/4/ Temp'i mi ten Selebrando Bida], [[Lanthùis Bloemhof]]</ref> Na 2025, en konekshon ku e solo eksposishon na Lanthuis Bloemhof, e keda publiká e buki ''Hasibo di Kas'', un resumen di su obra artistico konteniendo 136 reprodukshon di su pinturanan, un teksto outobiográfiko, rekuerdonan di Otrobanda bieu, i mas ku setenta [[haiku]] skirbí dor di dje.<ref name="nu">[https://nu.cw/2025/11/26/boekpresentatie-eert-kunstenares-saida-hernandez/ Boekpresentatie eert kunstenares Saida Hernandez], nu.cw (26 di novèmber 2025)</ref> E pinturanan distintivo di zeta di Saida Hernandez a tuma sentro di atenshon durante e eksposishon aki. Su trabou ta konosí pa kapturá bida diario, paisahenan di stat nostálgiko, i interiornan íntimo di pasado (spesialmente di su bario natal di Otrobanda).<ref name="Saida">[https://curacao-art.com/2018/10/31/saida-hernandez-exhibition-landhuis-bloemhof/ Saida Hernandez exhibition]</ref> Su pinturanan ta konta historianan detayá tokante e hendenan ku tabata biba tras di e fachadanan di e isla. El’a trese e ambiente aki na bida ku koló kayente i alegre, stulnan di balansa, encaje i persiana di palu.<ref name="Saida"/> E ta kasa ku Eithel Hernandez, un konosido personahe di radio i televishon na Kòrsou i direktor di TeleCuracao den añanan 1960. == Eksposishon == El a partisipá na vários eksposishon di grupo. Na 1981 el a tene su promé eksposishon na [[Museo di Kòrsou]] i atrobe na 2005, sigui pa eksposishonnan solo na Lanthùis Bloemhof, entre otro na 2018, 2020 i 2025.<ref name="Bloemhof"/> {{Appendix}} https://www.awemainta.com/newspapers/Am210327/offline/download.pdf Boneriano|26 mart 2021| Minister Croes a bishita un gran Baluarte mas, “Tanta Saida” WILLEMSTAD- Dia 7 di mart último, Minister di Enseñansa, Siensia, Kultura i Deporte (ESKD), Steven Croes, a hasi un bishita i kombersá ku señora Saida Hernandez ku a nifiká hopi pa e sektor kultural edukativo na Kòrsou. Di e forma aki Minister Croes ta para ketu na historia i kultura i duna rekonosementu na personanan ku di un òf otro manera a nifi ká hopi pa e sektor aki. Manera ya a bira un kustumber, for di desèmber ku Minister di Enseñansa, Siensia, Kultura i Deporte (ESKD), Steven Croes, a asumí su funshon, e ta dediká parti di su djadumingu pa hasi bishita i kombersá ku baluartenan ku a nifi ká hopi pa desaroyo di Kòrsou. Señora Saida ta un persona hopi konosí den komunidat. Ken no ta kòrda e programanan di kushina na TeleCuraçao di Saida ku tur su resetanan dushi? Tambe oranan atardi pa mucha ku Saida. Den un ambiente masha ameno na su kas, Saida a konta Minister Croes kon el a lanta komo mucha den Otrabanda. Su mayornan a mandé un nijverheidsschool katóliko den Otrabanda, kaminda el a siña kose na mashin, bòrda i asta usa `fi guurzaag` i tambe materianan manera ingles i aritmétika i lesamentu. E tempu ei mester a paga banda di `schoolgeld` tambe sèn pa material ku un alumno usa i dor ku e tabata yuda otro mucha den klas, e tabata kosta su mayornan poko sèn èkstra. Saida tabata gusta lesa, meskos ku su tata, ku tabatin kashi yen di buki na kas. Ku su 16 aña el a disidí ku e ke bai traha na un pa-kus den Punda, Liberty. El a haña un djòp pa reorganisá e depósito. E doño a keda asina enkantá ku su trabou, ku nan a tené na trabou. El a siña etalá showcase di pakus i a bai sigui hasi esaki tambe despues na Bijenkorf. E tempu ei tabatin kontèst pa drecha showcase i el a gana premio tambe. Despues di e periodo na Bijenkorf el a bai traha na un hotèl. Ku 22 aña su mama a mand’é bai biba na Venezuela kaminda ela traha den un posishon basta haltu den un hotèl na Caracas. Despues di dos aña el a bin ku fakansi i sr. Aitel Hernandez a kontrakté pa TeleCuraçao. Saida a keda Kòrsou i no a bai Venezuela bèk. Su karera na televishon a sigui krese. Ela bai hasi ‘kinderuurtje’ atardi i diferente propaganda. Nan tabata yam’é “Tanta Saida” i e tabatin un programa “Sita ku Saida” tambe. Despues di algun tempu trahando na TeleCuraçao, su kasá Sr. Aitel Hernandez mester a bai biba na Merka pa trabou i nan a biba 6 aña einan. Despues ku el a bini bèk Kòrsou, traha kasi 25 aña ku su programa di kushina. Saida a produsí sigur 5 buki di reseta, i tin masha talento pa pinta. Pronto Saida ta bai presentá un buki kaminda por mira tur su obranan. -------------------------- '''Saida Lucilla Antonio Hernandez–Augustina''' (☆ [[31 di òktober]] [[1935]] na [[Kòrsou]]) ta un artista visual, presentadó i produktora di programa di televishon, i outora di buki di kushina di Kòrsou.<ref name="1" /> Hernandez a hunga un papel importante den e desaroyo di televishon na Kòrsou, spesialmente durante e promé añanan di transmishon den [[Papiamentu]]. Komo presentadó i trahadó di programa, el a kontribuí na e difushon di programa tokante arte, kultura, kushina i otro tópiko pa un públiko amplio.<ref name="2" /><ref name="3" /> == Bida i karera == Saida Hernandez a nase i a lanta den [[Otrobanda]], na e área di Consciëntiesteeg. Su mama tabata Emma Heronima Augustina i su tata tabata e dentista David Nouel. El a bai St. Annaschool i despues Nijverheidschool, situá patras di Teatro Brion. Komo yu di un famia ku limitashonnan finansiero, el no por a atendé un skol ku mester pagá matrícula.<ref name="1" /> Despues di a traha den un tienda, Hernandez a kasa i a tin dos yu. El a biba durante dos aña na Caracas, despues di kua el a bai traha na TeleCuraçao. Aya el a bira un di e promé personalidatnan femenino konosí di televishon na Kòrsou. Durante vários dékada, Hernandez tabata aktivo komo presentadó i produktora di diferente programa di televishon. Entre e programanan ku ta wòrdu asosiá ku dje tin ''Kinderuurtje'', ''Obra di man'', show di Pasku, programa di horóskopo, ''Sita ku Saida'', programa di moda i dekorashon, ''Kateiba'', programa di kushina i diferente otro produccion.<ref name="1" /> E programa ''Kushina di Oro'' tabata un di su programanan mas konosí. Den e programa, Hernandez a presentá i enseñá diferente reseptanan, inkluyendo platonan di Kòrsou i di otro tradishon kulinario. E programa a kontribuí na e popularisashon di reseptanan i tradishonnan kulinario lokal. Hernandez tambe a publiká buki di kushina. Entre nan ta ''Resetas Kushina di Oro'', publiká na 1985 pa Publisidat Antiano na Willemstad. == Arte visual == Hernandez tabatin interes den arte promé ku el a kuminsá ku su trabou komo pintora. Den e añanan 1970, durante un estadia na [[New York]], el a kuminsá pinta ku mas regularidat.<ref name="5" /> Segun su propio relato, e deseo pa pintá Kòrsou tabata relashoná ku e nostalgia ku el tabatin pa su isla natal durante su estadia na New York.<ref name="6" /> Hernandez ta un artista autodidakto. Su promé trabounan tabata inkluí representashonnan di edifisionan i paisahenan di Kòrsou. Ku tempu, el a enfoká su obra prinsipalmente riba Otrobanda i riba elementonan di bida diario di Kòrsou di antaño. Den su pinturanan ta aparesé, entre otro, interiornan di kasnan históriko, esenanan di kaya, muebles tradishonal, balkonnan ku persiana di palu, stulnan di balansa, mesanan di banda, muebles di wicker i trabounan di ganchillo.<ref name="7" /> Su obra ta karakterisá pa un uso kolorido i alegre i pa e enfoke riba rekuerdonan i esenanan di bida diario di un Kòrsou di pasado. E pinturanan di Hernandez a wòrdu deskribí tambe komo un forma di dokumentashon visual di elementonan di herensia kultural di Kòrsou, partikularmente di Otrobanda.<ref name="7" /><ref name="8" /> == Eksposishon i publikashonnan == Hernandez a partisipá den vários eksposishon kolektivo. Na 1981, el a tene su promé eksposishon na [[Museo di Kòrsou]]. El a bolbe ekspohé su obra aya na 2005. Den e añanan despues, el a tene eksposishonnan solo na Landhuis Bloemhof, entre otro na 2018, 2020 i 2025.<ref name="7" /> Na 2025, den konekshon ku un eksposishon solo na Landhuis Bloemhof, a publiká e buki ''Hasibo di Kas''. E publikashon ta duna un bista general di su obra artístiko i ta kontené 136 reprodukshon di su pinturanan, un teksto outobiográfiko, rekuerdonan di Otrobanda di antaño i mas ku 70 [[haiku]] skirbí dor di Hernandez.<ref name="6" /> E buki a wòrdu publiká tambe den e aña ku Hernandez a selebrá su 90 aniversario. == Bida personal == Hernandez ta kasa ku Eithel Hernandez, un personahe konosí di radio i televishon na Kòrsou, ku tabata direktor di TeleCuraçao durante e añanan 1960. == Obra == === Buki di kushina === ''Resetas Kushina di Oro'' (1985), Publisidat Antiano, Willemstad --------------------- Junny Alves: '''Saida Hernandez''' a nase na Kòrsou na aña 1935 i a lanta den e bario di Otrobanda. El a bira konosí den múltiple ròl: komo pintor, presentadó di televishon, trahadó di programa i outor di buki di kushina. Hernandez tabata entre e promé lesadonan di notisia i trahadonan di programa femenino na [[TeleCuraçao]]. Su programa di kushina “Kushina di Oro” en partikular a hasié konosí serka un públiko amplio di Kòrsou. Ademas, el a publiká vários buki di kushina. Aunke e tabatin un interes artístiko promé, el a kuminsá pinta seriamente den añanan ‘70 durante su estadia na New York. Segun su propio relato, esaki a surgi for di nostalgia pa su pais Kòrsou. E tabata ke un pintura di paisahe di Kòrsou pa su kas, pero eventualmente a disidí di kuminsá pinta su mes. Su promé obra tabata deskribí un edifisio den Otrobanda. Despues, ela enfoká prinsipalmente riba: interiornan históriko di kasnan di Kòrsou, esenanan den kaya di Otrobanda, muebles tradishonal i kultura bibu, i rekuerdonan di bida diario den pasado. Hopi biaha ta mira su pinturanan komo un dokumento visual di herensha di Kòrsou. Na 2025, e buki “Hasibo di Kas” a keda publiká, un bista di e trabou di su bida. E ta kontené: 136 reprodukshon di su pinturanan, un teksto outobiográfiko, rekuerdonan di Otrobanda bieu, i mas ku setenta haiku skirbí dor di dje. Na e presentashon di e buki, a menshoná tambe ku Hernandez a selebrá su di 90 kumpleaños na 2025. Saida Hernandez ta okupá un lugá spesial denter di kultura Kòrsou pasobra e ta konektá vários dominio kultural: historia di televishon, tradishonnan kulinario, arte visual, i dokumentashon di bida diario den Otrobanda. Hopi bia ta deskribí su trabou komo nostalgiko, kolorido, i dirigí na konserbá rekuerdonan di un Kòrsou ku pa gran parti a disparsé. -------------------- {{Variante|c}} == Playanan di Kòrsou== {{Databox}} Esaki ta un lista di '''playa di Kòrsou''', un [[isla]] rondoná pa [[Laman Karibe]] y ku tin alrededor di 364 km di kosta.<ref>[https://geofactbook.com/countries/curaao/coastline Coastline Length (km) in Curaçao (2010 - 2025)], geofactbook.com</ref> Kòrsou tin 37 playa<ref>[https://www.ad.nl/wonen/de-37-stranden-van-curacao-in-kaart~a05dee2c/ De 37 stranden van Curaçao in kaart], Algemeen Dagblad (25 novèmber 2014).</ref>, di kual mayoria ta situá na e parti sùit di e isla. Su playanan ta karakterisá pa un variedat grandi den tipo, entre otro [[bahia]], [[boka (di laman)|boka]], [[laguna]], [[saliña]] te na laman brutu na su kosta nort, i awa di fuente. Den 2026, aktivista, organisacionnan no gubernamental y sector priva a lanta un discusion cu tin como meta establece un politica pa largo plaso pa beachnan y costa di Korsou.<ref>[https://www.cspnv.com/pdf/bon-dia-aruba-20260915.pdf MAN-PIN ta propone cinco categoria di beach pa proteha acceso publico na Corsou], BDA (15 di september 2026)</ref><ref>[https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/20260913/we-nemen-onze-stranden-terug We nemen onze stranden terug], 13 di september 2026</ref><ref>[https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/20260911/stranden-voor-iedereen Stranden voor iedereen] 11 di september 2026</ref><ref>https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/20260219/wie-is-de-eigenaar-van-de-zee Wie is de eigenaar van de zee?] 19 di februari 2026</ref><ref>https://antilliaansdagblad.com/artikel/opinie/30171-opinie-openbare-strandenbeleid</ref><ref>[https://antilliaansdagblad.com/artikel/opinie/32352-nogmaals-vrije-toegang-stranden Nogmaals vrije toegang stranden], 29 di yanuari 2026</ref> == Lista di playa == {| class="wikitable sortable" width=90% ! № !! Imagen !! width=20% |Nòmber !! Region !! Koordinato !! Remarke |- ! style="text-align:center"| 1 |[[File:Baya Beach Curacao (213574239).jpeg|110px]]|| [[Baya Beach]] || [[Bandariba]] || {{coord|12.070611| -68.861389|format=dms|name=Baya Beach}}<ref>[https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Baya_Beach&params=12_4_14.2_N_68_51_41.0_W_ Baya Beach], geohack.toolforge.org</ref>|| |- ! style="text-align:center"| 2 | [[File:Blue Bay - Curacao.jpg|110px]] ||[[Blauwbaai]] || [[Bandabou]]|| {{coord|12.13333|-68.98333|format=dms|name=Blauwbaai}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3513891/blauwbaai.html|title=Blauwbaai|website=GeoNames}}</ref> || entrada kontra pago<ref name="pago">[https://www.opnaarcuracao.nl/stranden/?gad_source=1&gad_campaignid=7402047007&gbraid=0AAAAACoq06Z7IyFzjTQYX2BfgFrkxQg6W&gclid=Cj0KCQjw94bTBhDQARIsAN3vv0zb8EVo2lXtD6e1dumhHk03oYMCN7KTOHfseQOzAeXQ1rX8eikoNkAaAmLtEALw_wcB Stranden Curaçao], opnaarcuracao.nl</ref> |- ! style="text-align:center"| 3 | [[110px]] ||[[Boka Hulu]] || [[]]|| {{coord|12.144167| -68.998056||format=dms|name=Boka Samí}}<ref>{{cite web|url=https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Boka_Sam%C3%AD&params=12_8_39_N_68_59_53_W_|title=Boka Samí|website=Geohack}}</ref> || |- ! style="text-align:center"| 4 | [[File:Sint Michielsbaai en Boka Sint Michiel, Curaçao.jpg|110px]] ||[[Boka Samí]] || [[Bandabou]]|| {{coord|12.144167| -68.998056||format=dms|name=Boka Samí}}<ref>{{cite web|url=https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Boka_Sam%C3%AD&params=12_8_39_N_68_59_53_W_|title=Boka Samí|website=Geohack}}</ref> || |- ! style="text-align:center"| 5 | [[110px]] ||[[Boka Santu Pretu]] || [[Bandabou]]|| {{coord|12.144167| -68.998056||format=dms|name=Boka Samí}}<ref>{{cite web|url=https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Boka_Sam%C3%AD&params=12_8_39_N_68_59_53_W_|title=Boka Samí|website=Geohack}}</ref> || pasùit di playa Santa Cruz |- ! style="text-align:center"| 6 | ||[[Cabana Beach]] || [[Willemstad]]|| {{coord|12.0878| -68.90042||format=dms|name=Cabana Beach}}<ref>{{cite web|url=https://mapcarta.com/N9046330150|title=Cabana Beach|website=mapcarta.com}}</ref> || banda di Mambo Beach; entrada kontra pago<ref name="pago"/> |- ! style="text-align:center"| 7 |[[File:Beach of Daaibooi, Curacao.jpeg|110px]]|| [[Daaibooi]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.212222| -69.084444||format=dms|name=Daaibooi}}<ref>{{cite web|url=https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Daaibooi&params=12_12_44_N_69_05_04_W_region:AN_source:kolossus-nlwiki_type:city|title=Daaibooi|website=Geohack}}</ref> || |- ! style="text-align:center"| 8 |[[File:Director's Bay Direkteursbaai Curacao (35890041353).jpg|110px]] || [[Director's Bay]] || [[Bandariba]] ||{{coord|12.066255| -68.860139||format=dms|name=Director's Bay}}<ref>{{cite web|url=https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=File:Director%27s_Bay_Direkteursbaai_Curacao_(35890041353).jpg&params=012.066255_N_-068.860139_E_globe:Earth_type:camera_source:Flickr_&language=nl|title=Director's Bay|website=Geohack}}</ref> ||situá riba e peninsula di [[Caracasbaai]]. Apropiá pa landamento, buseo i snorkel.<ref>[https://www.beautiful-curacao.nl/strand/directors-bay.php Director's Bay], beautiful-curacao.nl</ref> |- ! style="text-align:center"| 9 |[[File:Curacao beach Jan Thiel (36699644845).jpg|110px]]|| [[Jan Thielbaai]] || [[Bandariba]] || {{coord|12.06667|-68.86667|format=dms|name=Jan Thielbaai}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3513637/jan-thielbaai.html|title=Jan Thielbaai|website=GeoNames}}</ref> || entrada kontra pago<ref name="pago"/> |- ! style="text-align:center"| 10 |[[File:Kleine Knip Curacao (34800925191).jpg|110px]]|| [[Kenepa Chikí]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.54017|-69.95405|format=dms|name=Andicuri Bay}} || |- ! style="text-align:center"| 11 | [[File:Grote Knip Kenepa Grandi Curacao (36561697451).jpg|110px]] ||[[Kenepa Grandi]] || [[Bandabou]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref> || |- ! style="text-align:center"| 12 | [[File:Beach Klein Curacao (35864727094).jpg|110px]] ||[[Klein Kòrsou]] || [[Klein Kòrsou]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref> || |- ! style="text-align:center"| 13 | [[File:Kokomo Beach.jpg|110px]] ||[[Kokoma Beach]] / Vaersenbaai || [[Bandabou]]|| {{coord|12.1606|-69.0108|format=dms|name=Vaersenbaai}} || |- ! style="text-align:center"| 14 | ||[[Marichi]] || [[Willemstad]]|| || Playa na Punda |- ! style="text-align:center"| 15 |[[File:Piscadera Fort and Bay.jpg|110px]]|| [[Piscaderabaai]] || [[Willemstad]] || {{coord|12.1186| -68.9833|format=dms|name=Piscaderabaai}}<ref>{{cite web|url=https://geohack.toolforge.org/geohack.php?language=nl&params=12_7_6.96_N_68_58_59.88_W_type:landmark_scale:25000&pagename=Piscaderabaai|title=Piscaderabaai|website=Geohack}}</ref> || |- ! style="text-align:center"| 16 | [[File:Playa Forti jump (30393478833).jpg|110px]] ||[[Playa Fòrti]] /<br>Playa Westpunt || [[Bandabou]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref> || |- ! style="text-align:center"| 17 | [[File:Playa Guepi seen from atop the cliffs.jpeg|110px]] ||[[Playa Guepi]] /<br>Playa Gipy|| [[Bandabou]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref> || playa chikitu<ref>[https://www.beautiful-curacao.nl/strand/playa-gipy.php Playa Gipy], beautiful-curacao.nl </ref> |- ! style="text-align:center"| 18 |[[File:Playa Jeremi.jpg|110px]]|| [[Playa Jeremi]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.54017|-69.95405|format=dms|name=Andicuri Bay}}<ref name=Aruba /> || Apropia pa surf. Landamento no ta recomenda pa motibo di olanan grandi y corientenan fuerte. |- ! style="text-align:center"| 19 | [[File:Playa Kalki beach Westpunt Curacao (36304705360).jpg|110px]] ||[[Playa Kalki]] || [[Bandabou]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref><ref name=Aruba>{{cite web|url=https://www.aruba.com/us/things-to-do/beaches-and-coves|title=Aruba's Beaches and Coves|website=Aruba.com|access-date=September 21, 2021}}</ref> || |- ! style="text-align:center"| 19 | [[110px]] ||[[Playa Kanoa]] || [[]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://mapcarta.com/W313159341|title=Playa Kanoa|website=mapcarta.com|access-date=2026-07-24}}</ref> || |- ! style="text-align:center"| 20 |[[File:Playa Cas Abao beach (35864844114).jpg|110px]]|| [[Playa Kas Abou]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.54017|-69.95405|format=dms|name=Andicuri Bay}}<ref name=Aruba /> || entrada kontra pago<ref name="pago"/> |- ! style="text-align:center"| 21 | [[File:Playa Lagun.jpg|110px]] ||[[Playa Lagun]] || [[Bandabou]]|| {{coord|12.3187| -69.15168|format=dms|name=Playa Lagun}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3513547/playa-lagun.html|title=Playa Lagun|website=GeoNames|access-date=}}</ref> || |- ! style="text-align:center"| 22 ||| [[Playa Largu]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.23528| -69.10222|format=dms|name=Playa Largu}} || entrada kontra pago; serka di lanthuislanthùis San Juan <ref name="San Juan"/>; ekselente pa snorkel i buseo ku presensia di hopi koral dilanti kosta.<ref>https://www.middenamerika.nl/curacao/reisgids/toplijsten-curacao/top-5-mooiste-stranden-van-curacao/</ref> |- ! style="text-align:center"| 23 | || [[Playa Manzaliña]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.24508| -69.10622|format=dms|name=Playa Manzaliña}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/10375763/playa-manzalina.html|title=Playa Manzaliña|website=GeoNames}}</ref> || entrada kontra pago; serka di lanthuislanthùis San Juan <ref name="San Juan">[https://www.naarcuracao.com/san-juan-stranden/ Stranden: San Juan], naarcuracao.com</ref> |- ! style="text-align:center"| 24 | [[File:Marie Pampoen, Willemstad, Curaçao - panoramio (2).jpg|110px]] ||[[Playa Marie Pampoen]] || [[Willemstad]]|| {{coord|12.0918|-68.9063|format=dms|name=Playa Marie Pampoen}}<ref>{{cite web|url=https://mapcarta.com/W1014199714|title=Marie Pampoen beach phase 3|website=Mapcarta}}</ref> || |- ! style="text-align:center"| 25 | || [[Playa Piskadó]] /<br>Playa Grandi || [[Bandabou]] || {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref> || apropiá pa famia, serka di Westpunt<ref name="famia"/> |- ! style="text-align:center"| 26 | [[File:Playa Porto Mari beach (34089797754).jpg|110px]] ||[[Playa Porto Marie]] || [[Bandabou]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref>|| entrada kontra pago<ref name="pago"/> |- ! style="text-align:center"| 27 | || [[Playa San Juan]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.54017|-69.95405|format=dms|name=Andicuri Bay}}<ref name=Aruba /> || entrada kontra pago; serka di lanthuis San Juan inkluyendo diferente playa chikitu<ref>https://www.naarcuracao.com/san-juan-stranden/ Stranden: San Juan</ref> Playa Largu (minder aantrekkelijk om te zwemmen, maar uitstekend om te snorkelen)<ref>https://www.middenamerika.nl/curacao/reisgids/toplijsten-curacao/top-5-mooiste-stranden-van-curacao/</ref>, Playa Shon Mosa i Playa Manzanilla |- ! style="text-align:center"| 28 | || [[Playa Santa Cruz]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.54017|-69.95405|format=dms|name=Andicuri Bay}}<ref name=Aruba /> || Apropia pa surf. Landamento no ta recomenda pa motibo di olanan grandi y corientenan fuerte. |- ! style="text-align:center"| 29 | ||[[Playa Santa Martha]] || [[]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref><ref name=Aruba>{{cite web|url=https://www.aruba.com/us/things-to-do/beaches-and-coves|title=Aruba's Beaches and Coves|website=Aruba.com|access-date=September 21, 2021}}</ref> || |- ! style="text-align:center"| 30 |[[110px]]|| [[Playa Shon Mosa]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.54017|-69.95405|format=dms|name=Andicuri Bay}}<ref name=Aruba /> || entrada kontra pago; serka di lanthuis San Juan inkluyendo diferente playa chikitu<ref>https://www.naarcuracao.com/san-juan-stranden/ Stranden: San Juan</ref> Playa Largu (minder aantrekkelijk om te zwemmen, maar uitstekend om te snorkelen)<ref>https://www.middenamerika.nl/curacao/reisgids/toplijsten-curacao/top-5-mooiste-stranden-van-curacao/</ref>, Playa Shon Mosa i Playa Manzanilla |- ! style="text-align:center"| 31 | [[110px]] ||[[Playa Wachi]] || [[]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref> || |- ! style="text-align:center"| 32 | [[File:Santa Barbara Curacaco (213574235).jpeg|110px]] ||[[Santa Barbara Beach]] || [[Bandariba]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref><ref name=Aruba>{{cite web|url=https://www.aruba.com/us/things-to-do/beaches-and-coves|title=Aruba's Beaches and Coves|website=Aruba.com|access-date=September 21, 2021}}</ref> || |- ! style="text-align:center"| 33 |[[File:Wilhemstad from the coast.JPG|110px]]|| [[Seaquarium Beach]] / Mambo Beach || [[Willemstad]] || {{coord|12.54017|-69.95405|format=dms|name=Andicuri Bay}}<ref name=Aruba /> || apropiá pa famia<ref name="famia">[https://www.naarcuracao.com/en/the-5-best-beaches-for-families-on-curacao/ The 5 best beaches on Curacao for families], naarcuracao.com</ref> |- ! style="text-align:center"| 34 |[[110px]]|| [[St. Jorisbaai]] || [[]] || {{coord|12.54017|-69.95405|format=dms|name=Andicuri Bay}}<ref name=Aruba /> || situá na kosta nort, popular komo lugá pa práktika [[windsurf]] i kitesurf.<ref>[https://curacao.for91days.com/st-joris-bay/ St. Joris Bay], curacao.for91days.com</ref> |- ! style="text-align:center"| 35 | [[File:Curacao Tugboat beach (35890036793).jpg|110px]] ||[[Tugboat Beach]] || [[Bandariba]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref> || apropiá pa famia<ref name="famia"/> |- |} ! style="text-align:center"| 14 | ||[[Mambo Beach]] || [[Willemstad]]|| {{coord|12.08678| -68.89924|format=dms|name=Mambo Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/10236368/mambo-beach.html|title=Mambo Beach|website=GeoNames|access-date=}}</ref> || apropiá pa famia<ref name="famia">[https://www.naarcuracao.com/en/the-5-best-beaches-for-families-on-curacao/ The 5 best beaches on Curacao for families], naarcuracao.com</ref> |- ------------------- {{Appendix|2= {{Columns-list|colwidth=25em|{{references}}}} }} nl.wiki:Curaçao heeft 37 stranden.<ref>[https://www.ad.nl/wonen/de-37-stranden-van-curacao-in-kaart~a05dee2c/ De 37 stranden van Curaçao in kaart]. [[Algemeen Dagblad|AD]] (25 november 2014).</ref> De meeste liggen aan de zuidkant van het eiland. De bekendste zijn: <ref>[https://www.curacao.nu/nieuws/vakantie/42960/de-top-12-mooiste-stranden-van-curacao De top 12 mooiste stranden van Curaçao], curacao.nu (1 di februari 2026)</ref> en.wiki:Kòrsou ta dispone di un skala grandi di playanan na di su kostanan ku ta varia di bahia, boka, laguna, saliña te na laman brutu na su kosta nort, i awa di fuente. Baya Beach --> Riba mesun península tin tambe Director’s Bay i Tugboat Beach, dos otro playa popular pa buseo i snorkel.<ref name=:"1"/> Blauwbaai, Blue Bay Daaibooi Grote Knip, Kenepa Grandi Kleine Knip, Kenepa Chiki Kokomo Beach, Vaersenbaai [[Piscaderabaai]] Playa Cas Abao Playa Forti Playa Jeremi [[Playa Kalki]] [[Playa Kanoa]] [[Playa Lagun]] Playa Porto Marie Playa Santa Cruz Playa Santa Martha Santa Barbara Beach Seaquarium Beach (of Mambo Beach) Sint Michielsbaai, Boca Samí ------------------ -------------------- {{Variante|c}} {{Databox}} '''Afrohulandes''' òf hendenan hulandes pretu, ta hendenan hulandes di desendensia Afrikano Sub-Sahariano kompleto òf parsial. E mayoria di hendenan Afro-Hulandes na Hulanda ta Afro-Karibense i ta originá for di e anterior i aktual teritorionan Ultramar di Sürnam i e eks Antia Hulandes; awor Curaçao, Aruba, Bonaire, Sint Maarten, Sint Eustatius, y Saba. Tambe tin un poblashon migrante signifikante for di Cabo Verde, Ghana, Nigeria, Somalia, Angola, Eritrea, i otro komunidatnan afrikano di imigrantenan mas resien. == Mira tambe == * [[Afrokaribense]] * [[Afrokurasoleño]] * [[Afroamerikano]] {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid = |titulo= }} {{References}} }} [[:Kategoria:Hulanda]] ----------------- '''Francio Guadeloupe''' (Aruba, 1971) is een Arubaans-Nederlandse sociaal en cultureel antropoloog en ontwikkelingssocioloog. Zijn onderzoek richt zich op nationale identiteit, culturele diversiteit, religie, koloniale machtsverhoudingen en klimaatvraagstukken in het Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden. Hij is verbonden aan het Koninklijk Instituut voor Taal-, Land- en Volkenkunde (KITLV) en de Universiteit van Amsterdam (UvA). == Leven en werk == Guadeloupe werd geboren en groeide op op Aruba. In 1986 nam hij als zanger (“Surprise Kid”) deel aan een jeugdcarnavals- en calypsowedstrijd, waar hij de tweede plaats behaalde. Een jaar later nam hij opnieuw deel aan het calypsofestival voor volwassenen. Op achttienjarige leeftijd verhuisde hij naar Nederland. Daar werkte hij als opbouwwerker en studeerde hij culturele antropologie en ontwikkelingsstudies aan de Radboud Universiteit Nijmegen. In 1999 behaalde hij een masterdiploma in ontwikkelingssociologie. Zijn scriptieonderzoek richtte zich op Afro-Braziliaanse religies, waaronder candomblé en umbanda, in Rio de Janeiro en Salvador da Bahia (Brazilië). Naar aanleiding van dit onderzoek publiceerde hij twee boeken over Afro-Braziliaanse cultuur en religie. In 2006 promoveerde Guadeloupe in de sociale en culturele antropologie aan de Universiteit van Amsterdam. In zijn academische loopbaan was hij verbonden aan verschillende Nederlandse universiteiten. ===Academische loopbaan=== Guadeloupe was onder meer werkzaam als senior onderzoeker bij het KITLV. Hij diende gedurende vier jaar als president van de University of St. Martin (USM) op het bi-nationale eiland Sint Maarten/Saint Martin. Na de verwoestingen van orkaan Irma in 2017 werd de universiteit tijdelijk gesloten. Zijn onderzoek richt zich op de manier waarop populaire opvattingen over nationale verbondenheid, culturele diversiteit, religieuze identiteit en mediavorming worden beïnvloed door koloniale erfenissen en mondiale economische processen. Hij publiceerde over sociale en culturele processen op onder meer Sint Maarten, Curaçao, Aruba, Saba, Sint Eustatius, Brazilië en Nederland. In 2009 verscheen zijn monografie Chanting Down the New Jerusalem: Calypso, Christianity, and Capitalism in the Caribbean bij University of California Press. ===Leerstoel Koninkrijksrelaties=== In 2024 werd Guadeloupe benoemd tot hoogleraar Publieke Antropologie van Koninkrijksrelaties, een leerstoel ingesteld door het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK). De leerstoel is ondergebracht bij het KITLV en de Universiteit van Amsterdam. Zijn benoeming maakt deel uit van de instelling van twee nieuwe leerstoelen gericht op het Koninkrijk der Nederlanden, waarvan de andere leerstoel betrekking heeft op politicologie en bestuurskunde aan de Universiteit Leiden. In 2026 aanvaardde hij het ambt met een inaugurele rede over Koninkrijksrelaties. Onderzoek en thematiek Guadeloupe onderzoekt onder meer: processen van nationale en culturele identiteitsvorming religieuze praktijken en popular culture in postkoloniale samenlevingen koloniale racialisering en sociale ongelijkheid klimaatverandering en maatschappelijke adaptatie in het Caribisch gebied Hij is tevens betrokken bij onderzoeksprojecten naar duurzame en inclusieve oplossingen voor sociale adaptatie aan klimaatuitdagingen in het (Nederlandse) Caribisch gebied. --------- {{Variante|a}} {{infobox persona | variante = a | tipo = cientifico | nomber = Francio Guadeloupe | ofishi = antropologo social y cultural, sociologo di desaroyo | imagen = | descripcion = | fecha nacemento = | luga nacemento = | fecha fayecimento = | luga fayecimento = | alma mater = [[Universidat Radboud|Universidad Radboud]] <br>[[Universidat di Amsterdam|Universidad di Amsterdam]] (UvA) | promotor = | disciplina = antropologia cultural | investiga = Caribe Hulandes, [[Latinoamérika|Latino America]] | conoci pa = | distincion = }} '''Francio E. Guadeloupe''' (☆ [[1971]] na [[Aruba]]), ta un antropologo, sociologo y Antianista Arubano-Hulandes. Su investigacion ta enfoca riba identidad, nacionalidad, religion, medio di comunicacion, racismo colonial y globalisacion, cu un interes special den [[Karibe Hulandes|Caribe Hulandes]] y [[Latinoamérika|Latino America]]. == Bida y carera == Francio Guadeloupe a nace y lanta na Aruba. Na 1986 el a participa bou di e nomber artistico "Surprise Kid" como cantante den e concurso hubenil di [[Calypso]] na [[Club Boneriano]], unda el a termina na di dos luga.<ref>{{citeer web|titel=Onder grote publieke belangstelling|werk=[[Amigoe]]|datum=1986-01-22|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2026-02-23|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010641607:mpeg21:p005}}</ref> Un aña despues el a bolbe participa den e concurso, version pa adulto: [[Aruba Caiso & Soca Monarch Festival|Aruba Calypso Contest]].<ref>{{citeer web|titel=Voor de calypso-wedstrijd|werk= [[Amigoe]]|datum=1987-01-26|bezochtdatum=2026-02-23|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010641917:mpeg21:p005}}</ref> Na edad di diesocho aña Guadeloupe a muda pa [[Hulanda]]. El a traha como opbouwwerker (trabou social di comunidad) y a sigui estudio di [[antropologia kultural|antropologia cultural]] y estudio di desaroyo na [[Universidat Radboud|Universidad Radboud]] na [[ Nijmegen]]. Na 1999, el a obtene e grado di [[maestria|master]] den sociologia di desaroyo, cu un tesis riba e cultonan Afrobrasilero ''Candomblé'' y ''Umbanda'' na [[Rio de Janeiro]] y [[Salvador|Salvador da Bahia]] ([[Brasil]]). Na 2006 Guadeloupe a completa su doctorado (PhD) den antropologia social y cultural na [[Universidat di Amsterdam|Universidad di Amsterdam]] (UvA). Su trabou doctoral tabata relaciona cu e proceso di globalisacion y e buskeda pa pertenencia (“belonging”) den comunidadnan Caribense.<ref>https://framerframed.nl/en/mensen/francio-guadeloupe/</ref> ===Carera academico=== Guadeloupe a traha na diferente universidad grandi na Hulanda y ta afilia como investigado senior na Koninklijk Instituut voor Taal-, Land- en Volkenkunde (KITLV). El a ser nombra tambe profesor y investigado na Universidad di Amsterdam. Entre 2013 i 2017 (aproximadamente) el a sirbi como presidente di University of St. Martin (USM) na [[Philipsburg]], [[Sint Maarten]]. Su periodo como presidente a keda termina despues di horcan Irma (2017), cu a forsa e cierre temporario di e institucion. Den e periodo aki su investigashon tabata concentra riba: * Nocionnan popular di pertenencia nacional. * Diversidad cultural y identidad religioso. * Influencia di capital global y racismo colonial. * Representacion di berdad den medionan di comunicacion. El a haci investigacion comparativo na [[Sint Maarten]]/[[Sint Maarten (Fransia)|Saint Martin]], [[Kòrsou|Corsou]], Aruba, [[Saba]], [[Sint Eustatius]], Brasil y Hulanda. Actualmente, su investigacion ta inclui estudio riba e reto climatico den Caribe Hulandes, cu un enfoke riba cultura popular y herensia cultural. === Catedra di Relacionnan di Reino === Na mei 2024, Ministerio di Asuntonan Interno y Relacionnan di Reino (BZK) di Hulanda a anuncia e establecemento di dos catedra nobo pa estudio di relacionnan di [[Reino Hulandes|Reino]]. [[Universidat di Leiden|Universidad Leiden]] y KITLV/Universidad di Amsterdam a wordo selecciona como institucionnan anfitrion y Francio Guadeloupe a wordo nombra como titular di e catedra ''Publieke Antropologie van Koninkrijksrelaties'' pa KNAW/KITLV/UvA.<ref>[https://www.rijksoverheid.nl/actueel/nieuws/2024/05/23/ministerie-van-bzk-vestigt-twee-nieuwe-leerstoelen-voor-het-koninkrijk Ministerie van BZK vestigt 2 nieuwe leerstoelen voor het Koninkrijk], Rijksoverheid (23 di mei 2024)</ref> Su discurso inaugural di aceptacion oficial di e catedra lo tuma luga dia 12 di mart 2026.<ref>[https://www.thepeoplestribunesxm.com/articles/francio-guadeloupe-officially-accepts-chair-of-kingdom-relations-with-inaugural-lecture-on-march-12 Francio Guadeloupe officially accepts chair of Kingdom Relations with inaugural lecture on March 12], The people's Tribune (18 di februari 2026).</ref> == Publicacionnan (seleccion) == *Francio Guadeloupe (1999). ''A Vida e uma Dança: the Candomblé through the lives of two Cariocas''. Nijmegen: CIDI. *F. E. Guadeloupe & M. Milder (1999). ''Dansen om te Leven: over Afro-Braziliaanse spiritualiteit en cultuur.'' Heeswijk: Dabar-Luyten. *F. E. Guadeloupe (2009). ''Chanting down the new Jerusalem: Calypso, Christianity, and Capitalism in the Caribbean'' (The anthropology of Christianity). Berkeley, CA: University of California Press. *F. E. Guadeloupe (2013). ''Curaçaoans on the question of home: the lure of autochthony and its alternatives''. Den: L. Lewis (Ed.), ''Caribbean sovereignty, development and democracy in an age of globalization'' (pag. 189-207). New York: Routledge. *F. E. Guadeloupe & V. A. de Rooij (2014). ''Pimping and the deconstruction of the natural: a perspective from Saint Martin and Sint Maarten (SXM)''. Den: ''Women's Studies International Forum, 43'', 5-12 *F. E. Guadeloupe (2015, september 10). ''The New Black Peter is the Refugee washing up on the shores of Fortress Europe''.<ref>{{Cite web|title = The New Black Peter is the Refugee washing up on the shores of Fortress Europe|url = http://sxmislandtime.com/index.php/front-page-headliners/34071-the-new-black-peter-is-the-refugee-washing-up-on-the-shores-of-fortress-europe.html|website = sxmislandtime.com|access-date = 2015-11-24|archive-date = 2015-11-25|archive-url = https://web.archive.org/web/20151125121956/http://sxmislandtime.com/index.php/front-page-headliners/34071-the-new-black-peter-is-the-refugee-washing-up-on-the-shores-of-fortress-europe.html|url-status = }}</ref> ''Sint Maarten Island Times'' {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Guadeloupe, Francio}} [[:Kategoria:Hende]] [[:Kategoria:Karibe Hulandes]] [[:Kategoria:Aruba]] ------------ Guadeloupe a traha na diferente universidatnan grandi na Hulanda i ta afiliá komo investigador senior na Koninklijk Instituut voor Taal-, Land- en Volkenkunde (KITLV). El a ser tambe profesor i investigador na Universiteit van Amsterdam. Entre 2013 i 2017 (aproksimadamente) el a sirbi komo presidente di University of St. Martin (USM) na Philipsburg, Sint Maarten. Su periodo komo presidente a termina despues di hurakan Irma (2017), ku a forsa e sera temporariamente e institushon. Su investigashon ta konsentrá riba: Nocionnan popular di pertenensia nashonal Diversidat kultural i identidat religioso Influensia di kapital global i rasismo kolonial Representashon di berdat den medio di komunikashon El a hasi investigashon den Sint Maarten/Saint Martin, Kòrsou, Aruba, Saba, Sint Eustatius, Brasil i Hulanda. Un di su obranan mas konosí ta: Chanting Down the New Jerusalem: Calypso, Christianity, and Capitalism in the Caribbean (University of California Press, 2009) Aktualmente, su investigashon ta inkluí estudio riba reto klimátiko den e Karibe Hulandes, ku un enfoke riba kultura popular i herensia kultural. Leerstoel di Reino-relashonnan Na mei 2024, Ministerio di Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) di Hulanda a anunsia e establishemento di dos nobo leerstoelnan pa estudio di Reino-relashonnan. Universiteit Leiden i KITLV/Universiteit van Amsterdam a wòrdu selekshoná komo institushonnan anfitrion. Dr. Francio Guadeloupe a wòrdu nombrá komo titular di e leerstoel Publieke Antropologie van Koninkrijksrelaties pa KNAW/KITLV/UvA.[4] E nombramentu aki a wòrdu aprobá pa e Consehonan di Bestur di e universidatnan involukrá. Na 12 di mart 2026 el a aseptá ofisialmente e leerstoel ku un diskurso inaugural. ------------ * Guadeloupe, former dean of the University of St. Martin (USM), * Francio Guadeloupe is a senior researcher and staff member of the KITLV. A Social & Cultural Anthropologist by training, Dr. Guadeloupe has worked at all the major universities in the Netherlands. He served for four years as the President of the University of St. Martin (USM), until hurricane Irma led to the temporary closure of the institution on the bi-national island of Sint Maarten and Saint Martin. He is currently the chair of the project ‘Island(er)s at the Helm: Co-creating research on sustainable and inclusive solutions for social adaptation to climate challenges in the (Dutch) Caribbean‘. Guadeloupe’s principle areas of research have been on the manner in which popular understandings of national belonging, cultural diversity, religious identity, and mass media constructions of truth, continue to be impacted by colonial racisms and global capital. He has pursued these interests in his research and publications on social processes on the bi-national island of Saint Martin & Sint Maarten (St. Martin), Curaçao, Aruba, Saba, Sint Eustatius, Brazil, and the Netherlands. He is the author of the monograph, Chanting Down the New Jerusalem: Calypso, Christianity, and Capitalism in the Caribbean (University of California Press, 2009). Dr. Guadeloupe is currently embarking on a study of climate challenges in the (Dutch)Caribbean from a popular culture and cultural heritage perspective. Francio Guadeloupe (Aruba, 1971) kwam op zijn achttiende van de Antillen naar Nederland. Hij werkte als opbouwwerker en studeerde culturele antropologie en ontwikkelingsstudies in Nijmegen en Amsterdam. Als antropoloog is hij momenteel verbonden aan de Universiteit van Amsterdam. Ministerie van BZK vestigt 2 nieuwe leerstoelen voor het Koninkrijk Nieuwsbericht | 23-05-2024 | 16:19 Het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) vestigt 2 nieuwe leerstoelen voor het Koninkrijk. Er komt een leerstoel politicologie/bestuurskunde en een leerstoel antropologie/sociologie. De Universiteit Leiden en de Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen (KNAW), Koninklijk Instituut voor Taal-, Land- en Volkenkunde (KITLV), in samenwerking met de Universiteit van Amsterdam (UvA), zijn geselecteerd als vestigingsplaatsen voor de leerstoelen. De Universiteit Leiden zal de leerstoel politicologie/bestuurskunde bekleden en KITLV/UvA de leerstoel antropologie/sociologie.<ref>https://www.rijksoverheid.nl/actueel/nieuws/2024/05/23/ministerie-van-bzk-vestigt-twee-nieuwe-leerstoelen-voor-het-koninkrijk</ref> Leerstoelhouders De Colleges van Bestuur van de UvA en de Universiteit Leiden hebben het voorstel tot de benoeming van hun kandidaat goedgekeurd. Sociaal en cultureel antropoloog, onderzoeker dr. Francio Guadeloupe wordt de leerstoelhouder Publieke Antropologie van Koninkrijksrelaties voor de KNAW/KITLV/UvA. Dr. Wouter Veenendaal, universitair hoofddocent Vergelijkende politicologie bij het Instituut Politieke Wetenschap van de Universiteit Leiden, wordt leerstoelhouder Democratische Vertegenwoordiging in het Koninkrijk voor de Universiteit Leiden. Hij zal bij het KITLV in Leiden worden gedetacheerd. * [https://www.thepeoplestribunesxm.com/articles/francio-guadeloupe-officially-accepts-chair-of-kingdom-relations-with-inaugural-lecture-on-march-12 Francio Guadeloupe officially accepts chair of Kingdom Relations with inaugural lecture on March 12], The people's Tribune (18 di februari 2026). {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Guadeloupe, Francio}} [[:kategoria:Hende]] [[:Kategoria:Karibe Hulandes]] ---------------- {{Variante|c}} {{Databox}} [[File:0100-Hoofdgebouw-Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid 1898.tif|thumb|Edifisio prinsipal di e Eksposishon]] [[File:De vrouw in Nederlandsch Westindië (1898) (IA BNADIGKOSTBARE179).pdf|thumb|De Vrouw in Nederlandsch Westindië. Uitgegeven vanwege de Westindische Rubriekcommissie van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid. Bijeenverzameld door jhr. L.C. van Panhuijs.]] [[File:0119-Poppen in klederdrachten-Nationale tentoonstelling van Vrouwenarbeid 1898.tif|thumb|Popchinan ekshibí di Surnam i Antias den ekshibishon]] [[File:Sassa, Mulatsche vrouw-Nationale Tentoonstelling Vrouwenarbeid 1898-4681-cropped.tif|thumb|Muhe mulato di Surnam na ekshibishon]] '''''De Vrouw in Nederlandsch West-Indie''''' ta un publikashon na [[hulandes]] di 1898, kompilá pa Louis Constant van Panhuys, i publiká na okashon di e ''Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid'' (Eksposishon Nashonal di Trabou di Hende Muhé) di 1898 na [[Den Haag]]. E publikashon tabatin komo meta pa informá e públiko hulandes, i hende muhé en partikular, tokante e bida, trabou, i posishon sosial di hende muhé den e [[kolonia]]nan karibense, partikularmente [[Sürnam]] i [[Kòrsou i Dependensianan|Kòrsou]]. == Konteksto == E tomo a wòrdu publiká pa e komishon di Sekshon Antias, parti di e organisacion di e Eksposishon Nashonal di Trabou di Hende Muhé. E eksposishon aki tabata tin komo meta pa hasi labor di hende muhé visibel i pone enfasis riba nan kontribushon sosial, tantu na [[Hulanda]] komo den su kolonianan ultramar. Editor di e buki tabata L.C. van Panhuys (1869-1949), un alkalde hulandes i funshonario na Departamento di Kolonianan, kende a kompilá e diferente kontribushon i sketchnan. E publikashon a sirbi tantu komo un rekurso informativo komo un rekordatorio duradero di e partisipashon di Antias den e eksposishon. E terminologia i deskripshonnan den ''De Vrouw in Nederlandsch West-Indie'' ta reflehá e perspektiva kolonial i etnográfiko di fin di [[siglo 19|siglo diesnuebe]]. Konsepto i karakterisashonnan di gruponan di poblashon i ròlnan di género ta wòrdu konsiderá antikuá òf problemátiko den historiografia kontemporáneo. E artíkulo aki ta usa e terminologia aki solamente pa ilustrá e fuente original. -- '''Muhénan na Antillas Hulandes''' a wòrdu publiká pa e Komité di Sekshon di Indianan Oksidental komo parti di e Eksposishon Nashonal di Trabou di Hende Muhé na Den Haag na 1898. E publikashon su propósito tabata pa informá hende muhé na Hulanda tokante e bida, trabou, i posishon sosial di hende muhé den e kolonianan di India Oksidental Hulandes, partikularmente Surinaçao. E kompilashon i edishon di e kolekshon tabata kompletamente responsabilidat di Louis Constant van Panhuys, kende a trese huntu vários kontribushon i sketch den un solo obra amplio. Aunke a institui subcomisionnan na Surinam y Curaçao pa sostene e exposicion localmente y colecta materialnan, e contenido y structura di e coleccion ta completamente responsabilidad di Van Panhuys. E subkomishonnan asina a hunga un ròl organisatorio i ta prinsipalmente di importansia kontekstual pa e kuadro institushonal di e publikashon. --- == Kontenido == E buki ta konsistí di vários kapítulo temátiko. E kapítulo di apertura ta duna konseho práktiko pa hende muhé [[Oropa|oropeo]] ku saliendo for di Hulanda kier establesé nan mes den e kolonianan di Karibe. E ta trata kondishonnan di bida, tareanan di kas i etiketa sosial. E siguiente kapítulonan ta ofresé un deskripshon general di e teritorio, [[poblashon]] i kultura di Sürnam i e islanan di Karibe denter di e imperio kolonial hulandes. Tambe e buki ta kontené datonan estadístiko riba enseñansa na Sürnam. Por ehèmpel, e ta menshoná ku na 1896 e kolonia tabatin 54 skol ku 7.139 studiante, inkluyendo 3.453 mucha muhé. Tambe ta pone atenshon na introdukshon di enseñansa obligatorio na 1877 i na inisiativanan manera e banko di spar pa skol, ku a keda introdusí na 1882. === Hende muhé den e kolonianan === Mayoria di e volúmen ta dediká na e posishon i aktividatnan di hende muhé. Lo siguiente ta wòrdu deskribí susesivamente: * hende muhé di poblashonnan urbano i rural na Sürnam; * hende muhé referí na nan den e publikashon komo Bush Negresses (awendia referí na nan komo hende muhé Maroon); * hende muhé di komunidatnan indígena. E outornan ta deskribí práktikanan di kuido, kriansa di yu, nutrishon i trabou, inkluyendo agrikultura, trabou di kas i komersio. Tambe nan a trata profesionnan di hende muhé manera edukadó, enfermero, labado di paña, komersiante, i portero. == Resepshon == E publikashon a risibí resensianan positivo den prensa hulandes na 1898. Artíkulonan den korant a elogiá e obra komo informativo i aksesibel i a enfatisá ku e tabata kontené detayenan ku tabata poko konosí bou di e públiko hulandes. E revisornan a konsiderá e kolekshon un kontribushon eksitoso na e ophetivonan di e eksposishon, esta oumentá konosementu tokante labor di hende muhé i kompromiso sosial, inkluso pafor di Hulanda. == Signifikado == E publikashon ta wòrdu konsiderá un dokumento kultural i sosial oportuno. E ta ofresé bista riba puntonan di bista kolonial riba hende muhé, trabou i kuido, i ta konstituí un fuente balioso pa investigashon riba relashonnan di género kolonial, práktikanan di kriansa i formanan di organisashon sosial di antaño na Sürnam i Kòrsou. [[:Kategoria:Karibe Hulandes]] [[:Kategoria:Historia]] ----- '''De Vrouw in Nederlandsch West-Indie''' was een boekuitgave bestemd voor [[Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid 1898|Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid]] in 1898, en welk inhoud bijeenverzameld werd door [[Louis Constant van Panhuys]]. == Achtergrond == De vrouw in Nederlandsch West-Indië, uitgegeven van wege de West-Indische Rubriek-commissie van de [[Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid 1898|Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid]], bijeenverzameld door jhr. L. C. van Panhuys. De West-Indische Rubriekcommissie van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid heeft een boekje uitgegeven, getiteld „De vrouw in Nederlandsch West-Indië”. Dit werkje, dat een heel aardig denkbeeld geeft van het leven en werken der vrouwen in de beide koloniën Suriname en Curacao, bestaat uit verscheidene schetsen, die bijeenverzameld zijn door jhr. L. C. van Panhuys. Het doel der uitgave is de belangstelling in onze schoone West-Indische koloniën aan te wakkeren en de vrouwen, speciaal die betrekking hebben met West-Indië, op te wekken tot betere kennismaking met alles wat land en volk der koloniën betreft, terwijl het tevens een blijvende herinnering is aan het doel der tentoonstelling. == Inhoud == In het eerste hoofdstuk wordt aan Europese dames die uit het moederland naar de West vertrekken, adviezen verstrekt, terwijl het tweede en derde hoofdstuk een beschrijving wordt gegeven van land en volk van Suriname en de verschillende Caribische eilanden. In het overig gedeelte van het werkje wordt speciaal gehandeld over de aard, de positie en de werkzaamheden van vrouwen. Achtereenvolgens krijgen we een schets van de vrouw uit het volk in Suriname, de bosnegerin en de Indiaanse vrouw. {{Appendix}} ''De Vrouw in Nederlandsch West‑Indië'' is een bundel uitgegeven ter gelegenheid van de [[Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid]], welke in 1898 in [[Den Haag]] plaatsvond. De bundel werd samengesteld door jhr. L. C. van Panhuys namens de West‑Indische Rubriekcommissie. De publicatie had een tweeledige doel: enerzijds de belangstelling van vrouwen in Nederland te wekken en te stimuleren voor de koloniën Suriname en Curaçao, en anderzijds als een blijvende herinnering aan de expositie zelf. ==Achtergrond== Samenkomst en doel De bundel is uitgegeven door de West-Indische Rubriekcommissie, onderdeel van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid. De redactie vond plaats onder auspiciën van jhr. L. C. van Panhuys. Doelstelling: *Vrouwen uit Nederland kennis laten maken met het leven en werk van vrouwen in de West-Indische koloniën. *Een blijvende aandenken bieden aan het thema-onderdeel van de tentoonstelling. 📝 Inhoud Hoofddeel I Adviezen voor Europese vrouwen die overwegen naar de koloniën te verhuizen. Hoofddeel II & III Algemeen beeld van land, cultuur en bevolking in Suriname en diverse Caribische eilanden. Specifieke portretten van vrouwen uit de koloniën De Surinaamse ‘bosnegerin’ met details als borstvoeding en traditionele voedingspraktijken. „…zij zoogt haar kind, maar geeft het ook bananenmeelpap (‘gongote’) zodat de baby zich niet meer kan bewegen …” Van Panhuys vergelijkt deze gewoonte met Nederlandse vrouwen die jenever gebruikten om hun baby te kalmeren (p. 32). De Indiaanse vrouw Algemene positie en taken van vrouwen uit de volks- en plattelandsgemeenschappen, waaronder onderwijs, zorg en landbouw. Beroepsleven van vrouwen Vrouwen als onderwijzeressen, verpleegsters en vooral landbouwers — op plantages én eigen gronden. Onderwijs in Suriname (1877 leerplicht, 1896: 54 scholen, 7.139 leerlingen, waaronder 3.453 meisjes). Schoolspaarbank (geïntroduceerd 1882 – populair bij leerlingen). Overige beroepen: wasvrouw, koopvrouw, lastdraagster. ==Belang van de publicatie== Cultureel en sociaal document: biedt unieke, tijdgebonden inkijk in de levens- en arbeidsomstandigheden van vrouwen in koloniaal Suriname en Curaçao. Voorlichting en propaganda: bedoeld om vrouwen uit de metropool te informeren én te werven voor verbinding met de koloniën. Historische bron: waardevol voor onderzoek naar koloniale genderrollen, dagelijkse zorgpraktijken en vroege sociale interventies zoals onderwijs en spaarbanken. ==Suggesties voor afronding== Overweeg nog een kort slot waarin je de publicatie plaatst in zijn tijdgeest (burgerlijke moraal rond 1900, koloniale verhoudingen, rol van georganiseerde vrouwenbewegingen). ----- ==Nabeschouwing== === Het perspectief van de vrouw in West-Indië === Hoewel De vrouw in Nederlandsch West-Indië werd samengesteld door jhr. Louis Constant van Panhuys en gericht was op bezoekers van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid in 1898, biedt het werk ook waardevolle informatie over de beleving van arbeid, zorg en onderwijs vanuit het perspectief van vrouwen in de West-Indische koloniën, met name Suriname en de Nederlandse Antillen. === Zelfstandigheid en arbeidsethos === Vrouwen in de koloniën waren actief in de landbouw, zowel op plantages als op eigen grond. Ze verrichtten zwaar fysiek werk en droegen aanzienlijk bij aan de lokale economie. Volgens het boek schroomden deze vrouwen niet voor het "zwaarste werk" en was hun arbeid van onmiskenbaar belang voor het gezinsinkomen.[1] === Zorg en culturele tradities === De publicatie beschrijft ook moeders en zorgverleners, met onder meer aandacht voor het zogen en voeden van kinderen. Een voorbeeld is de bosnegerin, die naast borstvoeding gebruik maakte van traditionele pap zoals "gongote" om baby's te voeden. Dit gebeurde soms zo intensief dat baby's nauwelijks konden bewegen. Hoewel het lokale gebruik door koloniale autoriteiten werd afgeraden, toont het een zelfstandige vorm van zorg en kennis.[1] === Onderwijs en emancipatie === In Suriname werd al in 1877 leerplicht ingevoerd. Het boek noemt 54 scholen met ruim 7000 leerlingen in 1896, waarvan 3453 meisjes.[1] Vrouwen werkten als onderwijzeres en stimuleerden scholing, waarmee ze een centrale rol speelden in de opvoeding en intellectuele ontwikkeling van de gemeenschap. === Economische diversiteit === West-Indische vrouwen waren niet enkel werkzaam als landbouwers of onderwijzers, maar ook als wasvrouw, koopvrouw, verpleegkundige of draagster. Deze economische veelzijdigheid weerspiegelt hun belangrijke maatschappelijke rol.[1] Ondanks de paternalistische toon biedt het boek een uniek inkijkje in het leven van vrouwen in de koloniën. Hun arbeid en maatschappelijke betrokkenheid verdienen erkenning als fundamenteel onderdeel van de koloniale geschiedenis. == Bronnen == [1] L.C. van Panhuys, De vrouw in Nederlandsch West-Indië (1898). Uitgegeven door de West-Indische Rubriekcommissie van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid. Digitale versie beschikbaar via Delpher.nl. ---------- ==[[Louis Constant van Panhuys]]<ref>https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB19:000903142:mpeg21:a00008|werk=Dagblad van Zuid-Holland en 's Gravenhage|titel=Wetenschap|datum=19 juli 1898</ref>== [[Bestand:De vrouw in Nederlandsch Westindië (1898) (IA BNADIGKOSTBARE179).pdf|thumb|De Vrouw in Nederlandsch Westindië. Uitgegeven vanwege de Westindische Rubriekcommissie van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid. Bijeenverzameld door jhr. L.C. van Panhuijs.]] De vrouw in Nederlandsch West-Indië, uitgegeven van wege de West-Indische Rubriek-commissie van de [[Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid 1898|Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid]], bijeenverzameld door jhr. L. C. vanPanhuys. De West-Indische Rubriekcommissie van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid heeft een boekje uitgegeven, getiteld „De vrouw in Nederlandsch West-Indië”. Dit werkje, dat een heel aardig denkbeeld geeft van het leven en werken der vrouwen in de beide koloniën Suriname en Curapao, bestaat uit verscheidene schetsen, die bijeenverzameld zijn door jhr. L. C. van Panhuys. Het doel der uitgaveis de belangstelling in onze schoone West-Indische koloniën aan te wakkeren en de vrouwen, speciaal die betrekking hebben met West-Indië, op te wekken tot betere kennismaking met alles wat land en volk der koloniën betreft, terwijl het tevens een blijvende herinnering is aan het doel der tentoonstelling. Het eerste hoofdstuk bevat eenige raadgevingen aan Europeesche dames die naar de West vertrekken, terwijl in het tweede en derde hoofdstuk een beschrijving wordt gegeven van land en volk van Suriname en de verschillende eilanden. In het overig gedeelte van het werkje wordt speciaal gehandeld over den aard, de positie en de werkzaamheden der vrouwen. Achtereenvolgens krijgen we een schets van de vrouw uit het volk in Suriname, de boschnegerin en de Indiaansche vrouw. Deze schetsen bevatten bijzonderheden, die stellig weinig of niet bekend zijn. Zoo lezen wij op pag. 32, „de boschnegerin zoogt haar kind altjjd zelf, doch houdt er bovendien nog een eigenaardige voedingsmethode op na, die ook onder de beschaafde negerinnen nog wel in zwang is, hoewel bv. de politie te Paramaribo het tegengaat, het zoogenaamde K e m ti-p i k i e n. Het kind wordt dan namelijk zoo volgegoten met bananenmeelpap (gongote) dat het zich niet meer kan verroeren en het buikje gespannen staat als een trom.” Wat de reden van deze meer dan overdadige spijziging is wordt niet vermeld, we veronderstellen dat het een middel is om de kleinen zoet te houden, zooals in ons vaderland sommige vrouwen uit ’t volk hun zuigelingen wel stil houden met een teugje jenever. De laatste hoofdstukken zijn gewijd aan de werkzaamheden der West-Indische vrouwen. De vrouwen aldaar zijn hoofdzakelijk onderwijzeressen, pleegzusters of landbouwsters. De laatstgenoemden zijn natuurlijk het talrijkst. Deze landbouwsters werken op plantages of op hun eigen grondjes en zien niet op tegen het zwaarste werk. Ook aangaande het onderwijs in de WestIndische koloniën bevat het boekje interessante mededeelingen. Reeds in het jaar 1877 is de leerplicht in Suriname ingevoerd. Deze kolonie bezat in December 1896 54 scholen met 7139 leerlingen, waarvan 3453 meisjes. In 1882 heeft men in Suriname een schoolspaarbank ingevoerd, waarvan een druk gebruik wordt gemaakt. Behalve door de reeds genoemde beroepen voorzien de vrouwen in haar onderhoud als waschvrouw, koopvrouw, lastdraagster enz. Wij hopen, dat het boekje in veler handen moge komen en dat het moge bijdragen om de kennis te vermeerderen van onze, bij het publiek nog zoo weinig bekende West-Indische koloniën en vooral dat de vrouwen ook hier haar zegenrijken invloed zullen doen gelden en meewerken tot den bloei van deze schoone gewesten. {{Appendix}} [[:Kategoria:Karibe Hulandes]] ------------ {{Variante|c}} {{Databox}} '''Ocho dia''' ta un antiguo rito di luto na Aruba, Kòrsou i Boneiru, ku ta sostene famia i amigunan di defuntu den nan proseso di luto. Tabatin un tempu na Kòrsou i Boneiru ku e defuntunan tabata wòrdu rekordá no solamente ku un Misa, pero ku ocho dia di orashon, kanto, kuenta, i komunion. Pa ocho dia, e komunidat a reuní — no solamente pa yora, pero pa ofresé sosten. Famia i amigunan a wòrdu sostené den nan proseso di luto: ku orashon, kantika, rekuerdo i brasa, e alma di e defuntu tambe a wòrdu eskoltá pa e bida despues di morto. E ritual aki tabata wòrdu yamá Ocho Día. Despues cu dera e defunto ta cuminsa cu e “ocho dia”. Esaki ta un periodo di luto di ocho dia, durante cua esnan cu a keda den luto ta reuni diariamente. Bou di guia di un intersesor, ta hasi orashon pa e defuntu i su sernan kerí. Un sirbishi di konmemorashon ta wòrdu tené 40 dia despues di e morto, i tambe anualmente riba e aniversario di e morto. Den Iglesia Catolico Romano, ademas di e dia di recuerdo anual aki, e famia por pidi un misa mensual pa e defunto.<ref>[https://www.rememberme.nl/inspiratie/blogs-van-judith-sandriman/rituelen-bij-een-begrafenis-op-curacao Rituelen bij een begrafenis op Curaçao]</ref> De negendenacht (novena= Ninth Night) ceremonie op Jamaica toont overigens inderdaad overeenkomst met de curacaose "ocho dia".<ref><ref></ref>VOLKSKUNDE. "Amigoe". Curaçao, 05-09-1980, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 19-12-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010640155:mpeg21:p017</ref> --- Er was een tijd op Curaçao en Bonaire waarin de overledene niet alleen werd herdacht met een mis, maar met acht dagen van gebed, zang, verhalen en verbondenheid. Acht dagen lang kwam de gemeenschap bijeen—niet alleen om te rouwen, maar om te begeleiden. De familie en vrienden werden ondersteund in hun rouwproces: met gebed, zang, herinnering, en omarming werd ook de ziel van de overledene begeleid naar het hiernamaals. Dat ritueel heette Ocho Día. Dit ritueel, ontstaan uit de ontmoeting tussen Afrikaanse spirituele tradities en het katholieke geloof, was veel meer dan folklore. Het was een daad van geestelijke zeggenschap. Wat de kerk niet kon bieden, gaf de gemeenschap zichzelf: troost, structuur, en een plek voor de ziel om haar weg te vinden. De Ocho Día, met haar gezangen in een vermenging van Papiaments en Latijn, de overdracht van culturele identiteit via verhalen over West-Afrikaanse mythische figuren zoals de spin Nanzi, gezongen litanieën, een eigen vormgegeven liturgie van gebeden, en het kantelen van het altaar op de achtste dag (Ocho di Yukán)—dat was hun manier om trouw te blijven aan hun wortels én aan hun geloof. Vandaag de dag is dit ritueel vrijwel verdwenen. Al twintig jaar is er geen gedocumenteerde viering meer. Uitvaarten worden nu tot in de puntjes geregisseerd door begrafenisondernemers, naar Europees model. In tegenstelling tot vroeger, waar een uitvaart veel meer was dan een kort moment van condoleren of een drive-thru, of het volgen van de dienst via een YouTube-link, is afscheid nemen verarmd tot een haastig en afstandelijk ritueel. De zinsnede “geen rouwbeklag aan huis” klinkt inmiddels als een mantra in overlijdensberichten. ------- Bob Harms: De ocho dia, een rouwritueel van acht dagen op Aruba, Bonaire en Curaçao, was veel meer dan alleen een religieuze bijeenkomst. Het was een levendig sociaal evenement, doordrenkt van culturele tradities die hun oorsprong vinden in West-Afrika en de diaspora. Ondanks pogingen van de Rooms-Katholieke Kerk om deze ‘afwijkende’ gebruiken te onderdrukken, hield de gemeenschap stand en gaf het rouwproces zo een unieke, eigen invulling. Tijdens dit achtdaagse ritueel nam een voorzanger, de resadó, de leiding. Hij zong litanieën, een mix van Papiaments en Latijn. De aanwezigen zongen mee met de kantikanan di Ocho Dia, liederen speciaal voor dit ritueel, en de kantikanan di Dum Ve, verbasterde Gregoriaanse gebedsliederen. Ook op de laatste ochtend, wanneer het altaar werd afgebroken, werden er speciale liederen gezongen, de kantikanan di Jukán. ---- Na de uitvaart is er een rouwperiode die acht dagen duurt. In deze dagen worden er litanieën (gebeden) voorgelezen door een vrouw die ouder is dan 50. Ze vraagt God om de overledene onder zijn hoede te nemen en de nabestaanden te troosten. Tijdens deze ‘ocho dia’ geven naasten en familie alle ruimte aan hun emoties. Vooral op de achtste dag nemen ze de tijd om na te praten over de dingen die de overledene heeft gezegd en hoe hij of zij zich heeft voorbereid op de dood. De ramen worden opengezet zodat de geest kan vertrekken. ---- Het is een perfect voorbeeld van ''syncretisme'': het samenvoegen van verschillende culturele en religieuze elementen. Hoewel de periode van acht dagen ook in het christendom voorkomt (denk aan de besnijdenis van Jezus na 8 dagen), is de uitwerking (de ceremonies, muziek, dans) sterk beïnvloed door de Afrikaanse wortels en de 'survival' van voorouderlijke tradities na de slavernij, steltDBNL - Digitale Bibliotheek voor de Nederlandse Letteren. {{Appendix}} --------------- {{Databox}} [[File:General Official Minimum Wage by Territory as of February 2023 in US Dollars (2).png|thumb|300px|Mapa di salario minimo segun teritorio na februari 2023 den USD]] E '''salario mínimo''' ta e montante mas abou ku un dunadó di trabou ta legalmente obligá di paga un empleado. Un salario mínimo por wòrdu ekspresá komo un salario pa ora, pa luna òf pa siman. Semper e ta wòrdu ekspresá komo un salario brutu, ekskluyendo belasting i kontribushonnan di seguro sosial. Dentro di Union Europeo, 22 di e 27 estadonan miembro tin un salario minimo. E sinku paisnan di UE ku no tin un salario mínimo ta Austria, Dinamarka, Finlandia, Suesia i Italia. E paisnan aki, inkluyendo Noruega i Suisa, ta laga e fiho di salario mínimo na organisashonnan di dunadó di trabou i empleado. es.wiki: Salario mínimo, salario mínimo, òf salario mínimo ta e montante mínimo di remunerashon ku un dunadó di trabou ta obligá pa lei pa paga su empleadonan pa e trabou ku nan a hasi durante un periodo determiná. E suma aki no por wordo baha ni pa acuerdo colectivo ni individual. Un salario mínimo ta eksistí den mas ku 90% di e estadonan miembro di e Organisashon Internashonal di Trabou (ILO).[1] E regulashon aki a wòrdu establesé pa promé biaha na Australia i New Zealand den siglo 19.[2] Kada pais tipikamente ta establesé e normanan legal ku ta regulá e salario mínimo i e mekanismonan pa determiná su montante periodikamente, normalmente anualmente. Regulashonnan di salario mínimo, ku nan diferensianan, ta presente den kasi tur pais rònt mundu, i nan ophetivo, eksplísito òf nò, ta pa redusí desigualdat di salario. Den añanan resien, vários pais a reformá nan polítika di salario mínimo komo kontesta na e oumento di kosto di bida i preshon sosial pa garantisá un entrada desente. Algun gobièrnu a opta pa konektá e salario mínimo na e konsepto di un “salario di bida,” komprondé komo un salario ku ta kubri e nesesidatnan básiko di un individuo òf famia, inkluyendo kuminda, bibienda, edukashon i kuido di salú. Paisnan manera Alemania,[3] Sur Korea, Chile,[4] i New Zealand a implementá oumentonan signifikante, miéntras ku na Merka tabatin un tendensia pa oumentá e salario mínimo na nivel estatal i munisipal den ousensia di konsenso federal. Ademas, organisashonnan manera Organisashon Internashonal di Trabou (ILO) i Programa di Desaroyo di Nashonnan Uni (UNDP) a promové kuadro pa evaluá e impakto di e salario mínimo riba redukshon di pobresa i desigualdat, resaltando e importansia di ahusta e montantenan aki periodikamente i segun kriterionan ekonómiko i sosial. Salario mínimo, salario mínimo, òf salario mínimo ta e montante mínimo di remunerashon ku un dunadó di trabou ta obligá pa lei pa paga su empleadonan pa e trabou ku nan a hasi durante un periodo determiná. E suma aki no por wordo baha ni pa acuerdo colectivo ni individual. Un salario mínimo ta eksistí den mas ku 90% di e estadonan miembro di e Organisashon Internashonal di Trabou (ILO).[1] == Caribe Hulandes == * 1947 - invoering Loonregeling 1946 (P.B. 1947, no. 2), * 1972 - Landsverordening minimumlonen (P.B. 1972, no. 110) 1 oktober 1972 e Ordenansa Salario Minimo a drenta na vigor na Antias Hulandes.<ref>Advertentie. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 30-09-1972, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 03-09-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010461412:mpeg21:p006</ref> {{Appendix}} LANDSVERORDENING van 31 mei 1972 houdende nieuwe regelen inzake minimumlonen Citeertitel Landsverordening minimumlonen Vastgesteld door Gouverneur van de Nederlandse Antillen Onderwerp maatschappelijke zorg en welzijn Eigen onderwerp arbeidsregelgeving Opmerkingen met betrekking tot de regeling Deze verordening vervangt de Loonregeling 1946 (P.B. 1947, no. 2), -------- The minimum wage history in the Dutch Caribbean is tied to the islands' individual statuses, with a significant shift in the Caribbean Netherlands (Bonaire, Sint Eustatius, Saba) towards higher, federally regulated minimum wages starting in the 2010s, aiming for a dignified existence. Other islands, like Aruba, also adjusted their minimum wages in recent years, while the overall trend shows efforts to raise wages to improve socio-economic conditions, though this can create competitive pressure compared to other Caribbean nations. The minimum wage in the Dutch Caribbean is set separately for each island, with the highest recent rates being $1,750 per month in the Caribbean Netherlands (Bonaire, St. Eustatius, and Saba) as of July 1, 2024, and AWG 2,007.05 per month in Aruba as of January 1, 2025. The Caribbean Netherlands' minimum wage is adjusted annually based on the consumer price index. -------------- {{Variante|c}} {{infobox persona| variante =c | nomber = Mary Gertrude Johnson | ofishi = | tata = Peter Hassell | mama = Esther Lovell Johnson }} '''Mary Gertrude Johnson''' (☆ [[1854]] na Zions Hill – † [[1939]] na [[Saba]]), tambe konosí komo ''Mary Gertrude Hassell'', tabata un edukadó prominente i un pionero den promoshon di e arte tradishonal di [[kanchi sabano]] riba e isla di [[Saba]]. El a duna les i popularisá e téknika di obra ku hilo habri, ku despues a bira un di e produkto artístiko i ekonómiko mas importante di e isla. Segun folklorista Eric Eliason, “kisas e ta e persona mas honrá den historia di e isla.”<ref>Eliason, Eric A. (2024). "[https://www.google.nl/books/edition/Handbook_of_Gender_Studies_in_the_Dutch/aBcEEQAAQBAJ?hl=nl&gbpv=1&dq=Mary+Gertrude+Hassell+Johnson&pg=PA524&printsec=frontcover Saba Lace: History, Culture and Art]", in: ''Handbook of Gender Studies in the Dutch Caribbean'', p. 522-534, citaat op p. 524.</ref> == Biografia == Mary Gertrude Johnson a nase na Zions Hill (den e tempu ei konosí komo Hell’s Gate) komo yu muhé di Esther Lovell Johnson i Peter Hassell. Su famia tabatin un posishon respetá den komunidat i su mayornan tabatin medio finansiero sufisiente pa mand’é pa estudio na [[Caracas]], [[Venezuela]] na komienso di añanan 1870. Pa un periodo Johnson a biba den un internado katóliko, kaminda soeurnan di e konvento tabata duna enseñansa, inkluso na manera tradishonal.<ref>A unique form of needlework: “Saba Lace”— A time honored craft by Will Johnson. "Amigoe". Curaçao, 20-12-1985, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 31-07-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643321:mpeg21:p068</ref> Durante su estadia na Venezuela, el a siña for di e yu muhénan di e elite venezolano kon pa traha obra ku hilo habri den estilo ajour, ku despues a bira konosí na Saba komo kanchi spaño.<ref>https://thesabaislander.com/2021/02/06/the-chronological-history-of-saba/ The Chronological History of Saba], Saba Islander (2 di yuni 2021)</ref> <ref name=":0">Eliason, Eric A. (2024). "[https://www.google.nl/books/edition/Handbook_of_Gender_Studies_in_the_Dutch/aBcEEQAAQBAJ?hl=nl&gbpv=1&dq=Mary+Gertrude+Hassell+Johnson&pg=PA524&printsec=frontcover Saba Lace: History, Culture and Art]", in: Handbook of Gender Studies in the Dutch Caribbean, p. 522-534</ref> E téknika aki lo bira e base pa e desaroyo di e arte di kanchi sabano, un forma di arte tekstil úniko pa Saba.<ref name=":1">{{Citeer boek |titel=Caribbean Women and Their Art: An Encyclopedia |achternaam=Snodgrass |voornaam=Mary Ellen |url=https://www.google.nl/books/edition/Caribbean_Women_and_Their_Art/4tCwDwAAQBAJ?hl=nl&gbpv=1&dq=Mary+Gertrude+Hassell+Johnson&pg=PA89&printsec=frontcover |datum=2019 |pagina=89-90}}</ref><ref>{{Citeer web |url=https://caribvibetv.com/learning-about-saba-lace-spiced-rum/ |titel=The Art of Saba Lace & Flavor of Spiced Rum: Saba’s Heritage |bezochtdatum=2025-07-20 |werk=Caribbean Vibrations}}</ref> Despues di a kompletá su estudio, Johnson a regresá Saba. Einan el a kasa ku James Benjamin Johnson i a kuminsá duna les na e skol katóliko lokal. E pareha a establesé nan mes na Windwardside. Inisialmente, el a sigui ku trahamentu di kanchi komo un hòbi, dunando les na algun amigu i miembro di famia, pero pronto el a kuminsá plama riba henter e isla. Gradualmente ela kuminsá duna lès, i patronchinan spesífiko pa e isla a wòrdu kreá, yamá na nòmber di nan kreadornan, manera Imelda, Sylvia i Laurentina.<ref name=":0" /><ref name=":1" /> Ku e establesementu di un servisio postal konfiabel entre Saba i mundo eksterno na 1884, e posibilidat pa bende kanchi via pòst a habri un fuente nobo di ingreso pa hopi famianan. Pa tempu di Prome Guera Mundial, un di kada dies habitante tabata inbolbí den produkshon òf benta di kanchi sabano. Den e añanan 1920, ta kalkulá ku entre 30% i 40% di PIB di Saba tabata generá for di kanchi, un kontribushon sin igual pa un isla chikí.<ref name=":0" /><ref name=":1" /> Mary Gertrude Johnson a fayesé na 1939 na edat di 85 aña. Su legado sigui biba den arte, ekonomía i identidat kultural di Saba. == Homenahe == Na 1996, su aporte a wòrdu rekonosé ku un stampia postal di Antias Hulandes, ku ta mustra un imagen di dje ku un obra di kanchi na banda robes. E stampia tabata parti di un seri dediká na figuranan antiano prominente.<ref>{{Citeer web |url=https://touchstamps.com/Stamp/Details/160215/mary-gertrude-johnson-hassel-1853-1939 |titel=Stamp: Mary Gertrude Johnson Hassel (1853-1939) (Netherlands Antilles 1996) |bezochtdatum=2025-07-20 |werk=Touch Stamps}}</ref> == Mira tambe == * [[Kanchi sabano]] {{Appendix}} {{Defaultsort:Johnson, Mary Gertrude}} [[:Kategoria:Saba]] ------------ * na un Skol di Konbento. Einan ela siña kon pa traha e hilo dibuhá for di e yu muhénan di Venezolanonan elite, i a introdusí e arte na Saba kaminda e ta konosí generalmente komo obra spañó.<ref>https://thesabaislander.com/2021/02/06/the-chronological-history-of-saba/ The Chronological History of Saba], Saba Islander (2 di yuni 2021)</ref> * the past, drawn lace embroidery often produced larger pieces in the form of tablecloths, curtains, drapes, etc. Today, these larger ana more expensive items are no longer in demand and the intricate patterns of drawn lace are being used in a more decorative manner on various items of women’s and household ware such as shawls, skirts, blouses, handbags, hand¬ kerchiefs, napkins and other cloths. <ref>[https://archive.org/details/BNA-DIG-ANTILLENREVIEW-1981-08/page/n33/mode/1up?q=saban+lace&view=theater Handcraft: an industry of growing importance]Antillean Review, vol. 1 nr. 5, augustus/september 1981</ref> * Perhaps this is the reason the craft is popularly known as "Spanish work" on Saba. In 1884, the wives and daughters of Saba's seafaring men began working in earnest. In that year regular mail service connected the five-squaremile island to the outside world for the first time, thereby establising the possibility of a mailorder cottage industry. By 1898, Saba's lacemakers had become so adept that a Miss Florence Every entered an exhibition of women's handicrafts in The Hague, The Netherlands, where she received an honorable mention. Six years later, a Saban was awarded first prize in a competition in Copenhagen, Denmark, and was invited by the Danish government to spend four months in the Scandinavian country. Little by little, the industrious Saban women began exporting their delicate work, primarly to customers in the United States. The method by which they obtained the names of potential clients illustrates typical Saban ingenuity. Lacemakers would copy the addresses of American companies from the boxes of merchandise that were sent to the island. They would then dispatch a letter explaining their craft and their prices to the firm, hoping to have some sympathetic manager post the missive on the company bulletin board or mention it in the company newsletter. Their efforts were surprisingly successful. By 1928, nearly 25,000 guilders worth of needlework was being exported.<ref>A unique form of needlework: “Saba Lace”— A time honored craft by Will Johnson. "Amigoe". Curaçao, 20-12-1985, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 31-07-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643321:mpeg21:p068</ref> Naturally, clients' addresses were closely-guarded secrets. Who betide anyone who "stole" an address or who wrote "bad things" about a competing lacemaker. Many families were not on speaking terms for years, owing to some real or imagined breaking of this unwritten law. In turn, many company officials wrote to Saba's Vice-Lieutenant Governor inquiring into the financial status of the women soliciting business from the companies' employees. As tactfully as possible, the administrator would reply that the ladies could stand "some help", even though some of the lacemakers were among the most affluent residents of the tiny island. When the Great Depression spread economic havoc throughout the United States in the early 19305, demand for "Saba Lace" plunged alarmingly. Committees were formed on the island to promote the "industry". Unfortunately, nothing seemed to help. It was only with the increase of tourism to the island that "Saba Lace" flourished once again. An airfield was finally constructed on the mountainous terrain in 1963 and the island became a favorite with travelers searching for an unusual daytrip from nearby St. Maarten of for longer stays in a serence and unspoiled Caribbean atmosphere. In 1984, 15,000 tourists visited, departing with approximately $100,000 worth of delicate, handmade lacework. Thus, after more than a century, a handcraft learned by a young Saban girl in the quiet cloisters of a Caracas convent still provides a means of survival for many families on the tiny island of Saba. ------------- {{Infobox artista|variante|c | nomber = Sheila Payne }} '''Sheila Payne''' (☆ 1961 na [[Kòrsou]]) ta un aktris i kontadó di kuento di [[Kòrsou]] i un defensor di preservashon di Papiamentu.[1] Sheila Payne a nase i lanta na Kòrsou, den un famia originalmente di [[Sint Kitts (isla)|Saint Kitts]]. Su interes i amor pa kontamentu di kuenta a bini di su tata. Komo un studiante di skol básiko, el a hasi un impreshon sumamente eksitoso di e empresario di músika [[Ángel Job]] (ku e apodo El Gordito de Oro).[2] For di 1980 pa 2000, Payne a biba na [[Hulanda]]. El’a studia matemátika i ekonomia i a tuma un kurso posgrado den desaroyo di karera. Despues di a traha den e ramo ei pa algun tempu, el a bira un aktris ku Jeugdtheater Citadel Groningen. Na Kòrsou, el a traha komo aktris pa teater hubenil i despues a regresá na kontamentu di kuenta.[2] Na 2011, Payne a risibí un nominashon di UNESCO pa su esfuersonan den preservashon di Papiamentu.[2] -------------- {{Variante|c}} {{Databox}} Un '''tragalus''' ([[hulandes]]: ''dakvenster'') ta referi na un bentana chikí ku generalmente ta instalá riba un muraya haltu, tei, òf den un dak di kas. Literalmente, e palabra cu e ta e luga pa laga lus drenta. "tragaluz" via Spaño (traga = bebe, luz = lus) — literalmente, un lugá pa laga lus drenta. un ekstenshon di e superfisie di dak ku ta inkliná, hopi bia ta konsistí di un kuadro di bentana vertikal ku òf sin partinan movibel, dos muraya banda triangular i un tapa, trahá komo un dak plat, siya ?, heup òf pent. Un tragalus por wòrdu instalá mesora durante konstrukshon nobo, pero hopi bia ta wòrdu trahá despues pa haña espasio èkstra, tin bia na e lugá kaminda un skylight ta presente kaba. E kuadro di bentana ta sirbi pa permití lus i airu drenta den e zolder òf kamber di zolder. Un bentana di dormitorio hopi bia ta proveé ​​e espasio èkstra ku espasio pa kabes (espasio pa kabes), ku ta nesesario pa krea un kamber den zolder. Bentana di dormer por wòrdu montá na diferente manera. Tradishonalmente riba e lugá, kaminda e bentana di e dormer ta wòrdu bati riba e dak riba e sitio, loke ta tuma un promedio di 3 pa 4 dia. Tin tambe bentananan prefab. E bentananan prefabriká aki ta wòrdu pre-produsí den un fábrika òf tayer di karpinteria i ta wòrdu montá riba e dak denter di un dia. Bentana di dormer ta traha di vários material. Esaki ta dependé di e estilo arkitektóniko di e kas i e deseonan di e kliente. Bentana prefabriká por lo general ta trahá di palu òf plèstik. Un ekstenshon riba e dak tambe ta wòrdu yamá kuko òf akkenailtje (prinsipalmente na Groningen). {{Appendix}} chatgpt:Den papiamentu, tragalus ta un palabra ku referi na un ventanita chikí ku generalmente ta instalá riba un muraya haltu, tei, òf den un kas di dak. E palabra mes ta bin di Hulandés "tragaluz" via Spaño (traga = bebe, luz = lus) — literalmente, un lugá pa laga lus drenta. ✅ Den konteksto di construccion Hulandés (i Karibe Hulandes), un "tragalus" ta un ventanita, pero den hulandés moderno e palabra ku ta mas relashona ta "dakkapel" òf "dakvenster", ku ta referí mas espesífikamente na un ventan chi subi for di dak, ku ta kreá espasio i lus den un piso haltu. Diferensha: Tragalus = ventanita (simpel, generalmente no sobresalí for di tei). Dakkapel = estruktura di bentana ku sobresalí for di tei pa kreá mas espasio i lus. 🏚️ Tragalus den Karibe Hulandes Sí, tragalus (of ventanitanan den dak) tabata uza den arquitectura tradicional Karibe Hulandes, inklusí: Kas di plantashon (Boneiru, Kòrsou, Aruba) Kas di pueblo (kas di torto, kas di piedra) Fortifikashon (forte) E motibu principal pa usa un tragalus tabata: Laga lus natural drenta (den tempo ku no tabatin mucha bentanan grandi) Mehorá ventilashon (pa saka kalor fo'i kas) Duna un poko di brisa sin perde protekshon kontra tormenta. Ejemplo: Riba kas di plantashon na Kòrsou manera Landhuis Brievengat òf Landhuis Chobolobo, bo por topa ventanitanan haltu riba e dak ku ta sirbi komo tragalus. Na Aruba, na kas antique den Noord i Santa Cruz, bo por wak esemey. 📜 Origen historiko E uso di ventanitanan haltu (tragalus) a bini ku: Influensia di arquitectura kolonyal Hulandés (especialmente siglo 17-18). Adaptashon lokal pa klima tropikal — ventilashon tabata esencial. Manká di material di konstrukshon — un bentana chikí tabata mas fasil pa instala den muraya di torto òf piedra. ✏️ En Resúmen Aspekto Tragalus Dakkapel Definishon Ventanita haltu Bentana sobresaliente for di tei Funshon Lus i ventilashon Lus, ventilashon, espasio Material Hout, piedra, torto Hout, tei, glas Uzo den Karibe Sí, den kas antique Raro, mas den Hulanda [[:Kategoria:Konstrukshon]] -------------- {{Multiple image | total_width = 650 | align = center | caption_align = center | border = | image1 = Government building in Camacuri (Aruba) 17 33 16 604000.jpeg | caption1 = Edificio di Impuesto di [[Aruba]] | image2 = DRCUR-EXT-Resort-4110-TM.jpg | caption2 = Dream Curaçao Resort na [[Willemstad]] | image4 = Emmanuel Catholic Chapel.jpg | caption4 = Kapel Emanuel na [[San Nicolas]] | image3 = Maduro & Curiel's Bank, Willemstad, Curaçao.jpg | caption3 = Edificio di [[Maduro & Curiel's Bank N.V.|MCB]] na Willemstad }} --------------- * [[Florin karibense]] (aanvullen) Siman pasá a tuma lugá e desvelo ofisial di e diseño di e Guilder Karibense, e moneda nobo ku lo ta den sirkulashon na Kòrsou i Sint Maarten entrante 31 di mart 2025. Banko Sentral di Kòrsou i Sint Maarten (CBCS) a presentá e biyetenan i monedanan simultáneamente na ámbos pais.<ref name="deel 1">[https://curacao.nu/de-caribische-gulden-een-stap-richting-economische-stabiliteit-in-2025/ De Caribische Gulden: Een stap richting economische stabiliteit in 2025], curacao.nu (26 di desember 2024)</ref> -- 2025 lo ta e aña di plaka nobo ku introdukshon di e Golder Karibense. E seri nobo di biyete ta inspirá pa e ‘Mundu Bou di Laman’. E parti dilanti di e biyetenan ta mustra e fauna bou di awa colorido di Curaçao y Sint Maarten, como simbolo di e laso entre ambos pais. E diversidat úniko di animalnan marino, segun Banko Sentral, ta un rekordatorio di e poder di koperashon i metanan kompartí, apesar di kada pais su propio identidat. E parti patras di e biyetenan ta deskribí bista históriko i kultural importante di Kòrsou i Sint Maarten. Loke ta spesial di e seri nobo aki ta su diseño: e parti dilanti tin un diseño horizontal tradishonal, miéntras ku e parti patras ta orientá vertikalmente. Ta prome biaha cu biyetenan cu patras vertical ta wordo emiti na Curaçao y Sint Maarten. E seri di florin Karibense ta inkluí sinku biyete di bankero ku e siguiente denominashonnan: 10 Cg, 20 Cg, 50 Cg, 100 Cg i 200 Cg. Cada biyete tin su propio color. 2025 lo ta e aña di plaka nobo ku introdukshon di e Golder Karibense. E seri nobo di biyete ta inspirá pa e ‘Mundu Bou di Laman’. E parti dilanti di e biyetenan ta mustra e fauna bou di awa colorido di Curaçao y Sint Maarten, como simbolo di e laso entre ambos pais. E diversidat úniko di animalnan marino, segun Banko Sentral, ta un rekordatorio di e poder di koperashon i metanan kompartí, apesar di kada pais su propio identidat.<ref name="deel 3">[https://curacao.nu/nieuwe-caribische-gulden-een-ode-aan-de-onderwaterwereld-20g/ Nieuwe Caribische Gulden: een ode aan de onderwaterwereld (20g)], curacao.nu (27 di desember 2024)</ref> E parti patras di e biyetenan ta deskribí bista históriko i kultural importante di Kòrsou i Sint Maarten. Loke ta spesial di e seri nobo aki ta su diseño: e parti dilanti tin un diseño horizontal tradishonal, miéntras ku e parti patras ta orientá vertikalmente. Ta prome biaha cu biyetenan cu patras vertical ta wordo emiti na Curaçao y Sint Maarten. E seri di florin Karibense ta inkluí sinku biyete di bankero ku e siguiente denominashonnan: 10 Cg, 20 Cg, 50 Cg, 100 Cg i 200 Cg. Cada biyete tin su propio color. == denominashon di mas chikitu: 10 florin == E biyete di dies florin karibense ta predominantemente hel i tin un imágen di e '''angelfish gris''' na e parti dilanti i e '''faro di Klein Curaçao''' na e parti patras.<ref name="deel 2">[https://curacao.nu/nieuwe-caribischegulden-een-ode-aan-de-onderwaterwereld-10g/ Nieuwe Caribische Gulden: een ode aan de onderwaterwereld (10g)\, curacao.nu (26 di desember 2024)</ref> E angelfish gris por krese te sesenta sentimeter di largura. E espesie aki tin un kurpa den forma di disko ku un kabes relativamente grandi. Angelfish adulto gris ta gris kla ku manchanan pretu tur kaminda, miéntras ku nan kabes ta gris kla ku un boka mas kla ainda. E hóbennan, di otro banda, ta pretu ku sinku strepi hel briante ku ta kore vertikal riba nan kurpa. Hubenilnan ta wòrdu hañá generalmente riba e rif òf den kama di yerba di laman, kaminda nan ta traha na “stashonnan di limpiesa” meskos ku garnachi mas limpi ta hasi, pa deshací di parasito di piská mas grandi. Adultonan por lo general ta habitá rifnan i por wòrdu hañá na profundidatnan te ku trinta meter. E konki reina ta un snèk ku ta biba prinsipalmente den kama di yerba di laman i riba banki di santu i por krese basta grandi. Karakolnan adulto por krese te mas o ménos 35 sentimeter di largura. E karakolnan aki ta herbívoro i ta alimentá nan mes ku material di mata ku ta haña entre e yerba di laman. E conchi reina ta birando mas y mas raro den hopi parti di Caribe pasobra su carni ta wordo considera un delicia y hopi biaha ta wordo haya riba platonan. Ta p’esei tin vários inisiativa pa kria nan den koutiverio pa produkshon di kuminda òf laga nan bai bèk den naturalesa. Kasi no tin ehemplar adulto real ku a sobra den e awanan interior di Kòrsou. Patras == Di dos denominashon: binti florin Cg 20 == E biyete di binti florin Karibense ta predominantemente blou i tin e rayo di águila mancha dilanti i Simpson Bay patras. Cu un envergadura di casi tres meter, e Spotted Eagle Ray ta un di e especienan di rayo mas grandi den nos awanan. E ta wòrdu rekonosé fásilmente pa su fondo skur ku numeroso mancha blanku i un barika kompletamente blanku. E rayonan aki tin un rabo largu i punta ku vários spina venenoso. E rayonan aki ta kome bivalvo, entre otro, i ta buska nan riba fondo di santu. Nan ta koba den santu i tin bia ta zwaai esaki ku nan “alanan”. Tambe nan ta come cangreu, cangreu ermitaño y caracol manera e queen clam. Rayonan di águila mancha ta hopi sosial i hopi bia ta landa den grupo chikí.<ref name="deel 3"/> Yellow Cowries ta '''karakol di laman''' ku ta wòrdu hañá den mayoria di laman tropikal. Den pasado, diferente tipo di cowries tabata hunga un ròl importante den komersio i kultura. Kaska di cowrie tabata wòrdu usá histórikamente komo moneda, partikularmente na China, Afrika, New Guinea i Indonesia. E barkunan di e Kompania di India Oriental Hulandes (VOC) tabata komersia ku kaska di kowrie, spesialmente e “kaska di kaska di plaka” ku tabata representá un balor monetario, i tabata usa nan komo un medio di pago, inkluso pa kumpra hende sklabisá. Awendia nan ta wòrdu apresiá prinsipalmente komo kosnan di kolekshon i ta wòrdu usá den joyas. Karakol tin un dieta hopi spesífiko ku ta varia pa kada espesie. Algun ta karnivoro, algun herbívoro i algun omnívoro. Nan tin un struktura di alimentashon úniko yamá un “radula” den nan boka, ku ta funshoná komo djente, superfisie di yerba i kòrta kuminda.<ref name="deel 3"/> Patras == Di tres denominashon: biyete di 50 Cg == E biyete ta predominantemente bèrdè i tin e '''turtuga di laman bèrdè''' na e parti dilanti i e playa di '''Grote Knip''' na e parti patras.<ref>[https://curacao.nu/nieuwe-caribische-gulden-een-ode-aan-de-onderwaterwereld-50g/ Nieuwe Caribische Gulden: een ode aan de onderwaterwereld (50g)], curacao.nu (28 di desember 2024)</ref> E turtuga bèrdè di laman ta wòrdu hañá den tur laman tropikal i subtropikal na mundu, inkluyendo den Karibe. E turtuga bèrdè di laman ta un herbívoro i ta kome prinsipalmente yerba di laman. E turtuganan ta sòru pa e yerba di laman no krese muchu largu i sofoká su mes. Esaki ta permití e ekosistema di yerba di laman pa mantené su funshonnan mas importante, esta komo un krèsh pa hopi bestia marino. E turtuga di laman bèrdè ta pues un espesie klave ku ta hunga un ròl esensial den tene nos oséanonan saludabel. Turtuga machu nunka no ta regresá tera. E hembranan ta bin tera solamente pa pone webu. Turtuga muhé ta traha vários nèshi pa aña. Turtuga ta protehá i den peliger di ekstinshon rònt mundu. E '''tellin''' faborito. E espesie di karakol bivalvo aki ta wòrdu hañá den henter Karibe, prinsipalmente na profundidatnan di te ku trinta meter. E kaska, ku ta wòrdu trahá dor di e karakolnan mes, por ta basta grandi, algun ta alkansá un diameter di mas o ménos ocho centimeter. E kaska ta di koló krema pa blanku ku randnan un poko haltu i hopi espasiá. E parti paden di e kaska ta hel. E dos mitarnan di e kaska por lo general ta pas bon huntu i hopi bia ta kubri ku alga i otro organismonan, proveyendo un kamuflahe ekselente riba e ref. E espesie aki ta filtrá kuminda for di awa di laman dor di chupa awa aden, filtr’é i despues “spuit afó” awa limpi. Patras Grote Knip Beach. Curaçao ta konosí pa su playanan relativamente chikí skondí den bahianan kómodo. Asta Grote Knip Beach ta situá den un bahia asina. E santu riba e playanan ta konsistí di entre otro e fekalnan di piská ku ta kome alga i otro organismonan marino. Segun ku e piskánan aki ta raspa alga for di piedra di koral i piedra di kalki, nan ta kita pida pida kalki tambe. E material aki despues ta wòrdu ekskretá komo granula chikitu di kalki, ku eventualmente ta akumulá riba playa komo santu blanku debí na akshon di ola. Piská papagai ta entre e espesienan responsabel pa e proseso aki. ------------------- '''Petróleos de Venezuela, SA''' ('''PDVSA''') ta e kompania estatal di [[Venezuela]] riba tereno di petroleo i gas natural. E kompania tin aktividatnan den eksplorashon, produkshon, refinamentu, merkadeo, transporte i eksportashon di petroli, i tambe eksplorashon i produkshon di gas natural. El a kuminsá su operashon na 1976 despues di e nashonalisashon di e industria petrolero di e pais pa dekreto di gobièrnu riba 30 di ougùstùs 1975. Tur akshon di e kompania ta ainda propiedad di gobièrnu di Venezuela, kual pais ta e di sinku eksportadó mas grandi di petroli na mundu. == Reserva i produkshon == Venezuela tin e reservanan di petroleo mas grandi na mundu. Na fin di aña 2020, nan tabata balorá na 304 bion bari, òf 17.5% di e total mundial.<ref name=BPWES21>{{en}} [https://www.bp.com/en/global/corporate/energy-economics/statistical-review-of-world-energy.html BP Statistical Review of World Energy 2021], geraadpleegd op 24 juli 2021</ref> [[Arabia Saudita]] ta na di dos lugá ku un porshon di 17.2%. Un gran parti di e reservanan ta konsistí di zeta viskoso, ku ta wòrdu hañá prinsipalmente kantu di [[Riu Orinoco]]. E zeta aki ta ménos fásil pa saka ku zeta konvenshonal. Ku e reservanan di zeta konosí, e pais por mantené e nivelnan di produkshon aktual pa mas ku 500 aña.<ref name=BPWES21/> Na 2005, produkshon di zeta tabata 3.3 mion bari pa dia (bpd), pero pa 2015 esaki a baha te na 2.6 mion bpd.[2] Debí na mal maneho ekonómiko, no tin sufisiente sèn disponibel pa invertí, loke ta kousa ku produkshon ta baha. E bahada aki a sigui despues di 2015 i na 2020 e produkshon tabata 540.000 bpd.<ref name=BPWES21/> Un tendensia similar ta visibel pa refinamentu. Na 2010, kasi 1 mion bpd tabata wòrdu prosesá diariamente ainda, pero na 2019 esaki a baha te na 123.000 bpd.<ref name=BPWES21/> Reservanan di gas ta muchu mas chikitu na 3% di e total mundial, pero tòg signifikante.<ref name=BPWES21/> Produkshon di gas a keda basta stabil entre 2005 i 2017 i a fluktuá alrededor di 30-40 bion m³ pa aña. Tabatin un bahada fuerte na 2018, ku a sigui na 2019 i 2020. Na 2020, mas o ménos 19 bion m³ a wòrdu produsí.<ref name=BPWES21/> == Historia == E kompania a wòrdu fundá dia 1 di yanüari 1976 despues di e nashonalisashon di e industria petrolero di Venezuela. Na sèptèmber 1986, e kompania merikano Southland a bende mitar di e akshonnan di CITGO na Petróleos de Venezuela. Na 1990, PVDSA a kumpra e sobra akshonnan, birando e úniko doño. Ku e transakshon aki, CITGO a wòrdu sigurá di e suministro di krudo i Venezuela a haña un kanal di benta nobo na [[Estadonan Uni di Amérika|Merka]]. Parsialmente debí na e kaida fuerte den prijs di petroleo desde 2015, PVDSA a topa cu problemanan finansiero. E kompania a risibí un fiansa grandi di Rosneft di [[Rusia]] i a kambio a primintí 49.9% di e akshonnan den CITGO komo fiansa.<ref name=CNNROS>CNN [http://money.cnn.com/2017/04/10/news/economy/russia-us-oil-company-citgo/index.html Russia could soon control a U.S. oil company], 10 di aprel 2017, konsultá 4 di ougùstus 2024</ref> Varios polítiko merikano ta preferá di no mira akshonista ruso den refinerianan merikano.<ref name=CNNROS/> Na 1985, gobièrnu di [[Teritorio insular (Antias Hulandes)|teritorio insular di Kòrsou]], ku a tuma over e [[refineria Isla]] na Kòrsou for di [[Koninklijke Shell|Shell]], a transferí e operashonnan di e kompania pa Petróleos de Venezuela a base di un kontrato di hür di largu plaso.<ref name="CvC">Canon van Curacao [https://canoncuracao.cw/33-vertrek-shell-komst-en-vertrek-pdvsa/ Vertrek van Shell, komst en vertrek PdVSA], geraadpleegd op 21 december 2023</ref> Invershonnan den e refineria a keda atras, loke ta nifiká ku produkshon tabata wòrdu hasí prinsipalmente ku instalashonnan bieu. E problemanan ambiental ku esaki a enserá a kondusí na hopi demanda kontra e refineria òf kontra di gobièrnu.<ref name="CvC"/> E kontrato di hür di PDVSA a kaduká dia 31 di desèmber 2019. Despues di e salida di PDVSA, un bataya legal a tuma luga pa añanan largu entre Kòrsou i Venezuela. Nan dos finalmente a yega na un akuerdo na desèmber 2023. Venezuela lo suministrá zeta pa dies aña ku un balor ekivalente total di US$ 450 mion, ku lo wòrdu usá pa paga e debe di PVDSA.<ref>Antilliaans Dagblad [https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/28793-olie-voor-schuld-pdvsa Olie voor schuld PDVSA, 21 december 2023], konsultá 4 di ougùstus 2024</ref> ï Na yanüari 2019, Merka a imponé sanshonnan kontra PDVSA.<ref name=NOSUSS>NOS [https://nos.nl/artikel/2269551-vs-legt-sancties-op-aan-venezolaanse-staatsoliebedrijf.html VS legt sancties op aan Venezolaanse staatsoliebedrijf, 29 januari 2019], konsultá 4 di ougùstus 2024</ref> E kuentanan bankario di e kompania na Merka a wòrdu kongelá i merikanonan no ta permiti di hasi negoshi ku e kompania mas.<ref name=NOSUSS/> E sanshonnan ta un medida punitivo kontra e maneho di [[Nicolás Maduro|presidente Maduro]]. Zeta ta un fuente importante di entrada pa Venezuela i mas ku 40% di tur eksportashon di zeta ta bai pa Merka.<ref name=NOSUSS/> Na 2016, US$19 bion di e benta total di US$42 bion e aña ei a wòrdu generá na Merka. Na òktober 2023, e sanshonnan petrolero riba Venezuela a wòrdu aliviá.<ref name="NOSUSVEN">NOS [https://nos.nl/artikel/2494593-vs-schort-deel-sancties-venezuela-op-na-afspraken-over-vrije-verkiezingen VS schort deel sancties Venezuela op na afspraken over vrije verkiezingen, 19 oktober 2023], geraadpleegd op 21 december 2023</ref> A yega na un akuerdo entre e gobièrnu di Maduro i partidonan di oposishon bou di kua nan a bai di akuerdo pa tene elekshon den e di dos mitar di [[2024]], ku opservadónan internashonal pa garantisá ku nan ta hustu.<ref name="NOSUSVEN"/> E relahamentu ta nifiká ku Venezuela por determiná un biaha mas pa su mes kuantu zeta e ta eksportá i na kua partidonan.<ref name="NOSUSVEN"/> E akuerdo ta en prinsipio bálido pa seis luna. == Laso ku Karibe Hulandes == (es.wiki} === Aruba === Na 1991, PDVSA a atkerí di Chevron e terminalnan di awa hundu den Laman Karibe den serkania di Aruba.<ref name=terminal > {{cite web |url= http://www.petroleumworld.com/es-napa17061901.htm| title= La triste historia de PDVSA, BORCO y San Eustaquio|date=2017-06-13| author=Sergio Sáez | publisher= Petroleumworld.com}}</ref> Na september 2015, Aruba a firma un memorandum di entendimentu cu Citgo pa sondea e re-apertura di e refineria situá na [[San Nicolas]], Aruba, pará desde 2012 pa e operador Valero Energy ku un kapasidat instalá pa refiná 235.000 bpd. Na septèmber 2016, [[parlamento di Aruba]] a aprobá e outorisashon pa Citgo hür e refineria di San Nicolas pa 25 aña i un inversion aprobá pa PDVSA di 685 miyon dollar. Dia 23 di mei 2018, Korte di Aruba a kita e embargo riba dos kargamento di petroleo for di e tankeronan ''Atlantic Lily'' i ''Grimstad'' ku ConocoPhillips a pidi komo parti di su esfuersonan pa kobra un sentensia di arbitrahe kontra PDVSA.<ref> {{citeer web |url=http://eltiempolatino.com/news/2018/may/23/corte-de-aruba-levanto-embargos-pedidos-por-conoco/| titel=Corte de Aruba levantó embargos pedidos por Conoco contra cargamentos de Citgo |datum=2018-05-23| uitgever=El Tiempo Latino}}</ref> Na febrüari 2019, Citgo a para e remodelashon i modernisashon di e proyecto pa motibu di sanshonnan ekonómiko.<ref>{{citeer web |url= https://www.elperiodicodemonagas.com.ve/site/internacionales/renovacion-en-refineria-de-aruba-parada-por-sanciones/| titel=Renovación en refinería de Aruba parada por sanciones |datum=2019-02-20| uitgever=El periódico de Monagas}}</ref> Segun Promé Minister [[Evelyn Wever-Croes]] “E ta muy probable ku nos lo no sigui ku Citgo pero nos ta evaluando kon nos por sali for di e kontrato sin ningun problema".<ref> {{cite web |url=https://meridadigital.com.ve/alnavio-petroleos-de-venezuela-se-desmorona-y-las-repercusiones-son-globales/| title=Pdvsa se desmorona y las repercusiones son globales|date=2019-06-19| publisher= Alnavio }}</ref> Dia 22 di yüni 2021, e kompania Citgo a disidí di likidá 4 kompania supsidiario ku a keda kreá na 2016 ora ku gobièrnu a firma un kontrato di hür a kambio di rehabilitá e refineria di [[San Nicolas]] pa konvertí krudo èkstra-pisá for di e faha di zeta di [[Orinoco]] den krudo lihé. Mirando e problemanan ku a surgi a kousa di retrasonan di e proyecto na 2019 Citgo a termina su negoshi ku Aruba.<ref>«los lazos de la empresa venezolana con la isla empezaron a resquebrajarse al mismo tiempo que las sanciones financieras» {{citeer web |url= https://www.bancaynegocios.com/citgo-liquido-cuatro-filiales-en-aruba-y-cerro-casi-100-de-sus-negocios-en-la-isla/ | titel= Citgo liquidó cuatro filiales en Aruba y cerró casi 100% de sus negocios en la isla|datum=2021-06-22| uitgever=Bancaynegocios}}</ref> === Boneiru === PDVSA ta doño di e terminal marítimo Bonaire Petroleum Company (Bopec)<ref> {{cite web |url= https://prodavinci.com/que-esta-pasando-con-el-caso-conocophillips-versus-pdvsa/ | title= ¿Qué está pasando con el caso ConocoPhillips versus PDVSA?|date=2018-05-06| publisher= Prodavinci }}</ref> ku e kapasidat pa almasená te ku 12 mion bari di zeta krudo i derivadonan ku ta stratégiko pa eksportashon pa [[China]] i Merka. Na sèptèmber 2010, un kandela den dos di su 23 depósito a obligá gezaghebber di Boneiru pa sera e terminal.<ref>{{cita web | url= https://lta.reuters.com/articulo/latinoamerica-petroleo-venezuela-bonaire-idLTASIE68D11S20100914 | title= Terminal de PDVSA Bonaire, cerrado hasta nuevo aviso|date=2010-09-14| publisher= REUTERS | fechaacceso= 10 de julio de 2019 | fechaarchivo= 10 de julio de 2019 | urlarchivo= https://web.archive.org/web/20190710151005/https://lta.reuters.com/articulo/latinoamerica-petroleo-venezuela-bonaire-idLTASIE68D11S2010091}}</ref> Na desèmber 2017, gobièrnu hulandes a duna un ultimatum na PDVSA pa motibu di e falta di invershon den mantenshon di e terminal di Bonaire Petroleum Company (Bopec), lagando solamente sinku di e 21 depósitonan pa operá ku e isla tin, PDVSA a primintí un invershon di 25 mion dòler pa mantenshon i restourashon di e depósitonan.<ref> {{cita web |url= https://elcooperante.com/holanda-envia-ultimatum-a-pdvsa-por-falta-de-mantenimiento-en-terminal-de-bonaire/| title=Holanda envía ultimátum a Pdvsa por falta de mantenimiento en terminal de Bonaire|date=2017-12-20 | publisher= El cooperante}}</ref> Na mei 2018, e kompania ConocoPhillips ku sede na Houston a asumí kontrol di e aktivonan petrolero di Venezuela riba e isla kompania karibense di Boneiru<ref>{{cite web |url= https://www.radiotelevisionmarti.com/a/corte-de-bonaire-autoriza-embargo-millonario-a-pdvsa/175740.html | title= Corte de Bonaire autoriza embargo millonario a PDVSA|date=2018-05-12| publisher= Radio Televisión Martí}}</ref>, na ougùstùs 2018 a yega na un akuerdo ku PDVSA pa e pago di 2.040 mion ku un pago inisial di 500 mion dòler denter di un periodo di 90 dia for di momentu di firma e akuerdo, e sobra suma lo wòrdu pagá tur kuartal den un lapso di kuater aña i mei.<ref name="Sin-nombre-p2Jf-4">{{cite web |url=https://www.voanoticias.com/a/conocophillips-acuerdo-pdvsa-sobre-pago-de-2-000-millones-venezuela/4536051.html| title= ConocoPhillips llega a acuerdo con PDVSA sobre pago de 2.000 millones|date=2018-08-20| publisher= Voa Noticias.com }}</ref> Dia 26 di ougùstùs 2020, gobièrnu di Boneiru a duna òrdu pa hasi bashí e sinku tankinan di almasenahe di zeta ku ta kontené 10 mion bari pa motibu di riesgonan ambiental i falta di mantenshon.<ref> {{cite web |url=https://www.bancaynegocios.com/bonaire-ordena-a-pdvsa-vaciar-tanques-en-terminal-petrolera-por-riesgos-ambientales/| title=Bonaire ordena a Pdvsa vaciar tanques en terminal petrolera por riesgos ambientales|date=2020-08-28| publisher=Bancaynegocios}}</ref> Na mart 2021, e filial di Bopec a deklará bankarota pasobra e no por a paga su debenan.<ref>«El terminal petrolero de Pdvsa en Bonaire tenía capacidad para almacenar unos 10 millones de barriles de petróleo y cargar grandes embarcaciones desde sus muelles de aguas profundas» {{cite web |url=https://talcualdigital.com/filial-en-bonaire-de-pdvsa-se-declara-en-bancarrota-debido-a-sanciones-de-eeuu/| title=Filial en Bonaire de PDVSA se declara en bancarrota debido a sanciones de EEUU|date=2021-03-23| publisher=Tal Cual}}</ref> Na novèmber, un korte di Boneiru a dikta tokante e pago di 41.69 mion dòler pa e debenan atrasá di PDVSA.<ref>{{cite web |url=https://www.bancaynegocios.com/tribunal-de-bonaire-condeno-a-pdvsa-a-pagar-us4169-millones-por-deuda-en-litigio-con-bopec/|title=Tribunal de Bonaire condenó a Pdvsa a pagar US$41,69 millones por deuda en litigio con Bopec|date=2021-11-08|work=Banca y Negocios}}« » </ref> Na mart 2023, un hues di Boneiru a ordená e destaho forsá di kombustibel for di e depósito di 1933 ku tabata kontené 371.790 bari di kombustibel situá den e zona di Kaminda Turistiko, den nortost di e isla, propiedat di e kompania Commerchamp CA, un filial di PDVSA (na balor di mas o ménos 18 mion dòler) ku no tin un lisensia di OFAC pa negoshá esaki, e destaho a wòrdu realisá pa un debe di 41.7 mion dòler ku e supsidiario debe komo honorario i interes di pago atrasá na Bopec.<ref>{{cite web |url=https://cronicasdelcaribe.com/economia/ordenan-la-subasta-forzosa-de-fuel-oil-de-pdvsa-en-bonaire/|title= Ordenan la subasta forzosa de fuel oil de Pdvsa en Bonaire|date=2023-03-17|work=Crónicas del Caribe}}</ref> === Kòrsou === Desde 1985, PDVSA i gobièrnu di [[Kòrsou]] tabatin un kontrato di hür pa e [[Refineria Isla]] ku un kapasidat di 335.000 bari di krudo, konstruí pa Royal Dutch Shell na 1919. Pa 2016, Kòrsou a eksigi pa PDVSA aporta un invershon di 15 bion dòler pa modernis’e pa por a prolonga e contract, pero si esaki no sosode, PDVSA lo keda afo. Na mei 2018, Korte Komersial di Curacao a outorisá ConocoPhillips pa pone beslag riba $636 mion na aktivo di Venezolano PDVSA.<ref name="Sin-nombre-p2Jf-5">{{cite web |url= https://lta.reuters.com/articulo/topNews/idLTAKCN1ID0R1-OUSLT |title= Corte Curazao autoriza a ConocoPhillips embargar 636 mln dlr en activos de venezolana PDVSA |date=2018-05-12 |publisher= Reuters |fechaarchivo= 22 de abril de 2020 |urlarchivo= https://web.archive.org/web/20200422133703/https://lta.reuters.com/articulo/topNews/idLTAKCN1ID0R1-OUSLT}}</ref> PDVSA ta confrontá un krisis di exportashon pa motibu di e bahada den produkshon di krudo, posiblemente e kompania chines Guangdong Zhenrong lo maneha e refineria aki na fin di 2019<ref> {{cite web |url= https://elcooperante.com/menos-ingreos-pdvsa-pierde-refineria-de-curazao-por-desinversion-para-modernizarla/| title= ¡Menos ingresos! Pdvsa pierde refinería de Curazao por desinversión para modernizarla |fecha= 19 de sep 2016 | publisher= El Coperante }}</ref><ref> {{cita web |url= https://elnuevopais.net/2018/06/22/204038/ | title= Curazao se cansa de PDVSA y busca nuevo operador para refinería Isla|pages= ConocoPhillips en mayo obtuvo órdenes judiciales e incautó algunos inventarios, activos y cargas de PDVSA en el Caribe|fecha=22 de junio de 2018 | publisher= El Nuevo País Zeta }}</ref> tin mas di un aña ta sufriendo severamente di e krisis na Venezuela. Gobièrnu di Kòrsou ta buskando un operadó nobo pa remplasá PDVSA i e sesamentu di e lease ta surgiendo komo esun mas probable. Sinembargo, PDVSA a logra finalisá e kontrato di hür pa un aña mas pa uso di almasenamentu, te ku desèmber 2020.<ref>«Refinería di Korsou extendió por un año el contrato que permite a PDVSA operar ese complejo con capacidad de 335.000 barriles de crudo diario»{{cite web |url=https://www.elnacional.com/economia/refineria-de-curazao-extendio-acuerdo-de-operaciones-con-pdvsa/|title=Refinería de Curazao extendió acuerdo de operaciones con Pdvsa|fecha=2 de diciembre de 2019| publisher=El Nacional}}</ref> Riba 26 di ougùstùs 2020, PDVSA a wòrdu demandá pa $51 mion dor di e kompania petrolero di Kòrsou, doño di e Refineria Isla na Kòrsou pa inkumplimentu ku e kontrato di pago mensual akumulá for di fin di 2018.<ref> {{cite web |url=https://www.bancaynegocios.com/otra-demanda-para-pdvsa-refineria-de-curazao-exige-pago-de-us51-millones/| title= Otra demanda para Pdvsa: Refinería de Curazao exige pago de US$51 millones|fecha= 28 de agosto de 2020| publisher=Bancaynegocios}}</ref> E refineria di Isla ta inaktivo for di mei 2018 i PDVSA tin un kontrato di hür kaduká pa su kapasidat di almasenamentu di 15 mion bari den su 38 tanki i dos waf di karga, un 25 % di su depósitonan (9 tanki) lo wòrdu hür na e kompania petrolero SPS Drilling E&P, PDVSA a bin ta desokupá parti di su zeta wardá despues di e sanshonnan na 2020, miéntras ku su doño Korsou ta buskando un operadó nobo.<ref> {{cite web |url=https://www.bancaynegocios.com/refineria-de-curazao-reemplaza-a-pdvsa-y-adjudica-a-petrolera-sps-oferta-de-arrendamiento-de-tanques/| title=Refinería de Curazao reemplaza a Pdvsa y adjudica a petrolera SPS oferta de arrendamiento de tanques |date=2020-09-03| publisher=Bancaynegocios}}</ref> E kompania Kòrsou tin plania pa destaho e zeta wardá Petroleo di PDVSA pa regla algun debe laboral cu el a laga pendiente.{{cite web |url= https://www.bancaynegocios.com/curazao-tendra-que-subastar-petroleo-para-pagar-deudas-dejadas-por-pdvsa/| title=Curazao tendrá que subastar petróleo para pagar deudas dejadas por Pdvsa|date=2021-06-02| publisher=Banca y Negocios}}</ref> Riba 30 di augustus, a determina ku PDVSA ta obligá di paga Kòrsou un debe atrasá pa e hür di e Refineria di Isla, despues di a perde e apelashon den kual a priminti di paga 20 mion dòler pa aña na hür pa daño i perhuisio na momentu di terminashon di e kontrato i lunanan akumulá di hür, parti di e debe ei a wòrdu kobra direktamente dor di RdK, kontra e stòknan di zeta krudo i produktonan akabá, ku a wòrdu wardá na e terminal di Bullenbaai.<ref>« El 30 de diciembre de 2019, Curazao reclamó su derecho a la “rescisión especial” del contrato con Isla, y le exigió a la empresa la cancelación de 100 millones de dólares, el asunto es por la reclamación de indemnización por daños y perjuicios derivados del cese abrupto del arrendamiento» {{cita web |url=https://www.bancaynegocios.com/pdvsa-perdio-apelacion-y-esta-obligada-a-cancelar-deudas-pendientes-por-operacion-de-refineria-en-curazao/| title= Pdvsa perdió apelación y está obligada a cancelar deudas pendientes por operación de refinería en Curazao|fecha=31 de agosto de 2021| publisher=Banca y Negocios}}</ref> Un korte na Kòrsou a outorisá benta di akshonnan di e filial di Pdvsa: Propernyn ta un filial di PDVSA, ku ta manehá e akshonnan di Nynas pa kubri e debe no pagá na e kompania Korsou di 52 mion dòler, miéntras ku ConocoPhillips tambe ta drenta e espera di e likidashon di akshonnan ku a gana un demanda pa 10.000 mion dòler.<ref>« Al igual que Curazao y Aruba, Bonaire fue en su día una parte clave de la red logística de Pdvsa en el Caribe holandés. En los últimos años, las sanciones de EE.UU., los agresivos embargos de ConocoPhillips y otros demandantes, y la falta de inversiones por parte de la petrolera estatal venezolana, aparte de la caída del suministro de petróleo despojaron a la empresa de sus vínculos comerciales en el Caribe holandés. Se calcula que Venezuela tiene una deuda pendiente de 160.000 millones de dólares, entre bonos, laudos arbitrales y otros pasivos» {{cita web |url=https://www.bancaynegocios.com/tribunal-autoriza-a-petrolera-curazolena-a-liquidar-acciones-de-filial-holandesa-de-pdvsa-para-cobrar-deuda/ | title=Tribunal autoriza a petrolera curazoleña a liquidar acciones de filial holandesa de Pdvsa para cobrar deuda|fecha= 4 de octubre de 2021| publisher=Banca y Negocios}}</ref> E filial di PDVSA tin te ku 31 di desèmber 2022 pa benta privá di su akshonnan.<ref>{{cita web |url= https://talcualdigital.com/tribunal-de-la-haya-da-prorroga-al-embargo-de-acciones-propernyn-bv-filial-de-pdvsa/| título=Tribunal de La Haya da prórroga al embargo de acciones en Propernyn BV, filial de Pdvsa|fecha=4 de septiembre de 2022| sitioweb= Tal Cual|fechaacceso= 20 de abril de 2023|cita= }}</ref> Na aprel 2023, e refineria di Kòrsou na e isla di Kòrsou ta eksigí di PDVSA e pago di US$62.3 mion ku e debe pa e no-kanselashon di e servisio eléktriko dor di e kompania petrolero venezolano entre e añanan 2018 i 2019 i e demanda a keda gana den un korte di New York.<ref>{{cita web |url=https://www.bancaynegocios.com/refineria-de-curazao-exige-a-pdvsa-que-pague-us623-millones-que-adeuda-por-servicio-electrico/| título= Refinería de Curazao exige a PDVSA que pague US$62,3 millones que adeuda por servicio eléctrico|fecha= 20 de abril de 2023| sitioweb=Banca y Negocios|fechaacceso= |cita=Otro litigio: la empresa petrolera de Curazao inició un litigio contra PDVSA en Suiza, por la falta de mantenimiento de la Refinería Isla, así como también por los daños ocasionados en el ecosistema, por una indemnización de US$1.000 millones }}</ref> Na desèmber PDVSA a kontestá ku e lo regla su debe dor di suministrá kombustibel, Venezuela na òktober a proveé ​​un oportunidat pa un akuerdo, despues ku Kòrsou a apelá na un korte di New York na 2020 pa enforsá un pago di 51 mion dòler di e debe akumulá te na e punto ei.<ref>{{cite web |url= https://www.bancaynegocios.com/reuters-pdvsa-saldara-deuda-con-refineria-de-curazao-suministrando-combustible/| título=Reuters: PDVSA saldará deuda con refinería de Curazao suministrando combustible|fecha=18 de diciembre de 2023| sitioweb=Banca y Negocios|fechaacceso= |cita= El acuerdo podría permitir la reanudación de las relaciones entre Venezuela, Curazao y Bonaire para que PDVSA pueda reactivar las operaciones de almacenamiento de petróleo y combustible en la terminal Bullenbaai en Curazao }}</ref> Na febrüari 2024, Curaçao Refinery Utilities (CRU) a bende kasi 500.000 bari di zeta di kombustibel propiedat di PDVSA ku tabata warda den e tankinan di Bullenbaai, ku tabata na oferta for di novèmber 2023.<ref>{{cite web |url=https://www.bancaynegocios.com/tras-2-subastas-fallidas-refineria-de-curazao-vendio-de-forma-privada-fueloil-que-pertenecia-a-pdvsa/| título= Tras 2 subastas fallidas: Refinería de Curazao vendió de "forma privada" fueloil que pertenecía a PDVSA|fecha=20 de febrero de 2024| sitioweb= Banca y Negocios |fechaacceso= |cita= }}</ref> {{Appendix}} [[Category:Empresa]] [[Category:Venezuela]] -------------------------- '''Antilliaanse Verffabriek''' of '''AVF Paints''' ta un empresa na Korsou ku ta fabrika verf pa e merkado lokal i e otro islanan di [[Karibe Hulandes]]. == Historia == AVF a wordu funda 17 di november 1959 bou di nomber di ... Fundadonan tabata KoninkIijke Lak-; Fabrica di vernis y verf Molijn y Co. N.V. Fabriek van Compositieverven C.V., B.J. de Castro y Yiunan y S.E.L. Maduro y Sons N.V. Na 2014?, despues di un traspaso pa dononan nobo, el a kambia nomber ofisial pa Pintuco Curacao BV bij overname ?? Fundá na 1960, AVF Paints (Antilliaanse Verffabriek) i su kompania ruman Arvefa (Arubaanse Verffabriek) ta komprometé den entregá produktonan inovativo i di kalidat haltu na e industria di verf i revestimentu. Den un era di konsolidashon, ora mas grandi ta bira mas grandi i nòmbernan di marka ta parse di dominá, AVF Paints ta mantené su parti di merkado i base di kliente leal dor di fabriká e mihó kalidat di verf i revestimentu ku lo surpasá tur otro verf den nos klima tropikal duru i ku moda bieu “pueblo natal” servisio práktiko. AVF Paints ta bo eksperto di verf lokal.<ref>https://www.avfpaint.com/about-us</ref> Antilliaanse Verffabriek NV a wordu funda na Curaçao dia 30 di october 1959 door di KoninkIijke Lak-; Fabrica di vernis y verf Molijn y Co. N.V. Fabriek van Compositieverven C.V., B.J. de Castro y Yiunan y S.E.L. Maduro y Sons N.V. E fabrica cu tin 40 empleado actualmente ta sirbi 80% di e mercado domestico. Na 1972 a lanta un filial na Aruba, Arubaanse Verffabriek N.V.; actualmente 12 empleado y un cuota di mercado di mas o menos 50%.<ref>https://web.archive.org/web/20161120102825/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=369&lang= Antilliaanse Verffabriek NV], Encyclopedie van Curacao</ref> Is op Curaçao opgericht 30 Oktober 1959 door KoninkIijke Lak-; Vernis- en Verffabriek Molijn en Co. N.V. Fabriek van Compositieverven C.V., B.J. de Castro and Sons en S.E.L. Maduro and Sons N.V. De fabriek met 40 werknemers bedient thans 80% van de binnenlandse markt. In 1972 is op Aruba een dochteronderneming opgericht, de Arubaanse Verffabriek N. V.; thans 12 werknemers en een marktaandeel van ca. 50%.<ref>https://web.archive.org/web/20161120102825/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=369&lang= Antilliaanse Verffabriek NV], Encyclopedie van Curacao</ref> Founded in 1960, AVF Paints (Antilliaanse Verffabriek) and his sister company Arvefa (Arubaanse Verffabriek) are committed in delivering innovative and high-quality products to the paints and coatings industry. In an age of consolidations, when bigger gets bigger and brand names seem to dominate, AVF Paints maintains its market share and loyal customer base by manufacturing the finest quality paints and coatings that will outperform all other paints in our harsh tropical climate and with old fashion “hometown” hands on service. AVF Paints is your local paint expert. E febrika ta establese na Asteroienweg. E tin tiendan na Korsou i Aruba. (Arvefa) ---------------------------------- {{Databox}} '''Damen Shiprepair Curaçao''' (DSCu), antes '''Curaçaosche Dok Maatschappij''' (CDM), ta un empresa di eksplotashon di dòk i reparashon di barku ku ta establesé den [[Schottegat]] na [[Kòrsou]] desde 1958. E fasilidatnan i infrastruktura di e dòknan i waf ta propiedat di CDM Holding NV<ref>[https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/28535-meo-houdt-rekening-met-vertrek-damen MEO houdt rekening met vertrek Damen], [[Antilliaans Dagblad]] (26 di oktober 2023)</ref> , un kompania di gobièrnu di Kòrsou fundá na 1958. Desde 2017 DSCu ta hür i opera esakinan. == Historia == Curaçaosche Dok Maatschappij a wòrdu fundá na desèmber 1958 a base di un akuerdo entre [[Refineria Isla|Curaçaosche Petroleum Industrie Maatschappij]] (CPIM) ku su supsidiario [[Curaçaosche Scheepvaart Maatschappij]] (CSM) i e companianan N.V. Combinatie Pletterij Nederhorst, Dok- en Werf Maatschappij Wilton¬Feijenoord N.V. i Nederlandse Dok¬ en Scheepsbouw Maatschappij v.o.f.<ref>{{citeer web|titel=N.V. Curacaose Dok Maatschappij|werk=[[Amigoe]]|datum=1958-10-29|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010405174:mpeg21:p002|bezochtdatum=2024-04-18}}</ref> Riba 1 di yanüari 1959 CSM a pasa e operashon di e dòknan pa Curaçaosche Dok Maatschappij. For di inisio CDM tabata e empresa di reparashon di barku mas moderno den Karibe i for di 1972 tambe esun mas grandi. CDM a kontribui grandemente na ekonomia di [[Antias Hulandes]]. Het totaal aantal eigen werknemers bedraagt circa 1.200.?? Den un reorganisashon grandi na 1962 e empresa ta tuma over e Reina Wilhelmina dok di NV Combinatie Pletterij Nederhorst i Beatrix dok di refineria Shell.<ref>DRASTISCHE REORGANISATIE BIJ DE CURACAOSE DOKMY. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 19-12-1962, p. 1. Geraadpleegd op Delpher op 18-04-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010461724:mpeg21:p001</ref> E ekspansion di su fasilidatnan i personal a kontinua te aña 1982, ora un reseshon a dal e mundu maritimo. Te fin di e dekada tabatin atrobe un subida den e aktividatnan.<ref>Production manager: 'Sprake van opleving' Curaçaose Dok Maatschappij momenteel enorm veel klanten. "Amigoe". Curaçao, 09-02-1989, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 18-04-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642553:mpeg21:p003</ref> Na 2015 e empresa hulandes Damen Shipyard Group a traha un waf di reparashon na Kòrsou pa e toubotnan, fabriká pa Damen, ku ta navega den [[Laman Karibe]]. Riba proposishon di gobièrnu di Kòrsou, e grupo tambe a tuma over dia 1 di febrüari 2017 e aktividatnan di CDM, ku den un forma kontrolá a bai fayit na ougùstùs 2016.<ref>Antilliaans Dagblad 2 februari 2017</ref><ref>https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/24433-faillissement-cdm-opgeheven Faillissement CDM opgeheven], [[Antilliaans Dagblad]] (4 di oktober 2021)</ref> Bou di nòmber i maneho nobo e empresa a logra rekobrá un posishon den top na Karibe na 2018, ofresiendo un seri di servisio den mantenshon, reparashon, adaptashon i konvershon di barkunan i konstrukshonnan offshore di tur tamaño. == Dòknan == Den kurso di tempu a operá diferente dòk: * ''Reina Wilhelmina'': dòk flotante, 3000 dwt, 1926 -1980 (antes di NV Combinatie Pletterij Nederhorst) * ''Juliana'' - dòk flotante, 4000 dwt, 1929-1946 (bendi na Surabaya) * ''Beatrix''- dòk kobá di 28.000 dwt, 192 meter largu (1943 - presente) * ''Antilia'': dòk kobá di 120.000 dwt, 280 meter largu (april 1972 - presente) Banda di esei tin dos dòk flotante desde 2018.<ref>https://knipselkrant-curacao.com/pbc-videoreportage-aankomst-drijvende-droogdokken-damen/ Videoreportage aankomst drijvende droogdokken Damen], 30 aprel 2018</ref> Despues ku nan tabata defekto pa algun tempu a disidi pa saka nan por kompleto for di waf den kurso di 2024.<ref>[https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/29316-damen-verwijdert-2e-drijvende-dok Damen verwijdert 2e drijvende dok], [[Antilliaans Dagblad]] (17 di aprel 2024)</ref> {{Appendix}} [[Category:Empresa]] [[Category:Kòrsou]] ===Damen ==== * Desde 2017 Damen Shiprepair Curacao ta hür i ta eksplota e fasilidatnan i infrastruktura den waf di CDM di un kompania di gobièrnu funda na 1958, CDM Holding NV. <ref>[https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/28535-meo-houdt-rekening-met-vertrek-damen MEO houdt rekening met vertrek Damen], [[Antilliaans Dagblad]] (26 di oktober 2023)</ref> Desde 20?? propiedad di Antias Hulandes. * Na 2016 CDM a wordu deklara fayit ku a wordu lanta na 2021 wegens gebrek aan baten.<ref>https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/24433-faillissement-cdm-opgeheven Faillissement CDM opgeheven], [[Antilliaans Dagblad]] (4 di oktober 2021)</ref> Na 2015 Damen a traha un waf di reparashon na Kòrsou pa e trailernan ku Damen a traha i ku ta bula den awa karibense. Riba 1 di febrüari 2017, riba proposhon di e Gobièrnu di Kòrsou, e Grupo tambe a tuma over e aktividatnan di CDM, ku den un forma kontrola a bai fayit na ougùstùs 2016.<ref>Antilliaans Dagblad 2 februari 2017</ref> Personal i material a pasa pa e kompania nobo Damen Shiprepair Curaçao (DSCu). E pianan flosante di e CDM lo ser remplasá durante di aña 2018 ku pianan mas grandi: pianan C lo bira 230 pa 45 meter i pianan D 108 pa 23 meter. E kantidat aki ta úniko den Karibe i Latino-Amerika.<ref>[https://knipselkrant-curacao.com/ad-slotuitdeling-failliet-cdm/ Slotuitdeling failliet CDM], Antilliaans Dagblad 22 maart 2018</ref> Damen bouwde in 2015 een reparatiewerf op [[Curaçao]] voor de door Damen gebouwde sleepboten die in de Caribische wateren varen. Op voorstel van de Curaçaose regering nam de Groep op 1 februari 2017 ook de activiteiten over van de [[Curaçaose Dokmaatschappij]] (CDM), die in augustus 2016 gecontroleerd failliet was gegaan.<ref>Antilliaans Dagblad 2 februari 2017</ref> Personeel en materieel ging over naar het nieuwe bedrijf Damen Shiprepair Curaçao (DSCu). De oude drijvende dokken van de CDM worden in de loop van 2018 vervangen door grotere: dok C wordt 230 bij 45 meter en dok D 108 x 23 meter. Deze omvang is uniek voor het Caribisch gebied en Latijns-Amerika.<ref>Antilliaans Dagblad 22 maart 2018</ref> *NOTES Van ds zijde van de afdeling „Public Relations" van de CPIM kregen wij het volgende bericht: De N.V. combinatie Plet terij--Noderhorst tezamen mol de Nederlandsche dok- en scheepsbouw maatschappij V.O.F, on do N.V. dok-on werf maatschappij Wilton-Feyenoord hebben in principe overeenstemming bereikt mei do N.V. Curacaosche Petroleum Industrie maatschappij en de N.V. Curacaosche scheepvaart maatschappij-, op grond waarvan hol thans door laatstgenoemde maatschappij geëxploiteerde Beatrix dok met bijbehorend scheepsreparatiebedrtjf als mode do bedrijven dor N.V. combinatie Pletterij-Nederhorsl binnenkort als oen bedrijf zullen worden geëxploiteerd door oen 'o stichten „N.V. Curacaose dok maatschappij". De nieuwe N.V. zal hierdoor beschikken over do grootste en modernste schoepsreparatie-faciliteiten in hot Caraibisch gebied.<ref>N.V. Curacaose Dok Maatschappij. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 29-10-1958, p. 2. Geraadpleegd op Delpher op 14-04-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010405174:mpeg21:p002</ref> In 2017, DAMEN Shipyards took over the facilities and invested heavily in infrastructure, as well as the upgrading and training of its workforce. With two large graving docks and two floating docks, cranes with capacities of up to 75 tons and more than 2,000 meters of repair wharves and fully equipped repair shops, DAMEN Shipyards is one of the largest and best-equipped ship repair facilities in the Caribbean. Er zijn twee gegraven dokken, namelijk het 30.000 dwt Beatrixdok, gebouwd door de Shell in 1942/1943 en het Antiliadok, groot 130.000 ton, in april 1972 officieel in gebruik gesteld door Gouverneur Leito. Het bedrijf heeft in belangrijke mate bijgedragen aan de economie van de Nederlandse Antillen, heeft tot 1982 voortdurend uitgebreid zowel in faciliteiten als in mankracht, maar is in 1982 getroffen door de recessie in de scheepvaart. Het totaal aantal eigen werknemers bedraagt circa 1.200. Door de moderne faciliteiten kunnen alle scheepsreparaties worden verricht. Het heeft technisch gezien in de internationale scheepvaartwereld een zeer goede naam. De Curaçaosche Dok Maatschappij beschikt behalve over de twee gegraven dokken ook over diverse reparatiekaden, dok- en kadekranen en modern ingerichte werkplaatsen.<ref>[https://web.archive.org/web/20161120102825/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=369&lang= Curacoasche Dok Maatschappij NV], Encyclopedie van Curaçao</ref> Ter gelegenheid van de ingebruikneming van het grootste commerciële droogdok van het westelijk halfrond zal de post'administratie van de Nederlandse Antillen op 7 april 1972 een bijzondere frankeerzegel in de waarde van 30 cent uitgeven. Het ontwerp van deze zegel werd verzorgd door de heer Oscar Ravelo op Curacao. Op de eerste dag van uitgifte zullen de enveloppen uitsluitend gefrankeerd met deze zegel voorzien worden van een eerste-dag-stempelafdruk.<ref>Speciale zegel voor Curacaos droogdok. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 02-02-1972, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 14-04-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010461089:mpeg21:p003</ref> Overname per 1 februari 2017 door Damen Shipyard Group<ref>[https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/15195-damen-trots-op-curacaose-werf Damen trots op Curacaose werf], [[Antilliaans Dagblad]] (5 di februari 2017) </ref> {{Appendix}} Curaçaosche Dok Maatschappij N.V. is een dok- en scheepsreparatiebedrijf gevestigd in Curacao. Het kwam in december 1958 voort uit de combinatie [[Refineria Isla|Curacaos Petroleum Industrie Maatschappij]] (CPIM) en [[Curaçaosche Scheepvaart Maatschappij]] (CSM) en de N.V. Combinatie Pletterij Nederhorst, de Dok- en Werf-Maatschappij Wilton¬Feijenoord N.V. en de Nederlandse Dok¬ en Scheepsbouw Maatschappij v.o.f., waarbij op 1 januari 1959 het dokbedrijf van CSM overgedragen werd aan de N.V. Curaçaosche Dok Mij. Na 1972 e tabata e empresa di reparashon di barku mas grandi den Karibe. El a logra rekobrá un posishon den top na 2018, despues ku e grupo hulandes multinashonal a tuma over e maneho di CDM na 2017 pfresiendo servisio amplio den mantenshon, reparashon, adaptashon i konvershon di barkunan i konstrukshonnan offshore di tur tamaño. despues ku esaki a pasa pa e grupo hulandes Damen Shipyards na 2017. In 2017, global player Damen Shiprepair & Conversion took over the management of the Curaçao Drydock Company, established in 1959. Under the new name it will continue offering a full range of services in maintenance, repair, refit and conversion of vessels and offshore constructions of all sizes. Na 2017, e hungadó global Damen Shiprepair & Conversion a tuma over e maneho di Curaçao Drydock Company, establesé na 1959. Den e nòmber nobo e lo sigui ofresé un gama kompleto di servisio den mantenshon, reparashon, adaptashon i konvershon di barkunan i konstrukshonnan offshore di tur tamaño. -------------------- '''Pedro Pablo Medardo de Marchena''' (☆ 29 di yüni 1899]] na [[Kòrsou]] - † Kòrsou 29 di yüni 1899 i a muri 15 di mei 1968 na Boneiru, kaminda el a biba for di aña 1940 te na su morto. Kasi 30 aña el a biba na Boneiru, despues ku gobièrnu kolonial a pone prezu den kampo di konsentrashon pa motibu di su pensamentu revolushonario.<ref>https://awemainta.com/wp-content/uploads/2024/03/BONERIANO-27-03-2024.pdf Bula Waya], Boneriano (27 di mart 2024)</ref> Medardo ta yu di un hudiu ku tabata biba na Kòrsou. Su mama tabata un dama koló skur di Kòrsou ku a kria Medardo. Su tata a sostené su edukashon kompletamente i tambe a rekonosé su yu, for di kua Medardo a haña e fam di su tata, Benjamin Abraham de Marchena. Medardo den e tempu ei tabata negoshante. ==Guera== Durante di Di Dos Guera Mundial, den mei 1940, Gobièrnu Kolonial a disidí di kue diferente hende sospechoso i ku fam straño prezu. Aparentemente nan tabata un peliger pa estado. Entre personanan akí tabatin Fred Fischer fotógrafo, dòkter J. Benesch, tur dos nasé na Alemania i tambe Pader Paul Brenneker ku nan a kere ku el a nase na Berlin i tambe Medardo de Marchena. Medardo no pa motibu kaminda el a nase, pero si pa su pensamentunan ku nan a kategorisá komo peligroso i antikolonial. E tabata un di e promé personanan peligroso ku nan a arestá na Kòrsou., sospecha di ta simpatisá ideanan komunista i pro nazi. Aparentemente tabatin 2 otro Antiano mas den e kampo di konsentrashon na Boneiru, pero mi no a haña konfirmashon di esaki. Den dékada 20 Medardo de Marchena ta haña problema ku iglesia katóliko i asta tabata na punto di kuminsá un kaso den korte kontra iglesia katóliko. Medardo a publiká diferente artíkulo kontra mishon katóliko, i tambe kontra dominio hulandes. E tabata kier a habri wowo di nos komunidat kontra di dominio hulandes i tambe kontra katolisismo. Medardo a batisá i kasa katóliko i su yunan tambe el a batisá katóliko. Durante e lucha akí e ta laga un domi batisá su di 4 yu. ==Publikashon== Na 1929 Medardo a publiká e buki “Ignorancia o educando un pueblo”, despues el a manda un karta pastoral i tambe artíkulonan ( entre pueblo i gobièrnu) den “De Onpartijdige” (1932– 1934). Ni e gobièrnu kolonial, ni iglesia katóliko por a imaginá ku Medardo lo a alkansá asina tantu hende. Den e publikashonnan akí e tabatin algun akusashon hopi serio. Por ehèmpel el a puntra ken tin falta, ku nos no tin nos mes hendenan den posishonnan haltu den komunidat, posishon ku ta nesesario pa duna nos hendenan mas rèspèt. Medardo a splika, ku ta: “hòmbernan blanku ku wowo blou ku ta parse hende muhé dor di nan manera di bisti, ku tin tantu Roma komo Hulanda komo nan patria. Ta nan ta kulpabel ku Kòrsou a keda tras, miéntras ku e poblashon di koló pa mas ku kuater generashon kaba ta gosa di abolishon di sklabitut”. Pedro Pablo Medardo de Marchena ta derá den e santana di Iglesia Protestant na Playa Boneiru. Revishon aktual di 15:57, 15 aprel 2026 Pending: Tragalus - Salario minimo - Barttholomeus Wouter Theodorus van Slobbe - Albert Kikkert - Florin karibense (aanvulling) - Yudansa pa desaroyo - Michelangelo Winklaar - PDVSA (aanvulling) - Antilliaanse Verffabriek - Francio Guadeloupe - Tula (aanvulling) - Medardo de Marchena (aanvulling) - Damen Shiprepair Curacao r8ncejcn3ptfv9185qvi8swwuad6guu 206452 206451 2026-10-08T08:32:27Z Caribiana 8320 206452 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ Pending: [[Playanan di Kòrsou]] - [[Tragalus]] - [[Salario minimo]] - [[Florin karibense]] (aanvulling) - [[Yudansa pa desaroyo]] - [[Michelangelo Winklaar]] - [[PDVSA]] (aanvulling) - [[Antilliaanse Verffabriek]] - [[Francio Guadeloupe]] - [[Tula]] (aanvulling) - [[Medardo de Marchena]] (aanvulling) - [[Damen Shiprepair Curacao]] -------------------- '''Progressief Nederland''' (PRO) ta un partido polítiko [[Hulanda|hulandes]] izquierdista ku un karakter progresivo, sosial-demokrátiko i bèrdè. E partido a wòrdu fundá dia 1 di yüli 2026, komo un fushon di GroenLinks i Partido Laborista (PvdA), despues di un desishon di fushon ku a wòrdu tumá dia 13 di yüni di e aña ei.<ref>{{Citeer web|url=https://npokennis.nl/longread/8214/wat-is-progressief-nederland-(pro)|titel=Wat is Progressief Nederland (PRO)?|datum=2026-06-03|website=NPO Kennis}}</ref> Den su programa, e partido ta pone enfoke riba solidaridat, igualdat, seguridat, medio ambiente i protekshon di estado di derecho.<ref>https://energiabonaire.com/articles/posibel-partido-politiko-pro-di-hulandesnan-na-boneiru Posibel partido polítiko PRO di hulandesnan na Boneiru], EnergiaTV (6 di òktober 2026)</ref> == Organisashon == PRO tin 108.588 miembro, loke ta hasié e partido mas grandi ku ta basá riba miembresia na Hulanda. Jesse Klaver ta e lider polítiko. Den un kantidat di órgano, ainda e partido ta representa bou di e nòmber GroenLinks-PvdA. Te ku 18 di sèptèmber 2026, PRO tabatin 108.588 miembro.<ref name="pv-referenda">{{Citeer web|url=https://bijlagen.nos.nl/artikel-26160711/Proces-verbaal-ledenreferendum.pdf|titel=Proces-verbaal referenda Progressief Nederland 25 september 2026|bezochtdatum=2026-09-29|via=NOS}}</ref> Esaki ta hasié e partido mas grandi ku ta basá riba miembresia na Hulanda. For di 1 di òktober 2026, e partido tin un direktiva presidí pa Kitty Jong. PRO su organisashon hubenil yama PROTESTA. Su instituto di investigashon ta wòrdu yamá e Instituto Sientífiko pa Solidaridat (WIS). E fundacion internacional di e partido yama PRO International. PRO ta representá den hopi munisipio i p’esei tin un kantidat grandi di sekshonnan lokal. Na nivel nashonal, e partido tin vários ret, ku por wòrdu kategorisá den retnan temátiko i retnan di komunidat. Miéntras ku retnan temátiko ta enfoká riba un tópiko spesífiko—manera kultura, sostenibilidat òf edukashon—rednan di komunidat ta mas amplio den alkanse i dirigí na miembronan ku un antecedente òf posishon kompartí. Na òktober 2025, e partido a anunsiá plannan pa establesé un sekshon lokal na [[Boneiru]]; inisialmente, e sekshon boneriano aki lo sirbi primordialmente un funshon di sosten i lo no partisipá na elekshon di konseho insular di Boneiru dia 17 di mart 2027. E lansamentu ofisial ta previsto pa dia 28 di òktober 2028, dunando e partido un presensia organisatorio permanente riba e isla.<ref>Hans Hofstra, [https://www.bonaire.nu/nieuws/politiek-bestuur/96984/progressief-nederland-richt-afdeling-op-bonaire-op-maar-doet-niet-mee-aan-eilandsraadsverkiezingen Progressief Nederland richt afdeling op Bonaire op maar doet niet mee aan eilandsraadsverkiezingen], bonaire.nu (7 di òktober 2026)</ref> {{Appendix}} Partido polítiko Progressief Nederland (PRO) ta pone promé paso pa bira presente den e esfera polítiko na Boneiru, fundando ofisialmente nan sekshon lokal na Boneiru riba djarason 28 di òktober. PRO a nase na Hulanda despues di un interlaso entre GroenLinks i Partij van de Arbeid (PvdA), kual e partido nobo a bira formalmente aktivo riba 1 di yüli 2026. E sekshon na Boneiru lo organisá un anochi di debate ku tin komo tema “Europa i importansia di Boneiru”. E reunion ta tuma lugá na Kas di Futuro, Kaya Mississippi #3 na Kralendijk. E aktividat ta duna un promé indikashon tokante e manera ku PRO lo ke ta presente na Boneiru i habri diálogo tokante Boneiru den relashon ku Hulanda i Europa. ==Un partido polítiko nobo pa Boneiru== Ku e sekshon lokal pa Boneiru, PRO ta aportá ku un organisashon polítiko nobo na Boneiru. Ainda no ta kla kua lo ta e siguiente paso di e organisashon i si e lo partisipá na elekshon di mart 2027. PRO ta presentá su mes komo un partido progresivo, sosial-demokrátiko i bèrdè. Den su programa, e partido ta pone enfoke riba solidaridat, igualdat, seguridat, medio ambiente i protekshon di estado di derecho. E manera ku e prinsipionan aki ta keda tradusí na e realidat di Boneiru por bira un di e temanan ku lo tin ku keda definí pa e organisashon den e periodo ku ta bin. ==Europa i Boneiru komo promé tema== E promé reunion públiko ta enfoká riba Europa i e importansia di Boneiru. Segun e organisadó via di Facebook, e meta ta pa papia tokante desaroyonan den Europa i posibilidatnan ku por surgi pa Hulanda i spesialmente pa Boneiru. Parlamentarionan Marit Maij i Mohammed Chahim lo ta presente pa konta tokante nan trabou den Parlamento Europeo. Kenville Kleinmoedig, sekretario internashonal di PRO, tambe lo partisipá. Despues di e presentashon lo tin un debate, kaminda publiko por hasi pregunta i duna nan opinion. Progressief Bonaire E programa ta kuminsá pa 18:30 ku entrada pa partisipantenan. Pa 19:00 e sekshon di PRO na Boneiru lo wòrdu fundá ofisialmente. Despues lo tin presentashonnan i un debate. E reunion por duna un promé idea di kon PRO ta mira su ròl na Boneiru i kua tema nan lo kier enfoká riba dje. Pa awor, PRO a anunsiá solamente ku nan lo funda e sekshon na Boneiru i e reunion. ----------- {{Variante|c}} {{Infobox edificio | variante = c | nomber = Government Guesthouse | imagen = Government Guest House, Island Council (Eilandsraad), Sint Eustatius, 2025 - 02.jpg | descripcion = foto uit 2025 | sede = [[Oranjestad (Sint Eustatius)|Oranjestad]], [[Sint Eustatius]] | status = monumento }} '''The Government Guesthouse''' ta un kompleho di edifisio den e sentro históriko di [[Oranjestad (Sint Eustatius)|Oranjestad]], kapital di [[Sint Eustatius]]. E ta un [[monumento]] rekonosé ofisialmente den [[Hulanda Karibense]], bou di número di monumento U08.<ref>Openbaar Lichaam Sint Eustatius, [https://www.statiagovernment.com/fileadmin/Files/Documents/Ordinances/2024/A.B._2024_no._03_Afkond_ROP_Eux_2023__1___1_.pdf Afkondigingsblad van Sint Eustatius - Besluit van de eilandsraad van 21 september 2023 no.12 tot vaststelling van het Ruimtelijk Ontwikkelingsplan Sint Eustatius 2023], 18 juli 2024</ref> Un kamp militar tabata situá riba e sitio aki for di por lo ménos e añanan 1720.<ref name="GSJG">Gay Soetekouw en Joanna Gilmore, St. Eustatius historical walking tour guide, 2007, pag. 45</ref> E kompleho tabata sede di mando di [[Marina Real|Marina Real di Hulanda]].<ref name="SXM Talks" /> Tambe e tabata sirbi komo lugá di akohida pa gobernadornan di [[Antias Hulandes]] ku tabata bishita e isla for di [[Kòrsou]], i pa ofisialnan ku tabata yega for di [[Sürnam]] i e islanan di Karibe franses.<ref name="Rijksvastgoedbedrijf" /> E nòmber ''Government Guesthouse'' ta referí na e funshon ku e propiedat a haña na 1924, ora el a bira un residensia pa bishitantenan ofisial.<ref name="L&E" /> El a mantené e funshon aki te den añanan 1960.<ref name="GSJG" /> For di [[siglo 18|siglo diesocho]], [[Old Gin House]] tambe tabata sirbi komo akohida pa bishitantenan, aunke hopi bishitante tabata preferá di keda drumi riba nan barku.<ref name="L&E" /> == Descripcion == Canalnan chikito ta core atraves di e patio, dirigiendo awa den un tanki. Adicionalmente, e edifisio ta konta ku un kelder ku ta kontené un kamber, dos sèl i un fòrnu grandi. E ta un struktura di dos piso ku un dak bòltu. E murayanan ta konstruí di blòki geel di IJssel.[2] E uso di blòki komo material di konstrukshon—na un tempu ku mayoria di otro kasnan tabata wòrdu konstruí di palu—ta indiká ku esaki tabata un di e edifisionan mas importante di e isla.[6] Proseduranan hudisial tambe a tuma lugá aki. Ora e kastigu di morto a wòrdu dicta, e persona kondená a wòrdu hibá via un *tripa* (baranka òf baranka di awa di áwaseru) pa Crook’s Castle, kaminda e sentensia a wòrdu ehekutá.<ref name="Rijksvastgoedbedrijf">Rijksvastgoedbedrijf, [https://www.rijksvastgoedbedrijf.nl/actueel/nieuws/2024/07/01/het-zichtbare-verleden-van-de-slavernijgeschiedenis Het zichtbare verleden van de slavernijgeschiedenis], 1 juli 2024</ref> E edifisionan a wòrdu konstruí i mantené pa hendenan sklabisá.<ref name="Rijksvastgoedbedrijf"/> E edifisio a pasa dor di vários renobashon, inkluyendo na fin di añanan 1970, 1992 i 2017.<ref name="L&E">Landschap en Erfgoed van Sint Eustatius, [https://www.cultureelerfgoed.nl/site/binaries/site-content/collections/documents/2026/01/01/landschapsbiografieen-saba-sint-eustatius/the-historical-gem-landschap-en-erfgoed-van-sint-eustatius.pdf The historical gem], 2026, pag. 69 en 100</ref><ref name="LP">Lonely Planet, [https://www.lonelyplanet.com/points-of-interest/government-guesthouse/1396388 Government Guesthouse]</ref><ref name="SXM Talks">SXM Talks, [https://www.sxm-talks.com/the-daily-herald/restoration-ongoing-on-statia-govt-guesthouse/ Restoration ongoing on Statia Govt. Guesthouse], 11 mei 2017</ref> Den siglo 21, e ta sirbi como sede di [[Konseho Insular|Konseho Insular di Sint Eustatius]].<ref name="SXM Talks" /> E gabinete di e [[gezaghebber]] tabata situá na e piso abou, mientras cu e sala di konseho insular ta situa na e piso ariba.<ref name="LP" /> Un eskultura di brons di e popular banda local, [[Hippie Band]], ta para den e hardin publico dilanti di e edificio.<ref name="GSJG" /> Na 2026, e agencia "Rijksvastgoedbedrijf" di Hulanda ta na punto di traspasá e edificio bek na e órgano públiko di Sint Eustatius. Durante e reformanan konstitushonal di 10 di òktober 2010, tur derecho di propiedat di eks-Antia Hulandes denter di e munisipionan spesial nobo di Boneiru, Saba, i Sint Eustatius a keda traspasá pa pais Hulanda. E propiedat awor ta wòrdu debolbi na e órgano públiko di Sint Eustatius.<ref>[https://dossierkoninkrijksrelaties.nl/2026/10/04/government-guesthouse-wordt-weer-eigendom-sint-eustatius/ Government Guesthouse wordt weer eigendom Sint Eustatius], dossierkoninkrijksrelaties.nl (4 di october 2026)</ref> {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =|titulo=Government Guesthouse}} {{References}} }} ''The Government Guesthouse''' ta un kompleho di edifisionan den e sentro históriko di [[Oranjestad]], [[Sint Eustatius]]. E ta un [[monumento]] rekonosé ofisialmente den Hulanda Karibense, ku número di monumento U08.[[1]] Un kazerne militar tabata situá riba e sitio aki for di por lo ménos e añanan 1720.[[2]] E kompleho tabata albergá e sede di mando di e [[Marina Real di Hulanda]].[[3]] Tambe e tabata sirbi komo lugá di akohida pa gobernadornan di [[Antias Hulandes]] ku tabata bishitá e isla for di [[Kòrsou]], i pa ofisialnan ku tabata yega for di [[Sürnam]] i e islanan di Karibe franses.[[4]] E nòmber ''Government Guesthouse'' ta referí na e funshon ku e propiedat a haña na 1924, ora el a bira un residensia pa bishitantenan ofisial.[[5]] E a mantené e funshon aki te den e añanan 1960.[[2]] For di siglo diesocho, e ''Old Gin House'' tambe tabata sirbi komo akohida pa bishitantenan, aunke hopi bishitante tabata preferá di keda riba nan barku.[[5]] Deskripshon Canalnan chikí ta pasa dor di e patio i ta dirigí awa pa un tanki. E edifisio tin tambe un kelder ku ta kontené un kamber, dos sèl i un fòrnu grandi. E ta un konstrukshon di dos piso ku un dak abòltu. E murayanan ta trahá ku blòki hel di IJssel.[[2]] E uso di blòki komo material di konstrukshon — na un tempu ku mayoria di e otro kasnan tabata trahá di palu — ta indiká ku e edifisio tabata di importansia partikular pa e isla.[[6]] Prosedura hudisial tambe tabata tuma lugá den e edifisio. Ora un tribunal a dicta un kastigu di morto, e persona kondená tabata wòrdu hibá pa un ''tripa'' — un tipo di baranka òf kaminda di awa — te na Crook’s Castle, kaminda e sentensia tabata wòrdu ehekutá.[[4]] Hendenan sklabisá tabata traha na konstrukshon i mantenementu di e edifisionan.[[4]] E edifisio a pasa dor di vários renovashon, entre otro na fin di e añanan 1970, na 1992 i na 2017.[[5]][[6]][[3]] Den siglo 21, e edifisio ta sirbi komo sede di e [[Konseho Insular di Sint Eustatius]].[[3]] E gabinete di e [[gezaghebber]] tabata situá na e piso abou, mientras ku e sala di reunion di e Konseho Insular tabata na e piso ariba.[[6]] Un eskultura di brons di e banda lokal [[Hippie Band]] ta para den e hardin públiko dilanti di e edifisio.[[2]] Na 2026, e Rijksvastgoedbedrijf di Hulanda ta preparando pa traspasá e propiedat bek na e Órgano Públiko di Sint Eustatius.[[7]] Durante e reformanan konstitushonal di 10 di òktober 2010, e derecho di propiedat di e eks-Antias Hulandes den e munisipionan spesial nobo di [[Boneiru]], [[Saba]] i Sint Eustatius a pasa pa Pais Hulanda. E traspaso proponé na 2026 ta trata di devolbé e propiedat na e Órgano Públiko di Sint Eustatius.[[7]] [[:Kategoria:Sint Eustatius]] [[:Kategoria:Historia]] ------------------------ {{Infobox evento | variante = c | nomber = ''The First Salute'' | imagen = Andrew Doria NH 85510-KN.jpg | descripcion = De ''Andrew Doria'' die het eerste saluut ontvangt | fecha = [[16 di novèmber]] [[1776]] | luga = na kosta di [[Sint Eustatius]] }} '''The First Salute''' ta referí na e saludo di kañon ku a wòrdu lòs for di [[Fort Oranje (Sint Eustatius)|Fort Oranje]] na [[Sint Eustatius]] dia [[16 di novèmber]] [[1776]], komo kontesta riba un saludo di e barku merikano ''Andrew Doria''. Algun luna despues di e Deklarashon di Independensia di Merka, esaki a marka e promé rekonosementu di Merka dor di un poder stranhero. E suseso a wòrdu siguí pa e di kuater guera anglohulandes i e sakeo na gran eskala di Sint Eustatius. ==Sentro di komersio== Pa meimei di [[siglo 18|siglo diesocho]], tabatin mas ku setenta plantashi riba e isla unda [[Sklabitut|hende sklabisá]] tabata traha. Un man yen di famianan riku tabata dominá; miéntras ku hopi biaha nan tabata pleita entre nan mes, nan tabata presentá un frente uní semper ora nan interesnan kompartí wòrdu menasá. E tempu ei, komersio mundial tabata strobá pa merkantilismo, un teoria ekonómiko ku tabata mira importashon komo perhudisial i eksportashon komo benefisioso.<ref name="HN">Historisch Nieuwsblad, [https://www.historischnieuwsblad.nl/een-opportunistisch-saluut-aan-het-nieuwe-amerika/ Een opportunistisch saluut aan het nieuwe Amerika], Erik Schumacher, 3 juli 2012, update 7 april 2020</ref> Na 1688, [[West Indische Compagnie]] (WIC) a outorisá komersio internashonal riba e isla di Karibe ku ta sometí na tarifanan abou di importashon i eksportashon. E komersio di katibu tabata relativamente signifikante te na 1730 pero a baha despues. Al kontrario, komersio di koffie, tabako i, riba tur kos, suku a oumentá. E merkansia aki a originá tantu for di e isla mes komo for di islanan ingles i franses den serkania. Komersio liber a wòrdu establesé formalmente na 1756. Komersio riba e isla a ekspandé rápidamente, enbolbiendo produktonan oropeo manera paña, papel, glas, produktonan di lechi i biña.[2] Alrededor di 1780, Benjamin Franklin, un di e fundadónan di [[Estadonan Uni di Amérika|Merka]], a disidí di dirigí pòst?? pa [[Oropa]] via Sint Eustatius.[3] E komersio mas lukrativo tabata enserá armanan nesesario pa e gueranan entre nashonnan oropeo. Pa dos dékada, e isla a disfrutá di prosperidat sin presedente.[1] ==Revolushon merikano== [[File:Declaration of Independence (1819), by John Trumbull.jpg|thumb|Presentashon di e Deklarashon di Independensia na Kongreso dia 28 di yüni 1776, dor di e Komishon di Sinku.]] Durante e Revolushon merikano, e británikonan a para e suministro di arma. Konsekuentemente, e komersio ilegal di arma a floresé riba e isla, ku ganashi riba polvo ku a alkansa te na shen porshento. Hopi biaha e depósitonan tabata asina yen ku mester a warda suku i katuna pafó.[1] E merikanonan a kumpra kasi mitar di tur nan armanan i munishon na Sint Eustatius.[4] Reino Uni tabata furioso riba esaki. El a violá e akuerdonan hasí denter di e aliansa defensivo ku e [[Repúblika di Shete Provinsia Uní di Hulanda|Repúblika di e Shete Hulanda Uni]], ku a inkluí un provishon pa sosten mutuo si kualke di e dos partido wòrdu haña atake. Inisialmente e posishon na [[Den Haag]] tabata cu un lantamento colonial no ta cay bou di e alkanse di e tratado aki. Sinembargo, bou di preshon, un prohibishon riba eksportashon pa e kolonianan merikano a wòrdu finalmente imponé. No obstante, Jan de Windt (1715–1755), e komandante di Sint Eustatius, no a enforsá e prohibishon riba e komersio lukrativo di arma, ni su susesor, [[Johannes de Graaff]]. De Graaff tabata e hòmber mas riku riba e isla, doño di dies plantashi, tres shen hende sklabisá, i diesseis barku merkantil.[1] Diestres estado di Nort Amérika a deklará nan independensia for di Inglatera na 1776, i Sint Eustatius a bira e sentro pa [[Contrabanda|kontrabanda]] di arma pa e nashon yòn ku awor ta nos gran aliado.<ref>{{citeer web|titel=BOVENWINDEN—IX. Roosevelt erkende Statius|werk=[[Amigoe]]|datum=1945-02-26|bezochtdatum=2026-10-05|via=Delpher.nl|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000210240:mpeg21:p003}}</ref> ==The First Salute== Pa yüli 1776, diestres kolonia di Nort Amérika a firma e Deklarashon merikano di Independensia. Dia 16 di novèmber 1776, ''Andrew Doria'' a yega haf di Sint Eustatius pa tuma stòk di arma i munishon. E tabata e promé barku merikano pa drenta haf ku e bandera merikano nobo.<ref name="Stadsarchief">Stadsarchief Amsterdam, [https://www.amsterdam.nl/stadsarchief/stukken/historie/eerste-saluut/ Eerste saluut], 23 april 2019</ref> [[Johannes de Graaff|Gobernador De Graaff]] a ordená pa e barku wòrdu risibí ku pleno honor.<ref name="HN" /> Despues ku ''Andrew Doria'' a tira un saludo den saludo, el a ordená pa debolbé esaki ku un saludo for di Fort Oranje. Unabes ku e barku a mara, el a organisá un resepshon na honor di e kapitan, invitando tur merikano riba e isla.<ref name="HN" /> E merikanonan a konsiderá e saludo komo e promé rekonosementu di Merka dor di un poder stranhero.<ref name="Stadsarchief" /> ==Reakshon for di London== Barkunan ingles tabata presente den haf ora ku e saludonan a wòrdu tirá. Nan a pisa anker i a nabegá pa e isla bisiña di [[Sint Kitts (isla)|St. Kitts]] pa informá tokante e insidente.[5] London a reakshoná furioso, eksigiendo pa [[Tweede Kamer|''Staten Generaal di Hulanda]] kondená e saludo públikamente i duna retiro na De Graaff. Despues a yama De Graaff pa Den Haag pa interogashon, pero el a logra posponé su biahe pa hopi tempu usando vários preteksto, ku ta varia di asuntunan di famia te na malesa di laman. El a yega na 1778 ku un defensa skirbí ekstenso yená ku distorshon i mentira. E ''Staten-Generaal'' a aseptá su defensa, no ménos pasobra ganashi supstansial tabata wòrdu hasí na [[Amsterdam]] for di komersio ku Sint Eustatius.[1] Dor di retené De Graaff, e Repúblika tabatin—den bista britániko—un biaha mas demostrá su inkonfiabilidat komo aliado. Ademas di e falta di sosten den e lucha britániko kontra e revolushonarionan merikano, e Repúblika tambe a buska pa djòin e Liga di Neutralidat Armá na fin di 1780. E inisiativa ruso aki tabata destiná pa protehá flotanan komersial di atakenan di barkunan naval britániko. E chispa ku a sende e di kuater guera anglo-hulandes tabata finalmente un kontrato komersial deskubrí riba un barku kapturá pa e britanikonan;[1] e dokumento tabata den poseshon di Henry Laurens, e embahador merikano designá na Den Haag. Dia 20 di desèmber 1780, e britanikonan a deklará guera kontra e hulandesnan.[6] Almirante George Rodney a haña òrdu pa kapturá Sint Eustatius. E tabatin un renkor personal kontra e isla pasobra materialnan di reparashon a wòrdu mandá pa un flota franses despues ku el a daña esaki severamente. Rodney a yega haf ku dieshete barku naval dia 3 di febrüari 1781; esaki a pone De Graaff entregá e isla na e britanikonan sin resistensia. Rodney a tuma tur e habitantenan di e isla prezu i a deportá nan pa otro islanan den Karibe i pa Gran Bretaña. El a ordená e sakeo di henter e isla i a subasta e botín, ku eksepshon di un porshon supstansial ku el a warda pa su mes. El a biaha pa Gran Bretaña pa motibu di problemanan di gout i prostat. Na kaminda, kasi tur su propiedatnan a wòrdu interseptá pa e fransesnan, lagando e inkapas pa paga debenan den su pais natal. Ademas, komersiantenan britániko di Sint Eustatius a desafiá su konfiskashonnan den korte. Den e Kámara di Komun, lider di oposishon Edmund Burke a hiba un diskurso sensashonal kondenando e sakeo di Rodney.[1] Restourashon di atministrashon insular Sint Eustatius no a keda den man britániko pa hopi tempu. Na novèmber 1781, un atake sorpresa a wòrdu lansa bou di mando franses, i e isla a wòrdu kapturá. E òrdu bieu a wòrdu restourá, i e habitantenan a haña nan poseshonnan debolbí na nan mas leu posibel. Na 1784, Fransia a debolbé soberania riba e isla na Hulanda. Un dékada di gran prosperidat ekonómiko a sigui. De Graaff tambe a regresá na e isla, ounke e biaha aki komo un siudadano privá. Na su morto na 1813, el a laga atras rikesa inmenso.[1] == Konmemorashon == De Graaff ta wòrdu konmemorá komo un héroe di e Revolushon Merikano ku un potrèt den e ''State House'' di estado di [[New Hampshire]].<ref name="HN" /> Na 1939, Presidente Franklin Delano Roosevelt a entrega un plakkaat na Sint Eustatius como reconocimento di “E Prome Saludo”; e ta montá riba e palu di bandera monumental den e plasa na Fort Oranje.<ref>Willem de Bruin, [https://www.john-adams.nl/the-first-salute/ The First Salute], The John Adams Institute</ref> E no tabata presente personalmente, manera tabata spera inicialmente.<ref>{{citeer web|werk=[[Amigoe]]|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010281853:mpeg21:a0028|titel= De feestelijkheden op St. Eustatius|datum=1939-12-30}}</ref> E famia Roosevelt no tabata un deskonosí na e isla. Adolphus Roosevelt i Elizabeth Groebe a kasa einan na 1759.[9] Un plaka ku ta konmemorá e bisentenario di Merka—un regalo di e Islanan Vírgen di Merka—a wòrdu desvelá na 1976, i plachinan ku ta marka “E Promé Saludo,” duná pa e Yu hòmbernan i Yu Muhénan di e Revolushon Merikano, a wòrdu desvelá na 2001 i 2014. Ganadó di Premio Pulitzer Barbara Tuchman a dediká su último buki na “The First Salute.”[10] * On November 16th, 1976 the Postal Service of the Netherlands Antilles commemorates the bicentennial of the first salute to the flag of the United States of America with the issuance of a special series of postage stamps in the values of 25, 40 and 55 cents.<ref>{{Citeer web|titel=Bicentennial of the First Salute to the United States Flag eleven guns for the grand union|werk=[[Amigoe]]|datum=1976-11-13|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2026-09-23|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010460971:mpeg21:p014}}</ref> * Rei Willem-Alexander, Minister Hulandes Rob Jetten, i Sekretario di Estado pa Relashonnan di Reino i Digitalisashon Eric van der Burg lo bishitá Sint Eustatius na novèmber. Djaluna 16 di novèmber, nan lo asistí na e konmemorashon di e di 250 aniversario di “E Promé Saludo.” Servisio di Informashon di Gobièrnu a anunsiá esaki.<ref>[https://www.aruba.nu/nieuws/koninkrijk/95390/koning-en-premier-jetten-naar-sint-eustatius-voor-250-jaar-first-salute-zx6351 Koning en premier Jetten naar Sint Eustatius voor 250 jaar First Salute], aruba.nu (23 di september 2026)</ref> {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =72021410|titulo=De koloniale geschiedenis van het Huis Oranje-Nassau}} {{References}} }} [[:Kategoria:Historia]] ------------------------- {{Infobox persona | variante = c }} '''Johannes de Graaff''' (☆ [[1729]] na [[Sint Eustatius]] - † [[1813]] na [[Sint Eustatius]]), tabata un dirigente kolonial hulandes di [[West Indische Compagnie]], ku a fungi komo gobernador di Sint Eustatius, [[Saba]] i [[Sint Maarten]] di 1776 te ku 1781. E isla tabata un sentro grandi di kontrabando di pólvora di arma pa e merikanonan ora ku Repúblika Hulandes tabatin un polítika ofisial di embarga komersio ku e merikanonan. ==Biografia== [[File:De Graaff estate in Sint Eustatius.jpg|thumb|Ruina di plantashi ‘Graavindal’ riba St. Eustatius, propiedat di De Graaff.]] De Graaff a nase na Sint Eustatius komo yu di Simon de Graaff, un miembro di e konseho insular. De Graaff a haya enseñansa na [[Hulanda]]. Despues ku el a regresá Sint Eustatius, el a kasa ku Maria Heyliger, un yu muhé di e Komandante (Gobernador) na mando, Abraham Heyliger. De Graaff a kuminsa su karera komo komandante militar di Sint Maarten. Na yüli 1751 el a wòrdu nombrá komo sekretario riba Eustatius, ku a bira un haf liber na 1756 i usá mas intensivo dor di Middelburgsche Commercie Compagnie pa komersio di katibu riba Spaña Nobo i e islanan di Karibe. E eksportashon di suku a subi enormemente, e kantidat di barku den haf a redobla; e isla tabata konosí komo e “baraka di oro”.[1] Pa algun aña Thomas Hope i su ruman hòmber tabata enbolbí den e komersio riba e isla. De Graaff a bira e hòmber di mas riku di San Eustatius. Segun informe e tabata doño di dies plantashon, tres shen katibu, dieseis barku di komersio i un kuart di e propiedat rais di e isla. E tabata biba den un villa imponente na e bahia.[2] Na yüli 1775, despues ku Jan de Windt a muri, el a primintí Adrian Hope pa hasi tur kos pa representá Hope & Co riba Eustatius.[3] Dia 5 di sèptèmber 1776 el a wòrdu hasí Komandante (òf Gobernador den idioma di tur dia) di e isla. “Promé Saludo” na Bandera Merikano Wak tambe: E Promé Saludo Sint Eustatius tabata e lugá di mas importante pa trata òf kontrabanda ku merikanonan. Dia 16 di novèmber 1776, na kuminsamentu di e Guera Revolushonario Merikano, e barku di marina merikano USS Andrew Doria, ku e Deklarashon di Independensia Merikano abordo, a yega St. Eustatius. Su capitan a tira un saludo na e bandera Hulandes riba Fort Oranje y Johannes de Graaff a dicidi di contesta e saludo cu once tiro. I asina e Estadonan Uni di Merka a wòrdu rekonosé pa promé bia komo un nashon dor di e saludo aki di onze arma. Gran Bretaña tabata profundamente rabiá pa e komersio ilegal di arma ku tabata operá for di Sint Eustatius i e nengamento di outoridatnan hulandes pa tuma akshon kontra di esaki. De Graaff eventualmente a wòrdu yama bèk pa Hulanda despues di protestanan britániko na gobièrnu hulandes. Den un karta kompañante, Henry Hope a skirbi ku e gobernador lo mester a kontestá e patria.[4] Na 1777, e isla a bin bou di un blokeo britániko debí na e komersio ilísito di arma dor di e Middelburgsche Commercie Compagnie.[5][6] Na 1778 el a splika su motivashonnan i a wòrdu mandá bèk pa Sint Eustatius den e siguiente aña.[7] Pèrdida di isla pa e británikonan Artíkulo prinsipal: Kaptura di Sint Eustatius De Graaff a mantené su posishon te ora ku almirante britániko Rodney, liderando un forsa naval grandi, a kapturá e isla na febrüari 1781.[8] {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =|titulo= }} {{References}} }} [[:Kategoria:Historia]] ------------------------------ {{infobox organisacion | variante = c | tipo = fundashon no-gubernamental | nomber = STENAPA | logo = | imagen = Quill dormant vulcano.jpg | descripcion = Un bista di Parke Nacional Sint Eustatius (Parke Nacional Quill/Boven y [[Parke Nashonal Marino Sint Eustatius|Parke Nacional Marino Sint Eustatius]]). | leyenda = | funda = [[21 di novèmber]] [[1988]]<ref>https://statiapark.org/30th-anniversary/ STENAPA celebrates 30 years], statiapark.org (22 di novèmber 2018)</ref> | fundado = | sede = Oranjebaaiweg 59 | director = Erik Boman | website = }} '''STENAPA''', ofisialmente '''St. Eustatius National Parks Foundation''', ta un organisashon no-gubernamental (NGO) i sin fin di lukro ku ta responsabel pa e maneho i protekshon di áreanan protehá na [[Sint Eustatius]]. E organisashon ta manehá [[Parke Nashonal Marino Sint Eustatius]], [[Parke Nashonal Quill/Boven]] i [[Hardin Botániko Miriam C. Schmidt]].[1] == Historia == STENAPA a surgi na fin di añanan 1980 komo e susesor di Stinapa Statia, e divishon lokal di STINAPA N.A. (''Stichting Nationale Parken Nederlandse Antillen'').<ref>Bestuur Statia Stinapa. "Amigoe". Curaçao, 20-03-1987, p. 8. Geraadpleegd op Delpher op 20-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010650860:mpeg21:p008</ref> E fundashon aki a wòrdu fundá na 1962 pa proteha i maneha zonanan di naturalesa na [[Antias Hulandes]], of ophetonan di [[geologia]], [[arkeologia]] of [[historia]], i pone e zonanan aki na servisio di bienestar, edukashon i rekreashon di e poblashon y di turistanan.<ref>Hoetink, H., & Anink, G. B., Encyclopedie van de Nederlandse Antillen, 1969, Amsterdam, pag. 396-397</ref> STENAPA ta un fundacion sin fin di lucro, no gubernamental (na Hulandes un stichting) cu a wordo funda dia [[21 di novèmber]] [[1988]]. E funcion di e fundacion aki ta proteccion di medio ambiente. STENAPA aktualmente ta manehá Parke Nashonal Marino, Parke Nashonal Quill / Boven, i Hardin Botániko. STENAPA ta un di e miembronan di [[Dutch Caribbean Nature Alliance]]. *1996: Granted a legal mandate by the island government to manage and protect the newly established Statia National Marine Park. *1998: Assigned official authority to manage the Quill and Boven National Parks, shortly followed by the creation of the Miriam C. Schmidt Botanical Garden. == Aktividat == E fundashon ta enkarga cu e maneho di tres parke. Dos parke ta riba e superfisie di tera di e isla; e parke ku ta sobra ta marino i ta rondoná e isla. E área kombiná di e parkenan ta 33 km².<ref>[https://statiapark.wordpress.com/parks/marine-park/ St. Eustatius National Parks], statiapark.wordpress.com</ref> * E Parke Nashonal Marino St. Eustatius ta rondoná e isla for di e marka di awa haltu te na 30 meter (98 pia) di profundidat, i tambe ta abarká dos reserva di Parke Marino. *Parke Nashonal Quill / Boven ta konsistí di dos diferente área òf supsektor. Un ta e stratovolkan inaktivo konosí komo Quill, ku ta den e parti sùit di e isla. E otro área ta un grupo di sinku seru den e parti nort di e isla: Bergje, Boven (esun mas haltu di e sinkunan), Venus, Seru di Gilboa i Seru di Señal. E sinku serunan aki ta e restunan di un otro stratovolkan. *Hardin Botániko Miriam C. Schmidt a kuminsá na 1998. E énfasis prinsipal ta riba espesienan di vegetashon ku ta òf tabata nativo di e isla i e islanan rondó di dje. Tambe tin un área eksperimental kaminda investigadónan ta studiando métodonan pa kontrolá e espesie invasivo problemátiko manera ''Antigonon leptopus'', e mata di wendrùif coralita. == Organisashon == STENAPA ta wordo goberna pa un directiva. E miembronan di directiva no ta ricibi ningun salario. E fundacion ta emplea ocho miembro di personal cu ta administra e fundacion y ta maneha e parkenan. E miembronan di personal ta traha cu stagiaire y boluntarionan di e isla of di exterior. Sede di e organisashon ta King’s Well National Parks Center, ku a wòrdu habri ofisialmente pa [[Beatrix di Hulanda|Prinses Beatrix]] na 2025.<ref>[https://www.bes-reporter.com/news/st-eustatius/66934/former-kings-well-resort-becomes-statias-new-national-parks-centre Former Kings Well Resort becomes Statia’s new National Parks Centre], Bes Reporter (7 di yüni 2024)</ref><ref>[https://statiapark.org/princess-beatrix-visited-st-eustatius-for-reforestation-society-nature-and-the-opening-of-the-new-kings-well-national-parks-center/</ref> E sede, e Ofisina di Parkenan Nashonal i Sentro di Bishitante, ta situá banda di e haf na Lower Town, ku ta e parti kant'i laman di e kapital [[Oranjestad (Sint Eustatius)|Oranjestad]], di kua mayoria ta mas altu, riba un baranka. E parti mas sùit di Lower Town tin bista riba Gallows Bay, na e kosta wèst òf kosta [[Laman Karibe|karibense]] di e isla. {{Appendix}} [[:Kategoria:Sint Eustatius]] '''STENAPA''', ofisialmente '''St. Eustatius National Parks Foundation''', ta un organisashon no-gubernamental i sin fin di lucro ku ta responsabel pa e maneho i protekshon di área protehá na [[Sint Eustatius]]. E organisashon ta manehá e [[St. Eustatius National Marine Park|Parke Nashonal Marino di Sint Eustatius]], e [[Quill/Boven National Park|Parke Nashonal Quill/Boven]] i e [[Miriam C. Schmidt Botanical Garden]].[1] Historia STENAPA a wòrdu fundá na 1988 ku e meta pa protehá área terestre i marino di importansia ekológiko, sientífiko i kultural na Sint Eustatius.[1] Na 1996, e gobièrnu di e isla a duna STENAPA un mandato legal pa protehá i manehá e Parke Nashonal Marino, ku a wòrdu establesé nobo e aña ei. Na 1998, STENAPA a haña tambe e outoridat pa manehá e Parke Nashonal Quill i Boven. Poko tempu despues, e [[Miriam C. Schmidt Botanical Garden]] a wòrdu kreá.[1] STENAPA ta un miembro di e [[Dutch Caribbean Nature Alliance]] (DCNA), un aliansa di organisashonnan di konservashon di naturalesa den e parti karibense di Reino Hulandes.[2] Aktividat STENAPA ta manehá tres área prinsipal di konservashon: e Parke Nashonal Marino, e Parke Nashonal Quill/Boven i e Hardin Botániko Miriam C. Schmidt.[1] Parke Nashonal Marino E [[St. Eustatius National Marine Park|Parke Nashonal Marino di Sint Eustatius]] ta rondoná e isla te na e isóbata di 30 meter. E parke ta inkluí dos reserva marino, un na e parti nort i un na e parti sùit di e isla.[3] Segun e plan di maneho di e parke, e Parke Nashonal Marino tin un área di aproximadamente 2.750 hektárea, inkluyendo e dos reserva marino.[3] Parke Nashonal Quill/Boven E [[Quill/Boven National Park|Parke Nashonal Quill/Boven]] ta konsistí di dos sektor. E sektor di Quill ta inkluí [[The Quill]], un vulkan durmiente ku ta alkansá un haltura di alrededor di 600 meter. E sektor di Boven ta konsistí di e restonan di un antiguo stratovulkan, ku tin varios seru ku tin un haltura di entre 200 i 300 meter.[1] E parke tin un sistema di sendero pa bishitante i ta sirbi tambe pa investigashon sientífiko i monitoreo di biodiversidat. Entre e aktividatnan di investigashon ta inkluí monitoreo di paranan, palomanan, orkidianan, mariposan, abeha i otro espesienan.[1] Hardin Botániko Miriam C. Schmidt E [[Miriam C. Schmidt Botanical Garden]] a wòrdu kreá na 1998. E hardin ta pone énfasis riba espesienan di mata ku ta òf tabata nativo di Sint Eustatius i e islanan den su serkania. E ta kontené tambe un área experimental pa investigashon tokante métodonan pa kontrolá espesienan invasivo, manera ''Antigonon leptopus''.[1] Organisashon STENAPA ta wòrdu goberná pa un direktiva. E organisashon ta traha ku personal, voluntarionan i stagiairenan den e maneho di e área protehá i den proyektonan di investigashon, edukashon i konservashon.[1] STENAPA a habri su nobo sede, e '''Kings Well National Parks Center''', dia 21 di november 2025. [[Beatrix di Hulanda|Prinses Beatrix]] a habri e sentro ofisialmente durante su bishita na Sint Eustatius. E sentro ta sirbi komo e nobo sede prinsipal di STENAPA i ta funshoná komo sentro pa maneho di naturalesa, investigashon i edukashon. E fasilidat tin tambe un laboratorio marino pa sostené trabounan di restorashon i monitoreo di koral.[4][5] -------- Key Milestones in STENAPA’s History *1988: Founded on November 21 by local conservation advocates to protect the island's fragile tropical ecosystems. *1995: Formally registered with the Chamber of Commerce. *1996: Granted a legal mandate by the island government to manage and protect the newly established Statia National Marine Park. *1998: Assigned official authority to manage the Quill and Boven National Parks, shortly followed by the creation of the Miriam C. Schmidt Botanical Garden. *2018: Celebrated its 30th anniversary of continuous environmental stewardship and community conservation. *2025: Welcomed Dutch Caribbean Nature Alliance Dutch Caribbean Nature Alliance patron Princess Beatrix for the opening of the King's Well National Parks Center. Core Conservation Areas *Statia National Marine Park: Encircles the entire island from the high-water line down to the 30-meter depth contour, protecting coral reefs and marine life. *Quill/Boven National Park: Covers terrestrial volcanic landscapes, endangered flora, and fauna like the Lesser Antillean iguana. *Miriam C. Schmidt Botanical Garden: Showcases native and regional island vegetation. The relationship between STENAPA and the Dutch Caribbean Nature Alliance (DCNA) is that of a founding member and a Protected Area Management Organization (PMO).While STENAPA manages the physical parks on St. Eustatius, the DCNA acts as the regional umbrella network that supports, funds, and unites them alongside the national park organizations of the other five Dutch Caribbean islands (Aruba, Bonaire, Curaçao, Saba, and St. Maarten). ------------------ {{variante|c}} {{Infobox artista| variante = c | nomber = Saida Hernandez | nomber completo = Saida Lucilla Antonia Hernandez-Augustina | imagen = | descripcion = | nomber nacemento = | fecha nacemento = [[31 di òktober]] [[1935]] | luga nacemento = {{CUW}} | fecha fayecimento = | luga fayecimento = | nacionalidad = hulandes | residencia = | educacion = | aña activo = 1967 - 2025? | ofishi = artista visual | estilo = | genero = | distincion = | casa = Eithel Hernandez | yui = 2 | website = }} '''Saida Lucilla Antonio Hernandez–Augustina''' (☆ [[31 di òktober]] [[1935]] na [[Kòrsou]]<ref name=:"1">[https://percypinedo.com/mikorsou/tanta-saida-un-pali-muhe/ Tanta Saida! Un pal’i muhé!], percypinedo.com (15 di februari 2025)</ref>) ta un artista visual, presentadó i produktor di programa di televishon i outor di buki di kushina di Kòrsou. Hernandez a hunga un papel importante den e desaroyo di televishon na Kòrsou, spesialmente durante e prome añanan di transmision den idioma [[papiamentu]] el’a hasi arte i kultura aksesibel pa un públiko amplio.<ref>[[Dick Drayer]], [https://www.curacao.nu/nieuws/kunst-cultuur-en-muziek/79996/expositie-eert-90-jarige-kunstenares-saida-hernandez Expositie eert 90-jarige kunstenares Saida Hernandez], curacao.nu (27 di sèptèmber 2025)</ref><ref>https://curacao-art.com/2025/09/28/saida-hernandez/ Saida Hernandez], curacao-art.com</ref> Hernandez a hunga un papel importante den e desaroyo di televishon na Kòrsou, spesialmente durante e promé añanan di transmishon den Papiamentu. Komo presentadó i trahadó di programa, el a kontribuí na e difushon di programa tokante arte, kultura, kushina i otro tópiko pa un públiko amplio.[2][3] ==Bida i karera== Saida Hernandez a nase i lanta den bario di [[Otrobanda]]. Su mama tabata Emma Heronima Augustina i su tata tabata e dentista David Nouel. El a bai St. Annaschool i despues Nijverheidschool patras di Teatro Brion. Komo yu djafó e no por a bai skol di plaka.<ref name=:"1"/> Despues di a traha den un tienda, Hernandez a kasa i a haña dos yu. El a biba durante dos aña na [[Caracas]], despues di kua el a bai traha na [[Telecuracao]]. Aya el a bira un di e promé personalidatnan femenino konosí di televishon na Kòrsou. Durante varios dékada el tabata aktivo komo presentadó i produktor di programanan manera ''Kinderuurtje'', ''Obra di man'', show di Pasku, programa di horoskop, Sita ku Saida, show di kushiná. Moda, dekorashon, Kateiba, e episodio di Saida ku 2 mucha chikí, Chepo, un seri kòrtiku, “kuida awe loke bo tin den bo kas pa e dura bo mas mayan” i klaro ''Kushina di Oro''.<ref name=:"1"/> Kushina di Oro (Golden Kitchen) was her popular cooking program that taught generations of viewers traditional local recipe. Hernandez is cherished as one of the first Papiamentu female tv personality and program makers at Telecuraçao and as the beloved host of cooking show Kushina di Oro, alongside publishing several well-known cook books.<ref>[https://cultuuragenda.com/2025/hasibu-di-kas-ii-2/ Hasibu di Kas II], cultuuragenda.com (2025)</ref> Papiamentstalig kookboek waarin recepten van zowel Antilliaanse als niet-Antiliaanse gerechten zijn opgenomen. * ''Resetas Kushina di Oro'' (1985, Publisidat Antiano, Willemstad) Den añanan 1970 Hernandez a cuminsa pinta durante su estadia na New York.<ref>https://nu.cw/2020/09/11/expositie-saida-hernandez-vanaf-19-september-bij-landhuis-bloemhof/</ref> E falta/anhelo pa Korsou a hib’e pa kapta rekuerdo i imagennan di e isla riba lona.<ref name="nu"/> E ta outodidakto. Su pinturanan ta konta historianan detayá di bida na Kòrsou di antaño ku a pasa por wòrdu konsiderá komo un kontribushon úniko i original na konservashon di nos herensia kultural. Kandelarnan, stulnan di balansa, muebles di wicker di Thonet, mesanan di banda, mantelnan di ganshillo, balkonnan ku persiana di palu i bista nostálgiko. Tur kos delikadamente akabá ku e koló kolorido i alegre típiko di su personalidat i su estilo.<ref name="Bloemhof">[https://bloemhof.cw/category/exhibition/page/4/ Temp'i mi ten Selebrando Bida], [[Lanthùis Bloemhof]]</ref> Na 2025, en konekshon ku e solo eksposishon na Lanthuis Bloemhof, e keda publiká e buki ''Hasibo di Kas'', un resumen di su obra artistico konteniendo 136 reprodukshon di su pinturanan, un teksto outobiográfiko, rekuerdonan di Otrobanda bieu, i mas ku setenta [[haiku]] skirbí dor di dje.<ref name="nu">[https://nu.cw/2025/11/26/boekpresentatie-eert-kunstenares-saida-hernandez/ Boekpresentatie eert kunstenares Saida Hernandez], nu.cw (26 di novèmber 2025)</ref> E pinturanan distintivo di zeta di Saida Hernandez a tuma sentro di atenshon durante e eksposishon aki. Su trabou ta konosí pa kapturá bida diario, paisahenan di stat nostálgiko, i interiornan íntimo di pasado (spesialmente di su bario natal di Otrobanda).<ref name="Saida">[https://curacao-art.com/2018/10/31/saida-hernandez-exhibition-landhuis-bloemhof/ Saida Hernandez exhibition]</ref> Su pinturanan ta konta historianan detayá tokante e hendenan ku tabata biba tras di e fachadanan di e isla. El’a trese e ambiente aki na bida ku koló kayente i alegre, stulnan di balansa, encaje i persiana di palu.<ref name="Saida"/> E ta kasa ku Eithel Hernandez, un konosido personahe di radio i televishon na Kòrsou i direktor di TeleCuracao den añanan 1960. == Eksposishon == El a partisipá na vários eksposishon di grupo. Na 1981 el a tene su promé eksposishon na [[Museo di Kòrsou]] i atrobe na 2005, sigui pa eksposishonnan solo na Lanthùis Bloemhof, entre otro na 2018, 2020 i 2025.<ref name="Bloemhof"/> {{Appendix}} https://www.awemainta.com/newspapers/Am210327/offline/download.pdf Boneriano|26 mart 2021| Minister Croes a bishita un gran Baluarte mas, “Tanta Saida” WILLEMSTAD- Dia 7 di mart último, Minister di Enseñansa, Siensia, Kultura i Deporte (ESKD), Steven Croes, a hasi un bishita i kombersá ku señora Saida Hernandez ku a nifiká hopi pa e sektor kultural edukativo na Kòrsou. Di e forma aki Minister Croes ta para ketu na historia i kultura i duna rekonosementu na personanan ku di un òf otro manera a nifi ká hopi pa e sektor aki. Manera ya a bira un kustumber, for di desèmber ku Minister di Enseñansa, Siensia, Kultura i Deporte (ESKD), Steven Croes, a asumí su funshon, e ta dediká parti di su djadumingu pa hasi bishita i kombersá ku baluartenan ku a nifi ká hopi pa desaroyo di Kòrsou. Señora Saida ta un persona hopi konosí den komunidat. Ken no ta kòrda e programanan di kushina na TeleCuraçao di Saida ku tur su resetanan dushi? Tambe oranan atardi pa mucha ku Saida. Den un ambiente masha ameno na su kas, Saida a konta Minister Croes kon el a lanta komo mucha den Otrabanda. Su mayornan a mandé un nijverheidsschool katóliko den Otrabanda, kaminda el a siña kose na mashin, bòrda i asta usa `fi guurzaag` i tambe materianan manera ingles i aritmétika i lesamentu. E tempu ei mester a paga banda di `schoolgeld` tambe sèn pa material ku un alumno usa i dor ku e tabata yuda otro mucha den klas, e tabata kosta su mayornan poko sèn èkstra. Saida tabata gusta lesa, meskos ku su tata, ku tabatin kashi yen di buki na kas. Ku su 16 aña el a disidí ku e ke bai traha na un pa-kus den Punda, Liberty. El a haña un djòp pa reorganisá e depósito. E doño a keda asina enkantá ku su trabou, ku nan a tené na trabou. El a siña etalá showcase di pakus i a bai sigui hasi esaki tambe despues na Bijenkorf. E tempu ei tabatin kontèst pa drecha showcase i el a gana premio tambe. Despues di e periodo na Bijenkorf el a bai traha na un hotèl. Ku 22 aña su mama a mand’é bai biba na Venezuela kaminda ela traha den un posishon basta haltu den un hotèl na Caracas. Despues di dos aña el a bin ku fakansi i sr. Aitel Hernandez a kontrakté pa TeleCuraçao. Saida a keda Kòrsou i no a bai Venezuela bèk. Su karera na televishon a sigui krese. Ela bai hasi ‘kinderuurtje’ atardi i diferente propaganda. Nan tabata yam’é “Tanta Saida” i e tabatin un programa “Sita ku Saida” tambe. Despues di algun tempu trahando na TeleCuraçao, su kasá Sr. Aitel Hernandez mester a bai biba na Merka pa trabou i nan a biba 6 aña einan. Despues ku el a bini bèk Kòrsou, traha kasi 25 aña ku su programa di kushina. Saida a produsí sigur 5 buki di reseta, i tin masha talento pa pinta. Pronto Saida ta bai presentá un buki kaminda por mira tur su obranan. -------------------------- '''Saida Lucilla Antonio Hernandez–Augustina''' (☆ [[31 di òktober]] [[1935]] na [[Kòrsou]]) ta un artista visual, presentadó i produktora di programa di televishon, i outora di buki di kushina di Kòrsou.<ref name="1" /> Hernandez a hunga un papel importante den e desaroyo di televishon na Kòrsou, spesialmente durante e promé añanan di transmishon den [[Papiamentu]]. Komo presentadó i trahadó di programa, el a kontribuí na e difushon di programa tokante arte, kultura, kushina i otro tópiko pa un públiko amplio.<ref name="2" /><ref name="3" /> == Bida i karera == Saida Hernandez a nase i a lanta den [[Otrobanda]], na e área di Consciëntiesteeg. Su mama tabata Emma Heronima Augustina i su tata tabata e dentista David Nouel. El a bai St. Annaschool i despues Nijverheidschool, situá patras di Teatro Brion. Komo yu di un famia ku limitashonnan finansiero, el no por a atendé un skol ku mester pagá matrícula.<ref name="1" /> Despues di a traha den un tienda, Hernandez a kasa i a tin dos yu. El a biba durante dos aña na Caracas, despues di kua el a bai traha na TeleCuraçao. Aya el a bira un di e promé personalidatnan femenino konosí di televishon na Kòrsou. Durante vários dékada, Hernandez tabata aktivo komo presentadó i produktora di diferente programa di televishon. Entre e programanan ku ta wòrdu asosiá ku dje tin ''Kinderuurtje'', ''Obra di man'', show di Pasku, programa di horóskopo, ''Sita ku Saida'', programa di moda i dekorashon, ''Kateiba'', programa di kushina i diferente otro produccion.<ref name="1" /> E programa ''Kushina di Oro'' tabata un di su programanan mas konosí. Den e programa, Hernandez a presentá i enseñá diferente reseptanan, inkluyendo platonan di Kòrsou i di otro tradishon kulinario. E programa a kontribuí na e popularisashon di reseptanan i tradishonnan kulinario lokal. Hernandez tambe a publiká buki di kushina. Entre nan ta ''Resetas Kushina di Oro'', publiká na 1985 pa Publisidat Antiano na Willemstad. == Arte visual == Hernandez tabatin interes den arte promé ku el a kuminsá ku su trabou komo pintora. Den e añanan 1970, durante un estadia na [[New York]], el a kuminsá pinta ku mas regularidat.<ref name="5" /> Segun su propio relato, e deseo pa pintá Kòrsou tabata relashoná ku e nostalgia ku el tabatin pa su isla natal durante su estadia na New York.<ref name="6" /> Hernandez ta un artista autodidakto. Su promé trabounan tabata inkluí representashonnan di edifisionan i paisahenan di Kòrsou. Ku tempu, el a enfoká su obra prinsipalmente riba Otrobanda i riba elementonan di bida diario di Kòrsou di antaño. Den su pinturanan ta aparesé, entre otro, interiornan di kasnan históriko, esenanan di kaya, muebles tradishonal, balkonnan ku persiana di palu, stulnan di balansa, mesanan di banda, muebles di wicker i trabounan di ganchillo.<ref name="7" /> Su obra ta karakterisá pa un uso kolorido i alegre i pa e enfoke riba rekuerdonan i esenanan di bida diario di un Kòrsou di pasado. E pinturanan di Hernandez a wòrdu deskribí tambe komo un forma di dokumentashon visual di elementonan di herensia kultural di Kòrsou, partikularmente di Otrobanda.<ref name="7" /><ref name="8" /> == Eksposishon i publikashonnan == Hernandez a partisipá den vários eksposishon kolektivo. Na 1981, el a tene su promé eksposishon na [[Museo di Kòrsou]]. El a bolbe ekspohé su obra aya na 2005. Den e añanan despues, el a tene eksposishonnan solo na Landhuis Bloemhof, entre otro na 2018, 2020 i 2025.<ref name="7" /> Na 2025, den konekshon ku un eksposishon solo na Landhuis Bloemhof, a publiká e buki ''Hasibo di Kas''. E publikashon ta duna un bista general di su obra artístiko i ta kontené 136 reprodukshon di su pinturanan, un teksto outobiográfiko, rekuerdonan di Otrobanda di antaño i mas ku 70 [[haiku]] skirbí dor di Hernandez.<ref name="6" /> E buki a wòrdu publiká tambe den e aña ku Hernandez a selebrá su 90 aniversario. == Bida personal == Hernandez ta kasa ku Eithel Hernandez, un personahe konosí di radio i televishon na Kòrsou, ku tabata direktor di TeleCuraçao durante e añanan 1960. == Obra == === Buki di kushina === ''Resetas Kushina di Oro'' (1985), Publisidat Antiano, Willemstad --------------------- Junny Alves: '''Saida Hernandez''' a nase na Kòrsou na aña 1935 i a lanta den e bario di Otrobanda. El a bira konosí den múltiple ròl: komo pintor, presentadó di televishon, trahadó di programa i outor di buki di kushina. Hernandez tabata entre e promé lesadonan di notisia i trahadonan di programa femenino na [[TeleCuraçao]]. Su programa di kushina “Kushina di Oro” en partikular a hasié konosí serka un públiko amplio di Kòrsou. Ademas, el a publiká vários buki di kushina. Aunke e tabatin un interes artístiko promé, el a kuminsá pinta seriamente den añanan ‘70 durante su estadia na New York. Segun su propio relato, esaki a surgi for di nostalgia pa su pais Kòrsou. E tabata ke un pintura di paisahe di Kòrsou pa su kas, pero eventualmente a disidí di kuminsá pinta su mes. Su promé obra tabata deskribí un edifisio den Otrobanda. Despues, ela enfoká prinsipalmente riba: interiornan históriko di kasnan di Kòrsou, esenanan den kaya di Otrobanda, muebles tradishonal i kultura bibu, i rekuerdonan di bida diario den pasado. Hopi biaha ta mira su pinturanan komo un dokumento visual di herensha di Kòrsou. Na 2025, e buki “Hasibo di Kas” a keda publiká, un bista di e trabou di su bida. E ta kontené: 136 reprodukshon di su pinturanan, un teksto outobiográfiko, rekuerdonan di Otrobanda bieu, i mas ku setenta haiku skirbí dor di dje. Na e presentashon di e buki, a menshoná tambe ku Hernandez a selebrá su di 90 kumpleaños na 2025. Saida Hernandez ta okupá un lugá spesial denter di kultura Kòrsou pasobra e ta konektá vários dominio kultural: historia di televishon, tradishonnan kulinario, arte visual, i dokumentashon di bida diario den Otrobanda. Hopi bia ta deskribí su trabou komo nostalgiko, kolorido, i dirigí na konserbá rekuerdonan di un Kòrsou ku pa gran parti a disparsé. -------------------- {{Variante|c}} == Playanan di Kòrsou== {{Databox}} Esaki ta un lista di '''playa di Kòrsou''', un [[isla]] rondoná pa [[Laman Karibe]] y ku tin alrededor di 364 km di kosta.<ref>[https://geofactbook.com/countries/curaao/coastline Coastline Length (km) in Curaçao (2010 - 2025)], geofactbook.com</ref> Kòrsou tin 37 playa<ref>[https://www.ad.nl/wonen/de-37-stranden-van-curacao-in-kaart~a05dee2c/ De 37 stranden van Curaçao in kaart], Algemeen Dagblad (25 novèmber 2014).</ref>, di kual mayoria ta situá na e parti sùit di e isla. Su playanan ta karakterisá pa un variedat grandi den tipo, entre otro [[bahia]], [[boka (di laman)|boka]], [[laguna]], [[saliña]] te na laman brutu na su kosta nort, i awa di fuente. Den 2026, aktivista, organisacionnan no gubernamental y sector priva a lanta un discusion cu tin como meta establece un politica pa largo plaso pa beachnan y costa di Korsou.<ref>[https://www.cspnv.com/pdf/bon-dia-aruba-20260915.pdf MAN-PIN ta propone cinco categoria di beach pa proteha acceso publico na Corsou], BDA (15 di september 2026)</ref><ref>[https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/20260913/we-nemen-onze-stranden-terug We nemen onze stranden terug], 13 di september 2026</ref><ref>[https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/20260911/stranden-voor-iedereen Stranden voor iedereen] 11 di september 2026</ref><ref>https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/20260219/wie-is-de-eigenaar-van-de-zee Wie is de eigenaar van de zee?] 19 di februari 2026</ref><ref>https://antilliaansdagblad.com/artikel/opinie/30171-opinie-openbare-strandenbeleid</ref><ref>[https://antilliaansdagblad.com/artikel/opinie/32352-nogmaals-vrije-toegang-stranden Nogmaals vrije toegang stranden], 29 di yanuari 2026</ref> == Lista di playa == {| class="wikitable sortable" width=90% ! № !! Imagen !! width=20% |Nòmber !! Region !! Koordinato !! Remarke |- ! style="text-align:center"| 1 |[[File:Baya Beach Curacao (213574239).jpeg|110px]]|| [[Baya Beach]] || [[Bandariba]] || {{coord|12.070611| -68.861389|format=dms|name=Baya Beach}}<ref>[https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Baya_Beach&params=12_4_14.2_N_68_51_41.0_W_ Baya Beach], geohack.toolforge.org</ref>|| |- ! style="text-align:center"| 2 | [[File:Blue Bay - Curacao.jpg|110px]] ||[[Blauwbaai]] || [[Bandabou]]|| {{coord|12.13333|-68.98333|format=dms|name=Blauwbaai}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3513891/blauwbaai.html|title=Blauwbaai|website=GeoNames}}</ref> || entrada kontra pago<ref name="pago">[https://www.opnaarcuracao.nl/stranden/?gad_source=1&gad_campaignid=7402047007&gbraid=0AAAAACoq06Z7IyFzjTQYX2BfgFrkxQg6W&gclid=Cj0KCQjw94bTBhDQARIsAN3vv0zb8EVo2lXtD6e1dumhHk03oYMCN7KTOHfseQOzAeXQ1rX8eikoNkAaAmLtEALw_wcB Stranden Curaçao], opnaarcuracao.nl</ref> |- ! style="text-align:center"| 3 | [[110px]] ||[[Boka Hulu]] || [[]]|| {{coord|12.144167| -68.998056||format=dms|name=Boka Samí}}<ref>{{cite web|url=https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Boka_Sam%C3%AD&params=12_8_39_N_68_59_53_W_|title=Boka Samí|website=Geohack}}</ref> || |- ! style="text-align:center"| 4 | [[File:Sint Michielsbaai en Boka Sint Michiel, Curaçao.jpg|110px]] ||[[Boka Samí]] || [[Bandabou]]|| {{coord|12.144167| -68.998056||format=dms|name=Boka Samí}}<ref>{{cite web|url=https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Boka_Sam%C3%AD&params=12_8_39_N_68_59_53_W_|title=Boka Samí|website=Geohack}}</ref> || |- ! style="text-align:center"| 5 | [[110px]] ||[[Boka Santu Pretu]] || [[Bandabou]]|| {{coord|12.144167| -68.998056||format=dms|name=Boka Samí}}<ref>{{cite web|url=https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Boka_Sam%C3%AD&params=12_8_39_N_68_59_53_W_|title=Boka Samí|website=Geohack}}</ref> || pasùit di playa Santa Cruz |- ! style="text-align:center"| 6 | ||[[Cabana Beach]] || [[Willemstad]]|| {{coord|12.0878| -68.90042||format=dms|name=Cabana Beach}}<ref>{{cite web|url=https://mapcarta.com/N9046330150|title=Cabana Beach|website=mapcarta.com}}</ref> || banda di Mambo Beach; entrada kontra pago<ref name="pago"/> |- ! style="text-align:center"| 7 |[[File:Beach of Daaibooi, Curacao.jpeg|110px]]|| [[Daaibooi]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.212222| -69.084444||format=dms|name=Daaibooi}}<ref>{{cite web|url=https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Daaibooi&params=12_12_44_N_69_05_04_W_region:AN_source:kolossus-nlwiki_type:city|title=Daaibooi|website=Geohack}}</ref> || |- ! style="text-align:center"| 8 |[[File:Director's Bay Direkteursbaai Curacao (35890041353).jpg|110px]] || [[Director's Bay]] || [[Bandariba]] ||{{coord|12.066255| -68.860139||format=dms|name=Director's Bay}}<ref>{{cite web|url=https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=File:Director%27s_Bay_Direkteursbaai_Curacao_(35890041353).jpg&params=012.066255_N_-068.860139_E_globe:Earth_type:camera_source:Flickr_&language=nl|title=Director's Bay|website=Geohack}}</ref> ||situá riba e peninsula di [[Caracasbaai]]. Apropiá pa landamento, buseo i snorkel.<ref>[https://www.beautiful-curacao.nl/strand/directors-bay.php Director's Bay], beautiful-curacao.nl</ref> |- ! style="text-align:center"| 9 |[[File:Curacao beach Jan Thiel (36699644845).jpg|110px]]|| [[Jan Thielbaai]] || [[Bandariba]] || {{coord|12.06667|-68.86667|format=dms|name=Jan Thielbaai}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3513637/jan-thielbaai.html|title=Jan Thielbaai|website=GeoNames}}</ref> || entrada kontra pago<ref name="pago"/> |- ! style="text-align:center"| 10 |[[File:Kleine Knip Curacao (34800925191).jpg|110px]]|| [[Kenepa Chikí]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.54017|-69.95405|format=dms|name=Andicuri Bay}} || |- ! style="text-align:center"| 11 | [[File:Grote Knip Kenepa Grandi Curacao (36561697451).jpg|110px]] ||[[Kenepa Grandi]] || [[Bandabou]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref> || |- ! style="text-align:center"| 12 | [[File:Beach Klein Curacao (35864727094).jpg|110px]] ||[[Klein Kòrsou]] || [[Klein Kòrsou]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref> || |- ! style="text-align:center"| 13 | [[File:Kokomo Beach.jpg|110px]] ||[[Kokoma Beach]] / Vaersenbaai || [[Bandabou]]|| {{coord|12.1606|-69.0108|format=dms|name=Vaersenbaai}} || |- ! style="text-align:center"| 14 | ||[[Marichi]] || [[Willemstad]]|| || Playa na Punda |- ! style="text-align:center"| 15 |[[File:Piscadera Fort and Bay.jpg|110px]]|| [[Piscaderabaai]] || [[Willemstad]] || {{coord|12.1186| -68.9833|format=dms|name=Piscaderabaai}}<ref>{{cite web|url=https://geohack.toolforge.org/geohack.php?language=nl&params=12_7_6.96_N_68_58_59.88_W_type:landmark_scale:25000&pagename=Piscaderabaai|title=Piscaderabaai|website=Geohack}}</ref> || |- ! style="text-align:center"| 16 | [[File:Playa Forti jump (30393478833).jpg|110px]] ||[[Playa Fòrti]] /<br>Playa Westpunt || [[Bandabou]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref> || |- ! style="text-align:center"| 17 | [[File:Playa Guepi seen from atop the cliffs.jpeg|110px]] ||[[Playa Guepi]] /<br>Playa Gipy|| [[Bandabou]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref> || playa chikitu<ref>[https://www.beautiful-curacao.nl/strand/playa-gipy.php Playa Gipy], beautiful-curacao.nl </ref> |- ! style="text-align:center"| 18 |[[File:Playa Jeremi.jpg|110px]]|| [[Playa Jeremi]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.54017|-69.95405|format=dms|name=Andicuri Bay}}<ref name=Aruba /> || Apropia pa surf. Landamento no ta recomenda pa motibo di olanan grandi y corientenan fuerte. |- ! style="text-align:center"| 19 | [[File:Playa Kalki beach Westpunt Curacao (36304705360).jpg|110px]] ||[[Playa Kalki]] || [[Bandabou]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref><ref name=Aruba>{{cite web|url=https://www.aruba.com/us/things-to-do/beaches-and-coves|title=Aruba's Beaches and Coves|website=Aruba.com|access-date=September 21, 2021}}</ref> || |- ! style="text-align:center"| 19 | [[110px]] ||[[Playa Kanoa]] || [[]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://mapcarta.com/W313159341|title=Playa Kanoa|website=mapcarta.com|access-date=2026-07-24}}</ref> || |- ! style="text-align:center"| 20 |[[File:Playa Cas Abao beach (35864844114).jpg|110px]]|| [[Playa Kas Abou]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.54017|-69.95405|format=dms|name=Andicuri Bay}}<ref name=Aruba /> || entrada kontra pago<ref name="pago"/> |- ! style="text-align:center"| 21 | [[File:Playa Lagun.jpg|110px]] ||[[Playa Lagun]] || [[Bandabou]]|| {{coord|12.3187| -69.15168|format=dms|name=Playa Lagun}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3513547/playa-lagun.html|title=Playa Lagun|website=GeoNames|access-date=}}</ref> || |- ! style="text-align:center"| 22 ||| [[Playa Largu]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.23528| -69.10222|format=dms|name=Playa Largu}} || entrada kontra pago; serka di lanthuislanthùis San Juan <ref name="San Juan"/>; ekselente pa snorkel i buseo ku presensia di hopi koral dilanti kosta.<ref>https://www.middenamerika.nl/curacao/reisgids/toplijsten-curacao/top-5-mooiste-stranden-van-curacao/</ref> |- ! style="text-align:center"| 23 | || [[Playa Manzaliña]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.24508| -69.10622|format=dms|name=Playa Manzaliña}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/10375763/playa-manzalina.html|title=Playa Manzaliña|website=GeoNames}}</ref> || entrada kontra pago; serka di lanthuislanthùis San Juan <ref name="San Juan">[https://www.naarcuracao.com/san-juan-stranden/ Stranden: San Juan], naarcuracao.com</ref> |- ! style="text-align:center"| 24 | [[File:Marie Pampoen, Willemstad, Curaçao - panoramio (2).jpg|110px]] ||[[Playa Marie Pampoen]] || [[Willemstad]]|| {{coord|12.0918|-68.9063|format=dms|name=Playa Marie Pampoen}}<ref>{{cite web|url=https://mapcarta.com/W1014199714|title=Marie Pampoen beach phase 3|website=Mapcarta}}</ref> || |- ! style="text-align:center"| 25 | || [[Playa Piskadó]] /<br>Playa Grandi || [[Bandabou]] || {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref> || apropiá pa famia, serka di Westpunt<ref name="famia"/> |- ! style="text-align:center"| 26 | [[File:Playa Porto Mari beach (34089797754).jpg|110px]] ||[[Playa Porto Marie]] || [[Bandabou]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref>|| entrada kontra pago<ref name="pago"/> |- ! style="text-align:center"| 27 | || [[Playa San Juan]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.54017|-69.95405|format=dms|name=Andicuri Bay}}<ref name=Aruba /> || entrada kontra pago; serka di lanthuis San Juan inkluyendo diferente playa chikitu<ref>https://www.naarcuracao.com/san-juan-stranden/ Stranden: San Juan</ref> Playa Largu (minder aantrekkelijk om te zwemmen, maar uitstekend om te snorkelen)<ref>https://www.middenamerika.nl/curacao/reisgids/toplijsten-curacao/top-5-mooiste-stranden-van-curacao/</ref>, Playa Shon Mosa i Playa Manzanilla |- ! style="text-align:center"| 28 | || [[Playa Santa Cruz]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.54017|-69.95405|format=dms|name=Andicuri Bay}}<ref name=Aruba /> || Apropia pa surf. Landamento no ta recomenda pa motibo di olanan grandi y corientenan fuerte. |- ! style="text-align:center"| 29 | ||[[Playa Santa Martha]] || [[]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref><ref name=Aruba>{{cite web|url=https://www.aruba.com/us/things-to-do/beaches-and-coves|title=Aruba's Beaches and Coves|website=Aruba.com|access-date=September 21, 2021}}</ref> || |- ! style="text-align:center"| 30 |[[110px]]|| [[Playa Shon Mosa]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.54017|-69.95405|format=dms|name=Andicuri Bay}}<ref name=Aruba /> || entrada kontra pago; serka di lanthuis San Juan inkluyendo diferente playa chikitu<ref>https://www.naarcuracao.com/san-juan-stranden/ Stranden: San Juan</ref> Playa Largu (minder aantrekkelijk om te zwemmen, maar uitstekend om te snorkelen)<ref>https://www.middenamerika.nl/curacao/reisgids/toplijsten-curacao/top-5-mooiste-stranden-van-curacao/</ref>, Playa Shon Mosa i Playa Manzanilla |- ! style="text-align:center"| 31 | [[110px]] ||[[Playa Wachi]] || [[]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref> || |- ! style="text-align:center"| 32 | [[File:Santa Barbara Curacaco (213574235).jpeg|110px]] ||[[Santa Barbara Beach]] || [[Bandariba]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref><ref name=Aruba>{{cite web|url=https://www.aruba.com/us/things-to-do/beaches-and-coves|title=Aruba's Beaches and Coves|website=Aruba.com|access-date=September 21, 2021}}</ref> || |- ! style="text-align:center"| 33 |[[File:Wilhemstad from the coast.JPG|110px]]|| [[Seaquarium Beach]] / Mambo Beach || [[Willemstad]] || {{coord|12.54017|-69.95405|format=dms|name=Andicuri Bay}}<ref name=Aruba /> || apropiá pa famia<ref name="famia">[https://www.naarcuracao.com/en/the-5-best-beaches-for-families-on-curacao/ The 5 best beaches on Curacao for families], naarcuracao.com</ref> |- ! style="text-align:center"| 34 |[[110px]]|| [[St. Jorisbaai]] || [[]] || {{coord|12.54017|-69.95405|format=dms|name=Andicuri Bay}}<ref name=Aruba /> || situá na kosta nort, popular komo lugá pa práktika [[windsurf]] i kitesurf.<ref>[https://curacao.for91days.com/st-joris-bay/ St. Joris Bay], curacao.for91days.com</ref> |- ! style="text-align:center"| 35 | [[File:Curacao Tugboat beach (35890036793).jpg|110px]] ||[[Tugboat Beach]] || [[Bandariba]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref> || apropiá pa famia<ref name="famia"/> |- |} ! style="text-align:center"| 14 | ||[[Mambo Beach]] || [[Willemstad]]|| {{coord|12.08678| -68.89924|format=dms|name=Mambo Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/10236368/mambo-beach.html|title=Mambo Beach|website=GeoNames|access-date=}}</ref> || apropiá pa famia<ref name="famia">[https://www.naarcuracao.com/en/the-5-best-beaches-for-families-on-curacao/ The 5 best beaches on Curacao for families], naarcuracao.com</ref> |- ------------------- {{Appendix|2= {{Columns-list|colwidth=25em|{{references}}}} }} nl.wiki:Curaçao heeft 37 stranden.<ref>[https://www.ad.nl/wonen/de-37-stranden-van-curacao-in-kaart~a05dee2c/ De 37 stranden van Curaçao in kaart]. [[Algemeen Dagblad|AD]] (25 november 2014).</ref> De meeste liggen aan de zuidkant van het eiland. De bekendste zijn: <ref>[https://www.curacao.nu/nieuws/vakantie/42960/de-top-12-mooiste-stranden-van-curacao De top 12 mooiste stranden van Curaçao], curacao.nu (1 di februari 2026)</ref> en.wiki:Kòrsou ta dispone di un skala grandi di playanan na di su kostanan ku ta varia di bahia, boka, laguna, saliña te na laman brutu na su kosta nort, i awa di fuente. Baya Beach --> Riba mesun península tin tambe Director’s Bay i Tugboat Beach, dos otro playa popular pa buseo i snorkel.<ref name=:"1"/> Blauwbaai, Blue Bay Daaibooi Grote Knip, Kenepa Grandi Kleine Knip, Kenepa Chiki Kokomo Beach, Vaersenbaai [[Piscaderabaai]] Playa Cas Abao Playa Forti Playa Jeremi [[Playa Kalki]] [[Playa Kanoa]] [[Playa Lagun]] Playa Porto Marie Playa Santa Cruz Playa Santa Martha Santa Barbara Beach Seaquarium Beach (of Mambo Beach) Sint Michielsbaai, Boca Samí ------------------ -------------------- {{Variante|c}} {{Databox}} '''Afrohulandes''' òf hendenan hulandes pretu, ta hendenan hulandes di desendensia Afrikano Sub-Sahariano kompleto òf parsial. E mayoria di hendenan Afro-Hulandes na Hulanda ta Afro-Karibense i ta originá for di e anterior i aktual teritorionan Ultramar di Sürnam i e eks Antia Hulandes; awor Curaçao, Aruba, Bonaire, Sint Maarten, Sint Eustatius, y Saba. Tambe tin un poblashon migrante signifikante for di Cabo Verde, Ghana, Nigeria, Somalia, Angola, Eritrea, i otro komunidatnan afrikano di imigrantenan mas resien. == Mira tambe == * [[Afrokaribense]] * [[Afrokurasoleño]] * [[Afroamerikano]] {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid = |titulo= }} {{References}} }} [[:Kategoria:Hulanda]] ----------------- '''Francio Guadeloupe''' (Aruba, 1971) is een Arubaans-Nederlandse sociaal en cultureel antropoloog en ontwikkelingssocioloog. Zijn onderzoek richt zich op nationale identiteit, culturele diversiteit, religie, koloniale machtsverhoudingen en klimaatvraagstukken in het Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden. Hij is verbonden aan het Koninklijk Instituut voor Taal-, Land- en Volkenkunde (KITLV) en de Universiteit van Amsterdam (UvA). == Leven en werk == Guadeloupe werd geboren en groeide op op Aruba. In 1986 nam hij als zanger (“Surprise Kid”) deel aan een jeugdcarnavals- en calypsowedstrijd, waar hij de tweede plaats behaalde. Een jaar later nam hij opnieuw deel aan het calypsofestival voor volwassenen. Op achttienjarige leeftijd verhuisde hij naar Nederland. Daar werkte hij als opbouwwerker en studeerde hij culturele antropologie en ontwikkelingsstudies aan de Radboud Universiteit Nijmegen. In 1999 behaalde hij een masterdiploma in ontwikkelingssociologie. Zijn scriptieonderzoek richtte zich op Afro-Braziliaanse religies, waaronder candomblé en umbanda, in Rio de Janeiro en Salvador da Bahia (Brazilië). Naar aanleiding van dit onderzoek publiceerde hij twee boeken over Afro-Braziliaanse cultuur en religie. In 2006 promoveerde Guadeloupe in de sociale en culturele antropologie aan de Universiteit van Amsterdam. In zijn academische loopbaan was hij verbonden aan verschillende Nederlandse universiteiten. ===Academische loopbaan=== Guadeloupe was onder meer werkzaam als senior onderzoeker bij het KITLV. Hij diende gedurende vier jaar als president van de University of St. Martin (USM) op het bi-nationale eiland Sint Maarten/Saint Martin. Na de verwoestingen van orkaan Irma in 2017 werd de universiteit tijdelijk gesloten. Zijn onderzoek richt zich op de manier waarop populaire opvattingen over nationale verbondenheid, culturele diversiteit, religieuze identiteit en mediavorming worden beïnvloed door koloniale erfenissen en mondiale economische processen. Hij publiceerde over sociale en culturele processen op onder meer Sint Maarten, Curaçao, Aruba, Saba, Sint Eustatius, Brazilië en Nederland. In 2009 verscheen zijn monografie Chanting Down the New Jerusalem: Calypso, Christianity, and Capitalism in the Caribbean bij University of California Press. ===Leerstoel Koninkrijksrelaties=== In 2024 werd Guadeloupe benoemd tot hoogleraar Publieke Antropologie van Koninkrijksrelaties, een leerstoel ingesteld door het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK). De leerstoel is ondergebracht bij het KITLV en de Universiteit van Amsterdam. Zijn benoeming maakt deel uit van de instelling van twee nieuwe leerstoelen gericht op het Koninkrijk der Nederlanden, waarvan de andere leerstoel betrekking heeft op politicologie en bestuurskunde aan de Universiteit Leiden. In 2026 aanvaardde hij het ambt met een inaugurele rede over Koninkrijksrelaties. Onderzoek en thematiek Guadeloupe onderzoekt onder meer: processen van nationale en culturele identiteitsvorming religieuze praktijken en popular culture in postkoloniale samenlevingen koloniale racialisering en sociale ongelijkheid klimaatverandering en maatschappelijke adaptatie in het Caribisch gebied Hij is tevens betrokken bij onderzoeksprojecten naar duurzame en inclusieve oplossingen voor sociale adaptatie aan klimaatuitdagingen in het (Nederlandse) Caribisch gebied. --------- {{Variante|a}} {{infobox persona | variante = a | tipo = cientifico | nomber = Francio Guadeloupe | ofishi = antropologo social y cultural, sociologo di desaroyo | imagen = | descripcion = | fecha nacemento = | luga nacemento = | fecha fayecimento = | luga fayecimento = | alma mater = [[Universidat Radboud|Universidad Radboud]] <br>[[Universidat di Amsterdam|Universidad di Amsterdam]] (UvA) | promotor = | disciplina = antropologia cultural | investiga = Caribe Hulandes, [[Latinoamérika|Latino America]] | conoci pa = | distincion = }} '''Francio E. Guadeloupe''' (☆ [[1971]] na [[Aruba]]), ta un antropologo, sociologo y Antianista Arubano-Hulandes. Su investigacion ta enfoca riba identidad, nacionalidad, religion, medio di comunicacion, racismo colonial y globalisacion, cu un interes special den [[Karibe Hulandes|Caribe Hulandes]] y [[Latinoamérika|Latino America]]. == Bida y carera == Francio Guadeloupe a nace y lanta na Aruba. Na 1986 el a participa bou di e nomber artistico "Surprise Kid" como cantante den e concurso hubenil di [[Calypso]] na [[Club Boneriano]], unda el a termina na di dos luga.<ref>{{citeer web|titel=Onder grote publieke belangstelling|werk=[[Amigoe]]|datum=1986-01-22|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2026-02-23|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010641607:mpeg21:p005}}</ref> Un aña despues el a bolbe participa den e concurso, version pa adulto: [[Aruba Caiso & Soca Monarch Festival|Aruba Calypso Contest]].<ref>{{citeer web|titel=Voor de calypso-wedstrijd|werk= [[Amigoe]]|datum=1987-01-26|bezochtdatum=2026-02-23|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010641917:mpeg21:p005}}</ref> Na edad di diesocho aña Guadeloupe a muda pa [[Hulanda]]. El a traha como opbouwwerker (trabou social di comunidad) y a sigui estudio di [[antropologia kultural|antropologia cultural]] y estudio di desaroyo na [[Universidat Radboud|Universidad Radboud]] na [[ Nijmegen]]. Na 1999, el a obtene e grado di [[maestria|master]] den sociologia di desaroyo, cu un tesis riba e cultonan Afrobrasilero ''Candomblé'' y ''Umbanda'' na [[Rio de Janeiro]] y [[Salvador|Salvador da Bahia]] ([[Brasil]]). Na 2006 Guadeloupe a completa su doctorado (PhD) den antropologia social y cultural na [[Universidat di Amsterdam|Universidad di Amsterdam]] (UvA). Su trabou doctoral tabata relaciona cu e proceso di globalisacion y e buskeda pa pertenencia (“belonging”) den comunidadnan Caribense.<ref>https://framerframed.nl/en/mensen/francio-guadeloupe/</ref> ===Carera academico=== Guadeloupe a traha na diferente universidad grandi na Hulanda y ta afilia como investigado senior na Koninklijk Instituut voor Taal-, Land- en Volkenkunde (KITLV). El a ser nombra tambe profesor y investigado na Universidad di Amsterdam. Entre 2013 i 2017 (aproximadamente) el a sirbi como presidente di University of St. Martin (USM) na [[Philipsburg]], [[Sint Maarten]]. Su periodo como presidente a keda termina despues di horcan Irma (2017), cu a forsa e cierre temporario di e institucion. Den e periodo aki su investigashon tabata concentra riba: * Nocionnan popular di pertenencia nacional. * Diversidad cultural y identidad religioso. * Influencia di capital global y racismo colonial. * Representacion di berdad den medionan di comunicacion. El a haci investigacion comparativo na [[Sint Maarten]]/[[Sint Maarten (Fransia)|Saint Martin]], [[Kòrsou|Corsou]], Aruba, [[Saba]], [[Sint Eustatius]], Brasil y Hulanda. Actualmente, su investigacion ta inclui estudio riba e reto climatico den Caribe Hulandes, cu un enfoke riba cultura popular y herensia cultural. === Catedra di Relacionnan di Reino === Na mei 2024, Ministerio di Asuntonan Interno y Relacionnan di Reino (BZK) di Hulanda a anuncia e establecemento di dos catedra nobo pa estudio di relacionnan di [[Reino Hulandes|Reino]]. [[Universidat di Leiden|Universidad Leiden]] y KITLV/Universidad di Amsterdam a wordo selecciona como institucionnan anfitrion y Francio Guadeloupe a wordo nombra como titular di e catedra ''Publieke Antropologie van Koninkrijksrelaties'' pa KNAW/KITLV/UvA.<ref>[https://www.rijksoverheid.nl/actueel/nieuws/2024/05/23/ministerie-van-bzk-vestigt-twee-nieuwe-leerstoelen-voor-het-koninkrijk Ministerie van BZK vestigt 2 nieuwe leerstoelen voor het Koninkrijk], Rijksoverheid (23 di mei 2024)</ref> Su discurso inaugural di aceptacion oficial di e catedra lo tuma luga dia 12 di mart 2026.<ref>[https://www.thepeoplestribunesxm.com/articles/francio-guadeloupe-officially-accepts-chair-of-kingdom-relations-with-inaugural-lecture-on-march-12 Francio Guadeloupe officially accepts chair of Kingdom Relations with inaugural lecture on March 12], The people's Tribune (18 di februari 2026).</ref> == Publicacionnan (seleccion) == *Francio Guadeloupe (1999). ''A Vida e uma Dança: the Candomblé through the lives of two Cariocas''. Nijmegen: CIDI. *F. E. Guadeloupe & M. Milder (1999). ''Dansen om te Leven: over Afro-Braziliaanse spiritualiteit en cultuur.'' Heeswijk: Dabar-Luyten. *F. E. Guadeloupe (2009). ''Chanting down the new Jerusalem: Calypso, Christianity, and Capitalism in the Caribbean'' (The anthropology of Christianity). Berkeley, CA: University of California Press. *F. E. Guadeloupe (2013). ''Curaçaoans on the question of home: the lure of autochthony and its alternatives''. Den: L. Lewis (Ed.), ''Caribbean sovereignty, development and democracy in an age of globalization'' (pag. 189-207). New York: Routledge. *F. E. Guadeloupe & V. A. de Rooij (2014). ''Pimping and the deconstruction of the natural: a perspective from Saint Martin and Sint Maarten (SXM)''. Den: ''Women's Studies International Forum, 43'', 5-12 *F. E. Guadeloupe (2015, september 10). ''The New Black Peter is the Refugee washing up on the shores of Fortress Europe''.<ref>{{Cite web|title = The New Black Peter is the Refugee washing up on the shores of Fortress Europe|url = http://sxmislandtime.com/index.php/front-page-headliners/34071-the-new-black-peter-is-the-refugee-washing-up-on-the-shores-of-fortress-europe.html|website = sxmislandtime.com|access-date = 2015-11-24|archive-date = 2015-11-25|archive-url = https://web.archive.org/web/20151125121956/http://sxmislandtime.com/index.php/front-page-headliners/34071-the-new-black-peter-is-the-refugee-washing-up-on-the-shores-of-fortress-europe.html|url-status = }}</ref> ''Sint Maarten Island Times'' {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Guadeloupe, Francio}} [[:Kategoria:Hende]] [[:Kategoria:Karibe Hulandes]] [[:Kategoria:Aruba]] ------------ Guadeloupe a traha na diferente universidatnan grandi na Hulanda i ta afiliá komo investigador senior na Koninklijk Instituut voor Taal-, Land- en Volkenkunde (KITLV). El a ser tambe profesor i investigador na Universiteit van Amsterdam. Entre 2013 i 2017 (aproksimadamente) el a sirbi komo presidente di University of St. Martin (USM) na Philipsburg, Sint Maarten. Su periodo komo presidente a termina despues di hurakan Irma (2017), ku a forsa e sera temporariamente e institushon. Su investigashon ta konsentrá riba: Nocionnan popular di pertenensia nashonal Diversidat kultural i identidat religioso Influensia di kapital global i rasismo kolonial Representashon di berdat den medio di komunikashon El a hasi investigashon den Sint Maarten/Saint Martin, Kòrsou, Aruba, Saba, Sint Eustatius, Brasil i Hulanda. Un di su obranan mas konosí ta: Chanting Down the New Jerusalem: Calypso, Christianity, and Capitalism in the Caribbean (University of California Press, 2009) Aktualmente, su investigashon ta inkluí estudio riba reto klimátiko den e Karibe Hulandes, ku un enfoke riba kultura popular i herensia kultural. Leerstoel di Reino-relashonnan Na mei 2024, Ministerio di Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) di Hulanda a anunsia e establishemento di dos nobo leerstoelnan pa estudio di Reino-relashonnan. Universiteit Leiden i KITLV/Universiteit van Amsterdam a wòrdu selekshoná komo institushonnan anfitrion. Dr. Francio Guadeloupe a wòrdu nombrá komo titular di e leerstoel Publieke Antropologie van Koninkrijksrelaties pa KNAW/KITLV/UvA.[4] E nombramentu aki a wòrdu aprobá pa e Consehonan di Bestur di e universidatnan involukrá. Na 12 di mart 2026 el a aseptá ofisialmente e leerstoel ku un diskurso inaugural. ------------ * Guadeloupe, former dean of the University of St. Martin (USM), * Francio Guadeloupe is a senior researcher and staff member of the KITLV. A Social & Cultural Anthropologist by training, Dr. Guadeloupe has worked at all the major universities in the Netherlands. He served for four years as the President of the University of St. Martin (USM), until hurricane Irma led to the temporary closure of the institution on the bi-national island of Sint Maarten and Saint Martin. He is currently the chair of the project ‘Island(er)s at the Helm: Co-creating research on sustainable and inclusive solutions for social adaptation to climate challenges in the (Dutch) Caribbean‘. Guadeloupe’s principle areas of research have been on the manner in which popular understandings of national belonging, cultural diversity, religious identity, and mass media constructions of truth, continue to be impacted by colonial racisms and global capital. He has pursued these interests in his research and publications on social processes on the bi-national island of Saint Martin & Sint Maarten (St. Martin), Curaçao, Aruba, Saba, Sint Eustatius, Brazil, and the Netherlands. He is the author of the monograph, Chanting Down the New Jerusalem: Calypso, Christianity, and Capitalism in the Caribbean (University of California Press, 2009). Dr. Guadeloupe is currently embarking on a study of climate challenges in the (Dutch)Caribbean from a popular culture and cultural heritage perspective. Francio Guadeloupe (Aruba, 1971) kwam op zijn achttiende van de Antillen naar Nederland. Hij werkte als opbouwwerker en studeerde culturele antropologie en ontwikkelingsstudies in Nijmegen en Amsterdam. Als antropoloog is hij momenteel verbonden aan de Universiteit van Amsterdam. Ministerie van BZK vestigt 2 nieuwe leerstoelen voor het Koninkrijk Nieuwsbericht | 23-05-2024 | 16:19 Het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) vestigt 2 nieuwe leerstoelen voor het Koninkrijk. Er komt een leerstoel politicologie/bestuurskunde en een leerstoel antropologie/sociologie. De Universiteit Leiden en de Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen (KNAW), Koninklijk Instituut voor Taal-, Land- en Volkenkunde (KITLV), in samenwerking met de Universiteit van Amsterdam (UvA), zijn geselecteerd als vestigingsplaatsen voor de leerstoelen. De Universiteit Leiden zal de leerstoel politicologie/bestuurskunde bekleden en KITLV/UvA de leerstoel antropologie/sociologie.<ref>https://www.rijksoverheid.nl/actueel/nieuws/2024/05/23/ministerie-van-bzk-vestigt-twee-nieuwe-leerstoelen-voor-het-koninkrijk</ref> Leerstoelhouders De Colleges van Bestuur van de UvA en de Universiteit Leiden hebben het voorstel tot de benoeming van hun kandidaat goedgekeurd. Sociaal en cultureel antropoloog, onderzoeker dr. Francio Guadeloupe wordt de leerstoelhouder Publieke Antropologie van Koninkrijksrelaties voor de KNAW/KITLV/UvA. Dr. Wouter Veenendaal, universitair hoofddocent Vergelijkende politicologie bij het Instituut Politieke Wetenschap van de Universiteit Leiden, wordt leerstoelhouder Democratische Vertegenwoordiging in het Koninkrijk voor de Universiteit Leiden. Hij zal bij het KITLV in Leiden worden gedetacheerd. * [https://www.thepeoplestribunesxm.com/articles/francio-guadeloupe-officially-accepts-chair-of-kingdom-relations-with-inaugural-lecture-on-march-12 Francio Guadeloupe officially accepts chair of Kingdom Relations with inaugural lecture on March 12], The people's Tribune (18 di februari 2026). {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Guadeloupe, Francio}} [[:kategoria:Hende]] [[:Kategoria:Karibe Hulandes]] ---------------- {{Variante|c}} {{Databox}} [[File:0100-Hoofdgebouw-Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid 1898.tif|thumb|Edifisio prinsipal di e Eksposishon]] [[File:De vrouw in Nederlandsch Westindië (1898) (IA BNADIGKOSTBARE179).pdf|thumb|De Vrouw in Nederlandsch Westindië. Uitgegeven vanwege de Westindische Rubriekcommissie van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid. Bijeenverzameld door jhr. L.C. van Panhuijs.]] [[File:0119-Poppen in klederdrachten-Nationale tentoonstelling van Vrouwenarbeid 1898.tif|thumb|Popchinan ekshibí di Surnam i Antias den ekshibishon]] [[File:Sassa, Mulatsche vrouw-Nationale Tentoonstelling Vrouwenarbeid 1898-4681-cropped.tif|thumb|Muhe mulato di Surnam na ekshibishon]] '''''De Vrouw in Nederlandsch West-Indie''''' ta un publikashon na [[hulandes]] di 1898, kompilá pa Louis Constant van Panhuys, i publiká na okashon di e ''Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid'' (Eksposishon Nashonal di Trabou di Hende Muhé) di 1898 na [[Den Haag]]. E publikashon tabatin komo meta pa informá e públiko hulandes, i hende muhé en partikular, tokante e bida, trabou, i posishon sosial di hende muhé den e [[kolonia]]nan karibense, partikularmente [[Sürnam]] i [[Kòrsou i Dependensianan|Kòrsou]]. == Konteksto == E tomo a wòrdu publiká pa e komishon di Sekshon Antias, parti di e organisacion di e Eksposishon Nashonal di Trabou di Hende Muhé. E eksposishon aki tabata tin komo meta pa hasi labor di hende muhé visibel i pone enfasis riba nan kontribushon sosial, tantu na [[Hulanda]] komo den su kolonianan ultramar. Editor di e buki tabata L.C. van Panhuys (1869-1949), un alkalde hulandes i funshonario na Departamento di Kolonianan, kende a kompilá e diferente kontribushon i sketchnan. E publikashon a sirbi tantu komo un rekurso informativo komo un rekordatorio duradero di e partisipashon di Antias den e eksposishon. E terminologia i deskripshonnan den ''De Vrouw in Nederlandsch West-Indie'' ta reflehá e perspektiva kolonial i etnográfiko di fin di [[siglo 19|siglo diesnuebe]]. Konsepto i karakterisashonnan di gruponan di poblashon i ròlnan di género ta wòrdu konsiderá antikuá òf problemátiko den historiografia kontemporáneo. E artíkulo aki ta usa e terminologia aki solamente pa ilustrá e fuente original. -- '''Muhénan na Antillas Hulandes''' a wòrdu publiká pa e Komité di Sekshon di Indianan Oksidental komo parti di e Eksposishon Nashonal di Trabou di Hende Muhé na Den Haag na 1898. E publikashon su propósito tabata pa informá hende muhé na Hulanda tokante e bida, trabou, i posishon sosial di hende muhé den e kolonianan di India Oksidental Hulandes, partikularmente Surinaçao. E kompilashon i edishon di e kolekshon tabata kompletamente responsabilidat di Louis Constant van Panhuys, kende a trese huntu vários kontribushon i sketch den un solo obra amplio. Aunke a institui subcomisionnan na Surinam y Curaçao pa sostene e exposicion localmente y colecta materialnan, e contenido y structura di e coleccion ta completamente responsabilidad di Van Panhuys. E subkomishonnan asina a hunga un ròl organisatorio i ta prinsipalmente di importansia kontekstual pa e kuadro institushonal di e publikashon. --- == Kontenido == E buki ta konsistí di vários kapítulo temátiko. E kapítulo di apertura ta duna konseho práktiko pa hende muhé [[Oropa|oropeo]] ku saliendo for di Hulanda kier establesé nan mes den e kolonianan di Karibe. E ta trata kondishonnan di bida, tareanan di kas i etiketa sosial. E siguiente kapítulonan ta ofresé un deskripshon general di e teritorio, [[poblashon]] i kultura di Sürnam i e islanan di Karibe denter di e imperio kolonial hulandes. Tambe e buki ta kontené datonan estadístiko riba enseñansa na Sürnam. Por ehèmpel, e ta menshoná ku na 1896 e kolonia tabatin 54 skol ku 7.139 studiante, inkluyendo 3.453 mucha muhé. Tambe ta pone atenshon na introdukshon di enseñansa obligatorio na 1877 i na inisiativanan manera e banko di spar pa skol, ku a keda introdusí na 1882. === Hende muhé den e kolonianan === Mayoria di e volúmen ta dediká na e posishon i aktividatnan di hende muhé. Lo siguiente ta wòrdu deskribí susesivamente: * hende muhé di poblashonnan urbano i rural na Sürnam; * hende muhé referí na nan den e publikashon komo Bush Negresses (awendia referí na nan komo hende muhé Maroon); * hende muhé di komunidatnan indígena. E outornan ta deskribí práktikanan di kuido, kriansa di yu, nutrishon i trabou, inkluyendo agrikultura, trabou di kas i komersio. Tambe nan a trata profesionnan di hende muhé manera edukadó, enfermero, labado di paña, komersiante, i portero. == Resepshon == E publikashon a risibí resensianan positivo den prensa hulandes na 1898. Artíkulonan den korant a elogiá e obra komo informativo i aksesibel i a enfatisá ku e tabata kontené detayenan ku tabata poko konosí bou di e públiko hulandes. E revisornan a konsiderá e kolekshon un kontribushon eksitoso na e ophetivonan di e eksposishon, esta oumentá konosementu tokante labor di hende muhé i kompromiso sosial, inkluso pafor di Hulanda. == Signifikado == E publikashon ta wòrdu konsiderá un dokumento kultural i sosial oportuno. E ta ofresé bista riba puntonan di bista kolonial riba hende muhé, trabou i kuido, i ta konstituí un fuente balioso pa investigashon riba relashonnan di género kolonial, práktikanan di kriansa i formanan di organisashon sosial di antaño na Sürnam i Kòrsou. [[:Kategoria:Karibe Hulandes]] [[:Kategoria:Historia]] ----- '''De Vrouw in Nederlandsch West-Indie''' was een boekuitgave bestemd voor [[Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid 1898|Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid]] in 1898, en welk inhoud bijeenverzameld werd door [[Louis Constant van Panhuys]]. == Achtergrond == De vrouw in Nederlandsch West-Indië, uitgegeven van wege de West-Indische Rubriek-commissie van de [[Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid 1898|Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid]], bijeenverzameld door jhr. L. C. van Panhuys. De West-Indische Rubriekcommissie van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid heeft een boekje uitgegeven, getiteld „De vrouw in Nederlandsch West-Indië”. Dit werkje, dat een heel aardig denkbeeld geeft van het leven en werken der vrouwen in de beide koloniën Suriname en Curacao, bestaat uit verscheidene schetsen, die bijeenverzameld zijn door jhr. L. C. van Panhuys. Het doel der uitgave is de belangstelling in onze schoone West-Indische koloniën aan te wakkeren en de vrouwen, speciaal die betrekking hebben met West-Indië, op te wekken tot betere kennismaking met alles wat land en volk der koloniën betreft, terwijl het tevens een blijvende herinnering is aan het doel der tentoonstelling. == Inhoud == In het eerste hoofdstuk wordt aan Europese dames die uit het moederland naar de West vertrekken, adviezen verstrekt, terwijl het tweede en derde hoofdstuk een beschrijving wordt gegeven van land en volk van Suriname en de verschillende Caribische eilanden. In het overig gedeelte van het werkje wordt speciaal gehandeld over de aard, de positie en de werkzaamheden van vrouwen. Achtereenvolgens krijgen we een schets van de vrouw uit het volk in Suriname, de bosnegerin en de Indiaanse vrouw. {{Appendix}} ''De Vrouw in Nederlandsch West‑Indië'' is een bundel uitgegeven ter gelegenheid van de [[Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid]], welke in 1898 in [[Den Haag]] plaatsvond. De bundel werd samengesteld door jhr. L. C. van Panhuys namens de West‑Indische Rubriekcommissie. De publicatie had een tweeledige doel: enerzijds de belangstelling van vrouwen in Nederland te wekken en te stimuleren voor de koloniën Suriname en Curaçao, en anderzijds als een blijvende herinnering aan de expositie zelf. ==Achtergrond== Samenkomst en doel De bundel is uitgegeven door de West-Indische Rubriekcommissie, onderdeel van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid. De redactie vond plaats onder auspiciën van jhr. L. C. van Panhuys. Doelstelling: *Vrouwen uit Nederland kennis laten maken met het leven en werk van vrouwen in de West-Indische koloniën. *Een blijvende aandenken bieden aan het thema-onderdeel van de tentoonstelling. 📝 Inhoud Hoofddeel I Adviezen voor Europese vrouwen die overwegen naar de koloniën te verhuizen. Hoofddeel II & III Algemeen beeld van land, cultuur en bevolking in Suriname en diverse Caribische eilanden. Specifieke portretten van vrouwen uit de koloniën De Surinaamse ‘bosnegerin’ met details als borstvoeding en traditionele voedingspraktijken. „…zij zoogt haar kind, maar geeft het ook bananenmeelpap (‘gongote’) zodat de baby zich niet meer kan bewegen …” Van Panhuys vergelijkt deze gewoonte met Nederlandse vrouwen die jenever gebruikten om hun baby te kalmeren (p. 32). De Indiaanse vrouw Algemene positie en taken van vrouwen uit de volks- en plattelandsgemeenschappen, waaronder onderwijs, zorg en landbouw. Beroepsleven van vrouwen Vrouwen als onderwijzeressen, verpleegsters en vooral landbouwers — op plantages én eigen gronden. Onderwijs in Suriname (1877 leerplicht, 1896: 54 scholen, 7.139 leerlingen, waaronder 3.453 meisjes). Schoolspaarbank (geïntroduceerd 1882 – populair bij leerlingen). Overige beroepen: wasvrouw, koopvrouw, lastdraagster. ==Belang van de publicatie== Cultureel en sociaal document: biedt unieke, tijdgebonden inkijk in de levens- en arbeidsomstandigheden van vrouwen in koloniaal Suriname en Curaçao. Voorlichting en propaganda: bedoeld om vrouwen uit de metropool te informeren én te werven voor verbinding met de koloniën. Historische bron: waardevol voor onderzoek naar koloniale genderrollen, dagelijkse zorgpraktijken en vroege sociale interventies zoals onderwijs en spaarbanken. ==Suggesties voor afronding== Overweeg nog een kort slot waarin je de publicatie plaatst in zijn tijdgeest (burgerlijke moraal rond 1900, koloniale verhoudingen, rol van georganiseerde vrouwenbewegingen). ----- ==Nabeschouwing== === Het perspectief van de vrouw in West-Indië === Hoewel De vrouw in Nederlandsch West-Indië werd samengesteld door jhr. Louis Constant van Panhuys en gericht was op bezoekers van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid in 1898, biedt het werk ook waardevolle informatie over de beleving van arbeid, zorg en onderwijs vanuit het perspectief van vrouwen in de West-Indische koloniën, met name Suriname en de Nederlandse Antillen. === Zelfstandigheid en arbeidsethos === Vrouwen in de koloniën waren actief in de landbouw, zowel op plantages als op eigen grond. Ze verrichtten zwaar fysiek werk en droegen aanzienlijk bij aan de lokale economie. Volgens het boek schroomden deze vrouwen niet voor het "zwaarste werk" en was hun arbeid van onmiskenbaar belang voor het gezinsinkomen.[1] === Zorg en culturele tradities === De publicatie beschrijft ook moeders en zorgverleners, met onder meer aandacht voor het zogen en voeden van kinderen. Een voorbeeld is de bosnegerin, die naast borstvoeding gebruik maakte van traditionele pap zoals "gongote" om baby's te voeden. Dit gebeurde soms zo intensief dat baby's nauwelijks konden bewegen. Hoewel het lokale gebruik door koloniale autoriteiten werd afgeraden, toont het een zelfstandige vorm van zorg en kennis.[1] === Onderwijs en emancipatie === In Suriname werd al in 1877 leerplicht ingevoerd. Het boek noemt 54 scholen met ruim 7000 leerlingen in 1896, waarvan 3453 meisjes.[1] Vrouwen werkten als onderwijzeres en stimuleerden scholing, waarmee ze een centrale rol speelden in de opvoeding en intellectuele ontwikkeling van de gemeenschap. === Economische diversiteit === West-Indische vrouwen waren niet enkel werkzaam als landbouwers of onderwijzers, maar ook als wasvrouw, koopvrouw, verpleegkundige of draagster. Deze economische veelzijdigheid weerspiegelt hun belangrijke maatschappelijke rol.[1] Ondanks de paternalistische toon biedt het boek een uniek inkijkje in het leven van vrouwen in de koloniën. Hun arbeid en maatschappelijke betrokkenheid verdienen erkenning als fundamenteel onderdeel van de koloniale geschiedenis. == Bronnen == [1] L.C. van Panhuys, De vrouw in Nederlandsch West-Indië (1898). Uitgegeven door de West-Indische Rubriekcommissie van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid. Digitale versie beschikbaar via Delpher.nl. ---------- ==[[Louis Constant van Panhuys]]<ref>https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB19:000903142:mpeg21:a00008|werk=Dagblad van Zuid-Holland en 's Gravenhage|titel=Wetenschap|datum=19 juli 1898</ref>== [[Bestand:De vrouw in Nederlandsch Westindië (1898) (IA BNADIGKOSTBARE179).pdf|thumb|De Vrouw in Nederlandsch Westindië. Uitgegeven vanwege de Westindische Rubriekcommissie van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid. Bijeenverzameld door jhr. L.C. van Panhuijs.]] De vrouw in Nederlandsch West-Indië, uitgegeven van wege de West-Indische Rubriek-commissie van de [[Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid 1898|Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid]], bijeenverzameld door jhr. L. C. vanPanhuys. De West-Indische Rubriekcommissie van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid heeft een boekje uitgegeven, getiteld „De vrouw in Nederlandsch West-Indië”. Dit werkje, dat een heel aardig denkbeeld geeft van het leven en werken der vrouwen in de beide koloniën Suriname en Curapao, bestaat uit verscheidene schetsen, die bijeenverzameld zijn door jhr. L. C. van Panhuys. Het doel der uitgaveis de belangstelling in onze schoone West-Indische koloniën aan te wakkeren en de vrouwen, speciaal die betrekking hebben met West-Indië, op te wekken tot betere kennismaking met alles wat land en volk der koloniën betreft, terwijl het tevens een blijvende herinnering is aan het doel der tentoonstelling. Het eerste hoofdstuk bevat eenige raadgevingen aan Europeesche dames die naar de West vertrekken, terwijl in het tweede en derde hoofdstuk een beschrijving wordt gegeven van land en volk van Suriname en de verschillende eilanden. In het overig gedeelte van het werkje wordt speciaal gehandeld over den aard, de positie en de werkzaamheden der vrouwen. Achtereenvolgens krijgen we een schets van de vrouw uit het volk in Suriname, de boschnegerin en de Indiaansche vrouw. Deze schetsen bevatten bijzonderheden, die stellig weinig of niet bekend zijn. Zoo lezen wij op pag. 32, „de boschnegerin zoogt haar kind altjjd zelf, doch houdt er bovendien nog een eigenaardige voedingsmethode op na, die ook onder de beschaafde negerinnen nog wel in zwang is, hoewel bv. de politie te Paramaribo het tegengaat, het zoogenaamde K e m ti-p i k i e n. Het kind wordt dan namelijk zoo volgegoten met bananenmeelpap (gongote) dat het zich niet meer kan verroeren en het buikje gespannen staat als een trom.” Wat de reden van deze meer dan overdadige spijziging is wordt niet vermeld, we veronderstellen dat het een middel is om de kleinen zoet te houden, zooals in ons vaderland sommige vrouwen uit ’t volk hun zuigelingen wel stil houden met een teugje jenever. De laatste hoofdstukken zijn gewijd aan de werkzaamheden der West-Indische vrouwen. De vrouwen aldaar zijn hoofdzakelijk onderwijzeressen, pleegzusters of landbouwsters. De laatstgenoemden zijn natuurlijk het talrijkst. Deze landbouwsters werken op plantages of op hun eigen grondjes en zien niet op tegen het zwaarste werk. Ook aangaande het onderwijs in de WestIndische koloniën bevat het boekje interessante mededeelingen. Reeds in het jaar 1877 is de leerplicht in Suriname ingevoerd. Deze kolonie bezat in December 1896 54 scholen met 7139 leerlingen, waarvan 3453 meisjes. In 1882 heeft men in Suriname een schoolspaarbank ingevoerd, waarvan een druk gebruik wordt gemaakt. Behalve door de reeds genoemde beroepen voorzien de vrouwen in haar onderhoud als waschvrouw, koopvrouw, lastdraagster enz. Wij hopen, dat het boekje in veler handen moge komen en dat het moge bijdragen om de kennis te vermeerderen van onze, bij het publiek nog zoo weinig bekende West-Indische koloniën en vooral dat de vrouwen ook hier haar zegenrijken invloed zullen doen gelden en meewerken tot den bloei van deze schoone gewesten. {{Appendix}} [[:Kategoria:Karibe Hulandes]] ------------ {{Variante|c}} {{Databox}} '''Ocho dia''' ta un antiguo rito di luto na Aruba, Kòrsou i Boneiru, ku ta sostene famia i amigunan di defuntu den nan proseso di luto. Tabatin un tempu na Kòrsou i Boneiru ku e defuntunan tabata wòrdu rekordá no solamente ku un Misa, pero ku ocho dia di orashon, kanto, kuenta, i komunion. Pa ocho dia, e komunidat a reuní — no solamente pa yora, pero pa ofresé sosten. Famia i amigunan a wòrdu sostené den nan proseso di luto: ku orashon, kantika, rekuerdo i brasa, e alma di e defuntu tambe a wòrdu eskoltá pa e bida despues di morto. E ritual aki tabata wòrdu yamá Ocho Día. Despues cu dera e defunto ta cuminsa cu e “ocho dia”. Esaki ta un periodo di luto di ocho dia, durante cua esnan cu a keda den luto ta reuni diariamente. Bou di guia di un intersesor, ta hasi orashon pa e defuntu i su sernan kerí. Un sirbishi di konmemorashon ta wòrdu tené 40 dia despues di e morto, i tambe anualmente riba e aniversario di e morto. Den Iglesia Catolico Romano, ademas di e dia di recuerdo anual aki, e famia por pidi un misa mensual pa e defunto.<ref>[https://www.rememberme.nl/inspiratie/blogs-van-judith-sandriman/rituelen-bij-een-begrafenis-op-curacao Rituelen bij een begrafenis op Curaçao]</ref> De negendenacht (novena= Ninth Night) ceremonie op Jamaica toont overigens inderdaad overeenkomst met de curacaose "ocho dia".<ref><ref></ref>VOLKSKUNDE. "Amigoe". Curaçao, 05-09-1980, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 19-12-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010640155:mpeg21:p017</ref> --- Er was een tijd op Curaçao en Bonaire waarin de overledene niet alleen werd herdacht met een mis, maar met acht dagen van gebed, zang, verhalen en verbondenheid. Acht dagen lang kwam de gemeenschap bijeen—niet alleen om te rouwen, maar om te begeleiden. De familie en vrienden werden ondersteund in hun rouwproces: met gebed, zang, herinnering, en omarming werd ook de ziel van de overledene begeleid naar het hiernamaals. Dat ritueel heette Ocho Día. Dit ritueel, ontstaan uit de ontmoeting tussen Afrikaanse spirituele tradities en het katholieke geloof, was veel meer dan folklore. Het was een daad van geestelijke zeggenschap. Wat de kerk niet kon bieden, gaf de gemeenschap zichzelf: troost, structuur, en een plek voor de ziel om haar weg te vinden. De Ocho Día, met haar gezangen in een vermenging van Papiaments en Latijn, de overdracht van culturele identiteit via verhalen over West-Afrikaanse mythische figuren zoals de spin Nanzi, gezongen litanieën, een eigen vormgegeven liturgie van gebeden, en het kantelen van het altaar op de achtste dag (Ocho di Yukán)—dat was hun manier om trouw te blijven aan hun wortels én aan hun geloof. Vandaag de dag is dit ritueel vrijwel verdwenen. Al twintig jaar is er geen gedocumenteerde viering meer. Uitvaarten worden nu tot in de puntjes geregisseerd door begrafenisondernemers, naar Europees model. In tegenstelling tot vroeger, waar een uitvaart veel meer was dan een kort moment van condoleren of een drive-thru, of het volgen van de dienst via een YouTube-link, is afscheid nemen verarmd tot een haastig en afstandelijk ritueel. De zinsnede “geen rouwbeklag aan huis” klinkt inmiddels als een mantra in overlijdensberichten. ------- Bob Harms: De ocho dia, een rouwritueel van acht dagen op Aruba, Bonaire en Curaçao, was veel meer dan alleen een religieuze bijeenkomst. Het was een levendig sociaal evenement, doordrenkt van culturele tradities die hun oorsprong vinden in West-Afrika en de diaspora. Ondanks pogingen van de Rooms-Katholieke Kerk om deze ‘afwijkende’ gebruiken te onderdrukken, hield de gemeenschap stand en gaf het rouwproces zo een unieke, eigen invulling. Tijdens dit achtdaagse ritueel nam een voorzanger, de resadó, de leiding. Hij zong litanieën, een mix van Papiaments en Latijn. De aanwezigen zongen mee met de kantikanan di Ocho Dia, liederen speciaal voor dit ritueel, en de kantikanan di Dum Ve, verbasterde Gregoriaanse gebedsliederen. Ook op de laatste ochtend, wanneer het altaar werd afgebroken, werden er speciale liederen gezongen, de kantikanan di Jukán. ---- Na de uitvaart is er een rouwperiode die acht dagen duurt. In deze dagen worden er litanieën (gebeden) voorgelezen door een vrouw die ouder is dan 50. Ze vraagt God om de overledene onder zijn hoede te nemen en de nabestaanden te troosten. Tijdens deze ‘ocho dia’ geven naasten en familie alle ruimte aan hun emoties. Vooral op de achtste dag nemen ze de tijd om na te praten over de dingen die de overledene heeft gezegd en hoe hij of zij zich heeft voorbereid op de dood. De ramen worden opengezet zodat de geest kan vertrekken. ---- Het is een perfect voorbeeld van ''syncretisme'': het samenvoegen van verschillende culturele en religieuze elementen. Hoewel de periode van acht dagen ook in het christendom voorkomt (denk aan de besnijdenis van Jezus na 8 dagen), is de uitwerking (de ceremonies, muziek, dans) sterk beïnvloed door de Afrikaanse wortels en de 'survival' van voorouderlijke tradities na de slavernij, steltDBNL - Digitale Bibliotheek voor de Nederlandse Letteren. {{Appendix}} --------------- {{Databox}} [[File:General Official Minimum Wage by Territory as of February 2023 in US Dollars (2).png|thumb|300px|Mapa di salario minimo segun teritorio na februari 2023 den USD]] E '''salario mínimo''' ta e montante mas abou ku un dunadó di trabou ta legalmente obligá di paga un empleado. Un salario mínimo por wòrdu ekspresá komo un salario pa ora, pa luna òf pa siman. Semper e ta wòrdu ekspresá komo un salario brutu, ekskluyendo belasting i kontribushonnan di seguro sosial. Dentro di Union Europeo, 22 di e 27 estadonan miembro tin un salario minimo. E sinku paisnan di UE ku no tin un salario mínimo ta Austria, Dinamarka, Finlandia, Suesia i Italia. E paisnan aki, inkluyendo Noruega i Suisa, ta laga e fiho di salario mínimo na organisashonnan di dunadó di trabou i empleado. es.wiki: Salario mínimo, salario mínimo, òf salario mínimo ta e montante mínimo di remunerashon ku un dunadó di trabou ta obligá pa lei pa paga su empleadonan pa e trabou ku nan a hasi durante un periodo determiná. E suma aki no por wordo baha ni pa acuerdo colectivo ni individual. Un salario mínimo ta eksistí den mas ku 90% di e estadonan miembro di e Organisashon Internashonal di Trabou (ILO).[1] E regulashon aki a wòrdu establesé pa promé biaha na Australia i New Zealand den siglo 19.[2] Kada pais tipikamente ta establesé e normanan legal ku ta regulá e salario mínimo i e mekanismonan pa determiná su montante periodikamente, normalmente anualmente. Regulashonnan di salario mínimo, ku nan diferensianan, ta presente den kasi tur pais rònt mundu, i nan ophetivo, eksplísito òf nò, ta pa redusí desigualdat di salario. Den añanan resien, vários pais a reformá nan polítika di salario mínimo komo kontesta na e oumento di kosto di bida i preshon sosial pa garantisá un entrada desente. Algun gobièrnu a opta pa konektá e salario mínimo na e konsepto di un “salario di bida,” komprondé komo un salario ku ta kubri e nesesidatnan básiko di un individuo òf famia, inkluyendo kuminda, bibienda, edukashon i kuido di salú. Paisnan manera Alemania,[3] Sur Korea, Chile,[4] i New Zealand a implementá oumentonan signifikante, miéntras ku na Merka tabatin un tendensia pa oumentá e salario mínimo na nivel estatal i munisipal den ousensia di konsenso federal. Ademas, organisashonnan manera Organisashon Internashonal di Trabou (ILO) i Programa di Desaroyo di Nashonnan Uni (UNDP) a promové kuadro pa evaluá e impakto di e salario mínimo riba redukshon di pobresa i desigualdat, resaltando e importansia di ahusta e montantenan aki periodikamente i segun kriterionan ekonómiko i sosial. Salario mínimo, salario mínimo, òf salario mínimo ta e montante mínimo di remunerashon ku un dunadó di trabou ta obligá pa lei pa paga su empleadonan pa e trabou ku nan a hasi durante un periodo determiná. E suma aki no por wordo baha ni pa acuerdo colectivo ni individual. Un salario mínimo ta eksistí den mas ku 90% di e estadonan miembro di e Organisashon Internashonal di Trabou (ILO).[1] == Caribe Hulandes == * 1947 - invoering Loonregeling 1946 (P.B. 1947, no. 2), * 1972 - Landsverordening minimumlonen (P.B. 1972, no. 110) 1 oktober 1972 e Ordenansa Salario Minimo a drenta na vigor na Antias Hulandes.<ref>Advertentie. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 30-09-1972, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 03-09-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010461412:mpeg21:p006</ref> {{Appendix}} LANDSVERORDENING van 31 mei 1972 houdende nieuwe regelen inzake minimumlonen Citeertitel Landsverordening minimumlonen Vastgesteld door Gouverneur van de Nederlandse Antillen Onderwerp maatschappelijke zorg en welzijn Eigen onderwerp arbeidsregelgeving Opmerkingen met betrekking tot de regeling Deze verordening vervangt de Loonregeling 1946 (P.B. 1947, no. 2), -------- The minimum wage history in the Dutch Caribbean is tied to the islands' individual statuses, with a significant shift in the Caribbean Netherlands (Bonaire, Sint Eustatius, Saba) towards higher, federally regulated minimum wages starting in the 2010s, aiming for a dignified existence. Other islands, like Aruba, also adjusted their minimum wages in recent years, while the overall trend shows efforts to raise wages to improve socio-economic conditions, though this can create competitive pressure compared to other Caribbean nations. The minimum wage in the Dutch Caribbean is set separately for each island, with the highest recent rates being $1,750 per month in the Caribbean Netherlands (Bonaire, St. Eustatius, and Saba) as of July 1, 2024, and AWG 2,007.05 per month in Aruba as of January 1, 2025. The Caribbean Netherlands' minimum wage is adjusted annually based on the consumer price index. -------------- {{Variante|c}} {{infobox persona| variante =c | nomber = Mary Gertrude Johnson | ofishi = | tata = Peter Hassell | mama = Esther Lovell Johnson }} '''Mary Gertrude Johnson''' (☆ [[1854]] na Zions Hill – † [[1939]] na [[Saba]]), tambe konosí komo ''Mary Gertrude Hassell'', tabata un edukadó prominente i un pionero den promoshon di e arte tradishonal di [[kanchi sabano]] riba e isla di [[Saba]]. El a duna les i popularisá e téknika di obra ku hilo habri, ku despues a bira un di e produkto artístiko i ekonómiko mas importante di e isla. Segun folklorista Eric Eliason, “kisas e ta e persona mas honrá den historia di e isla.”<ref>Eliason, Eric A. (2024). "[https://www.google.nl/books/edition/Handbook_of_Gender_Studies_in_the_Dutch/aBcEEQAAQBAJ?hl=nl&gbpv=1&dq=Mary+Gertrude+Hassell+Johnson&pg=PA524&printsec=frontcover Saba Lace: History, Culture and Art]", in: ''Handbook of Gender Studies in the Dutch Caribbean'', p. 522-534, citaat op p. 524.</ref> == Biografia == Mary Gertrude Johnson a nase na Zions Hill (den e tempu ei konosí komo Hell’s Gate) komo yu muhé di Esther Lovell Johnson i Peter Hassell. Su famia tabatin un posishon respetá den komunidat i su mayornan tabatin medio finansiero sufisiente pa mand’é pa estudio na [[Caracas]], [[Venezuela]] na komienso di añanan 1870. Pa un periodo Johnson a biba den un internado katóliko, kaminda soeurnan di e konvento tabata duna enseñansa, inkluso na manera tradishonal.<ref>A unique form of needlework: “Saba Lace”— A time honored craft by Will Johnson. "Amigoe". Curaçao, 20-12-1985, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 31-07-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643321:mpeg21:p068</ref> Durante su estadia na Venezuela, el a siña for di e yu muhénan di e elite venezolano kon pa traha obra ku hilo habri den estilo ajour, ku despues a bira konosí na Saba komo kanchi spaño.<ref>https://thesabaislander.com/2021/02/06/the-chronological-history-of-saba/ The Chronological History of Saba], Saba Islander (2 di yuni 2021)</ref> <ref name=":0">Eliason, Eric A. (2024). "[https://www.google.nl/books/edition/Handbook_of_Gender_Studies_in_the_Dutch/aBcEEQAAQBAJ?hl=nl&gbpv=1&dq=Mary+Gertrude+Hassell+Johnson&pg=PA524&printsec=frontcover Saba Lace: History, Culture and Art]", in: Handbook of Gender Studies in the Dutch Caribbean, p. 522-534</ref> E téknika aki lo bira e base pa e desaroyo di e arte di kanchi sabano, un forma di arte tekstil úniko pa Saba.<ref name=":1">{{Citeer boek |titel=Caribbean Women and Their Art: An Encyclopedia |achternaam=Snodgrass |voornaam=Mary Ellen |url=https://www.google.nl/books/edition/Caribbean_Women_and_Their_Art/4tCwDwAAQBAJ?hl=nl&gbpv=1&dq=Mary+Gertrude+Hassell+Johnson&pg=PA89&printsec=frontcover |datum=2019 |pagina=89-90}}</ref><ref>{{Citeer web |url=https://caribvibetv.com/learning-about-saba-lace-spiced-rum/ |titel=The Art of Saba Lace & Flavor of Spiced Rum: Saba’s Heritage |bezochtdatum=2025-07-20 |werk=Caribbean Vibrations}}</ref> Despues di a kompletá su estudio, Johnson a regresá Saba. Einan el a kasa ku James Benjamin Johnson i a kuminsá duna les na e skol katóliko lokal. E pareha a establesé nan mes na Windwardside. Inisialmente, el a sigui ku trahamentu di kanchi komo un hòbi, dunando les na algun amigu i miembro di famia, pero pronto el a kuminsá plama riba henter e isla. Gradualmente ela kuminsá duna lès, i patronchinan spesífiko pa e isla a wòrdu kreá, yamá na nòmber di nan kreadornan, manera Imelda, Sylvia i Laurentina.<ref name=":0" /><ref name=":1" /> Ku e establesementu di un servisio postal konfiabel entre Saba i mundo eksterno na 1884, e posibilidat pa bende kanchi via pòst a habri un fuente nobo di ingreso pa hopi famianan. Pa tempu di Prome Guera Mundial, un di kada dies habitante tabata inbolbí den produkshon òf benta di kanchi sabano. Den e añanan 1920, ta kalkulá ku entre 30% i 40% di PIB di Saba tabata generá for di kanchi, un kontribushon sin igual pa un isla chikí.<ref name=":0" /><ref name=":1" /> Mary Gertrude Johnson a fayesé na 1939 na edat di 85 aña. Su legado sigui biba den arte, ekonomía i identidat kultural di Saba. == Homenahe == Na 1996, su aporte a wòrdu rekonosé ku un stampia postal di Antias Hulandes, ku ta mustra un imagen di dje ku un obra di kanchi na banda robes. E stampia tabata parti di un seri dediká na figuranan antiano prominente.<ref>{{Citeer web |url=https://touchstamps.com/Stamp/Details/160215/mary-gertrude-johnson-hassel-1853-1939 |titel=Stamp: Mary Gertrude Johnson Hassel (1853-1939) (Netherlands Antilles 1996) |bezochtdatum=2025-07-20 |werk=Touch Stamps}}</ref> == Mira tambe == * [[Kanchi sabano]] {{Appendix}} {{Defaultsort:Johnson, Mary Gertrude}} [[:Kategoria:Saba]] ------------ * na un Skol di Konbento. Einan ela siña kon pa traha e hilo dibuhá for di e yu muhénan di Venezolanonan elite, i a introdusí e arte na Saba kaminda e ta konosí generalmente komo obra spañó.<ref>https://thesabaislander.com/2021/02/06/the-chronological-history-of-saba/ The Chronological History of Saba], Saba Islander (2 di yuni 2021)</ref> * the past, drawn lace embroidery often produced larger pieces in the form of tablecloths, curtains, drapes, etc. Today, these larger ana more expensive items are no longer in demand and the intricate patterns of drawn lace are being used in a more decorative manner on various items of women’s and household ware such as shawls, skirts, blouses, handbags, hand¬ kerchiefs, napkins and other cloths. <ref>[https://archive.org/details/BNA-DIG-ANTILLENREVIEW-1981-08/page/n33/mode/1up?q=saban+lace&view=theater Handcraft: an industry of growing importance]Antillean Review, vol. 1 nr. 5, augustus/september 1981</ref> * Perhaps this is the reason the craft is popularly known as "Spanish work" on Saba. In 1884, the wives and daughters of Saba's seafaring men began working in earnest. In that year regular mail service connected the five-squaremile island to the outside world for the first time, thereby establising the possibility of a mailorder cottage industry. By 1898, Saba's lacemakers had become so adept that a Miss Florence Every entered an exhibition of women's handicrafts in The Hague, The Netherlands, where she received an honorable mention. Six years later, a Saban was awarded first prize in a competition in Copenhagen, Denmark, and was invited by the Danish government to spend four months in the Scandinavian country. Little by little, the industrious Saban women began exporting their delicate work, primarly to customers in the United States. The method by which they obtained the names of potential clients illustrates typical Saban ingenuity. Lacemakers would copy the addresses of American companies from the boxes of merchandise that were sent to the island. They would then dispatch a letter explaining their craft and their prices to the firm, hoping to have some sympathetic manager post the missive on the company bulletin board or mention it in the company newsletter. Their efforts were surprisingly successful. By 1928, nearly 25,000 guilders worth of needlework was being exported.<ref>A unique form of needlework: “Saba Lace”— A time honored craft by Will Johnson. "Amigoe". Curaçao, 20-12-1985, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 31-07-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643321:mpeg21:p068</ref> Naturally, clients' addresses were closely-guarded secrets. Who betide anyone who "stole" an address or who wrote "bad things" about a competing lacemaker. Many families were not on speaking terms for years, owing to some real or imagined breaking of this unwritten law. In turn, many company officials wrote to Saba's Vice-Lieutenant Governor inquiring into the financial status of the women soliciting business from the companies' employees. As tactfully as possible, the administrator would reply that the ladies could stand "some help", even though some of the lacemakers were among the most affluent residents of the tiny island. When the Great Depression spread economic havoc throughout the United States in the early 19305, demand for "Saba Lace" plunged alarmingly. Committees were formed on the island to promote the "industry". Unfortunately, nothing seemed to help. It was only with the increase of tourism to the island that "Saba Lace" flourished once again. An airfield was finally constructed on the mountainous terrain in 1963 and the island became a favorite with travelers searching for an unusual daytrip from nearby St. Maarten of for longer stays in a serence and unspoiled Caribbean atmosphere. In 1984, 15,000 tourists visited, departing with approximately $100,000 worth of delicate, handmade lacework. Thus, after more than a century, a handcraft learned by a young Saban girl in the quiet cloisters of a Caracas convent still provides a means of survival for many families on the tiny island of Saba. ------------- {{Infobox artista|variante|c | nomber = Sheila Payne }} '''Sheila Payne''' (☆ 1961 na [[Kòrsou]]) ta un aktris i kontadó di kuento di [[Kòrsou]] i un defensor di preservashon di Papiamentu.[1] Sheila Payne a nase i lanta na Kòrsou, den un famia originalmente di [[Sint Kitts (isla)|Saint Kitts]]. Su interes i amor pa kontamentu di kuenta a bini di su tata. Komo un studiante di skol básiko, el a hasi un impreshon sumamente eksitoso di e empresario di músika [[Ángel Job]] (ku e apodo El Gordito de Oro).[2] For di 1980 pa 2000, Payne a biba na [[Hulanda]]. El’a studia matemátika i ekonomia i a tuma un kurso posgrado den desaroyo di karera. Despues di a traha den e ramo ei pa algun tempu, el a bira un aktris ku Jeugdtheater Citadel Groningen. Na Kòrsou, el a traha komo aktris pa teater hubenil i despues a regresá na kontamentu di kuenta.[2] Na 2011, Payne a risibí un nominashon di UNESCO pa su esfuersonan den preservashon di Papiamentu.[2] -------------- {{Variante|c}} {{Databox}} Un '''tragalus''' ([[hulandes]]: ''dakvenster'') ta referi na un bentana chikí ku generalmente ta instalá riba un muraya haltu, tei, òf den un dak di kas. Literalmente, e palabra cu e ta e luga pa laga lus drenta. "tragaluz" via Spaño (traga = bebe, luz = lus) — literalmente, un lugá pa laga lus drenta. un ekstenshon di e superfisie di dak ku ta inkliná, hopi bia ta konsistí di un kuadro di bentana vertikal ku òf sin partinan movibel, dos muraya banda triangular i un tapa, trahá komo un dak plat, siya ?, heup òf pent. Un tragalus por wòrdu instalá mesora durante konstrukshon nobo, pero hopi bia ta wòrdu trahá despues pa haña espasio èkstra, tin bia na e lugá kaminda un skylight ta presente kaba. E kuadro di bentana ta sirbi pa permití lus i airu drenta den e zolder òf kamber di zolder. Un bentana di dormitorio hopi bia ta proveé ​​e espasio èkstra ku espasio pa kabes (espasio pa kabes), ku ta nesesario pa krea un kamber den zolder. Bentana di dormer por wòrdu montá na diferente manera. Tradishonalmente riba e lugá, kaminda e bentana di e dormer ta wòrdu bati riba e dak riba e sitio, loke ta tuma un promedio di 3 pa 4 dia. Tin tambe bentananan prefab. E bentananan prefabriká aki ta wòrdu pre-produsí den un fábrika òf tayer di karpinteria i ta wòrdu montá riba e dak denter di un dia. Bentana di dormer ta traha di vários material. Esaki ta dependé di e estilo arkitektóniko di e kas i e deseonan di e kliente. Bentana prefabriká por lo general ta trahá di palu òf plèstik. Un ekstenshon riba e dak tambe ta wòrdu yamá kuko òf akkenailtje (prinsipalmente na Groningen). {{Appendix}} chatgpt:Den papiamentu, tragalus ta un palabra ku referi na un ventanita chikí ku generalmente ta instalá riba un muraya haltu, tei, òf den un kas di dak. E palabra mes ta bin di Hulandés "tragaluz" via Spaño (traga = bebe, luz = lus) — literalmente, un lugá pa laga lus drenta. ✅ Den konteksto di construccion Hulandés (i Karibe Hulandes), un "tragalus" ta un ventanita, pero den hulandés moderno e palabra ku ta mas relashona ta "dakkapel" òf "dakvenster", ku ta referí mas espesífikamente na un ventan chi subi for di dak, ku ta kreá espasio i lus den un piso haltu. Diferensha: Tragalus = ventanita (simpel, generalmente no sobresalí for di tei). Dakkapel = estruktura di bentana ku sobresalí for di tei pa kreá mas espasio i lus. 🏚️ Tragalus den Karibe Hulandes Sí, tragalus (of ventanitanan den dak) tabata uza den arquitectura tradicional Karibe Hulandes, inklusí: Kas di plantashon (Boneiru, Kòrsou, Aruba) Kas di pueblo (kas di torto, kas di piedra) Fortifikashon (forte) E motibu principal pa usa un tragalus tabata: Laga lus natural drenta (den tempo ku no tabatin mucha bentanan grandi) Mehorá ventilashon (pa saka kalor fo'i kas) Duna un poko di brisa sin perde protekshon kontra tormenta. Ejemplo: Riba kas di plantashon na Kòrsou manera Landhuis Brievengat òf Landhuis Chobolobo, bo por topa ventanitanan haltu riba e dak ku ta sirbi komo tragalus. Na Aruba, na kas antique den Noord i Santa Cruz, bo por wak esemey. 📜 Origen historiko E uso di ventanitanan haltu (tragalus) a bini ku: Influensia di arquitectura kolonyal Hulandés (especialmente siglo 17-18). Adaptashon lokal pa klima tropikal — ventilashon tabata esencial. Manká di material di konstrukshon — un bentana chikí tabata mas fasil pa instala den muraya di torto òf piedra. ✏️ En Resúmen Aspekto Tragalus Dakkapel Definishon Ventanita haltu Bentana sobresaliente for di tei Funshon Lus i ventilashon Lus, ventilashon, espasio Material Hout, piedra, torto Hout, tei, glas Uzo den Karibe Sí, den kas antique Raro, mas den Hulanda [[:Kategoria:Konstrukshon]] -------------- {{Multiple image | total_width = 650 | align = center | caption_align = center | border = | image1 = Government building in Camacuri (Aruba) 17 33 16 604000.jpeg | caption1 = Edificio di Impuesto di [[Aruba]] | image2 = DRCUR-EXT-Resort-4110-TM.jpg | caption2 = Dream Curaçao Resort na [[Willemstad]] | image4 = Emmanuel Catholic Chapel.jpg | caption4 = Kapel Emanuel na [[San Nicolas]] | image3 = Maduro & Curiel's Bank, Willemstad, Curaçao.jpg | caption3 = Edificio di [[Maduro & Curiel's Bank N.V.|MCB]] na Willemstad }} --------------- * [[Florin karibense]] (aanvullen) Siman pasá a tuma lugá e desvelo ofisial di e diseño di e Guilder Karibense, e moneda nobo ku lo ta den sirkulashon na Kòrsou i Sint Maarten entrante 31 di mart 2025. Banko Sentral di Kòrsou i Sint Maarten (CBCS) a presentá e biyetenan i monedanan simultáneamente na ámbos pais.<ref name="deel 1">[https://curacao.nu/de-caribische-gulden-een-stap-richting-economische-stabiliteit-in-2025/ De Caribische Gulden: Een stap richting economische stabiliteit in 2025], curacao.nu (26 di desember 2024)</ref> -- 2025 lo ta e aña di plaka nobo ku introdukshon di e Golder Karibense. E seri nobo di biyete ta inspirá pa e ‘Mundu Bou di Laman’. E parti dilanti di e biyetenan ta mustra e fauna bou di awa colorido di Curaçao y Sint Maarten, como simbolo di e laso entre ambos pais. E diversidat úniko di animalnan marino, segun Banko Sentral, ta un rekordatorio di e poder di koperashon i metanan kompartí, apesar di kada pais su propio identidat. E parti patras di e biyetenan ta deskribí bista históriko i kultural importante di Kòrsou i Sint Maarten. Loke ta spesial di e seri nobo aki ta su diseño: e parti dilanti tin un diseño horizontal tradishonal, miéntras ku e parti patras ta orientá vertikalmente. Ta prome biaha cu biyetenan cu patras vertical ta wordo emiti na Curaçao y Sint Maarten. E seri di florin Karibense ta inkluí sinku biyete di bankero ku e siguiente denominashonnan: 10 Cg, 20 Cg, 50 Cg, 100 Cg i 200 Cg. Cada biyete tin su propio color. 2025 lo ta e aña di plaka nobo ku introdukshon di e Golder Karibense. E seri nobo di biyete ta inspirá pa e ‘Mundu Bou di Laman’. E parti dilanti di e biyetenan ta mustra e fauna bou di awa colorido di Curaçao y Sint Maarten, como simbolo di e laso entre ambos pais. E diversidat úniko di animalnan marino, segun Banko Sentral, ta un rekordatorio di e poder di koperashon i metanan kompartí, apesar di kada pais su propio identidat.<ref name="deel 3">[https://curacao.nu/nieuwe-caribische-gulden-een-ode-aan-de-onderwaterwereld-20g/ Nieuwe Caribische Gulden: een ode aan de onderwaterwereld (20g)], curacao.nu (27 di desember 2024)</ref> E parti patras di e biyetenan ta deskribí bista históriko i kultural importante di Kòrsou i Sint Maarten. Loke ta spesial di e seri nobo aki ta su diseño: e parti dilanti tin un diseño horizontal tradishonal, miéntras ku e parti patras ta orientá vertikalmente. Ta prome biaha cu biyetenan cu patras vertical ta wordo emiti na Curaçao y Sint Maarten. E seri di florin Karibense ta inkluí sinku biyete di bankero ku e siguiente denominashonnan: 10 Cg, 20 Cg, 50 Cg, 100 Cg i 200 Cg. Cada biyete tin su propio color. == denominashon di mas chikitu: 10 florin == E biyete di dies florin karibense ta predominantemente hel i tin un imágen di e '''angelfish gris''' na e parti dilanti i e '''faro di Klein Curaçao''' na e parti patras.<ref name="deel 2">[https://curacao.nu/nieuwe-caribischegulden-een-ode-aan-de-onderwaterwereld-10g/ Nieuwe Caribische Gulden: een ode aan de onderwaterwereld (10g)\, curacao.nu (26 di desember 2024)</ref> E angelfish gris por krese te sesenta sentimeter di largura. E espesie aki tin un kurpa den forma di disko ku un kabes relativamente grandi. Angelfish adulto gris ta gris kla ku manchanan pretu tur kaminda, miéntras ku nan kabes ta gris kla ku un boka mas kla ainda. E hóbennan, di otro banda, ta pretu ku sinku strepi hel briante ku ta kore vertikal riba nan kurpa. Hubenilnan ta wòrdu hañá generalmente riba e rif òf den kama di yerba di laman, kaminda nan ta traha na “stashonnan di limpiesa” meskos ku garnachi mas limpi ta hasi, pa deshací di parasito di piská mas grandi. Adultonan por lo general ta habitá rifnan i por wòrdu hañá na profundidatnan te ku trinta meter. E konki reina ta un snèk ku ta biba prinsipalmente den kama di yerba di laman i riba banki di santu i por krese basta grandi. Karakolnan adulto por krese te mas o ménos 35 sentimeter di largura. E karakolnan aki ta herbívoro i ta alimentá nan mes ku material di mata ku ta haña entre e yerba di laman. E conchi reina ta birando mas y mas raro den hopi parti di Caribe pasobra su carni ta wordo considera un delicia y hopi biaha ta wordo haya riba platonan. Ta p’esei tin vários inisiativa pa kria nan den koutiverio pa produkshon di kuminda òf laga nan bai bèk den naturalesa. Kasi no tin ehemplar adulto real ku a sobra den e awanan interior di Kòrsou. Patras == Di dos denominashon: binti florin Cg 20 == E biyete di binti florin Karibense ta predominantemente blou i tin e rayo di águila mancha dilanti i Simpson Bay patras. Cu un envergadura di casi tres meter, e Spotted Eagle Ray ta un di e especienan di rayo mas grandi den nos awanan. E ta wòrdu rekonosé fásilmente pa su fondo skur ku numeroso mancha blanku i un barika kompletamente blanku. E rayonan aki tin un rabo largu i punta ku vários spina venenoso. E rayonan aki ta kome bivalvo, entre otro, i ta buska nan riba fondo di santu. Nan ta koba den santu i tin bia ta zwaai esaki ku nan “alanan”. Tambe nan ta come cangreu, cangreu ermitaño y caracol manera e queen clam. Rayonan di águila mancha ta hopi sosial i hopi bia ta landa den grupo chikí.<ref name="deel 3"/> Yellow Cowries ta '''karakol di laman''' ku ta wòrdu hañá den mayoria di laman tropikal. Den pasado, diferente tipo di cowries tabata hunga un ròl importante den komersio i kultura. Kaska di cowrie tabata wòrdu usá histórikamente komo moneda, partikularmente na China, Afrika, New Guinea i Indonesia. E barkunan di e Kompania di India Oriental Hulandes (VOC) tabata komersia ku kaska di kowrie, spesialmente e “kaska di kaska di plaka” ku tabata representá un balor monetario, i tabata usa nan komo un medio di pago, inkluso pa kumpra hende sklabisá. Awendia nan ta wòrdu apresiá prinsipalmente komo kosnan di kolekshon i ta wòrdu usá den joyas. Karakol tin un dieta hopi spesífiko ku ta varia pa kada espesie. Algun ta karnivoro, algun herbívoro i algun omnívoro. Nan tin un struktura di alimentashon úniko yamá un “radula” den nan boka, ku ta funshoná komo djente, superfisie di yerba i kòrta kuminda.<ref name="deel 3"/> Patras == Di tres denominashon: biyete di 50 Cg == E biyete ta predominantemente bèrdè i tin e '''turtuga di laman bèrdè''' na e parti dilanti i e playa di '''Grote Knip''' na e parti patras.<ref>[https://curacao.nu/nieuwe-caribische-gulden-een-ode-aan-de-onderwaterwereld-50g/ Nieuwe Caribische Gulden: een ode aan de onderwaterwereld (50g)], curacao.nu (28 di desember 2024)</ref> E turtuga bèrdè di laman ta wòrdu hañá den tur laman tropikal i subtropikal na mundu, inkluyendo den Karibe. E turtuga bèrdè di laman ta un herbívoro i ta kome prinsipalmente yerba di laman. E turtuganan ta sòru pa e yerba di laman no krese muchu largu i sofoká su mes. Esaki ta permití e ekosistema di yerba di laman pa mantené su funshonnan mas importante, esta komo un krèsh pa hopi bestia marino. E turtuga di laman bèrdè ta pues un espesie klave ku ta hunga un ròl esensial den tene nos oséanonan saludabel. Turtuga machu nunka no ta regresá tera. E hembranan ta bin tera solamente pa pone webu. Turtuga muhé ta traha vários nèshi pa aña. Turtuga ta protehá i den peliger di ekstinshon rònt mundu. E '''tellin''' faborito. E espesie di karakol bivalvo aki ta wòrdu hañá den henter Karibe, prinsipalmente na profundidatnan di te ku trinta meter. E kaska, ku ta wòrdu trahá dor di e karakolnan mes, por ta basta grandi, algun ta alkansá un diameter di mas o ménos ocho centimeter. E kaska ta di koló krema pa blanku ku randnan un poko haltu i hopi espasiá. E parti paden di e kaska ta hel. E dos mitarnan di e kaska por lo general ta pas bon huntu i hopi bia ta kubri ku alga i otro organismonan, proveyendo un kamuflahe ekselente riba e ref. E espesie aki ta filtrá kuminda for di awa di laman dor di chupa awa aden, filtr’é i despues “spuit afó” awa limpi. Patras Grote Knip Beach. Curaçao ta konosí pa su playanan relativamente chikí skondí den bahianan kómodo. Asta Grote Knip Beach ta situá den un bahia asina. E santu riba e playanan ta konsistí di entre otro e fekalnan di piská ku ta kome alga i otro organismonan marino. Segun ku e piskánan aki ta raspa alga for di piedra di koral i piedra di kalki, nan ta kita pida pida kalki tambe. E material aki despues ta wòrdu ekskretá komo granula chikitu di kalki, ku eventualmente ta akumulá riba playa komo santu blanku debí na akshon di ola. Piská papagai ta entre e espesienan responsabel pa e proseso aki. ------------------- '''Petróleos de Venezuela, SA''' ('''PDVSA''') ta e kompania estatal di [[Venezuela]] riba tereno di petroleo i gas natural. E kompania tin aktividatnan den eksplorashon, produkshon, refinamentu, merkadeo, transporte i eksportashon di petroli, i tambe eksplorashon i produkshon di gas natural. El a kuminsá su operashon na 1976 despues di e nashonalisashon di e industria petrolero di e pais pa dekreto di gobièrnu riba 30 di ougùstùs 1975. Tur akshon di e kompania ta ainda propiedad di gobièrnu di Venezuela, kual pais ta e di sinku eksportadó mas grandi di petroli na mundu. == Reserva i produkshon == Venezuela tin e reservanan di petroleo mas grandi na mundu. Na fin di aña 2020, nan tabata balorá na 304 bion bari, òf 17.5% di e total mundial.<ref name=BPWES21>{{en}} [https://www.bp.com/en/global/corporate/energy-economics/statistical-review-of-world-energy.html BP Statistical Review of World Energy 2021], geraadpleegd op 24 juli 2021</ref> [[Arabia Saudita]] ta na di dos lugá ku un porshon di 17.2%. Un gran parti di e reservanan ta konsistí di zeta viskoso, ku ta wòrdu hañá prinsipalmente kantu di [[Riu Orinoco]]. E zeta aki ta ménos fásil pa saka ku zeta konvenshonal. Ku e reservanan di zeta konosí, e pais por mantené e nivelnan di produkshon aktual pa mas ku 500 aña.<ref name=BPWES21/> Na 2005, produkshon di zeta tabata 3.3 mion bari pa dia (bpd), pero pa 2015 esaki a baha te na 2.6 mion bpd.[2] Debí na mal maneho ekonómiko, no tin sufisiente sèn disponibel pa invertí, loke ta kousa ku produkshon ta baha. E bahada aki a sigui despues di 2015 i na 2020 e produkshon tabata 540.000 bpd.<ref name=BPWES21/> Un tendensia similar ta visibel pa refinamentu. Na 2010, kasi 1 mion bpd tabata wòrdu prosesá diariamente ainda, pero na 2019 esaki a baha te na 123.000 bpd.<ref name=BPWES21/> Reservanan di gas ta muchu mas chikitu na 3% di e total mundial, pero tòg signifikante.<ref name=BPWES21/> Produkshon di gas a keda basta stabil entre 2005 i 2017 i a fluktuá alrededor di 30-40 bion m³ pa aña. Tabatin un bahada fuerte na 2018, ku a sigui na 2019 i 2020. Na 2020, mas o ménos 19 bion m³ a wòrdu produsí.<ref name=BPWES21/> == Historia == E kompania a wòrdu fundá dia 1 di yanüari 1976 despues di e nashonalisashon di e industria petrolero di Venezuela. Na sèptèmber 1986, e kompania merikano Southland a bende mitar di e akshonnan di CITGO na Petróleos de Venezuela. Na 1990, PVDSA a kumpra e sobra akshonnan, birando e úniko doño. Ku e transakshon aki, CITGO a wòrdu sigurá di e suministro di krudo i Venezuela a haña un kanal di benta nobo na [[Estadonan Uni di Amérika|Merka]]. Parsialmente debí na e kaida fuerte den prijs di petroleo desde 2015, PVDSA a topa cu problemanan finansiero. E kompania a risibí un fiansa grandi di Rosneft di [[Rusia]] i a kambio a primintí 49.9% di e akshonnan den CITGO komo fiansa.<ref name=CNNROS>CNN [http://money.cnn.com/2017/04/10/news/economy/russia-us-oil-company-citgo/index.html Russia could soon control a U.S. oil company], 10 di aprel 2017, konsultá 4 di ougùstus 2024</ref> Varios polítiko merikano ta preferá di no mira akshonista ruso den refinerianan merikano.<ref name=CNNROS/> Na 1985, gobièrnu di [[Teritorio insular (Antias Hulandes)|teritorio insular di Kòrsou]], ku a tuma over e [[refineria Isla]] na Kòrsou for di [[Koninklijke Shell|Shell]], a transferí e operashonnan di e kompania pa Petróleos de Venezuela a base di un kontrato di hür di largu plaso.<ref name="CvC">Canon van Curacao [https://canoncuracao.cw/33-vertrek-shell-komst-en-vertrek-pdvsa/ Vertrek van Shell, komst en vertrek PdVSA], geraadpleegd op 21 december 2023</ref> Invershonnan den e refineria a keda atras, loke ta nifiká ku produkshon tabata wòrdu hasí prinsipalmente ku instalashonnan bieu. E problemanan ambiental ku esaki a enserá a kondusí na hopi demanda kontra e refineria òf kontra di gobièrnu.<ref name="CvC"/> E kontrato di hür di PDVSA a kaduká dia 31 di desèmber 2019. Despues di e salida di PDVSA, un bataya legal a tuma luga pa añanan largu entre Kòrsou i Venezuela. Nan dos finalmente a yega na un akuerdo na desèmber 2023. Venezuela lo suministrá zeta pa dies aña ku un balor ekivalente total di US$ 450 mion, ku lo wòrdu usá pa paga e debe di PVDSA.<ref>Antilliaans Dagblad [https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/28793-olie-voor-schuld-pdvsa Olie voor schuld PDVSA, 21 december 2023], konsultá 4 di ougùstus 2024</ref> ï Na yanüari 2019, Merka a imponé sanshonnan kontra PDVSA.<ref name=NOSUSS>NOS [https://nos.nl/artikel/2269551-vs-legt-sancties-op-aan-venezolaanse-staatsoliebedrijf.html VS legt sancties op aan Venezolaanse staatsoliebedrijf, 29 januari 2019], konsultá 4 di ougùstus 2024</ref> E kuentanan bankario di e kompania na Merka a wòrdu kongelá i merikanonan no ta permiti di hasi negoshi ku e kompania mas.<ref name=NOSUSS/> E sanshonnan ta un medida punitivo kontra e maneho di [[Nicolás Maduro|presidente Maduro]]. Zeta ta un fuente importante di entrada pa Venezuela i mas ku 40% di tur eksportashon di zeta ta bai pa Merka.<ref name=NOSUSS/> Na 2016, US$19 bion di e benta total di US$42 bion e aña ei a wòrdu generá na Merka. Na òktober 2023, e sanshonnan petrolero riba Venezuela a wòrdu aliviá.<ref name="NOSUSVEN">NOS [https://nos.nl/artikel/2494593-vs-schort-deel-sancties-venezuela-op-na-afspraken-over-vrije-verkiezingen VS schort deel sancties Venezuela op na afspraken over vrije verkiezingen, 19 oktober 2023], geraadpleegd op 21 december 2023</ref> A yega na un akuerdo entre e gobièrnu di Maduro i partidonan di oposishon bou di kua nan a bai di akuerdo pa tene elekshon den e di dos mitar di [[2024]], ku opservadónan internashonal pa garantisá ku nan ta hustu.<ref name="NOSUSVEN"/> E relahamentu ta nifiká ku Venezuela por determiná un biaha mas pa su mes kuantu zeta e ta eksportá i na kua partidonan.<ref name="NOSUSVEN"/> E akuerdo ta en prinsipio bálido pa seis luna. == Laso ku Karibe Hulandes == (es.wiki} === Aruba === Na 1991, PDVSA a atkerí di Chevron e terminalnan di awa hundu den Laman Karibe den serkania di Aruba.<ref name=terminal > {{cite web |url= http://www.petroleumworld.com/es-napa17061901.htm| title= La triste historia de PDVSA, BORCO y San Eustaquio|date=2017-06-13| author=Sergio Sáez | publisher= Petroleumworld.com}}</ref> Na september 2015, Aruba a firma un memorandum di entendimentu cu Citgo pa sondea e re-apertura di e refineria situá na [[San Nicolas]], Aruba, pará desde 2012 pa e operador Valero Energy ku un kapasidat instalá pa refiná 235.000 bpd. Na septèmber 2016, [[parlamento di Aruba]] a aprobá e outorisashon pa Citgo hür e refineria di San Nicolas pa 25 aña i un inversion aprobá pa PDVSA di 685 miyon dollar. Dia 23 di mei 2018, Korte di Aruba a kita e embargo riba dos kargamento di petroleo for di e tankeronan ''Atlantic Lily'' i ''Grimstad'' ku ConocoPhillips a pidi komo parti di su esfuersonan pa kobra un sentensia di arbitrahe kontra PDVSA.<ref> {{citeer web |url=http://eltiempolatino.com/news/2018/may/23/corte-de-aruba-levanto-embargos-pedidos-por-conoco/| titel=Corte de Aruba levantó embargos pedidos por Conoco contra cargamentos de Citgo |datum=2018-05-23| uitgever=El Tiempo Latino}}</ref> Na febrüari 2019, Citgo a para e remodelashon i modernisashon di e proyecto pa motibu di sanshonnan ekonómiko.<ref>{{citeer web |url= https://www.elperiodicodemonagas.com.ve/site/internacionales/renovacion-en-refineria-de-aruba-parada-por-sanciones/| titel=Renovación en refinería de Aruba parada por sanciones |datum=2019-02-20| uitgever=El periódico de Monagas}}</ref> Segun Promé Minister [[Evelyn Wever-Croes]] “E ta muy probable ku nos lo no sigui ku Citgo pero nos ta evaluando kon nos por sali for di e kontrato sin ningun problema".<ref> {{cite web |url=https://meridadigital.com.ve/alnavio-petroleos-de-venezuela-se-desmorona-y-las-repercusiones-son-globales/| title=Pdvsa se desmorona y las repercusiones son globales|date=2019-06-19| publisher= Alnavio }}</ref> Dia 22 di yüni 2021, e kompania Citgo a disidí di likidá 4 kompania supsidiario ku a keda kreá na 2016 ora ku gobièrnu a firma un kontrato di hür a kambio di rehabilitá e refineria di [[San Nicolas]] pa konvertí krudo èkstra-pisá for di e faha di zeta di [[Orinoco]] den krudo lihé. Mirando e problemanan ku a surgi a kousa di retrasonan di e proyecto na 2019 Citgo a termina su negoshi ku Aruba.<ref>«los lazos de la empresa venezolana con la isla empezaron a resquebrajarse al mismo tiempo que las sanciones financieras» {{citeer web |url= https://www.bancaynegocios.com/citgo-liquido-cuatro-filiales-en-aruba-y-cerro-casi-100-de-sus-negocios-en-la-isla/ | titel= Citgo liquidó cuatro filiales en Aruba y cerró casi 100% de sus negocios en la isla|datum=2021-06-22| uitgever=Bancaynegocios}}</ref> === Boneiru === PDVSA ta doño di e terminal marítimo Bonaire Petroleum Company (Bopec)<ref> {{cite web |url= https://prodavinci.com/que-esta-pasando-con-el-caso-conocophillips-versus-pdvsa/ | title= ¿Qué está pasando con el caso ConocoPhillips versus PDVSA?|date=2018-05-06| publisher= Prodavinci }}</ref> ku e kapasidat pa almasená te ku 12 mion bari di zeta krudo i derivadonan ku ta stratégiko pa eksportashon pa [[China]] i Merka. Na sèptèmber 2010, un kandela den dos di su 23 depósito a obligá gezaghebber di Boneiru pa sera e terminal.<ref>{{cita web | url= https://lta.reuters.com/articulo/latinoamerica-petroleo-venezuela-bonaire-idLTASIE68D11S20100914 | title= Terminal de PDVSA Bonaire, cerrado hasta nuevo aviso|date=2010-09-14| publisher= REUTERS | fechaacceso= 10 de julio de 2019 | fechaarchivo= 10 de julio de 2019 | urlarchivo= https://web.archive.org/web/20190710151005/https://lta.reuters.com/articulo/latinoamerica-petroleo-venezuela-bonaire-idLTASIE68D11S2010091}}</ref> Na desèmber 2017, gobièrnu hulandes a duna un ultimatum na PDVSA pa motibu di e falta di invershon den mantenshon di e terminal di Bonaire Petroleum Company (Bopec), lagando solamente sinku di e 21 depósitonan pa operá ku e isla tin, PDVSA a primintí un invershon di 25 mion dòler pa mantenshon i restourashon di e depósitonan.<ref> {{cita web |url= https://elcooperante.com/holanda-envia-ultimatum-a-pdvsa-por-falta-de-mantenimiento-en-terminal-de-bonaire/| title=Holanda envía ultimátum a Pdvsa por falta de mantenimiento en terminal de Bonaire|date=2017-12-20 | publisher= El cooperante}}</ref> Na mei 2018, e kompania ConocoPhillips ku sede na Houston a asumí kontrol di e aktivonan petrolero di Venezuela riba e isla kompania karibense di Boneiru<ref>{{cite web |url= https://www.radiotelevisionmarti.com/a/corte-de-bonaire-autoriza-embargo-millonario-a-pdvsa/175740.html | title= Corte de Bonaire autoriza embargo millonario a PDVSA|date=2018-05-12| publisher= Radio Televisión Martí}}</ref>, na ougùstùs 2018 a yega na un akuerdo ku PDVSA pa e pago di 2.040 mion ku un pago inisial di 500 mion dòler denter di un periodo di 90 dia for di momentu di firma e akuerdo, e sobra suma lo wòrdu pagá tur kuartal den un lapso di kuater aña i mei.<ref name="Sin-nombre-p2Jf-4">{{cite web |url=https://www.voanoticias.com/a/conocophillips-acuerdo-pdvsa-sobre-pago-de-2-000-millones-venezuela/4536051.html| title= ConocoPhillips llega a acuerdo con PDVSA sobre pago de 2.000 millones|date=2018-08-20| publisher= Voa Noticias.com }}</ref> Dia 26 di ougùstùs 2020, gobièrnu di Boneiru a duna òrdu pa hasi bashí e sinku tankinan di almasenahe di zeta ku ta kontené 10 mion bari pa motibu di riesgonan ambiental i falta di mantenshon.<ref> {{cite web |url=https://www.bancaynegocios.com/bonaire-ordena-a-pdvsa-vaciar-tanques-en-terminal-petrolera-por-riesgos-ambientales/| title=Bonaire ordena a Pdvsa vaciar tanques en terminal petrolera por riesgos ambientales|date=2020-08-28| publisher=Bancaynegocios}}</ref> Na mart 2021, e filial di Bopec a deklará bankarota pasobra e no por a paga su debenan.<ref>«El terminal petrolero de Pdvsa en Bonaire tenía capacidad para almacenar unos 10 millones de barriles de petróleo y cargar grandes embarcaciones desde sus muelles de aguas profundas» {{cite web |url=https://talcualdigital.com/filial-en-bonaire-de-pdvsa-se-declara-en-bancarrota-debido-a-sanciones-de-eeuu/| title=Filial en Bonaire de PDVSA se declara en bancarrota debido a sanciones de EEUU|date=2021-03-23| publisher=Tal Cual}}</ref> Na novèmber, un korte di Boneiru a dikta tokante e pago di 41.69 mion dòler pa e debenan atrasá di PDVSA.<ref>{{cite web |url=https://www.bancaynegocios.com/tribunal-de-bonaire-condeno-a-pdvsa-a-pagar-us4169-millones-por-deuda-en-litigio-con-bopec/|title=Tribunal de Bonaire condenó a Pdvsa a pagar US$41,69 millones por deuda en litigio con Bopec|date=2021-11-08|work=Banca y Negocios}}« » </ref> Na mart 2023, un hues di Boneiru a ordená e destaho forsá di kombustibel for di e depósito di 1933 ku tabata kontené 371.790 bari di kombustibel situá den e zona di Kaminda Turistiko, den nortost di e isla, propiedat di e kompania Commerchamp CA, un filial di PDVSA (na balor di mas o ménos 18 mion dòler) ku no tin un lisensia di OFAC pa negoshá esaki, e destaho a wòrdu realisá pa un debe di 41.7 mion dòler ku e supsidiario debe komo honorario i interes di pago atrasá na Bopec.<ref>{{cite web |url=https://cronicasdelcaribe.com/economia/ordenan-la-subasta-forzosa-de-fuel-oil-de-pdvsa-en-bonaire/|title= Ordenan la subasta forzosa de fuel oil de Pdvsa en Bonaire|date=2023-03-17|work=Crónicas del Caribe}}</ref> === Kòrsou === Desde 1985, PDVSA i gobièrnu di [[Kòrsou]] tabatin un kontrato di hür pa e [[Refineria Isla]] ku un kapasidat di 335.000 bari di krudo, konstruí pa Royal Dutch Shell na 1919. Pa 2016, Kòrsou a eksigi pa PDVSA aporta un invershon di 15 bion dòler pa modernis’e pa por a prolonga e contract, pero si esaki no sosode, PDVSA lo keda afo. Na mei 2018, Korte Komersial di Curacao a outorisá ConocoPhillips pa pone beslag riba $636 mion na aktivo di Venezolano PDVSA.<ref name="Sin-nombre-p2Jf-5">{{cite web |url= https://lta.reuters.com/articulo/topNews/idLTAKCN1ID0R1-OUSLT |title= Corte Curazao autoriza a ConocoPhillips embargar 636 mln dlr en activos de venezolana PDVSA |date=2018-05-12 |publisher= Reuters |fechaarchivo= 22 de abril de 2020 |urlarchivo= https://web.archive.org/web/20200422133703/https://lta.reuters.com/articulo/topNews/idLTAKCN1ID0R1-OUSLT}}</ref> PDVSA ta confrontá un krisis di exportashon pa motibu di e bahada den produkshon di krudo, posiblemente e kompania chines Guangdong Zhenrong lo maneha e refineria aki na fin di 2019<ref> {{cite web |url= https://elcooperante.com/menos-ingreos-pdvsa-pierde-refineria-de-curazao-por-desinversion-para-modernizarla/| title= ¡Menos ingresos! Pdvsa pierde refinería de Curazao por desinversión para modernizarla |fecha= 19 de sep 2016 | publisher= El Coperante }}</ref><ref> {{cita web |url= https://elnuevopais.net/2018/06/22/204038/ | title= Curazao se cansa de PDVSA y busca nuevo operador para refinería Isla|pages= ConocoPhillips en mayo obtuvo órdenes judiciales e incautó algunos inventarios, activos y cargas de PDVSA en el Caribe|fecha=22 de junio de 2018 | publisher= El Nuevo País Zeta }}</ref> tin mas di un aña ta sufriendo severamente di e krisis na Venezuela. Gobièrnu di Kòrsou ta buskando un operadó nobo pa remplasá PDVSA i e sesamentu di e lease ta surgiendo komo esun mas probable. Sinembargo, PDVSA a logra finalisá e kontrato di hür pa un aña mas pa uso di almasenamentu, te ku desèmber 2020.<ref>«Refinería di Korsou extendió por un año el contrato que permite a PDVSA operar ese complejo con capacidad de 335.000 barriles de crudo diario»{{cite web |url=https://www.elnacional.com/economia/refineria-de-curazao-extendio-acuerdo-de-operaciones-con-pdvsa/|title=Refinería de Curazao extendió acuerdo de operaciones con Pdvsa|fecha=2 de diciembre de 2019| publisher=El Nacional}}</ref> Riba 26 di ougùstùs 2020, PDVSA a wòrdu demandá pa $51 mion dor di e kompania petrolero di Kòrsou, doño di e Refineria Isla na Kòrsou pa inkumplimentu ku e kontrato di pago mensual akumulá for di fin di 2018.<ref> {{cite web |url=https://www.bancaynegocios.com/otra-demanda-para-pdvsa-refineria-de-curazao-exige-pago-de-us51-millones/| title= Otra demanda para Pdvsa: Refinería de Curazao exige pago de US$51 millones|fecha= 28 de agosto de 2020| publisher=Bancaynegocios}}</ref> E refineria di Isla ta inaktivo for di mei 2018 i PDVSA tin un kontrato di hür kaduká pa su kapasidat di almasenamentu di 15 mion bari den su 38 tanki i dos waf di karga, un 25 % di su depósitonan (9 tanki) lo wòrdu hür na e kompania petrolero SPS Drilling E&P, PDVSA a bin ta desokupá parti di su zeta wardá despues di e sanshonnan na 2020, miéntras ku su doño Korsou ta buskando un operadó nobo.<ref> {{cite web |url=https://www.bancaynegocios.com/refineria-de-curazao-reemplaza-a-pdvsa-y-adjudica-a-petrolera-sps-oferta-de-arrendamiento-de-tanques/| title=Refinería de Curazao reemplaza a Pdvsa y adjudica a petrolera SPS oferta de arrendamiento de tanques |date=2020-09-03| publisher=Bancaynegocios}}</ref> E kompania Kòrsou tin plania pa destaho e zeta wardá Petroleo di PDVSA pa regla algun debe laboral cu el a laga pendiente.{{cite web |url= https://www.bancaynegocios.com/curazao-tendra-que-subastar-petroleo-para-pagar-deudas-dejadas-por-pdvsa/| title=Curazao tendrá que subastar petróleo para pagar deudas dejadas por Pdvsa|date=2021-06-02| publisher=Banca y Negocios}}</ref> Riba 30 di augustus, a determina ku PDVSA ta obligá di paga Kòrsou un debe atrasá pa e hür di e Refineria di Isla, despues di a perde e apelashon den kual a priminti di paga 20 mion dòler pa aña na hür pa daño i perhuisio na momentu di terminashon di e kontrato i lunanan akumulá di hür, parti di e debe ei a wòrdu kobra direktamente dor di RdK, kontra e stòknan di zeta krudo i produktonan akabá, ku a wòrdu wardá na e terminal di Bullenbaai.<ref>« El 30 de diciembre de 2019, Curazao reclamó su derecho a la “rescisión especial” del contrato con Isla, y le exigió a la empresa la cancelación de 100 millones de dólares, el asunto es por la reclamación de indemnización por daños y perjuicios derivados del cese abrupto del arrendamiento» {{cita web |url=https://www.bancaynegocios.com/pdvsa-perdio-apelacion-y-esta-obligada-a-cancelar-deudas-pendientes-por-operacion-de-refineria-en-curazao/| title= Pdvsa perdió apelación y está obligada a cancelar deudas pendientes por operación de refinería en Curazao|fecha=31 de agosto de 2021| publisher=Banca y Negocios}}</ref> Un korte na Kòrsou a outorisá benta di akshonnan di e filial di Pdvsa: Propernyn ta un filial di PDVSA, ku ta manehá e akshonnan di Nynas pa kubri e debe no pagá na e kompania Korsou di 52 mion dòler, miéntras ku ConocoPhillips tambe ta drenta e espera di e likidashon di akshonnan ku a gana un demanda pa 10.000 mion dòler.<ref>« Al igual que Curazao y Aruba, Bonaire fue en su día una parte clave de la red logística de Pdvsa en el Caribe holandés. En los últimos años, las sanciones de EE.UU., los agresivos embargos de ConocoPhillips y otros demandantes, y la falta de inversiones por parte de la petrolera estatal venezolana, aparte de la caída del suministro de petróleo despojaron a la empresa de sus vínculos comerciales en el Caribe holandés. Se calcula que Venezuela tiene una deuda pendiente de 160.000 millones de dólares, entre bonos, laudos arbitrales y otros pasivos» {{cita web |url=https://www.bancaynegocios.com/tribunal-autoriza-a-petrolera-curazolena-a-liquidar-acciones-de-filial-holandesa-de-pdvsa-para-cobrar-deuda/ | title=Tribunal autoriza a petrolera curazoleña a liquidar acciones de filial holandesa de Pdvsa para cobrar deuda|fecha= 4 de octubre de 2021| publisher=Banca y Negocios}}</ref> E filial di PDVSA tin te ku 31 di desèmber 2022 pa benta privá di su akshonnan.<ref>{{cita web |url= https://talcualdigital.com/tribunal-de-la-haya-da-prorroga-al-embargo-de-acciones-propernyn-bv-filial-de-pdvsa/| título=Tribunal de La Haya da prórroga al embargo de acciones en Propernyn BV, filial de Pdvsa|fecha=4 de septiembre de 2022| sitioweb= Tal Cual|fechaacceso= 20 de abril de 2023|cita= }}</ref> Na aprel 2023, e refineria di Kòrsou na e isla di Kòrsou ta eksigí di PDVSA e pago di US$62.3 mion ku e debe pa e no-kanselashon di e servisio eléktriko dor di e kompania petrolero venezolano entre e añanan 2018 i 2019 i e demanda a keda gana den un korte di New York.<ref>{{cita web |url=https://www.bancaynegocios.com/refineria-de-curazao-exige-a-pdvsa-que-pague-us623-millones-que-adeuda-por-servicio-electrico/| título= Refinería de Curazao exige a PDVSA que pague US$62,3 millones que adeuda por servicio eléctrico|fecha= 20 de abril de 2023| sitioweb=Banca y Negocios|fechaacceso= |cita=Otro litigio: la empresa petrolera de Curazao inició un litigio contra PDVSA en Suiza, por la falta de mantenimiento de la Refinería Isla, así como también por los daños ocasionados en el ecosistema, por una indemnización de US$1.000 millones }}</ref> Na desèmber PDVSA a kontestá ku e lo regla su debe dor di suministrá kombustibel, Venezuela na òktober a proveé ​​un oportunidat pa un akuerdo, despues ku Kòrsou a apelá na un korte di New York na 2020 pa enforsá un pago di 51 mion dòler di e debe akumulá te na e punto ei.<ref>{{cite web |url= https://www.bancaynegocios.com/reuters-pdvsa-saldara-deuda-con-refineria-de-curazao-suministrando-combustible/| título=Reuters: PDVSA saldará deuda con refinería de Curazao suministrando combustible|fecha=18 de diciembre de 2023| sitioweb=Banca y Negocios|fechaacceso= |cita= El acuerdo podría permitir la reanudación de las relaciones entre Venezuela, Curazao y Bonaire para que PDVSA pueda reactivar las operaciones de almacenamiento de petróleo y combustible en la terminal Bullenbaai en Curazao }}</ref> Na febrüari 2024, Curaçao Refinery Utilities (CRU) a bende kasi 500.000 bari di zeta di kombustibel propiedat di PDVSA ku tabata warda den e tankinan di Bullenbaai, ku tabata na oferta for di novèmber 2023.<ref>{{cite web |url=https://www.bancaynegocios.com/tras-2-subastas-fallidas-refineria-de-curazao-vendio-de-forma-privada-fueloil-que-pertenecia-a-pdvsa/| título= Tras 2 subastas fallidas: Refinería de Curazao vendió de "forma privada" fueloil que pertenecía a PDVSA|fecha=20 de febrero de 2024| sitioweb= Banca y Negocios |fechaacceso= |cita= }}</ref> {{Appendix}} [[Category:Empresa]] [[Category:Venezuela]] -------------------------- '''Antilliaanse Verffabriek''' of '''AVF Paints''' ta un empresa na Korsou ku ta fabrika verf pa e merkado lokal i e otro islanan di [[Karibe Hulandes]]. == Historia == AVF a wordu funda 17 di november 1959 bou di nomber di ... Fundadonan tabata KoninkIijke Lak-; Fabrica di vernis y verf Molijn y Co. N.V. Fabriek van Compositieverven C.V., B.J. de Castro y Yiunan y S.E.L. Maduro y Sons N.V. Na 2014?, despues di un traspaso pa dononan nobo, el a kambia nomber ofisial pa Pintuco Curacao BV bij overname ?? Fundá na 1960, AVF Paints (Antilliaanse Verffabriek) i su kompania ruman Arvefa (Arubaanse Verffabriek) ta komprometé den entregá produktonan inovativo i di kalidat haltu na e industria di verf i revestimentu. Den un era di konsolidashon, ora mas grandi ta bira mas grandi i nòmbernan di marka ta parse di dominá, AVF Paints ta mantené su parti di merkado i base di kliente leal dor di fabriká e mihó kalidat di verf i revestimentu ku lo surpasá tur otro verf den nos klima tropikal duru i ku moda bieu “pueblo natal” servisio práktiko. AVF Paints ta bo eksperto di verf lokal.<ref>https://www.avfpaint.com/about-us</ref> Antilliaanse Verffabriek NV a wordu funda na Curaçao dia 30 di october 1959 door di KoninkIijke Lak-; Fabrica di vernis y verf Molijn y Co. N.V. Fabriek van Compositieverven C.V., B.J. de Castro y Yiunan y S.E.L. Maduro y Sons N.V. E fabrica cu tin 40 empleado actualmente ta sirbi 80% di e mercado domestico. Na 1972 a lanta un filial na Aruba, Arubaanse Verffabriek N.V.; actualmente 12 empleado y un cuota di mercado di mas o menos 50%.<ref>https://web.archive.org/web/20161120102825/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=369&lang= Antilliaanse Verffabriek NV], Encyclopedie van Curacao</ref> Is op Curaçao opgericht 30 Oktober 1959 door KoninkIijke Lak-; Vernis- en Verffabriek Molijn en Co. N.V. Fabriek van Compositieverven C.V., B.J. de Castro and Sons en S.E.L. Maduro and Sons N.V. De fabriek met 40 werknemers bedient thans 80% van de binnenlandse markt. In 1972 is op Aruba een dochteronderneming opgericht, de Arubaanse Verffabriek N. V.; thans 12 werknemers en een marktaandeel van ca. 50%.<ref>https://web.archive.org/web/20161120102825/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=369&lang= Antilliaanse Verffabriek NV], Encyclopedie van Curacao</ref> Founded in 1960, AVF Paints (Antilliaanse Verffabriek) and his sister company Arvefa (Arubaanse Verffabriek) are committed in delivering innovative and high-quality products to the paints and coatings industry. In an age of consolidations, when bigger gets bigger and brand names seem to dominate, AVF Paints maintains its market share and loyal customer base by manufacturing the finest quality paints and coatings that will outperform all other paints in our harsh tropical climate and with old fashion “hometown” hands on service. AVF Paints is your local paint expert. E febrika ta establese na Asteroienweg. E tin tiendan na Korsou i Aruba. (Arvefa) ---------------------------------- {{Databox}} '''Damen Shiprepair Curaçao''' (DSCu), antes '''Curaçaosche Dok Maatschappij''' (CDM), ta un empresa di eksplotashon di dòk i reparashon di barku ku ta establesé den [[Schottegat]] na [[Kòrsou]] desde 1958. E fasilidatnan i infrastruktura di e dòknan i waf ta propiedat di CDM Holding NV<ref>[https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/28535-meo-houdt-rekening-met-vertrek-damen MEO houdt rekening met vertrek Damen], [[Antilliaans Dagblad]] (26 di oktober 2023)</ref> , un kompania di gobièrnu di Kòrsou fundá na 1958. Desde 2017 DSCu ta hür i opera esakinan. == Historia == Curaçaosche Dok Maatschappij a wòrdu fundá na desèmber 1958 a base di un akuerdo entre [[Refineria Isla|Curaçaosche Petroleum Industrie Maatschappij]] (CPIM) ku su supsidiario [[Curaçaosche Scheepvaart Maatschappij]] (CSM) i e companianan N.V. Combinatie Pletterij Nederhorst, Dok- en Werf Maatschappij Wilton¬Feijenoord N.V. i Nederlandse Dok¬ en Scheepsbouw Maatschappij v.o.f.<ref>{{citeer web|titel=N.V. Curacaose Dok Maatschappij|werk=[[Amigoe]]|datum=1958-10-29|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010405174:mpeg21:p002|bezochtdatum=2024-04-18}}</ref> Riba 1 di yanüari 1959 CSM a pasa e operashon di e dòknan pa Curaçaosche Dok Maatschappij. For di inisio CDM tabata e empresa di reparashon di barku mas moderno den Karibe i for di 1972 tambe esun mas grandi. CDM a kontribui grandemente na ekonomia di [[Antias Hulandes]]. Het totaal aantal eigen werknemers bedraagt circa 1.200.?? Den un reorganisashon grandi na 1962 e empresa ta tuma over e Reina Wilhelmina dok di NV Combinatie Pletterij Nederhorst i Beatrix dok di refineria Shell.<ref>DRASTISCHE REORGANISATIE BIJ DE CURACAOSE DOKMY. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 19-12-1962, p. 1. Geraadpleegd op Delpher op 18-04-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010461724:mpeg21:p001</ref> E ekspansion di su fasilidatnan i personal a kontinua te aña 1982, ora un reseshon a dal e mundu maritimo. Te fin di e dekada tabatin atrobe un subida den e aktividatnan.<ref>Production manager: 'Sprake van opleving' Curaçaose Dok Maatschappij momenteel enorm veel klanten. "Amigoe". Curaçao, 09-02-1989, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 18-04-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642553:mpeg21:p003</ref> Na 2015 e empresa hulandes Damen Shipyard Group a traha un waf di reparashon na Kòrsou pa e toubotnan, fabriká pa Damen, ku ta navega den [[Laman Karibe]]. Riba proposishon di gobièrnu di Kòrsou, e grupo tambe a tuma over dia 1 di febrüari 2017 e aktividatnan di CDM, ku den un forma kontrolá a bai fayit na ougùstùs 2016.<ref>Antilliaans Dagblad 2 februari 2017</ref><ref>https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/24433-faillissement-cdm-opgeheven Faillissement CDM opgeheven], [[Antilliaans Dagblad]] (4 di oktober 2021)</ref> Bou di nòmber i maneho nobo e empresa a logra rekobrá un posishon den top na Karibe na 2018, ofresiendo un seri di servisio den mantenshon, reparashon, adaptashon i konvershon di barkunan i konstrukshonnan offshore di tur tamaño. == Dòknan == Den kurso di tempu a operá diferente dòk: * ''Reina Wilhelmina'': dòk flotante, 3000 dwt, 1926 -1980 (antes di NV Combinatie Pletterij Nederhorst) * ''Juliana'' - dòk flotante, 4000 dwt, 1929-1946 (bendi na Surabaya) * ''Beatrix''- dòk kobá di 28.000 dwt, 192 meter largu (1943 - presente) * ''Antilia'': dòk kobá di 120.000 dwt, 280 meter largu (april 1972 - presente) Banda di esei tin dos dòk flotante desde 2018.<ref>https://knipselkrant-curacao.com/pbc-videoreportage-aankomst-drijvende-droogdokken-damen/ Videoreportage aankomst drijvende droogdokken Damen], 30 aprel 2018</ref> Despues ku nan tabata defekto pa algun tempu a disidi pa saka nan por kompleto for di waf den kurso di 2024.<ref>[https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/29316-damen-verwijdert-2e-drijvende-dok Damen verwijdert 2e drijvende dok], [[Antilliaans Dagblad]] (17 di aprel 2024)</ref> {{Appendix}} [[Category:Empresa]] [[Category:Kòrsou]] ===Damen ==== * Desde 2017 Damen Shiprepair Curacao ta hür i ta eksplota e fasilidatnan i infrastruktura den waf di CDM di un kompania di gobièrnu funda na 1958, CDM Holding NV. <ref>[https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/28535-meo-houdt-rekening-met-vertrek-damen MEO houdt rekening met vertrek Damen], [[Antilliaans Dagblad]] (26 di oktober 2023)</ref> Desde 20?? propiedad di Antias Hulandes. * Na 2016 CDM a wordu deklara fayit ku a wordu lanta na 2021 wegens gebrek aan baten.<ref>https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/24433-faillissement-cdm-opgeheven Faillissement CDM opgeheven], [[Antilliaans Dagblad]] (4 di oktober 2021)</ref> Na 2015 Damen a traha un waf di reparashon na Kòrsou pa e trailernan ku Damen a traha i ku ta bula den awa karibense. Riba 1 di febrüari 2017, riba proposhon di e Gobièrnu di Kòrsou, e Grupo tambe a tuma over e aktividatnan di CDM, ku den un forma kontrola a bai fayit na ougùstùs 2016.<ref>Antilliaans Dagblad 2 februari 2017</ref> Personal i material a pasa pa e kompania nobo Damen Shiprepair Curaçao (DSCu). E pianan flosante di e CDM lo ser remplasá durante di aña 2018 ku pianan mas grandi: pianan C lo bira 230 pa 45 meter i pianan D 108 pa 23 meter. E kantidat aki ta úniko den Karibe i Latino-Amerika.<ref>[https://knipselkrant-curacao.com/ad-slotuitdeling-failliet-cdm/ Slotuitdeling failliet CDM], Antilliaans Dagblad 22 maart 2018</ref> Damen bouwde in 2015 een reparatiewerf op [[Curaçao]] voor de door Damen gebouwde sleepboten die in de Caribische wateren varen. Op voorstel van de Curaçaose regering nam de Groep op 1 februari 2017 ook de activiteiten over van de [[Curaçaose Dokmaatschappij]] (CDM), die in augustus 2016 gecontroleerd failliet was gegaan.<ref>Antilliaans Dagblad 2 februari 2017</ref> Personeel en materieel ging over naar het nieuwe bedrijf Damen Shiprepair Curaçao (DSCu). De oude drijvende dokken van de CDM worden in de loop van 2018 vervangen door grotere: dok C wordt 230 bij 45 meter en dok D 108 x 23 meter. Deze omvang is uniek voor het Caribisch gebied en Latijns-Amerika.<ref>Antilliaans Dagblad 22 maart 2018</ref> *NOTES Van ds zijde van de afdeling „Public Relations" van de CPIM kregen wij het volgende bericht: De N.V. combinatie Plet terij--Noderhorst tezamen mol de Nederlandsche dok- en scheepsbouw maatschappij V.O.F, on do N.V. dok-on werf maatschappij Wilton-Feyenoord hebben in principe overeenstemming bereikt mei do N.V. Curacaosche Petroleum Industrie maatschappij en de N.V. Curacaosche scheepvaart maatschappij-, op grond waarvan hol thans door laatstgenoemde maatschappij geëxploiteerde Beatrix dok met bijbehorend scheepsreparatiebedrtjf als mode do bedrijven dor N.V. combinatie Pletterij-Nederhorsl binnenkort als oen bedrijf zullen worden geëxploiteerd door oen 'o stichten „N.V. Curacaose dok maatschappij". De nieuwe N.V. zal hierdoor beschikken over do grootste en modernste schoepsreparatie-faciliteiten in hot Caraibisch gebied.<ref>N.V. Curacaose Dok Maatschappij. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 29-10-1958, p. 2. Geraadpleegd op Delpher op 14-04-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010405174:mpeg21:p002</ref> In 2017, DAMEN Shipyards took over the facilities and invested heavily in infrastructure, as well as the upgrading and training of its workforce. With two large graving docks and two floating docks, cranes with capacities of up to 75 tons and more than 2,000 meters of repair wharves and fully equipped repair shops, DAMEN Shipyards is one of the largest and best-equipped ship repair facilities in the Caribbean. Er zijn twee gegraven dokken, namelijk het 30.000 dwt Beatrixdok, gebouwd door de Shell in 1942/1943 en het Antiliadok, groot 130.000 ton, in april 1972 officieel in gebruik gesteld door Gouverneur Leito. Het bedrijf heeft in belangrijke mate bijgedragen aan de economie van de Nederlandse Antillen, heeft tot 1982 voortdurend uitgebreid zowel in faciliteiten als in mankracht, maar is in 1982 getroffen door de recessie in de scheepvaart. Het totaal aantal eigen werknemers bedraagt circa 1.200. Door de moderne faciliteiten kunnen alle scheepsreparaties worden verricht. Het heeft technisch gezien in de internationale scheepvaartwereld een zeer goede naam. De Curaçaosche Dok Maatschappij beschikt behalve over de twee gegraven dokken ook over diverse reparatiekaden, dok- en kadekranen en modern ingerichte werkplaatsen.<ref>[https://web.archive.org/web/20161120102825/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=369&lang= Curacoasche Dok Maatschappij NV], Encyclopedie van Curaçao</ref> Ter gelegenheid van de ingebruikneming van het grootste commerciële droogdok van het westelijk halfrond zal de post'administratie van de Nederlandse Antillen op 7 april 1972 een bijzondere frankeerzegel in de waarde van 30 cent uitgeven. Het ontwerp van deze zegel werd verzorgd door de heer Oscar Ravelo op Curacao. Op de eerste dag van uitgifte zullen de enveloppen uitsluitend gefrankeerd met deze zegel voorzien worden van een eerste-dag-stempelafdruk.<ref>Speciale zegel voor Curacaos droogdok. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 02-02-1972, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 14-04-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010461089:mpeg21:p003</ref> Overname per 1 februari 2017 door Damen Shipyard Group<ref>[https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/15195-damen-trots-op-curacaose-werf Damen trots op Curacaose werf], [[Antilliaans Dagblad]] (5 di februari 2017) </ref> {{Appendix}} Curaçaosche Dok Maatschappij N.V. is een dok- en scheepsreparatiebedrijf gevestigd in Curacao. Het kwam in december 1958 voort uit de combinatie [[Refineria Isla|Curacaos Petroleum Industrie Maatschappij]] (CPIM) en [[Curaçaosche Scheepvaart Maatschappij]] (CSM) en de N.V. Combinatie Pletterij Nederhorst, de Dok- en Werf-Maatschappij Wilton¬Feijenoord N.V. en de Nederlandse Dok¬ en Scheepsbouw Maatschappij v.o.f., waarbij op 1 januari 1959 het dokbedrijf van CSM overgedragen werd aan de N.V. Curaçaosche Dok Mij. Na 1972 e tabata e empresa di reparashon di barku mas grandi den Karibe. El a logra rekobrá un posishon den top na 2018, despues ku e grupo hulandes multinashonal a tuma over e maneho di CDM na 2017 pfresiendo servisio amplio den mantenshon, reparashon, adaptashon i konvershon di barkunan i konstrukshonnan offshore di tur tamaño. despues ku esaki a pasa pa e grupo hulandes Damen Shipyards na 2017. In 2017, global player Damen Shiprepair & Conversion took over the management of the Curaçao Drydock Company, established in 1959. Under the new name it will continue offering a full range of services in maintenance, repair, refit and conversion of vessels and offshore constructions of all sizes. Na 2017, e hungadó global Damen Shiprepair & Conversion a tuma over e maneho di Curaçao Drydock Company, establesé na 1959. Den e nòmber nobo e lo sigui ofresé un gama kompleto di servisio den mantenshon, reparashon, adaptashon i konvershon di barkunan i konstrukshonnan offshore di tur tamaño. -------------------- '''Pedro Pablo Medardo de Marchena''' (☆ 29 di yüni 1899]] na [[Kòrsou]] - † Kòrsou 29 di yüni 1899 i a muri 15 di mei 1968 na Boneiru, kaminda el a biba for di aña 1940 te na su morto. Kasi 30 aña el a biba na Boneiru, despues ku gobièrnu kolonial a pone prezu den kampo di konsentrashon pa motibu di su pensamentu revolushonario.<ref>https://awemainta.com/wp-content/uploads/2024/03/BONERIANO-27-03-2024.pdf Bula Waya], Boneriano (27 di mart 2024)</ref> Medardo ta yu di un hudiu ku tabata biba na Kòrsou. Su mama tabata un dama koló skur di Kòrsou ku a kria Medardo. Su tata a sostené su edukashon kompletamente i tambe a rekonosé su yu, for di kua Medardo a haña e fam di su tata, Benjamin Abraham de Marchena. Medardo den e tempu ei tabata negoshante. ==Guera== Durante di Di Dos Guera Mundial, den mei 1940, Gobièrnu Kolonial a disidí di kue diferente hende sospechoso i ku fam straño prezu. Aparentemente nan tabata un peliger pa estado. Entre personanan akí tabatin Fred Fischer fotógrafo, dòkter J. Benesch, tur dos nasé na Alemania i tambe Pader Paul Brenneker ku nan a kere ku el a nase na Berlin i tambe Medardo de Marchena. Medardo no pa motibu kaminda el a nase, pero si pa su pensamentunan ku nan a kategorisá komo peligroso i antikolonial. E tabata un di e promé personanan peligroso ku nan a arestá na Kòrsou., sospecha di ta simpatisá ideanan komunista i pro nazi. Aparentemente tabatin 2 otro Antiano mas den e kampo di konsentrashon na Boneiru, pero mi no a haña konfirmashon di esaki. Den dékada 20 Medardo de Marchena ta haña problema ku iglesia katóliko i asta tabata na punto di kuminsá un kaso den korte kontra iglesia katóliko. Medardo a publiká diferente artíkulo kontra mishon katóliko, i tambe kontra dominio hulandes. E tabata kier a habri wowo di nos komunidat kontra di dominio hulandes i tambe kontra katolisismo. Medardo a batisá i kasa katóliko i su yunan tambe el a batisá katóliko. Durante e lucha akí e ta laga un domi batisá su di 4 yu. ==Publikashon== Na 1929 Medardo a publiká e buki “Ignorancia o educando un pueblo”, despues el a manda un karta pastoral i tambe artíkulonan ( entre pueblo i gobièrnu) den “De Onpartijdige” (1932– 1934). Ni e gobièrnu kolonial, ni iglesia katóliko por a imaginá ku Medardo lo a alkansá asina tantu hende. Den e publikashonnan akí e tabatin algun akusashon hopi serio. Por ehèmpel el a puntra ken tin falta, ku nos no tin nos mes hendenan den posishonnan haltu den komunidat, posishon ku ta nesesario pa duna nos hendenan mas rèspèt. Medardo a splika, ku ta: “hòmbernan blanku ku wowo blou ku ta parse hende muhé dor di nan manera di bisti, ku tin tantu Roma komo Hulanda komo nan patria. Ta nan ta kulpabel ku Kòrsou a keda tras, miéntras ku e poblashon di koló pa mas ku kuater generashon kaba ta gosa di abolishon di sklabitut”. Pedro Pablo Medardo de Marchena ta derá den e santana di Iglesia Protestant na Playa Boneiru. Revishon aktual di 15:57, 15 aprel 2026 Pending: Tragalus - Salario minimo - Barttholomeus Wouter Theodorus van Slobbe - Albert Kikkert - Florin karibense (aanvulling) - Yudansa pa desaroyo - Michelangelo Winklaar - PDVSA (aanvulling) - Antilliaanse Verffabriek - Francio Guadeloupe - Tula (aanvulling) - Medardo de Marchena (aanvulling) - Damen Shiprepair Curacao pmwepfjg2tvc4f5csm2ha24ikywlnew 206453 206452 2026-10-08T08:46:06Z Caribiana 8320 206453 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ Pending: [[Playanan di Kòrsou]] - [[Tragalus]] - [[Salario minimo]] - [[Florin karibense]] (aanvulling) - [[Yudansa pa desaroyo]] - [[Michelangelo Winklaar]] - [[PDVSA]] (aanvulling) - [[Antilliaanse Verffabriek]] - [[Francio Guadeloupe]] - [[Tula]] (aanvulling) - [[Medardo de Marchena]] (aanvulling) - [[Damen Shiprepair Curacao]] -------------------- '''Progressief Nederland''' (PRO) ta un partido polítiko [[Hulanda|hulandes]] izquierdista ku un karakter progresivo, sosial-demokrátiko i bèrdè. E partido a wòrdu establesé komo resultado di e fushon entre [[GroenLinks]] i [[Partido Laborista (Hulanda)|Partido Laborista]] (PvdA). E desishon pa fushon ku a wòrdu tumá dia 13 di yüni 2026, i e fushon a bira efektivo dia 1 di yüli di e mesun aña.<ref>{{Citeer web|url=https://npokennis.nl/longread/8214/wat-is-progressief-nederland-(pro)|titel=Wat is Progressief Nederland (PRO)?|datum=2026-06-03|website=NPO Kennis}}</ref> Den su programa, e partido ta pone enfoke riba solidaridat, igualdat, seguridat, medio ambiente i protekshon di estado di derecho.<ref>https://energiabonaire.com/articles/posibel-partido-politiko-pro-di-hulandesnan-na-boneiru Posibel partido polítiko PRO di hulandesnan na Boneiru], EnergiaTV (6 di òktober 2026)</ref> == Organisashon == Jesse Klaver ta e lider polítiko di PRO. Kitty Jong ta presidente di e partido desde 1 di òktober 2026.[[3]] Durante e periodo di transishon despues di e fushon, algun órgano polítiko ainda ta usa e nòmber GroenLinks-PvdA.[[4]] PRO tin 108.588 miembro, loke ta hasié e partido mas grandi ku ta basá riba miembresia na Hulanda. Jesse Klaver ta e lider polítiko. Den un kantidat di órgano, ainda e partido ta representa bou di e nòmber GroenLinks-PvdA. Te ku 18 di sèptèmber 2026, PRO tabatin 108.588 miembro.<ref name="pv-referenda">{{Citeer web|url=https://bijlagen.nos.nl/artikel-26160711/Proces-verbaal-ledenreferendum.pdf|titel=Proces-verbaal referenda Progressief Nederland 25 september 2026|bezochtdatum=2026-09-29|via=NOS}}</ref> Esaki ta hasié e partido mas grandi ku ta basá riba miembresia na Hulanda. For di 1 di òktober 2026, e partido tin un direktiva presidí pa Kitty Jong. PRO su organisashon hubenil yama PROTESTA. Su instituto di investigashon ta wòrdu yamá e Instituto Sientífiko pa Solidaridat (WIS). E fundacion internacional di e partido yama PRO International. PRO ta representá den hopi munisipio i p’esei tin un kantidat grandi di sekshonnan lokal. Na nivel nashonal, e partido tin vários ret, ku por wòrdu kategorisá den retnan temátiko i retnan di komunidat. Miéntras ku retnan temátiko ta enfoká riba un tópiko spesífiko—manera kultura, sostenibilidat òf edukashon—rednan di komunidat ta mas amplio den alkanse i dirigí na miembronan ku un antecedente òf posishon kompartí. Na òktober 2025, e partido a anunsiá plannan pa establesé un sekshon lokal na [[Boneiru]]; inisialmente, e sekshon boneriano aki lo sirbi primordialmente un funshon di sosten i lo no partisipá na elekshon di konseho insular di Boneiru dia 17 di mart 2027. E lansamentu ofisial ta previsto pa dia 28 di òktober 2028, dunando e partido un presensia organisatorio permanente riba e isla.<ref>Hans Hofstra, [https://www.bonaire.nu/nieuws/politiek-bestuur/96984/progressief-nederland-richt-afdeling-op-bonaire-op-maar-doet-niet-mee-aan-eilandsraadsverkiezingen Progressief Nederland richt afdeling op Bonaire op maar doet niet mee aan eilandsraadsverkiezingen], bonaire.nu (7 di òktober 2026)</ref> {{Appendix}} '''Progressief Nederland''' (PRO) ta un partido polítiko [[Hulanda|hulandes]] izquierdista ku un karakter progresivo, sosial-demokrátiko i bèrdè. E partido a wòrdu establesé komo resultado di e fushon entre [[GroenLinks]] i [[Partido Laborista (Hulanda)|Partido Laborista]] (PvdA). E desishon pa fushon a wòrdu tumá dia 13 di yüni 2026, i e fushon a bira efektivo dia 1 di yüli di e mesun aña.[[1]] Den su programa, e partido ta pone enfoke riba solidaridat, igualdat, seguridat, medio ambiente i protekshon di estado di derecho.[[2]] Organisashon Jesse Klaver ta e lider polítiko di PRO. Kitty Jong ta presidente di e partido desde 1 di òktober 2026.[[3]] Durante e periodo di transishon despues di e fushon, algun órgano polítiko ainda ta usa e nòmber GroenLinks-PvdA.[[4]] E organisashon hubenil di PRO ta yama PROTESTA. E instituto sientífiko i di investigashon di e partido ta e Wetenschappelijk Instituut voor Solidariteit (WIS). E fundashon internacional di PRO ta yama PRO International.[[2]] PRO tin sekshonnan lokal den diferente munisipio na Hulanda. Na nivel nashonal, e partido tin vários ret ku ta konektá miembronan rònt di tópikonan i interesnan spesífiko. E retnan temátiko ta enfoká riba tópikonan manera kultura, sostenibilidat i edukashon, miéntras ku retnan di komunidat ta dirigí na miembronan ku un antecedente òf posishon kompartí.[[2]] Sekshon boneriano Na òktober 2026, PRO a anunsiá ku e partido lo establesé un sekshon lokal na [[Boneiru]]. E sekshon lo sirbi komo un punto di kontakto lokal pa e partido i lo organisá i koordiná aktividatnan di PRO na e isla.[[5]] E lansamentu di e sekshon lo tuma lugá dia 28 di òktober 2026 na Kas di Futuro, kaminda PRO lo organisá un reunion temátiko bou di e tema «Europa i e importansia di Boneiru». Representantenan di PRO den Parlamento Europeo lo ta presente komo oradónan.[[5]] E establesimentu di e sekshon ta tuma lugá den preparashon pa e [[elekshonnan di konseho insular di Boneiru]] di 17 di mart 2027. PRO a indiká ku e sekshon no lo partisipá den e elekshonnan aki.[[5]] ------------------------ Partido polítiko Progressief Nederland (PRO) ta pone promé paso pa bira presente den e esfera polítiko na Boneiru, fundando ofisialmente nan sekshon lokal na Boneiru riba djarason 28 di òktober. PRO a nase na Hulanda despues di un interlaso entre GroenLinks i Partij van de Arbeid (PvdA), kual e partido nobo a bira formalmente aktivo riba 1 di yüli 2026. E sekshon na Boneiru lo organisá un anochi di debate ku tin komo tema “Europa i importansia di Boneiru”. E reunion ta tuma lugá na Kas di Futuro, Kaya Mississippi #3 na Kralendijk. E aktividat ta duna un promé indikashon tokante e manera ku PRO lo ke ta presente na Boneiru i habri diálogo tokante Boneiru den relashon ku Hulanda i Europa. ==Un partido polítiko nobo pa Boneiru== Ku e sekshon lokal pa Boneiru, PRO ta aportá ku un organisashon polítiko nobo na Boneiru. Ainda no ta kla kua lo ta e siguiente paso di e organisashon i si e lo partisipá na elekshon di mart 2027. PRO ta presentá su mes komo un partido progresivo, sosial-demokrátiko i bèrdè. Den su programa, e partido ta pone enfoke riba solidaridat, igualdat, seguridat, medio ambiente i protekshon di estado di derecho. E manera ku e prinsipionan aki ta keda tradusí na e realidat di Boneiru por bira un di e temanan ku lo tin ku keda definí pa e organisashon den e periodo ku ta bin. ==Europa i Boneiru komo promé tema== E promé reunion públiko ta enfoká riba Europa i e importansia di Boneiru. Segun e organisadó via di Facebook, e meta ta pa papia tokante desaroyonan den Europa i posibilidatnan ku por surgi pa Hulanda i spesialmente pa Boneiru. Parlamentarionan Marit Maij i Mohammed Chahim lo ta presente pa konta tokante nan trabou den Parlamento Europeo. Kenville Kleinmoedig, sekretario internashonal di PRO, tambe lo partisipá. Despues di e presentashon lo tin un debate, kaminda publiko por hasi pregunta i duna nan opinion. Progressief Bonaire E programa ta kuminsá pa 18:30 ku entrada pa partisipantenan. Pa 19:00 e sekshon di PRO na Boneiru lo wòrdu fundá ofisialmente. Despues lo tin presentashonnan i un debate. E reunion por duna un promé idea di kon PRO ta mira su ròl na Boneiru i kua tema nan lo kier enfoká riba dje. Pa awor, PRO a anunsiá solamente ku nan lo funda e sekshon na Boneiru i e reunion. ----------- {{Variante|c}} {{Infobox edificio | variante = c | nomber = Government Guesthouse | imagen = Government Guest House, Island Council (Eilandsraad), Sint Eustatius, 2025 - 02.jpg | descripcion = foto uit 2025 | sede = [[Oranjestad (Sint Eustatius)|Oranjestad]], [[Sint Eustatius]] | status = monumento }} '''The Government Guesthouse''' ta un kompleho di edifisio den e sentro históriko di [[Oranjestad (Sint Eustatius)|Oranjestad]], kapital di [[Sint Eustatius]]. E ta un [[monumento]] rekonosé ofisialmente den [[Hulanda Karibense]], bou di número di monumento U08.<ref>Openbaar Lichaam Sint Eustatius, [https://www.statiagovernment.com/fileadmin/Files/Documents/Ordinances/2024/A.B._2024_no._03_Afkond_ROP_Eux_2023__1___1_.pdf Afkondigingsblad van Sint Eustatius - Besluit van de eilandsraad van 21 september 2023 no.12 tot vaststelling van het Ruimtelijk Ontwikkelingsplan Sint Eustatius 2023], 18 juli 2024</ref> Un kamp militar tabata situá riba e sitio aki for di por lo ménos e añanan 1720.<ref name="GSJG">Gay Soetekouw en Joanna Gilmore, St. Eustatius historical walking tour guide, 2007, pag. 45</ref> E kompleho tabata sede di mando di [[Marina Real|Marina Real di Hulanda]].<ref name="SXM Talks" /> Tambe e tabata sirbi komo lugá di akohida pa gobernadornan di [[Antias Hulandes]] ku tabata bishita e isla for di [[Kòrsou]], i pa ofisialnan ku tabata yega for di [[Sürnam]] i e islanan di Karibe franses.<ref name="Rijksvastgoedbedrijf" /> E nòmber ''Government Guesthouse'' ta referí na e funshon ku e propiedat a haña na 1924, ora el a bira un residensia pa bishitantenan ofisial.<ref name="L&E" /> El a mantené e funshon aki te den añanan 1960.<ref name="GSJG" /> For di [[siglo 18|siglo diesocho]], [[Old Gin House]] tambe tabata sirbi komo akohida pa bishitantenan, aunke hopi bishitante tabata preferá di keda drumi riba nan barku.<ref name="L&E" /> == Descripcion == Canalnan chikito ta core atraves di e patio, dirigiendo awa den un tanki. Adicionalmente, e edifisio ta konta ku un kelder ku ta kontené un kamber, dos sèl i un fòrnu grandi. E ta un struktura di dos piso ku un dak bòltu. E murayanan ta konstruí di blòki geel di IJssel.[2] E uso di blòki komo material di konstrukshon—na un tempu ku mayoria di otro kasnan tabata wòrdu konstruí di palu—ta indiká ku esaki tabata un di e edifisionan mas importante di e isla.[6] Proseduranan hudisial tambe a tuma lugá aki. Ora e kastigu di morto a wòrdu dicta, e persona kondená a wòrdu hibá via un *tripa* (baranka òf baranka di awa di áwaseru) pa Crook’s Castle, kaminda e sentensia a wòrdu ehekutá.<ref name="Rijksvastgoedbedrijf">Rijksvastgoedbedrijf, [https://www.rijksvastgoedbedrijf.nl/actueel/nieuws/2024/07/01/het-zichtbare-verleden-van-de-slavernijgeschiedenis Het zichtbare verleden van de slavernijgeschiedenis], 1 juli 2024</ref> E edifisionan a wòrdu konstruí i mantené pa hendenan sklabisá.<ref name="Rijksvastgoedbedrijf"/> E edifisio a pasa dor di vários renobashon, inkluyendo na fin di añanan 1970, 1992 i 2017.<ref name="L&E">Landschap en Erfgoed van Sint Eustatius, [https://www.cultureelerfgoed.nl/site/binaries/site-content/collections/documents/2026/01/01/landschapsbiografieen-saba-sint-eustatius/the-historical-gem-landschap-en-erfgoed-van-sint-eustatius.pdf The historical gem], 2026, pag. 69 en 100</ref><ref name="LP">Lonely Planet, [https://www.lonelyplanet.com/points-of-interest/government-guesthouse/1396388 Government Guesthouse]</ref><ref name="SXM Talks">SXM Talks, [https://www.sxm-talks.com/the-daily-herald/restoration-ongoing-on-statia-govt-guesthouse/ Restoration ongoing on Statia Govt. Guesthouse], 11 mei 2017</ref> Den siglo 21, e ta sirbi como sede di [[Konseho Insular|Konseho Insular di Sint Eustatius]].<ref name="SXM Talks" /> E gabinete di e [[gezaghebber]] tabata situá na e piso abou, mientras cu e sala di konseho insular ta situa na e piso ariba.<ref name="LP" /> Un eskultura di brons di e popular banda local, [[Hippie Band]], ta para den e hardin publico dilanti di e edificio.<ref name="GSJG" /> Na 2026, e agencia "Rijksvastgoedbedrijf" di Hulanda ta na punto di traspasá e edificio bek na e órgano públiko di Sint Eustatius. Durante e reformanan konstitushonal di 10 di òktober 2010, tur derecho di propiedat di eks-Antia Hulandes denter di e munisipionan spesial nobo di Boneiru, Saba, i Sint Eustatius a keda traspasá pa pais Hulanda. E propiedat awor ta wòrdu debolbi na e órgano públiko di Sint Eustatius.<ref>[https://dossierkoninkrijksrelaties.nl/2026/10/04/government-guesthouse-wordt-weer-eigendom-sint-eustatius/ Government Guesthouse wordt weer eigendom Sint Eustatius], dossierkoninkrijksrelaties.nl (4 di october 2026)</ref> {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =|titulo=Government Guesthouse}} {{References}} }} ''The Government Guesthouse''' ta un kompleho di edifisionan den e sentro históriko di [[Oranjestad]], [[Sint Eustatius]]. E ta un [[monumento]] rekonosé ofisialmente den Hulanda Karibense, ku número di monumento U08.[[1]] Un kazerne militar tabata situá riba e sitio aki for di por lo ménos e añanan 1720.[[2]] E kompleho tabata albergá e sede di mando di e [[Marina Real di Hulanda]].[[3]] Tambe e tabata sirbi komo lugá di akohida pa gobernadornan di [[Antias Hulandes]] ku tabata bishitá e isla for di [[Kòrsou]], i pa ofisialnan ku tabata yega for di [[Sürnam]] i e islanan di Karibe franses.[[4]] E nòmber ''Government Guesthouse'' ta referí na e funshon ku e propiedat a haña na 1924, ora el a bira un residensia pa bishitantenan ofisial.[[5]] E a mantené e funshon aki te den e añanan 1960.[[2]] For di siglo diesocho, e ''Old Gin House'' tambe tabata sirbi komo akohida pa bishitantenan, aunke hopi bishitante tabata preferá di keda riba nan barku.[[5]] Deskripshon Canalnan chikí ta pasa dor di e patio i ta dirigí awa pa un tanki. E edifisio tin tambe un kelder ku ta kontené un kamber, dos sèl i un fòrnu grandi. E ta un konstrukshon di dos piso ku un dak abòltu. E murayanan ta trahá ku blòki hel di IJssel.[[2]] E uso di blòki komo material di konstrukshon — na un tempu ku mayoria di e otro kasnan tabata trahá di palu — ta indiká ku e edifisio tabata di importansia partikular pa e isla.[[6]] Prosedura hudisial tambe tabata tuma lugá den e edifisio. Ora un tribunal a dicta un kastigu di morto, e persona kondená tabata wòrdu hibá pa un ''tripa'' — un tipo di baranka òf kaminda di awa — te na Crook’s Castle, kaminda e sentensia tabata wòrdu ehekutá.[[4]] Hendenan sklabisá tabata traha na konstrukshon i mantenementu di e edifisionan.[[4]] E edifisio a pasa dor di vários renovashon, entre otro na fin di e añanan 1970, na 1992 i na 2017.[[5]][[6]][[3]] Den siglo 21, e edifisio ta sirbi komo sede di e [[Konseho Insular di Sint Eustatius]].[[3]] E gabinete di e [[gezaghebber]] tabata situá na e piso abou, mientras ku e sala di reunion di e Konseho Insular tabata na e piso ariba.[[6]] Un eskultura di brons di e banda lokal [[Hippie Band]] ta para den e hardin públiko dilanti di e edifisio.[[2]] Na 2026, e Rijksvastgoedbedrijf di Hulanda ta preparando pa traspasá e propiedat bek na e Órgano Públiko di Sint Eustatius.[[7]] Durante e reformanan konstitushonal di 10 di òktober 2010, e derecho di propiedat di e eks-Antias Hulandes den e munisipionan spesial nobo di [[Boneiru]], [[Saba]] i Sint Eustatius a pasa pa Pais Hulanda. E traspaso proponé na 2026 ta trata di devolbé e propiedat na e Órgano Públiko di Sint Eustatius.[[7]] [[:Kategoria:Sint Eustatius]] [[:Kategoria:Historia]] ------------------------ {{Infobox evento | variante = c | nomber = ''The First Salute'' | imagen = Andrew Doria NH 85510-KN.jpg | descripcion = De ''Andrew Doria'' die het eerste saluut ontvangt | fecha = [[16 di novèmber]] [[1776]] | luga = na kosta di [[Sint Eustatius]] }} '''The First Salute''' ta referí na e saludo di kañon ku a wòrdu lòs for di [[Fort Oranje (Sint Eustatius)|Fort Oranje]] na [[Sint Eustatius]] dia [[16 di novèmber]] [[1776]], komo kontesta riba un saludo di e barku merikano ''Andrew Doria''. Algun luna despues di e Deklarashon di Independensia di Merka, esaki a marka e promé rekonosementu di Merka dor di un poder stranhero. E suseso a wòrdu siguí pa e di kuater guera anglohulandes i e sakeo na gran eskala di Sint Eustatius. ==Sentro di komersio== Pa meimei di [[siglo 18|siglo diesocho]], tabatin mas ku setenta plantashi riba e isla unda [[Sklabitut|hende sklabisá]] tabata traha. Un man yen di famianan riku tabata dominá; miéntras ku hopi biaha nan tabata pleita entre nan mes, nan tabata presentá un frente uní semper ora nan interesnan kompartí wòrdu menasá. E tempu ei, komersio mundial tabata strobá pa merkantilismo, un teoria ekonómiko ku tabata mira importashon komo perhudisial i eksportashon komo benefisioso.<ref name="HN">Historisch Nieuwsblad, [https://www.historischnieuwsblad.nl/een-opportunistisch-saluut-aan-het-nieuwe-amerika/ Een opportunistisch saluut aan het nieuwe Amerika], Erik Schumacher, 3 juli 2012, update 7 april 2020</ref> Na 1688, [[West Indische Compagnie]] (WIC) a outorisá komersio internashonal riba e isla di Karibe ku ta sometí na tarifanan abou di importashon i eksportashon. E komersio di katibu tabata relativamente signifikante te na 1730 pero a baha despues. Al kontrario, komersio di koffie, tabako i, riba tur kos, suku a oumentá. E merkansia aki a originá tantu for di e isla mes komo for di islanan ingles i franses den serkania. Komersio liber a wòrdu establesé formalmente na 1756. Komersio riba e isla a ekspandé rápidamente, enbolbiendo produktonan oropeo manera paña, papel, glas, produktonan di lechi i biña.[2] Alrededor di 1780, Benjamin Franklin, un di e fundadónan di [[Estadonan Uni di Amérika|Merka]], a disidí di dirigí pòst?? pa [[Oropa]] via Sint Eustatius.[3] E komersio mas lukrativo tabata enserá armanan nesesario pa e gueranan entre nashonnan oropeo. Pa dos dékada, e isla a disfrutá di prosperidat sin presedente.[1] ==Revolushon merikano== [[File:Declaration of Independence (1819), by John Trumbull.jpg|thumb|Presentashon di e Deklarashon di Independensia na Kongreso dia 28 di yüni 1776, dor di e Komishon di Sinku.]] Durante e Revolushon merikano, e británikonan a para e suministro di arma. Konsekuentemente, e komersio ilegal di arma a floresé riba e isla, ku ganashi riba polvo ku a alkansa te na shen porshento. Hopi biaha e depósitonan tabata asina yen ku mester a warda suku i katuna pafó.[1] E merikanonan a kumpra kasi mitar di tur nan armanan i munishon na Sint Eustatius.[4] Reino Uni tabata furioso riba esaki. El a violá e akuerdonan hasí denter di e aliansa defensivo ku e [[Repúblika di Shete Provinsia Uní di Hulanda|Repúblika di e Shete Hulanda Uni]], ku a inkluí un provishon pa sosten mutuo si kualke di e dos partido wòrdu haña atake. Inisialmente e posishon na [[Den Haag]] tabata cu un lantamento colonial no ta cay bou di e alkanse di e tratado aki. Sinembargo, bou di preshon, un prohibishon riba eksportashon pa e kolonianan merikano a wòrdu finalmente imponé. No obstante, Jan de Windt (1715–1755), e komandante di Sint Eustatius, no a enforsá e prohibishon riba e komersio lukrativo di arma, ni su susesor, [[Johannes de Graaff]]. De Graaff tabata e hòmber mas riku riba e isla, doño di dies plantashi, tres shen hende sklabisá, i diesseis barku merkantil.[1] Diestres estado di Nort Amérika a deklará nan independensia for di Inglatera na 1776, i Sint Eustatius a bira e sentro pa [[Contrabanda|kontrabanda]] di arma pa e nashon yòn ku awor ta nos gran aliado.<ref>{{citeer web|titel=BOVENWINDEN—IX. Roosevelt erkende Statius|werk=[[Amigoe]]|datum=1945-02-26|bezochtdatum=2026-10-05|via=Delpher.nl|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000210240:mpeg21:p003}}</ref> ==The First Salute== Pa yüli 1776, diestres kolonia di Nort Amérika a firma e Deklarashon merikano di Independensia. Dia 16 di novèmber 1776, ''Andrew Doria'' a yega haf di Sint Eustatius pa tuma stòk di arma i munishon. E tabata e promé barku merikano pa drenta haf ku e bandera merikano nobo.<ref name="Stadsarchief">Stadsarchief Amsterdam, [https://www.amsterdam.nl/stadsarchief/stukken/historie/eerste-saluut/ Eerste saluut], 23 april 2019</ref> [[Johannes de Graaff|Gobernador De Graaff]] a ordená pa e barku wòrdu risibí ku pleno honor.<ref name="HN" /> Despues ku ''Andrew Doria'' a tira un saludo den saludo, el a ordená pa debolbé esaki ku un saludo for di Fort Oranje. Unabes ku e barku a mara, el a organisá un resepshon na honor di e kapitan, invitando tur merikano riba e isla.<ref name="HN" /> E merikanonan a konsiderá e saludo komo e promé rekonosementu di Merka dor di un poder stranhero.<ref name="Stadsarchief" /> ==Reakshon for di London== Barkunan ingles tabata presente den haf ora ku e saludonan a wòrdu tirá. Nan a pisa anker i a nabegá pa e isla bisiña di [[Sint Kitts (isla)|St. Kitts]] pa informá tokante e insidente.[5] London a reakshoná furioso, eksigiendo pa [[Tweede Kamer|''Staten Generaal di Hulanda]] kondená e saludo públikamente i duna retiro na De Graaff. Despues a yama De Graaff pa Den Haag pa interogashon, pero el a logra posponé su biahe pa hopi tempu usando vários preteksto, ku ta varia di asuntunan di famia te na malesa di laman. El a yega na 1778 ku un defensa skirbí ekstenso yená ku distorshon i mentira. E ''Staten-Generaal'' a aseptá su defensa, no ménos pasobra ganashi supstansial tabata wòrdu hasí na [[Amsterdam]] for di komersio ku Sint Eustatius.[1] Dor di retené De Graaff, e Repúblika tabatin—den bista britániko—un biaha mas demostrá su inkonfiabilidat komo aliado. Ademas di e falta di sosten den e lucha britániko kontra e revolushonarionan merikano, e Repúblika tambe a buska pa djòin e Liga di Neutralidat Armá na fin di 1780. E inisiativa ruso aki tabata destiná pa protehá flotanan komersial di atakenan di barkunan naval britániko. E chispa ku a sende e di kuater guera anglo-hulandes tabata finalmente un kontrato komersial deskubrí riba un barku kapturá pa e britanikonan;[1] e dokumento tabata den poseshon di Henry Laurens, e embahador merikano designá na Den Haag. Dia 20 di desèmber 1780, e britanikonan a deklará guera kontra e hulandesnan.[6] Almirante George Rodney a haña òrdu pa kapturá Sint Eustatius. E tabatin un renkor personal kontra e isla pasobra materialnan di reparashon a wòrdu mandá pa un flota franses despues ku el a daña esaki severamente. Rodney a yega haf ku dieshete barku naval dia 3 di febrüari 1781; esaki a pone De Graaff entregá e isla na e britanikonan sin resistensia. Rodney a tuma tur e habitantenan di e isla prezu i a deportá nan pa otro islanan den Karibe i pa Gran Bretaña. El a ordená e sakeo di henter e isla i a subasta e botín, ku eksepshon di un porshon supstansial ku el a warda pa su mes. El a biaha pa Gran Bretaña pa motibu di problemanan di gout i prostat. Na kaminda, kasi tur su propiedatnan a wòrdu interseptá pa e fransesnan, lagando e inkapas pa paga debenan den su pais natal. Ademas, komersiantenan britániko di Sint Eustatius a desafiá su konfiskashonnan den korte. Den e Kámara di Komun, lider di oposishon Edmund Burke a hiba un diskurso sensashonal kondenando e sakeo di Rodney.[1] Restourashon di atministrashon insular Sint Eustatius no a keda den man britániko pa hopi tempu. Na novèmber 1781, un atake sorpresa a wòrdu lansa bou di mando franses, i e isla a wòrdu kapturá. E òrdu bieu a wòrdu restourá, i e habitantenan a haña nan poseshonnan debolbí na nan mas leu posibel. Na 1784, Fransia a debolbé soberania riba e isla na Hulanda. Un dékada di gran prosperidat ekonómiko a sigui. De Graaff tambe a regresá na e isla, ounke e biaha aki komo un siudadano privá. Na su morto na 1813, el a laga atras rikesa inmenso.[1] == Konmemorashon == De Graaff ta wòrdu konmemorá komo un héroe di e Revolushon Merikano ku un potrèt den e ''State House'' di estado di [[New Hampshire]].<ref name="HN" /> Na 1939, Presidente Franklin Delano Roosevelt a entrega un plakkaat na Sint Eustatius como reconocimento di “E Prome Saludo”; e ta montá riba e palu di bandera monumental den e plasa na Fort Oranje.<ref>Willem de Bruin, [https://www.john-adams.nl/the-first-salute/ The First Salute], The John Adams Institute</ref> E no tabata presente personalmente, manera tabata spera inicialmente.<ref>{{citeer web|werk=[[Amigoe]]|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010281853:mpeg21:a0028|titel= De feestelijkheden op St. Eustatius|datum=1939-12-30}}</ref> E famia Roosevelt no tabata un deskonosí na e isla. Adolphus Roosevelt i Elizabeth Groebe a kasa einan na 1759.[9] Un plaka ku ta konmemorá e bisentenario di Merka—un regalo di e Islanan Vírgen di Merka—a wòrdu desvelá na 1976, i plachinan ku ta marka “E Promé Saludo,” duná pa e Yu hòmbernan i Yu Muhénan di e Revolushon Merikano, a wòrdu desvelá na 2001 i 2014. Ganadó di Premio Pulitzer Barbara Tuchman a dediká su último buki na “The First Salute.”[10] * On November 16th, 1976 the Postal Service of the Netherlands Antilles commemorates the bicentennial of the first salute to the flag of the United States of America with the issuance of a special series of postage stamps in the values of 25, 40 and 55 cents.<ref>{{Citeer web|titel=Bicentennial of the First Salute to the United States Flag eleven guns for the grand union|werk=[[Amigoe]]|datum=1976-11-13|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2026-09-23|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010460971:mpeg21:p014}}</ref> * Rei Willem-Alexander, Minister Hulandes Rob Jetten, i Sekretario di Estado pa Relashonnan di Reino i Digitalisashon Eric van der Burg lo bishitá Sint Eustatius na novèmber. Djaluna 16 di novèmber, nan lo asistí na e konmemorashon di e di 250 aniversario di “E Promé Saludo.” Servisio di Informashon di Gobièrnu a anunsiá esaki.<ref>[https://www.aruba.nu/nieuws/koninkrijk/95390/koning-en-premier-jetten-naar-sint-eustatius-voor-250-jaar-first-salute-zx6351 Koning en premier Jetten naar Sint Eustatius voor 250 jaar First Salute], aruba.nu (23 di september 2026)</ref> {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =72021410|titulo=De koloniale geschiedenis van het Huis Oranje-Nassau}} {{References}} }} [[:Kategoria:Historia]] ------------------------- {{Infobox persona | variante = c }} '''Johannes de Graaff''' (☆ [[1729]] na [[Sint Eustatius]] - † [[1813]] na [[Sint Eustatius]]), tabata un dirigente kolonial hulandes di [[West Indische Compagnie]], ku a fungi komo gobernador di Sint Eustatius, [[Saba]] i [[Sint Maarten]] di 1776 te ku 1781. E isla tabata un sentro grandi di kontrabando di pólvora di arma pa e merikanonan ora ku Repúblika Hulandes tabatin un polítika ofisial di embarga komersio ku e merikanonan. ==Biografia== [[File:De Graaff estate in Sint Eustatius.jpg|thumb|Ruina di plantashi ‘Graavindal’ riba St. Eustatius, propiedat di De Graaff.]] De Graaff a nase na Sint Eustatius komo yu di Simon de Graaff, un miembro di e konseho insular. De Graaff a haya enseñansa na [[Hulanda]]. Despues ku el a regresá Sint Eustatius, el a kasa ku Maria Heyliger, un yu muhé di e Komandante (Gobernador) na mando, Abraham Heyliger. De Graaff a kuminsa su karera komo komandante militar di Sint Maarten. Na yüli 1751 el a wòrdu nombrá komo sekretario riba Eustatius, ku a bira un haf liber na 1756 i usá mas intensivo dor di Middelburgsche Commercie Compagnie pa komersio di katibu riba Spaña Nobo i e islanan di Karibe. E eksportashon di suku a subi enormemente, e kantidat di barku den haf a redobla; e isla tabata konosí komo e “baraka di oro”.[1] Pa algun aña Thomas Hope i su ruman hòmber tabata enbolbí den e komersio riba e isla. De Graaff a bira e hòmber di mas riku di San Eustatius. Segun informe e tabata doño di dies plantashon, tres shen katibu, dieseis barku di komersio i un kuart di e propiedat rais di e isla. E tabata biba den un villa imponente na e bahia.[2] Na yüli 1775, despues ku Jan de Windt a muri, el a primintí Adrian Hope pa hasi tur kos pa representá Hope & Co riba Eustatius.[3] Dia 5 di sèptèmber 1776 el a wòrdu hasí Komandante (òf Gobernador den idioma di tur dia) di e isla. “Promé Saludo” na Bandera Merikano Wak tambe: E Promé Saludo Sint Eustatius tabata e lugá di mas importante pa trata òf kontrabanda ku merikanonan. Dia 16 di novèmber 1776, na kuminsamentu di e Guera Revolushonario Merikano, e barku di marina merikano USS Andrew Doria, ku e Deklarashon di Independensia Merikano abordo, a yega St. Eustatius. Su capitan a tira un saludo na e bandera Hulandes riba Fort Oranje y Johannes de Graaff a dicidi di contesta e saludo cu once tiro. I asina e Estadonan Uni di Merka a wòrdu rekonosé pa promé bia komo un nashon dor di e saludo aki di onze arma. Gran Bretaña tabata profundamente rabiá pa e komersio ilegal di arma ku tabata operá for di Sint Eustatius i e nengamento di outoridatnan hulandes pa tuma akshon kontra di esaki. De Graaff eventualmente a wòrdu yama bèk pa Hulanda despues di protestanan britániko na gobièrnu hulandes. Den un karta kompañante, Henry Hope a skirbi ku e gobernador lo mester a kontestá e patria.[4] Na 1777, e isla a bin bou di un blokeo britániko debí na e komersio ilísito di arma dor di e Middelburgsche Commercie Compagnie.[5][6] Na 1778 el a splika su motivashonnan i a wòrdu mandá bèk pa Sint Eustatius den e siguiente aña.[7] Pèrdida di isla pa e británikonan Artíkulo prinsipal: Kaptura di Sint Eustatius De Graaff a mantené su posishon te ora ku almirante britániko Rodney, liderando un forsa naval grandi, a kapturá e isla na febrüari 1781.[8] {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =|titulo= }} {{References}} }} [[:Kategoria:Historia]] ------------------------------ {{infobox organisacion | variante = c | tipo = fundashon no-gubernamental | nomber = STENAPA | logo = | imagen = Quill dormant vulcano.jpg | descripcion = Un bista di Parke Nacional Sint Eustatius (Parke Nacional Quill/Boven y [[Parke Nashonal Marino Sint Eustatius|Parke Nacional Marino Sint Eustatius]]). | leyenda = | funda = [[21 di novèmber]] [[1988]]<ref>https://statiapark.org/30th-anniversary/ STENAPA celebrates 30 years], statiapark.org (22 di novèmber 2018)</ref> | fundado = | sede = Oranjebaaiweg 59 | director = Erik Boman | website = }} '''STENAPA''', ofisialmente '''St. Eustatius National Parks Foundation''', ta un organisashon no-gubernamental (NGO) i sin fin di lukro ku ta responsabel pa e maneho i protekshon di áreanan protehá na [[Sint Eustatius]]. E organisashon ta manehá [[Parke Nashonal Marino Sint Eustatius]], [[Parke Nashonal Quill/Boven]] i [[Hardin Botániko Miriam C. Schmidt]].[1] == Historia == STENAPA a surgi na fin di añanan 1980 komo e susesor di Stinapa Statia, e divishon lokal di STINAPA N.A. (''Stichting Nationale Parken Nederlandse Antillen'').<ref>Bestuur Statia Stinapa. "Amigoe". Curaçao, 20-03-1987, p. 8. Geraadpleegd op Delpher op 20-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010650860:mpeg21:p008</ref> E fundashon aki a wòrdu fundá na 1962 pa proteha i maneha zonanan di naturalesa na [[Antias Hulandes]], of ophetonan di [[geologia]], [[arkeologia]] of [[historia]], i pone e zonanan aki na servisio di bienestar, edukashon i rekreashon di e poblashon y di turistanan.<ref>Hoetink, H., & Anink, G. B., Encyclopedie van de Nederlandse Antillen, 1969, Amsterdam, pag. 396-397</ref> STENAPA ta un fundacion sin fin di lucro, no gubernamental (na Hulandes un stichting) cu a wordo funda dia [[21 di novèmber]] [[1988]]. E funcion di e fundacion aki ta proteccion di medio ambiente. STENAPA aktualmente ta manehá Parke Nashonal Marino, Parke Nashonal Quill / Boven, i Hardin Botániko. STENAPA ta un di e miembronan di [[Dutch Caribbean Nature Alliance]]. *1996: Granted a legal mandate by the island government to manage and protect the newly established Statia National Marine Park. *1998: Assigned official authority to manage the Quill and Boven National Parks, shortly followed by the creation of the Miriam C. Schmidt Botanical Garden. == Aktividat == E fundashon ta enkarga cu e maneho di tres parke. Dos parke ta riba e superfisie di tera di e isla; e parke ku ta sobra ta marino i ta rondoná e isla. E área kombiná di e parkenan ta 33 km².<ref>[https://statiapark.wordpress.com/parks/marine-park/ St. Eustatius National Parks], statiapark.wordpress.com</ref> * E Parke Nashonal Marino St. Eustatius ta rondoná e isla for di e marka di awa haltu te na 30 meter (98 pia) di profundidat, i tambe ta abarká dos reserva di Parke Marino. *Parke Nashonal Quill / Boven ta konsistí di dos diferente área òf supsektor. Un ta e stratovolkan inaktivo konosí komo Quill, ku ta den e parti sùit di e isla. E otro área ta un grupo di sinku seru den e parti nort di e isla: Bergje, Boven (esun mas haltu di e sinkunan), Venus, Seru di Gilboa i Seru di Señal. E sinku serunan aki ta e restunan di un otro stratovolkan. *Hardin Botániko Miriam C. Schmidt a kuminsá na 1998. E énfasis prinsipal ta riba espesienan di vegetashon ku ta òf tabata nativo di e isla i e islanan rondó di dje. Tambe tin un área eksperimental kaminda investigadónan ta studiando métodonan pa kontrolá e espesie invasivo problemátiko manera ''Antigonon leptopus'', e mata di wendrùif coralita. == Organisashon == STENAPA ta wordo goberna pa un directiva. E miembronan di directiva no ta ricibi ningun salario. E fundacion ta emplea ocho miembro di personal cu ta administra e fundacion y ta maneha e parkenan. E miembronan di personal ta traha cu stagiaire y boluntarionan di e isla of di exterior. Sede di e organisashon ta King’s Well National Parks Center, ku a wòrdu habri ofisialmente pa [[Beatrix di Hulanda|Prinses Beatrix]] na 2025.<ref>[https://www.bes-reporter.com/news/st-eustatius/66934/former-kings-well-resort-becomes-statias-new-national-parks-centre Former Kings Well Resort becomes Statia’s new National Parks Centre], Bes Reporter (7 di yüni 2024)</ref><ref>[https://statiapark.org/princess-beatrix-visited-st-eustatius-for-reforestation-society-nature-and-the-opening-of-the-new-kings-well-national-parks-center/</ref> E sede, e Ofisina di Parkenan Nashonal i Sentro di Bishitante, ta situá banda di e haf na Lower Town, ku ta e parti kant'i laman di e kapital [[Oranjestad (Sint Eustatius)|Oranjestad]], di kua mayoria ta mas altu, riba un baranka. E parti mas sùit di Lower Town tin bista riba Gallows Bay, na e kosta wèst òf kosta [[Laman Karibe|karibense]] di e isla. {{Appendix}} [[:Kategoria:Sint Eustatius]] '''STENAPA''', ofisialmente '''St. Eustatius National Parks Foundation''', ta un organisashon no-gubernamental i sin fin di lucro ku ta responsabel pa e maneho i protekshon di área protehá na [[Sint Eustatius]]. E organisashon ta manehá e [[St. Eustatius National Marine Park|Parke Nashonal Marino di Sint Eustatius]], e [[Quill/Boven National Park|Parke Nashonal Quill/Boven]] i e [[Miriam C. Schmidt Botanical Garden]].[1] Historia STENAPA a wòrdu fundá na 1988 ku e meta pa protehá área terestre i marino di importansia ekológiko, sientífiko i kultural na Sint Eustatius.[1] Na 1996, e gobièrnu di e isla a duna STENAPA un mandato legal pa protehá i manehá e Parke Nashonal Marino, ku a wòrdu establesé nobo e aña ei. Na 1998, STENAPA a haña tambe e outoridat pa manehá e Parke Nashonal Quill i Boven. Poko tempu despues, e [[Miriam C. Schmidt Botanical Garden]] a wòrdu kreá.[1] STENAPA ta un miembro di e [[Dutch Caribbean Nature Alliance]] (DCNA), un aliansa di organisashonnan di konservashon di naturalesa den e parti karibense di Reino Hulandes.[2] Aktividat STENAPA ta manehá tres área prinsipal di konservashon: e Parke Nashonal Marino, e Parke Nashonal Quill/Boven i e Hardin Botániko Miriam C. Schmidt.[1] Parke Nashonal Marino E [[St. Eustatius National Marine Park|Parke Nashonal Marino di Sint Eustatius]] ta rondoná e isla te na e isóbata di 30 meter. E parke ta inkluí dos reserva marino, un na e parti nort i un na e parti sùit di e isla.[3] Segun e plan di maneho di e parke, e Parke Nashonal Marino tin un área di aproximadamente 2.750 hektárea, inkluyendo e dos reserva marino.[3] Parke Nashonal Quill/Boven E [[Quill/Boven National Park|Parke Nashonal Quill/Boven]] ta konsistí di dos sektor. E sektor di Quill ta inkluí [[The Quill]], un vulkan durmiente ku ta alkansá un haltura di alrededor di 600 meter. E sektor di Boven ta konsistí di e restonan di un antiguo stratovulkan, ku tin varios seru ku tin un haltura di entre 200 i 300 meter.[1] E parke tin un sistema di sendero pa bishitante i ta sirbi tambe pa investigashon sientífiko i monitoreo di biodiversidat. Entre e aktividatnan di investigashon ta inkluí monitoreo di paranan, palomanan, orkidianan, mariposan, abeha i otro espesienan.[1] Hardin Botániko Miriam C. Schmidt E [[Miriam C. Schmidt Botanical Garden]] a wòrdu kreá na 1998. E hardin ta pone énfasis riba espesienan di mata ku ta òf tabata nativo di Sint Eustatius i e islanan den su serkania. E ta kontené tambe un área experimental pa investigashon tokante métodonan pa kontrolá espesienan invasivo, manera ''Antigonon leptopus''.[1] Organisashon STENAPA ta wòrdu goberná pa un direktiva. E organisashon ta traha ku personal, voluntarionan i stagiairenan den e maneho di e área protehá i den proyektonan di investigashon, edukashon i konservashon.[1] STENAPA a habri su nobo sede, e '''Kings Well National Parks Center''', dia 21 di november 2025. [[Beatrix di Hulanda|Prinses Beatrix]] a habri e sentro ofisialmente durante su bishita na Sint Eustatius. E sentro ta sirbi komo e nobo sede prinsipal di STENAPA i ta funshoná komo sentro pa maneho di naturalesa, investigashon i edukashon. E fasilidat tin tambe un laboratorio marino pa sostené trabounan di restorashon i monitoreo di koral.[4][5] -------- Key Milestones in STENAPA’s History *1988: Founded on November 21 by local conservation advocates to protect the island's fragile tropical ecosystems. *1995: Formally registered with the Chamber of Commerce. *1996: Granted a legal mandate by the island government to manage and protect the newly established Statia National Marine Park. *1998: Assigned official authority to manage the Quill and Boven National Parks, shortly followed by the creation of the Miriam C. Schmidt Botanical Garden. *2018: Celebrated its 30th anniversary of continuous environmental stewardship and community conservation. *2025: Welcomed Dutch Caribbean Nature Alliance Dutch Caribbean Nature Alliance patron Princess Beatrix for the opening of the King's Well National Parks Center. Core Conservation Areas *Statia National Marine Park: Encircles the entire island from the high-water line down to the 30-meter depth contour, protecting coral reefs and marine life. *Quill/Boven National Park: Covers terrestrial volcanic landscapes, endangered flora, and fauna like the Lesser Antillean iguana. *Miriam C. Schmidt Botanical Garden: Showcases native and regional island vegetation. The relationship between STENAPA and the Dutch Caribbean Nature Alliance (DCNA) is that of a founding member and a Protected Area Management Organization (PMO).While STENAPA manages the physical parks on St. Eustatius, the DCNA acts as the regional umbrella network that supports, funds, and unites them alongside the national park organizations of the other five Dutch Caribbean islands (Aruba, Bonaire, Curaçao, Saba, and St. Maarten). ------------------ {{variante|c}} {{Infobox artista| variante = c | nomber = Saida Hernandez | nomber completo = Saida Lucilla Antonia Hernandez-Augustina | imagen = | descripcion = | nomber nacemento = | fecha nacemento = [[31 di òktober]] [[1935]] | luga nacemento = {{CUW}} | fecha fayecimento = | luga fayecimento = | nacionalidad = hulandes | residencia = | educacion = | aña activo = 1967 - 2025? | ofishi = artista visual | estilo = | genero = | distincion = | casa = Eithel Hernandez | yui = 2 | website = }} '''Saida Lucilla Antonio Hernandez–Augustina''' (☆ [[31 di òktober]] [[1935]] na [[Kòrsou]]<ref name=:"1">[https://percypinedo.com/mikorsou/tanta-saida-un-pali-muhe/ Tanta Saida! Un pal’i muhé!], percypinedo.com (15 di februari 2025)</ref>) ta un artista visual, presentadó i produktor di programa di televishon i outor di buki di kushina di Kòrsou. Hernandez a hunga un papel importante den e desaroyo di televishon na Kòrsou, spesialmente durante e prome añanan di transmision den idioma [[papiamentu]] el’a hasi arte i kultura aksesibel pa un públiko amplio.<ref>[[Dick Drayer]], [https://www.curacao.nu/nieuws/kunst-cultuur-en-muziek/79996/expositie-eert-90-jarige-kunstenares-saida-hernandez Expositie eert 90-jarige kunstenares Saida Hernandez], curacao.nu (27 di sèptèmber 2025)</ref><ref>https://curacao-art.com/2025/09/28/saida-hernandez/ Saida Hernandez], curacao-art.com</ref> Hernandez a hunga un papel importante den e desaroyo di televishon na Kòrsou, spesialmente durante e promé añanan di transmishon den Papiamentu. Komo presentadó i trahadó di programa, el a kontribuí na e difushon di programa tokante arte, kultura, kushina i otro tópiko pa un públiko amplio.[2][3] ==Bida i karera== Saida Hernandez a nase i lanta den bario di [[Otrobanda]]. Su mama tabata Emma Heronima Augustina i su tata tabata e dentista David Nouel. El a bai St. Annaschool i despues Nijverheidschool patras di Teatro Brion. Komo yu djafó e no por a bai skol di plaka.<ref name=:"1"/> Despues di a traha den un tienda, Hernandez a kasa i a haña dos yu. El a biba durante dos aña na [[Caracas]], despues di kua el a bai traha na [[Telecuracao]]. Aya el a bira un di e promé personalidatnan femenino konosí di televishon na Kòrsou. Durante varios dékada el tabata aktivo komo presentadó i produktor di programanan manera ''Kinderuurtje'', ''Obra di man'', show di Pasku, programa di horoskop, Sita ku Saida, show di kushiná. Moda, dekorashon, Kateiba, e episodio di Saida ku 2 mucha chikí, Chepo, un seri kòrtiku, “kuida awe loke bo tin den bo kas pa e dura bo mas mayan” i klaro ''Kushina di Oro''.<ref name=:"1"/> Kushina di Oro (Golden Kitchen) was her popular cooking program that taught generations of viewers traditional local recipe. Hernandez is cherished as one of the first Papiamentu female tv personality and program makers at Telecuraçao and as the beloved host of cooking show Kushina di Oro, alongside publishing several well-known cook books.<ref>[https://cultuuragenda.com/2025/hasibu-di-kas-ii-2/ Hasibu di Kas II], cultuuragenda.com (2025)</ref> Papiamentstalig kookboek waarin recepten van zowel Antilliaanse als niet-Antiliaanse gerechten zijn opgenomen. * ''Resetas Kushina di Oro'' (1985, Publisidat Antiano, Willemstad) Den añanan 1970 Hernandez a cuminsa pinta durante su estadia na New York.<ref>https://nu.cw/2020/09/11/expositie-saida-hernandez-vanaf-19-september-bij-landhuis-bloemhof/</ref> E falta/anhelo pa Korsou a hib’e pa kapta rekuerdo i imagennan di e isla riba lona.<ref name="nu"/> E ta outodidakto. Su pinturanan ta konta historianan detayá di bida na Kòrsou di antaño ku a pasa por wòrdu konsiderá komo un kontribushon úniko i original na konservashon di nos herensia kultural. Kandelarnan, stulnan di balansa, muebles di wicker di Thonet, mesanan di banda, mantelnan di ganshillo, balkonnan ku persiana di palu i bista nostálgiko. Tur kos delikadamente akabá ku e koló kolorido i alegre típiko di su personalidat i su estilo.<ref name="Bloemhof">[https://bloemhof.cw/category/exhibition/page/4/ Temp'i mi ten Selebrando Bida], [[Lanthùis Bloemhof]]</ref> Na 2025, en konekshon ku e solo eksposishon na Lanthuis Bloemhof, e keda publiká e buki ''Hasibo di Kas'', un resumen di su obra artistico konteniendo 136 reprodukshon di su pinturanan, un teksto outobiográfiko, rekuerdonan di Otrobanda bieu, i mas ku setenta [[haiku]] skirbí dor di dje.<ref name="nu">[https://nu.cw/2025/11/26/boekpresentatie-eert-kunstenares-saida-hernandez/ Boekpresentatie eert kunstenares Saida Hernandez], nu.cw (26 di novèmber 2025)</ref> E pinturanan distintivo di zeta di Saida Hernandez a tuma sentro di atenshon durante e eksposishon aki. Su trabou ta konosí pa kapturá bida diario, paisahenan di stat nostálgiko, i interiornan íntimo di pasado (spesialmente di su bario natal di Otrobanda).<ref name="Saida">[https://curacao-art.com/2018/10/31/saida-hernandez-exhibition-landhuis-bloemhof/ Saida Hernandez exhibition]</ref> Su pinturanan ta konta historianan detayá tokante e hendenan ku tabata biba tras di e fachadanan di e isla. El’a trese e ambiente aki na bida ku koló kayente i alegre, stulnan di balansa, encaje i persiana di palu.<ref name="Saida"/> E ta kasa ku Eithel Hernandez, un konosido personahe di radio i televishon na Kòrsou i direktor di TeleCuracao den añanan 1960. == Eksposishon == El a partisipá na vários eksposishon di grupo. Na 1981 el a tene su promé eksposishon na [[Museo di Kòrsou]] i atrobe na 2005, sigui pa eksposishonnan solo na Lanthùis Bloemhof, entre otro na 2018, 2020 i 2025.<ref name="Bloemhof"/> {{Appendix}} https://www.awemainta.com/newspapers/Am210327/offline/download.pdf Boneriano|26 mart 2021| Minister Croes a bishita un gran Baluarte mas, “Tanta Saida” WILLEMSTAD- Dia 7 di mart último, Minister di Enseñansa, Siensia, Kultura i Deporte (ESKD), Steven Croes, a hasi un bishita i kombersá ku señora Saida Hernandez ku a nifiká hopi pa e sektor kultural edukativo na Kòrsou. Di e forma aki Minister Croes ta para ketu na historia i kultura i duna rekonosementu na personanan ku di un òf otro manera a nifi ká hopi pa e sektor aki. Manera ya a bira un kustumber, for di desèmber ku Minister di Enseñansa, Siensia, Kultura i Deporte (ESKD), Steven Croes, a asumí su funshon, e ta dediká parti di su djadumingu pa hasi bishita i kombersá ku baluartenan ku a nifi ká hopi pa desaroyo di Kòrsou. Señora Saida ta un persona hopi konosí den komunidat. Ken no ta kòrda e programanan di kushina na TeleCuraçao di Saida ku tur su resetanan dushi? Tambe oranan atardi pa mucha ku Saida. Den un ambiente masha ameno na su kas, Saida a konta Minister Croes kon el a lanta komo mucha den Otrabanda. Su mayornan a mandé un nijverheidsschool katóliko den Otrabanda, kaminda el a siña kose na mashin, bòrda i asta usa `fi guurzaag` i tambe materianan manera ingles i aritmétika i lesamentu. E tempu ei mester a paga banda di `schoolgeld` tambe sèn pa material ku un alumno usa i dor ku e tabata yuda otro mucha den klas, e tabata kosta su mayornan poko sèn èkstra. Saida tabata gusta lesa, meskos ku su tata, ku tabatin kashi yen di buki na kas. Ku su 16 aña el a disidí ku e ke bai traha na un pa-kus den Punda, Liberty. El a haña un djòp pa reorganisá e depósito. E doño a keda asina enkantá ku su trabou, ku nan a tené na trabou. El a siña etalá showcase di pakus i a bai sigui hasi esaki tambe despues na Bijenkorf. E tempu ei tabatin kontèst pa drecha showcase i el a gana premio tambe. Despues di e periodo na Bijenkorf el a bai traha na un hotèl. Ku 22 aña su mama a mand’é bai biba na Venezuela kaminda ela traha den un posishon basta haltu den un hotèl na Caracas. Despues di dos aña el a bin ku fakansi i sr. Aitel Hernandez a kontrakté pa TeleCuraçao. Saida a keda Kòrsou i no a bai Venezuela bèk. Su karera na televishon a sigui krese. Ela bai hasi ‘kinderuurtje’ atardi i diferente propaganda. Nan tabata yam’é “Tanta Saida” i e tabatin un programa “Sita ku Saida” tambe. Despues di algun tempu trahando na TeleCuraçao, su kasá Sr. Aitel Hernandez mester a bai biba na Merka pa trabou i nan a biba 6 aña einan. Despues ku el a bini bèk Kòrsou, traha kasi 25 aña ku su programa di kushina. Saida a produsí sigur 5 buki di reseta, i tin masha talento pa pinta. Pronto Saida ta bai presentá un buki kaminda por mira tur su obranan. -------------------------- '''Saida Lucilla Antonio Hernandez–Augustina''' (☆ [[31 di òktober]] [[1935]] na [[Kòrsou]]) ta un artista visual, presentadó i produktora di programa di televishon, i outora di buki di kushina di Kòrsou.<ref name="1" /> Hernandez a hunga un papel importante den e desaroyo di televishon na Kòrsou, spesialmente durante e promé añanan di transmishon den [[Papiamentu]]. Komo presentadó i trahadó di programa, el a kontribuí na e difushon di programa tokante arte, kultura, kushina i otro tópiko pa un públiko amplio.<ref name="2" /><ref name="3" /> == Bida i karera == Saida Hernandez a nase i a lanta den [[Otrobanda]], na e área di Consciëntiesteeg. Su mama tabata Emma Heronima Augustina i su tata tabata e dentista David Nouel. El a bai St. Annaschool i despues Nijverheidschool, situá patras di Teatro Brion. Komo yu di un famia ku limitashonnan finansiero, el no por a atendé un skol ku mester pagá matrícula.<ref name="1" /> Despues di a traha den un tienda, Hernandez a kasa i a tin dos yu. El a biba durante dos aña na Caracas, despues di kua el a bai traha na TeleCuraçao. Aya el a bira un di e promé personalidatnan femenino konosí di televishon na Kòrsou. Durante vários dékada, Hernandez tabata aktivo komo presentadó i produktora di diferente programa di televishon. Entre e programanan ku ta wòrdu asosiá ku dje tin ''Kinderuurtje'', ''Obra di man'', show di Pasku, programa di horóskopo, ''Sita ku Saida'', programa di moda i dekorashon, ''Kateiba'', programa di kushina i diferente otro produccion.<ref name="1" /> E programa ''Kushina di Oro'' tabata un di su programanan mas konosí. Den e programa, Hernandez a presentá i enseñá diferente reseptanan, inkluyendo platonan di Kòrsou i di otro tradishon kulinario. E programa a kontribuí na e popularisashon di reseptanan i tradishonnan kulinario lokal. Hernandez tambe a publiká buki di kushina. Entre nan ta ''Resetas Kushina di Oro'', publiká na 1985 pa Publisidat Antiano na Willemstad. == Arte visual == Hernandez tabatin interes den arte promé ku el a kuminsá ku su trabou komo pintora. Den e añanan 1970, durante un estadia na [[New York]], el a kuminsá pinta ku mas regularidat.<ref name="5" /> Segun su propio relato, e deseo pa pintá Kòrsou tabata relashoná ku e nostalgia ku el tabatin pa su isla natal durante su estadia na New York.<ref name="6" /> Hernandez ta un artista autodidakto. Su promé trabounan tabata inkluí representashonnan di edifisionan i paisahenan di Kòrsou. Ku tempu, el a enfoká su obra prinsipalmente riba Otrobanda i riba elementonan di bida diario di Kòrsou di antaño. Den su pinturanan ta aparesé, entre otro, interiornan di kasnan históriko, esenanan di kaya, muebles tradishonal, balkonnan ku persiana di palu, stulnan di balansa, mesanan di banda, muebles di wicker i trabounan di ganchillo.<ref name="7" /> Su obra ta karakterisá pa un uso kolorido i alegre i pa e enfoke riba rekuerdonan i esenanan di bida diario di un Kòrsou di pasado. E pinturanan di Hernandez a wòrdu deskribí tambe komo un forma di dokumentashon visual di elementonan di herensia kultural di Kòrsou, partikularmente di Otrobanda.<ref name="7" /><ref name="8" /> == Eksposishon i publikashonnan == Hernandez a partisipá den vários eksposishon kolektivo. Na 1981, el a tene su promé eksposishon na [[Museo di Kòrsou]]. El a bolbe ekspohé su obra aya na 2005. Den e añanan despues, el a tene eksposishonnan solo na Landhuis Bloemhof, entre otro na 2018, 2020 i 2025.<ref name="7" /> Na 2025, den konekshon ku un eksposishon solo na Landhuis Bloemhof, a publiká e buki ''Hasibo di Kas''. E publikashon ta duna un bista general di su obra artístiko i ta kontené 136 reprodukshon di su pinturanan, un teksto outobiográfiko, rekuerdonan di Otrobanda di antaño i mas ku 70 [[haiku]] skirbí dor di Hernandez.<ref name="6" /> E buki a wòrdu publiká tambe den e aña ku Hernandez a selebrá su 90 aniversario. == Bida personal == Hernandez ta kasa ku Eithel Hernandez, un personahe konosí di radio i televishon na Kòrsou, ku tabata direktor di TeleCuraçao durante e añanan 1960. == Obra == === Buki di kushina === ''Resetas Kushina di Oro'' (1985), Publisidat Antiano, Willemstad --------------------- Junny Alves: '''Saida Hernandez''' a nase na Kòrsou na aña 1935 i a lanta den e bario di Otrobanda. El a bira konosí den múltiple ròl: komo pintor, presentadó di televishon, trahadó di programa i outor di buki di kushina. Hernandez tabata entre e promé lesadonan di notisia i trahadonan di programa femenino na [[TeleCuraçao]]. Su programa di kushina “Kushina di Oro” en partikular a hasié konosí serka un públiko amplio di Kòrsou. Ademas, el a publiká vários buki di kushina. Aunke e tabatin un interes artístiko promé, el a kuminsá pinta seriamente den añanan ‘70 durante su estadia na New York. Segun su propio relato, esaki a surgi for di nostalgia pa su pais Kòrsou. E tabata ke un pintura di paisahe di Kòrsou pa su kas, pero eventualmente a disidí di kuminsá pinta su mes. Su promé obra tabata deskribí un edifisio den Otrobanda. Despues, ela enfoká prinsipalmente riba: interiornan históriko di kasnan di Kòrsou, esenanan den kaya di Otrobanda, muebles tradishonal i kultura bibu, i rekuerdonan di bida diario den pasado. Hopi biaha ta mira su pinturanan komo un dokumento visual di herensha di Kòrsou. Na 2025, e buki “Hasibo di Kas” a keda publiká, un bista di e trabou di su bida. E ta kontené: 136 reprodukshon di su pinturanan, un teksto outobiográfiko, rekuerdonan di Otrobanda bieu, i mas ku setenta haiku skirbí dor di dje. Na e presentashon di e buki, a menshoná tambe ku Hernandez a selebrá su di 90 kumpleaños na 2025. Saida Hernandez ta okupá un lugá spesial denter di kultura Kòrsou pasobra e ta konektá vários dominio kultural: historia di televishon, tradishonnan kulinario, arte visual, i dokumentashon di bida diario den Otrobanda. Hopi bia ta deskribí su trabou komo nostalgiko, kolorido, i dirigí na konserbá rekuerdonan di un Kòrsou ku pa gran parti a disparsé. -------------------- {{Variante|c}} == Playanan di Kòrsou== {{Databox}} Esaki ta un lista di '''playa di Kòrsou''', un [[isla]] rondoná pa [[Laman Karibe]] y ku tin alrededor di 364 km di kosta.<ref>[https://geofactbook.com/countries/curaao/coastline Coastline Length (km) in Curaçao (2010 - 2025)], geofactbook.com</ref> Kòrsou tin 37 playa<ref>[https://www.ad.nl/wonen/de-37-stranden-van-curacao-in-kaart~a05dee2c/ De 37 stranden van Curaçao in kaart], Algemeen Dagblad (25 novèmber 2014).</ref>, di kual mayoria ta situá na e parti sùit di e isla. Su playanan ta karakterisá pa un variedat grandi den tipo, entre otro [[bahia]], [[boka (di laman)|boka]], [[laguna]], [[saliña]] te na laman brutu na su kosta nort, i awa di fuente. Den 2026, aktivista, organisacionnan no gubernamental y sector priva a lanta un discusion cu tin como meta establece un politica pa largo plaso pa beachnan y costa di Korsou.<ref>[https://www.cspnv.com/pdf/bon-dia-aruba-20260915.pdf MAN-PIN ta propone cinco categoria di beach pa proteha acceso publico na Corsou], BDA (15 di september 2026)</ref><ref>[https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/20260913/we-nemen-onze-stranden-terug We nemen onze stranden terug], 13 di september 2026</ref><ref>[https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/20260911/stranden-voor-iedereen Stranden voor iedereen] 11 di september 2026</ref><ref>https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/20260219/wie-is-de-eigenaar-van-de-zee Wie is de eigenaar van de zee?] 19 di februari 2026</ref><ref>https://antilliaansdagblad.com/artikel/opinie/30171-opinie-openbare-strandenbeleid</ref><ref>[https://antilliaansdagblad.com/artikel/opinie/32352-nogmaals-vrije-toegang-stranden Nogmaals vrije toegang stranden], 29 di yanuari 2026</ref> == Lista di playa == {| class="wikitable sortable" width=90% ! № !! Imagen !! width=20% |Nòmber !! Region !! Koordinato !! Remarke |- ! style="text-align:center"| 1 |[[File:Baya Beach Curacao (213574239).jpeg|110px]]|| [[Baya Beach]] || [[Bandariba]] || {{coord|12.070611| -68.861389|format=dms|name=Baya Beach}}<ref>[https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Baya_Beach&params=12_4_14.2_N_68_51_41.0_W_ Baya Beach], geohack.toolforge.org</ref>|| |- ! style="text-align:center"| 2 | [[File:Blue Bay - Curacao.jpg|110px]] ||[[Blauwbaai]] || [[Bandabou]]|| {{coord|12.13333|-68.98333|format=dms|name=Blauwbaai}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3513891/blauwbaai.html|title=Blauwbaai|website=GeoNames}}</ref> || entrada kontra pago<ref name="pago">[https://www.opnaarcuracao.nl/stranden/?gad_source=1&gad_campaignid=7402047007&gbraid=0AAAAACoq06Z7IyFzjTQYX2BfgFrkxQg6W&gclid=Cj0KCQjw94bTBhDQARIsAN3vv0zb8EVo2lXtD6e1dumhHk03oYMCN7KTOHfseQOzAeXQ1rX8eikoNkAaAmLtEALw_wcB Stranden Curaçao], opnaarcuracao.nl</ref> |- ! style="text-align:center"| 3 | [[110px]] ||[[Boka Hulu]] || [[]]|| {{coord|12.144167| -68.998056||format=dms|name=Boka Samí}}<ref>{{cite web|url=https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Boka_Sam%C3%AD&params=12_8_39_N_68_59_53_W_|title=Boka Samí|website=Geohack}}</ref> || |- ! style="text-align:center"| 4 | [[File:Sint Michielsbaai en Boka Sint Michiel, Curaçao.jpg|110px]] ||[[Boka Samí]] || [[Bandabou]]|| {{coord|12.144167| -68.998056||format=dms|name=Boka Samí}}<ref>{{cite web|url=https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Boka_Sam%C3%AD&params=12_8_39_N_68_59_53_W_|title=Boka Samí|website=Geohack}}</ref> || |- ! style="text-align:center"| 5 | [[110px]] ||[[Boka Santu Pretu]] || [[Bandabou]]|| {{coord|12.144167| -68.998056||format=dms|name=Boka Samí}}<ref>{{cite web|url=https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Boka_Sam%C3%AD&params=12_8_39_N_68_59_53_W_|title=Boka Samí|website=Geohack}}</ref> || pasùit di playa Santa Cruz |- ! style="text-align:center"| 6 | ||[[Cabana Beach]] || [[Willemstad]]|| {{coord|12.0878| -68.90042||format=dms|name=Cabana Beach}}<ref>{{cite web|url=https://mapcarta.com/N9046330150|title=Cabana Beach|website=mapcarta.com}}</ref> || banda di Mambo Beach; entrada kontra pago<ref name="pago"/> |- ! style="text-align:center"| 7 |[[File:Beach of Daaibooi, Curacao.jpeg|110px]]|| [[Daaibooi]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.212222| -69.084444||format=dms|name=Daaibooi}}<ref>{{cite web|url=https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Daaibooi&params=12_12_44_N_69_05_04_W_region:AN_source:kolossus-nlwiki_type:city|title=Daaibooi|website=Geohack}}</ref> || |- ! style="text-align:center"| 8 |[[File:Director's Bay Direkteursbaai Curacao (35890041353).jpg|110px]] || [[Director's Bay]] || [[Bandariba]] ||{{coord|12.066255| -68.860139||format=dms|name=Director's Bay}}<ref>{{cite web|url=https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=File:Director%27s_Bay_Direkteursbaai_Curacao_(35890041353).jpg&params=012.066255_N_-068.860139_E_globe:Earth_type:camera_source:Flickr_&language=nl|title=Director's Bay|website=Geohack}}</ref> ||situá riba e peninsula di [[Caracasbaai]]. Apropiá pa landamento, buseo i snorkel.<ref>[https://www.beautiful-curacao.nl/strand/directors-bay.php Director's Bay], beautiful-curacao.nl</ref> |- ! style="text-align:center"| 9 |[[File:Curacao beach Jan Thiel (36699644845).jpg|110px]]|| [[Jan Thielbaai]] || [[Bandariba]] || {{coord|12.06667|-68.86667|format=dms|name=Jan Thielbaai}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3513637/jan-thielbaai.html|title=Jan Thielbaai|website=GeoNames}}</ref> || entrada kontra pago<ref name="pago"/> |- ! style="text-align:center"| 10 |[[File:Kleine Knip Curacao (34800925191).jpg|110px]]|| [[Kenepa Chikí]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.54017|-69.95405|format=dms|name=Andicuri Bay}} || |- ! style="text-align:center"| 11 | [[File:Grote Knip Kenepa Grandi Curacao (36561697451).jpg|110px]] ||[[Kenepa Grandi]] || [[Bandabou]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref> || |- ! style="text-align:center"| 12 | [[File:Beach Klein Curacao (35864727094).jpg|110px]] ||[[Klein Kòrsou]] || [[Klein Kòrsou]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref> || |- ! style="text-align:center"| 13 | [[File:Kokomo Beach.jpg|110px]] ||[[Kokoma Beach]] / Vaersenbaai || [[Bandabou]]|| {{coord|12.1606|-69.0108|format=dms|name=Vaersenbaai}} || |- ! style="text-align:center"| 14 | ||[[Marichi]] || [[Willemstad]]|| || Playa na Punda |- ! style="text-align:center"| 15 |[[File:Piscadera Fort and Bay.jpg|110px]]|| [[Piscaderabaai]] || [[Willemstad]] || {{coord|12.1186| -68.9833|format=dms|name=Piscaderabaai}}<ref>{{cite web|url=https://geohack.toolforge.org/geohack.php?language=nl&params=12_7_6.96_N_68_58_59.88_W_type:landmark_scale:25000&pagename=Piscaderabaai|title=Piscaderabaai|website=Geohack}}</ref> || |- ! style="text-align:center"| 16 | [[File:Playa Forti jump (30393478833).jpg|110px]] ||[[Playa Fòrti]] /<br>Playa Westpunt || [[Bandabou]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref> || |- ! style="text-align:center"| 17 | [[File:Playa Guepi seen from atop the cliffs.jpeg|110px]] ||[[Playa Guepi]] /<br>Playa Gipy|| [[Bandabou]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref> || playa chikitu<ref>[https://www.beautiful-curacao.nl/strand/playa-gipy.php Playa Gipy], beautiful-curacao.nl </ref> |- ! style="text-align:center"| 18 |[[File:Playa Jeremi.jpg|110px]]|| [[Playa Jeremi]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.54017|-69.95405|format=dms|name=Andicuri Bay}}<ref name=Aruba /> || Apropia pa surf. Landamento no ta recomenda pa motibo di olanan grandi y corientenan fuerte. |- ! style="text-align:center"| 19 | [[File:Playa Kalki beach Westpunt Curacao (36304705360).jpg|110px]] ||[[Playa Kalki]] || [[Bandabou]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref><ref name=Aruba>{{cite web|url=https://www.aruba.com/us/things-to-do/beaches-and-coves|title=Aruba's Beaches and Coves|website=Aruba.com|access-date=September 21, 2021}}</ref> || |- ! style="text-align:center"| 19 | [[110px]] ||[[Playa Kanoa]] || [[]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://mapcarta.com/W313159341|title=Playa Kanoa|website=mapcarta.com|access-date=2026-07-24}}</ref> || |- ! style="text-align:center"| 20 |[[File:Playa Cas Abao beach (35864844114).jpg|110px]]|| [[Playa Kas Abou]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.54017|-69.95405|format=dms|name=Andicuri Bay}}<ref name=Aruba /> || entrada kontra pago<ref name="pago"/> |- ! style="text-align:center"| 21 | [[File:Playa Lagun.jpg|110px]] ||[[Playa Lagun]] || [[Bandabou]]|| {{coord|12.3187| -69.15168|format=dms|name=Playa Lagun}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3513547/playa-lagun.html|title=Playa Lagun|website=GeoNames|access-date=}}</ref> || |- ! style="text-align:center"| 22 ||| [[Playa Largu]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.23528| -69.10222|format=dms|name=Playa Largu}} || entrada kontra pago; serka di lanthuislanthùis San Juan <ref name="San Juan"/>; ekselente pa snorkel i buseo ku presensia di hopi koral dilanti kosta.<ref>https://www.middenamerika.nl/curacao/reisgids/toplijsten-curacao/top-5-mooiste-stranden-van-curacao/</ref> |- ! style="text-align:center"| 23 | || [[Playa Manzaliña]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.24508| -69.10622|format=dms|name=Playa Manzaliña}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/10375763/playa-manzalina.html|title=Playa Manzaliña|website=GeoNames}}</ref> || entrada kontra pago; serka di lanthuislanthùis San Juan <ref name="San Juan">[https://www.naarcuracao.com/san-juan-stranden/ Stranden: San Juan], naarcuracao.com</ref> |- ! style="text-align:center"| 24 | [[File:Marie Pampoen, Willemstad, Curaçao - panoramio (2).jpg|110px]] ||[[Playa Marie Pampoen]] || [[Willemstad]]|| {{coord|12.0918|-68.9063|format=dms|name=Playa Marie Pampoen}}<ref>{{cite web|url=https://mapcarta.com/W1014199714|title=Marie Pampoen beach phase 3|website=Mapcarta}}</ref> || |- ! style="text-align:center"| 25 | || [[Playa Piskadó]] /<br>Playa Grandi || [[Bandabou]] || {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref> || apropiá pa famia, serka di Westpunt<ref name="famia"/> |- ! style="text-align:center"| 26 | [[File:Playa Porto Mari beach (34089797754).jpg|110px]] ||[[Playa Porto Marie]] || [[Bandabou]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref>|| entrada kontra pago<ref name="pago"/> |- ! style="text-align:center"| 27 | || [[Playa San Juan]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.54017|-69.95405|format=dms|name=Andicuri Bay}}<ref name=Aruba /> || entrada kontra pago; serka di lanthuis San Juan inkluyendo diferente playa chikitu<ref>https://www.naarcuracao.com/san-juan-stranden/ Stranden: San Juan</ref> Playa Largu (minder aantrekkelijk om te zwemmen, maar uitstekend om te snorkelen)<ref>https://www.middenamerika.nl/curacao/reisgids/toplijsten-curacao/top-5-mooiste-stranden-van-curacao/</ref>, Playa Shon Mosa i Playa Manzanilla |- ! style="text-align:center"| 28 | || [[Playa Santa Cruz]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.54017|-69.95405|format=dms|name=Andicuri Bay}}<ref name=Aruba /> || Apropia pa surf. Landamento no ta recomenda pa motibo di olanan grandi y corientenan fuerte. |- ! style="text-align:center"| 29 | ||[[Playa Santa Martha]] || [[]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref><ref name=Aruba>{{cite web|url=https://www.aruba.com/us/things-to-do/beaches-and-coves|title=Aruba's Beaches and Coves|website=Aruba.com|access-date=September 21, 2021}}</ref> || |- ! style="text-align:center"| 30 |[[110px]]|| [[Playa Shon Mosa]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.54017|-69.95405|format=dms|name=Andicuri Bay}}<ref name=Aruba /> || entrada kontra pago; serka di lanthuis San Juan inkluyendo diferente playa chikitu<ref>https://www.naarcuracao.com/san-juan-stranden/ Stranden: San Juan</ref> Playa Largu (minder aantrekkelijk om te zwemmen, maar uitstekend om te snorkelen)<ref>https://www.middenamerika.nl/curacao/reisgids/toplijsten-curacao/top-5-mooiste-stranden-van-curacao/</ref>, Playa Shon Mosa i Playa Manzanilla |- ! style="text-align:center"| 31 | [[110px]] ||[[Playa Wachi]] || [[]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref> || |- ! style="text-align:center"| 32 | [[File:Santa Barbara Curacaco (213574235).jpeg|110px]] ||[[Santa Barbara Beach]] || [[Bandariba]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref><ref name=Aruba>{{cite web|url=https://www.aruba.com/us/things-to-do/beaches-and-coves|title=Aruba's Beaches and Coves|website=Aruba.com|access-date=September 21, 2021}}</ref> || |- ! style="text-align:center"| 33 |[[File:Wilhemstad from the coast.JPG|110px]]|| [[Seaquarium Beach]] / Mambo Beach || [[Willemstad]] || {{coord|12.54017|-69.95405|format=dms|name=Andicuri Bay}}<ref name=Aruba /> || apropiá pa famia<ref name="famia">[https://www.naarcuracao.com/en/the-5-best-beaches-for-families-on-curacao/ The 5 best beaches on Curacao for families], naarcuracao.com</ref> |- ! style="text-align:center"| 34 |[[110px]]|| [[St. Jorisbaai]] || [[]] || {{coord|12.54017|-69.95405|format=dms|name=Andicuri Bay}}<ref name=Aruba /> || situá na kosta nort, popular komo lugá pa práktika [[windsurf]] i kitesurf.<ref>[https://curacao.for91days.com/st-joris-bay/ St. Joris Bay], curacao.for91days.com</ref> |- ! style="text-align:center"| 35 | [[File:Curacao Tugboat beach (35890036793).jpg|110px]] ||[[Tugboat Beach]] || [[Bandariba]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref> || apropiá pa famia<ref name="famia"/> |- |} ! style="text-align:center"| 14 | ||[[Mambo Beach]] || [[Willemstad]]|| {{coord|12.08678| -68.89924|format=dms|name=Mambo Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/10236368/mambo-beach.html|title=Mambo Beach|website=GeoNames|access-date=}}</ref> || apropiá pa famia<ref name="famia">[https://www.naarcuracao.com/en/the-5-best-beaches-for-families-on-curacao/ The 5 best beaches on Curacao for families], naarcuracao.com</ref> |- ------------------- {{Appendix|2= {{Columns-list|colwidth=25em|{{references}}}} }} nl.wiki:Curaçao heeft 37 stranden.<ref>[https://www.ad.nl/wonen/de-37-stranden-van-curacao-in-kaart~a05dee2c/ De 37 stranden van Curaçao in kaart]. [[Algemeen Dagblad|AD]] (25 november 2014).</ref> De meeste liggen aan de zuidkant van het eiland. De bekendste zijn: <ref>[https://www.curacao.nu/nieuws/vakantie/42960/de-top-12-mooiste-stranden-van-curacao De top 12 mooiste stranden van Curaçao], curacao.nu (1 di februari 2026)</ref> en.wiki:Kòrsou ta dispone di un skala grandi di playanan na di su kostanan ku ta varia di bahia, boka, laguna, saliña te na laman brutu na su kosta nort, i awa di fuente. Baya Beach --> Riba mesun península tin tambe Director’s Bay i Tugboat Beach, dos otro playa popular pa buseo i snorkel.<ref name=:"1"/> Blauwbaai, Blue Bay Daaibooi Grote Knip, Kenepa Grandi Kleine Knip, Kenepa Chiki Kokomo Beach, Vaersenbaai [[Piscaderabaai]] Playa Cas Abao Playa Forti Playa Jeremi [[Playa Kalki]] [[Playa Kanoa]] [[Playa Lagun]] Playa Porto Marie Playa Santa Cruz Playa Santa Martha Santa Barbara Beach Seaquarium Beach (of Mambo Beach) Sint Michielsbaai, Boca Samí ------------------ -------------------- {{Variante|c}} {{Databox}} '''Afrohulandes''' òf hendenan hulandes pretu, ta hendenan hulandes di desendensia Afrikano Sub-Sahariano kompleto òf parsial. E mayoria di hendenan Afro-Hulandes na Hulanda ta Afro-Karibense i ta originá for di e anterior i aktual teritorionan Ultramar di Sürnam i e eks Antia Hulandes; awor Curaçao, Aruba, Bonaire, Sint Maarten, Sint Eustatius, y Saba. Tambe tin un poblashon migrante signifikante for di Cabo Verde, Ghana, Nigeria, Somalia, Angola, Eritrea, i otro komunidatnan afrikano di imigrantenan mas resien. == Mira tambe == * [[Afrokaribense]] * [[Afrokurasoleño]] * [[Afroamerikano]] {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid = |titulo= }} {{References}} }} [[:Kategoria:Hulanda]] ----------------- '''Francio Guadeloupe''' (Aruba, 1971) is een Arubaans-Nederlandse sociaal en cultureel antropoloog en ontwikkelingssocioloog. Zijn onderzoek richt zich op nationale identiteit, culturele diversiteit, religie, koloniale machtsverhoudingen en klimaatvraagstukken in het Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden. Hij is verbonden aan het Koninklijk Instituut voor Taal-, Land- en Volkenkunde (KITLV) en de Universiteit van Amsterdam (UvA). == Leven en werk == Guadeloupe werd geboren en groeide op op Aruba. In 1986 nam hij als zanger (“Surprise Kid”) deel aan een jeugdcarnavals- en calypsowedstrijd, waar hij de tweede plaats behaalde. Een jaar later nam hij opnieuw deel aan het calypsofestival voor volwassenen. Op achttienjarige leeftijd verhuisde hij naar Nederland. Daar werkte hij als opbouwwerker en studeerde hij culturele antropologie en ontwikkelingsstudies aan de Radboud Universiteit Nijmegen. In 1999 behaalde hij een masterdiploma in ontwikkelingssociologie. Zijn scriptieonderzoek richtte zich op Afro-Braziliaanse religies, waaronder candomblé en umbanda, in Rio de Janeiro en Salvador da Bahia (Brazilië). Naar aanleiding van dit onderzoek publiceerde hij twee boeken over Afro-Braziliaanse cultuur en religie. In 2006 promoveerde Guadeloupe in de sociale en culturele antropologie aan de Universiteit van Amsterdam. In zijn academische loopbaan was hij verbonden aan verschillende Nederlandse universiteiten. ===Academische loopbaan=== Guadeloupe was onder meer werkzaam als senior onderzoeker bij het KITLV. Hij diende gedurende vier jaar als president van de University of St. Martin (USM) op het bi-nationale eiland Sint Maarten/Saint Martin. Na de verwoestingen van orkaan Irma in 2017 werd de universiteit tijdelijk gesloten. Zijn onderzoek richt zich op de manier waarop populaire opvattingen over nationale verbondenheid, culturele diversiteit, religieuze identiteit en mediavorming worden beïnvloed door koloniale erfenissen en mondiale economische processen. Hij publiceerde over sociale en culturele processen op onder meer Sint Maarten, Curaçao, Aruba, Saba, Sint Eustatius, Brazilië en Nederland. In 2009 verscheen zijn monografie Chanting Down the New Jerusalem: Calypso, Christianity, and Capitalism in the Caribbean bij University of California Press. ===Leerstoel Koninkrijksrelaties=== In 2024 werd Guadeloupe benoemd tot hoogleraar Publieke Antropologie van Koninkrijksrelaties, een leerstoel ingesteld door het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK). De leerstoel is ondergebracht bij het KITLV en de Universiteit van Amsterdam. Zijn benoeming maakt deel uit van de instelling van twee nieuwe leerstoelen gericht op het Koninkrijk der Nederlanden, waarvan de andere leerstoel betrekking heeft op politicologie en bestuurskunde aan de Universiteit Leiden. In 2026 aanvaardde hij het ambt met een inaugurele rede over Koninkrijksrelaties. Onderzoek en thematiek Guadeloupe onderzoekt onder meer: processen van nationale en culturele identiteitsvorming religieuze praktijken en popular culture in postkoloniale samenlevingen koloniale racialisering en sociale ongelijkheid klimaatverandering en maatschappelijke adaptatie in het Caribisch gebied Hij is tevens betrokken bij onderzoeksprojecten naar duurzame en inclusieve oplossingen voor sociale adaptatie aan klimaatuitdagingen in het (Nederlandse) Caribisch gebied. --------- {{Variante|a}} {{infobox persona | variante = a | tipo = cientifico | nomber = Francio Guadeloupe | ofishi = antropologo social y cultural, sociologo di desaroyo | imagen = | descripcion = | fecha nacemento = | luga nacemento = | fecha fayecimento = | luga fayecimento = | alma mater = [[Universidat Radboud|Universidad Radboud]] <br>[[Universidat di Amsterdam|Universidad di Amsterdam]] (UvA) | promotor = | disciplina = antropologia cultural | investiga = Caribe Hulandes, [[Latinoamérika|Latino America]] | conoci pa = | distincion = }} '''Francio E. Guadeloupe''' (☆ [[1971]] na [[Aruba]]), ta un antropologo, sociologo y Antianista Arubano-Hulandes. Su investigacion ta enfoca riba identidad, nacionalidad, religion, medio di comunicacion, racismo colonial y globalisacion, cu un interes special den [[Karibe Hulandes|Caribe Hulandes]] y [[Latinoamérika|Latino America]]. == Bida y carera == Francio Guadeloupe a nace y lanta na Aruba. Na 1986 el a participa bou di e nomber artistico "Surprise Kid" como cantante den e concurso hubenil di [[Calypso]] na [[Club Boneriano]], unda el a termina na di dos luga.<ref>{{citeer web|titel=Onder grote publieke belangstelling|werk=[[Amigoe]]|datum=1986-01-22|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2026-02-23|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010641607:mpeg21:p005}}</ref> Un aña despues el a bolbe participa den e concurso, version pa adulto: [[Aruba Caiso & Soca Monarch Festival|Aruba Calypso Contest]].<ref>{{citeer web|titel=Voor de calypso-wedstrijd|werk= [[Amigoe]]|datum=1987-01-26|bezochtdatum=2026-02-23|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010641917:mpeg21:p005}}</ref> Na edad di diesocho aña Guadeloupe a muda pa [[Hulanda]]. El a traha como opbouwwerker (trabou social di comunidad) y a sigui estudio di [[antropologia kultural|antropologia cultural]] y estudio di desaroyo na [[Universidat Radboud|Universidad Radboud]] na [[ Nijmegen]]. Na 1999, el a obtene e grado di [[maestria|master]] den sociologia di desaroyo, cu un tesis riba e cultonan Afrobrasilero ''Candomblé'' y ''Umbanda'' na [[Rio de Janeiro]] y [[Salvador|Salvador da Bahia]] ([[Brasil]]). Na 2006 Guadeloupe a completa su doctorado (PhD) den antropologia social y cultural na [[Universidat di Amsterdam|Universidad di Amsterdam]] (UvA). Su trabou doctoral tabata relaciona cu e proceso di globalisacion y e buskeda pa pertenencia (“belonging”) den comunidadnan Caribense.<ref>https://framerframed.nl/en/mensen/francio-guadeloupe/</ref> ===Carera academico=== Guadeloupe a traha na diferente universidad grandi na Hulanda y ta afilia como investigado senior na Koninklijk Instituut voor Taal-, Land- en Volkenkunde (KITLV). El a ser nombra tambe profesor y investigado na Universidad di Amsterdam. Entre 2013 i 2017 (aproximadamente) el a sirbi como presidente di University of St. Martin (USM) na [[Philipsburg]], [[Sint Maarten]]. Su periodo como presidente a keda termina despues di horcan Irma (2017), cu a forsa e cierre temporario di e institucion. Den e periodo aki su investigashon tabata concentra riba: * Nocionnan popular di pertenencia nacional. * Diversidad cultural y identidad religioso. * Influencia di capital global y racismo colonial. * Representacion di berdad den medionan di comunicacion. El a haci investigacion comparativo na [[Sint Maarten]]/[[Sint Maarten (Fransia)|Saint Martin]], [[Kòrsou|Corsou]], Aruba, [[Saba]], [[Sint Eustatius]], Brasil y Hulanda. Actualmente, su investigacion ta inclui estudio riba e reto climatico den Caribe Hulandes, cu un enfoke riba cultura popular y herensia cultural. === Catedra di Relacionnan di Reino === Na mei 2024, Ministerio di Asuntonan Interno y Relacionnan di Reino (BZK) di Hulanda a anuncia e establecemento di dos catedra nobo pa estudio di relacionnan di [[Reino Hulandes|Reino]]. [[Universidat di Leiden|Universidad Leiden]] y KITLV/Universidad di Amsterdam a wordo selecciona como institucionnan anfitrion y Francio Guadeloupe a wordo nombra como titular di e catedra ''Publieke Antropologie van Koninkrijksrelaties'' pa KNAW/KITLV/UvA.<ref>[https://www.rijksoverheid.nl/actueel/nieuws/2024/05/23/ministerie-van-bzk-vestigt-twee-nieuwe-leerstoelen-voor-het-koninkrijk Ministerie van BZK vestigt 2 nieuwe leerstoelen voor het Koninkrijk], Rijksoverheid (23 di mei 2024)</ref> Su discurso inaugural di aceptacion oficial di e catedra lo tuma luga dia 12 di mart 2026.<ref>[https://www.thepeoplestribunesxm.com/articles/francio-guadeloupe-officially-accepts-chair-of-kingdom-relations-with-inaugural-lecture-on-march-12 Francio Guadeloupe officially accepts chair of Kingdom Relations with inaugural lecture on March 12], The people's Tribune (18 di februari 2026).</ref> == Publicacionnan (seleccion) == *Francio Guadeloupe (1999). ''A Vida e uma Dança: the Candomblé through the lives of two Cariocas''. Nijmegen: CIDI. *F. E. Guadeloupe & M. Milder (1999). ''Dansen om te Leven: over Afro-Braziliaanse spiritualiteit en cultuur.'' Heeswijk: Dabar-Luyten. *F. E. Guadeloupe (2009). ''Chanting down the new Jerusalem: Calypso, Christianity, and Capitalism in the Caribbean'' (The anthropology of Christianity). Berkeley, CA: University of California Press. *F. E. Guadeloupe (2013). ''Curaçaoans on the question of home: the lure of autochthony and its alternatives''. Den: L. Lewis (Ed.), ''Caribbean sovereignty, development and democracy in an age of globalization'' (pag. 189-207). New York: Routledge. *F. E. Guadeloupe & V. A. de Rooij (2014). ''Pimping and the deconstruction of the natural: a perspective from Saint Martin and Sint Maarten (SXM)''. Den: ''Women's Studies International Forum, 43'', 5-12 *F. E. Guadeloupe (2015, september 10). ''The New Black Peter is the Refugee washing up on the shores of Fortress Europe''.<ref>{{Cite web|title = The New Black Peter is the Refugee washing up on the shores of Fortress Europe|url = http://sxmislandtime.com/index.php/front-page-headliners/34071-the-new-black-peter-is-the-refugee-washing-up-on-the-shores-of-fortress-europe.html|website = sxmislandtime.com|access-date = 2015-11-24|archive-date = 2015-11-25|archive-url = https://web.archive.org/web/20151125121956/http://sxmislandtime.com/index.php/front-page-headliners/34071-the-new-black-peter-is-the-refugee-washing-up-on-the-shores-of-fortress-europe.html|url-status = }}</ref> ''Sint Maarten Island Times'' {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Guadeloupe, Francio}} [[:Kategoria:Hende]] [[:Kategoria:Karibe Hulandes]] [[:Kategoria:Aruba]] ------------ Guadeloupe a traha na diferente universidatnan grandi na Hulanda i ta afiliá komo investigador senior na Koninklijk Instituut voor Taal-, Land- en Volkenkunde (KITLV). El a ser tambe profesor i investigador na Universiteit van Amsterdam. Entre 2013 i 2017 (aproksimadamente) el a sirbi komo presidente di University of St. Martin (USM) na Philipsburg, Sint Maarten. Su periodo komo presidente a termina despues di hurakan Irma (2017), ku a forsa e sera temporariamente e institushon. Su investigashon ta konsentrá riba: Nocionnan popular di pertenensia nashonal Diversidat kultural i identidat religioso Influensia di kapital global i rasismo kolonial Representashon di berdat den medio di komunikashon El a hasi investigashon den Sint Maarten/Saint Martin, Kòrsou, Aruba, Saba, Sint Eustatius, Brasil i Hulanda. Un di su obranan mas konosí ta: Chanting Down the New Jerusalem: Calypso, Christianity, and Capitalism in the Caribbean (University of California Press, 2009) Aktualmente, su investigashon ta inkluí estudio riba reto klimátiko den e Karibe Hulandes, ku un enfoke riba kultura popular i herensia kultural. Leerstoel di Reino-relashonnan Na mei 2024, Ministerio di Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) di Hulanda a anunsia e establishemento di dos nobo leerstoelnan pa estudio di Reino-relashonnan. Universiteit Leiden i KITLV/Universiteit van Amsterdam a wòrdu selekshoná komo institushonnan anfitrion. Dr. Francio Guadeloupe a wòrdu nombrá komo titular di e leerstoel Publieke Antropologie van Koninkrijksrelaties pa KNAW/KITLV/UvA.[4] E nombramentu aki a wòrdu aprobá pa e Consehonan di Bestur di e universidatnan involukrá. Na 12 di mart 2026 el a aseptá ofisialmente e leerstoel ku un diskurso inaugural. ------------ * Guadeloupe, former dean of the University of St. Martin (USM), * Francio Guadeloupe is a senior researcher and staff member of the KITLV. A Social & Cultural Anthropologist by training, Dr. Guadeloupe has worked at all the major universities in the Netherlands. He served for four years as the President of the University of St. Martin (USM), until hurricane Irma led to the temporary closure of the institution on the bi-national island of Sint Maarten and Saint Martin. He is currently the chair of the project ‘Island(er)s at the Helm: Co-creating research on sustainable and inclusive solutions for social adaptation to climate challenges in the (Dutch) Caribbean‘. Guadeloupe’s principle areas of research have been on the manner in which popular understandings of national belonging, cultural diversity, religious identity, and mass media constructions of truth, continue to be impacted by colonial racisms and global capital. He has pursued these interests in his research and publications on social processes on the bi-national island of Saint Martin & Sint Maarten (St. Martin), Curaçao, Aruba, Saba, Sint Eustatius, Brazil, and the Netherlands. He is the author of the monograph, Chanting Down the New Jerusalem: Calypso, Christianity, and Capitalism in the Caribbean (University of California Press, 2009). Dr. Guadeloupe is currently embarking on a study of climate challenges in the (Dutch)Caribbean from a popular culture and cultural heritage perspective. Francio Guadeloupe (Aruba, 1971) kwam op zijn achttiende van de Antillen naar Nederland. Hij werkte als opbouwwerker en studeerde culturele antropologie en ontwikkelingsstudies in Nijmegen en Amsterdam. Als antropoloog is hij momenteel verbonden aan de Universiteit van Amsterdam. Ministerie van BZK vestigt 2 nieuwe leerstoelen voor het Koninkrijk Nieuwsbericht | 23-05-2024 | 16:19 Het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) vestigt 2 nieuwe leerstoelen voor het Koninkrijk. Er komt een leerstoel politicologie/bestuurskunde en een leerstoel antropologie/sociologie. De Universiteit Leiden en de Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen (KNAW), Koninklijk Instituut voor Taal-, Land- en Volkenkunde (KITLV), in samenwerking met de Universiteit van Amsterdam (UvA), zijn geselecteerd als vestigingsplaatsen voor de leerstoelen. De Universiteit Leiden zal de leerstoel politicologie/bestuurskunde bekleden en KITLV/UvA de leerstoel antropologie/sociologie.<ref>https://www.rijksoverheid.nl/actueel/nieuws/2024/05/23/ministerie-van-bzk-vestigt-twee-nieuwe-leerstoelen-voor-het-koninkrijk</ref> Leerstoelhouders De Colleges van Bestuur van de UvA en de Universiteit Leiden hebben het voorstel tot de benoeming van hun kandidaat goedgekeurd. Sociaal en cultureel antropoloog, onderzoeker dr. Francio Guadeloupe wordt de leerstoelhouder Publieke Antropologie van Koninkrijksrelaties voor de KNAW/KITLV/UvA. Dr. Wouter Veenendaal, universitair hoofddocent Vergelijkende politicologie bij het Instituut Politieke Wetenschap van de Universiteit Leiden, wordt leerstoelhouder Democratische Vertegenwoordiging in het Koninkrijk voor de Universiteit Leiden. Hij zal bij het KITLV in Leiden worden gedetacheerd. * [https://www.thepeoplestribunesxm.com/articles/francio-guadeloupe-officially-accepts-chair-of-kingdom-relations-with-inaugural-lecture-on-march-12 Francio Guadeloupe officially accepts chair of Kingdom Relations with inaugural lecture on March 12], The people's Tribune (18 di februari 2026). {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Guadeloupe, Francio}} [[:kategoria:Hende]] [[:Kategoria:Karibe Hulandes]] ---------------- {{Variante|c}} {{Databox}} [[File:0100-Hoofdgebouw-Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid 1898.tif|thumb|Edifisio prinsipal di e Eksposishon]] [[File:De vrouw in Nederlandsch Westindië (1898) (IA BNADIGKOSTBARE179).pdf|thumb|De Vrouw in Nederlandsch Westindië. Uitgegeven vanwege de Westindische Rubriekcommissie van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid. Bijeenverzameld door jhr. L.C. van Panhuijs.]] [[File:0119-Poppen in klederdrachten-Nationale tentoonstelling van Vrouwenarbeid 1898.tif|thumb|Popchinan ekshibí di Surnam i Antias den ekshibishon]] [[File:Sassa, Mulatsche vrouw-Nationale Tentoonstelling Vrouwenarbeid 1898-4681-cropped.tif|thumb|Muhe mulato di Surnam na ekshibishon]] '''''De Vrouw in Nederlandsch West-Indie''''' ta un publikashon na [[hulandes]] di 1898, kompilá pa Louis Constant van Panhuys, i publiká na okashon di e ''Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid'' (Eksposishon Nashonal di Trabou di Hende Muhé) di 1898 na [[Den Haag]]. E publikashon tabatin komo meta pa informá e públiko hulandes, i hende muhé en partikular, tokante e bida, trabou, i posishon sosial di hende muhé den e [[kolonia]]nan karibense, partikularmente [[Sürnam]] i [[Kòrsou i Dependensianan|Kòrsou]]. == Konteksto == E tomo a wòrdu publiká pa e komishon di Sekshon Antias, parti di e organisacion di e Eksposishon Nashonal di Trabou di Hende Muhé. E eksposishon aki tabata tin komo meta pa hasi labor di hende muhé visibel i pone enfasis riba nan kontribushon sosial, tantu na [[Hulanda]] komo den su kolonianan ultramar. Editor di e buki tabata L.C. van Panhuys (1869-1949), un alkalde hulandes i funshonario na Departamento di Kolonianan, kende a kompilá e diferente kontribushon i sketchnan. E publikashon a sirbi tantu komo un rekurso informativo komo un rekordatorio duradero di e partisipashon di Antias den e eksposishon. E terminologia i deskripshonnan den ''De Vrouw in Nederlandsch West-Indie'' ta reflehá e perspektiva kolonial i etnográfiko di fin di [[siglo 19|siglo diesnuebe]]. Konsepto i karakterisashonnan di gruponan di poblashon i ròlnan di género ta wòrdu konsiderá antikuá òf problemátiko den historiografia kontemporáneo. E artíkulo aki ta usa e terminologia aki solamente pa ilustrá e fuente original. -- '''Muhénan na Antillas Hulandes''' a wòrdu publiká pa e Komité di Sekshon di Indianan Oksidental komo parti di e Eksposishon Nashonal di Trabou di Hende Muhé na Den Haag na 1898. E publikashon su propósito tabata pa informá hende muhé na Hulanda tokante e bida, trabou, i posishon sosial di hende muhé den e kolonianan di India Oksidental Hulandes, partikularmente Surinaçao. E kompilashon i edishon di e kolekshon tabata kompletamente responsabilidat di Louis Constant van Panhuys, kende a trese huntu vários kontribushon i sketch den un solo obra amplio. Aunke a institui subcomisionnan na Surinam y Curaçao pa sostene e exposicion localmente y colecta materialnan, e contenido y structura di e coleccion ta completamente responsabilidad di Van Panhuys. E subkomishonnan asina a hunga un ròl organisatorio i ta prinsipalmente di importansia kontekstual pa e kuadro institushonal di e publikashon. --- == Kontenido == E buki ta konsistí di vários kapítulo temátiko. E kapítulo di apertura ta duna konseho práktiko pa hende muhé [[Oropa|oropeo]] ku saliendo for di Hulanda kier establesé nan mes den e kolonianan di Karibe. E ta trata kondishonnan di bida, tareanan di kas i etiketa sosial. E siguiente kapítulonan ta ofresé un deskripshon general di e teritorio, [[poblashon]] i kultura di Sürnam i e islanan di Karibe denter di e imperio kolonial hulandes. Tambe e buki ta kontené datonan estadístiko riba enseñansa na Sürnam. Por ehèmpel, e ta menshoná ku na 1896 e kolonia tabatin 54 skol ku 7.139 studiante, inkluyendo 3.453 mucha muhé. Tambe ta pone atenshon na introdukshon di enseñansa obligatorio na 1877 i na inisiativanan manera e banko di spar pa skol, ku a keda introdusí na 1882. === Hende muhé den e kolonianan === Mayoria di e volúmen ta dediká na e posishon i aktividatnan di hende muhé. Lo siguiente ta wòrdu deskribí susesivamente: * hende muhé di poblashonnan urbano i rural na Sürnam; * hende muhé referí na nan den e publikashon komo Bush Negresses (awendia referí na nan komo hende muhé Maroon); * hende muhé di komunidatnan indígena. E outornan ta deskribí práktikanan di kuido, kriansa di yu, nutrishon i trabou, inkluyendo agrikultura, trabou di kas i komersio. Tambe nan a trata profesionnan di hende muhé manera edukadó, enfermero, labado di paña, komersiante, i portero. == Resepshon == E publikashon a risibí resensianan positivo den prensa hulandes na 1898. Artíkulonan den korant a elogiá e obra komo informativo i aksesibel i a enfatisá ku e tabata kontené detayenan ku tabata poko konosí bou di e públiko hulandes. E revisornan a konsiderá e kolekshon un kontribushon eksitoso na e ophetivonan di e eksposishon, esta oumentá konosementu tokante labor di hende muhé i kompromiso sosial, inkluso pafor di Hulanda. == Signifikado == E publikashon ta wòrdu konsiderá un dokumento kultural i sosial oportuno. E ta ofresé bista riba puntonan di bista kolonial riba hende muhé, trabou i kuido, i ta konstituí un fuente balioso pa investigashon riba relashonnan di género kolonial, práktikanan di kriansa i formanan di organisashon sosial di antaño na Sürnam i Kòrsou. [[:Kategoria:Karibe Hulandes]] [[:Kategoria:Historia]] ----- '''De Vrouw in Nederlandsch West-Indie''' was een boekuitgave bestemd voor [[Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid 1898|Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid]] in 1898, en welk inhoud bijeenverzameld werd door [[Louis Constant van Panhuys]]. == Achtergrond == De vrouw in Nederlandsch West-Indië, uitgegeven van wege de West-Indische Rubriek-commissie van de [[Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid 1898|Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid]], bijeenverzameld door jhr. L. C. van Panhuys. De West-Indische Rubriekcommissie van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid heeft een boekje uitgegeven, getiteld „De vrouw in Nederlandsch West-Indië”. Dit werkje, dat een heel aardig denkbeeld geeft van het leven en werken der vrouwen in de beide koloniën Suriname en Curacao, bestaat uit verscheidene schetsen, die bijeenverzameld zijn door jhr. L. C. van Panhuys. Het doel der uitgave is de belangstelling in onze schoone West-Indische koloniën aan te wakkeren en de vrouwen, speciaal die betrekking hebben met West-Indië, op te wekken tot betere kennismaking met alles wat land en volk der koloniën betreft, terwijl het tevens een blijvende herinnering is aan het doel der tentoonstelling. == Inhoud == In het eerste hoofdstuk wordt aan Europese dames die uit het moederland naar de West vertrekken, adviezen verstrekt, terwijl het tweede en derde hoofdstuk een beschrijving wordt gegeven van land en volk van Suriname en de verschillende Caribische eilanden. In het overig gedeelte van het werkje wordt speciaal gehandeld over de aard, de positie en de werkzaamheden van vrouwen. Achtereenvolgens krijgen we een schets van de vrouw uit het volk in Suriname, de bosnegerin en de Indiaanse vrouw. {{Appendix}} ''De Vrouw in Nederlandsch West‑Indië'' is een bundel uitgegeven ter gelegenheid van de [[Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid]], welke in 1898 in [[Den Haag]] plaatsvond. De bundel werd samengesteld door jhr. L. C. van Panhuys namens de West‑Indische Rubriekcommissie. De publicatie had een tweeledige doel: enerzijds de belangstelling van vrouwen in Nederland te wekken en te stimuleren voor de koloniën Suriname en Curaçao, en anderzijds als een blijvende herinnering aan de expositie zelf. ==Achtergrond== Samenkomst en doel De bundel is uitgegeven door de West-Indische Rubriekcommissie, onderdeel van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid. De redactie vond plaats onder auspiciën van jhr. L. C. van Panhuys. Doelstelling: *Vrouwen uit Nederland kennis laten maken met het leven en werk van vrouwen in de West-Indische koloniën. *Een blijvende aandenken bieden aan het thema-onderdeel van de tentoonstelling. 📝 Inhoud Hoofddeel I Adviezen voor Europese vrouwen die overwegen naar de koloniën te verhuizen. Hoofddeel II & III Algemeen beeld van land, cultuur en bevolking in Suriname en diverse Caribische eilanden. Specifieke portretten van vrouwen uit de koloniën De Surinaamse ‘bosnegerin’ met details als borstvoeding en traditionele voedingspraktijken. „…zij zoogt haar kind, maar geeft het ook bananenmeelpap (‘gongote’) zodat de baby zich niet meer kan bewegen …” Van Panhuys vergelijkt deze gewoonte met Nederlandse vrouwen die jenever gebruikten om hun baby te kalmeren (p. 32). De Indiaanse vrouw Algemene positie en taken van vrouwen uit de volks- en plattelandsgemeenschappen, waaronder onderwijs, zorg en landbouw. Beroepsleven van vrouwen Vrouwen als onderwijzeressen, verpleegsters en vooral landbouwers — op plantages én eigen gronden. Onderwijs in Suriname (1877 leerplicht, 1896: 54 scholen, 7.139 leerlingen, waaronder 3.453 meisjes). Schoolspaarbank (geïntroduceerd 1882 – populair bij leerlingen). Overige beroepen: wasvrouw, koopvrouw, lastdraagster. ==Belang van de publicatie== Cultureel en sociaal document: biedt unieke, tijdgebonden inkijk in de levens- en arbeidsomstandigheden van vrouwen in koloniaal Suriname en Curaçao. Voorlichting en propaganda: bedoeld om vrouwen uit de metropool te informeren én te werven voor verbinding met de koloniën. Historische bron: waardevol voor onderzoek naar koloniale genderrollen, dagelijkse zorgpraktijken en vroege sociale interventies zoals onderwijs en spaarbanken. ==Suggesties voor afronding== Overweeg nog een kort slot waarin je de publicatie plaatst in zijn tijdgeest (burgerlijke moraal rond 1900, koloniale verhoudingen, rol van georganiseerde vrouwenbewegingen). ----- ==Nabeschouwing== === Het perspectief van de vrouw in West-Indië === Hoewel De vrouw in Nederlandsch West-Indië werd samengesteld door jhr. Louis Constant van Panhuys en gericht was op bezoekers van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid in 1898, biedt het werk ook waardevolle informatie over de beleving van arbeid, zorg en onderwijs vanuit het perspectief van vrouwen in de West-Indische koloniën, met name Suriname en de Nederlandse Antillen. === Zelfstandigheid en arbeidsethos === Vrouwen in de koloniën waren actief in de landbouw, zowel op plantages als op eigen grond. Ze verrichtten zwaar fysiek werk en droegen aanzienlijk bij aan de lokale economie. Volgens het boek schroomden deze vrouwen niet voor het "zwaarste werk" en was hun arbeid van onmiskenbaar belang voor het gezinsinkomen.[1] === Zorg en culturele tradities === De publicatie beschrijft ook moeders en zorgverleners, met onder meer aandacht voor het zogen en voeden van kinderen. Een voorbeeld is de bosnegerin, die naast borstvoeding gebruik maakte van traditionele pap zoals "gongote" om baby's te voeden. Dit gebeurde soms zo intensief dat baby's nauwelijks konden bewegen. Hoewel het lokale gebruik door koloniale autoriteiten werd afgeraden, toont het een zelfstandige vorm van zorg en kennis.[1] === Onderwijs en emancipatie === In Suriname werd al in 1877 leerplicht ingevoerd. Het boek noemt 54 scholen met ruim 7000 leerlingen in 1896, waarvan 3453 meisjes.[1] Vrouwen werkten als onderwijzeres en stimuleerden scholing, waarmee ze een centrale rol speelden in de opvoeding en intellectuele ontwikkeling van de gemeenschap. === Economische diversiteit === West-Indische vrouwen waren niet enkel werkzaam als landbouwers of onderwijzers, maar ook als wasvrouw, koopvrouw, verpleegkundige of draagster. Deze economische veelzijdigheid weerspiegelt hun belangrijke maatschappelijke rol.[1] Ondanks de paternalistische toon biedt het boek een uniek inkijkje in het leven van vrouwen in de koloniën. Hun arbeid en maatschappelijke betrokkenheid verdienen erkenning als fundamenteel onderdeel van de koloniale geschiedenis. == Bronnen == [1] L.C. van Panhuys, De vrouw in Nederlandsch West-Indië (1898). Uitgegeven door de West-Indische Rubriekcommissie van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid. Digitale versie beschikbaar via Delpher.nl. ---------- ==[[Louis Constant van Panhuys]]<ref>https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB19:000903142:mpeg21:a00008|werk=Dagblad van Zuid-Holland en 's Gravenhage|titel=Wetenschap|datum=19 juli 1898</ref>== [[Bestand:De vrouw in Nederlandsch Westindië (1898) (IA BNADIGKOSTBARE179).pdf|thumb|De Vrouw in Nederlandsch Westindië. Uitgegeven vanwege de Westindische Rubriekcommissie van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid. Bijeenverzameld door jhr. L.C. van Panhuijs.]] De vrouw in Nederlandsch West-Indië, uitgegeven van wege de West-Indische Rubriek-commissie van de [[Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid 1898|Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid]], bijeenverzameld door jhr. L. C. vanPanhuys. De West-Indische Rubriekcommissie van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid heeft een boekje uitgegeven, getiteld „De vrouw in Nederlandsch West-Indië”. Dit werkje, dat een heel aardig denkbeeld geeft van het leven en werken der vrouwen in de beide koloniën Suriname en Curapao, bestaat uit verscheidene schetsen, die bijeenverzameld zijn door jhr. L. C. van Panhuys. Het doel der uitgaveis de belangstelling in onze schoone West-Indische koloniën aan te wakkeren en de vrouwen, speciaal die betrekking hebben met West-Indië, op te wekken tot betere kennismaking met alles wat land en volk der koloniën betreft, terwijl het tevens een blijvende herinnering is aan het doel der tentoonstelling. Het eerste hoofdstuk bevat eenige raadgevingen aan Europeesche dames die naar de West vertrekken, terwijl in het tweede en derde hoofdstuk een beschrijving wordt gegeven van land en volk van Suriname en de verschillende eilanden. In het overig gedeelte van het werkje wordt speciaal gehandeld over den aard, de positie en de werkzaamheden der vrouwen. Achtereenvolgens krijgen we een schets van de vrouw uit het volk in Suriname, de boschnegerin en de Indiaansche vrouw. Deze schetsen bevatten bijzonderheden, die stellig weinig of niet bekend zijn. Zoo lezen wij op pag. 32, „de boschnegerin zoogt haar kind altjjd zelf, doch houdt er bovendien nog een eigenaardige voedingsmethode op na, die ook onder de beschaafde negerinnen nog wel in zwang is, hoewel bv. de politie te Paramaribo het tegengaat, het zoogenaamde K e m ti-p i k i e n. Het kind wordt dan namelijk zoo volgegoten met bananenmeelpap (gongote) dat het zich niet meer kan verroeren en het buikje gespannen staat als een trom.” Wat de reden van deze meer dan overdadige spijziging is wordt niet vermeld, we veronderstellen dat het een middel is om de kleinen zoet te houden, zooals in ons vaderland sommige vrouwen uit ’t volk hun zuigelingen wel stil houden met een teugje jenever. De laatste hoofdstukken zijn gewijd aan de werkzaamheden der West-Indische vrouwen. De vrouwen aldaar zijn hoofdzakelijk onderwijzeressen, pleegzusters of landbouwsters. De laatstgenoemden zijn natuurlijk het talrijkst. Deze landbouwsters werken op plantages of op hun eigen grondjes en zien niet op tegen het zwaarste werk. Ook aangaande het onderwijs in de WestIndische koloniën bevat het boekje interessante mededeelingen. Reeds in het jaar 1877 is de leerplicht in Suriname ingevoerd. Deze kolonie bezat in December 1896 54 scholen met 7139 leerlingen, waarvan 3453 meisjes. In 1882 heeft men in Suriname een schoolspaarbank ingevoerd, waarvan een druk gebruik wordt gemaakt. Behalve door de reeds genoemde beroepen voorzien de vrouwen in haar onderhoud als waschvrouw, koopvrouw, lastdraagster enz. Wij hopen, dat het boekje in veler handen moge komen en dat het moge bijdragen om de kennis te vermeerderen van onze, bij het publiek nog zoo weinig bekende West-Indische koloniën en vooral dat de vrouwen ook hier haar zegenrijken invloed zullen doen gelden en meewerken tot den bloei van deze schoone gewesten. {{Appendix}} [[:Kategoria:Karibe Hulandes]] ------------ {{Variante|c}} {{Databox}} '''Ocho dia''' ta un antiguo rito di luto na Aruba, Kòrsou i Boneiru, ku ta sostene famia i amigunan di defuntu den nan proseso di luto. Tabatin un tempu na Kòrsou i Boneiru ku e defuntunan tabata wòrdu rekordá no solamente ku un Misa, pero ku ocho dia di orashon, kanto, kuenta, i komunion. Pa ocho dia, e komunidat a reuní — no solamente pa yora, pero pa ofresé sosten. Famia i amigunan a wòrdu sostené den nan proseso di luto: ku orashon, kantika, rekuerdo i brasa, e alma di e defuntu tambe a wòrdu eskoltá pa e bida despues di morto. E ritual aki tabata wòrdu yamá Ocho Día. Despues cu dera e defunto ta cuminsa cu e “ocho dia”. Esaki ta un periodo di luto di ocho dia, durante cua esnan cu a keda den luto ta reuni diariamente. Bou di guia di un intersesor, ta hasi orashon pa e defuntu i su sernan kerí. Un sirbishi di konmemorashon ta wòrdu tené 40 dia despues di e morto, i tambe anualmente riba e aniversario di e morto. Den Iglesia Catolico Romano, ademas di e dia di recuerdo anual aki, e famia por pidi un misa mensual pa e defunto.<ref>[https://www.rememberme.nl/inspiratie/blogs-van-judith-sandriman/rituelen-bij-een-begrafenis-op-curacao Rituelen bij een begrafenis op Curaçao]</ref> De negendenacht (novena= Ninth Night) ceremonie op Jamaica toont overigens inderdaad overeenkomst met de curacaose "ocho dia".<ref><ref></ref>VOLKSKUNDE. "Amigoe". Curaçao, 05-09-1980, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 19-12-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010640155:mpeg21:p017</ref> --- Er was een tijd op Curaçao en Bonaire waarin de overledene niet alleen werd herdacht met een mis, maar met acht dagen van gebed, zang, verhalen en verbondenheid. Acht dagen lang kwam de gemeenschap bijeen—niet alleen om te rouwen, maar om te begeleiden. De familie en vrienden werden ondersteund in hun rouwproces: met gebed, zang, herinnering, en omarming werd ook de ziel van de overledene begeleid naar het hiernamaals. Dat ritueel heette Ocho Día. Dit ritueel, ontstaan uit de ontmoeting tussen Afrikaanse spirituele tradities en het katholieke geloof, was veel meer dan folklore. Het was een daad van geestelijke zeggenschap. Wat de kerk niet kon bieden, gaf de gemeenschap zichzelf: troost, structuur, en een plek voor de ziel om haar weg te vinden. De Ocho Día, met haar gezangen in een vermenging van Papiaments en Latijn, de overdracht van culturele identiteit via verhalen over West-Afrikaanse mythische figuren zoals de spin Nanzi, gezongen litanieën, een eigen vormgegeven liturgie van gebeden, en het kantelen van het altaar op de achtste dag (Ocho di Yukán)—dat was hun manier om trouw te blijven aan hun wortels én aan hun geloof. Vandaag de dag is dit ritueel vrijwel verdwenen. Al twintig jaar is er geen gedocumenteerde viering meer. Uitvaarten worden nu tot in de puntjes geregisseerd door begrafenisondernemers, naar Europees model. In tegenstelling tot vroeger, waar een uitvaart veel meer was dan een kort moment van condoleren of een drive-thru, of het volgen van de dienst via een YouTube-link, is afscheid nemen verarmd tot een haastig en afstandelijk ritueel. De zinsnede “geen rouwbeklag aan huis” klinkt inmiddels als een mantra in overlijdensberichten. ------- Bob Harms: De ocho dia, een rouwritueel van acht dagen op Aruba, Bonaire en Curaçao, was veel meer dan alleen een religieuze bijeenkomst. Het was een levendig sociaal evenement, doordrenkt van culturele tradities die hun oorsprong vinden in West-Afrika en de diaspora. Ondanks pogingen van de Rooms-Katholieke Kerk om deze ‘afwijkende’ gebruiken te onderdrukken, hield de gemeenschap stand en gaf het rouwproces zo een unieke, eigen invulling. Tijdens dit achtdaagse ritueel nam een voorzanger, de resadó, de leiding. Hij zong litanieën, een mix van Papiaments en Latijn. De aanwezigen zongen mee met de kantikanan di Ocho Dia, liederen speciaal voor dit ritueel, en de kantikanan di Dum Ve, verbasterde Gregoriaanse gebedsliederen. Ook op de laatste ochtend, wanneer het altaar werd afgebroken, werden er speciale liederen gezongen, de kantikanan di Jukán. ---- Na de uitvaart is er een rouwperiode die acht dagen duurt. In deze dagen worden er litanieën (gebeden) voorgelezen door een vrouw die ouder is dan 50. Ze vraagt God om de overledene onder zijn hoede te nemen en de nabestaanden te troosten. Tijdens deze ‘ocho dia’ geven naasten en familie alle ruimte aan hun emoties. Vooral op de achtste dag nemen ze de tijd om na te praten over de dingen die de overledene heeft gezegd en hoe hij of zij zich heeft voorbereid op de dood. De ramen worden opengezet zodat de geest kan vertrekken. ---- Het is een perfect voorbeeld van ''syncretisme'': het samenvoegen van verschillende culturele en religieuze elementen. Hoewel de periode van acht dagen ook in het christendom voorkomt (denk aan de besnijdenis van Jezus na 8 dagen), is de uitwerking (de ceremonies, muziek, dans) sterk beïnvloed door de Afrikaanse wortels en de 'survival' van voorouderlijke tradities na de slavernij, steltDBNL - Digitale Bibliotheek voor de Nederlandse Letteren. {{Appendix}} --------------- {{Databox}} [[File:General Official Minimum Wage by Territory as of February 2023 in US Dollars (2).png|thumb|300px|Mapa di salario minimo segun teritorio na februari 2023 den USD]] E '''salario mínimo''' ta e montante mas abou ku un dunadó di trabou ta legalmente obligá di paga un empleado. Un salario mínimo por wòrdu ekspresá komo un salario pa ora, pa luna òf pa siman. Semper e ta wòrdu ekspresá komo un salario brutu, ekskluyendo belasting i kontribushonnan di seguro sosial. Dentro di Union Europeo, 22 di e 27 estadonan miembro tin un salario minimo. E sinku paisnan di UE ku no tin un salario mínimo ta Austria, Dinamarka, Finlandia, Suesia i Italia. E paisnan aki, inkluyendo Noruega i Suisa, ta laga e fiho di salario mínimo na organisashonnan di dunadó di trabou i empleado. es.wiki: Salario mínimo, salario mínimo, òf salario mínimo ta e montante mínimo di remunerashon ku un dunadó di trabou ta obligá pa lei pa paga su empleadonan pa e trabou ku nan a hasi durante un periodo determiná. E suma aki no por wordo baha ni pa acuerdo colectivo ni individual. Un salario mínimo ta eksistí den mas ku 90% di e estadonan miembro di e Organisashon Internashonal di Trabou (ILO).[1] E regulashon aki a wòrdu establesé pa promé biaha na Australia i New Zealand den siglo 19.[2] Kada pais tipikamente ta establesé e normanan legal ku ta regulá e salario mínimo i e mekanismonan pa determiná su montante periodikamente, normalmente anualmente. Regulashonnan di salario mínimo, ku nan diferensianan, ta presente den kasi tur pais rònt mundu, i nan ophetivo, eksplísito òf nò, ta pa redusí desigualdat di salario. Den añanan resien, vários pais a reformá nan polítika di salario mínimo komo kontesta na e oumento di kosto di bida i preshon sosial pa garantisá un entrada desente. Algun gobièrnu a opta pa konektá e salario mínimo na e konsepto di un “salario di bida,” komprondé komo un salario ku ta kubri e nesesidatnan básiko di un individuo òf famia, inkluyendo kuminda, bibienda, edukashon i kuido di salú. Paisnan manera Alemania,[3] Sur Korea, Chile,[4] i New Zealand a implementá oumentonan signifikante, miéntras ku na Merka tabatin un tendensia pa oumentá e salario mínimo na nivel estatal i munisipal den ousensia di konsenso federal. Ademas, organisashonnan manera Organisashon Internashonal di Trabou (ILO) i Programa di Desaroyo di Nashonnan Uni (UNDP) a promové kuadro pa evaluá e impakto di e salario mínimo riba redukshon di pobresa i desigualdat, resaltando e importansia di ahusta e montantenan aki periodikamente i segun kriterionan ekonómiko i sosial. Salario mínimo, salario mínimo, òf salario mínimo ta e montante mínimo di remunerashon ku un dunadó di trabou ta obligá pa lei pa paga su empleadonan pa e trabou ku nan a hasi durante un periodo determiná. E suma aki no por wordo baha ni pa acuerdo colectivo ni individual. Un salario mínimo ta eksistí den mas ku 90% di e estadonan miembro di e Organisashon Internashonal di Trabou (ILO).[1] == Caribe Hulandes == * 1947 - invoering Loonregeling 1946 (P.B. 1947, no. 2), * 1972 - Landsverordening minimumlonen (P.B. 1972, no. 110) 1 oktober 1972 e Ordenansa Salario Minimo a drenta na vigor na Antias Hulandes.<ref>Advertentie. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 30-09-1972, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 03-09-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010461412:mpeg21:p006</ref> {{Appendix}} LANDSVERORDENING van 31 mei 1972 houdende nieuwe regelen inzake minimumlonen Citeertitel Landsverordening minimumlonen Vastgesteld door Gouverneur van de Nederlandse Antillen Onderwerp maatschappelijke zorg en welzijn Eigen onderwerp arbeidsregelgeving Opmerkingen met betrekking tot de regeling Deze verordening vervangt de Loonregeling 1946 (P.B. 1947, no. 2), -------- The minimum wage history in the Dutch Caribbean is tied to the islands' individual statuses, with a significant shift in the Caribbean Netherlands (Bonaire, Sint Eustatius, Saba) towards higher, federally regulated minimum wages starting in the 2010s, aiming for a dignified existence. Other islands, like Aruba, also adjusted their minimum wages in recent years, while the overall trend shows efforts to raise wages to improve socio-economic conditions, though this can create competitive pressure compared to other Caribbean nations. The minimum wage in the Dutch Caribbean is set separately for each island, with the highest recent rates being $1,750 per month in the Caribbean Netherlands (Bonaire, St. Eustatius, and Saba) as of July 1, 2024, and AWG 2,007.05 per month in Aruba as of January 1, 2025. The Caribbean Netherlands' minimum wage is adjusted annually based on the consumer price index. -------------- {{Variante|c}} {{infobox persona| variante =c | nomber = Mary Gertrude Johnson | ofishi = | tata = Peter Hassell | mama = Esther Lovell Johnson }} '''Mary Gertrude Johnson''' (☆ [[1854]] na Zions Hill – † [[1939]] na [[Saba]]), tambe konosí komo ''Mary Gertrude Hassell'', tabata un edukadó prominente i un pionero den promoshon di e arte tradishonal di [[kanchi sabano]] riba e isla di [[Saba]]. El a duna les i popularisá e téknika di obra ku hilo habri, ku despues a bira un di e produkto artístiko i ekonómiko mas importante di e isla. Segun folklorista Eric Eliason, “kisas e ta e persona mas honrá den historia di e isla.”<ref>Eliason, Eric A. (2024). "[https://www.google.nl/books/edition/Handbook_of_Gender_Studies_in_the_Dutch/aBcEEQAAQBAJ?hl=nl&gbpv=1&dq=Mary+Gertrude+Hassell+Johnson&pg=PA524&printsec=frontcover Saba Lace: History, Culture and Art]", in: ''Handbook of Gender Studies in the Dutch Caribbean'', p. 522-534, citaat op p. 524.</ref> == Biografia == Mary Gertrude Johnson a nase na Zions Hill (den e tempu ei konosí komo Hell’s Gate) komo yu muhé di Esther Lovell Johnson i Peter Hassell. Su famia tabatin un posishon respetá den komunidat i su mayornan tabatin medio finansiero sufisiente pa mand’é pa estudio na [[Caracas]], [[Venezuela]] na komienso di añanan 1870. Pa un periodo Johnson a biba den un internado katóliko, kaminda soeurnan di e konvento tabata duna enseñansa, inkluso na manera tradishonal.<ref>A unique form of needlework: “Saba Lace”— A time honored craft by Will Johnson. "Amigoe". Curaçao, 20-12-1985, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 31-07-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643321:mpeg21:p068</ref> Durante su estadia na Venezuela, el a siña for di e yu muhénan di e elite venezolano kon pa traha obra ku hilo habri den estilo ajour, ku despues a bira konosí na Saba komo kanchi spaño.<ref>https://thesabaislander.com/2021/02/06/the-chronological-history-of-saba/ The Chronological History of Saba], Saba Islander (2 di yuni 2021)</ref> <ref name=":0">Eliason, Eric A. (2024). "[https://www.google.nl/books/edition/Handbook_of_Gender_Studies_in_the_Dutch/aBcEEQAAQBAJ?hl=nl&gbpv=1&dq=Mary+Gertrude+Hassell+Johnson&pg=PA524&printsec=frontcover Saba Lace: History, Culture and Art]", in: Handbook of Gender Studies in the Dutch Caribbean, p. 522-534</ref> E téknika aki lo bira e base pa e desaroyo di e arte di kanchi sabano, un forma di arte tekstil úniko pa Saba.<ref name=":1">{{Citeer boek |titel=Caribbean Women and Their Art: An Encyclopedia |achternaam=Snodgrass |voornaam=Mary Ellen |url=https://www.google.nl/books/edition/Caribbean_Women_and_Their_Art/4tCwDwAAQBAJ?hl=nl&gbpv=1&dq=Mary+Gertrude+Hassell+Johnson&pg=PA89&printsec=frontcover |datum=2019 |pagina=89-90}}</ref><ref>{{Citeer web |url=https://caribvibetv.com/learning-about-saba-lace-spiced-rum/ |titel=The Art of Saba Lace & Flavor of Spiced Rum: Saba’s Heritage |bezochtdatum=2025-07-20 |werk=Caribbean Vibrations}}</ref> Despues di a kompletá su estudio, Johnson a regresá Saba. Einan el a kasa ku James Benjamin Johnson i a kuminsá duna les na e skol katóliko lokal. E pareha a establesé nan mes na Windwardside. Inisialmente, el a sigui ku trahamentu di kanchi komo un hòbi, dunando les na algun amigu i miembro di famia, pero pronto el a kuminsá plama riba henter e isla. Gradualmente ela kuminsá duna lès, i patronchinan spesífiko pa e isla a wòrdu kreá, yamá na nòmber di nan kreadornan, manera Imelda, Sylvia i Laurentina.<ref name=":0" /><ref name=":1" /> Ku e establesementu di un servisio postal konfiabel entre Saba i mundo eksterno na 1884, e posibilidat pa bende kanchi via pòst a habri un fuente nobo di ingreso pa hopi famianan. Pa tempu di Prome Guera Mundial, un di kada dies habitante tabata inbolbí den produkshon òf benta di kanchi sabano. Den e añanan 1920, ta kalkulá ku entre 30% i 40% di PIB di Saba tabata generá for di kanchi, un kontribushon sin igual pa un isla chikí.<ref name=":0" /><ref name=":1" /> Mary Gertrude Johnson a fayesé na 1939 na edat di 85 aña. Su legado sigui biba den arte, ekonomía i identidat kultural di Saba. == Homenahe == Na 1996, su aporte a wòrdu rekonosé ku un stampia postal di Antias Hulandes, ku ta mustra un imagen di dje ku un obra di kanchi na banda robes. E stampia tabata parti di un seri dediká na figuranan antiano prominente.<ref>{{Citeer web |url=https://touchstamps.com/Stamp/Details/160215/mary-gertrude-johnson-hassel-1853-1939 |titel=Stamp: Mary Gertrude Johnson Hassel (1853-1939) (Netherlands Antilles 1996) |bezochtdatum=2025-07-20 |werk=Touch Stamps}}</ref> == Mira tambe == * [[Kanchi sabano]] {{Appendix}} {{Defaultsort:Johnson, Mary Gertrude}} [[:Kategoria:Saba]] ------------ * na un Skol di Konbento. Einan ela siña kon pa traha e hilo dibuhá for di e yu muhénan di Venezolanonan elite, i a introdusí e arte na Saba kaminda e ta konosí generalmente komo obra spañó.<ref>https://thesabaislander.com/2021/02/06/the-chronological-history-of-saba/ The Chronological History of Saba], Saba Islander (2 di yuni 2021)</ref> * the past, drawn lace embroidery often produced larger pieces in the form of tablecloths, curtains, drapes, etc. Today, these larger ana more expensive items are no longer in demand and the intricate patterns of drawn lace are being used in a more decorative manner on various items of women’s and household ware such as shawls, skirts, blouses, handbags, hand¬ kerchiefs, napkins and other cloths. <ref>[https://archive.org/details/BNA-DIG-ANTILLENREVIEW-1981-08/page/n33/mode/1up?q=saban+lace&view=theater Handcraft: an industry of growing importance]Antillean Review, vol. 1 nr. 5, augustus/september 1981</ref> * Perhaps this is the reason the craft is popularly known as "Spanish work" on Saba. In 1884, the wives and daughters of Saba's seafaring men began working in earnest. In that year regular mail service connected the five-squaremile island to the outside world for the first time, thereby establising the possibility of a mailorder cottage industry. By 1898, Saba's lacemakers had become so adept that a Miss Florence Every entered an exhibition of women's handicrafts in The Hague, The Netherlands, where she received an honorable mention. Six years later, a Saban was awarded first prize in a competition in Copenhagen, Denmark, and was invited by the Danish government to spend four months in the Scandinavian country. Little by little, the industrious Saban women began exporting their delicate work, primarly to customers in the United States. The method by which they obtained the names of potential clients illustrates typical Saban ingenuity. Lacemakers would copy the addresses of American companies from the boxes of merchandise that were sent to the island. They would then dispatch a letter explaining their craft and their prices to the firm, hoping to have some sympathetic manager post the missive on the company bulletin board or mention it in the company newsletter. Their efforts were surprisingly successful. By 1928, nearly 25,000 guilders worth of needlework was being exported.<ref>A unique form of needlework: “Saba Lace”— A time honored craft by Will Johnson. "Amigoe". Curaçao, 20-12-1985, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 31-07-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643321:mpeg21:p068</ref> Naturally, clients' addresses were closely-guarded secrets. Who betide anyone who "stole" an address or who wrote "bad things" about a competing lacemaker. Many families were not on speaking terms for years, owing to some real or imagined breaking of this unwritten law. In turn, many company officials wrote to Saba's Vice-Lieutenant Governor inquiring into the financial status of the women soliciting business from the companies' employees. As tactfully as possible, the administrator would reply that the ladies could stand "some help", even though some of the lacemakers were among the most affluent residents of the tiny island. When the Great Depression spread economic havoc throughout the United States in the early 19305, demand for "Saba Lace" plunged alarmingly. Committees were formed on the island to promote the "industry". Unfortunately, nothing seemed to help. It was only with the increase of tourism to the island that "Saba Lace" flourished once again. An airfield was finally constructed on the mountainous terrain in 1963 and the island became a favorite with travelers searching for an unusual daytrip from nearby St. Maarten of for longer stays in a serence and unspoiled Caribbean atmosphere. In 1984, 15,000 tourists visited, departing with approximately $100,000 worth of delicate, handmade lacework. Thus, after more than a century, a handcraft learned by a young Saban girl in the quiet cloisters of a Caracas convent still provides a means of survival for many families on the tiny island of Saba. ------------- {{Infobox artista|variante|c | nomber = Sheila Payne }} '''Sheila Payne''' (☆ 1961 na [[Kòrsou]]) ta un aktris i kontadó di kuento di [[Kòrsou]] i un defensor di preservashon di Papiamentu.[1] Sheila Payne a nase i lanta na Kòrsou, den un famia originalmente di [[Sint Kitts (isla)|Saint Kitts]]. Su interes i amor pa kontamentu di kuenta a bini di su tata. Komo un studiante di skol básiko, el a hasi un impreshon sumamente eksitoso di e empresario di músika [[Ángel Job]] (ku e apodo El Gordito de Oro).[2] For di 1980 pa 2000, Payne a biba na [[Hulanda]]. El’a studia matemátika i ekonomia i a tuma un kurso posgrado den desaroyo di karera. Despues di a traha den e ramo ei pa algun tempu, el a bira un aktris ku Jeugdtheater Citadel Groningen. Na Kòrsou, el a traha komo aktris pa teater hubenil i despues a regresá na kontamentu di kuenta.[2] Na 2011, Payne a risibí un nominashon di UNESCO pa su esfuersonan den preservashon di Papiamentu.[2] -------------- {{Variante|c}} {{Databox}} Un '''tragalus''' ([[hulandes]]: ''dakvenster'') ta referi na un bentana chikí ku generalmente ta instalá riba un muraya haltu, tei, òf den un dak di kas. Literalmente, e palabra cu e ta e luga pa laga lus drenta. "tragaluz" via Spaño (traga = bebe, luz = lus) — literalmente, un lugá pa laga lus drenta. un ekstenshon di e superfisie di dak ku ta inkliná, hopi bia ta konsistí di un kuadro di bentana vertikal ku òf sin partinan movibel, dos muraya banda triangular i un tapa, trahá komo un dak plat, siya ?, heup òf pent. Un tragalus por wòrdu instalá mesora durante konstrukshon nobo, pero hopi bia ta wòrdu trahá despues pa haña espasio èkstra, tin bia na e lugá kaminda un skylight ta presente kaba. E kuadro di bentana ta sirbi pa permití lus i airu drenta den e zolder òf kamber di zolder. Un bentana di dormitorio hopi bia ta proveé ​​e espasio èkstra ku espasio pa kabes (espasio pa kabes), ku ta nesesario pa krea un kamber den zolder. Bentana di dormer por wòrdu montá na diferente manera. Tradishonalmente riba e lugá, kaminda e bentana di e dormer ta wòrdu bati riba e dak riba e sitio, loke ta tuma un promedio di 3 pa 4 dia. Tin tambe bentananan prefab. E bentananan prefabriká aki ta wòrdu pre-produsí den un fábrika òf tayer di karpinteria i ta wòrdu montá riba e dak denter di un dia. Bentana di dormer ta traha di vários material. Esaki ta dependé di e estilo arkitektóniko di e kas i e deseonan di e kliente. Bentana prefabriká por lo general ta trahá di palu òf plèstik. Un ekstenshon riba e dak tambe ta wòrdu yamá kuko òf akkenailtje (prinsipalmente na Groningen). {{Appendix}} chatgpt:Den papiamentu, tragalus ta un palabra ku referi na un ventanita chikí ku generalmente ta instalá riba un muraya haltu, tei, òf den un kas di dak. E palabra mes ta bin di Hulandés "tragaluz" via Spaño (traga = bebe, luz = lus) — literalmente, un lugá pa laga lus drenta. ✅ Den konteksto di construccion Hulandés (i Karibe Hulandes), un "tragalus" ta un ventanita, pero den hulandés moderno e palabra ku ta mas relashona ta "dakkapel" òf "dakvenster", ku ta referí mas espesífikamente na un ventan chi subi for di dak, ku ta kreá espasio i lus den un piso haltu. Diferensha: Tragalus = ventanita (simpel, generalmente no sobresalí for di tei). Dakkapel = estruktura di bentana ku sobresalí for di tei pa kreá mas espasio i lus. 🏚️ Tragalus den Karibe Hulandes Sí, tragalus (of ventanitanan den dak) tabata uza den arquitectura tradicional Karibe Hulandes, inklusí: Kas di plantashon (Boneiru, Kòrsou, Aruba) Kas di pueblo (kas di torto, kas di piedra) Fortifikashon (forte) E motibu principal pa usa un tragalus tabata: Laga lus natural drenta (den tempo ku no tabatin mucha bentanan grandi) Mehorá ventilashon (pa saka kalor fo'i kas) Duna un poko di brisa sin perde protekshon kontra tormenta. Ejemplo: Riba kas di plantashon na Kòrsou manera Landhuis Brievengat òf Landhuis Chobolobo, bo por topa ventanitanan haltu riba e dak ku ta sirbi komo tragalus. Na Aruba, na kas antique den Noord i Santa Cruz, bo por wak esemey. 📜 Origen historiko E uso di ventanitanan haltu (tragalus) a bini ku: Influensia di arquitectura kolonyal Hulandés (especialmente siglo 17-18). Adaptashon lokal pa klima tropikal — ventilashon tabata esencial. Manká di material di konstrukshon — un bentana chikí tabata mas fasil pa instala den muraya di torto òf piedra. ✏️ En Resúmen Aspekto Tragalus Dakkapel Definishon Ventanita haltu Bentana sobresaliente for di tei Funshon Lus i ventilashon Lus, ventilashon, espasio Material Hout, piedra, torto Hout, tei, glas Uzo den Karibe Sí, den kas antique Raro, mas den Hulanda [[:Kategoria:Konstrukshon]] -------------- {{Multiple image | total_width = 650 | align = center | caption_align = center | border = | image1 = Government building in Camacuri (Aruba) 17 33 16 604000.jpeg | caption1 = Edificio di Impuesto di [[Aruba]] | image2 = DRCUR-EXT-Resort-4110-TM.jpg | caption2 = Dream Curaçao Resort na [[Willemstad]] | image4 = Emmanuel Catholic Chapel.jpg | caption4 = Kapel Emanuel na [[San Nicolas]] | image3 = Maduro & Curiel's Bank, Willemstad, Curaçao.jpg | caption3 = Edificio di [[Maduro & Curiel's Bank N.V.|MCB]] na Willemstad }} --------------- * [[Florin karibense]] (aanvullen) Siman pasá a tuma lugá e desvelo ofisial di e diseño di e Guilder Karibense, e moneda nobo ku lo ta den sirkulashon na Kòrsou i Sint Maarten entrante 31 di mart 2025. Banko Sentral di Kòrsou i Sint Maarten (CBCS) a presentá e biyetenan i monedanan simultáneamente na ámbos pais.<ref name="deel 1">[https://curacao.nu/de-caribische-gulden-een-stap-richting-economische-stabiliteit-in-2025/ De Caribische Gulden: Een stap richting economische stabiliteit in 2025], curacao.nu (26 di desember 2024)</ref> -- 2025 lo ta e aña di plaka nobo ku introdukshon di e Golder Karibense. E seri nobo di biyete ta inspirá pa e ‘Mundu Bou di Laman’. E parti dilanti di e biyetenan ta mustra e fauna bou di awa colorido di Curaçao y Sint Maarten, como simbolo di e laso entre ambos pais. E diversidat úniko di animalnan marino, segun Banko Sentral, ta un rekordatorio di e poder di koperashon i metanan kompartí, apesar di kada pais su propio identidat. E parti patras di e biyetenan ta deskribí bista históriko i kultural importante di Kòrsou i Sint Maarten. Loke ta spesial di e seri nobo aki ta su diseño: e parti dilanti tin un diseño horizontal tradishonal, miéntras ku e parti patras ta orientá vertikalmente. Ta prome biaha cu biyetenan cu patras vertical ta wordo emiti na Curaçao y Sint Maarten. E seri di florin Karibense ta inkluí sinku biyete di bankero ku e siguiente denominashonnan: 10 Cg, 20 Cg, 50 Cg, 100 Cg i 200 Cg. Cada biyete tin su propio color. 2025 lo ta e aña di plaka nobo ku introdukshon di e Golder Karibense. E seri nobo di biyete ta inspirá pa e ‘Mundu Bou di Laman’. E parti dilanti di e biyetenan ta mustra e fauna bou di awa colorido di Curaçao y Sint Maarten, como simbolo di e laso entre ambos pais. E diversidat úniko di animalnan marino, segun Banko Sentral, ta un rekordatorio di e poder di koperashon i metanan kompartí, apesar di kada pais su propio identidat.<ref name="deel 3">[https://curacao.nu/nieuwe-caribische-gulden-een-ode-aan-de-onderwaterwereld-20g/ Nieuwe Caribische Gulden: een ode aan de onderwaterwereld (20g)], curacao.nu (27 di desember 2024)</ref> E parti patras di e biyetenan ta deskribí bista históriko i kultural importante di Kòrsou i Sint Maarten. Loke ta spesial di e seri nobo aki ta su diseño: e parti dilanti tin un diseño horizontal tradishonal, miéntras ku e parti patras ta orientá vertikalmente. Ta prome biaha cu biyetenan cu patras vertical ta wordo emiti na Curaçao y Sint Maarten. E seri di florin Karibense ta inkluí sinku biyete di bankero ku e siguiente denominashonnan: 10 Cg, 20 Cg, 50 Cg, 100 Cg i 200 Cg. Cada biyete tin su propio color. == denominashon di mas chikitu: 10 florin == E biyete di dies florin karibense ta predominantemente hel i tin un imágen di e '''angelfish gris''' na e parti dilanti i e '''faro di Klein Curaçao''' na e parti patras.<ref name="deel 2">[https://curacao.nu/nieuwe-caribischegulden-een-ode-aan-de-onderwaterwereld-10g/ Nieuwe Caribische Gulden: een ode aan de onderwaterwereld (10g)\, curacao.nu (26 di desember 2024)</ref> E angelfish gris por krese te sesenta sentimeter di largura. E espesie aki tin un kurpa den forma di disko ku un kabes relativamente grandi. Angelfish adulto gris ta gris kla ku manchanan pretu tur kaminda, miéntras ku nan kabes ta gris kla ku un boka mas kla ainda. E hóbennan, di otro banda, ta pretu ku sinku strepi hel briante ku ta kore vertikal riba nan kurpa. Hubenilnan ta wòrdu hañá generalmente riba e rif òf den kama di yerba di laman, kaminda nan ta traha na “stashonnan di limpiesa” meskos ku garnachi mas limpi ta hasi, pa deshací di parasito di piská mas grandi. Adultonan por lo general ta habitá rifnan i por wòrdu hañá na profundidatnan te ku trinta meter. E konki reina ta un snèk ku ta biba prinsipalmente den kama di yerba di laman i riba banki di santu i por krese basta grandi. Karakolnan adulto por krese te mas o ménos 35 sentimeter di largura. E karakolnan aki ta herbívoro i ta alimentá nan mes ku material di mata ku ta haña entre e yerba di laman. E conchi reina ta birando mas y mas raro den hopi parti di Caribe pasobra su carni ta wordo considera un delicia y hopi biaha ta wordo haya riba platonan. Ta p’esei tin vários inisiativa pa kria nan den koutiverio pa produkshon di kuminda òf laga nan bai bèk den naturalesa. Kasi no tin ehemplar adulto real ku a sobra den e awanan interior di Kòrsou. Patras == Di dos denominashon: binti florin Cg 20 == E biyete di binti florin Karibense ta predominantemente blou i tin e rayo di águila mancha dilanti i Simpson Bay patras. Cu un envergadura di casi tres meter, e Spotted Eagle Ray ta un di e especienan di rayo mas grandi den nos awanan. E ta wòrdu rekonosé fásilmente pa su fondo skur ku numeroso mancha blanku i un barika kompletamente blanku. E rayonan aki tin un rabo largu i punta ku vários spina venenoso. E rayonan aki ta kome bivalvo, entre otro, i ta buska nan riba fondo di santu. Nan ta koba den santu i tin bia ta zwaai esaki ku nan “alanan”. Tambe nan ta come cangreu, cangreu ermitaño y caracol manera e queen clam. Rayonan di águila mancha ta hopi sosial i hopi bia ta landa den grupo chikí.<ref name="deel 3"/> Yellow Cowries ta '''karakol di laman''' ku ta wòrdu hañá den mayoria di laman tropikal. Den pasado, diferente tipo di cowries tabata hunga un ròl importante den komersio i kultura. Kaska di cowrie tabata wòrdu usá histórikamente komo moneda, partikularmente na China, Afrika, New Guinea i Indonesia. E barkunan di e Kompania di India Oriental Hulandes (VOC) tabata komersia ku kaska di kowrie, spesialmente e “kaska di kaska di plaka” ku tabata representá un balor monetario, i tabata usa nan komo un medio di pago, inkluso pa kumpra hende sklabisá. Awendia nan ta wòrdu apresiá prinsipalmente komo kosnan di kolekshon i ta wòrdu usá den joyas. Karakol tin un dieta hopi spesífiko ku ta varia pa kada espesie. Algun ta karnivoro, algun herbívoro i algun omnívoro. Nan tin un struktura di alimentashon úniko yamá un “radula” den nan boka, ku ta funshoná komo djente, superfisie di yerba i kòrta kuminda.<ref name="deel 3"/> Patras == Di tres denominashon: biyete di 50 Cg == E biyete ta predominantemente bèrdè i tin e '''turtuga di laman bèrdè''' na e parti dilanti i e playa di '''Grote Knip''' na e parti patras.<ref>[https://curacao.nu/nieuwe-caribische-gulden-een-ode-aan-de-onderwaterwereld-50g/ Nieuwe Caribische Gulden: een ode aan de onderwaterwereld (50g)], curacao.nu (28 di desember 2024)</ref> E turtuga bèrdè di laman ta wòrdu hañá den tur laman tropikal i subtropikal na mundu, inkluyendo den Karibe. E turtuga bèrdè di laman ta un herbívoro i ta kome prinsipalmente yerba di laman. E turtuganan ta sòru pa e yerba di laman no krese muchu largu i sofoká su mes. Esaki ta permití e ekosistema di yerba di laman pa mantené su funshonnan mas importante, esta komo un krèsh pa hopi bestia marino. E turtuga di laman bèrdè ta pues un espesie klave ku ta hunga un ròl esensial den tene nos oséanonan saludabel. Turtuga machu nunka no ta regresá tera. E hembranan ta bin tera solamente pa pone webu. Turtuga muhé ta traha vários nèshi pa aña. Turtuga ta protehá i den peliger di ekstinshon rònt mundu. E '''tellin''' faborito. E espesie di karakol bivalvo aki ta wòrdu hañá den henter Karibe, prinsipalmente na profundidatnan di te ku trinta meter. E kaska, ku ta wòrdu trahá dor di e karakolnan mes, por ta basta grandi, algun ta alkansá un diameter di mas o ménos ocho centimeter. E kaska ta di koló krema pa blanku ku randnan un poko haltu i hopi espasiá. E parti paden di e kaska ta hel. E dos mitarnan di e kaska por lo general ta pas bon huntu i hopi bia ta kubri ku alga i otro organismonan, proveyendo un kamuflahe ekselente riba e ref. E espesie aki ta filtrá kuminda for di awa di laman dor di chupa awa aden, filtr’é i despues “spuit afó” awa limpi. Patras Grote Knip Beach. Curaçao ta konosí pa su playanan relativamente chikí skondí den bahianan kómodo. Asta Grote Knip Beach ta situá den un bahia asina. E santu riba e playanan ta konsistí di entre otro e fekalnan di piská ku ta kome alga i otro organismonan marino. Segun ku e piskánan aki ta raspa alga for di piedra di koral i piedra di kalki, nan ta kita pida pida kalki tambe. E material aki despues ta wòrdu ekskretá komo granula chikitu di kalki, ku eventualmente ta akumulá riba playa komo santu blanku debí na akshon di ola. Piská papagai ta entre e espesienan responsabel pa e proseso aki. ------------------- '''Petróleos de Venezuela, SA''' ('''PDVSA''') ta e kompania estatal di [[Venezuela]] riba tereno di petroleo i gas natural. E kompania tin aktividatnan den eksplorashon, produkshon, refinamentu, merkadeo, transporte i eksportashon di petroli, i tambe eksplorashon i produkshon di gas natural. El a kuminsá su operashon na 1976 despues di e nashonalisashon di e industria petrolero di e pais pa dekreto di gobièrnu riba 30 di ougùstùs 1975. Tur akshon di e kompania ta ainda propiedad di gobièrnu di Venezuela, kual pais ta e di sinku eksportadó mas grandi di petroli na mundu. == Reserva i produkshon == Venezuela tin e reservanan di petroleo mas grandi na mundu. Na fin di aña 2020, nan tabata balorá na 304 bion bari, òf 17.5% di e total mundial.<ref name=BPWES21>{{en}} [https://www.bp.com/en/global/corporate/energy-economics/statistical-review-of-world-energy.html BP Statistical Review of World Energy 2021], geraadpleegd op 24 juli 2021</ref> [[Arabia Saudita]] ta na di dos lugá ku un porshon di 17.2%. Un gran parti di e reservanan ta konsistí di zeta viskoso, ku ta wòrdu hañá prinsipalmente kantu di [[Riu Orinoco]]. E zeta aki ta ménos fásil pa saka ku zeta konvenshonal. Ku e reservanan di zeta konosí, e pais por mantené e nivelnan di produkshon aktual pa mas ku 500 aña.<ref name=BPWES21/> Na 2005, produkshon di zeta tabata 3.3 mion bari pa dia (bpd), pero pa 2015 esaki a baha te na 2.6 mion bpd.[2] Debí na mal maneho ekonómiko, no tin sufisiente sèn disponibel pa invertí, loke ta kousa ku produkshon ta baha. E bahada aki a sigui despues di 2015 i na 2020 e produkshon tabata 540.000 bpd.<ref name=BPWES21/> Un tendensia similar ta visibel pa refinamentu. Na 2010, kasi 1 mion bpd tabata wòrdu prosesá diariamente ainda, pero na 2019 esaki a baha te na 123.000 bpd.<ref name=BPWES21/> Reservanan di gas ta muchu mas chikitu na 3% di e total mundial, pero tòg signifikante.<ref name=BPWES21/> Produkshon di gas a keda basta stabil entre 2005 i 2017 i a fluktuá alrededor di 30-40 bion m³ pa aña. Tabatin un bahada fuerte na 2018, ku a sigui na 2019 i 2020. Na 2020, mas o ménos 19 bion m³ a wòrdu produsí.<ref name=BPWES21/> == Historia == E kompania a wòrdu fundá dia 1 di yanüari 1976 despues di e nashonalisashon di e industria petrolero di Venezuela. Na sèptèmber 1986, e kompania merikano Southland a bende mitar di e akshonnan di CITGO na Petróleos de Venezuela. Na 1990, PVDSA a kumpra e sobra akshonnan, birando e úniko doño. Ku e transakshon aki, CITGO a wòrdu sigurá di e suministro di krudo i Venezuela a haña un kanal di benta nobo na [[Estadonan Uni di Amérika|Merka]]. Parsialmente debí na e kaida fuerte den prijs di petroleo desde 2015, PVDSA a topa cu problemanan finansiero. E kompania a risibí un fiansa grandi di Rosneft di [[Rusia]] i a kambio a primintí 49.9% di e akshonnan den CITGO komo fiansa.<ref name=CNNROS>CNN [http://money.cnn.com/2017/04/10/news/economy/russia-us-oil-company-citgo/index.html Russia could soon control a U.S. oil company], 10 di aprel 2017, konsultá 4 di ougùstus 2024</ref> Varios polítiko merikano ta preferá di no mira akshonista ruso den refinerianan merikano.<ref name=CNNROS/> Na 1985, gobièrnu di [[Teritorio insular (Antias Hulandes)|teritorio insular di Kòrsou]], ku a tuma over e [[refineria Isla]] na Kòrsou for di [[Koninklijke Shell|Shell]], a transferí e operashonnan di e kompania pa Petróleos de Venezuela a base di un kontrato di hür di largu plaso.<ref name="CvC">Canon van Curacao [https://canoncuracao.cw/33-vertrek-shell-komst-en-vertrek-pdvsa/ Vertrek van Shell, komst en vertrek PdVSA], geraadpleegd op 21 december 2023</ref> Invershonnan den e refineria a keda atras, loke ta nifiká ku produkshon tabata wòrdu hasí prinsipalmente ku instalashonnan bieu. E problemanan ambiental ku esaki a enserá a kondusí na hopi demanda kontra e refineria òf kontra di gobièrnu.<ref name="CvC"/> E kontrato di hür di PDVSA a kaduká dia 31 di desèmber 2019. Despues di e salida di PDVSA, un bataya legal a tuma luga pa añanan largu entre Kòrsou i Venezuela. Nan dos finalmente a yega na un akuerdo na desèmber 2023. Venezuela lo suministrá zeta pa dies aña ku un balor ekivalente total di US$ 450 mion, ku lo wòrdu usá pa paga e debe di PVDSA.<ref>Antilliaans Dagblad [https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/28793-olie-voor-schuld-pdvsa Olie voor schuld PDVSA, 21 december 2023], konsultá 4 di ougùstus 2024</ref> ï Na yanüari 2019, Merka a imponé sanshonnan kontra PDVSA.<ref name=NOSUSS>NOS [https://nos.nl/artikel/2269551-vs-legt-sancties-op-aan-venezolaanse-staatsoliebedrijf.html VS legt sancties op aan Venezolaanse staatsoliebedrijf, 29 januari 2019], konsultá 4 di ougùstus 2024</ref> E kuentanan bankario di e kompania na Merka a wòrdu kongelá i merikanonan no ta permiti di hasi negoshi ku e kompania mas.<ref name=NOSUSS/> E sanshonnan ta un medida punitivo kontra e maneho di [[Nicolás Maduro|presidente Maduro]]. Zeta ta un fuente importante di entrada pa Venezuela i mas ku 40% di tur eksportashon di zeta ta bai pa Merka.<ref name=NOSUSS/> Na 2016, US$19 bion di e benta total di US$42 bion e aña ei a wòrdu generá na Merka. Na òktober 2023, e sanshonnan petrolero riba Venezuela a wòrdu aliviá.<ref name="NOSUSVEN">NOS [https://nos.nl/artikel/2494593-vs-schort-deel-sancties-venezuela-op-na-afspraken-over-vrije-verkiezingen VS schort deel sancties Venezuela op na afspraken over vrije verkiezingen, 19 oktober 2023], geraadpleegd op 21 december 2023</ref> A yega na un akuerdo entre e gobièrnu di Maduro i partidonan di oposishon bou di kua nan a bai di akuerdo pa tene elekshon den e di dos mitar di [[2024]], ku opservadónan internashonal pa garantisá ku nan ta hustu.<ref name="NOSUSVEN"/> E relahamentu ta nifiká ku Venezuela por determiná un biaha mas pa su mes kuantu zeta e ta eksportá i na kua partidonan.<ref name="NOSUSVEN"/> E akuerdo ta en prinsipio bálido pa seis luna. == Laso ku Karibe Hulandes == (es.wiki} === Aruba === Na 1991, PDVSA a atkerí di Chevron e terminalnan di awa hundu den Laman Karibe den serkania di Aruba.<ref name=terminal > {{cite web |url= http://www.petroleumworld.com/es-napa17061901.htm| title= La triste historia de PDVSA, BORCO y San Eustaquio|date=2017-06-13| author=Sergio Sáez | publisher= Petroleumworld.com}}</ref> Na september 2015, Aruba a firma un memorandum di entendimentu cu Citgo pa sondea e re-apertura di e refineria situá na [[San Nicolas]], Aruba, pará desde 2012 pa e operador Valero Energy ku un kapasidat instalá pa refiná 235.000 bpd. Na septèmber 2016, [[parlamento di Aruba]] a aprobá e outorisashon pa Citgo hür e refineria di San Nicolas pa 25 aña i un inversion aprobá pa PDVSA di 685 miyon dollar. Dia 23 di mei 2018, Korte di Aruba a kita e embargo riba dos kargamento di petroleo for di e tankeronan ''Atlantic Lily'' i ''Grimstad'' ku ConocoPhillips a pidi komo parti di su esfuersonan pa kobra un sentensia di arbitrahe kontra PDVSA.<ref> {{citeer web |url=http://eltiempolatino.com/news/2018/may/23/corte-de-aruba-levanto-embargos-pedidos-por-conoco/| titel=Corte de Aruba levantó embargos pedidos por Conoco contra cargamentos de Citgo |datum=2018-05-23| uitgever=El Tiempo Latino}}</ref> Na febrüari 2019, Citgo a para e remodelashon i modernisashon di e proyecto pa motibu di sanshonnan ekonómiko.<ref>{{citeer web |url= https://www.elperiodicodemonagas.com.ve/site/internacionales/renovacion-en-refineria-de-aruba-parada-por-sanciones/| titel=Renovación en refinería de Aruba parada por sanciones |datum=2019-02-20| uitgever=El periódico de Monagas}}</ref> Segun Promé Minister [[Evelyn Wever-Croes]] “E ta muy probable ku nos lo no sigui ku Citgo pero nos ta evaluando kon nos por sali for di e kontrato sin ningun problema".<ref> {{cite web |url=https://meridadigital.com.ve/alnavio-petroleos-de-venezuela-se-desmorona-y-las-repercusiones-son-globales/| title=Pdvsa se desmorona y las repercusiones son globales|date=2019-06-19| publisher= Alnavio }}</ref> Dia 22 di yüni 2021, e kompania Citgo a disidí di likidá 4 kompania supsidiario ku a keda kreá na 2016 ora ku gobièrnu a firma un kontrato di hür a kambio di rehabilitá e refineria di [[San Nicolas]] pa konvertí krudo èkstra-pisá for di e faha di zeta di [[Orinoco]] den krudo lihé. Mirando e problemanan ku a surgi a kousa di retrasonan di e proyecto na 2019 Citgo a termina su negoshi ku Aruba.<ref>«los lazos de la empresa venezolana con la isla empezaron a resquebrajarse al mismo tiempo que las sanciones financieras» {{citeer web |url= https://www.bancaynegocios.com/citgo-liquido-cuatro-filiales-en-aruba-y-cerro-casi-100-de-sus-negocios-en-la-isla/ | titel= Citgo liquidó cuatro filiales en Aruba y cerró casi 100% de sus negocios en la isla|datum=2021-06-22| uitgever=Bancaynegocios}}</ref> === Boneiru === PDVSA ta doño di e terminal marítimo Bonaire Petroleum Company (Bopec)<ref> {{cite web |url= https://prodavinci.com/que-esta-pasando-con-el-caso-conocophillips-versus-pdvsa/ | title= ¿Qué está pasando con el caso ConocoPhillips versus PDVSA?|date=2018-05-06| publisher= Prodavinci }}</ref> ku e kapasidat pa almasená te ku 12 mion bari di zeta krudo i derivadonan ku ta stratégiko pa eksportashon pa [[China]] i Merka. Na sèptèmber 2010, un kandela den dos di su 23 depósito a obligá gezaghebber di Boneiru pa sera e terminal.<ref>{{cita web | url= https://lta.reuters.com/articulo/latinoamerica-petroleo-venezuela-bonaire-idLTASIE68D11S20100914 | title= Terminal de PDVSA Bonaire, cerrado hasta nuevo aviso|date=2010-09-14| publisher= REUTERS | fechaacceso= 10 de julio de 2019 | fechaarchivo= 10 de julio de 2019 | urlarchivo= https://web.archive.org/web/20190710151005/https://lta.reuters.com/articulo/latinoamerica-petroleo-venezuela-bonaire-idLTASIE68D11S2010091}}</ref> Na desèmber 2017, gobièrnu hulandes a duna un ultimatum na PDVSA pa motibu di e falta di invershon den mantenshon di e terminal di Bonaire Petroleum Company (Bopec), lagando solamente sinku di e 21 depósitonan pa operá ku e isla tin, PDVSA a primintí un invershon di 25 mion dòler pa mantenshon i restourashon di e depósitonan.<ref> {{cita web |url= https://elcooperante.com/holanda-envia-ultimatum-a-pdvsa-por-falta-de-mantenimiento-en-terminal-de-bonaire/| title=Holanda envía ultimátum a Pdvsa por falta de mantenimiento en terminal de Bonaire|date=2017-12-20 | publisher= El cooperante}}</ref> Na mei 2018, e kompania ConocoPhillips ku sede na Houston a asumí kontrol di e aktivonan petrolero di Venezuela riba e isla kompania karibense di Boneiru<ref>{{cite web |url= https://www.radiotelevisionmarti.com/a/corte-de-bonaire-autoriza-embargo-millonario-a-pdvsa/175740.html | title= Corte de Bonaire autoriza embargo millonario a PDVSA|date=2018-05-12| publisher= Radio Televisión Martí}}</ref>, na ougùstùs 2018 a yega na un akuerdo ku PDVSA pa e pago di 2.040 mion ku un pago inisial di 500 mion dòler denter di un periodo di 90 dia for di momentu di firma e akuerdo, e sobra suma lo wòrdu pagá tur kuartal den un lapso di kuater aña i mei.<ref name="Sin-nombre-p2Jf-4">{{cite web |url=https://www.voanoticias.com/a/conocophillips-acuerdo-pdvsa-sobre-pago-de-2-000-millones-venezuela/4536051.html| title= ConocoPhillips llega a acuerdo con PDVSA sobre pago de 2.000 millones|date=2018-08-20| publisher= Voa Noticias.com }}</ref> Dia 26 di ougùstùs 2020, gobièrnu di Boneiru a duna òrdu pa hasi bashí e sinku tankinan di almasenahe di zeta ku ta kontené 10 mion bari pa motibu di riesgonan ambiental i falta di mantenshon.<ref> {{cite web |url=https://www.bancaynegocios.com/bonaire-ordena-a-pdvsa-vaciar-tanques-en-terminal-petrolera-por-riesgos-ambientales/| title=Bonaire ordena a Pdvsa vaciar tanques en terminal petrolera por riesgos ambientales|date=2020-08-28| publisher=Bancaynegocios}}</ref> Na mart 2021, e filial di Bopec a deklará bankarota pasobra e no por a paga su debenan.<ref>«El terminal petrolero de Pdvsa en Bonaire tenía capacidad para almacenar unos 10 millones de barriles de petróleo y cargar grandes embarcaciones desde sus muelles de aguas profundas» {{cite web |url=https://talcualdigital.com/filial-en-bonaire-de-pdvsa-se-declara-en-bancarrota-debido-a-sanciones-de-eeuu/| title=Filial en Bonaire de PDVSA se declara en bancarrota debido a sanciones de EEUU|date=2021-03-23| publisher=Tal Cual}}</ref> Na novèmber, un korte di Boneiru a dikta tokante e pago di 41.69 mion dòler pa e debenan atrasá di PDVSA.<ref>{{cite web |url=https://www.bancaynegocios.com/tribunal-de-bonaire-condeno-a-pdvsa-a-pagar-us4169-millones-por-deuda-en-litigio-con-bopec/|title=Tribunal de Bonaire condenó a Pdvsa a pagar US$41,69 millones por deuda en litigio con Bopec|date=2021-11-08|work=Banca y Negocios}}« » </ref> Na mart 2023, un hues di Boneiru a ordená e destaho forsá di kombustibel for di e depósito di 1933 ku tabata kontené 371.790 bari di kombustibel situá den e zona di Kaminda Turistiko, den nortost di e isla, propiedat di e kompania Commerchamp CA, un filial di PDVSA (na balor di mas o ménos 18 mion dòler) ku no tin un lisensia di OFAC pa negoshá esaki, e destaho a wòrdu realisá pa un debe di 41.7 mion dòler ku e supsidiario debe komo honorario i interes di pago atrasá na Bopec.<ref>{{cite web |url=https://cronicasdelcaribe.com/economia/ordenan-la-subasta-forzosa-de-fuel-oil-de-pdvsa-en-bonaire/|title= Ordenan la subasta forzosa de fuel oil de Pdvsa en Bonaire|date=2023-03-17|work=Crónicas del Caribe}}</ref> === Kòrsou === Desde 1985, PDVSA i gobièrnu di [[Kòrsou]] tabatin un kontrato di hür pa e [[Refineria Isla]] ku un kapasidat di 335.000 bari di krudo, konstruí pa Royal Dutch Shell na 1919. Pa 2016, Kòrsou a eksigi pa PDVSA aporta un invershon di 15 bion dòler pa modernis’e pa por a prolonga e contract, pero si esaki no sosode, PDVSA lo keda afo. Na mei 2018, Korte Komersial di Curacao a outorisá ConocoPhillips pa pone beslag riba $636 mion na aktivo di Venezolano PDVSA.<ref name="Sin-nombre-p2Jf-5">{{cite web |url= https://lta.reuters.com/articulo/topNews/idLTAKCN1ID0R1-OUSLT |title= Corte Curazao autoriza a ConocoPhillips embargar 636 mln dlr en activos de venezolana PDVSA |date=2018-05-12 |publisher= Reuters |fechaarchivo= 22 de abril de 2020 |urlarchivo= https://web.archive.org/web/20200422133703/https://lta.reuters.com/articulo/topNews/idLTAKCN1ID0R1-OUSLT}}</ref> PDVSA ta confrontá un krisis di exportashon pa motibu di e bahada den produkshon di krudo, posiblemente e kompania chines Guangdong Zhenrong lo maneha e refineria aki na fin di 2019<ref> {{cite web |url= https://elcooperante.com/menos-ingreos-pdvsa-pierde-refineria-de-curazao-por-desinversion-para-modernizarla/| title= ¡Menos ingresos! Pdvsa pierde refinería de Curazao por desinversión para modernizarla |fecha= 19 de sep 2016 | publisher= El Coperante }}</ref><ref> {{cita web |url= https://elnuevopais.net/2018/06/22/204038/ | title= Curazao se cansa de PDVSA y busca nuevo operador para refinería Isla|pages= ConocoPhillips en mayo obtuvo órdenes judiciales e incautó algunos inventarios, activos y cargas de PDVSA en el Caribe|fecha=22 de junio de 2018 | publisher= El Nuevo País Zeta }}</ref> tin mas di un aña ta sufriendo severamente di e krisis na Venezuela. Gobièrnu di Kòrsou ta buskando un operadó nobo pa remplasá PDVSA i e sesamentu di e lease ta surgiendo komo esun mas probable. Sinembargo, PDVSA a logra finalisá e kontrato di hür pa un aña mas pa uso di almasenamentu, te ku desèmber 2020.<ref>«Refinería di Korsou extendió por un año el contrato que permite a PDVSA operar ese complejo con capacidad de 335.000 barriles de crudo diario»{{cite web |url=https://www.elnacional.com/economia/refineria-de-curazao-extendio-acuerdo-de-operaciones-con-pdvsa/|title=Refinería de Curazao extendió acuerdo de operaciones con Pdvsa|fecha=2 de diciembre de 2019| publisher=El Nacional}}</ref> Riba 26 di ougùstùs 2020, PDVSA a wòrdu demandá pa $51 mion dor di e kompania petrolero di Kòrsou, doño di e Refineria Isla na Kòrsou pa inkumplimentu ku e kontrato di pago mensual akumulá for di fin di 2018.<ref> {{cite web |url=https://www.bancaynegocios.com/otra-demanda-para-pdvsa-refineria-de-curazao-exige-pago-de-us51-millones/| title= Otra demanda para Pdvsa: Refinería de Curazao exige pago de US$51 millones|fecha= 28 de agosto de 2020| publisher=Bancaynegocios}}</ref> E refineria di Isla ta inaktivo for di mei 2018 i PDVSA tin un kontrato di hür kaduká pa su kapasidat di almasenamentu di 15 mion bari den su 38 tanki i dos waf di karga, un 25 % di su depósitonan (9 tanki) lo wòrdu hür na e kompania petrolero SPS Drilling E&P, PDVSA a bin ta desokupá parti di su zeta wardá despues di e sanshonnan na 2020, miéntras ku su doño Korsou ta buskando un operadó nobo.<ref> {{cite web |url=https://www.bancaynegocios.com/refineria-de-curazao-reemplaza-a-pdvsa-y-adjudica-a-petrolera-sps-oferta-de-arrendamiento-de-tanques/| title=Refinería de Curazao reemplaza a Pdvsa y adjudica a petrolera SPS oferta de arrendamiento de tanques |date=2020-09-03| publisher=Bancaynegocios}}</ref> E kompania Kòrsou tin plania pa destaho e zeta wardá Petroleo di PDVSA pa regla algun debe laboral cu el a laga pendiente.{{cite web |url= https://www.bancaynegocios.com/curazao-tendra-que-subastar-petroleo-para-pagar-deudas-dejadas-por-pdvsa/| title=Curazao tendrá que subastar petróleo para pagar deudas dejadas por Pdvsa|date=2021-06-02| publisher=Banca y Negocios}}</ref> Riba 30 di augustus, a determina ku PDVSA ta obligá di paga Kòrsou un debe atrasá pa e hür di e Refineria di Isla, despues di a perde e apelashon den kual a priminti di paga 20 mion dòler pa aña na hür pa daño i perhuisio na momentu di terminashon di e kontrato i lunanan akumulá di hür, parti di e debe ei a wòrdu kobra direktamente dor di RdK, kontra e stòknan di zeta krudo i produktonan akabá, ku a wòrdu wardá na e terminal di Bullenbaai.<ref>« El 30 de diciembre de 2019, Curazao reclamó su derecho a la “rescisión especial” del contrato con Isla, y le exigió a la empresa la cancelación de 100 millones de dólares, el asunto es por la reclamación de indemnización por daños y perjuicios derivados del cese abrupto del arrendamiento» {{cita web |url=https://www.bancaynegocios.com/pdvsa-perdio-apelacion-y-esta-obligada-a-cancelar-deudas-pendientes-por-operacion-de-refineria-en-curazao/| title= Pdvsa perdió apelación y está obligada a cancelar deudas pendientes por operación de refinería en Curazao|fecha=31 de agosto de 2021| publisher=Banca y Negocios}}</ref> Un korte na Kòrsou a outorisá benta di akshonnan di e filial di Pdvsa: Propernyn ta un filial di PDVSA, ku ta manehá e akshonnan di Nynas pa kubri e debe no pagá na e kompania Korsou di 52 mion dòler, miéntras ku ConocoPhillips tambe ta drenta e espera di e likidashon di akshonnan ku a gana un demanda pa 10.000 mion dòler.<ref>« Al igual que Curazao y Aruba, Bonaire fue en su día una parte clave de la red logística de Pdvsa en el Caribe holandés. En los últimos años, las sanciones de EE.UU., los agresivos embargos de ConocoPhillips y otros demandantes, y la falta de inversiones por parte de la petrolera estatal venezolana, aparte de la caída del suministro de petróleo despojaron a la empresa de sus vínculos comerciales en el Caribe holandés. Se calcula que Venezuela tiene una deuda pendiente de 160.000 millones de dólares, entre bonos, laudos arbitrales y otros pasivos» {{cita web |url=https://www.bancaynegocios.com/tribunal-autoriza-a-petrolera-curazolena-a-liquidar-acciones-de-filial-holandesa-de-pdvsa-para-cobrar-deuda/ | title=Tribunal autoriza a petrolera curazoleña a liquidar acciones de filial holandesa de Pdvsa para cobrar deuda|fecha= 4 de octubre de 2021| publisher=Banca y Negocios}}</ref> E filial di PDVSA tin te ku 31 di desèmber 2022 pa benta privá di su akshonnan.<ref>{{cita web |url= https://talcualdigital.com/tribunal-de-la-haya-da-prorroga-al-embargo-de-acciones-propernyn-bv-filial-de-pdvsa/| título=Tribunal de La Haya da prórroga al embargo de acciones en Propernyn BV, filial de Pdvsa|fecha=4 de septiembre de 2022| sitioweb= Tal Cual|fechaacceso= 20 de abril de 2023|cita= }}</ref> Na aprel 2023, e refineria di Kòrsou na e isla di Kòrsou ta eksigí di PDVSA e pago di US$62.3 mion ku e debe pa e no-kanselashon di e servisio eléktriko dor di e kompania petrolero venezolano entre e añanan 2018 i 2019 i e demanda a keda gana den un korte di New York.<ref>{{cita web |url=https://www.bancaynegocios.com/refineria-de-curazao-exige-a-pdvsa-que-pague-us623-millones-que-adeuda-por-servicio-electrico/| título= Refinería de Curazao exige a PDVSA que pague US$62,3 millones que adeuda por servicio eléctrico|fecha= 20 de abril de 2023| sitioweb=Banca y Negocios|fechaacceso= |cita=Otro litigio: la empresa petrolera de Curazao inició un litigio contra PDVSA en Suiza, por la falta de mantenimiento de la Refinería Isla, así como también por los daños ocasionados en el ecosistema, por una indemnización de US$1.000 millones }}</ref> Na desèmber PDVSA a kontestá ku e lo regla su debe dor di suministrá kombustibel, Venezuela na òktober a proveé ​​un oportunidat pa un akuerdo, despues ku Kòrsou a apelá na un korte di New York na 2020 pa enforsá un pago di 51 mion dòler di e debe akumulá te na e punto ei.<ref>{{cite web |url= https://www.bancaynegocios.com/reuters-pdvsa-saldara-deuda-con-refineria-de-curazao-suministrando-combustible/| título=Reuters: PDVSA saldará deuda con refinería de Curazao suministrando combustible|fecha=18 de diciembre de 2023| sitioweb=Banca y Negocios|fechaacceso= |cita= El acuerdo podría permitir la reanudación de las relaciones entre Venezuela, Curazao y Bonaire para que PDVSA pueda reactivar las operaciones de almacenamiento de petróleo y combustible en la terminal Bullenbaai en Curazao }}</ref> Na febrüari 2024, Curaçao Refinery Utilities (CRU) a bende kasi 500.000 bari di zeta di kombustibel propiedat di PDVSA ku tabata warda den e tankinan di Bullenbaai, ku tabata na oferta for di novèmber 2023.<ref>{{cite web |url=https://www.bancaynegocios.com/tras-2-subastas-fallidas-refineria-de-curazao-vendio-de-forma-privada-fueloil-que-pertenecia-a-pdvsa/| título= Tras 2 subastas fallidas: Refinería de Curazao vendió de "forma privada" fueloil que pertenecía a PDVSA|fecha=20 de febrero de 2024| sitioweb= Banca y Negocios |fechaacceso= |cita= }}</ref> {{Appendix}} [[Category:Empresa]] [[Category:Venezuela]] -------------------------- '''Antilliaanse Verffabriek''' of '''AVF Paints''' ta un empresa na Korsou ku ta fabrika verf pa e merkado lokal i e otro islanan di [[Karibe Hulandes]]. == Historia == AVF a wordu funda 17 di november 1959 bou di nomber di ... Fundadonan tabata KoninkIijke Lak-; Fabrica di vernis y verf Molijn y Co. N.V. Fabriek van Compositieverven C.V., B.J. de Castro y Yiunan y S.E.L. Maduro y Sons N.V. Na 2014?, despues di un traspaso pa dononan nobo, el a kambia nomber ofisial pa Pintuco Curacao BV bij overname ?? Fundá na 1960, AVF Paints (Antilliaanse Verffabriek) i su kompania ruman Arvefa (Arubaanse Verffabriek) ta komprometé den entregá produktonan inovativo i di kalidat haltu na e industria di verf i revestimentu. Den un era di konsolidashon, ora mas grandi ta bira mas grandi i nòmbernan di marka ta parse di dominá, AVF Paints ta mantené su parti di merkado i base di kliente leal dor di fabriká e mihó kalidat di verf i revestimentu ku lo surpasá tur otro verf den nos klima tropikal duru i ku moda bieu “pueblo natal” servisio práktiko. AVF Paints ta bo eksperto di verf lokal.<ref>https://www.avfpaint.com/about-us</ref> Antilliaanse Verffabriek NV a wordu funda na Curaçao dia 30 di october 1959 door di KoninkIijke Lak-; Fabrica di vernis y verf Molijn y Co. N.V. Fabriek van Compositieverven C.V., B.J. de Castro y Yiunan y S.E.L. Maduro y Sons N.V. E fabrica cu tin 40 empleado actualmente ta sirbi 80% di e mercado domestico. Na 1972 a lanta un filial na Aruba, Arubaanse Verffabriek N.V.; actualmente 12 empleado y un cuota di mercado di mas o menos 50%.<ref>https://web.archive.org/web/20161120102825/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=369&lang= Antilliaanse Verffabriek NV], Encyclopedie van Curacao</ref> Is op Curaçao opgericht 30 Oktober 1959 door KoninkIijke Lak-; Vernis- en Verffabriek Molijn en Co. N.V. Fabriek van Compositieverven C.V., B.J. de Castro and Sons en S.E.L. Maduro and Sons N.V. De fabriek met 40 werknemers bedient thans 80% van de binnenlandse markt. In 1972 is op Aruba een dochteronderneming opgericht, de Arubaanse Verffabriek N. V.; thans 12 werknemers en een marktaandeel van ca. 50%.<ref>https://web.archive.org/web/20161120102825/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=369&lang= Antilliaanse Verffabriek NV], Encyclopedie van Curacao</ref> Founded in 1960, AVF Paints (Antilliaanse Verffabriek) and his sister company Arvefa (Arubaanse Verffabriek) are committed in delivering innovative and high-quality products to the paints and coatings industry. In an age of consolidations, when bigger gets bigger and brand names seem to dominate, AVF Paints maintains its market share and loyal customer base by manufacturing the finest quality paints and coatings that will outperform all other paints in our harsh tropical climate and with old fashion “hometown” hands on service. AVF Paints is your local paint expert. E febrika ta establese na Asteroienweg. E tin tiendan na Korsou i Aruba. (Arvefa) ---------------------------------- {{Databox}} '''Damen Shiprepair Curaçao''' (DSCu), antes '''Curaçaosche Dok Maatschappij''' (CDM), ta un empresa di eksplotashon di dòk i reparashon di barku ku ta establesé den [[Schottegat]] na [[Kòrsou]] desde 1958. E fasilidatnan i infrastruktura di e dòknan i waf ta propiedat di CDM Holding NV<ref>[https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/28535-meo-houdt-rekening-met-vertrek-damen MEO houdt rekening met vertrek Damen], [[Antilliaans Dagblad]] (26 di oktober 2023)</ref> , un kompania di gobièrnu di Kòrsou fundá na 1958. Desde 2017 DSCu ta hür i opera esakinan. == Historia == Curaçaosche Dok Maatschappij a wòrdu fundá na desèmber 1958 a base di un akuerdo entre [[Refineria Isla|Curaçaosche Petroleum Industrie Maatschappij]] (CPIM) ku su supsidiario [[Curaçaosche Scheepvaart Maatschappij]] (CSM) i e companianan N.V. Combinatie Pletterij Nederhorst, Dok- en Werf Maatschappij Wilton¬Feijenoord N.V. i Nederlandse Dok¬ en Scheepsbouw Maatschappij v.o.f.<ref>{{citeer web|titel=N.V. Curacaose Dok Maatschappij|werk=[[Amigoe]]|datum=1958-10-29|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010405174:mpeg21:p002|bezochtdatum=2024-04-18}}</ref> Riba 1 di yanüari 1959 CSM a pasa e operashon di e dòknan pa Curaçaosche Dok Maatschappij. For di inisio CDM tabata e empresa di reparashon di barku mas moderno den Karibe i for di 1972 tambe esun mas grandi. CDM a kontribui grandemente na ekonomia di [[Antias Hulandes]]. Het totaal aantal eigen werknemers bedraagt circa 1.200.?? Den un reorganisashon grandi na 1962 e empresa ta tuma over e Reina Wilhelmina dok di NV Combinatie Pletterij Nederhorst i Beatrix dok di refineria Shell.<ref>DRASTISCHE REORGANISATIE BIJ DE CURACAOSE DOKMY. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 19-12-1962, p. 1. Geraadpleegd op Delpher op 18-04-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010461724:mpeg21:p001</ref> E ekspansion di su fasilidatnan i personal a kontinua te aña 1982, ora un reseshon a dal e mundu maritimo. Te fin di e dekada tabatin atrobe un subida den e aktividatnan.<ref>Production manager: 'Sprake van opleving' Curaçaose Dok Maatschappij momenteel enorm veel klanten. "Amigoe". Curaçao, 09-02-1989, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 18-04-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642553:mpeg21:p003</ref> Na 2015 e empresa hulandes Damen Shipyard Group a traha un waf di reparashon na Kòrsou pa e toubotnan, fabriká pa Damen, ku ta navega den [[Laman Karibe]]. Riba proposishon di gobièrnu di Kòrsou, e grupo tambe a tuma over dia 1 di febrüari 2017 e aktividatnan di CDM, ku den un forma kontrolá a bai fayit na ougùstùs 2016.<ref>Antilliaans Dagblad 2 februari 2017</ref><ref>https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/24433-faillissement-cdm-opgeheven Faillissement CDM opgeheven], [[Antilliaans Dagblad]] (4 di oktober 2021)</ref> Bou di nòmber i maneho nobo e empresa a logra rekobrá un posishon den top na Karibe na 2018, ofresiendo un seri di servisio den mantenshon, reparashon, adaptashon i konvershon di barkunan i konstrukshonnan offshore di tur tamaño. == Dòknan == Den kurso di tempu a operá diferente dòk: * ''Reina Wilhelmina'': dòk flotante, 3000 dwt, 1926 -1980 (antes di NV Combinatie Pletterij Nederhorst) * ''Juliana'' - dòk flotante, 4000 dwt, 1929-1946 (bendi na Surabaya) * ''Beatrix''- dòk kobá di 28.000 dwt, 192 meter largu (1943 - presente) * ''Antilia'': dòk kobá di 120.000 dwt, 280 meter largu (april 1972 - presente) Banda di esei tin dos dòk flotante desde 2018.<ref>https://knipselkrant-curacao.com/pbc-videoreportage-aankomst-drijvende-droogdokken-damen/ Videoreportage aankomst drijvende droogdokken Damen], 30 aprel 2018</ref> Despues ku nan tabata defekto pa algun tempu a disidi pa saka nan por kompleto for di waf den kurso di 2024.<ref>[https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/29316-damen-verwijdert-2e-drijvende-dok Damen verwijdert 2e drijvende dok], [[Antilliaans Dagblad]] (17 di aprel 2024)</ref> {{Appendix}} [[Category:Empresa]] [[Category:Kòrsou]] ===Damen ==== * Desde 2017 Damen Shiprepair Curacao ta hür i ta eksplota e fasilidatnan i infrastruktura den waf di CDM di un kompania di gobièrnu funda na 1958, CDM Holding NV. <ref>[https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/28535-meo-houdt-rekening-met-vertrek-damen MEO houdt rekening met vertrek Damen], [[Antilliaans Dagblad]] (26 di oktober 2023)</ref> Desde 20?? propiedad di Antias Hulandes. * Na 2016 CDM a wordu deklara fayit ku a wordu lanta na 2021 wegens gebrek aan baten.<ref>https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/24433-faillissement-cdm-opgeheven Faillissement CDM opgeheven], [[Antilliaans Dagblad]] (4 di oktober 2021)</ref> Na 2015 Damen a traha un waf di reparashon na Kòrsou pa e trailernan ku Damen a traha i ku ta bula den awa karibense. Riba 1 di febrüari 2017, riba proposhon di e Gobièrnu di Kòrsou, e Grupo tambe a tuma over e aktividatnan di CDM, ku den un forma kontrola a bai fayit na ougùstùs 2016.<ref>Antilliaans Dagblad 2 februari 2017</ref> Personal i material a pasa pa e kompania nobo Damen Shiprepair Curaçao (DSCu). E pianan flosante di e CDM lo ser remplasá durante di aña 2018 ku pianan mas grandi: pianan C lo bira 230 pa 45 meter i pianan D 108 pa 23 meter. E kantidat aki ta úniko den Karibe i Latino-Amerika.<ref>[https://knipselkrant-curacao.com/ad-slotuitdeling-failliet-cdm/ Slotuitdeling failliet CDM], Antilliaans Dagblad 22 maart 2018</ref> Damen bouwde in 2015 een reparatiewerf op [[Curaçao]] voor de door Damen gebouwde sleepboten die in de Caribische wateren varen. Op voorstel van de Curaçaose regering nam de Groep op 1 februari 2017 ook de activiteiten over van de [[Curaçaose Dokmaatschappij]] (CDM), die in augustus 2016 gecontroleerd failliet was gegaan.<ref>Antilliaans Dagblad 2 februari 2017</ref> Personeel en materieel ging over naar het nieuwe bedrijf Damen Shiprepair Curaçao (DSCu). De oude drijvende dokken van de CDM worden in de loop van 2018 vervangen door grotere: dok C wordt 230 bij 45 meter en dok D 108 x 23 meter. Deze omvang is uniek voor het Caribisch gebied en Latijns-Amerika.<ref>Antilliaans Dagblad 22 maart 2018</ref> *NOTES Van ds zijde van de afdeling „Public Relations" van de CPIM kregen wij het volgende bericht: De N.V. combinatie Plet terij--Noderhorst tezamen mol de Nederlandsche dok- en scheepsbouw maatschappij V.O.F, on do N.V. dok-on werf maatschappij Wilton-Feyenoord hebben in principe overeenstemming bereikt mei do N.V. Curacaosche Petroleum Industrie maatschappij en de N.V. Curacaosche scheepvaart maatschappij-, op grond waarvan hol thans door laatstgenoemde maatschappij geëxploiteerde Beatrix dok met bijbehorend scheepsreparatiebedrtjf als mode do bedrijven dor N.V. combinatie Pletterij-Nederhorsl binnenkort als oen bedrijf zullen worden geëxploiteerd door oen 'o stichten „N.V. Curacaose dok maatschappij". De nieuwe N.V. zal hierdoor beschikken over do grootste en modernste schoepsreparatie-faciliteiten in hot Caraibisch gebied.<ref>N.V. Curacaose Dok Maatschappij. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 29-10-1958, p. 2. Geraadpleegd op Delpher op 14-04-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010405174:mpeg21:p002</ref> In 2017, DAMEN Shipyards took over the facilities and invested heavily in infrastructure, as well as the upgrading and training of its workforce. With two large graving docks and two floating docks, cranes with capacities of up to 75 tons and more than 2,000 meters of repair wharves and fully equipped repair shops, DAMEN Shipyards is one of the largest and best-equipped ship repair facilities in the Caribbean. Er zijn twee gegraven dokken, namelijk het 30.000 dwt Beatrixdok, gebouwd door de Shell in 1942/1943 en het Antiliadok, groot 130.000 ton, in april 1972 officieel in gebruik gesteld door Gouverneur Leito. Het bedrijf heeft in belangrijke mate bijgedragen aan de economie van de Nederlandse Antillen, heeft tot 1982 voortdurend uitgebreid zowel in faciliteiten als in mankracht, maar is in 1982 getroffen door de recessie in de scheepvaart. Het totaal aantal eigen werknemers bedraagt circa 1.200. Door de moderne faciliteiten kunnen alle scheepsreparaties worden verricht. Het heeft technisch gezien in de internationale scheepvaartwereld een zeer goede naam. De Curaçaosche Dok Maatschappij beschikt behalve over de twee gegraven dokken ook over diverse reparatiekaden, dok- en kadekranen en modern ingerichte werkplaatsen.<ref>[https://web.archive.org/web/20161120102825/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=369&lang= Curacoasche Dok Maatschappij NV], Encyclopedie van Curaçao</ref> Ter gelegenheid van de ingebruikneming van het grootste commerciële droogdok van het westelijk halfrond zal de post'administratie van de Nederlandse Antillen op 7 april 1972 een bijzondere frankeerzegel in de waarde van 30 cent uitgeven. Het ontwerp van deze zegel werd verzorgd door de heer Oscar Ravelo op Curacao. Op de eerste dag van uitgifte zullen de enveloppen uitsluitend gefrankeerd met deze zegel voorzien worden van een eerste-dag-stempelafdruk.<ref>Speciale zegel voor Curacaos droogdok. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 02-02-1972, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 14-04-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010461089:mpeg21:p003</ref> Overname per 1 februari 2017 door Damen Shipyard Group<ref>[https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/15195-damen-trots-op-curacaose-werf Damen trots op Curacaose werf], [[Antilliaans Dagblad]] (5 di februari 2017) </ref> {{Appendix}} Curaçaosche Dok Maatschappij N.V. is een dok- en scheepsreparatiebedrijf gevestigd in Curacao. Het kwam in december 1958 voort uit de combinatie [[Refineria Isla|Curacaos Petroleum Industrie Maatschappij]] (CPIM) en [[Curaçaosche Scheepvaart Maatschappij]] (CSM) en de N.V. Combinatie Pletterij Nederhorst, de Dok- en Werf-Maatschappij Wilton¬Feijenoord N.V. en de Nederlandse Dok¬ en Scheepsbouw Maatschappij v.o.f., waarbij op 1 januari 1959 het dokbedrijf van CSM overgedragen werd aan de N.V. Curaçaosche Dok Mij. Na 1972 e tabata e empresa di reparashon di barku mas grandi den Karibe. El a logra rekobrá un posishon den top na 2018, despues ku e grupo hulandes multinashonal a tuma over e maneho di CDM na 2017 pfresiendo servisio amplio den mantenshon, reparashon, adaptashon i konvershon di barkunan i konstrukshonnan offshore di tur tamaño. despues ku esaki a pasa pa e grupo hulandes Damen Shipyards na 2017. In 2017, global player Damen Shiprepair & Conversion took over the management of the Curaçao Drydock Company, established in 1959. Under the new name it will continue offering a full range of services in maintenance, repair, refit and conversion of vessels and offshore constructions of all sizes. Na 2017, e hungadó global Damen Shiprepair & Conversion a tuma over e maneho di Curaçao Drydock Company, establesé na 1959. Den e nòmber nobo e lo sigui ofresé un gama kompleto di servisio den mantenshon, reparashon, adaptashon i konvershon di barkunan i konstrukshonnan offshore di tur tamaño. -------------------- '''Pedro Pablo Medardo de Marchena''' (☆ 29 di yüni 1899]] na [[Kòrsou]] - † Kòrsou 29 di yüni 1899 i a muri 15 di mei 1968 na Boneiru, kaminda el a biba for di aña 1940 te na su morto. Kasi 30 aña el a biba na Boneiru, despues ku gobièrnu kolonial a pone prezu den kampo di konsentrashon pa motibu di su pensamentu revolushonario.<ref>https://awemainta.com/wp-content/uploads/2024/03/BONERIANO-27-03-2024.pdf Bula Waya], Boneriano (27 di mart 2024)</ref> Medardo ta yu di un hudiu ku tabata biba na Kòrsou. Su mama tabata un dama koló skur di Kòrsou ku a kria Medardo. Su tata a sostené su edukashon kompletamente i tambe a rekonosé su yu, for di kua Medardo a haña e fam di su tata, Benjamin Abraham de Marchena. Medardo den e tempu ei tabata negoshante. ==Guera== Durante di Di Dos Guera Mundial, den mei 1940, Gobièrnu Kolonial a disidí di kue diferente hende sospechoso i ku fam straño prezu. Aparentemente nan tabata un peliger pa estado. Entre personanan akí tabatin Fred Fischer fotógrafo, dòkter J. Benesch, tur dos nasé na Alemania i tambe Pader Paul Brenneker ku nan a kere ku el a nase na Berlin i tambe Medardo de Marchena. Medardo no pa motibu kaminda el a nase, pero si pa su pensamentunan ku nan a kategorisá komo peligroso i antikolonial. E tabata un di e promé personanan peligroso ku nan a arestá na Kòrsou., sospecha di ta simpatisá ideanan komunista i pro nazi. Aparentemente tabatin 2 otro Antiano mas den e kampo di konsentrashon na Boneiru, pero mi no a haña konfirmashon di esaki. Den dékada 20 Medardo de Marchena ta haña problema ku iglesia katóliko i asta tabata na punto di kuminsá un kaso den korte kontra iglesia katóliko. Medardo a publiká diferente artíkulo kontra mishon katóliko, i tambe kontra dominio hulandes. E tabata kier a habri wowo di nos komunidat kontra di dominio hulandes i tambe kontra katolisismo. Medardo a batisá i kasa katóliko i su yunan tambe el a batisá katóliko. Durante e lucha akí e ta laga un domi batisá su di 4 yu. ==Publikashon== Na 1929 Medardo a publiká e buki “Ignorancia o educando un pueblo”, despues el a manda un karta pastoral i tambe artíkulonan ( entre pueblo i gobièrnu) den “De Onpartijdige” (1932– 1934). Ni e gobièrnu kolonial, ni iglesia katóliko por a imaginá ku Medardo lo a alkansá asina tantu hende. Den e publikashonnan akí e tabatin algun akusashon hopi serio. Por ehèmpel el a puntra ken tin falta, ku nos no tin nos mes hendenan den posishonnan haltu den komunidat, posishon ku ta nesesario pa duna nos hendenan mas rèspèt. Medardo a splika, ku ta: “hòmbernan blanku ku wowo blou ku ta parse hende muhé dor di nan manera di bisti, ku tin tantu Roma komo Hulanda komo nan patria. Ta nan ta kulpabel ku Kòrsou a keda tras, miéntras ku e poblashon di koló pa mas ku kuater generashon kaba ta gosa di abolishon di sklabitut”. Pedro Pablo Medardo de Marchena ta derá den e santana di Iglesia Protestant na Playa Boneiru. Revishon aktual di 15:57, 15 aprel 2026 Pending: Tragalus - Salario minimo - Barttholomeus Wouter Theodorus van Slobbe - Albert Kikkert - Florin karibense (aanvulling) - Yudansa pa desaroyo - Michelangelo Winklaar - PDVSA (aanvulling) - Antilliaanse Verffabriek - Francio Guadeloupe - Tula (aanvulling) - Medardo de Marchena (aanvulling) - Damen Shiprepair Curacao lu2b6saazv95v2uvkdkeo2zphmmc7z5 206454 206453 2026-10-08T08:46:54Z Caribiana 8320 206454 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ Pending: [[Playanan di Kòrsou]] - [[Tragalus]] - [[Salario minimo]] - [[Florin karibense]] (aanvulling) - [[Yudansa pa desaroyo]] - [[Michelangelo Winklaar]] - [[PDVSA]] (aanvulling) - [[Antilliaanse Verffabriek]] - [[Francio Guadeloupe]] - [[Tula]] (aanvulling) - [[Medardo de Marchena]] (aanvulling) - [[Damen Shiprepair Curacao]] -------------------- '''Progressief Nederland''' (PRO) ta un partido polítiko [[Hulanda|hulandes]] izquierdista ku un karakter progresivo, sosial-demokrátiko i bèrdè. E partido a wòrdu establesé komo resultado di e fushon entre GroenLinks i Partido Laborista (PvdA). E desishon pa fushon ku a wòrdu tumá dia 13 di yüni 2026, i e fushon a bira efektivo dia 1 di yüli di e mesun aña.<ref>{{Citeer web|url=https://npokennis.nl/longread/8214/wat-is-progressief-nederland-(pro)|titel=Wat is Progressief Nederland (PRO)?|datum=2026-06-03|website=NPO Kennis}}</ref> Den su programa, e partido ta pone enfoke riba solidaridat, igualdat, seguridat, medio ambiente i protekshon di estado di derecho.<ref>https://energiabonaire.com/articles/posibel-partido-politiko-pro-di-hulandesnan-na-boneiru Posibel partido polítiko PRO di hulandesnan na Boneiru], EnergiaTV (6 di òktober 2026)</ref> == Organisashon == Jesse Klaver ta e lider polítiko di PRO. Kitty Jong ta presidente di e partido desde 1 di òktober 2026.[[3]] Durante e periodo di transishon despues di e fushon, algun órgano polítiko ainda ta usa e nòmber GroenLinks-PvdA.[[4]] PRO tin 108.588 miembro, loke ta hasié e partido mas grandi ku ta basá riba miembresia na Hulanda. Jesse Klaver ta e lider polítiko. Den un kantidat di órgano, ainda e partido ta representa bou di e nòmber GroenLinks-PvdA. Te ku 18 di sèptèmber 2026, PRO tabatin 108.588 miembro.<ref name="pv-referenda">{{Citeer web|url=https://bijlagen.nos.nl/artikel-26160711/Proces-verbaal-ledenreferendum.pdf|titel=Proces-verbaal referenda Progressief Nederland 25 september 2026|bezochtdatum=2026-09-29|via=NOS}}</ref> Esaki ta hasié e partido mas grandi ku ta basá riba miembresia na Hulanda. For di 1 di òktober 2026, e partido tin un direktiva presidí pa Kitty Jong. PRO su organisashon hubenil yama PROTESTA. Su instituto di investigashon ta wòrdu yamá e Instituto Sientífiko pa Solidaridat (WIS). E fundacion internacional di e partido yama PRO International. PRO ta representá den hopi munisipio i p’esei tin un kantidat grandi di sekshonnan lokal. Na nivel nashonal, e partido tin vários ret, ku por wòrdu kategorisá den retnan temátiko i retnan di komunidat. Miéntras ku retnan temátiko ta enfoká riba un tópiko spesífiko—manera kultura, sostenibilidat òf edukashon—rednan di komunidat ta mas amplio den alkanse i dirigí na miembronan ku un antecedente òf posishon kompartí. Na òktober 2025, e partido a anunsiá plannan pa establesé un sekshon lokal na [[Boneiru]]; inisialmente, e sekshon boneriano aki lo sirbi primordialmente un funshon di sosten i lo no partisipá na elekshon di konseho insular di Boneiru dia 17 di mart 2027. E lansamentu ofisial ta previsto pa dia 28 di òktober 2028, dunando e partido un presensia organisatorio permanente riba e isla.<ref>Hans Hofstra, [https://www.bonaire.nu/nieuws/politiek-bestuur/96984/progressief-nederland-richt-afdeling-op-bonaire-op-maar-doet-niet-mee-aan-eilandsraadsverkiezingen Progressief Nederland richt afdeling op Bonaire op maar doet niet mee aan eilandsraadsverkiezingen], bonaire.nu (7 di òktober 2026)</ref> {{Appendix}} '''Progressief Nederland''' (PRO) ta un partido polítiko [[Hulanda|hulandes]] izquierdista ku un karakter progresivo, sosial-demokrátiko i bèrdè. E partido a wòrdu establesé komo resultado di e fushon entre [[GroenLinks]] i [[Partido Laborista (Hulanda)|Partido Laborista]] (PvdA). E desishon pa fushon a wòrdu tumá dia 13 di yüni 2026, i e fushon a bira efektivo dia 1 di yüli di e mesun aña.[[1]] Den su programa, e partido ta pone enfoke riba solidaridat, igualdat, seguridat, medio ambiente i protekshon di estado di derecho.[[2]] Organisashon Jesse Klaver ta e lider polítiko di PRO. Kitty Jong ta presidente di e partido desde 1 di òktober 2026.[[3]] Durante e periodo di transishon despues di e fushon, algun órgano polítiko ainda ta usa e nòmber GroenLinks-PvdA.[[4]] E organisashon hubenil di PRO ta yama PROTESTA. E instituto sientífiko i di investigashon di e partido ta e Wetenschappelijk Instituut voor Solidariteit (WIS). E fundashon internacional di PRO ta yama PRO International.[[2]] PRO tin sekshonnan lokal den diferente munisipio na Hulanda. Na nivel nashonal, e partido tin vários ret ku ta konektá miembronan rònt di tópikonan i interesnan spesífiko. E retnan temátiko ta enfoká riba tópikonan manera kultura, sostenibilidat i edukashon, miéntras ku retnan di komunidat ta dirigí na miembronan ku un antecedente òf posishon kompartí.[[2]] Sekshon boneriano Na òktober 2026, PRO a anunsiá ku e partido lo establesé un sekshon lokal na [[Boneiru]]. E sekshon lo sirbi komo un punto di kontakto lokal pa e partido i lo organisá i koordiná aktividatnan di PRO na e isla.[[5]] E lansamentu di e sekshon lo tuma lugá dia 28 di òktober 2026 na Kas di Futuro, kaminda PRO lo organisá un reunion temátiko bou di e tema «Europa i e importansia di Boneiru». Representantenan di PRO den Parlamento Europeo lo ta presente komo oradónan.[[5]] E establesimentu di e sekshon ta tuma lugá den preparashon pa e [[elekshonnan di konseho insular di Boneiru]] di 17 di mart 2027. PRO a indiká ku e sekshon no lo partisipá den e elekshonnan aki.[[5]] ------------------------ Partido polítiko Progressief Nederland (PRO) ta pone promé paso pa bira presente den e esfera polítiko na Boneiru, fundando ofisialmente nan sekshon lokal na Boneiru riba djarason 28 di òktober. PRO a nase na Hulanda despues di un interlaso entre GroenLinks i Partij van de Arbeid (PvdA), kual e partido nobo a bira formalmente aktivo riba 1 di yüli 2026. E sekshon na Boneiru lo organisá un anochi di debate ku tin komo tema “Europa i importansia di Boneiru”. E reunion ta tuma lugá na Kas di Futuro, Kaya Mississippi #3 na Kralendijk. E aktividat ta duna un promé indikashon tokante e manera ku PRO lo ke ta presente na Boneiru i habri diálogo tokante Boneiru den relashon ku Hulanda i Europa. ==Un partido polítiko nobo pa Boneiru== Ku e sekshon lokal pa Boneiru, PRO ta aportá ku un organisashon polítiko nobo na Boneiru. Ainda no ta kla kua lo ta e siguiente paso di e organisashon i si e lo partisipá na elekshon di mart 2027. PRO ta presentá su mes komo un partido progresivo, sosial-demokrátiko i bèrdè. Den su programa, e partido ta pone enfoke riba solidaridat, igualdat, seguridat, medio ambiente i protekshon di estado di derecho. E manera ku e prinsipionan aki ta keda tradusí na e realidat di Boneiru por bira un di e temanan ku lo tin ku keda definí pa e organisashon den e periodo ku ta bin. ==Europa i Boneiru komo promé tema== E promé reunion públiko ta enfoká riba Europa i e importansia di Boneiru. Segun e organisadó via di Facebook, e meta ta pa papia tokante desaroyonan den Europa i posibilidatnan ku por surgi pa Hulanda i spesialmente pa Boneiru. Parlamentarionan Marit Maij i Mohammed Chahim lo ta presente pa konta tokante nan trabou den Parlamento Europeo. Kenville Kleinmoedig, sekretario internashonal di PRO, tambe lo partisipá. Despues di e presentashon lo tin un debate, kaminda publiko por hasi pregunta i duna nan opinion. Progressief Bonaire E programa ta kuminsá pa 18:30 ku entrada pa partisipantenan. Pa 19:00 e sekshon di PRO na Boneiru lo wòrdu fundá ofisialmente. Despues lo tin presentashonnan i un debate. E reunion por duna un promé idea di kon PRO ta mira su ròl na Boneiru i kua tema nan lo kier enfoká riba dje. Pa awor, PRO a anunsiá solamente ku nan lo funda e sekshon na Boneiru i e reunion. ----------- {{Variante|c}} {{Infobox edificio | variante = c | nomber = Government Guesthouse | imagen = Government Guest House, Island Council (Eilandsraad), Sint Eustatius, 2025 - 02.jpg | descripcion = foto uit 2025 | sede = [[Oranjestad (Sint Eustatius)|Oranjestad]], [[Sint Eustatius]] | status = monumento }} '''The Government Guesthouse''' ta un kompleho di edifisio den e sentro históriko di [[Oranjestad (Sint Eustatius)|Oranjestad]], kapital di [[Sint Eustatius]]. E ta un [[monumento]] rekonosé ofisialmente den [[Hulanda Karibense]], bou di número di monumento U08.<ref>Openbaar Lichaam Sint Eustatius, [https://www.statiagovernment.com/fileadmin/Files/Documents/Ordinances/2024/A.B._2024_no._03_Afkond_ROP_Eux_2023__1___1_.pdf Afkondigingsblad van Sint Eustatius - Besluit van de eilandsraad van 21 september 2023 no.12 tot vaststelling van het Ruimtelijk Ontwikkelingsplan Sint Eustatius 2023], 18 juli 2024</ref> Un kamp militar tabata situá riba e sitio aki for di por lo ménos e añanan 1720.<ref name="GSJG">Gay Soetekouw en Joanna Gilmore, St. Eustatius historical walking tour guide, 2007, pag. 45</ref> E kompleho tabata sede di mando di [[Marina Real|Marina Real di Hulanda]].<ref name="SXM Talks" /> Tambe e tabata sirbi komo lugá di akohida pa gobernadornan di [[Antias Hulandes]] ku tabata bishita e isla for di [[Kòrsou]], i pa ofisialnan ku tabata yega for di [[Sürnam]] i e islanan di Karibe franses.<ref name="Rijksvastgoedbedrijf" /> E nòmber ''Government Guesthouse'' ta referí na e funshon ku e propiedat a haña na 1924, ora el a bira un residensia pa bishitantenan ofisial.<ref name="L&E" /> El a mantené e funshon aki te den añanan 1960.<ref name="GSJG" /> For di [[siglo 18|siglo diesocho]], [[Old Gin House]] tambe tabata sirbi komo akohida pa bishitantenan, aunke hopi bishitante tabata preferá di keda drumi riba nan barku.<ref name="L&E" /> == Descripcion == Canalnan chikito ta core atraves di e patio, dirigiendo awa den un tanki. Adicionalmente, e edifisio ta konta ku un kelder ku ta kontené un kamber, dos sèl i un fòrnu grandi. E ta un struktura di dos piso ku un dak bòltu. E murayanan ta konstruí di blòki geel di IJssel.[2] E uso di blòki komo material di konstrukshon—na un tempu ku mayoria di otro kasnan tabata wòrdu konstruí di palu—ta indiká ku esaki tabata un di e edifisionan mas importante di e isla.[6] Proseduranan hudisial tambe a tuma lugá aki. Ora e kastigu di morto a wòrdu dicta, e persona kondená a wòrdu hibá via un *tripa* (baranka òf baranka di awa di áwaseru) pa Crook’s Castle, kaminda e sentensia a wòrdu ehekutá.<ref name="Rijksvastgoedbedrijf">Rijksvastgoedbedrijf, [https://www.rijksvastgoedbedrijf.nl/actueel/nieuws/2024/07/01/het-zichtbare-verleden-van-de-slavernijgeschiedenis Het zichtbare verleden van de slavernijgeschiedenis], 1 juli 2024</ref> E edifisionan a wòrdu konstruí i mantené pa hendenan sklabisá.<ref name="Rijksvastgoedbedrijf"/> E edifisio a pasa dor di vários renobashon, inkluyendo na fin di añanan 1970, 1992 i 2017.<ref name="L&E">Landschap en Erfgoed van Sint Eustatius, [https://www.cultureelerfgoed.nl/site/binaries/site-content/collections/documents/2026/01/01/landschapsbiografieen-saba-sint-eustatius/the-historical-gem-landschap-en-erfgoed-van-sint-eustatius.pdf The historical gem], 2026, pag. 69 en 100</ref><ref name="LP">Lonely Planet, [https://www.lonelyplanet.com/points-of-interest/government-guesthouse/1396388 Government Guesthouse]</ref><ref name="SXM Talks">SXM Talks, [https://www.sxm-talks.com/the-daily-herald/restoration-ongoing-on-statia-govt-guesthouse/ Restoration ongoing on Statia Govt. Guesthouse], 11 mei 2017</ref> Den siglo 21, e ta sirbi como sede di [[Konseho Insular|Konseho Insular di Sint Eustatius]].<ref name="SXM Talks" /> E gabinete di e [[gezaghebber]] tabata situá na e piso abou, mientras cu e sala di konseho insular ta situa na e piso ariba.<ref name="LP" /> Un eskultura di brons di e popular banda local, [[Hippie Band]], ta para den e hardin publico dilanti di e edificio.<ref name="GSJG" /> Na 2026, e agencia "Rijksvastgoedbedrijf" di Hulanda ta na punto di traspasá e edificio bek na e órgano públiko di Sint Eustatius. Durante e reformanan konstitushonal di 10 di òktober 2010, tur derecho di propiedat di eks-Antia Hulandes denter di e munisipionan spesial nobo di Boneiru, Saba, i Sint Eustatius a keda traspasá pa pais Hulanda. E propiedat awor ta wòrdu debolbi na e órgano públiko di Sint Eustatius.<ref>[https://dossierkoninkrijksrelaties.nl/2026/10/04/government-guesthouse-wordt-weer-eigendom-sint-eustatius/ Government Guesthouse wordt weer eigendom Sint Eustatius], dossierkoninkrijksrelaties.nl (4 di october 2026)</ref> {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =|titulo=Government Guesthouse}} {{References}} }} ''The Government Guesthouse''' ta un kompleho di edifisionan den e sentro históriko di [[Oranjestad]], [[Sint Eustatius]]. E ta un [[monumento]] rekonosé ofisialmente den Hulanda Karibense, ku número di monumento U08.[[1]] Un kazerne militar tabata situá riba e sitio aki for di por lo ménos e añanan 1720.[[2]] E kompleho tabata albergá e sede di mando di e [[Marina Real di Hulanda]].[[3]] Tambe e tabata sirbi komo lugá di akohida pa gobernadornan di [[Antias Hulandes]] ku tabata bishitá e isla for di [[Kòrsou]], i pa ofisialnan ku tabata yega for di [[Sürnam]] i e islanan di Karibe franses.[[4]] E nòmber ''Government Guesthouse'' ta referí na e funshon ku e propiedat a haña na 1924, ora el a bira un residensia pa bishitantenan ofisial.[[5]] E a mantené e funshon aki te den e añanan 1960.[[2]] For di siglo diesocho, e ''Old Gin House'' tambe tabata sirbi komo akohida pa bishitantenan, aunke hopi bishitante tabata preferá di keda riba nan barku.[[5]] Deskripshon Canalnan chikí ta pasa dor di e patio i ta dirigí awa pa un tanki. E edifisio tin tambe un kelder ku ta kontené un kamber, dos sèl i un fòrnu grandi. E ta un konstrukshon di dos piso ku un dak abòltu. E murayanan ta trahá ku blòki hel di IJssel.[[2]] E uso di blòki komo material di konstrukshon — na un tempu ku mayoria di e otro kasnan tabata trahá di palu — ta indiká ku e edifisio tabata di importansia partikular pa e isla.[[6]] Prosedura hudisial tambe tabata tuma lugá den e edifisio. Ora un tribunal a dicta un kastigu di morto, e persona kondená tabata wòrdu hibá pa un ''tripa'' — un tipo di baranka òf kaminda di awa — te na Crook’s Castle, kaminda e sentensia tabata wòrdu ehekutá.[[4]] Hendenan sklabisá tabata traha na konstrukshon i mantenementu di e edifisionan.[[4]] E edifisio a pasa dor di vários renovashon, entre otro na fin di e añanan 1970, na 1992 i na 2017.[[5]][[6]][[3]] Den siglo 21, e edifisio ta sirbi komo sede di e [[Konseho Insular di Sint Eustatius]].[[3]] E gabinete di e [[gezaghebber]] tabata situá na e piso abou, mientras ku e sala di reunion di e Konseho Insular tabata na e piso ariba.[[6]] Un eskultura di brons di e banda lokal [[Hippie Band]] ta para den e hardin públiko dilanti di e edifisio.[[2]] Na 2026, e Rijksvastgoedbedrijf di Hulanda ta preparando pa traspasá e propiedat bek na e Órgano Públiko di Sint Eustatius.[[7]] Durante e reformanan konstitushonal di 10 di òktober 2010, e derecho di propiedat di e eks-Antias Hulandes den e munisipionan spesial nobo di [[Boneiru]], [[Saba]] i Sint Eustatius a pasa pa Pais Hulanda. E traspaso proponé na 2026 ta trata di devolbé e propiedat na e Órgano Públiko di Sint Eustatius.[[7]] [[:Kategoria:Sint Eustatius]] [[:Kategoria:Historia]] ------------------------ {{Infobox evento | variante = c | nomber = ''The First Salute'' | imagen = Andrew Doria NH 85510-KN.jpg | descripcion = De ''Andrew Doria'' die het eerste saluut ontvangt | fecha = [[16 di novèmber]] [[1776]] | luga = na kosta di [[Sint Eustatius]] }} '''The First Salute''' ta referí na e saludo di kañon ku a wòrdu lòs for di [[Fort Oranje (Sint Eustatius)|Fort Oranje]] na [[Sint Eustatius]] dia [[16 di novèmber]] [[1776]], komo kontesta riba un saludo di e barku merikano ''Andrew Doria''. Algun luna despues di e Deklarashon di Independensia di Merka, esaki a marka e promé rekonosementu di Merka dor di un poder stranhero. E suseso a wòrdu siguí pa e di kuater guera anglohulandes i e sakeo na gran eskala di Sint Eustatius. ==Sentro di komersio== Pa meimei di [[siglo 18|siglo diesocho]], tabatin mas ku setenta plantashi riba e isla unda [[Sklabitut|hende sklabisá]] tabata traha. Un man yen di famianan riku tabata dominá; miéntras ku hopi biaha nan tabata pleita entre nan mes, nan tabata presentá un frente uní semper ora nan interesnan kompartí wòrdu menasá. E tempu ei, komersio mundial tabata strobá pa merkantilismo, un teoria ekonómiko ku tabata mira importashon komo perhudisial i eksportashon komo benefisioso.<ref name="HN">Historisch Nieuwsblad, [https://www.historischnieuwsblad.nl/een-opportunistisch-saluut-aan-het-nieuwe-amerika/ Een opportunistisch saluut aan het nieuwe Amerika], Erik Schumacher, 3 juli 2012, update 7 april 2020</ref> Na 1688, [[West Indische Compagnie]] (WIC) a outorisá komersio internashonal riba e isla di Karibe ku ta sometí na tarifanan abou di importashon i eksportashon. E komersio di katibu tabata relativamente signifikante te na 1730 pero a baha despues. Al kontrario, komersio di koffie, tabako i, riba tur kos, suku a oumentá. E merkansia aki a originá tantu for di e isla mes komo for di islanan ingles i franses den serkania. Komersio liber a wòrdu establesé formalmente na 1756. Komersio riba e isla a ekspandé rápidamente, enbolbiendo produktonan oropeo manera paña, papel, glas, produktonan di lechi i biña.[2] Alrededor di 1780, Benjamin Franklin, un di e fundadónan di [[Estadonan Uni di Amérika|Merka]], a disidí di dirigí pòst?? pa [[Oropa]] via Sint Eustatius.[3] E komersio mas lukrativo tabata enserá armanan nesesario pa e gueranan entre nashonnan oropeo. Pa dos dékada, e isla a disfrutá di prosperidat sin presedente.[1] ==Revolushon merikano== [[File:Declaration of Independence (1819), by John Trumbull.jpg|thumb|Presentashon di e Deklarashon di Independensia na Kongreso dia 28 di yüni 1776, dor di e Komishon di Sinku.]] Durante e Revolushon merikano, e británikonan a para e suministro di arma. Konsekuentemente, e komersio ilegal di arma a floresé riba e isla, ku ganashi riba polvo ku a alkansa te na shen porshento. Hopi biaha e depósitonan tabata asina yen ku mester a warda suku i katuna pafó.[1] E merikanonan a kumpra kasi mitar di tur nan armanan i munishon na Sint Eustatius.[4] Reino Uni tabata furioso riba esaki. El a violá e akuerdonan hasí denter di e aliansa defensivo ku e [[Repúblika di Shete Provinsia Uní di Hulanda|Repúblika di e Shete Hulanda Uni]], ku a inkluí un provishon pa sosten mutuo si kualke di e dos partido wòrdu haña atake. Inisialmente e posishon na [[Den Haag]] tabata cu un lantamento colonial no ta cay bou di e alkanse di e tratado aki. Sinembargo, bou di preshon, un prohibishon riba eksportashon pa e kolonianan merikano a wòrdu finalmente imponé. No obstante, Jan de Windt (1715–1755), e komandante di Sint Eustatius, no a enforsá e prohibishon riba e komersio lukrativo di arma, ni su susesor, [[Johannes de Graaff]]. De Graaff tabata e hòmber mas riku riba e isla, doño di dies plantashi, tres shen hende sklabisá, i diesseis barku merkantil.[1] Diestres estado di Nort Amérika a deklará nan independensia for di Inglatera na 1776, i Sint Eustatius a bira e sentro pa [[Contrabanda|kontrabanda]] di arma pa e nashon yòn ku awor ta nos gran aliado.<ref>{{citeer web|titel=BOVENWINDEN—IX. Roosevelt erkende Statius|werk=[[Amigoe]]|datum=1945-02-26|bezochtdatum=2026-10-05|via=Delpher.nl|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000210240:mpeg21:p003}}</ref> ==The First Salute== Pa yüli 1776, diestres kolonia di Nort Amérika a firma e Deklarashon merikano di Independensia. Dia 16 di novèmber 1776, ''Andrew Doria'' a yega haf di Sint Eustatius pa tuma stòk di arma i munishon. E tabata e promé barku merikano pa drenta haf ku e bandera merikano nobo.<ref name="Stadsarchief">Stadsarchief Amsterdam, [https://www.amsterdam.nl/stadsarchief/stukken/historie/eerste-saluut/ Eerste saluut], 23 april 2019</ref> [[Johannes de Graaff|Gobernador De Graaff]] a ordená pa e barku wòrdu risibí ku pleno honor.<ref name="HN" /> Despues ku ''Andrew Doria'' a tira un saludo den saludo, el a ordená pa debolbé esaki ku un saludo for di Fort Oranje. Unabes ku e barku a mara, el a organisá un resepshon na honor di e kapitan, invitando tur merikano riba e isla.<ref name="HN" /> E merikanonan a konsiderá e saludo komo e promé rekonosementu di Merka dor di un poder stranhero.<ref name="Stadsarchief" /> ==Reakshon for di London== Barkunan ingles tabata presente den haf ora ku e saludonan a wòrdu tirá. Nan a pisa anker i a nabegá pa e isla bisiña di [[Sint Kitts (isla)|St. Kitts]] pa informá tokante e insidente.[5] London a reakshoná furioso, eksigiendo pa [[Tweede Kamer|''Staten Generaal di Hulanda]] kondená e saludo públikamente i duna retiro na De Graaff. Despues a yama De Graaff pa Den Haag pa interogashon, pero el a logra posponé su biahe pa hopi tempu usando vários preteksto, ku ta varia di asuntunan di famia te na malesa di laman. El a yega na 1778 ku un defensa skirbí ekstenso yená ku distorshon i mentira. E ''Staten-Generaal'' a aseptá su defensa, no ménos pasobra ganashi supstansial tabata wòrdu hasí na [[Amsterdam]] for di komersio ku Sint Eustatius.[1] Dor di retené De Graaff, e Repúblika tabatin—den bista britániko—un biaha mas demostrá su inkonfiabilidat komo aliado. Ademas di e falta di sosten den e lucha britániko kontra e revolushonarionan merikano, e Repúblika tambe a buska pa djòin e Liga di Neutralidat Armá na fin di 1780. E inisiativa ruso aki tabata destiná pa protehá flotanan komersial di atakenan di barkunan naval britániko. E chispa ku a sende e di kuater guera anglo-hulandes tabata finalmente un kontrato komersial deskubrí riba un barku kapturá pa e britanikonan;[1] e dokumento tabata den poseshon di Henry Laurens, e embahador merikano designá na Den Haag. Dia 20 di desèmber 1780, e britanikonan a deklará guera kontra e hulandesnan.[6] Almirante George Rodney a haña òrdu pa kapturá Sint Eustatius. E tabatin un renkor personal kontra e isla pasobra materialnan di reparashon a wòrdu mandá pa un flota franses despues ku el a daña esaki severamente. Rodney a yega haf ku dieshete barku naval dia 3 di febrüari 1781; esaki a pone De Graaff entregá e isla na e britanikonan sin resistensia. Rodney a tuma tur e habitantenan di e isla prezu i a deportá nan pa otro islanan den Karibe i pa Gran Bretaña. El a ordená e sakeo di henter e isla i a subasta e botín, ku eksepshon di un porshon supstansial ku el a warda pa su mes. El a biaha pa Gran Bretaña pa motibu di problemanan di gout i prostat. Na kaminda, kasi tur su propiedatnan a wòrdu interseptá pa e fransesnan, lagando e inkapas pa paga debenan den su pais natal. Ademas, komersiantenan britániko di Sint Eustatius a desafiá su konfiskashonnan den korte. Den e Kámara di Komun, lider di oposishon Edmund Burke a hiba un diskurso sensashonal kondenando e sakeo di Rodney.[1] Restourashon di atministrashon insular Sint Eustatius no a keda den man britániko pa hopi tempu. Na novèmber 1781, un atake sorpresa a wòrdu lansa bou di mando franses, i e isla a wòrdu kapturá. E òrdu bieu a wòrdu restourá, i e habitantenan a haña nan poseshonnan debolbí na nan mas leu posibel. Na 1784, Fransia a debolbé soberania riba e isla na Hulanda. Un dékada di gran prosperidat ekonómiko a sigui. De Graaff tambe a regresá na e isla, ounke e biaha aki komo un siudadano privá. Na su morto na 1813, el a laga atras rikesa inmenso.[1] == Konmemorashon == De Graaff ta wòrdu konmemorá komo un héroe di e Revolushon Merikano ku un potrèt den e ''State House'' di estado di [[New Hampshire]].<ref name="HN" /> Na 1939, Presidente Franklin Delano Roosevelt a entrega un plakkaat na Sint Eustatius como reconocimento di “E Prome Saludo”; e ta montá riba e palu di bandera monumental den e plasa na Fort Oranje.<ref>Willem de Bruin, [https://www.john-adams.nl/the-first-salute/ The First Salute], The John Adams Institute</ref> E no tabata presente personalmente, manera tabata spera inicialmente.<ref>{{citeer web|werk=[[Amigoe]]|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010281853:mpeg21:a0028|titel= De feestelijkheden op St. Eustatius|datum=1939-12-30}}</ref> E famia Roosevelt no tabata un deskonosí na e isla. Adolphus Roosevelt i Elizabeth Groebe a kasa einan na 1759.[9] Un plaka ku ta konmemorá e bisentenario di Merka—un regalo di e Islanan Vírgen di Merka—a wòrdu desvelá na 1976, i plachinan ku ta marka “E Promé Saludo,” duná pa e Yu hòmbernan i Yu Muhénan di e Revolushon Merikano, a wòrdu desvelá na 2001 i 2014. Ganadó di Premio Pulitzer Barbara Tuchman a dediká su último buki na “The First Salute.”[10] * On November 16th, 1976 the Postal Service of the Netherlands Antilles commemorates the bicentennial of the first salute to the flag of the United States of America with the issuance of a special series of postage stamps in the values of 25, 40 and 55 cents.<ref>{{Citeer web|titel=Bicentennial of the First Salute to the United States Flag eleven guns for the grand union|werk=[[Amigoe]]|datum=1976-11-13|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2026-09-23|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010460971:mpeg21:p014}}</ref> * Rei Willem-Alexander, Minister Hulandes Rob Jetten, i Sekretario di Estado pa Relashonnan di Reino i Digitalisashon Eric van der Burg lo bishitá Sint Eustatius na novèmber. Djaluna 16 di novèmber, nan lo asistí na e konmemorashon di e di 250 aniversario di “E Promé Saludo.” Servisio di Informashon di Gobièrnu a anunsiá esaki.<ref>[https://www.aruba.nu/nieuws/koninkrijk/95390/koning-en-premier-jetten-naar-sint-eustatius-voor-250-jaar-first-salute-zx6351 Koning en premier Jetten naar Sint Eustatius voor 250 jaar First Salute], aruba.nu (23 di september 2026)</ref> {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =72021410|titulo=De koloniale geschiedenis van het Huis Oranje-Nassau}} {{References}} }} [[:Kategoria:Historia]] ------------------------- {{Infobox persona | variante = c }} '''Johannes de Graaff''' (☆ [[1729]] na [[Sint Eustatius]] - † [[1813]] na [[Sint Eustatius]]), tabata un dirigente kolonial hulandes di [[West Indische Compagnie]], ku a fungi komo gobernador di Sint Eustatius, [[Saba]] i [[Sint Maarten]] di 1776 te ku 1781. E isla tabata un sentro grandi di kontrabando di pólvora di arma pa e merikanonan ora ku Repúblika Hulandes tabatin un polítika ofisial di embarga komersio ku e merikanonan. ==Biografia== [[File:De Graaff estate in Sint Eustatius.jpg|thumb|Ruina di plantashi ‘Graavindal’ riba St. Eustatius, propiedat di De Graaff.]] De Graaff a nase na Sint Eustatius komo yu di Simon de Graaff, un miembro di e konseho insular. De Graaff a haya enseñansa na [[Hulanda]]. Despues ku el a regresá Sint Eustatius, el a kasa ku Maria Heyliger, un yu muhé di e Komandante (Gobernador) na mando, Abraham Heyliger. De Graaff a kuminsa su karera komo komandante militar di Sint Maarten. Na yüli 1751 el a wòrdu nombrá komo sekretario riba Eustatius, ku a bira un haf liber na 1756 i usá mas intensivo dor di Middelburgsche Commercie Compagnie pa komersio di katibu riba Spaña Nobo i e islanan di Karibe. E eksportashon di suku a subi enormemente, e kantidat di barku den haf a redobla; e isla tabata konosí komo e “baraka di oro”.[1] Pa algun aña Thomas Hope i su ruman hòmber tabata enbolbí den e komersio riba e isla. De Graaff a bira e hòmber di mas riku di San Eustatius. Segun informe e tabata doño di dies plantashon, tres shen katibu, dieseis barku di komersio i un kuart di e propiedat rais di e isla. E tabata biba den un villa imponente na e bahia.[2] Na yüli 1775, despues ku Jan de Windt a muri, el a primintí Adrian Hope pa hasi tur kos pa representá Hope & Co riba Eustatius.[3] Dia 5 di sèptèmber 1776 el a wòrdu hasí Komandante (òf Gobernador den idioma di tur dia) di e isla. “Promé Saludo” na Bandera Merikano Wak tambe: E Promé Saludo Sint Eustatius tabata e lugá di mas importante pa trata òf kontrabanda ku merikanonan. Dia 16 di novèmber 1776, na kuminsamentu di e Guera Revolushonario Merikano, e barku di marina merikano USS Andrew Doria, ku e Deklarashon di Independensia Merikano abordo, a yega St. Eustatius. Su capitan a tira un saludo na e bandera Hulandes riba Fort Oranje y Johannes de Graaff a dicidi di contesta e saludo cu once tiro. I asina e Estadonan Uni di Merka a wòrdu rekonosé pa promé bia komo un nashon dor di e saludo aki di onze arma. Gran Bretaña tabata profundamente rabiá pa e komersio ilegal di arma ku tabata operá for di Sint Eustatius i e nengamento di outoridatnan hulandes pa tuma akshon kontra di esaki. De Graaff eventualmente a wòrdu yama bèk pa Hulanda despues di protestanan britániko na gobièrnu hulandes. Den un karta kompañante, Henry Hope a skirbi ku e gobernador lo mester a kontestá e patria.[4] Na 1777, e isla a bin bou di un blokeo britániko debí na e komersio ilísito di arma dor di e Middelburgsche Commercie Compagnie.[5][6] Na 1778 el a splika su motivashonnan i a wòrdu mandá bèk pa Sint Eustatius den e siguiente aña.[7] Pèrdida di isla pa e británikonan Artíkulo prinsipal: Kaptura di Sint Eustatius De Graaff a mantené su posishon te ora ku almirante britániko Rodney, liderando un forsa naval grandi, a kapturá e isla na febrüari 1781.[8] {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =|titulo= }} {{References}} }} [[:Kategoria:Historia]] ------------------------------ {{infobox organisacion | variante = c | tipo = fundashon no-gubernamental | nomber = STENAPA | logo = | imagen = Quill dormant vulcano.jpg | descripcion = Un bista di Parke Nacional Sint Eustatius (Parke Nacional Quill/Boven y [[Parke Nashonal Marino Sint Eustatius|Parke Nacional Marino Sint Eustatius]]). | leyenda = | funda = [[21 di novèmber]] [[1988]]<ref>https://statiapark.org/30th-anniversary/ STENAPA celebrates 30 years], statiapark.org (22 di novèmber 2018)</ref> | fundado = | sede = Oranjebaaiweg 59 | director = Erik Boman | website = }} '''STENAPA''', ofisialmente '''St. Eustatius National Parks Foundation''', ta un organisashon no-gubernamental (NGO) i sin fin di lukro ku ta responsabel pa e maneho i protekshon di áreanan protehá na [[Sint Eustatius]]. E organisashon ta manehá [[Parke Nashonal Marino Sint Eustatius]], [[Parke Nashonal Quill/Boven]] i [[Hardin Botániko Miriam C. Schmidt]].[1] == Historia == STENAPA a surgi na fin di añanan 1980 komo e susesor di Stinapa Statia, e divishon lokal di STINAPA N.A. (''Stichting Nationale Parken Nederlandse Antillen'').<ref>Bestuur Statia Stinapa. "Amigoe". Curaçao, 20-03-1987, p. 8. Geraadpleegd op Delpher op 20-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010650860:mpeg21:p008</ref> E fundashon aki a wòrdu fundá na 1962 pa proteha i maneha zonanan di naturalesa na [[Antias Hulandes]], of ophetonan di [[geologia]], [[arkeologia]] of [[historia]], i pone e zonanan aki na servisio di bienestar, edukashon i rekreashon di e poblashon y di turistanan.<ref>Hoetink, H., & Anink, G. B., Encyclopedie van de Nederlandse Antillen, 1969, Amsterdam, pag. 396-397</ref> STENAPA ta un fundacion sin fin di lucro, no gubernamental (na Hulandes un stichting) cu a wordo funda dia [[21 di novèmber]] [[1988]]. E funcion di e fundacion aki ta proteccion di medio ambiente. STENAPA aktualmente ta manehá Parke Nashonal Marino, Parke Nashonal Quill / Boven, i Hardin Botániko. STENAPA ta un di e miembronan di [[Dutch Caribbean Nature Alliance]]. *1996: Granted a legal mandate by the island government to manage and protect the newly established Statia National Marine Park. *1998: Assigned official authority to manage the Quill and Boven National Parks, shortly followed by the creation of the Miriam C. Schmidt Botanical Garden. == Aktividat == E fundashon ta enkarga cu e maneho di tres parke. Dos parke ta riba e superfisie di tera di e isla; e parke ku ta sobra ta marino i ta rondoná e isla. E área kombiná di e parkenan ta 33 km².<ref>[https://statiapark.wordpress.com/parks/marine-park/ St. Eustatius National Parks], statiapark.wordpress.com</ref> * E Parke Nashonal Marino St. Eustatius ta rondoná e isla for di e marka di awa haltu te na 30 meter (98 pia) di profundidat, i tambe ta abarká dos reserva di Parke Marino. *Parke Nashonal Quill / Boven ta konsistí di dos diferente área òf supsektor. Un ta e stratovolkan inaktivo konosí komo Quill, ku ta den e parti sùit di e isla. E otro área ta un grupo di sinku seru den e parti nort di e isla: Bergje, Boven (esun mas haltu di e sinkunan), Venus, Seru di Gilboa i Seru di Señal. E sinku serunan aki ta e restunan di un otro stratovolkan. *Hardin Botániko Miriam C. Schmidt a kuminsá na 1998. E énfasis prinsipal ta riba espesienan di vegetashon ku ta òf tabata nativo di e isla i e islanan rondó di dje. Tambe tin un área eksperimental kaminda investigadónan ta studiando métodonan pa kontrolá e espesie invasivo problemátiko manera ''Antigonon leptopus'', e mata di wendrùif coralita. == Organisashon == STENAPA ta wordo goberna pa un directiva. E miembronan di directiva no ta ricibi ningun salario. E fundacion ta emplea ocho miembro di personal cu ta administra e fundacion y ta maneha e parkenan. E miembronan di personal ta traha cu stagiaire y boluntarionan di e isla of di exterior. Sede di e organisashon ta King’s Well National Parks Center, ku a wòrdu habri ofisialmente pa [[Beatrix di Hulanda|Prinses Beatrix]] na 2025.<ref>[https://www.bes-reporter.com/news/st-eustatius/66934/former-kings-well-resort-becomes-statias-new-national-parks-centre Former Kings Well Resort becomes Statia’s new National Parks Centre], Bes Reporter (7 di yüni 2024)</ref><ref>[https://statiapark.org/princess-beatrix-visited-st-eustatius-for-reforestation-society-nature-and-the-opening-of-the-new-kings-well-national-parks-center/</ref> E sede, e Ofisina di Parkenan Nashonal i Sentro di Bishitante, ta situá banda di e haf na Lower Town, ku ta e parti kant'i laman di e kapital [[Oranjestad (Sint Eustatius)|Oranjestad]], di kua mayoria ta mas altu, riba un baranka. E parti mas sùit di Lower Town tin bista riba Gallows Bay, na e kosta wèst òf kosta [[Laman Karibe|karibense]] di e isla. {{Appendix}} [[:Kategoria:Sint Eustatius]] '''STENAPA''', ofisialmente '''St. Eustatius National Parks Foundation''', ta un organisashon no-gubernamental i sin fin di lucro ku ta responsabel pa e maneho i protekshon di área protehá na [[Sint Eustatius]]. E organisashon ta manehá e [[St. Eustatius National Marine Park|Parke Nashonal Marino di Sint Eustatius]], e [[Quill/Boven National Park|Parke Nashonal Quill/Boven]] i e [[Miriam C. Schmidt Botanical Garden]].[1] Historia STENAPA a wòrdu fundá na 1988 ku e meta pa protehá área terestre i marino di importansia ekológiko, sientífiko i kultural na Sint Eustatius.[1] Na 1996, e gobièrnu di e isla a duna STENAPA un mandato legal pa protehá i manehá e Parke Nashonal Marino, ku a wòrdu establesé nobo e aña ei. Na 1998, STENAPA a haña tambe e outoridat pa manehá e Parke Nashonal Quill i Boven. Poko tempu despues, e [[Miriam C. Schmidt Botanical Garden]] a wòrdu kreá.[1] STENAPA ta un miembro di e [[Dutch Caribbean Nature Alliance]] (DCNA), un aliansa di organisashonnan di konservashon di naturalesa den e parti karibense di Reino Hulandes.[2] Aktividat STENAPA ta manehá tres área prinsipal di konservashon: e Parke Nashonal Marino, e Parke Nashonal Quill/Boven i e Hardin Botániko Miriam C. Schmidt.[1] Parke Nashonal Marino E [[St. Eustatius National Marine Park|Parke Nashonal Marino di Sint Eustatius]] ta rondoná e isla te na e isóbata di 30 meter. E parke ta inkluí dos reserva marino, un na e parti nort i un na e parti sùit di e isla.[3] Segun e plan di maneho di e parke, e Parke Nashonal Marino tin un área di aproximadamente 2.750 hektárea, inkluyendo e dos reserva marino.[3] Parke Nashonal Quill/Boven E [[Quill/Boven National Park|Parke Nashonal Quill/Boven]] ta konsistí di dos sektor. E sektor di Quill ta inkluí [[The Quill]], un vulkan durmiente ku ta alkansá un haltura di alrededor di 600 meter. E sektor di Boven ta konsistí di e restonan di un antiguo stratovulkan, ku tin varios seru ku tin un haltura di entre 200 i 300 meter.[1] E parke tin un sistema di sendero pa bishitante i ta sirbi tambe pa investigashon sientífiko i monitoreo di biodiversidat. Entre e aktividatnan di investigashon ta inkluí monitoreo di paranan, palomanan, orkidianan, mariposan, abeha i otro espesienan.[1] Hardin Botániko Miriam C. Schmidt E [[Miriam C. Schmidt Botanical Garden]] a wòrdu kreá na 1998. E hardin ta pone énfasis riba espesienan di mata ku ta òf tabata nativo di Sint Eustatius i e islanan den su serkania. E ta kontené tambe un área experimental pa investigashon tokante métodonan pa kontrolá espesienan invasivo, manera ''Antigonon leptopus''.[1] Organisashon STENAPA ta wòrdu goberná pa un direktiva. E organisashon ta traha ku personal, voluntarionan i stagiairenan den e maneho di e área protehá i den proyektonan di investigashon, edukashon i konservashon.[1] STENAPA a habri su nobo sede, e '''Kings Well National Parks Center''', dia 21 di november 2025. [[Beatrix di Hulanda|Prinses Beatrix]] a habri e sentro ofisialmente durante su bishita na Sint Eustatius. E sentro ta sirbi komo e nobo sede prinsipal di STENAPA i ta funshoná komo sentro pa maneho di naturalesa, investigashon i edukashon. E fasilidat tin tambe un laboratorio marino pa sostené trabounan di restorashon i monitoreo di koral.[4][5] -------- Key Milestones in STENAPA’s History *1988: Founded on November 21 by local conservation advocates to protect the island's fragile tropical ecosystems. *1995: Formally registered with the Chamber of Commerce. *1996: Granted a legal mandate by the island government to manage and protect the newly established Statia National Marine Park. *1998: Assigned official authority to manage the Quill and Boven National Parks, shortly followed by the creation of the Miriam C. Schmidt Botanical Garden. *2018: Celebrated its 30th anniversary of continuous environmental stewardship and community conservation. *2025: Welcomed Dutch Caribbean Nature Alliance Dutch Caribbean Nature Alliance patron Princess Beatrix for the opening of the King's Well National Parks Center. Core Conservation Areas *Statia National Marine Park: Encircles the entire island from the high-water line down to the 30-meter depth contour, protecting coral reefs and marine life. *Quill/Boven National Park: Covers terrestrial volcanic landscapes, endangered flora, and fauna like the Lesser Antillean iguana. *Miriam C. Schmidt Botanical Garden: Showcases native and regional island vegetation. The relationship between STENAPA and the Dutch Caribbean Nature Alliance (DCNA) is that of a founding member and a Protected Area Management Organization (PMO).While STENAPA manages the physical parks on St. Eustatius, the DCNA acts as the regional umbrella network that supports, funds, and unites them alongside the national park organizations of the other five Dutch Caribbean islands (Aruba, Bonaire, Curaçao, Saba, and St. Maarten). ------------------ {{variante|c}} {{Infobox artista| variante = c | nomber = Saida Hernandez | nomber completo = Saida Lucilla Antonia Hernandez-Augustina | imagen = | descripcion = | nomber nacemento = | fecha nacemento = [[31 di òktober]] [[1935]] | luga nacemento = {{CUW}} | fecha fayecimento = | luga fayecimento = | nacionalidad = hulandes | residencia = | educacion = | aña activo = 1967 - 2025? | ofishi = artista visual | estilo = | genero = | distincion = | casa = Eithel Hernandez | yui = 2 | website = }} '''Saida Lucilla Antonio Hernandez–Augustina''' (☆ [[31 di òktober]] [[1935]] na [[Kòrsou]]<ref name=:"1">[https://percypinedo.com/mikorsou/tanta-saida-un-pali-muhe/ Tanta Saida! Un pal’i muhé!], percypinedo.com (15 di februari 2025)</ref>) ta un artista visual, presentadó i produktor di programa di televishon i outor di buki di kushina di Kòrsou. Hernandez a hunga un papel importante den e desaroyo di televishon na Kòrsou, spesialmente durante e prome añanan di transmision den idioma [[papiamentu]] el’a hasi arte i kultura aksesibel pa un públiko amplio.<ref>[[Dick Drayer]], [https://www.curacao.nu/nieuws/kunst-cultuur-en-muziek/79996/expositie-eert-90-jarige-kunstenares-saida-hernandez Expositie eert 90-jarige kunstenares Saida Hernandez], curacao.nu (27 di sèptèmber 2025)</ref><ref>https://curacao-art.com/2025/09/28/saida-hernandez/ Saida Hernandez], curacao-art.com</ref> Hernandez a hunga un papel importante den e desaroyo di televishon na Kòrsou, spesialmente durante e promé añanan di transmishon den Papiamentu. Komo presentadó i trahadó di programa, el a kontribuí na e difushon di programa tokante arte, kultura, kushina i otro tópiko pa un públiko amplio.[2][3] ==Bida i karera== Saida Hernandez a nase i lanta den bario di [[Otrobanda]]. Su mama tabata Emma Heronima Augustina i su tata tabata e dentista David Nouel. El a bai St. Annaschool i despues Nijverheidschool patras di Teatro Brion. Komo yu djafó e no por a bai skol di plaka.<ref name=:"1"/> Despues di a traha den un tienda, Hernandez a kasa i a haña dos yu. El a biba durante dos aña na [[Caracas]], despues di kua el a bai traha na [[Telecuracao]]. Aya el a bira un di e promé personalidatnan femenino konosí di televishon na Kòrsou. Durante varios dékada el tabata aktivo komo presentadó i produktor di programanan manera ''Kinderuurtje'', ''Obra di man'', show di Pasku, programa di horoskop, Sita ku Saida, show di kushiná. Moda, dekorashon, Kateiba, e episodio di Saida ku 2 mucha chikí, Chepo, un seri kòrtiku, “kuida awe loke bo tin den bo kas pa e dura bo mas mayan” i klaro ''Kushina di Oro''.<ref name=:"1"/> Kushina di Oro (Golden Kitchen) was her popular cooking program that taught generations of viewers traditional local recipe. Hernandez is cherished as one of the first Papiamentu female tv personality and program makers at Telecuraçao and as the beloved host of cooking show Kushina di Oro, alongside publishing several well-known cook books.<ref>[https://cultuuragenda.com/2025/hasibu-di-kas-ii-2/ Hasibu di Kas II], cultuuragenda.com (2025)</ref> Papiamentstalig kookboek waarin recepten van zowel Antilliaanse als niet-Antiliaanse gerechten zijn opgenomen. * ''Resetas Kushina di Oro'' (1985, Publisidat Antiano, Willemstad) Den añanan 1970 Hernandez a cuminsa pinta durante su estadia na New York.<ref>https://nu.cw/2020/09/11/expositie-saida-hernandez-vanaf-19-september-bij-landhuis-bloemhof/</ref> E falta/anhelo pa Korsou a hib’e pa kapta rekuerdo i imagennan di e isla riba lona.<ref name="nu"/> E ta outodidakto. Su pinturanan ta konta historianan detayá di bida na Kòrsou di antaño ku a pasa por wòrdu konsiderá komo un kontribushon úniko i original na konservashon di nos herensia kultural. Kandelarnan, stulnan di balansa, muebles di wicker di Thonet, mesanan di banda, mantelnan di ganshillo, balkonnan ku persiana di palu i bista nostálgiko. Tur kos delikadamente akabá ku e koló kolorido i alegre típiko di su personalidat i su estilo.<ref name="Bloemhof">[https://bloemhof.cw/category/exhibition/page/4/ Temp'i mi ten Selebrando Bida], [[Lanthùis Bloemhof]]</ref> Na 2025, en konekshon ku e solo eksposishon na Lanthuis Bloemhof, e keda publiká e buki ''Hasibo di Kas'', un resumen di su obra artistico konteniendo 136 reprodukshon di su pinturanan, un teksto outobiográfiko, rekuerdonan di Otrobanda bieu, i mas ku setenta [[haiku]] skirbí dor di dje.<ref name="nu">[https://nu.cw/2025/11/26/boekpresentatie-eert-kunstenares-saida-hernandez/ Boekpresentatie eert kunstenares Saida Hernandez], nu.cw (26 di novèmber 2025)</ref> E pinturanan distintivo di zeta di Saida Hernandez a tuma sentro di atenshon durante e eksposishon aki. Su trabou ta konosí pa kapturá bida diario, paisahenan di stat nostálgiko, i interiornan íntimo di pasado (spesialmente di su bario natal di Otrobanda).<ref name="Saida">[https://curacao-art.com/2018/10/31/saida-hernandez-exhibition-landhuis-bloemhof/ Saida Hernandez exhibition]</ref> Su pinturanan ta konta historianan detayá tokante e hendenan ku tabata biba tras di e fachadanan di e isla. El’a trese e ambiente aki na bida ku koló kayente i alegre, stulnan di balansa, encaje i persiana di palu.<ref name="Saida"/> E ta kasa ku Eithel Hernandez, un konosido personahe di radio i televishon na Kòrsou i direktor di TeleCuracao den añanan 1960. == Eksposishon == El a partisipá na vários eksposishon di grupo. Na 1981 el a tene su promé eksposishon na [[Museo di Kòrsou]] i atrobe na 2005, sigui pa eksposishonnan solo na Lanthùis Bloemhof, entre otro na 2018, 2020 i 2025.<ref name="Bloemhof"/> {{Appendix}} https://www.awemainta.com/newspapers/Am210327/offline/download.pdf Boneriano|26 mart 2021| Minister Croes a bishita un gran Baluarte mas, “Tanta Saida” WILLEMSTAD- Dia 7 di mart último, Minister di Enseñansa, Siensia, Kultura i Deporte (ESKD), Steven Croes, a hasi un bishita i kombersá ku señora Saida Hernandez ku a nifiká hopi pa e sektor kultural edukativo na Kòrsou. Di e forma aki Minister Croes ta para ketu na historia i kultura i duna rekonosementu na personanan ku di un òf otro manera a nifi ká hopi pa e sektor aki. Manera ya a bira un kustumber, for di desèmber ku Minister di Enseñansa, Siensia, Kultura i Deporte (ESKD), Steven Croes, a asumí su funshon, e ta dediká parti di su djadumingu pa hasi bishita i kombersá ku baluartenan ku a nifi ká hopi pa desaroyo di Kòrsou. Señora Saida ta un persona hopi konosí den komunidat. Ken no ta kòrda e programanan di kushina na TeleCuraçao di Saida ku tur su resetanan dushi? Tambe oranan atardi pa mucha ku Saida. Den un ambiente masha ameno na su kas, Saida a konta Minister Croes kon el a lanta komo mucha den Otrabanda. Su mayornan a mandé un nijverheidsschool katóliko den Otrabanda, kaminda el a siña kose na mashin, bòrda i asta usa `fi guurzaag` i tambe materianan manera ingles i aritmétika i lesamentu. E tempu ei mester a paga banda di `schoolgeld` tambe sèn pa material ku un alumno usa i dor ku e tabata yuda otro mucha den klas, e tabata kosta su mayornan poko sèn èkstra. Saida tabata gusta lesa, meskos ku su tata, ku tabatin kashi yen di buki na kas. Ku su 16 aña el a disidí ku e ke bai traha na un pa-kus den Punda, Liberty. El a haña un djòp pa reorganisá e depósito. E doño a keda asina enkantá ku su trabou, ku nan a tené na trabou. El a siña etalá showcase di pakus i a bai sigui hasi esaki tambe despues na Bijenkorf. E tempu ei tabatin kontèst pa drecha showcase i el a gana premio tambe. Despues di e periodo na Bijenkorf el a bai traha na un hotèl. Ku 22 aña su mama a mand’é bai biba na Venezuela kaminda ela traha den un posishon basta haltu den un hotèl na Caracas. Despues di dos aña el a bin ku fakansi i sr. Aitel Hernandez a kontrakté pa TeleCuraçao. Saida a keda Kòrsou i no a bai Venezuela bèk. Su karera na televishon a sigui krese. Ela bai hasi ‘kinderuurtje’ atardi i diferente propaganda. Nan tabata yam’é “Tanta Saida” i e tabatin un programa “Sita ku Saida” tambe. Despues di algun tempu trahando na TeleCuraçao, su kasá Sr. Aitel Hernandez mester a bai biba na Merka pa trabou i nan a biba 6 aña einan. Despues ku el a bini bèk Kòrsou, traha kasi 25 aña ku su programa di kushina. Saida a produsí sigur 5 buki di reseta, i tin masha talento pa pinta. Pronto Saida ta bai presentá un buki kaminda por mira tur su obranan. -------------------------- '''Saida Lucilla Antonio Hernandez–Augustina''' (☆ [[31 di òktober]] [[1935]] na [[Kòrsou]]) ta un artista visual, presentadó i produktora di programa di televishon, i outora di buki di kushina di Kòrsou.<ref name="1" /> Hernandez a hunga un papel importante den e desaroyo di televishon na Kòrsou, spesialmente durante e promé añanan di transmishon den [[Papiamentu]]. Komo presentadó i trahadó di programa, el a kontribuí na e difushon di programa tokante arte, kultura, kushina i otro tópiko pa un públiko amplio.<ref name="2" /><ref name="3" /> == Bida i karera == Saida Hernandez a nase i a lanta den [[Otrobanda]], na e área di Consciëntiesteeg. Su mama tabata Emma Heronima Augustina i su tata tabata e dentista David Nouel. El a bai St. Annaschool i despues Nijverheidschool, situá patras di Teatro Brion. Komo yu di un famia ku limitashonnan finansiero, el no por a atendé un skol ku mester pagá matrícula.<ref name="1" /> Despues di a traha den un tienda, Hernandez a kasa i a tin dos yu. El a biba durante dos aña na Caracas, despues di kua el a bai traha na TeleCuraçao. Aya el a bira un di e promé personalidatnan femenino konosí di televishon na Kòrsou. Durante vários dékada, Hernandez tabata aktivo komo presentadó i produktora di diferente programa di televishon. Entre e programanan ku ta wòrdu asosiá ku dje tin ''Kinderuurtje'', ''Obra di man'', show di Pasku, programa di horóskopo, ''Sita ku Saida'', programa di moda i dekorashon, ''Kateiba'', programa di kushina i diferente otro produccion.<ref name="1" /> E programa ''Kushina di Oro'' tabata un di su programanan mas konosí. Den e programa, Hernandez a presentá i enseñá diferente reseptanan, inkluyendo platonan di Kòrsou i di otro tradishon kulinario. E programa a kontribuí na e popularisashon di reseptanan i tradishonnan kulinario lokal. Hernandez tambe a publiká buki di kushina. Entre nan ta ''Resetas Kushina di Oro'', publiká na 1985 pa Publisidat Antiano na Willemstad. == Arte visual == Hernandez tabatin interes den arte promé ku el a kuminsá ku su trabou komo pintora. Den e añanan 1970, durante un estadia na [[New York]], el a kuminsá pinta ku mas regularidat.<ref name="5" /> Segun su propio relato, e deseo pa pintá Kòrsou tabata relashoná ku e nostalgia ku el tabatin pa su isla natal durante su estadia na New York.<ref name="6" /> Hernandez ta un artista autodidakto. Su promé trabounan tabata inkluí representashonnan di edifisionan i paisahenan di Kòrsou. Ku tempu, el a enfoká su obra prinsipalmente riba Otrobanda i riba elementonan di bida diario di Kòrsou di antaño. Den su pinturanan ta aparesé, entre otro, interiornan di kasnan históriko, esenanan di kaya, muebles tradishonal, balkonnan ku persiana di palu, stulnan di balansa, mesanan di banda, muebles di wicker i trabounan di ganchillo.<ref name="7" /> Su obra ta karakterisá pa un uso kolorido i alegre i pa e enfoke riba rekuerdonan i esenanan di bida diario di un Kòrsou di pasado. E pinturanan di Hernandez a wòrdu deskribí tambe komo un forma di dokumentashon visual di elementonan di herensia kultural di Kòrsou, partikularmente di Otrobanda.<ref name="7" /><ref name="8" /> == Eksposishon i publikashonnan == Hernandez a partisipá den vários eksposishon kolektivo. Na 1981, el a tene su promé eksposishon na [[Museo di Kòrsou]]. El a bolbe ekspohé su obra aya na 2005. Den e añanan despues, el a tene eksposishonnan solo na Landhuis Bloemhof, entre otro na 2018, 2020 i 2025.<ref name="7" /> Na 2025, den konekshon ku un eksposishon solo na Landhuis Bloemhof, a publiká e buki ''Hasibo di Kas''. E publikashon ta duna un bista general di su obra artístiko i ta kontené 136 reprodukshon di su pinturanan, un teksto outobiográfiko, rekuerdonan di Otrobanda di antaño i mas ku 70 [[haiku]] skirbí dor di Hernandez.<ref name="6" /> E buki a wòrdu publiká tambe den e aña ku Hernandez a selebrá su 90 aniversario. == Bida personal == Hernandez ta kasa ku Eithel Hernandez, un personahe konosí di radio i televishon na Kòrsou, ku tabata direktor di TeleCuraçao durante e añanan 1960. == Obra == === Buki di kushina === ''Resetas Kushina di Oro'' (1985), Publisidat Antiano, Willemstad --------------------- Junny Alves: '''Saida Hernandez''' a nase na Kòrsou na aña 1935 i a lanta den e bario di Otrobanda. El a bira konosí den múltiple ròl: komo pintor, presentadó di televishon, trahadó di programa i outor di buki di kushina. Hernandez tabata entre e promé lesadonan di notisia i trahadonan di programa femenino na [[TeleCuraçao]]. Su programa di kushina “Kushina di Oro” en partikular a hasié konosí serka un públiko amplio di Kòrsou. Ademas, el a publiká vários buki di kushina. Aunke e tabatin un interes artístiko promé, el a kuminsá pinta seriamente den añanan ‘70 durante su estadia na New York. Segun su propio relato, esaki a surgi for di nostalgia pa su pais Kòrsou. E tabata ke un pintura di paisahe di Kòrsou pa su kas, pero eventualmente a disidí di kuminsá pinta su mes. Su promé obra tabata deskribí un edifisio den Otrobanda. Despues, ela enfoká prinsipalmente riba: interiornan históriko di kasnan di Kòrsou, esenanan den kaya di Otrobanda, muebles tradishonal i kultura bibu, i rekuerdonan di bida diario den pasado. Hopi biaha ta mira su pinturanan komo un dokumento visual di herensha di Kòrsou. Na 2025, e buki “Hasibo di Kas” a keda publiká, un bista di e trabou di su bida. E ta kontené: 136 reprodukshon di su pinturanan, un teksto outobiográfiko, rekuerdonan di Otrobanda bieu, i mas ku setenta haiku skirbí dor di dje. Na e presentashon di e buki, a menshoná tambe ku Hernandez a selebrá su di 90 kumpleaños na 2025. Saida Hernandez ta okupá un lugá spesial denter di kultura Kòrsou pasobra e ta konektá vários dominio kultural: historia di televishon, tradishonnan kulinario, arte visual, i dokumentashon di bida diario den Otrobanda. Hopi bia ta deskribí su trabou komo nostalgiko, kolorido, i dirigí na konserbá rekuerdonan di un Kòrsou ku pa gran parti a disparsé. -------------------- {{Variante|c}} == Playanan di Kòrsou== {{Databox}} Esaki ta un lista di '''playa di Kòrsou''', un [[isla]] rondoná pa [[Laman Karibe]] y ku tin alrededor di 364 km di kosta.<ref>[https://geofactbook.com/countries/curaao/coastline Coastline Length (km) in Curaçao (2010 - 2025)], geofactbook.com</ref> Kòrsou tin 37 playa<ref>[https://www.ad.nl/wonen/de-37-stranden-van-curacao-in-kaart~a05dee2c/ De 37 stranden van Curaçao in kaart], Algemeen Dagblad (25 novèmber 2014).</ref>, di kual mayoria ta situá na e parti sùit di e isla. Su playanan ta karakterisá pa un variedat grandi den tipo, entre otro [[bahia]], [[boka (di laman)|boka]], [[laguna]], [[saliña]] te na laman brutu na su kosta nort, i awa di fuente. Den 2026, aktivista, organisacionnan no gubernamental y sector priva a lanta un discusion cu tin como meta establece un politica pa largo plaso pa beachnan y costa di Korsou.<ref>[https://www.cspnv.com/pdf/bon-dia-aruba-20260915.pdf MAN-PIN ta propone cinco categoria di beach pa proteha acceso publico na Corsou], BDA (15 di september 2026)</ref><ref>[https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/20260913/we-nemen-onze-stranden-terug We nemen onze stranden terug], 13 di september 2026</ref><ref>[https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/20260911/stranden-voor-iedereen Stranden voor iedereen] 11 di september 2026</ref><ref>https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/20260219/wie-is-de-eigenaar-van-de-zee Wie is de eigenaar van de zee?] 19 di februari 2026</ref><ref>https://antilliaansdagblad.com/artikel/opinie/30171-opinie-openbare-strandenbeleid</ref><ref>[https://antilliaansdagblad.com/artikel/opinie/32352-nogmaals-vrije-toegang-stranden Nogmaals vrije toegang stranden], 29 di yanuari 2026</ref> == Lista di playa == {| class="wikitable sortable" width=90% ! № !! Imagen !! width=20% |Nòmber !! Region !! Koordinato !! Remarke |- ! style="text-align:center"| 1 |[[File:Baya Beach Curacao (213574239).jpeg|110px]]|| [[Baya Beach]] || [[Bandariba]] || {{coord|12.070611| -68.861389|format=dms|name=Baya Beach}}<ref>[https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Baya_Beach&params=12_4_14.2_N_68_51_41.0_W_ Baya Beach], geohack.toolforge.org</ref>|| |- ! style="text-align:center"| 2 | [[File:Blue Bay - Curacao.jpg|110px]] ||[[Blauwbaai]] || [[Bandabou]]|| {{coord|12.13333|-68.98333|format=dms|name=Blauwbaai}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3513891/blauwbaai.html|title=Blauwbaai|website=GeoNames}}</ref> || entrada kontra pago<ref name="pago">[https://www.opnaarcuracao.nl/stranden/?gad_source=1&gad_campaignid=7402047007&gbraid=0AAAAACoq06Z7IyFzjTQYX2BfgFrkxQg6W&gclid=Cj0KCQjw94bTBhDQARIsAN3vv0zb8EVo2lXtD6e1dumhHk03oYMCN7KTOHfseQOzAeXQ1rX8eikoNkAaAmLtEALw_wcB Stranden Curaçao], opnaarcuracao.nl</ref> |- ! style="text-align:center"| 3 | [[110px]] ||[[Boka Hulu]] || [[]]|| {{coord|12.144167| -68.998056||format=dms|name=Boka Samí}}<ref>{{cite web|url=https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Boka_Sam%C3%AD&params=12_8_39_N_68_59_53_W_|title=Boka Samí|website=Geohack}}</ref> || |- ! style="text-align:center"| 4 | [[File:Sint Michielsbaai en Boka Sint Michiel, Curaçao.jpg|110px]] ||[[Boka Samí]] || [[Bandabou]]|| {{coord|12.144167| -68.998056||format=dms|name=Boka Samí}}<ref>{{cite web|url=https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Boka_Sam%C3%AD&params=12_8_39_N_68_59_53_W_|title=Boka Samí|website=Geohack}}</ref> || |- ! style="text-align:center"| 5 | [[110px]] ||[[Boka Santu Pretu]] || [[Bandabou]]|| {{coord|12.144167| -68.998056||format=dms|name=Boka Samí}}<ref>{{cite web|url=https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Boka_Sam%C3%AD&params=12_8_39_N_68_59_53_W_|title=Boka Samí|website=Geohack}}</ref> || pasùit di playa Santa Cruz |- ! style="text-align:center"| 6 | ||[[Cabana Beach]] || [[Willemstad]]|| {{coord|12.0878| -68.90042||format=dms|name=Cabana Beach}}<ref>{{cite web|url=https://mapcarta.com/N9046330150|title=Cabana Beach|website=mapcarta.com}}</ref> || banda di Mambo Beach; entrada kontra pago<ref name="pago"/> |- ! style="text-align:center"| 7 |[[File:Beach of Daaibooi, Curacao.jpeg|110px]]|| [[Daaibooi]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.212222| -69.084444||format=dms|name=Daaibooi}}<ref>{{cite web|url=https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Daaibooi&params=12_12_44_N_69_05_04_W_region:AN_source:kolossus-nlwiki_type:city|title=Daaibooi|website=Geohack}}</ref> || |- ! style="text-align:center"| 8 |[[File:Director's Bay Direkteursbaai Curacao (35890041353).jpg|110px]] || [[Director's Bay]] || [[Bandariba]] ||{{coord|12.066255| -68.860139||format=dms|name=Director's Bay}}<ref>{{cite web|url=https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=File:Director%27s_Bay_Direkteursbaai_Curacao_(35890041353).jpg&params=012.066255_N_-068.860139_E_globe:Earth_type:camera_source:Flickr_&language=nl|title=Director's Bay|website=Geohack}}</ref> ||situá riba e peninsula di [[Caracasbaai]]. Apropiá pa landamento, buseo i snorkel.<ref>[https://www.beautiful-curacao.nl/strand/directors-bay.php Director's Bay], beautiful-curacao.nl</ref> |- ! style="text-align:center"| 9 |[[File:Curacao beach Jan Thiel (36699644845).jpg|110px]]|| [[Jan Thielbaai]] || [[Bandariba]] || {{coord|12.06667|-68.86667|format=dms|name=Jan Thielbaai}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3513637/jan-thielbaai.html|title=Jan Thielbaai|website=GeoNames}}</ref> || entrada kontra pago<ref name="pago"/> |- ! style="text-align:center"| 10 |[[File:Kleine Knip Curacao (34800925191).jpg|110px]]|| [[Kenepa Chikí]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.54017|-69.95405|format=dms|name=Andicuri Bay}} || |- ! style="text-align:center"| 11 | [[File:Grote Knip Kenepa Grandi Curacao (36561697451).jpg|110px]] ||[[Kenepa Grandi]] || [[Bandabou]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref> || |- ! style="text-align:center"| 12 | [[File:Beach Klein Curacao (35864727094).jpg|110px]] ||[[Klein Kòrsou]] || [[Klein Kòrsou]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref> || |- ! style="text-align:center"| 13 | [[File:Kokomo Beach.jpg|110px]] ||[[Kokoma Beach]] / Vaersenbaai || [[Bandabou]]|| {{coord|12.1606|-69.0108|format=dms|name=Vaersenbaai}} || |- ! style="text-align:center"| 14 | ||[[Marichi]] || [[Willemstad]]|| || Playa na Punda |- ! style="text-align:center"| 15 |[[File:Piscadera Fort and Bay.jpg|110px]]|| [[Piscaderabaai]] || [[Willemstad]] || {{coord|12.1186| -68.9833|format=dms|name=Piscaderabaai}}<ref>{{cite web|url=https://geohack.toolforge.org/geohack.php?language=nl&params=12_7_6.96_N_68_58_59.88_W_type:landmark_scale:25000&pagename=Piscaderabaai|title=Piscaderabaai|website=Geohack}}</ref> || |- ! style="text-align:center"| 16 | [[File:Playa Forti jump (30393478833).jpg|110px]] ||[[Playa Fòrti]] /<br>Playa Westpunt || [[Bandabou]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref> || |- ! style="text-align:center"| 17 | [[File:Playa Guepi seen from atop the cliffs.jpeg|110px]] ||[[Playa Guepi]] /<br>Playa Gipy|| [[Bandabou]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref> || playa chikitu<ref>[https://www.beautiful-curacao.nl/strand/playa-gipy.php Playa Gipy], beautiful-curacao.nl </ref> |- ! style="text-align:center"| 18 |[[File:Playa Jeremi.jpg|110px]]|| [[Playa Jeremi]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.54017|-69.95405|format=dms|name=Andicuri Bay}}<ref name=Aruba /> || Apropia pa surf. Landamento no ta recomenda pa motibo di olanan grandi y corientenan fuerte. |- ! style="text-align:center"| 19 | [[File:Playa Kalki beach Westpunt Curacao (36304705360).jpg|110px]] ||[[Playa Kalki]] || [[Bandabou]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref><ref name=Aruba>{{cite web|url=https://www.aruba.com/us/things-to-do/beaches-and-coves|title=Aruba's Beaches and Coves|website=Aruba.com|access-date=September 21, 2021}}</ref> || |- ! style="text-align:center"| 19 | [[110px]] ||[[Playa Kanoa]] || [[]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://mapcarta.com/W313159341|title=Playa Kanoa|website=mapcarta.com|access-date=2026-07-24}}</ref> || |- ! style="text-align:center"| 20 |[[File:Playa Cas Abao beach (35864844114).jpg|110px]]|| [[Playa Kas Abou]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.54017|-69.95405|format=dms|name=Andicuri Bay}}<ref name=Aruba /> || entrada kontra pago<ref name="pago"/> |- ! style="text-align:center"| 21 | [[File:Playa Lagun.jpg|110px]] ||[[Playa Lagun]] || [[Bandabou]]|| {{coord|12.3187| -69.15168|format=dms|name=Playa Lagun}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3513547/playa-lagun.html|title=Playa Lagun|website=GeoNames|access-date=}}</ref> || |- ! style="text-align:center"| 22 ||| [[Playa Largu]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.23528| -69.10222|format=dms|name=Playa Largu}} || entrada kontra pago; serka di lanthuislanthùis San Juan <ref name="San Juan"/>; ekselente pa snorkel i buseo ku presensia di hopi koral dilanti kosta.<ref>https://www.middenamerika.nl/curacao/reisgids/toplijsten-curacao/top-5-mooiste-stranden-van-curacao/</ref> |- ! style="text-align:center"| 23 | || [[Playa Manzaliña]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.24508| -69.10622|format=dms|name=Playa Manzaliña}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/10375763/playa-manzalina.html|title=Playa Manzaliña|website=GeoNames}}</ref> || entrada kontra pago; serka di lanthuislanthùis San Juan <ref name="San Juan">[https://www.naarcuracao.com/san-juan-stranden/ Stranden: San Juan], naarcuracao.com</ref> |- ! style="text-align:center"| 24 | [[File:Marie Pampoen, Willemstad, Curaçao - panoramio (2).jpg|110px]] ||[[Playa Marie Pampoen]] || [[Willemstad]]|| {{coord|12.0918|-68.9063|format=dms|name=Playa Marie Pampoen}}<ref>{{cite web|url=https://mapcarta.com/W1014199714|title=Marie Pampoen beach phase 3|website=Mapcarta}}</ref> || |- ! style="text-align:center"| 25 | || [[Playa Piskadó]] /<br>Playa Grandi || [[Bandabou]] || {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref> || apropiá pa famia, serka di Westpunt<ref name="famia"/> |- ! style="text-align:center"| 26 | [[File:Playa Porto Mari beach (34089797754).jpg|110px]] ||[[Playa Porto Marie]] || [[Bandabou]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref>|| entrada kontra pago<ref name="pago"/> |- ! style="text-align:center"| 27 | || [[Playa San Juan]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.54017|-69.95405|format=dms|name=Andicuri Bay}}<ref name=Aruba /> || entrada kontra pago; serka di lanthuis San Juan inkluyendo diferente playa chikitu<ref>https://www.naarcuracao.com/san-juan-stranden/ Stranden: San Juan</ref> Playa Largu (minder aantrekkelijk om te zwemmen, maar uitstekend om te snorkelen)<ref>https://www.middenamerika.nl/curacao/reisgids/toplijsten-curacao/top-5-mooiste-stranden-van-curacao/</ref>, Playa Shon Mosa i Playa Manzanilla |- ! style="text-align:center"| 28 | || [[Playa Santa Cruz]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.54017|-69.95405|format=dms|name=Andicuri Bay}}<ref name=Aruba /> || Apropia pa surf. Landamento no ta recomenda pa motibo di olanan grandi y corientenan fuerte. |- ! style="text-align:center"| 29 | ||[[Playa Santa Martha]] || [[]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref><ref name=Aruba>{{cite web|url=https://www.aruba.com/us/things-to-do/beaches-and-coves|title=Aruba's Beaches and Coves|website=Aruba.com|access-date=September 21, 2021}}</ref> || |- ! style="text-align:center"| 30 |[[110px]]|| [[Playa Shon Mosa]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.54017|-69.95405|format=dms|name=Andicuri Bay}}<ref name=Aruba /> || entrada kontra pago; serka di lanthuis San Juan inkluyendo diferente playa chikitu<ref>https://www.naarcuracao.com/san-juan-stranden/ Stranden: San Juan</ref> Playa Largu (minder aantrekkelijk om te zwemmen, maar uitstekend om te snorkelen)<ref>https://www.middenamerika.nl/curacao/reisgids/toplijsten-curacao/top-5-mooiste-stranden-van-curacao/</ref>, Playa Shon Mosa i Playa Manzanilla |- ! style="text-align:center"| 31 | [[110px]] ||[[Playa Wachi]] || [[]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref> || |- ! style="text-align:center"| 32 | [[File:Santa Barbara Curacaco (213574235).jpeg|110px]] ||[[Santa Barbara Beach]] || [[Bandariba]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref><ref name=Aruba>{{cite web|url=https://www.aruba.com/us/things-to-do/beaches-and-coves|title=Aruba's Beaches and Coves|website=Aruba.com|access-date=September 21, 2021}}</ref> || |- ! style="text-align:center"| 33 |[[File:Wilhemstad from the coast.JPG|110px]]|| [[Seaquarium Beach]] / Mambo Beach || [[Willemstad]] || {{coord|12.54017|-69.95405|format=dms|name=Andicuri Bay}}<ref name=Aruba /> || apropiá pa famia<ref name="famia">[https://www.naarcuracao.com/en/the-5-best-beaches-for-families-on-curacao/ The 5 best beaches on Curacao for families], naarcuracao.com</ref> |- ! style="text-align:center"| 34 |[[110px]]|| [[St. Jorisbaai]] || [[]] || {{coord|12.54017|-69.95405|format=dms|name=Andicuri Bay}}<ref name=Aruba /> || situá na kosta nort, popular komo lugá pa práktika [[windsurf]] i kitesurf.<ref>[https://curacao.for91days.com/st-joris-bay/ St. Joris Bay], curacao.for91days.com</ref> |- ! style="text-align:center"| 35 | [[File:Curacao Tugboat beach (35890036793).jpg|110px]] ||[[Tugboat Beach]] || [[Bandariba]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref> || apropiá pa famia<ref name="famia"/> |- |} ! style="text-align:center"| 14 | ||[[Mambo Beach]] || [[Willemstad]]|| {{coord|12.08678| -68.89924|format=dms|name=Mambo Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/10236368/mambo-beach.html|title=Mambo Beach|website=GeoNames|access-date=}}</ref> || apropiá pa famia<ref name="famia">[https://www.naarcuracao.com/en/the-5-best-beaches-for-families-on-curacao/ The 5 best beaches on Curacao for families], naarcuracao.com</ref> |- ------------------- {{Appendix|2= {{Columns-list|colwidth=25em|{{references}}}} }} nl.wiki:Curaçao heeft 37 stranden.<ref>[https://www.ad.nl/wonen/de-37-stranden-van-curacao-in-kaart~a05dee2c/ De 37 stranden van Curaçao in kaart]. [[Algemeen Dagblad|AD]] (25 november 2014).</ref> De meeste liggen aan de zuidkant van het eiland. De bekendste zijn: <ref>[https://www.curacao.nu/nieuws/vakantie/42960/de-top-12-mooiste-stranden-van-curacao De top 12 mooiste stranden van Curaçao], curacao.nu (1 di februari 2026)</ref> en.wiki:Kòrsou ta dispone di un skala grandi di playanan na di su kostanan ku ta varia di bahia, boka, laguna, saliña te na laman brutu na su kosta nort, i awa di fuente. Baya Beach --> Riba mesun península tin tambe Director’s Bay i Tugboat Beach, dos otro playa popular pa buseo i snorkel.<ref name=:"1"/> Blauwbaai, Blue Bay Daaibooi Grote Knip, Kenepa Grandi Kleine Knip, Kenepa Chiki Kokomo Beach, Vaersenbaai [[Piscaderabaai]] Playa Cas Abao Playa Forti Playa Jeremi [[Playa Kalki]] [[Playa Kanoa]] [[Playa Lagun]] Playa Porto Marie Playa Santa Cruz Playa Santa Martha Santa Barbara Beach Seaquarium Beach (of Mambo Beach) Sint Michielsbaai, Boca Samí ------------------ -------------------- {{Variante|c}} {{Databox}} '''Afrohulandes''' òf hendenan hulandes pretu, ta hendenan hulandes di desendensia Afrikano Sub-Sahariano kompleto òf parsial. E mayoria di hendenan Afro-Hulandes na Hulanda ta Afro-Karibense i ta originá for di e anterior i aktual teritorionan Ultramar di Sürnam i e eks Antia Hulandes; awor Curaçao, Aruba, Bonaire, Sint Maarten, Sint Eustatius, y Saba. Tambe tin un poblashon migrante signifikante for di Cabo Verde, Ghana, Nigeria, Somalia, Angola, Eritrea, i otro komunidatnan afrikano di imigrantenan mas resien. == Mira tambe == * [[Afrokaribense]] * [[Afrokurasoleño]] * [[Afroamerikano]] {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid = |titulo= }} {{References}} }} [[:Kategoria:Hulanda]] ----------------- '''Francio Guadeloupe''' (Aruba, 1971) is een Arubaans-Nederlandse sociaal en cultureel antropoloog en ontwikkelingssocioloog. Zijn onderzoek richt zich op nationale identiteit, culturele diversiteit, religie, koloniale machtsverhoudingen en klimaatvraagstukken in het Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden. Hij is verbonden aan het Koninklijk Instituut voor Taal-, Land- en Volkenkunde (KITLV) en de Universiteit van Amsterdam (UvA). == Leven en werk == Guadeloupe werd geboren en groeide op op Aruba. In 1986 nam hij als zanger (“Surprise Kid”) deel aan een jeugdcarnavals- en calypsowedstrijd, waar hij de tweede plaats behaalde. Een jaar later nam hij opnieuw deel aan het calypsofestival voor volwassenen. Op achttienjarige leeftijd verhuisde hij naar Nederland. Daar werkte hij als opbouwwerker en studeerde hij culturele antropologie en ontwikkelingsstudies aan de Radboud Universiteit Nijmegen. In 1999 behaalde hij een masterdiploma in ontwikkelingssociologie. Zijn scriptieonderzoek richtte zich op Afro-Braziliaanse religies, waaronder candomblé en umbanda, in Rio de Janeiro en Salvador da Bahia (Brazilië). Naar aanleiding van dit onderzoek publiceerde hij twee boeken over Afro-Braziliaanse cultuur en religie. In 2006 promoveerde Guadeloupe in de sociale en culturele antropologie aan de Universiteit van Amsterdam. In zijn academische loopbaan was hij verbonden aan verschillende Nederlandse universiteiten. ===Academische loopbaan=== Guadeloupe was onder meer werkzaam als senior onderzoeker bij het KITLV. Hij diende gedurende vier jaar als president van de University of St. Martin (USM) op het bi-nationale eiland Sint Maarten/Saint Martin. Na de verwoestingen van orkaan Irma in 2017 werd de universiteit tijdelijk gesloten. Zijn onderzoek richt zich op de manier waarop populaire opvattingen over nationale verbondenheid, culturele diversiteit, religieuze identiteit en mediavorming worden beïnvloed door koloniale erfenissen en mondiale economische processen. Hij publiceerde over sociale en culturele processen op onder meer Sint Maarten, Curaçao, Aruba, Saba, Sint Eustatius, Brazilië en Nederland. In 2009 verscheen zijn monografie Chanting Down the New Jerusalem: Calypso, Christianity, and Capitalism in the Caribbean bij University of California Press. ===Leerstoel Koninkrijksrelaties=== In 2024 werd Guadeloupe benoemd tot hoogleraar Publieke Antropologie van Koninkrijksrelaties, een leerstoel ingesteld door het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK). De leerstoel is ondergebracht bij het KITLV en de Universiteit van Amsterdam. Zijn benoeming maakt deel uit van de instelling van twee nieuwe leerstoelen gericht op het Koninkrijk der Nederlanden, waarvan de andere leerstoel betrekking heeft op politicologie en bestuurskunde aan de Universiteit Leiden. In 2026 aanvaardde hij het ambt met een inaugurele rede over Koninkrijksrelaties. Onderzoek en thematiek Guadeloupe onderzoekt onder meer: processen van nationale en culturele identiteitsvorming religieuze praktijken en popular culture in postkoloniale samenlevingen koloniale racialisering en sociale ongelijkheid klimaatverandering en maatschappelijke adaptatie in het Caribisch gebied Hij is tevens betrokken bij onderzoeksprojecten naar duurzame en inclusieve oplossingen voor sociale adaptatie aan klimaatuitdagingen in het (Nederlandse) Caribisch gebied. --------- {{Variante|a}} {{infobox persona | variante = a | tipo = cientifico | nomber = Francio Guadeloupe | ofishi = antropologo social y cultural, sociologo di desaroyo | imagen = | descripcion = | fecha nacemento = | luga nacemento = | fecha fayecimento = | luga fayecimento = | alma mater = [[Universidat Radboud|Universidad Radboud]] <br>[[Universidat di Amsterdam|Universidad di Amsterdam]] (UvA) | promotor = | disciplina = antropologia cultural | investiga = Caribe Hulandes, [[Latinoamérika|Latino America]] | conoci pa = | distincion = }} '''Francio E. Guadeloupe''' (☆ [[1971]] na [[Aruba]]), ta un antropologo, sociologo y Antianista Arubano-Hulandes. Su investigacion ta enfoca riba identidad, nacionalidad, religion, medio di comunicacion, racismo colonial y globalisacion, cu un interes special den [[Karibe Hulandes|Caribe Hulandes]] y [[Latinoamérika|Latino America]]. == Bida y carera == Francio Guadeloupe a nace y lanta na Aruba. Na 1986 el a participa bou di e nomber artistico "Surprise Kid" como cantante den e concurso hubenil di [[Calypso]] na [[Club Boneriano]], unda el a termina na di dos luga.<ref>{{citeer web|titel=Onder grote publieke belangstelling|werk=[[Amigoe]]|datum=1986-01-22|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2026-02-23|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010641607:mpeg21:p005}}</ref> Un aña despues el a bolbe participa den e concurso, version pa adulto: [[Aruba Caiso & Soca Monarch Festival|Aruba Calypso Contest]].<ref>{{citeer web|titel=Voor de calypso-wedstrijd|werk= [[Amigoe]]|datum=1987-01-26|bezochtdatum=2026-02-23|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010641917:mpeg21:p005}}</ref> Na edad di diesocho aña Guadeloupe a muda pa [[Hulanda]]. El a traha como opbouwwerker (trabou social di comunidad) y a sigui estudio di [[antropologia kultural|antropologia cultural]] y estudio di desaroyo na [[Universidat Radboud|Universidad Radboud]] na [[ Nijmegen]]. Na 1999, el a obtene e grado di [[maestria|master]] den sociologia di desaroyo, cu un tesis riba e cultonan Afrobrasilero ''Candomblé'' y ''Umbanda'' na [[Rio de Janeiro]] y [[Salvador|Salvador da Bahia]] ([[Brasil]]). Na 2006 Guadeloupe a completa su doctorado (PhD) den antropologia social y cultural na [[Universidat di Amsterdam|Universidad di Amsterdam]] (UvA). Su trabou doctoral tabata relaciona cu e proceso di globalisacion y e buskeda pa pertenencia (“belonging”) den comunidadnan Caribense.<ref>https://framerframed.nl/en/mensen/francio-guadeloupe/</ref> ===Carera academico=== Guadeloupe a traha na diferente universidad grandi na Hulanda y ta afilia como investigado senior na Koninklijk Instituut voor Taal-, Land- en Volkenkunde (KITLV). El a ser nombra tambe profesor y investigado na Universidad di Amsterdam. Entre 2013 i 2017 (aproximadamente) el a sirbi como presidente di University of St. Martin (USM) na [[Philipsburg]], [[Sint Maarten]]. Su periodo como presidente a keda termina despues di horcan Irma (2017), cu a forsa e cierre temporario di e institucion. Den e periodo aki su investigashon tabata concentra riba: * Nocionnan popular di pertenencia nacional. * Diversidad cultural y identidad religioso. * Influencia di capital global y racismo colonial. * Representacion di berdad den medionan di comunicacion. El a haci investigacion comparativo na [[Sint Maarten]]/[[Sint Maarten (Fransia)|Saint Martin]], [[Kòrsou|Corsou]], Aruba, [[Saba]], [[Sint Eustatius]], Brasil y Hulanda. Actualmente, su investigacion ta inclui estudio riba e reto climatico den Caribe Hulandes, cu un enfoke riba cultura popular y herensia cultural. === Catedra di Relacionnan di Reino === Na mei 2024, Ministerio di Asuntonan Interno y Relacionnan di Reino (BZK) di Hulanda a anuncia e establecemento di dos catedra nobo pa estudio di relacionnan di [[Reino Hulandes|Reino]]. [[Universidat di Leiden|Universidad Leiden]] y KITLV/Universidad di Amsterdam a wordo selecciona como institucionnan anfitrion y Francio Guadeloupe a wordo nombra como titular di e catedra ''Publieke Antropologie van Koninkrijksrelaties'' pa KNAW/KITLV/UvA.<ref>[https://www.rijksoverheid.nl/actueel/nieuws/2024/05/23/ministerie-van-bzk-vestigt-twee-nieuwe-leerstoelen-voor-het-koninkrijk Ministerie van BZK vestigt 2 nieuwe leerstoelen voor het Koninkrijk], Rijksoverheid (23 di mei 2024)</ref> Su discurso inaugural di aceptacion oficial di e catedra lo tuma luga dia 12 di mart 2026.<ref>[https://www.thepeoplestribunesxm.com/articles/francio-guadeloupe-officially-accepts-chair-of-kingdom-relations-with-inaugural-lecture-on-march-12 Francio Guadeloupe officially accepts chair of Kingdom Relations with inaugural lecture on March 12], The people's Tribune (18 di februari 2026).</ref> == Publicacionnan (seleccion) == *Francio Guadeloupe (1999). ''A Vida e uma Dança: the Candomblé through the lives of two Cariocas''. Nijmegen: CIDI. *F. E. Guadeloupe & M. Milder (1999). ''Dansen om te Leven: over Afro-Braziliaanse spiritualiteit en cultuur.'' Heeswijk: Dabar-Luyten. *F. E. Guadeloupe (2009). ''Chanting down the new Jerusalem: Calypso, Christianity, and Capitalism in the Caribbean'' (The anthropology of Christianity). Berkeley, CA: University of California Press. *F. E. Guadeloupe (2013). ''Curaçaoans on the question of home: the lure of autochthony and its alternatives''. Den: L. Lewis (Ed.), ''Caribbean sovereignty, development and democracy in an age of globalization'' (pag. 189-207). New York: Routledge. *F. E. Guadeloupe & V. A. de Rooij (2014). ''Pimping and the deconstruction of the natural: a perspective from Saint Martin and Sint Maarten (SXM)''. Den: ''Women's Studies International Forum, 43'', 5-12 *F. E. Guadeloupe (2015, september 10). ''The New Black Peter is the Refugee washing up on the shores of Fortress Europe''.<ref>{{Cite web|title = The New Black Peter is the Refugee washing up on the shores of Fortress Europe|url = http://sxmislandtime.com/index.php/front-page-headliners/34071-the-new-black-peter-is-the-refugee-washing-up-on-the-shores-of-fortress-europe.html|website = sxmislandtime.com|access-date = 2015-11-24|archive-date = 2015-11-25|archive-url = https://web.archive.org/web/20151125121956/http://sxmislandtime.com/index.php/front-page-headliners/34071-the-new-black-peter-is-the-refugee-washing-up-on-the-shores-of-fortress-europe.html|url-status = }}</ref> ''Sint Maarten Island Times'' {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Guadeloupe, Francio}} [[:Kategoria:Hende]] [[:Kategoria:Karibe Hulandes]] [[:Kategoria:Aruba]] ------------ Guadeloupe a traha na diferente universidatnan grandi na Hulanda i ta afiliá komo investigador senior na Koninklijk Instituut voor Taal-, Land- en Volkenkunde (KITLV). El a ser tambe profesor i investigador na Universiteit van Amsterdam. Entre 2013 i 2017 (aproksimadamente) el a sirbi komo presidente di University of St. Martin (USM) na Philipsburg, Sint Maarten. Su periodo komo presidente a termina despues di hurakan Irma (2017), ku a forsa e sera temporariamente e institushon. Su investigashon ta konsentrá riba: Nocionnan popular di pertenensia nashonal Diversidat kultural i identidat religioso Influensia di kapital global i rasismo kolonial Representashon di berdat den medio di komunikashon El a hasi investigashon den Sint Maarten/Saint Martin, Kòrsou, Aruba, Saba, Sint Eustatius, Brasil i Hulanda. Un di su obranan mas konosí ta: Chanting Down the New Jerusalem: Calypso, Christianity, and Capitalism in the Caribbean (University of California Press, 2009) Aktualmente, su investigashon ta inkluí estudio riba reto klimátiko den e Karibe Hulandes, ku un enfoke riba kultura popular i herensia kultural. Leerstoel di Reino-relashonnan Na mei 2024, Ministerio di Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) di Hulanda a anunsia e establishemento di dos nobo leerstoelnan pa estudio di Reino-relashonnan. Universiteit Leiden i KITLV/Universiteit van Amsterdam a wòrdu selekshoná komo institushonnan anfitrion. Dr. Francio Guadeloupe a wòrdu nombrá komo titular di e leerstoel Publieke Antropologie van Koninkrijksrelaties pa KNAW/KITLV/UvA.[4] E nombramentu aki a wòrdu aprobá pa e Consehonan di Bestur di e universidatnan involukrá. Na 12 di mart 2026 el a aseptá ofisialmente e leerstoel ku un diskurso inaugural. ------------ * Guadeloupe, former dean of the University of St. Martin (USM), * Francio Guadeloupe is a senior researcher and staff member of the KITLV. A Social & Cultural Anthropologist by training, Dr. Guadeloupe has worked at all the major universities in the Netherlands. He served for four years as the President of the University of St. Martin (USM), until hurricane Irma led to the temporary closure of the institution on the bi-national island of Sint Maarten and Saint Martin. He is currently the chair of the project ‘Island(er)s at the Helm: Co-creating research on sustainable and inclusive solutions for social adaptation to climate challenges in the (Dutch) Caribbean‘. Guadeloupe’s principle areas of research have been on the manner in which popular understandings of national belonging, cultural diversity, religious identity, and mass media constructions of truth, continue to be impacted by colonial racisms and global capital. He has pursued these interests in his research and publications on social processes on the bi-national island of Saint Martin & Sint Maarten (St. Martin), Curaçao, Aruba, Saba, Sint Eustatius, Brazil, and the Netherlands. He is the author of the monograph, Chanting Down the New Jerusalem: Calypso, Christianity, and Capitalism in the Caribbean (University of California Press, 2009). Dr. Guadeloupe is currently embarking on a study of climate challenges in the (Dutch)Caribbean from a popular culture and cultural heritage perspective. Francio Guadeloupe (Aruba, 1971) kwam op zijn achttiende van de Antillen naar Nederland. Hij werkte als opbouwwerker en studeerde culturele antropologie en ontwikkelingsstudies in Nijmegen en Amsterdam. Als antropoloog is hij momenteel verbonden aan de Universiteit van Amsterdam. Ministerie van BZK vestigt 2 nieuwe leerstoelen voor het Koninkrijk Nieuwsbericht | 23-05-2024 | 16:19 Het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) vestigt 2 nieuwe leerstoelen voor het Koninkrijk. Er komt een leerstoel politicologie/bestuurskunde en een leerstoel antropologie/sociologie. De Universiteit Leiden en de Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen (KNAW), Koninklijk Instituut voor Taal-, Land- en Volkenkunde (KITLV), in samenwerking met de Universiteit van Amsterdam (UvA), zijn geselecteerd als vestigingsplaatsen voor de leerstoelen. De Universiteit Leiden zal de leerstoel politicologie/bestuurskunde bekleden en KITLV/UvA de leerstoel antropologie/sociologie.<ref>https://www.rijksoverheid.nl/actueel/nieuws/2024/05/23/ministerie-van-bzk-vestigt-twee-nieuwe-leerstoelen-voor-het-koninkrijk</ref> Leerstoelhouders De Colleges van Bestuur van de UvA en de Universiteit Leiden hebben het voorstel tot de benoeming van hun kandidaat goedgekeurd. Sociaal en cultureel antropoloog, onderzoeker dr. Francio Guadeloupe wordt de leerstoelhouder Publieke Antropologie van Koninkrijksrelaties voor de KNAW/KITLV/UvA. Dr. Wouter Veenendaal, universitair hoofddocent Vergelijkende politicologie bij het Instituut Politieke Wetenschap van de Universiteit Leiden, wordt leerstoelhouder Democratische Vertegenwoordiging in het Koninkrijk voor de Universiteit Leiden. Hij zal bij het KITLV in Leiden worden gedetacheerd. * [https://www.thepeoplestribunesxm.com/articles/francio-guadeloupe-officially-accepts-chair-of-kingdom-relations-with-inaugural-lecture-on-march-12 Francio Guadeloupe officially accepts chair of Kingdom Relations with inaugural lecture on March 12], The people's Tribune (18 di februari 2026). {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Guadeloupe, Francio}} [[:kategoria:Hende]] [[:Kategoria:Karibe Hulandes]] ---------------- {{Variante|c}} {{Databox}} [[File:0100-Hoofdgebouw-Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid 1898.tif|thumb|Edifisio prinsipal di e Eksposishon]] [[File:De vrouw in Nederlandsch Westindië (1898) (IA BNADIGKOSTBARE179).pdf|thumb|De Vrouw in Nederlandsch Westindië. Uitgegeven vanwege de Westindische Rubriekcommissie van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid. Bijeenverzameld door jhr. L.C. van Panhuijs.]] [[File:0119-Poppen in klederdrachten-Nationale tentoonstelling van Vrouwenarbeid 1898.tif|thumb|Popchinan ekshibí di Surnam i Antias den ekshibishon]] [[File:Sassa, Mulatsche vrouw-Nationale Tentoonstelling Vrouwenarbeid 1898-4681-cropped.tif|thumb|Muhe mulato di Surnam na ekshibishon]] '''''De Vrouw in Nederlandsch West-Indie''''' ta un publikashon na [[hulandes]] di 1898, kompilá pa Louis Constant van Panhuys, i publiká na okashon di e ''Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid'' (Eksposishon Nashonal di Trabou di Hende Muhé) di 1898 na [[Den Haag]]. E publikashon tabatin komo meta pa informá e públiko hulandes, i hende muhé en partikular, tokante e bida, trabou, i posishon sosial di hende muhé den e [[kolonia]]nan karibense, partikularmente [[Sürnam]] i [[Kòrsou i Dependensianan|Kòrsou]]. == Konteksto == E tomo a wòrdu publiká pa e komishon di Sekshon Antias, parti di e organisacion di e Eksposishon Nashonal di Trabou di Hende Muhé. E eksposishon aki tabata tin komo meta pa hasi labor di hende muhé visibel i pone enfasis riba nan kontribushon sosial, tantu na [[Hulanda]] komo den su kolonianan ultramar. Editor di e buki tabata L.C. van Panhuys (1869-1949), un alkalde hulandes i funshonario na Departamento di Kolonianan, kende a kompilá e diferente kontribushon i sketchnan. E publikashon a sirbi tantu komo un rekurso informativo komo un rekordatorio duradero di e partisipashon di Antias den e eksposishon. E terminologia i deskripshonnan den ''De Vrouw in Nederlandsch West-Indie'' ta reflehá e perspektiva kolonial i etnográfiko di fin di [[siglo 19|siglo diesnuebe]]. Konsepto i karakterisashonnan di gruponan di poblashon i ròlnan di género ta wòrdu konsiderá antikuá òf problemátiko den historiografia kontemporáneo. E artíkulo aki ta usa e terminologia aki solamente pa ilustrá e fuente original. -- '''Muhénan na Antillas Hulandes''' a wòrdu publiká pa e Komité di Sekshon di Indianan Oksidental komo parti di e Eksposishon Nashonal di Trabou di Hende Muhé na Den Haag na 1898. E publikashon su propósito tabata pa informá hende muhé na Hulanda tokante e bida, trabou, i posishon sosial di hende muhé den e kolonianan di India Oksidental Hulandes, partikularmente Surinaçao. E kompilashon i edishon di e kolekshon tabata kompletamente responsabilidat di Louis Constant van Panhuys, kende a trese huntu vários kontribushon i sketch den un solo obra amplio. Aunke a institui subcomisionnan na Surinam y Curaçao pa sostene e exposicion localmente y colecta materialnan, e contenido y structura di e coleccion ta completamente responsabilidad di Van Panhuys. E subkomishonnan asina a hunga un ròl organisatorio i ta prinsipalmente di importansia kontekstual pa e kuadro institushonal di e publikashon. --- == Kontenido == E buki ta konsistí di vários kapítulo temátiko. E kapítulo di apertura ta duna konseho práktiko pa hende muhé [[Oropa|oropeo]] ku saliendo for di Hulanda kier establesé nan mes den e kolonianan di Karibe. E ta trata kondishonnan di bida, tareanan di kas i etiketa sosial. E siguiente kapítulonan ta ofresé un deskripshon general di e teritorio, [[poblashon]] i kultura di Sürnam i e islanan di Karibe denter di e imperio kolonial hulandes. Tambe e buki ta kontené datonan estadístiko riba enseñansa na Sürnam. Por ehèmpel, e ta menshoná ku na 1896 e kolonia tabatin 54 skol ku 7.139 studiante, inkluyendo 3.453 mucha muhé. Tambe ta pone atenshon na introdukshon di enseñansa obligatorio na 1877 i na inisiativanan manera e banko di spar pa skol, ku a keda introdusí na 1882. === Hende muhé den e kolonianan === Mayoria di e volúmen ta dediká na e posishon i aktividatnan di hende muhé. Lo siguiente ta wòrdu deskribí susesivamente: * hende muhé di poblashonnan urbano i rural na Sürnam; * hende muhé referí na nan den e publikashon komo Bush Negresses (awendia referí na nan komo hende muhé Maroon); * hende muhé di komunidatnan indígena. E outornan ta deskribí práktikanan di kuido, kriansa di yu, nutrishon i trabou, inkluyendo agrikultura, trabou di kas i komersio. Tambe nan a trata profesionnan di hende muhé manera edukadó, enfermero, labado di paña, komersiante, i portero. == Resepshon == E publikashon a risibí resensianan positivo den prensa hulandes na 1898. Artíkulonan den korant a elogiá e obra komo informativo i aksesibel i a enfatisá ku e tabata kontené detayenan ku tabata poko konosí bou di e públiko hulandes. E revisornan a konsiderá e kolekshon un kontribushon eksitoso na e ophetivonan di e eksposishon, esta oumentá konosementu tokante labor di hende muhé i kompromiso sosial, inkluso pafor di Hulanda. == Signifikado == E publikashon ta wòrdu konsiderá un dokumento kultural i sosial oportuno. E ta ofresé bista riba puntonan di bista kolonial riba hende muhé, trabou i kuido, i ta konstituí un fuente balioso pa investigashon riba relashonnan di género kolonial, práktikanan di kriansa i formanan di organisashon sosial di antaño na Sürnam i Kòrsou. [[:Kategoria:Karibe Hulandes]] [[:Kategoria:Historia]] ----- '''De Vrouw in Nederlandsch West-Indie''' was een boekuitgave bestemd voor [[Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid 1898|Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid]] in 1898, en welk inhoud bijeenverzameld werd door [[Louis Constant van Panhuys]]. == Achtergrond == De vrouw in Nederlandsch West-Indië, uitgegeven van wege de West-Indische Rubriek-commissie van de [[Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid 1898|Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid]], bijeenverzameld door jhr. L. C. van Panhuys. De West-Indische Rubriekcommissie van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid heeft een boekje uitgegeven, getiteld „De vrouw in Nederlandsch West-Indië”. Dit werkje, dat een heel aardig denkbeeld geeft van het leven en werken der vrouwen in de beide koloniën Suriname en Curacao, bestaat uit verscheidene schetsen, die bijeenverzameld zijn door jhr. L. C. van Panhuys. Het doel der uitgave is de belangstelling in onze schoone West-Indische koloniën aan te wakkeren en de vrouwen, speciaal die betrekking hebben met West-Indië, op te wekken tot betere kennismaking met alles wat land en volk der koloniën betreft, terwijl het tevens een blijvende herinnering is aan het doel der tentoonstelling. == Inhoud == In het eerste hoofdstuk wordt aan Europese dames die uit het moederland naar de West vertrekken, adviezen verstrekt, terwijl het tweede en derde hoofdstuk een beschrijving wordt gegeven van land en volk van Suriname en de verschillende Caribische eilanden. In het overig gedeelte van het werkje wordt speciaal gehandeld over de aard, de positie en de werkzaamheden van vrouwen. Achtereenvolgens krijgen we een schets van de vrouw uit het volk in Suriname, de bosnegerin en de Indiaanse vrouw. {{Appendix}} ''De Vrouw in Nederlandsch West‑Indië'' is een bundel uitgegeven ter gelegenheid van de [[Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid]], welke in 1898 in [[Den Haag]] plaatsvond. De bundel werd samengesteld door jhr. L. C. van Panhuys namens de West‑Indische Rubriekcommissie. De publicatie had een tweeledige doel: enerzijds de belangstelling van vrouwen in Nederland te wekken en te stimuleren voor de koloniën Suriname en Curaçao, en anderzijds als een blijvende herinnering aan de expositie zelf. ==Achtergrond== Samenkomst en doel De bundel is uitgegeven door de West-Indische Rubriekcommissie, onderdeel van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid. De redactie vond plaats onder auspiciën van jhr. L. C. van Panhuys. Doelstelling: *Vrouwen uit Nederland kennis laten maken met het leven en werk van vrouwen in de West-Indische koloniën. *Een blijvende aandenken bieden aan het thema-onderdeel van de tentoonstelling. 📝 Inhoud Hoofddeel I Adviezen voor Europese vrouwen die overwegen naar de koloniën te verhuizen. Hoofddeel II & III Algemeen beeld van land, cultuur en bevolking in Suriname en diverse Caribische eilanden. Specifieke portretten van vrouwen uit de koloniën De Surinaamse ‘bosnegerin’ met details als borstvoeding en traditionele voedingspraktijken. „…zij zoogt haar kind, maar geeft het ook bananenmeelpap (‘gongote’) zodat de baby zich niet meer kan bewegen …” Van Panhuys vergelijkt deze gewoonte met Nederlandse vrouwen die jenever gebruikten om hun baby te kalmeren (p. 32). De Indiaanse vrouw Algemene positie en taken van vrouwen uit de volks- en plattelandsgemeenschappen, waaronder onderwijs, zorg en landbouw. Beroepsleven van vrouwen Vrouwen als onderwijzeressen, verpleegsters en vooral landbouwers — op plantages én eigen gronden. Onderwijs in Suriname (1877 leerplicht, 1896: 54 scholen, 7.139 leerlingen, waaronder 3.453 meisjes). Schoolspaarbank (geïntroduceerd 1882 – populair bij leerlingen). Overige beroepen: wasvrouw, koopvrouw, lastdraagster. ==Belang van de publicatie== Cultureel en sociaal document: biedt unieke, tijdgebonden inkijk in de levens- en arbeidsomstandigheden van vrouwen in koloniaal Suriname en Curaçao. Voorlichting en propaganda: bedoeld om vrouwen uit de metropool te informeren én te werven voor verbinding met de koloniën. Historische bron: waardevol voor onderzoek naar koloniale genderrollen, dagelijkse zorgpraktijken en vroege sociale interventies zoals onderwijs en spaarbanken. ==Suggesties voor afronding== Overweeg nog een kort slot waarin je de publicatie plaatst in zijn tijdgeest (burgerlijke moraal rond 1900, koloniale verhoudingen, rol van georganiseerde vrouwenbewegingen). ----- ==Nabeschouwing== === Het perspectief van de vrouw in West-Indië === Hoewel De vrouw in Nederlandsch West-Indië werd samengesteld door jhr. Louis Constant van Panhuys en gericht was op bezoekers van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid in 1898, biedt het werk ook waardevolle informatie over de beleving van arbeid, zorg en onderwijs vanuit het perspectief van vrouwen in de West-Indische koloniën, met name Suriname en de Nederlandse Antillen. === Zelfstandigheid en arbeidsethos === Vrouwen in de koloniën waren actief in de landbouw, zowel op plantages als op eigen grond. Ze verrichtten zwaar fysiek werk en droegen aanzienlijk bij aan de lokale economie. Volgens het boek schroomden deze vrouwen niet voor het "zwaarste werk" en was hun arbeid van onmiskenbaar belang voor het gezinsinkomen.[1] === Zorg en culturele tradities === De publicatie beschrijft ook moeders en zorgverleners, met onder meer aandacht voor het zogen en voeden van kinderen. Een voorbeeld is de bosnegerin, die naast borstvoeding gebruik maakte van traditionele pap zoals "gongote" om baby's te voeden. Dit gebeurde soms zo intensief dat baby's nauwelijks konden bewegen. Hoewel het lokale gebruik door koloniale autoriteiten werd afgeraden, toont het een zelfstandige vorm van zorg en kennis.[1] === Onderwijs en emancipatie === In Suriname werd al in 1877 leerplicht ingevoerd. Het boek noemt 54 scholen met ruim 7000 leerlingen in 1896, waarvan 3453 meisjes.[1] Vrouwen werkten als onderwijzeres en stimuleerden scholing, waarmee ze een centrale rol speelden in de opvoeding en intellectuele ontwikkeling van de gemeenschap. === Economische diversiteit === West-Indische vrouwen waren niet enkel werkzaam als landbouwers of onderwijzers, maar ook als wasvrouw, koopvrouw, verpleegkundige of draagster. Deze economische veelzijdigheid weerspiegelt hun belangrijke maatschappelijke rol.[1] Ondanks de paternalistische toon biedt het boek een uniek inkijkje in het leven van vrouwen in de koloniën. Hun arbeid en maatschappelijke betrokkenheid verdienen erkenning als fundamenteel onderdeel van de koloniale geschiedenis. == Bronnen == [1] L.C. van Panhuys, De vrouw in Nederlandsch West-Indië (1898). Uitgegeven door de West-Indische Rubriekcommissie van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid. Digitale versie beschikbaar via Delpher.nl. ---------- ==[[Louis Constant van Panhuys]]<ref>https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB19:000903142:mpeg21:a00008|werk=Dagblad van Zuid-Holland en 's Gravenhage|titel=Wetenschap|datum=19 juli 1898</ref>== [[Bestand:De vrouw in Nederlandsch Westindië (1898) (IA BNADIGKOSTBARE179).pdf|thumb|De Vrouw in Nederlandsch Westindië. Uitgegeven vanwege de Westindische Rubriekcommissie van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid. Bijeenverzameld door jhr. L.C. van Panhuijs.]] De vrouw in Nederlandsch West-Indië, uitgegeven van wege de West-Indische Rubriek-commissie van de [[Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid 1898|Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid]], bijeenverzameld door jhr. L. C. vanPanhuys. De West-Indische Rubriekcommissie van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid heeft een boekje uitgegeven, getiteld „De vrouw in Nederlandsch West-Indië”. Dit werkje, dat een heel aardig denkbeeld geeft van het leven en werken der vrouwen in de beide koloniën Suriname en Curapao, bestaat uit verscheidene schetsen, die bijeenverzameld zijn door jhr. L. C. van Panhuys. Het doel der uitgaveis de belangstelling in onze schoone West-Indische koloniën aan te wakkeren en de vrouwen, speciaal die betrekking hebben met West-Indië, op te wekken tot betere kennismaking met alles wat land en volk der koloniën betreft, terwijl het tevens een blijvende herinnering is aan het doel der tentoonstelling. Het eerste hoofdstuk bevat eenige raadgevingen aan Europeesche dames die naar de West vertrekken, terwijl in het tweede en derde hoofdstuk een beschrijving wordt gegeven van land en volk van Suriname en de verschillende eilanden. In het overig gedeelte van het werkje wordt speciaal gehandeld over den aard, de positie en de werkzaamheden der vrouwen. Achtereenvolgens krijgen we een schets van de vrouw uit het volk in Suriname, de boschnegerin en de Indiaansche vrouw. Deze schetsen bevatten bijzonderheden, die stellig weinig of niet bekend zijn. Zoo lezen wij op pag. 32, „de boschnegerin zoogt haar kind altjjd zelf, doch houdt er bovendien nog een eigenaardige voedingsmethode op na, die ook onder de beschaafde negerinnen nog wel in zwang is, hoewel bv. de politie te Paramaribo het tegengaat, het zoogenaamde K e m ti-p i k i e n. Het kind wordt dan namelijk zoo volgegoten met bananenmeelpap (gongote) dat het zich niet meer kan verroeren en het buikje gespannen staat als een trom.” Wat de reden van deze meer dan overdadige spijziging is wordt niet vermeld, we veronderstellen dat het een middel is om de kleinen zoet te houden, zooals in ons vaderland sommige vrouwen uit ’t volk hun zuigelingen wel stil houden met een teugje jenever. De laatste hoofdstukken zijn gewijd aan de werkzaamheden der West-Indische vrouwen. De vrouwen aldaar zijn hoofdzakelijk onderwijzeressen, pleegzusters of landbouwsters. De laatstgenoemden zijn natuurlijk het talrijkst. Deze landbouwsters werken op plantages of op hun eigen grondjes en zien niet op tegen het zwaarste werk. Ook aangaande het onderwijs in de WestIndische koloniën bevat het boekje interessante mededeelingen. Reeds in het jaar 1877 is de leerplicht in Suriname ingevoerd. Deze kolonie bezat in December 1896 54 scholen met 7139 leerlingen, waarvan 3453 meisjes. In 1882 heeft men in Suriname een schoolspaarbank ingevoerd, waarvan een druk gebruik wordt gemaakt. Behalve door de reeds genoemde beroepen voorzien de vrouwen in haar onderhoud als waschvrouw, koopvrouw, lastdraagster enz. Wij hopen, dat het boekje in veler handen moge komen en dat het moge bijdragen om de kennis te vermeerderen van onze, bij het publiek nog zoo weinig bekende West-Indische koloniën en vooral dat de vrouwen ook hier haar zegenrijken invloed zullen doen gelden en meewerken tot den bloei van deze schoone gewesten. {{Appendix}} [[:Kategoria:Karibe Hulandes]] ------------ {{Variante|c}} {{Databox}} '''Ocho dia''' ta un antiguo rito di luto na Aruba, Kòrsou i Boneiru, ku ta sostene famia i amigunan di defuntu den nan proseso di luto. Tabatin un tempu na Kòrsou i Boneiru ku e defuntunan tabata wòrdu rekordá no solamente ku un Misa, pero ku ocho dia di orashon, kanto, kuenta, i komunion. Pa ocho dia, e komunidat a reuní — no solamente pa yora, pero pa ofresé sosten. Famia i amigunan a wòrdu sostené den nan proseso di luto: ku orashon, kantika, rekuerdo i brasa, e alma di e defuntu tambe a wòrdu eskoltá pa e bida despues di morto. E ritual aki tabata wòrdu yamá Ocho Día. Despues cu dera e defunto ta cuminsa cu e “ocho dia”. Esaki ta un periodo di luto di ocho dia, durante cua esnan cu a keda den luto ta reuni diariamente. Bou di guia di un intersesor, ta hasi orashon pa e defuntu i su sernan kerí. Un sirbishi di konmemorashon ta wòrdu tené 40 dia despues di e morto, i tambe anualmente riba e aniversario di e morto. Den Iglesia Catolico Romano, ademas di e dia di recuerdo anual aki, e famia por pidi un misa mensual pa e defunto.<ref>[https://www.rememberme.nl/inspiratie/blogs-van-judith-sandriman/rituelen-bij-een-begrafenis-op-curacao Rituelen bij een begrafenis op Curaçao]</ref> De negendenacht (novena= Ninth Night) ceremonie op Jamaica toont overigens inderdaad overeenkomst met de curacaose "ocho dia".<ref><ref></ref>VOLKSKUNDE. "Amigoe". Curaçao, 05-09-1980, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 19-12-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010640155:mpeg21:p017</ref> --- Er was een tijd op Curaçao en Bonaire waarin de overledene niet alleen werd herdacht met een mis, maar met acht dagen van gebed, zang, verhalen en verbondenheid. Acht dagen lang kwam de gemeenschap bijeen—niet alleen om te rouwen, maar om te begeleiden. De familie en vrienden werden ondersteund in hun rouwproces: met gebed, zang, herinnering, en omarming werd ook de ziel van de overledene begeleid naar het hiernamaals. Dat ritueel heette Ocho Día. Dit ritueel, ontstaan uit de ontmoeting tussen Afrikaanse spirituele tradities en het katholieke geloof, was veel meer dan folklore. Het was een daad van geestelijke zeggenschap. Wat de kerk niet kon bieden, gaf de gemeenschap zichzelf: troost, structuur, en een plek voor de ziel om haar weg te vinden. De Ocho Día, met haar gezangen in een vermenging van Papiaments en Latijn, de overdracht van culturele identiteit via verhalen over West-Afrikaanse mythische figuren zoals de spin Nanzi, gezongen litanieën, een eigen vormgegeven liturgie van gebeden, en het kantelen van het altaar op de achtste dag (Ocho di Yukán)—dat was hun manier om trouw te blijven aan hun wortels én aan hun geloof. Vandaag de dag is dit ritueel vrijwel verdwenen. Al twintig jaar is er geen gedocumenteerde viering meer. Uitvaarten worden nu tot in de puntjes geregisseerd door begrafenisondernemers, naar Europees model. In tegenstelling tot vroeger, waar een uitvaart veel meer was dan een kort moment van condoleren of een drive-thru, of het volgen van de dienst via een YouTube-link, is afscheid nemen verarmd tot een haastig en afstandelijk ritueel. De zinsnede “geen rouwbeklag aan huis” klinkt inmiddels als een mantra in overlijdensberichten. ------- Bob Harms: De ocho dia, een rouwritueel van acht dagen op Aruba, Bonaire en Curaçao, was veel meer dan alleen een religieuze bijeenkomst. Het was een levendig sociaal evenement, doordrenkt van culturele tradities die hun oorsprong vinden in West-Afrika en de diaspora. Ondanks pogingen van de Rooms-Katholieke Kerk om deze ‘afwijkende’ gebruiken te onderdrukken, hield de gemeenschap stand en gaf het rouwproces zo een unieke, eigen invulling. Tijdens dit achtdaagse ritueel nam een voorzanger, de resadó, de leiding. Hij zong litanieën, een mix van Papiaments en Latijn. De aanwezigen zongen mee met de kantikanan di Ocho Dia, liederen speciaal voor dit ritueel, en de kantikanan di Dum Ve, verbasterde Gregoriaanse gebedsliederen. Ook op de laatste ochtend, wanneer het altaar werd afgebroken, werden er speciale liederen gezongen, de kantikanan di Jukán. ---- Na de uitvaart is er een rouwperiode die acht dagen duurt. In deze dagen worden er litanieën (gebeden) voorgelezen door een vrouw die ouder is dan 50. Ze vraagt God om de overledene onder zijn hoede te nemen en de nabestaanden te troosten. Tijdens deze ‘ocho dia’ geven naasten en familie alle ruimte aan hun emoties. Vooral op de achtste dag nemen ze de tijd om na te praten over de dingen die de overledene heeft gezegd en hoe hij of zij zich heeft voorbereid op de dood. De ramen worden opengezet zodat de geest kan vertrekken. ---- Het is een perfect voorbeeld van ''syncretisme'': het samenvoegen van verschillende culturele en religieuze elementen. Hoewel de periode van acht dagen ook in het christendom voorkomt (denk aan de besnijdenis van Jezus na 8 dagen), is de uitwerking (de ceremonies, muziek, dans) sterk beïnvloed door de Afrikaanse wortels en de 'survival' van voorouderlijke tradities na de slavernij, steltDBNL - Digitale Bibliotheek voor de Nederlandse Letteren. {{Appendix}} --------------- {{Databox}} [[File:General Official Minimum Wage by Territory as of February 2023 in US Dollars (2).png|thumb|300px|Mapa di salario minimo segun teritorio na februari 2023 den USD]] E '''salario mínimo''' ta e montante mas abou ku un dunadó di trabou ta legalmente obligá di paga un empleado. Un salario mínimo por wòrdu ekspresá komo un salario pa ora, pa luna òf pa siman. Semper e ta wòrdu ekspresá komo un salario brutu, ekskluyendo belasting i kontribushonnan di seguro sosial. Dentro di Union Europeo, 22 di e 27 estadonan miembro tin un salario minimo. E sinku paisnan di UE ku no tin un salario mínimo ta Austria, Dinamarka, Finlandia, Suesia i Italia. E paisnan aki, inkluyendo Noruega i Suisa, ta laga e fiho di salario mínimo na organisashonnan di dunadó di trabou i empleado. es.wiki: Salario mínimo, salario mínimo, òf salario mínimo ta e montante mínimo di remunerashon ku un dunadó di trabou ta obligá pa lei pa paga su empleadonan pa e trabou ku nan a hasi durante un periodo determiná. E suma aki no por wordo baha ni pa acuerdo colectivo ni individual. Un salario mínimo ta eksistí den mas ku 90% di e estadonan miembro di e Organisashon Internashonal di Trabou (ILO).[1] E regulashon aki a wòrdu establesé pa promé biaha na Australia i New Zealand den siglo 19.[2] Kada pais tipikamente ta establesé e normanan legal ku ta regulá e salario mínimo i e mekanismonan pa determiná su montante periodikamente, normalmente anualmente. Regulashonnan di salario mínimo, ku nan diferensianan, ta presente den kasi tur pais rònt mundu, i nan ophetivo, eksplísito òf nò, ta pa redusí desigualdat di salario. Den añanan resien, vários pais a reformá nan polítika di salario mínimo komo kontesta na e oumento di kosto di bida i preshon sosial pa garantisá un entrada desente. Algun gobièrnu a opta pa konektá e salario mínimo na e konsepto di un “salario di bida,” komprondé komo un salario ku ta kubri e nesesidatnan básiko di un individuo òf famia, inkluyendo kuminda, bibienda, edukashon i kuido di salú. Paisnan manera Alemania,[3] Sur Korea, Chile,[4] i New Zealand a implementá oumentonan signifikante, miéntras ku na Merka tabatin un tendensia pa oumentá e salario mínimo na nivel estatal i munisipal den ousensia di konsenso federal. Ademas, organisashonnan manera Organisashon Internashonal di Trabou (ILO) i Programa di Desaroyo di Nashonnan Uni (UNDP) a promové kuadro pa evaluá e impakto di e salario mínimo riba redukshon di pobresa i desigualdat, resaltando e importansia di ahusta e montantenan aki periodikamente i segun kriterionan ekonómiko i sosial. Salario mínimo, salario mínimo, òf salario mínimo ta e montante mínimo di remunerashon ku un dunadó di trabou ta obligá pa lei pa paga su empleadonan pa e trabou ku nan a hasi durante un periodo determiná. E suma aki no por wordo baha ni pa acuerdo colectivo ni individual. Un salario mínimo ta eksistí den mas ku 90% di e estadonan miembro di e Organisashon Internashonal di Trabou (ILO).[1] == Caribe Hulandes == * 1947 - invoering Loonregeling 1946 (P.B. 1947, no. 2), * 1972 - Landsverordening minimumlonen (P.B. 1972, no. 110) 1 oktober 1972 e Ordenansa Salario Minimo a drenta na vigor na Antias Hulandes.<ref>Advertentie. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 30-09-1972, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 03-09-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010461412:mpeg21:p006</ref> {{Appendix}} LANDSVERORDENING van 31 mei 1972 houdende nieuwe regelen inzake minimumlonen Citeertitel Landsverordening minimumlonen Vastgesteld door Gouverneur van de Nederlandse Antillen Onderwerp maatschappelijke zorg en welzijn Eigen onderwerp arbeidsregelgeving Opmerkingen met betrekking tot de regeling Deze verordening vervangt de Loonregeling 1946 (P.B. 1947, no. 2), -------- The minimum wage history in the Dutch Caribbean is tied to the islands' individual statuses, with a significant shift in the Caribbean Netherlands (Bonaire, Sint Eustatius, Saba) towards higher, federally regulated minimum wages starting in the 2010s, aiming for a dignified existence. Other islands, like Aruba, also adjusted their minimum wages in recent years, while the overall trend shows efforts to raise wages to improve socio-economic conditions, though this can create competitive pressure compared to other Caribbean nations. The minimum wage in the Dutch Caribbean is set separately for each island, with the highest recent rates being $1,750 per month in the Caribbean Netherlands (Bonaire, St. Eustatius, and Saba) as of July 1, 2024, and AWG 2,007.05 per month in Aruba as of January 1, 2025. The Caribbean Netherlands' minimum wage is adjusted annually based on the consumer price index. -------------- {{Variante|c}} {{infobox persona| variante =c | nomber = Mary Gertrude Johnson | ofishi = | tata = Peter Hassell | mama = Esther Lovell Johnson }} '''Mary Gertrude Johnson''' (☆ [[1854]] na Zions Hill – † [[1939]] na [[Saba]]), tambe konosí komo ''Mary Gertrude Hassell'', tabata un edukadó prominente i un pionero den promoshon di e arte tradishonal di [[kanchi sabano]] riba e isla di [[Saba]]. El a duna les i popularisá e téknika di obra ku hilo habri, ku despues a bira un di e produkto artístiko i ekonómiko mas importante di e isla. Segun folklorista Eric Eliason, “kisas e ta e persona mas honrá den historia di e isla.”<ref>Eliason, Eric A. (2024). "[https://www.google.nl/books/edition/Handbook_of_Gender_Studies_in_the_Dutch/aBcEEQAAQBAJ?hl=nl&gbpv=1&dq=Mary+Gertrude+Hassell+Johnson&pg=PA524&printsec=frontcover Saba Lace: History, Culture and Art]", in: ''Handbook of Gender Studies in the Dutch Caribbean'', p. 522-534, citaat op p. 524.</ref> == Biografia == Mary Gertrude Johnson a nase na Zions Hill (den e tempu ei konosí komo Hell’s Gate) komo yu muhé di Esther Lovell Johnson i Peter Hassell. Su famia tabatin un posishon respetá den komunidat i su mayornan tabatin medio finansiero sufisiente pa mand’é pa estudio na [[Caracas]], [[Venezuela]] na komienso di añanan 1870. Pa un periodo Johnson a biba den un internado katóliko, kaminda soeurnan di e konvento tabata duna enseñansa, inkluso na manera tradishonal.<ref>A unique form of needlework: “Saba Lace”— A time honored craft by Will Johnson. "Amigoe". Curaçao, 20-12-1985, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 31-07-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643321:mpeg21:p068</ref> Durante su estadia na Venezuela, el a siña for di e yu muhénan di e elite venezolano kon pa traha obra ku hilo habri den estilo ajour, ku despues a bira konosí na Saba komo kanchi spaño.<ref>https://thesabaislander.com/2021/02/06/the-chronological-history-of-saba/ The Chronological History of Saba], Saba Islander (2 di yuni 2021)</ref> <ref name=":0">Eliason, Eric A. (2024). "[https://www.google.nl/books/edition/Handbook_of_Gender_Studies_in_the_Dutch/aBcEEQAAQBAJ?hl=nl&gbpv=1&dq=Mary+Gertrude+Hassell+Johnson&pg=PA524&printsec=frontcover Saba Lace: History, Culture and Art]", in: Handbook of Gender Studies in the Dutch Caribbean, p. 522-534</ref> E téknika aki lo bira e base pa e desaroyo di e arte di kanchi sabano, un forma di arte tekstil úniko pa Saba.<ref name=":1">{{Citeer boek |titel=Caribbean Women and Their Art: An Encyclopedia |achternaam=Snodgrass |voornaam=Mary Ellen |url=https://www.google.nl/books/edition/Caribbean_Women_and_Their_Art/4tCwDwAAQBAJ?hl=nl&gbpv=1&dq=Mary+Gertrude+Hassell+Johnson&pg=PA89&printsec=frontcover |datum=2019 |pagina=89-90}}</ref><ref>{{Citeer web |url=https://caribvibetv.com/learning-about-saba-lace-spiced-rum/ |titel=The Art of Saba Lace & Flavor of Spiced Rum: Saba’s Heritage |bezochtdatum=2025-07-20 |werk=Caribbean Vibrations}}</ref> Despues di a kompletá su estudio, Johnson a regresá Saba. Einan el a kasa ku James Benjamin Johnson i a kuminsá duna les na e skol katóliko lokal. E pareha a establesé nan mes na Windwardside. Inisialmente, el a sigui ku trahamentu di kanchi komo un hòbi, dunando les na algun amigu i miembro di famia, pero pronto el a kuminsá plama riba henter e isla. Gradualmente ela kuminsá duna lès, i patronchinan spesífiko pa e isla a wòrdu kreá, yamá na nòmber di nan kreadornan, manera Imelda, Sylvia i Laurentina.<ref name=":0" /><ref name=":1" /> Ku e establesementu di un servisio postal konfiabel entre Saba i mundo eksterno na 1884, e posibilidat pa bende kanchi via pòst a habri un fuente nobo di ingreso pa hopi famianan. Pa tempu di Prome Guera Mundial, un di kada dies habitante tabata inbolbí den produkshon òf benta di kanchi sabano. Den e añanan 1920, ta kalkulá ku entre 30% i 40% di PIB di Saba tabata generá for di kanchi, un kontribushon sin igual pa un isla chikí.<ref name=":0" /><ref name=":1" /> Mary Gertrude Johnson a fayesé na 1939 na edat di 85 aña. Su legado sigui biba den arte, ekonomía i identidat kultural di Saba. == Homenahe == Na 1996, su aporte a wòrdu rekonosé ku un stampia postal di Antias Hulandes, ku ta mustra un imagen di dje ku un obra di kanchi na banda robes. E stampia tabata parti di un seri dediká na figuranan antiano prominente.<ref>{{Citeer web |url=https://touchstamps.com/Stamp/Details/160215/mary-gertrude-johnson-hassel-1853-1939 |titel=Stamp: Mary Gertrude Johnson Hassel (1853-1939) (Netherlands Antilles 1996) |bezochtdatum=2025-07-20 |werk=Touch Stamps}}</ref> == Mira tambe == * [[Kanchi sabano]] {{Appendix}} {{Defaultsort:Johnson, Mary Gertrude}} [[:Kategoria:Saba]] ------------ * na un Skol di Konbento. Einan ela siña kon pa traha e hilo dibuhá for di e yu muhénan di Venezolanonan elite, i a introdusí e arte na Saba kaminda e ta konosí generalmente komo obra spañó.<ref>https://thesabaislander.com/2021/02/06/the-chronological-history-of-saba/ The Chronological History of Saba], Saba Islander (2 di yuni 2021)</ref> * the past, drawn lace embroidery often produced larger pieces in the form of tablecloths, curtains, drapes, etc. Today, these larger ana more expensive items are no longer in demand and the intricate patterns of drawn lace are being used in a more decorative manner on various items of women’s and household ware such as shawls, skirts, blouses, handbags, hand¬ kerchiefs, napkins and other cloths. <ref>[https://archive.org/details/BNA-DIG-ANTILLENREVIEW-1981-08/page/n33/mode/1up?q=saban+lace&view=theater Handcraft: an industry of growing importance]Antillean Review, vol. 1 nr. 5, augustus/september 1981</ref> * Perhaps this is the reason the craft is popularly known as "Spanish work" on Saba. In 1884, the wives and daughters of Saba's seafaring men began working in earnest. In that year regular mail service connected the five-squaremile island to the outside world for the first time, thereby establising the possibility of a mailorder cottage industry. By 1898, Saba's lacemakers had become so adept that a Miss Florence Every entered an exhibition of women's handicrafts in The Hague, The Netherlands, where she received an honorable mention. Six years later, a Saban was awarded first prize in a competition in Copenhagen, Denmark, and was invited by the Danish government to spend four months in the Scandinavian country. Little by little, the industrious Saban women began exporting their delicate work, primarly to customers in the United States. The method by which they obtained the names of potential clients illustrates typical Saban ingenuity. Lacemakers would copy the addresses of American companies from the boxes of merchandise that were sent to the island. They would then dispatch a letter explaining their craft and their prices to the firm, hoping to have some sympathetic manager post the missive on the company bulletin board or mention it in the company newsletter. Their efforts were surprisingly successful. By 1928, nearly 25,000 guilders worth of needlework was being exported.<ref>A unique form of needlework: “Saba Lace”— A time honored craft by Will Johnson. "Amigoe". Curaçao, 20-12-1985, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 31-07-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643321:mpeg21:p068</ref> Naturally, clients' addresses were closely-guarded secrets. Who betide anyone who "stole" an address or who wrote "bad things" about a competing lacemaker. Many families were not on speaking terms for years, owing to some real or imagined breaking of this unwritten law. In turn, many company officials wrote to Saba's Vice-Lieutenant Governor inquiring into the financial status of the women soliciting business from the companies' employees. As tactfully as possible, the administrator would reply that the ladies could stand "some help", even though some of the lacemakers were among the most affluent residents of the tiny island. When the Great Depression spread economic havoc throughout the United States in the early 19305, demand for "Saba Lace" plunged alarmingly. Committees were formed on the island to promote the "industry". Unfortunately, nothing seemed to help. It was only with the increase of tourism to the island that "Saba Lace" flourished once again. An airfield was finally constructed on the mountainous terrain in 1963 and the island became a favorite with travelers searching for an unusual daytrip from nearby St. Maarten of for longer stays in a serence and unspoiled Caribbean atmosphere. In 1984, 15,000 tourists visited, departing with approximately $100,000 worth of delicate, handmade lacework. Thus, after more than a century, a handcraft learned by a young Saban girl in the quiet cloisters of a Caracas convent still provides a means of survival for many families on the tiny island of Saba. ------------- {{Infobox artista|variante|c | nomber = Sheila Payne }} '''Sheila Payne''' (☆ 1961 na [[Kòrsou]]) ta un aktris i kontadó di kuento di [[Kòrsou]] i un defensor di preservashon di Papiamentu.[1] Sheila Payne a nase i lanta na Kòrsou, den un famia originalmente di [[Sint Kitts (isla)|Saint Kitts]]. Su interes i amor pa kontamentu di kuenta a bini di su tata. Komo un studiante di skol básiko, el a hasi un impreshon sumamente eksitoso di e empresario di músika [[Ángel Job]] (ku e apodo El Gordito de Oro).[2] For di 1980 pa 2000, Payne a biba na [[Hulanda]]. El’a studia matemátika i ekonomia i a tuma un kurso posgrado den desaroyo di karera. Despues di a traha den e ramo ei pa algun tempu, el a bira un aktris ku Jeugdtheater Citadel Groningen. Na Kòrsou, el a traha komo aktris pa teater hubenil i despues a regresá na kontamentu di kuenta.[2] Na 2011, Payne a risibí un nominashon di UNESCO pa su esfuersonan den preservashon di Papiamentu.[2] -------------- {{Variante|c}} {{Databox}} Un '''tragalus''' ([[hulandes]]: ''dakvenster'') ta referi na un bentana chikí ku generalmente ta instalá riba un muraya haltu, tei, òf den un dak di kas. Literalmente, e palabra cu e ta e luga pa laga lus drenta. "tragaluz" via Spaño (traga = bebe, luz = lus) — literalmente, un lugá pa laga lus drenta. un ekstenshon di e superfisie di dak ku ta inkliná, hopi bia ta konsistí di un kuadro di bentana vertikal ku òf sin partinan movibel, dos muraya banda triangular i un tapa, trahá komo un dak plat, siya ?, heup òf pent. Un tragalus por wòrdu instalá mesora durante konstrukshon nobo, pero hopi bia ta wòrdu trahá despues pa haña espasio èkstra, tin bia na e lugá kaminda un skylight ta presente kaba. E kuadro di bentana ta sirbi pa permití lus i airu drenta den e zolder òf kamber di zolder. Un bentana di dormitorio hopi bia ta proveé ​​e espasio èkstra ku espasio pa kabes (espasio pa kabes), ku ta nesesario pa krea un kamber den zolder. Bentana di dormer por wòrdu montá na diferente manera. Tradishonalmente riba e lugá, kaminda e bentana di e dormer ta wòrdu bati riba e dak riba e sitio, loke ta tuma un promedio di 3 pa 4 dia. Tin tambe bentananan prefab. E bentananan prefabriká aki ta wòrdu pre-produsí den un fábrika òf tayer di karpinteria i ta wòrdu montá riba e dak denter di un dia. Bentana di dormer ta traha di vários material. Esaki ta dependé di e estilo arkitektóniko di e kas i e deseonan di e kliente. Bentana prefabriká por lo general ta trahá di palu òf plèstik. Un ekstenshon riba e dak tambe ta wòrdu yamá kuko òf akkenailtje (prinsipalmente na Groningen). {{Appendix}} chatgpt:Den papiamentu, tragalus ta un palabra ku referi na un ventanita chikí ku generalmente ta instalá riba un muraya haltu, tei, òf den un kas di dak. E palabra mes ta bin di Hulandés "tragaluz" via Spaño (traga = bebe, luz = lus) — literalmente, un lugá pa laga lus drenta. ✅ Den konteksto di construccion Hulandés (i Karibe Hulandes), un "tragalus" ta un ventanita, pero den hulandés moderno e palabra ku ta mas relashona ta "dakkapel" òf "dakvenster", ku ta referí mas espesífikamente na un ventan chi subi for di dak, ku ta kreá espasio i lus den un piso haltu. Diferensha: Tragalus = ventanita (simpel, generalmente no sobresalí for di tei). Dakkapel = estruktura di bentana ku sobresalí for di tei pa kreá mas espasio i lus. 🏚️ Tragalus den Karibe Hulandes Sí, tragalus (of ventanitanan den dak) tabata uza den arquitectura tradicional Karibe Hulandes, inklusí: Kas di plantashon (Boneiru, Kòrsou, Aruba) Kas di pueblo (kas di torto, kas di piedra) Fortifikashon (forte) E motibu principal pa usa un tragalus tabata: Laga lus natural drenta (den tempo ku no tabatin mucha bentanan grandi) Mehorá ventilashon (pa saka kalor fo'i kas) Duna un poko di brisa sin perde protekshon kontra tormenta. Ejemplo: Riba kas di plantashon na Kòrsou manera Landhuis Brievengat òf Landhuis Chobolobo, bo por topa ventanitanan haltu riba e dak ku ta sirbi komo tragalus. Na Aruba, na kas antique den Noord i Santa Cruz, bo por wak esemey. 📜 Origen historiko E uso di ventanitanan haltu (tragalus) a bini ku: Influensia di arquitectura kolonyal Hulandés (especialmente siglo 17-18). Adaptashon lokal pa klima tropikal — ventilashon tabata esencial. Manká di material di konstrukshon — un bentana chikí tabata mas fasil pa instala den muraya di torto òf piedra. ✏️ En Resúmen Aspekto Tragalus Dakkapel Definishon Ventanita haltu Bentana sobresaliente for di tei Funshon Lus i ventilashon Lus, ventilashon, espasio Material Hout, piedra, torto Hout, tei, glas Uzo den Karibe Sí, den kas antique Raro, mas den Hulanda [[:Kategoria:Konstrukshon]] -------------- {{Multiple image | total_width = 650 | align = center | caption_align = center | border = | image1 = Government building in Camacuri (Aruba) 17 33 16 604000.jpeg | caption1 = Edificio di Impuesto di [[Aruba]] | image2 = DRCUR-EXT-Resort-4110-TM.jpg | caption2 = Dream Curaçao Resort na [[Willemstad]] | image4 = Emmanuel Catholic Chapel.jpg | caption4 = Kapel Emanuel na [[San Nicolas]] | image3 = Maduro & Curiel's Bank, Willemstad, Curaçao.jpg | caption3 = Edificio di [[Maduro & Curiel's Bank N.V.|MCB]] na Willemstad }} --------------- * [[Florin karibense]] (aanvullen) Siman pasá a tuma lugá e desvelo ofisial di e diseño di e Guilder Karibense, e moneda nobo ku lo ta den sirkulashon na Kòrsou i Sint Maarten entrante 31 di mart 2025. Banko Sentral di Kòrsou i Sint Maarten (CBCS) a presentá e biyetenan i monedanan simultáneamente na ámbos pais.<ref name="deel 1">[https://curacao.nu/de-caribische-gulden-een-stap-richting-economische-stabiliteit-in-2025/ De Caribische Gulden: Een stap richting economische stabiliteit in 2025], curacao.nu (26 di desember 2024)</ref> -- 2025 lo ta e aña di plaka nobo ku introdukshon di e Golder Karibense. E seri nobo di biyete ta inspirá pa e ‘Mundu Bou di Laman’. E parti dilanti di e biyetenan ta mustra e fauna bou di awa colorido di Curaçao y Sint Maarten, como simbolo di e laso entre ambos pais. E diversidat úniko di animalnan marino, segun Banko Sentral, ta un rekordatorio di e poder di koperashon i metanan kompartí, apesar di kada pais su propio identidat. E parti patras di e biyetenan ta deskribí bista históriko i kultural importante di Kòrsou i Sint Maarten. Loke ta spesial di e seri nobo aki ta su diseño: e parti dilanti tin un diseño horizontal tradishonal, miéntras ku e parti patras ta orientá vertikalmente. Ta prome biaha cu biyetenan cu patras vertical ta wordo emiti na Curaçao y Sint Maarten. E seri di florin Karibense ta inkluí sinku biyete di bankero ku e siguiente denominashonnan: 10 Cg, 20 Cg, 50 Cg, 100 Cg i 200 Cg. Cada biyete tin su propio color. 2025 lo ta e aña di plaka nobo ku introdukshon di e Golder Karibense. E seri nobo di biyete ta inspirá pa e ‘Mundu Bou di Laman’. E parti dilanti di e biyetenan ta mustra e fauna bou di awa colorido di Curaçao y Sint Maarten, como simbolo di e laso entre ambos pais. E diversidat úniko di animalnan marino, segun Banko Sentral, ta un rekordatorio di e poder di koperashon i metanan kompartí, apesar di kada pais su propio identidat.<ref name="deel 3">[https://curacao.nu/nieuwe-caribische-gulden-een-ode-aan-de-onderwaterwereld-20g/ Nieuwe Caribische Gulden: een ode aan de onderwaterwereld (20g)], curacao.nu (27 di desember 2024)</ref> E parti patras di e biyetenan ta deskribí bista históriko i kultural importante di Kòrsou i Sint Maarten. Loke ta spesial di e seri nobo aki ta su diseño: e parti dilanti tin un diseño horizontal tradishonal, miéntras ku e parti patras ta orientá vertikalmente. Ta prome biaha cu biyetenan cu patras vertical ta wordo emiti na Curaçao y Sint Maarten. E seri di florin Karibense ta inkluí sinku biyete di bankero ku e siguiente denominashonnan: 10 Cg, 20 Cg, 50 Cg, 100 Cg i 200 Cg. Cada biyete tin su propio color. == denominashon di mas chikitu: 10 florin == E biyete di dies florin karibense ta predominantemente hel i tin un imágen di e '''angelfish gris''' na e parti dilanti i e '''faro di Klein Curaçao''' na e parti patras.<ref name="deel 2">[https://curacao.nu/nieuwe-caribischegulden-een-ode-aan-de-onderwaterwereld-10g/ Nieuwe Caribische Gulden: een ode aan de onderwaterwereld (10g)\, curacao.nu (26 di desember 2024)</ref> E angelfish gris por krese te sesenta sentimeter di largura. E espesie aki tin un kurpa den forma di disko ku un kabes relativamente grandi. Angelfish adulto gris ta gris kla ku manchanan pretu tur kaminda, miéntras ku nan kabes ta gris kla ku un boka mas kla ainda. E hóbennan, di otro banda, ta pretu ku sinku strepi hel briante ku ta kore vertikal riba nan kurpa. Hubenilnan ta wòrdu hañá generalmente riba e rif òf den kama di yerba di laman, kaminda nan ta traha na “stashonnan di limpiesa” meskos ku garnachi mas limpi ta hasi, pa deshací di parasito di piská mas grandi. Adultonan por lo general ta habitá rifnan i por wòrdu hañá na profundidatnan te ku trinta meter. E konki reina ta un snèk ku ta biba prinsipalmente den kama di yerba di laman i riba banki di santu i por krese basta grandi. Karakolnan adulto por krese te mas o ménos 35 sentimeter di largura. E karakolnan aki ta herbívoro i ta alimentá nan mes ku material di mata ku ta haña entre e yerba di laman. E conchi reina ta birando mas y mas raro den hopi parti di Caribe pasobra su carni ta wordo considera un delicia y hopi biaha ta wordo haya riba platonan. Ta p’esei tin vários inisiativa pa kria nan den koutiverio pa produkshon di kuminda òf laga nan bai bèk den naturalesa. Kasi no tin ehemplar adulto real ku a sobra den e awanan interior di Kòrsou. Patras == Di dos denominashon: binti florin Cg 20 == E biyete di binti florin Karibense ta predominantemente blou i tin e rayo di águila mancha dilanti i Simpson Bay patras. Cu un envergadura di casi tres meter, e Spotted Eagle Ray ta un di e especienan di rayo mas grandi den nos awanan. E ta wòrdu rekonosé fásilmente pa su fondo skur ku numeroso mancha blanku i un barika kompletamente blanku. E rayonan aki tin un rabo largu i punta ku vários spina venenoso. E rayonan aki ta kome bivalvo, entre otro, i ta buska nan riba fondo di santu. Nan ta koba den santu i tin bia ta zwaai esaki ku nan “alanan”. Tambe nan ta come cangreu, cangreu ermitaño y caracol manera e queen clam. Rayonan di águila mancha ta hopi sosial i hopi bia ta landa den grupo chikí.<ref name="deel 3"/> Yellow Cowries ta '''karakol di laman''' ku ta wòrdu hañá den mayoria di laman tropikal. Den pasado, diferente tipo di cowries tabata hunga un ròl importante den komersio i kultura. Kaska di cowrie tabata wòrdu usá histórikamente komo moneda, partikularmente na China, Afrika, New Guinea i Indonesia. E barkunan di e Kompania di India Oriental Hulandes (VOC) tabata komersia ku kaska di kowrie, spesialmente e “kaska di kaska di plaka” ku tabata representá un balor monetario, i tabata usa nan komo un medio di pago, inkluso pa kumpra hende sklabisá. Awendia nan ta wòrdu apresiá prinsipalmente komo kosnan di kolekshon i ta wòrdu usá den joyas. Karakol tin un dieta hopi spesífiko ku ta varia pa kada espesie. Algun ta karnivoro, algun herbívoro i algun omnívoro. Nan tin un struktura di alimentashon úniko yamá un “radula” den nan boka, ku ta funshoná komo djente, superfisie di yerba i kòrta kuminda.<ref name="deel 3"/> Patras == Di tres denominashon: biyete di 50 Cg == E biyete ta predominantemente bèrdè i tin e '''turtuga di laman bèrdè''' na e parti dilanti i e playa di '''Grote Knip''' na e parti patras.<ref>[https://curacao.nu/nieuwe-caribische-gulden-een-ode-aan-de-onderwaterwereld-50g/ Nieuwe Caribische Gulden: een ode aan de onderwaterwereld (50g)], curacao.nu (28 di desember 2024)</ref> E turtuga bèrdè di laman ta wòrdu hañá den tur laman tropikal i subtropikal na mundu, inkluyendo den Karibe. E turtuga bèrdè di laman ta un herbívoro i ta kome prinsipalmente yerba di laman. E turtuganan ta sòru pa e yerba di laman no krese muchu largu i sofoká su mes. Esaki ta permití e ekosistema di yerba di laman pa mantené su funshonnan mas importante, esta komo un krèsh pa hopi bestia marino. E turtuga di laman bèrdè ta pues un espesie klave ku ta hunga un ròl esensial den tene nos oséanonan saludabel. Turtuga machu nunka no ta regresá tera. E hembranan ta bin tera solamente pa pone webu. Turtuga muhé ta traha vários nèshi pa aña. Turtuga ta protehá i den peliger di ekstinshon rònt mundu. E '''tellin''' faborito. E espesie di karakol bivalvo aki ta wòrdu hañá den henter Karibe, prinsipalmente na profundidatnan di te ku trinta meter. E kaska, ku ta wòrdu trahá dor di e karakolnan mes, por ta basta grandi, algun ta alkansá un diameter di mas o ménos ocho centimeter. E kaska ta di koló krema pa blanku ku randnan un poko haltu i hopi espasiá. E parti paden di e kaska ta hel. E dos mitarnan di e kaska por lo general ta pas bon huntu i hopi bia ta kubri ku alga i otro organismonan, proveyendo un kamuflahe ekselente riba e ref. E espesie aki ta filtrá kuminda for di awa di laman dor di chupa awa aden, filtr’é i despues “spuit afó” awa limpi. Patras Grote Knip Beach. Curaçao ta konosí pa su playanan relativamente chikí skondí den bahianan kómodo. Asta Grote Knip Beach ta situá den un bahia asina. E santu riba e playanan ta konsistí di entre otro e fekalnan di piská ku ta kome alga i otro organismonan marino. Segun ku e piskánan aki ta raspa alga for di piedra di koral i piedra di kalki, nan ta kita pida pida kalki tambe. E material aki despues ta wòrdu ekskretá komo granula chikitu di kalki, ku eventualmente ta akumulá riba playa komo santu blanku debí na akshon di ola. Piská papagai ta entre e espesienan responsabel pa e proseso aki. ------------------- '''Petróleos de Venezuela, SA''' ('''PDVSA''') ta e kompania estatal di [[Venezuela]] riba tereno di petroleo i gas natural. E kompania tin aktividatnan den eksplorashon, produkshon, refinamentu, merkadeo, transporte i eksportashon di petroli, i tambe eksplorashon i produkshon di gas natural. El a kuminsá su operashon na 1976 despues di e nashonalisashon di e industria petrolero di e pais pa dekreto di gobièrnu riba 30 di ougùstùs 1975. Tur akshon di e kompania ta ainda propiedad di gobièrnu di Venezuela, kual pais ta e di sinku eksportadó mas grandi di petroli na mundu. == Reserva i produkshon == Venezuela tin e reservanan di petroleo mas grandi na mundu. Na fin di aña 2020, nan tabata balorá na 304 bion bari, òf 17.5% di e total mundial.<ref name=BPWES21>{{en}} [https://www.bp.com/en/global/corporate/energy-economics/statistical-review-of-world-energy.html BP Statistical Review of World Energy 2021], geraadpleegd op 24 juli 2021</ref> [[Arabia Saudita]] ta na di dos lugá ku un porshon di 17.2%. Un gran parti di e reservanan ta konsistí di zeta viskoso, ku ta wòrdu hañá prinsipalmente kantu di [[Riu Orinoco]]. E zeta aki ta ménos fásil pa saka ku zeta konvenshonal. Ku e reservanan di zeta konosí, e pais por mantené e nivelnan di produkshon aktual pa mas ku 500 aña.<ref name=BPWES21/> Na 2005, produkshon di zeta tabata 3.3 mion bari pa dia (bpd), pero pa 2015 esaki a baha te na 2.6 mion bpd.[2] Debí na mal maneho ekonómiko, no tin sufisiente sèn disponibel pa invertí, loke ta kousa ku produkshon ta baha. E bahada aki a sigui despues di 2015 i na 2020 e produkshon tabata 540.000 bpd.<ref name=BPWES21/> Un tendensia similar ta visibel pa refinamentu. Na 2010, kasi 1 mion bpd tabata wòrdu prosesá diariamente ainda, pero na 2019 esaki a baha te na 123.000 bpd.<ref name=BPWES21/> Reservanan di gas ta muchu mas chikitu na 3% di e total mundial, pero tòg signifikante.<ref name=BPWES21/> Produkshon di gas a keda basta stabil entre 2005 i 2017 i a fluktuá alrededor di 30-40 bion m³ pa aña. Tabatin un bahada fuerte na 2018, ku a sigui na 2019 i 2020. Na 2020, mas o ménos 19 bion m³ a wòrdu produsí.<ref name=BPWES21/> == Historia == E kompania a wòrdu fundá dia 1 di yanüari 1976 despues di e nashonalisashon di e industria petrolero di Venezuela. Na sèptèmber 1986, e kompania merikano Southland a bende mitar di e akshonnan di CITGO na Petróleos de Venezuela. Na 1990, PVDSA a kumpra e sobra akshonnan, birando e úniko doño. Ku e transakshon aki, CITGO a wòrdu sigurá di e suministro di krudo i Venezuela a haña un kanal di benta nobo na [[Estadonan Uni di Amérika|Merka]]. Parsialmente debí na e kaida fuerte den prijs di petroleo desde 2015, PVDSA a topa cu problemanan finansiero. E kompania a risibí un fiansa grandi di Rosneft di [[Rusia]] i a kambio a primintí 49.9% di e akshonnan den CITGO komo fiansa.<ref name=CNNROS>CNN [http://money.cnn.com/2017/04/10/news/economy/russia-us-oil-company-citgo/index.html Russia could soon control a U.S. oil company], 10 di aprel 2017, konsultá 4 di ougùstus 2024</ref> Varios polítiko merikano ta preferá di no mira akshonista ruso den refinerianan merikano.<ref name=CNNROS/> Na 1985, gobièrnu di [[Teritorio insular (Antias Hulandes)|teritorio insular di Kòrsou]], ku a tuma over e [[refineria Isla]] na Kòrsou for di [[Koninklijke Shell|Shell]], a transferí e operashonnan di e kompania pa Petróleos de Venezuela a base di un kontrato di hür di largu plaso.<ref name="CvC">Canon van Curacao [https://canoncuracao.cw/33-vertrek-shell-komst-en-vertrek-pdvsa/ Vertrek van Shell, komst en vertrek PdVSA], geraadpleegd op 21 december 2023</ref> Invershonnan den e refineria a keda atras, loke ta nifiká ku produkshon tabata wòrdu hasí prinsipalmente ku instalashonnan bieu. E problemanan ambiental ku esaki a enserá a kondusí na hopi demanda kontra e refineria òf kontra di gobièrnu.<ref name="CvC"/> E kontrato di hür di PDVSA a kaduká dia 31 di desèmber 2019. Despues di e salida di PDVSA, un bataya legal a tuma luga pa añanan largu entre Kòrsou i Venezuela. Nan dos finalmente a yega na un akuerdo na desèmber 2023. Venezuela lo suministrá zeta pa dies aña ku un balor ekivalente total di US$ 450 mion, ku lo wòrdu usá pa paga e debe di PVDSA.<ref>Antilliaans Dagblad [https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/28793-olie-voor-schuld-pdvsa Olie voor schuld PDVSA, 21 december 2023], konsultá 4 di ougùstus 2024</ref> ï Na yanüari 2019, Merka a imponé sanshonnan kontra PDVSA.<ref name=NOSUSS>NOS [https://nos.nl/artikel/2269551-vs-legt-sancties-op-aan-venezolaanse-staatsoliebedrijf.html VS legt sancties op aan Venezolaanse staatsoliebedrijf, 29 januari 2019], konsultá 4 di ougùstus 2024</ref> E kuentanan bankario di e kompania na Merka a wòrdu kongelá i merikanonan no ta permiti di hasi negoshi ku e kompania mas.<ref name=NOSUSS/> E sanshonnan ta un medida punitivo kontra e maneho di [[Nicolás Maduro|presidente Maduro]]. Zeta ta un fuente importante di entrada pa Venezuela i mas ku 40% di tur eksportashon di zeta ta bai pa Merka.<ref name=NOSUSS/> Na 2016, US$19 bion di e benta total di US$42 bion e aña ei a wòrdu generá na Merka. Na òktober 2023, e sanshonnan petrolero riba Venezuela a wòrdu aliviá.<ref name="NOSUSVEN">NOS [https://nos.nl/artikel/2494593-vs-schort-deel-sancties-venezuela-op-na-afspraken-over-vrije-verkiezingen VS schort deel sancties Venezuela op na afspraken over vrije verkiezingen, 19 oktober 2023], geraadpleegd op 21 december 2023</ref> A yega na un akuerdo entre e gobièrnu di Maduro i partidonan di oposishon bou di kua nan a bai di akuerdo pa tene elekshon den e di dos mitar di [[2024]], ku opservadónan internashonal pa garantisá ku nan ta hustu.<ref name="NOSUSVEN"/> E relahamentu ta nifiká ku Venezuela por determiná un biaha mas pa su mes kuantu zeta e ta eksportá i na kua partidonan.<ref name="NOSUSVEN"/> E akuerdo ta en prinsipio bálido pa seis luna. == Laso ku Karibe Hulandes == (es.wiki} === Aruba === Na 1991, PDVSA a atkerí di Chevron e terminalnan di awa hundu den Laman Karibe den serkania di Aruba.<ref name=terminal > {{cite web |url= http://www.petroleumworld.com/es-napa17061901.htm| title= La triste historia de PDVSA, BORCO y San Eustaquio|date=2017-06-13| author=Sergio Sáez | publisher= Petroleumworld.com}}</ref> Na september 2015, Aruba a firma un memorandum di entendimentu cu Citgo pa sondea e re-apertura di e refineria situá na [[San Nicolas]], Aruba, pará desde 2012 pa e operador Valero Energy ku un kapasidat instalá pa refiná 235.000 bpd. Na septèmber 2016, [[parlamento di Aruba]] a aprobá e outorisashon pa Citgo hür e refineria di San Nicolas pa 25 aña i un inversion aprobá pa PDVSA di 685 miyon dollar. Dia 23 di mei 2018, Korte di Aruba a kita e embargo riba dos kargamento di petroleo for di e tankeronan ''Atlantic Lily'' i ''Grimstad'' ku ConocoPhillips a pidi komo parti di su esfuersonan pa kobra un sentensia di arbitrahe kontra PDVSA.<ref> {{citeer web |url=http://eltiempolatino.com/news/2018/may/23/corte-de-aruba-levanto-embargos-pedidos-por-conoco/| titel=Corte de Aruba levantó embargos pedidos por Conoco contra cargamentos de Citgo |datum=2018-05-23| uitgever=El Tiempo Latino}}</ref> Na febrüari 2019, Citgo a para e remodelashon i modernisashon di e proyecto pa motibu di sanshonnan ekonómiko.<ref>{{citeer web |url= https://www.elperiodicodemonagas.com.ve/site/internacionales/renovacion-en-refineria-de-aruba-parada-por-sanciones/| titel=Renovación en refinería de Aruba parada por sanciones |datum=2019-02-20| uitgever=El periódico de Monagas}}</ref> Segun Promé Minister [[Evelyn Wever-Croes]] “E ta muy probable ku nos lo no sigui ku Citgo pero nos ta evaluando kon nos por sali for di e kontrato sin ningun problema".<ref> {{cite web |url=https://meridadigital.com.ve/alnavio-petroleos-de-venezuela-se-desmorona-y-las-repercusiones-son-globales/| title=Pdvsa se desmorona y las repercusiones son globales|date=2019-06-19| publisher= Alnavio }}</ref> Dia 22 di yüni 2021, e kompania Citgo a disidí di likidá 4 kompania supsidiario ku a keda kreá na 2016 ora ku gobièrnu a firma un kontrato di hür a kambio di rehabilitá e refineria di [[San Nicolas]] pa konvertí krudo èkstra-pisá for di e faha di zeta di [[Orinoco]] den krudo lihé. Mirando e problemanan ku a surgi a kousa di retrasonan di e proyecto na 2019 Citgo a termina su negoshi ku Aruba.<ref>«los lazos de la empresa venezolana con la isla empezaron a resquebrajarse al mismo tiempo que las sanciones financieras» {{citeer web |url= https://www.bancaynegocios.com/citgo-liquido-cuatro-filiales-en-aruba-y-cerro-casi-100-de-sus-negocios-en-la-isla/ | titel= Citgo liquidó cuatro filiales en Aruba y cerró casi 100% de sus negocios en la isla|datum=2021-06-22| uitgever=Bancaynegocios}}</ref> === Boneiru === PDVSA ta doño di e terminal marítimo Bonaire Petroleum Company (Bopec)<ref> {{cite web |url= https://prodavinci.com/que-esta-pasando-con-el-caso-conocophillips-versus-pdvsa/ | title= ¿Qué está pasando con el caso ConocoPhillips versus PDVSA?|date=2018-05-06| publisher= Prodavinci }}</ref> ku e kapasidat pa almasená te ku 12 mion bari di zeta krudo i derivadonan ku ta stratégiko pa eksportashon pa [[China]] i Merka. Na sèptèmber 2010, un kandela den dos di su 23 depósito a obligá gezaghebber di Boneiru pa sera e terminal.<ref>{{cita web | url= https://lta.reuters.com/articulo/latinoamerica-petroleo-venezuela-bonaire-idLTASIE68D11S20100914 | title= Terminal de PDVSA Bonaire, cerrado hasta nuevo aviso|date=2010-09-14| publisher= REUTERS | fechaacceso= 10 de julio de 2019 | fechaarchivo= 10 de julio de 2019 | urlarchivo= https://web.archive.org/web/20190710151005/https://lta.reuters.com/articulo/latinoamerica-petroleo-venezuela-bonaire-idLTASIE68D11S2010091}}</ref> Na desèmber 2017, gobièrnu hulandes a duna un ultimatum na PDVSA pa motibu di e falta di invershon den mantenshon di e terminal di Bonaire Petroleum Company (Bopec), lagando solamente sinku di e 21 depósitonan pa operá ku e isla tin, PDVSA a primintí un invershon di 25 mion dòler pa mantenshon i restourashon di e depósitonan.<ref> {{cita web |url= https://elcooperante.com/holanda-envia-ultimatum-a-pdvsa-por-falta-de-mantenimiento-en-terminal-de-bonaire/| title=Holanda envía ultimátum a Pdvsa por falta de mantenimiento en terminal de Bonaire|date=2017-12-20 | publisher= El cooperante}}</ref> Na mei 2018, e kompania ConocoPhillips ku sede na Houston a asumí kontrol di e aktivonan petrolero di Venezuela riba e isla kompania karibense di Boneiru<ref>{{cite web |url= https://www.radiotelevisionmarti.com/a/corte-de-bonaire-autoriza-embargo-millonario-a-pdvsa/175740.html | title= Corte de Bonaire autoriza embargo millonario a PDVSA|date=2018-05-12| publisher= Radio Televisión Martí}}</ref>, na ougùstùs 2018 a yega na un akuerdo ku PDVSA pa e pago di 2.040 mion ku un pago inisial di 500 mion dòler denter di un periodo di 90 dia for di momentu di firma e akuerdo, e sobra suma lo wòrdu pagá tur kuartal den un lapso di kuater aña i mei.<ref name="Sin-nombre-p2Jf-4">{{cite web |url=https://www.voanoticias.com/a/conocophillips-acuerdo-pdvsa-sobre-pago-de-2-000-millones-venezuela/4536051.html| title= ConocoPhillips llega a acuerdo con PDVSA sobre pago de 2.000 millones|date=2018-08-20| publisher= Voa Noticias.com }}</ref> Dia 26 di ougùstùs 2020, gobièrnu di Boneiru a duna òrdu pa hasi bashí e sinku tankinan di almasenahe di zeta ku ta kontené 10 mion bari pa motibu di riesgonan ambiental i falta di mantenshon.<ref> {{cite web |url=https://www.bancaynegocios.com/bonaire-ordena-a-pdvsa-vaciar-tanques-en-terminal-petrolera-por-riesgos-ambientales/| title=Bonaire ordena a Pdvsa vaciar tanques en terminal petrolera por riesgos ambientales|date=2020-08-28| publisher=Bancaynegocios}}</ref> Na mart 2021, e filial di Bopec a deklará bankarota pasobra e no por a paga su debenan.<ref>«El terminal petrolero de Pdvsa en Bonaire tenía capacidad para almacenar unos 10 millones de barriles de petróleo y cargar grandes embarcaciones desde sus muelles de aguas profundas» {{cite web |url=https://talcualdigital.com/filial-en-bonaire-de-pdvsa-se-declara-en-bancarrota-debido-a-sanciones-de-eeuu/| title=Filial en Bonaire de PDVSA se declara en bancarrota debido a sanciones de EEUU|date=2021-03-23| publisher=Tal Cual}}</ref> Na novèmber, un korte di Boneiru a dikta tokante e pago di 41.69 mion dòler pa e debenan atrasá di PDVSA.<ref>{{cite web |url=https://www.bancaynegocios.com/tribunal-de-bonaire-condeno-a-pdvsa-a-pagar-us4169-millones-por-deuda-en-litigio-con-bopec/|title=Tribunal de Bonaire condenó a Pdvsa a pagar US$41,69 millones por deuda en litigio con Bopec|date=2021-11-08|work=Banca y Negocios}}« » </ref> Na mart 2023, un hues di Boneiru a ordená e destaho forsá di kombustibel for di e depósito di 1933 ku tabata kontené 371.790 bari di kombustibel situá den e zona di Kaminda Turistiko, den nortost di e isla, propiedat di e kompania Commerchamp CA, un filial di PDVSA (na balor di mas o ménos 18 mion dòler) ku no tin un lisensia di OFAC pa negoshá esaki, e destaho a wòrdu realisá pa un debe di 41.7 mion dòler ku e supsidiario debe komo honorario i interes di pago atrasá na Bopec.<ref>{{cite web |url=https://cronicasdelcaribe.com/economia/ordenan-la-subasta-forzosa-de-fuel-oil-de-pdvsa-en-bonaire/|title= Ordenan la subasta forzosa de fuel oil de Pdvsa en Bonaire|date=2023-03-17|work=Crónicas del Caribe}}</ref> === Kòrsou === Desde 1985, PDVSA i gobièrnu di [[Kòrsou]] tabatin un kontrato di hür pa e [[Refineria Isla]] ku un kapasidat di 335.000 bari di krudo, konstruí pa Royal Dutch Shell na 1919. Pa 2016, Kòrsou a eksigi pa PDVSA aporta un invershon di 15 bion dòler pa modernis’e pa por a prolonga e contract, pero si esaki no sosode, PDVSA lo keda afo. Na mei 2018, Korte Komersial di Curacao a outorisá ConocoPhillips pa pone beslag riba $636 mion na aktivo di Venezolano PDVSA.<ref name="Sin-nombre-p2Jf-5">{{cite web |url= https://lta.reuters.com/articulo/topNews/idLTAKCN1ID0R1-OUSLT |title= Corte Curazao autoriza a ConocoPhillips embargar 636 mln dlr en activos de venezolana PDVSA |date=2018-05-12 |publisher= Reuters |fechaarchivo= 22 de abril de 2020 |urlarchivo= https://web.archive.org/web/20200422133703/https://lta.reuters.com/articulo/topNews/idLTAKCN1ID0R1-OUSLT}}</ref> PDVSA ta confrontá un krisis di exportashon pa motibu di e bahada den produkshon di krudo, posiblemente e kompania chines Guangdong Zhenrong lo maneha e refineria aki na fin di 2019<ref> {{cite web |url= https://elcooperante.com/menos-ingreos-pdvsa-pierde-refineria-de-curazao-por-desinversion-para-modernizarla/| title= ¡Menos ingresos! Pdvsa pierde refinería de Curazao por desinversión para modernizarla |fecha= 19 de sep 2016 | publisher= El Coperante }}</ref><ref> {{cita web |url= https://elnuevopais.net/2018/06/22/204038/ | title= Curazao se cansa de PDVSA y busca nuevo operador para refinería Isla|pages= ConocoPhillips en mayo obtuvo órdenes judiciales e incautó algunos inventarios, activos y cargas de PDVSA en el Caribe|fecha=22 de junio de 2018 | publisher= El Nuevo País Zeta }}</ref> tin mas di un aña ta sufriendo severamente di e krisis na Venezuela. Gobièrnu di Kòrsou ta buskando un operadó nobo pa remplasá PDVSA i e sesamentu di e lease ta surgiendo komo esun mas probable. Sinembargo, PDVSA a logra finalisá e kontrato di hür pa un aña mas pa uso di almasenamentu, te ku desèmber 2020.<ref>«Refinería di Korsou extendió por un año el contrato que permite a PDVSA operar ese complejo con capacidad de 335.000 barriles de crudo diario»{{cite web |url=https://www.elnacional.com/economia/refineria-de-curazao-extendio-acuerdo-de-operaciones-con-pdvsa/|title=Refinería de Curazao extendió acuerdo de operaciones con Pdvsa|fecha=2 de diciembre de 2019| publisher=El Nacional}}</ref> Riba 26 di ougùstùs 2020, PDVSA a wòrdu demandá pa $51 mion dor di e kompania petrolero di Kòrsou, doño di e Refineria Isla na Kòrsou pa inkumplimentu ku e kontrato di pago mensual akumulá for di fin di 2018.<ref> {{cite web |url=https://www.bancaynegocios.com/otra-demanda-para-pdvsa-refineria-de-curazao-exige-pago-de-us51-millones/| title= Otra demanda para Pdvsa: Refinería de Curazao exige pago de US$51 millones|fecha= 28 de agosto de 2020| publisher=Bancaynegocios}}</ref> E refineria di Isla ta inaktivo for di mei 2018 i PDVSA tin un kontrato di hür kaduká pa su kapasidat di almasenamentu di 15 mion bari den su 38 tanki i dos waf di karga, un 25 % di su depósitonan (9 tanki) lo wòrdu hür na e kompania petrolero SPS Drilling E&P, PDVSA a bin ta desokupá parti di su zeta wardá despues di e sanshonnan na 2020, miéntras ku su doño Korsou ta buskando un operadó nobo.<ref> {{cite web |url=https://www.bancaynegocios.com/refineria-de-curazao-reemplaza-a-pdvsa-y-adjudica-a-petrolera-sps-oferta-de-arrendamiento-de-tanques/| title=Refinería de Curazao reemplaza a Pdvsa y adjudica a petrolera SPS oferta de arrendamiento de tanques |date=2020-09-03| publisher=Bancaynegocios}}</ref> E kompania Kòrsou tin plania pa destaho e zeta wardá Petroleo di PDVSA pa regla algun debe laboral cu el a laga pendiente.{{cite web |url= https://www.bancaynegocios.com/curazao-tendra-que-subastar-petroleo-para-pagar-deudas-dejadas-por-pdvsa/| title=Curazao tendrá que subastar petróleo para pagar deudas dejadas por Pdvsa|date=2021-06-02| publisher=Banca y Negocios}}</ref> Riba 30 di augustus, a determina ku PDVSA ta obligá di paga Kòrsou un debe atrasá pa e hür di e Refineria di Isla, despues di a perde e apelashon den kual a priminti di paga 20 mion dòler pa aña na hür pa daño i perhuisio na momentu di terminashon di e kontrato i lunanan akumulá di hür, parti di e debe ei a wòrdu kobra direktamente dor di RdK, kontra e stòknan di zeta krudo i produktonan akabá, ku a wòrdu wardá na e terminal di Bullenbaai.<ref>« El 30 de diciembre de 2019, Curazao reclamó su derecho a la “rescisión especial” del contrato con Isla, y le exigió a la empresa la cancelación de 100 millones de dólares, el asunto es por la reclamación de indemnización por daños y perjuicios derivados del cese abrupto del arrendamiento» {{cita web |url=https://www.bancaynegocios.com/pdvsa-perdio-apelacion-y-esta-obligada-a-cancelar-deudas-pendientes-por-operacion-de-refineria-en-curazao/| title= Pdvsa perdió apelación y está obligada a cancelar deudas pendientes por operación de refinería en Curazao|fecha=31 de agosto de 2021| publisher=Banca y Negocios}}</ref> Un korte na Kòrsou a outorisá benta di akshonnan di e filial di Pdvsa: Propernyn ta un filial di PDVSA, ku ta manehá e akshonnan di Nynas pa kubri e debe no pagá na e kompania Korsou di 52 mion dòler, miéntras ku ConocoPhillips tambe ta drenta e espera di e likidashon di akshonnan ku a gana un demanda pa 10.000 mion dòler.<ref>« Al igual que Curazao y Aruba, Bonaire fue en su día una parte clave de la red logística de Pdvsa en el Caribe holandés. En los últimos años, las sanciones de EE.UU., los agresivos embargos de ConocoPhillips y otros demandantes, y la falta de inversiones por parte de la petrolera estatal venezolana, aparte de la caída del suministro de petróleo despojaron a la empresa de sus vínculos comerciales en el Caribe holandés. Se calcula que Venezuela tiene una deuda pendiente de 160.000 millones de dólares, entre bonos, laudos arbitrales y otros pasivos» {{cita web |url=https://www.bancaynegocios.com/tribunal-autoriza-a-petrolera-curazolena-a-liquidar-acciones-de-filial-holandesa-de-pdvsa-para-cobrar-deuda/ | title=Tribunal autoriza a petrolera curazoleña a liquidar acciones de filial holandesa de Pdvsa para cobrar deuda|fecha= 4 de octubre de 2021| publisher=Banca y Negocios}}</ref> E filial di PDVSA tin te ku 31 di desèmber 2022 pa benta privá di su akshonnan.<ref>{{cita web |url= https://talcualdigital.com/tribunal-de-la-haya-da-prorroga-al-embargo-de-acciones-propernyn-bv-filial-de-pdvsa/| título=Tribunal de La Haya da prórroga al embargo de acciones en Propernyn BV, filial de Pdvsa|fecha=4 de septiembre de 2022| sitioweb= Tal Cual|fechaacceso= 20 de abril de 2023|cita= }}</ref> Na aprel 2023, e refineria di Kòrsou na e isla di Kòrsou ta eksigí di PDVSA e pago di US$62.3 mion ku e debe pa e no-kanselashon di e servisio eléktriko dor di e kompania petrolero venezolano entre e añanan 2018 i 2019 i e demanda a keda gana den un korte di New York.<ref>{{cita web |url=https://www.bancaynegocios.com/refineria-de-curazao-exige-a-pdvsa-que-pague-us623-millones-que-adeuda-por-servicio-electrico/| título= Refinería de Curazao exige a PDVSA que pague US$62,3 millones que adeuda por servicio eléctrico|fecha= 20 de abril de 2023| sitioweb=Banca y Negocios|fechaacceso= |cita=Otro litigio: la empresa petrolera de Curazao inició un litigio contra PDVSA en Suiza, por la falta de mantenimiento de la Refinería Isla, así como también por los daños ocasionados en el ecosistema, por una indemnización de US$1.000 millones }}</ref> Na desèmber PDVSA a kontestá ku e lo regla su debe dor di suministrá kombustibel, Venezuela na òktober a proveé ​​un oportunidat pa un akuerdo, despues ku Kòrsou a apelá na un korte di New York na 2020 pa enforsá un pago di 51 mion dòler di e debe akumulá te na e punto ei.<ref>{{cite web |url= https://www.bancaynegocios.com/reuters-pdvsa-saldara-deuda-con-refineria-de-curazao-suministrando-combustible/| título=Reuters: PDVSA saldará deuda con refinería de Curazao suministrando combustible|fecha=18 de diciembre de 2023| sitioweb=Banca y Negocios|fechaacceso= |cita= El acuerdo podría permitir la reanudación de las relaciones entre Venezuela, Curazao y Bonaire para que PDVSA pueda reactivar las operaciones de almacenamiento de petróleo y combustible en la terminal Bullenbaai en Curazao }}</ref> Na febrüari 2024, Curaçao Refinery Utilities (CRU) a bende kasi 500.000 bari di zeta di kombustibel propiedat di PDVSA ku tabata warda den e tankinan di Bullenbaai, ku tabata na oferta for di novèmber 2023.<ref>{{cite web |url=https://www.bancaynegocios.com/tras-2-subastas-fallidas-refineria-de-curazao-vendio-de-forma-privada-fueloil-que-pertenecia-a-pdvsa/| título= Tras 2 subastas fallidas: Refinería de Curazao vendió de "forma privada" fueloil que pertenecía a PDVSA|fecha=20 de febrero de 2024| sitioweb= Banca y Negocios |fechaacceso= |cita= }}</ref> {{Appendix}} [[Category:Empresa]] [[Category:Venezuela]] -------------------------- '''Antilliaanse Verffabriek''' of '''AVF Paints''' ta un empresa na Korsou ku ta fabrika verf pa e merkado lokal i e otro islanan di [[Karibe Hulandes]]. == Historia == AVF a wordu funda 17 di november 1959 bou di nomber di ... Fundadonan tabata KoninkIijke Lak-; Fabrica di vernis y verf Molijn y Co. N.V. Fabriek van Compositieverven C.V., B.J. de Castro y Yiunan y S.E.L. Maduro y Sons N.V. Na 2014?, despues di un traspaso pa dononan nobo, el a kambia nomber ofisial pa Pintuco Curacao BV bij overname ?? Fundá na 1960, AVF Paints (Antilliaanse Verffabriek) i su kompania ruman Arvefa (Arubaanse Verffabriek) ta komprometé den entregá produktonan inovativo i di kalidat haltu na e industria di verf i revestimentu. Den un era di konsolidashon, ora mas grandi ta bira mas grandi i nòmbernan di marka ta parse di dominá, AVF Paints ta mantené su parti di merkado i base di kliente leal dor di fabriká e mihó kalidat di verf i revestimentu ku lo surpasá tur otro verf den nos klima tropikal duru i ku moda bieu “pueblo natal” servisio práktiko. AVF Paints ta bo eksperto di verf lokal.<ref>https://www.avfpaint.com/about-us</ref> Antilliaanse Verffabriek NV a wordu funda na Curaçao dia 30 di october 1959 door di KoninkIijke Lak-; Fabrica di vernis y verf Molijn y Co. N.V. Fabriek van Compositieverven C.V., B.J. de Castro y Yiunan y S.E.L. Maduro y Sons N.V. E fabrica cu tin 40 empleado actualmente ta sirbi 80% di e mercado domestico. Na 1972 a lanta un filial na Aruba, Arubaanse Verffabriek N.V.; actualmente 12 empleado y un cuota di mercado di mas o menos 50%.<ref>https://web.archive.org/web/20161120102825/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=369&lang= Antilliaanse Verffabriek NV], Encyclopedie van Curacao</ref> Is op Curaçao opgericht 30 Oktober 1959 door KoninkIijke Lak-; Vernis- en Verffabriek Molijn en Co. N.V. Fabriek van Compositieverven C.V., B.J. de Castro and Sons en S.E.L. Maduro and Sons N.V. De fabriek met 40 werknemers bedient thans 80% van de binnenlandse markt. In 1972 is op Aruba een dochteronderneming opgericht, de Arubaanse Verffabriek N. V.; thans 12 werknemers en een marktaandeel van ca. 50%.<ref>https://web.archive.org/web/20161120102825/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=369&lang= Antilliaanse Verffabriek NV], Encyclopedie van Curacao</ref> Founded in 1960, AVF Paints (Antilliaanse Verffabriek) and his sister company Arvefa (Arubaanse Verffabriek) are committed in delivering innovative and high-quality products to the paints and coatings industry. In an age of consolidations, when bigger gets bigger and brand names seem to dominate, AVF Paints maintains its market share and loyal customer base by manufacturing the finest quality paints and coatings that will outperform all other paints in our harsh tropical climate and with old fashion “hometown” hands on service. AVF Paints is your local paint expert. E febrika ta establese na Asteroienweg. E tin tiendan na Korsou i Aruba. (Arvefa) ---------------------------------- {{Databox}} '''Damen Shiprepair Curaçao''' (DSCu), antes '''Curaçaosche Dok Maatschappij''' (CDM), ta un empresa di eksplotashon di dòk i reparashon di barku ku ta establesé den [[Schottegat]] na [[Kòrsou]] desde 1958. E fasilidatnan i infrastruktura di e dòknan i waf ta propiedat di CDM Holding NV<ref>[https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/28535-meo-houdt-rekening-met-vertrek-damen MEO houdt rekening met vertrek Damen], [[Antilliaans Dagblad]] (26 di oktober 2023)</ref> , un kompania di gobièrnu di Kòrsou fundá na 1958. Desde 2017 DSCu ta hür i opera esakinan. == Historia == Curaçaosche Dok Maatschappij a wòrdu fundá na desèmber 1958 a base di un akuerdo entre [[Refineria Isla|Curaçaosche Petroleum Industrie Maatschappij]] (CPIM) ku su supsidiario [[Curaçaosche Scheepvaart Maatschappij]] (CSM) i e companianan N.V. Combinatie Pletterij Nederhorst, Dok- en Werf Maatschappij Wilton¬Feijenoord N.V. i Nederlandse Dok¬ en Scheepsbouw Maatschappij v.o.f.<ref>{{citeer web|titel=N.V. Curacaose Dok Maatschappij|werk=[[Amigoe]]|datum=1958-10-29|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010405174:mpeg21:p002|bezochtdatum=2024-04-18}}</ref> Riba 1 di yanüari 1959 CSM a pasa e operashon di e dòknan pa Curaçaosche Dok Maatschappij. For di inisio CDM tabata e empresa di reparashon di barku mas moderno den Karibe i for di 1972 tambe esun mas grandi. CDM a kontribui grandemente na ekonomia di [[Antias Hulandes]]. Het totaal aantal eigen werknemers bedraagt circa 1.200.?? Den un reorganisashon grandi na 1962 e empresa ta tuma over e Reina Wilhelmina dok di NV Combinatie Pletterij Nederhorst i Beatrix dok di refineria Shell.<ref>DRASTISCHE REORGANISATIE BIJ DE CURACAOSE DOKMY. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 19-12-1962, p. 1. Geraadpleegd op Delpher op 18-04-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010461724:mpeg21:p001</ref> E ekspansion di su fasilidatnan i personal a kontinua te aña 1982, ora un reseshon a dal e mundu maritimo. Te fin di e dekada tabatin atrobe un subida den e aktividatnan.<ref>Production manager: 'Sprake van opleving' Curaçaose Dok Maatschappij momenteel enorm veel klanten. "Amigoe". Curaçao, 09-02-1989, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 18-04-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642553:mpeg21:p003</ref> Na 2015 e empresa hulandes Damen Shipyard Group a traha un waf di reparashon na Kòrsou pa e toubotnan, fabriká pa Damen, ku ta navega den [[Laman Karibe]]. Riba proposishon di gobièrnu di Kòrsou, e grupo tambe a tuma over dia 1 di febrüari 2017 e aktividatnan di CDM, ku den un forma kontrolá a bai fayit na ougùstùs 2016.<ref>Antilliaans Dagblad 2 februari 2017</ref><ref>https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/24433-faillissement-cdm-opgeheven Faillissement CDM opgeheven], [[Antilliaans Dagblad]] (4 di oktober 2021)</ref> Bou di nòmber i maneho nobo e empresa a logra rekobrá un posishon den top na Karibe na 2018, ofresiendo un seri di servisio den mantenshon, reparashon, adaptashon i konvershon di barkunan i konstrukshonnan offshore di tur tamaño. == Dòknan == Den kurso di tempu a operá diferente dòk: * ''Reina Wilhelmina'': dòk flotante, 3000 dwt, 1926 -1980 (antes di NV Combinatie Pletterij Nederhorst) * ''Juliana'' - dòk flotante, 4000 dwt, 1929-1946 (bendi na Surabaya) * ''Beatrix''- dòk kobá di 28.000 dwt, 192 meter largu (1943 - presente) * ''Antilia'': dòk kobá di 120.000 dwt, 280 meter largu (april 1972 - presente) Banda di esei tin dos dòk flotante desde 2018.<ref>https://knipselkrant-curacao.com/pbc-videoreportage-aankomst-drijvende-droogdokken-damen/ Videoreportage aankomst drijvende droogdokken Damen], 30 aprel 2018</ref> Despues ku nan tabata defekto pa algun tempu a disidi pa saka nan por kompleto for di waf den kurso di 2024.<ref>[https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/29316-damen-verwijdert-2e-drijvende-dok Damen verwijdert 2e drijvende dok], [[Antilliaans Dagblad]] (17 di aprel 2024)</ref> {{Appendix}} [[Category:Empresa]] [[Category:Kòrsou]] ===Damen ==== * Desde 2017 Damen Shiprepair Curacao ta hür i ta eksplota e fasilidatnan i infrastruktura den waf di CDM di un kompania di gobièrnu funda na 1958, CDM Holding NV. <ref>[https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/28535-meo-houdt-rekening-met-vertrek-damen MEO houdt rekening met vertrek Damen], [[Antilliaans Dagblad]] (26 di oktober 2023)</ref> Desde 20?? propiedad di Antias Hulandes. * Na 2016 CDM a wordu deklara fayit ku a wordu lanta na 2021 wegens gebrek aan baten.<ref>https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/24433-faillissement-cdm-opgeheven Faillissement CDM opgeheven], [[Antilliaans Dagblad]] (4 di oktober 2021)</ref> Na 2015 Damen a traha un waf di reparashon na Kòrsou pa e trailernan ku Damen a traha i ku ta bula den awa karibense. Riba 1 di febrüari 2017, riba proposhon di e Gobièrnu di Kòrsou, e Grupo tambe a tuma over e aktividatnan di CDM, ku den un forma kontrola a bai fayit na ougùstùs 2016.<ref>Antilliaans Dagblad 2 februari 2017</ref> Personal i material a pasa pa e kompania nobo Damen Shiprepair Curaçao (DSCu). E pianan flosante di e CDM lo ser remplasá durante di aña 2018 ku pianan mas grandi: pianan C lo bira 230 pa 45 meter i pianan D 108 pa 23 meter. E kantidat aki ta úniko den Karibe i Latino-Amerika.<ref>[https://knipselkrant-curacao.com/ad-slotuitdeling-failliet-cdm/ Slotuitdeling failliet CDM], Antilliaans Dagblad 22 maart 2018</ref> Damen bouwde in 2015 een reparatiewerf op [[Curaçao]] voor de door Damen gebouwde sleepboten die in de Caribische wateren varen. Op voorstel van de Curaçaose regering nam de Groep op 1 februari 2017 ook de activiteiten over van de [[Curaçaose Dokmaatschappij]] (CDM), die in augustus 2016 gecontroleerd failliet was gegaan.<ref>Antilliaans Dagblad 2 februari 2017</ref> Personeel en materieel ging over naar het nieuwe bedrijf Damen Shiprepair Curaçao (DSCu). De oude drijvende dokken van de CDM worden in de loop van 2018 vervangen door grotere: dok C wordt 230 bij 45 meter en dok D 108 x 23 meter. Deze omvang is uniek voor het Caribisch gebied en Latijns-Amerika.<ref>Antilliaans Dagblad 22 maart 2018</ref> *NOTES Van ds zijde van de afdeling „Public Relations" van de CPIM kregen wij het volgende bericht: De N.V. combinatie Plet terij--Noderhorst tezamen mol de Nederlandsche dok- en scheepsbouw maatschappij V.O.F, on do N.V. dok-on werf maatschappij Wilton-Feyenoord hebben in principe overeenstemming bereikt mei do N.V. Curacaosche Petroleum Industrie maatschappij en de N.V. Curacaosche scheepvaart maatschappij-, op grond waarvan hol thans door laatstgenoemde maatschappij geëxploiteerde Beatrix dok met bijbehorend scheepsreparatiebedrtjf als mode do bedrijven dor N.V. combinatie Pletterij-Nederhorsl binnenkort als oen bedrijf zullen worden geëxploiteerd door oen 'o stichten „N.V. Curacaose dok maatschappij". De nieuwe N.V. zal hierdoor beschikken over do grootste en modernste schoepsreparatie-faciliteiten in hot Caraibisch gebied.<ref>N.V. Curacaose Dok Maatschappij. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 29-10-1958, p. 2. Geraadpleegd op Delpher op 14-04-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010405174:mpeg21:p002</ref> In 2017, DAMEN Shipyards took over the facilities and invested heavily in infrastructure, as well as the upgrading and training of its workforce. With two large graving docks and two floating docks, cranes with capacities of up to 75 tons and more than 2,000 meters of repair wharves and fully equipped repair shops, DAMEN Shipyards is one of the largest and best-equipped ship repair facilities in the Caribbean. Er zijn twee gegraven dokken, namelijk het 30.000 dwt Beatrixdok, gebouwd door de Shell in 1942/1943 en het Antiliadok, groot 130.000 ton, in april 1972 officieel in gebruik gesteld door Gouverneur Leito. Het bedrijf heeft in belangrijke mate bijgedragen aan de economie van de Nederlandse Antillen, heeft tot 1982 voortdurend uitgebreid zowel in faciliteiten als in mankracht, maar is in 1982 getroffen door de recessie in de scheepvaart. Het totaal aantal eigen werknemers bedraagt circa 1.200. Door de moderne faciliteiten kunnen alle scheepsreparaties worden verricht. Het heeft technisch gezien in de internationale scheepvaartwereld een zeer goede naam. De Curaçaosche Dok Maatschappij beschikt behalve over de twee gegraven dokken ook over diverse reparatiekaden, dok- en kadekranen en modern ingerichte werkplaatsen.<ref>[https://web.archive.org/web/20161120102825/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=369&lang= Curacoasche Dok Maatschappij NV], Encyclopedie van Curaçao</ref> Ter gelegenheid van de ingebruikneming van het grootste commerciële droogdok van het westelijk halfrond zal de post'administratie van de Nederlandse Antillen op 7 april 1972 een bijzondere frankeerzegel in de waarde van 30 cent uitgeven. Het ontwerp van deze zegel werd verzorgd door de heer Oscar Ravelo op Curacao. Op de eerste dag van uitgifte zullen de enveloppen uitsluitend gefrankeerd met deze zegel voorzien worden van een eerste-dag-stempelafdruk.<ref>Speciale zegel voor Curacaos droogdok. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 02-02-1972, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 14-04-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010461089:mpeg21:p003</ref> Overname per 1 februari 2017 door Damen Shipyard Group<ref>[https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/15195-damen-trots-op-curacaose-werf Damen trots op Curacaose werf], [[Antilliaans Dagblad]] (5 di februari 2017) </ref> {{Appendix}} Curaçaosche Dok Maatschappij N.V. is een dok- en scheepsreparatiebedrijf gevestigd in Curacao. Het kwam in december 1958 voort uit de combinatie [[Refineria Isla|Curacaos Petroleum Industrie Maatschappij]] (CPIM) en [[Curaçaosche Scheepvaart Maatschappij]] (CSM) en de N.V. Combinatie Pletterij Nederhorst, de Dok- en Werf-Maatschappij Wilton¬Feijenoord N.V. en de Nederlandse Dok¬ en Scheepsbouw Maatschappij v.o.f., waarbij op 1 januari 1959 het dokbedrijf van CSM overgedragen werd aan de N.V. Curaçaosche Dok Mij. Na 1972 e tabata e empresa di reparashon di barku mas grandi den Karibe. El a logra rekobrá un posishon den top na 2018, despues ku e grupo hulandes multinashonal a tuma over e maneho di CDM na 2017 pfresiendo servisio amplio den mantenshon, reparashon, adaptashon i konvershon di barkunan i konstrukshonnan offshore di tur tamaño. despues ku esaki a pasa pa e grupo hulandes Damen Shipyards na 2017. In 2017, global player Damen Shiprepair & Conversion took over the management of the Curaçao Drydock Company, established in 1959. Under the new name it will continue offering a full range of services in maintenance, repair, refit and conversion of vessels and offshore constructions of all sizes. Na 2017, e hungadó global Damen Shiprepair & Conversion a tuma over e maneho di Curaçao Drydock Company, establesé na 1959. Den e nòmber nobo e lo sigui ofresé un gama kompleto di servisio den mantenshon, reparashon, adaptashon i konvershon di barkunan i konstrukshonnan offshore di tur tamaño. -------------------- '''Pedro Pablo Medardo de Marchena''' (☆ 29 di yüni 1899]] na [[Kòrsou]] - † Kòrsou 29 di yüni 1899 i a muri 15 di mei 1968 na Boneiru, kaminda el a biba for di aña 1940 te na su morto. Kasi 30 aña el a biba na Boneiru, despues ku gobièrnu kolonial a pone prezu den kampo di konsentrashon pa motibu di su pensamentu revolushonario.<ref>https://awemainta.com/wp-content/uploads/2024/03/BONERIANO-27-03-2024.pdf Bula Waya], Boneriano (27 di mart 2024)</ref> Medardo ta yu di un hudiu ku tabata biba na Kòrsou. Su mama tabata un dama koló skur di Kòrsou ku a kria Medardo. Su tata a sostené su edukashon kompletamente i tambe a rekonosé su yu, for di kua Medardo a haña e fam di su tata, Benjamin Abraham de Marchena. Medardo den e tempu ei tabata negoshante. ==Guera== Durante di Di Dos Guera Mundial, den mei 1940, Gobièrnu Kolonial a disidí di kue diferente hende sospechoso i ku fam straño prezu. Aparentemente nan tabata un peliger pa estado. Entre personanan akí tabatin Fred Fischer fotógrafo, dòkter J. Benesch, tur dos nasé na Alemania i tambe Pader Paul Brenneker ku nan a kere ku el a nase na Berlin i tambe Medardo de Marchena. Medardo no pa motibu kaminda el a nase, pero si pa su pensamentunan ku nan a kategorisá komo peligroso i antikolonial. E tabata un di e promé personanan peligroso ku nan a arestá na Kòrsou., sospecha di ta simpatisá ideanan komunista i pro nazi. Aparentemente tabatin 2 otro Antiano mas den e kampo di konsentrashon na Boneiru, pero mi no a haña konfirmashon di esaki. Den dékada 20 Medardo de Marchena ta haña problema ku iglesia katóliko i asta tabata na punto di kuminsá un kaso den korte kontra iglesia katóliko. Medardo a publiká diferente artíkulo kontra mishon katóliko, i tambe kontra dominio hulandes. E tabata kier a habri wowo di nos komunidat kontra di dominio hulandes i tambe kontra katolisismo. Medardo a batisá i kasa katóliko i su yunan tambe el a batisá katóliko. Durante e lucha akí e ta laga un domi batisá su di 4 yu. ==Publikashon== Na 1929 Medardo a publiká e buki “Ignorancia o educando un pueblo”, despues el a manda un karta pastoral i tambe artíkulonan ( entre pueblo i gobièrnu) den “De Onpartijdige” (1932– 1934). Ni e gobièrnu kolonial, ni iglesia katóliko por a imaginá ku Medardo lo a alkansá asina tantu hende. Den e publikashonnan akí e tabatin algun akusashon hopi serio. Por ehèmpel el a puntra ken tin falta, ku nos no tin nos mes hendenan den posishonnan haltu den komunidat, posishon ku ta nesesario pa duna nos hendenan mas rèspèt. Medardo a splika, ku ta: “hòmbernan blanku ku wowo blou ku ta parse hende muhé dor di nan manera di bisti, ku tin tantu Roma komo Hulanda komo nan patria. Ta nan ta kulpabel ku Kòrsou a keda tras, miéntras ku e poblashon di koló pa mas ku kuater generashon kaba ta gosa di abolishon di sklabitut”. Pedro Pablo Medardo de Marchena ta derá den e santana di Iglesia Protestant na Playa Boneiru. Revishon aktual di 15:57, 15 aprel 2026 Pending: Tragalus - Salario minimo - Barttholomeus Wouter Theodorus van Slobbe - Albert Kikkert - Florin karibense (aanvulling) - Yudansa pa desaroyo - Michelangelo Winklaar - PDVSA (aanvulling) - Antilliaanse Verffabriek - Francio Guadeloupe - Tula (aanvulling) - Medardo de Marchena (aanvulling) - Damen Shiprepair Curacao 6e2tqo0x0afx69zxbd9sg1punffbfpx 206455 206454 2026-10-08T09:39:02Z Caribiana 8320 206455 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ Pending: [[Playanan di Kòrsou]] - [[Tragalus]] - [[Salario minimo]] - [[Florin karibense]] (aanvulling) - [[Yudansa pa desaroyo]] - [[Michelangelo Winklaar]] - [[PDVSA]] (aanvulling) - [[Antilliaanse Verffabriek]] - [[Francio Guadeloupe]] - [[Tula]] (aanvulling) - [[Medardo de Marchena]] (aanvulling) - [[Damen Shiprepair Curacao]] -------------------- '''Progressief Nederland''' (PRO) ta un partido polítiko [[Hulanda|hulandes]] izquierdista ku un karakter progresivo, sosial-demokrátiko i bèrdè. E partido a wòrdu establesé komo resultado di e fushon entre GroenLinks i Partido Laborista (PvdA). E desishon pa fushon ku a wòrdu tumá dia 13 di yüni 2026, i e fushon a bira efektivo dia 1 di yüli di e mesun aña.<ref>{{Citeer web|url=https://npokennis.nl/longread/8214/wat-is-progressief-nederland-(pro)|titel=Wat is Progressief Nederland (PRO)?|datum=2026-06-03|website=NPO Kennis}}</ref> Den su programa, e partido ta pone enfoke riba solidaridat, igualdat, seguridat, medio ambiente i protekshon di estado di derecho.<ref>https://energiabonaire.com/articles/posibel-partido-politiko-pro-di-hulandesnan-na-boneiru Posibel partido polítiko PRO di hulandesnan na Boneiru], EnergiaTV (6 di òktober 2026)</ref> == Organisashon == Jesse Klaver ta e lider polítiko di PRO. Kitty Jong ta presidente di e partido desde 1 di òktober 2026.[[3]] Durante e periodo di transishon despues di e fushon, algun órgano polítiko ainda ta usa e nòmber GroenLinks-PvdA.[[4]] PRO tin 108.588 miembro, loke ta hasié e partido mas grandi ku ta basá riba miembresia na Hulanda. Jesse Klaver ta e lider polítiko. Den un kantidat di órgano, ainda e partido ta representa bou di e nòmber GroenLinks-PvdA. Te ku 18 di sèptèmber 2026, PRO tabatin 108.588 miembro.<ref name="pv-referenda">{{Citeer web|url=https://bijlagen.nos.nl/artikel-26160711/Proces-verbaal-ledenreferendum.pdf|titel=Proces-verbaal referenda Progressief Nederland 25 september 2026|bezochtdatum=2026-09-29|via=NOS}}</ref> Esaki ta hasié e partido mas grandi ku ta basá riba miembresia na Hulanda. For di 1 di òktober 2026, e partido tin un direktiva presidí pa Kitty Jong. PRO su organisashon hubenil yama PROTESTA. Su instituto di investigashon ta wòrdu yamá e Instituto Sientífiko pa Solidaridat (WIS). E fundacion internacional di e partido yama PRO International. PRO ta representá den hopi munisipio i p’esei tin un kantidat grandi di sekshonnan lokal. Na nivel nashonal, e partido tin vários ret, ku por wòrdu kategorisá den retnan temátiko i retnan di komunidat. Miéntras ku retnan temátiko ta enfoká riba un tópiko spesífiko—manera kultura, sostenibilidat òf edukashon—rednan di komunidat ta mas amplio den alkanse i dirigí na miembronan ku un antecedente òf posishon kompartí. ==Sekshon boneriano== Na òktober 2026, PRO a anunsiá ku e partido lo establesé un sekshon lokal na [[Boneiru]]. E sekshon lo sirbi komo un punto di kontakto lokal pa e partido i lo organisá i koordiná aktividatnan di PRO na e isla.[[5]] E lansamentu di e sekshon lo tuma lugá dia 28 di òktober 2026 na Kas di Futuro, kaminda PRO lo organisá un reunion temátiko bou di e tema «Europa i e importansia di Boneiru». Representantenan di PRO den Parlamento Europeo lo ta presente komo oradónan.[[5]] E establesimentu di e sekshon ta tuma lugá den preparashon pa e [[elekshonnan di konseho insular di Boneiru]] di 17 di mart 2027. PRO a indiká ku e sekshon no lo partisipá den e elekshonnan aki.[[5]] Na òktober 2025, e partido a anunsiá plannan pa establesé un sekshon lokal na [[Boneiru]]; inisialmente, e sekshon boneriano aki lo sirbi primordialmente un funshon di sosten i lo no partisipá na elekshon di konseho insular di Boneiru dia 17 di mart 2027. E lansamentu ofisial ta previsto pa dia 28 di òktober 2028, dunando e partido un presensia organisatorio permanente riba e isla.<ref>Hans Hofstra, [https://www.bonaire.nu/nieuws/politiek-bestuur/96984/progressief-nederland-richt-afdeling-op-bonaire-op-maar-doet-niet-mee-aan-eilandsraadsverkiezingen Progressief Nederland richt afdeling op Bonaire op maar doet niet mee aan eilandsraadsverkiezingen], bonaire.nu (7 di òktober 2026)</ref> {{Appendix}} '''Progressief Nederland''' (PRO) ta un partido polítiko [[Hulanda|hulandes]] izquierdista ku un karakter progresivo, sosial-demokrátiko i bèrdè. E partido a wòrdu establesé komo resultado di e fushon entre [[GroenLinks]] i [[Partido Laborista (Hulanda)|Partido Laborista]] (PvdA). E desishon pa fushon a wòrdu tumá dia 13 di yüni 2026, i e fushon a bira efektivo dia 1 di yüli di e mesun aña.[[1]] Den su programa, e partido ta pone enfoke riba solidaridat, igualdat, seguridat, medio ambiente i protekshon di estado di derecho.[[2]] Organisashon Jesse Klaver ta e lider polítiko di PRO. Kitty Jong ta presidente di e partido desde 1 di òktober 2026.[[3]] Durante e periodo di transishon despues di e fushon, algun órgano polítiko ainda ta usa e nòmber GroenLinks-PvdA.[[4]] E organisashon hubenil di PRO ta yama PROTESTA. E instituto sientífiko i di investigashon di e partido ta e Wetenschappelijk Instituut voor Solidariteit (WIS). E fundashon internacional di PRO ta yama PRO International.[[2]] PRO tin sekshonnan lokal den diferente munisipio na Hulanda. Na nivel nashonal, e partido tin vários ret ku ta konektá miembronan rònt di tópikonan i interesnan spesífiko. E retnan temátiko ta enfoká riba tópikonan manera kultura, sostenibilidat i edukashon, miéntras ku retnan di komunidat ta dirigí na miembronan ku un antecedente òf posishon kompartí.[[2]] Sekshon boneriano Na òktober 2026, PRO a anunsiá ku e partido lo establesé un sekshon lokal na [[Boneiru]]. E sekshon lo sirbi komo un punto di kontakto lokal pa e partido i lo organisá i koordiná aktividatnan di PRO na e isla.[[5]] E lansamentu di e sekshon lo tuma lugá dia 28 di òktober 2026 na Kas di Futuro, kaminda PRO lo organisá un reunion temátiko bou di e tema «Europa i e importansia di Boneiru». Representantenan di PRO den Parlamento Europeo lo ta presente komo oradónan.[[5]] E establesimentu di e sekshon ta tuma lugá den preparashon pa e [[elekshonnan di konseho insular di Boneiru]] di 17 di mart 2027. PRO a indiká ku e sekshon no lo partisipá den e elekshonnan aki.[[5]] ------------------------ Partido polítiko Progressief Nederland (PRO) ta pone promé paso pa bira presente den e esfera polítiko na Boneiru, fundando ofisialmente nan sekshon lokal na Boneiru riba djarason 28 di òktober. PRO a nase na Hulanda despues di un interlaso entre GroenLinks i Partij van de Arbeid (PvdA), kual e partido nobo a bira formalmente aktivo riba 1 di yüli 2026. E sekshon na Boneiru lo organisá un anochi di debate ku tin komo tema “Europa i importansia di Boneiru”. E reunion ta tuma lugá na Kas di Futuro, Kaya Mississippi #3 na Kralendijk. E aktividat ta duna un promé indikashon tokante e manera ku PRO lo ke ta presente na Boneiru i habri diálogo tokante Boneiru den relashon ku Hulanda i Europa. ==Un partido polítiko nobo pa Boneiru== Ku e sekshon lokal pa Boneiru, PRO ta aportá ku un organisashon polítiko nobo na Boneiru. Ainda no ta kla kua lo ta e siguiente paso di e organisashon i si e lo partisipá na elekshon di mart 2027. PRO ta presentá su mes komo un partido progresivo, sosial-demokrátiko i bèrdè. Den su programa, e partido ta pone enfoke riba solidaridat, igualdat, seguridat, medio ambiente i protekshon di estado di derecho. E manera ku e prinsipionan aki ta keda tradusí na e realidat di Boneiru por bira un di e temanan ku lo tin ku keda definí pa e organisashon den e periodo ku ta bin. ==Europa i Boneiru komo promé tema== E promé reunion públiko ta enfoká riba Europa i e importansia di Boneiru. Segun e organisadó via di Facebook, e meta ta pa papia tokante desaroyonan den Europa i posibilidatnan ku por surgi pa Hulanda i spesialmente pa Boneiru. Parlamentarionan Marit Maij i Mohammed Chahim lo ta presente pa konta tokante nan trabou den Parlamento Europeo. Kenville Kleinmoedig, sekretario internashonal di PRO, tambe lo partisipá. Despues di e presentashon lo tin un debate, kaminda publiko por hasi pregunta i duna nan opinion. Progressief Bonaire E programa ta kuminsá pa 18:30 ku entrada pa partisipantenan. Pa 19:00 e sekshon di PRO na Boneiru lo wòrdu fundá ofisialmente. Despues lo tin presentashonnan i un debate. E reunion por duna un promé idea di kon PRO ta mira su ròl na Boneiru i kua tema nan lo kier enfoká riba dje. Pa awor, PRO a anunsiá solamente ku nan lo funda e sekshon na Boneiru i e reunion. ----------- {{Variante|c}} {{Infobox edificio | variante = c | nomber = Government Guesthouse | imagen = Government Guest House, Island Council (Eilandsraad), Sint Eustatius, 2025 - 02.jpg | descripcion = foto uit 2025 | sede = [[Oranjestad (Sint Eustatius)|Oranjestad]], [[Sint Eustatius]] | status = monumento }} '''The Government Guesthouse''' ta un kompleho di edifisio den e sentro históriko di [[Oranjestad (Sint Eustatius)|Oranjestad]], kapital di [[Sint Eustatius]]. E ta un [[monumento]] rekonosé ofisialmente den [[Hulanda Karibense]], bou di número di monumento U08.<ref>Openbaar Lichaam Sint Eustatius, [https://www.statiagovernment.com/fileadmin/Files/Documents/Ordinances/2024/A.B._2024_no._03_Afkond_ROP_Eux_2023__1___1_.pdf Afkondigingsblad van Sint Eustatius - Besluit van de eilandsraad van 21 september 2023 no.12 tot vaststelling van het Ruimtelijk Ontwikkelingsplan Sint Eustatius 2023], 18 juli 2024</ref> Un kamp militar tabata situá riba e sitio aki for di por lo ménos e añanan 1720.<ref name="GSJG">Gay Soetekouw en Joanna Gilmore, St. Eustatius historical walking tour guide, 2007, pag. 45</ref> E kompleho tabata sede di mando di [[Marina Real|Marina Real di Hulanda]].<ref name="SXM Talks" /> Tambe e tabata sirbi komo lugá di akohida pa gobernadornan di [[Antias Hulandes]] ku tabata bishita e isla for di [[Kòrsou]], i pa ofisialnan ku tabata yega for di [[Sürnam]] i e islanan di Karibe franses.<ref name="Rijksvastgoedbedrijf" /> E nòmber ''Government Guesthouse'' ta referí na e funshon ku e propiedat a haña na 1924, ora el a bira un residensia pa bishitantenan ofisial.<ref name="L&E" /> El a mantené e funshon aki te den añanan 1960.<ref name="GSJG" /> For di [[siglo 18|siglo diesocho]], [[Old Gin House]] tambe tabata sirbi komo akohida pa bishitantenan, aunke hopi bishitante tabata preferá di keda drumi riba nan barku.<ref name="L&E" /> == Descripcion == Canalnan chikito ta core atraves di e patio, dirigiendo awa den un tanki. Adicionalmente, e edifisio ta konta ku un kelder ku ta kontené un kamber, dos sèl i un fòrnu grandi. E ta un struktura di dos piso ku un dak bòltu. E murayanan ta konstruí di blòki geel di IJssel.[2] E uso di blòki komo material di konstrukshon—na un tempu ku mayoria di otro kasnan tabata wòrdu konstruí di palu—ta indiká ku esaki tabata un di e edifisionan mas importante di e isla.[6] Proseduranan hudisial tambe a tuma lugá aki. Ora e kastigu di morto a wòrdu dicta, e persona kondená a wòrdu hibá via un *tripa* (baranka òf baranka di awa di áwaseru) pa Crook’s Castle, kaminda e sentensia a wòrdu ehekutá.<ref name="Rijksvastgoedbedrijf">Rijksvastgoedbedrijf, [https://www.rijksvastgoedbedrijf.nl/actueel/nieuws/2024/07/01/het-zichtbare-verleden-van-de-slavernijgeschiedenis Het zichtbare verleden van de slavernijgeschiedenis], 1 juli 2024</ref> E edifisionan a wòrdu konstruí i mantené pa hendenan sklabisá.<ref name="Rijksvastgoedbedrijf"/> E edifisio a pasa dor di vários renobashon, inkluyendo na fin di añanan 1970, 1992 i 2017.<ref name="L&E">Landschap en Erfgoed van Sint Eustatius, [https://www.cultureelerfgoed.nl/site/binaries/site-content/collections/documents/2026/01/01/landschapsbiografieen-saba-sint-eustatius/the-historical-gem-landschap-en-erfgoed-van-sint-eustatius.pdf The historical gem], 2026, pag. 69 en 100</ref><ref name="LP">Lonely Planet, [https://www.lonelyplanet.com/points-of-interest/government-guesthouse/1396388 Government Guesthouse]</ref><ref name="SXM Talks">SXM Talks, [https://www.sxm-talks.com/the-daily-herald/restoration-ongoing-on-statia-govt-guesthouse/ Restoration ongoing on Statia Govt. Guesthouse], 11 mei 2017</ref> Den siglo 21, e ta sirbi como sede di [[Konseho Insular|Konseho Insular di Sint Eustatius]].<ref name="SXM Talks" /> E gabinete di e [[gezaghebber]] tabata situá na e piso abou, mientras cu e sala di konseho insular ta situa na e piso ariba.<ref name="LP" /> Un eskultura di brons di e popular banda local, [[Hippie Band]], ta para den e hardin publico dilanti di e edificio.<ref name="GSJG" /> Na 2026, e agencia "Rijksvastgoedbedrijf" di Hulanda ta na punto di traspasá e edificio bek na e órgano públiko di Sint Eustatius. Durante e reformanan konstitushonal di 10 di òktober 2010, tur derecho di propiedat di eks-Antia Hulandes denter di e munisipionan spesial nobo di Boneiru, Saba, i Sint Eustatius a keda traspasá pa pais Hulanda. E propiedat awor ta wòrdu debolbi na e órgano públiko di Sint Eustatius.<ref>[https://dossierkoninkrijksrelaties.nl/2026/10/04/government-guesthouse-wordt-weer-eigendom-sint-eustatius/ Government Guesthouse wordt weer eigendom Sint Eustatius], dossierkoninkrijksrelaties.nl (4 di october 2026)</ref> {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =|titulo=Government Guesthouse}} {{References}} }} ''The Government Guesthouse''' ta un kompleho di edifisionan den e sentro históriko di [[Oranjestad]], [[Sint Eustatius]]. E ta un [[monumento]] rekonosé ofisialmente den Hulanda Karibense, ku número di monumento U08.[[1]] Un kazerne militar tabata situá riba e sitio aki for di por lo ménos e añanan 1720.[[2]] E kompleho tabata albergá e sede di mando di e [[Marina Real di Hulanda]].[[3]] Tambe e tabata sirbi komo lugá di akohida pa gobernadornan di [[Antias Hulandes]] ku tabata bishitá e isla for di [[Kòrsou]], i pa ofisialnan ku tabata yega for di [[Sürnam]] i e islanan di Karibe franses.[[4]] E nòmber ''Government Guesthouse'' ta referí na e funshon ku e propiedat a haña na 1924, ora el a bira un residensia pa bishitantenan ofisial.[[5]] E a mantené e funshon aki te den e añanan 1960.[[2]] For di siglo diesocho, e ''Old Gin House'' tambe tabata sirbi komo akohida pa bishitantenan, aunke hopi bishitante tabata preferá di keda riba nan barku.[[5]] Deskripshon Canalnan chikí ta pasa dor di e patio i ta dirigí awa pa un tanki. E edifisio tin tambe un kelder ku ta kontené un kamber, dos sèl i un fòrnu grandi. E ta un konstrukshon di dos piso ku un dak abòltu. E murayanan ta trahá ku blòki hel di IJssel.[[2]] E uso di blòki komo material di konstrukshon — na un tempu ku mayoria di e otro kasnan tabata trahá di palu — ta indiká ku e edifisio tabata di importansia partikular pa e isla.[[6]] Prosedura hudisial tambe tabata tuma lugá den e edifisio. Ora un tribunal a dicta un kastigu di morto, e persona kondená tabata wòrdu hibá pa un ''tripa'' — un tipo di baranka òf kaminda di awa — te na Crook’s Castle, kaminda e sentensia tabata wòrdu ehekutá.[[4]] Hendenan sklabisá tabata traha na konstrukshon i mantenementu di e edifisionan.[[4]] E edifisio a pasa dor di vários renovashon, entre otro na fin di e añanan 1970, na 1992 i na 2017.[[5]][[6]][[3]] Den siglo 21, e edifisio ta sirbi komo sede di e [[Konseho Insular di Sint Eustatius]].[[3]] E gabinete di e [[gezaghebber]] tabata situá na e piso abou, mientras ku e sala di reunion di e Konseho Insular tabata na e piso ariba.[[6]] Un eskultura di brons di e banda lokal [[Hippie Band]] ta para den e hardin públiko dilanti di e edifisio.[[2]] Na 2026, e Rijksvastgoedbedrijf di Hulanda ta preparando pa traspasá e propiedat bek na e Órgano Públiko di Sint Eustatius.[[7]] Durante e reformanan konstitushonal di 10 di òktober 2010, e derecho di propiedat di e eks-Antias Hulandes den e munisipionan spesial nobo di [[Boneiru]], [[Saba]] i Sint Eustatius a pasa pa Pais Hulanda. E traspaso proponé na 2026 ta trata di devolbé e propiedat na e Órgano Públiko di Sint Eustatius.[[7]] [[:Kategoria:Sint Eustatius]] [[:Kategoria:Historia]] ------------------------ {{Infobox evento | variante = c | nomber = ''The First Salute'' | imagen = Andrew Doria NH 85510-KN.jpg | descripcion = De ''Andrew Doria'' die het eerste saluut ontvangt | fecha = [[16 di novèmber]] [[1776]] | luga = na kosta di [[Sint Eustatius]] }} '''The First Salute''' ta referí na e saludo di kañon ku a wòrdu lòs for di [[Fort Oranje (Sint Eustatius)|Fort Oranje]] na [[Sint Eustatius]] dia [[16 di novèmber]] [[1776]], komo kontesta riba un saludo di e barku merikano ''Andrew Doria''. Algun luna despues di e Deklarashon di Independensia di Merka, esaki a marka e promé rekonosementu di Merka dor di un poder stranhero. E suseso a wòrdu siguí pa e di kuater guera anglohulandes i e sakeo na gran eskala di Sint Eustatius. ==Sentro di komersio== Pa meimei di [[siglo 18|siglo diesocho]], tabatin mas ku setenta plantashi riba e isla unda [[Sklabitut|hende sklabisá]] tabata traha. Un man yen di famianan riku tabata dominá; miéntras ku hopi biaha nan tabata pleita entre nan mes, nan tabata presentá un frente uní semper ora nan interesnan kompartí wòrdu menasá. E tempu ei, komersio mundial tabata strobá pa merkantilismo, un teoria ekonómiko ku tabata mira importashon komo perhudisial i eksportashon komo benefisioso.<ref name="HN">Historisch Nieuwsblad, [https://www.historischnieuwsblad.nl/een-opportunistisch-saluut-aan-het-nieuwe-amerika/ Een opportunistisch saluut aan het nieuwe Amerika], Erik Schumacher, 3 juli 2012, update 7 april 2020</ref> Na 1688, [[West Indische Compagnie]] (WIC) a outorisá komersio internashonal riba e isla di Karibe ku ta sometí na tarifanan abou di importashon i eksportashon. E komersio di katibu tabata relativamente signifikante te na 1730 pero a baha despues. Al kontrario, komersio di koffie, tabako i, riba tur kos, suku a oumentá. E merkansia aki a originá tantu for di e isla mes komo for di islanan ingles i franses den serkania. Komersio liber a wòrdu establesé formalmente na 1756. Komersio riba e isla a ekspandé rápidamente, enbolbiendo produktonan oropeo manera paña, papel, glas, produktonan di lechi i biña.[2] Alrededor di 1780, Benjamin Franklin, un di e fundadónan di [[Estadonan Uni di Amérika|Merka]], a disidí di dirigí pòst?? pa [[Oropa]] via Sint Eustatius.[3] E komersio mas lukrativo tabata enserá armanan nesesario pa e gueranan entre nashonnan oropeo. Pa dos dékada, e isla a disfrutá di prosperidat sin presedente.[1] ==Revolushon merikano== [[File:Declaration of Independence (1819), by John Trumbull.jpg|thumb|Presentashon di e Deklarashon di Independensia na Kongreso dia 28 di yüni 1776, dor di e Komishon di Sinku.]] Durante e Revolushon merikano, e británikonan a para e suministro di arma. Konsekuentemente, e komersio ilegal di arma a floresé riba e isla, ku ganashi riba polvo ku a alkansa te na shen porshento. Hopi biaha e depósitonan tabata asina yen ku mester a warda suku i katuna pafó.[1] E merikanonan a kumpra kasi mitar di tur nan armanan i munishon na Sint Eustatius.[4] Reino Uni tabata furioso riba esaki. El a violá e akuerdonan hasí denter di e aliansa defensivo ku e [[Repúblika di Shete Provinsia Uní di Hulanda|Repúblika di e Shete Hulanda Uni]], ku a inkluí un provishon pa sosten mutuo si kualke di e dos partido wòrdu haña atake. Inisialmente e posishon na [[Den Haag]] tabata cu un lantamento colonial no ta cay bou di e alkanse di e tratado aki. Sinembargo, bou di preshon, un prohibishon riba eksportashon pa e kolonianan merikano a wòrdu finalmente imponé. No obstante, Jan de Windt (1715–1755), e komandante di Sint Eustatius, no a enforsá e prohibishon riba e komersio lukrativo di arma, ni su susesor, [[Johannes de Graaff]]. De Graaff tabata e hòmber mas riku riba e isla, doño di dies plantashi, tres shen hende sklabisá, i diesseis barku merkantil.[1] Diestres estado di Nort Amérika a deklará nan independensia for di Inglatera na 1776, i Sint Eustatius a bira e sentro pa [[Contrabanda|kontrabanda]] di arma pa e nashon yòn ku awor ta nos gran aliado.<ref>{{citeer web|titel=BOVENWINDEN—IX. Roosevelt erkende Statius|werk=[[Amigoe]]|datum=1945-02-26|bezochtdatum=2026-10-05|via=Delpher.nl|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000210240:mpeg21:p003}}</ref> ==The First Salute== Pa yüli 1776, diestres kolonia di Nort Amérika a firma e Deklarashon merikano di Independensia. Dia 16 di novèmber 1776, ''Andrew Doria'' a yega haf di Sint Eustatius pa tuma stòk di arma i munishon. E tabata e promé barku merikano pa drenta haf ku e bandera merikano nobo.<ref name="Stadsarchief">Stadsarchief Amsterdam, [https://www.amsterdam.nl/stadsarchief/stukken/historie/eerste-saluut/ Eerste saluut], 23 april 2019</ref> [[Johannes de Graaff|Gobernador De Graaff]] a ordená pa e barku wòrdu risibí ku pleno honor.<ref name="HN" /> Despues ku ''Andrew Doria'' a tira un saludo den saludo, el a ordená pa debolbé esaki ku un saludo for di Fort Oranje. Unabes ku e barku a mara, el a organisá un resepshon na honor di e kapitan, invitando tur merikano riba e isla.<ref name="HN" /> E merikanonan a konsiderá e saludo komo e promé rekonosementu di Merka dor di un poder stranhero.<ref name="Stadsarchief" /> ==Reakshon for di London== Barkunan ingles tabata presente den haf ora ku e saludonan a wòrdu tirá. Nan a pisa anker i a nabegá pa e isla bisiña di [[Sint Kitts (isla)|St. Kitts]] pa informá tokante e insidente.[5] London a reakshoná furioso, eksigiendo pa [[Tweede Kamer|''Staten Generaal di Hulanda]] kondená e saludo públikamente i duna retiro na De Graaff. Despues a yama De Graaff pa Den Haag pa interogashon, pero el a logra posponé su biahe pa hopi tempu usando vários preteksto, ku ta varia di asuntunan di famia te na malesa di laman. El a yega na 1778 ku un defensa skirbí ekstenso yená ku distorshon i mentira. E ''Staten-Generaal'' a aseptá su defensa, no ménos pasobra ganashi supstansial tabata wòrdu hasí na [[Amsterdam]] for di komersio ku Sint Eustatius.[1] Dor di retené De Graaff, e Repúblika tabatin—den bista britániko—un biaha mas demostrá su inkonfiabilidat komo aliado. Ademas di e falta di sosten den e lucha britániko kontra e revolushonarionan merikano, e Repúblika tambe a buska pa djòin e Liga di Neutralidat Armá na fin di 1780. E inisiativa ruso aki tabata destiná pa protehá flotanan komersial di atakenan di barkunan naval britániko. E chispa ku a sende e di kuater guera anglo-hulandes tabata finalmente un kontrato komersial deskubrí riba un barku kapturá pa e britanikonan;[1] e dokumento tabata den poseshon di Henry Laurens, e embahador merikano designá na Den Haag. Dia 20 di desèmber 1780, e britanikonan a deklará guera kontra e hulandesnan.[6] Almirante George Rodney a haña òrdu pa kapturá Sint Eustatius. E tabatin un renkor personal kontra e isla pasobra materialnan di reparashon a wòrdu mandá pa un flota franses despues ku el a daña esaki severamente. Rodney a yega haf ku dieshete barku naval dia 3 di febrüari 1781; esaki a pone De Graaff entregá e isla na e britanikonan sin resistensia. Rodney a tuma tur e habitantenan di e isla prezu i a deportá nan pa otro islanan den Karibe i pa Gran Bretaña. El a ordená e sakeo di henter e isla i a subasta e botín, ku eksepshon di un porshon supstansial ku el a warda pa su mes. El a biaha pa Gran Bretaña pa motibu di problemanan di gout i prostat. Na kaminda, kasi tur su propiedatnan a wòrdu interseptá pa e fransesnan, lagando e inkapas pa paga debenan den su pais natal. Ademas, komersiantenan britániko di Sint Eustatius a desafiá su konfiskashonnan den korte. Den e Kámara di Komun, lider di oposishon Edmund Burke a hiba un diskurso sensashonal kondenando e sakeo di Rodney.[1] Restourashon di atministrashon insular Sint Eustatius no a keda den man britániko pa hopi tempu. Na novèmber 1781, un atake sorpresa a wòrdu lansa bou di mando franses, i e isla a wòrdu kapturá. E òrdu bieu a wòrdu restourá, i e habitantenan a haña nan poseshonnan debolbí na nan mas leu posibel. Na 1784, Fransia a debolbé soberania riba e isla na Hulanda. Un dékada di gran prosperidat ekonómiko a sigui. De Graaff tambe a regresá na e isla, ounke e biaha aki komo un siudadano privá. Na su morto na 1813, el a laga atras rikesa inmenso.[1] == Konmemorashon == De Graaff ta wòrdu konmemorá komo un héroe di e Revolushon Merikano ku un potrèt den e ''State House'' di estado di [[New Hampshire]].<ref name="HN" /> Na 1939, Presidente Franklin Delano Roosevelt a entrega un plakkaat na Sint Eustatius como reconocimento di “E Prome Saludo”; e ta montá riba e palu di bandera monumental den e plasa na Fort Oranje.<ref>Willem de Bruin, [https://www.john-adams.nl/the-first-salute/ The First Salute], The John Adams Institute</ref> E no tabata presente personalmente, manera tabata spera inicialmente.<ref>{{citeer web|werk=[[Amigoe]]|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010281853:mpeg21:a0028|titel= De feestelijkheden op St. Eustatius|datum=1939-12-30}}</ref> E famia Roosevelt no tabata un deskonosí na e isla. Adolphus Roosevelt i Elizabeth Groebe a kasa einan na 1759.[9] Un plaka ku ta konmemorá e bisentenario di Merka—un regalo di e Islanan Vírgen di Merka—a wòrdu desvelá na 1976, i plachinan ku ta marka “E Promé Saludo,” duná pa e Yu hòmbernan i Yu Muhénan di e Revolushon Merikano, a wòrdu desvelá na 2001 i 2014. Ganadó di Premio Pulitzer Barbara Tuchman a dediká su último buki na “The First Salute.”[10] * On November 16th, 1976 the Postal Service of the Netherlands Antilles commemorates the bicentennial of the first salute to the flag of the United States of America with the issuance of a special series of postage stamps in the values of 25, 40 and 55 cents.<ref>{{Citeer web|titel=Bicentennial of the First Salute to the United States Flag eleven guns for the grand union|werk=[[Amigoe]]|datum=1976-11-13|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2026-09-23|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010460971:mpeg21:p014}}</ref> * Rei Willem-Alexander, Minister Hulandes Rob Jetten, i Sekretario di Estado pa Relashonnan di Reino i Digitalisashon Eric van der Burg lo bishitá Sint Eustatius na novèmber. Djaluna 16 di novèmber, nan lo asistí na e konmemorashon di e di 250 aniversario di “E Promé Saludo.” Servisio di Informashon di Gobièrnu a anunsiá esaki.<ref>[https://www.aruba.nu/nieuws/koninkrijk/95390/koning-en-premier-jetten-naar-sint-eustatius-voor-250-jaar-first-salute-zx6351 Koning en premier Jetten naar Sint Eustatius voor 250 jaar First Salute], aruba.nu (23 di september 2026)</ref> {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =72021410|titulo=De koloniale geschiedenis van het Huis Oranje-Nassau}} {{References}} }} [[:Kategoria:Historia]] ------------------------- {{Infobox persona | variante = c }} '''Johannes de Graaff''' (☆ [[1729]] na [[Sint Eustatius]] - † [[1813]] na [[Sint Eustatius]]), tabata un dirigente kolonial hulandes di [[West Indische Compagnie]], ku a fungi komo gobernador di Sint Eustatius, [[Saba]] i [[Sint Maarten]] di 1776 te ku 1781. E isla tabata un sentro grandi di kontrabando di pólvora di arma pa e merikanonan ora ku Repúblika Hulandes tabatin un polítika ofisial di embarga komersio ku e merikanonan. ==Biografia== [[File:De Graaff estate in Sint Eustatius.jpg|thumb|Ruina di plantashi ‘Graavindal’ riba St. Eustatius, propiedat di De Graaff.]] De Graaff a nase na Sint Eustatius komo yu di Simon de Graaff, un miembro di e konseho insular. De Graaff a haya enseñansa na [[Hulanda]]. Despues ku el a regresá Sint Eustatius, el a kasa ku Maria Heyliger, un yu muhé di e Komandante (Gobernador) na mando, Abraham Heyliger. De Graaff a kuminsa su karera komo komandante militar di Sint Maarten. Na yüli 1751 el a wòrdu nombrá komo sekretario riba Eustatius, ku a bira un haf liber na 1756 i usá mas intensivo dor di Middelburgsche Commercie Compagnie pa komersio di katibu riba Spaña Nobo i e islanan di Karibe. E eksportashon di suku a subi enormemente, e kantidat di barku den haf a redobla; e isla tabata konosí komo e “baraka di oro”.[1] Pa algun aña Thomas Hope i su ruman hòmber tabata enbolbí den e komersio riba e isla. De Graaff a bira e hòmber di mas riku di San Eustatius. Segun informe e tabata doño di dies plantashon, tres shen katibu, dieseis barku di komersio i un kuart di e propiedat rais di e isla. E tabata biba den un villa imponente na e bahia.[2] Na yüli 1775, despues ku Jan de Windt a muri, el a primintí Adrian Hope pa hasi tur kos pa representá Hope & Co riba Eustatius.[3] Dia 5 di sèptèmber 1776 el a wòrdu hasí Komandante (òf Gobernador den idioma di tur dia) di e isla. “Promé Saludo” na Bandera Merikano Wak tambe: E Promé Saludo Sint Eustatius tabata e lugá di mas importante pa trata òf kontrabanda ku merikanonan. Dia 16 di novèmber 1776, na kuminsamentu di e Guera Revolushonario Merikano, e barku di marina merikano USS Andrew Doria, ku e Deklarashon di Independensia Merikano abordo, a yega St. Eustatius. Su capitan a tira un saludo na e bandera Hulandes riba Fort Oranje y Johannes de Graaff a dicidi di contesta e saludo cu once tiro. I asina e Estadonan Uni di Merka a wòrdu rekonosé pa promé bia komo un nashon dor di e saludo aki di onze arma. Gran Bretaña tabata profundamente rabiá pa e komersio ilegal di arma ku tabata operá for di Sint Eustatius i e nengamento di outoridatnan hulandes pa tuma akshon kontra di esaki. De Graaff eventualmente a wòrdu yama bèk pa Hulanda despues di protestanan britániko na gobièrnu hulandes. Den un karta kompañante, Henry Hope a skirbi ku e gobernador lo mester a kontestá e patria.[4] Na 1777, e isla a bin bou di un blokeo britániko debí na e komersio ilísito di arma dor di e Middelburgsche Commercie Compagnie.[5][6] Na 1778 el a splika su motivashonnan i a wòrdu mandá bèk pa Sint Eustatius den e siguiente aña.[7] Pèrdida di isla pa e británikonan Artíkulo prinsipal: Kaptura di Sint Eustatius De Graaff a mantené su posishon te ora ku almirante britániko Rodney, liderando un forsa naval grandi, a kapturá e isla na febrüari 1781.[8] {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =|titulo= }} {{References}} }} [[:Kategoria:Historia]] ------------------------------ {{infobox organisacion | variante = c | tipo = fundashon no-gubernamental | nomber = STENAPA | logo = | imagen = Quill dormant vulcano.jpg | descripcion = Un bista di Parke Nacional Sint Eustatius (Parke Nacional Quill/Boven y [[Parke Nashonal Marino Sint Eustatius|Parke Nacional Marino Sint Eustatius]]). | leyenda = | funda = [[21 di novèmber]] [[1988]]<ref>https://statiapark.org/30th-anniversary/ STENAPA celebrates 30 years], statiapark.org (22 di novèmber 2018)</ref> | fundado = | sede = Oranjebaaiweg 59 | director = Erik Boman | website = }} '''STENAPA''', ofisialmente '''St. Eustatius National Parks Foundation''', ta un organisashon no-gubernamental (NGO) i sin fin di lukro ku ta responsabel pa e maneho i protekshon di áreanan protehá na [[Sint Eustatius]]. E organisashon ta manehá [[Parke Nashonal Marino Sint Eustatius]], [[Parke Nashonal Quill/Boven]] i [[Hardin Botániko Miriam C. Schmidt]].[1] == Historia == STENAPA a surgi na fin di añanan 1980 komo e susesor di Stinapa Statia, e divishon lokal di STINAPA N.A. (''Stichting Nationale Parken Nederlandse Antillen'').<ref>Bestuur Statia Stinapa. "Amigoe". Curaçao, 20-03-1987, p. 8. Geraadpleegd op Delpher op 20-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010650860:mpeg21:p008</ref> E fundashon aki a wòrdu fundá na 1962 pa proteha i maneha zonanan di naturalesa na [[Antias Hulandes]], of ophetonan di [[geologia]], [[arkeologia]] of [[historia]], i pone e zonanan aki na servisio di bienestar, edukashon i rekreashon di e poblashon y di turistanan.<ref>Hoetink, H., & Anink, G. B., Encyclopedie van de Nederlandse Antillen, 1969, Amsterdam, pag. 396-397</ref> STENAPA ta un fundacion sin fin di lucro, no gubernamental (na Hulandes un stichting) cu a wordo funda dia [[21 di novèmber]] [[1988]]. E funcion di e fundacion aki ta proteccion di medio ambiente. STENAPA aktualmente ta manehá Parke Nashonal Marino, Parke Nashonal Quill / Boven, i Hardin Botániko. STENAPA ta un di e miembronan di [[Dutch Caribbean Nature Alliance]]. *1996: Granted a legal mandate by the island government to manage and protect the newly established Statia National Marine Park. *1998: Assigned official authority to manage the Quill and Boven National Parks, shortly followed by the creation of the Miriam C. Schmidt Botanical Garden. == Aktividat == E fundashon ta enkarga cu e maneho di tres parke. Dos parke ta riba e superfisie di tera di e isla; e parke ku ta sobra ta marino i ta rondoná e isla. E área kombiná di e parkenan ta 33 km².<ref>[https://statiapark.wordpress.com/parks/marine-park/ St. Eustatius National Parks], statiapark.wordpress.com</ref> * E Parke Nashonal Marino St. Eustatius ta rondoná e isla for di e marka di awa haltu te na 30 meter (98 pia) di profundidat, i tambe ta abarká dos reserva di Parke Marino. *Parke Nashonal Quill / Boven ta konsistí di dos diferente área òf supsektor. Un ta e stratovolkan inaktivo konosí komo Quill, ku ta den e parti sùit di e isla. E otro área ta un grupo di sinku seru den e parti nort di e isla: Bergje, Boven (esun mas haltu di e sinkunan), Venus, Seru di Gilboa i Seru di Señal. E sinku serunan aki ta e restunan di un otro stratovolkan. *Hardin Botániko Miriam C. Schmidt a kuminsá na 1998. E énfasis prinsipal ta riba espesienan di vegetashon ku ta òf tabata nativo di e isla i e islanan rondó di dje. Tambe tin un área eksperimental kaminda investigadónan ta studiando métodonan pa kontrolá e espesie invasivo problemátiko manera ''Antigonon leptopus'', e mata di wendrùif coralita. == Organisashon == STENAPA ta wordo goberna pa un directiva. E miembronan di directiva no ta ricibi ningun salario. E fundacion ta emplea ocho miembro di personal cu ta administra e fundacion y ta maneha e parkenan. E miembronan di personal ta traha cu stagiaire y boluntarionan di e isla of di exterior. Sede di e organisashon ta King’s Well National Parks Center, ku a wòrdu habri ofisialmente pa [[Beatrix di Hulanda|Prinses Beatrix]] na 2025.<ref>[https://www.bes-reporter.com/news/st-eustatius/66934/former-kings-well-resort-becomes-statias-new-national-parks-centre Former Kings Well Resort becomes Statia’s new National Parks Centre], Bes Reporter (7 di yüni 2024)</ref><ref>[https://statiapark.org/princess-beatrix-visited-st-eustatius-for-reforestation-society-nature-and-the-opening-of-the-new-kings-well-national-parks-center/</ref> E sede, e Ofisina di Parkenan Nashonal i Sentro di Bishitante, ta situá banda di e haf na Lower Town, ku ta e parti kant'i laman di e kapital [[Oranjestad (Sint Eustatius)|Oranjestad]], di kua mayoria ta mas altu, riba un baranka. E parti mas sùit di Lower Town tin bista riba Gallows Bay, na e kosta wèst òf kosta [[Laman Karibe|karibense]] di e isla. {{Appendix}} [[:Kategoria:Sint Eustatius]] '''STENAPA''', ofisialmente '''St. Eustatius National Parks Foundation''', ta un organisashon no-gubernamental i sin fin di lucro ku ta responsabel pa e maneho i protekshon di área protehá na [[Sint Eustatius]]. E organisashon ta manehá e [[St. Eustatius National Marine Park|Parke Nashonal Marino di Sint Eustatius]], e [[Quill/Boven National Park|Parke Nashonal Quill/Boven]] i e [[Miriam C. Schmidt Botanical Garden]].[1] Historia STENAPA a wòrdu fundá na 1988 ku e meta pa protehá área terestre i marino di importansia ekológiko, sientífiko i kultural na Sint Eustatius.[1] Na 1996, e gobièrnu di e isla a duna STENAPA un mandato legal pa protehá i manehá e Parke Nashonal Marino, ku a wòrdu establesé nobo e aña ei. Na 1998, STENAPA a haña tambe e outoridat pa manehá e Parke Nashonal Quill i Boven. Poko tempu despues, e [[Miriam C. Schmidt Botanical Garden]] a wòrdu kreá.[1] STENAPA ta un miembro di e [[Dutch Caribbean Nature Alliance]] (DCNA), un aliansa di organisashonnan di konservashon di naturalesa den e parti karibense di Reino Hulandes.[2] Aktividat STENAPA ta manehá tres área prinsipal di konservashon: e Parke Nashonal Marino, e Parke Nashonal Quill/Boven i e Hardin Botániko Miriam C. Schmidt.[1] Parke Nashonal Marino E [[St. Eustatius National Marine Park|Parke Nashonal Marino di Sint Eustatius]] ta rondoná e isla te na e isóbata di 30 meter. E parke ta inkluí dos reserva marino, un na e parti nort i un na e parti sùit di e isla.[3] Segun e plan di maneho di e parke, e Parke Nashonal Marino tin un área di aproximadamente 2.750 hektárea, inkluyendo e dos reserva marino.[3] Parke Nashonal Quill/Boven E [[Quill/Boven National Park|Parke Nashonal Quill/Boven]] ta konsistí di dos sektor. E sektor di Quill ta inkluí [[The Quill]], un vulkan durmiente ku ta alkansá un haltura di alrededor di 600 meter. E sektor di Boven ta konsistí di e restonan di un antiguo stratovulkan, ku tin varios seru ku tin un haltura di entre 200 i 300 meter.[1] E parke tin un sistema di sendero pa bishitante i ta sirbi tambe pa investigashon sientífiko i monitoreo di biodiversidat. Entre e aktividatnan di investigashon ta inkluí monitoreo di paranan, palomanan, orkidianan, mariposan, abeha i otro espesienan.[1] Hardin Botániko Miriam C. Schmidt E [[Miriam C. Schmidt Botanical Garden]] a wòrdu kreá na 1998. E hardin ta pone énfasis riba espesienan di mata ku ta òf tabata nativo di Sint Eustatius i e islanan den su serkania. E ta kontené tambe un área experimental pa investigashon tokante métodonan pa kontrolá espesienan invasivo, manera ''Antigonon leptopus''.[1] Organisashon STENAPA ta wòrdu goberná pa un direktiva. E organisashon ta traha ku personal, voluntarionan i stagiairenan den e maneho di e área protehá i den proyektonan di investigashon, edukashon i konservashon.[1] STENAPA a habri su nobo sede, e '''Kings Well National Parks Center''', dia 21 di november 2025. [[Beatrix di Hulanda|Prinses Beatrix]] a habri e sentro ofisialmente durante su bishita na Sint Eustatius. E sentro ta sirbi komo e nobo sede prinsipal di STENAPA i ta funshoná komo sentro pa maneho di naturalesa, investigashon i edukashon. E fasilidat tin tambe un laboratorio marino pa sostené trabounan di restorashon i monitoreo di koral.[4][5] -------- Key Milestones in STENAPA’s History *1988: Founded on November 21 by local conservation advocates to protect the island's fragile tropical ecosystems. *1995: Formally registered with the Chamber of Commerce. *1996: Granted a legal mandate by the island government to manage and protect the newly established Statia National Marine Park. *1998: Assigned official authority to manage the Quill and Boven National Parks, shortly followed by the creation of the Miriam C. Schmidt Botanical Garden. *2018: Celebrated its 30th anniversary of continuous environmental stewardship and community conservation. *2025: Welcomed Dutch Caribbean Nature Alliance Dutch Caribbean Nature Alliance patron Princess Beatrix for the opening of the King's Well National Parks Center. Core Conservation Areas *Statia National Marine Park: Encircles the entire island from the high-water line down to the 30-meter depth contour, protecting coral reefs and marine life. *Quill/Boven National Park: Covers terrestrial volcanic landscapes, endangered flora, and fauna like the Lesser Antillean iguana. *Miriam C. Schmidt Botanical Garden: Showcases native and regional island vegetation. The relationship between STENAPA and the Dutch Caribbean Nature Alliance (DCNA) is that of a founding member and a Protected Area Management Organization (PMO).While STENAPA manages the physical parks on St. Eustatius, the DCNA acts as the regional umbrella network that supports, funds, and unites them alongside the national park organizations of the other five Dutch Caribbean islands (Aruba, Bonaire, Curaçao, Saba, and St. Maarten). ------------------ {{variante|c}} {{Infobox artista| variante = c | nomber = Saida Hernandez | nomber completo = Saida Lucilla Antonia Hernandez-Augustina | imagen = | descripcion = | nomber nacemento = | fecha nacemento = [[31 di òktober]] [[1935]] | luga nacemento = {{CUW}} | fecha fayecimento = | luga fayecimento = | nacionalidad = hulandes | residencia = | educacion = | aña activo = 1967 - 2025? | ofishi = artista visual | estilo = | genero = | distincion = | casa = Eithel Hernandez | yui = 2 | website = }} '''Saida Lucilla Antonio Hernandez–Augustina''' (☆ [[31 di òktober]] [[1935]] na [[Kòrsou]]<ref name=:"1">[https://percypinedo.com/mikorsou/tanta-saida-un-pali-muhe/ Tanta Saida! Un pal’i muhé!], percypinedo.com (15 di februari 2025)</ref>) ta un artista visual, presentadó i produktor di programa di televishon i outor di buki di kushina di Kòrsou. Hernandez a hunga un papel importante den e desaroyo di televishon na Kòrsou, spesialmente durante e prome añanan di transmision den idioma [[papiamentu]] el’a hasi arte i kultura aksesibel pa un públiko amplio.<ref>[[Dick Drayer]], [https://www.curacao.nu/nieuws/kunst-cultuur-en-muziek/79996/expositie-eert-90-jarige-kunstenares-saida-hernandez Expositie eert 90-jarige kunstenares Saida Hernandez], curacao.nu (27 di sèptèmber 2025)</ref><ref>https://curacao-art.com/2025/09/28/saida-hernandez/ Saida Hernandez], curacao-art.com</ref> Hernandez a hunga un papel importante den e desaroyo di televishon na Kòrsou, spesialmente durante e promé añanan di transmishon den Papiamentu. Komo presentadó i trahadó di programa, el a kontribuí na e difushon di programa tokante arte, kultura, kushina i otro tópiko pa un públiko amplio.[2][3] ==Bida i karera== Saida Hernandez a nase i lanta den bario di [[Otrobanda]]. Su mama tabata Emma Heronima Augustina i su tata tabata e dentista David Nouel. El a bai St. Annaschool i despues Nijverheidschool patras di Teatro Brion. Komo yu djafó e no por a bai skol di plaka.<ref name=:"1"/> Despues di a traha den un tienda, Hernandez a kasa i a haña dos yu. El a biba durante dos aña na [[Caracas]], despues di kua el a bai traha na [[Telecuracao]]. Aya el a bira un di e promé personalidatnan femenino konosí di televishon na Kòrsou. Durante varios dékada el tabata aktivo komo presentadó i produktor di programanan manera ''Kinderuurtje'', ''Obra di man'', show di Pasku, programa di horoskop, Sita ku Saida, show di kushiná. Moda, dekorashon, Kateiba, e episodio di Saida ku 2 mucha chikí, Chepo, un seri kòrtiku, “kuida awe loke bo tin den bo kas pa e dura bo mas mayan” i klaro ''Kushina di Oro''.<ref name=:"1"/> Kushina di Oro (Golden Kitchen) was her popular cooking program that taught generations of viewers traditional local recipe. Hernandez is cherished as one of the first Papiamentu female tv personality and program makers at Telecuraçao and as the beloved host of cooking show Kushina di Oro, alongside publishing several well-known cook books.<ref>[https://cultuuragenda.com/2025/hasibu-di-kas-ii-2/ Hasibu di Kas II], cultuuragenda.com (2025)</ref> Papiamentstalig kookboek waarin recepten van zowel Antilliaanse als niet-Antiliaanse gerechten zijn opgenomen. * ''Resetas Kushina di Oro'' (1985, Publisidat Antiano, Willemstad) Den añanan 1970 Hernandez a cuminsa pinta durante su estadia na New York.<ref>https://nu.cw/2020/09/11/expositie-saida-hernandez-vanaf-19-september-bij-landhuis-bloemhof/</ref> E falta/anhelo pa Korsou a hib’e pa kapta rekuerdo i imagennan di e isla riba lona.<ref name="nu"/> E ta outodidakto. Su pinturanan ta konta historianan detayá di bida na Kòrsou di antaño ku a pasa por wòrdu konsiderá komo un kontribushon úniko i original na konservashon di nos herensia kultural. Kandelarnan, stulnan di balansa, muebles di wicker di Thonet, mesanan di banda, mantelnan di ganshillo, balkonnan ku persiana di palu i bista nostálgiko. Tur kos delikadamente akabá ku e koló kolorido i alegre típiko di su personalidat i su estilo.<ref name="Bloemhof">[https://bloemhof.cw/category/exhibition/page/4/ Temp'i mi ten Selebrando Bida], [[Lanthùis Bloemhof]]</ref> Na 2025, en konekshon ku e solo eksposishon na Lanthuis Bloemhof, e keda publiká e buki ''Hasibo di Kas'', un resumen di su obra artistico konteniendo 136 reprodukshon di su pinturanan, un teksto outobiográfiko, rekuerdonan di Otrobanda bieu, i mas ku setenta [[haiku]] skirbí dor di dje.<ref name="nu">[https://nu.cw/2025/11/26/boekpresentatie-eert-kunstenares-saida-hernandez/ Boekpresentatie eert kunstenares Saida Hernandez], nu.cw (26 di novèmber 2025)</ref> E pinturanan distintivo di zeta di Saida Hernandez a tuma sentro di atenshon durante e eksposishon aki. Su trabou ta konosí pa kapturá bida diario, paisahenan di stat nostálgiko, i interiornan íntimo di pasado (spesialmente di su bario natal di Otrobanda).<ref name="Saida">[https://curacao-art.com/2018/10/31/saida-hernandez-exhibition-landhuis-bloemhof/ Saida Hernandez exhibition]</ref> Su pinturanan ta konta historianan detayá tokante e hendenan ku tabata biba tras di e fachadanan di e isla. El’a trese e ambiente aki na bida ku koló kayente i alegre, stulnan di balansa, encaje i persiana di palu.<ref name="Saida"/> E ta kasa ku Eithel Hernandez, un konosido personahe di radio i televishon na Kòrsou i direktor di TeleCuracao den añanan 1960. == Eksposishon == El a partisipá na vários eksposishon di grupo. Na 1981 el a tene su promé eksposishon na [[Museo di Kòrsou]] i atrobe na 2005, sigui pa eksposishonnan solo na Lanthùis Bloemhof, entre otro na 2018, 2020 i 2025.<ref name="Bloemhof"/> {{Appendix}} https://www.awemainta.com/newspapers/Am210327/offline/download.pdf Boneriano|26 mart 2021| Minister Croes a bishita un gran Baluarte mas, “Tanta Saida” WILLEMSTAD- Dia 7 di mart último, Minister di Enseñansa, Siensia, Kultura i Deporte (ESKD), Steven Croes, a hasi un bishita i kombersá ku señora Saida Hernandez ku a nifiká hopi pa e sektor kultural edukativo na Kòrsou. Di e forma aki Minister Croes ta para ketu na historia i kultura i duna rekonosementu na personanan ku di un òf otro manera a nifi ká hopi pa e sektor aki. Manera ya a bira un kustumber, for di desèmber ku Minister di Enseñansa, Siensia, Kultura i Deporte (ESKD), Steven Croes, a asumí su funshon, e ta dediká parti di su djadumingu pa hasi bishita i kombersá ku baluartenan ku a nifi ká hopi pa desaroyo di Kòrsou. Señora Saida ta un persona hopi konosí den komunidat. Ken no ta kòrda e programanan di kushina na TeleCuraçao di Saida ku tur su resetanan dushi? Tambe oranan atardi pa mucha ku Saida. Den un ambiente masha ameno na su kas, Saida a konta Minister Croes kon el a lanta komo mucha den Otrabanda. Su mayornan a mandé un nijverheidsschool katóliko den Otrabanda, kaminda el a siña kose na mashin, bòrda i asta usa `fi guurzaag` i tambe materianan manera ingles i aritmétika i lesamentu. E tempu ei mester a paga banda di `schoolgeld` tambe sèn pa material ku un alumno usa i dor ku e tabata yuda otro mucha den klas, e tabata kosta su mayornan poko sèn èkstra. Saida tabata gusta lesa, meskos ku su tata, ku tabatin kashi yen di buki na kas. Ku su 16 aña el a disidí ku e ke bai traha na un pa-kus den Punda, Liberty. El a haña un djòp pa reorganisá e depósito. E doño a keda asina enkantá ku su trabou, ku nan a tené na trabou. El a siña etalá showcase di pakus i a bai sigui hasi esaki tambe despues na Bijenkorf. E tempu ei tabatin kontèst pa drecha showcase i el a gana premio tambe. Despues di e periodo na Bijenkorf el a bai traha na un hotèl. Ku 22 aña su mama a mand’é bai biba na Venezuela kaminda ela traha den un posishon basta haltu den un hotèl na Caracas. Despues di dos aña el a bin ku fakansi i sr. Aitel Hernandez a kontrakté pa TeleCuraçao. Saida a keda Kòrsou i no a bai Venezuela bèk. Su karera na televishon a sigui krese. Ela bai hasi ‘kinderuurtje’ atardi i diferente propaganda. Nan tabata yam’é “Tanta Saida” i e tabatin un programa “Sita ku Saida” tambe. Despues di algun tempu trahando na TeleCuraçao, su kasá Sr. Aitel Hernandez mester a bai biba na Merka pa trabou i nan a biba 6 aña einan. Despues ku el a bini bèk Kòrsou, traha kasi 25 aña ku su programa di kushina. Saida a produsí sigur 5 buki di reseta, i tin masha talento pa pinta. Pronto Saida ta bai presentá un buki kaminda por mira tur su obranan. -------------------------- '''Saida Lucilla Antonio Hernandez–Augustina''' (☆ [[31 di òktober]] [[1935]] na [[Kòrsou]]) ta un artista visual, presentadó i produktora di programa di televishon, i outora di buki di kushina di Kòrsou.<ref name="1" /> Hernandez a hunga un papel importante den e desaroyo di televishon na Kòrsou, spesialmente durante e promé añanan di transmishon den [[Papiamentu]]. Komo presentadó i trahadó di programa, el a kontribuí na e difushon di programa tokante arte, kultura, kushina i otro tópiko pa un públiko amplio.<ref name="2" /><ref name="3" /> == Bida i karera == Saida Hernandez a nase i a lanta den [[Otrobanda]], na e área di Consciëntiesteeg. Su mama tabata Emma Heronima Augustina i su tata tabata e dentista David Nouel. El a bai St. Annaschool i despues Nijverheidschool, situá patras di Teatro Brion. Komo yu di un famia ku limitashonnan finansiero, el no por a atendé un skol ku mester pagá matrícula.<ref name="1" /> Despues di a traha den un tienda, Hernandez a kasa i a tin dos yu. El a biba durante dos aña na Caracas, despues di kua el a bai traha na TeleCuraçao. Aya el a bira un di e promé personalidatnan femenino konosí di televishon na Kòrsou. Durante vários dékada, Hernandez tabata aktivo komo presentadó i produktora di diferente programa di televishon. Entre e programanan ku ta wòrdu asosiá ku dje tin ''Kinderuurtje'', ''Obra di man'', show di Pasku, programa di horóskopo, ''Sita ku Saida'', programa di moda i dekorashon, ''Kateiba'', programa di kushina i diferente otro produccion.<ref name="1" /> E programa ''Kushina di Oro'' tabata un di su programanan mas konosí. Den e programa, Hernandez a presentá i enseñá diferente reseptanan, inkluyendo platonan di Kòrsou i di otro tradishon kulinario. E programa a kontribuí na e popularisashon di reseptanan i tradishonnan kulinario lokal. Hernandez tambe a publiká buki di kushina. Entre nan ta ''Resetas Kushina di Oro'', publiká na 1985 pa Publisidat Antiano na Willemstad. == Arte visual == Hernandez tabatin interes den arte promé ku el a kuminsá ku su trabou komo pintora. Den e añanan 1970, durante un estadia na [[New York]], el a kuminsá pinta ku mas regularidat.<ref name="5" /> Segun su propio relato, e deseo pa pintá Kòrsou tabata relashoná ku e nostalgia ku el tabatin pa su isla natal durante su estadia na New York.<ref name="6" /> Hernandez ta un artista autodidakto. Su promé trabounan tabata inkluí representashonnan di edifisionan i paisahenan di Kòrsou. Ku tempu, el a enfoká su obra prinsipalmente riba Otrobanda i riba elementonan di bida diario di Kòrsou di antaño. Den su pinturanan ta aparesé, entre otro, interiornan di kasnan históriko, esenanan di kaya, muebles tradishonal, balkonnan ku persiana di palu, stulnan di balansa, mesanan di banda, muebles di wicker i trabounan di ganchillo.<ref name="7" /> Su obra ta karakterisá pa un uso kolorido i alegre i pa e enfoke riba rekuerdonan i esenanan di bida diario di un Kòrsou di pasado. E pinturanan di Hernandez a wòrdu deskribí tambe komo un forma di dokumentashon visual di elementonan di herensia kultural di Kòrsou, partikularmente di Otrobanda.<ref name="7" /><ref name="8" /> == Eksposishon i publikashonnan == Hernandez a partisipá den vários eksposishon kolektivo. Na 1981, el a tene su promé eksposishon na [[Museo di Kòrsou]]. El a bolbe ekspohé su obra aya na 2005. Den e añanan despues, el a tene eksposishonnan solo na Landhuis Bloemhof, entre otro na 2018, 2020 i 2025.<ref name="7" /> Na 2025, den konekshon ku un eksposishon solo na Landhuis Bloemhof, a publiká e buki ''Hasibo di Kas''. E publikashon ta duna un bista general di su obra artístiko i ta kontené 136 reprodukshon di su pinturanan, un teksto outobiográfiko, rekuerdonan di Otrobanda di antaño i mas ku 70 [[haiku]] skirbí dor di Hernandez.<ref name="6" /> E buki a wòrdu publiká tambe den e aña ku Hernandez a selebrá su 90 aniversario. == Bida personal == Hernandez ta kasa ku Eithel Hernandez, un personahe konosí di radio i televishon na Kòrsou, ku tabata direktor di TeleCuraçao durante e añanan 1960. == Obra == === Buki di kushina === ''Resetas Kushina di Oro'' (1985), Publisidat Antiano, Willemstad --------------------- Junny Alves: '''Saida Hernandez''' a nase na Kòrsou na aña 1935 i a lanta den e bario di Otrobanda. El a bira konosí den múltiple ròl: komo pintor, presentadó di televishon, trahadó di programa i outor di buki di kushina. Hernandez tabata entre e promé lesadonan di notisia i trahadonan di programa femenino na [[TeleCuraçao]]. Su programa di kushina “Kushina di Oro” en partikular a hasié konosí serka un públiko amplio di Kòrsou. Ademas, el a publiká vários buki di kushina. Aunke e tabatin un interes artístiko promé, el a kuminsá pinta seriamente den añanan ‘70 durante su estadia na New York. Segun su propio relato, esaki a surgi for di nostalgia pa su pais Kòrsou. E tabata ke un pintura di paisahe di Kòrsou pa su kas, pero eventualmente a disidí di kuminsá pinta su mes. Su promé obra tabata deskribí un edifisio den Otrobanda. Despues, ela enfoká prinsipalmente riba: interiornan históriko di kasnan di Kòrsou, esenanan den kaya di Otrobanda, muebles tradishonal i kultura bibu, i rekuerdonan di bida diario den pasado. Hopi biaha ta mira su pinturanan komo un dokumento visual di herensha di Kòrsou. Na 2025, e buki “Hasibo di Kas” a keda publiká, un bista di e trabou di su bida. E ta kontené: 136 reprodukshon di su pinturanan, un teksto outobiográfiko, rekuerdonan di Otrobanda bieu, i mas ku setenta haiku skirbí dor di dje. Na e presentashon di e buki, a menshoná tambe ku Hernandez a selebrá su di 90 kumpleaños na 2025. Saida Hernandez ta okupá un lugá spesial denter di kultura Kòrsou pasobra e ta konektá vários dominio kultural: historia di televishon, tradishonnan kulinario, arte visual, i dokumentashon di bida diario den Otrobanda. Hopi bia ta deskribí su trabou komo nostalgiko, kolorido, i dirigí na konserbá rekuerdonan di un Kòrsou ku pa gran parti a disparsé. -------------------- {{Variante|c}} == Playanan di Kòrsou== {{Databox}} Esaki ta un lista di '''playa di Kòrsou''', un [[isla]] rondoná pa [[Laman Karibe]] y ku tin alrededor di 364 km di kosta.<ref>[https://geofactbook.com/countries/curaao/coastline Coastline Length (km) in Curaçao (2010 - 2025)], geofactbook.com</ref> Kòrsou tin 37 playa<ref>[https://www.ad.nl/wonen/de-37-stranden-van-curacao-in-kaart~a05dee2c/ De 37 stranden van Curaçao in kaart], Algemeen Dagblad (25 novèmber 2014).</ref>, di kual mayoria ta situá na e parti sùit di e isla. Su playanan ta karakterisá pa un variedat grandi den tipo, entre otro [[bahia]], [[boka (di laman)|boka]], [[laguna]], [[saliña]] te na laman brutu na su kosta nort, i awa di fuente. Den 2026, aktivista, organisacionnan no gubernamental y sector priva a lanta un discusion cu tin como meta establece un politica pa largo plaso pa beachnan y costa di Korsou.<ref>[https://www.cspnv.com/pdf/bon-dia-aruba-20260915.pdf MAN-PIN ta propone cinco categoria di beach pa proteha acceso publico na Corsou], BDA (15 di september 2026)</ref><ref>[https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/20260913/we-nemen-onze-stranden-terug We nemen onze stranden terug], 13 di september 2026</ref><ref>[https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/20260911/stranden-voor-iedereen Stranden voor iedereen] 11 di september 2026</ref><ref>https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/20260219/wie-is-de-eigenaar-van-de-zee Wie is de eigenaar van de zee?] 19 di februari 2026</ref><ref>https://antilliaansdagblad.com/artikel/opinie/30171-opinie-openbare-strandenbeleid</ref><ref>[https://antilliaansdagblad.com/artikel/opinie/32352-nogmaals-vrije-toegang-stranden Nogmaals vrije toegang stranden], 29 di yanuari 2026</ref> == Lista di playa == {| class="wikitable sortable" width=90% ! № !! Imagen !! width=20% |Nòmber !! Region !! Koordinato !! Remarke |- ! style="text-align:center"| 1 |[[File:Baya Beach Curacao (213574239).jpeg|110px]]|| [[Baya Beach]] || [[Bandariba]] || {{coord|12.070611| -68.861389|format=dms|name=Baya Beach}}<ref>[https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Baya_Beach&params=12_4_14.2_N_68_51_41.0_W_ Baya Beach], geohack.toolforge.org</ref>|| |- ! style="text-align:center"| 2 | [[File:Blue Bay - Curacao.jpg|110px]] ||[[Blauwbaai]] || [[Bandabou]]|| {{coord|12.13333|-68.98333|format=dms|name=Blauwbaai}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3513891/blauwbaai.html|title=Blauwbaai|website=GeoNames}}</ref> || entrada kontra pago<ref name="pago">[https://www.opnaarcuracao.nl/stranden/?gad_source=1&gad_campaignid=7402047007&gbraid=0AAAAACoq06Z7IyFzjTQYX2BfgFrkxQg6W&gclid=Cj0KCQjw94bTBhDQARIsAN3vv0zb8EVo2lXtD6e1dumhHk03oYMCN7KTOHfseQOzAeXQ1rX8eikoNkAaAmLtEALw_wcB Stranden Curaçao], opnaarcuracao.nl</ref> |- ! style="text-align:center"| 3 | [[110px]] ||[[Boka Hulu]] || [[]]|| {{coord|12.144167| -68.998056||format=dms|name=Boka Samí}}<ref>{{cite web|url=https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Boka_Sam%C3%AD&params=12_8_39_N_68_59_53_W_|title=Boka Samí|website=Geohack}}</ref> || |- ! style="text-align:center"| 4 | [[File:Sint Michielsbaai en Boka Sint Michiel, Curaçao.jpg|110px]] ||[[Boka Samí]] || [[Bandabou]]|| {{coord|12.144167| -68.998056||format=dms|name=Boka Samí}}<ref>{{cite web|url=https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Boka_Sam%C3%AD&params=12_8_39_N_68_59_53_W_|title=Boka Samí|website=Geohack}}</ref> || |- ! style="text-align:center"| 5 | [[110px]] ||[[Boka Santu Pretu]] || [[Bandabou]]|| {{coord|12.144167| -68.998056||format=dms|name=Boka Samí}}<ref>{{cite web|url=https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Boka_Sam%C3%AD&params=12_8_39_N_68_59_53_W_|title=Boka Samí|website=Geohack}}</ref> || pasùit di playa Santa Cruz |- ! style="text-align:center"| 6 | ||[[Cabana Beach]] || [[Willemstad]]|| {{coord|12.0878| -68.90042||format=dms|name=Cabana Beach}}<ref>{{cite web|url=https://mapcarta.com/N9046330150|title=Cabana Beach|website=mapcarta.com}}</ref> || banda di Mambo Beach; entrada kontra pago<ref name="pago"/> |- ! style="text-align:center"| 7 |[[File:Beach of Daaibooi, Curacao.jpeg|110px]]|| [[Daaibooi]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.212222| -69.084444||format=dms|name=Daaibooi}}<ref>{{cite web|url=https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Daaibooi&params=12_12_44_N_69_05_04_W_region:AN_source:kolossus-nlwiki_type:city|title=Daaibooi|website=Geohack}}</ref> || |- ! style="text-align:center"| 8 |[[File:Director's Bay Direkteursbaai Curacao (35890041353).jpg|110px]] || [[Director's Bay]] || [[Bandariba]] ||{{coord|12.066255| -68.860139||format=dms|name=Director's Bay}}<ref>{{cite web|url=https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=File:Director%27s_Bay_Direkteursbaai_Curacao_(35890041353).jpg&params=012.066255_N_-068.860139_E_globe:Earth_type:camera_source:Flickr_&language=nl|title=Director's Bay|website=Geohack}}</ref> ||situá riba e peninsula di [[Caracasbaai]]. Apropiá pa landamento, buseo i snorkel.<ref>[https://www.beautiful-curacao.nl/strand/directors-bay.php Director's Bay], beautiful-curacao.nl</ref> |- ! style="text-align:center"| 9 |[[File:Curacao beach Jan Thiel (36699644845).jpg|110px]]|| [[Jan Thielbaai]] || [[Bandariba]] || {{coord|12.06667|-68.86667|format=dms|name=Jan Thielbaai}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3513637/jan-thielbaai.html|title=Jan Thielbaai|website=GeoNames}}</ref> || entrada kontra pago<ref name="pago"/> |- ! style="text-align:center"| 10 |[[File:Kleine Knip Curacao (34800925191).jpg|110px]]|| [[Kenepa Chikí]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.54017|-69.95405|format=dms|name=Andicuri Bay}} || |- ! style="text-align:center"| 11 | [[File:Grote Knip Kenepa Grandi Curacao (36561697451).jpg|110px]] ||[[Kenepa Grandi]] || [[Bandabou]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref> || |- ! style="text-align:center"| 12 | [[File:Beach Klein Curacao (35864727094).jpg|110px]] ||[[Klein Kòrsou]] || [[Klein Kòrsou]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref> || |- ! style="text-align:center"| 13 | [[File:Kokomo Beach.jpg|110px]] ||[[Kokoma Beach]] / Vaersenbaai || [[Bandabou]]|| {{coord|12.1606|-69.0108|format=dms|name=Vaersenbaai}} || |- ! style="text-align:center"| 14 | ||[[Marichi]] || [[Willemstad]]|| || Playa na Punda |- ! style="text-align:center"| 15 |[[File:Piscadera Fort and Bay.jpg|110px]]|| [[Piscaderabaai]] || [[Willemstad]] || {{coord|12.1186| -68.9833|format=dms|name=Piscaderabaai}}<ref>{{cite web|url=https://geohack.toolforge.org/geohack.php?language=nl&params=12_7_6.96_N_68_58_59.88_W_type:landmark_scale:25000&pagename=Piscaderabaai|title=Piscaderabaai|website=Geohack}}</ref> || |- ! style="text-align:center"| 16 | [[File:Playa Forti jump (30393478833).jpg|110px]] ||[[Playa Fòrti]] /<br>Playa Westpunt || [[Bandabou]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref> || |- ! style="text-align:center"| 17 | [[File:Playa Guepi seen from atop the cliffs.jpeg|110px]] ||[[Playa Guepi]] /<br>Playa Gipy|| [[Bandabou]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref> || playa chikitu<ref>[https://www.beautiful-curacao.nl/strand/playa-gipy.php Playa Gipy], beautiful-curacao.nl </ref> |- ! style="text-align:center"| 18 |[[File:Playa Jeremi.jpg|110px]]|| [[Playa Jeremi]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.54017|-69.95405|format=dms|name=Andicuri Bay}}<ref name=Aruba /> || Apropia pa surf. Landamento no ta recomenda pa motibo di olanan grandi y corientenan fuerte. |- ! style="text-align:center"| 19 | [[File:Playa Kalki beach Westpunt Curacao (36304705360).jpg|110px]] ||[[Playa Kalki]] || [[Bandabou]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref><ref name=Aruba>{{cite web|url=https://www.aruba.com/us/things-to-do/beaches-and-coves|title=Aruba's Beaches and Coves|website=Aruba.com|access-date=September 21, 2021}}</ref> || |- ! style="text-align:center"| 19 | [[110px]] ||[[Playa Kanoa]] || [[]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://mapcarta.com/W313159341|title=Playa Kanoa|website=mapcarta.com|access-date=2026-07-24}}</ref> || |- ! style="text-align:center"| 20 |[[File:Playa Cas Abao beach (35864844114).jpg|110px]]|| [[Playa Kas Abou]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.54017|-69.95405|format=dms|name=Andicuri Bay}}<ref name=Aruba /> || entrada kontra pago<ref name="pago"/> |- ! style="text-align:center"| 21 | [[File:Playa Lagun.jpg|110px]] ||[[Playa Lagun]] || [[Bandabou]]|| {{coord|12.3187| -69.15168|format=dms|name=Playa Lagun}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3513547/playa-lagun.html|title=Playa Lagun|website=GeoNames|access-date=}}</ref> || |- ! style="text-align:center"| 22 ||| [[Playa Largu]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.23528| -69.10222|format=dms|name=Playa Largu}} || entrada kontra pago; serka di lanthuislanthùis San Juan <ref name="San Juan"/>; ekselente pa snorkel i buseo ku presensia di hopi koral dilanti kosta.<ref>https://www.middenamerika.nl/curacao/reisgids/toplijsten-curacao/top-5-mooiste-stranden-van-curacao/</ref> |- ! style="text-align:center"| 23 | || [[Playa Manzaliña]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.24508| -69.10622|format=dms|name=Playa Manzaliña}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/10375763/playa-manzalina.html|title=Playa Manzaliña|website=GeoNames}}</ref> || entrada kontra pago; serka di lanthuislanthùis San Juan <ref name="San Juan">[https://www.naarcuracao.com/san-juan-stranden/ Stranden: San Juan], naarcuracao.com</ref> |- ! style="text-align:center"| 24 | [[File:Marie Pampoen, Willemstad, Curaçao - panoramio (2).jpg|110px]] ||[[Playa Marie Pampoen]] || [[Willemstad]]|| {{coord|12.0918|-68.9063|format=dms|name=Playa Marie Pampoen}}<ref>{{cite web|url=https://mapcarta.com/W1014199714|title=Marie Pampoen beach phase 3|website=Mapcarta}}</ref> || |- ! style="text-align:center"| 25 | || [[Playa Piskadó]] /<br>Playa Grandi || [[Bandabou]] || {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref> || apropiá pa famia, serka di Westpunt<ref name="famia"/> |- ! style="text-align:center"| 26 | [[File:Playa Porto Mari beach (34089797754).jpg|110px]] ||[[Playa Porto Marie]] || [[Bandabou]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref>|| entrada kontra pago<ref name="pago"/> |- ! style="text-align:center"| 27 | || [[Playa San Juan]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.54017|-69.95405|format=dms|name=Andicuri Bay}}<ref name=Aruba /> || entrada kontra pago; serka di lanthuis San Juan inkluyendo diferente playa chikitu<ref>https://www.naarcuracao.com/san-juan-stranden/ Stranden: San Juan</ref> Playa Largu (minder aantrekkelijk om te zwemmen, maar uitstekend om te snorkelen)<ref>https://www.middenamerika.nl/curacao/reisgids/toplijsten-curacao/top-5-mooiste-stranden-van-curacao/</ref>, Playa Shon Mosa i Playa Manzanilla |- ! style="text-align:center"| 28 | || [[Playa Santa Cruz]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.54017|-69.95405|format=dms|name=Andicuri Bay}}<ref name=Aruba /> || Apropia pa surf. Landamento no ta recomenda pa motibo di olanan grandi y corientenan fuerte. |- ! style="text-align:center"| 29 | ||[[Playa Santa Martha]] || [[]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref><ref name=Aruba>{{cite web|url=https://www.aruba.com/us/things-to-do/beaches-and-coves|title=Aruba's Beaches and Coves|website=Aruba.com|access-date=September 21, 2021}}</ref> || |- ! style="text-align:center"| 30 |[[110px]]|| [[Playa Shon Mosa]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.54017|-69.95405|format=dms|name=Andicuri Bay}}<ref name=Aruba /> || entrada kontra pago; serka di lanthuis San Juan inkluyendo diferente playa chikitu<ref>https://www.naarcuracao.com/san-juan-stranden/ Stranden: San Juan</ref> Playa Largu (minder aantrekkelijk om te zwemmen, maar uitstekend om te snorkelen)<ref>https://www.middenamerika.nl/curacao/reisgids/toplijsten-curacao/top-5-mooiste-stranden-van-curacao/</ref>, Playa Shon Mosa i Playa Manzanilla |- ! style="text-align:center"| 31 | [[110px]] ||[[Playa Wachi]] || [[]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref> || |- ! style="text-align:center"| 32 | [[File:Santa Barbara Curacaco (213574235).jpeg|110px]] ||[[Santa Barbara Beach]] || [[Bandariba]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref><ref name=Aruba>{{cite web|url=https://www.aruba.com/us/things-to-do/beaches-and-coves|title=Aruba's Beaches and Coves|website=Aruba.com|access-date=September 21, 2021}}</ref> || |- ! style="text-align:center"| 33 |[[File:Wilhemstad from the coast.JPG|110px]]|| [[Seaquarium Beach]] / Mambo Beach || [[Willemstad]] || {{coord|12.54017|-69.95405|format=dms|name=Andicuri Bay}}<ref name=Aruba /> || apropiá pa famia<ref name="famia">[https://www.naarcuracao.com/en/the-5-best-beaches-for-families-on-curacao/ The 5 best beaches on Curacao for families], naarcuracao.com</ref> |- ! style="text-align:center"| 34 |[[110px]]|| [[St. Jorisbaai]] || [[]] || {{coord|12.54017|-69.95405|format=dms|name=Andicuri Bay}}<ref name=Aruba /> || situá na kosta nort, popular komo lugá pa práktika [[windsurf]] i kitesurf.<ref>[https://curacao.for91days.com/st-joris-bay/ St. Joris Bay], curacao.for91days.com</ref> |- ! style="text-align:center"| 35 | [[File:Curacao Tugboat beach (35890036793).jpg|110px]] ||[[Tugboat Beach]] || [[Bandariba]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref> || apropiá pa famia<ref name="famia"/> |- |} ! style="text-align:center"| 14 | ||[[Mambo Beach]] || [[Willemstad]]|| {{coord|12.08678| -68.89924|format=dms|name=Mambo Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/10236368/mambo-beach.html|title=Mambo Beach|website=GeoNames|access-date=}}</ref> || apropiá pa famia<ref name="famia">[https://www.naarcuracao.com/en/the-5-best-beaches-for-families-on-curacao/ The 5 best beaches on Curacao for families], naarcuracao.com</ref> |- ------------------- {{Appendix|2= {{Columns-list|colwidth=25em|{{references}}}} }} nl.wiki:Curaçao heeft 37 stranden.<ref>[https://www.ad.nl/wonen/de-37-stranden-van-curacao-in-kaart~a05dee2c/ De 37 stranden van Curaçao in kaart]. [[Algemeen Dagblad|AD]] (25 november 2014).</ref> De meeste liggen aan de zuidkant van het eiland. De bekendste zijn: <ref>[https://www.curacao.nu/nieuws/vakantie/42960/de-top-12-mooiste-stranden-van-curacao De top 12 mooiste stranden van Curaçao], curacao.nu (1 di februari 2026)</ref> en.wiki:Kòrsou ta dispone di un skala grandi di playanan na di su kostanan ku ta varia di bahia, boka, laguna, saliña te na laman brutu na su kosta nort, i awa di fuente. Baya Beach --> Riba mesun península tin tambe Director’s Bay i Tugboat Beach, dos otro playa popular pa buseo i snorkel.<ref name=:"1"/> Blauwbaai, Blue Bay Daaibooi Grote Knip, Kenepa Grandi Kleine Knip, Kenepa Chiki Kokomo Beach, Vaersenbaai [[Piscaderabaai]] Playa Cas Abao Playa Forti Playa Jeremi [[Playa Kalki]] [[Playa Kanoa]] [[Playa Lagun]] Playa Porto Marie Playa Santa Cruz Playa Santa Martha Santa Barbara Beach Seaquarium Beach (of Mambo Beach) Sint Michielsbaai, Boca Samí ------------------ -------------------- {{Variante|c}} {{Databox}} '''Afrohulandes''' òf hendenan hulandes pretu, ta hendenan hulandes di desendensia Afrikano Sub-Sahariano kompleto òf parsial. E mayoria di hendenan Afro-Hulandes na Hulanda ta Afro-Karibense i ta originá for di e anterior i aktual teritorionan Ultramar di Sürnam i e eks Antia Hulandes; awor Curaçao, Aruba, Bonaire, Sint Maarten, Sint Eustatius, y Saba. Tambe tin un poblashon migrante signifikante for di Cabo Verde, Ghana, Nigeria, Somalia, Angola, Eritrea, i otro komunidatnan afrikano di imigrantenan mas resien. == Mira tambe == * [[Afrokaribense]] * [[Afrokurasoleño]] * [[Afroamerikano]] {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid = |titulo= }} {{References}} }} [[:Kategoria:Hulanda]] ----------------- '''Francio Guadeloupe''' (Aruba, 1971) is een Arubaans-Nederlandse sociaal en cultureel antropoloog en ontwikkelingssocioloog. Zijn onderzoek richt zich op nationale identiteit, culturele diversiteit, religie, koloniale machtsverhoudingen en klimaatvraagstukken in het Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden. Hij is verbonden aan het Koninklijk Instituut voor Taal-, Land- en Volkenkunde (KITLV) en de Universiteit van Amsterdam (UvA). == Leven en werk == Guadeloupe werd geboren en groeide op op Aruba. In 1986 nam hij als zanger (“Surprise Kid”) deel aan een jeugdcarnavals- en calypsowedstrijd, waar hij de tweede plaats behaalde. Een jaar later nam hij opnieuw deel aan het calypsofestival voor volwassenen. Op achttienjarige leeftijd verhuisde hij naar Nederland. Daar werkte hij als opbouwwerker en studeerde hij culturele antropologie en ontwikkelingsstudies aan de Radboud Universiteit Nijmegen. In 1999 behaalde hij een masterdiploma in ontwikkelingssociologie. Zijn scriptieonderzoek richtte zich op Afro-Braziliaanse religies, waaronder candomblé en umbanda, in Rio de Janeiro en Salvador da Bahia (Brazilië). Naar aanleiding van dit onderzoek publiceerde hij twee boeken over Afro-Braziliaanse cultuur en religie. In 2006 promoveerde Guadeloupe in de sociale en culturele antropologie aan de Universiteit van Amsterdam. In zijn academische loopbaan was hij verbonden aan verschillende Nederlandse universiteiten. ===Academische loopbaan=== Guadeloupe was onder meer werkzaam als senior onderzoeker bij het KITLV. Hij diende gedurende vier jaar als president van de University of St. Martin (USM) op het bi-nationale eiland Sint Maarten/Saint Martin. Na de verwoestingen van orkaan Irma in 2017 werd de universiteit tijdelijk gesloten. Zijn onderzoek richt zich op de manier waarop populaire opvattingen over nationale verbondenheid, culturele diversiteit, religieuze identiteit en mediavorming worden beïnvloed door koloniale erfenissen en mondiale economische processen. Hij publiceerde over sociale en culturele processen op onder meer Sint Maarten, Curaçao, Aruba, Saba, Sint Eustatius, Brazilië en Nederland. In 2009 verscheen zijn monografie Chanting Down the New Jerusalem: Calypso, Christianity, and Capitalism in the Caribbean bij University of California Press. ===Leerstoel Koninkrijksrelaties=== In 2024 werd Guadeloupe benoemd tot hoogleraar Publieke Antropologie van Koninkrijksrelaties, een leerstoel ingesteld door het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK). De leerstoel is ondergebracht bij het KITLV en de Universiteit van Amsterdam. Zijn benoeming maakt deel uit van de instelling van twee nieuwe leerstoelen gericht op het Koninkrijk der Nederlanden, waarvan de andere leerstoel betrekking heeft op politicologie en bestuurskunde aan de Universiteit Leiden. In 2026 aanvaardde hij het ambt met een inaugurele rede over Koninkrijksrelaties. Onderzoek en thematiek Guadeloupe onderzoekt onder meer: processen van nationale en culturele identiteitsvorming religieuze praktijken en popular culture in postkoloniale samenlevingen koloniale racialisering en sociale ongelijkheid klimaatverandering en maatschappelijke adaptatie in het Caribisch gebied Hij is tevens betrokken bij onderzoeksprojecten naar duurzame en inclusieve oplossingen voor sociale adaptatie aan klimaatuitdagingen in het (Nederlandse) Caribisch gebied. --------- {{Variante|a}} {{infobox persona | variante = a | tipo = cientifico | nomber = Francio Guadeloupe | ofishi = antropologo social y cultural, sociologo di desaroyo | imagen = | descripcion = | fecha nacemento = | luga nacemento = | fecha fayecimento = | luga fayecimento = | alma mater = [[Universidat Radboud|Universidad Radboud]] <br>[[Universidat di Amsterdam|Universidad di Amsterdam]] (UvA) | promotor = | disciplina = antropologia cultural | investiga = Caribe Hulandes, [[Latinoamérika|Latino America]] | conoci pa = | distincion = }} '''Francio E. Guadeloupe''' (☆ [[1971]] na [[Aruba]]), ta un antropologo, sociologo y Antianista Arubano-Hulandes. Su investigacion ta enfoca riba identidad, nacionalidad, religion, medio di comunicacion, racismo colonial y globalisacion, cu un interes special den [[Karibe Hulandes|Caribe Hulandes]] y [[Latinoamérika|Latino America]]. == Bida y carera == Francio Guadeloupe a nace y lanta na Aruba. Na 1986 el a participa bou di e nomber artistico "Surprise Kid" como cantante den e concurso hubenil di [[Calypso]] na [[Club Boneriano]], unda el a termina na di dos luga.<ref>{{citeer web|titel=Onder grote publieke belangstelling|werk=[[Amigoe]]|datum=1986-01-22|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2026-02-23|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010641607:mpeg21:p005}}</ref> Un aña despues el a bolbe participa den e concurso, version pa adulto: [[Aruba Caiso & Soca Monarch Festival|Aruba Calypso Contest]].<ref>{{citeer web|titel=Voor de calypso-wedstrijd|werk= [[Amigoe]]|datum=1987-01-26|bezochtdatum=2026-02-23|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010641917:mpeg21:p005}}</ref> Na edad di diesocho aña Guadeloupe a muda pa [[Hulanda]]. El a traha como opbouwwerker (trabou social di comunidad) y a sigui estudio di [[antropologia kultural|antropologia cultural]] y estudio di desaroyo na [[Universidat Radboud|Universidad Radboud]] na [[ Nijmegen]]. Na 1999, el a obtene e grado di [[maestria|master]] den sociologia di desaroyo, cu un tesis riba e cultonan Afrobrasilero ''Candomblé'' y ''Umbanda'' na [[Rio de Janeiro]] y [[Salvador|Salvador da Bahia]] ([[Brasil]]). Na 2006 Guadeloupe a completa su doctorado (PhD) den antropologia social y cultural na [[Universidat di Amsterdam|Universidad di Amsterdam]] (UvA). Su trabou doctoral tabata relaciona cu e proceso di globalisacion y e buskeda pa pertenencia (“belonging”) den comunidadnan Caribense.<ref>https://framerframed.nl/en/mensen/francio-guadeloupe/</ref> ===Carera academico=== Guadeloupe a traha na diferente universidad grandi na Hulanda y ta afilia como investigado senior na Koninklijk Instituut voor Taal-, Land- en Volkenkunde (KITLV). El a ser nombra tambe profesor y investigado na Universidad di Amsterdam. Entre 2013 i 2017 (aproximadamente) el a sirbi como presidente di University of St. Martin (USM) na [[Philipsburg]], [[Sint Maarten]]. Su periodo como presidente a keda termina despues di horcan Irma (2017), cu a forsa e cierre temporario di e institucion. Den e periodo aki su investigashon tabata concentra riba: * Nocionnan popular di pertenencia nacional. * Diversidad cultural y identidad religioso. * Influencia di capital global y racismo colonial. * Representacion di berdad den medionan di comunicacion. El a haci investigacion comparativo na [[Sint Maarten]]/[[Sint Maarten (Fransia)|Saint Martin]], [[Kòrsou|Corsou]], Aruba, [[Saba]], [[Sint Eustatius]], Brasil y Hulanda. Actualmente, su investigacion ta inclui estudio riba e reto climatico den Caribe Hulandes, cu un enfoke riba cultura popular y herensia cultural. === Catedra di Relacionnan di Reino === Na mei 2024, Ministerio di Asuntonan Interno y Relacionnan di Reino (BZK) di Hulanda a anuncia e establecemento di dos catedra nobo pa estudio di relacionnan di [[Reino Hulandes|Reino]]. [[Universidat di Leiden|Universidad Leiden]] y KITLV/Universidad di Amsterdam a wordo selecciona como institucionnan anfitrion y Francio Guadeloupe a wordo nombra como titular di e catedra ''Publieke Antropologie van Koninkrijksrelaties'' pa KNAW/KITLV/UvA.<ref>[https://www.rijksoverheid.nl/actueel/nieuws/2024/05/23/ministerie-van-bzk-vestigt-twee-nieuwe-leerstoelen-voor-het-koninkrijk Ministerie van BZK vestigt 2 nieuwe leerstoelen voor het Koninkrijk], Rijksoverheid (23 di mei 2024)</ref> Su discurso inaugural di aceptacion oficial di e catedra lo tuma luga dia 12 di mart 2026.<ref>[https://www.thepeoplestribunesxm.com/articles/francio-guadeloupe-officially-accepts-chair-of-kingdom-relations-with-inaugural-lecture-on-march-12 Francio Guadeloupe officially accepts chair of Kingdom Relations with inaugural lecture on March 12], The people's Tribune (18 di februari 2026).</ref> == Publicacionnan (seleccion) == *Francio Guadeloupe (1999). ''A Vida e uma Dança: the Candomblé through the lives of two Cariocas''. Nijmegen: CIDI. *F. E. Guadeloupe & M. Milder (1999). ''Dansen om te Leven: over Afro-Braziliaanse spiritualiteit en cultuur.'' Heeswijk: Dabar-Luyten. *F. E. Guadeloupe (2009). ''Chanting down the new Jerusalem: Calypso, Christianity, and Capitalism in the Caribbean'' (The anthropology of Christianity). Berkeley, CA: University of California Press. *F. E. Guadeloupe (2013). ''Curaçaoans on the question of home: the lure of autochthony and its alternatives''. Den: L. Lewis (Ed.), ''Caribbean sovereignty, development and democracy in an age of globalization'' (pag. 189-207). New York: Routledge. *F. E. Guadeloupe & V. A. de Rooij (2014). ''Pimping and the deconstruction of the natural: a perspective from Saint Martin and Sint Maarten (SXM)''. Den: ''Women's Studies International Forum, 43'', 5-12 *F. E. Guadeloupe (2015, september 10). ''The New Black Peter is the Refugee washing up on the shores of Fortress Europe''.<ref>{{Cite web|title = The New Black Peter is the Refugee washing up on the shores of Fortress Europe|url = http://sxmislandtime.com/index.php/front-page-headliners/34071-the-new-black-peter-is-the-refugee-washing-up-on-the-shores-of-fortress-europe.html|website = sxmislandtime.com|access-date = 2015-11-24|archive-date = 2015-11-25|archive-url = https://web.archive.org/web/20151125121956/http://sxmislandtime.com/index.php/front-page-headliners/34071-the-new-black-peter-is-the-refugee-washing-up-on-the-shores-of-fortress-europe.html|url-status = }}</ref> ''Sint Maarten Island Times'' {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Guadeloupe, Francio}} [[:Kategoria:Hende]] [[:Kategoria:Karibe Hulandes]] [[:Kategoria:Aruba]] ------------ Guadeloupe a traha na diferente universidatnan grandi na Hulanda i ta afiliá komo investigador senior na Koninklijk Instituut voor Taal-, Land- en Volkenkunde (KITLV). El a ser tambe profesor i investigador na Universiteit van Amsterdam. Entre 2013 i 2017 (aproksimadamente) el a sirbi komo presidente di University of St. Martin (USM) na Philipsburg, Sint Maarten. Su periodo komo presidente a termina despues di hurakan Irma (2017), ku a forsa e sera temporariamente e institushon. Su investigashon ta konsentrá riba: Nocionnan popular di pertenensia nashonal Diversidat kultural i identidat religioso Influensia di kapital global i rasismo kolonial Representashon di berdat den medio di komunikashon El a hasi investigashon den Sint Maarten/Saint Martin, Kòrsou, Aruba, Saba, Sint Eustatius, Brasil i Hulanda. Un di su obranan mas konosí ta: Chanting Down the New Jerusalem: Calypso, Christianity, and Capitalism in the Caribbean (University of California Press, 2009) Aktualmente, su investigashon ta inkluí estudio riba reto klimátiko den e Karibe Hulandes, ku un enfoke riba kultura popular i herensia kultural. Leerstoel di Reino-relashonnan Na mei 2024, Ministerio di Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) di Hulanda a anunsia e establishemento di dos nobo leerstoelnan pa estudio di Reino-relashonnan. Universiteit Leiden i KITLV/Universiteit van Amsterdam a wòrdu selekshoná komo institushonnan anfitrion. Dr. Francio Guadeloupe a wòrdu nombrá komo titular di e leerstoel Publieke Antropologie van Koninkrijksrelaties pa KNAW/KITLV/UvA.[4] E nombramentu aki a wòrdu aprobá pa e Consehonan di Bestur di e universidatnan involukrá. Na 12 di mart 2026 el a aseptá ofisialmente e leerstoel ku un diskurso inaugural. ------------ * Guadeloupe, former dean of the University of St. Martin (USM), * Francio Guadeloupe is a senior researcher and staff member of the KITLV. A Social & Cultural Anthropologist by training, Dr. Guadeloupe has worked at all the major universities in the Netherlands. He served for four years as the President of the University of St. Martin (USM), until hurricane Irma led to the temporary closure of the institution on the bi-national island of Sint Maarten and Saint Martin. He is currently the chair of the project ‘Island(er)s at the Helm: Co-creating research on sustainable and inclusive solutions for social adaptation to climate challenges in the (Dutch) Caribbean‘. Guadeloupe’s principle areas of research have been on the manner in which popular understandings of national belonging, cultural diversity, religious identity, and mass media constructions of truth, continue to be impacted by colonial racisms and global capital. He has pursued these interests in his research and publications on social processes on the bi-national island of Saint Martin & Sint Maarten (St. Martin), Curaçao, Aruba, Saba, Sint Eustatius, Brazil, and the Netherlands. He is the author of the monograph, Chanting Down the New Jerusalem: Calypso, Christianity, and Capitalism in the Caribbean (University of California Press, 2009). Dr. Guadeloupe is currently embarking on a study of climate challenges in the (Dutch)Caribbean from a popular culture and cultural heritage perspective. Francio Guadeloupe (Aruba, 1971) kwam op zijn achttiende van de Antillen naar Nederland. Hij werkte als opbouwwerker en studeerde culturele antropologie en ontwikkelingsstudies in Nijmegen en Amsterdam. Als antropoloog is hij momenteel verbonden aan de Universiteit van Amsterdam. Ministerie van BZK vestigt 2 nieuwe leerstoelen voor het Koninkrijk Nieuwsbericht | 23-05-2024 | 16:19 Het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) vestigt 2 nieuwe leerstoelen voor het Koninkrijk. Er komt een leerstoel politicologie/bestuurskunde en een leerstoel antropologie/sociologie. De Universiteit Leiden en de Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen (KNAW), Koninklijk Instituut voor Taal-, Land- en Volkenkunde (KITLV), in samenwerking met de Universiteit van Amsterdam (UvA), zijn geselecteerd als vestigingsplaatsen voor de leerstoelen. De Universiteit Leiden zal de leerstoel politicologie/bestuurskunde bekleden en KITLV/UvA de leerstoel antropologie/sociologie.<ref>https://www.rijksoverheid.nl/actueel/nieuws/2024/05/23/ministerie-van-bzk-vestigt-twee-nieuwe-leerstoelen-voor-het-koninkrijk</ref> Leerstoelhouders De Colleges van Bestuur van de UvA en de Universiteit Leiden hebben het voorstel tot de benoeming van hun kandidaat goedgekeurd. Sociaal en cultureel antropoloog, onderzoeker dr. Francio Guadeloupe wordt de leerstoelhouder Publieke Antropologie van Koninkrijksrelaties voor de KNAW/KITLV/UvA. Dr. Wouter Veenendaal, universitair hoofddocent Vergelijkende politicologie bij het Instituut Politieke Wetenschap van de Universiteit Leiden, wordt leerstoelhouder Democratische Vertegenwoordiging in het Koninkrijk voor de Universiteit Leiden. Hij zal bij het KITLV in Leiden worden gedetacheerd. * [https://www.thepeoplestribunesxm.com/articles/francio-guadeloupe-officially-accepts-chair-of-kingdom-relations-with-inaugural-lecture-on-march-12 Francio Guadeloupe officially accepts chair of Kingdom Relations with inaugural lecture on March 12], The people's Tribune (18 di februari 2026). {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Guadeloupe, Francio}} [[:kategoria:Hende]] [[:Kategoria:Karibe Hulandes]] ---------------- {{Variante|c}} {{Databox}} [[File:0100-Hoofdgebouw-Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid 1898.tif|thumb|Edifisio prinsipal di e Eksposishon]] [[File:De vrouw in Nederlandsch Westindië (1898) (IA BNADIGKOSTBARE179).pdf|thumb|De Vrouw in Nederlandsch Westindië. Uitgegeven vanwege de Westindische Rubriekcommissie van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid. Bijeenverzameld door jhr. L.C. van Panhuijs.]] [[File:0119-Poppen in klederdrachten-Nationale tentoonstelling van Vrouwenarbeid 1898.tif|thumb|Popchinan ekshibí di Surnam i Antias den ekshibishon]] [[File:Sassa, Mulatsche vrouw-Nationale Tentoonstelling Vrouwenarbeid 1898-4681-cropped.tif|thumb|Muhe mulato di Surnam na ekshibishon]] '''''De Vrouw in Nederlandsch West-Indie''''' ta un publikashon na [[hulandes]] di 1898, kompilá pa Louis Constant van Panhuys, i publiká na okashon di e ''Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid'' (Eksposishon Nashonal di Trabou di Hende Muhé) di 1898 na [[Den Haag]]. E publikashon tabatin komo meta pa informá e públiko hulandes, i hende muhé en partikular, tokante e bida, trabou, i posishon sosial di hende muhé den e [[kolonia]]nan karibense, partikularmente [[Sürnam]] i [[Kòrsou i Dependensianan|Kòrsou]]. == Konteksto == E tomo a wòrdu publiká pa e komishon di Sekshon Antias, parti di e organisacion di e Eksposishon Nashonal di Trabou di Hende Muhé. E eksposishon aki tabata tin komo meta pa hasi labor di hende muhé visibel i pone enfasis riba nan kontribushon sosial, tantu na [[Hulanda]] komo den su kolonianan ultramar. Editor di e buki tabata L.C. van Panhuys (1869-1949), un alkalde hulandes i funshonario na Departamento di Kolonianan, kende a kompilá e diferente kontribushon i sketchnan. E publikashon a sirbi tantu komo un rekurso informativo komo un rekordatorio duradero di e partisipashon di Antias den e eksposishon. E terminologia i deskripshonnan den ''De Vrouw in Nederlandsch West-Indie'' ta reflehá e perspektiva kolonial i etnográfiko di fin di [[siglo 19|siglo diesnuebe]]. Konsepto i karakterisashonnan di gruponan di poblashon i ròlnan di género ta wòrdu konsiderá antikuá òf problemátiko den historiografia kontemporáneo. E artíkulo aki ta usa e terminologia aki solamente pa ilustrá e fuente original. -- '''Muhénan na Antillas Hulandes''' a wòrdu publiká pa e Komité di Sekshon di Indianan Oksidental komo parti di e Eksposishon Nashonal di Trabou di Hende Muhé na Den Haag na 1898. E publikashon su propósito tabata pa informá hende muhé na Hulanda tokante e bida, trabou, i posishon sosial di hende muhé den e kolonianan di India Oksidental Hulandes, partikularmente Surinaçao. E kompilashon i edishon di e kolekshon tabata kompletamente responsabilidat di Louis Constant van Panhuys, kende a trese huntu vários kontribushon i sketch den un solo obra amplio. Aunke a institui subcomisionnan na Surinam y Curaçao pa sostene e exposicion localmente y colecta materialnan, e contenido y structura di e coleccion ta completamente responsabilidad di Van Panhuys. E subkomishonnan asina a hunga un ròl organisatorio i ta prinsipalmente di importansia kontekstual pa e kuadro institushonal di e publikashon. --- == Kontenido == E buki ta konsistí di vários kapítulo temátiko. E kapítulo di apertura ta duna konseho práktiko pa hende muhé [[Oropa|oropeo]] ku saliendo for di Hulanda kier establesé nan mes den e kolonianan di Karibe. E ta trata kondishonnan di bida, tareanan di kas i etiketa sosial. E siguiente kapítulonan ta ofresé un deskripshon general di e teritorio, [[poblashon]] i kultura di Sürnam i e islanan di Karibe denter di e imperio kolonial hulandes. Tambe e buki ta kontené datonan estadístiko riba enseñansa na Sürnam. Por ehèmpel, e ta menshoná ku na 1896 e kolonia tabatin 54 skol ku 7.139 studiante, inkluyendo 3.453 mucha muhé. Tambe ta pone atenshon na introdukshon di enseñansa obligatorio na 1877 i na inisiativanan manera e banko di spar pa skol, ku a keda introdusí na 1882. === Hende muhé den e kolonianan === Mayoria di e volúmen ta dediká na e posishon i aktividatnan di hende muhé. Lo siguiente ta wòrdu deskribí susesivamente: * hende muhé di poblashonnan urbano i rural na Sürnam; * hende muhé referí na nan den e publikashon komo Bush Negresses (awendia referí na nan komo hende muhé Maroon); * hende muhé di komunidatnan indígena. E outornan ta deskribí práktikanan di kuido, kriansa di yu, nutrishon i trabou, inkluyendo agrikultura, trabou di kas i komersio. Tambe nan a trata profesionnan di hende muhé manera edukadó, enfermero, labado di paña, komersiante, i portero. == Resepshon == E publikashon a risibí resensianan positivo den prensa hulandes na 1898. Artíkulonan den korant a elogiá e obra komo informativo i aksesibel i a enfatisá ku e tabata kontené detayenan ku tabata poko konosí bou di e públiko hulandes. E revisornan a konsiderá e kolekshon un kontribushon eksitoso na e ophetivonan di e eksposishon, esta oumentá konosementu tokante labor di hende muhé i kompromiso sosial, inkluso pafor di Hulanda. == Signifikado == E publikashon ta wòrdu konsiderá un dokumento kultural i sosial oportuno. E ta ofresé bista riba puntonan di bista kolonial riba hende muhé, trabou i kuido, i ta konstituí un fuente balioso pa investigashon riba relashonnan di género kolonial, práktikanan di kriansa i formanan di organisashon sosial di antaño na Sürnam i Kòrsou. [[:Kategoria:Karibe Hulandes]] [[:Kategoria:Historia]] ----- '''De Vrouw in Nederlandsch West-Indie''' was een boekuitgave bestemd voor [[Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid 1898|Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid]] in 1898, en welk inhoud bijeenverzameld werd door [[Louis Constant van Panhuys]]. == Achtergrond == De vrouw in Nederlandsch West-Indië, uitgegeven van wege de West-Indische Rubriek-commissie van de [[Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid 1898|Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid]], bijeenverzameld door jhr. L. C. van Panhuys. De West-Indische Rubriekcommissie van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid heeft een boekje uitgegeven, getiteld „De vrouw in Nederlandsch West-Indië”. Dit werkje, dat een heel aardig denkbeeld geeft van het leven en werken der vrouwen in de beide koloniën Suriname en Curacao, bestaat uit verscheidene schetsen, die bijeenverzameld zijn door jhr. L. C. van Panhuys. Het doel der uitgave is de belangstelling in onze schoone West-Indische koloniën aan te wakkeren en de vrouwen, speciaal die betrekking hebben met West-Indië, op te wekken tot betere kennismaking met alles wat land en volk der koloniën betreft, terwijl het tevens een blijvende herinnering is aan het doel der tentoonstelling. == Inhoud == In het eerste hoofdstuk wordt aan Europese dames die uit het moederland naar de West vertrekken, adviezen verstrekt, terwijl het tweede en derde hoofdstuk een beschrijving wordt gegeven van land en volk van Suriname en de verschillende Caribische eilanden. In het overig gedeelte van het werkje wordt speciaal gehandeld over de aard, de positie en de werkzaamheden van vrouwen. Achtereenvolgens krijgen we een schets van de vrouw uit het volk in Suriname, de bosnegerin en de Indiaanse vrouw. {{Appendix}} ''De Vrouw in Nederlandsch West‑Indië'' is een bundel uitgegeven ter gelegenheid van de [[Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid]], welke in 1898 in [[Den Haag]] plaatsvond. De bundel werd samengesteld door jhr. L. C. van Panhuys namens de West‑Indische Rubriekcommissie. De publicatie had een tweeledige doel: enerzijds de belangstelling van vrouwen in Nederland te wekken en te stimuleren voor de koloniën Suriname en Curaçao, en anderzijds als een blijvende herinnering aan de expositie zelf. ==Achtergrond== Samenkomst en doel De bundel is uitgegeven door de West-Indische Rubriekcommissie, onderdeel van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid. De redactie vond plaats onder auspiciën van jhr. L. C. van Panhuys. Doelstelling: *Vrouwen uit Nederland kennis laten maken met het leven en werk van vrouwen in de West-Indische koloniën. *Een blijvende aandenken bieden aan het thema-onderdeel van de tentoonstelling. 📝 Inhoud Hoofddeel I Adviezen voor Europese vrouwen die overwegen naar de koloniën te verhuizen. Hoofddeel II & III Algemeen beeld van land, cultuur en bevolking in Suriname en diverse Caribische eilanden. Specifieke portretten van vrouwen uit de koloniën De Surinaamse ‘bosnegerin’ met details als borstvoeding en traditionele voedingspraktijken. „…zij zoogt haar kind, maar geeft het ook bananenmeelpap (‘gongote’) zodat de baby zich niet meer kan bewegen …” Van Panhuys vergelijkt deze gewoonte met Nederlandse vrouwen die jenever gebruikten om hun baby te kalmeren (p. 32). De Indiaanse vrouw Algemene positie en taken van vrouwen uit de volks- en plattelandsgemeenschappen, waaronder onderwijs, zorg en landbouw. Beroepsleven van vrouwen Vrouwen als onderwijzeressen, verpleegsters en vooral landbouwers — op plantages én eigen gronden. Onderwijs in Suriname (1877 leerplicht, 1896: 54 scholen, 7.139 leerlingen, waaronder 3.453 meisjes). Schoolspaarbank (geïntroduceerd 1882 – populair bij leerlingen). Overige beroepen: wasvrouw, koopvrouw, lastdraagster. ==Belang van de publicatie== Cultureel en sociaal document: biedt unieke, tijdgebonden inkijk in de levens- en arbeidsomstandigheden van vrouwen in koloniaal Suriname en Curaçao. Voorlichting en propaganda: bedoeld om vrouwen uit de metropool te informeren én te werven voor verbinding met de koloniën. Historische bron: waardevol voor onderzoek naar koloniale genderrollen, dagelijkse zorgpraktijken en vroege sociale interventies zoals onderwijs en spaarbanken. ==Suggesties voor afronding== Overweeg nog een kort slot waarin je de publicatie plaatst in zijn tijdgeest (burgerlijke moraal rond 1900, koloniale verhoudingen, rol van georganiseerde vrouwenbewegingen). ----- ==Nabeschouwing== === Het perspectief van de vrouw in West-Indië === Hoewel De vrouw in Nederlandsch West-Indië werd samengesteld door jhr. Louis Constant van Panhuys en gericht was op bezoekers van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid in 1898, biedt het werk ook waardevolle informatie over de beleving van arbeid, zorg en onderwijs vanuit het perspectief van vrouwen in de West-Indische koloniën, met name Suriname en de Nederlandse Antillen. === Zelfstandigheid en arbeidsethos === Vrouwen in de koloniën waren actief in de landbouw, zowel op plantages als op eigen grond. Ze verrichtten zwaar fysiek werk en droegen aanzienlijk bij aan de lokale economie. Volgens het boek schroomden deze vrouwen niet voor het "zwaarste werk" en was hun arbeid van onmiskenbaar belang voor het gezinsinkomen.[1] === Zorg en culturele tradities === De publicatie beschrijft ook moeders en zorgverleners, met onder meer aandacht voor het zogen en voeden van kinderen. Een voorbeeld is de bosnegerin, die naast borstvoeding gebruik maakte van traditionele pap zoals "gongote" om baby's te voeden. Dit gebeurde soms zo intensief dat baby's nauwelijks konden bewegen. Hoewel het lokale gebruik door koloniale autoriteiten werd afgeraden, toont het een zelfstandige vorm van zorg en kennis.[1] === Onderwijs en emancipatie === In Suriname werd al in 1877 leerplicht ingevoerd. Het boek noemt 54 scholen met ruim 7000 leerlingen in 1896, waarvan 3453 meisjes.[1] Vrouwen werkten als onderwijzeres en stimuleerden scholing, waarmee ze een centrale rol speelden in de opvoeding en intellectuele ontwikkeling van de gemeenschap. === Economische diversiteit === West-Indische vrouwen waren niet enkel werkzaam als landbouwers of onderwijzers, maar ook als wasvrouw, koopvrouw, verpleegkundige of draagster. Deze economische veelzijdigheid weerspiegelt hun belangrijke maatschappelijke rol.[1] Ondanks de paternalistische toon biedt het boek een uniek inkijkje in het leven van vrouwen in de koloniën. Hun arbeid en maatschappelijke betrokkenheid verdienen erkenning als fundamenteel onderdeel van de koloniale geschiedenis. == Bronnen == [1] L.C. van Panhuys, De vrouw in Nederlandsch West-Indië (1898). Uitgegeven door de West-Indische Rubriekcommissie van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid. Digitale versie beschikbaar via Delpher.nl. ---------- ==[[Louis Constant van Panhuys]]<ref>https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB19:000903142:mpeg21:a00008|werk=Dagblad van Zuid-Holland en 's Gravenhage|titel=Wetenschap|datum=19 juli 1898</ref>== [[Bestand:De vrouw in Nederlandsch Westindië (1898) (IA BNADIGKOSTBARE179).pdf|thumb|De Vrouw in Nederlandsch Westindië. Uitgegeven vanwege de Westindische Rubriekcommissie van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid. Bijeenverzameld door jhr. L.C. van Panhuijs.]] De vrouw in Nederlandsch West-Indië, uitgegeven van wege de West-Indische Rubriek-commissie van de [[Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid 1898|Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid]], bijeenverzameld door jhr. L. C. vanPanhuys. De West-Indische Rubriekcommissie van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid heeft een boekje uitgegeven, getiteld „De vrouw in Nederlandsch West-Indië”. Dit werkje, dat een heel aardig denkbeeld geeft van het leven en werken der vrouwen in de beide koloniën Suriname en Curapao, bestaat uit verscheidene schetsen, die bijeenverzameld zijn door jhr. L. C. van Panhuys. Het doel der uitgaveis de belangstelling in onze schoone West-Indische koloniën aan te wakkeren en de vrouwen, speciaal die betrekking hebben met West-Indië, op te wekken tot betere kennismaking met alles wat land en volk der koloniën betreft, terwijl het tevens een blijvende herinnering is aan het doel der tentoonstelling. Het eerste hoofdstuk bevat eenige raadgevingen aan Europeesche dames die naar de West vertrekken, terwijl in het tweede en derde hoofdstuk een beschrijving wordt gegeven van land en volk van Suriname en de verschillende eilanden. In het overig gedeelte van het werkje wordt speciaal gehandeld over den aard, de positie en de werkzaamheden der vrouwen. Achtereenvolgens krijgen we een schets van de vrouw uit het volk in Suriname, de boschnegerin en de Indiaansche vrouw. Deze schetsen bevatten bijzonderheden, die stellig weinig of niet bekend zijn. Zoo lezen wij op pag. 32, „de boschnegerin zoogt haar kind altjjd zelf, doch houdt er bovendien nog een eigenaardige voedingsmethode op na, die ook onder de beschaafde negerinnen nog wel in zwang is, hoewel bv. de politie te Paramaribo het tegengaat, het zoogenaamde K e m ti-p i k i e n. Het kind wordt dan namelijk zoo volgegoten met bananenmeelpap (gongote) dat het zich niet meer kan verroeren en het buikje gespannen staat als een trom.” Wat de reden van deze meer dan overdadige spijziging is wordt niet vermeld, we veronderstellen dat het een middel is om de kleinen zoet te houden, zooals in ons vaderland sommige vrouwen uit ’t volk hun zuigelingen wel stil houden met een teugje jenever. De laatste hoofdstukken zijn gewijd aan de werkzaamheden der West-Indische vrouwen. De vrouwen aldaar zijn hoofdzakelijk onderwijzeressen, pleegzusters of landbouwsters. De laatstgenoemden zijn natuurlijk het talrijkst. Deze landbouwsters werken op plantages of op hun eigen grondjes en zien niet op tegen het zwaarste werk. Ook aangaande het onderwijs in de WestIndische koloniën bevat het boekje interessante mededeelingen. Reeds in het jaar 1877 is de leerplicht in Suriname ingevoerd. Deze kolonie bezat in December 1896 54 scholen met 7139 leerlingen, waarvan 3453 meisjes. In 1882 heeft men in Suriname een schoolspaarbank ingevoerd, waarvan een druk gebruik wordt gemaakt. Behalve door de reeds genoemde beroepen voorzien de vrouwen in haar onderhoud als waschvrouw, koopvrouw, lastdraagster enz. Wij hopen, dat het boekje in veler handen moge komen en dat het moge bijdragen om de kennis te vermeerderen van onze, bij het publiek nog zoo weinig bekende West-Indische koloniën en vooral dat de vrouwen ook hier haar zegenrijken invloed zullen doen gelden en meewerken tot den bloei van deze schoone gewesten. {{Appendix}} [[:Kategoria:Karibe Hulandes]] ------------ {{Variante|c}} {{Databox}} '''Ocho dia''' ta un antiguo rito di luto na Aruba, Kòrsou i Boneiru, ku ta sostene famia i amigunan di defuntu den nan proseso di luto. Tabatin un tempu na Kòrsou i Boneiru ku e defuntunan tabata wòrdu rekordá no solamente ku un Misa, pero ku ocho dia di orashon, kanto, kuenta, i komunion. Pa ocho dia, e komunidat a reuní — no solamente pa yora, pero pa ofresé sosten. Famia i amigunan a wòrdu sostené den nan proseso di luto: ku orashon, kantika, rekuerdo i brasa, e alma di e defuntu tambe a wòrdu eskoltá pa e bida despues di morto. E ritual aki tabata wòrdu yamá Ocho Día. Despues cu dera e defunto ta cuminsa cu e “ocho dia”. Esaki ta un periodo di luto di ocho dia, durante cua esnan cu a keda den luto ta reuni diariamente. Bou di guia di un intersesor, ta hasi orashon pa e defuntu i su sernan kerí. Un sirbishi di konmemorashon ta wòrdu tené 40 dia despues di e morto, i tambe anualmente riba e aniversario di e morto. Den Iglesia Catolico Romano, ademas di e dia di recuerdo anual aki, e famia por pidi un misa mensual pa e defunto.<ref>[https://www.rememberme.nl/inspiratie/blogs-van-judith-sandriman/rituelen-bij-een-begrafenis-op-curacao Rituelen bij een begrafenis op Curaçao]</ref> De negendenacht (novena= Ninth Night) ceremonie op Jamaica toont overigens inderdaad overeenkomst met de curacaose "ocho dia".<ref><ref></ref>VOLKSKUNDE. "Amigoe". Curaçao, 05-09-1980, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 19-12-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010640155:mpeg21:p017</ref> --- Er was een tijd op Curaçao en Bonaire waarin de overledene niet alleen werd herdacht met een mis, maar met acht dagen van gebed, zang, verhalen en verbondenheid. Acht dagen lang kwam de gemeenschap bijeen—niet alleen om te rouwen, maar om te begeleiden. De familie en vrienden werden ondersteund in hun rouwproces: met gebed, zang, herinnering, en omarming werd ook de ziel van de overledene begeleid naar het hiernamaals. Dat ritueel heette Ocho Día. Dit ritueel, ontstaan uit de ontmoeting tussen Afrikaanse spirituele tradities en het katholieke geloof, was veel meer dan folklore. Het was een daad van geestelijke zeggenschap. Wat de kerk niet kon bieden, gaf de gemeenschap zichzelf: troost, structuur, en een plek voor de ziel om haar weg te vinden. De Ocho Día, met haar gezangen in een vermenging van Papiaments en Latijn, de overdracht van culturele identiteit via verhalen over West-Afrikaanse mythische figuren zoals de spin Nanzi, gezongen litanieën, een eigen vormgegeven liturgie van gebeden, en het kantelen van het altaar op de achtste dag (Ocho di Yukán)—dat was hun manier om trouw te blijven aan hun wortels én aan hun geloof. Vandaag de dag is dit ritueel vrijwel verdwenen. Al twintig jaar is er geen gedocumenteerde viering meer. Uitvaarten worden nu tot in de puntjes geregisseerd door begrafenisondernemers, naar Europees model. In tegenstelling tot vroeger, waar een uitvaart veel meer was dan een kort moment van condoleren of een drive-thru, of het volgen van de dienst via een YouTube-link, is afscheid nemen verarmd tot een haastig en afstandelijk ritueel. De zinsnede “geen rouwbeklag aan huis” klinkt inmiddels als een mantra in overlijdensberichten. ------- Bob Harms: De ocho dia, een rouwritueel van acht dagen op Aruba, Bonaire en Curaçao, was veel meer dan alleen een religieuze bijeenkomst. Het was een levendig sociaal evenement, doordrenkt van culturele tradities die hun oorsprong vinden in West-Afrika en de diaspora. Ondanks pogingen van de Rooms-Katholieke Kerk om deze ‘afwijkende’ gebruiken te onderdrukken, hield de gemeenschap stand en gaf het rouwproces zo een unieke, eigen invulling. Tijdens dit achtdaagse ritueel nam een voorzanger, de resadó, de leiding. Hij zong litanieën, een mix van Papiaments en Latijn. De aanwezigen zongen mee met de kantikanan di Ocho Dia, liederen speciaal voor dit ritueel, en de kantikanan di Dum Ve, verbasterde Gregoriaanse gebedsliederen. Ook op de laatste ochtend, wanneer het altaar werd afgebroken, werden er speciale liederen gezongen, de kantikanan di Jukán. ---- Na de uitvaart is er een rouwperiode die acht dagen duurt. In deze dagen worden er litanieën (gebeden) voorgelezen door een vrouw die ouder is dan 50. Ze vraagt God om de overledene onder zijn hoede te nemen en de nabestaanden te troosten. Tijdens deze ‘ocho dia’ geven naasten en familie alle ruimte aan hun emoties. Vooral op de achtste dag nemen ze de tijd om na te praten over de dingen die de overledene heeft gezegd en hoe hij of zij zich heeft voorbereid op de dood. De ramen worden opengezet zodat de geest kan vertrekken. ---- Het is een perfect voorbeeld van ''syncretisme'': het samenvoegen van verschillende culturele en religieuze elementen. Hoewel de periode van acht dagen ook in het christendom voorkomt (denk aan de besnijdenis van Jezus na 8 dagen), is de uitwerking (de ceremonies, muziek, dans) sterk beïnvloed door de Afrikaanse wortels en de 'survival' van voorouderlijke tradities na de slavernij, steltDBNL - Digitale Bibliotheek voor de Nederlandse Letteren. {{Appendix}} --------------- {{Databox}} [[File:General Official Minimum Wage by Territory as of February 2023 in US Dollars (2).png|thumb|300px|Mapa di salario minimo segun teritorio na februari 2023 den USD]] E '''salario mínimo''' ta e montante mas abou ku un dunadó di trabou ta legalmente obligá di paga un empleado. Un salario mínimo por wòrdu ekspresá komo un salario pa ora, pa luna òf pa siman. Semper e ta wòrdu ekspresá komo un salario brutu, ekskluyendo belasting i kontribushonnan di seguro sosial. Dentro di Union Europeo, 22 di e 27 estadonan miembro tin un salario minimo. E sinku paisnan di UE ku no tin un salario mínimo ta Austria, Dinamarka, Finlandia, Suesia i Italia. E paisnan aki, inkluyendo Noruega i Suisa, ta laga e fiho di salario mínimo na organisashonnan di dunadó di trabou i empleado. es.wiki: Salario mínimo, salario mínimo, òf salario mínimo ta e montante mínimo di remunerashon ku un dunadó di trabou ta obligá pa lei pa paga su empleadonan pa e trabou ku nan a hasi durante un periodo determiná. E suma aki no por wordo baha ni pa acuerdo colectivo ni individual. Un salario mínimo ta eksistí den mas ku 90% di e estadonan miembro di e Organisashon Internashonal di Trabou (ILO).[1] E regulashon aki a wòrdu establesé pa promé biaha na Australia i New Zealand den siglo 19.[2] Kada pais tipikamente ta establesé e normanan legal ku ta regulá e salario mínimo i e mekanismonan pa determiná su montante periodikamente, normalmente anualmente. Regulashonnan di salario mínimo, ku nan diferensianan, ta presente den kasi tur pais rònt mundu, i nan ophetivo, eksplísito òf nò, ta pa redusí desigualdat di salario. Den añanan resien, vários pais a reformá nan polítika di salario mínimo komo kontesta na e oumento di kosto di bida i preshon sosial pa garantisá un entrada desente. Algun gobièrnu a opta pa konektá e salario mínimo na e konsepto di un “salario di bida,” komprondé komo un salario ku ta kubri e nesesidatnan básiko di un individuo òf famia, inkluyendo kuminda, bibienda, edukashon i kuido di salú. Paisnan manera Alemania,[3] Sur Korea, Chile,[4] i New Zealand a implementá oumentonan signifikante, miéntras ku na Merka tabatin un tendensia pa oumentá e salario mínimo na nivel estatal i munisipal den ousensia di konsenso federal. Ademas, organisashonnan manera Organisashon Internashonal di Trabou (ILO) i Programa di Desaroyo di Nashonnan Uni (UNDP) a promové kuadro pa evaluá e impakto di e salario mínimo riba redukshon di pobresa i desigualdat, resaltando e importansia di ahusta e montantenan aki periodikamente i segun kriterionan ekonómiko i sosial. Salario mínimo, salario mínimo, òf salario mínimo ta e montante mínimo di remunerashon ku un dunadó di trabou ta obligá pa lei pa paga su empleadonan pa e trabou ku nan a hasi durante un periodo determiná. E suma aki no por wordo baha ni pa acuerdo colectivo ni individual. Un salario mínimo ta eksistí den mas ku 90% di e estadonan miembro di e Organisashon Internashonal di Trabou (ILO).[1] == Caribe Hulandes == * 1947 - invoering Loonregeling 1946 (P.B. 1947, no. 2), * 1972 - Landsverordening minimumlonen (P.B. 1972, no. 110) 1 oktober 1972 e Ordenansa Salario Minimo a drenta na vigor na Antias Hulandes.<ref>Advertentie. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 30-09-1972, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 03-09-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010461412:mpeg21:p006</ref> {{Appendix}} LANDSVERORDENING van 31 mei 1972 houdende nieuwe regelen inzake minimumlonen Citeertitel Landsverordening minimumlonen Vastgesteld door Gouverneur van de Nederlandse Antillen Onderwerp maatschappelijke zorg en welzijn Eigen onderwerp arbeidsregelgeving Opmerkingen met betrekking tot de regeling Deze verordening vervangt de Loonregeling 1946 (P.B. 1947, no. 2), -------- The minimum wage history in the Dutch Caribbean is tied to the islands' individual statuses, with a significant shift in the Caribbean Netherlands (Bonaire, Sint Eustatius, Saba) towards higher, federally regulated minimum wages starting in the 2010s, aiming for a dignified existence. Other islands, like Aruba, also adjusted their minimum wages in recent years, while the overall trend shows efforts to raise wages to improve socio-economic conditions, though this can create competitive pressure compared to other Caribbean nations. The minimum wage in the Dutch Caribbean is set separately for each island, with the highest recent rates being $1,750 per month in the Caribbean Netherlands (Bonaire, St. Eustatius, and Saba) as of July 1, 2024, and AWG 2,007.05 per month in Aruba as of January 1, 2025. The Caribbean Netherlands' minimum wage is adjusted annually based on the consumer price index. -------------- {{Variante|c}} {{infobox persona| variante =c | nomber = Mary Gertrude Johnson | ofishi = | tata = Peter Hassell | mama = Esther Lovell Johnson }} '''Mary Gertrude Johnson''' (☆ [[1854]] na Zions Hill – † [[1939]] na [[Saba]]), tambe konosí komo ''Mary Gertrude Hassell'', tabata un edukadó prominente i un pionero den promoshon di e arte tradishonal di [[kanchi sabano]] riba e isla di [[Saba]]. El a duna les i popularisá e téknika di obra ku hilo habri, ku despues a bira un di e produkto artístiko i ekonómiko mas importante di e isla. Segun folklorista Eric Eliason, “kisas e ta e persona mas honrá den historia di e isla.”<ref>Eliason, Eric A. (2024). "[https://www.google.nl/books/edition/Handbook_of_Gender_Studies_in_the_Dutch/aBcEEQAAQBAJ?hl=nl&gbpv=1&dq=Mary+Gertrude+Hassell+Johnson&pg=PA524&printsec=frontcover Saba Lace: History, Culture and Art]", in: ''Handbook of Gender Studies in the Dutch Caribbean'', p. 522-534, citaat op p. 524.</ref> == Biografia == Mary Gertrude Johnson a nase na Zions Hill (den e tempu ei konosí komo Hell’s Gate) komo yu muhé di Esther Lovell Johnson i Peter Hassell. Su famia tabatin un posishon respetá den komunidat i su mayornan tabatin medio finansiero sufisiente pa mand’é pa estudio na [[Caracas]], [[Venezuela]] na komienso di añanan 1870. Pa un periodo Johnson a biba den un internado katóliko, kaminda soeurnan di e konvento tabata duna enseñansa, inkluso na manera tradishonal.<ref>A unique form of needlework: “Saba Lace”— A time honored craft by Will Johnson. "Amigoe". Curaçao, 20-12-1985, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 31-07-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643321:mpeg21:p068</ref> Durante su estadia na Venezuela, el a siña for di e yu muhénan di e elite venezolano kon pa traha obra ku hilo habri den estilo ajour, ku despues a bira konosí na Saba komo kanchi spaño.<ref>https://thesabaislander.com/2021/02/06/the-chronological-history-of-saba/ The Chronological History of Saba], Saba Islander (2 di yuni 2021)</ref> <ref name=":0">Eliason, Eric A. (2024). "[https://www.google.nl/books/edition/Handbook_of_Gender_Studies_in_the_Dutch/aBcEEQAAQBAJ?hl=nl&gbpv=1&dq=Mary+Gertrude+Hassell+Johnson&pg=PA524&printsec=frontcover Saba Lace: History, Culture and Art]", in: Handbook of Gender Studies in the Dutch Caribbean, p. 522-534</ref> E téknika aki lo bira e base pa e desaroyo di e arte di kanchi sabano, un forma di arte tekstil úniko pa Saba.<ref name=":1">{{Citeer boek |titel=Caribbean Women and Their Art: An Encyclopedia |achternaam=Snodgrass |voornaam=Mary Ellen |url=https://www.google.nl/books/edition/Caribbean_Women_and_Their_Art/4tCwDwAAQBAJ?hl=nl&gbpv=1&dq=Mary+Gertrude+Hassell+Johnson&pg=PA89&printsec=frontcover |datum=2019 |pagina=89-90}}</ref><ref>{{Citeer web |url=https://caribvibetv.com/learning-about-saba-lace-spiced-rum/ |titel=The Art of Saba Lace & Flavor of Spiced Rum: Saba’s Heritage |bezochtdatum=2025-07-20 |werk=Caribbean Vibrations}}</ref> Despues di a kompletá su estudio, Johnson a regresá Saba. Einan el a kasa ku James Benjamin Johnson i a kuminsá duna les na e skol katóliko lokal. E pareha a establesé nan mes na Windwardside. Inisialmente, el a sigui ku trahamentu di kanchi komo un hòbi, dunando les na algun amigu i miembro di famia, pero pronto el a kuminsá plama riba henter e isla. Gradualmente ela kuminsá duna lès, i patronchinan spesífiko pa e isla a wòrdu kreá, yamá na nòmber di nan kreadornan, manera Imelda, Sylvia i Laurentina.<ref name=":0" /><ref name=":1" /> Ku e establesementu di un servisio postal konfiabel entre Saba i mundo eksterno na 1884, e posibilidat pa bende kanchi via pòst a habri un fuente nobo di ingreso pa hopi famianan. Pa tempu di Prome Guera Mundial, un di kada dies habitante tabata inbolbí den produkshon òf benta di kanchi sabano. Den e añanan 1920, ta kalkulá ku entre 30% i 40% di PIB di Saba tabata generá for di kanchi, un kontribushon sin igual pa un isla chikí.<ref name=":0" /><ref name=":1" /> Mary Gertrude Johnson a fayesé na 1939 na edat di 85 aña. Su legado sigui biba den arte, ekonomía i identidat kultural di Saba. == Homenahe == Na 1996, su aporte a wòrdu rekonosé ku un stampia postal di Antias Hulandes, ku ta mustra un imagen di dje ku un obra di kanchi na banda robes. E stampia tabata parti di un seri dediká na figuranan antiano prominente.<ref>{{Citeer web |url=https://touchstamps.com/Stamp/Details/160215/mary-gertrude-johnson-hassel-1853-1939 |titel=Stamp: Mary Gertrude Johnson Hassel (1853-1939) (Netherlands Antilles 1996) |bezochtdatum=2025-07-20 |werk=Touch Stamps}}</ref> == Mira tambe == * [[Kanchi sabano]] {{Appendix}} {{Defaultsort:Johnson, Mary Gertrude}} [[:Kategoria:Saba]] ------------ * na un Skol di Konbento. Einan ela siña kon pa traha e hilo dibuhá for di e yu muhénan di Venezolanonan elite, i a introdusí e arte na Saba kaminda e ta konosí generalmente komo obra spañó.<ref>https://thesabaislander.com/2021/02/06/the-chronological-history-of-saba/ The Chronological History of Saba], Saba Islander (2 di yuni 2021)</ref> * the past, drawn lace embroidery often produced larger pieces in the form of tablecloths, curtains, drapes, etc. Today, these larger ana more expensive items are no longer in demand and the intricate patterns of drawn lace are being used in a more decorative manner on various items of women’s and household ware such as shawls, skirts, blouses, handbags, hand¬ kerchiefs, napkins and other cloths. <ref>[https://archive.org/details/BNA-DIG-ANTILLENREVIEW-1981-08/page/n33/mode/1up?q=saban+lace&view=theater Handcraft: an industry of growing importance]Antillean Review, vol. 1 nr. 5, augustus/september 1981</ref> * Perhaps this is the reason the craft is popularly known as "Spanish work" on Saba. In 1884, the wives and daughters of Saba's seafaring men began working in earnest. In that year regular mail service connected the five-squaremile island to the outside world for the first time, thereby establising the possibility of a mailorder cottage industry. By 1898, Saba's lacemakers had become so adept that a Miss Florence Every entered an exhibition of women's handicrafts in The Hague, The Netherlands, where she received an honorable mention. Six years later, a Saban was awarded first prize in a competition in Copenhagen, Denmark, and was invited by the Danish government to spend four months in the Scandinavian country. Little by little, the industrious Saban women began exporting their delicate work, primarly to customers in the United States. The method by which they obtained the names of potential clients illustrates typical Saban ingenuity. Lacemakers would copy the addresses of American companies from the boxes of merchandise that were sent to the island. They would then dispatch a letter explaining their craft and their prices to the firm, hoping to have some sympathetic manager post the missive on the company bulletin board or mention it in the company newsletter. Their efforts were surprisingly successful. By 1928, nearly 25,000 guilders worth of needlework was being exported.<ref>A unique form of needlework: “Saba Lace”— A time honored craft by Will Johnson. "Amigoe". Curaçao, 20-12-1985, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 31-07-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643321:mpeg21:p068</ref> Naturally, clients' addresses were closely-guarded secrets. Who betide anyone who "stole" an address or who wrote "bad things" about a competing lacemaker. Many families were not on speaking terms for years, owing to some real or imagined breaking of this unwritten law. In turn, many company officials wrote to Saba's Vice-Lieutenant Governor inquiring into the financial status of the women soliciting business from the companies' employees. As tactfully as possible, the administrator would reply that the ladies could stand "some help", even though some of the lacemakers were among the most affluent residents of the tiny island. When the Great Depression spread economic havoc throughout the United States in the early 19305, demand for "Saba Lace" plunged alarmingly. Committees were formed on the island to promote the "industry". Unfortunately, nothing seemed to help. It was only with the increase of tourism to the island that "Saba Lace" flourished once again. An airfield was finally constructed on the mountainous terrain in 1963 and the island became a favorite with travelers searching for an unusual daytrip from nearby St. Maarten of for longer stays in a serence and unspoiled Caribbean atmosphere. In 1984, 15,000 tourists visited, departing with approximately $100,000 worth of delicate, handmade lacework. Thus, after more than a century, a handcraft learned by a young Saban girl in the quiet cloisters of a Caracas convent still provides a means of survival for many families on the tiny island of Saba. ------------- {{Infobox artista|variante|c | nomber = Sheila Payne }} '''Sheila Payne''' (☆ 1961 na [[Kòrsou]]) ta un aktris i kontadó di kuento di [[Kòrsou]] i un defensor di preservashon di Papiamentu.[1] Sheila Payne a nase i lanta na Kòrsou, den un famia originalmente di [[Sint Kitts (isla)|Saint Kitts]]. Su interes i amor pa kontamentu di kuenta a bini di su tata. Komo un studiante di skol básiko, el a hasi un impreshon sumamente eksitoso di e empresario di músika [[Ángel Job]] (ku e apodo El Gordito de Oro).[2] For di 1980 pa 2000, Payne a biba na [[Hulanda]]. El’a studia matemátika i ekonomia i a tuma un kurso posgrado den desaroyo di karera. Despues di a traha den e ramo ei pa algun tempu, el a bira un aktris ku Jeugdtheater Citadel Groningen. Na Kòrsou, el a traha komo aktris pa teater hubenil i despues a regresá na kontamentu di kuenta.[2] Na 2011, Payne a risibí un nominashon di UNESCO pa su esfuersonan den preservashon di Papiamentu.[2] -------------- {{Variante|c}} {{Databox}} Un '''tragalus''' ([[hulandes]]: ''dakvenster'') ta referi na un bentana chikí ku generalmente ta instalá riba un muraya haltu, tei, òf den un dak di kas. Literalmente, e palabra cu e ta e luga pa laga lus drenta. "tragaluz" via Spaño (traga = bebe, luz = lus) — literalmente, un lugá pa laga lus drenta. un ekstenshon di e superfisie di dak ku ta inkliná, hopi bia ta konsistí di un kuadro di bentana vertikal ku òf sin partinan movibel, dos muraya banda triangular i un tapa, trahá komo un dak plat, siya ?, heup òf pent. Un tragalus por wòrdu instalá mesora durante konstrukshon nobo, pero hopi bia ta wòrdu trahá despues pa haña espasio èkstra, tin bia na e lugá kaminda un skylight ta presente kaba. E kuadro di bentana ta sirbi pa permití lus i airu drenta den e zolder òf kamber di zolder. Un bentana di dormitorio hopi bia ta proveé ​​e espasio èkstra ku espasio pa kabes (espasio pa kabes), ku ta nesesario pa krea un kamber den zolder. Bentana di dormer por wòrdu montá na diferente manera. Tradishonalmente riba e lugá, kaminda e bentana di e dormer ta wòrdu bati riba e dak riba e sitio, loke ta tuma un promedio di 3 pa 4 dia. Tin tambe bentananan prefab. E bentananan prefabriká aki ta wòrdu pre-produsí den un fábrika òf tayer di karpinteria i ta wòrdu montá riba e dak denter di un dia. Bentana di dormer ta traha di vários material. Esaki ta dependé di e estilo arkitektóniko di e kas i e deseonan di e kliente. Bentana prefabriká por lo general ta trahá di palu òf plèstik. Un ekstenshon riba e dak tambe ta wòrdu yamá kuko òf akkenailtje (prinsipalmente na Groningen). {{Appendix}} chatgpt:Den papiamentu, tragalus ta un palabra ku referi na un ventanita chikí ku generalmente ta instalá riba un muraya haltu, tei, òf den un kas di dak. E palabra mes ta bin di Hulandés "tragaluz" via Spaño (traga = bebe, luz = lus) — literalmente, un lugá pa laga lus drenta. ✅ Den konteksto di construccion Hulandés (i Karibe Hulandes), un "tragalus" ta un ventanita, pero den hulandés moderno e palabra ku ta mas relashona ta "dakkapel" òf "dakvenster", ku ta referí mas espesífikamente na un ventan chi subi for di dak, ku ta kreá espasio i lus den un piso haltu. Diferensha: Tragalus = ventanita (simpel, generalmente no sobresalí for di tei). Dakkapel = estruktura di bentana ku sobresalí for di tei pa kreá mas espasio i lus. 🏚️ Tragalus den Karibe Hulandes Sí, tragalus (of ventanitanan den dak) tabata uza den arquitectura tradicional Karibe Hulandes, inklusí: Kas di plantashon (Boneiru, Kòrsou, Aruba) Kas di pueblo (kas di torto, kas di piedra) Fortifikashon (forte) E motibu principal pa usa un tragalus tabata: Laga lus natural drenta (den tempo ku no tabatin mucha bentanan grandi) Mehorá ventilashon (pa saka kalor fo'i kas) Duna un poko di brisa sin perde protekshon kontra tormenta. Ejemplo: Riba kas di plantashon na Kòrsou manera Landhuis Brievengat òf Landhuis Chobolobo, bo por topa ventanitanan haltu riba e dak ku ta sirbi komo tragalus. Na Aruba, na kas antique den Noord i Santa Cruz, bo por wak esemey. 📜 Origen historiko E uso di ventanitanan haltu (tragalus) a bini ku: Influensia di arquitectura kolonyal Hulandés (especialmente siglo 17-18). Adaptashon lokal pa klima tropikal — ventilashon tabata esencial. Manká di material di konstrukshon — un bentana chikí tabata mas fasil pa instala den muraya di torto òf piedra. ✏️ En Resúmen Aspekto Tragalus Dakkapel Definishon Ventanita haltu Bentana sobresaliente for di tei Funshon Lus i ventilashon Lus, ventilashon, espasio Material Hout, piedra, torto Hout, tei, glas Uzo den Karibe Sí, den kas antique Raro, mas den Hulanda [[:Kategoria:Konstrukshon]] -------------- {{Multiple image | total_width = 650 | align = center | caption_align = center | border = | image1 = Government building in Camacuri (Aruba) 17 33 16 604000.jpeg | caption1 = Edificio di Impuesto di [[Aruba]] | image2 = DRCUR-EXT-Resort-4110-TM.jpg | caption2 = Dream Curaçao Resort na [[Willemstad]] | image4 = Emmanuel Catholic Chapel.jpg | caption4 = Kapel Emanuel na [[San Nicolas]] | image3 = Maduro & Curiel's Bank, Willemstad, Curaçao.jpg | caption3 = Edificio di [[Maduro & Curiel's Bank N.V.|MCB]] na Willemstad }} --------------- * [[Florin karibense]] (aanvullen) Siman pasá a tuma lugá e desvelo ofisial di e diseño di e Guilder Karibense, e moneda nobo ku lo ta den sirkulashon na Kòrsou i Sint Maarten entrante 31 di mart 2025. Banko Sentral di Kòrsou i Sint Maarten (CBCS) a presentá e biyetenan i monedanan simultáneamente na ámbos pais.<ref name="deel 1">[https://curacao.nu/de-caribische-gulden-een-stap-richting-economische-stabiliteit-in-2025/ De Caribische Gulden: Een stap richting economische stabiliteit in 2025], curacao.nu (26 di desember 2024)</ref> -- 2025 lo ta e aña di plaka nobo ku introdukshon di e Golder Karibense. E seri nobo di biyete ta inspirá pa e ‘Mundu Bou di Laman’. E parti dilanti di e biyetenan ta mustra e fauna bou di awa colorido di Curaçao y Sint Maarten, como simbolo di e laso entre ambos pais. E diversidat úniko di animalnan marino, segun Banko Sentral, ta un rekordatorio di e poder di koperashon i metanan kompartí, apesar di kada pais su propio identidat. E parti patras di e biyetenan ta deskribí bista históriko i kultural importante di Kòrsou i Sint Maarten. Loke ta spesial di e seri nobo aki ta su diseño: e parti dilanti tin un diseño horizontal tradishonal, miéntras ku e parti patras ta orientá vertikalmente. Ta prome biaha cu biyetenan cu patras vertical ta wordo emiti na Curaçao y Sint Maarten. E seri di florin Karibense ta inkluí sinku biyete di bankero ku e siguiente denominashonnan: 10 Cg, 20 Cg, 50 Cg, 100 Cg i 200 Cg. Cada biyete tin su propio color. 2025 lo ta e aña di plaka nobo ku introdukshon di e Golder Karibense. E seri nobo di biyete ta inspirá pa e ‘Mundu Bou di Laman’. E parti dilanti di e biyetenan ta mustra e fauna bou di awa colorido di Curaçao y Sint Maarten, como simbolo di e laso entre ambos pais. E diversidat úniko di animalnan marino, segun Banko Sentral, ta un rekordatorio di e poder di koperashon i metanan kompartí, apesar di kada pais su propio identidat.<ref name="deel 3">[https://curacao.nu/nieuwe-caribische-gulden-een-ode-aan-de-onderwaterwereld-20g/ Nieuwe Caribische Gulden: een ode aan de onderwaterwereld (20g)], curacao.nu (27 di desember 2024)</ref> E parti patras di e biyetenan ta deskribí bista históriko i kultural importante di Kòrsou i Sint Maarten. Loke ta spesial di e seri nobo aki ta su diseño: e parti dilanti tin un diseño horizontal tradishonal, miéntras ku e parti patras ta orientá vertikalmente. Ta prome biaha cu biyetenan cu patras vertical ta wordo emiti na Curaçao y Sint Maarten. E seri di florin Karibense ta inkluí sinku biyete di bankero ku e siguiente denominashonnan: 10 Cg, 20 Cg, 50 Cg, 100 Cg i 200 Cg. Cada biyete tin su propio color. == denominashon di mas chikitu: 10 florin == E biyete di dies florin karibense ta predominantemente hel i tin un imágen di e '''angelfish gris''' na e parti dilanti i e '''faro di Klein Curaçao''' na e parti patras.<ref name="deel 2">[https://curacao.nu/nieuwe-caribischegulden-een-ode-aan-de-onderwaterwereld-10g/ Nieuwe Caribische Gulden: een ode aan de onderwaterwereld (10g)\, curacao.nu (26 di desember 2024)</ref> E angelfish gris por krese te sesenta sentimeter di largura. E espesie aki tin un kurpa den forma di disko ku un kabes relativamente grandi. Angelfish adulto gris ta gris kla ku manchanan pretu tur kaminda, miéntras ku nan kabes ta gris kla ku un boka mas kla ainda. E hóbennan, di otro banda, ta pretu ku sinku strepi hel briante ku ta kore vertikal riba nan kurpa. Hubenilnan ta wòrdu hañá generalmente riba e rif òf den kama di yerba di laman, kaminda nan ta traha na “stashonnan di limpiesa” meskos ku garnachi mas limpi ta hasi, pa deshací di parasito di piská mas grandi. Adultonan por lo general ta habitá rifnan i por wòrdu hañá na profundidatnan te ku trinta meter. E konki reina ta un snèk ku ta biba prinsipalmente den kama di yerba di laman i riba banki di santu i por krese basta grandi. Karakolnan adulto por krese te mas o ménos 35 sentimeter di largura. E karakolnan aki ta herbívoro i ta alimentá nan mes ku material di mata ku ta haña entre e yerba di laman. E conchi reina ta birando mas y mas raro den hopi parti di Caribe pasobra su carni ta wordo considera un delicia y hopi biaha ta wordo haya riba platonan. Ta p’esei tin vários inisiativa pa kria nan den koutiverio pa produkshon di kuminda òf laga nan bai bèk den naturalesa. Kasi no tin ehemplar adulto real ku a sobra den e awanan interior di Kòrsou. Patras == Di dos denominashon: binti florin Cg 20 == E biyete di binti florin Karibense ta predominantemente blou i tin e rayo di águila mancha dilanti i Simpson Bay patras. Cu un envergadura di casi tres meter, e Spotted Eagle Ray ta un di e especienan di rayo mas grandi den nos awanan. E ta wòrdu rekonosé fásilmente pa su fondo skur ku numeroso mancha blanku i un barika kompletamente blanku. E rayonan aki tin un rabo largu i punta ku vários spina venenoso. E rayonan aki ta kome bivalvo, entre otro, i ta buska nan riba fondo di santu. Nan ta koba den santu i tin bia ta zwaai esaki ku nan “alanan”. Tambe nan ta come cangreu, cangreu ermitaño y caracol manera e queen clam. Rayonan di águila mancha ta hopi sosial i hopi bia ta landa den grupo chikí.<ref name="deel 3"/> Yellow Cowries ta '''karakol di laman''' ku ta wòrdu hañá den mayoria di laman tropikal. Den pasado, diferente tipo di cowries tabata hunga un ròl importante den komersio i kultura. Kaska di cowrie tabata wòrdu usá histórikamente komo moneda, partikularmente na China, Afrika, New Guinea i Indonesia. E barkunan di e Kompania di India Oriental Hulandes (VOC) tabata komersia ku kaska di kowrie, spesialmente e “kaska di kaska di plaka” ku tabata representá un balor monetario, i tabata usa nan komo un medio di pago, inkluso pa kumpra hende sklabisá. Awendia nan ta wòrdu apresiá prinsipalmente komo kosnan di kolekshon i ta wòrdu usá den joyas. Karakol tin un dieta hopi spesífiko ku ta varia pa kada espesie. Algun ta karnivoro, algun herbívoro i algun omnívoro. Nan tin un struktura di alimentashon úniko yamá un “radula” den nan boka, ku ta funshoná komo djente, superfisie di yerba i kòrta kuminda.<ref name="deel 3"/> Patras == Di tres denominashon: biyete di 50 Cg == E biyete ta predominantemente bèrdè i tin e '''turtuga di laman bèrdè''' na e parti dilanti i e playa di '''Grote Knip''' na e parti patras.<ref>[https://curacao.nu/nieuwe-caribische-gulden-een-ode-aan-de-onderwaterwereld-50g/ Nieuwe Caribische Gulden: een ode aan de onderwaterwereld (50g)], curacao.nu (28 di desember 2024)</ref> E turtuga bèrdè di laman ta wòrdu hañá den tur laman tropikal i subtropikal na mundu, inkluyendo den Karibe. E turtuga bèrdè di laman ta un herbívoro i ta kome prinsipalmente yerba di laman. E turtuganan ta sòru pa e yerba di laman no krese muchu largu i sofoká su mes. Esaki ta permití e ekosistema di yerba di laman pa mantené su funshonnan mas importante, esta komo un krèsh pa hopi bestia marino. E turtuga di laman bèrdè ta pues un espesie klave ku ta hunga un ròl esensial den tene nos oséanonan saludabel. Turtuga machu nunka no ta regresá tera. E hembranan ta bin tera solamente pa pone webu. Turtuga muhé ta traha vários nèshi pa aña. Turtuga ta protehá i den peliger di ekstinshon rònt mundu. E '''tellin''' faborito. E espesie di karakol bivalvo aki ta wòrdu hañá den henter Karibe, prinsipalmente na profundidatnan di te ku trinta meter. E kaska, ku ta wòrdu trahá dor di e karakolnan mes, por ta basta grandi, algun ta alkansá un diameter di mas o ménos ocho centimeter. E kaska ta di koló krema pa blanku ku randnan un poko haltu i hopi espasiá. E parti paden di e kaska ta hel. E dos mitarnan di e kaska por lo general ta pas bon huntu i hopi bia ta kubri ku alga i otro organismonan, proveyendo un kamuflahe ekselente riba e ref. E espesie aki ta filtrá kuminda for di awa di laman dor di chupa awa aden, filtr’é i despues “spuit afó” awa limpi. Patras Grote Knip Beach. Curaçao ta konosí pa su playanan relativamente chikí skondí den bahianan kómodo. Asta Grote Knip Beach ta situá den un bahia asina. E santu riba e playanan ta konsistí di entre otro e fekalnan di piská ku ta kome alga i otro organismonan marino. Segun ku e piskánan aki ta raspa alga for di piedra di koral i piedra di kalki, nan ta kita pida pida kalki tambe. E material aki despues ta wòrdu ekskretá komo granula chikitu di kalki, ku eventualmente ta akumulá riba playa komo santu blanku debí na akshon di ola. Piská papagai ta entre e espesienan responsabel pa e proseso aki. ------------------- '''Petróleos de Venezuela, SA''' ('''PDVSA''') ta e kompania estatal di [[Venezuela]] riba tereno di petroleo i gas natural. E kompania tin aktividatnan den eksplorashon, produkshon, refinamentu, merkadeo, transporte i eksportashon di petroli, i tambe eksplorashon i produkshon di gas natural. El a kuminsá su operashon na 1976 despues di e nashonalisashon di e industria petrolero di e pais pa dekreto di gobièrnu riba 30 di ougùstùs 1975. Tur akshon di e kompania ta ainda propiedad di gobièrnu di Venezuela, kual pais ta e di sinku eksportadó mas grandi di petroli na mundu. == Reserva i produkshon == Venezuela tin e reservanan di petroleo mas grandi na mundu. Na fin di aña 2020, nan tabata balorá na 304 bion bari, òf 17.5% di e total mundial.<ref name=BPWES21>{{en}} [https://www.bp.com/en/global/corporate/energy-economics/statistical-review-of-world-energy.html BP Statistical Review of World Energy 2021], geraadpleegd op 24 juli 2021</ref> [[Arabia Saudita]] ta na di dos lugá ku un porshon di 17.2%. Un gran parti di e reservanan ta konsistí di zeta viskoso, ku ta wòrdu hañá prinsipalmente kantu di [[Riu Orinoco]]. E zeta aki ta ménos fásil pa saka ku zeta konvenshonal. Ku e reservanan di zeta konosí, e pais por mantené e nivelnan di produkshon aktual pa mas ku 500 aña.<ref name=BPWES21/> Na 2005, produkshon di zeta tabata 3.3 mion bari pa dia (bpd), pero pa 2015 esaki a baha te na 2.6 mion bpd.[2] Debí na mal maneho ekonómiko, no tin sufisiente sèn disponibel pa invertí, loke ta kousa ku produkshon ta baha. E bahada aki a sigui despues di 2015 i na 2020 e produkshon tabata 540.000 bpd.<ref name=BPWES21/> Un tendensia similar ta visibel pa refinamentu. Na 2010, kasi 1 mion bpd tabata wòrdu prosesá diariamente ainda, pero na 2019 esaki a baha te na 123.000 bpd.<ref name=BPWES21/> Reservanan di gas ta muchu mas chikitu na 3% di e total mundial, pero tòg signifikante.<ref name=BPWES21/> Produkshon di gas a keda basta stabil entre 2005 i 2017 i a fluktuá alrededor di 30-40 bion m³ pa aña. Tabatin un bahada fuerte na 2018, ku a sigui na 2019 i 2020. Na 2020, mas o ménos 19 bion m³ a wòrdu produsí.<ref name=BPWES21/> == Historia == E kompania a wòrdu fundá dia 1 di yanüari 1976 despues di e nashonalisashon di e industria petrolero di Venezuela. Na sèptèmber 1986, e kompania merikano Southland a bende mitar di e akshonnan di CITGO na Petróleos de Venezuela. Na 1990, PVDSA a kumpra e sobra akshonnan, birando e úniko doño. Ku e transakshon aki, CITGO a wòrdu sigurá di e suministro di krudo i Venezuela a haña un kanal di benta nobo na [[Estadonan Uni di Amérika|Merka]]. Parsialmente debí na e kaida fuerte den prijs di petroleo desde 2015, PVDSA a topa cu problemanan finansiero. E kompania a risibí un fiansa grandi di Rosneft di [[Rusia]] i a kambio a primintí 49.9% di e akshonnan den CITGO komo fiansa.<ref name=CNNROS>CNN [http://money.cnn.com/2017/04/10/news/economy/russia-us-oil-company-citgo/index.html Russia could soon control a U.S. oil company], 10 di aprel 2017, konsultá 4 di ougùstus 2024</ref> Varios polítiko merikano ta preferá di no mira akshonista ruso den refinerianan merikano.<ref name=CNNROS/> Na 1985, gobièrnu di [[Teritorio insular (Antias Hulandes)|teritorio insular di Kòrsou]], ku a tuma over e [[refineria Isla]] na Kòrsou for di [[Koninklijke Shell|Shell]], a transferí e operashonnan di e kompania pa Petróleos de Venezuela a base di un kontrato di hür di largu plaso.<ref name="CvC">Canon van Curacao [https://canoncuracao.cw/33-vertrek-shell-komst-en-vertrek-pdvsa/ Vertrek van Shell, komst en vertrek PdVSA], geraadpleegd op 21 december 2023</ref> Invershonnan den e refineria a keda atras, loke ta nifiká ku produkshon tabata wòrdu hasí prinsipalmente ku instalashonnan bieu. E problemanan ambiental ku esaki a enserá a kondusí na hopi demanda kontra e refineria òf kontra di gobièrnu.<ref name="CvC"/> E kontrato di hür di PDVSA a kaduká dia 31 di desèmber 2019. Despues di e salida di PDVSA, un bataya legal a tuma luga pa añanan largu entre Kòrsou i Venezuela. Nan dos finalmente a yega na un akuerdo na desèmber 2023. Venezuela lo suministrá zeta pa dies aña ku un balor ekivalente total di US$ 450 mion, ku lo wòrdu usá pa paga e debe di PVDSA.<ref>Antilliaans Dagblad [https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/28793-olie-voor-schuld-pdvsa Olie voor schuld PDVSA, 21 december 2023], konsultá 4 di ougùstus 2024</ref> ï Na yanüari 2019, Merka a imponé sanshonnan kontra PDVSA.<ref name=NOSUSS>NOS [https://nos.nl/artikel/2269551-vs-legt-sancties-op-aan-venezolaanse-staatsoliebedrijf.html VS legt sancties op aan Venezolaanse staatsoliebedrijf, 29 januari 2019], konsultá 4 di ougùstus 2024</ref> E kuentanan bankario di e kompania na Merka a wòrdu kongelá i merikanonan no ta permiti di hasi negoshi ku e kompania mas.<ref name=NOSUSS/> E sanshonnan ta un medida punitivo kontra e maneho di [[Nicolás Maduro|presidente Maduro]]. Zeta ta un fuente importante di entrada pa Venezuela i mas ku 40% di tur eksportashon di zeta ta bai pa Merka.<ref name=NOSUSS/> Na 2016, US$19 bion di e benta total di US$42 bion e aña ei a wòrdu generá na Merka. Na òktober 2023, e sanshonnan petrolero riba Venezuela a wòrdu aliviá.<ref name="NOSUSVEN">NOS [https://nos.nl/artikel/2494593-vs-schort-deel-sancties-venezuela-op-na-afspraken-over-vrije-verkiezingen VS schort deel sancties Venezuela op na afspraken over vrije verkiezingen, 19 oktober 2023], geraadpleegd op 21 december 2023</ref> A yega na un akuerdo entre e gobièrnu di Maduro i partidonan di oposishon bou di kua nan a bai di akuerdo pa tene elekshon den e di dos mitar di [[2024]], ku opservadónan internashonal pa garantisá ku nan ta hustu.<ref name="NOSUSVEN"/> E relahamentu ta nifiká ku Venezuela por determiná un biaha mas pa su mes kuantu zeta e ta eksportá i na kua partidonan.<ref name="NOSUSVEN"/> E akuerdo ta en prinsipio bálido pa seis luna. == Laso ku Karibe Hulandes == (es.wiki} === Aruba === Na 1991, PDVSA a atkerí di Chevron e terminalnan di awa hundu den Laman Karibe den serkania di Aruba.<ref name=terminal > {{cite web |url= http://www.petroleumworld.com/es-napa17061901.htm| title= La triste historia de PDVSA, BORCO y San Eustaquio|date=2017-06-13| author=Sergio Sáez | publisher= Petroleumworld.com}}</ref> Na september 2015, Aruba a firma un memorandum di entendimentu cu Citgo pa sondea e re-apertura di e refineria situá na [[San Nicolas]], Aruba, pará desde 2012 pa e operador Valero Energy ku un kapasidat instalá pa refiná 235.000 bpd. Na septèmber 2016, [[parlamento di Aruba]] a aprobá e outorisashon pa Citgo hür e refineria di San Nicolas pa 25 aña i un inversion aprobá pa PDVSA di 685 miyon dollar. Dia 23 di mei 2018, Korte di Aruba a kita e embargo riba dos kargamento di petroleo for di e tankeronan ''Atlantic Lily'' i ''Grimstad'' ku ConocoPhillips a pidi komo parti di su esfuersonan pa kobra un sentensia di arbitrahe kontra PDVSA.<ref> {{citeer web |url=http://eltiempolatino.com/news/2018/may/23/corte-de-aruba-levanto-embargos-pedidos-por-conoco/| titel=Corte de Aruba levantó embargos pedidos por Conoco contra cargamentos de Citgo |datum=2018-05-23| uitgever=El Tiempo Latino}}</ref> Na febrüari 2019, Citgo a para e remodelashon i modernisashon di e proyecto pa motibu di sanshonnan ekonómiko.<ref>{{citeer web |url= https://www.elperiodicodemonagas.com.ve/site/internacionales/renovacion-en-refineria-de-aruba-parada-por-sanciones/| titel=Renovación en refinería de Aruba parada por sanciones |datum=2019-02-20| uitgever=El periódico de Monagas}}</ref> Segun Promé Minister [[Evelyn Wever-Croes]] “E ta muy probable ku nos lo no sigui ku Citgo pero nos ta evaluando kon nos por sali for di e kontrato sin ningun problema".<ref> {{cite web |url=https://meridadigital.com.ve/alnavio-petroleos-de-venezuela-se-desmorona-y-las-repercusiones-son-globales/| title=Pdvsa se desmorona y las repercusiones son globales|date=2019-06-19| publisher= Alnavio }}</ref> Dia 22 di yüni 2021, e kompania Citgo a disidí di likidá 4 kompania supsidiario ku a keda kreá na 2016 ora ku gobièrnu a firma un kontrato di hür a kambio di rehabilitá e refineria di [[San Nicolas]] pa konvertí krudo èkstra-pisá for di e faha di zeta di [[Orinoco]] den krudo lihé. Mirando e problemanan ku a surgi a kousa di retrasonan di e proyecto na 2019 Citgo a termina su negoshi ku Aruba.<ref>«los lazos de la empresa venezolana con la isla empezaron a resquebrajarse al mismo tiempo que las sanciones financieras» {{citeer web |url= https://www.bancaynegocios.com/citgo-liquido-cuatro-filiales-en-aruba-y-cerro-casi-100-de-sus-negocios-en-la-isla/ | titel= Citgo liquidó cuatro filiales en Aruba y cerró casi 100% de sus negocios en la isla|datum=2021-06-22| uitgever=Bancaynegocios}}</ref> === Boneiru === PDVSA ta doño di e terminal marítimo Bonaire Petroleum Company (Bopec)<ref> {{cite web |url= https://prodavinci.com/que-esta-pasando-con-el-caso-conocophillips-versus-pdvsa/ | title= ¿Qué está pasando con el caso ConocoPhillips versus PDVSA?|date=2018-05-06| publisher= Prodavinci }}</ref> ku e kapasidat pa almasená te ku 12 mion bari di zeta krudo i derivadonan ku ta stratégiko pa eksportashon pa [[China]] i Merka. Na sèptèmber 2010, un kandela den dos di su 23 depósito a obligá gezaghebber di Boneiru pa sera e terminal.<ref>{{cita web | url= https://lta.reuters.com/articulo/latinoamerica-petroleo-venezuela-bonaire-idLTASIE68D11S20100914 | title= Terminal de PDVSA Bonaire, cerrado hasta nuevo aviso|date=2010-09-14| publisher= REUTERS | fechaacceso= 10 de julio de 2019 | fechaarchivo= 10 de julio de 2019 | urlarchivo= https://web.archive.org/web/20190710151005/https://lta.reuters.com/articulo/latinoamerica-petroleo-venezuela-bonaire-idLTASIE68D11S2010091}}</ref> Na desèmber 2017, gobièrnu hulandes a duna un ultimatum na PDVSA pa motibu di e falta di invershon den mantenshon di e terminal di Bonaire Petroleum Company (Bopec), lagando solamente sinku di e 21 depósitonan pa operá ku e isla tin, PDVSA a primintí un invershon di 25 mion dòler pa mantenshon i restourashon di e depósitonan.<ref> {{cita web |url= https://elcooperante.com/holanda-envia-ultimatum-a-pdvsa-por-falta-de-mantenimiento-en-terminal-de-bonaire/| title=Holanda envía ultimátum a Pdvsa por falta de mantenimiento en terminal de Bonaire|date=2017-12-20 | publisher= El cooperante}}</ref> Na mei 2018, e kompania ConocoPhillips ku sede na Houston a asumí kontrol di e aktivonan petrolero di Venezuela riba e isla kompania karibense di Boneiru<ref>{{cite web |url= https://www.radiotelevisionmarti.com/a/corte-de-bonaire-autoriza-embargo-millonario-a-pdvsa/175740.html | title= Corte de Bonaire autoriza embargo millonario a PDVSA|date=2018-05-12| publisher= Radio Televisión Martí}}</ref>, na ougùstùs 2018 a yega na un akuerdo ku PDVSA pa e pago di 2.040 mion ku un pago inisial di 500 mion dòler denter di un periodo di 90 dia for di momentu di firma e akuerdo, e sobra suma lo wòrdu pagá tur kuartal den un lapso di kuater aña i mei.<ref name="Sin-nombre-p2Jf-4">{{cite web |url=https://www.voanoticias.com/a/conocophillips-acuerdo-pdvsa-sobre-pago-de-2-000-millones-venezuela/4536051.html| title= ConocoPhillips llega a acuerdo con PDVSA sobre pago de 2.000 millones|date=2018-08-20| publisher= Voa Noticias.com }}</ref> Dia 26 di ougùstùs 2020, gobièrnu di Boneiru a duna òrdu pa hasi bashí e sinku tankinan di almasenahe di zeta ku ta kontené 10 mion bari pa motibu di riesgonan ambiental i falta di mantenshon.<ref> {{cite web |url=https://www.bancaynegocios.com/bonaire-ordena-a-pdvsa-vaciar-tanques-en-terminal-petrolera-por-riesgos-ambientales/| title=Bonaire ordena a Pdvsa vaciar tanques en terminal petrolera por riesgos ambientales|date=2020-08-28| publisher=Bancaynegocios}}</ref> Na mart 2021, e filial di Bopec a deklará bankarota pasobra e no por a paga su debenan.<ref>«El terminal petrolero de Pdvsa en Bonaire tenía capacidad para almacenar unos 10 millones de barriles de petróleo y cargar grandes embarcaciones desde sus muelles de aguas profundas» {{cite web |url=https://talcualdigital.com/filial-en-bonaire-de-pdvsa-se-declara-en-bancarrota-debido-a-sanciones-de-eeuu/| title=Filial en Bonaire de PDVSA se declara en bancarrota debido a sanciones de EEUU|date=2021-03-23| publisher=Tal Cual}}</ref> Na novèmber, un korte di Boneiru a dikta tokante e pago di 41.69 mion dòler pa e debenan atrasá di PDVSA.<ref>{{cite web |url=https://www.bancaynegocios.com/tribunal-de-bonaire-condeno-a-pdvsa-a-pagar-us4169-millones-por-deuda-en-litigio-con-bopec/|title=Tribunal de Bonaire condenó a Pdvsa a pagar US$41,69 millones por deuda en litigio con Bopec|date=2021-11-08|work=Banca y Negocios}}« » </ref> Na mart 2023, un hues di Boneiru a ordená e destaho forsá di kombustibel for di e depósito di 1933 ku tabata kontené 371.790 bari di kombustibel situá den e zona di Kaminda Turistiko, den nortost di e isla, propiedat di e kompania Commerchamp CA, un filial di PDVSA (na balor di mas o ménos 18 mion dòler) ku no tin un lisensia di OFAC pa negoshá esaki, e destaho a wòrdu realisá pa un debe di 41.7 mion dòler ku e supsidiario debe komo honorario i interes di pago atrasá na Bopec.<ref>{{cite web |url=https://cronicasdelcaribe.com/economia/ordenan-la-subasta-forzosa-de-fuel-oil-de-pdvsa-en-bonaire/|title= Ordenan la subasta forzosa de fuel oil de Pdvsa en Bonaire|date=2023-03-17|work=Crónicas del Caribe}}</ref> === Kòrsou === Desde 1985, PDVSA i gobièrnu di [[Kòrsou]] tabatin un kontrato di hür pa e [[Refineria Isla]] ku un kapasidat di 335.000 bari di krudo, konstruí pa Royal Dutch Shell na 1919. Pa 2016, Kòrsou a eksigi pa PDVSA aporta un invershon di 15 bion dòler pa modernis’e pa por a prolonga e contract, pero si esaki no sosode, PDVSA lo keda afo. Na mei 2018, Korte Komersial di Curacao a outorisá ConocoPhillips pa pone beslag riba $636 mion na aktivo di Venezolano PDVSA.<ref name="Sin-nombre-p2Jf-5">{{cite web |url= https://lta.reuters.com/articulo/topNews/idLTAKCN1ID0R1-OUSLT |title= Corte Curazao autoriza a ConocoPhillips embargar 636 mln dlr en activos de venezolana PDVSA |date=2018-05-12 |publisher= Reuters |fechaarchivo= 22 de abril de 2020 |urlarchivo= https://web.archive.org/web/20200422133703/https://lta.reuters.com/articulo/topNews/idLTAKCN1ID0R1-OUSLT}}</ref> PDVSA ta confrontá un krisis di exportashon pa motibu di e bahada den produkshon di krudo, posiblemente e kompania chines Guangdong Zhenrong lo maneha e refineria aki na fin di 2019<ref> {{cite web |url= https://elcooperante.com/menos-ingreos-pdvsa-pierde-refineria-de-curazao-por-desinversion-para-modernizarla/| title= ¡Menos ingresos! Pdvsa pierde refinería de Curazao por desinversión para modernizarla |fecha= 19 de sep 2016 | publisher= El Coperante }}</ref><ref> {{cita web |url= https://elnuevopais.net/2018/06/22/204038/ | title= Curazao se cansa de PDVSA y busca nuevo operador para refinería Isla|pages= ConocoPhillips en mayo obtuvo órdenes judiciales e incautó algunos inventarios, activos y cargas de PDVSA en el Caribe|fecha=22 de junio de 2018 | publisher= El Nuevo País Zeta }}</ref> tin mas di un aña ta sufriendo severamente di e krisis na Venezuela. Gobièrnu di Kòrsou ta buskando un operadó nobo pa remplasá PDVSA i e sesamentu di e lease ta surgiendo komo esun mas probable. Sinembargo, PDVSA a logra finalisá e kontrato di hür pa un aña mas pa uso di almasenamentu, te ku desèmber 2020.<ref>«Refinería di Korsou extendió por un año el contrato que permite a PDVSA operar ese complejo con capacidad de 335.000 barriles de crudo diario»{{cite web |url=https://www.elnacional.com/economia/refineria-de-curazao-extendio-acuerdo-de-operaciones-con-pdvsa/|title=Refinería de Curazao extendió acuerdo de operaciones con Pdvsa|fecha=2 de diciembre de 2019| publisher=El Nacional}}</ref> Riba 26 di ougùstùs 2020, PDVSA a wòrdu demandá pa $51 mion dor di e kompania petrolero di Kòrsou, doño di e Refineria Isla na Kòrsou pa inkumplimentu ku e kontrato di pago mensual akumulá for di fin di 2018.<ref> {{cite web |url=https://www.bancaynegocios.com/otra-demanda-para-pdvsa-refineria-de-curazao-exige-pago-de-us51-millones/| title= Otra demanda para Pdvsa: Refinería de Curazao exige pago de US$51 millones|fecha= 28 de agosto de 2020| publisher=Bancaynegocios}}</ref> E refineria di Isla ta inaktivo for di mei 2018 i PDVSA tin un kontrato di hür kaduká pa su kapasidat di almasenamentu di 15 mion bari den su 38 tanki i dos waf di karga, un 25 % di su depósitonan (9 tanki) lo wòrdu hür na e kompania petrolero SPS Drilling E&P, PDVSA a bin ta desokupá parti di su zeta wardá despues di e sanshonnan na 2020, miéntras ku su doño Korsou ta buskando un operadó nobo.<ref> {{cite web |url=https://www.bancaynegocios.com/refineria-de-curazao-reemplaza-a-pdvsa-y-adjudica-a-petrolera-sps-oferta-de-arrendamiento-de-tanques/| title=Refinería de Curazao reemplaza a Pdvsa y adjudica a petrolera SPS oferta de arrendamiento de tanques |date=2020-09-03| publisher=Bancaynegocios}}</ref> E kompania Kòrsou tin plania pa destaho e zeta wardá Petroleo di PDVSA pa regla algun debe laboral cu el a laga pendiente.{{cite web |url= https://www.bancaynegocios.com/curazao-tendra-que-subastar-petroleo-para-pagar-deudas-dejadas-por-pdvsa/| title=Curazao tendrá que subastar petróleo para pagar deudas dejadas por Pdvsa|date=2021-06-02| publisher=Banca y Negocios}}</ref> Riba 30 di augustus, a determina ku PDVSA ta obligá di paga Kòrsou un debe atrasá pa e hür di e Refineria di Isla, despues di a perde e apelashon den kual a priminti di paga 20 mion dòler pa aña na hür pa daño i perhuisio na momentu di terminashon di e kontrato i lunanan akumulá di hür, parti di e debe ei a wòrdu kobra direktamente dor di RdK, kontra e stòknan di zeta krudo i produktonan akabá, ku a wòrdu wardá na e terminal di Bullenbaai.<ref>« El 30 de diciembre de 2019, Curazao reclamó su derecho a la “rescisión especial” del contrato con Isla, y le exigió a la empresa la cancelación de 100 millones de dólares, el asunto es por la reclamación de indemnización por daños y perjuicios derivados del cese abrupto del arrendamiento» {{cita web |url=https://www.bancaynegocios.com/pdvsa-perdio-apelacion-y-esta-obligada-a-cancelar-deudas-pendientes-por-operacion-de-refineria-en-curazao/| title= Pdvsa perdió apelación y está obligada a cancelar deudas pendientes por operación de refinería en Curazao|fecha=31 de agosto de 2021| publisher=Banca y Negocios}}</ref> Un korte na Kòrsou a outorisá benta di akshonnan di e filial di Pdvsa: Propernyn ta un filial di PDVSA, ku ta manehá e akshonnan di Nynas pa kubri e debe no pagá na e kompania Korsou di 52 mion dòler, miéntras ku ConocoPhillips tambe ta drenta e espera di e likidashon di akshonnan ku a gana un demanda pa 10.000 mion dòler.<ref>« Al igual que Curazao y Aruba, Bonaire fue en su día una parte clave de la red logística de Pdvsa en el Caribe holandés. En los últimos años, las sanciones de EE.UU., los agresivos embargos de ConocoPhillips y otros demandantes, y la falta de inversiones por parte de la petrolera estatal venezolana, aparte de la caída del suministro de petróleo despojaron a la empresa de sus vínculos comerciales en el Caribe holandés. Se calcula que Venezuela tiene una deuda pendiente de 160.000 millones de dólares, entre bonos, laudos arbitrales y otros pasivos» {{cita web |url=https://www.bancaynegocios.com/tribunal-autoriza-a-petrolera-curazolena-a-liquidar-acciones-de-filial-holandesa-de-pdvsa-para-cobrar-deuda/ | title=Tribunal autoriza a petrolera curazoleña a liquidar acciones de filial holandesa de Pdvsa para cobrar deuda|fecha= 4 de octubre de 2021| publisher=Banca y Negocios}}</ref> E filial di PDVSA tin te ku 31 di desèmber 2022 pa benta privá di su akshonnan.<ref>{{cita web |url= https://talcualdigital.com/tribunal-de-la-haya-da-prorroga-al-embargo-de-acciones-propernyn-bv-filial-de-pdvsa/| título=Tribunal de La Haya da prórroga al embargo de acciones en Propernyn BV, filial de Pdvsa|fecha=4 de septiembre de 2022| sitioweb= Tal Cual|fechaacceso= 20 de abril de 2023|cita= }}</ref> Na aprel 2023, e refineria di Kòrsou na e isla di Kòrsou ta eksigí di PDVSA e pago di US$62.3 mion ku e debe pa e no-kanselashon di e servisio eléktriko dor di e kompania petrolero venezolano entre e añanan 2018 i 2019 i e demanda a keda gana den un korte di New York.<ref>{{cita web |url=https://www.bancaynegocios.com/refineria-de-curazao-exige-a-pdvsa-que-pague-us623-millones-que-adeuda-por-servicio-electrico/| título= Refinería de Curazao exige a PDVSA que pague US$62,3 millones que adeuda por servicio eléctrico|fecha= 20 de abril de 2023| sitioweb=Banca y Negocios|fechaacceso= |cita=Otro litigio: la empresa petrolera de Curazao inició un litigio contra PDVSA en Suiza, por la falta de mantenimiento de la Refinería Isla, así como también por los daños ocasionados en el ecosistema, por una indemnización de US$1.000 millones }}</ref> Na desèmber PDVSA a kontestá ku e lo regla su debe dor di suministrá kombustibel, Venezuela na òktober a proveé ​​un oportunidat pa un akuerdo, despues ku Kòrsou a apelá na un korte di New York na 2020 pa enforsá un pago di 51 mion dòler di e debe akumulá te na e punto ei.<ref>{{cite web |url= https://www.bancaynegocios.com/reuters-pdvsa-saldara-deuda-con-refineria-de-curazao-suministrando-combustible/| título=Reuters: PDVSA saldará deuda con refinería de Curazao suministrando combustible|fecha=18 de diciembre de 2023| sitioweb=Banca y Negocios|fechaacceso= |cita= El acuerdo podría permitir la reanudación de las relaciones entre Venezuela, Curazao y Bonaire para que PDVSA pueda reactivar las operaciones de almacenamiento de petróleo y combustible en la terminal Bullenbaai en Curazao }}</ref> Na febrüari 2024, Curaçao Refinery Utilities (CRU) a bende kasi 500.000 bari di zeta di kombustibel propiedat di PDVSA ku tabata warda den e tankinan di Bullenbaai, ku tabata na oferta for di novèmber 2023.<ref>{{cite web |url=https://www.bancaynegocios.com/tras-2-subastas-fallidas-refineria-de-curazao-vendio-de-forma-privada-fueloil-que-pertenecia-a-pdvsa/| título= Tras 2 subastas fallidas: Refinería de Curazao vendió de "forma privada" fueloil que pertenecía a PDVSA|fecha=20 de febrero de 2024| sitioweb= Banca y Negocios |fechaacceso= |cita= }}</ref> {{Appendix}} [[Category:Empresa]] [[Category:Venezuela]] -------------------------- '''Antilliaanse Verffabriek''' of '''AVF Paints''' ta un empresa na Korsou ku ta fabrika verf pa e merkado lokal i e otro islanan di [[Karibe Hulandes]]. == Historia == AVF a wordu funda 17 di november 1959 bou di nomber di ... Fundadonan tabata KoninkIijke Lak-; Fabrica di vernis y verf Molijn y Co. N.V. Fabriek van Compositieverven C.V., B.J. de Castro y Yiunan y S.E.L. Maduro y Sons N.V. Na 2014?, despues di un traspaso pa dononan nobo, el a kambia nomber ofisial pa Pintuco Curacao BV bij overname ?? Fundá na 1960, AVF Paints (Antilliaanse Verffabriek) i su kompania ruman Arvefa (Arubaanse Verffabriek) ta komprometé den entregá produktonan inovativo i di kalidat haltu na e industria di verf i revestimentu. Den un era di konsolidashon, ora mas grandi ta bira mas grandi i nòmbernan di marka ta parse di dominá, AVF Paints ta mantené su parti di merkado i base di kliente leal dor di fabriká e mihó kalidat di verf i revestimentu ku lo surpasá tur otro verf den nos klima tropikal duru i ku moda bieu “pueblo natal” servisio práktiko. AVF Paints ta bo eksperto di verf lokal.<ref>https://www.avfpaint.com/about-us</ref> Antilliaanse Verffabriek NV a wordu funda na Curaçao dia 30 di october 1959 door di KoninkIijke Lak-; Fabrica di vernis y verf Molijn y Co. N.V. Fabriek van Compositieverven C.V., B.J. de Castro y Yiunan y S.E.L. Maduro y Sons N.V. E fabrica cu tin 40 empleado actualmente ta sirbi 80% di e mercado domestico. Na 1972 a lanta un filial na Aruba, Arubaanse Verffabriek N.V.; actualmente 12 empleado y un cuota di mercado di mas o menos 50%.<ref>https://web.archive.org/web/20161120102825/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=369&lang= Antilliaanse Verffabriek NV], Encyclopedie van Curacao</ref> Is op Curaçao opgericht 30 Oktober 1959 door KoninkIijke Lak-; Vernis- en Verffabriek Molijn en Co. N.V. Fabriek van Compositieverven C.V., B.J. de Castro and Sons en S.E.L. Maduro and Sons N.V. De fabriek met 40 werknemers bedient thans 80% van de binnenlandse markt. In 1972 is op Aruba een dochteronderneming opgericht, de Arubaanse Verffabriek N. V.; thans 12 werknemers en een marktaandeel van ca. 50%.<ref>https://web.archive.org/web/20161120102825/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=369&lang= Antilliaanse Verffabriek NV], Encyclopedie van Curacao</ref> Founded in 1960, AVF Paints (Antilliaanse Verffabriek) and his sister company Arvefa (Arubaanse Verffabriek) are committed in delivering innovative and high-quality products to the paints and coatings industry. In an age of consolidations, when bigger gets bigger and brand names seem to dominate, AVF Paints maintains its market share and loyal customer base by manufacturing the finest quality paints and coatings that will outperform all other paints in our harsh tropical climate and with old fashion “hometown” hands on service. AVF Paints is your local paint expert. E febrika ta establese na Asteroienweg. E tin tiendan na Korsou i Aruba. (Arvefa) ---------------------------------- {{Databox}} '''Damen Shiprepair Curaçao''' (DSCu), antes '''Curaçaosche Dok Maatschappij''' (CDM), ta un empresa di eksplotashon di dòk i reparashon di barku ku ta establesé den [[Schottegat]] na [[Kòrsou]] desde 1958. E fasilidatnan i infrastruktura di e dòknan i waf ta propiedat di CDM Holding NV<ref>[https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/28535-meo-houdt-rekening-met-vertrek-damen MEO houdt rekening met vertrek Damen], [[Antilliaans Dagblad]] (26 di oktober 2023)</ref> , un kompania di gobièrnu di Kòrsou fundá na 1958. Desde 2017 DSCu ta hür i opera esakinan. == Historia == Curaçaosche Dok Maatschappij a wòrdu fundá na desèmber 1958 a base di un akuerdo entre [[Refineria Isla|Curaçaosche Petroleum Industrie Maatschappij]] (CPIM) ku su supsidiario [[Curaçaosche Scheepvaart Maatschappij]] (CSM) i e companianan N.V. Combinatie Pletterij Nederhorst, Dok- en Werf Maatschappij Wilton¬Feijenoord N.V. i Nederlandse Dok¬ en Scheepsbouw Maatschappij v.o.f.<ref>{{citeer web|titel=N.V. Curacaose Dok Maatschappij|werk=[[Amigoe]]|datum=1958-10-29|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010405174:mpeg21:p002|bezochtdatum=2024-04-18}}</ref> Riba 1 di yanüari 1959 CSM a pasa e operashon di e dòknan pa Curaçaosche Dok Maatschappij. For di inisio CDM tabata e empresa di reparashon di barku mas moderno den Karibe i for di 1972 tambe esun mas grandi. CDM a kontribui grandemente na ekonomia di [[Antias Hulandes]]. Het totaal aantal eigen werknemers bedraagt circa 1.200.?? Den un reorganisashon grandi na 1962 e empresa ta tuma over e Reina Wilhelmina dok di NV Combinatie Pletterij Nederhorst i Beatrix dok di refineria Shell.<ref>DRASTISCHE REORGANISATIE BIJ DE CURACAOSE DOKMY. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 19-12-1962, p. 1. Geraadpleegd op Delpher op 18-04-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010461724:mpeg21:p001</ref> E ekspansion di su fasilidatnan i personal a kontinua te aña 1982, ora un reseshon a dal e mundu maritimo. Te fin di e dekada tabatin atrobe un subida den e aktividatnan.<ref>Production manager: 'Sprake van opleving' Curaçaose Dok Maatschappij momenteel enorm veel klanten. "Amigoe". Curaçao, 09-02-1989, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 18-04-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642553:mpeg21:p003</ref> Na 2015 e empresa hulandes Damen Shipyard Group a traha un waf di reparashon na Kòrsou pa e toubotnan, fabriká pa Damen, ku ta navega den [[Laman Karibe]]. Riba proposishon di gobièrnu di Kòrsou, e grupo tambe a tuma over dia 1 di febrüari 2017 e aktividatnan di CDM, ku den un forma kontrolá a bai fayit na ougùstùs 2016.<ref>Antilliaans Dagblad 2 februari 2017</ref><ref>https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/24433-faillissement-cdm-opgeheven Faillissement CDM opgeheven], [[Antilliaans Dagblad]] (4 di oktober 2021)</ref> Bou di nòmber i maneho nobo e empresa a logra rekobrá un posishon den top na Karibe na 2018, ofresiendo un seri di servisio den mantenshon, reparashon, adaptashon i konvershon di barkunan i konstrukshonnan offshore di tur tamaño. == Dòknan == Den kurso di tempu a operá diferente dòk: * ''Reina Wilhelmina'': dòk flotante, 3000 dwt, 1926 -1980 (antes di NV Combinatie Pletterij Nederhorst) * ''Juliana'' - dòk flotante, 4000 dwt, 1929-1946 (bendi na Surabaya) * ''Beatrix''- dòk kobá di 28.000 dwt, 192 meter largu (1943 - presente) * ''Antilia'': dòk kobá di 120.000 dwt, 280 meter largu (april 1972 - presente) Banda di esei tin dos dòk flotante desde 2018.<ref>https://knipselkrant-curacao.com/pbc-videoreportage-aankomst-drijvende-droogdokken-damen/ Videoreportage aankomst drijvende droogdokken Damen], 30 aprel 2018</ref> Despues ku nan tabata defekto pa algun tempu a disidi pa saka nan por kompleto for di waf den kurso di 2024.<ref>[https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/29316-damen-verwijdert-2e-drijvende-dok Damen verwijdert 2e drijvende dok], [[Antilliaans Dagblad]] (17 di aprel 2024)</ref> {{Appendix}} [[Category:Empresa]] [[Category:Kòrsou]] ===Damen ==== * Desde 2017 Damen Shiprepair Curacao ta hür i ta eksplota e fasilidatnan i infrastruktura den waf di CDM di un kompania di gobièrnu funda na 1958, CDM Holding NV. <ref>[https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/28535-meo-houdt-rekening-met-vertrek-damen MEO houdt rekening met vertrek Damen], [[Antilliaans Dagblad]] (26 di oktober 2023)</ref> Desde 20?? propiedad di Antias Hulandes. * Na 2016 CDM a wordu deklara fayit ku a wordu lanta na 2021 wegens gebrek aan baten.<ref>https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/24433-faillissement-cdm-opgeheven Faillissement CDM opgeheven], [[Antilliaans Dagblad]] (4 di oktober 2021)</ref> Na 2015 Damen a traha un waf di reparashon na Kòrsou pa e trailernan ku Damen a traha i ku ta bula den awa karibense. Riba 1 di febrüari 2017, riba proposhon di e Gobièrnu di Kòrsou, e Grupo tambe a tuma over e aktividatnan di CDM, ku den un forma kontrola a bai fayit na ougùstùs 2016.<ref>Antilliaans Dagblad 2 februari 2017</ref> Personal i material a pasa pa e kompania nobo Damen Shiprepair Curaçao (DSCu). E pianan flosante di e CDM lo ser remplasá durante di aña 2018 ku pianan mas grandi: pianan C lo bira 230 pa 45 meter i pianan D 108 pa 23 meter. E kantidat aki ta úniko den Karibe i Latino-Amerika.<ref>[https://knipselkrant-curacao.com/ad-slotuitdeling-failliet-cdm/ Slotuitdeling failliet CDM], Antilliaans Dagblad 22 maart 2018</ref> Damen bouwde in 2015 een reparatiewerf op [[Curaçao]] voor de door Damen gebouwde sleepboten die in de Caribische wateren varen. Op voorstel van de Curaçaose regering nam de Groep op 1 februari 2017 ook de activiteiten over van de [[Curaçaose Dokmaatschappij]] (CDM), die in augustus 2016 gecontroleerd failliet was gegaan.<ref>Antilliaans Dagblad 2 februari 2017</ref> Personeel en materieel ging over naar het nieuwe bedrijf Damen Shiprepair Curaçao (DSCu). De oude drijvende dokken van de CDM worden in de loop van 2018 vervangen door grotere: dok C wordt 230 bij 45 meter en dok D 108 x 23 meter. Deze omvang is uniek voor het Caribisch gebied en Latijns-Amerika.<ref>Antilliaans Dagblad 22 maart 2018</ref> *NOTES Van ds zijde van de afdeling „Public Relations" van de CPIM kregen wij het volgende bericht: De N.V. combinatie Plet terij--Noderhorst tezamen mol de Nederlandsche dok- en scheepsbouw maatschappij V.O.F, on do N.V. dok-on werf maatschappij Wilton-Feyenoord hebben in principe overeenstemming bereikt mei do N.V. Curacaosche Petroleum Industrie maatschappij en de N.V. Curacaosche scheepvaart maatschappij-, op grond waarvan hol thans door laatstgenoemde maatschappij geëxploiteerde Beatrix dok met bijbehorend scheepsreparatiebedrtjf als mode do bedrijven dor N.V. combinatie Pletterij-Nederhorsl binnenkort als oen bedrijf zullen worden geëxploiteerd door oen 'o stichten „N.V. Curacaose dok maatschappij". De nieuwe N.V. zal hierdoor beschikken over do grootste en modernste schoepsreparatie-faciliteiten in hot Caraibisch gebied.<ref>N.V. Curacaose Dok Maatschappij. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 29-10-1958, p. 2. Geraadpleegd op Delpher op 14-04-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010405174:mpeg21:p002</ref> In 2017, DAMEN Shipyards took over the facilities and invested heavily in infrastructure, as well as the upgrading and training of its workforce. With two large graving docks and two floating docks, cranes with capacities of up to 75 tons and more than 2,000 meters of repair wharves and fully equipped repair shops, DAMEN Shipyards is one of the largest and best-equipped ship repair facilities in the Caribbean. Er zijn twee gegraven dokken, namelijk het 30.000 dwt Beatrixdok, gebouwd door de Shell in 1942/1943 en het Antiliadok, groot 130.000 ton, in april 1972 officieel in gebruik gesteld door Gouverneur Leito. Het bedrijf heeft in belangrijke mate bijgedragen aan de economie van de Nederlandse Antillen, heeft tot 1982 voortdurend uitgebreid zowel in faciliteiten als in mankracht, maar is in 1982 getroffen door de recessie in de scheepvaart. Het totaal aantal eigen werknemers bedraagt circa 1.200. Door de moderne faciliteiten kunnen alle scheepsreparaties worden verricht. Het heeft technisch gezien in de internationale scheepvaartwereld een zeer goede naam. De Curaçaosche Dok Maatschappij beschikt behalve over de twee gegraven dokken ook over diverse reparatiekaden, dok- en kadekranen en modern ingerichte werkplaatsen.<ref>[https://web.archive.org/web/20161120102825/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=369&lang= Curacoasche Dok Maatschappij NV], Encyclopedie van Curaçao</ref> Ter gelegenheid van de ingebruikneming van het grootste commerciële droogdok van het westelijk halfrond zal de post'administratie van de Nederlandse Antillen op 7 april 1972 een bijzondere frankeerzegel in de waarde van 30 cent uitgeven. Het ontwerp van deze zegel werd verzorgd door de heer Oscar Ravelo op Curacao. Op de eerste dag van uitgifte zullen de enveloppen uitsluitend gefrankeerd met deze zegel voorzien worden van een eerste-dag-stempelafdruk.<ref>Speciale zegel voor Curacaos droogdok. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 02-02-1972, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 14-04-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010461089:mpeg21:p003</ref> Overname per 1 februari 2017 door Damen Shipyard Group<ref>[https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/15195-damen-trots-op-curacaose-werf Damen trots op Curacaose werf], [[Antilliaans Dagblad]] (5 di februari 2017) </ref> {{Appendix}} Curaçaosche Dok Maatschappij N.V. is een dok- en scheepsreparatiebedrijf gevestigd in Curacao. Het kwam in december 1958 voort uit de combinatie [[Refineria Isla|Curacaos Petroleum Industrie Maatschappij]] (CPIM) en [[Curaçaosche Scheepvaart Maatschappij]] (CSM) en de N.V. Combinatie Pletterij Nederhorst, de Dok- en Werf-Maatschappij Wilton¬Feijenoord N.V. en de Nederlandse Dok¬ en Scheepsbouw Maatschappij v.o.f., waarbij op 1 januari 1959 het dokbedrijf van CSM overgedragen werd aan de N.V. Curaçaosche Dok Mij. Na 1972 e tabata e empresa di reparashon di barku mas grandi den Karibe. El a logra rekobrá un posishon den top na 2018, despues ku e grupo hulandes multinashonal a tuma over e maneho di CDM na 2017 pfresiendo servisio amplio den mantenshon, reparashon, adaptashon i konvershon di barkunan i konstrukshonnan offshore di tur tamaño. despues ku esaki a pasa pa e grupo hulandes Damen Shipyards na 2017. In 2017, global player Damen Shiprepair & Conversion took over the management of the Curaçao Drydock Company, established in 1959. Under the new name it will continue offering a full range of services in maintenance, repair, refit and conversion of vessels and offshore constructions of all sizes. Na 2017, e hungadó global Damen Shiprepair & Conversion a tuma over e maneho di Curaçao Drydock Company, establesé na 1959. Den e nòmber nobo e lo sigui ofresé un gama kompleto di servisio den mantenshon, reparashon, adaptashon i konvershon di barkunan i konstrukshonnan offshore di tur tamaño. -------------------- '''Pedro Pablo Medardo de Marchena''' (☆ 29 di yüni 1899]] na [[Kòrsou]] - † Kòrsou 29 di yüni 1899 i a muri 15 di mei 1968 na Boneiru, kaminda el a biba for di aña 1940 te na su morto. Kasi 30 aña el a biba na Boneiru, despues ku gobièrnu kolonial a pone prezu den kampo di konsentrashon pa motibu di su pensamentu revolushonario.<ref>https://awemainta.com/wp-content/uploads/2024/03/BONERIANO-27-03-2024.pdf Bula Waya], Boneriano (27 di mart 2024)</ref> Medardo ta yu di un hudiu ku tabata biba na Kòrsou. Su mama tabata un dama koló skur di Kòrsou ku a kria Medardo. Su tata a sostené su edukashon kompletamente i tambe a rekonosé su yu, for di kua Medardo a haña e fam di su tata, Benjamin Abraham de Marchena. Medardo den e tempu ei tabata negoshante. ==Guera== Durante di Di Dos Guera Mundial, den mei 1940, Gobièrnu Kolonial a disidí di kue diferente hende sospechoso i ku fam straño prezu. Aparentemente nan tabata un peliger pa estado. Entre personanan akí tabatin Fred Fischer fotógrafo, dòkter J. Benesch, tur dos nasé na Alemania i tambe Pader Paul Brenneker ku nan a kere ku el a nase na Berlin i tambe Medardo de Marchena. Medardo no pa motibu kaminda el a nase, pero si pa su pensamentunan ku nan a kategorisá komo peligroso i antikolonial. E tabata un di e promé personanan peligroso ku nan a arestá na Kòrsou., sospecha di ta simpatisá ideanan komunista i pro nazi. Aparentemente tabatin 2 otro Antiano mas den e kampo di konsentrashon na Boneiru, pero mi no a haña konfirmashon di esaki. Den dékada 20 Medardo de Marchena ta haña problema ku iglesia katóliko i asta tabata na punto di kuminsá un kaso den korte kontra iglesia katóliko. Medardo a publiká diferente artíkulo kontra mishon katóliko, i tambe kontra dominio hulandes. E tabata kier a habri wowo di nos komunidat kontra di dominio hulandes i tambe kontra katolisismo. Medardo a batisá i kasa katóliko i su yunan tambe el a batisá katóliko. Durante e lucha akí e ta laga un domi batisá su di 4 yu. ==Publikashon== Na 1929 Medardo a publiká e buki “Ignorancia o educando un pueblo”, despues el a manda un karta pastoral i tambe artíkulonan ( entre pueblo i gobièrnu) den “De Onpartijdige” (1932– 1934). Ni e gobièrnu kolonial, ni iglesia katóliko por a imaginá ku Medardo lo a alkansá asina tantu hende. Den e publikashonnan akí e tabatin algun akusashon hopi serio. Por ehèmpel el a puntra ken tin falta, ku nos no tin nos mes hendenan den posishonnan haltu den komunidat, posishon ku ta nesesario pa duna nos hendenan mas rèspèt. Medardo a splika, ku ta: “hòmbernan blanku ku wowo blou ku ta parse hende muhé dor di nan manera di bisti, ku tin tantu Roma komo Hulanda komo nan patria. Ta nan ta kulpabel ku Kòrsou a keda tras, miéntras ku e poblashon di koló pa mas ku kuater generashon kaba ta gosa di abolishon di sklabitut”. Pedro Pablo Medardo de Marchena ta derá den e santana di Iglesia Protestant na Playa Boneiru. Revishon aktual di 15:57, 15 aprel 2026 Pending: Tragalus - Salario minimo - Barttholomeus Wouter Theodorus van Slobbe - Albert Kikkert - Florin karibense (aanvulling) - Yudansa pa desaroyo - Michelangelo Winklaar - PDVSA (aanvulling) - Antilliaanse Verffabriek - Francio Guadeloupe - Tula (aanvulling) - Medardo de Marchena (aanvulling) - Damen Shiprepair Curacao sl9ptnqhtmg3rp71iwoy4x5dgf72mqk 206456 206455 2026-10-08T09:39:29Z Caribiana 8320 206456 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ Pending: [[Playanan di Kòrsou]] - [[Tragalus]] - [[Salario minimo]] - [[Florin karibense]] (aanvulling) - [[Yudansa pa desaroyo]] - [[Michelangelo Winklaar]] - [[PDVSA]] (aanvulling) - [[Antilliaanse Verffabriek]] - [[Francio Guadeloupe]] - [[Tula]] (aanvulling) - [[Medardo de Marchena]] (aanvulling) - [[Damen Shiprepair Curacao]] -------------------- '''Progressief Nederland''' (PRO) ta un partido polítiko [[Hulanda|hulandes]] izquierdista ku un karakter progresivo, sosial-demokrátiko i bèrdè. E partido a wòrdu establesé komo resultado di e fushon entre GroenLinks i Partido Laborista (PvdA). E desishon pa fushon ku a wòrdu tumá dia 13 di yüni 2026, i e fushon a bira efektivo dia 1 di yüli di e mesun aña.<ref>{{Citeer web|url=https://npokennis.nl/longread/8214/wat-is-progressief-nederland-(pro)|titel=Wat is Progressief Nederland (PRO)?|datum=2026-06-03|website=NPO Kennis}}</ref> Den su programa, e partido ta pone enfoke riba solidaridat, igualdat, seguridat, medio ambiente i protekshon di estado di derecho.<ref>https://energiabonaire.com/articles/posibel-partido-politiko-pro-di-hulandesnan-na-boneiru Posibel partido polítiko PRO di hulandesnan na Boneiru], EnergiaTV (6 di òktober 2026)</ref> == Organisashon == Jesse Klaver ta e lider polítiko di PRO. Kitty Jong ta presidente di e partido desde 1 di òktober 2026.[[3]] Durante e periodo di transishon despues di e fushon, algun órgano polítiko ainda ta usa e nòmber GroenLinks-PvdA.[[4]] PRO tin 108.588 miembro, loke ta hasié e partido mas grandi ku ta basá riba miembresia na Hulanda. Jesse Klaver ta e lider polítiko. Den un kantidat di órgano, ainda e partido ta representa bou di e nòmber GroenLinks-PvdA. Te ku 18 di sèptèmber 2026, PRO tabatin 108.588 miembro.<ref name="pv-referenda">{{Citeer web|url=https://bijlagen.nos.nl/artikel-26160711/Proces-verbaal-ledenreferendum.pdf|titel=Proces-verbaal referenda Progressief Nederland 25 september 2026|bezochtdatum=2026-09-29|via=NOS}}</ref> Esaki ta hasié e partido mas grandi ku ta basá riba miembresia na Hulanda. For di 1 di òktober 2026, e partido tin un direktiva presidí pa Kitty Jong. PRO su organisashon hubenil yama PROTESTA. Su instituto di investigashon ta wòrdu yamá e Instituto Sientífiko pa Solidaridat (WIS). E fundacion internacional di e partido yama PRO International. PRO ta representá den hopi munisipio i p’esei tin un kantidat grandi di sekshonnan lokal. Na nivel nashonal, e partido tin vários ret, ku por wòrdu kategorisá den retnan temátiko i retnan di komunidat. Miéntras ku retnan temátiko ta enfoká riba un tópiko spesífiko—manera kultura, sostenibilidat òf edukashon—rednan di komunidat ta mas amplio den alkanse i dirigí na miembronan ku un antecedente òf posishon kompartí. ===Sekshon boneriano=== Na òktober 2026, PRO a anunsiá ku e partido lo establesé un sekshon lokal na [[Boneiru]]. E sekshon lo sirbi komo un punto di kontakto lokal pa e partido i lo organisá i koordiná aktividatnan di PRO na e isla.[[5]] E lansamentu di e sekshon lo tuma lugá dia 28 di òktober 2026 na Kas di Futuro, kaminda PRO lo organisá un reunion temátiko bou di e tema «Europa i e importansia di Boneiru». Representantenan di PRO den Parlamento Europeo lo ta presente komo oradónan.[[5]] E establesimentu di e sekshon ta tuma lugá den preparashon pa e [[elekshonnan di konseho insular di Boneiru]] di 17 di mart 2027. PRO a indiká ku e sekshon no lo partisipá den e elekshonnan aki.[[5]] Na òktober 2025, e partido a anunsiá plannan pa establesé un sekshon lokal na [[Boneiru]]; inisialmente, e sekshon boneriano aki lo sirbi primordialmente un funshon di sosten i lo no partisipá na elekshon di konseho insular di Boneiru dia 17 di mart 2027. E lansamentu ofisial ta previsto pa dia 28 di òktober 2028, dunando e partido un presensia organisatorio permanente riba e isla.<ref>Hans Hofstra, [https://www.bonaire.nu/nieuws/politiek-bestuur/96984/progressief-nederland-richt-afdeling-op-bonaire-op-maar-doet-niet-mee-aan-eilandsraadsverkiezingen Progressief Nederland richt afdeling op Bonaire op maar doet niet mee aan eilandsraadsverkiezingen], bonaire.nu (7 di òktober 2026)</ref> {{Appendix}} '''Progressief Nederland''' (PRO) ta un partido polítiko [[Hulanda|hulandes]] izquierdista ku un karakter progresivo, sosial-demokrátiko i bèrdè. E partido a wòrdu establesé komo resultado di e fushon entre [[GroenLinks]] i [[Partido Laborista (Hulanda)|Partido Laborista]] (PvdA). E desishon pa fushon a wòrdu tumá dia 13 di yüni 2026, i e fushon a bira efektivo dia 1 di yüli di e mesun aña.[[1]] Den su programa, e partido ta pone enfoke riba solidaridat, igualdat, seguridat, medio ambiente i protekshon di estado di derecho.[[2]] Organisashon Jesse Klaver ta e lider polítiko di PRO. Kitty Jong ta presidente di e partido desde 1 di òktober 2026.[[3]] Durante e periodo di transishon despues di e fushon, algun órgano polítiko ainda ta usa e nòmber GroenLinks-PvdA.[[4]] E organisashon hubenil di PRO ta yama PROTESTA. E instituto sientífiko i di investigashon di e partido ta e Wetenschappelijk Instituut voor Solidariteit (WIS). E fundashon internacional di PRO ta yama PRO International.[[2]] PRO tin sekshonnan lokal den diferente munisipio na Hulanda. Na nivel nashonal, e partido tin vários ret ku ta konektá miembronan rònt di tópikonan i interesnan spesífiko. E retnan temátiko ta enfoká riba tópikonan manera kultura, sostenibilidat i edukashon, miéntras ku retnan di komunidat ta dirigí na miembronan ku un antecedente òf posishon kompartí.[[2]] Sekshon boneriano Na òktober 2026, PRO a anunsiá ku e partido lo establesé un sekshon lokal na [[Boneiru]]. E sekshon lo sirbi komo un punto di kontakto lokal pa e partido i lo organisá i koordiná aktividatnan di PRO na e isla.[[5]] E lansamentu di e sekshon lo tuma lugá dia 28 di òktober 2026 na Kas di Futuro, kaminda PRO lo organisá un reunion temátiko bou di e tema «Europa i e importansia di Boneiru». Representantenan di PRO den Parlamento Europeo lo ta presente komo oradónan.[[5]] E establesimentu di e sekshon ta tuma lugá den preparashon pa e [[elekshonnan di konseho insular di Boneiru]] di 17 di mart 2027. PRO a indiká ku e sekshon no lo partisipá den e elekshonnan aki.[[5]] ------------------------ Partido polítiko Progressief Nederland (PRO) ta pone promé paso pa bira presente den e esfera polítiko na Boneiru, fundando ofisialmente nan sekshon lokal na Boneiru riba djarason 28 di òktober. PRO a nase na Hulanda despues di un interlaso entre GroenLinks i Partij van de Arbeid (PvdA), kual e partido nobo a bira formalmente aktivo riba 1 di yüli 2026. E sekshon na Boneiru lo organisá un anochi di debate ku tin komo tema “Europa i importansia di Boneiru”. E reunion ta tuma lugá na Kas di Futuro, Kaya Mississippi #3 na Kralendijk. E aktividat ta duna un promé indikashon tokante e manera ku PRO lo ke ta presente na Boneiru i habri diálogo tokante Boneiru den relashon ku Hulanda i Europa. ==Un partido polítiko nobo pa Boneiru== Ku e sekshon lokal pa Boneiru, PRO ta aportá ku un organisashon polítiko nobo na Boneiru. Ainda no ta kla kua lo ta e siguiente paso di e organisashon i si e lo partisipá na elekshon di mart 2027. PRO ta presentá su mes komo un partido progresivo, sosial-demokrátiko i bèrdè. Den su programa, e partido ta pone enfoke riba solidaridat, igualdat, seguridat, medio ambiente i protekshon di estado di derecho. E manera ku e prinsipionan aki ta keda tradusí na e realidat di Boneiru por bira un di e temanan ku lo tin ku keda definí pa e organisashon den e periodo ku ta bin. ==Europa i Boneiru komo promé tema== E promé reunion públiko ta enfoká riba Europa i e importansia di Boneiru. Segun e organisadó via di Facebook, e meta ta pa papia tokante desaroyonan den Europa i posibilidatnan ku por surgi pa Hulanda i spesialmente pa Boneiru. Parlamentarionan Marit Maij i Mohammed Chahim lo ta presente pa konta tokante nan trabou den Parlamento Europeo. Kenville Kleinmoedig, sekretario internashonal di PRO, tambe lo partisipá. Despues di e presentashon lo tin un debate, kaminda publiko por hasi pregunta i duna nan opinion. Progressief Bonaire E programa ta kuminsá pa 18:30 ku entrada pa partisipantenan. Pa 19:00 e sekshon di PRO na Boneiru lo wòrdu fundá ofisialmente. Despues lo tin presentashonnan i un debate. E reunion por duna un promé idea di kon PRO ta mira su ròl na Boneiru i kua tema nan lo kier enfoká riba dje. Pa awor, PRO a anunsiá solamente ku nan lo funda e sekshon na Boneiru i e reunion. ----------- {{Variante|c}} {{Infobox edificio | variante = c | nomber = Government Guesthouse | imagen = Government Guest House, Island Council (Eilandsraad), Sint Eustatius, 2025 - 02.jpg | descripcion = foto uit 2025 | sede = [[Oranjestad (Sint Eustatius)|Oranjestad]], [[Sint Eustatius]] | status = monumento }} '''The Government Guesthouse''' ta un kompleho di edifisio den e sentro históriko di [[Oranjestad (Sint Eustatius)|Oranjestad]], kapital di [[Sint Eustatius]]. E ta un [[monumento]] rekonosé ofisialmente den [[Hulanda Karibense]], bou di número di monumento U08.<ref>Openbaar Lichaam Sint Eustatius, [https://www.statiagovernment.com/fileadmin/Files/Documents/Ordinances/2024/A.B._2024_no._03_Afkond_ROP_Eux_2023__1___1_.pdf Afkondigingsblad van Sint Eustatius - Besluit van de eilandsraad van 21 september 2023 no.12 tot vaststelling van het Ruimtelijk Ontwikkelingsplan Sint Eustatius 2023], 18 juli 2024</ref> Un kamp militar tabata situá riba e sitio aki for di por lo ménos e añanan 1720.<ref name="GSJG">Gay Soetekouw en Joanna Gilmore, St. Eustatius historical walking tour guide, 2007, pag. 45</ref> E kompleho tabata sede di mando di [[Marina Real|Marina Real di Hulanda]].<ref name="SXM Talks" /> Tambe e tabata sirbi komo lugá di akohida pa gobernadornan di [[Antias Hulandes]] ku tabata bishita e isla for di [[Kòrsou]], i pa ofisialnan ku tabata yega for di [[Sürnam]] i e islanan di Karibe franses.<ref name="Rijksvastgoedbedrijf" /> E nòmber ''Government Guesthouse'' ta referí na e funshon ku e propiedat a haña na 1924, ora el a bira un residensia pa bishitantenan ofisial.<ref name="L&E" /> El a mantené e funshon aki te den añanan 1960.<ref name="GSJG" /> For di [[siglo 18|siglo diesocho]], [[Old Gin House]] tambe tabata sirbi komo akohida pa bishitantenan, aunke hopi bishitante tabata preferá di keda drumi riba nan barku.<ref name="L&E" /> == Descripcion == Canalnan chikito ta core atraves di e patio, dirigiendo awa den un tanki. Adicionalmente, e edifisio ta konta ku un kelder ku ta kontené un kamber, dos sèl i un fòrnu grandi. E ta un struktura di dos piso ku un dak bòltu. E murayanan ta konstruí di blòki geel di IJssel.[2] E uso di blòki komo material di konstrukshon—na un tempu ku mayoria di otro kasnan tabata wòrdu konstruí di palu—ta indiká ku esaki tabata un di e edifisionan mas importante di e isla.[6] Proseduranan hudisial tambe a tuma lugá aki. Ora e kastigu di morto a wòrdu dicta, e persona kondená a wòrdu hibá via un *tripa* (baranka òf baranka di awa di áwaseru) pa Crook’s Castle, kaminda e sentensia a wòrdu ehekutá.<ref name="Rijksvastgoedbedrijf">Rijksvastgoedbedrijf, [https://www.rijksvastgoedbedrijf.nl/actueel/nieuws/2024/07/01/het-zichtbare-verleden-van-de-slavernijgeschiedenis Het zichtbare verleden van de slavernijgeschiedenis], 1 juli 2024</ref> E edifisionan a wòrdu konstruí i mantené pa hendenan sklabisá.<ref name="Rijksvastgoedbedrijf"/> E edifisio a pasa dor di vários renobashon, inkluyendo na fin di añanan 1970, 1992 i 2017.<ref name="L&E">Landschap en Erfgoed van Sint Eustatius, [https://www.cultureelerfgoed.nl/site/binaries/site-content/collections/documents/2026/01/01/landschapsbiografieen-saba-sint-eustatius/the-historical-gem-landschap-en-erfgoed-van-sint-eustatius.pdf The historical gem], 2026, pag. 69 en 100</ref><ref name="LP">Lonely Planet, [https://www.lonelyplanet.com/points-of-interest/government-guesthouse/1396388 Government Guesthouse]</ref><ref name="SXM Talks">SXM Talks, [https://www.sxm-talks.com/the-daily-herald/restoration-ongoing-on-statia-govt-guesthouse/ Restoration ongoing on Statia Govt. Guesthouse], 11 mei 2017</ref> Den siglo 21, e ta sirbi como sede di [[Konseho Insular|Konseho Insular di Sint Eustatius]].<ref name="SXM Talks" /> E gabinete di e [[gezaghebber]] tabata situá na e piso abou, mientras cu e sala di konseho insular ta situa na e piso ariba.<ref name="LP" /> Un eskultura di brons di e popular banda local, [[Hippie Band]], ta para den e hardin publico dilanti di e edificio.<ref name="GSJG" /> Na 2026, e agencia "Rijksvastgoedbedrijf" di Hulanda ta na punto di traspasá e edificio bek na e órgano públiko di Sint Eustatius. Durante e reformanan konstitushonal di 10 di òktober 2010, tur derecho di propiedat di eks-Antia Hulandes denter di e munisipionan spesial nobo di Boneiru, Saba, i Sint Eustatius a keda traspasá pa pais Hulanda. E propiedat awor ta wòrdu debolbi na e órgano públiko di Sint Eustatius.<ref>[https://dossierkoninkrijksrelaties.nl/2026/10/04/government-guesthouse-wordt-weer-eigendom-sint-eustatius/ Government Guesthouse wordt weer eigendom Sint Eustatius], dossierkoninkrijksrelaties.nl (4 di october 2026)</ref> {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =|titulo=Government Guesthouse}} {{References}} }} ''The Government Guesthouse''' ta un kompleho di edifisionan den e sentro históriko di [[Oranjestad]], [[Sint Eustatius]]. E ta un [[monumento]] rekonosé ofisialmente den Hulanda Karibense, ku número di monumento U08.[[1]] Un kazerne militar tabata situá riba e sitio aki for di por lo ménos e añanan 1720.[[2]] E kompleho tabata albergá e sede di mando di e [[Marina Real di Hulanda]].[[3]] Tambe e tabata sirbi komo lugá di akohida pa gobernadornan di [[Antias Hulandes]] ku tabata bishitá e isla for di [[Kòrsou]], i pa ofisialnan ku tabata yega for di [[Sürnam]] i e islanan di Karibe franses.[[4]] E nòmber ''Government Guesthouse'' ta referí na e funshon ku e propiedat a haña na 1924, ora el a bira un residensia pa bishitantenan ofisial.[[5]] E a mantené e funshon aki te den e añanan 1960.[[2]] For di siglo diesocho, e ''Old Gin House'' tambe tabata sirbi komo akohida pa bishitantenan, aunke hopi bishitante tabata preferá di keda riba nan barku.[[5]] Deskripshon Canalnan chikí ta pasa dor di e patio i ta dirigí awa pa un tanki. E edifisio tin tambe un kelder ku ta kontené un kamber, dos sèl i un fòrnu grandi. E ta un konstrukshon di dos piso ku un dak abòltu. E murayanan ta trahá ku blòki hel di IJssel.[[2]] E uso di blòki komo material di konstrukshon — na un tempu ku mayoria di e otro kasnan tabata trahá di palu — ta indiká ku e edifisio tabata di importansia partikular pa e isla.[[6]] Prosedura hudisial tambe tabata tuma lugá den e edifisio. Ora un tribunal a dicta un kastigu di morto, e persona kondená tabata wòrdu hibá pa un ''tripa'' — un tipo di baranka òf kaminda di awa — te na Crook’s Castle, kaminda e sentensia tabata wòrdu ehekutá.[[4]] Hendenan sklabisá tabata traha na konstrukshon i mantenementu di e edifisionan.[[4]] E edifisio a pasa dor di vários renovashon, entre otro na fin di e añanan 1970, na 1992 i na 2017.[[5]][[6]][[3]] Den siglo 21, e edifisio ta sirbi komo sede di e [[Konseho Insular di Sint Eustatius]].[[3]] E gabinete di e [[gezaghebber]] tabata situá na e piso abou, mientras ku e sala di reunion di e Konseho Insular tabata na e piso ariba.[[6]] Un eskultura di brons di e banda lokal [[Hippie Band]] ta para den e hardin públiko dilanti di e edifisio.[[2]] Na 2026, e Rijksvastgoedbedrijf di Hulanda ta preparando pa traspasá e propiedat bek na e Órgano Públiko di Sint Eustatius.[[7]] Durante e reformanan konstitushonal di 10 di òktober 2010, e derecho di propiedat di e eks-Antias Hulandes den e munisipionan spesial nobo di [[Boneiru]], [[Saba]] i Sint Eustatius a pasa pa Pais Hulanda. E traspaso proponé na 2026 ta trata di devolbé e propiedat na e Órgano Públiko di Sint Eustatius.[[7]] [[:Kategoria:Sint Eustatius]] [[:Kategoria:Historia]] ------------------------ {{Infobox evento | variante = c | nomber = ''The First Salute'' | imagen = Andrew Doria NH 85510-KN.jpg | descripcion = De ''Andrew Doria'' die het eerste saluut ontvangt | fecha = [[16 di novèmber]] [[1776]] | luga = na kosta di [[Sint Eustatius]] }} '''The First Salute''' ta referí na e saludo di kañon ku a wòrdu lòs for di [[Fort Oranje (Sint Eustatius)|Fort Oranje]] na [[Sint Eustatius]] dia [[16 di novèmber]] [[1776]], komo kontesta riba un saludo di e barku merikano ''Andrew Doria''. Algun luna despues di e Deklarashon di Independensia di Merka, esaki a marka e promé rekonosementu di Merka dor di un poder stranhero. E suseso a wòrdu siguí pa e di kuater guera anglohulandes i e sakeo na gran eskala di Sint Eustatius. ==Sentro di komersio== Pa meimei di [[siglo 18|siglo diesocho]], tabatin mas ku setenta plantashi riba e isla unda [[Sklabitut|hende sklabisá]] tabata traha. Un man yen di famianan riku tabata dominá; miéntras ku hopi biaha nan tabata pleita entre nan mes, nan tabata presentá un frente uní semper ora nan interesnan kompartí wòrdu menasá. E tempu ei, komersio mundial tabata strobá pa merkantilismo, un teoria ekonómiko ku tabata mira importashon komo perhudisial i eksportashon komo benefisioso.<ref name="HN">Historisch Nieuwsblad, [https://www.historischnieuwsblad.nl/een-opportunistisch-saluut-aan-het-nieuwe-amerika/ Een opportunistisch saluut aan het nieuwe Amerika], Erik Schumacher, 3 juli 2012, update 7 april 2020</ref> Na 1688, [[West Indische Compagnie]] (WIC) a outorisá komersio internashonal riba e isla di Karibe ku ta sometí na tarifanan abou di importashon i eksportashon. E komersio di katibu tabata relativamente signifikante te na 1730 pero a baha despues. Al kontrario, komersio di koffie, tabako i, riba tur kos, suku a oumentá. E merkansia aki a originá tantu for di e isla mes komo for di islanan ingles i franses den serkania. Komersio liber a wòrdu establesé formalmente na 1756. Komersio riba e isla a ekspandé rápidamente, enbolbiendo produktonan oropeo manera paña, papel, glas, produktonan di lechi i biña.[2] Alrededor di 1780, Benjamin Franklin, un di e fundadónan di [[Estadonan Uni di Amérika|Merka]], a disidí di dirigí pòst?? pa [[Oropa]] via Sint Eustatius.[3] E komersio mas lukrativo tabata enserá armanan nesesario pa e gueranan entre nashonnan oropeo. Pa dos dékada, e isla a disfrutá di prosperidat sin presedente.[1] ==Revolushon merikano== [[File:Declaration of Independence (1819), by John Trumbull.jpg|thumb|Presentashon di e Deklarashon di Independensia na Kongreso dia 28 di yüni 1776, dor di e Komishon di Sinku.]] Durante e Revolushon merikano, e británikonan a para e suministro di arma. Konsekuentemente, e komersio ilegal di arma a floresé riba e isla, ku ganashi riba polvo ku a alkansa te na shen porshento. Hopi biaha e depósitonan tabata asina yen ku mester a warda suku i katuna pafó.[1] E merikanonan a kumpra kasi mitar di tur nan armanan i munishon na Sint Eustatius.[4] Reino Uni tabata furioso riba esaki. El a violá e akuerdonan hasí denter di e aliansa defensivo ku e [[Repúblika di Shete Provinsia Uní di Hulanda|Repúblika di e Shete Hulanda Uni]], ku a inkluí un provishon pa sosten mutuo si kualke di e dos partido wòrdu haña atake. Inisialmente e posishon na [[Den Haag]] tabata cu un lantamento colonial no ta cay bou di e alkanse di e tratado aki. Sinembargo, bou di preshon, un prohibishon riba eksportashon pa e kolonianan merikano a wòrdu finalmente imponé. No obstante, Jan de Windt (1715–1755), e komandante di Sint Eustatius, no a enforsá e prohibishon riba e komersio lukrativo di arma, ni su susesor, [[Johannes de Graaff]]. De Graaff tabata e hòmber mas riku riba e isla, doño di dies plantashi, tres shen hende sklabisá, i diesseis barku merkantil.[1] Diestres estado di Nort Amérika a deklará nan independensia for di Inglatera na 1776, i Sint Eustatius a bira e sentro pa [[Contrabanda|kontrabanda]] di arma pa e nashon yòn ku awor ta nos gran aliado.<ref>{{citeer web|titel=BOVENWINDEN—IX. Roosevelt erkende Statius|werk=[[Amigoe]]|datum=1945-02-26|bezochtdatum=2026-10-05|via=Delpher.nl|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000210240:mpeg21:p003}}</ref> ==The First Salute== Pa yüli 1776, diestres kolonia di Nort Amérika a firma e Deklarashon merikano di Independensia. Dia 16 di novèmber 1776, ''Andrew Doria'' a yega haf di Sint Eustatius pa tuma stòk di arma i munishon. E tabata e promé barku merikano pa drenta haf ku e bandera merikano nobo.<ref name="Stadsarchief">Stadsarchief Amsterdam, [https://www.amsterdam.nl/stadsarchief/stukken/historie/eerste-saluut/ Eerste saluut], 23 april 2019</ref> [[Johannes de Graaff|Gobernador De Graaff]] a ordená pa e barku wòrdu risibí ku pleno honor.<ref name="HN" /> Despues ku ''Andrew Doria'' a tira un saludo den saludo, el a ordená pa debolbé esaki ku un saludo for di Fort Oranje. Unabes ku e barku a mara, el a organisá un resepshon na honor di e kapitan, invitando tur merikano riba e isla.<ref name="HN" /> E merikanonan a konsiderá e saludo komo e promé rekonosementu di Merka dor di un poder stranhero.<ref name="Stadsarchief" /> ==Reakshon for di London== Barkunan ingles tabata presente den haf ora ku e saludonan a wòrdu tirá. Nan a pisa anker i a nabegá pa e isla bisiña di [[Sint Kitts (isla)|St. Kitts]] pa informá tokante e insidente.[5] London a reakshoná furioso, eksigiendo pa [[Tweede Kamer|''Staten Generaal di Hulanda]] kondená e saludo públikamente i duna retiro na De Graaff. Despues a yama De Graaff pa Den Haag pa interogashon, pero el a logra posponé su biahe pa hopi tempu usando vários preteksto, ku ta varia di asuntunan di famia te na malesa di laman. El a yega na 1778 ku un defensa skirbí ekstenso yená ku distorshon i mentira. E ''Staten-Generaal'' a aseptá su defensa, no ménos pasobra ganashi supstansial tabata wòrdu hasí na [[Amsterdam]] for di komersio ku Sint Eustatius.[1] Dor di retené De Graaff, e Repúblika tabatin—den bista britániko—un biaha mas demostrá su inkonfiabilidat komo aliado. Ademas di e falta di sosten den e lucha britániko kontra e revolushonarionan merikano, e Repúblika tambe a buska pa djòin e Liga di Neutralidat Armá na fin di 1780. E inisiativa ruso aki tabata destiná pa protehá flotanan komersial di atakenan di barkunan naval britániko. E chispa ku a sende e di kuater guera anglo-hulandes tabata finalmente un kontrato komersial deskubrí riba un barku kapturá pa e britanikonan;[1] e dokumento tabata den poseshon di Henry Laurens, e embahador merikano designá na Den Haag. Dia 20 di desèmber 1780, e britanikonan a deklará guera kontra e hulandesnan.[6] Almirante George Rodney a haña òrdu pa kapturá Sint Eustatius. E tabatin un renkor personal kontra e isla pasobra materialnan di reparashon a wòrdu mandá pa un flota franses despues ku el a daña esaki severamente. Rodney a yega haf ku dieshete barku naval dia 3 di febrüari 1781; esaki a pone De Graaff entregá e isla na e britanikonan sin resistensia. Rodney a tuma tur e habitantenan di e isla prezu i a deportá nan pa otro islanan den Karibe i pa Gran Bretaña. El a ordená e sakeo di henter e isla i a subasta e botín, ku eksepshon di un porshon supstansial ku el a warda pa su mes. El a biaha pa Gran Bretaña pa motibu di problemanan di gout i prostat. Na kaminda, kasi tur su propiedatnan a wòrdu interseptá pa e fransesnan, lagando e inkapas pa paga debenan den su pais natal. Ademas, komersiantenan britániko di Sint Eustatius a desafiá su konfiskashonnan den korte. Den e Kámara di Komun, lider di oposishon Edmund Burke a hiba un diskurso sensashonal kondenando e sakeo di Rodney.[1] Restourashon di atministrashon insular Sint Eustatius no a keda den man britániko pa hopi tempu. Na novèmber 1781, un atake sorpresa a wòrdu lansa bou di mando franses, i e isla a wòrdu kapturá. E òrdu bieu a wòrdu restourá, i e habitantenan a haña nan poseshonnan debolbí na nan mas leu posibel. Na 1784, Fransia a debolbé soberania riba e isla na Hulanda. Un dékada di gran prosperidat ekonómiko a sigui. De Graaff tambe a regresá na e isla, ounke e biaha aki komo un siudadano privá. Na su morto na 1813, el a laga atras rikesa inmenso.[1] == Konmemorashon == De Graaff ta wòrdu konmemorá komo un héroe di e Revolushon Merikano ku un potrèt den e ''State House'' di estado di [[New Hampshire]].<ref name="HN" /> Na 1939, Presidente Franklin Delano Roosevelt a entrega un plakkaat na Sint Eustatius como reconocimento di “E Prome Saludo”; e ta montá riba e palu di bandera monumental den e plasa na Fort Oranje.<ref>Willem de Bruin, [https://www.john-adams.nl/the-first-salute/ The First Salute], The John Adams Institute</ref> E no tabata presente personalmente, manera tabata spera inicialmente.<ref>{{citeer web|werk=[[Amigoe]]|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010281853:mpeg21:a0028|titel= De feestelijkheden op St. Eustatius|datum=1939-12-30}}</ref> E famia Roosevelt no tabata un deskonosí na e isla. Adolphus Roosevelt i Elizabeth Groebe a kasa einan na 1759.[9] Un plaka ku ta konmemorá e bisentenario di Merka—un regalo di e Islanan Vírgen di Merka—a wòrdu desvelá na 1976, i plachinan ku ta marka “E Promé Saludo,” duná pa e Yu hòmbernan i Yu Muhénan di e Revolushon Merikano, a wòrdu desvelá na 2001 i 2014. Ganadó di Premio Pulitzer Barbara Tuchman a dediká su último buki na “The First Salute.”[10] * On November 16th, 1976 the Postal Service of the Netherlands Antilles commemorates the bicentennial of the first salute to the flag of the United States of America with the issuance of a special series of postage stamps in the values of 25, 40 and 55 cents.<ref>{{Citeer web|titel=Bicentennial of the First Salute to the United States Flag eleven guns for the grand union|werk=[[Amigoe]]|datum=1976-11-13|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2026-09-23|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010460971:mpeg21:p014}}</ref> * Rei Willem-Alexander, Minister Hulandes Rob Jetten, i Sekretario di Estado pa Relashonnan di Reino i Digitalisashon Eric van der Burg lo bishitá Sint Eustatius na novèmber. Djaluna 16 di novèmber, nan lo asistí na e konmemorashon di e di 250 aniversario di “E Promé Saludo.” Servisio di Informashon di Gobièrnu a anunsiá esaki.<ref>[https://www.aruba.nu/nieuws/koninkrijk/95390/koning-en-premier-jetten-naar-sint-eustatius-voor-250-jaar-first-salute-zx6351 Koning en premier Jetten naar Sint Eustatius voor 250 jaar First Salute], aruba.nu (23 di september 2026)</ref> {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =72021410|titulo=De koloniale geschiedenis van het Huis Oranje-Nassau}} {{References}} }} [[:Kategoria:Historia]] ------------------------- {{Infobox persona | variante = c }} '''Johannes de Graaff''' (☆ [[1729]] na [[Sint Eustatius]] - † [[1813]] na [[Sint Eustatius]]), tabata un dirigente kolonial hulandes di [[West Indische Compagnie]], ku a fungi komo gobernador di Sint Eustatius, [[Saba]] i [[Sint Maarten]] di 1776 te ku 1781. E isla tabata un sentro grandi di kontrabando di pólvora di arma pa e merikanonan ora ku Repúblika Hulandes tabatin un polítika ofisial di embarga komersio ku e merikanonan. ==Biografia== [[File:De Graaff estate in Sint Eustatius.jpg|thumb|Ruina di plantashi ‘Graavindal’ riba St. Eustatius, propiedat di De Graaff.]] De Graaff a nase na Sint Eustatius komo yu di Simon de Graaff, un miembro di e konseho insular. De Graaff a haya enseñansa na [[Hulanda]]. Despues ku el a regresá Sint Eustatius, el a kasa ku Maria Heyliger, un yu muhé di e Komandante (Gobernador) na mando, Abraham Heyliger. De Graaff a kuminsa su karera komo komandante militar di Sint Maarten. Na yüli 1751 el a wòrdu nombrá komo sekretario riba Eustatius, ku a bira un haf liber na 1756 i usá mas intensivo dor di Middelburgsche Commercie Compagnie pa komersio di katibu riba Spaña Nobo i e islanan di Karibe. E eksportashon di suku a subi enormemente, e kantidat di barku den haf a redobla; e isla tabata konosí komo e “baraka di oro”.[1] Pa algun aña Thomas Hope i su ruman hòmber tabata enbolbí den e komersio riba e isla. De Graaff a bira e hòmber di mas riku di San Eustatius. Segun informe e tabata doño di dies plantashon, tres shen katibu, dieseis barku di komersio i un kuart di e propiedat rais di e isla. E tabata biba den un villa imponente na e bahia.[2] Na yüli 1775, despues ku Jan de Windt a muri, el a primintí Adrian Hope pa hasi tur kos pa representá Hope & Co riba Eustatius.[3] Dia 5 di sèptèmber 1776 el a wòrdu hasí Komandante (òf Gobernador den idioma di tur dia) di e isla. “Promé Saludo” na Bandera Merikano Wak tambe: E Promé Saludo Sint Eustatius tabata e lugá di mas importante pa trata òf kontrabanda ku merikanonan. Dia 16 di novèmber 1776, na kuminsamentu di e Guera Revolushonario Merikano, e barku di marina merikano USS Andrew Doria, ku e Deklarashon di Independensia Merikano abordo, a yega St. Eustatius. Su capitan a tira un saludo na e bandera Hulandes riba Fort Oranje y Johannes de Graaff a dicidi di contesta e saludo cu once tiro. I asina e Estadonan Uni di Merka a wòrdu rekonosé pa promé bia komo un nashon dor di e saludo aki di onze arma. Gran Bretaña tabata profundamente rabiá pa e komersio ilegal di arma ku tabata operá for di Sint Eustatius i e nengamento di outoridatnan hulandes pa tuma akshon kontra di esaki. De Graaff eventualmente a wòrdu yama bèk pa Hulanda despues di protestanan britániko na gobièrnu hulandes. Den un karta kompañante, Henry Hope a skirbi ku e gobernador lo mester a kontestá e patria.[4] Na 1777, e isla a bin bou di un blokeo britániko debí na e komersio ilísito di arma dor di e Middelburgsche Commercie Compagnie.[5][6] Na 1778 el a splika su motivashonnan i a wòrdu mandá bèk pa Sint Eustatius den e siguiente aña.[7] Pèrdida di isla pa e británikonan Artíkulo prinsipal: Kaptura di Sint Eustatius De Graaff a mantené su posishon te ora ku almirante britániko Rodney, liderando un forsa naval grandi, a kapturá e isla na febrüari 1781.[8] {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =|titulo= }} {{References}} }} [[:Kategoria:Historia]] ------------------------------ {{infobox organisacion | variante = c | tipo = fundashon no-gubernamental | nomber = STENAPA | logo = | imagen = Quill dormant vulcano.jpg | descripcion = Un bista di Parke Nacional Sint Eustatius (Parke Nacional Quill/Boven y [[Parke Nashonal Marino Sint Eustatius|Parke Nacional Marino Sint Eustatius]]). | leyenda = | funda = [[21 di novèmber]] [[1988]]<ref>https://statiapark.org/30th-anniversary/ STENAPA celebrates 30 years], statiapark.org (22 di novèmber 2018)</ref> | fundado = | sede = Oranjebaaiweg 59 | director = Erik Boman | website = }} '''STENAPA''', ofisialmente '''St. Eustatius National Parks Foundation''', ta un organisashon no-gubernamental (NGO) i sin fin di lukro ku ta responsabel pa e maneho i protekshon di áreanan protehá na [[Sint Eustatius]]. E organisashon ta manehá [[Parke Nashonal Marino Sint Eustatius]], [[Parke Nashonal Quill/Boven]] i [[Hardin Botániko Miriam C. Schmidt]].[1] == Historia == STENAPA a surgi na fin di añanan 1980 komo e susesor di Stinapa Statia, e divishon lokal di STINAPA N.A. (''Stichting Nationale Parken Nederlandse Antillen'').<ref>Bestuur Statia Stinapa. "Amigoe". Curaçao, 20-03-1987, p. 8. Geraadpleegd op Delpher op 20-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010650860:mpeg21:p008</ref> E fundashon aki a wòrdu fundá na 1962 pa proteha i maneha zonanan di naturalesa na [[Antias Hulandes]], of ophetonan di [[geologia]], [[arkeologia]] of [[historia]], i pone e zonanan aki na servisio di bienestar, edukashon i rekreashon di e poblashon y di turistanan.<ref>Hoetink, H., & Anink, G. B., Encyclopedie van de Nederlandse Antillen, 1969, Amsterdam, pag. 396-397</ref> STENAPA ta un fundacion sin fin di lucro, no gubernamental (na Hulandes un stichting) cu a wordo funda dia [[21 di novèmber]] [[1988]]. E funcion di e fundacion aki ta proteccion di medio ambiente. STENAPA aktualmente ta manehá Parke Nashonal Marino, Parke Nashonal Quill / Boven, i Hardin Botániko. STENAPA ta un di e miembronan di [[Dutch Caribbean Nature Alliance]]. *1996: Granted a legal mandate by the island government to manage and protect the newly established Statia National Marine Park. *1998: Assigned official authority to manage the Quill and Boven National Parks, shortly followed by the creation of the Miriam C. Schmidt Botanical Garden. == Aktividat == E fundashon ta enkarga cu e maneho di tres parke. Dos parke ta riba e superfisie di tera di e isla; e parke ku ta sobra ta marino i ta rondoná e isla. E área kombiná di e parkenan ta 33 km².<ref>[https://statiapark.wordpress.com/parks/marine-park/ St. Eustatius National Parks], statiapark.wordpress.com</ref> * E Parke Nashonal Marino St. Eustatius ta rondoná e isla for di e marka di awa haltu te na 30 meter (98 pia) di profundidat, i tambe ta abarká dos reserva di Parke Marino. *Parke Nashonal Quill / Boven ta konsistí di dos diferente área òf supsektor. Un ta e stratovolkan inaktivo konosí komo Quill, ku ta den e parti sùit di e isla. E otro área ta un grupo di sinku seru den e parti nort di e isla: Bergje, Boven (esun mas haltu di e sinkunan), Venus, Seru di Gilboa i Seru di Señal. E sinku serunan aki ta e restunan di un otro stratovolkan. *Hardin Botániko Miriam C. Schmidt a kuminsá na 1998. E énfasis prinsipal ta riba espesienan di vegetashon ku ta òf tabata nativo di e isla i e islanan rondó di dje. Tambe tin un área eksperimental kaminda investigadónan ta studiando métodonan pa kontrolá e espesie invasivo problemátiko manera ''Antigonon leptopus'', e mata di wendrùif coralita. == Organisashon == STENAPA ta wordo goberna pa un directiva. E miembronan di directiva no ta ricibi ningun salario. E fundacion ta emplea ocho miembro di personal cu ta administra e fundacion y ta maneha e parkenan. E miembronan di personal ta traha cu stagiaire y boluntarionan di e isla of di exterior. Sede di e organisashon ta King’s Well National Parks Center, ku a wòrdu habri ofisialmente pa [[Beatrix di Hulanda|Prinses Beatrix]] na 2025.<ref>[https://www.bes-reporter.com/news/st-eustatius/66934/former-kings-well-resort-becomes-statias-new-national-parks-centre Former Kings Well Resort becomes Statia’s new National Parks Centre], Bes Reporter (7 di yüni 2024)</ref><ref>[https://statiapark.org/princess-beatrix-visited-st-eustatius-for-reforestation-society-nature-and-the-opening-of-the-new-kings-well-national-parks-center/</ref> E sede, e Ofisina di Parkenan Nashonal i Sentro di Bishitante, ta situá banda di e haf na Lower Town, ku ta e parti kant'i laman di e kapital [[Oranjestad (Sint Eustatius)|Oranjestad]], di kua mayoria ta mas altu, riba un baranka. E parti mas sùit di Lower Town tin bista riba Gallows Bay, na e kosta wèst òf kosta [[Laman Karibe|karibense]] di e isla. {{Appendix}} [[:Kategoria:Sint Eustatius]] '''STENAPA''', ofisialmente '''St. Eustatius National Parks Foundation''', ta un organisashon no-gubernamental i sin fin di lucro ku ta responsabel pa e maneho i protekshon di área protehá na [[Sint Eustatius]]. E organisashon ta manehá e [[St. Eustatius National Marine Park|Parke Nashonal Marino di Sint Eustatius]], e [[Quill/Boven National Park|Parke Nashonal Quill/Boven]] i e [[Miriam C. Schmidt Botanical Garden]].[1] Historia STENAPA a wòrdu fundá na 1988 ku e meta pa protehá área terestre i marino di importansia ekológiko, sientífiko i kultural na Sint Eustatius.[1] Na 1996, e gobièrnu di e isla a duna STENAPA un mandato legal pa protehá i manehá e Parke Nashonal Marino, ku a wòrdu establesé nobo e aña ei. Na 1998, STENAPA a haña tambe e outoridat pa manehá e Parke Nashonal Quill i Boven. Poko tempu despues, e [[Miriam C. Schmidt Botanical Garden]] a wòrdu kreá.[1] STENAPA ta un miembro di e [[Dutch Caribbean Nature Alliance]] (DCNA), un aliansa di organisashonnan di konservashon di naturalesa den e parti karibense di Reino Hulandes.[2] Aktividat STENAPA ta manehá tres área prinsipal di konservashon: e Parke Nashonal Marino, e Parke Nashonal Quill/Boven i e Hardin Botániko Miriam C. Schmidt.[1] Parke Nashonal Marino E [[St. Eustatius National Marine Park|Parke Nashonal Marino di Sint Eustatius]] ta rondoná e isla te na e isóbata di 30 meter. E parke ta inkluí dos reserva marino, un na e parti nort i un na e parti sùit di e isla.[3] Segun e plan di maneho di e parke, e Parke Nashonal Marino tin un área di aproximadamente 2.750 hektárea, inkluyendo e dos reserva marino.[3] Parke Nashonal Quill/Boven E [[Quill/Boven National Park|Parke Nashonal Quill/Boven]] ta konsistí di dos sektor. E sektor di Quill ta inkluí [[The Quill]], un vulkan durmiente ku ta alkansá un haltura di alrededor di 600 meter. E sektor di Boven ta konsistí di e restonan di un antiguo stratovulkan, ku tin varios seru ku tin un haltura di entre 200 i 300 meter.[1] E parke tin un sistema di sendero pa bishitante i ta sirbi tambe pa investigashon sientífiko i monitoreo di biodiversidat. Entre e aktividatnan di investigashon ta inkluí monitoreo di paranan, palomanan, orkidianan, mariposan, abeha i otro espesienan.[1] Hardin Botániko Miriam C. Schmidt E [[Miriam C. Schmidt Botanical Garden]] a wòrdu kreá na 1998. E hardin ta pone énfasis riba espesienan di mata ku ta òf tabata nativo di Sint Eustatius i e islanan den su serkania. E ta kontené tambe un área experimental pa investigashon tokante métodonan pa kontrolá espesienan invasivo, manera ''Antigonon leptopus''.[1] Organisashon STENAPA ta wòrdu goberná pa un direktiva. E organisashon ta traha ku personal, voluntarionan i stagiairenan den e maneho di e área protehá i den proyektonan di investigashon, edukashon i konservashon.[1] STENAPA a habri su nobo sede, e '''Kings Well National Parks Center''', dia 21 di november 2025. [[Beatrix di Hulanda|Prinses Beatrix]] a habri e sentro ofisialmente durante su bishita na Sint Eustatius. E sentro ta sirbi komo e nobo sede prinsipal di STENAPA i ta funshoná komo sentro pa maneho di naturalesa, investigashon i edukashon. E fasilidat tin tambe un laboratorio marino pa sostené trabounan di restorashon i monitoreo di koral.[4][5] -------- Key Milestones in STENAPA’s History *1988: Founded on November 21 by local conservation advocates to protect the island's fragile tropical ecosystems. *1995: Formally registered with the Chamber of Commerce. *1996: Granted a legal mandate by the island government to manage and protect the newly established Statia National Marine Park. *1998: Assigned official authority to manage the Quill and Boven National Parks, shortly followed by the creation of the Miriam C. Schmidt Botanical Garden. *2018: Celebrated its 30th anniversary of continuous environmental stewardship and community conservation. *2025: Welcomed Dutch Caribbean Nature Alliance Dutch Caribbean Nature Alliance patron Princess Beatrix for the opening of the King's Well National Parks Center. Core Conservation Areas *Statia National Marine Park: Encircles the entire island from the high-water line down to the 30-meter depth contour, protecting coral reefs and marine life. *Quill/Boven National Park: Covers terrestrial volcanic landscapes, endangered flora, and fauna like the Lesser Antillean iguana. *Miriam C. Schmidt Botanical Garden: Showcases native and regional island vegetation. The relationship between STENAPA and the Dutch Caribbean Nature Alliance (DCNA) is that of a founding member and a Protected Area Management Organization (PMO).While STENAPA manages the physical parks on St. Eustatius, the DCNA acts as the regional umbrella network that supports, funds, and unites them alongside the national park organizations of the other five Dutch Caribbean islands (Aruba, Bonaire, Curaçao, Saba, and St. Maarten). ------------------ {{variante|c}} {{Infobox artista| variante = c | nomber = Saida Hernandez | nomber completo = Saida Lucilla Antonia Hernandez-Augustina | imagen = | descripcion = | nomber nacemento = | fecha nacemento = [[31 di òktober]] [[1935]] | luga nacemento = {{CUW}} | fecha fayecimento = | luga fayecimento = | nacionalidad = hulandes | residencia = | educacion = | aña activo = 1967 - 2025? | ofishi = artista visual | estilo = | genero = | distincion = | casa = Eithel Hernandez | yui = 2 | website = }} '''Saida Lucilla Antonio Hernandez–Augustina''' (☆ [[31 di òktober]] [[1935]] na [[Kòrsou]]<ref name=:"1">[https://percypinedo.com/mikorsou/tanta-saida-un-pali-muhe/ Tanta Saida! Un pal’i muhé!], percypinedo.com (15 di februari 2025)</ref>) ta un artista visual, presentadó i produktor di programa di televishon i outor di buki di kushina di Kòrsou. Hernandez a hunga un papel importante den e desaroyo di televishon na Kòrsou, spesialmente durante e prome añanan di transmision den idioma [[papiamentu]] el’a hasi arte i kultura aksesibel pa un públiko amplio.<ref>[[Dick Drayer]], [https://www.curacao.nu/nieuws/kunst-cultuur-en-muziek/79996/expositie-eert-90-jarige-kunstenares-saida-hernandez Expositie eert 90-jarige kunstenares Saida Hernandez], curacao.nu (27 di sèptèmber 2025)</ref><ref>https://curacao-art.com/2025/09/28/saida-hernandez/ Saida Hernandez], curacao-art.com</ref> Hernandez a hunga un papel importante den e desaroyo di televishon na Kòrsou, spesialmente durante e promé añanan di transmishon den Papiamentu. Komo presentadó i trahadó di programa, el a kontribuí na e difushon di programa tokante arte, kultura, kushina i otro tópiko pa un públiko amplio.[2][3] ==Bida i karera== Saida Hernandez a nase i lanta den bario di [[Otrobanda]]. Su mama tabata Emma Heronima Augustina i su tata tabata e dentista David Nouel. El a bai St. Annaschool i despues Nijverheidschool patras di Teatro Brion. Komo yu djafó e no por a bai skol di plaka.<ref name=:"1"/> Despues di a traha den un tienda, Hernandez a kasa i a haña dos yu. El a biba durante dos aña na [[Caracas]], despues di kua el a bai traha na [[Telecuracao]]. Aya el a bira un di e promé personalidatnan femenino konosí di televishon na Kòrsou. Durante varios dékada el tabata aktivo komo presentadó i produktor di programanan manera ''Kinderuurtje'', ''Obra di man'', show di Pasku, programa di horoskop, Sita ku Saida, show di kushiná. Moda, dekorashon, Kateiba, e episodio di Saida ku 2 mucha chikí, Chepo, un seri kòrtiku, “kuida awe loke bo tin den bo kas pa e dura bo mas mayan” i klaro ''Kushina di Oro''.<ref name=:"1"/> Kushina di Oro (Golden Kitchen) was her popular cooking program that taught generations of viewers traditional local recipe. Hernandez is cherished as one of the first Papiamentu female tv personality and program makers at Telecuraçao and as the beloved host of cooking show Kushina di Oro, alongside publishing several well-known cook books.<ref>[https://cultuuragenda.com/2025/hasibu-di-kas-ii-2/ Hasibu di Kas II], cultuuragenda.com (2025)</ref> Papiamentstalig kookboek waarin recepten van zowel Antilliaanse als niet-Antiliaanse gerechten zijn opgenomen. * ''Resetas Kushina di Oro'' (1985, Publisidat Antiano, Willemstad) Den añanan 1970 Hernandez a cuminsa pinta durante su estadia na New York.<ref>https://nu.cw/2020/09/11/expositie-saida-hernandez-vanaf-19-september-bij-landhuis-bloemhof/</ref> E falta/anhelo pa Korsou a hib’e pa kapta rekuerdo i imagennan di e isla riba lona.<ref name="nu"/> E ta outodidakto. Su pinturanan ta konta historianan detayá di bida na Kòrsou di antaño ku a pasa por wòrdu konsiderá komo un kontribushon úniko i original na konservashon di nos herensia kultural. Kandelarnan, stulnan di balansa, muebles di wicker di Thonet, mesanan di banda, mantelnan di ganshillo, balkonnan ku persiana di palu i bista nostálgiko. Tur kos delikadamente akabá ku e koló kolorido i alegre típiko di su personalidat i su estilo.<ref name="Bloemhof">[https://bloemhof.cw/category/exhibition/page/4/ Temp'i mi ten Selebrando Bida], [[Lanthùis Bloemhof]]</ref> Na 2025, en konekshon ku e solo eksposishon na Lanthuis Bloemhof, e keda publiká e buki ''Hasibo di Kas'', un resumen di su obra artistico konteniendo 136 reprodukshon di su pinturanan, un teksto outobiográfiko, rekuerdonan di Otrobanda bieu, i mas ku setenta [[haiku]] skirbí dor di dje.<ref name="nu">[https://nu.cw/2025/11/26/boekpresentatie-eert-kunstenares-saida-hernandez/ Boekpresentatie eert kunstenares Saida Hernandez], nu.cw (26 di novèmber 2025)</ref> E pinturanan distintivo di zeta di Saida Hernandez a tuma sentro di atenshon durante e eksposishon aki. Su trabou ta konosí pa kapturá bida diario, paisahenan di stat nostálgiko, i interiornan íntimo di pasado (spesialmente di su bario natal di Otrobanda).<ref name="Saida">[https://curacao-art.com/2018/10/31/saida-hernandez-exhibition-landhuis-bloemhof/ Saida Hernandez exhibition]</ref> Su pinturanan ta konta historianan detayá tokante e hendenan ku tabata biba tras di e fachadanan di e isla. El’a trese e ambiente aki na bida ku koló kayente i alegre, stulnan di balansa, encaje i persiana di palu.<ref name="Saida"/> E ta kasa ku Eithel Hernandez, un konosido personahe di radio i televishon na Kòrsou i direktor di TeleCuracao den añanan 1960. == Eksposishon == El a partisipá na vários eksposishon di grupo. Na 1981 el a tene su promé eksposishon na [[Museo di Kòrsou]] i atrobe na 2005, sigui pa eksposishonnan solo na Lanthùis Bloemhof, entre otro na 2018, 2020 i 2025.<ref name="Bloemhof"/> {{Appendix}} https://www.awemainta.com/newspapers/Am210327/offline/download.pdf Boneriano|26 mart 2021| Minister Croes a bishita un gran Baluarte mas, “Tanta Saida” WILLEMSTAD- Dia 7 di mart último, Minister di Enseñansa, Siensia, Kultura i Deporte (ESKD), Steven Croes, a hasi un bishita i kombersá ku señora Saida Hernandez ku a nifiká hopi pa e sektor kultural edukativo na Kòrsou. Di e forma aki Minister Croes ta para ketu na historia i kultura i duna rekonosementu na personanan ku di un òf otro manera a nifi ká hopi pa e sektor aki. Manera ya a bira un kustumber, for di desèmber ku Minister di Enseñansa, Siensia, Kultura i Deporte (ESKD), Steven Croes, a asumí su funshon, e ta dediká parti di su djadumingu pa hasi bishita i kombersá ku baluartenan ku a nifi ká hopi pa desaroyo di Kòrsou. Señora Saida ta un persona hopi konosí den komunidat. Ken no ta kòrda e programanan di kushina na TeleCuraçao di Saida ku tur su resetanan dushi? Tambe oranan atardi pa mucha ku Saida. Den un ambiente masha ameno na su kas, Saida a konta Minister Croes kon el a lanta komo mucha den Otrabanda. Su mayornan a mandé un nijverheidsschool katóliko den Otrabanda, kaminda el a siña kose na mashin, bòrda i asta usa `fi guurzaag` i tambe materianan manera ingles i aritmétika i lesamentu. E tempu ei mester a paga banda di `schoolgeld` tambe sèn pa material ku un alumno usa i dor ku e tabata yuda otro mucha den klas, e tabata kosta su mayornan poko sèn èkstra. Saida tabata gusta lesa, meskos ku su tata, ku tabatin kashi yen di buki na kas. Ku su 16 aña el a disidí ku e ke bai traha na un pa-kus den Punda, Liberty. El a haña un djòp pa reorganisá e depósito. E doño a keda asina enkantá ku su trabou, ku nan a tené na trabou. El a siña etalá showcase di pakus i a bai sigui hasi esaki tambe despues na Bijenkorf. E tempu ei tabatin kontèst pa drecha showcase i el a gana premio tambe. Despues di e periodo na Bijenkorf el a bai traha na un hotèl. Ku 22 aña su mama a mand’é bai biba na Venezuela kaminda ela traha den un posishon basta haltu den un hotèl na Caracas. Despues di dos aña el a bin ku fakansi i sr. Aitel Hernandez a kontrakté pa TeleCuraçao. Saida a keda Kòrsou i no a bai Venezuela bèk. Su karera na televishon a sigui krese. Ela bai hasi ‘kinderuurtje’ atardi i diferente propaganda. Nan tabata yam’é “Tanta Saida” i e tabatin un programa “Sita ku Saida” tambe. Despues di algun tempu trahando na TeleCuraçao, su kasá Sr. Aitel Hernandez mester a bai biba na Merka pa trabou i nan a biba 6 aña einan. Despues ku el a bini bèk Kòrsou, traha kasi 25 aña ku su programa di kushina. Saida a produsí sigur 5 buki di reseta, i tin masha talento pa pinta. Pronto Saida ta bai presentá un buki kaminda por mira tur su obranan. -------------------------- '''Saida Lucilla Antonio Hernandez–Augustina''' (☆ [[31 di òktober]] [[1935]] na [[Kòrsou]]) ta un artista visual, presentadó i produktora di programa di televishon, i outora di buki di kushina di Kòrsou.<ref name="1" /> Hernandez a hunga un papel importante den e desaroyo di televishon na Kòrsou, spesialmente durante e promé añanan di transmishon den [[Papiamentu]]. Komo presentadó i trahadó di programa, el a kontribuí na e difushon di programa tokante arte, kultura, kushina i otro tópiko pa un públiko amplio.<ref name="2" /><ref name="3" /> == Bida i karera == Saida Hernandez a nase i a lanta den [[Otrobanda]], na e área di Consciëntiesteeg. Su mama tabata Emma Heronima Augustina i su tata tabata e dentista David Nouel. El a bai St. Annaschool i despues Nijverheidschool, situá patras di Teatro Brion. Komo yu di un famia ku limitashonnan finansiero, el no por a atendé un skol ku mester pagá matrícula.<ref name="1" /> Despues di a traha den un tienda, Hernandez a kasa i a tin dos yu. El a biba durante dos aña na Caracas, despues di kua el a bai traha na TeleCuraçao. Aya el a bira un di e promé personalidatnan femenino konosí di televishon na Kòrsou. Durante vários dékada, Hernandez tabata aktivo komo presentadó i produktora di diferente programa di televishon. Entre e programanan ku ta wòrdu asosiá ku dje tin ''Kinderuurtje'', ''Obra di man'', show di Pasku, programa di horóskopo, ''Sita ku Saida'', programa di moda i dekorashon, ''Kateiba'', programa di kushina i diferente otro produccion.<ref name="1" /> E programa ''Kushina di Oro'' tabata un di su programanan mas konosí. Den e programa, Hernandez a presentá i enseñá diferente reseptanan, inkluyendo platonan di Kòrsou i di otro tradishon kulinario. E programa a kontribuí na e popularisashon di reseptanan i tradishonnan kulinario lokal. Hernandez tambe a publiká buki di kushina. Entre nan ta ''Resetas Kushina di Oro'', publiká na 1985 pa Publisidat Antiano na Willemstad. == Arte visual == Hernandez tabatin interes den arte promé ku el a kuminsá ku su trabou komo pintora. Den e añanan 1970, durante un estadia na [[New York]], el a kuminsá pinta ku mas regularidat.<ref name="5" /> Segun su propio relato, e deseo pa pintá Kòrsou tabata relashoná ku e nostalgia ku el tabatin pa su isla natal durante su estadia na New York.<ref name="6" /> Hernandez ta un artista autodidakto. Su promé trabounan tabata inkluí representashonnan di edifisionan i paisahenan di Kòrsou. Ku tempu, el a enfoká su obra prinsipalmente riba Otrobanda i riba elementonan di bida diario di Kòrsou di antaño. Den su pinturanan ta aparesé, entre otro, interiornan di kasnan históriko, esenanan di kaya, muebles tradishonal, balkonnan ku persiana di palu, stulnan di balansa, mesanan di banda, muebles di wicker i trabounan di ganchillo.<ref name="7" /> Su obra ta karakterisá pa un uso kolorido i alegre i pa e enfoke riba rekuerdonan i esenanan di bida diario di un Kòrsou di pasado. E pinturanan di Hernandez a wòrdu deskribí tambe komo un forma di dokumentashon visual di elementonan di herensia kultural di Kòrsou, partikularmente di Otrobanda.<ref name="7" /><ref name="8" /> == Eksposishon i publikashonnan == Hernandez a partisipá den vários eksposishon kolektivo. Na 1981, el a tene su promé eksposishon na [[Museo di Kòrsou]]. El a bolbe ekspohé su obra aya na 2005. Den e añanan despues, el a tene eksposishonnan solo na Landhuis Bloemhof, entre otro na 2018, 2020 i 2025.<ref name="7" /> Na 2025, den konekshon ku un eksposishon solo na Landhuis Bloemhof, a publiká e buki ''Hasibo di Kas''. E publikashon ta duna un bista general di su obra artístiko i ta kontené 136 reprodukshon di su pinturanan, un teksto outobiográfiko, rekuerdonan di Otrobanda di antaño i mas ku 70 [[haiku]] skirbí dor di Hernandez.<ref name="6" /> E buki a wòrdu publiká tambe den e aña ku Hernandez a selebrá su 90 aniversario. == Bida personal == Hernandez ta kasa ku Eithel Hernandez, un personahe konosí di radio i televishon na Kòrsou, ku tabata direktor di TeleCuraçao durante e añanan 1960. == Obra == === Buki di kushina === ''Resetas Kushina di Oro'' (1985), Publisidat Antiano, Willemstad --------------------- Junny Alves: '''Saida Hernandez''' a nase na Kòrsou na aña 1935 i a lanta den e bario di Otrobanda. El a bira konosí den múltiple ròl: komo pintor, presentadó di televishon, trahadó di programa i outor di buki di kushina. Hernandez tabata entre e promé lesadonan di notisia i trahadonan di programa femenino na [[TeleCuraçao]]. Su programa di kushina “Kushina di Oro” en partikular a hasié konosí serka un públiko amplio di Kòrsou. Ademas, el a publiká vários buki di kushina. Aunke e tabatin un interes artístiko promé, el a kuminsá pinta seriamente den añanan ‘70 durante su estadia na New York. Segun su propio relato, esaki a surgi for di nostalgia pa su pais Kòrsou. E tabata ke un pintura di paisahe di Kòrsou pa su kas, pero eventualmente a disidí di kuminsá pinta su mes. Su promé obra tabata deskribí un edifisio den Otrobanda. Despues, ela enfoká prinsipalmente riba: interiornan históriko di kasnan di Kòrsou, esenanan den kaya di Otrobanda, muebles tradishonal i kultura bibu, i rekuerdonan di bida diario den pasado. Hopi biaha ta mira su pinturanan komo un dokumento visual di herensha di Kòrsou. Na 2025, e buki “Hasibo di Kas” a keda publiká, un bista di e trabou di su bida. E ta kontené: 136 reprodukshon di su pinturanan, un teksto outobiográfiko, rekuerdonan di Otrobanda bieu, i mas ku setenta haiku skirbí dor di dje. Na e presentashon di e buki, a menshoná tambe ku Hernandez a selebrá su di 90 kumpleaños na 2025. Saida Hernandez ta okupá un lugá spesial denter di kultura Kòrsou pasobra e ta konektá vários dominio kultural: historia di televishon, tradishonnan kulinario, arte visual, i dokumentashon di bida diario den Otrobanda. Hopi bia ta deskribí su trabou komo nostalgiko, kolorido, i dirigí na konserbá rekuerdonan di un Kòrsou ku pa gran parti a disparsé. -------------------- {{Variante|c}} == Playanan di Kòrsou== {{Databox}} Esaki ta un lista di '''playa di Kòrsou''', un [[isla]] rondoná pa [[Laman Karibe]] y ku tin alrededor di 364 km di kosta.<ref>[https://geofactbook.com/countries/curaao/coastline Coastline Length (km) in Curaçao (2010 - 2025)], geofactbook.com</ref> Kòrsou tin 37 playa<ref>[https://www.ad.nl/wonen/de-37-stranden-van-curacao-in-kaart~a05dee2c/ De 37 stranden van Curaçao in kaart], Algemeen Dagblad (25 novèmber 2014).</ref>, di kual mayoria ta situá na e parti sùit di e isla. Su playanan ta karakterisá pa un variedat grandi den tipo, entre otro [[bahia]], [[boka (di laman)|boka]], [[laguna]], [[saliña]] te na laman brutu na su kosta nort, i awa di fuente. Den 2026, aktivista, organisacionnan no gubernamental y sector priva a lanta un discusion cu tin como meta establece un politica pa largo plaso pa beachnan y costa di Korsou.<ref>[https://www.cspnv.com/pdf/bon-dia-aruba-20260915.pdf MAN-PIN ta propone cinco categoria di beach pa proteha acceso publico na Corsou], BDA (15 di september 2026)</ref><ref>[https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/20260913/we-nemen-onze-stranden-terug We nemen onze stranden terug], 13 di september 2026</ref><ref>[https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/20260911/stranden-voor-iedereen Stranden voor iedereen] 11 di september 2026</ref><ref>https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/20260219/wie-is-de-eigenaar-van-de-zee Wie is de eigenaar van de zee?] 19 di februari 2026</ref><ref>https://antilliaansdagblad.com/artikel/opinie/30171-opinie-openbare-strandenbeleid</ref><ref>[https://antilliaansdagblad.com/artikel/opinie/32352-nogmaals-vrije-toegang-stranden Nogmaals vrije toegang stranden], 29 di yanuari 2026</ref> == Lista di playa == {| class="wikitable sortable" width=90% ! № !! Imagen !! width=20% |Nòmber !! Region !! Koordinato !! Remarke |- ! style="text-align:center"| 1 |[[File:Baya Beach Curacao (213574239).jpeg|110px]]|| [[Baya Beach]] || [[Bandariba]] || {{coord|12.070611| -68.861389|format=dms|name=Baya Beach}}<ref>[https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Baya_Beach&params=12_4_14.2_N_68_51_41.0_W_ Baya Beach], geohack.toolforge.org</ref>|| |- ! style="text-align:center"| 2 | [[File:Blue Bay - Curacao.jpg|110px]] ||[[Blauwbaai]] || [[Bandabou]]|| {{coord|12.13333|-68.98333|format=dms|name=Blauwbaai}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3513891/blauwbaai.html|title=Blauwbaai|website=GeoNames}}</ref> || entrada kontra pago<ref name="pago">[https://www.opnaarcuracao.nl/stranden/?gad_source=1&gad_campaignid=7402047007&gbraid=0AAAAACoq06Z7IyFzjTQYX2BfgFrkxQg6W&gclid=Cj0KCQjw94bTBhDQARIsAN3vv0zb8EVo2lXtD6e1dumhHk03oYMCN7KTOHfseQOzAeXQ1rX8eikoNkAaAmLtEALw_wcB Stranden Curaçao], opnaarcuracao.nl</ref> |- ! style="text-align:center"| 3 | [[110px]] ||[[Boka Hulu]] || [[]]|| {{coord|12.144167| -68.998056||format=dms|name=Boka Samí}}<ref>{{cite web|url=https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Boka_Sam%C3%AD&params=12_8_39_N_68_59_53_W_|title=Boka Samí|website=Geohack}}</ref> || |- ! style="text-align:center"| 4 | [[File:Sint Michielsbaai en Boka Sint Michiel, Curaçao.jpg|110px]] ||[[Boka Samí]] || [[Bandabou]]|| {{coord|12.144167| -68.998056||format=dms|name=Boka Samí}}<ref>{{cite web|url=https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Boka_Sam%C3%AD&params=12_8_39_N_68_59_53_W_|title=Boka Samí|website=Geohack}}</ref> || |- ! style="text-align:center"| 5 | [[110px]] ||[[Boka Santu Pretu]] || [[Bandabou]]|| {{coord|12.144167| -68.998056||format=dms|name=Boka Samí}}<ref>{{cite web|url=https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Boka_Sam%C3%AD&params=12_8_39_N_68_59_53_W_|title=Boka Samí|website=Geohack}}</ref> || pasùit di playa Santa Cruz |- ! style="text-align:center"| 6 | ||[[Cabana Beach]] || [[Willemstad]]|| {{coord|12.0878| -68.90042||format=dms|name=Cabana Beach}}<ref>{{cite web|url=https://mapcarta.com/N9046330150|title=Cabana Beach|website=mapcarta.com}}</ref> || banda di Mambo Beach; entrada kontra pago<ref name="pago"/> |- ! style="text-align:center"| 7 |[[File:Beach of Daaibooi, Curacao.jpeg|110px]]|| [[Daaibooi]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.212222| -69.084444||format=dms|name=Daaibooi}}<ref>{{cite web|url=https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Daaibooi&params=12_12_44_N_69_05_04_W_region:AN_source:kolossus-nlwiki_type:city|title=Daaibooi|website=Geohack}}</ref> || |- ! style="text-align:center"| 8 |[[File:Director's Bay Direkteursbaai Curacao (35890041353).jpg|110px]] || [[Director's Bay]] || [[Bandariba]] ||{{coord|12.066255| -68.860139||format=dms|name=Director's Bay}}<ref>{{cite web|url=https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=File:Director%27s_Bay_Direkteursbaai_Curacao_(35890041353).jpg&params=012.066255_N_-068.860139_E_globe:Earth_type:camera_source:Flickr_&language=nl|title=Director's Bay|website=Geohack}}</ref> ||situá riba e peninsula di [[Caracasbaai]]. Apropiá pa landamento, buseo i snorkel.<ref>[https://www.beautiful-curacao.nl/strand/directors-bay.php Director's Bay], beautiful-curacao.nl</ref> |- ! style="text-align:center"| 9 |[[File:Curacao beach Jan Thiel (36699644845).jpg|110px]]|| [[Jan Thielbaai]] || [[Bandariba]] || {{coord|12.06667|-68.86667|format=dms|name=Jan Thielbaai}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3513637/jan-thielbaai.html|title=Jan Thielbaai|website=GeoNames}}</ref> || entrada kontra pago<ref name="pago"/> |- ! style="text-align:center"| 10 |[[File:Kleine Knip Curacao (34800925191).jpg|110px]]|| [[Kenepa Chikí]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.54017|-69.95405|format=dms|name=Andicuri Bay}} || |- ! style="text-align:center"| 11 | [[File:Grote Knip Kenepa Grandi Curacao (36561697451).jpg|110px]] ||[[Kenepa Grandi]] || [[Bandabou]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref> || |- ! style="text-align:center"| 12 | [[File:Beach Klein Curacao (35864727094).jpg|110px]] ||[[Klein Kòrsou]] || [[Klein Kòrsou]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref> || |- ! style="text-align:center"| 13 | [[File:Kokomo Beach.jpg|110px]] ||[[Kokoma Beach]] / Vaersenbaai || [[Bandabou]]|| {{coord|12.1606|-69.0108|format=dms|name=Vaersenbaai}} || |- ! style="text-align:center"| 14 | ||[[Marichi]] || [[Willemstad]]|| || Playa na Punda |- ! style="text-align:center"| 15 |[[File:Piscadera Fort and Bay.jpg|110px]]|| [[Piscaderabaai]] || [[Willemstad]] || {{coord|12.1186| -68.9833|format=dms|name=Piscaderabaai}}<ref>{{cite web|url=https://geohack.toolforge.org/geohack.php?language=nl&params=12_7_6.96_N_68_58_59.88_W_type:landmark_scale:25000&pagename=Piscaderabaai|title=Piscaderabaai|website=Geohack}}</ref> || |- ! style="text-align:center"| 16 | [[File:Playa Forti jump (30393478833).jpg|110px]] ||[[Playa Fòrti]] /<br>Playa Westpunt || [[Bandabou]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref> || |- ! style="text-align:center"| 17 | [[File:Playa Guepi seen from atop the cliffs.jpeg|110px]] ||[[Playa Guepi]] /<br>Playa Gipy|| [[Bandabou]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref> || playa chikitu<ref>[https://www.beautiful-curacao.nl/strand/playa-gipy.php Playa Gipy], beautiful-curacao.nl </ref> |- ! style="text-align:center"| 18 |[[File:Playa Jeremi.jpg|110px]]|| [[Playa Jeremi]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.54017|-69.95405|format=dms|name=Andicuri Bay}}<ref name=Aruba /> || Apropia pa surf. Landamento no ta recomenda pa motibo di olanan grandi y corientenan fuerte. |- ! style="text-align:center"| 19 | [[File:Playa Kalki beach Westpunt Curacao (36304705360).jpg|110px]] ||[[Playa Kalki]] || [[Bandabou]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref><ref name=Aruba>{{cite web|url=https://www.aruba.com/us/things-to-do/beaches-and-coves|title=Aruba's Beaches and Coves|website=Aruba.com|access-date=September 21, 2021}}</ref> || |- ! style="text-align:center"| 19 | [[110px]] ||[[Playa Kanoa]] || [[]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://mapcarta.com/W313159341|title=Playa Kanoa|website=mapcarta.com|access-date=2026-07-24}}</ref> || |- ! style="text-align:center"| 20 |[[File:Playa Cas Abao beach (35864844114).jpg|110px]]|| [[Playa Kas Abou]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.54017|-69.95405|format=dms|name=Andicuri Bay}}<ref name=Aruba /> || entrada kontra pago<ref name="pago"/> |- ! style="text-align:center"| 21 | [[File:Playa Lagun.jpg|110px]] ||[[Playa Lagun]] || [[Bandabou]]|| {{coord|12.3187| -69.15168|format=dms|name=Playa Lagun}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3513547/playa-lagun.html|title=Playa Lagun|website=GeoNames|access-date=}}</ref> || |- ! style="text-align:center"| 22 ||| [[Playa Largu]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.23528| -69.10222|format=dms|name=Playa Largu}} || entrada kontra pago; serka di lanthuislanthùis San Juan <ref name="San Juan"/>; ekselente pa snorkel i buseo ku presensia di hopi koral dilanti kosta.<ref>https://www.middenamerika.nl/curacao/reisgids/toplijsten-curacao/top-5-mooiste-stranden-van-curacao/</ref> |- ! style="text-align:center"| 23 | || [[Playa Manzaliña]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.24508| -69.10622|format=dms|name=Playa Manzaliña}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/10375763/playa-manzalina.html|title=Playa Manzaliña|website=GeoNames}}</ref> || entrada kontra pago; serka di lanthuislanthùis San Juan <ref name="San Juan">[https://www.naarcuracao.com/san-juan-stranden/ Stranden: San Juan], naarcuracao.com</ref> |- ! style="text-align:center"| 24 | [[File:Marie Pampoen, Willemstad, Curaçao - panoramio (2).jpg|110px]] ||[[Playa Marie Pampoen]] || [[Willemstad]]|| {{coord|12.0918|-68.9063|format=dms|name=Playa Marie Pampoen}}<ref>{{cite web|url=https://mapcarta.com/W1014199714|title=Marie Pampoen beach phase 3|website=Mapcarta}}</ref> || |- ! style="text-align:center"| 25 | || [[Playa Piskadó]] /<br>Playa Grandi || [[Bandabou]] || {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref> || apropiá pa famia, serka di Westpunt<ref name="famia"/> |- ! style="text-align:center"| 26 | [[File:Playa Porto Mari beach (34089797754).jpg|110px]] ||[[Playa Porto Marie]] || [[Bandabou]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref>|| entrada kontra pago<ref name="pago"/> |- ! style="text-align:center"| 27 | || [[Playa San Juan]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.54017|-69.95405|format=dms|name=Andicuri Bay}}<ref name=Aruba /> || entrada kontra pago; serka di lanthuis San Juan inkluyendo diferente playa chikitu<ref>https://www.naarcuracao.com/san-juan-stranden/ Stranden: San Juan</ref> Playa Largu (minder aantrekkelijk om te zwemmen, maar uitstekend om te snorkelen)<ref>https://www.middenamerika.nl/curacao/reisgids/toplijsten-curacao/top-5-mooiste-stranden-van-curacao/</ref>, Playa Shon Mosa i Playa Manzanilla |- ! style="text-align:center"| 28 | || [[Playa Santa Cruz]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.54017|-69.95405|format=dms|name=Andicuri Bay}}<ref name=Aruba /> || Apropia pa surf. Landamento no ta recomenda pa motibo di olanan grandi y corientenan fuerte. |- ! style="text-align:center"| 29 | ||[[Playa Santa Martha]] || [[]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref><ref name=Aruba>{{cite web|url=https://www.aruba.com/us/things-to-do/beaches-and-coves|title=Aruba's Beaches and Coves|website=Aruba.com|access-date=September 21, 2021}}</ref> || |- ! style="text-align:center"| 30 |[[110px]]|| [[Playa Shon Mosa]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.54017|-69.95405|format=dms|name=Andicuri Bay}}<ref name=Aruba /> || entrada kontra pago; serka di lanthuis San Juan inkluyendo diferente playa chikitu<ref>https://www.naarcuracao.com/san-juan-stranden/ Stranden: San Juan</ref> Playa Largu (minder aantrekkelijk om te zwemmen, maar uitstekend om te snorkelen)<ref>https://www.middenamerika.nl/curacao/reisgids/toplijsten-curacao/top-5-mooiste-stranden-van-curacao/</ref>, Playa Shon Mosa i Playa Manzanilla |- ! style="text-align:center"| 31 | [[110px]] ||[[Playa Wachi]] || [[]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref> || |- ! style="text-align:center"| 32 | [[File:Santa Barbara Curacaco (213574235).jpeg|110px]] ||[[Santa Barbara Beach]] || [[Bandariba]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref><ref name=Aruba>{{cite web|url=https://www.aruba.com/us/things-to-do/beaches-and-coves|title=Aruba's Beaches and Coves|website=Aruba.com|access-date=September 21, 2021}}</ref> || |- ! style="text-align:center"| 33 |[[File:Wilhemstad from the coast.JPG|110px]]|| [[Seaquarium Beach]] / Mambo Beach || [[Willemstad]] || {{coord|12.54017|-69.95405|format=dms|name=Andicuri Bay}}<ref name=Aruba /> || apropiá pa famia<ref name="famia">[https://www.naarcuracao.com/en/the-5-best-beaches-for-families-on-curacao/ The 5 best beaches on Curacao for families], naarcuracao.com</ref> |- ! style="text-align:center"| 34 |[[110px]]|| [[St. Jorisbaai]] || [[]] || {{coord|12.54017|-69.95405|format=dms|name=Andicuri Bay}}<ref name=Aruba /> || situá na kosta nort, popular komo lugá pa práktika [[windsurf]] i kitesurf.<ref>[https://curacao.for91days.com/st-joris-bay/ St. Joris Bay], curacao.for91days.com</ref> |- ! style="text-align:center"| 35 | [[File:Curacao Tugboat beach (35890036793).jpg|110px]] ||[[Tugboat Beach]] || [[Bandariba]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref> || apropiá pa famia<ref name="famia"/> |- |} ! style="text-align:center"| 14 | ||[[Mambo Beach]] || [[Willemstad]]|| {{coord|12.08678| -68.89924|format=dms|name=Mambo Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/10236368/mambo-beach.html|title=Mambo Beach|website=GeoNames|access-date=}}</ref> || apropiá pa famia<ref name="famia">[https://www.naarcuracao.com/en/the-5-best-beaches-for-families-on-curacao/ The 5 best beaches on Curacao for families], naarcuracao.com</ref> |- ------------------- {{Appendix|2= {{Columns-list|colwidth=25em|{{references}}}} }} nl.wiki:Curaçao heeft 37 stranden.<ref>[https://www.ad.nl/wonen/de-37-stranden-van-curacao-in-kaart~a05dee2c/ De 37 stranden van Curaçao in kaart]. [[Algemeen Dagblad|AD]] (25 november 2014).</ref> De meeste liggen aan de zuidkant van het eiland. De bekendste zijn: <ref>[https://www.curacao.nu/nieuws/vakantie/42960/de-top-12-mooiste-stranden-van-curacao De top 12 mooiste stranden van Curaçao], curacao.nu (1 di februari 2026)</ref> en.wiki:Kòrsou ta dispone di un skala grandi di playanan na di su kostanan ku ta varia di bahia, boka, laguna, saliña te na laman brutu na su kosta nort, i awa di fuente. Baya Beach --> Riba mesun península tin tambe Director’s Bay i Tugboat Beach, dos otro playa popular pa buseo i snorkel.<ref name=:"1"/> Blauwbaai, Blue Bay Daaibooi Grote Knip, Kenepa Grandi Kleine Knip, Kenepa Chiki Kokomo Beach, Vaersenbaai [[Piscaderabaai]] Playa Cas Abao Playa Forti Playa Jeremi [[Playa Kalki]] [[Playa Kanoa]] [[Playa Lagun]] Playa Porto Marie Playa Santa Cruz Playa Santa Martha Santa Barbara Beach Seaquarium Beach (of Mambo Beach) Sint Michielsbaai, Boca Samí ------------------ -------------------- {{Variante|c}} {{Databox}} '''Afrohulandes''' òf hendenan hulandes pretu, ta hendenan hulandes di desendensia Afrikano Sub-Sahariano kompleto òf parsial. E mayoria di hendenan Afro-Hulandes na Hulanda ta Afro-Karibense i ta originá for di e anterior i aktual teritorionan Ultramar di Sürnam i e eks Antia Hulandes; awor Curaçao, Aruba, Bonaire, Sint Maarten, Sint Eustatius, y Saba. Tambe tin un poblashon migrante signifikante for di Cabo Verde, Ghana, Nigeria, Somalia, Angola, Eritrea, i otro komunidatnan afrikano di imigrantenan mas resien. == Mira tambe == * [[Afrokaribense]] * [[Afrokurasoleño]] * [[Afroamerikano]] {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid = |titulo= }} {{References}} }} [[:Kategoria:Hulanda]] ----------------- '''Francio Guadeloupe''' (Aruba, 1971) is een Arubaans-Nederlandse sociaal en cultureel antropoloog en ontwikkelingssocioloog. Zijn onderzoek richt zich op nationale identiteit, culturele diversiteit, religie, koloniale machtsverhoudingen en klimaatvraagstukken in het Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden. Hij is verbonden aan het Koninklijk Instituut voor Taal-, Land- en Volkenkunde (KITLV) en de Universiteit van Amsterdam (UvA). == Leven en werk == Guadeloupe werd geboren en groeide op op Aruba. In 1986 nam hij als zanger (“Surprise Kid”) deel aan een jeugdcarnavals- en calypsowedstrijd, waar hij de tweede plaats behaalde. Een jaar later nam hij opnieuw deel aan het calypsofestival voor volwassenen. Op achttienjarige leeftijd verhuisde hij naar Nederland. Daar werkte hij als opbouwwerker en studeerde hij culturele antropologie en ontwikkelingsstudies aan de Radboud Universiteit Nijmegen. In 1999 behaalde hij een masterdiploma in ontwikkelingssociologie. Zijn scriptieonderzoek richtte zich op Afro-Braziliaanse religies, waaronder candomblé en umbanda, in Rio de Janeiro en Salvador da Bahia (Brazilië). Naar aanleiding van dit onderzoek publiceerde hij twee boeken over Afro-Braziliaanse cultuur en religie. In 2006 promoveerde Guadeloupe in de sociale en culturele antropologie aan de Universiteit van Amsterdam. In zijn academische loopbaan was hij verbonden aan verschillende Nederlandse universiteiten. ===Academische loopbaan=== Guadeloupe was onder meer werkzaam als senior onderzoeker bij het KITLV. Hij diende gedurende vier jaar als president van de University of St. Martin (USM) op het bi-nationale eiland Sint Maarten/Saint Martin. Na de verwoestingen van orkaan Irma in 2017 werd de universiteit tijdelijk gesloten. Zijn onderzoek richt zich op de manier waarop populaire opvattingen over nationale verbondenheid, culturele diversiteit, religieuze identiteit en mediavorming worden beïnvloed door koloniale erfenissen en mondiale economische processen. Hij publiceerde over sociale en culturele processen op onder meer Sint Maarten, Curaçao, Aruba, Saba, Sint Eustatius, Brazilië en Nederland. In 2009 verscheen zijn monografie Chanting Down the New Jerusalem: Calypso, Christianity, and Capitalism in the Caribbean bij University of California Press. ===Leerstoel Koninkrijksrelaties=== In 2024 werd Guadeloupe benoemd tot hoogleraar Publieke Antropologie van Koninkrijksrelaties, een leerstoel ingesteld door het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK). De leerstoel is ondergebracht bij het KITLV en de Universiteit van Amsterdam. Zijn benoeming maakt deel uit van de instelling van twee nieuwe leerstoelen gericht op het Koninkrijk der Nederlanden, waarvan de andere leerstoel betrekking heeft op politicologie en bestuurskunde aan de Universiteit Leiden. In 2026 aanvaardde hij het ambt met een inaugurele rede over Koninkrijksrelaties. Onderzoek en thematiek Guadeloupe onderzoekt onder meer: processen van nationale en culturele identiteitsvorming religieuze praktijken en popular culture in postkoloniale samenlevingen koloniale racialisering en sociale ongelijkheid klimaatverandering en maatschappelijke adaptatie in het Caribisch gebied Hij is tevens betrokken bij onderzoeksprojecten naar duurzame en inclusieve oplossingen voor sociale adaptatie aan klimaatuitdagingen in het (Nederlandse) Caribisch gebied. --------- {{Variante|a}} {{infobox persona | variante = a | tipo = cientifico | nomber = Francio Guadeloupe | ofishi = antropologo social y cultural, sociologo di desaroyo | imagen = | descripcion = | fecha nacemento = | luga nacemento = | fecha fayecimento = | luga fayecimento = | alma mater = [[Universidat Radboud|Universidad Radboud]] <br>[[Universidat di Amsterdam|Universidad di Amsterdam]] (UvA) | promotor = | disciplina = antropologia cultural | investiga = Caribe Hulandes, [[Latinoamérika|Latino America]] | conoci pa = | distincion = }} '''Francio E. Guadeloupe''' (☆ [[1971]] na [[Aruba]]), ta un antropologo, sociologo y Antianista Arubano-Hulandes. Su investigacion ta enfoca riba identidad, nacionalidad, religion, medio di comunicacion, racismo colonial y globalisacion, cu un interes special den [[Karibe Hulandes|Caribe Hulandes]] y [[Latinoamérika|Latino America]]. == Bida y carera == Francio Guadeloupe a nace y lanta na Aruba. Na 1986 el a participa bou di e nomber artistico "Surprise Kid" como cantante den e concurso hubenil di [[Calypso]] na [[Club Boneriano]], unda el a termina na di dos luga.<ref>{{citeer web|titel=Onder grote publieke belangstelling|werk=[[Amigoe]]|datum=1986-01-22|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2026-02-23|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010641607:mpeg21:p005}}</ref> Un aña despues el a bolbe participa den e concurso, version pa adulto: [[Aruba Caiso & Soca Monarch Festival|Aruba Calypso Contest]].<ref>{{citeer web|titel=Voor de calypso-wedstrijd|werk= [[Amigoe]]|datum=1987-01-26|bezochtdatum=2026-02-23|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010641917:mpeg21:p005}}</ref> Na edad di diesocho aña Guadeloupe a muda pa [[Hulanda]]. El a traha como opbouwwerker (trabou social di comunidad) y a sigui estudio di [[antropologia kultural|antropologia cultural]] y estudio di desaroyo na [[Universidat Radboud|Universidad Radboud]] na [[ Nijmegen]]. Na 1999, el a obtene e grado di [[maestria|master]] den sociologia di desaroyo, cu un tesis riba e cultonan Afrobrasilero ''Candomblé'' y ''Umbanda'' na [[Rio de Janeiro]] y [[Salvador|Salvador da Bahia]] ([[Brasil]]). Na 2006 Guadeloupe a completa su doctorado (PhD) den antropologia social y cultural na [[Universidat di Amsterdam|Universidad di Amsterdam]] (UvA). Su trabou doctoral tabata relaciona cu e proceso di globalisacion y e buskeda pa pertenencia (“belonging”) den comunidadnan Caribense.<ref>https://framerframed.nl/en/mensen/francio-guadeloupe/</ref> ===Carera academico=== Guadeloupe a traha na diferente universidad grandi na Hulanda y ta afilia como investigado senior na Koninklijk Instituut voor Taal-, Land- en Volkenkunde (KITLV). El a ser nombra tambe profesor y investigado na Universidad di Amsterdam. Entre 2013 i 2017 (aproximadamente) el a sirbi como presidente di University of St. Martin (USM) na [[Philipsburg]], [[Sint Maarten]]. Su periodo como presidente a keda termina despues di horcan Irma (2017), cu a forsa e cierre temporario di e institucion. Den e periodo aki su investigashon tabata concentra riba: * Nocionnan popular di pertenencia nacional. * Diversidad cultural y identidad religioso. * Influencia di capital global y racismo colonial. * Representacion di berdad den medionan di comunicacion. El a haci investigacion comparativo na [[Sint Maarten]]/[[Sint Maarten (Fransia)|Saint Martin]], [[Kòrsou|Corsou]], Aruba, [[Saba]], [[Sint Eustatius]], Brasil y Hulanda. Actualmente, su investigacion ta inclui estudio riba e reto climatico den Caribe Hulandes, cu un enfoke riba cultura popular y herensia cultural. === Catedra di Relacionnan di Reino === Na mei 2024, Ministerio di Asuntonan Interno y Relacionnan di Reino (BZK) di Hulanda a anuncia e establecemento di dos catedra nobo pa estudio di relacionnan di [[Reino Hulandes|Reino]]. [[Universidat di Leiden|Universidad Leiden]] y KITLV/Universidad di Amsterdam a wordo selecciona como institucionnan anfitrion y Francio Guadeloupe a wordo nombra como titular di e catedra ''Publieke Antropologie van Koninkrijksrelaties'' pa KNAW/KITLV/UvA.<ref>[https://www.rijksoverheid.nl/actueel/nieuws/2024/05/23/ministerie-van-bzk-vestigt-twee-nieuwe-leerstoelen-voor-het-koninkrijk Ministerie van BZK vestigt 2 nieuwe leerstoelen voor het Koninkrijk], Rijksoverheid (23 di mei 2024)</ref> Su discurso inaugural di aceptacion oficial di e catedra lo tuma luga dia 12 di mart 2026.<ref>[https://www.thepeoplestribunesxm.com/articles/francio-guadeloupe-officially-accepts-chair-of-kingdom-relations-with-inaugural-lecture-on-march-12 Francio Guadeloupe officially accepts chair of Kingdom Relations with inaugural lecture on March 12], The people's Tribune (18 di februari 2026).</ref> == Publicacionnan (seleccion) == *Francio Guadeloupe (1999). ''A Vida e uma Dança: the Candomblé through the lives of two Cariocas''. Nijmegen: CIDI. *F. E. Guadeloupe & M. Milder (1999). ''Dansen om te Leven: over Afro-Braziliaanse spiritualiteit en cultuur.'' Heeswijk: Dabar-Luyten. *F. E. Guadeloupe (2009). ''Chanting down the new Jerusalem: Calypso, Christianity, and Capitalism in the Caribbean'' (The anthropology of Christianity). Berkeley, CA: University of California Press. *F. E. Guadeloupe (2013). ''Curaçaoans on the question of home: the lure of autochthony and its alternatives''. Den: L. Lewis (Ed.), ''Caribbean sovereignty, development and democracy in an age of globalization'' (pag. 189-207). New York: Routledge. *F. E. Guadeloupe & V. A. de Rooij (2014). ''Pimping and the deconstruction of the natural: a perspective from Saint Martin and Sint Maarten (SXM)''. Den: ''Women's Studies International Forum, 43'', 5-12 *F. E. Guadeloupe (2015, september 10). ''The New Black Peter is the Refugee washing up on the shores of Fortress Europe''.<ref>{{Cite web|title = The New Black Peter is the Refugee washing up on the shores of Fortress Europe|url = http://sxmislandtime.com/index.php/front-page-headliners/34071-the-new-black-peter-is-the-refugee-washing-up-on-the-shores-of-fortress-europe.html|website = sxmislandtime.com|access-date = 2015-11-24|archive-date = 2015-11-25|archive-url = https://web.archive.org/web/20151125121956/http://sxmislandtime.com/index.php/front-page-headliners/34071-the-new-black-peter-is-the-refugee-washing-up-on-the-shores-of-fortress-europe.html|url-status = }}</ref> ''Sint Maarten Island Times'' {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Guadeloupe, Francio}} [[:Kategoria:Hende]] [[:Kategoria:Karibe Hulandes]] [[:Kategoria:Aruba]] ------------ Guadeloupe a traha na diferente universidatnan grandi na Hulanda i ta afiliá komo investigador senior na Koninklijk Instituut voor Taal-, Land- en Volkenkunde (KITLV). El a ser tambe profesor i investigador na Universiteit van Amsterdam. Entre 2013 i 2017 (aproksimadamente) el a sirbi komo presidente di University of St. Martin (USM) na Philipsburg, Sint Maarten. Su periodo komo presidente a termina despues di hurakan Irma (2017), ku a forsa e sera temporariamente e institushon. Su investigashon ta konsentrá riba: Nocionnan popular di pertenensia nashonal Diversidat kultural i identidat religioso Influensia di kapital global i rasismo kolonial Representashon di berdat den medio di komunikashon El a hasi investigashon den Sint Maarten/Saint Martin, Kòrsou, Aruba, Saba, Sint Eustatius, Brasil i Hulanda. Un di su obranan mas konosí ta: Chanting Down the New Jerusalem: Calypso, Christianity, and Capitalism in the Caribbean (University of California Press, 2009) Aktualmente, su investigashon ta inkluí estudio riba reto klimátiko den e Karibe Hulandes, ku un enfoke riba kultura popular i herensia kultural. Leerstoel di Reino-relashonnan Na mei 2024, Ministerio di Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) di Hulanda a anunsia e establishemento di dos nobo leerstoelnan pa estudio di Reino-relashonnan. Universiteit Leiden i KITLV/Universiteit van Amsterdam a wòrdu selekshoná komo institushonnan anfitrion. Dr. Francio Guadeloupe a wòrdu nombrá komo titular di e leerstoel Publieke Antropologie van Koninkrijksrelaties pa KNAW/KITLV/UvA.[4] E nombramentu aki a wòrdu aprobá pa e Consehonan di Bestur di e universidatnan involukrá. Na 12 di mart 2026 el a aseptá ofisialmente e leerstoel ku un diskurso inaugural. ------------ * Guadeloupe, former dean of the University of St. Martin (USM), * Francio Guadeloupe is a senior researcher and staff member of the KITLV. A Social & Cultural Anthropologist by training, Dr. Guadeloupe has worked at all the major universities in the Netherlands. He served for four years as the President of the University of St. Martin (USM), until hurricane Irma led to the temporary closure of the institution on the bi-national island of Sint Maarten and Saint Martin. He is currently the chair of the project ‘Island(er)s at the Helm: Co-creating research on sustainable and inclusive solutions for social adaptation to climate challenges in the (Dutch) Caribbean‘. Guadeloupe’s principle areas of research have been on the manner in which popular understandings of national belonging, cultural diversity, religious identity, and mass media constructions of truth, continue to be impacted by colonial racisms and global capital. He has pursued these interests in his research and publications on social processes on the bi-national island of Saint Martin & Sint Maarten (St. Martin), Curaçao, Aruba, Saba, Sint Eustatius, Brazil, and the Netherlands. He is the author of the monograph, Chanting Down the New Jerusalem: Calypso, Christianity, and Capitalism in the Caribbean (University of California Press, 2009). Dr. Guadeloupe is currently embarking on a study of climate challenges in the (Dutch)Caribbean from a popular culture and cultural heritage perspective. Francio Guadeloupe (Aruba, 1971) kwam op zijn achttiende van de Antillen naar Nederland. Hij werkte als opbouwwerker en studeerde culturele antropologie en ontwikkelingsstudies in Nijmegen en Amsterdam. Als antropoloog is hij momenteel verbonden aan de Universiteit van Amsterdam. Ministerie van BZK vestigt 2 nieuwe leerstoelen voor het Koninkrijk Nieuwsbericht | 23-05-2024 | 16:19 Het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) vestigt 2 nieuwe leerstoelen voor het Koninkrijk. Er komt een leerstoel politicologie/bestuurskunde en een leerstoel antropologie/sociologie. De Universiteit Leiden en de Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen (KNAW), Koninklijk Instituut voor Taal-, Land- en Volkenkunde (KITLV), in samenwerking met de Universiteit van Amsterdam (UvA), zijn geselecteerd als vestigingsplaatsen voor de leerstoelen. De Universiteit Leiden zal de leerstoel politicologie/bestuurskunde bekleden en KITLV/UvA de leerstoel antropologie/sociologie.<ref>https://www.rijksoverheid.nl/actueel/nieuws/2024/05/23/ministerie-van-bzk-vestigt-twee-nieuwe-leerstoelen-voor-het-koninkrijk</ref> Leerstoelhouders De Colleges van Bestuur van de UvA en de Universiteit Leiden hebben het voorstel tot de benoeming van hun kandidaat goedgekeurd. Sociaal en cultureel antropoloog, onderzoeker dr. Francio Guadeloupe wordt de leerstoelhouder Publieke Antropologie van Koninkrijksrelaties voor de KNAW/KITLV/UvA. Dr. Wouter Veenendaal, universitair hoofddocent Vergelijkende politicologie bij het Instituut Politieke Wetenschap van de Universiteit Leiden, wordt leerstoelhouder Democratische Vertegenwoordiging in het Koninkrijk voor de Universiteit Leiden. Hij zal bij het KITLV in Leiden worden gedetacheerd. * [https://www.thepeoplestribunesxm.com/articles/francio-guadeloupe-officially-accepts-chair-of-kingdom-relations-with-inaugural-lecture-on-march-12 Francio Guadeloupe officially accepts chair of Kingdom Relations with inaugural lecture on March 12], The people's Tribune (18 di februari 2026). {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Guadeloupe, Francio}} [[:kategoria:Hende]] [[:Kategoria:Karibe Hulandes]] ---------------- {{Variante|c}} {{Databox}} [[File:0100-Hoofdgebouw-Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid 1898.tif|thumb|Edifisio prinsipal di e Eksposishon]] [[File:De vrouw in Nederlandsch Westindië (1898) (IA BNADIGKOSTBARE179).pdf|thumb|De Vrouw in Nederlandsch Westindië. Uitgegeven vanwege de Westindische Rubriekcommissie van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid. Bijeenverzameld door jhr. L.C. van Panhuijs.]] [[File:0119-Poppen in klederdrachten-Nationale tentoonstelling van Vrouwenarbeid 1898.tif|thumb|Popchinan ekshibí di Surnam i Antias den ekshibishon]] [[File:Sassa, Mulatsche vrouw-Nationale Tentoonstelling Vrouwenarbeid 1898-4681-cropped.tif|thumb|Muhe mulato di Surnam na ekshibishon]] '''''De Vrouw in Nederlandsch West-Indie''''' ta un publikashon na [[hulandes]] di 1898, kompilá pa Louis Constant van Panhuys, i publiká na okashon di e ''Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid'' (Eksposishon Nashonal di Trabou di Hende Muhé) di 1898 na [[Den Haag]]. E publikashon tabatin komo meta pa informá e públiko hulandes, i hende muhé en partikular, tokante e bida, trabou, i posishon sosial di hende muhé den e [[kolonia]]nan karibense, partikularmente [[Sürnam]] i [[Kòrsou i Dependensianan|Kòrsou]]. == Konteksto == E tomo a wòrdu publiká pa e komishon di Sekshon Antias, parti di e organisacion di e Eksposishon Nashonal di Trabou di Hende Muhé. E eksposishon aki tabata tin komo meta pa hasi labor di hende muhé visibel i pone enfasis riba nan kontribushon sosial, tantu na [[Hulanda]] komo den su kolonianan ultramar. Editor di e buki tabata L.C. van Panhuys (1869-1949), un alkalde hulandes i funshonario na Departamento di Kolonianan, kende a kompilá e diferente kontribushon i sketchnan. E publikashon a sirbi tantu komo un rekurso informativo komo un rekordatorio duradero di e partisipashon di Antias den e eksposishon. E terminologia i deskripshonnan den ''De Vrouw in Nederlandsch West-Indie'' ta reflehá e perspektiva kolonial i etnográfiko di fin di [[siglo 19|siglo diesnuebe]]. Konsepto i karakterisashonnan di gruponan di poblashon i ròlnan di género ta wòrdu konsiderá antikuá òf problemátiko den historiografia kontemporáneo. E artíkulo aki ta usa e terminologia aki solamente pa ilustrá e fuente original. -- '''Muhénan na Antillas Hulandes''' a wòrdu publiká pa e Komité di Sekshon di Indianan Oksidental komo parti di e Eksposishon Nashonal di Trabou di Hende Muhé na Den Haag na 1898. E publikashon su propósito tabata pa informá hende muhé na Hulanda tokante e bida, trabou, i posishon sosial di hende muhé den e kolonianan di India Oksidental Hulandes, partikularmente Surinaçao. E kompilashon i edishon di e kolekshon tabata kompletamente responsabilidat di Louis Constant van Panhuys, kende a trese huntu vários kontribushon i sketch den un solo obra amplio. Aunke a institui subcomisionnan na Surinam y Curaçao pa sostene e exposicion localmente y colecta materialnan, e contenido y structura di e coleccion ta completamente responsabilidad di Van Panhuys. E subkomishonnan asina a hunga un ròl organisatorio i ta prinsipalmente di importansia kontekstual pa e kuadro institushonal di e publikashon. --- == Kontenido == E buki ta konsistí di vários kapítulo temátiko. E kapítulo di apertura ta duna konseho práktiko pa hende muhé [[Oropa|oropeo]] ku saliendo for di Hulanda kier establesé nan mes den e kolonianan di Karibe. E ta trata kondishonnan di bida, tareanan di kas i etiketa sosial. E siguiente kapítulonan ta ofresé un deskripshon general di e teritorio, [[poblashon]] i kultura di Sürnam i e islanan di Karibe denter di e imperio kolonial hulandes. Tambe e buki ta kontené datonan estadístiko riba enseñansa na Sürnam. Por ehèmpel, e ta menshoná ku na 1896 e kolonia tabatin 54 skol ku 7.139 studiante, inkluyendo 3.453 mucha muhé. Tambe ta pone atenshon na introdukshon di enseñansa obligatorio na 1877 i na inisiativanan manera e banko di spar pa skol, ku a keda introdusí na 1882. === Hende muhé den e kolonianan === Mayoria di e volúmen ta dediká na e posishon i aktividatnan di hende muhé. Lo siguiente ta wòrdu deskribí susesivamente: * hende muhé di poblashonnan urbano i rural na Sürnam; * hende muhé referí na nan den e publikashon komo Bush Negresses (awendia referí na nan komo hende muhé Maroon); * hende muhé di komunidatnan indígena. E outornan ta deskribí práktikanan di kuido, kriansa di yu, nutrishon i trabou, inkluyendo agrikultura, trabou di kas i komersio. Tambe nan a trata profesionnan di hende muhé manera edukadó, enfermero, labado di paña, komersiante, i portero. == Resepshon == E publikashon a risibí resensianan positivo den prensa hulandes na 1898. Artíkulonan den korant a elogiá e obra komo informativo i aksesibel i a enfatisá ku e tabata kontené detayenan ku tabata poko konosí bou di e públiko hulandes. E revisornan a konsiderá e kolekshon un kontribushon eksitoso na e ophetivonan di e eksposishon, esta oumentá konosementu tokante labor di hende muhé i kompromiso sosial, inkluso pafor di Hulanda. == Signifikado == E publikashon ta wòrdu konsiderá un dokumento kultural i sosial oportuno. E ta ofresé bista riba puntonan di bista kolonial riba hende muhé, trabou i kuido, i ta konstituí un fuente balioso pa investigashon riba relashonnan di género kolonial, práktikanan di kriansa i formanan di organisashon sosial di antaño na Sürnam i Kòrsou. [[:Kategoria:Karibe Hulandes]] [[:Kategoria:Historia]] ----- '''De Vrouw in Nederlandsch West-Indie''' was een boekuitgave bestemd voor [[Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid 1898|Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid]] in 1898, en welk inhoud bijeenverzameld werd door [[Louis Constant van Panhuys]]. == Achtergrond == De vrouw in Nederlandsch West-Indië, uitgegeven van wege de West-Indische Rubriek-commissie van de [[Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid 1898|Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid]], bijeenverzameld door jhr. L. C. van Panhuys. De West-Indische Rubriekcommissie van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid heeft een boekje uitgegeven, getiteld „De vrouw in Nederlandsch West-Indië”. Dit werkje, dat een heel aardig denkbeeld geeft van het leven en werken der vrouwen in de beide koloniën Suriname en Curacao, bestaat uit verscheidene schetsen, die bijeenverzameld zijn door jhr. L. C. van Panhuys. Het doel der uitgave is de belangstelling in onze schoone West-Indische koloniën aan te wakkeren en de vrouwen, speciaal die betrekking hebben met West-Indië, op te wekken tot betere kennismaking met alles wat land en volk der koloniën betreft, terwijl het tevens een blijvende herinnering is aan het doel der tentoonstelling. == Inhoud == In het eerste hoofdstuk wordt aan Europese dames die uit het moederland naar de West vertrekken, adviezen verstrekt, terwijl het tweede en derde hoofdstuk een beschrijving wordt gegeven van land en volk van Suriname en de verschillende Caribische eilanden. In het overig gedeelte van het werkje wordt speciaal gehandeld over de aard, de positie en de werkzaamheden van vrouwen. Achtereenvolgens krijgen we een schets van de vrouw uit het volk in Suriname, de bosnegerin en de Indiaanse vrouw. {{Appendix}} ''De Vrouw in Nederlandsch West‑Indië'' is een bundel uitgegeven ter gelegenheid van de [[Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid]], welke in 1898 in [[Den Haag]] plaatsvond. De bundel werd samengesteld door jhr. L. C. van Panhuys namens de West‑Indische Rubriekcommissie. De publicatie had een tweeledige doel: enerzijds de belangstelling van vrouwen in Nederland te wekken en te stimuleren voor de koloniën Suriname en Curaçao, en anderzijds als een blijvende herinnering aan de expositie zelf. ==Achtergrond== Samenkomst en doel De bundel is uitgegeven door de West-Indische Rubriekcommissie, onderdeel van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid. De redactie vond plaats onder auspiciën van jhr. L. C. van Panhuys. Doelstelling: *Vrouwen uit Nederland kennis laten maken met het leven en werk van vrouwen in de West-Indische koloniën. *Een blijvende aandenken bieden aan het thema-onderdeel van de tentoonstelling. 📝 Inhoud Hoofddeel I Adviezen voor Europese vrouwen die overwegen naar de koloniën te verhuizen. Hoofddeel II & III Algemeen beeld van land, cultuur en bevolking in Suriname en diverse Caribische eilanden. Specifieke portretten van vrouwen uit de koloniën De Surinaamse ‘bosnegerin’ met details als borstvoeding en traditionele voedingspraktijken. „…zij zoogt haar kind, maar geeft het ook bananenmeelpap (‘gongote’) zodat de baby zich niet meer kan bewegen …” Van Panhuys vergelijkt deze gewoonte met Nederlandse vrouwen die jenever gebruikten om hun baby te kalmeren (p. 32). De Indiaanse vrouw Algemene positie en taken van vrouwen uit de volks- en plattelandsgemeenschappen, waaronder onderwijs, zorg en landbouw. Beroepsleven van vrouwen Vrouwen als onderwijzeressen, verpleegsters en vooral landbouwers — op plantages én eigen gronden. Onderwijs in Suriname (1877 leerplicht, 1896: 54 scholen, 7.139 leerlingen, waaronder 3.453 meisjes). Schoolspaarbank (geïntroduceerd 1882 – populair bij leerlingen). Overige beroepen: wasvrouw, koopvrouw, lastdraagster. ==Belang van de publicatie== Cultureel en sociaal document: biedt unieke, tijdgebonden inkijk in de levens- en arbeidsomstandigheden van vrouwen in koloniaal Suriname en Curaçao. Voorlichting en propaganda: bedoeld om vrouwen uit de metropool te informeren én te werven voor verbinding met de koloniën. Historische bron: waardevol voor onderzoek naar koloniale genderrollen, dagelijkse zorgpraktijken en vroege sociale interventies zoals onderwijs en spaarbanken. ==Suggesties voor afronding== Overweeg nog een kort slot waarin je de publicatie plaatst in zijn tijdgeest (burgerlijke moraal rond 1900, koloniale verhoudingen, rol van georganiseerde vrouwenbewegingen). ----- ==Nabeschouwing== === Het perspectief van de vrouw in West-Indië === Hoewel De vrouw in Nederlandsch West-Indië werd samengesteld door jhr. Louis Constant van Panhuys en gericht was op bezoekers van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid in 1898, biedt het werk ook waardevolle informatie over de beleving van arbeid, zorg en onderwijs vanuit het perspectief van vrouwen in de West-Indische koloniën, met name Suriname en de Nederlandse Antillen. === Zelfstandigheid en arbeidsethos === Vrouwen in de koloniën waren actief in de landbouw, zowel op plantages als op eigen grond. Ze verrichtten zwaar fysiek werk en droegen aanzienlijk bij aan de lokale economie. Volgens het boek schroomden deze vrouwen niet voor het "zwaarste werk" en was hun arbeid van onmiskenbaar belang voor het gezinsinkomen.[1] === Zorg en culturele tradities === De publicatie beschrijft ook moeders en zorgverleners, met onder meer aandacht voor het zogen en voeden van kinderen. Een voorbeeld is de bosnegerin, die naast borstvoeding gebruik maakte van traditionele pap zoals "gongote" om baby's te voeden. Dit gebeurde soms zo intensief dat baby's nauwelijks konden bewegen. Hoewel het lokale gebruik door koloniale autoriteiten werd afgeraden, toont het een zelfstandige vorm van zorg en kennis.[1] === Onderwijs en emancipatie === In Suriname werd al in 1877 leerplicht ingevoerd. Het boek noemt 54 scholen met ruim 7000 leerlingen in 1896, waarvan 3453 meisjes.[1] Vrouwen werkten als onderwijzeres en stimuleerden scholing, waarmee ze een centrale rol speelden in de opvoeding en intellectuele ontwikkeling van de gemeenschap. === Economische diversiteit === West-Indische vrouwen waren niet enkel werkzaam als landbouwers of onderwijzers, maar ook als wasvrouw, koopvrouw, verpleegkundige of draagster. Deze economische veelzijdigheid weerspiegelt hun belangrijke maatschappelijke rol.[1] Ondanks de paternalistische toon biedt het boek een uniek inkijkje in het leven van vrouwen in de koloniën. Hun arbeid en maatschappelijke betrokkenheid verdienen erkenning als fundamenteel onderdeel van de koloniale geschiedenis. == Bronnen == [1] L.C. van Panhuys, De vrouw in Nederlandsch West-Indië (1898). Uitgegeven door de West-Indische Rubriekcommissie van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid. Digitale versie beschikbaar via Delpher.nl. ---------- ==[[Louis Constant van Panhuys]]<ref>https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB19:000903142:mpeg21:a00008|werk=Dagblad van Zuid-Holland en 's Gravenhage|titel=Wetenschap|datum=19 juli 1898</ref>== [[Bestand:De vrouw in Nederlandsch Westindië (1898) (IA BNADIGKOSTBARE179).pdf|thumb|De Vrouw in Nederlandsch Westindië. Uitgegeven vanwege de Westindische Rubriekcommissie van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid. Bijeenverzameld door jhr. L.C. van Panhuijs.]] De vrouw in Nederlandsch West-Indië, uitgegeven van wege de West-Indische Rubriek-commissie van de [[Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid 1898|Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid]], bijeenverzameld door jhr. L. C. vanPanhuys. De West-Indische Rubriekcommissie van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid heeft een boekje uitgegeven, getiteld „De vrouw in Nederlandsch West-Indië”. Dit werkje, dat een heel aardig denkbeeld geeft van het leven en werken der vrouwen in de beide koloniën Suriname en Curapao, bestaat uit verscheidene schetsen, die bijeenverzameld zijn door jhr. L. C. van Panhuys. Het doel der uitgaveis de belangstelling in onze schoone West-Indische koloniën aan te wakkeren en de vrouwen, speciaal die betrekking hebben met West-Indië, op te wekken tot betere kennismaking met alles wat land en volk der koloniën betreft, terwijl het tevens een blijvende herinnering is aan het doel der tentoonstelling. Het eerste hoofdstuk bevat eenige raadgevingen aan Europeesche dames die naar de West vertrekken, terwijl in het tweede en derde hoofdstuk een beschrijving wordt gegeven van land en volk van Suriname en de verschillende eilanden. In het overig gedeelte van het werkje wordt speciaal gehandeld over den aard, de positie en de werkzaamheden der vrouwen. Achtereenvolgens krijgen we een schets van de vrouw uit het volk in Suriname, de boschnegerin en de Indiaansche vrouw. Deze schetsen bevatten bijzonderheden, die stellig weinig of niet bekend zijn. Zoo lezen wij op pag. 32, „de boschnegerin zoogt haar kind altjjd zelf, doch houdt er bovendien nog een eigenaardige voedingsmethode op na, die ook onder de beschaafde negerinnen nog wel in zwang is, hoewel bv. de politie te Paramaribo het tegengaat, het zoogenaamde K e m ti-p i k i e n. Het kind wordt dan namelijk zoo volgegoten met bananenmeelpap (gongote) dat het zich niet meer kan verroeren en het buikje gespannen staat als een trom.” Wat de reden van deze meer dan overdadige spijziging is wordt niet vermeld, we veronderstellen dat het een middel is om de kleinen zoet te houden, zooals in ons vaderland sommige vrouwen uit ’t volk hun zuigelingen wel stil houden met een teugje jenever. De laatste hoofdstukken zijn gewijd aan de werkzaamheden der West-Indische vrouwen. De vrouwen aldaar zijn hoofdzakelijk onderwijzeressen, pleegzusters of landbouwsters. De laatstgenoemden zijn natuurlijk het talrijkst. Deze landbouwsters werken op plantages of op hun eigen grondjes en zien niet op tegen het zwaarste werk. Ook aangaande het onderwijs in de WestIndische koloniën bevat het boekje interessante mededeelingen. Reeds in het jaar 1877 is de leerplicht in Suriname ingevoerd. Deze kolonie bezat in December 1896 54 scholen met 7139 leerlingen, waarvan 3453 meisjes. In 1882 heeft men in Suriname een schoolspaarbank ingevoerd, waarvan een druk gebruik wordt gemaakt. Behalve door de reeds genoemde beroepen voorzien de vrouwen in haar onderhoud als waschvrouw, koopvrouw, lastdraagster enz. Wij hopen, dat het boekje in veler handen moge komen en dat het moge bijdragen om de kennis te vermeerderen van onze, bij het publiek nog zoo weinig bekende West-Indische koloniën en vooral dat de vrouwen ook hier haar zegenrijken invloed zullen doen gelden en meewerken tot den bloei van deze schoone gewesten. {{Appendix}} [[:Kategoria:Karibe Hulandes]] ------------ {{Variante|c}} {{Databox}} '''Ocho dia''' ta un antiguo rito di luto na Aruba, Kòrsou i Boneiru, ku ta sostene famia i amigunan di defuntu den nan proseso di luto. Tabatin un tempu na Kòrsou i Boneiru ku e defuntunan tabata wòrdu rekordá no solamente ku un Misa, pero ku ocho dia di orashon, kanto, kuenta, i komunion. Pa ocho dia, e komunidat a reuní — no solamente pa yora, pero pa ofresé sosten. Famia i amigunan a wòrdu sostené den nan proseso di luto: ku orashon, kantika, rekuerdo i brasa, e alma di e defuntu tambe a wòrdu eskoltá pa e bida despues di morto. E ritual aki tabata wòrdu yamá Ocho Día. Despues cu dera e defunto ta cuminsa cu e “ocho dia”. Esaki ta un periodo di luto di ocho dia, durante cua esnan cu a keda den luto ta reuni diariamente. Bou di guia di un intersesor, ta hasi orashon pa e defuntu i su sernan kerí. Un sirbishi di konmemorashon ta wòrdu tené 40 dia despues di e morto, i tambe anualmente riba e aniversario di e morto. Den Iglesia Catolico Romano, ademas di e dia di recuerdo anual aki, e famia por pidi un misa mensual pa e defunto.<ref>[https://www.rememberme.nl/inspiratie/blogs-van-judith-sandriman/rituelen-bij-een-begrafenis-op-curacao Rituelen bij een begrafenis op Curaçao]</ref> De negendenacht (novena= Ninth Night) ceremonie op Jamaica toont overigens inderdaad overeenkomst met de curacaose "ocho dia".<ref><ref></ref>VOLKSKUNDE. "Amigoe". Curaçao, 05-09-1980, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 19-12-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010640155:mpeg21:p017</ref> --- Er was een tijd op Curaçao en Bonaire waarin de overledene niet alleen werd herdacht met een mis, maar met acht dagen van gebed, zang, verhalen en verbondenheid. Acht dagen lang kwam de gemeenschap bijeen—niet alleen om te rouwen, maar om te begeleiden. De familie en vrienden werden ondersteund in hun rouwproces: met gebed, zang, herinnering, en omarming werd ook de ziel van de overledene begeleid naar het hiernamaals. Dat ritueel heette Ocho Día. Dit ritueel, ontstaan uit de ontmoeting tussen Afrikaanse spirituele tradities en het katholieke geloof, was veel meer dan folklore. Het was een daad van geestelijke zeggenschap. Wat de kerk niet kon bieden, gaf de gemeenschap zichzelf: troost, structuur, en een plek voor de ziel om haar weg te vinden. De Ocho Día, met haar gezangen in een vermenging van Papiaments en Latijn, de overdracht van culturele identiteit via verhalen over West-Afrikaanse mythische figuren zoals de spin Nanzi, gezongen litanieën, een eigen vormgegeven liturgie van gebeden, en het kantelen van het altaar op de achtste dag (Ocho di Yukán)—dat was hun manier om trouw te blijven aan hun wortels én aan hun geloof. Vandaag de dag is dit ritueel vrijwel verdwenen. Al twintig jaar is er geen gedocumenteerde viering meer. Uitvaarten worden nu tot in de puntjes geregisseerd door begrafenisondernemers, naar Europees model. In tegenstelling tot vroeger, waar een uitvaart veel meer was dan een kort moment van condoleren of een drive-thru, of het volgen van de dienst via een YouTube-link, is afscheid nemen verarmd tot een haastig en afstandelijk ritueel. De zinsnede “geen rouwbeklag aan huis” klinkt inmiddels als een mantra in overlijdensberichten. ------- Bob Harms: De ocho dia, een rouwritueel van acht dagen op Aruba, Bonaire en Curaçao, was veel meer dan alleen een religieuze bijeenkomst. Het was een levendig sociaal evenement, doordrenkt van culturele tradities die hun oorsprong vinden in West-Afrika en de diaspora. Ondanks pogingen van de Rooms-Katholieke Kerk om deze ‘afwijkende’ gebruiken te onderdrukken, hield de gemeenschap stand en gaf het rouwproces zo een unieke, eigen invulling. Tijdens dit achtdaagse ritueel nam een voorzanger, de resadó, de leiding. Hij zong litanieën, een mix van Papiaments en Latijn. De aanwezigen zongen mee met de kantikanan di Ocho Dia, liederen speciaal voor dit ritueel, en de kantikanan di Dum Ve, verbasterde Gregoriaanse gebedsliederen. Ook op de laatste ochtend, wanneer het altaar werd afgebroken, werden er speciale liederen gezongen, de kantikanan di Jukán. ---- Na de uitvaart is er een rouwperiode die acht dagen duurt. In deze dagen worden er litanieën (gebeden) voorgelezen door een vrouw die ouder is dan 50. Ze vraagt God om de overledene onder zijn hoede te nemen en de nabestaanden te troosten. Tijdens deze ‘ocho dia’ geven naasten en familie alle ruimte aan hun emoties. Vooral op de achtste dag nemen ze de tijd om na te praten over de dingen die de overledene heeft gezegd en hoe hij of zij zich heeft voorbereid op de dood. De ramen worden opengezet zodat de geest kan vertrekken. ---- Het is een perfect voorbeeld van ''syncretisme'': het samenvoegen van verschillende culturele en religieuze elementen. Hoewel de periode van acht dagen ook in het christendom voorkomt (denk aan de besnijdenis van Jezus na 8 dagen), is de uitwerking (de ceremonies, muziek, dans) sterk beïnvloed door de Afrikaanse wortels en de 'survival' van voorouderlijke tradities na de slavernij, steltDBNL - Digitale Bibliotheek voor de Nederlandse Letteren. {{Appendix}} --------------- {{Databox}} [[File:General Official Minimum Wage by Territory as of February 2023 in US Dollars (2).png|thumb|300px|Mapa di salario minimo segun teritorio na februari 2023 den USD]] E '''salario mínimo''' ta e montante mas abou ku un dunadó di trabou ta legalmente obligá di paga un empleado. Un salario mínimo por wòrdu ekspresá komo un salario pa ora, pa luna òf pa siman. Semper e ta wòrdu ekspresá komo un salario brutu, ekskluyendo belasting i kontribushonnan di seguro sosial. Dentro di Union Europeo, 22 di e 27 estadonan miembro tin un salario minimo. E sinku paisnan di UE ku no tin un salario mínimo ta Austria, Dinamarka, Finlandia, Suesia i Italia. E paisnan aki, inkluyendo Noruega i Suisa, ta laga e fiho di salario mínimo na organisashonnan di dunadó di trabou i empleado. es.wiki: Salario mínimo, salario mínimo, òf salario mínimo ta e montante mínimo di remunerashon ku un dunadó di trabou ta obligá pa lei pa paga su empleadonan pa e trabou ku nan a hasi durante un periodo determiná. E suma aki no por wordo baha ni pa acuerdo colectivo ni individual. Un salario mínimo ta eksistí den mas ku 90% di e estadonan miembro di e Organisashon Internashonal di Trabou (ILO).[1] E regulashon aki a wòrdu establesé pa promé biaha na Australia i New Zealand den siglo 19.[2] Kada pais tipikamente ta establesé e normanan legal ku ta regulá e salario mínimo i e mekanismonan pa determiná su montante periodikamente, normalmente anualmente. Regulashonnan di salario mínimo, ku nan diferensianan, ta presente den kasi tur pais rònt mundu, i nan ophetivo, eksplísito òf nò, ta pa redusí desigualdat di salario. Den añanan resien, vários pais a reformá nan polítika di salario mínimo komo kontesta na e oumento di kosto di bida i preshon sosial pa garantisá un entrada desente. Algun gobièrnu a opta pa konektá e salario mínimo na e konsepto di un “salario di bida,” komprondé komo un salario ku ta kubri e nesesidatnan básiko di un individuo òf famia, inkluyendo kuminda, bibienda, edukashon i kuido di salú. Paisnan manera Alemania,[3] Sur Korea, Chile,[4] i New Zealand a implementá oumentonan signifikante, miéntras ku na Merka tabatin un tendensia pa oumentá e salario mínimo na nivel estatal i munisipal den ousensia di konsenso federal. Ademas, organisashonnan manera Organisashon Internashonal di Trabou (ILO) i Programa di Desaroyo di Nashonnan Uni (UNDP) a promové kuadro pa evaluá e impakto di e salario mínimo riba redukshon di pobresa i desigualdat, resaltando e importansia di ahusta e montantenan aki periodikamente i segun kriterionan ekonómiko i sosial. Salario mínimo, salario mínimo, òf salario mínimo ta e montante mínimo di remunerashon ku un dunadó di trabou ta obligá pa lei pa paga su empleadonan pa e trabou ku nan a hasi durante un periodo determiná. E suma aki no por wordo baha ni pa acuerdo colectivo ni individual. Un salario mínimo ta eksistí den mas ku 90% di e estadonan miembro di e Organisashon Internashonal di Trabou (ILO).[1] == Caribe Hulandes == * 1947 - invoering Loonregeling 1946 (P.B. 1947, no. 2), * 1972 - Landsverordening minimumlonen (P.B. 1972, no. 110) 1 oktober 1972 e Ordenansa Salario Minimo a drenta na vigor na Antias Hulandes.<ref>Advertentie. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 30-09-1972, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 03-09-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010461412:mpeg21:p006</ref> {{Appendix}} LANDSVERORDENING van 31 mei 1972 houdende nieuwe regelen inzake minimumlonen Citeertitel Landsverordening minimumlonen Vastgesteld door Gouverneur van de Nederlandse Antillen Onderwerp maatschappelijke zorg en welzijn Eigen onderwerp arbeidsregelgeving Opmerkingen met betrekking tot de regeling Deze verordening vervangt de Loonregeling 1946 (P.B. 1947, no. 2), -------- The minimum wage history in the Dutch Caribbean is tied to the islands' individual statuses, with a significant shift in the Caribbean Netherlands (Bonaire, Sint Eustatius, Saba) towards higher, federally regulated minimum wages starting in the 2010s, aiming for a dignified existence. Other islands, like Aruba, also adjusted their minimum wages in recent years, while the overall trend shows efforts to raise wages to improve socio-economic conditions, though this can create competitive pressure compared to other Caribbean nations. The minimum wage in the Dutch Caribbean is set separately for each island, with the highest recent rates being $1,750 per month in the Caribbean Netherlands (Bonaire, St. Eustatius, and Saba) as of July 1, 2024, and AWG 2,007.05 per month in Aruba as of January 1, 2025. The Caribbean Netherlands' minimum wage is adjusted annually based on the consumer price index. -------------- {{Variante|c}} {{infobox persona| variante =c | nomber = Mary Gertrude Johnson | ofishi = | tata = Peter Hassell | mama = Esther Lovell Johnson }} '''Mary Gertrude Johnson''' (☆ [[1854]] na Zions Hill – † [[1939]] na [[Saba]]), tambe konosí komo ''Mary Gertrude Hassell'', tabata un edukadó prominente i un pionero den promoshon di e arte tradishonal di [[kanchi sabano]] riba e isla di [[Saba]]. El a duna les i popularisá e téknika di obra ku hilo habri, ku despues a bira un di e produkto artístiko i ekonómiko mas importante di e isla. Segun folklorista Eric Eliason, “kisas e ta e persona mas honrá den historia di e isla.”<ref>Eliason, Eric A. (2024). "[https://www.google.nl/books/edition/Handbook_of_Gender_Studies_in_the_Dutch/aBcEEQAAQBAJ?hl=nl&gbpv=1&dq=Mary+Gertrude+Hassell+Johnson&pg=PA524&printsec=frontcover Saba Lace: History, Culture and Art]", in: ''Handbook of Gender Studies in the Dutch Caribbean'', p. 522-534, citaat op p. 524.</ref> == Biografia == Mary Gertrude Johnson a nase na Zions Hill (den e tempu ei konosí komo Hell’s Gate) komo yu muhé di Esther Lovell Johnson i Peter Hassell. Su famia tabatin un posishon respetá den komunidat i su mayornan tabatin medio finansiero sufisiente pa mand’é pa estudio na [[Caracas]], [[Venezuela]] na komienso di añanan 1870. Pa un periodo Johnson a biba den un internado katóliko, kaminda soeurnan di e konvento tabata duna enseñansa, inkluso na manera tradishonal.<ref>A unique form of needlework: “Saba Lace”— A time honored craft by Will Johnson. "Amigoe". Curaçao, 20-12-1985, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 31-07-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643321:mpeg21:p068</ref> Durante su estadia na Venezuela, el a siña for di e yu muhénan di e elite venezolano kon pa traha obra ku hilo habri den estilo ajour, ku despues a bira konosí na Saba komo kanchi spaño.<ref>https://thesabaislander.com/2021/02/06/the-chronological-history-of-saba/ The Chronological History of Saba], Saba Islander (2 di yuni 2021)</ref> <ref name=":0">Eliason, Eric A. (2024). "[https://www.google.nl/books/edition/Handbook_of_Gender_Studies_in_the_Dutch/aBcEEQAAQBAJ?hl=nl&gbpv=1&dq=Mary+Gertrude+Hassell+Johnson&pg=PA524&printsec=frontcover Saba Lace: History, Culture and Art]", in: Handbook of Gender Studies in the Dutch Caribbean, p. 522-534</ref> E téknika aki lo bira e base pa e desaroyo di e arte di kanchi sabano, un forma di arte tekstil úniko pa Saba.<ref name=":1">{{Citeer boek |titel=Caribbean Women and Their Art: An Encyclopedia |achternaam=Snodgrass |voornaam=Mary Ellen |url=https://www.google.nl/books/edition/Caribbean_Women_and_Their_Art/4tCwDwAAQBAJ?hl=nl&gbpv=1&dq=Mary+Gertrude+Hassell+Johnson&pg=PA89&printsec=frontcover |datum=2019 |pagina=89-90}}</ref><ref>{{Citeer web |url=https://caribvibetv.com/learning-about-saba-lace-spiced-rum/ |titel=The Art of Saba Lace & Flavor of Spiced Rum: Saba’s Heritage |bezochtdatum=2025-07-20 |werk=Caribbean Vibrations}}</ref> Despues di a kompletá su estudio, Johnson a regresá Saba. Einan el a kasa ku James Benjamin Johnson i a kuminsá duna les na e skol katóliko lokal. E pareha a establesé nan mes na Windwardside. Inisialmente, el a sigui ku trahamentu di kanchi komo un hòbi, dunando les na algun amigu i miembro di famia, pero pronto el a kuminsá plama riba henter e isla. Gradualmente ela kuminsá duna lès, i patronchinan spesífiko pa e isla a wòrdu kreá, yamá na nòmber di nan kreadornan, manera Imelda, Sylvia i Laurentina.<ref name=":0" /><ref name=":1" /> Ku e establesementu di un servisio postal konfiabel entre Saba i mundo eksterno na 1884, e posibilidat pa bende kanchi via pòst a habri un fuente nobo di ingreso pa hopi famianan. Pa tempu di Prome Guera Mundial, un di kada dies habitante tabata inbolbí den produkshon òf benta di kanchi sabano. Den e añanan 1920, ta kalkulá ku entre 30% i 40% di PIB di Saba tabata generá for di kanchi, un kontribushon sin igual pa un isla chikí.<ref name=":0" /><ref name=":1" /> Mary Gertrude Johnson a fayesé na 1939 na edat di 85 aña. Su legado sigui biba den arte, ekonomía i identidat kultural di Saba. == Homenahe == Na 1996, su aporte a wòrdu rekonosé ku un stampia postal di Antias Hulandes, ku ta mustra un imagen di dje ku un obra di kanchi na banda robes. E stampia tabata parti di un seri dediká na figuranan antiano prominente.<ref>{{Citeer web |url=https://touchstamps.com/Stamp/Details/160215/mary-gertrude-johnson-hassel-1853-1939 |titel=Stamp: Mary Gertrude Johnson Hassel (1853-1939) (Netherlands Antilles 1996) |bezochtdatum=2025-07-20 |werk=Touch Stamps}}</ref> == Mira tambe == * [[Kanchi sabano]] {{Appendix}} {{Defaultsort:Johnson, Mary Gertrude}} [[:Kategoria:Saba]] ------------ * na un Skol di Konbento. Einan ela siña kon pa traha e hilo dibuhá for di e yu muhénan di Venezolanonan elite, i a introdusí e arte na Saba kaminda e ta konosí generalmente komo obra spañó.<ref>https://thesabaislander.com/2021/02/06/the-chronological-history-of-saba/ The Chronological History of Saba], Saba Islander (2 di yuni 2021)</ref> * the past, drawn lace embroidery often produced larger pieces in the form of tablecloths, curtains, drapes, etc. Today, these larger ana more expensive items are no longer in demand and the intricate patterns of drawn lace are being used in a more decorative manner on various items of women’s and household ware such as shawls, skirts, blouses, handbags, hand¬ kerchiefs, napkins and other cloths. <ref>[https://archive.org/details/BNA-DIG-ANTILLENREVIEW-1981-08/page/n33/mode/1up?q=saban+lace&view=theater Handcraft: an industry of growing importance]Antillean Review, vol. 1 nr. 5, augustus/september 1981</ref> * Perhaps this is the reason the craft is popularly known as "Spanish work" on Saba. In 1884, the wives and daughters of Saba's seafaring men began working in earnest. In that year regular mail service connected the five-squaremile island to the outside world for the first time, thereby establising the possibility of a mailorder cottage industry. By 1898, Saba's lacemakers had become so adept that a Miss Florence Every entered an exhibition of women's handicrafts in The Hague, The Netherlands, where she received an honorable mention. Six years later, a Saban was awarded first prize in a competition in Copenhagen, Denmark, and was invited by the Danish government to spend four months in the Scandinavian country. Little by little, the industrious Saban women began exporting their delicate work, primarly to customers in the United States. The method by which they obtained the names of potential clients illustrates typical Saban ingenuity. Lacemakers would copy the addresses of American companies from the boxes of merchandise that were sent to the island. They would then dispatch a letter explaining their craft and their prices to the firm, hoping to have some sympathetic manager post the missive on the company bulletin board or mention it in the company newsletter. Their efforts were surprisingly successful. By 1928, nearly 25,000 guilders worth of needlework was being exported.<ref>A unique form of needlework: “Saba Lace”— A time honored craft by Will Johnson. "Amigoe". Curaçao, 20-12-1985, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 31-07-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643321:mpeg21:p068</ref> Naturally, clients' addresses were closely-guarded secrets. Who betide anyone who "stole" an address or who wrote "bad things" about a competing lacemaker. Many families were not on speaking terms for years, owing to some real or imagined breaking of this unwritten law. In turn, many company officials wrote to Saba's Vice-Lieutenant Governor inquiring into the financial status of the women soliciting business from the companies' employees. As tactfully as possible, the administrator would reply that the ladies could stand "some help", even though some of the lacemakers were among the most affluent residents of the tiny island. When the Great Depression spread economic havoc throughout the United States in the early 19305, demand for "Saba Lace" plunged alarmingly. Committees were formed on the island to promote the "industry". Unfortunately, nothing seemed to help. It was only with the increase of tourism to the island that "Saba Lace" flourished once again. An airfield was finally constructed on the mountainous terrain in 1963 and the island became a favorite with travelers searching for an unusual daytrip from nearby St. Maarten of for longer stays in a serence and unspoiled Caribbean atmosphere. In 1984, 15,000 tourists visited, departing with approximately $100,000 worth of delicate, handmade lacework. Thus, after more than a century, a handcraft learned by a young Saban girl in the quiet cloisters of a Caracas convent still provides a means of survival for many families on the tiny island of Saba. ------------- {{Infobox artista|variante|c | nomber = Sheila Payne }} '''Sheila Payne''' (☆ 1961 na [[Kòrsou]]) ta un aktris i kontadó di kuento di [[Kòrsou]] i un defensor di preservashon di Papiamentu.[1] Sheila Payne a nase i lanta na Kòrsou, den un famia originalmente di [[Sint Kitts (isla)|Saint Kitts]]. Su interes i amor pa kontamentu di kuenta a bini di su tata. Komo un studiante di skol básiko, el a hasi un impreshon sumamente eksitoso di e empresario di músika [[Ángel Job]] (ku e apodo El Gordito de Oro).[2] For di 1980 pa 2000, Payne a biba na [[Hulanda]]. El’a studia matemátika i ekonomia i a tuma un kurso posgrado den desaroyo di karera. Despues di a traha den e ramo ei pa algun tempu, el a bira un aktris ku Jeugdtheater Citadel Groningen. Na Kòrsou, el a traha komo aktris pa teater hubenil i despues a regresá na kontamentu di kuenta.[2] Na 2011, Payne a risibí un nominashon di UNESCO pa su esfuersonan den preservashon di Papiamentu.[2] -------------- {{Variante|c}} {{Databox}} Un '''tragalus''' ([[hulandes]]: ''dakvenster'') ta referi na un bentana chikí ku generalmente ta instalá riba un muraya haltu, tei, òf den un dak di kas. Literalmente, e palabra cu e ta e luga pa laga lus drenta. "tragaluz" via Spaño (traga = bebe, luz = lus) — literalmente, un lugá pa laga lus drenta. un ekstenshon di e superfisie di dak ku ta inkliná, hopi bia ta konsistí di un kuadro di bentana vertikal ku òf sin partinan movibel, dos muraya banda triangular i un tapa, trahá komo un dak plat, siya ?, heup òf pent. Un tragalus por wòrdu instalá mesora durante konstrukshon nobo, pero hopi bia ta wòrdu trahá despues pa haña espasio èkstra, tin bia na e lugá kaminda un skylight ta presente kaba. E kuadro di bentana ta sirbi pa permití lus i airu drenta den e zolder òf kamber di zolder. Un bentana di dormitorio hopi bia ta proveé ​​e espasio èkstra ku espasio pa kabes (espasio pa kabes), ku ta nesesario pa krea un kamber den zolder. Bentana di dormer por wòrdu montá na diferente manera. Tradishonalmente riba e lugá, kaminda e bentana di e dormer ta wòrdu bati riba e dak riba e sitio, loke ta tuma un promedio di 3 pa 4 dia. Tin tambe bentananan prefab. E bentananan prefabriká aki ta wòrdu pre-produsí den un fábrika òf tayer di karpinteria i ta wòrdu montá riba e dak denter di un dia. Bentana di dormer ta traha di vários material. Esaki ta dependé di e estilo arkitektóniko di e kas i e deseonan di e kliente. Bentana prefabriká por lo general ta trahá di palu òf plèstik. Un ekstenshon riba e dak tambe ta wòrdu yamá kuko òf akkenailtje (prinsipalmente na Groningen). {{Appendix}} chatgpt:Den papiamentu, tragalus ta un palabra ku referi na un ventanita chikí ku generalmente ta instalá riba un muraya haltu, tei, òf den un kas di dak. E palabra mes ta bin di Hulandés "tragaluz" via Spaño (traga = bebe, luz = lus) — literalmente, un lugá pa laga lus drenta. ✅ Den konteksto di construccion Hulandés (i Karibe Hulandes), un "tragalus" ta un ventanita, pero den hulandés moderno e palabra ku ta mas relashona ta "dakkapel" òf "dakvenster", ku ta referí mas espesífikamente na un ventan chi subi for di dak, ku ta kreá espasio i lus den un piso haltu. Diferensha: Tragalus = ventanita (simpel, generalmente no sobresalí for di tei). Dakkapel = estruktura di bentana ku sobresalí for di tei pa kreá mas espasio i lus. 🏚️ Tragalus den Karibe Hulandes Sí, tragalus (of ventanitanan den dak) tabata uza den arquitectura tradicional Karibe Hulandes, inklusí: Kas di plantashon (Boneiru, Kòrsou, Aruba) Kas di pueblo (kas di torto, kas di piedra) Fortifikashon (forte) E motibu principal pa usa un tragalus tabata: Laga lus natural drenta (den tempo ku no tabatin mucha bentanan grandi) Mehorá ventilashon (pa saka kalor fo'i kas) Duna un poko di brisa sin perde protekshon kontra tormenta. Ejemplo: Riba kas di plantashon na Kòrsou manera Landhuis Brievengat òf Landhuis Chobolobo, bo por topa ventanitanan haltu riba e dak ku ta sirbi komo tragalus. Na Aruba, na kas antique den Noord i Santa Cruz, bo por wak esemey. 📜 Origen historiko E uso di ventanitanan haltu (tragalus) a bini ku: Influensia di arquitectura kolonyal Hulandés (especialmente siglo 17-18). Adaptashon lokal pa klima tropikal — ventilashon tabata esencial. Manká di material di konstrukshon — un bentana chikí tabata mas fasil pa instala den muraya di torto òf piedra. ✏️ En Resúmen Aspekto Tragalus Dakkapel Definishon Ventanita haltu Bentana sobresaliente for di tei Funshon Lus i ventilashon Lus, ventilashon, espasio Material Hout, piedra, torto Hout, tei, glas Uzo den Karibe Sí, den kas antique Raro, mas den Hulanda [[:Kategoria:Konstrukshon]] -------------- {{Multiple image | total_width = 650 | align = center | caption_align = center | border = | image1 = Government building in Camacuri (Aruba) 17 33 16 604000.jpeg | caption1 = Edificio di Impuesto di [[Aruba]] | image2 = DRCUR-EXT-Resort-4110-TM.jpg | caption2 = Dream Curaçao Resort na [[Willemstad]] | image4 = Emmanuel Catholic Chapel.jpg | caption4 = Kapel Emanuel na [[San Nicolas]] | image3 = Maduro & Curiel's Bank, Willemstad, Curaçao.jpg | caption3 = Edificio di [[Maduro & Curiel's Bank N.V.|MCB]] na Willemstad }} --------------- * [[Florin karibense]] (aanvullen) Siman pasá a tuma lugá e desvelo ofisial di e diseño di e Guilder Karibense, e moneda nobo ku lo ta den sirkulashon na Kòrsou i Sint Maarten entrante 31 di mart 2025. Banko Sentral di Kòrsou i Sint Maarten (CBCS) a presentá e biyetenan i monedanan simultáneamente na ámbos pais.<ref name="deel 1">[https://curacao.nu/de-caribische-gulden-een-stap-richting-economische-stabiliteit-in-2025/ De Caribische Gulden: Een stap richting economische stabiliteit in 2025], curacao.nu (26 di desember 2024)</ref> -- 2025 lo ta e aña di plaka nobo ku introdukshon di e Golder Karibense. E seri nobo di biyete ta inspirá pa e ‘Mundu Bou di Laman’. E parti dilanti di e biyetenan ta mustra e fauna bou di awa colorido di Curaçao y Sint Maarten, como simbolo di e laso entre ambos pais. E diversidat úniko di animalnan marino, segun Banko Sentral, ta un rekordatorio di e poder di koperashon i metanan kompartí, apesar di kada pais su propio identidat. E parti patras di e biyetenan ta deskribí bista históriko i kultural importante di Kòrsou i Sint Maarten. Loke ta spesial di e seri nobo aki ta su diseño: e parti dilanti tin un diseño horizontal tradishonal, miéntras ku e parti patras ta orientá vertikalmente. Ta prome biaha cu biyetenan cu patras vertical ta wordo emiti na Curaçao y Sint Maarten. E seri di florin Karibense ta inkluí sinku biyete di bankero ku e siguiente denominashonnan: 10 Cg, 20 Cg, 50 Cg, 100 Cg i 200 Cg. Cada biyete tin su propio color. 2025 lo ta e aña di plaka nobo ku introdukshon di e Golder Karibense. E seri nobo di biyete ta inspirá pa e ‘Mundu Bou di Laman’. E parti dilanti di e biyetenan ta mustra e fauna bou di awa colorido di Curaçao y Sint Maarten, como simbolo di e laso entre ambos pais. E diversidat úniko di animalnan marino, segun Banko Sentral, ta un rekordatorio di e poder di koperashon i metanan kompartí, apesar di kada pais su propio identidat.<ref name="deel 3">[https://curacao.nu/nieuwe-caribische-gulden-een-ode-aan-de-onderwaterwereld-20g/ Nieuwe Caribische Gulden: een ode aan de onderwaterwereld (20g)], curacao.nu (27 di desember 2024)</ref> E parti patras di e biyetenan ta deskribí bista históriko i kultural importante di Kòrsou i Sint Maarten. Loke ta spesial di e seri nobo aki ta su diseño: e parti dilanti tin un diseño horizontal tradishonal, miéntras ku e parti patras ta orientá vertikalmente. Ta prome biaha cu biyetenan cu patras vertical ta wordo emiti na Curaçao y Sint Maarten. E seri di florin Karibense ta inkluí sinku biyete di bankero ku e siguiente denominashonnan: 10 Cg, 20 Cg, 50 Cg, 100 Cg i 200 Cg. Cada biyete tin su propio color. == denominashon di mas chikitu: 10 florin == E biyete di dies florin karibense ta predominantemente hel i tin un imágen di e '''angelfish gris''' na e parti dilanti i e '''faro di Klein Curaçao''' na e parti patras.<ref name="deel 2">[https://curacao.nu/nieuwe-caribischegulden-een-ode-aan-de-onderwaterwereld-10g/ Nieuwe Caribische Gulden: een ode aan de onderwaterwereld (10g)\, curacao.nu (26 di desember 2024)</ref> E angelfish gris por krese te sesenta sentimeter di largura. E espesie aki tin un kurpa den forma di disko ku un kabes relativamente grandi. Angelfish adulto gris ta gris kla ku manchanan pretu tur kaminda, miéntras ku nan kabes ta gris kla ku un boka mas kla ainda. E hóbennan, di otro banda, ta pretu ku sinku strepi hel briante ku ta kore vertikal riba nan kurpa. Hubenilnan ta wòrdu hañá generalmente riba e rif òf den kama di yerba di laman, kaminda nan ta traha na “stashonnan di limpiesa” meskos ku garnachi mas limpi ta hasi, pa deshací di parasito di piská mas grandi. Adultonan por lo general ta habitá rifnan i por wòrdu hañá na profundidatnan te ku trinta meter. E konki reina ta un snèk ku ta biba prinsipalmente den kama di yerba di laman i riba banki di santu i por krese basta grandi. Karakolnan adulto por krese te mas o ménos 35 sentimeter di largura. E karakolnan aki ta herbívoro i ta alimentá nan mes ku material di mata ku ta haña entre e yerba di laman. E conchi reina ta birando mas y mas raro den hopi parti di Caribe pasobra su carni ta wordo considera un delicia y hopi biaha ta wordo haya riba platonan. Ta p’esei tin vários inisiativa pa kria nan den koutiverio pa produkshon di kuminda òf laga nan bai bèk den naturalesa. Kasi no tin ehemplar adulto real ku a sobra den e awanan interior di Kòrsou. Patras == Di dos denominashon: binti florin Cg 20 == E biyete di binti florin Karibense ta predominantemente blou i tin e rayo di águila mancha dilanti i Simpson Bay patras. Cu un envergadura di casi tres meter, e Spotted Eagle Ray ta un di e especienan di rayo mas grandi den nos awanan. E ta wòrdu rekonosé fásilmente pa su fondo skur ku numeroso mancha blanku i un barika kompletamente blanku. E rayonan aki tin un rabo largu i punta ku vários spina venenoso. E rayonan aki ta kome bivalvo, entre otro, i ta buska nan riba fondo di santu. Nan ta koba den santu i tin bia ta zwaai esaki ku nan “alanan”. Tambe nan ta come cangreu, cangreu ermitaño y caracol manera e queen clam. Rayonan di águila mancha ta hopi sosial i hopi bia ta landa den grupo chikí.<ref name="deel 3"/> Yellow Cowries ta '''karakol di laman''' ku ta wòrdu hañá den mayoria di laman tropikal. Den pasado, diferente tipo di cowries tabata hunga un ròl importante den komersio i kultura. Kaska di cowrie tabata wòrdu usá histórikamente komo moneda, partikularmente na China, Afrika, New Guinea i Indonesia. E barkunan di e Kompania di India Oriental Hulandes (VOC) tabata komersia ku kaska di kowrie, spesialmente e “kaska di kaska di plaka” ku tabata representá un balor monetario, i tabata usa nan komo un medio di pago, inkluso pa kumpra hende sklabisá. Awendia nan ta wòrdu apresiá prinsipalmente komo kosnan di kolekshon i ta wòrdu usá den joyas. Karakol tin un dieta hopi spesífiko ku ta varia pa kada espesie. Algun ta karnivoro, algun herbívoro i algun omnívoro. Nan tin un struktura di alimentashon úniko yamá un “radula” den nan boka, ku ta funshoná komo djente, superfisie di yerba i kòrta kuminda.<ref name="deel 3"/> Patras == Di tres denominashon: biyete di 50 Cg == E biyete ta predominantemente bèrdè i tin e '''turtuga di laman bèrdè''' na e parti dilanti i e playa di '''Grote Knip''' na e parti patras.<ref>[https://curacao.nu/nieuwe-caribische-gulden-een-ode-aan-de-onderwaterwereld-50g/ Nieuwe Caribische Gulden: een ode aan de onderwaterwereld (50g)], curacao.nu (28 di desember 2024)</ref> E turtuga bèrdè di laman ta wòrdu hañá den tur laman tropikal i subtropikal na mundu, inkluyendo den Karibe. E turtuga bèrdè di laman ta un herbívoro i ta kome prinsipalmente yerba di laman. E turtuganan ta sòru pa e yerba di laman no krese muchu largu i sofoká su mes. Esaki ta permití e ekosistema di yerba di laman pa mantené su funshonnan mas importante, esta komo un krèsh pa hopi bestia marino. E turtuga di laman bèrdè ta pues un espesie klave ku ta hunga un ròl esensial den tene nos oséanonan saludabel. Turtuga machu nunka no ta regresá tera. E hembranan ta bin tera solamente pa pone webu. Turtuga muhé ta traha vários nèshi pa aña. Turtuga ta protehá i den peliger di ekstinshon rònt mundu. E '''tellin''' faborito. E espesie di karakol bivalvo aki ta wòrdu hañá den henter Karibe, prinsipalmente na profundidatnan di te ku trinta meter. E kaska, ku ta wòrdu trahá dor di e karakolnan mes, por ta basta grandi, algun ta alkansá un diameter di mas o ménos ocho centimeter. E kaska ta di koló krema pa blanku ku randnan un poko haltu i hopi espasiá. E parti paden di e kaska ta hel. E dos mitarnan di e kaska por lo general ta pas bon huntu i hopi bia ta kubri ku alga i otro organismonan, proveyendo un kamuflahe ekselente riba e ref. E espesie aki ta filtrá kuminda for di awa di laman dor di chupa awa aden, filtr’é i despues “spuit afó” awa limpi. Patras Grote Knip Beach. Curaçao ta konosí pa su playanan relativamente chikí skondí den bahianan kómodo. Asta Grote Knip Beach ta situá den un bahia asina. E santu riba e playanan ta konsistí di entre otro e fekalnan di piská ku ta kome alga i otro organismonan marino. Segun ku e piskánan aki ta raspa alga for di piedra di koral i piedra di kalki, nan ta kita pida pida kalki tambe. E material aki despues ta wòrdu ekskretá komo granula chikitu di kalki, ku eventualmente ta akumulá riba playa komo santu blanku debí na akshon di ola. Piská papagai ta entre e espesienan responsabel pa e proseso aki. ------------------- '''Petróleos de Venezuela, SA''' ('''PDVSA''') ta e kompania estatal di [[Venezuela]] riba tereno di petroleo i gas natural. E kompania tin aktividatnan den eksplorashon, produkshon, refinamentu, merkadeo, transporte i eksportashon di petroli, i tambe eksplorashon i produkshon di gas natural. El a kuminsá su operashon na 1976 despues di e nashonalisashon di e industria petrolero di e pais pa dekreto di gobièrnu riba 30 di ougùstùs 1975. Tur akshon di e kompania ta ainda propiedad di gobièrnu di Venezuela, kual pais ta e di sinku eksportadó mas grandi di petroli na mundu. == Reserva i produkshon == Venezuela tin e reservanan di petroleo mas grandi na mundu. Na fin di aña 2020, nan tabata balorá na 304 bion bari, òf 17.5% di e total mundial.<ref name=BPWES21>{{en}} [https://www.bp.com/en/global/corporate/energy-economics/statistical-review-of-world-energy.html BP Statistical Review of World Energy 2021], geraadpleegd op 24 juli 2021</ref> [[Arabia Saudita]] ta na di dos lugá ku un porshon di 17.2%. Un gran parti di e reservanan ta konsistí di zeta viskoso, ku ta wòrdu hañá prinsipalmente kantu di [[Riu Orinoco]]. E zeta aki ta ménos fásil pa saka ku zeta konvenshonal. Ku e reservanan di zeta konosí, e pais por mantené e nivelnan di produkshon aktual pa mas ku 500 aña.<ref name=BPWES21/> Na 2005, produkshon di zeta tabata 3.3 mion bari pa dia (bpd), pero pa 2015 esaki a baha te na 2.6 mion bpd.[2] Debí na mal maneho ekonómiko, no tin sufisiente sèn disponibel pa invertí, loke ta kousa ku produkshon ta baha. E bahada aki a sigui despues di 2015 i na 2020 e produkshon tabata 540.000 bpd.<ref name=BPWES21/> Un tendensia similar ta visibel pa refinamentu. Na 2010, kasi 1 mion bpd tabata wòrdu prosesá diariamente ainda, pero na 2019 esaki a baha te na 123.000 bpd.<ref name=BPWES21/> Reservanan di gas ta muchu mas chikitu na 3% di e total mundial, pero tòg signifikante.<ref name=BPWES21/> Produkshon di gas a keda basta stabil entre 2005 i 2017 i a fluktuá alrededor di 30-40 bion m³ pa aña. Tabatin un bahada fuerte na 2018, ku a sigui na 2019 i 2020. Na 2020, mas o ménos 19 bion m³ a wòrdu produsí.<ref name=BPWES21/> == Historia == E kompania a wòrdu fundá dia 1 di yanüari 1976 despues di e nashonalisashon di e industria petrolero di Venezuela. Na sèptèmber 1986, e kompania merikano Southland a bende mitar di e akshonnan di CITGO na Petróleos de Venezuela. Na 1990, PVDSA a kumpra e sobra akshonnan, birando e úniko doño. Ku e transakshon aki, CITGO a wòrdu sigurá di e suministro di krudo i Venezuela a haña un kanal di benta nobo na [[Estadonan Uni di Amérika|Merka]]. Parsialmente debí na e kaida fuerte den prijs di petroleo desde 2015, PVDSA a topa cu problemanan finansiero. E kompania a risibí un fiansa grandi di Rosneft di [[Rusia]] i a kambio a primintí 49.9% di e akshonnan den CITGO komo fiansa.<ref name=CNNROS>CNN [http://money.cnn.com/2017/04/10/news/economy/russia-us-oil-company-citgo/index.html Russia could soon control a U.S. oil company], 10 di aprel 2017, konsultá 4 di ougùstus 2024</ref> Varios polítiko merikano ta preferá di no mira akshonista ruso den refinerianan merikano.<ref name=CNNROS/> Na 1985, gobièrnu di [[Teritorio insular (Antias Hulandes)|teritorio insular di Kòrsou]], ku a tuma over e [[refineria Isla]] na Kòrsou for di [[Koninklijke Shell|Shell]], a transferí e operashonnan di e kompania pa Petróleos de Venezuela a base di un kontrato di hür di largu plaso.<ref name="CvC">Canon van Curacao [https://canoncuracao.cw/33-vertrek-shell-komst-en-vertrek-pdvsa/ Vertrek van Shell, komst en vertrek PdVSA], geraadpleegd op 21 december 2023</ref> Invershonnan den e refineria a keda atras, loke ta nifiká ku produkshon tabata wòrdu hasí prinsipalmente ku instalashonnan bieu. E problemanan ambiental ku esaki a enserá a kondusí na hopi demanda kontra e refineria òf kontra di gobièrnu.<ref name="CvC"/> E kontrato di hür di PDVSA a kaduká dia 31 di desèmber 2019. Despues di e salida di PDVSA, un bataya legal a tuma luga pa añanan largu entre Kòrsou i Venezuela. Nan dos finalmente a yega na un akuerdo na desèmber 2023. Venezuela lo suministrá zeta pa dies aña ku un balor ekivalente total di US$ 450 mion, ku lo wòrdu usá pa paga e debe di PVDSA.<ref>Antilliaans Dagblad [https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/28793-olie-voor-schuld-pdvsa Olie voor schuld PDVSA, 21 december 2023], konsultá 4 di ougùstus 2024</ref> ï Na yanüari 2019, Merka a imponé sanshonnan kontra PDVSA.<ref name=NOSUSS>NOS [https://nos.nl/artikel/2269551-vs-legt-sancties-op-aan-venezolaanse-staatsoliebedrijf.html VS legt sancties op aan Venezolaanse staatsoliebedrijf, 29 januari 2019], konsultá 4 di ougùstus 2024</ref> E kuentanan bankario di e kompania na Merka a wòrdu kongelá i merikanonan no ta permiti di hasi negoshi ku e kompania mas.<ref name=NOSUSS/> E sanshonnan ta un medida punitivo kontra e maneho di [[Nicolás Maduro|presidente Maduro]]. Zeta ta un fuente importante di entrada pa Venezuela i mas ku 40% di tur eksportashon di zeta ta bai pa Merka.<ref name=NOSUSS/> Na 2016, US$19 bion di e benta total di US$42 bion e aña ei a wòrdu generá na Merka. Na òktober 2023, e sanshonnan petrolero riba Venezuela a wòrdu aliviá.<ref name="NOSUSVEN">NOS [https://nos.nl/artikel/2494593-vs-schort-deel-sancties-venezuela-op-na-afspraken-over-vrije-verkiezingen VS schort deel sancties Venezuela op na afspraken over vrije verkiezingen, 19 oktober 2023], geraadpleegd op 21 december 2023</ref> A yega na un akuerdo entre e gobièrnu di Maduro i partidonan di oposishon bou di kua nan a bai di akuerdo pa tene elekshon den e di dos mitar di [[2024]], ku opservadónan internashonal pa garantisá ku nan ta hustu.<ref name="NOSUSVEN"/> E relahamentu ta nifiká ku Venezuela por determiná un biaha mas pa su mes kuantu zeta e ta eksportá i na kua partidonan.<ref name="NOSUSVEN"/> E akuerdo ta en prinsipio bálido pa seis luna. == Laso ku Karibe Hulandes == (es.wiki} === Aruba === Na 1991, PDVSA a atkerí di Chevron e terminalnan di awa hundu den Laman Karibe den serkania di Aruba.<ref name=terminal > {{cite web |url= http://www.petroleumworld.com/es-napa17061901.htm| title= La triste historia de PDVSA, BORCO y San Eustaquio|date=2017-06-13| author=Sergio Sáez | publisher= Petroleumworld.com}}</ref> Na september 2015, Aruba a firma un memorandum di entendimentu cu Citgo pa sondea e re-apertura di e refineria situá na [[San Nicolas]], Aruba, pará desde 2012 pa e operador Valero Energy ku un kapasidat instalá pa refiná 235.000 bpd. Na septèmber 2016, [[parlamento di Aruba]] a aprobá e outorisashon pa Citgo hür e refineria di San Nicolas pa 25 aña i un inversion aprobá pa PDVSA di 685 miyon dollar. Dia 23 di mei 2018, Korte di Aruba a kita e embargo riba dos kargamento di petroleo for di e tankeronan ''Atlantic Lily'' i ''Grimstad'' ku ConocoPhillips a pidi komo parti di su esfuersonan pa kobra un sentensia di arbitrahe kontra PDVSA.<ref> {{citeer web |url=http://eltiempolatino.com/news/2018/may/23/corte-de-aruba-levanto-embargos-pedidos-por-conoco/| titel=Corte de Aruba levantó embargos pedidos por Conoco contra cargamentos de Citgo |datum=2018-05-23| uitgever=El Tiempo Latino}}</ref> Na febrüari 2019, Citgo a para e remodelashon i modernisashon di e proyecto pa motibu di sanshonnan ekonómiko.<ref>{{citeer web |url= https://www.elperiodicodemonagas.com.ve/site/internacionales/renovacion-en-refineria-de-aruba-parada-por-sanciones/| titel=Renovación en refinería de Aruba parada por sanciones |datum=2019-02-20| uitgever=El periódico de Monagas}}</ref> Segun Promé Minister [[Evelyn Wever-Croes]] “E ta muy probable ku nos lo no sigui ku Citgo pero nos ta evaluando kon nos por sali for di e kontrato sin ningun problema".<ref> {{cite web |url=https://meridadigital.com.ve/alnavio-petroleos-de-venezuela-se-desmorona-y-las-repercusiones-son-globales/| title=Pdvsa se desmorona y las repercusiones son globales|date=2019-06-19| publisher= Alnavio }}</ref> Dia 22 di yüni 2021, e kompania Citgo a disidí di likidá 4 kompania supsidiario ku a keda kreá na 2016 ora ku gobièrnu a firma un kontrato di hür a kambio di rehabilitá e refineria di [[San Nicolas]] pa konvertí krudo èkstra-pisá for di e faha di zeta di [[Orinoco]] den krudo lihé. Mirando e problemanan ku a surgi a kousa di retrasonan di e proyecto na 2019 Citgo a termina su negoshi ku Aruba.<ref>«los lazos de la empresa venezolana con la isla empezaron a resquebrajarse al mismo tiempo que las sanciones financieras» {{citeer web |url= https://www.bancaynegocios.com/citgo-liquido-cuatro-filiales-en-aruba-y-cerro-casi-100-de-sus-negocios-en-la-isla/ | titel= Citgo liquidó cuatro filiales en Aruba y cerró casi 100% de sus negocios en la isla|datum=2021-06-22| uitgever=Bancaynegocios}}</ref> === Boneiru === PDVSA ta doño di e terminal marítimo Bonaire Petroleum Company (Bopec)<ref> {{cite web |url= https://prodavinci.com/que-esta-pasando-con-el-caso-conocophillips-versus-pdvsa/ | title= ¿Qué está pasando con el caso ConocoPhillips versus PDVSA?|date=2018-05-06| publisher= Prodavinci }}</ref> ku e kapasidat pa almasená te ku 12 mion bari di zeta krudo i derivadonan ku ta stratégiko pa eksportashon pa [[China]] i Merka. Na sèptèmber 2010, un kandela den dos di su 23 depósito a obligá gezaghebber di Boneiru pa sera e terminal.<ref>{{cita web | url= https://lta.reuters.com/articulo/latinoamerica-petroleo-venezuela-bonaire-idLTASIE68D11S20100914 | title= Terminal de PDVSA Bonaire, cerrado hasta nuevo aviso|date=2010-09-14| publisher= REUTERS | fechaacceso= 10 de julio de 2019 | fechaarchivo= 10 de julio de 2019 | urlarchivo= https://web.archive.org/web/20190710151005/https://lta.reuters.com/articulo/latinoamerica-petroleo-venezuela-bonaire-idLTASIE68D11S2010091}}</ref> Na desèmber 2017, gobièrnu hulandes a duna un ultimatum na PDVSA pa motibu di e falta di invershon den mantenshon di e terminal di Bonaire Petroleum Company (Bopec), lagando solamente sinku di e 21 depósitonan pa operá ku e isla tin, PDVSA a primintí un invershon di 25 mion dòler pa mantenshon i restourashon di e depósitonan.<ref> {{cita web |url= https://elcooperante.com/holanda-envia-ultimatum-a-pdvsa-por-falta-de-mantenimiento-en-terminal-de-bonaire/| title=Holanda envía ultimátum a Pdvsa por falta de mantenimiento en terminal de Bonaire|date=2017-12-20 | publisher= El cooperante}}</ref> Na mei 2018, e kompania ConocoPhillips ku sede na Houston a asumí kontrol di e aktivonan petrolero di Venezuela riba e isla kompania karibense di Boneiru<ref>{{cite web |url= https://www.radiotelevisionmarti.com/a/corte-de-bonaire-autoriza-embargo-millonario-a-pdvsa/175740.html | title= Corte de Bonaire autoriza embargo millonario a PDVSA|date=2018-05-12| publisher= Radio Televisión Martí}}</ref>, na ougùstùs 2018 a yega na un akuerdo ku PDVSA pa e pago di 2.040 mion ku un pago inisial di 500 mion dòler denter di un periodo di 90 dia for di momentu di firma e akuerdo, e sobra suma lo wòrdu pagá tur kuartal den un lapso di kuater aña i mei.<ref name="Sin-nombre-p2Jf-4">{{cite web |url=https://www.voanoticias.com/a/conocophillips-acuerdo-pdvsa-sobre-pago-de-2-000-millones-venezuela/4536051.html| title= ConocoPhillips llega a acuerdo con PDVSA sobre pago de 2.000 millones|date=2018-08-20| publisher= Voa Noticias.com }}</ref> Dia 26 di ougùstùs 2020, gobièrnu di Boneiru a duna òrdu pa hasi bashí e sinku tankinan di almasenahe di zeta ku ta kontené 10 mion bari pa motibu di riesgonan ambiental i falta di mantenshon.<ref> {{cite web |url=https://www.bancaynegocios.com/bonaire-ordena-a-pdvsa-vaciar-tanques-en-terminal-petrolera-por-riesgos-ambientales/| title=Bonaire ordena a Pdvsa vaciar tanques en terminal petrolera por riesgos ambientales|date=2020-08-28| publisher=Bancaynegocios}}</ref> Na mart 2021, e filial di Bopec a deklará bankarota pasobra e no por a paga su debenan.<ref>«El terminal petrolero de Pdvsa en Bonaire tenía capacidad para almacenar unos 10 millones de barriles de petróleo y cargar grandes embarcaciones desde sus muelles de aguas profundas» {{cite web |url=https://talcualdigital.com/filial-en-bonaire-de-pdvsa-se-declara-en-bancarrota-debido-a-sanciones-de-eeuu/| title=Filial en Bonaire de PDVSA se declara en bancarrota debido a sanciones de EEUU|date=2021-03-23| publisher=Tal Cual}}</ref> Na novèmber, un korte di Boneiru a dikta tokante e pago di 41.69 mion dòler pa e debenan atrasá di PDVSA.<ref>{{cite web |url=https://www.bancaynegocios.com/tribunal-de-bonaire-condeno-a-pdvsa-a-pagar-us4169-millones-por-deuda-en-litigio-con-bopec/|title=Tribunal de Bonaire condenó a Pdvsa a pagar US$41,69 millones por deuda en litigio con Bopec|date=2021-11-08|work=Banca y Negocios}}« » </ref> Na mart 2023, un hues di Boneiru a ordená e destaho forsá di kombustibel for di e depósito di 1933 ku tabata kontené 371.790 bari di kombustibel situá den e zona di Kaminda Turistiko, den nortost di e isla, propiedat di e kompania Commerchamp CA, un filial di PDVSA (na balor di mas o ménos 18 mion dòler) ku no tin un lisensia di OFAC pa negoshá esaki, e destaho a wòrdu realisá pa un debe di 41.7 mion dòler ku e supsidiario debe komo honorario i interes di pago atrasá na Bopec.<ref>{{cite web |url=https://cronicasdelcaribe.com/economia/ordenan-la-subasta-forzosa-de-fuel-oil-de-pdvsa-en-bonaire/|title= Ordenan la subasta forzosa de fuel oil de Pdvsa en Bonaire|date=2023-03-17|work=Crónicas del Caribe}}</ref> === Kòrsou === Desde 1985, PDVSA i gobièrnu di [[Kòrsou]] tabatin un kontrato di hür pa e [[Refineria Isla]] ku un kapasidat di 335.000 bari di krudo, konstruí pa Royal Dutch Shell na 1919. Pa 2016, Kòrsou a eksigi pa PDVSA aporta un invershon di 15 bion dòler pa modernis’e pa por a prolonga e contract, pero si esaki no sosode, PDVSA lo keda afo. Na mei 2018, Korte Komersial di Curacao a outorisá ConocoPhillips pa pone beslag riba $636 mion na aktivo di Venezolano PDVSA.<ref name="Sin-nombre-p2Jf-5">{{cite web |url= https://lta.reuters.com/articulo/topNews/idLTAKCN1ID0R1-OUSLT |title= Corte Curazao autoriza a ConocoPhillips embargar 636 mln dlr en activos de venezolana PDVSA |date=2018-05-12 |publisher= Reuters |fechaarchivo= 22 de abril de 2020 |urlarchivo= https://web.archive.org/web/20200422133703/https://lta.reuters.com/articulo/topNews/idLTAKCN1ID0R1-OUSLT}}</ref> PDVSA ta confrontá un krisis di exportashon pa motibu di e bahada den produkshon di krudo, posiblemente e kompania chines Guangdong Zhenrong lo maneha e refineria aki na fin di 2019<ref> {{cite web |url= https://elcooperante.com/menos-ingreos-pdvsa-pierde-refineria-de-curazao-por-desinversion-para-modernizarla/| title= ¡Menos ingresos! Pdvsa pierde refinería de Curazao por desinversión para modernizarla |fecha= 19 de sep 2016 | publisher= El Coperante }}</ref><ref> {{cita web |url= https://elnuevopais.net/2018/06/22/204038/ | title= Curazao se cansa de PDVSA y busca nuevo operador para refinería Isla|pages= ConocoPhillips en mayo obtuvo órdenes judiciales e incautó algunos inventarios, activos y cargas de PDVSA en el Caribe|fecha=22 de junio de 2018 | publisher= El Nuevo País Zeta }}</ref> tin mas di un aña ta sufriendo severamente di e krisis na Venezuela. Gobièrnu di Kòrsou ta buskando un operadó nobo pa remplasá PDVSA i e sesamentu di e lease ta surgiendo komo esun mas probable. Sinembargo, PDVSA a logra finalisá e kontrato di hür pa un aña mas pa uso di almasenamentu, te ku desèmber 2020.<ref>«Refinería di Korsou extendió por un año el contrato que permite a PDVSA operar ese complejo con capacidad de 335.000 barriles de crudo diario»{{cite web |url=https://www.elnacional.com/economia/refineria-de-curazao-extendio-acuerdo-de-operaciones-con-pdvsa/|title=Refinería de Curazao extendió acuerdo de operaciones con Pdvsa|fecha=2 de diciembre de 2019| publisher=El Nacional}}</ref> Riba 26 di ougùstùs 2020, PDVSA a wòrdu demandá pa $51 mion dor di e kompania petrolero di Kòrsou, doño di e Refineria Isla na Kòrsou pa inkumplimentu ku e kontrato di pago mensual akumulá for di fin di 2018.<ref> {{cite web |url=https://www.bancaynegocios.com/otra-demanda-para-pdvsa-refineria-de-curazao-exige-pago-de-us51-millones/| title= Otra demanda para Pdvsa: Refinería de Curazao exige pago de US$51 millones|fecha= 28 de agosto de 2020| publisher=Bancaynegocios}}</ref> E refineria di Isla ta inaktivo for di mei 2018 i PDVSA tin un kontrato di hür kaduká pa su kapasidat di almasenamentu di 15 mion bari den su 38 tanki i dos waf di karga, un 25 % di su depósitonan (9 tanki) lo wòrdu hür na e kompania petrolero SPS Drilling E&P, PDVSA a bin ta desokupá parti di su zeta wardá despues di e sanshonnan na 2020, miéntras ku su doño Korsou ta buskando un operadó nobo.<ref> {{cite web |url=https://www.bancaynegocios.com/refineria-de-curazao-reemplaza-a-pdvsa-y-adjudica-a-petrolera-sps-oferta-de-arrendamiento-de-tanques/| title=Refinería de Curazao reemplaza a Pdvsa y adjudica a petrolera SPS oferta de arrendamiento de tanques |date=2020-09-03| publisher=Bancaynegocios}}</ref> E kompania Kòrsou tin plania pa destaho e zeta wardá Petroleo di PDVSA pa regla algun debe laboral cu el a laga pendiente.{{cite web |url= https://www.bancaynegocios.com/curazao-tendra-que-subastar-petroleo-para-pagar-deudas-dejadas-por-pdvsa/| title=Curazao tendrá que subastar petróleo para pagar deudas dejadas por Pdvsa|date=2021-06-02| publisher=Banca y Negocios}}</ref> Riba 30 di augustus, a determina ku PDVSA ta obligá di paga Kòrsou un debe atrasá pa e hür di e Refineria di Isla, despues di a perde e apelashon den kual a priminti di paga 20 mion dòler pa aña na hür pa daño i perhuisio na momentu di terminashon di e kontrato i lunanan akumulá di hür, parti di e debe ei a wòrdu kobra direktamente dor di RdK, kontra e stòknan di zeta krudo i produktonan akabá, ku a wòrdu wardá na e terminal di Bullenbaai.<ref>« El 30 de diciembre de 2019, Curazao reclamó su derecho a la “rescisión especial” del contrato con Isla, y le exigió a la empresa la cancelación de 100 millones de dólares, el asunto es por la reclamación de indemnización por daños y perjuicios derivados del cese abrupto del arrendamiento» {{cita web |url=https://www.bancaynegocios.com/pdvsa-perdio-apelacion-y-esta-obligada-a-cancelar-deudas-pendientes-por-operacion-de-refineria-en-curazao/| title= Pdvsa perdió apelación y está obligada a cancelar deudas pendientes por operación de refinería en Curazao|fecha=31 de agosto de 2021| publisher=Banca y Negocios}}</ref> Un korte na Kòrsou a outorisá benta di akshonnan di e filial di Pdvsa: Propernyn ta un filial di PDVSA, ku ta manehá e akshonnan di Nynas pa kubri e debe no pagá na e kompania Korsou di 52 mion dòler, miéntras ku ConocoPhillips tambe ta drenta e espera di e likidashon di akshonnan ku a gana un demanda pa 10.000 mion dòler.<ref>« Al igual que Curazao y Aruba, Bonaire fue en su día una parte clave de la red logística de Pdvsa en el Caribe holandés. En los últimos años, las sanciones de EE.UU., los agresivos embargos de ConocoPhillips y otros demandantes, y la falta de inversiones por parte de la petrolera estatal venezolana, aparte de la caída del suministro de petróleo despojaron a la empresa de sus vínculos comerciales en el Caribe holandés. Se calcula que Venezuela tiene una deuda pendiente de 160.000 millones de dólares, entre bonos, laudos arbitrales y otros pasivos» {{cita web |url=https://www.bancaynegocios.com/tribunal-autoriza-a-petrolera-curazolena-a-liquidar-acciones-de-filial-holandesa-de-pdvsa-para-cobrar-deuda/ | title=Tribunal autoriza a petrolera curazoleña a liquidar acciones de filial holandesa de Pdvsa para cobrar deuda|fecha= 4 de octubre de 2021| publisher=Banca y Negocios}}</ref> E filial di PDVSA tin te ku 31 di desèmber 2022 pa benta privá di su akshonnan.<ref>{{cita web |url= https://talcualdigital.com/tribunal-de-la-haya-da-prorroga-al-embargo-de-acciones-propernyn-bv-filial-de-pdvsa/| título=Tribunal de La Haya da prórroga al embargo de acciones en Propernyn BV, filial de Pdvsa|fecha=4 de septiembre de 2022| sitioweb= Tal Cual|fechaacceso= 20 de abril de 2023|cita= }}</ref> Na aprel 2023, e refineria di Kòrsou na e isla di Kòrsou ta eksigí di PDVSA e pago di US$62.3 mion ku e debe pa e no-kanselashon di e servisio eléktriko dor di e kompania petrolero venezolano entre e añanan 2018 i 2019 i e demanda a keda gana den un korte di New York.<ref>{{cita web |url=https://www.bancaynegocios.com/refineria-de-curazao-exige-a-pdvsa-que-pague-us623-millones-que-adeuda-por-servicio-electrico/| título= Refinería de Curazao exige a PDVSA que pague US$62,3 millones que adeuda por servicio eléctrico|fecha= 20 de abril de 2023| sitioweb=Banca y Negocios|fechaacceso= |cita=Otro litigio: la empresa petrolera de Curazao inició un litigio contra PDVSA en Suiza, por la falta de mantenimiento de la Refinería Isla, así como también por los daños ocasionados en el ecosistema, por una indemnización de US$1.000 millones }}</ref> Na desèmber PDVSA a kontestá ku e lo regla su debe dor di suministrá kombustibel, Venezuela na òktober a proveé ​​un oportunidat pa un akuerdo, despues ku Kòrsou a apelá na un korte di New York na 2020 pa enforsá un pago di 51 mion dòler di e debe akumulá te na e punto ei.<ref>{{cite web |url= https://www.bancaynegocios.com/reuters-pdvsa-saldara-deuda-con-refineria-de-curazao-suministrando-combustible/| título=Reuters: PDVSA saldará deuda con refinería de Curazao suministrando combustible|fecha=18 de diciembre de 2023| sitioweb=Banca y Negocios|fechaacceso= |cita= El acuerdo podría permitir la reanudación de las relaciones entre Venezuela, Curazao y Bonaire para que PDVSA pueda reactivar las operaciones de almacenamiento de petróleo y combustible en la terminal Bullenbaai en Curazao }}</ref> Na febrüari 2024, Curaçao Refinery Utilities (CRU) a bende kasi 500.000 bari di zeta di kombustibel propiedat di PDVSA ku tabata warda den e tankinan di Bullenbaai, ku tabata na oferta for di novèmber 2023.<ref>{{cite web |url=https://www.bancaynegocios.com/tras-2-subastas-fallidas-refineria-de-curazao-vendio-de-forma-privada-fueloil-que-pertenecia-a-pdvsa/| título= Tras 2 subastas fallidas: Refinería de Curazao vendió de "forma privada" fueloil que pertenecía a PDVSA|fecha=20 de febrero de 2024| sitioweb= Banca y Negocios |fechaacceso= |cita= }}</ref> {{Appendix}} [[Category:Empresa]] [[Category:Venezuela]] -------------------------- '''Antilliaanse Verffabriek''' of '''AVF Paints''' ta un empresa na Korsou ku ta fabrika verf pa e merkado lokal i e otro islanan di [[Karibe Hulandes]]. == Historia == AVF a wordu funda 17 di november 1959 bou di nomber di ... Fundadonan tabata KoninkIijke Lak-; Fabrica di vernis y verf Molijn y Co. N.V. Fabriek van Compositieverven C.V., B.J. de Castro y Yiunan y S.E.L. Maduro y Sons N.V. Na 2014?, despues di un traspaso pa dononan nobo, el a kambia nomber ofisial pa Pintuco Curacao BV bij overname ?? Fundá na 1960, AVF Paints (Antilliaanse Verffabriek) i su kompania ruman Arvefa (Arubaanse Verffabriek) ta komprometé den entregá produktonan inovativo i di kalidat haltu na e industria di verf i revestimentu. Den un era di konsolidashon, ora mas grandi ta bira mas grandi i nòmbernan di marka ta parse di dominá, AVF Paints ta mantené su parti di merkado i base di kliente leal dor di fabriká e mihó kalidat di verf i revestimentu ku lo surpasá tur otro verf den nos klima tropikal duru i ku moda bieu “pueblo natal” servisio práktiko. AVF Paints ta bo eksperto di verf lokal.<ref>https://www.avfpaint.com/about-us</ref> Antilliaanse Verffabriek NV a wordu funda na Curaçao dia 30 di october 1959 door di KoninkIijke Lak-; Fabrica di vernis y verf Molijn y Co. N.V. Fabriek van Compositieverven C.V., B.J. de Castro y Yiunan y S.E.L. Maduro y Sons N.V. E fabrica cu tin 40 empleado actualmente ta sirbi 80% di e mercado domestico. Na 1972 a lanta un filial na Aruba, Arubaanse Verffabriek N.V.; actualmente 12 empleado y un cuota di mercado di mas o menos 50%.<ref>https://web.archive.org/web/20161120102825/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=369&lang= Antilliaanse Verffabriek NV], Encyclopedie van Curacao</ref> Is op Curaçao opgericht 30 Oktober 1959 door KoninkIijke Lak-; Vernis- en Verffabriek Molijn en Co. N.V. Fabriek van Compositieverven C.V., B.J. de Castro and Sons en S.E.L. Maduro and Sons N.V. De fabriek met 40 werknemers bedient thans 80% van de binnenlandse markt. In 1972 is op Aruba een dochteronderneming opgericht, de Arubaanse Verffabriek N. V.; thans 12 werknemers en een marktaandeel van ca. 50%.<ref>https://web.archive.org/web/20161120102825/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=369&lang= Antilliaanse Verffabriek NV], Encyclopedie van Curacao</ref> Founded in 1960, AVF Paints (Antilliaanse Verffabriek) and his sister company Arvefa (Arubaanse Verffabriek) are committed in delivering innovative and high-quality products to the paints and coatings industry. In an age of consolidations, when bigger gets bigger and brand names seem to dominate, AVF Paints maintains its market share and loyal customer base by manufacturing the finest quality paints and coatings that will outperform all other paints in our harsh tropical climate and with old fashion “hometown” hands on service. AVF Paints is your local paint expert. E febrika ta establese na Asteroienweg. E tin tiendan na Korsou i Aruba. (Arvefa) ---------------------------------- {{Databox}} '''Damen Shiprepair Curaçao''' (DSCu), antes '''Curaçaosche Dok Maatschappij''' (CDM), ta un empresa di eksplotashon di dòk i reparashon di barku ku ta establesé den [[Schottegat]] na [[Kòrsou]] desde 1958. E fasilidatnan i infrastruktura di e dòknan i waf ta propiedat di CDM Holding NV<ref>[https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/28535-meo-houdt-rekening-met-vertrek-damen MEO houdt rekening met vertrek Damen], [[Antilliaans Dagblad]] (26 di oktober 2023)</ref> , un kompania di gobièrnu di Kòrsou fundá na 1958. Desde 2017 DSCu ta hür i opera esakinan. == Historia == Curaçaosche Dok Maatschappij a wòrdu fundá na desèmber 1958 a base di un akuerdo entre [[Refineria Isla|Curaçaosche Petroleum Industrie Maatschappij]] (CPIM) ku su supsidiario [[Curaçaosche Scheepvaart Maatschappij]] (CSM) i e companianan N.V. Combinatie Pletterij Nederhorst, Dok- en Werf Maatschappij Wilton¬Feijenoord N.V. i Nederlandse Dok¬ en Scheepsbouw Maatschappij v.o.f.<ref>{{citeer web|titel=N.V. Curacaose Dok Maatschappij|werk=[[Amigoe]]|datum=1958-10-29|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010405174:mpeg21:p002|bezochtdatum=2024-04-18}}</ref> Riba 1 di yanüari 1959 CSM a pasa e operashon di e dòknan pa Curaçaosche Dok Maatschappij. For di inisio CDM tabata e empresa di reparashon di barku mas moderno den Karibe i for di 1972 tambe esun mas grandi. CDM a kontribui grandemente na ekonomia di [[Antias Hulandes]]. Het totaal aantal eigen werknemers bedraagt circa 1.200.?? Den un reorganisashon grandi na 1962 e empresa ta tuma over e Reina Wilhelmina dok di NV Combinatie Pletterij Nederhorst i Beatrix dok di refineria Shell.<ref>DRASTISCHE REORGANISATIE BIJ DE CURACAOSE DOKMY. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 19-12-1962, p. 1. Geraadpleegd op Delpher op 18-04-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010461724:mpeg21:p001</ref> E ekspansion di su fasilidatnan i personal a kontinua te aña 1982, ora un reseshon a dal e mundu maritimo. Te fin di e dekada tabatin atrobe un subida den e aktividatnan.<ref>Production manager: 'Sprake van opleving' Curaçaose Dok Maatschappij momenteel enorm veel klanten. "Amigoe". Curaçao, 09-02-1989, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 18-04-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642553:mpeg21:p003</ref> Na 2015 e empresa hulandes Damen Shipyard Group a traha un waf di reparashon na Kòrsou pa e toubotnan, fabriká pa Damen, ku ta navega den [[Laman Karibe]]. Riba proposishon di gobièrnu di Kòrsou, e grupo tambe a tuma over dia 1 di febrüari 2017 e aktividatnan di CDM, ku den un forma kontrolá a bai fayit na ougùstùs 2016.<ref>Antilliaans Dagblad 2 februari 2017</ref><ref>https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/24433-faillissement-cdm-opgeheven Faillissement CDM opgeheven], [[Antilliaans Dagblad]] (4 di oktober 2021)</ref> Bou di nòmber i maneho nobo e empresa a logra rekobrá un posishon den top na Karibe na 2018, ofresiendo un seri di servisio den mantenshon, reparashon, adaptashon i konvershon di barkunan i konstrukshonnan offshore di tur tamaño. == Dòknan == Den kurso di tempu a operá diferente dòk: * ''Reina Wilhelmina'': dòk flotante, 3000 dwt, 1926 -1980 (antes di NV Combinatie Pletterij Nederhorst) * ''Juliana'' - dòk flotante, 4000 dwt, 1929-1946 (bendi na Surabaya) * ''Beatrix''- dòk kobá di 28.000 dwt, 192 meter largu (1943 - presente) * ''Antilia'': dòk kobá di 120.000 dwt, 280 meter largu (april 1972 - presente) Banda di esei tin dos dòk flotante desde 2018.<ref>https://knipselkrant-curacao.com/pbc-videoreportage-aankomst-drijvende-droogdokken-damen/ Videoreportage aankomst drijvende droogdokken Damen], 30 aprel 2018</ref> Despues ku nan tabata defekto pa algun tempu a disidi pa saka nan por kompleto for di waf den kurso di 2024.<ref>[https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/29316-damen-verwijdert-2e-drijvende-dok Damen verwijdert 2e drijvende dok], [[Antilliaans Dagblad]] (17 di aprel 2024)</ref> {{Appendix}} [[Category:Empresa]] [[Category:Kòrsou]] ===Damen ==== * Desde 2017 Damen Shiprepair Curacao ta hür i ta eksplota e fasilidatnan i infrastruktura den waf di CDM di un kompania di gobièrnu funda na 1958, CDM Holding NV. <ref>[https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/28535-meo-houdt-rekening-met-vertrek-damen MEO houdt rekening met vertrek Damen], [[Antilliaans Dagblad]] (26 di oktober 2023)</ref> Desde 20?? propiedad di Antias Hulandes. * Na 2016 CDM a wordu deklara fayit ku a wordu lanta na 2021 wegens gebrek aan baten.<ref>https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/24433-faillissement-cdm-opgeheven Faillissement CDM opgeheven], [[Antilliaans Dagblad]] (4 di oktober 2021)</ref> Na 2015 Damen a traha un waf di reparashon na Kòrsou pa e trailernan ku Damen a traha i ku ta bula den awa karibense. Riba 1 di febrüari 2017, riba proposhon di e Gobièrnu di Kòrsou, e Grupo tambe a tuma over e aktividatnan di CDM, ku den un forma kontrola a bai fayit na ougùstùs 2016.<ref>Antilliaans Dagblad 2 februari 2017</ref> Personal i material a pasa pa e kompania nobo Damen Shiprepair Curaçao (DSCu). E pianan flosante di e CDM lo ser remplasá durante di aña 2018 ku pianan mas grandi: pianan C lo bira 230 pa 45 meter i pianan D 108 pa 23 meter. E kantidat aki ta úniko den Karibe i Latino-Amerika.<ref>[https://knipselkrant-curacao.com/ad-slotuitdeling-failliet-cdm/ Slotuitdeling failliet CDM], Antilliaans Dagblad 22 maart 2018</ref> Damen bouwde in 2015 een reparatiewerf op [[Curaçao]] voor de door Damen gebouwde sleepboten die in de Caribische wateren varen. Op voorstel van de Curaçaose regering nam de Groep op 1 februari 2017 ook de activiteiten over van de [[Curaçaose Dokmaatschappij]] (CDM), die in augustus 2016 gecontroleerd failliet was gegaan.<ref>Antilliaans Dagblad 2 februari 2017</ref> Personeel en materieel ging over naar het nieuwe bedrijf Damen Shiprepair Curaçao (DSCu). De oude drijvende dokken van de CDM worden in de loop van 2018 vervangen door grotere: dok C wordt 230 bij 45 meter en dok D 108 x 23 meter. Deze omvang is uniek voor het Caribisch gebied en Latijns-Amerika.<ref>Antilliaans Dagblad 22 maart 2018</ref> *NOTES Van ds zijde van de afdeling „Public Relations" van de CPIM kregen wij het volgende bericht: De N.V. combinatie Plet terij--Noderhorst tezamen mol de Nederlandsche dok- en scheepsbouw maatschappij V.O.F, on do N.V. dok-on werf maatschappij Wilton-Feyenoord hebben in principe overeenstemming bereikt mei do N.V. Curacaosche Petroleum Industrie maatschappij en de N.V. Curacaosche scheepvaart maatschappij-, op grond waarvan hol thans door laatstgenoemde maatschappij geëxploiteerde Beatrix dok met bijbehorend scheepsreparatiebedrtjf als mode do bedrijven dor N.V. combinatie Pletterij-Nederhorsl binnenkort als oen bedrijf zullen worden geëxploiteerd door oen 'o stichten „N.V. Curacaose dok maatschappij". De nieuwe N.V. zal hierdoor beschikken over do grootste en modernste schoepsreparatie-faciliteiten in hot Caraibisch gebied.<ref>N.V. Curacaose Dok Maatschappij. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 29-10-1958, p. 2. Geraadpleegd op Delpher op 14-04-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010405174:mpeg21:p002</ref> In 2017, DAMEN Shipyards took over the facilities and invested heavily in infrastructure, as well as the upgrading and training of its workforce. With two large graving docks and two floating docks, cranes with capacities of up to 75 tons and more than 2,000 meters of repair wharves and fully equipped repair shops, DAMEN Shipyards is one of the largest and best-equipped ship repair facilities in the Caribbean. Er zijn twee gegraven dokken, namelijk het 30.000 dwt Beatrixdok, gebouwd door de Shell in 1942/1943 en het Antiliadok, groot 130.000 ton, in april 1972 officieel in gebruik gesteld door Gouverneur Leito. Het bedrijf heeft in belangrijke mate bijgedragen aan de economie van de Nederlandse Antillen, heeft tot 1982 voortdurend uitgebreid zowel in faciliteiten als in mankracht, maar is in 1982 getroffen door de recessie in de scheepvaart. Het totaal aantal eigen werknemers bedraagt circa 1.200. Door de moderne faciliteiten kunnen alle scheepsreparaties worden verricht. Het heeft technisch gezien in de internationale scheepvaartwereld een zeer goede naam. De Curaçaosche Dok Maatschappij beschikt behalve over de twee gegraven dokken ook over diverse reparatiekaden, dok- en kadekranen en modern ingerichte werkplaatsen.<ref>[https://web.archive.org/web/20161120102825/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=369&lang= Curacoasche Dok Maatschappij NV], Encyclopedie van Curaçao</ref> Ter gelegenheid van de ingebruikneming van het grootste commerciële droogdok van het westelijk halfrond zal de post'administratie van de Nederlandse Antillen op 7 april 1972 een bijzondere frankeerzegel in de waarde van 30 cent uitgeven. Het ontwerp van deze zegel werd verzorgd door de heer Oscar Ravelo op Curacao. Op de eerste dag van uitgifte zullen de enveloppen uitsluitend gefrankeerd met deze zegel voorzien worden van een eerste-dag-stempelafdruk.<ref>Speciale zegel voor Curacaos droogdok. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 02-02-1972, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 14-04-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010461089:mpeg21:p003</ref> Overname per 1 februari 2017 door Damen Shipyard Group<ref>[https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/15195-damen-trots-op-curacaose-werf Damen trots op Curacaose werf], [[Antilliaans Dagblad]] (5 di februari 2017) </ref> {{Appendix}} Curaçaosche Dok Maatschappij N.V. is een dok- en scheepsreparatiebedrijf gevestigd in Curacao. Het kwam in december 1958 voort uit de combinatie [[Refineria Isla|Curacaos Petroleum Industrie Maatschappij]] (CPIM) en [[Curaçaosche Scheepvaart Maatschappij]] (CSM) en de N.V. Combinatie Pletterij Nederhorst, de Dok- en Werf-Maatschappij Wilton¬Feijenoord N.V. en de Nederlandse Dok¬ en Scheepsbouw Maatschappij v.o.f., waarbij op 1 januari 1959 het dokbedrijf van CSM overgedragen werd aan de N.V. Curaçaosche Dok Mij. Na 1972 e tabata e empresa di reparashon di barku mas grandi den Karibe. El a logra rekobrá un posishon den top na 2018, despues ku e grupo hulandes multinashonal a tuma over e maneho di CDM na 2017 pfresiendo servisio amplio den mantenshon, reparashon, adaptashon i konvershon di barkunan i konstrukshonnan offshore di tur tamaño. despues ku esaki a pasa pa e grupo hulandes Damen Shipyards na 2017. In 2017, global player Damen Shiprepair & Conversion took over the management of the Curaçao Drydock Company, established in 1959. Under the new name it will continue offering a full range of services in maintenance, repair, refit and conversion of vessels and offshore constructions of all sizes. Na 2017, e hungadó global Damen Shiprepair & Conversion a tuma over e maneho di Curaçao Drydock Company, establesé na 1959. Den e nòmber nobo e lo sigui ofresé un gama kompleto di servisio den mantenshon, reparashon, adaptashon i konvershon di barkunan i konstrukshonnan offshore di tur tamaño. -------------------- '''Pedro Pablo Medardo de Marchena''' (☆ 29 di yüni 1899]] na [[Kòrsou]] - † Kòrsou 29 di yüni 1899 i a muri 15 di mei 1968 na Boneiru, kaminda el a biba for di aña 1940 te na su morto. Kasi 30 aña el a biba na Boneiru, despues ku gobièrnu kolonial a pone prezu den kampo di konsentrashon pa motibu di su pensamentu revolushonario.<ref>https://awemainta.com/wp-content/uploads/2024/03/BONERIANO-27-03-2024.pdf Bula Waya], Boneriano (27 di mart 2024)</ref> Medardo ta yu di un hudiu ku tabata biba na Kòrsou. Su mama tabata un dama koló skur di Kòrsou ku a kria Medardo. Su tata a sostené su edukashon kompletamente i tambe a rekonosé su yu, for di kua Medardo a haña e fam di su tata, Benjamin Abraham de Marchena. Medardo den e tempu ei tabata negoshante. ==Guera== Durante di Di Dos Guera Mundial, den mei 1940, Gobièrnu Kolonial a disidí di kue diferente hende sospechoso i ku fam straño prezu. Aparentemente nan tabata un peliger pa estado. Entre personanan akí tabatin Fred Fischer fotógrafo, dòkter J. Benesch, tur dos nasé na Alemania i tambe Pader Paul Brenneker ku nan a kere ku el a nase na Berlin i tambe Medardo de Marchena. Medardo no pa motibu kaminda el a nase, pero si pa su pensamentunan ku nan a kategorisá komo peligroso i antikolonial. E tabata un di e promé personanan peligroso ku nan a arestá na Kòrsou., sospecha di ta simpatisá ideanan komunista i pro nazi. Aparentemente tabatin 2 otro Antiano mas den e kampo di konsentrashon na Boneiru, pero mi no a haña konfirmashon di esaki. Den dékada 20 Medardo de Marchena ta haña problema ku iglesia katóliko i asta tabata na punto di kuminsá un kaso den korte kontra iglesia katóliko. Medardo a publiká diferente artíkulo kontra mishon katóliko, i tambe kontra dominio hulandes. E tabata kier a habri wowo di nos komunidat kontra di dominio hulandes i tambe kontra katolisismo. Medardo a batisá i kasa katóliko i su yunan tambe el a batisá katóliko. Durante e lucha akí e ta laga un domi batisá su di 4 yu. ==Publikashon== Na 1929 Medardo a publiká e buki “Ignorancia o educando un pueblo”, despues el a manda un karta pastoral i tambe artíkulonan ( entre pueblo i gobièrnu) den “De Onpartijdige” (1932– 1934). Ni e gobièrnu kolonial, ni iglesia katóliko por a imaginá ku Medardo lo a alkansá asina tantu hende. Den e publikashonnan akí e tabatin algun akusashon hopi serio. Por ehèmpel el a puntra ken tin falta, ku nos no tin nos mes hendenan den posishonnan haltu den komunidat, posishon ku ta nesesario pa duna nos hendenan mas rèspèt. Medardo a splika, ku ta: “hòmbernan blanku ku wowo blou ku ta parse hende muhé dor di nan manera di bisti, ku tin tantu Roma komo Hulanda komo nan patria. Ta nan ta kulpabel ku Kòrsou a keda tras, miéntras ku e poblashon di koló pa mas ku kuater generashon kaba ta gosa di abolishon di sklabitut”. Pedro Pablo Medardo de Marchena ta derá den e santana di Iglesia Protestant na Playa Boneiru. Revishon aktual di 15:57, 15 aprel 2026 Pending: Tragalus - Salario minimo - Barttholomeus Wouter Theodorus van Slobbe - Albert Kikkert - Florin karibense (aanvulling) - Yudansa pa desaroyo - Michelangelo Winklaar - PDVSA (aanvulling) - Antilliaanse Verffabriek - Francio Guadeloupe - Tula (aanvulling) - Medardo de Marchena (aanvulling) - Damen Shiprepair Curacao kf4gk540szzcmyj4estb645niix5auc 206457 206456 2026-10-08T09:42:56Z Caribiana 8320 /* Organisashon */ 206457 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ Pending: [[Playanan di Kòrsou]] - [[Tragalus]] - [[Salario minimo]] - [[Florin karibense]] (aanvulling) - [[Yudansa pa desaroyo]] - [[Michelangelo Winklaar]] - [[PDVSA]] (aanvulling) - [[Antilliaanse Verffabriek]] - [[Francio Guadeloupe]] - [[Tula]] (aanvulling) - [[Medardo de Marchena]] (aanvulling) - [[Damen Shiprepair Curacao]] -------------------- '''Progressief Nederland''' (PRO) ta un partido polítiko [[Hulanda|hulandes]] izquierdista ku un karakter progresivo, sosial-demokrátiko i bèrdè. E partido a wòrdu establesé komo resultado di e fushon entre GroenLinks i Partido Laborista (PvdA). E desishon pa fushon ku a wòrdu tumá dia 13 di yüni 2026, i e fushon a bira efektivo dia 1 di yüli di e mesun aña.<ref>{{Citeer web|url=https://npokennis.nl/longread/8214/wat-is-progressief-nederland-(pro)|titel=Wat is Progressief Nederland (PRO)?|datum=2026-06-03|website=NPO Kennis}}</ref> Den su programa, e partido ta pone enfoke riba solidaridat, igualdat, seguridat, medio ambiente i protekshon di estado di derecho.<ref>https://energiabonaire.com/articles/posibel-partido-politiko-pro-di-hulandesnan-na-boneiru Posibel partido polítiko PRO di hulandesnan na Boneiru], EnergiaTV (6 di òktober 2026)</ref> == Organisashon == Jesse Klaver ta e lider polítiko di PRO. Kitty Jong ta presidente di e partido desde 1 di òktober 2026.[[3]] Aktualmente e partido tin representantenan den [[Tweede Kamer]] i [[Eerste Kamer]]. Lidernan di frakshon te respektivamente Jesse Klaver i Paul Rosenmoller. Durante e periodo di transishon despues di e fushon, algun órgano polítiko ainda ta usa e nòmber GroenLinks-PvdA.[[4]] PRO tin 108.588 miembro, loke ta hasié e partido mas grandi ku ta basá riba miembresia na Hulanda. Jesse Klaver ta e lider polítiko. Den un kantidat di órgano, ainda e partido ta representa bou di e nòmber GroenLinks-PvdA.? Te ku 18 di sèptèmber 2026, PRO tabatin 108.588 miembro.<ref name="pv-referenda">{{Citeer web|url=https://bijlagen.nos.nl/artikel-26160711/Proces-verbaal-ledenreferendum.pdf|titel=Proces-verbaal referenda Progressief Nederland 25 september 2026|bezochtdatum=2026-09-29|via=NOS}}</ref> Esaki ta hasié e partido mas grandi ku ta basá riba miembresia na Hulanda. For di 1 di òktober 2026, e partido tin un direktiva presidí pa Kitty Jong. PRO su organisashon hubenil yama PROTESTA. Su instituto di investigashon ta wòrdu yamá e Instituto Sientífiko pa Solidaridat (WIS). E fundacion internacional di e partido yama PRO International. PRO ta representá den hopi munisipio i p’esei tin un kantidat grandi di sekshonnan lokal. Na nivel nashonal, e partido tin vários ret, ku por wòrdu kategorisá den retnan temátiko i retnan di komunidat. Miéntras ku retnan temátiko ta enfoká riba un tópiko spesífiko—manera kultura, sostenibilidat òf edukashon—rednan di komunidat ta mas amplio den alkanse i dirigí na miembronan ku un antecedente òf posishon kompartí. ===Sekshon boneriano=== Na òktober 2026, PRO a anunsiá ku e partido lo establesé un sekshon lokal na [[Boneiru]]. E sekshon lo sirbi komo un punto di kontakto lokal pa e partido i lo organisá i koordiná aktividatnan di PRO na e isla.[[5]] E lansamentu di e sekshon lo tuma lugá dia 28 di òktober 2026 na Kas di Futuro, kaminda PRO lo organisá un reunion temátiko bou di e tema «Europa i e importansia di Boneiru». Representantenan di PRO den Parlamento Europeo lo ta presente komo oradónan.[[5]] E establesimentu di e sekshon ta tuma lugá den preparashon pa e [[elekshonnan di konseho insular di Boneiru]] di 17 di mart 2027. PRO a indiká ku e sekshon no lo partisipá den e elekshonnan aki.[[5]] Na òktober 2025, e partido a anunsiá plannan pa establesé un sekshon lokal na [[Boneiru]]; inisialmente, e sekshon boneriano aki lo sirbi primordialmente un funshon di sosten i lo no partisipá na elekshon di konseho insular di Boneiru dia 17 di mart 2027. E lansamentu ofisial ta previsto pa dia 28 di òktober 2028, dunando e partido un presensia organisatorio permanente riba e isla.<ref>Hans Hofstra, [https://www.bonaire.nu/nieuws/politiek-bestuur/96984/progressief-nederland-richt-afdeling-op-bonaire-op-maar-doet-niet-mee-aan-eilandsraadsverkiezingen Progressief Nederland richt afdeling op Bonaire op maar doet niet mee aan eilandsraadsverkiezingen], bonaire.nu (7 di òktober 2026)</ref> {{Appendix}} '''Progressief Nederland''' (PRO) ta un partido polítiko [[Hulanda|hulandes]] izquierdista ku un karakter progresivo, sosial-demokrátiko i bèrdè. E partido a wòrdu establesé komo resultado di e fushon entre [[GroenLinks]] i [[Partido Laborista (Hulanda)|Partido Laborista]] (PvdA). E desishon pa fushon a wòrdu tumá dia 13 di yüni 2026, i e fushon a bira efektivo dia 1 di yüli di e mesun aña.[[1]] Den su programa, e partido ta pone enfoke riba solidaridat, igualdat, seguridat, medio ambiente i protekshon di estado di derecho.[[2]] Organisashon Jesse Klaver ta e lider polítiko di PRO. Kitty Jong ta presidente di e partido desde 1 di òktober 2026.[[3]] Durante e periodo di transishon despues di e fushon, algun órgano polítiko ainda ta usa e nòmber GroenLinks-PvdA.[[4]] E organisashon hubenil di PRO ta yama PROTESTA. E instituto sientífiko i di investigashon di e partido ta e Wetenschappelijk Instituut voor Solidariteit (WIS). E fundashon internacional di PRO ta yama PRO International.[[2]] PRO tin sekshonnan lokal den diferente munisipio na Hulanda. Na nivel nashonal, e partido tin vários ret ku ta konektá miembronan rònt di tópikonan i interesnan spesífiko. E retnan temátiko ta enfoká riba tópikonan manera kultura, sostenibilidat i edukashon, miéntras ku retnan di komunidat ta dirigí na miembronan ku un antecedente òf posishon kompartí.[[2]] Sekshon boneriano Na òktober 2026, PRO a anunsiá ku e partido lo establesé un sekshon lokal na [[Boneiru]]. E sekshon lo sirbi komo un punto di kontakto lokal pa e partido i lo organisá i koordiná aktividatnan di PRO na e isla.[[5]] E lansamentu di e sekshon lo tuma lugá dia 28 di òktober 2026 na Kas di Futuro, kaminda PRO lo organisá un reunion temátiko bou di e tema «Europa i e importansia di Boneiru». Representantenan di PRO den Parlamento Europeo lo ta presente komo oradónan.[[5]] E establesimentu di e sekshon ta tuma lugá den preparashon pa e [[elekshonnan di konseho insular di Boneiru]] di 17 di mart 2027. PRO a indiká ku e sekshon no lo partisipá den e elekshonnan aki.[[5]] ------------------------ Partido polítiko Progressief Nederland (PRO) ta pone promé paso pa bira presente den e esfera polítiko na Boneiru, fundando ofisialmente nan sekshon lokal na Boneiru riba djarason 28 di òktober. PRO a nase na Hulanda despues di un interlaso entre GroenLinks i Partij van de Arbeid (PvdA), kual e partido nobo a bira formalmente aktivo riba 1 di yüli 2026. E sekshon na Boneiru lo organisá un anochi di debate ku tin komo tema “Europa i importansia di Boneiru”. E reunion ta tuma lugá na Kas di Futuro, Kaya Mississippi #3 na Kralendijk. E aktividat ta duna un promé indikashon tokante e manera ku PRO lo ke ta presente na Boneiru i habri diálogo tokante Boneiru den relashon ku Hulanda i Europa. ==Un partido polítiko nobo pa Boneiru== Ku e sekshon lokal pa Boneiru, PRO ta aportá ku un organisashon polítiko nobo na Boneiru. Ainda no ta kla kua lo ta e siguiente paso di e organisashon i si e lo partisipá na elekshon di mart 2027. PRO ta presentá su mes komo un partido progresivo, sosial-demokrátiko i bèrdè. Den su programa, e partido ta pone enfoke riba solidaridat, igualdat, seguridat, medio ambiente i protekshon di estado di derecho. E manera ku e prinsipionan aki ta keda tradusí na e realidat di Boneiru por bira un di e temanan ku lo tin ku keda definí pa e organisashon den e periodo ku ta bin. ==Europa i Boneiru komo promé tema== E promé reunion públiko ta enfoká riba Europa i e importansia di Boneiru. Segun e organisadó via di Facebook, e meta ta pa papia tokante desaroyonan den Europa i posibilidatnan ku por surgi pa Hulanda i spesialmente pa Boneiru. Parlamentarionan Marit Maij i Mohammed Chahim lo ta presente pa konta tokante nan trabou den Parlamento Europeo. Kenville Kleinmoedig, sekretario internashonal di PRO, tambe lo partisipá. Despues di e presentashon lo tin un debate, kaminda publiko por hasi pregunta i duna nan opinion. Progressief Bonaire E programa ta kuminsá pa 18:30 ku entrada pa partisipantenan. Pa 19:00 e sekshon di PRO na Boneiru lo wòrdu fundá ofisialmente. Despues lo tin presentashonnan i un debate. E reunion por duna un promé idea di kon PRO ta mira su ròl na Boneiru i kua tema nan lo kier enfoká riba dje. Pa awor, PRO a anunsiá solamente ku nan lo funda e sekshon na Boneiru i e reunion. ----------- {{Variante|c}} {{Infobox edificio | variante = c | nomber = Government Guesthouse | imagen = Government Guest House, Island Council (Eilandsraad), Sint Eustatius, 2025 - 02.jpg | descripcion = foto uit 2025 | sede = [[Oranjestad (Sint Eustatius)|Oranjestad]], [[Sint Eustatius]] | status = monumento }} '''The Government Guesthouse''' ta un kompleho di edifisio den e sentro históriko di [[Oranjestad (Sint Eustatius)|Oranjestad]], kapital di [[Sint Eustatius]]. E ta un [[monumento]] rekonosé ofisialmente den [[Hulanda Karibense]], bou di número di monumento U08.<ref>Openbaar Lichaam Sint Eustatius, [https://www.statiagovernment.com/fileadmin/Files/Documents/Ordinances/2024/A.B._2024_no._03_Afkond_ROP_Eux_2023__1___1_.pdf Afkondigingsblad van Sint Eustatius - Besluit van de eilandsraad van 21 september 2023 no.12 tot vaststelling van het Ruimtelijk Ontwikkelingsplan Sint Eustatius 2023], 18 juli 2024</ref> Un kamp militar tabata situá riba e sitio aki for di por lo ménos e añanan 1720.<ref name="GSJG">Gay Soetekouw en Joanna Gilmore, St. Eustatius historical walking tour guide, 2007, pag. 45</ref> E kompleho tabata sede di mando di [[Marina Real|Marina Real di Hulanda]].<ref name="SXM Talks" /> Tambe e tabata sirbi komo lugá di akohida pa gobernadornan di [[Antias Hulandes]] ku tabata bishita e isla for di [[Kòrsou]], i pa ofisialnan ku tabata yega for di [[Sürnam]] i e islanan di Karibe franses.<ref name="Rijksvastgoedbedrijf" /> E nòmber ''Government Guesthouse'' ta referí na e funshon ku e propiedat a haña na 1924, ora el a bira un residensia pa bishitantenan ofisial.<ref name="L&E" /> El a mantené e funshon aki te den añanan 1960.<ref name="GSJG" /> For di [[siglo 18|siglo diesocho]], [[Old Gin House]] tambe tabata sirbi komo akohida pa bishitantenan, aunke hopi bishitante tabata preferá di keda drumi riba nan barku.<ref name="L&E" /> == Descripcion == Canalnan chikito ta core atraves di e patio, dirigiendo awa den un tanki. Adicionalmente, e edifisio ta konta ku un kelder ku ta kontené un kamber, dos sèl i un fòrnu grandi. E ta un struktura di dos piso ku un dak bòltu. E murayanan ta konstruí di blòki geel di IJssel.[2] E uso di blòki komo material di konstrukshon—na un tempu ku mayoria di otro kasnan tabata wòrdu konstruí di palu—ta indiká ku esaki tabata un di e edifisionan mas importante di e isla.[6] Proseduranan hudisial tambe a tuma lugá aki. Ora e kastigu di morto a wòrdu dicta, e persona kondená a wòrdu hibá via un *tripa* (baranka òf baranka di awa di áwaseru) pa Crook’s Castle, kaminda e sentensia a wòrdu ehekutá.<ref name="Rijksvastgoedbedrijf">Rijksvastgoedbedrijf, [https://www.rijksvastgoedbedrijf.nl/actueel/nieuws/2024/07/01/het-zichtbare-verleden-van-de-slavernijgeschiedenis Het zichtbare verleden van de slavernijgeschiedenis], 1 juli 2024</ref> E edifisionan a wòrdu konstruí i mantené pa hendenan sklabisá.<ref name="Rijksvastgoedbedrijf"/> E edifisio a pasa dor di vários renobashon, inkluyendo na fin di añanan 1970, 1992 i 2017.<ref name="L&E">Landschap en Erfgoed van Sint Eustatius, [https://www.cultureelerfgoed.nl/site/binaries/site-content/collections/documents/2026/01/01/landschapsbiografieen-saba-sint-eustatius/the-historical-gem-landschap-en-erfgoed-van-sint-eustatius.pdf The historical gem], 2026, pag. 69 en 100</ref><ref name="LP">Lonely Planet, [https://www.lonelyplanet.com/points-of-interest/government-guesthouse/1396388 Government Guesthouse]</ref><ref name="SXM Talks">SXM Talks, [https://www.sxm-talks.com/the-daily-herald/restoration-ongoing-on-statia-govt-guesthouse/ Restoration ongoing on Statia Govt. Guesthouse], 11 mei 2017</ref> Den siglo 21, e ta sirbi como sede di [[Konseho Insular|Konseho Insular di Sint Eustatius]].<ref name="SXM Talks" /> E gabinete di e [[gezaghebber]] tabata situá na e piso abou, mientras cu e sala di konseho insular ta situa na e piso ariba.<ref name="LP" /> Un eskultura di brons di e popular banda local, [[Hippie Band]], ta para den e hardin publico dilanti di e edificio.<ref name="GSJG" /> Na 2026, e agencia "Rijksvastgoedbedrijf" di Hulanda ta na punto di traspasá e edificio bek na e órgano públiko di Sint Eustatius. Durante e reformanan konstitushonal di 10 di òktober 2010, tur derecho di propiedat di eks-Antia Hulandes denter di e munisipionan spesial nobo di Boneiru, Saba, i Sint Eustatius a keda traspasá pa pais Hulanda. E propiedat awor ta wòrdu debolbi na e órgano públiko di Sint Eustatius.<ref>[https://dossierkoninkrijksrelaties.nl/2026/10/04/government-guesthouse-wordt-weer-eigendom-sint-eustatius/ Government Guesthouse wordt weer eigendom Sint Eustatius], dossierkoninkrijksrelaties.nl (4 di october 2026)</ref> {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =|titulo=Government Guesthouse}} {{References}} }} ''The Government Guesthouse''' ta un kompleho di edifisionan den e sentro históriko di [[Oranjestad]], [[Sint Eustatius]]. E ta un [[monumento]] rekonosé ofisialmente den Hulanda Karibense, ku número di monumento U08.[[1]] Un kazerne militar tabata situá riba e sitio aki for di por lo ménos e añanan 1720.[[2]] E kompleho tabata albergá e sede di mando di e [[Marina Real di Hulanda]].[[3]] Tambe e tabata sirbi komo lugá di akohida pa gobernadornan di [[Antias Hulandes]] ku tabata bishitá e isla for di [[Kòrsou]], i pa ofisialnan ku tabata yega for di [[Sürnam]] i e islanan di Karibe franses.[[4]] E nòmber ''Government Guesthouse'' ta referí na e funshon ku e propiedat a haña na 1924, ora el a bira un residensia pa bishitantenan ofisial.[[5]] E a mantené e funshon aki te den e añanan 1960.[[2]] For di siglo diesocho, e ''Old Gin House'' tambe tabata sirbi komo akohida pa bishitantenan, aunke hopi bishitante tabata preferá di keda riba nan barku.[[5]] Deskripshon Canalnan chikí ta pasa dor di e patio i ta dirigí awa pa un tanki. E edifisio tin tambe un kelder ku ta kontené un kamber, dos sèl i un fòrnu grandi. E ta un konstrukshon di dos piso ku un dak abòltu. E murayanan ta trahá ku blòki hel di IJssel.[[2]] E uso di blòki komo material di konstrukshon — na un tempu ku mayoria di e otro kasnan tabata trahá di palu — ta indiká ku e edifisio tabata di importansia partikular pa e isla.[[6]] Prosedura hudisial tambe tabata tuma lugá den e edifisio. Ora un tribunal a dicta un kastigu di morto, e persona kondená tabata wòrdu hibá pa un ''tripa'' — un tipo di baranka òf kaminda di awa — te na Crook’s Castle, kaminda e sentensia tabata wòrdu ehekutá.[[4]] Hendenan sklabisá tabata traha na konstrukshon i mantenementu di e edifisionan.[[4]] E edifisio a pasa dor di vários renovashon, entre otro na fin di e añanan 1970, na 1992 i na 2017.[[5]][[6]][[3]] Den siglo 21, e edifisio ta sirbi komo sede di e [[Konseho Insular di Sint Eustatius]].[[3]] E gabinete di e [[gezaghebber]] tabata situá na e piso abou, mientras ku e sala di reunion di e Konseho Insular tabata na e piso ariba.[[6]] Un eskultura di brons di e banda lokal [[Hippie Band]] ta para den e hardin públiko dilanti di e edifisio.[[2]] Na 2026, e Rijksvastgoedbedrijf di Hulanda ta preparando pa traspasá e propiedat bek na e Órgano Públiko di Sint Eustatius.[[7]] Durante e reformanan konstitushonal di 10 di òktober 2010, e derecho di propiedat di e eks-Antias Hulandes den e munisipionan spesial nobo di [[Boneiru]], [[Saba]] i Sint Eustatius a pasa pa Pais Hulanda. E traspaso proponé na 2026 ta trata di devolbé e propiedat na e Órgano Públiko di Sint Eustatius.[[7]] [[:Kategoria:Sint Eustatius]] [[:Kategoria:Historia]] ------------------------ {{Infobox evento | variante = c | nomber = ''The First Salute'' | imagen = Andrew Doria NH 85510-KN.jpg | descripcion = De ''Andrew Doria'' die het eerste saluut ontvangt | fecha = [[16 di novèmber]] [[1776]] | luga = na kosta di [[Sint Eustatius]] }} '''The First Salute''' ta referí na e saludo di kañon ku a wòrdu lòs for di [[Fort Oranje (Sint Eustatius)|Fort Oranje]] na [[Sint Eustatius]] dia [[16 di novèmber]] [[1776]], komo kontesta riba un saludo di e barku merikano ''Andrew Doria''. Algun luna despues di e Deklarashon di Independensia di Merka, esaki a marka e promé rekonosementu di Merka dor di un poder stranhero. E suseso a wòrdu siguí pa e di kuater guera anglohulandes i e sakeo na gran eskala di Sint Eustatius. ==Sentro di komersio== Pa meimei di [[siglo 18|siglo diesocho]], tabatin mas ku setenta plantashi riba e isla unda [[Sklabitut|hende sklabisá]] tabata traha. Un man yen di famianan riku tabata dominá; miéntras ku hopi biaha nan tabata pleita entre nan mes, nan tabata presentá un frente uní semper ora nan interesnan kompartí wòrdu menasá. E tempu ei, komersio mundial tabata strobá pa merkantilismo, un teoria ekonómiko ku tabata mira importashon komo perhudisial i eksportashon komo benefisioso.<ref name="HN">Historisch Nieuwsblad, [https://www.historischnieuwsblad.nl/een-opportunistisch-saluut-aan-het-nieuwe-amerika/ Een opportunistisch saluut aan het nieuwe Amerika], Erik Schumacher, 3 juli 2012, update 7 april 2020</ref> Na 1688, [[West Indische Compagnie]] (WIC) a outorisá komersio internashonal riba e isla di Karibe ku ta sometí na tarifanan abou di importashon i eksportashon. E komersio di katibu tabata relativamente signifikante te na 1730 pero a baha despues. Al kontrario, komersio di koffie, tabako i, riba tur kos, suku a oumentá. E merkansia aki a originá tantu for di e isla mes komo for di islanan ingles i franses den serkania. Komersio liber a wòrdu establesé formalmente na 1756. Komersio riba e isla a ekspandé rápidamente, enbolbiendo produktonan oropeo manera paña, papel, glas, produktonan di lechi i biña.[2] Alrededor di 1780, Benjamin Franklin, un di e fundadónan di [[Estadonan Uni di Amérika|Merka]], a disidí di dirigí pòst?? pa [[Oropa]] via Sint Eustatius.[3] E komersio mas lukrativo tabata enserá armanan nesesario pa e gueranan entre nashonnan oropeo. Pa dos dékada, e isla a disfrutá di prosperidat sin presedente.[1] ==Revolushon merikano== [[File:Declaration of Independence (1819), by John Trumbull.jpg|thumb|Presentashon di e Deklarashon di Independensia na Kongreso dia 28 di yüni 1776, dor di e Komishon di Sinku.]] Durante e Revolushon merikano, e británikonan a para e suministro di arma. Konsekuentemente, e komersio ilegal di arma a floresé riba e isla, ku ganashi riba polvo ku a alkansa te na shen porshento. Hopi biaha e depósitonan tabata asina yen ku mester a warda suku i katuna pafó.[1] E merikanonan a kumpra kasi mitar di tur nan armanan i munishon na Sint Eustatius.[4] Reino Uni tabata furioso riba esaki. El a violá e akuerdonan hasí denter di e aliansa defensivo ku e [[Repúblika di Shete Provinsia Uní di Hulanda|Repúblika di e Shete Hulanda Uni]], ku a inkluí un provishon pa sosten mutuo si kualke di e dos partido wòrdu haña atake. Inisialmente e posishon na [[Den Haag]] tabata cu un lantamento colonial no ta cay bou di e alkanse di e tratado aki. Sinembargo, bou di preshon, un prohibishon riba eksportashon pa e kolonianan merikano a wòrdu finalmente imponé. No obstante, Jan de Windt (1715–1755), e komandante di Sint Eustatius, no a enforsá e prohibishon riba e komersio lukrativo di arma, ni su susesor, [[Johannes de Graaff]]. De Graaff tabata e hòmber mas riku riba e isla, doño di dies plantashi, tres shen hende sklabisá, i diesseis barku merkantil.[1] Diestres estado di Nort Amérika a deklará nan independensia for di Inglatera na 1776, i Sint Eustatius a bira e sentro pa [[Contrabanda|kontrabanda]] di arma pa e nashon yòn ku awor ta nos gran aliado.<ref>{{citeer web|titel=BOVENWINDEN—IX. Roosevelt erkende Statius|werk=[[Amigoe]]|datum=1945-02-26|bezochtdatum=2026-10-05|via=Delpher.nl|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000210240:mpeg21:p003}}</ref> ==The First Salute== Pa yüli 1776, diestres kolonia di Nort Amérika a firma e Deklarashon merikano di Independensia. Dia 16 di novèmber 1776, ''Andrew Doria'' a yega haf di Sint Eustatius pa tuma stòk di arma i munishon. E tabata e promé barku merikano pa drenta haf ku e bandera merikano nobo.<ref name="Stadsarchief">Stadsarchief Amsterdam, [https://www.amsterdam.nl/stadsarchief/stukken/historie/eerste-saluut/ Eerste saluut], 23 april 2019</ref> [[Johannes de Graaff|Gobernador De Graaff]] a ordená pa e barku wòrdu risibí ku pleno honor.<ref name="HN" /> Despues ku ''Andrew Doria'' a tira un saludo den saludo, el a ordená pa debolbé esaki ku un saludo for di Fort Oranje. Unabes ku e barku a mara, el a organisá un resepshon na honor di e kapitan, invitando tur merikano riba e isla.<ref name="HN" /> E merikanonan a konsiderá e saludo komo e promé rekonosementu di Merka dor di un poder stranhero.<ref name="Stadsarchief" /> ==Reakshon for di London== Barkunan ingles tabata presente den haf ora ku e saludonan a wòrdu tirá. Nan a pisa anker i a nabegá pa e isla bisiña di [[Sint Kitts (isla)|St. Kitts]] pa informá tokante e insidente.[5] London a reakshoná furioso, eksigiendo pa [[Tweede Kamer|''Staten Generaal di Hulanda]] kondená e saludo públikamente i duna retiro na De Graaff. Despues a yama De Graaff pa Den Haag pa interogashon, pero el a logra posponé su biahe pa hopi tempu usando vários preteksto, ku ta varia di asuntunan di famia te na malesa di laman. El a yega na 1778 ku un defensa skirbí ekstenso yená ku distorshon i mentira. E ''Staten-Generaal'' a aseptá su defensa, no ménos pasobra ganashi supstansial tabata wòrdu hasí na [[Amsterdam]] for di komersio ku Sint Eustatius.[1] Dor di retené De Graaff, e Repúblika tabatin—den bista britániko—un biaha mas demostrá su inkonfiabilidat komo aliado. Ademas di e falta di sosten den e lucha britániko kontra e revolushonarionan merikano, e Repúblika tambe a buska pa djòin e Liga di Neutralidat Armá na fin di 1780. E inisiativa ruso aki tabata destiná pa protehá flotanan komersial di atakenan di barkunan naval britániko. E chispa ku a sende e di kuater guera anglo-hulandes tabata finalmente un kontrato komersial deskubrí riba un barku kapturá pa e britanikonan;[1] e dokumento tabata den poseshon di Henry Laurens, e embahador merikano designá na Den Haag. Dia 20 di desèmber 1780, e britanikonan a deklará guera kontra e hulandesnan.[6] Almirante George Rodney a haña òrdu pa kapturá Sint Eustatius. E tabatin un renkor personal kontra e isla pasobra materialnan di reparashon a wòrdu mandá pa un flota franses despues ku el a daña esaki severamente. Rodney a yega haf ku dieshete barku naval dia 3 di febrüari 1781; esaki a pone De Graaff entregá e isla na e britanikonan sin resistensia. Rodney a tuma tur e habitantenan di e isla prezu i a deportá nan pa otro islanan den Karibe i pa Gran Bretaña. El a ordená e sakeo di henter e isla i a subasta e botín, ku eksepshon di un porshon supstansial ku el a warda pa su mes. El a biaha pa Gran Bretaña pa motibu di problemanan di gout i prostat. Na kaminda, kasi tur su propiedatnan a wòrdu interseptá pa e fransesnan, lagando e inkapas pa paga debenan den su pais natal. Ademas, komersiantenan britániko di Sint Eustatius a desafiá su konfiskashonnan den korte. Den e Kámara di Komun, lider di oposishon Edmund Burke a hiba un diskurso sensashonal kondenando e sakeo di Rodney.[1] Restourashon di atministrashon insular Sint Eustatius no a keda den man britániko pa hopi tempu. Na novèmber 1781, un atake sorpresa a wòrdu lansa bou di mando franses, i e isla a wòrdu kapturá. E òrdu bieu a wòrdu restourá, i e habitantenan a haña nan poseshonnan debolbí na nan mas leu posibel. Na 1784, Fransia a debolbé soberania riba e isla na Hulanda. Un dékada di gran prosperidat ekonómiko a sigui. De Graaff tambe a regresá na e isla, ounke e biaha aki komo un siudadano privá. Na su morto na 1813, el a laga atras rikesa inmenso.[1] == Konmemorashon == De Graaff ta wòrdu konmemorá komo un héroe di e Revolushon Merikano ku un potrèt den e ''State House'' di estado di [[New Hampshire]].<ref name="HN" /> Na 1939, Presidente Franklin Delano Roosevelt a entrega un plakkaat na Sint Eustatius como reconocimento di “E Prome Saludo”; e ta montá riba e palu di bandera monumental den e plasa na Fort Oranje.<ref>Willem de Bruin, [https://www.john-adams.nl/the-first-salute/ The First Salute], The John Adams Institute</ref> E no tabata presente personalmente, manera tabata spera inicialmente.<ref>{{citeer web|werk=[[Amigoe]]|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010281853:mpeg21:a0028|titel= De feestelijkheden op St. Eustatius|datum=1939-12-30}}</ref> E famia Roosevelt no tabata un deskonosí na e isla. Adolphus Roosevelt i Elizabeth Groebe a kasa einan na 1759.[9] Un plaka ku ta konmemorá e bisentenario di Merka—un regalo di e Islanan Vírgen di Merka—a wòrdu desvelá na 1976, i plachinan ku ta marka “E Promé Saludo,” duná pa e Yu hòmbernan i Yu Muhénan di e Revolushon Merikano, a wòrdu desvelá na 2001 i 2014. Ganadó di Premio Pulitzer Barbara Tuchman a dediká su último buki na “The First Salute.”[10] * On November 16th, 1976 the Postal Service of the Netherlands Antilles commemorates the bicentennial of the first salute to the flag of the United States of America with the issuance of a special series of postage stamps in the values of 25, 40 and 55 cents.<ref>{{Citeer web|titel=Bicentennial of the First Salute to the United States Flag eleven guns for the grand union|werk=[[Amigoe]]|datum=1976-11-13|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2026-09-23|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010460971:mpeg21:p014}}</ref> * Rei Willem-Alexander, Minister Hulandes Rob Jetten, i Sekretario di Estado pa Relashonnan di Reino i Digitalisashon Eric van der Burg lo bishitá Sint Eustatius na novèmber. Djaluna 16 di novèmber, nan lo asistí na e konmemorashon di e di 250 aniversario di “E Promé Saludo.” Servisio di Informashon di Gobièrnu a anunsiá esaki.<ref>[https://www.aruba.nu/nieuws/koninkrijk/95390/koning-en-premier-jetten-naar-sint-eustatius-voor-250-jaar-first-salute-zx6351 Koning en premier Jetten naar Sint Eustatius voor 250 jaar First Salute], aruba.nu (23 di september 2026)</ref> {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =72021410|titulo=De koloniale geschiedenis van het Huis Oranje-Nassau}} {{References}} }} [[:Kategoria:Historia]] ------------------------- {{Infobox persona | variante = c }} '''Johannes de Graaff''' (☆ [[1729]] na [[Sint Eustatius]] - † [[1813]] na [[Sint Eustatius]]), tabata un dirigente kolonial hulandes di [[West Indische Compagnie]], ku a fungi komo gobernador di Sint Eustatius, [[Saba]] i [[Sint Maarten]] di 1776 te ku 1781. E isla tabata un sentro grandi di kontrabando di pólvora di arma pa e merikanonan ora ku Repúblika Hulandes tabatin un polítika ofisial di embarga komersio ku e merikanonan. ==Biografia== [[File:De Graaff estate in Sint Eustatius.jpg|thumb|Ruina di plantashi ‘Graavindal’ riba St. Eustatius, propiedat di De Graaff.]] De Graaff a nase na Sint Eustatius komo yu di Simon de Graaff, un miembro di e konseho insular. De Graaff a haya enseñansa na [[Hulanda]]. Despues ku el a regresá Sint Eustatius, el a kasa ku Maria Heyliger, un yu muhé di e Komandante (Gobernador) na mando, Abraham Heyliger. De Graaff a kuminsa su karera komo komandante militar di Sint Maarten. Na yüli 1751 el a wòrdu nombrá komo sekretario riba Eustatius, ku a bira un haf liber na 1756 i usá mas intensivo dor di Middelburgsche Commercie Compagnie pa komersio di katibu riba Spaña Nobo i e islanan di Karibe. E eksportashon di suku a subi enormemente, e kantidat di barku den haf a redobla; e isla tabata konosí komo e “baraka di oro”.[1] Pa algun aña Thomas Hope i su ruman hòmber tabata enbolbí den e komersio riba e isla. De Graaff a bira e hòmber di mas riku di San Eustatius. Segun informe e tabata doño di dies plantashon, tres shen katibu, dieseis barku di komersio i un kuart di e propiedat rais di e isla. E tabata biba den un villa imponente na e bahia.[2] Na yüli 1775, despues ku Jan de Windt a muri, el a primintí Adrian Hope pa hasi tur kos pa representá Hope & Co riba Eustatius.[3] Dia 5 di sèptèmber 1776 el a wòrdu hasí Komandante (òf Gobernador den idioma di tur dia) di e isla. “Promé Saludo” na Bandera Merikano Wak tambe: E Promé Saludo Sint Eustatius tabata e lugá di mas importante pa trata òf kontrabanda ku merikanonan. Dia 16 di novèmber 1776, na kuminsamentu di e Guera Revolushonario Merikano, e barku di marina merikano USS Andrew Doria, ku e Deklarashon di Independensia Merikano abordo, a yega St. Eustatius. Su capitan a tira un saludo na e bandera Hulandes riba Fort Oranje y Johannes de Graaff a dicidi di contesta e saludo cu once tiro. I asina e Estadonan Uni di Merka a wòrdu rekonosé pa promé bia komo un nashon dor di e saludo aki di onze arma. Gran Bretaña tabata profundamente rabiá pa e komersio ilegal di arma ku tabata operá for di Sint Eustatius i e nengamento di outoridatnan hulandes pa tuma akshon kontra di esaki. De Graaff eventualmente a wòrdu yama bèk pa Hulanda despues di protestanan britániko na gobièrnu hulandes. Den un karta kompañante, Henry Hope a skirbi ku e gobernador lo mester a kontestá e patria.[4] Na 1777, e isla a bin bou di un blokeo britániko debí na e komersio ilísito di arma dor di e Middelburgsche Commercie Compagnie.[5][6] Na 1778 el a splika su motivashonnan i a wòrdu mandá bèk pa Sint Eustatius den e siguiente aña.[7] Pèrdida di isla pa e británikonan Artíkulo prinsipal: Kaptura di Sint Eustatius De Graaff a mantené su posishon te ora ku almirante britániko Rodney, liderando un forsa naval grandi, a kapturá e isla na febrüari 1781.[8] {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =|titulo= }} {{References}} }} [[:Kategoria:Historia]] ------------------------------ {{infobox organisacion | variante = c | tipo = fundashon no-gubernamental | nomber = STENAPA | logo = | imagen = Quill dormant vulcano.jpg | descripcion = Un bista di Parke Nacional Sint Eustatius (Parke Nacional Quill/Boven y [[Parke Nashonal Marino Sint Eustatius|Parke Nacional Marino Sint Eustatius]]). | leyenda = | funda = [[21 di novèmber]] [[1988]]<ref>https://statiapark.org/30th-anniversary/ STENAPA celebrates 30 years], statiapark.org (22 di novèmber 2018)</ref> | fundado = | sede = Oranjebaaiweg 59 | director = Erik Boman | website = }} '''STENAPA''', ofisialmente '''St. Eustatius National Parks Foundation''', ta un organisashon no-gubernamental (NGO) i sin fin di lukro ku ta responsabel pa e maneho i protekshon di áreanan protehá na [[Sint Eustatius]]. E organisashon ta manehá [[Parke Nashonal Marino Sint Eustatius]], [[Parke Nashonal Quill/Boven]] i [[Hardin Botániko Miriam C. Schmidt]].[1] == Historia == STENAPA a surgi na fin di añanan 1980 komo e susesor di Stinapa Statia, e divishon lokal di STINAPA N.A. (''Stichting Nationale Parken Nederlandse Antillen'').<ref>Bestuur Statia Stinapa. "Amigoe". Curaçao, 20-03-1987, p. 8. Geraadpleegd op Delpher op 20-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010650860:mpeg21:p008</ref> E fundashon aki a wòrdu fundá na 1962 pa proteha i maneha zonanan di naturalesa na [[Antias Hulandes]], of ophetonan di [[geologia]], [[arkeologia]] of [[historia]], i pone e zonanan aki na servisio di bienestar, edukashon i rekreashon di e poblashon y di turistanan.<ref>Hoetink, H., & Anink, G. B., Encyclopedie van de Nederlandse Antillen, 1969, Amsterdam, pag. 396-397</ref> STENAPA ta un fundacion sin fin di lucro, no gubernamental (na Hulandes un stichting) cu a wordo funda dia [[21 di novèmber]] [[1988]]. E funcion di e fundacion aki ta proteccion di medio ambiente. STENAPA aktualmente ta manehá Parke Nashonal Marino, Parke Nashonal Quill / Boven, i Hardin Botániko. STENAPA ta un di e miembronan di [[Dutch Caribbean Nature Alliance]]. *1996: Granted a legal mandate by the island government to manage and protect the newly established Statia National Marine Park. *1998: Assigned official authority to manage the Quill and Boven National Parks, shortly followed by the creation of the Miriam C. Schmidt Botanical Garden. == Aktividat == E fundashon ta enkarga cu e maneho di tres parke. Dos parke ta riba e superfisie di tera di e isla; e parke ku ta sobra ta marino i ta rondoná e isla. E área kombiná di e parkenan ta 33 km².<ref>[https://statiapark.wordpress.com/parks/marine-park/ St. Eustatius National Parks], statiapark.wordpress.com</ref> * E Parke Nashonal Marino St. Eustatius ta rondoná e isla for di e marka di awa haltu te na 30 meter (98 pia) di profundidat, i tambe ta abarká dos reserva di Parke Marino. *Parke Nashonal Quill / Boven ta konsistí di dos diferente área òf supsektor. Un ta e stratovolkan inaktivo konosí komo Quill, ku ta den e parti sùit di e isla. E otro área ta un grupo di sinku seru den e parti nort di e isla: Bergje, Boven (esun mas haltu di e sinkunan), Venus, Seru di Gilboa i Seru di Señal. E sinku serunan aki ta e restunan di un otro stratovolkan. *Hardin Botániko Miriam C. Schmidt a kuminsá na 1998. E énfasis prinsipal ta riba espesienan di vegetashon ku ta òf tabata nativo di e isla i e islanan rondó di dje. Tambe tin un área eksperimental kaminda investigadónan ta studiando métodonan pa kontrolá e espesie invasivo problemátiko manera ''Antigonon leptopus'', e mata di wendrùif coralita. == Organisashon == STENAPA ta wordo goberna pa un directiva. E miembronan di directiva no ta ricibi ningun salario. E fundacion ta emplea ocho miembro di personal cu ta administra e fundacion y ta maneha e parkenan. E miembronan di personal ta traha cu stagiaire y boluntarionan di e isla of di exterior. Sede di e organisashon ta King’s Well National Parks Center, ku a wòrdu habri ofisialmente pa [[Beatrix di Hulanda|Prinses Beatrix]] na 2025.<ref>[https://www.bes-reporter.com/news/st-eustatius/66934/former-kings-well-resort-becomes-statias-new-national-parks-centre Former Kings Well Resort becomes Statia’s new National Parks Centre], Bes Reporter (7 di yüni 2024)</ref><ref>[https://statiapark.org/princess-beatrix-visited-st-eustatius-for-reforestation-society-nature-and-the-opening-of-the-new-kings-well-national-parks-center/</ref> E sede, e Ofisina di Parkenan Nashonal i Sentro di Bishitante, ta situá banda di e haf na Lower Town, ku ta e parti kant'i laman di e kapital [[Oranjestad (Sint Eustatius)|Oranjestad]], di kua mayoria ta mas altu, riba un baranka. E parti mas sùit di Lower Town tin bista riba Gallows Bay, na e kosta wèst òf kosta [[Laman Karibe|karibense]] di e isla. {{Appendix}} [[:Kategoria:Sint Eustatius]] '''STENAPA''', ofisialmente '''St. Eustatius National Parks Foundation''', ta un organisashon no-gubernamental i sin fin di lucro ku ta responsabel pa e maneho i protekshon di área protehá na [[Sint Eustatius]]. E organisashon ta manehá e [[St. Eustatius National Marine Park|Parke Nashonal Marino di Sint Eustatius]], e [[Quill/Boven National Park|Parke Nashonal Quill/Boven]] i e [[Miriam C. Schmidt Botanical Garden]].[1] Historia STENAPA a wòrdu fundá na 1988 ku e meta pa protehá área terestre i marino di importansia ekológiko, sientífiko i kultural na Sint Eustatius.[1] Na 1996, e gobièrnu di e isla a duna STENAPA un mandato legal pa protehá i manehá e Parke Nashonal Marino, ku a wòrdu establesé nobo e aña ei. Na 1998, STENAPA a haña tambe e outoridat pa manehá e Parke Nashonal Quill i Boven. Poko tempu despues, e [[Miriam C. Schmidt Botanical Garden]] a wòrdu kreá.[1] STENAPA ta un miembro di e [[Dutch Caribbean Nature Alliance]] (DCNA), un aliansa di organisashonnan di konservashon di naturalesa den e parti karibense di Reino Hulandes.[2] Aktividat STENAPA ta manehá tres área prinsipal di konservashon: e Parke Nashonal Marino, e Parke Nashonal Quill/Boven i e Hardin Botániko Miriam C. Schmidt.[1] Parke Nashonal Marino E [[St. Eustatius National Marine Park|Parke Nashonal Marino di Sint Eustatius]] ta rondoná e isla te na e isóbata di 30 meter. E parke ta inkluí dos reserva marino, un na e parti nort i un na e parti sùit di e isla.[3] Segun e plan di maneho di e parke, e Parke Nashonal Marino tin un área di aproximadamente 2.750 hektárea, inkluyendo e dos reserva marino.[3] Parke Nashonal Quill/Boven E [[Quill/Boven National Park|Parke Nashonal Quill/Boven]] ta konsistí di dos sektor. E sektor di Quill ta inkluí [[The Quill]], un vulkan durmiente ku ta alkansá un haltura di alrededor di 600 meter. E sektor di Boven ta konsistí di e restonan di un antiguo stratovulkan, ku tin varios seru ku tin un haltura di entre 200 i 300 meter.[1] E parke tin un sistema di sendero pa bishitante i ta sirbi tambe pa investigashon sientífiko i monitoreo di biodiversidat. Entre e aktividatnan di investigashon ta inkluí monitoreo di paranan, palomanan, orkidianan, mariposan, abeha i otro espesienan.[1] Hardin Botániko Miriam C. Schmidt E [[Miriam C. Schmidt Botanical Garden]] a wòrdu kreá na 1998. E hardin ta pone énfasis riba espesienan di mata ku ta òf tabata nativo di Sint Eustatius i e islanan den su serkania. E ta kontené tambe un área experimental pa investigashon tokante métodonan pa kontrolá espesienan invasivo, manera ''Antigonon leptopus''.[1] Organisashon STENAPA ta wòrdu goberná pa un direktiva. E organisashon ta traha ku personal, voluntarionan i stagiairenan den e maneho di e área protehá i den proyektonan di investigashon, edukashon i konservashon.[1] STENAPA a habri su nobo sede, e '''Kings Well National Parks Center''', dia 21 di november 2025. [[Beatrix di Hulanda|Prinses Beatrix]] a habri e sentro ofisialmente durante su bishita na Sint Eustatius. E sentro ta sirbi komo e nobo sede prinsipal di STENAPA i ta funshoná komo sentro pa maneho di naturalesa, investigashon i edukashon. E fasilidat tin tambe un laboratorio marino pa sostené trabounan di restorashon i monitoreo di koral.[4][5] -------- Key Milestones in STENAPA’s History *1988: Founded on November 21 by local conservation advocates to protect the island's fragile tropical ecosystems. *1995: Formally registered with the Chamber of Commerce. *1996: Granted a legal mandate by the island government to manage and protect the newly established Statia National Marine Park. *1998: Assigned official authority to manage the Quill and Boven National Parks, shortly followed by the creation of the Miriam C. Schmidt Botanical Garden. *2018: Celebrated its 30th anniversary of continuous environmental stewardship and community conservation. *2025: Welcomed Dutch Caribbean Nature Alliance Dutch Caribbean Nature Alliance patron Princess Beatrix for the opening of the King's Well National Parks Center. Core Conservation Areas *Statia National Marine Park: Encircles the entire island from the high-water line down to the 30-meter depth contour, protecting coral reefs and marine life. *Quill/Boven National Park: Covers terrestrial volcanic landscapes, endangered flora, and fauna like the Lesser Antillean iguana. *Miriam C. Schmidt Botanical Garden: Showcases native and regional island vegetation. The relationship between STENAPA and the Dutch Caribbean Nature Alliance (DCNA) is that of a founding member and a Protected Area Management Organization (PMO).While STENAPA manages the physical parks on St. Eustatius, the DCNA acts as the regional umbrella network that supports, funds, and unites them alongside the national park organizations of the other five Dutch Caribbean islands (Aruba, Bonaire, Curaçao, Saba, and St. Maarten). ------------------ {{variante|c}} {{Infobox artista| variante = c | nomber = Saida Hernandez | nomber completo = Saida Lucilla Antonia Hernandez-Augustina | imagen = | descripcion = | nomber nacemento = | fecha nacemento = [[31 di òktober]] [[1935]] | luga nacemento = {{CUW}} | fecha fayecimento = | luga fayecimento = | nacionalidad = hulandes | residencia = | educacion = | aña activo = 1967 - 2025? | ofishi = artista visual | estilo = | genero = | distincion = | casa = Eithel Hernandez | yui = 2 | website = }} '''Saida Lucilla Antonio Hernandez–Augustina''' (☆ [[31 di òktober]] [[1935]] na [[Kòrsou]]<ref name=:"1">[https://percypinedo.com/mikorsou/tanta-saida-un-pali-muhe/ Tanta Saida! Un pal’i muhé!], percypinedo.com (15 di februari 2025)</ref>) ta un artista visual, presentadó i produktor di programa di televishon i outor di buki di kushina di Kòrsou. Hernandez a hunga un papel importante den e desaroyo di televishon na Kòrsou, spesialmente durante e prome añanan di transmision den idioma [[papiamentu]] el’a hasi arte i kultura aksesibel pa un públiko amplio.<ref>[[Dick Drayer]], [https://www.curacao.nu/nieuws/kunst-cultuur-en-muziek/79996/expositie-eert-90-jarige-kunstenares-saida-hernandez Expositie eert 90-jarige kunstenares Saida Hernandez], curacao.nu (27 di sèptèmber 2025)</ref><ref>https://curacao-art.com/2025/09/28/saida-hernandez/ Saida Hernandez], curacao-art.com</ref> Hernandez a hunga un papel importante den e desaroyo di televishon na Kòrsou, spesialmente durante e promé añanan di transmishon den Papiamentu. Komo presentadó i trahadó di programa, el a kontribuí na e difushon di programa tokante arte, kultura, kushina i otro tópiko pa un públiko amplio.[2][3] ==Bida i karera== Saida Hernandez a nase i lanta den bario di [[Otrobanda]]. Su mama tabata Emma Heronima Augustina i su tata tabata e dentista David Nouel. El a bai St. Annaschool i despues Nijverheidschool patras di Teatro Brion. Komo yu djafó e no por a bai skol di plaka.<ref name=:"1"/> Despues di a traha den un tienda, Hernandez a kasa i a haña dos yu. El a biba durante dos aña na [[Caracas]], despues di kua el a bai traha na [[Telecuracao]]. Aya el a bira un di e promé personalidatnan femenino konosí di televishon na Kòrsou. Durante varios dékada el tabata aktivo komo presentadó i produktor di programanan manera ''Kinderuurtje'', ''Obra di man'', show di Pasku, programa di horoskop, Sita ku Saida, show di kushiná. Moda, dekorashon, Kateiba, e episodio di Saida ku 2 mucha chikí, Chepo, un seri kòrtiku, “kuida awe loke bo tin den bo kas pa e dura bo mas mayan” i klaro ''Kushina di Oro''.<ref name=:"1"/> Kushina di Oro (Golden Kitchen) was her popular cooking program that taught generations of viewers traditional local recipe. Hernandez is cherished as one of the first Papiamentu female tv personality and program makers at Telecuraçao and as the beloved host of cooking show Kushina di Oro, alongside publishing several well-known cook books.<ref>[https://cultuuragenda.com/2025/hasibu-di-kas-ii-2/ Hasibu di Kas II], cultuuragenda.com (2025)</ref> Papiamentstalig kookboek waarin recepten van zowel Antilliaanse als niet-Antiliaanse gerechten zijn opgenomen. * ''Resetas Kushina di Oro'' (1985, Publisidat Antiano, Willemstad) Den añanan 1970 Hernandez a cuminsa pinta durante su estadia na New York.<ref>https://nu.cw/2020/09/11/expositie-saida-hernandez-vanaf-19-september-bij-landhuis-bloemhof/</ref> E falta/anhelo pa Korsou a hib’e pa kapta rekuerdo i imagennan di e isla riba lona.<ref name="nu"/> E ta outodidakto. Su pinturanan ta konta historianan detayá di bida na Kòrsou di antaño ku a pasa por wòrdu konsiderá komo un kontribushon úniko i original na konservashon di nos herensia kultural. Kandelarnan, stulnan di balansa, muebles di wicker di Thonet, mesanan di banda, mantelnan di ganshillo, balkonnan ku persiana di palu i bista nostálgiko. Tur kos delikadamente akabá ku e koló kolorido i alegre típiko di su personalidat i su estilo.<ref name="Bloemhof">[https://bloemhof.cw/category/exhibition/page/4/ Temp'i mi ten Selebrando Bida], [[Lanthùis Bloemhof]]</ref> Na 2025, en konekshon ku e solo eksposishon na Lanthuis Bloemhof, e keda publiká e buki ''Hasibo di Kas'', un resumen di su obra artistico konteniendo 136 reprodukshon di su pinturanan, un teksto outobiográfiko, rekuerdonan di Otrobanda bieu, i mas ku setenta [[haiku]] skirbí dor di dje.<ref name="nu">[https://nu.cw/2025/11/26/boekpresentatie-eert-kunstenares-saida-hernandez/ Boekpresentatie eert kunstenares Saida Hernandez], nu.cw (26 di novèmber 2025)</ref> E pinturanan distintivo di zeta di Saida Hernandez a tuma sentro di atenshon durante e eksposishon aki. Su trabou ta konosí pa kapturá bida diario, paisahenan di stat nostálgiko, i interiornan íntimo di pasado (spesialmente di su bario natal di Otrobanda).<ref name="Saida">[https://curacao-art.com/2018/10/31/saida-hernandez-exhibition-landhuis-bloemhof/ Saida Hernandez exhibition]</ref> Su pinturanan ta konta historianan detayá tokante e hendenan ku tabata biba tras di e fachadanan di e isla. El’a trese e ambiente aki na bida ku koló kayente i alegre, stulnan di balansa, encaje i persiana di palu.<ref name="Saida"/> E ta kasa ku Eithel Hernandez, un konosido personahe di radio i televishon na Kòrsou i direktor di TeleCuracao den añanan 1960. == Eksposishon == El a partisipá na vários eksposishon di grupo. Na 1981 el a tene su promé eksposishon na [[Museo di Kòrsou]] i atrobe na 2005, sigui pa eksposishonnan solo na Lanthùis Bloemhof, entre otro na 2018, 2020 i 2025.<ref name="Bloemhof"/> {{Appendix}} https://www.awemainta.com/newspapers/Am210327/offline/download.pdf Boneriano|26 mart 2021| Minister Croes a bishita un gran Baluarte mas, “Tanta Saida” WILLEMSTAD- Dia 7 di mart último, Minister di Enseñansa, Siensia, Kultura i Deporte (ESKD), Steven Croes, a hasi un bishita i kombersá ku señora Saida Hernandez ku a nifiká hopi pa e sektor kultural edukativo na Kòrsou. Di e forma aki Minister Croes ta para ketu na historia i kultura i duna rekonosementu na personanan ku di un òf otro manera a nifi ká hopi pa e sektor aki. Manera ya a bira un kustumber, for di desèmber ku Minister di Enseñansa, Siensia, Kultura i Deporte (ESKD), Steven Croes, a asumí su funshon, e ta dediká parti di su djadumingu pa hasi bishita i kombersá ku baluartenan ku a nifi ká hopi pa desaroyo di Kòrsou. Señora Saida ta un persona hopi konosí den komunidat. Ken no ta kòrda e programanan di kushina na TeleCuraçao di Saida ku tur su resetanan dushi? Tambe oranan atardi pa mucha ku Saida. Den un ambiente masha ameno na su kas, Saida a konta Minister Croes kon el a lanta komo mucha den Otrabanda. Su mayornan a mandé un nijverheidsschool katóliko den Otrabanda, kaminda el a siña kose na mashin, bòrda i asta usa `fi guurzaag` i tambe materianan manera ingles i aritmétika i lesamentu. E tempu ei mester a paga banda di `schoolgeld` tambe sèn pa material ku un alumno usa i dor ku e tabata yuda otro mucha den klas, e tabata kosta su mayornan poko sèn èkstra. Saida tabata gusta lesa, meskos ku su tata, ku tabatin kashi yen di buki na kas. Ku su 16 aña el a disidí ku e ke bai traha na un pa-kus den Punda, Liberty. El a haña un djòp pa reorganisá e depósito. E doño a keda asina enkantá ku su trabou, ku nan a tené na trabou. El a siña etalá showcase di pakus i a bai sigui hasi esaki tambe despues na Bijenkorf. E tempu ei tabatin kontèst pa drecha showcase i el a gana premio tambe. Despues di e periodo na Bijenkorf el a bai traha na un hotèl. Ku 22 aña su mama a mand’é bai biba na Venezuela kaminda ela traha den un posishon basta haltu den un hotèl na Caracas. Despues di dos aña el a bin ku fakansi i sr. Aitel Hernandez a kontrakté pa TeleCuraçao. Saida a keda Kòrsou i no a bai Venezuela bèk. Su karera na televishon a sigui krese. Ela bai hasi ‘kinderuurtje’ atardi i diferente propaganda. Nan tabata yam’é “Tanta Saida” i e tabatin un programa “Sita ku Saida” tambe. Despues di algun tempu trahando na TeleCuraçao, su kasá Sr. Aitel Hernandez mester a bai biba na Merka pa trabou i nan a biba 6 aña einan. Despues ku el a bini bèk Kòrsou, traha kasi 25 aña ku su programa di kushina. Saida a produsí sigur 5 buki di reseta, i tin masha talento pa pinta. Pronto Saida ta bai presentá un buki kaminda por mira tur su obranan. -------------------------- '''Saida Lucilla Antonio Hernandez–Augustina''' (☆ [[31 di òktober]] [[1935]] na [[Kòrsou]]) ta un artista visual, presentadó i produktora di programa di televishon, i outora di buki di kushina di Kòrsou.<ref name="1" /> Hernandez a hunga un papel importante den e desaroyo di televishon na Kòrsou, spesialmente durante e promé añanan di transmishon den [[Papiamentu]]. Komo presentadó i trahadó di programa, el a kontribuí na e difushon di programa tokante arte, kultura, kushina i otro tópiko pa un públiko amplio.<ref name="2" /><ref name="3" /> == Bida i karera == Saida Hernandez a nase i a lanta den [[Otrobanda]], na e área di Consciëntiesteeg. Su mama tabata Emma Heronima Augustina i su tata tabata e dentista David Nouel. El a bai St. Annaschool i despues Nijverheidschool, situá patras di Teatro Brion. Komo yu di un famia ku limitashonnan finansiero, el no por a atendé un skol ku mester pagá matrícula.<ref name="1" /> Despues di a traha den un tienda, Hernandez a kasa i a tin dos yu. El a biba durante dos aña na Caracas, despues di kua el a bai traha na TeleCuraçao. Aya el a bira un di e promé personalidatnan femenino konosí di televishon na Kòrsou. Durante vários dékada, Hernandez tabata aktivo komo presentadó i produktora di diferente programa di televishon. Entre e programanan ku ta wòrdu asosiá ku dje tin ''Kinderuurtje'', ''Obra di man'', show di Pasku, programa di horóskopo, ''Sita ku Saida'', programa di moda i dekorashon, ''Kateiba'', programa di kushina i diferente otro produccion.<ref name="1" /> E programa ''Kushina di Oro'' tabata un di su programanan mas konosí. Den e programa, Hernandez a presentá i enseñá diferente reseptanan, inkluyendo platonan di Kòrsou i di otro tradishon kulinario. E programa a kontribuí na e popularisashon di reseptanan i tradishonnan kulinario lokal. Hernandez tambe a publiká buki di kushina. Entre nan ta ''Resetas Kushina di Oro'', publiká na 1985 pa Publisidat Antiano na Willemstad. == Arte visual == Hernandez tabatin interes den arte promé ku el a kuminsá ku su trabou komo pintora. Den e añanan 1970, durante un estadia na [[New York]], el a kuminsá pinta ku mas regularidat.<ref name="5" /> Segun su propio relato, e deseo pa pintá Kòrsou tabata relashoná ku e nostalgia ku el tabatin pa su isla natal durante su estadia na New York.<ref name="6" /> Hernandez ta un artista autodidakto. Su promé trabounan tabata inkluí representashonnan di edifisionan i paisahenan di Kòrsou. Ku tempu, el a enfoká su obra prinsipalmente riba Otrobanda i riba elementonan di bida diario di Kòrsou di antaño. Den su pinturanan ta aparesé, entre otro, interiornan di kasnan históriko, esenanan di kaya, muebles tradishonal, balkonnan ku persiana di palu, stulnan di balansa, mesanan di banda, muebles di wicker i trabounan di ganchillo.<ref name="7" /> Su obra ta karakterisá pa un uso kolorido i alegre i pa e enfoke riba rekuerdonan i esenanan di bida diario di un Kòrsou di pasado. E pinturanan di Hernandez a wòrdu deskribí tambe komo un forma di dokumentashon visual di elementonan di herensia kultural di Kòrsou, partikularmente di Otrobanda.<ref name="7" /><ref name="8" /> == Eksposishon i publikashonnan == Hernandez a partisipá den vários eksposishon kolektivo. Na 1981, el a tene su promé eksposishon na [[Museo di Kòrsou]]. El a bolbe ekspohé su obra aya na 2005. Den e añanan despues, el a tene eksposishonnan solo na Landhuis Bloemhof, entre otro na 2018, 2020 i 2025.<ref name="7" /> Na 2025, den konekshon ku un eksposishon solo na Landhuis Bloemhof, a publiká e buki ''Hasibo di Kas''. E publikashon ta duna un bista general di su obra artístiko i ta kontené 136 reprodukshon di su pinturanan, un teksto outobiográfiko, rekuerdonan di Otrobanda di antaño i mas ku 70 [[haiku]] skirbí dor di Hernandez.<ref name="6" /> E buki a wòrdu publiká tambe den e aña ku Hernandez a selebrá su 90 aniversario. == Bida personal == Hernandez ta kasa ku Eithel Hernandez, un personahe konosí di radio i televishon na Kòrsou, ku tabata direktor di TeleCuraçao durante e añanan 1960. == Obra == === Buki di kushina === ''Resetas Kushina di Oro'' (1985), Publisidat Antiano, Willemstad --------------------- Junny Alves: '''Saida Hernandez''' a nase na Kòrsou na aña 1935 i a lanta den e bario di Otrobanda. El a bira konosí den múltiple ròl: komo pintor, presentadó di televishon, trahadó di programa i outor di buki di kushina. Hernandez tabata entre e promé lesadonan di notisia i trahadonan di programa femenino na [[TeleCuraçao]]. Su programa di kushina “Kushina di Oro” en partikular a hasié konosí serka un públiko amplio di Kòrsou. Ademas, el a publiká vários buki di kushina. Aunke e tabatin un interes artístiko promé, el a kuminsá pinta seriamente den añanan ‘70 durante su estadia na New York. Segun su propio relato, esaki a surgi for di nostalgia pa su pais Kòrsou. E tabata ke un pintura di paisahe di Kòrsou pa su kas, pero eventualmente a disidí di kuminsá pinta su mes. Su promé obra tabata deskribí un edifisio den Otrobanda. Despues, ela enfoká prinsipalmente riba: interiornan históriko di kasnan di Kòrsou, esenanan den kaya di Otrobanda, muebles tradishonal i kultura bibu, i rekuerdonan di bida diario den pasado. Hopi biaha ta mira su pinturanan komo un dokumento visual di herensha di Kòrsou. Na 2025, e buki “Hasibo di Kas” a keda publiká, un bista di e trabou di su bida. E ta kontené: 136 reprodukshon di su pinturanan, un teksto outobiográfiko, rekuerdonan di Otrobanda bieu, i mas ku setenta haiku skirbí dor di dje. Na e presentashon di e buki, a menshoná tambe ku Hernandez a selebrá su di 90 kumpleaños na 2025. Saida Hernandez ta okupá un lugá spesial denter di kultura Kòrsou pasobra e ta konektá vários dominio kultural: historia di televishon, tradishonnan kulinario, arte visual, i dokumentashon di bida diario den Otrobanda. Hopi bia ta deskribí su trabou komo nostalgiko, kolorido, i dirigí na konserbá rekuerdonan di un Kòrsou ku pa gran parti a disparsé. -------------------- {{Variante|c}} == Playanan di Kòrsou== {{Databox}} Esaki ta un lista di '''playa di Kòrsou''', un [[isla]] rondoná pa [[Laman Karibe]] y ku tin alrededor di 364 km di kosta.<ref>[https://geofactbook.com/countries/curaao/coastline Coastline Length (km) in Curaçao (2010 - 2025)], geofactbook.com</ref> Kòrsou tin 37 playa<ref>[https://www.ad.nl/wonen/de-37-stranden-van-curacao-in-kaart~a05dee2c/ De 37 stranden van Curaçao in kaart], Algemeen Dagblad (25 novèmber 2014).</ref>, di kual mayoria ta situá na e parti sùit di e isla. Su playanan ta karakterisá pa un variedat grandi den tipo, entre otro [[bahia]], [[boka (di laman)|boka]], [[laguna]], [[saliña]] te na laman brutu na su kosta nort, i awa di fuente. Den 2026, aktivista, organisacionnan no gubernamental y sector priva a lanta un discusion cu tin como meta establece un politica pa largo plaso pa beachnan y costa di Korsou.<ref>[https://www.cspnv.com/pdf/bon-dia-aruba-20260915.pdf MAN-PIN ta propone cinco categoria di beach pa proteha acceso publico na Corsou], BDA (15 di september 2026)</ref><ref>[https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/20260913/we-nemen-onze-stranden-terug We nemen onze stranden terug], 13 di september 2026</ref><ref>[https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/20260911/stranden-voor-iedereen Stranden voor iedereen] 11 di september 2026</ref><ref>https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/20260219/wie-is-de-eigenaar-van-de-zee Wie is de eigenaar van de zee?] 19 di februari 2026</ref><ref>https://antilliaansdagblad.com/artikel/opinie/30171-opinie-openbare-strandenbeleid</ref><ref>[https://antilliaansdagblad.com/artikel/opinie/32352-nogmaals-vrije-toegang-stranden Nogmaals vrije toegang stranden], 29 di yanuari 2026</ref> == Lista di playa == {| class="wikitable sortable" width=90% ! № !! Imagen !! width=20% |Nòmber !! Region !! Koordinato !! Remarke |- ! style="text-align:center"| 1 |[[File:Baya Beach Curacao (213574239).jpeg|110px]]|| [[Baya Beach]] || [[Bandariba]] || {{coord|12.070611| -68.861389|format=dms|name=Baya Beach}}<ref>[https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Baya_Beach&params=12_4_14.2_N_68_51_41.0_W_ Baya Beach], geohack.toolforge.org</ref>|| |- ! style="text-align:center"| 2 | [[File:Blue Bay - Curacao.jpg|110px]] ||[[Blauwbaai]] || [[Bandabou]]|| {{coord|12.13333|-68.98333|format=dms|name=Blauwbaai}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3513891/blauwbaai.html|title=Blauwbaai|website=GeoNames}}</ref> || entrada kontra pago<ref name="pago">[https://www.opnaarcuracao.nl/stranden/?gad_source=1&gad_campaignid=7402047007&gbraid=0AAAAACoq06Z7IyFzjTQYX2BfgFrkxQg6W&gclid=Cj0KCQjw94bTBhDQARIsAN3vv0zb8EVo2lXtD6e1dumhHk03oYMCN7KTOHfseQOzAeXQ1rX8eikoNkAaAmLtEALw_wcB Stranden Curaçao], opnaarcuracao.nl</ref> |- ! style="text-align:center"| 3 | [[110px]] ||[[Boka Hulu]] || [[]]|| {{coord|12.144167| -68.998056||format=dms|name=Boka Samí}}<ref>{{cite web|url=https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Boka_Sam%C3%AD&params=12_8_39_N_68_59_53_W_|title=Boka Samí|website=Geohack}}</ref> || |- ! style="text-align:center"| 4 | [[File:Sint Michielsbaai en Boka Sint Michiel, Curaçao.jpg|110px]] ||[[Boka Samí]] || [[Bandabou]]|| {{coord|12.144167| -68.998056||format=dms|name=Boka Samí}}<ref>{{cite web|url=https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Boka_Sam%C3%AD&params=12_8_39_N_68_59_53_W_|title=Boka Samí|website=Geohack}}</ref> || |- ! style="text-align:center"| 5 | [[110px]] ||[[Boka Santu Pretu]] || [[Bandabou]]|| {{coord|12.144167| -68.998056||format=dms|name=Boka Samí}}<ref>{{cite web|url=https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Boka_Sam%C3%AD&params=12_8_39_N_68_59_53_W_|title=Boka Samí|website=Geohack}}</ref> || pasùit di playa Santa Cruz |- ! style="text-align:center"| 6 | ||[[Cabana Beach]] || [[Willemstad]]|| {{coord|12.0878| -68.90042||format=dms|name=Cabana Beach}}<ref>{{cite web|url=https://mapcarta.com/N9046330150|title=Cabana Beach|website=mapcarta.com}}</ref> || banda di Mambo Beach; entrada kontra pago<ref name="pago"/> |- ! style="text-align:center"| 7 |[[File:Beach of Daaibooi, Curacao.jpeg|110px]]|| [[Daaibooi]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.212222| -69.084444||format=dms|name=Daaibooi}}<ref>{{cite web|url=https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Daaibooi&params=12_12_44_N_69_05_04_W_region:AN_source:kolossus-nlwiki_type:city|title=Daaibooi|website=Geohack}}</ref> || |- ! style="text-align:center"| 8 |[[File:Director's Bay Direkteursbaai Curacao (35890041353).jpg|110px]] || [[Director's Bay]] || [[Bandariba]] ||{{coord|12.066255| -68.860139||format=dms|name=Director's Bay}}<ref>{{cite web|url=https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=File:Director%27s_Bay_Direkteursbaai_Curacao_(35890041353).jpg&params=012.066255_N_-068.860139_E_globe:Earth_type:camera_source:Flickr_&language=nl|title=Director's Bay|website=Geohack}}</ref> ||situá riba e peninsula di [[Caracasbaai]]. Apropiá pa landamento, buseo i snorkel.<ref>[https://www.beautiful-curacao.nl/strand/directors-bay.php Director's Bay], beautiful-curacao.nl</ref> |- ! style="text-align:center"| 9 |[[File:Curacao beach Jan Thiel (36699644845).jpg|110px]]|| [[Jan Thielbaai]] || [[Bandariba]] || {{coord|12.06667|-68.86667|format=dms|name=Jan Thielbaai}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3513637/jan-thielbaai.html|title=Jan Thielbaai|website=GeoNames}}</ref> || entrada kontra pago<ref name="pago"/> |- ! style="text-align:center"| 10 |[[File:Kleine Knip Curacao (34800925191).jpg|110px]]|| [[Kenepa Chikí]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.54017|-69.95405|format=dms|name=Andicuri Bay}} || |- ! style="text-align:center"| 11 | [[File:Grote Knip Kenepa Grandi Curacao (36561697451).jpg|110px]] ||[[Kenepa Grandi]] || [[Bandabou]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref> || |- ! style="text-align:center"| 12 | [[File:Beach Klein Curacao (35864727094).jpg|110px]] ||[[Klein Kòrsou]] || [[Klein Kòrsou]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref> || |- ! style="text-align:center"| 13 | [[File:Kokomo Beach.jpg|110px]] ||[[Kokoma Beach]] / Vaersenbaai || [[Bandabou]]|| {{coord|12.1606|-69.0108|format=dms|name=Vaersenbaai}} || |- ! style="text-align:center"| 14 | ||[[Marichi]] || [[Willemstad]]|| || Playa na Punda |- ! style="text-align:center"| 15 |[[File:Piscadera Fort and Bay.jpg|110px]]|| [[Piscaderabaai]] || [[Willemstad]] || {{coord|12.1186| -68.9833|format=dms|name=Piscaderabaai}}<ref>{{cite web|url=https://geohack.toolforge.org/geohack.php?language=nl&params=12_7_6.96_N_68_58_59.88_W_type:landmark_scale:25000&pagename=Piscaderabaai|title=Piscaderabaai|website=Geohack}}</ref> || |- ! style="text-align:center"| 16 | [[File:Playa Forti jump (30393478833).jpg|110px]] ||[[Playa Fòrti]] /<br>Playa Westpunt || [[Bandabou]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref> || |- ! style="text-align:center"| 17 | [[File:Playa Guepi seen from atop the cliffs.jpeg|110px]] ||[[Playa Guepi]] /<br>Playa Gipy|| [[Bandabou]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref> || playa chikitu<ref>[https://www.beautiful-curacao.nl/strand/playa-gipy.php Playa Gipy], beautiful-curacao.nl </ref> |- ! style="text-align:center"| 18 |[[File:Playa Jeremi.jpg|110px]]|| [[Playa Jeremi]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.54017|-69.95405|format=dms|name=Andicuri Bay}}<ref name=Aruba /> || Apropia pa surf. Landamento no ta recomenda pa motibo di olanan grandi y corientenan fuerte. |- ! style="text-align:center"| 19 | [[File:Playa Kalki beach Westpunt Curacao (36304705360).jpg|110px]] ||[[Playa Kalki]] || [[Bandabou]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref><ref name=Aruba>{{cite web|url=https://www.aruba.com/us/things-to-do/beaches-and-coves|title=Aruba's Beaches and Coves|website=Aruba.com|access-date=September 21, 2021}}</ref> || |- ! style="text-align:center"| 19 | [[110px]] ||[[Playa Kanoa]] || [[]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://mapcarta.com/W313159341|title=Playa Kanoa|website=mapcarta.com|access-date=2026-07-24}}</ref> || |- ! style="text-align:center"| 20 |[[File:Playa Cas Abao beach (35864844114).jpg|110px]]|| [[Playa Kas Abou]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.54017|-69.95405|format=dms|name=Andicuri Bay}}<ref name=Aruba /> || entrada kontra pago<ref name="pago"/> |- ! style="text-align:center"| 21 | [[File:Playa Lagun.jpg|110px]] ||[[Playa Lagun]] || [[Bandabou]]|| {{coord|12.3187| -69.15168|format=dms|name=Playa Lagun}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3513547/playa-lagun.html|title=Playa Lagun|website=GeoNames|access-date=}}</ref> || |- ! style="text-align:center"| 22 ||| [[Playa Largu]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.23528| -69.10222|format=dms|name=Playa Largu}} || entrada kontra pago; serka di lanthuislanthùis San Juan <ref name="San Juan"/>; ekselente pa snorkel i buseo ku presensia di hopi koral dilanti kosta.<ref>https://www.middenamerika.nl/curacao/reisgids/toplijsten-curacao/top-5-mooiste-stranden-van-curacao/</ref> |- ! style="text-align:center"| 23 | || [[Playa Manzaliña]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.24508| -69.10622|format=dms|name=Playa Manzaliña}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/10375763/playa-manzalina.html|title=Playa Manzaliña|website=GeoNames}}</ref> || entrada kontra pago; serka di lanthuislanthùis San Juan <ref name="San Juan">[https://www.naarcuracao.com/san-juan-stranden/ Stranden: San Juan], naarcuracao.com</ref> |- ! style="text-align:center"| 24 | [[File:Marie Pampoen, Willemstad, Curaçao - panoramio (2).jpg|110px]] ||[[Playa Marie Pampoen]] || [[Willemstad]]|| {{coord|12.0918|-68.9063|format=dms|name=Playa Marie Pampoen}}<ref>{{cite web|url=https://mapcarta.com/W1014199714|title=Marie Pampoen beach phase 3|website=Mapcarta}}</ref> || |- ! style="text-align:center"| 25 | || [[Playa Piskadó]] /<br>Playa Grandi || [[Bandabou]] || {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref> || apropiá pa famia, serka di Westpunt<ref name="famia"/> |- ! style="text-align:center"| 26 | [[File:Playa Porto Mari beach (34089797754).jpg|110px]] ||[[Playa Porto Marie]] || [[Bandabou]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref>|| entrada kontra pago<ref name="pago"/> |- ! style="text-align:center"| 27 | || [[Playa San Juan]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.54017|-69.95405|format=dms|name=Andicuri Bay}}<ref name=Aruba /> || entrada kontra pago; serka di lanthuis San Juan inkluyendo diferente playa chikitu<ref>https://www.naarcuracao.com/san-juan-stranden/ Stranden: San Juan</ref> Playa Largu (minder aantrekkelijk om te zwemmen, maar uitstekend om te snorkelen)<ref>https://www.middenamerika.nl/curacao/reisgids/toplijsten-curacao/top-5-mooiste-stranden-van-curacao/</ref>, Playa Shon Mosa i Playa Manzanilla |- ! style="text-align:center"| 28 | || [[Playa Santa Cruz]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.54017|-69.95405|format=dms|name=Andicuri Bay}}<ref name=Aruba /> || Apropia pa surf. Landamento no ta recomenda pa motibo di olanan grandi y corientenan fuerte. |- ! style="text-align:center"| 29 | ||[[Playa Santa Martha]] || [[]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref><ref name=Aruba>{{cite web|url=https://www.aruba.com/us/things-to-do/beaches-and-coves|title=Aruba's Beaches and Coves|website=Aruba.com|access-date=September 21, 2021}}</ref> || |- ! style="text-align:center"| 30 |[[110px]]|| [[Playa Shon Mosa]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.54017|-69.95405|format=dms|name=Andicuri Bay}}<ref name=Aruba /> || entrada kontra pago; serka di lanthuis San Juan inkluyendo diferente playa chikitu<ref>https://www.naarcuracao.com/san-juan-stranden/ Stranden: San Juan</ref> Playa Largu (minder aantrekkelijk om te zwemmen, maar uitstekend om te snorkelen)<ref>https://www.middenamerika.nl/curacao/reisgids/toplijsten-curacao/top-5-mooiste-stranden-van-curacao/</ref>, Playa Shon Mosa i Playa Manzanilla |- ! style="text-align:center"| 31 | [[110px]] ||[[Playa Wachi]] || [[]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref> || |- ! style="text-align:center"| 32 | [[File:Santa Barbara Curacaco (213574235).jpeg|110px]] ||[[Santa Barbara Beach]] || [[Bandariba]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref><ref name=Aruba>{{cite web|url=https://www.aruba.com/us/things-to-do/beaches-and-coves|title=Aruba's Beaches and Coves|website=Aruba.com|access-date=September 21, 2021}}</ref> || |- ! style="text-align:center"| 33 |[[File:Wilhemstad from the coast.JPG|110px]]|| [[Seaquarium Beach]] / Mambo Beach || [[Willemstad]] || {{coord|12.54017|-69.95405|format=dms|name=Andicuri Bay}}<ref name=Aruba /> || apropiá pa famia<ref name="famia">[https://www.naarcuracao.com/en/the-5-best-beaches-for-families-on-curacao/ The 5 best beaches on Curacao for families], naarcuracao.com</ref> |- ! style="text-align:center"| 34 |[[110px]]|| [[St. Jorisbaai]] || [[]] || {{coord|12.54017|-69.95405|format=dms|name=Andicuri Bay}}<ref name=Aruba /> || situá na kosta nort, popular komo lugá pa práktika [[windsurf]] i kitesurf.<ref>[https://curacao.for91days.com/st-joris-bay/ St. Joris Bay], curacao.for91days.com</ref> |- ! style="text-align:center"| 35 | [[File:Curacao Tugboat beach (35890036793).jpg|110px]] ||[[Tugboat Beach]] || [[Bandariba]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref> || apropiá pa famia<ref name="famia"/> |- |} ! style="text-align:center"| 14 | ||[[Mambo Beach]] || [[Willemstad]]|| {{coord|12.08678| -68.89924|format=dms|name=Mambo Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/10236368/mambo-beach.html|title=Mambo Beach|website=GeoNames|access-date=}}</ref> || apropiá pa famia<ref name="famia">[https://www.naarcuracao.com/en/the-5-best-beaches-for-families-on-curacao/ The 5 best beaches on Curacao for families], naarcuracao.com</ref> |- ------------------- {{Appendix|2= {{Columns-list|colwidth=25em|{{references}}}} }} nl.wiki:Curaçao heeft 37 stranden.<ref>[https://www.ad.nl/wonen/de-37-stranden-van-curacao-in-kaart~a05dee2c/ De 37 stranden van Curaçao in kaart]. [[Algemeen Dagblad|AD]] (25 november 2014).</ref> De meeste liggen aan de zuidkant van het eiland. De bekendste zijn: <ref>[https://www.curacao.nu/nieuws/vakantie/42960/de-top-12-mooiste-stranden-van-curacao De top 12 mooiste stranden van Curaçao], curacao.nu (1 di februari 2026)</ref> en.wiki:Kòrsou ta dispone di un skala grandi di playanan na di su kostanan ku ta varia di bahia, boka, laguna, saliña te na laman brutu na su kosta nort, i awa di fuente. Baya Beach --> Riba mesun península tin tambe Director’s Bay i Tugboat Beach, dos otro playa popular pa buseo i snorkel.<ref name=:"1"/> Blauwbaai, Blue Bay Daaibooi Grote Knip, Kenepa Grandi Kleine Knip, Kenepa Chiki Kokomo Beach, Vaersenbaai [[Piscaderabaai]] Playa Cas Abao Playa Forti Playa Jeremi [[Playa Kalki]] [[Playa Kanoa]] [[Playa Lagun]] Playa Porto Marie Playa Santa Cruz Playa Santa Martha Santa Barbara Beach Seaquarium Beach (of Mambo Beach) Sint Michielsbaai, Boca Samí ------------------ -------------------- {{Variante|c}} {{Databox}} '''Afrohulandes''' òf hendenan hulandes pretu, ta hendenan hulandes di desendensia Afrikano Sub-Sahariano kompleto òf parsial. E mayoria di hendenan Afro-Hulandes na Hulanda ta Afro-Karibense i ta originá for di e anterior i aktual teritorionan Ultramar di Sürnam i e eks Antia Hulandes; awor Curaçao, Aruba, Bonaire, Sint Maarten, Sint Eustatius, y Saba. Tambe tin un poblashon migrante signifikante for di Cabo Verde, Ghana, Nigeria, Somalia, Angola, Eritrea, i otro komunidatnan afrikano di imigrantenan mas resien. == Mira tambe == * [[Afrokaribense]] * [[Afrokurasoleño]] * [[Afroamerikano]] {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid = |titulo= }} {{References}} }} [[:Kategoria:Hulanda]] ----------------- '''Francio Guadeloupe''' (Aruba, 1971) is een Arubaans-Nederlandse sociaal en cultureel antropoloog en ontwikkelingssocioloog. Zijn onderzoek richt zich op nationale identiteit, culturele diversiteit, religie, koloniale machtsverhoudingen en klimaatvraagstukken in het Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden. Hij is verbonden aan het Koninklijk Instituut voor Taal-, Land- en Volkenkunde (KITLV) en de Universiteit van Amsterdam (UvA). == Leven en werk == Guadeloupe werd geboren en groeide op op Aruba. In 1986 nam hij als zanger (“Surprise Kid”) deel aan een jeugdcarnavals- en calypsowedstrijd, waar hij de tweede plaats behaalde. Een jaar later nam hij opnieuw deel aan het calypsofestival voor volwassenen. Op achttienjarige leeftijd verhuisde hij naar Nederland. Daar werkte hij als opbouwwerker en studeerde hij culturele antropologie en ontwikkelingsstudies aan de Radboud Universiteit Nijmegen. In 1999 behaalde hij een masterdiploma in ontwikkelingssociologie. Zijn scriptieonderzoek richtte zich op Afro-Braziliaanse religies, waaronder candomblé en umbanda, in Rio de Janeiro en Salvador da Bahia (Brazilië). Naar aanleiding van dit onderzoek publiceerde hij twee boeken over Afro-Braziliaanse cultuur en religie. In 2006 promoveerde Guadeloupe in de sociale en culturele antropologie aan de Universiteit van Amsterdam. In zijn academische loopbaan was hij verbonden aan verschillende Nederlandse universiteiten. ===Academische loopbaan=== Guadeloupe was onder meer werkzaam als senior onderzoeker bij het KITLV. Hij diende gedurende vier jaar als president van de University of St. Martin (USM) op het bi-nationale eiland Sint Maarten/Saint Martin. Na de verwoestingen van orkaan Irma in 2017 werd de universiteit tijdelijk gesloten. Zijn onderzoek richt zich op de manier waarop populaire opvattingen over nationale verbondenheid, culturele diversiteit, religieuze identiteit en mediavorming worden beïnvloed door koloniale erfenissen en mondiale economische processen. Hij publiceerde over sociale en culturele processen op onder meer Sint Maarten, Curaçao, Aruba, Saba, Sint Eustatius, Brazilië en Nederland. In 2009 verscheen zijn monografie Chanting Down the New Jerusalem: Calypso, Christianity, and Capitalism in the Caribbean bij University of California Press. ===Leerstoel Koninkrijksrelaties=== In 2024 werd Guadeloupe benoemd tot hoogleraar Publieke Antropologie van Koninkrijksrelaties, een leerstoel ingesteld door het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK). De leerstoel is ondergebracht bij het KITLV en de Universiteit van Amsterdam. Zijn benoeming maakt deel uit van de instelling van twee nieuwe leerstoelen gericht op het Koninkrijk der Nederlanden, waarvan de andere leerstoel betrekking heeft op politicologie en bestuurskunde aan de Universiteit Leiden. In 2026 aanvaardde hij het ambt met een inaugurele rede over Koninkrijksrelaties. Onderzoek en thematiek Guadeloupe onderzoekt onder meer: processen van nationale en culturele identiteitsvorming religieuze praktijken en popular culture in postkoloniale samenlevingen koloniale racialisering en sociale ongelijkheid klimaatverandering en maatschappelijke adaptatie in het Caribisch gebied Hij is tevens betrokken bij onderzoeksprojecten naar duurzame en inclusieve oplossingen voor sociale adaptatie aan klimaatuitdagingen in het (Nederlandse) Caribisch gebied. --------- {{Variante|a}} {{infobox persona | variante = a | tipo = cientifico | nomber = Francio Guadeloupe | ofishi = antropologo social y cultural, sociologo di desaroyo | imagen = | descripcion = | fecha nacemento = | luga nacemento = | fecha fayecimento = | luga fayecimento = | alma mater = [[Universidat Radboud|Universidad Radboud]] <br>[[Universidat di Amsterdam|Universidad di Amsterdam]] (UvA) | promotor = | disciplina = antropologia cultural | investiga = Caribe Hulandes, [[Latinoamérika|Latino America]] | conoci pa = | distincion = }} '''Francio E. Guadeloupe''' (☆ [[1971]] na [[Aruba]]), ta un antropologo, sociologo y Antianista Arubano-Hulandes. Su investigacion ta enfoca riba identidad, nacionalidad, religion, medio di comunicacion, racismo colonial y globalisacion, cu un interes special den [[Karibe Hulandes|Caribe Hulandes]] y [[Latinoamérika|Latino America]]. == Bida y carera == Francio Guadeloupe a nace y lanta na Aruba. Na 1986 el a participa bou di e nomber artistico "Surprise Kid" como cantante den e concurso hubenil di [[Calypso]] na [[Club Boneriano]], unda el a termina na di dos luga.<ref>{{citeer web|titel=Onder grote publieke belangstelling|werk=[[Amigoe]]|datum=1986-01-22|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2026-02-23|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010641607:mpeg21:p005}}</ref> Un aña despues el a bolbe participa den e concurso, version pa adulto: [[Aruba Caiso & Soca Monarch Festival|Aruba Calypso Contest]].<ref>{{citeer web|titel=Voor de calypso-wedstrijd|werk= [[Amigoe]]|datum=1987-01-26|bezochtdatum=2026-02-23|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010641917:mpeg21:p005}}</ref> Na edad di diesocho aña Guadeloupe a muda pa [[Hulanda]]. El a traha como opbouwwerker (trabou social di comunidad) y a sigui estudio di [[antropologia kultural|antropologia cultural]] y estudio di desaroyo na [[Universidat Radboud|Universidad Radboud]] na [[ Nijmegen]]. Na 1999, el a obtene e grado di [[maestria|master]] den sociologia di desaroyo, cu un tesis riba e cultonan Afrobrasilero ''Candomblé'' y ''Umbanda'' na [[Rio de Janeiro]] y [[Salvador|Salvador da Bahia]] ([[Brasil]]). Na 2006 Guadeloupe a completa su doctorado (PhD) den antropologia social y cultural na [[Universidat di Amsterdam|Universidad di Amsterdam]] (UvA). Su trabou doctoral tabata relaciona cu e proceso di globalisacion y e buskeda pa pertenencia (“belonging”) den comunidadnan Caribense.<ref>https://framerframed.nl/en/mensen/francio-guadeloupe/</ref> ===Carera academico=== Guadeloupe a traha na diferente universidad grandi na Hulanda y ta afilia como investigado senior na Koninklijk Instituut voor Taal-, Land- en Volkenkunde (KITLV). El a ser nombra tambe profesor y investigado na Universidad di Amsterdam. Entre 2013 i 2017 (aproximadamente) el a sirbi como presidente di University of St. Martin (USM) na [[Philipsburg]], [[Sint Maarten]]. Su periodo como presidente a keda termina despues di horcan Irma (2017), cu a forsa e cierre temporario di e institucion. Den e periodo aki su investigashon tabata concentra riba: * Nocionnan popular di pertenencia nacional. * Diversidad cultural y identidad religioso. * Influencia di capital global y racismo colonial. * Representacion di berdad den medionan di comunicacion. El a haci investigacion comparativo na [[Sint Maarten]]/[[Sint Maarten (Fransia)|Saint Martin]], [[Kòrsou|Corsou]], Aruba, [[Saba]], [[Sint Eustatius]], Brasil y Hulanda. Actualmente, su investigacion ta inclui estudio riba e reto climatico den Caribe Hulandes, cu un enfoke riba cultura popular y herensia cultural. === Catedra di Relacionnan di Reino === Na mei 2024, Ministerio di Asuntonan Interno y Relacionnan di Reino (BZK) di Hulanda a anuncia e establecemento di dos catedra nobo pa estudio di relacionnan di [[Reino Hulandes|Reino]]. [[Universidat di Leiden|Universidad Leiden]] y KITLV/Universidad di Amsterdam a wordo selecciona como institucionnan anfitrion y Francio Guadeloupe a wordo nombra como titular di e catedra ''Publieke Antropologie van Koninkrijksrelaties'' pa KNAW/KITLV/UvA.<ref>[https://www.rijksoverheid.nl/actueel/nieuws/2024/05/23/ministerie-van-bzk-vestigt-twee-nieuwe-leerstoelen-voor-het-koninkrijk Ministerie van BZK vestigt 2 nieuwe leerstoelen voor het Koninkrijk], Rijksoverheid (23 di mei 2024)</ref> Su discurso inaugural di aceptacion oficial di e catedra lo tuma luga dia 12 di mart 2026.<ref>[https://www.thepeoplestribunesxm.com/articles/francio-guadeloupe-officially-accepts-chair-of-kingdom-relations-with-inaugural-lecture-on-march-12 Francio Guadeloupe officially accepts chair of Kingdom Relations with inaugural lecture on March 12], The people's Tribune (18 di februari 2026).</ref> == Publicacionnan (seleccion) == *Francio Guadeloupe (1999). ''A Vida e uma Dança: the Candomblé through the lives of two Cariocas''. Nijmegen: CIDI. *F. E. Guadeloupe & M. Milder (1999). ''Dansen om te Leven: over Afro-Braziliaanse spiritualiteit en cultuur.'' Heeswijk: Dabar-Luyten. *F. E. Guadeloupe (2009). ''Chanting down the new Jerusalem: Calypso, Christianity, and Capitalism in the Caribbean'' (The anthropology of Christianity). Berkeley, CA: University of California Press. *F. E. Guadeloupe (2013). ''Curaçaoans on the question of home: the lure of autochthony and its alternatives''. Den: L. Lewis (Ed.), ''Caribbean sovereignty, development and democracy in an age of globalization'' (pag. 189-207). New York: Routledge. *F. E. Guadeloupe & V. A. de Rooij (2014). ''Pimping and the deconstruction of the natural: a perspective from Saint Martin and Sint Maarten (SXM)''. Den: ''Women's Studies International Forum, 43'', 5-12 *F. E. Guadeloupe (2015, september 10). ''The New Black Peter is the Refugee washing up on the shores of Fortress Europe''.<ref>{{Cite web|title = The New Black Peter is the Refugee washing up on the shores of Fortress Europe|url = http://sxmislandtime.com/index.php/front-page-headliners/34071-the-new-black-peter-is-the-refugee-washing-up-on-the-shores-of-fortress-europe.html|website = sxmislandtime.com|access-date = 2015-11-24|archive-date = 2015-11-25|archive-url = https://web.archive.org/web/20151125121956/http://sxmislandtime.com/index.php/front-page-headliners/34071-the-new-black-peter-is-the-refugee-washing-up-on-the-shores-of-fortress-europe.html|url-status = }}</ref> ''Sint Maarten Island Times'' {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Guadeloupe, Francio}} [[:Kategoria:Hende]] [[:Kategoria:Karibe Hulandes]] [[:Kategoria:Aruba]] ------------ Guadeloupe a traha na diferente universidatnan grandi na Hulanda i ta afiliá komo investigador senior na Koninklijk Instituut voor Taal-, Land- en Volkenkunde (KITLV). El a ser tambe profesor i investigador na Universiteit van Amsterdam. Entre 2013 i 2017 (aproksimadamente) el a sirbi komo presidente di University of St. Martin (USM) na Philipsburg, Sint Maarten. Su periodo komo presidente a termina despues di hurakan Irma (2017), ku a forsa e sera temporariamente e institushon. Su investigashon ta konsentrá riba: Nocionnan popular di pertenensia nashonal Diversidat kultural i identidat religioso Influensia di kapital global i rasismo kolonial Representashon di berdat den medio di komunikashon El a hasi investigashon den Sint Maarten/Saint Martin, Kòrsou, Aruba, Saba, Sint Eustatius, Brasil i Hulanda. Un di su obranan mas konosí ta: Chanting Down the New Jerusalem: Calypso, Christianity, and Capitalism in the Caribbean (University of California Press, 2009) Aktualmente, su investigashon ta inkluí estudio riba reto klimátiko den e Karibe Hulandes, ku un enfoke riba kultura popular i herensia kultural. Leerstoel di Reino-relashonnan Na mei 2024, Ministerio di Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) di Hulanda a anunsia e establishemento di dos nobo leerstoelnan pa estudio di Reino-relashonnan. Universiteit Leiden i KITLV/Universiteit van Amsterdam a wòrdu selekshoná komo institushonnan anfitrion. Dr. Francio Guadeloupe a wòrdu nombrá komo titular di e leerstoel Publieke Antropologie van Koninkrijksrelaties pa KNAW/KITLV/UvA.[4] E nombramentu aki a wòrdu aprobá pa e Consehonan di Bestur di e universidatnan involukrá. Na 12 di mart 2026 el a aseptá ofisialmente e leerstoel ku un diskurso inaugural. ------------ * Guadeloupe, former dean of the University of St. Martin (USM), * Francio Guadeloupe is a senior researcher and staff member of the KITLV. A Social & Cultural Anthropologist by training, Dr. Guadeloupe has worked at all the major universities in the Netherlands. He served for four years as the President of the University of St. Martin (USM), until hurricane Irma led to the temporary closure of the institution on the bi-national island of Sint Maarten and Saint Martin. He is currently the chair of the project ‘Island(er)s at the Helm: Co-creating research on sustainable and inclusive solutions for social adaptation to climate challenges in the (Dutch) Caribbean‘. Guadeloupe’s principle areas of research have been on the manner in which popular understandings of national belonging, cultural diversity, religious identity, and mass media constructions of truth, continue to be impacted by colonial racisms and global capital. He has pursued these interests in his research and publications on social processes on the bi-national island of Saint Martin & Sint Maarten (St. Martin), Curaçao, Aruba, Saba, Sint Eustatius, Brazil, and the Netherlands. He is the author of the monograph, Chanting Down the New Jerusalem: Calypso, Christianity, and Capitalism in the Caribbean (University of California Press, 2009). Dr. Guadeloupe is currently embarking on a study of climate challenges in the (Dutch)Caribbean from a popular culture and cultural heritage perspective. Francio Guadeloupe (Aruba, 1971) kwam op zijn achttiende van de Antillen naar Nederland. Hij werkte als opbouwwerker en studeerde culturele antropologie en ontwikkelingsstudies in Nijmegen en Amsterdam. Als antropoloog is hij momenteel verbonden aan de Universiteit van Amsterdam. Ministerie van BZK vestigt 2 nieuwe leerstoelen voor het Koninkrijk Nieuwsbericht | 23-05-2024 | 16:19 Het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) vestigt 2 nieuwe leerstoelen voor het Koninkrijk. Er komt een leerstoel politicologie/bestuurskunde en een leerstoel antropologie/sociologie. De Universiteit Leiden en de Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen (KNAW), Koninklijk Instituut voor Taal-, Land- en Volkenkunde (KITLV), in samenwerking met de Universiteit van Amsterdam (UvA), zijn geselecteerd als vestigingsplaatsen voor de leerstoelen. De Universiteit Leiden zal de leerstoel politicologie/bestuurskunde bekleden en KITLV/UvA de leerstoel antropologie/sociologie.<ref>https://www.rijksoverheid.nl/actueel/nieuws/2024/05/23/ministerie-van-bzk-vestigt-twee-nieuwe-leerstoelen-voor-het-koninkrijk</ref> Leerstoelhouders De Colleges van Bestuur van de UvA en de Universiteit Leiden hebben het voorstel tot de benoeming van hun kandidaat goedgekeurd. Sociaal en cultureel antropoloog, onderzoeker dr. Francio Guadeloupe wordt de leerstoelhouder Publieke Antropologie van Koninkrijksrelaties voor de KNAW/KITLV/UvA. Dr. Wouter Veenendaal, universitair hoofddocent Vergelijkende politicologie bij het Instituut Politieke Wetenschap van de Universiteit Leiden, wordt leerstoelhouder Democratische Vertegenwoordiging in het Koninkrijk voor de Universiteit Leiden. Hij zal bij het KITLV in Leiden worden gedetacheerd. * [https://www.thepeoplestribunesxm.com/articles/francio-guadeloupe-officially-accepts-chair-of-kingdom-relations-with-inaugural-lecture-on-march-12 Francio Guadeloupe officially accepts chair of Kingdom Relations with inaugural lecture on March 12], The people's Tribune (18 di februari 2026). {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Guadeloupe, Francio}} [[:kategoria:Hende]] [[:Kategoria:Karibe Hulandes]] ---------------- {{Variante|c}} {{Databox}} [[File:0100-Hoofdgebouw-Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid 1898.tif|thumb|Edifisio prinsipal di e Eksposishon]] [[File:De vrouw in Nederlandsch Westindië (1898) (IA BNADIGKOSTBARE179).pdf|thumb|De Vrouw in Nederlandsch Westindië. Uitgegeven vanwege de Westindische Rubriekcommissie van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid. Bijeenverzameld door jhr. L.C. van Panhuijs.]] [[File:0119-Poppen in klederdrachten-Nationale tentoonstelling van Vrouwenarbeid 1898.tif|thumb|Popchinan ekshibí di Surnam i Antias den ekshibishon]] [[File:Sassa, Mulatsche vrouw-Nationale Tentoonstelling Vrouwenarbeid 1898-4681-cropped.tif|thumb|Muhe mulato di Surnam na ekshibishon]] '''''De Vrouw in Nederlandsch West-Indie''''' ta un publikashon na [[hulandes]] di 1898, kompilá pa Louis Constant van Panhuys, i publiká na okashon di e ''Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid'' (Eksposishon Nashonal di Trabou di Hende Muhé) di 1898 na [[Den Haag]]. E publikashon tabatin komo meta pa informá e públiko hulandes, i hende muhé en partikular, tokante e bida, trabou, i posishon sosial di hende muhé den e [[kolonia]]nan karibense, partikularmente [[Sürnam]] i [[Kòrsou i Dependensianan|Kòrsou]]. == Konteksto == E tomo a wòrdu publiká pa e komishon di Sekshon Antias, parti di e organisacion di e Eksposishon Nashonal di Trabou di Hende Muhé. E eksposishon aki tabata tin komo meta pa hasi labor di hende muhé visibel i pone enfasis riba nan kontribushon sosial, tantu na [[Hulanda]] komo den su kolonianan ultramar. Editor di e buki tabata L.C. van Panhuys (1869-1949), un alkalde hulandes i funshonario na Departamento di Kolonianan, kende a kompilá e diferente kontribushon i sketchnan. E publikashon a sirbi tantu komo un rekurso informativo komo un rekordatorio duradero di e partisipashon di Antias den e eksposishon. E terminologia i deskripshonnan den ''De Vrouw in Nederlandsch West-Indie'' ta reflehá e perspektiva kolonial i etnográfiko di fin di [[siglo 19|siglo diesnuebe]]. Konsepto i karakterisashonnan di gruponan di poblashon i ròlnan di género ta wòrdu konsiderá antikuá òf problemátiko den historiografia kontemporáneo. E artíkulo aki ta usa e terminologia aki solamente pa ilustrá e fuente original. -- '''Muhénan na Antillas Hulandes''' a wòrdu publiká pa e Komité di Sekshon di Indianan Oksidental komo parti di e Eksposishon Nashonal di Trabou di Hende Muhé na Den Haag na 1898. E publikashon su propósito tabata pa informá hende muhé na Hulanda tokante e bida, trabou, i posishon sosial di hende muhé den e kolonianan di India Oksidental Hulandes, partikularmente Surinaçao. E kompilashon i edishon di e kolekshon tabata kompletamente responsabilidat di Louis Constant van Panhuys, kende a trese huntu vários kontribushon i sketch den un solo obra amplio. Aunke a institui subcomisionnan na Surinam y Curaçao pa sostene e exposicion localmente y colecta materialnan, e contenido y structura di e coleccion ta completamente responsabilidad di Van Panhuys. E subkomishonnan asina a hunga un ròl organisatorio i ta prinsipalmente di importansia kontekstual pa e kuadro institushonal di e publikashon. --- == Kontenido == E buki ta konsistí di vários kapítulo temátiko. E kapítulo di apertura ta duna konseho práktiko pa hende muhé [[Oropa|oropeo]] ku saliendo for di Hulanda kier establesé nan mes den e kolonianan di Karibe. E ta trata kondishonnan di bida, tareanan di kas i etiketa sosial. E siguiente kapítulonan ta ofresé un deskripshon general di e teritorio, [[poblashon]] i kultura di Sürnam i e islanan di Karibe denter di e imperio kolonial hulandes. Tambe e buki ta kontené datonan estadístiko riba enseñansa na Sürnam. Por ehèmpel, e ta menshoná ku na 1896 e kolonia tabatin 54 skol ku 7.139 studiante, inkluyendo 3.453 mucha muhé. Tambe ta pone atenshon na introdukshon di enseñansa obligatorio na 1877 i na inisiativanan manera e banko di spar pa skol, ku a keda introdusí na 1882. === Hende muhé den e kolonianan === Mayoria di e volúmen ta dediká na e posishon i aktividatnan di hende muhé. Lo siguiente ta wòrdu deskribí susesivamente: * hende muhé di poblashonnan urbano i rural na Sürnam; * hende muhé referí na nan den e publikashon komo Bush Negresses (awendia referí na nan komo hende muhé Maroon); * hende muhé di komunidatnan indígena. E outornan ta deskribí práktikanan di kuido, kriansa di yu, nutrishon i trabou, inkluyendo agrikultura, trabou di kas i komersio. Tambe nan a trata profesionnan di hende muhé manera edukadó, enfermero, labado di paña, komersiante, i portero. == Resepshon == E publikashon a risibí resensianan positivo den prensa hulandes na 1898. Artíkulonan den korant a elogiá e obra komo informativo i aksesibel i a enfatisá ku e tabata kontené detayenan ku tabata poko konosí bou di e públiko hulandes. E revisornan a konsiderá e kolekshon un kontribushon eksitoso na e ophetivonan di e eksposishon, esta oumentá konosementu tokante labor di hende muhé i kompromiso sosial, inkluso pafor di Hulanda. == Signifikado == E publikashon ta wòrdu konsiderá un dokumento kultural i sosial oportuno. E ta ofresé bista riba puntonan di bista kolonial riba hende muhé, trabou i kuido, i ta konstituí un fuente balioso pa investigashon riba relashonnan di género kolonial, práktikanan di kriansa i formanan di organisashon sosial di antaño na Sürnam i Kòrsou. [[:Kategoria:Karibe Hulandes]] [[:Kategoria:Historia]] ----- '''De Vrouw in Nederlandsch West-Indie''' was een boekuitgave bestemd voor [[Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid 1898|Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid]] in 1898, en welk inhoud bijeenverzameld werd door [[Louis Constant van Panhuys]]. == Achtergrond == De vrouw in Nederlandsch West-Indië, uitgegeven van wege de West-Indische Rubriek-commissie van de [[Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid 1898|Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid]], bijeenverzameld door jhr. L. C. van Panhuys. De West-Indische Rubriekcommissie van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid heeft een boekje uitgegeven, getiteld „De vrouw in Nederlandsch West-Indië”. Dit werkje, dat een heel aardig denkbeeld geeft van het leven en werken der vrouwen in de beide koloniën Suriname en Curacao, bestaat uit verscheidene schetsen, die bijeenverzameld zijn door jhr. L. C. van Panhuys. Het doel der uitgave is de belangstelling in onze schoone West-Indische koloniën aan te wakkeren en de vrouwen, speciaal die betrekking hebben met West-Indië, op te wekken tot betere kennismaking met alles wat land en volk der koloniën betreft, terwijl het tevens een blijvende herinnering is aan het doel der tentoonstelling. == Inhoud == In het eerste hoofdstuk wordt aan Europese dames die uit het moederland naar de West vertrekken, adviezen verstrekt, terwijl het tweede en derde hoofdstuk een beschrijving wordt gegeven van land en volk van Suriname en de verschillende Caribische eilanden. In het overig gedeelte van het werkje wordt speciaal gehandeld over de aard, de positie en de werkzaamheden van vrouwen. Achtereenvolgens krijgen we een schets van de vrouw uit het volk in Suriname, de bosnegerin en de Indiaanse vrouw. {{Appendix}} ''De Vrouw in Nederlandsch West‑Indië'' is een bundel uitgegeven ter gelegenheid van de [[Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid]], welke in 1898 in [[Den Haag]] plaatsvond. De bundel werd samengesteld door jhr. L. C. van Panhuys namens de West‑Indische Rubriekcommissie. De publicatie had een tweeledige doel: enerzijds de belangstelling van vrouwen in Nederland te wekken en te stimuleren voor de koloniën Suriname en Curaçao, en anderzijds als een blijvende herinnering aan de expositie zelf. ==Achtergrond== Samenkomst en doel De bundel is uitgegeven door de West-Indische Rubriekcommissie, onderdeel van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid. De redactie vond plaats onder auspiciën van jhr. L. C. van Panhuys. Doelstelling: *Vrouwen uit Nederland kennis laten maken met het leven en werk van vrouwen in de West-Indische koloniën. *Een blijvende aandenken bieden aan het thema-onderdeel van de tentoonstelling. 📝 Inhoud Hoofddeel I Adviezen voor Europese vrouwen die overwegen naar de koloniën te verhuizen. Hoofddeel II & III Algemeen beeld van land, cultuur en bevolking in Suriname en diverse Caribische eilanden. Specifieke portretten van vrouwen uit de koloniën De Surinaamse ‘bosnegerin’ met details als borstvoeding en traditionele voedingspraktijken. „…zij zoogt haar kind, maar geeft het ook bananenmeelpap (‘gongote’) zodat de baby zich niet meer kan bewegen …” Van Panhuys vergelijkt deze gewoonte met Nederlandse vrouwen die jenever gebruikten om hun baby te kalmeren (p. 32). De Indiaanse vrouw Algemene positie en taken van vrouwen uit de volks- en plattelandsgemeenschappen, waaronder onderwijs, zorg en landbouw. Beroepsleven van vrouwen Vrouwen als onderwijzeressen, verpleegsters en vooral landbouwers — op plantages én eigen gronden. Onderwijs in Suriname (1877 leerplicht, 1896: 54 scholen, 7.139 leerlingen, waaronder 3.453 meisjes). Schoolspaarbank (geïntroduceerd 1882 – populair bij leerlingen). Overige beroepen: wasvrouw, koopvrouw, lastdraagster. ==Belang van de publicatie== Cultureel en sociaal document: biedt unieke, tijdgebonden inkijk in de levens- en arbeidsomstandigheden van vrouwen in koloniaal Suriname en Curaçao. Voorlichting en propaganda: bedoeld om vrouwen uit de metropool te informeren én te werven voor verbinding met de koloniën. Historische bron: waardevol voor onderzoek naar koloniale genderrollen, dagelijkse zorgpraktijken en vroege sociale interventies zoals onderwijs en spaarbanken. ==Suggesties voor afronding== Overweeg nog een kort slot waarin je de publicatie plaatst in zijn tijdgeest (burgerlijke moraal rond 1900, koloniale verhoudingen, rol van georganiseerde vrouwenbewegingen). ----- ==Nabeschouwing== === Het perspectief van de vrouw in West-Indië === Hoewel De vrouw in Nederlandsch West-Indië werd samengesteld door jhr. Louis Constant van Panhuys en gericht was op bezoekers van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid in 1898, biedt het werk ook waardevolle informatie over de beleving van arbeid, zorg en onderwijs vanuit het perspectief van vrouwen in de West-Indische koloniën, met name Suriname en de Nederlandse Antillen. === Zelfstandigheid en arbeidsethos === Vrouwen in de koloniën waren actief in de landbouw, zowel op plantages als op eigen grond. Ze verrichtten zwaar fysiek werk en droegen aanzienlijk bij aan de lokale economie. Volgens het boek schroomden deze vrouwen niet voor het "zwaarste werk" en was hun arbeid van onmiskenbaar belang voor het gezinsinkomen.[1] === Zorg en culturele tradities === De publicatie beschrijft ook moeders en zorgverleners, met onder meer aandacht voor het zogen en voeden van kinderen. Een voorbeeld is de bosnegerin, die naast borstvoeding gebruik maakte van traditionele pap zoals "gongote" om baby's te voeden. Dit gebeurde soms zo intensief dat baby's nauwelijks konden bewegen. Hoewel het lokale gebruik door koloniale autoriteiten werd afgeraden, toont het een zelfstandige vorm van zorg en kennis.[1] === Onderwijs en emancipatie === In Suriname werd al in 1877 leerplicht ingevoerd. Het boek noemt 54 scholen met ruim 7000 leerlingen in 1896, waarvan 3453 meisjes.[1] Vrouwen werkten als onderwijzeres en stimuleerden scholing, waarmee ze een centrale rol speelden in de opvoeding en intellectuele ontwikkeling van de gemeenschap. === Economische diversiteit === West-Indische vrouwen waren niet enkel werkzaam als landbouwers of onderwijzers, maar ook als wasvrouw, koopvrouw, verpleegkundige of draagster. Deze economische veelzijdigheid weerspiegelt hun belangrijke maatschappelijke rol.[1] Ondanks de paternalistische toon biedt het boek een uniek inkijkje in het leven van vrouwen in de koloniën. Hun arbeid en maatschappelijke betrokkenheid verdienen erkenning als fundamenteel onderdeel van de koloniale geschiedenis. == Bronnen == [1] L.C. van Panhuys, De vrouw in Nederlandsch West-Indië (1898). Uitgegeven door de West-Indische Rubriekcommissie van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid. Digitale versie beschikbaar via Delpher.nl. ---------- ==[[Louis Constant van Panhuys]]<ref>https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB19:000903142:mpeg21:a00008|werk=Dagblad van Zuid-Holland en 's Gravenhage|titel=Wetenschap|datum=19 juli 1898</ref>== [[Bestand:De vrouw in Nederlandsch Westindië (1898) (IA BNADIGKOSTBARE179).pdf|thumb|De Vrouw in Nederlandsch Westindië. Uitgegeven vanwege de Westindische Rubriekcommissie van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid. Bijeenverzameld door jhr. L.C. van Panhuijs.]] De vrouw in Nederlandsch West-Indië, uitgegeven van wege de West-Indische Rubriek-commissie van de [[Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid 1898|Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid]], bijeenverzameld door jhr. L. C. vanPanhuys. De West-Indische Rubriekcommissie van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid heeft een boekje uitgegeven, getiteld „De vrouw in Nederlandsch West-Indië”. Dit werkje, dat een heel aardig denkbeeld geeft van het leven en werken der vrouwen in de beide koloniën Suriname en Curapao, bestaat uit verscheidene schetsen, die bijeenverzameld zijn door jhr. L. C. van Panhuys. Het doel der uitgaveis de belangstelling in onze schoone West-Indische koloniën aan te wakkeren en de vrouwen, speciaal die betrekking hebben met West-Indië, op te wekken tot betere kennismaking met alles wat land en volk der koloniën betreft, terwijl het tevens een blijvende herinnering is aan het doel der tentoonstelling. Het eerste hoofdstuk bevat eenige raadgevingen aan Europeesche dames die naar de West vertrekken, terwijl in het tweede en derde hoofdstuk een beschrijving wordt gegeven van land en volk van Suriname en de verschillende eilanden. In het overig gedeelte van het werkje wordt speciaal gehandeld over den aard, de positie en de werkzaamheden der vrouwen. Achtereenvolgens krijgen we een schets van de vrouw uit het volk in Suriname, de boschnegerin en de Indiaansche vrouw. Deze schetsen bevatten bijzonderheden, die stellig weinig of niet bekend zijn. Zoo lezen wij op pag. 32, „de boschnegerin zoogt haar kind altjjd zelf, doch houdt er bovendien nog een eigenaardige voedingsmethode op na, die ook onder de beschaafde negerinnen nog wel in zwang is, hoewel bv. de politie te Paramaribo het tegengaat, het zoogenaamde K e m ti-p i k i e n. Het kind wordt dan namelijk zoo volgegoten met bananenmeelpap (gongote) dat het zich niet meer kan verroeren en het buikje gespannen staat als een trom.” Wat de reden van deze meer dan overdadige spijziging is wordt niet vermeld, we veronderstellen dat het een middel is om de kleinen zoet te houden, zooals in ons vaderland sommige vrouwen uit ’t volk hun zuigelingen wel stil houden met een teugje jenever. De laatste hoofdstukken zijn gewijd aan de werkzaamheden der West-Indische vrouwen. De vrouwen aldaar zijn hoofdzakelijk onderwijzeressen, pleegzusters of landbouwsters. De laatstgenoemden zijn natuurlijk het talrijkst. Deze landbouwsters werken op plantages of op hun eigen grondjes en zien niet op tegen het zwaarste werk. Ook aangaande het onderwijs in de WestIndische koloniën bevat het boekje interessante mededeelingen. Reeds in het jaar 1877 is de leerplicht in Suriname ingevoerd. Deze kolonie bezat in December 1896 54 scholen met 7139 leerlingen, waarvan 3453 meisjes. In 1882 heeft men in Suriname een schoolspaarbank ingevoerd, waarvan een druk gebruik wordt gemaakt. Behalve door de reeds genoemde beroepen voorzien de vrouwen in haar onderhoud als waschvrouw, koopvrouw, lastdraagster enz. Wij hopen, dat het boekje in veler handen moge komen en dat het moge bijdragen om de kennis te vermeerderen van onze, bij het publiek nog zoo weinig bekende West-Indische koloniën en vooral dat de vrouwen ook hier haar zegenrijken invloed zullen doen gelden en meewerken tot den bloei van deze schoone gewesten. {{Appendix}} [[:Kategoria:Karibe Hulandes]] ------------ {{Variante|c}} {{Databox}} '''Ocho dia''' ta un antiguo rito di luto na Aruba, Kòrsou i Boneiru, ku ta sostene famia i amigunan di defuntu den nan proseso di luto. Tabatin un tempu na Kòrsou i Boneiru ku e defuntunan tabata wòrdu rekordá no solamente ku un Misa, pero ku ocho dia di orashon, kanto, kuenta, i komunion. Pa ocho dia, e komunidat a reuní — no solamente pa yora, pero pa ofresé sosten. Famia i amigunan a wòrdu sostené den nan proseso di luto: ku orashon, kantika, rekuerdo i brasa, e alma di e defuntu tambe a wòrdu eskoltá pa e bida despues di morto. E ritual aki tabata wòrdu yamá Ocho Día. Despues cu dera e defunto ta cuminsa cu e “ocho dia”. Esaki ta un periodo di luto di ocho dia, durante cua esnan cu a keda den luto ta reuni diariamente. Bou di guia di un intersesor, ta hasi orashon pa e defuntu i su sernan kerí. Un sirbishi di konmemorashon ta wòrdu tené 40 dia despues di e morto, i tambe anualmente riba e aniversario di e morto. Den Iglesia Catolico Romano, ademas di e dia di recuerdo anual aki, e famia por pidi un misa mensual pa e defunto.<ref>[https://www.rememberme.nl/inspiratie/blogs-van-judith-sandriman/rituelen-bij-een-begrafenis-op-curacao Rituelen bij een begrafenis op Curaçao]</ref> De negendenacht (novena= Ninth Night) ceremonie op Jamaica toont overigens inderdaad overeenkomst met de curacaose "ocho dia".<ref><ref></ref>VOLKSKUNDE. "Amigoe". Curaçao, 05-09-1980, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 19-12-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010640155:mpeg21:p017</ref> --- Er was een tijd op Curaçao en Bonaire waarin de overledene niet alleen werd herdacht met een mis, maar met acht dagen van gebed, zang, verhalen en verbondenheid. Acht dagen lang kwam de gemeenschap bijeen—niet alleen om te rouwen, maar om te begeleiden. De familie en vrienden werden ondersteund in hun rouwproces: met gebed, zang, herinnering, en omarming werd ook de ziel van de overledene begeleid naar het hiernamaals. Dat ritueel heette Ocho Día. Dit ritueel, ontstaan uit de ontmoeting tussen Afrikaanse spirituele tradities en het katholieke geloof, was veel meer dan folklore. Het was een daad van geestelijke zeggenschap. Wat de kerk niet kon bieden, gaf de gemeenschap zichzelf: troost, structuur, en een plek voor de ziel om haar weg te vinden. De Ocho Día, met haar gezangen in een vermenging van Papiaments en Latijn, de overdracht van culturele identiteit via verhalen over West-Afrikaanse mythische figuren zoals de spin Nanzi, gezongen litanieën, een eigen vormgegeven liturgie van gebeden, en het kantelen van het altaar op de achtste dag (Ocho di Yukán)—dat was hun manier om trouw te blijven aan hun wortels én aan hun geloof. Vandaag de dag is dit ritueel vrijwel verdwenen. Al twintig jaar is er geen gedocumenteerde viering meer. Uitvaarten worden nu tot in de puntjes geregisseerd door begrafenisondernemers, naar Europees model. In tegenstelling tot vroeger, waar een uitvaart veel meer was dan een kort moment van condoleren of een drive-thru, of het volgen van de dienst via een YouTube-link, is afscheid nemen verarmd tot een haastig en afstandelijk ritueel. De zinsnede “geen rouwbeklag aan huis” klinkt inmiddels als een mantra in overlijdensberichten. ------- Bob Harms: De ocho dia, een rouwritueel van acht dagen op Aruba, Bonaire en Curaçao, was veel meer dan alleen een religieuze bijeenkomst. Het was een levendig sociaal evenement, doordrenkt van culturele tradities die hun oorsprong vinden in West-Afrika en de diaspora. Ondanks pogingen van de Rooms-Katholieke Kerk om deze ‘afwijkende’ gebruiken te onderdrukken, hield de gemeenschap stand en gaf het rouwproces zo een unieke, eigen invulling. Tijdens dit achtdaagse ritueel nam een voorzanger, de resadó, de leiding. Hij zong litanieën, een mix van Papiaments en Latijn. De aanwezigen zongen mee met de kantikanan di Ocho Dia, liederen speciaal voor dit ritueel, en de kantikanan di Dum Ve, verbasterde Gregoriaanse gebedsliederen. Ook op de laatste ochtend, wanneer het altaar werd afgebroken, werden er speciale liederen gezongen, de kantikanan di Jukán. ---- Na de uitvaart is er een rouwperiode die acht dagen duurt. In deze dagen worden er litanieën (gebeden) voorgelezen door een vrouw die ouder is dan 50. Ze vraagt God om de overledene onder zijn hoede te nemen en de nabestaanden te troosten. Tijdens deze ‘ocho dia’ geven naasten en familie alle ruimte aan hun emoties. Vooral op de achtste dag nemen ze de tijd om na te praten over de dingen die de overledene heeft gezegd en hoe hij of zij zich heeft voorbereid op de dood. De ramen worden opengezet zodat de geest kan vertrekken. ---- Het is een perfect voorbeeld van ''syncretisme'': het samenvoegen van verschillende culturele en religieuze elementen. Hoewel de periode van acht dagen ook in het christendom voorkomt (denk aan de besnijdenis van Jezus na 8 dagen), is de uitwerking (de ceremonies, muziek, dans) sterk beïnvloed door de Afrikaanse wortels en de 'survival' van voorouderlijke tradities na de slavernij, steltDBNL - Digitale Bibliotheek voor de Nederlandse Letteren. {{Appendix}} --------------- {{Databox}} [[File:General Official Minimum Wage by Territory as of February 2023 in US Dollars (2).png|thumb|300px|Mapa di salario minimo segun teritorio na februari 2023 den USD]] E '''salario mínimo''' ta e montante mas abou ku un dunadó di trabou ta legalmente obligá di paga un empleado. Un salario mínimo por wòrdu ekspresá komo un salario pa ora, pa luna òf pa siman. Semper e ta wòrdu ekspresá komo un salario brutu, ekskluyendo belasting i kontribushonnan di seguro sosial. Dentro di Union Europeo, 22 di e 27 estadonan miembro tin un salario minimo. E sinku paisnan di UE ku no tin un salario mínimo ta Austria, Dinamarka, Finlandia, Suesia i Italia. E paisnan aki, inkluyendo Noruega i Suisa, ta laga e fiho di salario mínimo na organisashonnan di dunadó di trabou i empleado. es.wiki: Salario mínimo, salario mínimo, òf salario mínimo ta e montante mínimo di remunerashon ku un dunadó di trabou ta obligá pa lei pa paga su empleadonan pa e trabou ku nan a hasi durante un periodo determiná. E suma aki no por wordo baha ni pa acuerdo colectivo ni individual. Un salario mínimo ta eksistí den mas ku 90% di e estadonan miembro di e Organisashon Internashonal di Trabou (ILO).[1] E regulashon aki a wòrdu establesé pa promé biaha na Australia i New Zealand den siglo 19.[2] Kada pais tipikamente ta establesé e normanan legal ku ta regulá e salario mínimo i e mekanismonan pa determiná su montante periodikamente, normalmente anualmente. Regulashonnan di salario mínimo, ku nan diferensianan, ta presente den kasi tur pais rònt mundu, i nan ophetivo, eksplísito òf nò, ta pa redusí desigualdat di salario. Den añanan resien, vários pais a reformá nan polítika di salario mínimo komo kontesta na e oumento di kosto di bida i preshon sosial pa garantisá un entrada desente. Algun gobièrnu a opta pa konektá e salario mínimo na e konsepto di un “salario di bida,” komprondé komo un salario ku ta kubri e nesesidatnan básiko di un individuo òf famia, inkluyendo kuminda, bibienda, edukashon i kuido di salú. Paisnan manera Alemania,[3] Sur Korea, Chile,[4] i New Zealand a implementá oumentonan signifikante, miéntras ku na Merka tabatin un tendensia pa oumentá e salario mínimo na nivel estatal i munisipal den ousensia di konsenso federal. Ademas, organisashonnan manera Organisashon Internashonal di Trabou (ILO) i Programa di Desaroyo di Nashonnan Uni (UNDP) a promové kuadro pa evaluá e impakto di e salario mínimo riba redukshon di pobresa i desigualdat, resaltando e importansia di ahusta e montantenan aki periodikamente i segun kriterionan ekonómiko i sosial. Salario mínimo, salario mínimo, òf salario mínimo ta e montante mínimo di remunerashon ku un dunadó di trabou ta obligá pa lei pa paga su empleadonan pa e trabou ku nan a hasi durante un periodo determiná. E suma aki no por wordo baha ni pa acuerdo colectivo ni individual. Un salario mínimo ta eksistí den mas ku 90% di e estadonan miembro di e Organisashon Internashonal di Trabou (ILO).[1] == Caribe Hulandes == * 1947 - invoering Loonregeling 1946 (P.B. 1947, no. 2), * 1972 - Landsverordening minimumlonen (P.B. 1972, no. 110) 1 oktober 1972 e Ordenansa Salario Minimo a drenta na vigor na Antias Hulandes.<ref>Advertentie. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 30-09-1972, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 03-09-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010461412:mpeg21:p006</ref> {{Appendix}} LANDSVERORDENING van 31 mei 1972 houdende nieuwe regelen inzake minimumlonen Citeertitel Landsverordening minimumlonen Vastgesteld door Gouverneur van de Nederlandse Antillen Onderwerp maatschappelijke zorg en welzijn Eigen onderwerp arbeidsregelgeving Opmerkingen met betrekking tot de regeling Deze verordening vervangt de Loonregeling 1946 (P.B. 1947, no. 2), -------- The minimum wage history in the Dutch Caribbean is tied to the islands' individual statuses, with a significant shift in the Caribbean Netherlands (Bonaire, Sint Eustatius, Saba) towards higher, federally regulated minimum wages starting in the 2010s, aiming for a dignified existence. Other islands, like Aruba, also adjusted their minimum wages in recent years, while the overall trend shows efforts to raise wages to improve socio-economic conditions, though this can create competitive pressure compared to other Caribbean nations. The minimum wage in the Dutch Caribbean is set separately for each island, with the highest recent rates being $1,750 per month in the Caribbean Netherlands (Bonaire, St. Eustatius, and Saba) as of July 1, 2024, and AWG 2,007.05 per month in Aruba as of January 1, 2025. The Caribbean Netherlands' minimum wage is adjusted annually based on the consumer price index. -------------- {{Variante|c}} {{infobox persona| variante =c | nomber = Mary Gertrude Johnson | ofishi = | tata = Peter Hassell | mama = Esther Lovell Johnson }} '''Mary Gertrude Johnson''' (☆ [[1854]] na Zions Hill – † [[1939]] na [[Saba]]), tambe konosí komo ''Mary Gertrude Hassell'', tabata un edukadó prominente i un pionero den promoshon di e arte tradishonal di [[kanchi sabano]] riba e isla di [[Saba]]. El a duna les i popularisá e téknika di obra ku hilo habri, ku despues a bira un di e produkto artístiko i ekonómiko mas importante di e isla. Segun folklorista Eric Eliason, “kisas e ta e persona mas honrá den historia di e isla.”<ref>Eliason, Eric A. (2024). "[https://www.google.nl/books/edition/Handbook_of_Gender_Studies_in_the_Dutch/aBcEEQAAQBAJ?hl=nl&gbpv=1&dq=Mary+Gertrude+Hassell+Johnson&pg=PA524&printsec=frontcover Saba Lace: History, Culture and Art]", in: ''Handbook of Gender Studies in the Dutch Caribbean'', p. 522-534, citaat op p. 524.</ref> == Biografia == Mary Gertrude Johnson a nase na Zions Hill (den e tempu ei konosí komo Hell’s Gate) komo yu muhé di Esther Lovell Johnson i Peter Hassell. Su famia tabatin un posishon respetá den komunidat i su mayornan tabatin medio finansiero sufisiente pa mand’é pa estudio na [[Caracas]], [[Venezuela]] na komienso di añanan 1870. Pa un periodo Johnson a biba den un internado katóliko, kaminda soeurnan di e konvento tabata duna enseñansa, inkluso na manera tradishonal.<ref>A unique form of needlework: “Saba Lace”— A time honored craft by Will Johnson. "Amigoe". Curaçao, 20-12-1985, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 31-07-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643321:mpeg21:p068</ref> Durante su estadia na Venezuela, el a siña for di e yu muhénan di e elite venezolano kon pa traha obra ku hilo habri den estilo ajour, ku despues a bira konosí na Saba komo kanchi spaño.<ref>https://thesabaislander.com/2021/02/06/the-chronological-history-of-saba/ The Chronological History of Saba], Saba Islander (2 di yuni 2021)</ref> <ref name=":0">Eliason, Eric A. (2024). "[https://www.google.nl/books/edition/Handbook_of_Gender_Studies_in_the_Dutch/aBcEEQAAQBAJ?hl=nl&gbpv=1&dq=Mary+Gertrude+Hassell+Johnson&pg=PA524&printsec=frontcover Saba Lace: History, Culture and Art]", in: Handbook of Gender Studies in the Dutch Caribbean, p. 522-534</ref> E téknika aki lo bira e base pa e desaroyo di e arte di kanchi sabano, un forma di arte tekstil úniko pa Saba.<ref name=":1">{{Citeer boek |titel=Caribbean Women and Their Art: An Encyclopedia |achternaam=Snodgrass |voornaam=Mary Ellen |url=https://www.google.nl/books/edition/Caribbean_Women_and_Their_Art/4tCwDwAAQBAJ?hl=nl&gbpv=1&dq=Mary+Gertrude+Hassell+Johnson&pg=PA89&printsec=frontcover |datum=2019 |pagina=89-90}}</ref><ref>{{Citeer web |url=https://caribvibetv.com/learning-about-saba-lace-spiced-rum/ |titel=The Art of Saba Lace & Flavor of Spiced Rum: Saba’s Heritage |bezochtdatum=2025-07-20 |werk=Caribbean Vibrations}}</ref> Despues di a kompletá su estudio, Johnson a regresá Saba. Einan el a kasa ku James Benjamin Johnson i a kuminsá duna les na e skol katóliko lokal. E pareha a establesé nan mes na Windwardside. Inisialmente, el a sigui ku trahamentu di kanchi komo un hòbi, dunando les na algun amigu i miembro di famia, pero pronto el a kuminsá plama riba henter e isla. Gradualmente ela kuminsá duna lès, i patronchinan spesífiko pa e isla a wòrdu kreá, yamá na nòmber di nan kreadornan, manera Imelda, Sylvia i Laurentina.<ref name=":0" /><ref name=":1" /> Ku e establesementu di un servisio postal konfiabel entre Saba i mundo eksterno na 1884, e posibilidat pa bende kanchi via pòst a habri un fuente nobo di ingreso pa hopi famianan. Pa tempu di Prome Guera Mundial, un di kada dies habitante tabata inbolbí den produkshon òf benta di kanchi sabano. Den e añanan 1920, ta kalkulá ku entre 30% i 40% di PIB di Saba tabata generá for di kanchi, un kontribushon sin igual pa un isla chikí.<ref name=":0" /><ref name=":1" /> Mary Gertrude Johnson a fayesé na 1939 na edat di 85 aña. Su legado sigui biba den arte, ekonomía i identidat kultural di Saba. == Homenahe == Na 1996, su aporte a wòrdu rekonosé ku un stampia postal di Antias Hulandes, ku ta mustra un imagen di dje ku un obra di kanchi na banda robes. E stampia tabata parti di un seri dediká na figuranan antiano prominente.<ref>{{Citeer web |url=https://touchstamps.com/Stamp/Details/160215/mary-gertrude-johnson-hassel-1853-1939 |titel=Stamp: Mary Gertrude Johnson Hassel (1853-1939) (Netherlands Antilles 1996) |bezochtdatum=2025-07-20 |werk=Touch Stamps}}</ref> == Mira tambe == * [[Kanchi sabano]] {{Appendix}} {{Defaultsort:Johnson, Mary Gertrude}} [[:Kategoria:Saba]] ------------ * na un Skol di Konbento. Einan ela siña kon pa traha e hilo dibuhá for di e yu muhénan di Venezolanonan elite, i a introdusí e arte na Saba kaminda e ta konosí generalmente komo obra spañó.<ref>https://thesabaislander.com/2021/02/06/the-chronological-history-of-saba/ The Chronological History of Saba], Saba Islander (2 di yuni 2021)</ref> * the past, drawn lace embroidery often produced larger pieces in the form of tablecloths, curtains, drapes, etc. Today, these larger ana more expensive items are no longer in demand and the intricate patterns of drawn lace are being used in a more decorative manner on various items of women’s and household ware such as shawls, skirts, blouses, handbags, hand¬ kerchiefs, napkins and other cloths. <ref>[https://archive.org/details/BNA-DIG-ANTILLENREVIEW-1981-08/page/n33/mode/1up?q=saban+lace&view=theater Handcraft: an industry of growing importance]Antillean Review, vol. 1 nr. 5, augustus/september 1981</ref> * Perhaps this is the reason the craft is popularly known as "Spanish work" on Saba. In 1884, the wives and daughters of Saba's seafaring men began working in earnest. In that year regular mail service connected the five-squaremile island to the outside world for the first time, thereby establising the possibility of a mailorder cottage industry. By 1898, Saba's lacemakers had become so adept that a Miss Florence Every entered an exhibition of women's handicrafts in The Hague, The Netherlands, where she received an honorable mention. Six years later, a Saban was awarded first prize in a competition in Copenhagen, Denmark, and was invited by the Danish government to spend four months in the Scandinavian country. Little by little, the industrious Saban women began exporting their delicate work, primarly to customers in the United States. The method by which they obtained the names of potential clients illustrates typical Saban ingenuity. Lacemakers would copy the addresses of American companies from the boxes of merchandise that were sent to the island. They would then dispatch a letter explaining their craft and their prices to the firm, hoping to have some sympathetic manager post the missive on the company bulletin board or mention it in the company newsletter. Their efforts were surprisingly successful. By 1928, nearly 25,000 guilders worth of needlework was being exported.<ref>A unique form of needlework: “Saba Lace”— A time honored craft by Will Johnson. "Amigoe". Curaçao, 20-12-1985, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 31-07-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643321:mpeg21:p068</ref> Naturally, clients' addresses were closely-guarded secrets. Who betide anyone who "stole" an address or who wrote "bad things" about a competing lacemaker. Many families were not on speaking terms for years, owing to some real or imagined breaking of this unwritten law. In turn, many company officials wrote to Saba's Vice-Lieutenant Governor inquiring into the financial status of the women soliciting business from the companies' employees. As tactfully as possible, the administrator would reply that the ladies could stand "some help", even though some of the lacemakers were among the most affluent residents of the tiny island. When the Great Depression spread economic havoc throughout the United States in the early 19305, demand for "Saba Lace" plunged alarmingly. Committees were formed on the island to promote the "industry". Unfortunately, nothing seemed to help. It was only with the increase of tourism to the island that "Saba Lace" flourished once again. An airfield was finally constructed on the mountainous terrain in 1963 and the island became a favorite with travelers searching for an unusual daytrip from nearby St. Maarten of for longer stays in a serence and unspoiled Caribbean atmosphere. In 1984, 15,000 tourists visited, departing with approximately $100,000 worth of delicate, handmade lacework. Thus, after more than a century, a handcraft learned by a young Saban girl in the quiet cloisters of a Caracas convent still provides a means of survival for many families on the tiny island of Saba. ------------- {{Infobox artista|variante|c | nomber = Sheila Payne }} '''Sheila Payne''' (☆ 1961 na [[Kòrsou]]) ta un aktris i kontadó di kuento di [[Kòrsou]] i un defensor di preservashon di Papiamentu.[1] Sheila Payne a nase i lanta na Kòrsou, den un famia originalmente di [[Sint Kitts (isla)|Saint Kitts]]. Su interes i amor pa kontamentu di kuenta a bini di su tata. Komo un studiante di skol básiko, el a hasi un impreshon sumamente eksitoso di e empresario di músika [[Ángel Job]] (ku e apodo El Gordito de Oro).[2] For di 1980 pa 2000, Payne a biba na [[Hulanda]]. El’a studia matemátika i ekonomia i a tuma un kurso posgrado den desaroyo di karera. Despues di a traha den e ramo ei pa algun tempu, el a bira un aktris ku Jeugdtheater Citadel Groningen. Na Kòrsou, el a traha komo aktris pa teater hubenil i despues a regresá na kontamentu di kuenta.[2] Na 2011, Payne a risibí un nominashon di UNESCO pa su esfuersonan den preservashon di Papiamentu.[2] -------------- {{Variante|c}} {{Databox}} Un '''tragalus''' ([[hulandes]]: ''dakvenster'') ta referi na un bentana chikí ku generalmente ta instalá riba un muraya haltu, tei, òf den un dak di kas. Literalmente, e palabra cu e ta e luga pa laga lus drenta. "tragaluz" via Spaño (traga = bebe, luz = lus) — literalmente, un lugá pa laga lus drenta. un ekstenshon di e superfisie di dak ku ta inkliná, hopi bia ta konsistí di un kuadro di bentana vertikal ku òf sin partinan movibel, dos muraya banda triangular i un tapa, trahá komo un dak plat, siya ?, heup òf pent. Un tragalus por wòrdu instalá mesora durante konstrukshon nobo, pero hopi bia ta wòrdu trahá despues pa haña espasio èkstra, tin bia na e lugá kaminda un skylight ta presente kaba. E kuadro di bentana ta sirbi pa permití lus i airu drenta den e zolder òf kamber di zolder. Un bentana di dormitorio hopi bia ta proveé ​​e espasio èkstra ku espasio pa kabes (espasio pa kabes), ku ta nesesario pa krea un kamber den zolder. Bentana di dormer por wòrdu montá na diferente manera. Tradishonalmente riba e lugá, kaminda e bentana di e dormer ta wòrdu bati riba e dak riba e sitio, loke ta tuma un promedio di 3 pa 4 dia. Tin tambe bentananan prefab. E bentananan prefabriká aki ta wòrdu pre-produsí den un fábrika òf tayer di karpinteria i ta wòrdu montá riba e dak denter di un dia. Bentana di dormer ta traha di vários material. Esaki ta dependé di e estilo arkitektóniko di e kas i e deseonan di e kliente. Bentana prefabriká por lo general ta trahá di palu òf plèstik. Un ekstenshon riba e dak tambe ta wòrdu yamá kuko òf akkenailtje (prinsipalmente na Groningen). {{Appendix}} chatgpt:Den papiamentu, tragalus ta un palabra ku referi na un ventanita chikí ku generalmente ta instalá riba un muraya haltu, tei, òf den un kas di dak. E palabra mes ta bin di Hulandés "tragaluz" via Spaño (traga = bebe, luz = lus) — literalmente, un lugá pa laga lus drenta. ✅ Den konteksto di construccion Hulandés (i Karibe Hulandes), un "tragalus" ta un ventanita, pero den hulandés moderno e palabra ku ta mas relashona ta "dakkapel" òf "dakvenster", ku ta referí mas espesífikamente na un ventan chi subi for di dak, ku ta kreá espasio i lus den un piso haltu. Diferensha: Tragalus = ventanita (simpel, generalmente no sobresalí for di tei). Dakkapel = estruktura di bentana ku sobresalí for di tei pa kreá mas espasio i lus. 🏚️ Tragalus den Karibe Hulandes Sí, tragalus (of ventanitanan den dak) tabata uza den arquitectura tradicional Karibe Hulandes, inklusí: Kas di plantashon (Boneiru, Kòrsou, Aruba) Kas di pueblo (kas di torto, kas di piedra) Fortifikashon (forte) E motibu principal pa usa un tragalus tabata: Laga lus natural drenta (den tempo ku no tabatin mucha bentanan grandi) Mehorá ventilashon (pa saka kalor fo'i kas) Duna un poko di brisa sin perde protekshon kontra tormenta. Ejemplo: Riba kas di plantashon na Kòrsou manera Landhuis Brievengat òf Landhuis Chobolobo, bo por topa ventanitanan haltu riba e dak ku ta sirbi komo tragalus. Na Aruba, na kas antique den Noord i Santa Cruz, bo por wak esemey. 📜 Origen historiko E uso di ventanitanan haltu (tragalus) a bini ku: Influensia di arquitectura kolonyal Hulandés (especialmente siglo 17-18). Adaptashon lokal pa klima tropikal — ventilashon tabata esencial. Manká di material di konstrukshon — un bentana chikí tabata mas fasil pa instala den muraya di torto òf piedra. ✏️ En Resúmen Aspekto Tragalus Dakkapel Definishon Ventanita haltu Bentana sobresaliente for di tei Funshon Lus i ventilashon Lus, ventilashon, espasio Material Hout, piedra, torto Hout, tei, glas Uzo den Karibe Sí, den kas antique Raro, mas den Hulanda [[:Kategoria:Konstrukshon]] -------------- {{Multiple image | total_width = 650 | align = center | caption_align = center | border = | image1 = Government building in Camacuri (Aruba) 17 33 16 604000.jpeg | caption1 = Edificio di Impuesto di [[Aruba]] | image2 = DRCUR-EXT-Resort-4110-TM.jpg | caption2 = Dream Curaçao Resort na [[Willemstad]] | image4 = Emmanuel Catholic Chapel.jpg | caption4 = Kapel Emanuel na [[San Nicolas]] | image3 = Maduro & Curiel's Bank, Willemstad, Curaçao.jpg | caption3 = Edificio di [[Maduro & Curiel's Bank N.V.|MCB]] na Willemstad }} --------------- * [[Florin karibense]] (aanvullen) Siman pasá a tuma lugá e desvelo ofisial di e diseño di e Guilder Karibense, e moneda nobo ku lo ta den sirkulashon na Kòrsou i Sint Maarten entrante 31 di mart 2025. Banko Sentral di Kòrsou i Sint Maarten (CBCS) a presentá e biyetenan i monedanan simultáneamente na ámbos pais.<ref name="deel 1">[https://curacao.nu/de-caribische-gulden-een-stap-richting-economische-stabiliteit-in-2025/ De Caribische Gulden: Een stap richting economische stabiliteit in 2025], curacao.nu (26 di desember 2024)</ref> -- 2025 lo ta e aña di plaka nobo ku introdukshon di e Golder Karibense. E seri nobo di biyete ta inspirá pa e ‘Mundu Bou di Laman’. E parti dilanti di e biyetenan ta mustra e fauna bou di awa colorido di Curaçao y Sint Maarten, como simbolo di e laso entre ambos pais. E diversidat úniko di animalnan marino, segun Banko Sentral, ta un rekordatorio di e poder di koperashon i metanan kompartí, apesar di kada pais su propio identidat. E parti patras di e biyetenan ta deskribí bista históriko i kultural importante di Kòrsou i Sint Maarten. Loke ta spesial di e seri nobo aki ta su diseño: e parti dilanti tin un diseño horizontal tradishonal, miéntras ku e parti patras ta orientá vertikalmente. Ta prome biaha cu biyetenan cu patras vertical ta wordo emiti na Curaçao y Sint Maarten. E seri di florin Karibense ta inkluí sinku biyete di bankero ku e siguiente denominashonnan: 10 Cg, 20 Cg, 50 Cg, 100 Cg i 200 Cg. Cada biyete tin su propio color. 2025 lo ta e aña di plaka nobo ku introdukshon di e Golder Karibense. E seri nobo di biyete ta inspirá pa e ‘Mundu Bou di Laman’. E parti dilanti di e biyetenan ta mustra e fauna bou di awa colorido di Curaçao y Sint Maarten, como simbolo di e laso entre ambos pais. E diversidat úniko di animalnan marino, segun Banko Sentral, ta un rekordatorio di e poder di koperashon i metanan kompartí, apesar di kada pais su propio identidat.<ref name="deel 3">[https://curacao.nu/nieuwe-caribische-gulden-een-ode-aan-de-onderwaterwereld-20g/ Nieuwe Caribische Gulden: een ode aan de onderwaterwereld (20g)], curacao.nu (27 di desember 2024)</ref> E parti patras di e biyetenan ta deskribí bista históriko i kultural importante di Kòrsou i Sint Maarten. Loke ta spesial di e seri nobo aki ta su diseño: e parti dilanti tin un diseño horizontal tradishonal, miéntras ku e parti patras ta orientá vertikalmente. Ta prome biaha cu biyetenan cu patras vertical ta wordo emiti na Curaçao y Sint Maarten. E seri di florin Karibense ta inkluí sinku biyete di bankero ku e siguiente denominashonnan: 10 Cg, 20 Cg, 50 Cg, 100 Cg i 200 Cg. Cada biyete tin su propio color. == denominashon di mas chikitu: 10 florin == E biyete di dies florin karibense ta predominantemente hel i tin un imágen di e '''angelfish gris''' na e parti dilanti i e '''faro di Klein Curaçao''' na e parti patras.<ref name="deel 2">[https://curacao.nu/nieuwe-caribischegulden-een-ode-aan-de-onderwaterwereld-10g/ Nieuwe Caribische Gulden: een ode aan de onderwaterwereld (10g)\, curacao.nu (26 di desember 2024)</ref> E angelfish gris por krese te sesenta sentimeter di largura. E espesie aki tin un kurpa den forma di disko ku un kabes relativamente grandi. Angelfish adulto gris ta gris kla ku manchanan pretu tur kaminda, miéntras ku nan kabes ta gris kla ku un boka mas kla ainda. E hóbennan, di otro banda, ta pretu ku sinku strepi hel briante ku ta kore vertikal riba nan kurpa. Hubenilnan ta wòrdu hañá generalmente riba e rif òf den kama di yerba di laman, kaminda nan ta traha na “stashonnan di limpiesa” meskos ku garnachi mas limpi ta hasi, pa deshací di parasito di piská mas grandi. Adultonan por lo general ta habitá rifnan i por wòrdu hañá na profundidatnan te ku trinta meter. E konki reina ta un snèk ku ta biba prinsipalmente den kama di yerba di laman i riba banki di santu i por krese basta grandi. Karakolnan adulto por krese te mas o ménos 35 sentimeter di largura. E karakolnan aki ta herbívoro i ta alimentá nan mes ku material di mata ku ta haña entre e yerba di laman. E conchi reina ta birando mas y mas raro den hopi parti di Caribe pasobra su carni ta wordo considera un delicia y hopi biaha ta wordo haya riba platonan. Ta p’esei tin vários inisiativa pa kria nan den koutiverio pa produkshon di kuminda òf laga nan bai bèk den naturalesa. Kasi no tin ehemplar adulto real ku a sobra den e awanan interior di Kòrsou. Patras == Di dos denominashon: binti florin Cg 20 == E biyete di binti florin Karibense ta predominantemente blou i tin e rayo di águila mancha dilanti i Simpson Bay patras. Cu un envergadura di casi tres meter, e Spotted Eagle Ray ta un di e especienan di rayo mas grandi den nos awanan. E ta wòrdu rekonosé fásilmente pa su fondo skur ku numeroso mancha blanku i un barika kompletamente blanku. E rayonan aki tin un rabo largu i punta ku vários spina venenoso. E rayonan aki ta kome bivalvo, entre otro, i ta buska nan riba fondo di santu. Nan ta koba den santu i tin bia ta zwaai esaki ku nan “alanan”. Tambe nan ta come cangreu, cangreu ermitaño y caracol manera e queen clam. Rayonan di águila mancha ta hopi sosial i hopi bia ta landa den grupo chikí.<ref name="deel 3"/> Yellow Cowries ta '''karakol di laman''' ku ta wòrdu hañá den mayoria di laman tropikal. Den pasado, diferente tipo di cowries tabata hunga un ròl importante den komersio i kultura. Kaska di cowrie tabata wòrdu usá histórikamente komo moneda, partikularmente na China, Afrika, New Guinea i Indonesia. E barkunan di e Kompania di India Oriental Hulandes (VOC) tabata komersia ku kaska di kowrie, spesialmente e “kaska di kaska di plaka” ku tabata representá un balor monetario, i tabata usa nan komo un medio di pago, inkluso pa kumpra hende sklabisá. Awendia nan ta wòrdu apresiá prinsipalmente komo kosnan di kolekshon i ta wòrdu usá den joyas. Karakol tin un dieta hopi spesífiko ku ta varia pa kada espesie. Algun ta karnivoro, algun herbívoro i algun omnívoro. Nan tin un struktura di alimentashon úniko yamá un “radula” den nan boka, ku ta funshoná komo djente, superfisie di yerba i kòrta kuminda.<ref name="deel 3"/> Patras == Di tres denominashon: biyete di 50 Cg == E biyete ta predominantemente bèrdè i tin e '''turtuga di laman bèrdè''' na e parti dilanti i e playa di '''Grote Knip''' na e parti patras.<ref>[https://curacao.nu/nieuwe-caribische-gulden-een-ode-aan-de-onderwaterwereld-50g/ Nieuwe Caribische Gulden: een ode aan de onderwaterwereld (50g)], curacao.nu (28 di desember 2024)</ref> E turtuga bèrdè di laman ta wòrdu hañá den tur laman tropikal i subtropikal na mundu, inkluyendo den Karibe. E turtuga bèrdè di laman ta un herbívoro i ta kome prinsipalmente yerba di laman. E turtuganan ta sòru pa e yerba di laman no krese muchu largu i sofoká su mes. Esaki ta permití e ekosistema di yerba di laman pa mantené su funshonnan mas importante, esta komo un krèsh pa hopi bestia marino. E turtuga di laman bèrdè ta pues un espesie klave ku ta hunga un ròl esensial den tene nos oséanonan saludabel. Turtuga machu nunka no ta regresá tera. E hembranan ta bin tera solamente pa pone webu. Turtuga muhé ta traha vários nèshi pa aña. Turtuga ta protehá i den peliger di ekstinshon rònt mundu. E '''tellin''' faborito. E espesie di karakol bivalvo aki ta wòrdu hañá den henter Karibe, prinsipalmente na profundidatnan di te ku trinta meter. E kaska, ku ta wòrdu trahá dor di e karakolnan mes, por ta basta grandi, algun ta alkansá un diameter di mas o ménos ocho centimeter. E kaska ta di koló krema pa blanku ku randnan un poko haltu i hopi espasiá. E parti paden di e kaska ta hel. E dos mitarnan di e kaska por lo general ta pas bon huntu i hopi bia ta kubri ku alga i otro organismonan, proveyendo un kamuflahe ekselente riba e ref. E espesie aki ta filtrá kuminda for di awa di laman dor di chupa awa aden, filtr’é i despues “spuit afó” awa limpi. Patras Grote Knip Beach. Curaçao ta konosí pa su playanan relativamente chikí skondí den bahianan kómodo. Asta Grote Knip Beach ta situá den un bahia asina. E santu riba e playanan ta konsistí di entre otro e fekalnan di piská ku ta kome alga i otro organismonan marino. Segun ku e piskánan aki ta raspa alga for di piedra di koral i piedra di kalki, nan ta kita pida pida kalki tambe. E material aki despues ta wòrdu ekskretá komo granula chikitu di kalki, ku eventualmente ta akumulá riba playa komo santu blanku debí na akshon di ola. Piská papagai ta entre e espesienan responsabel pa e proseso aki. ------------------- '''Petróleos de Venezuela, SA''' ('''PDVSA''') ta e kompania estatal di [[Venezuela]] riba tereno di petroleo i gas natural. E kompania tin aktividatnan den eksplorashon, produkshon, refinamentu, merkadeo, transporte i eksportashon di petroli, i tambe eksplorashon i produkshon di gas natural. El a kuminsá su operashon na 1976 despues di e nashonalisashon di e industria petrolero di e pais pa dekreto di gobièrnu riba 30 di ougùstùs 1975. Tur akshon di e kompania ta ainda propiedad di gobièrnu di Venezuela, kual pais ta e di sinku eksportadó mas grandi di petroli na mundu. == Reserva i produkshon == Venezuela tin e reservanan di petroleo mas grandi na mundu. Na fin di aña 2020, nan tabata balorá na 304 bion bari, òf 17.5% di e total mundial.<ref name=BPWES21>{{en}} [https://www.bp.com/en/global/corporate/energy-economics/statistical-review-of-world-energy.html BP Statistical Review of World Energy 2021], geraadpleegd op 24 juli 2021</ref> [[Arabia Saudita]] ta na di dos lugá ku un porshon di 17.2%. Un gran parti di e reservanan ta konsistí di zeta viskoso, ku ta wòrdu hañá prinsipalmente kantu di [[Riu Orinoco]]. E zeta aki ta ménos fásil pa saka ku zeta konvenshonal. Ku e reservanan di zeta konosí, e pais por mantené e nivelnan di produkshon aktual pa mas ku 500 aña.<ref name=BPWES21/> Na 2005, produkshon di zeta tabata 3.3 mion bari pa dia (bpd), pero pa 2015 esaki a baha te na 2.6 mion bpd.[2] Debí na mal maneho ekonómiko, no tin sufisiente sèn disponibel pa invertí, loke ta kousa ku produkshon ta baha. E bahada aki a sigui despues di 2015 i na 2020 e produkshon tabata 540.000 bpd.<ref name=BPWES21/> Un tendensia similar ta visibel pa refinamentu. Na 2010, kasi 1 mion bpd tabata wòrdu prosesá diariamente ainda, pero na 2019 esaki a baha te na 123.000 bpd.<ref name=BPWES21/> Reservanan di gas ta muchu mas chikitu na 3% di e total mundial, pero tòg signifikante.<ref name=BPWES21/> Produkshon di gas a keda basta stabil entre 2005 i 2017 i a fluktuá alrededor di 30-40 bion m³ pa aña. Tabatin un bahada fuerte na 2018, ku a sigui na 2019 i 2020. Na 2020, mas o ménos 19 bion m³ a wòrdu produsí.<ref name=BPWES21/> == Historia == E kompania a wòrdu fundá dia 1 di yanüari 1976 despues di e nashonalisashon di e industria petrolero di Venezuela. Na sèptèmber 1986, e kompania merikano Southland a bende mitar di e akshonnan di CITGO na Petróleos de Venezuela. Na 1990, PVDSA a kumpra e sobra akshonnan, birando e úniko doño. Ku e transakshon aki, CITGO a wòrdu sigurá di e suministro di krudo i Venezuela a haña un kanal di benta nobo na [[Estadonan Uni di Amérika|Merka]]. Parsialmente debí na e kaida fuerte den prijs di petroleo desde 2015, PVDSA a topa cu problemanan finansiero. E kompania a risibí un fiansa grandi di Rosneft di [[Rusia]] i a kambio a primintí 49.9% di e akshonnan den CITGO komo fiansa.<ref name=CNNROS>CNN [http://money.cnn.com/2017/04/10/news/economy/russia-us-oil-company-citgo/index.html Russia could soon control a U.S. oil company], 10 di aprel 2017, konsultá 4 di ougùstus 2024</ref> Varios polítiko merikano ta preferá di no mira akshonista ruso den refinerianan merikano.<ref name=CNNROS/> Na 1985, gobièrnu di [[Teritorio insular (Antias Hulandes)|teritorio insular di Kòrsou]], ku a tuma over e [[refineria Isla]] na Kòrsou for di [[Koninklijke Shell|Shell]], a transferí e operashonnan di e kompania pa Petróleos de Venezuela a base di un kontrato di hür di largu plaso.<ref name="CvC">Canon van Curacao [https://canoncuracao.cw/33-vertrek-shell-komst-en-vertrek-pdvsa/ Vertrek van Shell, komst en vertrek PdVSA], geraadpleegd op 21 december 2023</ref> Invershonnan den e refineria a keda atras, loke ta nifiká ku produkshon tabata wòrdu hasí prinsipalmente ku instalashonnan bieu. E problemanan ambiental ku esaki a enserá a kondusí na hopi demanda kontra e refineria òf kontra di gobièrnu.<ref name="CvC"/> E kontrato di hür di PDVSA a kaduká dia 31 di desèmber 2019. Despues di e salida di PDVSA, un bataya legal a tuma luga pa añanan largu entre Kòrsou i Venezuela. Nan dos finalmente a yega na un akuerdo na desèmber 2023. Venezuela lo suministrá zeta pa dies aña ku un balor ekivalente total di US$ 450 mion, ku lo wòrdu usá pa paga e debe di PVDSA.<ref>Antilliaans Dagblad [https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/28793-olie-voor-schuld-pdvsa Olie voor schuld PDVSA, 21 december 2023], konsultá 4 di ougùstus 2024</ref> ï Na yanüari 2019, Merka a imponé sanshonnan kontra PDVSA.<ref name=NOSUSS>NOS [https://nos.nl/artikel/2269551-vs-legt-sancties-op-aan-venezolaanse-staatsoliebedrijf.html VS legt sancties op aan Venezolaanse staatsoliebedrijf, 29 januari 2019], konsultá 4 di ougùstus 2024</ref> E kuentanan bankario di e kompania na Merka a wòrdu kongelá i merikanonan no ta permiti di hasi negoshi ku e kompania mas.<ref name=NOSUSS/> E sanshonnan ta un medida punitivo kontra e maneho di [[Nicolás Maduro|presidente Maduro]]. Zeta ta un fuente importante di entrada pa Venezuela i mas ku 40% di tur eksportashon di zeta ta bai pa Merka.<ref name=NOSUSS/> Na 2016, US$19 bion di e benta total di US$42 bion e aña ei a wòrdu generá na Merka. Na òktober 2023, e sanshonnan petrolero riba Venezuela a wòrdu aliviá.<ref name="NOSUSVEN">NOS [https://nos.nl/artikel/2494593-vs-schort-deel-sancties-venezuela-op-na-afspraken-over-vrije-verkiezingen VS schort deel sancties Venezuela op na afspraken over vrije verkiezingen, 19 oktober 2023], geraadpleegd op 21 december 2023</ref> A yega na un akuerdo entre e gobièrnu di Maduro i partidonan di oposishon bou di kua nan a bai di akuerdo pa tene elekshon den e di dos mitar di [[2024]], ku opservadónan internashonal pa garantisá ku nan ta hustu.<ref name="NOSUSVEN"/> E relahamentu ta nifiká ku Venezuela por determiná un biaha mas pa su mes kuantu zeta e ta eksportá i na kua partidonan.<ref name="NOSUSVEN"/> E akuerdo ta en prinsipio bálido pa seis luna. == Laso ku Karibe Hulandes == (es.wiki} === Aruba === Na 1991, PDVSA a atkerí di Chevron e terminalnan di awa hundu den Laman Karibe den serkania di Aruba.<ref name=terminal > {{cite web |url= http://www.petroleumworld.com/es-napa17061901.htm| title= La triste historia de PDVSA, BORCO y San Eustaquio|date=2017-06-13| author=Sergio Sáez | publisher= Petroleumworld.com}}</ref> Na september 2015, Aruba a firma un memorandum di entendimentu cu Citgo pa sondea e re-apertura di e refineria situá na [[San Nicolas]], Aruba, pará desde 2012 pa e operador Valero Energy ku un kapasidat instalá pa refiná 235.000 bpd. Na septèmber 2016, [[parlamento di Aruba]] a aprobá e outorisashon pa Citgo hür e refineria di San Nicolas pa 25 aña i un inversion aprobá pa PDVSA di 685 miyon dollar. Dia 23 di mei 2018, Korte di Aruba a kita e embargo riba dos kargamento di petroleo for di e tankeronan ''Atlantic Lily'' i ''Grimstad'' ku ConocoPhillips a pidi komo parti di su esfuersonan pa kobra un sentensia di arbitrahe kontra PDVSA.<ref> {{citeer web |url=http://eltiempolatino.com/news/2018/may/23/corte-de-aruba-levanto-embargos-pedidos-por-conoco/| titel=Corte de Aruba levantó embargos pedidos por Conoco contra cargamentos de Citgo |datum=2018-05-23| uitgever=El Tiempo Latino}}</ref> Na febrüari 2019, Citgo a para e remodelashon i modernisashon di e proyecto pa motibu di sanshonnan ekonómiko.<ref>{{citeer web |url= https://www.elperiodicodemonagas.com.ve/site/internacionales/renovacion-en-refineria-de-aruba-parada-por-sanciones/| titel=Renovación en refinería de Aruba parada por sanciones |datum=2019-02-20| uitgever=El periódico de Monagas}}</ref> Segun Promé Minister [[Evelyn Wever-Croes]] “E ta muy probable ku nos lo no sigui ku Citgo pero nos ta evaluando kon nos por sali for di e kontrato sin ningun problema".<ref> {{cite web |url=https://meridadigital.com.ve/alnavio-petroleos-de-venezuela-se-desmorona-y-las-repercusiones-son-globales/| title=Pdvsa se desmorona y las repercusiones son globales|date=2019-06-19| publisher= Alnavio }}</ref> Dia 22 di yüni 2021, e kompania Citgo a disidí di likidá 4 kompania supsidiario ku a keda kreá na 2016 ora ku gobièrnu a firma un kontrato di hür a kambio di rehabilitá e refineria di [[San Nicolas]] pa konvertí krudo èkstra-pisá for di e faha di zeta di [[Orinoco]] den krudo lihé. Mirando e problemanan ku a surgi a kousa di retrasonan di e proyecto na 2019 Citgo a termina su negoshi ku Aruba.<ref>«los lazos de la empresa venezolana con la isla empezaron a resquebrajarse al mismo tiempo que las sanciones financieras» {{citeer web |url= https://www.bancaynegocios.com/citgo-liquido-cuatro-filiales-en-aruba-y-cerro-casi-100-de-sus-negocios-en-la-isla/ | titel= Citgo liquidó cuatro filiales en Aruba y cerró casi 100% de sus negocios en la isla|datum=2021-06-22| uitgever=Bancaynegocios}}</ref> === Boneiru === PDVSA ta doño di e terminal marítimo Bonaire Petroleum Company (Bopec)<ref> {{cite web |url= https://prodavinci.com/que-esta-pasando-con-el-caso-conocophillips-versus-pdvsa/ | title= ¿Qué está pasando con el caso ConocoPhillips versus PDVSA?|date=2018-05-06| publisher= Prodavinci }}</ref> ku e kapasidat pa almasená te ku 12 mion bari di zeta krudo i derivadonan ku ta stratégiko pa eksportashon pa [[China]] i Merka. Na sèptèmber 2010, un kandela den dos di su 23 depósito a obligá gezaghebber di Boneiru pa sera e terminal.<ref>{{cita web | url= https://lta.reuters.com/articulo/latinoamerica-petroleo-venezuela-bonaire-idLTASIE68D11S20100914 | title= Terminal de PDVSA Bonaire, cerrado hasta nuevo aviso|date=2010-09-14| publisher= REUTERS | fechaacceso= 10 de julio de 2019 | fechaarchivo= 10 de julio de 2019 | urlarchivo= https://web.archive.org/web/20190710151005/https://lta.reuters.com/articulo/latinoamerica-petroleo-venezuela-bonaire-idLTASIE68D11S2010091}}</ref> Na desèmber 2017, gobièrnu hulandes a duna un ultimatum na PDVSA pa motibu di e falta di invershon den mantenshon di e terminal di Bonaire Petroleum Company (Bopec), lagando solamente sinku di e 21 depósitonan pa operá ku e isla tin, PDVSA a primintí un invershon di 25 mion dòler pa mantenshon i restourashon di e depósitonan.<ref> {{cita web |url= https://elcooperante.com/holanda-envia-ultimatum-a-pdvsa-por-falta-de-mantenimiento-en-terminal-de-bonaire/| title=Holanda envía ultimátum a Pdvsa por falta de mantenimiento en terminal de Bonaire|date=2017-12-20 | publisher= El cooperante}}</ref> Na mei 2018, e kompania ConocoPhillips ku sede na Houston a asumí kontrol di e aktivonan petrolero di Venezuela riba e isla kompania karibense di Boneiru<ref>{{cite web |url= https://www.radiotelevisionmarti.com/a/corte-de-bonaire-autoriza-embargo-millonario-a-pdvsa/175740.html | title= Corte de Bonaire autoriza embargo millonario a PDVSA|date=2018-05-12| publisher= Radio Televisión Martí}}</ref>, na ougùstùs 2018 a yega na un akuerdo ku PDVSA pa e pago di 2.040 mion ku un pago inisial di 500 mion dòler denter di un periodo di 90 dia for di momentu di firma e akuerdo, e sobra suma lo wòrdu pagá tur kuartal den un lapso di kuater aña i mei.<ref name="Sin-nombre-p2Jf-4">{{cite web |url=https://www.voanoticias.com/a/conocophillips-acuerdo-pdvsa-sobre-pago-de-2-000-millones-venezuela/4536051.html| title= ConocoPhillips llega a acuerdo con PDVSA sobre pago de 2.000 millones|date=2018-08-20| publisher= Voa Noticias.com }}</ref> Dia 26 di ougùstùs 2020, gobièrnu di Boneiru a duna òrdu pa hasi bashí e sinku tankinan di almasenahe di zeta ku ta kontené 10 mion bari pa motibu di riesgonan ambiental i falta di mantenshon.<ref> {{cite web |url=https://www.bancaynegocios.com/bonaire-ordena-a-pdvsa-vaciar-tanques-en-terminal-petrolera-por-riesgos-ambientales/| title=Bonaire ordena a Pdvsa vaciar tanques en terminal petrolera por riesgos ambientales|date=2020-08-28| publisher=Bancaynegocios}}</ref> Na mart 2021, e filial di Bopec a deklará bankarota pasobra e no por a paga su debenan.<ref>«El terminal petrolero de Pdvsa en Bonaire tenía capacidad para almacenar unos 10 millones de barriles de petróleo y cargar grandes embarcaciones desde sus muelles de aguas profundas» {{cite web |url=https://talcualdigital.com/filial-en-bonaire-de-pdvsa-se-declara-en-bancarrota-debido-a-sanciones-de-eeuu/| title=Filial en Bonaire de PDVSA se declara en bancarrota debido a sanciones de EEUU|date=2021-03-23| publisher=Tal Cual}}</ref> Na novèmber, un korte di Boneiru a dikta tokante e pago di 41.69 mion dòler pa e debenan atrasá di PDVSA.<ref>{{cite web |url=https://www.bancaynegocios.com/tribunal-de-bonaire-condeno-a-pdvsa-a-pagar-us4169-millones-por-deuda-en-litigio-con-bopec/|title=Tribunal de Bonaire condenó a Pdvsa a pagar US$41,69 millones por deuda en litigio con Bopec|date=2021-11-08|work=Banca y Negocios}}« » </ref> Na mart 2023, un hues di Boneiru a ordená e destaho forsá di kombustibel for di e depósito di 1933 ku tabata kontené 371.790 bari di kombustibel situá den e zona di Kaminda Turistiko, den nortost di e isla, propiedat di e kompania Commerchamp CA, un filial di PDVSA (na balor di mas o ménos 18 mion dòler) ku no tin un lisensia di OFAC pa negoshá esaki, e destaho a wòrdu realisá pa un debe di 41.7 mion dòler ku e supsidiario debe komo honorario i interes di pago atrasá na Bopec.<ref>{{cite web |url=https://cronicasdelcaribe.com/economia/ordenan-la-subasta-forzosa-de-fuel-oil-de-pdvsa-en-bonaire/|title= Ordenan la subasta forzosa de fuel oil de Pdvsa en Bonaire|date=2023-03-17|work=Crónicas del Caribe}}</ref> === Kòrsou === Desde 1985, PDVSA i gobièrnu di [[Kòrsou]] tabatin un kontrato di hür pa e [[Refineria Isla]] ku un kapasidat di 335.000 bari di krudo, konstruí pa Royal Dutch Shell na 1919. Pa 2016, Kòrsou a eksigi pa PDVSA aporta un invershon di 15 bion dòler pa modernis’e pa por a prolonga e contract, pero si esaki no sosode, PDVSA lo keda afo. Na mei 2018, Korte Komersial di Curacao a outorisá ConocoPhillips pa pone beslag riba $636 mion na aktivo di Venezolano PDVSA.<ref name="Sin-nombre-p2Jf-5">{{cite web |url= https://lta.reuters.com/articulo/topNews/idLTAKCN1ID0R1-OUSLT |title= Corte Curazao autoriza a ConocoPhillips embargar 636 mln dlr en activos de venezolana PDVSA |date=2018-05-12 |publisher= Reuters |fechaarchivo= 22 de abril de 2020 |urlarchivo= https://web.archive.org/web/20200422133703/https://lta.reuters.com/articulo/topNews/idLTAKCN1ID0R1-OUSLT}}</ref> PDVSA ta confrontá un krisis di exportashon pa motibu di e bahada den produkshon di krudo, posiblemente e kompania chines Guangdong Zhenrong lo maneha e refineria aki na fin di 2019<ref> {{cite web |url= https://elcooperante.com/menos-ingreos-pdvsa-pierde-refineria-de-curazao-por-desinversion-para-modernizarla/| title= ¡Menos ingresos! Pdvsa pierde refinería de Curazao por desinversión para modernizarla |fecha= 19 de sep 2016 | publisher= El Coperante }}</ref><ref> {{cita web |url= https://elnuevopais.net/2018/06/22/204038/ | title= Curazao se cansa de PDVSA y busca nuevo operador para refinería Isla|pages= ConocoPhillips en mayo obtuvo órdenes judiciales e incautó algunos inventarios, activos y cargas de PDVSA en el Caribe|fecha=22 de junio de 2018 | publisher= El Nuevo País Zeta }}</ref> tin mas di un aña ta sufriendo severamente di e krisis na Venezuela. Gobièrnu di Kòrsou ta buskando un operadó nobo pa remplasá PDVSA i e sesamentu di e lease ta surgiendo komo esun mas probable. Sinembargo, PDVSA a logra finalisá e kontrato di hür pa un aña mas pa uso di almasenamentu, te ku desèmber 2020.<ref>«Refinería di Korsou extendió por un año el contrato que permite a PDVSA operar ese complejo con capacidad de 335.000 barriles de crudo diario»{{cite web |url=https://www.elnacional.com/economia/refineria-de-curazao-extendio-acuerdo-de-operaciones-con-pdvsa/|title=Refinería de Curazao extendió acuerdo de operaciones con Pdvsa|fecha=2 de diciembre de 2019| publisher=El Nacional}}</ref> Riba 26 di ougùstùs 2020, PDVSA a wòrdu demandá pa $51 mion dor di e kompania petrolero di Kòrsou, doño di e Refineria Isla na Kòrsou pa inkumplimentu ku e kontrato di pago mensual akumulá for di fin di 2018.<ref> {{cite web |url=https://www.bancaynegocios.com/otra-demanda-para-pdvsa-refineria-de-curazao-exige-pago-de-us51-millones/| title= Otra demanda para Pdvsa: Refinería de Curazao exige pago de US$51 millones|fecha= 28 de agosto de 2020| publisher=Bancaynegocios}}</ref> E refineria di Isla ta inaktivo for di mei 2018 i PDVSA tin un kontrato di hür kaduká pa su kapasidat di almasenamentu di 15 mion bari den su 38 tanki i dos waf di karga, un 25 % di su depósitonan (9 tanki) lo wòrdu hür na e kompania petrolero SPS Drilling E&P, PDVSA a bin ta desokupá parti di su zeta wardá despues di e sanshonnan na 2020, miéntras ku su doño Korsou ta buskando un operadó nobo.<ref> {{cite web |url=https://www.bancaynegocios.com/refineria-de-curazao-reemplaza-a-pdvsa-y-adjudica-a-petrolera-sps-oferta-de-arrendamiento-de-tanques/| title=Refinería de Curazao reemplaza a Pdvsa y adjudica a petrolera SPS oferta de arrendamiento de tanques |date=2020-09-03| publisher=Bancaynegocios}}</ref> E kompania Kòrsou tin plania pa destaho e zeta wardá Petroleo di PDVSA pa regla algun debe laboral cu el a laga pendiente.{{cite web |url= https://www.bancaynegocios.com/curazao-tendra-que-subastar-petroleo-para-pagar-deudas-dejadas-por-pdvsa/| title=Curazao tendrá que subastar petróleo para pagar deudas dejadas por Pdvsa|date=2021-06-02| publisher=Banca y Negocios}}</ref> Riba 30 di augustus, a determina ku PDVSA ta obligá di paga Kòrsou un debe atrasá pa e hür di e Refineria di Isla, despues di a perde e apelashon den kual a priminti di paga 20 mion dòler pa aña na hür pa daño i perhuisio na momentu di terminashon di e kontrato i lunanan akumulá di hür, parti di e debe ei a wòrdu kobra direktamente dor di RdK, kontra e stòknan di zeta krudo i produktonan akabá, ku a wòrdu wardá na e terminal di Bullenbaai.<ref>« El 30 de diciembre de 2019, Curazao reclamó su derecho a la “rescisión especial” del contrato con Isla, y le exigió a la empresa la cancelación de 100 millones de dólares, el asunto es por la reclamación de indemnización por daños y perjuicios derivados del cese abrupto del arrendamiento» {{cita web |url=https://www.bancaynegocios.com/pdvsa-perdio-apelacion-y-esta-obligada-a-cancelar-deudas-pendientes-por-operacion-de-refineria-en-curazao/| title= Pdvsa perdió apelación y está obligada a cancelar deudas pendientes por operación de refinería en Curazao|fecha=31 de agosto de 2021| publisher=Banca y Negocios}}</ref> Un korte na Kòrsou a outorisá benta di akshonnan di e filial di Pdvsa: Propernyn ta un filial di PDVSA, ku ta manehá e akshonnan di Nynas pa kubri e debe no pagá na e kompania Korsou di 52 mion dòler, miéntras ku ConocoPhillips tambe ta drenta e espera di e likidashon di akshonnan ku a gana un demanda pa 10.000 mion dòler.<ref>« Al igual que Curazao y Aruba, Bonaire fue en su día una parte clave de la red logística de Pdvsa en el Caribe holandés. En los últimos años, las sanciones de EE.UU., los agresivos embargos de ConocoPhillips y otros demandantes, y la falta de inversiones por parte de la petrolera estatal venezolana, aparte de la caída del suministro de petróleo despojaron a la empresa de sus vínculos comerciales en el Caribe holandés. Se calcula que Venezuela tiene una deuda pendiente de 160.000 millones de dólares, entre bonos, laudos arbitrales y otros pasivos» {{cita web |url=https://www.bancaynegocios.com/tribunal-autoriza-a-petrolera-curazolena-a-liquidar-acciones-de-filial-holandesa-de-pdvsa-para-cobrar-deuda/ | title=Tribunal autoriza a petrolera curazoleña a liquidar acciones de filial holandesa de Pdvsa para cobrar deuda|fecha= 4 de octubre de 2021| publisher=Banca y Negocios}}</ref> E filial di PDVSA tin te ku 31 di desèmber 2022 pa benta privá di su akshonnan.<ref>{{cita web |url= https://talcualdigital.com/tribunal-de-la-haya-da-prorroga-al-embargo-de-acciones-propernyn-bv-filial-de-pdvsa/| título=Tribunal de La Haya da prórroga al embargo de acciones en Propernyn BV, filial de Pdvsa|fecha=4 de septiembre de 2022| sitioweb= Tal Cual|fechaacceso= 20 de abril de 2023|cita= }}</ref> Na aprel 2023, e refineria di Kòrsou na e isla di Kòrsou ta eksigí di PDVSA e pago di US$62.3 mion ku e debe pa e no-kanselashon di e servisio eléktriko dor di e kompania petrolero venezolano entre e añanan 2018 i 2019 i e demanda a keda gana den un korte di New York.<ref>{{cita web |url=https://www.bancaynegocios.com/refineria-de-curazao-exige-a-pdvsa-que-pague-us623-millones-que-adeuda-por-servicio-electrico/| título= Refinería de Curazao exige a PDVSA que pague US$62,3 millones que adeuda por servicio eléctrico|fecha= 20 de abril de 2023| sitioweb=Banca y Negocios|fechaacceso= |cita=Otro litigio: la empresa petrolera de Curazao inició un litigio contra PDVSA en Suiza, por la falta de mantenimiento de la Refinería Isla, así como también por los daños ocasionados en el ecosistema, por una indemnización de US$1.000 millones }}</ref> Na desèmber PDVSA a kontestá ku e lo regla su debe dor di suministrá kombustibel, Venezuela na òktober a proveé ​​un oportunidat pa un akuerdo, despues ku Kòrsou a apelá na un korte di New York na 2020 pa enforsá un pago di 51 mion dòler di e debe akumulá te na e punto ei.<ref>{{cite web |url= https://www.bancaynegocios.com/reuters-pdvsa-saldara-deuda-con-refineria-de-curazao-suministrando-combustible/| título=Reuters: PDVSA saldará deuda con refinería de Curazao suministrando combustible|fecha=18 de diciembre de 2023| sitioweb=Banca y Negocios|fechaacceso= |cita= El acuerdo podría permitir la reanudación de las relaciones entre Venezuela, Curazao y Bonaire para que PDVSA pueda reactivar las operaciones de almacenamiento de petróleo y combustible en la terminal Bullenbaai en Curazao }}</ref> Na febrüari 2024, Curaçao Refinery Utilities (CRU) a bende kasi 500.000 bari di zeta di kombustibel propiedat di PDVSA ku tabata warda den e tankinan di Bullenbaai, ku tabata na oferta for di novèmber 2023.<ref>{{cite web |url=https://www.bancaynegocios.com/tras-2-subastas-fallidas-refineria-de-curazao-vendio-de-forma-privada-fueloil-que-pertenecia-a-pdvsa/| título= Tras 2 subastas fallidas: Refinería de Curazao vendió de "forma privada" fueloil que pertenecía a PDVSA|fecha=20 de febrero de 2024| sitioweb= Banca y Negocios |fechaacceso= |cita= }}</ref> {{Appendix}} [[Category:Empresa]] [[Category:Venezuela]] -------------------------- '''Antilliaanse Verffabriek''' of '''AVF Paints''' ta un empresa na Korsou ku ta fabrika verf pa e merkado lokal i e otro islanan di [[Karibe Hulandes]]. == Historia == AVF a wordu funda 17 di november 1959 bou di nomber di ... Fundadonan tabata KoninkIijke Lak-; Fabrica di vernis y verf Molijn y Co. N.V. Fabriek van Compositieverven C.V., B.J. de Castro y Yiunan y S.E.L. Maduro y Sons N.V. Na 2014?, despues di un traspaso pa dononan nobo, el a kambia nomber ofisial pa Pintuco Curacao BV bij overname ?? Fundá na 1960, AVF Paints (Antilliaanse Verffabriek) i su kompania ruman Arvefa (Arubaanse Verffabriek) ta komprometé den entregá produktonan inovativo i di kalidat haltu na e industria di verf i revestimentu. Den un era di konsolidashon, ora mas grandi ta bira mas grandi i nòmbernan di marka ta parse di dominá, AVF Paints ta mantené su parti di merkado i base di kliente leal dor di fabriká e mihó kalidat di verf i revestimentu ku lo surpasá tur otro verf den nos klima tropikal duru i ku moda bieu “pueblo natal” servisio práktiko. AVF Paints ta bo eksperto di verf lokal.<ref>https://www.avfpaint.com/about-us</ref> Antilliaanse Verffabriek NV a wordu funda na Curaçao dia 30 di october 1959 door di KoninkIijke Lak-; Fabrica di vernis y verf Molijn y Co. N.V. Fabriek van Compositieverven C.V., B.J. de Castro y Yiunan y S.E.L. Maduro y Sons N.V. E fabrica cu tin 40 empleado actualmente ta sirbi 80% di e mercado domestico. Na 1972 a lanta un filial na Aruba, Arubaanse Verffabriek N.V.; actualmente 12 empleado y un cuota di mercado di mas o menos 50%.<ref>https://web.archive.org/web/20161120102825/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=369&lang= Antilliaanse Verffabriek NV], Encyclopedie van Curacao</ref> Is op Curaçao opgericht 30 Oktober 1959 door KoninkIijke Lak-; Vernis- en Verffabriek Molijn en Co. N.V. Fabriek van Compositieverven C.V., B.J. de Castro and Sons en S.E.L. Maduro and Sons N.V. De fabriek met 40 werknemers bedient thans 80% van de binnenlandse markt. In 1972 is op Aruba een dochteronderneming opgericht, de Arubaanse Verffabriek N. V.; thans 12 werknemers en een marktaandeel van ca. 50%.<ref>https://web.archive.org/web/20161120102825/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=369&lang= Antilliaanse Verffabriek NV], Encyclopedie van Curacao</ref> Founded in 1960, AVF Paints (Antilliaanse Verffabriek) and his sister company Arvefa (Arubaanse Verffabriek) are committed in delivering innovative and high-quality products to the paints and coatings industry. In an age of consolidations, when bigger gets bigger and brand names seem to dominate, AVF Paints maintains its market share and loyal customer base by manufacturing the finest quality paints and coatings that will outperform all other paints in our harsh tropical climate and with old fashion “hometown” hands on service. AVF Paints is your local paint expert. E febrika ta establese na Asteroienweg. E tin tiendan na Korsou i Aruba. (Arvefa) ---------------------------------- {{Databox}} '''Damen Shiprepair Curaçao''' (DSCu), antes '''Curaçaosche Dok Maatschappij''' (CDM), ta un empresa di eksplotashon di dòk i reparashon di barku ku ta establesé den [[Schottegat]] na [[Kòrsou]] desde 1958. E fasilidatnan i infrastruktura di e dòknan i waf ta propiedat di CDM Holding NV<ref>[https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/28535-meo-houdt-rekening-met-vertrek-damen MEO houdt rekening met vertrek Damen], [[Antilliaans Dagblad]] (26 di oktober 2023)</ref> , un kompania di gobièrnu di Kòrsou fundá na 1958. Desde 2017 DSCu ta hür i opera esakinan. == Historia == Curaçaosche Dok Maatschappij a wòrdu fundá na desèmber 1958 a base di un akuerdo entre [[Refineria Isla|Curaçaosche Petroleum Industrie Maatschappij]] (CPIM) ku su supsidiario [[Curaçaosche Scheepvaart Maatschappij]] (CSM) i e companianan N.V. Combinatie Pletterij Nederhorst, Dok- en Werf Maatschappij Wilton¬Feijenoord N.V. i Nederlandse Dok¬ en Scheepsbouw Maatschappij v.o.f.<ref>{{citeer web|titel=N.V. Curacaose Dok Maatschappij|werk=[[Amigoe]]|datum=1958-10-29|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010405174:mpeg21:p002|bezochtdatum=2024-04-18}}</ref> Riba 1 di yanüari 1959 CSM a pasa e operashon di e dòknan pa Curaçaosche Dok Maatschappij. For di inisio CDM tabata e empresa di reparashon di barku mas moderno den Karibe i for di 1972 tambe esun mas grandi. CDM a kontribui grandemente na ekonomia di [[Antias Hulandes]]. Het totaal aantal eigen werknemers bedraagt circa 1.200.?? Den un reorganisashon grandi na 1962 e empresa ta tuma over e Reina Wilhelmina dok di NV Combinatie Pletterij Nederhorst i Beatrix dok di refineria Shell.<ref>DRASTISCHE REORGANISATIE BIJ DE CURACAOSE DOKMY. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 19-12-1962, p. 1. Geraadpleegd op Delpher op 18-04-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010461724:mpeg21:p001</ref> E ekspansion di su fasilidatnan i personal a kontinua te aña 1982, ora un reseshon a dal e mundu maritimo. Te fin di e dekada tabatin atrobe un subida den e aktividatnan.<ref>Production manager: 'Sprake van opleving' Curaçaose Dok Maatschappij momenteel enorm veel klanten. "Amigoe". Curaçao, 09-02-1989, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 18-04-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642553:mpeg21:p003</ref> Na 2015 e empresa hulandes Damen Shipyard Group a traha un waf di reparashon na Kòrsou pa e toubotnan, fabriká pa Damen, ku ta navega den [[Laman Karibe]]. Riba proposishon di gobièrnu di Kòrsou, e grupo tambe a tuma over dia 1 di febrüari 2017 e aktividatnan di CDM, ku den un forma kontrolá a bai fayit na ougùstùs 2016.<ref>Antilliaans Dagblad 2 februari 2017</ref><ref>https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/24433-faillissement-cdm-opgeheven Faillissement CDM opgeheven], [[Antilliaans Dagblad]] (4 di oktober 2021)</ref> Bou di nòmber i maneho nobo e empresa a logra rekobrá un posishon den top na Karibe na 2018, ofresiendo un seri di servisio den mantenshon, reparashon, adaptashon i konvershon di barkunan i konstrukshonnan offshore di tur tamaño. == Dòknan == Den kurso di tempu a operá diferente dòk: * ''Reina Wilhelmina'': dòk flotante, 3000 dwt, 1926 -1980 (antes di NV Combinatie Pletterij Nederhorst) * ''Juliana'' - dòk flotante, 4000 dwt, 1929-1946 (bendi na Surabaya) * ''Beatrix''- dòk kobá di 28.000 dwt, 192 meter largu (1943 - presente) * ''Antilia'': dòk kobá di 120.000 dwt, 280 meter largu (april 1972 - presente) Banda di esei tin dos dòk flotante desde 2018.<ref>https://knipselkrant-curacao.com/pbc-videoreportage-aankomst-drijvende-droogdokken-damen/ Videoreportage aankomst drijvende droogdokken Damen], 30 aprel 2018</ref> Despues ku nan tabata defekto pa algun tempu a disidi pa saka nan por kompleto for di waf den kurso di 2024.<ref>[https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/29316-damen-verwijdert-2e-drijvende-dok Damen verwijdert 2e drijvende dok], [[Antilliaans Dagblad]] (17 di aprel 2024)</ref> {{Appendix}} [[Category:Empresa]] [[Category:Kòrsou]] ===Damen ==== * Desde 2017 Damen Shiprepair Curacao ta hür i ta eksplota e fasilidatnan i infrastruktura den waf di CDM di un kompania di gobièrnu funda na 1958, CDM Holding NV. <ref>[https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/28535-meo-houdt-rekening-met-vertrek-damen MEO houdt rekening met vertrek Damen], [[Antilliaans Dagblad]] (26 di oktober 2023)</ref> Desde 20?? propiedad di Antias Hulandes. * Na 2016 CDM a wordu deklara fayit ku a wordu lanta na 2021 wegens gebrek aan baten.<ref>https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/24433-faillissement-cdm-opgeheven Faillissement CDM opgeheven], [[Antilliaans Dagblad]] (4 di oktober 2021)</ref> Na 2015 Damen a traha un waf di reparashon na Kòrsou pa e trailernan ku Damen a traha i ku ta bula den awa karibense. Riba 1 di febrüari 2017, riba proposhon di e Gobièrnu di Kòrsou, e Grupo tambe a tuma over e aktividatnan di CDM, ku den un forma kontrola a bai fayit na ougùstùs 2016.<ref>Antilliaans Dagblad 2 februari 2017</ref> Personal i material a pasa pa e kompania nobo Damen Shiprepair Curaçao (DSCu). E pianan flosante di e CDM lo ser remplasá durante di aña 2018 ku pianan mas grandi: pianan C lo bira 230 pa 45 meter i pianan D 108 pa 23 meter. E kantidat aki ta úniko den Karibe i Latino-Amerika.<ref>[https://knipselkrant-curacao.com/ad-slotuitdeling-failliet-cdm/ Slotuitdeling failliet CDM], Antilliaans Dagblad 22 maart 2018</ref> Damen bouwde in 2015 een reparatiewerf op [[Curaçao]] voor de door Damen gebouwde sleepboten die in de Caribische wateren varen. Op voorstel van de Curaçaose regering nam de Groep op 1 februari 2017 ook de activiteiten over van de [[Curaçaose Dokmaatschappij]] (CDM), die in augustus 2016 gecontroleerd failliet was gegaan.<ref>Antilliaans Dagblad 2 februari 2017</ref> Personeel en materieel ging over naar het nieuwe bedrijf Damen Shiprepair Curaçao (DSCu). De oude drijvende dokken van de CDM worden in de loop van 2018 vervangen door grotere: dok C wordt 230 bij 45 meter en dok D 108 x 23 meter. Deze omvang is uniek voor het Caribisch gebied en Latijns-Amerika.<ref>Antilliaans Dagblad 22 maart 2018</ref> *NOTES Van ds zijde van de afdeling „Public Relations" van de CPIM kregen wij het volgende bericht: De N.V. combinatie Plet terij--Noderhorst tezamen mol de Nederlandsche dok- en scheepsbouw maatschappij V.O.F, on do N.V. dok-on werf maatschappij Wilton-Feyenoord hebben in principe overeenstemming bereikt mei do N.V. Curacaosche Petroleum Industrie maatschappij en de N.V. Curacaosche scheepvaart maatschappij-, op grond waarvan hol thans door laatstgenoemde maatschappij geëxploiteerde Beatrix dok met bijbehorend scheepsreparatiebedrtjf als mode do bedrijven dor N.V. combinatie Pletterij-Nederhorsl binnenkort als oen bedrijf zullen worden geëxploiteerd door oen 'o stichten „N.V. Curacaose dok maatschappij". De nieuwe N.V. zal hierdoor beschikken over do grootste en modernste schoepsreparatie-faciliteiten in hot Caraibisch gebied.<ref>N.V. Curacaose Dok Maatschappij. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 29-10-1958, p. 2. Geraadpleegd op Delpher op 14-04-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010405174:mpeg21:p002</ref> In 2017, DAMEN Shipyards took over the facilities and invested heavily in infrastructure, as well as the upgrading and training of its workforce. With two large graving docks and two floating docks, cranes with capacities of up to 75 tons and more than 2,000 meters of repair wharves and fully equipped repair shops, DAMEN Shipyards is one of the largest and best-equipped ship repair facilities in the Caribbean. Er zijn twee gegraven dokken, namelijk het 30.000 dwt Beatrixdok, gebouwd door de Shell in 1942/1943 en het Antiliadok, groot 130.000 ton, in april 1972 officieel in gebruik gesteld door Gouverneur Leito. Het bedrijf heeft in belangrijke mate bijgedragen aan de economie van de Nederlandse Antillen, heeft tot 1982 voortdurend uitgebreid zowel in faciliteiten als in mankracht, maar is in 1982 getroffen door de recessie in de scheepvaart. Het totaal aantal eigen werknemers bedraagt circa 1.200. Door de moderne faciliteiten kunnen alle scheepsreparaties worden verricht. Het heeft technisch gezien in de internationale scheepvaartwereld een zeer goede naam. De Curaçaosche Dok Maatschappij beschikt behalve over de twee gegraven dokken ook over diverse reparatiekaden, dok- en kadekranen en modern ingerichte werkplaatsen.<ref>[https://web.archive.org/web/20161120102825/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=369&lang= Curacoasche Dok Maatschappij NV], Encyclopedie van Curaçao</ref> Ter gelegenheid van de ingebruikneming van het grootste commerciële droogdok van het westelijk halfrond zal de post'administratie van de Nederlandse Antillen op 7 april 1972 een bijzondere frankeerzegel in de waarde van 30 cent uitgeven. Het ontwerp van deze zegel werd verzorgd door de heer Oscar Ravelo op Curacao. Op de eerste dag van uitgifte zullen de enveloppen uitsluitend gefrankeerd met deze zegel voorzien worden van een eerste-dag-stempelafdruk.<ref>Speciale zegel voor Curacaos droogdok. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 02-02-1972, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 14-04-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010461089:mpeg21:p003</ref> Overname per 1 februari 2017 door Damen Shipyard Group<ref>[https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/15195-damen-trots-op-curacaose-werf Damen trots op Curacaose werf], [[Antilliaans Dagblad]] (5 di februari 2017) </ref> {{Appendix}} Curaçaosche Dok Maatschappij N.V. is een dok- en scheepsreparatiebedrijf gevestigd in Curacao. Het kwam in december 1958 voort uit de combinatie [[Refineria Isla|Curacaos Petroleum Industrie Maatschappij]] (CPIM) en [[Curaçaosche Scheepvaart Maatschappij]] (CSM) en de N.V. Combinatie Pletterij Nederhorst, de Dok- en Werf-Maatschappij Wilton¬Feijenoord N.V. en de Nederlandse Dok¬ en Scheepsbouw Maatschappij v.o.f., waarbij op 1 januari 1959 het dokbedrijf van CSM overgedragen werd aan de N.V. Curaçaosche Dok Mij. Na 1972 e tabata e empresa di reparashon di barku mas grandi den Karibe. El a logra rekobrá un posishon den top na 2018, despues ku e grupo hulandes multinashonal a tuma over e maneho di CDM na 2017 pfresiendo servisio amplio den mantenshon, reparashon, adaptashon i konvershon di barkunan i konstrukshonnan offshore di tur tamaño. despues ku esaki a pasa pa e grupo hulandes Damen Shipyards na 2017. In 2017, global player Damen Shiprepair & Conversion took over the management of the Curaçao Drydock Company, established in 1959. Under the new name it will continue offering a full range of services in maintenance, repair, refit and conversion of vessels and offshore constructions of all sizes. Na 2017, e hungadó global Damen Shiprepair & Conversion a tuma over e maneho di Curaçao Drydock Company, establesé na 1959. Den e nòmber nobo e lo sigui ofresé un gama kompleto di servisio den mantenshon, reparashon, adaptashon i konvershon di barkunan i konstrukshonnan offshore di tur tamaño. -------------------- '''Pedro Pablo Medardo de Marchena''' (☆ 29 di yüni 1899]] na [[Kòrsou]] - † Kòrsou 29 di yüni 1899 i a muri 15 di mei 1968 na Boneiru, kaminda el a biba for di aña 1940 te na su morto. Kasi 30 aña el a biba na Boneiru, despues ku gobièrnu kolonial a pone prezu den kampo di konsentrashon pa motibu di su pensamentu revolushonario.<ref>https://awemainta.com/wp-content/uploads/2024/03/BONERIANO-27-03-2024.pdf Bula Waya], Boneriano (27 di mart 2024)</ref> Medardo ta yu di un hudiu ku tabata biba na Kòrsou. Su mama tabata un dama koló skur di Kòrsou ku a kria Medardo. Su tata a sostené su edukashon kompletamente i tambe a rekonosé su yu, for di kua Medardo a haña e fam di su tata, Benjamin Abraham de Marchena. Medardo den e tempu ei tabata negoshante. ==Guera== Durante di Di Dos Guera Mundial, den mei 1940, Gobièrnu Kolonial a disidí di kue diferente hende sospechoso i ku fam straño prezu. Aparentemente nan tabata un peliger pa estado. Entre personanan akí tabatin Fred Fischer fotógrafo, dòkter J. Benesch, tur dos nasé na Alemania i tambe Pader Paul Brenneker ku nan a kere ku el a nase na Berlin i tambe Medardo de Marchena. Medardo no pa motibu kaminda el a nase, pero si pa su pensamentunan ku nan a kategorisá komo peligroso i antikolonial. E tabata un di e promé personanan peligroso ku nan a arestá na Kòrsou., sospecha di ta simpatisá ideanan komunista i pro nazi. Aparentemente tabatin 2 otro Antiano mas den e kampo di konsentrashon na Boneiru, pero mi no a haña konfirmashon di esaki. Den dékada 20 Medardo de Marchena ta haña problema ku iglesia katóliko i asta tabata na punto di kuminsá un kaso den korte kontra iglesia katóliko. Medardo a publiká diferente artíkulo kontra mishon katóliko, i tambe kontra dominio hulandes. E tabata kier a habri wowo di nos komunidat kontra di dominio hulandes i tambe kontra katolisismo. Medardo a batisá i kasa katóliko i su yunan tambe el a batisá katóliko. Durante e lucha akí e ta laga un domi batisá su di 4 yu. ==Publikashon== Na 1929 Medardo a publiká e buki “Ignorancia o educando un pueblo”, despues el a manda un karta pastoral i tambe artíkulonan ( entre pueblo i gobièrnu) den “De Onpartijdige” (1932– 1934). Ni e gobièrnu kolonial, ni iglesia katóliko por a imaginá ku Medardo lo a alkansá asina tantu hende. Den e publikashonnan akí e tabatin algun akusashon hopi serio. Por ehèmpel el a puntra ken tin falta, ku nos no tin nos mes hendenan den posishonnan haltu den komunidat, posishon ku ta nesesario pa duna nos hendenan mas rèspèt. Medardo a splika, ku ta: “hòmbernan blanku ku wowo blou ku ta parse hende muhé dor di nan manera di bisti, ku tin tantu Roma komo Hulanda komo nan patria. Ta nan ta kulpabel ku Kòrsou a keda tras, miéntras ku e poblashon di koló pa mas ku kuater generashon kaba ta gosa di abolishon di sklabitut”. Pedro Pablo Medardo de Marchena ta derá den e santana di Iglesia Protestant na Playa Boneiru. Revishon aktual di 15:57, 15 aprel 2026 Pending: Tragalus - Salario minimo - Barttholomeus Wouter Theodorus van Slobbe - Albert Kikkert - Florin karibense (aanvulling) - Yudansa pa desaroyo - Michelangelo Winklaar - PDVSA (aanvulling) - Antilliaanse Verffabriek - Francio Guadeloupe - Tula (aanvulling) - Medardo de Marchena (aanvulling) - Damen Shiprepair Curacao nvnuiphvghl5ymot8e4g0r1b78mmef3 206458 206457 2026-10-08T09:52:39Z Caribiana 8320 206458 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ Pending: [[Playanan di Kòrsou]] - [[Tragalus]] - [[Salario minimo]] - [[Florin karibense]] (aanvulling) - [[Yudansa pa desaroyo]] - [[Michelangelo Winklaar]] - [[PDVSA]] (aanvulling) - [[Antilliaanse Verffabriek]] - [[Francio Guadeloupe]] - [[Tula]] (aanvulling) - [[Medardo de Marchena]] (aanvulling) - [[Damen Shiprepair Curacao]] -------------------- {{Variante|c}} {{Databox}} '''Progressief Nederland''', mihó konosí komo '''PRO''', ta un [[partido polítiko]] progresivo iskierdista na [[Hulanda]] ku un signatura sosial-demokrátiko i bèrdè. E partido a wòrdu establesé komo resultado di e fushon entre GroenLinks i Partido Laborista (PvdA). E desishon pa fushon ku a wòrdu tumá dia 13 di yüni 2026, i e fushon a bira efektivo dia 1 di yüli di e mesun aña.<ref>{{Citeer web|url=https://npokennis.nl/longread/8214/wat-is-progressief-nederland-(pro)|titel=Wat is Progressief Nederland (PRO)?|datum=2026-06-03|website=NPO Kennis}}</ref> Den su programa, e partido ta pone enfoke riba solidaridat, igualdat, seguridat, medio ambiente i protekshon di estado di derecho.<ref>https://energiabonaire.com/articles/posibel-partido-politiko-pro-di-hulandesnan-na-boneiru Posibel partido polítiko PRO di hulandesnan na Boneiru], EnergiaTV (6 di òktober 2026)</ref> Jesse Klaver ta e lider polítiko di PRO. == Organisashon == E partido tin representacion den [[Tweede Kamer]] i [[Eerste Kamer]]. Lidernan di frakshon te respektivamente Jesse Klaver i Paul Rosenmoller. Durante e periodo di transishon despues di e fushon, algun órgano polítiko ainda ta usa e nòmber GroenLinks-PvdA.[[4]] PRO tin 108.588 miembro, loke ta hasié e partido mas grandi ku ta basá riba miembresia na Hulanda. Jesse Klaver ta e lider polítiko. Den un kantidat di órgano, ainda e partido ta representa bou di e nòmber GroenLinks-PvdA.? Te ku 18 di sèptèmber 2026, PRO tabatin 108.588 miembro.<ref name="pv-referenda">{{Citeer web|url=https://bijlagen.nos.nl/artikel-26160711/Proces-verbaal-ledenreferendum.pdf|titel=Proces-verbaal referenda Progressief Nederland 25 september 2026|bezochtdatum=2026-09-29|via=NOS}}</ref> Esaki ta hasié e partido mas grandi ku ta basá riba miembresia na Hulanda. For di 1 di òktober 2026, e partido tin un direktiva presidí pa Kitty Jong. PRO su organisashon hubenil yama PROTESTA. Su instituto di investigashon ta wòrdu yamá e Instituto Sientífiko pa Solidaridat (WIS). E fundacion internacional di e partido yama PRO International. PRO ta representá den hopi munisipio i p’esei tin un kantidat grandi di sekshonnan lokal. Na nivel nashonal, e partido tin vários ret, ku por wòrdu kategorisá den retnan temátiko i retnan di komunidat. Miéntras ku retnan temátiko ta enfoká riba un tópiko spesífiko—manera kultura, sostenibilidat òf edukashon—rednan di komunidat ta mas amplio den alkanse i dirigí na miembronan ku un antecedente òf posishon kompartí. ===Sekshon boneriano=== Na òktober 2026, PRO a anunsiá ku e partido lo establesé un sekshon lokal na [[Boneiru]]. E sekshon lo sirbi komo un punto di kontakto lokal pa e partido i lo organisá i koordiná aktividatnan di PRO na e isla.[[5]] E lansamentu di e sekshon lo tuma lugá dia 28 di òktober 2026 na Kas di Futuro, kaminda PRO lo organisá un reunion temátiko bou di e tema «Europa i e importansia di Boneiru». Representantenan di PRO den Parlamento Europeo lo ta presente komo oradónan.[[5]] E establesimentu di e sekshon ta tuma lugá den preparashon pa e [[elekshonnan di konseho insular di Boneiru]] di 17 di mart 2027. PRO a indiká ku e sekshon no lo partisipá den e elekshonnan aki.[[5]] Na òktober 2025, e partido a anunsiá plannan pa establesé un sekshon lokal na [[Boneiru]]; inisialmente, e sekshon boneriano aki lo sirbi primordialmente un funshon di sosten i lo no partisipá na elekshon di konseho insular di Boneiru dia 17 di mart 2027. E lansamentu ofisial ta previsto pa dia 28 di òktober 2028, dunando e partido un presensia organisatorio permanente riba e isla.<ref>Hans Hofstra, [https://www.bonaire.nu/nieuws/politiek-bestuur/96984/progressief-nederland-richt-afdeling-op-bonaire-op-maar-doet-niet-mee-aan-eilandsraadsverkiezingen Progressief Nederland richt afdeling op Bonaire op maar doet niet mee aan eilandsraadsverkiezingen], bonaire.nu (7 di òktober 2026)</ref> {{Appendix}} '''Progressief Nederland''' (PRO) ta un partido polítiko [[Hulanda|hulandes]] izquierdista ku un karakter progresivo, sosial-demokrátiko i bèrdè. E partido a wòrdu establesé komo resultado di e fushon entre [[GroenLinks]] i [[Partido Laborista (Hulanda)|Partido Laborista]] (PvdA). E desishon pa fushon a wòrdu tumá dia 13 di yüni 2026, i e fushon a bira efektivo dia 1 di yüli di e mesun aña.[[1]] Den su programa, e partido ta pone enfoke riba solidaridat, igualdat, seguridat, medio ambiente i protekshon di estado di derecho.[[2]] Organisashon Jesse Klaver ta e lider polítiko di PRO. Kitty Jong ta presidente di e partido desde 1 di òktober 2026.[[3]] Durante e periodo di transishon despues di e fushon, algun órgano polítiko ainda ta usa e nòmber GroenLinks-PvdA.[[4]] E organisashon hubenil di PRO ta yama PROTESTA. E instituto sientífiko i di investigashon di e partido ta e Wetenschappelijk Instituut voor Solidariteit (WIS). E fundashon internacional di PRO ta yama PRO International.[[2]] PRO tin sekshonnan lokal den diferente munisipio na Hulanda. Na nivel nashonal, e partido tin vários ret ku ta konektá miembronan rònt di tópikonan i interesnan spesífiko. E retnan temátiko ta enfoká riba tópikonan manera kultura, sostenibilidat i edukashon, miéntras ku retnan di komunidat ta dirigí na miembronan ku un antecedente òf posishon kompartí.[[2]] Sekshon boneriano Na òktober 2026, PRO a anunsiá ku e partido lo establesé un sekshon lokal na [[Boneiru]]. E sekshon lo sirbi komo un punto di kontakto lokal pa e partido i lo organisá i koordiná aktividatnan di PRO na e isla.[[5]] E lansamentu di e sekshon lo tuma lugá dia 28 di òktober 2026 na Kas di Futuro, kaminda PRO lo organisá un reunion temátiko bou di e tema «Europa i e importansia di Boneiru». Representantenan di PRO den Parlamento Europeo lo ta presente komo oradónan.[[5]] E establesimentu di e sekshon ta tuma lugá den preparashon pa e [[elekshonnan di konseho insular di Boneiru]] di 17 di mart 2027. PRO a indiká ku e sekshon no lo partisipá den e elekshonnan aki.[[5]] ------------------------ Partido polítiko Progressief Nederland (PRO) ta pone promé paso pa bira presente den e esfera polítiko na Boneiru, fundando ofisialmente nan sekshon lokal na Boneiru riba djarason 28 di òktober. PRO a nase na Hulanda despues di un interlaso entre GroenLinks i Partij van de Arbeid (PvdA), kual e partido nobo a bira formalmente aktivo riba 1 di yüli 2026. E sekshon na Boneiru lo organisá un anochi di debate ku tin komo tema “Europa i importansia di Boneiru”. E reunion ta tuma lugá na Kas di Futuro, Kaya Mississippi #3 na Kralendijk. E aktividat ta duna un promé indikashon tokante e manera ku PRO lo ke ta presente na Boneiru i habri diálogo tokante Boneiru den relashon ku Hulanda i Europa. ==Un partido polítiko nobo pa Boneiru== Ku e sekshon lokal pa Boneiru, PRO ta aportá ku un organisashon polítiko nobo na Boneiru. Ainda no ta kla kua lo ta e siguiente paso di e organisashon i si e lo partisipá na elekshon di mart 2027. PRO ta presentá su mes komo un partido progresivo, sosial-demokrátiko i bèrdè. Den su programa, e partido ta pone enfoke riba solidaridat, igualdat, seguridat, medio ambiente i protekshon di estado di derecho. E manera ku e prinsipionan aki ta keda tradusí na e realidat di Boneiru por bira un di e temanan ku lo tin ku keda definí pa e organisashon den e periodo ku ta bin. ==Europa i Boneiru komo promé tema== E promé reunion públiko ta enfoká riba Europa i e importansia di Boneiru. Segun e organisadó via di Facebook, e meta ta pa papia tokante desaroyonan den Europa i posibilidatnan ku por surgi pa Hulanda i spesialmente pa Boneiru. Parlamentarionan Marit Maij i Mohammed Chahim lo ta presente pa konta tokante nan trabou den Parlamento Europeo. Kenville Kleinmoedig, sekretario internashonal di PRO, tambe lo partisipá. Despues di e presentashon lo tin un debate, kaminda publiko por hasi pregunta i duna nan opinion. Progressief Bonaire E programa ta kuminsá pa 18:30 ku entrada pa partisipantenan. Pa 19:00 e sekshon di PRO na Boneiru lo wòrdu fundá ofisialmente. Despues lo tin presentashonnan i un debate. E reunion por duna un promé idea di kon PRO ta mira su ròl na Boneiru i kua tema nan lo kier enfoká riba dje. Pa awor, PRO a anunsiá solamente ku nan lo funda e sekshon na Boneiru i e reunion. ----------- {{Variante|c}} {{Infobox edificio | variante = c | nomber = Government Guesthouse | imagen = Government Guest House, Island Council (Eilandsraad), Sint Eustatius, 2025 - 02.jpg | descripcion = foto uit 2025 | sede = [[Oranjestad (Sint Eustatius)|Oranjestad]], [[Sint Eustatius]] | status = monumento }} '''The Government Guesthouse''' ta un kompleho di edifisio den e sentro históriko di [[Oranjestad (Sint Eustatius)|Oranjestad]], kapital di [[Sint Eustatius]]. E ta un [[monumento]] rekonosé ofisialmente den [[Hulanda Karibense]], bou di número di monumento U08.<ref>Openbaar Lichaam Sint Eustatius, [https://www.statiagovernment.com/fileadmin/Files/Documents/Ordinances/2024/A.B._2024_no._03_Afkond_ROP_Eux_2023__1___1_.pdf Afkondigingsblad van Sint Eustatius - Besluit van de eilandsraad van 21 september 2023 no.12 tot vaststelling van het Ruimtelijk Ontwikkelingsplan Sint Eustatius 2023], 18 juli 2024</ref> Un kamp militar tabata situá riba e sitio aki for di por lo ménos e añanan 1720.<ref name="GSJG">Gay Soetekouw en Joanna Gilmore, St. Eustatius historical walking tour guide, 2007, pag. 45</ref> E kompleho tabata sede di mando di [[Marina Real|Marina Real di Hulanda]].<ref name="SXM Talks" /> Tambe e tabata sirbi komo lugá di akohida pa gobernadornan di [[Antias Hulandes]] ku tabata bishita e isla for di [[Kòrsou]], i pa ofisialnan ku tabata yega for di [[Sürnam]] i e islanan di Karibe franses.<ref name="Rijksvastgoedbedrijf" /> E nòmber ''Government Guesthouse'' ta referí na e funshon ku e propiedat a haña na 1924, ora el a bira un residensia pa bishitantenan ofisial.<ref name="L&E" /> El a mantené e funshon aki te den añanan 1960.<ref name="GSJG" /> For di [[siglo 18|siglo diesocho]], [[Old Gin House]] tambe tabata sirbi komo akohida pa bishitantenan, aunke hopi bishitante tabata preferá di keda drumi riba nan barku.<ref name="L&E" /> == Descripcion == Canalnan chikito ta core atraves di e patio, dirigiendo awa den un tanki. Adicionalmente, e edifisio ta konta ku un kelder ku ta kontené un kamber, dos sèl i un fòrnu grandi. E ta un struktura di dos piso ku un dak bòltu. E murayanan ta konstruí di blòki geel di IJssel.[2] E uso di blòki komo material di konstrukshon—na un tempu ku mayoria di otro kasnan tabata wòrdu konstruí di palu—ta indiká ku esaki tabata un di e edifisionan mas importante di e isla.[6] Proseduranan hudisial tambe a tuma lugá aki. Ora e kastigu di morto a wòrdu dicta, e persona kondená a wòrdu hibá via un *tripa* (baranka òf baranka di awa di áwaseru) pa Crook’s Castle, kaminda e sentensia a wòrdu ehekutá.<ref name="Rijksvastgoedbedrijf">Rijksvastgoedbedrijf, [https://www.rijksvastgoedbedrijf.nl/actueel/nieuws/2024/07/01/het-zichtbare-verleden-van-de-slavernijgeschiedenis Het zichtbare verleden van de slavernijgeschiedenis], 1 juli 2024</ref> E edifisionan a wòrdu konstruí i mantené pa hendenan sklabisá.<ref name="Rijksvastgoedbedrijf"/> E edifisio a pasa dor di vários renobashon, inkluyendo na fin di añanan 1970, 1992 i 2017.<ref name="L&E">Landschap en Erfgoed van Sint Eustatius, [https://www.cultureelerfgoed.nl/site/binaries/site-content/collections/documents/2026/01/01/landschapsbiografieen-saba-sint-eustatius/the-historical-gem-landschap-en-erfgoed-van-sint-eustatius.pdf The historical gem], 2026, pag. 69 en 100</ref><ref name="LP">Lonely Planet, [https://www.lonelyplanet.com/points-of-interest/government-guesthouse/1396388 Government Guesthouse]</ref><ref name="SXM Talks">SXM Talks, [https://www.sxm-talks.com/the-daily-herald/restoration-ongoing-on-statia-govt-guesthouse/ Restoration ongoing on Statia Govt. Guesthouse], 11 mei 2017</ref> Den siglo 21, e ta sirbi como sede di [[Konseho Insular|Konseho Insular di Sint Eustatius]].<ref name="SXM Talks" /> E gabinete di e [[gezaghebber]] tabata situá na e piso abou, mientras cu e sala di konseho insular ta situa na e piso ariba.<ref name="LP" /> Un eskultura di brons di e popular banda local, [[Hippie Band]], ta para den e hardin publico dilanti di e edificio.<ref name="GSJG" /> Na 2026, e agencia "Rijksvastgoedbedrijf" di Hulanda ta na punto di traspasá e edificio bek na e órgano públiko di Sint Eustatius. Durante e reformanan konstitushonal di 10 di òktober 2010, tur derecho di propiedat di eks-Antia Hulandes denter di e munisipionan spesial nobo di Boneiru, Saba, i Sint Eustatius a keda traspasá pa pais Hulanda. E propiedat awor ta wòrdu debolbi na e órgano públiko di Sint Eustatius.<ref>[https://dossierkoninkrijksrelaties.nl/2026/10/04/government-guesthouse-wordt-weer-eigendom-sint-eustatius/ Government Guesthouse wordt weer eigendom Sint Eustatius], dossierkoninkrijksrelaties.nl (4 di october 2026)</ref> {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =|titulo=Government Guesthouse}} {{References}} }} ''The Government Guesthouse''' ta un kompleho di edifisionan den e sentro históriko di [[Oranjestad]], [[Sint Eustatius]]. E ta un [[monumento]] rekonosé ofisialmente den Hulanda Karibense, ku número di monumento U08.[[1]] Un kazerne militar tabata situá riba e sitio aki for di por lo ménos e añanan 1720.[[2]] E kompleho tabata albergá e sede di mando di e [[Marina Real di Hulanda]].[[3]] Tambe e tabata sirbi komo lugá di akohida pa gobernadornan di [[Antias Hulandes]] ku tabata bishitá e isla for di [[Kòrsou]], i pa ofisialnan ku tabata yega for di [[Sürnam]] i e islanan di Karibe franses.[[4]] E nòmber ''Government Guesthouse'' ta referí na e funshon ku e propiedat a haña na 1924, ora el a bira un residensia pa bishitantenan ofisial.[[5]] E a mantené e funshon aki te den e añanan 1960.[[2]] For di siglo diesocho, e ''Old Gin House'' tambe tabata sirbi komo akohida pa bishitantenan, aunke hopi bishitante tabata preferá di keda riba nan barku.[[5]] Deskripshon Canalnan chikí ta pasa dor di e patio i ta dirigí awa pa un tanki. E edifisio tin tambe un kelder ku ta kontené un kamber, dos sèl i un fòrnu grandi. E ta un konstrukshon di dos piso ku un dak abòltu. E murayanan ta trahá ku blòki hel di IJssel.[[2]] E uso di blòki komo material di konstrukshon — na un tempu ku mayoria di e otro kasnan tabata trahá di palu — ta indiká ku e edifisio tabata di importansia partikular pa e isla.[[6]] Prosedura hudisial tambe tabata tuma lugá den e edifisio. Ora un tribunal a dicta un kastigu di morto, e persona kondená tabata wòrdu hibá pa un ''tripa'' — un tipo di baranka òf kaminda di awa — te na Crook’s Castle, kaminda e sentensia tabata wòrdu ehekutá.[[4]] Hendenan sklabisá tabata traha na konstrukshon i mantenementu di e edifisionan.[[4]] E edifisio a pasa dor di vários renovashon, entre otro na fin di e añanan 1970, na 1992 i na 2017.[[5]][[6]][[3]] Den siglo 21, e edifisio ta sirbi komo sede di e [[Konseho Insular di Sint Eustatius]].[[3]] E gabinete di e [[gezaghebber]] tabata situá na e piso abou, mientras ku e sala di reunion di e Konseho Insular tabata na e piso ariba.[[6]] Un eskultura di brons di e banda lokal [[Hippie Band]] ta para den e hardin públiko dilanti di e edifisio.[[2]] Na 2026, e Rijksvastgoedbedrijf di Hulanda ta preparando pa traspasá e propiedat bek na e Órgano Públiko di Sint Eustatius.[[7]] Durante e reformanan konstitushonal di 10 di òktober 2010, e derecho di propiedat di e eks-Antias Hulandes den e munisipionan spesial nobo di [[Boneiru]], [[Saba]] i Sint Eustatius a pasa pa Pais Hulanda. E traspaso proponé na 2026 ta trata di devolbé e propiedat na e Órgano Públiko di Sint Eustatius.[[7]] [[:Kategoria:Sint Eustatius]] [[:Kategoria:Historia]] ------------------------ {{Infobox evento | variante = c | nomber = ''The First Salute'' | imagen = Andrew Doria NH 85510-KN.jpg | descripcion = De ''Andrew Doria'' die het eerste saluut ontvangt | fecha = [[16 di novèmber]] [[1776]] | luga = na kosta di [[Sint Eustatius]] }} '''The First Salute''' ta referí na e saludo di kañon ku a wòrdu lòs for di [[Fort Oranje (Sint Eustatius)|Fort Oranje]] na [[Sint Eustatius]] dia [[16 di novèmber]] [[1776]], komo kontesta riba un saludo di e barku merikano ''Andrew Doria''. Algun luna despues di e Deklarashon di Independensia di Merka, esaki a marka e promé rekonosementu di Merka dor di un poder stranhero. E suseso a wòrdu siguí pa e di kuater guera anglohulandes i e sakeo na gran eskala di Sint Eustatius. ==Sentro di komersio== Pa meimei di [[siglo 18|siglo diesocho]], tabatin mas ku setenta plantashi riba e isla unda [[Sklabitut|hende sklabisá]] tabata traha. Un man yen di famianan riku tabata dominá; miéntras ku hopi biaha nan tabata pleita entre nan mes, nan tabata presentá un frente uní semper ora nan interesnan kompartí wòrdu menasá. E tempu ei, komersio mundial tabata strobá pa merkantilismo, un teoria ekonómiko ku tabata mira importashon komo perhudisial i eksportashon komo benefisioso.<ref name="HN">Historisch Nieuwsblad, [https://www.historischnieuwsblad.nl/een-opportunistisch-saluut-aan-het-nieuwe-amerika/ Een opportunistisch saluut aan het nieuwe Amerika], Erik Schumacher, 3 juli 2012, update 7 april 2020</ref> Na 1688, [[West Indische Compagnie]] (WIC) a outorisá komersio internashonal riba e isla di Karibe ku ta sometí na tarifanan abou di importashon i eksportashon. E komersio di katibu tabata relativamente signifikante te na 1730 pero a baha despues. Al kontrario, komersio di koffie, tabako i, riba tur kos, suku a oumentá. E merkansia aki a originá tantu for di e isla mes komo for di islanan ingles i franses den serkania. Komersio liber a wòrdu establesé formalmente na 1756. Komersio riba e isla a ekspandé rápidamente, enbolbiendo produktonan oropeo manera paña, papel, glas, produktonan di lechi i biña.[2] Alrededor di 1780, Benjamin Franklin, un di e fundadónan di [[Estadonan Uni di Amérika|Merka]], a disidí di dirigí pòst?? pa [[Oropa]] via Sint Eustatius.[3] E komersio mas lukrativo tabata enserá armanan nesesario pa e gueranan entre nashonnan oropeo. Pa dos dékada, e isla a disfrutá di prosperidat sin presedente.[1] ==Revolushon merikano== [[File:Declaration of Independence (1819), by John Trumbull.jpg|thumb|Presentashon di e Deklarashon di Independensia na Kongreso dia 28 di yüni 1776, dor di e Komishon di Sinku.]] Durante e Revolushon merikano, e británikonan a para e suministro di arma. Konsekuentemente, e komersio ilegal di arma a floresé riba e isla, ku ganashi riba polvo ku a alkansa te na shen porshento. Hopi biaha e depósitonan tabata asina yen ku mester a warda suku i katuna pafó.[1] E merikanonan a kumpra kasi mitar di tur nan armanan i munishon na Sint Eustatius.[4] Reino Uni tabata furioso riba esaki. El a violá e akuerdonan hasí denter di e aliansa defensivo ku e [[Repúblika di Shete Provinsia Uní di Hulanda|Repúblika di e Shete Hulanda Uni]], ku a inkluí un provishon pa sosten mutuo si kualke di e dos partido wòrdu haña atake. Inisialmente e posishon na [[Den Haag]] tabata cu un lantamento colonial no ta cay bou di e alkanse di e tratado aki. Sinembargo, bou di preshon, un prohibishon riba eksportashon pa e kolonianan merikano a wòrdu finalmente imponé. No obstante, Jan de Windt (1715–1755), e komandante di Sint Eustatius, no a enforsá e prohibishon riba e komersio lukrativo di arma, ni su susesor, [[Johannes de Graaff]]. De Graaff tabata e hòmber mas riku riba e isla, doño di dies plantashi, tres shen hende sklabisá, i diesseis barku merkantil.[1] Diestres estado di Nort Amérika a deklará nan independensia for di Inglatera na 1776, i Sint Eustatius a bira e sentro pa [[Contrabanda|kontrabanda]] di arma pa e nashon yòn ku awor ta nos gran aliado.<ref>{{citeer web|titel=BOVENWINDEN—IX. Roosevelt erkende Statius|werk=[[Amigoe]]|datum=1945-02-26|bezochtdatum=2026-10-05|via=Delpher.nl|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000210240:mpeg21:p003}}</ref> ==The First Salute== Pa yüli 1776, diestres kolonia di Nort Amérika a firma e Deklarashon merikano di Independensia. Dia 16 di novèmber 1776, ''Andrew Doria'' a yega haf di Sint Eustatius pa tuma stòk di arma i munishon. E tabata e promé barku merikano pa drenta haf ku e bandera merikano nobo.<ref name="Stadsarchief">Stadsarchief Amsterdam, [https://www.amsterdam.nl/stadsarchief/stukken/historie/eerste-saluut/ Eerste saluut], 23 april 2019</ref> [[Johannes de Graaff|Gobernador De Graaff]] a ordená pa e barku wòrdu risibí ku pleno honor.<ref name="HN" /> Despues ku ''Andrew Doria'' a tira un saludo den saludo, el a ordená pa debolbé esaki ku un saludo for di Fort Oranje. Unabes ku e barku a mara, el a organisá un resepshon na honor di e kapitan, invitando tur merikano riba e isla.<ref name="HN" /> E merikanonan a konsiderá e saludo komo e promé rekonosementu di Merka dor di un poder stranhero.<ref name="Stadsarchief" /> ==Reakshon for di London== Barkunan ingles tabata presente den haf ora ku e saludonan a wòrdu tirá. Nan a pisa anker i a nabegá pa e isla bisiña di [[Sint Kitts (isla)|St. Kitts]] pa informá tokante e insidente.[5] London a reakshoná furioso, eksigiendo pa [[Tweede Kamer|''Staten Generaal di Hulanda]] kondená e saludo públikamente i duna retiro na De Graaff. Despues a yama De Graaff pa Den Haag pa interogashon, pero el a logra posponé su biahe pa hopi tempu usando vários preteksto, ku ta varia di asuntunan di famia te na malesa di laman. El a yega na 1778 ku un defensa skirbí ekstenso yená ku distorshon i mentira. E ''Staten-Generaal'' a aseptá su defensa, no ménos pasobra ganashi supstansial tabata wòrdu hasí na [[Amsterdam]] for di komersio ku Sint Eustatius.[1] Dor di retené De Graaff, e Repúblika tabatin—den bista britániko—un biaha mas demostrá su inkonfiabilidat komo aliado. Ademas di e falta di sosten den e lucha britániko kontra e revolushonarionan merikano, e Repúblika tambe a buska pa djòin e Liga di Neutralidat Armá na fin di 1780. E inisiativa ruso aki tabata destiná pa protehá flotanan komersial di atakenan di barkunan naval britániko. E chispa ku a sende e di kuater guera anglo-hulandes tabata finalmente un kontrato komersial deskubrí riba un barku kapturá pa e britanikonan;[1] e dokumento tabata den poseshon di Henry Laurens, e embahador merikano designá na Den Haag. Dia 20 di desèmber 1780, e britanikonan a deklará guera kontra e hulandesnan.[6] Almirante George Rodney a haña òrdu pa kapturá Sint Eustatius. E tabatin un renkor personal kontra e isla pasobra materialnan di reparashon a wòrdu mandá pa un flota franses despues ku el a daña esaki severamente. Rodney a yega haf ku dieshete barku naval dia 3 di febrüari 1781; esaki a pone De Graaff entregá e isla na e britanikonan sin resistensia. Rodney a tuma tur e habitantenan di e isla prezu i a deportá nan pa otro islanan den Karibe i pa Gran Bretaña. El a ordená e sakeo di henter e isla i a subasta e botín, ku eksepshon di un porshon supstansial ku el a warda pa su mes. El a biaha pa Gran Bretaña pa motibu di problemanan di gout i prostat. Na kaminda, kasi tur su propiedatnan a wòrdu interseptá pa e fransesnan, lagando e inkapas pa paga debenan den su pais natal. Ademas, komersiantenan britániko di Sint Eustatius a desafiá su konfiskashonnan den korte. Den e Kámara di Komun, lider di oposishon Edmund Burke a hiba un diskurso sensashonal kondenando e sakeo di Rodney.[1] Restourashon di atministrashon insular Sint Eustatius no a keda den man britániko pa hopi tempu. Na novèmber 1781, un atake sorpresa a wòrdu lansa bou di mando franses, i e isla a wòrdu kapturá. E òrdu bieu a wòrdu restourá, i e habitantenan a haña nan poseshonnan debolbí na nan mas leu posibel. Na 1784, Fransia a debolbé soberania riba e isla na Hulanda. Un dékada di gran prosperidat ekonómiko a sigui. De Graaff tambe a regresá na e isla, ounke e biaha aki komo un siudadano privá. Na su morto na 1813, el a laga atras rikesa inmenso.[1] == Konmemorashon == De Graaff ta wòrdu konmemorá komo un héroe di e Revolushon Merikano ku un potrèt den e ''State House'' di estado di [[New Hampshire]].<ref name="HN" /> Na 1939, Presidente Franklin Delano Roosevelt a entrega un plakkaat na Sint Eustatius como reconocimento di “E Prome Saludo”; e ta montá riba e palu di bandera monumental den e plasa na Fort Oranje.<ref>Willem de Bruin, [https://www.john-adams.nl/the-first-salute/ The First Salute], The John Adams Institute</ref> E no tabata presente personalmente, manera tabata spera inicialmente.<ref>{{citeer web|werk=[[Amigoe]]|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010281853:mpeg21:a0028|titel= De feestelijkheden op St. Eustatius|datum=1939-12-30}}</ref> E famia Roosevelt no tabata un deskonosí na e isla. Adolphus Roosevelt i Elizabeth Groebe a kasa einan na 1759.[9] Un plaka ku ta konmemorá e bisentenario di Merka—un regalo di e Islanan Vírgen di Merka—a wòrdu desvelá na 1976, i plachinan ku ta marka “E Promé Saludo,” duná pa e Yu hòmbernan i Yu Muhénan di e Revolushon Merikano, a wòrdu desvelá na 2001 i 2014. Ganadó di Premio Pulitzer Barbara Tuchman a dediká su último buki na “The First Salute.”[10] * On November 16th, 1976 the Postal Service of the Netherlands Antilles commemorates the bicentennial of the first salute to the flag of the United States of America with the issuance of a special series of postage stamps in the values of 25, 40 and 55 cents.<ref>{{Citeer web|titel=Bicentennial of the First Salute to the United States Flag eleven guns for the grand union|werk=[[Amigoe]]|datum=1976-11-13|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2026-09-23|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010460971:mpeg21:p014}}</ref> * Rei Willem-Alexander, Minister Hulandes Rob Jetten, i Sekretario di Estado pa Relashonnan di Reino i Digitalisashon Eric van der Burg lo bishitá Sint Eustatius na novèmber. Djaluna 16 di novèmber, nan lo asistí na e konmemorashon di e di 250 aniversario di “E Promé Saludo.” Servisio di Informashon di Gobièrnu a anunsiá esaki.<ref>[https://www.aruba.nu/nieuws/koninkrijk/95390/koning-en-premier-jetten-naar-sint-eustatius-voor-250-jaar-first-salute-zx6351 Koning en premier Jetten naar Sint Eustatius voor 250 jaar First Salute], aruba.nu (23 di september 2026)</ref> {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =72021410|titulo=De koloniale geschiedenis van het Huis Oranje-Nassau}} {{References}} }} [[:Kategoria:Historia]] ------------------------- {{Infobox persona | variante = c }} '''Johannes de Graaff''' (☆ [[1729]] na [[Sint Eustatius]] - † [[1813]] na [[Sint Eustatius]]), tabata un dirigente kolonial hulandes di [[West Indische Compagnie]], ku a fungi komo gobernador di Sint Eustatius, [[Saba]] i [[Sint Maarten]] di 1776 te ku 1781. E isla tabata un sentro grandi di kontrabando di pólvora di arma pa e merikanonan ora ku Repúblika Hulandes tabatin un polítika ofisial di embarga komersio ku e merikanonan. ==Biografia== [[File:De Graaff estate in Sint Eustatius.jpg|thumb|Ruina di plantashi ‘Graavindal’ riba St. Eustatius, propiedat di De Graaff.]] De Graaff a nase na Sint Eustatius komo yu di Simon de Graaff, un miembro di e konseho insular. De Graaff a haya enseñansa na [[Hulanda]]. Despues ku el a regresá Sint Eustatius, el a kasa ku Maria Heyliger, un yu muhé di e Komandante (Gobernador) na mando, Abraham Heyliger. De Graaff a kuminsa su karera komo komandante militar di Sint Maarten. Na yüli 1751 el a wòrdu nombrá komo sekretario riba Eustatius, ku a bira un haf liber na 1756 i usá mas intensivo dor di Middelburgsche Commercie Compagnie pa komersio di katibu riba Spaña Nobo i e islanan di Karibe. E eksportashon di suku a subi enormemente, e kantidat di barku den haf a redobla; e isla tabata konosí komo e “baraka di oro”.[1] Pa algun aña Thomas Hope i su ruman hòmber tabata enbolbí den e komersio riba e isla. De Graaff a bira e hòmber di mas riku di San Eustatius. Segun informe e tabata doño di dies plantashon, tres shen katibu, dieseis barku di komersio i un kuart di e propiedat rais di e isla. E tabata biba den un villa imponente na e bahia.[2] Na yüli 1775, despues ku Jan de Windt a muri, el a primintí Adrian Hope pa hasi tur kos pa representá Hope & Co riba Eustatius.[3] Dia 5 di sèptèmber 1776 el a wòrdu hasí Komandante (òf Gobernador den idioma di tur dia) di e isla. “Promé Saludo” na Bandera Merikano Wak tambe: E Promé Saludo Sint Eustatius tabata e lugá di mas importante pa trata òf kontrabanda ku merikanonan. Dia 16 di novèmber 1776, na kuminsamentu di e Guera Revolushonario Merikano, e barku di marina merikano USS Andrew Doria, ku e Deklarashon di Independensia Merikano abordo, a yega St. Eustatius. Su capitan a tira un saludo na e bandera Hulandes riba Fort Oranje y Johannes de Graaff a dicidi di contesta e saludo cu once tiro. I asina e Estadonan Uni di Merka a wòrdu rekonosé pa promé bia komo un nashon dor di e saludo aki di onze arma. Gran Bretaña tabata profundamente rabiá pa e komersio ilegal di arma ku tabata operá for di Sint Eustatius i e nengamento di outoridatnan hulandes pa tuma akshon kontra di esaki. De Graaff eventualmente a wòrdu yama bèk pa Hulanda despues di protestanan britániko na gobièrnu hulandes. Den un karta kompañante, Henry Hope a skirbi ku e gobernador lo mester a kontestá e patria.[4] Na 1777, e isla a bin bou di un blokeo britániko debí na e komersio ilísito di arma dor di e Middelburgsche Commercie Compagnie.[5][6] Na 1778 el a splika su motivashonnan i a wòrdu mandá bèk pa Sint Eustatius den e siguiente aña.[7] Pèrdida di isla pa e británikonan Artíkulo prinsipal: Kaptura di Sint Eustatius De Graaff a mantené su posishon te ora ku almirante britániko Rodney, liderando un forsa naval grandi, a kapturá e isla na febrüari 1781.[8] {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =|titulo= }} {{References}} }} [[:Kategoria:Historia]] ------------------------------ {{infobox organisacion | variante = c | tipo = fundashon no-gubernamental | nomber = STENAPA | logo = | imagen = Quill dormant vulcano.jpg | descripcion = Un bista di Parke Nacional Sint Eustatius (Parke Nacional Quill/Boven y [[Parke Nashonal Marino Sint Eustatius|Parke Nacional Marino Sint Eustatius]]). | leyenda = | funda = [[21 di novèmber]] [[1988]]<ref>https://statiapark.org/30th-anniversary/ STENAPA celebrates 30 years], statiapark.org (22 di novèmber 2018)</ref> | fundado = | sede = Oranjebaaiweg 59 | director = Erik Boman | website = }} '''STENAPA''', ofisialmente '''St. Eustatius National Parks Foundation''', ta un organisashon no-gubernamental (NGO) i sin fin di lukro ku ta responsabel pa e maneho i protekshon di áreanan protehá na [[Sint Eustatius]]. E organisashon ta manehá [[Parke Nashonal Marino Sint Eustatius]], [[Parke Nashonal Quill/Boven]] i [[Hardin Botániko Miriam C. Schmidt]].[1] == Historia == STENAPA a surgi na fin di añanan 1980 komo e susesor di Stinapa Statia, e divishon lokal di STINAPA N.A. (''Stichting Nationale Parken Nederlandse Antillen'').<ref>Bestuur Statia Stinapa. "Amigoe". Curaçao, 20-03-1987, p. 8. Geraadpleegd op Delpher op 20-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010650860:mpeg21:p008</ref> E fundashon aki a wòrdu fundá na 1962 pa proteha i maneha zonanan di naturalesa na [[Antias Hulandes]], of ophetonan di [[geologia]], [[arkeologia]] of [[historia]], i pone e zonanan aki na servisio di bienestar, edukashon i rekreashon di e poblashon y di turistanan.<ref>Hoetink, H., & Anink, G. B., Encyclopedie van de Nederlandse Antillen, 1969, Amsterdam, pag. 396-397</ref> STENAPA ta un fundacion sin fin di lucro, no gubernamental (na Hulandes un stichting) cu a wordo funda dia [[21 di novèmber]] [[1988]]. E funcion di e fundacion aki ta proteccion di medio ambiente. STENAPA aktualmente ta manehá Parke Nashonal Marino, Parke Nashonal Quill / Boven, i Hardin Botániko. STENAPA ta un di e miembronan di [[Dutch Caribbean Nature Alliance]]. *1996: Granted a legal mandate by the island government to manage and protect the newly established Statia National Marine Park. *1998: Assigned official authority to manage the Quill and Boven National Parks, shortly followed by the creation of the Miriam C. Schmidt Botanical Garden. == Aktividat == E fundashon ta enkarga cu e maneho di tres parke. Dos parke ta riba e superfisie di tera di e isla; e parke ku ta sobra ta marino i ta rondoná e isla. E área kombiná di e parkenan ta 33 km².<ref>[https://statiapark.wordpress.com/parks/marine-park/ St. Eustatius National Parks], statiapark.wordpress.com</ref> * E Parke Nashonal Marino St. Eustatius ta rondoná e isla for di e marka di awa haltu te na 30 meter (98 pia) di profundidat, i tambe ta abarká dos reserva di Parke Marino. *Parke Nashonal Quill / Boven ta konsistí di dos diferente área òf supsektor. Un ta e stratovolkan inaktivo konosí komo Quill, ku ta den e parti sùit di e isla. E otro área ta un grupo di sinku seru den e parti nort di e isla: Bergje, Boven (esun mas haltu di e sinkunan), Venus, Seru di Gilboa i Seru di Señal. E sinku serunan aki ta e restunan di un otro stratovolkan. *Hardin Botániko Miriam C. Schmidt a kuminsá na 1998. E énfasis prinsipal ta riba espesienan di vegetashon ku ta òf tabata nativo di e isla i e islanan rondó di dje. Tambe tin un área eksperimental kaminda investigadónan ta studiando métodonan pa kontrolá e espesie invasivo problemátiko manera ''Antigonon leptopus'', e mata di wendrùif coralita. == Organisashon == STENAPA ta wordo goberna pa un directiva. E miembronan di directiva no ta ricibi ningun salario. E fundacion ta emplea ocho miembro di personal cu ta administra e fundacion y ta maneha e parkenan. E miembronan di personal ta traha cu stagiaire y boluntarionan di e isla of di exterior. Sede di e organisashon ta King’s Well National Parks Center, ku a wòrdu habri ofisialmente pa [[Beatrix di Hulanda|Prinses Beatrix]] na 2025.<ref>[https://www.bes-reporter.com/news/st-eustatius/66934/former-kings-well-resort-becomes-statias-new-national-parks-centre Former Kings Well Resort becomes Statia’s new National Parks Centre], Bes Reporter (7 di yüni 2024)</ref><ref>[https://statiapark.org/princess-beatrix-visited-st-eustatius-for-reforestation-society-nature-and-the-opening-of-the-new-kings-well-national-parks-center/</ref> E sede, e Ofisina di Parkenan Nashonal i Sentro di Bishitante, ta situá banda di e haf na Lower Town, ku ta e parti kant'i laman di e kapital [[Oranjestad (Sint Eustatius)|Oranjestad]], di kua mayoria ta mas altu, riba un baranka. E parti mas sùit di Lower Town tin bista riba Gallows Bay, na e kosta wèst òf kosta [[Laman Karibe|karibense]] di e isla. {{Appendix}} [[:Kategoria:Sint Eustatius]] '''STENAPA''', ofisialmente '''St. Eustatius National Parks Foundation''', ta un organisashon no-gubernamental i sin fin di lucro ku ta responsabel pa e maneho i protekshon di área protehá na [[Sint Eustatius]]. E organisashon ta manehá e [[St. Eustatius National Marine Park|Parke Nashonal Marino di Sint Eustatius]], e [[Quill/Boven National Park|Parke Nashonal Quill/Boven]] i e [[Miriam C. Schmidt Botanical Garden]].[1] Historia STENAPA a wòrdu fundá na 1988 ku e meta pa protehá área terestre i marino di importansia ekológiko, sientífiko i kultural na Sint Eustatius.[1] Na 1996, e gobièrnu di e isla a duna STENAPA un mandato legal pa protehá i manehá e Parke Nashonal Marino, ku a wòrdu establesé nobo e aña ei. Na 1998, STENAPA a haña tambe e outoridat pa manehá e Parke Nashonal Quill i Boven. Poko tempu despues, e [[Miriam C. Schmidt Botanical Garden]] a wòrdu kreá.[1] STENAPA ta un miembro di e [[Dutch Caribbean Nature Alliance]] (DCNA), un aliansa di organisashonnan di konservashon di naturalesa den e parti karibense di Reino Hulandes.[2] Aktividat STENAPA ta manehá tres área prinsipal di konservashon: e Parke Nashonal Marino, e Parke Nashonal Quill/Boven i e Hardin Botániko Miriam C. Schmidt.[1] Parke Nashonal Marino E [[St. Eustatius National Marine Park|Parke Nashonal Marino di Sint Eustatius]] ta rondoná e isla te na e isóbata di 30 meter. E parke ta inkluí dos reserva marino, un na e parti nort i un na e parti sùit di e isla.[3] Segun e plan di maneho di e parke, e Parke Nashonal Marino tin un área di aproximadamente 2.750 hektárea, inkluyendo e dos reserva marino.[3] Parke Nashonal Quill/Boven E [[Quill/Boven National Park|Parke Nashonal Quill/Boven]] ta konsistí di dos sektor. E sektor di Quill ta inkluí [[The Quill]], un vulkan durmiente ku ta alkansá un haltura di alrededor di 600 meter. E sektor di Boven ta konsistí di e restonan di un antiguo stratovulkan, ku tin varios seru ku tin un haltura di entre 200 i 300 meter.[1] E parke tin un sistema di sendero pa bishitante i ta sirbi tambe pa investigashon sientífiko i monitoreo di biodiversidat. Entre e aktividatnan di investigashon ta inkluí monitoreo di paranan, palomanan, orkidianan, mariposan, abeha i otro espesienan.[1] Hardin Botániko Miriam C. Schmidt E [[Miriam C. Schmidt Botanical Garden]] a wòrdu kreá na 1998. E hardin ta pone énfasis riba espesienan di mata ku ta òf tabata nativo di Sint Eustatius i e islanan den su serkania. E ta kontené tambe un área experimental pa investigashon tokante métodonan pa kontrolá espesienan invasivo, manera ''Antigonon leptopus''.[1] Organisashon STENAPA ta wòrdu goberná pa un direktiva. E organisashon ta traha ku personal, voluntarionan i stagiairenan den e maneho di e área protehá i den proyektonan di investigashon, edukashon i konservashon.[1] STENAPA a habri su nobo sede, e '''Kings Well National Parks Center''', dia 21 di november 2025. [[Beatrix di Hulanda|Prinses Beatrix]] a habri e sentro ofisialmente durante su bishita na Sint Eustatius. E sentro ta sirbi komo e nobo sede prinsipal di STENAPA i ta funshoná komo sentro pa maneho di naturalesa, investigashon i edukashon. E fasilidat tin tambe un laboratorio marino pa sostené trabounan di restorashon i monitoreo di koral.[4][5] -------- Key Milestones in STENAPA’s History *1988: Founded on November 21 by local conservation advocates to protect the island's fragile tropical ecosystems. *1995: Formally registered with the Chamber of Commerce. *1996: Granted a legal mandate by the island government to manage and protect the newly established Statia National Marine Park. *1998: Assigned official authority to manage the Quill and Boven National Parks, shortly followed by the creation of the Miriam C. Schmidt Botanical Garden. *2018: Celebrated its 30th anniversary of continuous environmental stewardship and community conservation. *2025: Welcomed Dutch Caribbean Nature Alliance Dutch Caribbean Nature Alliance patron Princess Beatrix for the opening of the King's Well National Parks Center. Core Conservation Areas *Statia National Marine Park: Encircles the entire island from the high-water line down to the 30-meter depth contour, protecting coral reefs and marine life. *Quill/Boven National Park: Covers terrestrial volcanic landscapes, endangered flora, and fauna like the Lesser Antillean iguana. *Miriam C. Schmidt Botanical Garden: Showcases native and regional island vegetation. The relationship between STENAPA and the Dutch Caribbean Nature Alliance (DCNA) is that of a founding member and a Protected Area Management Organization (PMO).While STENAPA manages the physical parks on St. Eustatius, the DCNA acts as the regional umbrella network that supports, funds, and unites them alongside the national park organizations of the other five Dutch Caribbean islands (Aruba, Bonaire, Curaçao, Saba, and St. Maarten). ------------------ {{variante|c}} {{Infobox artista| variante = c | nomber = Saida Hernandez | nomber completo = Saida Lucilla Antonia Hernandez-Augustina | imagen = | descripcion = | nomber nacemento = | fecha nacemento = [[31 di òktober]] [[1935]] | luga nacemento = {{CUW}} | fecha fayecimento = | luga fayecimento = | nacionalidad = hulandes | residencia = | educacion = | aña activo = 1967 - 2025? | ofishi = artista visual | estilo = | genero = | distincion = | casa = Eithel Hernandez | yui = 2 | website = }} '''Saida Lucilla Antonio Hernandez–Augustina''' (☆ [[31 di òktober]] [[1935]] na [[Kòrsou]]<ref name=:"1">[https://percypinedo.com/mikorsou/tanta-saida-un-pali-muhe/ Tanta Saida! Un pal’i muhé!], percypinedo.com (15 di februari 2025)</ref>) ta un artista visual, presentadó i produktor di programa di televishon i outor di buki di kushina di Kòrsou. Hernandez a hunga un papel importante den e desaroyo di televishon na Kòrsou, spesialmente durante e prome añanan di transmision den idioma [[papiamentu]] el’a hasi arte i kultura aksesibel pa un públiko amplio.<ref>[[Dick Drayer]], [https://www.curacao.nu/nieuws/kunst-cultuur-en-muziek/79996/expositie-eert-90-jarige-kunstenares-saida-hernandez Expositie eert 90-jarige kunstenares Saida Hernandez], curacao.nu (27 di sèptèmber 2025)</ref><ref>https://curacao-art.com/2025/09/28/saida-hernandez/ Saida Hernandez], curacao-art.com</ref> Hernandez a hunga un papel importante den e desaroyo di televishon na Kòrsou, spesialmente durante e promé añanan di transmishon den Papiamentu. Komo presentadó i trahadó di programa, el a kontribuí na e difushon di programa tokante arte, kultura, kushina i otro tópiko pa un públiko amplio.[2][3] ==Bida i karera== Saida Hernandez a nase i lanta den bario di [[Otrobanda]]. Su mama tabata Emma Heronima Augustina i su tata tabata e dentista David Nouel. El a bai St. Annaschool i despues Nijverheidschool patras di Teatro Brion. Komo yu djafó e no por a bai skol di plaka.<ref name=:"1"/> Despues di a traha den un tienda, Hernandez a kasa i a haña dos yu. El a biba durante dos aña na [[Caracas]], despues di kua el a bai traha na [[Telecuracao]]. Aya el a bira un di e promé personalidatnan femenino konosí di televishon na Kòrsou. Durante varios dékada el tabata aktivo komo presentadó i produktor di programanan manera ''Kinderuurtje'', ''Obra di man'', show di Pasku, programa di horoskop, Sita ku Saida, show di kushiná. Moda, dekorashon, Kateiba, e episodio di Saida ku 2 mucha chikí, Chepo, un seri kòrtiku, “kuida awe loke bo tin den bo kas pa e dura bo mas mayan” i klaro ''Kushina di Oro''.<ref name=:"1"/> Kushina di Oro (Golden Kitchen) was her popular cooking program that taught generations of viewers traditional local recipe. Hernandez is cherished as one of the first Papiamentu female tv personality and program makers at Telecuraçao and as the beloved host of cooking show Kushina di Oro, alongside publishing several well-known cook books.<ref>[https://cultuuragenda.com/2025/hasibu-di-kas-ii-2/ Hasibu di Kas II], cultuuragenda.com (2025)</ref> Papiamentstalig kookboek waarin recepten van zowel Antilliaanse als niet-Antiliaanse gerechten zijn opgenomen. * ''Resetas Kushina di Oro'' (1985, Publisidat Antiano, Willemstad) Den añanan 1970 Hernandez a cuminsa pinta durante su estadia na New York.<ref>https://nu.cw/2020/09/11/expositie-saida-hernandez-vanaf-19-september-bij-landhuis-bloemhof/</ref> E falta/anhelo pa Korsou a hib’e pa kapta rekuerdo i imagennan di e isla riba lona.<ref name="nu"/> E ta outodidakto. Su pinturanan ta konta historianan detayá di bida na Kòrsou di antaño ku a pasa por wòrdu konsiderá komo un kontribushon úniko i original na konservashon di nos herensia kultural. Kandelarnan, stulnan di balansa, muebles di wicker di Thonet, mesanan di banda, mantelnan di ganshillo, balkonnan ku persiana di palu i bista nostálgiko. Tur kos delikadamente akabá ku e koló kolorido i alegre típiko di su personalidat i su estilo.<ref name="Bloemhof">[https://bloemhof.cw/category/exhibition/page/4/ Temp'i mi ten Selebrando Bida], [[Lanthùis Bloemhof]]</ref> Na 2025, en konekshon ku e solo eksposishon na Lanthuis Bloemhof, e keda publiká e buki ''Hasibo di Kas'', un resumen di su obra artistico konteniendo 136 reprodukshon di su pinturanan, un teksto outobiográfiko, rekuerdonan di Otrobanda bieu, i mas ku setenta [[haiku]] skirbí dor di dje.<ref name="nu">[https://nu.cw/2025/11/26/boekpresentatie-eert-kunstenares-saida-hernandez/ Boekpresentatie eert kunstenares Saida Hernandez], nu.cw (26 di novèmber 2025)</ref> E pinturanan distintivo di zeta di Saida Hernandez a tuma sentro di atenshon durante e eksposishon aki. Su trabou ta konosí pa kapturá bida diario, paisahenan di stat nostálgiko, i interiornan íntimo di pasado (spesialmente di su bario natal di Otrobanda).<ref name="Saida">[https://curacao-art.com/2018/10/31/saida-hernandez-exhibition-landhuis-bloemhof/ Saida Hernandez exhibition]</ref> Su pinturanan ta konta historianan detayá tokante e hendenan ku tabata biba tras di e fachadanan di e isla. El’a trese e ambiente aki na bida ku koló kayente i alegre, stulnan di balansa, encaje i persiana di palu.<ref name="Saida"/> E ta kasa ku Eithel Hernandez, un konosido personahe di radio i televishon na Kòrsou i direktor di TeleCuracao den añanan 1960. == Eksposishon == El a partisipá na vários eksposishon di grupo. Na 1981 el a tene su promé eksposishon na [[Museo di Kòrsou]] i atrobe na 2005, sigui pa eksposishonnan solo na Lanthùis Bloemhof, entre otro na 2018, 2020 i 2025.<ref name="Bloemhof"/> {{Appendix}} https://www.awemainta.com/newspapers/Am210327/offline/download.pdf Boneriano|26 mart 2021| Minister Croes a bishita un gran Baluarte mas, “Tanta Saida” WILLEMSTAD- Dia 7 di mart último, Minister di Enseñansa, Siensia, Kultura i Deporte (ESKD), Steven Croes, a hasi un bishita i kombersá ku señora Saida Hernandez ku a nifiká hopi pa e sektor kultural edukativo na Kòrsou. Di e forma aki Minister Croes ta para ketu na historia i kultura i duna rekonosementu na personanan ku di un òf otro manera a nifi ká hopi pa e sektor aki. Manera ya a bira un kustumber, for di desèmber ku Minister di Enseñansa, Siensia, Kultura i Deporte (ESKD), Steven Croes, a asumí su funshon, e ta dediká parti di su djadumingu pa hasi bishita i kombersá ku baluartenan ku a nifi ká hopi pa desaroyo di Kòrsou. Señora Saida ta un persona hopi konosí den komunidat. Ken no ta kòrda e programanan di kushina na TeleCuraçao di Saida ku tur su resetanan dushi? Tambe oranan atardi pa mucha ku Saida. Den un ambiente masha ameno na su kas, Saida a konta Minister Croes kon el a lanta komo mucha den Otrabanda. Su mayornan a mandé un nijverheidsschool katóliko den Otrabanda, kaminda el a siña kose na mashin, bòrda i asta usa `fi guurzaag` i tambe materianan manera ingles i aritmétika i lesamentu. E tempu ei mester a paga banda di `schoolgeld` tambe sèn pa material ku un alumno usa i dor ku e tabata yuda otro mucha den klas, e tabata kosta su mayornan poko sèn èkstra. Saida tabata gusta lesa, meskos ku su tata, ku tabatin kashi yen di buki na kas. Ku su 16 aña el a disidí ku e ke bai traha na un pa-kus den Punda, Liberty. El a haña un djòp pa reorganisá e depósito. E doño a keda asina enkantá ku su trabou, ku nan a tené na trabou. El a siña etalá showcase di pakus i a bai sigui hasi esaki tambe despues na Bijenkorf. E tempu ei tabatin kontèst pa drecha showcase i el a gana premio tambe. Despues di e periodo na Bijenkorf el a bai traha na un hotèl. Ku 22 aña su mama a mand’é bai biba na Venezuela kaminda ela traha den un posishon basta haltu den un hotèl na Caracas. Despues di dos aña el a bin ku fakansi i sr. Aitel Hernandez a kontrakté pa TeleCuraçao. Saida a keda Kòrsou i no a bai Venezuela bèk. Su karera na televishon a sigui krese. Ela bai hasi ‘kinderuurtje’ atardi i diferente propaganda. Nan tabata yam’é “Tanta Saida” i e tabatin un programa “Sita ku Saida” tambe. Despues di algun tempu trahando na TeleCuraçao, su kasá Sr. Aitel Hernandez mester a bai biba na Merka pa trabou i nan a biba 6 aña einan. Despues ku el a bini bèk Kòrsou, traha kasi 25 aña ku su programa di kushina. Saida a produsí sigur 5 buki di reseta, i tin masha talento pa pinta. Pronto Saida ta bai presentá un buki kaminda por mira tur su obranan. -------------------------- '''Saida Lucilla Antonio Hernandez–Augustina''' (☆ [[31 di òktober]] [[1935]] na [[Kòrsou]]) ta un artista visual, presentadó i produktora di programa di televishon, i outora di buki di kushina di Kòrsou.<ref name="1" /> Hernandez a hunga un papel importante den e desaroyo di televishon na Kòrsou, spesialmente durante e promé añanan di transmishon den [[Papiamentu]]. Komo presentadó i trahadó di programa, el a kontribuí na e difushon di programa tokante arte, kultura, kushina i otro tópiko pa un públiko amplio.<ref name="2" /><ref name="3" /> == Bida i karera == Saida Hernandez a nase i a lanta den [[Otrobanda]], na e área di Consciëntiesteeg. Su mama tabata Emma Heronima Augustina i su tata tabata e dentista David Nouel. El a bai St. Annaschool i despues Nijverheidschool, situá patras di Teatro Brion. Komo yu di un famia ku limitashonnan finansiero, el no por a atendé un skol ku mester pagá matrícula.<ref name="1" /> Despues di a traha den un tienda, Hernandez a kasa i a tin dos yu. El a biba durante dos aña na Caracas, despues di kua el a bai traha na TeleCuraçao. Aya el a bira un di e promé personalidatnan femenino konosí di televishon na Kòrsou. Durante vários dékada, Hernandez tabata aktivo komo presentadó i produktora di diferente programa di televishon. Entre e programanan ku ta wòrdu asosiá ku dje tin ''Kinderuurtje'', ''Obra di man'', show di Pasku, programa di horóskopo, ''Sita ku Saida'', programa di moda i dekorashon, ''Kateiba'', programa di kushina i diferente otro produccion.<ref name="1" /> E programa ''Kushina di Oro'' tabata un di su programanan mas konosí. Den e programa, Hernandez a presentá i enseñá diferente reseptanan, inkluyendo platonan di Kòrsou i di otro tradishon kulinario. E programa a kontribuí na e popularisashon di reseptanan i tradishonnan kulinario lokal. Hernandez tambe a publiká buki di kushina. Entre nan ta ''Resetas Kushina di Oro'', publiká na 1985 pa Publisidat Antiano na Willemstad. == Arte visual == Hernandez tabatin interes den arte promé ku el a kuminsá ku su trabou komo pintora. Den e añanan 1970, durante un estadia na [[New York]], el a kuminsá pinta ku mas regularidat.<ref name="5" /> Segun su propio relato, e deseo pa pintá Kòrsou tabata relashoná ku e nostalgia ku el tabatin pa su isla natal durante su estadia na New York.<ref name="6" /> Hernandez ta un artista autodidakto. Su promé trabounan tabata inkluí representashonnan di edifisionan i paisahenan di Kòrsou. Ku tempu, el a enfoká su obra prinsipalmente riba Otrobanda i riba elementonan di bida diario di Kòrsou di antaño. Den su pinturanan ta aparesé, entre otro, interiornan di kasnan históriko, esenanan di kaya, muebles tradishonal, balkonnan ku persiana di palu, stulnan di balansa, mesanan di banda, muebles di wicker i trabounan di ganchillo.<ref name="7" /> Su obra ta karakterisá pa un uso kolorido i alegre i pa e enfoke riba rekuerdonan i esenanan di bida diario di un Kòrsou di pasado. E pinturanan di Hernandez a wòrdu deskribí tambe komo un forma di dokumentashon visual di elementonan di herensia kultural di Kòrsou, partikularmente di Otrobanda.<ref name="7" /><ref name="8" /> == Eksposishon i publikashonnan == Hernandez a partisipá den vários eksposishon kolektivo. Na 1981, el a tene su promé eksposishon na [[Museo di Kòrsou]]. El a bolbe ekspohé su obra aya na 2005. Den e añanan despues, el a tene eksposishonnan solo na Landhuis Bloemhof, entre otro na 2018, 2020 i 2025.<ref name="7" /> Na 2025, den konekshon ku un eksposishon solo na Landhuis Bloemhof, a publiká e buki ''Hasibo di Kas''. E publikashon ta duna un bista general di su obra artístiko i ta kontené 136 reprodukshon di su pinturanan, un teksto outobiográfiko, rekuerdonan di Otrobanda di antaño i mas ku 70 [[haiku]] skirbí dor di Hernandez.<ref name="6" /> E buki a wòrdu publiká tambe den e aña ku Hernandez a selebrá su 90 aniversario. == Bida personal == Hernandez ta kasa ku Eithel Hernandez, un personahe konosí di radio i televishon na Kòrsou, ku tabata direktor di TeleCuraçao durante e añanan 1960. == Obra == === Buki di kushina === ''Resetas Kushina di Oro'' (1985), Publisidat Antiano, Willemstad --------------------- Junny Alves: '''Saida Hernandez''' a nase na Kòrsou na aña 1935 i a lanta den e bario di Otrobanda. El a bira konosí den múltiple ròl: komo pintor, presentadó di televishon, trahadó di programa i outor di buki di kushina. Hernandez tabata entre e promé lesadonan di notisia i trahadonan di programa femenino na [[TeleCuraçao]]. Su programa di kushina “Kushina di Oro” en partikular a hasié konosí serka un públiko amplio di Kòrsou. Ademas, el a publiká vários buki di kushina. Aunke e tabatin un interes artístiko promé, el a kuminsá pinta seriamente den añanan ‘70 durante su estadia na New York. Segun su propio relato, esaki a surgi for di nostalgia pa su pais Kòrsou. E tabata ke un pintura di paisahe di Kòrsou pa su kas, pero eventualmente a disidí di kuminsá pinta su mes. Su promé obra tabata deskribí un edifisio den Otrobanda. Despues, ela enfoká prinsipalmente riba: interiornan históriko di kasnan di Kòrsou, esenanan den kaya di Otrobanda, muebles tradishonal i kultura bibu, i rekuerdonan di bida diario den pasado. Hopi biaha ta mira su pinturanan komo un dokumento visual di herensha di Kòrsou. Na 2025, e buki “Hasibo di Kas” a keda publiká, un bista di e trabou di su bida. E ta kontené: 136 reprodukshon di su pinturanan, un teksto outobiográfiko, rekuerdonan di Otrobanda bieu, i mas ku setenta haiku skirbí dor di dje. Na e presentashon di e buki, a menshoná tambe ku Hernandez a selebrá su di 90 kumpleaños na 2025. Saida Hernandez ta okupá un lugá spesial denter di kultura Kòrsou pasobra e ta konektá vários dominio kultural: historia di televishon, tradishonnan kulinario, arte visual, i dokumentashon di bida diario den Otrobanda. Hopi bia ta deskribí su trabou komo nostalgiko, kolorido, i dirigí na konserbá rekuerdonan di un Kòrsou ku pa gran parti a disparsé. -------------------- {{Variante|c}} == Playanan di Kòrsou== {{Databox}} Esaki ta un lista di '''playa di Kòrsou''', un [[isla]] rondoná pa [[Laman Karibe]] y ku tin alrededor di 364 km di kosta.<ref>[https://geofactbook.com/countries/curaao/coastline Coastline Length (km) in Curaçao (2010 - 2025)], geofactbook.com</ref> Kòrsou tin 37 playa<ref>[https://www.ad.nl/wonen/de-37-stranden-van-curacao-in-kaart~a05dee2c/ De 37 stranden van Curaçao in kaart], Algemeen Dagblad (25 novèmber 2014).</ref>, di kual mayoria ta situá na e parti sùit di e isla. Su playanan ta karakterisá pa un variedat grandi den tipo, entre otro [[bahia]], [[boka (di laman)|boka]], [[laguna]], [[saliña]] te na laman brutu na su kosta nort, i awa di fuente. Den 2026, aktivista, organisacionnan no gubernamental y sector priva a lanta un discusion cu tin como meta establece un politica pa largo plaso pa beachnan y costa di Korsou.<ref>[https://www.cspnv.com/pdf/bon-dia-aruba-20260915.pdf MAN-PIN ta propone cinco categoria di beach pa proteha acceso publico na Corsou], BDA (15 di september 2026)</ref><ref>[https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/20260913/we-nemen-onze-stranden-terug We nemen onze stranden terug], 13 di september 2026</ref><ref>[https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/20260911/stranden-voor-iedereen Stranden voor iedereen] 11 di september 2026</ref><ref>https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/20260219/wie-is-de-eigenaar-van-de-zee Wie is de eigenaar van de zee?] 19 di februari 2026</ref><ref>https://antilliaansdagblad.com/artikel/opinie/30171-opinie-openbare-strandenbeleid</ref><ref>[https://antilliaansdagblad.com/artikel/opinie/32352-nogmaals-vrije-toegang-stranden Nogmaals vrije toegang stranden], 29 di yanuari 2026</ref> == Lista di playa == {| class="wikitable sortable" width=90% ! № !! Imagen !! width=20% |Nòmber !! Region !! Koordinato !! Remarke |- ! style="text-align:center"| 1 |[[File:Baya Beach Curacao (213574239).jpeg|110px]]|| [[Baya Beach]] || [[Bandariba]] || {{coord|12.070611| -68.861389|format=dms|name=Baya Beach}}<ref>[https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Baya_Beach&params=12_4_14.2_N_68_51_41.0_W_ Baya Beach], geohack.toolforge.org</ref>|| |- ! style="text-align:center"| 2 | [[File:Blue Bay - Curacao.jpg|110px]] ||[[Blauwbaai]] || [[Bandabou]]|| {{coord|12.13333|-68.98333|format=dms|name=Blauwbaai}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3513891/blauwbaai.html|title=Blauwbaai|website=GeoNames}}</ref> || entrada kontra pago<ref name="pago">[https://www.opnaarcuracao.nl/stranden/?gad_source=1&gad_campaignid=7402047007&gbraid=0AAAAACoq06Z7IyFzjTQYX2BfgFrkxQg6W&gclid=Cj0KCQjw94bTBhDQARIsAN3vv0zb8EVo2lXtD6e1dumhHk03oYMCN7KTOHfseQOzAeXQ1rX8eikoNkAaAmLtEALw_wcB Stranden Curaçao], opnaarcuracao.nl</ref> |- ! style="text-align:center"| 3 | [[110px]] ||[[Boka Hulu]] || [[]]|| {{coord|12.144167| -68.998056||format=dms|name=Boka Samí}}<ref>{{cite web|url=https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Boka_Sam%C3%AD&params=12_8_39_N_68_59_53_W_|title=Boka Samí|website=Geohack}}</ref> || |- ! style="text-align:center"| 4 | [[File:Sint Michielsbaai en Boka Sint Michiel, Curaçao.jpg|110px]] ||[[Boka Samí]] || [[Bandabou]]|| {{coord|12.144167| -68.998056||format=dms|name=Boka Samí}}<ref>{{cite web|url=https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Boka_Sam%C3%AD&params=12_8_39_N_68_59_53_W_|title=Boka Samí|website=Geohack}}</ref> || |- ! style="text-align:center"| 5 | [[110px]] ||[[Boka Santu Pretu]] || [[Bandabou]]|| {{coord|12.144167| -68.998056||format=dms|name=Boka Samí}}<ref>{{cite web|url=https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Boka_Sam%C3%AD&params=12_8_39_N_68_59_53_W_|title=Boka Samí|website=Geohack}}</ref> || pasùit di playa Santa Cruz |- ! style="text-align:center"| 6 | ||[[Cabana Beach]] || [[Willemstad]]|| {{coord|12.0878| -68.90042||format=dms|name=Cabana Beach}}<ref>{{cite web|url=https://mapcarta.com/N9046330150|title=Cabana Beach|website=mapcarta.com}}</ref> || banda di Mambo Beach; entrada kontra pago<ref name="pago"/> |- ! style="text-align:center"| 7 |[[File:Beach of Daaibooi, Curacao.jpeg|110px]]|| [[Daaibooi]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.212222| -69.084444||format=dms|name=Daaibooi}}<ref>{{cite web|url=https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Daaibooi&params=12_12_44_N_69_05_04_W_region:AN_source:kolossus-nlwiki_type:city|title=Daaibooi|website=Geohack}}</ref> || |- ! style="text-align:center"| 8 |[[File:Director's Bay Direkteursbaai Curacao (35890041353).jpg|110px]] || [[Director's Bay]] || [[Bandariba]] ||{{coord|12.066255| -68.860139||format=dms|name=Director's Bay}}<ref>{{cite web|url=https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=File:Director%27s_Bay_Direkteursbaai_Curacao_(35890041353).jpg&params=012.066255_N_-068.860139_E_globe:Earth_type:camera_source:Flickr_&language=nl|title=Director's Bay|website=Geohack}}</ref> ||situá riba e peninsula di [[Caracasbaai]]. Apropiá pa landamento, buseo i snorkel.<ref>[https://www.beautiful-curacao.nl/strand/directors-bay.php Director's Bay], beautiful-curacao.nl</ref> |- ! style="text-align:center"| 9 |[[File:Curacao beach Jan Thiel (36699644845).jpg|110px]]|| [[Jan Thielbaai]] || [[Bandariba]] || {{coord|12.06667|-68.86667|format=dms|name=Jan Thielbaai}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3513637/jan-thielbaai.html|title=Jan Thielbaai|website=GeoNames}}</ref> || entrada kontra pago<ref name="pago"/> |- ! style="text-align:center"| 10 |[[File:Kleine Knip Curacao (34800925191).jpg|110px]]|| [[Kenepa Chikí]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.54017|-69.95405|format=dms|name=Andicuri Bay}} || |- ! style="text-align:center"| 11 | [[File:Grote Knip Kenepa Grandi Curacao (36561697451).jpg|110px]] ||[[Kenepa Grandi]] || [[Bandabou]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref> || |- ! style="text-align:center"| 12 | [[File:Beach Klein Curacao (35864727094).jpg|110px]] ||[[Klein Kòrsou]] || [[Klein Kòrsou]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref> || |- ! style="text-align:center"| 13 | [[File:Kokomo Beach.jpg|110px]] ||[[Kokoma Beach]] / Vaersenbaai || [[Bandabou]]|| {{coord|12.1606|-69.0108|format=dms|name=Vaersenbaai}} || |- ! style="text-align:center"| 14 | ||[[Marichi]] || [[Willemstad]]|| || Playa na Punda |- ! style="text-align:center"| 15 |[[File:Piscadera Fort and Bay.jpg|110px]]|| [[Piscaderabaai]] || [[Willemstad]] || {{coord|12.1186| -68.9833|format=dms|name=Piscaderabaai}}<ref>{{cite web|url=https://geohack.toolforge.org/geohack.php?language=nl&params=12_7_6.96_N_68_58_59.88_W_type:landmark_scale:25000&pagename=Piscaderabaai|title=Piscaderabaai|website=Geohack}}</ref> || |- ! style="text-align:center"| 16 | [[File:Playa Forti jump (30393478833).jpg|110px]] ||[[Playa Fòrti]] /<br>Playa Westpunt || [[Bandabou]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref> || |- ! style="text-align:center"| 17 | [[File:Playa Guepi seen from atop the cliffs.jpeg|110px]] ||[[Playa Guepi]] /<br>Playa Gipy|| [[Bandabou]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref> || playa chikitu<ref>[https://www.beautiful-curacao.nl/strand/playa-gipy.php Playa Gipy], beautiful-curacao.nl </ref> |- ! style="text-align:center"| 18 |[[File:Playa Jeremi.jpg|110px]]|| [[Playa Jeremi]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.54017|-69.95405|format=dms|name=Andicuri Bay}}<ref name=Aruba /> || Apropia pa surf. Landamento no ta recomenda pa motibo di olanan grandi y corientenan fuerte. |- ! style="text-align:center"| 19 | [[File:Playa Kalki beach Westpunt Curacao (36304705360).jpg|110px]] ||[[Playa Kalki]] || [[Bandabou]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref><ref name=Aruba>{{cite web|url=https://www.aruba.com/us/things-to-do/beaches-and-coves|title=Aruba's Beaches and Coves|website=Aruba.com|access-date=September 21, 2021}}</ref> || |- ! style="text-align:center"| 19 | [[110px]] ||[[Playa Kanoa]] || [[]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://mapcarta.com/W313159341|title=Playa Kanoa|website=mapcarta.com|access-date=2026-07-24}}</ref> || |- ! style="text-align:center"| 20 |[[File:Playa Cas Abao beach (35864844114).jpg|110px]]|| [[Playa Kas Abou]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.54017|-69.95405|format=dms|name=Andicuri Bay}}<ref name=Aruba /> || entrada kontra pago<ref name="pago"/> |- ! style="text-align:center"| 21 | [[File:Playa Lagun.jpg|110px]] ||[[Playa Lagun]] || [[Bandabou]]|| {{coord|12.3187| -69.15168|format=dms|name=Playa Lagun}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3513547/playa-lagun.html|title=Playa Lagun|website=GeoNames|access-date=}}</ref> || |- ! style="text-align:center"| 22 ||| [[Playa Largu]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.23528| -69.10222|format=dms|name=Playa Largu}} || entrada kontra pago; serka di lanthuislanthùis San Juan <ref name="San Juan"/>; ekselente pa snorkel i buseo ku presensia di hopi koral dilanti kosta.<ref>https://www.middenamerika.nl/curacao/reisgids/toplijsten-curacao/top-5-mooiste-stranden-van-curacao/</ref> |- ! style="text-align:center"| 23 | || [[Playa Manzaliña]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.24508| -69.10622|format=dms|name=Playa Manzaliña}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/10375763/playa-manzalina.html|title=Playa Manzaliña|website=GeoNames}}</ref> || entrada kontra pago; serka di lanthuislanthùis San Juan <ref name="San Juan">[https://www.naarcuracao.com/san-juan-stranden/ Stranden: San Juan], naarcuracao.com</ref> |- ! style="text-align:center"| 24 | [[File:Marie Pampoen, Willemstad, Curaçao - panoramio (2).jpg|110px]] ||[[Playa Marie Pampoen]] || [[Willemstad]]|| {{coord|12.0918|-68.9063|format=dms|name=Playa Marie Pampoen}}<ref>{{cite web|url=https://mapcarta.com/W1014199714|title=Marie Pampoen beach phase 3|website=Mapcarta}}</ref> || |- ! style="text-align:center"| 25 | || [[Playa Piskadó]] /<br>Playa Grandi || [[Bandabou]] || {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref> || apropiá pa famia, serka di Westpunt<ref name="famia"/> |- ! style="text-align:center"| 26 | [[File:Playa Porto Mari beach (34089797754).jpg|110px]] ||[[Playa Porto Marie]] || [[Bandabou]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref>|| entrada kontra pago<ref name="pago"/> |- ! style="text-align:center"| 27 | || [[Playa San Juan]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.54017|-69.95405|format=dms|name=Andicuri Bay}}<ref name=Aruba /> || entrada kontra pago; serka di lanthuis San Juan inkluyendo diferente playa chikitu<ref>https://www.naarcuracao.com/san-juan-stranden/ Stranden: San Juan</ref> Playa Largu (minder aantrekkelijk om te zwemmen, maar uitstekend om te snorkelen)<ref>https://www.middenamerika.nl/curacao/reisgids/toplijsten-curacao/top-5-mooiste-stranden-van-curacao/</ref>, Playa Shon Mosa i Playa Manzanilla |- ! style="text-align:center"| 28 | || [[Playa Santa Cruz]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.54017|-69.95405|format=dms|name=Andicuri Bay}}<ref name=Aruba /> || Apropia pa surf. Landamento no ta recomenda pa motibo di olanan grandi y corientenan fuerte. |- ! style="text-align:center"| 29 | ||[[Playa Santa Martha]] || [[]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref><ref name=Aruba>{{cite web|url=https://www.aruba.com/us/things-to-do/beaches-and-coves|title=Aruba's Beaches and Coves|website=Aruba.com|access-date=September 21, 2021}}</ref> || |- ! style="text-align:center"| 30 |[[110px]]|| [[Playa Shon Mosa]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.54017|-69.95405|format=dms|name=Andicuri Bay}}<ref name=Aruba /> || entrada kontra pago; serka di lanthuis San Juan inkluyendo diferente playa chikitu<ref>https://www.naarcuracao.com/san-juan-stranden/ Stranden: San Juan</ref> Playa Largu (minder aantrekkelijk om te zwemmen, maar uitstekend om te snorkelen)<ref>https://www.middenamerika.nl/curacao/reisgids/toplijsten-curacao/top-5-mooiste-stranden-van-curacao/</ref>, Playa Shon Mosa i Playa Manzanilla |- ! style="text-align:center"| 31 | [[110px]] ||[[Playa Wachi]] || [[]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref> || |- ! style="text-align:center"| 32 | [[File:Santa Barbara Curacaco (213574235).jpeg|110px]] ||[[Santa Barbara Beach]] || [[Bandariba]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref><ref name=Aruba>{{cite web|url=https://www.aruba.com/us/things-to-do/beaches-and-coves|title=Aruba's Beaches and Coves|website=Aruba.com|access-date=September 21, 2021}}</ref> || |- ! style="text-align:center"| 33 |[[File:Wilhemstad from the coast.JPG|110px]]|| [[Seaquarium Beach]] / Mambo Beach || [[Willemstad]] || {{coord|12.54017|-69.95405|format=dms|name=Andicuri Bay}}<ref name=Aruba /> || apropiá pa famia<ref name="famia">[https://www.naarcuracao.com/en/the-5-best-beaches-for-families-on-curacao/ The 5 best beaches on Curacao for families], naarcuracao.com</ref> |- ! style="text-align:center"| 34 |[[110px]]|| [[St. Jorisbaai]] || [[]] || {{coord|12.54017|-69.95405|format=dms|name=Andicuri Bay}}<ref name=Aruba /> || situá na kosta nort, popular komo lugá pa práktika [[windsurf]] i kitesurf.<ref>[https://curacao.for91days.com/st-joris-bay/ St. Joris Bay], curacao.for91days.com</ref> |- ! style="text-align:center"| 35 | [[File:Curacao Tugboat beach (35890036793).jpg|110px]] ||[[Tugboat Beach]] || [[Bandariba]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref> || apropiá pa famia<ref name="famia"/> |- |} ! style="text-align:center"| 14 | ||[[Mambo Beach]] || [[Willemstad]]|| {{coord|12.08678| -68.89924|format=dms|name=Mambo Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/10236368/mambo-beach.html|title=Mambo Beach|website=GeoNames|access-date=}}</ref> || apropiá pa famia<ref name="famia">[https://www.naarcuracao.com/en/the-5-best-beaches-for-families-on-curacao/ The 5 best beaches on Curacao for families], naarcuracao.com</ref> |- ------------------- {{Appendix|2= {{Columns-list|colwidth=25em|{{references}}}} }} nl.wiki:Curaçao heeft 37 stranden.<ref>[https://www.ad.nl/wonen/de-37-stranden-van-curacao-in-kaart~a05dee2c/ De 37 stranden van Curaçao in kaart]. [[Algemeen Dagblad|AD]] (25 november 2014).</ref> De meeste liggen aan de zuidkant van het eiland. De bekendste zijn: <ref>[https://www.curacao.nu/nieuws/vakantie/42960/de-top-12-mooiste-stranden-van-curacao De top 12 mooiste stranden van Curaçao], curacao.nu (1 di februari 2026)</ref> en.wiki:Kòrsou ta dispone di un skala grandi di playanan na di su kostanan ku ta varia di bahia, boka, laguna, saliña te na laman brutu na su kosta nort, i awa di fuente. Baya Beach --> Riba mesun península tin tambe Director’s Bay i Tugboat Beach, dos otro playa popular pa buseo i snorkel.<ref name=:"1"/> Blauwbaai, Blue Bay Daaibooi Grote Knip, Kenepa Grandi Kleine Knip, Kenepa Chiki Kokomo Beach, Vaersenbaai [[Piscaderabaai]] Playa Cas Abao Playa Forti Playa Jeremi [[Playa Kalki]] [[Playa Kanoa]] [[Playa Lagun]] Playa Porto Marie Playa Santa Cruz Playa Santa Martha Santa Barbara Beach Seaquarium Beach (of Mambo Beach) Sint Michielsbaai, Boca Samí ------------------ -------------------- {{Variante|c}} {{Databox}} '''Afrohulandes''' òf hendenan hulandes pretu, ta hendenan hulandes di desendensia Afrikano Sub-Sahariano kompleto òf parsial. E mayoria di hendenan Afro-Hulandes na Hulanda ta Afro-Karibense i ta originá for di e anterior i aktual teritorionan Ultramar di Sürnam i e eks Antia Hulandes; awor Curaçao, Aruba, Bonaire, Sint Maarten, Sint Eustatius, y Saba. Tambe tin un poblashon migrante signifikante for di Cabo Verde, Ghana, Nigeria, Somalia, Angola, Eritrea, i otro komunidatnan afrikano di imigrantenan mas resien. == Mira tambe == * [[Afrokaribense]] * [[Afrokurasoleño]] * [[Afroamerikano]] {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid = |titulo= }} {{References}} }} [[:Kategoria:Hulanda]] ----------------- '''Francio Guadeloupe''' (Aruba, 1971) is een Arubaans-Nederlandse sociaal en cultureel antropoloog en ontwikkelingssocioloog. Zijn onderzoek richt zich op nationale identiteit, culturele diversiteit, religie, koloniale machtsverhoudingen en klimaatvraagstukken in het Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden. Hij is verbonden aan het Koninklijk Instituut voor Taal-, Land- en Volkenkunde (KITLV) en de Universiteit van Amsterdam (UvA). == Leven en werk == Guadeloupe werd geboren en groeide op op Aruba. In 1986 nam hij als zanger (“Surprise Kid”) deel aan een jeugdcarnavals- en calypsowedstrijd, waar hij de tweede plaats behaalde. Een jaar later nam hij opnieuw deel aan het calypsofestival voor volwassenen. Op achttienjarige leeftijd verhuisde hij naar Nederland. Daar werkte hij als opbouwwerker en studeerde hij culturele antropologie en ontwikkelingsstudies aan de Radboud Universiteit Nijmegen. In 1999 behaalde hij een masterdiploma in ontwikkelingssociologie. Zijn scriptieonderzoek richtte zich op Afro-Braziliaanse religies, waaronder candomblé en umbanda, in Rio de Janeiro en Salvador da Bahia (Brazilië). Naar aanleiding van dit onderzoek publiceerde hij twee boeken over Afro-Braziliaanse cultuur en religie. In 2006 promoveerde Guadeloupe in de sociale en culturele antropologie aan de Universiteit van Amsterdam. In zijn academische loopbaan was hij verbonden aan verschillende Nederlandse universiteiten. ===Academische loopbaan=== Guadeloupe was onder meer werkzaam als senior onderzoeker bij het KITLV. Hij diende gedurende vier jaar als president van de University of St. Martin (USM) op het bi-nationale eiland Sint Maarten/Saint Martin. Na de verwoestingen van orkaan Irma in 2017 werd de universiteit tijdelijk gesloten. Zijn onderzoek richt zich op de manier waarop populaire opvattingen over nationale verbondenheid, culturele diversiteit, religieuze identiteit en mediavorming worden beïnvloed door koloniale erfenissen en mondiale economische processen. Hij publiceerde over sociale en culturele processen op onder meer Sint Maarten, Curaçao, Aruba, Saba, Sint Eustatius, Brazilië en Nederland. In 2009 verscheen zijn monografie Chanting Down the New Jerusalem: Calypso, Christianity, and Capitalism in the Caribbean bij University of California Press. ===Leerstoel Koninkrijksrelaties=== In 2024 werd Guadeloupe benoemd tot hoogleraar Publieke Antropologie van Koninkrijksrelaties, een leerstoel ingesteld door het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK). De leerstoel is ondergebracht bij het KITLV en de Universiteit van Amsterdam. Zijn benoeming maakt deel uit van de instelling van twee nieuwe leerstoelen gericht op het Koninkrijk der Nederlanden, waarvan de andere leerstoel betrekking heeft op politicologie en bestuurskunde aan de Universiteit Leiden. In 2026 aanvaardde hij het ambt met een inaugurele rede over Koninkrijksrelaties. Onderzoek en thematiek Guadeloupe onderzoekt onder meer: processen van nationale en culturele identiteitsvorming religieuze praktijken en popular culture in postkoloniale samenlevingen koloniale racialisering en sociale ongelijkheid klimaatverandering en maatschappelijke adaptatie in het Caribisch gebied Hij is tevens betrokken bij onderzoeksprojecten naar duurzame en inclusieve oplossingen voor sociale adaptatie aan klimaatuitdagingen in het (Nederlandse) Caribisch gebied. --------- {{Variante|a}} {{infobox persona | variante = a | tipo = cientifico | nomber = Francio Guadeloupe | ofishi = antropologo social y cultural, sociologo di desaroyo | imagen = | descripcion = | fecha nacemento = | luga nacemento = | fecha fayecimento = | luga fayecimento = | alma mater = [[Universidat Radboud|Universidad Radboud]] <br>[[Universidat di Amsterdam|Universidad di Amsterdam]] (UvA) | promotor = | disciplina = antropologia cultural | investiga = Caribe Hulandes, [[Latinoamérika|Latino America]] | conoci pa = | distincion = }} '''Francio E. Guadeloupe''' (☆ [[1971]] na [[Aruba]]), ta un antropologo, sociologo y Antianista Arubano-Hulandes. Su investigacion ta enfoca riba identidad, nacionalidad, religion, medio di comunicacion, racismo colonial y globalisacion, cu un interes special den [[Karibe Hulandes|Caribe Hulandes]] y [[Latinoamérika|Latino America]]. == Bida y carera == Francio Guadeloupe a nace y lanta na Aruba. Na 1986 el a participa bou di e nomber artistico "Surprise Kid" como cantante den e concurso hubenil di [[Calypso]] na [[Club Boneriano]], unda el a termina na di dos luga.<ref>{{citeer web|titel=Onder grote publieke belangstelling|werk=[[Amigoe]]|datum=1986-01-22|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2026-02-23|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010641607:mpeg21:p005}}</ref> Un aña despues el a bolbe participa den e concurso, version pa adulto: [[Aruba Caiso & Soca Monarch Festival|Aruba Calypso Contest]].<ref>{{citeer web|titel=Voor de calypso-wedstrijd|werk= [[Amigoe]]|datum=1987-01-26|bezochtdatum=2026-02-23|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010641917:mpeg21:p005}}</ref> Na edad di diesocho aña Guadeloupe a muda pa [[Hulanda]]. El a traha como opbouwwerker (trabou social di comunidad) y a sigui estudio di [[antropologia kultural|antropologia cultural]] y estudio di desaroyo na [[Universidat Radboud|Universidad Radboud]] na [[ Nijmegen]]. Na 1999, el a obtene e grado di [[maestria|master]] den sociologia di desaroyo, cu un tesis riba e cultonan Afrobrasilero ''Candomblé'' y ''Umbanda'' na [[Rio de Janeiro]] y [[Salvador|Salvador da Bahia]] ([[Brasil]]). Na 2006 Guadeloupe a completa su doctorado (PhD) den antropologia social y cultural na [[Universidat di Amsterdam|Universidad di Amsterdam]] (UvA). Su trabou doctoral tabata relaciona cu e proceso di globalisacion y e buskeda pa pertenencia (“belonging”) den comunidadnan Caribense.<ref>https://framerframed.nl/en/mensen/francio-guadeloupe/</ref> ===Carera academico=== Guadeloupe a traha na diferente universidad grandi na Hulanda y ta afilia como investigado senior na Koninklijk Instituut voor Taal-, Land- en Volkenkunde (KITLV). El a ser nombra tambe profesor y investigado na Universidad di Amsterdam. Entre 2013 i 2017 (aproximadamente) el a sirbi como presidente di University of St. Martin (USM) na [[Philipsburg]], [[Sint Maarten]]. Su periodo como presidente a keda termina despues di horcan Irma (2017), cu a forsa e cierre temporario di e institucion. Den e periodo aki su investigashon tabata concentra riba: * Nocionnan popular di pertenencia nacional. * Diversidad cultural y identidad religioso. * Influencia di capital global y racismo colonial. * Representacion di berdad den medionan di comunicacion. El a haci investigacion comparativo na [[Sint Maarten]]/[[Sint Maarten (Fransia)|Saint Martin]], [[Kòrsou|Corsou]], Aruba, [[Saba]], [[Sint Eustatius]], Brasil y Hulanda. Actualmente, su investigacion ta inclui estudio riba e reto climatico den Caribe Hulandes, cu un enfoke riba cultura popular y herensia cultural. === Catedra di Relacionnan di Reino === Na mei 2024, Ministerio di Asuntonan Interno y Relacionnan di Reino (BZK) di Hulanda a anuncia e establecemento di dos catedra nobo pa estudio di relacionnan di [[Reino Hulandes|Reino]]. [[Universidat di Leiden|Universidad Leiden]] y KITLV/Universidad di Amsterdam a wordo selecciona como institucionnan anfitrion y Francio Guadeloupe a wordo nombra como titular di e catedra ''Publieke Antropologie van Koninkrijksrelaties'' pa KNAW/KITLV/UvA.<ref>[https://www.rijksoverheid.nl/actueel/nieuws/2024/05/23/ministerie-van-bzk-vestigt-twee-nieuwe-leerstoelen-voor-het-koninkrijk Ministerie van BZK vestigt 2 nieuwe leerstoelen voor het Koninkrijk], Rijksoverheid (23 di mei 2024)</ref> Su discurso inaugural di aceptacion oficial di e catedra lo tuma luga dia 12 di mart 2026.<ref>[https://www.thepeoplestribunesxm.com/articles/francio-guadeloupe-officially-accepts-chair-of-kingdom-relations-with-inaugural-lecture-on-march-12 Francio Guadeloupe officially accepts chair of Kingdom Relations with inaugural lecture on March 12], The people's Tribune (18 di februari 2026).</ref> == Publicacionnan (seleccion) == *Francio Guadeloupe (1999). ''A Vida e uma Dança: the Candomblé through the lives of two Cariocas''. Nijmegen: CIDI. *F. E. Guadeloupe & M. Milder (1999). ''Dansen om te Leven: over Afro-Braziliaanse spiritualiteit en cultuur.'' Heeswijk: Dabar-Luyten. *F. E. Guadeloupe (2009). ''Chanting down the new Jerusalem: Calypso, Christianity, and Capitalism in the Caribbean'' (The anthropology of Christianity). Berkeley, CA: University of California Press. *F. E. Guadeloupe (2013). ''Curaçaoans on the question of home: the lure of autochthony and its alternatives''. Den: L. Lewis (Ed.), ''Caribbean sovereignty, development and democracy in an age of globalization'' (pag. 189-207). New York: Routledge. *F. E. Guadeloupe & V. A. de Rooij (2014). ''Pimping and the deconstruction of the natural: a perspective from Saint Martin and Sint Maarten (SXM)''. Den: ''Women's Studies International Forum, 43'', 5-12 *F. E. Guadeloupe (2015, september 10). ''The New Black Peter is the Refugee washing up on the shores of Fortress Europe''.<ref>{{Cite web|title = The New Black Peter is the Refugee washing up on the shores of Fortress Europe|url = http://sxmislandtime.com/index.php/front-page-headliners/34071-the-new-black-peter-is-the-refugee-washing-up-on-the-shores-of-fortress-europe.html|website = sxmislandtime.com|access-date = 2015-11-24|archive-date = 2015-11-25|archive-url = https://web.archive.org/web/20151125121956/http://sxmislandtime.com/index.php/front-page-headliners/34071-the-new-black-peter-is-the-refugee-washing-up-on-the-shores-of-fortress-europe.html|url-status = }}</ref> ''Sint Maarten Island Times'' {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Guadeloupe, Francio}} [[:Kategoria:Hende]] [[:Kategoria:Karibe Hulandes]] [[:Kategoria:Aruba]] ------------ Guadeloupe a traha na diferente universidatnan grandi na Hulanda i ta afiliá komo investigador senior na Koninklijk Instituut voor Taal-, Land- en Volkenkunde (KITLV). El a ser tambe profesor i investigador na Universiteit van Amsterdam. Entre 2013 i 2017 (aproksimadamente) el a sirbi komo presidente di University of St. Martin (USM) na Philipsburg, Sint Maarten. Su periodo komo presidente a termina despues di hurakan Irma (2017), ku a forsa e sera temporariamente e institushon. Su investigashon ta konsentrá riba: Nocionnan popular di pertenensia nashonal Diversidat kultural i identidat religioso Influensia di kapital global i rasismo kolonial Representashon di berdat den medio di komunikashon El a hasi investigashon den Sint Maarten/Saint Martin, Kòrsou, Aruba, Saba, Sint Eustatius, Brasil i Hulanda. Un di su obranan mas konosí ta: Chanting Down the New Jerusalem: Calypso, Christianity, and Capitalism in the Caribbean (University of California Press, 2009) Aktualmente, su investigashon ta inkluí estudio riba reto klimátiko den e Karibe Hulandes, ku un enfoke riba kultura popular i herensia kultural. Leerstoel di Reino-relashonnan Na mei 2024, Ministerio di Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) di Hulanda a anunsia e establishemento di dos nobo leerstoelnan pa estudio di Reino-relashonnan. Universiteit Leiden i KITLV/Universiteit van Amsterdam a wòrdu selekshoná komo institushonnan anfitrion. Dr. Francio Guadeloupe a wòrdu nombrá komo titular di e leerstoel Publieke Antropologie van Koninkrijksrelaties pa KNAW/KITLV/UvA.[4] E nombramentu aki a wòrdu aprobá pa e Consehonan di Bestur di e universidatnan involukrá. Na 12 di mart 2026 el a aseptá ofisialmente e leerstoel ku un diskurso inaugural. ------------ * Guadeloupe, former dean of the University of St. Martin (USM), * Francio Guadeloupe is a senior researcher and staff member of the KITLV. A Social & Cultural Anthropologist by training, Dr. Guadeloupe has worked at all the major universities in the Netherlands. He served for four years as the President of the University of St. Martin (USM), until hurricane Irma led to the temporary closure of the institution on the bi-national island of Sint Maarten and Saint Martin. He is currently the chair of the project ‘Island(er)s at the Helm: Co-creating research on sustainable and inclusive solutions for social adaptation to climate challenges in the (Dutch) Caribbean‘. Guadeloupe’s principle areas of research have been on the manner in which popular understandings of national belonging, cultural diversity, religious identity, and mass media constructions of truth, continue to be impacted by colonial racisms and global capital. He has pursued these interests in his research and publications on social processes on the bi-national island of Saint Martin & Sint Maarten (St. Martin), Curaçao, Aruba, Saba, Sint Eustatius, Brazil, and the Netherlands. He is the author of the monograph, Chanting Down the New Jerusalem: Calypso, Christianity, and Capitalism in the Caribbean (University of California Press, 2009). Dr. Guadeloupe is currently embarking on a study of climate challenges in the (Dutch)Caribbean from a popular culture and cultural heritage perspective. Francio Guadeloupe (Aruba, 1971) kwam op zijn achttiende van de Antillen naar Nederland. Hij werkte als opbouwwerker en studeerde culturele antropologie en ontwikkelingsstudies in Nijmegen en Amsterdam. Als antropoloog is hij momenteel verbonden aan de Universiteit van Amsterdam. Ministerie van BZK vestigt 2 nieuwe leerstoelen voor het Koninkrijk Nieuwsbericht | 23-05-2024 | 16:19 Het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) vestigt 2 nieuwe leerstoelen voor het Koninkrijk. Er komt een leerstoel politicologie/bestuurskunde en een leerstoel antropologie/sociologie. De Universiteit Leiden en de Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen (KNAW), Koninklijk Instituut voor Taal-, Land- en Volkenkunde (KITLV), in samenwerking met de Universiteit van Amsterdam (UvA), zijn geselecteerd als vestigingsplaatsen voor de leerstoelen. De Universiteit Leiden zal de leerstoel politicologie/bestuurskunde bekleden en KITLV/UvA de leerstoel antropologie/sociologie.<ref>https://www.rijksoverheid.nl/actueel/nieuws/2024/05/23/ministerie-van-bzk-vestigt-twee-nieuwe-leerstoelen-voor-het-koninkrijk</ref> Leerstoelhouders De Colleges van Bestuur van de UvA en de Universiteit Leiden hebben het voorstel tot de benoeming van hun kandidaat goedgekeurd. Sociaal en cultureel antropoloog, onderzoeker dr. Francio Guadeloupe wordt de leerstoelhouder Publieke Antropologie van Koninkrijksrelaties voor de KNAW/KITLV/UvA. Dr. Wouter Veenendaal, universitair hoofddocent Vergelijkende politicologie bij het Instituut Politieke Wetenschap van de Universiteit Leiden, wordt leerstoelhouder Democratische Vertegenwoordiging in het Koninkrijk voor de Universiteit Leiden. Hij zal bij het KITLV in Leiden worden gedetacheerd. * [https://www.thepeoplestribunesxm.com/articles/francio-guadeloupe-officially-accepts-chair-of-kingdom-relations-with-inaugural-lecture-on-march-12 Francio Guadeloupe officially accepts chair of Kingdom Relations with inaugural lecture on March 12], The people's Tribune (18 di februari 2026). {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Guadeloupe, Francio}} [[:kategoria:Hende]] [[:Kategoria:Karibe Hulandes]] ---------------- {{Variante|c}} {{Databox}} [[File:0100-Hoofdgebouw-Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid 1898.tif|thumb|Edifisio prinsipal di e Eksposishon]] [[File:De vrouw in Nederlandsch Westindië (1898) (IA BNADIGKOSTBARE179).pdf|thumb|De Vrouw in Nederlandsch Westindië. Uitgegeven vanwege de Westindische Rubriekcommissie van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid. Bijeenverzameld door jhr. L.C. van Panhuijs.]] [[File:0119-Poppen in klederdrachten-Nationale tentoonstelling van Vrouwenarbeid 1898.tif|thumb|Popchinan ekshibí di Surnam i Antias den ekshibishon]] [[File:Sassa, Mulatsche vrouw-Nationale Tentoonstelling Vrouwenarbeid 1898-4681-cropped.tif|thumb|Muhe mulato di Surnam na ekshibishon]] '''''De Vrouw in Nederlandsch West-Indie''''' ta un publikashon na [[hulandes]] di 1898, kompilá pa Louis Constant van Panhuys, i publiká na okashon di e ''Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid'' (Eksposishon Nashonal di Trabou di Hende Muhé) di 1898 na [[Den Haag]]. E publikashon tabatin komo meta pa informá e públiko hulandes, i hende muhé en partikular, tokante e bida, trabou, i posishon sosial di hende muhé den e [[kolonia]]nan karibense, partikularmente [[Sürnam]] i [[Kòrsou i Dependensianan|Kòrsou]]. == Konteksto == E tomo a wòrdu publiká pa e komishon di Sekshon Antias, parti di e organisacion di e Eksposishon Nashonal di Trabou di Hende Muhé. E eksposishon aki tabata tin komo meta pa hasi labor di hende muhé visibel i pone enfasis riba nan kontribushon sosial, tantu na [[Hulanda]] komo den su kolonianan ultramar. Editor di e buki tabata L.C. van Panhuys (1869-1949), un alkalde hulandes i funshonario na Departamento di Kolonianan, kende a kompilá e diferente kontribushon i sketchnan. E publikashon a sirbi tantu komo un rekurso informativo komo un rekordatorio duradero di e partisipashon di Antias den e eksposishon. E terminologia i deskripshonnan den ''De Vrouw in Nederlandsch West-Indie'' ta reflehá e perspektiva kolonial i etnográfiko di fin di [[siglo 19|siglo diesnuebe]]. Konsepto i karakterisashonnan di gruponan di poblashon i ròlnan di género ta wòrdu konsiderá antikuá òf problemátiko den historiografia kontemporáneo. E artíkulo aki ta usa e terminologia aki solamente pa ilustrá e fuente original. -- '''Muhénan na Antillas Hulandes''' a wòrdu publiká pa e Komité di Sekshon di Indianan Oksidental komo parti di e Eksposishon Nashonal di Trabou di Hende Muhé na Den Haag na 1898. E publikashon su propósito tabata pa informá hende muhé na Hulanda tokante e bida, trabou, i posishon sosial di hende muhé den e kolonianan di India Oksidental Hulandes, partikularmente Surinaçao. E kompilashon i edishon di e kolekshon tabata kompletamente responsabilidat di Louis Constant van Panhuys, kende a trese huntu vários kontribushon i sketch den un solo obra amplio. Aunke a institui subcomisionnan na Surinam y Curaçao pa sostene e exposicion localmente y colecta materialnan, e contenido y structura di e coleccion ta completamente responsabilidad di Van Panhuys. E subkomishonnan asina a hunga un ròl organisatorio i ta prinsipalmente di importansia kontekstual pa e kuadro institushonal di e publikashon. --- == Kontenido == E buki ta konsistí di vários kapítulo temátiko. E kapítulo di apertura ta duna konseho práktiko pa hende muhé [[Oropa|oropeo]] ku saliendo for di Hulanda kier establesé nan mes den e kolonianan di Karibe. E ta trata kondishonnan di bida, tareanan di kas i etiketa sosial. E siguiente kapítulonan ta ofresé un deskripshon general di e teritorio, [[poblashon]] i kultura di Sürnam i e islanan di Karibe denter di e imperio kolonial hulandes. Tambe e buki ta kontené datonan estadístiko riba enseñansa na Sürnam. Por ehèmpel, e ta menshoná ku na 1896 e kolonia tabatin 54 skol ku 7.139 studiante, inkluyendo 3.453 mucha muhé. Tambe ta pone atenshon na introdukshon di enseñansa obligatorio na 1877 i na inisiativanan manera e banko di spar pa skol, ku a keda introdusí na 1882. === Hende muhé den e kolonianan === Mayoria di e volúmen ta dediká na e posishon i aktividatnan di hende muhé. Lo siguiente ta wòrdu deskribí susesivamente: * hende muhé di poblashonnan urbano i rural na Sürnam; * hende muhé referí na nan den e publikashon komo Bush Negresses (awendia referí na nan komo hende muhé Maroon); * hende muhé di komunidatnan indígena. E outornan ta deskribí práktikanan di kuido, kriansa di yu, nutrishon i trabou, inkluyendo agrikultura, trabou di kas i komersio. Tambe nan a trata profesionnan di hende muhé manera edukadó, enfermero, labado di paña, komersiante, i portero. == Resepshon == E publikashon a risibí resensianan positivo den prensa hulandes na 1898. Artíkulonan den korant a elogiá e obra komo informativo i aksesibel i a enfatisá ku e tabata kontené detayenan ku tabata poko konosí bou di e públiko hulandes. E revisornan a konsiderá e kolekshon un kontribushon eksitoso na e ophetivonan di e eksposishon, esta oumentá konosementu tokante labor di hende muhé i kompromiso sosial, inkluso pafor di Hulanda. == Signifikado == E publikashon ta wòrdu konsiderá un dokumento kultural i sosial oportuno. E ta ofresé bista riba puntonan di bista kolonial riba hende muhé, trabou i kuido, i ta konstituí un fuente balioso pa investigashon riba relashonnan di género kolonial, práktikanan di kriansa i formanan di organisashon sosial di antaño na Sürnam i Kòrsou. [[:Kategoria:Karibe Hulandes]] [[:Kategoria:Historia]] ----- '''De Vrouw in Nederlandsch West-Indie''' was een boekuitgave bestemd voor [[Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid 1898|Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid]] in 1898, en welk inhoud bijeenverzameld werd door [[Louis Constant van Panhuys]]. == Achtergrond == De vrouw in Nederlandsch West-Indië, uitgegeven van wege de West-Indische Rubriek-commissie van de [[Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid 1898|Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid]], bijeenverzameld door jhr. L. C. van Panhuys. De West-Indische Rubriekcommissie van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid heeft een boekje uitgegeven, getiteld „De vrouw in Nederlandsch West-Indië”. Dit werkje, dat een heel aardig denkbeeld geeft van het leven en werken der vrouwen in de beide koloniën Suriname en Curacao, bestaat uit verscheidene schetsen, die bijeenverzameld zijn door jhr. L. C. van Panhuys. Het doel der uitgave is de belangstelling in onze schoone West-Indische koloniën aan te wakkeren en de vrouwen, speciaal die betrekking hebben met West-Indië, op te wekken tot betere kennismaking met alles wat land en volk der koloniën betreft, terwijl het tevens een blijvende herinnering is aan het doel der tentoonstelling. == Inhoud == In het eerste hoofdstuk wordt aan Europese dames die uit het moederland naar de West vertrekken, adviezen verstrekt, terwijl het tweede en derde hoofdstuk een beschrijving wordt gegeven van land en volk van Suriname en de verschillende Caribische eilanden. In het overig gedeelte van het werkje wordt speciaal gehandeld over de aard, de positie en de werkzaamheden van vrouwen. Achtereenvolgens krijgen we een schets van de vrouw uit het volk in Suriname, de bosnegerin en de Indiaanse vrouw. {{Appendix}} ''De Vrouw in Nederlandsch West‑Indië'' is een bundel uitgegeven ter gelegenheid van de [[Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid]], welke in 1898 in [[Den Haag]] plaatsvond. De bundel werd samengesteld door jhr. L. C. van Panhuys namens de West‑Indische Rubriekcommissie. De publicatie had een tweeledige doel: enerzijds de belangstelling van vrouwen in Nederland te wekken en te stimuleren voor de koloniën Suriname en Curaçao, en anderzijds als een blijvende herinnering aan de expositie zelf. ==Achtergrond== Samenkomst en doel De bundel is uitgegeven door de West-Indische Rubriekcommissie, onderdeel van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid. De redactie vond plaats onder auspiciën van jhr. L. C. van Panhuys. Doelstelling: *Vrouwen uit Nederland kennis laten maken met het leven en werk van vrouwen in de West-Indische koloniën. *Een blijvende aandenken bieden aan het thema-onderdeel van de tentoonstelling. 📝 Inhoud Hoofddeel I Adviezen voor Europese vrouwen die overwegen naar de koloniën te verhuizen. Hoofddeel II & III Algemeen beeld van land, cultuur en bevolking in Suriname en diverse Caribische eilanden. Specifieke portretten van vrouwen uit de koloniën De Surinaamse ‘bosnegerin’ met details als borstvoeding en traditionele voedingspraktijken. „…zij zoogt haar kind, maar geeft het ook bananenmeelpap (‘gongote’) zodat de baby zich niet meer kan bewegen …” Van Panhuys vergelijkt deze gewoonte met Nederlandse vrouwen die jenever gebruikten om hun baby te kalmeren (p. 32). De Indiaanse vrouw Algemene positie en taken van vrouwen uit de volks- en plattelandsgemeenschappen, waaronder onderwijs, zorg en landbouw. Beroepsleven van vrouwen Vrouwen als onderwijzeressen, verpleegsters en vooral landbouwers — op plantages én eigen gronden. Onderwijs in Suriname (1877 leerplicht, 1896: 54 scholen, 7.139 leerlingen, waaronder 3.453 meisjes). Schoolspaarbank (geïntroduceerd 1882 – populair bij leerlingen). Overige beroepen: wasvrouw, koopvrouw, lastdraagster. ==Belang van de publicatie== Cultureel en sociaal document: biedt unieke, tijdgebonden inkijk in de levens- en arbeidsomstandigheden van vrouwen in koloniaal Suriname en Curaçao. Voorlichting en propaganda: bedoeld om vrouwen uit de metropool te informeren én te werven voor verbinding met de koloniën. Historische bron: waardevol voor onderzoek naar koloniale genderrollen, dagelijkse zorgpraktijken en vroege sociale interventies zoals onderwijs en spaarbanken. ==Suggesties voor afronding== Overweeg nog een kort slot waarin je de publicatie plaatst in zijn tijdgeest (burgerlijke moraal rond 1900, koloniale verhoudingen, rol van georganiseerde vrouwenbewegingen). ----- ==Nabeschouwing== === Het perspectief van de vrouw in West-Indië === Hoewel De vrouw in Nederlandsch West-Indië werd samengesteld door jhr. Louis Constant van Panhuys en gericht was op bezoekers van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid in 1898, biedt het werk ook waardevolle informatie over de beleving van arbeid, zorg en onderwijs vanuit het perspectief van vrouwen in de West-Indische koloniën, met name Suriname en de Nederlandse Antillen. === Zelfstandigheid en arbeidsethos === Vrouwen in de koloniën waren actief in de landbouw, zowel op plantages als op eigen grond. Ze verrichtten zwaar fysiek werk en droegen aanzienlijk bij aan de lokale economie. Volgens het boek schroomden deze vrouwen niet voor het "zwaarste werk" en was hun arbeid van onmiskenbaar belang voor het gezinsinkomen.[1] === Zorg en culturele tradities === De publicatie beschrijft ook moeders en zorgverleners, met onder meer aandacht voor het zogen en voeden van kinderen. Een voorbeeld is de bosnegerin, die naast borstvoeding gebruik maakte van traditionele pap zoals "gongote" om baby's te voeden. Dit gebeurde soms zo intensief dat baby's nauwelijks konden bewegen. Hoewel het lokale gebruik door koloniale autoriteiten werd afgeraden, toont het een zelfstandige vorm van zorg en kennis.[1] === Onderwijs en emancipatie === In Suriname werd al in 1877 leerplicht ingevoerd. Het boek noemt 54 scholen met ruim 7000 leerlingen in 1896, waarvan 3453 meisjes.[1] Vrouwen werkten als onderwijzeres en stimuleerden scholing, waarmee ze een centrale rol speelden in de opvoeding en intellectuele ontwikkeling van de gemeenschap. === Economische diversiteit === West-Indische vrouwen waren niet enkel werkzaam als landbouwers of onderwijzers, maar ook als wasvrouw, koopvrouw, verpleegkundige of draagster. Deze economische veelzijdigheid weerspiegelt hun belangrijke maatschappelijke rol.[1] Ondanks de paternalistische toon biedt het boek een uniek inkijkje in het leven van vrouwen in de koloniën. Hun arbeid en maatschappelijke betrokkenheid verdienen erkenning als fundamenteel onderdeel van de koloniale geschiedenis. == Bronnen == [1] L.C. van Panhuys, De vrouw in Nederlandsch West-Indië (1898). Uitgegeven door de West-Indische Rubriekcommissie van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid. Digitale versie beschikbaar via Delpher.nl. ---------- ==[[Louis Constant van Panhuys]]<ref>https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB19:000903142:mpeg21:a00008|werk=Dagblad van Zuid-Holland en 's Gravenhage|titel=Wetenschap|datum=19 juli 1898</ref>== [[Bestand:De vrouw in Nederlandsch Westindië (1898) (IA BNADIGKOSTBARE179).pdf|thumb|De Vrouw in Nederlandsch Westindië. Uitgegeven vanwege de Westindische Rubriekcommissie van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid. Bijeenverzameld door jhr. L.C. van Panhuijs.]] De vrouw in Nederlandsch West-Indië, uitgegeven van wege de West-Indische Rubriek-commissie van de [[Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid 1898|Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid]], bijeenverzameld door jhr. L. C. vanPanhuys. De West-Indische Rubriekcommissie van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid heeft een boekje uitgegeven, getiteld „De vrouw in Nederlandsch West-Indië”. Dit werkje, dat een heel aardig denkbeeld geeft van het leven en werken der vrouwen in de beide koloniën Suriname en Curapao, bestaat uit verscheidene schetsen, die bijeenverzameld zijn door jhr. L. C. van Panhuys. Het doel der uitgaveis de belangstelling in onze schoone West-Indische koloniën aan te wakkeren en de vrouwen, speciaal die betrekking hebben met West-Indië, op te wekken tot betere kennismaking met alles wat land en volk der koloniën betreft, terwijl het tevens een blijvende herinnering is aan het doel der tentoonstelling. Het eerste hoofdstuk bevat eenige raadgevingen aan Europeesche dames die naar de West vertrekken, terwijl in het tweede en derde hoofdstuk een beschrijving wordt gegeven van land en volk van Suriname en de verschillende eilanden. In het overig gedeelte van het werkje wordt speciaal gehandeld over den aard, de positie en de werkzaamheden der vrouwen. Achtereenvolgens krijgen we een schets van de vrouw uit het volk in Suriname, de boschnegerin en de Indiaansche vrouw. Deze schetsen bevatten bijzonderheden, die stellig weinig of niet bekend zijn. Zoo lezen wij op pag. 32, „de boschnegerin zoogt haar kind altjjd zelf, doch houdt er bovendien nog een eigenaardige voedingsmethode op na, die ook onder de beschaafde negerinnen nog wel in zwang is, hoewel bv. de politie te Paramaribo het tegengaat, het zoogenaamde K e m ti-p i k i e n. Het kind wordt dan namelijk zoo volgegoten met bananenmeelpap (gongote) dat het zich niet meer kan verroeren en het buikje gespannen staat als een trom.” Wat de reden van deze meer dan overdadige spijziging is wordt niet vermeld, we veronderstellen dat het een middel is om de kleinen zoet te houden, zooals in ons vaderland sommige vrouwen uit ’t volk hun zuigelingen wel stil houden met een teugje jenever. De laatste hoofdstukken zijn gewijd aan de werkzaamheden der West-Indische vrouwen. De vrouwen aldaar zijn hoofdzakelijk onderwijzeressen, pleegzusters of landbouwsters. De laatstgenoemden zijn natuurlijk het talrijkst. Deze landbouwsters werken op plantages of op hun eigen grondjes en zien niet op tegen het zwaarste werk. Ook aangaande het onderwijs in de WestIndische koloniën bevat het boekje interessante mededeelingen. Reeds in het jaar 1877 is de leerplicht in Suriname ingevoerd. Deze kolonie bezat in December 1896 54 scholen met 7139 leerlingen, waarvan 3453 meisjes. In 1882 heeft men in Suriname een schoolspaarbank ingevoerd, waarvan een druk gebruik wordt gemaakt. Behalve door de reeds genoemde beroepen voorzien de vrouwen in haar onderhoud als waschvrouw, koopvrouw, lastdraagster enz. Wij hopen, dat het boekje in veler handen moge komen en dat het moge bijdragen om de kennis te vermeerderen van onze, bij het publiek nog zoo weinig bekende West-Indische koloniën en vooral dat de vrouwen ook hier haar zegenrijken invloed zullen doen gelden en meewerken tot den bloei van deze schoone gewesten. {{Appendix}} [[:Kategoria:Karibe Hulandes]] ------------ {{Variante|c}} {{Databox}} '''Ocho dia''' ta un antiguo rito di luto na Aruba, Kòrsou i Boneiru, ku ta sostene famia i amigunan di defuntu den nan proseso di luto. Tabatin un tempu na Kòrsou i Boneiru ku e defuntunan tabata wòrdu rekordá no solamente ku un Misa, pero ku ocho dia di orashon, kanto, kuenta, i komunion. Pa ocho dia, e komunidat a reuní — no solamente pa yora, pero pa ofresé sosten. Famia i amigunan a wòrdu sostené den nan proseso di luto: ku orashon, kantika, rekuerdo i brasa, e alma di e defuntu tambe a wòrdu eskoltá pa e bida despues di morto. E ritual aki tabata wòrdu yamá Ocho Día. Despues cu dera e defunto ta cuminsa cu e “ocho dia”. Esaki ta un periodo di luto di ocho dia, durante cua esnan cu a keda den luto ta reuni diariamente. Bou di guia di un intersesor, ta hasi orashon pa e defuntu i su sernan kerí. Un sirbishi di konmemorashon ta wòrdu tené 40 dia despues di e morto, i tambe anualmente riba e aniversario di e morto. Den Iglesia Catolico Romano, ademas di e dia di recuerdo anual aki, e famia por pidi un misa mensual pa e defunto.<ref>[https://www.rememberme.nl/inspiratie/blogs-van-judith-sandriman/rituelen-bij-een-begrafenis-op-curacao Rituelen bij een begrafenis op Curaçao]</ref> De negendenacht (novena= Ninth Night) ceremonie op Jamaica toont overigens inderdaad overeenkomst met de curacaose "ocho dia".<ref><ref></ref>VOLKSKUNDE. "Amigoe". Curaçao, 05-09-1980, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 19-12-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010640155:mpeg21:p017</ref> --- Er was een tijd op Curaçao en Bonaire waarin de overledene niet alleen werd herdacht met een mis, maar met acht dagen van gebed, zang, verhalen en verbondenheid. Acht dagen lang kwam de gemeenschap bijeen—niet alleen om te rouwen, maar om te begeleiden. De familie en vrienden werden ondersteund in hun rouwproces: met gebed, zang, herinnering, en omarming werd ook de ziel van de overledene begeleid naar het hiernamaals. Dat ritueel heette Ocho Día. Dit ritueel, ontstaan uit de ontmoeting tussen Afrikaanse spirituele tradities en het katholieke geloof, was veel meer dan folklore. Het was een daad van geestelijke zeggenschap. Wat de kerk niet kon bieden, gaf de gemeenschap zichzelf: troost, structuur, en een plek voor de ziel om haar weg te vinden. De Ocho Día, met haar gezangen in een vermenging van Papiaments en Latijn, de overdracht van culturele identiteit via verhalen over West-Afrikaanse mythische figuren zoals de spin Nanzi, gezongen litanieën, een eigen vormgegeven liturgie van gebeden, en het kantelen van het altaar op de achtste dag (Ocho di Yukán)—dat was hun manier om trouw te blijven aan hun wortels én aan hun geloof. Vandaag de dag is dit ritueel vrijwel verdwenen. Al twintig jaar is er geen gedocumenteerde viering meer. Uitvaarten worden nu tot in de puntjes geregisseerd door begrafenisondernemers, naar Europees model. In tegenstelling tot vroeger, waar een uitvaart veel meer was dan een kort moment van condoleren of een drive-thru, of het volgen van de dienst via een YouTube-link, is afscheid nemen verarmd tot een haastig en afstandelijk ritueel. De zinsnede “geen rouwbeklag aan huis” klinkt inmiddels als een mantra in overlijdensberichten. ------- Bob Harms: De ocho dia, een rouwritueel van acht dagen op Aruba, Bonaire en Curaçao, was veel meer dan alleen een religieuze bijeenkomst. Het was een levendig sociaal evenement, doordrenkt van culturele tradities die hun oorsprong vinden in West-Afrika en de diaspora. Ondanks pogingen van de Rooms-Katholieke Kerk om deze ‘afwijkende’ gebruiken te onderdrukken, hield de gemeenschap stand en gaf het rouwproces zo een unieke, eigen invulling. Tijdens dit achtdaagse ritueel nam een voorzanger, de resadó, de leiding. Hij zong litanieën, een mix van Papiaments en Latijn. De aanwezigen zongen mee met de kantikanan di Ocho Dia, liederen speciaal voor dit ritueel, en de kantikanan di Dum Ve, verbasterde Gregoriaanse gebedsliederen. Ook op de laatste ochtend, wanneer het altaar werd afgebroken, werden er speciale liederen gezongen, de kantikanan di Jukán. ---- Na de uitvaart is er een rouwperiode die acht dagen duurt. In deze dagen worden er litanieën (gebeden) voorgelezen door een vrouw die ouder is dan 50. Ze vraagt God om de overledene onder zijn hoede te nemen en de nabestaanden te troosten. Tijdens deze ‘ocho dia’ geven naasten en familie alle ruimte aan hun emoties. Vooral op de achtste dag nemen ze de tijd om na te praten over de dingen die de overledene heeft gezegd en hoe hij of zij zich heeft voorbereid op de dood. De ramen worden opengezet zodat de geest kan vertrekken. ---- Het is een perfect voorbeeld van ''syncretisme'': het samenvoegen van verschillende culturele en religieuze elementen. Hoewel de periode van acht dagen ook in het christendom voorkomt (denk aan de besnijdenis van Jezus na 8 dagen), is de uitwerking (de ceremonies, muziek, dans) sterk beïnvloed door de Afrikaanse wortels en de 'survival' van voorouderlijke tradities na de slavernij, steltDBNL - Digitale Bibliotheek voor de Nederlandse Letteren. {{Appendix}} --------------- {{Databox}} [[File:General Official Minimum Wage by Territory as of February 2023 in US Dollars (2).png|thumb|300px|Mapa di salario minimo segun teritorio na februari 2023 den USD]] E '''salario mínimo''' ta e montante mas abou ku un dunadó di trabou ta legalmente obligá di paga un empleado. Un salario mínimo por wòrdu ekspresá komo un salario pa ora, pa luna òf pa siman. Semper e ta wòrdu ekspresá komo un salario brutu, ekskluyendo belasting i kontribushonnan di seguro sosial. Dentro di Union Europeo, 22 di e 27 estadonan miembro tin un salario minimo. E sinku paisnan di UE ku no tin un salario mínimo ta Austria, Dinamarka, Finlandia, Suesia i Italia. E paisnan aki, inkluyendo Noruega i Suisa, ta laga e fiho di salario mínimo na organisashonnan di dunadó di trabou i empleado. es.wiki: Salario mínimo, salario mínimo, òf salario mínimo ta e montante mínimo di remunerashon ku un dunadó di trabou ta obligá pa lei pa paga su empleadonan pa e trabou ku nan a hasi durante un periodo determiná. E suma aki no por wordo baha ni pa acuerdo colectivo ni individual. Un salario mínimo ta eksistí den mas ku 90% di e estadonan miembro di e Organisashon Internashonal di Trabou (ILO).[1] E regulashon aki a wòrdu establesé pa promé biaha na Australia i New Zealand den siglo 19.[2] Kada pais tipikamente ta establesé e normanan legal ku ta regulá e salario mínimo i e mekanismonan pa determiná su montante periodikamente, normalmente anualmente. Regulashonnan di salario mínimo, ku nan diferensianan, ta presente den kasi tur pais rònt mundu, i nan ophetivo, eksplísito òf nò, ta pa redusí desigualdat di salario. Den añanan resien, vários pais a reformá nan polítika di salario mínimo komo kontesta na e oumento di kosto di bida i preshon sosial pa garantisá un entrada desente. Algun gobièrnu a opta pa konektá e salario mínimo na e konsepto di un “salario di bida,” komprondé komo un salario ku ta kubri e nesesidatnan básiko di un individuo òf famia, inkluyendo kuminda, bibienda, edukashon i kuido di salú. Paisnan manera Alemania,[3] Sur Korea, Chile,[4] i New Zealand a implementá oumentonan signifikante, miéntras ku na Merka tabatin un tendensia pa oumentá e salario mínimo na nivel estatal i munisipal den ousensia di konsenso federal. Ademas, organisashonnan manera Organisashon Internashonal di Trabou (ILO) i Programa di Desaroyo di Nashonnan Uni (UNDP) a promové kuadro pa evaluá e impakto di e salario mínimo riba redukshon di pobresa i desigualdat, resaltando e importansia di ahusta e montantenan aki periodikamente i segun kriterionan ekonómiko i sosial. Salario mínimo, salario mínimo, òf salario mínimo ta e montante mínimo di remunerashon ku un dunadó di trabou ta obligá pa lei pa paga su empleadonan pa e trabou ku nan a hasi durante un periodo determiná. E suma aki no por wordo baha ni pa acuerdo colectivo ni individual. Un salario mínimo ta eksistí den mas ku 90% di e estadonan miembro di e Organisashon Internashonal di Trabou (ILO).[1] == Caribe Hulandes == * 1947 - invoering Loonregeling 1946 (P.B. 1947, no. 2), * 1972 - Landsverordening minimumlonen (P.B. 1972, no. 110) 1 oktober 1972 e Ordenansa Salario Minimo a drenta na vigor na Antias Hulandes.<ref>Advertentie. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 30-09-1972, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 03-09-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010461412:mpeg21:p006</ref> {{Appendix}} LANDSVERORDENING van 31 mei 1972 houdende nieuwe regelen inzake minimumlonen Citeertitel Landsverordening minimumlonen Vastgesteld door Gouverneur van de Nederlandse Antillen Onderwerp maatschappelijke zorg en welzijn Eigen onderwerp arbeidsregelgeving Opmerkingen met betrekking tot de regeling Deze verordening vervangt de Loonregeling 1946 (P.B. 1947, no. 2), -------- The minimum wage history in the Dutch Caribbean is tied to the islands' individual statuses, with a significant shift in the Caribbean Netherlands (Bonaire, Sint Eustatius, Saba) towards higher, federally regulated minimum wages starting in the 2010s, aiming for a dignified existence. Other islands, like Aruba, also adjusted their minimum wages in recent years, while the overall trend shows efforts to raise wages to improve socio-economic conditions, though this can create competitive pressure compared to other Caribbean nations. The minimum wage in the Dutch Caribbean is set separately for each island, with the highest recent rates being $1,750 per month in the Caribbean Netherlands (Bonaire, St. Eustatius, and Saba) as of July 1, 2024, and AWG 2,007.05 per month in Aruba as of January 1, 2025. The Caribbean Netherlands' minimum wage is adjusted annually based on the consumer price index. -------------- {{Variante|c}} {{infobox persona| variante =c | nomber = Mary Gertrude Johnson | ofishi = | tata = Peter Hassell | mama = Esther Lovell Johnson }} '''Mary Gertrude Johnson''' (☆ [[1854]] na Zions Hill – † [[1939]] na [[Saba]]), tambe konosí komo ''Mary Gertrude Hassell'', tabata un edukadó prominente i un pionero den promoshon di e arte tradishonal di [[kanchi sabano]] riba e isla di [[Saba]]. El a duna les i popularisá e téknika di obra ku hilo habri, ku despues a bira un di e produkto artístiko i ekonómiko mas importante di e isla. Segun folklorista Eric Eliason, “kisas e ta e persona mas honrá den historia di e isla.”<ref>Eliason, Eric A. (2024). "[https://www.google.nl/books/edition/Handbook_of_Gender_Studies_in_the_Dutch/aBcEEQAAQBAJ?hl=nl&gbpv=1&dq=Mary+Gertrude+Hassell+Johnson&pg=PA524&printsec=frontcover Saba Lace: History, Culture and Art]", in: ''Handbook of Gender Studies in the Dutch Caribbean'', p. 522-534, citaat op p. 524.</ref> == Biografia == Mary Gertrude Johnson a nase na Zions Hill (den e tempu ei konosí komo Hell’s Gate) komo yu muhé di Esther Lovell Johnson i Peter Hassell. Su famia tabatin un posishon respetá den komunidat i su mayornan tabatin medio finansiero sufisiente pa mand’é pa estudio na [[Caracas]], [[Venezuela]] na komienso di añanan 1870. Pa un periodo Johnson a biba den un internado katóliko, kaminda soeurnan di e konvento tabata duna enseñansa, inkluso na manera tradishonal.<ref>A unique form of needlework: “Saba Lace”— A time honored craft by Will Johnson. "Amigoe". Curaçao, 20-12-1985, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 31-07-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643321:mpeg21:p068</ref> Durante su estadia na Venezuela, el a siña for di e yu muhénan di e elite venezolano kon pa traha obra ku hilo habri den estilo ajour, ku despues a bira konosí na Saba komo kanchi spaño.<ref>https://thesabaislander.com/2021/02/06/the-chronological-history-of-saba/ The Chronological History of Saba], Saba Islander (2 di yuni 2021)</ref> <ref name=":0">Eliason, Eric A. (2024). "[https://www.google.nl/books/edition/Handbook_of_Gender_Studies_in_the_Dutch/aBcEEQAAQBAJ?hl=nl&gbpv=1&dq=Mary+Gertrude+Hassell+Johnson&pg=PA524&printsec=frontcover Saba Lace: History, Culture and Art]", in: Handbook of Gender Studies in the Dutch Caribbean, p. 522-534</ref> E téknika aki lo bira e base pa e desaroyo di e arte di kanchi sabano, un forma di arte tekstil úniko pa Saba.<ref name=":1">{{Citeer boek |titel=Caribbean Women and Their Art: An Encyclopedia |achternaam=Snodgrass |voornaam=Mary Ellen |url=https://www.google.nl/books/edition/Caribbean_Women_and_Their_Art/4tCwDwAAQBAJ?hl=nl&gbpv=1&dq=Mary+Gertrude+Hassell+Johnson&pg=PA89&printsec=frontcover |datum=2019 |pagina=89-90}}</ref><ref>{{Citeer web |url=https://caribvibetv.com/learning-about-saba-lace-spiced-rum/ |titel=The Art of Saba Lace & Flavor of Spiced Rum: Saba’s Heritage |bezochtdatum=2025-07-20 |werk=Caribbean Vibrations}}</ref> Despues di a kompletá su estudio, Johnson a regresá Saba. Einan el a kasa ku James Benjamin Johnson i a kuminsá duna les na e skol katóliko lokal. E pareha a establesé nan mes na Windwardside. Inisialmente, el a sigui ku trahamentu di kanchi komo un hòbi, dunando les na algun amigu i miembro di famia, pero pronto el a kuminsá plama riba henter e isla. Gradualmente ela kuminsá duna lès, i patronchinan spesífiko pa e isla a wòrdu kreá, yamá na nòmber di nan kreadornan, manera Imelda, Sylvia i Laurentina.<ref name=":0" /><ref name=":1" /> Ku e establesementu di un servisio postal konfiabel entre Saba i mundo eksterno na 1884, e posibilidat pa bende kanchi via pòst a habri un fuente nobo di ingreso pa hopi famianan. Pa tempu di Prome Guera Mundial, un di kada dies habitante tabata inbolbí den produkshon òf benta di kanchi sabano. Den e añanan 1920, ta kalkulá ku entre 30% i 40% di PIB di Saba tabata generá for di kanchi, un kontribushon sin igual pa un isla chikí.<ref name=":0" /><ref name=":1" /> Mary Gertrude Johnson a fayesé na 1939 na edat di 85 aña. Su legado sigui biba den arte, ekonomía i identidat kultural di Saba. == Homenahe == Na 1996, su aporte a wòrdu rekonosé ku un stampia postal di Antias Hulandes, ku ta mustra un imagen di dje ku un obra di kanchi na banda robes. E stampia tabata parti di un seri dediká na figuranan antiano prominente.<ref>{{Citeer web |url=https://touchstamps.com/Stamp/Details/160215/mary-gertrude-johnson-hassel-1853-1939 |titel=Stamp: Mary Gertrude Johnson Hassel (1853-1939) (Netherlands Antilles 1996) |bezochtdatum=2025-07-20 |werk=Touch Stamps}}</ref> == Mira tambe == * [[Kanchi sabano]] {{Appendix}} {{Defaultsort:Johnson, Mary Gertrude}} [[:Kategoria:Saba]] ------------ * na un Skol di Konbento. Einan ela siña kon pa traha e hilo dibuhá for di e yu muhénan di Venezolanonan elite, i a introdusí e arte na Saba kaminda e ta konosí generalmente komo obra spañó.<ref>https://thesabaislander.com/2021/02/06/the-chronological-history-of-saba/ The Chronological History of Saba], Saba Islander (2 di yuni 2021)</ref> * the past, drawn lace embroidery often produced larger pieces in the form of tablecloths, curtains, drapes, etc. Today, these larger ana more expensive items are no longer in demand and the intricate patterns of drawn lace are being used in a more decorative manner on various items of women’s and household ware such as shawls, skirts, blouses, handbags, hand¬ kerchiefs, napkins and other cloths. <ref>[https://archive.org/details/BNA-DIG-ANTILLENREVIEW-1981-08/page/n33/mode/1up?q=saban+lace&view=theater Handcraft: an industry of growing importance]Antillean Review, vol. 1 nr. 5, augustus/september 1981</ref> * Perhaps this is the reason the craft is popularly known as "Spanish work" on Saba. In 1884, the wives and daughters of Saba's seafaring men began working in earnest. In that year regular mail service connected the five-squaremile island to the outside world for the first time, thereby establising the possibility of a mailorder cottage industry. By 1898, Saba's lacemakers had become so adept that a Miss Florence Every entered an exhibition of women's handicrafts in The Hague, The Netherlands, where she received an honorable mention. Six years later, a Saban was awarded first prize in a competition in Copenhagen, Denmark, and was invited by the Danish government to spend four months in the Scandinavian country. Little by little, the industrious Saban women began exporting their delicate work, primarly to customers in the United States. The method by which they obtained the names of potential clients illustrates typical Saban ingenuity. Lacemakers would copy the addresses of American companies from the boxes of merchandise that were sent to the island. They would then dispatch a letter explaining their craft and their prices to the firm, hoping to have some sympathetic manager post the missive on the company bulletin board or mention it in the company newsletter. Their efforts were surprisingly successful. By 1928, nearly 25,000 guilders worth of needlework was being exported.<ref>A unique form of needlework: “Saba Lace”— A time honored craft by Will Johnson. "Amigoe". Curaçao, 20-12-1985, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 31-07-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643321:mpeg21:p068</ref> Naturally, clients' addresses were closely-guarded secrets. Who betide anyone who "stole" an address or who wrote "bad things" about a competing lacemaker. Many families were not on speaking terms for years, owing to some real or imagined breaking of this unwritten law. In turn, many company officials wrote to Saba's Vice-Lieutenant Governor inquiring into the financial status of the women soliciting business from the companies' employees. As tactfully as possible, the administrator would reply that the ladies could stand "some help", even though some of the lacemakers were among the most affluent residents of the tiny island. When the Great Depression spread economic havoc throughout the United States in the early 19305, demand for "Saba Lace" plunged alarmingly. Committees were formed on the island to promote the "industry". Unfortunately, nothing seemed to help. It was only with the increase of tourism to the island that "Saba Lace" flourished once again. An airfield was finally constructed on the mountainous terrain in 1963 and the island became a favorite with travelers searching for an unusual daytrip from nearby St. Maarten of for longer stays in a serence and unspoiled Caribbean atmosphere. In 1984, 15,000 tourists visited, departing with approximately $100,000 worth of delicate, handmade lacework. Thus, after more than a century, a handcraft learned by a young Saban girl in the quiet cloisters of a Caracas convent still provides a means of survival for many families on the tiny island of Saba. ------------- {{Infobox artista|variante|c | nomber = Sheila Payne }} '''Sheila Payne''' (☆ 1961 na [[Kòrsou]]) ta un aktris i kontadó di kuento di [[Kòrsou]] i un defensor di preservashon di Papiamentu.[1] Sheila Payne a nase i lanta na Kòrsou, den un famia originalmente di [[Sint Kitts (isla)|Saint Kitts]]. Su interes i amor pa kontamentu di kuenta a bini di su tata. Komo un studiante di skol básiko, el a hasi un impreshon sumamente eksitoso di e empresario di músika [[Ángel Job]] (ku e apodo El Gordito de Oro).[2] For di 1980 pa 2000, Payne a biba na [[Hulanda]]. El’a studia matemátika i ekonomia i a tuma un kurso posgrado den desaroyo di karera. Despues di a traha den e ramo ei pa algun tempu, el a bira un aktris ku Jeugdtheater Citadel Groningen. Na Kòrsou, el a traha komo aktris pa teater hubenil i despues a regresá na kontamentu di kuenta.[2] Na 2011, Payne a risibí un nominashon di UNESCO pa su esfuersonan den preservashon di Papiamentu.[2] -------------- {{Variante|c}} {{Databox}} Un '''tragalus''' ([[hulandes]]: ''dakvenster'') ta referi na un bentana chikí ku generalmente ta instalá riba un muraya haltu, tei, òf den un dak di kas. Literalmente, e palabra cu e ta e luga pa laga lus drenta. "tragaluz" via Spaño (traga = bebe, luz = lus) — literalmente, un lugá pa laga lus drenta. un ekstenshon di e superfisie di dak ku ta inkliná, hopi bia ta konsistí di un kuadro di bentana vertikal ku òf sin partinan movibel, dos muraya banda triangular i un tapa, trahá komo un dak plat, siya ?, heup òf pent. Un tragalus por wòrdu instalá mesora durante konstrukshon nobo, pero hopi bia ta wòrdu trahá despues pa haña espasio èkstra, tin bia na e lugá kaminda un skylight ta presente kaba. E kuadro di bentana ta sirbi pa permití lus i airu drenta den e zolder òf kamber di zolder. Un bentana di dormitorio hopi bia ta proveé ​​e espasio èkstra ku espasio pa kabes (espasio pa kabes), ku ta nesesario pa krea un kamber den zolder. Bentana di dormer por wòrdu montá na diferente manera. Tradishonalmente riba e lugá, kaminda e bentana di e dormer ta wòrdu bati riba e dak riba e sitio, loke ta tuma un promedio di 3 pa 4 dia. Tin tambe bentananan prefab. E bentananan prefabriká aki ta wòrdu pre-produsí den un fábrika òf tayer di karpinteria i ta wòrdu montá riba e dak denter di un dia. Bentana di dormer ta traha di vários material. Esaki ta dependé di e estilo arkitektóniko di e kas i e deseonan di e kliente. Bentana prefabriká por lo general ta trahá di palu òf plèstik. Un ekstenshon riba e dak tambe ta wòrdu yamá kuko òf akkenailtje (prinsipalmente na Groningen). {{Appendix}} chatgpt:Den papiamentu, tragalus ta un palabra ku referi na un ventanita chikí ku generalmente ta instalá riba un muraya haltu, tei, òf den un kas di dak. E palabra mes ta bin di Hulandés "tragaluz" via Spaño (traga = bebe, luz = lus) — literalmente, un lugá pa laga lus drenta. ✅ Den konteksto di construccion Hulandés (i Karibe Hulandes), un "tragalus" ta un ventanita, pero den hulandés moderno e palabra ku ta mas relashona ta "dakkapel" òf "dakvenster", ku ta referí mas espesífikamente na un ventan chi subi for di dak, ku ta kreá espasio i lus den un piso haltu. Diferensha: Tragalus = ventanita (simpel, generalmente no sobresalí for di tei). Dakkapel = estruktura di bentana ku sobresalí for di tei pa kreá mas espasio i lus. 🏚️ Tragalus den Karibe Hulandes Sí, tragalus (of ventanitanan den dak) tabata uza den arquitectura tradicional Karibe Hulandes, inklusí: Kas di plantashon (Boneiru, Kòrsou, Aruba) Kas di pueblo (kas di torto, kas di piedra) Fortifikashon (forte) E motibu principal pa usa un tragalus tabata: Laga lus natural drenta (den tempo ku no tabatin mucha bentanan grandi) Mehorá ventilashon (pa saka kalor fo'i kas) Duna un poko di brisa sin perde protekshon kontra tormenta. Ejemplo: Riba kas di plantashon na Kòrsou manera Landhuis Brievengat òf Landhuis Chobolobo, bo por topa ventanitanan haltu riba e dak ku ta sirbi komo tragalus. Na Aruba, na kas antique den Noord i Santa Cruz, bo por wak esemey. 📜 Origen historiko E uso di ventanitanan haltu (tragalus) a bini ku: Influensia di arquitectura kolonyal Hulandés (especialmente siglo 17-18). Adaptashon lokal pa klima tropikal — ventilashon tabata esencial. Manká di material di konstrukshon — un bentana chikí tabata mas fasil pa instala den muraya di torto òf piedra. ✏️ En Resúmen Aspekto Tragalus Dakkapel Definishon Ventanita haltu Bentana sobresaliente for di tei Funshon Lus i ventilashon Lus, ventilashon, espasio Material Hout, piedra, torto Hout, tei, glas Uzo den Karibe Sí, den kas antique Raro, mas den Hulanda [[:Kategoria:Konstrukshon]] -------------- {{Multiple image | total_width = 650 | align = center | caption_align = center | border = | image1 = Government building in Camacuri (Aruba) 17 33 16 604000.jpeg | caption1 = Edificio di Impuesto di [[Aruba]] | image2 = DRCUR-EXT-Resort-4110-TM.jpg | caption2 = Dream Curaçao Resort na [[Willemstad]] | image4 = Emmanuel Catholic Chapel.jpg | caption4 = Kapel Emanuel na [[San Nicolas]] | image3 = Maduro & Curiel's Bank, Willemstad, Curaçao.jpg | caption3 = Edificio di [[Maduro & Curiel's Bank N.V.|MCB]] na Willemstad }} --------------- * [[Florin karibense]] (aanvullen) Siman pasá a tuma lugá e desvelo ofisial di e diseño di e Guilder Karibense, e moneda nobo ku lo ta den sirkulashon na Kòrsou i Sint Maarten entrante 31 di mart 2025. Banko Sentral di Kòrsou i Sint Maarten (CBCS) a presentá e biyetenan i monedanan simultáneamente na ámbos pais.<ref name="deel 1">[https://curacao.nu/de-caribische-gulden-een-stap-richting-economische-stabiliteit-in-2025/ De Caribische Gulden: Een stap richting economische stabiliteit in 2025], curacao.nu (26 di desember 2024)</ref> -- 2025 lo ta e aña di plaka nobo ku introdukshon di e Golder Karibense. E seri nobo di biyete ta inspirá pa e ‘Mundu Bou di Laman’. E parti dilanti di e biyetenan ta mustra e fauna bou di awa colorido di Curaçao y Sint Maarten, como simbolo di e laso entre ambos pais. E diversidat úniko di animalnan marino, segun Banko Sentral, ta un rekordatorio di e poder di koperashon i metanan kompartí, apesar di kada pais su propio identidat. E parti patras di e biyetenan ta deskribí bista históriko i kultural importante di Kòrsou i Sint Maarten. Loke ta spesial di e seri nobo aki ta su diseño: e parti dilanti tin un diseño horizontal tradishonal, miéntras ku e parti patras ta orientá vertikalmente. Ta prome biaha cu biyetenan cu patras vertical ta wordo emiti na Curaçao y Sint Maarten. E seri di florin Karibense ta inkluí sinku biyete di bankero ku e siguiente denominashonnan: 10 Cg, 20 Cg, 50 Cg, 100 Cg i 200 Cg. Cada biyete tin su propio color. 2025 lo ta e aña di plaka nobo ku introdukshon di e Golder Karibense. E seri nobo di biyete ta inspirá pa e ‘Mundu Bou di Laman’. E parti dilanti di e biyetenan ta mustra e fauna bou di awa colorido di Curaçao y Sint Maarten, como simbolo di e laso entre ambos pais. E diversidat úniko di animalnan marino, segun Banko Sentral, ta un rekordatorio di e poder di koperashon i metanan kompartí, apesar di kada pais su propio identidat.<ref name="deel 3">[https://curacao.nu/nieuwe-caribische-gulden-een-ode-aan-de-onderwaterwereld-20g/ Nieuwe Caribische Gulden: een ode aan de onderwaterwereld (20g)], curacao.nu (27 di desember 2024)</ref> E parti patras di e biyetenan ta deskribí bista históriko i kultural importante di Kòrsou i Sint Maarten. Loke ta spesial di e seri nobo aki ta su diseño: e parti dilanti tin un diseño horizontal tradishonal, miéntras ku e parti patras ta orientá vertikalmente. Ta prome biaha cu biyetenan cu patras vertical ta wordo emiti na Curaçao y Sint Maarten. E seri di florin Karibense ta inkluí sinku biyete di bankero ku e siguiente denominashonnan: 10 Cg, 20 Cg, 50 Cg, 100 Cg i 200 Cg. Cada biyete tin su propio color. == denominashon di mas chikitu: 10 florin == E biyete di dies florin karibense ta predominantemente hel i tin un imágen di e '''angelfish gris''' na e parti dilanti i e '''faro di Klein Curaçao''' na e parti patras.<ref name="deel 2">[https://curacao.nu/nieuwe-caribischegulden-een-ode-aan-de-onderwaterwereld-10g/ Nieuwe Caribische Gulden: een ode aan de onderwaterwereld (10g)\, curacao.nu (26 di desember 2024)</ref> E angelfish gris por krese te sesenta sentimeter di largura. E espesie aki tin un kurpa den forma di disko ku un kabes relativamente grandi. Angelfish adulto gris ta gris kla ku manchanan pretu tur kaminda, miéntras ku nan kabes ta gris kla ku un boka mas kla ainda. E hóbennan, di otro banda, ta pretu ku sinku strepi hel briante ku ta kore vertikal riba nan kurpa. Hubenilnan ta wòrdu hañá generalmente riba e rif òf den kama di yerba di laman, kaminda nan ta traha na “stashonnan di limpiesa” meskos ku garnachi mas limpi ta hasi, pa deshací di parasito di piská mas grandi. Adultonan por lo general ta habitá rifnan i por wòrdu hañá na profundidatnan te ku trinta meter. E konki reina ta un snèk ku ta biba prinsipalmente den kama di yerba di laman i riba banki di santu i por krese basta grandi. Karakolnan adulto por krese te mas o ménos 35 sentimeter di largura. E karakolnan aki ta herbívoro i ta alimentá nan mes ku material di mata ku ta haña entre e yerba di laman. E conchi reina ta birando mas y mas raro den hopi parti di Caribe pasobra su carni ta wordo considera un delicia y hopi biaha ta wordo haya riba platonan. Ta p’esei tin vários inisiativa pa kria nan den koutiverio pa produkshon di kuminda òf laga nan bai bèk den naturalesa. Kasi no tin ehemplar adulto real ku a sobra den e awanan interior di Kòrsou. Patras == Di dos denominashon: binti florin Cg 20 == E biyete di binti florin Karibense ta predominantemente blou i tin e rayo di águila mancha dilanti i Simpson Bay patras. Cu un envergadura di casi tres meter, e Spotted Eagle Ray ta un di e especienan di rayo mas grandi den nos awanan. E ta wòrdu rekonosé fásilmente pa su fondo skur ku numeroso mancha blanku i un barika kompletamente blanku. E rayonan aki tin un rabo largu i punta ku vários spina venenoso. E rayonan aki ta kome bivalvo, entre otro, i ta buska nan riba fondo di santu. Nan ta koba den santu i tin bia ta zwaai esaki ku nan “alanan”. Tambe nan ta come cangreu, cangreu ermitaño y caracol manera e queen clam. Rayonan di águila mancha ta hopi sosial i hopi bia ta landa den grupo chikí.<ref name="deel 3"/> Yellow Cowries ta '''karakol di laman''' ku ta wòrdu hañá den mayoria di laman tropikal. Den pasado, diferente tipo di cowries tabata hunga un ròl importante den komersio i kultura. Kaska di cowrie tabata wòrdu usá histórikamente komo moneda, partikularmente na China, Afrika, New Guinea i Indonesia. E barkunan di e Kompania di India Oriental Hulandes (VOC) tabata komersia ku kaska di kowrie, spesialmente e “kaska di kaska di plaka” ku tabata representá un balor monetario, i tabata usa nan komo un medio di pago, inkluso pa kumpra hende sklabisá. Awendia nan ta wòrdu apresiá prinsipalmente komo kosnan di kolekshon i ta wòrdu usá den joyas. Karakol tin un dieta hopi spesífiko ku ta varia pa kada espesie. Algun ta karnivoro, algun herbívoro i algun omnívoro. Nan tin un struktura di alimentashon úniko yamá un “radula” den nan boka, ku ta funshoná komo djente, superfisie di yerba i kòrta kuminda.<ref name="deel 3"/> Patras == Di tres denominashon: biyete di 50 Cg == E biyete ta predominantemente bèrdè i tin e '''turtuga di laman bèrdè''' na e parti dilanti i e playa di '''Grote Knip''' na e parti patras.<ref>[https://curacao.nu/nieuwe-caribische-gulden-een-ode-aan-de-onderwaterwereld-50g/ Nieuwe Caribische Gulden: een ode aan de onderwaterwereld (50g)], curacao.nu (28 di desember 2024)</ref> E turtuga bèrdè di laman ta wòrdu hañá den tur laman tropikal i subtropikal na mundu, inkluyendo den Karibe. E turtuga bèrdè di laman ta un herbívoro i ta kome prinsipalmente yerba di laman. E turtuganan ta sòru pa e yerba di laman no krese muchu largu i sofoká su mes. Esaki ta permití e ekosistema di yerba di laman pa mantené su funshonnan mas importante, esta komo un krèsh pa hopi bestia marino. E turtuga di laman bèrdè ta pues un espesie klave ku ta hunga un ròl esensial den tene nos oséanonan saludabel. Turtuga machu nunka no ta regresá tera. E hembranan ta bin tera solamente pa pone webu. Turtuga muhé ta traha vários nèshi pa aña. Turtuga ta protehá i den peliger di ekstinshon rònt mundu. E '''tellin''' faborito. E espesie di karakol bivalvo aki ta wòrdu hañá den henter Karibe, prinsipalmente na profundidatnan di te ku trinta meter. E kaska, ku ta wòrdu trahá dor di e karakolnan mes, por ta basta grandi, algun ta alkansá un diameter di mas o ménos ocho centimeter. E kaska ta di koló krema pa blanku ku randnan un poko haltu i hopi espasiá. E parti paden di e kaska ta hel. E dos mitarnan di e kaska por lo general ta pas bon huntu i hopi bia ta kubri ku alga i otro organismonan, proveyendo un kamuflahe ekselente riba e ref. E espesie aki ta filtrá kuminda for di awa di laman dor di chupa awa aden, filtr’é i despues “spuit afó” awa limpi. Patras Grote Knip Beach. Curaçao ta konosí pa su playanan relativamente chikí skondí den bahianan kómodo. Asta Grote Knip Beach ta situá den un bahia asina. E santu riba e playanan ta konsistí di entre otro e fekalnan di piská ku ta kome alga i otro organismonan marino. Segun ku e piskánan aki ta raspa alga for di piedra di koral i piedra di kalki, nan ta kita pida pida kalki tambe. E material aki despues ta wòrdu ekskretá komo granula chikitu di kalki, ku eventualmente ta akumulá riba playa komo santu blanku debí na akshon di ola. Piská papagai ta entre e espesienan responsabel pa e proseso aki. ------------------- '''Petróleos de Venezuela, SA''' ('''PDVSA''') ta e kompania estatal di [[Venezuela]] riba tereno di petroleo i gas natural. E kompania tin aktividatnan den eksplorashon, produkshon, refinamentu, merkadeo, transporte i eksportashon di petroli, i tambe eksplorashon i produkshon di gas natural. El a kuminsá su operashon na 1976 despues di e nashonalisashon di e industria petrolero di e pais pa dekreto di gobièrnu riba 30 di ougùstùs 1975. Tur akshon di e kompania ta ainda propiedad di gobièrnu di Venezuela, kual pais ta e di sinku eksportadó mas grandi di petroli na mundu. == Reserva i produkshon == Venezuela tin e reservanan di petroleo mas grandi na mundu. Na fin di aña 2020, nan tabata balorá na 304 bion bari, òf 17.5% di e total mundial.<ref name=BPWES21>{{en}} [https://www.bp.com/en/global/corporate/energy-economics/statistical-review-of-world-energy.html BP Statistical Review of World Energy 2021], geraadpleegd op 24 juli 2021</ref> [[Arabia Saudita]] ta na di dos lugá ku un porshon di 17.2%. Un gran parti di e reservanan ta konsistí di zeta viskoso, ku ta wòrdu hañá prinsipalmente kantu di [[Riu Orinoco]]. E zeta aki ta ménos fásil pa saka ku zeta konvenshonal. Ku e reservanan di zeta konosí, e pais por mantené e nivelnan di produkshon aktual pa mas ku 500 aña.<ref name=BPWES21/> Na 2005, produkshon di zeta tabata 3.3 mion bari pa dia (bpd), pero pa 2015 esaki a baha te na 2.6 mion bpd.[2] Debí na mal maneho ekonómiko, no tin sufisiente sèn disponibel pa invertí, loke ta kousa ku produkshon ta baha. E bahada aki a sigui despues di 2015 i na 2020 e produkshon tabata 540.000 bpd.<ref name=BPWES21/> Un tendensia similar ta visibel pa refinamentu. Na 2010, kasi 1 mion bpd tabata wòrdu prosesá diariamente ainda, pero na 2019 esaki a baha te na 123.000 bpd.<ref name=BPWES21/> Reservanan di gas ta muchu mas chikitu na 3% di e total mundial, pero tòg signifikante.<ref name=BPWES21/> Produkshon di gas a keda basta stabil entre 2005 i 2017 i a fluktuá alrededor di 30-40 bion m³ pa aña. Tabatin un bahada fuerte na 2018, ku a sigui na 2019 i 2020. Na 2020, mas o ménos 19 bion m³ a wòrdu produsí.<ref name=BPWES21/> == Historia == E kompania a wòrdu fundá dia 1 di yanüari 1976 despues di e nashonalisashon di e industria petrolero di Venezuela. Na sèptèmber 1986, e kompania merikano Southland a bende mitar di e akshonnan di CITGO na Petróleos de Venezuela. Na 1990, PVDSA a kumpra e sobra akshonnan, birando e úniko doño. Ku e transakshon aki, CITGO a wòrdu sigurá di e suministro di krudo i Venezuela a haña un kanal di benta nobo na [[Estadonan Uni di Amérika|Merka]]. Parsialmente debí na e kaida fuerte den prijs di petroleo desde 2015, PVDSA a topa cu problemanan finansiero. E kompania a risibí un fiansa grandi di Rosneft di [[Rusia]] i a kambio a primintí 49.9% di e akshonnan den CITGO komo fiansa.<ref name=CNNROS>CNN [http://money.cnn.com/2017/04/10/news/economy/russia-us-oil-company-citgo/index.html Russia could soon control a U.S. oil company], 10 di aprel 2017, konsultá 4 di ougùstus 2024</ref> Varios polítiko merikano ta preferá di no mira akshonista ruso den refinerianan merikano.<ref name=CNNROS/> Na 1985, gobièrnu di [[Teritorio insular (Antias Hulandes)|teritorio insular di Kòrsou]], ku a tuma over e [[refineria Isla]] na Kòrsou for di [[Koninklijke Shell|Shell]], a transferí e operashonnan di e kompania pa Petróleos de Venezuela a base di un kontrato di hür di largu plaso.<ref name="CvC">Canon van Curacao [https://canoncuracao.cw/33-vertrek-shell-komst-en-vertrek-pdvsa/ Vertrek van Shell, komst en vertrek PdVSA], geraadpleegd op 21 december 2023</ref> Invershonnan den e refineria a keda atras, loke ta nifiká ku produkshon tabata wòrdu hasí prinsipalmente ku instalashonnan bieu. E problemanan ambiental ku esaki a enserá a kondusí na hopi demanda kontra e refineria òf kontra di gobièrnu.<ref name="CvC"/> E kontrato di hür di PDVSA a kaduká dia 31 di desèmber 2019. Despues di e salida di PDVSA, un bataya legal a tuma luga pa añanan largu entre Kòrsou i Venezuela. Nan dos finalmente a yega na un akuerdo na desèmber 2023. Venezuela lo suministrá zeta pa dies aña ku un balor ekivalente total di US$ 450 mion, ku lo wòrdu usá pa paga e debe di PVDSA.<ref>Antilliaans Dagblad [https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/28793-olie-voor-schuld-pdvsa Olie voor schuld PDVSA, 21 december 2023], konsultá 4 di ougùstus 2024</ref> ï Na yanüari 2019, Merka a imponé sanshonnan kontra PDVSA.<ref name=NOSUSS>NOS [https://nos.nl/artikel/2269551-vs-legt-sancties-op-aan-venezolaanse-staatsoliebedrijf.html VS legt sancties op aan Venezolaanse staatsoliebedrijf, 29 januari 2019], konsultá 4 di ougùstus 2024</ref> E kuentanan bankario di e kompania na Merka a wòrdu kongelá i merikanonan no ta permiti di hasi negoshi ku e kompania mas.<ref name=NOSUSS/> E sanshonnan ta un medida punitivo kontra e maneho di [[Nicolás Maduro|presidente Maduro]]. Zeta ta un fuente importante di entrada pa Venezuela i mas ku 40% di tur eksportashon di zeta ta bai pa Merka.<ref name=NOSUSS/> Na 2016, US$19 bion di e benta total di US$42 bion e aña ei a wòrdu generá na Merka. Na òktober 2023, e sanshonnan petrolero riba Venezuela a wòrdu aliviá.<ref name="NOSUSVEN">NOS [https://nos.nl/artikel/2494593-vs-schort-deel-sancties-venezuela-op-na-afspraken-over-vrije-verkiezingen VS schort deel sancties Venezuela op na afspraken over vrije verkiezingen, 19 oktober 2023], geraadpleegd op 21 december 2023</ref> A yega na un akuerdo entre e gobièrnu di Maduro i partidonan di oposishon bou di kua nan a bai di akuerdo pa tene elekshon den e di dos mitar di [[2024]], ku opservadónan internashonal pa garantisá ku nan ta hustu.<ref name="NOSUSVEN"/> E relahamentu ta nifiká ku Venezuela por determiná un biaha mas pa su mes kuantu zeta e ta eksportá i na kua partidonan.<ref name="NOSUSVEN"/> E akuerdo ta en prinsipio bálido pa seis luna. == Laso ku Karibe Hulandes == (es.wiki} === Aruba === Na 1991, PDVSA a atkerí di Chevron e terminalnan di awa hundu den Laman Karibe den serkania di Aruba.<ref name=terminal > {{cite web |url= http://www.petroleumworld.com/es-napa17061901.htm| title= La triste historia de PDVSA, BORCO y San Eustaquio|date=2017-06-13| author=Sergio Sáez | publisher= Petroleumworld.com}}</ref> Na september 2015, Aruba a firma un memorandum di entendimentu cu Citgo pa sondea e re-apertura di e refineria situá na [[San Nicolas]], Aruba, pará desde 2012 pa e operador Valero Energy ku un kapasidat instalá pa refiná 235.000 bpd. Na septèmber 2016, [[parlamento di Aruba]] a aprobá e outorisashon pa Citgo hür e refineria di San Nicolas pa 25 aña i un inversion aprobá pa PDVSA di 685 miyon dollar. Dia 23 di mei 2018, Korte di Aruba a kita e embargo riba dos kargamento di petroleo for di e tankeronan ''Atlantic Lily'' i ''Grimstad'' ku ConocoPhillips a pidi komo parti di su esfuersonan pa kobra un sentensia di arbitrahe kontra PDVSA.<ref> {{citeer web |url=http://eltiempolatino.com/news/2018/may/23/corte-de-aruba-levanto-embargos-pedidos-por-conoco/| titel=Corte de Aruba levantó embargos pedidos por Conoco contra cargamentos de Citgo |datum=2018-05-23| uitgever=El Tiempo Latino}}</ref> Na febrüari 2019, Citgo a para e remodelashon i modernisashon di e proyecto pa motibu di sanshonnan ekonómiko.<ref>{{citeer web |url= https://www.elperiodicodemonagas.com.ve/site/internacionales/renovacion-en-refineria-de-aruba-parada-por-sanciones/| titel=Renovación en refinería de Aruba parada por sanciones |datum=2019-02-20| uitgever=El periódico de Monagas}}</ref> Segun Promé Minister [[Evelyn Wever-Croes]] “E ta muy probable ku nos lo no sigui ku Citgo pero nos ta evaluando kon nos por sali for di e kontrato sin ningun problema".<ref> {{cite web |url=https://meridadigital.com.ve/alnavio-petroleos-de-venezuela-se-desmorona-y-las-repercusiones-son-globales/| title=Pdvsa se desmorona y las repercusiones son globales|date=2019-06-19| publisher= Alnavio }}</ref> Dia 22 di yüni 2021, e kompania Citgo a disidí di likidá 4 kompania supsidiario ku a keda kreá na 2016 ora ku gobièrnu a firma un kontrato di hür a kambio di rehabilitá e refineria di [[San Nicolas]] pa konvertí krudo èkstra-pisá for di e faha di zeta di [[Orinoco]] den krudo lihé. Mirando e problemanan ku a surgi a kousa di retrasonan di e proyecto na 2019 Citgo a termina su negoshi ku Aruba.<ref>«los lazos de la empresa venezolana con la isla empezaron a resquebrajarse al mismo tiempo que las sanciones financieras» {{citeer web |url= https://www.bancaynegocios.com/citgo-liquido-cuatro-filiales-en-aruba-y-cerro-casi-100-de-sus-negocios-en-la-isla/ | titel= Citgo liquidó cuatro filiales en Aruba y cerró casi 100% de sus negocios en la isla|datum=2021-06-22| uitgever=Bancaynegocios}}</ref> === Boneiru === PDVSA ta doño di e terminal marítimo Bonaire Petroleum Company (Bopec)<ref> {{cite web |url= https://prodavinci.com/que-esta-pasando-con-el-caso-conocophillips-versus-pdvsa/ | title= ¿Qué está pasando con el caso ConocoPhillips versus PDVSA?|date=2018-05-06| publisher= Prodavinci }}</ref> ku e kapasidat pa almasená te ku 12 mion bari di zeta krudo i derivadonan ku ta stratégiko pa eksportashon pa [[China]] i Merka. Na sèptèmber 2010, un kandela den dos di su 23 depósito a obligá gezaghebber di Boneiru pa sera e terminal.<ref>{{cita web | url= https://lta.reuters.com/articulo/latinoamerica-petroleo-venezuela-bonaire-idLTASIE68D11S20100914 | title= Terminal de PDVSA Bonaire, cerrado hasta nuevo aviso|date=2010-09-14| publisher= REUTERS | fechaacceso= 10 de julio de 2019 | fechaarchivo= 10 de julio de 2019 | urlarchivo= https://web.archive.org/web/20190710151005/https://lta.reuters.com/articulo/latinoamerica-petroleo-venezuela-bonaire-idLTASIE68D11S2010091}}</ref> Na desèmber 2017, gobièrnu hulandes a duna un ultimatum na PDVSA pa motibu di e falta di invershon den mantenshon di e terminal di Bonaire Petroleum Company (Bopec), lagando solamente sinku di e 21 depósitonan pa operá ku e isla tin, PDVSA a primintí un invershon di 25 mion dòler pa mantenshon i restourashon di e depósitonan.<ref> {{cita web |url= https://elcooperante.com/holanda-envia-ultimatum-a-pdvsa-por-falta-de-mantenimiento-en-terminal-de-bonaire/| title=Holanda envía ultimátum a Pdvsa por falta de mantenimiento en terminal de Bonaire|date=2017-12-20 | publisher= El cooperante}}</ref> Na mei 2018, e kompania ConocoPhillips ku sede na Houston a asumí kontrol di e aktivonan petrolero di Venezuela riba e isla kompania karibense di Boneiru<ref>{{cite web |url= https://www.radiotelevisionmarti.com/a/corte-de-bonaire-autoriza-embargo-millonario-a-pdvsa/175740.html | title= Corte de Bonaire autoriza embargo millonario a PDVSA|date=2018-05-12| publisher= Radio Televisión Martí}}</ref>, na ougùstùs 2018 a yega na un akuerdo ku PDVSA pa e pago di 2.040 mion ku un pago inisial di 500 mion dòler denter di un periodo di 90 dia for di momentu di firma e akuerdo, e sobra suma lo wòrdu pagá tur kuartal den un lapso di kuater aña i mei.<ref name="Sin-nombre-p2Jf-4">{{cite web |url=https://www.voanoticias.com/a/conocophillips-acuerdo-pdvsa-sobre-pago-de-2-000-millones-venezuela/4536051.html| title= ConocoPhillips llega a acuerdo con PDVSA sobre pago de 2.000 millones|date=2018-08-20| publisher= Voa Noticias.com }}</ref> Dia 26 di ougùstùs 2020, gobièrnu di Boneiru a duna òrdu pa hasi bashí e sinku tankinan di almasenahe di zeta ku ta kontené 10 mion bari pa motibu di riesgonan ambiental i falta di mantenshon.<ref> {{cite web |url=https://www.bancaynegocios.com/bonaire-ordena-a-pdvsa-vaciar-tanques-en-terminal-petrolera-por-riesgos-ambientales/| title=Bonaire ordena a Pdvsa vaciar tanques en terminal petrolera por riesgos ambientales|date=2020-08-28| publisher=Bancaynegocios}}</ref> Na mart 2021, e filial di Bopec a deklará bankarota pasobra e no por a paga su debenan.<ref>«El terminal petrolero de Pdvsa en Bonaire tenía capacidad para almacenar unos 10 millones de barriles de petróleo y cargar grandes embarcaciones desde sus muelles de aguas profundas» {{cite web |url=https://talcualdigital.com/filial-en-bonaire-de-pdvsa-se-declara-en-bancarrota-debido-a-sanciones-de-eeuu/| title=Filial en Bonaire de PDVSA se declara en bancarrota debido a sanciones de EEUU|date=2021-03-23| publisher=Tal Cual}}</ref> Na novèmber, un korte di Boneiru a dikta tokante e pago di 41.69 mion dòler pa e debenan atrasá di PDVSA.<ref>{{cite web |url=https://www.bancaynegocios.com/tribunal-de-bonaire-condeno-a-pdvsa-a-pagar-us4169-millones-por-deuda-en-litigio-con-bopec/|title=Tribunal de Bonaire condenó a Pdvsa a pagar US$41,69 millones por deuda en litigio con Bopec|date=2021-11-08|work=Banca y Negocios}}« » </ref> Na mart 2023, un hues di Boneiru a ordená e destaho forsá di kombustibel for di e depósito di 1933 ku tabata kontené 371.790 bari di kombustibel situá den e zona di Kaminda Turistiko, den nortost di e isla, propiedat di e kompania Commerchamp CA, un filial di PDVSA (na balor di mas o ménos 18 mion dòler) ku no tin un lisensia di OFAC pa negoshá esaki, e destaho a wòrdu realisá pa un debe di 41.7 mion dòler ku e supsidiario debe komo honorario i interes di pago atrasá na Bopec.<ref>{{cite web |url=https://cronicasdelcaribe.com/economia/ordenan-la-subasta-forzosa-de-fuel-oil-de-pdvsa-en-bonaire/|title= Ordenan la subasta forzosa de fuel oil de Pdvsa en Bonaire|date=2023-03-17|work=Crónicas del Caribe}}</ref> === Kòrsou === Desde 1985, PDVSA i gobièrnu di [[Kòrsou]] tabatin un kontrato di hür pa e [[Refineria Isla]] ku un kapasidat di 335.000 bari di krudo, konstruí pa Royal Dutch Shell na 1919. Pa 2016, Kòrsou a eksigi pa PDVSA aporta un invershon di 15 bion dòler pa modernis’e pa por a prolonga e contract, pero si esaki no sosode, PDVSA lo keda afo. Na mei 2018, Korte Komersial di Curacao a outorisá ConocoPhillips pa pone beslag riba $636 mion na aktivo di Venezolano PDVSA.<ref name="Sin-nombre-p2Jf-5">{{cite web |url= https://lta.reuters.com/articulo/topNews/idLTAKCN1ID0R1-OUSLT |title= Corte Curazao autoriza a ConocoPhillips embargar 636 mln dlr en activos de venezolana PDVSA |date=2018-05-12 |publisher= Reuters |fechaarchivo= 22 de abril de 2020 |urlarchivo= https://web.archive.org/web/20200422133703/https://lta.reuters.com/articulo/topNews/idLTAKCN1ID0R1-OUSLT}}</ref> PDVSA ta confrontá un krisis di exportashon pa motibu di e bahada den produkshon di krudo, posiblemente e kompania chines Guangdong Zhenrong lo maneha e refineria aki na fin di 2019<ref> {{cite web |url= https://elcooperante.com/menos-ingreos-pdvsa-pierde-refineria-de-curazao-por-desinversion-para-modernizarla/| title= ¡Menos ingresos! Pdvsa pierde refinería de Curazao por desinversión para modernizarla |fecha= 19 de sep 2016 | publisher= El Coperante }}</ref><ref> {{cita web |url= https://elnuevopais.net/2018/06/22/204038/ | title= Curazao se cansa de PDVSA y busca nuevo operador para refinería Isla|pages= ConocoPhillips en mayo obtuvo órdenes judiciales e incautó algunos inventarios, activos y cargas de PDVSA en el Caribe|fecha=22 de junio de 2018 | publisher= El Nuevo País Zeta }}</ref> tin mas di un aña ta sufriendo severamente di e krisis na Venezuela. Gobièrnu di Kòrsou ta buskando un operadó nobo pa remplasá PDVSA i e sesamentu di e lease ta surgiendo komo esun mas probable. Sinembargo, PDVSA a logra finalisá e kontrato di hür pa un aña mas pa uso di almasenamentu, te ku desèmber 2020.<ref>«Refinería di Korsou extendió por un año el contrato que permite a PDVSA operar ese complejo con capacidad de 335.000 barriles de crudo diario»{{cite web |url=https://www.elnacional.com/economia/refineria-de-curazao-extendio-acuerdo-de-operaciones-con-pdvsa/|title=Refinería de Curazao extendió acuerdo de operaciones con Pdvsa|fecha=2 de diciembre de 2019| publisher=El Nacional}}</ref> Riba 26 di ougùstùs 2020, PDVSA a wòrdu demandá pa $51 mion dor di e kompania petrolero di Kòrsou, doño di e Refineria Isla na Kòrsou pa inkumplimentu ku e kontrato di pago mensual akumulá for di fin di 2018.<ref> {{cite web |url=https://www.bancaynegocios.com/otra-demanda-para-pdvsa-refineria-de-curazao-exige-pago-de-us51-millones/| title= Otra demanda para Pdvsa: Refinería de Curazao exige pago de US$51 millones|fecha= 28 de agosto de 2020| publisher=Bancaynegocios}}</ref> E refineria di Isla ta inaktivo for di mei 2018 i PDVSA tin un kontrato di hür kaduká pa su kapasidat di almasenamentu di 15 mion bari den su 38 tanki i dos waf di karga, un 25 % di su depósitonan (9 tanki) lo wòrdu hür na e kompania petrolero SPS Drilling E&P, PDVSA a bin ta desokupá parti di su zeta wardá despues di e sanshonnan na 2020, miéntras ku su doño Korsou ta buskando un operadó nobo.<ref> {{cite web |url=https://www.bancaynegocios.com/refineria-de-curazao-reemplaza-a-pdvsa-y-adjudica-a-petrolera-sps-oferta-de-arrendamiento-de-tanques/| title=Refinería de Curazao reemplaza a Pdvsa y adjudica a petrolera SPS oferta de arrendamiento de tanques |date=2020-09-03| publisher=Bancaynegocios}}</ref> E kompania Kòrsou tin plania pa destaho e zeta wardá Petroleo di PDVSA pa regla algun debe laboral cu el a laga pendiente.{{cite web |url= https://www.bancaynegocios.com/curazao-tendra-que-subastar-petroleo-para-pagar-deudas-dejadas-por-pdvsa/| title=Curazao tendrá que subastar petróleo para pagar deudas dejadas por Pdvsa|date=2021-06-02| publisher=Banca y Negocios}}</ref> Riba 30 di augustus, a determina ku PDVSA ta obligá di paga Kòrsou un debe atrasá pa e hür di e Refineria di Isla, despues di a perde e apelashon den kual a priminti di paga 20 mion dòler pa aña na hür pa daño i perhuisio na momentu di terminashon di e kontrato i lunanan akumulá di hür, parti di e debe ei a wòrdu kobra direktamente dor di RdK, kontra e stòknan di zeta krudo i produktonan akabá, ku a wòrdu wardá na e terminal di Bullenbaai.<ref>« El 30 de diciembre de 2019, Curazao reclamó su derecho a la “rescisión especial” del contrato con Isla, y le exigió a la empresa la cancelación de 100 millones de dólares, el asunto es por la reclamación de indemnización por daños y perjuicios derivados del cese abrupto del arrendamiento» {{cita web |url=https://www.bancaynegocios.com/pdvsa-perdio-apelacion-y-esta-obligada-a-cancelar-deudas-pendientes-por-operacion-de-refineria-en-curazao/| title= Pdvsa perdió apelación y está obligada a cancelar deudas pendientes por operación de refinería en Curazao|fecha=31 de agosto de 2021| publisher=Banca y Negocios}}</ref> Un korte na Kòrsou a outorisá benta di akshonnan di e filial di Pdvsa: Propernyn ta un filial di PDVSA, ku ta manehá e akshonnan di Nynas pa kubri e debe no pagá na e kompania Korsou di 52 mion dòler, miéntras ku ConocoPhillips tambe ta drenta e espera di e likidashon di akshonnan ku a gana un demanda pa 10.000 mion dòler.<ref>« Al igual que Curazao y Aruba, Bonaire fue en su día una parte clave de la red logística de Pdvsa en el Caribe holandés. En los últimos años, las sanciones de EE.UU., los agresivos embargos de ConocoPhillips y otros demandantes, y la falta de inversiones por parte de la petrolera estatal venezolana, aparte de la caída del suministro de petróleo despojaron a la empresa de sus vínculos comerciales en el Caribe holandés. Se calcula que Venezuela tiene una deuda pendiente de 160.000 millones de dólares, entre bonos, laudos arbitrales y otros pasivos» {{cita web |url=https://www.bancaynegocios.com/tribunal-autoriza-a-petrolera-curazolena-a-liquidar-acciones-de-filial-holandesa-de-pdvsa-para-cobrar-deuda/ | title=Tribunal autoriza a petrolera curazoleña a liquidar acciones de filial holandesa de Pdvsa para cobrar deuda|fecha= 4 de octubre de 2021| publisher=Banca y Negocios}}</ref> E filial di PDVSA tin te ku 31 di desèmber 2022 pa benta privá di su akshonnan.<ref>{{cita web |url= https://talcualdigital.com/tribunal-de-la-haya-da-prorroga-al-embargo-de-acciones-propernyn-bv-filial-de-pdvsa/| título=Tribunal de La Haya da prórroga al embargo de acciones en Propernyn BV, filial de Pdvsa|fecha=4 de septiembre de 2022| sitioweb= Tal Cual|fechaacceso= 20 de abril de 2023|cita= }}</ref> Na aprel 2023, e refineria di Kòrsou na e isla di Kòrsou ta eksigí di PDVSA e pago di US$62.3 mion ku e debe pa e no-kanselashon di e servisio eléktriko dor di e kompania petrolero venezolano entre e añanan 2018 i 2019 i e demanda a keda gana den un korte di New York.<ref>{{cita web |url=https://www.bancaynegocios.com/refineria-de-curazao-exige-a-pdvsa-que-pague-us623-millones-que-adeuda-por-servicio-electrico/| título= Refinería de Curazao exige a PDVSA que pague US$62,3 millones que adeuda por servicio eléctrico|fecha= 20 de abril de 2023| sitioweb=Banca y Negocios|fechaacceso= |cita=Otro litigio: la empresa petrolera de Curazao inició un litigio contra PDVSA en Suiza, por la falta de mantenimiento de la Refinería Isla, así como también por los daños ocasionados en el ecosistema, por una indemnización de US$1.000 millones }}</ref> Na desèmber PDVSA a kontestá ku e lo regla su debe dor di suministrá kombustibel, Venezuela na òktober a proveé ​​un oportunidat pa un akuerdo, despues ku Kòrsou a apelá na un korte di New York na 2020 pa enforsá un pago di 51 mion dòler di e debe akumulá te na e punto ei.<ref>{{cite web |url= https://www.bancaynegocios.com/reuters-pdvsa-saldara-deuda-con-refineria-de-curazao-suministrando-combustible/| título=Reuters: PDVSA saldará deuda con refinería de Curazao suministrando combustible|fecha=18 de diciembre de 2023| sitioweb=Banca y Negocios|fechaacceso= |cita= El acuerdo podría permitir la reanudación de las relaciones entre Venezuela, Curazao y Bonaire para que PDVSA pueda reactivar las operaciones de almacenamiento de petróleo y combustible en la terminal Bullenbaai en Curazao }}</ref> Na febrüari 2024, Curaçao Refinery Utilities (CRU) a bende kasi 500.000 bari di zeta di kombustibel propiedat di PDVSA ku tabata warda den e tankinan di Bullenbaai, ku tabata na oferta for di novèmber 2023.<ref>{{cite web |url=https://www.bancaynegocios.com/tras-2-subastas-fallidas-refineria-de-curazao-vendio-de-forma-privada-fueloil-que-pertenecia-a-pdvsa/| título= Tras 2 subastas fallidas: Refinería de Curazao vendió de "forma privada" fueloil que pertenecía a PDVSA|fecha=20 de febrero de 2024| sitioweb= Banca y Negocios |fechaacceso= |cita= }}</ref> {{Appendix}} [[Category:Empresa]] [[Category:Venezuela]] -------------------------- '''Antilliaanse Verffabriek''' of '''AVF Paints''' ta un empresa na Korsou ku ta fabrika verf pa e merkado lokal i e otro islanan di [[Karibe Hulandes]]. == Historia == AVF a wordu funda 17 di november 1959 bou di nomber di ... Fundadonan tabata KoninkIijke Lak-; Fabrica di vernis y verf Molijn y Co. N.V. Fabriek van Compositieverven C.V., B.J. de Castro y Yiunan y S.E.L. Maduro y Sons N.V. Na 2014?, despues di un traspaso pa dononan nobo, el a kambia nomber ofisial pa Pintuco Curacao BV bij overname ?? Fundá na 1960, AVF Paints (Antilliaanse Verffabriek) i su kompania ruman Arvefa (Arubaanse Verffabriek) ta komprometé den entregá produktonan inovativo i di kalidat haltu na e industria di verf i revestimentu. Den un era di konsolidashon, ora mas grandi ta bira mas grandi i nòmbernan di marka ta parse di dominá, AVF Paints ta mantené su parti di merkado i base di kliente leal dor di fabriká e mihó kalidat di verf i revestimentu ku lo surpasá tur otro verf den nos klima tropikal duru i ku moda bieu “pueblo natal” servisio práktiko. AVF Paints ta bo eksperto di verf lokal.<ref>https://www.avfpaint.com/about-us</ref> Antilliaanse Verffabriek NV a wordu funda na Curaçao dia 30 di october 1959 door di KoninkIijke Lak-; Fabrica di vernis y verf Molijn y Co. N.V. Fabriek van Compositieverven C.V., B.J. de Castro y Yiunan y S.E.L. Maduro y Sons N.V. E fabrica cu tin 40 empleado actualmente ta sirbi 80% di e mercado domestico. Na 1972 a lanta un filial na Aruba, Arubaanse Verffabriek N.V.; actualmente 12 empleado y un cuota di mercado di mas o menos 50%.<ref>https://web.archive.org/web/20161120102825/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=369&lang= Antilliaanse Verffabriek NV], Encyclopedie van Curacao</ref> Is op Curaçao opgericht 30 Oktober 1959 door KoninkIijke Lak-; Vernis- en Verffabriek Molijn en Co. N.V. Fabriek van Compositieverven C.V., B.J. de Castro and Sons en S.E.L. Maduro and Sons N.V. De fabriek met 40 werknemers bedient thans 80% van de binnenlandse markt. In 1972 is op Aruba een dochteronderneming opgericht, de Arubaanse Verffabriek N. V.; thans 12 werknemers en een marktaandeel van ca. 50%.<ref>https://web.archive.org/web/20161120102825/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=369&lang= Antilliaanse Verffabriek NV], Encyclopedie van Curacao</ref> Founded in 1960, AVF Paints (Antilliaanse Verffabriek) and his sister company Arvefa (Arubaanse Verffabriek) are committed in delivering innovative and high-quality products to the paints and coatings industry. In an age of consolidations, when bigger gets bigger and brand names seem to dominate, AVF Paints maintains its market share and loyal customer base by manufacturing the finest quality paints and coatings that will outperform all other paints in our harsh tropical climate and with old fashion “hometown” hands on service. AVF Paints is your local paint expert. E febrika ta establese na Asteroienweg. E tin tiendan na Korsou i Aruba. (Arvefa) ---------------------------------- {{Databox}} '''Damen Shiprepair Curaçao''' (DSCu), antes '''Curaçaosche Dok Maatschappij''' (CDM), ta un empresa di eksplotashon di dòk i reparashon di barku ku ta establesé den [[Schottegat]] na [[Kòrsou]] desde 1958. E fasilidatnan i infrastruktura di e dòknan i waf ta propiedat di CDM Holding NV<ref>[https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/28535-meo-houdt-rekening-met-vertrek-damen MEO houdt rekening met vertrek Damen], [[Antilliaans Dagblad]] (26 di oktober 2023)</ref> , un kompania di gobièrnu di Kòrsou fundá na 1958. Desde 2017 DSCu ta hür i opera esakinan. == Historia == Curaçaosche Dok Maatschappij a wòrdu fundá na desèmber 1958 a base di un akuerdo entre [[Refineria Isla|Curaçaosche Petroleum Industrie Maatschappij]] (CPIM) ku su supsidiario [[Curaçaosche Scheepvaart Maatschappij]] (CSM) i e companianan N.V. Combinatie Pletterij Nederhorst, Dok- en Werf Maatschappij Wilton¬Feijenoord N.V. i Nederlandse Dok¬ en Scheepsbouw Maatschappij v.o.f.<ref>{{citeer web|titel=N.V. Curacaose Dok Maatschappij|werk=[[Amigoe]]|datum=1958-10-29|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010405174:mpeg21:p002|bezochtdatum=2024-04-18}}</ref> Riba 1 di yanüari 1959 CSM a pasa e operashon di e dòknan pa Curaçaosche Dok Maatschappij. For di inisio CDM tabata e empresa di reparashon di barku mas moderno den Karibe i for di 1972 tambe esun mas grandi. CDM a kontribui grandemente na ekonomia di [[Antias Hulandes]]. Het totaal aantal eigen werknemers bedraagt circa 1.200.?? Den un reorganisashon grandi na 1962 e empresa ta tuma over e Reina Wilhelmina dok di NV Combinatie Pletterij Nederhorst i Beatrix dok di refineria Shell.<ref>DRASTISCHE REORGANISATIE BIJ DE CURACAOSE DOKMY. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 19-12-1962, p. 1. Geraadpleegd op Delpher op 18-04-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010461724:mpeg21:p001</ref> E ekspansion di su fasilidatnan i personal a kontinua te aña 1982, ora un reseshon a dal e mundu maritimo. Te fin di e dekada tabatin atrobe un subida den e aktividatnan.<ref>Production manager: 'Sprake van opleving' Curaçaose Dok Maatschappij momenteel enorm veel klanten. "Amigoe". Curaçao, 09-02-1989, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 18-04-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642553:mpeg21:p003</ref> Na 2015 e empresa hulandes Damen Shipyard Group a traha un waf di reparashon na Kòrsou pa e toubotnan, fabriká pa Damen, ku ta navega den [[Laman Karibe]]. Riba proposishon di gobièrnu di Kòrsou, e grupo tambe a tuma over dia 1 di febrüari 2017 e aktividatnan di CDM, ku den un forma kontrolá a bai fayit na ougùstùs 2016.<ref>Antilliaans Dagblad 2 februari 2017</ref><ref>https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/24433-faillissement-cdm-opgeheven Faillissement CDM opgeheven], [[Antilliaans Dagblad]] (4 di oktober 2021)</ref> Bou di nòmber i maneho nobo e empresa a logra rekobrá un posishon den top na Karibe na 2018, ofresiendo un seri di servisio den mantenshon, reparashon, adaptashon i konvershon di barkunan i konstrukshonnan offshore di tur tamaño. == Dòknan == Den kurso di tempu a operá diferente dòk: * ''Reina Wilhelmina'': dòk flotante, 3000 dwt, 1926 -1980 (antes di NV Combinatie Pletterij Nederhorst) * ''Juliana'' - dòk flotante, 4000 dwt, 1929-1946 (bendi na Surabaya) * ''Beatrix''- dòk kobá di 28.000 dwt, 192 meter largu (1943 - presente) * ''Antilia'': dòk kobá di 120.000 dwt, 280 meter largu (april 1972 - presente) Banda di esei tin dos dòk flotante desde 2018.<ref>https://knipselkrant-curacao.com/pbc-videoreportage-aankomst-drijvende-droogdokken-damen/ Videoreportage aankomst drijvende droogdokken Damen], 30 aprel 2018</ref> Despues ku nan tabata defekto pa algun tempu a disidi pa saka nan por kompleto for di waf den kurso di 2024.<ref>[https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/29316-damen-verwijdert-2e-drijvende-dok Damen verwijdert 2e drijvende dok], [[Antilliaans Dagblad]] (17 di aprel 2024)</ref> {{Appendix}} [[Category:Empresa]] [[Category:Kòrsou]] ===Damen ==== * Desde 2017 Damen Shiprepair Curacao ta hür i ta eksplota e fasilidatnan i infrastruktura den waf di CDM di un kompania di gobièrnu funda na 1958, CDM Holding NV. <ref>[https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/28535-meo-houdt-rekening-met-vertrek-damen MEO houdt rekening met vertrek Damen], [[Antilliaans Dagblad]] (26 di oktober 2023)</ref> Desde 20?? propiedad di Antias Hulandes. * Na 2016 CDM a wordu deklara fayit ku a wordu lanta na 2021 wegens gebrek aan baten.<ref>https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/24433-faillissement-cdm-opgeheven Faillissement CDM opgeheven], [[Antilliaans Dagblad]] (4 di oktober 2021)</ref> Na 2015 Damen a traha un waf di reparashon na Kòrsou pa e trailernan ku Damen a traha i ku ta bula den awa karibense. Riba 1 di febrüari 2017, riba proposhon di e Gobièrnu di Kòrsou, e Grupo tambe a tuma over e aktividatnan di CDM, ku den un forma kontrola a bai fayit na ougùstùs 2016.<ref>Antilliaans Dagblad 2 februari 2017</ref> Personal i material a pasa pa e kompania nobo Damen Shiprepair Curaçao (DSCu). E pianan flosante di e CDM lo ser remplasá durante di aña 2018 ku pianan mas grandi: pianan C lo bira 230 pa 45 meter i pianan D 108 pa 23 meter. E kantidat aki ta úniko den Karibe i Latino-Amerika.<ref>[https://knipselkrant-curacao.com/ad-slotuitdeling-failliet-cdm/ Slotuitdeling failliet CDM], Antilliaans Dagblad 22 maart 2018</ref> Damen bouwde in 2015 een reparatiewerf op [[Curaçao]] voor de door Damen gebouwde sleepboten die in de Caribische wateren varen. Op voorstel van de Curaçaose regering nam de Groep op 1 februari 2017 ook de activiteiten over van de [[Curaçaose Dokmaatschappij]] (CDM), die in augustus 2016 gecontroleerd failliet was gegaan.<ref>Antilliaans Dagblad 2 februari 2017</ref> Personeel en materieel ging over naar het nieuwe bedrijf Damen Shiprepair Curaçao (DSCu). De oude drijvende dokken van de CDM worden in de loop van 2018 vervangen door grotere: dok C wordt 230 bij 45 meter en dok D 108 x 23 meter. Deze omvang is uniek voor het Caribisch gebied en Latijns-Amerika.<ref>Antilliaans Dagblad 22 maart 2018</ref> *NOTES Van ds zijde van de afdeling „Public Relations" van de CPIM kregen wij het volgende bericht: De N.V. combinatie Plet terij--Noderhorst tezamen mol de Nederlandsche dok- en scheepsbouw maatschappij V.O.F, on do N.V. dok-on werf maatschappij Wilton-Feyenoord hebben in principe overeenstemming bereikt mei do N.V. Curacaosche Petroleum Industrie maatschappij en de N.V. Curacaosche scheepvaart maatschappij-, op grond waarvan hol thans door laatstgenoemde maatschappij geëxploiteerde Beatrix dok met bijbehorend scheepsreparatiebedrtjf als mode do bedrijven dor N.V. combinatie Pletterij-Nederhorsl binnenkort als oen bedrijf zullen worden geëxploiteerd door oen 'o stichten „N.V. Curacaose dok maatschappij". De nieuwe N.V. zal hierdoor beschikken over do grootste en modernste schoepsreparatie-faciliteiten in hot Caraibisch gebied.<ref>N.V. Curacaose Dok Maatschappij. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 29-10-1958, p. 2. Geraadpleegd op Delpher op 14-04-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010405174:mpeg21:p002</ref> In 2017, DAMEN Shipyards took over the facilities and invested heavily in infrastructure, as well as the upgrading and training of its workforce. With two large graving docks and two floating docks, cranes with capacities of up to 75 tons and more than 2,000 meters of repair wharves and fully equipped repair shops, DAMEN Shipyards is one of the largest and best-equipped ship repair facilities in the Caribbean. Er zijn twee gegraven dokken, namelijk het 30.000 dwt Beatrixdok, gebouwd door de Shell in 1942/1943 en het Antiliadok, groot 130.000 ton, in april 1972 officieel in gebruik gesteld door Gouverneur Leito. Het bedrijf heeft in belangrijke mate bijgedragen aan de economie van de Nederlandse Antillen, heeft tot 1982 voortdurend uitgebreid zowel in faciliteiten als in mankracht, maar is in 1982 getroffen door de recessie in de scheepvaart. Het totaal aantal eigen werknemers bedraagt circa 1.200. Door de moderne faciliteiten kunnen alle scheepsreparaties worden verricht. Het heeft technisch gezien in de internationale scheepvaartwereld een zeer goede naam. De Curaçaosche Dok Maatschappij beschikt behalve over de twee gegraven dokken ook over diverse reparatiekaden, dok- en kadekranen en modern ingerichte werkplaatsen.<ref>[https://web.archive.org/web/20161120102825/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=369&lang= Curacoasche Dok Maatschappij NV], Encyclopedie van Curaçao</ref> Ter gelegenheid van de ingebruikneming van het grootste commerciële droogdok van het westelijk halfrond zal de post'administratie van de Nederlandse Antillen op 7 april 1972 een bijzondere frankeerzegel in de waarde van 30 cent uitgeven. Het ontwerp van deze zegel werd verzorgd door de heer Oscar Ravelo op Curacao. Op de eerste dag van uitgifte zullen de enveloppen uitsluitend gefrankeerd met deze zegel voorzien worden van een eerste-dag-stempelafdruk.<ref>Speciale zegel voor Curacaos droogdok. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 02-02-1972, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 14-04-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010461089:mpeg21:p003</ref> Overname per 1 februari 2017 door Damen Shipyard Group<ref>[https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/15195-damen-trots-op-curacaose-werf Damen trots op Curacaose werf], [[Antilliaans Dagblad]] (5 di februari 2017) </ref> {{Appendix}} Curaçaosche Dok Maatschappij N.V. is een dok- en scheepsreparatiebedrijf gevestigd in Curacao. Het kwam in december 1958 voort uit de combinatie [[Refineria Isla|Curacaos Petroleum Industrie Maatschappij]] (CPIM) en [[Curaçaosche Scheepvaart Maatschappij]] (CSM) en de N.V. Combinatie Pletterij Nederhorst, de Dok- en Werf-Maatschappij Wilton¬Feijenoord N.V. en de Nederlandse Dok¬ en Scheepsbouw Maatschappij v.o.f., waarbij op 1 januari 1959 het dokbedrijf van CSM overgedragen werd aan de N.V. Curaçaosche Dok Mij. Na 1972 e tabata e empresa di reparashon di barku mas grandi den Karibe. El a logra rekobrá un posishon den top na 2018, despues ku e grupo hulandes multinashonal a tuma over e maneho di CDM na 2017 pfresiendo servisio amplio den mantenshon, reparashon, adaptashon i konvershon di barkunan i konstrukshonnan offshore di tur tamaño. despues ku esaki a pasa pa e grupo hulandes Damen Shipyards na 2017. In 2017, global player Damen Shiprepair & Conversion took over the management of the Curaçao Drydock Company, established in 1959. Under the new name it will continue offering a full range of services in maintenance, repair, refit and conversion of vessels and offshore constructions of all sizes. Na 2017, e hungadó global Damen Shiprepair & Conversion a tuma over e maneho di Curaçao Drydock Company, establesé na 1959. Den e nòmber nobo e lo sigui ofresé un gama kompleto di servisio den mantenshon, reparashon, adaptashon i konvershon di barkunan i konstrukshonnan offshore di tur tamaño. -------------------- '''Pedro Pablo Medardo de Marchena''' (☆ 29 di yüni 1899]] na [[Kòrsou]] - † Kòrsou 29 di yüni 1899 i a muri 15 di mei 1968 na Boneiru, kaminda el a biba for di aña 1940 te na su morto. Kasi 30 aña el a biba na Boneiru, despues ku gobièrnu kolonial a pone prezu den kampo di konsentrashon pa motibu di su pensamentu revolushonario.<ref>https://awemainta.com/wp-content/uploads/2024/03/BONERIANO-27-03-2024.pdf Bula Waya], Boneriano (27 di mart 2024)</ref> Medardo ta yu di un hudiu ku tabata biba na Kòrsou. Su mama tabata un dama koló skur di Kòrsou ku a kria Medardo. Su tata a sostené su edukashon kompletamente i tambe a rekonosé su yu, for di kua Medardo a haña e fam di su tata, Benjamin Abraham de Marchena. Medardo den e tempu ei tabata negoshante. ==Guera== Durante di Di Dos Guera Mundial, den mei 1940, Gobièrnu Kolonial a disidí di kue diferente hende sospechoso i ku fam straño prezu. Aparentemente nan tabata un peliger pa estado. Entre personanan akí tabatin Fred Fischer fotógrafo, dòkter J. Benesch, tur dos nasé na Alemania i tambe Pader Paul Brenneker ku nan a kere ku el a nase na Berlin i tambe Medardo de Marchena. Medardo no pa motibu kaminda el a nase, pero si pa su pensamentunan ku nan a kategorisá komo peligroso i antikolonial. E tabata un di e promé personanan peligroso ku nan a arestá na Kòrsou., sospecha di ta simpatisá ideanan komunista i pro nazi. Aparentemente tabatin 2 otro Antiano mas den e kampo di konsentrashon na Boneiru, pero mi no a haña konfirmashon di esaki. Den dékada 20 Medardo de Marchena ta haña problema ku iglesia katóliko i asta tabata na punto di kuminsá un kaso den korte kontra iglesia katóliko. Medardo a publiká diferente artíkulo kontra mishon katóliko, i tambe kontra dominio hulandes. E tabata kier a habri wowo di nos komunidat kontra di dominio hulandes i tambe kontra katolisismo. Medardo a batisá i kasa katóliko i su yunan tambe el a batisá katóliko. Durante e lucha akí e ta laga un domi batisá su di 4 yu. ==Publikashon== Na 1929 Medardo a publiká e buki “Ignorancia o educando un pueblo”, despues el a manda un karta pastoral i tambe artíkulonan ( entre pueblo i gobièrnu) den “De Onpartijdige” (1932– 1934). Ni e gobièrnu kolonial, ni iglesia katóliko por a imaginá ku Medardo lo a alkansá asina tantu hende. Den e publikashonnan akí e tabatin algun akusashon hopi serio. Por ehèmpel el a puntra ken tin falta, ku nos no tin nos mes hendenan den posishonnan haltu den komunidat, posishon ku ta nesesario pa duna nos hendenan mas rèspèt. Medardo a splika, ku ta: “hòmbernan blanku ku wowo blou ku ta parse hende muhé dor di nan manera di bisti, ku tin tantu Roma komo Hulanda komo nan patria. Ta nan ta kulpabel ku Kòrsou a keda tras, miéntras ku e poblashon di koló pa mas ku kuater generashon kaba ta gosa di abolishon di sklabitut”. Pedro Pablo Medardo de Marchena ta derá den e santana di Iglesia Protestant na Playa Boneiru. Revishon aktual di 15:57, 15 aprel 2026 Pending: Tragalus - Salario minimo - Barttholomeus Wouter Theodorus van Slobbe - Albert Kikkert - Florin karibense (aanvulling) - Yudansa pa desaroyo - Michelangelo Winklaar - PDVSA (aanvulling) - Antilliaanse Verffabriek - Francio Guadeloupe - Tula (aanvulling) - Medardo de Marchena (aanvulling) - Damen Shiprepair Curacao 9hmf4ydncf6cinz2icc279qcpktvli1 206459 206458 2026-10-08T09:58:54Z Caribiana 8320 206459 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ Pending: [[Playanan di Kòrsou]] - [[Tragalus]] - [[Salario minimo]] - [[Florin karibense]] (aanvulling) - [[Yudansa pa desaroyo]] - [[Michelangelo Winklaar]] - [[PDVSA]] (aanvulling) - [[Antilliaanse Verffabriek]] - [[Francio Guadeloupe]] - [[Tula]] (aanvulling) - [[Medardo de Marchena]] (aanvulling) - [[Damen Shiprepair Curacao]] -------------------- {{Variante|c}} {{Databox}} '''Progressief Nederland''', mihó konosí komo '''PRO''', ta un [[partido polítiko]] progresivo iskierdista na [[Hulanda]] ku un signatura sosial-demokrátiko i bèrdè. E partido a wòrdu establesé komo resultado di e fushon entre GroenLinks i Partido Laborista (PvdA). E desishon pa fushon ku a wòrdu tumá dia 13 di yüni 2026, i e fushon a bira efektivo dia 1 di yüli di e mesun aña.<ref>{{Citeer web|url=https://npokennis.nl/longread/8214/wat-is-progressief-nederland-(pro)|titel=Wat is Progressief Nederland (PRO)?|datum=2026-06-03|website=NPO Kennis}}</ref> Den su programa, e partido ta pone enfoke riba solidaridat, igualdat, seguridat, medio ambiente i protekshon di estado di derecho.<ref>https://energiabonaire.com/articles/posibel-partido-politiko-pro-di-hulandesnan-na-boneiru Posibel partido polítiko PRO di hulandesnan na Boneiru], EnergiaTV (6 di òktober 2026)</ref> Jesse Klaver ta e lider polítiko di PRO. == Organisashon == E partido tin representacion den [[Tweede Kamer]] i [[Eerste Kamer]]. Lidernan di frakshon te respektivamente Jesse Klaver i Paul Rosenmoller. Durante e periodo di transishon despues di e fushon, algun órgano polítiko ainda ta usa e nòmber GroenLinks-PvdA.[[4]] E organisashon hubenil di PRO ta yama PROTESTA. E instituto sientífiko i di investigashon di e partido ta e ''Wetenschappelijk Instituut voor Solidariteit'' (WIS). E fundashon internacional di PRO ta yama PRO International.[[2]] PRO tin sekshonnan lokal den diferente [[munisipio]] na Hulanda. Na nivel nashonal, e partido tin vários ret ku ta konektá miembronan rònt di tópiko i interesnan spesífiko. E retnan temátiko ta enfoká riba tópikonan manera kultura, sostenibilidat i edukashon, miéntras ku retnan di komunidat ta dirigí na miembronan ku un antesedente òf posishon kompartí.[[2]] ===Sekshon boneriano=== Na òktober 2026, PRO a anunsiá ku e partido lo establesé un sekshon lokal na [[Boneiru]]. E sekshon lo sirbi komo un punto di kontakto lokal pa e partido i lo organisá i koordiná aktividatnan di PRO na e isla.[[5]] E lansamentu di e sekshon lo tuma lugá dia 28 di òktober 2026 na Kas di Futuro, kaminda PRO lo organisá un reunion temátiko bou di e tema «Europa i e importansia di Boneiru». Representantenan di PRO den Parlamento Europeo lo ta presente komo oradónan.[[5]] E establesimentu di e sekshon ta tuma lugá den preparashon pa e [[elekshonnan di konseho insular di Boneiru]] di 17 di mart 2027. PRO a indiká ku e sekshon no lo partisipá den e elekshonnan aki.[[5]] [[:Kategoria:Polítika]] [[:Kategoria:Hulanda]] [[:Kategoria:Politika na Boneiru]] -------------------- PRO tin 108.588 miembro, loke ta hasié e partido mas grandi ku ta basá riba miembresia na Hulanda. Jesse Klaver ta e lider polítiko. Den un kantidat di órgano, ainda e partido ta representa bou di e nòmber GroenLinks-PvdA.? Te ku 18 di sèptèmber 2026, PRO tabatin 108.588 miembro.<ref name="pv-referenda">{{Citeer web|url=https://bijlagen.nos.nl/artikel-26160711/Proces-verbaal-ledenreferendum.pdf|titel=Proces-verbaal referenda Progressief Nederland 25 september 2026|bezochtdatum=2026-09-29|via=NOS}}</ref> Esaki ta hasié e partido mas grandi ku ta basá riba miembresia na Hulanda. For di 1 di òktober 2026, e partido tin un direktiva presidí pa Kitty Jong. PRO su organisashon hubenil yama PROTESTA. Su instituto di investigashon ta wòrdu yamá e Instituto Sientífiko pa Solidaridat (WIS). E fundacion internacional di e partido yama PRO International. PRO ta representá den hopi munisipio i p’esei tin un kantidat grandi di sekshonnan lokal. Na nivel nashonal, e partido tin vários ret, ku por wòrdu kategorisá den retnan temátiko i retnan di komunidat. Miéntras ku retnan temátiko ta enfoká riba un tópiko spesífiko—manera kultura, sostenibilidat òf edukashon—rednan di komunidat ta mas amplio den alkanse i dirigí na miembronan ku un antecedente òf posishon kompartí. Na òktober 2025, e partido a anunsiá plannan pa establesé un sekshon lokal na [[Boneiru]]; inisialmente, e sekshon boneriano aki lo sirbi primordialmente un funshon di sosten i lo no partisipá na elekshon di konseho insular di Boneiru dia 17 di mart 2027. E lansamentu ofisial ta previsto pa dia 28 di òktober 2028, dunando e partido un presensia organisatorio permanente riba e isla.<ref>Hans Hofstra, [https://www.bonaire.nu/nieuws/politiek-bestuur/96984/progressief-nederland-richt-afdeling-op-bonaire-op-maar-doet-niet-mee-aan-eilandsraadsverkiezingen Progressief Nederland richt afdeling op Bonaire op maar doet niet mee aan eilandsraadsverkiezingen], bonaire.nu (7 di òktober 2026)</ref> {{Appendix}} '''Progressief Nederland''' (PRO) ta un partido polítiko [[Hulanda|hulandes]] izquierdista ku un karakter progresivo, sosial-demokrátiko i bèrdè. E partido a wòrdu establesé komo resultado di e fushon entre [[GroenLinks]] i [[Partido Laborista (Hulanda)|Partido Laborista]] (PvdA). E desishon pa fushon a wòrdu tumá dia 13 di yüni 2026, i e fushon a bira efektivo dia 1 di yüli di e mesun aña.[[1]] Den su programa, e partido ta pone enfoke riba solidaridat, igualdat, seguridat, medio ambiente i protekshon di estado di derecho.[[2]] Organisashon Jesse Klaver ta e lider polítiko di PRO. Kitty Jong ta presidente di e partido desde 1 di òktober 2026.[[3]] Durante e periodo di transishon despues di e fushon, algun órgano polítiko ainda ta usa e nòmber GroenLinks-PvdA.[[4]] E organisashon hubenil di PRO ta yama PROTESTA. E instituto sientífiko i di investigashon di e partido ta e Wetenschappelijk Instituut voor Solidariteit (WIS). E fundashon internacional di PRO ta yama PRO International.[[2]] PRO tin sekshonnan lokal den diferente munisipio na Hulanda. Na nivel nashonal, e partido tin vários ret ku ta konektá miembronan rònt di tópikonan i interesnan spesífiko. E retnan temátiko ta enfoká riba tópikonan manera kultura, sostenibilidat i edukashon, miéntras ku retnan di komunidat ta dirigí na miembronan ku un antecedente òf posishon kompartí.[[2]] Sekshon boneriano Na òktober 2026, PRO a anunsiá ku e partido lo establesé un sekshon lokal na [[Boneiru]]. E sekshon lo sirbi komo un punto di kontakto lokal pa e partido i lo organisá i koordiná aktividatnan di PRO na e isla.[[5]] E lansamentu di e sekshon lo tuma lugá dia 28 di òktober 2026 na Kas di Futuro, kaminda PRO lo organisá un reunion temátiko bou di e tema «Europa i e importansia di Boneiru». Representantenan di PRO den Parlamento Europeo lo ta presente komo oradónan.[[5]] E establesimentu di e sekshon ta tuma lugá den preparashon pa e [[elekshonnan di konseho insular di Boneiru]] di 17 di mart 2027. PRO a indiká ku e sekshon no lo partisipá den e elekshonnan aki.[[5]] ------------------------ Partido polítiko Progressief Nederland (PRO) ta pone promé paso pa bira presente den e esfera polítiko na Boneiru, fundando ofisialmente nan sekshon lokal na Boneiru riba djarason 28 di òktober. PRO a nase na Hulanda despues di un interlaso entre GroenLinks i Partij van de Arbeid (PvdA), kual e partido nobo a bira formalmente aktivo riba 1 di yüli 2026. E sekshon na Boneiru lo organisá un anochi di debate ku tin komo tema “Europa i importansia di Boneiru”. E reunion ta tuma lugá na Kas di Futuro, Kaya Mississippi #3 na Kralendijk. E aktividat ta duna un promé indikashon tokante e manera ku PRO lo ke ta presente na Boneiru i habri diálogo tokante Boneiru den relashon ku Hulanda i Europa. ==Un partido polítiko nobo pa Boneiru== Ku e sekshon lokal pa Boneiru, PRO ta aportá ku un organisashon polítiko nobo na Boneiru. Ainda no ta kla kua lo ta e siguiente paso di e organisashon i si e lo partisipá na elekshon di mart 2027. PRO ta presentá su mes komo un partido progresivo, sosial-demokrátiko i bèrdè. Den su programa, e partido ta pone enfoke riba solidaridat, igualdat, seguridat, medio ambiente i protekshon di estado di derecho. E manera ku e prinsipionan aki ta keda tradusí na e realidat di Boneiru por bira un di e temanan ku lo tin ku keda definí pa e organisashon den e periodo ku ta bin. ==Europa i Boneiru komo promé tema== E promé reunion públiko ta enfoká riba Europa i e importansia di Boneiru. Segun e organisadó via di Facebook, e meta ta pa papia tokante desaroyonan den Europa i posibilidatnan ku por surgi pa Hulanda i spesialmente pa Boneiru. Parlamentarionan Marit Maij i Mohammed Chahim lo ta presente pa konta tokante nan trabou den Parlamento Europeo. Kenville Kleinmoedig, sekretario internashonal di PRO, tambe lo partisipá. Despues di e presentashon lo tin un debate, kaminda publiko por hasi pregunta i duna nan opinion. Progressief Bonaire E programa ta kuminsá pa 18:30 ku entrada pa partisipantenan. Pa 19:00 e sekshon di PRO na Boneiru lo wòrdu fundá ofisialmente. Despues lo tin presentashonnan i un debate. E reunion por duna un promé idea di kon PRO ta mira su ròl na Boneiru i kua tema nan lo kier enfoká riba dje. Pa awor, PRO a anunsiá solamente ku nan lo funda e sekshon na Boneiru i e reunion. ----------- {{Variante|c}} {{Infobox edificio | variante = c | nomber = Government Guesthouse | imagen = Government Guest House, Island Council (Eilandsraad), Sint Eustatius, 2025 - 02.jpg | descripcion = foto uit 2025 | sede = [[Oranjestad (Sint Eustatius)|Oranjestad]], [[Sint Eustatius]] | status = monumento }} '''The Government Guesthouse''' ta un kompleho di edifisio den e sentro históriko di [[Oranjestad (Sint Eustatius)|Oranjestad]], kapital di [[Sint Eustatius]]. E ta un [[monumento]] rekonosé ofisialmente den [[Hulanda Karibense]], bou di número di monumento U08.<ref>Openbaar Lichaam Sint Eustatius, [https://www.statiagovernment.com/fileadmin/Files/Documents/Ordinances/2024/A.B._2024_no._03_Afkond_ROP_Eux_2023__1___1_.pdf Afkondigingsblad van Sint Eustatius - Besluit van de eilandsraad van 21 september 2023 no.12 tot vaststelling van het Ruimtelijk Ontwikkelingsplan Sint Eustatius 2023], 18 juli 2024</ref> Un kamp militar tabata situá riba e sitio aki for di por lo ménos e añanan 1720.<ref name="GSJG">Gay Soetekouw en Joanna Gilmore, St. Eustatius historical walking tour guide, 2007, pag. 45</ref> E kompleho tabata sede di mando di [[Marina Real|Marina Real di Hulanda]].<ref name="SXM Talks" /> Tambe e tabata sirbi komo lugá di akohida pa gobernadornan di [[Antias Hulandes]] ku tabata bishita e isla for di [[Kòrsou]], i pa ofisialnan ku tabata yega for di [[Sürnam]] i e islanan di Karibe franses.<ref name="Rijksvastgoedbedrijf" /> E nòmber ''Government Guesthouse'' ta referí na e funshon ku e propiedat a haña na 1924, ora el a bira un residensia pa bishitantenan ofisial.<ref name="L&E" /> El a mantené e funshon aki te den añanan 1960.<ref name="GSJG" /> For di [[siglo 18|siglo diesocho]], [[Old Gin House]] tambe tabata sirbi komo akohida pa bishitantenan, aunke hopi bishitante tabata preferá di keda drumi riba nan barku.<ref name="L&E" /> == Descripcion == Canalnan chikito ta core atraves di e patio, dirigiendo awa den un tanki. Adicionalmente, e edifisio ta konta ku un kelder ku ta kontené un kamber, dos sèl i un fòrnu grandi. E ta un struktura di dos piso ku un dak bòltu. E murayanan ta konstruí di blòki geel di IJssel.[2] E uso di blòki komo material di konstrukshon—na un tempu ku mayoria di otro kasnan tabata wòrdu konstruí di palu—ta indiká ku esaki tabata un di e edifisionan mas importante di e isla.[6] Proseduranan hudisial tambe a tuma lugá aki. Ora e kastigu di morto a wòrdu dicta, e persona kondená a wòrdu hibá via un *tripa* (baranka òf baranka di awa di áwaseru) pa Crook’s Castle, kaminda e sentensia a wòrdu ehekutá.<ref name="Rijksvastgoedbedrijf">Rijksvastgoedbedrijf, [https://www.rijksvastgoedbedrijf.nl/actueel/nieuws/2024/07/01/het-zichtbare-verleden-van-de-slavernijgeschiedenis Het zichtbare verleden van de slavernijgeschiedenis], 1 juli 2024</ref> E edifisionan a wòrdu konstruí i mantené pa hendenan sklabisá.<ref name="Rijksvastgoedbedrijf"/> E edifisio a pasa dor di vários renobashon, inkluyendo na fin di añanan 1970, 1992 i 2017.<ref name="L&E">Landschap en Erfgoed van Sint Eustatius, [https://www.cultureelerfgoed.nl/site/binaries/site-content/collections/documents/2026/01/01/landschapsbiografieen-saba-sint-eustatius/the-historical-gem-landschap-en-erfgoed-van-sint-eustatius.pdf The historical gem], 2026, pag. 69 en 100</ref><ref name="LP">Lonely Planet, [https://www.lonelyplanet.com/points-of-interest/government-guesthouse/1396388 Government Guesthouse]</ref><ref name="SXM Talks">SXM Talks, [https://www.sxm-talks.com/the-daily-herald/restoration-ongoing-on-statia-govt-guesthouse/ Restoration ongoing on Statia Govt. Guesthouse], 11 mei 2017</ref> Den siglo 21, e ta sirbi como sede di [[Konseho Insular|Konseho Insular di Sint Eustatius]].<ref name="SXM Talks" /> E gabinete di e [[gezaghebber]] tabata situá na e piso abou, mientras cu e sala di konseho insular ta situa na e piso ariba.<ref name="LP" /> Un eskultura di brons di e popular banda local, [[Hippie Band]], ta para den e hardin publico dilanti di e edificio.<ref name="GSJG" /> Na 2026, e agencia "Rijksvastgoedbedrijf" di Hulanda ta na punto di traspasá e edificio bek na e órgano públiko di Sint Eustatius. Durante e reformanan konstitushonal di 10 di òktober 2010, tur derecho di propiedat di eks-Antia Hulandes denter di e munisipionan spesial nobo di Boneiru, Saba, i Sint Eustatius a keda traspasá pa pais Hulanda. E propiedat awor ta wòrdu debolbi na e órgano públiko di Sint Eustatius.<ref>[https://dossierkoninkrijksrelaties.nl/2026/10/04/government-guesthouse-wordt-weer-eigendom-sint-eustatius/ Government Guesthouse wordt weer eigendom Sint Eustatius], dossierkoninkrijksrelaties.nl (4 di october 2026)</ref> {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =|titulo=Government Guesthouse}} {{References}} }} ''The Government Guesthouse''' ta un kompleho di edifisionan den e sentro históriko di [[Oranjestad]], [[Sint Eustatius]]. E ta un [[monumento]] rekonosé ofisialmente den Hulanda Karibense, ku número di monumento U08.[[1]] Un kazerne militar tabata situá riba e sitio aki for di por lo ménos e añanan 1720.[[2]] E kompleho tabata albergá e sede di mando di e [[Marina Real di Hulanda]].[[3]] Tambe e tabata sirbi komo lugá di akohida pa gobernadornan di [[Antias Hulandes]] ku tabata bishitá e isla for di [[Kòrsou]], i pa ofisialnan ku tabata yega for di [[Sürnam]] i e islanan di Karibe franses.[[4]] E nòmber ''Government Guesthouse'' ta referí na e funshon ku e propiedat a haña na 1924, ora el a bira un residensia pa bishitantenan ofisial.[[5]] E a mantené e funshon aki te den e añanan 1960.[[2]] For di siglo diesocho, e ''Old Gin House'' tambe tabata sirbi komo akohida pa bishitantenan, aunke hopi bishitante tabata preferá di keda riba nan barku.[[5]] Deskripshon Canalnan chikí ta pasa dor di e patio i ta dirigí awa pa un tanki. E edifisio tin tambe un kelder ku ta kontené un kamber, dos sèl i un fòrnu grandi. E ta un konstrukshon di dos piso ku un dak abòltu. E murayanan ta trahá ku blòki hel di IJssel.[[2]] E uso di blòki komo material di konstrukshon — na un tempu ku mayoria di e otro kasnan tabata trahá di palu — ta indiká ku e edifisio tabata di importansia partikular pa e isla.[[6]] Prosedura hudisial tambe tabata tuma lugá den e edifisio. Ora un tribunal a dicta un kastigu di morto, e persona kondená tabata wòrdu hibá pa un ''tripa'' — un tipo di baranka òf kaminda di awa — te na Crook’s Castle, kaminda e sentensia tabata wòrdu ehekutá.[[4]] Hendenan sklabisá tabata traha na konstrukshon i mantenementu di e edifisionan.[[4]] E edifisio a pasa dor di vários renovashon, entre otro na fin di e añanan 1970, na 1992 i na 2017.[[5]][[6]][[3]] Den siglo 21, e edifisio ta sirbi komo sede di e [[Konseho Insular di Sint Eustatius]].[[3]] E gabinete di e [[gezaghebber]] tabata situá na e piso abou, mientras ku e sala di reunion di e Konseho Insular tabata na e piso ariba.[[6]] Un eskultura di brons di e banda lokal [[Hippie Band]] ta para den e hardin públiko dilanti di e edifisio.[[2]] Na 2026, e Rijksvastgoedbedrijf di Hulanda ta preparando pa traspasá e propiedat bek na e Órgano Públiko di Sint Eustatius.[[7]] Durante e reformanan konstitushonal di 10 di òktober 2010, e derecho di propiedat di e eks-Antias Hulandes den e munisipionan spesial nobo di [[Boneiru]], [[Saba]] i Sint Eustatius a pasa pa Pais Hulanda. E traspaso proponé na 2026 ta trata di devolbé e propiedat na e Órgano Públiko di Sint Eustatius.[[7]] [[:Kategoria:Sint Eustatius]] [[:Kategoria:Historia]] ------------------------ {{Infobox evento | variante = c | nomber = ''The First Salute'' | imagen = Andrew Doria NH 85510-KN.jpg | descripcion = De ''Andrew Doria'' die het eerste saluut ontvangt | fecha = [[16 di novèmber]] [[1776]] | luga = na kosta di [[Sint Eustatius]] }} '''The First Salute''' ta referí na e saludo di kañon ku a wòrdu lòs for di [[Fort Oranje (Sint Eustatius)|Fort Oranje]] na [[Sint Eustatius]] dia [[16 di novèmber]] [[1776]], komo kontesta riba un saludo di e barku merikano ''Andrew Doria''. Algun luna despues di e Deklarashon di Independensia di Merka, esaki a marka e promé rekonosementu di Merka dor di un poder stranhero. E suseso a wòrdu siguí pa e di kuater guera anglohulandes i e sakeo na gran eskala di Sint Eustatius. ==Sentro di komersio== Pa meimei di [[siglo 18|siglo diesocho]], tabatin mas ku setenta plantashi riba e isla unda [[Sklabitut|hende sklabisá]] tabata traha. Un man yen di famianan riku tabata dominá; miéntras ku hopi biaha nan tabata pleita entre nan mes, nan tabata presentá un frente uní semper ora nan interesnan kompartí wòrdu menasá. E tempu ei, komersio mundial tabata strobá pa merkantilismo, un teoria ekonómiko ku tabata mira importashon komo perhudisial i eksportashon komo benefisioso.<ref name="HN">Historisch Nieuwsblad, [https://www.historischnieuwsblad.nl/een-opportunistisch-saluut-aan-het-nieuwe-amerika/ Een opportunistisch saluut aan het nieuwe Amerika], Erik Schumacher, 3 juli 2012, update 7 april 2020</ref> Na 1688, [[West Indische Compagnie]] (WIC) a outorisá komersio internashonal riba e isla di Karibe ku ta sometí na tarifanan abou di importashon i eksportashon. E komersio di katibu tabata relativamente signifikante te na 1730 pero a baha despues. Al kontrario, komersio di koffie, tabako i, riba tur kos, suku a oumentá. E merkansia aki a originá tantu for di e isla mes komo for di islanan ingles i franses den serkania. Komersio liber a wòrdu establesé formalmente na 1756. Komersio riba e isla a ekspandé rápidamente, enbolbiendo produktonan oropeo manera paña, papel, glas, produktonan di lechi i biña.[2] Alrededor di 1780, Benjamin Franklin, un di e fundadónan di [[Estadonan Uni di Amérika|Merka]], a disidí di dirigí pòst?? pa [[Oropa]] via Sint Eustatius.[3] E komersio mas lukrativo tabata enserá armanan nesesario pa e gueranan entre nashonnan oropeo. Pa dos dékada, e isla a disfrutá di prosperidat sin presedente.[1] ==Revolushon merikano== [[File:Declaration of Independence (1819), by John Trumbull.jpg|thumb|Presentashon di e Deklarashon di Independensia na Kongreso dia 28 di yüni 1776, dor di e Komishon di Sinku.]] Durante e Revolushon merikano, e británikonan a para e suministro di arma. Konsekuentemente, e komersio ilegal di arma a floresé riba e isla, ku ganashi riba polvo ku a alkansa te na shen porshento. Hopi biaha e depósitonan tabata asina yen ku mester a warda suku i katuna pafó.[1] E merikanonan a kumpra kasi mitar di tur nan armanan i munishon na Sint Eustatius.[4] Reino Uni tabata furioso riba esaki. El a violá e akuerdonan hasí denter di e aliansa defensivo ku e [[Repúblika di Shete Provinsia Uní di Hulanda|Repúblika di e Shete Hulanda Uni]], ku a inkluí un provishon pa sosten mutuo si kualke di e dos partido wòrdu haña atake. Inisialmente e posishon na [[Den Haag]] tabata cu un lantamento colonial no ta cay bou di e alkanse di e tratado aki. Sinembargo, bou di preshon, un prohibishon riba eksportashon pa e kolonianan merikano a wòrdu finalmente imponé. No obstante, Jan de Windt (1715–1755), e komandante di Sint Eustatius, no a enforsá e prohibishon riba e komersio lukrativo di arma, ni su susesor, [[Johannes de Graaff]]. De Graaff tabata e hòmber mas riku riba e isla, doño di dies plantashi, tres shen hende sklabisá, i diesseis barku merkantil.[1] Diestres estado di Nort Amérika a deklará nan independensia for di Inglatera na 1776, i Sint Eustatius a bira e sentro pa [[Contrabanda|kontrabanda]] di arma pa e nashon yòn ku awor ta nos gran aliado.<ref>{{citeer web|titel=BOVENWINDEN—IX. Roosevelt erkende Statius|werk=[[Amigoe]]|datum=1945-02-26|bezochtdatum=2026-10-05|via=Delpher.nl|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000210240:mpeg21:p003}}</ref> ==The First Salute== Pa yüli 1776, diestres kolonia di Nort Amérika a firma e Deklarashon merikano di Independensia. Dia 16 di novèmber 1776, ''Andrew Doria'' a yega haf di Sint Eustatius pa tuma stòk di arma i munishon. E tabata e promé barku merikano pa drenta haf ku e bandera merikano nobo.<ref name="Stadsarchief">Stadsarchief Amsterdam, [https://www.amsterdam.nl/stadsarchief/stukken/historie/eerste-saluut/ Eerste saluut], 23 april 2019</ref> [[Johannes de Graaff|Gobernador De Graaff]] a ordená pa e barku wòrdu risibí ku pleno honor.<ref name="HN" /> Despues ku ''Andrew Doria'' a tira un saludo den saludo, el a ordená pa debolbé esaki ku un saludo for di Fort Oranje. Unabes ku e barku a mara, el a organisá un resepshon na honor di e kapitan, invitando tur merikano riba e isla.<ref name="HN" /> E merikanonan a konsiderá e saludo komo e promé rekonosementu di Merka dor di un poder stranhero.<ref name="Stadsarchief" /> ==Reakshon for di London== Barkunan ingles tabata presente den haf ora ku e saludonan a wòrdu tirá. Nan a pisa anker i a nabegá pa e isla bisiña di [[Sint Kitts (isla)|St. Kitts]] pa informá tokante e insidente.[5] London a reakshoná furioso, eksigiendo pa [[Tweede Kamer|''Staten Generaal di Hulanda]] kondená e saludo públikamente i duna retiro na De Graaff. Despues a yama De Graaff pa Den Haag pa interogashon, pero el a logra posponé su biahe pa hopi tempu usando vários preteksto, ku ta varia di asuntunan di famia te na malesa di laman. El a yega na 1778 ku un defensa skirbí ekstenso yená ku distorshon i mentira. E ''Staten-Generaal'' a aseptá su defensa, no ménos pasobra ganashi supstansial tabata wòrdu hasí na [[Amsterdam]] for di komersio ku Sint Eustatius.[1] Dor di retené De Graaff, e Repúblika tabatin—den bista britániko—un biaha mas demostrá su inkonfiabilidat komo aliado. Ademas di e falta di sosten den e lucha britániko kontra e revolushonarionan merikano, e Repúblika tambe a buska pa djòin e Liga di Neutralidat Armá na fin di 1780. E inisiativa ruso aki tabata destiná pa protehá flotanan komersial di atakenan di barkunan naval britániko. E chispa ku a sende e di kuater guera anglo-hulandes tabata finalmente un kontrato komersial deskubrí riba un barku kapturá pa e britanikonan;[1] e dokumento tabata den poseshon di Henry Laurens, e embahador merikano designá na Den Haag. Dia 20 di desèmber 1780, e britanikonan a deklará guera kontra e hulandesnan.[6] Almirante George Rodney a haña òrdu pa kapturá Sint Eustatius. E tabatin un renkor personal kontra e isla pasobra materialnan di reparashon a wòrdu mandá pa un flota franses despues ku el a daña esaki severamente. Rodney a yega haf ku dieshete barku naval dia 3 di febrüari 1781; esaki a pone De Graaff entregá e isla na e britanikonan sin resistensia. Rodney a tuma tur e habitantenan di e isla prezu i a deportá nan pa otro islanan den Karibe i pa Gran Bretaña. El a ordená e sakeo di henter e isla i a subasta e botín, ku eksepshon di un porshon supstansial ku el a warda pa su mes. El a biaha pa Gran Bretaña pa motibu di problemanan di gout i prostat. Na kaminda, kasi tur su propiedatnan a wòrdu interseptá pa e fransesnan, lagando e inkapas pa paga debenan den su pais natal. Ademas, komersiantenan britániko di Sint Eustatius a desafiá su konfiskashonnan den korte. Den e Kámara di Komun, lider di oposishon Edmund Burke a hiba un diskurso sensashonal kondenando e sakeo di Rodney.[1] Restourashon di atministrashon insular Sint Eustatius no a keda den man britániko pa hopi tempu. Na novèmber 1781, un atake sorpresa a wòrdu lansa bou di mando franses, i e isla a wòrdu kapturá. E òrdu bieu a wòrdu restourá, i e habitantenan a haña nan poseshonnan debolbí na nan mas leu posibel. Na 1784, Fransia a debolbé soberania riba e isla na Hulanda. Un dékada di gran prosperidat ekonómiko a sigui. De Graaff tambe a regresá na e isla, ounke e biaha aki komo un siudadano privá. Na su morto na 1813, el a laga atras rikesa inmenso.[1] == Konmemorashon == De Graaff ta wòrdu konmemorá komo un héroe di e Revolushon Merikano ku un potrèt den e ''State House'' di estado di [[New Hampshire]].<ref name="HN" /> Na 1939, Presidente Franklin Delano Roosevelt a entrega un plakkaat na Sint Eustatius como reconocimento di “E Prome Saludo”; e ta montá riba e palu di bandera monumental den e plasa na Fort Oranje.<ref>Willem de Bruin, [https://www.john-adams.nl/the-first-salute/ The First Salute], The John Adams Institute</ref> E no tabata presente personalmente, manera tabata spera inicialmente.<ref>{{citeer web|werk=[[Amigoe]]|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010281853:mpeg21:a0028|titel= De feestelijkheden op St. Eustatius|datum=1939-12-30}}</ref> E famia Roosevelt no tabata un deskonosí na e isla. Adolphus Roosevelt i Elizabeth Groebe a kasa einan na 1759.[9] Un plaka ku ta konmemorá e bisentenario di Merka—un regalo di e Islanan Vírgen di Merka—a wòrdu desvelá na 1976, i plachinan ku ta marka “E Promé Saludo,” duná pa e Yu hòmbernan i Yu Muhénan di e Revolushon Merikano, a wòrdu desvelá na 2001 i 2014. Ganadó di Premio Pulitzer Barbara Tuchman a dediká su último buki na “The First Salute.”[10] * On November 16th, 1976 the Postal Service of the Netherlands Antilles commemorates the bicentennial of the first salute to the flag of the United States of America with the issuance of a special series of postage stamps in the values of 25, 40 and 55 cents.<ref>{{Citeer web|titel=Bicentennial of the First Salute to the United States Flag eleven guns for the grand union|werk=[[Amigoe]]|datum=1976-11-13|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2026-09-23|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010460971:mpeg21:p014}}</ref> * Rei Willem-Alexander, Minister Hulandes Rob Jetten, i Sekretario di Estado pa Relashonnan di Reino i Digitalisashon Eric van der Burg lo bishitá Sint Eustatius na novèmber. Djaluna 16 di novèmber, nan lo asistí na e konmemorashon di e di 250 aniversario di “E Promé Saludo.” Servisio di Informashon di Gobièrnu a anunsiá esaki.<ref>[https://www.aruba.nu/nieuws/koninkrijk/95390/koning-en-premier-jetten-naar-sint-eustatius-voor-250-jaar-first-salute-zx6351 Koning en premier Jetten naar Sint Eustatius voor 250 jaar First Salute], aruba.nu (23 di september 2026)</ref> {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =72021410|titulo=De koloniale geschiedenis van het Huis Oranje-Nassau}} {{References}} }} [[:Kategoria:Historia]] ------------------------- {{Infobox persona | variante = c }} '''Johannes de Graaff''' (☆ [[1729]] na [[Sint Eustatius]] - † [[1813]] na [[Sint Eustatius]]), tabata un dirigente kolonial hulandes di [[West Indische Compagnie]], ku a fungi komo gobernador di Sint Eustatius, [[Saba]] i [[Sint Maarten]] di 1776 te ku 1781. E isla tabata un sentro grandi di kontrabando di pólvora di arma pa e merikanonan ora ku Repúblika Hulandes tabatin un polítika ofisial di embarga komersio ku e merikanonan. ==Biografia== [[File:De Graaff estate in Sint Eustatius.jpg|thumb|Ruina di plantashi ‘Graavindal’ riba St. Eustatius, propiedat di De Graaff.]] De Graaff a nase na Sint Eustatius komo yu di Simon de Graaff, un miembro di e konseho insular. De Graaff a haya enseñansa na [[Hulanda]]. Despues ku el a regresá Sint Eustatius, el a kasa ku Maria Heyliger, un yu muhé di e Komandante (Gobernador) na mando, Abraham Heyliger. De Graaff a kuminsa su karera komo komandante militar di Sint Maarten. Na yüli 1751 el a wòrdu nombrá komo sekretario riba Eustatius, ku a bira un haf liber na 1756 i usá mas intensivo dor di Middelburgsche Commercie Compagnie pa komersio di katibu riba Spaña Nobo i e islanan di Karibe. E eksportashon di suku a subi enormemente, e kantidat di barku den haf a redobla; e isla tabata konosí komo e “baraka di oro”.[1] Pa algun aña Thomas Hope i su ruman hòmber tabata enbolbí den e komersio riba e isla. De Graaff a bira e hòmber di mas riku di San Eustatius. Segun informe e tabata doño di dies plantashon, tres shen katibu, dieseis barku di komersio i un kuart di e propiedat rais di e isla. E tabata biba den un villa imponente na e bahia.[2] Na yüli 1775, despues ku Jan de Windt a muri, el a primintí Adrian Hope pa hasi tur kos pa representá Hope & Co riba Eustatius.[3] Dia 5 di sèptèmber 1776 el a wòrdu hasí Komandante (òf Gobernador den idioma di tur dia) di e isla. “Promé Saludo” na Bandera Merikano Wak tambe: E Promé Saludo Sint Eustatius tabata e lugá di mas importante pa trata òf kontrabanda ku merikanonan. Dia 16 di novèmber 1776, na kuminsamentu di e Guera Revolushonario Merikano, e barku di marina merikano USS Andrew Doria, ku e Deklarashon di Independensia Merikano abordo, a yega St. Eustatius. Su capitan a tira un saludo na e bandera Hulandes riba Fort Oranje y Johannes de Graaff a dicidi di contesta e saludo cu once tiro. I asina e Estadonan Uni di Merka a wòrdu rekonosé pa promé bia komo un nashon dor di e saludo aki di onze arma. Gran Bretaña tabata profundamente rabiá pa e komersio ilegal di arma ku tabata operá for di Sint Eustatius i e nengamento di outoridatnan hulandes pa tuma akshon kontra di esaki. De Graaff eventualmente a wòrdu yama bèk pa Hulanda despues di protestanan britániko na gobièrnu hulandes. Den un karta kompañante, Henry Hope a skirbi ku e gobernador lo mester a kontestá e patria.[4] Na 1777, e isla a bin bou di un blokeo britániko debí na e komersio ilísito di arma dor di e Middelburgsche Commercie Compagnie.[5][6] Na 1778 el a splika su motivashonnan i a wòrdu mandá bèk pa Sint Eustatius den e siguiente aña.[7] Pèrdida di isla pa e británikonan Artíkulo prinsipal: Kaptura di Sint Eustatius De Graaff a mantené su posishon te ora ku almirante britániko Rodney, liderando un forsa naval grandi, a kapturá e isla na febrüari 1781.[8] {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =|titulo= }} {{References}} }} [[:Kategoria:Historia]] ------------------------------ {{infobox organisacion | variante = c | tipo = fundashon no-gubernamental | nomber = STENAPA | logo = | imagen = Quill dormant vulcano.jpg | descripcion = Un bista di Parke Nacional Sint Eustatius (Parke Nacional Quill/Boven y [[Parke Nashonal Marino Sint Eustatius|Parke Nacional Marino Sint Eustatius]]). | leyenda = | funda = [[21 di novèmber]] [[1988]]<ref>https://statiapark.org/30th-anniversary/ STENAPA celebrates 30 years], statiapark.org (22 di novèmber 2018)</ref> | fundado = | sede = Oranjebaaiweg 59 | director = Erik Boman | website = }} '''STENAPA''', ofisialmente '''St. Eustatius National Parks Foundation''', ta un organisashon no-gubernamental (NGO) i sin fin di lukro ku ta responsabel pa e maneho i protekshon di áreanan protehá na [[Sint Eustatius]]. E organisashon ta manehá [[Parke Nashonal Marino Sint Eustatius]], [[Parke Nashonal Quill/Boven]] i [[Hardin Botániko Miriam C. Schmidt]].[1] == Historia == STENAPA a surgi na fin di añanan 1980 komo e susesor di Stinapa Statia, e divishon lokal di STINAPA N.A. (''Stichting Nationale Parken Nederlandse Antillen'').<ref>Bestuur Statia Stinapa. "Amigoe". Curaçao, 20-03-1987, p. 8. Geraadpleegd op Delpher op 20-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010650860:mpeg21:p008</ref> E fundashon aki a wòrdu fundá na 1962 pa proteha i maneha zonanan di naturalesa na [[Antias Hulandes]], of ophetonan di [[geologia]], [[arkeologia]] of [[historia]], i pone e zonanan aki na servisio di bienestar, edukashon i rekreashon di e poblashon y di turistanan.<ref>Hoetink, H., & Anink, G. B., Encyclopedie van de Nederlandse Antillen, 1969, Amsterdam, pag. 396-397</ref> STENAPA ta un fundacion sin fin di lucro, no gubernamental (na Hulandes un stichting) cu a wordo funda dia [[21 di novèmber]] [[1988]]. E funcion di e fundacion aki ta proteccion di medio ambiente. STENAPA aktualmente ta manehá Parke Nashonal Marino, Parke Nashonal Quill / Boven, i Hardin Botániko. STENAPA ta un di e miembronan di [[Dutch Caribbean Nature Alliance]]. *1996: Granted a legal mandate by the island government to manage and protect the newly established Statia National Marine Park. *1998: Assigned official authority to manage the Quill and Boven National Parks, shortly followed by the creation of the Miriam C. Schmidt Botanical Garden. == Aktividat == E fundashon ta enkarga cu e maneho di tres parke. Dos parke ta riba e superfisie di tera di e isla; e parke ku ta sobra ta marino i ta rondoná e isla. E área kombiná di e parkenan ta 33 km².<ref>[https://statiapark.wordpress.com/parks/marine-park/ St. Eustatius National Parks], statiapark.wordpress.com</ref> * E Parke Nashonal Marino St. Eustatius ta rondoná e isla for di e marka di awa haltu te na 30 meter (98 pia) di profundidat, i tambe ta abarká dos reserva di Parke Marino. *Parke Nashonal Quill / Boven ta konsistí di dos diferente área òf supsektor. Un ta e stratovolkan inaktivo konosí komo Quill, ku ta den e parti sùit di e isla. E otro área ta un grupo di sinku seru den e parti nort di e isla: Bergje, Boven (esun mas haltu di e sinkunan), Venus, Seru di Gilboa i Seru di Señal. E sinku serunan aki ta e restunan di un otro stratovolkan. *Hardin Botániko Miriam C. Schmidt a kuminsá na 1998. E énfasis prinsipal ta riba espesienan di vegetashon ku ta òf tabata nativo di e isla i e islanan rondó di dje. Tambe tin un área eksperimental kaminda investigadónan ta studiando métodonan pa kontrolá e espesie invasivo problemátiko manera ''Antigonon leptopus'', e mata di wendrùif coralita. == Organisashon == STENAPA ta wordo goberna pa un directiva. E miembronan di directiva no ta ricibi ningun salario. E fundacion ta emplea ocho miembro di personal cu ta administra e fundacion y ta maneha e parkenan. E miembronan di personal ta traha cu stagiaire y boluntarionan di e isla of di exterior. Sede di e organisashon ta King’s Well National Parks Center, ku a wòrdu habri ofisialmente pa [[Beatrix di Hulanda|Prinses Beatrix]] na 2025.<ref>[https://www.bes-reporter.com/news/st-eustatius/66934/former-kings-well-resort-becomes-statias-new-national-parks-centre Former Kings Well Resort becomes Statia’s new National Parks Centre], Bes Reporter (7 di yüni 2024)</ref><ref>[https://statiapark.org/princess-beatrix-visited-st-eustatius-for-reforestation-society-nature-and-the-opening-of-the-new-kings-well-national-parks-center/</ref> E sede, e Ofisina di Parkenan Nashonal i Sentro di Bishitante, ta situá banda di e haf na Lower Town, ku ta e parti kant'i laman di e kapital [[Oranjestad (Sint Eustatius)|Oranjestad]], di kua mayoria ta mas altu, riba un baranka. E parti mas sùit di Lower Town tin bista riba Gallows Bay, na e kosta wèst òf kosta [[Laman Karibe|karibense]] di e isla. {{Appendix}} [[:Kategoria:Sint Eustatius]] '''STENAPA''', ofisialmente '''St. Eustatius National Parks Foundation''', ta un organisashon no-gubernamental i sin fin di lucro ku ta responsabel pa e maneho i protekshon di área protehá na [[Sint Eustatius]]. E organisashon ta manehá e [[St. Eustatius National Marine Park|Parke Nashonal Marino di Sint Eustatius]], e [[Quill/Boven National Park|Parke Nashonal Quill/Boven]] i e [[Miriam C. Schmidt Botanical Garden]].[1] Historia STENAPA a wòrdu fundá na 1988 ku e meta pa protehá área terestre i marino di importansia ekológiko, sientífiko i kultural na Sint Eustatius.[1] Na 1996, e gobièrnu di e isla a duna STENAPA un mandato legal pa protehá i manehá e Parke Nashonal Marino, ku a wòrdu establesé nobo e aña ei. Na 1998, STENAPA a haña tambe e outoridat pa manehá e Parke Nashonal Quill i Boven. Poko tempu despues, e [[Miriam C. Schmidt Botanical Garden]] a wòrdu kreá.[1] STENAPA ta un miembro di e [[Dutch Caribbean Nature Alliance]] (DCNA), un aliansa di organisashonnan di konservashon di naturalesa den e parti karibense di Reino Hulandes.[2] Aktividat STENAPA ta manehá tres área prinsipal di konservashon: e Parke Nashonal Marino, e Parke Nashonal Quill/Boven i e Hardin Botániko Miriam C. Schmidt.[1] Parke Nashonal Marino E [[St. Eustatius National Marine Park|Parke Nashonal Marino di Sint Eustatius]] ta rondoná e isla te na e isóbata di 30 meter. E parke ta inkluí dos reserva marino, un na e parti nort i un na e parti sùit di e isla.[3] Segun e plan di maneho di e parke, e Parke Nashonal Marino tin un área di aproximadamente 2.750 hektárea, inkluyendo e dos reserva marino.[3] Parke Nashonal Quill/Boven E [[Quill/Boven National Park|Parke Nashonal Quill/Boven]] ta konsistí di dos sektor. E sektor di Quill ta inkluí [[The Quill]], un vulkan durmiente ku ta alkansá un haltura di alrededor di 600 meter. E sektor di Boven ta konsistí di e restonan di un antiguo stratovulkan, ku tin varios seru ku tin un haltura di entre 200 i 300 meter.[1] E parke tin un sistema di sendero pa bishitante i ta sirbi tambe pa investigashon sientífiko i monitoreo di biodiversidat. Entre e aktividatnan di investigashon ta inkluí monitoreo di paranan, palomanan, orkidianan, mariposan, abeha i otro espesienan.[1] Hardin Botániko Miriam C. Schmidt E [[Miriam C. Schmidt Botanical Garden]] a wòrdu kreá na 1998. E hardin ta pone énfasis riba espesienan di mata ku ta òf tabata nativo di Sint Eustatius i e islanan den su serkania. E ta kontené tambe un área experimental pa investigashon tokante métodonan pa kontrolá espesienan invasivo, manera ''Antigonon leptopus''.[1] Organisashon STENAPA ta wòrdu goberná pa un direktiva. E organisashon ta traha ku personal, voluntarionan i stagiairenan den e maneho di e área protehá i den proyektonan di investigashon, edukashon i konservashon.[1] STENAPA a habri su nobo sede, e '''Kings Well National Parks Center''', dia 21 di november 2025. [[Beatrix di Hulanda|Prinses Beatrix]] a habri e sentro ofisialmente durante su bishita na Sint Eustatius. E sentro ta sirbi komo e nobo sede prinsipal di STENAPA i ta funshoná komo sentro pa maneho di naturalesa, investigashon i edukashon. E fasilidat tin tambe un laboratorio marino pa sostené trabounan di restorashon i monitoreo di koral.[4][5] -------- Key Milestones in STENAPA’s History *1988: Founded on November 21 by local conservation advocates to protect the island's fragile tropical ecosystems. *1995: Formally registered with the Chamber of Commerce. *1996: Granted a legal mandate by the island government to manage and protect the newly established Statia National Marine Park. *1998: Assigned official authority to manage the Quill and Boven National Parks, shortly followed by the creation of the Miriam C. Schmidt Botanical Garden. *2018: Celebrated its 30th anniversary of continuous environmental stewardship and community conservation. *2025: Welcomed Dutch Caribbean Nature Alliance Dutch Caribbean Nature Alliance patron Princess Beatrix for the opening of the King's Well National Parks Center. Core Conservation Areas *Statia National Marine Park: Encircles the entire island from the high-water line down to the 30-meter depth contour, protecting coral reefs and marine life. *Quill/Boven National Park: Covers terrestrial volcanic landscapes, endangered flora, and fauna like the Lesser Antillean iguana. *Miriam C. Schmidt Botanical Garden: Showcases native and regional island vegetation. The relationship between STENAPA and the Dutch Caribbean Nature Alliance (DCNA) is that of a founding member and a Protected Area Management Organization (PMO).While STENAPA manages the physical parks on St. Eustatius, the DCNA acts as the regional umbrella network that supports, funds, and unites them alongside the national park organizations of the other five Dutch Caribbean islands (Aruba, Bonaire, Curaçao, Saba, and St. Maarten). ------------------ {{variante|c}} {{Infobox artista| variante = c | nomber = Saida Hernandez | nomber completo = Saida Lucilla Antonia Hernandez-Augustina | imagen = | descripcion = | nomber nacemento = | fecha nacemento = [[31 di òktober]] [[1935]] | luga nacemento = {{CUW}} | fecha fayecimento = | luga fayecimento = | nacionalidad = hulandes | residencia = | educacion = | aña activo = 1967 - 2025? | ofishi = artista visual | estilo = | genero = | distincion = | casa = Eithel Hernandez | yui = 2 | website = }} '''Saida Lucilla Antonio Hernandez–Augustina''' (☆ [[31 di òktober]] [[1935]] na [[Kòrsou]]<ref name=:"1">[https://percypinedo.com/mikorsou/tanta-saida-un-pali-muhe/ Tanta Saida! Un pal’i muhé!], percypinedo.com (15 di februari 2025)</ref>) ta un artista visual, presentadó i produktor di programa di televishon i outor di buki di kushina di Kòrsou. Hernandez a hunga un papel importante den e desaroyo di televishon na Kòrsou, spesialmente durante e prome añanan di transmision den idioma [[papiamentu]] el’a hasi arte i kultura aksesibel pa un públiko amplio.<ref>[[Dick Drayer]], [https://www.curacao.nu/nieuws/kunst-cultuur-en-muziek/79996/expositie-eert-90-jarige-kunstenares-saida-hernandez Expositie eert 90-jarige kunstenares Saida Hernandez], curacao.nu (27 di sèptèmber 2025)</ref><ref>https://curacao-art.com/2025/09/28/saida-hernandez/ Saida Hernandez], curacao-art.com</ref> Hernandez a hunga un papel importante den e desaroyo di televishon na Kòrsou, spesialmente durante e promé añanan di transmishon den Papiamentu. Komo presentadó i trahadó di programa, el a kontribuí na e difushon di programa tokante arte, kultura, kushina i otro tópiko pa un públiko amplio.[2][3] ==Bida i karera== Saida Hernandez a nase i lanta den bario di [[Otrobanda]]. Su mama tabata Emma Heronima Augustina i su tata tabata e dentista David Nouel. El a bai St. Annaschool i despues Nijverheidschool patras di Teatro Brion. Komo yu djafó e no por a bai skol di plaka.<ref name=:"1"/> Despues di a traha den un tienda, Hernandez a kasa i a haña dos yu. El a biba durante dos aña na [[Caracas]], despues di kua el a bai traha na [[Telecuracao]]. Aya el a bira un di e promé personalidatnan femenino konosí di televishon na Kòrsou. Durante varios dékada el tabata aktivo komo presentadó i produktor di programanan manera ''Kinderuurtje'', ''Obra di man'', show di Pasku, programa di horoskop, Sita ku Saida, show di kushiná. Moda, dekorashon, Kateiba, e episodio di Saida ku 2 mucha chikí, Chepo, un seri kòrtiku, “kuida awe loke bo tin den bo kas pa e dura bo mas mayan” i klaro ''Kushina di Oro''.<ref name=:"1"/> Kushina di Oro (Golden Kitchen) was her popular cooking program that taught generations of viewers traditional local recipe. Hernandez is cherished as one of the first Papiamentu female tv personality and program makers at Telecuraçao and as the beloved host of cooking show Kushina di Oro, alongside publishing several well-known cook books.<ref>[https://cultuuragenda.com/2025/hasibu-di-kas-ii-2/ Hasibu di Kas II], cultuuragenda.com (2025)</ref> Papiamentstalig kookboek waarin recepten van zowel Antilliaanse als niet-Antiliaanse gerechten zijn opgenomen. * ''Resetas Kushina di Oro'' (1985, Publisidat Antiano, Willemstad) Den añanan 1970 Hernandez a cuminsa pinta durante su estadia na New York.<ref>https://nu.cw/2020/09/11/expositie-saida-hernandez-vanaf-19-september-bij-landhuis-bloemhof/</ref> E falta/anhelo pa Korsou a hib’e pa kapta rekuerdo i imagennan di e isla riba lona.<ref name="nu"/> E ta outodidakto. Su pinturanan ta konta historianan detayá di bida na Kòrsou di antaño ku a pasa por wòrdu konsiderá komo un kontribushon úniko i original na konservashon di nos herensia kultural. Kandelarnan, stulnan di balansa, muebles di wicker di Thonet, mesanan di banda, mantelnan di ganshillo, balkonnan ku persiana di palu i bista nostálgiko. Tur kos delikadamente akabá ku e koló kolorido i alegre típiko di su personalidat i su estilo.<ref name="Bloemhof">[https://bloemhof.cw/category/exhibition/page/4/ Temp'i mi ten Selebrando Bida], [[Lanthùis Bloemhof]]</ref> Na 2025, en konekshon ku e solo eksposishon na Lanthuis Bloemhof, e keda publiká e buki ''Hasibo di Kas'', un resumen di su obra artistico konteniendo 136 reprodukshon di su pinturanan, un teksto outobiográfiko, rekuerdonan di Otrobanda bieu, i mas ku setenta [[haiku]] skirbí dor di dje.<ref name="nu">[https://nu.cw/2025/11/26/boekpresentatie-eert-kunstenares-saida-hernandez/ Boekpresentatie eert kunstenares Saida Hernandez], nu.cw (26 di novèmber 2025)</ref> E pinturanan distintivo di zeta di Saida Hernandez a tuma sentro di atenshon durante e eksposishon aki. Su trabou ta konosí pa kapturá bida diario, paisahenan di stat nostálgiko, i interiornan íntimo di pasado (spesialmente di su bario natal di Otrobanda).<ref name="Saida">[https://curacao-art.com/2018/10/31/saida-hernandez-exhibition-landhuis-bloemhof/ Saida Hernandez exhibition]</ref> Su pinturanan ta konta historianan detayá tokante e hendenan ku tabata biba tras di e fachadanan di e isla. El’a trese e ambiente aki na bida ku koló kayente i alegre, stulnan di balansa, encaje i persiana di palu.<ref name="Saida"/> E ta kasa ku Eithel Hernandez, un konosido personahe di radio i televishon na Kòrsou i direktor di TeleCuracao den añanan 1960. == Eksposishon == El a partisipá na vários eksposishon di grupo. Na 1981 el a tene su promé eksposishon na [[Museo di Kòrsou]] i atrobe na 2005, sigui pa eksposishonnan solo na Lanthùis Bloemhof, entre otro na 2018, 2020 i 2025.<ref name="Bloemhof"/> {{Appendix}} https://www.awemainta.com/newspapers/Am210327/offline/download.pdf Boneriano|26 mart 2021| Minister Croes a bishita un gran Baluarte mas, “Tanta Saida” WILLEMSTAD- Dia 7 di mart último, Minister di Enseñansa, Siensia, Kultura i Deporte (ESKD), Steven Croes, a hasi un bishita i kombersá ku señora Saida Hernandez ku a nifiká hopi pa e sektor kultural edukativo na Kòrsou. Di e forma aki Minister Croes ta para ketu na historia i kultura i duna rekonosementu na personanan ku di un òf otro manera a nifi ká hopi pa e sektor aki. Manera ya a bira un kustumber, for di desèmber ku Minister di Enseñansa, Siensia, Kultura i Deporte (ESKD), Steven Croes, a asumí su funshon, e ta dediká parti di su djadumingu pa hasi bishita i kombersá ku baluartenan ku a nifi ká hopi pa desaroyo di Kòrsou. Señora Saida ta un persona hopi konosí den komunidat. Ken no ta kòrda e programanan di kushina na TeleCuraçao di Saida ku tur su resetanan dushi? Tambe oranan atardi pa mucha ku Saida. Den un ambiente masha ameno na su kas, Saida a konta Minister Croes kon el a lanta komo mucha den Otrabanda. Su mayornan a mandé un nijverheidsschool katóliko den Otrabanda, kaminda el a siña kose na mashin, bòrda i asta usa `fi guurzaag` i tambe materianan manera ingles i aritmétika i lesamentu. E tempu ei mester a paga banda di `schoolgeld` tambe sèn pa material ku un alumno usa i dor ku e tabata yuda otro mucha den klas, e tabata kosta su mayornan poko sèn èkstra. Saida tabata gusta lesa, meskos ku su tata, ku tabatin kashi yen di buki na kas. Ku su 16 aña el a disidí ku e ke bai traha na un pa-kus den Punda, Liberty. El a haña un djòp pa reorganisá e depósito. E doño a keda asina enkantá ku su trabou, ku nan a tené na trabou. El a siña etalá showcase di pakus i a bai sigui hasi esaki tambe despues na Bijenkorf. E tempu ei tabatin kontèst pa drecha showcase i el a gana premio tambe. Despues di e periodo na Bijenkorf el a bai traha na un hotèl. Ku 22 aña su mama a mand’é bai biba na Venezuela kaminda ela traha den un posishon basta haltu den un hotèl na Caracas. Despues di dos aña el a bin ku fakansi i sr. Aitel Hernandez a kontrakté pa TeleCuraçao. Saida a keda Kòrsou i no a bai Venezuela bèk. Su karera na televishon a sigui krese. Ela bai hasi ‘kinderuurtje’ atardi i diferente propaganda. Nan tabata yam’é “Tanta Saida” i e tabatin un programa “Sita ku Saida” tambe. Despues di algun tempu trahando na TeleCuraçao, su kasá Sr. Aitel Hernandez mester a bai biba na Merka pa trabou i nan a biba 6 aña einan. Despues ku el a bini bèk Kòrsou, traha kasi 25 aña ku su programa di kushina. Saida a produsí sigur 5 buki di reseta, i tin masha talento pa pinta. Pronto Saida ta bai presentá un buki kaminda por mira tur su obranan. -------------------------- '''Saida Lucilla Antonio Hernandez–Augustina''' (☆ [[31 di òktober]] [[1935]] na [[Kòrsou]]) ta un artista visual, presentadó i produktora di programa di televishon, i outora di buki di kushina di Kòrsou.<ref name="1" /> Hernandez a hunga un papel importante den e desaroyo di televishon na Kòrsou, spesialmente durante e promé añanan di transmishon den [[Papiamentu]]. Komo presentadó i trahadó di programa, el a kontribuí na e difushon di programa tokante arte, kultura, kushina i otro tópiko pa un públiko amplio.<ref name="2" /><ref name="3" /> == Bida i karera == Saida Hernandez a nase i a lanta den [[Otrobanda]], na e área di Consciëntiesteeg. Su mama tabata Emma Heronima Augustina i su tata tabata e dentista David Nouel. El a bai St. Annaschool i despues Nijverheidschool, situá patras di Teatro Brion. Komo yu di un famia ku limitashonnan finansiero, el no por a atendé un skol ku mester pagá matrícula.<ref name="1" /> Despues di a traha den un tienda, Hernandez a kasa i a tin dos yu. El a biba durante dos aña na Caracas, despues di kua el a bai traha na TeleCuraçao. Aya el a bira un di e promé personalidatnan femenino konosí di televishon na Kòrsou. Durante vários dékada, Hernandez tabata aktivo komo presentadó i produktora di diferente programa di televishon. Entre e programanan ku ta wòrdu asosiá ku dje tin ''Kinderuurtje'', ''Obra di man'', show di Pasku, programa di horóskopo, ''Sita ku Saida'', programa di moda i dekorashon, ''Kateiba'', programa di kushina i diferente otro produccion.<ref name="1" /> E programa ''Kushina di Oro'' tabata un di su programanan mas konosí. Den e programa, Hernandez a presentá i enseñá diferente reseptanan, inkluyendo platonan di Kòrsou i di otro tradishon kulinario. E programa a kontribuí na e popularisashon di reseptanan i tradishonnan kulinario lokal. Hernandez tambe a publiká buki di kushina. Entre nan ta ''Resetas Kushina di Oro'', publiká na 1985 pa Publisidat Antiano na Willemstad. == Arte visual == Hernandez tabatin interes den arte promé ku el a kuminsá ku su trabou komo pintora. Den e añanan 1970, durante un estadia na [[New York]], el a kuminsá pinta ku mas regularidat.<ref name="5" /> Segun su propio relato, e deseo pa pintá Kòrsou tabata relashoná ku e nostalgia ku el tabatin pa su isla natal durante su estadia na New York.<ref name="6" /> Hernandez ta un artista autodidakto. Su promé trabounan tabata inkluí representashonnan di edifisionan i paisahenan di Kòrsou. Ku tempu, el a enfoká su obra prinsipalmente riba Otrobanda i riba elementonan di bida diario di Kòrsou di antaño. Den su pinturanan ta aparesé, entre otro, interiornan di kasnan históriko, esenanan di kaya, muebles tradishonal, balkonnan ku persiana di palu, stulnan di balansa, mesanan di banda, muebles di wicker i trabounan di ganchillo.<ref name="7" /> Su obra ta karakterisá pa un uso kolorido i alegre i pa e enfoke riba rekuerdonan i esenanan di bida diario di un Kòrsou di pasado. E pinturanan di Hernandez a wòrdu deskribí tambe komo un forma di dokumentashon visual di elementonan di herensia kultural di Kòrsou, partikularmente di Otrobanda.<ref name="7" /><ref name="8" /> == Eksposishon i publikashonnan == Hernandez a partisipá den vários eksposishon kolektivo. Na 1981, el a tene su promé eksposishon na [[Museo di Kòrsou]]. El a bolbe ekspohé su obra aya na 2005. Den e añanan despues, el a tene eksposishonnan solo na Landhuis Bloemhof, entre otro na 2018, 2020 i 2025.<ref name="7" /> Na 2025, den konekshon ku un eksposishon solo na Landhuis Bloemhof, a publiká e buki ''Hasibo di Kas''. E publikashon ta duna un bista general di su obra artístiko i ta kontené 136 reprodukshon di su pinturanan, un teksto outobiográfiko, rekuerdonan di Otrobanda di antaño i mas ku 70 [[haiku]] skirbí dor di Hernandez.<ref name="6" /> E buki a wòrdu publiká tambe den e aña ku Hernandez a selebrá su 90 aniversario. == Bida personal == Hernandez ta kasa ku Eithel Hernandez, un personahe konosí di radio i televishon na Kòrsou, ku tabata direktor di TeleCuraçao durante e añanan 1960. == Obra == === Buki di kushina === ''Resetas Kushina di Oro'' (1985), Publisidat Antiano, Willemstad --------------------- Junny Alves: '''Saida Hernandez''' a nase na Kòrsou na aña 1935 i a lanta den e bario di Otrobanda. El a bira konosí den múltiple ròl: komo pintor, presentadó di televishon, trahadó di programa i outor di buki di kushina. Hernandez tabata entre e promé lesadonan di notisia i trahadonan di programa femenino na [[TeleCuraçao]]. Su programa di kushina “Kushina di Oro” en partikular a hasié konosí serka un públiko amplio di Kòrsou. Ademas, el a publiká vários buki di kushina. Aunke e tabatin un interes artístiko promé, el a kuminsá pinta seriamente den añanan ‘70 durante su estadia na New York. Segun su propio relato, esaki a surgi for di nostalgia pa su pais Kòrsou. E tabata ke un pintura di paisahe di Kòrsou pa su kas, pero eventualmente a disidí di kuminsá pinta su mes. Su promé obra tabata deskribí un edifisio den Otrobanda. Despues, ela enfoká prinsipalmente riba: interiornan históriko di kasnan di Kòrsou, esenanan den kaya di Otrobanda, muebles tradishonal i kultura bibu, i rekuerdonan di bida diario den pasado. Hopi biaha ta mira su pinturanan komo un dokumento visual di herensha di Kòrsou. Na 2025, e buki “Hasibo di Kas” a keda publiká, un bista di e trabou di su bida. E ta kontené: 136 reprodukshon di su pinturanan, un teksto outobiográfiko, rekuerdonan di Otrobanda bieu, i mas ku setenta haiku skirbí dor di dje. Na e presentashon di e buki, a menshoná tambe ku Hernandez a selebrá su di 90 kumpleaños na 2025. Saida Hernandez ta okupá un lugá spesial denter di kultura Kòrsou pasobra e ta konektá vários dominio kultural: historia di televishon, tradishonnan kulinario, arte visual, i dokumentashon di bida diario den Otrobanda. Hopi bia ta deskribí su trabou komo nostalgiko, kolorido, i dirigí na konserbá rekuerdonan di un Kòrsou ku pa gran parti a disparsé. -------------------- {{Variante|c}} == Playanan di Kòrsou== {{Databox}} Esaki ta un lista di '''playa di Kòrsou''', un [[isla]] rondoná pa [[Laman Karibe]] y ku tin alrededor di 364 km di kosta.<ref>[https://geofactbook.com/countries/curaao/coastline Coastline Length (km) in Curaçao (2010 - 2025)], geofactbook.com</ref> Kòrsou tin 37 playa<ref>[https://www.ad.nl/wonen/de-37-stranden-van-curacao-in-kaart~a05dee2c/ De 37 stranden van Curaçao in kaart], Algemeen Dagblad (25 novèmber 2014).</ref>, di kual mayoria ta situá na e parti sùit di e isla. Su playanan ta karakterisá pa un variedat grandi den tipo, entre otro [[bahia]], [[boka (di laman)|boka]], [[laguna]], [[saliña]] te na laman brutu na su kosta nort, i awa di fuente. Den 2026, aktivista, organisacionnan no gubernamental y sector priva a lanta un discusion cu tin como meta establece un politica pa largo plaso pa beachnan y costa di Korsou.<ref>[https://www.cspnv.com/pdf/bon-dia-aruba-20260915.pdf MAN-PIN ta propone cinco categoria di beach pa proteha acceso publico na Corsou], BDA (15 di september 2026)</ref><ref>[https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/20260913/we-nemen-onze-stranden-terug We nemen onze stranden terug], 13 di september 2026</ref><ref>[https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/20260911/stranden-voor-iedereen Stranden voor iedereen] 11 di september 2026</ref><ref>https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/20260219/wie-is-de-eigenaar-van-de-zee Wie is de eigenaar van de zee?] 19 di februari 2026</ref><ref>https://antilliaansdagblad.com/artikel/opinie/30171-opinie-openbare-strandenbeleid</ref><ref>[https://antilliaansdagblad.com/artikel/opinie/32352-nogmaals-vrije-toegang-stranden Nogmaals vrije toegang stranden], 29 di yanuari 2026</ref> == Lista di playa == {| class="wikitable sortable" width=90% ! № !! Imagen !! width=20% |Nòmber !! Region !! Koordinato !! Remarke |- ! style="text-align:center"| 1 |[[File:Baya Beach Curacao (213574239).jpeg|110px]]|| [[Baya Beach]] || [[Bandariba]] || {{coord|12.070611| -68.861389|format=dms|name=Baya Beach}}<ref>[https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Baya_Beach&params=12_4_14.2_N_68_51_41.0_W_ Baya Beach], geohack.toolforge.org</ref>|| |- ! style="text-align:center"| 2 | [[File:Blue Bay - Curacao.jpg|110px]] ||[[Blauwbaai]] || [[Bandabou]]|| {{coord|12.13333|-68.98333|format=dms|name=Blauwbaai}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3513891/blauwbaai.html|title=Blauwbaai|website=GeoNames}}</ref> || entrada kontra pago<ref name="pago">[https://www.opnaarcuracao.nl/stranden/?gad_source=1&gad_campaignid=7402047007&gbraid=0AAAAACoq06Z7IyFzjTQYX2BfgFrkxQg6W&gclid=Cj0KCQjw94bTBhDQARIsAN3vv0zb8EVo2lXtD6e1dumhHk03oYMCN7KTOHfseQOzAeXQ1rX8eikoNkAaAmLtEALw_wcB Stranden Curaçao], opnaarcuracao.nl</ref> |- ! style="text-align:center"| 3 | [[110px]] ||[[Boka Hulu]] || [[]]|| {{coord|12.144167| -68.998056||format=dms|name=Boka Samí}}<ref>{{cite web|url=https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Boka_Sam%C3%AD&params=12_8_39_N_68_59_53_W_|title=Boka Samí|website=Geohack}}</ref> || |- ! style="text-align:center"| 4 | [[File:Sint Michielsbaai en Boka Sint Michiel, Curaçao.jpg|110px]] ||[[Boka Samí]] || [[Bandabou]]|| {{coord|12.144167| -68.998056||format=dms|name=Boka Samí}}<ref>{{cite web|url=https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Boka_Sam%C3%AD&params=12_8_39_N_68_59_53_W_|title=Boka Samí|website=Geohack}}</ref> || |- ! style="text-align:center"| 5 | [[110px]] ||[[Boka Santu Pretu]] || [[Bandabou]]|| {{coord|12.144167| -68.998056||format=dms|name=Boka Samí}}<ref>{{cite web|url=https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Boka_Sam%C3%AD&params=12_8_39_N_68_59_53_W_|title=Boka Samí|website=Geohack}}</ref> || pasùit di playa Santa Cruz |- ! style="text-align:center"| 6 | ||[[Cabana Beach]] || [[Willemstad]]|| {{coord|12.0878| -68.90042||format=dms|name=Cabana Beach}}<ref>{{cite web|url=https://mapcarta.com/N9046330150|title=Cabana Beach|website=mapcarta.com}}</ref> || banda di Mambo Beach; entrada kontra pago<ref name="pago"/> |- ! style="text-align:center"| 7 |[[File:Beach of Daaibooi, Curacao.jpeg|110px]]|| [[Daaibooi]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.212222| -69.084444||format=dms|name=Daaibooi}}<ref>{{cite web|url=https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Daaibooi&params=12_12_44_N_69_05_04_W_region:AN_source:kolossus-nlwiki_type:city|title=Daaibooi|website=Geohack}}</ref> || |- ! style="text-align:center"| 8 |[[File:Director's Bay Direkteursbaai Curacao (35890041353).jpg|110px]] || [[Director's Bay]] || [[Bandariba]] ||{{coord|12.066255| -68.860139||format=dms|name=Director's Bay}}<ref>{{cite web|url=https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=File:Director%27s_Bay_Direkteursbaai_Curacao_(35890041353).jpg&params=012.066255_N_-068.860139_E_globe:Earth_type:camera_source:Flickr_&language=nl|title=Director's Bay|website=Geohack}}</ref> ||situá riba e peninsula di [[Caracasbaai]]. Apropiá pa landamento, buseo i snorkel.<ref>[https://www.beautiful-curacao.nl/strand/directors-bay.php Director's Bay], beautiful-curacao.nl</ref> |- ! style="text-align:center"| 9 |[[File:Curacao beach Jan Thiel (36699644845).jpg|110px]]|| [[Jan Thielbaai]] || [[Bandariba]] || {{coord|12.06667|-68.86667|format=dms|name=Jan Thielbaai}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3513637/jan-thielbaai.html|title=Jan Thielbaai|website=GeoNames}}</ref> || entrada kontra pago<ref name="pago"/> |- ! style="text-align:center"| 10 |[[File:Kleine Knip Curacao (34800925191).jpg|110px]]|| [[Kenepa Chikí]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.54017|-69.95405|format=dms|name=Andicuri Bay}} || |- ! style="text-align:center"| 11 | [[File:Grote Knip Kenepa Grandi Curacao (36561697451).jpg|110px]] ||[[Kenepa Grandi]] || [[Bandabou]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref> || |- ! style="text-align:center"| 12 | [[File:Beach Klein Curacao (35864727094).jpg|110px]] ||[[Klein Kòrsou]] || [[Klein Kòrsou]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref> || |- ! style="text-align:center"| 13 | [[File:Kokomo Beach.jpg|110px]] ||[[Kokoma Beach]] / Vaersenbaai || [[Bandabou]]|| {{coord|12.1606|-69.0108|format=dms|name=Vaersenbaai}} || |- ! style="text-align:center"| 14 | ||[[Marichi]] || [[Willemstad]]|| || Playa na Punda |- ! style="text-align:center"| 15 |[[File:Piscadera Fort and Bay.jpg|110px]]|| [[Piscaderabaai]] || [[Willemstad]] || {{coord|12.1186| -68.9833|format=dms|name=Piscaderabaai}}<ref>{{cite web|url=https://geohack.toolforge.org/geohack.php?language=nl&params=12_7_6.96_N_68_58_59.88_W_type:landmark_scale:25000&pagename=Piscaderabaai|title=Piscaderabaai|website=Geohack}}</ref> || |- ! style="text-align:center"| 16 | [[File:Playa Forti jump (30393478833).jpg|110px]] ||[[Playa Fòrti]] /<br>Playa Westpunt || [[Bandabou]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref> || |- ! style="text-align:center"| 17 | [[File:Playa Guepi seen from atop the cliffs.jpeg|110px]] ||[[Playa Guepi]] /<br>Playa Gipy|| [[Bandabou]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref> || playa chikitu<ref>[https://www.beautiful-curacao.nl/strand/playa-gipy.php Playa Gipy], beautiful-curacao.nl </ref> |- ! style="text-align:center"| 18 |[[File:Playa Jeremi.jpg|110px]]|| [[Playa Jeremi]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.54017|-69.95405|format=dms|name=Andicuri Bay}}<ref name=Aruba /> || Apropia pa surf. Landamento no ta recomenda pa motibo di olanan grandi y corientenan fuerte. |- ! style="text-align:center"| 19 | [[File:Playa Kalki beach Westpunt Curacao (36304705360).jpg|110px]] ||[[Playa Kalki]] || [[Bandabou]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref><ref name=Aruba>{{cite web|url=https://www.aruba.com/us/things-to-do/beaches-and-coves|title=Aruba's Beaches and Coves|website=Aruba.com|access-date=September 21, 2021}}</ref> || |- ! style="text-align:center"| 19 | [[110px]] ||[[Playa Kanoa]] || [[]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://mapcarta.com/W313159341|title=Playa Kanoa|website=mapcarta.com|access-date=2026-07-24}}</ref> || |- ! style="text-align:center"| 20 |[[File:Playa Cas Abao beach (35864844114).jpg|110px]]|| [[Playa Kas Abou]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.54017|-69.95405|format=dms|name=Andicuri Bay}}<ref name=Aruba /> || entrada kontra pago<ref name="pago"/> |- ! style="text-align:center"| 21 | [[File:Playa Lagun.jpg|110px]] ||[[Playa Lagun]] || [[Bandabou]]|| {{coord|12.3187| -69.15168|format=dms|name=Playa Lagun}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3513547/playa-lagun.html|title=Playa Lagun|website=GeoNames|access-date=}}</ref> || |- ! style="text-align:center"| 22 ||| [[Playa Largu]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.23528| -69.10222|format=dms|name=Playa Largu}} || entrada kontra pago; serka di lanthuislanthùis San Juan <ref name="San Juan"/>; ekselente pa snorkel i buseo ku presensia di hopi koral dilanti kosta.<ref>https://www.middenamerika.nl/curacao/reisgids/toplijsten-curacao/top-5-mooiste-stranden-van-curacao/</ref> |- ! style="text-align:center"| 23 | || [[Playa Manzaliña]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.24508| -69.10622|format=dms|name=Playa Manzaliña}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/10375763/playa-manzalina.html|title=Playa Manzaliña|website=GeoNames}}</ref> || entrada kontra pago; serka di lanthuislanthùis San Juan <ref name="San Juan">[https://www.naarcuracao.com/san-juan-stranden/ Stranden: San Juan], naarcuracao.com</ref> |- ! style="text-align:center"| 24 | [[File:Marie Pampoen, Willemstad, Curaçao - panoramio (2).jpg|110px]] ||[[Playa Marie Pampoen]] || [[Willemstad]]|| {{coord|12.0918|-68.9063|format=dms|name=Playa Marie Pampoen}}<ref>{{cite web|url=https://mapcarta.com/W1014199714|title=Marie Pampoen beach phase 3|website=Mapcarta}}</ref> || |- ! style="text-align:center"| 25 | || [[Playa Piskadó]] /<br>Playa Grandi || [[Bandabou]] || {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref> || apropiá pa famia, serka di Westpunt<ref name="famia"/> |- ! style="text-align:center"| 26 | [[File:Playa Porto Mari beach (34089797754).jpg|110px]] ||[[Playa Porto Marie]] || [[Bandabou]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref>|| entrada kontra pago<ref name="pago"/> |- ! style="text-align:center"| 27 | || [[Playa San Juan]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.54017|-69.95405|format=dms|name=Andicuri Bay}}<ref name=Aruba /> || entrada kontra pago; serka di lanthuis San Juan inkluyendo diferente playa chikitu<ref>https://www.naarcuracao.com/san-juan-stranden/ Stranden: San Juan</ref> Playa Largu (minder aantrekkelijk om te zwemmen, maar uitstekend om te snorkelen)<ref>https://www.middenamerika.nl/curacao/reisgids/toplijsten-curacao/top-5-mooiste-stranden-van-curacao/</ref>, Playa Shon Mosa i Playa Manzanilla |- ! style="text-align:center"| 28 | || [[Playa Santa Cruz]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.54017|-69.95405|format=dms|name=Andicuri Bay}}<ref name=Aruba /> || Apropia pa surf. Landamento no ta recomenda pa motibo di olanan grandi y corientenan fuerte. |- ! style="text-align:center"| 29 | ||[[Playa Santa Martha]] || [[]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref><ref name=Aruba>{{cite web|url=https://www.aruba.com/us/things-to-do/beaches-and-coves|title=Aruba's Beaches and Coves|website=Aruba.com|access-date=September 21, 2021}}</ref> || |- ! style="text-align:center"| 30 |[[110px]]|| [[Playa Shon Mosa]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.54017|-69.95405|format=dms|name=Andicuri Bay}}<ref name=Aruba /> || entrada kontra pago; serka di lanthuis San Juan inkluyendo diferente playa chikitu<ref>https://www.naarcuracao.com/san-juan-stranden/ Stranden: San Juan</ref> Playa Largu (minder aantrekkelijk om te zwemmen, maar uitstekend om te snorkelen)<ref>https://www.middenamerika.nl/curacao/reisgids/toplijsten-curacao/top-5-mooiste-stranden-van-curacao/</ref>, Playa Shon Mosa i Playa Manzanilla |- ! style="text-align:center"| 31 | [[110px]] ||[[Playa Wachi]] || [[]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref> || |- ! style="text-align:center"| 32 | [[File:Santa Barbara Curacaco (213574235).jpeg|110px]] ||[[Santa Barbara Beach]] || [[Bandariba]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref><ref name=Aruba>{{cite web|url=https://www.aruba.com/us/things-to-do/beaches-and-coves|title=Aruba's Beaches and Coves|website=Aruba.com|access-date=September 21, 2021}}</ref> || |- ! style="text-align:center"| 33 |[[File:Wilhemstad from the coast.JPG|110px]]|| [[Seaquarium Beach]] / Mambo Beach || [[Willemstad]] || {{coord|12.54017|-69.95405|format=dms|name=Andicuri Bay}}<ref name=Aruba /> || apropiá pa famia<ref name="famia">[https://www.naarcuracao.com/en/the-5-best-beaches-for-families-on-curacao/ The 5 best beaches on Curacao for families], naarcuracao.com</ref> |- ! style="text-align:center"| 34 |[[110px]]|| [[St. Jorisbaai]] || [[]] || {{coord|12.54017|-69.95405|format=dms|name=Andicuri Bay}}<ref name=Aruba /> || situá na kosta nort, popular komo lugá pa práktika [[windsurf]] i kitesurf.<ref>[https://curacao.for91days.com/st-joris-bay/ St. Joris Bay], curacao.for91days.com</ref> |- ! style="text-align:center"| 35 | [[File:Curacao Tugboat beach (35890036793).jpg|110px]] ||[[Tugboat Beach]] || [[Bandariba]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref> || apropiá pa famia<ref name="famia"/> |- |} ! style="text-align:center"| 14 | ||[[Mambo Beach]] || [[Willemstad]]|| {{coord|12.08678| -68.89924|format=dms|name=Mambo Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/10236368/mambo-beach.html|title=Mambo Beach|website=GeoNames|access-date=}}</ref> || apropiá pa famia<ref name="famia">[https://www.naarcuracao.com/en/the-5-best-beaches-for-families-on-curacao/ The 5 best beaches on Curacao for families], naarcuracao.com</ref> |- ------------------- {{Appendix|2= {{Columns-list|colwidth=25em|{{references}}}} }} nl.wiki:Curaçao heeft 37 stranden.<ref>[https://www.ad.nl/wonen/de-37-stranden-van-curacao-in-kaart~a05dee2c/ De 37 stranden van Curaçao in kaart]. [[Algemeen Dagblad|AD]] (25 november 2014).</ref> De meeste liggen aan de zuidkant van het eiland. De bekendste zijn: <ref>[https://www.curacao.nu/nieuws/vakantie/42960/de-top-12-mooiste-stranden-van-curacao De top 12 mooiste stranden van Curaçao], curacao.nu (1 di februari 2026)</ref> en.wiki:Kòrsou ta dispone di un skala grandi di playanan na di su kostanan ku ta varia di bahia, boka, laguna, saliña te na laman brutu na su kosta nort, i awa di fuente. Baya Beach --> Riba mesun península tin tambe Director’s Bay i Tugboat Beach, dos otro playa popular pa buseo i snorkel.<ref name=:"1"/> Blauwbaai, Blue Bay Daaibooi Grote Knip, Kenepa Grandi Kleine Knip, Kenepa Chiki Kokomo Beach, Vaersenbaai [[Piscaderabaai]] Playa Cas Abao Playa Forti Playa Jeremi [[Playa Kalki]] [[Playa Kanoa]] [[Playa Lagun]] Playa Porto Marie Playa Santa Cruz Playa Santa Martha Santa Barbara Beach Seaquarium Beach (of Mambo Beach) Sint Michielsbaai, Boca Samí ------------------ -------------------- {{Variante|c}} {{Databox}} '''Afrohulandes''' òf hendenan hulandes pretu, ta hendenan hulandes di desendensia Afrikano Sub-Sahariano kompleto òf parsial. E mayoria di hendenan Afro-Hulandes na Hulanda ta Afro-Karibense i ta originá for di e anterior i aktual teritorionan Ultramar di Sürnam i e eks Antia Hulandes; awor Curaçao, Aruba, Bonaire, Sint Maarten, Sint Eustatius, y Saba. Tambe tin un poblashon migrante signifikante for di Cabo Verde, Ghana, Nigeria, Somalia, Angola, Eritrea, i otro komunidatnan afrikano di imigrantenan mas resien. == Mira tambe == * [[Afrokaribense]] * [[Afrokurasoleño]] * [[Afroamerikano]] {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid = |titulo= }} {{References}} }} [[:Kategoria:Hulanda]] ----------------- '''Francio Guadeloupe''' (Aruba, 1971) is een Arubaans-Nederlandse sociaal en cultureel antropoloog en ontwikkelingssocioloog. Zijn onderzoek richt zich op nationale identiteit, culturele diversiteit, religie, koloniale machtsverhoudingen en klimaatvraagstukken in het Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden. Hij is verbonden aan het Koninklijk Instituut voor Taal-, Land- en Volkenkunde (KITLV) en de Universiteit van Amsterdam (UvA). == Leven en werk == Guadeloupe werd geboren en groeide op op Aruba. In 1986 nam hij als zanger (“Surprise Kid”) deel aan een jeugdcarnavals- en calypsowedstrijd, waar hij de tweede plaats behaalde. Een jaar later nam hij opnieuw deel aan het calypsofestival voor volwassenen. Op achttienjarige leeftijd verhuisde hij naar Nederland. Daar werkte hij als opbouwwerker en studeerde hij culturele antropologie en ontwikkelingsstudies aan de Radboud Universiteit Nijmegen. In 1999 behaalde hij een masterdiploma in ontwikkelingssociologie. Zijn scriptieonderzoek richtte zich op Afro-Braziliaanse religies, waaronder candomblé en umbanda, in Rio de Janeiro en Salvador da Bahia (Brazilië). Naar aanleiding van dit onderzoek publiceerde hij twee boeken over Afro-Braziliaanse cultuur en religie. In 2006 promoveerde Guadeloupe in de sociale en culturele antropologie aan de Universiteit van Amsterdam. In zijn academische loopbaan was hij verbonden aan verschillende Nederlandse universiteiten. ===Academische loopbaan=== Guadeloupe was onder meer werkzaam als senior onderzoeker bij het KITLV. Hij diende gedurende vier jaar als president van de University of St. Martin (USM) op het bi-nationale eiland Sint Maarten/Saint Martin. Na de verwoestingen van orkaan Irma in 2017 werd de universiteit tijdelijk gesloten. Zijn onderzoek richt zich op de manier waarop populaire opvattingen over nationale verbondenheid, culturele diversiteit, religieuze identiteit en mediavorming worden beïnvloed door koloniale erfenissen en mondiale economische processen. Hij publiceerde over sociale en culturele processen op onder meer Sint Maarten, Curaçao, Aruba, Saba, Sint Eustatius, Brazilië en Nederland. In 2009 verscheen zijn monografie Chanting Down the New Jerusalem: Calypso, Christianity, and Capitalism in the Caribbean bij University of California Press. ===Leerstoel Koninkrijksrelaties=== In 2024 werd Guadeloupe benoemd tot hoogleraar Publieke Antropologie van Koninkrijksrelaties, een leerstoel ingesteld door het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK). De leerstoel is ondergebracht bij het KITLV en de Universiteit van Amsterdam. Zijn benoeming maakt deel uit van de instelling van twee nieuwe leerstoelen gericht op het Koninkrijk der Nederlanden, waarvan de andere leerstoel betrekking heeft op politicologie en bestuurskunde aan de Universiteit Leiden. In 2026 aanvaardde hij het ambt met een inaugurele rede over Koninkrijksrelaties. Onderzoek en thematiek Guadeloupe onderzoekt onder meer: processen van nationale en culturele identiteitsvorming religieuze praktijken en popular culture in postkoloniale samenlevingen koloniale racialisering en sociale ongelijkheid klimaatverandering en maatschappelijke adaptatie in het Caribisch gebied Hij is tevens betrokken bij onderzoeksprojecten naar duurzame en inclusieve oplossingen voor sociale adaptatie aan klimaatuitdagingen in het (Nederlandse) Caribisch gebied. --------- {{Variante|a}} {{infobox persona | variante = a | tipo = cientifico | nomber = Francio Guadeloupe | ofishi = antropologo social y cultural, sociologo di desaroyo | imagen = | descripcion = | fecha nacemento = | luga nacemento = | fecha fayecimento = | luga fayecimento = | alma mater = [[Universidat Radboud|Universidad Radboud]] <br>[[Universidat di Amsterdam|Universidad di Amsterdam]] (UvA) | promotor = | disciplina = antropologia cultural | investiga = Caribe Hulandes, [[Latinoamérika|Latino America]] | conoci pa = | distincion = }} '''Francio E. Guadeloupe''' (☆ [[1971]] na [[Aruba]]), ta un antropologo, sociologo y Antianista Arubano-Hulandes. Su investigacion ta enfoca riba identidad, nacionalidad, religion, medio di comunicacion, racismo colonial y globalisacion, cu un interes special den [[Karibe Hulandes|Caribe Hulandes]] y [[Latinoamérika|Latino America]]. == Bida y carera == Francio Guadeloupe a nace y lanta na Aruba. Na 1986 el a participa bou di e nomber artistico "Surprise Kid" como cantante den e concurso hubenil di [[Calypso]] na [[Club Boneriano]], unda el a termina na di dos luga.<ref>{{citeer web|titel=Onder grote publieke belangstelling|werk=[[Amigoe]]|datum=1986-01-22|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2026-02-23|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010641607:mpeg21:p005}}</ref> Un aña despues el a bolbe participa den e concurso, version pa adulto: [[Aruba Caiso & Soca Monarch Festival|Aruba Calypso Contest]].<ref>{{citeer web|titel=Voor de calypso-wedstrijd|werk= [[Amigoe]]|datum=1987-01-26|bezochtdatum=2026-02-23|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010641917:mpeg21:p005}}</ref> Na edad di diesocho aña Guadeloupe a muda pa [[Hulanda]]. El a traha como opbouwwerker (trabou social di comunidad) y a sigui estudio di [[antropologia kultural|antropologia cultural]] y estudio di desaroyo na [[Universidat Radboud|Universidad Radboud]] na [[ Nijmegen]]. Na 1999, el a obtene e grado di [[maestria|master]] den sociologia di desaroyo, cu un tesis riba e cultonan Afrobrasilero ''Candomblé'' y ''Umbanda'' na [[Rio de Janeiro]] y [[Salvador|Salvador da Bahia]] ([[Brasil]]). Na 2006 Guadeloupe a completa su doctorado (PhD) den antropologia social y cultural na [[Universidat di Amsterdam|Universidad di Amsterdam]] (UvA). Su trabou doctoral tabata relaciona cu e proceso di globalisacion y e buskeda pa pertenencia (“belonging”) den comunidadnan Caribense.<ref>https://framerframed.nl/en/mensen/francio-guadeloupe/</ref> ===Carera academico=== Guadeloupe a traha na diferente universidad grandi na Hulanda y ta afilia como investigado senior na Koninklijk Instituut voor Taal-, Land- en Volkenkunde (KITLV). El a ser nombra tambe profesor y investigado na Universidad di Amsterdam. Entre 2013 i 2017 (aproximadamente) el a sirbi como presidente di University of St. Martin (USM) na [[Philipsburg]], [[Sint Maarten]]. Su periodo como presidente a keda termina despues di horcan Irma (2017), cu a forsa e cierre temporario di e institucion. Den e periodo aki su investigashon tabata concentra riba: * Nocionnan popular di pertenencia nacional. * Diversidad cultural y identidad religioso. * Influencia di capital global y racismo colonial. * Representacion di berdad den medionan di comunicacion. El a haci investigacion comparativo na [[Sint Maarten]]/[[Sint Maarten (Fransia)|Saint Martin]], [[Kòrsou|Corsou]], Aruba, [[Saba]], [[Sint Eustatius]], Brasil y Hulanda. Actualmente, su investigacion ta inclui estudio riba e reto climatico den Caribe Hulandes, cu un enfoke riba cultura popular y herensia cultural. === Catedra di Relacionnan di Reino === Na mei 2024, Ministerio di Asuntonan Interno y Relacionnan di Reino (BZK) di Hulanda a anuncia e establecemento di dos catedra nobo pa estudio di relacionnan di [[Reino Hulandes|Reino]]. [[Universidat di Leiden|Universidad Leiden]] y KITLV/Universidad di Amsterdam a wordo selecciona como institucionnan anfitrion y Francio Guadeloupe a wordo nombra como titular di e catedra ''Publieke Antropologie van Koninkrijksrelaties'' pa KNAW/KITLV/UvA.<ref>[https://www.rijksoverheid.nl/actueel/nieuws/2024/05/23/ministerie-van-bzk-vestigt-twee-nieuwe-leerstoelen-voor-het-koninkrijk Ministerie van BZK vestigt 2 nieuwe leerstoelen voor het Koninkrijk], Rijksoverheid (23 di mei 2024)</ref> Su discurso inaugural di aceptacion oficial di e catedra lo tuma luga dia 12 di mart 2026.<ref>[https://www.thepeoplestribunesxm.com/articles/francio-guadeloupe-officially-accepts-chair-of-kingdom-relations-with-inaugural-lecture-on-march-12 Francio Guadeloupe officially accepts chair of Kingdom Relations with inaugural lecture on March 12], The people's Tribune (18 di februari 2026).</ref> == Publicacionnan (seleccion) == *Francio Guadeloupe (1999). ''A Vida e uma Dança: the Candomblé through the lives of two Cariocas''. Nijmegen: CIDI. *F. E. Guadeloupe & M. Milder (1999). ''Dansen om te Leven: over Afro-Braziliaanse spiritualiteit en cultuur.'' Heeswijk: Dabar-Luyten. *F. E. Guadeloupe (2009). ''Chanting down the new Jerusalem: Calypso, Christianity, and Capitalism in the Caribbean'' (The anthropology of Christianity). Berkeley, CA: University of California Press. *F. E. Guadeloupe (2013). ''Curaçaoans on the question of home: the lure of autochthony and its alternatives''. Den: L. Lewis (Ed.), ''Caribbean sovereignty, development and democracy in an age of globalization'' (pag. 189-207). New York: Routledge. *F. E. Guadeloupe & V. A. de Rooij (2014). ''Pimping and the deconstruction of the natural: a perspective from Saint Martin and Sint Maarten (SXM)''. Den: ''Women's Studies International Forum, 43'', 5-12 *F. E. Guadeloupe (2015, september 10). ''The New Black Peter is the Refugee washing up on the shores of Fortress Europe''.<ref>{{Cite web|title = The New Black Peter is the Refugee washing up on the shores of Fortress Europe|url = http://sxmislandtime.com/index.php/front-page-headliners/34071-the-new-black-peter-is-the-refugee-washing-up-on-the-shores-of-fortress-europe.html|website = sxmislandtime.com|access-date = 2015-11-24|archive-date = 2015-11-25|archive-url = https://web.archive.org/web/20151125121956/http://sxmislandtime.com/index.php/front-page-headliners/34071-the-new-black-peter-is-the-refugee-washing-up-on-the-shores-of-fortress-europe.html|url-status = }}</ref> ''Sint Maarten Island Times'' {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Guadeloupe, Francio}} [[:Kategoria:Hende]] [[:Kategoria:Karibe Hulandes]] [[:Kategoria:Aruba]] ------------ Guadeloupe a traha na diferente universidatnan grandi na Hulanda i ta afiliá komo investigador senior na Koninklijk Instituut voor Taal-, Land- en Volkenkunde (KITLV). El a ser tambe profesor i investigador na Universiteit van Amsterdam. Entre 2013 i 2017 (aproksimadamente) el a sirbi komo presidente di University of St. Martin (USM) na Philipsburg, Sint Maarten. Su periodo komo presidente a termina despues di hurakan Irma (2017), ku a forsa e sera temporariamente e institushon. Su investigashon ta konsentrá riba: Nocionnan popular di pertenensia nashonal Diversidat kultural i identidat religioso Influensia di kapital global i rasismo kolonial Representashon di berdat den medio di komunikashon El a hasi investigashon den Sint Maarten/Saint Martin, Kòrsou, Aruba, Saba, Sint Eustatius, Brasil i Hulanda. Un di su obranan mas konosí ta: Chanting Down the New Jerusalem: Calypso, Christianity, and Capitalism in the Caribbean (University of California Press, 2009) Aktualmente, su investigashon ta inkluí estudio riba reto klimátiko den e Karibe Hulandes, ku un enfoke riba kultura popular i herensia kultural. Leerstoel di Reino-relashonnan Na mei 2024, Ministerio di Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) di Hulanda a anunsia e establishemento di dos nobo leerstoelnan pa estudio di Reino-relashonnan. Universiteit Leiden i KITLV/Universiteit van Amsterdam a wòrdu selekshoná komo institushonnan anfitrion. Dr. Francio Guadeloupe a wòrdu nombrá komo titular di e leerstoel Publieke Antropologie van Koninkrijksrelaties pa KNAW/KITLV/UvA.[4] E nombramentu aki a wòrdu aprobá pa e Consehonan di Bestur di e universidatnan involukrá. Na 12 di mart 2026 el a aseptá ofisialmente e leerstoel ku un diskurso inaugural. ------------ * Guadeloupe, former dean of the University of St. Martin (USM), * Francio Guadeloupe is a senior researcher and staff member of the KITLV. A Social & Cultural Anthropologist by training, Dr. Guadeloupe has worked at all the major universities in the Netherlands. He served for four years as the President of the University of St. Martin (USM), until hurricane Irma led to the temporary closure of the institution on the bi-national island of Sint Maarten and Saint Martin. He is currently the chair of the project ‘Island(er)s at the Helm: Co-creating research on sustainable and inclusive solutions for social adaptation to climate challenges in the (Dutch) Caribbean‘. Guadeloupe’s principle areas of research have been on the manner in which popular understandings of national belonging, cultural diversity, religious identity, and mass media constructions of truth, continue to be impacted by colonial racisms and global capital. He has pursued these interests in his research and publications on social processes on the bi-national island of Saint Martin & Sint Maarten (St. Martin), Curaçao, Aruba, Saba, Sint Eustatius, Brazil, and the Netherlands. He is the author of the monograph, Chanting Down the New Jerusalem: Calypso, Christianity, and Capitalism in the Caribbean (University of California Press, 2009). Dr. Guadeloupe is currently embarking on a study of climate challenges in the (Dutch)Caribbean from a popular culture and cultural heritage perspective. Francio Guadeloupe (Aruba, 1971) kwam op zijn achttiende van de Antillen naar Nederland. Hij werkte als opbouwwerker en studeerde culturele antropologie en ontwikkelingsstudies in Nijmegen en Amsterdam. Als antropoloog is hij momenteel verbonden aan de Universiteit van Amsterdam. Ministerie van BZK vestigt 2 nieuwe leerstoelen voor het Koninkrijk Nieuwsbericht | 23-05-2024 | 16:19 Het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) vestigt 2 nieuwe leerstoelen voor het Koninkrijk. Er komt een leerstoel politicologie/bestuurskunde en een leerstoel antropologie/sociologie. De Universiteit Leiden en de Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen (KNAW), Koninklijk Instituut voor Taal-, Land- en Volkenkunde (KITLV), in samenwerking met de Universiteit van Amsterdam (UvA), zijn geselecteerd als vestigingsplaatsen voor de leerstoelen. De Universiteit Leiden zal de leerstoel politicologie/bestuurskunde bekleden en KITLV/UvA de leerstoel antropologie/sociologie.<ref>https://www.rijksoverheid.nl/actueel/nieuws/2024/05/23/ministerie-van-bzk-vestigt-twee-nieuwe-leerstoelen-voor-het-koninkrijk</ref> Leerstoelhouders De Colleges van Bestuur van de UvA en de Universiteit Leiden hebben het voorstel tot de benoeming van hun kandidaat goedgekeurd. Sociaal en cultureel antropoloog, onderzoeker dr. Francio Guadeloupe wordt de leerstoelhouder Publieke Antropologie van Koninkrijksrelaties voor de KNAW/KITLV/UvA. Dr. Wouter Veenendaal, universitair hoofddocent Vergelijkende politicologie bij het Instituut Politieke Wetenschap van de Universiteit Leiden, wordt leerstoelhouder Democratische Vertegenwoordiging in het Koninkrijk voor de Universiteit Leiden. Hij zal bij het KITLV in Leiden worden gedetacheerd. * [https://www.thepeoplestribunesxm.com/articles/francio-guadeloupe-officially-accepts-chair-of-kingdom-relations-with-inaugural-lecture-on-march-12 Francio Guadeloupe officially accepts chair of Kingdom Relations with inaugural lecture on March 12], The people's Tribune (18 di februari 2026). {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Guadeloupe, Francio}} [[:kategoria:Hende]] [[:Kategoria:Karibe Hulandes]] ---------------- {{Variante|c}} {{Databox}} [[File:0100-Hoofdgebouw-Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid 1898.tif|thumb|Edifisio prinsipal di e Eksposishon]] [[File:De vrouw in Nederlandsch Westindië (1898) (IA BNADIGKOSTBARE179).pdf|thumb|De Vrouw in Nederlandsch Westindië. Uitgegeven vanwege de Westindische Rubriekcommissie van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid. Bijeenverzameld door jhr. L.C. van Panhuijs.]] [[File:0119-Poppen in klederdrachten-Nationale tentoonstelling van Vrouwenarbeid 1898.tif|thumb|Popchinan ekshibí di Surnam i Antias den ekshibishon]] [[File:Sassa, Mulatsche vrouw-Nationale Tentoonstelling Vrouwenarbeid 1898-4681-cropped.tif|thumb|Muhe mulato di Surnam na ekshibishon]] '''''De Vrouw in Nederlandsch West-Indie''''' ta un publikashon na [[hulandes]] di 1898, kompilá pa Louis Constant van Panhuys, i publiká na okashon di e ''Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid'' (Eksposishon Nashonal di Trabou di Hende Muhé) di 1898 na [[Den Haag]]. E publikashon tabatin komo meta pa informá e públiko hulandes, i hende muhé en partikular, tokante e bida, trabou, i posishon sosial di hende muhé den e [[kolonia]]nan karibense, partikularmente [[Sürnam]] i [[Kòrsou i Dependensianan|Kòrsou]]. == Konteksto == E tomo a wòrdu publiká pa e komishon di Sekshon Antias, parti di e organisacion di e Eksposishon Nashonal di Trabou di Hende Muhé. E eksposishon aki tabata tin komo meta pa hasi labor di hende muhé visibel i pone enfasis riba nan kontribushon sosial, tantu na [[Hulanda]] komo den su kolonianan ultramar. Editor di e buki tabata L.C. van Panhuys (1869-1949), un alkalde hulandes i funshonario na Departamento di Kolonianan, kende a kompilá e diferente kontribushon i sketchnan. E publikashon a sirbi tantu komo un rekurso informativo komo un rekordatorio duradero di e partisipashon di Antias den e eksposishon. E terminologia i deskripshonnan den ''De Vrouw in Nederlandsch West-Indie'' ta reflehá e perspektiva kolonial i etnográfiko di fin di [[siglo 19|siglo diesnuebe]]. Konsepto i karakterisashonnan di gruponan di poblashon i ròlnan di género ta wòrdu konsiderá antikuá òf problemátiko den historiografia kontemporáneo. E artíkulo aki ta usa e terminologia aki solamente pa ilustrá e fuente original. -- '''Muhénan na Antillas Hulandes''' a wòrdu publiká pa e Komité di Sekshon di Indianan Oksidental komo parti di e Eksposishon Nashonal di Trabou di Hende Muhé na Den Haag na 1898. E publikashon su propósito tabata pa informá hende muhé na Hulanda tokante e bida, trabou, i posishon sosial di hende muhé den e kolonianan di India Oksidental Hulandes, partikularmente Surinaçao. E kompilashon i edishon di e kolekshon tabata kompletamente responsabilidat di Louis Constant van Panhuys, kende a trese huntu vários kontribushon i sketch den un solo obra amplio. Aunke a institui subcomisionnan na Surinam y Curaçao pa sostene e exposicion localmente y colecta materialnan, e contenido y structura di e coleccion ta completamente responsabilidad di Van Panhuys. E subkomishonnan asina a hunga un ròl organisatorio i ta prinsipalmente di importansia kontekstual pa e kuadro institushonal di e publikashon. --- == Kontenido == E buki ta konsistí di vários kapítulo temátiko. E kapítulo di apertura ta duna konseho práktiko pa hende muhé [[Oropa|oropeo]] ku saliendo for di Hulanda kier establesé nan mes den e kolonianan di Karibe. E ta trata kondishonnan di bida, tareanan di kas i etiketa sosial. E siguiente kapítulonan ta ofresé un deskripshon general di e teritorio, [[poblashon]] i kultura di Sürnam i e islanan di Karibe denter di e imperio kolonial hulandes. Tambe e buki ta kontené datonan estadístiko riba enseñansa na Sürnam. Por ehèmpel, e ta menshoná ku na 1896 e kolonia tabatin 54 skol ku 7.139 studiante, inkluyendo 3.453 mucha muhé. Tambe ta pone atenshon na introdukshon di enseñansa obligatorio na 1877 i na inisiativanan manera e banko di spar pa skol, ku a keda introdusí na 1882. === Hende muhé den e kolonianan === Mayoria di e volúmen ta dediká na e posishon i aktividatnan di hende muhé. Lo siguiente ta wòrdu deskribí susesivamente: * hende muhé di poblashonnan urbano i rural na Sürnam; * hende muhé referí na nan den e publikashon komo Bush Negresses (awendia referí na nan komo hende muhé Maroon); * hende muhé di komunidatnan indígena. E outornan ta deskribí práktikanan di kuido, kriansa di yu, nutrishon i trabou, inkluyendo agrikultura, trabou di kas i komersio. Tambe nan a trata profesionnan di hende muhé manera edukadó, enfermero, labado di paña, komersiante, i portero. == Resepshon == E publikashon a risibí resensianan positivo den prensa hulandes na 1898. Artíkulonan den korant a elogiá e obra komo informativo i aksesibel i a enfatisá ku e tabata kontené detayenan ku tabata poko konosí bou di e públiko hulandes. E revisornan a konsiderá e kolekshon un kontribushon eksitoso na e ophetivonan di e eksposishon, esta oumentá konosementu tokante labor di hende muhé i kompromiso sosial, inkluso pafor di Hulanda. == Signifikado == E publikashon ta wòrdu konsiderá un dokumento kultural i sosial oportuno. E ta ofresé bista riba puntonan di bista kolonial riba hende muhé, trabou i kuido, i ta konstituí un fuente balioso pa investigashon riba relashonnan di género kolonial, práktikanan di kriansa i formanan di organisashon sosial di antaño na Sürnam i Kòrsou. [[:Kategoria:Karibe Hulandes]] [[:Kategoria:Historia]] ----- '''De Vrouw in Nederlandsch West-Indie''' was een boekuitgave bestemd voor [[Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid 1898|Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid]] in 1898, en welk inhoud bijeenverzameld werd door [[Louis Constant van Panhuys]]. == Achtergrond == De vrouw in Nederlandsch West-Indië, uitgegeven van wege de West-Indische Rubriek-commissie van de [[Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid 1898|Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid]], bijeenverzameld door jhr. L. C. van Panhuys. De West-Indische Rubriekcommissie van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid heeft een boekje uitgegeven, getiteld „De vrouw in Nederlandsch West-Indië”. Dit werkje, dat een heel aardig denkbeeld geeft van het leven en werken der vrouwen in de beide koloniën Suriname en Curacao, bestaat uit verscheidene schetsen, die bijeenverzameld zijn door jhr. L. C. van Panhuys. Het doel der uitgave is de belangstelling in onze schoone West-Indische koloniën aan te wakkeren en de vrouwen, speciaal die betrekking hebben met West-Indië, op te wekken tot betere kennismaking met alles wat land en volk der koloniën betreft, terwijl het tevens een blijvende herinnering is aan het doel der tentoonstelling. == Inhoud == In het eerste hoofdstuk wordt aan Europese dames die uit het moederland naar de West vertrekken, adviezen verstrekt, terwijl het tweede en derde hoofdstuk een beschrijving wordt gegeven van land en volk van Suriname en de verschillende Caribische eilanden. In het overig gedeelte van het werkje wordt speciaal gehandeld over de aard, de positie en de werkzaamheden van vrouwen. Achtereenvolgens krijgen we een schets van de vrouw uit het volk in Suriname, de bosnegerin en de Indiaanse vrouw. {{Appendix}} ''De Vrouw in Nederlandsch West‑Indië'' is een bundel uitgegeven ter gelegenheid van de [[Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid]], welke in 1898 in [[Den Haag]] plaatsvond. De bundel werd samengesteld door jhr. L. C. van Panhuys namens de West‑Indische Rubriekcommissie. De publicatie had een tweeledige doel: enerzijds de belangstelling van vrouwen in Nederland te wekken en te stimuleren voor de koloniën Suriname en Curaçao, en anderzijds als een blijvende herinnering aan de expositie zelf. ==Achtergrond== Samenkomst en doel De bundel is uitgegeven door de West-Indische Rubriekcommissie, onderdeel van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid. De redactie vond plaats onder auspiciën van jhr. L. C. van Panhuys. Doelstelling: *Vrouwen uit Nederland kennis laten maken met het leven en werk van vrouwen in de West-Indische koloniën. *Een blijvende aandenken bieden aan het thema-onderdeel van de tentoonstelling. 📝 Inhoud Hoofddeel I Adviezen voor Europese vrouwen die overwegen naar de koloniën te verhuizen. Hoofddeel II & III Algemeen beeld van land, cultuur en bevolking in Suriname en diverse Caribische eilanden. Specifieke portretten van vrouwen uit de koloniën De Surinaamse ‘bosnegerin’ met details als borstvoeding en traditionele voedingspraktijken. „…zij zoogt haar kind, maar geeft het ook bananenmeelpap (‘gongote’) zodat de baby zich niet meer kan bewegen …” Van Panhuys vergelijkt deze gewoonte met Nederlandse vrouwen die jenever gebruikten om hun baby te kalmeren (p. 32). De Indiaanse vrouw Algemene positie en taken van vrouwen uit de volks- en plattelandsgemeenschappen, waaronder onderwijs, zorg en landbouw. Beroepsleven van vrouwen Vrouwen als onderwijzeressen, verpleegsters en vooral landbouwers — op plantages én eigen gronden. Onderwijs in Suriname (1877 leerplicht, 1896: 54 scholen, 7.139 leerlingen, waaronder 3.453 meisjes). Schoolspaarbank (geïntroduceerd 1882 – populair bij leerlingen). Overige beroepen: wasvrouw, koopvrouw, lastdraagster. ==Belang van de publicatie== Cultureel en sociaal document: biedt unieke, tijdgebonden inkijk in de levens- en arbeidsomstandigheden van vrouwen in koloniaal Suriname en Curaçao. Voorlichting en propaganda: bedoeld om vrouwen uit de metropool te informeren én te werven voor verbinding met de koloniën. Historische bron: waardevol voor onderzoek naar koloniale genderrollen, dagelijkse zorgpraktijken en vroege sociale interventies zoals onderwijs en spaarbanken. ==Suggesties voor afronding== Overweeg nog een kort slot waarin je de publicatie plaatst in zijn tijdgeest (burgerlijke moraal rond 1900, koloniale verhoudingen, rol van georganiseerde vrouwenbewegingen). ----- ==Nabeschouwing== === Het perspectief van de vrouw in West-Indië === Hoewel De vrouw in Nederlandsch West-Indië werd samengesteld door jhr. Louis Constant van Panhuys en gericht was op bezoekers van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid in 1898, biedt het werk ook waardevolle informatie over de beleving van arbeid, zorg en onderwijs vanuit het perspectief van vrouwen in de West-Indische koloniën, met name Suriname en de Nederlandse Antillen. === Zelfstandigheid en arbeidsethos === Vrouwen in de koloniën waren actief in de landbouw, zowel op plantages als op eigen grond. Ze verrichtten zwaar fysiek werk en droegen aanzienlijk bij aan de lokale economie. Volgens het boek schroomden deze vrouwen niet voor het "zwaarste werk" en was hun arbeid van onmiskenbaar belang voor het gezinsinkomen.[1] === Zorg en culturele tradities === De publicatie beschrijft ook moeders en zorgverleners, met onder meer aandacht voor het zogen en voeden van kinderen. Een voorbeeld is de bosnegerin, die naast borstvoeding gebruik maakte van traditionele pap zoals "gongote" om baby's te voeden. Dit gebeurde soms zo intensief dat baby's nauwelijks konden bewegen. Hoewel het lokale gebruik door koloniale autoriteiten werd afgeraden, toont het een zelfstandige vorm van zorg en kennis.[1] === Onderwijs en emancipatie === In Suriname werd al in 1877 leerplicht ingevoerd. Het boek noemt 54 scholen met ruim 7000 leerlingen in 1896, waarvan 3453 meisjes.[1] Vrouwen werkten als onderwijzeres en stimuleerden scholing, waarmee ze een centrale rol speelden in de opvoeding en intellectuele ontwikkeling van de gemeenschap. === Economische diversiteit === West-Indische vrouwen waren niet enkel werkzaam als landbouwers of onderwijzers, maar ook als wasvrouw, koopvrouw, verpleegkundige of draagster. Deze economische veelzijdigheid weerspiegelt hun belangrijke maatschappelijke rol.[1] Ondanks de paternalistische toon biedt het boek een uniek inkijkje in het leven van vrouwen in de koloniën. Hun arbeid en maatschappelijke betrokkenheid verdienen erkenning als fundamenteel onderdeel van de koloniale geschiedenis. == Bronnen == [1] L.C. van Panhuys, De vrouw in Nederlandsch West-Indië (1898). Uitgegeven door de West-Indische Rubriekcommissie van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid. Digitale versie beschikbaar via Delpher.nl. ---------- ==[[Louis Constant van Panhuys]]<ref>https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB19:000903142:mpeg21:a00008|werk=Dagblad van Zuid-Holland en 's Gravenhage|titel=Wetenschap|datum=19 juli 1898</ref>== [[Bestand:De vrouw in Nederlandsch Westindië (1898) (IA BNADIGKOSTBARE179).pdf|thumb|De Vrouw in Nederlandsch Westindië. Uitgegeven vanwege de Westindische Rubriekcommissie van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid. Bijeenverzameld door jhr. L.C. van Panhuijs.]] De vrouw in Nederlandsch West-Indië, uitgegeven van wege de West-Indische Rubriek-commissie van de [[Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid 1898|Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid]], bijeenverzameld door jhr. L. C. vanPanhuys. De West-Indische Rubriekcommissie van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid heeft een boekje uitgegeven, getiteld „De vrouw in Nederlandsch West-Indië”. Dit werkje, dat een heel aardig denkbeeld geeft van het leven en werken der vrouwen in de beide koloniën Suriname en Curapao, bestaat uit verscheidene schetsen, die bijeenverzameld zijn door jhr. L. C. van Panhuys. Het doel der uitgaveis de belangstelling in onze schoone West-Indische koloniën aan te wakkeren en de vrouwen, speciaal die betrekking hebben met West-Indië, op te wekken tot betere kennismaking met alles wat land en volk der koloniën betreft, terwijl het tevens een blijvende herinnering is aan het doel der tentoonstelling. Het eerste hoofdstuk bevat eenige raadgevingen aan Europeesche dames die naar de West vertrekken, terwijl in het tweede en derde hoofdstuk een beschrijving wordt gegeven van land en volk van Suriname en de verschillende eilanden. In het overig gedeelte van het werkje wordt speciaal gehandeld over den aard, de positie en de werkzaamheden der vrouwen. Achtereenvolgens krijgen we een schets van de vrouw uit het volk in Suriname, de boschnegerin en de Indiaansche vrouw. Deze schetsen bevatten bijzonderheden, die stellig weinig of niet bekend zijn. Zoo lezen wij op pag. 32, „de boschnegerin zoogt haar kind altjjd zelf, doch houdt er bovendien nog een eigenaardige voedingsmethode op na, die ook onder de beschaafde negerinnen nog wel in zwang is, hoewel bv. de politie te Paramaribo het tegengaat, het zoogenaamde K e m ti-p i k i e n. Het kind wordt dan namelijk zoo volgegoten met bananenmeelpap (gongote) dat het zich niet meer kan verroeren en het buikje gespannen staat als een trom.” Wat de reden van deze meer dan overdadige spijziging is wordt niet vermeld, we veronderstellen dat het een middel is om de kleinen zoet te houden, zooals in ons vaderland sommige vrouwen uit ’t volk hun zuigelingen wel stil houden met een teugje jenever. De laatste hoofdstukken zijn gewijd aan de werkzaamheden der West-Indische vrouwen. De vrouwen aldaar zijn hoofdzakelijk onderwijzeressen, pleegzusters of landbouwsters. De laatstgenoemden zijn natuurlijk het talrijkst. Deze landbouwsters werken op plantages of op hun eigen grondjes en zien niet op tegen het zwaarste werk. Ook aangaande het onderwijs in de WestIndische koloniën bevat het boekje interessante mededeelingen. Reeds in het jaar 1877 is de leerplicht in Suriname ingevoerd. Deze kolonie bezat in December 1896 54 scholen met 7139 leerlingen, waarvan 3453 meisjes. In 1882 heeft men in Suriname een schoolspaarbank ingevoerd, waarvan een druk gebruik wordt gemaakt. Behalve door de reeds genoemde beroepen voorzien de vrouwen in haar onderhoud als waschvrouw, koopvrouw, lastdraagster enz. Wij hopen, dat het boekje in veler handen moge komen en dat het moge bijdragen om de kennis te vermeerderen van onze, bij het publiek nog zoo weinig bekende West-Indische koloniën en vooral dat de vrouwen ook hier haar zegenrijken invloed zullen doen gelden en meewerken tot den bloei van deze schoone gewesten. {{Appendix}} [[:Kategoria:Karibe Hulandes]] ------------ {{Variante|c}} {{Databox}} '''Ocho dia''' ta un antiguo rito di luto na Aruba, Kòrsou i Boneiru, ku ta sostene famia i amigunan di defuntu den nan proseso di luto. Tabatin un tempu na Kòrsou i Boneiru ku e defuntunan tabata wòrdu rekordá no solamente ku un Misa, pero ku ocho dia di orashon, kanto, kuenta, i komunion. Pa ocho dia, e komunidat a reuní — no solamente pa yora, pero pa ofresé sosten. Famia i amigunan a wòrdu sostené den nan proseso di luto: ku orashon, kantika, rekuerdo i brasa, e alma di e defuntu tambe a wòrdu eskoltá pa e bida despues di morto. E ritual aki tabata wòrdu yamá Ocho Día. Despues cu dera e defunto ta cuminsa cu e “ocho dia”. Esaki ta un periodo di luto di ocho dia, durante cua esnan cu a keda den luto ta reuni diariamente. Bou di guia di un intersesor, ta hasi orashon pa e defuntu i su sernan kerí. Un sirbishi di konmemorashon ta wòrdu tené 40 dia despues di e morto, i tambe anualmente riba e aniversario di e morto. Den Iglesia Catolico Romano, ademas di e dia di recuerdo anual aki, e famia por pidi un misa mensual pa e defunto.<ref>[https://www.rememberme.nl/inspiratie/blogs-van-judith-sandriman/rituelen-bij-een-begrafenis-op-curacao Rituelen bij een begrafenis op Curaçao]</ref> De negendenacht (novena= Ninth Night) ceremonie op Jamaica toont overigens inderdaad overeenkomst met de curacaose "ocho dia".<ref><ref></ref>VOLKSKUNDE. "Amigoe". Curaçao, 05-09-1980, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 19-12-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010640155:mpeg21:p017</ref> --- Er was een tijd op Curaçao en Bonaire waarin de overledene niet alleen werd herdacht met een mis, maar met acht dagen van gebed, zang, verhalen en verbondenheid. Acht dagen lang kwam de gemeenschap bijeen—niet alleen om te rouwen, maar om te begeleiden. De familie en vrienden werden ondersteund in hun rouwproces: met gebed, zang, herinnering, en omarming werd ook de ziel van de overledene begeleid naar het hiernamaals. Dat ritueel heette Ocho Día. Dit ritueel, ontstaan uit de ontmoeting tussen Afrikaanse spirituele tradities en het katholieke geloof, was veel meer dan folklore. Het was een daad van geestelijke zeggenschap. Wat de kerk niet kon bieden, gaf de gemeenschap zichzelf: troost, structuur, en een plek voor de ziel om haar weg te vinden. De Ocho Día, met haar gezangen in een vermenging van Papiaments en Latijn, de overdracht van culturele identiteit via verhalen over West-Afrikaanse mythische figuren zoals de spin Nanzi, gezongen litanieën, een eigen vormgegeven liturgie van gebeden, en het kantelen van het altaar op de achtste dag (Ocho di Yukán)—dat was hun manier om trouw te blijven aan hun wortels én aan hun geloof. Vandaag de dag is dit ritueel vrijwel verdwenen. Al twintig jaar is er geen gedocumenteerde viering meer. Uitvaarten worden nu tot in de puntjes geregisseerd door begrafenisondernemers, naar Europees model. In tegenstelling tot vroeger, waar een uitvaart veel meer was dan een kort moment van condoleren of een drive-thru, of het volgen van de dienst via een YouTube-link, is afscheid nemen verarmd tot een haastig en afstandelijk ritueel. De zinsnede “geen rouwbeklag aan huis” klinkt inmiddels als een mantra in overlijdensberichten. ------- Bob Harms: De ocho dia, een rouwritueel van acht dagen op Aruba, Bonaire en Curaçao, was veel meer dan alleen een religieuze bijeenkomst. Het was een levendig sociaal evenement, doordrenkt van culturele tradities die hun oorsprong vinden in West-Afrika en de diaspora. Ondanks pogingen van de Rooms-Katholieke Kerk om deze ‘afwijkende’ gebruiken te onderdrukken, hield de gemeenschap stand en gaf het rouwproces zo een unieke, eigen invulling. Tijdens dit achtdaagse ritueel nam een voorzanger, de resadó, de leiding. Hij zong litanieën, een mix van Papiaments en Latijn. De aanwezigen zongen mee met de kantikanan di Ocho Dia, liederen speciaal voor dit ritueel, en de kantikanan di Dum Ve, verbasterde Gregoriaanse gebedsliederen. Ook op de laatste ochtend, wanneer het altaar werd afgebroken, werden er speciale liederen gezongen, de kantikanan di Jukán. ---- Na de uitvaart is er een rouwperiode die acht dagen duurt. In deze dagen worden er litanieën (gebeden) voorgelezen door een vrouw die ouder is dan 50. Ze vraagt God om de overledene onder zijn hoede te nemen en de nabestaanden te troosten. Tijdens deze ‘ocho dia’ geven naasten en familie alle ruimte aan hun emoties. Vooral op de achtste dag nemen ze de tijd om na te praten over de dingen die de overledene heeft gezegd en hoe hij of zij zich heeft voorbereid op de dood. De ramen worden opengezet zodat de geest kan vertrekken. ---- Het is een perfect voorbeeld van ''syncretisme'': het samenvoegen van verschillende culturele en religieuze elementen. Hoewel de periode van acht dagen ook in het christendom voorkomt (denk aan de besnijdenis van Jezus na 8 dagen), is de uitwerking (de ceremonies, muziek, dans) sterk beïnvloed door de Afrikaanse wortels en de 'survival' van voorouderlijke tradities na de slavernij, steltDBNL - Digitale Bibliotheek voor de Nederlandse Letteren. {{Appendix}} --------------- {{Databox}} [[File:General Official Minimum Wage by Territory as of February 2023 in US Dollars (2).png|thumb|300px|Mapa di salario minimo segun teritorio na februari 2023 den USD]] E '''salario mínimo''' ta e montante mas abou ku un dunadó di trabou ta legalmente obligá di paga un empleado. Un salario mínimo por wòrdu ekspresá komo un salario pa ora, pa luna òf pa siman. Semper e ta wòrdu ekspresá komo un salario brutu, ekskluyendo belasting i kontribushonnan di seguro sosial. Dentro di Union Europeo, 22 di e 27 estadonan miembro tin un salario minimo. E sinku paisnan di UE ku no tin un salario mínimo ta Austria, Dinamarka, Finlandia, Suesia i Italia. E paisnan aki, inkluyendo Noruega i Suisa, ta laga e fiho di salario mínimo na organisashonnan di dunadó di trabou i empleado. es.wiki: Salario mínimo, salario mínimo, òf salario mínimo ta e montante mínimo di remunerashon ku un dunadó di trabou ta obligá pa lei pa paga su empleadonan pa e trabou ku nan a hasi durante un periodo determiná. E suma aki no por wordo baha ni pa acuerdo colectivo ni individual. Un salario mínimo ta eksistí den mas ku 90% di e estadonan miembro di e Organisashon Internashonal di Trabou (ILO).[1] E regulashon aki a wòrdu establesé pa promé biaha na Australia i New Zealand den siglo 19.[2] Kada pais tipikamente ta establesé e normanan legal ku ta regulá e salario mínimo i e mekanismonan pa determiná su montante periodikamente, normalmente anualmente. Regulashonnan di salario mínimo, ku nan diferensianan, ta presente den kasi tur pais rònt mundu, i nan ophetivo, eksplísito òf nò, ta pa redusí desigualdat di salario. Den añanan resien, vários pais a reformá nan polítika di salario mínimo komo kontesta na e oumento di kosto di bida i preshon sosial pa garantisá un entrada desente. Algun gobièrnu a opta pa konektá e salario mínimo na e konsepto di un “salario di bida,” komprondé komo un salario ku ta kubri e nesesidatnan básiko di un individuo òf famia, inkluyendo kuminda, bibienda, edukashon i kuido di salú. Paisnan manera Alemania,[3] Sur Korea, Chile,[4] i New Zealand a implementá oumentonan signifikante, miéntras ku na Merka tabatin un tendensia pa oumentá e salario mínimo na nivel estatal i munisipal den ousensia di konsenso federal. Ademas, organisashonnan manera Organisashon Internashonal di Trabou (ILO) i Programa di Desaroyo di Nashonnan Uni (UNDP) a promové kuadro pa evaluá e impakto di e salario mínimo riba redukshon di pobresa i desigualdat, resaltando e importansia di ahusta e montantenan aki periodikamente i segun kriterionan ekonómiko i sosial. Salario mínimo, salario mínimo, òf salario mínimo ta e montante mínimo di remunerashon ku un dunadó di trabou ta obligá pa lei pa paga su empleadonan pa e trabou ku nan a hasi durante un periodo determiná. E suma aki no por wordo baha ni pa acuerdo colectivo ni individual. Un salario mínimo ta eksistí den mas ku 90% di e estadonan miembro di e Organisashon Internashonal di Trabou (ILO).[1] == Caribe Hulandes == * 1947 - invoering Loonregeling 1946 (P.B. 1947, no. 2), * 1972 - Landsverordening minimumlonen (P.B. 1972, no. 110) 1 oktober 1972 e Ordenansa Salario Minimo a drenta na vigor na Antias Hulandes.<ref>Advertentie. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 30-09-1972, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 03-09-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010461412:mpeg21:p006</ref> {{Appendix}} LANDSVERORDENING van 31 mei 1972 houdende nieuwe regelen inzake minimumlonen Citeertitel Landsverordening minimumlonen Vastgesteld door Gouverneur van de Nederlandse Antillen Onderwerp maatschappelijke zorg en welzijn Eigen onderwerp arbeidsregelgeving Opmerkingen met betrekking tot de regeling Deze verordening vervangt de Loonregeling 1946 (P.B. 1947, no. 2), -------- The minimum wage history in the Dutch Caribbean is tied to the islands' individual statuses, with a significant shift in the Caribbean Netherlands (Bonaire, Sint Eustatius, Saba) towards higher, federally regulated minimum wages starting in the 2010s, aiming for a dignified existence. Other islands, like Aruba, also adjusted their minimum wages in recent years, while the overall trend shows efforts to raise wages to improve socio-economic conditions, though this can create competitive pressure compared to other Caribbean nations. The minimum wage in the Dutch Caribbean is set separately for each island, with the highest recent rates being $1,750 per month in the Caribbean Netherlands (Bonaire, St. Eustatius, and Saba) as of July 1, 2024, and AWG 2,007.05 per month in Aruba as of January 1, 2025. The Caribbean Netherlands' minimum wage is adjusted annually based on the consumer price index. -------------- {{Variante|c}} {{infobox persona| variante =c | nomber = Mary Gertrude Johnson | ofishi = | tata = Peter Hassell | mama = Esther Lovell Johnson }} '''Mary Gertrude Johnson''' (☆ [[1854]] na Zions Hill – † [[1939]] na [[Saba]]), tambe konosí komo ''Mary Gertrude Hassell'', tabata un edukadó prominente i un pionero den promoshon di e arte tradishonal di [[kanchi sabano]] riba e isla di [[Saba]]. El a duna les i popularisá e téknika di obra ku hilo habri, ku despues a bira un di e produkto artístiko i ekonómiko mas importante di e isla. Segun folklorista Eric Eliason, “kisas e ta e persona mas honrá den historia di e isla.”<ref>Eliason, Eric A. (2024). "[https://www.google.nl/books/edition/Handbook_of_Gender_Studies_in_the_Dutch/aBcEEQAAQBAJ?hl=nl&gbpv=1&dq=Mary+Gertrude+Hassell+Johnson&pg=PA524&printsec=frontcover Saba Lace: History, Culture and Art]", in: ''Handbook of Gender Studies in the Dutch Caribbean'', p. 522-534, citaat op p. 524.</ref> == Biografia == Mary Gertrude Johnson a nase na Zions Hill (den e tempu ei konosí komo Hell’s Gate) komo yu muhé di Esther Lovell Johnson i Peter Hassell. Su famia tabatin un posishon respetá den komunidat i su mayornan tabatin medio finansiero sufisiente pa mand’é pa estudio na [[Caracas]], [[Venezuela]] na komienso di añanan 1870. Pa un periodo Johnson a biba den un internado katóliko, kaminda soeurnan di e konvento tabata duna enseñansa, inkluso na manera tradishonal.<ref>A unique form of needlework: “Saba Lace”— A time honored craft by Will Johnson. "Amigoe". Curaçao, 20-12-1985, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 31-07-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643321:mpeg21:p068</ref> Durante su estadia na Venezuela, el a siña for di e yu muhénan di e elite venezolano kon pa traha obra ku hilo habri den estilo ajour, ku despues a bira konosí na Saba komo kanchi spaño.<ref>https://thesabaislander.com/2021/02/06/the-chronological-history-of-saba/ The Chronological History of Saba], Saba Islander (2 di yuni 2021)</ref> <ref name=":0">Eliason, Eric A. (2024). "[https://www.google.nl/books/edition/Handbook_of_Gender_Studies_in_the_Dutch/aBcEEQAAQBAJ?hl=nl&gbpv=1&dq=Mary+Gertrude+Hassell+Johnson&pg=PA524&printsec=frontcover Saba Lace: History, Culture and Art]", in: Handbook of Gender Studies in the Dutch Caribbean, p. 522-534</ref> E téknika aki lo bira e base pa e desaroyo di e arte di kanchi sabano, un forma di arte tekstil úniko pa Saba.<ref name=":1">{{Citeer boek |titel=Caribbean Women and Their Art: An Encyclopedia |achternaam=Snodgrass |voornaam=Mary Ellen |url=https://www.google.nl/books/edition/Caribbean_Women_and_Their_Art/4tCwDwAAQBAJ?hl=nl&gbpv=1&dq=Mary+Gertrude+Hassell+Johnson&pg=PA89&printsec=frontcover |datum=2019 |pagina=89-90}}</ref><ref>{{Citeer web |url=https://caribvibetv.com/learning-about-saba-lace-spiced-rum/ |titel=The Art of Saba Lace & Flavor of Spiced Rum: Saba’s Heritage |bezochtdatum=2025-07-20 |werk=Caribbean Vibrations}}</ref> Despues di a kompletá su estudio, Johnson a regresá Saba. Einan el a kasa ku James Benjamin Johnson i a kuminsá duna les na e skol katóliko lokal. E pareha a establesé nan mes na Windwardside. Inisialmente, el a sigui ku trahamentu di kanchi komo un hòbi, dunando les na algun amigu i miembro di famia, pero pronto el a kuminsá plama riba henter e isla. Gradualmente ela kuminsá duna lès, i patronchinan spesífiko pa e isla a wòrdu kreá, yamá na nòmber di nan kreadornan, manera Imelda, Sylvia i Laurentina.<ref name=":0" /><ref name=":1" /> Ku e establesementu di un servisio postal konfiabel entre Saba i mundo eksterno na 1884, e posibilidat pa bende kanchi via pòst a habri un fuente nobo di ingreso pa hopi famianan. Pa tempu di Prome Guera Mundial, un di kada dies habitante tabata inbolbí den produkshon òf benta di kanchi sabano. Den e añanan 1920, ta kalkulá ku entre 30% i 40% di PIB di Saba tabata generá for di kanchi, un kontribushon sin igual pa un isla chikí.<ref name=":0" /><ref name=":1" /> Mary Gertrude Johnson a fayesé na 1939 na edat di 85 aña. Su legado sigui biba den arte, ekonomía i identidat kultural di Saba. == Homenahe == Na 1996, su aporte a wòrdu rekonosé ku un stampia postal di Antias Hulandes, ku ta mustra un imagen di dje ku un obra di kanchi na banda robes. E stampia tabata parti di un seri dediká na figuranan antiano prominente.<ref>{{Citeer web |url=https://touchstamps.com/Stamp/Details/160215/mary-gertrude-johnson-hassel-1853-1939 |titel=Stamp: Mary Gertrude Johnson Hassel (1853-1939) (Netherlands Antilles 1996) |bezochtdatum=2025-07-20 |werk=Touch Stamps}}</ref> == Mira tambe == * [[Kanchi sabano]] {{Appendix}} {{Defaultsort:Johnson, Mary Gertrude}} [[:Kategoria:Saba]] ------------ * na un Skol di Konbento. Einan ela siña kon pa traha e hilo dibuhá for di e yu muhénan di Venezolanonan elite, i a introdusí e arte na Saba kaminda e ta konosí generalmente komo obra spañó.<ref>https://thesabaislander.com/2021/02/06/the-chronological-history-of-saba/ The Chronological History of Saba], Saba Islander (2 di yuni 2021)</ref> * the past, drawn lace embroidery often produced larger pieces in the form of tablecloths, curtains, drapes, etc. Today, these larger ana more expensive items are no longer in demand and the intricate patterns of drawn lace are being used in a more decorative manner on various items of women’s and household ware such as shawls, skirts, blouses, handbags, hand¬ kerchiefs, napkins and other cloths. <ref>[https://archive.org/details/BNA-DIG-ANTILLENREVIEW-1981-08/page/n33/mode/1up?q=saban+lace&view=theater Handcraft: an industry of growing importance]Antillean Review, vol. 1 nr. 5, augustus/september 1981</ref> * Perhaps this is the reason the craft is popularly known as "Spanish work" on Saba. In 1884, the wives and daughters of Saba's seafaring men began working in earnest. In that year regular mail service connected the five-squaremile island to the outside world for the first time, thereby establising the possibility of a mailorder cottage industry. By 1898, Saba's lacemakers had become so adept that a Miss Florence Every entered an exhibition of women's handicrafts in The Hague, The Netherlands, where she received an honorable mention. Six years later, a Saban was awarded first prize in a competition in Copenhagen, Denmark, and was invited by the Danish government to spend four months in the Scandinavian country. Little by little, the industrious Saban women began exporting their delicate work, primarly to customers in the United States. The method by which they obtained the names of potential clients illustrates typical Saban ingenuity. Lacemakers would copy the addresses of American companies from the boxes of merchandise that were sent to the island. They would then dispatch a letter explaining their craft and their prices to the firm, hoping to have some sympathetic manager post the missive on the company bulletin board or mention it in the company newsletter. Their efforts were surprisingly successful. By 1928, nearly 25,000 guilders worth of needlework was being exported.<ref>A unique form of needlework: “Saba Lace”— A time honored craft by Will Johnson. "Amigoe". Curaçao, 20-12-1985, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 31-07-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643321:mpeg21:p068</ref> Naturally, clients' addresses were closely-guarded secrets. Who betide anyone who "stole" an address or who wrote "bad things" about a competing lacemaker. Many families were not on speaking terms for years, owing to some real or imagined breaking of this unwritten law. In turn, many company officials wrote to Saba's Vice-Lieutenant Governor inquiring into the financial status of the women soliciting business from the companies' employees. As tactfully as possible, the administrator would reply that the ladies could stand "some help", even though some of the lacemakers were among the most affluent residents of the tiny island. When the Great Depression spread economic havoc throughout the United States in the early 19305, demand for "Saba Lace" plunged alarmingly. Committees were formed on the island to promote the "industry". Unfortunately, nothing seemed to help. It was only with the increase of tourism to the island that "Saba Lace" flourished once again. An airfield was finally constructed on the mountainous terrain in 1963 and the island became a favorite with travelers searching for an unusual daytrip from nearby St. Maarten of for longer stays in a serence and unspoiled Caribbean atmosphere. In 1984, 15,000 tourists visited, departing with approximately $100,000 worth of delicate, handmade lacework. Thus, after more than a century, a handcraft learned by a young Saban girl in the quiet cloisters of a Caracas convent still provides a means of survival for many families on the tiny island of Saba. ------------- {{Infobox artista|variante|c | nomber = Sheila Payne }} '''Sheila Payne''' (☆ 1961 na [[Kòrsou]]) ta un aktris i kontadó di kuento di [[Kòrsou]] i un defensor di preservashon di Papiamentu.[1] Sheila Payne a nase i lanta na Kòrsou, den un famia originalmente di [[Sint Kitts (isla)|Saint Kitts]]. Su interes i amor pa kontamentu di kuenta a bini di su tata. Komo un studiante di skol básiko, el a hasi un impreshon sumamente eksitoso di e empresario di músika [[Ángel Job]] (ku e apodo El Gordito de Oro).[2] For di 1980 pa 2000, Payne a biba na [[Hulanda]]. El’a studia matemátika i ekonomia i a tuma un kurso posgrado den desaroyo di karera. Despues di a traha den e ramo ei pa algun tempu, el a bira un aktris ku Jeugdtheater Citadel Groningen. Na Kòrsou, el a traha komo aktris pa teater hubenil i despues a regresá na kontamentu di kuenta.[2] Na 2011, Payne a risibí un nominashon di UNESCO pa su esfuersonan den preservashon di Papiamentu.[2] -------------- {{Variante|c}} {{Databox}} Un '''tragalus''' ([[hulandes]]: ''dakvenster'') ta referi na un bentana chikí ku generalmente ta instalá riba un muraya haltu, tei, òf den un dak di kas. Literalmente, e palabra cu e ta e luga pa laga lus drenta. "tragaluz" via Spaño (traga = bebe, luz = lus) — literalmente, un lugá pa laga lus drenta. un ekstenshon di e superfisie di dak ku ta inkliná, hopi bia ta konsistí di un kuadro di bentana vertikal ku òf sin partinan movibel, dos muraya banda triangular i un tapa, trahá komo un dak plat, siya ?, heup òf pent. Un tragalus por wòrdu instalá mesora durante konstrukshon nobo, pero hopi bia ta wòrdu trahá despues pa haña espasio èkstra, tin bia na e lugá kaminda un skylight ta presente kaba. E kuadro di bentana ta sirbi pa permití lus i airu drenta den e zolder òf kamber di zolder. Un bentana di dormitorio hopi bia ta proveé ​​e espasio èkstra ku espasio pa kabes (espasio pa kabes), ku ta nesesario pa krea un kamber den zolder. Bentana di dormer por wòrdu montá na diferente manera. Tradishonalmente riba e lugá, kaminda e bentana di e dormer ta wòrdu bati riba e dak riba e sitio, loke ta tuma un promedio di 3 pa 4 dia. Tin tambe bentananan prefab. E bentananan prefabriká aki ta wòrdu pre-produsí den un fábrika òf tayer di karpinteria i ta wòrdu montá riba e dak denter di un dia. Bentana di dormer ta traha di vários material. Esaki ta dependé di e estilo arkitektóniko di e kas i e deseonan di e kliente. Bentana prefabriká por lo general ta trahá di palu òf plèstik. Un ekstenshon riba e dak tambe ta wòrdu yamá kuko òf akkenailtje (prinsipalmente na Groningen). {{Appendix}} chatgpt:Den papiamentu, tragalus ta un palabra ku referi na un ventanita chikí ku generalmente ta instalá riba un muraya haltu, tei, òf den un kas di dak. E palabra mes ta bin di Hulandés "tragaluz" via Spaño (traga = bebe, luz = lus) — literalmente, un lugá pa laga lus drenta. ✅ Den konteksto di construccion Hulandés (i Karibe Hulandes), un "tragalus" ta un ventanita, pero den hulandés moderno e palabra ku ta mas relashona ta "dakkapel" òf "dakvenster", ku ta referí mas espesífikamente na un ventan chi subi for di dak, ku ta kreá espasio i lus den un piso haltu. Diferensha: Tragalus = ventanita (simpel, generalmente no sobresalí for di tei). Dakkapel = estruktura di bentana ku sobresalí for di tei pa kreá mas espasio i lus. 🏚️ Tragalus den Karibe Hulandes Sí, tragalus (of ventanitanan den dak) tabata uza den arquitectura tradicional Karibe Hulandes, inklusí: Kas di plantashon (Boneiru, Kòrsou, Aruba) Kas di pueblo (kas di torto, kas di piedra) Fortifikashon (forte) E motibu principal pa usa un tragalus tabata: Laga lus natural drenta (den tempo ku no tabatin mucha bentanan grandi) Mehorá ventilashon (pa saka kalor fo'i kas) Duna un poko di brisa sin perde protekshon kontra tormenta. Ejemplo: Riba kas di plantashon na Kòrsou manera Landhuis Brievengat òf Landhuis Chobolobo, bo por topa ventanitanan haltu riba e dak ku ta sirbi komo tragalus. Na Aruba, na kas antique den Noord i Santa Cruz, bo por wak esemey. 📜 Origen historiko E uso di ventanitanan haltu (tragalus) a bini ku: Influensia di arquitectura kolonyal Hulandés (especialmente siglo 17-18). Adaptashon lokal pa klima tropikal — ventilashon tabata esencial. Manká di material di konstrukshon — un bentana chikí tabata mas fasil pa instala den muraya di torto òf piedra. ✏️ En Resúmen Aspekto Tragalus Dakkapel Definishon Ventanita haltu Bentana sobresaliente for di tei Funshon Lus i ventilashon Lus, ventilashon, espasio Material Hout, piedra, torto Hout, tei, glas Uzo den Karibe Sí, den kas antique Raro, mas den Hulanda [[:Kategoria:Konstrukshon]] -------------- {{Multiple image | total_width = 650 | align = center | caption_align = center | border = | image1 = Government building in Camacuri (Aruba) 17 33 16 604000.jpeg | caption1 = Edificio di Impuesto di [[Aruba]] | image2 = DRCUR-EXT-Resort-4110-TM.jpg | caption2 = Dream Curaçao Resort na [[Willemstad]] | image4 = Emmanuel Catholic Chapel.jpg | caption4 = Kapel Emanuel na [[San Nicolas]] | image3 = Maduro & Curiel's Bank, Willemstad, Curaçao.jpg | caption3 = Edificio di [[Maduro & Curiel's Bank N.V.|MCB]] na Willemstad }} --------------- * [[Florin karibense]] (aanvullen) Siman pasá a tuma lugá e desvelo ofisial di e diseño di e Guilder Karibense, e moneda nobo ku lo ta den sirkulashon na Kòrsou i Sint Maarten entrante 31 di mart 2025. Banko Sentral di Kòrsou i Sint Maarten (CBCS) a presentá e biyetenan i monedanan simultáneamente na ámbos pais.<ref name="deel 1">[https://curacao.nu/de-caribische-gulden-een-stap-richting-economische-stabiliteit-in-2025/ De Caribische Gulden: Een stap richting economische stabiliteit in 2025], curacao.nu (26 di desember 2024)</ref> -- 2025 lo ta e aña di plaka nobo ku introdukshon di e Golder Karibense. E seri nobo di biyete ta inspirá pa e ‘Mundu Bou di Laman’. E parti dilanti di e biyetenan ta mustra e fauna bou di awa colorido di Curaçao y Sint Maarten, como simbolo di e laso entre ambos pais. E diversidat úniko di animalnan marino, segun Banko Sentral, ta un rekordatorio di e poder di koperashon i metanan kompartí, apesar di kada pais su propio identidat. E parti patras di e biyetenan ta deskribí bista históriko i kultural importante di Kòrsou i Sint Maarten. Loke ta spesial di e seri nobo aki ta su diseño: e parti dilanti tin un diseño horizontal tradishonal, miéntras ku e parti patras ta orientá vertikalmente. Ta prome biaha cu biyetenan cu patras vertical ta wordo emiti na Curaçao y Sint Maarten. E seri di florin Karibense ta inkluí sinku biyete di bankero ku e siguiente denominashonnan: 10 Cg, 20 Cg, 50 Cg, 100 Cg i 200 Cg. Cada biyete tin su propio color. 2025 lo ta e aña di plaka nobo ku introdukshon di e Golder Karibense. E seri nobo di biyete ta inspirá pa e ‘Mundu Bou di Laman’. E parti dilanti di e biyetenan ta mustra e fauna bou di awa colorido di Curaçao y Sint Maarten, como simbolo di e laso entre ambos pais. E diversidat úniko di animalnan marino, segun Banko Sentral, ta un rekordatorio di e poder di koperashon i metanan kompartí, apesar di kada pais su propio identidat.<ref name="deel 3">[https://curacao.nu/nieuwe-caribische-gulden-een-ode-aan-de-onderwaterwereld-20g/ Nieuwe Caribische Gulden: een ode aan de onderwaterwereld (20g)], curacao.nu (27 di desember 2024)</ref> E parti patras di e biyetenan ta deskribí bista históriko i kultural importante di Kòrsou i Sint Maarten. Loke ta spesial di e seri nobo aki ta su diseño: e parti dilanti tin un diseño horizontal tradishonal, miéntras ku e parti patras ta orientá vertikalmente. Ta prome biaha cu biyetenan cu patras vertical ta wordo emiti na Curaçao y Sint Maarten. E seri di florin Karibense ta inkluí sinku biyete di bankero ku e siguiente denominashonnan: 10 Cg, 20 Cg, 50 Cg, 100 Cg i 200 Cg. Cada biyete tin su propio color. == denominashon di mas chikitu: 10 florin == E biyete di dies florin karibense ta predominantemente hel i tin un imágen di e '''angelfish gris''' na e parti dilanti i e '''faro di Klein Curaçao''' na e parti patras.<ref name="deel 2">[https://curacao.nu/nieuwe-caribischegulden-een-ode-aan-de-onderwaterwereld-10g/ Nieuwe Caribische Gulden: een ode aan de onderwaterwereld (10g)\, curacao.nu (26 di desember 2024)</ref> E angelfish gris por krese te sesenta sentimeter di largura. E espesie aki tin un kurpa den forma di disko ku un kabes relativamente grandi. Angelfish adulto gris ta gris kla ku manchanan pretu tur kaminda, miéntras ku nan kabes ta gris kla ku un boka mas kla ainda. E hóbennan, di otro banda, ta pretu ku sinku strepi hel briante ku ta kore vertikal riba nan kurpa. Hubenilnan ta wòrdu hañá generalmente riba e rif òf den kama di yerba di laman, kaminda nan ta traha na “stashonnan di limpiesa” meskos ku garnachi mas limpi ta hasi, pa deshací di parasito di piská mas grandi. Adultonan por lo general ta habitá rifnan i por wòrdu hañá na profundidatnan te ku trinta meter. E konki reina ta un snèk ku ta biba prinsipalmente den kama di yerba di laman i riba banki di santu i por krese basta grandi. Karakolnan adulto por krese te mas o ménos 35 sentimeter di largura. E karakolnan aki ta herbívoro i ta alimentá nan mes ku material di mata ku ta haña entre e yerba di laman. E conchi reina ta birando mas y mas raro den hopi parti di Caribe pasobra su carni ta wordo considera un delicia y hopi biaha ta wordo haya riba platonan. Ta p’esei tin vários inisiativa pa kria nan den koutiverio pa produkshon di kuminda òf laga nan bai bèk den naturalesa. Kasi no tin ehemplar adulto real ku a sobra den e awanan interior di Kòrsou. Patras == Di dos denominashon: binti florin Cg 20 == E biyete di binti florin Karibense ta predominantemente blou i tin e rayo di águila mancha dilanti i Simpson Bay patras. Cu un envergadura di casi tres meter, e Spotted Eagle Ray ta un di e especienan di rayo mas grandi den nos awanan. E ta wòrdu rekonosé fásilmente pa su fondo skur ku numeroso mancha blanku i un barika kompletamente blanku. E rayonan aki tin un rabo largu i punta ku vários spina venenoso. E rayonan aki ta kome bivalvo, entre otro, i ta buska nan riba fondo di santu. Nan ta koba den santu i tin bia ta zwaai esaki ku nan “alanan”. Tambe nan ta come cangreu, cangreu ermitaño y caracol manera e queen clam. Rayonan di águila mancha ta hopi sosial i hopi bia ta landa den grupo chikí.<ref name="deel 3"/> Yellow Cowries ta '''karakol di laman''' ku ta wòrdu hañá den mayoria di laman tropikal. Den pasado, diferente tipo di cowries tabata hunga un ròl importante den komersio i kultura. Kaska di cowrie tabata wòrdu usá histórikamente komo moneda, partikularmente na China, Afrika, New Guinea i Indonesia. E barkunan di e Kompania di India Oriental Hulandes (VOC) tabata komersia ku kaska di kowrie, spesialmente e “kaska di kaska di plaka” ku tabata representá un balor monetario, i tabata usa nan komo un medio di pago, inkluso pa kumpra hende sklabisá. Awendia nan ta wòrdu apresiá prinsipalmente komo kosnan di kolekshon i ta wòrdu usá den joyas. Karakol tin un dieta hopi spesífiko ku ta varia pa kada espesie. Algun ta karnivoro, algun herbívoro i algun omnívoro. Nan tin un struktura di alimentashon úniko yamá un “radula” den nan boka, ku ta funshoná komo djente, superfisie di yerba i kòrta kuminda.<ref name="deel 3"/> Patras == Di tres denominashon: biyete di 50 Cg == E biyete ta predominantemente bèrdè i tin e '''turtuga di laman bèrdè''' na e parti dilanti i e playa di '''Grote Knip''' na e parti patras.<ref>[https://curacao.nu/nieuwe-caribische-gulden-een-ode-aan-de-onderwaterwereld-50g/ Nieuwe Caribische Gulden: een ode aan de onderwaterwereld (50g)], curacao.nu (28 di desember 2024)</ref> E turtuga bèrdè di laman ta wòrdu hañá den tur laman tropikal i subtropikal na mundu, inkluyendo den Karibe. E turtuga bèrdè di laman ta un herbívoro i ta kome prinsipalmente yerba di laman. E turtuganan ta sòru pa e yerba di laman no krese muchu largu i sofoká su mes. Esaki ta permití e ekosistema di yerba di laman pa mantené su funshonnan mas importante, esta komo un krèsh pa hopi bestia marino. E turtuga di laman bèrdè ta pues un espesie klave ku ta hunga un ròl esensial den tene nos oséanonan saludabel. Turtuga machu nunka no ta regresá tera. E hembranan ta bin tera solamente pa pone webu. Turtuga muhé ta traha vários nèshi pa aña. Turtuga ta protehá i den peliger di ekstinshon rònt mundu. E '''tellin''' faborito. E espesie di karakol bivalvo aki ta wòrdu hañá den henter Karibe, prinsipalmente na profundidatnan di te ku trinta meter. E kaska, ku ta wòrdu trahá dor di e karakolnan mes, por ta basta grandi, algun ta alkansá un diameter di mas o ménos ocho centimeter. E kaska ta di koló krema pa blanku ku randnan un poko haltu i hopi espasiá. E parti paden di e kaska ta hel. E dos mitarnan di e kaska por lo general ta pas bon huntu i hopi bia ta kubri ku alga i otro organismonan, proveyendo un kamuflahe ekselente riba e ref. E espesie aki ta filtrá kuminda for di awa di laman dor di chupa awa aden, filtr’é i despues “spuit afó” awa limpi. Patras Grote Knip Beach. Curaçao ta konosí pa su playanan relativamente chikí skondí den bahianan kómodo. Asta Grote Knip Beach ta situá den un bahia asina. E santu riba e playanan ta konsistí di entre otro e fekalnan di piská ku ta kome alga i otro organismonan marino. Segun ku e piskánan aki ta raspa alga for di piedra di koral i piedra di kalki, nan ta kita pida pida kalki tambe. E material aki despues ta wòrdu ekskretá komo granula chikitu di kalki, ku eventualmente ta akumulá riba playa komo santu blanku debí na akshon di ola. Piská papagai ta entre e espesienan responsabel pa e proseso aki. ------------------- '''Petróleos de Venezuela, SA''' ('''PDVSA''') ta e kompania estatal di [[Venezuela]] riba tereno di petroleo i gas natural. E kompania tin aktividatnan den eksplorashon, produkshon, refinamentu, merkadeo, transporte i eksportashon di petroli, i tambe eksplorashon i produkshon di gas natural. El a kuminsá su operashon na 1976 despues di e nashonalisashon di e industria petrolero di e pais pa dekreto di gobièrnu riba 30 di ougùstùs 1975. Tur akshon di e kompania ta ainda propiedad di gobièrnu di Venezuela, kual pais ta e di sinku eksportadó mas grandi di petroli na mundu. == Reserva i produkshon == Venezuela tin e reservanan di petroleo mas grandi na mundu. Na fin di aña 2020, nan tabata balorá na 304 bion bari, òf 17.5% di e total mundial.<ref name=BPWES21>{{en}} [https://www.bp.com/en/global/corporate/energy-economics/statistical-review-of-world-energy.html BP Statistical Review of World Energy 2021], geraadpleegd op 24 juli 2021</ref> [[Arabia Saudita]] ta na di dos lugá ku un porshon di 17.2%. Un gran parti di e reservanan ta konsistí di zeta viskoso, ku ta wòrdu hañá prinsipalmente kantu di [[Riu Orinoco]]. E zeta aki ta ménos fásil pa saka ku zeta konvenshonal. Ku e reservanan di zeta konosí, e pais por mantené e nivelnan di produkshon aktual pa mas ku 500 aña.<ref name=BPWES21/> Na 2005, produkshon di zeta tabata 3.3 mion bari pa dia (bpd), pero pa 2015 esaki a baha te na 2.6 mion bpd.[2] Debí na mal maneho ekonómiko, no tin sufisiente sèn disponibel pa invertí, loke ta kousa ku produkshon ta baha. E bahada aki a sigui despues di 2015 i na 2020 e produkshon tabata 540.000 bpd.<ref name=BPWES21/> Un tendensia similar ta visibel pa refinamentu. Na 2010, kasi 1 mion bpd tabata wòrdu prosesá diariamente ainda, pero na 2019 esaki a baha te na 123.000 bpd.<ref name=BPWES21/> Reservanan di gas ta muchu mas chikitu na 3% di e total mundial, pero tòg signifikante.<ref name=BPWES21/> Produkshon di gas a keda basta stabil entre 2005 i 2017 i a fluktuá alrededor di 30-40 bion m³ pa aña. Tabatin un bahada fuerte na 2018, ku a sigui na 2019 i 2020. Na 2020, mas o ménos 19 bion m³ a wòrdu produsí.<ref name=BPWES21/> == Historia == E kompania a wòrdu fundá dia 1 di yanüari 1976 despues di e nashonalisashon di e industria petrolero di Venezuela. Na sèptèmber 1986, e kompania merikano Southland a bende mitar di e akshonnan di CITGO na Petróleos de Venezuela. Na 1990, PVDSA a kumpra e sobra akshonnan, birando e úniko doño. Ku e transakshon aki, CITGO a wòrdu sigurá di e suministro di krudo i Venezuela a haña un kanal di benta nobo na [[Estadonan Uni di Amérika|Merka]]. Parsialmente debí na e kaida fuerte den prijs di petroleo desde 2015, PVDSA a topa cu problemanan finansiero. E kompania a risibí un fiansa grandi di Rosneft di [[Rusia]] i a kambio a primintí 49.9% di e akshonnan den CITGO komo fiansa.<ref name=CNNROS>CNN [http://money.cnn.com/2017/04/10/news/economy/russia-us-oil-company-citgo/index.html Russia could soon control a U.S. oil company], 10 di aprel 2017, konsultá 4 di ougùstus 2024</ref> Varios polítiko merikano ta preferá di no mira akshonista ruso den refinerianan merikano.<ref name=CNNROS/> Na 1985, gobièrnu di [[Teritorio insular (Antias Hulandes)|teritorio insular di Kòrsou]], ku a tuma over e [[refineria Isla]] na Kòrsou for di [[Koninklijke Shell|Shell]], a transferí e operashonnan di e kompania pa Petróleos de Venezuela a base di un kontrato di hür di largu plaso.<ref name="CvC">Canon van Curacao [https://canoncuracao.cw/33-vertrek-shell-komst-en-vertrek-pdvsa/ Vertrek van Shell, komst en vertrek PdVSA], geraadpleegd op 21 december 2023</ref> Invershonnan den e refineria a keda atras, loke ta nifiká ku produkshon tabata wòrdu hasí prinsipalmente ku instalashonnan bieu. E problemanan ambiental ku esaki a enserá a kondusí na hopi demanda kontra e refineria òf kontra di gobièrnu.<ref name="CvC"/> E kontrato di hür di PDVSA a kaduká dia 31 di desèmber 2019. Despues di e salida di PDVSA, un bataya legal a tuma luga pa añanan largu entre Kòrsou i Venezuela. Nan dos finalmente a yega na un akuerdo na desèmber 2023. Venezuela lo suministrá zeta pa dies aña ku un balor ekivalente total di US$ 450 mion, ku lo wòrdu usá pa paga e debe di PVDSA.<ref>Antilliaans Dagblad [https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/28793-olie-voor-schuld-pdvsa Olie voor schuld PDVSA, 21 december 2023], konsultá 4 di ougùstus 2024</ref> ï Na yanüari 2019, Merka a imponé sanshonnan kontra PDVSA.<ref name=NOSUSS>NOS [https://nos.nl/artikel/2269551-vs-legt-sancties-op-aan-venezolaanse-staatsoliebedrijf.html VS legt sancties op aan Venezolaanse staatsoliebedrijf, 29 januari 2019], konsultá 4 di ougùstus 2024</ref> E kuentanan bankario di e kompania na Merka a wòrdu kongelá i merikanonan no ta permiti di hasi negoshi ku e kompania mas.<ref name=NOSUSS/> E sanshonnan ta un medida punitivo kontra e maneho di [[Nicolás Maduro|presidente Maduro]]. Zeta ta un fuente importante di entrada pa Venezuela i mas ku 40% di tur eksportashon di zeta ta bai pa Merka.<ref name=NOSUSS/> Na 2016, US$19 bion di e benta total di US$42 bion e aña ei a wòrdu generá na Merka. Na òktober 2023, e sanshonnan petrolero riba Venezuela a wòrdu aliviá.<ref name="NOSUSVEN">NOS [https://nos.nl/artikel/2494593-vs-schort-deel-sancties-venezuela-op-na-afspraken-over-vrije-verkiezingen VS schort deel sancties Venezuela op na afspraken over vrije verkiezingen, 19 oktober 2023], geraadpleegd op 21 december 2023</ref> A yega na un akuerdo entre e gobièrnu di Maduro i partidonan di oposishon bou di kua nan a bai di akuerdo pa tene elekshon den e di dos mitar di [[2024]], ku opservadónan internashonal pa garantisá ku nan ta hustu.<ref name="NOSUSVEN"/> E relahamentu ta nifiká ku Venezuela por determiná un biaha mas pa su mes kuantu zeta e ta eksportá i na kua partidonan.<ref name="NOSUSVEN"/> E akuerdo ta en prinsipio bálido pa seis luna. == Laso ku Karibe Hulandes == (es.wiki} === Aruba === Na 1991, PDVSA a atkerí di Chevron e terminalnan di awa hundu den Laman Karibe den serkania di Aruba.<ref name=terminal > {{cite web |url= http://www.petroleumworld.com/es-napa17061901.htm| title= La triste historia de PDVSA, BORCO y San Eustaquio|date=2017-06-13| author=Sergio Sáez | publisher= Petroleumworld.com}}</ref> Na september 2015, Aruba a firma un memorandum di entendimentu cu Citgo pa sondea e re-apertura di e refineria situá na [[San Nicolas]], Aruba, pará desde 2012 pa e operador Valero Energy ku un kapasidat instalá pa refiná 235.000 bpd. Na septèmber 2016, [[parlamento di Aruba]] a aprobá e outorisashon pa Citgo hür e refineria di San Nicolas pa 25 aña i un inversion aprobá pa PDVSA di 685 miyon dollar. Dia 23 di mei 2018, Korte di Aruba a kita e embargo riba dos kargamento di petroleo for di e tankeronan ''Atlantic Lily'' i ''Grimstad'' ku ConocoPhillips a pidi komo parti di su esfuersonan pa kobra un sentensia di arbitrahe kontra PDVSA.<ref> {{citeer web |url=http://eltiempolatino.com/news/2018/may/23/corte-de-aruba-levanto-embargos-pedidos-por-conoco/| titel=Corte de Aruba levantó embargos pedidos por Conoco contra cargamentos de Citgo |datum=2018-05-23| uitgever=El Tiempo Latino}}</ref> Na febrüari 2019, Citgo a para e remodelashon i modernisashon di e proyecto pa motibu di sanshonnan ekonómiko.<ref>{{citeer web |url= https://www.elperiodicodemonagas.com.ve/site/internacionales/renovacion-en-refineria-de-aruba-parada-por-sanciones/| titel=Renovación en refinería de Aruba parada por sanciones |datum=2019-02-20| uitgever=El periódico de Monagas}}</ref> Segun Promé Minister [[Evelyn Wever-Croes]] “E ta muy probable ku nos lo no sigui ku Citgo pero nos ta evaluando kon nos por sali for di e kontrato sin ningun problema".<ref> {{cite web |url=https://meridadigital.com.ve/alnavio-petroleos-de-venezuela-se-desmorona-y-las-repercusiones-son-globales/| title=Pdvsa se desmorona y las repercusiones son globales|date=2019-06-19| publisher= Alnavio }}</ref> Dia 22 di yüni 2021, e kompania Citgo a disidí di likidá 4 kompania supsidiario ku a keda kreá na 2016 ora ku gobièrnu a firma un kontrato di hür a kambio di rehabilitá e refineria di [[San Nicolas]] pa konvertí krudo èkstra-pisá for di e faha di zeta di [[Orinoco]] den krudo lihé. Mirando e problemanan ku a surgi a kousa di retrasonan di e proyecto na 2019 Citgo a termina su negoshi ku Aruba.<ref>«los lazos de la empresa venezolana con la isla empezaron a resquebrajarse al mismo tiempo que las sanciones financieras» {{citeer web |url= https://www.bancaynegocios.com/citgo-liquido-cuatro-filiales-en-aruba-y-cerro-casi-100-de-sus-negocios-en-la-isla/ | titel= Citgo liquidó cuatro filiales en Aruba y cerró casi 100% de sus negocios en la isla|datum=2021-06-22| uitgever=Bancaynegocios}}</ref> === Boneiru === PDVSA ta doño di e terminal marítimo Bonaire Petroleum Company (Bopec)<ref> {{cite web |url= https://prodavinci.com/que-esta-pasando-con-el-caso-conocophillips-versus-pdvsa/ | title= ¿Qué está pasando con el caso ConocoPhillips versus PDVSA?|date=2018-05-06| publisher= Prodavinci }}</ref> ku e kapasidat pa almasená te ku 12 mion bari di zeta krudo i derivadonan ku ta stratégiko pa eksportashon pa [[China]] i Merka. Na sèptèmber 2010, un kandela den dos di su 23 depósito a obligá gezaghebber di Boneiru pa sera e terminal.<ref>{{cita web | url= https://lta.reuters.com/articulo/latinoamerica-petroleo-venezuela-bonaire-idLTASIE68D11S20100914 | title= Terminal de PDVSA Bonaire, cerrado hasta nuevo aviso|date=2010-09-14| publisher= REUTERS | fechaacceso= 10 de julio de 2019 | fechaarchivo= 10 de julio de 2019 | urlarchivo= https://web.archive.org/web/20190710151005/https://lta.reuters.com/articulo/latinoamerica-petroleo-venezuela-bonaire-idLTASIE68D11S2010091}}</ref> Na desèmber 2017, gobièrnu hulandes a duna un ultimatum na PDVSA pa motibu di e falta di invershon den mantenshon di e terminal di Bonaire Petroleum Company (Bopec), lagando solamente sinku di e 21 depósitonan pa operá ku e isla tin, PDVSA a primintí un invershon di 25 mion dòler pa mantenshon i restourashon di e depósitonan.<ref> {{cita web |url= https://elcooperante.com/holanda-envia-ultimatum-a-pdvsa-por-falta-de-mantenimiento-en-terminal-de-bonaire/| title=Holanda envía ultimátum a Pdvsa por falta de mantenimiento en terminal de Bonaire|date=2017-12-20 | publisher= El cooperante}}</ref> Na mei 2018, e kompania ConocoPhillips ku sede na Houston a asumí kontrol di e aktivonan petrolero di Venezuela riba e isla kompania karibense di Boneiru<ref>{{cite web |url= https://www.radiotelevisionmarti.com/a/corte-de-bonaire-autoriza-embargo-millonario-a-pdvsa/175740.html | title= Corte de Bonaire autoriza embargo millonario a PDVSA|date=2018-05-12| publisher= Radio Televisión Martí}}</ref>, na ougùstùs 2018 a yega na un akuerdo ku PDVSA pa e pago di 2.040 mion ku un pago inisial di 500 mion dòler denter di un periodo di 90 dia for di momentu di firma e akuerdo, e sobra suma lo wòrdu pagá tur kuartal den un lapso di kuater aña i mei.<ref name="Sin-nombre-p2Jf-4">{{cite web |url=https://www.voanoticias.com/a/conocophillips-acuerdo-pdvsa-sobre-pago-de-2-000-millones-venezuela/4536051.html| title= ConocoPhillips llega a acuerdo con PDVSA sobre pago de 2.000 millones|date=2018-08-20| publisher= Voa Noticias.com }}</ref> Dia 26 di ougùstùs 2020, gobièrnu di Boneiru a duna òrdu pa hasi bashí e sinku tankinan di almasenahe di zeta ku ta kontené 10 mion bari pa motibu di riesgonan ambiental i falta di mantenshon.<ref> {{cite web |url=https://www.bancaynegocios.com/bonaire-ordena-a-pdvsa-vaciar-tanques-en-terminal-petrolera-por-riesgos-ambientales/| title=Bonaire ordena a Pdvsa vaciar tanques en terminal petrolera por riesgos ambientales|date=2020-08-28| publisher=Bancaynegocios}}</ref> Na mart 2021, e filial di Bopec a deklará bankarota pasobra e no por a paga su debenan.<ref>«El terminal petrolero de Pdvsa en Bonaire tenía capacidad para almacenar unos 10 millones de barriles de petróleo y cargar grandes embarcaciones desde sus muelles de aguas profundas» {{cite web |url=https://talcualdigital.com/filial-en-bonaire-de-pdvsa-se-declara-en-bancarrota-debido-a-sanciones-de-eeuu/| title=Filial en Bonaire de PDVSA se declara en bancarrota debido a sanciones de EEUU|date=2021-03-23| publisher=Tal Cual}}</ref> Na novèmber, un korte di Boneiru a dikta tokante e pago di 41.69 mion dòler pa e debenan atrasá di PDVSA.<ref>{{cite web |url=https://www.bancaynegocios.com/tribunal-de-bonaire-condeno-a-pdvsa-a-pagar-us4169-millones-por-deuda-en-litigio-con-bopec/|title=Tribunal de Bonaire condenó a Pdvsa a pagar US$41,69 millones por deuda en litigio con Bopec|date=2021-11-08|work=Banca y Negocios}}« » </ref> Na mart 2023, un hues di Boneiru a ordená e destaho forsá di kombustibel for di e depósito di 1933 ku tabata kontené 371.790 bari di kombustibel situá den e zona di Kaminda Turistiko, den nortost di e isla, propiedat di e kompania Commerchamp CA, un filial di PDVSA (na balor di mas o ménos 18 mion dòler) ku no tin un lisensia di OFAC pa negoshá esaki, e destaho a wòrdu realisá pa un debe di 41.7 mion dòler ku e supsidiario debe komo honorario i interes di pago atrasá na Bopec.<ref>{{cite web |url=https://cronicasdelcaribe.com/economia/ordenan-la-subasta-forzosa-de-fuel-oil-de-pdvsa-en-bonaire/|title= Ordenan la subasta forzosa de fuel oil de Pdvsa en Bonaire|date=2023-03-17|work=Crónicas del Caribe}}</ref> === Kòrsou === Desde 1985, PDVSA i gobièrnu di [[Kòrsou]] tabatin un kontrato di hür pa e [[Refineria Isla]] ku un kapasidat di 335.000 bari di krudo, konstruí pa Royal Dutch Shell na 1919. Pa 2016, Kòrsou a eksigi pa PDVSA aporta un invershon di 15 bion dòler pa modernis’e pa por a prolonga e contract, pero si esaki no sosode, PDVSA lo keda afo. Na mei 2018, Korte Komersial di Curacao a outorisá ConocoPhillips pa pone beslag riba $636 mion na aktivo di Venezolano PDVSA.<ref name="Sin-nombre-p2Jf-5">{{cite web |url= https://lta.reuters.com/articulo/topNews/idLTAKCN1ID0R1-OUSLT |title= Corte Curazao autoriza a ConocoPhillips embargar 636 mln dlr en activos de venezolana PDVSA |date=2018-05-12 |publisher= Reuters |fechaarchivo= 22 de abril de 2020 |urlarchivo= https://web.archive.org/web/20200422133703/https://lta.reuters.com/articulo/topNews/idLTAKCN1ID0R1-OUSLT}}</ref> PDVSA ta confrontá un krisis di exportashon pa motibu di e bahada den produkshon di krudo, posiblemente e kompania chines Guangdong Zhenrong lo maneha e refineria aki na fin di 2019<ref> {{cite web |url= https://elcooperante.com/menos-ingreos-pdvsa-pierde-refineria-de-curazao-por-desinversion-para-modernizarla/| title= ¡Menos ingresos! Pdvsa pierde refinería de Curazao por desinversión para modernizarla |fecha= 19 de sep 2016 | publisher= El Coperante }}</ref><ref> {{cita web |url= https://elnuevopais.net/2018/06/22/204038/ | title= Curazao se cansa de PDVSA y busca nuevo operador para refinería Isla|pages= ConocoPhillips en mayo obtuvo órdenes judiciales e incautó algunos inventarios, activos y cargas de PDVSA en el Caribe|fecha=22 de junio de 2018 | publisher= El Nuevo País Zeta }}</ref> tin mas di un aña ta sufriendo severamente di e krisis na Venezuela. Gobièrnu di Kòrsou ta buskando un operadó nobo pa remplasá PDVSA i e sesamentu di e lease ta surgiendo komo esun mas probable. Sinembargo, PDVSA a logra finalisá e kontrato di hür pa un aña mas pa uso di almasenamentu, te ku desèmber 2020.<ref>«Refinería di Korsou extendió por un año el contrato que permite a PDVSA operar ese complejo con capacidad de 335.000 barriles de crudo diario»{{cite web |url=https://www.elnacional.com/economia/refineria-de-curazao-extendio-acuerdo-de-operaciones-con-pdvsa/|title=Refinería de Curazao extendió acuerdo de operaciones con Pdvsa|fecha=2 de diciembre de 2019| publisher=El Nacional}}</ref> Riba 26 di ougùstùs 2020, PDVSA a wòrdu demandá pa $51 mion dor di e kompania petrolero di Kòrsou, doño di e Refineria Isla na Kòrsou pa inkumplimentu ku e kontrato di pago mensual akumulá for di fin di 2018.<ref> {{cite web |url=https://www.bancaynegocios.com/otra-demanda-para-pdvsa-refineria-de-curazao-exige-pago-de-us51-millones/| title= Otra demanda para Pdvsa: Refinería de Curazao exige pago de US$51 millones|fecha= 28 de agosto de 2020| publisher=Bancaynegocios}}</ref> E refineria di Isla ta inaktivo for di mei 2018 i PDVSA tin un kontrato di hür kaduká pa su kapasidat di almasenamentu di 15 mion bari den su 38 tanki i dos waf di karga, un 25 % di su depósitonan (9 tanki) lo wòrdu hür na e kompania petrolero SPS Drilling E&P, PDVSA a bin ta desokupá parti di su zeta wardá despues di e sanshonnan na 2020, miéntras ku su doño Korsou ta buskando un operadó nobo.<ref> {{cite web |url=https://www.bancaynegocios.com/refineria-de-curazao-reemplaza-a-pdvsa-y-adjudica-a-petrolera-sps-oferta-de-arrendamiento-de-tanques/| title=Refinería de Curazao reemplaza a Pdvsa y adjudica a petrolera SPS oferta de arrendamiento de tanques |date=2020-09-03| publisher=Bancaynegocios}}</ref> E kompania Kòrsou tin plania pa destaho e zeta wardá Petroleo di PDVSA pa regla algun debe laboral cu el a laga pendiente.{{cite web |url= https://www.bancaynegocios.com/curazao-tendra-que-subastar-petroleo-para-pagar-deudas-dejadas-por-pdvsa/| title=Curazao tendrá que subastar petróleo para pagar deudas dejadas por Pdvsa|date=2021-06-02| publisher=Banca y Negocios}}</ref> Riba 30 di augustus, a determina ku PDVSA ta obligá di paga Kòrsou un debe atrasá pa e hür di e Refineria di Isla, despues di a perde e apelashon den kual a priminti di paga 20 mion dòler pa aña na hür pa daño i perhuisio na momentu di terminashon di e kontrato i lunanan akumulá di hür, parti di e debe ei a wòrdu kobra direktamente dor di RdK, kontra e stòknan di zeta krudo i produktonan akabá, ku a wòrdu wardá na e terminal di Bullenbaai.<ref>« El 30 de diciembre de 2019, Curazao reclamó su derecho a la “rescisión especial” del contrato con Isla, y le exigió a la empresa la cancelación de 100 millones de dólares, el asunto es por la reclamación de indemnización por daños y perjuicios derivados del cese abrupto del arrendamiento» {{cita web |url=https://www.bancaynegocios.com/pdvsa-perdio-apelacion-y-esta-obligada-a-cancelar-deudas-pendientes-por-operacion-de-refineria-en-curazao/| title= Pdvsa perdió apelación y está obligada a cancelar deudas pendientes por operación de refinería en Curazao|fecha=31 de agosto de 2021| publisher=Banca y Negocios}}</ref> Un korte na Kòrsou a outorisá benta di akshonnan di e filial di Pdvsa: Propernyn ta un filial di PDVSA, ku ta manehá e akshonnan di Nynas pa kubri e debe no pagá na e kompania Korsou di 52 mion dòler, miéntras ku ConocoPhillips tambe ta drenta e espera di e likidashon di akshonnan ku a gana un demanda pa 10.000 mion dòler.<ref>« Al igual que Curazao y Aruba, Bonaire fue en su día una parte clave de la red logística de Pdvsa en el Caribe holandés. En los últimos años, las sanciones de EE.UU., los agresivos embargos de ConocoPhillips y otros demandantes, y la falta de inversiones por parte de la petrolera estatal venezolana, aparte de la caída del suministro de petróleo despojaron a la empresa de sus vínculos comerciales en el Caribe holandés. Se calcula que Venezuela tiene una deuda pendiente de 160.000 millones de dólares, entre bonos, laudos arbitrales y otros pasivos» {{cita web |url=https://www.bancaynegocios.com/tribunal-autoriza-a-petrolera-curazolena-a-liquidar-acciones-de-filial-holandesa-de-pdvsa-para-cobrar-deuda/ | title=Tribunal autoriza a petrolera curazoleña a liquidar acciones de filial holandesa de Pdvsa para cobrar deuda|fecha= 4 de octubre de 2021| publisher=Banca y Negocios}}</ref> E filial di PDVSA tin te ku 31 di desèmber 2022 pa benta privá di su akshonnan.<ref>{{cita web |url= https://talcualdigital.com/tribunal-de-la-haya-da-prorroga-al-embargo-de-acciones-propernyn-bv-filial-de-pdvsa/| título=Tribunal de La Haya da prórroga al embargo de acciones en Propernyn BV, filial de Pdvsa|fecha=4 de septiembre de 2022| sitioweb= Tal Cual|fechaacceso= 20 de abril de 2023|cita= }}</ref> Na aprel 2023, e refineria di Kòrsou na e isla di Kòrsou ta eksigí di PDVSA e pago di US$62.3 mion ku e debe pa e no-kanselashon di e servisio eléktriko dor di e kompania petrolero venezolano entre e añanan 2018 i 2019 i e demanda a keda gana den un korte di New York.<ref>{{cita web |url=https://www.bancaynegocios.com/refineria-de-curazao-exige-a-pdvsa-que-pague-us623-millones-que-adeuda-por-servicio-electrico/| título= Refinería de Curazao exige a PDVSA que pague US$62,3 millones que adeuda por servicio eléctrico|fecha= 20 de abril de 2023| sitioweb=Banca y Negocios|fechaacceso= |cita=Otro litigio: la empresa petrolera de Curazao inició un litigio contra PDVSA en Suiza, por la falta de mantenimiento de la Refinería Isla, así como también por los daños ocasionados en el ecosistema, por una indemnización de US$1.000 millones }}</ref> Na desèmber PDVSA a kontestá ku e lo regla su debe dor di suministrá kombustibel, Venezuela na òktober a proveé ​​un oportunidat pa un akuerdo, despues ku Kòrsou a apelá na un korte di New York na 2020 pa enforsá un pago di 51 mion dòler di e debe akumulá te na e punto ei.<ref>{{cite web |url= https://www.bancaynegocios.com/reuters-pdvsa-saldara-deuda-con-refineria-de-curazao-suministrando-combustible/| título=Reuters: PDVSA saldará deuda con refinería de Curazao suministrando combustible|fecha=18 de diciembre de 2023| sitioweb=Banca y Negocios|fechaacceso= |cita= El acuerdo podría permitir la reanudación de las relaciones entre Venezuela, Curazao y Bonaire para que PDVSA pueda reactivar las operaciones de almacenamiento de petróleo y combustible en la terminal Bullenbaai en Curazao }}</ref> Na febrüari 2024, Curaçao Refinery Utilities (CRU) a bende kasi 500.000 bari di zeta di kombustibel propiedat di PDVSA ku tabata warda den e tankinan di Bullenbaai, ku tabata na oferta for di novèmber 2023.<ref>{{cite web |url=https://www.bancaynegocios.com/tras-2-subastas-fallidas-refineria-de-curazao-vendio-de-forma-privada-fueloil-que-pertenecia-a-pdvsa/| título= Tras 2 subastas fallidas: Refinería de Curazao vendió de "forma privada" fueloil que pertenecía a PDVSA|fecha=20 de febrero de 2024| sitioweb= Banca y Negocios |fechaacceso= |cita= }}</ref> {{Appendix}} [[Category:Empresa]] [[Category:Venezuela]] -------------------------- '''Antilliaanse Verffabriek''' of '''AVF Paints''' ta un empresa na Korsou ku ta fabrika verf pa e merkado lokal i e otro islanan di [[Karibe Hulandes]]. == Historia == AVF a wordu funda 17 di november 1959 bou di nomber di ... Fundadonan tabata KoninkIijke Lak-; Fabrica di vernis y verf Molijn y Co. N.V. Fabriek van Compositieverven C.V., B.J. de Castro y Yiunan y S.E.L. Maduro y Sons N.V. Na 2014?, despues di un traspaso pa dononan nobo, el a kambia nomber ofisial pa Pintuco Curacao BV bij overname ?? Fundá na 1960, AVF Paints (Antilliaanse Verffabriek) i su kompania ruman Arvefa (Arubaanse Verffabriek) ta komprometé den entregá produktonan inovativo i di kalidat haltu na e industria di verf i revestimentu. Den un era di konsolidashon, ora mas grandi ta bira mas grandi i nòmbernan di marka ta parse di dominá, AVF Paints ta mantené su parti di merkado i base di kliente leal dor di fabriká e mihó kalidat di verf i revestimentu ku lo surpasá tur otro verf den nos klima tropikal duru i ku moda bieu “pueblo natal” servisio práktiko. AVF Paints ta bo eksperto di verf lokal.<ref>https://www.avfpaint.com/about-us</ref> Antilliaanse Verffabriek NV a wordu funda na Curaçao dia 30 di october 1959 door di KoninkIijke Lak-; Fabrica di vernis y verf Molijn y Co. N.V. Fabriek van Compositieverven C.V., B.J. de Castro y Yiunan y S.E.L. Maduro y Sons N.V. E fabrica cu tin 40 empleado actualmente ta sirbi 80% di e mercado domestico. Na 1972 a lanta un filial na Aruba, Arubaanse Verffabriek N.V.; actualmente 12 empleado y un cuota di mercado di mas o menos 50%.<ref>https://web.archive.org/web/20161120102825/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=369&lang= Antilliaanse Verffabriek NV], Encyclopedie van Curacao</ref> Is op Curaçao opgericht 30 Oktober 1959 door KoninkIijke Lak-; Vernis- en Verffabriek Molijn en Co. N.V. Fabriek van Compositieverven C.V., B.J. de Castro and Sons en S.E.L. Maduro and Sons N.V. De fabriek met 40 werknemers bedient thans 80% van de binnenlandse markt. In 1972 is op Aruba een dochteronderneming opgericht, de Arubaanse Verffabriek N. V.; thans 12 werknemers en een marktaandeel van ca. 50%.<ref>https://web.archive.org/web/20161120102825/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=369&lang= Antilliaanse Verffabriek NV], Encyclopedie van Curacao</ref> Founded in 1960, AVF Paints (Antilliaanse Verffabriek) and his sister company Arvefa (Arubaanse Verffabriek) are committed in delivering innovative and high-quality products to the paints and coatings industry. In an age of consolidations, when bigger gets bigger and brand names seem to dominate, AVF Paints maintains its market share and loyal customer base by manufacturing the finest quality paints and coatings that will outperform all other paints in our harsh tropical climate and with old fashion “hometown” hands on service. AVF Paints is your local paint expert. E febrika ta establese na Asteroienweg. E tin tiendan na Korsou i Aruba. (Arvefa) ---------------------------------- {{Databox}} '''Damen Shiprepair Curaçao''' (DSCu), antes '''Curaçaosche Dok Maatschappij''' (CDM), ta un empresa di eksplotashon di dòk i reparashon di barku ku ta establesé den [[Schottegat]] na [[Kòrsou]] desde 1958. E fasilidatnan i infrastruktura di e dòknan i waf ta propiedat di CDM Holding NV<ref>[https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/28535-meo-houdt-rekening-met-vertrek-damen MEO houdt rekening met vertrek Damen], [[Antilliaans Dagblad]] (26 di oktober 2023)</ref> , un kompania di gobièrnu di Kòrsou fundá na 1958. Desde 2017 DSCu ta hür i opera esakinan. == Historia == Curaçaosche Dok Maatschappij a wòrdu fundá na desèmber 1958 a base di un akuerdo entre [[Refineria Isla|Curaçaosche Petroleum Industrie Maatschappij]] (CPIM) ku su supsidiario [[Curaçaosche Scheepvaart Maatschappij]] (CSM) i e companianan N.V. Combinatie Pletterij Nederhorst, Dok- en Werf Maatschappij Wilton¬Feijenoord N.V. i Nederlandse Dok¬ en Scheepsbouw Maatschappij v.o.f.<ref>{{citeer web|titel=N.V. Curacaose Dok Maatschappij|werk=[[Amigoe]]|datum=1958-10-29|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010405174:mpeg21:p002|bezochtdatum=2024-04-18}}</ref> Riba 1 di yanüari 1959 CSM a pasa e operashon di e dòknan pa Curaçaosche Dok Maatschappij. For di inisio CDM tabata e empresa di reparashon di barku mas moderno den Karibe i for di 1972 tambe esun mas grandi. CDM a kontribui grandemente na ekonomia di [[Antias Hulandes]]. Het totaal aantal eigen werknemers bedraagt circa 1.200.?? Den un reorganisashon grandi na 1962 e empresa ta tuma over e Reina Wilhelmina dok di NV Combinatie Pletterij Nederhorst i Beatrix dok di refineria Shell.<ref>DRASTISCHE REORGANISATIE BIJ DE CURACAOSE DOKMY. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 19-12-1962, p. 1. Geraadpleegd op Delpher op 18-04-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010461724:mpeg21:p001</ref> E ekspansion di su fasilidatnan i personal a kontinua te aña 1982, ora un reseshon a dal e mundu maritimo. Te fin di e dekada tabatin atrobe un subida den e aktividatnan.<ref>Production manager: 'Sprake van opleving' Curaçaose Dok Maatschappij momenteel enorm veel klanten. "Amigoe". Curaçao, 09-02-1989, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 18-04-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642553:mpeg21:p003</ref> Na 2015 e empresa hulandes Damen Shipyard Group a traha un waf di reparashon na Kòrsou pa e toubotnan, fabriká pa Damen, ku ta navega den [[Laman Karibe]]. Riba proposishon di gobièrnu di Kòrsou, e grupo tambe a tuma over dia 1 di febrüari 2017 e aktividatnan di CDM, ku den un forma kontrolá a bai fayit na ougùstùs 2016.<ref>Antilliaans Dagblad 2 februari 2017</ref><ref>https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/24433-faillissement-cdm-opgeheven Faillissement CDM opgeheven], [[Antilliaans Dagblad]] (4 di oktober 2021)</ref> Bou di nòmber i maneho nobo e empresa a logra rekobrá un posishon den top na Karibe na 2018, ofresiendo un seri di servisio den mantenshon, reparashon, adaptashon i konvershon di barkunan i konstrukshonnan offshore di tur tamaño. == Dòknan == Den kurso di tempu a operá diferente dòk: * ''Reina Wilhelmina'': dòk flotante, 3000 dwt, 1926 -1980 (antes di NV Combinatie Pletterij Nederhorst) * ''Juliana'' - dòk flotante, 4000 dwt, 1929-1946 (bendi na Surabaya) * ''Beatrix''- dòk kobá di 28.000 dwt, 192 meter largu (1943 - presente) * ''Antilia'': dòk kobá di 120.000 dwt, 280 meter largu (april 1972 - presente) Banda di esei tin dos dòk flotante desde 2018.<ref>https://knipselkrant-curacao.com/pbc-videoreportage-aankomst-drijvende-droogdokken-damen/ Videoreportage aankomst drijvende droogdokken Damen], 30 aprel 2018</ref> Despues ku nan tabata defekto pa algun tempu a disidi pa saka nan por kompleto for di waf den kurso di 2024.<ref>[https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/29316-damen-verwijdert-2e-drijvende-dok Damen verwijdert 2e drijvende dok], [[Antilliaans Dagblad]] (17 di aprel 2024)</ref> {{Appendix}} [[Category:Empresa]] [[Category:Kòrsou]] ===Damen ==== * Desde 2017 Damen Shiprepair Curacao ta hür i ta eksplota e fasilidatnan i infrastruktura den waf di CDM di un kompania di gobièrnu funda na 1958, CDM Holding NV. <ref>[https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/28535-meo-houdt-rekening-met-vertrek-damen MEO houdt rekening met vertrek Damen], [[Antilliaans Dagblad]] (26 di oktober 2023)</ref> Desde 20?? propiedad di Antias Hulandes. * Na 2016 CDM a wordu deklara fayit ku a wordu lanta na 2021 wegens gebrek aan baten.<ref>https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/24433-faillissement-cdm-opgeheven Faillissement CDM opgeheven], [[Antilliaans Dagblad]] (4 di oktober 2021)</ref> Na 2015 Damen a traha un waf di reparashon na Kòrsou pa e trailernan ku Damen a traha i ku ta bula den awa karibense. Riba 1 di febrüari 2017, riba proposhon di e Gobièrnu di Kòrsou, e Grupo tambe a tuma over e aktividatnan di CDM, ku den un forma kontrola a bai fayit na ougùstùs 2016.<ref>Antilliaans Dagblad 2 februari 2017</ref> Personal i material a pasa pa e kompania nobo Damen Shiprepair Curaçao (DSCu). E pianan flosante di e CDM lo ser remplasá durante di aña 2018 ku pianan mas grandi: pianan C lo bira 230 pa 45 meter i pianan D 108 pa 23 meter. E kantidat aki ta úniko den Karibe i Latino-Amerika.<ref>[https://knipselkrant-curacao.com/ad-slotuitdeling-failliet-cdm/ Slotuitdeling failliet CDM], Antilliaans Dagblad 22 maart 2018</ref> Damen bouwde in 2015 een reparatiewerf op [[Curaçao]] voor de door Damen gebouwde sleepboten die in de Caribische wateren varen. Op voorstel van de Curaçaose regering nam de Groep op 1 februari 2017 ook de activiteiten over van de [[Curaçaose Dokmaatschappij]] (CDM), die in augustus 2016 gecontroleerd failliet was gegaan.<ref>Antilliaans Dagblad 2 februari 2017</ref> Personeel en materieel ging over naar het nieuwe bedrijf Damen Shiprepair Curaçao (DSCu). De oude drijvende dokken van de CDM worden in de loop van 2018 vervangen door grotere: dok C wordt 230 bij 45 meter en dok D 108 x 23 meter. Deze omvang is uniek voor het Caribisch gebied en Latijns-Amerika.<ref>Antilliaans Dagblad 22 maart 2018</ref> *NOTES Van ds zijde van de afdeling „Public Relations" van de CPIM kregen wij het volgende bericht: De N.V. combinatie Plet terij--Noderhorst tezamen mol de Nederlandsche dok- en scheepsbouw maatschappij V.O.F, on do N.V. dok-on werf maatschappij Wilton-Feyenoord hebben in principe overeenstemming bereikt mei do N.V. Curacaosche Petroleum Industrie maatschappij en de N.V. Curacaosche scheepvaart maatschappij-, op grond waarvan hol thans door laatstgenoemde maatschappij geëxploiteerde Beatrix dok met bijbehorend scheepsreparatiebedrtjf als mode do bedrijven dor N.V. combinatie Pletterij-Nederhorsl binnenkort als oen bedrijf zullen worden geëxploiteerd door oen 'o stichten „N.V. Curacaose dok maatschappij". De nieuwe N.V. zal hierdoor beschikken over do grootste en modernste schoepsreparatie-faciliteiten in hot Caraibisch gebied.<ref>N.V. Curacaose Dok Maatschappij. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 29-10-1958, p. 2. Geraadpleegd op Delpher op 14-04-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010405174:mpeg21:p002</ref> In 2017, DAMEN Shipyards took over the facilities and invested heavily in infrastructure, as well as the upgrading and training of its workforce. With two large graving docks and two floating docks, cranes with capacities of up to 75 tons and more than 2,000 meters of repair wharves and fully equipped repair shops, DAMEN Shipyards is one of the largest and best-equipped ship repair facilities in the Caribbean. Er zijn twee gegraven dokken, namelijk het 30.000 dwt Beatrixdok, gebouwd door de Shell in 1942/1943 en het Antiliadok, groot 130.000 ton, in april 1972 officieel in gebruik gesteld door Gouverneur Leito. Het bedrijf heeft in belangrijke mate bijgedragen aan de economie van de Nederlandse Antillen, heeft tot 1982 voortdurend uitgebreid zowel in faciliteiten als in mankracht, maar is in 1982 getroffen door de recessie in de scheepvaart. Het totaal aantal eigen werknemers bedraagt circa 1.200. Door de moderne faciliteiten kunnen alle scheepsreparaties worden verricht. Het heeft technisch gezien in de internationale scheepvaartwereld een zeer goede naam. De Curaçaosche Dok Maatschappij beschikt behalve over de twee gegraven dokken ook over diverse reparatiekaden, dok- en kadekranen en modern ingerichte werkplaatsen.<ref>[https://web.archive.org/web/20161120102825/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=369&lang= Curacoasche Dok Maatschappij NV], Encyclopedie van Curaçao</ref> Ter gelegenheid van de ingebruikneming van het grootste commerciële droogdok van het westelijk halfrond zal de post'administratie van de Nederlandse Antillen op 7 april 1972 een bijzondere frankeerzegel in de waarde van 30 cent uitgeven. Het ontwerp van deze zegel werd verzorgd door de heer Oscar Ravelo op Curacao. Op de eerste dag van uitgifte zullen de enveloppen uitsluitend gefrankeerd met deze zegel voorzien worden van een eerste-dag-stempelafdruk.<ref>Speciale zegel voor Curacaos droogdok. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 02-02-1972, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 14-04-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010461089:mpeg21:p003</ref> Overname per 1 februari 2017 door Damen Shipyard Group<ref>[https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/15195-damen-trots-op-curacaose-werf Damen trots op Curacaose werf], [[Antilliaans Dagblad]] (5 di februari 2017) </ref> {{Appendix}} Curaçaosche Dok Maatschappij N.V. is een dok- en scheepsreparatiebedrijf gevestigd in Curacao. Het kwam in december 1958 voort uit de combinatie [[Refineria Isla|Curacaos Petroleum Industrie Maatschappij]] (CPIM) en [[Curaçaosche Scheepvaart Maatschappij]] (CSM) en de N.V. Combinatie Pletterij Nederhorst, de Dok- en Werf-Maatschappij Wilton¬Feijenoord N.V. en de Nederlandse Dok¬ en Scheepsbouw Maatschappij v.o.f., waarbij op 1 januari 1959 het dokbedrijf van CSM overgedragen werd aan de N.V. Curaçaosche Dok Mij. Na 1972 e tabata e empresa di reparashon di barku mas grandi den Karibe. El a logra rekobrá un posishon den top na 2018, despues ku e grupo hulandes multinashonal a tuma over e maneho di CDM na 2017 pfresiendo servisio amplio den mantenshon, reparashon, adaptashon i konvershon di barkunan i konstrukshonnan offshore di tur tamaño. despues ku esaki a pasa pa e grupo hulandes Damen Shipyards na 2017. In 2017, global player Damen Shiprepair & Conversion took over the management of the Curaçao Drydock Company, established in 1959. Under the new name it will continue offering a full range of services in maintenance, repair, refit and conversion of vessels and offshore constructions of all sizes. Na 2017, e hungadó global Damen Shiprepair & Conversion a tuma over e maneho di Curaçao Drydock Company, establesé na 1959. Den e nòmber nobo e lo sigui ofresé un gama kompleto di servisio den mantenshon, reparashon, adaptashon i konvershon di barkunan i konstrukshonnan offshore di tur tamaño. -------------------- '''Pedro Pablo Medardo de Marchena''' (☆ 29 di yüni 1899]] na [[Kòrsou]] - † Kòrsou 29 di yüni 1899 i a muri 15 di mei 1968 na Boneiru, kaminda el a biba for di aña 1940 te na su morto. Kasi 30 aña el a biba na Boneiru, despues ku gobièrnu kolonial a pone prezu den kampo di konsentrashon pa motibu di su pensamentu revolushonario.<ref>https://awemainta.com/wp-content/uploads/2024/03/BONERIANO-27-03-2024.pdf Bula Waya], Boneriano (27 di mart 2024)</ref> Medardo ta yu di un hudiu ku tabata biba na Kòrsou. Su mama tabata un dama koló skur di Kòrsou ku a kria Medardo. Su tata a sostené su edukashon kompletamente i tambe a rekonosé su yu, for di kua Medardo a haña e fam di su tata, Benjamin Abraham de Marchena. Medardo den e tempu ei tabata negoshante. ==Guera== Durante di Di Dos Guera Mundial, den mei 1940, Gobièrnu Kolonial a disidí di kue diferente hende sospechoso i ku fam straño prezu. Aparentemente nan tabata un peliger pa estado. Entre personanan akí tabatin Fred Fischer fotógrafo, dòkter J. Benesch, tur dos nasé na Alemania i tambe Pader Paul Brenneker ku nan a kere ku el a nase na Berlin i tambe Medardo de Marchena. Medardo no pa motibu kaminda el a nase, pero si pa su pensamentunan ku nan a kategorisá komo peligroso i antikolonial. E tabata un di e promé personanan peligroso ku nan a arestá na Kòrsou., sospecha di ta simpatisá ideanan komunista i pro nazi. Aparentemente tabatin 2 otro Antiano mas den e kampo di konsentrashon na Boneiru, pero mi no a haña konfirmashon di esaki. Den dékada 20 Medardo de Marchena ta haña problema ku iglesia katóliko i asta tabata na punto di kuminsá un kaso den korte kontra iglesia katóliko. Medardo a publiká diferente artíkulo kontra mishon katóliko, i tambe kontra dominio hulandes. E tabata kier a habri wowo di nos komunidat kontra di dominio hulandes i tambe kontra katolisismo. Medardo a batisá i kasa katóliko i su yunan tambe el a batisá katóliko. Durante e lucha akí e ta laga un domi batisá su di 4 yu. ==Publikashon== Na 1929 Medardo a publiká e buki “Ignorancia o educando un pueblo”, despues el a manda un karta pastoral i tambe artíkulonan ( entre pueblo i gobièrnu) den “De Onpartijdige” (1932– 1934). Ni e gobièrnu kolonial, ni iglesia katóliko por a imaginá ku Medardo lo a alkansá asina tantu hende. Den e publikashonnan akí e tabatin algun akusashon hopi serio. Por ehèmpel el a puntra ken tin falta, ku nos no tin nos mes hendenan den posishonnan haltu den komunidat, posishon ku ta nesesario pa duna nos hendenan mas rèspèt. Medardo a splika, ku ta: “hòmbernan blanku ku wowo blou ku ta parse hende muhé dor di nan manera di bisti, ku tin tantu Roma komo Hulanda komo nan patria. Ta nan ta kulpabel ku Kòrsou a keda tras, miéntras ku e poblashon di koló pa mas ku kuater generashon kaba ta gosa di abolishon di sklabitut”. Pedro Pablo Medardo de Marchena ta derá den e santana di Iglesia Protestant na Playa Boneiru. Revishon aktual di 15:57, 15 aprel 2026 Pending: Tragalus - Salario minimo - Barttholomeus Wouter Theodorus van Slobbe - Albert Kikkert - Florin karibense (aanvulling) - Yudansa pa desaroyo - Michelangelo Winklaar - PDVSA (aanvulling) - Antilliaanse Verffabriek - Francio Guadeloupe - Tula (aanvulling) - Medardo de Marchena (aanvulling) - Damen Shiprepair Curacao dv8nlnb6q9k2cfjvf6r55412zy9zhb0 206460 206459 2026-10-08T10:01:21Z Caribiana 8320 206460 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ Pending: [[Playanan di Kòrsou]] - [[Tragalus]] - [[Salario minimo]] - [[Florin karibense]] (aanvulling) - [[Yudansa pa desaroyo]] - [[Michelangelo Winklaar]] - [[PDVSA]] (aanvulling) - [[Antilliaanse Verffabriek]] - [[Francio Guadeloupe]] - [[Tula]] (aanvulling) - [[Medardo de Marchena]] (aanvulling) - [[Damen Shiprepair Curacao]] -------------------- {{Variante|c}} {{Databox}} '''Progressief Nederland''', mihó konosí komo '''PRO''', ta un [[partido polítiko]] progresivo iskierdista na [[Hulanda]] ku un signatura sosial-demokrátiko i bèrdè. E partido a wòrdu establesé komo resultado di e fushon entre GroenLinks i Partido Laborista (PvdA). E desishon pa fushon ku a wòrdu tumá dia 13 di yüni 2026, i e fushon a bira efektivo dia 1 di yüli di e mesun aña.<ref>{{Citeer web|url=https://npokennis.nl/longread/8214/wat-is-progressief-nederland-(pro)|titel=Wat is Progressief Nederland (PRO)?|datum=2026-06-03|website=NPO Kennis}}</ref> Den su programa, e partido ta pone enfoke riba solidaridat, igualdat, seguridat, medio ambiente i protekshon di estado di derecho.<ref>https://energiabonaire.com/articles/posibel-partido-politiko-pro-di-hulandesnan-na-boneiru Posibel partido polítiko PRO di hulandesnan na Boneiru], EnergiaTV (6 di òktober 2026)</ref> Jesse Klaver ta e lider polítiko di PRO. == Organisashon == E partido tin representacion den [[Tweede Kamer]] i [[Eerste Kamer]]. Lidernan di frakshon te respektivamente Jesse Klaver i Paul Rosenmoller. Durante e periodo di transishon despues di e fushon, algun órgano polítiko ainda ta usa e nòmber GroenLinks-PvdA.[[4]] E organisashon hubenil di PRO ta yama PROTESTA. E instituto sientífiko i di investigashon di e partido ta e ''Wetenschappelijk Instituut voor Solidariteit'' (WIS). E fundashon internacional di PRO ta yama PRO International.[[2]] PRO tin sekshonnan lokal den diferente [[munisipio]] na Hulanda. Na nivel nashonal, e partido tin vários ret ku ta konektá miembronan rònt di tópiko i interesnan spesífiko. E retnan temátiko ta enfoká riba tópikonan manera kultura, sostenibilidat i edukashon, miéntras ku retnan di komunidat ta dirigí na miembronan ku un antesedente òf posishon kompartí.[[2]] ===Sekshon boneriano=== Na òktober 2026, PRO a anunsiá ku e partido lo establesé un sekshon lokal na [[Boneiru]]. E sekshon lo sirbi komo un punto di kontakto lokal pa e partido i lo organisá i koordiná aktividatnan di PRO na e isla.[[5]] E lansamentu di e sekshon lo tuma lugá dia 28 di òktober 2026 na Kas di Futuro, kaminda PRO lo organisá un reunion temátiko bou di e tema «Europa i e importansia di Boneiru». Representantenan di PRO den Parlamento Europeo lo ta presente komo oradónan.[[5]] E establesimentu di e sekshon ta tuma lugá den preparashon pa e [[elekshonnan di konseho insular di Boneiru]] di 17 di mart 2027. PRO a indiká ku e sekshon no lo partisipá den e elekshonnan aki.[[5]] {{Appendix|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =72013127|titulo=Progressief Nederland}} {{References}} }} [[:Kategoria:Polítika]] [[:Kategoria:Hulanda]] [[:Kategoria:Boneiru]] -------------------- PRO tin 108.588 miembro, loke ta hasié e partido mas grandi ku ta basá riba miembresia na Hulanda. Jesse Klaver ta e lider polítiko. Den un kantidat di órgano, ainda e partido ta representa bou di e nòmber GroenLinks-PvdA.? Te ku 18 di sèptèmber 2026, PRO tabatin 108.588 miembro.<ref name="pv-referenda">{{Citeer web|url=https://bijlagen.nos.nl/artikel-26160711/Proces-verbaal-ledenreferendum.pdf|titel=Proces-verbaal referenda Progressief Nederland 25 september 2026|bezochtdatum=2026-09-29|via=NOS}}</ref> Esaki ta hasié e partido mas grandi ku ta basá riba miembresia na Hulanda. For di 1 di òktober 2026, e partido tin un direktiva presidí pa Kitty Jong. PRO su organisashon hubenil yama PROTESTA. Su instituto di investigashon ta wòrdu yamá e Instituto Sientífiko pa Solidaridat (WIS). E fundacion internacional di e partido yama PRO International. PRO ta representá den hopi munisipio i p’esei tin un kantidat grandi di sekshonnan lokal. Na nivel nashonal, e partido tin vários ret, ku por wòrdu kategorisá den retnan temátiko i retnan di komunidat. Miéntras ku retnan temátiko ta enfoká riba un tópiko spesífiko—manera kultura, sostenibilidat òf edukashon—rednan di komunidat ta mas amplio den alkanse i dirigí na miembronan ku un antecedente òf posishon kompartí. Na òktober 2025, e partido a anunsiá plannan pa establesé un sekshon lokal na [[Boneiru]]; inisialmente, e sekshon boneriano aki lo sirbi primordialmente un funshon di sosten i lo no partisipá na elekshon di konseho insular di Boneiru dia 17 di mart 2027. E lansamentu ofisial ta previsto pa dia 28 di òktober 2028, dunando e partido un presensia organisatorio permanente riba e isla.<ref>Hans Hofstra, [https://www.bonaire.nu/nieuws/politiek-bestuur/96984/progressief-nederland-richt-afdeling-op-bonaire-op-maar-doet-niet-mee-aan-eilandsraadsverkiezingen Progressief Nederland richt afdeling op Bonaire op maar doet niet mee aan eilandsraadsverkiezingen], bonaire.nu (7 di òktober 2026)</ref> {{Appendix}} '''Progressief Nederland''' (PRO) ta un partido polítiko [[Hulanda|hulandes]] izquierdista ku un karakter progresivo, sosial-demokrátiko i bèrdè. E partido a wòrdu establesé komo resultado di e fushon entre [[GroenLinks]] i [[Partido Laborista (Hulanda)|Partido Laborista]] (PvdA). E desishon pa fushon a wòrdu tumá dia 13 di yüni 2026, i e fushon a bira efektivo dia 1 di yüli di e mesun aña.[[1]] Den su programa, e partido ta pone enfoke riba solidaridat, igualdat, seguridat, medio ambiente i protekshon di estado di derecho.[[2]] Organisashon Jesse Klaver ta e lider polítiko di PRO. Kitty Jong ta presidente di e partido desde 1 di òktober 2026.[[3]] Durante e periodo di transishon despues di e fushon, algun órgano polítiko ainda ta usa e nòmber GroenLinks-PvdA.[[4]] E organisashon hubenil di PRO ta yama PROTESTA. E instituto sientífiko i di investigashon di e partido ta e Wetenschappelijk Instituut voor Solidariteit (WIS). E fundashon internacional di PRO ta yama PRO International.[[2]] PRO tin sekshonnan lokal den diferente munisipio na Hulanda. Na nivel nashonal, e partido tin vários ret ku ta konektá miembronan rònt di tópikonan i interesnan spesífiko. E retnan temátiko ta enfoká riba tópikonan manera kultura, sostenibilidat i edukashon, miéntras ku retnan di komunidat ta dirigí na miembronan ku un antecedente òf posishon kompartí.[[2]] Sekshon boneriano Na òktober 2026, PRO a anunsiá ku e partido lo establesé un sekshon lokal na [[Boneiru]]. E sekshon lo sirbi komo un punto di kontakto lokal pa e partido i lo organisá i koordiná aktividatnan di PRO na e isla.[[5]] E lansamentu di e sekshon lo tuma lugá dia 28 di òktober 2026 na Kas di Futuro, kaminda PRO lo organisá un reunion temátiko bou di e tema «Europa i e importansia di Boneiru». Representantenan di PRO den Parlamento Europeo lo ta presente komo oradónan.[[5]] E establesimentu di e sekshon ta tuma lugá den preparashon pa e [[elekshonnan di konseho insular di Boneiru]] di 17 di mart 2027. PRO a indiká ku e sekshon no lo partisipá den e elekshonnan aki.[[5]] ------------------------ Partido polítiko Progressief Nederland (PRO) ta pone promé paso pa bira presente den e esfera polítiko na Boneiru, fundando ofisialmente nan sekshon lokal na Boneiru riba djarason 28 di òktober. PRO a nase na Hulanda despues di un interlaso entre GroenLinks i Partij van de Arbeid (PvdA), kual e partido nobo a bira formalmente aktivo riba 1 di yüli 2026. E sekshon na Boneiru lo organisá un anochi di debate ku tin komo tema “Europa i importansia di Boneiru”. E reunion ta tuma lugá na Kas di Futuro, Kaya Mississippi #3 na Kralendijk. E aktividat ta duna un promé indikashon tokante e manera ku PRO lo ke ta presente na Boneiru i habri diálogo tokante Boneiru den relashon ku Hulanda i Europa. ==Un partido polítiko nobo pa Boneiru== Ku e sekshon lokal pa Boneiru, PRO ta aportá ku un organisashon polítiko nobo na Boneiru. Ainda no ta kla kua lo ta e siguiente paso di e organisashon i si e lo partisipá na elekshon di mart 2027. PRO ta presentá su mes komo un partido progresivo, sosial-demokrátiko i bèrdè. Den su programa, e partido ta pone enfoke riba solidaridat, igualdat, seguridat, medio ambiente i protekshon di estado di derecho. E manera ku e prinsipionan aki ta keda tradusí na e realidat di Boneiru por bira un di e temanan ku lo tin ku keda definí pa e organisashon den e periodo ku ta bin. ==Europa i Boneiru komo promé tema== E promé reunion públiko ta enfoká riba Europa i e importansia di Boneiru. Segun e organisadó via di Facebook, e meta ta pa papia tokante desaroyonan den Europa i posibilidatnan ku por surgi pa Hulanda i spesialmente pa Boneiru. Parlamentarionan Marit Maij i Mohammed Chahim lo ta presente pa konta tokante nan trabou den Parlamento Europeo. Kenville Kleinmoedig, sekretario internashonal di PRO, tambe lo partisipá. Despues di e presentashon lo tin un debate, kaminda publiko por hasi pregunta i duna nan opinion. Progressief Bonaire E programa ta kuminsá pa 18:30 ku entrada pa partisipantenan. Pa 19:00 e sekshon di PRO na Boneiru lo wòrdu fundá ofisialmente. Despues lo tin presentashonnan i un debate. E reunion por duna un promé idea di kon PRO ta mira su ròl na Boneiru i kua tema nan lo kier enfoká riba dje. Pa awor, PRO a anunsiá solamente ku nan lo funda e sekshon na Boneiru i e reunion. ----------- {{Variante|c}} {{Infobox edificio | variante = c | nomber = Government Guesthouse | imagen = Government Guest House, Island Council (Eilandsraad), Sint Eustatius, 2025 - 02.jpg | descripcion = foto uit 2025 | sede = [[Oranjestad (Sint Eustatius)|Oranjestad]], [[Sint Eustatius]] | status = monumento }} '''The Government Guesthouse''' ta un kompleho di edifisio den e sentro históriko di [[Oranjestad (Sint Eustatius)|Oranjestad]], kapital di [[Sint Eustatius]]. E ta un [[monumento]] rekonosé ofisialmente den [[Hulanda Karibense]], bou di número di monumento U08.<ref>Openbaar Lichaam Sint Eustatius, [https://www.statiagovernment.com/fileadmin/Files/Documents/Ordinances/2024/A.B._2024_no._03_Afkond_ROP_Eux_2023__1___1_.pdf Afkondigingsblad van Sint Eustatius - Besluit van de eilandsraad van 21 september 2023 no.12 tot vaststelling van het Ruimtelijk Ontwikkelingsplan Sint Eustatius 2023], 18 juli 2024</ref> Un kamp militar tabata situá riba e sitio aki for di por lo ménos e añanan 1720.<ref name="GSJG">Gay Soetekouw en Joanna Gilmore, St. Eustatius historical walking tour guide, 2007, pag. 45</ref> E kompleho tabata sede di mando di [[Marina Real|Marina Real di Hulanda]].<ref name="SXM Talks" /> Tambe e tabata sirbi komo lugá di akohida pa gobernadornan di [[Antias Hulandes]] ku tabata bishita e isla for di [[Kòrsou]], i pa ofisialnan ku tabata yega for di [[Sürnam]] i e islanan di Karibe franses.<ref name="Rijksvastgoedbedrijf" /> E nòmber ''Government Guesthouse'' ta referí na e funshon ku e propiedat a haña na 1924, ora el a bira un residensia pa bishitantenan ofisial.<ref name="L&E" /> El a mantené e funshon aki te den añanan 1960.<ref name="GSJG" /> For di [[siglo 18|siglo diesocho]], [[Old Gin House]] tambe tabata sirbi komo akohida pa bishitantenan, aunke hopi bishitante tabata preferá di keda drumi riba nan barku.<ref name="L&E" /> == Descripcion == Canalnan chikito ta core atraves di e patio, dirigiendo awa den un tanki. Adicionalmente, e edifisio ta konta ku un kelder ku ta kontené un kamber, dos sèl i un fòrnu grandi. E ta un struktura di dos piso ku un dak bòltu. E murayanan ta konstruí di blòki geel di IJssel.[2] E uso di blòki komo material di konstrukshon—na un tempu ku mayoria di otro kasnan tabata wòrdu konstruí di palu—ta indiká ku esaki tabata un di e edifisionan mas importante di e isla.[6] Proseduranan hudisial tambe a tuma lugá aki. Ora e kastigu di morto a wòrdu dicta, e persona kondená a wòrdu hibá via un *tripa* (baranka òf baranka di awa di áwaseru) pa Crook’s Castle, kaminda e sentensia a wòrdu ehekutá.<ref name="Rijksvastgoedbedrijf">Rijksvastgoedbedrijf, [https://www.rijksvastgoedbedrijf.nl/actueel/nieuws/2024/07/01/het-zichtbare-verleden-van-de-slavernijgeschiedenis Het zichtbare verleden van de slavernijgeschiedenis], 1 juli 2024</ref> E edifisionan a wòrdu konstruí i mantené pa hendenan sklabisá.<ref name="Rijksvastgoedbedrijf"/> E edifisio a pasa dor di vários renobashon, inkluyendo na fin di añanan 1970, 1992 i 2017.<ref name="L&E">Landschap en Erfgoed van Sint Eustatius, [https://www.cultureelerfgoed.nl/site/binaries/site-content/collections/documents/2026/01/01/landschapsbiografieen-saba-sint-eustatius/the-historical-gem-landschap-en-erfgoed-van-sint-eustatius.pdf The historical gem], 2026, pag. 69 en 100</ref><ref name="LP">Lonely Planet, [https://www.lonelyplanet.com/points-of-interest/government-guesthouse/1396388 Government Guesthouse]</ref><ref name="SXM Talks">SXM Talks, [https://www.sxm-talks.com/the-daily-herald/restoration-ongoing-on-statia-govt-guesthouse/ Restoration ongoing on Statia Govt. Guesthouse], 11 mei 2017</ref> Den siglo 21, e ta sirbi como sede di [[Konseho Insular|Konseho Insular di Sint Eustatius]].<ref name="SXM Talks" /> E gabinete di e [[gezaghebber]] tabata situá na e piso abou, mientras cu e sala di konseho insular ta situa na e piso ariba.<ref name="LP" /> Un eskultura di brons di e popular banda local, [[Hippie Band]], ta para den e hardin publico dilanti di e edificio.<ref name="GSJG" /> Na 2026, e agencia "Rijksvastgoedbedrijf" di Hulanda ta na punto di traspasá e edificio bek na e órgano públiko di Sint Eustatius. Durante e reformanan konstitushonal di 10 di òktober 2010, tur derecho di propiedat di eks-Antia Hulandes denter di e munisipionan spesial nobo di Boneiru, Saba, i Sint Eustatius a keda traspasá pa pais Hulanda. E propiedat awor ta wòrdu debolbi na e órgano públiko di Sint Eustatius.<ref>[https://dossierkoninkrijksrelaties.nl/2026/10/04/government-guesthouse-wordt-weer-eigendom-sint-eustatius/ Government Guesthouse wordt weer eigendom Sint Eustatius], dossierkoninkrijksrelaties.nl (4 di october 2026)</ref> {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =|titulo=Government Guesthouse}} {{References}} }} ''The Government Guesthouse''' ta un kompleho di edifisionan den e sentro históriko di [[Oranjestad]], [[Sint Eustatius]]. E ta un [[monumento]] rekonosé ofisialmente den Hulanda Karibense, ku número di monumento U08.[[1]] Un kazerne militar tabata situá riba e sitio aki for di por lo ménos e añanan 1720.[[2]] E kompleho tabata albergá e sede di mando di e [[Marina Real di Hulanda]].[[3]] Tambe e tabata sirbi komo lugá di akohida pa gobernadornan di [[Antias Hulandes]] ku tabata bishitá e isla for di [[Kòrsou]], i pa ofisialnan ku tabata yega for di [[Sürnam]] i e islanan di Karibe franses.[[4]] E nòmber ''Government Guesthouse'' ta referí na e funshon ku e propiedat a haña na 1924, ora el a bira un residensia pa bishitantenan ofisial.[[5]] E a mantené e funshon aki te den e añanan 1960.[[2]] For di siglo diesocho, e ''Old Gin House'' tambe tabata sirbi komo akohida pa bishitantenan, aunke hopi bishitante tabata preferá di keda riba nan barku.[[5]] Deskripshon Canalnan chikí ta pasa dor di e patio i ta dirigí awa pa un tanki. E edifisio tin tambe un kelder ku ta kontené un kamber, dos sèl i un fòrnu grandi. E ta un konstrukshon di dos piso ku un dak abòltu. E murayanan ta trahá ku blòki hel di IJssel.[[2]] E uso di blòki komo material di konstrukshon — na un tempu ku mayoria di e otro kasnan tabata trahá di palu — ta indiká ku e edifisio tabata di importansia partikular pa e isla.[[6]] Prosedura hudisial tambe tabata tuma lugá den e edifisio. Ora un tribunal a dicta un kastigu di morto, e persona kondená tabata wòrdu hibá pa un ''tripa'' — un tipo di baranka òf kaminda di awa — te na Crook’s Castle, kaminda e sentensia tabata wòrdu ehekutá.[[4]] Hendenan sklabisá tabata traha na konstrukshon i mantenementu di e edifisionan.[[4]] E edifisio a pasa dor di vários renovashon, entre otro na fin di e añanan 1970, na 1992 i na 2017.[[5]][[6]][[3]] Den siglo 21, e edifisio ta sirbi komo sede di e [[Konseho Insular di Sint Eustatius]].[[3]] E gabinete di e [[gezaghebber]] tabata situá na e piso abou, mientras ku e sala di reunion di e Konseho Insular tabata na e piso ariba.[[6]] Un eskultura di brons di e banda lokal [[Hippie Band]] ta para den e hardin públiko dilanti di e edifisio.[[2]] Na 2026, e Rijksvastgoedbedrijf di Hulanda ta preparando pa traspasá e propiedat bek na e Órgano Públiko di Sint Eustatius.[[7]] Durante e reformanan konstitushonal di 10 di òktober 2010, e derecho di propiedat di e eks-Antias Hulandes den e munisipionan spesial nobo di [[Boneiru]], [[Saba]] i Sint Eustatius a pasa pa Pais Hulanda. E traspaso proponé na 2026 ta trata di devolbé e propiedat na e Órgano Públiko di Sint Eustatius.[[7]] [[:Kategoria:Sint Eustatius]] [[:Kategoria:Historia]] ------------------------ {{Infobox evento | variante = c | nomber = ''The First Salute'' | imagen = Andrew Doria NH 85510-KN.jpg | descripcion = De ''Andrew Doria'' die het eerste saluut ontvangt | fecha = [[16 di novèmber]] [[1776]] | luga = na kosta di [[Sint Eustatius]] }} '''The First Salute''' ta referí na e saludo di kañon ku a wòrdu lòs for di [[Fort Oranje (Sint Eustatius)|Fort Oranje]] na [[Sint Eustatius]] dia [[16 di novèmber]] [[1776]], komo kontesta riba un saludo di e barku merikano ''Andrew Doria''. Algun luna despues di e Deklarashon di Independensia di Merka, esaki a marka e promé rekonosementu di Merka dor di un poder stranhero. E suseso a wòrdu siguí pa e di kuater guera anglohulandes i e sakeo na gran eskala di Sint Eustatius. ==Sentro di komersio== Pa meimei di [[siglo 18|siglo diesocho]], tabatin mas ku setenta plantashi riba e isla unda [[Sklabitut|hende sklabisá]] tabata traha. Un man yen di famianan riku tabata dominá; miéntras ku hopi biaha nan tabata pleita entre nan mes, nan tabata presentá un frente uní semper ora nan interesnan kompartí wòrdu menasá. E tempu ei, komersio mundial tabata strobá pa merkantilismo, un teoria ekonómiko ku tabata mira importashon komo perhudisial i eksportashon komo benefisioso.<ref name="HN">Historisch Nieuwsblad, [https://www.historischnieuwsblad.nl/een-opportunistisch-saluut-aan-het-nieuwe-amerika/ Een opportunistisch saluut aan het nieuwe Amerika], Erik Schumacher, 3 juli 2012, update 7 april 2020</ref> Na 1688, [[West Indische Compagnie]] (WIC) a outorisá komersio internashonal riba e isla di Karibe ku ta sometí na tarifanan abou di importashon i eksportashon. E komersio di katibu tabata relativamente signifikante te na 1730 pero a baha despues. Al kontrario, komersio di koffie, tabako i, riba tur kos, suku a oumentá. E merkansia aki a originá tantu for di e isla mes komo for di islanan ingles i franses den serkania. Komersio liber a wòrdu establesé formalmente na 1756. Komersio riba e isla a ekspandé rápidamente, enbolbiendo produktonan oropeo manera paña, papel, glas, produktonan di lechi i biña.[2] Alrededor di 1780, Benjamin Franklin, un di e fundadónan di [[Estadonan Uni di Amérika|Merka]], a disidí di dirigí pòst?? pa [[Oropa]] via Sint Eustatius.[3] E komersio mas lukrativo tabata enserá armanan nesesario pa e gueranan entre nashonnan oropeo. Pa dos dékada, e isla a disfrutá di prosperidat sin presedente.[1] ==Revolushon merikano== [[File:Declaration of Independence (1819), by John Trumbull.jpg|thumb|Presentashon di e Deklarashon di Independensia na Kongreso dia 28 di yüni 1776, dor di e Komishon di Sinku.]] Durante e Revolushon merikano, e británikonan a para e suministro di arma. Konsekuentemente, e komersio ilegal di arma a floresé riba e isla, ku ganashi riba polvo ku a alkansa te na shen porshento. Hopi biaha e depósitonan tabata asina yen ku mester a warda suku i katuna pafó.[1] E merikanonan a kumpra kasi mitar di tur nan armanan i munishon na Sint Eustatius.[4] Reino Uni tabata furioso riba esaki. El a violá e akuerdonan hasí denter di e aliansa defensivo ku e [[Repúblika di Shete Provinsia Uní di Hulanda|Repúblika di e Shete Hulanda Uni]], ku a inkluí un provishon pa sosten mutuo si kualke di e dos partido wòrdu haña atake. Inisialmente e posishon na [[Den Haag]] tabata cu un lantamento colonial no ta cay bou di e alkanse di e tratado aki. Sinembargo, bou di preshon, un prohibishon riba eksportashon pa e kolonianan merikano a wòrdu finalmente imponé. No obstante, Jan de Windt (1715–1755), e komandante di Sint Eustatius, no a enforsá e prohibishon riba e komersio lukrativo di arma, ni su susesor, [[Johannes de Graaff]]. De Graaff tabata e hòmber mas riku riba e isla, doño di dies plantashi, tres shen hende sklabisá, i diesseis barku merkantil.[1] Diestres estado di Nort Amérika a deklará nan independensia for di Inglatera na 1776, i Sint Eustatius a bira e sentro pa [[Contrabanda|kontrabanda]] di arma pa e nashon yòn ku awor ta nos gran aliado.<ref>{{citeer web|titel=BOVENWINDEN—IX. Roosevelt erkende Statius|werk=[[Amigoe]]|datum=1945-02-26|bezochtdatum=2026-10-05|via=Delpher.nl|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000210240:mpeg21:p003}}</ref> ==The First Salute== Pa yüli 1776, diestres kolonia di Nort Amérika a firma e Deklarashon merikano di Independensia. Dia 16 di novèmber 1776, ''Andrew Doria'' a yega haf di Sint Eustatius pa tuma stòk di arma i munishon. E tabata e promé barku merikano pa drenta haf ku e bandera merikano nobo.<ref name="Stadsarchief">Stadsarchief Amsterdam, [https://www.amsterdam.nl/stadsarchief/stukken/historie/eerste-saluut/ Eerste saluut], 23 april 2019</ref> [[Johannes de Graaff|Gobernador De Graaff]] a ordená pa e barku wòrdu risibí ku pleno honor.<ref name="HN" /> Despues ku ''Andrew Doria'' a tira un saludo den saludo, el a ordená pa debolbé esaki ku un saludo for di Fort Oranje. Unabes ku e barku a mara, el a organisá un resepshon na honor di e kapitan, invitando tur merikano riba e isla.<ref name="HN" /> E merikanonan a konsiderá e saludo komo e promé rekonosementu di Merka dor di un poder stranhero.<ref name="Stadsarchief" /> ==Reakshon for di London== Barkunan ingles tabata presente den haf ora ku e saludonan a wòrdu tirá. Nan a pisa anker i a nabegá pa e isla bisiña di [[Sint Kitts (isla)|St. Kitts]] pa informá tokante e insidente.[5] London a reakshoná furioso, eksigiendo pa [[Tweede Kamer|''Staten Generaal di Hulanda]] kondená e saludo públikamente i duna retiro na De Graaff. Despues a yama De Graaff pa Den Haag pa interogashon, pero el a logra posponé su biahe pa hopi tempu usando vários preteksto, ku ta varia di asuntunan di famia te na malesa di laman. El a yega na 1778 ku un defensa skirbí ekstenso yená ku distorshon i mentira. E ''Staten-Generaal'' a aseptá su defensa, no ménos pasobra ganashi supstansial tabata wòrdu hasí na [[Amsterdam]] for di komersio ku Sint Eustatius.[1] Dor di retené De Graaff, e Repúblika tabatin—den bista britániko—un biaha mas demostrá su inkonfiabilidat komo aliado. Ademas di e falta di sosten den e lucha britániko kontra e revolushonarionan merikano, e Repúblika tambe a buska pa djòin e Liga di Neutralidat Armá na fin di 1780. E inisiativa ruso aki tabata destiná pa protehá flotanan komersial di atakenan di barkunan naval britániko. E chispa ku a sende e di kuater guera anglo-hulandes tabata finalmente un kontrato komersial deskubrí riba un barku kapturá pa e britanikonan;[1] e dokumento tabata den poseshon di Henry Laurens, e embahador merikano designá na Den Haag. Dia 20 di desèmber 1780, e britanikonan a deklará guera kontra e hulandesnan.[6] Almirante George Rodney a haña òrdu pa kapturá Sint Eustatius. E tabatin un renkor personal kontra e isla pasobra materialnan di reparashon a wòrdu mandá pa un flota franses despues ku el a daña esaki severamente. Rodney a yega haf ku dieshete barku naval dia 3 di febrüari 1781; esaki a pone De Graaff entregá e isla na e britanikonan sin resistensia. Rodney a tuma tur e habitantenan di e isla prezu i a deportá nan pa otro islanan den Karibe i pa Gran Bretaña. El a ordená e sakeo di henter e isla i a subasta e botín, ku eksepshon di un porshon supstansial ku el a warda pa su mes. El a biaha pa Gran Bretaña pa motibu di problemanan di gout i prostat. Na kaminda, kasi tur su propiedatnan a wòrdu interseptá pa e fransesnan, lagando e inkapas pa paga debenan den su pais natal. Ademas, komersiantenan britániko di Sint Eustatius a desafiá su konfiskashonnan den korte. Den e Kámara di Komun, lider di oposishon Edmund Burke a hiba un diskurso sensashonal kondenando e sakeo di Rodney.[1] Restourashon di atministrashon insular Sint Eustatius no a keda den man britániko pa hopi tempu. Na novèmber 1781, un atake sorpresa a wòrdu lansa bou di mando franses, i e isla a wòrdu kapturá. E òrdu bieu a wòrdu restourá, i e habitantenan a haña nan poseshonnan debolbí na nan mas leu posibel. Na 1784, Fransia a debolbé soberania riba e isla na Hulanda. Un dékada di gran prosperidat ekonómiko a sigui. De Graaff tambe a regresá na e isla, ounke e biaha aki komo un siudadano privá. Na su morto na 1813, el a laga atras rikesa inmenso.[1] == Konmemorashon == De Graaff ta wòrdu konmemorá komo un héroe di e Revolushon Merikano ku un potrèt den e ''State House'' di estado di [[New Hampshire]].<ref name="HN" /> Na 1939, Presidente Franklin Delano Roosevelt a entrega un plakkaat na Sint Eustatius como reconocimento di “E Prome Saludo”; e ta montá riba e palu di bandera monumental den e plasa na Fort Oranje.<ref>Willem de Bruin, [https://www.john-adams.nl/the-first-salute/ The First Salute], The John Adams Institute</ref> E no tabata presente personalmente, manera tabata spera inicialmente.<ref>{{citeer web|werk=[[Amigoe]]|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010281853:mpeg21:a0028|titel= De feestelijkheden op St. Eustatius|datum=1939-12-30}}</ref> E famia Roosevelt no tabata un deskonosí na e isla. Adolphus Roosevelt i Elizabeth Groebe a kasa einan na 1759.[9] Un plaka ku ta konmemorá e bisentenario di Merka—un regalo di e Islanan Vírgen di Merka—a wòrdu desvelá na 1976, i plachinan ku ta marka “E Promé Saludo,” duná pa e Yu hòmbernan i Yu Muhénan di e Revolushon Merikano, a wòrdu desvelá na 2001 i 2014. Ganadó di Premio Pulitzer Barbara Tuchman a dediká su último buki na “The First Salute.”[10] * On November 16th, 1976 the Postal Service of the Netherlands Antilles commemorates the bicentennial of the first salute to the flag of the United States of America with the issuance of a special series of postage stamps in the values of 25, 40 and 55 cents.<ref>{{Citeer web|titel=Bicentennial of the First Salute to the United States Flag eleven guns for the grand union|werk=[[Amigoe]]|datum=1976-11-13|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2026-09-23|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010460971:mpeg21:p014}}</ref> * Rei Willem-Alexander, Minister Hulandes Rob Jetten, i Sekretario di Estado pa Relashonnan di Reino i Digitalisashon Eric van der Burg lo bishitá Sint Eustatius na novèmber. Djaluna 16 di novèmber, nan lo asistí na e konmemorashon di e di 250 aniversario di “E Promé Saludo.” Servisio di Informashon di Gobièrnu a anunsiá esaki.<ref>[https://www.aruba.nu/nieuws/koninkrijk/95390/koning-en-premier-jetten-naar-sint-eustatius-voor-250-jaar-first-salute-zx6351 Koning en premier Jetten naar Sint Eustatius voor 250 jaar First Salute], aruba.nu (23 di september 2026)</ref> {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =72021410|titulo=De koloniale geschiedenis van het Huis Oranje-Nassau}} {{References}} }} [[:Kategoria:Historia]] ------------------------- {{Infobox persona | variante = c }} '''Johannes de Graaff''' (☆ [[1729]] na [[Sint Eustatius]] - † [[1813]] na [[Sint Eustatius]]), tabata un dirigente kolonial hulandes di [[West Indische Compagnie]], ku a fungi komo gobernador di Sint Eustatius, [[Saba]] i [[Sint Maarten]] di 1776 te ku 1781. E isla tabata un sentro grandi di kontrabando di pólvora di arma pa e merikanonan ora ku Repúblika Hulandes tabatin un polítika ofisial di embarga komersio ku e merikanonan. ==Biografia== [[File:De Graaff estate in Sint Eustatius.jpg|thumb|Ruina di plantashi ‘Graavindal’ riba St. Eustatius, propiedat di De Graaff.]] De Graaff a nase na Sint Eustatius komo yu di Simon de Graaff, un miembro di e konseho insular. De Graaff a haya enseñansa na [[Hulanda]]. Despues ku el a regresá Sint Eustatius, el a kasa ku Maria Heyliger, un yu muhé di e Komandante (Gobernador) na mando, Abraham Heyliger. De Graaff a kuminsa su karera komo komandante militar di Sint Maarten. Na yüli 1751 el a wòrdu nombrá komo sekretario riba Eustatius, ku a bira un haf liber na 1756 i usá mas intensivo dor di Middelburgsche Commercie Compagnie pa komersio di katibu riba Spaña Nobo i e islanan di Karibe. E eksportashon di suku a subi enormemente, e kantidat di barku den haf a redobla; e isla tabata konosí komo e “baraka di oro”.[1] Pa algun aña Thomas Hope i su ruman hòmber tabata enbolbí den e komersio riba e isla. De Graaff a bira e hòmber di mas riku di San Eustatius. Segun informe e tabata doño di dies plantashon, tres shen katibu, dieseis barku di komersio i un kuart di e propiedat rais di e isla. E tabata biba den un villa imponente na e bahia.[2] Na yüli 1775, despues ku Jan de Windt a muri, el a primintí Adrian Hope pa hasi tur kos pa representá Hope & Co riba Eustatius.[3] Dia 5 di sèptèmber 1776 el a wòrdu hasí Komandante (òf Gobernador den idioma di tur dia) di e isla. “Promé Saludo” na Bandera Merikano Wak tambe: E Promé Saludo Sint Eustatius tabata e lugá di mas importante pa trata òf kontrabanda ku merikanonan. Dia 16 di novèmber 1776, na kuminsamentu di e Guera Revolushonario Merikano, e barku di marina merikano USS Andrew Doria, ku e Deklarashon di Independensia Merikano abordo, a yega St. Eustatius. Su capitan a tira un saludo na e bandera Hulandes riba Fort Oranje y Johannes de Graaff a dicidi di contesta e saludo cu once tiro. I asina e Estadonan Uni di Merka a wòrdu rekonosé pa promé bia komo un nashon dor di e saludo aki di onze arma. Gran Bretaña tabata profundamente rabiá pa e komersio ilegal di arma ku tabata operá for di Sint Eustatius i e nengamento di outoridatnan hulandes pa tuma akshon kontra di esaki. De Graaff eventualmente a wòrdu yama bèk pa Hulanda despues di protestanan britániko na gobièrnu hulandes. Den un karta kompañante, Henry Hope a skirbi ku e gobernador lo mester a kontestá e patria.[4] Na 1777, e isla a bin bou di un blokeo britániko debí na e komersio ilísito di arma dor di e Middelburgsche Commercie Compagnie.[5][6] Na 1778 el a splika su motivashonnan i a wòrdu mandá bèk pa Sint Eustatius den e siguiente aña.[7] Pèrdida di isla pa e británikonan Artíkulo prinsipal: Kaptura di Sint Eustatius De Graaff a mantené su posishon te ora ku almirante britániko Rodney, liderando un forsa naval grandi, a kapturá e isla na febrüari 1781.[8] {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =|titulo= }} {{References}} }} [[:Kategoria:Historia]] ------------------------------ {{infobox organisacion | variante = c | tipo = fundashon no-gubernamental | nomber = STENAPA | logo = | imagen = Quill dormant vulcano.jpg | descripcion = Un bista di Parke Nacional Sint Eustatius (Parke Nacional Quill/Boven y [[Parke Nashonal Marino Sint Eustatius|Parke Nacional Marino Sint Eustatius]]). | leyenda = | funda = [[21 di novèmber]] [[1988]]<ref>https://statiapark.org/30th-anniversary/ STENAPA celebrates 30 years], statiapark.org (22 di novèmber 2018)</ref> | fundado = | sede = Oranjebaaiweg 59 | director = Erik Boman | website = }} '''STENAPA''', ofisialmente '''St. Eustatius National Parks Foundation''', ta un organisashon no-gubernamental (NGO) i sin fin di lukro ku ta responsabel pa e maneho i protekshon di áreanan protehá na [[Sint Eustatius]]. E organisashon ta manehá [[Parke Nashonal Marino Sint Eustatius]], [[Parke Nashonal Quill/Boven]] i [[Hardin Botániko Miriam C. Schmidt]].[1] == Historia == STENAPA a surgi na fin di añanan 1980 komo e susesor di Stinapa Statia, e divishon lokal di STINAPA N.A. (''Stichting Nationale Parken Nederlandse Antillen'').<ref>Bestuur Statia Stinapa. "Amigoe". Curaçao, 20-03-1987, p. 8. Geraadpleegd op Delpher op 20-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010650860:mpeg21:p008</ref> E fundashon aki a wòrdu fundá na 1962 pa proteha i maneha zonanan di naturalesa na [[Antias Hulandes]], of ophetonan di [[geologia]], [[arkeologia]] of [[historia]], i pone e zonanan aki na servisio di bienestar, edukashon i rekreashon di e poblashon y di turistanan.<ref>Hoetink, H., & Anink, G. B., Encyclopedie van de Nederlandse Antillen, 1969, Amsterdam, pag. 396-397</ref> STENAPA ta un fundacion sin fin di lucro, no gubernamental (na Hulandes un stichting) cu a wordo funda dia [[21 di novèmber]] [[1988]]. E funcion di e fundacion aki ta proteccion di medio ambiente. STENAPA aktualmente ta manehá Parke Nashonal Marino, Parke Nashonal Quill / Boven, i Hardin Botániko. STENAPA ta un di e miembronan di [[Dutch Caribbean Nature Alliance]]. *1996: Granted a legal mandate by the island government to manage and protect the newly established Statia National Marine Park. *1998: Assigned official authority to manage the Quill and Boven National Parks, shortly followed by the creation of the Miriam C. Schmidt Botanical Garden. == Aktividat == E fundashon ta enkarga cu e maneho di tres parke. Dos parke ta riba e superfisie di tera di e isla; e parke ku ta sobra ta marino i ta rondoná e isla. E área kombiná di e parkenan ta 33 km².<ref>[https://statiapark.wordpress.com/parks/marine-park/ St. Eustatius National Parks], statiapark.wordpress.com</ref> * E Parke Nashonal Marino St. Eustatius ta rondoná e isla for di e marka di awa haltu te na 30 meter (98 pia) di profundidat, i tambe ta abarká dos reserva di Parke Marino. *Parke Nashonal Quill / Boven ta konsistí di dos diferente área òf supsektor. Un ta e stratovolkan inaktivo konosí komo Quill, ku ta den e parti sùit di e isla. E otro área ta un grupo di sinku seru den e parti nort di e isla: Bergje, Boven (esun mas haltu di e sinkunan), Venus, Seru di Gilboa i Seru di Señal. E sinku serunan aki ta e restunan di un otro stratovolkan. *Hardin Botániko Miriam C. Schmidt a kuminsá na 1998. E énfasis prinsipal ta riba espesienan di vegetashon ku ta òf tabata nativo di e isla i e islanan rondó di dje. Tambe tin un área eksperimental kaminda investigadónan ta studiando métodonan pa kontrolá e espesie invasivo problemátiko manera ''Antigonon leptopus'', e mata di wendrùif coralita. == Organisashon == STENAPA ta wordo goberna pa un directiva. E miembronan di directiva no ta ricibi ningun salario. E fundacion ta emplea ocho miembro di personal cu ta administra e fundacion y ta maneha e parkenan. E miembronan di personal ta traha cu stagiaire y boluntarionan di e isla of di exterior. Sede di e organisashon ta King’s Well National Parks Center, ku a wòrdu habri ofisialmente pa [[Beatrix di Hulanda|Prinses Beatrix]] na 2025.<ref>[https://www.bes-reporter.com/news/st-eustatius/66934/former-kings-well-resort-becomes-statias-new-national-parks-centre Former Kings Well Resort becomes Statia’s new National Parks Centre], Bes Reporter (7 di yüni 2024)</ref><ref>[https://statiapark.org/princess-beatrix-visited-st-eustatius-for-reforestation-society-nature-and-the-opening-of-the-new-kings-well-national-parks-center/</ref> E sede, e Ofisina di Parkenan Nashonal i Sentro di Bishitante, ta situá banda di e haf na Lower Town, ku ta e parti kant'i laman di e kapital [[Oranjestad (Sint Eustatius)|Oranjestad]], di kua mayoria ta mas altu, riba un baranka. E parti mas sùit di Lower Town tin bista riba Gallows Bay, na e kosta wèst òf kosta [[Laman Karibe|karibense]] di e isla. {{Appendix}} [[:Kategoria:Sint Eustatius]] '''STENAPA''', ofisialmente '''St. Eustatius National Parks Foundation''', ta un organisashon no-gubernamental i sin fin di lucro ku ta responsabel pa e maneho i protekshon di área protehá na [[Sint Eustatius]]. E organisashon ta manehá e [[St. Eustatius National Marine Park|Parke Nashonal Marino di Sint Eustatius]], e [[Quill/Boven National Park|Parke Nashonal Quill/Boven]] i e [[Miriam C. Schmidt Botanical Garden]].[1] Historia STENAPA a wòrdu fundá na 1988 ku e meta pa protehá área terestre i marino di importansia ekológiko, sientífiko i kultural na Sint Eustatius.[1] Na 1996, e gobièrnu di e isla a duna STENAPA un mandato legal pa protehá i manehá e Parke Nashonal Marino, ku a wòrdu establesé nobo e aña ei. Na 1998, STENAPA a haña tambe e outoridat pa manehá e Parke Nashonal Quill i Boven. Poko tempu despues, e [[Miriam C. Schmidt Botanical Garden]] a wòrdu kreá.[1] STENAPA ta un miembro di e [[Dutch Caribbean Nature Alliance]] (DCNA), un aliansa di organisashonnan di konservashon di naturalesa den e parti karibense di Reino Hulandes.[2] Aktividat STENAPA ta manehá tres área prinsipal di konservashon: e Parke Nashonal Marino, e Parke Nashonal Quill/Boven i e Hardin Botániko Miriam C. Schmidt.[1] Parke Nashonal Marino E [[St. Eustatius National Marine Park|Parke Nashonal Marino di Sint Eustatius]] ta rondoná e isla te na e isóbata di 30 meter. E parke ta inkluí dos reserva marino, un na e parti nort i un na e parti sùit di e isla.[3] Segun e plan di maneho di e parke, e Parke Nashonal Marino tin un área di aproximadamente 2.750 hektárea, inkluyendo e dos reserva marino.[3] Parke Nashonal Quill/Boven E [[Quill/Boven National Park|Parke Nashonal Quill/Boven]] ta konsistí di dos sektor. E sektor di Quill ta inkluí [[The Quill]], un vulkan durmiente ku ta alkansá un haltura di alrededor di 600 meter. E sektor di Boven ta konsistí di e restonan di un antiguo stratovulkan, ku tin varios seru ku tin un haltura di entre 200 i 300 meter.[1] E parke tin un sistema di sendero pa bishitante i ta sirbi tambe pa investigashon sientífiko i monitoreo di biodiversidat. Entre e aktividatnan di investigashon ta inkluí monitoreo di paranan, palomanan, orkidianan, mariposan, abeha i otro espesienan.[1] Hardin Botániko Miriam C. Schmidt E [[Miriam C. Schmidt Botanical Garden]] a wòrdu kreá na 1998. E hardin ta pone énfasis riba espesienan di mata ku ta òf tabata nativo di Sint Eustatius i e islanan den su serkania. E ta kontené tambe un área experimental pa investigashon tokante métodonan pa kontrolá espesienan invasivo, manera ''Antigonon leptopus''.[1] Organisashon STENAPA ta wòrdu goberná pa un direktiva. E organisashon ta traha ku personal, voluntarionan i stagiairenan den e maneho di e área protehá i den proyektonan di investigashon, edukashon i konservashon.[1] STENAPA a habri su nobo sede, e '''Kings Well National Parks Center''', dia 21 di november 2025. [[Beatrix di Hulanda|Prinses Beatrix]] a habri e sentro ofisialmente durante su bishita na Sint Eustatius. E sentro ta sirbi komo e nobo sede prinsipal di STENAPA i ta funshoná komo sentro pa maneho di naturalesa, investigashon i edukashon. E fasilidat tin tambe un laboratorio marino pa sostené trabounan di restorashon i monitoreo di koral.[4][5] -------- Key Milestones in STENAPA’s History *1988: Founded on November 21 by local conservation advocates to protect the island's fragile tropical ecosystems. *1995: Formally registered with the Chamber of Commerce. *1996: Granted a legal mandate by the island government to manage and protect the newly established Statia National Marine Park. *1998: Assigned official authority to manage the Quill and Boven National Parks, shortly followed by the creation of the Miriam C. Schmidt Botanical Garden. *2018: Celebrated its 30th anniversary of continuous environmental stewardship and community conservation. *2025: Welcomed Dutch Caribbean Nature Alliance Dutch Caribbean Nature Alliance patron Princess Beatrix for the opening of the King's Well National Parks Center. Core Conservation Areas *Statia National Marine Park: Encircles the entire island from the high-water line down to the 30-meter depth contour, protecting coral reefs and marine life. *Quill/Boven National Park: Covers terrestrial volcanic landscapes, endangered flora, and fauna like the Lesser Antillean iguana. *Miriam C. Schmidt Botanical Garden: Showcases native and regional island vegetation. The relationship between STENAPA and the Dutch Caribbean Nature Alliance (DCNA) is that of a founding member and a Protected Area Management Organization (PMO).While STENAPA manages the physical parks on St. Eustatius, the DCNA acts as the regional umbrella network that supports, funds, and unites them alongside the national park organizations of the other five Dutch Caribbean islands (Aruba, Bonaire, Curaçao, Saba, and St. Maarten). ------------------ {{variante|c}} {{Infobox artista| variante = c | nomber = Saida Hernandez | nomber completo = Saida Lucilla Antonia Hernandez-Augustina | imagen = | descripcion = | nomber nacemento = | fecha nacemento = [[31 di òktober]] [[1935]] | luga nacemento = {{CUW}} | fecha fayecimento = | luga fayecimento = | nacionalidad = hulandes | residencia = | educacion = | aña activo = 1967 - 2025? | ofishi = artista visual | estilo = | genero = | distincion = | casa = Eithel Hernandez | yui = 2 | website = }} '''Saida Lucilla Antonio Hernandez–Augustina''' (☆ [[31 di òktober]] [[1935]] na [[Kòrsou]]<ref name=:"1">[https://percypinedo.com/mikorsou/tanta-saida-un-pali-muhe/ Tanta Saida! Un pal’i muhé!], percypinedo.com (15 di februari 2025)</ref>) ta un artista visual, presentadó i produktor di programa di televishon i outor di buki di kushina di Kòrsou. Hernandez a hunga un papel importante den e desaroyo di televishon na Kòrsou, spesialmente durante e prome añanan di transmision den idioma [[papiamentu]] el’a hasi arte i kultura aksesibel pa un públiko amplio.<ref>[[Dick Drayer]], [https://www.curacao.nu/nieuws/kunst-cultuur-en-muziek/79996/expositie-eert-90-jarige-kunstenares-saida-hernandez Expositie eert 90-jarige kunstenares Saida Hernandez], curacao.nu (27 di sèptèmber 2025)</ref><ref>https://curacao-art.com/2025/09/28/saida-hernandez/ Saida Hernandez], curacao-art.com</ref> Hernandez a hunga un papel importante den e desaroyo di televishon na Kòrsou, spesialmente durante e promé añanan di transmishon den Papiamentu. Komo presentadó i trahadó di programa, el a kontribuí na e difushon di programa tokante arte, kultura, kushina i otro tópiko pa un públiko amplio.[2][3] ==Bida i karera== Saida Hernandez a nase i lanta den bario di [[Otrobanda]]. Su mama tabata Emma Heronima Augustina i su tata tabata e dentista David Nouel. El a bai St. Annaschool i despues Nijverheidschool patras di Teatro Brion. Komo yu djafó e no por a bai skol di plaka.<ref name=:"1"/> Despues di a traha den un tienda, Hernandez a kasa i a haña dos yu. El a biba durante dos aña na [[Caracas]], despues di kua el a bai traha na [[Telecuracao]]. Aya el a bira un di e promé personalidatnan femenino konosí di televishon na Kòrsou. Durante varios dékada el tabata aktivo komo presentadó i produktor di programanan manera ''Kinderuurtje'', ''Obra di man'', show di Pasku, programa di horoskop, Sita ku Saida, show di kushiná. Moda, dekorashon, Kateiba, e episodio di Saida ku 2 mucha chikí, Chepo, un seri kòrtiku, “kuida awe loke bo tin den bo kas pa e dura bo mas mayan” i klaro ''Kushina di Oro''.<ref name=:"1"/> Kushina di Oro (Golden Kitchen) was her popular cooking program that taught generations of viewers traditional local recipe. Hernandez is cherished as one of the first Papiamentu female tv personality and program makers at Telecuraçao and as the beloved host of cooking show Kushina di Oro, alongside publishing several well-known cook books.<ref>[https://cultuuragenda.com/2025/hasibu-di-kas-ii-2/ Hasibu di Kas II], cultuuragenda.com (2025)</ref> Papiamentstalig kookboek waarin recepten van zowel Antilliaanse als niet-Antiliaanse gerechten zijn opgenomen. * ''Resetas Kushina di Oro'' (1985, Publisidat Antiano, Willemstad) Den añanan 1970 Hernandez a cuminsa pinta durante su estadia na New York.<ref>https://nu.cw/2020/09/11/expositie-saida-hernandez-vanaf-19-september-bij-landhuis-bloemhof/</ref> E falta/anhelo pa Korsou a hib’e pa kapta rekuerdo i imagennan di e isla riba lona.<ref name="nu"/> E ta outodidakto. Su pinturanan ta konta historianan detayá di bida na Kòrsou di antaño ku a pasa por wòrdu konsiderá komo un kontribushon úniko i original na konservashon di nos herensia kultural. Kandelarnan, stulnan di balansa, muebles di wicker di Thonet, mesanan di banda, mantelnan di ganshillo, balkonnan ku persiana di palu i bista nostálgiko. Tur kos delikadamente akabá ku e koló kolorido i alegre típiko di su personalidat i su estilo.<ref name="Bloemhof">[https://bloemhof.cw/category/exhibition/page/4/ Temp'i mi ten Selebrando Bida], [[Lanthùis Bloemhof]]</ref> Na 2025, en konekshon ku e solo eksposishon na Lanthuis Bloemhof, e keda publiká e buki ''Hasibo di Kas'', un resumen di su obra artistico konteniendo 136 reprodukshon di su pinturanan, un teksto outobiográfiko, rekuerdonan di Otrobanda bieu, i mas ku setenta [[haiku]] skirbí dor di dje.<ref name="nu">[https://nu.cw/2025/11/26/boekpresentatie-eert-kunstenares-saida-hernandez/ Boekpresentatie eert kunstenares Saida Hernandez], nu.cw (26 di novèmber 2025)</ref> E pinturanan distintivo di zeta di Saida Hernandez a tuma sentro di atenshon durante e eksposishon aki. Su trabou ta konosí pa kapturá bida diario, paisahenan di stat nostálgiko, i interiornan íntimo di pasado (spesialmente di su bario natal di Otrobanda).<ref name="Saida">[https://curacao-art.com/2018/10/31/saida-hernandez-exhibition-landhuis-bloemhof/ Saida Hernandez exhibition]</ref> Su pinturanan ta konta historianan detayá tokante e hendenan ku tabata biba tras di e fachadanan di e isla. El’a trese e ambiente aki na bida ku koló kayente i alegre, stulnan di balansa, encaje i persiana di palu.<ref name="Saida"/> E ta kasa ku Eithel Hernandez, un konosido personahe di radio i televishon na Kòrsou i direktor di TeleCuracao den añanan 1960. == Eksposishon == El a partisipá na vários eksposishon di grupo. Na 1981 el a tene su promé eksposishon na [[Museo di Kòrsou]] i atrobe na 2005, sigui pa eksposishonnan solo na Lanthùis Bloemhof, entre otro na 2018, 2020 i 2025.<ref name="Bloemhof"/> {{Appendix}} https://www.awemainta.com/newspapers/Am210327/offline/download.pdf Boneriano|26 mart 2021| Minister Croes a bishita un gran Baluarte mas, “Tanta Saida” WILLEMSTAD- Dia 7 di mart último, Minister di Enseñansa, Siensia, Kultura i Deporte (ESKD), Steven Croes, a hasi un bishita i kombersá ku señora Saida Hernandez ku a nifiká hopi pa e sektor kultural edukativo na Kòrsou. Di e forma aki Minister Croes ta para ketu na historia i kultura i duna rekonosementu na personanan ku di un òf otro manera a nifi ká hopi pa e sektor aki. Manera ya a bira un kustumber, for di desèmber ku Minister di Enseñansa, Siensia, Kultura i Deporte (ESKD), Steven Croes, a asumí su funshon, e ta dediká parti di su djadumingu pa hasi bishita i kombersá ku baluartenan ku a nifi ká hopi pa desaroyo di Kòrsou. Señora Saida ta un persona hopi konosí den komunidat. Ken no ta kòrda e programanan di kushina na TeleCuraçao di Saida ku tur su resetanan dushi? Tambe oranan atardi pa mucha ku Saida. Den un ambiente masha ameno na su kas, Saida a konta Minister Croes kon el a lanta komo mucha den Otrabanda. Su mayornan a mandé un nijverheidsschool katóliko den Otrabanda, kaminda el a siña kose na mashin, bòrda i asta usa `fi guurzaag` i tambe materianan manera ingles i aritmétika i lesamentu. E tempu ei mester a paga banda di `schoolgeld` tambe sèn pa material ku un alumno usa i dor ku e tabata yuda otro mucha den klas, e tabata kosta su mayornan poko sèn èkstra. Saida tabata gusta lesa, meskos ku su tata, ku tabatin kashi yen di buki na kas. Ku su 16 aña el a disidí ku e ke bai traha na un pa-kus den Punda, Liberty. El a haña un djòp pa reorganisá e depósito. E doño a keda asina enkantá ku su trabou, ku nan a tené na trabou. El a siña etalá showcase di pakus i a bai sigui hasi esaki tambe despues na Bijenkorf. E tempu ei tabatin kontèst pa drecha showcase i el a gana premio tambe. Despues di e periodo na Bijenkorf el a bai traha na un hotèl. Ku 22 aña su mama a mand’é bai biba na Venezuela kaminda ela traha den un posishon basta haltu den un hotèl na Caracas. Despues di dos aña el a bin ku fakansi i sr. Aitel Hernandez a kontrakté pa TeleCuraçao. Saida a keda Kòrsou i no a bai Venezuela bèk. Su karera na televishon a sigui krese. Ela bai hasi ‘kinderuurtje’ atardi i diferente propaganda. Nan tabata yam’é “Tanta Saida” i e tabatin un programa “Sita ku Saida” tambe. Despues di algun tempu trahando na TeleCuraçao, su kasá Sr. Aitel Hernandez mester a bai biba na Merka pa trabou i nan a biba 6 aña einan. Despues ku el a bini bèk Kòrsou, traha kasi 25 aña ku su programa di kushina. Saida a produsí sigur 5 buki di reseta, i tin masha talento pa pinta. Pronto Saida ta bai presentá un buki kaminda por mira tur su obranan. -------------------------- '''Saida Lucilla Antonio Hernandez–Augustina''' (☆ [[31 di òktober]] [[1935]] na [[Kòrsou]]) ta un artista visual, presentadó i produktora di programa di televishon, i outora di buki di kushina di Kòrsou.<ref name="1" /> Hernandez a hunga un papel importante den e desaroyo di televishon na Kòrsou, spesialmente durante e promé añanan di transmishon den [[Papiamentu]]. Komo presentadó i trahadó di programa, el a kontribuí na e difushon di programa tokante arte, kultura, kushina i otro tópiko pa un públiko amplio.<ref name="2" /><ref name="3" /> == Bida i karera == Saida Hernandez a nase i a lanta den [[Otrobanda]], na e área di Consciëntiesteeg. Su mama tabata Emma Heronima Augustina i su tata tabata e dentista David Nouel. El a bai St. Annaschool i despues Nijverheidschool, situá patras di Teatro Brion. Komo yu di un famia ku limitashonnan finansiero, el no por a atendé un skol ku mester pagá matrícula.<ref name="1" /> Despues di a traha den un tienda, Hernandez a kasa i a tin dos yu. El a biba durante dos aña na Caracas, despues di kua el a bai traha na TeleCuraçao. Aya el a bira un di e promé personalidatnan femenino konosí di televishon na Kòrsou. Durante vários dékada, Hernandez tabata aktivo komo presentadó i produktora di diferente programa di televishon. Entre e programanan ku ta wòrdu asosiá ku dje tin ''Kinderuurtje'', ''Obra di man'', show di Pasku, programa di horóskopo, ''Sita ku Saida'', programa di moda i dekorashon, ''Kateiba'', programa di kushina i diferente otro produccion.<ref name="1" /> E programa ''Kushina di Oro'' tabata un di su programanan mas konosí. Den e programa, Hernandez a presentá i enseñá diferente reseptanan, inkluyendo platonan di Kòrsou i di otro tradishon kulinario. E programa a kontribuí na e popularisashon di reseptanan i tradishonnan kulinario lokal. Hernandez tambe a publiká buki di kushina. Entre nan ta ''Resetas Kushina di Oro'', publiká na 1985 pa Publisidat Antiano na Willemstad. == Arte visual == Hernandez tabatin interes den arte promé ku el a kuminsá ku su trabou komo pintora. Den e añanan 1970, durante un estadia na [[New York]], el a kuminsá pinta ku mas regularidat.<ref name="5" /> Segun su propio relato, e deseo pa pintá Kòrsou tabata relashoná ku e nostalgia ku el tabatin pa su isla natal durante su estadia na New York.<ref name="6" /> Hernandez ta un artista autodidakto. Su promé trabounan tabata inkluí representashonnan di edifisionan i paisahenan di Kòrsou. Ku tempu, el a enfoká su obra prinsipalmente riba Otrobanda i riba elementonan di bida diario di Kòrsou di antaño. Den su pinturanan ta aparesé, entre otro, interiornan di kasnan históriko, esenanan di kaya, muebles tradishonal, balkonnan ku persiana di palu, stulnan di balansa, mesanan di banda, muebles di wicker i trabounan di ganchillo.<ref name="7" /> Su obra ta karakterisá pa un uso kolorido i alegre i pa e enfoke riba rekuerdonan i esenanan di bida diario di un Kòrsou di pasado. E pinturanan di Hernandez a wòrdu deskribí tambe komo un forma di dokumentashon visual di elementonan di herensia kultural di Kòrsou, partikularmente di Otrobanda.<ref name="7" /><ref name="8" /> == Eksposishon i publikashonnan == Hernandez a partisipá den vários eksposishon kolektivo. Na 1981, el a tene su promé eksposishon na [[Museo di Kòrsou]]. El a bolbe ekspohé su obra aya na 2005. Den e añanan despues, el a tene eksposishonnan solo na Landhuis Bloemhof, entre otro na 2018, 2020 i 2025.<ref name="7" /> Na 2025, den konekshon ku un eksposishon solo na Landhuis Bloemhof, a publiká e buki ''Hasibo di Kas''. E publikashon ta duna un bista general di su obra artístiko i ta kontené 136 reprodukshon di su pinturanan, un teksto outobiográfiko, rekuerdonan di Otrobanda di antaño i mas ku 70 [[haiku]] skirbí dor di Hernandez.<ref name="6" /> E buki a wòrdu publiká tambe den e aña ku Hernandez a selebrá su 90 aniversario. == Bida personal == Hernandez ta kasa ku Eithel Hernandez, un personahe konosí di radio i televishon na Kòrsou, ku tabata direktor di TeleCuraçao durante e añanan 1960. == Obra == === Buki di kushina === ''Resetas Kushina di Oro'' (1985), Publisidat Antiano, Willemstad --------------------- Junny Alves: '''Saida Hernandez''' a nase na Kòrsou na aña 1935 i a lanta den e bario di Otrobanda. El a bira konosí den múltiple ròl: komo pintor, presentadó di televishon, trahadó di programa i outor di buki di kushina. Hernandez tabata entre e promé lesadonan di notisia i trahadonan di programa femenino na [[TeleCuraçao]]. Su programa di kushina “Kushina di Oro” en partikular a hasié konosí serka un públiko amplio di Kòrsou. Ademas, el a publiká vários buki di kushina. Aunke e tabatin un interes artístiko promé, el a kuminsá pinta seriamente den añanan ‘70 durante su estadia na New York. Segun su propio relato, esaki a surgi for di nostalgia pa su pais Kòrsou. E tabata ke un pintura di paisahe di Kòrsou pa su kas, pero eventualmente a disidí di kuminsá pinta su mes. Su promé obra tabata deskribí un edifisio den Otrobanda. Despues, ela enfoká prinsipalmente riba: interiornan históriko di kasnan di Kòrsou, esenanan den kaya di Otrobanda, muebles tradishonal i kultura bibu, i rekuerdonan di bida diario den pasado. Hopi biaha ta mira su pinturanan komo un dokumento visual di herensha di Kòrsou. Na 2025, e buki “Hasibo di Kas” a keda publiká, un bista di e trabou di su bida. E ta kontené: 136 reprodukshon di su pinturanan, un teksto outobiográfiko, rekuerdonan di Otrobanda bieu, i mas ku setenta haiku skirbí dor di dje. Na e presentashon di e buki, a menshoná tambe ku Hernandez a selebrá su di 90 kumpleaños na 2025. Saida Hernandez ta okupá un lugá spesial denter di kultura Kòrsou pasobra e ta konektá vários dominio kultural: historia di televishon, tradishonnan kulinario, arte visual, i dokumentashon di bida diario den Otrobanda. Hopi bia ta deskribí su trabou komo nostalgiko, kolorido, i dirigí na konserbá rekuerdonan di un Kòrsou ku pa gran parti a disparsé. -------------------- {{Variante|c}} == Playanan di Kòrsou== {{Databox}} Esaki ta un lista di '''playa di Kòrsou''', un [[isla]] rondoná pa [[Laman Karibe]] y ku tin alrededor di 364 km di kosta.<ref>[https://geofactbook.com/countries/curaao/coastline Coastline Length (km) in Curaçao (2010 - 2025)], geofactbook.com</ref> Kòrsou tin 37 playa<ref>[https://www.ad.nl/wonen/de-37-stranden-van-curacao-in-kaart~a05dee2c/ De 37 stranden van Curaçao in kaart], Algemeen Dagblad (25 novèmber 2014).</ref>, di kual mayoria ta situá na e parti sùit di e isla. Su playanan ta karakterisá pa un variedat grandi den tipo, entre otro [[bahia]], [[boka (di laman)|boka]], [[laguna]], [[saliña]] te na laman brutu na su kosta nort, i awa di fuente. Den 2026, aktivista, organisacionnan no gubernamental y sector priva a lanta un discusion cu tin como meta establece un politica pa largo plaso pa beachnan y costa di Korsou.<ref>[https://www.cspnv.com/pdf/bon-dia-aruba-20260915.pdf MAN-PIN ta propone cinco categoria di beach pa proteha acceso publico na Corsou], BDA (15 di september 2026)</ref><ref>[https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/20260913/we-nemen-onze-stranden-terug We nemen onze stranden terug], 13 di september 2026</ref><ref>[https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/20260911/stranden-voor-iedereen Stranden voor iedereen] 11 di september 2026</ref><ref>https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/20260219/wie-is-de-eigenaar-van-de-zee Wie is de eigenaar van de zee?] 19 di februari 2026</ref><ref>https://antilliaansdagblad.com/artikel/opinie/30171-opinie-openbare-strandenbeleid</ref><ref>[https://antilliaansdagblad.com/artikel/opinie/32352-nogmaals-vrije-toegang-stranden Nogmaals vrije toegang stranden], 29 di yanuari 2026</ref> == Lista di playa == {| class="wikitable sortable" width=90% ! № !! Imagen !! width=20% |Nòmber !! Region !! Koordinato !! Remarke |- ! style="text-align:center"| 1 |[[File:Baya Beach Curacao (213574239).jpeg|110px]]|| [[Baya Beach]] || [[Bandariba]] || {{coord|12.070611| -68.861389|format=dms|name=Baya Beach}}<ref>[https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Baya_Beach&params=12_4_14.2_N_68_51_41.0_W_ Baya Beach], geohack.toolforge.org</ref>|| |- ! style="text-align:center"| 2 | [[File:Blue Bay - Curacao.jpg|110px]] ||[[Blauwbaai]] || [[Bandabou]]|| {{coord|12.13333|-68.98333|format=dms|name=Blauwbaai}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3513891/blauwbaai.html|title=Blauwbaai|website=GeoNames}}</ref> || entrada kontra pago<ref name="pago">[https://www.opnaarcuracao.nl/stranden/?gad_source=1&gad_campaignid=7402047007&gbraid=0AAAAACoq06Z7IyFzjTQYX2BfgFrkxQg6W&gclid=Cj0KCQjw94bTBhDQARIsAN3vv0zb8EVo2lXtD6e1dumhHk03oYMCN7KTOHfseQOzAeXQ1rX8eikoNkAaAmLtEALw_wcB Stranden Curaçao], opnaarcuracao.nl</ref> |- ! style="text-align:center"| 3 | [[110px]] ||[[Boka Hulu]] || [[]]|| {{coord|12.144167| -68.998056||format=dms|name=Boka Samí}}<ref>{{cite web|url=https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Boka_Sam%C3%AD&params=12_8_39_N_68_59_53_W_|title=Boka Samí|website=Geohack}}</ref> || |- ! style="text-align:center"| 4 | [[File:Sint Michielsbaai en Boka Sint Michiel, Curaçao.jpg|110px]] ||[[Boka Samí]] || [[Bandabou]]|| {{coord|12.144167| -68.998056||format=dms|name=Boka Samí}}<ref>{{cite web|url=https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Boka_Sam%C3%AD&params=12_8_39_N_68_59_53_W_|title=Boka Samí|website=Geohack}}</ref> || |- ! style="text-align:center"| 5 | [[110px]] ||[[Boka Santu Pretu]] || [[Bandabou]]|| {{coord|12.144167| -68.998056||format=dms|name=Boka Samí}}<ref>{{cite web|url=https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Boka_Sam%C3%AD&params=12_8_39_N_68_59_53_W_|title=Boka Samí|website=Geohack}}</ref> || pasùit di playa Santa Cruz |- ! style="text-align:center"| 6 | ||[[Cabana Beach]] || [[Willemstad]]|| {{coord|12.0878| -68.90042||format=dms|name=Cabana Beach}}<ref>{{cite web|url=https://mapcarta.com/N9046330150|title=Cabana Beach|website=mapcarta.com}}</ref> || banda di Mambo Beach; entrada kontra pago<ref name="pago"/> |- ! style="text-align:center"| 7 |[[File:Beach of Daaibooi, Curacao.jpeg|110px]]|| [[Daaibooi]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.212222| -69.084444||format=dms|name=Daaibooi}}<ref>{{cite web|url=https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Daaibooi&params=12_12_44_N_69_05_04_W_region:AN_source:kolossus-nlwiki_type:city|title=Daaibooi|website=Geohack}}</ref> || |- ! style="text-align:center"| 8 |[[File:Director's Bay Direkteursbaai Curacao (35890041353).jpg|110px]] || [[Director's Bay]] || [[Bandariba]] ||{{coord|12.066255| -68.860139||format=dms|name=Director's Bay}}<ref>{{cite web|url=https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=File:Director%27s_Bay_Direkteursbaai_Curacao_(35890041353).jpg&params=012.066255_N_-068.860139_E_globe:Earth_type:camera_source:Flickr_&language=nl|title=Director's Bay|website=Geohack}}</ref> ||situá riba e peninsula di [[Caracasbaai]]. Apropiá pa landamento, buseo i snorkel.<ref>[https://www.beautiful-curacao.nl/strand/directors-bay.php Director's Bay], beautiful-curacao.nl</ref> |- ! style="text-align:center"| 9 |[[File:Curacao beach Jan Thiel (36699644845).jpg|110px]]|| [[Jan Thielbaai]] || [[Bandariba]] || {{coord|12.06667|-68.86667|format=dms|name=Jan Thielbaai}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3513637/jan-thielbaai.html|title=Jan Thielbaai|website=GeoNames}}</ref> || entrada kontra pago<ref name="pago"/> |- ! style="text-align:center"| 10 |[[File:Kleine Knip Curacao (34800925191).jpg|110px]]|| [[Kenepa Chikí]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.54017|-69.95405|format=dms|name=Andicuri Bay}} || |- ! style="text-align:center"| 11 | [[File:Grote Knip Kenepa Grandi Curacao (36561697451).jpg|110px]] ||[[Kenepa Grandi]] || [[Bandabou]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref> || |- ! style="text-align:center"| 12 | [[File:Beach Klein Curacao (35864727094).jpg|110px]] ||[[Klein Kòrsou]] || [[Klein Kòrsou]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref> || |- ! style="text-align:center"| 13 | [[File:Kokomo Beach.jpg|110px]] ||[[Kokoma Beach]] / Vaersenbaai || [[Bandabou]]|| {{coord|12.1606|-69.0108|format=dms|name=Vaersenbaai}} || |- ! style="text-align:center"| 14 | ||[[Marichi]] || [[Willemstad]]|| || Playa na Punda |- ! style="text-align:center"| 15 |[[File:Piscadera Fort and Bay.jpg|110px]]|| [[Piscaderabaai]] || [[Willemstad]] || {{coord|12.1186| -68.9833|format=dms|name=Piscaderabaai}}<ref>{{cite web|url=https://geohack.toolforge.org/geohack.php?language=nl&params=12_7_6.96_N_68_58_59.88_W_type:landmark_scale:25000&pagename=Piscaderabaai|title=Piscaderabaai|website=Geohack}}</ref> || |- ! style="text-align:center"| 16 | [[File:Playa Forti jump (30393478833).jpg|110px]] ||[[Playa Fòrti]] /<br>Playa Westpunt || [[Bandabou]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref> || |- ! style="text-align:center"| 17 | [[File:Playa Guepi seen from atop the cliffs.jpeg|110px]] ||[[Playa Guepi]] /<br>Playa Gipy|| [[Bandabou]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref> || playa chikitu<ref>[https://www.beautiful-curacao.nl/strand/playa-gipy.php Playa Gipy], beautiful-curacao.nl </ref> |- ! style="text-align:center"| 18 |[[File:Playa Jeremi.jpg|110px]]|| [[Playa Jeremi]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.54017|-69.95405|format=dms|name=Andicuri Bay}}<ref name=Aruba /> || Apropia pa surf. Landamento no ta recomenda pa motibo di olanan grandi y corientenan fuerte. |- ! style="text-align:center"| 19 | [[File:Playa Kalki beach Westpunt Curacao (36304705360).jpg|110px]] ||[[Playa Kalki]] || [[Bandabou]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref><ref name=Aruba>{{cite web|url=https://www.aruba.com/us/things-to-do/beaches-and-coves|title=Aruba's Beaches and Coves|website=Aruba.com|access-date=September 21, 2021}}</ref> || |- ! style="text-align:center"| 19 | [[110px]] ||[[Playa Kanoa]] || [[]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://mapcarta.com/W313159341|title=Playa Kanoa|website=mapcarta.com|access-date=2026-07-24}}</ref> || |- ! style="text-align:center"| 20 |[[File:Playa Cas Abao beach (35864844114).jpg|110px]]|| [[Playa Kas Abou]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.54017|-69.95405|format=dms|name=Andicuri Bay}}<ref name=Aruba /> || entrada kontra pago<ref name="pago"/> |- ! style="text-align:center"| 21 | [[File:Playa Lagun.jpg|110px]] ||[[Playa Lagun]] || [[Bandabou]]|| {{coord|12.3187| -69.15168|format=dms|name=Playa Lagun}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3513547/playa-lagun.html|title=Playa Lagun|website=GeoNames|access-date=}}</ref> || |- ! style="text-align:center"| 22 ||| [[Playa Largu]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.23528| -69.10222|format=dms|name=Playa Largu}} || entrada kontra pago; serka di lanthuislanthùis San Juan <ref name="San Juan"/>; ekselente pa snorkel i buseo ku presensia di hopi koral dilanti kosta.<ref>https://www.middenamerika.nl/curacao/reisgids/toplijsten-curacao/top-5-mooiste-stranden-van-curacao/</ref> |- ! style="text-align:center"| 23 | || [[Playa Manzaliña]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.24508| -69.10622|format=dms|name=Playa Manzaliña}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/10375763/playa-manzalina.html|title=Playa Manzaliña|website=GeoNames}}</ref> || entrada kontra pago; serka di lanthuislanthùis San Juan <ref name="San Juan">[https://www.naarcuracao.com/san-juan-stranden/ Stranden: San Juan], naarcuracao.com</ref> |- ! style="text-align:center"| 24 | [[File:Marie Pampoen, Willemstad, Curaçao - panoramio (2).jpg|110px]] ||[[Playa Marie Pampoen]] || [[Willemstad]]|| {{coord|12.0918|-68.9063|format=dms|name=Playa Marie Pampoen}}<ref>{{cite web|url=https://mapcarta.com/W1014199714|title=Marie Pampoen beach phase 3|website=Mapcarta}}</ref> || |- ! style="text-align:center"| 25 | || [[Playa Piskadó]] /<br>Playa Grandi || [[Bandabou]] || {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref> || apropiá pa famia, serka di Westpunt<ref name="famia"/> |- ! style="text-align:center"| 26 | [[File:Playa Porto Mari beach (34089797754).jpg|110px]] ||[[Playa Porto Marie]] || [[Bandabou]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref>|| entrada kontra pago<ref name="pago"/> |- ! style="text-align:center"| 27 | || [[Playa San Juan]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.54017|-69.95405|format=dms|name=Andicuri Bay}}<ref name=Aruba /> || entrada kontra pago; serka di lanthuis San Juan inkluyendo diferente playa chikitu<ref>https://www.naarcuracao.com/san-juan-stranden/ Stranden: San Juan</ref> Playa Largu (minder aantrekkelijk om te zwemmen, maar uitstekend om te snorkelen)<ref>https://www.middenamerika.nl/curacao/reisgids/toplijsten-curacao/top-5-mooiste-stranden-van-curacao/</ref>, Playa Shon Mosa i Playa Manzanilla |- ! style="text-align:center"| 28 | || [[Playa Santa Cruz]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.54017|-69.95405|format=dms|name=Andicuri Bay}}<ref name=Aruba /> || Apropia pa surf. Landamento no ta recomenda pa motibo di olanan grandi y corientenan fuerte. |- ! style="text-align:center"| 29 | ||[[Playa Santa Martha]] || [[]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref><ref name=Aruba>{{cite web|url=https://www.aruba.com/us/things-to-do/beaches-and-coves|title=Aruba's Beaches and Coves|website=Aruba.com|access-date=September 21, 2021}}</ref> || |- ! style="text-align:center"| 30 |[[110px]]|| [[Playa Shon Mosa]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.54017|-69.95405|format=dms|name=Andicuri Bay}}<ref name=Aruba /> || entrada kontra pago; serka di lanthuis San Juan inkluyendo diferente playa chikitu<ref>https://www.naarcuracao.com/san-juan-stranden/ Stranden: San Juan</ref> Playa Largu (minder aantrekkelijk om te zwemmen, maar uitstekend om te snorkelen)<ref>https://www.middenamerika.nl/curacao/reisgids/toplijsten-curacao/top-5-mooiste-stranden-van-curacao/</ref>, Playa Shon Mosa i Playa Manzanilla |- ! style="text-align:center"| 31 | [[110px]] ||[[Playa Wachi]] || [[]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref> || |- ! style="text-align:center"| 32 | [[File:Santa Barbara Curacaco (213574235).jpeg|110px]] ||[[Santa Barbara Beach]] || [[Bandariba]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref><ref name=Aruba>{{cite web|url=https://www.aruba.com/us/things-to-do/beaches-and-coves|title=Aruba's Beaches and Coves|website=Aruba.com|access-date=September 21, 2021}}</ref> || |- ! style="text-align:center"| 33 |[[File:Wilhemstad from the coast.JPG|110px]]|| [[Seaquarium Beach]] / Mambo Beach || [[Willemstad]] || {{coord|12.54017|-69.95405|format=dms|name=Andicuri Bay}}<ref name=Aruba /> || apropiá pa famia<ref name="famia">[https://www.naarcuracao.com/en/the-5-best-beaches-for-families-on-curacao/ The 5 best beaches on Curacao for families], naarcuracao.com</ref> |- ! style="text-align:center"| 34 |[[110px]]|| [[St. Jorisbaai]] || [[]] || {{coord|12.54017|-69.95405|format=dms|name=Andicuri Bay}}<ref name=Aruba /> || situá na kosta nort, popular komo lugá pa práktika [[windsurf]] i kitesurf.<ref>[https://curacao.for91days.com/st-joris-bay/ St. Joris Bay], curacao.for91days.com</ref> |- ! style="text-align:center"| 35 | [[File:Curacao Tugboat beach (35890036793).jpg|110px]] ||[[Tugboat Beach]] || [[Bandariba]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref> || apropiá pa famia<ref name="famia"/> |- |} ! style="text-align:center"| 14 | ||[[Mambo Beach]] || [[Willemstad]]|| {{coord|12.08678| -68.89924|format=dms|name=Mambo Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/10236368/mambo-beach.html|title=Mambo Beach|website=GeoNames|access-date=}}</ref> || apropiá pa famia<ref name="famia">[https://www.naarcuracao.com/en/the-5-best-beaches-for-families-on-curacao/ The 5 best beaches on Curacao for families], naarcuracao.com</ref> |- ------------------- {{Appendix|2= {{Columns-list|colwidth=25em|{{references}}}} }} nl.wiki:Curaçao heeft 37 stranden.<ref>[https://www.ad.nl/wonen/de-37-stranden-van-curacao-in-kaart~a05dee2c/ De 37 stranden van Curaçao in kaart]. [[Algemeen Dagblad|AD]] (25 november 2014).</ref> De meeste liggen aan de zuidkant van het eiland. De bekendste zijn: <ref>[https://www.curacao.nu/nieuws/vakantie/42960/de-top-12-mooiste-stranden-van-curacao De top 12 mooiste stranden van Curaçao], curacao.nu (1 di februari 2026)</ref> en.wiki:Kòrsou ta dispone di un skala grandi di playanan na di su kostanan ku ta varia di bahia, boka, laguna, saliña te na laman brutu na su kosta nort, i awa di fuente. Baya Beach --> Riba mesun península tin tambe Director’s Bay i Tugboat Beach, dos otro playa popular pa buseo i snorkel.<ref name=:"1"/> Blauwbaai, Blue Bay Daaibooi Grote Knip, Kenepa Grandi Kleine Knip, Kenepa Chiki Kokomo Beach, Vaersenbaai [[Piscaderabaai]] Playa Cas Abao Playa Forti Playa Jeremi [[Playa Kalki]] [[Playa Kanoa]] [[Playa Lagun]] Playa Porto Marie Playa Santa Cruz Playa Santa Martha Santa Barbara Beach Seaquarium Beach (of Mambo Beach) Sint Michielsbaai, Boca Samí ------------------ -------------------- {{Variante|c}} {{Databox}} '''Afrohulandes''' òf hendenan hulandes pretu, ta hendenan hulandes di desendensia Afrikano Sub-Sahariano kompleto òf parsial. E mayoria di hendenan Afro-Hulandes na Hulanda ta Afro-Karibense i ta originá for di e anterior i aktual teritorionan Ultramar di Sürnam i e eks Antia Hulandes; awor Curaçao, Aruba, Bonaire, Sint Maarten, Sint Eustatius, y Saba. Tambe tin un poblashon migrante signifikante for di Cabo Verde, Ghana, Nigeria, Somalia, Angola, Eritrea, i otro komunidatnan afrikano di imigrantenan mas resien. == Mira tambe == * [[Afrokaribense]] * [[Afrokurasoleño]] * [[Afroamerikano]] {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid = |titulo= }} {{References}} }} [[:Kategoria:Hulanda]] ----------------- '''Francio Guadeloupe''' (Aruba, 1971) is een Arubaans-Nederlandse sociaal en cultureel antropoloog en ontwikkelingssocioloog. Zijn onderzoek richt zich op nationale identiteit, culturele diversiteit, religie, koloniale machtsverhoudingen en klimaatvraagstukken in het Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden. Hij is verbonden aan het Koninklijk Instituut voor Taal-, Land- en Volkenkunde (KITLV) en de Universiteit van Amsterdam (UvA). == Leven en werk == Guadeloupe werd geboren en groeide op op Aruba. In 1986 nam hij als zanger (“Surprise Kid”) deel aan een jeugdcarnavals- en calypsowedstrijd, waar hij de tweede plaats behaalde. Een jaar later nam hij opnieuw deel aan het calypsofestival voor volwassenen. Op achttienjarige leeftijd verhuisde hij naar Nederland. Daar werkte hij als opbouwwerker en studeerde hij culturele antropologie en ontwikkelingsstudies aan de Radboud Universiteit Nijmegen. In 1999 behaalde hij een masterdiploma in ontwikkelingssociologie. Zijn scriptieonderzoek richtte zich op Afro-Braziliaanse religies, waaronder candomblé en umbanda, in Rio de Janeiro en Salvador da Bahia (Brazilië). Naar aanleiding van dit onderzoek publiceerde hij twee boeken over Afro-Braziliaanse cultuur en religie. In 2006 promoveerde Guadeloupe in de sociale en culturele antropologie aan de Universiteit van Amsterdam. In zijn academische loopbaan was hij verbonden aan verschillende Nederlandse universiteiten. ===Academische loopbaan=== Guadeloupe was onder meer werkzaam als senior onderzoeker bij het KITLV. Hij diende gedurende vier jaar als president van de University of St. Martin (USM) op het bi-nationale eiland Sint Maarten/Saint Martin. Na de verwoestingen van orkaan Irma in 2017 werd de universiteit tijdelijk gesloten. Zijn onderzoek richt zich op de manier waarop populaire opvattingen over nationale verbondenheid, culturele diversiteit, religieuze identiteit en mediavorming worden beïnvloed door koloniale erfenissen en mondiale economische processen. Hij publiceerde over sociale en culturele processen op onder meer Sint Maarten, Curaçao, Aruba, Saba, Sint Eustatius, Brazilië en Nederland. In 2009 verscheen zijn monografie Chanting Down the New Jerusalem: Calypso, Christianity, and Capitalism in the Caribbean bij University of California Press. ===Leerstoel Koninkrijksrelaties=== In 2024 werd Guadeloupe benoemd tot hoogleraar Publieke Antropologie van Koninkrijksrelaties, een leerstoel ingesteld door het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK). De leerstoel is ondergebracht bij het KITLV en de Universiteit van Amsterdam. Zijn benoeming maakt deel uit van de instelling van twee nieuwe leerstoelen gericht op het Koninkrijk der Nederlanden, waarvan de andere leerstoel betrekking heeft op politicologie en bestuurskunde aan de Universiteit Leiden. In 2026 aanvaardde hij het ambt met een inaugurele rede over Koninkrijksrelaties. Onderzoek en thematiek Guadeloupe onderzoekt onder meer: processen van nationale en culturele identiteitsvorming religieuze praktijken en popular culture in postkoloniale samenlevingen koloniale racialisering en sociale ongelijkheid klimaatverandering en maatschappelijke adaptatie in het Caribisch gebied Hij is tevens betrokken bij onderzoeksprojecten naar duurzame en inclusieve oplossingen voor sociale adaptatie aan klimaatuitdagingen in het (Nederlandse) Caribisch gebied. --------- {{Variante|a}} {{infobox persona | variante = a | tipo = cientifico | nomber = Francio Guadeloupe | ofishi = antropologo social y cultural, sociologo di desaroyo | imagen = | descripcion = | fecha nacemento = | luga nacemento = | fecha fayecimento = | luga fayecimento = | alma mater = [[Universidat Radboud|Universidad Radboud]] <br>[[Universidat di Amsterdam|Universidad di Amsterdam]] (UvA) | promotor = | disciplina = antropologia cultural | investiga = Caribe Hulandes, [[Latinoamérika|Latino America]] | conoci pa = | distincion = }} '''Francio E. Guadeloupe''' (☆ [[1971]] na [[Aruba]]), ta un antropologo, sociologo y Antianista Arubano-Hulandes. Su investigacion ta enfoca riba identidad, nacionalidad, religion, medio di comunicacion, racismo colonial y globalisacion, cu un interes special den [[Karibe Hulandes|Caribe Hulandes]] y [[Latinoamérika|Latino America]]. == Bida y carera == Francio Guadeloupe a nace y lanta na Aruba. Na 1986 el a participa bou di e nomber artistico "Surprise Kid" como cantante den e concurso hubenil di [[Calypso]] na [[Club Boneriano]], unda el a termina na di dos luga.<ref>{{citeer web|titel=Onder grote publieke belangstelling|werk=[[Amigoe]]|datum=1986-01-22|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2026-02-23|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010641607:mpeg21:p005}}</ref> Un aña despues el a bolbe participa den e concurso, version pa adulto: [[Aruba Caiso & Soca Monarch Festival|Aruba Calypso Contest]].<ref>{{citeer web|titel=Voor de calypso-wedstrijd|werk= [[Amigoe]]|datum=1987-01-26|bezochtdatum=2026-02-23|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010641917:mpeg21:p005}}</ref> Na edad di diesocho aña Guadeloupe a muda pa [[Hulanda]]. El a traha como opbouwwerker (trabou social di comunidad) y a sigui estudio di [[antropologia kultural|antropologia cultural]] y estudio di desaroyo na [[Universidat Radboud|Universidad Radboud]] na [[ Nijmegen]]. Na 1999, el a obtene e grado di [[maestria|master]] den sociologia di desaroyo, cu un tesis riba e cultonan Afrobrasilero ''Candomblé'' y ''Umbanda'' na [[Rio de Janeiro]] y [[Salvador|Salvador da Bahia]] ([[Brasil]]). Na 2006 Guadeloupe a completa su doctorado (PhD) den antropologia social y cultural na [[Universidat di Amsterdam|Universidad di Amsterdam]] (UvA). Su trabou doctoral tabata relaciona cu e proceso di globalisacion y e buskeda pa pertenencia (“belonging”) den comunidadnan Caribense.<ref>https://framerframed.nl/en/mensen/francio-guadeloupe/</ref> ===Carera academico=== Guadeloupe a traha na diferente universidad grandi na Hulanda y ta afilia como investigado senior na Koninklijk Instituut voor Taal-, Land- en Volkenkunde (KITLV). El a ser nombra tambe profesor y investigado na Universidad di Amsterdam. Entre 2013 i 2017 (aproximadamente) el a sirbi como presidente di University of St. Martin (USM) na [[Philipsburg]], [[Sint Maarten]]. Su periodo como presidente a keda termina despues di horcan Irma (2017), cu a forsa e cierre temporario di e institucion. Den e periodo aki su investigashon tabata concentra riba: * Nocionnan popular di pertenencia nacional. * Diversidad cultural y identidad religioso. * Influencia di capital global y racismo colonial. * Representacion di berdad den medionan di comunicacion. El a haci investigacion comparativo na [[Sint Maarten]]/[[Sint Maarten (Fransia)|Saint Martin]], [[Kòrsou|Corsou]], Aruba, [[Saba]], [[Sint Eustatius]], Brasil y Hulanda. Actualmente, su investigacion ta inclui estudio riba e reto climatico den Caribe Hulandes, cu un enfoke riba cultura popular y herensia cultural. === Catedra di Relacionnan di Reino === Na mei 2024, Ministerio di Asuntonan Interno y Relacionnan di Reino (BZK) di Hulanda a anuncia e establecemento di dos catedra nobo pa estudio di relacionnan di [[Reino Hulandes|Reino]]. [[Universidat di Leiden|Universidad Leiden]] y KITLV/Universidad di Amsterdam a wordo selecciona como institucionnan anfitrion y Francio Guadeloupe a wordo nombra como titular di e catedra ''Publieke Antropologie van Koninkrijksrelaties'' pa KNAW/KITLV/UvA.<ref>[https://www.rijksoverheid.nl/actueel/nieuws/2024/05/23/ministerie-van-bzk-vestigt-twee-nieuwe-leerstoelen-voor-het-koninkrijk Ministerie van BZK vestigt 2 nieuwe leerstoelen voor het Koninkrijk], Rijksoverheid (23 di mei 2024)</ref> Su discurso inaugural di aceptacion oficial di e catedra lo tuma luga dia 12 di mart 2026.<ref>[https://www.thepeoplestribunesxm.com/articles/francio-guadeloupe-officially-accepts-chair-of-kingdom-relations-with-inaugural-lecture-on-march-12 Francio Guadeloupe officially accepts chair of Kingdom Relations with inaugural lecture on March 12], The people's Tribune (18 di februari 2026).</ref> == Publicacionnan (seleccion) == *Francio Guadeloupe (1999). ''A Vida e uma Dança: the Candomblé through the lives of two Cariocas''. Nijmegen: CIDI. *F. E. Guadeloupe & M. Milder (1999). ''Dansen om te Leven: over Afro-Braziliaanse spiritualiteit en cultuur.'' Heeswijk: Dabar-Luyten. *F. E. Guadeloupe (2009). ''Chanting down the new Jerusalem: Calypso, Christianity, and Capitalism in the Caribbean'' (The anthropology of Christianity). Berkeley, CA: University of California Press. *F. E. Guadeloupe (2013). ''Curaçaoans on the question of home: the lure of autochthony and its alternatives''. Den: L. Lewis (Ed.), ''Caribbean sovereignty, development and democracy in an age of globalization'' (pag. 189-207). New York: Routledge. *F. E. Guadeloupe & V. A. de Rooij (2014). ''Pimping and the deconstruction of the natural: a perspective from Saint Martin and Sint Maarten (SXM)''. Den: ''Women's Studies International Forum, 43'', 5-12 *F. E. Guadeloupe (2015, september 10). ''The New Black Peter is the Refugee washing up on the shores of Fortress Europe''.<ref>{{Cite web|title = The New Black Peter is the Refugee washing up on the shores of Fortress Europe|url = http://sxmislandtime.com/index.php/front-page-headliners/34071-the-new-black-peter-is-the-refugee-washing-up-on-the-shores-of-fortress-europe.html|website = sxmislandtime.com|access-date = 2015-11-24|archive-date = 2015-11-25|archive-url = https://web.archive.org/web/20151125121956/http://sxmislandtime.com/index.php/front-page-headliners/34071-the-new-black-peter-is-the-refugee-washing-up-on-the-shores-of-fortress-europe.html|url-status = }}</ref> ''Sint Maarten Island Times'' {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Guadeloupe, Francio}} [[:Kategoria:Hende]] [[:Kategoria:Karibe Hulandes]] [[:Kategoria:Aruba]] ------------ Guadeloupe a traha na diferente universidatnan grandi na Hulanda i ta afiliá komo investigador senior na Koninklijk Instituut voor Taal-, Land- en Volkenkunde (KITLV). El a ser tambe profesor i investigador na Universiteit van Amsterdam. Entre 2013 i 2017 (aproksimadamente) el a sirbi komo presidente di University of St. Martin (USM) na Philipsburg, Sint Maarten. Su periodo komo presidente a termina despues di hurakan Irma (2017), ku a forsa e sera temporariamente e institushon. Su investigashon ta konsentrá riba: Nocionnan popular di pertenensia nashonal Diversidat kultural i identidat religioso Influensia di kapital global i rasismo kolonial Representashon di berdat den medio di komunikashon El a hasi investigashon den Sint Maarten/Saint Martin, Kòrsou, Aruba, Saba, Sint Eustatius, Brasil i Hulanda. Un di su obranan mas konosí ta: Chanting Down the New Jerusalem: Calypso, Christianity, and Capitalism in the Caribbean (University of California Press, 2009) Aktualmente, su investigashon ta inkluí estudio riba reto klimátiko den e Karibe Hulandes, ku un enfoke riba kultura popular i herensia kultural. Leerstoel di Reino-relashonnan Na mei 2024, Ministerio di Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) di Hulanda a anunsia e establishemento di dos nobo leerstoelnan pa estudio di Reino-relashonnan. Universiteit Leiden i KITLV/Universiteit van Amsterdam a wòrdu selekshoná komo institushonnan anfitrion. Dr. Francio Guadeloupe a wòrdu nombrá komo titular di e leerstoel Publieke Antropologie van Koninkrijksrelaties pa KNAW/KITLV/UvA.[4] E nombramentu aki a wòrdu aprobá pa e Consehonan di Bestur di e universidatnan involukrá. Na 12 di mart 2026 el a aseptá ofisialmente e leerstoel ku un diskurso inaugural. ------------ * Guadeloupe, former dean of the University of St. Martin (USM), * Francio Guadeloupe is a senior researcher and staff member of the KITLV. A Social & Cultural Anthropologist by training, Dr. Guadeloupe has worked at all the major universities in the Netherlands. He served for four years as the President of the University of St. Martin (USM), until hurricane Irma led to the temporary closure of the institution on the bi-national island of Sint Maarten and Saint Martin. He is currently the chair of the project ‘Island(er)s at the Helm: Co-creating research on sustainable and inclusive solutions for social adaptation to climate challenges in the (Dutch) Caribbean‘. Guadeloupe’s principle areas of research have been on the manner in which popular understandings of national belonging, cultural diversity, religious identity, and mass media constructions of truth, continue to be impacted by colonial racisms and global capital. He has pursued these interests in his research and publications on social processes on the bi-national island of Saint Martin & Sint Maarten (St. Martin), Curaçao, Aruba, Saba, Sint Eustatius, Brazil, and the Netherlands. He is the author of the monograph, Chanting Down the New Jerusalem: Calypso, Christianity, and Capitalism in the Caribbean (University of California Press, 2009). Dr. Guadeloupe is currently embarking on a study of climate challenges in the (Dutch)Caribbean from a popular culture and cultural heritage perspective. Francio Guadeloupe (Aruba, 1971) kwam op zijn achttiende van de Antillen naar Nederland. Hij werkte als opbouwwerker en studeerde culturele antropologie en ontwikkelingsstudies in Nijmegen en Amsterdam. Als antropoloog is hij momenteel verbonden aan de Universiteit van Amsterdam. Ministerie van BZK vestigt 2 nieuwe leerstoelen voor het Koninkrijk Nieuwsbericht | 23-05-2024 | 16:19 Het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) vestigt 2 nieuwe leerstoelen voor het Koninkrijk. Er komt een leerstoel politicologie/bestuurskunde en een leerstoel antropologie/sociologie. De Universiteit Leiden en de Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen (KNAW), Koninklijk Instituut voor Taal-, Land- en Volkenkunde (KITLV), in samenwerking met de Universiteit van Amsterdam (UvA), zijn geselecteerd als vestigingsplaatsen voor de leerstoelen. De Universiteit Leiden zal de leerstoel politicologie/bestuurskunde bekleden en KITLV/UvA de leerstoel antropologie/sociologie.<ref>https://www.rijksoverheid.nl/actueel/nieuws/2024/05/23/ministerie-van-bzk-vestigt-twee-nieuwe-leerstoelen-voor-het-koninkrijk</ref> Leerstoelhouders De Colleges van Bestuur van de UvA en de Universiteit Leiden hebben het voorstel tot de benoeming van hun kandidaat goedgekeurd. Sociaal en cultureel antropoloog, onderzoeker dr. Francio Guadeloupe wordt de leerstoelhouder Publieke Antropologie van Koninkrijksrelaties voor de KNAW/KITLV/UvA. Dr. Wouter Veenendaal, universitair hoofddocent Vergelijkende politicologie bij het Instituut Politieke Wetenschap van de Universiteit Leiden, wordt leerstoelhouder Democratische Vertegenwoordiging in het Koninkrijk voor de Universiteit Leiden. Hij zal bij het KITLV in Leiden worden gedetacheerd. * [https://www.thepeoplestribunesxm.com/articles/francio-guadeloupe-officially-accepts-chair-of-kingdom-relations-with-inaugural-lecture-on-march-12 Francio Guadeloupe officially accepts chair of Kingdom Relations with inaugural lecture on March 12], The people's Tribune (18 di februari 2026). {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Guadeloupe, Francio}} [[:kategoria:Hende]] [[:Kategoria:Karibe Hulandes]] ---------------- {{Variante|c}} {{Databox}} [[File:0100-Hoofdgebouw-Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid 1898.tif|thumb|Edifisio prinsipal di e Eksposishon]] [[File:De vrouw in Nederlandsch Westindië (1898) (IA BNADIGKOSTBARE179).pdf|thumb|De Vrouw in Nederlandsch Westindië. Uitgegeven vanwege de Westindische Rubriekcommissie van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid. Bijeenverzameld door jhr. L.C. van Panhuijs.]] [[File:0119-Poppen in klederdrachten-Nationale tentoonstelling van Vrouwenarbeid 1898.tif|thumb|Popchinan ekshibí di Surnam i Antias den ekshibishon]] [[File:Sassa, Mulatsche vrouw-Nationale Tentoonstelling Vrouwenarbeid 1898-4681-cropped.tif|thumb|Muhe mulato di Surnam na ekshibishon]] '''''De Vrouw in Nederlandsch West-Indie''''' ta un publikashon na [[hulandes]] di 1898, kompilá pa Louis Constant van Panhuys, i publiká na okashon di e ''Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid'' (Eksposishon Nashonal di Trabou di Hende Muhé) di 1898 na [[Den Haag]]. E publikashon tabatin komo meta pa informá e públiko hulandes, i hende muhé en partikular, tokante e bida, trabou, i posishon sosial di hende muhé den e [[kolonia]]nan karibense, partikularmente [[Sürnam]] i [[Kòrsou i Dependensianan|Kòrsou]]. == Konteksto == E tomo a wòrdu publiká pa e komishon di Sekshon Antias, parti di e organisacion di e Eksposishon Nashonal di Trabou di Hende Muhé. E eksposishon aki tabata tin komo meta pa hasi labor di hende muhé visibel i pone enfasis riba nan kontribushon sosial, tantu na [[Hulanda]] komo den su kolonianan ultramar. Editor di e buki tabata L.C. van Panhuys (1869-1949), un alkalde hulandes i funshonario na Departamento di Kolonianan, kende a kompilá e diferente kontribushon i sketchnan. E publikashon a sirbi tantu komo un rekurso informativo komo un rekordatorio duradero di e partisipashon di Antias den e eksposishon. E terminologia i deskripshonnan den ''De Vrouw in Nederlandsch West-Indie'' ta reflehá e perspektiva kolonial i etnográfiko di fin di [[siglo 19|siglo diesnuebe]]. Konsepto i karakterisashonnan di gruponan di poblashon i ròlnan di género ta wòrdu konsiderá antikuá òf problemátiko den historiografia kontemporáneo. E artíkulo aki ta usa e terminologia aki solamente pa ilustrá e fuente original. -- '''Muhénan na Antillas Hulandes''' a wòrdu publiká pa e Komité di Sekshon di Indianan Oksidental komo parti di e Eksposishon Nashonal di Trabou di Hende Muhé na Den Haag na 1898. E publikashon su propósito tabata pa informá hende muhé na Hulanda tokante e bida, trabou, i posishon sosial di hende muhé den e kolonianan di India Oksidental Hulandes, partikularmente Surinaçao. E kompilashon i edishon di e kolekshon tabata kompletamente responsabilidat di Louis Constant van Panhuys, kende a trese huntu vários kontribushon i sketch den un solo obra amplio. Aunke a institui subcomisionnan na Surinam y Curaçao pa sostene e exposicion localmente y colecta materialnan, e contenido y structura di e coleccion ta completamente responsabilidad di Van Panhuys. E subkomishonnan asina a hunga un ròl organisatorio i ta prinsipalmente di importansia kontekstual pa e kuadro institushonal di e publikashon. --- == Kontenido == E buki ta konsistí di vários kapítulo temátiko. E kapítulo di apertura ta duna konseho práktiko pa hende muhé [[Oropa|oropeo]] ku saliendo for di Hulanda kier establesé nan mes den e kolonianan di Karibe. E ta trata kondishonnan di bida, tareanan di kas i etiketa sosial. E siguiente kapítulonan ta ofresé un deskripshon general di e teritorio, [[poblashon]] i kultura di Sürnam i e islanan di Karibe denter di e imperio kolonial hulandes. Tambe e buki ta kontené datonan estadístiko riba enseñansa na Sürnam. Por ehèmpel, e ta menshoná ku na 1896 e kolonia tabatin 54 skol ku 7.139 studiante, inkluyendo 3.453 mucha muhé. Tambe ta pone atenshon na introdukshon di enseñansa obligatorio na 1877 i na inisiativanan manera e banko di spar pa skol, ku a keda introdusí na 1882. === Hende muhé den e kolonianan === Mayoria di e volúmen ta dediká na e posishon i aktividatnan di hende muhé. Lo siguiente ta wòrdu deskribí susesivamente: * hende muhé di poblashonnan urbano i rural na Sürnam; * hende muhé referí na nan den e publikashon komo Bush Negresses (awendia referí na nan komo hende muhé Maroon); * hende muhé di komunidatnan indígena. E outornan ta deskribí práktikanan di kuido, kriansa di yu, nutrishon i trabou, inkluyendo agrikultura, trabou di kas i komersio. Tambe nan a trata profesionnan di hende muhé manera edukadó, enfermero, labado di paña, komersiante, i portero. == Resepshon == E publikashon a risibí resensianan positivo den prensa hulandes na 1898. Artíkulonan den korant a elogiá e obra komo informativo i aksesibel i a enfatisá ku e tabata kontené detayenan ku tabata poko konosí bou di e públiko hulandes. E revisornan a konsiderá e kolekshon un kontribushon eksitoso na e ophetivonan di e eksposishon, esta oumentá konosementu tokante labor di hende muhé i kompromiso sosial, inkluso pafor di Hulanda. == Signifikado == E publikashon ta wòrdu konsiderá un dokumento kultural i sosial oportuno. E ta ofresé bista riba puntonan di bista kolonial riba hende muhé, trabou i kuido, i ta konstituí un fuente balioso pa investigashon riba relashonnan di género kolonial, práktikanan di kriansa i formanan di organisashon sosial di antaño na Sürnam i Kòrsou. [[:Kategoria:Karibe Hulandes]] [[:Kategoria:Historia]] ----- '''De Vrouw in Nederlandsch West-Indie''' was een boekuitgave bestemd voor [[Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid 1898|Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid]] in 1898, en welk inhoud bijeenverzameld werd door [[Louis Constant van Panhuys]]. == Achtergrond == De vrouw in Nederlandsch West-Indië, uitgegeven van wege de West-Indische Rubriek-commissie van de [[Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid 1898|Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid]], bijeenverzameld door jhr. L. C. van Panhuys. De West-Indische Rubriekcommissie van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid heeft een boekje uitgegeven, getiteld „De vrouw in Nederlandsch West-Indië”. Dit werkje, dat een heel aardig denkbeeld geeft van het leven en werken der vrouwen in de beide koloniën Suriname en Curacao, bestaat uit verscheidene schetsen, die bijeenverzameld zijn door jhr. L. C. van Panhuys. Het doel der uitgave is de belangstelling in onze schoone West-Indische koloniën aan te wakkeren en de vrouwen, speciaal die betrekking hebben met West-Indië, op te wekken tot betere kennismaking met alles wat land en volk der koloniën betreft, terwijl het tevens een blijvende herinnering is aan het doel der tentoonstelling. == Inhoud == In het eerste hoofdstuk wordt aan Europese dames die uit het moederland naar de West vertrekken, adviezen verstrekt, terwijl het tweede en derde hoofdstuk een beschrijving wordt gegeven van land en volk van Suriname en de verschillende Caribische eilanden. In het overig gedeelte van het werkje wordt speciaal gehandeld over de aard, de positie en de werkzaamheden van vrouwen. Achtereenvolgens krijgen we een schets van de vrouw uit het volk in Suriname, de bosnegerin en de Indiaanse vrouw. {{Appendix}} ''De Vrouw in Nederlandsch West‑Indië'' is een bundel uitgegeven ter gelegenheid van de [[Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid]], welke in 1898 in [[Den Haag]] plaatsvond. De bundel werd samengesteld door jhr. L. C. van Panhuys namens de West‑Indische Rubriekcommissie. De publicatie had een tweeledige doel: enerzijds de belangstelling van vrouwen in Nederland te wekken en te stimuleren voor de koloniën Suriname en Curaçao, en anderzijds als een blijvende herinnering aan de expositie zelf. ==Achtergrond== Samenkomst en doel De bundel is uitgegeven door de West-Indische Rubriekcommissie, onderdeel van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid. De redactie vond plaats onder auspiciën van jhr. L. C. van Panhuys. Doelstelling: *Vrouwen uit Nederland kennis laten maken met het leven en werk van vrouwen in de West-Indische koloniën. *Een blijvende aandenken bieden aan het thema-onderdeel van de tentoonstelling. 📝 Inhoud Hoofddeel I Adviezen voor Europese vrouwen die overwegen naar de koloniën te verhuizen. Hoofddeel II & III Algemeen beeld van land, cultuur en bevolking in Suriname en diverse Caribische eilanden. Specifieke portretten van vrouwen uit de koloniën De Surinaamse ‘bosnegerin’ met details als borstvoeding en traditionele voedingspraktijken. „…zij zoogt haar kind, maar geeft het ook bananenmeelpap (‘gongote’) zodat de baby zich niet meer kan bewegen …” Van Panhuys vergelijkt deze gewoonte met Nederlandse vrouwen die jenever gebruikten om hun baby te kalmeren (p. 32). De Indiaanse vrouw Algemene positie en taken van vrouwen uit de volks- en plattelandsgemeenschappen, waaronder onderwijs, zorg en landbouw. Beroepsleven van vrouwen Vrouwen als onderwijzeressen, verpleegsters en vooral landbouwers — op plantages én eigen gronden. Onderwijs in Suriname (1877 leerplicht, 1896: 54 scholen, 7.139 leerlingen, waaronder 3.453 meisjes). Schoolspaarbank (geïntroduceerd 1882 – populair bij leerlingen). Overige beroepen: wasvrouw, koopvrouw, lastdraagster. ==Belang van de publicatie== Cultureel en sociaal document: biedt unieke, tijdgebonden inkijk in de levens- en arbeidsomstandigheden van vrouwen in koloniaal Suriname en Curaçao. Voorlichting en propaganda: bedoeld om vrouwen uit de metropool te informeren én te werven voor verbinding met de koloniën. Historische bron: waardevol voor onderzoek naar koloniale genderrollen, dagelijkse zorgpraktijken en vroege sociale interventies zoals onderwijs en spaarbanken. ==Suggesties voor afronding== Overweeg nog een kort slot waarin je de publicatie plaatst in zijn tijdgeest (burgerlijke moraal rond 1900, koloniale verhoudingen, rol van georganiseerde vrouwenbewegingen). ----- ==Nabeschouwing== === Het perspectief van de vrouw in West-Indië === Hoewel De vrouw in Nederlandsch West-Indië werd samengesteld door jhr. Louis Constant van Panhuys en gericht was op bezoekers van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid in 1898, biedt het werk ook waardevolle informatie over de beleving van arbeid, zorg en onderwijs vanuit het perspectief van vrouwen in de West-Indische koloniën, met name Suriname en de Nederlandse Antillen. === Zelfstandigheid en arbeidsethos === Vrouwen in de koloniën waren actief in de landbouw, zowel op plantages als op eigen grond. Ze verrichtten zwaar fysiek werk en droegen aanzienlijk bij aan de lokale economie. Volgens het boek schroomden deze vrouwen niet voor het "zwaarste werk" en was hun arbeid van onmiskenbaar belang voor het gezinsinkomen.[1] === Zorg en culturele tradities === De publicatie beschrijft ook moeders en zorgverleners, met onder meer aandacht voor het zogen en voeden van kinderen. Een voorbeeld is de bosnegerin, die naast borstvoeding gebruik maakte van traditionele pap zoals "gongote" om baby's te voeden. Dit gebeurde soms zo intensief dat baby's nauwelijks konden bewegen. Hoewel het lokale gebruik door koloniale autoriteiten werd afgeraden, toont het een zelfstandige vorm van zorg en kennis.[1] === Onderwijs en emancipatie === In Suriname werd al in 1877 leerplicht ingevoerd. Het boek noemt 54 scholen met ruim 7000 leerlingen in 1896, waarvan 3453 meisjes.[1] Vrouwen werkten als onderwijzeres en stimuleerden scholing, waarmee ze een centrale rol speelden in de opvoeding en intellectuele ontwikkeling van de gemeenschap. === Economische diversiteit === West-Indische vrouwen waren niet enkel werkzaam als landbouwers of onderwijzers, maar ook als wasvrouw, koopvrouw, verpleegkundige of draagster. Deze economische veelzijdigheid weerspiegelt hun belangrijke maatschappelijke rol.[1] Ondanks de paternalistische toon biedt het boek een uniek inkijkje in het leven van vrouwen in de koloniën. Hun arbeid en maatschappelijke betrokkenheid verdienen erkenning als fundamenteel onderdeel van de koloniale geschiedenis. == Bronnen == [1] L.C. van Panhuys, De vrouw in Nederlandsch West-Indië (1898). Uitgegeven door de West-Indische Rubriekcommissie van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid. Digitale versie beschikbaar via Delpher.nl. ---------- ==[[Louis Constant van Panhuys]]<ref>https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB19:000903142:mpeg21:a00008|werk=Dagblad van Zuid-Holland en 's Gravenhage|titel=Wetenschap|datum=19 juli 1898</ref>== [[Bestand:De vrouw in Nederlandsch Westindië (1898) (IA BNADIGKOSTBARE179).pdf|thumb|De Vrouw in Nederlandsch Westindië. Uitgegeven vanwege de Westindische Rubriekcommissie van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid. Bijeenverzameld door jhr. L.C. van Panhuijs.]] De vrouw in Nederlandsch West-Indië, uitgegeven van wege de West-Indische Rubriek-commissie van de [[Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid 1898|Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid]], bijeenverzameld door jhr. L. C. vanPanhuys. De West-Indische Rubriekcommissie van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid heeft een boekje uitgegeven, getiteld „De vrouw in Nederlandsch West-Indië”. Dit werkje, dat een heel aardig denkbeeld geeft van het leven en werken der vrouwen in de beide koloniën Suriname en Curapao, bestaat uit verscheidene schetsen, die bijeenverzameld zijn door jhr. L. C. van Panhuys. Het doel der uitgaveis de belangstelling in onze schoone West-Indische koloniën aan te wakkeren en de vrouwen, speciaal die betrekking hebben met West-Indië, op te wekken tot betere kennismaking met alles wat land en volk der koloniën betreft, terwijl het tevens een blijvende herinnering is aan het doel der tentoonstelling. Het eerste hoofdstuk bevat eenige raadgevingen aan Europeesche dames die naar de West vertrekken, terwijl in het tweede en derde hoofdstuk een beschrijving wordt gegeven van land en volk van Suriname en de verschillende eilanden. In het overig gedeelte van het werkje wordt speciaal gehandeld over den aard, de positie en de werkzaamheden der vrouwen. Achtereenvolgens krijgen we een schets van de vrouw uit het volk in Suriname, de boschnegerin en de Indiaansche vrouw. Deze schetsen bevatten bijzonderheden, die stellig weinig of niet bekend zijn. Zoo lezen wij op pag. 32, „de boschnegerin zoogt haar kind altjjd zelf, doch houdt er bovendien nog een eigenaardige voedingsmethode op na, die ook onder de beschaafde negerinnen nog wel in zwang is, hoewel bv. de politie te Paramaribo het tegengaat, het zoogenaamde K e m ti-p i k i e n. Het kind wordt dan namelijk zoo volgegoten met bananenmeelpap (gongote) dat het zich niet meer kan verroeren en het buikje gespannen staat als een trom.” Wat de reden van deze meer dan overdadige spijziging is wordt niet vermeld, we veronderstellen dat het een middel is om de kleinen zoet te houden, zooals in ons vaderland sommige vrouwen uit ’t volk hun zuigelingen wel stil houden met een teugje jenever. De laatste hoofdstukken zijn gewijd aan de werkzaamheden der West-Indische vrouwen. De vrouwen aldaar zijn hoofdzakelijk onderwijzeressen, pleegzusters of landbouwsters. De laatstgenoemden zijn natuurlijk het talrijkst. Deze landbouwsters werken op plantages of op hun eigen grondjes en zien niet op tegen het zwaarste werk. Ook aangaande het onderwijs in de WestIndische koloniën bevat het boekje interessante mededeelingen. Reeds in het jaar 1877 is de leerplicht in Suriname ingevoerd. Deze kolonie bezat in December 1896 54 scholen met 7139 leerlingen, waarvan 3453 meisjes. In 1882 heeft men in Suriname een schoolspaarbank ingevoerd, waarvan een druk gebruik wordt gemaakt. Behalve door de reeds genoemde beroepen voorzien de vrouwen in haar onderhoud als waschvrouw, koopvrouw, lastdraagster enz. Wij hopen, dat het boekje in veler handen moge komen en dat het moge bijdragen om de kennis te vermeerderen van onze, bij het publiek nog zoo weinig bekende West-Indische koloniën en vooral dat de vrouwen ook hier haar zegenrijken invloed zullen doen gelden en meewerken tot den bloei van deze schoone gewesten. {{Appendix}} [[:Kategoria:Karibe Hulandes]] ------------ {{Variante|c}} {{Databox}} '''Ocho dia''' ta un antiguo rito di luto na Aruba, Kòrsou i Boneiru, ku ta sostene famia i amigunan di defuntu den nan proseso di luto. Tabatin un tempu na Kòrsou i Boneiru ku e defuntunan tabata wòrdu rekordá no solamente ku un Misa, pero ku ocho dia di orashon, kanto, kuenta, i komunion. Pa ocho dia, e komunidat a reuní — no solamente pa yora, pero pa ofresé sosten. Famia i amigunan a wòrdu sostené den nan proseso di luto: ku orashon, kantika, rekuerdo i brasa, e alma di e defuntu tambe a wòrdu eskoltá pa e bida despues di morto. E ritual aki tabata wòrdu yamá Ocho Día. Despues cu dera e defunto ta cuminsa cu e “ocho dia”. Esaki ta un periodo di luto di ocho dia, durante cua esnan cu a keda den luto ta reuni diariamente. Bou di guia di un intersesor, ta hasi orashon pa e defuntu i su sernan kerí. Un sirbishi di konmemorashon ta wòrdu tené 40 dia despues di e morto, i tambe anualmente riba e aniversario di e morto. Den Iglesia Catolico Romano, ademas di e dia di recuerdo anual aki, e famia por pidi un misa mensual pa e defunto.<ref>[https://www.rememberme.nl/inspiratie/blogs-van-judith-sandriman/rituelen-bij-een-begrafenis-op-curacao Rituelen bij een begrafenis op Curaçao]</ref> De negendenacht (novena= Ninth Night) ceremonie op Jamaica toont overigens inderdaad overeenkomst met de curacaose "ocho dia".<ref><ref></ref>VOLKSKUNDE. "Amigoe". Curaçao, 05-09-1980, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 19-12-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010640155:mpeg21:p017</ref> --- Er was een tijd op Curaçao en Bonaire waarin de overledene niet alleen werd herdacht met een mis, maar met acht dagen van gebed, zang, verhalen en verbondenheid. Acht dagen lang kwam de gemeenschap bijeen—niet alleen om te rouwen, maar om te begeleiden. De familie en vrienden werden ondersteund in hun rouwproces: met gebed, zang, herinnering, en omarming werd ook de ziel van de overledene begeleid naar het hiernamaals. Dat ritueel heette Ocho Día. Dit ritueel, ontstaan uit de ontmoeting tussen Afrikaanse spirituele tradities en het katholieke geloof, was veel meer dan folklore. Het was een daad van geestelijke zeggenschap. Wat de kerk niet kon bieden, gaf de gemeenschap zichzelf: troost, structuur, en een plek voor de ziel om haar weg te vinden. De Ocho Día, met haar gezangen in een vermenging van Papiaments en Latijn, de overdracht van culturele identiteit via verhalen over West-Afrikaanse mythische figuren zoals de spin Nanzi, gezongen litanieën, een eigen vormgegeven liturgie van gebeden, en het kantelen van het altaar op de achtste dag (Ocho di Yukán)—dat was hun manier om trouw te blijven aan hun wortels én aan hun geloof. Vandaag de dag is dit ritueel vrijwel verdwenen. Al twintig jaar is er geen gedocumenteerde viering meer. Uitvaarten worden nu tot in de puntjes geregisseerd door begrafenisondernemers, naar Europees model. In tegenstelling tot vroeger, waar een uitvaart veel meer was dan een kort moment van condoleren of een drive-thru, of het volgen van de dienst via een YouTube-link, is afscheid nemen verarmd tot een haastig en afstandelijk ritueel. De zinsnede “geen rouwbeklag aan huis” klinkt inmiddels als een mantra in overlijdensberichten. ------- Bob Harms: De ocho dia, een rouwritueel van acht dagen op Aruba, Bonaire en Curaçao, was veel meer dan alleen een religieuze bijeenkomst. Het was een levendig sociaal evenement, doordrenkt van culturele tradities die hun oorsprong vinden in West-Afrika en de diaspora. Ondanks pogingen van de Rooms-Katholieke Kerk om deze ‘afwijkende’ gebruiken te onderdrukken, hield de gemeenschap stand en gaf het rouwproces zo een unieke, eigen invulling. Tijdens dit achtdaagse ritueel nam een voorzanger, de resadó, de leiding. Hij zong litanieën, een mix van Papiaments en Latijn. De aanwezigen zongen mee met de kantikanan di Ocho Dia, liederen speciaal voor dit ritueel, en de kantikanan di Dum Ve, verbasterde Gregoriaanse gebedsliederen. Ook op de laatste ochtend, wanneer het altaar werd afgebroken, werden er speciale liederen gezongen, de kantikanan di Jukán. ---- Na de uitvaart is er een rouwperiode die acht dagen duurt. In deze dagen worden er litanieën (gebeden) voorgelezen door een vrouw die ouder is dan 50. Ze vraagt God om de overledene onder zijn hoede te nemen en de nabestaanden te troosten. Tijdens deze ‘ocho dia’ geven naasten en familie alle ruimte aan hun emoties. Vooral op de achtste dag nemen ze de tijd om na te praten over de dingen die de overledene heeft gezegd en hoe hij of zij zich heeft voorbereid op de dood. De ramen worden opengezet zodat de geest kan vertrekken. ---- Het is een perfect voorbeeld van ''syncretisme'': het samenvoegen van verschillende culturele en religieuze elementen. Hoewel de periode van acht dagen ook in het christendom voorkomt (denk aan de besnijdenis van Jezus na 8 dagen), is de uitwerking (de ceremonies, muziek, dans) sterk beïnvloed door de Afrikaanse wortels en de 'survival' van voorouderlijke tradities na de slavernij, steltDBNL - Digitale Bibliotheek voor de Nederlandse Letteren. {{Appendix}} --------------- {{Databox}} [[File:General Official Minimum Wage by Territory as of February 2023 in US Dollars (2).png|thumb|300px|Mapa di salario minimo segun teritorio na februari 2023 den USD]] E '''salario mínimo''' ta e montante mas abou ku un dunadó di trabou ta legalmente obligá di paga un empleado. Un salario mínimo por wòrdu ekspresá komo un salario pa ora, pa luna òf pa siman. Semper e ta wòrdu ekspresá komo un salario brutu, ekskluyendo belasting i kontribushonnan di seguro sosial. Dentro di Union Europeo, 22 di e 27 estadonan miembro tin un salario minimo. E sinku paisnan di UE ku no tin un salario mínimo ta Austria, Dinamarka, Finlandia, Suesia i Italia. E paisnan aki, inkluyendo Noruega i Suisa, ta laga e fiho di salario mínimo na organisashonnan di dunadó di trabou i empleado. es.wiki: Salario mínimo, salario mínimo, òf salario mínimo ta e montante mínimo di remunerashon ku un dunadó di trabou ta obligá pa lei pa paga su empleadonan pa e trabou ku nan a hasi durante un periodo determiná. E suma aki no por wordo baha ni pa acuerdo colectivo ni individual. Un salario mínimo ta eksistí den mas ku 90% di e estadonan miembro di e Organisashon Internashonal di Trabou (ILO).[1] E regulashon aki a wòrdu establesé pa promé biaha na Australia i New Zealand den siglo 19.[2] Kada pais tipikamente ta establesé e normanan legal ku ta regulá e salario mínimo i e mekanismonan pa determiná su montante periodikamente, normalmente anualmente. Regulashonnan di salario mínimo, ku nan diferensianan, ta presente den kasi tur pais rònt mundu, i nan ophetivo, eksplísito òf nò, ta pa redusí desigualdat di salario. Den añanan resien, vários pais a reformá nan polítika di salario mínimo komo kontesta na e oumento di kosto di bida i preshon sosial pa garantisá un entrada desente. Algun gobièrnu a opta pa konektá e salario mínimo na e konsepto di un “salario di bida,” komprondé komo un salario ku ta kubri e nesesidatnan básiko di un individuo òf famia, inkluyendo kuminda, bibienda, edukashon i kuido di salú. Paisnan manera Alemania,[3] Sur Korea, Chile,[4] i New Zealand a implementá oumentonan signifikante, miéntras ku na Merka tabatin un tendensia pa oumentá e salario mínimo na nivel estatal i munisipal den ousensia di konsenso federal. Ademas, organisashonnan manera Organisashon Internashonal di Trabou (ILO) i Programa di Desaroyo di Nashonnan Uni (UNDP) a promové kuadro pa evaluá e impakto di e salario mínimo riba redukshon di pobresa i desigualdat, resaltando e importansia di ahusta e montantenan aki periodikamente i segun kriterionan ekonómiko i sosial. Salario mínimo, salario mínimo, òf salario mínimo ta e montante mínimo di remunerashon ku un dunadó di trabou ta obligá pa lei pa paga su empleadonan pa e trabou ku nan a hasi durante un periodo determiná. E suma aki no por wordo baha ni pa acuerdo colectivo ni individual. Un salario mínimo ta eksistí den mas ku 90% di e estadonan miembro di e Organisashon Internashonal di Trabou (ILO).[1] == Caribe Hulandes == * 1947 - invoering Loonregeling 1946 (P.B. 1947, no. 2), * 1972 - Landsverordening minimumlonen (P.B. 1972, no. 110) 1 oktober 1972 e Ordenansa Salario Minimo a drenta na vigor na Antias Hulandes.<ref>Advertentie. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 30-09-1972, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 03-09-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010461412:mpeg21:p006</ref> {{Appendix}} LANDSVERORDENING van 31 mei 1972 houdende nieuwe regelen inzake minimumlonen Citeertitel Landsverordening minimumlonen Vastgesteld door Gouverneur van de Nederlandse Antillen Onderwerp maatschappelijke zorg en welzijn Eigen onderwerp arbeidsregelgeving Opmerkingen met betrekking tot de regeling Deze verordening vervangt de Loonregeling 1946 (P.B. 1947, no. 2), -------- The minimum wage history in the Dutch Caribbean is tied to the islands' individual statuses, with a significant shift in the Caribbean Netherlands (Bonaire, Sint Eustatius, Saba) towards higher, federally regulated minimum wages starting in the 2010s, aiming for a dignified existence. Other islands, like Aruba, also adjusted their minimum wages in recent years, while the overall trend shows efforts to raise wages to improve socio-economic conditions, though this can create competitive pressure compared to other Caribbean nations. The minimum wage in the Dutch Caribbean is set separately for each island, with the highest recent rates being $1,750 per month in the Caribbean Netherlands (Bonaire, St. Eustatius, and Saba) as of July 1, 2024, and AWG 2,007.05 per month in Aruba as of January 1, 2025. The Caribbean Netherlands' minimum wage is adjusted annually based on the consumer price index. -------------- {{Variante|c}} {{infobox persona| variante =c | nomber = Mary Gertrude Johnson | ofishi = | tata = Peter Hassell | mama = Esther Lovell Johnson }} '''Mary Gertrude Johnson''' (☆ [[1854]] na Zions Hill – † [[1939]] na [[Saba]]), tambe konosí komo ''Mary Gertrude Hassell'', tabata un edukadó prominente i un pionero den promoshon di e arte tradishonal di [[kanchi sabano]] riba e isla di [[Saba]]. El a duna les i popularisá e téknika di obra ku hilo habri, ku despues a bira un di e produkto artístiko i ekonómiko mas importante di e isla. Segun folklorista Eric Eliason, “kisas e ta e persona mas honrá den historia di e isla.”<ref>Eliason, Eric A. (2024). "[https://www.google.nl/books/edition/Handbook_of_Gender_Studies_in_the_Dutch/aBcEEQAAQBAJ?hl=nl&gbpv=1&dq=Mary+Gertrude+Hassell+Johnson&pg=PA524&printsec=frontcover Saba Lace: History, Culture and Art]", in: ''Handbook of Gender Studies in the Dutch Caribbean'', p. 522-534, citaat op p. 524.</ref> == Biografia == Mary Gertrude Johnson a nase na Zions Hill (den e tempu ei konosí komo Hell’s Gate) komo yu muhé di Esther Lovell Johnson i Peter Hassell. Su famia tabatin un posishon respetá den komunidat i su mayornan tabatin medio finansiero sufisiente pa mand’é pa estudio na [[Caracas]], [[Venezuela]] na komienso di añanan 1870. Pa un periodo Johnson a biba den un internado katóliko, kaminda soeurnan di e konvento tabata duna enseñansa, inkluso na manera tradishonal.<ref>A unique form of needlework: “Saba Lace”— A time honored craft by Will Johnson. "Amigoe". Curaçao, 20-12-1985, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 31-07-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643321:mpeg21:p068</ref> Durante su estadia na Venezuela, el a siña for di e yu muhénan di e elite venezolano kon pa traha obra ku hilo habri den estilo ajour, ku despues a bira konosí na Saba komo kanchi spaño.<ref>https://thesabaislander.com/2021/02/06/the-chronological-history-of-saba/ The Chronological History of Saba], Saba Islander (2 di yuni 2021)</ref> <ref name=":0">Eliason, Eric A. (2024). "[https://www.google.nl/books/edition/Handbook_of_Gender_Studies_in_the_Dutch/aBcEEQAAQBAJ?hl=nl&gbpv=1&dq=Mary+Gertrude+Hassell+Johnson&pg=PA524&printsec=frontcover Saba Lace: History, Culture and Art]", in: Handbook of Gender Studies in the Dutch Caribbean, p. 522-534</ref> E téknika aki lo bira e base pa e desaroyo di e arte di kanchi sabano, un forma di arte tekstil úniko pa Saba.<ref name=":1">{{Citeer boek |titel=Caribbean Women and Their Art: An Encyclopedia |achternaam=Snodgrass |voornaam=Mary Ellen |url=https://www.google.nl/books/edition/Caribbean_Women_and_Their_Art/4tCwDwAAQBAJ?hl=nl&gbpv=1&dq=Mary+Gertrude+Hassell+Johnson&pg=PA89&printsec=frontcover |datum=2019 |pagina=89-90}}</ref><ref>{{Citeer web |url=https://caribvibetv.com/learning-about-saba-lace-spiced-rum/ |titel=The Art of Saba Lace & Flavor of Spiced Rum: Saba’s Heritage |bezochtdatum=2025-07-20 |werk=Caribbean Vibrations}}</ref> Despues di a kompletá su estudio, Johnson a regresá Saba. Einan el a kasa ku James Benjamin Johnson i a kuminsá duna les na e skol katóliko lokal. E pareha a establesé nan mes na Windwardside. Inisialmente, el a sigui ku trahamentu di kanchi komo un hòbi, dunando les na algun amigu i miembro di famia, pero pronto el a kuminsá plama riba henter e isla. Gradualmente ela kuminsá duna lès, i patronchinan spesífiko pa e isla a wòrdu kreá, yamá na nòmber di nan kreadornan, manera Imelda, Sylvia i Laurentina.<ref name=":0" /><ref name=":1" /> Ku e establesementu di un servisio postal konfiabel entre Saba i mundo eksterno na 1884, e posibilidat pa bende kanchi via pòst a habri un fuente nobo di ingreso pa hopi famianan. Pa tempu di Prome Guera Mundial, un di kada dies habitante tabata inbolbí den produkshon òf benta di kanchi sabano. Den e añanan 1920, ta kalkulá ku entre 30% i 40% di PIB di Saba tabata generá for di kanchi, un kontribushon sin igual pa un isla chikí.<ref name=":0" /><ref name=":1" /> Mary Gertrude Johnson a fayesé na 1939 na edat di 85 aña. Su legado sigui biba den arte, ekonomía i identidat kultural di Saba. == Homenahe == Na 1996, su aporte a wòrdu rekonosé ku un stampia postal di Antias Hulandes, ku ta mustra un imagen di dje ku un obra di kanchi na banda robes. E stampia tabata parti di un seri dediká na figuranan antiano prominente.<ref>{{Citeer web |url=https://touchstamps.com/Stamp/Details/160215/mary-gertrude-johnson-hassel-1853-1939 |titel=Stamp: Mary Gertrude Johnson Hassel (1853-1939) (Netherlands Antilles 1996) |bezochtdatum=2025-07-20 |werk=Touch Stamps}}</ref> == Mira tambe == * [[Kanchi sabano]] {{Appendix}} {{Defaultsort:Johnson, Mary Gertrude}} [[:Kategoria:Saba]] ------------ * na un Skol di Konbento. Einan ela siña kon pa traha e hilo dibuhá for di e yu muhénan di Venezolanonan elite, i a introdusí e arte na Saba kaminda e ta konosí generalmente komo obra spañó.<ref>https://thesabaislander.com/2021/02/06/the-chronological-history-of-saba/ The Chronological History of Saba], Saba Islander (2 di yuni 2021)</ref> * the past, drawn lace embroidery often produced larger pieces in the form of tablecloths, curtains, drapes, etc. Today, these larger ana more expensive items are no longer in demand and the intricate patterns of drawn lace are being used in a more decorative manner on various items of women’s and household ware such as shawls, skirts, blouses, handbags, hand¬ kerchiefs, napkins and other cloths. <ref>[https://archive.org/details/BNA-DIG-ANTILLENREVIEW-1981-08/page/n33/mode/1up?q=saban+lace&view=theater Handcraft: an industry of growing importance]Antillean Review, vol. 1 nr. 5, augustus/september 1981</ref> * Perhaps this is the reason the craft is popularly known as "Spanish work" on Saba. In 1884, the wives and daughters of Saba's seafaring men began working in earnest. In that year regular mail service connected the five-squaremile island to the outside world for the first time, thereby establising the possibility of a mailorder cottage industry. By 1898, Saba's lacemakers had become so adept that a Miss Florence Every entered an exhibition of women's handicrafts in The Hague, The Netherlands, where she received an honorable mention. Six years later, a Saban was awarded first prize in a competition in Copenhagen, Denmark, and was invited by the Danish government to spend four months in the Scandinavian country. Little by little, the industrious Saban women began exporting their delicate work, primarly to customers in the United States. The method by which they obtained the names of potential clients illustrates typical Saban ingenuity. Lacemakers would copy the addresses of American companies from the boxes of merchandise that were sent to the island. They would then dispatch a letter explaining their craft and their prices to the firm, hoping to have some sympathetic manager post the missive on the company bulletin board or mention it in the company newsletter. Their efforts were surprisingly successful. By 1928, nearly 25,000 guilders worth of needlework was being exported.<ref>A unique form of needlework: “Saba Lace”— A time honored craft by Will Johnson. "Amigoe". Curaçao, 20-12-1985, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 31-07-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643321:mpeg21:p068</ref> Naturally, clients' addresses were closely-guarded secrets. Who betide anyone who "stole" an address or who wrote "bad things" about a competing lacemaker. Many families were not on speaking terms for years, owing to some real or imagined breaking of this unwritten law. In turn, many company officials wrote to Saba's Vice-Lieutenant Governor inquiring into the financial status of the women soliciting business from the companies' employees. As tactfully as possible, the administrator would reply that the ladies could stand "some help", even though some of the lacemakers were among the most affluent residents of the tiny island. When the Great Depression spread economic havoc throughout the United States in the early 19305, demand for "Saba Lace" plunged alarmingly. Committees were formed on the island to promote the "industry". Unfortunately, nothing seemed to help. It was only with the increase of tourism to the island that "Saba Lace" flourished once again. An airfield was finally constructed on the mountainous terrain in 1963 and the island became a favorite with travelers searching for an unusual daytrip from nearby St. Maarten of for longer stays in a serence and unspoiled Caribbean atmosphere. In 1984, 15,000 tourists visited, departing with approximately $100,000 worth of delicate, handmade lacework. Thus, after more than a century, a handcraft learned by a young Saban girl in the quiet cloisters of a Caracas convent still provides a means of survival for many families on the tiny island of Saba. ------------- {{Infobox artista|variante|c | nomber = Sheila Payne }} '''Sheila Payne''' (☆ 1961 na [[Kòrsou]]) ta un aktris i kontadó di kuento di [[Kòrsou]] i un defensor di preservashon di Papiamentu.[1] Sheila Payne a nase i lanta na Kòrsou, den un famia originalmente di [[Sint Kitts (isla)|Saint Kitts]]. Su interes i amor pa kontamentu di kuenta a bini di su tata. Komo un studiante di skol básiko, el a hasi un impreshon sumamente eksitoso di e empresario di músika [[Ángel Job]] (ku e apodo El Gordito de Oro).[2] For di 1980 pa 2000, Payne a biba na [[Hulanda]]. El’a studia matemátika i ekonomia i a tuma un kurso posgrado den desaroyo di karera. Despues di a traha den e ramo ei pa algun tempu, el a bira un aktris ku Jeugdtheater Citadel Groningen. Na Kòrsou, el a traha komo aktris pa teater hubenil i despues a regresá na kontamentu di kuenta.[2] Na 2011, Payne a risibí un nominashon di UNESCO pa su esfuersonan den preservashon di Papiamentu.[2] -------------- {{Variante|c}} {{Databox}} Un '''tragalus''' ([[hulandes]]: ''dakvenster'') ta referi na un bentana chikí ku generalmente ta instalá riba un muraya haltu, tei, òf den un dak di kas. Literalmente, e palabra cu e ta e luga pa laga lus drenta. "tragaluz" via Spaño (traga = bebe, luz = lus) — literalmente, un lugá pa laga lus drenta. un ekstenshon di e superfisie di dak ku ta inkliná, hopi bia ta konsistí di un kuadro di bentana vertikal ku òf sin partinan movibel, dos muraya banda triangular i un tapa, trahá komo un dak plat, siya ?, heup òf pent. Un tragalus por wòrdu instalá mesora durante konstrukshon nobo, pero hopi bia ta wòrdu trahá despues pa haña espasio èkstra, tin bia na e lugá kaminda un skylight ta presente kaba. E kuadro di bentana ta sirbi pa permití lus i airu drenta den e zolder òf kamber di zolder. Un bentana di dormitorio hopi bia ta proveé ​​e espasio èkstra ku espasio pa kabes (espasio pa kabes), ku ta nesesario pa krea un kamber den zolder. Bentana di dormer por wòrdu montá na diferente manera. Tradishonalmente riba e lugá, kaminda e bentana di e dormer ta wòrdu bati riba e dak riba e sitio, loke ta tuma un promedio di 3 pa 4 dia. Tin tambe bentananan prefab. E bentananan prefabriká aki ta wòrdu pre-produsí den un fábrika òf tayer di karpinteria i ta wòrdu montá riba e dak denter di un dia. Bentana di dormer ta traha di vários material. Esaki ta dependé di e estilo arkitektóniko di e kas i e deseonan di e kliente. Bentana prefabriká por lo general ta trahá di palu òf plèstik. Un ekstenshon riba e dak tambe ta wòrdu yamá kuko òf akkenailtje (prinsipalmente na Groningen). {{Appendix}} chatgpt:Den papiamentu, tragalus ta un palabra ku referi na un ventanita chikí ku generalmente ta instalá riba un muraya haltu, tei, òf den un kas di dak. E palabra mes ta bin di Hulandés "tragaluz" via Spaño (traga = bebe, luz = lus) — literalmente, un lugá pa laga lus drenta. ✅ Den konteksto di construccion Hulandés (i Karibe Hulandes), un "tragalus" ta un ventanita, pero den hulandés moderno e palabra ku ta mas relashona ta "dakkapel" òf "dakvenster", ku ta referí mas espesífikamente na un ventan chi subi for di dak, ku ta kreá espasio i lus den un piso haltu. Diferensha: Tragalus = ventanita (simpel, generalmente no sobresalí for di tei). Dakkapel = estruktura di bentana ku sobresalí for di tei pa kreá mas espasio i lus. 🏚️ Tragalus den Karibe Hulandes Sí, tragalus (of ventanitanan den dak) tabata uza den arquitectura tradicional Karibe Hulandes, inklusí: Kas di plantashon (Boneiru, Kòrsou, Aruba) Kas di pueblo (kas di torto, kas di piedra) Fortifikashon (forte) E motibu principal pa usa un tragalus tabata: Laga lus natural drenta (den tempo ku no tabatin mucha bentanan grandi) Mehorá ventilashon (pa saka kalor fo'i kas) Duna un poko di brisa sin perde protekshon kontra tormenta. Ejemplo: Riba kas di plantashon na Kòrsou manera Landhuis Brievengat òf Landhuis Chobolobo, bo por topa ventanitanan haltu riba e dak ku ta sirbi komo tragalus. Na Aruba, na kas antique den Noord i Santa Cruz, bo por wak esemey. 📜 Origen historiko E uso di ventanitanan haltu (tragalus) a bini ku: Influensia di arquitectura kolonyal Hulandés (especialmente siglo 17-18). Adaptashon lokal pa klima tropikal — ventilashon tabata esencial. Manká di material di konstrukshon — un bentana chikí tabata mas fasil pa instala den muraya di torto òf piedra. ✏️ En Resúmen Aspekto Tragalus Dakkapel Definishon Ventanita haltu Bentana sobresaliente for di tei Funshon Lus i ventilashon Lus, ventilashon, espasio Material Hout, piedra, torto Hout, tei, glas Uzo den Karibe Sí, den kas antique Raro, mas den Hulanda [[:Kategoria:Konstrukshon]] -------------- {{Multiple image | total_width = 650 | align = center | caption_align = center | border = | image1 = Government building in Camacuri (Aruba) 17 33 16 604000.jpeg | caption1 = Edificio di Impuesto di [[Aruba]] | image2 = DRCUR-EXT-Resort-4110-TM.jpg | caption2 = Dream Curaçao Resort na [[Willemstad]] | image4 = Emmanuel Catholic Chapel.jpg | caption4 = Kapel Emanuel na [[San Nicolas]] | image3 = Maduro & Curiel's Bank, Willemstad, Curaçao.jpg | caption3 = Edificio di [[Maduro & Curiel's Bank N.V.|MCB]] na Willemstad }} --------------- * [[Florin karibense]] (aanvullen) Siman pasá a tuma lugá e desvelo ofisial di e diseño di e Guilder Karibense, e moneda nobo ku lo ta den sirkulashon na Kòrsou i Sint Maarten entrante 31 di mart 2025. Banko Sentral di Kòrsou i Sint Maarten (CBCS) a presentá e biyetenan i monedanan simultáneamente na ámbos pais.<ref name="deel 1">[https://curacao.nu/de-caribische-gulden-een-stap-richting-economische-stabiliteit-in-2025/ De Caribische Gulden: Een stap richting economische stabiliteit in 2025], curacao.nu (26 di desember 2024)</ref> -- 2025 lo ta e aña di plaka nobo ku introdukshon di e Golder Karibense. E seri nobo di biyete ta inspirá pa e ‘Mundu Bou di Laman’. E parti dilanti di e biyetenan ta mustra e fauna bou di awa colorido di Curaçao y Sint Maarten, como simbolo di e laso entre ambos pais. E diversidat úniko di animalnan marino, segun Banko Sentral, ta un rekordatorio di e poder di koperashon i metanan kompartí, apesar di kada pais su propio identidat. E parti patras di e biyetenan ta deskribí bista históriko i kultural importante di Kòrsou i Sint Maarten. Loke ta spesial di e seri nobo aki ta su diseño: e parti dilanti tin un diseño horizontal tradishonal, miéntras ku e parti patras ta orientá vertikalmente. Ta prome biaha cu biyetenan cu patras vertical ta wordo emiti na Curaçao y Sint Maarten. E seri di florin Karibense ta inkluí sinku biyete di bankero ku e siguiente denominashonnan: 10 Cg, 20 Cg, 50 Cg, 100 Cg i 200 Cg. Cada biyete tin su propio color. 2025 lo ta e aña di plaka nobo ku introdukshon di e Golder Karibense. E seri nobo di biyete ta inspirá pa e ‘Mundu Bou di Laman’. E parti dilanti di e biyetenan ta mustra e fauna bou di awa colorido di Curaçao y Sint Maarten, como simbolo di e laso entre ambos pais. E diversidat úniko di animalnan marino, segun Banko Sentral, ta un rekordatorio di e poder di koperashon i metanan kompartí, apesar di kada pais su propio identidat.<ref name="deel 3">[https://curacao.nu/nieuwe-caribische-gulden-een-ode-aan-de-onderwaterwereld-20g/ Nieuwe Caribische Gulden: een ode aan de onderwaterwereld (20g)], curacao.nu (27 di desember 2024)</ref> E parti patras di e biyetenan ta deskribí bista históriko i kultural importante di Kòrsou i Sint Maarten. Loke ta spesial di e seri nobo aki ta su diseño: e parti dilanti tin un diseño horizontal tradishonal, miéntras ku e parti patras ta orientá vertikalmente. Ta prome biaha cu biyetenan cu patras vertical ta wordo emiti na Curaçao y Sint Maarten. E seri di florin Karibense ta inkluí sinku biyete di bankero ku e siguiente denominashonnan: 10 Cg, 20 Cg, 50 Cg, 100 Cg i 200 Cg. Cada biyete tin su propio color. == denominashon di mas chikitu: 10 florin == E biyete di dies florin karibense ta predominantemente hel i tin un imágen di e '''angelfish gris''' na e parti dilanti i e '''faro di Klein Curaçao''' na e parti patras.<ref name="deel 2">[https://curacao.nu/nieuwe-caribischegulden-een-ode-aan-de-onderwaterwereld-10g/ Nieuwe Caribische Gulden: een ode aan de onderwaterwereld (10g)\, curacao.nu (26 di desember 2024)</ref> E angelfish gris por krese te sesenta sentimeter di largura. E espesie aki tin un kurpa den forma di disko ku un kabes relativamente grandi. Angelfish adulto gris ta gris kla ku manchanan pretu tur kaminda, miéntras ku nan kabes ta gris kla ku un boka mas kla ainda. E hóbennan, di otro banda, ta pretu ku sinku strepi hel briante ku ta kore vertikal riba nan kurpa. Hubenilnan ta wòrdu hañá generalmente riba e rif òf den kama di yerba di laman, kaminda nan ta traha na “stashonnan di limpiesa” meskos ku garnachi mas limpi ta hasi, pa deshací di parasito di piská mas grandi. Adultonan por lo general ta habitá rifnan i por wòrdu hañá na profundidatnan te ku trinta meter. E konki reina ta un snèk ku ta biba prinsipalmente den kama di yerba di laman i riba banki di santu i por krese basta grandi. Karakolnan adulto por krese te mas o ménos 35 sentimeter di largura. E karakolnan aki ta herbívoro i ta alimentá nan mes ku material di mata ku ta haña entre e yerba di laman. E conchi reina ta birando mas y mas raro den hopi parti di Caribe pasobra su carni ta wordo considera un delicia y hopi biaha ta wordo haya riba platonan. Ta p’esei tin vários inisiativa pa kria nan den koutiverio pa produkshon di kuminda òf laga nan bai bèk den naturalesa. Kasi no tin ehemplar adulto real ku a sobra den e awanan interior di Kòrsou. Patras == Di dos denominashon: binti florin Cg 20 == E biyete di binti florin Karibense ta predominantemente blou i tin e rayo di águila mancha dilanti i Simpson Bay patras. Cu un envergadura di casi tres meter, e Spotted Eagle Ray ta un di e especienan di rayo mas grandi den nos awanan. E ta wòrdu rekonosé fásilmente pa su fondo skur ku numeroso mancha blanku i un barika kompletamente blanku. E rayonan aki tin un rabo largu i punta ku vários spina venenoso. E rayonan aki ta kome bivalvo, entre otro, i ta buska nan riba fondo di santu. Nan ta koba den santu i tin bia ta zwaai esaki ku nan “alanan”. Tambe nan ta come cangreu, cangreu ermitaño y caracol manera e queen clam. Rayonan di águila mancha ta hopi sosial i hopi bia ta landa den grupo chikí.<ref name="deel 3"/> Yellow Cowries ta '''karakol di laman''' ku ta wòrdu hañá den mayoria di laman tropikal. Den pasado, diferente tipo di cowries tabata hunga un ròl importante den komersio i kultura. Kaska di cowrie tabata wòrdu usá histórikamente komo moneda, partikularmente na China, Afrika, New Guinea i Indonesia. E barkunan di e Kompania di India Oriental Hulandes (VOC) tabata komersia ku kaska di kowrie, spesialmente e “kaska di kaska di plaka” ku tabata representá un balor monetario, i tabata usa nan komo un medio di pago, inkluso pa kumpra hende sklabisá. Awendia nan ta wòrdu apresiá prinsipalmente komo kosnan di kolekshon i ta wòrdu usá den joyas. Karakol tin un dieta hopi spesífiko ku ta varia pa kada espesie. Algun ta karnivoro, algun herbívoro i algun omnívoro. Nan tin un struktura di alimentashon úniko yamá un “radula” den nan boka, ku ta funshoná komo djente, superfisie di yerba i kòrta kuminda.<ref name="deel 3"/> Patras == Di tres denominashon: biyete di 50 Cg == E biyete ta predominantemente bèrdè i tin e '''turtuga di laman bèrdè''' na e parti dilanti i e playa di '''Grote Knip''' na e parti patras.<ref>[https://curacao.nu/nieuwe-caribische-gulden-een-ode-aan-de-onderwaterwereld-50g/ Nieuwe Caribische Gulden: een ode aan de onderwaterwereld (50g)], curacao.nu (28 di desember 2024)</ref> E turtuga bèrdè di laman ta wòrdu hañá den tur laman tropikal i subtropikal na mundu, inkluyendo den Karibe. E turtuga bèrdè di laman ta un herbívoro i ta kome prinsipalmente yerba di laman. E turtuganan ta sòru pa e yerba di laman no krese muchu largu i sofoká su mes. Esaki ta permití e ekosistema di yerba di laman pa mantené su funshonnan mas importante, esta komo un krèsh pa hopi bestia marino. E turtuga di laman bèrdè ta pues un espesie klave ku ta hunga un ròl esensial den tene nos oséanonan saludabel. Turtuga machu nunka no ta regresá tera. E hembranan ta bin tera solamente pa pone webu. Turtuga muhé ta traha vários nèshi pa aña. Turtuga ta protehá i den peliger di ekstinshon rònt mundu. E '''tellin''' faborito. E espesie di karakol bivalvo aki ta wòrdu hañá den henter Karibe, prinsipalmente na profundidatnan di te ku trinta meter. E kaska, ku ta wòrdu trahá dor di e karakolnan mes, por ta basta grandi, algun ta alkansá un diameter di mas o ménos ocho centimeter. E kaska ta di koló krema pa blanku ku randnan un poko haltu i hopi espasiá. E parti paden di e kaska ta hel. E dos mitarnan di e kaska por lo general ta pas bon huntu i hopi bia ta kubri ku alga i otro organismonan, proveyendo un kamuflahe ekselente riba e ref. E espesie aki ta filtrá kuminda for di awa di laman dor di chupa awa aden, filtr’é i despues “spuit afó” awa limpi. Patras Grote Knip Beach. Curaçao ta konosí pa su playanan relativamente chikí skondí den bahianan kómodo. Asta Grote Knip Beach ta situá den un bahia asina. E santu riba e playanan ta konsistí di entre otro e fekalnan di piská ku ta kome alga i otro organismonan marino. Segun ku e piskánan aki ta raspa alga for di piedra di koral i piedra di kalki, nan ta kita pida pida kalki tambe. E material aki despues ta wòrdu ekskretá komo granula chikitu di kalki, ku eventualmente ta akumulá riba playa komo santu blanku debí na akshon di ola. Piská papagai ta entre e espesienan responsabel pa e proseso aki. ------------------- '''Petróleos de Venezuela, SA''' ('''PDVSA''') ta e kompania estatal di [[Venezuela]] riba tereno di petroleo i gas natural. E kompania tin aktividatnan den eksplorashon, produkshon, refinamentu, merkadeo, transporte i eksportashon di petroli, i tambe eksplorashon i produkshon di gas natural. El a kuminsá su operashon na 1976 despues di e nashonalisashon di e industria petrolero di e pais pa dekreto di gobièrnu riba 30 di ougùstùs 1975. Tur akshon di e kompania ta ainda propiedad di gobièrnu di Venezuela, kual pais ta e di sinku eksportadó mas grandi di petroli na mundu. == Reserva i produkshon == Venezuela tin e reservanan di petroleo mas grandi na mundu. Na fin di aña 2020, nan tabata balorá na 304 bion bari, òf 17.5% di e total mundial.<ref name=BPWES21>{{en}} [https://www.bp.com/en/global/corporate/energy-economics/statistical-review-of-world-energy.html BP Statistical Review of World Energy 2021], geraadpleegd op 24 juli 2021</ref> [[Arabia Saudita]] ta na di dos lugá ku un porshon di 17.2%. Un gran parti di e reservanan ta konsistí di zeta viskoso, ku ta wòrdu hañá prinsipalmente kantu di [[Riu Orinoco]]. E zeta aki ta ménos fásil pa saka ku zeta konvenshonal. Ku e reservanan di zeta konosí, e pais por mantené e nivelnan di produkshon aktual pa mas ku 500 aña.<ref name=BPWES21/> Na 2005, produkshon di zeta tabata 3.3 mion bari pa dia (bpd), pero pa 2015 esaki a baha te na 2.6 mion bpd.[2] Debí na mal maneho ekonómiko, no tin sufisiente sèn disponibel pa invertí, loke ta kousa ku produkshon ta baha. E bahada aki a sigui despues di 2015 i na 2020 e produkshon tabata 540.000 bpd.<ref name=BPWES21/> Un tendensia similar ta visibel pa refinamentu. Na 2010, kasi 1 mion bpd tabata wòrdu prosesá diariamente ainda, pero na 2019 esaki a baha te na 123.000 bpd.<ref name=BPWES21/> Reservanan di gas ta muchu mas chikitu na 3% di e total mundial, pero tòg signifikante.<ref name=BPWES21/> Produkshon di gas a keda basta stabil entre 2005 i 2017 i a fluktuá alrededor di 30-40 bion m³ pa aña. Tabatin un bahada fuerte na 2018, ku a sigui na 2019 i 2020. Na 2020, mas o ménos 19 bion m³ a wòrdu produsí.<ref name=BPWES21/> == Historia == E kompania a wòrdu fundá dia 1 di yanüari 1976 despues di e nashonalisashon di e industria petrolero di Venezuela. Na sèptèmber 1986, e kompania merikano Southland a bende mitar di e akshonnan di CITGO na Petróleos de Venezuela. Na 1990, PVDSA a kumpra e sobra akshonnan, birando e úniko doño. Ku e transakshon aki, CITGO a wòrdu sigurá di e suministro di krudo i Venezuela a haña un kanal di benta nobo na [[Estadonan Uni di Amérika|Merka]]. Parsialmente debí na e kaida fuerte den prijs di petroleo desde 2015, PVDSA a topa cu problemanan finansiero. E kompania a risibí un fiansa grandi di Rosneft di [[Rusia]] i a kambio a primintí 49.9% di e akshonnan den CITGO komo fiansa.<ref name=CNNROS>CNN [http://money.cnn.com/2017/04/10/news/economy/russia-us-oil-company-citgo/index.html Russia could soon control a U.S. oil company], 10 di aprel 2017, konsultá 4 di ougùstus 2024</ref> Varios polítiko merikano ta preferá di no mira akshonista ruso den refinerianan merikano.<ref name=CNNROS/> Na 1985, gobièrnu di [[Teritorio insular (Antias Hulandes)|teritorio insular di Kòrsou]], ku a tuma over e [[refineria Isla]] na Kòrsou for di [[Koninklijke Shell|Shell]], a transferí e operashonnan di e kompania pa Petróleos de Venezuela a base di un kontrato di hür di largu plaso.<ref name="CvC">Canon van Curacao [https://canoncuracao.cw/33-vertrek-shell-komst-en-vertrek-pdvsa/ Vertrek van Shell, komst en vertrek PdVSA], geraadpleegd op 21 december 2023</ref> Invershonnan den e refineria a keda atras, loke ta nifiká ku produkshon tabata wòrdu hasí prinsipalmente ku instalashonnan bieu. E problemanan ambiental ku esaki a enserá a kondusí na hopi demanda kontra e refineria òf kontra di gobièrnu.<ref name="CvC"/> E kontrato di hür di PDVSA a kaduká dia 31 di desèmber 2019. Despues di e salida di PDVSA, un bataya legal a tuma luga pa añanan largu entre Kòrsou i Venezuela. Nan dos finalmente a yega na un akuerdo na desèmber 2023. Venezuela lo suministrá zeta pa dies aña ku un balor ekivalente total di US$ 450 mion, ku lo wòrdu usá pa paga e debe di PVDSA.<ref>Antilliaans Dagblad [https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/28793-olie-voor-schuld-pdvsa Olie voor schuld PDVSA, 21 december 2023], konsultá 4 di ougùstus 2024</ref> ï Na yanüari 2019, Merka a imponé sanshonnan kontra PDVSA.<ref name=NOSUSS>NOS [https://nos.nl/artikel/2269551-vs-legt-sancties-op-aan-venezolaanse-staatsoliebedrijf.html VS legt sancties op aan Venezolaanse staatsoliebedrijf, 29 januari 2019], konsultá 4 di ougùstus 2024</ref> E kuentanan bankario di e kompania na Merka a wòrdu kongelá i merikanonan no ta permiti di hasi negoshi ku e kompania mas.<ref name=NOSUSS/> E sanshonnan ta un medida punitivo kontra e maneho di [[Nicolás Maduro|presidente Maduro]]. Zeta ta un fuente importante di entrada pa Venezuela i mas ku 40% di tur eksportashon di zeta ta bai pa Merka.<ref name=NOSUSS/> Na 2016, US$19 bion di e benta total di US$42 bion e aña ei a wòrdu generá na Merka. Na òktober 2023, e sanshonnan petrolero riba Venezuela a wòrdu aliviá.<ref name="NOSUSVEN">NOS [https://nos.nl/artikel/2494593-vs-schort-deel-sancties-venezuela-op-na-afspraken-over-vrije-verkiezingen VS schort deel sancties Venezuela op na afspraken over vrije verkiezingen, 19 oktober 2023], geraadpleegd op 21 december 2023</ref> A yega na un akuerdo entre e gobièrnu di Maduro i partidonan di oposishon bou di kua nan a bai di akuerdo pa tene elekshon den e di dos mitar di [[2024]], ku opservadónan internashonal pa garantisá ku nan ta hustu.<ref name="NOSUSVEN"/> E relahamentu ta nifiká ku Venezuela por determiná un biaha mas pa su mes kuantu zeta e ta eksportá i na kua partidonan.<ref name="NOSUSVEN"/> E akuerdo ta en prinsipio bálido pa seis luna. == Laso ku Karibe Hulandes == (es.wiki} === Aruba === Na 1991, PDVSA a atkerí di Chevron e terminalnan di awa hundu den Laman Karibe den serkania di Aruba.<ref name=terminal > {{cite web |url= http://www.petroleumworld.com/es-napa17061901.htm| title= La triste historia de PDVSA, BORCO y San Eustaquio|date=2017-06-13| author=Sergio Sáez | publisher= Petroleumworld.com}}</ref> Na september 2015, Aruba a firma un memorandum di entendimentu cu Citgo pa sondea e re-apertura di e refineria situá na [[San Nicolas]], Aruba, pará desde 2012 pa e operador Valero Energy ku un kapasidat instalá pa refiná 235.000 bpd. Na septèmber 2016, [[parlamento di Aruba]] a aprobá e outorisashon pa Citgo hür e refineria di San Nicolas pa 25 aña i un inversion aprobá pa PDVSA di 685 miyon dollar. Dia 23 di mei 2018, Korte di Aruba a kita e embargo riba dos kargamento di petroleo for di e tankeronan ''Atlantic Lily'' i ''Grimstad'' ku ConocoPhillips a pidi komo parti di su esfuersonan pa kobra un sentensia di arbitrahe kontra PDVSA.<ref> {{citeer web |url=http://eltiempolatino.com/news/2018/may/23/corte-de-aruba-levanto-embargos-pedidos-por-conoco/| titel=Corte de Aruba levantó embargos pedidos por Conoco contra cargamentos de Citgo |datum=2018-05-23| uitgever=El Tiempo Latino}}</ref> Na febrüari 2019, Citgo a para e remodelashon i modernisashon di e proyecto pa motibu di sanshonnan ekonómiko.<ref>{{citeer web |url= https://www.elperiodicodemonagas.com.ve/site/internacionales/renovacion-en-refineria-de-aruba-parada-por-sanciones/| titel=Renovación en refinería de Aruba parada por sanciones |datum=2019-02-20| uitgever=El periódico de Monagas}}</ref> Segun Promé Minister [[Evelyn Wever-Croes]] “E ta muy probable ku nos lo no sigui ku Citgo pero nos ta evaluando kon nos por sali for di e kontrato sin ningun problema".<ref> {{cite web |url=https://meridadigital.com.ve/alnavio-petroleos-de-venezuela-se-desmorona-y-las-repercusiones-son-globales/| title=Pdvsa se desmorona y las repercusiones son globales|date=2019-06-19| publisher= Alnavio }}</ref> Dia 22 di yüni 2021, e kompania Citgo a disidí di likidá 4 kompania supsidiario ku a keda kreá na 2016 ora ku gobièrnu a firma un kontrato di hür a kambio di rehabilitá e refineria di [[San Nicolas]] pa konvertí krudo èkstra-pisá for di e faha di zeta di [[Orinoco]] den krudo lihé. Mirando e problemanan ku a surgi a kousa di retrasonan di e proyecto na 2019 Citgo a termina su negoshi ku Aruba.<ref>«los lazos de la empresa venezolana con la isla empezaron a resquebrajarse al mismo tiempo que las sanciones financieras» {{citeer web |url= https://www.bancaynegocios.com/citgo-liquido-cuatro-filiales-en-aruba-y-cerro-casi-100-de-sus-negocios-en-la-isla/ | titel= Citgo liquidó cuatro filiales en Aruba y cerró casi 100% de sus negocios en la isla|datum=2021-06-22| uitgever=Bancaynegocios}}</ref> === Boneiru === PDVSA ta doño di e terminal marítimo Bonaire Petroleum Company (Bopec)<ref> {{cite web |url= https://prodavinci.com/que-esta-pasando-con-el-caso-conocophillips-versus-pdvsa/ | title= ¿Qué está pasando con el caso ConocoPhillips versus PDVSA?|date=2018-05-06| publisher= Prodavinci }}</ref> ku e kapasidat pa almasená te ku 12 mion bari di zeta krudo i derivadonan ku ta stratégiko pa eksportashon pa [[China]] i Merka. Na sèptèmber 2010, un kandela den dos di su 23 depósito a obligá gezaghebber di Boneiru pa sera e terminal.<ref>{{cita web | url= https://lta.reuters.com/articulo/latinoamerica-petroleo-venezuela-bonaire-idLTASIE68D11S20100914 | title= Terminal de PDVSA Bonaire, cerrado hasta nuevo aviso|date=2010-09-14| publisher= REUTERS | fechaacceso= 10 de julio de 2019 | fechaarchivo= 10 de julio de 2019 | urlarchivo= https://web.archive.org/web/20190710151005/https://lta.reuters.com/articulo/latinoamerica-petroleo-venezuela-bonaire-idLTASIE68D11S2010091}}</ref> Na desèmber 2017, gobièrnu hulandes a duna un ultimatum na PDVSA pa motibu di e falta di invershon den mantenshon di e terminal di Bonaire Petroleum Company (Bopec), lagando solamente sinku di e 21 depósitonan pa operá ku e isla tin, PDVSA a primintí un invershon di 25 mion dòler pa mantenshon i restourashon di e depósitonan.<ref> {{cita web |url= https://elcooperante.com/holanda-envia-ultimatum-a-pdvsa-por-falta-de-mantenimiento-en-terminal-de-bonaire/| title=Holanda envía ultimátum a Pdvsa por falta de mantenimiento en terminal de Bonaire|date=2017-12-20 | publisher= El cooperante}}</ref> Na mei 2018, e kompania ConocoPhillips ku sede na Houston a asumí kontrol di e aktivonan petrolero di Venezuela riba e isla kompania karibense di Boneiru<ref>{{cite web |url= https://www.radiotelevisionmarti.com/a/corte-de-bonaire-autoriza-embargo-millonario-a-pdvsa/175740.html | title= Corte de Bonaire autoriza embargo millonario a PDVSA|date=2018-05-12| publisher= Radio Televisión Martí}}</ref>, na ougùstùs 2018 a yega na un akuerdo ku PDVSA pa e pago di 2.040 mion ku un pago inisial di 500 mion dòler denter di un periodo di 90 dia for di momentu di firma e akuerdo, e sobra suma lo wòrdu pagá tur kuartal den un lapso di kuater aña i mei.<ref name="Sin-nombre-p2Jf-4">{{cite web |url=https://www.voanoticias.com/a/conocophillips-acuerdo-pdvsa-sobre-pago-de-2-000-millones-venezuela/4536051.html| title= ConocoPhillips llega a acuerdo con PDVSA sobre pago de 2.000 millones|date=2018-08-20| publisher= Voa Noticias.com }}</ref> Dia 26 di ougùstùs 2020, gobièrnu di Boneiru a duna òrdu pa hasi bashí e sinku tankinan di almasenahe di zeta ku ta kontené 10 mion bari pa motibu di riesgonan ambiental i falta di mantenshon.<ref> {{cite web |url=https://www.bancaynegocios.com/bonaire-ordena-a-pdvsa-vaciar-tanques-en-terminal-petrolera-por-riesgos-ambientales/| title=Bonaire ordena a Pdvsa vaciar tanques en terminal petrolera por riesgos ambientales|date=2020-08-28| publisher=Bancaynegocios}}</ref> Na mart 2021, e filial di Bopec a deklará bankarota pasobra e no por a paga su debenan.<ref>«El terminal petrolero de Pdvsa en Bonaire tenía capacidad para almacenar unos 10 millones de barriles de petróleo y cargar grandes embarcaciones desde sus muelles de aguas profundas» {{cite web |url=https://talcualdigital.com/filial-en-bonaire-de-pdvsa-se-declara-en-bancarrota-debido-a-sanciones-de-eeuu/| title=Filial en Bonaire de PDVSA se declara en bancarrota debido a sanciones de EEUU|date=2021-03-23| publisher=Tal Cual}}</ref> Na novèmber, un korte di Boneiru a dikta tokante e pago di 41.69 mion dòler pa e debenan atrasá di PDVSA.<ref>{{cite web |url=https://www.bancaynegocios.com/tribunal-de-bonaire-condeno-a-pdvsa-a-pagar-us4169-millones-por-deuda-en-litigio-con-bopec/|title=Tribunal de Bonaire condenó a Pdvsa a pagar US$41,69 millones por deuda en litigio con Bopec|date=2021-11-08|work=Banca y Negocios}}« » </ref> Na mart 2023, un hues di Boneiru a ordená e destaho forsá di kombustibel for di e depósito di 1933 ku tabata kontené 371.790 bari di kombustibel situá den e zona di Kaminda Turistiko, den nortost di e isla, propiedat di e kompania Commerchamp CA, un filial di PDVSA (na balor di mas o ménos 18 mion dòler) ku no tin un lisensia di OFAC pa negoshá esaki, e destaho a wòrdu realisá pa un debe di 41.7 mion dòler ku e supsidiario debe komo honorario i interes di pago atrasá na Bopec.<ref>{{cite web |url=https://cronicasdelcaribe.com/economia/ordenan-la-subasta-forzosa-de-fuel-oil-de-pdvsa-en-bonaire/|title= Ordenan la subasta forzosa de fuel oil de Pdvsa en Bonaire|date=2023-03-17|work=Crónicas del Caribe}}</ref> === Kòrsou === Desde 1985, PDVSA i gobièrnu di [[Kòrsou]] tabatin un kontrato di hür pa e [[Refineria Isla]] ku un kapasidat di 335.000 bari di krudo, konstruí pa Royal Dutch Shell na 1919. Pa 2016, Kòrsou a eksigi pa PDVSA aporta un invershon di 15 bion dòler pa modernis’e pa por a prolonga e contract, pero si esaki no sosode, PDVSA lo keda afo. Na mei 2018, Korte Komersial di Curacao a outorisá ConocoPhillips pa pone beslag riba $636 mion na aktivo di Venezolano PDVSA.<ref name="Sin-nombre-p2Jf-5">{{cite web |url= https://lta.reuters.com/articulo/topNews/idLTAKCN1ID0R1-OUSLT |title= Corte Curazao autoriza a ConocoPhillips embargar 636 mln dlr en activos de venezolana PDVSA |date=2018-05-12 |publisher= Reuters |fechaarchivo= 22 de abril de 2020 |urlarchivo= https://web.archive.org/web/20200422133703/https://lta.reuters.com/articulo/topNews/idLTAKCN1ID0R1-OUSLT}}</ref> PDVSA ta confrontá un krisis di exportashon pa motibu di e bahada den produkshon di krudo, posiblemente e kompania chines Guangdong Zhenrong lo maneha e refineria aki na fin di 2019<ref> {{cite web |url= https://elcooperante.com/menos-ingreos-pdvsa-pierde-refineria-de-curazao-por-desinversion-para-modernizarla/| title= ¡Menos ingresos! Pdvsa pierde refinería de Curazao por desinversión para modernizarla |fecha= 19 de sep 2016 | publisher= El Coperante }}</ref><ref> {{cita web |url= https://elnuevopais.net/2018/06/22/204038/ | title= Curazao se cansa de PDVSA y busca nuevo operador para refinería Isla|pages= ConocoPhillips en mayo obtuvo órdenes judiciales e incautó algunos inventarios, activos y cargas de PDVSA en el Caribe|fecha=22 de junio de 2018 | publisher= El Nuevo País Zeta }}</ref> tin mas di un aña ta sufriendo severamente di e krisis na Venezuela. Gobièrnu di Kòrsou ta buskando un operadó nobo pa remplasá PDVSA i e sesamentu di e lease ta surgiendo komo esun mas probable. Sinembargo, PDVSA a logra finalisá e kontrato di hür pa un aña mas pa uso di almasenamentu, te ku desèmber 2020.<ref>«Refinería di Korsou extendió por un año el contrato que permite a PDVSA operar ese complejo con capacidad de 335.000 barriles de crudo diario»{{cite web |url=https://www.elnacional.com/economia/refineria-de-curazao-extendio-acuerdo-de-operaciones-con-pdvsa/|title=Refinería de Curazao extendió acuerdo de operaciones con Pdvsa|fecha=2 de diciembre de 2019| publisher=El Nacional}}</ref> Riba 26 di ougùstùs 2020, PDVSA a wòrdu demandá pa $51 mion dor di e kompania petrolero di Kòrsou, doño di e Refineria Isla na Kòrsou pa inkumplimentu ku e kontrato di pago mensual akumulá for di fin di 2018.<ref> {{cite web |url=https://www.bancaynegocios.com/otra-demanda-para-pdvsa-refineria-de-curazao-exige-pago-de-us51-millones/| title= Otra demanda para Pdvsa: Refinería de Curazao exige pago de US$51 millones|fecha= 28 de agosto de 2020| publisher=Bancaynegocios}}</ref> E refineria di Isla ta inaktivo for di mei 2018 i PDVSA tin un kontrato di hür kaduká pa su kapasidat di almasenamentu di 15 mion bari den su 38 tanki i dos waf di karga, un 25 % di su depósitonan (9 tanki) lo wòrdu hür na e kompania petrolero SPS Drilling E&P, PDVSA a bin ta desokupá parti di su zeta wardá despues di e sanshonnan na 2020, miéntras ku su doño Korsou ta buskando un operadó nobo.<ref> {{cite web |url=https://www.bancaynegocios.com/refineria-de-curazao-reemplaza-a-pdvsa-y-adjudica-a-petrolera-sps-oferta-de-arrendamiento-de-tanques/| title=Refinería de Curazao reemplaza a Pdvsa y adjudica a petrolera SPS oferta de arrendamiento de tanques |date=2020-09-03| publisher=Bancaynegocios}}</ref> E kompania Kòrsou tin plania pa destaho e zeta wardá Petroleo di PDVSA pa regla algun debe laboral cu el a laga pendiente.{{cite web |url= https://www.bancaynegocios.com/curazao-tendra-que-subastar-petroleo-para-pagar-deudas-dejadas-por-pdvsa/| title=Curazao tendrá que subastar petróleo para pagar deudas dejadas por Pdvsa|date=2021-06-02| publisher=Banca y Negocios}}</ref> Riba 30 di augustus, a determina ku PDVSA ta obligá di paga Kòrsou un debe atrasá pa e hür di e Refineria di Isla, despues di a perde e apelashon den kual a priminti di paga 20 mion dòler pa aña na hür pa daño i perhuisio na momentu di terminashon di e kontrato i lunanan akumulá di hür, parti di e debe ei a wòrdu kobra direktamente dor di RdK, kontra e stòknan di zeta krudo i produktonan akabá, ku a wòrdu wardá na e terminal di Bullenbaai.<ref>« El 30 de diciembre de 2019, Curazao reclamó su derecho a la “rescisión especial” del contrato con Isla, y le exigió a la empresa la cancelación de 100 millones de dólares, el asunto es por la reclamación de indemnización por daños y perjuicios derivados del cese abrupto del arrendamiento» {{cita web |url=https://www.bancaynegocios.com/pdvsa-perdio-apelacion-y-esta-obligada-a-cancelar-deudas-pendientes-por-operacion-de-refineria-en-curazao/| title= Pdvsa perdió apelación y está obligada a cancelar deudas pendientes por operación de refinería en Curazao|fecha=31 de agosto de 2021| publisher=Banca y Negocios}}</ref> Un korte na Kòrsou a outorisá benta di akshonnan di e filial di Pdvsa: Propernyn ta un filial di PDVSA, ku ta manehá e akshonnan di Nynas pa kubri e debe no pagá na e kompania Korsou di 52 mion dòler, miéntras ku ConocoPhillips tambe ta drenta e espera di e likidashon di akshonnan ku a gana un demanda pa 10.000 mion dòler.<ref>« Al igual que Curazao y Aruba, Bonaire fue en su día una parte clave de la red logística de Pdvsa en el Caribe holandés. En los últimos años, las sanciones de EE.UU., los agresivos embargos de ConocoPhillips y otros demandantes, y la falta de inversiones por parte de la petrolera estatal venezolana, aparte de la caída del suministro de petróleo despojaron a la empresa de sus vínculos comerciales en el Caribe holandés. Se calcula que Venezuela tiene una deuda pendiente de 160.000 millones de dólares, entre bonos, laudos arbitrales y otros pasivos» {{cita web |url=https://www.bancaynegocios.com/tribunal-autoriza-a-petrolera-curazolena-a-liquidar-acciones-de-filial-holandesa-de-pdvsa-para-cobrar-deuda/ | title=Tribunal autoriza a petrolera curazoleña a liquidar acciones de filial holandesa de Pdvsa para cobrar deuda|fecha= 4 de octubre de 2021| publisher=Banca y Negocios}}</ref> E filial di PDVSA tin te ku 31 di desèmber 2022 pa benta privá di su akshonnan.<ref>{{cita web |url= https://talcualdigital.com/tribunal-de-la-haya-da-prorroga-al-embargo-de-acciones-propernyn-bv-filial-de-pdvsa/| título=Tribunal de La Haya da prórroga al embargo de acciones en Propernyn BV, filial de Pdvsa|fecha=4 de septiembre de 2022| sitioweb= Tal Cual|fechaacceso= 20 de abril de 2023|cita= }}</ref> Na aprel 2023, e refineria di Kòrsou na e isla di Kòrsou ta eksigí di PDVSA e pago di US$62.3 mion ku e debe pa e no-kanselashon di e servisio eléktriko dor di e kompania petrolero venezolano entre e añanan 2018 i 2019 i e demanda a keda gana den un korte di New York.<ref>{{cita web |url=https://www.bancaynegocios.com/refineria-de-curazao-exige-a-pdvsa-que-pague-us623-millones-que-adeuda-por-servicio-electrico/| título= Refinería de Curazao exige a PDVSA que pague US$62,3 millones que adeuda por servicio eléctrico|fecha= 20 de abril de 2023| sitioweb=Banca y Negocios|fechaacceso= |cita=Otro litigio: la empresa petrolera de Curazao inició un litigio contra PDVSA en Suiza, por la falta de mantenimiento de la Refinería Isla, así como también por los daños ocasionados en el ecosistema, por una indemnización de US$1.000 millones }}</ref> Na desèmber PDVSA a kontestá ku e lo regla su debe dor di suministrá kombustibel, Venezuela na òktober a proveé ​​un oportunidat pa un akuerdo, despues ku Kòrsou a apelá na un korte di New York na 2020 pa enforsá un pago di 51 mion dòler di e debe akumulá te na e punto ei.<ref>{{cite web |url= https://www.bancaynegocios.com/reuters-pdvsa-saldara-deuda-con-refineria-de-curazao-suministrando-combustible/| título=Reuters: PDVSA saldará deuda con refinería de Curazao suministrando combustible|fecha=18 de diciembre de 2023| sitioweb=Banca y Negocios|fechaacceso= |cita= El acuerdo podría permitir la reanudación de las relaciones entre Venezuela, Curazao y Bonaire para que PDVSA pueda reactivar las operaciones de almacenamiento de petróleo y combustible en la terminal Bullenbaai en Curazao }}</ref> Na febrüari 2024, Curaçao Refinery Utilities (CRU) a bende kasi 500.000 bari di zeta di kombustibel propiedat di PDVSA ku tabata warda den e tankinan di Bullenbaai, ku tabata na oferta for di novèmber 2023.<ref>{{cite web |url=https://www.bancaynegocios.com/tras-2-subastas-fallidas-refineria-de-curazao-vendio-de-forma-privada-fueloil-que-pertenecia-a-pdvsa/| título= Tras 2 subastas fallidas: Refinería de Curazao vendió de "forma privada" fueloil que pertenecía a PDVSA|fecha=20 de febrero de 2024| sitioweb= Banca y Negocios |fechaacceso= |cita= }}</ref> {{Appendix}} [[Category:Empresa]] [[Category:Venezuela]] -------------------------- '''Antilliaanse Verffabriek''' of '''AVF Paints''' ta un empresa na Korsou ku ta fabrika verf pa e merkado lokal i e otro islanan di [[Karibe Hulandes]]. == Historia == AVF a wordu funda 17 di november 1959 bou di nomber di ... Fundadonan tabata KoninkIijke Lak-; Fabrica di vernis y verf Molijn y Co. N.V. Fabriek van Compositieverven C.V., B.J. de Castro y Yiunan y S.E.L. Maduro y Sons N.V. Na 2014?, despues di un traspaso pa dononan nobo, el a kambia nomber ofisial pa Pintuco Curacao BV bij overname ?? Fundá na 1960, AVF Paints (Antilliaanse Verffabriek) i su kompania ruman Arvefa (Arubaanse Verffabriek) ta komprometé den entregá produktonan inovativo i di kalidat haltu na e industria di verf i revestimentu. Den un era di konsolidashon, ora mas grandi ta bira mas grandi i nòmbernan di marka ta parse di dominá, AVF Paints ta mantené su parti di merkado i base di kliente leal dor di fabriká e mihó kalidat di verf i revestimentu ku lo surpasá tur otro verf den nos klima tropikal duru i ku moda bieu “pueblo natal” servisio práktiko. AVF Paints ta bo eksperto di verf lokal.<ref>https://www.avfpaint.com/about-us</ref> Antilliaanse Verffabriek NV a wordu funda na Curaçao dia 30 di october 1959 door di KoninkIijke Lak-; Fabrica di vernis y verf Molijn y Co. N.V. Fabriek van Compositieverven C.V., B.J. de Castro y Yiunan y S.E.L. Maduro y Sons N.V. E fabrica cu tin 40 empleado actualmente ta sirbi 80% di e mercado domestico. Na 1972 a lanta un filial na Aruba, Arubaanse Verffabriek N.V.; actualmente 12 empleado y un cuota di mercado di mas o menos 50%.<ref>https://web.archive.org/web/20161120102825/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=369&lang= Antilliaanse Verffabriek NV], Encyclopedie van Curacao</ref> Is op Curaçao opgericht 30 Oktober 1959 door KoninkIijke Lak-; Vernis- en Verffabriek Molijn en Co. N.V. Fabriek van Compositieverven C.V., B.J. de Castro and Sons en S.E.L. Maduro and Sons N.V. De fabriek met 40 werknemers bedient thans 80% van de binnenlandse markt. In 1972 is op Aruba een dochteronderneming opgericht, de Arubaanse Verffabriek N. V.; thans 12 werknemers en een marktaandeel van ca. 50%.<ref>https://web.archive.org/web/20161120102825/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=369&lang= Antilliaanse Verffabriek NV], Encyclopedie van Curacao</ref> Founded in 1960, AVF Paints (Antilliaanse Verffabriek) and his sister company Arvefa (Arubaanse Verffabriek) are committed in delivering innovative and high-quality products to the paints and coatings industry. In an age of consolidations, when bigger gets bigger and brand names seem to dominate, AVF Paints maintains its market share and loyal customer base by manufacturing the finest quality paints and coatings that will outperform all other paints in our harsh tropical climate and with old fashion “hometown” hands on service. AVF Paints is your local paint expert. E febrika ta establese na Asteroienweg. E tin tiendan na Korsou i Aruba. (Arvefa) ---------------------------------- {{Databox}} '''Damen Shiprepair Curaçao''' (DSCu), antes '''Curaçaosche Dok Maatschappij''' (CDM), ta un empresa di eksplotashon di dòk i reparashon di barku ku ta establesé den [[Schottegat]] na [[Kòrsou]] desde 1958. E fasilidatnan i infrastruktura di e dòknan i waf ta propiedat di CDM Holding NV<ref>[https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/28535-meo-houdt-rekening-met-vertrek-damen MEO houdt rekening met vertrek Damen], [[Antilliaans Dagblad]] (26 di oktober 2023)</ref> , un kompania di gobièrnu di Kòrsou fundá na 1958. Desde 2017 DSCu ta hür i opera esakinan. == Historia == Curaçaosche Dok Maatschappij a wòrdu fundá na desèmber 1958 a base di un akuerdo entre [[Refineria Isla|Curaçaosche Petroleum Industrie Maatschappij]] (CPIM) ku su supsidiario [[Curaçaosche Scheepvaart Maatschappij]] (CSM) i e companianan N.V. Combinatie Pletterij Nederhorst, Dok- en Werf Maatschappij Wilton¬Feijenoord N.V. i Nederlandse Dok¬ en Scheepsbouw Maatschappij v.o.f.<ref>{{citeer web|titel=N.V. Curacaose Dok Maatschappij|werk=[[Amigoe]]|datum=1958-10-29|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010405174:mpeg21:p002|bezochtdatum=2024-04-18}}</ref> Riba 1 di yanüari 1959 CSM a pasa e operashon di e dòknan pa Curaçaosche Dok Maatschappij. For di inisio CDM tabata e empresa di reparashon di barku mas moderno den Karibe i for di 1972 tambe esun mas grandi. CDM a kontribui grandemente na ekonomia di [[Antias Hulandes]]. Het totaal aantal eigen werknemers bedraagt circa 1.200.?? Den un reorganisashon grandi na 1962 e empresa ta tuma over e Reina Wilhelmina dok di NV Combinatie Pletterij Nederhorst i Beatrix dok di refineria Shell.<ref>DRASTISCHE REORGANISATIE BIJ DE CURACAOSE DOKMY. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 19-12-1962, p. 1. Geraadpleegd op Delpher op 18-04-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010461724:mpeg21:p001</ref> E ekspansion di su fasilidatnan i personal a kontinua te aña 1982, ora un reseshon a dal e mundu maritimo. Te fin di e dekada tabatin atrobe un subida den e aktividatnan.<ref>Production manager: 'Sprake van opleving' Curaçaose Dok Maatschappij momenteel enorm veel klanten. "Amigoe". Curaçao, 09-02-1989, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 18-04-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642553:mpeg21:p003</ref> Na 2015 e empresa hulandes Damen Shipyard Group a traha un waf di reparashon na Kòrsou pa e toubotnan, fabriká pa Damen, ku ta navega den [[Laman Karibe]]. Riba proposishon di gobièrnu di Kòrsou, e grupo tambe a tuma over dia 1 di febrüari 2017 e aktividatnan di CDM, ku den un forma kontrolá a bai fayit na ougùstùs 2016.<ref>Antilliaans Dagblad 2 februari 2017</ref><ref>https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/24433-faillissement-cdm-opgeheven Faillissement CDM opgeheven], [[Antilliaans Dagblad]] (4 di oktober 2021)</ref> Bou di nòmber i maneho nobo e empresa a logra rekobrá un posishon den top na Karibe na 2018, ofresiendo un seri di servisio den mantenshon, reparashon, adaptashon i konvershon di barkunan i konstrukshonnan offshore di tur tamaño. == Dòknan == Den kurso di tempu a operá diferente dòk: * ''Reina Wilhelmina'': dòk flotante, 3000 dwt, 1926 -1980 (antes di NV Combinatie Pletterij Nederhorst) * ''Juliana'' - dòk flotante, 4000 dwt, 1929-1946 (bendi na Surabaya) * ''Beatrix''- dòk kobá di 28.000 dwt, 192 meter largu (1943 - presente) * ''Antilia'': dòk kobá di 120.000 dwt, 280 meter largu (april 1972 - presente) Banda di esei tin dos dòk flotante desde 2018.<ref>https://knipselkrant-curacao.com/pbc-videoreportage-aankomst-drijvende-droogdokken-damen/ Videoreportage aankomst drijvende droogdokken Damen], 30 aprel 2018</ref> Despues ku nan tabata defekto pa algun tempu a disidi pa saka nan por kompleto for di waf den kurso di 2024.<ref>[https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/29316-damen-verwijdert-2e-drijvende-dok Damen verwijdert 2e drijvende dok], [[Antilliaans Dagblad]] (17 di aprel 2024)</ref> {{Appendix}} [[Category:Empresa]] [[Category:Kòrsou]] ===Damen ==== * Desde 2017 Damen Shiprepair Curacao ta hür i ta eksplota e fasilidatnan i infrastruktura den waf di CDM di un kompania di gobièrnu funda na 1958, CDM Holding NV. <ref>[https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/28535-meo-houdt-rekening-met-vertrek-damen MEO houdt rekening met vertrek Damen], [[Antilliaans Dagblad]] (26 di oktober 2023)</ref> Desde 20?? propiedad di Antias Hulandes. * Na 2016 CDM a wordu deklara fayit ku a wordu lanta na 2021 wegens gebrek aan baten.<ref>https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/24433-faillissement-cdm-opgeheven Faillissement CDM opgeheven], [[Antilliaans Dagblad]] (4 di oktober 2021)</ref> Na 2015 Damen a traha un waf di reparashon na Kòrsou pa e trailernan ku Damen a traha i ku ta bula den awa karibense. Riba 1 di febrüari 2017, riba proposhon di e Gobièrnu di Kòrsou, e Grupo tambe a tuma over e aktividatnan di CDM, ku den un forma kontrola a bai fayit na ougùstùs 2016.<ref>Antilliaans Dagblad 2 februari 2017</ref> Personal i material a pasa pa e kompania nobo Damen Shiprepair Curaçao (DSCu). E pianan flosante di e CDM lo ser remplasá durante di aña 2018 ku pianan mas grandi: pianan C lo bira 230 pa 45 meter i pianan D 108 pa 23 meter. E kantidat aki ta úniko den Karibe i Latino-Amerika.<ref>[https://knipselkrant-curacao.com/ad-slotuitdeling-failliet-cdm/ Slotuitdeling failliet CDM], Antilliaans Dagblad 22 maart 2018</ref> Damen bouwde in 2015 een reparatiewerf op [[Curaçao]] voor de door Damen gebouwde sleepboten die in de Caribische wateren varen. Op voorstel van de Curaçaose regering nam de Groep op 1 februari 2017 ook de activiteiten over van de [[Curaçaose Dokmaatschappij]] (CDM), die in augustus 2016 gecontroleerd failliet was gegaan.<ref>Antilliaans Dagblad 2 februari 2017</ref> Personeel en materieel ging over naar het nieuwe bedrijf Damen Shiprepair Curaçao (DSCu). De oude drijvende dokken van de CDM worden in de loop van 2018 vervangen door grotere: dok C wordt 230 bij 45 meter en dok D 108 x 23 meter. Deze omvang is uniek voor het Caribisch gebied en Latijns-Amerika.<ref>Antilliaans Dagblad 22 maart 2018</ref> *NOTES Van ds zijde van de afdeling „Public Relations" van de CPIM kregen wij het volgende bericht: De N.V. combinatie Plet terij--Noderhorst tezamen mol de Nederlandsche dok- en scheepsbouw maatschappij V.O.F, on do N.V. dok-on werf maatschappij Wilton-Feyenoord hebben in principe overeenstemming bereikt mei do N.V. Curacaosche Petroleum Industrie maatschappij en de N.V. Curacaosche scheepvaart maatschappij-, op grond waarvan hol thans door laatstgenoemde maatschappij geëxploiteerde Beatrix dok met bijbehorend scheepsreparatiebedrtjf als mode do bedrijven dor N.V. combinatie Pletterij-Nederhorsl binnenkort als oen bedrijf zullen worden geëxploiteerd door oen 'o stichten „N.V. Curacaose dok maatschappij". De nieuwe N.V. zal hierdoor beschikken over do grootste en modernste schoepsreparatie-faciliteiten in hot Caraibisch gebied.<ref>N.V. Curacaose Dok Maatschappij. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 29-10-1958, p. 2. Geraadpleegd op Delpher op 14-04-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010405174:mpeg21:p002</ref> In 2017, DAMEN Shipyards took over the facilities and invested heavily in infrastructure, as well as the upgrading and training of its workforce. With two large graving docks and two floating docks, cranes with capacities of up to 75 tons and more than 2,000 meters of repair wharves and fully equipped repair shops, DAMEN Shipyards is one of the largest and best-equipped ship repair facilities in the Caribbean. Er zijn twee gegraven dokken, namelijk het 30.000 dwt Beatrixdok, gebouwd door de Shell in 1942/1943 en het Antiliadok, groot 130.000 ton, in april 1972 officieel in gebruik gesteld door Gouverneur Leito. Het bedrijf heeft in belangrijke mate bijgedragen aan de economie van de Nederlandse Antillen, heeft tot 1982 voortdurend uitgebreid zowel in faciliteiten als in mankracht, maar is in 1982 getroffen door de recessie in de scheepvaart. Het totaal aantal eigen werknemers bedraagt circa 1.200. Door de moderne faciliteiten kunnen alle scheepsreparaties worden verricht. Het heeft technisch gezien in de internationale scheepvaartwereld een zeer goede naam. De Curaçaosche Dok Maatschappij beschikt behalve over de twee gegraven dokken ook over diverse reparatiekaden, dok- en kadekranen en modern ingerichte werkplaatsen.<ref>[https://web.archive.org/web/20161120102825/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=369&lang= Curacoasche Dok Maatschappij NV], Encyclopedie van Curaçao</ref> Ter gelegenheid van de ingebruikneming van het grootste commerciële droogdok van het westelijk halfrond zal de post'administratie van de Nederlandse Antillen op 7 april 1972 een bijzondere frankeerzegel in de waarde van 30 cent uitgeven. Het ontwerp van deze zegel werd verzorgd door de heer Oscar Ravelo op Curacao. Op de eerste dag van uitgifte zullen de enveloppen uitsluitend gefrankeerd met deze zegel voorzien worden van een eerste-dag-stempelafdruk.<ref>Speciale zegel voor Curacaos droogdok. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 02-02-1972, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 14-04-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010461089:mpeg21:p003</ref> Overname per 1 februari 2017 door Damen Shipyard Group<ref>[https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/15195-damen-trots-op-curacaose-werf Damen trots op Curacaose werf], [[Antilliaans Dagblad]] (5 di februari 2017) </ref> {{Appendix}} Curaçaosche Dok Maatschappij N.V. is een dok- en scheepsreparatiebedrijf gevestigd in Curacao. Het kwam in december 1958 voort uit de combinatie [[Refineria Isla|Curacaos Petroleum Industrie Maatschappij]] (CPIM) en [[Curaçaosche Scheepvaart Maatschappij]] (CSM) en de N.V. Combinatie Pletterij Nederhorst, de Dok- en Werf-Maatschappij Wilton¬Feijenoord N.V. en de Nederlandse Dok¬ en Scheepsbouw Maatschappij v.o.f., waarbij op 1 januari 1959 het dokbedrijf van CSM overgedragen werd aan de N.V. Curaçaosche Dok Mij. Na 1972 e tabata e empresa di reparashon di barku mas grandi den Karibe. El a logra rekobrá un posishon den top na 2018, despues ku e grupo hulandes multinashonal a tuma over e maneho di CDM na 2017 pfresiendo servisio amplio den mantenshon, reparashon, adaptashon i konvershon di barkunan i konstrukshonnan offshore di tur tamaño. despues ku esaki a pasa pa e grupo hulandes Damen Shipyards na 2017. In 2017, global player Damen Shiprepair & Conversion took over the management of the Curaçao Drydock Company, established in 1959. Under the new name it will continue offering a full range of services in maintenance, repair, refit and conversion of vessels and offshore constructions of all sizes. Na 2017, e hungadó global Damen Shiprepair & Conversion a tuma over e maneho di Curaçao Drydock Company, establesé na 1959. Den e nòmber nobo e lo sigui ofresé un gama kompleto di servisio den mantenshon, reparashon, adaptashon i konvershon di barkunan i konstrukshonnan offshore di tur tamaño. -------------------- '''Pedro Pablo Medardo de Marchena''' (☆ 29 di yüni 1899]] na [[Kòrsou]] - † Kòrsou 29 di yüni 1899 i a muri 15 di mei 1968 na Boneiru, kaminda el a biba for di aña 1940 te na su morto. Kasi 30 aña el a biba na Boneiru, despues ku gobièrnu kolonial a pone prezu den kampo di konsentrashon pa motibu di su pensamentu revolushonario.<ref>https://awemainta.com/wp-content/uploads/2024/03/BONERIANO-27-03-2024.pdf Bula Waya], Boneriano (27 di mart 2024)</ref> Medardo ta yu di un hudiu ku tabata biba na Kòrsou. Su mama tabata un dama koló skur di Kòrsou ku a kria Medardo. Su tata a sostené su edukashon kompletamente i tambe a rekonosé su yu, for di kua Medardo a haña e fam di su tata, Benjamin Abraham de Marchena. Medardo den e tempu ei tabata negoshante. ==Guera== Durante di Di Dos Guera Mundial, den mei 1940, Gobièrnu Kolonial a disidí di kue diferente hende sospechoso i ku fam straño prezu. Aparentemente nan tabata un peliger pa estado. Entre personanan akí tabatin Fred Fischer fotógrafo, dòkter J. Benesch, tur dos nasé na Alemania i tambe Pader Paul Brenneker ku nan a kere ku el a nase na Berlin i tambe Medardo de Marchena. Medardo no pa motibu kaminda el a nase, pero si pa su pensamentunan ku nan a kategorisá komo peligroso i antikolonial. E tabata un di e promé personanan peligroso ku nan a arestá na Kòrsou., sospecha di ta simpatisá ideanan komunista i pro nazi. Aparentemente tabatin 2 otro Antiano mas den e kampo di konsentrashon na Boneiru, pero mi no a haña konfirmashon di esaki. Den dékada 20 Medardo de Marchena ta haña problema ku iglesia katóliko i asta tabata na punto di kuminsá un kaso den korte kontra iglesia katóliko. Medardo a publiká diferente artíkulo kontra mishon katóliko, i tambe kontra dominio hulandes. E tabata kier a habri wowo di nos komunidat kontra di dominio hulandes i tambe kontra katolisismo. Medardo a batisá i kasa katóliko i su yunan tambe el a batisá katóliko. Durante e lucha akí e ta laga un domi batisá su di 4 yu. ==Publikashon== Na 1929 Medardo a publiká e buki “Ignorancia o educando un pueblo”, despues el a manda un karta pastoral i tambe artíkulonan ( entre pueblo i gobièrnu) den “De Onpartijdige” (1932– 1934). Ni e gobièrnu kolonial, ni iglesia katóliko por a imaginá ku Medardo lo a alkansá asina tantu hende. Den e publikashonnan akí e tabatin algun akusashon hopi serio. Por ehèmpel el a puntra ken tin falta, ku nos no tin nos mes hendenan den posishonnan haltu den komunidat, posishon ku ta nesesario pa duna nos hendenan mas rèspèt. Medardo a splika, ku ta: “hòmbernan blanku ku wowo blou ku ta parse hende muhé dor di nan manera di bisti, ku tin tantu Roma komo Hulanda komo nan patria. Ta nan ta kulpabel ku Kòrsou a keda tras, miéntras ku e poblashon di koló pa mas ku kuater generashon kaba ta gosa di abolishon di sklabitut”. Pedro Pablo Medardo de Marchena ta derá den e santana di Iglesia Protestant na Playa Boneiru. Revishon aktual di 15:57, 15 aprel 2026 Pending: Tragalus - Salario minimo - Barttholomeus Wouter Theodorus van Slobbe - Albert Kikkert - Florin karibense (aanvulling) - Yudansa pa desaroyo - Michelangelo Winklaar - PDVSA (aanvulling) - Antilliaanse Verffabriek - Francio Guadeloupe - Tula (aanvulling) - Medardo de Marchena (aanvulling) - Damen Shiprepair Curacao ev9g5nj2stbv7hv1p473xx54xb1xlo5 206461 206460 2026-10-08T10:03:03Z Caribiana 8320 206461 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ Pending: [[Playanan di Kòrsou]] - [[Tragalus]] - [[Salario minimo]] - [[Florin karibense]] (aanvulling) - [[Yudansa pa desaroyo]] - [[Michelangelo Winklaar]] - [[PDVSA]] (aanvulling) - [[Antilliaanse Verffabriek]] - [[Francio Guadeloupe]] - [[Tula]] (aanvulling) - [[Medardo de Marchena]] (aanvulling) - [[Damen Shiprepair Curacao]] -------------------- {{Variante|c}} {{Databox}} '''Progressief Nederland''', mihó konosí komo '''PRO''', ta un [[partido polítiko]] progresivo iskierdista na [[Hulanda]] ku un signatura sosial-demokrátiko i bèrdè. E partido a wòrdu establesé komo resultado di e fushon entre GroenLinks i Partido Laborista (PvdA). E desishon pa fushon ku a wòrdu tumá dia 13 di yüni 2026, i e fushon a bira efektivo dia 1 di yüli di e mesun aña.<ref>{{Citeer web|url=https://npokennis.nl/longread/8214/wat-is-progressief-nederland-(pro)|titel=Wat is Progressief Nederland (PRO)?|datum=2026-06-03|website=NPO Kennis}}</ref> Den su programa, e partido ta pone enfoke riba solidaridat, igualdat, seguridat, medio ambiente i protekshon di estado di derecho.<ref>https://energiabonaire.com/articles/posibel-partido-politiko-pro-di-hulandesnan-na-boneiru Posibel partido polítiko PRO di hulandesnan na Boneiru], EnergiaTV (6 di òktober 2026)</ref> Jesse Klaver ta e lider polítiko di PRO. == Organisashon == E partido tin representacion den [[Tweede Kamer]] i [[Eerste Kamer]]. Lidernan di frakshon te respektivamente Jesse Klaver i Paul Rosenmoller. Durante e periodo di transishon despues di e fushon, algun órgano polítiko ainda ta usa e nòmber GroenLinks-PvdA.[[4]] E organisashon hubenil di PRO ta yama PROTESTA. E instituto sientífiko i di investigashon di e partido ta e ''Wetenschappelijk Instituut voor Solidariteit'' (WIS). E fundashon internacional di PRO ta yama PRO International.[[2]] PRO tin sekshonnan lokal den diferente [[munisipio]] na Hulanda. Na nivel nashonal, e partido tin vários ret ku ta konektá miembronan rònt di tópiko i interesnan spesífiko. E retnan temátiko ta enfoká riba tópikonan manera kultura, sostenibilidat i edukashon, miéntras ku retnan di komunidat ta dirigí na miembronan ku un antesedente òf posishon kompartí.[[2]] ===Sekshon boneriano=== Na òktober 2026, PRO a anunsiá ku e partido lo establesé un sekshon lokal na [[Boneiru]]. E sekshon lo sirbi komo un punto di kontakto lokal pa e partido i lo organisá i koordiná aktividatnan di PRO na e isla.[[5]] E lansamentu di e sekshon lo tuma lugá dia 28 di òktober 2026 na Kas di Futuro, kaminda PRO lo organisá un reunion temátiko bou di e tema «Europa i e importansia di Boneiru». Representantenan di PRO den Parlamento Europeo lo ta presente komo oradónan.[[5]] E establesimentu di e sekshon ta tuma lugá den preparashon pa e [[elekshonnan di konseho insular di Boneiru]] di 17 di mart 2027. PRO a indiká ku e sekshon no lo partisipá den e elekshonnan aki.[[5]] {{Appendix|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =72013127|titulo=Progressief Nederland}} {{References}} }} [[:Kategoria:Partido polítiko]] [[:Kategoria:Hulanda]] [[:Kategoria:Polítika na Boneiru]] -------------------- PRO tin 108.588 miembro, loke ta hasié e partido mas grandi ku ta basá riba miembresia na Hulanda. Jesse Klaver ta e lider polítiko. Den un kantidat di órgano, ainda e partido ta representa bou di e nòmber GroenLinks-PvdA.? Te ku 18 di sèptèmber 2026, PRO tabatin 108.588 miembro.<ref name="pv-referenda">{{Citeer web|url=https://bijlagen.nos.nl/artikel-26160711/Proces-verbaal-ledenreferendum.pdf|titel=Proces-verbaal referenda Progressief Nederland 25 september 2026|bezochtdatum=2026-09-29|via=NOS}}</ref> Esaki ta hasié e partido mas grandi ku ta basá riba miembresia na Hulanda. For di 1 di òktober 2026, e partido tin un direktiva presidí pa Kitty Jong. PRO su organisashon hubenil yama PROTESTA. Su instituto di investigashon ta wòrdu yamá e Instituto Sientífiko pa Solidaridat (WIS). E fundacion internacional di e partido yama PRO International. PRO ta representá den hopi munisipio i p’esei tin un kantidat grandi di sekshonnan lokal. Na nivel nashonal, e partido tin vários ret, ku por wòrdu kategorisá den retnan temátiko i retnan di komunidat. Miéntras ku retnan temátiko ta enfoká riba un tópiko spesífiko—manera kultura, sostenibilidat òf edukashon—rednan di komunidat ta mas amplio den alkanse i dirigí na miembronan ku un antecedente òf posishon kompartí. Na òktober 2025, e partido a anunsiá plannan pa establesé un sekshon lokal na [[Boneiru]]; inisialmente, e sekshon boneriano aki lo sirbi primordialmente un funshon di sosten i lo no partisipá na elekshon di konseho insular di Boneiru dia 17 di mart 2027. E lansamentu ofisial ta previsto pa dia 28 di òktober 2028, dunando e partido un presensia organisatorio permanente riba e isla.<ref>Hans Hofstra, [https://www.bonaire.nu/nieuws/politiek-bestuur/96984/progressief-nederland-richt-afdeling-op-bonaire-op-maar-doet-niet-mee-aan-eilandsraadsverkiezingen Progressief Nederland richt afdeling op Bonaire op maar doet niet mee aan eilandsraadsverkiezingen], bonaire.nu (7 di òktober 2026)</ref> {{Appendix}} '''Progressief Nederland''' (PRO) ta un partido polítiko [[Hulanda|hulandes]] izquierdista ku un karakter progresivo, sosial-demokrátiko i bèrdè. E partido a wòrdu establesé komo resultado di e fushon entre [[GroenLinks]] i [[Partido Laborista (Hulanda)|Partido Laborista]] (PvdA). E desishon pa fushon a wòrdu tumá dia 13 di yüni 2026, i e fushon a bira efektivo dia 1 di yüli di e mesun aña.[[1]] Den su programa, e partido ta pone enfoke riba solidaridat, igualdat, seguridat, medio ambiente i protekshon di estado di derecho.[[2]] Organisashon Jesse Klaver ta e lider polítiko di PRO. Kitty Jong ta presidente di e partido desde 1 di òktober 2026.[[3]] Durante e periodo di transishon despues di e fushon, algun órgano polítiko ainda ta usa e nòmber GroenLinks-PvdA.[[4]] E organisashon hubenil di PRO ta yama PROTESTA. E instituto sientífiko i di investigashon di e partido ta e Wetenschappelijk Instituut voor Solidariteit (WIS). E fundashon internacional di PRO ta yama PRO International.[[2]] PRO tin sekshonnan lokal den diferente munisipio na Hulanda. Na nivel nashonal, e partido tin vários ret ku ta konektá miembronan rònt di tópikonan i interesnan spesífiko. E retnan temátiko ta enfoká riba tópikonan manera kultura, sostenibilidat i edukashon, miéntras ku retnan di komunidat ta dirigí na miembronan ku un antecedente òf posishon kompartí.[[2]] Sekshon boneriano Na òktober 2026, PRO a anunsiá ku e partido lo establesé un sekshon lokal na [[Boneiru]]. E sekshon lo sirbi komo un punto di kontakto lokal pa e partido i lo organisá i koordiná aktividatnan di PRO na e isla.[[5]] E lansamentu di e sekshon lo tuma lugá dia 28 di òktober 2026 na Kas di Futuro, kaminda PRO lo organisá un reunion temátiko bou di e tema «Europa i e importansia di Boneiru». Representantenan di PRO den Parlamento Europeo lo ta presente komo oradónan.[[5]] E establesimentu di e sekshon ta tuma lugá den preparashon pa e [[elekshonnan di konseho insular di Boneiru]] di 17 di mart 2027. PRO a indiká ku e sekshon no lo partisipá den e elekshonnan aki.[[5]] ------------------------ Partido polítiko Progressief Nederland (PRO) ta pone promé paso pa bira presente den e esfera polítiko na Boneiru, fundando ofisialmente nan sekshon lokal na Boneiru riba djarason 28 di òktober. PRO a nase na Hulanda despues di un interlaso entre GroenLinks i Partij van de Arbeid (PvdA), kual e partido nobo a bira formalmente aktivo riba 1 di yüli 2026. E sekshon na Boneiru lo organisá un anochi di debate ku tin komo tema “Europa i importansia di Boneiru”. E reunion ta tuma lugá na Kas di Futuro, Kaya Mississippi #3 na Kralendijk. E aktividat ta duna un promé indikashon tokante e manera ku PRO lo ke ta presente na Boneiru i habri diálogo tokante Boneiru den relashon ku Hulanda i Europa. ==Un partido polítiko nobo pa Boneiru== Ku e sekshon lokal pa Boneiru, PRO ta aportá ku un organisashon polítiko nobo na Boneiru. Ainda no ta kla kua lo ta e siguiente paso di e organisashon i si e lo partisipá na elekshon di mart 2027. PRO ta presentá su mes komo un partido progresivo, sosial-demokrátiko i bèrdè. Den su programa, e partido ta pone enfoke riba solidaridat, igualdat, seguridat, medio ambiente i protekshon di estado di derecho. E manera ku e prinsipionan aki ta keda tradusí na e realidat di Boneiru por bira un di e temanan ku lo tin ku keda definí pa e organisashon den e periodo ku ta bin. ==Europa i Boneiru komo promé tema== E promé reunion públiko ta enfoká riba Europa i e importansia di Boneiru. Segun e organisadó via di Facebook, e meta ta pa papia tokante desaroyonan den Europa i posibilidatnan ku por surgi pa Hulanda i spesialmente pa Boneiru. Parlamentarionan Marit Maij i Mohammed Chahim lo ta presente pa konta tokante nan trabou den Parlamento Europeo. Kenville Kleinmoedig, sekretario internashonal di PRO, tambe lo partisipá. Despues di e presentashon lo tin un debate, kaminda publiko por hasi pregunta i duna nan opinion. Progressief Bonaire E programa ta kuminsá pa 18:30 ku entrada pa partisipantenan. Pa 19:00 e sekshon di PRO na Boneiru lo wòrdu fundá ofisialmente. Despues lo tin presentashonnan i un debate. E reunion por duna un promé idea di kon PRO ta mira su ròl na Boneiru i kua tema nan lo kier enfoká riba dje. Pa awor, PRO a anunsiá solamente ku nan lo funda e sekshon na Boneiru i e reunion. ----------- {{Variante|c}} {{Infobox edificio | variante = c | nomber = Government Guesthouse | imagen = Government Guest House, Island Council (Eilandsraad), Sint Eustatius, 2025 - 02.jpg | descripcion = foto uit 2025 | sede = [[Oranjestad (Sint Eustatius)|Oranjestad]], [[Sint Eustatius]] | status = monumento }} '''The Government Guesthouse''' ta un kompleho di edifisio den e sentro históriko di [[Oranjestad (Sint Eustatius)|Oranjestad]], kapital di [[Sint Eustatius]]. E ta un [[monumento]] rekonosé ofisialmente den [[Hulanda Karibense]], bou di número di monumento U08.<ref>Openbaar Lichaam Sint Eustatius, [https://www.statiagovernment.com/fileadmin/Files/Documents/Ordinances/2024/A.B._2024_no._03_Afkond_ROP_Eux_2023__1___1_.pdf Afkondigingsblad van Sint Eustatius - Besluit van de eilandsraad van 21 september 2023 no.12 tot vaststelling van het Ruimtelijk Ontwikkelingsplan Sint Eustatius 2023], 18 juli 2024</ref> Un kamp militar tabata situá riba e sitio aki for di por lo ménos e añanan 1720.<ref name="GSJG">Gay Soetekouw en Joanna Gilmore, St. Eustatius historical walking tour guide, 2007, pag. 45</ref> E kompleho tabata sede di mando di [[Marina Real|Marina Real di Hulanda]].<ref name="SXM Talks" /> Tambe e tabata sirbi komo lugá di akohida pa gobernadornan di [[Antias Hulandes]] ku tabata bishita e isla for di [[Kòrsou]], i pa ofisialnan ku tabata yega for di [[Sürnam]] i e islanan di Karibe franses.<ref name="Rijksvastgoedbedrijf" /> E nòmber ''Government Guesthouse'' ta referí na e funshon ku e propiedat a haña na 1924, ora el a bira un residensia pa bishitantenan ofisial.<ref name="L&E" /> El a mantené e funshon aki te den añanan 1960.<ref name="GSJG" /> For di [[siglo 18|siglo diesocho]], [[Old Gin House]] tambe tabata sirbi komo akohida pa bishitantenan, aunke hopi bishitante tabata preferá di keda drumi riba nan barku.<ref name="L&E" /> == Descripcion == Canalnan chikito ta core atraves di e patio, dirigiendo awa den un tanki. Adicionalmente, e edifisio ta konta ku un kelder ku ta kontené un kamber, dos sèl i un fòrnu grandi. E ta un struktura di dos piso ku un dak bòltu. E murayanan ta konstruí di blòki geel di IJssel.[2] E uso di blòki komo material di konstrukshon—na un tempu ku mayoria di otro kasnan tabata wòrdu konstruí di palu—ta indiká ku esaki tabata un di e edifisionan mas importante di e isla.[6] Proseduranan hudisial tambe a tuma lugá aki. Ora e kastigu di morto a wòrdu dicta, e persona kondená a wòrdu hibá via un *tripa* (baranka òf baranka di awa di áwaseru) pa Crook’s Castle, kaminda e sentensia a wòrdu ehekutá.<ref name="Rijksvastgoedbedrijf">Rijksvastgoedbedrijf, [https://www.rijksvastgoedbedrijf.nl/actueel/nieuws/2024/07/01/het-zichtbare-verleden-van-de-slavernijgeschiedenis Het zichtbare verleden van de slavernijgeschiedenis], 1 juli 2024</ref> E edifisionan a wòrdu konstruí i mantené pa hendenan sklabisá.<ref name="Rijksvastgoedbedrijf"/> E edifisio a pasa dor di vários renobashon, inkluyendo na fin di añanan 1970, 1992 i 2017.<ref name="L&E">Landschap en Erfgoed van Sint Eustatius, [https://www.cultureelerfgoed.nl/site/binaries/site-content/collections/documents/2026/01/01/landschapsbiografieen-saba-sint-eustatius/the-historical-gem-landschap-en-erfgoed-van-sint-eustatius.pdf The historical gem], 2026, pag. 69 en 100</ref><ref name="LP">Lonely Planet, [https://www.lonelyplanet.com/points-of-interest/government-guesthouse/1396388 Government Guesthouse]</ref><ref name="SXM Talks">SXM Talks, [https://www.sxm-talks.com/the-daily-herald/restoration-ongoing-on-statia-govt-guesthouse/ Restoration ongoing on Statia Govt. Guesthouse], 11 mei 2017</ref> Den siglo 21, e ta sirbi como sede di [[Konseho Insular|Konseho Insular di Sint Eustatius]].<ref name="SXM Talks" /> E gabinete di e [[gezaghebber]] tabata situá na e piso abou, mientras cu e sala di konseho insular ta situa na e piso ariba.<ref name="LP" /> Un eskultura di brons di e popular banda local, [[Hippie Band]], ta para den e hardin publico dilanti di e edificio.<ref name="GSJG" /> Na 2026, e agencia "Rijksvastgoedbedrijf" di Hulanda ta na punto di traspasá e edificio bek na e órgano públiko di Sint Eustatius. Durante e reformanan konstitushonal di 10 di òktober 2010, tur derecho di propiedat di eks-Antia Hulandes denter di e munisipionan spesial nobo di Boneiru, Saba, i Sint Eustatius a keda traspasá pa pais Hulanda. E propiedat awor ta wòrdu debolbi na e órgano públiko di Sint Eustatius.<ref>[https://dossierkoninkrijksrelaties.nl/2026/10/04/government-guesthouse-wordt-weer-eigendom-sint-eustatius/ Government Guesthouse wordt weer eigendom Sint Eustatius], dossierkoninkrijksrelaties.nl (4 di october 2026)</ref> {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =|titulo=Government Guesthouse}} {{References}} }} ''The Government Guesthouse''' ta un kompleho di edifisionan den e sentro históriko di [[Oranjestad]], [[Sint Eustatius]]. E ta un [[monumento]] rekonosé ofisialmente den Hulanda Karibense, ku número di monumento U08.[[1]] Un kazerne militar tabata situá riba e sitio aki for di por lo ménos e añanan 1720.[[2]] E kompleho tabata albergá e sede di mando di e [[Marina Real di Hulanda]].[[3]] Tambe e tabata sirbi komo lugá di akohida pa gobernadornan di [[Antias Hulandes]] ku tabata bishitá e isla for di [[Kòrsou]], i pa ofisialnan ku tabata yega for di [[Sürnam]] i e islanan di Karibe franses.[[4]] E nòmber ''Government Guesthouse'' ta referí na e funshon ku e propiedat a haña na 1924, ora el a bira un residensia pa bishitantenan ofisial.[[5]] E a mantené e funshon aki te den e añanan 1960.[[2]] For di siglo diesocho, e ''Old Gin House'' tambe tabata sirbi komo akohida pa bishitantenan, aunke hopi bishitante tabata preferá di keda riba nan barku.[[5]] Deskripshon Canalnan chikí ta pasa dor di e patio i ta dirigí awa pa un tanki. E edifisio tin tambe un kelder ku ta kontené un kamber, dos sèl i un fòrnu grandi. E ta un konstrukshon di dos piso ku un dak abòltu. E murayanan ta trahá ku blòki hel di IJssel.[[2]] E uso di blòki komo material di konstrukshon — na un tempu ku mayoria di e otro kasnan tabata trahá di palu — ta indiká ku e edifisio tabata di importansia partikular pa e isla.[[6]] Prosedura hudisial tambe tabata tuma lugá den e edifisio. Ora un tribunal a dicta un kastigu di morto, e persona kondená tabata wòrdu hibá pa un ''tripa'' — un tipo di baranka òf kaminda di awa — te na Crook’s Castle, kaminda e sentensia tabata wòrdu ehekutá.[[4]] Hendenan sklabisá tabata traha na konstrukshon i mantenementu di e edifisionan.[[4]] E edifisio a pasa dor di vários renovashon, entre otro na fin di e añanan 1970, na 1992 i na 2017.[[5]][[6]][[3]] Den siglo 21, e edifisio ta sirbi komo sede di e [[Konseho Insular di Sint Eustatius]].[[3]] E gabinete di e [[gezaghebber]] tabata situá na e piso abou, mientras ku e sala di reunion di e Konseho Insular tabata na e piso ariba.[[6]] Un eskultura di brons di e banda lokal [[Hippie Band]] ta para den e hardin públiko dilanti di e edifisio.[[2]] Na 2026, e Rijksvastgoedbedrijf di Hulanda ta preparando pa traspasá e propiedat bek na e Órgano Públiko di Sint Eustatius.[[7]] Durante e reformanan konstitushonal di 10 di òktober 2010, e derecho di propiedat di e eks-Antias Hulandes den e munisipionan spesial nobo di [[Boneiru]], [[Saba]] i Sint Eustatius a pasa pa Pais Hulanda. E traspaso proponé na 2026 ta trata di devolbé e propiedat na e Órgano Públiko di Sint Eustatius.[[7]] [[:Kategoria:Sint Eustatius]] [[:Kategoria:Historia]] ------------------------ {{Infobox evento | variante = c | nomber = ''The First Salute'' | imagen = Andrew Doria NH 85510-KN.jpg | descripcion = De ''Andrew Doria'' die het eerste saluut ontvangt | fecha = [[16 di novèmber]] [[1776]] | luga = na kosta di [[Sint Eustatius]] }} '''The First Salute''' ta referí na e saludo di kañon ku a wòrdu lòs for di [[Fort Oranje (Sint Eustatius)|Fort Oranje]] na [[Sint Eustatius]] dia [[16 di novèmber]] [[1776]], komo kontesta riba un saludo di e barku merikano ''Andrew Doria''. Algun luna despues di e Deklarashon di Independensia di Merka, esaki a marka e promé rekonosementu di Merka dor di un poder stranhero. E suseso a wòrdu siguí pa e di kuater guera anglohulandes i e sakeo na gran eskala di Sint Eustatius. ==Sentro di komersio== Pa meimei di [[siglo 18|siglo diesocho]], tabatin mas ku setenta plantashi riba e isla unda [[Sklabitut|hende sklabisá]] tabata traha. Un man yen di famianan riku tabata dominá; miéntras ku hopi biaha nan tabata pleita entre nan mes, nan tabata presentá un frente uní semper ora nan interesnan kompartí wòrdu menasá. E tempu ei, komersio mundial tabata strobá pa merkantilismo, un teoria ekonómiko ku tabata mira importashon komo perhudisial i eksportashon komo benefisioso.<ref name="HN">Historisch Nieuwsblad, [https://www.historischnieuwsblad.nl/een-opportunistisch-saluut-aan-het-nieuwe-amerika/ Een opportunistisch saluut aan het nieuwe Amerika], Erik Schumacher, 3 juli 2012, update 7 april 2020</ref> Na 1688, [[West Indische Compagnie]] (WIC) a outorisá komersio internashonal riba e isla di Karibe ku ta sometí na tarifanan abou di importashon i eksportashon. E komersio di katibu tabata relativamente signifikante te na 1730 pero a baha despues. Al kontrario, komersio di koffie, tabako i, riba tur kos, suku a oumentá. E merkansia aki a originá tantu for di e isla mes komo for di islanan ingles i franses den serkania. Komersio liber a wòrdu establesé formalmente na 1756. Komersio riba e isla a ekspandé rápidamente, enbolbiendo produktonan oropeo manera paña, papel, glas, produktonan di lechi i biña.[2] Alrededor di 1780, Benjamin Franklin, un di e fundadónan di [[Estadonan Uni di Amérika|Merka]], a disidí di dirigí pòst?? pa [[Oropa]] via Sint Eustatius.[3] E komersio mas lukrativo tabata enserá armanan nesesario pa e gueranan entre nashonnan oropeo. Pa dos dékada, e isla a disfrutá di prosperidat sin presedente.[1] ==Revolushon merikano== [[File:Declaration of Independence (1819), by John Trumbull.jpg|thumb|Presentashon di e Deklarashon di Independensia na Kongreso dia 28 di yüni 1776, dor di e Komishon di Sinku.]] Durante e Revolushon merikano, e británikonan a para e suministro di arma. Konsekuentemente, e komersio ilegal di arma a floresé riba e isla, ku ganashi riba polvo ku a alkansa te na shen porshento. Hopi biaha e depósitonan tabata asina yen ku mester a warda suku i katuna pafó.[1] E merikanonan a kumpra kasi mitar di tur nan armanan i munishon na Sint Eustatius.[4] Reino Uni tabata furioso riba esaki. El a violá e akuerdonan hasí denter di e aliansa defensivo ku e [[Repúblika di Shete Provinsia Uní di Hulanda|Repúblika di e Shete Hulanda Uni]], ku a inkluí un provishon pa sosten mutuo si kualke di e dos partido wòrdu haña atake. Inisialmente e posishon na [[Den Haag]] tabata cu un lantamento colonial no ta cay bou di e alkanse di e tratado aki. Sinembargo, bou di preshon, un prohibishon riba eksportashon pa e kolonianan merikano a wòrdu finalmente imponé. No obstante, Jan de Windt (1715–1755), e komandante di Sint Eustatius, no a enforsá e prohibishon riba e komersio lukrativo di arma, ni su susesor, [[Johannes de Graaff]]. De Graaff tabata e hòmber mas riku riba e isla, doño di dies plantashi, tres shen hende sklabisá, i diesseis barku merkantil.[1] Diestres estado di Nort Amérika a deklará nan independensia for di Inglatera na 1776, i Sint Eustatius a bira e sentro pa [[Contrabanda|kontrabanda]] di arma pa e nashon yòn ku awor ta nos gran aliado.<ref>{{citeer web|titel=BOVENWINDEN—IX. Roosevelt erkende Statius|werk=[[Amigoe]]|datum=1945-02-26|bezochtdatum=2026-10-05|via=Delpher.nl|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000210240:mpeg21:p003}}</ref> ==The First Salute== Pa yüli 1776, diestres kolonia di Nort Amérika a firma e Deklarashon merikano di Independensia. Dia 16 di novèmber 1776, ''Andrew Doria'' a yega haf di Sint Eustatius pa tuma stòk di arma i munishon. E tabata e promé barku merikano pa drenta haf ku e bandera merikano nobo.<ref name="Stadsarchief">Stadsarchief Amsterdam, [https://www.amsterdam.nl/stadsarchief/stukken/historie/eerste-saluut/ Eerste saluut], 23 april 2019</ref> [[Johannes de Graaff|Gobernador De Graaff]] a ordená pa e barku wòrdu risibí ku pleno honor.<ref name="HN" /> Despues ku ''Andrew Doria'' a tira un saludo den saludo, el a ordená pa debolbé esaki ku un saludo for di Fort Oranje. Unabes ku e barku a mara, el a organisá un resepshon na honor di e kapitan, invitando tur merikano riba e isla.<ref name="HN" /> E merikanonan a konsiderá e saludo komo e promé rekonosementu di Merka dor di un poder stranhero.<ref name="Stadsarchief" /> ==Reakshon for di London== Barkunan ingles tabata presente den haf ora ku e saludonan a wòrdu tirá. Nan a pisa anker i a nabegá pa e isla bisiña di [[Sint Kitts (isla)|St. Kitts]] pa informá tokante e insidente.[5] London a reakshoná furioso, eksigiendo pa [[Tweede Kamer|''Staten Generaal di Hulanda]] kondená e saludo públikamente i duna retiro na De Graaff. Despues a yama De Graaff pa Den Haag pa interogashon, pero el a logra posponé su biahe pa hopi tempu usando vários preteksto, ku ta varia di asuntunan di famia te na malesa di laman. El a yega na 1778 ku un defensa skirbí ekstenso yená ku distorshon i mentira. E ''Staten-Generaal'' a aseptá su defensa, no ménos pasobra ganashi supstansial tabata wòrdu hasí na [[Amsterdam]] for di komersio ku Sint Eustatius.[1] Dor di retené De Graaff, e Repúblika tabatin—den bista britániko—un biaha mas demostrá su inkonfiabilidat komo aliado. Ademas di e falta di sosten den e lucha britániko kontra e revolushonarionan merikano, e Repúblika tambe a buska pa djòin e Liga di Neutralidat Armá na fin di 1780. E inisiativa ruso aki tabata destiná pa protehá flotanan komersial di atakenan di barkunan naval britániko. E chispa ku a sende e di kuater guera anglo-hulandes tabata finalmente un kontrato komersial deskubrí riba un barku kapturá pa e britanikonan;[1] e dokumento tabata den poseshon di Henry Laurens, e embahador merikano designá na Den Haag. Dia 20 di desèmber 1780, e britanikonan a deklará guera kontra e hulandesnan.[6] Almirante George Rodney a haña òrdu pa kapturá Sint Eustatius. E tabatin un renkor personal kontra e isla pasobra materialnan di reparashon a wòrdu mandá pa un flota franses despues ku el a daña esaki severamente. Rodney a yega haf ku dieshete barku naval dia 3 di febrüari 1781; esaki a pone De Graaff entregá e isla na e britanikonan sin resistensia. Rodney a tuma tur e habitantenan di e isla prezu i a deportá nan pa otro islanan den Karibe i pa Gran Bretaña. El a ordená e sakeo di henter e isla i a subasta e botín, ku eksepshon di un porshon supstansial ku el a warda pa su mes. El a biaha pa Gran Bretaña pa motibu di problemanan di gout i prostat. Na kaminda, kasi tur su propiedatnan a wòrdu interseptá pa e fransesnan, lagando e inkapas pa paga debenan den su pais natal. Ademas, komersiantenan britániko di Sint Eustatius a desafiá su konfiskashonnan den korte. Den e Kámara di Komun, lider di oposishon Edmund Burke a hiba un diskurso sensashonal kondenando e sakeo di Rodney.[1] Restourashon di atministrashon insular Sint Eustatius no a keda den man britániko pa hopi tempu. Na novèmber 1781, un atake sorpresa a wòrdu lansa bou di mando franses, i e isla a wòrdu kapturá. E òrdu bieu a wòrdu restourá, i e habitantenan a haña nan poseshonnan debolbí na nan mas leu posibel. Na 1784, Fransia a debolbé soberania riba e isla na Hulanda. Un dékada di gran prosperidat ekonómiko a sigui. De Graaff tambe a regresá na e isla, ounke e biaha aki komo un siudadano privá. Na su morto na 1813, el a laga atras rikesa inmenso.[1] == Konmemorashon == De Graaff ta wòrdu konmemorá komo un héroe di e Revolushon Merikano ku un potrèt den e ''State House'' di estado di [[New Hampshire]].<ref name="HN" /> Na 1939, Presidente Franklin Delano Roosevelt a entrega un plakkaat na Sint Eustatius como reconocimento di “E Prome Saludo”; e ta montá riba e palu di bandera monumental den e plasa na Fort Oranje.<ref>Willem de Bruin, [https://www.john-adams.nl/the-first-salute/ The First Salute], The John Adams Institute</ref> E no tabata presente personalmente, manera tabata spera inicialmente.<ref>{{citeer web|werk=[[Amigoe]]|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010281853:mpeg21:a0028|titel= De feestelijkheden op St. Eustatius|datum=1939-12-30}}</ref> E famia Roosevelt no tabata un deskonosí na e isla. Adolphus Roosevelt i Elizabeth Groebe a kasa einan na 1759.[9] Un plaka ku ta konmemorá e bisentenario di Merka—un regalo di e Islanan Vírgen di Merka—a wòrdu desvelá na 1976, i plachinan ku ta marka “E Promé Saludo,” duná pa e Yu hòmbernan i Yu Muhénan di e Revolushon Merikano, a wòrdu desvelá na 2001 i 2014. Ganadó di Premio Pulitzer Barbara Tuchman a dediká su último buki na “The First Salute.”[10] * On November 16th, 1976 the Postal Service of the Netherlands Antilles commemorates the bicentennial of the first salute to the flag of the United States of America with the issuance of a special series of postage stamps in the values of 25, 40 and 55 cents.<ref>{{Citeer web|titel=Bicentennial of the First Salute to the United States Flag eleven guns for the grand union|werk=[[Amigoe]]|datum=1976-11-13|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2026-09-23|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010460971:mpeg21:p014}}</ref> * Rei Willem-Alexander, Minister Hulandes Rob Jetten, i Sekretario di Estado pa Relashonnan di Reino i Digitalisashon Eric van der Burg lo bishitá Sint Eustatius na novèmber. Djaluna 16 di novèmber, nan lo asistí na e konmemorashon di e di 250 aniversario di “E Promé Saludo.” Servisio di Informashon di Gobièrnu a anunsiá esaki.<ref>[https://www.aruba.nu/nieuws/koninkrijk/95390/koning-en-premier-jetten-naar-sint-eustatius-voor-250-jaar-first-salute-zx6351 Koning en premier Jetten naar Sint Eustatius voor 250 jaar First Salute], aruba.nu (23 di september 2026)</ref> {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =72021410|titulo=De koloniale geschiedenis van het Huis Oranje-Nassau}} {{References}} }} [[:Kategoria:Historia]] ------------------------- {{Infobox persona | variante = c }} '''Johannes de Graaff''' (☆ [[1729]] na [[Sint Eustatius]] - † [[1813]] na [[Sint Eustatius]]), tabata un dirigente kolonial hulandes di [[West Indische Compagnie]], ku a fungi komo gobernador di Sint Eustatius, [[Saba]] i [[Sint Maarten]] di 1776 te ku 1781. E isla tabata un sentro grandi di kontrabando di pólvora di arma pa e merikanonan ora ku Repúblika Hulandes tabatin un polítika ofisial di embarga komersio ku e merikanonan. ==Biografia== [[File:De Graaff estate in Sint Eustatius.jpg|thumb|Ruina di plantashi ‘Graavindal’ riba St. Eustatius, propiedat di De Graaff.]] De Graaff a nase na Sint Eustatius komo yu di Simon de Graaff, un miembro di e konseho insular. De Graaff a haya enseñansa na [[Hulanda]]. Despues ku el a regresá Sint Eustatius, el a kasa ku Maria Heyliger, un yu muhé di e Komandante (Gobernador) na mando, Abraham Heyliger. De Graaff a kuminsa su karera komo komandante militar di Sint Maarten. Na yüli 1751 el a wòrdu nombrá komo sekretario riba Eustatius, ku a bira un haf liber na 1756 i usá mas intensivo dor di Middelburgsche Commercie Compagnie pa komersio di katibu riba Spaña Nobo i e islanan di Karibe. E eksportashon di suku a subi enormemente, e kantidat di barku den haf a redobla; e isla tabata konosí komo e “baraka di oro”.[1] Pa algun aña Thomas Hope i su ruman hòmber tabata enbolbí den e komersio riba e isla. De Graaff a bira e hòmber di mas riku di San Eustatius. Segun informe e tabata doño di dies plantashon, tres shen katibu, dieseis barku di komersio i un kuart di e propiedat rais di e isla. E tabata biba den un villa imponente na e bahia.[2] Na yüli 1775, despues ku Jan de Windt a muri, el a primintí Adrian Hope pa hasi tur kos pa representá Hope & Co riba Eustatius.[3] Dia 5 di sèptèmber 1776 el a wòrdu hasí Komandante (òf Gobernador den idioma di tur dia) di e isla. “Promé Saludo” na Bandera Merikano Wak tambe: E Promé Saludo Sint Eustatius tabata e lugá di mas importante pa trata òf kontrabanda ku merikanonan. Dia 16 di novèmber 1776, na kuminsamentu di e Guera Revolushonario Merikano, e barku di marina merikano USS Andrew Doria, ku e Deklarashon di Independensia Merikano abordo, a yega St. Eustatius. Su capitan a tira un saludo na e bandera Hulandes riba Fort Oranje y Johannes de Graaff a dicidi di contesta e saludo cu once tiro. I asina e Estadonan Uni di Merka a wòrdu rekonosé pa promé bia komo un nashon dor di e saludo aki di onze arma. Gran Bretaña tabata profundamente rabiá pa e komersio ilegal di arma ku tabata operá for di Sint Eustatius i e nengamento di outoridatnan hulandes pa tuma akshon kontra di esaki. De Graaff eventualmente a wòrdu yama bèk pa Hulanda despues di protestanan britániko na gobièrnu hulandes. Den un karta kompañante, Henry Hope a skirbi ku e gobernador lo mester a kontestá e patria.[4] Na 1777, e isla a bin bou di un blokeo britániko debí na e komersio ilísito di arma dor di e Middelburgsche Commercie Compagnie.[5][6] Na 1778 el a splika su motivashonnan i a wòrdu mandá bèk pa Sint Eustatius den e siguiente aña.[7] Pèrdida di isla pa e británikonan Artíkulo prinsipal: Kaptura di Sint Eustatius De Graaff a mantené su posishon te ora ku almirante britániko Rodney, liderando un forsa naval grandi, a kapturá e isla na febrüari 1781.[8] {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =|titulo= }} {{References}} }} [[:Kategoria:Historia]] ------------------------------ {{infobox organisacion | variante = c | tipo = fundashon no-gubernamental | nomber = STENAPA | logo = | imagen = Quill dormant vulcano.jpg | descripcion = Un bista di Parke Nacional Sint Eustatius (Parke Nacional Quill/Boven y [[Parke Nashonal Marino Sint Eustatius|Parke Nacional Marino Sint Eustatius]]). | leyenda = | funda = [[21 di novèmber]] [[1988]]<ref>https://statiapark.org/30th-anniversary/ STENAPA celebrates 30 years], statiapark.org (22 di novèmber 2018)</ref> | fundado = | sede = Oranjebaaiweg 59 | director = Erik Boman | website = }} '''STENAPA''', ofisialmente '''St. Eustatius National Parks Foundation''', ta un organisashon no-gubernamental (NGO) i sin fin di lukro ku ta responsabel pa e maneho i protekshon di áreanan protehá na [[Sint Eustatius]]. E organisashon ta manehá [[Parke Nashonal Marino Sint Eustatius]], [[Parke Nashonal Quill/Boven]] i [[Hardin Botániko Miriam C. Schmidt]].[1] == Historia == STENAPA a surgi na fin di añanan 1980 komo e susesor di Stinapa Statia, e divishon lokal di STINAPA N.A. (''Stichting Nationale Parken Nederlandse Antillen'').<ref>Bestuur Statia Stinapa. "Amigoe". Curaçao, 20-03-1987, p. 8. Geraadpleegd op Delpher op 20-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010650860:mpeg21:p008</ref> E fundashon aki a wòrdu fundá na 1962 pa proteha i maneha zonanan di naturalesa na [[Antias Hulandes]], of ophetonan di [[geologia]], [[arkeologia]] of [[historia]], i pone e zonanan aki na servisio di bienestar, edukashon i rekreashon di e poblashon y di turistanan.<ref>Hoetink, H., & Anink, G. B., Encyclopedie van de Nederlandse Antillen, 1969, Amsterdam, pag. 396-397</ref> STENAPA ta un fundacion sin fin di lucro, no gubernamental (na Hulandes un stichting) cu a wordo funda dia [[21 di novèmber]] [[1988]]. E funcion di e fundacion aki ta proteccion di medio ambiente. STENAPA aktualmente ta manehá Parke Nashonal Marino, Parke Nashonal Quill / Boven, i Hardin Botániko. STENAPA ta un di e miembronan di [[Dutch Caribbean Nature Alliance]]. *1996: Granted a legal mandate by the island government to manage and protect the newly established Statia National Marine Park. *1998: Assigned official authority to manage the Quill and Boven National Parks, shortly followed by the creation of the Miriam C. Schmidt Botanical Garden. == Aktividat == E fundashon ta enkarga cu e maneho di tres parke. Dos parke ta riba e superfisie di tera di e isla; e parke ku ta sobra ta marino i ta rondoná e isla. E área kombiná di e parkenan ta 33 km².<ref>[https://statiapark.wordpress.com/parks/marine-park/ St. Eustatius National Parks], statiapark.wordpress.com</ref> * E Parke Nashonal Marino St. Eustatius ta rondoná e isla for di e marka di awa haltu te na 30 meter (98 pia) di profundidat, i tambe ta abarká dos reserva di Parke Marino. *Parke Nashonal Quill / Boven ta konsistí di dos diferente área òf supsektor. Un ta e stratovolkan inaktivo konosí komo Quill, ku ta den e parti sùit di e isla. E otro área ta un grupo di sinku seru den e parti nort di e isla: Bergje, Boven (esun mas haltu di e sinkunan), Venus, Seru di Gilboa i Seru di Señal. E sinku serunan aki ta e restunan di un otro stratovolkan. *Hardin Botániko Miriam C. Schmidt a kuminsá na 1998. E énfasis prinsipal ta riba espesienan di vegetashon ku ta òf tabata nativo di e isla i e islanan rondó di dje. Tambe tin un área eksperimental kaminda investigadónan ta studiando métodonan pa kontrolá e espesie invasivo problemátiko manera ''Antigonon leptopus'', e mata di wendrùif coralita. == Organisashon == STENAPA ta wordo goberna pa un directiva. E miembronan di directiva no ta ricibi ningun salario. E fundacion ta emplea ocho miembro di personal cu ta administra e fundacion y ta maneha e parkenan. E miembronan di personal ta traha cu stagiaire y boluntarionan di e isla of di exterior. Sede di e organisashon ta King’s Well National Parks Center, ku a wòrdu habri ofisialmente pa [[Beatrix di Hulanda|Prinses Beatrix]] na 2025.<ref>[https://www.bes-reporter.com/news/st-eustatius/66934/former-kings-well-resort-becomes-statias-new-national-parks-centre Former Kings Well Resort becomes Statia’s new National Parks Centre], Bes Reporter (7 di yüni 2024)</ref><ref>[https://statiapark.org/princess-beatrix-visited-st-eustatius-for-reforestation-society-nature-and-the-opening-of-the-new-kings-well-national-parks-center/</ref> E sede, e Ofisina di Parkenan Nashonal i Sentro di Bishitante, ta situá banda di e haf na Lower Town, ku ta e parti kant'i laman di e kapital [[Oranjestad (Sint Eustatius)|Oranjestad]], di kua mayoria ta mas altu, riba un baranka. E parti mas sùit di Lower Town tin bista riba Gallows Bay, na e kosta wèst òf kosta [[Laman Karibe|karibense]] di e isla. {{Appendix}} [[:Kategoria:Sint Eustatius]] '''STENAPA''', ofisialmente '''St. Eustatius National Parks Foundation''', ta un organisashon no-gubernamental i sin fin di lucro ku ta responsabel pa e maneho i protekshon di área protehá na [[Sint Eustatius]]. E organisashon ta manehá e [[St. Eustatius National Marine Park|Parke Nashonal Marino di Sint Eustatius]], e [[Quill/Boven National Park|Parke Nashonal Quill/Boven]] i e [[Miriam C. Schmidt Botanical Garden]].[1] Historia STENAPA a wòrdu fundá na 1988 ku e meta pa protehá área terestre i marino di importansia ekológiko, sientífiko i kultural na Sint Eustatius.[1] Na 1996, e gobièrnu di e isla a duna STENAPA un mandato legal pa protehá i manehá e Parke Nashonal Marino, ku a wòrdu establesé nobo e aña ei. Na 1998, STENAPA a haña tambe e outoridat pa manehá e Parke Nashonal Quill i Boven. Poko tempu despues, e [[Miriam C. Schmidt Botanical Garden]] a wòrdu kreá.[1] STENAPA ta un miembro di e [[Dutch Caribbean Nature Alliance]] (DCNA), un aliansa di organisashonnan di konservashon di naturalesa den e parti karibense di Reino Hulandes.[2] Aktividat STENAPA ta manehá tres área prinsipal di konservashon: e Parke Nashonal Marino, e Parke Nashonal Quill/Boven i e Hardin Botániko Miriam C. Schmidt.[1] Parke Nashonal Marino E [[St. Eustatius National Marine Park|Parke Nashonal Marino di Sint Eustatius]] ta rondoná e isla te na e isóbata di 30 meter. E parke ta inkluí dos reserva marino, un na e parti nort i un na e parti sùit di e isla.[3] Segun e plan di maneho di e parke, e Parke Nashonal Marino tin un área di aproximadamente 2.750 hektárea, inkluyendo e dos reserva marino.[3] Parke Nashonal Quill/Boven E [[Quill/Boven National Park|Parke Nashonal Quill/Boven]] ta konsistí di dos sektor. E sektor di Quill ta inkluí [[The Quill]], un vulkan durmiente ku ta alkansá un haltura di alrededor di 600 meter. E sektor di Boven ta konsistí di e restonan di un antiguo stratovulkan, ku tin varios seru ku tin un haltura di entre 200 i 300 meter.[1] E parke tin un sistema di sendero pa bishitante i ta sirbi tambe pa investigashon sientífiko i monitoreo di biodiversidat. Entre e aktividatnan di investigashon ta inkluí monitoreo di paranan, palomanan, orkidianan, mariposan, abeha i otro espesienan.[1] Hardin Botániko Miriam C. Schmidt E [[Miriam C. Schmidt Botanical Garden]] a wòrdu kreá na 1998. E hardin ta pone énfasis riba espesienan di mata ku ta òf tabata nativo di Sint Eustatius i e islanan den su serkania. E ta kontené tambe un área experimental pa investigashon tokante métodonan pa kontrolá espesienan invasivo, manera ''Antigonon leptopus''.[1] Organisashon STENAPA ta wòrdu goberná pa un direktiva. E organisashon ta traha ku personal, voluntarionan i stagiairenan den e maneho di e área protehá i den proyektonan di investigashon, edukashon i konservashon.[1] STENAPA a habri su nobo sede, e '''Kings Well National Parks Center''', dia 21 di november 2025. [[Beatrix di Hulanda|Prinses Beatrix]] a habri e sentro ofisialmente durante su bishita na Sint Eustatius. E sentro ta sirbi komo e nobo sede prinsipal di STENAPA i ta funshoná komo sentro pa maneho di naturalesa, investigashon i edukashon. E fasilidat tin tambe un laboratorio marino pa sostené trabounan di restorashon i monitoreo di koral.[4][5] -------- Key Milestones in STENAPA’s History *1988: Founded on November 21 by local conservation advocates to protect the island's fragile tropical ecosystems. *1995: Formally registered with the Chamber of Commerce. *1996: Granted a legal mandate by the island government to manage and protect the newly established Statia National Marine Park. *1998: Assigned official authority to manage the Quill and Boven National Parks, shortly followed by the creation of the Miriam C. Schmidt Botanical Garden. *2018: Celebrated its 30th anniversary of continuous environmental stewardship and community conservation. *2025: Welcomed Dutch Caribbean Nature Alliance Dutch Caribbean Nature Alliance patron Princess Beatrix for the opening of the King's Well National Parks Center. Core Conservation Areas *Statia National Marine Park: Encircles the entire island from the high-water line down to the 30-meter depth contour, protecting coral reefs and marine life. *Quill/Boven National Park: Covers terrestrial volcanic landscapes, endangered flora, and fauna like the Lesser Antillean iguana. *Miriam C. Schmidt Botanical Garden: Showcases native and regional island vegetation. The relationship between STENAPA and the Dutch Caribbean Nature Alliance (DCNA) is that of a founding member and a Protected Area Management Organization (PMO).While STENAPA manages the physical parks on St. Eustatius, the DCNA acts as the regional umbrella network that supports, funds, and unites them alongside the national park organizations of the other five Dutch Caribbean islands (Aruba, Bonaire, Curaçao, Saba, and St. Maarten). ------------------ {{variante|c}} {{Infobox artista| variante = c | nomber = Saida Hernandez | nomber completo = Saida Lucilla Antonia Hernandez-Augustina | imagen = | descripcion = | nomber nacemento = | fecha nacemento = [[31 di òktober]] [[1935]] | luga nacemento = {{CUW}} | fecha fayecimento = | luga fayecimento = | nacionalidad = hulandes | residencia = | educacion = | aña activo = 1967 - 2025? | ofishi = artista visual | estilo = | genero = | distincion = | casa = Eithel Hernandez | yui = 2 | website = }} '''Saida Lucilla Antonio Hernandez–Augustina''' (☆ [[31 di òktober]] [[1935]] na [[Kòrsou]]<ref name=:"1">[https://percypinedo.com/mikorsou/tanta-saida-un-pali-muhe/ Tanta Saida! Un pal’i muhé!], percypinedo.com (15 di februari 2025)</ref>) ta un artista visual, presentadó i produktor di programa di televishon i outor di buki di kushina di Kòrsou. Hernandez a hunga un papel importante den e desaroyo di televishon na Kòrsou, spesialmente durante e prome añanan di transmision den idioma [[papiamentu]] el’a hasi arte i kultura aksesibel pa un públiko amplio.<ref>[[Dick Drayer]], [https://www.curacao.nu/nieuws/kunst-cultuur-en-muziek/79996/expositie-eert-90-jarige-kunstenares-saida-hernandez Expositie eert 90-jarige kunstenares Saida Hernandez], curacao.nu (27 di sèptèmber 2025)</ref><ref>https://curacao-art.com/2025/09/28/saida-hernandez/ Saida Hernandez], curacao-art.com</ref> Hernandez a hunga un papel importante den e desaroyo di televishon na Kòrsou, spesialmente durante e promé añanan di transmishon den Papiamentu. Komo presentadó i trahadó di programa, el a kontribuí na e difushon di programa tokante arte, kultura, kushina i otro tópiko pa un públiko amplio.[2][3] ==Bida i karera== Saida Hernandez a nase i lanta den bario di [[Otrobanda]]. Su mama tabata Emma Heronima Augustina i su tata tabata e dentista David Nouel. El a bai St. Annaschool i despues Nijverheidschool patras di Teatro Brion. Komo yu djafó e no por a bai skol di plaka.<ref name=:"1"/> Despues di a traha den un tienda, Hernandez a kasa i a haña dos yu. El a biba durante dos aña na [[Caracas]], despues di kua el a bai traha na [[Telecuracao]]. Aya el a bira un di e promé personalidatnan femenino konosí di televishon na Kòrsou. Durante varios dékada el tabata aktivo komo presentadó i produktor di programanan manera ''Kinderuurtje'', ''Obra di man'', show di Pasku, programa di horoskop, Sita ku Saida, show di kushiná. Moda, dekorashon, Kateiba, e episodio di Saida ku 2 mucha chikí, Chepo, un seri kòrtiku, “kuida awe loke bo tin den bo kas pa e dura bo mas mayan” i klaro ''Kushina di Oro''.<ref name=:"1"/> Kushina di Oro (Golden Kitchen) was her popular cooking program that taught generations of viewers traditional local recipe. Hernandez is cherished as one of the first Papiamentu female tv personality and program makers at Telecuraçao and as the beloved host of cooking show Kushina di Oro, alongside publishing several well-known cook books.<ref>[https://cultuuragenda.com/2025/hasibu-di-kas-ii-2/ Hasibu di Kas II], cultuuragenda.com (2025)</ref> Papiamentstalig kookboek waarin recepten van zowel Antilliaanse als niet-Antiliaanse gerechten zijn opgenomen. * ''Resetas Kushina di Oro'' (1985, Publisidat Antiano, Willemstad) Den añanan 1970 Hernandez a cuminsa pinta durante su estadia na New York.<ref>https://nu.cw/2020/09/11/expositie-saida-hernandez-vanaf-19-september-bij-landhuis-bloemhof/</ref> E falta/anhelo pa Korsou a hib’e pa kapta rekuerdo i imagennan di e isla riba lona.<ref name="nu"/> E ta outodidakto. Su pinturanan ta konta historianan detayá di bida na Kòrsou di antaño ku a pasa por wòrdu konsiderá komo un kontribushon úniko i original na konservashon di nos herensia kultural. Kandelarnan, stulnan di balansa, muebles di wicker di Thonet, mesanan di banda, mantelnan di ganshillo, balkonnan ku persiana di palu i bista nostálgiko. Tur kos delikadamente akabá ku e koló kolorido i alegre típiko di su personalidat i su estilo.<ref name="Bloemhof">[https://bloemhof.cw/category/exhibition/page/4/ Temp'i mi ten Selebrando Bida], [[Lanthùis Bloemhof]]</ref> Na 2025, en konekshon ku e solo eksposishon na Lanthuis Bloemhof, e keda publiká e buki ''Hasibo di Kas'', un resumen di su obra artistico konteniendo 136 reprodukshon di su pinturanan, un teksto outobiográfiko, rekuerdonan di Otrobanda bieu, i mas ku setenta [[haiku]] skirbí dor di dje.<ref name="nu">[https://nu.cw/2025/11/26/boekpresentatie-eert-kunstenares-saida-hernandez/ Boekpresentatie eert kunstenares Saida Hernandez], nu.cw (26 di novèmber 2025)</ref> E pinturanan distintivo di zeta di Saida Hernandez a tuma sentro di atenshon durante e eksposishon aki. Su trabou ta konosí pa kapturá bida diario, paisahenan di stat nostálgiko, i interiornan íntimo di pasado (spesialmente di su bario natal di Otrobanda).<ref name="Saida">[https://curacao-art.com/2018/10/31/saida-hernandez-exhibition-landhuis-bloemhof/ Saida Hernandez exhibition]</ref> Su pinturanan ta konta historianan detayá tokante e hendenan ku tabata biba tras di e fachadanan di e isla. El’a trese e ambiente aki na bida ku koló kayente i alegre, stulnan di balansa, encaje i persiana di palu.<ref name="Saida"/> E ta kasa ku Eithel Hernandez, un konosido personahe di radio i televishon na Kòrsou i direktor di TeleCuracao den añanan 1960. == Eksposishon == El a partisipá na vários eksposishon di grupo. Na 1981 el a tene su promé eksposishon na [[Museo di Kòrsou]] i atrobe na 2005, sigui pa eksposishonnan solo na Lanthùis Bloemhof, entre otro na 2018, 2020 i 2025.<ref name="Bloemhof"/> {{Appendix}} https://www.awemainta.com/newspapers/Am210327/offline/download.pdf Boneriano|26 mart 2021| Minister Croes a bishita un gran Baluarte mas, “Tanta Saida” WILLEMSTAD- Dia 7 di mart último, Minister di Enseñansa, Siensia, Kultura i Deporte (ESKD), Steven Croes, a hasi un bishita i kombersá ku señora Saida Hernandez ku a nifiká hopi pa e sektor kultural edukativo na Kòrsou. Di e forma aki Minister Croes ta para ketu na historia i kultura i duna rekonosementu na personanan ku di un òf otro manera a nifi ká hopi pa e sektor aki. Manera ya a bira un kustumber, for di desèmber ku Minister di Enseñansa, Siensia, Kultura i Deporte (ESKD), Steven Croes, a asumí su funshon, e ta dediká parti di su djadumingu pa hasi bishita i kombersá ku baluartenan ku a nifi ká hopi pa desaroyo di Kòrsou. Señora Saida ta un persona hopi konosí den komunidat. Ken no ta kòrda e programanan di kushina na TeleCuraçao di Saida ku tur su resetanan dushi? Tambe oranan atardi pa mucha ku Saida. Den un ambiente masha ameno na su kas, Saida a konta Minister Croes kon el a lanta komo mucha den Otrabanda. Su mayornan a mandé un nijverheidsschool katóliko den Otrabanda, kaminda el a siña kose na mashin, bòrda i asta usa `fi guurzaag` i tambe materianan manera ingles i aritmétika i lesamentu. E tempu ei mester a paga banda di `schoolgeld` tambe sèn pa material ku un alumno usa i dor ku e tabata yuda otro mucha den klas, e tabata kosta su mayornan poko sèn èkstra. Saida tabata gusta lesa, meskos ku su tata, ku tabatin kashi yen di buki na kas. Ku su 16 aña el a disidí ku e ke bai traha na un pa-kus den Punda, Liberty. El a haña un djòp pa reorganisá e depósito. E doño a keda asina enkantá ku su trabou, ku nan a tené na trabou. El a siña etalá showcase di pakus i a bai sigui hasi esaki tambe despues na Bijenkorf. E tempu ei tabatin kontèst pa drecha showcase i el a gana premio tambe. Despues di e periodo na Bijenkorf el a bai traha na un hotèl. Ku 22 aña su mama a mand’é bai biba na Venezuela kaminda ela traha den un posishon basta haltu den un hotèl na Caracas. Despues di dos aña el a bin ku fakansi i sr. Aitel Hernandez a kontrakté pa TeleCuraçao. Saida a keda Kòrsou i no a bai Venezuela bèk. Su karera na televishon a sigui krese. Ela bai hasi ‘kinderuurtje’ atardi i diferente propaganda. Nan tabata yam’é “Tanta Saida” i e tabatin un programa “Sita ku Saida” tambe. Despues di algun tempu trahando na TeleCuraçao, su kasá Sr. Aitel Hernandez mester a bai biba na Merka pa trabou i nan a biba 6 aña einan. Despues ku el a bini bèk Kòrsou, traha kasi 25 aña ku su programa di kushina. Saida a produsí sigur 5 buki di reseta, i tin masha talento pa pinta. Pronto Saida ta bai presentá un buki kaminda por mira tur su obranan. -------------------------- '''Saida Lucilla Antonio Hernandez–Augustina''' (☆ [[31 di òktober]] [[1935]] na [[Kòrsou]]) ta un artista visual, presentadó i produktora di programa di televishon, i outora di buki di kushina di Kòrsou.<ref name="1" /> Hernandez a hunga un papel importante den e desaroyo di televishon na Kòrsou, spesialmente durante e promé añanan di transmishon den [[Papiamentu]]. Komo presentadó i trahadó di programa, el a kontribuí na e difushon di programa tokante arte, kultura, kushina i otro tópiko pa un públiko amplio.<ref name="2" /><ref name="3" /> == Bida i karera == Saida Hernandez a nase i a lanta den [[Otrobanda]], na e área di Consciëntiesteeg. Su mama tabata Emma Heronima Augustina i su tata tabata e dentista David Nouel. El a bai St. Annaschool i despues Nijverheidschool, situá patras di Teatro Brion. Komo yu di un famia ku limitashonnan finansiero, el no por a atendé un skol ku mester pagá matrícula.<ref name="1" /> Despues di a traha den un tienda, Hernandez a kasa i a tin dos yu. El a biba durante dos aña na Caracas, despues di kua el a bai traha na TeleCuraçao. Aya el a bira un di e promé personalidatnan femenino konosí di televishon na Kòrsou. Durante vários dékada, Hernandez tabata aktivo komo presentadó i produktora di diferente programa di televishon. Entre e programanan ku ta wòrdu asosiá ku dje tin ''Kinderuurtje'', ''Obra di man'', show di Pasku, programa di horóskopo, ''Sita ku Saida'', programa di moda i dekorashon, ''Kateiba'', programa di kushina i diferente otro produccion.<ref name="1" /> E programa ''Kushina di Oro'' tabata un di su programanan mas konosí. Den e programa, Hernandez a presentá i enseñá diferente reseptanan, inkluyendo platonan di Kòrsou i di otro tradishon kulinario. E programa a kontribuí na e popularisashon di reseptanan i tradishonnan kulinario lokal. Hernandez tambe a publiká buki di kushina. Entre nan ta ''Resetas Kushina di Oro'', publiká na 1985 pa Publisidat Antiano na Willemstad. == Arte visual == Hernandez tabatin interes den arte promé ku el a kuminsá ku su trabou komo pintora. Den e añanan 1970, durante un estadia na [[New York]], el a kuminsá pinta ku mas regularidat.<ref name="5" /> Segun su propio relato, e deseo pa pintá Kòrsou tabata relashoná ku e nostalgia ku el tabatin pa su isla natal durante su estadia na New York.<ref name="6" /> Hernandez ta un artista autodidakto. Su promé trabounan tabata inkluí representashonnan di edifisionan i paisahenan di Kòrsou. Ku tempu, el a enfoká su obra prinsipalmente riba Otrobanda i riba elementonan di bida diario di Kòrsou di antaño. Den su pinturanan ta aparesé, entre otro, interiornan di kasnan históriko, esenanan di kaya, muebles tradishonal, balkonnan ku persiana di palu, stulnan di balansa, mesanan di banda, muebles di wicker i trabounan di ganchillo.<ref name="7" /> Su obra ta karakterisá pa un uso kolorido i alegre i pa e enfoke riba rekuerdonan i esenanan di bida diario di un Kòrsou di pasado. E pinturanan di Hernandez a wòrdu deskribí tambe komo un forma di dokumentashon visual di elementonan di herensia kultural di Kòrsou, partikularmente di Otrobanda.<ref name="7" /><ref name="8" /> == Eksposishon i publikashonnan == Hernandez a partisipá den vários eksposishon kolektivo. Na 1981, el a tene su promé eksposishon na [[Museo di Kòrsou]]. El a bolbe ekspohé su obra aya na 2005. Den e añanan despues, el a tene eksposishonnan solo na Landhuis Bloemhof, entre otro na 2018, 2020 i 2025.<ref name="7" /> Na 2025, den konekshon ku un eksposishon solo na Landhuis Bloemhof, a publiká e buki ''Hasibo di Kas''. E publikashon ta duna un bista general di su obra artístiko i ta kontené 136 reprodukshon di su pinturanan, un teksto outobiográfiko, rekuerdonan di Otrobanda di antaño i mas ku 70 [[haiku]] skirbí dor di Hernandez.<ref name="6" /> E buki a wòrdu publiká tambe den e aña ku Hernandez a selebrá su 90 aniversario. == Bida personal == Hernandez ta kasa ku Eithel Hernandez, un personahe konosí di radio i televishon na Kòrsou, ku tabata direktor di TeleCuraçao durante e añanan 1960. == Obra == === Buki di kushina === ''Resetas Kushina di Oro'' (1985), Publisidat Antiano, Willemstad --------------------- Junny Alves: '''Saida Hernandez''' a nase na Kòrsou na aña 1935 i a lanta den e bario di Otrobanda. El a bira konosí den múltiple ròl: komo pintor, presentadó di televishon, trahadó di programa i outor di buki di kushina. Hernandez tabata entre e promé lesadonan di notisia i trahadonan di programa femenino na [[TeleCuraçao]]. Su programa di kushina “Kushina di Oro” en partikular a hasié konosí serka un públiko amplio di Kòrsou. Ademas, el a publiká vários buki di kushina. Aunke e tabatin un interes artístiko promé, el a kuminsá pinta seriamente den añanan ‘70 durante su estadia na New York. Segun su propio relato, esaki a surgi for di nostalgia pa su pais Kòrsou. E tabata ke un pintura di paisahe di Kòrsou pa su kas, pero eventualmente a disidí di kuminsá pinta su mes. Su promé obra tabata deskribí un edifisio den Otrobanda. Despues, ela enfoká prinsipalmente riba: interiornan históriko di kasnan di Kòrsou, esenanan den kaya di Otrobanda, muebles tradishonal i kultura bibu, i rekuerdonan di bida diario den pasado. Hopi biaha ta mira su pinturanan komo un dokumento visual di herensha di Kòrsou. Na 2025, e buki “Hasibo di Kas” a keda publiká, un bista di e trabou di su bida. E ta kontené: 136 reprodukshon di su pinturanan, un teksto outobiográfiko, rekuerdonan di Otrobanda bieu, i mas ku setenta haiku skirbí dor di dje. Na e presentashon di e buki, a menshoná tambe ku Hernandez a selebrá su di 90 kumpleaños na 2025. Saida Hernandez ta okupá un lugá spesial denter di kultura Kòrsou pasobra e ta konektá vários dominio kultural: historia di televishon, tradishonnan kulinario, arte visual, i dokumentashon di bida diario den Otrobanda. Hopi bia ta deskribí su trabou komo nostalgiko, kolorido, i dirigí na konserbá rekuerdonan di un Kòrsou ku pa gran parti a disparsé. -------------------- {{Variante|c}} == Playanan di Kòrsou== {{Databox}} Esaki ta un lista di '''playa di Kòrsou''', un [[isla]] rondoná pa [[Laman Karibe]] y ku tin alrededor di 364 km di kosta.<ref>[https://geofactbook.com/countries/curaao/coastline Coastline Length (km) in Curaçao (2010 - 2025)], geofactbook.com</ref> Kòrsou tin 37 playa<ref>[https://www.ad.nl/wonen/de-37-stranden-van-curacao-in-kaart~a05dee2c/ De 37 stranden van Curaçao in kaart], Algemeen Dagblad (25 novèmber 2014).</ref>, di kual mayoria ta situá na e parti sùit di e isla. Su playanan ta karakterisá pa un variedat grandi den tipo, entre otro [[bahia]], [[boka (di laman)|boka]], [[laguna]], [[saliña]] te na laman brutu na su kosta nort, i awa di fuente. Den 2026, aktivista, organisacionnan no gubernamental y sector priva a lanta un discusion cu tin como meta establece un politica pa largo plaso pa beachnan y costa di Korsou.<ref>[https://www.cspnv.com/pdf/bon-dia-aruba-20260915.pdf MAN-PIN ta propone cinco categoria di beach pa proteha acceso publico na Corsou], BDA (15 di september 2026)</ref><ref>[https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/20260913/we-nemen-onze-stranden-terug We nemen onze stranden terug], 13 di september 2026</ref><ref>[https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/20260911/stranden-voor-iedereen Stranden voor iedereen] 11 di september 2026</ref><ref>https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/20260219/wie-is-de-eigenaar-van-de-zee Wie is de eigenaar van de zee?] 19 di februari 2026</ref><ref>https://antilliaansdagblad.com/artikel/opinie/30171-opinie-openbare-strandenbeleid</ref><ref>[https://antilliaansdagblad.com/artikel/opinie/32352-nogmaals-vrije-toegang-stranden Nogmaals vrije toegang stranden], 29 di yanuari 2026</ref> == Lista di playa == {| class="wikitable sortable" width=90% ! № !! Imagen !! width=20% |Nòmber !! Region !! Koordinato !! Remarke |- ! style="text-align:center"| 1 |[[File:Baya Beach Curacao (213574239).jpeg|110px]]|| [[Baya Beach]] || [[Bandariba]] || {{coord|12.070611| -68.861389|format=dms|name=Baya Beach}}<ref>[https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Baya_Beach&params=12_4_14.2_N_68_51_41.0_W_ Baya Beach], geohack.toolforge.org</ref>|| |- ! style="text-align:center"| 2 | [[File:Blue Bay - Curacao.jpg|110px]] ||[[Blauwbaai]] || [[Bandabou]]|| {{coord|12.13333|-68.98333|format=dms|name=Blauwbaai}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3513891/blauwbaai.html|title=Blauwbaai|website=GeoNames}}</ref> || entrada kontra pago<ref name="pago">[https://www.opnaarcuracao.nl/stranden/?gad_source=1&gad_campaignid=7402047007&gbraid=0AAAAACoq06Z7IyFzjTQYX2BfgFrkxQg6W&gclid=Cj0KCQjw94bTBhDQARIsAN3vv0zb8EVo2lXtD6e1dumhHk03oYMCN7KTOHfseQOzAeXQ1rX8eikoNkAaAmLtEALw_wcB Stranden Curaçao], opnaarcuracao.nl</ref> |- ! style="text-align:center"| 3 | [[110px]] ||[[Boka Hulu]] || [[]]|| {{coord|12.144167| -68.998056||format=dms|name=Boka Samí}}<ref>{{cite web|url=https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Boka_Sam%C3%AD&params=12_8_39_N_68_59_53_W_|title=Boka Samí|website=Geohack}}</ref> || |- ! style="text-align:center"| 4 | [[File:Sint Michielsbaai en Boka Sint Michiel, Curaçao.jpg|110px]] ||[[Boka Samí]] || [[Bandabou]]|| {{coord|12.144167| -68.998056||format=dms|name=Boka Samí}}<ref>{{cite web|url=https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Boka_Sam%C3%AD&params=12_8_39_N_68_59_53_W_|title=Boka Samí|website=Geohack}}</ref> || |- ! style="text-align:center"| 5 | [[110px]] ||[[Boka Santu Pretu]] || [[Bandabou]]|| {{coord|12.144167| -68.998056||format=dms|name=Boka Samí}}<ref>{{cite web|url=https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Boka_Sam%C3%AD&params=12_8_39_N_68_59_53_W_|title=Boka Samí|website=Geohack}}</ref> || pasùit di playa Santa Cruz |- ! style="text-align:center"| 6 | ||[[Cabana Beach]] || [[Willemstad]]|| {{coord|12.0878| -68.90042||format=dms|name=Cabana Beach}}<ref>{{cite web|url=https://mapcarta.com/N9046330150|title=Cabana Beach|website=mapcarta.com}}</ref> || banda di Mambo Beach; entrada kontra pago<ref name="pago"/> |- ! style="text-align:center"| 7 |[[File:Beach of Daaibooi, Curacao.jpeg|110px]]|| [[Daaibooi]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.212222| -69.084444||format=dms|name=Daaibooi}}<ref>{{cite web|url=https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Daaibooi&params=12_12_44_N_69_05_04_W_region:AN_source:kolossus-nlwiki_type:city|title=Daaibooi|website=Geohack}}</ref> || |- ! style="text-align:center"| 8 |[[File:Director's Bay Direkteursbaai Curacao (35890041353).jpg|110px]] || [[Director's Bay]] || [[Bandariba]] ||{{coord|12.066255| -68.860139||format=dms|name=Director's Bay}}<ref>{{cite web|url=https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=File:Director%27s_Bay_Direkteursbaai_Curacao_(35890041353).jpg&params=012.066255_N_-068.860139_E_globe:Earth_type:camera_source:Flickr_&language=nl|title=Director's Bay|website=Geohack}}</ref> ||situá riba e peninsula di [[Caracasbaai]]. Apropiá pa landamento, buseo i snorkel.<ref>[https://www.beautiful-curacao.nl/strand/directors-bay.php Director's Bay], beautiful-curacao.nl</ref> |- ! style="text-align:center"| 9 |[[File:Curacao beach Jan Thiel (36699644845).jpg|110px]]|| [[Jan Thielbaai]] || [[Bandariba]] || {{coord|12.06667|-68.86667|format=dms|name=Jan Thielbaai}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3513637/jan-thielbaai.html|title=Jan Thielbaai|website=GeoNames}}</ref> || entrada kontra pago<ref name="pago"/> |- ! style="text-align:center"| 10 |[[File:Kleine Knip Curacao (34800925191).jpg|110px]]|| [[Kenepa Chikí]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.54017|-69.95405|format=dms|name=Andicuri Bay}} || |- ! style="text-align:center"| 11 | [[File:Grote Knip Kenepa Grandi Curacao (36561697451).jpg|110px]] ||[[Kenepa Grandi]] || [[Bandabou]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref> || |- ! style="text-align:center"| 12 | [[File:Beach Klein Curacao (35864727094).jpg|110px]] ||[[Klein Kòrsou]] || [[Klein Kòrsou]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref> || |- ! style="text-align:center"| 13 | [[File:Kokomo Beach.jpg|110px]] ||[[Kokoma Beach]] / Vaersenbaai || [[Bandabou]]|| {{coord|12.1606|-69.0108|format=dms|name=Vaersenbaai}} || |- ! style="text-align:center"| 14 | ||[[Marichi]] || [[Willemstad]]|| || Playa na Punda |- ! style="text-align:center"| 15 |[[File:Piscadera Fort and Bay.jpg|110px]]|| [[Piscaderabaai]] || [[Willemstad]] || {{coord|12.1186| -68.9833|format=dms|name=Piscaderabaai}}<ref>{{cite web|url=https://geohack.toolforge.org/geohack.php?language=nl&params=12_7_6.96_N_68_58_59.88_W_type:landmark_scale:25000&pagename=Piscaderabaai|title=Piscaderabaai|website=Geohack}}</ref> || |- ! style="text-align:center"| 16 | [[File:Playa Forti jump (30393478833).jpg|110px]] ||[[Playa Fòrti]] /<br>Playa Westpunt || [[Bandabou]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref> || |- ! style="text-align:center"| 17 | [[File:Playa Guepi seen from atop the cliffs.jpeg|110px]] ||[[Playa Guepi]] /<br>Playa Gipy|| [[Bandabou]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref> || playa chikitu<ref>[https://www.beautiful-curacao.nl/strand/playa-gipy.php Playa Gipy], beautiful-curacao.nl </ref> |- ! style="text-align:center"| 18 |[[File:Playa Jeremi.jpg|110px]]|| [[Playa Jeremi]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.54017|-69.95405|format=dms|name=Andicuri Bay}}<ref name=Aruba /> || Apropia pa surf. Landamento no ta recomenda pa motibo di olanan grandi y corientenan fuerte. |- ! style="text-align:center"| 19 | [[File:Playa Kalki beach Westpunt Curacao (36304705360).jpg|110px]] ||[[Playa Kalki]] || [[Bandabou]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref><ref name=Aruba>{{cite web|url=https://www.aruba.com/us/things-to-do/beaches-and-coves|title=Aruba's Beaches and Coves|website=Aruba.com|access-date=September 21, 2021}}</ref> || |- ! style="text-align:center"| 19 | [[110px]] ||[[Playa Kanoa]] || [[]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://mapcarta.com/W313159341|title=Playa Kanoa|website=mapcarta.com|access-date=2026-07-24}}</ref> || |- ! style="text-align:center"| 20 |[[File:Playa Cas Abao beach (35864844114).jpg|110px]]|| [[Playa Kas Abou]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.54017|-69.95405|format=dms|name=Andicuri Bay}}<ref name=Aruba /> || entrada kontra pago<ref name="pago"/> |- ! style="text-align:center"| 21 | [[File:Playa Lagun.jpg|110px]] ||[[Playa Lagun]] || [[Bandabou]]|| {{coord|12.3187| -69.15168|format=dms|name=Playa Lagun}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3513547/playa-lagun.html|title=Playa Lagun|website=GeoNames|access-date=}}</ref> || |- ! style="text-align:center"| 22 ||| [[Playa Largu]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.23528| -69.10222|format=dms|name=Playa Largu}} || entrada kontra pago; serka di lanthuislanthùis San Juan <ref name="San Juan"/>; ekselente pa snorkel i buseo ku presensia di hopi koral dilanti kosta.<ref>https://www.middenamerika.nl/curacao/reisgids/toplijsten-curacao/top-5-mooiste-stranden-van-curacao/</ref> |- ! style="text-align:center"| 23 | || [[Playa Manzaliña]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.24508| -69.10622|format=dms|name=Playa Manzaliña}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/10375763/playa-manzalina.html|title=Playa Manzaliña|website=GeoNames}}</ref> || entrada kontra pago; serka di lanthuislanthùis San Juan <ref name="San Juan">[https://www.naarcuracao.com/san-juan-stranden/ Stranden: San Juan], naarcuracao.com</ref> |- ! style="text-align:center"| 24 | [[File:Marie Pampoen, Willemstad, Curaçao - panoramio (2).jpg|110px]] ||[[Playa Marie Pampoen]] || [[Willemstad]]|| {{coord|12.0918|-68.9063|format=dms|name=Playa Marie Pampoen}}<ref>{{cite web|url=https://mapcarta.com/W1014199714|title=Marie Pampoen beach phase 3|website=Mapcarta}}</ref> || |- ! style="text-align:center"| 25 | || [[Playa Piskadó]] /<br>Playa Grandi || [[Bandabou]] || {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref> || apropiá pa famia, serka di Westpunt<ref name="famia"/> |- ! style="text-align:center"| 26 | [[File:Playa Porto Mari beach (34089797754).jpg|110px]] ||[[Playa Porto Marie]] || [[Bandabou]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref>|| entrada kontra pago<ref name="pago"/> |- ! style="text-align:center"| 27 | || [[Playa San Juan]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.54017|-69.95405|format=dms|name=Andicuri Bay}}<ref name=Aruba /> || entrada kontra pago; serka di lanthuis San Juan inkluyendo diferente playa chikitu<ref>https://www.naarcuracao.com/san-juan-stranden/ Stranden: San Juan</ref> Playa Largu (minder aantrekkelijk om te zwemmen, maar uitstekend om te snorkelen)<ref>https://www.middenamerika.nl/curacao/reisgids/toplijsten-curacao/top-5-mooiste-stranden-van-curacao/</ref>, Playa Shon Mosa i Playa Manzanilla |- ! style="text-align:center"| 28 | || [[Playa Santa Cruz]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.54017|-69.95405|format=dms|name=Andicuri Bay}}<ref name=Aruba /> || Apropia pa surf. Landamento no ta recomenda pa motibo di olanan grandi y corientenan fuerte. |- ! style="text-align:center"| 29 | ||[[Playa Santa Martha]] || [[]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref><ref name=Aruba>{{cite web|url=https://www.aruba.com/us/things-to-do/beaches-and-coves|title=Aruba's Beaches and Coves|website=Aruba.com|access-date=September 21, 2021}}</ref> || |- ! style="text-align:center"| 30 |[[110px]]|| [[Playa Shon Mosa]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.54017|-69.95405|format=dms|name=Andicuri Bay}}<ref name=Aruba /> || entrada kontra pago; serka di lanthuis San Juan inkluyendo diferente playa chikitu<ref>https://www.naarcuracao.com/san-juan-stranden/ Stranden: San Juan</ref> Playa Largu (minder aantrekkelijk om te zwemmen, maar uitstekend om te snorkelen)<ref>https://www.middenamerika.nl/curacao/reisgids/toplijsten-curacao/top-5-mooiste-stranden-van-curacao/</ref>, Playa Shon Mosa i Playa Manzanilla |- ! style="text-align:center"| 31 | [[110px]] ||[[Playa Wachi]] || [[]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref> || |- ! style="text-align:center"| 32 | [[File:Santa Barbara Curacaco (213574235).jpeg|110px]] ||[[Santa Barbara Beach]] || [[Bandariba]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref><ref name=Aruba>{{cite web|url=https://www.aruba.com/us/things-to-do/beaches-and-coves|title=Aruba's Beaches and Coves|website=Aruba.com|access-date=September 21, 2021}}</ref> || |- ! style="text-align:center"| 33 |[[File:Wilhemstad from the coast.JPG|110px]]|| [[Seaquarium Beach]] / Mambo Beach || [[Willemstad]] || {{coord|12.54017|-69.95405|format=dms|name=Andicuri Bay}}<ref name=Aruba /> || apropiá pa famia<ref name="famia">[https://www.naarcuracao.com/en/the-5-best-beaches-for-families-on-curacao/ The 5 best beaches on Curacao for families], naarcuracao.com</ref> |- ! style="text-align:center"| 34 |[[110px]]|| [[St. Jorisbaai]] || [[]] || {{coord|12.54017|-69.95405|format=dms|name=Andicuri Bay}}<ref name=Aruba /> || situá na kosta nort, popular komo lugá pa práktika [[windsurf]] i kitesurf.<ref>[https://curacao.for91days.com/st-joris-bay/ St. Joris Bay], curacao.for91days.com</ref> |- ! style="text-align:center"| 35 | [[File:Curacao Tugboat beach (35890036793).jpg|110px]] ||[[Tugboat Beach]] || [[Bandariba]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref> || apropiá pa famia<ref name="famia"/> |- |} ! style="text-align:center"| 14 | ||[[Mambo Beach]] || [[Willemstad]]|| {{coord|12.08678| -68.89924|format=dms|name=Mambo Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/10236368/mambo-beach.html|title=Mambo Beach|website=GeoNames|access-date=}}</ref> || apropiá pa famia<ref name="famia">[https://www.naarcuracao.com/en/the-5-best-beaches-for-families-on-curacao/ The 5 best beaches on Curacao for families], naarcuracao.com</ref> |- ------------------- {{Appendix|2= {{Columns-list|colwidth=25em|{{references}}}} }} nl.wiki:Curaçao heeft 37 stranden.<ref>[https://www.ad.nl/wonen/de-37-stranden-van-curacao-in-kaart~a05dee2c/ De 37 stranden van Curaçao in kaart]. [[Algemeen Dagblad|AD]] (25 november 2014).</ref> De meeste liggen aan de zuidkant van het eiland. De bekendste zijn: <ref>[https://www.curacao.nu/nieuws/vakantie/42960/de-top-12-mooiste-stranden-van-curacao De top 12 mooiste stranden van Curaçao], curacao.nu (1 di februari 2026)</ref> en.wiki:Kòrsou ta dispone di un skala grandi di playanan na di su kostanan ku ta varia di bahia, boka, laguna, saliña te na laman brutu na su kosta nort, i awa di fuente. Baya Beach --> Riba mesun península tin tambe Director’s Bay i Tugboat Beach, dos otro playa popular pa buseo i snorkel.<ref name=:"1"/> Blauwbaai, Blue Bay Daaibooi Grote Knip, Kenepa Grandi Kleine Knip, Kenepa Chiki Kokomo Beach, Vaersenbaai [[Piscaderabaai]] Playa Cas Abao Playa Forti Playa Jeremi [[Playa Kalki]] [[Playa Kanoa]] [[Playa Lagun]] Playa Porto Marie Playa Santa Cruz Playa Santa Martha Santa Barbara Beach Seaquarium Beach (of Mambo Beach) Sint Michielsbaai, Boca Samí ------------------ -------------------- {{Variante|c}} {{Databox}} '''Afrohulandes''' òf hendenan hulandes pretu, ta hendenan hulandes di desendensia Afrikano Sub-Sahariano kompleto òf parsial. E mayoria di hendenan Afro-Hulandes na Hulanda ta Afro-Karibense i ta originá for di e anterior i aktual teritorionan Ultramar di Sürnam i e eks Antia Hulandes; awor Curaçao, Aruba, Bonaire, Sint Maarten, Sint Eustatius, y Saba. Tambe tin un poblashon migrante signifikante for di Cabo Verde, Ghana, Nigeria, Somalia, Angola, Eritrea, i otro komunidatnan afrikano di imigrantenan mas resien. == Mira tambe == * [[Afrokaribense]] * [[Afrokurasoleño]] * [[Afroamerikano]] {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid = |titulo= }} {{References}} }} [[:Kategoria:Hulanda]] ----------------- '''Francio Guadeloupe''' (Aruba, 1971) is een Arubaans-Nederlandse sociaal en cultureel antropoloog en ontwikkelingssocioloog. Zijn onderzoek richt zich op nationale identiteit, culturele diversiteit, religie, koloniale machtsverhoudingen en klimaatvraagstukken in het Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden. Hij is verbonden aan het Koninklijk Instituut voor Taal-, Land- en Volkenkunde (KITLV) en de Universiteit van Amsterdam (UvA). == Leven en werk == Guadeloupe werd geboren en groeide op op Aruba. In 1986 nam hij als zanger (“Surprise Kid”) deel aan een jeugdcarnavals- en calypsowedstrijd, waar hij de tweede plaats behaalde. Een jaar later nam hij opnieuw deel aan het calypsofestival voor volwassenen. Op achttienjarige leeftijd verhuisde hij naar Nederland. Daar werkte hij als opbouwwerker en studeerde hij culturele antropologie en ontwikkelingsstudies aan de Radboud Universiteit Nijmegen. In 1999 behaalde hij een masterdiploma in ontwikkelingssociologie. Zijn scriptieonderzoek richtte zich op Afro-Braziliaanse religies, waaronder candomblé en umbanda, in Rio de Janeiro en Salvador da Bahia (Brazilië). Naar aanleiding van dit onderzoek publiceerde hij twee boeken over Afro-Braziliaanse cultuur en religie. In 2006 promoveerde Guadeloupe in de sociale en culturele antropologie aan de Universiteit van Amsterdam. In zijn academische loopbaan was hij verbonden aan verschillende Nederlandse universiteiten. ===Academische loopbaan=== Guadeloupe was onder meer werkzaam als senior onderzoeker bij het KITLV. Hij diende gedurende vier jaar als president van de University of St. Martin (USM) op het bi-nationale eiland Sint Maarten/Saint Martin. Na de verwoestingen van orkaan Irma in 2017 werd de universiteit tijdelijk gesloten. Zijn onderzoek richt zich op de manier waarop populaire opvattingen over nationale verbondenheid, culturele diversiteit, religieuze identiteit en mediavorming worden beïnvloed door koloniale erfenissen en mondiale economische processen. Hij publiceerde over sociale en culturele processen op onder meer Sint Maarten, Curaçao, Aruba, Saba, Sint Eustatius, Brazilië en Nederland. In 2009 verscheen zijn monografie Chanting Down the New Jerusalem: Calypso, Christianity, and Capitalism in the Caribbean bij University of California Press. ===Leerstoel Koninkrijksrelaties=== In 2024 werd Guadeloupe benoemd tot hoogleraar Publieke Antropologie van Koninkrijksrelaties, een leerstoel ingesteld door het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK). De leerstoel is ondergebracht bij het KITLV en de Universiteit van Amsterdam. Zijn benoeming maakt deel uit van de instelling van twee nieuwe leerstoelen gericht op het Koninkrijk der Nederlanden, waarvan de andere leerstoel betrekking heeft op politicologie en bestuurskunde aan de Universiteit Leiden. In 2026 aanvaardde hij het ambt met een inaugurele rede over Koninkrijksrelaties. Onderzoek en thematiek Guadeloupe onderzoekt onder meer: processen van nationale en culturele identiteitsvorming religieuze praktijken en popular culture in postkoloniale samenlevingen koloniale racialisering en sociale ongelijkheid klimaatverandering en maatschappelijke adaptatie in het Caribisch gebied Hij is tevens betrokken bij onderzoeksprojecten naar duurzame en inclusieve oplossingen voor sociale adaptatie aan klimaatuitdagingen in het (Nederlandse) Caribisch gebied. --------- {{Variante|a}} {{infobox persona | variante = a | tipo = cientifico | nomber = Francio Guadeloupe | ofishi = antropologo social y cultural, sociologo di desaroyo | imagen = | descripcion = | fecha nacemento = | luga nacemento = | fecha fayecimento = | luga fayecimento = | alma mater = [[Universidat Radboud|Universidad Radboud]] <br>[[Universidat di Amsterdam|Universidad di Amsterdam]] (UvA) | promotor = | disciplina = antropologia cultural | investiga = Caribe Hulandes, [[Latinoamérika|Latino America]] | conoci pa = | distincion = }} '''Francio E. Guadeloupe''' (☆ [[1971]] na [[Aruba]]), ta un antropologo, sociologo y Antianista Arubano-Hulandes. Su investigacion ta enfoca riba identidad, nacionalidad, religion, medio di comunicacion, racismo colonial y globalisacion, cu un interes special den [[Karibe Hulandes|Caribe Hulandes]] y [[Latinoamérika|Latino America]]. == Bida y carera == Francio Guadeloupe a nace y lanta na Aruba. Na 1986 el a participa bou di e nomber artistico "Surprise Kid" como cantante den e concurso hubenil di [[Calypso]] na [[Club Boneriano]], unda el a termina na di dos luga.<ref>{{citeer web|titel=Onder grote publieke belangstelling|werk=[[Amigoe]]|datum=1986-01-22|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2026-02-23|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010641607:mpeg21:p005}}</ref> Un aña despues el a bolbe participa den e concurso, version pa adulto: [[Aruba Caiso & Soca Monarch Festival|Aruba Calypso Contest]].<ref>{{citeer web|titel=Voor de calypso-wedstrijd|werk= [[Amigoe]]|datum=1987-01-26|bezochtdatum=2026-02-23|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010641917:mpeg21:p005}}</ref> Na edad di diesocho aña Guadeloupe a muda pa [[Hulanda]]. El a traha como opbouwwerker (trabou social di comunidad) y a sigui estudio di [[antropologia kultural|antropologia cultural]] y estudio di desaroyo na [[Universidat Radboud|Universidad Radboud]] na [[ Nijmegen]]. Na 1999, el a obtene e grado di [[maestria|master]] den sociologia di desaroyo, cu un tesis riba e cultonan Afrobrasilero ''Candomblé'' y ''Umbanda'' na [[Rio de Janeiro]] y [[Salvador|Salvador da Bahia]] ([[Brasil]]). Na 2006 Guadeloupe a completa su doctorado (PhD) den antropologia social y cultural na [[Universidat di Amsterdam|Universidad di Amsterdam]] (UvA). Su trabou doctoral tabata relaciona cu e proceso di globalisacion y e buskeda pa pertenencia (“belonging”) den comunidadnan Caribense.<ref>https://framerframed.nl/en/mensen/francio-guadeloupe/</ref> ===Carera academico=== Guadeloupe a traha na diferente universidad grandi na Hulanda y ta afilia como investigado senior na Koninklijk Instituut voor Taal-, Land- en Volkenkunde (KITLV). El a ser nombra tambe profesor y investigado na Universidad di Amsterdam. Entre 2013 i 2017 (aproximadamente) el a sirbi como presidente di University of St. Martin (USM) na [[Philipsburg]], [[Sint Maarten]]. Su periodo como presidente a keda termina despues di horcan Irma (2017), cu a forsa e cierre temporario di e institucion. Den e periodo aki su investigashon tabata concentra riba: * Nocionnan popular di pertenencia nacional. * Diversidad cultural y identidad religioso. * Influencia di capital global y racismo colonial. * Representacion di berdad den medionan di comunicacion. El a haci investigacion comparativo na [[Sint Maarten]]/[[Sint Maarten (Fransia)|Saint Martin]], [[Kòrsou|Corsou]], Aruba, [[Saba]], [[Sint Eustatius]], Brasil y Hulanda. Actualmente, su investigacion ta inclui estudio riba e reto climatico den Caribe Hulandes, cu un enfoke riba cultura popular y herensia cultural. === Catedra di Relacionnan di Reino === Na mei 2024, Ministerio di Asuntonan Interno y Relacionnan di Reino (BZK) di Hulanda a anuncia e establecemento di dos catedra nobo pa estudio di relacionnan di [[Reino Hulandes|Reino]]. [[Universidat di Leiden|Universidad Leiden]] y KITLV/Universidad di Amsterdam a wordo selecciona como institucionnan anfitrion y Francio Guadeloupe a wordo nombra como titular di e catedra ''Publieke Antropologie van Koninkrijksrelaties'' pa KNAW/KITLV/UvA.<ref>[https://www.rijksoverheid.nl/actueel/nieuws/2024/05/23/ministerie-van-bzk-vestigt-twee-nieuwe-leerstoelen-voor-het-koninkrijk Ministerie van BZK vestigt 2 nieuwe leerstoelen voor het Koninkrijk], Rijksoverheid (23 di mei 2024)</ref> Su discurso inaugural di aceptacion oficial di e catedra lo tuma luga dia 12 di mart 2026.<ref>[https://www.thepeoplestribunesxm.com/articles/francio-guadeloupe-officially-accepts-chair-of-kingdom-relations-with-inaugural-lecture-on-march-12 Francio Guadeloupe officially accepts chair of Kingdom Relations with inaugural lecture on March 12], The people's Tribune (18 di februari 2026).</ref> == Publicacionnan (seleccion) == *Francio Guadeloupe (1999). ''A Vida e uma Dança: the Candomblé through the lives of two Cariocas''. Nijmegen: CIDI. *F. E. Guadeloupe & M. Milder (1999). ''Dansen om te Leven: over Afro-Braziliaanse spiritualiteit en cultuur.'' Heeswijk: Dabar-Luyten. *F. E. Guadeloupe (2009). ''Chanting down the new Jerusalem: Calypso, Christianity, and Capitalism in the Caribbean'' (The anthropology of Christianity). Berkeley, CA: University of California Press. *F. E. Guadeloupe (2013). ''Curaçaoans on the question of home: the lure of autochthony and its alternatives''. Den: L. Lewis (Ed.), ''Caribbean sovereignty, development and democracy in an age of globalization'' (pag. 189-207). New York: Routledge. *F. E. Guadeloupe & V. A. de Rooij (2014). ''Pimping and the deconstruction of the natural: a perspective from Saint Martin and Sint Maarten (SXM)''. Den: ''Women's Studies International Forum, 43'', 5-12 *F. E. Guadeloupe (2015, september 10). ''The New Black Peter is the Refugee washing up on the shores of Fortress Europe''.<ref>{{Cite web|title = The New Black Peter is the Refugee washing up on the shores of Fortress Europe|url = http://sxmislandtime.com/index.php/front-page-headliners/34071-the-new-black-peter-is-the-refugee-washing-up-on-the-shores-of-fortress-europe.html|website = sxmislandtime.com|access-date = 2015-11-24|archive-date = 2015-11-25|archive-url = https://web.archive.org/web/20151125121956/http://sxmislandtime.com/index.php/front-page-headliners/34071-the-new-black-peter-is-the-refugee-washing-up-on-the-shores-of-fortress-europe.html|url-status = }}</ref> ''Sint Maarten Island Times'' {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Guadeloupe, Francio}} [[:Kategoria:Hende]] [[:Kategoria:Karibe Hulandes]] [[:Kategoria:Aruba]] ------------ Guadeloupe a traha na diferente universidatnan grandi na Hulanda i ta afiliá komo investigador senior na Koninklijk Instituut voor Taal-, Land- en Volkenkunde (KITLV). El a ser tambe profesor i investigador na Universiteit van Amsterdam. Entre 2013 i 2017 (aproksimadamente) el a sirbi komo presidente di University of St. Martin (USM) na Philipsburg, Sint Maarten. Su periodo komo presidente a termina despues di hurakan Irma (2017), ku a forsa e sera temporariamente e institushon. Su investigashon ta konsentrá riba: Nocionnan popular di pertenensia nashonal Diversidat kultural i identidat religioso Influensia di kapital global i rasismo kolonial Representashon di berdat den medio di komunikashon El a hasi investigashon den Sint Maarten/Saint Martin, Kòrsou, Aruba, Saba, Sint Eustatius, Brasil i Hulanda. Un di su obranan mas konosí ta: Chanting Down the New Jerusalem: Calypso, Christianity, and Capitalism in the Caribbean (University of California Press, 2009) Aktualmente, su investigashon ta inkluí estudio riba reto klimátiko den e Karibe Hulandes, ku un enfoke riba kultura popular i herensia kultural. Leerstoel di Reino-relashonnan Na mei 2024, Ministerio di Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) di Hulanda a anunsia e establishemento di dos nobo leerstoelnan pa estudio di Reino-relashonnan. Universiteit Leiden i KITLV/Universiteit van Amsterdam a wòrdu selekshoná komo institushonnan anfitrion. Dr. Francio Guadeloupe a wòrdu nombrá komo titular di e leerstoel Publieke Antropologie van Koninkrijksrelaties pa KNAW/KITLV/UvA.[4] E nombramentu aki a wòrdu aprobá pa e Consehonan di Bestur di e universidatnan involukrá. Na 12 di mart 2026 el a aseptá ofisialmente e leerstoel ku un diskurso inaugural. ------------ * Guadeloupe, former dean of the University of St. Martin (USM), * Francio Guadeloupe is a senior researcher and staff member of the KITLV. A Social & Cultural Anthropologist by training, Dr. Guadeloupe has worked at all the major universities in the Netherlands. He served for four years as the President of the University of St. Martin (USM), until hurricane Irma led to the temporary closure of the institution on the bi-national island of Sint Maarten and Saint Martin. He is currently the chair of the project ‘Island(er)s at the Helm: Co-creating research on sustainable and inclusive solutions for social adaptation to climate challenges in the (Dutch) Caribbean‘. Guadeloupe’s principle areas of research have been on the manner in which popular understandings of national belonging, cultural diversity, religious identity, and mass media constructions of truth, continue to be impacted by colonial racisms and global capital. He has pursued these interests in his research and publications on social processes on the bi-national island of Saint Martin & Sint Maarten (St. Martin), Curaçao, Aruba, Saba, Sint Eustatius, Brazil, and the Netherlands. He is the author of the monograph, Chanting Down the New Jerusalem: Calypso, Christianity, and Capitalism in the Caribbean (University of California Press, 2009). Dr. Guadeloupe is currently embarking on a study of climate challenges in the (Dutch)Caribbean from a popular culture and cultural heritage perspective. Francio Guadeloupe (Aruba, 1971) kwam op zijn achttiende van de Antillen naar Nederland. Hij werkte als opbouwwerker en studeerde culturele antropologie en ontwikkelingsstudies in Nijmegen en Amsterdam. Als antropoloog is hij momenteel verbonden aan de Universiteit van Amsterdam. Ministerie van BZK vestigt 2 nieuwe leerstoelen voor het Koninkrijk Nieuwsbericht | 23-05-2024 | 16:19 Het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) vestigt 2 nieuwe leerstoelen voor het Koninkrijk. Er komt een leerstoel politicologie/bestuurskunde en een leerstoel antropologie/sociologie. De Universiteit Leiden en de Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen (KNAW), Koninklijk Instituut voor Taal-, Land- en Volkenkunde (KITLV), in samenwerking met de Universiteit van Amsterdam (UvA), zijn geselecteerd als vestigingsplaatsen voor de leerstoelen. De Universiteit Leiden zal de leerstoel politicologie/bestuurskunde bekleden en KITLV/UvA de leerstoel antropologie/sociologie.<ref>https://www.rijksoverheid.nl/actueel/nieuws/2024/05/23/ministerie-van-bzk-vestigt-twee-nieuwe-leerstoelen-voor-het-koninkrijk</ref> Leerstoelhouders De Colleges van Bestuur van de UvA en de Universiteit Leiden hebben het voorstel tot de benoeming van hun kandidaat goedgekeurd. Sociaal en cultureel antropoloog, onderzoeker dr. Francio Guadeloupe wordt de leerstoelhouder Publieke Antropologie van Koninkrijksrelaties voor de KNAW/KITLV/UvA. Dr. Wouter Veenendaal, universitair hoofddocent Vergelijkende politicologie bij het Instituut Politieke Wetenschap van de Universiteit Leiden, wordt leerstoelhouder Democratische Vertegenwoordiging in het Koninkrijk voor de Universiteit Leiden. Hij zal bij het KITLV in Leiden worden gedetacheerd. * [https://www.thepeoplestribunesxm.com/articles/francio-guadeloupe-officially-accepts-chair-of-kingdom-relations-with-inaugural-lecture-on-march-12 Francio Guadeloupe officially accepts chair of Kingdom Relations with inaugural lecture on March 12], The people's Tribune (18 di februari 2026). {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Guadeloupe, Francio}} [[:kategoria:Hende]] [[:Kategoria:Karibe Hulandes]] ---------------- {{Variante|c}} {{Databox}} [[File:0100-Hoofdgebouw-Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid 1898.tif|thumb|Edifisio prinsipal di e Eksposishon]] [[File:De vrouw in Nederlandsch Westindië (1898) (IA BNADIGKOSTBARE179).pdf|thumb|De Vrouw in Nederlandsch Westindië. Uitgegeven vanwege de Westindische Rubriekcommissie van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid. Bijeenverzameld door jhr. L.C. van Panhuijs.]] [[File:0119-Poppen in klederdrachten-Nationale tentoonstelling van Vrouwenarbeid 1898.tif|thumb|Popchinan ekshibí di Surnam i Antias den ekshibishon]] [[File:Sassa, Mulatsche vrouw-Nationale Tentoonstelling Vrouwenarbeid 1898-4681-cropped.tif|thumb|Muhe mulato di Surnam na ekshibishon]] '''''De Vrouw in Nederlandsch West-Indie''''' ta un publikashon na [[hulandes]] di 1898, kompilá pa Louis Constant van Panhuys, i publiká na okashon di e ''Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid'' (Eksposishon Nashonal di Trabou di Hende Muhé) di 1898 na [[Den Haag]]. E publikashon tabatin komo meta pa informá e públiko hulandes, i hende muhé en partikular, tokante e bida, trabou, i posishon sosial di hende muhé den e [[kolonia]]nan karibense, partikularmente [[Sürnam]] i [[Kòrsou i Dependensianan|Kòrsou]]. == Konteksto == E tomo a wòrdu publiká pa e komishon di Sekshon Antias, parti di e organisacion di e Eksposishon Nashonal di Trabou di Hende Muhé. E eksposishon aki tabata tin komo meta pa hasi labor di hende muhé visibel i pone enfasis riba nan kontribushon sosial, tantu na [[Hulanda]] komo den su kolonianan ultramar. Editor di e buki tabata L.C. van Panhuys (1869-1949), un alkalde hulandes i funshonario na Departamento di Kolonianan, kende a kompilá e diferente kontribushon i sketchnan. E publikashon a sirbi tantu komo un rekurso informativo komo un rekordatorio duradero di e partisipashon di Antias den e eksposishon. E terminologia i deskripshonnan den ''De Vrouw in Nederlandsch West-Indie'' ta reflehá e perspektiva kolonial i etnográfiko di fin di [[siglo 19|siglo diesnuebe]]. Konsepto i karakterisashonnan di gruponan di poblashon i ròlnan di género ta wòrdu konsiderá antikuá òf problemátiko den historiografia kontemporáneo. E artíkulo aki ta usa e terminologia aki solamente pa ilustrá e fuente original. -- '''Muhénan na Antillas Hulandes''' a wòrdu publiká pa e Komité di Sekshon di Indianan Oksidental komo parti di e Eksposishon Nashonal di Trabou di Hende Muhé na Den Haag na 1898. E publikashon su propósito tabata pa informá hende muhé na Hulanda tokante e bida, trabou, i posishon sosial di hende muhé den e kolonianan di India Oksidental Hulandes, partikularmente Surinaçao. E kompilashon i edishon di e kolekshon tabata kompletamente responsabilidat di Louis Constant van Panhuys, kende a trese huntu vários kontribushon i sketch den un solo obra amplio. Aunke a institui subcomisionnan na Surinam y Curaçao pa sostene e exposicion localmente y colecta materialnan, e contenido y structura di e coleccion ta completamente responsabilidad di Van Panhuys. E subkomishonnan asina a hunga un ròl organisatorio i ta prinsipalmente di importansia kontekstual pa e kuadro institushonal di e publikashon. --- == Kontenido == E buki ta konsistí di vários kapítulo temátiko. E kapítulo di apertura ta duna konseho práktiko pa hende muhé [[Oropa|oropeo]] ku saliendo for di Hulanda kier establesé nan mes den e kolonianan di Karibe. E ta trata kondishonnan di bida, tareanan di kas i etiketa sosial. E siguiente kapítulonan ta ofresé un deskripshon general di e teritorio, [[poblashon]] i kultura di Sürnam i e islanan di Karibe denter di e imperio kolonial hulandes. Tambe e buki ta kontené datonan estadístiko riba enseñansa na Sürnam. Por ehèmpel, e ta menshoná ku na 1896 e kolonia tabatin 54 skol ku 7.139 studiante, inkluyendo 3.453 mucha muhé. Tambe ta pone atenshon na introdukshon di enseñansa obligatorio na 1877 i na inisiativanan manera e banko di spar pa skol, ku a keda introdusí na 1882. === Hende muhé den e kolonianan === Mayoria di e volúmen ta dediká na e posishon i aktividatnan di hende muhé. Lo siguiente ta wòrdu deskribí susesivamente: * hende muhé di poblashonnan urbano i rural na Sürnam; * hende muhé referí na nan den e publikashon komo Bush Negresses (awendia referí na nan komo hende muhé Maroon); * hende muhé di komunidatnan indígena. E outornan ta deskribí práktikanan di kuido, kriansa di yu, nutrishon i trabou, inkluyendo agrikultura, trabou di kas i komersio. Tambe nan a trata profesionnan di hende muhé manera edukadó, enfermero, labado di paña, komersiante, i portero. == Resepshon == E publikashon a risibí resensianan positivo den prensa hulandes na 1898. Artíkulonan den korant a elogiá e obra komo informativo i aksesibel i a enfatisá ku e tabata kontené detayenan ku tabata poko konosí bou di e públiko hulandes. E revisornan a konsiderá e kolekshon un kontribushon eksitoso na e ophetivonan di e eksposishon, esta oumentá konosementu tokante labor di hende muhé i kompromiso sosial, inkluso pafor di Hulanda. == Signifikado == E publikashon ta wòrdu konsiderá un dokumento kultural i sosial oportuno. E ta ofresé bista riba puntonan di bista kolonial riba hende muhé, trabou i kuido, i ta konstituí un fuente balioso pa investigashon riba relashonnan di género kolonial, práktikanan di kriansa i formanan di organisashon sosial di antaño na Sürnam i Kòrsou. [[:Kategoria:Karibe Hulandes]] [[:Kategoria:Historia]] ----- '''De Vrouw in Nederlandsch West-Indie''' was een boekuitgave bestemd voor [[Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid 1898|Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid]] in 1898, en welk inhoud bijeenverzameld werd door [[Louis Constant van Panhuys]]. == Achtergrond == De vrouw in Nederlandsch West-Indië, uitgegeven van wege de West-Indische Rubriek-commissie van de [[Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid 1898|Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid]], bijeenverzameld door jhr. L. C. van Panhuys. De West-Indische Rubriekcommissie van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid heeft een boekje uitgegeven, getiteld „De vrouw in Nederlandsch West-Indië”. Dit werkje, dat een heel aardig denkbeeld geeft van het leven en werken der vrouwen in de beide koloniën Suriname en Curacao, bestaat uit verscheidene schetsen, die bijeenverzameld zijn door jhr. L. C. van Panhuys. Het doel der uitgave is de belangstelling in onze schoone West-Indische koloniën aan te wakkeren en de vrouwen, speciaal die betrekking hebben met West-Indië, op te wekken tot betere kennismaking met alles wat land en volk der koloniën betreft, terwijl het tevens een blijvende herinnering is aan het doel der tentoonstelling. == Inhoud == In het eerste hoofdstuk wordt aan Europese dames die uit het moederland naar de West vertrekken, adviezen verstrekt, terwijl het tweede en derde hoofdstuk een beschrijving wordt gegeven van land en volk van Suriname en de verschillende Caribische eilanden. In het overig gedeelte van het werkje wordt speciaal gehandeld over de aard, de positie en de werkzaamheden van vrouwen. Achtereenvolgens krijgen we een schets van de vrouw uit het volk in Suriname, de bosnegerin en de Indiaanse vrouw. {{Appendix}} ''De Vrouw in Nederlandsch West‑Indië'' is een bundel uitgegeven ter gelegenheid van de [[Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid]], welke in 1898 in [[Den Haag]] plaatsvond. De bundel werd samengesteld door jhr. L. C. van Panhuys namens de West‑Indische Rubriekcommissie. De publicatie had een tweeledige doel: enerzijds de belangstelling van vrouwen in Nederland te wekken en te stimuleren voor de koloniën Suriname en Curaçao, en anderzijds als een blijvende herinnering aan de expositie zelf. ==Achtergrond== Samenkomst en doel De bundel is uitgegeven door de West-Indische Rubriekcommissie, onderdeel van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid. De redactie vond plaats onder auspiciën van jhr. L. C. van Panhuys. Doelstelling: *Vrouwen uit Nederland kennis laten maken met het leven en werk van vrouwen in de West-Indische koloniën. *Een blijvende aandenken bieden aan het thema-onderdeel van de tentoonstelling. 📝 Inhoud Hoofddeel I Adviezen voor Europese vrouwen die overwegen naar de koloniën te verhuizen. Hoofddeel II & III Algemeen beeld van land, cultuur en bevolking in Suriname en diverse Caribische eilanden. Specifieke portretten van vrouwen uit de koloniën De Surinaamse ‘bosnegerin’ met details als borstvoeding en traditionele voedingspraktijken. „…zij zoogt haar kind, maar geeft het ook bananenmeelpap (‘gongote’) zodat de baby zich niet meer kan bewegen …” Van Panhuys vergelijkt deze gewoonte met Nederlandse vrouwen die jenever gebruikten om hun baby te kalmeren (p. 32). De Indiaanse vrouw Algemene positie en taken van vrouwen uit de volks- en plattelandsgemeenschappen, waaronder onderwijs, zorg en landbouw. Beroepsleven van vrouwen Vrouwen als onderwijzeressen, verpleegsters en vooral landbouwers — op plantages én eigen gronden. Onderwijs in Suriname (1877 leerplicht, 1896: 54 scholen, 7.139 leerlingen, waaronder 3.453 meisjes). Schoolspaarbank (geïntroduceerd 1882 – populair bij leerlingen). Overige beroepen: wasvrouw, koopvrouw, lastdraagster. ==Belang van de publicatie== Cultureel en sociaal document: biedt unieke, tijdgebonden inkijk in de levens- en arbeidsomstandigheden van vrouwen in koloniaal Suriname en Curaçao. Voorlichting en propaganda: bedoeld om vrouwen uit de metropool te informeren én te werven voor verbinding met de koloniën. Historische bron: waardevol voor onderzoek naar koloniale genderrollen, dagelijkse zorgpraktijken en vroege sociale interventies zoals onderwijs en spaarbanken. ==Suggesties voor afronding== Overweeg nog een kort slot waarin je de publicatie plaatst in zijn tijdgeest (burgerlijke moraal rond 1900, koloniale verhoudingen, rol van georganiseerde vrouwenbewegingen). ----- ==Nabeschouwing== === Het perspectief van de vrouw in West-Indië === Hoewel De vrouw in Nederlandsch West-Indië werd samengesteld door jhr. Louis Constant van Panhuys en gericht was op bezoekers van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid in 1898, biedt het werk ook waardevolle informatie over de beleving van arbeid, zorg en onderwijs vanuit het perspectief van vrouwen in de West-Indische koloniën, met name Suriname en de Nederlandse Antillen. === Zelfstandigheid en arbeidsethos === Vrouwen in de koloniën waren actief in de landbouw, zowel op plantages als op eigen grond. Ze verrichtten zwaar fysiek werk en droegen aanzienlijk bij aan de lokale economie. Volgens het boek schroomden deze vrouwen niet voor het "zwaarste werk" en was hun arbeid van onmiskenbaar belang voor het gezinsinkomen.[1] === Zorg en culturele tradities === De publicatie beschrijft ook moeders en zorgverleners, met onder meer aandacht voor het zogen en voeden van kinderen. Een voorbeeld is de bosnegerin, die naast borstvoeding gebruik maakte van traditionele pap zoals "gongote" om baby's te voeden. Dit gebeurde soms zo intensief dat baby's nauwelijks konden bewegen. Hoewel het lokale gebruik door koloniale autoriteiten werd afgeraden, toont het een zelfstandige vorm van zorg en kennis.[1] === Onderwijs en emancipatie === In Suriname werd al in 1877 leerplicht ingevoerd. Het boek noemt 54 scholen met ruim 7000 leerlingen in 1896, waarvan 3453 meisjes.[1] Vrouwen werkten als onderwijzeres en stimuleerden scholing, waarmee ze een centrale rol speelden in de opvoeding en intellectuele ontwikkeling van de gemeenschap. === Economische diversiteit === West-Indische vrouwen waren niet enkel werkzaam als landbouwers of onderwijzers, maar ook als wasvrouw, koopvrouw, verpleegkundige of draagster. Deze economische veelzijdigheid weerspiegelt hun belangrijke maatschappelijke rol.[1] Ondanks de paternalistische toon biedt het boek een uniek inkijkje in het leven van vrouwen in de koloniën. Hun arbeid en maatschappelijke betrokkenheid verdienen erkenning als fundamenteel onderdeel van de koloniale geschiedenis. == Bronnen == [1] L.C. van Panhuys, De vrouw in Nederlandsch West-Indië (1898). Uitgegeven door de West-Indische Rubriekcommissie van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid. Digitale versie beschikbaar via Delpher.nl. ---------- ==[[Louis Constant van Panhuys]]<ref>https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB19:000903142:mpeg21:a00008|werk=Dagblad van Zuid-Holland en 's Gravenhage|titel=Wetenschap|datum=19 juli 1898</ref>== [[Bestand:De vrouw in Nederlandsch Westindië (1898) (IA BNADIGKOSTBARE179).pdf|thumb|De Vrouw in Nederlandsch Westindië. Uitgegeven vanwege de Westindische Rubriekcommissie van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid. Bijeenverzameld door jhr. L.C. van Panhuijs.]] De vrouw in Nederlandsch West-Indië, uitgegeven van wege de West-Indische Rubriek-commissie van de [[Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid 1898|Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid]], bijeenverzameld door jhr. L. C. vanPanhuys. De West-Indische Rubriekcommissie van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid heeft een boekje uitgegeven, getiteld „De vrouw in Nederlandsch West-Indië”. Dit werkje, dat een heel aardig denkbeeld geeft van het leven en werken der vrouwen in de beide koloniën Suriname en Curapao, bestaat uit verscheidene schetsen, die bijeenverzameld zijn door jhr. L. C. van Panhuys. Het doel der uitgaveis de belangstelling in onze schoone West-Indische koloniën aan te wakkeren en de vrouwen, speciaal die betrekking hebben met West-Indië, op te wekken tot betere kennismaking met alles wat land en volk der koloniën betreft, terwijl het tevens een blijvende herinnering is aan het doel der tentoonstelling. Het eerste hoofdstuk bevat eenige raadgevingen aan Europeesche dames die naar de West vertrekken, terwijl in het tweede en derde hoofdstuk een beschrijving wordt gegeven van land en volk van Suriname en de verschillende eilanden. In het overig gedeelte van het werkje wordt speciaal gehandeld over den aard, de positie en de werkzaamheden der vrouwen. Achtereenvolgens krijgen we een schets van de vrouw uit het volk in Suriname, de boschnegerin en de Indiaansche vrouw. Deze schetsen bevatten bijzonderheden, die stellig weinig of niet bekend zijn. Zoo lezen wij op pag. 32, „de boschnegerin zoogt haar kind altjjd zelf, doch houdt er bovendien nog een eigenaardige voedingsmethode op na, die ook onder de beschaafde negerinnen nog wel in zwang is, hoewel bv. de politie te Paramaribo het tegengaat, het zoogenaamde K e m ti-p i k i e n. Het kind wordt dan namelijk zoo volgegoten met bananenmeelpap (gongote) dat het zich niet meer kan verroeren en het buikje gespannen staat als een trom.” Wat de reden van deze meer dan overdadige spijziging is wordt niet vermeld, we veronderstellen dat het een middel is om de kleinen zoet te houden, zooals in ons vaderland sommige vrouwen uit ’t volk hun zuigelingen wel stil houden met een teugje jenever. De laatste hoofdstukken zijn gewijd aan de werkzaamheden der West-Indische vrouwen. De vrouwen aldaar zijn hoofdzakelijk onderwijzeressen, pleegzusters of landbouwsters. De laatstgenoemden zijn natuurlijk het talrijkst. Deze landbouwsters werken op plantages of op hun eigen grondjes en zien niet op tegen het zwaarste werk. Ook aangaande het onderwijs in de WestIndische koloniën bevat het boekje interessante mededeelingen. Reeds in het jaar 1877 is de leerplicht in Suriname ingevoerd. Deze kolonie bezat in December 1896 54 scholen met 7139 leerlingen, waarvan 3453 meisjes. In 1882 heeft men in Suriname een schoolspaarbank ingevoerd, waarvan een druk gebruik wordt gemaakt. Behalve door de reeds genoemde beroepen voorzien de vrouwen in haar onderhoud als waschvrouw, koopvrouw, lastdraagster enz. Wij hopen, dat het boekje in veler handen moge komen en dat het moge bijdragen om de kennis te vermeerderen van onze, bij het publiek nog zoo weinig bekende West-Indische koloniën en vooral dat de vrouwen ook hier haar zegenrijken invloed zullen doen gelden en meewerken tot den bloei van deze schoone gewesten. {{Appendix}} [[:Kategoria:Karibe Hulandes]] ------------ {{Variante|c}} {{Databox}} '''Ocho dia''' ta un antiguo rito di luto na Aruba, Kòrsou i Boneiru, ku ta sostene famia i amigunan di defuntu den nan proseso di luto. Tabatin un tempu na Kòrsou i Boneiru ku e defuntunan tabata wòrdu rekordá no solamente ku un Misa, pero ku ocho dia di orashon, kanto, kuenta, i komunion. Pa ocho dia, e komunidat a reuní — no solamente pa yora, pero pa ofresé sosten. Famia i amigunan a wòrdu sostené den nan proseso di luto: ku orashon, kantika, rekuerdo i brasa, e alma di e defuntu tambe a wòrdu eskoltá pa e bida despues di morto. E ritual aki tabata wòrdu yamá Ocho Día. Despues cu dera e defunto ta cuminsa cu e “ocho dia”. Esaki ta un periodo di luto di ocho dia, durante cua esnan cu a keda den luto ta reuni diariamente. Bou di guia di un intersesor, ta hasi orashon pa e defuntu i su sernan kerí. Un sirbishi di konmemorashon ta wòrdu tené 40 dia despues di e morto, i tambe anualmente riba e aniversario di e morto. Den Iglesia Catolico Romano, ademas di e dia di recuerdo anual aki, e famia por pidi un misa mensual pa e defunto.<ref>[https://www.rememberme.nl/inspiratie/blogs-van-judith-sandriman/rituelen-bij-een-begrafenis-op-curacao Rituelen bij een begrafenis op Curaçao]</ref> De negendenacht (novena= Ninth Night) ceremonie op Jamaica toont overigens inderdaad overeenkomst met de curacaose "ocho dia".<ref><ref></ref>VOLKSKUNDE. "Amigoe". Curaçao, 05-09-1980, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 19-12-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010640155:mpeg21:p017</ref> --- Er was een tijd op Curaçao en Bonaire waarin de overledene niet alleen werd herdacht met een mis, maar met acht dagen van gebed, zang, verhalen en verbondenheid. Acht dagen lang kwam de gemeenschap bijeen—niet alleen om te rouwen, maar om te begeleiden. De familie en vrienden werden ondersteund in hun rouwproces: met gebed, zang, herinnering, en omarming werd ook de ziel van de overledene begeleid naar het hiernamaals. Dat ritueel heette Ocho Día. Dit ritueel, ontstaan uit de ontmoeting tussen Afrikaanse spirituele tradities en het katholieke geloof, was veel meer dan folklore. Het was een daad van geestelijke zeggenschap. Wat de kerk niet kon bieden, gaf de gemeenschap zichzelf: troost, structuur, en een plek voor de ziel om haar weg te vinden. De Ocho Día, met haar gezangen in een vermenging van Papiaments en Latijn, de overdracht van culturele identiteit via verhalen over West-Afrikaanse mythische figuren zoals de spin Nanzi, gezongen litanieën, een eigen vormgegeven liturgie van gebeden, en het kantelen van het altaar op de achtste dag (Ocho di Yukán)—dat was hun manier om trouw te blijven aan hun wortels én aan hun geloof. Vandaag de dag is dit ritueel vrijwel verdwenen. Al twintig jaar is er geen gedocumenteerde viering meer. Uitvaarten worden nu tot in de puntjes geregisseerd door begrafenisondernemers, naar Europees model. In tegenstelling tot vroeger, waar een uitvaart veel meer was dan een kort moment van condoleren of een drive-thru, of het volgen van de dienst via een YouTube-link, is afscheid nemen verarmd tot een haastig en afstandelijk ritueel. De zinsnede “geen rouwbeklag aan huis” klinkt inmiddels als een mantra in overlijdensberichten. ------- Bob Harms: De ocho dia, een rouwritueel van acht dagen op Aruba, Bonaire en Curaçao, was veel meer dan alleen een religieuze bijeenkomst. Het was een levendig sociaal evenement, doordrenkt van culturele tradities die hun oorsprong vinden in West-Afrika en de diaspora. Ondanks pogingen van de Rooms-Katholieke Kerk om deze ‘afwijkende’ gebruiken te onderdrukken, hield de gemeenschap stand en gaf het rouwproces zo een unieke, eigen invulling. Tijdens dit achtdaagse ritueel nam een voorzanger, de resadó, de leiding. Hij zong litanieën, een mix van Papiaments en Latijn. De aanwezigen zongen mee met de kantikanan di Ocho Dia, liederen speciaal voor dit ritueel, en de kantikanan di Dum Ve, verbasterde Gregoriaanse gebedsliederen. Ook op de laatste ochtend, wanneer het altaar werd afgebroken, werden er speciale liederen gezongen, de kantikanan di Jukán. ---- Na de uitvaart is er een rouwperiode die acht dagen duurt. In deze dagen worden er litanieën (gebeden) voorgelezen door een vrouw die ouder is dan 50. Ze vraagt God om de overledene onder zijn hoede te nemen en de nabestaanden te troosten. Tijdens deze ‘ocho dia’ geven naasten en familie alle ruimte aan hun emoties. Vooral op de achtste dag nemen ze de tijd om na te praten over de dingen die de overledene heeft gezegd en hoe hij of zij zich heeft voorbereid op de dood. De ramen worden opengezet zodat de geest kan vertrekken. ---- Het is een perfect voorbeeld van ''syncretisme'': het samenvoegen van verschillende culturele en religieuze elementen. Hoewel de periode van acht dagen ook in het christendom voorkomt (denk aan de besnijdenis van Jezus na 8 dagen), is de uitwerking (de ceremonies, muziek, dans) sterk beïnvloed door de Afrikaanse wortels en de 'survival' van voorouderlijke tradities na de slavernij, steltDBNL - Digitale Bibliotheek voor de Nederlandse Letteren. {{Appendix}} --------------- {{Databox}} [[File:General Official Minimum Wage by Territory as of February 2023 in US Dollars (2).png|thumb|300px|Mapa di salario minimo segun teritorio na februari 2023 den USD]] E '''salario mínimo''' ta e montante mas abou ku un dunadó di trabou ta legalmente obligá di paga un empleado. Un salario mínimo por wòrdu ekspresá komo un salario pa ora, pa luna òf pa siman. Semper e ta wòrdu ekspresá komo un salario brutu, ekskluyendo belasting i kontribushonnan di seguro sosial. Dentro di Union Europeo, 22 di e 27 estadonan miembro tin un salario minimo. E sinku paisnan di UE ku no tin un salario mínimo ta Austria, Dinamarka, Finlandia, Suesia i Italia. E paisnan aki, inkluyendo Noruega i Suisa, ta laga e fiho di salario mínimo na organisashonnan di dunadó di trabou i empleado. es.wiki: Salario mínimo, salario mínimo, òf salario mínimo ta e montante mínimo di remunerashon ku un dunadó di trabou ta obligá pa lei pa paga su empleadonan pa e trabou ku nan a hasi durante un periodo determiná. E suma aki no por wordo baha ni pa acuerdo colectivo ni individual. Un salario mínimo ta eksistí den mas ku 90% di e estadonan miembro di e Organisashon Internashonal di Trabou (ILO).[1] E regulashon aki a wòrdu establesé pa promé biaha na Australia i New Zealand den siglo 19.[2] Kada pais tipikamente ta establesé e normanan legal ku ta regulá e salario mínimo i e mekanismonan pa determiná su montante periodikamente, normalmente anualmente. Regulashonnan di salario mínimo, ku nan diferensianan, ta presente den kasi tur pais rònt mundu, i nan ophetivo, eksplísito òf nò, ta pa redusí desigualdat di salario. Den añanan resien, vários pais a reformá nan polítika di salario mínimo komo kontesta na e oumento di kosto di bida i preshon sosial pa garantisá un entrada desente. Algun gobièrnu a opta pa konektá e salario mínimo na e konsepto di un “salario di bida,” komprondé komo un salario ku ta kubri e nesesidatnan básiko di un individuo òf famia, inkluyendo kuminda, bibienda, edukashon i kuido di salú. Paisnan manera Alemania,[3] Sur Korea, Chile,[4] i New Zealand a implementá oumentonan signifikante, miéntras ku na Merka tabatin un tendensia pa oumentá e salario mínimo na nivel estatal i munisipal den ousensia di konsenso federal. Ademas, organisashonnan manera Organisashon Internashonal di Trabou (ILO) i Programa di Desaroyo di Nashonnan Uni (UNDP) a promové kuadro pa evaluá e impakto di e salario mínimo riba redukshon di pobresa i desigualdat, resaltando e importansia di ahusta e montantenan aki periodikamente i segun kriterionan ekonómiko i sosial. Salario mínimo, salario mínimo, òf salario mínimo ta e montante mínimo di remunerashon ku un dunadó di trabou ta obligá pa lei pa paga su empleadonan pa e trabou ku nan a hasi durante un periodo determiná. E suma aki no por wordo baha ni pa acuerdo colectivo ni individual. Un salario mínimo ta eksistí den mas ku 90% di e estadonan miembro di e Organisashon Internashonal di Trabou (ILO).[1] == Caribe Hulandes == * 1947 - invoering Loonregeling 1946 (P.B. 1947, no. 2), * 1972 - Landsverordening minimumlonen (P.B. 1972, no. 110) 1 oktober 1972 e Ordenansa Salario Minimo a drenta na vigor na Antias Hulandes.<ref>Advertentie. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 30-09-1972, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 03-09-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010461412:mpeg21:p006</ref> {{Appendix}} LANDSVERORDENING van 31 mei 1972 houdende nieuwe regelen inzake minimumlonen Citeertitel Landsverordening minimumlonen Vastgesteld door Gouverneur van de Nederlandse Antillen Onderwerp maatschappelijke zorg en welzijn Eigen onderwerp arbeidsregelgeving Opmerkingen met betrekking tot de regeling Deze verordening vervangt de Loonregeling 1946 (P.B. 1947, no. 2), -------- The minimum wage history in the Dutch Caribbean is tied to the islands' individual statuses, with a significant shift in the Caribbean Netherlands (Bonaire, Sint Eustatius, Saba) towards higher, federally regulated minimum wages starting in the 2010s, aiming for a dignified existence. Other islands, like Aruba, also adjusted their minimum wages in recent years, while the overall trend shows efforts to raise wages to improve socio-economic conditions, though this can create competitive pressure compared to other Caribbean nations. The minimum wage in the Dutch Caribbean is set separately for each island, with the highest recent rates being $1,750 per month in the Caribbean Netherlands (Bonaire, St. Eustatius, and Saba) as of July 1, 2024, and AWG 2,007.05 per month in Aruba as of January 1, 2025. The Caribbean Netherlands' minimum wage is adjusted annually based on the consumer price index. -------------- {{Variante|c}} {{infobox persona| variante =c | nomber = Mary Gertrude Johnson | ofishi = | tata = Peter Hassell | mama = Esther Lovell Johnson }} '''Mary Gertrude Johnson''' (☆ [[1854]] na Zions Hill – † [[1939]] na [[Saba]]), tambe konosí komo ''Mary Gertrude Hassell'', tabata un edukadó prominente i un pionero den promoshon di e arte tradishonal di [[kanchi sabano]] riba e isla di [[Saba]]. El a duna les i popularisá e téknika di obra ku hilo habri, ku despues a bira un di e produkto artístiko i ekonómiko mas importante di e isla. Segun folklorista Eric Eliason, “kisas e ta e persona mas honrá den historia di e isla.”<ref>Eliason, Eric A. (2024). "[https://www.google.nl/books/edition/Handbook_of_Gender_Studies_in_the_Dutch/aBcEEQAAQBAJ?hl=nl&gbpv=1&dq=Mary+Gertrude+Hassell+Johnson&pg=PA524&printsec=frontcover Saba Lace: History, Culture and Art]", in: ''Handbook of Gender Studies in the Dutch Caribbean'', p. 522-534, citaat op p. 524.</ref> == Biografia == Mary Gertrude Johnson a nase na Zions Hill (den e tempu ei konosí komo Hell’s Gate) komo yu muhé di Esther Lovell Johnson i Peter Hassell. Su famia tabatin un posishon respetá den komunidat i su mayornan tabatin medio finansiero sufisiente pa mand’é pa estudio na [[Caracas]], [[Venezuela]] na komienso di añanan 1870. Pa un periodo Johnson a biba den un internado katóliko, kaminda soeurnan di e konvento tabata duna enseñansa, inkluso na manera tradishonal.<ref>A unique form of needlework: “Saba Lace”— A time honored craft by Will Johnson. "Amigoe". Curaçao, 20-12-1985, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 31-07-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643321:mpeg21:p068</ref> Durante su estadia na Venezuela, el a siña for di e yu muhénan di e elite venezolano kon pa traha obra ku hilo habri den estilo ajour, ku despues a bira konosí na Saba komo kanchi spaño.<ref>https://thesabaislander.com/2021/02/06/the-chronological-history-of-saba/ The Chronological History of Saba], Saba Islander (2 di yuni 2021)</ref> <ref name=":0">Eliason, Eric A. (2024). "[https://www.google.nl/books/edition/Handbook_of_Gender_Studies_in_the_Dutch/aBcEEQAAQBAJ?hl=nl&gbpv=1&dq=Mary+Gertrude+Hassell+Johnson&pg=PA524&printsec=frontcover Saba Lace: History, Culture and Art]", in: Handbook of Gender Studies in the Dutch Caribbean, p. 522-534</ref> E téknika aki lo bira e base pa e desaroyo di e arte di kanchi sabano, un forma di arte tekstil úniko pa Saba.<ref name=":1">{{Citeer boek |titel=Caribbean Women and Their Art: An Encyclopedia |achternaam=Snodgrass |voornaam=Mary Ellen |url=https://www.google.nl/books/edition/Caribbean_Women_and_Their_Art/4tCwDwAAQBAJ?hl=nl&gbpv=1&dq=Mary+Gertrude+Hassell+Johnson&pg=PA89&printsec=frontcover |datum=2019 |pagina=89-90}}</ref><ref>{{Citeer web |url=https://caribvibetv.com/learning-about-saba-lace-spiced-rum/ |titel=The Art of Saba Lace & Flavor of Spiced Rum: Saba’s Heritage |bezochtdatum=2025-07-20 |werk=Caribbean Vibrations}}</ref> Despues di a kompletá su estudio, Johnson a regresá Saba. Einan el a kasa ku James Benjamin Johnson i a kuminsá duna les na e skol katóliko lokal. E pareha a establesé nan mes na Windwardside. Inisialmente, el a sigui ku trahamentu di kanchi komo un hòbi, dunando les na algun amigu i miembro di famia, pero pronto el a kuminsá plama riba henter e isla. Gradualmente ela kuminsá duna lès, i patronchinan spesífiko pa e isla a wòrdu kreá, yamá na nòmber di nan kreadornan, manera Imelda, Sylvia i Laurentina.<ref name=":0" /><ref name=":1" /> Ku e establesementu di un servisio postal konfiabel entre Saba i mundo eksterno na 1884, e posibilidat pa bende kanchi via pòst a habri un fuente nobo di ingreso pa hopi famianan. Pa tempu di Prome Guera Mundial, un di kada dies habitante tabata inbolbí den produkshon òf benta di kanchi sabano. Den e añanan 1920, ta kalkulá ku entre 30% i 40% di PIB di Saba tabata generá for di kanchi, un kontribushon sin igual pa un isla chikí.<ref name=":0" /><ref name=":1" /> Mary Gertrude Johnson a fayesé na 1939 na edat di 85 aña. Su legado sigui biba den arte, ekonomía i identidat kultural di Saba. == Homenahe == Na 1996, su aporte a wòrdu rekonosé ku un stampia postal di Antias Hulandes, ku ta mustra un imagen di dje ku un obra di kanchi na banda robes. E stampia tabata parti di un seri dediká na figuranan antiano prominente.<ref>{{Citeer web |url=https://touchstamps.com/Stamp/Details/160215/mary-gertrude-johnson-hassel-1853-1939 |titel=Stamp: Mary Gertrude Johnson Hassel (1853-1939) (Netherlands Antilles 1996) |bezochtdatum=2025-07-20 |werk=Touch Stamps}}</ref> == Mira tambe == * [[Kanchi sabano]] {{Appendix}} {{Defaultsort:Johnson, Mary Gertrude}} [[:Kategoria:Saba]] ------------ * na un Skol di Konbento. Einan ela siña kon pa traha e hilo dibuhá for di e yu muhénan di Venezolanonan elite, i a introdusí e arte na Saba kaminda e ta konosí generalmente komo obra spañó.<ref>https://thesabaislander.com/2021/02/06/the-chronological-history-of-saba/ The Chronological History of Saba], Saba Islander (2 di yuni 2021)</ref> * the past, drawn lace embroidery often produced larger pieces in the form of tablecloths, curtains, drapes, etc. Today, these larger ana more expensive items are no longer in demand and the intricate patterns of drawn lace are being used in a more decorative manner on various items of women’s and household ware such as shawls, skirts, blouses, handbags, hand¬ kerchiefs, napkins and other cloths. <ref>[https://archive.org/details/BNA-DIG-ANTILLENREVIEW-1981-08/page/n33/mode/1up?q=saban+lace&view=theater Handcraft: an industry of growing importance]Antillean Review, vol. 1 nr. 5, augustus/september 1981</ref> * Perhaps this is the reason the craft is popularly known as "Spanish work" on Saba. In 1884, the wives and daughters of Saba's seafaring men began working in earnest. In that year regular mail service connected the five-squaremile island to the outside world for the first time, thereby establising the possibility of a mailorder cottage industry. By 1898, Saba's lacemakers had become so adept that a Miss Florence Every entered an exhibition of women's handicrafts in The Hague, The Netherlands, where she received an honorable mention. Six years later, a Saban was awarded first prize in a competition in Copenhagen, Denmark, and was invited by the Danish government to spend four months in the Scandinavian country. Little by little, the industrious Saban women began exporting their delicate work, primarly to customers in the United States. The method by which they obtained the names of potential clients illustrates typical Saban ingenuity. Lacemakers would copy the addresses of American companies from the boxes of merchandise that were sent to the island. They would then dispatch a letter explaining their craft and their prices to the firm, hoping to have some sympathetic manager post the missive on the company bulletin board or mention it in the company newsletter. Their efforts were surprisingly successful. By 1928, nearly 25,000 guilders worth of needlework was being exported.<ref>A unique form of needlework: “Saba Lace”— A time honored craft by Will Johnson. "Amigoe". Curaçao, 20-12-1985, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 31-07-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643321:mpeg21:p068</ref> Naturally, clients' addresses were closely-guarded secrets. Who betide anyone who "stole" an address or who wrote "bad things" about a competing lacemaker. Many families were not on speaking terms for years, owing to some real or imagined breaking of this unwritten law. In turn, many company officials wrote to Saba's Vice-Lieutenant Governor inquiring into the financial status of the women soliciting business from the companies' employees. As tactfully as possible, the administrator would reply that the ladies could stand "some help", even though some of the lacemakers were among the most affluent residents of the tiny island. When the Great Depression spread economic havoc throughout the United States in the early 19305, demand for "Saba Lace" plunged alarmingly. Committees were formed on the island to promote the "industry". Unfortunately, nothing seemed to help. It was only with the increase of tourism to the island that "Saba Lace" flourished once again. An airfield was finally constructed on the mountainous terrain in 1963 and the island became a favorite with travelers searching for an unusual daytrip from nearby St. Maarten of for longer stays in a serence and unspoiled Caribbean atmosphere. In 1984, 15,000 tourists visited, departing with approximately $100,000 worth of delicate, handmade lacework. Thus, after more than a century, a handcraft learned by a young Saban girl in the quiet cloisters of a Caracas convent still provides a means of survival for many families on the tiny island of Saba. ------------- {{Infobox artista|variante|c | nomber = Sheila Payne }} '''Sheila Payne''' (☆ 1961 na [[Kòrsou]]) ta un aktris i kontadó di kuento di [[Kòrsou]] i un defensor di preservashon di Papiamentu.[1] Sheila Payne a nase i lanta na Kòrsou, den un famia originalmente di [[Sint Kitts (isla)|Saint Kitts]]. Su interes i amor pa kontamentu di kuenta a bini di su tata. Komo un studiante di skol básiko, el a hasi un impreshon sumamente eksitoso di e empresario di músika [[Ángel Job]] (ku e apodo El Gordito de Oro).[2] For di 1980 pa 2000, Payne a biba na [[Hulanda]]. El’a studia matemátika i ekonomia i a tuma un kurso posgrado den desaroyo di karera. Despues di a traha den e ramo ei pa algun tempu, el a bira un aktris ku Jeugdtheater Citadel Groningen. Na Kòrsou, el a traha komo aktris pa teater hubenil i despues a regresá na kontamentu di kuenta.[2] Na 2011, Payne a risibí un nominashon di UNESCO pa su esfuersonan den preservashon di Papiamentu.[2] -------------- {{Variante|c}} {{Databox}} Un '''tragalus''' ([[hulandes]]: ''dakvenster'') ta referi na un bentana chikí ku generalmente ta instalá riba un muraya haltu, tei, òf den un dak di kas. Literalmente, e palabra cu e ta e luga pa laga lus drenta. "tragaluz" via Spaño (traga = bebe, luz = lus) — literalmente, un lugá pa laga lus drenta. un ekstenshon di e superfisie di dak ku ta inkliná, hopi bia ta konsistí di un kuadro di bentana vertikal ku òf sin partinan movibel, dos muraya banda triangular i un tapa, trahá komo un dak plat, siya ?, heup òf pent. Un tragalus por wòrdu instalá mesora durante konstrukshon nobo, pero hopi bia ta wòrdu trahá despues pa haña espasio èkstra, tin bia na e lugá kaminda un skylight ta presente kaba. E kuadro di bentana ta sirbi pa permití lus i airu drenta den e zolder òf kamber di zolder. Un bentana di dormitorio hopi bia ta proveé ​​e espasio èkstra ku espasio pa kabes (espasio pa kabes), ku ta nesesario pa krea un kamber den zolder. Bentana di dormer por wòrdu montá na diferente manera. Tradishonalmente riba e lugá, kaminda e bentana di e dormer ta wòrdu bati riba e dak riba e sitio, loke ta tuma un promedio di 3 pa 4 dia. Tin tambe bentananan prefab. E bentananan prefabriká aki ta wòrdu pre-produsí den un fábrika òf tayer di karpinteria i ta wòrdu montá riba e dak denter di un dia. Bentana di dormer ta traha di vários material. Esaki ta dependé di e estilo arkitektóniko di e kas i e deseonan di e kliente. Bentana prefabriká por lo general ta trahá di palu òf plèstik. Un ekstenshon riba e dak tambe ta wòrdu yamá kuko òf akkenailtje (prinsipalmente na Groningen). {{Appendix}} chatgpt:Den papiamentu, tragalus ta un palabra ku referi na un ventanita chikí ku generalmente ta instalá riba un muraya haltu, tei, òf den un kas di dak. E palabra mes ta bin di Hulandés "tragaluz" via Spaño (traga = bebe, luz = lus) — literalmente, un lugá pa laga lus drenta. ✅ Den konteksto di construccion Hulandés (i Karibe Hulandes), un "tragalus" ta un ventanita, pero den hulandés moderno e palabra ku ta mas relashona ta "dakkapel" òf "dakvenster", ku ta referí mas espesífikamente na un ventan chi subi for di dak, ku ta kreá espasio i lus den un piso haltu. Diferensha: Tragalus = ventanita (simpel, generalmente no sobresalí for di tei). Dakkapel = estruktura di bentana ku sobresalí for di tei pa kreá mas espasio i lus. 🏚️ Tragalus den Karibe Hulandes Sí, tragalus (of ventanitanan den dak) tabata uza den arquitectura tradicional Karibe Hulandes, inklusí: Kas di plantashon (Boneiru, Kòrsou, Aruba) Kas di pueblo (kas di torto, kas di piedra) Fortifikashon (forte) E motibu principal pa usa un tragalus tabata: Laga lus natural drenta (den tempo ku no tabatin mucha bentanan grandi) Mehorá ventilashon (pa saka kalor fo'i kas) Duna un poko di brisa sin perde protekshon kontra tormenta. Ejemplo: Riba kas di plantashon na Kòrsou manera Landhuis Brievengat òf Landhuis Chobolobo, bo por topa ventanitanan haltu riba e dak ku ta sirbi komo tragalus. Na Aruba, na kas antique den Noord i Santa Cruz, bo por wak esemey. 📜 Origen historiko E uso di ventanitanan haltu (tragalus) a bini ku: Influensia di arquitectura kolonyal Hulandés (especialmente siglo 17-18). Adaptashon lokal pa klima tropikal — ventilashon tabata esencial. Manká di material di konstrukshon — un bentana chikí tabata mas fasil pa instala den muraya di torto òf piedra. ✏️ En Resúmen Aspekto Tragalus Dakkapel Definishon Ventanita haltu Bentana sobresaliente for di tei Funshon Lus i ventilashon Lus, ventilashon, espasio Material Hout, piedra, torto Hout, tei, glas Uzo den Karibe Sí, den kas antique Raro, mas den Hulanda [[:Kategoria:Konstrukshon]] -------------- {{Multiple image | total_width = 650 | align = center | caption_align = center | border = | image1 = Government building in Camacuri (Aruba) 17 33 16 604000.jpeg | caption1 = Edificio di Impuesto di [[Aruba]] | image2 = DRCUR-EXT-Resort-4110-TM.jpg | caption2 = Dream Curaçao Resort na [[Willemstad]] | image4 = Emmanuel Catholic Chapel.jpg | caption4 = Kapel Emanuel na [[San Nicolas]] | image3 = Maduro & Curiel's Bank, Willemstad, Curaçao.jpg | caption3 = Edificio di [[Maduro & Curiel's Bank N.V.|MCB]] na Willemstad }} --------------- * [[Florin karibense]] (aanvullen) Siman pasá a tuma lugá e desvelo ofisial di e diseño di e Guilder Karibense, e moneda nobo ku lo ta den sirkulashon na Kòrsou i Sint Maarten entrante 31 di mart 2025. Banko Sentral di Kòrsou i Sint Maarten (CBCS) a presentá e biyetenan i monedanan simultáneamente na ámbos pais.<ref name="deel 1">[https://curacao.nu/de-caribische-gulden-een-stap-richting-economische-stabiliteit-in-2025/ De Caribische Gulden: Een stap richting economische stabiliteit in 2025], curacao.nu (26 di desember 2024)</ref> -- 2025 lo ta e aña di plaka nobo ku introdukshon di e Golder Karibense. E seri nobo di biyete ta inspirá pa e ‘Mundu Bou di Laman’. E parti dilanti di e biyetenan ta mustra e fauna bou di awa colorido di Curaçao y Sint Maarten, como simbolo di e laso entre ambos pais. E diversidat úniko di animalnan marino, segun Banko Sentral, ta un rekordatorio di e poder di koperashon i metanan kompartí, apesar di kada pais su propio identidat. E parti patras di e biyetenan ta deskribí bista históriko i kultural importante di Kòrsou i Sint Maarten. Loke ta spesial di e seri nobo aki ta su diseño: e parti dilanti tin un diseño horizontal tradishonal, miéntras ku e parti patras ta orientá vertikalmente. Ta prome biaha cu biyetenan cu patras vertical ta wordo emiti na Curaçao y Sint Maarten. E seri di florin Karibense ta inkluí sinku biyete di bankero ku e siguiente denominashonnan: 10 Cg, 20 Cg, 50 Cg, 100 Cg i 200 Cg. Cada biyete tin su propio color. 2025 lo ta e aña di plaka nobo ku introdukshon di e Golder Karibense. E seri nobo di biyete ta inspirá pa e ‘Mundu Bou di Laman’. E parti dilanti di e biyetenan ta mustra e fauna bou di awa colorido di Curaçao y Sint Maarten, como simbolo di e laso entre ambos pais. E diversidat úniko di animalnan marino, segun Banko Sentral, ta un rekordatorio di e poder di koperashon i metanan kompartí, apesar di kada pais su propio identidat.<ref name="deel 3">[https://curacao.nu/nieuwe-caribische-gulden-een-ode-aan-de-onderwaterwereld-20g/ Nieuwe Caribische Gulden: een ode aan de onderwaterwereld (20g)], curacao.nu (27 di desember 2024)</ref> E parti patras di e biyetenan ta deskribí bista históriko i kultural importante di Kòrsou i Sint Maarten. Loke ta spesial di e seri nobo aki ta su diseño: e parti dilanti tin un diseño horizontal tradishonal, miéntras ku e parti patras ta orientá vertikalmente. Ta prome biaha cu biyetenan cu patras vertical ta wordo emiti na Curaçao y Sint Maarten. E seri di florin Karibense ta inkluí sinku biyete di bankero ku e siguiente denominashonnan: 10 Cg, 20 Cg, 50 Cg, 100 Cg i 200 Cg. Cada biyete tin su propio color. == denominashon di mas chikitu: 10 florin == E biyete di dies florin karibense ta predominantemente hel i tin un imágen di e '''angelfish gris''' na e parti dilanti i e '''faro di Klein Curaçao''' na e parti patras.<ref name="deel 2">[https://curacao.nu/nieuwe-caribischegulden-een-ode-aan-de-onderwaterwereld-10g/ Nieuwe Caribische Gulden: een ode aan de onderwaterwereld (10g)\, curacao.nu (26 di desember 2024)</ref> E angelfish gris por krese te sesenta sentimeter di largura. E espesie aki tin un kurpa den forma di disko ku un kabes relativamente grandi. Angelfish adulto gris ta gris kla ku manchanan pretu tur kaminda, miéntras ku nan kabes ta gris kla ku un boka mas kla ainda. E hóbennan, di otro banda, ta pretu ku sinku strepi hel briante ku ta kore vertikal riba nan kurpa. Hubenilnan ta wòrdu hañá generalmente riba e rif òf den kama di yerba di laman, kaminda nan ta traha na “stashonnan di limpiesa” meskos ku garnachi mas limpi ta hasi, pa deshací di parasito di piská mas grandi. Adultonan por lo general ta habitá rifnan i por wòrdu hañá na profundidatnan te ku trinta meter. E konki reina ta un snèk ku ta biba prinsipalmente den kama di yerba di laman i riba banki di santu i por krese basta grandi. Karakolnan adulto por krese te mas o ménos 35 sentimeter di largura. E karakolnan aki ta herbívoro i ta alimentá nan mes ku material di mata ku ta haña entre e yerba di laman. E conchi reina ta birando mas y mas raro den hopi parti di Caribe pasobra su carni ta wordo considera un delicia y hopi biaha ta wordo haya riba platonan. Ta p’esei tin vários inisiativa pa kria nan den koutiverio pa produkshon di kuminda òf laga nan bai bèk den naturalesa. Kasi no tin ehemplar adulto real ku a sobra den e awanan interior di Kòrsou. Patras == Di dos denominashon: binti florin Cg 20 == E biyete di binti florin Karibense ta predominantemente blou i tin e rayo di águila mancha dilanti i Simpson Bay patras. Cu un envergadura di casi tres meter, e Spotted Eagle Ray ta un di e especienan di rayo mas grandi den nos awanan. E ta wòrdu rekonosé fásilmente pa su fondo skur ku numeroso mancha blanku i un barika kompletamente blanku. E rayonan aki tin un rabo largu i punta ku vários spina venenoso. E rayonan aki ta kome bivalvo, entre otro, i ta buska nan riba fondo di santu. Nan ta koba den santu i tin bia ta zwaai esaki ku nan “alanan”. Tambe nan ta come cangreu, cangreu ermitaño y caracol manera e queen clam. Rayonan di águila mancha ta hopi sosial i hopi bia ta landa den grupo chikí.<ref name="deel 3"/> Yellow Cowries ta '''karakol di laman''' ku ta wòrdu hañá den mayoria di laman tropikal. Den pasado, diferente tipo di cowries tabata hunga un ròl importante den komersio i kultura. Kaska di cowrie tabata wòrdu usá histórikamente komo moneda, partikularmente na China, Afrika, New Guinea i Indonesia. E barkunan di e Kompania di India Oriental Hulandes (VOC) tabata komersia ku kaska di kowrie, spesialmente e “kaska di kaska di plaka” ku tabata representá un balor monetario, i tabata usa nan komo un medio di pago, inkluso pa kumpra hende sklabisá. Awendia nan ta wòrdu apresiá prinsipalmente komo kosnan di kolekshon i ta wòrdu usá den joyas. Karakol tin un dieta hopi spesífiko ku ta varia pa kada espesie. Algun ta karnivoro, algun herbívoro i algun omnívoro. Nan tin un struktura di alimentashon úniko yamá un “radula” den nan boka, ku ta funshoná komo djente, superfisie di yerba i kòrta kuminda.<ref name="deel 3"/> Patras == Di tres denominashon: biyete di 50 Cg == E biyete ta predominantemente bèrdè i tin e '''turtuga di laman bèrdè''' na e parti dilanti i e playa di '''Grote Knip''' na e parti patras.<ref>[https://curacao.nu/nieuwe-caribische-gulden-een-ode-aan-de-onderwaterwereld-50g/ Nieuwe Caribische Gulden: een ode aan de onderwaterwereld (50g)], curacao.nu (28 di desember 2024)</ref> E turtuga bèrdè di laman ta wòrdu hañá den tur laman tropikal i subtropikal na mundu, inkluyendo den Karibe. E turtuga bèrdè di laman ta un herbívoro i ta kome prinsipalmente yerba di laman. E turtuganan ta sòru pa e yerba di laman no krese muchu largu i sofoká su mes. Esaki ta permití e ekosistema di yerba di laman pa mantené su funshonnan mas importante, esta komo un krèsh pa hopi bestia marino. E turtuga di laman bèrdè ta pues un espesie klave ku ta hunga un ròl esensial den tene nos oséanonan saludabel. Turtuga machu nunka no ta regresá tera. E hembranan ta bin tera solamente pa pone webu. Turtuga muhé ta traha vários nèshi pa aña. Turtuga ta protehá i den peliger di ekstinshon rònt mundu. E '''tellin''' faborito. E espesie di karakol bivalvo aki ta wòrdu hañá den henter Karibe, prinsipalmente na profundidatnan di te ku trinta meter. E kaska, ku ta wòrdu trahá dor di e karakolnan mes, por ta basta grandi, algun ta alkansá un diameter di mas o ménos ocho centimeter. E kaska ta di koló krema pa blanku ku randnan un poko haltu i hopi espasiá. E parti paden di e kaska ta hel. E dos mitarnan di e kaska por lo general ta pas bon huntu i hopi bia ta kubri ku alga i otro organismonan, proveyendo un kamuflahe ekselente riba e ref. E espesie aki ta filtrá kuminda for di awa di laman dor di chupa awa aden, filtr’é i despues “spuit afó” awa limpi. Patras Grote Knip Beach. Curaçao ta konosí pa su playanan relativamente chikí skondí den bahianan kómodo. Asta Grote Knip Beach ta situá den un bahia asina. E santu riba e playanan ta konsistí di entre otro e fekalnan di piská ku ta kome alga i otro organismonan marino. Segun ku e piskánan aki ta raspa alga for di piedra di koral i piedra di kalki, nan ta kita pida pida kalki tambe. E material aki despues ta wòrdu ekskretá komo granula chikitu di kalki, ku eventualmente ta akumulá riba playa komo santu blanku debí na akshon di ola. Piská papagai ta entre e espesienan responsabel pa e proseso aki. ------------------- '''Petróleos de Venezuela, SA''' ('''PDVSA''') ta e kompania estatal di [[Venezuela]] riba tereno di petroleo i gas natural. E kompania tin aktividatnan den eksplorashon, produkshon, refinamentu, merkadeo, transporte i eksportashon di petroli, i tambe eksplorashon i produkshon di gas natural. El a kuminsá su operashon na 1976 despues di e nashonalisashon di e industria petrolero di e pais pa dekreto di gobièrnu riba 30 di ougùstùs 1975. Tur akshon di e kompania ta ainda propiedad di gobièrnu di Venezuela, kual pais ta e di sinku eksportadó mas grandi di petroli na mundu. == Reserva i produkshon == Venezuela tin e reservanan di petroleo mas grandi na mundu. Na fin di aña 2020, nan tabata balorá na 304 bion bari, òf 17.5% di e total mundial.<ref name=BPWES21>{{en}} [https://www.bp.com/en/global/corporate/energy-economics/statistical-review-of-world-energy.html BP Statistical Review of World Energy 2021], geraadpleegd op 24 juli 2021</ref> [[Arabia Saudita]] ta na di dos lugá ku un porshon di 17.2%. Un gran parti di e reservanan ta konsistí di zeta viskoso, ku ta wòrdu hañá prinsipalmente kantu di [[Riu Orinoco]]. E zeta aki ta ménos fásil pa saka ku zeta konvenshonal. Ku e reservanan di zeta konosí, e pais por mantené e nivelnan di produkshon aktual pa mas ku 500 aña.<ref name=BPWES21/> Na 2005, produkshon di zeta tabata 3.3 mion bari pa dia (bpd), pero pa 2015 esaki a baha te na 2.6 mion bpd.[2] Debí na mal maneho ekonómiko, no tin sufisiente sèn disponibel pa invertí, loke ta kousa ku produkshon ta baha. E bahada aki a sigui despues di 2015 i na 2020 e produkshon tabata 540.000 bpd.<ref name=BPWES21/> Un tendensia similar ta visibel pa refinamentu. Na 2010, kasi 1 mion bpd tabata wòrdu prosesá diariamente ainda, pero na 2019 esaki a baha te na 123.000 bpd.<ref name=BPWES21/> Reservanan di gas ta muchu mas chikitu na 3% di e total mundial, pero tòg signifikante.<ref name=BPWES21/> Produkshon di gas a keda basta stabil entre 2005 i 2017 i a fluktuá alrededor di 30-40 bion m³ pa aña. Tabatin un bahada fuerte na 2018, ku a sigui na 2019 i 2020. Na 2020, mas o ménos 19 bion m³ a wòrdu produsí.<ref name=BPWES21/> == Historia == E kompania a wòrdu fundá dia 1 di yanüari 1976 despues di e nashonalisashon di e industria petrolero di Venezuela. Na sèptèmber 1986, e kompania merikano Southland a bende mitar di e akshonnan di CITGO na Petróleos de Venezuela. Na 1990, PVDSA a kumpra e sobra akshonnan, birando e úniko doño. Ku e transakshon aki, CITGO a wòrdu sigurá di e suministro di krudo i Venezuela a haña un kanal di benta nobo na [[Estadonan Uni di Amérika|Merka]]. Parsialmente debí na e kaida fuerte den prijs di petroleo desde 2015, PVDSA a topa cu problemanan finansiero. E kompania a risibí un fiansa grandi di Rosneft di [[Rusia]] i a kambio a primintí 49.9% di e akshonnan den CITGO komo fiansa.<ref name=CNNROS>CNN [http://money.cnn.com/2017/04/10/news/economy/russia-us-oil-company-citgo/index.html Russia could soon control a U.S. oil company], 10 di aprel 2017, konsultá 4 di ougùstus 2024</ref> Varios polítiko merikano ta preferá di no mira akshonista ruso den refinerianan merikano.<ref name=CNNROS/> Na 1985, gobièrnu di [[Teritorio insular (Antias Hulandes)|teritorio insular di Kòrsou]], ku a tuma over e [[refineria Isla]] na Kòrsou for di [[Koninklijke Shell|Shell]], a transferí e operashonnan di e kompania pa Petróleos de Venezuela a base di un kontrato di hür di largu plaso.<ref name="CvC">Canon van Curacao [https://canoncuracao.cw/33-vertrek-shell-komst-en-vertrek-pdvsa/ Vertrek van Shell, komst en vertrek PdVSA], geraadpleegd op 21 december 2023</ref> Invershonnan den e refineria a keda atras, loke ta nifiká ku produkshon tabata wòrdu hasí prinsipalmente ku instalashonnan bieu. E problemanan ambiental ku esaki a enserá a kondusí na hopi demanda kontra e refineria òf kontra di gobièrnu.<ref name="CvC"/> E kontrato di hür di PDVSA a kaduká dia 31 di desèmber 2019. Despues di e salida di PDVSA, un bataya legal a tuma luga pa añanan largu entre Kòrsou i Venezuela. Nan dos finalmente a yega na un akuerdo na desèmber 2023. Venezuela lo suministrá zeta pa dies aña ku un balor ekivalente total di US$ 450 mion, ku lo wòrdu usá pa paga e debe di PVDSA.<ref>Antilliaans Dagblad [https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/28793-olie-voor-schuld-pdvsa Olie voor schuld PDVSA, 21 december 2023], konsultá 4 di ougùstus 2024</ref> ï Na yanüari 2019, Merka a imponé sanshonnan kontra PDVSA.<ref name=NOSUSS>NOS [https://nos.nl/artikel/2269551-vs-legt-sancties-op-aan-venezolaanse-staatsoliebedrijf.html VS legt sancties op aan Venezolaanse staatsoliebedrijf, 29 januari 2019], konsultá 4 di ougùstus 2024</ref> E kuentanan bankario di e kompania na Merka a wòrdu kongelá i merikanonan no ta permiti di hasi negoshi ku e kompania mas.<ref name=NOSUSS/> E sanshonnan ta un medida punitivo kontra e maneho di [[Nicolás Maduro|presidente Maduro]]. Zeta ta un fuente importante di entrada pa Venezuela i mas ku 40% di tur eksportashon di zeta ta bai pa Merka.<ref name=NOSUSS/> Na 2016, US$19 bion di e benta total di US$42 bion e aña ei a wòrdu generá na Merka. Na òktober 2023, e sanshonnan petrolero riba Venezuela a wòrdu aliviá.<ref name="NOSUSVEN">NOS [https://nos.nl/artikel/2494593-vs-schort-deel-sancties-venezuela-op-na-afspraken-over-vrije-verkiezingen VS schort deel sancties Venezuela op na afspraken over vrije verkiezingen, 19 oktober 2023], geraadpleegd op 21 december 2023</ref> A yega na un akuerdo entre e gobièrnu di Maduro i partidonan di oposishon bou di kua nan a bai di akuerdo pa tene elekshon den e di dos mitar di [[2024]], ku opservadónan internashonal pa garantisá ku nan ta hustu.<ref name="NOSUSVEN"/> E relahamentu ta nifiká ku Venezuela por determiná un biaha mas pa su mes kuantu zeta e ta eksportá i na kua partidonan.<ref name="NOSUSVEN"/> E akuerdo ta en prinsipio bálido pa seis luna. == Laso ku Karibe Hulandes == (es.wiki} === Aruba === Na 1991, PDVSA a atkerí di Chevron e terminalnan di awa hundu den Laman Karibe den serkania di Aruba.<ref name=terminal > {{cite web |url= http://www.petroleumworld.com/es-napa17061901.htm| title= La triste historia de PDVSA, BORCO y San Eustaquio|date=2017-06-13| author=Sergio Sáez | publisher= Petroleumworld.com}}</ref> Na september 2015, Aruba a firma un memorandum di entendimentu cu Citgo pa sondea e re-apertura di e refineria situá na [[San Nicolas]], Aruba, pará desde 2012 pa e operador Valero Energy ku un kapasidat instalá pa refiná 235.000 bpd. Na septèmber 2016, [[parlamento di Aruba]] a aprobá e outorisashon pa Citgo hür e refineria di San Nicolas pa 25 aña i un inversion aprobá pa PDVSA di 685 miyon dollar. Dia 23 di mei 2018, Korte di Aruba a kita e embargo riba dos kargamento di petroleo for di e tankeronan ''Atlantic Lily'' i ''Grimstad'' ku ConocoPhillips a pidi komo parti di su esfuersonan pa kobra un sentensia di arbitrahe kontra PDVSA.<ref> {{citeer web |url=http://eltiempolatino.com/news/2018/may/23/corte-de-aruba-levanto-embargos-pedidos-por-conoco/| titel=Corte de Aruba levantó embargos pedidos por Conoco contra cargamentos de Citgo |datum=2018-05-23| uitgever=El Tiempo Latino}}</ref> Na febrüari 2019, Citgo a para e remodelashon i modernisashon di e proyecto pa motibu di sanshonnan ekonómiko.<ref>{{citeer web |url= https://www.elperiodicodemonagas.com.ve/site/internacionales/renovacion-en-refineria-de-aruba-parada-por-sanciones/| titel=Renovación en refinería de Aruba parada por sanciones |datum=2019-02-20| uitgever=El periódico de Monagas}}</ref> Segun Promé Minister [[Evelyn Wever-Croes]] “E ta muy probable ku nos lo no sigui ku Citgo pero nos ta evaluando kon nos por sali for di e kontrato sin ningun problema".<ref> {{cite web |url=https://meridadigital.com.ve/alnavio-petroleos-de-venezuela-se-desmorona-y-las-repercusiones-son-globales/| title=Pdvsa se desmorona y las repercusiones son globales|date=2019-06-19| publisher= Alnavio }}</ref> Dia 22 di yüni 2021, e kompania Citgo a disidí di likidá 4 kompania supsidiario ku a keda kreá na 2016 ora ku gobièrnu a firma un kontrato di hür a kambio di rehabilitá e refineria di [[San Nicolas]] pa konvertí krudo èkstra-pisá for di e faha di zeta di [[Orinoco]] den krudo lihé. Mirando e problemanan ku a surgi a kousa di retrasonan di e proyecto na 2019 Citgo a termina su negoshi ku Aruba.<ref>«los lazos de la empresa venezolana con la isla empezaron a resquebrajarse al mismo tiempo que las sanciones financieras» {{citeer web |url= https://www.bancaynegocios.com/citgo-liquido-cuatro-filiales-en-aruba-y-cerro-casi-100-de-sus-negocios-en-la-isla/ | titel= Citgo liquidó cuatro filiales en Aruba y cerró casi 100% de sus negocios en la isla|datum=2021-06-22| uitgever=Bancaynegocios}}</ref> === Boneiru === PDVSA ta doño di e terminal marítimo Bonaire Petroleum Company (Bopec)<ref> {{cite web |url= https://prodavinci.com/que-esta-pasando-con-el-caso-conocophillips-versus-pdvsa/ | title= ¿Qué está pasando con el caso ConocoPhillips versus PDVSA?|date=2018-05-06| publisher= Prodavinci }}</ref> ku e kapasidat pa almasená te ku 12 mion bari di zeta krudo i derivadonan ku ta stratégiko pa eksportashon pa [[China]] i Merka. Na sèptèmber 2010, un kandela den dos di su 23 depósito a obligá gezaghebber di Boneiru pa sera e terminal.<ref>{{cita web | url= https://lta.reuters.com/articulo/latinoamerica-petroleo-venezuela-bonaire-idLTASIE68D11S20100914 | title= Terminal de PDVSA Bonaire, cerrado hasta nuevo aviso|date=2010-09-14| publisher= REUTERS | fechaacceso= 10 de julio de 2019 | fechaarchivo= 10 de julio de 2019 | urlarchivo= https://web.archive.org/web/20190710151005/https://lta.reuters.com/articulo/latinoamerica-petroleo-venezuela-bonaire-idLTASIE68D11S2010091}}</ref> Na desèmber 2017, gobièrnu hulandes a duna un ultimatum na PDVSA pa motibu di e falta di invershon den mantenshon di e terminal di Bonaire Petroleum Company (Bopec), lagando solamente sinku di e 21 depósitonan pa operá ku e isla tin, PDVSA a primintí un invershon di 25 mion dòler pa mantenshon i restourashon di e depósitonan.<ref> {{cita web |url= https://elcooperante.com/holanda-envia-ultimatum-a-pdvsa-por-falta-de-mantenimiento-en-terminal-de-bonaire/| title=Holanda envía ultimátum a Pdvsa por falta de mantenimiento en terminal de Bonaire|date=2017-12-20 | publisher= El cooperante}}</ref> Na mei 2018, e kompania ConocoPhillips ku sede na Houston a asumí kontrol di e aktivonan petrolero di Venezuela riba e isla kompania karibense di Boneiru<ref>{{cite web |url= https://www.radiotelevisionmarti.com/a/corte-de-bonaire-autoriza-embargo-millonario-a-pdvsa/175740.html | title= Corte de Bonaire autoriza embargo millonario a PDVSA|date=2018-05-12| publisher= Radio Televisión Martí}}</ref>, na ougùstùs 2018 a yega na un akuerdo ku PDVSA pa e pago di 2.040 mion ku un pago inisial di 500 mion dòler denter di un periodo di 90 dia for di momentu di firma e akuerdo, e sobra suma lo wòrdu pagá tur kuartal den un lapso di kuater aña i mei.<ref name="Sin-nombre-p2Jf-4">{{cite web |url=https://www.voanoticias.com/a/conocophillips-acuerdo-pdvsa-sobre-pago-de-2-000-millones-venezuela/4536051.html| title= ConocoPhillips llega a acuerdo con PDVSA sobre pago de 2.000 millones|date=2018-08-20| publisher= Voa Noticias.com }}</ref> Dia 26 di ougùstùs 2020, gobièrnu di Boneiru a duna òrdu pa hasi bashí e sinku tankinan di almasenahe di zeta ku ta kontené 10 mion bari pa motibu di riesgonan ambiental i falta di mantenshon.<ref> {{cite web |url=https://www.bancaynegocios.com/bonaire-ordena-a-pdvsa-vaciar-tanques-en-terminal-petrolera-por-riesgos-ambientales/| title=Bonaire ordena a Pdvsa vaciar tanques en terminal petrolera por riesgos ambientales|date=2020-08-28| publisher=Bancaynegocios}}</ref> Na mart 2021, e filial di Bopec a deklará bankarota pasobra e no por a paga su debenan.<ref>«El terminal petrolero de Pdvsa en Bonaire tenía capacidad para almacenar unos 10 millones de barriles de petróleo y cargar grandes embarcaciones desde sus muelles de aguas profundas» {{cite web |url=https://talcualdigital.com/filial-en-bonaire-de-pdvsa-se-declara-en-bancarrota-debido-a-sanciones-de-eeuu/| title=Filial en Bonaire de PDVSA se declara en bancarrota debido a sanciones de EEUU|date=2021-03-23| publisher=Tal Cual}}</ref> Na novèmber, un korte di Boneiru a dikta tokante e pago di 41.69 mion dòler pa e debenan atrasá di PDVSA.<ref>{{cite web |url=https://www.bancaynegocios.com/tribunal-de-bonaire-condeno-a-pdvsa-a-pagar-us4169-millones-por-deuda-en-litigio-con-bopec/|title=Tribunal de Bonaire condenó a Pdvsa a pagar US$41,69 millones por deuda en litigio con Bopec|date=2021-11-08|work=Banca y Negocios}}« » </ref> Na mart 2023, un hues di Boneiru a ordená e destaho forsá di kombustibel for di e depósito di 1933 ku tabata kontené 371.790 bari di kombustibel situá den e zona di Kaminda Turistiko, den nortost di e isla, propiedat di e kompania Commerchamp CA, un filial di PDVSA (na balor di mas o ménos 18 mion dòler) ku no tin un lisensia di OFAC pa negoshá esaki, e destaho a wòrdu realisá pa un debe di 41.7 mion dòler ku e supsidiario debe komo honorario i interes di pago atrasá na Bopec.<ref>{{cite web |url=https://cronicasdelcaribe.com/economia/ordenan-la-subasta-forzosa-de-fuel-oil-de-pdvsa-en-bonaire/|title= Ordenan la subasta forzosa de fuel oil de Pdvsa en Bonaire|date=2023-03-17|work=Crónicas del Caribe}}</ref> === Kòrsou === Desde 1985, PDVSA i gobièrnu di [[Kòrsou]] tabatin un kontrato di hür pa e [[Refineria Isla]] ku un kapasidat di 335.000 bari di krudo, konstruí pa Royal Dutch Shell na 1919. Pa 2016, Kòrsou a eksigi pa PDVSA aporta un invershon di 15 bion dòler pa modernis’e pa por a prolonga e contract, pero si esaki no sosode, PDVSA lo keda afo. Na mei 2018, Korte Komersial di Curacao a outorisá ConocoPhillips pa pone beslag riba $636 mion na aktivo di Venezolano PDVSA.<ref name="Sin-nombre-p2Jf-5">{{cite web |url= https://lta.reuters.com/articulo/topNews/idLTAKCN1ID0R1-OUSLT |title= Corte Curazao autoriza a ConocoPhillips embargar 636 mln dlr en activos de venezolana PDVSA |date=2018-05-12 |publisher= Reuters |fechaarchivo= 22 de abril de 2020 |urlarchivo= https://web.archive.org/web/20200422133703/https://lta.reuters.com/articulo/topNews/idLTAKCN1ID0R1-OUSLT}}</ref> PDVSA ta confrontá un krisis di exportashon pa motibu di e bahada den produkshon di krudo, posiblemente e kompania chines Guangdong Zhenrong lo maneha e refineria aki na fin di 2019<ref> {{cite web |url= https://elcooperante.com/menos-ingreos-pdvsa-pierde-refineria-de-curazao-por-desinversion-para-modernizarla/| title= ¡Menos ingresos! Pdvsa pierde refinería de Curazao por desinversión para modernizarla |fecha= 19 de sep 2016 | publisher= El Coperante }}</ref><ref> {{cita web |url= https://elnuevopais.net/2018/06/22/204038/ | title= Curazao se cansa de PDVSA y busca nuevo operador para refinería Isla|pages= ConocoPhillips en mayo obtuvo órdenes judiciales e incautó algunos inventarios, activos y cargas de PDVSA en el Caribe|fecha=22 de junio de 2018 | publisher= El Nuevo País Zeta }}</ref> tin mas di un aña ta sufriendo severamente di e krisis na Venezuela. Gobièrnu di Kòrsou ta buskando un operadó nobo pa remplasá PDVSA i e sesamentu di e lease ta surgiendo komo esun mas probable. Sinembargo, PDVSA a logra finalisá e kontrato di hür pa un aña mas pa uso di almasenamentu, te ku desèmber 2020.<ref>«Refinería di Korsou extendió por un año el contrato que permite a PDVSA operar ese complejo con capacidad de 335.000 barriles de crudo diario»{{cite web |url=https://www.elnacional.com/economia/refineria-de-curazao-extendio-acuerdo-de-operaciones-con-pdvsa/|title=Refinería de Curazao extendió acuerdo de operaciones con Pdvsa|fecha=2 de diciembre de 2019| publisher=El Nacional}}</ref> Riba 26 di ougùstùs 2020, PDVSA a wòrdu demandá pa $51 mion dor di e kompania petrolero di Kòrsou, doño di e Refineria Isla na Kòrsou pa inkumplimentu ku e kontrato di pago mensual akumulá for di fin di 2018.<ref> {{cite web |url=https://www.bancaynegocios.com/otra-demanda-para-pdvsa-refineria-de-curazao-exige-pago-de-us51-millones/| title= Otra demanda para Pdvsa: Refinería de Curazao exige pago de US$51 millones|fecha= 28 de agosto de 2020| publisher=Bancaynegocios}}</ref> E refineria di Isla ta inaktivo for di mei 2018 i PDVSA tin un kontrato di hür kaduká pa su kapasidat di almasenamentu di 15 mion bari den su 38 tanki i dos waf di karga, un 25 % di su depósitonan (9 tanki) lo wòrdu hür na e kompania petrolero SPS Drilling E&P, PDVSA a bin ta desokupá parti di su zeta wardá despues di e sanshonnan na 2020, miéntras ku su doño Korsou ta buskando un operadó nobo.<ref> {{cite web |url=https://www.bancaynegocios.com/refineria-de-curazao-reemplaza-a-pdvsa-y-adjudica-a-petrolera-sps-oferta-de-arrendamiento-de-tanques/| title=Refinería de Curazao reemplaza a Pdvsa y adjudica a petrolera SPS oferta de arrendamiento de tanques |date=2020-09-03| publisher=Bancaynegocios}}</ref> E kompania Kòrsou tin plania pa destaho e zeta wardá Petroleo di PDVSA pa regla algun debe laboral cu el a laga pendiente.{{cite web |url= https://www.bancaynegocios.com/curazao-tendra-que-subastar-petroleo-para-pagar-deudas-dejadas-por-pdvsa/| title=Curazao tendrá que subastar petróleo para pagar deudas dejadas por Pdvsa|date=2021-06-02| publisher=Banca y Negocios}}</ref> Riba 30 di augustus, a determina ku PDVSA ta obligá di paga Kòrsou un debe atrasá pa e hür di e Refineria di Isla, despues di a perde e apelashon den kual a priminti di paga 20 mion dòler pa aña na hür pa daño i perhuisio na momentu di terminashon di e kontrato i lunanan akumulá di hür, parti di e debe ei a wòrdu kobra direktamente dor di RdK, kontra e stòknan di zeta krudo i produktonan akabá, ku a wòrdu wardá na e terminal di Bullenbaai.<ref>« El 30 de diciembre de 2019, Curazao reclamó su derecho a la “rescisión especial” del contrato con Isla, y le exigió a la empresa la cancelación de 100 millones de dólares, el asunto es por la reclamación de indemnización por daños y perjuicios derivados del cese abrupto del arrendamiento» {{cita web |url=https://www.bancaynegocios.com/pdvsa-perdio-apelacion-y-esta-obligada-a-cancelar-deudas-pendientes-por-operacion-de-refineria-en-curazao/| title= Pdvsa perdió apelación y está obligada a cancelar deudas pendientes por operación de refinería en Curazao|fecha=31 de agosto de 2021| publisher=Banca y Negocios}}</ref> Un korte na Kòrsou a outorisá benta di akshonnan di e filial di Pdvsa: Propernyn ta un filial di PDVSA, ku ta manehá e akshonnan di Nynas pa kubri e debe no pagá na e kompania Korsou di 52 mion dòler, miéntras ku ConocoPhillips tambe ta drenta e espera di e likidashon di akshonnan ku a gana un demanda pa 10.000 mion dòler.<ref>« Al igual que Curazao y Aruba, Bonaire fue en su día una parte clave de la red logística de Pdvsa en el Caribe holandés. En los últimos años, las sanciones de EE.UU., los agresivos embargos de ConocoPhillips y otros demandantes, y la falta de inversiones por parte de la petrolera estatal venezolana, aparte de la caída del suministro de petróleo despojaron a la empresa de sus vínculos comerciales en el Caribe holandés. Se calcula que Venezuela tiene una deuda pendiente de 160.000 millones de dólares, entre bonos, laudos arbitrales y otros pasivos» {{cita web |url=https://www.bancaynegocios.com/tribunal-autoriza-a-petrolera-curazolena-a-liquidar-acciones-de-filial-holandesa-de-pdvsa-para-cobrar-deuda/ | title=Tribunal autoriza a petrolera curazoleña a liquidar acciones de filial holandesa de Pdvsa para cobrar deuda|fecha= 4 de octubre de 2021| publisher=Banca y Negocios}}</ref> E filial di PDVSA tin te ku 31 di desèmber 2022 pa benta privá di su akshonnan.<ref>{{cita web |url= https://talcualdigital.com/tribunal-de-la-haya-da-prorroga-al-embargo-de-acciones-propernyn-bv-filial-de-pdvsa/| título=Tribunal de La Haya da prórroga al embargo de acciones en Propernyn BV, filial de Pdvsa|fecha=4 de septiembre de 2022| sitioweb= Tal Cual|fechaacceso= 20 de abril de 2023|cita= }}</ref> Na aprel 2023, e refineria di Kòrsou na e isla di Kòrsou ta eksigí di PDVSA e pago di US$62.3 mion ku e debe pa e no-kanselashon di e servisio eléktriko dor di e kompania petrolero venezolano entre e añanan 2018 i 2019 i e demanda a keda gana den un korte di New York.<ref>{{cita web |url=https://www.bancaynegocios.com/refineria-de-curazao-exige-a-pdvsa-que-pague-us623-millones-que-adeuda-por-servicio-electrico/| título= Refinería de Curazao exige a PDVSA que pague US$62,3 millones que adeuda por servicio eléctrico|fecha= 20 de abril de 2023| sitioweb=Banca y Negocios|fechaacceso= |cita=Otro litigio: la empresa petrolera de Curazao inició un litigio contra PDVSA en Suiza, por la falta de mantenimiento de la Refinería Isla, así como también por los daños ocasionados en el ecosistema, por una indemnización de US$1.000 millones }}</ref> Na desèmber PDVSA a kontestá ku e lo regla su debe dor di suministrá kombustibel, Venezuela na òktober a proveé ​​un oportunidat pa un akuerdo, despues ku Kòrsou a apelá na un korte di New York na 2020 pa enforsá un pago di 51 mion dòler di e debe akumulá te na e punto ei.<ref>{{cite web |url= https://www.bancaynegocios.com/reuters-pdvsa-saldara-deuda-con-refineria-de-curazao-suministrando-combustible/| título=Reuters: PDVSA saldará deuda con refinería de Curazao suministrando combustible|fecha=18 de diciembre de 2023| sitioweb=Banca y Negocios|fechaacceso= |cita= El acuerdo podría permitir la reanudación de las relaciones entre Venezuela, Curazao y Bonaire para que PDVSA pueda reactivar las operaciones de almacenamiento de petróleo y combustible en la terminal Bullenbaai en Curazao }}</ref> Na febrüari 2024, Curaçao Refinery Utilities (CRU) a bende kasi 500.000 bari di zeta di kombustibel propiedat di PDVSA ku tabata warda den e tankinan di Bullenbaai, ku tabata na oferta for di novèmber 2023.<ref>{{cite web |url=https://www.bancaynegocios.com/tras-2-subastas-fallidas-refineria-de-curazao-vendio-de-forma-privada-fueloil-que-pertenecia-a-pdvsa/| título= Tras 2 subastas fallidas: Refinería de Curazao vendió de "forma privada" fueloil que pertenecía a PDVSA|fecha=20 de febrero de 2024| sitioweb= Banca y Negocios |fechaacceso= |cita= }}</ref> {{Appendix}} [[Category:Empresa]] [[Category:Venezuela]] -------------------------- '''Antilliaanse Verffabriek''' of '''AVF Paints''' ta un empresa na Korsou ku ta fabrika verf pa e merkado lokal i e otro islanan di [[Karibe Hulandes]]. == Historia == AVF a wordu funda 17 di november 1959 bou di nomber di ... Fundadonan tabata KoninkIijke Lak-; Fabrica di vernis y verf Molijn y Co. N.V. Fabriek van Compositieverven C.V., B.J. de Castro y Yiunan y S.E.L. Maduro y Sons N.V. Na 2014?, despues di un traspaso pa dononan nobo, el a kambia nomber ofisial pa Pintuco Curacao BV bij overname ?? Fundá na 1960, AVF Paints (Antilliaanse Verffabriek) i su kompania ruman Arvefa (Arubaanse Verffabriek) ta komprometé den entregá produktonan inovativo i di kalidat haltu na e industria di verf i revestimentu. Den un era di konsolidashon, ora mas grandi ta bira mas grandi i nòmbernan di marka ta parse di dominá, AVF Paints ta mantené su parti di merkado i base di kliente leal dor di fabriká e mihó kalidat di verf i revestimentu ku lo surpasá tur otro verf den nos klima tropikal duru i ku moda bieu “pueblo natal” servisio práktiko. AVF Paints ta bo eksperto di verf lokal.<ref>https://www.avfpaint.com/about-us</ref> Antilliaanse Verffabriek NV a wordu funda na Curaçao dia 30 di october 1959 door di KoninkIijke Lak-; Fabrica di vernis y verf Molijn y Co. N.V. Fabriek van Compositieverven C.V., B.J. de Castro y Yiunan y S.E.L. Maduro y Sons N.V. E fabrica cu tin 40 empleado actualmente ta sirbi 80% di e mercado domestico. Na 1972 a lanta un filial na Aruba, Arubaanse Verffabriek N.V.; actualmente 12 empleado y un cuota di mercado di mas o menos 50%.<ref>https://web.archive.org/web/20161120102825/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=369&lang= Antilliaanse Verffabriek NV], Encyclopedie van Curacao</ref> Is op Curaçao opgericht 30 Oktober 1959 door KoninkIijke Lak-; Vernis- en Verffabriek Molijn en Co. N.V. Fabriek van Compositieverven C.V., B.J. de Castro and Sons en S.E.L. Maduro and Sons N.V. De fabriek met 40 werknemers bedient thans 80% van de binnenlandse markt. In 1972 is op Aruba een dochteronderneming opgericht, de Arubaanse Verffabriek N. V.; thans 12 werknemers en een marktaandeel van ca. 50%.<ref>https://web.archive.org/web/20161120102825/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=369&lang= Antilliaanse Verffabriek NV], Encyclopedie van Curacao</ref> Founded in 1960, AVF Paints (Antilliaanse Verffabriek) and his sister company Arvefa (Arubaanse Verffabriek) are committed in delivering innovative and high-quality products to the paints and coatings industry. In an age of consolidations, when bigger gets bigger and brand names seem to dominate, AVF Paints maintains its market share and loyal customer base by manufacturing the finest quality paints and coatings that will outperform all other paints in our harsh tropical climate and with old fashion “hometown” hands on service. AVF Paints is your local paint expert. E febrika ta establese na Asteroienweg. E tin tiendan na Korsou i Aruba. (Arvefa) ---------------------------------- {{Databox}} '''Damen Shiprepair Curaçao''' (DSCu), antes '''Curaçaosche Dok Maatschappij''' (CDM), ta un empresa di eksplotashon di dòk i reparashon di barku ku ta establesé den [[Schottegat]] na [[Kòrsou]] desde 1958. E fasilidatnan i infrastruktura di e dòknan i waf ta propiedat di CDM Holding NV<ref>[https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/28535-meo-houdt-rekening-met-vertrek-damen MEO houdt rekening met vertrek Damen], [[Antilliaans Dagblad]] (26 di oktober 2023)</ref> , un kompania di gobièrnu di Kòrsou fundá na 1958. Desde 2017 DSCu ta hür i opera esakinan. == Historia == Curaçaosche Dok Maatschappij a wòrdu fundá na desèmber 1958 a base di un akuerdo entre [[Refineria Isla|Curaçaosche Petroleum Industrie Maatschappij]] (CPIM) ku su supsidiario [[Curaçaosche Scheepvaart Maatschappij]] (CSM) i e companianan N.V. Combinatie Pletterij Nederhorst, Dok- en Werf Maatschappij Wilton¬Feijenoord N.V. i Nederlandse Dok¬ en Scheepsbouw Maatschappij v.o.f.<ref>{{citeer web|titel=N.V. Curacaose Dok Maatschappij|werk=[[Amigoe]]|datum=1958-10-29|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010405174:mpeg21:p002|bezochtdatum=2024-04-18}}</ref> Riba 1 di yanüari 1959 CSM a pasa e operashon di e dòknan pa Curaçaosche Dok Maatschappij. For di inisio CDM tabata e empresa di reparashon di barku mas moderno den Karibe i for di 1972 tambe esun mas grandi. CDM a kontribui grandemente na ekonomia di [[Antias Hulandes]]. Het totaal aantal eigen werknemers bedraagt circa 1.200.?? Den un reorganisashon grandi na 1962 e empresa ta tuma over e Reina Wilhelmina dok di NV Combinatie Pletterij Nederhorst i Beatrix dok di refineria Shell.<ref>DRASTISCHE REORGANISATIE BIJ DE CURACAOSE DOKMY. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 19-12-1962, p. 1. Geraadpleegd op Delpher op 18-04-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010461724:mpeg21:p001</ref> E ekspansion di su fasilidatnan i personal a kontinua te aña 1982, ora un reseshon a dal e mundu maritimo. Te fin di e dekada tabatin atrobe un subida den e aktividatnan.<ref>Production manager: 'Sprake van opleving' Curaçaose Dok Maatschappij momenteel enorm veel klanten. "Amigoe". Curaçao, 09-02-1989, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 18-04-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642553:mpeg21:p003</ref> Na 2015 e empresa hulandes Damen Shipyard Group a traha un waf di reparashon na Kòrsou pa e toubotnan, fabriká pa Damen, ku ta navega den [[Laman Karibe]]. Riba proposishon di gobièrnu di Kòrsou, e grupo tambe a tuma over dia 1 di febrüari 2017 e aktividatnan di CDM, ku den un forma kontrolá a bai fayit na ougùstùs 2016.<ref>Antilliaans Dagblad 2 februari 2017</ref><ref>https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/24433-faillissement-cdm-opgeheven Faillissement CDM opgeheven], [[Antilliaans Dagblad]] (4 di oktober 2021)</ref> Bou di nòmber i maneho nobo e empresa a logra rekobrá un posishon den top na Karibe na 2018, ofresiendo un seri di servisio den mantenshon, reparashon, adaptashon i konvershon di barkunan i konstrukshonnan offshore di tur tamaño. == Dòknan == Den kurso di tempu a operá diferente dòk: * ''Reina Wilhelmina'': dòk flotante, 3000 dwt, 1926 -1980 (antes di NV Combinatie Pletterij Nederhorst) * ''Juliana'' - dòk flotante, 4000 dwt, 1929-1946 (bendi na Surabaya) * ''Beatrix''- dòk kobá di 28.000 dwt, 192 meter largu (1943 - presente) * ''Antilia'': dòk kobá di 120.000 dwt, 280 meter largu (april 1972 - presente) Banda di esei tin dos dòk flotante desde 2018.<ref>https://knipselkrant-curacao.com/pbc-videoreportage-aankomst-drijvende-droogdokken-damen/ Videoreportage aankomst drijvende droogdokken Damen], 30 aprel 2018</ref> Despues ku nan tabata defekto pa algun tempu a disidi pa saka nan por kompleto for di waf den kurso di 2024.<ref>[https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/29316-damen-verwijdert-2e-drijvende-dok Damen verwijdert 2e drijvende dok], [[Antilliaans Dagblad]] (17 di aprel 2024)</ref> {{Appendix}} [[Category:Empresa]] [[Category:Kòrsou]] ===Damen ==== * Desde 2017 Damen Shiprepair Curacao ta hür i ta eksplota e fasilidatnan i infrastruktura den waf di CDM di un kompania di gobièrnu funda na 1958, CDM Holding NV. <ref>[https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/28535-meo-houdt-rekening-met-vertrek-damen MEO houdt rekening met vertrek Damen], [[Antilliaans Dagblad]] (26 di oktober 2023)</ref> Desde 20?? propiedad di Antias Hulandes. * Na 2016 CDM a wordu deklara fayit ku a wordu lanta na 2021 wegens gebrek aan baten.<ref>https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/24433-faillissement-cdm-opgeheven Faillissement CDM opgeheven], [[Antilliaans Dagblad]] (4 di oktober 2021)</ref> Na 2015 Damen a traha un waf di reparashon na Kòrsou pa e trailernan ku Damen a traha i ku ta bula den awa karibense. Riba 1 di febrüari 2017, riba proposhon di e Gobièrnu di Kòrsou, e Grupo tambe a tuma over e aktividatnan di CDM, ku den un forma kontrola a bai fayit na ougùstùs 2016.<ref>Antilliaans Dagblad 2 februari 2017</ref> Personal i material a pasa pa e kompania nobo Damen Shiprepair Curaçao (DSCu). E pianan flosante di e CDM lo ser remplasá durante di aña 2018 ku pianan mas grandi: pianan C lo bira 230 pa 45 meter i pianan D 108 pa 23 meter. E kantidat aki ta úniko den Karibe i Latino-Amerika.<ref>[https://knipselkrant-curacao.com/ad-slotuitdeling-failliet-cdm/ Slotuitdeling failliet CDM], Antilliaans Dagblad 22 maart 2018</ref> Damen bouwde in 2015 een reparatiewerf op [[Curaçao]] voor de door Damen gebouwde sleepboten die in de Caribische wateren varen. Op voorstel van de Curaçaose regering nam de Groep op 1 februari 2017 ook de activiteiten over van de [[Curaçaose Dokmaatschappij]] (CDM), die in augustus 2016 gecontroleerd failliet was gegaan.<ref>Antilliaans Dagblad 2 februari 2017</ref> Personeel en materieel ging over naar het nieuwe bedrijf Damen Shiprepair Curaçao (DSCu). De oude drijvende dokken van de CDM worden in de loop van 2018 vervangen door grotere: dok C wordt 230 bij 45 meter en dok D 108 x 23 meter. Deze omvang is uniek voor het Caribisch gebied en Latijns-Amerika.<ref>Antilliaans Dagblad 22 maart 2018</ref> *NOTES Van ds zijde van de afdeling „Public Relations" van de CPIM kregen wij het volgende bericht: De N.V. combinatie Plet terij--Noderhorst tezamen mol de Nederlandsche dok- en scheepsbouw maatschappij V.O.F, on do N.V. dok-on werf maatschappij Wilton-Feyenoord hebben in principe overeenstemming bereikt mei do N.V. Curacaosche Petroleum Industrie maatschappij en de N.V. Curacaosche scheepvaart maatschappij-, op grond waarvan hol thans door laatstgenoemde maatschappij geëxploiteerde Beatrix dok met bijbehorend scheepsreparatiebedrtjf als mode do bedrijven dor N.V. combinatie Pletterij-Nederhorsl binnenkort als oen bedrijf zullen worden geëxploiteerd door oen 'o stichten „N.V. Curacaose dok maatschappij". De nieuwe N.V. zal hierdoor beschikken over do grootste en modernste schoepsreparatie-faciliteiten in hot Caraibisch gebied.<ref>N.V. Curacaose Dok Maatschappij. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 29-10-1958, p. 2. Geraadpleegd op Delpher op 14-04-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010405174:mpeg21:p002</ref> In 2017, DAMEN Shipyards took over the facilities and invested heavily in infrastructure, as well as the upgrading and training of its workforce. With two large graving docks and two floating docks, cranes with capacities of up to 75 tons and more than 2,000 meters of repair wharves and fully equipped repair shops, DAMEN Shipyards is one of the largest and best-equipped ship repair facilities in the Caribbean. Er zijn twee gegraven dokken, namelijk het 30.000 dwt Beatrixdok, gebouwd door de Shell in 1942/1943 en het Antiliadok, groot 130.000 ton, in april 1972 officieel in gebruik gesteld door Gouverneur Leito. Het bedrijf heeft in belangrijke mate bijgedragen aan de economie van de Nederlandse Antillen, heeft tot 1982 voortdurend uitgebreid zowel in faciliteiten als in mankracht, maar is in 1982 getroffen door de recessie in de scheepvaart. Het totaal aantal eigen werknemers bedraagt circa 1.200. Door de moderne faciliteiten kunnen alle scheepsreparaties worden verricht. Het heeft technisch gezien in de internationale scheepvaartwereld een zeer goede naam. De Curaçaosche Dok Maatschappij beschikt behalve over de twee gegraven dokken ook over diverse reparatiekaden, dok- en kadekranen en modern ingerichte werkplaatsen.<ref>[https://web.archive.org/web/20161120102825/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=369&lang= Curacoasche Dok Maatschappij NV], Encyclopedie van Curaçao</ref> Ter gelegenheid van de ingebruikneming van het grootste commerciële droogdok van het westelijk halfrond zal de post'administratie van de Nederlandse Antillen op 7 april 1972 een bijzondere frankeerzegel in de waarde van 30 cent uitgeven. Het ontwerp van deze zegel werd verzorgd door de heer Oscar Ravelo op Curacao. Op de eerste dag van uitgifte zullen de enveloppen uitsluitend gefrankeerd met deze zegel voorzien worden van een eerste-dag-stempelafdruk.<ref>Speciale zegel voor Curacaos droogdok. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 02-02-1972, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 14-04-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010461089:mpeg21:p003</ref> Overname per 1 februari 2017 door Damen Shipyard Group<ref>[https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/15195-damen-trots-op-curacaose-werf Damen trots op Curacaose werf], [[Antilliaans Dagblad]] (5 di februari 2017) </ref> {{Appendix}} Curaçaosche Dok Maatschappij N.V. is een dok- en scheepsreparatiebedrijf gevestigd in Curacao. Het kwam in december 1958 voort uit de combinatie [[Refineria Isla|Curacaos Petroleum Industrie Maatschappij]] (CPIM) en [[Curaçaosche Scheepvaart Maatschappij]] (CSM) en de N.V. Combinatie Pletterij Nederhorst, de Dok- en Werf-Maatschappij Wilton¬Feijenoord N.V. en de Nederlandse Dok¬ en Scheepsbouw Maatschappij v.o.f., waarbij op 1 januari 1959 het dokbedrijf van CSM overgedragen werd aan de N.V. Curaçaosche Dok Mij. Na 1972 e tabata e empresa di reparashon di barku mas grandi den Karibe. El a logra rekobrá un posishon den top na 2018, despues ku e grupo hulandes multinashonal a tuma over e maneho di CDM na 2017 pfresiendo servisio amplio den mantenshon, reparashon, adaptashon i konvershon di barkunan i konstrukshonnan offshore di tur tamaño. despues ku esaki a pasa pa e grupo hulandes Damen Shipyards na 2017. In 2017, global player Damen Shiprepair & Conversion took over the management of the Curaçao Drydock Company, established in 1959. Under the new name it will continue offering a full range of services in maintenance, repair, refit and conversion of vessels and offshore constructions of all sizes. Na 2017, e hungadó global Damen Shiprepair & Conversion a tuma over e maneho di Curaçao Drydock Company, establesé na 1959. Den e nòmber nobo e lo sigui ofresé un gama kompleto di servisio den mantenshon, reparashon, adaptashon i konvershon di barkunan i konstrukshonnan offshore di tur tamaño. -------------------- '''Pedro Pablo Medardo de Marchena''' (☆ 29 di yüni 1899]] na [[Kòrsou]] - † Kòrsou 29 di yüni 1899 i a muri 15 di mei 1968 na Boneiru, kaminda el a biba for di aña 1940 te na su morto. Kasi 30 aña el a biba na Boneiru, despues ku gobièrnu kolonial a pone prezu den kampo di konsentrashon pa motibu di su pensamentu revolushonario.<ref>https://awemainta.com/wp-content/uploads/2024/03/BONERIANO-27-03-2024.pdf Bula Waya], Boneriano (27 di mart 2024)</ref> Medardo ta yu di un hudiu ku tabata biba na Kòrsou. Su mama tabata un dama koló skur di Kòrsou ku a kria Medardo. Su tata a sostené su edukashon kompletamente i tambe a rekonosé su yu, for di kua Medardo a haña e fam di su tata, Benjamin Abraham de Marchena. Medardo den e tempu ei tabata negoshante. ==Guera== Durante di Di Dos Guera Mundial, den mei 1940, Gobièrnu Kolonial a disidí di kue diferente hende sospechoso i ku fam straño prezu. Aparentemente nan tabata un peliger pa estado. Entre personanan akí tabatin Fred Fischer fotógrafo, dòkter J. Benesch, tur dos nasé na Alemania i tambe Pader Paul Brenneker ku nan a kere ku el a nase na Berlin i tambe Medardo de Marchena. Medardo no pa motibu kaminda el a nase, pero si pa su pensamentunan ku nan a kategorisá komo peligroso i antikolonial. E tabata un di e promé personanan peligroso ku nan a arestá na Kòrsou., sospecha di ta simpatisá ideanan komunista i pro nazi. Aparentemente tabatin 2 otro Antiano mas den e kampo di konsentrashon na Boneiru, pero mi no a haña konfirmashon di esaki. Den dékada 20 Medardo de Marchena ta haña problema ku iglesia katóliko i asta tabata na punto di kuminsá un kaso den korte kontra iglesia katóliko. Medardo a publiká diferente artíkulo kontra mishon katóliko, i tambe kontra dominio hulandes. E tabata kier a habri wowo di nos komunidat kontra di dominio hulandes i tambe kontra katolisismo. Medardo a batisá i kasa katóliko i su yunan tambe el a batisá katóliko. Durante e lucha akí e ta laga un domi batisá su di 4 yu. ==Publikashon== Na 1929 Medardo a publiká e buki “Ignorancia o educando un pueblo”, despues el a manda un karta pastoral i tambe artíkulonan ( entre pueblo i gobièrnu) den “De Onpartijdige” (1932– 1934). Ni e gobièrnu kolonial, ni iglesia katóliko por a imaginá ku Medardo lo a alkansá asina tantu hende. Den e publikashonnan akí e tabatin algun akusashon hopi serio. Por ehèmpel el a puntra ken tin falta, ku nos no tin nos mes hendenan den posishonnan haltu den komunidat, posishon ku ta nesesario pa duna nos hendenan mas rèspèt. Medardo a splika, ku ta: “hòmbernan blanku ku wowo blou ku ta parse hende muhé dor di nan manera di bisti, ku tin tantu Roma komo Hulanda komo nan patria. Ta nan ta kulpabel ku Kòrsou a keda tras, miéntras ku e poblashon di koló pa mas ku kuater generashon kaba ta gosa di abolishon di sklabitut”. Pedro Pablo Medardo de Marchena ta derá den e santana di Iglesia Protestant na Playa Boneiru. Revishon aktual di 15:57, 15 aprel 2026 Pending: Tragalus - Salario minimo - Barttholomeus Wouter Theodorus van Slobbe - Albert Kikkert - Florin karibense (aanvulling) - Yudansa pa desaroyo - Michelangelo Winklaar - PDVSA (aanvulling) - Antilliaanse Verffabriek - Francio Guadeloupe - Tula (aanvulling) - Medardo de Marchena (aanvulling) - Damen Shiprepair Curacao lb1svxfltrf5nyo6vlbgcdx5v2sin2h 206462 206461 2026-10-08T10:14:16Z Caribiana 8320 206462 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ Pending: [[Playanan di Kòrsou]] - [[Tragalus]] - [[Salario minimo]] - [[Florin karibense]] (aanvulling) - [[Yudansa pa desaroyo]] - [[Michelangelo Winklaar]] - [[PDVSA]] (aanvulling) - [[Antilliaanse Verffabriek]] - [[Francio Guadeloupe]] - [[Tula]] (aanvulling) - [[Medardo de Marchena]] (aanvulling) - [[Damen Shiprepair Curacao]] -------------------- {{Variante|c}} {{Databox}} '''Progressief Nederland''', mihó konosí komo '''PRO''', ta un [[partido polítiko]] progresivo iskierdista na [[Hulanda]] ku un signatura sosial-demokrátiko i bèrdè. E partido a wòrdu establesé komo resultado di e fushon entre GroenLinks i Partido Laborista (PvdA). E desishon pa fushon ku a wòrdu tumá dia 13 di yüni 2026, i e fushon a bira efektivo dia 1 di yüli di e mesun aña.<ref>{{Citeer web|url=https://npokennis.nl/longread/8214/wat-is-progressief-nederland-(pro)|titel=Wat is Progressief Nederland (PRO)?|datum=2026-06-03|website=NPO Kennis}}</ref> Den su programa, e partido ta pone enfoke riba solidaridat, igualdat, seguridat, medio ambiente i protekshon di estado di derecho.<ref>https://energiabonaire.com/articles/posibel-partido-politiko-pro-di-hulandesnan-na-boneiru Posibel partido polítiko PRO di hulandesnan na Boneiru], EnergiaTV (6 di òktober 2026)</ref> Jesse Klaver ta e lider polítiko di PRO. == Organisashon == E partido tin representashon den [[Tweede Kamer]], [[Eerste Kamer]] i [[Parlamento Oropeo]]. Lidernan di frakshon te respektivamente Jesse Klaver, Paul Rosenmoller i Mohamed Chahim. Durante e periodo di transishon despues di e fushon, algun órgano polítiko ainda ta usa e nòmber GroenLinks-PvdA.[[4]] E organisashon hubenil di PRO ta yama PROTESTA. E instituto sientífiko i di investigashon di e partido ta e ''Wetenschappelijk Instituut voor Solidariteit'' (WIS). E fundashon internacional di PRO ta yama PRO International. Kenville Kleinmoedig ta sekretario internashonal den directiva di PRO.<ref name=oprichtingscongres>{{Citeer web |url=https://groenlinkspvda.nl/oprichtingscongres/ |titel=Oprichtingscongres 13 juni 2026 |bezochtdatum=2026-03-28 |werk=GroenLinks-PvdA |taal=nl |archiefurl=https://web.archive.org/web/20260326195239/https://groenlinkspvda.nl/oprichtingscongres/ |archiefdatum=2026-03-26}}</ref> PRO tin sekshonnan lokal den diferente [[munisipio]] na Hulanda. Na nivel nashonal, e partido tin vários ret ku ta konektá miembronan rònt di tópiko i interesnan spesífiko. E retnan temátiko ta enfoká riba tópikonan manera kultura, sostenibilidat i edukashon, miéntras ku retnan di komunidat ta dirigí na miembronan ku un antesedente òf posishon kompartí.<ref name=oprichtingscongres/> ===Sekshon boneriano=== Na òktober 2026, PRO a anunsiá ku e partido lo establesé un sekshon lokal na [[Boneiru]]. E sekshon lo sirbi komo un punto di kontakto lokal pa e partido i lo organisá i koordiná aktividatnan di PRO na e isla.<ref name=:"5">Hans Hofstra, [https://www.bonaire.nu/nieuws/politiek-bestuur/96984/progressief-nederland-richt-afdeling-op-bonaire-op-maar-doet-niet-mee-aan-eilandsraadsverkiezingen Progressief Nederland richt afdeling op Bonaire op maar doet niet mee aan eilandsraadsverkiezingen], bonaire.nu (7 di òktober 2026)</ref> E lansamentu di e sekshon lo tuma lugá dia 28 di òktober 2026 na Kas di Futuro, kaminda PRO lo organisá un reunion temátiko bou di e tema "Oropa i e importansia di Boneiru». Representantenan di PRO den [[Parlamento Oropeo]] lo ta presente komo oradónan.<ref name=:"5"/> E establesimentu di e sekshon ta tuma lugá den preparashon pa e [[elekshonnan di konseho insular di Boneiru]] di 17 di mart 2027. PRO a indiká ku e sekshon no lo partisipá den e elekshonnan aki.<ref name=:"5"/> {{Appendix|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =72013127|titulo=Progressief Nederland}} {{References}} }} [[:Kategoria:Partido polítiko]] [[:Kategoria:Hulanda]] [[:Kategoria:Polítika na Boneiru]] -------------------- PRO tin 108.588 miembro, loke ta hasié e partido mas grandi ku ta basá riba miembresia na Hulanda. Jesse Klaver ta e lider polítiko. Den un kantidat di órgano, ainda e partido ta representa bou di e nòmber GroenLinks-PvdA.? Te ku 18 di sèptèmber 2026, PRO tabatin 108.588 miembro.<ref name="pv-referenda">{{Citeer web|url=https://bijlagen.nos.nl/artikel-26160711/Proces-verbaal-ledenreferendum.pdf|titel=Proces-verbaal referenda Progressief Nederland 25 september 2026|bezochtdatum=2026-09-29|via=NOS}}</ref> Esaki ta hasié e partido mas grandi ku ta basá riba miembresia na Hulanda. For di 1 di òktober 2026, e partido tin un direktiva presidí pa Kitty Jong. PRO su organisashon hubenil yama PROTESTA. Su instituto di investigashon ta wòrdu yamá e Instituto Sientífiko pa Solidaridat (WIS). E fundacion internacional di e partido yama PRO International. PRO ta representá den hopi munisipio i p’esei tin un kantidat grandi di sekshonnan lokal. Na nivel nashonal, e partido tin vários ret, ku por wòrdu kategorisá den retnan temátiko i retnan di komunidat. Miéntras ku retnan temátiko ta enfoká riba un tópiko spesífiko—manera kultura, sostenibilidat òf edukashon—rednan di komunidat ta mas amplio den alkanse i dirigí na miembronan ku un antecedente òf posishon kompartí. Na òktober 2025, e partido a anunsiá plannan pa establesé un sekshon lokal na [[Boneiru]]; inisialmente, e sekshon boneriano aki lo sirbi primordialmente un funshon di sosten i lo no partisipá na elekshon di konseho insular di Boneiru dia 17 di mart 2027. E lansamentu ofisial ta previsto pa dia 28 di òktober 2028, dunando e partido un presensia organisatorio permanente riba e isla.<ref>Hans Hofstra, [https://www.bonaire.nu/nieuws/politiek-bestuur/96984/progressief-nederland-richt-afdeling-op-bonaire-op-maar-doet-niet-mee-aan-eilandsraadsverkiezingen Progressief Nederland richt afdeling op Bonaire op maar doet niet mee aan eilandsraadsverkiezingen], bonaire.nu (7 di òktober 2026)</ref> {{Appendix}} '''Progressief Nederland''' (PRO) ta un partido polítiko [[Hulanda|hulandes]] izquierdista ku un karakter progresivo, sosial-demokrátiko i bèrdè. E partido a wòrdu establesé komo resultado di e fushon entre [[GroenLinks]] i [[Partido Laborista (Hulanda)|Partido Laborista]] (PvdA). E desishon pa fushon a wòrdu tumá dia 13 di yüni 2026, i e fushon a bira efektivo dia 1 di yüli di e mesun aña.[[1]] Den su programa, e partido ta pone enfoke riba solidaridat, igualdat, seguridat, medio ambiente i protekshon di estado di derecho.[[2]] Organisashon Jesse Klaver ta e lider polítiko di PRO. Kitty Jong ta presidente di e partido desde 1 di òktober 2026.[[3]] Durante e periodo di transishon despues di e fushon, algun órgano polítiko ainda ta usa e nòmber GroenLinks-PvdA.[[4]] E organisashon hubenil di PRO ta yama PROTESTA. E instituto sientífiko i di investigashon di e partido ta e Wetenschappelijk Instituut voor Solidariteit (WIS). E fundashon internacional di PRO ta yama PRO International.[[2]] PRO tin sekshonnan lokal den diferente munisipio na Hulanda. Na nivel nashonal, e partido tin vários ret ku ta konektá miembronan rònt di tópikonan i interesnan spesífiko. E retnan temátiko ta enfoká riba tópikonan manera kultura, sostenibilidat i edukashon, miéntras ku retnan di komunidat ta dirigí na miembronan ku un antecedente òf posishon kompartí.[[2]] Sekshon boneriano Na òktober 2026, PRO a anunsiá ku e partido lo establesé un sekshon lokal na [[Boneiru]]. E sekshon lo sirbi komo un punto di kontakto lokal pa e partido i lo organisá i koordiná aktividatnan di PRO na e isla.[[5]] E lansamentu di e sekshon lo tuma lugá dia 28 di òktober 2026 na Kas di Futuro, kaminda PRO lo organisá un reunion temátiko bou di e tema «Europa i e importansia di Boneiru». Representantenan di PRO den Parlamento Europeo lo ta presente komo oradónan.[[5]] E establesimentu di e sekshon ta tuma lugá den preparashon pa e [[elekshonnan di konseho insular di Boneiru]] di 17 di mart 2027. PRO a indiká ku e sekshon no lo partisipá den e elekshonnan aki.[[5]] ------------------------ Partido polítiko Progressief Nederland (PRO) ta pone promé paso pa bira presente den e esfera polítiko na Boneiru, fundando ofisialmente nan sekshon lokal na Boneiru riba djarason 28 di òktober. PRO a nase na Hulanda despues di un interlaso entre GroenLinks i Partij van de Arbeid (PvdA), kual e partido nobo a bira formalmente aktivo riba 1 di yüli 2026. E sekshon na Boneiru lo organisá un anochi di debate ku tin komo tema “Europa i importansia di Boneiru”. E reunion ta tuma lugá na Kas di Futuro, Kaya Mississippi #3 na Kralendijk. E aktividat ta duna un promé indikashon tokante e manera ku PRO lo ke ta presente na Boneiru i habri diálogo tokante Boneiru den relashon ku Hulanda i Europa. ==Un partido polítiko nobo pa Boneiru== Ku e sekshon lokal pa Boneiru, PRO ta aportá ku un organisashon polítiko nobo na Boneiru. Ainda no ta kla kua lo ta e siguiente paso di e organisashon i si e lo partisipá na elekshon di mart 2027. PRO ta presentá su mes komo un partido progresivo, sosial-demokrátiko i bèrdè. Den su programa, e partido ta pone enfoke riba solidaridat, igualdat, seguridat, medio ambiente i protekshon di estado di derecho. E manera ku e prinsipionan aki ta keda tradusí na e realidat di Boneiru por bira un di e temanan ku lo tin ku keda definí pa e organisashon den e periodo ku ta bin. ==Europa i Boneiru komo promé tema== E promé reunion públiko ta enfoká riba Europa i e importansia di Boneiru. Segun e organisadó via di Facebook, e meta ta pa papia tokante desaroyonan den Europa i posibilidatnan ku por surgi pa Hulanda i spesialmente pa Boneiru. Parlamentarionan Marit Maij i Mohammed Chahim lo ta presente pa konta tokante nan trabou den Parlamento Europeo. Kenville Kleinmoedig, sekretario internashonal di PRO, tambe lo partisipá. Despues di e presentashon lo tin un debate, kaminda publiko por hasi pregunta i duna nan opinion. Progressief Bonaire E programa ta kuminsá pa 18:30 ku entrada pa partisipantenan. Pa 19:00 e sekshon di PRO na Boneiru lo wòrdu fundá ofisialmente. Despues lo tin presentashonnan i un debate. E reunion por duna un promé idea di kon PRO ta mira su ròl na Boneiru i kua tema nan lo kier enfoká riba dje. Pa awor, PRO a anunsiá solamente ku nan lo funda e sekshon na Boneiru i e reunion. ----------- {{Variante|c}} {{Infobox edificio | variante = c | nomber = Government Guesthouse | imagen = Government Guest House, Island Council (Eilandsraad), Sint Eustatius, 2025 - 02.jpg | descripcion = foto uit 2025 | sede = [[Oranjestad (Sint Eustatius)|Oranjestad]], [[Sint Eustatius]] | status = monumento }} '''The Government Guesthouse''' ta un kompleho di edifisio den e sentro históriko di [[Oranjestad (Sint Eustatius)|Oranjestad]], kapital di [[Sint Eustatius]]. E ta un [[monumento]] rekonosé ofisialmente den [[Hulanda Karibense]], bou di número di monumento U08.<ref>Openbaar Lichaam Sint Eustatius, [https://www.statiagovernment.com/fileadmin/Files/Documents/Ordinances/2024/A.B._2024_no._03_Afkond_ROP_Eux_2023__1___1_.pdf Afkondigingsblad van Sint Eustatius - Besluit van de eilandsraad van 21 september 2023 no.12 tot vaststelling van het Ruimtelijk Ontwikkelingsplan Sint Eustatius 2023], 18 juli 2024</ref> Un kamp militar tabata situá riba e sitio aki for di por lo ménos e añanan 1720.<ref name="GSJG">Gay Soetekouw en Joanna Gilmore, St. Eustatius historical walking tour guide, 2007, pag. 45</ref> E kompleho tabata sede di mando di [[Marina Real|Marina Real di Hulanda]].<ref name="SXM Talks" /> Tambe e tabata sirbi komo lugá di akohida pa gobernadornan di [[Antias Hulandes]] ku tabata bishita e isla for di [[Kòrsou]], i pa ofisialnan ku tabata yega for di [[Sürnam]] i e islanan di Karibe franses.<ref name="Rijksvastgoedbedrijf" /> E nòmber ''Government Guesthouse'' ta referí na e funshon ku e propiedat a haña na 1924, ora el a bira un residensia pa bishitantenan ofisial.<ref name="L&E" /> El a mantené e funshon aki te den añanan 1960.<ref name="GSJG" /> For di [[siglo 18|siglo diesocho]], [[Old Gin House]] tambe tabata sirbi komo akohida pa bishitantenan, aunke hopi bishitante tabata preferá di keda drumi riba nan barku.<ref name="L&E" /> == Descripcion == Canalnan chikito ta core atraves di e patio, dirigiendo awa den un tanki. Adicionalmente, e edifisio ta konta ku un kelder ku ta kontené un kamber, dos sèl i un fòrnu grandi. E ta un struktura di dos piso ku un dak bòltu. E murayanan ta konstruí di blòki geel di IJssel.[2] E uso di blòki komo material di konstrukshon—na un tempu ku mayoria di otro kasnan tabata wòrdu konstruí di palu—ta indiká ku esaki tabata un di e edifisionan mas importante di e isla.[6] Proseduranan hudisial tambe a tuma lugá aki. Ora e kastigu di morto a wòrdu dicta, e persona kondená a wòrdu hibá via un *tripa* (baranka òf baranka di awa di áwaseru) pa Crook’s Castle, kaminda e sentensia a wòrdu ehekutá.<ref name="Rijksvastgoedbedrijf">Rijksvastgoedbedrijf, [https://www.rijksvastgoedbedrijf.nl/actueel/nieuws/2024/07/01/het-zichtbare-verleden-van-de-slavernijgeschiedenis Het zichtbare verleden van de slavernijgeschiedenis], 1 juli 2024</ref> E edifisionan a wòrdu konstruí i mantené pa hendenan sklabisá.<ref name="Rijksvastgoedbedrijf"/> E edifisio a pasa dor di vários renobashon, inkluyendo na fin di añanan 1970, 1992 i 2017.<ref name="L&E">Landschap en Erfgoed van Sint Eustatius, [https://www.cultureelerfgoed.nl/site/binaries/site-content/collections/documents/2026/01/01/landschapsbiografieen-saba-sint-eustatius/the-historical-gem-landschap-en-erfgoed-van-sint-eustatius.pdf The historical gem], 2026, pag. 69 en 100</ref><ref name="LP">Lonely Planet, [https://www.lonelyplanet.com/points-of-interest/government-guesthouse/1396388 Government Guesthouse]</ref><ref name="SXM Talks">SXM Talks, [https://www.sxm-talks.com/the-daily-herald/restoration-ongoing-on-statia-govt-guesthouse/ Restoration ongoing on Statia Govt. Guesthouse], 11 mei 2017</ref> Den siglo 21, e ta sirbi como sede di [[Konseho Insular|Konseho Insular di Sint Eustatius]].<ref name="SXM Talks" /> E gabinete di e [[gezaghebber]] tabata situá na e piso abou, mientras cu e sala di konseho insular ta situa na e piso ariba.<ref name="LP" /> Un eskultura di brons di e popular banda local, [[Hippie Band]], ta para den e hardin publico dilanti di e edificio.<ref name="GSJG" /> Na 2026, e agencia "Rijksvastgoedbedrijf" di Hulanda ta na punto di traspasá e edificio bek na e órgano públiko di Sint Eustatius. Durante e reformanan konstitushonal di 10 di òktober 2010, tur derecho di propiedat di eks-Antia Hulandes denter di e munisipionan spesial nobo di Boneiru, Saba, i Sint Eustatius a keda traspasá pa pais Hulanda. E propiedat awor ta wòrdu debolbi na e órgano públiko di Sint Eustatius.<ref>[https://dossierkoninkrijksrelaties.nl/2026/10/04/government-guesthouse-wordt-weer-eigendom-sint-eustatius/ Government Guesthouse wordt weer eigendom Sint Eustatius], dossierkoninkrijksrelaties.nl (4 di october 2026)</ref> {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =|titulo=Government Guesthouse}} {{References}} }} ''The Government Guesthouse''' ta un kompleho di edifisionan den e sentro históriko di [[Oranjestad]], [[Sint Eustatius]]. E ta un [[monumento]] rekonosé ofisialmente den Hulanda Karibense, ku número di monumento U08.[[1]] Un kazerne militar tabata situá riba e sitio aki for di por lo ménos e añanan 1720.[[2]] E kompleho tabata albergá e sede di mando di e [[Marina Real di Hulanda]].[[3]] Tambe e tabata sirbi komo lugá di akohida pa gobernadornan di [[Antias Hulandes]] ku tabata bishitá e isla for di [[Kòrsou]], i pa ofisialnan ku tabata yega for di [[Sürnam]] i e islanan di Karibe franses.[[4]] E nòmber ''Government Guesthouse'' ta referí na e funshon ku e propiedat a haña na 1924, ora el a bira un residensia pa bishitantenan ofisial.[[5]] E a mantené e funshon aki te den e añanan 1960.[[2]] For di siglo diesocho, e ''Old Gin House'' tambe tabata sirbi komo akohida pa bishitantenan, aunke hopi bishitante tabata preferá di keda riba nan barku.[[5]] Deskripshon Canalnan chikí ta pasa dor di e patio i ta dirigí awa pa un tanki. E edifisio tin tambe un kelder ku ta kontené un kamber, dos sèl i un fòrnu grandi. E ta un konstrukshon di dos piso ku un dak abòltu. E murayanan ta trahá ku blòki hel di IJssel.[[2]] E uso di blòki komo material di konstrukshon — na un tempu ku mayoria di e otro kasnan tabata trahá di palu — ta indiká ku e edifisio tabata di importansia partikular pa e isla.[[6]] Prosedura hudisial tambe tabata tuma lugá den e edifisio. Ora un tribunal a dicta un kastigu di morto, e persona kondená tabata wòrdu hibá pa un ''tripa'' — un tipo di baranka òf kaminda di awa — te na Crook’s Castle, kaminda e sentensia tabata wòrdu ehekutá.[[4]] Hendenan sklabisá tabata traha na konstrukshon i mantenementu di e edifisionan.[[4]] E edifisio a pasa dor di vários renovashon, entre otro na fin di e añanan 1970, na 1992 i na 2017.[[5]][[6]][[3]] Den siglo 21, e edifisio ta sirbi komo sede di e [[Konseho Insular di Sint Eustatius]].[[3]] E gabinete di e [[gezaghebber]] tabata situá na e piso abou, mientras ku e sala di reunion di e Konseho Insular tabata na e piso ariba.[[6]] Un eskultura di brons di e banda lokal [[Hippie Band]] ta para den e hardin públiko dilanti di e edifisio.[[2]] Na 2026, e Rijksvastgoedbedrijf di Hulanda ta preparando pa traspasá e propiedat bek na e Órgano Públiko di Sint Eustatius.[[7]] Durante e reformanan konstitushonal di 10 di òktober 2010, e derecho di propiedat di e eks-Antias Hulandes den e munisipionan spesial nobo di [[Boneiru]], [[Saba]] i Sint Eustatius a pasa pa Pais Hulanda. E traspaso proponé na 2026 ta trata di devolbé e propiedat na e Órgano Públiko di Sint Eustatius.[[7]] [[:Kategoria:Sint Eustatius]] [[:Kategoria:Historia]] ------------------------ {{Infobox evento | variante = c | nomber = ''The First Salute'' | imagen = Andrew Doria NH 85510-KN.jpg | descripcion = De ''Andrew Doria'' die het eerste saluut ontvangt | fecha = [[16 di novèmber]] [[1776]] | luga = na kosta di [[Sint Eustatius]] }} '''The First Salute''' ta referí na e saludo di kañon ku a wòrdu lòs for di [[Fort Oranje (Sint Eustatius)|Fort Oranje]] na [[Sint Eustatius]] dia [[16 di novèmber]] [[1776]], komo kontesta riba un saludo di e barku merikano ''Andrew Doria''. Algun luna despues di e Deklarashon di Independensia di Merka, esaki a marka e promé rekonosementu di Merka dor di un poder stranhero. E suseso a wòrdu siguí pa e di kuater guera anglohulandes i e sakeo na gran eskala di Sint Eustatius. ==Sentro di komersio== Pa meimei di [[siglo 18|siglo diesocho]], tabatin mas ku setenta plantashi riba e isla unda [[Sklabitut|hende sklabisá]] tabata traha. Un man yen di famianan riku tabata dominá; miéntras ku hopi biaha nan tabata pleita entre nan mes, nan tabata presentá un frente uní semper ora nan interesnan kompartí wòrdu menasá. E tempu ei, komersio mundial tabata strobá pa merkantilismo, un teoria ekonómiko ku tabata mira importashon komo perhudisial i eksportashon komo benefisioso.<ref name="HN">Historisch Nieuwsblad, [https://www.historischnieuwsblad.nl/een-opportunistisch-saluut-aan-het-nieuwe-amerika/ Een opportunistisch saluut aan het nieuwe Amerika], Erik Schumacher, 3 juli 2012, update 7 april 2020</ref> Na 1688, [[West Indische Compagnie]] (WIC) a outorisá komersio internashonal riba e isla di Karibe ku ta sometí na tarifanan abou di importashon i eksportashon. E komersio di katibu tabata relativamente signifikante te na 1730 pero a baha despues. Al kontrario, komersio di koffie, tabako i, riba tur kos, suku a oumentá. E merkansia aki a originá tantu for di e isla mes komo for di islanan ingles i franses den serkania. Komersio liber a wòrdu establesé formalmente na 1756. Komersio riba e isla a ekspandé rápidamente, enbolbiendo produktonan oropeo manera paña, papel, glas, produktonan di lechi i biña.[2] Alrededor di 1780, Benjamin Franklin, un di e fundadónan di [[Estadonan Uni di Amérika|Merka]], a disidí di dirigí pòst?? pa [[Oropa]] via Sint Eustatius.[3] E komersio mas lukrativo tabata enserá armanan nesesario pa e gueranan entre nashonnan oropeo. Pa dos dékada, e isla a disfrutá di prosperidat sin presedente.[1] ==Revolushon merikano== [[File:Declaration of Independence (1819), by John Trumbull.jpg|thumb|Presentashon di e Deklarashon di Independensia na Kongreso dia 28 di yüni 1776, dor di e Komishon di Sinku.]] Durante e Revolushon merikano, e británikonan a para e suministro di arma. Konsekuentemente, e komersio ilegal di arma a floresé riba e isla, ku ganashi riba polvo ku a alkansa te na shen porshento. Hopi biaha e depósitonan tabata asina yen ku mester a warda suku i katuna pafó.[1] E merikanonan a kumpra kasi mitar di tur nan armanan i munishon na Sint Eustatius.[4] Reino Uni tabata furioso riba esaki. El a violá e akuerdonan hasí denter di e aliansa defensivo ku e [[Repúblika di Shete Provinsia Uní di Hulanda|Repúblika di e Shete Hulanda Uni]], ku a inkluí un provishon pa sosten mutuo si kualke di e dos partido wòrdu haña atake. Inisialmente e posishon na [[Den Haag]] tabata cu un lantamento colonial no ta cay bou di e alkanse di e tratado aki. Sinembargo, bou di preshon, un prohibishon riba eksportashon pa e kolonianan merikano a wòrdu finalmente imponé. No obstante, Jan de Windt (1715–1755), e komandante di Sint Eustatius, no a enforsá e prohibishon riba e komersio lukrativo di arma, ni su susesor, [[Johannes de Graaff]]. De Graaff tabata e hòmber mas riku riba e isla, doño di dies plantashi, tres shen hende sklabisá, i diesseis barku merkantil.[1] Diestres estado di Nort Amérika a deklará nan independensia for di Inglatera na 1776, i Sint Eustatius a bira e sentro pa [[Contrabanda|kontrabanda]] di arma pa e nashon yòn ku awor ta nos gran aliado.<ref>{{citeer web|titel=BOVENWINDEN—IX. Roosevelt erkende Statius|werk=[[Amigoe]]|datum=1945-02-26|bezochtdatum=2026-10-05|via=Delpher.nl|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000210240:mpeg21:p003}}</ref> ==The First Salute== Pa yüli 1776, diestres kolonia di Nort Amérika a firma e Deklarashon merikano di Independensia. Dia 16 di novèmber 1776, ''Andrew Doria'' a yega haf di Sint Eustatius pa tuma stòk di arma i munishon. E tabata e promé barku merikano pa drenta haf ku e bandera merikano nobo.<ref name="Stadsarchief">Stadsarchief Amsterdam, [https://www.amsterdam.nl/stadsarchief/stukken/historie/eerste-saluut/ Eerste saluut], 23 april 2019</ref> [[Johannes de Graaff|Gobernador De Graaff]] a ordená pa e barku wòrdu risibí ku pleno honor.<ref name="HN" /> Despues ku ''Andrew Doria'' a tira un saludo den saludo, el a ordená pa debolbé esaki ku un saludo for di Fort Oranje. Unabes ku e barku a mara, el a organisá un resepshon na honor di e kapitan, invitando tur merikano riba e isla.<ref name="HN" /> E merikanonan a konsiderá e saludo komo e promé rekonosementu di Merka dor di un poder stranhero.<ref name="Stadsarchief" /> ==Reakshon for di London== Barkunan ingles tabata presente den haf ora ku e saludonan a wòrdu tirá. Nan a pisa anker i a nabegá pa e isla bisiña di [[Sint Kitts (isla)|St. Kitts]] pa informá tokante e insidente.[5] London a reakshoná furioso, eksigiendo pa [[Tweede Kamer|''Staten Generaal di Hulanda]] kondená e saludo públikamente i duna retiro na De Graaff. Despues a yama De Graaff pa Den Haag pa interogashon, pero el a logra posponé su biahe pa hopi tempu usando vários preteksto, ku ta varia di asuntunan di famia te na malesa di laman. El a yega na 1778 ku un defensa skirbí ekstenso yená ku distorshon i mentira. E ''Staten-Generaal'' a aseptá su defensa, no ménos pasobra ganashi supstansial tabata wòrdu hasí na [[Amsterdam]] for di komersio ku Sint Eustatius.[1] Dor di retené De Graaff, e Repúblika tabatin—den bista britániko—un biaha mas demostrá su inkonfiabilidat komo aliado. Ademas di e falta di sosten den e lucha britániko kontra e revolushonarionan merikano, e Repúblika tambe a buska pa djòin e Liga di Neutralidat Armá na fin di 1780. E inisiativa ruso aki tabata destiná pa protehá flotanan komersial di atakenan di barkunan naval britániko. E chispa ku a sende e di kuater guera anglo-hulandes tabata finalmente un kontrato komersial deskubrí riba un barku kapturá pa e britanikonan;[1] e dokumento tabata den poseshon di Henry Laurens, e embahador merikano designá na Den Haag. Dia 20 di desèmber 1780, e britanikonan a deklará guera kontra e hulandesnan.[6] Almirante George Rodney a haña òrdu pa kapturá Sint Eustatius. E tabatin un renkor personal kontra e isla pasobra materialnan di reparashon a wòrdu mandá pa un flota franses despues ku el a daña esaki severamente. Rodney a yega haf ku dieshete barku naval dia 3 di febrüari 1781; esaki a pone De Graaff entregá e isla na e britanikonan sin resistensia. Rodney a tuma tur e habitantenan di e isla prezu i a deportá nan pa otro islanan den Karibe i pa Gran Bretaña. El a ordená e sakeo di henter e isla i a subasta e botín, ku eksepshon di un porshon supstansial ku el a warda pa su mes. El a biaha pa Gran Bretaña pa motibu di problemanan di gout i prostat. Na kaminda, kasi tur su propiedatnan a wòrdu interseptá pa e fransesnan, lagando e inkapas pa paga debenan den su pais natal. Ademas, komersiantenan britániko di Sint Eustatius a desafiá su konfiskashonnan den korte. Den e Kámara di Komun, lider di oposishon Edmund Burke a hiba un diskurso sensashonal kondenando e sakeo di Rodney.[1] Restourashon di atministrashon insular Sint Eustatius no a keda den man britániko pa hopi tempu. Na novèmber 1781, un atake sorpresa a wòrdu lansa bou di mando franses, i e isla a wòrdu kapturá. E òrdu bieu a wòrdu restourá, i e habitantenan a haña nan poseshonnan debolbí na nan mas leu posibel. Na 1784, Fransia a debolbé soberania riba e isla na Hulanda. Un dékada di gran prosperidat ekonómiko a sigui. De Graaff tambe a regresá na e isla, ounke e biaha aki komo un siudadano privá. Na su morto na 1813, el a laga atras rikesa inmenso.[1] == Konmemorashon == De Graaff ta wòrdu konmemorá komo un héroe di e Revolushon Merikano ku un potrèt den e ''State House'' di estado di [[New Hampshire]].<ref name="HN" /> Na 1939, Presidente Franklin Delano Roosevelt a entrega un plakkaat na Sint Eustatius como reconocimento di “E Prome Saludo”; e ta montá riba e palu di bandera monumental den e plasa na Fort Oranje.<ref>Willem de Bruin, [https://www.john-adams.nl/the-first-salute/ The First Salute], The John Adams Institute</ref> E no tabata presente personalmente, manera tabata spera inicialmente.<ref>{{citeer web|werk=[[Amigoe]]|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010281853:mpeg21:a0028|titel= De feestelijkheden op St. Eustatius|datum=1939-12-30}}</ref> E famia Roosevelt no tabata un deskonosí na e isla. Adolphus Roosevelt i Elizabeth Groebe a kasa einan na 1759.[9] Un plaka ku ta konmemorá e bisentenario di Merka—un regalo di e Islanan Vírgen di Merka—a wòrdu desvelá na 1976, i plachinan ku ta marka “E Promé Saludo,” duná pa e Yu hòmbernan i Yu Muhénan di e Revolushon Merikano, a wòrdu desvelá na 2001 i 2014. Ganadó di Premio Pulitzer Barbara Tuchman a dediká su último buki na “The First Salute.”[10] * On November 16th, 1976 the Postal Service of the Netherlands Antilles commemorates the bicentennial of the first salute to the flag of the United States of America with the issuance of a special series of postage stamps in the values of 25, 40 and 55 cents.<ref>{{Citeer web|titel=Bicentennial of the First Salute to the United States Flag eleven guns for the grand union|werk=[[Amigoe]]|datum=1976-11-13|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2026-09-23|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010460971:mpeg21:p014}}</ref> * Rei Willem-Alexander, Minister Hulandes Rob Jetten, i Sekretario di Estado pa Relashonnan di Reino i Digitalisashon Eric van der Burg lo bishitá Sint Eustatius na novèmber. Djaluna 16 di novèmber, nan lo asistí na e konmemorashon di e di 250 aniversario di “E Promé Saludo.” Servisio di Informashon di Gobièrnu a anunsiá esaki.<ref>[https://www.aruba.nu/nieuws/koninkrijk/95390/koning-en-premier-jetten-naar-sint-eustatius-voor-250-jaar-first-salute-zx6351 Koning en premier Jetten naar Sint Eustatius voor 250 jaar First Salute], aruba.nu (23 di september 2026)</ref> {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =72021410|titulo=De koloniale geschiedenis van het Huis Oranje-Nassau}} {{References}} }} [[:Kategoria:Historia]] ------------------------- {{Infobox persona | variante = c }} '''Johannes de Graaff''' (☆ [[1729]] na [[Sint Eustatius]] - † [[1813]] na [[Sint Eustatius]]), tabata un dirigente kolonial hulandes di [[West Indische Compagnie]], ku a fungi komo gobernador di Sint Eustatius, [[Saba]] i [[Sint Maarten]] di 1776 te ku 1781. E isla tabata un sentro grandi di kontrabando di pólvora di arma pa e merikanonan ora ku Repúblika Hulandes tabatin un polítika ofisial di embarga komersio ku e merikanonan. ==Biografia== [[File:De Graaff estate in Sint Eustatius.jpg|thumb|Ruina di plantashi ‘Graavindal’ riba St. Eustatius, propiedat di De Graaff.]] De Graaff a nase na Sint Eustatius komo yu di Simon de Graaff, un miembro di e konseho insular. De Graaff a haya enseñansa na [[Hulanda]]. Despues ku el a regresá Sint Eustatius, el a kasa ku Maria Heyliger, un yu muhé di e Komandante (Gobernador) na mando, Abraham Heyliger. De Graaff a kuminsa su karera komo komandante militar di Sint Maarten. Na yüli 1751 el a wòrdu nombrá komo sekretario riba Eustatius, ku a bira un haf liber na 1756 i usá mas intensivo dor di Middelburgsche Commercie Compagnie pa komersio di katibu riba Spaña Nobo i e islanan di Karibe. E eksportashon di suku a subi enormemente, e kantidat di barku den haf a redobla; e isla tabata konosí komo e “baraka di oro”.[1] Pa algun aña Thomas Hope i su ruman hòmber tabata enbolbí den e komersio riba e isla. De Graaff a bira e hòmber di mas riku di San Eustatius. Segun informe e tabata doño di dies plantashon, tres shen katibu, dieseis barku di komersio i un kuart di e propiedat rais di e isla. E tabata biba den un villa imponente na e bahia.[2] Na yüli 1775, despues ku Jan de Windt a muri, el a primintí Adrian Hope pa hasi tur kos pa representá Hope & Co riba Eustatius.[3] Dia 5 di sèptèmber 1776 el a wòrdu hasí Komandante (òf Gobernador den idioma di tur dia) di e isla. “Promé Saludo” na Bandera Merikano Wak tambe: E Promé Saludo Sint Eustatius tabata e lugá di mas importante pa trata òf kontrabanda ku merikanonan. Dia 16 di novèmber 1776, na kuminsamentu di e Guera Revolushonario Merikano, e barku di marina merikano USS Andrew Doria, ku e Deklarashon di Independensia Merikano abordo, a yega St. Eustatius. Su capitan a tira un saludo na e bandera Hulandes riba Fort Oranje y Johannes de Graaff a dicidi di contesta e saludo cu once tiro. I asina e Estadonan Uni di Merka a wòrdu rekonosé pa promé bia komo un nashon dor di e saludo aki di onze arma. Gran Bretaña tabata profundamente rabiá pa e komersio ilegal di arma ku tabata operá for di Sint Eustatius i e nengamento di outoridatnan hulandes pa tuma akshon kontra di esaki. De Graaff eventualmente a wòrdu yama bèk pa Hulanda despues di protestanan britániko na gobièrnu hulandes. Den un karta kompañante, Henry Hope a skirbi ku e gobernador lo mester a kontestá e patria.[4] Na 1777, e isla a bin bou di un blokeo britániko debí na e komersio ilísito di arma dor di e Middelburgsche Commercie Compagnie.[5][6] Na 1778 el a splika su motivashonnan i a wòrdu mandá bèk pa Sint Eustatius den e siguiente aña.[7] Pèrdida di isla pa e británikonan Artíkulo prinsipal: Kaptura di Sint Eustatius De Graaff a mantené su posishon te ora ku almirante britániko Rodney, liderando un forsa naval grandi, a kapturá e isla na febrüari 1781.[8] {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =|titulo= }} {{References}} }} [[:Kategoria:Historia]] ------------------------------ {{infobox organisacion | variante = c | tipo = fundashon no-gubernamental | nomber = STENAPA | logo = | imagen = Quill dormant vulcano.jpg | descripcion = Un bista di Parke Nacional Sint Eustatius (Parke Nacional Quill/Boven y [[Parke Nashonal Marino Sint Eustatius|Parke Nacional Marino Sint Eustatius]]). | leyenda = | funda = [[21 di novèmber]] [[1988]]<ref>https://statiapark.org/30th-anniversary/ STENAPA celebrates 30 years], statiapark.org (22 di novèmber 2018)</ref> | fundado = | sede = Oranjebaaiweg 59 | director = Erik Boman | website = }} '''STENAPA''', ofisialmente '''St. Eustatius National Parks Foundation''', ta un organisashon no-gubernamental (NGO) i sin fin di lukro ku ta responsabel pa e maneho i protekshon di áreanan protehá na [[Sint Eustatius]]. E organisashon ta manehá [[Parke Nashonal Marino Sint Eustatius]], [[Parke Nashonal Quill/Boven]] i [[Hardin Botániko Miriam C. Schmidt]].[1] == Historia == STENAPA a surgi na fin di añanan 1980 komo e susesor di Stinapa Statia, e divishon lokal di STINAPA N.A. (''Stichting Nationale Parken Nederlandse Antillen'').<ref>Bestuur Statia Stinapa. "Amigoe". Curaçao, 20-03-1987, p. 8. Geraadpleegd op Delpher op 20-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010650860:mpeg21:p008</ref> E fundashon aki a wòrdu fundá na 1962 pa proteha i maneha zonanan di naturalesa na [[Antias Hulandes]], of ophetonan di [[geologia]], [[arkeologia]] of [[historia]], i pone e zonanan aki na servisio di bienestar, edukashon i rekreashon di e poblashon y di turistanan.<ref>Hoetink, H., & Anink, G. B., Encyclopedie van de Nederlandse Antillen, 1969, Amsterdam, pag. 396-397</ref> STENAPA ta un fundacion sin fin di lucro, no gubernamental (na Hulandes un stichting) cu a wordo funda dia [[21 di novèmber]] [[1988]]. E funcion di e fundacion aki ta proteccion di medio ambiente. STENAPA aktualmente ta manehá Parke Nashonal Marino, Parke Nashonal Quill / Boven, i Hardin Botániko. STENAPA ta un di e miembronan di [[Dutch Caribbean Nature Alliance]]. *1996: Granted a legal mandate by the island government to manage and protect the newly established Statia National Marine Park. *1998: Assigned official authority to manage the Quill and Boven National Parks, shortly followed by the creation of the Miriam C. Schmidt Botanical Garden. == Aktividat == E fundashon ta enkarga cu e maneho di tres parke. Dos parke ta riba e superfisie di tera di e isla; e parke ku ta sobra ta marino i ta rondoná e isla. E área kombiná di e parkenan ta 33 km².<ref>[https://statiapark.wordpress.com/parks/marine-park/ St. Eustatius National Parks], statiapark.wordpress.com</ref> * E Parke Nashonal Marino St. Eustatius ta rondoná e isla for di e marka di awa haltu te na 30 meter (98 pia) di profundidat, i tambe ta abarká dos reserva di Parke Marino. *Parke Nashonal Quill / Boven ta konsistí di dos diferente área òf supsektor. Un ta e stratovolkan inaktivo konosí komo Quill, ku ta den e parti sùit di e isla. E otro área ta un grupo di sinku seru den e parti nort di e isla: Bergje, Boven (esun mas haltu di e sinkunan), Venus, Seru di Gilboa i Seru di Señal. E sinku serunan aki ta e restunan di un otro stratovolkan. *Hardin Botániko Miriam C. Schmidt a kuminsá na 1998. E énfasis prinsipal ta riba espesienan di vegetashon ku ta òf tabata nativo di e isla i e islanan rondó di dje. Tambe tin un área eksperimental kaminda investigadónan ta studiando métodonan pa kontrolá e espesie invasivo problemátiko manera ''Antigonon leptopus'', e mata di wendrùif coralita. == Organisashon == STENAPA ta wordo goberna pa un directiva. E miembronan di directiva no ta ricibi ningun salario. E fundacion ta emplea ocho miembro di personal cu ta administra e fundacion y ta maneha e parkenan. E miembronan di personal ta traha cu stagiaire y boluntarionan di e isla of di exterior. Sede di e organisashon ta King’s Well National Parks Center, ku a wòrdu habri ofisialmente pa [[Beatrix di Hulanda|Prinses Beatrix]] na 2025.<ref>[https://www.bes-reporter.com/news/st-eustatius/66934/former-kings-well-resort-becomes-statias-new-national-parks-centre Former Kings Well Resort becomes Statia’s new National Parks Centre], Bes Reporter (7 di yüni 2024)</ref><ref>[https://statiapark.org/princess-beatrix-visited-st-eustatius-for-reforestation-society-nature-and-the-opening-of-the-new-kings-well-national-parks-center/</ref> E sede, e Ofisina di Parkenan Nashonal i Sentro di Bishitante, ta situá banda di e haf na Lower Town, ku ta e parti kant'i laman di e kapital [[Oranjestad (Sint Eustatius)|Oranjestad]], di kua mayoria ta mas altu, riba un baranka. E parti mas sùit di Lower Town tin bista riba Gallows Bay, na e kosta wèst òf kosta [[Laman Karibe|karibense]] di e isla. {{Appendix}} [[:Kategoria:Sint Eustatius]] '''STENAPA''', ofisialmente '''St. Eustatius National Parks Foundation''', ta un organisashon no-gubernamental i sin fin di lucro ku ta responsabel pa e maneho i protekshon di área protehá na [[Sint Eustatius]]. E organisashon ta manehá e [[St. Eustatius National Marine Park|Parke Nashonal Marino di Sint Eustatius]], e [[Quill/Boven National Park|Parke Nashonal Quill/Boven]] i e [[Miriam C. Schmidt Botanical Garden]].[1] Historia STENAPA a wòrdu fundá na 1988 ku e meta pa protehá área terestre i marino di importansia ekológiko, sientífiko i kultural na Sint Eustatius.[1] Na 1996, e gobièrnu di e isla a duna STENAPA un mandato legal pa protehá i manehá e Parke Nashonal Marino, ku a wòrdu establesé nobo e aña ei. Na 1998, STENAPA a haña tambe e outoridat pa manehá e Parke Nashonal Quill i Boven. Poko tempu despues, e [[Miriam C. Schmidt Botanical Garden]] a wòrdu kreá.[1] STENAPA ta un miembro di e [[Dutch Caribbean Nature Alliance]] (DCNA), un aliansa di organisashonnan di konservashon di naturalesa den e parti karibense di Reino Hulandes.[2] Aktividat STENAPA ta manehá tres área prinsipal di konservashon: e Parke Nashonal Marino, e Parke Nashonal Quill/Boven i e Hardin Botániko Miriam C. Schmidt.[1] Parke Nashonal Marino E [[St. Eustatius National Marine Park|Parke Nashonal Marino di Sint Eustatius]] ta rondoná e isla te na e isóbata di 30 meter. E parke ta inkluí dos reserva marino, un na e parti nort i un na e parti sùit di e isla.[3] Segun e plan di maneho di e parke, e Parke Nashonal Marino tin un área di aproximadamente 2.750 hektárea, inkluyendo e dos reserva marino.[3] Parke Nashonal Quill/Boven E [[Quill/Boven National Park|Parke Nashonal Quill/Boven]] ta konsistí di dos sektor. E sektor di Quill ta inkluí [[The Quill]], un vulkan durmiente ku ta alkansá un haltura di alrededor di 600 meter. E sektor di Boven ta konsistí di e restonan di un antiguo stratovulkan, ku tin varios seru ku tin un haltura di entre 200 i 300 meter.[1] E parke tin un sistema di sendero pa bishitante i ta sirbi tambe pa investigashon sientífiko i monitoreo di biodiversidat. Entre e aktividatnan di investigashon ta inkluí monitoreo di paranan, palomanan, orkidianan, mariposan, abeha i otro espesienan.[1] Hardin Botániko Miriam C. Schmidt E [[Miriam C. Schmidt Botanical Garden]] a wòrdu kreá na 1998. E hardin ta pone énfasis riba espesienan di mata ku ta òf tabata nativo di Sint Eustatius i e islanan den su serkania. E ta kontené tambe un área experimental pa investigashon tokante métodonan pa kontrolá espesienan invasivo, manera ''Antigonon leptopus''.[1] Organisashon STENAPA ta wòrdu goberná pa un direktiva. E organisashon ta traha ku personal, voluntarionan i stagiairenan den e maneho di e área protehá i den proyektonan di investigashon, edukashon i konservashon.[1] STENAPA a habri su nobo sede, e '''Kings Well National Parks Center''', dia 21 di november 2025. [[Beatrix di Hulanda|Prinses Beatrix]] a habri e sentro ofisialmente durante su bishita na Sint Eustatius. E sentro ta sirbi komo e nobo sede prinsipal di STENAPA i ta funshoná komo sentro pa maneho di naturalesa, investigashon i edukashon. E fasilidat tin tambe un laboratorio marino pa sostené trabounan di restorashon i monitoreo di koral.[4][5] -------- Key Milestones in STENAPA’s History *1988: Founded on November 21 by local conservation advocates to protect the island's fragile tropical ecosystems. *1995: Formally registered with the Chamber of Commerce. *1996: Granted a legal mandate by the island government to manage and protect the newly established Statia National Marine Park. *1998: Assigned official authority to manage the Quill and Boven National Parks, shortly followed by the creation of the Miriam C. Schmidt Botanical Garden. *2018: Celebrated its 30th anniversary of continuous environmental stewardship and community conservation. *2025: Welcomed Dutch Caribbean Nature Alliance Dutch Caribbean Nature Alliance patron Princess Beatrix for the opening of the King's Well National Parks Center. Core Conservation Areas *Statia National Marine Park: Encircles the entire island from the high-water line down to the 30-meter depth contour, protecting coral reefs and marine life. *Quill/Boven National Park: Covers terrestrial volcanic landscapes, endangered flora, and fauna like the Lesser Antillean iguana. *Miriam C. Schmidt Botanical Garden: Showcases native and regional island vegetation. The relationship between STENAPA and the Dutch Caribbean Nature Alliance (DCNA) is that of a founding member and a Protected Area Management Organization (PMO).While STENAPA manages the physical parks on St. Eustatius, the DCNA acts as the regional umbrella network that supports, funds, and unites them alongside the national park organizations of the other five Dutch Caribbean islands (Aruba, Bonaire, Curaçao, Saba, and St. Maarten). ------------------ {{variante|c}} {{Infobox artista| variante = c | nomber = Saida Hernandez | nomber completo = Saida Lucilla Antonia Hernandez-Augustina | imagen = | descripcion = | nomber nacemento = | fecha nacemento = [[31 di òktober]] [[1935]] | luga nacemento = {{CUW}} | fecha fayecimento = | luga fayecimento = | nacionalidad = hulandes | residencia = | educacion = | aña activo = 1967 - 2025? | ofishi = artista visual | estilo = | genero = | distincion = | casa = Eithel Hernandez | yui = 2 | website = }} '''Saida Lucilla Antonio Hernandez–Augustina''' (☆ [[31 di òktober]] [[1935]] na [[Kòrsou]]<ref name=:"1">[https://percypinedo.com/mikorsou/tanta-saida-un-pali-muhe/ Tanta Saida! Un pal’i muhé!], percypinedo.com (15 di februari 2025)</ref>) ta un artista visual, presentadó i produktor di programa di televishon i outor di buki di kushina di Kòrsou. Hernandez a hunga un papel importante den e desaroyo di televishon na Kòrsou, spesialmente durante e prome añanan di transmision den idioma [[papiamentu]] el’a hasi arte i kultura aksesibel pa un públiko amplio.<ref>[[Dick Drayer]], [https://www.curacao.nu/nieuws/kunst-cultuur-en-muziek/79996/expositie-eert-90-jarige-kunstenares-saida-hernandez Expositie eert 90-jarige kunstenares Saida Hernandez], curacao.nu (27 di sèptèmber 2025)</ref><ref>https://curacao-art.com/2025/09/28/saida-hernandez/ Saida Hernandez], curacao-art.com</ref> Hernandez a hunga un papel importante den e desaroyo di televishon na Kòrsou, spesialmente durante e promé añanan di transmishon den Papiamentu. Komo presentadó i trahadó di programa, el a kontribuí na e difushon di programa tokante arte, kultura, kushina i otro tópiko pa un públiko amplio.[2][3] ==Bida i karera== Saida Hernandez a nase i lanta den bario di [[Otrobanda]]. Su mama tabata Emma Heronima Augustina i su tata tabata e dentista David Nouel. El a bai St. Annaschool i despues Nijverheidschool patras di Teatro Brion. Komo yu djafó e no por a bai skol di plaka.<ref name=:"1"/> Despues di a traha den un tienda, Hernandez a kasa i a haña dos yu. El a biba durante dos aña na [[Caracas]], despues di kua el a bai traha na [[Telecuracao]]. Aya el a bira un di e promé personalidatnan femenino konosí di televishon na Kòrsou. Durante varios dékada el tabata aktivo komo presentadó i produktor di programanan manera ''Kinderuurtje'', ''Obra di man'', show di Pasku, programa di horoskop, Sita ku Saida, show di kushiná. Moda, dekorashon, Kateiba, e episodio di Saida ku 2 mucha chikí, Chepo, un seri kòrtiku, “kuida awe loke bo tin den bo kas pa e dura bo mas mayan” i klaro ''Kushina di Oro''.<ref name=:"1"/> Kushina di Oro (Golden Kitchen) was her popular cooking program that taught generations of viewers traditional local recipe. Hernandez is cherished as one of the first Papiamentu female tv personality and program makers at Telecuraçao and as the beloved host of cooking show Kushina di Oro, alongside publishing several well-known cook books.<ref>[https://cultuuragenda.com/2025/hasibu-di-kas-ii-2/ Hasibu di Kas II], cultuuragenda.com (2025)</ref> Papiamentstalig kookboek waarin recepten van zowel Antilliaanse als niet-Antiliaanse gerechten zijn opgenomen. * ''Resetas Kushina di Oro'' (1985, Publisidat Antiano, Willemstad) Den añanan 1970 Hernandez a cuminsa pinta durante su estadia na New York.<ref>https://nu.cw/2020/09/11/expositie-saida-hernandez-vanaf-19-september-bij-landhuis-bloemhof/</ref> E falta/anhelo pa Korsou a hib’e pa kapta rekuerdo i imagennan di e isla riba lona.<ref name="nu"/> E ta outodidakto. Su pinturanan ta konta historianan detayá di bida na Kòrsou di antaño ku a pasa por wòrdu konsiderá komo un kontribushon úniko i original na konservashon di nos herensia kultural. Kandelarnan, stulnan di balansa, muebles di wicker di Thonet, mesanan di banda, mantelnan di ganshillo, balkonnan ku persiana di palu i bista nostálgiko. Tur kos delikadamente akabá ku e koló kolorido i alegre típiko di su personalidat i su estilo.<ref name="Bloemhof">[https://bloemhof.cw/category/exhibition/page/4/ Temp'i mi ten Selebrando Bida], [[Lanthùis Bloemhof]]</ref> Na 2025, en konekshon ku e solo eksposishon na Lanthuis Bloemhof, e keda publiká e buki ''Hasibo di Kas'', un resumen di su obra artistico konteniendo 136 reprodukshon di su pinturanan, un teksto outobiográfiko, rekuerdonan di Otrobanda bieu, i mas ku setenta [[haiku]] skirbí dor di dje.<ref name="nu">[https://nu.cw/2025/11/26/boekpresentatie-eert-kunstenares-saida-hernandez/ Boekpresentatie eert kunstenares Saida Hernandez], nu.cw (26 di novèmber 2025)</ref> E pinturanan distintivo di zeta di Saida Hernandez a tuma sentro di atenshon durante e eksposishon aki. Su trabou ta konosí pa kapturá bida diario, paisahenan di stat nostálgiko, i interiornan íntimo di pasado (spesialmente di su bario natal di Otrobanda).<ref name="Saida">[https://curacao-art.com/2018/10/31/saida-hernandez-exhibition-landhuis-bloemhof/ Saida Hernandez exhibition]</ref> Su pinturanan ta konta historianan detayá tokante e hendenan ku tabata biba tras di e fachadanan di e isla. El’a trese e ambiente aki na bida ku koló kayente i alegre, stulnan di balansa, encaje i persiana di palu.<ref name="Saida"/> E ta kasa ku Eithel Hernandez, un konosido personahe di radio i televishon na Kòrsou i direktor di TeleCuracao den añanan 1960. == Eksposishon == El a partisipá na vários eksposishon di grupo. Na 1981 el a tene su promé eksposishon na [[Museo di Kòrsou]] i atrobe na 2005, sigui pa eksposishonnan solo na Lanthùis Bloemhof, entre otro na 2018, 2020 i 2025.<ref name="Bloemhof"/> {{Appendix}} https://www.awemainta.com/newspapers/Am210327/offline/download.pdf Boneriano|26 mart 2021| Minister Croes a bishita un gran Baluarte mas, “Tanta Saida” WILLEMSTAD- Dia 7 di mart último, Minister di Enseñansa, Siensia, Kultura i Deporte (ESKD), Steven Croes, a hasi un bishita i kombersá ku señora Saida Hernandez ku a nifiká hopi pa e sektor kultural edukativo na Kòrsou. Di e forma aki Minister Croes ta para ketu na historia i kultura i duna rekonosementu na personanan ku di un òf otro manera a nifi ká hopi pa e sektor aki. Manera ya a bira un kustumber, for di desèmber ku Minister di Enseñansa, Siensia, Kultura i Deporte (ESKD), Steven Croes, a asumí su funshon, e ta dediká parti di su djadumingu pa hasi bishita i kombersá ku baluartenan ku a nifi ká hopi pa desaroyo di Kòrsou. Señora Saida ta un persona hopi konosí den komunidat. Ken no ta kòrda e programanan di kushina na TeleCuraçao di Saida ku tur su resetanan dushi? Tambe oranan atardi pa mucha ku Saida. Den un ambiente masha ameno na su kas, Saida a konta Minister Croes kon el a lanta komo mucha den Otrabanda. Su mayornan a mandé un nijverheidsschool katóliko den Otrabanda, kaminda el a siña kose na mashin, bòrda i asta usa `fi guurzaag` i tambe materianan manera ingles i aritmétika i lesamentu. E tempu ei mester a paga banda di `schoolgeld` tambe sèn pa material ku un alumno usa i dor ku e tabata yuda otro mucha den klas, e tabata kosta su mayornan poko sèn èkstra. Saida tabata gusta lesa, meskos ku su tata, ku tabatin kashi yen di buki na kas. Ku su 16 aña el a disidí ku e ke bai traha na un pa-kus den Punda, Liberty. El a haña un djòp pa reorganisá e depósito. E doño a keda asina enkantá ku su trabou, ku nan a tené na trabou. El a siña etalá showcase di pakus i a bai sigui hasi esaki tambe despues na Bijenkorf. E tempu ei tabatin kontèst pa drecha showcase i el a gana premio tambe. Despues di e periodo na Bijenkorf el a bai traha na un hotèl. Ku 22 aña su mama a mand’é bai biba na Venezuela kaminda ela traha den un posishon basta haltu den un hotèl na Caracas. Despues di dos aña el a bin ku fakansi i sr. Aitel Hernandez a kontrakté pa TeleCuraçao. Saida a keda Kòrsou i no a bai Venezuela bèk. Su karera na televishon a sigui krese. Ela bai hasi ‘kinderuurtje’ atardi i diferente propaganda. Nan tabata yam’é “Tanta Saida” i e tabatin un programa “Sita ku Saida” tambe. Despues di algun tempu trahando na TeleCuraçao, su kasá Sr. Aitel Hernandez mester a bai biba na Merka pa trabou i nan a biba 6 aña einan. Despues ku el a bini bèk Kòrsou, traha kasi 25 aña ku su programa di kushina. Saida a produsí sigur 5 buki di reseta, i tin masha talento pa pinta. Pronto Saida ta bai presentá un buki kaminda por mira tur su obranan. -------------------------- '''Saida Lucilla Antonio Hernandez–Augustina''' (☆ [[31 di òktober]] [[1935]] na [[Kòrsou]]) ta un artista visual, presentadó i produktora di programa di televishon, i outora di buki di kushina di Kòrsou.<ref name="1" /> Hernandez a hunga un papel importante den e desaroyo di televishon na Kòrsou, spesialmente durante e promé añanan di transmishon den [[Papiamentu]]. Komo presentadó i trahadó di programa, el a kontribuí na e difushon di programa tokante arte, kultura, kushina i otro tópiko pa un públiko amplio.<ref name="2" /><ref name="3" /> == Bida i karera == Saida Hernandez a nase i a lanta den [[Otrobanda]], na e área di Consciëntiesteeg. Su mama tabata Emma Heronima Augustina i su tata tabata e dentista David Nouel. El a bai St. Annaschool i despues Nijverheidschool, situá patras di Teatro Brion. Komo yu di un famia ku limitashonnan finansiero, el no por a atendé un skol ku mester pagá matrícula.<ref name="1" /> Despues di a traha den un tienda, Hernandez a kasa i a tin dos yu. El a biba durante dos aña na Caracas, despues di kua el a bai traha na TeleCuraçao. Aya el a bira un di e promé personalidatnan femenino konosí di televishon na Kòrsou. Durante vários dékada, Hernandez tabata aktivo komo presentadó i produktora di diferente programa di televishon. Entre e programanan ku ta wòrdu asosiá ku dje tin ''Kinderuurtje'', ''Obra di man'', show di Pasku, programa di horóskopo, ''Sita ku Saida'', programa di moda i dekorashon, ''Kateiba'', programa di kushina i diferente otro produccion.<ref name="1" /> E programa ''Kushina di Oro'' tabata un di su programanan mas konosí. Den e programa, Hernandez a presentá i enseñá diferente reseptanan, inkluyendo platonan di Kòrsou i di otro tradishon kulinario. E programa a kontribuí na e popularisashon di reseptanan i tradishonnan kulinario lokal. Hernandez tambe a publiká buki di kushina. Entre nan ta ''Resetas Kushina di Oro'', publiká na 1985 pa Publisidat Antiano na Willemstad. == Arte visual == Hernandez tabatin interes den arte promé ku el a kuminsá ku su trabou komo pintora. Den e añanan 1970, durante un estadia na [[New York]], el a kuminsá pinta ku mas regularidat.<ref name="5" /> Segun su propio relato, e deseo pa pintá Kòrsou tabata relashoná ku e nostalgia ku el tabatin pa su isla natal durante su estadia na New York.<ref name="6" /> Hernandez ta un artista autodidakto. Su promé trabounan tabata inkluí representashonnan di edifisionan i paisahenan di Kòrsou. Ku tempu, el a enfoká su obra prinsipalmente riba Otrobanda i riba elementonan di bida diario di Kòrsou di antaño. Den su pinturanan ta aparesé, entre otro, interiornan di kasnan históriko, esenanan di kaya, muebles tradishonal, balkonnan ku persiana di palu, stulnan di balansa, mesanan di banda, muebles di wicker i trabounan di ganchillo.<ref name="7" /> Su obra ta karakterisá pa un uso kolorido i alegre i pa e enfoke riba rekuerdonan i esenanan di bida diario di un Kòrsou di pasado. E pinturanan di Hernandez a wòrdu deskribí tambe komo un forma di dokumentashon visual di elementonan di herensia kultural di Kòrsou, partikularmente di Otrobanda.<ref name="7" /><ref name="8" /> == Eksposishon i publikashonnan == Hernandez a partisipá den vários eksposishon kolektivo. Na 1981, el a tene su promé eksposishon na [[Museo di Kòrsou]]. El a bolbe ekspohé su obra aya na 2005. Den e añanan despues, el a tene eksposishonnan solo na Landhuis Bloemhof, entre otro na 2018, 2020 i 2025.<ref name="7" /> Na 2025, den konekshon ku un eksposishon solo na Landhuis Bloemhof, a publiká e buki ''Hasibo di Kas''. E publikashon ta duna un bista general di su obra artístiko i ta kontené 136 reprodukshon di su pinturanan, un teksto outobiográfiko, rekuerdonan di Otrobanda di antaño i mas ku 70 [[haiku]] skirbí dor di Hernandez.<ref name="6" /> E buki a wòrdu publiká tambe den e aña ku Hernandez a selebrá su 90 aniversario. == Bida personal == Hernandez ta kasa ku Eithel Hernandez, un personahe konosí di radio i televishon na Kòrsou, ku tabata direktor di TeleCuraçao durante e añanan 1960. == Obra == === Buki di kushina === ''Resetas Kushina di Oro'' (1985), Publisidat Antiano, Willemstad --------------------- Junny Alves: '''Saida Hernandez''' a nase na Kòrsou na aña 1935 i a lanta den e bario di Otrobanda. El a bira konosí den múltiple ròl: komo pintor, presentadó di televishon, trahadó di programa i outor di buki di kushina. Hernandez tabata entre e promé lesadonan di notisia i trahadonan di programa femenino na [[TeleCuraçao]]. Su programa di kushina “Kushina di Oro” en partikular a hasié konosí serka un públiko amplio di Kòrsou. Ademas, el a publiká vários buki di kushina. Aunke e tabatin un interes artístiko promé, el a kuminsá pinta seriamente den añanan ‘70 durante su estadia na New York. Segun su propio relato, esaki a surgi for di nostalgia pa su pais Kòrsou. E tabata ke un pintura di paisahe di Kòrsou pa su kas, pero eventualmente a disidí di kuminsá pinta su mes. Su promé obra tabata deskribí un edifisio den Otrobanda. Despues, ela enfoká prinsipalmente riba: interiornan históriko di kasnan di Kòrsou, esenanan den kaya di Otrobanda, muebles tradishonal i kultura bibu, i rekuerdonan di bida diario den pasado. Hopi biaha ta mira su pinturanan komo un dokumento visual di herensha di Kòrsou. Na 2025, e buki “Hasibo di Kas” a keda publiká, un bista di e trabou di su bida. E ta kontené: 136 reprodukshon di su pinturanan, un teksto outobiográfiko, rekuerdonan di Otrobanda bieu, i mas ku setenta haiku skirbí dor di dje. Na e presentashon di e buki, a menshoná tambe ku Hernandez a selebrá su di 90 kumpleaños na 2025. Saida Hernandez ta okupá un lugá spesial denter di kultura Kòrsou pasobra e ta konektá vários dominio kultural: historia di televishon, tradishonnan kulinario, arte visual, i dokumentashon di bida diario den Otrobanda. Hopi bia ta deskribí su trabou komo nostalgiko, kolorido, i dirigí na konserbá rekuerdonan di un Kòrsou ku pa gran parti a disparsé. -------------------- {{Variante|c}} == Playanan di Kòrsou== {{Databox}} Esaki ta un lista di '''playa di Kòrsou''', un [[isla]] rondoná pa [[Laman Karibe]] y ku tin alrededor di 364 km di kosta.<ref>[https://geofactbook.com/countries/curaao/coastline Coastline Length (km) in Curaçao (2010 - 2025)], geofactbook.com</ref> Kòrsou tin 37 playa<ref>[https://www.ad.nl/wonen/de-37-stranden-van-curacao-in-kaart~a05dee2c/ De 37 stranden van Curaçao in kaart], Algemeen Dagblad (25 novèmber 2014).</ref>, di kual mayoria ta situá na e parti sùit di e isla. Su playanan ta karakterisá pa un variedat grandi den tipo, entre otro [[bahia]], [[boka (di laman)|boka]], [[laguna]], [[saliña]] te na laman brutu na su kosta nort, i awa di fuente. Den 2026, aktivista, organisacionnan no gubernamental y sector priva a lanta un discusion cu tin como meta establece un politica pa largo plaso pa beachnan y costa di Korsou.<ref>[https://www.cspnv.com/pdf/bon-dia-aruba-20260915.pdf MAN-PIN ta propone cinco categoria di beach pa proteha acceso publico na Corsou], BDA (15 di september 2026)</ref><ref>[https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/20260913/we-nemen-onze-stranden-terug We nemen onze stranden terug], 13 di september 2026</ref><ref>[https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/20260911/stranden-voor-iedereen Stranden voor iedereen] 11 di september 2026</ref><ref>https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/20260219/wie-is-de-eigenaar-van-de-zee Wie is de eigenaar van de zee?] 19 di februari 2026</ref><ref>https://antilliaansdagblad.com/artikel/opinie/30171-opinie-openbare-strandenbeleid</ref><ref>[https://antilliaansdagblad.com/artikel/opinie/32352-nogmaals-vrije-toegang-stranden Nogmaals vrije toegang stranden], 29 di yanuari 2026</ref> == Lista di playa == {| class="wikitable sortable" width=90% ! № !! Imagen !! width=20% |Nòmber !! Region !! Koordinato !! Remarke |- ! style="text-align:center"| 1 |[[File:Baya Beach Curacao (213574239).jpeg|110px]]|| [[Baya Beach]] || [[Bandariba]] || {{coord|12.070611| -68.861389|format=dms|name=Baya Beach}}<ref>[https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Baya_Beach&params=12_4_14.2_N_68_51_41.0_W_ Baya Beach], geohack.toolforge.org</ref>|| |- ! style="text-align:center"| 2 | [[File:Blue Bay - Curacao.jpg|110px]] ||[[Blauwbaai]] || [[Bandabou]]|| {{coord|12.13333|-68.98333|format=dms|name=Blauwbaai}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3513891/blauwbaai.html|title=Blauwbaai|website=GeoNames}}</ref> || entrada kontra pago<ref name="pago">[https://www.opnaarcuracao.nl/stranden/?gad_source=1&gad_campaignid=7402047007&gbraid=0AAAAACoq06Z7IyFzjTQYX2BfgFrkxQg6W&gclid=Cj0KCQjw94bTBhDQARIsAN3vv0zb8EVo2lXtD6e1dumhHk03oYMCN7KTOHfseQOzAeXQ1rX8eikoNkAaAmLtEALw_wcB Stranden Curaçao], opnaarcuracao.nl</ref> |- ! style="text-align:center"| 3 | [[110px]] ||[[Boka Hulu]] || [[]]|| {{coord|12.144167| -68.998056||format=dms|name=Boka Samí}}<ref>{{cite web|url=https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Boka_Sam%C3%AD&params=12_8_39_N_68_59_53_W_|title=Boka Samí|website=Geohack}}</ref> || |- ! style="text-align:center"| 4 | [[File:Sint Michielsbaai en Boka Sint Michiel, Curaçao.jpg|110px]] ||[[Boka Samí]] || [[Bandabou]]|| {{coord|12.144167| -68.998056||format=dms|name=Boka Samí}}<ref>{{cite web|url=https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Boka_Sam%C3%AD&params=12_8_39_N_68_59_53_W_|title=Boka Samí|website=Geohack}}</ref> || |- ! style="text-align:center"| 5 | [[110px]] ||[[Boka Santu Pretu]] || [[Bandabou]]|| {{coord|12.144167| -68.998056||format=dms|name=Boka Samí}}<ref>{{cite web|url=https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Boka_Sam%C3%AD&params=12_8_39_N_68_59_53_W_|title=Boka Samí|website=Geohack}}</ref> || pasùit di playa Santa Cruz |- ! style="text-align:center"| 6 | ||[[Cabana Beach]] || [[Willemstad]]|| {{coord|12.0878| -68.90042||format=dms|name=Cabana Beach}}<ref>{{cite web|url=https://mapcarta.com/N9046330150|title=Cabana Beach|website=mapcarta.com}}</ref> || banda di Mambo Beach; entrada kontra pago<ref name="pago"/> |- ! style="text-align:center"| 7 |[[File:Beach of Daaibooi, Curacao.jpeg|110px]]|| [[Daaibooi]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.212222| -69.084444||format=dms|name=Daaibooi}}<ref>{{cite web|url=https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Daaibooi&params=12_12_44_N_69_05_04_W_region:AN_source:kolossus-nlwiki_type:city|title=Daaibooi|website=Geohack}}</ref> || |- ! style="text-align:center"| 8 |[[File:Director's Bay Direkteursbaai Curacao (35890041353).jpg|110px]] || [[Director's Bay]] || [[Bandariba]] ||{{coord|12.066255| -68.860139||format=dms|name=Director's Bay}}<ref>{{cite web|url=https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=File:Director%27s_Bay_Direkteursbaai_Curacao_(35890041353).jpg&params=012.066255_N_-068.860139_E_globe:Earth_type:camera_source:Flickr_&language=nl|title=Director's Bay|website=Geohack}}</ref> ||situá riba e peninsula di [[Caracasbaai]]. Apropiá pa landamento, buseo i snorkel.<ref>[https://www.beautiful-curacao.nl/strand/directors-bay.php Director's Bay], beautiful-curacao.nl</ref> |- ! style="text-align:center"| 9 |[[File:Curacao beach Jan Thiel (36699644845).jpg|110px]]|| [[Jan Thielbaai]] || [[Bandariba]] || {{coord|12.06667|-68.86667|format=dms|name=Jan Thielbaai}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3513637/jan-thielbaai.html|title=Jan Thielbaai|website=GeoNames}}</ref> || entrada kontra pago<ref name="pago"/> |- ! style="text-align:center"| 10 |[[File:Kleine Knip Curacao (34800925191).jpg|110px]]|| [[Kenepa Chikí]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.54017|-69.95405|format=dms|name=Andicuri Bay}} || |- ! style="text-align:center"| 11 | [[File:Grote Knip Kenepa Grandi Curacao (36561697451).jpg|110px]] ||[[Kenepa Grandi]] || [[Bandabou]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref> || |- ! style="text-align:center"| 12 | [[File:Beach Klein Curacao (35864727094).jpg|110px]] ||[[Klein Kòrsou]] || [[Klein Kòrsou]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref> || |- ! style="text-align:center"| 13 | [[File:Kokomo Beach.jpg|110px]] ||[[Kokoma Beach]] / Vaersenbaai || [[Bandabou]]|| {{coord|12.1606|-69.0108|format=dms|name=Vaersenbaai}} || |- ! style="text-align:center"| 14 | ||[[Marichi]] || [[Willemstad]]|| || Playa na Punda |- ! style="text-align:center"| 15 |[[File:Piscadera Fort and Bay.jpg|110px]]|| [[Piscaderabaai]] || [[Willemstad]] || {{coord|12.1186| -68.9833|format=dms|name=Piscaderabaai}}<ref>{{cite web|url=https://geohack.toolforge.org/geohack.php?language=nl&params=12_7_6.96_N_68_58_59.88_W_type:landmark_scale:25000&pagename=Piscaderabaai|title=Piscaderabaai|website=Geohack}}</ref> || |- ! style="text-align:center"| 16 | [[File:Playa Forti jump (30393478833).jpg|110px]] ||[[Playa Fòrti]] /<br>Playa Westpunt || [[Bandabou]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref> || |- ! style="text-align:center"| 17 | [[File:Playa Guepi seen from atop the cliffs.jpeg|110px]] ||[[Playa Guepi]] /<br>Playa Gipy|| [[Bandabou]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref> || playa chikitu<ref>[https://www.beautiful-curacao.nl/strand/playa-gipy.php Playa Gipy], beautiful-curacao.nl </ref> |- ! style="text-align:center"| 18 |[[File:Playa Jeremi.jpg|110px]]|| [[Playa Jeremi]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.54017|-69.95405|format=dms|name=Andicuri Bay}}<ref name=Aruba /> || Apropia pa surf. Landamento no ta recomenda pa motibo di olanan grandi y corientenan fuerte. |- ! style="text-align:center"| 19 | [[File:Playa Kalki beach Westpunt Curacao (36304705360).jpg|110px]] ||[[Playa Kalki]] || [[Bandabou]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref><ref name=Aruba>{{cite web|url=https://www.aruba.com/us/things-to-do/beaches-and-coves|title=Aruba's Beaches and Coves|website=Aruba.com|access-date=September 21, 2021}}</ref> || |- ! style="text-align:center"| 19 | [[110px]] ||[[Playa Kanoa]] || [[]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://mapcarta.com/W313159341|title=Playa Kanoa|website=mapcarta.com|access-date=2026-07-24}}</ref> || |- ! style="text-align:center"| 20 |[[File:Playa Cas Abao beach (35864844114).jpg|110px]]|| [[Playa Kas Abou]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.54017|-69.95405|format=dms|name=Andicuri Bay}}<ref name=Aruba /> || entrada kontra pago<ref name="pago"/> |- ! style="text-align:center"| 21 | [[File:Playa Lagun.jpg|110px]] ||[[Playa Lagun]] || [[Bandabou]]|| {{coord|12.3187| -69.15168|format=dms|name=Playa Lagun}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3513547/playa-lagun.html|title=Playa Lagun|website=GeoNames|access-date=}}</ref> || |- ! style="text-align:center"| 22 ||| [[Playa Largu]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.23528| -69.10222|format=dms|name=Playa Largu}} || entrada kontra pago; serka di lanthuislanthùis San Juan <ref name="San Juan"/>; ekselente pa snorkel i buseo ku presensia di hopi koral dilanti kosta.<ref>https://www.middenamerika.nl/curacao/reisgids/toplijsten-curacao/top-5-mooiste-stranden-van-curacao/</ref> |- ! style="text-align:center"| 23 | || [[Playa Manzaliña]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.24508| -69.10622|format=dms|name=Playa Manzaliña}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/10375763/playa-manzalina.html|title=Playa Manzaliña|website=GeoNames}}</ref> || entrada kontra pago; serka di lanthuislanthùis San Juan <ref name="San Juan">[https://www.naarcuracao.com/san-juan-stranden/ Stranden: San Juan], naarcuracao.com</ref> |- ! style="text-align:center"| 24 | [[File:Marie Pampoen, Willemstad, Curaçao - panoramio (2).jpg|110px]] ||[[Playa Marie Pampoen]] || [[Willemstad]]|| {{coord|12.0918|-68.9063|format=dms|name=Playa Marie Pampoen}}<ref>{{cite web|url=https://mapcarta.com/W1014199714|title=Marie Pampoen beach phase 3|website=Mapcarta}}</ref> || |- ! style="text-align:center"| 25 | || [[Playa Piskadó]] /<br>Playa Grandi || [[Bandabou]] || {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref> || apropiá pa famia, serka di Westpunt<ref name="famia"/> |- ! style="text-align:center"| 26 | [[File:Playa Porto Mari beach (34089797754).jpg|110px]] ||[[Playa Porto Marie]] || [[Bandabou]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref>|| entrada kontra pago<ref name="pago"/> |- ! style="text-align:center"| 27 | || [[Playa San Juan]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.54017|-69.95405|format=dms|name=Andicuri Bay}}<ref name=Aruba /> || entrada kontra pago; serka di lanthuis San Juan inkluyendo diferente playa chikitu<ref>https://www.naarcuracao.com/san-juan-stranden/ Stranden: San Juan</ref> Playa Largu (minder aantrekkelijk om te zwemmen, maar uitstekend om te snorkelen)<ref>https://www.middenamerika.nl/curacao/reisgids/toplijsten-curacao/top-5-mooiste-stranden-van-curacao/</ref>, Playa Shon Mosa i Playa Manzanilla |- ! style="text-align:center"| 28 | || [[Playa Santa Cruz]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.54017|-69.95405|format=dms|name=Andicuri Bay}}<ref name=Aruba /> || Apropia pa surf. Landamento no ta recomenda pa motibo di olanan grandi y corientenan fuerte. |- ! style="text-align:center"| 29 | ||[[Playa Santa Martha]] || [[]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref><ref name=Aruba>{{cite web|url=https://www.aruba.com/us/things-to-do/beaches-and-coves|title=Aruba's Beaches and Coves|website=Aruba.com|access-date=September 21, 2021}}</ref> || |- ! style="text-align:center"| 30 |[[110px]]|| [[Playa Shon Mosa]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.54017|-69.95405|format=dms|name=Andicuri Bay}}<ref name=Aruba /> || entrada kontra pago; serka di lanthuis San Juan inkluyendo diferente playa chikitu<ref>https://www.naarcuracao.com/san-juan-stranden/ Stranden: San Juan</ref> Playa Largu (minder aantrekkelijk om te zwemmen, maar uitstekend om te snorkelen)<ref>https://www.middenamerika.nl/curacao/reisgids/toplijsten-curacao/top-5-mooiste-stranden-van-curacao/</ref>, Playa Shon Mosa i Playa Manzanilla |- ! style="text-align:center"| 31 | [[110px]] ||[[Playa Wachi]] || [[]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref> || |- ! style="text-align:center"| 32 | [[File:Santa Barbara Curacaco (213574235).jpeg|110px]] ||[[Santa Barbara Beach]] || [[Bandariba]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref><ref name=Aruba>{{cite web|url=https://www.aruba.com/us/things-to-do/beaches-and-coves|title=Aruba's Beaches and Coves|website=Aruba.com|access-date=September 21, 2021}}</ref> || |- ! style="text-align:center"| 33 |[[File:Wilhemstad from the coast.JPG|110px]]|| [[Seaquarium Beach]] / Mambo Beach || [[Willemstad]] || {{coord|12.54017|-69.95405|format=dms|name=Andicuri Bay}}<ref name=Aruba /> || apropiá pa famia<ref name="famia">[https://www.naarcuracao.com/en/the-5-best-beaches-for-families-on-curacao/ The 5 best beaches on Curacao for families], naarcuracao.com</ref> |- ! style="text-align:center"| 34 |[[110px]]|| [[St. Jorisbaai]] || [[]] || {{coord|12.54017|-69.95405|format=dms|name=Andicuri Bay}}<ref name=Aruba /> || situá na kosta nort, popular komo lugá pa práktika [[windsurf]] i kitesurf.<ref>[https://curacao.for91days.com/st-joris-bay/ St. Joris Bay], curacao.for91days.com</ref> |- ! style="text-align:center"| 35 | [[File:Curacao Tugboat beach (35890036793).jpg|110px]] ||[[Tugboat Beach]] || [[Bandariba]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref> || apropiá pa famia<ref name="famia"/> |- |} ! style="text-align:center"| 14 | ||[[Mambo Beach]] || [[Willemstad]]|| {{coord|12.08678| -68.89924|format=dms|name=Mambo Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/10236368/mambo-beach.html|title=Mambo Beach|website=GeoNames|access-date=}}</ref> || apropiá pa famia<ref name="famia">[https://www.naarcuracao.com/en/the-5-best-beaches-for-families-on-curacao/ The 5 best beaches on Curacao for families], naarcuracao.com</ref> |- ------------------- {{Appendix|2= {{Columns-list|colwidth=25em|{{references}}}} }} nl.wiki:Curaçao heeft 37 stranden.<ref>[https://www.ad.nl/wonen/de-37-stranden-van-curacao-in-kaart~a05dee2c/ De 37 stranden van Curaçao in kaart]. [[Algemeen Dagblad|AD]] (25 november 2014).</ref> De meeste liggen aan de zuidkant van het eiland. De bekendste zijn: <ref>[https://www.curacao.nu/nieuws/vakantie/42960/de-top-12-mooiste-stranden-van-curacao De top 12 mooiste stranden van Curaçao], curacao.nu (1 di februari 2026)</ref> en.wiki:Kòrsou ta dispone di un skala grandi di playanan na di su kostanan ku ta varia di bahia, boka, laguna, saliña te na laman brutu na su kosta nort, i awa di fuente. Baya Beach --> Riba mesun península tin tambe Director’s Bay i Tugboat Beach, dos otro playa popular pa buseo i snorkel.<ref name=:"1"/> Blauwbaai, Blue Bay Daaibooi Grote Knip, Kenepa Grandi Kleine Knip, Kenepa Chiki Kokomo Beach, Vaersenbaai [[Piscaderabaai]] Playa Cas Abao Playa Forti Playa Jeremi [[Playa Kalki]] [[Playa Kanoa]] [[Playa Lagun]] Playa Porto Marie Playa Santa Cruz Playa Santa Martha Santa Barbara Beach Seaquarium Beach (of Mambo Beach) Sint Michielsbaai, Boca Samí ------------------ -------------------- {{Variante|c}} {{Databox}} '''Afrohulandes''' òf hendenan hulandes pretu, ta hendenan hulandes di desendensia Afrikano Sub-Sahariano kompleto òf parsial. E mayoria di hendenan Afro-Hulandes na Hulanda ta Afro-Karibense i ta originá for di e anterior i aktual teritorionan Ultramar di Sürnam i e eks Antia Hulandes; awor Curaçao, Aruba, Bonaire, Sint Maarten, Sint Eustatius, y Saba. Tambe tin un poblashon migrante signifikante for di Cabo Verde, Ghana, Nigeria, Somalia, Angola, Eritrea, i otro komunidatnan afrikano di imigrantenan mas resien. == Mira tambe == * [[Afrokaribense]] * [[Afrokurasoleño]] * [[Afroamerikano]] {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid = |titulo= }} {{References}} }} [[:Kategoria:Hulanda]] ----------------- '''Francio Guadeloupe''' (Aruba, 1971) is een Arubaans-Nederlandse sociaal en cultureel antropoloog en ontwikkelingssocioloog. Zijn onderzoek richt zich op nationale identiteit, culturele diversiteit, religie, koloniale machtsverhoudingen en klimaatvraagstukken in het Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden. Hij is verbonden aan het Koninklijk Instituut voor Taal-, Land- en Volkenkunde (KITLV) en de Universiteit van Amsterdam (UvA). == Leven en werk == Guadeloupe werd geboren en groeide op op Aruba. In 1986 nam hij als zanger (“Surprise Kid”) deel aan een jeugdcarnavals- en calypsowedstrijd, waar hij de tweede plaats behaalde. Een jaar later nam hij opnieuw deel aan het calypsofestival voor volwassenen. Op achttienjarige leeftijd verhuisde hij naar Nederland. Daar werkte hij als opbouwwerker en studeerde hij culturele antropologie en ontwikkelingsstudies aan de Radboud Universiteit Nijmegen. In 1999 behaalde hij een masterdiploma in ontwikkelingssociologie. Zijn scriptieonderzoek richtte zich op Afro-Braziliaanse religies, waaronder candomblé en umbanda, in Rio de Janeiro en Salvador da Bahia (Brazilië). Naar aanleiding van dit onderzoek publiceerde hij twee boeken over Afro-Braziliaanse cultuur en religie. In 2006 promoveerde Guadeloupe in de sociale en culturele antropologie aan de Universiteit van Amsterdam. In zijn academische loopbaan was hij verbonden aan verschillende Nederlandse universiteiten. ===Academische loopbaan=== Guadeloupe was onder meer werkzaam als senior onderzoeker bij het KITLV. Hij diende gedurende vier jaar als president van de University of St. Martin (USM) op het bi-nationale eiland Sint Maarten/Saint Martin. Na de verwoestingen van orkaan Irma in 2017 werd de universiteit tijdelijk gesloten. Zijn onderzoek richt zich op de manier waarop populaire opvattingen over nationale verbondenheid, culturele diversiteit, religieuze identiteit en mediavorming worden beïnvloed door koloniale erfenissen en mondiale economische processen. Hij publiceerde over sociale en culturele processen op onder meer Sint Maarten, Curaçao, Aruba, Saba, Sint Eustatius, Brazilië en Nederland. In 2009 verscheen zijn monografie Chanting Down the New Jerusalem: Calypso, Christianity, and Capitalism in the Caribbean bij University of California Press. ===Leerstoel Koninkrijksrelaties=== In 2024 werd Guadeloupe benoemd tot hoogleraar Publieke Antropologie van Koninkrijksrelaties, een leerstoel ingesteld door het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK). De leerstoel is ondergebracht bij het KITLV en de Universiteit van Amsterdam. Zijn benoeming maakt deel uit van de instelling van twee nieuwe leerstoelen gericht op het Koninkrijk der Nederlanden, waarvan de andere leerstoel betrekking heeft op politicologie en bestuurskunde aan de Universiteit Leiden. In 2026 aanvaardde hij het ambt met een inaugurele rede over Koninkrijksrelaties. Onderzoek en thematiek Guadeloupe onderzoekt onder meer: processen van nationale en culturele identiteitsvorming religieuze praktijken en popular culture in postkoloniale samenlevingen koloniale racialisering en sociale ongelijkheid klimaatverandering en maatschappelijke adaptatie in het Caribisch gebied Hij is tevens betrokken bij onderzoeksprojecten naar duurzame en inclusieve oplossingen voor sociale adaptatie aan klimaatuitdagingen in het (Nederlandse) Caribisch gebied. --------- {{Variante|a}} {{infobox persona | variante = a | tipo = cientifico | nomber = Francio Guadeloupe | ofishi = antropologo social y cultural, sociologo di desaroyo | imagen = | descripcion = | fecha nacemento = | luga nacemento = | fecha fayecimento = | luga fayecimento = | alma mater = [[Universidat Radboud|Universidad Radboud]] <br>[[Universidat di Amsterdam|Universidad di Amsterdam]] (UvA) | promotor = | disciplina = antropologia cultural | investiga = Caribe Hulandes, [[Latinoamérika|Latino America]] | conoci pa = | distincion = }} '''Francio E. Guadeloupe''' (☆ [[1971]] na [[Aruba]]), ta un antropologo, sociologo y Antianista Arubano-Hulandes. Su investigacion ta enfoca riba identidad, nacionalidad, religion, medio di comunicacion, racismo colonial y globalisacion, cu un interes special den [[Karibe Hulandes|Caribe Hulandes]] y [[Latinoamérika|Latino America]]. == Bida y carera == Francio Guadeloupe a nace y lanta na Aruba. Na 1986 el a participa bou di e nomber artistico "Surprise Kid" como cantante den e concurso hubenil di [[Calypso]] na [[Club Boneriano]], unda el a termina na di dos luga.<ref>{{citeer web|titel=Onder grote publieke belangstelling|werk=[[Amigoe]]|datum=1986-01-22|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2026-02-23|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010641607:mpeg21:p005}}</ref> Un aña despues el a bolbe participa den e concurso, version pa adulto: [[Aruba Caiso & Soca Monarch Festival|Aruba Calypso Contest]].<ref>{{citeer web|titel=Voor de calypso-wedstrijd|werk= [[Amigoe]]|datum=1987-01-26|bezochtdatum=2026-02-23|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010641917:mpeg21:p005}}</ref> Na edad di diesocho aña Guadeloupe a muda pa [[Hulanda]]. El a traha como opbouwwerker (trabou social di comunidad) y a sigui estudio di [[antropologia kultural|antropologia cultural]] y estudio di desaroyo na [[Universidat Radboud|Universidad Radboud]] na [[ Nijmegen]]. Na 1999, el a obtene e grado di [[maestria|master]] den sociologia di desaroyo, cu un tesis riba e cultonan Afrobrasilero ''Candomblé'' y ''Umbanda'' na [[Rio de Janeiro]] y [[Salvador|Salvador da Bahia]] ([[Brasil]]). Na 2006 Guadeloupe a completa su doctorado (PhD) den antropologia social y cultural na [[Universidat di Amsterdam|Universidad di Amsterdam]] (UvA). Su trabou doctoral tabata relaciona cu e proceso di globalisacion y e buskeda pa pertenencia (“belonging”) den comunidadnan Caribense.<ref>https://framerframed.nl/en/mensen/francio-guadeloupe/</ref> ===Carera academico=== Guadeloupe a traha na diferente universidad grandi na Hulanda y ta afilia como investigado senior na Koninklijk Instituut voor Taal-, Land- en Volkenkunde (KITLV). El a ser nombra tambe profesor y investigado na Universidad di Amsterdam. Entre 2013 i 2017 (aproximadamente) el a sirbi como presidente di University of St. Martin (USM) na [[Philipsburg]], [[Sint Maarten]]. Su periodo como presidente a keda termina despues di horcan Irma (2017), cu a forsa e cierre temporario di e institucion. Den e periodo aki su investigashon tabata concentra riba: * Nocionnan popular di pertenencia nacional. * Diversidad cultural y identidad religioso. * Influencia di capital global y racismo colonial. * Representacion di berdad den medionan di comunicacion. El a haci investigacion comparativo na [[Sint Maarten]]/[[Sint Maarten (Fransia)|Saint Martin]], [[Kòrsou|Corsou]], Aruba, [[Saba]], [[Sint Eustatius]], Brasil y Hulanda. Actualmente, su investigacion ta inclui estudio riba e reto climatico den Caribe Hulandes, cu un enfoke riba cultura popular y herensia cultural. === Catedra di Relacionnan di Reino === Na mei 2024, Ministerio di Asuntonan Interno y Relacionnan di Reino (BZK) di Hulanda a anuncia e establecemento di dos catedra nobo pa estudio di relacionnan di [[Reino Hulandes|Reino]]. [[Universidat di Leiden|Universidad Leiden]] y KITLV/Universidad di Amsterdam a wordo selecciona como institucionnan anfitrion y Francio Guadeloupe a wordo nombra como titular di e catedra ''Publieke Antropologie van Koninkrijksrelaties'' pa KNAW/KITLV/UvA.<ref>[https://www.rijksoverheid.nl/actueel/nieuws/2024/05/23/ministerie-van-bzk-vestigt-twee-nieuwe-leerstoelen-voor-het-koninkrijk Ministerie van BZK vestigt 2 nieuwe leerstoelen voor het Koninkrijk], Rijksoverheid (23 di mei 2024)</ref> Su discurso inaugural di aceptacion oficial di e catedra lo tuma luga dia 12 di mart 2026.<ref>[https://www.thepeoplestribunesxm.com/articles/francio-guadeloupe-officially-accepts-chair-of-kingdom-relations-with-inaugural-lecture-on-march-12 Francio Guadeloupe officially accepts chair of Kingdom Relations with inaugural lecture on March 12], The people's Tribune (18 di februari 2026).</ref> == Publicacionnan (seleccion) == *Francio Guadeloupe (1999). ''A Vida e uma Dança: the Candomblé through the lives of two Cariocas''. Nijmegen: CIDI. *F. E. Guadeloupe & M. Milder (1999). ''Dansen om te Leven: over Afro-Braziliaanse spiritualiteit en cultuur.'' Heeswijk: Dabar-Luyten. *F. E. Guadeloupe (2009). ''Chanting down the new Jerusalem: Calypso, Christianity, and Capitalism in the Caribbean'' (The anthropology of Christianity). Berkeley, CA: University of California Press. *F. E. Guadeloupe (2013). ''Curaçaoans on the question of home: the lure of autochthony and its alternatives''. Den: L. Lewis (Ed.), ''Caribbean sovereignty, development and democracy in an age of globalization'' (pag. 189-207). New York: Routledge. *F. E. Guadeloupe & V. A. de Rooij (2014). ''Pimping and the deconstruction of the natural: a perspective from Saint Martin and Sint Maarten (SXM)''. Den: ''Women's Studies International Forum, 43'', 5-12 *F. E. Guadeloupe (2015, september 10). ''The New Black Peter is the Refugee washing up on the shores of Fortress Europe''.<ref>{{Cite web|title = The New Black Peter is the Refugee washing up on the shores of Fortress Europe|url = http://sxmislandtime.com/index.php/front-page-headliners/34071-the-new-black-peter-is-the-refugee-washing-up-on-the-shores-of-fortress-europe.html|website = sxmislandtime.com|access-date = 2015-11-24|archive-date = 2015-11-25|archive-url = https://web.archive.org/web/20151125121956/http://sxmislandtime.com/index.php/front-page-headliners/34071-the-new-black-peter-is-the-refugee-washing-up-on-the-shores-of-fortress-europe.html|url-status = }}</ref> ''Sint Maarten Island Times'' {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Guadeloupe, Francio}} [[:Kategoria:Hende]] [[:Kategoria:Karibe Hulandes]] [[:Kategoria:Aruba]] ------------ Guadeloupe a traha na diferente universidatnan grandi na Hulanda i ta afiliá komo investigador senior na Koninklijk Instituut voor Taal-, Land- en Volkenkunde (KITLV). El a ser tambe profesor i investigador na Universiteit van Amsterdam. Entre 2013 i 2017 (aproksimadamente) el a sirbi komo presidente di University of St. Martin (USM) na Philipsburg, Sint Maarten. Su periodo komo presidente a termina despues di hurakan Irma (2017), ku a forsa e sera temporariamente e institushon. Su investigashon ta konsentrá riba: Nocionnan popular di pertenensia nashonal Diversidat kultural i identidat religioso Influensia di kapital global i rasismo kolonial Representashon di berdat den medio di komunikashon El a hasi investigashon den Sint Maarten/Saint Martin, Kòrsou, Aruba, Saba, Sint Eustatius, Brasil i Hulanda. Un di su obranan mas konosí ta: Chanting Down the New Jerusalem: Calypso, Christianity, and Capitalism in the Caribbean (University of California Press, 2009) Aktualmente, su investigashon ta inkluí estudio riba reto klimátiko den e Karibe Hulandes, ku un enfoke riba kultura popular i herensia kultural. Leerstoel di Reino-relashonnan Na mei 2024, Ministerio di Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) di Hulanda a anunsia e establishemento di dos nobo leerstoelnan pa estudio di Reino-relashonnan. Universiteit Leiden i KITLV/Universiteit van Amsterdam a wòrdu selekshoná komo institushonnan anfitrion. Dr. Francio Guadeloupe a wòrdu nombrá komo titular di e leerstoel Publieke Antropologie van Koninkrijksrelaties pa KNAW/KITLV/UvA.[4] E nombramentu aki a wòrdu aprobá pa e Consehonan di Bestur di e universidatnan involukrá. Na 12 di mart 2026 el a aseptá ofisialmente e leerstoel ku un diskurso inaugural. ------------ * Guadeloupe, former dean of the University of St. Martin (USM), * Francio Guadeloupe is a senior researcher and staff member of the KITLV. A Social & Cultural Anthropologist by training, Dr. Guadeloupe has worked at all the major universities in the Netherlands. He served for four years as the President of the University of St. Martin (USM), until hurricane Irma led to the temporary closure of the institution on the bi-national island of Sint Maarten and Saint Martin. He is currently the chair of the project ‘Island(er)s at the Helm: Co-creating research on sustainable and inclusive solutions for social adaptation to climate challenges in the (Dutch) Caribbean‘. Guadeloupe’s principle areas of research have been on the manner in which popular understandings of national belonging, cultural diversity, religious identity, and mass media constructions of truth, continue to be impacted by colonial racisms and global capital. He has pursued these interests in his research and publications on social processes on the bi-national island of Saint Martin & Sint Maarten (St. Martin), Curaçao, Aruba, Saba, Sint Eustatius, Brazil, and the Netherlands. He is the author of the monograph, Chanting Down the New Jerusalem: Calypso, Christianity, and Capitalism in the Caribbean (University of California Press, 2009). Dr. Guadeloupe is currently embarking on a study of climate challenges in the (Dutch)Caribbean from a popular culture and cultural heritage perspective. Francio Guadeloupe (Aruba, 1971) kwam op zijn achttiende van de Antillen naar Nederland. Hij werkte als opbouwwerker en studeerde culturele antropologie en ontwikkelingsstudies in Nijmegen en Amsterdam. Als antropoloog is hij momenteel verbonden aan de Universiteit van Amsterdam. Ministerie van BZK vestigt 2 nieuwe leerstoelen voor het Koninkrijk Nieuwsbericht | 23-05-2024 | 16:19 Het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) vestigt 2 nieuwe leerstoelen voor het Koninkrijk. Er komt een leerstoel politicologie/bestuurskunde en een leerstoel antropologie/sociologie. De Universiteit Leiden en de Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen (KNAW), Koninklijk Instituut voor Taal-, Land- en Volkenkunde (KITLV), in samenwerking met de Universiteit van Amsterdam (UvA), zijn geselecteerd als vestigingsplaatsen voor de leerstoelen. De Universiteit Leiden zal de leerstoel politicologie/bestuurskunde bekleden en KITLV/UvA de leerstoel antropologie/sociologie.<ref>https://www.rijksoverheid.nl/actueel/nieuws/2024/05/23/ministerie-van-bzk-vestigt-twee-nieuwe-leerstoelen-voor-het-koninkrijk</ref> Leerstoelhouders De Colleges van Bestuur van de UvA en de Universiteit Leiden hebben het voorstel tot de benoeming van hun kandidaat goedgekeurd. Sociaal en cultureel antropoloog, onderzoeker dr. Francio Guadeloupe wordt de leerstoelhouder Publieke Antropologie van Koninkrijksrelaties voor de KNAW/KITLV/UvA. Dr. Wouter Veenendaal, universitair hoofddocent Vergelijkende politicologie bij het Instituut Politieke Wetenschap van de Universiteit Leiden, wordt leerstoelhouder Democratische Vertegenwoordiging in het Koninkrijk voor de Universiteit Leiden. Hij zal bij het KITLV in Leiden worden gedetacheerd. * [https://www.thepeoplestribunesxm.com/articles/francio-guadeloupe-officially-accepts-chair-of-kingdom-relations-with-inaugural-lecture-on-march-12 Francio Guadeloupe officially accepts chair of Kingdom Relations with inaugural lecture on March 12], The people's Tribune (18 di februari 2026). {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Guadeloupe, Francio}} [[:kategoria:Hende]] [[:Kategoria:Karibe Hulandes]] ---------------- {{Variante|c}} {{Databox}} [[File:0100-Hoofdgebouw-Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid 1898.tif|thumb|Edifisio prinsipal di e Eksposishon]] [[File:De vrouw in Nederlandsch Westindië (1898) (IA BNADIGKOSTBARE179).pdf|thumb|De Vrouw in Nederlandsch Westindië. Uitgegeven vanwege de Westindische Rubriekcommissie van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid. Bijeenverzameld door jhr. L.C. van Panhuijs.]] [[File:0119-Poppen in klederdrachten-Nationale tentoonstelling van Vrouwenarbeid 1898.tif|thumb|Popchinan ekshibí di Surnam i Antias den ekshibishon]] [[File:Sassa, Mulatsche vrouw-Nationale Tentoonstelling Vrouwenarbeid 1898-4681-cropped.tif|thumb|Muhe mulato di Surnam na ekshibishon]] '''''De Vrouw in Nederlandsch West-Indie''''' ta un publikashon na [[hulandes]] di 1898, kompilá pa Louis Constant van Panhuys, i publiká na okashon di e ''Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid'' (Eksposishon Nashonal di Trabou di Hende Muhé) di 1898 na [[Den Haag]]. E publikashon tabatin komo meta pa informá e públiko hulandes, i hende muhé en partikular, tokante e bida, trabou, i posishon sosial di hende muhé den e [[kolonia]]nan karibense, partikularmente [[Sürnam]] i [[Kòrsou i Dependensianan|Kòrsou]]. == Konteksto == E tomo a wòrdu publiká pa e komishon di Sekshon Antias, parti di e organisacion di e Eksposishon Nashonal di Trabou di Hende Muhé. E eksposishon aki tabata tin komo meta pa hasi labor di hende muhé visibel i pone enfasis riba nan kontribushon sosial, tantu na [[Hulanda]] komo den su kolonianan ultramar. Editor di e buki tabata L.C. van Panhuys (1869-1949), un alkalde hulandes i funshonario na Departamento di Kolonianan, kende a kompilá e diferente kontribushon i sketchnan. E publikashon a sirbi tantu komo un rekurso informativo komo un rekordatorio duradero di e partisipashon di Antias den e eksposishon. E terminologia i deskripshonnan den ''De Vrouw in Nederlandsch West-Indie'' ta reflehá e perspektiva kolonial i etnográfiko di fin di [[siglo 19|siglo diesnuebe]]. Konsepto i karakterisashonnan di gruponan di poblashon i ròlnan di género ta wòrdu konsiderá antikuá òf problemátiko den historiografia kontemporáneo. E artíkulo aki ta usa e terminologia aki solamente pa ilustrá e fuente original. -- '''Muhénan na Antillas Hulandes''' a wòrdu publiká pa e Komité di Sekshon di Indianan Oksidental komo parti di e Eksposishon Nashonal di Trabou di Hende Muhé na Den Haag na 1898. E publikashon su propósito tabata pa informá hende muhé na Hulanda tokante e bida, trabou, i posishon sosial di hende muhé den e kolonianan di India Oksidental Hulandes, partikularmente Surinaçao. E kompilashon i edishon di e kolekshon tabata kompletamente responsabilidat di Louis Constant van Panhuys, kende a trese huntu vários kontribushon i sketch den un solo obra amplio. Aunke a institui subcomisionnan na Surinam y Curaçao pa sostene e exposicion localmente y colecta materialnan, e contenido y structura di e coleccion ta completamente responsabilidad di Van Panhuys. E subkomishonnan asina a hunga un ròl organisatorio i ta prinsipalmente di importansia kontekstual pa e kuadro institushonal di e publikashon. --- == Kontenido == E buki ta konsistí di vários kapítulo temátiko. E kapítulo di apertura ta duna konseho práktiko pa hende muhé [[Oropa|oropeo]] ku saliendo for di Hulanda kier establesé nan mes den e kolonianan di Karibe. E ta trata kondishonnan di bida, tareanan di kas i etiketa sosial. E siguiente kapítulonan ta ofresé un deskripshon general di e teritorio, [[poblashon]] i kultura di Sürnam i e islanan di Karibe denter di e imperio kolonial hulandes. Tambe e buki ta kontené datonan estadístiko riba enseñansa na Sürnam. Por ehèmpel, e ta menshoná ku na 1896 e kolonia tabatin 54 skol ku 7.139 studiante, inkluyendo 3.453 mucha muhé. Tambe ta pone atenshon na introdukshon di enseñansa obligatorio na 1877 i na inisiativanan manera e banko di spar pa skol, ku a keda introdusí na 1882. === Hende muhé den e kolonianan === Mayoria di e volúmen ta dediká na e posishon i aktividatnan di hende muhé. Lo siguiente ta wòrdu deskribí susesivamente: * hende muhé di poblashonnan urbano i rural na Sürnam; * hende muhé referí na nan den e publikashon komo Bush Negresses (awendia referí na nan komo hende muhé Maroon); * hende muhé di komunidatnan indígena. E outornan ta deskribí práktikanan di kuido, kriansa di yu, nutrishon i trabou, inkluyendo agrikultura, trabou di kas i komersio. Tambe nan a trata profesionnan di hende muhé manera edukadó, enfermero, labado di paña, komersiante, i portero. == Resepshon == E publikashon a risibí resensianan positivo den prensa hulandes na 1898. Artíkulonan den korant a elogiá e obra komo informativo i aksesibel i a enfatisá ku e tabata kontené detayenan ku tabata poko konosí bou di e públiko hulandes. E revisornan a konsiderá e kolekshon un kontribushon eksitoso na e ophetivonan di e eksposishon, esta oumentá konosementu tokante labor di hende muhé i kompromiso sosial, inkluso pafor di Hulanda. == Signifikado == E publikashon ta wòrdu konsiderá un dokumento kultural i sosial oportuno. E ta ofresé bista riba puntonan di bista kolonial riba hende muhé, trabou i kuido, i ta konstituí un fuente balioso pa investigashon riba relashonnan di género kolonial, práktikanan di kriansa i formanan di organisashon sosial di antaño na Sürnam i Kòrsou. [[:Kategoria:Karibe Hulandes]] [[:Kategoria:Historia]] ----- '''De Vrouw in Nederlandsch West-Indie''' was een boekuitgave bestemd voor [[Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid 1898|Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid]] in 1898, en welk inhoud bijeenverzameld werd door [[Louis Constant van Panhuys]]. == Achtergrond == De vrouw in Nederlandsch West-Indië, uitgegeven van wege de West-Indische Rubriek-commissie van de [[Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid 1898|Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid]], bijeenverzameld door jhr. L. C. van Panhuys. De West-Indische Rubriekcommissie van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid heeft een boekje uitgegeven, getiteld „De vrouw in Nederlandsch West-Indië”. Dit werkje, dat een heel aardig denkbeeld geeft van het leven en werken der vrouwen in de beide koloniën Suriname en Curacao, bestaat uit verscheidene schetsen, die bijeenverzameld zijn door jhr. L. C. van Panhuys. Het doel der uitgave is de belangstelling in onze schoone West-Indische koloniën aan te wakkeren en de vrouwen, speciaal die betrekking hebben met West-Indië, op te wekken tot betere kennismaking met alles wat land en volk der koloniën betreft, terwijl het tevens een blijvende herinnering is aan het doel der tentoonstelling. == Inhoud == In het eerste hoofdstuk wordt aan Europese dames die uit het moederland naar de West vertrekken, adviezen verstrekt, terwijl het tweede en derde hoofdstuk een beschrijving wordt gegeven van land en volk van Suriname en de verschillende Caribische eilanden. In het overig gedeelte van het werkje wordt speciaal gehandeld over de aard, de positie en de werkzaamheden van vrouwen. Achtereenvolgens krijgen we een schets van de vrouw uit het volk in Suriname, de bosnegerin en de Indiaanse vrouw. {{Appendix}} ''De Vrouw in Nederlandsch West‑Indië'' is een bundel uitgegeven ter gelegenheid van de [[Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid]], welke in 1898 in [[Den Haag]] plaatsvond. De bundel werd samengesteld door jhr. L. C. van Panhuys namens de West‑Indische Rubriekcommissie. De publicatie had een tweeledige doel: enerzijds de belangstelling van vrouwen in Nederland te wekken en te stimuleren voor de koloniën Suriname en Curaçao, en anderzijds als een blijvende herinnering aan de expositie zelf. ==Achtergrond== Samenkomst en doel De bundel is uitgegeven door de West-Indische Rubriekcommissie, onderdeel van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid. De redactie vond plaats onder auspiciën van jhr. L. C. van Panhuys. Doelstelling: *Vrouwen uit Nederland kennis laten maken met het leven en werk van vrouwen in de West-Indische koloniën. *Een blijvende aandenken bieden aan het thema-onderdeel van de tentoonstelling. 📝 Inhoud Hoofddeel I Adviezen voor Europese vrouwen die overwegen naar de koloniën te verhuizen. Hoofddeel II & III Algemeen beeld van land, cultuur en bevolking in Suriname en diverse Caribische eilanden. Specifieke portretten van vrouwen uit de koloniën De Surinaamse ‘bosnegerin’ met details als borstvoeding en traditionele voedingspraktijken. „…zij zoogt haar kind, maar geeft het ook bananenmeelpap (‘gongote’) zodat de baby zich niet meer kan bewegen …” Van Panhuys vergelijkt deze gewoonte met Nederlandse vrouwen die jenever gebruikten om hun baby te kalmeren (p. 32). De Indiaanse vrouw Algemene positie en taken van vrouwen uit de volks- en plattelandsgemeenschappen, waaronder onderwijs, zorg en landbouw. Beroepsleven van vrouwen Vrouwen als onderwijzeressen, verpleegsters en vooral landbouwers — op plantages én eigen gronden. Onderwijs in Suriname (1877 leerplicht, 1896: 54 scholen, 7.139 leerlingen, waaronder 3.453 meisjes). Schoolspaarbank (geïntroduceerd 1882 – populair bij leerlingen). Overige beroepen: wasvrouw, koopvrouw, lastdraagster. ==Belang van de publicatie== Cultureel en sociaal document: biedt unieke, tijdgebonden inkijk in de levens- en arbeidsomstandigheden van vrouwen in koloniaal Suriname en Curaçao. Voorlichting en propaganda: bedoeld om vrouwen uit de metropool te informeren én te werven voor verbinding met de koloniën. Historische bron: waardevol voor onderzoek naar koloniale genderrollen, dagelijkse zorgpraktijken en vroege sociale interventies zoals onderwijs en spaarbanken. ==Suggesties voor afronding== Overweeg nog een kort slot waarin je de publicatie plaatst in zijn tijdgeest (burgerlijke moraal rond 1900, koloniale verhoudingen, rol van georganiseerde vrouwenbewegingen). ----- ==Nabeschouwing== === Het perspectief van de vrouw in West-Indië === Hoewel De vrouw in Nederlandsch West-Indië werd samengesteld door jhr. Louis Constant van Panhuys en gericht was op bezoekers van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid in 1898, biedt het werk ook waardevolle informatie over de beleving van arbeid, zorg en onderwijs vanuit het perspectief van vrouwen in de West-Indische koloniën, met name Suriname en de Nederlandse Antillen. === Zelfstandigheid en arbeidsethos === Vrouwen in de koloniën waren actief in de landbouw, zowel op plantages als op eigen grond. Ze verrichtten zwaar fysiek werk en droegen aanzienlijk bij aan de lokale economie. Volgens het boek schroomden deze vrouwen niet voor het "zwaarste werk" en was hun arbeid van onmiskenbaar belang voor het gezinsinkomen.[1] === Zorg en culturele tradities === De publicatie beschrijft ook moeders en zorgverleners, met onder meer aandacht voor het zogen en voeden van kinderen. Een voorbeeld is de bosnegerin, die naast borstvoeding gebruik maakte van traditionele pap zoals "gongote" om baby's te voeden. Dit gebeurde soms zo intensief dat baby's nauwelijks konden bewegen. Hoewel het lokale gebruik door koloniale autoriteiten werd afgeraden, toont het een zelfstandige vorm van zorg en kennis.[1] === Onderwijs en emancipatie === In Suriname werd al in 1877 leerplicht ingevoerd. Het boek noemt 54 scholen met ruim 7000 leerlingen in 1896, waarvan 3453 meisjes.[1] Vrouwen werkten als onderwijzeres en stimuleerden scholing, waarmee ze een centrale rol speelden in de opvoeding en intellectuele ontwikkeling van de gemeenschap. === Economische diversiteit === West-Indische vrouwen waren niet enkel werkzaam als landbouwers of onderwijzers, maar ook als wasvrouw, koopvrouw, verpleegkundige of draagster. Deze economische veelzijdigheid weerspiegelt hun belangrijke maatschappelijke rol.[1] Ondanks de paternalistische toon biedt het boek een uniek inkijkje in het leven van vrouwen in de koloniën. Hun arbeid en maatschappelijke betrokkenheid verdienen erkenning als fundamenteel onderdeel van de koloniale geschiedenis. == Bronnen == [1] L.C. van Panhuys, De vrouw in Nederlandsch West-Indië (1898). Uitgegeven door de West-Indische Rubriekcommissie van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid. Digitale versie beschikbaar via Delpher.nl. ---------- ==[[Louis Constant van Panhuys]]<ref>https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB19:000903142:mpeg21:a00008|werk=Dagblad van Zuid-Holland en 's Gravenhage|titel=Wetenschap|datum=19 juli 1898</ref>== [[Bestand:De vrouw in Nederlandsch Westindië (1898) (IA BNADIGKOSTBARE179).pdf|thumb|De Vrouw in Nederlandsch Westindië. Uitgegeven vanwege de Westindische Rubriekcommissie van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid. Bijeenverzameld door jhr. L.C. van Panhuijs.]] De vrouw in Nederlandsch West-Indië, uitgegeven van wege de West-Indische Rubriek-commissie van de [[Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid 1898|Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid]], bijeenverzameld door jhr. L. C. vanPanhuys. De West-Indische Rubriekcommissie van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid heeft een boekje uitgegeven, getiteld „De vrouw in Nederlandsch West-Indië”. Dit werkje, dat een heel aardig denkbeeld geeft van het leven en werken der vrouwen in de beide koloniën Suriname en Curapao, bestaat uit verscheidene schetsen, die bijeenverzameld zijn door jhr. L. C. van Panhuys. Het doel der uitgaveis de belangstelling in onze schoone West-Indische koloniën aan te wakkeren en de vrouwen, speciaal die betrekking hebben met West-Indië, op te wekken tot betere kennismaking met alles wat land en volk der koloniën betreft, terwijl het tevens een blijvende herinnering is aan het doel der tentoonstelling. Het eerste hoofdstuk bevat eenige raadgevingen aan Europeesche dames die naar de West vertrekken, terwijl in het tweede en derde hoofdstuk een beschrijving wordt gegeven van land en volk van Suriname en de verschillende eilanden. In het overig gedeelte van het werkje wordt speciaal gehandeld over den aard, de positie en de werkzaamheden der vrouwen. Achtereenvolgens krijgen we een schets van de vrouw uit het volk in Suriname, de boschnegerin en de Indiaansche vrouw. Deze schetsen bevatten bijzonderheden, die stellig weinig of niet bekend zijn. Zoo lezen wij op pag. 32, „de boschnegerin zoogt haar kind altjjd zelf, doch houdt er bovendien nog een eigenaardige voedingsmethode op na, die ook onder de beschaafde negerinnen nog wel in zwang is, hoewel bv. de politie te Paramaribo het tegengaat, het zoogenaamde K e m ti-p i k i e n. Het kind wordt dan namelijk zoo volgegoten met bananenmeelpap (gongote) dat het zich niet meer kan verroeren en het buikje gespannen staat als een trom.” Wat de reden van deze meer dan overdadige spijziging is wordt niet vermeld, we veronderstellen dat het een middel is om de kleinen zoet te houden, zooals in ons vaderland sommige vrouwen uit ’t volk hun zuigelingen wel stil houden met een teugje jenever. De laatste hoofdstukken zijn gewijd aan de werkzaamheden der West-Indische vrouwen. De vrouwen aldaar zijn hoofdzakelijk onderwijzeressen, pleegzusters of landbouwsters. De laatstgenoemden zijn natuurlijk het talrijkst. Deze landbouwsters werken op plantages of op hun eigen grondjes en zien niet op tegen het zwaarste werk. Ook aangaande het onderwijs in de WestIndische koloniën bevat het boekje interessante mededeelingen. Reeds in het jaar 1877 is de leerplicht in Suriname ingevoerd. Deze kolonie bezat in December 1896 54 scholen met 7139 leerlingen, waarvan 3453 meisjes. In 1882 heeft men in Suriname een schoolspaarbank ingevoerd, waarvan een druk gebruik wordt gemaakt. Behalve door de reeds genoemde beroepen voorzien de vrouwen in haar onderhoud als waschvrouw, koopvrouw, lastdraagster enz. Wij hopen, dat het boekje in veler handen moge komen en dat het moge bijdragen om de kennis te vermeerderen van onze, bij het publiek nog zoo weinig bekende West-Indische koloniën en vooral dat de vrouwen ook hier haar zegenrijken invloed zullen doen gelden en meewerken tot den bloei van deze schoone gewesten. {{Appendix}} [[:Kategoria:Karibe Hulandes]] ------------ {{Variante|c}} {{Databox}} '''Ocho dia''' ta un antiguo rito di luto na Aruba, Kòrsou i Boneiru, ku ta sostene famia i amigunan di defuntu den nan proseso di luto. Tabatin un tempu na Kòrsou i Boneiru ku e defuntunan tabata wòrdu rekordá no solamente ku un Misa, pero ku ocho dia di orashon, kanto, kuenta, i komunion. Pa ocho dia, e komunidat a reuní — no solamente pa yora, pero pa ofresé sosten. Famia i amigunan a wòrdu sostené den nan proseso di luto: ku orashon, kantika, rekuerdo i brasa, e alma di e defuntu tambe a wòrdu eskoltá pa e bida despues di morto. E ritual aki tabata wòrdu yamá Ocho Día. Despues cu dera e defunto ta cuminsa cu e “ocho dia”. Esaki ta un periodo di luto di ocho dia, durante cua esnan cu a keda den luto ta reuni diariamente. Bou di guia di un intersesor, ta hasi orashon pa e defuntu i su sernan kerí. Un sirbishi di konmemorashon ta wòrdu tené 40 dia despues di e morto, i tambe anualmente riba e aniversario di e morto. Den Iglesia Catolico Romano, ademas di e dia di recuerdo anual aki, e famia por pidi un misa mensual pa e defunto.<ref>[https://www.rememberme.nl/inspiratie/blogs-van-judith-sandriman/rituelen-bij-een-begrafenis-op-curacao Rituelen bij een begrafenis op Curaçao]</ref> De negendenacht (novena= Ninth Night) ceremonie op Jamaica toont overigens inderdaad overeenkomst met de curacaose "ocho dia".<ref><ref></ref>VOLKSKUNDE. "Amigoe". Curaçao, 05-09-1980, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 19-12-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010640155:mpeg21:p017</ref> --- Er was een tijd op Curaçao en Bonaire waarin de overledene niet alleen werd herdacht met een mis, maar met acht dagen van gebed, zang, verhalen en verbondenheid. Acht dagen lang kwam de gemeenschap bijeen—niet alleen om te rouwen, maar om te begeleiden. De familie en vrienden werden ondersteund in hun rouwproces: met gebed, zang, herinnering, en omarming werd ook de ziel van de overledene begeleid naar het hiernamaals. Dat ritueel heette Ocho Día. Dit ritueel, ontstaan uit de ontmoeting tussen Afrikaanse spirituele tradities en het katholieke geloof, was veel meer dan folklore. Het was een daad van geestelijke zeggenschap. Wat de kerk niet kon bieden, gaf de gemeenschap zichzelf: troost, structuur, en een plek voor de ziel om haar weg te vinden. De Ocho Día, met haar gezangen in een vermenging van Papiaments en Latijn, de overdracht van culturele identiteit via verhalen over West-Afrikaanse mythische figuren zoals de spin Nanzi, gezongen litanieën, een eigen vormgegeven liturgie van gebeden, en het kantelen van het altaar op de achtste dag (Ocho di Yukán)—dat was hun manier om trouw te blijven aan hun wortels én aan hun geloof. Vandaag de dag is dit ritueel vrijwel verdwenen. Al twintig jaar is er geen gedocumenteerde viering meer. Uitvaarten worden nu tot in de puntjes geregisseerd door begrafenisondernemers, naar Europees model. In tegenstelling tot vroeger, waar een uitvaart veel meer was dan een kort moment van condoleren of een drive-thru, of het volgen van de dienst via een YouTube-link, is afscheid nemen verarmd tot een haastig en afstandelijk ritueel. De zinsnede “geen rouwbeklag aan huis” klinkt inmiddels als een mantra in overlijdensberichten. ------- Bob Harms: De ocho dia, een rouwritueel van acht dagen op Aruba, Bonaire en Curaçao, was veel meer dan alleen een religieuze bijeenkomst. Het was een levendig sociaal evenement, doordrenkt van culturele tradities die hun oorsprong vinden in West-Afrika en de diaspora. Ondanks pogingen van de Rooms-Katholieke Kerk om deze ‘afwijkende’ gebruiken te onderdrukken, hield de gemeenschap stand en gaf het rouwproces zo een unieke, eigen invulling. Tijdens dit achtdaagse ritueel nam een voorzanger, de resadó, de leiding. Hij zong litanieën, een mix van Papiaments en Latijn. De aanwezigen zongen mee met de kantikanan di Ocho Dia, liederen speciaal voor dit ritueel, en de kantikanan di Dum Ve, verbasterde Gregoriaanse gebedsliederen. Ook op de laatste ochtend, wanneer het altaar werd afgebroken, werden er speciale liederen gezongen, de kantikanan di Jukán. ---- Na de uitvaart is er een rouwperiode die acht dagen duurt. In deze dagen worden er litanieën (gebeden) voorgelezen door een vrouw die ouder is dan 50. Ze vraagt God om de overledene onder zijn hoede te nemen en de nabestaanden te troosten. Tijdens deze ‘ocho dia’ geven naasten en familie alle ruimte aan hun emoties. Vooral op de achtste dag nemen ze de tijd om na te praten over de dingen die de overledene heeft gezegd en hoe hij of zij zich heeft voorbereid op de dood. De ramen worden opengezet zodat de geest kan vertrekken. ---- Het is een perfect voorbeeld van ''syncretisme'': het samenvoegen van verschillende culturele en religieuze elementen. Hoewel de periode van acht dagen ook in het christendom voorkomt (denk aan de besnijdenis van Jezus na 8 dagen), is de uitwerking (de ceremonies, muziek, dans) sterk beïnvloed door de Afrikaanse wortels en de 'survival' van voorouderlijke tradities na de slavernij, steltDBNL - Digitale Bibliotheek voor de Nederlandse Letteren. {{Appendix}} --------------- {{Databox}} [[File:General Official Minimum Wage by Territory as of February 2023 in US Dollars (2).png|thumb|300px|Mapa di salario minimo segun teritorio na februari 2023 den USD]] E '''salario mínimo''' ta e montante mas abou ku un dunadó di trabou ta legalmente obligá di paga un empleado. Un salario mínimo por wòrdu ekspresá komo un salario pa ora, pa luna òf pa siman. Semper e ta wòrdu ekspresá komo un salario brutu, ekskluyendo belasting i kontribushonnan di seguro sosial. Dentro di Union Europeo, 22 di e 27 estadonan miembro tin un salario minimo. E sinku paisnan di UE ku no tin un salario mínimo ta Austria, Dinamarka, Finlandia, Suesia i Italia. E paisnan aki, inkluyendo Noruega i Suisa, ta laga e fiho di salario mínimo na organisashonnan di dunadó di trabou i empleado. es.wiki: Salario mínimo, salario mínimo, òf salario mínimo ta e montante mínimo di remunerashon ku un dunadó di trabou ta obligá pa lei pa paga su empleadonan pa e trabou ku nan a hasi durante un periodo determiná. E suma aki no por wordo baha ni pa acuerdo colectivo ni individual. Un salario mínimo ta eksistí den mas ku 90% di e estadonan miembro di e Organisashon Internashonal di Trabou (ILO).[1] E regulashon aki a wòrdu establesé pa promé biaha na Australia i New Zealand den siglo 19.[2] Kada pais tipikamente ta establesé e normanan legal ku ta regulá e salario mínimo i e mekanismonan pa determiná su montante periodikamente, normalmente anualmente. Regulashonnan di salario mínimo, ku nan diferensianan, ta presente den kasi tur pais rònt mundu, i nan ophetivo, eksplísito òf nò, ta pa redusí desigualdat di salario. Den añanan resien, vários pais a reformá nan polítika di salario mínimo komo kontesta na e oumento di kosto di bida i preshon sosial pa garantisá un entrada desente. Algun gobièrnu a opta pa konektá e salario mínimo na e konsepto di un “salario di bida,” komprondé komo un salario ku ta kubri e nesesidatnan básiko di un individuo òf famia, inkluyendo kuminda, bibienda, edukashon i kuido di salú. Paisnan manera Alemania,[3] Sur Korea, Chile,[4] i New Zealand a implementá oumentonan signifikante, miéntras ku na Merka tabatin un tendensia pa oumentá e salario mínimo na nivel estatal i munisipal den ousensia di konsenso federal. Ademas, organisashonnan manera Organisashon Internashonal di Trabou (ILO) i Programa di Desaroyo di Nashonnan Uni (UNDP) a promové kuadro pa evaluá e impakto di e salario mínimo riba redukshon di pobresa i desigualdat, resaltando e importansia di ahusta e montantenan aki periodikamente i segun kriterionan ekonómiko i sosial. Salario mínimo, salario mínimo, òf salario mínimo ta e montante mínimo di remunerashon ku un dunadó di trabou ta obligá pa lei pa paga su empleadonan pa e trabou ku nan a hasi durante un periodo determiná. E suma aki no por wordo baha ni pa acuerdo colectivo ni individual. Un salario mínimo ta eksistí den mas ku 90% di e estadonan miembro di e Organisashon Internashonal di Trabou (ILO).[1] == Caribe Hulandes == * 1947 - invoering Loonregeling 1946 (P.B. 1947, no. 2), * 1972 - Landsverordening minimumlonen (P.B. 1972, no. 110) 1 oktober 1972 e Ordenansa Salario Minimo a drenta na vigor na Antias Hulandes.<ref>Advertentie. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 30-09-1972, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 03-09-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010461412:mpeg21:p006</ref> {{Appendix}} LANDSVERORDENING van 31 mei 1972 houdende nieuwe regelen inzake minimumlonen Citeertitel Landsverordening minimumlonen Vastgesteld door Gouverneur van de Nederlandse Antillen Onderwerp maatschappelijke zorg en welzijn Eigen onderwerp arbeidsregelgeving Opmerkingen met betrekking tot de regeling Deze verordening vervangt de Loonregeling 1946 (P.B. 1947, no. 2), -------- The minimum wage history in the Dutch Caribbean is tied to the islands' individual statuses, with a significant shift in the Caribbean Netherlands (Bonaire, Sint Eustatius, Saba) towards higher, federally regulated minimum wages starting in the 2010s, aiming for a dignified existence. Other islands, like Aruba, also adjusted their minimum wages in recent years, while the overall trend shows efforts to raise wages to improve socio-economic conditions, though this can create competitive pressure compared to other Caribbean nations. The minimum wage in the Dutch Caribbean is set separately for each island, with the highest recent rates being $1,750 per month in the Caribbean Netherlands (Bonaire, St. Eustatius, and Saba) as of July 1, 2024, and AWG 2,007.05 per month in Aruba as of January 1, 2025. The Caribbean Netherlands' minimum wage is adjusted annually based on the consumer price index. -------------- {{Variante|c}} {{infobox persona| variante =c | nomber = Mary Gertrude Johnson | ofishi = | tata = Peter Hassell | mama = Esther Lovell Johnson }} '''Mary Gertrude Johnson''' (☆ [[1854]] na Zions Hill – † [[1939]] na [[Saba]]), tambe konosí komo ''Mary Gertrude Hassell'', tabata un edukadó prominente i un pionero den promoshon di e arte tradishonal di [[kanchi sabano]] riba e isla di [[Saba]]. El a duna les i popularisá e téknika di obra ku hilo habri, ku despues a bira un di e produkto artístiko i ekonómiko mas importante di e isla. Segun folklorista Eric Eliason, “kisas e ta e persona mas honrá den historia di e isla.”<ref>Eliason, Eric A. (2024). "[https://www.google.nl/books/edition/Handbook_of_Gender_Studies_in_the_Dutch/aBcEEQAAQBAJ?hl=nl&gbpv=1&dq=Mary+Gertrude+Hassell+Johnson&pg=PA524&printsec=frontcover Saba Lace: History, Culture and Art]", in: ''Handbook of Gender Studies in the Dutch Caribbean'', p. 522-534, citaat op p. 524.</ref> == Biografia == Mary Gertrude Johnson a nase na Zions Hill (den e tempu ei konosí komo Hell’s Gate) komo yu muhé di Esther Lovell Johnson i Peter Hassell. Su famia tabatin un posishon respetá den komunidat i su mayornan tabatin medio finansiero sufisiente pa mand’é pa estudio na [[Caracas]], [[Venezuela]] na komienso di añanan 1870. Pa un periodo Johnson a biba den un internado katóliko, kaminda soeurnan di e konvento tabata duna enseñansa, inkluso na manera tradishonal.<ref>A unique form of needlework: “Saba Lace”— A time honored craft by Will Johnson. "Amigoe". Curaçao, 20-12-1985, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 31-07-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643321:mpeg21:p068</ref> Durante su estadia na Venezuela, el a siña for di e yu muhénan di e elite venezolano kon pa traha obra ku hilo habri den estilo ajour, ku despues a bira konosí na Saba komo kanchi spaño.<ref>https://thesabaislander.com/2021/02/06/the-chronological-history-of-saba/ The Chronological History of Saba], Saba Islander (2 di yuni 2021)</ref> <ref name=":0">Eliason, Eric A. (2024). "[https://www.google.nl/books/edition/Handbook_of_Gender_Studies_in_the_Dutch/aBcEEQAAQBAJ?hl=nl&gbpv=1&dq=Mary+Gertrude+Hassell+Johnson&pg=PA524&printsec=frontcover Saba Lace: History, Culture and Art]", in: Handbook of Gender Studies in the Dutch Caribbean, p. 522-534</ref> E téknika aki lo bira e base pa e desaroyo di e arte di kanchi sabano, un forma di arte tekstil úniko pa Saba.<ref name=":1">{{Citeer boek |titel=Caribbean Women and Their Art: An Encyclopedia |achternaam=Snodgrass |voornaam=Mary Ellen |url=https://www.google.nl/books/edition/Caribbean_Women_and_Their_Art/4tCwDwAAQBAJ?hl=nl&gbpv=1&dq=Mary+Gertrude+Hassell+Johnson&pg=PA89&printsec=frontcover |datum=2019 |pagina=89-90}}</ref><ref>{{Citeer web |url=https://caribvibetv.com/learning-about-saba-lace-spiced-rum/ |titel=The Art of Saba Lace & Flavor of Spiced Rum: Saba’s Heritage |bezochtdatum=2025-07-20 |werk=Caribbean Vibrations}}</ref> Despues di a kompletá su estudio, Johnson a regresá Saba. Einan el a kasa ku James Benjamin Johnson i a kuminsá duna les na e skol katóliko lokal. E pareha a establesé nan mes na Windwardside. Inisialmente, el a sigui ku trahamentu di kanchi komo un hòbi, dunando les na algun amigu i miembro di famia, pero pronto el a kuminsá plama riba henter e isla. Gradualmente ela kuminsá duna lès, i patronchinan spesífiko pa e isla a wòrdu kreá, yamá na nòmber di nan kreadornan, manera Imelda, Sylvia i Laurentina.<ref name=":0" /><ref name=":1" /> Ku e establesementu di un servisio postal konfiabel entre Saba i mundo eksterno na 1884, e posibilidat pa bende kanchi via pòst a habri un fuente nobo di ingreso pa hopi famianan. Pa tempu di Prome Guera Mundial, un di kada dies habitante tabata inbolbí den produkshon òf benta di kanchi sabano. Den e añanan 1920, ta kalkulá ku entre 30% i 40% di PIB di Saba tabata generá for di kanchi, un kontribushon sin igual pa un isla chikí.<ref name=":0" /><ref name=":1" /> Mary Gertrude Johnson a fayesé na 1939 na edat di 85 aña. Su legado sigui biba den arte, ekonomía i identidat kultural di Saba. == Homenahe == Na 1996, su aporte a wòrdu rekonosé ku un stampia postal di Antias Hulandes, ku ta mustra un imagen di dje ku un obra di kanchi na banda robes. E stampia tabata parti di un seri dediká na figuranan antiano prominente.<ref>{{Citeer web |url=https://touchstamps.com/Stamp/Details/160215/mary-gertrude-johnson-hassel-1853-1939 |titel=Stamp: Mary Gertrude Johnson Hassel (1853-1939) (Netherlands Antilles 1996) |bezochtdatum=2025-07-20 |werk=Touch Stamps}}</ref> == Mira tambe == * [[Kanchi sabano]] {{Appendix}} {{Defaultsort:Johnson, Mary Gertrude}} [[:Kategoria:Saba]] ------------ * na un Skol di Konbento. Einan ela siña kon pa traha e hilo dibuhá for di e yu muhénan di Venezolanonan elite, i a introdusí e arte na Saba kaminda e ta konosí generalmente komo obra spañó.<ref>https://thesabaislander.com/2021/02/06/the-chronological-history-of-saba/ The Chronological History of Saba], Saba Islander (2 di yuni 2021)</ref> * the past, drawn lace embroidery often produced larger pieces in the form of tablecloths, curtains, drapes, etc. Today, these larger ana more expensive items are no longer in demand and the intricate patterns of drawn lace are being used in a more decorative manner on various items of women’s and household ware such as shawls, skirts, blouses, handbags, hand¬ kerchiefs, napkins and other cloths. <ref>[https://archive.org/details/BNA-DIG-ANTILLENREVIEW-1981-08/page/n33/mode/1up?q=saban+lace&view=theater Handcraft: an industry of growing importance]Antillean Review, vol. 1 nr. 5, augustus/september 1981</ref> * Perhaps this is the reason the craft is popularly known as "Spanish work" on Saba. In 1884, the wives and daughters of Saba's seafaring men began working in earnest. In that year regular mail service connected the five-squaremile island to the outside world for the first time, thereby establising the possibility of a mailorder cottage industry. By 1898, Saba's lacemakers had become so adept that a Miss Florence Every entered an exhibition of women's handicrafts in The Hague, The Netherlands, where she received an honorable mention. Six years later, a Saban was awarded first prize in a competition in Copenhagen, Denmark, and was invited by the Danish government to spend four months in the Scandinavian country. Little by little, the industrious Saban women began exporting their delicate work, primarly to customers in the United States. The method by which they obtained the names of potential clients illustrates typical Saban ingenuity. Lacemakers would copy the addresses of American companies from the boxes of merchandise that were sent to the island. They would then dispatch a letter explaining their craft and their prices to the firm, hoping to have some sympathetic manager post the missive on the company bulletin board or mention it in the company newsletter. Their efforts were surprisingly successful. By 1928, nearly 25,000 guilders worth of needlework was being exported.<ref>A unique form of needlework: “Saba Lace”— A time honored craft by Will Johnson. "Amigoe". Curaçao, 20-12-1985, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 31-07-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643321:mpeg21:p068</ref> Naturally, clients' addresses were closely-guarded secrets. Who betide anyone who "stole" an address or who wrote "bad things" about a competing lacemaker. Many families were not on speaking terms for years, owing to some real or imagined breaking of this unwritten law. In turn, many company officials wrote to Saba's Vice-Lieutenant Governor inquiring into the financial status of the women soliciting business from the companies' employees. As tactfully as possible, the administrator would reply that the ladies could stand "some help", even though some of the lacemakers were among the most affluent residents of the tiny island. When the Great Depression spread economic havoc throughout the United States in the early 19305, demand for "Saba Lace" plunged alarmingly. Committees were formed on the island to promote the "industry". Unfortunately, nothing seemed to help. It was only with the increase of tourism to the island that "Saba Lace" flourished once again. An airfield was finally constructed on the mountainous terrain in 1963 and the island became a favorite with travelers searching for an unusual daytrip from nearby St. Maarten of for longer stays in a serence and unspoiled Caribbean atmosphere. In 1984, 15,000 tourists visited, departing with approximately $100,000 worth of delicate, handmade lacework. Thus, after more than a century, a handcraft learned by a young Saban girl in the quiet cloisters of a Caracas convent still provides a means of survival for many families on the tiny island of Saba. ------------- {{Infobox artista|variante|c | nomber = Sheila Payne }} '''Sheila Payne''' (☆ 1961 na [[Kòrsou]]) ta un aktris i kontadó di kuento di [[Kòrsou]] i un defensor di preservashon di Papiamentu.[1] Sheila Payne a nase i lanta na Kòrsou, den un famia originalmente di [[Sint Kitts (isla)|Saint Kitts]]. Su interes i amor pa kontamentu di kuenta a bini di su tata. Komo un studiante di skol básiko, el a hasi un impreshon sumamente eksitoso di e empresario di músika [[Ángel Job]] (ku e apodo El Gordito de Oro).[2] For di 1980 pa 2000, Payne a biba na [[Hulanda]]. El’a studia matemátika i ekonomia i a tuma un kurso posgrado den desaroyo di karera. Despues di a traha den e ramo ei pa algun tempu, el a bira un aktris ku Jeugdtheater Citadel Groningen. Na Kòrsou, el a traha komo aktris pa teater hubenil i despues a regresá na kontamentu di kuenta.[2] Na 2011, Payne a risibí un nominashon di UNESCO pa su esfuersonan den preservashon di Papiamentu.[2] -------------- {{Variante|c}} {{Databox}} Un '''tragalus''' ([[hulandes]]: ''dakvenster'') ta referi na un bentana chikí ku generalmente ta instalá riba un muraya haltu, tei, òf den un dak di kas. Literalmente, e palabra cu e ta e luga pa laga lus drenta. "tragaluz" via Spaño (traga = bebe, luz = lus) — literalmente, un lugá pa laga lus drenta. un ekstenshon di e superfisie di dak ku ta inkliná, hopi bia ta konsistí di un kuadro di bentana vertikal ku òf sin partinan movibel, dos muraya banda triangular i un tapa, trahá komo un dak plat, siya ?, heup òf pent. Un tragalus por wòrdu instalá mesora durante konstrukshon nobo, pero hopi bia ta wòrdu trahá despues pa haña espasio èkstra, tin bia na e lugá kaminda un skylight ta presente kaba. E kuadro di bentana ta sirbi pa permití lus i airu drenta den e zolder òf kamber di zolder. Un bentana di dormitorio hopi bia ta proveé ​​e espasio èkstra ku espasio pa kabes (espasio pa kabes), ku ta nesesario pa krea un kamber den zolder. Bentana di dormer por wòrdu montá na diferente manera. Tradishonalmente riba e lugá, kaminda e bentana di e dormer ta wòrdu bati riba e dak riba e sitio, loke ta tuma un promedio di 3 pa 4 dia. Tin tambe bentananan prefab. E bentananan prefabriká aki ta wòrdu pre-produsí den un fábrika òf tayer di karpinteria i ta wòrdu montá riba e dak denter di un dia. Bentana di dormer ta traha di vários material. Esaki ta dependé di e estilo arkitektóniko di e kas i e deseonan di e kliente. Bentana prefabriká por lo general ta trahá di palu òf plèstik. Un ekstenshon riba e dak tambe ta wòrdu yamá kuko òf akkenailtje (prinsipalmente na Groningen). {{Appendix}} chatgpt:Den papiamentu, tragalus ta un palabra ku referi na un ventanita chikí ku generalmente ta instalá riba un muraya haltu, tei, òf den un kas di dak. E palabra mes ta bin di Hulandés "tragaluz" via Spaño (traga = bebe, luz = lus) — literalmente, un lugá pa laga lus drenta. ✅ Den konteksto di construccion Hulandés (i Karibe Hulandes), un "tragalus" ta un ventanita, pero den hulandés moderno e palabra ku ta mas relashona ta "dakkapel" òf "dakvenster", ku ta referí mas espesífikamente na un ventan chi subi for di dak, ku ta kreá espasio i lus den un piso haltu. Diferensha: Tragalus = ventanita (simpel, generalmente no sobresalí for di tei). Dakkapel = estruktura di bentana ku sobresalí for di tei pa kreá mas espasio i lus. 🏚️ Tragalus den Karibe Hulandes Sí, tragalus (of ventanitanan den dak) tabata uza den arquitectura tradicional Karibe Hulandes, inklusí: Kas di plantashon (Boneiru, Kòrsou, Aruba) Kas di pueblo (kas di torto, kas di piedra) Fortifikashon (forte) E motibu principal pa usa un tragalus tabata: Laga lus natural drenta (den tempo ku no tabatin mucha bentanan grandi) Mehorá ventilashon (pa saka kalor fo'i kas) Duna un poko di brisa sin perde protekshon kontra tormenta. Ejemplo: Riba kas di plantashon na Kòrsou manera Landhuis Brievengat òf Landhuis Chobolobo, bo por topa ventanitanan haltu riba e dak ku ta sirbi komo tragalus. Na Aruba, na kas antique den Noord i Santa Cruz, bo por wak esemey. 📜 Origen historiko E uso di ventanitanan haltu (tragalus) a bini ku: Influensia di arquitectura kolonyal Hulandés (especialmente siglo 17-18). Adaptashon lokal pa klima tropikal — ventilashon tabata esencial. Manká di material di konstrukshon — un bentana chikí tabata mas fasil pa instala den muraya di torto òf piedra. ✏️ En Resúmen Aspekto Tragalus Dakkapel Definishon Ventanita haltu Bentana sobresaliente for di tei Funshon Lus i ventilashon Lus, ventilashon, espasio Material Hout, piedra, torto Hout, tei, glas Uzo den Karibe Sí, den kas antique Raro, mas den Hulanda [[:Kategoria:Konstrukshon]] -------------- {{Multiple image | total_width = 650 | align = center | caption_align = center | border = | image1 = Government building in Camacuri (Aruba) 17 33 16 604000.jpeg | caption1 = Edificio di Impuesto di [[Aruba]] | image2 = DRCUR-EXT-Resort-4110-TM.jpg | caption2 = Dream Curaçao Resort na [[Willemstad]] | image4 = Emmanuel Catholic Chapel.jpg | caption4 = Kapel Emanuel na [[San Nicolas]] | image3 = Maduro & Curiel's Bank, Willemstad, Curaçao.jpg | caption3 = Edificio di [[Maduro & Curiel's Bank N.V.|MCB]] na Willemstad }} --------------- * [[Florin karibense]] (aanvullen) Siman pasá a tuma lugá e desvelo ofisial di e diseño di e Guilder Karibense, e moneda nobo ku lo ta den sirkulashon na Kòrsou i Sint Maarten entrante 31 di mart 2025. Banko Sentral di Kòrsou i Sint Maarten (CBCS) a presentá e biyetenan i monedanan simultáneamente na ámbos pais.<ref name="deel 1">[https://curacao.nu/de-caribische-gulden-een-stap-richting-economische-stabiliteit-in-2025/ De Caribische Gulden: Een stap richting economische stabiliteit in 2025], curacao.nu (26 di desember 2024)</ref> -- 2025 lo ta e aña di plaka nobo ku introdukshon di e Golder Karibense. E seri nobo di biyete ta inspirá pa e ‘Mundu Bou di Laman’. E parti dilanti di e biyetenan ta mustra e fauna bou di awa colorido di Curaçao y Sint Maarten, como simbolo di e laso entre ambos pais. E diversidat úniko di animalnan marino, segun Banko Sentral, ta un rekordatorio di e poder di koperashon i metanan kompartí, apesar di kada pais su propio identidat. E parti patras di e biyetenan ta deskribí bista históriko i kultural importante di Kòrsou i Sint Maarten. Loke ta spesial di e seri nobo aki ta su diseño: e parti dilanti tin un diseño horizontal tradishonal, miéntras ku e parti patras ta orientá vertikalmente. Ta prome biaha cu biyetenan cu patras vertical ta wordo emiti na Curaçao y Sint Maarten. E seri di florin Karibense ta inkluí sinku biyete di bankero ku e siguiente denominashonnan: 10 Cg, 20 Cg, 50 Cg, 100 Cg i 200 Cg. Cada biyete tin su propio color. 2025 lo ta e aña di plaka nobo ku introdukshon di e Golder Karibense. E seri nobo di biyete ta inspirá pa e ‘Mundu Bou di Laman’. E parti dilanti di e biyetenan ta mustra e fauna bou di awa colorido di Curaçao y Sint Maarten, como simbolo di e laso entre ambos pais. E diversidat úniko di animalnan marino, segun Banko Sentral, ta un rekordatorio di e poder di koperashon i metanan kompartí, apesar di kada pais su propio identidat.<ref name="deel 3">[https://curacao.nu/nieuwe-caribische-gulden-een-ode-aan-de-onderwaterwereld-20g/ Nieuwe Caribische Gulden: een ode aan de onderwaterwereld (20g)], curacao.nu (27 di desember 2024)</ref> E parti patras di e biyetenan ta deskribí bista históriko i kultural importante di Kòrsou i Sint Maarten. Loke ta spesial di e seri nobo aki ta su diseño: e parti dilanti tin un diseño horizontal tradishonal, miéntras ku e parti patras ta orientá vertikalmente. Ta prome biaha cu biyetenan cu patras vertical ta wordo emiti na Curaçao y Sint Maarten. E seri di florin Karibense ta inkluí sinku biyete di bankero ku e siguiente denominashonnan: 10 Cg, 20 Cg, 50 Cg, 100 Cg i 200 Cg. Cada biyete tin su propio color. == denominashon di mas chikitu: 10 florin == E biyete di dies florin karibense ta predominantemente hel i tin un imágen di e '''angelfish gris''' na e parti dilanti i e '''faro di Klein Curaçao''' na e parti patras.<ref name="deel 2">[https://curacao.nu/nieuwe-caribischegulden-een-ode-aan-de-onderwaterwereld-10g/ Nieuwe Caribische Gulden: een ode aan de onderwaterwereld (10g)\, curacao.nu (26 di desember 2024)</ref> E angelfish gris por krese te sesenta sentimeter di largura. E espesie aki tin un kurpa den forma di disko ku un kabes relativamente grandi. Angelfish adulto gris ta gris kla ku manchanan pretu tur kaminda, miéntras ku nan kabes ta gris kla ku un boka mas kla ainda. E hóbennan, di otro banda, ta pretu ku sinku strepi hel briante ku ta kore vertikal riba nan kurpa. Hubenilnan ta wòrdu hañá generalmente riba e rif òf den kama di yerba di laman, kaminda nan ta traha na “stashonnan di limpiesa” meskos ku garnachi mas limpi ta hasi, pa deshací di parasito di piská mas grandi. Adultonan por lo general ta habitá rifnan i por wòrdu hañá na profundidatnan te ku trinta meter. E konki reina ta un snèk ku ta biba prinsipalmente den kama di yerba di laman i riba banki di santu i por krese basta grandi. Karakolnan adulto por krese te mas o ménos 35 sentimeter di largura. E karakolnan aki ta herbívoro i ta alimentá nan mes ku material di mata ku ta haña entre e yerba di laman. E conchi reina ta birando mas y mas raro den hopi parti di Caribe pasobra su carni ta wordo considera un delicia y hopi biaha ta wordo haya riba platonan. Ta p’esei tin vários inisiativa pa kria nan den koutiverio pa produkshon di kuminda òf laga nan bai bèk den naturalesa. Kasi no tin ehemplar adulto real ku a sobra den e awanan interior di Kòrsou. Patras == Di dos denominashon: binti florin Cg 20 == E biyete di binti florin Karibense ta predominantemente blou i tin e rayo di águila mancha dilanti i Simpson Bay patras. Cu un envergadura di casi tres meter, e Spotted Eagle Ray ta un di e especienan di rayo mas grandi den nos awanan. E ta wòrdu rekonosé fásilmente pa su fondo skur ku numeroso mancha blanku i un barika kompletamente blanku. E rayonan aki tin un rabo largu i punta ku vários spina venenoso. E rayonan aki ta kome bivalvo, entre otro, i ta buska nan riba fondo di santu. Nan ta koba den santu i tin bia ta zwaai esaki ku nan “alanan”. Tambe nan ta come cangreu, cangreu ermitaño y caracol manera e queen clam. Rayonan di águila mancha ta hopi sosial i hopi bia ta landa den grupo chikí.<ref name="deel 3"/> Yellow Cowries ta '''karakol di laman''' ku ta wòrdu hañá den mayoria di laman tropikal. Den pasado, diferente tipo di cowries tabata hunga un ròl importante den komersio i kultura. Kaska di cowrie tabata wòrdu usá histórikamente komo moneda, partikularmente na China, Afrika, New Guinea i Indonesia. E barkunan di e Kompania di India Oriental Hulandes (VOC) tabata komersia ku kaska di kowrie, spesialmente e “kaska di kaska di plaka” ku tabata representá un balor monetario, i tabata usa nan komo un medio di pago, inkluso pa kumpra hende sklabisá. Awendia nan ta wòrdu apresiá prinsipalmente komo kosnan di kolekshon i ta wòrdu usá den joyas. Karakol tin un dieta hopi spesífiko ku ta varia pa kada espesie. Algun ta karnivoro, algun herbívoro i algun omnívoro. Nan tin un struktura di alimentashon úniko yamá un “radula” den nan boka, ku ta funshoná komo djente, superfisie di yerba i kòrta kuminda.<ref name="deel 3"/> Patras == Di tres denominashon: biyete di 50 Cg == E biyete ta predominantemente bèrdè i tin e '''turtuga di laman bèrdè''' na e parti dilanti i e playa di '''Grote Knip''' na e parti patras.<ref>[https://curacao.nu/nieuwe-caribische-gulden-een-ode-aan-de-onderwaterwereld-50g/ Nieuwe Caribische Gulden: een ode aan de onderwaterwereld (50g)], curacao.nu (28 di desember 2024)</ref> E turtuga bèrdè di laman ta wòrdu hañá den tur laman tropikal i subtropikal na mundu, inkluyendo den Karibe. E turtuga bèrdè di laman ta un herbívoro i ta kome prinsipalmente yerba di laman. E turtuganan ta sòru pa e yerba di laman no krese muchu largu i sofoká su mes. Esaki ta permití e ekosistema di yerba di laman pa mantené su funshonnan mas importante, esta komo un krèsh pa hopi bestia marino. E turtuga di laman bèrdè ta pues un espesie klave ku ta hunga un ròl esensial den tene nos oséanonan saludabel. Turtuga machu nunka no ta regresá tera. E hembranan ta bin tera solamente pa pone webu. Turtuga muhé ta traha vários nèshi pa aña. Turtuga ta protehá i den peliger di ekstinshon rònt mundu. E '''tellin''' faborito. E espesie di karakol bivalvo aki ta wòrdu hañá den henter Karibe, prinsipalmente na profundidatnan di te ku trinta meter. E kaska, ku ta wòrdu trahá dor di e karakolnan mes, por ta basta grandi, algun ta alkansá un diameter di mas o ménos ocho centimeter. E kaska ta di koló krema pa blanku ku randnan un poko haltu i hopi espasiá. E parti paden di e kaska ta hel. E dos mitarnan di e kaska por lo general ta pas bon huntu i hopi bia ta kubri ku alga i otro organismonan, proveyendo un kamuflahe ekselente riba e ref. E espesie aki ta filtrá kuminda for di awa di laman dor di chupa awa aden, filtr’é i despues “spuit afó” awa limpi. Patras Grote Knip Beach. Curaçao ta konosí pa su playanan relativamente chikí skondí den bahianan kómodo. Asta Grote Knip Beach ta situá den un bahia asina. E santu riba e playanan ta konsistí di entre otro e fekalnan di piská ku ta kome alga i otro organismonan marino. Segun ku e piskánan aki ta raspa alga for di piedra di koral i piedra di kalki, nan ta kita pida pida kalki tambe. E material aki despues ta wòrdu ekskretá komo granula chikitu di kalki, ku eventualmente ta akumulá riba playa komo santu blanku debí na akshon di ola. Piská papagai ta entre e espesienan responsabel pa e proseso aki. ------------------- '''Petróleos de Venezuela, SA''' ('''PDVSA''') ta e kompania estatal di [[Venezuela]] riba tereno di petroleo i gas natural. E kompania tin aktividatnan den eksplorashon, produkshon, refinamentu, merkadeo, transporte i eksportashon di petroli, i tambe eksplorashon i produkshon di gas natural. El a kuminsá su operashon na 1976 despues di e nashonalisashon di e industria petrolero di e pais pa dekreto di gobièrnu riba 30 di ougùstùs 1975. Tur akshon di e kompania ta ainda propiedad di gobièrnu di Venezuela, kual pais ta e di sinku eksportadó mas grandi di petroli na mundu. == Reserva i produkshon == Venezuela tin e reservanan di petroleo mas grandi na mundu. Na fin di aña 2020, nan tabata balorá na 304 bion bari, òf 17.5% di e total mundial.<ref name=BPWES21>{{en}} [https://www.bp.com/en/global/corporate/energy-economics/statistical-review-of-world-energy.html BP Statistical Review of World Energy 2021], geraadpleegd op 24 juli 2021</ref> [[Arabia Saudita]] ta na di dos lugá ku un porshon di 17.2%. Un gran parti di e reservanan ta konsistí di zeta viskoso, ku ta wòrdu hañá prinsipalmente kantu di [[Riu Orinoco]]. E zeta aki ta ménos fásil pa saka ku zeta konvenshonal. Ku e reservanan di zeta konosí, e pais por mantené e nivelnan di produkshon aktual pa mas ku 500 aña.<ref name=BPWES21/> Na 2005, produkshon di zeta tabata 3.3 mion bari pa dia (bpd), pero pa 2015 esaki a baha te na 2.6 mion bpd.[2] Debí na mal maneho ekonómiko, no tin sufisiente sèn disponibel pa invertí, loke ta kousa ku produkshon ta baha. E bahada aki a sigui despues di 2015 i na 2020 e produkshon tabata 540.000 bpd.<ref name=BPWES21/> Un tendensia similar ta visibel pa refinamentu. Na 2010, kasi 1 mion bpd tabata wòrdu prosesá diariamente ainda, pero na 2019 esaki a baha te na 123.000 bpd.<ref name=BPWES21/> Reservanan di gas ta muchu mas chikitu na 3% di e total mundial, pero tòg signifikante.<ref name=BPWES21/> Produkshon di gas a keda basta stabil entre 2005 i 2017 i a fluktuá alrededor di 30-40 bion m³ pa aña. Tabatin un bahada fuerte na 2018, ku a sigui na 2019 i 2020. Na 2020, mas o ménos 19 bion m³ a wòrdu produsí.<ref name=BPWES21/> == Historia == E kompania a wòrdu fundá dia 1 di yanüari 1976 despues di e nashonalisashon di e industria petrolero di Venezuela. Na sèptèmber 1986, e kompania merikano Southland a bende mitar di e akshonnan di CITGO na Petróleos de Venezuela. Na 1990, PVDSA a kumpra e sobra akshonnan, birando e úniko doño. Ku e transakshon aki, CITGO a wòrdu sigurá di e suministro di krudo i Venezuela a haña un kanal di benta nobo na [[Estadonan Uni di Amérika|Merka]]. Parsialmente debí na e kaida fuerte den prijs di petroleo desde 2015, PVDSA a topa cu problemanan finansiero. E kompania a risibí un fiansa grandi di Rosneft di [[Rusia]] i a kambio a primintí 49.9% di e akshonnan den CITGO komo fiansa.<ref name=CNNROS>CNN [http://money.cnn.com/2017/04/10/news/economy/russia-us-oil-company-citgo/index.html Russia could soon control a U.S. oil company], 10 di aprel 2017, konsultá 4 di ougùstus 2024</ref> Varios polítiko merikano ta preferá di no mira akshonista ruso den refinerianan merikano.<ref name=CNNROS/> Na 1985, gobièrnu di [[Teritorio insular (Antias Hulandes)|teritorio insular di Kòrsou]], ku a tuma over e [[refineria Isla]] na Kòrsou for di [[Koninklijke Shell|Shell]], a transferí e operashonnan di e kompania pa Petróleos de Venezuela a base di un kontrato di hür di largu plaso.<ref name="CvC">Canon van Curacao [https://canoncuracao.cw/33-vertrek-shell-komst-en-vertrek-pdvsa/ Vertrek van Shell, komst en vertrek PdVSA], geraadpleegd op 21 december 2023</ref> Invershonnan den e refineria a keda atras, loke ta nifiká ku produkshon tabata wòrdu hasí prinsipalmente ku instalashonnan bieu. E problemanan ambiental ku esaki a enserá a kondusí na hopi demanda kontra e refineria òf kontra di gobièrnu.<ref name="CvC"/> E kontrato di hür di PDVSA a kaduká dia 31 di desèmber 2019. Despues di e salida di PDVSA, un bataya legal a tuma luga pa añanan largu entre Kòrsou i Venezuela. Nan dos finalmente a yega na un akuerdo na desèmber 2023. Venezuela lo suministrá zeta pa dies aña ku un balor ekivalente total di US$ 450 mion, ku lo wòrdu usá pa paga e debe di PVDSA.<ref>Antilliaans Dagblad [https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/28793-olie-voor-schuld-pdvsa Olie voor schuld PDVSA, 21 december 2023], konsultá 4 di ougùstus 2024</ref> ï Na yanüari 2019, Merka a imponé sanshonnan kontra PDVSA.<ref name=NOSUSS>NOS [https://nos.nl/artikel/2269551-vs-legt-sancties-op-aan-venezolaanse-staatsoliebedrijf.html VS legt sancties op aan Venezolaanse staatsoliebedrijf, 29 januari 2019], konsultá 4 di ougùstus 2024</ref> E kuentanan bankario di e kompania na Merka a wòrdu kongelá i merikanonan no ta permiti di hasi negoshi ku e kompania mas.<ref name=NOSUSS/> E sanshonnan ta un medida punitivo kontra e maneho di [[Nicolás Maduro|presidente Maduro]]. Zeta ta un fuente importante di entrada pa Venezuela i mas ku 40% di tur eksportashon di zeta ta bai pa Merka.<ref name=NOSUSS/> Na 2016, US$19 bion di e benta total di US$42 bion e aña ei a wòrdu generá na Merka. Na òktober 2023, e sanshonnan petrolero riba Venezuela a wòrdu aliviá.<ref name="NOSUSVEN">NOS [https://nos.nl/artikel/2494593-vs-schort-deel-sancties-venezuela-op-na-afspraken-over-vrije-verkiezingen VS schort deel sancties Venezuela op na afspraken over vrije verkiezingen, 19 oktober 2023], geraadpleegd op 21 december 2023</ref> A yega na un akuerdo entre e gobièrnu di Maduro i partidonan di oposishon bou di kua nan a bai di akuerdo pa tene elekshon den e di dos mitar di [[2024]], ku opservadónan internashonal pa garantisá ku nan ta hustu.<ref name="NOSUSVEN"/> E relahamentu ta nifiká ku Venezuela por determiná un biaha mas pa su mes kuantu zeta e ta eksportá i na kua partidonan.<ref name="NOSUSVEN"/> E akuerdo ta en prinsipio bálido pa seis luna. == Laso ku Karibe Hulandes == (es.wiki} === Aruba === Na 1991, PDVSA a atkerí di Chevron e terminalnan di awa hundu den Laman Karibe den serkania di Aruba.<ref name=terminal > {{cite web |url= http://www.petroleumworld.com/es-napa17061901.htm| title= La triste historia de PDVSA, BORCO y San Eustaquio|date=2017-06-13| author=Sergio Sáez | publisher= Petroleumworld.com}}</ref> Na september 2015, Aruba a firma un memorandum di entendimentu cu Citgo pa sondea e re-apertura di e refineria situá na [[San Nicolas]], Aruba, pará desde 2012 pa e operador Valero Energy ku un kapasidat instalá pa refiná 235.000 bpd. Na septèmber 2016, [[parlamento di Aruba]] a aprobá e outorisashon pa Citgo hür e refineria di San Nicolas pa 25 aña i un inversion aprobá pa PDVSA di 685 miyon dollar. Dia 23 di mei 2018, Korte di Aruba a kita e embargo riba dos kargamento di petroleo for di e tankeronan ''Atlantic Lily'' i ''Grimstad'' ku ConocoPhillips a pidi komo parti di su esfuersonan pa kobra un sentensia di arbitrahe kontra PDVSA.<ref> {{citeer web |url=http://eltiempolatino.com/news/2018/may/23/corte-de-aruba-levanto-embargos-pedidos-por-conoco/| titel=Corte de Aruba levantó embargos pedidos por Conoco contra cargamentos de Citgo |datum=2018-05-23| uitgever=El Tiempo Latino}}</ref> Na febrüari 2019, Citgo a para e remodelashon i modernisashon di e proyecto pa motibu di sanshonnan ekonómiko.<ref>{{citeer web |url= https://www.elperiodicodemonagas.com.ve/site/internacionales/renovacion-en-refineria-de-aruba-parada-por-sanciones/| titel=Renovación en refinería de Aruba parada por sanciones |datum=2019-02-20| uitgever=El periódico de Monagas}}</ref> Segun Promé Minister [[Evelyn Wever-Croes]] “E ta muy probable ku nos lo no sigui ku Citgo pero nos ta evaluando kon nos por sali for di e kontrato sin ningun problema".<ref> {{cite web |url=https://meridadigital.com.ve/alnavio-petroleos-de-venezuela-se-desmorona-y-las-repercusiones-son-globales/| title=Pdvsa se desmorona y las repercusiones son globales|date=2019-06-19| publisher= Alnavio }}</ref> Dia 22 di yüni 2021, e kompania Citgo a disidí di likidá 4 kompania supsidiario ku a keda kreá na 2016 ora ku gobièrnu a firma un kontrato di hür a kambio di rehabilitá e refineria di [[San Nicolas]] pa konvertí krudo èkstra-pisá for di e faha di zeta di [[Orinoco]] den krudo lihé. Mirando e problemanan ku a surgi a kousa di retrasonan di e proyecto na 2019 Citgo a termina su negoshi ku Aruba.<ref>«los lazos de la empresa venezolana con la isla empezaron a resquebrajarse al mismo tiempo que las sanciones financieras» {{citeer web |url= https://www.bancaynegocios.com/citgo-liquido-cuatro-filiales-en-aruba-y-cerro-casi-100-de-sus-negocios-en-la-isla/ | titel= Citgo liquidó cuatro filiales en Aruba y cerró casi 100% de sus negocios en la isla|datum=2021-06-22| uitgever=Bancaynegocios}}</ref> === Boneiru === PDVSA ta doño di e terminal marítimo Bonaire Petroleum Company (Bopec)<ref> {{cite web |url= https://prodavinci.com/que-esta-pasando-con-el-caso-conocophillips-versus-pdvsa/ | title= ¿Qué está pasando con el caso ConocoPhillips versus PDVSA?|date=2018-05-06| publisher= Prodavinci }}</ref> ku e kapasidat pa almasená te ku 12 mion bari di zeta krudo i derivadonan ku ta stratégiko pa eksportashon pa [[China]] i Merka. Na sèptèmber 2010, un kandela den dos di su 23 depósito a obligá gezaghebber di Boneiru pa sera e terminal.<ref>{{cita web | url= https://lta.reuters.com/articulo/latinoamerica-petroleo-venezuela-bonaire-idLTASIE68D11S20100914 | title= Terminal de PDVSA Bonaire, cerrado hasta nuevo aviso|date=2010-09-14| publisher= REUTERS | fechaacceso= 10 de julio de 2019 | fechaarchivo= 10 de julio de 2019 | urlarchivo= https://web.archive.org/web/20190710151005/https://lta.reuters.com/articulo/latinoamerica-petroleo-venezuela-bonaire-idLTASIE68D11S2010091}}</ref> Na desèmber 2017, gobièrnu hulandes a duna un ultimatum na PDVSA pa motibu di e falta di invershon den mantenshon di e terminal di Bonaire Petroleum Company (Bopec), lagando solamente sinku di e 21 depósitonan pa operá ku e isla tin, PDVSA a primintí un invershon di 25 mion dòler pa mantenshon i restourashon di e depósitonan.<ref> {{cita web |url= https://elcooperante.com/holanda-envia-ultimatum-a-pdvsa-por-falta-de-mantenimiento-en-terminal-de-bonaire/| title=Holanda envía ultimátum a Pdvsa por falta de mantenimiento en terminal de Bonaire|date=2017-12-20 | publisher= El cooperante}}</ref> Na mei 2018, e kompania ConocoPhillips ku sede na Houston a asumí kontrol di e aktivonan petrolero di Venezuela riba e isla kompania karibense di Boneiru<ref>{{cite web |url= https://www.radiotelevisionmarti.com/a/corte-de-bonaire-autoriza-embargo-millonario-a-pdvsa/175740.html | title= Corte de Bonaire autoriza embargo millonario a PDVSA|date=2018-05-12| publisher= Radio Televisión Martí}}</ref>, na ougùstùs 2018 a yega na un akuerdo ku PDVSA pa e pago di 2.040 mion ku un pago inisial di 500 mion dòler denter di un periodo di 90 dia for di momentu di firma e akuerdo, e sobra suma lo wòrdu pagá tur kuartal den un lapso di kuater aña i mei.<ref name="Sin-nombre-p2Jf-4">{{cite web |url=https://www.voanoticias.com/a/conocophillips-acuerdo-pdvsa-sobre-pago-de-2-000-millones-venezuela/4536051.html| title= ConocoPhillips llega a acuerdo con PDVSA sobre pago de 2.000 millones|date=2018-08-20| publisher= Voa Noticias.com }}</ref> Dia 26 di ougùstùs 2020, gobièrnu di Boneiru a duna òrdu pa hasi bashí e sinku tankinan di almasenahe di zeta ku ta kontené 10 mion bari pa motibu di riesgonan ambiental i falta di mantenshon.<ref> {{cite web |url=https://www.bancaynegocios.com/bonaire-ordena-a-pdvsa-vaciar-tanques-en-terminal-petrolera-por-riesgos-ambientales/| title=Bonaire ordena a Pdvsa vaciar tanques en terminal petrolera por riesgos ambientales|date=2020-08-28| publisher=Bancaynegocios}}</ref> Na mart 2021, e filial di Bopec a deklará bankarota pasobra e no por a paga su debenan.<ref>«El terminal petrolero de Pdvsa en Bonaire tenía capacidad para almacenar unos 10 millones de barriles de petróleo y cargar grandes embarcaciones desde sus muelles de aguas profundas» {{cite web |url=https://talcualdigital.com/filial-en-bonaire-de-pdvsa-se-declara-en-bancarrota-debido-a-sanciones-de-eeuu/| title=Filial en Bonaire de PDVSA se declara en bancarrota debido a sanciones de EEUU|date=2021-03-23| publisher=Tal Cual}}</ref> Na novèmber, un korte di Boneiru a dikta tokante e pago di 41.69 mion dòler pa e debenan atrasá di PDVSA.<ref>{{cite web |url=https://www.bancaynegocios.com/tribunal-de-bonaire-condeno-a-pdvsa-a-pagar-us4169-millones-por-deuda-en-litigio-con-bopec/|title=Tribunal de Bonaire condenó a Pdvsa a pagar US$41,69 millones por deuda en litigio con Bopec|date=2021-11-08|work=Banca y Negocios}}« » </ref> Na mart 2023, un hues di Boneiru a ordená e destaho forsá di kombustibel for di e depósito di 1933 ku tabata kontené 371.790 bari di kombustibel situá den e zona di Kaminda Turistiko, den nortost di e isla, propiedat di e kompania Commerchamp CA, un filial di PDVSA (na balor di mas o ménos 18 mion dòler) ku no tin un lisensia di OFAC pa negoshá esaki, e destaho a wòrdu realisá pa un debe di 41.7 mion dòler ku e supsidiario debe komo honorario i interes di pago atrasá na Bopec.<ref>{{cite web |url=https://cronicasdelcaribe.com/economia/ordenan-la-subasta-forzosa-de-fuel-oil-de-pdvsa-en-bonaire/|title= Ordenan la subasta forzosa de fuel oil de Pdvsa en Bonaire|date=2023-03-17|work=Crónicas del Caribe}}</ref> === Kòrsou === Desde 1985, PDVSA i gobièrnu di [[Kòrsou]] tabatin un kontrato di hür pa e [[Refineria Isla]] ku un kapasidat di 335.000 bari di krudo, konstruí pa Royal Dutch Shell na 1919. Pa 2016, Kòrsou a eksigi pa PDVSA aporta un invershon di 15 bion dòler pa modernis’e pa por a prolonga e contract, pero si esaki no sosode, PDVSA lo keda afo. Na mei 2018, Korte Komersial di Curacao a outorisá ConocoPhillips pa pone beslag riba $636 mion na aktivo di Venezolano PDVSA.<ref name="Sin-nombre-p2Jf-5">{{cite web |url= https://lta.reuters.com/articulo/topNews/idLTAKCN1ID0R1-OUSLT |title= Corte Curazao autoriza a ConocoPhillips embargar 636 mln dlr en activos de venezolana PDVSA |date=2018-05-12 |publisher= Reuters |fechaarchivo= 22 de abril de 2020 |urlarchivo= https://web.archive.org/web/20200422133703/https://lta.reuters.com/articulo/topNews/idLTAKCN1ID0R1-OUSLT}}</ref> PDVSA ta confrontá un krisis di exportashon pa motibu di e bahada den produkshon di krudo, posiblemente e kompania chines Guangdong Zhenrong lo maneha e refineria aki na fin di 2019<ref> {{cite web |url= https://elcooperante.com/menos-ingreos-pdvsa-pierde-refineria-de-curazao-por-desinversion-para-modernizarla/| title= ¡Menos ingresos! Pdvsa pierde refinería de Curazao por desinversión para modernizarla |fecha= 19 de sep 2016 | publisher= El Coperante }}</ref><ref> {{cita web |url= https://elnuevopais.net/2018/06/22/204038/ | title= Curazao se cansa de PDVSA y busca nuevo operador para refinería Isla|pages= ConocoPhillips en mayo obtuvo órdenes judiciales e incautó algunos inventarios, activos y cargas de PDVSA en el Caribe|fecha=22 de junio de 2018 | publisher= El Nuevo País Zeta }}</ref> tin mas di un aña ta sufriendo severamente di e krisis na Venezuela. Gobièrnu di Kòrsou ta buskando un operadó nobo pa remplasá PDVSA i e sesamentu di e lease ta surgiendo komo esun mas probable. Sinembargo, PDVSA a logra finalisá e kontrato di hür pa un aña mas pa uso di almasenamentu, te ku desèmber 2020.<ref>«Refinería di Korsou extendió por un año el contrato que permite a PDVSA operar ese complejo con capacidad de 335.000 barriles de crudo diario»{{cite web |url=https://www.elnacional.com/economia/refineria-de-curazao-extendio-acuerdo-de-operaciones-con-pdvsa/|title=Refinería de Curazao extendió acuerdo de operaciones con Pdvsa|fecha=2 de diciembre de 2019| publisher=El Nacional}}</ref> Riba 26 di ougùstùs 2020, PDVSA a wòrdu demandá pa $51 mion dor di e kompania petrolero di Kòrsou, doño di e Refineria Isla na Kòrsou pa inkumplimentu ku e kontrato di pago mensual akumulá for di fin di 2018.<ref> {{cite web |url=https://www.bancaynegocios.com/otra-demanda-para-pdvsa-refineria-de-curazao-exige-pago-de-us51-millones/| title= Otra demanda para Pdvsa: Refinería de Curazao exige pago de US$51 millones|fecha= 28 de agosto de 2020| publisher=Bancaynegocios}}</ref> E refineria di Isla ta inaktivo for di mei 2018 i PDVSA tin un kontrato di hür kaduká pa su kapasidat di almasenamentu di 15 mion bari den su 38 tanki i dos waf di karga, un 25 % di su depósitonan (9 tanki) lo wòrdu hür na e kompania petrolero SPS Drilling E&P, PDVSA a bin ta desokupá parti di su zeta wardá despues di e sanshonnan na 2020, miéntras ku su doño Korsou ta buskando un operadó nobo.<ref> {{cite web |url=https://www.bancaynegocios.com/refineria-de-curazao-reemplaza-a-pdvsa-y-adjudica-a-petrolera-sps-oferta-de-arrendamiento-de-tanques/| title=Refinería de Curazao reemplaza a Pdvsa y adjudica a petrolera SPS oferta de arrendamiento de tanques |date=2020-09-03| publisher=Bancaynegocios}}</ref> E kompania Kòrsou tin plania pa destaho e zeta wardá Petroleo di PDVSA pa regla algun debe laboral cu el a laga pendiente.{{cite web |url= https://www.bancaynegocios.com/curazao-tendra-que-subastar-petroleo-para-pagar-deudas-dejadas-por-pdvsa/| title=Curazao tendrá que subastar petróleo para pagar deudas dejadas por Pdvsa|date=2021-06-02| publisher=Banca y Negocios}}</ref> Riba 30 di augustus, a determina ku PDVSA ta obligá di paga Kòrsou un debe atrasá pa e hür di e Refineria di Isla, despues di a perde e apelashon den kual a priminti di paga 20 mion dòler pa aña na hür pa daño i perhuisio na momentu di terminashon di e kontrato i lunanan akumulá di hür, parti di e debe ei a wòrdu kobra direktamente dor di RdK, kontra e stòknan di zeta krudo i produktonan akabá, ku a wòrdu wardá na e terminal di Bullenbaai.<ref>« El 30 de diciembre de 2019, Curazao reclamó su derecho a la “rescisión especial” del contrato con Isla, y le exigió a la empresa la cancelación de 100 millones de dólares, el asunto es por la reclamación de indemnización por daños y perjuicios derivados del cese abrupto del arrendamiento» {{cita web |url=https://www.bancaynegocios.com/pdvsa-perdio-apelacion-y-esta-obligada-a-cancelar-deudas-pendientes-por-operacion-de-refineria-en-curazao/| title= Pdvsa perdió apelación y está obligada a cancelar deudas pendientes por operación de refinería en Curazao|fecha=31 de agosto de 2021| publisher=Banca y Negocios}}</ref> Un korte na Kòrsou a outorisá benta di akshonnan di e filial di Pdvsa: Propernyn ta un filial di PDVSA, ku ta manehá e akshonnan di Nynas pa kubri e debe no pagá na e kompania Korsou di 52 mion dòler, miéntras ku ConocoPhillips tambe ta drenta e espera di e likidashon di akshonnan ku a gana un demanda pa 10.000 mion dòler.<ref>« Al igual que Curazao y Aruba, Bonaire fue en su día una parte clave de la red logística de Pdvsa en el Caribe holandés. En los últimos años, las sanciones de EE.UU., los agresivos embargos de ConocoPhillips y otros demandantes, y la falta de inversiones por parte de la petrolera estatal venezolana, aparte de la caída del suministro de petróleo despojaron a la empresa de sus vínculos comerciales en el Caribe holandés. Se calcula que Venezuela tiene una deuda pendiente de 160.000 millones de dólares, entre bonos, laudos arbitrales y otros pasivos» {{cita web |url=https://www.bancaynegocios.com/tribunal-autoriza-a-petrolera-curazolena-a-liquidar-acciones-de-filial-holandesa-de-pdvsa-para-cobrar-deuda/ | title=Tribunal autoriza a petrolera curazoleña a liquidar acciones de filial holandesa de Pdvsa para cobrar deuda|fecha= 4 de octubre de 2021| publisher=Banca y Negocios}}</ref> E filial di PDVSA tin te ku 31 di desèmber 2022 pa benta privá di su akshonnan.<ref>{{cita web |url= https://talcualdigital.com/tribunal-de-la-haya-da-prorroga-al-embargo-de-acciones-propernyn-bv-filial-de-pdvsa/| título=Tribunal de La Haya da prórroga al embargo de acciones en Propernyn BV, filial de Pdvsa|fecha=4 de septiembre de 2022| sitioweb= Tal Cual|fechaacceso= 20 de abril de 2023|cita= }}</ref> Na aprel 2023, e refineria di Kòrsou na e isla di Kòrsou ta eksigí di PDVSA e pago di US$62.3 mion ku e debe pa e no-kanselashon di e servisio eléktriko dor di e kompania petrolero venezolano entre e añanan 2018 i 2019 i e demanda a keda gana den un korte di New York.<ref>{{cita web |url=https://www.bancaynegocios.com/refineria-de-curazao-exige-a-pdvsa-que-pague-us623-millones-que-adeuda-por-servicio-electrico/| título= Refinería de Curazao exige a PDVSA que pague US$62,3 millones que adeuda por servicio eléctrico|fecha= 20 de abril de 2023| sitioweb=Banca y Negocios|fechaacceso= |cita=Otro litigio: la empresa petrolera de Curazao inició un litigio contra PDVSA en Suiza, por la falta de mantenimiento de la Refinería Isla, así como también por los daños ocasionados en el ecosistema, por una indemnización de US$1.000 millones }}</ref> Na desèmber PDVSA a kontestá ku e lo regla su debe dor di suministrá kombustibel, Venezuela na òktober a proveé ​​un oportunidat pa un akuerdo, despues ku Kòrsou a apelá na un korte di New York na 2020 pa enforsá un pago di 51 mion dòler di e debe akumulá te na e punto ei.<ref>{{cite web |url= https://www.bancaynegocios.com/reuters-pdvsa-saldara-deuda-con-refineria-de-curazao-suministrando-combustible/| título=Reuters: PDVSA saldará deuda con refinería de Curazao suministrando combustible|fecha=18 de diciembre de 2023| sitioweb=Banca y Negocios|fechaacceso= |cita= El acuerdo podría permitir la reanudación de las relaciones entre Venezuela, Curazao y Bonaire para que PDVSA pueda reactivar las operaciones de almacenamiento de petróleo y combustible en la terminal Bullenbaai en Curazao }}</ref> Na febrüari 2024, Curaçao Refinery Utilities (CRU) a bende kasi 500.000 bari di zeta di kombustibel propiedat di PDVSA ku tabata warda den e tankinan di Bullenbaai, ku tabata na oferta for di novèmber 2023.<ref>{{cite web |url=https://www.bancaynegocios.com/tras-2-subastas-fallidas-refineria-de-curazao-vendio-de-forma-privada-fueloil-que-pertenecia-a-pdvsa/| título= Tras 2 subastas fallidas: Refinería de Curazao vendió de "forma privada" fueloil que pertenecía a PDVSA|fecha=20 de febrero de 2024| sitioweb= Banca y Negocios |fechaacceso= |cita= }}</ref> {{Appendix}} [[Category:Empresa]] [[Category:Venezuela]] -------------------------- '''Antilliaanse Verffabriek''' of '''AVF Paints''' ta un empresa na Korsou ku ta fabrika verf pa e merkado lokal i e otro islanan di [[Karibe Hulandes]]. == Historia == AVF a wordu funda 17 di november 1959 bou di nomber di ... Fundadonan tabata KoninkIijke Lak-; Fabrica di vernis y verf Molijn y Co. N.V. Fabriek van Compositieverven C.V., B.J. de Castro y Yiunan y S.E.L. Maduro y Sons N.V. Na 2014?, despues di un traspaso pa dononan nobo, el a kambia nomber ofisial pa Pintuco Curacao BV bij overname ?? Fundá na 1960, AVF Paints (Antilliaanse Verffabriek) i su kompania ruman Arvefa (Arubaanse Verffabriek) ta komprometé den entregá produktonan inovativo i di kalidat haltu na e industria di verf i revestimentu. Den un era di konsolidashon, ora mas grandi ta bira mas grandi i nòmbernan di marka ta parse di dominá, AVF Paints ta mantené su parti di merkado i base di kliente leal dor di fabriká e mihó kalidat di verf i revestimentu ku lo surpasá tur otro verf den nos klima tropikal duru i ku moda bieu “pueblo natal” servisio práktiko. AVF Paints ta bo eksperto di verf lokal.<ref>https://www.avfpaint.com/about-us</ref> Antilliaanse Verffabriek NV a wordu funda na Curaçao dia 30 di october 1959 door di KoninkIijke Lak-; Fabrica di vernis y verf Molijn y Co. N.V. Fabriek van Compositieverven C.V., B.J. de Castro y Yiunan y S.E.L. Maduro y Sons N.V. E fabrica cu tin 40 empleado actualmente ta sirbi 80% di e mercado domestico. Na 1972 a lanta un filial na Aruba, Arubaanse Verffabriek N.V.; actualmente 12 empleado y un cuota di mercado di mas o menos 50%.<ref>https://web.archive.org/web/20161120102825/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=369&lang= Antilliaanse Verffabriek NV], Encyclopedie van Curacao</ref> Is op Curaçao opgericht 30 Oktober 1959 door KoninkIijke Lak-; Vernis- en Verffabriek Molijn en Co. N.V. Fabriek van Compositieverven C.V., B.J. de Castro and Sons en S.E.L. Maduro and Sons N.V. De fabriek met 40 werknemers bedient thans 80% van de binnenlandse markt. In 1972 is op Aruba een dochteronderneming opgericht, de Arubaanse Verffabriek N. V.; thans 12 werknemers en een marktaandeel van ca. 50%.<ref>https://web.archive.org/web/20161120102825/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=369&lang= Antilliaanse Verffabriek NV], Encyclopedie van Curacao</ref> Founded in 1960, AVF Paints (Antilliaanse Verffabriek) and his sister company Arvefa (Arubaanse Verffabriek) are committed in delivering innovative and high-quality products to the paints and coatings industry. In an age of consolidations, when bigger gets bigger and brand names seem to dominate, AVF Paints maintains its market share and loyal customer base by manufacturing the finest quality paints and coatings that will outperform all other paints in our harsh tropical climate and with old fashion “hometown” hands on service. AVF Paints is your local paint expert. E febrika ta establese na Asteroienweg. E tin tiendan na Korsou i Aruba. (Arvefa) ---------------------------------- {{Databox}} '''Damen Shiprepair Curaçao''' (DSCu), antes '''Curaçaosche Dok Maatschappij''' (CDM), ta un empresa di eksplotashon di dòk i reparashon di barku ku ta establesé den [[Schottegat]] na [[Kòrsou]] desde 1958. E fasilidatnan i infrastruktura di e dòknan i waf ta propiedat di CDM Holding NV<ref>[https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/28535-meo-houdt-rekening-met-vertrek-damen MEO houdt rekening met vertrek Damen], [[Antilliaans Dagblad]] (26 di oktober 2023)</ref> , un kompania di gobièrnu di Kòrsou fundá na 1958. Desde 2017 DSCu ta hür i opera esakinan. == Historia == Curaçaosche Dok Maatschappij a wòrdu fundá na desèmber 1958 a base di un akuerdo entre [[Refineria Isla|Curaçaosche Petroleum Industrie Maatschappij]] (CPIM) ku su supsidiario [[Curaçaosche Scheepvaart Maatschappij]] (CSM) i e companianan N.V. Combinatie Pletterij Nederhorst, Dok- en Werf Maatschappij Wilton¬Feijenoord N.V. i Nederlandse Dok¬ en Scheepsbouw Maatschappij v.o.f.<ref>{{citeer web|titel=N.V. Curacaose Dok Maatschappij|werk=[[Amigoe]]|datum=1958-10-29|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010405174:mpeg21:p002|bezochtdatum=2024-04-18}}</ref> Riba 1 di yanüari 1959 CSM a pasa e operashon di e dòknan pa Curaçaosche Dok Maatschappij. For di inisio CDM tabata e empresa di reparashon di barku mas moderno den Karibe i for di 1972 tambe esun mas grandi. CDM a kontribui grandemente na ekonomia di [[Antias Hulandes]]. Het totaal aantal eigen werknemers bedraagt circa 1.200.?? Den un reorganisashon grandi na 1962 e empresa ta tuma over e Reina Wilhelmina dok di NV Combinatie Pletterij Nederhorst i Beatrix dok di refineria Shell.<ref>DRASTISCHE REORGANISATIE BIJ DE CURACAOSE DOKMY. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 19-12-1962, p. 1. Geraadpleegd op Delpher op 18-04-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010461724:mpeg21:p001</ref> E ekspansion di su fasilidatnan i personal a kontinua te aña 1982, ora un reseshon a dal e mundu maritimo. Te fin di e dekada tabatin atrobe un subida den e aktividatnan.<ref>Production manager: 'Sprake van opleving' Curaçaose Dok Maatschappij momenteel enorm veel klanten. "Amigoe". Curaçao, 09-02-1989, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 18-04-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642553:mpeg21:p003</ref> Na 2015 e empresa hulandes Damen Shipyard Group a traha un waf di reparashon na Kòrsou pa e toubotnan, fabriká pa Damen, ku ta navega den [[Laman Karibe]]. Riba proposishon di gobièrnu di Kòrsou, e grupo tambe a tuma over dia 1 di febrüari 2017 e aktividatnan di CDM, ku den un forma kontrolá a bai fayit na ougùstùs 2016.<ref>Antilliaans Dagblad 2 februari 2017</ref><ref>https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/24433-faillissement-cdm-opgeheven Faillissement CDM opgeheven], [[Antilliaans Dagblad]] (4 di oktober 2021)</ref> Bou di nòmber i maneho nobo e empresa a logra rekobrá un posishon den top na Karibe na 2018, ofresiendo un seri di servisio den mantenshon, reparashon, adaptashon i konvershon di barkunan i konstrukshonnan offshore di tur tamaño. == Dòknan == Den kurso di tempu a operá diferente dòk: * ''Reina Wilhelmina'': dòk flotante, 3000 dwt, 1926 -1980 (antes di NV Combinatie Pletterij Nederhorst) * ''Juliana'' - dòk flotante, 4000 dwt, 1929-1946 (bendi na Surabaya) * ''Beatrix''- dòk kobá di 28.000 dwt, 192 meter largu (1943 - presente) * ''Antilia'': dòk kobá di 120.000 dwt, 280 meter largu (april 1972 - presente) Banda di esei tin dos dòk flotante desde 2018.<ref>https://knipselkrant-curacao.com/pbc-videoreportage-aankomst-drijvende-droogdokken-damen/ Videoreportage aankomst drijvende droogdokken Damen], 30 aprel 2018</ref> Despues ku nan tabata defekto pa algun tempu a disidi pa saka nan por kompleto for di waf den kurso di 2024.<ref>[https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/29316-damen-verwijdert-2e-drijvende-dok Damen verwijdert 2e drijvende dok], [[Antilliaans Dagblad]] (17 di aprel 2024)</ref> {{Appendix}} [[Category:Empresa]] [[Category:Kòrsou]] ===Damen ==== * Desde 2017 Damen Shiprepair Curacao ta hür i ta eksplota e fasilidatnan i infrastruktura den waf di CDM di un kompania di gobièrnu funda na 1958, CDM Holding NV. <ref>[https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/28535-meo-houdt-rekening-met-vertrek-damen MEO houdt rekening met vertrek Damen], [[Antilliaans Dagblad]] (26 di oktober 2023)</ref> Desde 20?? propiedad di Antias Hulandes. * Na 2016 CDM a wordu deklara fayit ku a wordu lanta na 2021 wegens gebrek aan baten.<ref>https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/24433-faillissement-cdm-opgeheven Faillissement CDM opgeheven], [[Antilliaans Dagblad]] (4 di oktober 2021)</ref> Na 2015 Damen a traha un waf di reparashon na Kòrsou pa e trailernan ku Damen a traha i ku ta bula den awa karibense. Riba 1 di febrüari 2017, riba proposhon di e Gobièrnu di Kòrsou, e Grupo tambe a tuma over e aktividatnan di CDM, ku den un forma kontrola a bai fayit na ougùstùs 2016.<ref>Antilliaans Dagblad 2 februari 2017</ref> Personal i material a pasa pa e kompania nobo Damen Shiprepair Curaçao (DSCu). E pianan flosante di e CDM lo ser remplasá durante di aña 2018 ku pianan mas grandi: pianan C lo bira 230 pa 45 meter i pianan D 108 pa 23 meter. E kantidat aki ta úniko den Karibe i Latino-Amerika.<ref>[https://knipselkrant-curacao.com/ad-slotuitdeling-failliet-cdm/ Slotuitdeling failliet CDM], Antilliaans Dagblad 22 maart 2018</ref> Damen bouwde in 2015 een reparatiewerf op [[Curaçao]] voor de door Damen gebouwde sleepboten die in de Caribische wateren varen. Op voorstel van de Curaçaose regering nam de Groep op 1 februari 2017 ook de activiteiten over van de [[Curaçaose Dokmaatschappij]] (CDM), die in augustus 2016 gecontroleerd failliet was gegaan.<ref>Antilliaans Dagblad 2 februari 2017</ref> Personeel en materieel ging over naar het nieuwe bedrijf Damen Shiprepair Curaçao (DSCu). De oude drijvende dokken van de CDM worden in de loop van 2018 vervangen door grotere: dok C wordt 230 bij 45 meter en dok D 108 x 23 meter. Deze omvang is uniek voor het Caribisch gebied en Latijns-Amerika.<ref>Antilliaans Dagblad 22 maart 2018</ref> *NOTES Van ds zijde van de afdeling „Public Relations" van de CPIM kregen wij het volgende bericht: De N.V. combinatie Plet terij--Noderhorst tezamen mol de Nederlandsche dok- en scheepsbouw maatschappij V.O.F, on do N.V. dok-on werf maatschappij Wilton-Feyenoord hebben in principe overeenstemming bereikt mei do N.V. Curacaosche Petroleum Industrie maatschappij en de N.V. Curacaosche scheepvaart maatschappij-, op grond waarvan hol thans door laatstgenoemde maatschappij geëxploiteerde Beatrix dok met bijbehorend scheepsreparatiebedrtjf als mode do bedrijven dor N.V. combinatie Pletterij-Nederhorsl binnenkort als oen bedrijf zullen worden geëxploiteerd door oen 'o stichten „N.V. Curacaose dok maatschappij". De nieuwe N.V. zal hierdoor beschikken over do grootste en modernste schoepsreparatie-faciliteiten in hot Caraibisch gebied.<ref>N.V. Curacaose Dok Maatschappij. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 29-10-1958, p. 2. Geraadpleegd op Delpher op 14-04-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010405174:mpeg21:p002</ref> In 2017, DAMEN Shipyards took over the facilities and invested heavily in infrastructure, as well as the upgrading and training of its workforce. With two large graving docks and two floating docks, cranes with capacities of up to 75 tons and more than 2,000 meters of repair wharves and fully equipped repair shops, DAMEN Shipyards is one of the largest and best-equipped ship repair facilities in the Caribbean. Er zijn twee gegraven dokken, namelijk het 30.000 dwt Beatrixdok, gebouwd door de Shell in 1942/1943 en het Antiliadok, groot 130.000 ton, in april 1972 officieel in gebruik gesteld door Gouverneur Leito. Het bedrijf heeft in belangrijke mate bijgedragen aan de economie van de Nederlandse Antillen, heeft tot 1982 voortdurend uitgebreid zowel in faciliteiten als in mankracht, maar is in 1982 getroffen door de recessie in de scheepvaart. Het totaal aantal eigen werknemers bedraagt circa 1.200. Door de moderne faciliteiten kunnen alle scheepsreparaties worden verricht. Het heeft technisch gezien in de internationale scheepvaartwereld een zeer goede naam. De Curaçaosche Dok Maatschappij beschikt behalve over de twee gegraven dokken ook over diverse reparatiekaden, dok- en kadekranen en modern ingerichte werkplaatsen.<ref>[https://web.archive.org/web/20161120102825/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=369&lang= Curacoasche Dok Maatschappij NV], Encyclopedie van Curaçao</ref> Ter gelegenheid van de ingebruikneming van het grootste commerciële droogdok van het westelijk halfrond zal de post'administratie van de Nederlandse Antillen op 7 april 1972 een bijzondere frankeerzegel in de waarde van 30 cent uitgeven. Het ontwerp van deze zegel werd verzorgd door de heer Oscar Ravelo op Curacao. Op de eerste dag van uitgifte zullen de enveloppen uitsluitend gefrankeerd met deze zegel voorzien worden van een eerste-dag-stempelafdruk.<ref>Speciale zegel voor Curacaos droogdok. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 02-02-1972, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 14-04-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010461089:mpeg21:p003</ref> Overname per 1 februari 2017 door Damen Shipyard Group<ref>[https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/15195-damen-trots-op-curacaose-werf Damen trots op Curacaose werf], [[Antilliaans Dagblad]] (5 di februari 2017) </ref> {{Appendix}} Curaçaosche Dok Maatschappij N.V. is een dok- en scheepsreparatiebedrijf gevestigd in Curacao. Het kwam in december 1958 voort uit de combinatie [[Refineria Isla|Curacaos Petroleum Industrie Maatschappij]] (CPIM) en [[Curaçaosche Scheepvaart Maatschappij]] (CSM) en de N.V. Combinatie Pletterij Nederhorst, de Dok- en Werf-Maatschappij Wilton¬Feijenoord N.V. en de Nederlandse Dok¬ en Scheepsbouw Maatschappij v.o.f., waarbij op 1 januari 1959 het dokbedrijf van CSM overgedragen werd aan de N.V. Curaçaosche Dok Mij. Na 1972 e tabata e empresa di reparashon di barku mas grandi den Karibe. El a logra rekobrá un posishon den top na 2018, despues ku e grupo hulandes multinashonal a tuma over e maneho di CDM na 2017 pfresiendo servisio amplio den mantenshon, reparashon, adaptashon i konvershon di barkunan i konstrukshonnan offshore di tur tamaño. despues ku esaki a pasa pa e grupo hulandes Damen Shipyards na 2017. In 2017, global player Damen Shiprepair & Conversion took over the management of the Curaçao Drydock Company, established in 1959. Under the new name it will continue offering a full range of services in maintenance, repair, refit and conversion of vessels and offshore constructions of all sizes. Na 2017, e hungadó global Damen Shiprepair & Conversion a tuma over e maneho di Curaçao Drydock Company, establesé na 1959. Den e nòmber nobo e lo sigui ofresé un gama kompleto di servisio den mantenshon, reparashon, adaptashon i konvershon di barkunan i konstrukshonnan offshore di tur tamaño. -------------------- '''Pedro Pablo Medardo de Marchena''' (☆ 29 di yüni 1899]] na [[Kòrsou]] - † Kòrsou 29 di yüni 1899 i a muri 15 di mei 1968 na Boneiru, kaminda el a biba for di aña 1940 te na su morto. Kasi 30 aña el a biba na Boneiru, despues ku gobièrnu kolonial a pone prezu den kampo di konsentrashon pa motibu di su pensamentu revolushonario.<ref>https://awemainta.com/wp-content/uploads/2024/03/BONERIANO-27-03-2024.pdf Bula Waya], Boneriano (27 di mart 2024)</ref> Medardo ta yu di un hudiu ku tabata biba na Kòrsou. Su mama tabata un dama koló skur di Kòrsou ku a kria Medardo. Su tata a sostené su edukashon kompletamente i tambe a rekonosé su yu, for di kua Medardo a haña e fam di su tata, Benjamin Abraham de Marchena. Medardo den e tempu ei tabata negoshante. ==Guera== Durante di Di Dos Guera Mundial, den mei 1940, Gobièrnu Kolonial a disidí di kue diferente hende sospechoso i ku fam straño prezu. Aparentemente nan tabata un peliger pa estado. Entre personanan akí tabatin Fred Fischer fotógrafo, dòkter J. Benesch, tur dos nasé na Alemania i tambe Pader Paul Brenneker ku nan a kere ku el a nase na Berlin i tambe Medardo de Marchena. Medardo no pa motibu kaminda el a nase, pero si pa su pensamentunan ku nan a kategorisá komo peligroso i antikolonial. E tabata un di e promé personanan peligroso ku nan a arestá na Kòrsou., sospecha di ta simpatisá ideanan komunista i pro nazi. Aparentemente tabatin 2 otro Antiano mas den e kampo di konsentrashon na Boneiru, pero mi no a haña konfirmashon di esaki. Den dékada 20 Medardo de Marchena ta haña problema ku iglesia katóliko i asta tabata na punto di kuminsá un kaso den korte kontra iglesia katóliko. Medardo a publiká diferente artíkulo kontra mishon katóliko, i tambe kontra dominio hulandes. E tabata kier a habri wowo di nos komunidat kontra di dominio hulandes i tambe kontra katolisismo. Medardo a batisá i kasa katóliko i su yunan tambe el a batisá katóliko. Durante e lucha akí e ta laga un domi batisá su di 4 yu. ==Publikashon== Na 1929 Medardo a publiká e buki “Ignorancia o educando un pueblo”, despues el a manda un karta pastoral i tambe artíkulonan ( entre pueblo i gobièrnu) den “De Onpartijdige” (1932– 1934). Ni e gobièrnu kolonial, ni iglesia katóliko por a imaginá ku Medardo lo a alkansá asina tantu hende. Den e publikashonnan akí e tabatin algun akusashon hopi serio. Por ehèmpel el a puntra ken tin falta, ku nos no tin nos mes hendenan den posishonnan haltu den komunidat, posishon ku ta nesesario pa duna nos hendenan mas rèspèt. Medardo a splika, ku ta: “hòmbernan blanku ku wowo blou ku ta parse hende muhé dor di nan manera di bisti, ku tin tantu Roma komo Hulanda komo nan patria. Ta nan ta kulpabel ku Kòrsou a keda tras, miéntras ku e poblashon di koló pa mas ku kuater generashon kaba ta gosa di abolishon di sklabitut”. Pedro Pablo Medardo de Marchena ta derá den e santana di Iglesia Protestant na Playa Boneiru. Revishon aktual di 15:57, 15 aprel 2026 Pending: Tragalus - Salario minimo - Barttholomeus Wouter Theodorus van Slobbe - Albert Kikkert - Florin karibense (aanvulling) - Yudansa pa desaroyo - Michelangelo Winklaar - PDVSA (aanvulling) - Antilliaanse Verffabriek - Francio Guadeloupe - Tula (aanvulling) - Medardo de Marchena (aanvulling) - Damen Shiprepair Curacao jh1lt1o1mk8vnxqkn9si5ukqfk7blrl 0 8692 206436 202478 2026-10-07T18:44:04Z Caribiana 8320 206436 wikitext text/x-wiki {{Variante|c}} {{Infobox futbolista | nomber = Vurnon Anita | nomber completo = Vurnon San Benito Anita | imagen = Go Ahead Eagles - RKC Waalwijk - 52831380091 (Vurnon Anita).jpg | imagen hanchura = | descripcion = Anita den [[RKC Waalwijk]] na 2023 <!-- Seccion di informacion personal -->| fecha nacemento = [[4 di aprel|4 aprel]] [[1989]] | ciudad nacemento = [[Willemstad]] | pais nacemento = [[Kòrsou]] | haltura = 167 <!-- Seccion di club profecional -->| debut = 2005 | debut ekipo = [[AFC Ajax|Ajax]] | club actual = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] FC Volendam | number = 6 | liga = Eredivisie | posicion = [[Mediocampista]] <!-- Seccion di seleccion nacional -->| seleccion = [[File:Flag of Curaçao.svg|20px|border]] [[Selekshon nashonal di futbòl di Kòrsou (maskulino)|Kòrsou]] | debut seleccion = [[25 di mart]] [[2021]] | participa = 17 | goal = 0 <!-- Seccion di trayectoria -->| temporada = 2005–2012<br />2012–2017<br />2017–2019<br />2018–2019<br />2020<br />2020–2023<br />2023–2024<br />2025 | club = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] [[AFC Ajax|Ajax]]<br /> [[File:Flag of England.svg|20px|border]] Newcastle United FC<br /> [[File:Flag of England.svg|20px|border]] Leeds United AFC<br /> [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Willem II<br /> [[File:Flag of Bulgaria.svg|20px|border]] CSKA Sofia<br /> [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] RKC Waalwijk<br /> [[File:Flag of Saudi Arabia.svg|20px|border]] Al Orubah<br /> [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] FC Volendam }} '''Vurnon San Benito Anita''' (☆ [[4 di aprel]] [[1989]] na [[Willemstad]]) ta un futbolista profeshonal [[Kòrsou|kurasoleño]]-[[Hulanda|hulandes]] ku usualmente ta hunga mediokampo. Na 2010 Anita a partisipa den e selekshon nashonal di [[Hulanda]] hungando tres wega, promé ku e drenta e [[Selekshon nashonal di futbòl di Kòrsou (maskulino)|selekshon di Kòrsou]] na 2021. Anita ta hunga desde 2020 pa RKC Waalwijk, un klup hulandes di divishon di honor unda el a prolongá su kontrakt te meimei 2023.<ref>{{nl}}{{citeer web|url=https://www.voetbalprimeur.nl/nieuws/994678/anita-32-tekent-voor-n-seizoen-een-echte-meerwaarde-allemaal-gezien.html|titel=Anita (32) tekent voor één seizoen: 'Een echte meerwaarde, alemaal gezien'|werk=Voetbalprimeur|datum= |bezochtdatum=2022-07-28}}</ref><ref>{{nl}}{{citeer web|url=https://curacao.nu/vurnon-anita-verder-met-rkc-waalwijk/|titel=Vurnon Anita verder met RKC Wallwijk|werk=Curacao.nu|datum=2022-07-28|bezochtdatum=2022-07-28}}</ref> Despues di un periodo na Al-Orubah na [[Arabia Saudita]], Anita a regresá Hulanda na 2025, na FC Volendam.<ref>[https://fcvolendam.nl/nieuws/fc-volendam-voegt-ervaren-vurnon-anita-toe-aan-selectie/ FC Volendam voegt ervaren Vurnon Anita toe aan selectie] FC Volendam, 16 januari 2025</ref> == Karera internashonal == === Hulanda === Anita a kompetí den e Kampionato Mundial di FIFA U-17 2005 na Peru pa Hulanda U-17, kaminda e hulandesnan a sali na di tres lugá.<ref>{{cite web|url=https://www.fifa.com/tournaments/mens/u17worldcup/peru2005/match-center |title=Mexico reign supreme |publisher=[[FIFA ]]|access-date= }}</ref> Tambe el a yega di representa e selekshon di Hulanda U-19 i Hulanda U-21. Dia 26 di mei 2010, Anita a hasi su debut internashonal kompleto pa Hulanda, biniendo komo suplente den un viktoria amistoso di 2:1 riba Mexico. El a hasi su promé aparishon den e ekipo titular den un empate amistoso 1:1 ku Ukrania dia 12 di ougùstùs 2010, siendo remplasá na mitar tempu pa e defensa di PSV Eindhoven Erik Pieters.<ref>{{cite web|url=http://www.uefa.com/friendlies/season=2012/matches/round=2000293/match=2003057/postmatch/report/index.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20120910035221/http://www.uefa.com/friendlies/season=2012/matches/round=2000293/match=2003057/postmatch/report/index.html |url-status=dead |archive-date=10 September 2012 |title=Netherlands end Markevich's perfect record |publisher=UEFA |date=11 August 2010 |access-date=}}</ref> Anita a keda inkluí den e selekshon preliminar pa e Kopa Mundial di FIFA 2010 na Suráfrika. Sinembargo, riba 27 di mei 2010, e mènedjer di Hulanda Bert van Marwijk a anunsiá ku e no lo forma parti di e tim final di 23 ku ta partisipá den e kompetensia.<ref>{{cite web|url=https://www.theguardian.com/football/2010/may/27/holland-world-cup-23-man-squad |title=Holland coach Bert van Marwijk finalises World Cup squad |work=The Guardian |date=27 May 2010 |agency=Press Association |access-date=}}</ref> === Kòrsou === Danki na e reglanan suavisá desde 2020 di [[FIFA]] Anita por a kambia di pais, ounke el a hunga kaba den e ekipo nashonal di Hulanda, logrando asina forma parti di e [[Selekshon nashonal di futbòl di Kòrsou (maskulino)|selekshon di Kòrsou]] pa un solo biaha na 2021. El a debutá dia 25 di mart 2021 den e wega di kualifikashon di [[CONCACAF]] pa [[Kopa Mundial di Futbòl|Kopa Mundial]], unda Kòrsou a derotá e tim maskulino di [[Sint Vincent i Grenadinanan]] (5:0). {| class="wikitable" style=" text-align:center; width:"70%;" ! style="text-align:center;" colspan = 6 | Weganan di Vurnon Anita pa {{CUW}} |- ! № ! Fecha ! Wega ! Resultado ! Torneo ! Gol |- | '''1''' || 25 di mart 2021 || {{CUW}} − [[File:Flag of Saint Vincent and the Grenadines.svg|25px]] [[Sint Vincent i Grenadinanan]] || '''5 − 0''' || rowspan=6 | kualifikashon 2022 || |- | '''2''' || 28 di mart 2021 || {{CUB}} − {{CUW}} || '''1 − 2''' || |- | '''3''' || 5 di yüni 2021 || [[File:Flag of the British Virgin Islands.svg|25px]] [[Islanan Birgen britaniko]] − {{CUW}} || '''0 − 8''' || |- | '''4''' || 9 di yüni 2021 || {{CUW}} − {{GTM}} || '''0 − 0''' || |- | '''5''' || 13 di yüni 2021 || {{PAN}} − {{CUW}} || '''2 − 1''' || |- | '''6''' || 16 di yüni 2021 || {{CUW}} − {{PAN}} || '''0 − 0''' || |} == Otro aktividat == Na novèmber 2025, Vurnon Anita a terminá definitivamente su karera di futbòl profeshonal, inkluso su partisipashon den selekshon di Kòrsou. For di e tempu ei el a kuminsá ku un ròl nobo denter di e akademia hubenil di Ajax. {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =61740873|titulo=Vurnon Anita}} {{References}} ;Link eksterno * [http://nl.soccerway.com/players/vurnon-anita/24607/ Vurnon Anita riba Soccerway.com] * [https://web.archive.org/web/20140817220957/http://www.nufc.co.uk/page/Teams/PlayerProfile/0,,10278~39124,00.html Vurnon Anita riba Nufc.co.uk] * [https://www.transfermarkt.com/vurnon-anita/profil/spieler/30670 Vurnon Anita riba Transfermarkt.com] }} {{DEFAULTSORT:Anita, Vurnon}} [[Category:Futbolista]] [[Category:Hende]] [[Category:Kòrsou]] 4n23w6w51upynbprrqkj20x3b9swbgt 2 8960 206438 201590 2026-10-07T19:01:33Z Caribiana 8320 206438 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ Pending: [[Mandy Franca]] - [[Tarona]] - [[Gilleam Trapenberg]] - [[Shertise Solano]] - [[Serana Angelista]] (nl.wiki) - [[Eugenie Boon]] ------------- '''Ailsa B. Anastatia''' (☆ [[1978]] na [[Kòrsou]]) ta un artista visual di Kòrsou. E ta konosí pa su instalashonnan, videonan, dibuhonan i pinturanan inspirá pa e tema di espasio den e sentido mas amplio di e palabra. Hopi biaha e ta traha den seri, i su obra ta tipikamente un meskla di konseptualismo i spiritualidat.[1][2][3] ==Edukashon i karera == Di 1997 pa 2001, Ailsa Anastatia a sigui formashon di maestro na e Akademia di Arte Visual (Academie voor Beeldende Vorming) na [[Tilburg]]. Na 2004, el a optené un kualifikashon komo dosente di promé grado di arte visual i diseño na Universidat di Arte di Amsterdam. For di 2007, banda di su trabou komo artista, el a duna lès na [[Kolegio Alejandro Paula]] (KAP) na [[Willemstad]]. Na 2011, el a partisipá den e programa di artista-in-residensia “Sharing Identities” na Centrum Beeldende Kunst Zuidoost (Sentro pa Arte Visual Zuidoost) den kolaborashon ku Open Ateliers Zuidoost (OAZO) na [[Amsterdam]].[4][5] ==Estilo== Anastatia ta empleá vários material i téknika, dependiendo di e historia ku e ke konta. Su eskoho di materialnan ta bini di rekuerdonan, sintimentunan òf simbolismo; semper e ta rekerí un konekshon personal ku e material mes. Por ehèmpel, e por usa blòki di índigo òf bluing di laba paña pa protekshon (un tradishon kulturalmente spesífiko), òf metal pa motibu di su sintimentu friu i steril—kalidatnan nesesario pa e trabou na e momentu ei. Komo ku koló hopi bia ta karga nifikashon simbóliko, e ta utilisá materialnan na un manera ku ta permití nan koló original agregá balor; metal i palu, por ehèmpel, frekuentemente ta keda sin verf. Su práktika ta unu di eksplorashon konstante, i hopi bia e ta enbolbí e públiko den e proseso aki.[1] ==Proyekto == Kurso riba koló i meskla di koló pa studiantenan na Instituto Buena Bista, 2012 Miembro di hurado pa e Proyekto di Pelíkula digital di 48 Ora na Kòrsou, 2014 Miembro di direktiva di Instituto Buena Bista, 2015–presente Miembro di hurado di pelíkula kòrtiku na Curaçao International Film Festival Rotterdam (CIFFR), 2014–2016 Miembro di hurado pa e Kompetensia Kòrtiku di Karibe na CIFFR, 2017–presente Partisipashon na e proyekto di Arte Públiko di Fiesta di Kaya Kaya Kaya, 2019 Proyekto *Poesia Ambiental*: un seri di ophetonan montá na muraya den kua e ta eksplorá e relashon entre humanidat i naturalesa. Pa esaki, e ta kombiná pintamentu i dibuho ku téknikanan di borda intuitivo, utilisá tantu materialnan natural komo materialnan trahá pa hende. 2019–presente[6] Durante e *Open Ateliers Zuidoost* (Open Studios Southeast) na Bijlmer na 2021, ela krea vários pintura i—huntu ku Avantia Damberg—e video anima *Nigra Videri / Black to be Seen*. E video aki a wòrdu proyektá na e apertura di e Festival di Hende Muhé di Magia Pretu na Bijlmer ParkTheater.[7] * Partisipashon na e di sinkuenta edishon di e *Open Stal* art trail na Oldeberkoop, 2021[8] * uncommissioned: Curaçao. ==Ekshibishon == Ailsa Anastatia a expone na Aruba, Hulanda, Venecia, y New Jersey. El’a tene e siguiente exposicionnan individual: * Ride for the Roses (komishon privá), 2008 * Living Expo, World Trade Center Curaçao, 2011 * Korte di Hustisia Kòrsou, 2014 * Belle Alliance, Avila Beach Hotel, Curaçao, 2015 * Fragmentonan di un biahe ku ta desaroyando, Huize Scherpenheuvel, Curaçao, 2019[2][9] * Un eksposishon individual na Curaçao Museum ta den preparashon aktualmente, hasi posibel en parti dor di Fondo Mondriaan. ------------------- {{Variante|c}} {{Infobox edificio| variante = c | tipo = Kompleho kultural | nomber2 = Sentro Pro Arte | imagen = | descripcion = | localisa_na = [[Willemstad]] | adres = Schouwburgweg | cercania = | fecha_construccion = 1965-1968 | fecha_funda = | inaugura = 6/ [[10 di sèptèmber]]??? [[1968]] | cera = 2001 | renova = | restaura = | aña_basha = 2025 | pais = {{CUW}} | architect = Frits F. Zingel | renova = | propietario = Stichting Schouwburg Curaçao | director = | cantidad_sala = | capacidad = ouditorio: 750 asiento | status_monumento = | distincion = | zoom =16 }} '''Sentro Pro Arte''' (SPA) tabata un kompleho teatral na [[Willemstad]], [[Kòrsou]], ku den di dos mita di [[siglo 20|siglo binti]] a sirbi komo un di e prinsipal sentronan pa [[teatro]], [[músika]], [[baila|baile]] i otro manifestashonnan kultural na e isla. E edifisio tabata situá na [[Groot Davelaar]] y a habri na 1968. Despues di mas ku tres dékada di aktividat, e teatro a sera definitivamente na 2001. E edifisio, ku tabata bandoná pa un periodo largu, a sufri un kandela grandi na 2016 i a wòrdu desmantelá despues. == Sentro kultural == Sentro Pro Arte tabata diseñá komo un fasilidat kultural moderno, ku 750 asiento, un orkestbak i un lift pa orkesta. E teatro tabata ekipá pa presentashonnan di diferente tipo, inkluyendo teatro, ballet, konsierto, kongreso i show.[1][2] Durante mas ku tres dékada, e tabata un punto di enkuentro pa bida kultural di Kòrsou. E sala a wòrdu usá pa presentashonnan di diferente tipo, inkluyendo teatro, konsierto, balèt, baile, show i kongreso.[1][2] E teatro a duna artista i gruponan lokal un esenario i a fasilitá tambe presentashonnan di artistanan di Hulanda i di otro paisnan. Den e promé añanan, e teatro a presenta un variedad di produkshon teatral i musikal, i a bira un parti importante di e infrastruktura kultural di Kòrsou.[1][4] Den 1968, por ehèmpel, e teatro a sirbi komo esenario pa diferente produkshonnan di teatro na [[papiamentu]]. E grupo teatral Thalia a presenta obranan na e teatro, i otro gruponan antiano tambe a usa e fasilidat nobo.[4] E importansia di Sentro Pro Arte pa teatro antiano ta visibel tambe den e desaroyo di teatro na papiamentu durante e periodo despues di su apertura. Den su estudio riba desaroyo di teatro i film den Antias Hulandes, [[Felix de Rooy]] ta menshoná diferente presentashon importante ku a tuma lugá na SPA den e promé lunanan despues di su apertura.[5] == Historia == === Konstrukshon === Na 1964, gobièrnu hulandes riba rekomendashon di [[Sticusa]] a pone fondonan disponibel pa e proyekto di un teatro na Kòrsou.<ref>{{citeer web|auteur=Maduro-Molhuijsen, Helma|url= https://www.archiefvriend.com/index.php/ons-kwartaalblad/artikelen-uit-ons-blad/65-centro-pro-arte |titel=Centro Pro Arte|werk=De Archiefvriend|datum=desèmber 2006|bezochtdatum=2026-08-22}}</ref> E konstrukshon a wòrdu finansiá dor di un kombinashon di kontribushonnan públiko i privá. Segun un relato histórico di Helma Maduro-Molhuijsen, e gastonan total di e proyekto tabata mas o ménos NAf 1,725,000. E gobièrnu hulandes a kontribuí NAf 772,000, e sektor privá NAf 278,000, e gobièrnu di Antias Hulandes NAf 150,000, i e Stichting Schouwburg a finansia e resto pa medio di un préstamo. E teritorio insular di Kòrsou a kontribuí na infrastruktura ku un suma di aproximadamente NAf 350,000.[1] Dia 28 di sèptèmber 1965, Reina Juliana a develá un plaka konmemorativo na e sitio kaminda e teatro lo wordo construi. Poco despues, e konstrukshon a kuminsá na e sitio na Rijkseenheidboulevard. E tereno pa e edifisio i un parkeo pa aproksimadamente 350 outo a wordo disponé pa e teritorio insular di Kòrsou.[1] E edifisio tabata un diseño di e arkitekto lokal Frits F. Zingel. Wim Vesseur, un eksperto den teatro, a fungi komo konsehero pa e proyekto. === Apertura === Sentro Pro Arte a habri ofisialmente dia [[6 di sèptèmber]] [[1968]], ku gobernador N.C. "Cola" Debrot komo e persona ku a habri e teatro. E apertura tabata akompañá pa un programa kultural ku tabata inkluí e revista musical '''Esta Ricu Nos Bida Ta'''.[2][3] Un fuente contemporáneo di e periodo ta konfirmá ku e apertura di e teatro a tuma lugá dia 6 di sèptèmber 1968. Wim Rutgers tambe ta menshoná e fecha komo e dia ku Sentro Pro Arte a wordo ofisialmente habri.[2][3] E teatro a bira un fasilidat importante pa desaroyo di teatro i otro formanan di arte na Kòrsou. Den su discurso di apertura, gobernador Cola Debrot a mira e teatro komo un posibilidat pa duna un impulso nobo na desaroyo di aktividatnan kultural.[4] === Kaída i siere === Den añanan 1990, Sentro Pro Arte a kuminsá enfrenta diferente problema. Problemanan finansiero, falta di mantenshon i difikultatnan pa mantene un programa kultural sostenibel a afektá e funshonamentu di e teatro. E edifisio a sufri di deteriorashon i problemanan di mantenshon. Falta di rekurso finansiero a kontribui na un atraso den mantenshon di e edifisio i su instalashonnan. Segun Nelly Rosa, SPA a sera su portanan despues di varios añanan di problema finansiero i a keda bashi durante añanan.[6] Na '''2001''', Sentro Pro Arte a sera definitivamente.[6] === Bandonamentu i kandela === Despues di su siere, e edifisio a keda durante hopi aña sin un uso permanente. E falta di mantenshon a hasi ku e edifisio a deteriorá progresivamente. Na 2015, e gobièrnu di Kòrsou a tuma un desishon pa renová Sentro Pro Arte. Sinembargo, na 2016 e edifisio a sufri un kandela grandi i a keda severamente dañá. Segun ''Antilliaans Dagblad'', e edifisio tabata caba hopi aña abandoná i den estado di deteriorashon ora e kandela di sèptèmber 2016 a destruí gran parti di e struktura.[7] Despues di e kandela, a wordu konsiderá diferente opshon pa e futuro di e sitio: sigui ku e plan pa renovashon, demolishon di e edifisio i konstrukshon di un teatro nobo na mesun sitio, òf den sentro di Willemstad.[7] == Plan pa un teatro nobo == E futuro di Sentro Pro Arte a keda durante añanan suheto na un debate tokante e nesesidat pa un teatro nashonal na Kòrsou. Un di e opcionnan tabata pa muda e teatro pa e centro di Willemstad. Na 2018, e Raad van Ministers a tuma un desishon pa pone e futuro teatro nashonal den e centro di Willemstad. E desishon tabata parti di e diskushon mas amplio tokante revitalisashon di e sentro urbano i e nesesidat pa un fasilidat kultural nobo.[7] Na 2020, e gobièrnu a indiká ku e antiguo Sentro Pro Arte lo wordo demole. Un aanbesteding públiko pa e trabounan di demole tabata caba tuma lugá. E gobièrnu tambe a indiká ku tabata investigá e posibilidat pa realisá un teatro nashonal nobo den centro di Willemstad.[7] E futuro di un teatro nobo a keda riba e agenda públiko. Na 2022, e tema di e schouwburg a bolbe wordo diskutí den e contexto di diferente plan pa un fasilidat kultural nobo.[8] E antiguo edifisio, ku tabata keda bandoná despues di e kandela, a wordu desmantelá finalmente na 2025 debí na su estado físiko. == Importansia kultural == Sentro Pro Arte tabata un di e edifisionan kultural mas importante di Kòrsou durante e último parti di siglo binti. E teatro a duna artistanan lokal un esenario i a fasilitá presentashonnan di teatro, músika, baile i otro formanan di arte. Su apertura na 1968 tabata un momento importante pa e desaroyo di infrastruktura kultural na Kòrsou. Durante e periodo di mas ku 30 aña ku e teatro tabata aktivo, Sentro Pro Arte a bira un punto di enkuentro pa diferente generashon i un parti importante di bida artistiko i sosial di e isla.[4][5] E siere di e teatro na 2001, su posterior deteriorashon i e kandela na 2016 a lanta un debate mas amplio tokante e nesesidat pa un teatro nashonal moderno na Kòrsou. E diskushon a kontinua den e añanan despues, ku diferente propuesta pa e lokalidat i forma di un futuro teatro. {{Appendix}} * Maduro-Molhuijsen, Helma. "Centro Pro Arte". ''De Archiefvriend'', desèmber 2006. [https://www.archiefvriend.com/index.php/ons-kwartaalblad/artikelen-uit-ons-blad/65-centro-pro-arte De Archiefvriend]. * Rutgers, Wim. "Schrijven is zilver, spreken is goud" / estudio tokante teatro i identidat den Antias Hulandes. Digitale Bibliotheek voor de Nederlandse Letteren (DBNL). [https://www.dbnl.org/tekst/rutg014schr01_01/rutg014schr01_01_0027.php DBNL]. * de Rooy, Felix. "De ontwikkeling van theater en film op de Nederlandse Antillen". ''De Gids'', 1990. Digitale Bibliotheek voor de Nederlandse Letteren. [https://www.dbnl.org/tekst/_gid001199001_01/_gid001199001_01_0105.php DBNL]. * Rosa, Nelly. "Theater in het Caribisch gebied". ''Boekman'', nr. 128. [https://www.boekman.nl/tijdschrift-artikel/artikelen/theater-in-het-caribisch-gebied/ Boekmanstichting]. * ''Antilliaans Dagblad''. "Sentro Pro Arte wordt gesloopt", 28 di mei 2020. [https://antilliaansdagblad.com/nieuws-item/21596-sentro-pro-arte-wordt-gesloopt Antilliaans Dagblad]. ------------- '''Sentro Pro Arte''' tabata e teatro nashonal di [[Kòrsou]] ku tabata aktivo entre 1968 i 2001. E tabata situá na [[Willemstad]] den bario di Groot Davelaar. == Historia == Na 1964 e konseho konsultativo pa koperashon kultural entre e paisnan di Reino a duna e gobièrnu hulandes e idea di pone fondonan disponibel pa e konstrukshon di un teatro na Kòrsou. Anteriormente Stichting Schouwburg Curaçao tabatin e arkitekto F. Zingel a haña un enkargo pa un diseño. E gobièrnu Hulandes a duna un suma di supsidio di NAF 1.500.000,-. Riba 28 di sèptèmber 1965, H.M. e Reina (Juliana) a develá un plaka na e lugá kaminda e teatro lo wordu construi. Poco despues, a kuminsá ku e konstrukshon di Rijkseenheidboulevard. Tereno di konstrukshon i lugá di parkeer (350 outo) a ser ofresé na e Fundashon pa e teritorio insular di Kòrsou. Divershon di kontribushon den sèn di gobièrnu i privá den Antias Hulandes i e kontribushon hulandes menshoná ariba, ku a wòrdu entregá pa medio di [[Sticusa]], a hasi e konstrukshon i e instalashon posibel; Wim Vesseur, un eksperto den teatro, a aktua komo konsehero.<ref>[https://web.archive.org/web/20161120102825/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=369&lang= Encyclopedie van Curacao - letter A t/m D]</ref> E teatro ta conta cu 750 asiento, ta ekipa pa e vision mas moderno cu entre otro un lift di orquesta y ta calcula pa practicamente tur tipo di manifestacion (teatro, ballet, concierto, congreso, show, etc.). E inaugurashon a tuma lugá na 10 di sèptèmber 1968. E teatro aki a stimula e poblacion pa bishita e diferente presentacionnan y actuacionnan mas biaha. For decades, Sentro Pro Arte served as a hub for artistic expression and community life in Curaçao. It hosted countless cultural events, performances, and exhibitions, becoming a place of deep emotional significance for generations of residents.<ref>https://www.curacaochronicle.com/post/local/demolition-of-historic-sentro-pro-arte-begins-monday-in-willemstad</ref> 1968: Officially opened by Governor N.C. (Cola) Debrot with the grand production ''Esta Ricu nos bida ta''.<ref name="theater"/> In 1965 werd in Willemstad in Curaçao begonnen met de bouw van Centro Pro Arte: een grote schouwburg. In datzelfde jaar bezocht Koningin Wilhelmina het eiland alsmede de bouwplaats, waar zij een gedenkplaat onthulde. Later kreeg die een plaats in het theater.<ref name="theater">[https://theaterencyclopedie.nl/wiki/Centro_Pro_Arte,_Willemstad_(Curacao) Centro Pro Arte], theaterencyclopedie.nl</ref> De schouwburg, aan een weg gelegen die de naam van Schouwburgweg kreeg, werd in 1968 geopend door Gouverneur N.C. (Cola) Debrot. De financiering kwam van Nederland, Curaçao en de Shell. De schouwburg kwam tot stand met giften van de Nederlandse overheid, Shell, het Bureau Cultuur en Opvoeding en lokale particuliere bedrijven.<ref name="boekman">[https://www.boekman.nl/tijdschrift-artikel/artikelen/theater-in-het-caribisch-gebied/ Theater in het Caribisch Gebied]</ref> Openingsvoorstellingen zijn ''Esta Ricu nos bida ta'' van Bunchi Römer, een stuk met meer dan 70 amateurspelers en ''Cosas de Papá y Mamá van Alfonso Paso'' in vertaling en regie van [[Nydia Ecury]] (''Gai bieu ta traha sòpi stèrki''). Er waren 700 plaatsen, een lijsttoneel met orkestbak en een groot toneel die een brede programmering mogelijk maakte. In de eerste jaren was de zaal zeer succesvol, met optredens van Nederlandse artiesten (o.a. Jenny Arean, Tineke Schouten en Paul van Vliet) en muziek-en dansgroepen van elders. Vanaf de jaren '90 ging het steeds slechter met het theater, door onder andere een merkwaardige beleidsbeslissing waarbij verordineerd werd dat de bezoekers keurig gekleed moesten zijn; anders kon toegang ontzegd worden. Dit had een teruggang van bezoekers tot gevolg. Daarnaast had het gebouw te maken met een niet structuele programmering, veroorzaakt door slechte communicatie en financiële problemen. Daarbij was er, ook vanwege geldtekort, een groot gebrek aan onderhoud. Zo had het gebouw ernstig te lijden onder wateroverlast, waardoor de kelders regelmatig onder water stonden. In 2015 nam de Curaçaose overheid het besluit om Centro Pro Arte te renoveren. Amper een jaar later vatte het leegstaande pand tijdens een grote arbeidersstaking vlam. Er waren drie opties: doorgaan met de renovatieplannen, slopen en een nieuw theater bouwen, of een nieuw theater bouwen in de binnenstad. Om het ooit bruisende winkelgebied Punda en Otrobanda levendig te maken pleitten stadsontwikkelaars en winkeliersverenigingen voor de komst van een nationaal theater in het stadscentrum. Onder oud­minister van Cultuur Marilyn Alcalá­Wallé (PAR) leek deze wens werkelijkheid te worden. De Raad van Ministers gaf haar het mandaat om te onderhandelen over een locatie.<ref name="boekman"/> De verschillende problemen leidden uiteindelijk in 2001 tot de definitieve sluiting van het Centro Pro Arte. Plannen voor heropening kwamen maar niet van de grond; een grote brand in 2016 maakte er helemaal een eind aan.<ref>[https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/14382-grote-vuurzee-sentro-pro-arte Grote vuurzee Sentro Pro Arte], [[Antilliaans Dagblad]] (13 di september 2016)</ref> De restanten kwamen in het bezit van een pensioenfonds die nog wel onderzocht of er een Cultuurcentrum van gemaakt zou kunnen worden. Na jarenlange discussie over de toekomst van Sentro Pro Arte: slopen en nieuw bouwen, renoveren of een nieuw theater elders bouwen,<ref>[https://www.curacao.nu/nieuws/algemeen/77007/werkzaamheden-voor-nieuw-sentro-pro-arte-gestart Werkzaamheden voor nieuw Sentro Pro Arte gestart], curacao.nu (14 di yüli 2025)</ref> is de overheid in 2025 begonnen met de voorbereidingen voor de bouw van een nieuw Sentro Pro Arte. In 2017 besluit de regering de schouwburg naar de binnenstad te halen.<ref>[https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/16076-twijfels-over-locatie-van-schouwburg Twijfels over locatie van schouwburg], [[Antilliaans Dagblad]] (24 di yüli 2017)</ref> E edifisio ku tabata será durante varios aña, a wòrdu basha abou i desmantelá kompletamente pa fin di 2025 debí na su mal estado.<ref>{{citeer web|auteur=[[Dick Drayer]]|url=https://www.curacao.nu/nieuws/geschiedenis/82870/laatste-gordijn-valt-sentro-pro-arte-definitief-ontmanteld-na-zestig-jaar-cultureel-gebruik|titel= Laatste gordijn valt: Sentro Pro Arte definitief ontmanteld na zestig jaar cultureel gebruik|werk=curacao.nu|datum=2025-12-01|bezochtdatum=2026-08-21}}</ref> --------------- In 1964 gaf de Adviesraad voor culturele samenwerking tussen de landen van het Koninkrijk de Nederlandse regering in overweging fondsen ter beschikking te stellen voor de bouw van een schouwburg op Curaçao. Tevoren had de Stichting Schouwburg Curaçao de architect F. Zingel opdracht voor een ontwerp gegeven. Door de Nederlandse regering werd een subsidiebedrag toegekend ad NAf 1.500.000,-. Op 28 september 1965 onthulde H.M. de Koningin (Juliana) een gedenkplaat op de plaats waar de schouwburg zou verrijzen. Kort daarop nam de bouw aan de Rijkseenheidboulevard een aanvang. Bouwgrond en parkeerterrein (350 auto's) zijn door het Eilandgebied Curaçao aan de Stichting aangeboden. Diverse bijdragen in geld van overheid en particulieren in de Nederlandse Antillen en de bovengenoemde door tussenkomst van de Sticusa verstrekte Nederlandse bijdrage maakten bouw en inrichting mogelijk; de theaterdeskundige Wim Vesseur trad op als adviseur.<ref>[https://web.archive.org/web/20161120102825/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=369&lang= Encyclopedie van Curacao - letter A t/m D]</ref> De schouwburg telt 750 zitplaatsen, is volgens de modernste inzichten uitgerust met o.a. een orkestlift en is berekend op vrijwel elke soort manifestaties (toneel, ballet, concerten, congressen, shows enz.). De opening vond plaats september 1968. De bevolking is door deze schouwburg gestimuleerd de verschillende op- en uitvoeringen vaker te bezoeken. {{Appendix}} * [https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/21596-sentro-pro-arte-wordt-gesloopt Sentro Pro Arte wordt gesloopt], 27 di mei 2020 * [https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/26417-schouwburg-staat-weer-op-de-agenda Schouwburg staat weer op de agenda], 30 di september 2022 * De in 1968 in Davelaar op Curaçao opgerichte schouwburg Centro Pro Arte Plaza Consortium (HPC) met 750 stoelen sloot 19 jaar geleden zijn deuren. De schouwburg kwam tot stand met giften van de Nederlandse overheid, Shell, het Bureau Cultuur en Opvoeding en lokale particuliere bedrijven.<ref name="boekman"/> Hij zou een van de modernste in het Caribische gebied worden, met onder andere een orkestlift, en zou zijn berekend op alle facetten van cultuuruitingen, zoals concerten, toneel en ballet (Maduro­Molhuijsen 2006). 34 jaar later, in 2001, viel het doek. Vanwege geldtekort was er sprake van achterstallig onderhoud. In 2015 nam de Curaçaose overheid het besluit om Centro Pro Arte te renoveren. Amper een jaar later vatte het leegstaande pand tijdens een grote arbeidersstaking vlam. Er waren drie opties: doorgaan met de renovatieplannen, slopen en een nieuw theater bouwen, of een nieuw theater bouwen in de binnenstad.<ref name="boekman">[https://www.boekman.nl/tijdschrift-artikel/artikelen/theater-in-het-caribisch-gebied/ Theater in het Caribisch Gebied]</ref> * Sentro pro Arte wordt niet meer gerenoveerd. Althans niet door de overheid. Die heeft het daarom overgedragen aan het Algemeen Pensioenfonds Curaçao. {{Appendix}} Sentro Pro Arte (SPA) tabata un teatro na Willemstad, Kòrsou, ku den e di dos mita di siglo binti a sirbi komo un di e prinsipal sentronan pa teatro, músika, baile i otro manifestashonnan kultural na e isla. E edifisio tabata situá na Groot Davelaar y a habri na 1968. Despues di mas ku tres dékada di aktividat, e teatro a sera definitivamente na 2001. Despues di un periodo largu di bandonamentu, e edifisio a sufri un kandela grandi na 2016 i a wòrdu desmantelá despues. Kontenido Sentro kultural Durante mas ku tres dékada, Sentro Pro Arte a sirbi komo un punto di enkuentro pa bida kultural di Kòrsou. E sala a wordo usá pa teatro, konsierto, balèt, baile i otro presentashonnan artístiko. E teatro a duna artista i gruponan lokal un esenario i a fasilitá tambe presentashonnan di artistanan di Hulanda i di otro paisnan. Den e promé añanan, e teatro a presenta un variedad di produkshonnan di teatro i músika i a bira un parti importante di e infrastruktura kultural di Kòrsou.[1][4] Den 1968, por ehèmpel, e teatro a sirbi komo esenario pa diferente produkshonnan di teatro na papiamentu. E grupo teatral Thalia a presenta obranan na e teatro, i otro gruponan antiano tambe a usa e fasilidat nobo.[4] E importansia di Sentro Pro Arte pa teatro antiano ta visibel tambe den e desaroyo di teatro na Papiamentu durante e periodo despues di su apertura. Den su estudio riba desaroyo di teatro i film den Antias Hulandes, Felix de Rooy ta menshoná diferente presentashon importante ku a tuma lugá na Sentro Pro Arte den e promé lunanan despues di su apertura.[5] Historia Konstrukshon Na 1964, Sticusa, e konseho konsultativo pa koperashon kultural entre e paisnan di Reino a rekomendá na e gobièrnu hulandes pa pone fondonan disponibel pa konstrukshon di un teatro na Kòrsou. Promé ku esaki, Stichting Schouwburg Curaçao a duna arkitekto Frits F. Zingel un enkargo pa prepará un diseño pa un teatro.[1] E gobièrnu di Hulanda a otorgá un subsidio pa e proyekto. E konstrukshon a wòrdu finansiá dor di un kombinashon di kontribushonnan públiko i privá. Segun un relato histórico di Helma Maduro-Molhuijsen, e gastonan total di e proyekto tabata mas o ménos NAf 1,725,000. E gobièrnu hulandes a kontribuí NAf 772,000, e sektor privá NAf 278,000, e gobièrnu di Antias Hulandes NAf 150,000, i e Stichting Schouwburg a finansia e resto pa medio di un préstamo. E territorio insular di Kòrsou a kontribuí na infrastruktura ku un suma di aproximadamente NAf 350,000.[1] ---------------------- {{Variante|c}} {{Infobox edificio| variante = c | nomber = Sentro Kultural Kòrsou | nomber2 = Cultureel Centrum Curacao | abrevia = CCC | adres = ''Koninginnelaan'', Emmastad | funda = [[30 di desèmber]] [[1949]] | inaugura = 1950 | architect = | renova = | propietario = Stichting Schouwburg | director = | cantidad_sala = | capacidad = auditorio: | zoom =16 }} '''Sentro Kultural Kòrsou''', ofisialmente '''Cultureel Centrum Curacao''' (CCC), ta un kompleho kultural multidisiplinario na [[Kòrsou]], situá den [[Emmastad]] na [[Willemstad]]. Fundá dia [[30 di desèmber]] [[1949]], e sentro ta dediká pa promové bida kultural i aktividatnan sosio-kultural na isla, ku énfasis partikular riba hubentut i su desaroyo den kultura di Kòrsou.<ref>https://www.sentrokultural-korsou.org/</ref> == Historia == Sentro Kultural Kòrsou a wòrdu establesé komo e organisashon lokal ligá na [[Sticusa|Stichting voor Culturele Samenwerking]] (Sticusa) pa stimula bida kultural na Kòrsou i fasilitá interkambio kultural ku [[Hulanda]], [[Aruba]] i otro islanan di Karibe Hulandes. E promé direktor di CCC tabata [[Cola Debrot]], un figura aktivamente enbolbí den [[literatura]] i kultura lokal. For di su kuminsamentu, e método di trabou di CCC tabata diferente di esun di Sentro Kultural Aruba (CCA). Mientras CCA tabata fungí mas komo un organisashon ku ta koordiná i unifiká aktividatnan di organisashonnan kultural eksistente, CCC a skohe pa enfoká riba stimulá inisiativanan propio i yena bashinan den e kampo kultural. El a hunga un papel importante den desaroyo kultural di Kòrsou. Entre otro, e sentro a establesé òf a yuda na kreashon di: * Liga di Pelíkula Korsou (Curacaose Film Liga?) * Biblioteka sientífiko (ku posteriormente a integrá den e biblioteka di [[University of Curaçao|UoC]]) * Fundashon Skol di Músika Kòrsou == Aktividatnan i funshon == (oud) Sentro Kultural Kòrsou ta aktivo den vários disiplina kultural, inkluyendo músika, literatura, teatro, baile, arte visual i aktividatnan sosial ku ta kombiná diferente forma di ekspreshon kultural. CCC ta kolabora ku instansianan lokal i internashonal pa organisá presentashonnan, exposishonnan i produccionnan teatral, tantu ku artistanan lokal komo ku bishitantenan for di Hulanda i otro paisnan. Un parti di su trabou histórico tabata e organisashon di proyekshonnan di pelíkula, inklusief uso di e asina yamá sinetruck, ku a permití hiba sine pa diferente bario riba e isla. Dor di su aktividatnan, CCC a kontribuí tanto material komo emoshonalmente na formashon di e identidat kultural di Kòrsou. == Meta i signifikado == E ophetivonan prinsipal di CCC ta: * Promové bida kultural den Kòrsou i (histórikamente) den Antias Hulandes * Kolaborá ku organisashonnan kultural na Hulanda, Aruba i e Karibe * Fasilitá intercambio kultural i artistiko * Sostené i stimula talento lokal Ku mas ku sinkuenta aña di eksistensia, Sentro Kultural Kòrsou ta konsiderá un di e pilarnan di infrastructura kultural di e isla. of == Vision i mishon == (nieuw) Segun su website oficial, e visión di Sentro Kultural Kòrsou ta pa bira e institushon prinsipal pa ekspreshon kultural i edukashon den komunidat di Kòrsou i, si posibel, den e region mes. Su mishon ta kontribuí na kalidat di bida di komunidat di Kòrsou pa medio di e promoshon di aktividatnan kultural i sosio-kultural. CCC ta pone un énfasis spesial riba hubentut, kwa nan ta invitá i involví den desaroyo i preservashon di kultura pa e generashonnan futuro. == Aktividatnan == Durante su existencia, CCC a organisá i suportá hopi tipo di aktividat kultural, inklusivamente: * produccionnan musicals, teatraal i danse * exposishon di arte visual i fotografia * organizashon di film den komunidat (cinetruck) * sesiunan literario i promoveshon di eskribidonan lokal * edukashon musikal via Akademia di Músika Edgar Palm * kursonan i talleres pa djòvenes i adulto. CCC kolabora ku otro organisashonnan kultural lokal i internashonal pa organizá eventonan ku ta inkluí artistanan lokal i invitado. == Importansia == Na mas ku 75 aña di eksistensia, Sentro Kultural Kòrsou ta konsiderá un pilarnan den infrastructura kultural di Kòrsou, kontribuí na tanto konservashon komo desaroyo di ekspreshon kultural lokal i involvimentu di hubentut den aktividatnan kultural. {{Appendix}} ta un compleho Cultureel Centrum Curaçao werd op 30 december 1949 opgericht als de plaatselijke zusterorganisatie van Sticusa ter bevordering van het culturele leven op Curacao en de culturele uitwisseling met het moederland. Eerste directeur was Colá Debrot.<ref>https://theaterencyclopedie.nl/wiki/Cultureel_Centrum_Cura%C3%A7ao_(1950) Cultureel Centrum Curaçao (1950)], theaterencyclopedia.nl</ref> Fundá na 1950. For di kuminsamentu, e método di trabou di C.C.C. tabata diferente orienta cu esun di Centro Cultural Aruba, cu al fin y al cabo ta fungi como grupo, mientras cu ta mantene e independencia di e organisacionnan cultural existente. E C.C.C. prinsipalmente ta hasi esfuerso pa stimulá aktividat propio riba tereno kultural; e ta purba tambe di yena e bashinan eksistente. Desde su fundashon, e C.C.C. entre otro, a logra of a yuda pa logra lo siguiente: • e liga di pelíkula Curaçao, • e Biblioteka Sientífiko (awor uni den e Biblioteka di Universidat) • y Fundacion Scol di Musica Curaçao. Varios instancia colaborando cu e C.C.C. ta envolvi den entre otro teatro, ballet y exposicionnan. E C.C.C. ta proveé ​​proyekshon di pelíkula ku e *cinetruck i ta kolabora ku otro organisashonnan pa organisá presentashonnan di tantu artistanan lokal komo bishitante di Hulanda i otro paisnan (mira tambe Sentronan Kultural). Opgericht in 1950. Van de aanvang af was de werkwijze van het C.C.C. anders gericht dan die van het Cultureel Centrum Aruba, dat immers samenbun¬delend optreedt, met behoud overigens van de zelfstandigheid van de bestaande culturele organisaties. Het C.C.C. streeft vooral naar het stimuleren van de zelfwerkzaamheid op cultureel gebied; het tracht verder nog bestaande la¬cunes op te vullen. Sedert de oprichting heeft het C.C.C. o.m. het volgende tot stand gebracht of helpen brengen: • de filmliga Curaçao, • de Wetenschappelijke Bibliotheek (inmiddels opgegaan in de Universiteitsbibliotheek) • en de Stichting Muziekschool Curaçao. Diverse instellingen samenwerkend met het C.C.C. houden zich o.m. bezig met toneel, bal¬let en tentoonstellingen. Het C.C.C. verzorgt o.m. filmvoorstellingen met de *cinetruck en werkt samen met andere organisaties voor het organiseren van uitvoeringen zowel door lokale als door bezoekende kunstenaars uit Nederland en andere landen (zie ook Culturele Centra). <ref>[https://web.archive.org/web/20161120102825/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=369&lang= Cultureel Centrum Curacao], Encyclopedie van Curaçao</ref> On December 30th , 1949, the “Cultureel Centrum Curaçao / Sentro Kultural Kòrsou” was founded<ref>https://www.sentrokultural-korsou.org/ Sentro Kultural Kòrsou]</ref>, with the following objectives: *Promotion of cultural life within the Netherlands Antilles , and in particular in Curaçao. *Work together with other organizations with same objective in The Netherlands, Aruba and the Caribbean to coordinate cultural exchanges between these organizations. Throughout its history of more than 55 years, CCC has contributed to the cultural development of Curaçao in both a material and emotional way. The areas of culture in which CCC operates are music, literature, theatre, dance, visual art, and social events where all these cultural aspects are represented.<ref>https://www.sentrokultural-korsou.org/</ref> {{Appendix}} '''Cultureel Centrum Curaçao''' (ofisialmente **Sentro Kultural Kòrsou**, abreviá CCC) ta un organisashon kultural multidisiplinario ku ta sede na Emmastad, Willemstad, Kòrsou. Fundá riba **30 di desèmber 1949**, e sentro tin komo meta pa promové bida kultural riba e isla pa medio di músika, arte visual, literatura, baile i teater. ## Historia CCC a wòrdu fundá pa lidernan kultural hulandes i lokal ku a buska pa fomentá interkambio kultural entre Hulanda, Antia Hulandes anterior, Indonesia i Sürnam. Un di su promé presidentenan tabata **Dr. Cola Debrot**, y otro figuranan clave a inclui **May Henriquez**, **J. Bennebroek Gravenhorst**, i **Dr. L.A.G.O. Lashley**. Inicialmente alohá den un biblioteka sientífiko, e sentro a organisá un variedat di aktividatnan kultural manera konsierto i obranan di teatro importá for di Hulanda, entre otro *Marí di Malpais* i *Juancho Picaflor*. Den añanan despues, CCC tambe a trese teater i pelíkula biahero a traves di un trùk di sine mobil. ## Organization - **President**: Henri C. Cornelia - The board of directors includes up to nine members with roles such as treasurer and secretary. - **Funding**: Supported by government grants (STICUSA/OKSNA), donations, course fees, and space rentals. ## Programs and Academy The CCC operates as a cultural hub offering a wide range of classes and initiatives: - **Edgar Palm Music Academy**: Offers instruction in piano, guitar, cuatro, mandolin, trumpet, saxophone, drums, choral singing, and general musical education—mostly for young students. - **Theater**: Offers lessons and performance opportunities, including children's theater. - **Folkloric Dance**: Traditional Curaçaoan and Aruban dance courses, including instruction led by Cesareo Jean Louis. - **Visual Arts**: Exhibitions for painters, photographers, and other artists—featuring both local talent and curated in-house shows. - **Literature**: Hosts literary gatherings, supports writers, and publishes books. ## Events CCC regularly organizes public events to foster local culture and talent, including concerts like *Historia di Muziek*, Christmas performances, and *E-Klabu* for organ and other instruments. ## Facilities The center houses classrooms, a concert hall, an auditorium, and a garden, which are used for courses, events, and exhibitions. These facilities are also available for rental by the community and partner organizations. ## Impact and Legacy CCC plays a central role in preserving and promoting Curaçao’s cultural identity: - Through the Edgar Palm Music Academy, it has trained many young musicians who have gone on to study abroad in the Netherlands and Suriname. - Its theater, dance, literature, and visual arts programs continue to enrich the island's cultural and educational landscape. - By organizing festivals and public events, CCC helps maintain the island’s cultural heritage and language. ## See also * [[Culture of Curaçao]] * [[Edgar Palm Music Academy]] * [[List of museums in the Dutch Caribbean]] == References == <references /> [[:Kategoria:Kultura na Kòrsou]] {{Infobox kultura | nomber = Cultureel Centrum Curaçao | otro_nomber = Sentro Kultural Kòrsou (CCC) | imagen = | lugá = Emmastad (Groot Kwartier), Willemstad, Curaçao | fundashon = 30 di desèmber 1949 | presidente = Henri C. Cornelia | objtos = Promové bida kultural multidisiplinario pa komunidat di Curaçao | formato = Fundashon sin ánimo di ganashi i centro kultural }} '''Cultureel Centrum Curaçao''' (nómi oficial **Sentro Kultural Kòrsou**, abreviado CCC) ta un organización kultural multidisiplinario na Emmastad, Willemstad. Fundá dia **30 di desèmber 1949**, su mision ta promové bida kultural na nivel lokal i internashonal, na área di musika, arte visual, letra, baile, i teatro.:contentReference[oaicite:0]{index=0} ## Historia CCC a keda fundá dor di lideres kultural Hulandes i lokal ku deseá fasilitá interkambio kultural entre Hulanda, Antilla Hulandes, Indonesia i Surinam. Uno di e promé presidente tabata **Dr. Cola Debrot**. Otro figura importante ta **May Henriquez**, J. Bennebroek Gravenhorst, i Dr. L.A.G.O. Lashley.:contentReference[oaicite:1]{index=1} En su prinsipio, CCC tabata situá riba e biblioteka akademiko (wetenschappelijke bibliotheek) i a organizá evento kultural komo konsierto i obranan teatral importá for di Hulanda, komo **"Marí di Malpais"** i **"Juancho Picaflor"**. Den e dos siglo despues, a trese obranan teater di reguero i film via e konosí **sine trùk**.:contentReference[oaicite:2]{index=2} ## Organisashon - **Presidente:** Henri C. Cornelia:contentReference[oaicite:3]{index=3} - Junta di direkshon ta formá di maximaal nueve miembronan, inklusí tesorero, sekretario i otro.:contentReference[oaicite:4]{index=4} - **Finansha**: fondonan ta bini di guberno (STICUSA/OKSNA), donashon, i ingreso di kursonan i espasio alquiler.:contentReference[oaicite:5]{index=5} ## Ofertonan i Akademia CCC ta operá den pluga kultura ku diferente sekshon: - **Akademia di Muzika Edgar Palm**: kursunan pa piano, gitar, kuarta, mandolin, trompet, saxofon, drùm, koral i AMV, mayormente pa djoven.:contentReference[oaicite:6]{index=6} - **Teatro**: leksion i produchonnan, inklusí teatro deportivo.:contentReference[oaicite:7]{index=7} - **Baile folklóriko**: kurso pa hòmber i muhé den baile Arubano tradishonal, dirigí pa Cesareo Jean Louis.:contentReference[oaicite:8]{index=8} - **Arte visual**: ekspo pa pintor, fotograf i other artista; riba Arte Proba i produchonnan mes di CCC.:contentReference[oaicite:9]{index=9} - **Literatura**: encontro literario, soporte pa skritornan i publikashon di buki.:contentReference[oaicite:10]{index=10} ## Eventonan Ta organizá eventonan regularmente pa stimulá kultura lokal i talentonan, inklusí **"Historia di Muziek"**, **koncierto di Krísma**, **E-Klabu** pa ka'i òrgel i otro evento públicu.:contentReference[oaicite:11]{index=11} ## Instalashonnan CCC ta cuenta ku klasnan, sal di konsierto, auditorium i horto ku ta disponible pa uso di kurso, evento i eksposishon. Ta accesibel pa renta pa organizashon.:contentReference[oaicite:12]{index=12} ## Impakto i legado CCC ta un institution klave na preservashon i promocion di kultura Curacaoano: - Komo e escuela musical Edgar Palm, a forma djovenes músico ku despues ta studia aden Hulanda i SU.:contentReference[oaicite:13]{index=13} - Fomenta teatro, danza, literatura i arte visual, kontribuyendo na vida kulturel i edukashonal di e isla. - Tononan i festivales organizá te kontribui na mantene identidat kultural i idioma lokal. ## Referensia <references> </references> == Mira tambe == * [[Cultura di Curaçao]] * [[Akademia di Músika Edgar Palm]] * [[Lista di museo na Hulanda Karibense]] tin komo meta pa promové bida kultural riba e isla pa medio di [[músika]], arte visual, [[literatura]], [[baila|baile]] i [[teatro]]. Sentro Kultural Kòrsou (ofisialmente Cultureel Centrum Curaçao, abreviá CCC) ta un kompleho kultural multidisiplinario situá na Emmastad, Willemstad den Kòrsou. Fundá 30 di desèmber 1949, e sentro ta dediká pa promové bida kultural i aktividatnan sosio-kultural na isla, ku énfasis partikular riba hubentut i su desaroyo den kultura di Kòrsou. -------------------- {{Variante|c}} {{Infobox artista |variante= c | nomber = Bagira Tizraoui | alias = Bagira | fecha nacemento = |luga nacemento=[[Hulanda]] | residencia = {{CUW}} |ofishi=Pintor, diseñadó gráfiko, muralista |genero=Arte |website = https://bagira.art/ }} '''Bagira Tizraoui''' (☆ 199?) ta un artista visual [[Kòrsou|kurasoleño]] di desendensia algeriano-hungaro, ku ta konosí pa su obranan .... == Bida i karera == Bagira a nase na Hulanda, yu di un tata di Argelia i un mama di Hungria. El a lanta den varios pais, entre nan Argelia, Hungria, Belgika i [[Hulanda]]. Na 2014, na edat di 18 aña, Bagira a muda pa Kòrsou, unda su ruman muhé tabata biba. Na 2023, el a habri su propio galeria na Kura Hulanda den Willemstad. {{Appendix}} NOTES Ze is eigenwijs, eigenzinnig en onmiskenbaar getalenteerd. BAGIRA leeft en ademt kunst – en niet zomaar kunst, maar rauwe, eerlijke, krachtige portretten die muren én harten raken.<ref>[https://rss.com/podcasts/uitdekunst-kunst-en-cultuur-op-curacao/1975749/ BAGIRA – Winnares van Best Artist 2024 Award en de stem van haar generatie], rss.com (7 di aprel 2025)</ref> Op haar 28e wint ze de Best Artist 2024 Award van de Amigoe. Niet dankzij een academische opleiding of een traditioneel pad, maar door pure durf, toewijding en een ontembare drang om te creëren. Acht jaar geleden ontdekte ze haar talent bij toeval. Twee weken later had ze haar vaste baan opgezegd – de rest is geschiedenis in verf. Wat begon met portretopdrachten, groeide al snel uit tot iets groters. BAGIRA vond haar stem in het maken van muurschilderingen. Tegenwoordig is haar werk niet meer weg te denken uit het straatbeeld van Curaçao. Zo schilderde ze onder andere het monumentale portret van Margareth Abraham (1945–1970) op de gevel van de Curaçao International Airport. Wat haar werk bijzonder maakt? De blik. De gelaagdheid. De stilte die haar schilderijen teweegbrengen. Ze legt gezichten vast—denkbeeldige én echte—met zoveel zeggingskracht dat je er niet omheen kunt. BAGIRA groeide op tussen culturen én tussen geloven. Ze heeft een Hongaarse moeder en een Algerijnse vader. Ze bracht haar jeugd door in Hongarije, Nederland, België en Algerije. Haar opvoeding vond plaats in de schaduw van twee werelden: het christendom en de islam. Deze mix van spirituele, culturele en geografische invloeden vormt de kern van haar werk: kleurrijk, gelaagd en oprecht. Op haar zestiende woonde ze al zelfstandig. Op haar negentiende vertrok ze naar Curaçao om bij haar grote zus te wonen. Die vroege onafhankelijkheid dwong haar om haar eigen weg te vinden – en precies dat is wat ze met haar kunst blijft doen. 🎙️ In deze uitzending van UIT DE KUNST vertelt ze openhartig over haar reis, over vrouw-zijn, over geloof, afkomst en vrijheid – en over hoe ze met een penseel de wereld stukje bij beetje kleur geeft. {{Appendix}} ------------------ {{Variante|c}} {{Infobox artista |variante= c | fecha nacemento = 1971 |luga nacemento=[[Cuba]] | residencia = {{CUW}} |ofishi=Eskultor |genero=Arte | }} '''Angel Luis de la Rosa González''' (☆ 1971 na [[Cuba]]) ta un eskultor [[Cuba|kubano]]-[[Kòrsou|kurasoleño]], ku ta konosí pa su obranan di palu. For di 2009 e ta biba i traha na Kòrsou. '''Ángel Luis de la Rosa González''' (1971, [[Kuba]]) ta un [[eskultor]] kubano-kurasoleño ku ta biba i traha na [[Kòrsou]] for di 2009. == Bida i karera == E ta bini di un famia di artesanonan ku su produktonan ta di gran prestigio. Su famianan tin profesionan manera saddler, shoemaker, carpintero, grafista i wever.<ref>[https://delarosartes.exto.nl/ Biografie Angel de la Rosa]</ref> Ora Angel Luis tin 12 aña, e ta bai un skol sekundario kaminda ta duna enseñansa di arte, e akademia José Joaquín Tejada, na [[Santiago di Cuba]]. E programa ta full-time, 6 dia pa siman i ta dura 7 aña. Ounke e ta ekselente den grafismo na skol, su preferensia personal ta skultura. Despues di a terminá su estudio, el a bira maestro di dibuho i skultura. De la Rosa ta kuminsa su karera profeshonal na Casa de la Cultura Miguel Matamoros na Santiago de Cuba, den e departamento di artesanía. Den kuadro di e trabou aki e ta bira miembro di Asociación Cubana de Artesanos Artistas. Despues el a bira presidente di e asosiashon, posishon ku a okupá pa 10 aña. Entretantu e ta partisipá anualmente na E ta un artista ku ta partisipá den grupo di eksposishon pa artesanonan i ku regularmente ta risibí premionan i rekonosementu. Ademas e ta traha riba diferente enkargo. Na 2005 el a traha su prome exposicion solo titula ⁇ Consagración a la Primavera ⁇ (Invicion di Primavera), na e instituto provincial Biblioteca Elvira Cape. Na momento cu Angel Luis ta yegando su 40 aña, e ta realisa mas y mas cu e ta sinti su mes encerra den su propio pais. Un bishita di trabou kòrtiku na Martinique a lanta su konsiensia ku un sosiedat por funshoná diferente for di loke e ta kustumbrá na dje na Cuba. Esaki ta oumentá su preokupashon. E ta tuma e desishon di emigrá i en realidat su intenshon ta pa bai Brazil. Miéntras e ta preparando pa esaki, e ta tende di un proyekto di konstrukshon na Kòrsou ku ta rekerí personal spesial di urgensia. Ángel Luis a kambia su plannan i huntu ku kuater kompatriota el a bai Kòrsou na 2009, ku tres di su figuranan di madera den su maleta. Na Curaçao e ta traha na e konstrukshon di L ⁇ Aldea, un proyekto turístiko na Santa Catharina ku ya a wòrdu realisá. E ta hiba su figuranan di palu na Gallery Alma Blou, pa mira si por tin interes den su obra. E galerista Lusette Verboom ta entusiasmá i for di e momentu ei e ta trese tur loke e ta traha na e galeria. Despues ku su kontrato ku e proyekto di konstrukshon a kaba, Angel Luis a disidí di keda na Kòrsou i kuminsá su mes negoshi. Ademas, e ta aktivo den arte i regularmente ta partisipá na grupo di exposicion na e galeria. Na yüni 2021, e ta un di e 45 artistanan lokal ku ta habri nan estudio durante e Open Atelier Route. Muhénan ta importante den bida di Angel Luis. Komo yu úniko, no solamente su mama a lanta e, sino tambe su wela. Awor ku e mes tin yu, entre nan tres yu muhé, e ta eksperensiá e muhé tambe for di e perspektiva di e tata. E ta orguyoso di tur su 8 yu i ta konsiderá nan komo e kos mas importante den su bida. Ángel Luis ta biba na Kòrsou pa 14 aña kaba i a traha un bida aki, den kua e ta sinti su mes na kas. E tin un gran admiracion pa e comunidad di Curaçao, unda tanto nacionalidad ta biba hunto y unda e tambe ta sinti su mes bon bini. E ta broma cu e libertad cu e tin aki pa biba y traha, pero tambe e oportunidadnan cu e ta haya pa desaroya su mes artisticamente. Na 2023, durante su prome bishita na Hulanda, Angel Luis a hala atencion cu su obranan na e Dianan Nacional di Arte na Gorinchem y PAN Amsterdam. {{Appendix}} [[:Category:Arte na Kòrsou]] Despues di a termina su estudio na skol, el a bai traha na Casa de la Cultura Miguel Matamoros na Santiago de Cuba, den e departamento di artesanía. For di e trabou aki e ta bira miembro di Asociación Cubana de Artesanos Artistas. Despues el a bira presidente di e asosiashon i e posishon aki el a okupá pa 10 aña. Entretantu e ta partisipá anualmente na E ta un artista ku ta partisipá den grupo di eksposishon pa artesanonan i ku regularmente ta risibí premionan i rekonosementu. Ademas e ta traha riba diferente enkargo. Na 2005 el a traha su prome exposicion solo titula ⁇ Consagración a la Primavera ⁇ (Invicion di Primavera), na e instituto provincial Biblioteca Elvira Cape. Na momento cu Angel Luis ta yegando su 40 aña, e ta realisa mas y mas cu e ta sinti su mes encerra den su propio pais. Un bishita di trabou kòrtiku na Martinique a lanta su konsiensia ku un sosiedat por funshoná diferente for di loke e ta kustumbrá na dje na Cuba. Esaki ta oumentá su preokupashon. E ta tuma e desishon di emigrá i en realidat su intenshon ta pa bai Brazil. Miéntras e ta preparando pa esaki, e ta tende di un proyekto di konstrukshon na Kòrsou ku ta rekerí personal spesial di urgensia. Ángel Luis a kambia su plannan i huntu ku kuater kompatriota el a bai Kòrsou na 2009, ku tres di su figuranan di madera den su maleta. Na Curaçao e ta traha na e konstrukshon di L ⁇ Aldea, un proyekto turístiko na Santa Catharina ku ya a wòrdu realisá. E ta hiba su figuranan di palu na Gallery Alma Blou, pa mira si por tin interes den su obra. E galerista Lusette Verboom ta entusiasmá i for di e momentu ei e ta trese tur loke e ta traha na e galeria. Despues ku su kontrato ku e proyekto di konstrukshon a kaba, Angel Luis a disidí di keda na Kòrsou i kuminsá su mes negoshi. Ademas, e ta aktivo den arte i regularmente ta partisipá na grupo di exposicion na e galeria. Na yüni 2021, e ta un di e 45 artistanan lokal ku ta habri nan estudio durante e Open Atelier Route. Muhénan ta importante den bida di Angel Luis. Komo yu úniko, no solamente su mama a lanta e, sino tambe su wela. Awor ku e mes tin yu, entre nan tres yu muhé, e ta eksperensiá e muhé tambe for di e perspektiva di e tata. E ta orguyoso di tur su 8 yu i ta konsiderá nan komo e kos mas importante den su bida. Ángel Luis ta biba na Kòrsou pa 14 aña kaba i a traha un bida aki, den kua e ta sinti su mes na kas. E tin un gran admiracion pa e comunidad di Curaçao, unda tanto nacionalidad ta biba hunto y unda e tambe ta sinti su mes bon bini. E ta broma cu e libertad cu e tin aki pa biba y traha, pero tambe e oportunidadnan cu e ta haya pa desaroya su mes artisticamente. Na 2023, durante su prome bishita na Hulanda, Angel Luis a hala atencion cu su obranan na e Dianan Nacional di Arte na Gorinchem y PAN Amsterdam. ------------------------ 65u098gldum7n0drx2qt10ewt09b61p 206439 206438 2026-10-07T19:03:48Z Caribiana 8320 206439 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ Pending: [[Mandy Franca]] - [[Tarona]] - [[Gilleam Trapenberg]] - [[Shertise Solano]] - [[Serana Angelista]] (nl.wiki) - [[Eugenie Boon]] ------------- '''Ailsa B. Anastatia''' (☆ [[1978]] na [[Kòrsou]]) ta un artista visual di Kòrsou. E ta konosí pa su instalashonnan, videonan, dibuhonan i pinturanan inspirá pa e tema di espasio den e sentido mas amplio di e palabra. Hopi biaha e ta traha den seri, i su obra ta tipikamente un meskla di konseptualismo i spiritualidat.[1][2][3] ==Edukashon i karera == Di 1997 pa 2001, Ailsa Anastatia a sigui formashon di maestro na e Akademia di Arte Visual (Academie voor Beeldende Vorming) na [[Tilburg]]. Na 2004, el a optené un kualifikashon komo dosente di promé grado di arte visual i diseño na Universidat di Arte di Amsterdam. For di 2007, banda di su trabou komo artista, el a duna lès na [[Kolegio Alejandro Paula]] (KAP) na [[Willemstad]]. Na 2011, el a partisipá den e programa di artista-in-residensia “Sharing Identities” na Centrum Beeldende Kunst Zuidoost (Sentro pa Arte Visual Zuidoost) den kolaborashon ku Open Ateliers Zuidoost (OAZO) na [[Amsterdam]].[4][5] ==Estilo== Anastatia ta empleá vários material i téknika, dependiendo di e historia ku e ke konta. Su eskoho di materialnan ta bini di rekuerdonan, sintimentunan òf simbolismo; semper e ta rekerí un konekshon personal ku e material mes. Por ehèmpel, e por usa blòki di índigo òf bluing di laba paña pa protekshon (un tradishon kulturalmente spesífiko), òf metal pa motibu di su sintimentu friu i steril—kalidatnan nesesario pa e trabou na e momentu ei. Komo ku koló hopi bia ta karga nifikashon simbóliko, e ta utilisá materialnan na un manera ku ta permití nan koló original agregá balor; metal i palu, por ehèmpel, frekuentemente ta keda sin verf. Su práktika ta unu di eksplorashon konstante, i hopi bia e ta enbolbí e públiko den e proseso aki.[1] ==Proyekto == Kurso riba koló i meskla di koló pa studiantenan na Instituto Buena Bista, 2012 Miembro di hurado pa e Proyekto di Pelíkula digital di 48 Ora na Kòrsou, 2014 Miembro di direktiva di Instituto Buena Bista, 2015–presente Miembro di hurado di pelíkula kòrtiku na Curaçao International Film Festival Rotterdam (CIFFR), 2014–2016 Miembro di hurado pa e Kompetensia Kòrtiku di Karibe na CIFFR, 2017–presente * Partisipashon na e proyekto di Arte Públiko di Fiesta di [[Kaya Kaya Festival]] Kaya Kaya Kaya, 2019 * Proyekto *Poesia Ambiental*: un seri di ophetonan montá na muraya den kua e ta eksplorá e relashon entre humanidat i naturalesa. Pa esaki, e ta kombiná pintamentu i dibuho ku téknikanan di borda intuitivo, utilisá tantu materialnan natural komo materialnan trahá pa hende. 2019–presente[6] * Durante e *Open Ateliers Zuidoost* (Open Studios Southeast) na Bijlmer na 2021, ela krea vários pintura i—huntu ku Avantia Damberg—e video anima *Nigra Videri / Black to be Seen*. E video aki a wòrdu proyektá na e apertura di e Festival di Hende Muhé di Magia Pretu na Bijlmer ParkTheater.[7] * Partisipashon na e di sinkuenta edishon di e *Open Stal* art trail na Oldeberkoop, 2021[8] * uncommissioned: Curaçao.<ref>[https://www.curacao.nu/nieuws/kunst-cultuur-en-muziek/96906/nieuw-kunstwerk-bij-sint-jorisbaai Nieuw kunstwerk bij Sint Jorisbaai], curacao.nu (7 di oktober 2026)</ref> ==Ekshibishon == Ailsa Anastatia a expone na Aruba, Hulanda, Venecia, y New Jersey. El’a tene e siguiente exposicionnan individual: * Ride for the Roses (komishon privá), 2008 * Living Expo, World Trade Center Curaçao, 2011 * Korte di Hustisia Kòrsou, 2014 * Belle Alliance, Avila Beach Hotel, Curaçao, 2015 * Fragmentonan di un biahe ku ta desaroyando, Huize Scherpenheuvel, Curaçao, 2019[2][9] * Un eksposishon individual na Curaçao Museum ta den preparashon aktualmente, hasi posibel en parti dor di Fondo Mondriaan. ------------------- {{Variante|c}} {{Infobox edificio| variante = c | tipo = Kompleho kultural | nomber2 = Sentro Pro Arte | imagen = | descripcion = | localisa_na = [[Willemstad]] | adres = Schouwburgweg | cercania = | fecha_construccion = 1965-1968 | fecha_funda = | inaugura = 6/ [[10 di sèptèmber]]??? [[1968]] | cera = 2001 | renova = | restaura = | aña_basha = 2025 | pais = {{CUW}} | architect = Frits F. Zingel | renova = | propietario = Stichting Schouwburg Curaçao | director = | cantidad_sala = | capacidad = ouditorio: 750 asiento | status_monumento = | distincion = | zoom =16 }} '''Sentro Pro Arte''' (SPA) tabata un kompleho teatral na [[Willemstad]], [[Kòrsou]], ku den di dos mita di [[siglo 20|siglo binti]] a sirbi komo un di e prinsipal sentronan pa [[teatro]], [[músika]], [[baila|baile]] i otro manifestashonnan kultural na e isla. E edifisio tabata situá na [[Groot Davelaar]] y a habri na 1968. Despues di mas ku tres dékada di aktividat, e teatro a sera definitivamente na 2001. E edifisio, ku tabata bandoná pa un periodo largu, a sufri un kandela grandi na 2016 i a wòrdu desmantelá despues. == Sentro kultural == Sentro Pro Arte tabata diseñá komo un fasilidat kultural moderno, ku 750 asiento, un orkestbak i un lift pa orkesta. E teatro tabata ekipá pa presentashonnan di diferente tipo, inkluyendo teatro, ballet, konsierto, kongreso i show.[1][2] Durante mas ku tres dékada, e tabata un punto di enkuentro pa bida kultural di Kòrsou. E sala a wòrdu usá pa presentashonnan di diferente tipo, inkluyendo teatro, konsierto, balèt, baile, show i kongreso.[1][2] E teatro a duna artista i gruponan lokal un esenario i a fasilitá tambe presentashonnan di artistanan di Hulanda i di otro paisnan. Den e promé añanan, e teatro a presenta un variedad di produkshon teatral i musikal, i a bira un parti importante di e infrastruktura kultural di Kòrsou.[1][4] Den 1968, por ehèmpel, e teatro a sirbi komo esenario pa diferente produkshonnan di teatro na [[papiamentu]]. E grupo teatral Thalia a presenta obranan na e teatro, i otro gruponan antiano tambe a usa e fasilidat nobo.[4] E importansia di Sentro Pro Arte pa teatro antiano ta visibel tambe den e desaroyo di teatro na papiamentu durante e periodo despues di su apertura. Den su estudio riba desaroyo di teatro i film den Antias Hulandes, [[Felix de Rooy]] ta menshoná diferente presentashon importante ku a tuma lugá na SPA den e promé lunanan despues di su apertura.[5] == Historia == === Konstrukshon === Na 1964, gobièrnu hulandes riba rekomendashon di [[Sticusa]] a pone fondonan disponibel pa e proyekto di un teatro na Kòrsou.<ref>{{citeer web|auteur=Maduro-Molhuijsen, Helma|url= https://www.archiefvriend.com/index.php/ons-kwartaalblad/artikelen-uit-ons-blad/65-centro-pro-arte |titel=Centro Pro Arte|werk=De Archiefvriend|datum=desèmber 2006|bezochtdatum=2026-08-22}}</ref> E konstrukshon a wòrdu finansiá dor di un kombinashon di kontribushonnan públiko i privá. Segun un relato histórico di Helma Maduro-Molhuijsen, e gastonan total di e proyekto tabata mas o ménos NAf 1,725,000. E gobièrnu hulandes a kontribuí NAf 772,000, e sektor privá NAf 278,000, e gobièrnu di Antias Hulandes NAf 150,000, i e Stichting Schouwburg a finansia e resto pa medio di un préstamo. E teritorio insular di Kòrsou a kontribuí na infrastruktura ku un suma di aproximadamente NAf 350,000.[1] Dia 28 di sèptèmber 1965, Reina Juliana a develá un plaka konmemorativo na e sitio kaminda e teatro lo wordo construi. Poco despues, e konstrukshon a kuminsá na e sitio na Rijkseenheidboulevard. E tereno pa e edifisio i un parkeo pa aproksimadamente 350 outo a wordo disponé pa e teritorio insular di Kòrsou.[1] E edifisio tabata un diseño di e arkitekto lokal Frits F. Zingel. Wim Vesseur, un eksperto den teatro, a fungi komo konsehero pa e proyekto. === Apertura === Sentro Pro Arte a habri ofisialmente dia [[6 di sèptèmber]] [[1968]], ku gobernador N.C. "Cola" Debrot komo e persona ku a habri e teatro. E apertura tabata akompañá pa un programa kultural ku tabata inkluí e revista musical '''Esta Ricu Nos Bida Ta'''.[2][3] Un fuente contemporáneo di e periodo ta konfirmá ku e apertura di e teatro a tuma lugá dia 6 di sèptèmber 1968. Wim Rutgers tambe ta menshoná e fecha komo e dia ku Sentro Pro Arte a wordo ofisialmente habri.[2][3] E teatro a bira un fasilidat importante pa desaroyo di teatro i otro formanan di arte na Kòrsou. Den su discurso di apertura, gobernador Cola Debrot a mira e teatro komo un posibilidat pa duna un impulso nobo na desaroyo di aktividatnan kultural.[4] === Kaída i siere === Den añanan 1990, Sentro Pro Arte a kuminsá enfrenta diferente problema. Problemanan finansiero, falta di mantenshon i difikultatnan pa mantene un programa kultural sostenibel a afektá e funshonamentu di e teatro. E edifisio a sufri di deteriorashon i problemanan di mantenshon. Falta di rekurso finansiero a kontribui na un atraso den mantenshon di e edifisio i su instalashonnan. Segun Nelly Rosa, SPA a sera su portanan despues di varios añanan di problema finansiero i a keda bashi durante añanan.[6] Na '''2001''', Sentro Pro Arte a sera definitivamente.[6] === Bandonamentu i kandela === Despues di su siere, e edifisio a keda durante hopi aña sin un uso permanente. E falta di mantenshon a hasi ku e edifisio a deteriorá progresivamente. Na 2015, e gobièrnu di Kòrsou a tuma un desishon pa renová Sentro Pro Arte. Sinembargo, na 2016 e edifisio a sufri un kandela grandi i a keda severamente dañá. Segun ''Antilliaans Dagblad'', e edifisio tabata caba hopi aña abandoná i den estado di deteriorashon ora e kandela di sèptèmber 2016 a destruí gran parti di e struktura.[7] Despues di e kandela, a wordu konsiderá diferente opshon pa e futuro di e sitio: sigui ku e plan pa renovashon, demolishon di e edifisio i konstrukshon di un teatro nobo na mesun sitio, òf den sentro di Willemstad.[7] == Plan pa un teatro nobo == E futuro di Sentro Pro Arte a keda durante añanan suheto na un debate tokante e nesesidat pa un teatro nashonal na Kòrsou. Un di e opcionnan tabata pa muda e teatro pa e centro di Willemstad. Na 2018, e Raad van Ministers a tuma un desishon pa pone e futuro teatro nashonal den e centro di Willemstad. E desishon tabata parti di e diskushon mas amplio tokante revitalisashon di e sentro urbano i e nesesidat pa un fasilidat kultural nobo.[7] Na 2020, e gobièrnu a indiká ku e antiguo Sentro Pro Arte lo wordo demole. Un aanbesteding públiko pa e trabounan di demole tabata caba tuma lugá. E gobièrnu tambe a indiká ku tabata investigá e posibilidat pa realisá un teatro nashonal nobo den centro di Willemstad.[7] E futuro di un teatro nobo a keda riba e agenda públiko. Na 2022, e tema di e schouwburg a bolbe wordo diskutí den e contexto di diferente plan pa un fasilidat kultural nobo.[8] E antiguo edifisio, ku tabata keda bandoná despues di e kandela, a wordu desmantelá finalmente na 2025 debí na su estado físiko. == Importansia kultural == Sentro Pro Arte tabata un di e edifisionan kultural mas importante di Kòrsou durante e último parti di siglo binti. E teatro a duna artistanan lokal un esenario i a fasilitá presentashonnan di teatro, músika, baile i otro formanan di arte. Su apertura na 1968 tabata un momento importante pa e desaroyo di infrastruktura kultural na Kòrsou. Durante e periodo di mas ku 30 aña ku e teatro tabata aktivo, Sentro Pro Arte a bira un punto di enkuentro pa diferente generashon i un parti importante di bida artistiko i sosial di e isla.[4][5] E siere di e teatro na 2001, su posterior deteriorashon i e kandela na 2016 a lanta un debate mas amplio tokante e nesesidat pa un teatro nashonal moderno na Kòrsou. E diskushon a kontinua den e añanan despues, ku diferente propuesta pa e lokalidat i forma di un futuro teatro. {{Appendix}} * Maduro-Molhuijsen, Helma. "Centro Pro Arte". ''De Archiefvriend'', desèmber 2006. [https://www.archiefvriend.com/index.php/ons-kwartaalblad/artikelen-uit-ons-blad/65-centro-pro-arte De Archiefvriend]. * Rutgers, Wim. "Schrijven is zilver, spreken is goud" / estudio tokante teatro i identidat den Antias Hulandes. Digitale Bibliotheek voor de Nederlandse Letteren (DBNL). [https://www.dbnl.org/tekst/rutg014schr01_01/rutg014schr01_01_0027.php DBNL]. * de Rooy, Felix. "De ontwikkeling van theater en film op de Nederlandse Antillen". ''De Gids'', 1990. Digitale Bibliotheek voor de Nederlandse Letteren. [https://www.dbnl.org/tekst/_gid001199001_01/_gid001199001_01_0105.php DBNL]. * Rosa, Nelly. "Theater in het Caribisch gebied". ''Boekman'', nr. 128. [https://www.boekman.nl/tijdschrift-artikel/artikelen/theater-in-het-caribisch-gebied/ Boekmanstichting]. * ''Antilliaans Dagblad''. "Sentro Pro Arte wordt gesloopt", 28 di mei 2020. [https://antilliaansdagblad.com/nieuws-item/21596-sentro-pro-arte-wordt-gesloopt Antilliaans Dagblad]. ------------- '''Sentro Pro Arte''' tabata e teatro nashonal di [[Kòrsou]] ku tabata aktivo entre 1968 i 2001. E tabata situá na [[Willemstad]] den bario di Groot Davelaar. == Historia == Na 1964 e konseho konsultativo pa koperashon kultural entre e paisnan di Reino a duna e gobièrnu hulandes e idea di pone fondonan disponibel pa e konstrukshon di un teatro na Kòrsou. Anteriormente Stichting Schouwburg Curaçao tabatin e arkitekto F. Zingel a haña un enkargo pa un diseño. E gobièrnu Hulandes a duna un suma di supsidio di NAF 1.500.000,-. Riba 28 di sèptèmber 1965, H.M. e Reina (Juliana) a develá un plaka na e lugá kaminda e teatro lo wordu construi. Poco despues, a kuminsá ku e konstrukshon di Rijkseenheidboulevard. Tereno di konstrukshon i lugá di parkeer (350 outo) a ser ofresé na e Fundashon pa e teritorio insular di Kòrsou. Divershon di kontribushon den sèn di gobièrnu i privá den Antias Hulandes i e kontribushon hulandes menshoná ariba, ku a wòrdu entregá pa medio di [[Sticusa]], a hasi e konstrukshon i e instalashon posibel; Wim Vesseur, un eksperto den teatro, a aktua komo konsehero.<ref>[https://web.archive.org/web/20161120102825/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=369&lang= Encyclopedie van Curacao - letter A t/m D]</ref> E teatro ta conta cu 750 asiento, ta ekipa pa e vision mas moderno cu entre otro un lift di orquesta y ta calcula pa practicamente tur tipo di manifestacion (teatro, ballet, concierto, congreso, show, etc.). E inaugurashon a tuma lugá na 10 di sèptèmber 1968. E teatro aki a stimula e poblacion pa bishita e diferente presentacionnan y actuacionnan mas biaha. For decades, Sentro Pro Arte served as a hub for artistic expression and community life in Curaçao. It hosted countless cultural events, performances, and exhibitions, becoming a place of deep emotional significance for generations of residents.<ref>https://www.curacaochronicle.com/post/local/demolition-of-historic-sentro-pro-arte-begins-monday-in-willemstad</ref> 1968: Officially opened by Governor N.C. (Cola) Debrot with the grand production ''Esta Ricu nos bida ta''.<ref name="theater"/> In 1965 werd in Willemstad in Curaçao begonnen met de bouw van Centro Pro Arte: een grote schouwburg. In datzelfde jaar bezocht Koningin Wilhelmina het eiland alsmede de bouwplaats, waar zij een gedenkplaat onthulde. Later kreeg die een plaats in het theater.<ref name="theater">[https://theaterencyclopedie.nl/wiki/Centro_Pro_Arte,_Willemstad_(Curacao) Centro Pro Arte], theaterencyclopedie.nl</ref> De schouwburg, aan een weg gelegen die de naam van Schouwburgweg kreeg, werd in 1968 geopend door Gouverneur N.C. (Cola) Debrot. De financiering kwam van Nederland, Curaçao en de Shell. De schouwburg kwam tot stand met giften van de Nederlandse overheid, Shell, het Bureau Cultuur en Opvoeding en lokale particuliere bedrijven.<ref name="boekman">[https://www.boekman.nl/tijdschrift-artikel/artikelen/theater-in-het-caribisch-gebied/ Theater in het Caribisch Gebied]</ref> Openingsvoorstellingen zijn ''Esta Ricu nos bida ta'' van Bunchi Römer, een stuk met meer dan 70 amateurspelers en ''Cosas de Papá y Mamá van Alfonso Paso'' in vertaling en regie van [[Nydia Ecury]] (''Gai bieu ta traha sòpi stèrki''). Er waren 700 plaatsen, een lijsttoneel met orkestbak en een groot toneel die een brede programmering mogelijk maakte. In de eerste jaren was de zaal zeer succesvol, met optredens van Nederlandse artiesten (o.a. Jenny Arean, Tineke Schouten en Paul van Vliet) en muziek-en dansgroepen van elders. Vanaf de jaren '90 ging het steeds slechter met het theater, door onder andere een merkwaardige beleidsbeslissing waarbij verordineerd werd dat de bezoekers keurig gekleed moesten zijn; anders kon toegang ontzegd worden. Dit had een teruggang van bezoekers tot gevolg. Daarnaast had het gebouw te maken met een niet structuele programmering, veroorzaakt door slechte communicatie en financiële problemen. Daarbij was er, ook vanwege geldtekort, een groot gebrek aan onderhoud. Zo had het gebouw ernstig te lijden onder wateroverlast, waardoor de kelders regelmatig onder water stonden. In 2015 nam de Curaçaose overheid het besluit om Centro Pro Arte te renoveren. Amper een jaar later vatte het leegstaande pand tijdens een grote arbeidersstaking vlam. Er waren drie opties: doorgaan met de renovatieplannen, slopen en een nieuw theater bouwen, of een nieuw theater bouwen in de binnenstad. Om het ooit bruisende winkelgebied Punda en Otrobanda levendig te maken pleitten stadsontwikkelaars en winkeliersverenigingen voor de komst van een nationaal theater in het stadscentrum. Onder oud­minister van Cultuur Marilyn Alcalá­Wallé (PAR) leek deze wens werkelijkheid te worden. De Raad van Ministers gaf haar het mandaat om te onderhandelen over een locatie.<ref name="boekman"/> De verschillende problemen leidden uiteindelijk in 2001 tot de definitieve sluiting van het Centro Pro Arte. Plannen voor heropening kwamen maar niet van de grond; een grote brand in 2016 maakte er helemaal een eind aan.<ref>[https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/14382-grote-vuurzee-sentro-pro-arte Grote vuurzee Sentro Pro Arte], [[Antilliaans Dagblad]] (13 di september 2016)</ref> De restanten kwamen in het bezit van een pensioenfonds die nog wel onderzocht of er een Cultuurcentrum van gemaakt zou kunnen worden. Na jarenlange discussie over de toekomst van Sentro Pro Arte: slopen en nieuw bouwen, renoveren of een nieuw theater elders bouwen,<ref>[https://www.curacao.nu/nieuws/algemeen/77007/werkzaamheden-voor-nieuw-sentro-pro-arte-gestart Werkzaamheden voor nieuw Sentro Pro Arte gestart], curacao.nu (14 di yüli 2025)</ref> is de overheid in 2025 begonnen met de voorbereidingen voor de bouw van een nieuw Sentro Pro Arte. In 2017 besluit de regering de schouwburg naar de binnenstad te halen.<ref>[https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/16076-twijfels-over-locatie-van-schouwburg Twijfels over locatie van schouwburg], [[Antilliaans Dagblad]] (24 di yüli 2017)</ref> E edifisio ku tabata será durante varios aña, a wòrdu basha abou i desmantelá kompletamente pa fin di 2025 debí na su mal estado.<ref>{{citeer web|auteur=[[Dick Drayer]]|url=https://www.curacao.nu/nieuws/geschiedenis/82870/laatste-gordijn-valt-sentro-pro-arte-definitief-ontmanteld-na-zestig-jaar-cultureel-gebruik|titel= Laatste gordijn valt: Sentro Pro Arte definitief ontmanteld na zestig jaar cultureel gebruik|werk=curacao.nu|datum=2025-12-01|bezochtdatum=2026-08-21}}</ref> --------------- In 1964 gaf de Adviesraad voor culturele samenwerking tussen de landen van het Koninkrijk de Nederlandse regering in overweging fondsen ter beschikking te stellen voor de bouw van een schouwburg op Curaçao. Tevoren had de Stichting Schouwburg Curaçao de architect F. Zingel opdracht voor een ontwerp gegeven. Door de Nederlandse regering werd een subsidiebedrag toegekend ad NAf 1.500.000,-. Op 28 september 1965 onthulde H.M. de Koningin (Juliana) een gedenkplaat op de plaats waar de schouwburg zou verrijzen. Kort daarop nam de bouw aan de Rijkseenheidboulevard een aanvang. Bouwgrond en parkeerterrein (350 auto's) zijn door het Eilandgebied Curaçao aan de Stichting aangeboden. Diverse bijdragen in geld van overheid en particulieren in de Nederlandse Antillen en de bovengenoemde door tussenkomst van de Sticusa verstrekte Nederlandse bijdrage maakten bouw en inrichting mogelijk; de theaterdeskundige Wim Vesseur trad op als adviseur.<ref>[https://web.archive.org/web/20161120102825/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=369&lang= Encyclopedie van Curacao - letter A t/m D]</ref> De schouwburg telt 750 zitplaatsen, is volgens de modernste inzichten uitgerust met o.a. een orkestlift en is berekend op vrijwel elke soort manifestaties (toneel, ballet, concerten, congressen, shows enz.). De opening vond plaats september 1968. De bevolking is door deze schouwburg gestimuleerd de verschillende op- en uitvoeringen vaker te bezoeken. {{Appendix}} * [https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/21596-sentro-pro-arte-wordt-gesloopt Sentro Pro Arte wordt gesloopt], 27 di mei 2020 * [https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/26417-schouwburg-staat-weer-op-de-agenda Schouwburg staat weer op de agenda], 30 di september 2022 * De in 1968 in Davelaar op Curaçao opgerichte schouwburg Centro Pro Arte Plaza Consortium (HPC) met 750 stoelen sloot 19 jaar geleden zijn deuren. De schouwburg kwam tot stand met giften van de Nederlandse overheid, Shell, het Bureau Cultuur en Opvoeding en lokale particuliere bedrijven.<ref name="boekman"/> Hij zou een van de modernste in het Caribische gebied worden, met onder andere een orkestlift, en zou zijn berekend op alle facetten van cultuuruitingen, zoals concerten, toneel en ballet (Maduro­Molhuijsen 2006). 34 jaar later, in 2001, viel het doek. Vanwege geldtekort was er sprake van achterstallig onderhoud. In 2015 nam de Curaçaose overheid het besluit om Centro Pro Arte te renoveren. Amper een jaar later vatte het leegstaande pand tijdens een grote arbeidersstaking vlam. Er waren drie opties: doorgaan met de renovatieplannen, slopen en een nieuw theater bouwen, of een nieuw theater bouwen in de binnenstad.<ref name="boekman">[https://www.boekman.nl/tijdschrift-artikel/artikelen/theater-in-het-caribisch-gebied/ Theater in het Caribisch Gebied]</ref> * Sentro pro Arte wordt niet meer gerenoveerd. Althans niet door de overheid. Die heeft het daarom overgedragen aan het Algemeen Pensioenfonds Curaçao. {{Appendix}} Sentro Pro Arte (SPA) tabata un teatro na Willemstad, Kòrsou, ku den e di dos mita di siglo binti a sirbi komo un di e prinsipal sentronan pa teatro, músika, baile i otro manifestashonnan kultural na e isla. E edifisio tabata situá na Groot Davelaar y a habri na 1968. Despues di mas ku tres dékada di aktividat, e teatro a sera definitivamente na 2001. Despues di un periodo largu di bandonamentu, e edifisio a sufri un kandela grandi na 2016 i a wòrdu desmantelá despues. Kontenido Sentro kultural Durante mas ku tres dékada, Sentro Pro Arte a sirbi komo un punto di enkuentro pa bida kultural di Kòrsou. E sala a wordo usá pa teatro, konsierto, balèt, baile i otro presentashonnan artístiko. E teatro a duna artista i gruponan lokal un esenario i a fasilitá tambe presentashonnan di artistanan di Hulanda i di otro paisnan. Den e promé añanan, e teatro a presenta un variedad di produkshonnan di teatro i músika i a bira un parti importante di e infrastruktura kultural di Kòrsou.[1][4] Den 1968, por ehèmpel, e teatro a sirbi komo esenario pa diferente produkshonnan di teatro na papiamentu. E grupo teatral Thalia a presenta obranan na e teatro, i otro gruponan antiano tambe a usa e fasilidat nobo.[4] E importansia di Sentro Pro Arte pa teatro antiano ta visibel tambe den e desaroyo di teatro na Papiamentu durante e periodo despues di su apertura. Den su estudio riba desaroyo di teatro i film den Antias Hulandes, Felix de Rooy ta menshoná diferente presentashon importante ku a tuma lugá na Sentro Pro Arte den e promé lunanan despues di su apertura.[5] Historia Konstrukshon Na 1964, Sticusa, e konseho konsultativo pa koperashon kultural entre e paisnan di Reino a rekomendá na e gobièrnu hulandes pa pone fondonan disponibel pa konstrukshon di un teatro na Kòrsou. Promé ku esaki, Stichting Schouwburg Curaçao a duna arkitekto Frits F. Zingel un enkargo pa prepará un diseño pa un teatro.[1] E gobièrnu di Hulanda a otorgá un subsidio pa e proyekto. E konstrukshon a wòrdu finansiá dor di un kombinashon di kontribushonnan públiko i privá. Segun un relato histórico di Helma Maduro-Molhuijsen, e gastonan total di e proyekto tabata mas o ménos NAf 1,725,000. E gobièrnu hulandes a kontribuí NAf 772,000, e sektor privá NAf 278,000, e gobièrnu di Antias Hulandes NAf 150,000, i e Stichting Schouwburg a finansia e resto pa medio di un préstamo. E territorio insular di Kòrsou a kontribuí na infrastruktura ku un suma di aproximadamente NAf 350,000.[1] ---------------------- {{Variante|c}} {{Infobox edificio| variante = c | nomber = Sentro Kultural Kòrsou | nomber2 = Cultureel Centrum Curacao | abrevia = CCC | adres = ''Koninginnelaan'', Emmastad | funda = [[30 di desèmber]] [[1949]] | inaugura = 1950 | architect = | renova = | propietario = Stichting Schouwburg | director = | cantidad_sala = | capacidad = auditorio: | zoom =16 }} '''Sentro Kultural Kòrsou''', ofisialmente '''Cultureel Centrum Curacao''' (CCC), ta un kompleho kultural multidisiplinario na [[Kòrsou]], situá den [[Emmastad]] na [[Willemstad]]. Fundá dia [[30 di desèmber]] [[1949]], e sentro ta dediká pa promové bida kultural i aktividatnan sosio-kultural na isla, ku énfasis partikular riba hubentut i su desaroyo den kultura di Kòrsou.<ref>https://www.sentrokultural-korsou.org/</ref> == Historia == Sentro Kultural Kòrsou a wòrdu establesé komo e organisashon lokal ligá na [[Sticusa|Stichting voor Culturele Samenwerking]] (Sticusa) pa stimula bida kultural na Kòrsou i fasilitá interkambio kultural ku [[Hulanda]], [[Aruba]] i otro islanan di Karibe Hulandes. E promé direktor di CCC tabata [[Cola Debrot]], un figura aktivamente enbolbí den [[literatura]] i kultura lokal. For di su kuminsamentu, e método di trabou di CCC tabata diferente di esun di Sentro Kultural Aruba (CCA). Mientras CCA tabata fungí mas komo un organisashon ku ta koordiná i unifiká aktividatnan di organisashonnan kultural eksistente, CCC a skohe pa enfoká riba stimulá inisiativanan propio i yena bashinan den e kampo kultural. El a hunga un papel importante den desaroyo kultural di Kòrsou. Entre otro, e sentro a establesé òf a yuda na kreashon di: * Liga di Pelíkula Korsou (Curacaose Film Liga?) * Biblioteka sientífiko (ku posteriormente a integrá den e biblioteka di [[University of Curaçao|UoC]]) * Fundashon Skol di Músika Kòrsou == Aktividatnan i funshon == (oud) Sentro Kultural Kòrsou ta aktivo den vários disiplina kultural, inkluyendo músika, literatura, teatro, baile, arte visual i aktividatnan sosial ku ta kombiná diferente forma di ekspreshon kultural. CCC ta kolabora ku instansianan lokal i internashonal pa organisá presentashonnan, exposishonnan i produccionnan teatral, tantu ku artistanan lokal komo ku bishitantenan for di Hulanda i otro paisnan. Un parti di su trabou histórico tabata e organisashon di proyekshonnan di pelíkula, inklusief uso di e asina yamá sinetruck, ku a permití hiba sine pa diferente bario riba e isla. Dor di su aktividatnan, CCC a kontribuí tanto material komo emoshonalmente na formashon di e identidat kultural di Kòrsou. == Meta i signifikado == E ophetivonan prinsipal di CCC ta: * Promové bida kultural den Kòrsou i (histórikamente) den Antias Hulandes * Kolaborá ku organisashonnan kultural na Hulanda, Aruba i e Karibe * Fasilitá intercambio kultural i artistiko * Sostené i stimula talento lokal Ku mas ku sinkuenta aña di eksistensia, Sentro Kultural Kòrsou ta konsiderá un di e pilarnan di infrastructura kultural di e isla. of == Vision i mishon == (nieuw) Segun su website oficial, e visión di Sentro Kultural Kòrsou ta pa bira e institushon prinsipal pa ekspreshon kultural i edukashon den komunidat di Kòrsou i, si posibel, den e region mes. Su mishon ta kontribuí na kalidat di bida di komunidat di Kòrsou pa medio di e promoshon di aktividatnan kultural i sosio-kultural. CCC ta pone un énfasis spesial riba hubentut, kwa nan ta invitá i involví den desaroyo i preservashon di kultura pa e generashonnan futuro. == Aktividatnan == Durante su existencia, CCC a organisá i suportá hopi tipo di aktividat kultural, inklusivamente: * produccionnan musicals, teatraal i danse * exposishon di arte visual i fotografia * organizashon di film den komunidat (cinetruck) * sesiunan literario i promoveshon di eskribidonan lokal * edukashon musikal via Akademia di Músika Edgar Palm * kursonan i talleres pa djòvenes i adulto. CCC kolabora ku otro organisashonnan kultural lokal i internashonal pa organizá eventonan ku ta inkluí artistanan lokal i invitado. == Importansia == Na mas ku 75 aña di eksistensia, Sentro Kultural Kòrsou ta konsiderá un pilarnan den infrastructura kultural di Kòrsou, kontribuí na tanto konservashon komo desaroyo di ekspreshon kultural lokal i involvimentu di hubentut den aktividatnan kultural. {{Appendix}} ta un compleho Cultureel Centrum Curaçao werd op 30 december 1949 opgericht als de plaatselijke zusterorganisatie van Sticusa ter bevordering van het culturele leven op Curacao en de culturele uitwisseling met het moederland. Eerste directeur was Colá Debrot.<ref>https://theaterencyclopedie.nl/wiki/Cultureel_Centrum_Cura%C3%A7ao_(1950) Cultureel Centrum Curaçao (1950)], theaterencyclopedia.nl</ref> Fundá na 1950. For di kuminsamentu, e método di trabou di C.C.C. tabata diferente orienta cu esun di Centro Cultural Aruba, cu al fin y al cabo ta fungi como grupo, mientras cu ta mantene e independencia di e organisacionnan cultural existente. E C.C.C. prinsipalmente ta hasi esfuerso pa stimulá aktividat propio riba tereno kultural; e ta purba tambe di yena e bashinan eksistente. Desde su fundashon, e C.C.C. entre otro, a logra of a yuda pa logra lo siguiente: • e liga di pelíkula Curaçao, • e Biblioteka Sientífiko (awor uni den e Biblioteka di Universidat) • y Fundacion Scol di Musica Curaçao. Varios instancia colaborando cu e C.C.C. ta envolvi den entre otro teatro, ballet y exposicionnan. E C.C.C. ta proveé ​​proyekshon di pelíkula ku e *cinetruck i ta kolabora ku otro organisashonnan pa organisá presentashonnan di tantu artistanan lokal komo bishitante di Hulanda i otro paisnan (mira tambe Sentronan Kultural). Opgericht in 1950. Van de aanvang af was de werkwijze van het C.C.C. anders gericht dan die van het Cultureel Centrum Aruba, dat immers samenbun¬delend optreedt, met behoud overigens van de zelfstandigheid van de bestaande culturele organisaties. Het C.C.C. streeft vooral naar het stimuleren van de zelfwerkzaamheid op cultureel gebied; het tracht verder nog bestaande la¬cunes op te vullen. Sedert de oprichting heeft het C.C.C. o.m. het volgende tot stand gebracht of helpen brengen: • de filmliga Curaçao, • de Wetenschappelijke Bibliotheek (inmiddels opgegaan in de Universiteitsbibliotheek) • en de Stichting Muziekschool Curaçao. Diverse instellingen samenwerkend met het C.C.C. houden zich o.m. bezig met toneel, bal¬let en tentoonstellingen. Het C.C.C. verzorgt o.m. filmvoorstellingen met de *cinetruck en werkt samen met andere organisaties voor het organiseren van uitvoeringen zowel door lokale als door bezoekende kunstenaars uit Nederland en andere landen (zie ook Culturele Centra). <ref>[https://web.archive.org/web/20161120102825/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=369&lang= Cultureel Centrum Curacao], Encyclopedie van Curaçao</ref> On December 30th , 1949, the “Cultureel Centrum Curaçao / Sentro Kultural Kòrsou” was founded<ref>https://www.sentrokultural-korsou.org/ Sentro Kultural Kòrsou]</ref>, with the following objectives: *Promotion of cultural life within the Netherlands Antilles , and in particular in Curaçao. *Work together with other organizations with same objective in The Netherlands, Aruba and the Caribbean to coordinate cultural exchanges between these organizations. Throughout its history of more than 55 years, CCC has contributed to the cultural development of Curaçao in both a material and emotional way. The areas of culture in which CCC operates are music, literature, theatre, dance, visual art, and social events where all these cultural aspects are represented.<ref>https://www.sentrokultural-korsou.org/</ref> {{Appendix}} '''Cultureel Centrum Curaçao''' (ofisialmente **Sentro Kultural Kòrsou**, abreviá CCC) ta un organisashon kultural multidisiplinario ku ta sede na Emmastad, Willemstad, Kòrsou. Fundá riba **30 di desèmber 1949**, e sentro tin komo meta pa promové bida kultural riba e isla pa medio di músika, arte visual, literatura, baile i teater. ## Historia CCC a wòrdu fundá pa lidernan kultural hulandes i lokal ku a buska pa fomentá interkambio kultural entre Hulanda, Antia Hulandes anterior, Indonesia i Sürnam. Un di su promé presidentenan tabata **Dr. Cola Debrot**, y otro figuranan clave a inclui **May Henriquez**, **J. Bennebroek Gravenhorst**, i **Dr. L.A.G.O. Lashley**. Inicialmente alohá den un biblioteka sientífiko, e sentro a organisá un variedat di aktividatnan kultural manera konsierto i obranan di teatro importá for di Hulanda, entre otro *Marí di Malpais* i *Juancho Picaflor*. Den añanan despues, CCC tambe a trese teater i pelíkula biahero a traves di un trùk di sine mobil. ## Organization - **President**: Henri C. Cornelia - The board of directors includes up to nine members with roles such as treasurer and secretary. - **Funding**: Supported by government grants (STICUSA/OKSNA), donations, course fees, and space rentals. ## Programs and Academy The CCC operates as a cultural hub offering a wide range of classes and initiatives: - **Edgar Palm Music Academy**: Offers instruction in piano, guitar, cuatro, mandolin, trumpet, saxophone, drums, choral singing, and general musical education—mostly for young students. - **Theater**: Offers lessons and performance opportunities, including children's theater. - **Folkloric Dance**: Traditional Curaçaoan and Aruban dance courses, including instruction led by Cesareo Jean Louis. - **Visual Arts**: Exhibitions for painters, photographers, and other artists—featuring both local talent and curated in-house shows. - **Literature**: Hosts literary gatherings, supports writers, and publishes books. ## Events CCC regularly organizes public events to foster local culture and talent, including concerts like *Historia di Muziek*, Christmas performances, and *E-Klabu* for organ and other instruments. ## Facilities The center houses classrooms, a concert hall, an auditorium, and a garden, which are used for courses, events, and exhibitions. These facilities are also available for rental by the community and partner organizations. ## Impact and Legacy CCC plays a central role in preserving and promoting Curaçao’s cultural identity: - Through the Edgar Palm Music Academy, it has trained many young musicians who have gone on to study abroad in the Netherlands and Suriname. - Its theater, dance, literature, and visual arts programs continue to enrich the island's cultural and educational landscape. - By organizing festivals and public events, CCC helps maintain the island’s cultural heritage and language. ## See also * [[Culture of Curaçao]] * [[Edgar Palm Music Academy]] * [[List of museums in the Dutch Caribbean]] == References == <references /> [[:Kategoria:Kultura na Kòrsou]] {{Infobox kultura | nomber = Cultureel Centrum Curaçao | otro_nomber = Sentro Kultural Kòrsou (CCC) | imagen = | lugá = Emmastad (Groot Kwartier), Willemstad, Curaçao | fundashon = 30 di desèmber 1949 | presidente = Henri C. Cornelia | objtos = Promové bida kultural multidisiplinario pa komunidat di Curaçao | formato = Fundashon sin ánimo di ganashi i centro kultural }} '''Cultureel Centrum Curaçao''' (nómi oficial **Sentro Kultural Kòrsou**, abreviado CCC) ta un organización kultural multidisiplinario na Emmastad, Willemstad. Fundá dia **30 di desèmber 1949**, su mision ta promové bida kultural na nivel lokal i internashonal, na área di musika, arte visual, letra, baile, i teatro.:contentReference[oaicite:0]{index=0} ## Historia CCC a keda fundá dor di lideres kultural Hulandes i lokal ku deseá fasilitá interkambio kultural entre Hulanda, Antilla Hulandes, Indonesia i Surinam. Uno di e promé presidente tabata **Dr. Cola Debrot**. Otro figura importante ta **May Henriquez**, J. Bennebroek Gravenhorst, i Dr. L.A.G.O. Lashley.:contentReference[oaicite:1]{index=1} En su prinsipio, CCC tabata situá riba e biblioteka akademiko (wetenschappelijke bibliotheek) i a organizá evento kultural komo konsierto i obranan teatral importá for di Hulanda, komo **"Marí di Malpais"** i **"Juancho Picaflor"**. Den e dos siglo despues, a trese obranan teater di reguero i film via e konosí **sine trùk**.:contentReference[oaicite:2]{index=2} ## Organisashon - **Presidente:** Henri C. Cornelia:contentReference[oaicite:3]{index=3} - Junta di direkshon ta formá di maximaal nueve miembronan, inklusí tesorero, sekretario i otro.:contentReference[oaicite:4]{index=4} - **Finansha**: fondonan ta bini di guberno (STICUSA/OKSNA), donashon, i ingreso di kursonan i espasio alquiler.:contentReference[oaicite:5]{index=5} ## Ofertonan i Akademia CCC ta operá den pluga kultura ku diferente sekshon: - **Akademia di Muzika Edgar Palm**: kursunan pa piano, gitar, kuarta, mandolin, trompet, saxofon, drùm, koral i AMV, mayormente pa djoven.:contentReference[oaicite:6]{index=6} - **Teatro**: leksion i produchonnan, inklusí teatro deportivo.:contentReference[oaicite:7]{index=7} - **Baile folklóriko**: kurso pa hòmber i muhé den baile Arubano tradishonal, dirigí pa Cesareo Jean Louis.:contentReference[oaicite:8]{index=8} - **Arte visual**: ekspo pa pintor, fotograf i other artista; riba Arte Proba i produchonnan mes di CCC.:contentReference[oaicite:9]{index=9} - **Literatura**: encontro literario, soporte pa skritornan i publikashon di buki.:contentReference[oaicite:10]{index=10} ## Eventonan Ta organizá eventonan regularmente pa stimulá kultura lokal i talentonan, inklusí **"Historia di Muziek"**, **koncierto di Krísma**, **E-Klabu** pa ka'i òrgel i otro evento públicu.:contentReference[oaicite:11]{index=11} ## Instalashonnan CCC ta cuenta ku klasnan, sal di konsierto, auditorium i horto ku ta disponible pa uso di kurso, evento i eksposishon. Ta accesibel pa renta pa organizashon.:contentReference[oaicite:12]{index=12} ## Impakto i legado CCC ta un institution klave na preservashon i promocion di kultura Curacaoano: - Komo e escuela musical Edgar Palm, a forma djovenes músico ku despues ta studia aden Hulanda i SU.:contentReference[oaicite:13]{index=13} - Fomenta teatro, danza, literatura i arte visual, kontribuyendo na vida kulturel i edukashonal di e isla. - Tononan i festivales organizá te kontribui na mantene identidat kultural i idioma lokal. ## Referensia <references> </references> == Mira tambe == * [[Cultura di Curaçao]] * [[Akademia di Músika Edgar Palm]] * [[Lista di museo na Hulanda Karibense]] tin komo meta pa promové bida kultural riba e isla pa medio di [[músika]], arte visual, [[literatura]], [[baila|baile]] i [[teatro]]. Sentro Kultural Kòrsou (ofisialmente Cultureel Centrum Curaçao, abreviá CCC) ta un kompleho kultural multidisiplinario situá na Emmastad, Willemstad den Kòrsou. Fundá 30 di desèmber 1949, e sentro ta dediká pa promové bida kultural i aktividatnan sosio-kultural na isla, ku énfasis partikular riba hubentut i su desaroyo den kultura di Kòrsou. -------------------- {{Variante|c}} {{Infobox artista |variante= c | nomber = Bagira Tizraoui | alias = Bagira | fecha nacemento = |luga nacemento=[[Hulanda]] | residencia = {{CUW}} |ofishi=Pintor, diseñadó gráfiko, muralista |genero=Arte |website = https://bagira.art/ }} '''Bagira Tizraoui''' (☆ 199?) ta un artista visual [[Kòrsou|kurasoleño]] di desendensia algeriano-hungaro, ku ta konosí pa su obranan .... == Bida i karera == Bagira a nase na Hulanda, yu di un tata di Argelia i un mama di Hungria. El a lanta den varios pais, entre nan Argelia, Hungria, Belgika i [[Hulanda]]. Na 2014, na edat di 18 aña, Bagira a muda pa Kòrsou, unda su ruman muhé tabata biba. Na 2023, el a habri su propio galeria na Kura Hulanda den Willemstad. {{Appendix}} NOTES Ze is eigenwijs, eigenzinnig en onmiskenbaar getalenteerd. BAGIRA leeft en ademt kunst – en niet zomaar kunst, maar rauwe, eerlijke, krachtige portretten die muren én harten raken.<ref>[https://rss.com/podcasts/uitdekunst-kunst-en-cultuur-op-curacao/1975749/ BAGIRA – Winnares van Best Artist 2024 Award en de stem van haar generatie], rss.com (7 di aprel 2025)</ref> Op haar 28e wint ze de Best Artist 2024 Award van de Amigoe. Niet dankzij een academische opleiding of een traditioneel pad, maar door pure durf, toewijding en een ontembare drang om te creëren. Acht jaar geleden ontdekte ze haar talent bij toeval. Twee weken later had ze haar vaste baan opgezegd – de rest is geschiedenis in verf. Wat begon met portretopdrachten, groeide al snel uit tot iets groters. BAGIRA vond haar stem in het maken van muurschilderingen. Tegenwoordig is haar werk niet meer weg te denken uit het straatbeeld van Curaçao. Zo schilderde ze onder andere het monumentale portret van Margareth Abraham (1945–1970) op de gevel van de Curaçao International Airport. Wat haar werk bijzonder maakt? De blik. De gelaagdheid. De stilte die haar schilderijen teweegbrengen. Ze legt gezichten vast—denkbeeldige én echte—met zoveel zeggingskracht dat je er niet omheen kunt. BAGIRA groeide op tussen culturen én tussen geloven. Ze heeft een Hongaarse moeder en een Algerijnse vader. Ze bracht haar jeugd door in Hongarije, Nederland, België en Algerije. Haar opvoeding vond plaats in de schaduw van twee werelden: het christendom en de islam. Deze mix van spirituele, culturele en geografische invloeden vormt de kern van haar werk: kleurrijk, gelaagd en oprecht. Op haar zestiende woonde ze al zelfstandig. Op haar negentiende vertrok ze naar Curaçao om bij haar grote zus te wonen. Die vroege onafhankelijkheid dwong haar om haar eigen weg te vinden – en precies dat is wat ze met haar kunst blijft doen. 🎙️ In deze uitzending van UIT DE KUNST vertelt ze openhartig over haar reis, over vrouw-zijn, over geloof, afkomst en vrijheid – en over hoe ze met een penseel de wereld stukje bij beetje kleur geeft. {{Appendix}} ------------------ {{Variante|c}} {{Infobox artista |variante= c | fecha nacemento = 1971 |luga nacemento=[[Cuba]] | residencia = {{CUW}} |ofishi=Eskultor |genero=Arte | }} '''Angel Luis de la Rosa González''' (☆ 1971 na [[Cuba]]) ta un eskultor [[Cuba|kubano]]-[[Kòrsou|kurasoleño]], ku ta konosí pa su obranan di palu. For di 2009 e ta biba i traha na Kòrsou. '''Ángel Luis de la Rosa González''' (1971, [[Kuba]]) ta un [[eskultor]] kubano-kurasoleño ku ta biba i traha na [[Kòrsou]] for di 2009. == Bida i karera == E ta bini di un famia di artesanonan ku su produktonan ta di gran prestigio. Su famianan tin profesionan manera saddler, shoemaker, carpintero, grafista i wever.<ref>[https://delarosartes.exto.nl/ Biografie Angel de la Rosa]</ref> Ora Angel Luis tin 12 aña, e ta bai un skol sekundario kaminda ta duna enseñansa di arte, e akademia José Joaquín Tejada, na [[Santiago di Cuba]]. E programa ta full-time, 6 dia pa siman i ta dura 7 aña. Ounke e ta ekselente den grafismo na skol, su preferensia personal ta skultura. Despues di a terminá su estudio, el a bira maestro di dibuho i skultura. De la Rosa ta kuminsa su karera profeshonal na Casa de la Cultura Miguel Matamoros na Santiago de Cuba, den e departamento di artesanía. Den kuadro di e trabou aki e ta bira miembro di Asociación Cubana de Artesanos Artistas. Despues el a bira presidente di e asosiashon, posishon ku a okupá pa 10 aña. Entretantu e ta partisipá anualmente na E ta un artista ku ta partisipá den grupo di eksposishon pa artesanonan i ku regularmente ta risibí premionan i rekonosementu. Ademas e ta traha riba diferente enkargo. Na 2005 el a traha su prome exposicion solo titula ⁇ Consagración a la Primavera ⁇ (Invicion di Primavera), na e instituto provincial Biblioteca Elvira Cape. Na momento cu Angel Luis ta yegando su 40 aña, e ta realisa mas y mas cu e ta sinti su mes encerra den su propio pais. Un bishita di trabou kòrtiku na Martinique a lanta su konsiensia ku un sosiedat por funshoná diferente for di loke e ta kustumbrá na dje na Cuba. Esaki ta oumentá su preokupashon. E ta tuma e desishon di emigrá i en realidat su intenshon ta pa bai Brazil. Miéntras e ta preparando pa esaki, e ta tende di un proyekto di konstrukshon na Kòrsou ku ta rekerí personal spesial di urgensia. Ángel Luis a kambia su plannan i huntu ku kuater kompatriota el a bai Kòrsou na 2009, ku tres di su figuranan di madera den su maleta. Na Curaçao e ta traha na e konstrukshon di L ⁇ Aldea, un proyekto turístiko na Santa Catharina ku ya a wòrdu realisá. E ta hiba su figuranan di palu na Gallery Alma Blou, pa mira si por tin interes den su obra. E galerista Lusette Verboom ta entusiasmá i for di e momentu ei e ta trese tur loke e ta traha na e galeria. Despues ku su kontrato ku e proyekto di konstrukshon a kaba, Angel Luis a disidí di keda na Kòrsou i kuminsá su mes negoshi. Ademas, e ta aktivo den arte i regularmente ta partisipá na grupo di exposicion na e galeria. Na yüni 2021, e ta un di e 45 artistanan lokal ku ta habri nan estudio durante e Open Atelier Route. Muhénan ta importante den bida di Angel Luis. Komo yu úniko, no solamente su mama a lanta e, sino tambe su wela. Awor ku e mes tin yu, entre nan tres yu muhé, e ta eksperensiá e muhé tambe for di e perspektiva di e tata. E ta orguyoso di tur su 8 yu i ta konsiderá nan komo e kos mas importante den su bida. Ángel Luis ta biba na Kòrsou pa 14 aña kaba i a traha un bida aki, den kua e ta sinti su mes na kas. E tin un gran admiracion pa e comunidad di Curaçao, unda tanto nacionalidad ta biba hunto y unda e tambe ta sinti su mes bon bini. E ta broma cu e libertad cu e tin aki pa biba y traha, pero tambe e oportunidadnan cu e ta haya pa desaroya su mes artisticamente. Na 2023, durante su prome bishita na Hulanda, Angel Luis a hala atencion cu su obranan na e Dianan Nacional di Arte na Gorinchem y PAN Amsterdam. {{Appendix}} [[:Category:Arte na Kòrsou]] Despues di a termina su estudio na skol, el a bai traha na Casa de la Cultura Miguel Matamoros na Santiago de Cuba, den e departamento di artesanía. For di e trabou aki e ta bira miembro di Asociación Cubana de Artesanos Artistas. Despues el a bira presidente di e asosiashon i e posishon aki el a okupá pa 10 aña. Entretantu e ta partisipá anualmente na E ta un artista ku ta partisipá den grupo di eksposishon pa artesanonan i ku regularmente ta risibí premionan i rekonosementu. Ademas e ta traha riba diferente enkargo. Na 2005 el a traha su prome exposicion solo titula ⁇ Consagración a la Primavera ⁇ (Invicion di Primavera), na e instituto provincial Biblioteca Elvira Cape. Na momento cu Angel Luis ta yegando su 40 aña, e ta realisa mas y mas cu e ta sinti su mes encerra den su propio pais. Un bishita di trabou kòrtiku na Martinique a lanta su konsiensia ku un sosiedat por funshoná diferente for di loke e ta kustumbrá na dje na Cuba. Esaki ta oumentá su preokupashon. E ta tuma e desishon di emigrá i en realidat su intenshon ta pa bai Brazil. Miéntras e ta preparando pa esaki, e ta tende di un proyekto di konstrukshon na Kòrsou ku ta rekerí personal spesial di urgensia. Ángel Luis a kambia su plannan i huntu ku kuater kompatriota el a bai Kòrsou na 2009, ku tres di su figuranan di madera den su maleta. Na Curaçao e ta traha na e konstrukshon di L ⁇ Aldea, un proyekto turístiko na Santa Catharina ku ya a wòrdu realisá. E ta hiba su figuranan di palu na Gallery Alma Blou, pa mira si por tin interes den su obra. E galerista Lusette Verboom ta entusiasmá i for di e momentu ei e ta trese tur loke e ta traha na e galeria. Despues ku su kontrato ku e proyekto di konstrukshon a kaba, Angel Luis a disidí di keda na Kòrsou i kuminsá su mes negoshi. Ademas, e ta aktivo den arte i regularmente ta partisipá na grupo di exposicion na e galeria. Na yüni 2021, e ta un di e 45 artistanan lokal ku ta habri nan estudio durante e Open Atelier Route. Muhénan ta importante den bida di Angel Luis. Komo yu úniko, no solamente su mama a lanta e, sino tambe su wela. Awor ku e mes tin yu, entre nan tres yu muhé, e ta eksperensiá e muhé tambe for di e perspektiva di e tata. E ta orguyoso di tur su 8 yu i ta konsiderá nan komo e kos mas importante den su bida. Ángel Luis ta biba na Kòrsou pa 14 aña kaba i a traha un bida aki, den kua e ta sinti su mes na kas. E tin un gran admiracion pa e comunidad di Curaçao, unda tanto nacionalidad ta biba hunto y unda e tambe ta sinti su mes bon bini. E ta broma cu e libertad cu e tin aki pa biba y traha, pero tambe e oportunidadnan cu e ta haya pa desaroya su mes artisticamente. Na 2023, durante su prome bishita na Hulanda, Angel Luis a hala atencion cu su obranan na e Dianan Nacional di Arte na Gorinchem y PAN Amsterdam. ------------------------ 01guktwau1dyvhufd3sp4dmj6b8mbc8 206440 206439 2026-10-07T19:06:50Z Caribiana 8320 206440 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ Pending: [[Mandy Franca]] - [[Tarona]] - [[Gilleam Trapenberg]] - [[Shertise Solano]] - [[Serana Angelista]] (nl.wiki) - [[Eugenie Boon]] ------------- {{Variante|c}} {{Infobox artista |variante= c | nomber = Ailsa Anastatia | alias = | fecha nacemento = [[1978]] |luga nacemento= {{CUW}} |ofishi=Pintor, diseñadó gráfiko, muralista |genero=Arte |website = }} '''Ailsa B. Anastatia''' (☆ [[1978]] na [[Kòrsou]]) ta un artista visual di Kòrsou. E ta konosí pa su instalashonnan, videonan, dibuhonan i pinturanan inspirá pa e tema di espasio den e sentido mas amplio di e palabra. Hopi biaha e ta traha den seri, i su obra ta tipikamente un meskla di konseptualismo i spiritualidat.[1][2][3] ==Edukashon i karera == Di 1997 pa 2001, Ailsa Anastatia a sigui formashon di maestro na e Akademia di Arte Visual (Academie voor Beeldende Vorming) na [[Tilburg]]. Na 2004, el a optené un kualifikashon komo dosente di promé grado di arte visual i diseño na Universidat di Arte di Amsterdam. For di 2007, banda di su trabou komo artista, el a duna lès na [[Kolegio Alejandro Paula]] (KAP) na [[Willemstad]]. Na 2011, el a partisipá den e programa di artista-in-residensia “Sharing Identities” na Centrum Beeldende Kunst Zuidoost (Sentro pa Arte Visual Zuidoost) den kolaborashon ku Open Ateliers Zuidoost (OAZO) na [[Amsterdam]].[4][5] ==Estilo== Anastatia ta empleá vários material i téknika, dependiendo di e historia ku e ke konta. Su eskoho di materialnan ta bini di rekuerdonan, sintimentunan òf simbolismo; semper e ta rekerí un konekshon personal ku e material mes. Por ehèmpel, e por usa blòki di índigo òf bluing di laba paña pa protekshon (un tradishon kulturalmente spesífiko), òf metal pa motibu di su sintimentu friu i steril—kalidatnan nesesario pa e trabou na e momentu ei. Komo ku koló hopi bia ta karga nifikashon simbóliko, e ta utilisá materialnan na un manera ku ta permití nan koló original agregá balor; metal i palu, por ehèmpel, frekuentemente ta keda sin verf. Su práktika ta unu di eksplorashon konstante, i hopi bia e ta enbolbí e públiko den e proseso aki.[1] ==Proyekto == Kurso riba koló i meskla di koló pa studiantenan na Instituto Buena Bista, 2012 Miembro di hurado pa e Proyekto di Pelíkula digital di 48 Ora na Kòrsou, 2014 Miembro di direktiva di Instituto Buena Bista, 2015–presente Miembro di hurado di pelíkula kòrtiku na Curaçao International Film Festival Rotterdam (CIFFR), 2014–2016 Miembro di hurado pa e Kompetensia Kòrtiku di Karibe na CIFFR, 2017–presente * Partisipashon na e proyekto di Arte Públiko di Fiesta di [[Kaya Kaya Festival]] Kaya Kaya Kaya, 2019 * Proyekto *Poesia Ambiental*: un seri di ophetonan montá na muraya den kua e ta eksplorá e relashon entre humanidat i naturalesa. Pa esaki, e ta kombiná pintamentu i dibuho ku téknikanan di borda intuitivo, utilisá tantu materialnan natural komo materialnan trahá pa hende. 2019–presente[6] * Durante e *Open Ateliers Zuidoost* (Open Studios Southeast) na Bijlmer na 2021, ela krea vários pintura i—huntu ku Avantia Damberg—e video anima *Nigra Videri / Black to be Seen*. E video aki a wòrdu proyektá na e apertura di e Festival di Hende Muhé di Magia Pretu na Bijlmer ParkTheater.[7] * Partisipashon na e di sinkuenta edishon di e *Open Stal* art trail na Oldeberkoop, 2021[8] * uncommissioned: Curaçao.<ref>[https://www.curacao.nu/nieuws/kunst-cultuur-en-muziek/96906/nieuw-kunstwerk-bij-sint-jorisbaai Nieuw kunstwerk bij Sint Jorisbaai], curacao.nu (7 di oktober 2026)</ref> ==Ekshibishon == Ailsa Anastatia a expone na Aruba, Hulanda, Venecia, y New Jersey. El’a tene e siguiente exposicionnan individual: * Ride for the Roses (komishon privá), 2008 * Living Expo, World Trade Center Curaçao, 2011 * Korte di Hustisia Kòrsou, 2014 * Belle Alliance, Avila Beach Hotel, Curaçao, 2015 * Fragmentonan di un biahe ku ta desaroyando, Huize Scherpenheuvel, Curaçao, 2019[2][9] * Un eksposishon individual na Curaçao Museum ta den preparashon aktualmente, hasi posibel en parti dor di Fondo Mondriaan. ------------------- {{Variante|c}} {{Infobox edificio| variante = c | tipo = Kompleho kultural | nomber2 = Sentro Pro Arte | imagen = | descripcion = | localisa_na = [[Willemstad]] | adres = Schouwburgweg | cercania = | fecha_construccion = 1965-1968 | fecha_funda = | inaugura = 6/ [[10 di sèptèmber]]??? [[1968]] | cera = 2001 | renova = | restaura = | aña_basha = 2025 | pais = {{CUW}} | architect = Frits F. Zingel | renova = | propietario = Stichting Schouwburg Curaçao | director = | cantidad_sala = | capacidad = ouditorio: 750 asiento | status_monumento = | distincion = | zoom =16 }} '''Sentro Pro Arte''' (SPA) tabata un kompleho teatral na [[Willemstad]], [[Kòrsou]], ku den di dos mita di [[siglo 20|siglo binti]] a sirbi komo un di e prinsipal sentronan pa [[teatro]], [[músika]], [[baila|baile]] i otro manifestashonnan kultural na e isla. E edifisio tabata situá na [[Groot Davelaar]] y a habri na 1968. Despues di mas ku tres dékada di aktividat, e teatro a sera definitivamente na 2001. E edifisio, ku tabata bandoná pa un periodo largu, a sufri un kandela grandi na 2016 i a wòrdu desmantelá despues. == Sentro kultural == Sentro Pro Arte tabata diseñá komo un fasilidat kultural moderno, ku 750 asiento, un orkestbak i un lift pa orkesta. E teatro tabata ekipá pa presentashonnan di diferente tipo, inkluyendo teatro, ballet, konsierto, kongreso i show.[1][2] Durante mas ku tres dékada, e tabata un punto di enkuentro pa bida kultural di Kòrsou. E sala a wòrdu usá pa presentashonnan di diferente tipo, inkluyendo teatro, konsierto, balèt, baile, show i kongreso.[1][2] E teatro a duna artista i gruponan lokal un esenario i a fasilitá tambe presentashonnan di artistanan di Hulanda i di otro paisnan. Den e promé añanan, e teatro a presenta un variedad di produkshon teatral i musikal, i a bira un parti importante di e infrastruktura kultural di Kòrsou.[1][4] Den 1968, por ehèmpel, e teatro a sirbi komo esenario pa diferente produkshonnan di teatro na [[papiamentu]]. E grupo teatral Thalia a presenta obranan na e teatro, i otro gruponan antiano tambe a usa e fasilidat nobo.[4] E importansia di Sentro Pro Arte pa teatro antiano ta visibel tambe den e desaroyo di teatro na papiamentu durante e periodo despues di su apertura. Den su estudio riba desaroyo di teatro i film den Antias Hulandes, [[Felix de Rooy]] ta menshoná diferente presentashon importante ku a tuma lugá na SPA den e promé lunanan despues di su apertura.[5] == Historia == === Konstrukshon === Na 1964, gobièrnu hulandes riba rekomendashon di [[Sticusa]] a pone fondonan disponibel pa e proyekto di un teatro na Kòrsou.<ref>{{citeer web|auteur=Maduro-Molhuijsen, Helma|url= https://www.archiefvriend.com/index.php/ons-kwartaalblad/artikelen-uit-ons-blad/65-centro-pro-arte |titel=Centro Pro Arte|werk=De Archiefvriend|datum=desèmber 2006|bezochtdatum=2026-08-22}}</ref> E konstrukshon a wòrdu finansiá dor di un kombinashon di kontribushonnan públiko i privá. Segun un relato histórico di Helma Maduro-Molhuijsen, e gastonan total di e proyekto tabata mas o ménos NAf 1,725,000. E gobièrnu hulandes a kontribuí NAf 772,000, e sektor privá NAf 278,000, e gobièrnu di Antias Hulandes NAf 150,000, i e Stichting Schouwburg a finansia e resto pa medio di un préstamo. E teritorio insular di Kòrsou a kontribuí na infrastruktura ku un suma di aproximadamente NAf 350,000.[1] Dia 28 di sèptèmber 1965, Reina Juliana a develá un plaka konmemorativo na e sitio kaminda e teatro lo wordo construi. Poco despues, e konstrukshon a kuminsá na e sitio na Rijkseenheidboulevard. E tereno pa e edifisio i un parkeo pa aproksimadamente 350 outo a wordo disponé pa e teritorio insular di Kòrsou.[1] E edifisio tabata un diseño di e arkitekto lokal Frits F. Zingel. Wim Vesseur, un eksperto den teatro, a fungi komo konsehero pa e proyekto. === Apertura === Sentro Pro Arte a habri ofisialmente dia [[6 di sèptèmber]] [[1968]], ku gobernador N.C. "Cola" Debrot komo e persona ku a habri e teatro. E apertura tabata akompañá pa un programa kultural ku tabata inkluí e revista musical '''Esta Ricu Nos Bida Ta'''.[2][3] Un fuente contemporáneo di e periodo ta konfirmá ku e apertura di e teatro a tuma lugá dia 6 di sèptèmber 1968. Wim Rutgers tambe ta menshoná e fecha komo e dia ku Sentro Pro Arte a wordo ofisialmente habri.[2][3] E teatro a bira un fasilidat importante pa desaroyo di teatro i otro formanan di arte na Kòrsou. Den su discurso di apertura, gobernador Cola Debrot a mira e teatro komo un posibilidat pa duna un impulso nobo na desaroyo di aktividatnan kultural.[4] === Kaída i siere === Den añanan 1990, Sentro Pro Arte a kuminsá enfrenta diferente problema. Problemanan finansiero, falta di mantenshon i difikultatnan pa mantene un programa kultural sostenibel a afektá e funshonamentu di e teatro. E edifisio a sufri di deteriorashon i problemanan di mantenshon. Falta di rekurso finansiero a kontribui na un atraso den mantenshon di e edifisio i su instalashonnan. Segun Nelly Rosa, SPA a sera su portanan despues di varios añanan di problema finansiero i a keda bashi durante añanan.[6] Na '''2001''', Sentro Pro Arte a sera definitivamente.[6] === Bandonamentu i kandela === Despues di su siere, e edifisio a keda durante hopi aña sin un uso permanente. E falta di mantenshon a hasi ku e edifisio a deteriorá progresivamente. Na 2015, e gobièrnu di Kòrsou a tuma un desishon pa renová Sentro Pro Arte. Sinembargo, na 2016 e edifisio a sufri un kandela grandi i a keda severamente dañá. Segun ''Antilliaans Dagblad'', e edifisio tabata caba hopi aña abandoná i den estado di deteriorashon ora e kandela di sèptèmber 2016 a destruí gran parti di e struktura.[7] Despues di e kandela, a wordu konsiderá diferente opshon pa e futuro di e sitio: sigui ku e plan pa renovashon, demolishon di e edifisio i konstrukshon di un teatro nobo na mesun sitio, òf den sentro di Willemstad.[7] == Plan pa un teatro nobo == E futuro di Sentro Pro Arte a keda durante añanan suheto na un debate tokante e nesesidat pa un teatro nashonal na Kòrsou. Un di e opcionnan tabata pa muda e teatro pa e centro di Willemstad. Na 2018, e Raad van Ministers a tuma un desishon pa pone e futuro teatro nashonal den e centro di Willemstad. E desishon tabata parti di e diskushon mas amplio tokante revitalisashon di e sentro urbano i e nesesidat pa un fasilidat kultural nobo.[7] Na 2020, e gobièrnu a indiká ku e antiguo Sentro Pro Arte lo wordo demole. Un aanbesteding públiko pa e trabounan di demole tabata caba tuma lugá. E gobièrnu tambe a indiká ku tabata investigá e posibilidat pa realisá un teatro nashonal nobo den centro di Willemstad.[7] E futuro di un teatro nobo a keda riba e agenda públiko. Na 2022, e tema di e schouwburg a bolbe wordo diskutí den e contexto di diferente plan pa un fasilidat kultural nobo.[8] E antiguo edifisio, ku tabata keda bandoná despues di e kandela, a wordu desmantelá finalmente na 2025 debí na su estado físiko. == Importansia kultural == Sentro Pro Arte tabata un di e edifisionan kultural mas importante di Kòrsou durante e último parti di siglo binti. E teatro a duna artistanan lokal un esenario i a fasilitá presentashonnan di teatro, músika, baile i otro formanan di arte. Su apertura na 1968 tabata un momento importante pa e desaroyo di infrastruktura kultural na Kòrsou. Durante e periodo di mas ku 30 aña ku e teatro tabata aktivo, Sentro Pro Arte a bira un punto di enkuentro pa diferente generashon i un parti importante di bida artistiko i sosial di e isla.[4][5] E siere di e teatro na 2001, su posterior deteriorashon i e kandela na 2016 a lanta un debate mas amplio tokante e nesesidat pa un teatro nashonal moderno na Kòrsou. E diskushon a kontinua den e añanan despues, ku diferente propuesta pa e lokalidat i forma di un futuro teatro. {{Appendix}} * Maduro-Molhuijsen, Helma. "Centro Pro Arte". ''De Archiefvriend'', desèmber 2006. [https://www.archiefvriend.com/index.php/ons-kwartaalblad/artikelen-uit-ons-blad/65-centro-pro-arte De Archiefvriend]. * Rutgers, Wim. "Schrijven is zilver, spreken is goud" / estudio tokante teatro i identidat den Antias Hulandes. Digitale Bibliotheek voor de Nederlandse Letteren (DBNL). [https://www.dbnl.org/tekst/rutg014schr01_01/rutg014schr01_01_0027.php DBNL]. * de Rooy, Felix. "De ontwikkeling van theater en film op de Nederlandse Antillen". ''De Gids'', 1990. Digitale Bibliotheek voor de Nederlandse Letteren. [https://www.dbnl.org/tekst/_gid001199001_01/_gid001199001_01_0105.php DBNL]. * Rosa, Nelly. "Theater in het Caribisch gebied". ''Boekman'', nr. 128. [https://www.boekman.nl/tijdschrift-artikel/artikelen/theater-in-het-caribisch-gebied/ Boekmanstichting]. * ''Antilliaans Dagblad''. "Sentro Pro Arte wordt gesloopt", 28 di mei 2020. [https://antilliaansdagblad.com/nieuws-item/21596-sentro-pro-arte-wordt-gesloopt Antilliaans Dagblad]. ------------- '''Sentro Pro Arte''' tabata e teatro nashonal di [[Kòrsou]] ku tabata aktivo entre 1968 i 2001. E tabata situá na [[Willemstad]] den bario di Groot Davelaar. == Historia == Na 1964 e konseho konsultativo pa koperashon kultural entre e paisnan di Reino a duna e gobièrnu hulandes e idea di pone fondonan disponibel pa e konstrukshon di un teatro na Kòrsou. Anteriormente Stichting Schouwburg Curaçao tabatin e arkitekto F. Zingel a haña un enkargo pa un diseño. E gobièrnu Hulandes a duna un suma di supsidio di NAF 1.500.000,-. Riba 28 di sèptèmber 1965, H.M. e Reina (Juliana) a develá un plaka na e lugá kaminda e teatro lo wordu construi. Poco despues, a kuminsá ku e konstrukshon di Rijkseenheidboulevard. Tereno di konstrukshon i lugá di parkeer (350 outo) a ser ofresé na e Fundashon pa e teritorio insular di Kòrsou. Divershon di kontribushon den sèn di gobièrnu i privá den Antias Hulandes i e kontribushon hulandes menshoná ariba, ku a wòrdu entregá pa medio di [[Sticusa]], a hasi e konstrukshon i e instalashon posibel; Wim Vesseur, un eksperto den teatro, a aktua komo konsehero.<ref>[https://web.archive.org/web/20161120102825/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=369&lang= Encyclopedie van Curacao - letter A t/m D]</ref> E teatro ta conta cu 750 asiento, ta ekipa pa e vision mas moderno cu entre otro un lift di orquesta y ta calcula pa practicamente tur tipo di manifestacion (teatro, ballet, concierto, congreso, show, etc.). E inaugurashon a tuma lugá na 10 di sèptèmber 1968. E teatro aki a stimula e poblacion pa bishita e diferente presentacionnan y actuacionnan mas biaha. For decades, Sentro Pro Arte served as a hub for artistic expression and community life in Curaçao. It hosted countless cultural events, performances, and exhibitions, becoming a place of deep emotional significance for generations of residents.<ref>https://www.curacaochronicle.com/post/local/demolition-of-historic-sentro-pro-arte-begins-monday-in-willemstad</ref> 1968: Officially opened by Governor N.C. (Cola) Debrot with the grand production ''Esta Ricu nos bida ta''.<ref name="theater"/> In 1965 werd in Willemstad in Curaçao begonnen met de bouw van Centro Pro Arte: een grote schouwburg. In datzelfde jaar bezocht Koningin Wilhelmina het eiland alsmede de bouwplaats, waar zij een gedenkplaat onthulde. Later kreeg die een plaats in het theater.<ref name="theater">[https://theaterencyclopedie.nl/wiki/Centro_Pro_Arte,_Willemstad_(Curacao) Centro Pro Arte], theaterencyclopedie.nl</ref> De schouwburg, aan een weg gelegen die de naam van Schouwburgweg kreeg, werd in 1968 geopend door Gouverneur N.C. (Cola) Debrot. De financiering kwam van Nederland, Curaçao en de Shell. De schouwburg kwam tot stand met giften van de Nederlandse overheid, Shell, het Bureau Cultuur en Opvoeding en lokale particuliere bedrijven.<ref name="boekman">[https://www.boekman.nl/tijdschrift-artikel/artikelen/theater-in-het-caribisch-gebied/ Theater in het Caribisch Gebied]</ref> Openingsvoorstellingen zijn ''Esta Ricu nos bida ta'' van Bunchi Römer, een stuk met meer dan 70 amateurspelers en ''Cosas de Papá y Mamá van Alfonso Paso'' in vertaling en regie van [[Nydia Ecury]] (''Gai bieu ta traha sòpi stèrki''). Er waren 700 plaatsen, een lijsttoneel met orkestbak en een groot toneel die een brede programmering mogelijk maakte. In de eerste jaren was de zaal zeer succesvol, met optredens van Nederlandse artiesten (o.a. Jenny Arean, Tineke Schouten en Paul van Vliet) en muziek-en dansgroepen van elders. Vanaf de jaren '90 ging het steeds slechter met het theater, door onder andere een merkwaardige beleidsbeslissing waarbij verordineerd werd dat de bezoekers keurig gekleed moesten zijn; anders kon toegang ontzegd worden. Dit had een teruggang van bezoekers tot gevolg. Daarnaast had het gebouw te maken met een niet structuele programmering, veroorzaakt door slechte communicatie en financiële problemen. Daarbij was er, ook vanwege geldtekort, een groot gebrek aan onderhoud. Zo had het gebouw ernstig te lijden onder wateroverlast, waardoor de kelders regelmatig onder water stonden. In 2015 nam de Curaçaose overheid het besluit om Centro Pro Arte te renoveren. Amper een jaar later vatte het leegstaande pand tijdens een grote arbeidersstaking vlam. Er waren drie opties: doorgaan met de renovatieplannen, slopen en een nieuw theater bouwen, of een nieuw theater bouwen in de binnenstad. Om het ooit bruisende winkelgebied Punda en Otrobanda levendig te maken pleitten stadsontwikkelaars en winkeliersverenigingen voor de komst van een nationaal theater in het stadscentrum. Onder oud­minister van Cultuur Marilyn Alcalá­Wallé (PAR) leek deze wens werkelijkheid te worden. De Raad van Ministers gaf haar het mandaat om te onderhandelen over een locatie.<ref name="boekman"/> De verschillende problemen leidden uiteindelijk in 2001 tot de definitieve sluiting van het Centro Pro Arte. Plannen voor heropening kwamen maar niet van de grond; een grote brand in 2016 maakte er helemaal een eind aan.<ref>[https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/14382-grote-vuurzee-sentro-pro-arte Grote vuurzee Sentro Pro Arte], [[Antilliaans Dagblad]] (13 di september 2016)</ref> De restanten kwamen in het bezit van een pensioenfonds die nog wel onderzocht of er een Cultuurcentrum van gemaakt zou kunnen worden. Na jarenlange discussie over de toekomst van Sentro Pro Arte: slopen en nieuw bouwen, renoveren of een nieuw theater elders bouwen,<ref>[https://www.curacao.nu/nieuws/algemeen/77007/werkzaamheden-voor-nieuw-sentro-pro-arte-gestart Werkzaamheden voor nieuw Sentro Pro Arte gestart], curacao.nu (14 di yüli 2025)</ref> is de overheid in 2025 begonnen met de voorbereidingen voor de bouw van een nieuw Sentro Pro Arte. In 2017 besluit de regering de schouwburg naar de binnenstad te halen.<ref>[https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/16076-twijfels-over-locatie-van-schouwburg Twijfels over locatie van schouwburg], [[Antilliaans Dagblad]] (24 di yüli 2017)</ref> E edifisio ku tabata será durante varios aña, a wòrdu basha abou i desmantelá kompletamente pa fin di 2025 debí na su mal estado.<ref>{{citeer web|auteur=[[Dick Drayer]]|url=https://www.curacao.nu/nieuws/geschiedenis/82870/laatste-gordijn-valt-sentro-pro-arte-definitief-ontmanteld-na-zestig-jaar-cultureel-gebruik|titel= Laatste gordijn valt: Sentro Pro Arte definitief ontmanteld na zestig jaar cultureel gebruik|werk=curacao.nu|datum=2025-12-01|bezochtdatum=2026-08-21}}</ref> --------------- In 1964 gaf de Adviesraad voor culturele samenwerking tussen de landen van het Koninkrijk de Nederlandse regering in overweging fondsen ter beschikking te stellen voor de bouw van een schouwburg op Curaçao. Tevoren had de Stichting Schouwburg Curaçao de architect F. Zingel opdracht voor een ontwerp gegeven. Door de Nederlandse regering werd een subsidiebedrag toegekend ad NAf 1.500.000,-. Op 28 september 1965 onthulde H.M. de Koningin (Juliana) een gedenkplaat op de plaats waar de schouwburg zou verrijzen. Kort daarop nam de bouw aan de Rijkseenheidboulevard een aanvang. Bouwgrond en parkeerterrein (350 auto's) zijn door het Eilandgebied Curaçao aan de Stichting aangeboden. Diverse bijdragen in geld van overheid en particulieren in de Nederlandse Antillen en de bovengenoemde door tussenkomst van de Sticusa verstrekte Nederlandse bijdrage maakten bouw en inrichting mogelijk; de theaterdeskundige Wim Vesseur trad op als adviseur.<ref>[https://web.archive.org/web/20161120102825/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=369&lang= Encyclopedie van Curacao - letter A t/m D]</ref> De schouwburg telt 750 zitplaatsen, is volgens de modernste inzichten uitgerust met o.a. een orkestlift en is berekend op vrijwel elke soort manifestaties (toneel, ballet, concerten, congressen, shows enz.). De opening vond plaats september 1968. De bevolking is door deze schouwburg gestimuleerd de verschillende op- en uitvoeringen vaker te bezoeken. {{Appendix}} * [https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/21596-sentro-pro-arte-wordt-gesloopt Sentro Pro Arte wordt gesloopt], 27 di mei 2020 * [https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/26417-schouwburg-staat-weer-op-de-agenda Schouwburg staat weer op de agenda], 30 di september 2022 * De in 1968 in Davelaar op Curaçao opgerichte schouwburg Centro Pro Arte Plaza Consortium (HPC) met 750 stoelen sloot 19 jaar geleden zijn deuren. De schouwburg kwam tot stand met giften van de Nederlandse overheid, Shell, het Bureau Cultuur en Opvoeding en lokale particuliere bedrijven.<ref name="boekman"/> Hij zou een van de modernste in het Caribische gebied worden, met onder andere een orkestlift, en zou zijn berekend op alle facetten van cultuuruitingen, zoals concerten, toneel en ballet (Maduro­Molhuijsen 2006). 34 jaar later, in 2001, viel het doek. Vanwege geldtekort was er sprake van achterstallig onderhoud. In 2015 nam de Curaçaose overheid het besluit om Centro Pro Arte te renoveren. Amper een jaar later vatte het leegstaande pand tijdens een grote arbeidersstaking vlam. Er waren drie opties: doorgaan met de renovatieplannen, slopen en een nieuw theater bouwen, of een nieuw theater bouwen in de binnenstad.<ref name="boekman">[https://www.boekman.nl/tijdschrift-artikel/artikelen/theater-in-het-caribisch-gebied/ Theater in het Caribisch Gebied]</ref> * Sentro pro Arte wordt niet meer gerenoveerd. Althans niet door de overheid. Die heeft het daarom overgedragen aan het Algemeen Pensioenfonds Curaçao. {{Appendix}} Sentro Pro Arte (SPA) tabata un teatro na Willemstad, Kòrsou, ku den e di dos mita di siglo binti a sirbi komo un di e prinsipal sentronan pa teatro, músika, baile i otro manifestashonnan kultural na e isla. E edifisio tabata situá na Groot Davelaar y a habri na 1968. Despues di mas ku tres dékada di aktividat, e teatro a sera definitivamente na 2001. Despues di un periodo largu di bandonamentu, e edifisio a sufri un kandela grandi na 2016 i a wòrdu desmantelá despues. Kontenido Sentro kultural Durante mas ku tres dékada, Sentro Pro Arte a sirbi komo un punto di enkuentro pa bida kultural di Kòrsou. E sala a wordo usá pa teatro, konsierto, balèt, baile i otro presentashonnan artístiko. E teatro a duna artista i gruponan lokal un esenario i a fasilitá tambe presentashonnan di artistanan di Hulanda i di otro paisnan. Den e promé añanan, e teatro a presenta un variedad di produkshonnan di teatro i músika i a bira un parti importante di e infrastruktura kultural di Kòrsou.[1][4] Den 1968, por ehèmpel, e teatro a sirbi komo esenario pa diferente produkshonnan di teatro na papiamentu. E grupo teatral Thalia a presenta obranan na e teatro, i otro gruponan antiano tambe a usa e fasilidat nobo.[4] E importansia di Sentro Pro Arte pa teatro antiano ta visibel tambe den e desaroyo di teatro na Papiamentu durante e periodo despues di su apertura. Den su estudio riba desaroyo di teatro i film den Antias Hulandes, Felix de Rooy ta menshoná diferente presentashon importante ku a tuma lugá na Sentro Pro Arte den e promé lunanan despues di su apertura.[5] Historia Konstrukshon Na 1964, Sticusa, e konseho konsultativo pa koperashon kultural entre e paisnan di Reino a rekomendá na e gobièrnu hulandes pa pone fondonan disponibel pa konstrukshon di un teatro na Kòrsou. Promé ku esaki, Stichting Schouwburg Curaçao a duna arkitekto Frits F. Zingel un enkargo pa prepará un diseño pa un teatro.[1] E gobièrnu di Hulanda a otorgá un subsidio pa e proyekto. E konstrukshon a wòrdu finansiá dor di un kombinashon di kontribushonnan públiko i privá. Segun un relato histórico di Helma Maduro-Molhuijsen, e gastonan total di e proyekto tabata mas o ménos NAf 1,725,000. E gobièrnu hulandes a kontribuí NAf 772,000, e sektor privá NAf 278,000, e gobièrnu di Antias Hulandes NAf 150,000, i e Stichting Schouwburg a finansia e resto pa medio di un préstamo. E territorio insular di Kòrsou a kontribuí na infrastruktura ku un suma di aproximadamente NAf 350,000.[1] ---------------------- {{Variante|c}} {{Infobox edificio| variante = c | nomber = Sentro Kultural Kòrsou | nomber2 = Cultureel Centrum Curacao | abrevia = CCC | adres = ''Koninginnelaan'', Emmastad | funda = [[30 di desèmber]] [[1949]] | inaugura = 1950 | architect = | renova = | propietario = Stichting Schouwburg | director = | cantidad_sala = | capacidad = auditorio: | zoom =16 }} '''Sentro Kultural Kòrsou''', ofisialmente '''Cultureel Centrum Curacao''' (CCC), ta un kompleho kultural multidisiplinario na [[Kòrsou]], situá den [[Emmastad]] na [[Willemstad]]. Fundá dia [[30 di desèmber]] [[1949]], e sentro ta dediká pa promové bida kultural i aktividatnan sosio-kultural na isla, ku énfasis partikular riba hubentut i su desaroyo den kultura di Kòrsou.<ref>https://www.sentrokultural-korsou.org/</ref> == Historia == Sentro Kultural Kòrsou a wòrdu establesé komo e organisashon lokal ligá na [[Sticusa|Stichting voor Culturele Samenwerking]] (Sticusa) pa stimula bida kultural na Kòrsou i fasilitá interkambio kultural ku [[Hulanda]], [[Aruba]] i otro islanan di Karibe Hulandes. E promé direktor di CCC tabata [[Cola Debrot]], un figura aktivamente enbolbí den [[literatura]] i kultura lokal. For di su kuminsamentu, e método di trabou di CCC tabata diferente di esun di Sentro Kultural Aruba (CCA). Mientras CCA tabata fungí mas komo un organisashon ku ta koordiná i unifiká aktividatnan di organisashonnan kultural eksistente, CCC a skohe pa enfoká riba stimulá inisiativanan propio i yena bashinan den e kampo kultural. El a hunga un papel importante den desaroyo kultural di Kòrsou. Entre otro, e sentro a establesé òf a yuda na kreashon di: * Liga di Pelíkula Korsou (Curacaose Film Liga?) * Biblioteka sientífiko (ku posteriormente a integrá den e biblioteka di [[University of Curaçao|UoC]]) * Fundashon Skol di Músika Kòrsou == Aktividatnan i funshon == (oud) Sentro Kultural Kòrsou ta aktivo den vários disiplina kultural, inkluyendo músika, literatura, teatro, baile, arte visual i aktividatnan sosial ku ta kombiná diferente forma di ekspreshon kultural. CCC ta kolabora ku instansianan lokal i internashonal pa organisá presentashonnan, exposishonnan i produccionnan teatral, tantu ku artistanan lokal komo ku bishitantenan for di Hulanda i otro paisnan. Un parti di su trabou histórico tabata e organisashon di proyekshonnan di pelíkula, inklusief uso di e asina yamá sinetruck, ku a permití hiba sine pa diferente bario riba e isla. Dor di su aktividatnan, CCC a kontribuí tanto material komo emoshonalmente na formashon di e identidat kultural di Kòrsou. == Meta i signifikado == E ophetivonan prinsipal di CCC ta: * Promové bida kultural den Kòrsou i (histórikamente) den Antias Hulandes * Kolaborá ku organisashonnan kultural na Hulanda, Aruba i e Karibe * Fasilitá intercambio kultural i artistiko * Sostené i stimula talento lokal Ku mas ku sinkuenta aña di eksistensia, Sentro Kultural Kòrsou ta konsiderá un di e pilarnan di infrastructura kultural di e isla. of == Vision i mishon == (nieuw) Segun su website oficial, e visión di Sentro Kultural Kòrsou ta pa bira e institushon prinsipal pa ekspreshon kultural i edukashon den komunidat di Kòrsou i, si posibel, den e region mes. Su mishon ta kontribuí na kalidat di bida di komunidat di Kòrsou pa medio di e promoshon di aktividatnan kultural i sosio-kultural. CCC ta pone un énfasis spesial riba hubentut, kwa nan ta invitá i involví den desaroyo i preservashon di kultura pa e generashonnan futuro. == Aktividatnan == Durante su existencia, CCC a organisá i suportá hopi tipo di aktividat kultural, inklusivamente: * produccionnan musicals, teatraal i danse * exposishon di arte visual i fotografia * organizashon di film den komunidat (cinetruck) * sesiunan literario i promoveshon di eskribidonan lokal * edukashon musikal via Akademia di Músika Edgar Palm * kursonan i talleres pa djòvenes i adulto. CCC kolabora ku otro organisashonnan kultural lokal i internashonal pa organizá eventonan ku ta inkluí artistanan lokal i invitado. == Importansia == Na mas ku 75 aña di eksistensia, Sentro Kultural Kòrsou ta konsiderá un pilarnan den infrastructura kultural di Kòrsou, kontribuí na tanto konservashon komo desaroyo di ekspreshon kultural lokal i involvimentu di hubentut den aktividatnan kultural. {{Appendix}} ta un compleho Cultureel Centrum Curaçao werd op 30 december 1949 opgericht als de plaatselijke zusterorganisatie van Sticusa ter bevordering van het culturele leven op Curacao en de culturele uitwisseling met het moederland. Eerste directeur was Colá Debrot.<ref>https://theaterencyclopedie.nl/wiki/Cultureel_Centrum_Cura%C3%A7ao_(1950) Cultureel Centrum Curaçao (1950)], theaterencyclopedia.nl</ref> Fundá na 1950. For di kuminsamentu, e método di trabou di C.C.C. tabata diferente orienta cu esun di Centro Cultural Aruba, cu al fin y al cabo ta fungi como grupo, mientras cu ta mantene e independencia di e organisacionnan cultural existente. E C.C.C. prinsipalmente ta hasi esfuerso pa stimulá aktividat propio riba tereno kultural; e ta purba tambe di yena e bashinan eksistente. Desde su fundashon, e C.C.C. entre otro, a logra of a yuda pa logra lo siguiente: • e liga di pelíkula Curaçao, • e Biblioteka Sientífiko (awor uni den e Biblioteka di Universidat) • y Fundacion Scol di Musica Curaçao. Varios instancia colaborando cu e C.C.C. ta envolvi den entre otro teatro, ballet y exposicionnan. E C.C.C. ta proveé ​​proyekshon di pelíkula ku e *cinetruck i ta kolabora ku otro organisashonnan pa organisá presentashonnan di tantu artistanan lokal komo bishitante di Hulanda i otro paisnan (mira tambe Sentronan Kultural). Opgericht in 1950. Van de aanvang af was de werkwijze van het C.C.C. anders gericht dan die van het Cultureel Centrum Aruba, dat immers samenbun¬delend optreedt, met behoud overigens van de zelfstandigheid van de bestaande culturele organisaties. Het C.C.C. streeft vooral naar het stimuleren van de zelfwerkzaamheid op cultureel gebied; het tracht verder nog bestaande la¬cunes op te vullen. Sedert de oprichting heeft het C.C.C. o.m. het volgende tot stand gebracht of helpen brengen: • de filmliga Curaçao, • de Wetenschappelijke Bibliotheek (inmiddels opgegaan in de Universiteitsbibliotheek) • en de Stichting Muziekschool Curaçao. Diverse instellingen samenwerkend met het C.C.C. houden zich o.m. bezig met toneel, bal¬let en tentoonstellingen. Het C.C.C. verzorgt o.m. filmvoorstellingen met de *cinetruck en werkt samen met andere organisaties voor het organiseren van uitvoeringen zowel door lokale als door bezoekende kunstenaars uit Nederland en andere landen (zie ook Culturele Centra). <ref>[https://web.archive.org/web/20161120102825/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=369&lang= Cultureel Centrum Curacao], Encyclopedie van Curaçao</ref> On December 30th , 1949, the “Cultureel Centrum Curaçao / Sentro Kultural Kòrsou” was founded<ref>https://www.sentrokultural-korsou.org/ Sentro Kultural Kòrsou]</ref>, with the following objectives: *Promotion of cultural life within the Netherlands Antilles , and in particular in Curaçao. *Work together with other organizations with same objective in The Netherlands, Aruba and the Caribbean to coordinate cultural exchanges between these organizations. Throughout its history of more than 55 years, CCC has contributed to the cultural development of Curaçao in both a material and emotional way. The areas of culture in which CCC operates are music, literature, theatre, dance, visual art, and social events where all these cultural aspects are represented.<ref>https://www.sentrokultural-korsou.org/</ref> {{Appendix}} '''Cultureel Centrum Curaçao''' (ofisialmente **Sentro Kultural Kòrsou**, abreviá CCC) ta un organisashon kultural multidisiplinario ku ta sede na Emmastad, Willemstad, Kòrsou. Fundá riba **30 di desèmber 1949**, e sentro tin komo meta pa promové bida kultural riba e isla pa medio di músika, arte visual, literatura, baile i teater. ## Historia CCC a wòrdu fundá pa lidernan kultural hulandes i lokal ku a buska pa fomentá interkambio kultural entre Hulanda, Antia Hulandes anterior, Indonesia i Sürnam. Un di su promé presidentenan tabata **Dr. Cola Debrot**, y otro figuranan clave a inclui **May Henriquez**, **J. Bennebroek Gravenhorst**, i **Dr. L.A.G.O. Lashley**. Inicialmente alohá den un biblioteka sientífiko, e sentro a organisá un variedat di aktividatnan kultural manera konsierto i obranan di teatro importá for di Hulanda, entre otro *Marí di Malpais* i *Juancho Picaflor*. Den añanan despues, CCC tambe a trese teater i pelíkula biahero a traves di un trùk di sine mobil. ## Organization - **President**: Henri C. Cornelia - The board of directors includes up to nine members with roles such as treasurer and secretary. - **Funding**: Supported by government grants (STICUSA/OKSNA), donations, course fees, and space rentals. ## Programs and Academy The CCC operates as a cultural hub offering a wide range of classes and initiatives: - **Edgar Palm Music Academy**: Offers instruction in piano, guitar, cuatro, mandolin, trumpet, saxophone, drums, choral singing, and general musical education—mostly for young students. - **Theater**: Offers lessons and performance opportunities, including children's theater. - **Folkloric Dance**: Traditional Curaçaoan and Aruban dance courses, including instruction led by Cesareo Jean Louis. - **Visual Arts**: Exhibitions for painters, photographers, and other artists—featuring both local talent and curated in-house shows. - **Literature**: Hosts literary gatherings, supports writers, and publishes books. ## Events CCC regularly organizes public events to foster local culture and talent, including concerts like *Historia di Muziek*, Christmas performances, and *E-Klabu* for organ and other instruments. ## Facilities The center houses classrooms, a concert hall, an auditorium, and a garden, which are used for courses, events, and exhibitions. These facilities are also available for rental by the community and partner organizations. ## Impact and Legacy CCC plays a central role in preserving and promoting Curaçao’s cultural identity: - Through the Edgar Palm Music Academy, it has trained many young musicians who have gone on to study abroad in the Netherlands and Suriname. - Its theater, dance, literature, and visual arts programs continue to enrich the island's cultural and educational landscape. - By organizing festivals and public events, CCC helps maintain the island’s cultural heritage and language. ## See also * [[Culture of Curaçao]] * [[Edgar Palm Music Academy]] * [[List of museums in the Dutch Caribbean]] == References == <references /> [[:Kategoria:Kultura na Kòrsou]] {{Infobox kultura | nomber = Cultureel Centrum Curaçao | otro_nomber = Sentro Kultural Kòrsou (CCC) | imagen = | lugá = Emmastad (Groot Kwartier), Willemstad, Curaçao | fundashon = 30 di desèmber 1949 | presidente = Henri C. Cornelia | objtos = Promové bida kultural multidisiplinario pa komunidat di Curaçao | formato = Fundashon sin ánimo di ganashi i centro kultural }} '''Cultureel Centrum Curaçao''' (nómi oficial **Sentro Kultural Kòrsou**, abreviado CCC) ta un organización kultural multidisiplinario na Emmastad, Willemstad. Fundá dia **30 di desèmber 1949**, su mision ta promové bida kultural na nivel lokal i internashonal, na área di musika, arte visual, letra, baile, i teatro.:contentReference[oaicite:0]{index=0} ## Historia CCC a keda fundá dor di lideres kultural Hulandes i lokal ku deseá fasilitá interkambio kultural entre Hulanda, Antilla Hulandes, Indonesia i Surinam. Uno di e promé presidente tabata **Dr. Cola Debrot**. Otro figura importante ta **May Henriquez**, J. Bennebroek Gravenhorst, i Dr. L.A.G.O. Lashley.:contentReference[oaicite:1]{index=1} En su prinsipio, CCC tabata situá riba e biblioteka akademiko (wetenschappelijke bibliotheek) i a organizá evento kultural komo konsierto i obranan teatral importá for di Hulanda, komo **"Marí di Malpais"** i **"Juancho Picaflor"**. Den e dos siglo despues, a trese obranan teater di reguero i film via e konosí **sine trùk**.:contentReference[oaicite:2]{index=2} ## Organisashon - **Presidente:** Henri C. Cornelia:contentReference[oaicite:3]{index=3} - Junta di direkshon ta formá di maximaal nueve miembronan, inklusí tesorero, sekretario i otro.:contentReference[oaicite:4]{index=4} - **Finansha**: fondonan ta bini di guberno (STICUSA/OKSNA), donashon, i ingreso di kursonan i espasio alquiler.:contentReference[oaicite:5]{index=5} ## Ofertonan i Akademia CCC ta operá den pluga kultura ku diferente sekshon: - **Akademia di Muzika Edgar Palm**: kursunan pa piano, gitar, kuarta, mandolin, trompet, saxofon, drùm, koral i AMV, mayormente pa djoven.:contentReference[oaicite:6]{index=6} - **Teatro**: leksion i produchonnan, inklusí teatro deportivo.:contentReference[oaicite:7]{index=7} - **Baile folklóriko**: kurso pa hòmber i muhé den baile Arubano tradishonal, dirigí pa Cesareo Jean Louis.:contentReference[oaicite:8]{index=8} - **Arte visual**: ekspo pa pintor, fotograf i other artista; riba Arte Proba i produchonnan mes di CCC.:contentReference[oaicite:9]{index=9} - **Literatura**: encontro literario, soporte pa skritornan i publikashon di buki.:contentReference[oaicite:10]{index=10} ## Eventonan Ta organizá eventonan regularmente pa stimulá kultura lokal i talentonan, inklusí **"Historia di Muziek"**, **koncierto di Krísma**, **E-Klabu** pa ka'i òrgel i otro evento públicu.:contentReference[oaicite:11]{index=11} ## Instalashonnan CCC ta cuenta ku klasnan, sal di konsierto, auditorium i horto ku ta disponible pa uso di kurso, evento i eksposishon. Ta accesibel pa renta pa organizashon.:contentReference[oaicite:12]{index=12} ## Impakto i legado CCC ta un institution klave na preservashon i promocion di kultura Curacaoano: - Komo e escuela musical Edgar Palm, a forma djovenes músico ku despues ta studia aden Hulanda i SU.:contentReference[oaicite:13]{index=13} - Fomenta teatro, danza, literatura i arte visual, kontribuyendo na vida kulturel i edukashonal di e isla. - Tononan i festivales organizá te kontribui na mantene identidat kultural i idioma lokal. ## Referensia <references> </references> == Mira tambe == * [[Cultura di Curaçao]] * [[Akademia di Músika Edgar Palm]] * [[Lista di museo na Hulanda Karibense]] tin komo meta pa promové bida kultural riba e isla pa medio di [[músika]], arte visual, [[literatura]], [[baila|baile]] i [[teatro]]. Sentro Kultural Kòrsou (ofisialmente Cultureel Centrum Curaçao, abreviá CCC) ta un kompleho kultural multidisiplinario situá na Emmastad, Willemstad den Kòrsou. Fundá 30 di desèmber 1949, e sentro ta dediká pa promové bida kultural i aktividatnan sosio-kultural na isla, ku énfasis partikular riba hubentut i su desaroyo den kultura di Kòrsou. -------------------- {{Variante|c}} {{Infobox artista |variante= c | nomber = Bagira Tizraoui | alias = Bagira | fecha nacemento = |luga nacemento=[[Hulanda]] | residencia = {{CUW}} |ofishi=Pintor, diseñadó gráfiko, muralista |genero=Arte |website = https://bagira.art/ }} '''Bagira Tizraoui''' (☆ 199?) ta un artista visual [[Kòrsou|kurasoleño]] di desendensia algeriano-hungaro, ku ta konosí pa su obranan .... == Bida i karera == Bagira a nase na Hulanda, yu di un tata di Argelia i un mama di Hungria. El a lanta den varios pais, entre nan Argelia, Hungria, Belgika i [[Hulanda]]. Na 2014, na edat di 18 aña, Bagira a muda pa Kòrsou, unda su ruman muhé tabata biba. Na 2023, el a habri su propio galeria na Kura Hulanda den Willemstad. {{Appendix}} NOTES Ze is eigenwijs, eigenzinnig en onmiskenbaar getalenteerd. BAGIRA leeft en ademt kunst – en niet zomaar kunst, maar rauwe, eerlijke, krachtige portretten die muren én harten raken.<ref>[https://rss.com/podcasts/uitdekunst-kunst-en-cultuur-op-curacao/1975749/ BAGIRA – Winnares van Best Artist 2024 Award en de stem van haar generatie], rss.com (7 di aprel 2025)</ref> Op haar 28e wint ze de Best Artist 2024 Award van de Amigoe. Niet dankzij een academische opleiding of een traditioneel pad, maar door pure durf, toewijding en een ontembare drang om te creëren. Acht jaar geleden ontdekte ze haar talent bij toeval. Twee weken later had ze haar vaste baan opgezegd – de rest is geschiedenis in verf. Wat begon met portretopdrachten, groeide al snel uit tot iets groters. BAGIRA vond haar stem in het maken van muurschilderingen. Tegenwoordig is haar werk niet meer weg te denken uit het straatbeeld van Curaçao. Zo schilderde ze onder andere het monumentale portret van Margareth Abraham (1945–1970) op de gevel van de Curaçao International Airport. Wat haar werk bijzonder maakt? De blik. De gelaagdheid. De stilte die haar schilderijen teweegbrengen. Ze legt gezichten vast—denkbeeldige én echte—met zoveel zeggingskracht dat je er niet omheen kunt. BAGIRA groeide op tussen culturen én tussen geloven. Ze heeft een Hongaarse moeder en een Algerijnse vader. Ze bracht haar jeugd door in Hongarije, Nederland, België en Algerije. Haar opvoeding vond plaats in de schaduw van twee werelden: het christendom en de islam. Deze mix van spirituele, culturele en geografische invloeden vormt de kern van haar werk: kleurrijk, gelaagd en oprecht. Op haar zestiende woonde ze al zelfstandig. Op haar negentiende vertrok ze naar Curaçao om bij haar grote zus te wonen. Die vroege onafhankelijkheid dwong haar om haar eigen weg te vinden – en precies dat is wat ze met haar kunst blijft doen. 🎙️ In deze uitzending van UIT DE KUNST vertelt ze openhartig over haar reis, over vrouw-zijn, over geloof, afkomst en vrijheid – en over hoe ze met een penseel de wereld stukje bij beetje kleur geeft. {{Appendix}} ------------------ {{Variante|c}} {{Infobox artista |variante= c | fecha nacemento = 1971 |luga nacemento=[[Cuba]] | residencia = {{CUW}} |ofishi=Eskultor |genero=Arte | }} '''Angel Luis de la Rosa González''' (☆ 1971 na [[Cuba]]) ta un eskultor [[Cuba|kubano]]-[[Kòrsou|kurasoleño]], ku ta konosí pa su obranan di palu. For di 2009 e ta biba i traha na Kòrsou. '''Ángel Luis de la Rosa González''' (1971, [[Kuba]]) ta un [[eskultor]] kubano-kurasoleño ku ta biba i traha na [[Kòrsou]] for di 2009. == Bida i karera == E ta bini di un famia di artesanonan ku su produktonan ta di gran prestigio. Su famianan tin profesionan manera saddler, shoemaker, carpintero, grafista i wever.<ref>[https://delarosartes.exto.nl/ Biografie Angel de la Rosa]</ref> Ora Angel Luis tin 12 aña, e ta bai un skol sekundario kaminda ta duna enseñansa di arte, e akademia José Joaquín Tejada, na [[Santiago di Cuba]]. E programa ta full-time, 6 dia pa siman i ta dura 7 aña. Ounke e ta ekselente den grafismo na skol, su preferensia personal ta skultura. Despues di a terminá su estudio, el a bira maestro di dibuho i skultura. De la Rosa ta kuminsa su karera profeshonal na Casa de la Cultura Miguel Matamoros na Santiago de Cuba, den e departamento di artesanía. Den kuadro di e trabou aki e ta bira miembro di Asociación Cubana de Artesanos Artistas. Despues el a bira presidente di e asosiashon, posishon ku a okupá pa 10 aña. Entretantu e ta partisipá anualmente na E ta un artista ku ta partisipá den grupo di eksposishon pa artesanonan i ku regularmente ta risibí premionan i rekonosementu. Ademas e ta traha riba diferente enkargo. Na 2005 el a traha su prome exposicion solo titula ⁇ Consagración a la Primavera ⁇ (Invicion di Primavera), na e instituto provincial Biblioteca Elvira Cape. Na momento cu Angel Luis ta yegando su 40 aña, e ta realisa mas y mas cu e ta sinti su mes encerra den su propio pais. Un bishita di trabou kòrtiku na Martinique a lanta su konsiensia ku un sosiedat por funshoná diferente for di loke e ta kustumbrá na dje na Cuba. Esaki ta oumentá su preokupashon. E ta tuma e desishon di emigrá i en realidat su intenshon ta pa bai Brazil. Miéntras e ta preparando pa esaki, e ta tende di un proyekto di konstrukshon na Kòrsou ku ta rekerí personal spesial di urgensia. Ángel Luis a kambia su plannan i huntu ku kuater kompatriota el a bai Kòrsou na 2009, ku tres di su figuranan di madera den su maleta. Na Curaçao e ta traha na e konstrukshon di L ⁇ Aldea, un proyekto turístiko na Santa Catharina ku ya a wòrdu realisá. E ta hiba su figuranan di palu na Gallery Alma Blou, pa mira si por tin interes den su obra. E galerista Lusette Verboom ta entusiasmá i for di e momentu ei e ta trese tur loke e ta traha na e galeria. Despues ku su kontrato ku e proyekto di konstrukshon a kaba, Angel Luis a disidí di keda na Kòrsou i kuminsá su mes negoshi. Ademas, e ta aktivo den arte i regularmente ta partisipá na grupo di exposicion na e galeria. Na yüni 2021, e ta un di e 45 artistanan lokal ku ta habri nan estudio durante e Open Atelier Route. Muhénan ta importante den bida di Angel Luis. Komo yu úniko, no solamente su mama a lanta e, sino tambe su wela. Awor ku e mes tin yu, entre nan tres yu muhé, e ta eksperensiá e muhé tambe for di e perspektiva di e tata. E ta orguyoso di tur su 8 yu i ta konsiderá nan komo e kos mas importante den su bida. Ángel Luis ta biba na Kòrsou pa 14 aña kaba i a traha un bida aki, den kua e ta sinti su mes na kas. E tin un gran admiracion pa e comunidad di Curaçao, unda tanto nacionalidad ta biba hunto y unda e tambe ta sinti su mes bon bini. E ta broma cu e libertad cu e tin aki pa biba y traha, pero tambe e oportunidadnan cu e ta haya pa desaroya su mes artisticamente. Na 2023, durante su prome bishita na Hulanda, Angel Luis a hala atencion cu su obranan na e Dianan Nacional di Arte na Gorinchem y PAN Amsterdam. {{Appendix}} [[:Category:Arte na Kòrsou]] Despues di a termina su estudio na skol, el a bai traha na Casa de la Cultura Miguel Matamoros na Santiago de Cuba, den e departamento di artesanía. For di e trabou aki e ta bira miembro di Asociación Cubana de Artesanos Artistas. Despues el a bira presidente di e asosiashon i e posishon aki el a okupá pa 10 aña. Entretantu e ta partisipá anualmente na E ta un artista ku ta partisipá den grupo di eksposishon pa artesanonan i ku regularmente ta risibí premionan i rekonosementu. Ademas e ta traha riba diferente enkargo. Na 2005 el a traha su prome exposicion solo titula ⁇ Consagración a la Primavera ⁇ (Invicion di Primavera), na e instituto provincial Biblioteca Elvira Cape. Na momento cu Angel Luis ta yegando su 40 aña, e ta realisa mas y mas cu e ta sinti su mes encerra den su propio pais. Un bishita di trabou kòrtiku na Martinique a lanta su konsiensia ku un sosiedat por funshoná diferente for di loke e ta kustumbrá na dje na Cuba. Esaki ta oumentá su preokupashon. E ta tuma e desishon di emigrá i en realidat su intenshon ta pa bai Brazil. Miéntras e ta preparando pa esaki, e ta tende di un proyekto di konstrukshon na Kòrsou ku ta rekerí personal spesial di urgensia. Ángel Luis a kambia su plannan i huntu ku kuater kompatriota el a bai Kòrsou na 2009, ku tres di su figuranan di madera den su maleta. Na Curaçao e ta traha na e konstrukshon di L ⁇ Aldea, un proyekto turístiko na Santa Catharina ku ya a wòrdu realisá. E ta hiba su figuranan di palu na Gallery Alma Blou, pa mira si por tin interes den su obra. E galerista Lusette Verboom ta entusiasmá i for di e momentu ei e ta trese tur loke e ta traha na e galeria. Despues ku su kontrato ku e proyekto di konstrukshon a kaba, Angel Luis a disidí di keda na Kòrsou i kuminsá su mes negoshi. Ademas, e ta aktivo den arte i regularmente ta partisipá na grupo di exposicion na e galeria. Na yüni 2021, e ta un di e 45 artistanan lokal ku ta habri nan estudio durante e Open Atelier Route. Muhénan ta importante den bida di Angel Luis. Komo yu úniko, no solamente su mama a lanta e, sino tambe su wela. Awor ku e mes tin yu, entre nan tres yu muhé, e ta eksperensiá e muhé tambe for di e perspektiva di e tata. E ta orguyoso di tur su 8 yu i ta konsiderá nan komo e kos mas importante den su bida. Ángel Luis ta biba na Kòrsou pa 14 aña kaba i a traha un bida aki, den kua e ta sinti su mes na kas. E tin un gran admiracion pa e comunidad di Curaçao, unda tanto nacionalidad ta biba hunto y unda e tambe ta sinti su mes bon bini. E ta broma cu e libertad cu e tin aki pa biba y traha, pero tambe e oportunidadnan cu e ta haya pa desaroya su mes artisticamente. Na 2023, durante su prome bishita na Hulanda, Angel Luis a hala atencion cu su obranan na e Dianan Nacional di Arte na Gorinchem y PAN Amsterdam. ------------------------ 8nxt69v9p122ntgv623d34rsimxjqi9 206442 206440 2026-10-07T19:10:39Z Caribiana 8320 206442 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ Pending: [[Mandy Franca]] - [[Tarona]] - [[Gilleam Trapenberg]] - [[Shertise Solano]] - [[Serana Angelista]] (nl.wiki) - [[Eugenie Boon]] ------------- {{Variante|c}} {{Infobox artista |variante= c | nomber = Ailsa Anastatia | alias = | fecha nacemento = [[1978]] |luga nacemento= {{CUW}} |ofishi=Pintor, diseñadó gráfiko, muralista |genero=Arte |website = https://ailsaanastatia.com/ }} '''Ailsa B. Anastatia''' (☆ [[1978]] na [[Kòrsou]]) ta un artista visual di Kòrsou. E ta konosí pa su instalashonnan, videonan, dibuhonan i pinturanan inspirá pa e tema di espasio den e sentido mas amplio di e palabra. Hopi biaha e ta traha den seri, i su obra ta tipikamente un meskla di konseptualismo i spiritualidat.<ref name="AA">{{Citeer web|url=https://ailsaanastatia.com/|titel=Persoonlijke website|taal=en|bezochtdatum=24 januari 2022}}</ref><ref name="CA" /><ref>{{Citeer web|url=http://caribeart.net/en/series-i-am-exploring-space-with-alisa-anastasia|titel=Series: I AM, exploring space with Ailsa Anastatia|werk=Caribe art|auteur=Alexa Wilkie|datum=13 september 2021|taal=en|bezochtdatum=24 januari 2022|archiefdatum=2022-01-21|archiefurl=https://web.archive.org/web/20220121123417/http://caribeart.net/en/series-i-am-exploring-space-with-alisa-anastasia|dodeurl=ja}}</ref> ==Edukashon i karera == Di 1997 pa 2001, Ailsa Anastatia a sigui formashon di maestro na e Akademia di Arte Visual (Academie voor Beeldende Vorming) na [[Tilburg]]. Na 2004, el a optené un kualifikashon komo dosente di promé grado di arte visual i diseño na Universidat di Arte di Amsterdam. For di 2007, banda di su trabou komo artista, el a duna lès na [[Kolegio Alejandro Paula]] (KAP) na [[Willemstad]]. Na 2011, el a partisipá den e programa di artista-in-residensia “Sharing Identities” na Centrum Beeldende Kunst Zuidoost (Sentro pa Arte Visual Zuidoost) den kolaborashon ku Open Ateliers Zuidoost (OAZO) na [[Amsterdam]].[4][5] ==Estilo== Anastatia ta empleá vários material i téknika, dependiendo di e historia ku e ke konta. Su eskoho di materialnan ta bini di rekuerdonan, sintimentunan òf simbolismo; semper e ta rekerí un konekshon personal ku e material mes. Por ehèmpel, e por usa blòki di índigo òf bluing di laba paña pa protekshon (un tradishon kulturalmente spesífiko), òf metal pa motibu di su sintimentu friu i steril—kalidatnan nesesario pa e trabou na e momentu ei. Komo ku koló hopi bia ta karga nifikashon simbóliko, e ta utilisá materialnan na un manera ku ta permití nan koló original agregá balor; metal i palu, por ehèmpel, frekuentemente ta keda sin verf. Su práktika ta unu di eksplorashon konstante, i hopi bia e ta enbolbí e públiko den e proseso aki.[1] ==Proyekto == Kurso riba koló i meskla di koló pa studiantenan na Instituto Buena Bista, 2012 Miembro di hurado pa e Proyekto di Pelíkula digital di 48 Ora na Kòrsou, 2014 Miembro di direktiva di Instituto Buena Bista, 2015–presente Miembro di hurado di pelíkula kòrtiku na Curaçao International Film Festival Rotterdam (CIFFR), 2014–2016 Miembro di hurado pa e Kompetensia Kòrtiku di Karibe na CIFFR, 2017–presente * Partisipashon na e proyekto di Arte Públiko di Fiesta di [[Kaya Kaya Festival]] Kaya Kaya Kaya, 2019 * Proyekto *Poesia Ambiental*: un seri di ophetonan montá na muraya den kua e ta eksplorá e relashon entre humanidat i naturalesa. Pa esaki, e ta kombiná pintamentu i dibuho ku téknikanan di borda intuitivo, utilisá tantu materialnan natural komo materialnan trahá pa hende. 2019–presente[6] * Durante e *Open Ateliers Zuidoost* (Open Studios Southeast) na Bijlmer na 2021, ela krea vários pintura i—huntu ku Avantia Damberg—e video anima *Nigra Videri / Black to be Seen*. E video aki a wòrdu proyektá na e apertura di e Festival di Hende Muhé di Magia Pretu na Bijlmer ParkTheater.[7] * Partisipashon na e di sinkuenta edishon di e *Open Stal* art trail na Oldeberkoop, 2021[8] * uncommissioned: Curaçao.<ref>[https://www.curacao.nu/nieuws/kunst-cultuur-en-muziek/96906/nieuw-kunstwerk-bij-sint-jorisbaai Nieuw kunstwerk bij Sint Jorisbaai], curacao.nu (7 di oktober 2026)</ref> ==Ekshibishon == Ailsa Anastatia a expone na Aruba, Hulanda, Venecia, y New Jersey. El’a tene e siguiente exposicionnan individual: * Ride for the Roses (komishon privá), 2008 * Living Expo, World Trade Center Curaçao, 2011 * Korte di Hustisia Kòrsou, 2014 * Belle Alliance, Avila Beach Hotel, Curaçao, 2015 * Fragmentonan di un biahe ku ta desaroyando, Huize Scherpenheuvel, Curaçao, 2019[2][9] * Un eksposishon individual na Curaçao Museum ta den preparashon aktualmente, hasi posibel en parti dor di Fondo Mondriaan. {{Appendix|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid = |titulo=Ailsa Anastasia}} {{References}} }} {{DEFAULTSORT::Anastasia, Ailsa}} [[:Kategoria:Hende]] [[:Kategoria:Artista]] [[:Kategoria:Arte na Kòrsou]] ------------------- {{Variante|c}} {{Infobox edificio| variante = c | tipo = Kompleho kultural | nomber2 = Sentro Pro Arte | imagen = | descripcion = | localisa_na = [[Willemstad]] | adres = Schouwburgweg | cercania = | fecha_construccion = 1965-1968 | fecha_funda = | inaugura = 6/ [[10 di sèptèmber]]??? [[1968]] | cera = 2001 | renova = | restaura = | aña_basha = 2025 | pais = {{CUW}} | architect = Frits F. Zingel | renova = | propietario = Stichting Schouwburg Curaçao | director = | cantidad_sala = | capacidad = ouditorio: 750 asiento | status_monumento = | distincion = | zoom =16 }} '''Sentro Pro Arte''' (SPA) tabata un kompleho teatral na [[Willemstad]], [[Kòrsou]], ku den di dos mita di [[siglo 20|siglo binti]] a sirbi komo un di e prinsipal sentronan pa [[teatro]], [[músika]], [[baila|baile]] i otro manifestashonnan kultural na e isla. E edifisio tabata situá na [[Groot Davelaar]] y a habri na 1968. Despues di mas ku tres dékada di aktividat, e teatro a sera definitivamente na 2001. E edifisio, ku tabata bandoná pa un periodo largu, a sufri un kandela grandi na 2016 i a wòrdu desmantelá despues. == Sentro kultural == Sentro Pro Arte tabata diseñá komo un fasilidat kultural moderno, ku 750 asiento, un orkestbak i un lift pa orkesta. E teatro tabata ekipá pa presentashonnan di diferente tipo, inkluyendo teatro, ballet, konsierto, kongreso i show.[1][2] Durante mas ku tres dékada, e tabata un punto di enkuentro pa bida kultural di Kòrsou. E sala a wòrdu usá pa presentashonnan di diferente tipo, inkluyendo teatro, konsierto, balèt, baile, show i kongreso.[1][2] E teatro a duna artista i gruponan lokal un esenario i a fasilitá tambe presentashonnan di artistanan di Hulanda i di otro paisnan. Den e promé añanan, e teatro a presenta un variedad di produkshon teatral i musikal, i a bira un parti importante di e infrastruktura kultural di Kòrsou.[1][4] Den 1968, por ehèmpel, e teatro a sirbi komo esenario pa diferente produkshonnan di teatro na [[papiamentu]]. E grupo teatral Thalia a presenta obranan na e teatro, i otro gruponan antiano tambe a usa e fasilidat nobo.[4] E importansia di Sentro Pro Arte pa teatro antiano ta visibel tambe den e desaroyo di teatro na papiamentu durante e periodo despues di su apertura. Den su estudio riba desaroyo di teatro i film den Antias Hulandes, [[Felix de Rooy]] ta menshoná diferente presentashon importante ku a tuma lugá na SPA den e promé lunanan despues di su apertura.[5] == Historia == === Konstrukshon === Na 1964, gobièrnu hulandes riba rekomendashon di [[Sticusa]] a pone fondonan disponibel pa e proyekto di un teatro na Kòrsou.<ref>{{citeer web|auteur=Maduro-Molhuijsen, Helma|url= https://www.archiefvriend.com/index.php/ons-kwartaalblad/artikelen-uit-ons-blad/65-centro-pro-arte |titel=Centro Pro Arte|werk=De Archiefvriend|datum=desèmber 2006|bezochtdatum=2026-08-22}}</ref> E konstrukshon a wòrdu finansiá dor di un kombinashon di kontribushonnan públiko i privá. Segun un relato histórico di Helma Maduro-Molhuijsen, e gastonan total di e proyekto tabata mas o ménos NAf 1,725,000. E gobièrnu hulandes a kontribuí NAf 772,000, e sektor privá NAf 278,000, e gobièrnu di Antias Hulandes NAf 150,000, i e Stichting Schouwburg a finansia e resto pa medio di un préstamo. E teritorio insular di Kòrsou a kontribuí na infrastruktura ku un suma di aproximadamente NAf 350,000.[1] Dia 28 di sèptèmber 1965, Reina Juliana a develá un plaka konmemorativo na e sitio kaminda e teatro lo wordo construi. Poco despues, e konstrukshon a kuminsá na e sitio na Rijkseenheidboulevard. E tereno pa e edifisio i un parkeo pa aproksimadamente 350 outo a wordo disponé pa e teritorio insular di Kòrsou.[1] E edifisio tabata un diseño di e arkitekto lokal Frits F. Zingel. Wim Vesseur, un eksperto den teatro, a fungi komo konsehero pa e proyekto. === Apertura === Sentro Pro Arte a habri ofisialmente dia [[6 di sèptèmber]] [[1968]], ku gobernador N.C. "Cola" Debrot komo e persona ku a habri e teatro. E apertura tabata akompañá pa un programa kultural ku tabata inkluí e revista musical '''Esta Ricu Nos Bida Ta'''.[2][3] Un fuente contemporáneo di e periodo ta konfirmá ku e apertura di e teatro a tuma lugá dia 6 di sèptèmber 1968. Wim Rutgers tambe ta menshoná e fecha komo e dia ku Sentro Pro Arte a wordo ofisialmente habri.[2][3] E teatro a bira un fasilidat importante pa desaroyo di teatro i otro formanan di arte na Kòrsou. Den su discurso di apertura, gobernador Cola Debrot a mira e teatro komo un posibilidat pa duna un impulso nobo na desaroyo di aktividatnan kultural.[4] === Kaída i siere === Den añanan 1990, Sentro Pro Arte a kuminsá enfrenta diferente problema. Problemanan finansiero, falta di mantenshon i difikultatnan pa mantene un programa kultural sostenibel a afektá e funshonamentu di e teatro. E edifisio a sufri di deteriorashon i problemanan di mantenshon. Falta di rekurso finansiero a kontribui na un atraso den mantenshon di e edifisio i su instalashonnan. Segun Nelly Rosa, SPA a sera su portanan despues di varios añanan di problema finansiero i a keda bashi durante añanan.[6] Na '''2001''', Sentro Pro Arte a sera definitivamente.[6] === Bandonamentu i kandela === Despues di su siere, e edifisio a keda durante hopi aña sin un uso permanente. E falta di mantenshon a hasi ku e edifisio a deteriorá progresivamente. Na 2015, e gobièrnu di Kòrsou a tuma un desishon pa renová Sentro Pro Arte. Sinembargo, na 2016 e edifisio a sufri un kandela grandi i a keda severamente dañá. Segun ''Antilliaans Dagblad'', e edifisio tabata caba hopi aña abandoná i den estado di deteriorashon ora e kandela di sèptèmber 2016 a destruí gran parti di e struktura.[7] Despues di e kandela, a wordu konsiderá diferente opshon pa e futuro di e sitio: sigui ku e plan pa renovashon, demolishon di e edifisio i konstrukshon di un teatro nobo na mesun sitio, òf den sentro di Willemstad.[7] == Plan pa un teatro nobo == E futuro di Sentro Pro Arte a keda durante añanan suheto na un debate tokante e nesesidat pa un teatro nashonal na Kòrsou. Un di e opcionnan tabata pa muda e teatro pa e centro di Willemstad. Na 2018, e Raad van Ministers a tuma un desishon pa pone e futuro teatro nashonal den e centro di Willemstad. E desishon tabata parti di e diskushon mas amplio tokante revitalisashon di e sentro urbano i e nesesidat pa un fasilidat kultural nobo.[7] Na 2020, e gobièrnu a indiká ku e antiguo Sentro Pro Arte lo wordo demole. Un aanbesteding públiko pa e trabounan di demole tabata caba tuma lugá. E gobièrnu tambe a indiká ku tabata investigá e posibilidat pa realisá un teatro nashonal nobo den centro di Willemstad.[7] E futuro di un teatro nobo a keda riba e agenda públiko. Na 2022, e tema di e schouwburg a bolbe wordo diskutí den e contexto di diferente plan pa un fasilidat kultural nobo.[8] E antiguo edifisio, ku tabata keda bandoná despues di e kandela, a wordu desmantelá finalmente na 2025 debí na su estado físiko. == Importansia kultural == Sentro Pro Arte tabata un di e edifisionan kultural mas importante di Kòrsou durante e último parti di siglo binti. E teatro a duna artistanan lokal un esenario i a fasilitá presentashonnan di teatro, músika, baile i otro formanan di arte. Su apertura na 1968 tabata un momento importante pa e desaroyo di infrastruktura kultural na Kòrsou. Durante e periodo di mas ku 30 aña ku e teatro tabata aktivo, Sentro Pro Arte a bira un punto di enkuentro pa diferente generashon i un parti importante di bida artistiko i sosial di e isla.[4][5] E siere di e teatro na 2001, su posterior deteriorashon i e kandela na 2016 a lanta un debate mas amplio tokante e nesesidat pa un teatro nashonal moderno na Kòrsou. E diskushon a kontinua den e añanan despues, ku diferente propuesta pa e lokalidat i forma di un futuro teatro. {{Appendix}} * Maduro-Molhuijsen, Helma. "Centro Pro Arte". ''De Archiefvriend'', desèmber 2006. [https://www.archiefvriend.com/index.php/ons-kwartaalblad/artikelen-uit-ons-blad/65-centro-pro-arte De Archiefvriend]. * Rutgers, Wim. "Schrijven is zilver, spreken is goud" / estudio tokante teatro i identidat den Antias Hulandes. Digitale Bibliotheek voor de Nederlandse Letteren (DBNL). [https://www.dbnl.org/tekst/rutg014schr01_01/rutg014schr01_01_0027.php DBNL]. * de Rooy, Felix. "De ontwikkeling van theater en film op de Nederlandse Antillen". ''De Gids'', 1990. Digitale Bibliotheek voor de Nederlandse Letteren. [https://www.dbnl.org/tekst/_gid001199001_01/_gid001199001_01_0105.php DBNL]. * Rosa, Nelly. "Theater in het Caribisch gebied". ''Boekman'', nr. 128. [https://www.boekman.nl/tijdschrift-artikel/artikelen/theater-in-het-caribisch-gebied/ Boekmanstichting]. * ''Antilliaans Dagblad''. "Sentro Pro Arte wordt gesloopt", 28 di mei 2020. [https://antilliaansdagblad.com/nieuws-item/21596-sentro-pro-arte-wordt-gesloopt Antilliaans Dagblad]. ------------- '''Sentro Pro Arte''' tabata e teatro nashonal di [[Kòrsou]] ku tabata aktivo entre 1968 i 2001. E tabata situá na [[Willemstad]] den bario di Groot Davelaar. == Historia == Na 1964 e konseho konsultativo pa koperashon kultural entre e paisnan di Reino a duna e gobièrnu hulandes e idea di pone fondonan disponibel pa e konstrukshon di un teatro na Kòrsou. Anteriormente Stichting Schouwburg Curaçao tabatin e arkitekto F. Zingel a haña un enkargo pa un diseño. E gobièrnu Hulandes a duna un suma di supsidio di NAF 1.500.000,-. Riba 28 di sèptèmber 1965, H.M. e Reina (Juliana) a develá un plaka na e lugá kaminda e teatro lo wordu construi. Poco despues, a kuminsá ku e konstrukshon di Rijkseenheidboulevard. Tereno di konstrukshon i lugá di parkeer (350 outo) a ser ofresé na e Fundashon pa e teritorio insular di Kòrsou. Divershon di kontribushon den sèn di gobièrnu i privá den Antias Hulandes i e kontribushon hulandes menshoná ariba, ku a wòrdu entregá pa medio di [[Sticusa]], a hasi e konstrukshon i e instalashon posibel; Wim Vesseur, un eksperto den teatro, a aktua komo konsehero.<ref>[https://web.archive.org/web/20161120102825/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=369&lang= Encyclopedie van Curacao - letter A t/m D]</ref> E teatro ta conta cu 750 asiento, ta ekipa pa e vision mas moderno cu entre otro un lift di orquesta y ta calcula pa practicamente tur tipo di manifestacion (teatro, ballet, concierto, congreso, show, etc.). E inaugurashon a tuma lugá na 10 di sèptèmber 1968. E teatro aki a stimula e poblacion pa bishita e diferente presentacionnan y actuacionnan mas biaha. For decades, Sentro Pro Arte served as a hub for artistic expression and community life in Curaçao. It hosted countless cultural events, performances, and exhibitions, becoming a place of deep emotional significance for generations of residents.<ref>https://www.curacaochronicle.com/post/local/demolition-of-historic-sentro-pro-arte-begins-monday-in-willemstad</ref> 1968: Officially opened by Governor N.C. (Cola) Debrot with the grand production ''Esta Ricu nos bida ta''.<ref name="theater"/> In 1965 werd in Willemstad in Curaçao begonnen met de bouw van Centro Pro Arte: een grote schouwburg. In datzelfde jaar bezocht Koningin Wilhelmina het eiland alsmede de bouwplaats, waar zij een gedenkplaat onthulde. Later kreeg die een plaats in het theater.<ref name="theater">[https://theaterencyclopedie.nl/wiki/Centro_Pro_Arte,_Willemstad_(Curacao) Centro Pro Arte], theaterencyclopedie.nl</ref> De schouwburg, aan een weg gelegen die de naam van Schouwburgweg kreeg, werd in 1968 geopend door Gouverneur N.C. (Cola) Debrot. De financiering kwam van Nederland, Curaçao en de Shell. De schouwburg kwam tot stand met giften van de Nederlandse overheid, Shell, het Bureau Cultuur en Opvoeding en lokale particuliere bedrijven.<ref name="boekman">[https://www.boekman.nl/tijdschrift-artikel/artikelen/theater-in-het-caribisch-gebied/ Theater in het Caribisch Gebied]</ref> Openingsvoorstellingen zijn ''Esta Ricu nos bida ta'' van Bunchi Römer, een stuk met meer dan 70 amateurspelers en ''Cosas de Papá y Mamá van Alfonso Paso'' in vertaling en regie van [[Nydia Ecury]] (''Gai bieu ta traha sòpi stèrki''). Er waren 700 plaatsen, een lijsttoneel met orkestbak en een groot toneel die een brede programmering mogelijk maakte. In de eerste jaren was de zaal zeer succesvol, met optredens van Nederlandse artiesten (o.a. Jenny Arean, Tineke Schouten en Paul van Vliet) en muziek-en dansgroepen van elders. Vanaf de jaren '90 ging het steeds slechter met het theater, door onder andere een merkwaardige beleidsbeslissing waarbij verordineerd werd dat de bezoekers keurig gekleed moesten zijn; anders kon toegang ontzegd worden. Dit had een teruggang van bezoekers tot gevolg. Daarnaast had het gebouw te maken met een niet structuele programmering, veroorzaakt door slechte communicatie en financiële problemen. Daarbij was er, ook vanwege geldtekort, een groot gebrek aan onderhoud. Zo had het gebouw ernstig te lijden onder wateroverlast, waardoor de kelders regelmatig onder water stonden. In 2015 nam de Curaçaose overheid het besluit om Centro Pro Arte te renoveren. Amper een jaar later vatte het leegstaande pand tijdens een grote arbeidersstaking vlam. Er waren drie opties: doorgaan met de renovatieplannen, slopen en een nieuw theater bouwen, of een nieuw theater bouwen in de binnenstad. Om het ooit bruisende winkelgebied Punda en Otrobanda levendig te maken pleitten stadsontwikkelaars en winkeliersverenigingen voor de komst van een nationaal theater in het stadscentrum. Onder oud­minister van Cultuur Marilyn Alcalá­Wallé (PAR) leek deze wens werkelijkheid te worden. De Raad van Ministers gaf haar het mandaat om te onderhandelen over een locatie.<ref name="boekman"/> De verschillende problemen leidden uiteindelijk in 2001 tot de definitieve sluiting van het Centro Pro Arte. Plannen voor heropening kwamen maar niet van de grond; een grote brand in 2016 maakte er helemaal een eind aan.<ref>[https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/14382-grote-vuurzee-sentro-pro-arte Grote vuurzee Sentro Pro Arte], [[Antilliaans Dagblad]] (13 di september 2016)</ref> De restanten kwamen in het bezit van een pensioenfonds die nog wel onderzocht of er een Cultuurcentrum van gemaakt zou kunnen worden. Na jarenlange discussie over de toekomst van Sentro Pro Arte: slopen en nieuw bouwen, renoveren of een nieuw theater elders bouwen,<ref>[https://www.curacao.nu/nieuws/algemeen/77007/werkzaamheden-voor-nieuw-sentro-pro-arte-gestart Werkzaamheden voor nieuw Sentro Pro Arte gestart], curacao.nu (14 di yüli 2025)</ref> is de overheid in 2025 begonnen met de voorbereidingen voor de bouw van een nieuw Sentro Pro Arte. In 2017 besluit de regering de schouwburg naar de binnenstad te halen.<ref>[https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/16076-twijfels-over-locatie-van-schouwburg Twijfels over locatie van schouwburg], [[Antilliaans Dagblad]] (24 di yüli 2017)</ref> E edifisio ku tabata será durante varios aña, a wòrdu basha abou i desmantelá kompletamente pa fin di 2025 debí na su mal estado.<ref>{{citeer web|auteur=[[Dick Drayer]]|url=https://www.curacao.nu/nieuws/geschiedenis/82870/laatste-gordijn-valt-sentro-pro-arte-definitief-ontmanteld-na-zestig-jaar-cultureel-gebruik|titel= Laatste gordijn valt: Sentro Pro Arte definitief ontmanteld na zestig jaar cultureel gebruik|werk=curacao.nu|datum=2025-12-01|bezochtdatum=2026-08-21}}</ref> --------------- In 1964 gaf de Adviesraad voor culturele samenwerking tussen de landen van het Koninkrijk de Nederlandse regering in overweging fondsen ter beschikking te stellen voor de bouw van een schouwburg op Curaçao. Tevoren had de Stichting Schouwburg Curaçao de architect F. Zingel opdracht voor een ontwerp gegeven. Door de Nederlandse regering werd een subsidiebedrag toegekend ad NAf 1.500.000,-. Op 28 september 1965 onthulde H.M. de Koningin (Juliana) een gedenkplaat op de plaats waar de schouwburg zou verrijzen. Kort daarop nam de bouw aan de Rijkseenheidboulevard een aanvang. Bouwgrond en parkeerterrein (350 auto's) zijn door het Eilandgebied Curaçao aan de Stichting aangeboden. Diverse bijdragen in geld van overheid en particulieren in de Nederlandse Antillen en de bovengenoemde door tussenkomst van de Sticusa verstrekte Nederlandse bijdrage maakten bouw en inrichting mogelijk; de theaterdeskundige Wim Vesseur trad op als adviseur.<ref>[https://web.archive.org/web/20161120102825/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=369&lang= Encyclopedie van Curacao - letter A t/m D]</ref> De schouwburg telt 750 zitplaatsen, is volgens de modernste inzichten uitgerust met o.a. een orkestlift en is berekend op vrijwel elke soort manifestaties (toneel, ballet, concerten, congressen, shows enz.). De opening vond plaats september 1968. De bevolking is door deze schouwburg gestimuleerd de verschillende op- en uitvoeringen vaker te bezoeken. {{Appendix}} * [https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/21596-sentro-pro-arte-wordt-gesloopt Sentro Pro Arte wordt gesloopt], 27 di mei 2020 * [https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/26417-schouwburg-staat-weer-op-de-agenda Schouwburg staat weer op de agenda], 30 di september 2022 * De in 1968 in Davelaar op Curaçao opgerichte schouwburg Centro Pro Arte Plaza Consortium (HPC) met 750 stoelen sloot 19 jaar geleden zijn deuren. De schouwburg kwam tot stand met giften van de Nederlandse overheid, Shell, het Bureau Cultuur en Opvoeding en lokale particuliere bedrijven.<ref name="boekman"/> Hij zou een van de modernste in het Caribische gebied worden, met onder andere een orkestlift, en zou zijn berekend op alle facetten van cultuuruitingen, zoals concerten, toneel en ballet (Maduro­Molhuijsen 2006). 34 jaar later, in 2001, viel het doek. Vanwege geldtekort was er sprake van achterstallig onderhoud. In 2015 nam de Curaçaose overheid het besluit om Centro Pro Arte te renoveren. Amper een jaar later vatte het leegstaande pand tijdens een grote arbeidersstaking vlam. Er waren drie opties: doorgaan met de renovatieplannen, slopen en een nieuw theater bouwen, of een nieuw theater bouwen in de binnenstad.<ref name="boekman">[https://www.boekman.nl/tijdschrift-artikel/artikelen/theater-in-het-caribisch-gebied/ Theater in het Caribisch Gebied]</ref> * Sentro pro Arte wordt niet meer gerenoveerd. Althans niet door de overheid. Die heeft het daarom overgedragen aan het Algemeen Pensioenfonds Curaçao. {{Appendix}} Sentro Pro Arte (SPA) tabata un teatro na Willemstad, Kòrsou, ku den e di dos mita di siglo binti a sirbi komo un di e prinsipal sentronan pa teatro, músika, baile i otro manifestashonnan kultural na e isla. E edifisio tabata situá na Groot Davelaar y a habri na 1968. Despues di mas ku tres dékada di aktividat, e teatro a sera definitivamente na 2001. Despues di un periodo largu di bandonamentu, e edifisio a sufri un kandela grandi na 2016 i a wòrdu desmantelá despues. Kontenido Sentro kultural Durante mas ku tres dékada, Sentro Pro Arte a sirbi komo un punto di enkuentro pa bida kultural di Kòrsou. E sala a wordo usá pa teatro, konsierto, balèt, baile i otro presentashonnan artístiko. E teatro a duna artista i gruponan lokal un esenario i a fasilitá tambe presentashonnan di artistanan di Hulanda i di otro paisnan. Den e promé añanan, e teatro a presenta un variedad di produkshonnan di teatro i músika i a bira un parti importante di e infrastruktura kultural di Kòrsou.[1][4] Den 1968, por ehèmpel, e teatro a sirbi komo esenario pa diferente produkshonnan di teatro na papiamentu. E grupo teatral Thalia a presenta obranan na e teatro, i otro gruponan antiano tambe a usa e fasilidat nobo.[4] E importansia di Sentro Pro Arte pa teatro antiano ta visibel tambe den e desaroyo di teatro na Papiamentu durante e periodo despues di su apertura. Den su estudio riba desaroyo di teatro i film den Antias Hulandes, Felix de Rooy ta menshoná diferente presentashon importante ku a tuma lugá na Sentro Pro Arte den e promé lunanan despues di su apertura.[5] Historia Konstrukshon Na 1964, Sticusa, e konseho konsultativo pa koperashon kultural entre e paisnan di Reino a rekomendá na e gobièrnu hulandes pa pone fondonan disponibel pa konstrukshon di un teatro na Kòrsou. Promé ku esaki, Stichting Schouwburg Curaçao a duna arkitekto Frits F. Zingel un enkargo pa prepará un diseño pa un teatro.[1] E gobièrnu di Hulanda a otorgá un subsidio pa e proyekto. E konstrukshon a wòrdu finansiá dor di un kombinashon di kontribushonnan públiko i privá. Segun un relato histórico di Helma Maduro-Molhuijsen, e gastonan total di e proyekto tabata mas o ménos NAf 1,725,000. E gobièrnu hulandes a kontribuí NAf 772,000, e sektor privá NAf 278,000, e gobièrnu di Antias Hulandes NAf 150,000, i e Stichting Schouwburg a finansia e resto pa medio di un préstamo. E territorio insular di Kòrsou a kontribuí na infrastruktura ku un suma di aproximadamente NAf 350,000.[1] ---------------------- {{Variante|c}} {{Infobox edificio| variante = c | nomber = Sentro Kultural Kòrsou | nomber2 = Cultureel Centrum Curacao | abrevia = CCC | adres = ''Koninginnelaan'', Emmastad | funda = [[30 di desèmber]] [[1949]] | inaugura = 1950 | architect = | renova = | propietario = Stichting Schouwburg | director = | cantidad_sala = | capacidad = auditorio: | zoom =16 }} '''Sentro Kultural Kòrsou''', ofisialmente '''Cultureel Centrum Curacao''' (CCC), ta un kompleho kultural multidisiplinario na [[Kòrsou]], situá den [[Emmastad]] na [[Willemstad]]. Fundá dia [[30 di desèmber]] [[1949]], e sentro ta dediká pa promové bida kultural i aktividatnan sosio-kultural na isla, ku énfasis partikular riba hubentut i su desaroyo den kultura di Kòrsou.<ref>https://www.sentrokultural-korsou.org/</ref> == Historia == Sentro Kultural Kòrsou a wòrdu establesé komo e organisashon lokal ligá na [[Sticusa|Stichting voor Culturele Samenwerking]] (Sticusa) pa stimula bida kultural na Kòrsou i fasilitá interkambio kultural ku [[Hulanda]], [[Aruba]] i otro islanan di Karibe Hulandes. E promé direktor di CCC tabata [[Cola Debrot]], un figura aktivamente enbolbí den [[literatura]] i kultura lokal. For di su kuminsamentu, e método di trabou di CCC tabata diferente di esun di Sentro Kultural Aruba (CCA). Mientras CCA tabata fungí mas komo un organisashon ku ta koordiná i unifiká aktividatnan di organisashonnan kultural eksistente, CCC a skohe pa enfoká riba stimulá inisiativanan propio i yena bashinan den e kampo kultural. El a hunga un papel importante den desaroyo kultural di Kòrsou. Entre otro, e sentro a establesé òf a yuda na kreashon di: * Liga di Pelíkula Korsou (Curacaose Film Liga?) * Biblioteka sientífiko (ku posteriormente a integrá den e biblioteka di [[University of Curaçao|UoC]]) * Fundashon Skol di Músika Kòrsou == Aktividatnan i funshon == (oud) Sentro Kultural Kòrsou ta aktivo den vários disiplina kultural, inkluyendo músika, literatura, teatro, baile, arte visual i aktividatnan sosial ku ta kombiná diferente forma di ekspreshon kultural. CCC ta kolabora ku instansianan lokal i internashonal pa organisá presentashonnan, exposishonnan i produccionnan teatral, tantu ku artistanan lokal komo ku bishitantenan for di Hulanda i otro paisnan. Un parti di su trabou histórico tabata e organisashon di proyekshonnan di pelíkula, inklusief uso di e asina yamá sinetruck, ku a permití hiba sine pa diferente bario riba e isla. Dor di su aktividatnan, CCC a kontribuí tanto material komo emoshonalmente na formashon di e identidat kultural di Kòrsou. == Meta i signifikado == E ophetivonan prinsipal di CCC ta: * Promové bida kultural den Kòrsou i (histórikamente) den Antias Hulandes * Kolaborá ku organisashonnan kultural na Hulanda, Aruba i e Karibe * Fasilitá intercambio kultural i artistiko * Sostené i stimula talento lokal Ku mas ku sinkuenta aña di eksistensia, Sentro Kultural Kòrsou ta konsiderá un di e pilarnan di infrastructura kultural di e isla. of == Vision i mishon == (nieuw) Segun su website oficial, e visión di Sentro Kultural Kòrsou ta pa bira e institushon prinsipal pa ekspreshon kultural i edukashon den komunidat di Kòrsou i, si posibel, den e region mes. Su mishon ta kontribuí na kalidat di bida di komunidat di Kòrsou pa medio di e promoshon di aktividatnan kultural i sosio-kultural. CCC ta pone un énfasis spesial riba hubentut, kwa nan ta invitá i involví den desaroyo i preservashon di kultura pa e generashonnan futuro. == Aktividatnan == Durante su existencia, CCC a organisá i suportá hopi tipo di aktividat kultural, inklusivamente: * produccionnan musicals, teatraal i danse * exposishon di arte visual i fotografia * organizashon di film den komunidat (cinetruck) * sesiunan literario i promoveshon di eskribidonan lokal * edukashon musikal via Akademia di Músika Edgar Palm * kursonan i talleres pa djòvenes i adulto. CCC kolabora ku otro organisashonnan kultural lokal i internashonal pa organizá eventonan ku ta inkluí artistanan lokal i invitado. == Importansia == Na mas ku 75 aña di eksistensia, Sentro Kultural Kòrsou ta konsiderá un pilarnan den infrastructura kultural di Kòrsou, kontribuí na tanto konservashon komo desaroyo di ekspreshon kultural lokal i involvimentu di hubentut den aktividatnan kultural. {{Appendix}} ta un compleho Cultureel Centrum Curaçao werd op 30 december 1949 opgericht als de plaatselijke zusterorganisatie van Sticusa ter bevordering van het culturele leven op Curacao en de culturele uitwisseling met het moederland. Eerste directeur was Colá Debrot.<ref>https://theaterencyclopedie.nl/wiki/Cultureel_Centrum_Cura%C3%A7ao_(1950) Cultureel Centrum Curaçao (1950)], theaterencyclopedia.nl</ref> Fundá na 1950. For di kuminsamentu, e método di trabou di C.C.C. tabata diferente orienta cu esun di Centro Cultural Aruba, cu al fin y al cabo ta fungi como grupo, mientras cu ta mantene e independencia di e organisacionnan cultural existente. E C.C.C. prinsipalmente ta hasi esfuerso pa stimulá aktividat propio riba tereno kultural; e ta purba tambe di yena e bashinan eksistente. Desde su fundashon, e C.C.C. entre otro, a logra of a yuda pa logra lo siguiente: • e liga di pelíkula Curaçao, • e Biblioteka Sientífiko (awor uni den e Biblioteka di Universidat) • y Fundacion Scol di Musica Curaçao. Varios instancia colaborando cu e C.C.C. ta envolvi den entre otro teatro, ballet y exposicionnan. E C.C.C. ta proveé ​​proyekshon di pelíkula ku e *cinetruck i ta kolabora ku otro organisashonnan pa organisá presentashonnan di tantu artistanan lokal komo bishitante di Hulanda i otro paisnan (mira tambe Sentronan Kultural). Opgericht in 1950. Van de aanvang af was de werkwijze van het C.C.C. anders gericht dan die van het Cultureel Centrum Aruba, dat immers samenbun¬delend optreedt, met behoud overigens van de zelfstandigheid van de bestaande culturele organisaties. Het C.C.C. streeft vooral naar het stimuleren van de zelfwerkzaamheid op cultureel gebied; het tracht verder nog bestaande la¬cunes op te vullen. Sedert de oprichting heeft het C.C.C. o.m. het volgende tot stand gebracht of helpen brengen: • de filmliga Curaçao, • de Wetenschappelijke Bibliotheek (inmiddels opgegaan in de Universiteitsbibliotheek) • en de Stichting Muziekschool Curaçao. Diverse instellingen samenwerkend met het C.C.C. houden zich o.m. bezig met toneel, bal¬let en tentoonstellingen. Het C.C.C. verzorgt o.m. filmvoorstellingen met de *cinetruck en werkt samen met andere organisaties voor het organiseren van uitvoeringen zowel door lokale als door bezoekende kunstenaars uit Nederland en andere landen (zie ook Culturele Centra). <ref>[https://web.archive.org/web/20161120102825/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=369&lang= Cultureel Centrum Curacao], Encyclopedie van Curaçao</ref> On December 30th , 1949, the “Cultureel Centrum Curaçao / Sentro Kultural Kòrsou” was founded<ref>https://www.sentrokultural-korsou.org/ Sentro Kultural Kòrsou]</ref>, with the following objectives: *Promotion of cultural life within the Netherlands Antilles , and in particular in Curaçao. *Work together with other organizations with same objective in The Netherlands, Aruba and the Caribbean to coordinate cultural exchanges between these organizations. Throughout its history of more than 55 years, CCC has contributed to the cultural development of Curaçao in both a material and emotional way. The areas of culture in which CCC operates are music, literature, theatre, dance, visual art, and social events where all these cultural aspects are represented.<ref>https://www.sentrokultural-korsou.org/</ref> {{Appendix}} '''Cultureel Centrum Curaçao''' (ofisialmente **Sentro Kultural Kòrsou**, abreviá CCC) ta un organisashon kultural multidisiplinario ku ta sede na Emmastad, Willemstad, Kòrsou. Fundá riba **30 di desèmber 1949**, e sentro tin komo meta pa promové bida kultural riba e isla pa medio di músika, arte visual, literatura, baile i teater. ## Historia CCC a wòrdu fundá pa lidernan kultural hulandes i lokal ku a buska pa fomentá interkambio kultural entre Hulanda, Antia Hulandes anterior, Indonesia i Sürnam. Un di su promé presidentenan tabata **Dr. Cola Debrot**, y otro figuranan clave a inclui **May Henriquez**, **J. Bennebroek Gravenhorst**, i **Dr. L.A.G.O. Lashley**. Inicialmente alohá den un biblioteka sientífiko, e sentro a organisá un variedat di aktividatnan kultural manera konsierto i obranan di teatro importá for di Hulanda, entre otro *Marí di Malpais* i *Juancho Picaflor*. Den añanan despues, CCC tambe a trese teater i pelíkula biahero a traves di un trùk di sine mobil. ## Organization - **President**: Henri C. Cornelia - The board of directors includes up to nine members with roles such as treasurer and secretary. - **Funding**: Supported by government grants (STICUSA/OKSNA), donations, course fees, and space rentals. ## Programs and Academy The CCC operates as a cultural hub offering a wide range of classes and initiatives: - **Edgar Palm Music Academy**: Offers instruction in piano, guitar, cuatro, mandolin, trumpet, saxophone, drums, choral singing, and general musical education—mostly for young students. - **Theater**: Offers lessons and performance opportunities, including children's theater. - **Folkloric Dance**: Traditional Curaçaoan and Aruban dance courses, including instruction led by Cesareo Jean Louis. - **Visual Arts**: Exhibitions for painters, photographers, and other artists—featuring both local talent and curated in-house shows. - **Literature**: Hosts literary gatherings, supports writers, and publishes books. ## Events CCC regularly organizes public events to foster local culture and talent, including concerts like *Historia di Muziek*, Christmas performances, and *E-Klabu* for organ and other instruments. ## Facilities The center houses classrooms, a concert hall, an auditorium, and a garden, which are used for courses, events, and exhibitions. These facilities are also available for rental by the community and partner organizations. ## Impact and Legacy CCC plays a central role in preserving and promoting Curaçao’s cultural identity: - Through the Edgar Palm Music Academy, it has trained many young musicians who have gone on to study abroad in the Netherlands and Suriname. - Its theater, dance, literature, and visual arts programs continue to enrich the island's cultural and educational landscape. - By organizing festivals and public events, CCC helps maintain the island’s cultural heritage and language. ## See also * [[Culture of Curaçao]] * [[Edgar Palm Music Academy]] * [[List of museums in the Dutch Caribbean]] == References == <references /> [[:Kategoria:Kultura na Kòrsou]] {{Infobox kultura | nomber = Cultureel Centrum Curaçao | otro_nomber = Sentro Kultural Kòrsou (CCC) | imagen = | lugá = Emmastad (Groot Kwartier), Willemstad, Curaçao | fundashon = 30 di desèmber 1949 | presidente = Henri C. Cornelia | objtos = Promové bida kultural multidisiplinario pa komunidat di Curaçao | formato = Fundashon sin ánimo di ganashi i centro kultural }} '''Cultureel Centrum Curaçao''' (nómi oficial **Sentro Kultural Kòrsou**, abreviado CCC) ta un organización kultural multidisiplinario na Emmastad, Willemstad. Fundá dia **30 di desèmber 1949**, su mision ta promové bida kultural na nivel lokal i internashonal, na área di musika, arte visual, letra, baile, i teatro.:contentReference[oaicite:0]{index=0} ## Historia CCC a keda fundá dor di lideres kultural Hulandes i lokal ku deseá fasilitá interkambio kultural entre Hulanda, Antilla Hulandes, Indonesia i Surinam. Uno di e promé presidente tabata **Dr. Cola Debrot**. Otro figura importante ta **May Henriquez**, J. Bennebroek Gravenhorst, i Dr. L.A.G.O. Lashley.:contentReference[oaicite:1]{index=1} En su prinsipio, CCC tabata situá riba e biblioteka akademiko (wetenschappelijke bibliotheek) i a organizá evento kultural komo konsierto i obranan teatral importá for di Hulanda, komo **"Marí di Malpais"** i **"Juancho Picaflor"**. Den e dos siglo despues, a trese obranan teater di reguero i film via e konosí **sine trùk**.:contentReference[oaicite:2]{index=2} ## Organisashon - **Presidente:** Henri C. Cornelia:contentReference[oaicite:3]{index=3} - Junta di direkshon ta formá di maximaal nueve miembronan, inklusí tesorero, sekretario i otro.:contentReference[oaicite:4]{index=4} - **Finansha**: fondonan ta bini di guberno (STICUSA/OKSNA), donashon, i ingreso di kursonan i espasio alquiler.:contentReference[oaicite:5]{index=5} ## Ofertonan i Akademia CCC ta operá den pluga kultura ku diferente sekshon: - **Akademia di Muzika Edgar Palm**: kursunan pa piano, gitar, kuarta, mandolin, trompet, saxofon, drùm, koral i AMV, mayormente pa djoven.:contentReference[oaicite:6]{index=6} - **Teatro**: leksion i produchonnan, inklusí teatro deportivo.:contentReference[oaicite:7]{index=7} - **Baile folklóriko**: kurso pa hòmber i muhé den baile Arubano tradishonal, dirigí pa Cesareo Jean Louis.:contentReference[oaicite:8]{index=8} - **Arte visual**: ekspo pa pintor, fotograf i other artista; riba Arte Proba i produchonnan mes di CCC.:contentReference[oaicite:9]{index=9} - **Literatura**: encontro literario, soporte pa skritornan i publikashon di buki.:contentReference[oaicite:10]{index=10} ## Eventonan Ta organizá eventonan regularmente pa stimulá kultura lokal i talentonan, inklusí **"Historia di Muziek"**, **koncierto di Krísma**, **E-Klabu** pa ka'i òrgel i otro evento públicu.:contentReference[oaicite:11]{index=11} ## Instalashonnan CCC ta cuenta ku klasnan, sal di konsierto, auditorium i horto ku ta disponible pa uso di kurso, evento i eksposishon. Ta accesibel pa renta pa organizashon.:contentReference[oaicite:12]{index=12} ## Impakto i legado CCC ta un institution klave na preservashon i promocion di kultura Curacaoano: - Komo e escuela musical Edgar Palm, a forma djovenes músico ku despues ta studia aden Hulanda i SU.:contentReference[oaicite:13]{index=13} - Fomenta teatro, danza, literatura i arte visual, kontribuyendo na vida kulturel i edukashonal di e isla. - Tononan i festivales organizá te kontribui na mantene identidat kultural i idioma lokal. ## Referensia <references> </references> == Mira tambe == * [[Cultura di Curaçao]] * [[Akademia di Músika Edgar Palm]] * [[Lista di museo na Hulanda Karibense]] tin komo meta pa promové bida kultural riba e isla pa medio di [[músika]], arte visual, [[literatura]], [[baila|baile]] i [[teatro]]. Sentro Kultural Kòrsou (ofisialmente Cultureel Centrum Curaçao, abreviá CCC) ta un kompleho kultural multidisiplinario situá na Emmastad, Willemstad den Kòrsou. Fundá 30 di desèmber 1949, e sentro ta dediká pa promové bida kultural i aktividatnan sosio-kultural na isla, ku énfasis partikular riba hubentut i su desaroyo den kultura di Kòrsou. -------------------- {{Variante|c}} {{Infobox artista |variante= c | nomber = Bagira Tizraoui | alias = Bagira | fecha nacemento = |luga nacemento=[[Hulanda]] | residencia = {{CUW}} |ofishi=Pintor, diseñadó gráfiko, muralista |genero=Arte |website = https://bagira.art/ }} '''Bagira Tizraoui''' (☆ 199?) ta un artista visual [[Kòrsou|kurasoleño]] di desendensia algeriano-hungaro, ku ta konosí pa su obranan .... == Bida i karera == Bagira a nase na Hulanda, yu di un tata di Argelia i un mama di Hungria. El a lanta den varios pais, entre nan Argelia, Hungria, Belgika i [[Hulanda]]. Na 2014, na edat di 18 aña, Bagira a muda pa Kòrsou, unda su ruman muhé tabata biba. Na 2023, el a habri su propio galeria na Kura Hulanda den Willemstad. {{Appendix}} NOTES Ze is eigenwijs, eigenzinnig en onmiskenbaar getalenteerd. BAGIRA leeft en ademt kunst – en niet zomaar kunst, maar rauwe, eerlijke, krachtige portretten die muren én harten raken.<ref>[https://rss.com/podcasts/uitdekunst-kunst-en-cultuur-op-curacao/1975749/ BAGIRA – Winnares van Best Artist 2024 Award en de stem van haar generatie], rss.com (7 di aprel 2025)</ref> Op haar 28e wint ze de Best Artist 2024 Award van de Amigoe. Niet dankzij een academische opleiding of een traditioneel pad, maar door pure durf, toewijding en een ontembare drang om te creëren. Acht jaar geleden ontdekte ze haar talent bij toeval. Twee weken later had ze haar vaste baan opgezegd – de rest is geschiedenis in verf. Wat begon met portretopdrachten, groeide al snel uit tot iets groters. BAGIRA vond haar stem in het maken van muurschilderingen. Tegenwoordig is haar werk niet meer weg te denken uit het straatbeeld van Curaçao. Zo schilderde ze onder andere het monumentale portret van Margareth Abraham (1945–1970) op de gevel van de Curaçao International Airport. Wat haar werk bijzonder maakt? De blik. De gelaagdheid. De stilte die haar schilderijen teweegbrengen. Ze legt gezichten vast—denkbeeldige én echte—met zoveel zeggingskracht dat je er niet omheen kunt. BAGIRA groeide op tussen culturen én tussen geloven. Ze heeft een Hongaarse moeder en een Algerijnse vader. Ze bracht haar jeugd door in Hongarije, Nederland, België en Algerije. Haar opvoeding vond plaats in de schaduw van twee werelden: het christendom en de islam. Deze mix van spirituele, culturele en geografische invloeden vormt de kern van haar werk: kleurrijk, gelaagd en oprecht. Op haar zestiende woonde ze al zelfstandig. Op haar negentiende vertrok ze naar Curaçao om bij haar grote zus te wonen. Die vroege onafhankelijkheid dwong haar om haar eigen weg te vinden – en precies dat is wat ze met haar kunst blijft doen. 🎙️ In deze uitzending van UIT DE KUNST vertelt ze openhartig over haar reis, over vrouw-zijn, over geloof, afkomst en vrijheid – en over hoe ze met een penseel de wereld stukje bij beetje kleur geeft. {{Appendix}} ------------------ {{Variante|c}} {{Infobox artista |variante= c | fecha nacemento = 1971 |luga nacemento=[[Cuba]] | residencia = {{CUW}} |ofishi=Eskultor |genero=Arte | }} '''Angel Luis de la Rosa González''' (☆ 1971 na [[Cuba]]) ta un eskultor [[Cuba|kubano]]-[[Kòrsou|kurasoleño]], ku ta konosí pa su obranan di palu. For di 2009 e ta biba i traha na Kòrsou. '''Ángel Luis de la Rosa González''' (1971, [[Kuba]]) ta un [[eskultor]] kubano-kurasoleño ku ta biba i traha na [[Kòrsou]] for di 2009. == Bida i karera == E ta bini di un famia di artesanonan ku su produktonan ta di gran prestigio. Su famianan tin profesionan manera saddler, shoemaker, carpintero, grafista i wever.<ref>[https://delarosartes.exto.nl/ Biografie Angel de la Rosa]</ref> Ora Angel Luis tin 12 aña, e ta bai un skol sekundario kaminda ta duna enseñansa di arte, e akademia José Joaquín Tejada, na [[Santiago di Cuba]]. E programa ta full-time, 6 dia pa siman i ta dura 7 aña. Ounke e ta ekselente den grafismo na skol, su preferensia personal ta skultura. Despues di a terminá su estudio, el a bira maestro di dibuho i skultura. De la Rosa ta kuminsa su karera profeshonal na Casa de la Cultura Miguel Matamoros na Santiago de Cuba, den e departamento di artesanía. Den kuadro di e trabou aki e ta bira miembro di Asociación Cubana de Artesanos Artistas. Despues el a bira presidente di e asosiashon, posishon ku a okupá pa 10 aña. Entretantu e ta partisipá anualmente na E ta un artista ku ta partisipá den grupo di eksposishon pa artesanonan i ku regularmente ta risibí premionan i rekonosementu. Ademas e ta traha riba diferente enkargo. Na 2005 el a traha su prome exposicion solo titula ⁇ Consagración a la Primavera ⁇ (Invicion di Primavera), na e instituto provincial Biblioteca Elvira Cape. Na momento cu Angel Luis ta yegando su 40 aña, e ta realisa mas y mas cu e ta sinti su mes encerra den su propio pais. Un bishita di trabou kòrtiku na Martinique a lanta su konsiensia ku un sosiedat por funshoná diferente for di loke e ta kustumbrá na dje na Cuba. Esaki ta oumentá su preokupashon. E ta tuma e desishon di emigrá i en realidat su intenshon ta pa bai Brazil. Miéntras e ta preparando pa esaki, e ta tende di un proyekto di konstrukshon na Kòrsou ku ta rekerí personal spesial di urgensia. Ángel Luis a kambia su plannan i huntu ku kuater kompatriota el a bai Kòrsou na 2009, ku tres di su figuranan di madera den su maleta. Na Curaçao e ta traha na e konstrukshon di L ⁇ Aldea, un proyekto turístiko na Santa Catharina ku ya a wòrdu realisá. E ta hiba su figuranan di palu na Gallery Alma Blou, pa mira si por tin interes den su obra. E galerista Lusette Verboom ta entusiasmá i for di e momentu ei e ta trese tur loke e ta traha na e galeria. Despues ku su kontrato ku e proyekto di konstrukshon a kaba, Angel Luis a disidí di keda na Kòrsou i kuminsá su mes negoshi. Ademas, e ta aktivo den arte i regularmente ta partisipá na grupo di exposicion na e galeria. Na yüni 2021, e ta un di e 45 artistanan lokal ku ta habri nan estudio durante e Open Atelier Route. Muhénan ta importante den bida di Angel Luis. Komo yu úniko, no solamente su mama a lanta e, sino tambe su wela. Awor ku e mes tin yu, entre nan tres yu muhé, e ta eksperensiá e muhé tambe for di e perspektiva di e tata. E ta orguyoso di tur su 8 yu i ta konsiderá nan komo e kos mas importante den su bida. Ángel Luis ta biba na Kòrsou pa 14 aña kaba i a traha un bida aki, den kua e ta sinti su mes na kas. E tin un gran admiracion pa e comunidad di Curaçao, unda tanto nacionalidad ta biba hunto y unda e tambe ta sinti su mes bon bini. E ta broma cu e libertad cu e tin aki pa biba y traha, pero tambe e oportunidadnan cu e ta haya pa desaroya su mes artisticamente. Na 2023, durante su prome bishita na Hulanda, Angel Luis a hala atencion cu su obranan na e Dianan Nacional di Arte na Gorinchem y PAN Amsterdam. {{Appendix}} [[:Category:Arte na Kòrsou]] Despues di a termina su estudio na skol, el a bai traha na Casa de la Cultura Miguel Matamoros na Santiago de Cuba, den e departamento di artesanía. For di e trabou aki e ta bira miembro di Asociación Cubana de Artesanos Artistas. Despues el a bira presidente di e asosiashon i e posishon aki el a okupá pa 10 aña. Entretantu e ta partisipá anualmente na E ta un artista ku ta partisipá den grupo di eksposishon pa artesanonan i ku regularmente ta risibí premionan i rekonosementu. Ademas e ta traha riba diferente enkargo. Na 2005 el a traha su prome exposicion solo titula ⁇ Consagración a la Primavera ⁇ (Invicion di Primavera), na e instituto provincial Biblioteca Elvira Cape. Na momento cu Angel Luis ta yegando su 40 aña, e ta realisa mas y mas cu e ta sinti su mes encerra den su propio pais. Un bishita di trabou kòrtiku na Martinique a lanta su konsiensia ku un sosiedat por funshoná diferente for di loke e ta kustumbrá na dje na Cuba. Esaki ta oumentá su preokupashon. E ta tuma e desishon di emigrá i en realidat su intenshon ta pa bai Brazil. Miéntras e ta preparando pa esaki, e ta tende di un proyekto di konstrukshon na Kòrsou ku ta rekerí personal spesial di urgensia. Ángel Luis a kambia su plannan i huntu ku kuater kompatriota el a bai Kòrsou na 2009, ku tres di su figuranan di madera den su maleta. Na Curaçao e ta traha na e konstrukshon di L ⁇ Aldea, un proyekto turístiko na Santa Catharina ku ya a wòrdu realisá. E ta hiba su figuranan di palu na Gallery Alma Blou, pa mira si por tin interes den su obra. E galerista Lusette Verboom ta entusiasmá i for di e momentu ei e ta trese tur loke e ta traha na e galeria. Despues ku su kontrato ku e proyekto di konstrukshon a kaba, Angel Luis a disidí di keda na Kòrsou i kuminsá su mes negoshi. Ademas, e ta aktivo den arte i regularmente ta partisipá na grupo di exposicion na e galeria. Na yüni 2021, e ta un di e 45 artistanan lokal ku ta habri nan estudio durante e Open Atelier Route. Muhénan ta importante den bida di Angel Luis. Komo yu úniko, no solamente su mama a lanta e, sino tambe su wela. Awor ku e mes tin yu, entre nan tres yu muhé, e ta eksperensiá e muhé tambe for di e perspektiva di e tata. E ta orguyoso di tur su 8 yu i ta konsiderá nan komo e kos mas importante den su bida. Ángel Luis ta biba na Kòrsou pa 14 aña kaba i a traha un bida aki, den kua e ta sinti su mes na kas. E tin un gran admiracion pa e comunidad di Curaçao, unda tanto nacionalidad ta biba hunto y unda e tambe ta sinti su mes bon bini. E ta broma cu e libertad cu e tin aki pa biba y traha, pero tambe e oportunidadnan cu e ta haya pa desaroya su mes artisticamente. Na 2023, durante su prome bishita na Hulanda, Angel Luis a hala atencion cu su obranan na e Dianan Nacional di Arte na Gorinchem y PAN Amsterdam. ------------------------ rcanrfifay9jkj9nmuqv9yivubw2uu5 206443 206442 2026-10-07T19:15:06Z Caribiana 8320 206443 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ Pending: [[Mandy Franca]] - [[Tarona]] - [[Gilleam Trapenberg]] - [[Shertise Solano]] - [[Serana Angelista]] (nl.wiki) - [[Eugenie Boon]] ------------- {{Variante|c}} {{Infobox artista |variante= c | nomber = Ailsa Anastatia | alias = | fecha nacemento = [[1978]] |luga nacemento= {{CUW}} |ofishi=Pintor, diseñadó gráfiko, muralista |genero=Arte |website = https://ailsaanastatia.com/ }} '''Ailsa B. Anastatia''' (☆ [[1978]] na [[Kòrsou]]) ta un artista visual di Kòrsou. E ta konosí pa su instalashonnan, videonan, dibuhonan i pinturanan inspirá pa e tema di espasio den e sentido mas amplio di e palabra. Hopi biaha e ta traha den seri, i su obra ta tipikamente un meskla di konseptualismo i spiritualidat.<ref name="AA">{{Citeer web|url=https://ailsaanastatia.com/|titel=Persoonlijke website|taal=en|bezochtdatum=24 januari 2022}}</ref><ref name="CA" /><ref>{{Citeer web|url=http://caribeart.net/en/series-i-am-exploring-space-with-alisa-anastasia|titel=Series: I AM, exploring space with Ailsa Anastatia|werk=Caribe art|auteur=Alexa Wilkie|datum=13 september 2021|taal=en|bezochtdatum=24 januari 2022|archiefdatum=2022-01-21|archiefurl=https://web.archive.org/web/20220121123417/http://caribeart.net/en/series-i-am-exploring-space-with-alisa-anastasia|dodeurl=ja}}</ref> ==Edukashon i karera == Di 1997 pa 2001, Ailsa Anastatia a sigui formashon di maestro na e Akademia di Arte Visual (Academie voor Beeldende Vorming) na [[Tilburg]]. Na 2004, el a optené un kualifikashon komo dosente di promé grado di arte visual i diseño na Universidat di Arte di Amsterdam. For di 2007, banda di su trabou komo artista, el a duna lès na [[Kolegio Alejandro Paula]] (KAP) na [[Willemstad]]. Na 2011, el a partisipá den e programa di artista-in-residensia “Sharing Identities” na Centrum Beeldende Kunst Zuidoost (Sentro pa Arte Visual Zuidoost) den kolaborashon ku Open Ateliers Zuidoost (OAZO) na [[Amsterdam]].<ref>{{Citeer web|url=https://www.artolive.nl/kunst/84952-ailsa-anastatia|titel=Ailsa Anastatia|werk=Artolive.nl|bezochtdatum=24 januari 2022}}</ref><ref>{{Citeer web|url=https://curacao-art.com/team/anastatia-ailsa/|titel=Anastatia, Ailsa|werk=Curaçao Art|taal=en|datum=2013|auteur=Josée Thissen-Rojer|bezochtdatum= }}</ref> ==Estilo== Anastatia ta empleá vários material i téknika, dependiendo di e historia ku e ke konta. Su eskoho di materialnan ta bini di rekuerdonan, sintimentunan òf simbolismo; semper e ta rekerí un konekshon personal ku e material mes. Por ehèmpel, e por usa blòki di índigo òf bluing di laba paña pa protekshon (un tradishon kulturalmente spesífiko), òf metal pa motibu di su sintimentu friu i steril—kalidatnan nesesario pa e trabou na e momentu ei. Komo ku koló hopi bia ta karga nifikashon simbóliko, e ta utilisá materialnan na un manera ku ta permití nan koló original agregá balor; metal i palu, por ehèmpel, frekuentemente ta keda sin verf. Su práktika ta unu di eksplorashon konstante, i hopi bia e ta enbolbí e públiko den e proseso aki.<ref name="AA" /> ==Proyekto == Kurso riba koló i meskla di koló pa studiantenan na Instituto Buena Bista, 2012 Miembro di hurado pa e Proyekto di Pelíkula digital di 48 Ora na Kòrsou, 2014 Miembro di direktiva di Instituto Buena Bista, 2015–presente Miembro di hurado di pelíkula kòrtiku na Curaçao International Film Festival Rotterdam (CIFFR), 2014–2016 Miembro di hurado pa e Kompetensia Kòrtiku di Karibe na CIFFR, 2017–presente * Partisipashon na e proyekto di Arte Públiko di Fiesta di [[Kaya Kaya Festival]] Kaya Kaya Kaya, 2019 * Proyekto *Poesia Ambiental*: un seri di ophetonan montá na muraya den kua e ta eksplorá e relashon entre humanidat i naturalesa. Pa esaki, e ta kombiná pintamentu i dibuho ku téknikanan di borda intuitivo, utilisá tantu materialnan natural komo materialnan trahá pa hende. 2019–presente[6] * Durante e *Open Ateliers Zuidoost* (Open Studios Southeast) na Bijlmer na 2021, ela krea vários pintura i—huntu ku Avantia Damberg—e video anima *Nigra Videri / Black to be Seen*. E video aki a wòrdu proyektá na e apertura di e Festival di Hende Muhé di Magia Pretu na Bijlmer ParkTheater.[7] * Partisipashon na e di sinkuenta edishon di e *Open Stal* art trail na Oldeberkoop, 2021[8] * uncommissioned: Curaçao.<ref>[https://www.curacao.nu/nieuws/kunst-cultuur-en-muziek/96906/nieuw-kunstwerk-bij-sint-jorisbaai Nieuw kunstwerk bij Sint Jorisbaai], curacao.nu (7 di oktober 2026)</ref> ==Ekshibishon == Ailsa Anastatia a expone na Aruba, Hulanda, Venecia, y New Jersey. El’a tene e siguiente exposicionnan individual: * Ride for the Roses (komishon privá), 2008 * Living Expo, World Trade Center Curaçao, 2011 * Korte di Hustisia Kòrsou, 2014 * Belle Alliance, Avila Beach Hotel, Curaçao, 2015 * ''Fragments of an Unfolding Journey'', Huize Scherpenheuvel, Curaçao, 2019<ref name="CA">{{Citeer web|url= https://curacao-art.com/2019/11/27/ailsa-anastatia-solo-exhibition/|titel=Ailsa Anastatia solo exhibition|werk=Curaçao Art|taal=en|datum=27 november 2019|bezochtdatum=24 januari 2022}}</ref><ref>{{Citeer web|url=https://www.youtube.com/watch?v=I8fsafLhphE|titel=Solo exhibition Ailsa Anastatia 1|werk=YouTube|bezochtdatum=24 januari 2022}}</ref>[2][9] * Un eksposishon individual na Curaçao Museum ta den preparashon aktualmente, hasi posibel en parti dor di Fondo Mondriaan. {{Appendix|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid = |titulo=Ailsa Anastasia}} {{References}} }} {{DEFAULTSORT::Anastasia, Ailsa}} [[:Kategoria:Hende]] [[:Kategoria:Artista]] [[:Kategoria:Arte na Kòrsou]] ------------------- {{Variante|c}} {{Infobox edificio| variante = c | tipo = Kompleho kultural | nomber2 = Sentro Pro Arte | imagen = | descripcion = | localisa_na = [[Willemstad]] | adres = Schouwburgweg | cercania = | fecha_construccion = 1965-1968 | fecha_funda = | inaugura = 6/ [[10 di sèptèmber]]??? [[1968]] | cera = 2001 | renova = | restaura = | aña_basha = 2025 | pais = {{CUW}} | architect = Frits F. Zingel | renova = | propietario = Stichting Schouwburg Curaçao | director = | cantidad_sala = | capacidad = ouditorio: 750 asiento | status_monumento = | distincion = | zoom =16 }} '''Sentro Pro Arte''' (SPA) tabata un kompleho teatral na [[Willemstad]], [[Kòrsou]], ku den di dos mita di [[siglo 20|siglo binti]] a sirbi komo un di e prinsipal sentronan pa [[teatro]], [[músika]], [[baila|baile]] i otro manifestashonnan kultural na e isla. E edifisio tabata situá na [[Groot Davelaar]] y a habri na 1968. Despues di mas ku tres dékada di aktividat, e teatro a sera definitivamente na 2001. E edifisio, ku tabata bandoná pa un periodo largu, a sufri un kandela grandi na 2016 i a wòrdu desmantelá despues. == Sentro kultural == Sentro Pro Arte tabata diseñá komo un fasilidat kultural moderno, ku 750 asiento, un orkestbak i un lift pa orkesta. E teatro tabata ekipá pa presentashonnan di diferente tipo, inkluyendo teatro, ballet, konsierto, kongreso i show.[1][2] Durante mas ku tres dékada, e tabata un punto di enkuentro pa bida kultural di Kòrsou. E sala a wòrdu usá pa presentashonnan di diferente tipo, inkluyendo teatro, konsierto, balèt, baile, show i kongreso.[1][2] E teatro a duna artista i gruponan lokal un esenario i a fasilitá tambe presentashonnan di artistanan di Hulanda i di otro paisnan. Den e promé añanan, e teatro a presenta un variedad di produkshon teatral i musikal, i a bira un parti importante di e infrastruktura kultural di Kòrsou.[1][4] Den 1968, por ehèmpel, e teatro a sirbi komo esenario pa diferente produkshonnan di teatro na [[papiamentu]]. E grupo teatral Thalia a presenta obranan na e teatro, i otro gruponan antiano tambe a usa e fasilidat nobo.[4] E importansia di Sentro Pro Arte pa teatro antiano ta visibel tambe den e desaroyo di teatro na papiamentu durante e periodo despues di su apertura. Den su estudio riba desaroyo di teatro i film den Antias Hulandes, [[Felix de Rooy]] ta menshoná diferente presentashon importante ku a tuma lugá na SPA den e promé lunanan despues di su apertura.[5] == Historia == === Konstrukshon === Na 1964, gobièrnu hulandes riba rekomendashon di [[Sticusa]] a pone fondonan disponibel pa e proyekto di un teatro na Kòrsou.<ref>{{citeer web|auteur=Maduro-Molhuijsen, Helma|url= https://www.archiefvriend.com/index.php/ons-kwartaalblad/artikelen-uit-ons-blad/65-centro-pro-arte |titel=Centro Pro Arte|werk=De Archiefvriend|datum=desèmber 2006|bezochtdatum=2026-08-22}}</ref> E konstrukshon a wòrdu finansiá dor di un kombinashon di kontribushonnan públiko i privá. Segun un relato histórico di Helma Maduro-Molhuijsen, e gastonan total di e proyekto tabata mas o ménos NAf 1,725,000. E gobièrnu hulandes a kontribuí NAf 772,000, e sektor privá NAf 278,000, e gobièrnu di Antias Hulandes NAf 150,000, i e Stichting Schouwburg a finansia e resto pa medio di un préstamo. E teritorio insular di Kòrsou a kontribuí na infrastruktura ku un suma di aproximadamente NAf 350,000.[1] Dia 28 di sèptèmber 1965, Reina Juliana a develá un plaka konmemorativo na e sitio kaminda e teatro lo wordo construi. Poco despues, e konstrukshon a kuminsá na e sitio na Rijkseenheidboulevard. E tereno pa e edifisio i un parkeo pa aproksimadamente 350 outo a wordo disponé pa e teritorio insular di Kòrsou.[1] E edifisio tabata un diseño di e arkitekto lokal Frits F. Zingel. Wim Vesseur, un eksperto den teatro, a fungi komo konsehero pa e proyekto. === Apertura === Sentro Pro Arte a habri ofisialmente dia [[6 di sèptèmber]] [[1968]], ku gobernador N.C. "Cola" Debrot komo e persona ku a habri e teatro. E apertura tabata akompañá pa un programa kultural ku tabata inkluí e revista musical '''Esta Ricu Nos Bida Ta'''.[2][3] Un fuente contemporáneo di e periodo ta konfirmá ku e apertura di e teatro a tuma lugá dia 6 di sèptèmber 1968. Wim Rutgers tambe ta menshoná e fecha komo e dia ku Sentro Pro Arte a wordo ofisialmente habri.[2][3] E teatro a bira un fasilidat importante pa desaroyo di teatro i otro formanan di arte na Kòrsou. Den su discurso di apertura, gobernador Cola Debrot a mira e teatro komo un posibilidat pa duna un impulso nobo na desaroyo di aktividatnan kultural.[4] === Kaída i siere === Den añanan 1990, Sentro Pro Arte a kuminsá enfrenta diferente problema. Problemanan finansiero, falta di mantenshon i difikultatnan pa mantene un programa kultural sostenibel a afektá e funshonamentu di e teatro. E edifisio a sufri di deteriorashon i problemanan di mantenshon. Falta di rekurso finansiero a kontribui na un atraso den mantenshon di e edifisio i su instalashonnan. Segun Nelly Rosa, SPA a sera su portanan despues di varios añanan di problema finansiero i a keda bashi durante añanan.[6] Na '''2001''', Sentro Pro Arte a sera definitivamente.[6] === Bandonamentu i kandela === Despues di su siere, e edifisio a keda durante hopi aña sin un uso permanente. E falta di mantenshon a hasi ku e edifisio a deteriorá progresivamente. Na 2015, e gobièrnu di Kòrsou a tuma un desishon pa renová Sentro Pro Arte. Sinembargo, na 2016 e edifisio a sufri un kandela grandi i a keda severamente dañá. Segun ''Antilliaans Dagblad'', e edifisio tabata caba hopi aña abandoná i den estado di deteriorashon ora e kandela di sèptèmber 2016 a destruí gran parti di e struktura.[7] Despues di e kandela, a wordu konsiderá diferente opshon pa e futuro di e sitio: sigui ku e plan pa renovashon, demolishon di e edifisio i konstrukshon di un teatro nobo na mesun sitio, òf den sentro di Willemstad.[7] == Plan pa un teatro nobo == E futuro di Sentro Pro Arte a keda durante añanan suheto na un debate tokante e nesesidat pa un teatro nashonal na Kòrsou. Un di e opcionnan tabata pa muda e teatro pa e centro di Willemstad. Na 2018, e Raad van Ministers a tuma un desishon pa pone e futuro teatro nashonal den e centro di Willemstad. E desishon tabata parti di e diskushon mas amplio tokante revitalisashon di e sentro urbano i e nesesidat pa un fasilidat kultural nobo.[7] Na 2020, e gobièrnu a indiká ku e antiguo Sentro Pro Arte lo wordo demole. Un aanbesteding públiko pa e trabounan di demole tabata caba tuma lugá. E gobièrnu tambe a indiká ku tabata investigá e posibilidat pa realisá un teatro nashonal nobo den centro di Willemstad.[7] E futuro di un teatro nobo a keda riba e agenda públiko. Na 2022, e tema di e schouwburg a bolbe wordo diskutí den e contexto di diferente plan pa un fasilidat kultural nobo.[8] E antiguo edifisio, ku tabata keda bandoná despues di e kandela, a wordu desmantelá finalmente na 2025 debí na su estado físiko. == Importansia kultural == Sentro Pro Arte tabata un di e edifisionan kultural mas importante di Kòrsou durante e último parti di siglo binti. E teatro a duna artistanan lokal un esenario i a fasilitá presentashonnan di teatro, músika, baile i otro formanan di arte. Su apertura na 1968 tabata un momento importante pa e desaroyo di infrastruktura kultural na Kòrsou. Durante e periodo di mas ku 30 aña ku e teatro tabata aktivo, Sentro Pro Arte a bira un punto di enkuentro pa diferente generashon i un parti importante di bida artistiko i sosial di e isla.[4][5] E siere di e teatro na 2001, su posterior deteriorashon i e kandela na 2016 a lanta un debate mas amplio tokante e nesesidat pa un teatro nashonal moderno na Kòrsou. E diskushon a kontinua den e añanan despues, ku diferente propuesta pa e lokalidat i forma di un futuro teatro. {{Appendix}} * Maduro-Molhuijsen, Helma. "Centro Pro Arte". ''De Archiefvriend'', desèmber 2006. [https://www.archiefvriend.com/index.php/ons-kwartaalblad/artikelen-uit-ons-blad/65-centro-pro-arte De Archiefvriend]. * Rutgers, Wim. "Schrijven is zilver, spreken is goud" / estudio tokante teatro i identidat den Antias Hulandes. Digitale Bibliotheek voor de Nederlandse Letteren (DBNL). [https://www.dbnl.org/tekst/rutg014schr01_01/rutg014schr01_01_0027.php DBNL]. * de Rooy, Felix. "De ontwikkeling van theater en film op de Nederlandse Antillen". ''De Gids'', 1990. Digitale Bibliotheek voor de Nederlandse Letteren. [https://www.dbnl.org/tekst/_gid001199001_01/_gid001199001_01_0105.php DBNL]. * Rosa, Nelly. "Theater in het Caribisch gebied". ''Boekman'', nr. 128. [https://www.boekman.nl/tijdschrift-artikel/artikelen/theater-in-het-caribisch-gebied/ Boekmanstichting]. * ''Antilliaans Dagblad''. "Sentro Pro Arte wordt gesloopt", 28 di mei 2020. [https://antilliaansdagblad.com/nieuws-item/21596-sentro-pro-arte-wordt-gesloopt Antilliaans Dagblad]. ------------- '''Sentro Pro Arte''' tabata e teatro nashonal di [[Kòrsou]] ku tabata aktivo entre 1968 i 2001. E tabata situá na [[Willemstad]] den bario di Groot Davelaar. == Historia == Na 1964 e konseho konsultativo pa koperashon kultural entre e paisnan di Reino a duna e gobièrnu hulandes e idea di pone fondonan disponibel pa e konstrukshon di un teatro na Kòrsou. Anteriormente Stichting Schouwburg Curaçao tabatin e arkitekto F. Zingel a haña un enkargo pa un diseño. E gobièrnu Hulandes a duna un suma di supsidio di NAF 1.500.000,-. Riba 28 di sèptèmber 1965, H.M. e Reina (Juliana) a develá un plaka na e lugá kaminda e teatro lo wordu construi. Poco despues, a kuminsá ku e konstrukshon di Rijkseenheidboulevard. Tereno di konstrukshon i lugá di parkeer (350 outo) a ser ofresé na e Fundashon pa e teritorio insular di Kòrsou. Divershon di kontribushon den sèn di gobièrnu i privá den Antias Hulandes i e kontribushon hulandes menshoná ariba, ku a wòrdu entregá pa medio di [[Sticusa]], a hasi e konstrukshon i e instalashon posibel; Wim Vesseur, un eksperto den teatro, a aktua komo konsehero.<ref>[https://web.archive.org/web/20161120102825/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=369&lang= Encyclopedie van Curacao - letter A t/m D]</ref> E teatro ta conta cu 750 asiento, ta ekipa pa e vision mas moderno cu entre otro un lift di orquesta y ta calcula pa practicamente tur tipo di manifestacion (teatro, ballet, concierto, congreso, show, etc.). E inaugurashon a tuma lugá na 10 di sèptèmber 1968. E teatro aki a stimula e poblacion pa bishita e diferente presentacionnan y actuacionnan mas biaha. For decades, Sentro Pro Arte served as a hub for artistic expression and community life in Curaçao. It hosted countless cultural events, performances, and exhibitions, becoming a place of deep emotional significance for generations of residents.<ref>https://www.curacaochronicle.com/post/local/demolition-of-historic-sentro-pro-arte-begins-monday-in-willemstad</ref> 1968: Officially opened by Governor N.C. (Cola) Debrot with the grand production ''Esta Ricu nos bida ta''.<ref name="theater"/> In 1965 werd in Willemstad in Curaçao begonnen met de bouw van Centro Pro Arte: een grote schouwburg. In datzelfde jaar bezocht Koningin Wilhelmina het eiland alsmede de bouwplaats, waar zij een gedenkplaat onthulde. Later kreeg die een plaats in het theater.<ref name="theater">[https://theaterencyclopedie.nl/wiki/Centro_Pro_Arte,_Willemstad_(Curacao) Centro Pro Arte], theaterencyclopedie.nl</ref> De schouwburg, aan een weg gelegen die de naam van Schouwburgweg kreeg, werd in 1968 geopend door Gouverneur N.C. (Cola) Debrot. De financiering kwam van Nederland, Curaçao en de Shell. De schouwburg kwam tot stand met giften van de Nederlandse overheid, Shell, het Bureau Cultuur en Opvoeding en lokale particuliere bedrijven.<ref name="boekman">[https://www.boekman.nl/tijdschrift-artikel/artikelen/theater-in-het-caribisch-gebied/ Theater in het Caribisch Gebied]</ref> Openingsvoorstellingen zijn ''Esta Ricu nos bida ta'' van Bunchi Römer, een stuk met meer dan 70 amateurspelers en ''Cosas de Papá y Mamá van Alfonso Paso'' in vertaling en regie van [[Nydia Ecury]] (''Gai bieu ta traha sòpi stèrki''). Er waren 700 plaatsen, een lijsttoneel met orkestbak en een groot toneel die een brede programmering mogelijk maakte. In de eerste jaren was de zaal zeer succesvol, met optredens van Nederlandse artiesten (o.a. Jenny Arean, Tineke Schouten en Paul van Vliet) en muziek-en dansgroepen van elders. Vanaf de jaren '90 ging het steeds slechter met het theater, door onder andere een merkwaardige beleidsbeslissing waarbij verordineerd werd dat de bezoekers keurig gekleed moesten zijn; anders kon toegang ontzegd worden. Dit had een teruggang van bezoekers tot gevolg. Daarnaast had het gebouw te maken met een niet structuele programmering, veroorzaakt door slechte communicatie en financiële problemen. Daarbij was er, ook vanwege geldtekort, een groot gebrek aan onderhoud. Zo had het gebouw ernstig te lijden onder wateroverlast, waardoor de kelders regelmatig onder water stonden. In 2015 nam de Curaçaose overheid het besluit om Centro Pro Arte te renoveren. Amper een jaar later vatte het leegstaande pand tijdens een grote arbeidersstaking vlam. Er waren drie opties: doorgaan met de renovatieplannen, slopen en een nieuw theater bouwen, of een nieuw theater bouwen in de binnenstad. Om het ooit bruisende winkelgebied Punda en Otrobanda levendig te maken pleitten stadsontwikkelaars en winkeliersverenigingen voor de komst van een nationaal theater in het stadscentrum. Onder oud­minister van Cultuur Marilyn Alcalá­Wallé (PAR) leek deze wens werkelijkheid te worden. De Raad van Ministers gaf haar het mandaat om te onderhandelen over een locatie.<ref name="boekman"/> De verschillende problemen leidden uiteindelijk in 2001 tot de definitieve sluiting van het Centro Pro Arte. Plannen voor heropening kwamen maar niet van de grond; een grote brand in 2016 maakte er helemaal een eind aan.<ref>[https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/14382-grote-vuurzee-sentro-pro-arte Grote vuurzee Sentro Pro Arte], [[Antilliaans Dagblad]] (13 di september 2016)</ref> De restanten kwamen in het bezit van een pensioenfonds die nog wel onderzocht of er een Cultuurcentrum van gemaakt zou kunnen worden. Na jarenlange discussie over de toekomst van Sentro Pro Arte: slopen en nieuw bouwen, renoveren of een nieuw theater elders bouwen,<ref>[https://www.curacao.nu/nieuws/algemeen/77007/werkzaamheden-voor-nieuw-sentro-pro-arte-gestart Werkzaamheden voor nieuw Sentro Pro Arte gestart], curacao.nu (14 di yüli 2025)</ref> is de overheid in 2025 begonnen met de voorbereidingen voor de bouw van een nieuw Sentro Pro Arte. In 2017 besluit de regering de schouwburg naar de binnenstad te halen.<ref>[https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/16076-twijfels-over-locatie-van-schouwburg Twijfels over locatie van schouwburg], [[Antilliaans Dagblad]] (24 di yüli 2017)</ref> E edifisio ku tabata será durante varios aña, a wòrdu basha abou i desmantelá kompletamente pa fin di 2025 debí na su mal estado.<ref>{{citeer web|auteur=[[Dick Drayer]]|url=https://www.curacao.nu/nieuws/geschiedenis/82870/laatste-gordijn-valt-sentro-pro-arte-definitief-ontmanteld-na-zestig-jaar-cultureel-gebruik|titel= Laatste gordijn valt: Sentro Pro Arte definitief ontmanteld na zestig jaar cultureel gebruik|werk=curacao.nu|datum=2025-12-01|bezochtdatum=2026-08-21}}</ref> --------------- In 1964 gaf de Adviesraad voor culturele samenwerking tussen de landen van het Koninkrijk de Nederlandse regering in overweging fondsen ter beschikking te stellen voor de bouw van een schouwburg op Curaçao. Tevoren had de Stichting Schouwburg Curaçao de architect F. Zingel opdracht voor een ontwerp gegeven. Door de Nederlandse regering werd een subsidiebedrag toegekend ad NAf 1.500.000,-. Op 28 september 1965 onthulde H.M. de Koningin (Juliana) een gedenkplaat op de plaats waar de schouwburg zou verrijzen. Kort daarop nam de bouw aan de Rijkseenheidboulevard een aanvang. Bouwgrond en parkeerterrein (350 auto's) zijn door het Eilandgebied Curaçao aan de Stichting aangeboden. Diverse bijdragen in geld van overheid en particulieren in de Nederlandse Antillen en de bovengenoemde door tussenkomst van de Sticusa verstrekte Nederlandse bijdrage maakten bouw en inrichting mogelijk; de theaterdeskundige Wim Vesseur trad op als adviseur.<ref>[https://web.archive.org/web/20161120102825/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=369&lang= Encyclopedie van Curacao - letter A t/m D]</ref> De schouwburg telt 750 zitplaatsen, is volgens de modernste inzichten uitgerust met o.a. een orkestlift en is berekend op vrijwel elke soort manifestaties (toneel, ballet, concerten, congressen, shows enz.). De opening vond plaats september 1968. De bevolking is door deze schouwburg gestimuleerd de verschillende op- en uitvoeringen vaker te bezoeken. {{Appendix}} * [https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/21596-sentro-pro-arte-wordt-gesloopt Sentro Pro Arte wordt gesloopt], 27 di mei 2020 * [https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/26417-schouwburg-staat-weer-op-de-agenda Schouwburg staat weer op de agenda], 30 di september 2022 * De in 1968 in Davelaar op Curaçao opgerichte schouwburg Centro Pro Arte Plaza Consortium (HPC) met 750 stoelen sloot 19 jaar geleden zijn deuren. De schouwburg kwam tot stand met giften van de Nederlandse overheid, Shell, het Bureau Cultuur en Opvoeding en lokale particuliere bedrijven.<ref name="boekman"/> Hij zou een van de modernste in het Caribische gebied worden, met onder andere een orkestlift, en zou zijn berekend op alle facetten van cultuuruitingen, zoals concerten, toneel en ballet (Maduro­Molhuijsen 2006). 34 jaar later, in 2001, viel het doek. Vanwege geldtekort was er sprake van achterstallig onderhoud. In 2015 nam de Curaçaose overheid het besluit om Centro Pro Arte te renoveren. Amper een jaar later vatte het leegstaande pand tijdens een grote arbeidersstaking vlam. Er waren drie opties: doorgaan met de renovatieplannen, slopen en een nieuw theater bouwen, of een nieuw theater bouwen in de binnenstad.<ref name="boekman">[https://www.boekman.nl/tijdschrift-artikel/artikelen/theater-in-het-caribisch-gebied/ Theater in het Caribisch Gebied]</ref> * Sentro pro Arte wordt niet meer gerenoveerd. Althans niet door de overheid. Die heeft het daarom overgedragen aan het Algemeen Pensioenfonds Curaçao. {{Appendix}} Sentro Pro Arte (SPA) tabata un teatro na Willemstad, Kòrsou, ku den e di dos mita di siglo binti a sirbi komo un di e prinsipal sentronan pa teatro, músika, baile i otro manifestashonnan kultural na e isla. E edifisio tabata situá na Groot Davelaar y a habri na 1968. Despues di mas ku tres dékada di aktividat, e teatro a sera definitivamente na 2001. Despues di un periodo largu di bandonamentu, e edifisio a sufri un kandela grandi na 2016 i a wòrdu desmantelá despues. Kontenido Sentro kultural Durante mas ku tres dékada, Sentro Pro Arte a sirbi komo un punto di enkuentro pa bida kultural di Kòrsou. E sala a wordo usá pa teatro, konsierto, balèt, baile i otro presentashonnan artístiko. E teatro a duna artista i gruponan lokal un esenario i a fasilitá tambe presentashonnan di artistanan di Hulanda i di otro paisnan. Den e promé añanan, e teatro a presenta un variedad di produkshonnan di teatro i músika i a bira un parti importante di e infrastruktura kultural di Kòrsou.[1][4] Den 1968, por ehèmpel, e teatro a sirbi komo esenario pa diferente produkshonnan di teatro na papiamentu. E grupo teatral Thalia a presenta obranan na e teatro, i otro gruponan antiano tambe a usa e fasilidat nobo.[4] E importansia di Sentro Pro Arte pa teatro antiano ta visibel tambe den e desaroyo di teatro na Papiamentu durante e periodo despues di su apertura. Den su estudio riba desaroyo di teatro i film den Antias Hulandes, Felix de Rooy ta menshoná diferente presentashon importante ku a tuma lugá na Sentro Pro Arte den e promé lunanan despues di su apertura.[5] Historia Konstrukshon Na 1964, Sticusa, e konseho konsultativo pa koperashon kultural entre e paisnan di Reino a rekomendá na e gobièrnu hulandes pa pone fondonan disponibel pa konstrukshon di un teatro na Kòrsou. Promé ku esaki, Stichting Schouwburg Curaçao a duna arkitekto Frits F. Zingel un enkargo pa prepará un diseño pa un teatro.[1] E gobièrnu di Hulanda a otorgá un subsidio pa e proyekto. E konstrukshon a wòrdu finansiá dor di un kombinashon di kontribushonnan públiko i privá. Segun un relato histórico di Helma Maduro-Molhuijsen, e gastonan total di e proyekto tabata mas o ménos NAf 1,725,000. E gobièrnu hulandes a kontribuí NAf 772,000, e sektor privá NAf 278,000, e gobièrnu di Antias Hulandes NAf 150,000, i e Stichting Schouwburg a finansia e resto pa medio di un préstamo. E territorio insular di Kòrsou a kontribuí na infrastruktura ku un suma di aproximadamente NAf 350,000.[1] ---------------------- {{Variante|c}} {{Infobox edificio| variante = c | nomber = Sentro Kultural Kòrsou | nomber2 = Cultureel Centrum Curacao | abrevia = CCC | adres = ''Koninginnelaan'', Emmastad | funda = [[30 di desèmber]] [[1949]] | inaugura = 1950 | architect = | renova = | propietario = Stichting Schouwburg | director = | cantidad_sala = | capacidad = auditorio: | zoom =16 }} '''Sentro Kultural Kòrsou''', ofisialmente '''Cultureel Centrum Curacao''' (CCC), ta un kompleho kultural multidisiplinario na [[Kòrsou]], situá den [[Emmastad]] na [[Willemstad]]. Fundá dia [[30 di desèmber]] [[1949]], e sentro ta dediká pa promové bida kultural i aktividatnan sosio-kultural na isla, ku énfasis partikular riba hubentut i su desaroyo den kultura di Kòrsou.<ref>https://www.sentrokultural-korsou.org/</ref> == Historia == Sentro Kultural Kòrsou a wòrdu establesé komo e organisashon lokal ligá na [[Sticusa|Stichting voor Culturele Samenwerking]] (Sticusa) pa stimula bida kultural na Kòrsou i fasilitá interkambio kultural ku [[Hulanda]], [[Aruba]] i otro islanan di Karibe Hulandes. E promé direktor di CCC tabata [[Cola Debrot]], un figura aktivamente enbolbí den [[literatura]] i kultura lokal. For di su kuminsamentu, e método di trabou di CCC tabata diferente di esun di Sentro Kultural Aruba (CCA). Mientras CCA tabata fungí mas komo un organisashon ku ta koordiná i unifiká aktividatnan di organisashonnan kultural eksistente, CCC a skohe pa enfoká riba stimulá inisiativanan propio i yena bashinan den e kampo kultural. El a hunga un papel importante den desaroyo kultural di Kòrsou. Entre otro, e sentro a establesé òf a yuda na kreashon di: * Liga di Pelíkula Korsou (Curacaose Film Liga?) * Biblioteka sientífiko (ku posteriormente a integrá den e biblioteka di [[University of Curaçao|UoC]]) * Fundashon Skol di Músika Kòrsou == Aktividatnan i funshon == (oud) Sentro Kultural Kòrsou ta aktivo den vários disiplina kultural, inkluyendo músika, literatura, teatro, baile, arte visual i aktividatnan sosial ku ta kombiná diferente forma di ekspreshon kultural. CCC ta kolabora ku instansianan lokal i internashonal pa organisá presentashonnan, exposishonnan i produccionnan teatral, tantu ku artistanan lokal komo ku bishitantenan for di Hulanda i otro paisnan. Un parti di su trabou histórico tabata e organisashon di proyekshonnan di pelíkula, inklusief uso di e asina yamá sinetruck, ku a permití hiba sine pa diferente bario riba e isla. Dor di su aktividatnan, CCC a kontribuí tanto material komo emoshonalmente na formashon di e identidat kultural di Kòrsou. == Meta i signifikado == E ophetivonan prinsipal di CCC ta: * Promové bida kultural den Kòrsou i (histórikamente) den Antias Hulandes * Kolaborá ku organisashonnan kultural na Hulanda, Aruba i e Karibe * Fasilitá intercambio kultural i artistiko * Sostené i stimula talento lokal Ku mas ku sinkuenta aña di eksistensia, Sentro Kultural Kòrsou ta konsiderá un di e pilarnan di infrastructura kultural di e isla. of == Vision i mishon == (nieuw) Segun su website oficial, e visión di Sentro Kultural Kòrsou ta pa bira e institushon prinsipal pa ekspreshon kultural i edukashon den komunidat di Kòrsou i, si posibel, den e region mes. Su mishon ta kontribuí na kalidat di bida di komunidat di Kòrsou pa medio di e promoshon di aktividatnan kultural i sosio-kultural. CCC ta pone un énfasis spesial riba hubentut, kwa nan ta invitá i involví den desaroyo i preservashon di kultura pa e generashonnan futuro. == Aktividatnan == Durante su existencia, CCC a organisá i suportá hopi tipo di aktividat kultural, inklusivamente: * produccionnan musicals, teatraal i danse * exposishon di arte visual i fotografia * organizashon di film den komunidat (cinetruck) * sesiunan literario i promoveshon di eskribidonan lokal * edukashon musikal via Akademia di Músika Edgar Palm * kursonan i talleres pa djòvenes i adulto. CCC kolabora ku otro organisashonnan kultural lokal i internashonal pa organizá eventonan ku ta inkluí artistanan lokal i invitado. == Importansia == Na mas ku 75 aña di eksistensia, Sentro Kultural Kòrsou ta konsiderá un pilarnan den infrastructura kultural di Kòrsou, kontribuí na tanto konservashon komo desaroyo di ekspreshon kultural lokal i involvimentu di hubentut den aktividatnan kultural. {{Appendix}} ta un compleho Cultureel Centrum Curaçao werd op 30 december 1949 opgericht als de plaatselijke zusterorganisatie van Sticusa ter bevordering van het culturele leven op Curacao en de culturele uitwisseling met het moederland. Eerste directeur was Colá Debrot.<ref>https://theaterencyclopedie.nl/wiki/Cultureel_Centrum_Cura%C3%A7ao_(1950) Cultureel Centrum Curaçao (1950)], theaterencyclopedia.nl</ref> Fundá na 1950. For di kuminsamentu, e método di trabou di C.C.C. tabata diferente orienta cu esun di Centro Cultural Aruba, cu al fin y al cabo ta fungi como grupo, mientras cu ta mantene e independencia di e organisacionnan cultural existente. E C.C.C. prinsipalmente ta hasi esfuerso pa stimulá aktividat propio riba tereno kultural; e ta purba tambe di yena e bashinan eksistente. Desde su fundashon, e C.C.C. entre otro, a logra of a yuda pa logra lo siguiente: • e liga di pelíkula Curaçao, • e Biblioteka Sientífiko (awor uni den e Biblioteka di Universidat) • y Fundacion Scol di Musica Curaçao. Varios instancia colaborando cu e C.C.C. ta envolvi den entre otro teatro, ballet y exposicionnan. E C.C.C. ta proveé ​​proyekshon di pelíkula ku e *cinetruck i ta kolabora ku otro organisashonnan pa organisá presentashonnan di tantu artistanan lokal komo bishitante di Hulanda i otro paisnan (mira tambe Sentronan Kultural). Opgericht in 1950. Van de aanvang af was de werkwijze van het C.C.C. anders gericht dan die van het Cultureel Centrum Aruba, dat immers samenbun¬delend optreedt, met behoud overigens van de zelfstandigheid van de bestaande culturele organisaties. Het C.C.C. streeft vooral naar het stimuleren van de zelfwerkzaamheid op cultureel gebied; het tracht verder nog bestaande la¬cunes op te vullen. Sedert de oprichting heeft het C.C.C. o.m. het volgende tot stand gebracht of helpen brengen: • de filmliga Curaçao, • de Wetenschappelijke Bibliotheek (inmiddels opgegaan in de Universiteitsbibliotheek) • en de Stichting Muziekschool Curaçao. Diverse instellingen samenwerkend met het C.C.C. houden zich o.m. bezig met toneel, bal¬let en tentoonstellingen. Het C.C.C. verzorgt o.m. filmvoorstellingen met de *cinetruck en werkt samen met andere organisaties voor het organiseren van uitvoeringen zowel door lokale als door bezoekende kunstenaars uit Nederland en andere landen (zie ook Culturele Centra). <ref>[https://web.archive.org/web/20161120102825/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=369&lang= Cultureel Centrum Curacao], Encyclopedie van Curaçao</ref> On December 30th , 1949, the “Cultureel Centrum Curaçao / Sentro Kultural Kòrsou” was founded<ref>https://www.sentrokultural-korsou.org/ Sentro Kultural Kòrsou]</ref>, with the following objectives: *Promotion of cultural life within the Netherlands Antilles , and in particular in Curaçao. *Work together with other organizations with same objective in The Netherlands, Aruba and the Caribbean to coordinate cultural exchanges between these organizations. Throughout its history of more than 55 years, CCC has contributed to the cultural development of Curaçao in both a material and emotional way. The areas of culture in which CCC operates are music, literature, theatre, dance, visual art, and social events where all these cultural aspects are represented.<ref>https://www.sentrokultural-korsou.org/</ref> {{Appendix}} '''Cultureel Centrum Curaçao''' (ofisialmente **Sentro Kultural Kòrsou**, abreviá CCC) ta un organisashon kultural multidisiplinario ku ta sede na Emmastad, Willemstad, Kòrsou. Fundá riba **30 di desèmber 1949**, e sentro tin komo meta pa promové bida kultural riba e isla pa medio di músika, arte visual, literatura, baile i teater. ## Historia CCC a wòrdu fundá pa lidernan kultural hulandes i lokal ku a buska pa fomentá interkambio kultural entre Hulanda, Antia Hulandes anterior, Indonesia i Sürnam. Un di su promé presidentenan tabata **Dr. Cola Debrot**, y otro figuranan clave a inclui **May Henriquez**, **J. Bennebroek Gravenhorst**, i **Dr. L.A.G.O. Lashley**. Inicialmente alohá den un biblioteka sientífiko, e sentro a organisá un variedat di aktividatnan kultural manera konsierto i obranan di teatro importá for di Hulanda, entre otro *Marí di Malpais* i *Juancho Picaflor*. Den añanan despues, CCC tambe a trese teater i pelíkula biahero a traves di un trùk di sine mobil. ## Organization - **President**: Henri C. Cornelia - The board of directors includes up to nine members with roles such as treasurer and secretary. - **Funding**: Supported by government grants (STICUSA/OKSNA), donations, course fees, and space rentals. ## Programs and Academy The CCC operates as a cultural hub offering a wide range of classes and initiatives: - **Edgar Palm Music Academy**: Offers instruction in piano, guitar, cuatro, mandolin, trumpet, saxophone, drums, choral singing, and general musical education—mostly for young students. - **Theater**: Offers lessons and performance opportunities, including children's theater. - **Folkloric Dance**: Traditional Curaçaoan and Aruban dance courses, including instruction led by Cesareo Jean Louis. - **Visual Arts**: Exhibitions for painters, photographers, and other artists—featuring both local talent and curated in-house shows. - **Literature**: Hosts literary gatherings, supports writers, and publishes books. ## Events CCC regularly organizes public events to foster local culture and talent, including concerts like *Historia di Muziek*, Christmas performances, and *E-Klabu* for organ and other instruments. ## Facilities The center houses classrooms, a concert hall, an auditorium, and a garden, which are used for courses, events, and exhibitions. These facilities are also available for rental by the community and partner organizations. ## Impact and Legacy CCC plays a central role in preserving and promoting Curaçao’s cultural identity: - Through the Edgar Palm Music Academy, it has trained many young musicians who have gone on to study abroad in the Netherlands and Suriname. - Its theater, dance, literature, and visual arts programs continue to enrich the island's cultural and educational landscape. - By organizing festivals and public events, CCC helps maintain the island’s cultural heritage and language. ## See also * [[Culture of Curaçao]] * [[Edgar Palm Music Academy]] * [[List of museums in the Dutch Caribbean]] == References == <references /> [[:Kategoria:Kultura na Kòrsou]] {{Infobox kultura | nomber = Cultureel Centrum Curaçao | otro_nomber = Sentro Kultural Kòrsou (CCC) | imagen = | lugá = Emmastad (Groot Kwartier), Willemstad, Curaçao | fundashon = 30 di desèmber 1949 | presidente = Henri C. Cornelia | objtos = Promové bida kultural multidisiplinario pa komunidat di Curaçao | formato = Fundashon sin ánimo di ganashi i centro kultural }} '''Cultureel Centrum Curaçao''' (nómi oficial **Sentro Kultural Kòrsou**, abreviado CCC) ta un organización kultural multidisiplinario na Emmastad, Willemstad. Fundá dia **30 di desèmber 1949**, su mision ta promové bida kultural na nivel lokal i internashonal, na área di musika, arte visual, letra, baile, i teatro.:contentReference[oaicite:0]{index=0} ## Historia CCC a keda fundá dor di lideres kultural Hulandes i lokal ku deseá fasilitá interkambio kultural entre Hulanda, Antilla Hulandes, Indonesia i Surinam. Uno di e promé presidente tabata **Dr. Cola Debrot**. Otro figura importante ta **May Henriquez**, J. Bennebroek Gravenhorst, i Dr. L.A.G.O. Lashley.:contentReference[oaicite:1]{index=1} En su prinsipio, CCC tabata situá riba e biblioteka akademiko (wetenschappelijke bibliotheek) i a organizá evento kultural komo konsierto i obranan teatral importá for di Hulanda, komo **"Marí di Malpais"** i **"Juancho Picaflor"**. Den e dos siglo despues, a trese obranan teater di reguero i film via e konosí **sine trùk**.:contentReference[oaicite:2]{index=2} ## Organisashon - **Presidente:** Henri C. Cornelia:contentReference[oaicite:3]{index=3} - Junta di direkshon ta formá di maximaal nueve miembronan, inklusí tesorero, sekretario i otro.:contentReference[oaicite:4]{index=4} - **Finansha**: fondonan ta bini di guberno (STICUSA/OKSNA), donashon, i ingreso di kursonan i espasio alquiler.:contentReference[oaicite:5]{index=5} ## Ofertonan i Akademia CCC ta operá den pluga kultura ku diferente sekshon: - **Akademia di Muzika Edgar Palm**: kursunan pa piano, gitar, kuarta, mandolin, trompet, saxofon, drùm, koral i AMV, mayormente pa djoven.:contentReference[oaicite:6]{index=6} - **Teatro**: leksion i produchonnan, inklusí teatro deportivo.:contentReference[oaicite:7]{index=7} - **Baile folklóriko**: kurso pa hòmber i muhé den baile Arubano tradishonal, dirigí pa Cesareo Jean Louis.:contentReference[oaicite:8]{index=8} - **Arte visual**: ekspo pa pintor, fotograf i other artista; riba Arte Proba i produchonnan mes di CCC.:contentReference[oaicite:9]{index=9} - **Literatura**: encontro literario, soporte pa skritornan i publikashon di buki.:contentReference[oaicite:10]{index=10} ## Eventonan Ta organizá eventonan regularmente pa stimulá kultura lokal i talentonan, inklusí **"Historia di Muziek"**, **koncierto di Krísma**, **E-Klabu** pa ka'i òrgel i otro evento públicu.:contentReference[oaicite:11]{index=11} ## Instalashonnan CCC ta cuenta ku klasnan, sal di konsierto, auditorium i horto ku ta disponible pa uso di kurso, evento i eksposishon. Ta accesibel pa renta pa organizashon.:contentReference[oaicite:12]{index=12} ## Impakto i legado CCC ta un institution klave na preservashon i promocion di kultura Curacaoano: - Komo e escuela musical Edgar Palm, a forma djovenes músico ku despues ta studia aden Hulanda i SU.:contentReference[oaicite:13]{index=13} - Fomenta teatro, danza, literatura i arte visual, kontribuyendo na vida kulturel i edukashonal di e isla. - Tononan i festivales organizá te kontribui na mantene identidat kultural i idioma lokal. ## Referensia <references> </references> == Mira tambe == * [[Cultura di Curaçao]] * [[Akademia di Músika Edgar Palm]] * [[Lista di museo na Hulanda Karibense]] tin komo meta pa promové bida kultural riba e isla pa medio di [[músika]], arte visual, [[literatura]], [[baila|baile]] i [[teatro]]. Sentro Kultural Kòrsou (ofisialmente Cultureel Centrum Curaçao, abreviá CCC) ta un kompleho kultural multidisiplinario situá na Emmastad, Willemstad den Kòrsou. Fundá 30 di desèmber 1949, e sentro ta dediká pa promové bida kultural i aktividatnan sosio-kultural na isla, ku énfasis partikular riba hubentut i su desaroyo den kultura di Kòrsou. -------------------- {{Variante|c}} {{Infobox artista |variante= c | nomber = Bagira Tizraoui | alias = Bagira | fecha nacemento = |luga nacemento=[[Hulanda]] | residencia = {{CUW}} |ofishi=Pintor, diseñadó gráfiko, muralista |genero=Arte |website = https://bagira.art/ }} '''Bagira Tizraoui''' (☆ 199?) ta un artista visual [[Kòrsou|kurasoleño]] di desendensia algeriano-hungaro, ku ta konosí pa su obranan .... == Bida i karera == Bagira a nase na Hulanda, yu di un tata di Argelia i un mama di Hungria. El a lanta den varios pais, entre nan Argelia, Hungria, Belgika i [[Hulanda]]. Na 2014, na edat di 18 aña, Bagira a muda pa Kòrsou, unda su ruman muhé tabata biba. Na 2023, el a habri su propio galeria na Kura Hulanda den Willemstad. {{Appendix}} NOTES Ze is eigenwijs, eigenzinnig en onmiskenbaar getalenteerd. BAGIRA leeft en ademt kunst – en niet zomaar kunst, maar rauwe, eerlijke, krachtige portretten die muren én harten raken.<ref>[https://rss.com/podcasts/uitdekunst-kunst-en-cultuur-op-curacao/1975749/ BAGIRA – Winnares van Best Artist 2024 Award en de stem van haar generatie], rss.com (7 di aprel 2025)</ref> Op haar 28e wint ze de Best Artist 2024 Award van de Amigoe. Niet dankzij een academische opleiding of een traditioneel pad, maar door pure durf, toewijding en een ontembare drang om te creëren. Acht jaar geleden ontdekte ze haar talent bij toeval. Twee weken later had ze haar vaste baan opgezegd – de rest is geschiedenis in verf. Wat begon met portretopdrachten, groeide al snel uit tot iets groters. BAGIRA vond haar stem in het maken van muurschilderingen. Tegenwoordig is haar werk niet meer weg te denken uit het straatbeeld van Curaçao. Zo schilderde ze onder andere het monumentale portret van Margareth Abraham (1945–1970) op de gevel van de Curaçao International Airport. Wat haar werk bijzonder maakt? De blik. De gelaagdheid. De stilte die haar schilderijen teweegbrengen. Ze legt gezichten vast—denkbeeldige én echte—met zoveel zeggingskracht dat je er niet omheen kunt. BAGIRA groeide op tussen culturen én tussen geloven. Ze heeft een Hongaarse moeder en een Algerijnse vader. Ze bracht haar jeugd door in Hongarije, Nederland, België en Algerije. Haar opvoeding vond plaats in de schaduw van twee werelden: het christendom en de islam. Deze mix van spirituele, culturele en geografische invloeden vormt de kern van haar werk: kleurrijk, gelaagd en oprecht. Op haar zestiende woonde ze al zelfstandig. Op haar negentiende vertrok ze naar Curaçao om bij haar grote zus te wonen. Die vroege onafhankelijkheid dwong haar om haar eigen weg te vinden – en precies dat is wat ze met haar kunst blijft doen. 🎙️ In deze uitzending van UIT DE KUNST vertelt ze openhartig over haar reis, over vrouw-zijn, over geloof, afkomst en vrijheid – en over hoe ze met een penseel de wereld stukje bij beetje kleur geeft. {{Appendix}} ------------------ {{Variante|c}} {{Infobox artista |variante= c | fecha nacemento = 1971 |luga nacemento=[[Cuba]] | residencia = {{CUW}} |ofishi=Eskultor |genero=Arte | }} '''Angel Luis de la Rosa González''' (☆ 1971 na [[Cuba]]) ta un eskultor [[Cuba|kubano]]-[[Kòrsou|kurasoleño]], ku ta konosí pa su obranan di palu. For di 2009 e ta biba i traha na Kòrsou. '''Ángel Luis de la Rosa González''' (1971, [[Kuba]]) ta un [[eskultor]] kubano-kurasoleño ku ta biba i traha na [[Kòrsou]] for di 2009. == Bida i karera == E ta bini di un famia di artesanonan ku su produktonan ta di gran prestigio. Su famianan tin profesionan manera saddler, shoemaker, carpintero, grafista i wever.<ref>[https://delarosartes.exto.nl/ Biografie Angel de la Rosa]</ref> Ora Angel Luis tin 12 aña, e ta bai un skol sekundario kaminda ta duna enseñansa di arte, e akademia José Joaquín Tejada, na [[Santiago di Cuba]]. E programa ta full-time, 6 dia pa siman i ta dura 7 aña. Ounke e ta ekselente den grafismo na skol, su preferensia personal ta skultura. Despues di a terminá su estudio, el a bira maestro di dibuho i skultura. De la Rosa ta kuminsa su karera profeshonal na Casa de la Cultura Miguel Matamoros na Santiago de Cuba, den e departamento di artesanía. Den kuadro di e trabou aki e ta bira miembro di Asociación Cubana de Artesanos Artistas. Despues el a bira presidente di e asosiashon, posishon ku a okupá pa 10 aña. Entretantu e ta partisipá anualmente na E ta un artista ku ta partisipá den grupo di eksposishon pa artesanonan i ku regularmente ta risibí premionan i rekonosementu. Ademas e ta traha riba diferente enkargo. Na 2005 el a traha su prome exposicion solo titula ⁇ Consagración a la Primavera ⁇ (Invicion di Primavera), na e instituto provincial Biblioteca Elvira Cape. Na momento cu Angel Luis ta yegando su 40 aña, e ta realisa mas y mas cu e ta sinti su mes encerra den su propio pais. Un bishita di trabou kòrtiku na Martinique a lanta su konsiensia ku un sosiedat por funshoná diferente for di loke e ta kustumbrá na dje na Cuba. Esaki ta oumentá su preokupashon. E ta tuma e desishon di emigrá i en realidat su intenshon ta pa bai Brazil. Miéntras e ta preparando pa esaki, e ta tende di un proyekto di konstrukshon na Kòrsou ku ta rekerí personal spesial di urgensia. Ángel Luis a kambia su plannan i huntu ku kuater kompatriota el a bai Kòrsou na 2009, ku tres di su figuranan di madera den su maleta. Na Curaçao e ta traha na e konstrukshon di L ⁇ Aldea, un proyekto turístiko na Santa Catharina ku ya a wòrdu realisá. E ta hiba su figuranan di palu na Gallery Alma Blou, pa mira si por tin interes den su obra. E galerista Lusette Verboom ta entusiasmá i for di e momentu ei e ta trese tur loke e ta traha na e galeria. Despues ku su kontrato ku e proyekto di konstrukshon a kaba, Angel Luis a disidí di keda na Kòrsou i kuminsá su mes negoshi. Ademas, e ta aktivo den arte i regularmente ta partisipá na grupo di exposicion na e galeria. Na yüni 2021, e ta un di e 45 artistanan lokal ku ta habri nan estudio durante e Open Atelier Route. Muhénan ta importante den bida di Angel Luis. Komo yu úniko, no solamente su mama a lanta e, sino tambe su wela. Awor ku e mes tin yu, entre nan tres yu muhé, e ta eksperensiá e muhé tambe for di e perspektiva di e tata. E ta orguyoso di tur su 8 yu i ta konsiderá nan komo e kos mas importante den su bida. Ángel Luis ta biba na Kòrsou pa 14 aña kaba i a traha un bida aki, den kua e ta sinti su mes na kas. E tin un gran admiracion pa e comunidad di Curaçao, unda tanto nacionalidad ta biba hunto y unda e tambe ta sinti su mes bon bini. E ta broma cu e libertad cu e tin aki pa biba y traha, pero tambe e oportunidadnan cu e ta haya pa desaroya su mes artisticamente. Na 2023, durante su prome bishita na Hulanda, Angel Luis a hala atencion cu su obranan na e Dianan Nacional di Arte na Gorinchem y PAN Amsterdam. {{Appendix}} [[:Category:Arte na Kòrsou]] Despues di a termina su estudio na skol, el a bai traha na Casa de la Cultura Miguel Matamoros na Santiago de Cuba, den e departamento di artesanía. For di e trabou aki e ta bira miembro di Asociación Cubana de Artesanos Artistas. Despues el a bira presidente di e asosiashon i e posishon aki el a okupá pa 10 aña. Entretantu e ta partisipá anualmente na E ta un artista ku ta partisipá den grupo di eksposishon pa artesanonan i ku regularmente ta risibí premionan i rekonosementu. Ademas e ta traha riba diferente enkargo. Na 2005 el a traha su prome exposicion solo titula ⁇ Consagración a la Primavera ⁇ (Invicion di Primavera), na e instituto provincial Biblioteca Elvira Cape. Na momento cu Angel Luis ta yegando su 40 aña, e ta realisa mas y mas cu e ta sinti su mes encerra den su propio pais. Un bishita di trabou kòrtiku na Martinique a lanta su konsiensia ku un sosiedat por funshoná diferente for di loke e ta kustumbrá na dje na Cuba. Esaki ta oumentá su preokupashon. E ta tuma e desishon di emigrá i en realidat su intenshon ta pa bai Brazil. Miéntras e ta preparando pa esaki, e ta tende di un proyekto di konstrukshon na Kòrsou ku ta rekerí personal spesial di urgensia. Ángel Luis a kambia su plannan i huntu ku kuater kompatriota el a bai Kòrsou na 2009, ku tres di su figuranan di madera den su maleta. Na Curaçao e ta traha na e konstrukshon di L ⁇ Aldea, un proyekto turístiko na Santa Catharina ku ya a wòrdu realisá. E ta hiba su figuranan di palu na Gallery Alma Blou, pa mira si por tin interes den su obra. E galerista Lusette Verboom ta entusiasmá i for di e momentu ei e ta trese tur loke e ta traha na e galeria. Despues ku su kontrato ku e proyekto di konstrukshon a kaba, Angel Luis a disidí di keda na Kòrsou i kuminsá su mes negoshi. Ademas, e ta aktivo den arte i regularmente ta partisipá na grupo di exposicion na e galeria. Na yüni 2021, e ta un di e 45 artistanan lokal ku ta habri nan estudio durante e Open Atelier Route. Muhénan ta importante den bida di Angel Luis. Komo yu úniko, no solamente su mama a lanta e, sino tambe su wela. Awor ku e mes tin yu, entre nan tres yu muhé, e ta eksperensiá e muhé tambe for di e perspektiva di e tata. E ta orguyoso di tur su 8 yu i ta konsiderá nan komo e kos mas importante den su bida. Ángel Luis ta biba na Kòrsou pa 14 aña kaba i a traha un bida aki, den kua e ta sinti su mes na kas. E tin un gran admiracion pa e comunidad di Curaçao, unda tanto nacionalidad ta biba hunto y unda e tambe ta sinti su mes bon bini. E ta broma cu e libertad cu e tin aki pa biba y traha, pero tambe e oportunidadnan cu e ta haya pa desaroya su mes artisticamente. Na 2023, durante su prome bishita na Hulanda, Angel Luis a hala atencion cu su obranan na e Dianan Nacional di Arte na Gorinchem y PAN Amsterdam. ------------------------ lcfu4pfozurwjoml6khvos7dlzgfc2b 206444 206443 2026-10-07T19:17:59Z Caribiana 8320 /* Proyekto */ 206444 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ Pending: [[Mandy Franca]] - [[Tarona]] - [[Gilleam Trapenberg]] - [[Shertise Solano]] - [[Serana Angelista]] (nl.wiki) - [[Eugenie Boon]] ------------- {{Variante|c}} {{Infobox artista |variante= c | nomber = Ailsa Anastatia | alias = | fecha nacemento = [[1978]] |luga nacemento= {{CUW}} |ofishi=Pintor, diseñadó gráfiko, muralista |genero=Arte |website = https://ailsaanastatia.com/ }} '''Ailsa B. Anastatia''' (☆ [[1978]] na [[Kòrsou]]) ta un artista visual di Kòrsou. E ta konosí pa su instalashonnan, videonan, dibuhonan i pinturanan inspirá pa e tema di espasio den e sentido mas amplio di e palabra. Hopi biaha e ta traha den seri, i su obra ta tipikamente un meskla di konseptualismo i spiritualidat.<ref name="AA">{{Citeer web|url=https://ailsaanastatia.com/|titel=Persoonlijke website|taal=en|bezochtdatum=24 januari 2022}}</ref><ref name="CA" /><ref>{{Citeer web|url=http://caribeart.net/en/series-i-am-exploring-space-with-alisa-anastasia|titel=Series: I AM, exploring space with Ailsa Anastatia|werk=Caribe art|auteur=Alexa Wilkie|datum=13 september 2021|taal=en|bezochtdatum=24 januari 2022|archiefdatum=2022-01-21|archiefurl=https://web.archive.org/web/20220121123417/http://caribeart.net/en/series-i-am-exploring-space-with-alisa-anastasia|dodeurl=ja}}</ref> ==Edukashon i karera == Di 1997 pa 2001, Ailsa Anastatia a sigui formashon di maestro na e Akademia di Arte Visual (Academie voor Beeldende Vorming) na [[Tilburg]]. Na 2004, el a optené un kualifikashon komo dosente di promé grado di arte visual i diseño na Universidat di Arte di Amsterdam. For di 2007, banda di su trabou komo artista, el a duna lès na [[Kolegio Alejandro Paula]] (KAP) na [[Willemstad]]. Na 2011, el a partisipá den e programa di artista-in-residensia “Sharing Identities” na Centrum Beeldende Kunst Zuidoost (Sentro pa Arte Visual Zuidoost) den kolaborashon ku Open Ateliers Zuidoost (OAZO) na [[Amsterdam]].<ref>{{Citeer web|url=https://www.artolive.nl/kunst/84952-ailsa-anastatia|titel=Ailsa Anastatia|werk=Artolive.nl|bezochtdatum=24 januari 2022}}</ref><ref>{{Citeer web|url=https://curacao-art.com/team/anastatia-ailsa/|titel=Anastatia, Ailsa|werk=Curaçao Art|taal=en|datum=2013|auteur=Josée Thissen-Rojer|bezochtdatum= }}</ref> ==Estilo== Anastatia ta empleá vários material i téknika, dependiendo di e historia ku e ke konta. Su eskoho di materialnan ta bini di rekuerdonan, sintimentunan òf simbolismo; semper e ta rekerí un konekshon personal ku e material mes. Por ehèmpel, e por usa blòki di índigo òf bluing di laba paña pa protekshon (un tradishon kulturalmente spesífiko), òf metal pa motibu di su sintimentu friu i steril—kalidatnan nesesario pa e trabou na e momentu ei. Komo ku koló hopi bia ta karga nifikashon simbóliko, e ta utilisá materialnan na un manera ku ta permití nan koló original agregá balor; metal i palu, por ehèmpel, frekuentemente ta keda sin verf. Su práktika ta unu di eksplorashon konstante, i hopi bia e ta enbolbí e públiko den e proseso aki.<ref name="AA" /> ==Proyekto == Kurso riba koló i meskla di koló pa studiantenan na Instituto Buena Bista, 2012 Miembro di hurado pa e Proyekto di Pelíkula digital di 48 Ora na Kòrsou, 2014 Miembro di direktiva di Instituto Buena Bista, 2015–presente Miembro di hurado di pelíkula kòrtiku na Curaçao International Film Festival Rotterdam (CIFFR), 2014–2016 Miembro di hurado pa e Kompetensia Kòrtiku di Karibe na CIFFR, 2017–presente * Partisipashon na e proyekto di Arte Públiko di Fiesta di [[Kaya Kaya Festival]] Kaya Kaya Kaya, 2019 * Proyekto *Poesia Ambiental*: un seri di ophetonan montá na muraya den kua e ta eksplorá e relashon entre humanidat i naturalesa. Pa esaki, e ta kombiná pintamentu i dibuho ku téknikanan di borda intuitivo, utilisá tantu materialnan natural komo materialnan trahá pa hende. 2019–presente[6] * Durante e *Open Ateliers Zuidoost* (Open Studios Southeast) na Bijlmer na 2021, ela krea vários pintura i—huntu ku Avantia Damberg—e video anima *Nigra Videri / Black to be Seen*. E video aki a wòrdu proyektá na e apertura di e Festival di Hende Muhé di Magia Pretu na Bijlmer ParkTheater.ref>{{Citeer web|url=http://www.air-oazo.nl/Residents/13183/Ailsa-B.-Anastatia.html|titel=Ailsa B. Anastatia|werk=air-oazo.nl|taal=en|datum=2022|bezochtdatum= }}</ref> * Partisipashon na e di sinkuenta edishon di e *Open Stal* art trail na Oldeberkoop, 2021<ref>{{Citeer web|url=https://www.openstal.nl/kunstenaars_2021.html|titel=Kunstenaars 2021|werk=Openstal.nl|bezochtdatum=24 januari 2022}}</ref>[8] * Partisipashon na e proyekto ''Uncommissioned: Curaçao''.<ref>[https://www.curacao.nu/nieuws/kunst-cultuur-en-muziek/96906/nieuw-kunstwerk-bij-sint-jorisbaai Nieuw kunstwerk bij Sint Jorisbaai], curacao.nu (7 di òktober 2026)</ref> ==Ekshibishon == Ailsa Anastatia a expone na Aruba, Hulanda, Venecia, y New Jersey. El’a tene e siguiente exposicionnan individual: * Ride for the Roses (komishon privá), 2008 * Living Expo, World Trade Center Curaçao, 2011 * Korte di Hustisia Kòrsou, 2014 * Belle Alliance, Avila Beach Hotel, Curaçao, 2015 * ''Fragments of an Unfolding Journey'', Huize Scherpenheuvel, Curaçao, 2019<ref name="CA">{{Citeer web|url= https://curacao-art.com/2019/11/27/ailsa-anastatia-solo-exhibition/|titel=Ailsa Anastatia solo exhibition|werk=Curaçao Art|taal=en|datum=27 november 2019|bezochtdatum=24 januari 2022}}</ref><ref>{{Citeer web|url=https://www.youtube.com/watch?v=I8fsafLhphE|titel=Solo exhibition Ailsa Anastatia 1|werk=YouTube|bezochtdatum=24 januari 2022}}</ref>[2][9] * Un eksposishon individual na Curaçao Museum ta den preparashon aktualmente, hasi posibel en parti dor di Fondo Mondriaan. {{Appendix|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid = |titulo=Ailsa Anastasia}} {{References}} }} {{DEFAULTSORT::Anastasia, Ailsa}} [[:Kategoria:Hende]] [[:Kategoria:Artista]] [[:Kategoria:Arte na Kòrsou]] ------------------- {{Variante|c}} {{Infobox edificio| variante = c | tipo = Kompleho kultural | nomber2 = Sentro Pro Arte | imagen = | descripcion = | localisa_na = [[Willemstad]] | adres = Schouwburgweg | cercania = | fecha_construccion = 1965-1968 | fecha_funda = | inaugura = 6/ [[10 di sèptèmber]]??? [[1968]] | cera = 2001 | renova = | restaura = | aña_basha = 2025 | pais = {{CUW}} | architect = Frits F. Zingel | renova = | propietario = Stichting Schouwburg Curaçao | director = | cantidad_sala = | capacidad = ouditorio: 750 asiento | status_monumento = | distincion = | zoom =16 }} '''Sentro Pro Arte''' (SPA) tabata un kompleho teatral na [[Willemstad]], [[Kòrsou]], ku den di dos mita di [[siglo 20|siglo binti]] a sirbi komo un di e prinsipal sentronan pa [[teatro]], [[músika]], [[baila|baile]] i otro manifestashonnan kultural na e isla. E edifisio tabata situá na [[Groot Davelaar]] y a habri na 1968. Despues di mas ku tres dékada di aktividat, e teatro a sera definitivamente na 2001. E edifisio, ku tabata bandoná pa un periodo largu, a sufri un kandela grandi na 2016 i a wòrdu desmantelá despues. == Sentro kultural == Sentro Pro Arte tabata diseñá komo un fasilidat kultural moderno, ku 750 asiento, un orkestbak i un lift pa orkesta. E teatro tabata ekipá pa presentashonnan di diferente tipo, inkluyendo teatro, ballet, konsierto, kongreso i show.[1][2] Durante mas ku tres dékada, e tabata un punto di enkuentro pa bida kultural di Kòrsou. E sala a wòrdu usá pa presentashonnan di diferente tipo, inkluyendo teatro, konsierto, balèt, baile, show i kongreso.[1][2] E teatro a duna artista i gruponan lokal un esenario i a fasilitá tambe presentashonnan di artistanan di Hulanda i di otro paisnan. Den e promé añanan, e teatro a presenta un variedad di produkshon teatral i musikal, i a bira un parti importante di e infrastruktura kultural di Kòrsou.[1][4] Den 1968, por ehèmpel, e teatro a sirbi komo esenario pa diferente produkshonnan di teatro na [[papiamentu]]. E grupo teatral Thalia a presenta obranan na e teatro, i otro gruponan antiano tambe a usa e fasilidat nobo.[4] E importansia di Sentro Pro Arte pa teatro antiano ta visibel tambe den e desaroyo di teatro na papiamentu durante e periodo despues di su apertura. Den su estudio riba desaroyo di teatro i film den Antias Hulandes, [[Felix de Rooy]] ta menshoná diferente presentashon importante ku a tuma lugá na SPA den e promé lunanan despues di su apertura.[5] == Historia == === Konstrukshon === Na 1964, gobièrnu hulandes riba rekomendashon di [[Sticusa]] a pone fondonan disponibel pa e proyekto di un teatro na Kòrsou.<ref>{{citeer web|auteur=Maduro-Molhuijsen, Helma|url= https://www.archiefvriend.com/index.php/ons-kwartaalblad/artikelen-uit-ons-blad/65-centro-pro-arte |titel=Centro Pro Arte|werk=De Archiefvriend|datum=desèmber 2006|bezochtdatum=2026-08-22}}</ref> E konstrukshon a wòrdu finansiá dor di un kombinashon di kontribushonnan públiko i privá. Segun un relato histórico di Helma Maduro-Molhuijsen, e gastonan total di e proyekto tabata mas o ménos NAf 1,725,000. E gobièrnu hulandes a kontribuí NAf 772,000, e sektor privá NAf 278,000, e gobièrnu di Antias Hulandes NAf 150,000, i e Stichting Schouwburg a finansia e resto pa medio di un préstamo. E teritorio insular di Kòrsou a kontribuí na infrastruktura ku un suma di aproximadamente NAf 350,000.[1] Dia 28 di sèptèmber 1965, Reina Juliana a develá un plaka konmemorativo na e sitio kaminda e teatro lo wordo construi. Poco despues, e konstrukshon a kuminsá na e sitio na Rijkseenheidboulevard. E tereno pa e edifisio i un parkeo pa aproksimadamente 350 outo a wordo disponé pa e teritorio insular di Kòrsou.[1] E edifisio tabata un diseño di e arkitekto lokal Frits F. Zingel. Wim Vesseur, un eksperto den teatro, a fungi komo konsehero pa e proyekto. === Apertura === Sentro Pro Arte a habri ofisialmente dia [[6 di sèptèmber]] [[1968]], ku gobernador N.C. "Cola" Debrot komo e persona ku a habri e teatro. E apertura tabata akompañá pa un programa kultural ku tabata inkluí e revista musical '''Esta Ricu Nos Bida Ta'''.[2][3] Un fuente contemporáneo di e periodo ta konfirmá ku e apertura di e teatro a tuma lugá dia 6 di sèptèmber 1968. Wim Rutgers tambe ta menshoná e fecha komo e dia ku Sentro Pro Arte a wordo ofisialmente habri.[2][3] E teatro a bira un fasilidat importante pa desaroyo di teatro i otro formanan di arte na Kòrsou. Den su discurso di apertura, gobernador Cola Debrot a mira e teatro komo un posibilidat pa duna un impulso nobo na desaroyo di aktividatnan kultural.[4] === Kaída i siere === Den añanan 1990, Sentro Pro Arte a kuminsá enfrenta diferente problema. Problemanan finansiero, falta di mantenshon i difikultatnan pa mantene un programa kultural sostenibel a afektá e funshonamentu di e teatro. E edifisio a sufri di deteriorashon i problemanan di mantenshon. Falta di rekurso finansiero a kontribui na un atraso den mantenshon di e edifisio i su instalashonnan. Segun Nelly Rosa, SPA a sera su portanan despues di varios añanan di problema finansiero i a keda bashi durante añanan.[6] Na '''2001''', Sentro Pro Arte a sera definitivamente.[6] === Bandonamentu i kandela === Despues di su siere, e edifisio a keda durante hopi aña sin un uso permanente. E falta di mantenshon a hasi ku e edifisio a deteriorá progresivamente. Na 2015, e gobièrnu di Kòrsou a tuma un desishon pa renová Sentro Pro Arte. Sinembargo, na 2016 e edifisio a sufri un kandela grandi i a keda severamente dañá. Segun ''Antilliaans Dagblad'', e edifisio tabata caba hopi aña abandoná i den estado di deteriorashon ora e kandela di sèptèmber 2016 a destruí gran parti di e struktura.[7] Despues di e kandela, a wordu konsiderá diferente opshon pa e futuro di e sitio: sigui ku e plan pa renovashon, demolishon di e edifisio i konstrukshon di un teatro nobo na mesun sitio, òf den sentro di Willemstad.[7] == Plan pa un teatro nobo == E futuro di Sentro Pro Arte a keda durante añanan suheto na un debate tokante e nesesidat pa un teatro nashonal na Kòrsou. Un di e opcionnan tabata pa muda e teatro pa e centro di Willemstad. Na 2018, e Raad van Ministers a tuma un desishon pa pone e futuro teatro nashonal den e centro di Willemstad. E desishon tabata parti di e diskushon mas amplio tokante revitalisashon di e sentro urbano i e nesesidat pa un fasilidat kultural nobo.[7] Na 2020, e gobièrnu a indiká ku e antiguo Sentro Pro Arte lo wordo demole. Un aanbesteding públiko pa e trabounan di demole tabata caba tuma lugá. E gobièrnu tambe a indiká ku tabata investigá e posibilidat pa realisá un teatro nashonal nobo den centro di Willemstad.[7] E futuro di un teatro nobo a keda riba e agenda públiko. Na 2022, e tema di e schouwburg a bolbe wordo diskutí den e contexto di diferente plan pa un fasilidat kultural nobo.[8] E antiguo edifisio, ku tabata keda bandoná despues di e kandela, a wordu desmantelá finalmente na 2025 debí na su estado físiko. == Importansia kultural == Sentro Pro Arte tabata un di e edifisionan kultural mas importante di Kòrsou durante e último parti di siglo binti. E teatro a duna artistanan lokal un esenario i a fasilitá presentashonnan di teatro, músika, baile i otro formanan di arte. Su apertura na 1968 tabata un momento importante pa e desaroyo di infrastruktura kultural na Kòrsou. Durante e periodo di mas ku 30 aña ku e teatro tabata aktivo, Sentro Pro Arte a bira un punto di enkuentro pa diferente generashon i un parti importante di bida artistiko i sosial di e isla.[4][5] E siere di e teatro na 2001, su posterior deteriorashon i e kandela na 2016 a lanta un debate mas amplio tokante e nesesidat pa un teatro nashonal moderno na Kòrsou. E diskushon a kontinua den e añanan despues, ku diferente propuesta pa e lokalidat i forma di un futuro teatro. {{Appendix}} * Maduro-Molhuijsen, Helma. "Centro Pro Arte". ''De Archiefvriend'', desèmber 2006. [https://www.archiefvriend.com/index.php/ons-kwartaalblad/artikelen-uit-ons-blad/65-centro-pro-arte De Archiefvriend]. * Rutgers, Wim. "Schrijven is zilver, spreken is goud" / estudio tokante teatro i identidat den Antias Hulandes. Digitale Bibliotheek voor de Nederlandse Letteren (DBNL). [https://www.dbnl.org/tekst/rutg014schr01_01/rutg014schr01_01_0027.php DBNL]. * de Rooy, Felix. "De ontwikkeling van theater en film op de Nederlandse Antillen". ''De Gids'', 1990. Digitale Bibliotheek voor de Nederlandse Letteren. [https://www.dbnl.org/tekst/_gid001199001_01/_gid001199001_01_0105.php DBNL]. * Rosa, Nelly. "Theater in het Caribisch gebied". ''Boekman'', nr. 128. [https://www.boekman.nl/tijdschrift-artikel/artikelen/theater-in-het-caribisch-gebied/ Boekmanstichting]. * ''Antilliaans Dagblad''. "Sentro Pro Arte wordt gesloopt", 28 di mei 2020. [https://antilliaansdagblad.com/nieuws-item/21596-sentro-pro-arte-wordt-gesloopt Antilliaans Dagblad]. ------------- '''Sentro Pro Arte''' tabata e teatro nashonal di [[Kòrsou]] ku tabata aktivo entre 1968 i 2001. E tabata situá na [[Willemstad]] den bario di Groot Davelaar. == Historia == Na 1964 e konseho konsultativo pa koperashon kultural entre e paisnan di Reino a duna e gobièrnu hulandes e idea di pone fondonan disponibel pa e konstrukshon di un teatro na Kòrsou. Anteriormente Stichting Schouwburg Curaçao tabatin e arkitekto F. Zingel a haña un enkargo pa un diseño. E gobièrnu Hulandes a duna un suma di supsidio di NAF 1.500.000,-. Riba 28 di sèptèmber 1965, H.M. e Reina (Juliana) a develá un plaka na e lugá kaminda e teatro lo wordu construi. Poco despues, a kuminsá ku e konstrukshon di Rijkseenheidboulevard. Tereno di konstrukshon i lugá di parkeer (350 outo) a ser ofresé na e Fundashon pa e teritorio insular di Kòrsou. Divershon di kontribushon den sèn di gobièrnu i privá den Antias Hulandes i e kontribushon hulandes menshoná ariba, ku a wòrdu entregá pa medio di [[Sticusa]], a hasi e konstrukshon i e instalashon posibel; Wim Vesseur, un eksperto den teatro, a aktua komo konsehero.<ref>[https://web.archive.org/web/20161120102825/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=369&lang= Encyclopedie van Curacao - letter A t/m D]</ref> E teatro ta conta cu 750 asiento, ta ekipa pa e vision mas moderno cu entre otro un lift di orquesta y ta calcula pa practicamente tur tipo di manifestacion (teatro, ballet, concierto, congreso, show, etc.). E inaugurashon a tuma lugá na 10 di sèptèmber 1968. E teatro aki a stimula e poblacion pa bishita e diferente presentacionnan y actuacionnan mas biaha. For decades, Sentro Pro Arte served as a hub for artistic expression and community life in Curaçao. It hosted countless cultural events, performances, and exhibitions, becoming a place of deep emotional significance for generations of residents.<ref>https://www.curacaochronicle.com/post/local/demolition-of-historic-sentro-pro-arte-begins-monday-in-willemstad</ref> 1968: Officially opened by Governor N.C. (Cola) Debrot with the grand production ''Esta Ricu nos bida ta''.<ref name="theater"/> In 1965 werd in Willemstad in Curaçao begonnen met de bouw van Centro Pro Arte: een grote schouwburg. In datzelfde jaar bezocht Koningin Wilhelmina het eiland alsmede de bouwplaats, waar zij een gedenkplaat onthulde. Later kreeg die een plaats in het theater.<ref name="theater">[https://theaterencyclopedie.nl/wiki/Centro_Pro_Arte,_Willemstad_(Curacao) Centro Pro Arte], theaterencyclopedie.nl</ref> De schouwburg, aan een weg gelegen die de naam van Schouwburgweg kreeg, werd in 1968 geopend door Gouverneur N.C. (Cola) Debrot. De financiering kwam van Nederland, Curaçao en de Shell. De schouwburg kwam tot stand met giften van de Nederlandse overheid, Shell, het Bureau Cultuur en Opvoeding en lokale particuliere bedrijven.<ref name="boekman">[https://www.boekman.nl/tijdschrift-artikel/artikelen/theater-in-het-caribisch-gebied/ Theater in het Caribisch Gebied]</ref> Openingsvoorstellingen zijn ''Esta Ricu nos bida ta'' van Bunchi Römer, een stuk met meer dan 70 amateurspelers en ''Cosas de Papá y Mamá van Alfonso Paso'' in vertaling en regie van [[Nydia Ecury]] (''Gai bieu ta traha sòpi stèrki''). Er waren 700 plaatsen, een lijsttoneel met orkestbak en een groot toneel die een brede programmering mogelijk maakte. In de eerste jaren was de zaal zeer succesvol, met optredens van Nederlandse artiesten (o.a. Jenny Arean, Tineke Schouten en Paul van Vliet) en muziek-en dansgroepen van elders. Vanaf de jaren '90 ging het steeds slechter met het theater, door onder andere een merkwaardige beleidsbeslissing waarbij verordineerd werd dat de bezoekers keurig gekleed moesten zijn; anders kon toegang ontzegd worden. Dit had een teruggang van bezoekers tot gevolg. Daarnaast had het gebouw te maken met een niet structuele programmering, veroorzaakt door slechte communicatie en financiële problemen. Daarbij was er, ook vanwege geldtekort, een groot gebrek aan onderhoud. Zo had het gebouw ernstig te lijden onder wateroverlast, waardoor de kelders regelmatig onder water stonden. In 2015 nam de Curaçaose overheid het besluit om Centro Pro Arte te renoveren. Amper een jaar later vatte het leegstaande pand tijdens een grote arbeidersstaking vlam. Er waren drie opties: doorgaan met de renovatieplannen, slopen en een nieuw theater bouwen, of een nieuw theater bouwen in de binnenstad. Om het ooit bruisende winkelgebied Punda en Otrobanda levendig te maken pleitten stadsontwikkelaars en winkeliersverenigingen voor de komst van een nationaal theater in het stadscentrum. Onder oud­minister van Cultuur Marilyn Alcalá­Wallé (PAR) leek deze wens werkelijkheid te worden. De Raad van Ministers gaf haar het mandaat om te onderhandelen over een locatie.<ref name="boekman"/> De verschillende problemen leidden uiteindelijk in 2001 tot de definitieve sluiting van het Centro Pro Arte. Plannen voor heropening kwamen maar niet van de grond; een grote brand in 2016 maakte er helemaal een eind aan.<ref>[https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/14382-grote-vuurzee-sentro-pro-arte Grote vuurzee Sentro Pro Arte], [[Antilliaans Dagblad]] (13 di september 2016)</ref> De restanten kwamen in het bezit van een pensioenfonds die nog wel onderzocht of er een Cultuurcentrum van gemaakt zou kunnen worden. Na jarenlange discussie over de toekomst van Sentro Pro Arte: slopen en nieuw bouwen, renoveren of een nieuw theater elders bouwen,<ref>[https://www.curacao.nu/nieuws/algemeen/77007/werkzaamheden-voor-nieuw-sentro-pro-arte-gestart Werkzaamheden voor nieuw Sentro Pro Arte gestart], curacao.nu (14 di yüli 2025)</ref> is de overheid in 2025 begonnen met de voorbereidingen voor de bouw van een nieuw Sentro Pro Arte. In 2017 besluit de regering de schouwburg naar de binnenstad te halen.<ref>[https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/16076-twijfels-over-locatie-van-schouwburg Twijfels over locatie van schouwburg], [[Antilliaans Dagblad]] (24 di yüli 2017)</ref> E edifisio ku tabata será durante varios aña, a wòrdu basha abou i desmantelá kompletamente pa fin di 2025 debí na su mal estado.<ref>{{citeer web|auteur=[[Dick Drayer]]|url=https://www.curacao.nu/nieuws/geschiedenis/82870/laatste-gordijn-valt-sentro-pro-arte-definitief-ontmanteld-na-zestig-jaar-cultureel-gebruik|titel= Laatste gordijn valt: Sentro Pro Arte definitief ontmanteld na zestig jaar cultureel gebruik|werk=curacao.nu|datum=2025-12-01|bezochtdatum=2026-08-21}}</ref> --------------- In 1964 gaf de Adviesraad voor culturele samenwerking tussen de landen van het Koninkrijk de Nederlandse regering in overweging fondsen ter beschikking te stellen voor de bouw van een schouwburg op Curaçao. Tevoren had de Stichting Schouwburg Curaçao de architect F. Zingel opdracht voor een ontwerp gegeven. Door de Nederlandse regering werd een subsidiebedrag toegekend ad NAf 1.500.000,-. Op 28 september 1965 onthulde H.M. de Koningin (Juliana) een gedenkplaat op de plaats waar de schouwburg zou verrijzen. Kort daarop nam de bouw aan de Rijkseenheidboulevard een aanvang. Bouwgrond en parkeerterrein (350 auto's) zijn door het Eilandgebied Curaçao aan de Stichting aangeboden. Diverse bijdragen in geld van overheid en particulieren in de Nederlandse Antillen en de bovengenoemde door tussenkomst van de Sticusa verstrekte Nederlandse bijdrage maakten bouw en inrichting mogelijk; de theaterdeskundige Wim Vesseur trad op als adviseur.<ref>[https://web.archive.org/web/20161120102825/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=369&lang= Encyclopedie van Curacao - letter A t/m D]</ref> De schouwburg telt 750 zitplaatsen, is volgens de modernste inzichten uitgerust met o.a. een orkestlift en is berekend op vrijwel elke soort manifestaties (toneel, ballet, concerten, congressen, shows enz.). De opening vond plaats september 1968. De bevolking is door deze schouwburg gestimuleerd de verschillende op- en uitvoeringen vaker te bezoeken. {{Appendix}} * [https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/21596-sentro-pro-arte-wordt-gesloopt Sentro Pro Arte wordt gesloopt], 27 di mei 2020 * [https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/26417-schouwburg-staat-weer-op-de-agenda Schouwburg staat weer op de agenda], 30 di september 2022 * De in 1968 in Davelaar op Curaçao opgerichte schouwburg Centro Pro Arte Plaza Consortium (HPC) met 750 stoelen sloot 19 jaar geleden zijn deuren. De schouwburg kwam tot stand met giften van de Nederlandse overheid, Shell, het Bureau Cultuur en Opvoeding en lokale particuliere bedrijven.<ref name="boekman"/> Hij zou een van de modernste in het Caribische gebied worden, met onder andere een orkestlift, en zou zijn berekend op alle facetten van cultuuruitingen, zoals concerten, toneel en ballet (Maduro­Molhuijsen 2006). 34 jaar later, in 2001, viel het doek. Vanwege geldtekort was er sprake van achterstallig onderhoud. In 2015 nam de Curaçaose overheid het besluit om Centro Pro Arte te renoveren. Amper een jaar later vatte het leegstaande pand tijdens een grote arbeidersstaking vlam. Er waren drie opties: doorgaan met de renovatieplannen, slopen en een nieuw theater bouwen, of een nieuw theater bouwen in de binnenstad.<ref name="boekman">[https://www.boekman.nl/tijdschrift-artikel/artikelen/theater-in-het-caribisch-gebied/ Theater in het Caribisch Gebied]</ref> * Sentro pro Arte wordt niet meer gerenoveerd. Althans niet door de overheid. Die heeft het daarom overgedragen aan het Algemeen Pensioenfonds Curaçao. {{Appendix}} Sentro Pro Arte (SPA) tabata un teatro na Willemstad, Kòrsou, ku den e di dos mita di siglo binti a sirbi komo un di e prinsipal sentronan pa teatro, músika, baile i otro manifestashonnan kultural na e isla. E edifisio tabata situá na Groot Davelaar y a habri na 1968. Despues di mas ku tres dékada di aktividat, e teatro a sera definitivamente na 2001. Despues di un periodo largu di bandonamentu, e edifisio a sufri un kandela grandi na 2016 i a wòrdu desmantelá despues. Kontenido Sentro kultural Durante mas ku tres dékada, Sentro Pro Arte a sirbi komo un punto di enkuentro pa bida kultural di Kòrsou. E sala a wordo usá pa teatro, konsierto, balèt, baile i otro presentashonnan artístiko. E teatro a duna artista i gruponan lokal un esenario i a fasilitá tambe presentashonnan di artistanan di Hulanda i di otro paisnan. Den e promé añanan, e teatro a presenta un variedad di produkshonnan di teatro i músika i a bira un parti importante di e infrastruktura kultural di Kòrsou.[1][4] Den 1968, por ehèmpel, e teatro a sirbi komo esenario pa diferente produkshonnan di teatro na papiamentu. E grupo teatral Thalia a presenta obranan na e teatro, i otro gruponan antiano tambe a usa e fasilidat nobo.[4] E importansia di Sentro Pro Arte pa teatro antiano ta visibel tambe den e desaroyo di teatro na Papiamentu durante e periodo despues di su apertura. Den su estudio riba desaroyo di teatro i film den Antias Hulandes, Felix de Rooy ta menshoná diferente presentashon importante ku a tuma lugá na Sentro Pro Arte den e promé lunanan despues di su apertura.[5] Historia Konstrukshon Na 1964, Sticusa, e konseho konsultativo pa koperashon kultural entre e paisnan di Reino a rekomendá na e gobièrnu hulandes pa pone fondonan disponibel pa konstrukshon di un teatro na Kòrsou. Promé ku esaki, Stichting Schouwburg Curaçao a duna arkitekto Frits F. Zingel un enkargo pa prepará un diseño pa un teatro.[1] E gobièrnu di Hulanda a otorgá un subsidio pa e proyekto. E konstrukshon a wòrdu finansiá dor di un kombinashon di kontribushonnan públiko i privá. Segun un relato histórico di Helma Maduro-Molhuijsen, e gastonan total di e proyekto tabata mas o ménos NAf 1,725,000. E gobièrnu hulandes a kontribuí NAf 772,000, e sektor privá NAf 278,000, e gobièrnu di Antias Hulandes NAf 150,000, i e Stichting Schouwburg a finansia e resto pa medio di un préstamo. E territorio insular di Kòrsou a kontribuí na infrastruktura ku un suma di aproximadamente NAf 350,000.[1] ---------------------- {{Variante|c}} {{Infobox edificio| variante = c | nomber = Sentro Kultural Kòrsou | nomber2 = Cultureel Centrum Curacao | abrevia = CCC | adres = ''Koninginnelaan'', Emmastad | funda = [[30 di desèmber]] [[1949]] | inaugura = 1950 | architect = | renova = | propietario = Stichting Schouwburg | director = | cantidad_sala = | capacidad = auditorio: | zoom =16 }} '''Sentro Kultural Kòrsou''', ofisialmente '''Cultureel Centrum Curacao''' (CCC), ta un kompleho kultural multidisiplinario na [[Kòrsou]], situá den [[Emmastad]] na [[Willemstad]]. Fundá dia [[30 di desèmber]] [[1949]], e sentro ta dediká pa promové bida kultural i aktividatnan sosio-kultural na isla, ku énfasis partikular riba hubentut i su desaroyo den kultura di Kòrsou.<ref>https://www.sentrokultural-korsou.org/</ref> == Historia == Sentro Kultural Kòrsou a wòrdu establesé komo e organisashon lokal ligá na [[Sticusa|Stichting voor Culturele Samenwerking]] (Sticusa) pa stimula bida kultural na Kòrsou i fasilitá interkambio kultural ku [[Hulanda]], [[Aruba]] i otro islanan di Karibe Hulandes. E promé direktor di CCC tabata [[Cola Debrot]], un figura aktivamente enbolbí den [[literatura]] i kultura lokal. For di su kuminsamentu, e método di trabou di CCC tabata diferente di esun di Sentro Kultural Aruba (CCA). Mientras CCA tabata fungí mas komo un organisashon ku ta koordiná i unifiká aktividatnan di organisashonnan kultural eksistente, CCC a skohe pa enfoká riba stimulá inisiativanan propio i yena bashinan den e kampo kultural. El a hunga un papel importante den desaroyo kultural di Kòrsou. Entre otro, e sentro a establesé òf a yuda na kreashon di: * Liga di Pelíkula Korsou (Curacaose Film Liga?) * Biblioteka sientífiko (ku posteriormente a integrá den e biblioteka di [[University of Curaçao|UoC]]) * Fundashon Skol di Músika Kòrsou == Aktividatnan i funshon == (oud) Sentro Kultural Kòrsou ta aktivo den vários disiplina kultural, inkluyendo músika, literatura, teatro, baile, arte visual i aktividatnan sosial ku ta kombiná diferente forma di ekspreshon kultural. CCC ta kolabora ku instansianan lokal i internashonal pa organisá presentashonnan, exposishonnan i produccionnan teatral, tantu ku artistanan lokal komo ku bishitantenan for di Hulanda i otro paisnan. Un parti di su trabou histórico tabata e organisashon di proyekshonnan di pelíkula, inklusief uso di e asina yamá sinetruck, ku a permití hiba sine pa diferente bario riba e isla. Dor di su aktividatnan, CCC a kontribuí tanto material komo emoshonalmente na formashon di e identidat kultural di Kòrsou. == Meta i signifikado == E ophetivonan prinsipal di CCC ta: * Promové bida kultural den Kòrsou i (histórikamente) den Antias Hulandes * Kolaborá ku organisashonnan kultural na Hulanda, Aruba i e Karibe * Fasilitá intercambio kultural i artistiko * Sostené i stimula talento lokal Ku mas ku sinkuenta aña di eksistensia, Sentro Kultural Kòrsou ta konsiderá un di e pilarnan di infrastructura kultural di e isla. of == Vision i mishon == (nieuw) Segun su website oficial, e visión di Sentro Kultural Kòrsou ta pa bira e institushon prinsipal pa ekspreshon kultural i edukashon den komunidat di Kòrsou i, si posibel, den e region mes. Su mishon ta kontribuí na kalidat di bida di komunidat di Kòrsou pa medio di e promoshon di aktividatnan kultural i sosio-kultural. CCC ta pone un énfasis spesial riba hubentut, kwa nan ta invitá i involví den desaroyo i preservashon di kultura pa e generashonnan futuro. == Aktividatnan == Durante su existencia, CCC a organisá i suportá hopi tipo di aktividat kultural, inklusivamente: * produccionnan musicals, teatraal i danse * exposishon di arte visual i fotografia * organizashon di film den komunidat (cinetruck) * sesiunan literario i promoveshon di eskribidonan lokal * edukashon musikal via Akademia di Músika Edgar Palm * kursonan i talleres pa djòvenes i adulto. CCC kolabora ku otro organisashonnan kultural lokal i internashonal pa organizá eventonan ku ta inkluí artistanan lokal i invitado. == Importansia == Na mas ku 75 aña di eksistensia, Sentro Kultural Kòrsou ta konsiderá un pilarnan den infrastructura kultural di Kòrsou, kontribuí na tanto konservashon komo desaroyo di ekspreshon kultural lokal i involvimentu di hubentut den aktividatnan kultural. {{Appendix}} ta un compleho Cultureel Centrum Curaçao werd op 30 december 1949 opgericht als de plaatselijke zusterorganisatie van Sticusa ter bevordering van het culturele leven op Curacao en de culturele uitwisseling met het moederland. Eerste directeur was Colá Debrot.<ref>https://theaterencyclopedie.nl/wiki/Cultureel_Centrum_Cura%C3%A7ao_(1950) Cultureel Centrum Curaçao (1950)], theaterencyclopedia.nl</ref> Fundá na 1950. For di kuminsamentu, e método di trabou di C.C.C. tabata diferente orienta cu esun di Centro Cultural Aruba, cu al fin y al cabo ta fungi como grupo, mientras cu ta mantene e independencia di e organisacionnan cultural existente. E C.C.C. prinsipalmente ta hasi esfuerso pa stimulá aktividat propio riba tereno kultural; e ta purba tambe di yena e bashinan eksistente. Desde su fundashon, e C.C.C. entre otro, a logra of a yuda pa logra lo siguiente: • e liga di pelíkula Curaçao, • e Biblioteka Sientífiko (awor uni den e Biblioteka di Universidat) • y Fundacion Scol di Musica Curaçao. Varios instancia colaborando cu e C.C.C. ta envolvi den entre otro teatro, ballet y exposicionnan. E C.C.C. ta proveé ​​proyekshon di pelíkula ku e *cinetruck i ta kolabora ku otro organisashonnan pa organisá presentashonnan di tantu artistanan lokal komo bishitante di Hulanda i otro paisnan (mira tambe Sentronan Kultural). Opgericht in 1950. Van de aanvang af was de werkwijze van het C.C.C. anders gericht dan die van het Cultureel Centrum Aruba, dat immers samenbun¬delend optreedt, met behoud overigens van de zelfstandigheid van de bestaande culturele organisaties. Het C.C.C. streeft vooral naar het stimuleren van de zelfwerkzaamheid op cultureel gebied; het tracht verder nog bestaande la¬cunes op te vullen. Sedert de oprichting heeft het C.C.C. o.m. het volgende tot stand gebracht of helpen brengen: • de filmliga Curaçao, • de Wetenschappelijke Bibliotheek (inmiddels opgegaan in de Universiteitsbibliotheek) • en de Stichting Muziekschool Curaçao. Diverse instellingen samenwerkend met het C.C.C. houden zich o.m. bezig met toneel, bal¬let en tentoonstellingen. Het C.C.C. verzorgt o.m. filmvoorstellingen met de *cinetruck en werkt samen met andere organisaties voor het organiseren van uitvoeringen zowel door lokale als door bezoekende kunstenaars uit Nederland en andere landen (zie ook Culturele Centra). <ref>[https://web.archive.org/web/20161120102825/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=369&lang= Cultureel Centrum Curacao], Encyclopedie van Curaçao</ref> On December 30th , 1949, the “Cultureel Centrum Curaçao / Sentro Kultural Kòrsou” was founded<ref>https://www.sentrokultural-korsou.org/ Sentro Kultural Kòrsou]</ref>, with the following objectives: *Promotion of cultural life within the Netherlands Antilles , and in particular in Curaçao. *Work together with other organizations with same objective in The Netherlands, Aruba and the Caribbean to coordinate cultural exchanges between these organizations. Throughout its history of more than 55 years, CCC has contributed to the cultural development of Curaçao in both a material and emotional way. The areas of culture in which CCC operates are music, literature, theatre, dance, visual art, and social events where all these cultural aspects are represented.<ref>https://www.sentrokultural-korsou.org/</ref> {{Appendix}} '''Cultureel Centrum Curaçao''' (ofisialmente **Sentro Kultural Kòrsou**, abreviá CCC) ta un organisashon kultural multidisiplinario ku ta sede na Emmastad, Willemstad, Kòrsou. Fundá riba **30 di desèmber 1949**, e sentro tin komo meta pa promové bida kultural riba e isla pa medio di músika, arte visual, literatura, baile i teater. ## Historia CCC a wòrdu fundá pa lidernan kultural hulandes i lokal ku a buska pa fomentá interkambio kultural entre Hulanda, Antia Hulandes anterior, Indonesia i Sürnam. Un di su promé presidentenan tabata **Dr. Cola Debrot**, y otro figuranan clave a inclui **May Henriquez**, **J. Bennebroek Gravenhorst**, i **Dr. L.A.G.O. Lashley**. Inicialmente alohá den un biblioteka sientífiko, e sentro a organisá un variedat di aktividatnan kultural manera konsierto i obranan di teatro importá for di Hulanda, entre otro *Marí di Malpais* i *Juancho Picaflor*. Den añanan despues, CCC tambe a trese teater i pelíkula biahero a traves di un trùk di sine mobil. ## Organization - **President**: Henri C. Cornelia - The board of directors includes up to nine members with roles such as treasurer and secretary. - **Funding**: Supported by government grants (STICUSA/OKSNA), donations, course fees, and space rentals. ## Programs and Academy The CCC operates as a cultural hub offering a wide range of classes and initiatives: - **Edgar Palm Music Academy**: Offers instruction in piano, guitar, cuatro, mandolin, trumpet, saxophone, drums, choral singing, and general musical education—mostly for young students. - **Theater**: Offers lessons and performance opportunities, including children's theater. - **Folkloric Dance**: Traditional Curaçaoan and Aruban dance courses, including instruction led by Cesareo Jean Louis. - **Visual Arts**: Exhibitions for painters, photographers, and other artists—featuring both local talent and curated in-house shows. - **Literature**: Hosts literary gatherings, supports writers, and publishes books. ## Events CCC regularly organizes public events to foster local culture and talent, including concerts like *Historia di Muziek*, Christmas performances, and *E-Klabu* for organ and other instruments. ## Facilities The center houses classrooms, a concert hall, an auditorium, and a garden, which are used for courses, events, and exhibitions. These facilities are also available for rental by the community and partner organizations. ## Impact and Legacy CCC plays a central role in preserving and promoting Curaçao’s cultural identity: - Through the Edgar Palm Music Academy, it has trained many young musicians who have gone on to study abroad in the Netherlands and Suriname. - Its theater, dance, literature, and visual arts programs continue to enrich the island's cultural and educational landscape. - By organizing festivals and public events, CCC helps maintain the island’s cultural heritage and language. ## See also * [[Culture of Curaçao]] * [[Edgar Palm Music Academy]] * [[List of museums in the Dutch Caribbean]] == References == <references /> [[:Kategoria:Kultura na Kòrsou]] {{Infobox kultura | nomber = Cultureel Centrum Curaçao | otro_nomber = Sentro Kultural Kòrsou (CCC) | imagen = | lugá = Emmastad (Groot Kwartier), Willemstad, Curaçao | fundashon = 30 di desèmber 1949 | presidente = Henri C. Cornelia | objtos = Promové bida kultural multidisiplinario pa komunidat di Curaçao | formato = Fundashon sin ánimo di ganashi i centro kultural }} '''Cultureel Centrum Curaçao''' (nómi oficial **Sentro Kultural Kòrsou**, abreviado CCC) ta un organización kultural multidisiplinario na Emmastad, Willemstad. Fundá dia **30 di desèmber 1949**, su mision ta promové bida kultural na nivel lokal i internashonal, na área di musika, arte visual, letra, baile, i teatro.:contentReference[oaicite:0]{index=0} ## Historia CCC a keda fundá dor di lideres kultural Hulandes i lokal ku deseá fasilitá interkambio kultural entre Hulanda, Antilla Hulandes, Indonesia i Surinam. Uno di e promé presidente tabata **Dr. Cola Debrot**. Otro figura importante ta **May Henriquez**, J. Bennebroek Gravenhorst, i Dr. L.A.G.O. Lashley.:contentReference[oaicite:1]{index=1} En su prinsipio, CCC tabata situá riba e biblioteka akademiko (wetenschappelijke bibliotheek) i a organizá evento kultural komo konsierto i obranan teatral importá for di Hulanda, komo **"Marí di Malpais"** i **"Juancho Picaflor"**. Den e dos siglo despues, a trese obranan teater di reguero i film via e konosí **sine trùk**.:contentReference[oaicite:2]{index=2} ## Organisashon - **Presidente:** Henri C. Cornelia:contentReference[oaicite:3]{index=3} - Junta di direkshon ta formá di maximaal nueve miembronan, inklusí tesorero, sekretario i otro.:contentReference[oaicite:4]{index=4} - **Finansha**: fondonan ta bini di guberno (STICUSA/OKSNA), donashon, i ingreso di kursonan i espasio alquiler.:contentReference[oaicite:5]{index=5} ## Ofertonan i Akademia CCC ta operá den pluga kultura ku diferente sekshon: - **Akademia di Muzika Edgar Palm**: kursunan pa piano, gitar, kuarta, mandolin, trompet, saxofon, drùm, koral i AMV, mayormente pa djoven.:contentReference[oaicite:6]{index=6} - **Teatro**: leksion i produchonnan, inklusí teatro deportivo.:contentReference[oaicite:7]{index=7} - **Baile folklóriko**: kurso pa hòmber i muhé den baile Arubano tradishonal, dirigí pa Cesareo Jean Louis.:contentReference[oaicite:8]{index=8} - **Arte visual**: ekspo pa pintor, fotograf i other artista; riba Arte Proba i produchonnan mes di CCC.:contentReference[oaicite:9]{index=9} - **Literatura**: encontro literario, soporte pa skritornan i publikashon di buki.:contentReference[oaicite:10]{index=10} ## Eventonan Ta organizá eventonan regularmente pa stimulá kultura lokal i talentonan, inklusí **"Historia di Muziek"**, **koncierto di Krísma**, **E-Klabu** pa ka'i òrgel i otro evento públicu.:contentReference[oaicite:11]{index=11} ## Instalashonnan CCC ta cuenta ku klasnan, sal di konsierto, auditorium i horto ku ta disponible pa uso di kurso, evento i eksposishon. Ta accesibel pa renta pa organizashon.:contentReference[oaicite:12]{index=12} ## Impakto i legado CCC ta un institution klave na preservashon i promocion di kultura Curacaoano: - Komo e escuela musical Edgar Palm, a forma djovenes músico ku despues ta studia aden Hulanda i SU.:contentReference[oaicite:13]{index=13} - Fomenta teatro, danza, literatura i arte visual, kontribuyendo na vida kulturel i edukashonal di e isla. - Tononan i festivales organizá te kontribui na mantene identidat kultural i idioma lokal. ## Referensia <references> </references> == Mira tambe == * [[Cultura di Curaçao]] * [[Akademia di Músika Edgar Palm]] * [[Lista di museo na Hulanda Karibense]] tin komo meta pa promové bida kultural riba e isla pa medio di [[músika]], arte visual, [[literatura]], [[baila|baile]] i [[teatro]]. Sentro Kultural Kòrsou (ofisialmente Cultureel Centrum Curaçao, abreviá CCC) ta un kompleho kultural multidisiplinario situá na Emmastad, Willemstad den Kòrsou. Fundá 30 di desèmber 1949, e sentro ta dediká pa promové bida kultural i aktividatnan sosio-kultural na isla, ku énfasis partikular riba hubentut i su desaroyo den kultura di Kòrsou. -------------------- {{Variante|c}} {{Infobox artista |variante= c | nomber = Bagira Tizraoui | alias = Bagira | fecha nacemento = |luga nacemento=[[Hulanda]] | residencia = {{CUW}} |ofishi=Pintor, diseñadó gráfiko, muralista |genero=Arte |website = https://bagira.art/ }} '''Bagira Tizraoui''' (☆ 199?) ta un artista visual [[Kòrsou|kurasoleño]] di desendensia algeriano-hungaro, ku ta konosí pa su obranan .... == Bida i karera == Bagira a nase na Hulanda, yu di un tata di Argelia i un mama di Hungria. El a lanta den varios pais, entre nan Argelia, Hungria, Belgika i [[Hulanda]]. Na 2014, na edat di 18 aña, Bagira a muda pa Kòrsou, unda su ruman muhé tabata biba. Na 2023, el a habri su propio galeria na Kura Hulanda den Willemstad. {{Appendix}} NOTES Ze is eigenwijs, eigenzinnig en onmiskenbaar getalenteerd. BAGIRA leeft en ademt kunst – en niet zomaar kunst, maar rauwe, eerlijke, krachtige portretten die muren én harten raken.<ref>[https://rss.com/podcasts/uitdekunst-kunst-en-cultuur-op-curacao/1975749/ BAGIRA – Winnares van Best Artist 2024 Award en de stem van haar generatie], rss.com (7 di aprel 2025)</ref> Op haar 28e wint ze de Best Artist 2024 Award van de Amigoe. Niet dankzij een academische opleiding of een traditioneel pad, maar door pure durf, toewijding en een ontembare drang om te creëren. Acht jaar geleden ontdekte ze haar talent bij toeval. Twee weken later had ze haar vaste baan opgezegd – de rest is geschiedenis in verf. Wat begon met portretopdrachten, groeide al snel uit tot iets groters. BAGIRA vond haar stem in het maken van muurschilderingen. Tegenwoordig is haar werk niet meer weg te denken uit het straatbeeld van Curaçao. Zo schilderde ze onder andere het monumentale portret van Margareth Abraham (1945–1970) op de gevel van de Curaçao International Airport. Wat haar werk bijzonder maakt? De blik. De gelaagdheid. De stilte die haar schilderijen teweegbrengen. Ze legt gezichten vast—denkbeeldige én echte—met zoveel zeggingskracht dat je er niet omheen kunt. BAGIRA groeide op tussen culturen én tussen geloven. Ze heeft een Hongaarse moeder en een Algerijnse vader. Ze bracht haar jeugd door in Hongarije, Nederland, België en Algerije. Haar opvoeding vond plaats in de schaduw van twee werelden: het christendom en de islam. Deze mix van spirituele, culturele en geografische invloeden vormt de kern van haar werk: kleurrijk, gelaagd en oprecht. Op haar zestiende woonde ze al zelfstandig. Op haar negentiende vertrok ze naar Curaçao om bij haar grote zus te wonen. Die vroege onafhankelijkheid dwong haar om haar eigen weg te vinden – en precies dat is wat ze met haar kunst blijft doen. 🎙️ In deze uitzending van UIT DE KUNST vertelt ze openhartig over haar reis, over vrouw-zijn, over geloof, afkomst en vrijheid – en over hoe ze met een penseel de wereld stukje bij beetje kleur geeft. {{Appendix}} ------------------ {{Variante|c}} {{Infobox artista |variante= c | fecha nacemento = 1971 |luga nacemento=[[Cuba]] | residencia = {{CUW}} |ofishi=Eskultor |genero=Arte | }} '''Angel Luis de la Rosa González''' (☆ 1971 na [[Cuba]]) ta un eskultor [[Cuba|kubano]]-[[Kòrsou|kurasoleño]], ku ta konosí pa su obranan di palu. For di 2009 e ta biba i traha na Kòrsou. '''Ángel Luis de la Rosa González''' (1971, [[Kuba]]) ta un [[eskultor]] kubano-kurasoleño ku ta biba i traha na [[Kòrsou]] for di 2009. == Bida i karera == E ta bini di un famia di artesanonan ku su produktonan ta di gran prestigio. Su famianan tin profesionan manera saddler, shoemaker, carpintero, grafista i wever.<ref>[https://delarosartes.exto.nl/ Biografie Angel de la Rosa]</ref> Ora Angel Luis tin 12 aña, e ta bai un skol sekundario kaminda ta duna enseñansa di arte, e akademia José Joaquín Tejada, na [[Santiago di Cuba]]. E programa ta full-time, 6 dia pa siman i ta dura 7 aña. Ounke e ta ekselente den grafismo na skol, su preferensia personal ta skultura. Despues di a terminá su estudio, el a bira maestro di dibuho i skultura. De la Rosa ta kuminsa su karera profeshonal na Casa de la Cultura Miguel Matamoros na Santiago de Cuba, den e departamento di artesanía. Den kuadro di e trabou aki e ta bira miembro di Asociación Cubana de Artesanos Artistas. Despues el a bira presidente di e asosiashon, posishon ku a okupá pa 10 aña. Entretantu e ta partisipá anualmente na E ta un artista ku ta partisipá den grupo di eksposishon pa artesanonan i ku regularmente ta risibí premionan i rekonosementu. Ademas e ta traha riba diferente enkargo. Na 2005 el a traha su prome exposicion solo titula ⁇ Consagración a la Primavera ⁇ (Invicion di Primavera), na e instituto provincial Biblioteca Elvira Cape. Na momento cu Angel Luis ta yegando su 40 aña, e ta realisa mas y mas cu e ta sinti su mes encerra den su propio pais. Un bishita di trabou kòrtiku na Martinique a lanta su konsiensia ku un sosiedat por funshoná diferente for di loke e ta kustumbrá na dje na Cuba. Esaki ta oumentá su preokupashon. E ta tuma e desishon di emigrá i en realidat su intenshon ta pa bai Brazil. Miéntras e ta preparando pa esaki, e ta tende di un proyekto di konstrukshon na Kòrsou ku ta rekerí personal spesial di urgensia. Ángel Luis a kambia su plannan i huntu ku kuater kompatriota el a bai Kòrsou na 2009, ku tres di su figuranan di madera den su maleta. Na Curaçao e ta traha na e konstrukshon di L ⁇ Aldea, un proyekto turístiko na Santa Catharina ku ya a wòrdu realisá. E ta hiba su figuranan di palu na Gallery Alma Blou, pa mira si por tin interes den su obra. E galerista Lusette Verboom ta entusiasmá i for di e momentu ei e ta trese tur loke e ta traha na e galeria. Despues ku su kontrato ku e proyekto di konstrukshon a kaba, Angel Luis a disidí di keda na Kòrsou i kuminsá su mes negoshi. Ademas, e ta aktivo den arte i regularmente ta partisipá na grupo di exposicion na e galeria. Na yüni 2021, e ta un di e 45 artistanan lokal ku ta habri nan estudio durante e Open Atelier Route. Muhénan ta importante den bida di Angel Luis. Komo yu úniko, no solamente su mama a lanta e, sino tambe su wela. Awor ku e mes tin yu, entre nan tres yu muhé, e ta eksperensiá e muhé tambe for di e perspektiva di e tata. E ta orguyoso di tur su 8 yu i ta konsiderá nan komo e kos mas importante den su bida. Ángel Luis ta biba na Kòrsou pa 14 aña kaba i a traha un bida aki, den kua e ta sinti su mes na kas. E tin un gran admiracion pa e comunidad di Curaçao, unda tanto nacionalidad ta biba hunto y unda e tambe ta sinti su mes bon bini. E ta broma cu e libertad cu e tin aki pa biba y traha, pero tambe e oportunidadnan cu e ta haya pa desaroya su mes artisticamente. Na 2023, durante su prome bishita na Hulanda, Angel Luis a hala atencion cu su obranan na e Dianan Nacional di Arte na Gorinchem y PAN Amsterdam. {{Appendix}} [[:Category:Arte na Kòrsou]] Despues di a termina su estudio na skol, el a bai traha na Casa de la Cultura Miguel Matamoros na Santiago de Cuba, den e departamento di artesanía. For di e trabou aki e ta bira miembro di Asociación Cubana de Artesanos Artistas. Despues el a bira presidente di e asosiashon i e posishon aki el a okupá pa 10 aña. Entretantu e ta partisipá anualmente na E ta un artista ku ta partisipá den grupo di eksposishon pa artesanonan i ku regularmente ta risibí premionan i rekonosementu. Ademas e ta traha riba diferente enkargo. Na 2005 el a traha su prome exposicion solo titula ⁇ Consagración a la Primavera ⁇ (Invicion di Primavera), na e instituto provincial Biblioteca Elvira Cape. Na momento cu Angel Luis ta yegando su 40 aña, e ta realisa mas y mas cu e ta sinti su mes encerra den su propio pais. Un bishita di trabou kòrtiku na Martinique a lanta su konsiensia ku un sosiedat por funshoná diferente for di loke e ta kustumbrá na dje na Cuba. Esaki ta oumentá su preokupashon. E ta tuma e desishon di emigrá i en realidat su intenshon ta pa bai Brazil. Miéntras e ta preparando pa esaki, e ta tende di un proyekto di konstrukshon na Kòrsou ku ta rekerí personal spesial di urgensia. Ángel Luis a kambia su plannan i huntu ku kuater kompatriota el a bai Kòrsou na 2009, ku tres di su figuranan di madera den su maleta. Na Curaçao e ta traha na e konstrukshon di L ⁇ Aldea, un proyekto turístiko na Santa Catharina ku ya a wòrdu realisá. E ta hiba su figuranan di palu na Gallery Alma Blou, pa mira si por tin interes den su obra. E galerista Lusette Verboom ta entusiasmá i for di e momentu ei e ta trese tur loke e ta traha na e galeria. Despues ku su kontrato ku e proyekto di konstrukshon a kaba, Angel Luis a disidí di keda na Kòrsou i kuminsá su mes negoshi. Ademas, e ta aktivo den arte i regularmente ta partisipá na grupo di exposicion na e galeria. Na yüni 2021, e ta un di e 45 artistanan lokal ku ta habri nan estudio durante e Open Atelier Route. Muhénan ta importante den bida di Angel Luis. Komo yu úniko, no solamente su mama a lanta e, sino tambe su wela. Awor ku e mes tin yu, entre nan tres yu muhé, e ta eksperensiá e muhé tambe for di e perspektiva di e tata. E ta orguyoso di tur su 8 yu i ta konsiderá nan komo e kos mas importante den su bida. Ángel Luis ta biba na Kòrsou pa 14 aña kaba i a traha un bida aki, den kua e ta sinti su mes na kas. E tin un gran admiracion pa e comunidad di Curaçao, unda tanto nacionalidad ta biba hunto y unda e tambe ta sinti su mes bon bini. E ta broma cu e libertad cu e tin aki pa biba y traha, pero tambe e oportunidadnan cu e ta haya pa desaroya su mes artisticamente. Na 2023, durante su prome bishita na Hulanda, Angel Luis a hala atencion cu su obranan na e Dianan Nacional di Arte na Gorinchem y PAN Amsterdam. ------------------------ e66o34o8shfy10t26it9c7a3o4u4ai2 206445 206444 2026-10-07T19:20:03Z Caribiana 8320 /* Proyekto */ 206445 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ Pending: [[Mandy Franca]] - [[Tarona]] - [[Gilleam Trapenberg]] - [[Shertise Solano]] - [[Serana Angelista]] (nl.wiki) - [[Eugenie Boon]] ------------- {{Variante|c}} {{Infobox artista |variante= c | nomber = Ailsa Anastatia | alias = | fecha nacemento = [[1978]] |luga nacemento= {{CUW}} |ofishi=Pintor, diseñadó gráfiko, muralista |genero=Arte |website = https://ailsaanastatia.com/ }} '''Ailsa B. Anastatia''' (☆ [[1978]] na [[Kòrsou]]) ta un artista visual di Kòrsou. E ta konosí pa su instalashonnan, videonan, dibuhonan i pinturanan inspirá pa e tema di espasio den e sentido mas amplio di e palabra. Hopi biaha e ta traha den seri, i su obra ta tipikamente un meskla di konseptualismo i spiritualidat.<ref name="AA">{{Citeer web|url=https://ailsaanastatia.com/|titel=Persoonlijke website|taal=en|bezochtdatum=24 januari 2022}}</ref><ref name="CA" /><ref>{{Citeer web|url=http://caribeart.net/en/series-i-am-exploring-space-with-alisa-anastasia|titel=Series: I AM, exploring space with Ailsa Anastatia|werk=Caribe art|auteur=Alexa Wilkie|datum=13 september 2021|taal=en|bezochtdatum=24 januari 2022|archiefdatum=2022-01-21|archiefurl=https://web.archive.org/web/20220121123417/http://caribeart.net/en/series-i-am-exploring-space-with-alisa-anastasia|dodeurl=ja}}</ref> ==Edukashon i karera == Di 1997 pa 2001, Ailsa Anastatia a sigui formashon di maestro na e Akademia di Arte Visual (Academie voor Beeldende Vorming) na [[Tilburg]]. Na 2004, el a optené un kualifikashon komo dosente di promé grado di arte visual i diseño na Universidat di Arte di Amsterdam. For di 2007, banda di su trabou komo artista, el a duna lès na [[Kolegio Alejandro Paula]] (KAP) na [[Willemstad]]. Na 2011, el a partisipá den e programa di artista-in-residensia “Sharing Identities” na Centrum Beeldende Kunst Zuidoost (Sentro pa Arte Visual Zuidoost) den kolaborashon ku Open Ateliers Zuidoost (OAZO) na [[Amsterdam]].<ref>{{Citeer web|url=https://www.artolive.nl/kunst/84952-ailsa-anastatia|titel=Ailsa Anastatia|werk=Artolive.nl|bezochtdatum=24 januari 2022}}</ref><ref>{{Citeer web|url=https://curacao-art.com/team/anastatia-ailsa/|titel=Anastatia, Ailsa|werk=Curaçao Art|taal=en|datum=2013|auteur=Josée Thissen-Rojer|bezochtdatum= }}</ref> ==Estilo== Anastatia ta empleá vários material i téknika, dependiendo di e historia ku e ke konta. Su eskoho di materialnan ta bini di rekuerdonan, sintimentunan òf simbolismo; semper e ta rekerí un konekshon personal ku e material mes. Por ehèmpel, e por usa blòki di índigo òf bluing di laba paña pa protekshon (un tradishon kulturalmente spesífiko), òf metal pa motibu di su sintimentu friu i steril—kalidatnan nesesario pa e trabou na e momentu ei. Komo ku koló hopi bia ta karga nifikashon simbóliko, e ta utilisá materialnan na un manera ku ta permití nan koló original agregá balor; metal i palu, por ehèmpel, frekuentemente ta keda sin verf. Su práktika ta unu di eksplorashon konstante, i hopi bia e ta enbolbí e públiko den e proseso aki.<ref name="AA" /> ==Proyekto == Kurso riba koló i meskla di koló pa studiantenan na Instituto Buena Bista, 2012 Miembro di hurado pa e Proyekto di Pelíkula digital di 48 Ora na Kòrsou, 2014 Miembro di direktiva di Instituto Buena Bista, 2015–presente Miembro di hurado di pelíkula kòrtiku na Curaçao International Film Festival Rotterdam (CIFFR), 2014–2016 Miembro di hurado pa e Kompetensia Kòrtiku di Karibe na CIFFR, 2017–presente * Partisipashon na e proyekto di Arte Públiko di Fiesta di [[Kaya Kaya Festival]] Kaya Kaya Kaya, 2019 * Proyekto *Poesia Ambiental*: un seri di ophetonan montá na muraya den kua e ta eksplorá e relashon entre humanidat i naturalesa. Pa esaki, e ta kombiná pintamentu i dibuho ku téknikanan di borda intuitivo, utilisá tantu materialnan natural komo materialnan trahá pa hende. 2019–presente.<ref>{{Citeer web|url=https://uniarte.org/tag/curacao/|titel=Environmental Poetry: “Roza Mondi” by Ailsa Anastatia|werk=Uniarte.org|taal=en|datum=29 december 2021|bezochdatum=24 januari 2022}}</ref> * Durante ''Open Ateliers Zuidoost'' (Open Studios Southeast) na Bijlmer na 2021, el a krea vários pintura i, huntu ku [[Avantia Damberg]], e video animá ''Nigra Videri / Black to be Seen''. E video aki a wòrdu proyektá na e apertura di e Festival di Hende Muhé di Magia Pretu na Bijlmer Park Theater.ref>{{Citeer web|url=http://www.air-oazo.nl/Residents/13183/Ailsa-B.-Anastatia.html|titel=Ailsa B. Anastatia|werk=air-oazo.nl|taal=en|datum=2022|bezochtdatum= }}</ref> * Partisipashon na e di sinkuenta edishon di e *Open Stal* art trail na Oldeberkoop, 2021<ref>{{Citeer web|url=https://www.openstal.nl/kunstenaars_2021.html|titel=Kunstenaars 2021|werk=Openstal.nl|bezochtdatum=24 januari 2022}}</ref>[8] * Partisipashon na e proyekto ''Uncommissioned: Curaçao''.<ref>[https://www.curacao.nu/nieuws/kunst-cultuur-en-muziek/96906/nieuw-kunstwerk-bij-sint-jorisbaai Nieuw kunstwerk bij Sint Jorisbaai], curacao.nu (7 di òktober 2026)</ref> ==Ekshibishon == Ailsa Anastatia a expone na Aruba, Hulanda, Venecia, y New Jersey. El’a tene e siguiente exposicionnan individual: * Ride for the Roses (komishon privá), 2008 * Living Expo, World Trade Center Curaçao, 2011 * Korte di Hustisia Kòrsou, 2014 * Belle Alliance, Avila Beach Hotel, Curaçao, 2015 * ''Fragments of an Unfolding Journey'', Huize Scherpenheuvel, Curaçao, 2019<ref name="CA">{{Citeer web|url= https://curacao-art.com/2019/11/27/ailsa-anastatia-solo-exhibition/|titel=Ailsa Anastatia solo exhibition|werk=Curaçao Art|taal=en|datum=27 november 2019|bezochtdatum=24 januari 2022}}</ref><ref>{{Citeer web|url=https://www.youtube.com/watch?v=I8fsafLhphE|titel=Solo exhibition Ailsa Anastatia 1|werk=YouTube|bezochtdatum=24 januari 2022}}</ref>[2][9] * Un eksposishon individual na Curaçao Museum ta den preparashon aktualmente, hasi posibel en parti dor di Fondo Mondriaan. {{Appendix|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid = |titulo=Ailsa Anastasia}} {{References}} }} {{DEFAULTSORT::Anastasia, Ailsa}} [[:Kategoria:Hende]] [[:Kategoria:Artista]] [[:Kategoria:Arte na Kòrsou]] ------------------- {{Variante|c}} {{Infobox edificio| variante = c | tipo = Kompleho kultural | nomber2 = Sentro Pro Arte | imagen = | descripcion = | localisa_na = [[Willemstad]] | adres = Schouwburgweg | cercania = | fecha_construccion = 1965-1968 | fecha_funda = | inaugura = 6/ [[10 di sèptèmber]]??? [[1968]] | cera = 2001 | renova = | restaura = | aña_basha = 2025 | pais = {{CUW}} | architect = Frits F. Zingel | renova = | propietario = Stichting Schouwburg Curaçao | director = | cantidad_sala = | capacidad = ouditorio: 750 asiento | status_monumento = | distincion = | zoom =16 }} '''Sentro Pro Arte''' (SPA) tabata un kompleho teatral na [[Willemstad]], [[Kòrsou]], ku den di dos mita di [[siglo 20|siglo binti]] a sirbi komo un di e prinsipal sentronan pa [[teatro]], [[músika]], [[baila|baile]] i otro manifestashonnan kultural na e isla. E edifisio tabata situá na [[Groot Davelaar]] y a habri na 1968. Despues di mas ku tres dékada di aktividat, e teatro a sera definitivamente na 2001. E edifisio, ku tabata bandoná pa un periodo largu, a sufri un kandela grandi na 2016 i a wòrdu desmantelá despues. == Sentro kultural == Sentro Pro Arte tabata diseñá komo un fasilidat kultural moderno, ku 750 asiento, un orkestbak i un lift pa orkesta. E teatro tabata ekipá pa presentashonnan di diferente tipo, inkluyendo teatro, ballet, konsierto, kongreso i show.[1][2] Durante mas ku tres dékada, e tabata un punto di enkuentro pa bida kultural di Kòrsou. E sala a wòrdu usá pa presentashonnan di diferente tipo, inkluyendo teatro, konsierto, balèt, baile, show i kongreso.[1][2] E teatro a duna artista i gruponan lokal un esenario i a fasilitá tambe presentashonnan di artistanan di Hulanda i di otro paisnan. Den e promé añanan, e teatro a presenta un variedad di produkshon teatral i musikal, i a bira un parti importante di e infrastruktura kultural di Kòrsou.[1][4] Den 1968, por ehèmpel, e teatro a sirbi komo esenario pa diferente produkshonnan di teatro na [[papiamentu]]. E grupo teatral Thalia a presenta obranan na e teatro, i otro gruponan antiano tambe a usa e fasilidat nobo.[4] E importansia di Sentro Pro Arte pa teatro antiano ta visibel tambe den e desaroyo di teatro na papiamentu durante e periodo despues di su apertura. Den su estudio riba desaroyo di teatro i film den Antias Hulandes, [[Felix de Rooy]] ta menshoná diferente presentashon importante ku a tuma lugá na SPA den e promé lunanan despues di su apertura.[5] == Historia == === Konstrukshon === Na 1964, gobièrnu hulandes riba rekomendashon di [[Sticusa]] a pone fondonan disponibel pa e proyekto di un teatro na Kòrsou.<ref>{{citeer web|auteur=Maduro-Molhuijsen, Helma|url= https://www.archiefvriend.com/index.php/ons-kwartaalblad/artikelen-uit-ons-blad/65-centro-pro-arte |titel=Centro Pro Arte|werk=De Archiefvriend|datum=desèmber 2006|bezochtdatum=2026-08-22}}</ref> E konstrukshon a wòrdu finansiá dor di un kombinashon di kontribushonnan públiko i privá. Segun un relato histórico di Helma Maduro-Molhuijsen, e gastonan total di e proyekto tabata mas o ménos NAf 1,725,000. E gobièrnu hulandes a kontribuí NAf 772,000, e sektor privá NAf 278,000, e gobièrnu di Antias Hulandes NAf 150,000, i e Stichting Schouwburg a finansia e resto pa medio di un préstamo. E teritorio insular di Kòrsou a kontribuí na infrastruktura ku un suma di aproximadamente NAf 350,000.[1] Dia 28 di sèptèmber 1965, Reina Juliana a develá un plaka konmemorativo na e sitio kaminda e teatro lo wordo construi. Poco despues, e konstrukshon a kuminsá na e sitio na Rijkseenheidboulevard. E tereno pa e edifisio i un parkeo pa aproksimadamente 350 outo a wordo disponé pa e teritorio insular di Kòrsou.[1] E edifisio tabata un diseño di e arkitekto lokal Frits F. Zingel. Wim Vesseur, un eksperto den teatro, a fungi komo konsehero pa e proyekto. === Apertura === Sentro Pro Arte a habri ofisialmente dia [[6 di sèptèmber]] [[1968]], ku gobernador N.C. "Cola" Debrot komo e persona ku a habri e teatro. E apertura tabata akompañá pa un programa kultural ku tabata inkluí e revista musical '''Esta Ricu Nos Bida Ta'''.[2][3] Un fuente contemporáneo di e periodo ta konfirmá ku e apertura di e teatro a tuma lugá dia 6 di sèptèmber 1968. Wim Rutgers tambe ta menshoná e fecha komo e dia ku Sentro Pro Arte a wordo ofisialmente habri.[2][3] E teatro a bira un fasilidat importante pa desaroyo di teatro i otro formanan di arte na Kòrsou. Den su discurso di apertura, gobernador Cola Debrot a mira e teatro komo un posibilidat pa duna un impulso nobo na desaroyo di aktividatnan kultural.[4] === Kaída i siere === Den añanan 1990, Sentro Pro Arte a kuminsá enfrenta diferente problema. Problemanan finansiero, falta di mantenshon i difikultatnan pa mantene un programa kultural sostenibel a afektá e funshonamentu di e teatro. E edifisio a sufri di deteriorashon i problemanan di mantenshon. Falta di rekurso finansiero a kontribui na un atraso den mantenshon di e edifisio i su instalashonnan. Segun Nelly Rosa, SPA a sera su portanan despues di varios añanan di problema finansiero i a keda bashi durante añanan.[6] Na '''2001''', Sentro Pro Arte a sera definitivamente.[6] === Bandonamentu i kandela === Despues di su siere, e edifisio a keda durante hopi aña sin un uso permanente. E falta di mantenshon a hasi ku e edifisio a deteriorá progresivamente. Na 2015, e gobièrnu di Kòrsou a tuma un desishon pa renová Sentro Pro Arte. Sinembargo, na 2016 e edifisio a sufri un kandela grandi i a keda severamente dañá. Segun ''Antilliaans Dagblad'', e edifisio tabata caba hopi aña abandoná i den estado di deteriorashon ora e kandela di sèptèmber 2016 a destruí gran parti di e struktura.[7] Despues di e kandela, a wordu konsiderá diferente opshon pa e futuro di e sitio: sigui ku e plan pa renovashon, demolishon di e edifisio i konstrukshon di un teatro nobo na mesun sitio, òf den sentro di Willemstad.[7] == Plan pa un teatro nobo == E futuro di Sentro Pro Arte a keda durante añanan suheto na un debate tokante e nesesidat pa un teatro nashonal na Kòrsou. Un di e opcionnan tabata pa muda e teatro pa e centro di Willemstad. Na 2018, e Raad van Ministers a tuma un desishon pa pone e futuro teatro nashonal den e centro di Willemstad. E desishon tabata parti di e diskushon mas amplio tokante revitalisashon di e sentro urbano i e nesesidat pa un fasilidat kultural nobo.[7] Na 2020, e gobièrnu a indiká ku e antiguo Sentro Pro Arte lo wordo demole. Un aanbesteding públiko pa e trabounan di demole tabata caba tuma lugá. E gobièrnu tambe a indiká ku tabata investigá e posibilidat pa realisá un teatro nashonal nobo den centro di Willemstad.[7] E futuro di un teatro nobo a keda riba e agenda públiko. Na 2022, e tema di e schouwburg a bolbe wordo diskutí den e contexto di diferente plan pa un fasilidat kultural nobo.[8] E antiguo edifisio, ku tabata keda bandoná despues di e kandela, a wordu desmantelá finalmente na 2025 debí na su estado físiko. == Importansia kultural == Sentro Pro Arte tabata un di e edifisionan kultural mas importante di Kòrsou durante e último parti di siglo binti. E teatro a duna artistanan lokal un esenario i a fasilitá presentashonnan di teatro, músika, baile i otro formanan di arte. Su apertura na 1968 tabata un momento importante pa e desaroyo di infrastruktura kultural na Kòrsou. Durante e periodo di mas ku 30 aña ku e teatro tabata aktivo, Sentro Pro Arte a bira un punto di enkuentro pa diferente generashon i un parti importante di bida artistiko i sosial di e isla.[4][5] E siere di e teatro na 2001, su posterior deteriorashon i e kandela na 2016 a lanta un debate mas amplio tokante e nesesidat pa un teatro nashonal moderno na Kòrsou. E diskushon a kontinua den e añanan despues, ku diferente propuesta pa e lokalidat i forma di un futuro teatro. {{Appendix}} * Maduro-Molhuijsen, Helma. "Centro Pro Arte". ''De Archiefvriend'', desèmber 2006. [https://www.archiefvriend.com/index.php/ons-kwartaalblad/artikelen-uit-ons-blad/65-centro-pro-arte De Archiefvriend]. * Rutgers, Wim. "Schrijven is zilver, spreken is goud" / estudio tokante teatro i identidat den Antias Hulandes. Digitale Bibliotheek voor de Nederlandse Letteren (DBNL). [https://www.dbnl.org/tekst/rutg014schr01_01/rutg014schr01_01_0027.php DBNL]. * de Rooy, Felix. "De ontwikkeling van theater en film op de Nederlandse Antillen". ''De Gids'', 1990. Digitale Bibliotheek voor de Nederlandse Letteren. [https://www.dbnl.org/tekst/_gid001199001_01/_gid001199001_01_0105.php DBNL]. * Rosa, Nelly. "Theater in het Caribisch gebied". ''Boekman'', nr. 128. [https://www.boekman.nl/tijdschrift-artikel/artikelen/theater-in-het-caribisch-gebied/ Boekmanstichting]. * ''Antilliaans Dagblad''. "Sentro Pro Arte wordt gesloopt", 28 di mei 2020. [https://antilliaansdagblad.com/nieuws-item/21596-sentro-pro-arte-wordt-gesloopt Antilliaans Dagblad]. ------------- '''Sentro Pro Arte''' tabata e teatro nashonal di [[Kòrsou]] ku tabata aktivo entre 1968 i 2001. E tabata situá na [[Willemstad]] den bario di Groot Davelaar. == Historia == Na 1964 e konseho konsultativo pa koperashon kultural entre e paisnan di Reino a duna e gobièrnu hulandes e idea di pone fondonan disponibel pa e konstrukshon di un teatro na Kòrsou. Anteriormente Stichting Schouwburg Curaçao tabatin e arkitekto F. Zingel a haña un enkargo pa un diseño. E gobièrnu Hulandes a duna un suma di supsidio di NAF 1.500.000,-. Riba 28 di sèptèmber 1965, H.M. e Reina (Juliana) a develá un plaka na e lugá kaminda e teatro lo wordu construi. Poco despues, a kuminsá ku e konstrukshon di Rijkseenheidboulevard. Tereno di konstrukshon i lugá di parkeer (350 outo) a ser ofresé na e Fundashon pa e teritorio insular di Kòrsou. Divershon di kontribushon den sèn di gobièrnu i privá den Antias Hulandes i e kontribushon hulandes menshoná ariba, ku a wòrdu entregá pa medio di [[Sticusa]], a hasi e konstrukshon i e instalashon posibel; Wim Vesseur, un eksperto den teatro, a aktua komo konsehero.<ref>[https://web.archive.org/web/20161120102825/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=369&lang= Encyclopedie van Curacao - letter A t/m D]</ref> E teatro ta conta cu 750 asiento, ta ekipa pa e vision mas moderno cu entre otro un lift di orquesta y ta calcula pa practicamente tur tipo di manifestacion (teatro, ballet, concierto, congreso, show, etc.). E inaugurashon a tuma lugá na 10 di sèptèmber 1968. E teatro aki a stimula e poblacion pa bishita e diferente presentacionnan y actuacionnan mas biaha. For decades, Sentro Pro Arte served as a hub for artistic expression and community life in Curaçao. It hosted countless cultural events, performances, and exhibitions, becoming a place of deep emotional significance for generations of residents.<ref>https://www.curacaochronicle.com/post/local/demolition-of-historic-sentro-pro-arte-begins-monday-in-willemstad</ref> 1968: Officially opened by Governor N.C. (Cola) Debrot with the grand production ''Esta Ricu nos bida ta''.<ref name="theater"/> In 1965 werd in Willemstad in Curaçao begonnen met de bouw van Centro Pro Arte: een grote schouwburg. In datzelfde jaar bezocht Koningin Wilhelmina het eiland alsmede de bouwplaats, waar zij een gedenkplaat onthulde. Later kreeg die een plaats in het theater.<ref name="theater">[https://theaterencyclopedie.nl/wiki/Centro_Pro_Arte,_Willemstad_(Curacao) Centro Pro Arte], theaterencyclopedie.nl</ref> De schouwburg, aan een weg gelegen die de naam van Schouwburgweg kreeg, werd in 1968 geopend door Gouverneur N.C. (Cola) Debrot. De financiering kwam van Nederland, Curaçao en de Shell. De schouwburg kwam tot stand met giften van de Nederlandse overheid, Shell, het Bureau Cultuur en Opvoeding en lokale particuliere bedrijven.<ref name="boekman">[https://www.boekman.nl/tijdschrift-artikel/artikelen/theater-in-het-caribisch-gebied/ Theater in het Caribisch Gebied]</ref> Openingsvoorstellingen zijn ''Esta Ricu nos bida ta'' van Bunchi Römer, een stuk met meer dan 70 amateurspelers en ''Cosas de Papá y Mamá van Alfonso Paso'' in vertaling en regie van [[Nydia Ecury]] (''Gai bieu ta traha sòpi stèrki''). Er waren 700 plaatsen, een lijsttoneel met orkestbak en een groot toneel die een brede programmering mogelijk maakte. In de eerste jaren was de zaal zeer succesvol, met optredens van Nederlandse artiesten (o.a. Jenny Arean, Tineke Schouten en Paul van Vliet) en muziek-en dansgroepen van elders. Vanaf de jaren '90 ging het steeds slechter met het theater, door onder andere een merkwaardige beleidsbeslissing waarbij verordineerd werd dat de bezoekers keurig gekleed moesten zijn; anders kon toegang ontzegd worden. Dit had een teruggang van bezoekers tot gevolg. Daarnaast had het gebouw te maken met een niet structuele programmering, veroorzaakt door slechte communicatie en financiële problemen. Daarbij was er, ook vanwege geldtekort, een groot gebrek aan onderhoud. Zo had het gebouw ernstig te lijden onder wateroverlast, waardoor de kelders regelmatig onder water stonden. In 2015 nam de Curaçaose overheid het besluit om Centro Pro Arte te renoveren. Amper een jaar later vatte het leegstaande pand tijdens een grote arbeidersstaking vlam. Er waren drie opties: doorgaan met de renovatieplannen, slopen en een nieuw theater bouwen, of een nieuw theater bouwen in de binnenstad. Om het ooit bruisende winkelgebied Punda en Otrobanda levendig te maken pleitten stadsontwikkelaars en winkeliersverenigingen voor de komst van een nationaal theater in het stadscentrum. Onder oud­minister van Cultuur Marilyn Alcalá­Wallé (PAR) leek deze wens werkelijkheid te worden. De Raad van Ministers gaf haar het mandaat om te onderhandelen over een locatie.<ref name="boekman"/> De verschillende problemen leidden uiteindelijk in 2001 tot de definitieve sluiting van het Centro Pro Arte. Plannen voor heropening kwamen maar niet van de grond; een grote brand in 2016 maakte er helemaal een eind aan.<ref>[https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/14382-grote-vuurzee-sentro-pro-arte Grote vuurzee Sentro Pro Arte], [[Antilliaans Dagblad]] (13 di september 2016)</ref> De restanten kwamen in het bezit van een pensioenfonds die nog wel onderzocht of er een Cultuurcentrum van gemaakt zou kunnen worden. Na jarenlange discussie over de toekomst van Sentro Pro Arte: slopen en nieuw bouwen, renoveren of een nieuw theater elders bouwen,<ref>[https://www.curacao.nu/nieuws/algemeen/77007/werkzaamheden-voor-nieuw-sentro-pro-arte-gestart Werkzaamheden voor nieuw Sentro Pro Arte gestart], curacao.nu (14 di yüli 2025)</ref> is de overheid in 2025 begonnen met de voorbereidingen voor de bouw van een nieuw Sentro Pro Arte. In 2017 besluit de regering de schouwburg naar de binnenstad te halen.<ref>[https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/16076-twijfels-over-locatie-van-schouwburg Twijfels over locatie van schouwburg], [[Antilliaans Dagblad]] (24 di yüli 2017)</ref> E edifisio ku tabata será durante varios aña, a wòrdu basha abou i desmantelá kompletamente pa fin di 2025 debí na su mal estado.<ref>{{citeer web|auteur=[[Dick Drayer]]|url=https://www.curacao.nu/nieuws/geschiedenis/82870/laatste-gordijn-valt-sentro-pro-arte-definitief-ontmanteld-na-zestig-jaar-cultureel-gebruik|titel= Laatste gordijn valt: Sentro Pro Arte definitief ontmanteld na zestig jaar cultureel gebruik|werk=curacao.nu|datum=2025-12-01|bezochtdatum=2026-08-21}}</ref> --------------- In 1964 gaf de Adviesraad voor culturele samenwerking tussen de landen van het Koninkrijk de Nederlandse regering in overweging fondsen ter beschikking te stellen voor de bouw van een schouwburg op Curaçao. Tevoren had de Stichting Schouwburg Curaçao de architect F. Zingel opdracht voor een ontwerp gegeven. Door de Nederlandse regering werd een subsidiebedrag toegekend ad NAf 1.500.000,-. Op 28 september 1965 onthulde H.M. de Koningin (Juliana) een gedenkplaat op de plaats waar de schouwburg zou verrijzen. Kort daarop nam de bouw aan de Rijkseenheidboulevard een aanvang. Bouwgrond en parkeerterrein (350 auto's) zijn door het Eilandgebied Curaçao aan de Stichting aangeboden. Diverse bijdragen in geld van overheid en particulieren in de Nederlandse Antillen en de bovengenoemde door tussenkomst van de Sticusa verstrekte Nederlandse bijdrage maakten bouw en inrichting mogelijk; de theaterdeskundige Wim Vesseur trad op als adviseur.<ref>[https://web.archive.org/web/20161120102825/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=369&lang= Encyclopedie van Curacao - letter A t/m D]</ref> De schouwburg telt 750 zitplaatsen, is volgens de modernste inzichten uitgerust met o.a. een orkestlift en is berekend op vrijwel elke soort manifestaties (toneel, ballet, concerten, congressen, shows enz.). De opening vond plaats september 1968. De bevolking is door deze schouwburg gestimuleerd de verschillende op- en uitvoeringen vaker te bezoeken. {{Appendix}} * [https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/21596-sentro-pro-arte-wordt-gesloopt Sentro Pro Arte wordt gesloopt], 27 di mei 2020 * [https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/26417-schouwburg-staat-weer-op-de-agenda Schouwburg staat weer op de agenda], 30 di september 2022 * De in 1968 in Davelaar op Curaçao opgerichte schouwburg Centro Pro Arte Plaza Consortium (HPC) met 750 stoelen sloot 19 jaar geleden zijn deuren. De schouwburg kwam tot stand met giften van de Nederlandse overheid, Shell, het Bureau Cultuur en Opvoeding en lokale particuliere bedrijven.<ref name="boekman"/> Hij zou een van de modernste in het Caribische gebied worden, met onder andere een orkestlift, en zou zijn berekend op alle facetten van cultuuruitingen, zoals concerten, toneel en ballet (Maduro­Molhuijsen 2006). 34 jaar later, in 2001, viel het doek. Vanwege geldtekort was er sprake van achterstallig onderhoud. In 2015 nam de Curaçaose overheid het besluit om Centro Pro Arte te renoveren. Amper een jaar later vatte het leegstaande pand tijdens een grote arbeidersstaking vlam. Er waren drie opties: doorgaan met de renovatieplannen, slopen en een nieuw theater bouwen, of een nieuw theater bouwen in de binnenstad.<ref name="boekman">[https://www.boekman.nl/tijdschrift-artikel/artikelen/theater-in-het-caribisch-gebied/ Theater in het Caribisch Gebied]</ref> * Sentro pro Arte wordt niet meer gerenoveerd. Althans niet door de overheid. Die heeft het daarom overgedragen aan het Algemeen Pensioenfonds Curaçao. {{Appendix}} Sentro Pro Arte (SPA) tabata un teatro na Willemstad, Kòrsou, ku den e di dos mita di siglo binti a sirbi komo un di e prinsipal sentronan pa teatro, músika, baile i otro manifestashonnan kultural na e isla. E edifisio tabata situá na Groot Davelaar y a habri na 1968. Despues di mas ku tres dékada di aktividat, e teatro a sera definitivamente na 2001. Despues di un periodo largu di bandonamentu, e edifisio a sufri un kandela grandi na 2016 i a wòrdu desmantelá despues. Kontenido Sentro kultural Durante mas ku tres dékada, Sentro Pro Arte a sirbi komo un punto di enkuentro pa bida kultural di Kòrsou. E sala a wordo usá pa teatro, konsierto, balèt, baile i otro presentashonnan artístiko. E teatro a duna artista i gruponan lokal un esenario i a fasilitá tambe presentashonnan di artistanan di Hulanda i di otro paisnan. Den e promé añanan, e teatro a presenta un variedad di produkshonnan di teatro i músika i a bira un parti importante di e infrastruktura kultural di Kòrsou.[1][4] Den 1968, por ehèmpel, e teatro a sirbi komo esenario pa diferente produkshonnan di teatro na papiamentu. E grupo teatral Thalia a presenta obranan na e teatro, i otro gruponan antiano tambe a usa e fasilidat nobo.[4] E importansia di Sentro Pro Arte pa teatro antiano ta visibel tambe den e desaroyo di teatro na Papiamentu durante e periodo despues di su apertura. Den su estudio riba desaroyo di teatro i film den Antias Hulandes, Felix de Rooy ta menshoná diferente presentashon importante ku a tuma lugá na Sentro Pro Arte den e promé lunanan despues di su apertura.[5] Historia Konstrukshon Na 1964, Sticusa, e konseho konsultativo pa koperashon kultural entre e paisnan di Reino a rekomendá na e gobièrnu hulandes pa pone fondonan disponibel pa konstrukshon di un teatro na Kòrsou. Promé ku esaki, Stichting Schouwburg Curaçao a duna arkitekto Frits F. Zingel un enkargo pa prepará un diseño pa un teatro.[1] E gobièrnu di Hulanda a otorgá un subsidio pa e proyekto. E konstrukshon a wòrdu finansiá dor di un kombinashon di kontribushonnan públiko i privá. Segun un relato histórico di Helma Maduro-Molhuijsen, e gastonan total di e proyekto tabata mas o ménos NAf 1,725,000. E gobièrnu hulandes a kontribuí NAf 772,000, e sektor privá NAf 278,000, e gobièrnu di Antias Hulandes NAf 150,000, i e Stichting Schouwburg a finansia e resto pa medio di un préstamo. E territorio insular di Kòrsou a kontribuí na infrastruktura ku un suma di aproximadamente NAf 350,000.[1] ---------------------- {{Variante|c}} {{Infobox edificio| variante = c | nomber = Sentro Kultural Kòrsou | nomber2 = Cultureel Centrum Curacao | abrevia = CCC | adres = ''Koninginnelaan'', Emmastad | funda = [[30 di desèmber]] [[1949]] | inaugura = 1950 | architect = | renova = | propietario = Stichting Schouwburg | director = | cantidad_sala = | capacidad = auditorio: | zoom =16 }} '''Sentro Kultural Kòrsou''', ofisialmente '''Cultureel Centrum Curacao''' (CCC), ta un kompleho kultural multidisiplinario na [[Kòrsou]], situá den [[Emmastad]] na [[Willemstad]]. Fundá dia [[30 di desèmber]] [[1949]], e sentro ta dediká pa promové bida kultural i aktividatnan sosio-kultural na isla, ku énfasis partikular riba hubentut i su desaroyo den kultura di Kòrsou.<ref>https://www.sentrokultural-korsou.org/</ref> == Historia == Sentro Kultural Kòrsou a wòrdu establesé komo e organisashon lokal ligá na [[Sticusa|Stichting voor Culturele Samenwerking]] (Sticusa) pa stimula bida kultural na Kòrsou i fasilitá interkambio kultural ku [[Hulanda]], [[Aruba]] i otro islanan di Karibe Hulandes. E promé direktor di CCC tabata [[Cola Debrot]], un figura aktivamente enbolbí den [[literatura]] i kultura lokal. For di su kuminsamentu, e método di trabou di CCC tabata diferente di esun di Sentro Kultural Aruba (CCA). Mientras CCA tabata fungí mas komo un organisashon ku ta koordiná i unifiká aktividatnan di organisashonnan kultural eksistente, CCC a skohe pa enfoká riba stimulá inisiativanan propio i yena bashinan den e kampo kultural. El a hunga un papel importante den desaroyo kultural di Kòrsou. Entre otro, e sentro a establesé òf a yuda na kreashon di: * Liga di Pelíkula Korsou (Curacaose Film Liga?) * Biblioteka sientífiko (ku posteriormente a integrá den e biblioteka di [[University of Curaçao|UoC]]) * Fundashon Skol di Músika Kòrsou == Aktividatnan i funshon == (oud) Sentro Kultural Kòrsou ta aktivo den vários disiplina kultural, inkluyendo músika, literatura, teatro, baile, arte visual i aktividatnan sosial ku ta kombiná diferente forma di ekspreshon kultural. CCC ta kolabora ku instansianan lokal i internashonal pa organisá presentashonnan, exposishonnan i produccionnan teatral, tantu ku artistanan lokal komo ku bishitantenan for di Hulanda i otro paisnan. Un parti di su trabou histórico tabata e organisashon di proyekshonnan di pelíkula, inklusief uso di e asina yamá sinetruck, ku a permití hiba sine pa diferente bario riba e isla. Dor di su aktividatnan, CCC a kontribuí tanto material komo emoshonalmente na formashon di e identidat kultural di Kòrsou. == Meta i signifikado == E ophetivonan prinsipal di CCC ta: * Promové bida kultural den Kòrsou i (histórikamente) den Antias Hulandes * Kolaborá ku organisashonnan kultural na Hulanda, Aruba i e Karibe * Fasilitá intercambio kultural i artistiko * Sostené i stimula talento lokal Ku mas ku sinkuenta aña di eksistensia, Sentro Kultural Kòrsou ta konsiderá un di e pilarnan di infrastructura kultural di e isla. of == Vision i mishon == (nieuw) Segun su website oficial, e visión di Sentro Kultural Kòrsou ta pa bira e institushon prinsipal pa ekspreshon kultural i edukashon den komunidat di Kòrsou i, si posibel, den e region mes. Su mishon ta kontribuí na kalidat di bida di komunidat di Kòrsou pa medio di e promoshon di aktividatnan kultural i sosio-kultural. CCC ta pone un énfasis spesial riba hubentut, kwa nan ta invitá i involví den desaroyo i preservashon di kultura pa e generashonnan futuro. == Aktividatnan == Durante su existencia, CCC a organisá i suportá hopi tipo di aktividat kultural, inklusivamente: * produccionnan musicals, teatraal i danse * exposishon di arte visual i fotografia * organizashon di film den komunidat (cinetruck) * sesiunan literario i promoveshon di eskribidonan lokal * edukashon musikal via Akademia di Músika Edgar Palm * kursonan i talleres pa djòvenes i adulto. CCC kolabora ku otro organisashonnan kultural lokal i internashonal pa organizá eventonan ku ta inkluí artistanan lokal i invitado. == Importansia == Na mas ku 75 aña di eksistensia, Sentro Kultural Kòrsou ta konsiderá un pilarnan den infrastructura kultural di Kòrsou, kontribuí na tanto konservashon komo desaroyo di ekspreshon kultural lokal i involvimentu di hubentut den aktividatnan kultural. {{Appendix}} ta un compleho Cultureel Centrum Curaçao werd op 30 december 1949 opgericht als de plaatselijke zusterorganisatie van Sticusa ter bevordering van het culturele leven op Curacao en de culturele uitwisseling met het moederland. Eerste directeur was Colá Debrot.<ref>https://theaterencyclopedie.nl/wiki/Cultureel_Centrum_Cura%C3%A7ao_(1950) Cultureel Centrum Curaçao (1950)], theaterencyclopedia.nl</ref> Fundá na 1950. For di kuminsamentu, e método di trabou di C.C.C. tabata diferente orienta cu esun di Centro Cultural Aruba, cu al fin y al cabo ta fungi como grupo, mientras cu ta mantene e independencia di e organisacionnan cultural existente. E C.C.C. prinsipalmente ta hasi esfuerso pa stimulá aktividat propio riba tereno kultural; e ta purba tambe di yena e bashinan eksistente. Desde su fundashon, e C.C.C. entre otro, a logra of a yuda pa logra lo siguiente: • e liga di pelíkula Curaçao, • e Biblioteka Sientífiko (awor uni den e Biblioteka di Universidat) • y Fundacion Scol di Musica Curaçao. Varios instancia colaborando cu e C.C.C. ta envolvi den entre otro teatro, ballet y exposicionnan. E C.C.C. ta proveé ​​proyekshon di pelíkula ku e *cinetruck i ta kolabora ku otro organisashonnan pa organisá presentashonnan di tantu artistanan lokal komo bishitante di Hulanda i otro paisnan (mira tambe Sentronan Kultural). Opgericht in 1950. Van de aanvang af was de werkwijze van het C.C.C. anders gericht dan die van het Cultureel Centrum Aruba, dat immers samenbun¬delend optreedt, met behoud overigens van de zelfstandigheid van de bestaande culturele organisaties. Het C.C.C. streeft vooral naar het stimuleren van de zelfwerkzaamheid op cultureel gebied; het tracht verder nog bestaande la¬cunes op te vullen. Sedert de oprichting heeft het C.C.C. o.m. het volgende tot stand gebracht of helpen brengen: • de filmliga Curaçao, • de Wetenschappelijke Bibliotheek (inmiddels opgegaan in de Universiteitsbibliotheek) • en de Stichting Muziekschool Curaçao. Diverse instellingen samenwerkend met het C.C.C. houden zich o.m. bezig met toneel, bal¬let en tentoonstellingen. Het C.C.C. verzorgt o.m. filmvoorstellingen met de *cinetruck en werkt samen met andere organisaties voor het organiseren van uitvoeringen zowel door lokale als door bezoekende kunstenaars uit Nederland en andere landen (zie ook Culturele Centra). <ref>[https://web.archive.org/web/20161120102825/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=369&lang= Cultureel Centrum Curacao], Encyclopedie van Curaçao</ref> On December 30th , 1949, the “Cultureel Centrum Curaçao / Sentro Kultural Kòrsou” was founded<ref>https://www.sentrokultural-korsou.org/ Sentro Kultural Kòrsou]</ref>, with the following objectives: *Promotion of cultural life within the Netherlands Antilles , and in particular in Curaçao. *Work together with other organizations with same objective in The Netherlands, Aruba and the Caribbean to coordinate cultural exchanges between these organizations. Throughout its history of more than 55 years, CCC has contributed to the cultural development of Curaçao in both a material and emotional way. The areas of culture in which CCC operates are music, literature, theatre, dance, visual art, and social events where all these cultural aspects are represented.<ref>https://www.sentrokultural-korsou.org/</ref> {{Appendix}} '''Cultureel Centrum Curaçao''' (ofisialmente **Sentro Kultural Kòrsou**, abreviá CCC) ta un organisashon kultural multidisiplinario ku ta sede na Emmastad, Willemstad, Kòrsou. Fundá riba **30 di desèmber 1949**, e sentro tin komo meta pa promové bida kultural riba e isla pa medio di músika, arte visual, literatura, baile i teater. ## Historia CCC a wòrdu fundá pa lidernan kultural hulandes i lokal ku a buska pa fomentá interkambio kultural entre Hulanda, Antia Hulandes anterior, Indonesia i Sürnam. Un di su promé presidentenan tabata **Dr. Cola Debrot**, y otro figuranan clave a inclui **May Henriquez**, **J. Bennebroek Gravenhorst**, i **Dr. L.A.G.O. Lashley**. Inicialmente alohá den un biblioteka sientífiko, e sentro a organisá un variedat di aktividatnan kultural manera konsierto i obranan di teatro importá for di Hulanda, entre otro *Marí di Malpais* i *Juancho Picaflor*. Den añanan despues, CCC tambe a trese teater i pelíkula biahero a traves di un trùk di sine mobil. ## Organization - **President**: Henri C. Cornelia - The board of directors includes up to nine members with roles such as treasurer and secretary. - **Funding**: Supported by government grants (STICUSA/OKSNA), donations, course fees, and space rentals. ## Programs and Academy The CCC operates as a cultural hub offering a wide range of classes and initiatives: - **Edgar Palm Music Academy**: Offers instruction in piano, guitar, cuatro, mandolin, trumpet, saxophone, drums, choral singing, and general musical education—mostly for young students. - **Theater**: Offers lessons and performance opportunities, including children's theater. - **Folkloric Dance**: Traditional Curaçaoan and Aruban dance courses, including instruction led by Cesareo Jean Louis. - **Visual Arts**: Exhibitions for painters, photographers, and other artists—featuring both local talent and curated in-house shows. - **Literature**: Hosts literary gatherings, supports writers, and publishes books. ## Events CCC regularly organizes public events to foster local culture and talent, including concerts like *Historia di Muziek*, Christmas performances, and *E-Klabu* for organ and other instruments. ## Facilities The center houses classrooms, a concert hall, an auditorium, and a garden, which are used for courses, events, and exhibitions. These facilities are also available for rental by the community and partner organizations. ## Impact and Legacy CCC plays a central role in preserving and promoting Curaçao’s cultural identity: - Through the Edgar Palm Music Academy, it has trained many young musicians who have gone on to study abroad in the Netherlands and Suriname. - Its theater, dance, literature, and visual arts programs continue to enrich the island's cultural and educational landscape. - By organizing festivals and public events, CCC helps maintain the island’s cultural heritage and language. ## See also * [[Culture of Curaçao]] * [[Edgar Palm Music Academy]] * [[List of museums in the Dutch Caribbean]] == References == <references /> [[:Kategoria:Kultura na Kòrsou]] {{Infobox kultura | nomber = Cultureel Centrum Curaçao | otro_nomber = Sentro Kultural Kòrsou (CCC) | imagen = | lugá = Emmastad (Groot Kwartier), Willemstad, Curaçao | fundashon = 30 di desèmber 1949 | presidente = Henri C. Cornelia | objtos = Promové bida kultural multidisiplinario pa komunidat di Curaçao | formato = Fundashon sin ánimo di ganashi i centro kultural }} '''Cultureel Centrum Curaçao''' (nómi oficial **Sentro Kultural Kòrsou**, abreviado CCC) ta un organización kultural multidisiplinario na Emmastad, Willemstad. Fundá dia **30 di desèmber 1949**, su mision ta promové bida kultural na nivel lokal i internashonal, na área di musika, arte visual, letra, baile, i teatro.:contentReference[oaicite:0]{index=0} ## Historia CCC a keda fundá dor di lideres kultural Hulandes i lokal ku deseá fasilitá interkambio kultural entre Hulanda, Antilla Hulandes, Indonesia i Surinam. Uno di e promé presidente tabata **Dr. Cola Debrot**. Otro figura importante ta **May Henriquez**, J. Bennebroek Gravenhorst, i Dr. L.A.G.O. Lashley.:contentReference[oaicite:1]{index=1} En su prinsipio, CCC tabata situá riba e biblioteka akademiko (wetenschappelijke bibliotheek) i a organizá evento kultural komo konsierto i obranan teatral importá for di Hulanda, komo **"Marí di Malpais"** i **"Juancho Picaflor"**. Den e dos siglo despues, a trese obranan teater di reguero i film via e konosí **sine trùk**.:contentReference[oaicite:2]{index=2} ## Organisashon - **Presidente:** Henri C. Cornelia:contentReference[oaicite:3]{index=3} - Junta di direkshon ta formá di maximaal nueve miembronan, inklusí tesorero, sekretario i otro.:contentReference[oaicite:4]{index=4} - **Finansha**: fondonan ta bini di guberno (STICUSA/OKSNA), donashon, i ingreso di kursonan i espasio alquiler.:contentReference[oaicite:5]{index=5} ## Ofertonan i Akademia CCC ta operá den pluga kultura ku diferente sekshon: - **Akademia di Muzika Edgar Palm**: kursunan pa piano, gitar, kuarta, mandolin, trompet, saxofon, drùm, koral i AMV, mayormente pa djoven.:contentReference[oaicite:6]{index=6} - **Teatro**: leksion i produchonnan, inklusí teatro deportivo.:contentReference[oaicite:7]{index=7} - **Baile folklóriko**: kurso pa hòmber i muhé den baile Arubano tradishonal, dirigí pa Cesareo Jean Louis.:contentReference[oaicite:8]{index=8} - **Arte visual**: ekspo pa pintor, fotograf i other artista; riba Arte Proba i produchonnan mes di CCC.:contentReference[oaicite:9]{index=9} - **Literatura**: encontro literario, soporte pa skritornan i publikashon di buki.:contentReference[oaicite:10]{index=10} ## Eventonan Ta organizá eventonan regularmente pa stimulá kultura lokal i talentonan, inklusí **"Historia di Muziek"**, **koncierto di Krísma**, **E-Klabu** pa ka'i òrgel i otro evento públicu.:contentReference[oaicite:11]{index=11} ## Instalashonnan CCC ta cuenta ku klasnan, sal di konsierto, auditorium i horto ku ta disponible pa uso di kurso, evento i eksposishon. Ta accesibel pa renta pa organizashon.:contentReference[oaicite:12]{index=12} ## Impakto i legado CCC ta un institution klave na preservashon i promocion di kultura Curacaoano: - Komo e escuela musical Edgar Palm, a forma djovenes músico ku despues ta studia aden Hulanda i SU.:contentReference[oaicite:13]{index=13} - Fomenta teatro, danza, literatura i arte visual, kontribuyendo na vida kulturel i edukashonal di e isla. - Tononan i festivales organizá te kontribui na mantene identidat kultural i idioma lokal. ## Referensia <references> </references> == Mira tambe == * [[Cultura di Curaçao]] * [[Akademia di Músika Edgar Palm]] * [[Lista di museo na Hulanda Karibense]] tin komo meta pa promové bida kultural riba e isla pa medio di [[músika]], arte visual, [[literatura]], [[baila|baile]] i [[teatro]]. Sentro Kultural Kòrsou (ofisialmente Cultureel Centrum Curaçao, abreviá CCC) ta un kompleho kultural multidisiplinario situá na Emmastad, Willemstad den Kòrsou. Fundá 30 di desèmber 1949, e sentro ta dediká pa promové bida kultural i aktividatnan sosio-kultural na isla, ku énfasis partikular riba hubentut i su desaroyo den kultura di Kòrsou. -------------------- {{Variante|c}} {{Infobox artista |variante= c | nomber = Bagira Tizraoui | alias = Bagira | fecha nacemento = |luga nacemento=[[Hulanda]] | residencia = {{CUW}} |ofishi=Pintor, diseñadó gráfiko, muralista |genero=Arte |website = https://bagira.art/ }} '''Bagira Tizraoui''' (☆ 199?) ta un artista visual [[Kòrsou|kurasoleño]] di desendensia algeriano-hungaro, ku ta konosí pa su obranan .... == Bida i karera == Bagira a nase na Hulanda, yu di un tata di Argelia i un mama di Hungria. El a lanta den varios pais, entre nan Argelia, Hungria, Belgika i [[Hulanda]]. Na 2014, na edat di 18 aña, Bagira a muda pa Kòrsou, unda su ruman muhé tabata biba. Na 2023, el a habri su propio galeria na Kura Hulanda den Willemstad. {{Appendix}} NOTES Ze is eigenwijs, eigenzinnig en onmiskenbaar getalenteerd. BAGIRA leeft en ademt kunst – en niet zomaar kunst, maar rauwe, eerlijke, krachtige portretten die muren én harten raken.<ref>[https://rss.com/podcasts/uitdekunst-kunst-en-cultuur-op-curacao/1975749/ BAGIRA – Winnares van Best Artist 2024 Award en de stem van haar generatie], rss.com (7 di aprel 2025)</ref> Op haar 28e wint ze de Best Artist 2024 Award van de Amigoe. Niet dankzij een academische opleiding of een traditioneel pad, maar door pure durf, toewijding en een ontembare drang om te creëren. Acht jaar geleden ontdekte ze haar talent bij toeval. Twee weken later had ze haar vaste baan opgezegd – de rest is geschiedenis in verf. Wat begon met portretopdrachten, groeide al snel uit tot iets groters. BAGIRA vond haar stem in het maken van muurschilderingen. Tegenwoordig is haar werk niet meer weg te denken uit het straatbeeld van Curaçao. Zo schilderde ze onder andere het monumentale portret van Margareth Abraham (1945–1970) op de gevel van de Curaçao International Airport. Wat haar werk bijzonder maakt? De blik. De gelaagdheid. De stilte die haar schilderijen teweegbrengen. Ze legt gezichten vast—denkbeeldige én echte—met zoveel zeggingskracht dat je er niet omheen kunt. BAGIRA groeide op tussen culturen én tussen geloven. Ze heeft een Hongaarse moeder en een Algerijnse vader. Ze bracht haar jeugd door in Hongarije, Nederland, België en Algerije. Haar opvoeding vond plaats in de schaduw van twee werelden: het christendom en de islam. Deze mix van spirituele, culturele en geografische invloeden vormt de kern van haar werk: kleurrijk, gelaagd en oprecht. Op haar zestiende woonde ze al zelfstandig. Op haar negentiende vertrok ze naar Curaçao om bij haar grote zus te wonen. Die vroege onafhankelijkheid dwong haar om haar eigen weg te vinden – en precies dat is wat ze met haar kunst blijft doen. 🎙️ In deze uitzending van UIT DE KUNST vertelt ze openhartig over haar reis, over vrouw-zijn, over geloof, afkomst en vrijheid – en over hoe ze met een penseel de wereld stukje bij beetje kleur geeft. {{Appendix}} ------------------ {{Variante|c}} {{Infobox artista |variante= c | fecha nacemento = 1971 |luga nacemento=[[Cuba]] | residencia = {{CUW}} |ofishi=Eskultor |genero=Arte | }} '''Angel Luis de la Rosa González''' (☆ 1971 na [[Cuba]]) ta un eskultor [[Cuba|kubano]]-[[Kòrsou|kurasoleño]], ku ta konosí pa su obranan di palu. For di 2009 e ta biba i traha na Kòrsou. '''Ángel Luis de la Rosa González''' (1971, [[Kuba]]) ta un [[eskultor]] kubano-kurasoleño ku ta biba i traha na [[Kòrsou]] for di 2009. == Bida i karera == E ta bini di un famia di artesanonan ku su produktonan ta di gran prestigio. Su famianan tin profesionan manera saddler, shoemaker, carpintero, grafista i wever.<ref>[https://delarosartes.exto.nl/ Biografie Angel de la Rosa]</ref> Ora Angel Luis tin 12 aña, e ta bai un skol sekundario kaminda ta duna enseñansa di arte, e akademia José Joaquín Tejada, na [[Santiago di Cuba]]. E programa ta full-time, 6 dia pa siman i ta dura 7 aña. Ounke e ta ekselente den grafismo na skol, su preferensia personal ta skultura. Despues di a terminá su estudio, el a bira maestro di dibuho i skultura. De la Rosa ta kuminsa su karera profeshonal na Casa de la Cultura Miguel Matamoros na Santiago de Cuba, den e departamento di artesanía. Den kuadro di e trabou aki e ta bira miembro di Asociación Cubana de Artesanos Artistas. Despues el a bira presidente di e asosiashon, posishon ku a okupá pa 10 aña. Entretantu e ta partisipá anualmente na E ta un artista ku ta partisipá den grupo di eksposishon pa artesanonan i ku regularmente ta risibí premionan i rekonosementu. Ademas e ta traha riba diferente enkargo. Na 2005 el a traha su prome exposicion solo titula ⁇ Consagración a la Primavera ⁇ (Invicion di Primavera), na e instituto provincial Biblioteca Elvira Cape. Na momento cu Angel Luis ta yegando su 40 aña, e ta realisa mas y mas cu e ta sinti su mes encerra den su propio pais. Un bishita di trabou kòrtiku na Martinique a lanta su konsiensia ku un sosiedat por funshoná diferente for di loke e ta kustumbrá na dje na Cuba. Esaki ta oumentá su preokupashon. E ta tuma e desishon di emigrá i en realidat su intenshon ta pa bai Brazil. Miéntras e ta preparando pa esaki, e ta tende di un proyekto di konstrukshon na Kòrsou ku ta rekerí personal spesial di urgensia. Ángel Luis a kambia su plannan i huntu ku kuater kompatriota el a bai Kòrsou na 2009, ku tres di su figuranan di madera den su maleta. Na Curaçao e ta traha na e konstrukshon di L ⁇ Aldea, un proyekto turístiko na Santa Catharina ku ya a wòrdu realisá. E ta hiba su figuranan di palu na Gallery Alma Blou, pa mira si por tin interes den su obra. E galerista Lusette Verboom ta entusiasmá i for di e momentu ei e ta trese tur loke e ta traha na e galeria. Despues ku su kontrato ku e proyekto di konstrukshon a kaba, Angel Luis a disidí di keda na Kòrsou i kuminsá su mes negoshi. Ademas, e ta aktivo den arte i regularmente ta partisipá na grupo di exposicion na e galeria. Na yüni 2021, e ta un di e 45 artistanan lokal ku ta habri nan estudio durante e Open Atelier Route. Muhénan ta importante den bida di Angel Luis. Komo yu úniko, no solamente su mama a lanta e, sino tambe su wela. Awor ku e mes tin yu, entre nan tres yu muhé, e ta eksperensiá e muhé tambe for di e perspektiva di e tata. E ta orguyoso di tur su 8 yu i ta konsiderá nan komo e kos mas importante den su bida. Ángel Luis ta biba na Kòrsou pa 14 aña kaba i a traha un bida aki, den kua e ta sinti su mes na kas. E tin un gran admiracion pa e comunidad di Curaçao, unda tanto nacionalidad ta biba hunto y unda e tambe ta sinti su mes bon bini. E ta broma cu e libertad cu e tin aki pa biba y traha, pero tambe e oportunidadnan cu e ta haya pa desaroya su mes artisticamente. Na 2023, durante su prome bishita na Hulanda, Angel Luis a hala atencion cu su obranan na e Dianan Nacional di Arte na Gorinchem y PAN Amsterdam. {{Appendix}} [[:Category:Arte na Kòrsou]] Despues di a termina su estudio na skol, el a bai traha na Casa de la Cultura Miguel Matamoros na Santiago de Cuba, den e departamento di artesanía. For di e trabou aki e ta bira miembro di Asociación Cubana de Artesanos Artistas. Despues el a bira presidente di e asosiashon i e posishon aki el a okupá pa 10 aña. Entretantu e ta partisipá anualmente na E ta un artista ku ta partisipá den grupo di eksposishon pa artesanonan i ku regularmente ta risibí premionan i rekonosementu. Ademas e ta traha riba diferente enkargo. Na 2005 el a traha su prome exposicion solo titula ⁇ Consagración a la Primavera ⁇ (Invicion di Primavera), na e instituto provincial Biblioteca Elvira Cape. Na momento cu Angel Luis ta yegando su 40 aña, e ta realisa mas y mas cu e ta sinti su mes encerra den su propio pais. Un bishita di trabou kòrtiku na Martinique a lanta su konsiensia ku un sosiedat por funshoná diferente for di loke e ta kustumbrá na dje na Cuba. Esaki ta oumentá su preokupashon. E ta tuma e desishon di emigrá i en realidat su intenshon ta pa bai Brazil. Miéntras e ta preparando pa esaki, e ta tende di un proyekto di konstrukshon na Kòrsou ku ta rekerí personal spesial di urgensia. Ángel Luis a kambia su plannan i huntu ku kuater kompatriota el a bai Kòrsou na 2009, ku tres di su figuranan di madera den su maleta. Na Curaçao e ta traha na e konstrukshon di L ⁇ Aldea, un proyekto turístiko na Santa Catharina ku ya a wòrdu realisá. E ta hiba su figuranan di palu na Gallery Alma Blou, pa mira si por tin interes den su obra. E galerista Lusette Verboom ta entusiasmá i for di e momentu ei e ta trese tur loke e ta traha na e galeria. Despues ku su kontrato ku e proyekto di konstrukshon a kaba, Angel Luis a disidí di keda na Kòrsou i kuminsá su mes negoshi. Ademas, e ta aktivo den arte i regularmente ta partisipá na grupo di exposicion na e galeria. Na yüni 2021, e ta un di e 45 artistanan lokal ku ta habri nan estudio durante e Open Atelier Route. Muhénan ta importante den bida di Angel Luis. Komo yu úniko, no solamente su mama a lanta e, sino tambe su wela. Awor ku e mes tin yu, entre nan tres yu muhé, e ta eksperensiá e muhé tambe for di e perspektiva di e tata. E ta orguyoso di tur su 8 yu i ta konsiderá nan komo e kos mas importante den su bida. Ángel Luis ta biba na Kòrsou pa 14 aña kaba i a traha un bida aki, den kua e ta sinti su mes na kas. E tin un gran admiracion pa e comunidad di Curaçao, unda tanto nacionalidad ta biba hunto y unda e tambe ta sinti su mes bon bini. E ta broma cu e libertad cu e tin aki pa biba y traha, pero tambe e oportunidadnan cu e ta haya pa desaroya su mes artisticamente. Na 2023, durante su prome bishita na Hulanda, Angel Luis a hala atencion cu su obranan na e Dianan Nacional di Arte na Gorinchem y PAN Amsterdam. ------------------------ nz2ubz4lqr9piurf8714cm6apb2scp8 206446 206445 2026-10-07T19:20:36Z Caribiana 8320 206446 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ Pending: [[Mandy Franca]] - [[Tarona]] - [[Gilleam Trapenberg]] - [[Shertise Solano]] - [[Serana Angelista]] (nl.wiki) - [[Eugenie Boon]] ------------- {{Variante|c}} {{Infobox artista |variante= c | nomber = Ailsa Anastatia | alias = | fecha nacemento = [[1978]] |luga nacemento= {{CUW}} |ofishi=Pintor, diseñadó gráfiko, muralista |genero=Arte |website = https://ailsaanastatia.com/ }} '''Ailsa B. Anastatia''' (☆ [[1978]] na [[Kòrsou]]) ta un artista visual di Kòrsou. E ta konosí pa su instalashonnan, videonan, dibuhonan i pinturanan inspirá pa e tema di espasio den e sentido mas amplio di e palabra. Hopi biaha e ta traha den seri, i su obra ta tipikamente un meskla di konseptualismo i spiritualidat.<ref name="AA">{{Citeer web|url=https://ailsaanastatia.com/|titel=Persoonlijke website|taal=en|bezochtdatum=24 januari 2022}}</ref><ref name="CA" /><ref>{{Citeer web|url=http://caribeart.net/en/series-i-am-exploring-space-with-alisa-anastasia|titel=Series: I AM, exploring space with Ailsa Anastatia|werk=Caribe art|auteur=Alexa Wilkie|datum=13 september 2021|taal=en|bezochtdatum=24 januari 2022|archiefdatum=2022-01-21|archiefurl=https://web.archive.org/web/20220121123417/http://caribeart.net/en/series-i-am-exploring-space-with-alisa-anastasia|dodeurl=ja}}</ref> ==Edukashon i karera == Di 1997 pa 2001, Ailsa Anastatia a sigui formashon di maestro na e Akademia di Arte Visual (Academie voor Beeldende Vorming) na [[Tilburg]]. Na 2004, el a optené un kualifikashon komo dosente di promé grado di arte visual i diseño na Universidat di Arte di Amsterdam. For di 2007, banda di su trabou komo artista, el a duna lès na [[Kolegio Alejandro Paula]] (KAP) na [[Willemstad]]. Na 2011, el a partisipá den e programa di artista-in-residensia “Sharing Identities” na Centrum Beeldende Kunst Zuidoost (Sentro pa Arte Visual Zuidoost) den kolaborashon ku Open Ateliers Zuidoost (OAZO) na [[Amsterdam]].<ref>{{Citeer web|url=https://www.artolive.nl/kunst/84952-ailsa-anastatia|titel=Ailsa Anastatia|werk=Artolive.nl|bezochtdatum=24 januari 2022}}</ref><ref>{{Citeer web|url=https://curacao-art.com/team/anastatia-ailsa/|titel=Anastatia, Ailsa|werk=Curaçao Art|taal=en|datum=2013|auteur=Josée Thissen-Rojer|bezochtdatum= }}</ref> ==Estilo== Anastatia ta empleá vários material i téknika, dependiendo di e historia ku e ke konta. Su eskoho di materialnan ta bini di rekuerdonan, sintimentunan òf simbolismo; semper e ta rekerí un konekshon personal ku e material mes. Por ehèmpel, e por usa blòki di índigo òf bluing di laba paña pa protekshon (un tradishon kulturalmente spesífiko), òf metal pa motibu di su sintimentu friu i steril—kalidatnan nesesario pa e trabou na e momentu ei. Komo ku koló hopi bia ta karga nifikashon simbóliko, e ta utilisá materialnan na un manera ku ta permití nan koló original agregá balor; metal i palu, por ehèmpel, frekuentemente ta keda sin verf. Su práktika ta unu di eksplorashon konstante, i hopi bia e ta enbolbí e públiko den e proseso aki.<ref name="AA" /> ==Proyekto == Kurso riba koló i meskla di koló pa studiantenan na Instituto Buena Bista, 2012 Miembro di hurado pa e Proyekto di Pelíkula digital di 48 Ora na Kòrsou, 2014 Miembro di direktiva di Instituto Buena Bista, 2015–presente Miembro di hurado di pelíkula kòrtiku na Curaçao International Film Festival Rotterdam (CIFFR), 2014–2016 Miembro di hurado pa e Kompetensia Kòrtiku di Karibe na CIFFR, 2017–presente * Partisipashon na e proyekto di Arte Públiko di Fiesta di [[Kaya Kaya Festival]] Kaya Kaya Kaya, 2019 * Proyekto *Poesia Ambiental*: un seri di ophetonan montá na muraya den kua e ta eksplorá e relashon entre humanidat i naturalesa. Pa esaki, e ta kombiná pintamentu i dibuho ku téknikanan di borda intuitivo, utilisá tantu materialnan natural komo materialnan trahá pa hende. 2019–presente.<ref>{{Citeer web|url=https://uniarte.org/tag/curacao/|titel=Environmental Poetry: “Roza Mondi” by Ailsa Anastatia|werk=Uniarte.org|taal=en|datum=29 december 2021|bezochdatum=24 januari 2022}}</ref> * Durante ''Open Ateliers Zuidoost'' (Open Studios Southeast) na Bijlmer na 2021, el a krea vários pintura i, huntu ku [[Avantia Damberg]], e video animá ''Nigra Videri / Black to be Seen''. E video aki a wòrdu proyektá na e apertura di e Festival di Hende Muhé di Magia Pretu na Bijlmer Park Theater.<ref>{{Citeer web|url=http://www.air-oazo.nl/Residents/13183/Ailsa-B.-Anastatia.html|titel=Ailsa B. Anastatia|werk=air-oazo.nl|taal=en|datum=2022|bezochtdatum= }}</ref> * Partisipashon na e di sinkuenta edishon di e *Open Stal* art trail na Oldeberkoop, 2021<ref>{{Citeer web|url=https://www.openstal.nl/kunstenaars_2021.html|titel=Kunstenaars 2021|werk=Openstal.nl|bezochtdatum=24 januari 2022}}</ref>[8] * Partisipashon na e proyekto ''Uncommissioned: Curaçao''.<ref>[https://www.curacao.nu/nieuws/kunst-cultuur-en-muziek/96906/nieuw-kunstwerk-bij-sint-jorisbaai Nieuw kunstwerk bij Sint Jorisbaai], curacao.nu (7 di òktober 2026)</ref> ==Ekshibishon == Ailsa Anastatia a expone na Aruba, Hulanda, Venecia, y New Jersey. El’a tene e siguiente exposicionnan individual: * Ride for the Roses (komishon privá), 2008 * Living Expo, World Trade Center Curaçao, 2011 * Korte di Hustisia Kòrsou, 2014 * Belle Alliance, Avila Beach Hotel, Curaçao, 2015 * ''Fragments of an Unfolding Journey'', Huize Scherpenheuvel, Curaçao, 2019<ref name="CA">{{Citeer web|url= https://curacao-art.com/2019/11/27/ailsa-anastatia-solo-exhibition/|titel=Ailsa Anastatia solo exhibition|werk=Curaçao Art|taal=en|datum=27 november 2019|bezochtdatum=24 januari 2022}}</ref><ref>{{Citeer web|url=https://www.youtube.com/watch?v=I8fsafLhphE|titel=Solo exhibition Ailsa Anastatia 1|werk=YouTube|bezochtdatum=24 januari 2022}}</ref>[2][9] * Un eksposishon individual na Curaçao Museum ta den preparashon aktualmente, hasi posibel en parti dor di Fondo Mondriaan. {{Appendix|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid = |titulo=Ailsa Anastasia}} {{References}} }} {{DEFAULTSORT::Anastasia, Ailsa}} [[:Kategoria:Hende]] [[:Kategoria:Artista]] [[:Kategoria:Arte na Kòrsou]] ------------------- {{Variante|c}} {{Infobox edificio| variante = c | tipo = Kompleho kultural | nomber2 = Sentro Pro Arte | imagen = | descripcion = | localisa_na = [[Willemstad]] | adres = Schouwburgweg | cercania = | fecha_construccion = 1965-1968 | fecha_funda = | inaugura = 6/ [[10 di sèptèmber]]??? [[1968]] | cera = 2001 | renova = | restaura = | aña_basha = 2025 | pais = {{CUW}} | architect = Frits F. Zingel | renova = | propietario = Stichting Schouwburg Curaçao | director = | cantidad_sala = | capacidad = ouditorio: 750 asiento | status_monumento = | distincion = | zoom =16 }} '''Sentro Pro Arte''' (SPA) tabata un kompleho teatral na [[Willemstad]], [[Kòrsou]], ku den di dos mita di [[siglo 20|siglo binti]] a sirbi komo un di e prinsipal sentronan pa [[teatro]], [[músika]], [[baila|baile]] i otro manifestashonnan kultural na e isla. E edifisio tabata situá na [[Groot Davelaar]] y a habri na 1968. Despues di mas ku tres dékada di aktividat, e teatro a sera definitivamente na 2001. E edifisio, ku tabata bandoná pa un periodo largu, a sufri un kandela grandi na 2016 i a wòrdu desmantelá despues. == Sentro kultural == Sentro Pro Arte tabata diseñá komo un fasilidat kultural moderno, ku 750 asiento, un orkestbak i un lift pa orkesta. E teatro tabata ekipá pa presentashonnan di diferente tipo, inkluyendo teatro, ballet, konsierto, kongreso i show.[1][2] Durante mas ku tres dékada, e tabata un punto di enkuentro pa bida kultural di Kòrsou. E sala a wòrdu usá pa presentashonnan di diferente tipo, inkluyendo teatro, konsierto, balèt, baile, show i kongreso.[1][2] E teatro a duna artista i gruponan lokal un esenario i a fasilitá tambe presentashonnan di artistanan di Hulanda i di otro paisnan. Den e promé añanan, e teatro a presenta un variedad di produkshon teatral i musikal, i a bira un parti importante di e infrastruktura kultural di Kòrsou.[1][4] Den 1968, por ehèmpel, e teatro a sirbi komo esenario pa diferente produkshonnan di teatro na [[papiamentu]]. E grupo teatral Thalia a presenta obranan na e teatro, i otro gruponan antiano tambe a usa e fasilidat nobo.[4] E importansia di Sentro Pro Arte pa teatro antiano ta visibel tambe den e desaroyo di teatro na papiamentu durante e periodo despues di su apertura. Den su estudio riba desaroyo di teatro i film den Antias Hulandes, [[Felix de Rooy]] ta menshoná diferente presentashon importante ku a tuma lugá na SPA den e promé lunanan despues di su apertura.[5] == Historia == === Konstrukshon === Na 1964, gobièrnu hulandes riba rekomendashon di [[Sticusa]] a pone fondonan disponibel pa e proyekto di un teatro na Kòrsou.<ref>{{citeer web|auteur=Maduro-Molhuijsen, Helma|url= https://www.archiefvriend.com/index.php/ons-kwartaalblad/artikelen-uit-ons-blad/65-centro-pro-arte |titel=Centro Pro Arte|werk=De Archiefvriend|datum=desèmber 2006|bezochtdatum=2026-08-22}}</ref> E konstrukshon a wòrdu finansiá dor di un kombinashon di kontribushonnan públiko i privá. Segun un relato histórico di Helma Maduro-Molhuijsen, e gastonan total di e proyekto tabata mas o ménos NAf 1,725,000. E gobièrnu hulandes a kontribuí NAf 772,000, e sektor privá NAf 278,000, e gobièrnu di Antias Hulandes NAf 150,000, i e Stichting Schouwburg a finansia e resto pa medio di un préstamo. E teritorio insular di Kòrsou a kontribuí na infrastruktura ku un suma di aproximadamente NAf 350,000.[1] Dia 28 di sèptèmber 1965, Reina Juliana a develá un plaka konmemorativo na e sitio kaminda e teatro lo wordo construi. Poco despues, e konstrukshon a kuminsá na e sitio na Rijkseenheidboulevard. E tereno pa e edifisio i un parkeo pa aproksimadamente 350 outo a wordo disponé pa e teritorio insular di Kòrsou.[1] E edifisio tabata un diseño di e arkitekto lokal Frits F. Zingel. Wim Vesseur, un eksperto den teatro, a fungi komo konsehero pa e proyekto. === Apertura === Sentro Pro Arte a habri ofisialmente dia [[6 di sèptèmber]] [[1968]], ku gobernador N.C. "Cola" Debrot komo e persona ku a habri e teatro. E apertura tabata akompañá pa un programa kultural ku tabata inkluí e revista musical '''Esta Ricu Nos Bida Ta'''.[2][3] Un fuente contemporáneo di e periodo ta konfirmá ku e apertura di e teatro a tuma lugá dia 6 di sèptèmber 1968. Wim Rutgers tambe ta menshoná e fecha komo e dia ku Sentro Pro Arte a wordo ofisialmente habri.[2][3] E teatro a bira un fasilidat importante pa desaroyo di teatro i otro formanan di arte na Kòrsou. Den su discurso di apertura, gobernador Cola Debrot a mira e teatro komo un posibilidat pa duna un impulso nobo na desaroyo di aktividatnan kultural.[4] === Kaída i siere === Den añanan 1990, Sentro Pro Arte a kuminsá enfrenta diferente problema. Problemanan finansiero, falta di mantenshon i difikultatnan pa mantene un programa kultural sostenibel a afektá e funshonamentu di e teatro. E edifisio a sufri di deteriorashon i problemanan di mantenshon. Falta di rekurso finansiero a kontribui na un atraso den mantenshon di e edifisio i su instalashonnan. Segun Nelly Rosa, SPA a sera su portanan despues di varios añanan di problema finansiero i a keda bashi durante añanan.[6] Na '''2001''', Sentro Pro Arte a sera definitivamente.[6] === Bandonamentu i kandela === Despues di su siere, e edifisio a keda durante hopi aña sin un uso permanente. E falta di mantenshon a hasi ku e edifisio a deteriorá progresivamente. Na 2015, e gobièrnu di Kòrsou a tuma un desishon pa renová Sentro Pro Arte. Sinembargo, na 2016 e edifisio a sufri un kandela grandi i a keda severamente dañá. Segun ''Antilliaans Dagblad'', e edifisio tabata caba hopi aña abandoná i den estado di deteriorashon ora e kandela di sèptèmber 2016 a destruí gran parti di e struktura.[7] Despues di e kandela, a wordu konsiderá diferente opshon pa e futuro di e sitio: sigui ku e plan pa renovashon, demolishon di e edifisio i konstrukshon di un teatro nobo na mesun sitio, òf den sentro di Willemstad.[7] == Plan pa un teatro nobo == E futuro di Sentro Pro Arte a keda durante añanan suheto na un debate tokante e nesesidat pa un teatro nashonal na Kòrsou. Un di e opcionnan tabata pa muda e teatro pa e centro di Willemstad. Na 2018, e Raad van Ministers a tuma un desishon pa pone e futuro teatro nashonal den e centro di Willemstad. E desishon tabata parti di e diskushon mas amplio tokante revitalisashon di e sentro urbano i e nesesidat pa un fasilidat kultural nobo.[7] Na 2020, e gobièrnu a indiká ku e antiguo Sentro Pro Arte lo wordo demole. Un aanbesteding públiko pa e trabounan di demole tabata caba tuma lugá. E gobièrnu tambe a indiká ku tabata investigá e posibilidat pa realisá un teatro nashonal nobo den centro di Willemstad.[7] E futuro di un teatro nobo a keda riba e agenda públiko. Na 2022, e tema di e schouwburg a bolbe wordo diskutí den e contexto di diferente plan pa un fasilidat kultural nobo.[8] E antiguo edifisio, ku tabata keda bandoná despues di e kandela, a wordu desmantelá finalmente na 2025 debí na su estado físiko. == Importansia kultural == Sentro Pro Arte tabata un di e edifisionan kultural mas importante di Kòrsou durante e último parti di siglo binti. E teatro a duna artistanan lokal un esenario i a fasilitá presentashonnan di teatro, músika, baile i otro formanan di arte. Su apertura na 1968 tabata un momento importante pa e desaroyo di infrastruktura kultural na Kòrsou. Durante e periodo di mas ku 30 aña ku e teatro tabata aktivo, Sentro Pro Arte a bira un punto di enkuentro pa diferente generashon i un parti importante di bida artistiko i sosial di e isla.[4][5] E siere di e teatro na 2001, su posterior deteriorashon i e kandela na 2016 a lanta un debate mas amplio tokante e nesesidat pa un teatro nashonal moderno na Kòrsou. E diskushon a kontinua den e añanan despues, ku diferente propuesta pa e lokalidat i forma di un futuro teatro. {{Appendix}} * Maduro-Molhuijsen, Helma. "Centro Pro Arte". ''De Archiefvriend'', desèmber 2006. [https://www.archiefvriend.com/index.php/ons-kwartaalblad/artikelen-uit-ons-blad/65-centro-pro-arte De Archiefvriend]. * Rutgers, Wim. "Schrijven is zilver, spreken is goud" / estudio tokante teatro i identidat den Antias Hulandes. Digitale Bibliotheek voor de Nederlandse Letteren (DBNL). [https://www.dbnl.org/tekst/rutg014schr01_01/rutg014schr01_01_0027.php DBNL]. * de Rooy, Felix. "De ontwikkeling van theater en film op de Nederlandse Antillen". ''De Gids'', 1990. Digitale Bibliotheek voor de Nederlandse Letteren. [https://www.dbnl.org/tekst/_gid001199001_01/_gid001199001_01_0105.php DBNL]. * Rosa, Nelly. "Theater in het Caribisch gebied". ''Boekman'', nr. 128. [https://www.boekman.nl/tijdschrift-artikel/artikelen/theater-in-het-caribisch-gebied/ Boekmanstichting]. * ''Antilliaans Dagblad''. "Sentro Pro Arte wordt gesloopt", 28 di mei 2020. [https://antilliaansdagblad.com/nieuws-item/21596-sentro-pro-arte-wordt-gesloopt Antilliaans Dagblad]. ------------- '''Sentro Pro Arte''' tabata e teatro nashonal di [[Kòrsou]] ku tabata aktivo entre 1968 i 2001. E tabata situá na [[Willemstad]] den bario di Groot Davelaar. == Historia == Na 1964 e konseho konsultativo pa koperashon kultural entre e paisnan di Reino a duna e gobièrnu hulandes e idea di pone fondonan disponibel pa e konstrukshon di un teatro na Kòrsou. Anteriormente Stichting Schouwburg Curaçao tabatin e arkitekto F. Zingel a haña un enkargo pa un diseño. E gobièrnu Hulandes a duna un suma di supsidio di NAF 1.500.000,-. Riba 28 di sèptèmber 1965, H.M. e Reina (Juliana) a develá un plaka na e lugá kaminda e teatro lo wordu construi. Poco despues, a kuminsá ku e konstrukshon di Rijkseenheidboulevard. Tereno di konstrukshon i lugá di parkeer (350 outo) a ser ofresé na e Fundashon pa e teritorio insular di Kòrsou. Divershon di kontribushon den sèn di gobièrnu i privá den Antias Hulandes i e kontribushon hulandes menshoná ariba, ku a wòrdu entregá pa medio di [[Sticusa]], a hasi e konstrukshon i e instalashon posibel; Wim Vesseur, un eksperto den teatro, a aktua komo konsehero.<ref>[https://web.archive.org/web/20161120102825/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=369&lang= Encyclopedie van Curacao - letter A t/m D]</ref> E teatro ta conta cu 750 asiento, ta ekipa pa e vision mas moderno cu entre otro un lift di orquesta y ta calcula pa practicamente tur tipo di manifestacion (teatro, ballet, concierto, congreso, show, etc.). E inaugurashon a tuma lugá na 10 di sèptèmber 1968. E teatro aki a stimula e poblacion pa bishita e diferente presentacionnan y actuacionnan mas biaha. For decades, Sentro Pro Arte served as a hub for artistic expression and community life in Curaçao. It hosted countless cultural events, performances, and exhibitions, becoming a place of deep emotional significance for generations of residents.<ref>https://www.curacaochronicle.com/post/local/demolition-of-historic-sentro-pro-arte-begins-monday-in-willemstad</ref> 1968: Officially opened by Governor N.C. (Cola) Debrot with the grand production ''Esta Ricu nos bida ta''.<ref name="theater"/> In 1965 werd in Willemstad in Curaçao begonnen met de bouw van Centro Pro Arte: een grote schouwburg. In datzelfde jaar bezocht Koningin Wilhelmina het eiland alsmede de bouwplaats, waar zij een gedenkplaat onthulde. Later kreeg die een plaats in het theater.<ref name="theater">[https://theaterencyclopedie.nl/wiki/Centro_Pro_Arte,_Willemstad_(Curacao) Centro Pro Arte], theaterencyclopedie.nl</ref> De schouwburg, aan een weg gelegen die de naam van Schouwburgweg kreeg, werd in 1968 geopend door Gouverneur N.C. (Cola) Debrot. De financiering kwam van Nederland, Curaçao en de Shell. De schouwburg kwam tot stand met giften van de Nederlandse overheid, Shell, het Bureau Cultuur en Opvoeding en lokale particuliere bedrijven.<ref name="boekman">[https://www.boekman.nl/tijdschrift-artikel/artikelen/theater-in-het-caribisch-gebied/ Theater in het Caribisch Gebied]</ref> Openingsvoorstellingen zijn ''Esta Ricu nos bida ta'' van Bunchi Römer, een stuk met meer dan 70 amateurspelers en ''Cosas de Papá y Mamá van Alfonso Paso'' in vertaling en regie van [[Nydia Ecury]] (''Gai bieu ta traha sòpi stèrki''). Er waren 700 plaatsen, een lijsttoneel met orkestbak en een groot toneel die een brede programmering mogelijk maakte. In de eerste jaren was de zaal zeer succesvol, met optredens van Nederlandse artiesten (o.a. Jenny Arean, Tineke Schouten en Paul van Vliet) en muziek-en dansgroepen van elders. Vanaf de jaren '90 ging het steeds slechter met het theater, door onder andere een merkwaardige beleidsbeslissing waarbij verordineerd werd dat de bezoekers keurig gekleed moesten zijn; anders kon toegang ontzegd worden. Dit had een teruggang van bezoekers tot gevolg. Daarnaast had het gebouw te maken met een niet structuele programmering, veroorzaakt door slechte communicatie en financiële problemen. Daarbij was er, ook vanwege geldtekort, een groot gebrek aan onderhoud. Zo had het gebouw ernstig te lijden onder wateroverlast, waardoor de kelders regelmatig onder water stonden. In 2015 nam de Curaçaose overheid het besluit om Centro Pro Arte te renoveren. Amper een jaar later vatte het leegstaande pand tijdens een grote arbeidersstaking vlam. Er waren drie opties: doorgaan met de renovatieplannen, slopen en een nieuw theater bouwen, of een nieuw theater bouwen in de binnenstad. Om het ooit bruisende winkelgebied Punda en Otrobanda levendig te maken pleitten stadsontwikkelaars en winkeliersverenigingen voor de komst van een nationaal theater in het stadscentrum. Onder oud­minister van Cultuur Marilyn Alcalá­Wallé (PAR) leek deze wens werkelijkheid te worden. De Raad van Ministers gaf haar het mandaat om te onderhandelen over een locatie.<ref name="boekman"/> De verschillende problemen leidden uiteindelijk in 2001 tot de definitieve sluiting van het Centro Pro Arte. Plannen voor heropening kwamen maar niet van de grond; een grote brand in 2016 maakte er helemaal een eind aan.<ref>[https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/14382-grote-vuurzee-sentro-pro-arte Grote vuurzee Sentro Pro Arte], [[Antilliaans Dagblad]] (13 di september 2016)</ref> De restanten kwamen in het bezit van een pensioenfonds die nog wel onderzocht of er een Cultuurcentrum van gemaakt zou kunnen worden. Na jarenlange discussie over de toekomst van Sentro Pro Arte: slopen en nieuw bouwen, renoveren of een nieuw theater elders bouwen,<ref>[https://www.curacao.nu/nieuws/algemeen/77007/werkzaamheden-voor-nieuw-sentro-pro-arte-gestart Werkzaamheden voor nieuw Sentro Pro Arte gestart], curacao.nu (14 di yüli 2025)</ref> is de overheid in 2025 begonnen met de voorbereidingen voor de bouw van een nieuw Sentro Pro Arte. In 2017 besluit de regering de schouwburg naar de binnenstad te halen.<ref>[https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/16076-twijfels-over-locatie-van-schouwburg Twijfels over locatie van schouwburg], [[Antilliaans Dagblad]] (24 di yüli 2017)</ref> E edifisio ku tabata será durante varios aña, a wòrdu basha abou i desmantelá kompletamente pa fin di 2025 debí na su mal estado.<ref>{{citeer web|auteur=[[Dick Drayer]]|url=https://www.curacao.nu/nieuws/geschiedenis/82870/laatste-gordijn-valt-sentro-pro-arte-definitief-ontmanteld-na-zestig-jaar-cultureel-gebruik|titel= Laatste gordijn valt: Sentro Pro Arte definitief ontmanteld na zestig jaar cultureel gebruik|werk=curacao.nu|datum=2025-12-01|bezochtdatum=2026-08-21}}</ref> --------------- In 1964 gaf de Adviesraad voor culturele samenwerking tussen de landen van het Koninkrijk de Nederlandse regering in overweging fondsen ter beschikking te stellen voor de bouw van een schouwburg op Curaçao. Tevoren had de Stichting Schouwburg Curaçao de architect F. Zingel opdracht voor een ontwerp gegeven. Door de Nederlandse regering werd een subsidiebedrag toegekend ad NAf 1.500.000,-. Op 28 september 1965 onthulde H.M. de Koningin (Juliana) een gedenkplaat op de plaats waar de schouwburg zou verrijzen. Kort daarop nam de bouw aan de Rijkseenheidboulevard een aanvang. Bouwgrond en parkeerterrein (350 auto's) zijn door het Eilandgebied Curaçao aan de Stichting aangeboden. Diverse bijdragen in geld van overheid en particulieren in de Nederlandse Antillen en de bovengenoemde door tussenkomst van de Sticusa verstrekte Nederlandse bijdrage maakten bouw en inrichting mogelijk; de theaterdeskundige Wim Vesseur trad op als adviseur.<ref>[https://web.archive.org/web/20161120102825/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=369&lang= Encyclopedie van Curacao - letter A t/m D]</ref> De schouwburg telt 750 zitplaatsen, is volgens de modernste inzichten uitgerust met o.a. een orkestlift en is berekend op vrijwel elke soort manifestaties (toneel, ballet, concerten, congressen, shows enz.). De opening vond plaats september 1968. De bevolking is door deze schouwburg gestimuleerd de verschillende op- en uitvoeringen vaker te bezoeken. {{Appendix}} * [https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/21596-sentro-pro-arte-wordt-gesloopt Sentro Pro Arte wordt gesloopt], 27 di mei 2020 * [https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/26417-schouwburg-staat-weer-op-de-agenda Schouwburg staat weer op de agenda], 30 di september 2022 * De in 1968 in Davelaar op Curaçao opgerichte schouwburg Centro Pro Arte Plaza Consortium (HPC) met 750 stoelen sloot 19 jaar geleden zijn deuren. De schouwburg kwam tot stand met giften van de Nederlandse overheid, Shell, het Bureau Cultuur en Opvoeding en lokale particuliere bedrijven.<ref name="boekman"/> Hij zou een van de modernste in het Caribische gebied worden, met onder andere een orkestlift, en zou zijn berekend op alle facetten van cultuuruitingen, zoals concerten, toneel en ballet (Maduro­Molhuijsen 2006). 34 jaar later, in 2001, viel het doek. Vanwege geldtekort was er sprake van achterstallig onderhoud. In 2015 nam de Curaçaose overheid het besluit om Centro Pro Arte te renoveren. Amper een jaar later vatte het leegstaande pand tijdens een grote arbeidersstaking vlam. Er waren drie opties: doorgaan met de renovatieplannen, slopen en een nieuw theater bouwen, of een nieuw theater bouwen in de binnenstad.<ref name="boekman">[https://www.boekman.nl/tijdschrift-artikel/artikelen/theater-in-het-caribisch-gebied/ Theater in het Caribisch Gebied]</ref> * Sentro pro Arte wordt niet meer gerenoveerd. Althans niet door de overheid. Die heeft het daarom overgedragen aan het Algemeen Pensioenfonds Curaçao. {{Appendix}} Sentro Pro Arte (SPA) tabata un teatro na Willemstad, Kòrsou, ku den e di dos mita di siglo binti a sirbi komo un di e prinsipal sentronan pa teatro, músika, baile i otro manifestashonnan kultural na e isla. E edifisio tabata situá na Groot Davelaar y a habri na 1968. Despues di mas ku tres dékada di aktividat, e teatro a sera definitivamente na 2001. Despues di un periodo largu di bandonamentu, e edifisio a sufri un kandela grandi na 2016 i a wòrdu desmantelá despues. Kontenido Sentro kultural Durante mas ku tres dékada, Sentro Pro Arte a sirbi komo un punto di enkuentro pa bida kultural di Kòrsou. E sala a wordo usá pa teatro, konsierto, balèt, baile i otro presentashonnan artístiko. E teatro a duna artista i gruponan lokal un esenario i a fasilitá tambe presentashonnan di artistanan di Hulanda i di otro paisnan. Den e promé añanan, e teatro a presenta un variedad di produkshonnan di teatro i músika i a bira un parti importante di e infrastruktura kultural di Kòrsou.[1][4] Den 1968, por ehèmpel, e teatro a sirbi komo esenario pa diferente produkshonnan di teatro na papiamentu. E grupo teatral Thalia a presenta obranan na e teatro, i otro gruponan antiano tambe a usa e fasilidat nobo.[4] E importansia di Sentro Pro Arte pa teatro antiano ta visibel tambe den e desaroyo di teatro na Papiamentu durante e periodo despues di su apertura. Den su estudio riba desaroyo di teatro i film den Antias Hulandes, Felix de Rooy ta menshoná diferente presentashon importante ku a tuma lugá na Sentro Pro Arte den e promé lunanan despues di su apertura.[5] Historia Konstrukshon Na 1964, Sticusa, e konseho konsultativo pa koperashon kultural entre e paisnan di Reino a rekomendá na e gobièrnu hulandes pa pone fondonan disponibel pa konstrukshon di un teatro na Kòrsou. Promé ku esaki, Stichting Schouwburg Curaçao a duna arkitekto Frits F. Zingel un enkargo pa prepará un diseño pa un teatro.[1] E gobièrnu di Hulanda a otorgá un subsidio pa e proyekto. E konstrukshon a wòrdu finansiá dor di un kombinashon di kontribushonnan públiko i privá. Segun un relato histórico di Helma Maduro-Molhuijsen, e gastonan total di e proyekto tabata mas o ménos NAf 1,725,000. E gobièrnu hulandes a kontribuí NAf 772,000, e sektor privá NAf 278,000, e gobièrnu di Antias Hulandes NAf 150,000, i e Stichting Schouwburg a finansia e resto pa medio di un préstamo. E territorio insular di Kòrsou a kontribuí na infrastruktura ku un suma di aproximadamente NAf 350,000.[1] ---------------------- {{Variante|c}} {{Infobox edificio| variante = c | nomber = Sentro Kultural Kòrsou | nomber2 = Cultureel Centrum Curacao | abrevia = CCC | adres = ''Koninginnelaan'', Emmastad | funda = [[30 di desèmber]] [[1949]] | inaugura = 1950 | architect = | renova = | propietario = Stichting Schouwburg | director = | cantidad_sala = | capacidad = auditorio: | zoom =16 }} '''Sentro Kultural Kòrsou''', ofisialmente '''Cultureel Centrum Curacao''' (CCC), ta un kompleho kultural multidisiplinario na [[Kòrsou]], situá den [[Emmastad]] na [[Willemstad]]. Fundá dia [[30 di desèmber]] [[1949]], e sentro ta dediká pa promové bida kultural i aktividatnan sosio-kultural na isla, ku énfasis partikular riba hubentut i su desaroyo den kultura di Kòrsou.<ref>https://www.sentrokultural-korsou.org/</ref> == Historia == Sentro Kultural Kòrsou a wòrdu establesé komo e organisashon lokal ligá na [[Sticusa|Stichting voor Culturele Samenwerking]] (Sticusa) pa stimula bida kultural na Kòrsou i fasilitá interkambio kultural ku [[Hulanda]], [[Aruba]] i otro islanan di Karibe Hulandes. E promé direktor di CCC tabata [[Cola Debrot]], un figura aktivamente enbolbí den [[literatura]] i kultura lokal. For di su kuminsamentu, e método di trabou di CCC tabata diferente di esun di Sentro Kultural Aruba (CCA). Mientras CCA tabata fungí mas komo un organisashon ku ta koordiná i unifiká aktividatnan di organisashonnan kultural eksistente, CCC a skohe pa enfoká riba stimulá inisiativanan propio i yena bashinan den e kampo kultural. El a hunga un papel importante den desaroyo kultural di Kòrsou. Entre otro, e sentro a establesé òf a yuda na kreashon di: * Liga di Pelíkula Korsou (Curacaose Film Liga?) * Biblioteka sientífiko (ku posteriormente a integrá den e biblioteka di [[University of Curaçao|UoC]]) * Fundashon Skol di Músika Kòrsou == Aktividatnan i funshon == (oud) Sentro Kultural Kòrsou ta aktivo den vários disiplina kultural, inkluyendo músika, literatura, teatro, baile, arte visual i aktividatnan sosial ku ta kombiná diferente forma di ekspreshon kultural. CCC ta kolabora ku instansianan lokal i internashonal pa organisá presentashonnan, exposishonnan i produccionnan teatral, tantu ku artistanan lokal komo ku bishitantenan for di Hulanda i otro paisnan. Un parti di su trabou histórico tabata e organisashon di proyekshonnan di pelíkula, inklusief uso di e asina yamá sinetruck, ku a permití hiba sine pa diferente bario riba e isla. Dor di su aktividatnan, CCC a kontribuí tanto material komo emoshonalmente na formashon di e identidat kultural di Kòrsou. == Meta i signifikado == E ophetivonan prinsipal di CCC ta: * Promové bida kultural den Kòrsou i (histórikamente) den Antias Hulandes * Kolaborá ku organisashonnan kultural na Hulanda, Aruba i e Karibe * Fasilitá intercambio kultural i artistiko * Sostené i stimula talento lokal Ku mas ku sinkuenta aña di eksistensia, Sentro Kultural Kòrsou ta konsiderá un di e pilarnan di infrastructura kultural di e isla. of == Vision i mishon == (nieuw) Segun su website oficial, e visión di Sentro Kultural Kòrsou ta pa bira e institushon prinsipal pa ekspreshon kultural i edukashon den komunidat di Kòrsou i, si posibel, den e region mes. Su mishon ta kontribuí na kalidat di bida di komunidat di Kòrsou pa medio di e promoshon di aktividatnan kultural i sosio-kultural. CCC ta pone un énfasis spesial riba hubentut, kwa nan ta invitá i involví den desaroyo i preservashon di kultura pa e generashonnan futuro. == Aktividatnan == Durante su existencia, CCC a organisá i suportá hopi tipo di aktividat kultural, inklusivamente: * produccionnan musicals, teatraal i danse * exposishon di arte visual i fotografia * organizashon di film den komunidat (cinetruck) * sesiunan literario i promoveshon di eskribidonan lokal * edukashon musikal via Akademia di Músika Edgar Palm * kursonan i talleres pa djòvenes i adulto. CCC kolabora ku otro organisashonnan kultural lokal i internashonal pa organizá eventonan ku ta inkluí artistanan lokal i invitado. == Importansia == Na mas ku 75 aña di eksistensia, Sentro Kultural Kòrsou ta konsiderá un pilarnan den infrastructura kultural di Kòrsou, kontribuí na tanto konservashon komo desaroyo di ekspreshon kultural lokal i involvimentu di hubentut den aktividatnan kultural. {{Appendix}} ta un compleho Cultureel Centrum Curaçao werd op 30 december 1949 opgericht als de plaatselijke zusterorganisatie van Sticusa ter bevordering van het culturele leven op Curacao en de culturele uitwisseling met het moederland. Eerste directeur was Colá Debrot.<ref>https://theaterencyclopedie.nl/wiki/Cultureel_Centrum_Cura%C3%A7ao_(1950) Cultureel Centrum Curaçao (1950)], theaterencyclopedia.nl</ref> Fundá na 1950. For di kuminsamentu, e método di trabou di C.C.C. tabata diferente orienta cu esun di Centro Cultural Aruba, cu al fin y al cabo ta fungi como grupo, mientras cu ta mantene e independencia di e organisacionnan cultural existente. E C.C.C. prinsipalmente ta hasi esfuerso pa stimulá aktividat propio riba tereno kultural; e ta purba tambe di yena e bashinan eksistente. Desde su fundashon, e C.C.C. entre otro, a logra of a yuda pa logra lo siguiente: • e liga di pelíkula Curaçao, • e Biblioteka Sientífiko (awor uni den e Biblioteka di Universidat) • y Fundacion Scol di Musica Curaçao. Varios instancia colaborando cu e C.C.C. ta envolvi den entre otro teatro, ballet y exposicionnan. E C.C.C. ta proveé ​​proyekshon di pelíkula ku e *cinetruck i ta kolabora ku otro organisashonnan pa organisá presentashonnan di tantu artistanan lokal komo bishitante di Hulanda i otro paisnan (mira tambe Sentronan Kultural). Opgericht in 1950. Van de aanvang af was de werkwijze van het C.C.C. anders gericht dan die van het Cultureel Centrum Aruba, dat immers samenbun¬delend optreedt, met behoud overigens van de zelfstandigheid van de bestaande culturele organisaties. Het C.C.C. streeft vooral naar het stimuleren van de zelfwerkzaamheid op cultureel gebied; het tracht verder nog bestaande la¬cunes op te vullen. Sedert de oprichting heeft het C.C.C. o.m. het volgende tot stand gebracht of helpen brengen: • de filmliga Curaçao, • de Wetenschappelijke Bibliotheek (inmiddels opgegaan in de Universiteitsbibliotheek) • en de Stichting Muziekschool Curaçao. Diverse instellingen samenwerkend met het C.C.C. houden zich o.m. bezig met toneel, bal¬let en tentoonstellingen. Het C.C.C. verzorgt o.m. filmvoorstellingen met de *cinetruck en werkt samen met andere organisaties voor het organiseren van uitvoeringen zowel door lokale als door bezoekende kunstenaars uit Nederland en andere landen (zie ook Culturele Centra). <ref>[https://web.archive.org/web/20161120102825/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=369&lang= Cultureel Centrum Curacao], Encyclopedie van Curaçao</ref> On December 30th , 1949, the “Cultureel Centrum Curaçao / Sentro Kultural Kòrsou” was founded<ref>https://www.sentrokultural-korsou.org/ Sentro Kultural Kòrsou]</ref>, with the following objectives: *Promotion of cultural life within the Netherlands Antilles , and in particular in Curaçao. *Work together with other organizations with same objective in The Netherlands, Aruba and the Caribbean to coordinate cultural exchanges between these organizations. Throughout its history of more than 55 years, CCC has contributed to the cultural development of Curaçao in both a material and emotional way. The areas of culture in which CCC operates are music, literature, theatre, dance, visual art, and social events where all these cultural aspects are represented.<ref>https://www.sentrokultural-korsou.org/</ref> {{Appendix}} '''Cultureel Centrum Curaçao''' (ofisialmente **Sentro Kultural Kòrsou**, abreviá CCC) ta un organisashon kultural multidisiplinario ku ta sede na Emmastad, Willemstad, Kòrsou. Fundá riba **30 di desèmber 1949**, e sentro tin komo meta pa promové bida kultural riba e isla pa medio di músika, arte visual, literatura, baile i teater. ## Historia CCC a wòrdu fundá pa lidernan kultural hulandes i lokal ku a buska pa fomentá interkambio kultural entre Hulanda, Antia Hulandes anterior, Indonesia i Sürnam. Un di su promé presidentenan tabata **Dr. Cola Debrot**, y otro figuranan clave a inclui **May Henriquez**, **J. Bennebroek Gravenhorst**, i **Dr. L.A.G.O. Lashley**. Inicialmente alohá den un biblioteka sientífiko, e sentro a organisá un variedat di aktividatnan kultural manera konsierto i obranan di teatro importá for di Hulanda, entre otro *Marí di Malpais* i *Juancho Picaflor*. Den añanan despues, CCC tambe a trese teater i pelíkula biahero a traves di un trùk di sine mobil. ## Organization - **President**: Henri C. Cornelia - The board of directors includes up to nine members with roles such as treasurer and secretary. - **Funding**: Supported by government grants (STICUSA/OKSNA), donations, course fees, and space rentals. ## Programs and Academy The CCC operates as a cultural hub offering a wide range of classes and initiatives: - **Edgar Palm Music Academy**: Offers instruction in piano, guitar, cuatro, mandolin, trumpet, saxophone, drums, choral singing, and general musical education—mostly for young students. - **Theater**: Offers lessons and performance opportunities, including children's theater. - **Folkloric Dance**: Traditional Curaçaoan and Aruban dance courses, including instruction led by Cesareo Jean Louis. - **Visual Arts**: Exhibitions for painters, photographers, and other artists—featuring both local talent and curated in-house shows. - **Literature**: Hosts literary gatherings, supports writers, and publishes books. ## Events CCC regularly organizes public events to foster local culture and talent, including concerts like *Historia di Muziek*, Christmas performances, and *E-Klabu* for organ and other instruments. ## Facilities The center houses classrooms, a concert hall, an auditorium, and a garden, which are used for courses, events, and exhibitions. These facilities are also available for rental by the community and partner organizations. ## Impact and Legacy CCC plays a central role in preserving and promoting Curaçao’s cultural identity: - Through the Edgar Palm Music Academy, it has trained many young musicians who have gone on to study abroad in the Netherlands and Suriname. - Its theater, dance, literature, and visual arts programs continue to enrich the island's cultural and educational landscape. - By organizing festivals and public events, CCC helps maintain the island’s cultural heritage and language. ## See also * [[Culture of Curaçao]] * [[Edgar Palm Music Academy]] * [[List of museums in the Dutch Caribbean]] == References == <references /> [[:Kategoria:Kultura na Kòrsou]] {{Infobox kultura | nomber = Cultureel Centrum Curaçao | otro_nomber = Sentro Kultural Kòrsou (CCC) | imagen = | lugá = Emmastad (Groot Kwartier), Willemstad, Curaçao | fundashon = 30 di desèmber 1949 | presidente = Henri C. Cornelia | objtos = Promové bida kultural multidisiplinario pa komunidat di Curaçao | formato = Fundashon sin ánimo di ganashi i centro kultural }} '''Cultureel Centrum Curaçao''' (nómi oficial **Sentro Kultural Kòrsou**, abreviado CCC) ta un organización kultural multidisiplinario na Emmastad, Willemstad. Fundá dia **30 di desèmber 1949**, su mision ta promové bida kultural na nivel lokal i internashonal, na área di musika, arte visual, letra, baile, i teatro.:contentReference[oaicite:0]{index=0} ## Historia CCC a keda fundá dor di lideres kultural Hulandes i lokal ku deseá fasilitá interkambio kultural entre Hulanda, Antilla Hulandes, Indonesia i Surinam. Uno di e promé presidente tabata **Dr. Cola Debrot**. Otro figura importante ta **May Henriquez**, J. Bennebroek Gravenhorst, i Dr. L.A.G.O. Lashley.:contentReference[oaicite:1]{index=1} En su prinsipio, CCC tabata situá riba e biblioteka akademiko (wetenschappelijke bibliotheek) i a organizá evento kultural komo konsierto i obranan teatral importá for di Hulanda, komo **"Marí di Malpais"** i **"Juancho Picaflor"**. Den e dos siglo despues, a trese obranan teater di reguero i film via e konosí **sine trùk**.:contentReference[oaicite:2]{index=2} ## Organisashon - **Presidente:** Henri C. Cornelia:contentReference[oaicite:3]{index=3} - Junta di direkshon ta formá di maximaal nueve miembronan, inklusí tesorero, sekretario i otro.:contentReference[oaicite:4]{index=4} - **Finansha**: fondonan ta bini di guberno (STICUSA/OKSNA), donashon, i ingreso di kursonan i espasio alquiler.:contentReference[oaicite:5]{index=5} ## Ofertonan i Akademia CCC ta operá den pluga kultura ku diferente sekshon: - **Akademia di Muzika Edgar Palm**: kursunan pa piano, gitar, kuarta, mandolin, trompet, saxofon, drùm, koral i AMV, mayormente pa djoven.:contentReference[oaicite:6]{index=6} - **Teatro**: leksion i produchonnan, inklusí teatro deportivo.:contentReference[oaicite:7]{index=7} - **Baile folklóriko**: kurso pa hòmber i muhé den baile Arubano tradishonal, dirigí pa Cesareo Jean Louis.:contentReference[oaicite:8]{index=8} - **Arte visual**: ekspo pa pintor, fotograf i other artista; riba Arte Proba i produchonnan mes di CCC.:contentReference[oaicite:9]{index=9} - **Literatura**: encontro literario, soporte pa skritornan i publikashon di buki.:contentReference[oaicite:10]{index=10} ## Eventonan Ta organizá eventonan regularmente pa stimulá kultura lokal i talentonan, inklusí **"Historia di Muziek"**, **koncierto di Krísma**, **E-Klabu** pa ka'i òrgel i otro evento públicu.:contentReference[oaicite:11]{index=11} ## Instalashonnan CCC ta cuenta ku klasnan, sal di konsierto, auditorium i horto ku ta disponible pa uso di kurso, evento i eksposishon. Ta accesibel pa renta pa organizashon.:contentReference[oaicite:12]{index=12} ## Impakto i legado CCC ta un institution klave na preservashon i promocion di kultura Curacaoano: - Komo e escuela musical Edgar Palm, a forma djovenes músico ku despues ta studia aden Hulanda i SU.:contentReference[oaicite:13]{index=13} - Fomenta teatro, danza, literatura i arte visual, kontribuyendo na vida kulturel i edukashonal di e isla. - Tononan i festivales organizá te kontribui na mantene identidat kultural i idioma lokal. ## Referensia <references> </references> == Mira tambe == * [[Cultura di Curaçao]] * [[Akademia di Músika Edgar Palm]] * [[Lista di museo na Hulanda Karibense]] tin komo meta pa promové bida kultural riba e isla pa medio di [[músika]], arte visual, [[literatura]], [[baila|baile]] i [[teatro]]. Sentro Kultural Kòrsou (ofisialmente Cultureel Centrum Curaçao, abreviá CCC) ta un kompleho kultural multidisiplinario situá na Emmastad, Willemstad den Kòrsou. Fundá 30 di desèmber 1949, e sentro ta dediká pa promové bida kultural i aktividatnan sosio-kultural na isla, ku énfasis partikular riba hubentut i su desaroyo den kultura di Kòrsou. -------------------- {{Variante|c}} {{Infobox artista |variante= c | nomber = Bagira Tizraoui | alias = Bagira | fecha nacemento = |luga nacemento=[[Hulanda]] | residencia = {{CUW}} |ofishi=Pintor, diseñadó gráfiko, muralista |genero=Arte |website = https://bagira.art/ }} '''Bagira Tizraoui''' (☆ 199?) ta un artista visual [[Kòrsou|kurasoleño]] di desendensia algeriano-hungaro, ku ta konosí pa su obranan .... == Bida i karera == Bagira a nase na Hulanda, yu di un tata di Argelia i un mama di Hungria. El a lanta den varios pais, entre nan Argelia, Hungria, Belgika i [[Hulanda]]. Na 2014, na edat di 18 aña, Bagira a muda pa Kòrsou, unda su ruman muhé tabata biba. Na 2023, el a habri su propio galeria na Kura Hulanda den Willemstad. {{Appendix}} NOTES Ze is eigenwijs, eigenzinnig en onmiskenbaar getalenteerd. BAGIRA leeft en ademt kunst – en niet zomaar kunst, maar rauwe, eerlijke, krachtige portretten die muren én harten raken.<ref>[https://rss.com/podcasts/uitdekunst-kunst-en-cultuur-op-curacao/1975749/ BAGIRA – Winnares van Best Artist 2024 Award en de stem van haar generatie], rss.com (7 di aprel 2025)</ref> Op haar 28e wint ze de Best Artist 2024 Award van de Amigoe. Niet dankzij een academische opleiding of een traditioneel pad, maar door pure durf, toewijding en een ontembare drang om te creëren. Acht jaar geleden ontdekte ze haar talent bij toeval. Twee weken later had ze haar vaste baan opgezegd – de rest is geschiedenis in verf. Wat begon met portretopdrachten, groeide al snel uit tot iets groters. BAGIRA vond haar stem in het maken van muurschilderingen. Tegenwoordig is haar werk niet meer weg te denken uit het straatbeeld van Curaçao. Zo schilderde ze onder andere het monumentale portret van Margareth Abraham (1945–1970) op de gevel van de Curaçao International Airport. Wat haar werk bijzonder maakt? De blik. De gelaagdheid. De stilte die haar schilderijen teweegbrengen. Ze legt gezichten vast—denkbeeldige én echte—met zoveel zeggingskracht dat je er niet omheen kunt. BAGIRA groeide op tussen culturen én tussen geloven. Ze heeft een Hongaarse moeder en een Algerijnse vader. Ze bracht haar jeugd door in Hongarije, Nederland, België en Algerije. Haar opvoeding vond plaats in de schaduw van twee werelden: het christendom en de islam. Deze mix van spirituele, culturele en geografische invloeden vormt de kern van haar werk: kleurrijk, gelaagd en oprecht. Op haar zestiende woonde ze al zelfstandig. Op haar negentiende vertrok ze naar Curaçao om bij haar grote zus te wonen. Die vroege onafhankelijkheid dwong haar om haar eigen weg te vinden – en precies dat is wat ze met haar kunst blijft doen. 🎙️ In deze uitzending van UIT DE KUNST vertelt ze openhartig over haar reis, over vrouw-zijn, over geloof, afkomst en vrijheid – en over hoe ze met een penseel de wereld stukje bij beetje kleur geeft. {{Appendix}} ------------------ {{Variante|c}} {{Infobox artista |variante= c | fecha nacemento = 1971 |luga nacemento=[[Cuba]] | residencia = {{CUW}} |ofishi=Eskultor |genero=Arte | }} '''Angel Luis de la Rosa González''' (☆ 1971 na [[Cuba]]) ta un eskultor [[Cuba|kubano]]-[[Kòrsou|kurasoleño]], ku ta konosí pa su obranan di palu. For di 2009 e ta biba i traha na Kòrsou. '''Ángel Luis de la Rosa González''' (1971, [[Kuba]]) ta un [[eskultor]] kubano-kurasoleño ku ta biba i traha na [[Kòrsou]] for di 2009. == Bida i karera == E ta bini di un famia di artesanonan ku su produktonan ta di gran prestigio. Su famianan tin profesionan manera saddler, shoemaker, carpintero, grafista i wever.<ref>[https://delarosartes.exto.nl/ Biografie Angel de la Rosa]</ref> Ora Angel Luis tin 12 aña, e ta bai un skol sekundario kaminda ta duna enseñansa di arte, e akademia José Joaquín Tejada, na [[Santiago di Cuba]]. E programa ta full-time, 6 dia pa siman i ta dura 7 aña. Ounke e ta ekselente den grafismo na skol, su preferensia personal ta skultura. Despues di a terminá su estudio, el a bira maestro di dibuho i skultura. De la Rosa ta kuminsa su karera profeshonal na Casa de la Cultura Miguel Matamoros na Santiago de Cuba, den e departamento di artesanía. Den kuadro di e trabou aki e ta bira miembro di Asociación Cubana de Artesanos Artistas. Despues el a bira presidente di e asosiashon, posishon ku a okupá pa 10 aña. Entretantu e ta partisipá anualmente na E ta un artista ku ta partisipá den grupo di eksposishon pa artesanonan i ku regularmente ta risibí premionan i rekonosementu. Ademas e ta traha riba diferente enkargo. Na 2005 el a traha su prome exposicion solo titula ⁇ Consagración a la Primavera ⁇ (Invicion di Primavera), na e instituto provincial Biblioteca Elvira Cape. Na momento cu Angel Luis ta yegando su 40 aña, e ta realisa mas y mas cu e ta sinti su mes encerra den su propio pais. Un bishita di trabou kòrtiku na Martinique a lanta su konsiensia ku un sosiedat por funshoná diferente for di loke e ta kustumbrá na dje na Cuba. Esaki ta oumentá su preokupashon. E ta tuma e desishon di emigrá i en realidat su intenshon ta pa bai Brazil. Miéntras e ta preparando pa esaki, e ta tende di un proyekto di konstrukshon na Kòrsou ku ta rekerí personal spesial di urgensia. Ángel Luis a kambia su plannan i huntu ku kuater kompatriota el a bai Kòrsou na 2009, ku tres di su figuranan di madera den su maleta. Na Curaçao e ta traha na e konstrukshon di L ⁇ Aldea, un proyekto turístiko na Santa Catharina ku ya a wòrdu realisá. E ta hiba su figuranan di palu na Gallery Alma Blou, pa mira si por tin interes den su obra. E galerista Lusette Verboom ta entusiasmá i for di e momentu ei e ta trese tur loke e ta traha na e galeria. Despues ku su kontrato ku e proyekto di konstrukshon a kaba, Angel Luis a disidí di keda na Kòrsou i kuminsá su mes negoshi. Ademas, e ta aktivo den arte i regularmente ta partisipá na grupo di exposicion na e galeria. Na yüni 2021, e ta un di e 45 artistanan lokal ku ta habri nan estudio durante e Open Atelier Route. Muhénan ta importante den bida di Angel Luis. Komo yu úniko, no solamente su mama a lanta e, sino tambe su wela. Awor ku e mes tin yu, entre nan tres yu muhé, e ta eksperensiá e muhé tambe for di e perspektiva di e tata. E ta orguyoso di tur su 8 yu i ta konsiderá nan komo e kos mas importante den su bida. Ángel Luis ta biba na Kòrsou pa 14 aña kaba i a traha un bida aki, den kua e ta sinti su mes na kas. E tin un gran admiracion pa e comunidad di Curaçao, unda tanto nacionalidad ta biba hunto y unda e tambe ta sinti su mes bon bini. E ta broma cu e libertad cu e tin aki pa biba y traha, pero tambe e oportunidadnan cu e ta haya pa desaroya su mes artisticamente. Na 2023, durante su prome bishita na Hulanda, Angel Luis a hala atencion cu su obranan na e Dianan Nacional di Arte na Gorinchem y PAN Amsterdam. {{Appendix}} [[:Category:Arte na Kòrsou]] Despues di a termina su estudio na skol, el a bai traha na Casa de la Cultura Miguel Matamoros na Santiago de Cuba, den e departamento di artesanía. For di e trabou aki e ta bira miembro di Asociación Cubana de Artesanos Artistas. Despues el a bira presidente di e asosiashon i e posishon aki el a okupá pa 10 aña. Entretantu e ta partisipá anualmente na E ta un artista ku ta partisipá den grupo di eksposishon pa artesanonan i ku regularmente ta risibí premionan i rekonosementu. Ademas e ta traha riba diferente enkargo. Na 2005 el a traha su prome exposicion solo titula ⁇ Consagración a la Primavera ⁇ (Invicion di Primavera), na e instituto provincial Biblioteca Elvira Cape. Na momento cu Angel Luis ta yegando su 40 aña, e ta realisa mas y mas cu e ta sinti su mes encerra den su propio pais. Un bishita di trabou kòrtiku na Martinique a lanta su konsiensia ku un sosiedat por funshoná diferente for di loke e ta kustumbrá na dje na Cuba. Esaki ta oumentá su preokupashon. E ta tuma e desishon di emigrá i en realidat su intenshon ta pa bai Brazil. Miéntras e ta preparando pa esaki, e ta tende di un proyekto di konstrukshon na Kòrsou ku ta rekerí personal spesial di urgensia. Ángel Luis a kambia su plannan i huntu ku kuater kompatriota el a bai Kòrsou na 2009, ku tres di su figuranan di madera den su maleta. Na Curaçao e ta traha na e konstrukshon di L ⁇ Aldea, un proyekto turístiko na Santa Catharina ku ya a wòrdu realisá. E ta hiba su figuranan di palu na Gallery Alma Blou, pa mira si por tin interes den su obra. E galerista Lusette Verboom ta entusiasmá i for di e momentu ei e ta trese tur loke e ta traha na e galeria. Despues ku su kontrato ku e proyekto di konstrukshon a kaba, Angel Luis a disidí di keda na Kòrsou i kuminsá su mes negoshi. Ademas, e ta aktivo den arte i regularmente ta partisipá na grupo di exposicion na e galeria. Na yüni 2021, e ta un di e 45 artistanan lokal ku ta habri nan estudio durante e Open Atelier Route. Muhénan ta importante den bida di Angel Luis. Komo yu úniko, no solamente su mama a lanta e, sino tambe su wela. Awor ku e mes tin yu, entre nan tres yu muhé, e ta eksperensiá e muhé tambe for di e perspektiva di e tata. E ta orguyoso di tur su 8 yu i ta konsiderá nan komo e kos mas importante den su bida. Ángel Luis ta biba na Kòrsou pa 14 aña kaba i a traha un bida aki, den kua e ta sinti su mes na kas. E tin un gran admiracion pa e comunidad di Curaçao, unda tanto nacionalidad ta biba hunto y unda e tambe ta sinti su mes bon bini. E ta broma cu e libertad cu e tin aki pa biba y traha, pero tambe e oportunidadnan cu e ta haya pa desaroya su mes artisticamente. Na 2023, durante su prome bishita na Hulanda, Angel Luis a hala atencion cu su obranan na e Dianan Nacional di Arte na Gorinchem y PAN Amsterdam. ------------------------ lg942n0wri4529jaeoc8z4jpkbngadi 206447 206446 2026-10-07T19:23:20Z Caribiana 8320 206447 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ Pending: [[Mandy Franca]] - [[Tarona]] - [[Gilleam Trapenberg]] - [[Shertise Solano]] - [[Serana Angelista]] (nl.wiki) - [[Eugenie Boon]] ------------- {{Variante|c}} {{Infobox artista |variante= c | nomber = Ailsa Anastatia | alias = | fecha nacemento = [[1978]] |luga nacemento= {{CUW}} |ofishi=Pintor, diseñadó gráfiko, muralista |genero=Arte |website = https://ailsaanastatia.com/ }} '''Ailsa B. Anastatia''' (☆ [[1978]] na [[Kòrsou]]) ta un artista visual di Kòrsou. E ta konosí pa su instalashonnan, videonan, dibuhonan i pinturanan inspirá pa e tema di espasio den e sentido mas amplio di e palabra. Hopi biaha e ta traha den seri, i su obra ta tipikamente un meskla di konseptualismo i spiritualidat.<ref name="AA">{{Citeer web|url=https://ailsaanastatia.com/|titel=Persoonlijke website|taal=en|bezochtdatum=24 januari 2022}}</ref><ref name="CA" /><ref>{{Citeer web|url=http://caribeart.net/en/series-i-am-exploring-space-with-alisa-anastasia|titel=Series: I AM, exploring space with Ailsa Anastatia|werk=Caribe art|auteur=Alexa Wilkie|datum=13 september 2021|taal=en|bezochtdatum=24 januari 2022|archiefdatum=2022-01-21|archiefurl=https://web.archive.org/web/20220121123417/http://caribeart.net/en/series-i-am-exploring-space-with-alisa-anastasia|dodeurl=ja}}</ref> ==Edukashon i karera == Di 1997 pa 2001, Ailsa Anastatia a sigui formashon di maestro na e Akademia di Arte Visual (Academie voor Beeldende Vorming) na [[Tilburg]]. Na 2004, el a optené un kualifikashon komo dosente di promé grado di arte visual i diseño na Universidat di Arte di Amsterdam. For di 2007, banda di su trabou komo artista, el a duna lès na [[Kolegio Alejandro Paula]] (KAP) na [[Willemstad]]. Na 2011, el a partisipá den e programa di artista-in-residensia “Sharing Identities” na Centrum Beeldende Kunst Zuidoost (Sentro pa Arte Visual Zuidoost) den kolaborashon ku Open Ateliers Zuidoost (OAZO) na [[Amsterdam]].<ref>{{Citeer web|url=https://www.artolive.nl/kunst/84952-ailsa-anastatia|titel=Ailsa Anastatia|werk=Artolive.nl|bezochtdatum=24 januari 2022}}</ref><ref>{{Citeer web|url=https://curacao-art.com/team/anastatia-ailsa/|titel=Anastatia, Ailsa|werk=Curaçao Art|taal=en|datum=2013|auteur=Josée Thissen-Rojer|bezochtdatum= }}</ref> ==Estilo== Anastatia ta empleá vários material i téknika, dependiendo di e historia ku e ke konta. Su eskoho di materialnan ta bini di rekuerdonan, sintimentunan òf simbolismo; semper e ta rekerí un konekshon personal ku e material mes. Por ehèmpel, e por usa blòki di índigo òf bluing di laba paña pa protekshon (un tradishon kulturalmente spesífiko), òf metal pa motibu di su sintimentu friu i steril—kalidatnan nesesario pa e trabou na e momentu ei. Komo ku koló hopi bia ta karga nifikashon simbóliko, e ta utilisá materialnan na un manera ku ta permití nan koló original agregá balor; metal i palu, por ehèmpel, frekuentemente ta keda sin verf. Su práktika ta unu di eksplorashon konstante, i hopi bia e ta enbolbí e públiko den e proseso aki.<ref name="AA" /> ==Proyekto == Kurso riba koló i meskla di koló pa studiantenan na Instituto Buena Bista, 2012 Miembro di hurado pa e Proyekto di Pelíkula digital di 48 Ora na Kòrsou, 2014 Miembro di direktiva di Instituto Buena Bista, 2015–presente Miembro di hurado di pelíkula kòrtiku na Curaçao International Film Festival Rotterdam (CIFFR), 2014–2016 Miembro di hurado pa e Kompetensia Kòrtiku di Karibe na CIFFR, 2017–presente * Partisipashon na e proyekto di Arte Públiko di Fiesta di [[Kaya Kaya Festival]] Kaya Kaya Kaya, 2019 * Proyekto *Poesia Ambiental*: un seri di ophetonan montá na muraya den kua e ta eksplorá e relashon entre humanidat i naturalesa. Pa esaki, e ta kombiná pintamentu i dibuho ku téknikanan di borda intuitivo, utilisá tantu materialnan natural komo materialnan trahá pa hende. 2019–presente.<ref>{{Citeer web|url=https://uniarte.org/tag/curacao/|titel=Environmental Poetry: “Roza Mondi” by Ailsa Anastatia|werk=Uniarte.org|taal=en|datum=29 december 2021|bezochdatum=24 januari 2022}}</ref> * Durante ''Open Ateliers Zuidoost'' (Open Studios Southeast) na Bijlmer na 2021, el a krea vários pintura i, huntu ku [[Avantia Damberg]], e video animá ''Nigra Videri / Black to be Seen''. E video aki a wòrdu proyektá na e apertura di e Festival di Hende Muhé di Magia Pretu na Bijlmer Park Theater.<ref>{{Citeer web|url=http://www.air-oazo.nl/Residents/13183/Ailsa-B.-Anastatia.html|titel=Ailsa B. Anastatia|werk=air-oazo.nl|taal=en|datum=2022|bezochtdatum= }}</ref> * Partisipashon na e di sinkuenta edishon di e *Open Stal* art trail na Oldeberkoop, 2021<ref>{{Citeer web|url=https://www.openstal.nl/kunstenaars_2021.html|titel=Kunstenaars 2021|werk=Openstal.nl|bezochtdatum=24 januari 2022}}</ref>[8] * Partisipashon na e proyekto ''Uncommissioned: Curaçao''.<ref>[https://www.curacao.nu/nieuws/kunst-cultuur-en-muziek/96906/nieuw-kunstwerk-bij-sint-jorisbaai Nieuw kunstwerk bij Sint Jorisbaai], curacao.nu (7 di òktober 2026)</ref> ==Ekshibishon == Ailsa Anastatia a expone na Aruba, Hulanda, Venecia, y New Jersey. El’a tene e siguiente exposicionnan individual: * Ride for the Roses (komishon privá), 2008 * Living Expo, World Trade Center Curaçao, 2011 * Korte di Hustisia Kòrsou, 2014 * Belle Alliance, Avila Beach Hotel, Curaçao, 2015 * ''Fragments of an Unfolding Journey'', Huize Scherpenheuvel, Curaçao, 2019<ref name="CA">{{Citeer web|url= https://curacao-art.com/2019/11/27/ailsa-anastatia-solo-exhibition/|titel=Ailsa Anastatia solo exhibition|werk=Curaçao Art|taal=en|datum=27 november 2019|bezochtdatum=24 januari 2022}}</ref><ref>{{Citeer web|url=https://www.youtube.com/watch?v=I8fsafLhphE|titel=Solo exhibition Ailsa Anastatia 1|werk=YouTube|bezochtdatum=24 januari 2022}}</ref>[2][9] * Un eksposishon individual na Curaçao Museum ta den preparashon aktualmente, hasi posibel en parti dor di Fondo Mondriaan. <gallery widths="150" heights="150"> Ailsa Anastatia, Installation.jpg|''A gift to my grandchild'', 2014 Ailsa Anastatia, Installation 2.jpg|''To lose the battle, but to win the war'', 2017 Ailsa Anastatia Pan riba mesa, Bread on the table, 2017.jpg|''Pan riba mesa, Bread on the table'', 2017 Ailsa Anastatia, Defragmentation, 2018.jpg|''Defragmentation'', 2018 Ailsa Anastatia Restructured 2019.jpg|''Restructured'', 2019 Ailsa Anastatia Sargassum 2021.jpg|''Sargassum'', 2021 </gallery> {{Appendix|ref|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid = |titulo=Ailsa Anastasia}} {{References}} ;Lista di fuente * {{Citeer tijdschrift|url=https://issuu.com/lavida_curacao/docs/lavida-curacao-2016-1/48|titel=Lijnen - altijd en overal|tijdschrift=LaVida Curaçao|jaargang=2016|nummer=1|auteur=Anon.|datum=2016|bezochtdatum=24 januari 2022}} * {{Citeer web|url=https://paradisefm.cw/ailsa-anastatia/|auteur=Stèfan Leusink|titel=Ailsa Anastatia|werk=Paradise Fm 103.1|bezochtdatum=24 januari 2022|archiefdatum=2022-01-21|archiefurl=https://web.archive.org/web/20220121123414/https://paradisefm.cw/ailsa-anastatia/|dodeurl= }} }} {{DEFAULTSORT::Anastasia, Ailsa}} [[:Kategoria:Hende]] [[:Kategoria:Artista]] [[:Kategoria:Arte na Kòrsou]] ------------------- {{Variante|c}} {{Infobox edificio| variante = c | tipo = Kompleho kultural | nomber2 = Sentro Pro Arte | imagen = | descripcion = | localisa_na = [[Willemstad]] | adres = Schouwburgweg | cercania = | fecha_construccion = 1965-1968 | fecha_funda = | inaugura = 6/ [[10 di sèptèmber]]??? [[1968]] | cera = 2001 | renova = | restaura = | aña_basha = 2025 | pais = {{CUW}} | architect = Frits F. Zingel | renova = | propietario = Stichting Schouwburg Curaçao | director = | cantidad_sala = | capacidad = ouditorio: 750 asiento | status_monumento = | distincion = | zoom =16 }} '''Sentro Pro Arte''' (SPA) tabata un kompleho teatral na [[Willemstad]], [[Kòrsou]], ku den di dos mita di [[siglo 20|siglo binti]] a sirbi komo un di e prinsipal sentronan pa [[teatro]], [[músika]], [[baila|baile]] i otro manifestashonnan kultural na e isla. E edifisio tabata situá na [[Groot Davelaar]] y a habri na 1968. Despues di mas ku tres dékada di aktividat, e teatro a sera definitivamente na 2001. E edifisio, ku tabata bandoná pa un periodo largu, a sufri un kandela grandi na 2016 i a wòrdu desmantelá despues. == Sentro kultural == Sentro Pro Arte tabata diseñá komo un fasilidat kultural moderno, ku 750 asiento, un orkestbak i un lift pa orkesta. E teatro tabata ekipá pa presentashonnan di diferente tipo, inkluyendo teatro, ballet, konsierto, kongreso i show.[1][2] Durante mas ku tres dékada, e tabata un punto di enkuentro pa bida kultural di Kòrsou. E sala a wòrdu usá pa presentashonnan di diferente tipo, inkluyendo teatro, konsierto, balèt, baile, show i kongreso.[1][2] E teatro a duna artista i gruponan lokal un esenario i a fasilitá tambe presentashonnan di artistanan di Hulanda i di otro paisnan. Den e promé añanan, e teatro a presenta un variedad di produkshon teatral i musikal, i a bira un parti importante di e infrastruktura kultural di Kòrsou.[1][4] Den 1968, por ehèmpel, e teatro a sirbi komo esenario pa diferente produkshonnan di teatro na [[papiamentu]]. E grupo teatral Thalia a presenta obranan na e teatro, i otro gruponan antiano tambe a usa e fasilidat nobo.[4] E importansia di Sentro Pro Arte pa teatro antiano ta visibel tambe den e desaroyo di teatro na papiamentu durante e periodo despues di su apertura. Den su estudio riba desaroyo di teatro i film den Antias Hulandes, [[Felix de Rooy]] ta menshoná diferente presentashon importante ku a tuma lugá na SPA den e promé lunanan despues di su apertura.[5] == Historia == === Konstrukshon === Na 1964, gobièrnu hulandes riba rekomendashon di [[Sticusa]] a pone fondonan disponibel pa e proyekto di un teatro na Kòrsou.<ref>{{citeer web|auteur=Maduro-Molhuijsen, Helma|url= https://www.archiefvriend.com/index.php/ons-kwartaalblad/artikelen-uit-ons-blad/65-centro-pro-arte |titel=Centro Pro Arte|werk=De Archiefvriend|datum=desèmber 2006|bezochtdatum=2026-08-22}}</ref> E konstrukshon a wòrdu finansiá dor di un kombinashon di kontribushonnan públiko i privá. Segun un relato histórico di Helma Maduro-Molhuijsen, e gastonan total di e proyekto tabata mas o ménos NAf 1,725,000. E gobièrnu hulandes a kontribuí NAf 772,000, e sektor privá NAf 278,000, e gobièrnu di Antias Hulandes NAf 150,000, i e Stichting Schouwburg a finansia e resto pa medio di un préstamo. E teritorio insular di Kòrsou a kontribuí na infrastruktura ku un suma di aproximadamente NAf 350,000.[1] Dia 28 di sèptèmber 1965, Reina Juliana a develá un plaka konmemorativo na e sitio kaminda e teatro lo wordo construi. Poco despues, e konstrukshon a kuminsá na e sitio na Rijkseenheidboulevard. E tereno pa e edifisio i un parkeo pa aproksimadamente 350 outo a wordo disponé pa e teritorio insular di Kòrsou.[1] E edifisio tabata un diseño di e arkitekto lokal Frits F. Zingel. Wim Vesseur, un eksperto den teatro, a fungi komo konsehero pa e proyekto. === Apertura === Sentro Pro Arte a habri ofisialmente dia [[6 di sèptèmber]] [[1968]], ku gobernador N.C. "Cola" Debrot komo e persona ku a habri e teatro. E apertura tabata akompañá pa un programa kultural ku tabata inkluí e revista musical '''Esta Ricu Nos Bida Ta'''.[2][3] Un fuente contemporáneo di e periodo ta konfirmá ku e apertura di e teatro a tuma lugá dia 6 di sèptèmber 1968. Wim Rutgers tambe ta menshoná e fecha komo e dia ku Sentro Pro Arte a wordo ofisialmente habri.[2][3] E teatro a bira un fasilidat importante pa desaroyo di teatro i otro formanan di arte na Kòrsou. Den su discurso di apertura, gobernador Cola Debrot a mira e teatro komo un posibilidat pa duna un impulso nobo na desaroyo di aktividatnan kultural.[4] === Kaída i siere === Den añanan 1990, Sentro Pro Arte a kuminsá enfrenta diferente problema. Problemanan finansiero, falta di mantenshon i difikultatnan pa mantene un programa kultural sostenibel a afektá e funshonamentu di e teatro. E edifisio a sufri di deteriorashon i problemanan di mantenshon. Falta di rekurso finansiero a kontribui na un atraso den mantenshon di e edifisio i su instalashonnan. Segun Nelly Rosa, SPA a sera su portanan despues di varios añanan di problema finansiero i a keda bashi durante añanan.[6] Na '''2001''', Sentro Pro Arte a sera definitivamente.[6] === Bandonamentu i kandela === Despues di su siere, e edifisio a keda durante hopi aña sin un uso permanente. E falta di mantenshon a hasi ku e edifisio a deteriorá progresivamente. Na 2015, e gobièrnu di Kòrsou a tuma un desishon pa renová Sentro Pro Arte. Sinembargo, na 2016 e edifisio a sufri un kandela grandi i a keda severamente dañá. Segun ''Antilliaans Dagblad'', e edifisio tabata caba hopi aña abandoná i den estado di deteriorashon ora e kandela di sèptèmber 2016 a destruí gran parti di e struktura.[7] Despues di e kandela, a wordu konsiderá diferente opshon pa e futuro di e sitio: sigui ku e plan pa renovashon, demolishon di e edifisio i konstrukshon di un teatro nobo na mesun sitio, òf den sentro di Willemstad.[7] == Plan pa un teatro nobo == E futuro di Sentro Pro Arte a keda durante añanan suheto na un debate tokante e nesesidat pa un teatro nashonal na Kòrsou. Un di e opcionnan tabata pa muda e teatro pa e centro di Willemstad. Na 2018, e Raad van Ministers a tuma un desishon pa pone e futuro teatro nashonal den e centro di Willemstad. E desishon tabata parti di e diskushon mas amplio tokante revitalisashon di e sentro urbano i e nesesidat pa un fasilidat kultural nobo.[7] Na 2020, e gobièrnu a indiká ku e antiguo Sentro Pro Arte lo wordo demole. Un aanbesteding públiko pa e trabounan di demole tabata caba tuma lugá. E gobièrnu tambe a indiká ku tabata investigá e posibilidat pa realisá un teatro nashonal nobo den centro di Willemstad.[7] E futuro di un teatro nobo a keda riba e agenda públiko. Na 2022, e tema di e schouwburg a bolbe wordo diskutí den e contexto di diferente plan pa un fasilidat kultural nobo.[8] E antiguo edifisio, ku tabata keda bandoná despues di e kandela, a wordu desmantelá finalmente na 2025 debí na su estado físiko. == Importansia kultural == Sentro Pro Arte tabata un di e edifisionan kultural mas importante di Kòrsou durante e último parti di siglo binti. E teatro a duna artistanan lokal un esenario i a fasilitá presentashonnan di teatro, músika, baile i otro formanan di arte. Su apertura na 1968 tabata un momento importante pa e desaroyo di infrastruktura kultural na Kòrsou. Durante e periodo di mas ku 30 aña ku e teatro tabata aktivo, Sentro Pro Arte a bira un punto di enkuentro pa diferente generashon i un parti importante di bida artistiko i sosial di e isla.[4][5] E siere di e teatro na 2001, su posterior deteriorashon i e kandela na 2016 a lanta un debate mas amplio tokante e nesesidat pa un teatro nashonal moderno na Kòrsou. E diskushon a kontinua den e añanan despues, ku diferente propuesta pa e lokalidat i forma di un futuro teatro. {{Appendix}} * Maduro-Molhuijsen, Helma. "Centro Pro Arte". ''De Archiefvriend'', desèmber 2006. [https://www.archiefvriend.com/index.php/ons-kwartaalblad/artikelen-uit-ons-blad/65-centro-pro-arte De Archiefvriend]. * Rutgers, Wim. "Schrijven is zilver, spreken is goud" / estudio tokante teatro i identidat den Antias Hulandes. Digitale Bibliotheek voor de Nederlandse Letteren (DBNL). [https://www.dbnl.org/tekst/rutg014schr01_01/rutg014schr01_01_0027.php DBNL]. * de Rooy, Felix. "De ontwikkeling van theater en film op de Nederlandse Antillen". ''De Gids'', 1990. Digitale Bibliotheek voor de Nederlandse Letteren. [https://www.dbnl.org/tekst/_gid001199001_01/_gid001199001_01_0105.php DBNL]. * Rosa, Nelly. "Theater in het Caribisch gebied". ''Boekman'', nr. 128. [https://www.boekman.nl/tijdschrift-artikel/artikelen/theater-in-het-caribisch-gebied/ Boekmanstichting]. * ''Antilliaans Dagblad''. "Sentro Pro Arte wordt gesloopt", 28 di mei 2020. [https://antilliaansdagblad.com/nieuws-item/21596-sentro-pro-arte-wordt-gesloopt Antilliaans Dagblad]. ------------- '''Sentro Pro Arte''' tabata e teatro nashonal di [[Kòrsou]] ku tabata aktivo entre 1968 i 2001. E tabata situá na [[Willemstad]] den bario di Groot Davelaar. == Historia == Na 1964 e konseho konsultativo pa koperashon kultural entre e paisnan di Reino a duna e gobièrnu hulandes e idea di pone fondonan disponibel pa e konstrukshon di un teatro na Kòrsou. Anteriormente Stichting Schouwburg Curaçao tabatin e arkitekto F. Zingel a haña un enkargo pa un diseño. E gobièrnu Hulandes a duna un suma di supsidio di NAF 1.500.000,-. Riba 28 di sèptèmber 1965, H.M. e Reina (Juliana) a develá un plaka na e lugá kaminda e teatro lo wordu construi. Poco despues, a kuminsá ku e konstrukshon di Rijkseenheidboulevard. Tereno di konstrukshon i lugá di parkeer (350 outo) a ser ofresé na e Fundashon pa e teritorio insular di Kòrsou. Divershon di kontribushon den sèn di gobièrnu i privá den Antias Hulandes i e kontribushon hulandes menshoná ariba, ku a wòrdu entregá pa medio di [[Sticusa]], a hasi e konstrukshon i e instalashon posibel; Wim Vesseur, un eksperto den teatro, a aktua komo konsehero.<ref>[https://web.archive.org/web/20161120102825/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=369&lang= Encyclopedie van Curacao - letter A t/m D]</ref> E teatro ta conta cu 750 asiento, ta ekipa pa e vision mas moderno cu entre otro un lift di orquesta y ta calcula pa practicamente tur tipo di manifestacion (teatro, ballet, concierto, congreso, show, etc.). E inaugurashon a tuma lugá na 10 di sèptèmber 1968. E teatro aki a stimula e poblacion pa bishita e diferente presentacionnan y actuacionnan mas biaha. For decades, Sentro Pro Arte served as a hub for artistic expression and community life in Curaçao. It hosted countless cultural events, performances, and exhibitions, becoming a place of deep emotional significance for generations of residents.<ref>https://www.curacaochronicle.com/post/local/demolition-of-historic-sentro-pro-arte-begins-monday-in-willemstad</ref> 1968: Officially opened by Governor N.C. (Cola) Debrot with the grand production ''Esta Ricu nos bida ta''.<ref name="theater"/> In 1965 werd in Willemstad in Curaçao begonnen met de bouw van Centro Pro Arte: een grote schouwburg. In datzelfde jaar bezocht Koningin Wilhelmina het eiland alsmede de bouwplaats, waar zij een gedenkplaat onthulde. Later kreeg die een plaats in het theater.<ref name="theater">[https://theaterencyclopedie.nl/wiki/Centro_Pro_Arte,_Willemstad_(Curacao) Centro Pro Arte], theaterencyclopedie.nl</ref> De schouwburg, aan een weg gelegen die de naam van Schouwburgweg kreeg, werd in 1968 geopend door Gouverneur N.C. (Cola) Debrot. De financiering kwam van Nederland, Curaçao en de Shell. De schouwburg kwam tot stand met giften van de Nederlandse overheid, Shell, het Bureau Cultuur en Opvoeding en lokale particuliere bedrijven.<ref name="boekman">[https://www.boekman.nl/tijdschrift-artikel/artikelen/theater-in-het-caribisch-gebied/ Theater in het Caribisch Gebied]</ref> Openingsvoorstellingen zijn ''Esta Ricu nos bida ta'' van Bunchi Römer, een stuk met meer dan 70 amateurspelers en ''Cosas de Papá y Mamá van Alfonso Paso'' in vertaling en regie van [[Nydia Ecury]] (''Gai bieu ta traha sòpi stèrki''). Er waren 700 plaatsen, een lijsttoneel met orkestbak en een groot toneel die een brede programmering mogelijk maakte. In de eerste jaren was de zaal zeer succesvol, met optredens van Nederlandse artiesten (o.a. Jenny Arean, Tineke Schouten en Paul van Vliet) en muziek-en dansgroepen van elders. Vanaf de jaren '90 ging het steeds slechter met het theater, door onder andere een merkwaardige beleidsbeslissing waarbij verordineerd werd dat de bezoekers keurig gekleed moesten zijn; anders kon toegang ontzegd worden. Dit had een teruggang van bezoekers tot gevolg. Daarnaast had het gebouw te maken met een niet structuele programmering, veroorzaakt door slechte communicatie en financiële problemen. Daarbij was er, ook vanwege geldtekort, een groot gebrek aan onderhoud. Zo had het gebouw ernstig te lijden onder wateroverlast, waardoor de kelders regelmatig onder water stonden. In 2015 nam de Curaçaose overheid het besluit om Centro Pro Arte te renoveren. Amper een jaar later vatte het leegstaande pand tijdens een grote arbeidersstaking vlam. Er waren drie opties: doorgaan met de renovatieplannen, slopen en een nieuw theater bouwen, of een nieuw theater bouwen in de binnenstad. Om het ooit bruisende winkelgebied Punda en Otrobanda levendig te maken pleitten stadsontwikkelaars en winkeliersverenigingen voor de komst van een nationaal theater in het stadscentrum. Onder oud­minister van Cultuur Marilyn Alcalá­Wallé (PAR) leek deze wens werkelijkheid te worden. De Raad van Ministers gaf haar het mandaat om te onderhandelen over een locatie.<ref name="boekman"/> De verschillende problemen leidden uiteindelijk in 2001 tot de definitieve sluiting van het Centro Pro Arte. Plannen voor heropening kwamen maar niet van de grond; een grote brand in 2016 maakte er helemaal een eind aan.<ref>[https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/14382-grote-vuurzee-sentro-pro-arte Grote vuurzee Sentro Pro Arte], [[Antilliaans Dagblad]] (13 di september 2016)</ref> De restanten kwamen in het bezit van een pensioenfonds die nog wel onderzocht of er een Cultuurcentrum van gemaakt zou kunnen worden. Na jarenlange discussie over de toekomst van Sentro Pro Arte: slopen en nieuw bouwen, renoveren of een nieuw theater elders bouwen,<ref>[https://www.curacao.nu/nieuws/algemeen/77007/werkzaamheden-voor-nieuw-sentro-pro-arte-gestart Werkzaamheden voor nieuw Sentro Pro Arte gestart], curacao.nu (14 di yüli 2025)</ref> is de overheid in 2025 begonnen met de voorbereidingen voor de bouw van een nieuw Sentro Pro Arte. In 2017 besluit de regering de schouwburg naar de binnenstad te halen.<ref>[https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/16076-twijfels-over-locatie-van-schouwburg Twijfels over locatie van schouwburg], [[Antilliaans Dagblad]] (24 di yüli 2017)</ref> E edifisio ku tabata será durante varios aña, a wòrdu basha abou i desmantelá kompletamente pa fin di 2025 debí na su mal estado.<ref>{{citeer web|auteur=[[Dick Drayer]]|url=https://www.curacao.nu/nieuws/geschiedenis/82870/laatste-gordijn-valt-sentro-pro-arte-definitief-ontmanteld-na-zestig-jaar-cultureel-gebruik|titel= Laatste gordijn valt: Sentro Pro Arte definitief ontmanteld na zestig jaar cultureel gebruik|werk=curacao.nu|datum=2025-12-01|bezochtdatum=2026-08-21}}</ref> --------------- In 1964 gaf de Adviesraad voor culturele samenwerking tussen de landen van het Koninkrijk de Nederlandse regering in overweging fondsen ter beschikking te stellen voor de bouw van een schouwburg op Curaçao. Tevoren had de Stichting Schouwburg Curaçao de architect F. Zingel opdracht voor een ontwerp gegeven. Door de Nederlandse regering werd een subsidiebedrag toegekend ad NAf 1.500.000,-. Op 28 september 1965 onthulde H.M. de Koningin (Juliana) een gedenkplaat op de plaats waar de schouwburg zou verrijzen. Kort daarop nam de bouw aan de Rijkseenheidboulevard een aanvang. Bouwgrond en parkeerterrein (350 auto's) zijn door het Eilandgebied Curaçao aan de Stichting aangeboden. Diverse bijdragen in geld van overheid en particulieren in de Nederlandse Antillen en de bovengenoemde door tussenkomst van de Sticusa verstrekte Nederlandse bijdrage maakten bouw en inrichting mogelijk; de theaterdeskundige Wim Vesseur trad op als adviseur.<ref>[https://web.archive.org/web/20161120102825/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=369&lang= Encyclopedie van Curacao - letter A t/m D]</ref> De schouwburg telt 750 zitplaatsen, is volgens de modernste inzichten uitgerust met o.a. een orkestlift en is berekend op vrijwel elke soort manifestaties (toneel, ballet, concerten, congressen, shows enz.). De opening vond plaats september 1968. De bevolking is door deze schouwburg gestimuleerd de verschillende op- en uitvoeringen vaker te bezoeken. {{Appendix}} * [https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/21596-sentro-pro-arte-wordt-gesloopt Sentro Pro Arte wordt gesloopt], 27 di mei 2020 * [https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/26417-schouwburg-staat-weer-op-de-agenda Schouwburg staat weer op de agenda], 30 di september 2022 * De in 1968 in Davelaar op Curaçao opgerichte schouwburg Centro Pro Arte Plaza Consortium (HPC) met 750 stoelen sloot 19 jaar geleden zijn deuren. De schouwburg kwam tot stand met giften van de Nederlandse overheid, Shell, het Bureau Cultuur en Opvoeding en lokale particuliere bedrijven.<ref name="boekman"/> Hij zou een van de modernste in het Caribische gebied worden, met onder andere een orkestlift, en zou zijn berekend op alle facetten van cultuuruitingen, zoals concerten, toneel en ballet (Maduro­Molhuijsen 2006). 34 jaar later, in 2001, viel het doek. Vanwege geldtekort was er sprake van achterstallig onderhoud. In 2015 nam de Curaçaose overheid het besluit om Centro Pro Arte te renoveren. Amper een jaar later vatte het leegstaande pand tijdens een grote arbeidersstaking vlam. Er waren drie opties: doorgaan met de renovatieplannen, slopen en een nieuw theater bouwen, of een nieuw theater bouwen in de binnenstad.<ref name="boekman">[https://www.boekman.nl/tijdschrift-artikel/artikelen/theater-in-het-caribisch-gebied/ Theater in het Caribisch Gebied]</ref> * Sentro pro Arte wordt niet meer gerenoveerd. Althans niet door de overheid. Die heeft het daarom overgedragen aan het Algemeen Pensioenfonds Curaçao. {{Appendix}} Sentro Pro Arte (SPA) tabata un teatro na Willemstad, Kòrsou, ku den e di dos mita di siglo binti a sirbi komo un di e prinsipal sentronan pa teatro, músika, baile i otro manifestashonnan kultural na e isla. E edifisio tabata situá na Groot Davelaar y a habri na 1968. Despues di mas ku tres dékada di aktividat, e teatro a sera definitivamente na 2001. Despues di un periodo largu di bandonamentu, e edifisio a sufri un kandela grandi na 2016 i a wòrdu desmantelá despues. Kontenido Sentro kultural Durante mas ku tres dékada, Sentro Pro Arte a sirbi komo un punto di enkuentro pa bida kultural di Kòrsou. E sala a wordo usá pa teatro, konsierto, balèt, baile i otro presentashonnan artístiko. E teatro a duna artista i gruponan lokal un esenario i a fasilitá tambe presentashonnan di artistanan di Hulanda i di otro paisnan. Den e promé añanan, e teatro a presenta un variedad di produkshonnan di teatro i músika i a bira un parti importante di e infrastruktura kultural di Kòrsou.[1][4] Den 1968, por ehèmpel, e teatro a sirbi komo esenario pa diferente produkshonnan di teatro na papiamentu. E grupo teatral Thalia a presenta obranan na e teatro, i otro gruponan antiano tambe a usa e fasilidat nobo.[4] E importansia di Sentro Pro Arte pa teatro antiano ta visibel tambe den e desaroyo di teatro na Papiamentu durante e periodo despues di su apertura. Den su estudio riba desaroyo di teatro i film den Antias Hulandes, Felix de Rooy ta menshoná diferente presentashon importante ku a tuma lugá na Sentro Pro Arte den e promé lunanan despues di su apertura.[5] Historia Konstrukshon Na 1964, Sticusa, e konseho konsultativo pa koperashon kultural entre e paisnan di Reino a rekomendá na e gobièrnu hulandes pa pone fondonan disponibel pa konstrukshon di un teatro na Kòrsou. Promé ku esaki, Stichting Schouwburg Curaçao a duna arkitekto Frits F. Zingel un enkargo pa prepará un diseño pa un teatro.[1] E gobièrnu di Hulanda a otorgá un subsidio pa e proyekto. E konstrukshon a wòrdu finansiá dor di un kombinashon di kontribushonnan públiko i privá. Segun un relato histórico di Helma Maduro-Molhuijsen, e gastonan total di e proyekto tabata mas o ménos NAf 1,725,000. E gobièrnu hulandes a kontribuí NAf 772,000, e sektor privá NAf 278,000, e gobièrnu di Antias Hulandes NAf 150,000, i e Stichting Schouwburg a finansia e resto pa medio di un préstamo. E territorio insular di Kòrsou a kontribuí na infrastruktura ku un suma di aproximadamente NAf 350,000.[1] ---------------------- {{Variante|c}} {{Infobox edificio| variante = c | nomber = Sentro Kultural Kòrsou | nomber2 = Cultureel Centrum Curacao | abrevia = CCC | adres = ''Koninginnelaan'', Emmastad | funda = [[30 di desèmber]] [[1949]] | inaugura = 1950 | architect = | renova = | propietario = Stichting Schouwburg | director = | cantidad_sala = | capacidad = auditorio: | zoom =16 }} '''Sentro Kultural Kòrsou''', ofisialmente '''Cultureel Centrum Curacao''' (CCC), ta un kompleho kultural multidisiplinario na [[Kòrsou]], situá den [[Emmastad]] na [[Willemstad]]. Fundá dia [[30 di desèmber]] [[1949]], e sentro ta dediká pa promové bida kultural i aktividatnan sosio-kultural na isla, ku énfasis partikular riba hubentut i su desaroyo den kultura di Kòrsou.<ref>https://www.sentrokultural-korsou.org/</ref> == Historia == Sentro Kultural Kòrsou a wòrdu establesé komo e organisashon lokal ligá na [[Sticusa|Stichting voor Culturele Samenwerking]] (Sticusa) pa stimula bida kultural na Kòrsou i fasilitá interkambio kultural ku [[Hulanda]], [[Aruba]] i otro islanan di Karibe Hulandes. E promé direktor di CCC tabata [[Cola Debrot]], un figura aktivamente enbolbí den [[literatura]] i kultura lokal. For di su kuminsamentu, e método di trabou di CCC tabata diferente di esun di Sentro Kultural Aruba (CCA). Mientras CCA tabata fungí mas komo un organisashon ku ta koordiná i unifiká aktividatnan di organisashonnan kultural eksistente, CCC a skohe pa enfoká riba stimulá inisiativanan propio i yena bashinan den e kampo kultural. El a hunga un papel importante den desaroyo kultural di Kòrsou. Entre otro, e sentro a establesé òf a yuda na kreashon di: * Liga di Pelíkula Korsou (Curacaose Film Liga?) * Biblioteka sientífiko (ku posteriormente a integrá den e biblioteka di [[University of Curaçao|UoC]]) * Fundashon Skol di Músika Kòrsou == Aktividatnan i funshon == (oud) Sentro Kultural Kòrsou ta aktivo den vários disiplina kultural, inkluyendo músika, literatura, teatro, baile, arte visual i aktividatnan sosial ku ta kombiná diferente forma di ekspreshon kultural. CCC ta kolabora ku instansianan lokal i internashonal pa organisá presentashonnan, exposishonnan i produccionnan teatral, tantu ku artistanan lokal komo ku bishitantenan for di Hulanda i otro paisnan. Un parti di su trabou histórico tabata e organisashon di proyekshonnan di pelíkula, inklusief uso di e asina yamá sinetruck, ku a permití hiba sine pa diferente bario riba e isla. Dor di su aktividatnan, CCC a kontribuí tanto material komo emoshonalmente na formashon di e identidat kultural di Kòrsou. == Meta i signifikado == E ophetivonan prinsipal di CCC ta: * Promové bida kultural den Kòrsou i (histórikamente) den Antias Hulandes * Kolaborá ku organisashonnan kultural na Hulanda, Aruba i e Karibe * Fasilitá intercambio kultural i artistiko * Sostené i stimula talento lokal Ku mas ku sinkuenta aña di eksistensia, Sentro Kultural Kòrsou ta konsiderá un di e pilarnan di infrastructura kultural di e isla. of == Vision i mishon == (nieuw) Segun su website oficial, e visión di Sentro Kultural Kòrsou ta pa bira e institushon prinsipal pa ekspreshon kultural i edukashon den komunidat di Kòrsou i, si posibel, den e region mes. Su mishon ta kontribuí na kalidat di bida di komunidat di Kòrsou pa medio di e promoshon di aktividatnan kultural i sosio-kultural. CCC ta pone un énfasis spesial riba hubentut, kwa nan ta invitá i involví den desaroyo i preservashon di kultura pa e generashonnan futuro. == Aktividatnan == Durante su existencia, CCC a organisá i suportá hopi tipo di aktividat kultural, inklusivamente: * produccionnan musicals, teatraal i danse * exposishon di arte visual i fotografia * organizashon di film den komunidat (cinetruck) * sesiunan literario i promoveshon di eskribidonan lokal * edukashon musikal via Akademia di Músika Edgar Palm * kursonan i talleres pa djòvenes i adulto. CCC kolabora ku otro organisashonnan kultural lokal i internashonal pa organizá eventonan ku ta inkluí artistanan lokal i invitado. == Importansia == Na mas ku 75 aña di eksistensia, Sentro Kultural Kòrsou ta konsiderá un pilarnan den infrastructura kultural di Kòrsou, kontribuí na tanto konservashon komo desaroyo di ekspreshon kultural lokal i involvimentu di hubentut den aktividatnan kultural. {{Appendix}} ta un compleho Cultureel Centrum Curaçao werd op 30 december 1949 opgericht als de plaatselijke zusterorganisatie van Sticusa ter bevordering van het culturele leven op Curacao en de culturele uitwisseling met het moederland. Eerste directeur was Colá Debrot.<ref>https://theaterencyclopedie.nl/wiki/Cultureel_Centrum_Cura%C3%A7ao_(1950) Cultureel Centrum Curaçao (1950)], theaterencyclopedia.nl</ref> Fundá na 1950. For di kuminsamentu, e método di trabou di C.C.C. tabata diferente orienta cu esun di Centro Cultural Aruba, cu al fin y al cabo ta fungi como grupo, mientras cu ta mantene e independencia di e organisacionnan cultural existente. E C.C.C. prinsipalmente ta hasi esfuerso pa stimulá aktividat propio riba tereno kultural; e ta purba tambe di yena e bashinan eksistente. Desde su fundashon, e C.C.C. entre otro, a logra of a yuda pa logra lo siguiente: • e liga di pelíkula Curaçao, • e Biblioteka Sientífiko (awor uni den e Biblioteka di Universidat) • y Fundacion Scol di Musica Curaçao. Varios instancia colaborando cu e C.C.C. ta envolvi den entre otro teatro, ballet y exposicionnan. E C.C.C. ta proveé ​​proyekshon di pelíkula ku e *cinetruck i ta kolabora ku otro organisashonnan pa organisá presentashonnan di tantu artistanan lokal komo bishitante di Hulanda i otro paisnan (mira tambe Sentronan Kultural). Opgericht in 1950. Van de aanvang af was de werkwijze van het C.C.C. anders gericht dan die van het Cultureel Centrum Aruba, dat immers samenbun¬delend optreedt, met behoud overigens van de zelfstandigheid van de bestaande culturele organisaties. Het C.C.C. streeft vooral naar het stimuleren van de zelfwerkzaamheid op cultureel gebied; het tracht verder nog bestaande la¬cunes op te vullen. Sedert de oprichting heeft het C.C.C. o.m. het volgende tot stand gebracht of helpen brengen: • de filmliga Curaçao, • de Wetenschappelijke Bibliotheek (inmiddels opgegaan in de Universiteitsbibliotheek) • en de Stichting Muziekschool Curaçao. Diverse instellingen samenwerkend met het C.C.C. houden zich o.m. bezig met toneel, bal¬let en tentoonstellingen. Het C.C.C. verzorgt o.m. filmvoorstellingen met de *cinetruck en werkt samen met andere organisaties voor het organiseren van uitvoeringen zowel door lokale als door bezoekende kunstenaars uit Nederland en andere landen (zie ook Culturele Centra). <ref>[https://web.archive.org/web/20161120102825/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=369&lang= Cultureel Centrum Curacao], Encyclopedie van Curaçao</ref> On December 30th , 1949, the “Cultureel Centrum Curaçao / Sentro Kultural Kòrsou” was founded<ref>https://www.sentrokultural-korsou.org/ Sentro Kultural Kòrsou]</ref>, with the following objectives: *Promotion of cultural life within the Netherlands Antilles , and in particular in Curaçao. *Work together with other organizations with same objective in The Netherlands, Aruba and the Caribbean to coordinate cultural exchanges between these organizations. Throughout its history of more than 55 years, CCC has contributed to the cultural development of Curaçao in both a material and emotional way. The areas of culture in which CCC operates are music, literature, theatre, dance, visual art, and social events where all these cultural aspects are represented.<ref>https://www.sentrokultural-korsou.org/</ref> {{Appendix}} '''Cultureel Centrum Curaçao''' (ofisialmente **Sentro Kultural Kòrsou**, abreviá CCC) ta un organisashon kultural multidisiplinario ku ta sede na Emmastad, Willemstad, Kòrsou. Fundá riba **30 di desèmber 1949**, e sentro tin komo meta pa promové bida kultural riba e isla pa medio di músika, arte visual, literatura, baile i teater. ## Historia CCC a wòrdu fundá pa lidernan kultural hulandes i lokal ku a buska pa fomentá interkambio kultural entre Hulanda, Antia Hulandes anterior, Indonesia i Sürnam. Un di su promé presidentenan tabata **Dr. Cola Debrot**, y otro figuranan clave a inclui **May Henriquez**, **J. Bennebroek Gravenhorst**, i **Dr. L.A.G.O. Lashley**. Inicialmente alohá den un biblioteka sientífiko, e sentro a organisá un variedat di aktividatnan kultural manera konsierto i obranan di teatro importá for di Hulanda, entre otro *Marí di Malpais* i *Juancho Picaflor*. Den añanan despues, CCC tambe a trese teater i pelíkula biahero a traves di un trùk di sine mobil. ## Organization - **President**: Henri C. Cornelia - The board of directors includes up to nine members with roles such as treasurer and secretary. - **Funding**: Supported by government grants (STICUSA/OKSNA), donations, course fees, and space rentals. ## Programs and Academy The CCC operates as a cultural hub offering a wide range of classes and initiatives: - **Edgar Palm Music Academy**: Offers instruction in piano, guitar, cuatro, mandolin, trumpet, saxophone, drums, choral singing, and general musical education—mostly for young students. - **Theater**: Offers lessons and performance opportunities, including children's theater. - **Folkloric Dance**: Traditional Curaçaoan and Aruban dance courses, including instruction led by Cesareo Jean Louis. - **Visual Arts**: Exhibitions for painters, photographers, and other artists—featuring both local talent and curated in-house shows. - **Literature**: Hosts literary gatherings, supports writers, and publishes books. ## Events CCC regularly organizes public events to foster local culture and talent, including concerts like *Historia di Muziek*, Christmas performances, and *E-Klabu* for organ and other instruments. ## Facilities The center houses classrooms, a concert hall, an auditorium, and a garden, which are used for courses, events, and exhibitions. These facilities are also available for rental by the community and partner organizations. ## Impact and Legacy CCC plays a central role in preserving and promoting Curaçao’s cultural identity: - Through the Edgar Palm Music Academy, it has trained many young musicians who have gone on to study abroad in the Netherlands and Suriname. - Its theater, dance, literature, and visual arts programs continue to enrich the island's cultural and educational landscape. - By organizing festivals and public events, CCC helps maintain the island’s cultural heritage and language. ## See also * [[Culture of Curaçao]] * [[Edgar Palm Music Academy]] * [[List of museums in the Dutch Caribbean]] == References == <references /> [[:Kategoria:Kultura na Kòrsou]] {{Infobox kultura | nomber = Cultureel Centrum Curaçao | otro_nomber = Sentro Kultural Kòrsou (CCC) | imagen = | lugá = Emmastad (Groot Kwartier), Willemstad, Curaçao | fundashon = 30 di desèmber 1949 | presidente = Henri C. Cornelia | objtos = Promové bida kultural multidisiplinario pa komunidat di Curaçao | formato = Fundashon sin ánimo di ganashi i centro kultural }} '''Cultureel Centrum Curaçao''' (nómi oficial **Sentro Kultural Kòrsou**, abreviado CCC) ta un organización kultural multidisiplinario na Emmastad, Willemstad. Fundá dia **30 di desèmber 1949**, su mision ta promové bida kultural na nivel lokal i internashonal, na área di musika, arte visual, letra, baile, i teatro.:contentReference[oaicite:0]{index=0} ## Historia CCC a keda fundá dor di lideres kultural Hulandes i lokal ku deseá fasilitá interkambio kultural entre Hulanda, Antilla Hulandes, Indonesia i Surinam. Uno di e promé presidente tabata **Dr. Cola Debrot**. Otro figura importante ta **May Henriquez**, J. Bennebroek Gravenhorst, i Dr. L.A.G.O. Lashley.:contentReference[oaicite:1]{index=1} En su prinsipio, CCC tabata situá riba e biblioteka akademiko (wetenschappelijke bibliotheek) i a organizá evento kultural komo konsierto i obranan teatral importá for di Hulanda, komo **"Marí di Malpais"** i **"Juancho Picaflor"**. Den e dos siglo despues, a trese obranan teater di reguero i film via e konosí **sine trùk**.:contentReference[oaicite:2]{index=2} ## Organisashon - **Presidente:** Henri C. Cornelia:contentReference[oaicite:3]{index=3} - Junta di direkshon ta formá di maximaal nueve miembronan, inklusí tesorero, sekretario i otro.:contentReference[oaicite:4]{index=4} - **Finansha**: fondonan ta bini di guberno (STICUSA/OKSNA), donashon, i ingreso di kursonan i espasio alquiler.:contentReference[oaicite:5]{index=5} ## Ofertonan i Akademia CCC ta operá den pluga kultura ku diferente sekshon: - **Akademia di Muzika Edgar Palm**: kursunan pa piano, gitar, kuarta, mandolin, trompet, saxofon, drùm, koral i AMV, mayormente pa djoven.:contentReference[oaicite:6]{index=6} - **Teatro**: leksion i produchonnan, inklusí teatro deportivo.:contentReference[oaicite:7]{index=7} - **Baile folklóriko**: kurso pa hòmber i muhé den baile Arubano tradishonal, dirigí pa Cesareo Jean Louis.:contentReference[oaicite:8]{index=8} - **Arte visual**: ekspo pa pintor, fotograf i other artista; riba Arte Proba i produchonnan mes di CCC.:contentReference[oaicite:9]{index=9} - **Literatura**: encontro literario, soporte pa skritornan i publikashon di buki.:contentReference[oaicite:10]{index=10} ## Eventonan Ta organizá eventonan regularmente pa stimulá kultura lokal i talentonan, inklusí **"Historia di Muziek"**, **koncierto di Krísma**, **E-Klabu** pa ka'i òrgel i otro evento públicu.:contentReference[oaicite:11]{index=11} ## Instalashonnan CCC ta cuenta ku klasnan, sal di konsierto, auditorium i horto ku ta disponible pa uso di kurso, evento i eksposishon. Ta accesibel pa renta pa organizashon.:contentReference[oaicite:12]{index=12} ## Impakto i legado CCC ta un institution klave na preservashon i promocion di kultura Curacaoano: - Komo e escuela musical Edgar Palm, a forma djovenes músico ku despues ta studia aden Hulanda i SU.:contentReference[oaicite:13]{index=13} - Fomenta teatro, danza, literatura i arte visual, kontribuyendo na vida kulturel i edukashonal di e isla. - Tononan i festivales organizá te kontribui na mantene identidat kultural i idioma lokal. ## Referensia <references> </references> == Mira tambe == * [[Cultura di Curaçao]] * [[Akademia di Músika Edgar Palm]] * [[Lista di museo na Hulanda Karibense]] tin komo meta pa promové bida kultural riba e isla pa medio di [[músika]], arte visual, [[literatura]], [[baila|baile]] i [[teatro]]. Sentro Kultural Kòrsou (ofisialmente Cultureel Centrum Curaçao, abreviá CCC) ta un kompleho kultural multidisiplinario situá na Emmastad, Willemstad den Kòrsou. Fundá 30 di desèmber 1949, e sentro ta dediká pa promové bida kultural i aktividatnan sosio-kultural na isla, ku énfasis partikular riba hubentut i su desaroyo den kultura di Kòrsou. -------------------- {{Variante|c}} {{Infobox artista |variante= c | nomber = Bagira Tizraoui | alias = Bagira | fecha nacemento = |luga nacemento=[[Hulanda]] | residencia = {{CUW}} |ofishi=Pintor, diseñadó gráfiko, muralista |genero=Arte |website = https://bagira.art/ }} '''Bagira Tizraoui''' (☆ 199?) ta un artista visual [[Kòrsou|kurasoleño]] di desendensia algeriano-hungaro, ku ta konosí pa su obranan .... == Bida i karera == Bagira a nase na Hulanda, yu di un tata di Argelia i un mama di Hungria. El a lanta den varios pais, entre nan Argelia, Hungria, Belgika i [[Hulanda]]. Na 2014, na edat di 18 aña, Bagira a muda pa Kòrsou, unda su ruman muhé tabata biba. Na 2023, el a habri su propio galeria na Kura Hulanda den Willemstad. {{Appendix}} NOTES Ze is eigenwijs, eigenzinnig en onmiskenbaar getalenteerd. BAGIRA leeft en ademt kunst – en niet zomaar kunst, maar rauwe, eerlijke, krachtige portretten die muren én harten raken.<ref>[https://rss.com/podcasts/uitdekunst-kunst-en-cultuur-op-curacao/1975749/ BAGIRA – Winnares van Best Artist 2024 Award en de stem van haar generatie], rss.com (7 di aprel 2025)</ref> Op haar 28e wint ze de Best Artist 2024 Award van de Amigoe. Niet dankzij een academische opleiding of een traditioneel pad, maar door pure durf, toewijding en een ontembare drang om te creëren. Acht jaar geleden ontdekte ze haar talent bij toeval. Twee weken later had ze haar vaste baan opgezegd – de rest is geschiedenis in verf. Wat begon met portretopdrachten, groeide al snel uit tot iets groters. BAGIRA vond haar stem in het maken van muurschilderingen. Tegenwoordig is haar werk niet meer weg te denken uit het straatbeeld van Curaçao. Zo schilderde ze onder andere het monumentale portret van Margareth Abraham (1945–1970) op de gevel van de Curaçao International Airport. Wat haar werk bijzonder maakt? De blik. De gelaagdheid. De stilte die haar schilderijen teweegbrengen. Ze legt gezichten vast—denkbeeldige én echte—met zoveel zeggingskracht dat je er niet omheen kunt. BAGIRA groeide op tussen culturen én tussen geloven. Ze heeft een Hongaarse moeder en een Algerijnse vader. Ze bracht haar jeugd door in Hongarije, Nederland, België en Algerije. Haar opvoeding vond plaats in de schaduw van twee werelden: het christendom en de islam. Deze mix van spirituele, culturele en geografische invloeden vormt de kern van haar werk: kleurrijk, gelaagd en oprecht. Op haar zestiende woonde ze al zelfstandig. Op haar negentiende vertrok ze naar Curaçao om bij haar grote zus te wonen. Die vroege onafhankelijkheid dwong haar om haar eigen weg te vinden – en precies dat is wat ze met haar kunst blijft doen. 🎙️ In deze uitzending van UIT DE KUNST vertelt ze openhartig over haar reis, over vrouw-zijn, over geloof, afkomst en vrijheid – en over hoe ze met een penseel de wereld stukje bij beetje kleur geeft. {{Appendix}} ------------------ {{Variante|c}} {{Infobox artista |variante= c | fecha nacemento = 1971 |luga nacemento=[[Cuba]] | residencia = {{CUW}} |ofishi=Eskultor |genero=Arte | }} '''Angel Luis de la Rosa González''' (☆ 1971 na [[Cuba]]) ta un eskultor [[Cuba|kubano]]-[[Kòrsou|kurasoleño]], ku ta konosí pa su obranan di palu. For di 2009 e ta biba i traha na Kòrsou. '''Ángel Luis de la Rosa González''' (1971, [[Kuba]]) ta un [[eskultor]] kubano-kurasoleño ku ta biba i traha na [[Kòrsou]] for di 2009. == Bida i karera == E ta bini di un famia di artesanonan ku su produktonan ta di gran prestigio. Su famianan tin profesionan manera saddler, shoemaker, carpintero, grafista i wever.<ref>[https://delarosartes.exto.nl/ Biografie Angel de la Rosa]</ref> Ora Angel Luis tin 12 aña, e ta bai un skol sekundario kaminda ta duna enseñansa di arte, e akademia José Joaquín Tejada, na [[Santiago di Cuba]]. E programa ta full-time, 6 dia pa siman i ta dura 7 aña. Ounke e ta ekselente den grafismo na skol, su preferensia personal ta skultura. Despues di a terminá su estudio, el a bira maestro di dibuho i skultura. De la Rosa ta kuminsa su karera profeshonal na Casa de la Cultura Miguel Matamoros na Santiago de Cuba, den e departamento di artesanía. Den kuadro di e trabou aki e ta bira miembro di Asociación Cubana de Artesanos Artistas. Despues el a bira presidente di e asosiashon, posishon ku a okupá pa 10 aña. Entretantu e ta partisipá anualmente na E ta un artista ku ta partisipá den grupo di eksposishon pa artesanonan i ku regularmente ta risibí premionan i rekonosementu. Ademas e ta traha riba diferente enkargo. Na 2005 el a traha su prome exposicion solo titula ⁇ Consagración a la Primavera ⁇ (Invicion di Primavera), na e instituto provincial Biblioteca Elvira Cape. Na momento cu Angel Luis ta yegando su 40 aña, e ta realisa mas y mas cu e ta sinti su mes encerra den su propio pais. Un bishita di trabou kòrtiku na Martinique a lanta su konsiensia ku un sosiedat por funshoná diferente for di loke e ta kustumbrá na dje na Cuba. Esaki ta oumentá su preokupashon. E ta tuma e desishon di emigrá i en realidat su intenshon ta pa bai Brazil. Miéntras e ta preparando pa esaki, e ta tende di un proyekto di konstrukshon na Kòrsou ku ta rekerí personal spesial di urgensia. Ángel Luis a kambia su plannan i huntu ku kuater kompatriota el a bai Kòrsou na 2009, ku tres di su figuranan di madera den su maleta. Na Curaçao e ta traha na e konstrukshon di L ⁇ Aldea, un proyekto turístiko na Santa Catharina ku ya a wòrdu realisá. E ta hiba su figuranan di palu na Gallery Alma Blou, pa mira si por tin interes den su obra. E galerista Lusette Verboom ta entusiasmá i for di e momentu ei e ta trese tur loke e ta traha na e galeria. Despues ku su kontrato ku e proyekto di konstrukshon a kaba, Angel Luis a disidí di keda na Kòrsou i kuminsá su mes negoshi. Ademas, e ta aktivo den arte i regularmente ta partisipá na grupo di exposicion na e galeria. Na yüni 2021, e ta un di e 45 artistanan lokal ku ta habri nan estudio durante e Open Atelier Route. Muhénan ta importante den bida di Angel Luis. Komo yu úniko, no solamente su mama a lanta e, sino tambe su wela. Awor ku e mes tin yu, entre nan tres yu muhé, e ta eksperensiá e muhé tambe for di e perspektiva di e tata. E ta orguyoso di tur su 8 yu i ta konsiderá nan komo e kos mas importante den su bida. Ángel Luis ta biba na Kòrsou pa 14 aña kaba i a traha un bida aki, den kua e ta sinti su mes na kas. E tin un gran admiracion pa e comunidad di Curaçao, unda tanto nacionalidad ta biba hunto y unda e tambe ta sinti su mes bon bini. E ta broma cu e libertad cu e tin aki pa biba y traha, pero tambe e oportunidadnan cu e ta haya pa desaroya su mes artisticamente. Na 2023, durante su prome bishita na Hulanda, Angel Luis a hala atencion cu su obranan na e Dianan Nacional di Arte na Gorinchem y PAN Amsterdam. {{Appendix}} [[:Category:Arte na Kòrsou]] Despues di a termina su estudio na skol, el a bai traha na Casa de la Cultura Miguel Matamoros na Santiago de Cuba, den e departamento di artesanía. For di e trabou aki e ta bira miembro di Asociación Cubana de Artesanos Artistas. Despues el a bira presidente di e asosiashon i e posishon aki el a okupá pa 10 aña. Entretantu e ta partisipá anualmente na E ta un artista ku ta partisipá den grupo di eksposishon pa artesanonan i ku regularmente ta risibí premionan i rekonosementu. Ademas e ta traha riba diferente enkargo. Na 2005 el a traha su prome exposicion solo titula ⁇ Consagración a la Primavera ⁇ (Invicion di Primavera), na e instituto provincial Biblioteca Elvira Cape. Na momento cu Angel Luis ta yegando su 40 aña, e ta realisa mas y mas cu e ta sinti su mes encerra den su propio pais. Un bishita di trabou kòrtiku na Martinique a lanta su konsiensia ku un sosiedat por funshoná diferente for di loke e ta kustumbrá na dje na Cuba. Esaki ta oumentá su preokupashon. E ta tuma e desishon di emigrá i en realidat su intenshon ta pa bai Brazil. Miéntras e ta preparando pa esaki, e ta tende di un proyekto di konstrukshon na Kòrsou ku ta rekerí personal spesial di urgensia. Ángel Luis a kambia su plannan i huntu ku kuater kompatriota el a bai Kòrsou na 2009, ku tres di su figuranan di madera den su maleta. Na Curaçao e ta traha na e konstrukshon di L ⁇ Aldea, un proyekto turístiko na Santa Catharina ku ya a wòrdu realisá. E ta hiba su figuranan di palu na Gallery Alma Blou, pa mira si por tin interes den su obra. E galerista Lusette Verboom ta entusiasmá i for di e momentu ei e ta trese tur loke e ta traha na e galeria. Despues ku su kontrato ku e proyekto di konstrukshon a kaba, Angel Luis a disidí di keda na Kòrsou i kuminsá su mes negoshi. Ademas, e ta aktivo den arte i regularmente ta partisipá na grupo di exposicion na e galeria. Na yüni 2021, e ta un di e 45 artistanan lokal ku ta habri nan estudio durante e Open Atelier Route. Muhénan ta importante den bida di Angel Luis. Komo yu úniko, no solamente su mama a lanta e, sino tambe su wela. Awor ku e mes tin yu, entre nan tres yu muhé, e ta eksperensiá e muhé tambe for di e perspektiva di e tata. E ta orguyoso di tur su 8 yu i ta konsiderá nan komo e kos mas importante den su bida. Ángel Luis ta biba na Kòrsou pa 14 aña kaba i a traha un bida aki, den kua e ta sinti su mes na kas. E tin un gran admiracion pa e comunidad di Curaçao, unda tanto nacionalidad ta biba hunto y unda e tambe ta sinti su mes bon bini. E ta broma cu e libertad cu e tin aki pa biba y traha, pero tambe e oportunidadnan cu e ta haya pa desaroya su mes artisticamente. Na 2023, durante su prome bishita na Hulanda, Angel Luis a hala atencion cu su obranan na e Dianan Nacional di Arte na Gorinchem y PAN Amsterdam. ------------------------ cy4vofyk1ieviwd3s517z5sr9i0d8no 206448 206447 2026-10-07T19:26:33Z Caribiana 8320 206448 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ Pending: [[Mandy Franca]] - [[Tarona]] - [[Gilleam Trapenberg]] - [[Shertise Solano]] - [[Serana Angelista]] (nl.wiki) - [[Eugenie Boon]] ------------- {{Variante|c}} {{Infobox artista |variante= c | nomber = Ailsa Anastatia | imagen = Ailsa anastatia-1643294894.jpg | alias = | fecha nacemento = [[1978]] |luga nacemento= {{CUW}} |ofishi=Pintor, diseñadó gráfiko, muralista |genero=Arte |website = https://ailsaanastatia.com/ }} '''Ailsa B. Anastatia''' (☆ [[1978]] na [[Kòrsou]]) ta un artista visual di Kòrsou. E ta konosí pa su instalashonnan, videonan, dibuhonan i pinturanan inspirá pa e tema di espasio den e sentido mas amplio di e palabra. Hopi biaha e ta traha den seri, i su obra ta tipikamente un meskla di konseptualismo i spiritualidat.<ref name="AA">{{Citeer web|url=https://ailsaanastatia.com/|titel=Persoonlijke website|taal=en|bezochtdatum=24 januari 2022}}</ref><ref name="CA" /><ref>{{Citeer web|url=http://caribeart.net/en/series-i-am-exploring-space-with-alisa-anastasia|titel=Series: I AM, exploring space with Ailsa Anastatia|werk=Caribe art|auteur=Alexa Wilkie|datum=13 september 2021|taal=en|bezochtdatum=24 januari 2022|archiefdatum=2022-01-21|archiefurl=https://web.archive.org/web/20220121123417/http://caribeart.net/en/series-i-am-exploring-space-with-alisa-anastasia|dodeurl=ja}}</ref> ==Edukashon i karera == Di 1997 pa 2001, Ailsa Anastatia a sigui formashon di maestro na e Akademia di Arte Visual (Academie voor Beeldende Vorming) na [[Tilburg]]. Na 2004, el a optené un kualifikashon komo dosente di promé grado di arte visual i diseño na Universidat di Arte di Amsterdam. For di 2007, banda di su trabou komo artista, el a duna lès na [[Kolegio Alejandro Paula]] (KAP) na [[Willemstad]]. Na 2011, el a partisipá den e programa di artista-in-residensia “Sharing Identities” na Centrum Beeldende Kunst Zuidoost (Sentro pa Arte Visual Zuidoost) den kolaborashon ku Open Ateliers Zuidoost (OAZO) na [[Amsterdam]].<ref>{{Citeer web|url=https://www.artolive.nl/kunst/84952-ailsa-anastatia|titel=Ailsa Anastatia|werk=Artolive.nl|bezochtdatum=24 januari 2022}}</ref><ref>{{Citeer web|url=https://curacao-art.com/team/anastatia-ailsa/|titel=Anastatia, Ailsa|werk=Curaçao Art|taal=en|datum=2013|auteur=Josée Thissen-Rojer|bezochtdatum= }}</ref> ==Estilo== Anastatia ta empleá vários material i téknika, dependiendo di e historia ku e ke konta. Su eskoho di materialnan ta bini di rekuerdonan, sintimentunan òf simbolismo; semper e ta rekerí un konekshon personal ku e material mes. Por ehèmpel, e por usa blòki di índigo òf bluing di laba paña pa protekshon (un tradishon kulturalmente spesífiko), òf metal pa motibu di su sintimentu friu i steril—kalidatnan nesesario pa e trabou na e momentu ei. Komo ku koló hopi bia ta karga nifikashon simbóliko, e ta utilisá materialnan na un manera ku ta permití nan koló original agregá balor; metal i palu, por ehèmpel, frekuentemente ta keda sin verf. Su práktika ta unu di eksplorashon konstante, i hopi bia e ta enbolbí e públiko den e proseso aki.<ref name="AA" /> ==Proyekto == Kurso riba koló i meskla di koló pa studiantenan na Instituto Buena Bista, 2012 Miembro di hurado pa e Proyekto di Pelíkula digital di 48 Ora na Kòrsou, 2014 Miembro di direktiva di Instituto Buena Bista, 2015–presente Miembro di hurado di pelíkula kòrtiku na Curaçao International Film Festival Rotterdam (CIFFR), 2014–2016 Miembro di hurado pa e Kompetensia Kòrtiku di Karibe na CIFFR, 2017–presente * Partisipashon na e proyekto di Arte Públiko di Fiesta di [[Kaya Kaya Festival]] Kaya Kaya Kaya, 2019 * Proyekto *Poesia Ambiental*: un seri di ophetonan montá na muraya den kua e ta eksplorá e relashon entre humanidat i naturalesa. Pa esaki, e ta kombiná pintamentu i dibuho ku téknikanan di borda intuitivo, utilisá tantu materialnan natural komo materialnan trahá pa hende. 2019–presente.<ref>{{Citeer web|url=https://uniarte.org/tag/curacao/|titel=Environmental Poetry: “Roza Mondi” by Ailsa Anastatia|werk=Uniarte.org|taal=en|datum=29 december 2021|bezochdatum=24 januari 2022}}</ref> * Durante ''Open Ateliers Zuidoost'' (Open Studios Southeast) na Bijlmer na 2021, el a krea vários pintura i, huntu ku [[Avantia Damberg]], e video animá ''Nigra Videri / Black to be Seen''. E video aki a wòrdu proyektá na e apertura di e Festival di Hende Muhé di Magia Pretu na Bijlmer Park Theater.<ref>{{Citeer web|url=http://www.air-oazo.nl/Residents/13183/Ailsa-B.-Anastatia.html|titel=Ailsa B. Anastatia|werk=air-oazo.nl|taal=en|datum=2022|bezochtdatum= }}</ref> * Partisipashon na e di sinkuenta edishon di e *Open Stal* art trail na Oldeberkoop, 2021<ref>{{Citeer web|url=https://www.openstal.nl/kunstenaars_2021.html|titel=Kunstenaars 2021|werk=Openstal.nl|bezochtdatum=24 januari 2022}}</ref>[8] * Partisipashon na e proyekto ''Uncommissioned: Curaçao''.<ref>[https://www.curacao.nu/nieuws/kunst-cultuur-en-muziek/96906/nieuw-kunstwerk-bij-sint-jorisbaai Nieuw kunstwerk bij Sint Jorisbaai], curacao.nu (7 di òktober 2026)</ref> ==Ekshibishon == Ailsa Anastatia a expone na Aruba, Hulanda, Venecia, y New Jersey. El’a tene e siguiente exposicionnan individual: * Ride for the Roses (komishon privá), 2008 * Living Expo, World Trade Center Curaçao, 2011 * Korte di Hustisia Kòrsou, 2014 * Belle Alliance, Avila Beach Hotel, Curaçao, 2015 * ''Fragments of an Unfolding Journey'', Huize Scherpenheuvel, Curaçao, 2019<ref name="CA">{{Citeer web|url= https://curacao-art.com/2019/11/27/ailsa-anastatia-solo-exhibition/|titel=Ailsa Anastatia solo exhibition|werk=Curaçao Art|taal=en|datum=27 november 2019|bezochtdatum=24 januari 2022}}</ref><ref>{{Citeer web|url=https://www.youtube.com/watch?v=I8fsafLhphE|titel=Solo exhibition Ailsa Anastatia 1|werk=YouTube|bezochtdatum=24 januari 2022}}</ref>[2][9] * Un eksposishon individual na Curaçao Museum ta den preparashon aktualmente, hasi posibel en parti dor di Fondo Mondriaan. <gallery widths="150" heights="150"> Ailsa Anastatia, Installation.jpg|''A gift to my grandchild'', 2014 Ailsa Anastatia, Installation 2.jpg|''To lose the battle, but to win the war'', 2017 Ailsa Anastatia Pan riba mesa, Bread on the table, 2017.jpg|''Pan riba mesa, Bread on the table'', 2017 Ailsa Anastatia, Defragmentation, 2018.jpg|''Defragmentation'', 2018 Ailsa Anastatia Restructured 2019.jpg|''Restructured'', 2019 Ailsa Anastatia Sargassum 2021.jpg|''Sargassum'', 2021 </gallery> {{Appendix|ref|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid = |titulo=Ailsa Anastasia}} {{References}} ;Lista di fuente * {{Citeer tijdschrift|url=https://issuu.com/lavida_curacao/docs/lavida-curacao-2016-1/48|titel=Lijnen - altijd en overal|tijdschrift=LaVida Curaçao|jaargang=2016|nummer=1|auteur=Anon.|datum=2016|bezochtdatum=24 januari 2022}} * {{Citeer web|url=https://paradisefm.cw/ailsa-anastatia/|auteur=Stèfan Leusink|titel=Ailsa Anastatia|werk=Paradise Fm 103.1|bezochtdatum=24 januari 2022|archiefdatum=2022-01-21|archiefurl=https://web.archive.org/web/20220121123414/https://paradisefm.cw/ailsa-anastatia/|dodeurl= }} }} {{DEFAULTSORT::Anastasia, Ailsa}} [[:Kategoria:Hende]] [[:Kategoria:Artista]] [[:Kategoria:Arte na Kòrsou]] ------------------- {{Variante|c}} {{Infobox edificio| variante = c | tipo = Kompleho kultural | nomber2 = Sentro Pro Arte | imagen = | descripcion = | localisa_na = [[Willemstad]] | adres = Schouwburgweg | cercania = | fecha_construccion = 1965-1968 | fecha_funda = | inaugura = 6/ [[10 di sèptèmber]]??? [[1968]] | cera = 2001 | renova = | restaura = | aña_basha = 2025 | pais = {{CUW}} | architect = Frits F. Zingel | renova = | propietario = Stichting Schouwburg Curaçao | director = | cantidad_sala = | capacidad = ouditorio: 750 asiento | status_monumento = | distincion = | zoom =16 }} '''Sentro Pro Arte''' (SPA) tabata un kompleho teatral na [[Willemstad]], [[Kòrsou]], ku den di dos mita di [[siglo 20|siglo binti]] a sirbi komo un di e prinsipal sentronan pa [[teatro]], [[músika]], [[baila|baile]] i otro manifestashonnan kultural na e isla. E edifisio tabata situá na [[Groot Davelaar]] y a habri na 1968. Despues di mas ku tres dékada di aktividat, e teatro a sera definitivamente na 2001. E edifisio, ku tabata bandoná pa un periodo largu, a sufri un kandela grandi na 2016 i a wòrdu desmantelá despues. == Sentro kultural == Sentro Pro Arte tabata diseñá komo un fasilidat kultural moderno, ku 750 asiento, un orkestbak i un lift pa orkesta. E teatro tabata ekipá pa presentashonnan di diferente tipo, inkluyendo teatro, ballet, konsierto, kongreso i show.[1][2] Durante mas ku tres dékada, e tabata un punto di enkuentro pa bida kultural di Kòrsou. E sala a wòrdu usá pa presentashonnan di diferente tipo, inkluyendo teatro, konsierto, balèt, baile, show i kongreso.[1][2] E teatro a duna artista i gruponan lokal un esenario i a fasilitá tambe presentashonnan di artistanan di Hulanda i di otro paisnan. Den e promé añanan, e teatro a presenta un variedad di produkshon teatral i musikal, i a bira un parti importante di e infrastruktura kultural di Kòrsou.[1][4] Den 1968, por ehèmpel, e teatro a sirbi komo esenario pa diferente produkshonnan di teatro na [[papiamentu]]. E grupo teatral Thalia a presenta obranan na e teatro, i otro gruponan antiano tambe a usa e fasilidat nobo.[4] E importansia di Sentro Pro Arte pa teatro antiano ta visibel tambe den e desaroyo di teatro na papiamentu durante e periodo despues di su apertura. Den su estudio riba desaroyo di teatro i film den Antias Hulandes, [[Felix de Rooy]] ta menshoná diferente presentashon importante ku a tuma lugá na SPA den e promé lunanan despues di su apertura.[5] == Historia == === Konstrukshon === Na 1964, gobièrnu hulandes riba rekomendashon di [[Sticusa]] a pone fondonan disponibel pa e proyekto di un teatro na Kòrsou.<ref>{{citeer web|auteur=Maduro-Molhuijsen, Helma|url= https://www.archiefvriend.com/index.php/ons-kwartaalblad/artikelen-uit-ons-blad/65-centro-pro-arte |titel=Centro Pro Arte|werk=De Archiefvriend|datum=desèmber 2006|bezochtdatum=2026-08-22}}</ref> E konstrukshon a wòrdu finansiá dor di un kombinashon di kontribushonnan públiko i privá. Segun un relato histórico di Helma Maduro-Molhuijsen, e gastonan total di e proyekto tabata mas o ménos NAf 1,725,000. E gobièrnu hulandes a kontribuí NAf 772,000, e sektor privá NAf 278,000, e gobièrnu di Antias Hulandes NAf 150,000, i e Stichting Schouwburg a finansia e resto pa medio di un préstamo. E teritorio insular di Kòrsou a kontribuí na infrastruktura ku un suma di aproximadamente NAf 350,000.[1] Dia 28 di sèptèmber 1965, Reina Juliana a develá un plaka konmemorativo na e sitio kaminda e teatro lo wordo construi. Poco despues, e konstrukshon a kuminsá na e sitio na Rijkseenheidboulevard. E tereno pa e edifisio i un parkeo pa aproksimadamente 350 outo a wordo disponé pa e teritorio insular di Kòrsou.[1] E edifisio tabata un diseño di e arkitekto lokal Frits F. Zingel. Wim Vesseur, un eksperto den teatro, a fungi komo konsehero pa e proyekto. === Apertura === Sentro Pro Arte a habri ofisialmente dia [[6 di sèptèmber]] [[1968]], ku gobernador N.C. "Cola" Debrot komo e persona ku a habri e teatro. E apertura tabata akompañá pa un programa kultural ku tabata inkluí e revista musical '''Esta Ricu Nos Bida Ta'''.[2][3] Un fuente contemporáneo di e periodo ta konfirmá ku e apertura di e teatro a tuma lugá dia 6 di sèptèmber 1968. Wim Rutgers tambe ta menshoná e fecha komo e dia ku Sentro Pro Arte a wordo ofisialmente habri.[2][3] E teatro a bira un fasilidat importante pa desaroyo di teatro i otro formanan di arte na Kòrsou. Den su discurso di apertura, gobernador Cola Debrot a mira e teatro komo un posibilidat pa duna un impulso nobo na desaroyo di aktividatnan kultural.[4] === Kaída i siere === Den añanan 1990, Sentro Pro Arte a kuminsá enfrenta diferente problema. Problemanan finansiero, falta di mantenshon i difikultatnan pa mantene un programa kultural sostenibel a afektá e funshonamentu di e teatro. E edifisio a sufri di deteriorashon i problemanan di mantenshon. Falta di rekurso finansiero a kontribui na un atraso den mantenshon di e edifisio i su instalashonnan. Segun Nelly Rosa, SPA a sera su portanan despues di varios añanan di problema finansiero i a keda bashi durante añanan.[6] Na '''2001''', Sentro Pro Arte a sera definitivamente.[6] === Bandonamentu i kandela === Despues di su siere, e edifisio a keda durante hopi aña sin un uso permanente. E falta di mantenshon a hasi ku e edifisio a deteriorá progresivamente. Na 2015, e gobièrnu di Kòrsou a tuma un desishon pa renová Sentro Pro Arte. Sinembargo, na 2016 e edifisio a sufri un kandela grandi i a keda severamente dañá. Segun ''Antilliaans Dagblad'', e edifisio tabata caba hopi aña abandoná i den estado di deteriorashon ora e kandela di sèptèmber 2016 a destruí gran parti di e struktura.[7] Despues di e kandela, a wordu konsiderá diferente opshon pa e futuro di e sitio: sigui ku e plan pa renovashon, demolishon di e edifisio i konstrukshon di un teatro nobo na mesun sitio, òf den sentro di Willemstad.[7] == Plan pa un teatro nobo == E futuro di Sentro Pro Arte a keda durante añanan suheto na un debate tokante e nesesidat pa un teatro nashonal na Kòrsou. Un di e opcionnan tabata pa muda e teatro pa e centro di Willemstad. Na 2018, e Raad van Ministers a tuma un desishon pa pone e futuro teatro nashonal den e centro di Willemstad. E desishon tabata parti di e diskushon mas amplio tokante revitalisashon di e sentro urbano i e nesesidat pa un fasilidat kultural nobo.[7] Na 2020, e gobièrnu a indiká ku e antiguo Sentro Pro Arte lo wordo demole. Un aanbesteding públiko pa e trabounan di demole tabata caba tuma lugá. E gobièrnu tambe a indiká ku tabata investigá e posibilidat pa realisá un teatro nashonal nobo den centro di Willemstad.[7] E futuro di un teatro nobo a keda riba e agenda públiko. Na 2022, e tema di e schouwburg a bolbe wordo diskutí den e contexto di diferente plan pa un fasilidat kultural nobo.[8] E antiguo edifisio, ku tabata keda bandoná despues di e kandela, a wordu desmantelá finalmente na 2025 debí na su estado físiko. == Importansia kultural == Sentro Pro Arte tabata un di e edifisionan kultural mas importante di Kòrsou durante e último parti di siglo binti. E teatro a duna artistanan lokal un esenario i a fasilitá presentashonnan di teatro, músika, baile i otro formanan di arte. Su apertura na 1968 tabata un momento importante pa e desaroyo di infrastruktura kultural na Kòrsou. Durante e periodo di mas ku 30 aña ku e teatro tabata aktivo, Sentro Pro Arte a bira un punto di enkuentro pa diferente generashon i un parti importante di bida artistiko i sosial di e isla.[4][5] E siere di e teatro na 2001, su posterior deteriorashon i e kandela na 2016 a lanta un debate mas amplio tokante e nesesidat pa un teatro nashonal moderno na Kòrsou. E diskushon a kontinua den e añanan despues, ku diferente propuesta pa e lokalidat i forma di un futuro teatro. {{Appendix}} * Maduro-Molhuijsen, Helma. "Centro Pro Arte". ''De Archiefvriend'', desèmber 2006. [https://www.archiefvriend.com/index.php/ons-kwartaalblad/artikelen-uit-ons-blad/65-centro-pro-arte De Archiefvriend]. * Rutgers, Wim. "Schrijven is zilver, spreken is goud" / estudio tokante teatro i identidat den Antias Hulandes. Digitale Bibliotheek voor de Nederlandse Letteren (DBNL). [https://www.dbnl.org/tekst/rutg014schr01_01/rutg014schr01_01_0027.php DBNL]. * de Rooy, Felix. "De ontwikkeling van theater en film op de Nederlandse Antillen". ''De Gids'', 1990. Digitale Bibliotheek voor de Nederlandse Letteren. [https://www.dbnl.org/tekst/_gid001199001_01/_gid001199001_01_0105.php DBNL]. * Rosa, Nelly. "Theater in het Caribisch gebied". ''Boekman'', nr. 128. [https://www.boekman.nl/tijdschrift-artikel/artikelen/theater-in-het-caribisch-gebied/ Boekmanstichting]. * ''Antilliaans Dagblad''. "Sentro Pro Arte wordt gesloopt", 28 di mei 2020. [https://antilliaansdagblad.com/nieuws-item/21596-sentro-pro-arte-wordt-gesloopt Antilliaans Dagblad]. ------------- '''Sentro Pro Arte''' tabata e teatro nashonal di [[Kòrsou]] ku tabata aktivo entre 1968 i 2001. E tabata situá na [[Willemstad]] den bario di Groot Davelaar. == Historia == Na 1964 e konseho konsultativo pa koperashon kultural entre e paisnan di Reino a duna e gobièrnu hulandes e idea di pone fondonan disponibel pa e konstrukshon di un teatro na Kòrsou. Anteriormente Stichting Schouwburg Curaçao tabatin e arkitekto F. Zingel a haña un enkargo pa un diseño. E gobièrnu Hulandes a duna un suma di supsidio di NAF 1.500.000,-. Riba 28 di sèptèmber 1965, H.M. e Reina (Juliana) a develá un plaka na e lugá kaminda e teatro lo wordu construi. Poco despues, a kuminsá ku e konstrukshon di Rijkseenheidboulevard. Tereno di konstrukshon i lugá di parkeer (350 outo) a ser ofresé na e Fundashon pa e teritorio insular di Kòrsou. Divershon di kontribushon den sèn di gobièrnu i privá den Antias Hulandes i e kontribushon hulandes menshoná ariba, ku a wòrdu entregá pa medio di [[Sticusa]], a hasi e konstrukshon i e instalashon posibel; Wim Vesseur, un eksperto den teatro, a aktua komo konsehero.<ref>[https://web.archive.org/web/20161120102825/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=369&lang= Encyclopedie van Curacao - letter A t/m D]</ref> E teatro ta conta cu 750 asiento, ta ekipa pa e vision mas moderno cu entre otro un lift di orquesta y ta calcula pa practicamente tur tipo di manifestacion (teatro, ballet, concierto, congreso, show, etc.). E inaugurashon a tuma lugá na 10 di sèptèmber 1968. E teatro aki a stimula e poblacion pa bishita e diferente presentacionnan y actuacionnan mas biaha. For decades, Sentro Pro Arte served as a hub for artistic expression and community life in Curaçao. It hosted countless cultural events, performances, and exhibitions, becoming a place of deep emotional significance for generations of residents.<ref>https://www.curacaochronicle.com/post/local/demolition-of-historic-sentro-pro-arte-begins-monday-in-willemstad</ref> 1968: Officially opened by Governor N.C. (Cola) Debrot with the grand production ''Esta Ricu nos bida ta''.<ref name="theater"/> In 1965 werd in Willemstad in Curaçao begonnen met de bouw van Centro Pro Arte: een grote schouwburg. In datzelfde jaar bezocht Koningin Wilhelmina het eiland alsmede de bouwplaats, waar zij een gedenkplaat onthulde. Later kreeg die een plaats in het theater.<ref name="theater">[https://theaterencyclopedie.nl/wiki/Centro_Pro_Arte,_Willemstad_(Curacao) Centro Pro Arte], theaterencyclopedie.nl</ref> De schouwburg, aan een weg gelegen die de naam van Schouwburgweg kreeg, werd in 1968 geopend door Gouverneur N.C. (Cola) Debrot. De financiering kwam van Nederland, Curaçao en de Shell. De schouwburg kwam tot stand met giften van de Nederlandse overheid, Shell, het Bureau Cultuur en Opvoeding en lokale particuliere bedrijven.<ref name="boekman">[https://www.boekman.nl/tijdschrift-artikel/artikelen/theater-in-het-caribisch-gebied/ Theater in het Caribisch Gebied]</ref> Openingsvoorstellingen zijn ''Esta Ricu nos bida ta'' van Bunchi Römer, een stuk met meer dan 70 amateurspelers en ''Cosas de Papá y Mamá van Alfonso Paso'' in vertaling en regie van [[Nydia Ecury]] (''Gai bieu ta traha sòpi stèrki''). Er waren 700 plaatsen, een lijsttoneel met orkestbak en een groot toneel die een brede programmering mogelijk maakte. In de eerste jaren was de zaal zeer succesvol, met optredens van Nederlandse artiesten (o.a. Jenny Arean, Tineke Schouten en Paul van Vliet) en muziek-en dansgroepen van elders. Vanaf de jaren '90 ging het steeds slechter met het theater, door onder andere een merkwaardige beleidsbeslissing waarbij verordineerd werd dat de bezoekers keurig gekleed moesten zijn; anders kon toegang ontzegd worden. Dit had een teruggang van bezoekers tot gevolg. Daarnaast had het gebouw te maken met een niet structuele programmering, veroorzaakt door slechte communicatie en financiële problemen. Daarbij was er, ook vanwege geldtekort, een groot gebrek aan onderhoud. Zo had het gebouw ernstig te lijden onder wateroverlast, waardoor de kelders regelmatig onder water stonden. In 2015 nam de Curaçaose overheid het besluit om Centro Pro Arte te renoveren. Amper een jaar later vatte het leegstaande pand tijdens een grote arbeidersstaking vlam. Er waren drie opties: doorgaan met de renovatieplannen, slopen en een nieuw theater bouwen, of een nieuw theater bouwen in de binnenstad. Om het ooit bruisende winkelgebied Punda en Otrobanda levendig te maken pleitten stadsontwikkelaars en winkeliersverenigingen voor de komst van een nationaal theater in het stadscentrum. Onder oud­minister van Cultuur Marilyn Alcalá­Wallé (PAR) leek deze wens werkelijkheid te worden. De Raad van Ministers gaf haar het mandaat om te onderhandelen over een locatie.<ref name="boekman"/> De verschillende problemen leidden uiteindelijk in 2001 tot de definitieve sluiting van het Centro Pro Arte. Plannen voor heropening kwamen maar niet van de grond; een grote brand in 2016 maakte er helemaal een eind aan.<ref>[https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/14382-grote-vuurzee-sentro-pro-arte Grote vuurzee Sentro Pro Arte], [[Antilliaans Dagblad]] (13 di september 2016)</ref> De restanten kwamen in het bezit van een pensioenfonds die nog wel onderzocht of er een Cultuurcentrum van gemaakt zou kunnen worden. Na jarenlange discussie over de toekomst van Sentro Pro Arte: slopen en nieuw bouwen, renoveren of een nieuw theater elders bouwen,<ref>[https://www.curacao.nu/nieuws/algemeen/77007/werkzaamheden-voor-nieuw-sentro-pro-arte-gestart Werkzaamheden voor nieuw Sentro Pro Arte gestart], curacao.nu (14 di yüli 2025)</ref> is de overheid in 2025 begonnen met de voorbereidingen voor de bouw van een nieuw Sentro Pro Arte. In 2017 besluit de regering de schouwburg naar de binnenstad te halen.<ref>[https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/16076-twijfels-over-locatie-van-schouwburg Twijfels over locatie van schouwburg], [[Antilliaans Dagblad]] (24 di yüli 2017)</ref> E edifisio ku tabata será durante varios aña, a wòrdu basha abou i desmantelá kompletamente pa fin di 2025 debí na su mal estado.<ref>{{citeer web|auteur=[[Dick Drayer]]|url=https://www.curacao.nu/nieuws/geschiedenis/82870/laatste-gordijn-valt-sentro-pro-arte-definitief-ontmanteld-na-zestig-jaar-cultureel-gebruik|titel= Laatste gordijn valt: Sentro Pro Arte definitief ontmanteld na zestig jaar cultureel gebruik|werk=curacao.nu|datum=2025-12-01|bezochtdatum=2026-08-21}}</ref> --------------- In 1964 gaf de Adviesraad voor culturele samenwerking tussen de landen van het Koninkrijk de Nederlandse regering in overweging fondsen ter beschikking te stellen voor de bouw van een schouwburg op Curaçao. Tevoren had de Stichting Schouwburg Curaçao de architect F. Zingel opdracht voor een ontwerp gegeven. Door de Nederlandse regering werd een subsidiebedrag toegekend ad NAf 1.500.000,-. Op 28 september 1965 onthulde H.M. de Koningin (Juliana) een gedenkplaat op de plaats waar de schouwburg zou verrijzen. Kort daarop nam de bouw aan de Rijkseenheidboulevard een aanvang. Bouwgrond en parkeerterrein (350 auto's) zijn door het Eilandgebied Curaçao aan de Stichting aangeboden. Diverse bijdragen in geld van overheid en particulieren in de Nederlandse Antillen en de bovengenoemde door tussenkomst van de Sticusa verstrekte Nederlandse bijdrage maakten bouw en inrichting mogelijk; de theaterdeskundige Wim Vesseur trad op als adviseur.<ref>[https://web.archive.org/web/20161120102825/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=369&lang= Encyclopedie van Curacao - letter A t/m D]</ref> De schouwburg telt 750 zitplaatsen, is volgens de modernste inzichten uitgerust met o.a. een orkestlift en is berekend op vrijwel elke soort manifestaties (toneel, ballet, concerten, congressen, shows enz.). De opening vond plaats september 1968. De bevolking is door deze schouwburg gestimuleerd de verschillende op- en uitvoeringen vaker te bezoeken. {{Appendix}} * [https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/21596-sentro-pro-arte-wordt-gesloopt Sentro Pro Arte wordt gesloopt], 27 di mei 2020 * [https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/26417-schouwburg-staat-weer-op-de-agenda Schouwburg staat weer op de agenda], 30 di september 2022 * De in 1968 in Davelaar op Curaçao opgerichte schouwburg Centro Pro Arte Plaza Consortium (HPC) met 750 stoelen sloot 19 jaar geleden zijn deuren. De schouwburg kwam tot stand met giften van de Nederlandse overheid, Shell, het Bureau Cultuur en Opvoeding en lokale particuliere bedrijven.<ref name="boekman"/> Hij zou een van de modernste in het Caribische gebied worden, met onder andere een orkestlift, en zou zijn berekend op alle facetten van cultuuruitingen, zoals concerten, toneel en ballet (Maduro­Molhuijsen 2006). 34 jaar later, in 2001, viel het doek. Vanwege geldtekort was er sprake van achterstallig onderhoud. In 2015 nam de Curaçaose overheid het besluit om Centro Pro Arte te renoveren. Amper een jaar later vatte het leegstaande pand tijdens een grote arbeidersstaking vlam. Er waren drie opties: doorgaan met de renovatieplannen, slopen en een nieuw theater bouwen, of een nieuw theater bouwen in de binnenstad.<ref name="boekman">[https://www.boekman.nl/tijdschrift-artikel/artikelen/theater-in-het-caribisch-gebied/ Theater in het Caribisch Gebied]</ref> * Sentro pro Arte wordt niet meer gerenoveerd. Althans niet door de overheid. Die heeft het daarom overgedragen aan het Algemeen Pensioenfonds Curaçao. {{Appendix}} Sentro Pro Arte (SPA) tabata un teatro na Willemstad, Kòrsou, ku den e di dos mita di siglo binti a sirbi komo un di e prinsipal sentronan pa teatro, músika, baile i otro manifestashonnan kultural na e isla. E edifisio tabata situá na Groot Davelaar y a habri na 1968. Despues di mas ku tres dékada di aktividat, e teatro a sera definitivamente na 2001. Despues di un periodo largu di bandonamentu, e edifisio a sufri un kandela grandi na 2016 i a wòrdu desmantelá despues. Kontenido Sentro kultural Durante mas ku tres dékada, Sentro Pro Arte a sirbi komo un punto di enkuentro pa bida kultural di Kòrsou. E sala a wordo usá pa teatro, konsierto, balèt, baile i otro presentashonnan artístiko. E teatro a duna artista i gruponan lokal un esenario i a fasilitá tambe presentashonnan di artistanan di Hulanda i di otro paisnan. Den e promé añanan, e teatro a presenta un variedad di produkshonnan di teatro i músika i a bira un parti importante di e infrastruktura kultural di Kòrsou.[1][4] Den 1968, por ehèmpel, e teatro a sirbi komo esenario pa diferente produkshonnan di teatro na papiamentu. E grupo teatral Thalia a presenta obranan na e teatro, i otro gruponan antiano tambe a usa e fasilidat nobo.[4] E importansia di Sentro Pro Arte pa teatro antiano ta visibel tambe den e desaroyo di teatro na Papiamentu durante e periodo despues di su apertura. Den su estudio riba desaroyo di teatro i film den Antias Hulandes, Felix de Rooy ta menshoná diferente presentashon importante ku a tuma lugá na Sentro Pro Arte den e promé lunanan despues di su apertura.[5] Historia Konstrukshon Na 1964, Sticusa, e konseho konsultativo pa koperashon kultural entre e paisnan di Reino a rekomendá na e gobièrnu hulandes pa pone fondonan disponibel pa konstrukshon di un teatro na Kòrsou. Promé ku esaki, Stichting Schouwburg Curaçao a duna arkitekto Frits F. Zingel un enkargo pa prepará un diseño pa un teatro.[1] E gobièrnu di Hulanda a otorgá un subsidio pa e proyekto. E konstrukshon a wòrdu finansiá dor di un kombinashon di kontribushonnan públiko i privá. Segun un relato histórico di Helma Maduro-Molhuijsen, e gastonan total di e proyekto tabata mas o ménos NAf 1,725,000. E gobièrnu hulandes a kontribuí NAf 772,000, e sektor privá NAf 278,000, e gobièrnu di Antias Hulandes NAf 150,000, i e Stichting Schouwburg a finansia e resto pa medio di un préstamo. E territorio insular di Kòrsou a kontribuí na infrastruktura ku un suma di aproximadamente NAf 350,000.[1] ---------------------- {{Variante|c}} {{Infobox edificio| variante = c | nomber = Sentro Kultural Kòrsou | nomber2 = Cultureel Centrum Curacao | abrevia = CCC | adres = ''Koninginnelaan'', Emmastad | funda = [[30 di desèmber]] [[1949]] | inaugura = 1950 | architect = | renova = | propietario = Stichting Schouwburg | director = | cantidad_sala = | capacidad = auditorio: | zoom =16 }} '''Sentro Kultural Kòrsou''', ofisialmente '''Cultureel Centrum Curacao''' (CCC), ta un kompleho kultural multidisiplinario na [[Kòrsou]], situá den [[Emmastad]] na [[Willemstad]]. Fundá dia [[30 di desèmber]] [[1949]], e sentro ta dediká pa promové bida kultural i aktividatnan sosio-kultural na isla, ku énfasis partikular riba hubentut i su desaroyo den kultura di Kòrsou.<ref>https://www.sentrokultural-korsou.org/</ref> == Historia == Sentro Kultural Kòrsou a wòrdu establesé komo e organisashon lokal ligá na [[Sticusa|Stichting voor Culturele Samenwerking]] (Sticusa) pa stimula bida kultural na Kòrsou i fasilitá interkambio kultural ku [[Hulanda]], [[Aruba]] i otro islanan di Karibe Hulandes. E promé direktor di CCC tabata [[Cola Debrot]], un figura aktivamente enbolbí den [[literatura]] i kultura lokal. For di su kuminsamentu, e método di trabou di CCC tabata diferente di esun di Sentro Kultural Aruba (CCA). Mientras CCA tabata fungí mas komo un organisashon ku ta koordiná i unifiká aktividatnan di organisashonnan kultural eksistente, CCC a skohe pa enfoká riba stimulá inisiativanan propio i yena bashinan den e kampo kultural. El a hunga un papel importante den desaroyo kultural di Kòrsou. Entre otro, e sentro a establesé òf a yuda na kreashon di: * Liga di Pelíkula Korsou (Curacaose Film Liga?) * Biblioteka sientífiko (ku posteriormente a integrá den e biblioteka di [[University of Curaçao|UoC]]) * Fundashon Skol di Músika Kòrsou == Aktividatnan i funshon == (oud) Sentro Kultural Kòrsou ta aktivo den vários disiplina kultural, inkluyendo músika, literatura, teatro, baile, arte visual i aktividatnan sosial ku ta kombiná diferente forma di ekspreshon kultural. CCC ta kolabora ku instansianan lokal i internashonal pa organisá presentashonnan, exposishonnan i produccionnan teatral, tantu ku artistanan lokal komo ku bishitantenan for di Hulanda i otro paisnan. Un parti di su trabou histórico tabata e organisashon di proyekshonnan di pelíkula, inklusief uso di e asina yamá sinetruck, ku a permití hiba sine pa diferente bario riba e isla. Dor di su aktividatnan, CCC a kontribuí tanto material komo emoshonalmente na formashon di e identidat kultural di Kòrsou. == Meta i signifikado == E ophetivonan prinsipal di CCC ta: * Promové bida kultural den Kòrsou i (histórikamente) den Antias Hulandes * Kolaborá ku organisashonnan kultural na Hulanda, Aruba i e Karibe * Fasilitá intercambio kultural i artistiko * Sostené i stimula talento lokal Ku mas ku sinkuenta aña di eksistensia, Sentro Kultural Kòrsou ta konsiderá un di e pilarnan di infrastructura kultural di e isla. of == Vision i mishon == (nieuw) Segun su website oficial, e visión di Sentro Kultural Kòrsou ta pa bira e institushon prinsipal pa ekspreshon kultural i edukashon den komunidat di Kòrsou i, si posibel, den e region mes. Su mishon ta kontribuí na kalidat di bida di komunidat di Kòrsou pa medio di e promoshon di aktividatnan kultural i sosio-kultural. CCC ta pone un énfasis spesial riba hubentut, kwa nan ta invitá i involví den desaroyo i preservashon di kultura pa e generashonnan futuro. == Aktividatnan == Durante su existencia, CCC a organisá i suportá hopi tipo di aktividat kultural, inklusivamente: * produccionnan musicals, teatraal i danse * exposishon di arte visual i fotografia * organizashon di film den komunidat (cinetruck) * sesiunan literario i promoveshon di eskribidonan lokal * edukashon musikal via Akademia di Músika Edgar Palm * kursonan i talleres pa djòvenes i adulto. CCC kolabora ku otro organisashonnan kultural lokal i internashonal pa organizá eventonan ku ta inkluí artistanan lokal i invitado. == Importansia == Na mas ku 75 aña di eksistensia, Sentro Kultural Kòrsou ta konsiderá un pilarnan den infrastructura kultural di Kòrsou, kontribuí na tanto konservashon komo desaroyo di ekspreshon kultural lokal i involvimentu di hubentut den aktividatnan kultural. {{Appendix}} ta un compleho Cultureel Centrum Curaçao werd op 30 december 1949 opgericht als de plaatselijke zusterorganisatie van Sticusa ter bevordering van het culturele leven op Curacao en de culturele uitwisseling met het moederland. Eerste directeur was Colá Debrot.<ref>https://theaterencyclopedie.nl/wiki/Cultureel_Centrum_Cura%C3%A7ao_(1950) Cultureel Centrum Curaçao (1950)], theaterencyclopedia.nl</ref> Fundá na 1950. For di kuminsamentu, e método di trabou di C.C.C. tabata diferente orienta cu esun di Centro Cultural Aruba, cu al fin y al cabo ta fungi como grupo, mientras cu ta mantene e independencia di e organisacionnan cultural existente. E C.C.C. prinsipalmente ta hasi esfuerso pa stimulá aktividat propio riba tereno kultural; e ta purba tambe di yena e bashinan eksistente. Desde su fundashon, e C.C.C. entre otro, a logra of a yuda pa logra lo siguiente: • e liga di pelíkula Curaçao, • e Biblioteka Sientífiko (awor uni den e Biblioteka di Universidat) • y Fundacion Scol di Musica Curaçao. Varios instancia colaborando cu e C.C.C. ta envolvi den entre otro teatro, ballet y exposicionnan. E C.C.C. ta proveé ​​proyekshon di pelíkula ku e *cinetruck i ta kolabora ku otro organisashonnan pa organisá presentashonnan di tantu artistanan lokal komo bishitante di Hulanda i otro paisnan (mira tambe Sentronan Kultural). Opgericht in 1950. Van de aanvang af was de werkwijze van het C.C.C. anders gericht dan die van het Cultureel Centrum Aruba, dat immers samenbun¬delend optreedt, met behoud overigens van de zelfstandigheid van de bestaande culturele organisaties. Het C.C.C. streeft vooral naar het stimuleren van de zelfwerkzaamheid op cultureel gebied; het tracht verder nog bestaande la¬cunes op te vullen. Sedert de oprichting heeft het C.C.C. o.m. het volgende tot stand gebracht of helpen brengen: • de filmliga Curaçao, • de Wetenschappelijke Bibliotheek (inmiddels opgegaan in de Universiteitsbibliotheek) • en de Stichting Muziekschool Curaçao. Diverse instellingen samenwerkend met het C.C.C. houden zich o.m. bezig met toneel, bal¬let en tentoonstellingen. Het C.C.C. verzorgt o.m. filmvoorstellingen met de *cinetruck en werkt samen met andere organisaties voor het organiseren van uitvoeringen zowel door lokale als door bezoekende kunstenaars uit Nederland en andere landen (zie ook Culturele Centra). <ref>[https://web.archive.org/web/20161120102825/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=369&lang= Cultureel Centrum Curacao], Encyclopedie van Curaçao</ref> On December 30th , 1949, the “Cultureel Centrum Curaçao / Sentro Kultural Kòrsou” was founded<ref>https://www.sentrokultural-korsou.org/ Sentro Kultural Kòrsou]</ref>, with the following objectives: *Promotion of cultural life within the Netherlands Antilles , and in particular in Curaçao. *Work together with other organizations with same objective in The Netherlands, Aruba and the Caribbean to coordinate cultural exchanges between these organizations. Throughout its history of more than 55 years, CCC has contributed to the cultural development of Curaçao in both a material and emotional way. The areas of culture in which CCC operates are music, literature, theatre, dance, visual art, and social events where all these cultural aspects are represented.<ref>https://www.sentrokultural-korsou.org/</ref> {{Appendix}} '''Cultureel Centrum Curaçao''' (ofisialmente **Sentro Kultural Kòrsou**, abreviá CCC) ta un organisashon kultural multidisiplinario ku ta sede na Emmastad, Willemstad, Kòrsou. Fundá riba **30 di desèmber 1949**, e sentro tin komo meta pa promové bida kultural riba e isla pa medio di músika, arte visual, literatura, baile i teater. ## Historia CCC a wòrdu fundá pa lidernan kultural hulandes i lokal ku a buska pa fomentá interkambio kultural entre Hulanda, Antia Hulandes anterior, Indonesia i Sürnam. Un di su promé presidentenan tabata **Dr. Cola Debrot**, y otro figuranan clave a inclui **May Henriquez**, **J. Bennebroek Gravenhorst**, i **Dr. L.A.G.O. Lashley**. Inicialmente alohá den un biblioteka sientífiko, e sentro a organisá un variedat di aktividatnan kultural manera konsierto i obranan di teatro importá for di Hulanda, entre otro *Marí di Malpais* i *Juancho Picaflor*. Den añanan despues, CCC tambe a trese teater i pelíkula biahero a traves di un trùk di sine mobil. ## Organization - **President**: Henri C. Cornelia - The board of directors includes up to nine members with roles such as treasurer and secretary. - **Funding**: Supported by government grants (STICUSA/OKSNA), donations, course fees, and space rentals. ## Programs and Academy The CCC operates as a cultural hub offering a wide range of classes and initiatives: - **Edgar Palm Music Academy**: Offers instruction in piano, guitar, cuatro, mandolin, trumpet, saxophone, drums, choral singing, and general musical education—mostly for young students. - **Theater**: Offers lessons and performance opportunities, including children's theater. - **Folkloric Dance**: Traditional Curaçaoan and Aruban dance courses, including instruction led by Cesareo Jean Louis. - **Visual Arts**: Exhibitions for painters, photographers, and other artists—featuring both local talent and curated in-house shows. - **Literature**: Hosts literary gatherings, supports writers, and publishes books. ## Events CCC regularly organizes public events to foster local culture and talent, including concerts like *Historia di Muziek*, Christmas performances, and *E-Klabu* for organ and other instruments. ## Facilities The center houses classrooms, a concert hall, an auditorium, and a garden, which are used for courses, events, and exhibitions. These facilities are also available for rental by the community and partner organizations. ## Impact and Legacy CCC plays a central role in preserving and promoting Curaçao’s cultural identity: - Through the Edgar Palm Music Academy, it has trained many young musicians who have gone on to study abroad in the Netherlands and Suriname. - Its theater, dance, literature, and visual arts programs continue to enrich the island's cultural and educational landscape. - By organizing festivals and public events, CCC helps maintain the island’s cultural heritage and language. ## See also * [[Culture of Curaçao]] * [[Edgar Palm Music Academy]] * [[List of museums in the Dutch Caribbean]] == References == <references /> [[:Kategoria:Kultura na Kòrsou]] {{Infobox kultura | nomber = Cultureel Centrum Curaçao | otro_nomber = Sentro Kultural Kòrsou (CCC) | imagen = | lugá = Emmastad (Groot Kwartier), Willemstad, Curaçao | fundashon = 30 di desèmber 1949 | presidente = Henri C. Cornelia | objtos = Promové bida kultural multidisiplinario pa komunidat di Curaçao | formato = Fundashon sin ánimo di ganashi i centro kultural }} '''Cultureel Centrum Curaçao''' (nómi oficial **Sentro Kultural Kòrsou**, abreviado CCC) ta un organización kultural multidisiplinario na Emmastad, Willemstad. Fundá dia **30 di desèmber 1949**, su mision ta promové bida kultural na nivel lokal i internashonal, na área di musika, arte visual, letra, baile, i teatro.:contentReference[oaicite:0]{index=0} ## Historia CCC a keda fundá dor di lideres kultural Hulandes i lokal ku deseá fasilitá interkambio kultural entre Hulanda, Antilla Hulandes, Indonesia i Surinam. Uno di e promé presidente tabata **Dr. Cola Debrot**. Otro figura importante ta **May Henriquez**, J. Bennebroek Gravenhorst, i Dr. L.A.G.O. Lashley.:contentReference[oaicite:1]{index=1} En su prinsipio, CCC tabata situá riba e biblioteka akademiko (wetenschappelijke bibliotheek) i a organizá evento kultural komo konsierto i obranan teatral importá for di Hulanda, komo **"Marí di Malpais"** i **"Juancho Picaflor"**. Den e dos siglo despues, a trese obranan teater di reguero i film via e konosí **sine trùk**.:contentReference[oaicite:2]{index=2} ## Organisashon - **Presidente:** Henri C. Cornelia:contentReference[oaicite:3]{index=3} - Junta di direkshon ta formá di maximaal nueve miembronan, inklusí tesorero, sekretario i otro.:contentReference[oaicite:4]{index=4} - **Finansha**: fondonan ta bini di guberno (STICUSA/OKSNA), donashon, i ingreso di kursonan i espasio alquiler.:contentReference[oaicite:5]{index=5} ## Ofertonan i Akademia CCC ta operá den pluga kultura ku diferente sekshon: - **Akademia di Muzika Edgar Palm**: kursunan pa piano, gitar, kuarta, mandolin, trompet, saxofon, drùm, koral i AMV, mayormente pa djoven.:contentReference[oaicite:6]{index=6} - **Teatro**: leksion i produchonnan, inklusí teatro deportivo.:contentReference[oaicite:7]{index=7} - **Baile folklóriko**: kurso pa hòmber i muhé den baile Arubano tradishonal, dirigí pa Cesareo Jean Louis.:contentReference[oaicite:8]{index=8} - **Arte visual**: ekspo pa pintor, fotograf i other artista; riba Arte Proba i produchonnan mes di CCC.:contentReference[oaicite:9]{index=9} - **Literatura**: encontro literario, soporte pa skritornan i publikashon di buki.:contentReference[oaicite:10]{index=10} ## Eventonan Ta organizá eventonan regularmente pa stimulá kultura lokal i talentonan, inklusí **"Historia di Muziek"**, **koncierto di Krísma**, **E-Klabu** pa ka'i òrgel i otro evento públicu.:contentReference[oaicite:11]{index=11} ## Instalashonnan CCC ta cuenta ku klasnan, sal di konsierto, auditorium i horto ku ta disponible pa uso di kurso, evento i eksposishon. Ta accesibel pa renta pa organizashon.:contentReference[oaicite:12]{index=12} ## Impakto i legado CCC ta un institution klave na preservashon i promocion di kultura Curacaoano: - Komo e escuela musical Edgar Palm, a forma djovenes músico ku despues ta studia aden Hulanda i SU.:contentReference[oaicite:13]{index=13} - Fomenta teatro, danza, literatura i arte visual, kontribuyendo na vida kulturel i edukashonal di e isla. - Tononan i festivales organizá te kontribui na mantene identidat kultural i idioma lokal. ## Referensia <references> </references> == Mira tambe == * [[Cultura di Curaçao]] * [[Akademia di Músika Edgar Palm]] * [[Lista di museo na Hulanda Karibense]] tin komo meta pa promové bida kultural riba e isla pa medio di [[músika]], arte visual, [[literatura]], [[baila|baile]] i [[teatro]]. Sentro Kultural Kòrsou (ofisialmente Cultureel Centrum Curaçao, abreviá CCC) ta un kompleho kultural multidisiplinario situá na Emmastad, Willemstad den Kòrsou. Fundá 30 di desèmber 1949, e sentro ta dediká pa promové bida kultural i aktividatnan sosio-kultural na isla, ku énfasis partikular riba hubentut i su desaroyo den kultura di Kòrsou. -------------------- {{Variante|c}} {{Infobox artista |variante= c | nomber = Bagira Tizraoui | alias = Bagira | fecha nacemento = |luga nacemento=[[Hulanda]] | residencia = {{CUW}} |ofishi=Pintor, diseñadó gráfiko, muralista |genero=Arte |website = https://bagira.art/ }} '''Bagira Tizraoui''' (☆ 199?) ta un artista visual [[Kòrsou|kurasoleño]] di desendensia algeriano-hungaro, ku ta konosí pa su obranan .... == Bida i karera == Bagira a nase na Hulanda, yu di un tata di Argelia i un mama di Hungria. El a lanta den varios pais, entre nan Argelia, Hungria, Belgika i [[Hulanda]]. Na 2014, na edat di 18 aña, Bagira a muda pa Kòrsou, unda su ruman muhé tabata biba. Na 2023, el a habri su propio galeria na Kura Hulanda den Willemstad. {{Appendix}} NOTES Ze is eigenwijs, eigenzinnig en onmiskenbaar getalenteerd. BAGIRA leeft en ademt kunst – en niet zomaar kunst, maar rauwe, eerlijke, krachtige portretten die muren én harten raken.<ref>[https://rss.com/podcasts/uitdekunst-kunst-en-cultuur-op-curacao/1975749/ BAGIRA – Winnares van Best Artist 2024 Award en de stem van haar generatie], rss.com (7 di aprel 2025)</ref> Op haar 28e wint ze de Best Artist 2024 Award van de Amigoe. Niet dankzij een academische opleiding of een traditioneel pad, maar door pure durf, toewijding en een ontembare drang om te creëren. Acht jaar geleden ontdekte ze haar talent bij toeval. Twee weken later had ze haar vaste baan opgezegd – de rest is geschiedenis in verf. Wat begon met portretopdrachten, groeide al snel uit tot iets groters. BAGIRA vond haar stem in het maken van muurschilderingen. Tegenwoordig is haar werk niet meer weg te denken uit het straatbeeld van Curaçao. Zo schilderde ze onder andere het monumentale portret van Margareth Abraham (1945–1970) op de gevel van de Curaçao International Airport. Wat haar werk bijzonder maakt? De blik. De gelaagdheid. De stilte die haar schilderijen teweegbrengen. Ze legt gezichten vast—denkbeeldige én echte—met zoveel zeggingskracht dat je er niet omheen kunt. BAGIRA groeide op tussen culturen én tussen geloven. Ze heeft een Hongaarse moeder en een Algerijnse vader. Ze bracht haar jeugd door in Hongarije, Nederland, België en Algerije. Haar opvoeding vond plaats in de schaduw van twee werelden: het christendom en de islam. Deze mix van spirituele, culturele en geografische invloeden vormt de kern van haar werk: kleurrijk, gelaagd en oprecht. Op haar zestiende woonde ze al zelfstandig. Op haar negentiende vertrok ze naar Curaçao om bij haar grote zus te wonen. Die vroege onafhankelijkheid dwong haar om haar eigen weg te vinden – en precies dat is wat ze met haar kunst blijft doen. 🎙️ In deze uitzending van UIT DE KUNST vertelt ze openhartig over haar reis, over vrouw-zijn, over geloof, afkomst en vrijheid – en over hoe ze met een penseel de wereld stukje bij beetje kleur geeft. {{Appendix}} ------------------ {{Variante|c}} {{Infobox artista |variante= c | fecha nacemento = 1971 |luga nacemento=[[Cuba]] | residencia = {{CUW}} |ofishi=Eskultor |genero=Arte | }} '''Angel Luis de la Rosa González''' (☆ 1971 na [[Cuba]]) ta un eskultor [[Cuba|kubano]]-[[Kòrsou|kurasoleño]], ku ta konosí pa su obranan di palu. For di 2009 e ta biba i traha na Kòrsou. '''Ángel Luis de la Rosa González''' (1971, [[Kuba]]) ta un [[eskultor]] kubano-kurasoleño ku ta biba i traha na [[Kòrsou]] for di 2009. == Bida i karera == E ta bini di un famia di artesanonan ku su produktonan ta di gran prestigio. Su famianan tin profesionan manera saddler, shoemaker, carpintero, grafista i wever.<ref>[https://delarosartes.exto.nl/ Biografie Angel de la Rosa]</ref> Ora Angel Luis tin 12 aña, e ta bai un skol sekundario kaminda ta duna enseñansa di arte, e akademia José Joaquín Tejada, na [[Santiago di Cuba]]. E programa ta full-time, 6 dia pa siman i ta dura 7 aña. Ounke e ta ekselente den grafismo na skol, su preferensia personal ta skultura. Despues di a terminá su estudio, el a bira maestro di dibuho i skultura. De la Rosa ta kuminsa su karera profeshonal na Casa de la Cultura Miguel Matamoros na Santiago de Cuba, den e departamento di artesanía. Den kuadro di e trabou aki e ta bira miembro di Asociación Cubana de Artesanos Artistas. Despues el a bira presidente di e asosiashon, posishon ku a okupá pa 10 aña. Entretantu e ta partisipá anualmente na E ta un artista ku ta partisipá den grupo di eksposishon pa artesanonan i ku regularmente ta risibí premionan i rekonosementu. Ademas e ta traha riba diferente enkargo. Na 2005 el a traha su prome exposicion solo titula ⁇ Consagración a la Primavera ⁇ (Invicion di Primavera), na e instituto provincial Biblioteca Elvira Cape. Na momento cu Angel Luis ta yegando su 40 aña, e ta realisa mas y mas cu e ta sinti su mes encerra den su propio pais. Un bishita di trabou kòrtiku na Martinique a lanta su konsiensia ku un sosiedat por funshoná diferente for di loke e ta kustumbrá na dje na Cuba. Esaki ta oumentá su preokupashon. E ta tuma e desishon di emigrá i en realidat su intenshon ta pa bai Brazil. Miéntras e ta preparando pa esaki, e ta tende di un proyekto di konstrukshon na Kòrsou ku ta rekerí personal spesial di urgensia. Ángel Luis a kambia su plannan i huntu ku kuater kompatriota el a bai Kòrsou na 2009, ku tres di su figuranan di madera den su maleta. Na Curaçao e ta traha na e konstrukshon di L ⁇ Aldea, un proyekto turístiko na Santa Catharina ku ya a wòrdu realisá. E ta hiba su figuranan di palu na Gallery Alma Blou, pa mira si por tin interes den su obra. E galerista Lusette Verboom ta entusiasmá i for di e momentu ei e ta trese tur loke e ta traha na e galeria. Despues ku su kontrato ku e proyekto di konstrukshon a kaba, Angel Luis a disidí di keda na Kòrsou i kuminsá su mes negoshi. Ademas, e ta aktivo den arte i regularmente ta partisipá na grupo di exposicion na e galeria. Na yüni 2021, e ta un di e 45 artistanan lokal ku ta habri nan estudio durante e Open Atelier Route. Muhénan ta importante den bida di Angel Luis. Komo yu úniko, no solamente su mama a lanta e, sino tambe su wela. Awor ku e mes tin yu, entre nan tres yu muhé, e ta eksperensiá e muhé tambe for di e perspektiva di e tata. E ta orguyoso di tur su 8 yu i ta konsiderá nan komo e kos mas importante den su bida. Ángel Luis ta biba na Kòrsou pa 14 aña kaba i a traha un bida aki, den kua e ta sinti su mes na kas. E tin un gran admiracion pa e comunidad di Curaçao, unda tanto nacionalidad ta biba hunto y unda e tambe ta sinti su mes bon bini. E ta broma cu e libertad cu e tin aki pa biba y traha, pero tambe e oportunidadnan cu e ta haya pa desaroya su mes artisticamente. Na 2023, durante su prome bishita na Hulanda, Angel Luis a hala atencion cu su obranan na e Dianan Nacional di Arte na Gorinchem y PAN Amsterdam. {{Appendix}} [[:Category:Arte na Kòrsou]] Despues di a termina su estudio na skol, el a bai traha na Casa de la Cultura Miguel Matamoros na Santiago de Cuba, den e departamento di artesanía. For di e trabou aki e ta bira miembro di Asociación Cubana de Artesanos Artistas. Despues el a bira presidente di e asosiashon i e posishon aki el a okupá pa 10 aña. Entretantu e ta partisipá anualmente na E ta un artista ku ta partisipá den grupo di eksposishon pa artesanonan i ku regularmente ta risibí premionan i rekonosementu. Ademas e ta traha riba diferente enkargo. Na 2005 el a traha su prome exposicion solo titula ⁇ Consagración a la Primavera ⁇ (Invicion di Primavera), na e instituto provincial Biblioteca Elvira Cape. Na momento cu Angel Luis ta yegando su 40 aña, e ta realisa mas y mas cu e ta sinti su mes encerra den su propio pais. Un bishita di trabou kòrtiku na Martinique a lanta su konsiensia ku un sosiedat por funshoná diferente for di loke e ta kustumbrá na dje na Cuba. Esaki ta oumentá su preokupashon. E ta tuma e desishon di emigrá i en realidat su intenshon ta pa bai Brazil. Miéntras e ta preparando pa esaki, e ta tende di un proyekto di konstrukshon na Kòrsou ku ta rekerí personal spesial di urgensia. Ángel Luis a kambia su plannan i huntu ku kuater kompatriota el a bai Kòrsou na 2009, ku tres di su figuranan di madera den su maleta. Na Curaçao e ta traha na e konstrukshon di L ⁇ Aldea, un proyekto turístiko na Santa Catharina ku ya a wòrdu realisá. E ta hiba su figuranan di palu na Gallery Alma Blou, pa mira si por tin interes den su obra. E galerista Lusette Verboom ta entusiasmá i for di e momentu ei e ta trese tur loke e ta traha na e galeria. Despues ku su kontrato ku e proyekto di konstrukshon a kaba, Angel Luis a disidí di keda na Kòrsou i kuminsá su mes negoshi. Ademas, e ta aktivo den arte i regularmente ta partisipá na grupo di exposicion na e galeria. Na yüni 2021, e ta un di e 45 artistanan lokal ku ta habri nan estudio durante e Open Atelier Route. Muhénan ta importante den bida di Angel Luis. Komo yu úniko, no solamente su mama a lanta e, sino tambe su wela. Awor ku e mes tin yu, entre nan tres yu muhé, e ta eksperensiá e muhé tambe for di e perspektiva di e tata. E ta orguyoso di tur su 8 yu i ta konsiderá nan komo e kos mas importante den su bida. Ángel Luis ta biba na Kòrsou pa 14 aña kaba i a traha un bida aki, den kua e ta sinti su mes na kas. E tin un gran admiracion pa e comunidad di Curaçao, unda tanto nacionalidad ta biba hunto y unda e tambe ta sinti su mes bon bini. E ta broma cu e libertad cu e tin aki pa biba y traha, pero tambe e oportunidadnan cu e ta haya pa desaroya su mes artisticamente. Na 2023, durante su prome bishita na Hulanda, Angel Luis a hala atencion cu su obranan na e Dianan Nacional di Arte na Gorinchem y PAN Amsterdam. ------------------------ ld0bskjoj2bno0eukt2lxtozfrl3fke 2 12093 206423 206414 2026-10-07T17:34:17Z Caribiana 8320 206423 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ * {{ABW|bandera}}: [[Lista di hungado di e seleccion nacional di futbol di Aruba]] - [[Jeffrey Werleman]] - [[Michel Lopez]] - [[Yahmani Eisden]] - [[Stiven Rua]] - * {{CUW|bandera}}: [[Gina van Kessel]] - [[Brandley Kuwas]] - [[Jetro Willems]] - [[Patrick Kluivert]] - [[Remco Bicentini]] - [[Quinten Martinus]] - [[Kemy Augustin]] - [[Charlison Benschop]] ----------- {{Variante|c}} {{Infobox futbolista|variante=c | nomber = Jordi Paulina | imagen = | imagen hachura = | descripcion = <!-- Seccion di informacion personal --> | nomber completo = | fecha nacemento = [[23 di sèptèmber]] [[2004]] | luga nacemento = Odijk | pais nacemento = [[Hulanda]] | fecha fayecimento = | luga fayecimento = | pais fayecimento = | nacionalidad = {{NLD}} | nacionalidad_dep = {{CUW}} | haltura = 191 | pia = drechi <!-- Seccion di club profecional --> | debut = 2022 | debut ekipo = | club actual = [[File:Flag of Germany.svg|20px|border]] Fortuna Düsseldorf | liga = 3° Liga | number = 27 | posicion = delantero | contract = 20 di yüni 2030 <!-- Seccion di seleccion nacional --> | seleccion = {{CUWf}} | debut seleccion = 13 di novèmber 2025 | number seleccion = | participa = 5 | goal = 4 <!-- Seccion di trayectoria --> | temporada = 2022–2024<br />2024–2026<br />2024<br />2026– | club = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] USV Hercules<br/>[[File:Flag of Germany.svg|20px|border]] Borussia Dortmund II<br/>[[File:Flag of Germany.svg|20px|border]] Borussia Dortmund<br/>[[File:Flag of Germany.svg|20px|border]] Fortuna Düsseldorf <!-- Seccion di Prestacion --> | campeonato = | medaya = | competencia = | compeonato2 = | medaya2 = | competencia2 = | actualisa = 7 di òktober 2026 }} '''Jordi Leander Paulina''' (☆ [[23 di sèptèmber]] [[2004]] na Odijk, [[Hulanda]]) ta un [[futbol]]ista profeshonal kurasoleño-hulandes ku ta hunga komo delantero. Aktualmente, e ta hunga pa Fortuna Düsseldorf i pa e [[Selekshon nashonal di futbòl di Kòrsou (maskulino)|selekshon nashonal di Kòrsou]]. ==Karera== Jordi Paulina a nase na Hulanda i ta di desendensia kurasoleño. El a haña su formashon futbolístiko den e akademianan hubenil di VV Jonathan, FC Utrecht i USV Hercules.<ref>[https://www.vi.nl/nieuws/paulina-binnen-een-halfjaar-van-amateurs-naar-debuut-voor-dortmund Paulina binnen een halfjaar van amateurs naar debuut voor Dortmund], vi.nl (30 di oktober 2024)</ref> ===Klup=== Na ougùstùs 2022, Paulina a debutá ku e ekipo senior di USV Hercules den e [[Kopa KNVB]].[[2]] Den e winter di e temporada 2022-2023, el a wòrdu promové definitivamente pa e ekipo senior. Durante e temporada 2023-2024, el a bira titular regular. Na ougùstùs 2022, Paulina a debutá ku e ekipo senior di USV Hercules den e Kopa KNVB.[2] Den e winter di e temporada 2022-2023, el a wòrdu promové definitivamente pa e ekipo senior. Durante e temporada 2023-2024, el a bira titular regular. Dia 21 di desèmber 2023, Paulina a forma parti di e ekipo di USV Hercules ku a derotá [[Ajax]] 3-2 den e di dos buèlta di e Kopa KNVB. El a duna e pase pa e promé gol di Hercules, anotá pa Tim Pieters.[[2]][[3]] Dia 21 di desèmber 2023, e tabata parti di un viktoria di alto profil di 3-2 riba e tim di Eredivisie Ajax den e di dos buèlta di e Kopa KNVB kaminda el a asistí un gol.<ref>[https://www.rtvutrecht.nl/sport/3674898/wat-een-sensatie-amateurs-hercules-stunten-in-de-beker-met-3-2-zege-op-ajax Wat een sensatie: amateurs Hercules stunten in de beker met 3-2 zege op Ajax], RTV Utrecht (21 di desèmber 2023)</ref> Dia 15 di mei 2024, a anunsiá ku Paulina lo a transferí pa Borussia Dortmund na fin di temporada riba un kontrato te ku 2027.<ref>https://www.usvhercules.nl/jordi-paulina-tekent-contract-bij-borussia-dortmund/ Jordi Paulina tekent contract bij Borussia Dortmund], USV Hercules</ref> Originalmente e tabata asigná na nan reservanan den e 3. Liga. Dia 29 di òktober 2024, el a debutá ku e tim senior di Borussia Dormund komo suplente den un derota di 1-0 den Kopa DFB kontra VfL Wolfsburg.<ref>[https://www.nu.nl/voetbal/6333479/ex-hercules-speler-paulina-debuteert-half-jaar-na-droomstap-bij-verlies-dortmund.html?referrer=https%3A%2F%2Fen.wikipedia.org%2F Ex-Hercules-speler Paulina debuteert half jaar na droomstap bij verlies Dortmund], nu.nl (29 di òktober 2024)</ref> Riba 3 di yanüari 2026, Paulina a firma un kontrat di kuater aña i mei ku Fortuna Düsseldorf.<ref>{{de}}[https://www.f95.de/news/34479-fortuna-verstarkt-sich-mit-jordi-paulina Fortuna verstärkt sich mit Jordi Paulina], f95.de (3 di yanüari 2026)</ref> ===Internashonal=== Na novèmber 2025, Paulina a risibí su promé yamada pa e selekshon di Kòrsou pa e klasifikashonnan pa [[Kopa Mundial di Futbòl|Kopa Mundial di FIFA]]. El a hasi su debut internashonal dia 13 di novèmber dor di anotá dos gol den un viktoria di 7-0 riba Bermuda.<ref>https://www.rfi.fr/en/sports/20251114-curacao-thrash-bermuda-7-0-to-top-world-cup-qualifying-group-as-jamaica-held Curacao thrash Bermuda 7-0 to top World Cup qualifying group as Jamaica held], rfi.fr (14 di novèmber 2025)</ref> Dia 3 di novèmber 2025, Paulina a wòrdu yamá pa e selekshon nashonal di futbòl di Kòrsou pa Dick Advocaat. El a wòrdu inkluí den e selekshon pa e eliminatorionan pa Kopa di Mundu kontra Bermuda i Jamaica.<ref>{{Citeer web |url=https://www.usvhercules.nl/oud-herculanen-jordi-paulina-deveron-fonville-in-selectie-curacao/ |titel=Oud Herculanen Jordi Paulina & Deveron Fonville in selectie Curaçao – USV Hercules |bezochtdatum=2025-11-03 |taal=nl-NL |archiefdatum=2025-11-08 |archiefurl=https://web.archive.org/web/20251108072654/https://www.usvhercules.nl/oud-herculanen-jordi-paulina-deveron-fonville-in-selectie-curacao/ |dodeurl=ja }}</ref><ref>{{Citeer web |url=https://www.espn.nl/voetbal/artikel/_/id/15909277/advocaat-maakt-selectie-curacao-bekend-voor-cruciale-wk-kwalificatieduels |titel=Advocaat maakt selectie Curaçao bekend voor cruciale WK-kwalificatieduels |datum=2025-11-03 |bezochtdatum=2025-11-03 |werk=ESPN.nl |taal=nl}}</ref> El a skor dos gol den su promé partido kontra Bermuda (un viktoria di 7-0).<ref>[https://www.espn.nl/voetbal/artikel/_/id/15962344/paulina-na-droomdebuut-klaar-voor-jamaica-een-van-de-belangrijkste-wedstrijden-ooit-voor-curacao Paulina na droomdebuut klaar voor Jamaica: "Eén van de belangrijkste wedstrijden ooit voor Curaçao"] ESPN.nl, 18 november 2025</ref> Na sèptèmber 2026, durante su di tres aparishon internashonal, Paulina a skor e gol final den un viktoria di 4-3 riba Costa Rica. Danki na su gol—setup pa Juninho Bacuna—e tim di head coach Dick Advocaat a logra gana e partido di Liga di Nashonnan di CONCACAF, apesar di a keda atras 3-0 na kuminsamentu di e di dos mitar.<ref>[https://www.vi.nl/nieuws/gouden-wissels-helpen-advocaat-en-curacao-aan-zinderende-comeback Gouden wissels helpen Advocaat en Curaçao aan zinderende comeback] VI.nl, 25 september 2026</ref> ====Lista di gol ==== {| class= "wikitable" width="79%" style="text-align:center ! width="3" scope="col" |# ! width="5" scope="col" |Fecha ! width="20" scope="col"|Lugá ! width="15" |Oponente ! width="1" scope="col" |Skor ! width="1" scope="col" |Resultado ! width="1" scope="col" |Torneo |- | 1 || rowspan="2" |13-11-2025 || rowspan="2" | [[File:Flag of Bermuda.svg|22px|border]] [[Bermuda]] || rowspan="2" |[[File:Flag of Bermuda.svg|22px|border]] [[Bermuda]] || 3–0 ||rowspan="2" |7–0 || rowspan="2" | Kualifikashon [[Kopa Mundial di Futbòl|Kopa Mundial di FIFA]] 2026 |- | 2 || 5-0 |- | 3|| 24-09-2026 || [[File:Flag of Costa Rica.svg|22px|border]]<br/> [[San Jose]]|| [[File:Flag of Costa Rica.svg|22px|border]] [[Costa Rica]]|| 4–3 || 4–3 || rowspan="2" | 2026–27 [[CONCACAF Nations League|Liga di Nashonnan]] / Liga A |- | 4 || 4-10-2026 ||[[File:Flag of Trinidad and Tobago.svg|22px|border]]<br/> [[Port of Spain]]||[[File:Flag of Trinidad and Tobago.svg|22px|border]] [[Trinidad i Tobago]]|| 1-1 ||1-1 |- |} == Link eksterno == * [https://www.national-football-teams.com/player/101614/Jordi_Paulina_4.html Jordi Paulina], national-football-teams.com * [https://www.soccerway.com/player/paulina-jordi/CIpEhvPq/ Jordi Paulina], soccerway.com {{Appendix|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid =1378588990|titulo=Jordi Paulina}} {{References}} }} {{DEFAULTSORT::Paulina, Jordi}} [[:Kategoria:Hende]] [[:Kategoria:Futbolista]] [[:Kategoria:Futbòl na Boneiru]] ----------------- {{Variante|c}} {{Infobox futbolista|variante=c | nomber = Gina van Kessel | imagen = | imagen hachura = | descripcion = <!-- Seccion di informacion personal --> | nomber completo = | fecha nacemento = [[3 di mart]] [[1993]] | luga nacemento = [[Alkmaar]] | pais nacemento = [[Hulanda]] | fecha fayecimento = | luga fayecimento = | pais fayecimento = | nacionalidad = {{NLD}} | nacionalidad_dep = {{CUW}} | haltura = | pia = <!-- Seccion di club profecional --> | debut = | debut ekipo = | club actual = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] | liga = Promé Divishon | number = | posicion = | contract = <!-- Seccion di seleccion nacional --> | seleccion = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] [[Hulanda]] U-16, U-17 | debut seleccion = | number seleccion = | participa = 2 | goal = 1 | seleccion2 = [[File:Flag of Curaçao.svg|20px|border]] [[Kòrsou]] U-17, U-20 | debut seleccion2 = | number seleccion2 = | participa2 = 7 | goal2 = 0 | seleccion3 = {{CUWf}} | debut seleccion3 = 10 di yüni 2015 | number seleccion3 = | participa3 = 25 | goal3 = 8 <!-- Seccion di trayectoria --> | temporada = 2013– | club = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] <!-- Seccion di Prestacion --> | campeonato = | medaya = | competencia = | compeonato2 = | medaya2 = | competencia2 = | actualisa = 28 di sèptèmber 2026 }} '''Gino van Kessel''' (☆ [[3 di mart]] [[1993]] na [[Alkmaar]]) ta un futbolista kurasoleño-hulandes ku ta hunga komo ...... E ta representa [[Kòrsou]] na nivel internashonal. == Karera == ===Karera internashonal=== Penso a representa [[Hulanda]] na nivel hubenil? Na sèptèmber 2026, Penso a wòrdu konvoká pa e [[Selekshon nashonal di futbòl di Kòrsou (maskulino)|selekshon nashonal di Kòrsou]] pa == Link eksterno == * [https://www.espn.co.uk/football/team/squad/_/id/11678/sort/height/Curazao Curaçao squad], espn.co.uk * [https://www.transfermarkt.com/kyano-penso/profil/spieler/1146449 Profil Kyano Penso], transfermarkt.com {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Kessel, Gino van}} [[:Kategoria:Hende]] [[:Kategoria:Futbolista]] [[:Kategoria:Futbòl na Kòrsou]] ----------------- {{Variante|c}} {{Infobox futbolista|variante=c | nomber = Jort van der Sande | imagen = | imagen hachura = | descripcion = <!-- Seccion di informacion personal --> | nomber completo = | alias = | fecha nacemento = [[25 di yanüari]] [[1996]] | luga nacemento = | pais nacemento = {{NLD}} | fecha fayecimento = | luga fayecimento = | pais fayecimento = | nacionalidad = | haltura = | pia = <!-- Seccion di club profecional --> | debut = | debut ekipo = | club actual = [[File:Flag of Indonesia.svg|20px|border]] Bali United | liga = Promé Divishon | number = 3 | posicion = Delantero | contract = <!-- Seccion di seleccion nacional --> | seleccion = {{BONf}} | debut seleccion = | number seleccion = | participa = 28 | goal = 1 <!-- Seccion di trayectoria --> | temporada = 2012–2014<br>2014–2018<br>2018–2024<br>2024-2025<br>2025- | club = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] VV Smitshoek<br>[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Kozakken Boys<br>[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] RKC Waalwijk<br>[[File:Flag of Saudi Arabia.svg|20px|border]] El-Hazem<br>[[File:Flag of Saudi Arabia.svg|20px|border]] Abha <!-- Seccion di Prestacion --> | campeonato = | medaya = | competencia = | compeonato2 = | medaya2 = | competencia2 = | actualisa = 10 di yüni 2026 }} '''Jort van der Sande''' ('s-Hertogenbosch, [[25 di yanüari]] [[1996]]) ta un futbolista boneriano-hulandes ku normalmente ta hunga komo delantero. El a bandoná e klup eskoses Dundee United na ougùstùs 2025 pa SC Cambuur. Van der Sande a hasi su debut den e selekshon nashonal di futbòl di Boneiru na 2023. ==Karera di klup== Van der Sande ta djòin for di SC Cambuur, kaminda el a hunga un ròl klave den e promoshon pa Eredivisie temporada pasá. Den e Keuken Kampioen Divisie, el a skor nuebe gol i a proveé ​​dos asistensia.<ref name="Jort"/> Aunke Van der Sande a nase na Den Bosch dia 25 di yanüari 1996, e ta hunga internashonalmente pa e selekshon nashonal di Boneiru. E delantero ta forma parti di e selekshon boneriano pa vários aña kaba i ta representá e isla durante partidonan internashonal. E atacante a cuminsa su educacion di futbol na SV Audacia y VV Heeswijk, despues di cual el a progresa door di e academia hubenil di FC Den Bosch. Tabata einan ku el a hasi su avance tambe den futbòl profeshonal. Siguientemente, el a hunga pa FC Eindhoven, NAC Breda, i ADO Den Haag.<ref name="Jort"/> Durante su tempu na FC Eindhoven, e tabata un kompañero di e aktual kapitan indones, Jay Idzes, kende e tempu ei a hasi e transishon di e tim hubenil pa e promé tim.<ref name="Jort"/> Na 2024, Van der Sande a opta pa un aventura den eksterior ku e klup eskoses Dundee United. Un temporada despues, el a regresa Hulanda pa bisti e camiseta di SC Cambuur. Awor, un otro reto den eksterior ta sper’é, e biaha aki na Indonesia.<ref name="Jort"/> ==Karera internashonal== Riba 5 di òktober 2023, Van der Sande a wòrdu inkluí den e selekshon di selekshon nashonal di futbòl di Boneiru pa e coach nashonal Rilove Janga pa e partido internashonal kontra Anguilla dia 12 di òktober den e Liga di Nashonnan di CONCACAF 2023-24. Van der Sande tabata eligibel pasobra el a biba riba e isla di Caribe pa cinco aña durante su hubentud. Mesora el a hasi su debut internashonal komo titular i a hunga henter e partido, kual Boneiru a gana 2-0 kontra di Anguilla.[2] Siguientemente, el a wòrdu yamá mas frekuentemente pa e selekshon nashonal, i dia 8 di sèptèmber 2024, el a skor su promé gol pa Boneiru ora el a haña e nèt den e derota di 2-1 for di kas kontra El Salvador den e Liga di Nashonnan di CONCACAF 2024/25. --------------- Segun gerente general Yabes Tanuri, e yegada di e delantero ta un eskoho deliberá di e staf tékniko. “Nos ta anunsiá ofisialmente ku Jort van der Sande ta nos hungadó stranhero nobo pa e temporada benidero. Su yegada ta kuadra ku e nesesidatnan di e personal tékniko. A base di su eksperensia i estadístikanan komo delantero, nos ta spera ku e por duna un kontribushon signifikante na Bali United. Nos ta spera ku e adaptá lihé na e liga indones. Bon Bini na Bali, i nos ta spera di logra un éksito huntu den Tanuri,” Tanuri a bisa. deklarashon di e klup.<ref name="Jort">Hans Hofstra, [https://www.bonaire.nu/nieuws/sport/92813/bonairiaans-international-jort-van-der-sande-tekent-bij-bali-united https://www.bonaire.nu/nieuws/sport/92813/bonairiaans-international-jort-van-der-sande-tekent-bij-bali-united], bonaire.nu (26 di yüli 2026)</ref> {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Sande, Jort van der}} [[:Kategoria:Hende]] [[:Kategoria:Futbolista]] [[:Kategoria:Futbòl na Boneiru]] ---------------- {{Variante|c}} {{Infobox futbolista|variante=c | nomber = | imagen = | imagen hachura = | descripcion = <!-- Seccion di informacion personal --> | nomber completo = Jarzinho Saul Emmanuel Pieter | alias = | fecha nacemento = | luga nacemento = [[Willemstad]] | pais nacemento = {{CUW}} | fecha fayecimento = | luga fayecimento = | pais fayecimento = | nacionalidad = | haltura = | pia = <!-- Seccion di club profecional --> | debut = | debut ekipo = | club actual = [[File:Flag of Saudi Arabia.svg|20px|border]] Abha | liga = Promé Divishon | number = 3 | posicion = Defensa | contract = <!-- Seccion di seleccion nacional --> | seleccion = {{CUWf}} | debut seleccion = 6 di òktober 2016 | number seleccion = | participa = 28 | goal = 1 <!-- Seccion di trayectoria --> | temporada = 2012–2014<br>2014–2018<br>2018–2024<br>2024-2025<br>2025- | club = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] VV Smitshoek<br>[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Kozakken Boys<br>[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] RKC Waalwijk<br>[[File:Flag of Saudi Arabia.svg|20px|border]] El-Hazem<br>[[File:Flag of Saudi Arabia.svg|20px|border]] Abha <!-- Seccion di Prestacion --> | campeonato = | medaya = | competencia = | compeonato2 = | medaya2 = | competencia2 = | actualisa = 10 di yüni 2026 }} '''Jarzinho Saul Emmanuel Pieter''' (☆ [[11 di novèmber]] [[1987]] na [[Willemstad]] – † [[9 di sèptèmber]] [[2019]] na [[Port au Prince]]) tabata un futbolista di Kòrsou ku tabata hunga komo kiper. Karera di klup Pieter a kuminsá su karera ku RKSV Centro Dominguito, kaminda el a bira un di e portero mas importante den futbòl lokal. Ku e klup aki, el a gana varios kampionato di Kòrsou, inkluyendo titulonan na 2012, 2013, 2015 i 2016. Durante e periodo aki, Centro Dominguito tabata un di e ekiponan dominante riba e isla. Despues di mas ku dies aña ku e klup, Pieter a transferí na 2018 pa SV VESTA. Ku e equipo aki, el a logra un logro historiko ora ku VESTA a bira kampion di Kòrsou pa promé biaha den su historia. Internashonal Pieter a hasi su debut pa e selekshon nashonal di Kòrsou na 2013, poco tempu despues di su promé titulo ku Centro Dominguito. El a forma parti di e selekshon durante varios aña, mayoria di biaha komo di dos portero despues di Eloy Room. El a partisipá den torneo manera e Kampionato Karibe 2014, kaminda Kòrsou a debuta na e ronda final, i tambe den e Kopa Oro di CONCACAF 2017. Den e ultimo torneo aki, Kòrsou a logra un exito historiko ora ku nan a gana e kampionato karibeño i kualifiká pa e Kopa Oro. Morto Na sèptèmber 2019, Pieter tabata ku e selekshon nashonal na Haití pa un partido di CONCACAF Nations League. Poco despues di yega, el a kuminsá sinti malu. Dia 9 di sèptèmber 2019, el a wòrdu hañá morto den su kamber di hotel na Port-au-Prince, probablemente debí na un paro kardiako. Su morto a kousa gran tristesa den Kòrsou i den mundu di futbòl. Durante e siguiente partido di e selekshon, a wòrdu tene un momento di silensio na su memoria. Despues di su morto, a wòrdu establesé e “Jarzinho Pieter Kids Fund Project” na su honor. == Karera == ===Klup=== Pieter a hunga pa [[RKSV Centro Dominguito]] y SV VESTA na [[Kòrsou]] i a titulá seis biaha kampeon di Kòrsou. Den zomer di 2018, el a hunga pa [[SV Juventus]] na [[Boneiru]] pa vários luna. === Internashonal === Un rato despues di a gana su di dos titulo nacional cu RKSV Centro Dominguito na 2013, Pieter a wordo yama pa e seleccion nacional di futbol di Curaçao pa entrenador nacional Ludwig Alberto. Tres dia despues di su di 26 cumpleaños, el a debuta den e prome partido di e torneo ABCS 2013 contra Aruba, un partido cu Curaçao a gana 2-0. Den e final contra Surinam dos dia despues, cual Curaçao a perde 3-1, Pieter un biaha mas a hunga full e 90 minuut den gol pa su pais natal. Ta te na sèptèmber 2014 Pieter a keda selektá pa e selekshon di Kòrsou atrobe. Pa e eliminatorio di Kampionato di Karibe 2014, el a wòrdu yamá pa e selekshon di Kòrsou dor di Ingemar Pieternella i a hunga den tur tres partido di grupo den e promé buèlta. Curaçao a termina prome y a avansa pa e di dos buelta di clasificacion, unda nan a bolbe termina na di dos luga tras di Martinique. Pieter a hunga den tur tres partido di grupo di Pieternella. Despues di a klasifiká ku éksito, e selekshon nashonal a partisipá den e finalnan na Jamaica na novèmber 2014 pa promé biaha den historia. Danki na su actuacionnan consistente durante e eliminatorionan, Pieter tabata tambe e portero regular di su pais den e finalnan y a hunga e 90 minuut completo den tur tres partido di grupo di su team. Sinembargo, Curaçao a perde den Grupo A contra Trinidad y Tobago, Cuba, y Guyana Frances, y finalmente a termina ultimo den e grupo cu 0 punto y un diferencia di gol di 5:10, loke a conduci na un eliminacion trempan di e torneo. E siguiente aña, Pieter a wòrdu remplasá komo portero di promé eskoho pa Eloy Room; Zeus de la Paz i Marcello Pisas tambe a hunga pa e selekshon nashonal e aña ei, promé ku Eloy Room a bira e úniko promé eskoho for di 2016. Pieter tabata e portero di reserva di De la Paz den por lo ménos dos partido internashonal na 2015 i despues mester a warda un aña promé ku e wòrdu yamá atrobe. For di e promé buèlta di e eliminatorionan pa Kopa Karibe 2017, Pieter tabata e portero di reserva di Eloy Room i seguidamente a keda riba banki pa e selekshon di Kòrsou—ku eksepshon di algun partido. Dia 22 di maart 2017, Pieter a hunga den un partido amistoso no oficial contra El Salvador cu no a wordo reconoci pa FIFA. Despues ku Curaçao a klasifiká ku éksito pa e Kampionato di Karibe, nan a gana e buèlta final di Martinique, asina klasifiká pa e Kopa di Oro di CONCACAF 2017. Asina mes e team a termina ultimo den Grupo C sin anota ni un punto of gol y a keda elimina trempan. Durante e periodo aki, Pieter tabata konsistentemente e reserva di Room. Despues di esei, Pieter a keda e di dos eskoho tras di Room den un seri di partidonan amistoso, e klasifikashonnan di Liga di Nashonnan di CONCACAF 2019-21, i e Kopa di Oro di CONCACAF 2019. Kamber a keda pa Merka despues di partisipashon den e Kopa di Oro. === Morto === Na kuminsamentu di sèptèmber 2019, el a kuminsá e kampaña di Liga di Nashonnan di CONCACAF 2019-21 ku e selekshon nashonal di Kòrsou i tabata un biaha mas riba banki tras di Eloy Room den un viktoria di 1-0 riba Haiti dia 7 di sèptèmber. Un dia despues, el a bula ku e selekshon nashonal pa e kapital haitiano, Port-au-Porce, pa nan di dos partido di regreso, grupo Haiti. E mesun dia ei, Pieter a keha di ta sinti malu. E siguiente mainta, el a wòrdu hañá morto den su kamber di hotèl na Marriott na Port-au-Prince; el a muri di paro kardiako.<ref>[https://www.mirror.co.uk/sport/football/news/jairzinho-pieter-dead-curacao-goalkeeper-19934472 Jairzinho Pieter dead: Curacao goalkeeper suffers cardiac arrest on eve of qualifier] (englisch), abgerufen am 18. Oktober 2019</ref> E partido kontra Haiti a wòrdu hunga apesar di morto di Pieter i a terminá den un empate di 1-1; un minüt di silensio a wordu observa promé ku kickoff den su memoria. <ref>[https://www.washingtonpost.com/sports/2019/09/10/day-before-an-international-match-goalie-curacao-died-heart-attack/ The day before an international match, a goalie from Curacao died of a heart attack] (englisch), abgerufen am 18. Oktober 2019</ref> Despues di a skor e gol di empate, [[Elson Hooi]] di Kòrsou a hisa un T-shirt ku e number di Pieter i e palabra “LEGENDA” riba dje pa e kámaranan.<ref>{{en}}[https://www.youtube.com/watch?v=uAUpujswL_c Curacao and Haiti played an exciting 1-1 draw], abgerufen am 18. Oktober 2019</ref> Despues di su morto, e Proyekto di Fondo di Mucha Jarzinho Pieter a wòrdu establesé na su honor.<ref>[https://kikotapasando.com/2019/10/03/grupo-amigunan-di-pieter-ku-un-inisiativa-bunita-t-shirt-speshal-pa-duna-honor-i-alabes-fundraising-pa-yunan-di-jarzinho-pieter/ Grupo ‘amigunan di Pieter’ ku un inisiativa bunita T-shirt speshal pa duna honor i alabes fundraising pa yunan di Jarzinho Pieter] (Papiamentu), abgerufen am 18. Oktober 2019</ref> ====Selekshon nashonal di Kòrsou==== Na 2013, el a hasi su debut pa e selekshon nashonal di futbòl di Kòrsou, kaminda e tabata prinsipalmente portero di reserva. Pieter a forma parti di e selekshon di Kòrsou na [[Kopa Oro di CONCACAF]] 2017 i 2019 i [[Kopa Karibe]] 2014 i 2017. Ku Kòrsou, Pieter a gana e Kopa Karibe na 2017. Pieter a fayesé dia 9 di sèptèmber 2019, na e edat di 31 aña den e hotèl di hungadónan na Port-au-Prince, Haiti, kaminda e tabata ku e selekshon nashonal di futbòl di Kòrsou pa un partido den [[CONCACAF Nations League]].<ref>[https://web.archive.org/web/20191018084407/https://www.concacaf.com/en/article/concacaf-statement-09092019 Concacaf Statement], concacaf.com, 9 di sèptèmber 2019.</ref> ==Lista di honor== ; RKSV Centro Dominguito :[[Promé Divishon|Sekshon Pagá / Promé Divishon]]: 2012, 2013, 2015, 2016, 2017 ; SV Vesta : Promé Divishon: 2019 ; {{CUW}} : [[Kopa Karibe]]: 2017 : King's Cup: 2019 ==Link eksterno== *[https://www.national-football-teams.com/player/54167/Jarzinho_Pieter.html Profiel op national-football-teams.com] * {{Transfermarkt|300410}} * {{NFTPlayer|54167}} * [https://caribbeanfootballdatabase.com/curacao/players/jairzinhopieter.html Jarzinho Pieter] in der Caribbean Football Database (englisch) {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Pieter, Jarzinho}} [[:Kategoria:Hende]] [[:Kategoria:Futbolista]] [[:Kategoria:Futbòl na Kòrsou]] --------------- {{Variante|c}} {{Infobox futbolista|variante=c | nomber = | imagen = | imagen hachura = | descripcion = <!-- Seccion di informacion personal --> | nomber completo = | alias = | fecha nacemento = | luga nacemento = [[Willemstad]] | pais nacemento = {{CUW}} | fecha fayecimento = | luga fayecimento = | pais fayecimento = | nacionalidad = | haltura = | pia = <!-- Seccion di club profecional --> | debut = | debut ekipo = | club actual = [[File:Flag of Saudi Arabia.svg|20px|border]] | liga = Promé Divishon | number = 3 | posicion = Defensa | contract = <!-- Seccion di seleccion nacional 1--> | seleccion = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] [[Hulanda]] U-15 | debut seleccion = 2011 | number seleccion= | participa = 36 | goal = 4 <!-- Seccion di seleccion nacional 2--> | seleccion2 = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] [[Hulanda]] | debut seleccion2= | number seleccion2= | participa2 = 6 | goal2 = 0 <!-- Seccion di seleccion nacional 3--> | seleccion3 = {{CUWf}} | debut seleccion3 = 5 di sèptèmber 2025 | number seleccion3= | participa3 = 3 | goal3 = 0 <!-- Seccion di trayectoria --> | temporada = 2012–2014<br>2014–2018<br>2018–2024<br>2024-2025<br>2025- | club = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] VV Smitshoek<br>[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Kozakken Boys<br>[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] RKC Waalwijk<br>[[File:Flag of Saudi Arabia.svg|20px|border]] El-Hazem<br>[[File:Flag of Saudi Arabia.svg|20px|border]] Abha <!-- Seccion di Prestacion --> | campeonato = | medaya = | competencia = | compeonato2 = | medaya2 = | competencia2 = | actualisa = 10 di yüni 2026 }} === Internashonal === For di 2012 pa 2017, Bazoer a hasi un total di 33 aparishon pa diferente selekshon hubenil di Hulanda, anotando tres gol. Ku e selekshon U-17, el a gana e kampeonato oropeo di UEFA U-17 na [[Slovenia]] na 2012. Dia 13 di novèmber 2015, el a hasi su debut pa e selekshon nashonal senior den un wega amistoso kontra Wales (3-2). Na 2016, e mediokampista a hasi sinku aparishon mas den partidonan amistoso. ====Selekshon nashonal di Kòrsou==== Ya for di 2013, Kòrsou a aserká Bazoer pa firma kuné komo un internashonal hubenil.<ref>{{cite web |language=en |url=http://www.concacaf.com/page/ConfederationDetail/0,,12813~2730083,00.html|title=U-20 finals set for Mexico, U-17s to Panama|publisher=CONCACAF.com|date=2012-11-04 |access-date= |url-status=|archive-url=https://web.archive.org/web/20120413211011/http://www.concacaf.com/page/ConfederationDetail/0,,12813~2730083,00.html|archive-date=2012-04-13}}</ref> Dia 29 di ougùstùs 2025, FIFA a aprobá e petishon di Bazoer pa kambia su afiliashon nashonal di Hulanda pa Kòrsou.<ref>{{cite web|url=https://knowledge.fifa.com/change-of-association-platform |language=en |title=FIFA Change of Association Platform|work=knowledge.fifa.com|date=2025-08-29 |accessdate=2026-06-10}}</ref> El a hasi su debut pa e selekshon nashonal di futbòl di Kòrsou dia 5 di sèptèmber 2025 den un wega di eliminashon pa Kopa di Mundu kontra Trinidad i Tobago, ku a terminá 0-0.<ref>{{cite web |language=en |url= https://www.sofascore.com/football/match/curacao-trinidad-and-tobago/mdcsCqx |title=Trinidad and Tobago v Curaçao|date=2025-09-05 |work=sofascore.com |access-date=2026-06-10}}</ref> Na mei 2026, el a wòrdu nombrá den e selekshon final di Kòrsou pa e [[Kopa Mundial di Futbòl|Kopa Mundial di FIFA]] 2026, e promé aparishon di e pais na e torneo.<ref>{{cite web|title=Smallest nation Curacao name debut World Cup squad|url=https://www.bbc.com/sport/football/articles/c70798249j0o|date=2026-05-18|access-date=2026-06-10}}</ref> {{Appendix}} {{Malchi:Navegashon Selekshon Nashonal di Futbòl di Kòrsou KM 2026}} {{DEFAULTSORT:Bazoer, Riechedly}} [[:Kategoria:Hende]] [[:Kategoria:Futbolista]] [[:Kategoria:Futbòl na Kòrsou]] ===Internashonal=== ====Selekshon nashonal di Kòrsou==== Fonville a wòrdu yamá pa e selekshon nashonal di Kòrsou pa e partidonan di klasifikashon pa [[Kopa Mundial di Futbòl|Kopa Mundial]] 2026 di [[FIFA]] kontra Bermuda i Jamaica dia 13 i 18 di novèmber 2025.<ref>{{cite web|url= https://www.gelderlander.nl/nec/deveron-fonville-heeft-een-unieke-route-afgelegd-richting-nec-ik-moest-opeens-verder-kijken-dan-voetbal~ae1d1e4d/?referrer=https%3A%2F%2Fwww.google.com%2F|website=Gelderlander.nl|accessdate=|title= Deveron Fonville took a unique path to NEC: "I suddenly had to look beyond football."|date=2025-11-12}}</ref> Na mart 2026, el a konfirmá su desishon pa hunga pa Kòrsou<ref>{{citeer web |url=https://www.voetbalprimeur.nl/nieuws/2069306/nec-verdediger-fonville-over-keuze-tussen-nederland-en-cura-ao.html |titel=NEC-verdediger gelinkt aan Oranje: 'Ik heb met mijn hart voor Curaçao gekozen' |datum=2026-03-21 |taal=nl}}</ref> i dia 18 di mei 2026 a wòrdu nominá pa e tim final pa Kopa Mundial 2026, apesar di no a hunga promé.<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/sport/football/articles/c70798249j0o |titel=2026 World Cup: Curacao name debut 26-man squad |datum=2026-05-18 |language=en |work=BBC}}</ref> El a hasi su debut pa Kòrsou dia 30 di mei 2026 den e partido preparatorio pa Mundial kontra Eskosia.<ref>[https://www.vi.nl/nieuws/advocaat-laat-fonville-debuteren-namens-cura-ao-tegen-schotland Advocaat laat Fonville debuteren namens Curaçao tegen Schotland], vi.nl (30 di mei 2026)</ref> -------------- {{Variante|c}} {{Infobox futbolista| variante = c | nomber = Godfried Roemeratoe | nomber completo = | imagen = Godfried Roemeratoe.JPG | descripcion = Godfried Roemeratoe na 2025. | fecha nacemento = [[19 di ougùstùs]] [[1999]] | luga nacemento = | pais nacemento = {{NLD}} | fecha fayecimento= | luga fayecimento = | pais fayecimento = | nacionalidad = | nacionalidad_dep = {{CUW}} | deporte = futbol | haltura = 178 | pia = drechi | club actual = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] FKC Waalwijk | liga = | number = 24 | posicion = Mediokampista <!-- Seccion di seleccion nacional 1--> | seleccion = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] [[Hulanda]] U-17, U-20 | debut seleccion= 2015 | number seleccion= | participa = 6 | goal = 0 <!-- Seccion di seleccion nacional 2--> | seleccion2 = {{CUWf}} | debut seleccion2 = 2023 | number seleccion2= | participa2 = 16 | goal2 = 1 | temporada = 2017–2018<br />2018–2022<br />2021–2022<br />2022–2023<br />2023– | club = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Jong FC Twente<br />[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] FC Twente<br />[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Willem II<br />[[File:Flag of Israel.svg|20px|border]] Hapoel Tel Aviv<br />[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] RKC Waalwijk }} '''Godfried Roemeratoe''' (☆ [[19 di ougùstùs]] [[1999]] na Oost-Souburg, [[Hulanda]]) ta un futbolista profeshonal ku ta hunga komo mediokampista pa RKC Waalwijk i pa e [[Selekshon nashonal di futbòl di Kòrsou (maskulino)| selekshon nashonal di Kòrsou]]. ==Karera== ===Klup=== ===Internashonal=== El a wòrdu yamá pa e selekshon nashonal di futbòl di Kòrsou pa e partidonan di klasifikashon pa Kopa Mundial di FIFA 2026 kontra Bermuda i Jamaica riba 13 i 18 di novèmber 2025.[7] ====Selekshon nashonal di Kòrsou==== {{Malchi:Navegashon Selekshon Nashonal di Futbòl di Kòrsou KM 2026}} {{Stub}} {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Roemeratoe, Godfried}} [[:Kategoria:Hende]] [[:Kategoria:Futbolista]] [[:Kategoria:Futbòl na Kòrsou]] ---------------- {{Variante|c}} {{Infobox futbolista| variante = c | nomber = Joshua Brenet | nomber completo = Joshua Benjamin Brenet | imagen = PSV Eindhoven, Teamcamp Bad Erlach, July 2014 (076).jpg | descripcion = | fecha nacemento = [[20 di mart]] [[1994]] | luga nacemento = Kerkrade | pais nacemento = {{NLD}} | fecha fayecimento= | luga fayecimento = | pais fayecimento = | nacionalidad = | nacionalidad_dep = {{CUW}} | deporte = futbol | haltura = 181 | pia = drechi | club actual = [[File:Flag of Turkey.svg|20px|border]] Kayserispor | liga = Superliga | number = 30 | posicion = Defensa <!-- Seccion di seleccion nacional 1--> | seleccion = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] [[Hulanda]] U-18, U-19, U-21 | debut seleccion = 2011 | number seleccion= | participa = 17 | goal = 0 <!-- Seccion di seleccion nacional 2--> | seleccion2 = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] [[Hulanda]] | debut seleccion2 = 9 di novèmber 2016 | number seleccion2= | participa2 = 2 | goal2 = 0 <!-- Seccion di seleccion nacional 3--> | seleccion3 = {{CUWf}} | debut seleccion3 = 6 di yüni 2024 | number seleccion3= | participa3 = 11 | goal3 = 1 | temporada = 2012–2018<br />2013–2015<br />2018–2022<br />2020<br />2021<br />2022–2024<br />2024–2025<br />2025–2026<br />2026– | club = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] PSV<br />[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Jong PSV<br />[[File:Flag of Germany.svg|20px|border]] Hoffenheim<br />→ [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Vitesse<br />[[File:Flag of Germany.svg|20px|border]] Hoffenheim<br>[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] FC Twente<br />[[File:Flag of Qatar.svg|20px|border]] Al-Rayyan SC<br />[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] [[Eskosia]] Livingston FC<br />[[File:Flag of Turkey.svg|20px|border]] Kayserispor }} '''Joshua Benjamin Brenet''' (☆ [[20 di mart]] [[1994]] na Kerkrade, [[Hulanda]]) ta un futbolista [[Hulanda|hulandes]] ku raisnan di [[Kòrsou]] ku ta hunga komo delantero. Aktualmente, e ta hunga pa Kayserispor i pa e [[Selekshon nashonal di futbòl di Kòrsou (maskulino)| selekshon nashonal di Kòrsou]]. ==Karera== ===Klup=== ===Internashonal=== ====Selekshon nashonal di Kòrsou==== {{Malchi:Navegashon Selekshon Nashonal di Futbòl di Kòrsou KM 2026}} {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Brenet, Joshua }} [[:Kategoria:Hende]] [[:Kategoria:Futbolista]] [[:Kategoria:Futbòl na Kòrsou]] ------------ (☆ na ) ta un futbolista ku raisnan di Kòrsou ku ta hunga komo . Aktualmente, el ta hunga pa i pa e selekshon nashonal di Kòrsou. == Karera == === Hoben === <Optional: youth clubs in 1–2 sentences> El a kuminsá su karera na i despues a pasa pa <academy/club>. === Klup === Dia , el a hasi su debut profeshonal pa den un partido kontra .[#] <Season/period>: <short summary – appearances/goals if known> Na , el a transferí pa .<optional fee/contract>[#] Na , el a firma ku .[#] <Keep each club to 1–2 sentences max> === Internashonal === <Optional: youth national teams> El a representá na nivel hubenil (si aplicabel). El a hasi su debut pa Kòrsou dia den un kontra . <Optional highlight (ONLY if notable)> Dia , el a <goal/assist/event> den un partido kontra . <Optional: tournament/qualification> El tabata parti di e selekshon ku a <achievement, e.g. klasifiká pa Mundial 2026>. ----------- {{Variante|c}} E '''lista di hungado di e seleccion nacional di futbol di Aruba''' ta duna un bista di tur futbolista cu tin por lo menos cinco wega internacional pa [[Aruba]] riba nan nomber. E lista no ta incluí partidonan pa e [[Selekshon Antiano di Futbòl|selekshon nashonal di futbol di Antias Hulandes]], solamente e partidonan internacional di pais Aruba despues di su status aparte na 1986. == Lista di hungado == {| class="wikitable sortable" width=90% style="text-align:center;" |- align=left ! width=5% | № ! width=15% | Hungadó ! width=5% | № di partido hungá ! width=5% | № di gol ! width=15% | Debut ! width=15% | Ultimo wega |- | 1 || align="left" | [[Fernando Lewis]] || 11 || 0 || 5 juni 2015 || 14 juni 2017 |- | 2 || align="left" | [[Noah Harms]] || 11 || 0 || 10 oktober 2017 || 4 juni 2022 |- | 3 || align=left | [[Walter Bennett (Aruba)|Walter Bennett]] || 17 || 0 || 21 augustus 2011 || 18 oktober 2023 |- | 4 || align=left | [[Gregor Breinburg]] || 13 || 0 || 2019 || 21 november 2023 |- | 5 || align="left" | [[Terence Groothusen]] || 27 || 1 || 2016 || 9 oktober 2021 |- | 6 || align="left" | [[Josh Gross]] || 25 || 3 || 2021 || |- | 7 || align="left" | [[Annuar Kock]] || 48 || 13 || 2019 || |- | 8 || align="left" | '''[[Matthew Lentink]]'''|| 70 || 16 || 2016 || |- | 9 || align="left" | [[Nickenson Paul]] || 10 || 3 || 10 oktober 2017 || 16 juni 2021 |- | 10 || align="left" | [[Bradley Martis]] || 12 || 0 || 2011 || 17 juli 2017 |- | 11 || align=left | [[Diederick Luidens]] || 17 || 1 || 5 juni 2019 || 21 november 2023 |- | 12 || align="left" | '''[[Rovien Ostiana]]''' || 11 || 1 || 2024 || |- | 13 || align="left" | [[Darryl Baly]] || 38 || 2 || 2011 || 13 juni 2023 |- | 14 || align="left" | [[Jaybrien Romano]] || 10 || 1 || 23 maart 2018 || 1 juli 2019 |- | 15 || align=left | [[Javier Jimenez]] || 16 || 5 || 2011 || 3 oktober 2021 |- | 16 || align="left" | [[Jayden Kruydenhof]] || 14 || 0 || 2021 || |- | 17 || align="left" | '''''[[Jonathan Richard]]''''' || 19 || 1 || 2021 || |- | 18 || align="left" | [[Isaï Marselia]] || 23 || 0 || 2023 || |- | 19 || align="left" | [[Tyron Perret Gentil]] || 39 || 1 || 2016 || |- | 20 || align=left | [[Leroy Oehlers]] || 37 || 5 || 2019 || |- | 21 || align=left | [[Theric Ruiz]] || 17 || 0 || 2011 || 3 oktober 2021 |- | 22 || align=left | [[Jean-Luc Bergen]] || 34 || 10 || 2015 || 18 oktober 2023 |- | 23 || align="left" | [[Raymond Baten]]|| 39 || 21 || 2016 || 9 juni 2024 |- | 24 || align=left | [[Gillian Justiana]] || 16 || 0 || 2011 || 10 oktober 2017 |- | 25 || align="left" | '''''[[Gervane Kastaneer]]''''' || 27 || 9 || 12 oktober 2018 || |- | 26 || align="left" | [[Gino van Kessel]] || 25 || 8 || 2015 || 27 september 2022 |- | 27 || align="left" | '''''[[Brandley Kuwas]]''''' || 35 || 2 || 22 mart 2017 || |- | 28 || align="left" | [[Darryl Lachman]] || 33 || 1 || 2015 || 16 juni 2021 |- | 29 || align="left" | '''''[[Jürgen Locadia]]''''' || 12 || 1 || 13 yuni 2023 || |- | 30 || align=left | '''''[[Jearl Margaritha]]''''' || 21 || 5 || 7 september 2023 || |- | 31 || align=left | [[Michaël Maria]] || 29 || 2 || 2015 || 24 september 2022 |- | 32 || align="left" | '''[[Nathan Markelo]]''' || 11 || 0 || 2022 || 6 juni 2024 |- | 33 || align=left | '''[[Cuco Martina]]''' || 63 || 1 || 2011 || 9 juni 2024 |- | 34 || align="left" | [[Shermaine Martina]] || 10 || 0 || 27 maart 2018 || 17 juni 2023 |- | 35 || align="left" | [[Shelton Martis]] || 11 || 1 || 2014 || 11 juni 2015 |- | 36 || align="left" | [[Papito Merencia]] || 18 || 4 || 14 november 2013 || 27 maart 2016 |- | 37 || align=left | [[Dustley Mulder]] || 17 || 0 || 2015 || 17 juli 2017 |- | 38 || align=left | [[Gevaro Nepomuceno]] || 50 || 8 || 2014 || 13 juni 2023 |- | 39 || align="left" | [[Jeremy de Nooijer]] || 15 || 0 || 2015 || 25 maart 2021 |- | 40 || align="left" | [[Jarzinho Pieter]] || 11 || 0 || 14 november 2013 || 15 november 2014 |- |} ----------------- {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Antonisse, Jeremy}} [[:Kategoria:Futbolista]] [[:Kategoria:Futbòl na Kòrsou]] ===Selekshon nashonal di Kòrsou=== For di 2011, Martina ta representá Kòrsou na nivel internashonal, meskos ku su ruman [[Javier Martina]]. Tur dos a partisipá den e eliminatorionan pa kualifikashon di [[Kopa Mundial di Futbòl]] 2014 di [[FIFA]].<ref> {{citeer web|titel=''Martina verlies weer met Curaçao'' |url=https://www.bd.nl/rkc-waalwijk/martina-verliest-weer-met-curacao~a988f976/?referrer=https%3A%2F%2Fwww.google.com%2F|werk= bn.nl }}</ref> Martina a bira un lider importante den e selekshon i a fungi komo kapitan. Bou di su liderato, Kòrsou a logra klasifikashon pa e CONCACAF Gold Cup 2017 i CONCACAF Gold Cup 2019. Despues di un eliminashon den fase di grupo na 2017, e tim a logra yega kuarto final na 2019, kaminda nan a pèrdè 1–0 kontra [[Estadonan Uni di Amérika|Merka]]. Un di e mihó logro di Martina ku Kòrsou tabata e viktoria den e [[Kopa Karibe]] 2017 dia 25 di yüni 2017, despues di a derotá Jamaica 2–1 den final. El a keda selektá pa e Tim di Aña di [[CONCACAF]] 2018, un rekonosementu pa su prestashon na nivel regional. Martina tambe a representá Kòrsou den varios edishon di [[Kopa Oro di CONCACAF]], inkluyendo 2017, 2019 i 2025. == Link eksterno == * [https://www.soccerway.com/player/martina-cuco/IiT86r0s/ Profil Cuco Martina], soccerway.com {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Martina, Cuco}} [[:Kategoria:Futbolista]] [[:Kategoria:Futbòl na Kòrsou]] -------------- {{Infobox futbolista| variante = a | nomber = Michel Lopez | fecha nacemento = [[3 di novèmber|]3 di november]] [[1972]] | luga nacemento = {{ABW}} | pais nacemento = | facha fayecimento = | luga fayecimento = | pais fayecimento = | nacionalidad = Hulandes | haltura = 169 <!-- Seccion di club profecional --> | debut = | debut ekipo = | club actual = | liga = [[Division di Honor (Aruba)|Division di Honor]] | number = | posicion = Mediocampo <!-- Seccion di seleccion nacional --> | seleccion = {{ABWf}} | debut seleccion = | number seleccion = | participa = 4 (0) | goal = <!-- Seccion di trayectoria --> | temporada = 2000-2002<br>2003–2005<br /> 2005–2011<br /> 2011–2013<br /> 2016–2017<br /> 2017-2018<br /> 2021-2022 | club = [[File:Flag of Aruba.svg|20px|border]] [[SV Independiente Caravel|SV Caravel]]<br />[[File:Flag of Aruba.svg|20px|border]] [[SV Estrella]]<br />[[File:Flag of Aruba.svg|20px|border]] [[SV La Fama]]<br />[[File:Flag of Aruba.svg|20px|border]] [[SV Dakota]]<br />[[File:Flag of Aruba.svg|20px|border]] [[SV Independiente Caravel|SV Caravel]]<br />[[File:Flag of Aruba.svg|20px|border]] [[SV Juventud Tanki Leendert|SV Tanki Leendert]]<br />[[File:Flag of Aruba.svg|20px|border]] [[SV Independiente Caravel|SV Caravel]] }} '''Michel Lopez''' (☆ [[3 di novèmber|3 di november]] [[1972]] na [[Santa Cruz]]) ta un ex-futbolista [[Aruba]]no cu a hunga primordialmente como mediocampista defensivo. El a forma parti di e [[seleccion nacional di futbol di Aruba (masculino)|seleccion nacional masculino di Aruba]]. == Bida y carera == Michel Lopez a nace y lanta na Santa Cruz, Aruba. === Carera den club === Michel López a kuminsá su karera di klup den e Divishon di Honor di nivel haltu di Aruba, kaminda e tabata afiliá ku SV Dakota durante e temporada 1999/2000 komo mediokampista defensivo.[6] Estadisticanan detaya di e periodo aki, incluyendo aparicionnan y golnan, ta limita den registronan disponibel, reflehando e documentacion modesto di futbol domestico di Aruba e tempo ey. López ta wòrdu notá komo retirá di wega profeshonal, sin mas transferensia òf periodo di klup dokumentá den basenan di dato grandi.[1] Den su karera despues di wega, López a keda enbolbí den futbòl di Aruba komo miembro di direktiva i mènedjer di e sekshon hubenil na SV Estrella, kontribuyendo na e programanan di desaroyo di e klup segun e registronan di e organisashon.[7] === Carera internacional === Lopez a debuta pa e seleccion nacional di Aruba dia 18 di mart 2000 den un partido contra [[Puerto Rico]], kaminda el a remplasá pa Kenrick Bradshaw durante e partido ku a tuma lugá na Estadio Sixto Escobar.[8] E partido, cu a termina den un empate 2-2. Lopez a gana dos kap pa e selekshon nashonal di futbòl di Aruba durante e kampaña di klasifikashon pa Kopa Mundial di FIFA 2002 na CONCACAF, tur dos aparishon ta bini komo suplente.[2][1] Representando su nashon na nivel internashonal, el a aparesé den eliminatorio pa Kopa Mundial pa e selekshon maskulino di Aruba durante kuminsamentu di añanan 2000, aparesé komo defensa den partidonan limitá.[1][2] Su debut a tuma lugá dia 18 di mart 2000, den un empate di 2-2 kontra Puerto Rico den e di dos wega di e promé buèlta, kaminda el a remplasá pa Kenrick Bradshaw durante e partido ku a tuma lugá na Estadio Sixto Escobar.[8] Aruba a gana e wega di ida 4-2 na kas dia 12 di mart 2000, i a avansá riba agregashon 6-4, markando un di e promé éksitonan di e nashon den kompetensianan sanshoná pa FIFA despues di nan miembresia na 1988.[8] López a kontribuí defensivamente den su tempu limitá riba tereno, yudando pa sigurá e resultado sin pèrdè mas gol.[8] López su di dos i último aparishon a tuma lugá dia 16 di aprel 2000, remplasando pa Richard Jacobs den un derota di 0-4 kontra Barbados den e di dos buelta di e di dos buèlta na Stadion Nashonal di Barbados.[9] Aruba a pèrdè e wega di ida 1-3 na kas dia 2 di aprel 2000, i a keda eliminá riba agregashon 1-7, kabando nan kareda di klasifikashon.[9] Den e wega aki, López a bolbe duna sosten na mediokampo pero no por a influensiá e resultado ya ku Barbados a dominá.[9] Werleman a debuta pa e seleccion nacional di Aruba dia 26 di mart 2008 den un partido contra [[Antigua i Barbuda|Antigua & Barbuda]]. Entre 2008 y 2010 el a representa Aruba den cuater partido internacional, incluyendo weganan clasificatorio pa [[Kopa Oro di CONCACAF|Copa Oro di CONCACAF]] y [[Kopa Mundial di Futbòl|Copa Mundial di FIFA]].<ref name=:"1"/> Tambe el a participa den partidonan amistoso. Aunke Aruba no a logra avansa den e torneonan aki, Werleman su contribucion a forma parti di e desaroyo di futbol internacional Arubano den e periodo ey.<ref name=:"1"/> == Link externo == * [https://ca.soccerway.com/player/werleman-jeffrey/Qwr0P4tO/ Profiel riba soccerway.com] * [https://www.besoccer.com/player/jeffrey-werleman-398765 Jeffrey Werleman], besoccer.com {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Werleman, Jeffrey}} [[:Kategoria:Futbolista]] [[:kategoria:Futbòl na Aruba]] Su promé timnan a inkluí SV Independiente Caravel (2000–2002) i SV Estrella Santa Cruz (2003–2005), kaminda el a mehorá su abilidatnan den liganan doméstiko. Despues el a hunga pa SV La Fama Savaneta di 2005 pa 2011, SV Dakota di 2011 pa 2013, SV Independiente Caravel na 2016–2017, SV Juventud Tanki Leendert na 2017–2018, un '''Jeffrey Werleman''' ta un kiper di futbòl i eks miembro di e selekshon nashonal di futbòl di Aruba.[1][2] Su promé klup tabata Caravel.[3] -------------------------- {{Infobox futbolista| variante = a | nomber = Yahmani Eisden | imagen = | imagen hanchura = | descripcion = <!-- Seccion di informacion personal --> | nomber completo = | alias = | fecha nacemento = [[19 di yüli|19 di juli]] [[2005]] | luga nacemento = | pais nacemento = [[Aruba]] | facha fayecimento = | luga fayecimento = | pais fayecimento = | nacionalidad = Hulandes | haltura = 187 <!-- Seccion di club profecional --> | debut = | debut ekipo = | club actual = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] FC Den Bosch | liga = | number = | posicion = Portero <!-- Seccion di seleccion nacional --> | seleccion = {{ABWf}} | debut seleccion = | number seleccion = | participa = | goal = <!-- Seccion di trayectoria --> | temporada = | club = Brasil Jrs, [[SV La Fama|La Fama]], Santa Fe y [[SV Dakota|Dakota]] }} '''Jahmani Yahvon Yahmal Eisden''' (☆ [[19 di yüli|19 di juli]] [[2005]] na [[Aruba]]) ta un keeper arubiano cu desde temporada 2024/25 ta hunga como bolante pa FC Den Bosch. E ta internacionalista pa e [[seleccion nacional di futbol di Aruba (masculino)|ekipo nacional masculino di Aruba]] desde == Carera == === Carera den club === Jahmani Eisden''' ta Eisen ta un keeper hoben cu a ser yama pa defende e gol di nos seleccion nacional. E tin 18 aña di edad, ta pisa 75KG y ta midi 1.87M di haltura. E campeonato aki e la hunga cu Ijsselmeervogels su categoria O21. E la hunga tambe cu e team grandi di Ijsselmeervogels, y t’e portero mas jong cu a debuta den e team grandi. E siguiente campeonato e lo ta formando parti di un club profesional. E tin 2 oferta riba mesa y lo mester dicidi cual e ta acepta. Na Aruba e la milita den varios club, entre otro Brasil Jrs, La Fama, Santa Fe y ultimo Dakota caminda el a titula campeon di Aruba. E la forma parti den varios categoria hubenil di seleccion di Aruba incluyendo e seleccion U-20 cu a participa na Guatemala. Den tur e seleccionnan e tawata capitan. Esaki sigur ta mustra su madurez y su habilidad di ta lider. E ta compronde e wega bon, tin hopi bon refleho, bon reaccion y ta bon cu e bala na su pia tambe. E ta coach su team bon y ta mantene su liñanan organisa. E ta yiu di e conocedo artista [[Ataniro]]. == Link externo == * [https://int.soccerway.com/players/matthew-lentink/142467/ Profiel riba soccerway.com] * [https://www.transfermarkt.com/matthew-lentink/profil/spieler/159034 Profiel di entrenado riba transfermarkt.nl] {{Appendix}} For di madre patria Hulanda nos a ricibi e grato noticia cu e hoben portero Jahmani Eisden a firma cu FC Den Bosch p’e temporada 2024/2025. Cu su 18 aña, Eisden ya a wordo convoca pa defende porteria di e seleccion nacional di Aruba.<ref>https://24ora.com/jahmani-eisden-ta-uni-oficialmente-na-fc-den-bosch/ Jahmani Eisden ta uni oficialmente na FC Den Bosch], 24ora.com (22 di juni 2024)</ref> Den e temporada anterior el a hunga den e categoria sub-21 di Ijsselmeervogels y tambe a debuta cu e prome ekipo, convirtiendo den e portero mas hoben pa haci esaki. P’e proximo temporada Eisden lo forma parti di un club profesional despues di a ricibi dos oferta, unda cu e mester a dicidi cua pa acepta. Na Aruba, Eisden a milita den varios club, incluyendo Brazil Jrs., La Fama, Santa Fe y mas recientemente Dakota, unda cu el a consagra como campeon di Aruba. Fuera di esey, el a forma parti di diferente categoria hubenil di e seleccion di Aruba, incluyendo sub-20 cu a participa na Guatemala, siendo capitan den tur di nan. E experiencia aki ta demostra su madurez y capacidad di liderazgo. Eisden ta destaca pa su comprension di wega, su reflehonan, reaccion rapido y habilidad cu e bala de su pianan. Tambe e ta conoci pa su capacidad pa dirigi su ekipo y mantene e defensa organisa. Jahmani Eisden ta yiu homber di e conocido cantante Janiro “Atanio” Eisden y su firma cu FC Den Bosch ta marca un importante paso den su prometedor carera deportivo. ------------------------------ {{Infobox futbolista | variante = a | nomber = Stiven Melchor Rua | imagen = | imagen hanchura = | descripcion = <!-- Seccion di informacion personal --> | nomber completo = | alias = | fecha nacemento = [[1990]] | luga nacemento = [[Medellin]] | pais nacemento = [[Colombia]] | facha fayecimento = | luga fayecimento = | pais fayecimento = | nacionalidad = | haltura = 177 <!-- Seccion di club profecional --> | debut = | debut ekipo = | club actual = [[File:Flag of Aruba.svg|20px|border]] [[SV Britannia]] | liga = | number = 1 | posicion = Portero <!-- Seccion di seleccion nacional --> | seleccion = {{ABWf}} | debut seleccion = | number seleccion = | participa = | goal = <!-- Seccion di trayectoria --> | temporada = | club = }} '''Stiven Melchor Rua''' (☆ [[1990]] na [[Medellin]]) ta un futbolista [[Aruba]]no cu ta hunga como portero den [[Division di Honor (Aruba)|division honor]] pa [[SV Britannia]]. E ta internacionalista pa e [[seleccion nacional di futbol di Aruba (masculino)|ekipo nacional masculino di Aruba]]. == Carera == === Carera den club === Stiven Rua ta STIVEN Melchor Rua ta un di a 6 hungadonan local cu lo ta parti di e seleccion di Aruba. E tin 34 Aña di edad y ta pisa 71KG. Su Haltura ta 1.77M y su posicion ta Bolante. E ta naci na Medellin Colombia y a hunga futbol infantil pa cu e team Itagui Detaires.<ref>[https://drive.google.com/file/d/1qFLCkC_Rhg701h5wBl-UVq5rj0Hx_c6z/view Stiven Melchor Rua: Hecho en Aruba], AweMainta (6 di juni 2024)</ref> 34 ana Na 2002 e la bin Aruba y a hunga mayoria di su hubentud den e team di RCA. Cu su 17 aña e la debuta cu e team di Division di Honor y a logra conkista u total di 6 titulo di campeon cu e team tricolor. Actualmente e ta den su di dos aña cu e Pumanan di Piedra Plat [[SV Britannia]]. E tin tambe 4 titulo di [[Copa Betico Croes]] di cual 3 ta cu [[Racing Club Aruba|RCA]] y uno cu Britannia. Na 2008 e la sali “Rookie of the year.” E tin 3 titulo di “best midfielder” y tambe un titulo di “Goal getter” y un titulo di MVP, ambos e la gana na 2016. E ta un hungado hopi bon tecnica, bon tino di wega y experiencia den weganan grandi. E ta naci na Colombia pero e ta sintie mas Rubiano cu Juan Bembe. “Hecho en Aruba” y cla pa bay guera pa representa nos bunita isla. == Link externo == * [https://int.soccerway.com/players/matthew-lentink/142467/ Profiel riba soccerway.com] * [https://www.transfermarkt.com/matthew-lentink/profil/spieler/159034 Profiel di entrenado riba transfermarkt.nl] {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Melchor Rua, Stiven}} [[:Category:Futbolista]] [[:Category:Futbòl na Aruba]] --------------------------------------------------- '''JOSTHAN Maduro''' ta un otro keeper hoben cu a ser yama pa defende e gol di nos seleccion nacional. E tin 17 aña di edad, ta pisa 80KG y ta midi 1.88M di haltura. E ta hunga den e campeonato local p’e muchanan di Madiki SV Riverplate den Division di Honor. E la cuminsa su carera futbolistico den Bubali y e ultimo dos añanan aki e la milita den e team di Madiki.<ref>[https://drive.google.com/file/d/1P0kFQSalZd2S820aowZLuE5eCh7BeUJ9/view Josthan Maduro: Factor X], AweMainta (5 di juni 2024)</ref> Sigur un di e motibo grandi cu Riverplate ta logra drenta den e Copa Oro t’e bon actuacion di Josthan Maduro. E la ser scogi como e miho keeper di Division di Honor campeonato 2022/ 2023. E tin hopi bon refleho y ta destaca hopi cu e bala den su pia. Cu su pia robes e por pone e bala te dilanti e area grandi di e team contrario. E tin hopi bon tecnica, bon vision di wega, bon reaccion y ta un di e poco porteronan cu tin e factor X. E por dicidi un wega cu su glovenan pero tambe cu su pia. Seleccion Aruba sigur ta conta cu 3 tremendo keeper p’e compromisonan nos dilanti y Josthan Maduro sigur ta cla p’e reto. {{Appendix}} --------------------------------------------- {{Infobox futbolista | variante = a | nomber = Rovien Ostiana | imagen = | imagen hanchura = | descripcion = <!-- Seccion di informacion personal --> | nomber completo = | alias = | fecha nacemento = [[14 di febrüari|14 di februari]] [[2002]] | luga nacemento = [[Rotterdam]] | pais nacemento = [[Hulanda]] | facha fayecimento = | luga fayecimento = | pais fayecimento = | nacionalidad = Hulandes | haltura = 186 <!-- Seccion di club profecional --> | debut = | debut ekipo = | club actual = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Jong FC Volendam | liga = | number = | posicion = Bolante <!-- Seccion di seleccion nacional --> | seleccion = {{ABWf}} | debut seleccion = 2023 | number seleccion = | participa = | goal = <!-- Seccion di trayectoria --> | temporada = 2022-2023<br /> | club = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Jong FC Volendam<br /> }} '''Rovien Ostiana''' (☆ [[14 di febrüari|14 di februari]] [[2002]] na [[Rotterdam]]) ta un futbolista hulandes cu ta hunga como bolante. E ta internacionalista pa e [[seleccion nacional di futbol di Aruba (masculino)|ekipo nacional masculino di Aruba]] desde 2023. == Carera == === Carera den club === ROVIEN Ostiana ta otro hungado cu lo ta formando parti di nos seleccion Nacional p’e apertura di e clasificacion pa Mundial 2026. E tin 22 aña di edad, ta pisa75KG y ta midi 1.86M di haltura. Actualmente e ta hungando pa Jong F.C. Volendam den division dos di e futbol Hulandes. Su posicion ta bolante y e la bin ta hunga un rol importante den nos team Nacional. E tin 5 gol anota y 3 asistencia den e Concacaf Nations League y un di su gol nan a sali den e top 3 miho golnan di e torneo aki y hasta a sali riba ESPN. Esey t’e gol cu e la score di midden veld contra US Virgin Island. E ta e tipo di bolante cu bo ta yama “Box to Box.” E ta core e veld ariba abou semper buscando e espacio y semper n’e luga indica n’e momento indica. E tin bon vision di wega y tambe un bon disciplina tactico pa yuda e team mantene organisacion. Su motivacion grandi, ta su mama cu ta biba na Aruba di Famia Robles. Aruba sigur ta conta cu su asistencia nan y tambe su olfato goleador den e wega nan nos dilanti. === Carera internacional === Ostiana a haci su debut internacional pa Aruba riba 11 di sèptèmber 2023 den un partido di Liga C di Nashonnan di CONCACAF 2023 ⁇ 24 contra e Islanan Cayman.[1] 7] El a score su promé gol pa e ekipo nacional den e di dos minuut di e eventual victoria di 2:1.[ Na e siguiente partido, Ostiana a score su di dos gol den dos wega ora Aruba a derotá e Islanan Virgen Merikano pa keda inkapas i lider di nan grupo. Despues di e wega, el a keda nombra den e League C Best XI pa su rendimiento. 12] == Link externo == * [https://int.soccerway.com/coaches/marvic-bermudez/590927/ Profiel riba soccerway.com] * [https://www.transfermarkt.nl/marvic-bermudez/profil/trainer/64628 Profiel di entrenado riba transfermarkt.nl] {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Ostiana, Rovien}} [[:Category:Futbolista]] [[:Category:Futbòl na Aruba]] ---------------------------------- {{Infobox futbolista | variante = a | nomber = Jonathan Richard | imagen = | imagen hanchura = 220 | descripcion = <!-- Seccion di informacion personal --> | nomber completo = | alias = | fecha nacemento = | luga nacemento = | pais nacemento = [[Hulanda]] | facha fayecimento = | luga fayecimento = | pais fayecimento = | nacionalidad = Hulandes | haltura = 180 <!-- Seccion di club profecional --> | debut = | debut ekipo = | club actual = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] ADO20 | liga = | number = | posicion = Bolante <!-- Seccion di seleccion nacional --> | seleccion = {{ABWf}} | debut seleccion = | number seleccion = | participa = | goal = <!-- Seccion di trayectoria --> | temporada = 1998–1999 <br /> 1999 <br /> 1999–2002 <br /> 2002–2006 <br /> 2006–2007 <br /> 2007–2010 | club = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] FC Dordrecht<br /> [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] VV Moordrecht<br />[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] RKC Waalwijk<br />[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] DOTO Pernis <br />[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] BVV Barendrecht<br />[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] RVVH }} '''Jonathan Richard''' (☆ [[14 di novèmber|14 di november]] [[1977]] na [[Rotterdam]]) ta un [[futbol]]ista [[Hulanda|Hulandes]] cu ta hunga ...... E tabata internacionalista pa e [[Selekshon Antiano di Futbòl|seleccion di Antia Hulandes]] di 2004 te 2008. Entre 2013 y 2015 e tabata coach di e [[seleccion nacional di futbol di Aruba (masculino)|ekipo nacional masculino di Aruba]]. == Carera == === Carera den club === JONATHAN Richard tambe ta riba lista di e 23 hungadonan yama pa Bonds coach Marvic Bermudez. E tin 32 aña di edad, ta pisa 78KG y ta midi 1.80M di haltura. Su posicion ta bolante central y su pia dominante ta su pia robes. E campeonato pasa e la hunga den Odin 59 Heemskerk cu ta un team cu ta den 3er division di futbol Hulandes, pero e siguiente campeonato e lo ta formando parti di ADO20 den segunda division. Ya den pasado e la hunga caba den e division aki pa AFC Amsterdam y GVVV Veenendaal. E ta un hungado cu ta anticipa bon e hugadanan, tin bon orientacion di e wega y e sa con pa pone respet memey di tereno. Su disciplina tactico ta haci cu e ta e guy cu ta tene e team organisa. E ta un hungado di basta forsa y ta cla pa guera. E ta un hungado importante den e transicion den atake. E tin bon vision di wega y ta bon cu e bala yudando e team den salida tanto cu paso cortico como pase largo nan den buraco.<ref>[https://drive.google.com/file/d/1c2qLHWJUhQ1PG7VPgHCF3eJlZiASkGwo/view Jonathan Richard: Disciplina Tactico], AweMainta (4 di juni 2024)</ref> E ta un hungado cu semper ta trece calma specialmente ora cos nan no ta bayendo bon. E la nace na Hulanda pero su tata ta di Aruba, y esey ta un di su motivacion pa hunga pa nos dushi isla. === Carera internacional === El a representá == Link externo == * [https://int.soccerway.com/coaches/marvic-bermudez/590927/ Profiel riba soccerway.com] * [https://www.transfermarkt.nl/marvic-bermudez/profil/trainer/64628 Profiel di entrenado riba transfermarkt.nl] {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Richard, Jonathan}} [[:Category:Futbolista]] [[:Category:Futbòl na Aruba]] ----------------------------- {{Infobox futbolista | variante = a | nomber = Mark Jacobs | imagen = | imagen hanchura = | descripcion = <!-- Seccion di informacion personal --> | nomber completo = | alias = | fecha nacemento = | luga nacemento = | pais nacemento = [[Aruba]] | facha fayecimento = | luga fayecimento = | pais fayecimento = | nacionalidad = Hulandes | haltura = 182 <!-- Seccion di club profecional --> | debut = | debut ekipo = | club actual = | liga = | number = | posicion = Defensa <!-- Seccion di seleccion nacional --> | seleccion = {{ABWf}} | debut seleccion = | number seleccion = | participa = | goal = <!-- Seccion di trayectoria --> | temporada = | club = }} '''Mark Jacobs''' (☆ [[10 di novèmber|10 di november]] [[1969]] na Nieuwkoop, [[Hulanda]]) ta un ex[[futbol]]ista profesional [[Aruba]]no. == Carera == === Carera den club === MARK Jacobs tambe a ser yama pa forma parti di nos seleccion Nacional. Actualmente e ta hungando na Hulanda pa S.V. Orion den e 4to Division den futbol Hulandes. Mark Jacobs tin 23 aña di edad, e ta pisa 73KG y ta midi 1.82M di haltura. E la hunga mayor parti di si carera futbolistico den [[SV Bubali|Bubali]] y na 2019 e la pasa forma parti di e tricolornan di Solito, RCA caminda e la gana 2 Copa Betico y e titulo di campeon na 2023. Su posicion unda e ta mas comodo ta Lateral drechi, pero e por hunga tambe den bolante y hasta como defensa central. E ta un hungado cu bon tecnica, bon vision di wega y un vocacion ofensivo.<ref>https://drive.google.com/file/d/1c2qLHWJUhQ1PG7VPgHCF3eJlZiASkGwo/view Mark Jacobs: Di Noord E Ta], AweMainta (4 di juni 2024)</ref> E la nace den e bario di Bubali y aunke su mayor exito a bin cu e team tricolor, full e bario di Noord, en special Bubali lo ta para su tras pa ora e subi e tereno di wega pa defende nos color nan nacional. === Carera internacional === == Link externo == * [https://www.transfermarkt.nl/jayden-kruydenhof/nationalmannschaft/spieler/1197634 Profiel riba transfermarkt.nl] {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Jacobs, Mark}} [[:Category:Futbolista]] [[:Category:Futbòl na Aruba]] ---------------------------------- {{Variante|a}} {{Infobox futbolista | nomber = Jayden Kruydenhof | imagen = | imagen hanchura = 200 | descripcion = <!-- Seccion di informacion personal --> | nomber completo = Jayden Anthony Kruydenhof | alias = | fecha nacemento = | luga nacemento = [[Den Haag]] | pais nacemento = [[Hulanda]] | facha fayecimento = | luga fayecimento = | pais fayecimento = | nacionalidad = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] [[Hulanda|Hulandes]] | haltura = 171 <!-- Seccion di club profecional --> | debut = 2011 | debut ekipo = | club actual = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] AFC34 | liga = amateur | number = | posicion = <!-- Seccion di seleccion nacional --> | seleccion = {{ABWf}} | debut seleccion = 2024 | participa = | goal = <!-- Seccion di trayectoria --> | temporada = 2023-? | club = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] AFC34 }} '''Jayden Anthony Kruydenhof''' (☆ [[2007]]) ta un futbolista [[Hulanda|Hulandes]]-[[Aruba]]no cu ta hunga den e liga [[Hulana|Hulandes]] y desde 2024 den e [[Seleccion nacional di futbol di Aruba (masculino)|seleccion nacional U-20 di Aruba]]. .<ref name="AweMainta">[https://drive.google.com/file/d/1_ng-RNDmcFnExtKSO1kfW-ccrrCohUcL/view Jayden Fruydenhof], AweMainta (1 di juni 2024)</ref> E ta internacionalista y desde 2024 e ta hunga den e [[Seleccion nacional di futbol di Aruba (masculino)|seleccion nacional U-20 di Aruba]]. == Carera == === Carera den club === JAYDEN Kruydenhof ta otro hungado cu lo ta yegando di Hulanda. El a hunga caba pa Aruba den e torneo di Concaf U-20 y ta nieto di e conocedo entrenador Herbert Bijlsnijder. E tin 17 aña di edad y ta midi 1.71cm di haltura y ta pisa 59kg. Te ultimo e tawata forma parti di e team amateur AFC34, pero e siguiente campeonato e lo forma parti di SC Cambuur Leeuwarden. E lo ta parti di e U-18 y of U-19. E ta hopi habil cu su pia robes y su forsa ta den e wega di uno contra uno, caminda su bon control di e bala y tambe su tecnica ta sobresali. Un bon dribbler y tambe hopi explosivo den su velocidad ta haci’e un hungado hopi peligroso. E tin un bon tiro di pafo di e area y tambe por pone centronan casi perfecto den e area. Un hungado bastante completo y bastante interesante. A pesar di su edad jong e ta cla pa asumi e reto di representa nos Isla Aruba. === Carera internacional === == Link externo == * [https://www.transfermarkt.nl/jayden-kruydenhof/nationalmannschaft/spieler/1197634 Profiel riba transfermarkt.nl] {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Kruydenhof, Jayden}} [[:Category:Futbolista]] [[:Category:Futbòl na Aruba]] --------------------------------------------- {{Variante|a}} {{Infobox futbolista | nomber = Tyron Perret Gentil | imagen = | imagen hanchura = 200 | descripcion = <!-- Seccion di informacion personal --> | nomber completo = Tyron Perret Gentil | alias = | fecha nacemento = | luga nacemento = | pais nacemento = [[Hulanda]] | facha fayecimento = | luga fayecimento = | pais fayecimento = | nacionalidad = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] [[Hulanda|Hulandes]] | haltura = 179 <!-- Seccion di club profecional --> | debut = | debut ekipo = | club actual = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Vitesse U-21 | liga = | number = | posicion = Delantero <!-- Seccion di seleccion nacional --> | seleccion = {{ABWf}} | debut seleccion = 2024 | participa = | goal = <!-- Seccion di trayectoria --> | temporada = | club = }} '''Tyron Perret Gentil''' ta un futbolista == Carera == === Carera den club === di e hobennan cu ta haciendo su debut den e seleccion Nacional. E tin 20 aña di edad y ta jungando pa e Club Hulandes Vitesse Onder 21. Prome cu esey el a hunga den e categoria hubenil pa F.C. Amsterdam di 2014 pa 2017, despues el a bay Vitesse di 2017 pa 2019, despues el a bay PSV di 2019 pa 2022 y aña pasa el a bolbe bek Vitesse. E ta midi 1.79M di haltura y ta pia links. Su posishon ta atacante na liña y por hunga tanto na banda robes comoo na banda drechi. E tin bon dribbling, hopi speed, bon tecnica y e por pone bon centro den e area. Y e semper ta busca espacio pa ricibi e bala. E ta mas efectivo ora e ta hunga riba su banda robes. Si bo ta hunga Football Manager online bo por cumpra Tyron pa e hunga pa bo team. Su valor riba mercado ta di $608,440.00 pero segun nos por a compronde cu lo bo mester saca cerca di $3,000,000.00 pa bo por hay'e den bo team di Futbol Manager. Tyron Perret Gentil ta un di e hobennan talento cu lo representa Aruba den e compromiso importante aki.<ref>https://drive.google.com/file/d/1chRNodyptaTclQiovMBbtWCE2KCmvrTu/view Tyron Perret Gentil: rapido y versatil], AweMainta (30 di mei 2024)</ref> {{Appendix}} ----------------------------------- {{Variante|a}} {{Infobox futbolista | nomber = Connor van Kilsdonk | imagen = | imagen hanchura = 200 | descripcion = <!-- Seccion di informacion personal --> | nomber completo = Connor van Kilsdonk | alias = | fecha nacemento = | luga nacemento = | pais nacemento = [[Hulanda]] | facha fayecimento = | luga fayecimento = | pais fayecimento = | nacionalidad = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] [[Hulanda|Hulandes]] | haltura = 188 <!-- Seccion di club profecional --> | debut = | debut ekipo = | club actual = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] NEC U-18 | liga = | number = | posicion = Delantero <!-- Seccion di seleccion nacional --> | seleccion = {{ABWf}} | debut seleccion = 2024 | participa = | goal = <!-- Seccion di trayectoria --> | temporada = | club = }} '''Connor van Kilsdonk''' (2007) ta == Carera == === Carera den club === otro hungado cu ta biniendo di Hulanda pa representa Aruba. E tin 17 aña di edad y a representa Aruba den e campeonato di U-20 di Concacaf caminda e la score 3 gol den 4 wega. E t’un centro delantero y ta milita actualmente den e club NEC U-18 na Hulanda. Su estatura ta 1.88M y ta pisa 70 KG. E t’un hungado hopi dinamico cu un pia links bastante saludabel.<ref>[https://drive.google.com/file/d/1xkOnsNbEdPO07S4DF0Z17rxPRzcWHN07/view Connor van Kilsdonk: dinamico y letal], Awemainta (31 di mei 2024)</ref> Pa su club e tin 17 gol anota den 19 wega y ta halando bastante tension na Hulanda pa su habilidad pa pone e bala den net. E ta un Centro Delantero pero e por hunga tambe riba e dos bandanan. E tin forsa y ta hopi habil pa sconde e bala y tremendo vision di wega. Su edad por ta jong pero su curason ta grandi pa defende e colornan di nos isla. {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Kilsdonk, Connor van}} [[:Category:Futbolista]] [[:Category:Futbòl na Aruba]] --------------------------------------------------- {{Variante|a}} {{Infobox futbolista | nomber = Kymani Nedd | imagen = | imagen hanchura = 200 | descripcion = <!-- Seccion di informacion personal --> | nomber completo = Kymani Nedd | alias = | fecha nacemento = | luga nacemento = | pais nacemento = [[Hulanda]] | facha fayecimento = | luga fayecimento = | pais fayecimento = | nacionalidad = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] [[Hulanda|Hulandes]] | haltura = 188 <!-- Seccion di club profecional --> | debut = 2011 | debut ekipo = | club actual = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Excelsior U-21 | liga = | number = | posicion = Defensa <!-- Seccion di seleccion nacional --> | seleccion = {{ABWf}} | debut seleccion = 2023 (Aruba-Cayman Islands) | participa = | goal = <!-- Seccion di trayectoria --> | temporada = | club = }} '''Kymani Nedd''' ta un futbolista hulandes-arubano y internacionalista den e seleccion nacional di Aruba. == Carera == === Carera den club === otro hoben talento cu lo representa Aruba den e weganan pa clasificacion pa Mundial 2026. E tin 19 aña di edad y ta milita den Excelsior Rotterdam U-21. E ta pia links y ta defende e banda robes di e tereno.<ref>[https://drive.google.com/file/d/1xkOnsNbEdPO07S4DF0Z17rxPRzcWHN07/view Kymani Nedd: siguridad riba e banda robes], Awemainta (31 di mei 2024)</ref> Su estatura ta 1.88M y ta pisa 75 KG. E por hunga tambe defensa central pero su posicion preferi ta e banda robes. Su carera futbolistico ta apenas cuminsando. E la cuminsa su carera den e team hubenil di Spartaan’20 pa despues move pa NAC Breda unda e la hunga di 2016 pa 2018 y despues e la pasa pa su club actual cu ta Excelsoir Rotterdam. E campeonato aki e la hunga un total di 20 wega pa su team. Pa Aruba e la hunga e ultimo 5 weganan y tin un total di 379 minuut cu e tawata riba veld. E ta hopi sigur ora di duelonan den halto y e kopmento di bala ta un di su fortalezanan. Kymani su motivacion grandi pa defende nos colornan nacional ta door di su tata cu ta Edrick Nedd. {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Nedd, Kymani}} [[:Category:Futbolista]] [[:Category:Futbòl na Aruba]] ----------------------------------------------- {{Variante|c}} {{Infobox futbolista | nomber = Rachid Trenidad | imagen = | imagen hachura = | descripcion = <!-- Seccion di informacion personal --> | nomber completo = Rachid Rafelito Martir Trenidad | alias = | fecha nacemento = [[6 di yüli]] [[1994]] | luga nacemento = | pais nacemento = [[File:Flag of Bonaire.svg|20px|border]] [[Boneiru]] | facha fayecimento = | luga fayecimento = | pais fayecimento = | nacionalidad = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] [[Hulanda|Hulandes]] | haltura = 177 <!-- Seccion di club profecional --> | debut = | debut ekipo = | club actual = | liga = | number = | posicion = <!-- Seccion di seleccion nacional --> | seleccion = [[File:Flag of Bonaire.svg|20px|border]] [[Boneiru]] | debut seleccion = 2013 | participa = 8 | goal = 2 <!-- Seccion di trayectoria --> | temporada = 2006- | club = [[File:Flag of Bonaire.svg|20px|border]] [[SV Real Rincon|Real Rincon]] }} '''Rachid Trenidad''' (☆ [[6 di yüli]] [[1994]] na [[Boneiru]]) ta un [[futbol]]ista di [[Boneiru]] ku ta hunga komo ...?o. E ta internashonalista ku e [[selekshon boneriano di futbòl|selekshon di Boneiru]].[2] 2] == Karera == === Karera den klup === Trenidad a kuminsá hunga pa SV Vespo di Bonaire League na por lo ménos 2014.[1] E tabata kapitan di un ekipo den e Après-Ski Tournament ku a keda organisá pa USV Elinkwijk na Hulanda na 2018. E ekipo internashonal di Bonaire, Guillermo Montero, tabata den e ekipo senior di e club na e momentu ei. 3] === Karera internashonal === Trenidad a hasi su debut internashonal senior riba 1 di yüni 2014 den un viktoria di 2 pa 1 kontra Merka. Islanan Virgen. 1] {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Trenidad, Rachid}} [[:Category:Futbolista]] [[:Category:Futbòl na Boneiru]] ----------------- {{Variante|a}} {{Futbolista |nomberdihungado = '''Dechi Bislip'''| |Nomber = Mario Girigorio Bislip |potret = |Fecha di nasementu = [[9 di mei]] [[1950]] |Siudat di nasementu = |Pais di nasementu = {{ABW}} |Nashonalidat = hulandes |Posishon = defensa central?? |club = SV Estrella }} '''Mario Girigorio (Dechi) Bislip ('''n. [[9 di mei]] [[1950]] na [[Aruba]]) ta un ex-futbolista internacionalista di [[Aruba]] y ex-hungado di [[SV Estrella|Estrella]]. Dechi Bislip ta di e bario Santa Cruz y su profesion ta piscado. NOTES <ref>[https://arubanative.com/2022/08/29/premio-excelencia-den-deporte-a-reconoce-sr-mario-girigorio-dechi-bislip-como-baluarte-deportivo-2021/ PREMIO EXCELENCIA DEN DEPORTE A RECONOCE SR. MARIO GIRIGORIO ‘DECHI’ BISLIP COMO BALUARTE DEPORTIVO 2021], Arubanative.com (29 di augustus 2022)</ref> Un di e mihor futbolistanan den historia di futbol di Aruba y Antiyas, pero tambe un di e gran hungadornan di e Narahadanan di Santa Cruz: ESTRELLA. MARIO GIRIGORIO "DECHI" BISLIP Mario Bislip mihor conoci como Dechi a nace dia 09 mei 1950 na Aruba. Dechi ta di e bario [[Santa Cruz]] y su profesion ta piscado. Dechi a practica e deporte futbol y tambe boxeo. Futbol e a hunga den Estrella. E nomber Estrella ta sinonimo di futbol na Sta Cruz. Ora na Aruba un persona menciona e bario Santa Cruz, e ta mira e team di futbol Estrella su dilanti. Den Boxeo Dechi bringa 3 pelea so komo hoben, di cua a gana 2 y a perde 1. Dechi no a sigui cu futbol. Dechi e futbolista Dechi a cuminsa practica futbol for di chikito cu 12 aña. Na 1964 cu 14 aña Dechi a bai den junior di e Naranjadanan di Santa Cruz "Estrella". Cu 15 aña Dechi a cuminsa prepara pa bai hunga den hoofdklasse. Despues cu 16 aña di edad Dechi tabata hunga junior atardi y anochi den hoofdklasse cu Estrella. Dechi a hunga den Estrella huntu cu hopi leyenda di Aruba y Antiyas , e.o. Candy Wernet, Fenchi Dubero, Mai Ras, Ange Perez, Janchi Croes, Ale Vrolijk, Yonko Albertsz, Foyito Albertsz, Edwin Dirksz, Betico Dubero, Essy Croes, Roman Kock, Henry Stelt, Dodo Franken, Mirto Croes, Mario Aiky Croes, Chinto Werleman, Maiky Rasmijn, Jendi Croes, Emmy Croes, Chito Croes. Dechi tabata e golgetter di Estrella. Dechi bira hopi aña campeon i Sub campeon di Aruba cu Estrella. Tambe Dechi hunga hopi [[Kopa antiano|Copa Antiyano]] cu Estrella, di cua nan a bira 2 biaha Sub Campeon di [[Antias Hulandes|Antiyas]] y 1 biaha Campeon di Antiyas na aña 1970. Na aña 1971 Dechi a hunga e Torneo "Gouden Jubileum" di NAVU cu Estrella y tambe den e Final Tournament di [[Concacaf]] cu Estrella na Guatemala. Durante Copa Antiyano 1972 Dechi tabata e mihor hungado pa e club di Estrella. Dechi a hunga te cu 34 aña den hoofdklasse. Despues di caba den hoofdklasse Dechi a bai hunga den Division Dos cu Jong Aruba. Cu Jong Aruba Dechi a bira Campion di Division Dos. Despues Dechi bai laganan y bai hunga den e team cu su swa a lanta, consisti di e muchanan bandi cas cu tabata yama Vitesse. Dechi a hunga 2 aña cu Vitesse y nan a hera bai hoofdklasse y despues e team a kibra. Despues Dechi a bai hunga den Ayo. Dia nan a lanta Liprof Dechi a stop di hunga bala. Despues Dechi a bai hunga den veterano di Estrella, FC Paradera, Caravel e team di Roy Helder. Tambe Dechi a yega di reforsa e gran equipo [[SV Dakota|Dakota]] na Curacao. Hungando den veterano Dechi a manca un rudia y a stop. Tempo Dechi tabata tin 60 aña a stop di hunga. International: Internacionalmente tambe Dechi ta hopi conoci y a hunga den masha hopi Seleccion di Aruba y Seleccion di Antiyas, e.o.: - 1968 cu Seleccion Hubenil di Aruba cu a gana Curacao y Bonaire y a haya e derecho pa forma seleccion di Antiyas pa Weganan di Reino na Hulanda. - 1968 cu Seleccion Hubenil di Antiyas cu a gana Medaya di PLATA na Weganan di Reino na Hulanda. - 1969 cu seleccion Hubenil Antiyas cu a gana Medaya di ORO den [[Weganan di Reino]] na Surinam. - 1970 cu seleccion Antiyas senior cu a gana Medaya di PLATA den [[Weganan Centro Americano y del Caribe]] na [[Panama]]. - 1971 cu seleccion Antiyas contra Jamaica pa eliminatorio pa weganan Olympiada. - 1971 cu Estrella, a hunga den group stage di Concacaf Final Tournament na Guatemala. - 1973 cu Seleccion Antiyas senior cu a gana di Haiti 1-0 na Curacao. - 1976 cu seleccion di Antiyas eliminatorio pa Mundial 1978. - 1978 cu seleccion Antiyas Weganan CAC na Medellin Colombia. - 1982 cu seleccion Aruba contra Alajuelense di Costa Rica. Logronan personal: - 1974 golgetter (cu 13 gol) di campeonato di Aruba. Logronan cu equipo - 1968/69 campeon di Aruba cu Estrella. - 1969 Sub Campeon di Antias cu Estrella. - 1969/70 Sub campeon di Aruba cu Estrella. - 1970 campeon di Antias cu Estrella. - 1970/71 Sub Campeon di Aruba cu Estrella. - 1971/72 Sub Campeon di Aruba cu Estrella. - 1973 Campeon di Aruba cu Estrella. - 1974 Sub Campeon di Aruba cu Estrella. - 1976 Sub Campeon di Aruba cu Estrella. - 1977 Campeon di Aruba cu Estrella. - 1978 Sub Campeon di Aruba cu Estrella. - 1980 Campeon di Torneo di Copa Radio Kelkboom ku Estrella. - 1981 Sub campeon di Aruba cu Estrella. - Campeon di Segundo Division cu Jong Aruba. Logronan cu seleccion Antiyas: - 1968 Sub Campeon y Medaya di PLATA cu Seleccion Antiyas Hubenil den Weganan di Reino na Hulanda. - 1969 Campeon y Medaya di ORO cu seleccion Antiyas Hubenil den Weganan di Reino na Surinam. - 1970 Sub Campeon y Medaya di PLATA cu seleccion di Antiyas senior den Centro Americano y del Caribe na Panama. Reconocimento ricibi - 1974 di AVB come e maximo goliador di campeonato. - 2022 Premio Excellencia den Deporte {{Appendix}} --------------------------- '''Kiomy Luperon Herasme''' ta un futbolista femenino cu ta hunga delantero pa [[Fairleigh Dickinson Knights]], un college team Mericano y pa e ekipo nacional Arubano pa damas. is an Aruban [[Women's association football|footballer]] who plays as a [[forward (association football)|forward]] for American college team [[Fairleigh Dickinson Knights]] and the [[Aruba women's national football team|Aruba women's national team]]. ==Early life and education== Luperon was raised in [[North Bergen, New Jersey|North Bergen]], [[New Jersey]], United States. She has attended the [[North Bergen High School]] in her hometown.<ref name=FDK/> ==College career== Luperon has attended the [[Fairleigh Dickinson University]] in the United States.<ref name=FDK/> ==International career== Luperon capped at senior level during the [[2022 CONCACAF W Championship qualification]].<ref name=GSA/> {{Appendix}} ==Link externo== *{{Instagram|id=iam_kiii}} {{DEFAULTSORT:Luperon, Kiomy}} --------------- {{Futbolista |nomberdihungado = |Nomber = Giovanni Franken |potret = |Fecha di nasementu = 28 di augustus 1967 |Siudat di nasementu = |Pais di nasementu = {{ABW}} |Nashonalidat = hulandes |Posishon = defensa central |club = [[SV Estrella]] }} '''Giovanni Francesco Zacharias Franken'''[1] (n. 14 di november [[1977]] na [[Rotterdam]]) ta un ex-futbolista internacionalista di Antias Hulandes y e actual director tecnico di ADO Den Haag. Franken tabata hunga como mediocampista y a representa Antias Hulandes na nivel internacional. Franken deed mee op 6 februari 2008 met de Nederlandse Antillen in de met 0-1 gewonnen wedstrijd in en tegen Nicaragua. In de finale voor kwalificatie voor de voorronde van het WK verloren de Nederlandse Antillen van Haïti met 1-0. Hierna bedankte Franken definitief als international voor de Nederlandse Antillen. In totaal speelde hij 7 interlands. fr.wiki:International van de Nederlandse Antillen van 2004 tot 2008 speelde Franken in de voorrondes van het WK 2006 en 2010 (7 wedstrijden gespeeld) Benoemd tot coach van Aruba tijdens het ABCS-toernooi 2 van 2013 , behaalde Franken goede resultaten tijdens de kwalificaties voor de Caribbean Cup of Nations 2014 , waardoor de Arubanen hun beste positie op de FIFA-ranglijst vanjuni 2014( 120e rang) . Tijdens de kwalificaties voor het WK 2018 slaagde hij erin om Aruba te kwalificeren in de 3e voorronde , nadat hij echter op de grond zijn twee wedstrijden tegen het Barbados-team had verloren . Inderdaad, Barbados zegevierde met 2-0 in de heenwedstrijd en een ongeschikte speler in de terugwedstrijd en ondanks hun 1-0 overwinning verklaarde de FIFA Aruba tot winnaar op de groene loper (3-0) 3 . Echter, inaugustus 2015, wordt Franken vervangen door Rini Coolen die tijdens de genoemde 3e voorronde 4 de interim-manager van Aruba overneemt tegen Saint-Vincent-et-les-Grenadines. In 2010 zette Franken een punt achter zijn actieve spelersloopbaan en werd voetbaltrainer van diverse clubs .................... Entre oktober 2013 y augustus 2015 e tabata bondscoach di e seleccion nacional di Aruba. Franken werd vanaf 2013 tevens bondscoach van Aruba. Door onder andere overwinningen op Guam, Britse Maagdeneilanden (7-0 grootste overwinning ooit voor Aruba), Turks- en Caicoseilanden steeg Aruba van de 198e plaats naar de 120e plaats op de wereldranglijst. Franken stopte als bondscoach nadat Aruba in juni 2015 in de WK-kwalificatie 2018 uitgeschakeld werd door Barbados. Aruba ging echter toch door omdat Barbados een niet-speelgerechtigde speler had opgesteld en Franken werd ad-interim opgevolgd door Rini Coolen.[2] {{Appendix}} pl.wiki:Clubcarrière Een leerling van Feyenoord . Hij begon zijn voetbalcarrière bij DOTO . In 1998 stapte hij over naar FC Dordrecht . Daarna trad hij op in VVM en RKC Waalwijk . In 2002 keerde hij terug naar DOTO waar hij werd verkozen tot aanvoerder van het team. In mei 2006 verhuisde hij naar BVV Barendrecht [1] . In februari 2007 tekende hij bij RVVH [2] , waarin hij tot 2010 speelde. nl.wiki:Giovanni Francesco Zacharias Franken (Rotterdam, 14 november 1979) is een Nederlands voormalig profvoetballer en huidig voetbaltrainer. Franken deed mee op 6 februari 2008 met de Nederlandse Antillen in de met 0-1 gewonnen wedstrijd in en tegen Nicaragua. In de finale voor kwalificatie voor de voorronde van het WK verloren de Nederlandse Antillen van Haïti met 1-0. Hierna bedankte Franken definitief als international voor de Nederlandse Antillen. In totaal speelde hij 7 interlands. es.wiki:Giovanni Franken (Róterdam, Países Bajos; 14 de noviembre de 1977) es un exfutbolista profesional de Curazao, aunque cuenta también con la nacionalidad neerlandesa. Se desempeñaba en el terreno de juego como mediocampista y actualmente se dedica a la profesión de director técnico. en.wiki: Giovanni Francesco Zacharias Franken[1] (born 14 November 1977) is a retired footballer who played as a midfielder and head coach of the under-21 team of ADO Den Haag. Born in the Netherlands, Franken represented the Netherlands Antilles at international level. He was also head coach of the Aruba national football team between October 2013 and August 2015. --------------------- {{Variante|a}} {{Futbolista |nomberdihungado = '''Puppy Diaz'''| |Nomber = Johan Paul Diaz |potret = |Fecha di nasementu = [[19 di desèmber|19 di december]] [[1936]] |Siudat di nasementu = |Pais di nasementu = {{ABW}} |Nashonalidat = hulandes |Posishon = portero |club = SV La Fama }} '''Paul Johan (Puppy) Diaz''' (n. [[19 di desèmber|19 di december]] [[1936]] na [[Aruba]] f. [[30 di september]] [[2007]]) tabata un futbolista internacionalista di [[Aruba]] cu tabata keeper ? hunga pa [[SV La Fama|La Fama]], e seleccion nacional Arubano y e seleccion Antiyano. == Biografia == E club di futbol La Fama a produci masha hopi bon futbolista cu a representa nos isla den exterior, manera Pupy Diaz, un di e miho keepernan cu nos isla y Antiyas a conoce. Sr. Debaristo Kock tabata un tempo presidente di e ekipo La Fama. Ora mi menciona keeper, mi ta corda e dicho cu tabata bisa: "E keeper a coy e bala den su gobi of e keeper a gobi e bala", kiermen cu el a coy e bala den su brasa. El a cera e bala. Indudablemente Paul Johan (Pupy) Diaz tabata un di e figuranan mas importante den e paginanan di historia di futbol di Savaneta, Aruba y Antiyas. Pupy a nace na Aruba dia 19 di december 1936. E ta yiu di Anton Oomen y Maria de Jesus Diaz. Dia 12 di december 1958 Pupy a contrae matrimonio cu Lidia Bisslik y nan tin tres yiu: Carina, Paul y John. Nan tin tambe tres nieto: Ridley, Johana y Marc. Durante su hubentud Pupy tabata un di e futbolistanan mas talentoso cu Aruba a conoce, specialmente como keeper. Den su epoca como deportista, el a participa na diferente campeonato na nivel nacional y tambe internacional, hungando pa e seleccionnan di Aruba y di Antiyas. Pupy su trayectorio como deportista, pero mas importante como futbolista, a causa furor durante hopi aña, pero na cierto momento e mester a retira gradualmente for di deporte debi na un malesa cu a bin ta deteriorando su curpa pa hopi tempo y cu practicamente a oblig'e retira casi completamente. A pesar di esaki, su amor y pasion pa e deporte futbol a keda intacto y e pasion aki e tabata desea semper pa sirbi como legendario pa e futuro generacionnan. Pupy, na varios ocasion, a keda honra durante diferente evento deportivo. Un di su ultimo reconocimento publico y honor cu el a ricibi, tabata den un torneo di futbol di Lifida cu La Fama a organisa. Ki bunita regalo esaki tabata pa duna Pupy e honor cu e merece. Alabes e chikitinnan por a duna Pupy un regalo cu e por a hiba den su curason pa eternidad. E ocasion aki sigur a lanta Pupy su animo, pasobra tabata un momento hopi dificil door cu e tabata sinti su mes hopi kibra di salud. Sinembargo, el a conta cu e cooperacion valioso di su asistentenan y dokternan pa asina e por a lanta e dia ey hopi bon pa gradici e ekiponan y e publico presente pa e homenahe aki. Un alegria grandi tabata reina den e publico pa mira Pupy canando poco poco y cu e sonrisa di semper riba su cara ora e tabata hisa su man di saludo y gradicimento na tur esnan presente. Esaki siguramente a trece e recuerdonan di antes ora cu Pupy den su ekipo tabata saluda e publico despues di cada wega cu nan tabata gana. Dia 30 di september 2007, den oranan di mainta tempran di diasabra, e noticia a plama rond den tur skina di nos isla cu nos legendario den futbol Pupy Diaz a bay laga nos. Esaki indudablemente a laga atras hopi lagrima y dolor pa su famia pero tambe pa henter Aruba y naturalmente recuerdo di su epoca mas gl<ref>[https://archive.org/details/BNADIGARUBIANA3117/page/n9/mode/1up?q=patin+pret&view=theater Historia di Savaneta], Adolf (Dufi) Kock, 2009</ref> {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Botta, Angel}} [[Category:Hende]] [[Category:Futbol na Aruba]] Na Augustus 1955 Botta a dirihi e seleccion Arubano den e Campeonato Centro Americano y Del Caribe na Honduras. Aruba a perde 3 - 2 cu Costa Rica, 2 — 1 cu Corsou gana Cuba 5 - 1, tabla 1 — 1 cu Honduras y perde {{Appendix}} Despues di su carera profesional den futbol, Angel Botta a dicidi di bin Aruba na 1952, unda el a cuminsa traha como entrenador di muchanan di Socotoro, Aruba Jrs. Den Aruba Jrs. Angel Botta tabata hungador, pero tambe tabata e DT di e muchanan di Socotoro. Na 1955 Angel Botta a forma parti di e hungadornan cu a hinca un record di 93 goal den un campeonato. Fuera di Botta, tin esnan ya den paz decanse, cu ta Leo Rodriguez. Gochi Brion, Juan Briezen y Ruben Arrango. Fuera di Aruba Jrs. Angel Botta tabata Director Tecnico di seleccion di Aruba,y tambe di Antiyas, ora cu Aruba a gana e derecho di forma seleccion di Antiyas. Banda di esaki, e tabata entrenador di e.o. Tropical, cu a bira subkampeon di Aruba. tabata entrenador tambe di RCA, hibando e team tri-color n'e prome team Arubano cu a logra e titulo campeonil di Copa Antiyano. Mescos el a haci tambe ora e tabata DT di Estrella na 1970.<ref>{{citeer web|url=https://archive.org/details/BNA-DIG-AWEMAINTA-2011-08-17/page/n27/mode/1up?q=angel+botta&view=theater|Mundo deportivo ta yora Angel Botta|AweMainta|datum=2011-08-17|bezochtdatum=2023-04-25}}</ref> Asina por mira cu Angel Botta tabata entrenador di varios equipo di Aruba, haciendo futbol grandi cu ta keda solamente na historia, si compara e futbol di awendia, unda nos a bay atras. Un di e gran logronan sigur cu ta keda den historia, ta ora cu selec- cion di Aruba, a gana Saprissa di Costa Rica cu e score minimo, 1 -0. E goal aki a wordo anota pa Doc Williams, pero mester bisa cu e logro aki ta tambe danki na defensa solido di Aruba, y cu un Puppy Diaz, kende tabata grandi entre e 3 latanan. Miembronan di team di Aruba e tempo ey tabata Puppy Diaz den goal, den defensa nos ta haya Mario Mateo y Tuyo Werleman. Den medio campo tabata Watty Vos, Edwin Dirksz y Jose Boye. Como delantero, nos tabatin Antero Giel, Evenio Gonzalez, Gochi Brion, Doc Williamsy Juchi Jansen. Esaki tabata e unico seleccion cu a gana Saprissa, cu tabata gana tur su compromisonan internacional. Awe sigur mundo di deporte y sigur futbol ta yora fayecimento di Angel Botta, kende su entiero lo tuma lugar sigur na Aruba. E unico reconocimento cu Angel Botta a haya, ta cu e Centro Tec- nico na Stadion Frans Figaroa a ser yama na su nomber. Cu Angel sosega na paz. NOTES wikiwand Era un antiguo argentina de fútbol jugador y entrenador . La mayor parte de su carrera la ha desarrollado en Aruba, donde el centro técnico de fútbol nacional lleva su nombre. futboli- sta profesional di fama internacional. I mi no ta ke- re cu na Aruba lo tin algun hende cu no a tende nunca di Angel Botta. otta ha hecho un nombre para Aruba, haciendo que el club de Aruba Juniors con el que ganó el campeonato en 1953. Ese mismo año, dirigió el equipo de Antillas Holandesas en el 4 º lugar de la Copa CCCF . Dos años más tarde, compitió en la misma competición, pero esta vez al frente de la selección de Aruba que le lleva a la 5 º lugar. En 1974, dirigió a República Dominicana en los Juegos Centroamericanos y del Caribe . En 1996, volvió al timón de la selección de Aruba y se convirtió en el primer técnico en liderarla en un torneo clasificatorio para el Mundial , en este caso las eliminatorias para el Mundial de 1998 , sin mucho éxito ya que perdió dos veces ante la dominicana. República (2-3 y 1-3). Establecido durante mucho tiempo en Aruba, Ángel Botta entrenó a la mayoría de los clubes de la isla (Aruba Juniors, SV La Fama , SV Dakota , SV Estrella , Tropical, Racing Club Aruba , Brasil Juniors, SV Caiquetio , SV Juventud Tanki Leendert , entre otros) . El murió dentroagosto 2011 en el Hospital Dr. Horacio E. Oduber en Oranjestad . Tenía la enfermedad de Alzheimer . Un di e gran logronan sigur cu ta keda den historia, ta ora cu selec- cion di Aruba, a gana Saprissa di Costa Rica cu e score minimo, 1 -0. E goal aki a wordo anota pa Doc Williams, pero mester bisa cu e logro aki ta tambe danki na defensa solido di Aruba, y cu un Puppy Diaz, kende tabata grandi entre e 3 latanan. Miembronan di team di Aruba e Den decada sesenta el a 1952 el a fungi tambe como director tecnico di e [[Seleccion nacional di futbol di Aruba (masculino)|seleccion di Aruba]] y na 1960, 1961 y 1966 di e seleccion Antiano, cu e tempo ey tabata forma den mayoria pa hungadornan Arubano. Den e [[Weganan Centroamericano y di Caribe]] e seleccion a titula subcampeon na [[Cuba]] (1960); na di tres luga na e campeonato na [[Costa Rica]] y a obtene e medaya di plata na [[Puerto Rico]] (1966). Den [[Kopa antiano|Copa Antiyano]] el a yuda RCA pa gana na 1965, sigui pa Estrella na 1970, siendo e unico dos clubnan di Aruba pa logra esaki.<ref name="SdP"/> ------------- {{Databox}} '''Rovien Ostiana''' (☆ [[14 di febrüari|14 di februari]] [[2002]] na [[Aruba]]??) ta un futbolista Arubano cu ta hunga ..... pa Jong Volendam y e [[Seleccion nacional di futbol di Aruba (masculino)|seleccion nacional di Aruba]]. en.wiki: Rovien Ostiana (born 14 February 2002) is an Aruban footballer who most recently played for Jong Volendam and the Aruba national team. Club career As a youth, Ostiana played for SV SVV beginning in at least 2013.[1] For the 2020/2021 season, he joined English club Enfield Town of the Isthmian League Premier Division, suiting up for the under-19 team.[2] He returned to the Netherlands in 2021, signing for Kozakken Boys.[3] In July 2022, he moved to Jong Volendam of the Tweede Divisie. Team manager Kizito Musampa stated that Ostiana was his ideal image of a true number six.[4] Shortly after joining the club, he appeared in a 8–0 friendly victory over SV De Rijp.[5] He was joined on the Volendam roster by fellow Dutch Caribbean player Quincy Hoeve, a Bonaire international. In August 2023 the two players linked up in a league match against Koninklijke HFC.[6] International career Ostiana made his senior international debut for Aruba on 11 September 2023 in a 2023–24 CONCACAF Nations League C match against the Cayman Islands.[7] He scored his first goal for the national team in the second minute of the eventual 2–1 victory.[8][9] On the next matchday, Ostiana scored his second goal in two matches as Aruba defeated the United States Virgin Islands to remain undefeated and top its group.[10][11] ------------------ {{Variante|a}} {{Databox}} '''Jean-Marc Antersijn''' (☆ [[5 di yanüari|5 di januari]] [[1996]] na [[Aruba]]) ta un portero profesional di Aruba, ku ta hunga pa e seleccion nacional di [[Kòrsou]]. E ta agente liber y ta actualmente sin club. Jean-Marc Antersijn a nase na Aruba den bario di [[Noord]]. E tabata hunga futbol pa [[SV Nacional]] y a yega di forma parti di e seleccion U-13 di Aruba. Cu 17 aña el a bai [[Chile]], unda e tabata train cu e club Union La Calera.<ref>[https://m.voetbalzone.nl/nieuws/dat-ik-ziyech-daar-zag-was-een-onbewuste-motivatie-om-door-te-gaan/395526 Jean-Marc Antersijn], Voetbalzone.nl (27 di oktober 2021) </ref> Un aña despues e ta muda pa Hulanda pa bira futbolista profesional. Despues di core stage na PEC Zwolle, e ta move pa Haaglandia y otro clubnan Hulandes. Entre 2020 i 2021 e ta milita cu FC Eskilstuna y Arlanda na [[Suesia|Suecia]]. Na 2021 e ta firma cu Atlantic City. == Seleccion Arubano == Antersijn ta gana e premio "Golden Glove Award" pa su actuacion excelente durante e torneo CFU U-20 na 2014. Aruba tambe a ricibi e premio "Fair Play Award".<ref>{{citeer web|url=http://www.sportsmax.tv/?q=articles/2015/01/08/concacaf-u20-aruba%E2%80%99s-u-20-keeper-aims-impress-jamaica |titel=CONCACAF U20: Aruba's U-20 'keeper aims to impress in Jamaica &#124; Digicel SportsMax |werk=Sportsmax.tv |datum=2017-04-20 |bezochtdatum=2023-08-04}}</ref><ref>{{citeer web |url=http://www.cfufootball.org/index.php/men-s-u20/9518-trinidad-and-tobago-win-cfu-under-20-championship |titel=Trinidad and Tobago Win CFU Under 20 Championship &#124; CFU Men's U20 |werk=Cfufootball.org |date=2014-09-20 |bezochtdatum=2023-08-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20140922130648/http://www.cfufootball.org/index.php/men-s-u20/9518-trinidad-and-tobago-win-cfu-under-20-championship |archive-date=2014-09-22 |url-status=dead }}</ref><ref>{{citeer web|url=http://www.digicelsportsmax.com/?q=articles/2015/01/11/players-watch-arubas-jean-marc-antersijn |titel=Players to Watch: Aruba's Jean Marc Antersijn |werk=Digicel SportsMax |date=2017-04-20 |bezochtdatum=2023-08-04}}</ref> Den seleccion Arubano bou di coach Giovanni Franken el a hunga un wega amistoso contra [[Guam]] (2-0) na 2014.<ref>{{citeer web|url=https://int.soccerway.com/matches/2014/03/31/world/friendlies/aruba/guam/1650833/ |title=Aruba vs. Guam - 31 di maart 2014 - Soccerway |werk=Int.soccerway.com |date=2014-03-31 |bezochtdatum=2023-08-04}}</ref> {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Antersijn, Jean-Marc}} [[Category:Futbolista]] [[Category:Hende]] [[Category:Futbòl na Aruba]] __NOINDEX__ sgrlcpayqjnivlpcv13xd0jo0neo6pk 206424 206423 2026-10-07T17:47:55Z Caribiana 8320 206424 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ * {{ABW|bandera}}: [[Lista di hungado di e seleccion nacional di futbol di Aruba]] - [[Jeffrey Werleman]] - [[Michel Lopez]] - [[Yahmani Eisden]] - [[Stiven Rua]] - * {{CUW|bandera}}: [[Gina van Kessel]] - [[Brandley Kuwas]] - [[Jetro Willems]] - [[Patrick Kluivert]] - [[Remco Bicentini]] - [[Quinten Martinus]] - [[Kemy Augustin]] - [[Charlison Benschop]] ----------- {{Variante|c}} {{Infobox futbolista|variante=c | nomber = Jordi Paulina | imagen = | imagen hachura = | descripcion = <!-- Seccion di informacion personal --> | nomber completo = | fecha nacemento = [[23 di sèptèmber]] [[2004]] | luga nacemento = Odijk | pais nacemento = [[Hulanda]] | fecha fayecimento = | luga fayecimento = | pais fayecimento = | nacionalidad = {{NLD}} | nacionalidad_dep = {{CUW}} | haltura = 191 | pia = drechi <!-- Seccion di club profecional --> | debut = 2022 | debut ekipo = | club actual = [[File:Flag of Germany.svg|20px|border]] Fortuna Düsseldorf | liga = 3° Liga | number = 27 | posicion = delantero | contract = 20 di yüni 2030 <!-- Seccion di seleccion nacional --> | seleccion = {{CUWf}} | debut seleccion = 13 di novèmber 2025 | number seleccion = | participa = 5 | goal = 4 <!-- Seccion di trayectoria --> | temporada = 2022–2024<br />2024–2026<br />2024<br />2026– | club = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] USV Hercules<br/>[[File:Flag of Germany.svg|20px|border]] Borussia Dortmund II<br/>[[File:Flag of Germany.svg|20px|border]] Borussia Dortmund<br/>[[File:Flag of Germany.svg|20px|border]] Fortuna Düsseldorf <!-- Seccion di Prestacion --> | campeonato = | medaya = | competencia = | compeonato2 = | medaya2 = | competencia2 = | actualisa = 7 di òktober 2026 }} '''Jordi Leander Paulina''' (☆ [[23 di sèptèmber]] [[2004]] na Odijk, [[Hulanda]]) ta un [[futbol]]ista profeshonal kurasoleño-hulandes ku ta hunga komo delantero. Aktualmente, e ta hunga pa Fortuna Düsseldorf i pa e [[Selekshon nashonal di futbòl di Kòrsou (maskulino)|selekshon nashonal di Kòrsou]]. ==Karera== Jordi Paulina a nase na Hulanda i ta di desendensia kurasoleño. El a haña su formashon futbolístiko den e akademianan hubenil di VV Jonathan, FC Utrecht i USV Hercules.<ref>[https://www.vi.nl/nieuws/paulina-binnen-een-halfjaar-van-amateurs-naar-debuut-voor-dortmund Paulina binnen een halfjaar van amateurs naar debuut voor Dortmund], vi.nl (30 di oktober 2024)</ref> ===Klup=== Na ougùstùs 2022, Paulina a debutá ku e ekipo senior di USV Hercules den Kopa KNVB.[2] Den e winter di e temporada 2022-2023, el a wòrdu promové definitivamente pa e ekipo senior. Durante e temporada 2023-2024, el a bira titular regular. Dia 21 di desèmber 2023, Paulina a forma parti di e ekipo di USV Hercules ku a derotá [[Ajax]] 3-2 den e di dos buèlta di Kopa KNVB. El a duna e pase pa e promé gol di Hercules, anotá pa Tim Pieters.[[2]][[3]]<ref>[https://www.rtvutrecht.nl/sport/3674898/wat-een-sensatie-amateurs-hercules-stunten-in-de-beker-met-3-2-zege-op-ajax Wat een sensatie: amateurs Hercules stunten in de beker met 3-2 zege op Ajax], RTV Utrecht (21 di desèmber 2023)</ref> Dia 15 di mei 2024, a keda anunsiá ku Paulina lo transferí pa Borussia Dortmund despues di e temporada, kaminda el lo a hunga pa e ekipo reserva, Borussia Dortmund II, den e di 3 Liga.<ref>https://www.usvhercules.nl/jordi-paulina-tekent-contract-bij-borussia-dortmund/ Jordi Paulina tekent contract bij Borussia Dortmund], USV Hercules</ref> Dia 29 di òktober 2024, el a hasi su debut ku e promé ekipo di Borussia Dormund komo suplente den un derota di 1-0 kontra VfL Wolfsburg den Kopa DFB.<ref>[https://www.nu.nl/voetbal/6333479/ex-hercules-speler-paulina-debuteert-half-jaar-na-droomstap-bij-verlies-dortmund.html?referrer=https%3A%2F%2Fen.wikipedia.org%2F Ex-Hercules-speler Paulina debuteert half jaar na droomstap bij verlies Dortmund], nu.nl (29 di òktober 2024)</ref> Na 2025, Paulina a hunga prinsipalmente pa Borussia Dortmund II. Dia 3 di yanüari 2026, Paulina a a transferí pa Fortuna Düsseldorf, firmando un kontrato te 30 di yüni 2030.<ref>{{de}}[https://www.f95.de/news/34479-fortuna-verstarkt-sich-mit-jordi-paulina Fortuna verstärkt sich mit Jordi Paulina], f95.de (3 di yanüari 2026)</ref> ===Internashonal=== Na novèmber 2025, Paulina a risibí su promé yamada pa e selekshon di Kòrsou pa e klasifikashonnan pa [[Kopa Mundial di Futbòl|Kopa Mundial di FIFA]]. El a hasi su debut internashonal dia 13 di novèmber dor di anotá dos gol den un viktoria di 7-0 riba Bermuda.<ref>https://www.rfi.fr/en/sports/20251114-curacao-thrash-bermuda-7-0-to-top-world-cup-qualifying-group-as-jamaica-held Curacao thrash Bermuda 7-0 to top World Cup qualifying group as Jamaica held], rfi.fr (14 di novèmber 2025)</ref> Dia 3 di novèmber 2025, Paulina a wòrdu yamá pa e selekshon nashonal di futbòl di Kòrsou pa Dick Advocaat. El a wòrdu inkluí den e selekshon pa e eliminatorionan pa Kopa di Mundu kontra Bermuda i Jamaica.<ref>{{Citeer web |url=https://www.usvhercules.nl/oud-herculanen-jordi-paulina-deveron-fonville-in-selectie-curacao/ |titel=Oud Herculanen Jordi Paulina & Deveron Fonville in selectie Curaçao – USV Hercules |bezochtdatum=2025-11-03 |taal=nl-NL |archiefdatum=2025-11-08 |archiefurl=https://web.archive.org/web/20251108072654/https://www.usvhercules.nl/oud-herculanen-jordi-paulina-deveron-fonville-in-selectie-curacao/ |dodeurl=ja }}</ref><ref>{{Citeer web |url=https://www.espn.nl/voetbal/artikel/_/id/15909277/advocaat-maakt-selectie-curacao-bekend-voor-cruciale-wk-kwalificatieduels |titel=Advocaat maakt selectie Curaçao bekend voor cruciale WK-kwalificatieduels |datum=2025-11-03 |bezochtdatum=2025-11-03 |werk=ESPN.nl |taal=nl}}</ref> El a skor dos gol den su promé partido kontra Bermuda (un viktoria di 7-0).<ref>[https://www.espn.nl/voetbal/artikel/_/id/15962344/paulina-na-droomdebuut-klaar-voor-jamaica-een-van-de-belangrijkste-wedstrijden-ooit-voor-curacao Paulina na droomdebuut klaar voor Jamaica: "Eén van de belangrijkste wedstrijden ooit voor Curaçao"] ESPN.nl, 18 november 2025</ref> Na sèptèmber 2026, durante su di tres aparishon internashonal, Paulina a skor e gol final den un viktoria di 4-3 riba Costa Rica. Danki na su gol—setup pa Juninho Bacuna—e tim di head coach Dick Advocaat a logra gana e partido di Liga di Nashonnan di CONCACAF, apesar di a keda atras 3-0 na kuminsamentu di e di dos mitar.<ref>[https://www.vi.nl/nieuws/gouden-wissels-helpen-advocaat-en-curacao-aan-zinderende-comeback Gouden wissels helpen Advocaat en Curaçao aan zinderende comeback] VI.nl, 25 september 2026</ref> ====Lista di gol ==== {| class= "wikitable" width="79%" style="text-align:center ! width="3" scope="col" |# ! width="5" scope="col" |Fecha ! width="20" scope="col"|Lugá ! width="15" |Oponente ! width="1" scope="col" |Skor ! width="1" scope="col" |Resultado ! width="1" scope="col" |Torneo |- | 1 || rowspan="2" |13-11-2025 || rowspan="2" | [[File:Flag of Bermuda.svg|22px|border]] [[Bermuda]] || rowspan="2" |[[File:Flag of Bermuda.svg|22px|border]] [[Bermuda]] || 3–0 ||rowspan="2" |7–0 || rowspan="2" | Kualifikashon [[Kopa Mundial di Futbòl|Kopa Mundial di FIFA]] 2026 |- | 2 || 5-0 |- | 3|| 24-09-2026 || [[File:Flag of Costa Rica.svg|22px|border]]<br/> [[San Jose]]|| [[File:Flag of Costa Rica.svg|22px|border]] [[Costa Rica]]|| 4–3 || 4–3 || rowspan="2" | 2026–27 [[CONCACAF Nations League|Liga di Nashonnan]] / Liga A |- | 4 || 4-10-2026 ||[[File:Flag of Trinidad and Tobago.svg|22px|border]]<br/> [[Port of Spain]]||[[File:Flag of Trinidad and Tobago.svg|22px|border]] [[Trinidad i Tobago]]|| 1-1 ||1-1 |- |} == Link eksterno == * [https://www.national-football-teams.com/player/101614/Jordi_Paulina_4.html Jordi Paulina], national-football-teams.com * [https://www.soccerway.com/player/paulina-jordi/CIpEhvPq/ Jordi Paulina], soccerway.com {{Appendix|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid =1378588990|titulo=Jordi Paulina}} {{References}} }} {{DEFAULTSORT::Paulina, Jordi}} [[:Kategoria:Hende]] [[:Kategoria:Futbolista]] [[:Kategoria:Futbòl na Boneiru]] ----------------- {{Variante|c}} {{Infobox futbolista|variante=c | nomber = Gina van Kessel | imagen = | imagen hachura = | descripcion = <!-- Seccion di informacion personal --> | nomber completo = | fecha nacemento = [[3 di mart]] [[1993]] | luga nacemento = [[Alkmaar]] | pais nacemento = [[Hulanda]] | fecha fayecimento = | luga fayecimento = | pais fayecimento = | nacionalidad = {{NLD}} | nacionalidad_dep = {{CUW}} | haltura = | pia = <!-- Seccion di club profecional --> | debut = | debut ekipo = | club actual = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] | liga = Promé Divishon | number = | posicion = | contract = <!-- Seccion di seleccion nacional --> | seleccion = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] [[Hulanda]] U-16, U-17 | debut seleccion = | number seleccion = | participa = 2 | goal = 1 | seleccion2 = [[File:Flag of Curaçao.svg|20px|border]] [[Kòrsou]] U-17, U-20 | debut seleccion2 = | number seleccion2 = | participa2 = 7 | goal2 = 0 | seleccion3 = {{CUWf}} | debut seleccion3 = 10 di yüni 2015 | number seleccion3 = | participa3 = 25 | goal3 = 8 <!-- Seccion di trayectoria --> | temporada = 2013– | club = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] <!-- Seccion di Prestacion --> | campeonato = | medaya = | competencia = | compeonato2 = | medaya2 = | competencia2 = | actualisa = 28 di sèptèmber 2026 }} '''Gino van Kessel''' (☆ [[3 di mart]] [[1993]] na [[Alkmaar]]) ta un futbolista kurasoleño-hulandes ku ta hunga komo ...... E ta representa [[Kòrsou]] na nivel internashonal. == Karera == ===Karera internashonal=== Penso a representa [[Hulanda]] na nivel hubenil? Na sèptèmber 2026, Penso a wòrdu konvoká pa e [[Selekshon nashonal di futbòl di Kòrsou (maskulino)|selekshon nashonal di Kòrsou]] pa == Link eksterno == * [https://www.espn.co.uk/football/team/squad/_/id/11678/sort/height/Curazao Curaçao squad], espn.co.uk * [https://www.transfermarkt.com/kyano-penso/profil/spieler/1146449 Profil Kyano Penso], transfermarkt.com {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Kessel, Gino van}} [[:Kategoria:Hende]] [[:Kategoria:Futbolista]] [[:Kategoria:Futbòl na Kòrsou]] ----------------- {{Variante|c}} {{Infobox futbolista|variante=c | nomber = Jort van der Sande | imagen = | imagen hachura = | descripcion = <!-- Seccion di informacion personal --> | nomber completo = | alias = | fecha nacemento = [[25 di yanüari]] [[1996]] | luga nacemento = | pais nacemento = {{NLD}} | fecha fayecimento = | luga fayecimento = | pais fayecimento = | nacionalidad = | haltura = | pia = <!-- Seccion di club profecional --> | debut = | debut ekipo = | club actual = [[File:Flag of Indonesia.svg|20px|border]] Bali United | liga = Promé Divishon | number = 3 | posicion = Delantero | contract = <!-- Seccion di seleccion nacional --> | seleccion = {{BONf}} | debut seleccion = | number seleccion = | participa = 28 | goal = 1 <!-- Seccion di trayectoria --> | temporada = 2012–2014<br>2014–2018<br>2018–2024<br>2024-2025<br>2025- | club = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] VV Smitshoek<br>[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Kozakken Boys<br>[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] RKC Waalwijk<br>[[File:Flag of Saudi Arabia.svg|20px|border]] El-Hazem<br>[[File:Flag of Saudi Arabia.svg|20px|border]] Abha <!-- Seccion di Prestacion --> | campeonato = | medaya = | competencia = | compeonato2 = | medaya2 = | competencia2 = | actualisa = 10 di yüni 2026 }} '''Jort van der Sande''' ('s-Hertogenbosch, [[25 di yanüari]] [[1996]]) ta un futbolista boneriano-hulandes ku normalmente ta hunga komo delantero. El a bandoná e klup eskoses Dundee United na ougùstùs 2025 pa SC Cambuur. Van der Sande a hasi su debut den e selekshon nashonal di futbòl di Boneiru na 2023. ==Karera di klup== Van der Sande ta djòin for di SC Cambuur, kaminda el a hunga un ròl klave den e promoshon pa Eredivisie temporada pasá. Den e Keuken Kampioen Divisie, el a skor nuebe gol i a proveé ​​dos asistensia.<ref name="Jort"/> Aunke Van der Sande a nase na Den Bosch dia 25 di yanüari 1996, e ta hunga internashonalmente pa e selekshon nashonal di Boneiru. E delantero ta forma parti di e selekshon boneriano pa vários aña kaba i ta representá e isla durante partidonan internashonal. E atacante a cuminsa su educacion di futbol na SV Audacia y VV Heeswijk, despues di cual el a progresa door di e academia hubenil di FC Den Bosch. Tabata einan ku el a hasi su avance tambe den futbòl profeshonal. Siguientemente, el a hunga pa FC Eindhoven, NAC Breda, i ADO Den Haag.<ref name="Jort"/> Durante su tempu na FC Eindhoven, e tabata un kompañero di e aktual kapitan indones, Jay Idzes, kende e tempu ei a hasi e transishon di e tim hubenil pa e promé tim.<ref name="Jort"/> Na 2024, Van der Sande a opta pa un aventura den eksterior ku e klup eskoses Dundee United. Un temporada despues, el a regresa Hulanda pa bisti e camiseta di SC Cambuur. Awor, un otro reto den eksterior ta sper’é, e biaha aki na Indonesia.<ref name="Jort"/> ==Karera internashonal== Riba 5 di òktober 2023, Van der Sande a wòrdu inkluí den e selekshon di selekshon nashonal di futbòl di Boneiru pa e coach nashonal Rilove Janga pa e partido internashonal kontra Anguilla dia 12 di òktober den e Liga di Nashonnan di CONCACAF 2023-24. Van der Sande tabata eligibel pasobra el a biba riba e isla di Caribe pa cinco aña durante su hubentud. Mesora el a hasi su debut internashonal komo titular i a hunga henter e partido, kual Boneiru a gana 2-0 kontra di Anguilla.[2] Siguientemente, el a wòrdu yamá mas frekuentemente pa e selekshon nashonal, i dia 8 di sèptèmber 2024, el a skor su promé gol pa Boneiru ora el a haña e nèt den e derota di 2-1 for di kas kontra El Salvador den e Liga di Nashonnan di CONCACAF 2024/25. --------------- Segun gerente general Yabes Tanuri, e yegada di e delantero ta un eskoho deliberá di e staf tékniko. “Nos ta anunsiá ofisialmente ku Jort van der Sande ta nos hungadó stranhero nobo pa e temporada benidero. Su yegada ta kuadra ku e nesesidatnan di e personal tékniko. A base di su eksperensia i estadístikanan komo delantero, nos ta spera ku e por duna un kontribushon signifikante na Bali United. Nos ta spera ku e adaptá lihé na e liga indones. Bon Bini na Bali, i nos ta spera di logra un éksito huntu den Tanuri,” Tanuri a bisa. deklarashon di e klup.<ref name="Jort">Hans Hofstra, [https://www.bonaire.nu/nieuws/sport/92813/bonairiaans-international-jort-van-der-sande-tekent-bij-bali-united https://www.bonaire.nu/nieuws/sport/92813/bonairiaans-international-jort-van-der-sande-tekent-bij-bali-united], bonaire.nu (26 di yüli 2026)</ref> {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Sande, Jort van der}} [[:Kategoria:Hende]] [[:Kategoria:Futbolista]] [[:Kategoria:Futbòl na Boneiru]] ---------------- {{Variante|c}} {{Infobox futbolista|variante=c | nomber = | imagen = | imagen hachura = | descripcion = <!-- Seccion di informacion personal --> | nomber completo = Jarzinho Saul Emmanuel Pieter | alias = | fecha nacemento = | luga nacemento = [[Willemstad]] | pais nacemento = {{CUW}} | fecha fayecimento = | luga fayecimento = | pais fayecimento = | nacionalidad = | haltura = | pia = <!-- Seccion di club profecional --> | debut = | debut ekipo = | club actual = [[File:Flag of Saudi Arabia.svg|20px|border]] Abha | liga = Promé Divishon | number = 3 | posicion = Defensa | contract = <!-- Seccion di seleccion nacional --> | seleccion = {{CUWf}} | debut seleccion = 6 di òktober 2016 | number seleccion = | participa = 28 | goal = 1 <!-- Seccion di trayectoria --> | temporada = 2012–2014<br>2014–2018<br>2018–2024<br>2024-2025<br>2025- | club = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] VV Smitshoek<br>[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Kozakken Boys<br>[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] RKC Waalwijk<br>[[File:Flag of Saudi Arabia.svg|20px|border]] El-Hazem<br>[[File:Flag of Saudi Arabia.svg|20px|border]] Abha <!-- Seccion di Prestacion --> | campeonato = | medaya = | competencia = | compeonato2 = | medaya2 = | competencia2 = | actualisa = 10 di yüni 2026 }} '''Jarzinho Saul Emmanuel Pieter''' (☆ [[11 di novèmber]] [[1987]] na [[Willemstad]] – † [[9 di sèptèmber]] [[2019]] na [[Port au Prince]]) tabata un futbolista di Kòrsou ku tabata hunga komo kiper. Karera di klup Pieter a kuminsá su karera ku RKSV Centro Dominguito, kaminda el a bira un di e portero mas importante den futbòl lokal. Ku e klup aki, el a gana varios kampionato di Kòrsou, inkluyendo titulonan na 2012, 2013, 2015 i 2016. Durante e periodo aki, Centro Dominguito tabata un di e ekiponan dominante riba e isla. Despues di mas ku dies aña ku e klup, Pieter a transferí na 2018 pa SV VESTA. Ku e equipo aki, el a logra un logro historiko ora ku VESTA a bira kampion di Kòrsou pa promé biaha den su historia. Internashonal Pieter a hasi su debut pa e selekshon nashonal di Kòrsou na 2013, poco tempu despues di su promé titulo ku Centro Dominguito. El a forma parti di e selekshon durante varios aña, mayoria di biaha komo di dos portero despues di Eloy Room. El a partisipá den torneo manera e Kampionato Karibe 2014, kaminda Kòrsou a debuta na e ronda final, i tambe den e Kopa Oro di CONCACAF 2017. Den e ultimo torneo aki, Kòrsou a logra un exito historiko ora ku nan a gana e kampionato karibeño i kualifiká pa e Kopa Oro. Morto Na sèptèmber 2019, Pieter tabata ku e selekshon nashonal na Haití pa un partido di CONCACAF Nations League. Poco despues di yega, el a kuminsá sinti malu. Dia 9 di sèptèmber 2019, el a wòrdu hañá morto den su kamber di hotel na Port-au-Prince, probablemente debí na un paro kardiako. Su morto a kousa gran tristesa den Kòrsou i den mundu di futbòl. Durante e siguiente partido di e selekshon, a wòrdu tene un momento di silensio na su memoria. Despues di su morto, a wòrdu establesé e “Jarzinho Pieter Kids Fund Project” na su honor. == Karera == ===Klup=== Pieter a hunga pa [[RKSV Centro Dominguito]] y SV VESTA na [[Kòrsou]] i a titulá seis biaha kampeon di Kòrsou. Den zomer di 2018, el a hunga pa [[SV Juventus]] na [[Boneiru]] pa vários luna. === Internashonal === Un rato despues di a gana su di dos titulo nacional cu RKSV Centro Dominguito na 2013, Pieter a wordo yama pa e seleccion nacional di futbol di Curaçao pa entrenador nacional Ludwig Alberto. Tres dia despues di su di 26 cumpleaños, el a debuta den e prome partido di e torneo ABCS 2013 contra Aruba, un partido cu Curaçao a gana 2-0. Den e final contra Surinam dos dia despues, cual Curaçao a perde 3-1, Pieter un biaha mas a hunga full e 90 minuut den gol pa su pais natal. Ta te na sèptèmber 2014 Pieter a keda selektá pa e selekshon di Kòrsou atrobe. Pa e eliminatorio di Kampionato di Karibe 2014, el a wòrdu yamá pa e selekshon di Kòrsou dor di Ingemar Pieternella i a hunga den tur tres partido di grupo den e promé buèlta. Curaçao a termina prome y a avansa pa e di dos buelta di clasificacion, unda nan a bolbe termina na di dos luga tras di Martinique. Pieter a hunga den tur tres partido di grupo di Pieternella. Despues di a klasifiká ku éksito, e selekshon nashonal a partisipá den e finalnan na Jamaica na novèmber 2014 pa promé biaha den historia. Danki na su actuacionnan consistente durante e eliminatorionan, Pieter tabata tambe e portero regular di su pais den e finalnan y a hunga e 90 minuut completo den tur tres partido di grupo di su team. Sinembargo, Curaçao a perde den Grupo A contra Trinidad y Tobago, Cuba, y Guyana Frances, y finalmente a termina ultimo den e grupo cu 0 punto y un diferencia di gol di 5:10, loke a conduci na un eliminacion trempan di e torneo. E siguiente aña, Pieter a wòrdu remplasá komo portero di promé eskoho pa Eloy Room; Zeus de la Paz i Marcello Pisas tambe a hunga pa e selekshon nashonal e aña ei, promé ku Eloy Room a bira e úniko promé eskoho for di 2016. Pieter tabata e portero di reserva di De la Paz den por lo ménos dos partido internashonal na 2015 i despues mester a warda un aña promé ku e wòrdu yamá atrobe. For di e promé buèlta di e eliminatorionan pa Kopa Karibe 2017, Pieter tabata e portero di reserva di Eloy Room i seguidamente a keda riba banki pa e selekshon di Kòrsou—ku eksepshon di algun partido. Dia 22 di maart 2017, Pieter a hunga den un partido amistoso no oficial contra El Salvador cu no a wordo reconoci pa FIFA. Despues ku Curaçao a klasifiká ku éksito pa e Kampionato di Karibe, nan a gana e buèlta final di Martinique, asina klasifiká pa e Kopa di Oro di CONCACAF 2017. Asina mes e team a termina ultimo den Grupo C sin anota ni un punto of gol y a keda elimina trempan. Durante e periodo aki, Pieter tabata konsistentemente e reserva di Room. Despues di esei, Pieter a keda e di dos eskoho tras di Room den un seri di partidonan amistoso, e klasifikashonnan di Liga di Nashonnan di CONCACAF 2019-21, i e Kopa di Oro di CONCACAF 2019. Kamber a keda pa Merka despues di partisipashon den e Kopa di Oro. === Morto === Na kuminsamentu di sèptèmber 2019, el a kuminsá e kampaña di Liga di Nashonnan di CONCACAF 2019-21 ku e selekshon nashonal di Kòrsou i tabata un biaha mas riba banki tras di Eloy Room den un viktoria di 1-0 riba Haiti dia 7 di sèptèmber. Un dia despues, el a bula ku e selekshon nashonal pa e kapital haitiano, Port-au-Porce, pa nan di dos partido di regreso, grupo Haiti. E mesun dia ei, Pieter a keha di ta sinti malu. E siguiente mainta, el a wòrdu hañá morto den su kamber di hotèl na Marriott na Port-au-Prince; el a muri di paro kardiako.<ref>[https://www.mirror.co.uk/sport/football/news/jairzinho-pieter-dead-curacao-goalkeeper-19934472 Jairzinho Pieter dead: Curacao goalkeeper suffers cardiac arrest on eve of qualifier] (englisch), abgerufen am 18. Oktober 2019</ref> E partido kontra Haiti a wòrdu hunga apesar di morto di Pieter i a terminá den un empate di 1-1; un minüt di silensio a wordu observa promé ku kickoff den su memoria. <ref>[https://www.washingtonpost.com/sports/2019/09/10/day-before-an-international-match-goalie-curacao-died-heart-attack/ The day before an international match, a goalie from Curacao died of a heart attack] (englisch), abgerufen am 18. Oktober 2019</ref> Despues di a skor e gol di empate, [[Elson Hooi]] di Kòrsou a hisa un T-shirt ku e number di Pieter i e palabra “LEGENDA” riba dje pa e kámaranan.<ref>{{en}}[https://www.youtube.com/watch?v=uAUpujswL_c Curacao and Haiti played an exciting 1-1 draw], abgerufen am 18. Oktober 2019</ref> Despues di su morto, e Proyekto di Fondo di Mucha Jarzinho Pieter a wòrdu establesé na su honor.<ref>[https://kikotapasando.com/2019/10/03/grupo-amigunan-di-pieter-ku-un-inisiativa-bunita-t-shirt-speshal-pa-duna-honor-i-alabes-fundraising-pa-yunan-di-jarzinho-pieter/ Grupo ‘amigunan di Pieter’ ku un inisiativa bunita T-shirt speshal pa duna honor i alabes fundraising pa yunan di Jarzinho Pieter] (Papiamentu), abgerufen am 18. Oktober 2019</ref> ====Selekshon nashonal di Kòrsou==== Na 2013, el a hasi su debut pa e selekshon nashonal di futbòl di Kòrsou, kaminda e tabata prinsipalmente portero di reserva. Pieter a forma parti di e selekshon di Kòrsou na [[Kopa Oro di CONCACAF]] 2017 i 2019 i [[Kopa Karibe]] 2014 i 2017. Ku Kòrsou, Pieter a gana e Kopa Karibe na 2017. Pieter a fayesé dia 9 di sèptèmber 2019, na e edat di 31 aña den e hotèl di hungadónan na Port-au-Prince, Haiti, kaminda e tabata ku e selekshon nashonal di futbòl di Kòrsou pa un partido den [[CONCACAF Nations League]].<ref>[https://web.archive.org/web/20191018084407/https://www.concacaf.com/en/article/concacaf-statement-09092019 Concacaf Statement], concacaf.com, 9 di sèptèmber 2019.</ref> ==Lista di honor== ; RKSV Centro Dominguito :[[Promé Divishon|Sekshon Pagá / Promé Divishon]]: 2012, 2013, 2015, 2016, 2017 ; SV Vesta : Promé Divishon: 2019 ; {{CUW}} : [[Kopa Karibe]]: 2017 : King's Cup: 2019 ==Link eksterno== *[https://www.national-football-teams.com/player/54167/Jarzinho_Pieter.html Profiel op national-football-teams.com] * {{Transfermarkt|300410}} * {{NFTPlayer|54167}} * [https://caribbeanfootballdatabase.com/curacao/players/jairzinhopieter.html Jarzinho Pieter] in der Caribbean Football Database (englisch) {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Pieter, Jarzinho}} [[:Kategoria:Hende]] [[:Kategoria:Futbolista]] [[:Kategoria:Futbòl na Kòrsou]] --------------- {{Variante|c}} {{Infobox futbolista|variante=c | nomber = | imagen = | imagen hachura = | descripcion = <!-- Seccion di informacion personal --> | nomber completo = | alias = | fecha nacemento = | luga nacemento = [[Willemstad]] | pais nacemento = {{CUW}} | fecha fayecimento = | luga fayecimento = | pais fayecimento = | nacionalidad = | haltura = | pia = <!-- Seccion di club profecional --> | debut = | debut ekipo = | club actual = [[File:Flag of Saudi Arabia.svg|20px|border]] | liga = Promé Divishon | number = 3 | posicion = Defensa | contract = <!-- Seccion di seleccion nacional 1--> | seleccion = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] [[Hulanda]] U-15 | debut seleccion = 2011 | number seleccion= | participa = 36 | goal = 4 <!-- Seccion di seleccion nacional 2--> | seleccion2 = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] [[Hulanda]] | debut seleccion2= | number seleccion2= | participa2 = 6 | goal2 = 0 <!-- Seccion di seleccion nacional 3--> | seleccion3 = {{CUWf}} | debut seleccion3 = 5 di sèptèmber 2025 | number seleccion3= | participa3 = 3 | goal3 = 0 <!-- Seccion di trayectoria --> | temporada = 2012–2014<br>2014–2018<br>2018–2024<br>2024-2025<br>2025- | club = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] VV Smitshoek<br>[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Kozakken Boys<br>[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] RKC Waalwijk<br>[[File:Flag of Saudi Arabia.svg|20px|border]] El-Hazem<br>[[File:Flag of Saudi Arabia.svg|20px|border]] Abha <!-- Seccion di Prestacion --> | campeonato = | medaya = | competencia = | compeonato2 = | medaya2 = | competencia2 = | actualisa = 10 di yüni 2026 }} === Internashonal === For di 2012 pa 2017, Bazoer a hasi un total di 33 aparishon pa diferente selekshon hubenil di Hulanda, anotando tres gol. Ku e selekshon U-17, el a gana e kampeonato oropeo di UEFA U-17 na [[Slovenia]] na 2012. Dia 13 di novèmber 2015, el a hasi su debut pa e selekshon nashonal senior den un wega amistoso kontra Wales (3-2). Na 2016, e mediokampista a hasi sinku aparishon mas den partidonan amistoso. ====Selekshon nashonal di Kòrsou==== Ya for di 2013, Kòrsou a aserká Bazoer pa firma kuné komo un internashonal hubenil.<ref>{{cite web |language=en |url=http://www.concacaf.com/page/ConfederationDetail/0,,12813~2730083,00.html|title=U-20 finals set for Mexico, U-17s to Panama|publisher=CONCACAF.com|date=2012-11-04 |access-date= |url-status=|archive-url=https://web.archive.org/web/20120413211011/http://www.concacaf.com/page/ConfederationDetail/0,,12813~2730083,00.html|archive-date=2012-04-13}}</ref> Dia 29 di ougùstùs 2025, FIFA a aprobá e petishon di Bazoer pa kambia su afiliashon nashonal di Hulanda pa Kòrsou.<ref>{{cite web|url=https://knowledge.fifa.com/change-of-association-platform |language=en |title=FIFA Change of Association Platform|work=knowledge.fifa.com|date=2025-08-29 |accessdate=2026-06-10}}</ref> El a hasi su debut pa e selekshon nashonal di futbòl di Kòrsou dia 5 di sèptèmber 2025 den un wega di eliminashon pa Kopa di Mundu kontra Trinidad i Tobago, ku a terminá 0-0.<ref>{{cite web |language=en |url= https://www.sofascore.com/football/match/curacao-trinidad-and-tobago/mdcsCqx |title=Trinidad and Tobago v Curaçao|date=2025-09-05 |work=sofascore.com |access-date=2026-06-10}}</ref> Na mei 2026, el a wòrdu nombrá den e selekshon final di Kòrsou pa e [[Kopa Mundial di Futbòl|Kopa Mundial di FIFA]] 2026, e promé aparishon di e pais na e torneo.<ref>{{cite web|title=Smallest nation Curacao name debut World Cup squad|url=https://www.bbc.com/sport/football/articles/c70798249j0o|date=2026-05-18|access-date=2026-06-10}}</ref> {{Appendix}} {{Malchi:Navegashon Selekshon Nashonal di Futbòl di Kòrsou KM 2026}} {{DEFAULTSORT:Bazoer, Riechedly}} [[:Kategoria:Hende]] [[:Kategoria:Futbolista]] [[:Kategoria:Futbòl na Kòrsou]] ===Internashonal=== ====Selekshon nashonal di Kòrsou==== Fonville a wòrdu yamá pa e selekshon nashonal di Kòrsou pa e partidonan di klasifikashon pa [[Kopa Mundial di Futbòl|Kopa Mundial]] 2026 di [[FIFA]] kontra Bermuda i Jamaica dia 13 i 18 di novèmber 2025.<ref>{{cite web|url= https://www.gelderlander.nl/nec/deveron-fonville-heeft-een-unieke-route-afgelegd-richting-nec-ik-moest-opeens-verder-kijken-dan-voetbal~ae1d1e4d/?referrer=https%3A%2F%2Fwww.google.com%2F|website=Gelderlander.nl|accessdate=|title= Deveron Fonville took a unique path to NEC: "I suddenly had to look beyond football."|date=2025-11-12}}</ref> Na mart 2026, el a konfirmá su desishon pa hunga pa Kòrsou<ref>{{citeer web |url=https://www.voetbalprimeur.nl/nieuws/2069306/nec-verdediger-fonville-over-keuze-tussen-nederland-en-cura-ao.html |titel=NEC-verdediger gelinkt aan Oranje: 'Ik heb met mijn hart voor Curaçao gekozen' |datum=2026-03-21 |taal=nl}}</ref> i dia 18 di mei 2026 a wòrdu nominá pa e tim final pa Kopa Mundial 2026, apesar di no a hunga promé.<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/sport/football/articles/c70798249j0o |titel=2026 World Cup: Curacao name debut 26-man squad |datum=2026-05-18 |language=en |work=BBC}}</ref> El a hasi su debut pa Kòrsou dia 30 di mei 2026 den e partido preparatorio pa Mundial kontra Eskosia.<ref>[https://www.vi.nl/nieuws/advocaat-laat-fonville-debuteren-namens-cura-ao-tegen-schotland Advocaat laat Fonville debuteren namens Curaçao tegen Schotland], vi.nl (30 di mei 2026)</ref> -------------- {{Variante|c}} {{Infobox futbolista| variante = c | nomber = Godfried Roemeratoe | nomber completo = | imagen = Godfried Roemeratoe.JPG | descripcion = Godfried Roemeratoe na 2025. | fecha nacemento = [[19 di ougùstùs]] [[1999]] | luga nacemento = | pais nacemento = {{NLD}} | fecha fayecimento= | luga fayecimento = | pais fayecimento = | nacionalidad = | nacionalidad_dep = {{CUW}} | deporte = futbol | haltura = 178 | pia = drechi | club actual = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] FKC Waalwijk | liga = | number = 24 | posicion = Mediokampista <!-- Seccion di seleccion nacional 1--> | seleccion = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] [[Hulanda]] U-17, U-20 | debut seleccion= 2015 | number seleccion= | participa = 6 | goal = 0 <!-- Seccion di seleccion nacional 2--> | seleccion2 = {{CUWf}} | debut seleccion2 = 2023 | number seleccion2= | participa2 = 16 | goal2 = 1 | temporada = 2017–2018<br />2018–2022<br />2021–2022<br />2022–2023<br />2023– | club = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Jong FC Twente<br />[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] FC Twente<br />[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Willem II<br />[[File:Flag of Israel.svg|20px|border]] Hapoel Tel Aviv<br />[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] RKC Waalwijk }} '''Godfried Roemeratoe''' (☆ [[19 di ougùstùs]] [[1999]] na Oost-Souburg, [[Hulanda]]) ta un futbolista profeshonal ku ta hunga komo mediokampista pa RKC Waalwijk i pa e [[Selekshon nashonal di futbòl di Kòrsou (maskulino)| selekshon nashonal di Kòrsou]]. ==Karera== ===Klup=== ===Internashonal=== El a wòrdu yamá pa e selekshon nashonal di futbòl di Kòrsou pa e partidonan di klasifikashon pa Kopa Mundial di FIFA 2026 kontra Bermuda i Jamaica riba 13 i 18 di novèmber 2025.[7] ====Selekshon nashonal di Kòrsou==== {{Malchi:Navegashon Selekshon Nashonal di Futbòl di Kòrsou KM 2026}} {{Stub}} {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Roemeratoe, Godfried}} [[:Kategoria:Hende]] [[:Kategoria:Futbolista]] [[:Kategoria:Futbòl na Kòrsou]] ---------------- {{Variante|c}} {{Infobox futbolista| variante = c | nomber = Joshua Brenet | nomber completo = Joshua Benjamin Brenet | imagen = PSV Eindhoven, Teamcamp Bad Erlach, July 2014 (076).jpg | descripcion = | fecha nacemento = [[20 di mart]] [[1994]] | luga nacemento = Kerkrade | pais nacemento = {{NLD}} | fecha fayecimento= | luga fayecimento = | pais fayecimento = | nacionalidad = | nacionalidad_dep = {{CUW}} | deporte = futbol | haltura = 181 | pia = drechi | club actual = [[File:Flag of Turkey.svg|20px|border]] Kayserispor | liga = Superliga | number = 30 | posicion = Defensa <!-- Seccion di seleccion nacional 1--> | seleccion = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] [[Hulanda]] U-18, U-19, U-21 | debut seleccion = 2011 | number seleccion= | participa = 17 | goal = 0 <!-- Seccion di seleccion nacional 2--> | seleccion2 = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] [[Hulanda]] | debut seleccion2 = 9 di novèmber 2016 | number seleccion2= | participa2 = 2 | goal2 = 0 <!-- Seccion di seleccion nacional 3--> | seleccion3 = {{CUWf}} | debut seleccion3 = 6 di yüni 2024 | number seleccion3= | participa3 = 11 | goal3 = 1 | temporada = 2012–2018<br />2013–2015<br />2018–2022<br />2020<br />2021<br />2022–2024<br />2024–2025<br />2025–2026<br />2026– | club = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] PSV<br />[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Jong PSV<br />[[File:Flag of Germany.svg|20px|border]] Hoffenheim<br />→ [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Vitesse<br />[[File:Flag of Germany.svg|20px|border]] Hoffenheim<br>[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] FC Twente<br />[[File:Flag of Qatar.svg|20px|border]] Al-Rayyan SC<br />[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] [[Eskosia]] Livingston FC<br />[[File:Flag of Turkey.svg|20px|border]] Kayserispor }} '''Joshua Benjamin Brenet''' (☆ [[20 di mart]] [[1994]] na Kerkrade, [[Hulanda]]) ta un futbolista [[Hulanda|hulandes]] ku raisnan di [[Kòrsou]] ku ta hunga komo delantero. Aktualmente, e ta hunga pa Kayserispor i pa e [[Selekshon nashonal di futbòl di Kòrsou (maskulino)| selekshon nashonal di Kòrsou]]. ==Karera== ===Klup=== ===Internashonal=== ====Selekshon nashonal di Kòrsou==== {{Malchi:Navegashon Selekshon Nashonal di Futbòl di Kòrsou KM 2026}} {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Brenet, Joshua }} [[:Kategoria:Hende]] [[:Kategoria:Futbolista]] [[:Kategoria:Futbòl na Kòrsou]] ------------ (☆ na ) ta un futbolista ku raisnan di Kòrsou ku ta hunga komo . Aktualmente, el ta hunga pa i pa e selekshon nashonal di Kòrsou. == Karera == === Hoben === <Optional: youth clubs in 1–2 sentences> El a kuminsá su karera na i despues a pasa pa <academy/club>. === Klup === Dia , el a hasi su debut profeshonal pa den un partido kontra .[#] <Season/period>: <short summary – appearances/goals if known> Na , el a transferí pa .<optional fee/contract>[#] Na , el a firma ku .[#] <Keep each club to 1–2 sentences max> === Internashonal === <Optional: youth national teams> El a representá na nivel hubenil (si aplicabel). El a hasi su debut pa Kòrsou dia den un kontra . <Optional highlight (ONLY if notable)> Dia , el a <goal/assist/event> den un partido kontra . <Optional: tournament/qualification> El tabata parti di e selekshon ku a <achievement, e.g. klasifiká pa Mundial 2026>. ----------- {{Variante|c}} E '''lista di hungado di e seleccion nacional di futbol di Aruba''' ta duna un bista di tur futbolista cu tin por lo menos cinco wega internacional pa [[Aruba]] riba nan nomber. E lista no ta incluí partidonan pa e [[Selekshon Antiano di Futbòl|selekshon nashonal di futbol di Antias Hulandes]], solamente e partidonan internacional di pais Aruba despues di su status aparte na 1986. == Lista di hungado == {| class="wikitable sortable" width=90% style="text-align:center;" |- align=left ! width=5% | № ! width=15% | Hungadó ! width=5% | № di partido hungá ! width=5% | № di gol ! width=15% | Debut ! width=15% | Ultimo wega |- | 1 || align="left" | [[Fernando Lewis]] || 11 || 0 || 5 juni 2015 || 14 juni 2017 |- | 2 || align="left" | [[Noah Harms]] || 11 || 0 || 10 oktober 2017 || 4 juni 2022 |- | 3 || align=left | [[Walter Bennett (Aruba)|Walter Bennett]] || 17 || 0 || 21 augustus 2011 || 18 oktober 2023 |- | 4 || align=left | [[Gregor Breinburg]] || 13 || 0 || 2019 || 21 november 2023 |- | 5 || align="left" | [[Terence Groothusen]] || 27 || 1 || 2016 || 9 oktober 2021 |- | 6 || align="left" | [[Josh Gross]] || 25 || 3 || 2021 || |- | 7 || align="left" | [[Annuar Kock]] || 48 || 13 || 2019 || |- | 8 || align="left" | '''[[Matthew Lentink]]'''|| 70 || 16 || 2016 || |- | 9 || align="left" | [[Nickenson Paul]] || 10 || 3 || 10 oktober 2017 || 16 juni 2021 |- | 10 || align="left" | [[Bradley Martis]] || 12 || 0 || 2011 || 17 juli 2017 |- | 11 || align=left | [[Diederick Luidens]] || 17 || 1 || 5 juni 2019 || 21 november 2023 |- | 12 || align="left" | '''[[Rovien Ostiana]]''' || 11 || 1 || 2024 || |- | 13 || align="left" | [[Darryl Baly]] || 38 || 2 || 2011 || 13 juni 2023 |- | 14 || align="left" | [[Jaybrien Romano]] || 10 || 1 || 23 maart 2018 || 1 juli 2019 |- | 15 || align=left | [[Javier Jimenez]] || 16 || 5 || 2011 || 3 oktober 2021 |- | 16 || align="left" | [[Jayden Kruydenhof]] || 14 || 0 || 2021 || |- | 17 || align="left" | '''''[[Jonathan Richard]]''''' || 19 || 1 || 2021 || |- | 18 || align="left" | [[Isaï Marselia]] || 23 || 0 || 2023 || |- | 19 || align="left" | [[Tyron Perret Gentil]] || 39 || 1 || 2016 || |- | 20 || align=left | [[Leroy Oehlers]] || 37 || 5 || 2019 || |- | 21 || align=left | [[Theric Ruiz]] || 17 || 0 || 2011 || 3 oktober 2021 |- | 22 || align=left | [[Jean-Luc Bergen]] || 34 || 10 || 2015 || 18 oktober 2023 |- | 23 || align="left" | [[Raymond Baten]]|| 39 || 21 || 2016 || 9 juni 2024 |- | 24 || align=left | [[Gillian Justiana]] || 16 || 0 || 2011 || 10 oktober 2017 |- | 25 || align="left" | '''''[[Gervane Kastaneer]]''''' || 27 || 9 || 12 oktober 2018 || |- | 26 || align="left" | [[Gino van Kessel]] || 25 || 8 || 2015 || 27 september 2022 |- | 27 || align="left" | '''''[[Brandley Kuwas]]''''' || 35 || 2 || 22 mart 2017 || |- | 28 || align="left" | [[Darryl Lachman]] || 33 || 1 || 2015 || 16 juni 2021 |- | 29 || align="left" | '''''[[Jürgen Locadia]]''''' || 12 || 1 || 13 yuni 2023 || |- | 30 || align=left | '''''[[Jearl Margaritha]]''''' || 21 || 5 || 7 september 2023 || |- | 31 || align=left | [[Michaël Maria]] || 29 || 2 || 2015 || 24 september 2022 |- | 32 || align="left" | '''[[Nathan Markelo]]''' || 11 || 0 || 2022 || 6 juni 2024 |- | 33 || align=left | '''[[Cuco Martina]]''' || 63 || 1 || 2011 || 9 juni 2024 |- | 34 || align="left" | [[Shermaine Martina]] || 10 || 0 || 27 maart 2018 || 17 juni 2023 |- | 35 || align="left" | [[Shelton Martis]] || 11 || 1 || 2014 || 11 juni 2015 |- | 36 || align="left" | [[Papito Merencia]] || 18 || 4 || 14 november 2013 || 27 maart 2016 |- | 37 || align=left | [[Dustley Mulder]] || 17 || 0 || 2015 || 17 juli 2017 |- | 38 || align=left | [[Gevaro Nepomuceno]] || 50 || 8 || 2014 || 13 juni 2023 |- | 39 || align="left" | [[Jeremy de Nooijer]] || 15 || 0 || 2015 || 25 maart 2021 |- | 40 || align="left" | [[Jarzinho Pieter]] || 11 || 0 || 14 november 2013 || 15 november 2014 |- |} ----------------- {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Antonisse, Jeremy}} [[:Kategoria:Futbolista]] [[:Kategoria:Futbòl na Kòrsou]] ===Selekshon nashonal di Kòrsou=== For di 2011, Martina ta representá Kòrsou na nivel internashonal, meskos ku su ruman [[Javier Martina]]. Tur dos a partisipá den e eliminatorionan pa kualifikashon di [[Kopa Mundial di Futbòl]] 2014 di [[FIFA]].<ref> {{citeer web|titel=''Martina verlies weer met Curaçao'' |url=https://www.bd.nl/rkc-waalwijk/martina-verliest-weer-met-curacao~a988f976/?referrer=https%3A%2F%2Fwww.google.com%2F|werk= bn.nl }}</ref> Martina a bira un lider importante den e selekshon i a fungi komo kapitan. Bou di su liderato, Kòrsou a logra klasifikashon pa e CONCACAF Gold Cup 2017 i CONCACAF Gold Cup 2019. Despues di un eliminashon den fase di grupo na 2017, e tim a logra yega kuarto final na 2019, kaminda nan a pèrdè 1–0 kontra [[Estadonan Uni di Amérika|Merka]]. Un di e mihó logro di Martina ku Kòrsou tabata e viktoria den e [[Kopa Karibe]] 2017 dia 25 di yüni 2017, despues di a derotá Jamaica 2–1 den final. El a keda selektá pa e Tim di Aña di [[CONCACAF]] 2018, un rekonosementu pa su prestashon na nivel regional. Martina tambe a representá Kòrsou den varios edishon di [[Kopa Oro di CONCACAF]], inkluyendo 2017, 2019 i 2025. == Link eksterno == * [https://www.soccerway.com/player/martina-cuco/IiT86r0s/ Profil Cuco Martina], soccerway.com {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Martina, Cuco}} [[:Kategoria:Futbolista]] [[:Kategoria:Futbòl na Kòrsou]] -------------- {{Infobox futbolista| variante = a | nomber = Michel Lopez | fecha nacemento = [[3 di novèmber|]3 di november]] [[1972]] | luga nacemento = {{ABW}} | pais nacemento = | facha fayecimento = | luga fayecimento = | pais fayecimento = | nacionalidad = Hulandes | haltura = 169 <!-- Seccion di club profecional --> | debut = | debut ekipo = | club actual = | liga = [[Division di Honor (Aruba)|Division di Honor]] | number = | posicion = Mediocampo <!-- Seccion di seleccion nacional --> | seleccion = {{ABWf}} | debut seleccion = | number seleccion = | participa = 4 (0) | goal = <!-- Seccion di trayectoria --> | temporada = 2000-2002<br>2003–2005<br /> 2005–2011<br /> 2011–2013<br /> 2016–2017<br /> 2017-2018<br /> 2021-2022 | club = [[File:Flag of Aruba.svg|20px|border]] [[SV Independiente Caravel|SV Caravel]]<br />[[File:Flag of Aruba.svg|20px|border]] [[SV Estrella]]<br />[[File:Flag of Aruba.svg|20px|border]] [[SV La Fama]]<br />[[File:Flag of Aruba.svg|20px|border]] [[SV Dakota]]<br />[[File:Flag of Aruba.svg|20px|border]] [[SV Independiente Caravel|SV Caravel]]<br />[[File:Flag of Aruba.svg|20px|border]] [[SV Juventud Tanki Leendert|SV Tanki Leendert]]<br />[[File:Flag of Aruba.svg|20px|border]] [[SV Independiente Caravel|SV Caravel]] }} '''Michel Lopez''' (☆ [[3 di novèmber|3 di november]] [[1972]] na [[Santa Cruz]]) ta un ex-futbolista [[Aruba]]no cu a hunga primordialmente como mediocampista defensivo. El a forma parti di e [[seleccion nacional di futbol di Aruba (masculino)|seleccion nacional masculino di Aruba]]. == Bida y carera == Michel Lopez a nace y lanta na Santa Cruz, Aruba. === Carera den club === Michel López a kuminsá su karera di klup den e Divishon di Honor di nivel haltu di Aruba, kaminda e tabata afiliá ku SV Dakota durante e temporada 1999/2000 komo mediokampista defensivo.[6] Estadisticanan detaya di e periodo aki, incluyendo aparicionnan y golnan, ta limita den registronan disponibel, reflehando e documentacion modesto di futbol domestico di Aruba e tempo ey. López ta wòrdu notá komo retirá di wega profeshonal, sin mas transferensia òf periodo di klup dokumentá den basenan di dato grandi.[1] Den su karera despues di wega, López a keda enbolbí den futbòl di Aruba komo miembro di direktiva i mènedjer di e sekshon hubenil na SV Estrella, kontribuyendo na e programanan di desaroyo di e klup segun e registronan di e organisashon.[7] === Carera internacional === Lopez a debuta pa e seleccion nacional di Aruba dia 18 di mart 2000 den un partido contra [[Puerto Rico]], kaminda el a remplasá pa Kenrick Bradshaw durante e partido ku a tuma lugá na Estadio Sixto Escobar.[8] E partido, cu a termina den un empate 2-2. Lopez a gana dos kap pa e selekshon nashonal di futbòl di Aruba durante e kampaña di klasifikashon pa Kopa Mundial di FIFA 2002 na CONCACAF, tur dos aparishon ta bini komo suplente.[2][1] Representando su nashon na nivel internashonal, el a aparesé den eliminatorio pa Kopa Mundial pa e selekshon maskulino di Aruba durante kuminsamentu di añanan 2000, aparesé komo defensa den partidonan limitá.[1][2] Su debut a tuma lugá dia 18 di mart 2000, den un empate di 2-2 kontra Puerto Rico den e di dos wega di e promé buèlta, kaminda el a remplasá pa Kenrick Bradshaw durante e partido ku a tuma lugá na Estadio Sixto Escobar.[8] Aruba a gana e wega di ida 4-2 na kas dia 12 di mart 2000, i a avansá riba agregashon 6-4, markando un di e promé éksitonan di e nashon den kompetensianan sanshoná pa FIFA despues di nan miembresia na 1988.[8] López a kontribuí defensivamente den su tempu limitá riba tereno, yudando pa sigurá e resultado sin pèrdè mas gol.[8] López su di dos i último aparishon a tuma lugá dia 16 di aprel 2000, remplasando pa Richard Jacobs den un derota di 0-4 kontra Barbados den e di dos buelta di e di dos buèlta na Stadion Nashonal di Barbados.[9] Aruba a pèrdè e wega di ida 1-3 na kas dia 2 di aprel 2000, i a keda eliminá riba agregashon 1-7, kabando nan kareda di klasifikashon.[9] Den e wega aki, López a bolbe duna sosten na mediokampo pero no por a influensiá e resultado ya ku Barbados a dominá.[9] Werleman a debuta pa e seleccion nacional di Aruba dia 26 di mart 2008 den un partido contra [[Antigua i Barbuda|Antigua & Barbuda]]. Entre 2008 y 2010 el a representa Aruba den cuater partido internacional, incluyendo weganan clasificatorio pa [[Kopa Oro di CONCACAF|Copa Oro di CONCACAF]] y [[Kopa Mundial di Futbòl|Copa Mundial di FIFA]].<ref name=:"1"/> Tambe el a participa den partidonan amistoso. Aunke Aruba no a logra avansa den e torneonan aki, Werleman su contribucion a forma parti di e desaroyo di futbol internacional Arubano den e periodo ey.<ref name=:"1"/> == Link externo == * [https://ca.soccerway.com/player/werleman-jeffrey/Qwr0P4tO/ Profiel riba soccerway.com] * [https://www.besoccer.com/player/jeffrey-werleman-398765 Jeffrey Werleman], besoccer.com {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Werleman, Jeffrey}} [[:Kategoria:Futbolista]] [[:kategoria:Futbòl na Aruba]] Su promé timnan a inkluí SV Independiente Caravel (2000–2002) i SV Estrella Santa Cruz (2003–2005), kaminda el a mehorá su abilidatnan den liganan doméstiko. Despues el a hunga pa SV La Fama Savaneta di 2005 pa 2011, SV Dakota di 2011 pa 2013, SV Independiente Caravel na 2016–2017, SV Juventud Tanki Leendert na 2017–2018, un '''Jeffrey Werleman''' ta un kiper di futbòl i eks miembro di e selekshon nashonal di futbòl di Aruba.[1][2] Su promé klup tabata Caravel.[3] -------------------------- {{Infobox futbolista| variante = a | nomber = Yahmani Eisden | imagen = | imagen hanchura = | descripcion = <!-- Seccion di informacion personal --> | nomber completo = | alias = | fecha nacemento = [[19 di yüli|19 di juli]] [[2005]] | luga nacemento = | pais nacemento = [[Aruba]] | facha fayecimento = | luga fayecimento = | pais fayecimento = | nacionalidad = Hulandes | haltura = 187 <!-- Seccion di club profecional --> | debut = | debut ekipo = | club actual = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] FC Den Bosch | liga = | number = | posicion = Portero <!-- Seccion di seleccion nacional --> | seleccion = {{ABWf}} | debut seleccion = | number seleccion = | participa = | goal = <!-- Seccion di trayectoria --> | temporada = | club = Brasil Jrs, [[SV La Fama|La Fama]], Santa Fe y [[SV Dakota|Dakota]] }} '''Jahmani Yahvon Yahmal Eisden''' (☆ [[19 di yüli|19 di juli]] [[2005]] na [[Aruba]]) ta un keeper arubiano cu desde temporada 2024/25 ta hunga como bolante pa FC Den Bosch. E ta internacionalista pa e [[seleccion nacional di futbol di Aruba (masculino)|ekipo nacional masculino di Aruba]] desde == Carera == === Carera den club === Jahmani Eisden''' ta Eisen ta un keeper hoben cu a ser yama pa defende e gol di nos seleccion nacional. E tin 18 aña di edad, ta pisa 75KG y ta midi 1.87M di haltura. E campeonato aki e la hunga cu Ijsselmeervogels su categoria O21. E la hunga tambe cu e team grandi di Ijsselmeervogels, y t’e portero mas jong cu a debuta den e team grandi. E siguiente campeonato e lo ta formando parti di un club profesional. E tin 2 oferta riba mesa y lo mester dicidi cual e ta acepta. Na Aruba e la milita den varios club, entre otro Brasil Jrs, La Fama, Santa Fe y ultimo Dakota caminda el a titula campeon di Aruba. E la forma parti den varios categoria hubenil di seleccion di Aruba incluyendo e seleccion U-20 cu a participa na Guatemala. Den tur e seleccionnan e tawata capitan. Esaki sigur ta mustra su madurez y su habilidad di ta lider. E ta compronde e wega bon, tin hopi bon refleho, bon reaccion y ta bon cu e bala na su pia tambe. E ta coach su team bon y ta mantene su liñanan organisa. E ta yiu di e conocedo artista [[Ataniro]]. == Link externo == * [https://int.soccerway.com/players/matthew-lentink/142467/ Profiel riba soccerway.com] * [https://www.transfermarkt.com/matthew-lentink/profil/spieler/159034 Profiel di entrenado riba transfermarkt.nl] {{Appendix}} For di madre patria Hulanda nos a ricibi e grato noticia cu e hoben portero Jahmani Eisden a firma cu FC Den Bosch p’e temporada 2024/2025. Cu su 18 aña, Eisden ya a wordo convoca pa defende porteria di e seleccion nacional di Aruba.<ref>https://24ora.com/jahmani-eisden-ta-uni-oficialmente-na-fc-den-bosch/ Jahmani Eisden ta uni oficialmente na FC Den Bosch], 24ora.com (22 di juni 2024)</ref> Den e temporada anterior el a hunga den e categoria sub-21 di Ijsselmeervogels y tambe a debuta cu e prome ekipo, convirtiendo den e portero mas hoben pa haci esaki. P’e proximo temporada Eisden lo forma parti di un club profesional despues di a ricibi dos oferta, unda cu e mester a dicidi cua pa acepta. Na Aruba, Eisden a milita den varios club, incluyendo Brazil Jrs., La Fama, Santa Fe y mas recientemente Dakota, unda cu el a consagra como campeon di Aruba. Fuera di esey, el a forma parti di diferente categoria hubenil di e seleccion di Aruba, incluyendo sub-20 cu a participa na Guatemala, siendo capitan den tur di nan. E experiencia aki ta demostra su madurez y capacidad di liderazgo. Eisden ta destaca pa su comprension di wega, su reflehonan, reaccion rapido y habilidad cu e bala de su pianan. Tambe e ta conoci pa su capacidad pa dirigi su ekipo y mantene e defensa organisa. Jahmani Eisden ta yiu homber di e conocido cantante Janiro “Atanio” Eisden y su firma cu FC Den Bosch ta marca un importante paso den su prometedor carera deportivo. ------------------------------ {{Infobox futbolista | variante = a | nomber = Stiven Melchor Rua | imagen = | imagen hanchura = | descripcion = <!-- Seccion di informacion personal --> | nomber completo = | alias = | fecha nacemento = [[1990]] | luga nacemento = [[Medellin]] | pais nacemento = [[Colombia]] | facha fayecimento = | luga fayecimento = | pais fayecimento = | nacionalidad = | haltura = 177 <!-- Seccion di club profecional --> | debut = | debut ekipo = | club actual = [[File:Flag of Aruba.svg|20px|border]] [[SV Britannia]] | liga = | number = 1 | posicion = Portero <!-- Seccion di seleccion nacional --> | seleccion = {{ABWf}} | debut seleccion = | number seleccion = | participa = | goal = <!-- Seccion di trayectoria --> | temporada = | club = }} '''Stiven Melchor Rua''' (☆ [[1990]] na [[Medellin]]) ta un futbolista [[Aruba]]no cu ta hunga como portero den [[Division di Honor (Aruba)|division honor]] pa [[SV Britannia]]. E ta internacionalista pa e [[seleccion nacional di futbol di Aruba (masculino)|ekipo nacional masculino di Aruba]]. == Carera == === Carera den club === Stiven Rua ta STIVEN Melchor Rua ta un di a 6 hungadonan local cu lo ta parti di e seleccion di Aruba. E tin 34 Aña di edad y ta pisa 71KG. Su Haltura ta 1.77M y su posicion ta Bolante. E ta naci na Medellin Colombia y a hunga futbol infantil pa cu e team Itagui Detaires.<ref>[https://drive.google.com/file/d/1qFLCkC_Rhg701h5wBl-UVq5rj0Hx_c6z/view Stiven Melchor Rua: Hecho en Aruba], AweMainta (6 di juni 2024)</ref> 34 ana Na 2002 e la bin Aruba y a hunga mayoria di su hubentud den e team di RCA. Cu su 17 aña e la debuta cu e team di Division di Honor y a logra conkista u total di 6 titulo di campeon cu e team tricolor. Actualmente e ta den su di dos aña cu e Pumanan di Piedra Plat [[SV Britannia]]. E tin tambe 4 titulo di [[Copa Betico Croes]] di cual 3 ta cu [[Racing Club Aruba|RCA]] y uno cu Britannia. Na 2008 e la sali “Rookie of the year.” E tin 3 titulo di “best midfielder” y tambe un titulo di “Goal getter” y un titulo di MVP, ambos e la gana na 2016. E ta un hungado hopi bon tecnica, bon tino di wega y experiencia den weganan grandi. E ta naci na Colombia pero e ta sintie mas Rubiano cu Juan Bembe. “Hecho en Aruba” y cla pa bay guera pa representa nos bunita isla. == Link externo == * [https://int.soccerway.com/players/matthew-lentink/142467/ Profiel riba soccerway.com] * [https://www.transfermarkt.com/matthew-lentink/profil/spieler/159034 Profiel di entrenado riba transfermarkt.nl] {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Melchor Rua, Stiven}} [[:Category:Futbolista]] [[:Category:Futbòl na Aruba]] --------------------------------------------------- '''JOSTHAN Maduro''' ta un otro keeper hoben cu a ser yama pa defende e gol di nos seleccion nacional. E tin 17 aña di edad, ta pisa 80KG y ta midi 1.88M di haltura. E ta hunga den e campeonato local p’e muchanan di Madiki SV Riverplate den Division di Honor. E la cuminsa su carera futbolistico den Bubali y e ultimo dos añanan aki e la milita den e team di Madiki.<ref>[https://drive.google.com/file/d/1P0kFQSalZd2S820aowZLuE5eCh7BeUJ9/view Josthan Maduro: Factor X], AweMainta (5 di juni 2024)</ref> Sigur un di e motibo grandi cu Riverplate ta logra drenta den e Copa Oro t’e bon actuacion di Josthan Maduro. E la ser scogi como e miho keeper di Division di Honor campeonato 2022/ 2023. E tin hopi bon refleho y ta destaca hopi cu e bala den su pia. Cu su pia robes e por pone e bala te dilanti e area grandi di e team contrario. E tin hopi bon tecnica, bon vision di wega, bon reaccion y ta un di e poco porteronan cu tin e factor X. E por dicidi un wega cu su glovenan pero tambe cu su pia. Seleccion Aruba sigur ta conta cu 3 tremendo keeper p’e compromisonan nos dilanti y Josthan Maduro sigur ta cla p’e reto. {{Appendix}} --------------------------------------------- {{Infobox futbolista | variante = a | nomber = Rovien Ostiana | imagen = | imagen hanchura = | descripcion = <!-- Seccion di informacion personal --> | nomber completo = | alias = | fecha nacemento = [[14 di febrüari|14 di februari]] [[2002]] | luga nacemento = [[Rotterdam]] | pais nacemento = [[Hulanda]] | facha fayecimento = | luga fayecimento = | pais fayecimento = | nacionalidad = Hulandes | haltura = 186 <!-- Seccion di club profecional --> | debut = | debut ekipo = | club actual = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Jong FC Volendam | liga = | number = | posicion = Bolante <!-- Seccion di seleccion nacional --> | seleccion = {{ABWf}} | debut seleccion = 2023 | number seleccion = | participa = | goal = <!-- Seccion di trayectoria --> | temporada = 2022-2023<br /> | club = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Jong FC Volendam<br /> }} '''Rovien Ostiana''' (☆ [[14 di febrüari|14 di februari]] [[2002]] na [[Rotterdam]]) ta un futbolista hulandes cu ta hunga como bolante. E ta internacionalista pa e [[seleccion nacional di futbol di Aruba (masculino)|ekipo nacional masculino di Aruba]] desde 2023. == Carera == === Carera den club === ROVIEN Ostiana ta otro hungado cu lo ta formando parti di nos seleccion Nacional p’e apertura di e clasificacion pa Mundial 2026. E tin 22 aña di edad, ta pisa75KG y ta midi 1.86M di haltura. Actualmente e ta hungando pa Jong F.C. Volendam den division dos di e futbol Hulandes. Su posicion ta bolante y e la bin ta hunga un rol importante den nos team Nacional. E tin 5 gol anota y 3 asistencia den e Concacaf Nations League y un di su gol nan a sali den e top 3 miho golnan di e torneo aki y hasta a sali riba ESPN. Esey t’e gol cu e la score di midden veld contra US Virgin Island. E ta e tipo di bolante cu bo ta yama “Box to Box.” E ta core e veld ariba abou semper buscando e espacio y semper n’e luga indica n’e momento indica. E tin bon vision di wega y tambe un bon disciplina tactico pa yuda e team mantene organisacion. Su motivacion grandi, ta su mama cu ta biba na Aruba di Famia Robles. Aruba sigur ta conta cu su asistencia nan y tambe su olfato goleador den e wega nan nos dilanti. === Carera internacional === Ostiana a haci su debut internacional pa Aruba riba 11 di sèptèmber 2023 den un partido di Liga C di Nashonnan di CONCACAF 2023 ⁇ 24 contra e Islanan Cayman.[1] 7] El a score su promé gol pa e ekipo nacional den e di dos minuut di e eventual victoria di 2:1.[ Na e siguiente partido, Ostiana a score su di dos gol den dos wega ora Aruba a derotá e Islanan Virgen Merikano pa keda inkapas i lider di nan grupo. Despues di e wega, el a keda nombra den e League C Best XI pa su rendimiento. 12] == Link externo == * [https://int.soccerway.com/coaches/marvic-bermudez/590927/ Profiel riba soccerway.com] * [https://www.transfermarkt.nl/marvic-bermudez/profil/trainer/64628 Profiel di entrenado riba transfermarkt.nl] {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Ostiana, Rovien}} [[:Category:Futbolista]] [[:Category:Futbòl na Aruba]] ---------------------------------- {{Infobox futbolista | variante = a | nomber = Jonathan Richard | imagen = | imagen hanchura = 220 | descripcion = <!-- Seccion di informacion personal --> | nomber completo = | alias = | fecha nacemento = | luga nacemento = | pais nacemento = [[Hulanda]] | facha fayecimento = | luga fayecimento = | pais fayecimento = | nacionalidad = Hulandes | haltura = 180 <!-- Seccion di club profecional --> | debut = | debut ekipo = | club actual = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] ADO20 | liga = | number = | posicion = Bolante <!-- Seccion di seleccion nacional --> | seleccion = {{ABWf}} | debut seleccion = | number seleccion = | participa = | goal = <!-- Seccion di trayectoria --> | temporada = 1998–1999 <br /> 1999 <br /> 1999–2002 <br /> 2002–2006 <br /> 2006–2007 <br /> 2007–2010 | club = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] FC Dordrecht<br /> [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] VV Moordrecht<br />[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] RKC Waalwijk<br />[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] DOTO Pernis <br />[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] BVV Barendrecht<br />[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] RVVH }} '''Jonathan Richard''' (☆ [[14 di novèmber|14 di november]] [[1977]] na [[Rotterdam]]) ta un [[futbol]]ista [[Hulanda|Hulandes]] cu ta hunga ...... E tabata internacionalista pa e [[Selekshon Antiano di Futbòl|seleccion di Antia Hulandes]] di 2004 te 2008. Entre 2013 y 2015 e tabata coach di e [[seleccion nacional di futbol di Aruba (masculino)|ekipo nacional masculino di Aruba]]. == Carera == === Carera den club === JONATHAN Richard tambe ta riba lista di e 23 hungadonan yama pa Bonds coach Marvic Bermudez. E tin 32 aña di edad, ta pisa 78KG y ta midi 1.80M di haltura. Su posicion ta bolante central y su pia dominante ta su pia robes. E campeonato pasa e la hunga den Odin 59 Heemskerk cu ta un team cu ta den 3er division di futbol Hulandes, pero e siguiente campeonato e lo ta formando parti di ADO20 den segunda division. Ya den pasado e la hunga caba den e division aki pa AFC Amsterdam y GVVV Veenendaal. E ta un hungado cu ta anticipa bon e hugadanan, tin bon orientacion di e wega y e sa con pa pone respet memey di tereno. Su disciplina tactico ta haci cu e ta e guy cu ta tene e team organisa. E ta un hungado di basta forsa y ta cla pa guera. E ta un hungado importante den e transicion den atake. E tin bon vision di wega y ta bon cu e bala yudando e team den salida tanto cu paso cortico como pase largo nan den buraco.<ref>[https://drive.google.com/file/d/1c2qLHWJUhQ1PG7VPgHCF3eJlZiASkGwo/view Jonathan Richard: Disciplina Tactico], AweMainta (4 di juni 2024)</ref> E ta un hungado cu semper ta trece calma specialmente ora cos nan no ta bayendo bon. E la nace na Hulanda pero su tata ta di Aruba, y esey ta un di su motivacion pa hunga pa nos dushi isla. === Carera internacional === El a representá == Link externo == * [https://int.soccerway.com/coaches/marvic-bermudez/590927/ Profiel riba soccerway.com] * [https://www.transfermarkt.nl/marvic-bermudez/profil/trainer/64628 Profiel di entrenado riba transfermarkt.nl] {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Richard, Jonathan}} [[:Category:Futbolista]] [[:Category:Futbòl na Aruba]] ----------------------------- {{Infobox futbolista | variante = a | nomber = Mark Jacobs | imagen = | imagen hanchura = | descripcion = <!-- Seccion di informacion personal --> | nomber completo = | alias = | fecha nacemento = | luga nacemento = | pais nacemento = [[Aruba]] | facha fayecimento = | luga fayecimento = | pais fayecimento = | nacionalidad = Hulandes | haltura = 182 <!-- Seccion di club profecional --> | debut = | debut ekipo = | club actual = | liga = | number = | posicion = Defensa <!-- Seccion di seleccion nacional --> | seleccion = {{ABWf}} | debut seleccion = | number seleccion = | participa = | goal = <!-- Seccion di trayectoria --> | temporada = | club = }} '''Mark Jacobs''' (☆ [[10 di novèmber|10 di november]] [[1969]] na Nieuwkoop, [[Hulanda]]) ta un ex[[futbol]]ista profesional [[Aruba]]no. == Carera == === Carera den club === MARK Jacobs tambe a ser yama pa forma parti di nos seleccion Nacional. Actualmente e ta hungando na Hulanda pa S.V. Orion den e 4to Division den futbol Hulandes. Mark Jacobs tin 23 aña di edad, e ta pisa 73KG y ta midi 1.82M di haltura. E la hunga mayor parti di si carera futbolistico den [[SV Bubali|Bubali]] y na 2019 e la pasa forma parti di e tricolornan di Solito, RCA caminda e la gana 2 Copa Betico y e titulo di campeon na 2023. Su posicion unda e ta mas comodo ta Lateral drechi, pero e por hunga tambe den bolante y hasta como defensa central. E ta un hungado cu bon tecnica, bon vision di wega y un vocacion ofensivo.<ref>https://drive.google.com/file/d/1c2qLHWJUhQ1PG7VPgHCF3eJlZiASkGwo/view Mark Jacobs: Di Noord E Ta], AweMainta (4 di juni 2024)</ref> E la nace den e bario di Bubali y aunke su mayor exito a bin cu e team tricolor, full e bario di Noord, en special Bubali lo ta para su tras pa ora e subi e tereno di wega pa defende nos color nan nacional. === Carera internacional === == Link externo == * [https://www.transfermarkt.nl/jayden-kruydenhof/nationalmannschaft/spieler/1197634 Profiel riba transfermarkt.nl] {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Jacobs, Mark}} [[:Category:Futbolista]] [[:Category:Futbòl na Aruba]] ---------------------------------- {{Variante|a}} {{Infobox futbolista | nomber = Jayden Kruydenhof | imagen = | imagen hanchura = 200 | descripcion = <!-- Seccion di informacion personal --> | nomber completo = Jayden Anthony Kruydenhof | alias = | fecha nacemento = | luga nacemento = [[Den Haag]] | pais nacemento = [[Hulanda]] | facha fayecimento = | luga fayecimento = | pais fayecimento = | nacionalidad = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] [[Hulanda|Hulandes]] | haltura = 171 <!-- Seccion di club profecional --> | debut = 2011 | debut ekipo = | club actual = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] AFC34 | liga = amateur | number = | posicion = <!-- Seccion di seleccion nacional --> | seleccion = {{ABWf}} | debut seleccion = 2024 | participa = | goal = <!-- Seccion di trayectoria --> | temporada = 2023-? | club = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] AFC34 }} '''Jayden Anthony Kruydenhof''' (☆ [[2007]]) ta un futbolista [[Hulanda|Hulandes]]-[[Aruba]]no cu ta hunga den e liga [[Hulana|Hulandes]] y desde 2024 den e [[Seleccion nacional di futbol di Aruba (masculino)|seleccion nacional U-20 di Aruba]]. .<ref name="AweMainta">[https://drive.google.com/file/d/1_ng-RNDmcFnExtKSO1kfW-ccrrCohUcL/view Jayden Fruydenhof], AweMainta (1 di juni 2024)</ref> E ta internacionalista y desde 2024 e ta hunga den e [[Seleccion nacional di futbol di Aruba (masculino)|seleccion nacional U-20 di Aruba]]. == Carera == === Carera den club === JAYDEN Kruydenhof ta otro hungado cu lo ta yegando di Hulanda. El a hunga caba pa Aruba den e torneo di Concaf U-20 y ta nieto di e conocedo entrenador Herbert Bijlsnijder. E tin 17 aña di edad y ta midi 1.71cm di haltura y ta pisa 59kg. Te ultimo e tawata forma parti di e team amateur AFC34, pero e siguiente campeonato e lo forma parti di SC Cambuur Leeuwarden. E lo ta parti di e U-18 y of U-19. E ta hopi habil cu su pia robes y su forsa ta den e wega di uno contra uno, caminda su bon control di e bala y tambe su tecnica ta sobresali. Un bon dribbler y tambe hopi explosivo den su velocidad ta haci’e un hungado hopi peligroso. E tin un bon tiro di pafo di e area y tambe por pone centronan casi perfecto den e area. Un hungado bastante completo y bastante interesante. A pesar di su edad jong e ta cla pa asumi e reto di representa nos Isla Aruba. === Carera internacional === == Link externo == * [https://www.transfermarkt.nl/jayden-kruydenhof/nationalmannschaft/spieler/1197634 Profiel riba transfermarkt.nl] {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Kruydenhof, Jayden}} [[:Category:Futbolista]] [[:Category:Futbòl na Aruba]] --------------------------------------------- {{Variante|a}} {{Infobox futbolista | nomber = Tyron Perret Gentil | imagen = | imagen hanchura = 200 | descripcion = <!-- Seccion di informacion personal --> | nomber completo = Tyron Perret Gentil | alias = | fecha nacemento = | luga nacemento = | pais nacemento = [[Hulanda]] | facha fayecimento = | luga fayecimento = | pais fayecimento = | nacionalidad = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] [[Hulanda|Hulandes]] | haltura = 179 <!-- Seccion di club profecional --> | debut = | debut ekipo = | club actual = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Vitesse U-21 | liga = | number = | posicion = Delantero <!-- Seccion di seleccion nacional --> | seleccion = {{ABWf}} | debut seleccion = 2024 | participa = | goal = <!-- Seccion di trayectoria --> | temporada = | club = }} '''Tyron Perret Gentil''' ta un futbolista == Carera == === Carera den club === di e hobennan cu ta haciendo su debut den e seleccion Nacional. E tin 20 aña di edad y ta jungando pa e Club Hulandes Vitesse Onder 21. Prome cu esey el a hunga den e categoria hubenil pa F.C. Amsterdam di 2014 pa 2017, despues el a bay Vitesse di 2017 pa 2019, despues el a bay PSV di 2019 pa 2022 y aña pasa el a bolbe bek Vitesse. E ta midi 1.79M di haltura y ta pia links. Su posishon ta atacante na liña y por hunga tanto na banda robes comoo na banda drechi. E tin bon dribbling, hopi speed, bon tecnica y e por pone bon centro den e area. Y e semper ta busca espacio pa ricibi e bala. E ta mas efectivo ora e ta hunga riba su banda robes. Si bo ta hunga Football Manager online bo por cumpra Tyron pa e hunga pa bo team. Su valor riba mercado ta di $608,440.00 pero segun nos por a compronde cu lo bo mester saca cerca di $3,000,000.00 pa bo por hay'e den bo team di Futbol Manager. Tyron Perret Gentil ta un di e hobennan talento cu lo representa Aruba den e compromiso importante aki.<ref>https://drive.google.com/file/d/1chRNodyptaTclQiovMBbtWCE2KCmvrTu/view Tyron Perret Gentil: rapido y versatil], AweMainta (30 di mei 2024)</ref> {{Appendix}} ----------------------------------- {{Variante|a}} {{Infobox futbolista | nomber = Connor van Kilsdonk | imagen = | imagen hanchura = 200 | descripcion = <!-- Seccion di informacion personal --> | nomber completo = Connor van Kilsdonk | alias = | fecha nacemento = | luga nacemento = | pais nacemento = [[Hulanda]] | facha fayecimento = | luga fayecimento = | pais fayecimento = | nacionalidad = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] [[Hulanda|Hulandes]] | haltura = 188 <!-- Seccion di club profecional --> | debut = | debut ekipo = | club actual = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] NEC U-18 | liga = | number = | posicion = Delantero <!-- Seccion di seleccion nacional --> | seleccion = {{ABWf}} | debut seleccion = 2024 | participa = | goal = <!-- Seccion di trayectoria --> | temporada = | club = }} '''Connor van Kilsdonk''' (2007) ta == Carera == === Carera den club === otro hungado cu ta biniendo di Hulanda pa representa Aruba. E tin 17 aña di edad y a representa Aruba den e campeonato di U-20 di Concacaf caminda e la score 3 gol den 4 wega. E t’un centro delantero y ta milita actualmente den e club NEC U-18 na Hulanda. Su estatura ta 1.88M y ta pisa 70 KG. E t’un hungado hopi dinamico cu un pia links bastante saludabel.<ref>[https://drive.google.com/file/d/1xkOnsNbEdPO07S4DF0Z17rxPRzcWHN07/view Connor van Kilsdonk: dinamico y letal], Awemainta (31 di mei 2024)</ref> Pa su club e tin 17 gol anota den 19 wega y ta halando bastante tension na Hulanda pa su habilidad pa pone e bala den net. E ta un Centro Delantero pero e por hunga tambe riba e dos bandanan. E tin forsa y ta hopi habil pa sconde e bala y tremendo vision di wega. Su edad por ta jong pero su curason ta grandi pa defende e colornan di nos isla. {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Kilsdonk, Connor van}} [[:Category:Futbolista]] [[:Category:Futbòl na Aruba]] --------------------------------------------------- {{Variante|a}} {{Infobox futbolista | nomber = Kymani Nedd | imagen = | imagen hanchura = 200 | descripcion = <!-- Seccion di informacion personal --> | nomber completo = Kymani Nedd | alias = | fecha nacemento = | luga nacemento = | pais nacemento = [[Hulanda]] | facha fayecimento = | luga fayecimento = | pais fayecimento = | nacionalidad = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] [[Hulanda|Hulandes]] | haltura = 188 <!-- Seccion di club profecional --> | debut = 2011 | debut ekipo = | club actual = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Excelsior U-21 | liga = | number = | posicion = Defensa <!-- Seccion di seleccion nacional --> | seleccion = {{ABWf}} | debut seleccion = 2023 (Aruba-Cayman Islands) | participa = | goal = <!-- Seccion di trayectoria --> | temporada = | club = }} '''Kymani Nedd''' ta un futbolista hulandes-arubano y internacionalista den e seleccion nacional di Aruba. == Carera == === Carera den club === otro hoben talento cu lo representa Aruba den e weganan pa clasificacion pa Mundial 2026. E tin 19 aña di edad y ta milita den Excelsior Rotterdam U-21. E ta pia links y ta defende e banda robes di e tereno.<ref>[https://drive.google.com/file/d/1xkOnsNbEdPO07S4DF0Z17rxPRzcWHN07/view Kymani Nedd: siguridad riba e banda robes], Awemainta (31 di mei 2024)</ref> Su estatura ta 1.88M y ta pisa 75 KG. E por hunga tambe defensa central pero su posicion preferi ta e banda robes. Su carera futbolistico ta apenas cuminsando. E la cuminsa su carera den e team hubenil di Spartaan’20 pa despues move pa NAC Breda unda e la hunga di 2016 pa 2018 y despues e la pasa pa su club actual cu ta Excelsoir Rotterdam. E campeonato aki e la hunga un total di 20 wega pa su team. Pa Aruba e la hunga e ultimo 5 weganan y tin un total di 379 minuut cu e tawata riba veld. E ta hopi sigur ora di duelonan den halto y e kopmento di bala ta un di su fortalezanan. Kymani su motivacion grandi pa defende nos colornan nacional ta door di su tata cu ta Edrick Nedd. {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Nedd, Kymani}} [[:Category:Futbolista]] [[:Category:Futbòl na Aruba]] ----------------------------------------------- {{Variante|c}} {{Infobox futbolista | nomber = Rachid Trenidad | imagen = | imagen hachura = | descripcion = <!-- Seccion di informacion personal --> | nomber completo = Rachid Rafelito Martir Trenidad | alias = | fecha nacemento = [[6 di yüli]] [[1994]] | luga nacemento = | pais nacemento = [[File:Flag of Bonaire.svg|20px|border]] [[Boneiru]] | facha fayecimento = | luga fayecimento = | pais fayecimento = | nacionalidad = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] [[Hulanda|Hulandes]] | haltura = 177 <!-- Seccion di club profecional --> | debut = | debut ekipo = | club actual = | liga = | number = | posicion = <!-- Seccion di seleccion nacional --> | seleccion = [[File:Flag of Bonaire.svg|20px|border]] [[Boneiru]] | debut seleccion = 2013 | participa = 8 | goal = 2 <!-- Seccion di trayectoria --> | temporada = 2006- | club = [[File:Flag of Bonaire.svg|20px|border]] [[SV Real Rincon|Real Rincon]] }} '''Rachid Trenidad''' (☆ [[6 di yüli]] [[1994]] na [[Boneiru]]) ta un [[futbol]]ista di [[Boneiru]] ku ta hunga komo ...?o. E ta internashonalista ku e [[selekshon boneriano di futbòl|selekshon di Boneiru]].[2] 2] == Karera == === Karera den klup === Trenidad a kuminsá hunga pa SV Vespo di Bonaire League na por lo ménos 2014.[1] E tabata kapitan di un ekipo den e Après-Ski Tournament ku a keda organisá pa USV Elinkwijk na Hulanda na 2018. E ekipo internashonal di Bonaire, Guillermo Montero, tabata den e ekipo senior di e club na e momentu ei. 3] === Karera internashonal === Trenidad a hasi su debut internashonal senior riba 1 di yüni 2014 den un viktoria di 2 pa 1 kontra Merka. Islanan Virgen. 1] {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Trenidad, Rachid}} [[:Category:Futbolista]] [[:Category:Futbòl na Boneiru]] ----------------- {{Variante|a}} {{Futbolista |nomberdihungado = '''Dechi Bislip'''| |Nomber = Mario Girigorio Bislip |potret = |Fecha di nasementu = [[9 di mei]] [[1950]] |Siudat di nasementu = |Pais di nasementu = {{ABW}} |Nashonalidat = hulandes |Posishon = defensa central?? |club = SV Estrella }} '''Mario Girigorio (Dechi) Bislip ('''n. [[9 di mei]] [[1950]] na [[Aruba]]) ta un ex-futbolista internacionalista di [[Aruba]] y ex-hungado di [[SV Estrella|Estrella]]. Dechi Bislip ta di e bario Santa Cruz y su profesion ta piscado. NOTES <ref>[https://arubanative.com/2022/08/29/premio-excelencia-den-deporte-a-reconoce-sr-mario-girigorio-dechi-bislip-como-baluarte-deportivo-2021/ PREMIO EXCELENCIA DEN DEPORTE A RECONOCE SR. MARIO GIRIGORIO ‘DECHI’ BISLIP COMO BALUARTE DEPORTIVO 2021], Arubanative.com (29 di augustus 2022)</ref> Un di e mihor futbolistanan den historia di futbol di Aruba y Antiyas, pero tambe un di e gran hungadornan di e Narahadanan di Santa Cruz: ESTRELLA. MARIO GIRIGORIO "DECHI" BISLIP Mario Bislip mihor conoci como Dechi a nace dia 09 mei 1950 na Aruba. Dechi ta di e bario [[Santa Cruz]] y su profesion ta piscado. Dechi a practica e deporte futbol y tambe boxeo. Futbol e a hunga den Estrella. E nomber Estrella ta sinonimo di futbol na Sta Cruz. Ora na Aruba un persona menciona e bario Santa Cruz, e ta mira e team di futbol Estrella su dilanti. Den Boxeo Dechi bringa 3 pelea so komo hoben, di cua a gana 2 y a perde 1. Dechi no a sigui cu futbol. Dechi e futbolista Dechi a cuminsa practica futbol for di chikito cu 12 aña. Na 1964 cu 14 aña Dechi a bai den junior di e Naranjadanan di Santa Cruz "Estrella". Cu 15 aña Dechi a cuminsa prepara pa bai hunga den hoofdklasse. Despues cu 16 aña di edad Dechi tabata hunga junior atardi y anochi den hoofdklasse cu Estrella. Dechi a hunga den Estrella huntu cu hopi leyenda di Aruba y Antiyas , e.o. Candy Wernet, Fenchi Dubero, Mai Ras, Ange Perez, Janchi Croes, Ale Vrolijk, Yonko Albertsz, Foyito Albertsz, Edwin Dirksz, Betico Dubero, Essy Croes, Roman Kock, Henry Stelt, Dodo Franken, Mirto Croes, Mario Aiky Croes, Chinto Werleman, Maiky Rasmijn, Jendi Croes, Emmy Croes, Chito Croes. Dechi tabata e golgetter di Estrella. Dechi bira hopi aña campeon i Sub campeon di Aruba cu Estrella. Tambe Dechi hunga hopi [[Kopa antiano|Copa Antiyano]] cu Estrella, di cua nan a bira 2 biaha Sub Campeon di [[Antias Hulandes|Antiyas]] y 1 biaha Campeon di Antiyas na aña 1970. Na aña 1971 Dechi a hunga e Torneo "Gouden Jubileum" di NAVU cu Estrella y tambe den e Final Tournament di [[Concacaf]] cu Estrella na Guatemala. Durante Copa Antiyano 1972 Dechi tabata e mihor hungado pa e club di Estrella. Dechi a hunga te cu 34 aña den hoofdklasse. Despues di caba den hoofdklasse Dechi a bai hunga den Division Dos cu Jong Aruba. Cu Jong Aruba Dechi a bira Campion di Division Dos. Despues Dechi bai laganan y bai hunga den e team cu su swa a lanta, consisti di e muchanan bandi cas cu tabata yama Vitesse. Dechi a hunga 2 aña cu Vitesse y nan a hera bai hoofdklasse y despues e team a kibra. Despues Dechi a bai hunga den Ayo. Dia nan a lanta Liprof Dechi a stop di hunga bala. Despues Dechi a bai hunga den veterano di Estrella, FC Paradera, Caravel e team di Roy Helder. Tambe Dechi a yega di reforsa e gran equipo [[SV Dakota|Dakota]] na Curacao. Hungando den veterano Dechi a manca un rudia y a stop. Tempo Dechi tabata tin 60 aña a stop di hunga. International: Internacionalmente tambe Dechi ta hopi conoci y a hunga den masha hopi Seleccion di Aruba y Seleccion di Antiyas, e.o.: - 1968 cu Seleccion Hubenil di Aruba cu a gana Curacao y Bonaire y a haya e derecho pa forma seleccion di Antiyas pa Weganan di Reino na Hulanda. - 1968 cu Seleccion Hubenil di Antiyas cu a gana Medaya di PLATA na Weganan di Reino na Hulanda. - 1969 cu seleccion Hubenil Antiyas cu a gana Medaya di ORO den [[Weganan di Reino]] na Surinam. - 1970 cu seleccion Antiyas senior cu a gana Medaya di PLATA den [[Weganan Centro Americano y del Caribe]] na [[Panama]]. - 1971 cu seleccion Antiyas contra Jamaica pa eliminatorio pa weganan Olympiada. - 1971 cu Estrella, a hunga den group stage di Concacaf Final Tournament na Guatemala. - 1973 cu Seleccion Antiyas senior cu a gana di Haiti 1-0 na Curacao. - 1976 cu seleccion di Antiyas eliminatorio pa Mundial 1978. - 1978 cu seleccion Antiyas Weganan CAC na Medellin Colombia. - 1982 cu seleccion Aruba contra Alajuelense di Costa Rica. Logronan personal: - 1974 golgetter (cu 13 gol) di campeonato di Aruba. Logronan cu equipo - 1968/69 campeon di Aruba cu Estrella. - 1969 Sub Campeon di Antias cu Estrella. - 1969/70 Sub campeon di Aruba cu Estrella. - 1970 campeon di Antias cu Estrella. - 1970/71 Sub Campeon di Aruba cu Estrella. - 1971/72 Sub Campeon di Aruba cu Estrella. - 1973 Campeon di Aruba cu Estrella. - 1974 Sub Campeon di Aruba cu Estrella. - 1976 Sub Campeon di Aruba cu Estrella. - 1977 Campeon di Aruba cu Estrella. - 1978 Sub Campeon di Aruba cu Estrella. - 1980 Campeon di Torneo di Copa Radio Kelkboom ku Estrella. - 1981 Sub campeon di Aruba cu Estrella. - Campeon di Segundo Division cu Jong Aruba. Logronan cu seleccion Antiyas: - 1968 Sub Campeon y Medaya di PLATA cu Seleccion Antiyas Hubenil den Weganan di Reino na Hulanda. - 1969 Campeon y Medaya di ORO cu seleccion Antiyas Hubenil den Weganan di Reino na Surinam. - 1970 Sub Campeon y Medaya di PLATA cu seleccion di Antiyas senior den Centro Americano y del Caribe na Panama. Reconocimento ricibi - 1974 di AVB come e maximo goliador di campeonato. - 2022 Premio Excellencia den Deporte {{Appendix}} --------------------------- '''Kiomy Luperon Herasme''' ta un futbolista femenino cu ta hunga delantero pa [[Fairleigh Dickinson Knights]], un college team Mericano y pa e ekipo nacional Arubano pa damas. is an Aruban [[Women's association football|footballer]] who plays as a [[forward (association football)|forward]] for American college team [[Fairleigh Dickinson Knights]] and the [[Aruba women's national football team|Aruba women's national team]]. ==Early life and education== Luperon was raised in [[North Bergen, New Jersey|North Bergen]], [[New Jersey]], United States. She has attended the [[North Bergen High School]] in her hometown.<ref name=FDK/> ==College career== Luperon has attended the [[Fairleigh Dickinson University]] in the United States.<ref name=FDK/> ==International career== Luperon capped at senior level during the [[2022 CONCACAF W Championship qualification]].<ref name=GSA/> {{Appendix}} ==Link externo== *{{Instagram|id=iam_kiii}} {{DEFAULTSORT:Luperon, Kiomy}} --------------- {{Futbolista |nomberdihungado = |Nomber = Giovanni Franken |potret = |Fecha di nasementu = 28 di augustus 1967 |Siudat di nasementu = |Pais di nasementu = {{ABW}} |Nashonalidat = hulandes |Posishon = defensa central |club = [[SV Estrella]] }} '''Giovanni Francesco Zacharias Franken'''[1] (n. 14 di november [[1977]] na [[Rotterdam]]) ta un ex-futbolista internacionalista di Antias Hulandes y e actual director tecnico di ADO Den Haag. Franken tabata hunga como mediocampista y a representa Antias Hulandes na nivel internacional. Franken deed mee op 6 februari 2008 met de Nederlandse Antillen in de met 0-1 gewonnen wedstrijd in en tegen Nicaragua. In de finale voor kwalificatie voor de voorronde van het WK verloren de Nederlandse Antillen van Haïti met 1-0. Hierna bedankte Franken definitief als international voor de Nederlandse Antillen. In totaal speelde hij 7 interlands. fr.wiki:International van de Nederlandse Antillen van 2004 tot 2008 speelde Franken in de voorrondes van het WK 2006 en 2010 (7 wedstrijden gespeeld) Benoemd tot coach van Aruba tijdens het ABCS-toernooi 2 van 2013 , behaalde Franken goede resultaten tijdens de kwalificaties voor de Caribbean Cup of Nations 2014 , waardoor de Arubanen hun beste positie op de FIFA-ranglijst vanjuni 2014( 120e rang) . Tijdens de kwalificaties voor het WK 2018 slaagde hij erin om Aruba te kwalificeren in de 3e voorronde , nadat hij echter op de grond zijn twee wedstrijden tegen het Barbados-team had verloren . Inderdaad, Barbados zegevierde met 2-0 in de heenwedstrijd en een ongeschikte speler in de terugwedstrijd en ondanks hun 1-0 overwinning verklaarde de FIFA Aruba tot winnaar op de groene loper (3-0) 3 . Echter, inaugustus 2015, wordt Franken vervangen door Rini Coolen die tijdens de genoemde 3e voorronde 4 de interim-manager van Aruba overneemt tegen Saint-Vincent-et-les-Grenadines. In 2010 zette Franken een punt achter zijn actieve spelersloopbaan en werd voetbaltrainer van diverse clubs .................... Entre oktober 2013 y augustus 2015 e tabata bondscoach di e seleccion nacional di Aruba. Franken werd vanaf 2013 tevens bondscoach van Aruba. Door onder andere overwinningen op Guam, Britse Maagdeneilanden (7-0 grootste overwinning ooit voor Aruba), Turks- en Caicoseilanden steeg Aruba van de 198e plaats naar de 120e plaats op de wereldranglijst. Franken stopte als bondscoach nadat Aruba in juni 2015 in de WK-kwalificatie 2018 uitgeschakeld werd door Barbados. Aruba ging echter toch door omdat Barbados een niet-speelgerechtigde speler had opgesteld en Franken werd ad-interim opgevolgd door Rini Coolen.[2] {{Appendix}} pl.wiki:Clubcarrière Een leerling van Feyenoord . Hij begon zijn voetbalcarrière bij DOTO . In 1998 stapte hij over naar FC Dordrecht . Daarna trad hij op in VVM en RKC Waalwijk . In 2002 keerde hij terug naar DOTO waar hij werd verkozen tot aanvoerder van het team. In mei 2006 verhuisde hij naar BVV Barendrecht [1] . In februari 2007 tekende hij bij RVVH [2] , waarin hij tot 2010 speelde. nl.wiki:Giovanni Francesco Zacharias Franken (Rotterdam, 14 november 1979) is een Nederlands voormalig profvoetballer en huidig voetbaltrainer. Franken deed mee op 6 februari 2008 met de Nederlandse Antillen in de met 0-1 gewonnen wedstrijd in en tegen Nicaragua. In de finale voor kwalificatie voor de voorronde van het WK verloren de Nederlandse Antillen van Haïti met 1-0. Hierna bedankte Franken definitief als international voor de Nederlandse Antillen. In totaal speelde hij 7 interlands. es.wiki:Giovanni Franken (Róterdam, Países Bajos; 14 de noviembre de 1977) es un exfutbolista profesional de Curazao, aunque cuenta también con la nacionalidad neerlandesa. Se desempeñaba en el terreno de juego como mediocampista y actualmente se dedica a la profesión de director técnico. en.wiki: Giovanni Francesco Zacharias Franken[1] (born 14 November 1977) is a retired footballer who played as a midfielder and head coach of the under-21 team of ADO Den Haag. Born in the Netherlands, Franken represented the Netherlands Antilles at international level. He was also head coach of the Aruba national football team between October 2013 and August 2015. --------------------- {{Variante|a}} {{Futbolista |nomberdihungado = '''Puppy Diaz'''| |Nomber = Johan Paul Diaz |potret = |Fecha di nasementu = [[19 di desèmber|19 di december]] [[1936]] |Siudat di nasementu = |Pais di nasementu = {{ABW}} |Nashonalidat = hulandes |Posishon = portero |club = SV La Fama }} '''Paul Johan (Puppy) Diaz''' (n. [[19 di desèmber|19 di december]] [[1936]] na [[Aruba]] f. [[30 di september]] [[2007]]) tabata un futbolista internacionalista di [[Aruba]] cu tabata keeper ? hunga pa [[SV La Fama|La Fama]], e seleccion nacional Arubano y e seleccion Antiyano. == Biografia == E club di futbol La Fama a produci masha hopi bon futbolista cu a representa nos isla den exterior, manera Pupy Diaz, un di e miho keepernan cu nos isla y Antiyas a conoce. Sr. Debaristo Kock tabata un tempo presidente di e ekipo La Fama. Ora mi menciona keeper, mi ta corda e dicho cu tabata bisa: "E keeper a coy e bala den su gobi of e keeper a gobi e bala", kiermen cu el a coy e bala den su brasa. El a cera e bala. Indudablemente Paul Johan (Pupy) Diaz tabata un di e figuranan mas importante den e paginanan di historia di futbol di Savaneta, Aruba y Antiyas. Pupy a nace na Aruba dia 19 di december 1936. E ta yiu di Anton Oomen y Maria de Jesus Diaz. Dia 12 di december 1958 Pupy a contrae matrimonio cu Lidia Bisslik y nan tin tres yiu: Carina, Paul y John. Nan tin tambe tres nieto: Ridley, Johana y Marc. Durante su hubentud Pupy tabata un di e futbolistanan mas talentoso cu Aruba a conoce, specialmente como keeper. Den su epoca como deportista, el a participa na diferente campeonato na nivel nacional y tambe internacional, hungando pa e seleccionnan di Aruba y di Antiyas. Pupy su trayectorio como deportista, pero mas importante como futbolista, a causa furor durante hopi aña, pero na cierto momento e mester a retira gradualmente for di deporte debi na un malesa cu a bin ta deteriorando su curpa pa hopi tempo y cu practicamente a oblig'e retira casi completamente. A pesar di esaki, su amor y pasion pa e deporte futbol a keda intacto y e pasion aki e tabata desea semper pa sirbi como legendario pa e futuro generacionnan. Pupy, na varios ocasion, a keda honra durante diferente evento deportivo. Un di su ultimo reconocimento publico y honor cu el a ricibi, tabata den un torneo di futbol di Lifida cu La Fama a organisa. Ki bunita regalo esaki tabata pa duna Pupy e honor cu e merece. Alabes e chikitinnan por a duna Pupy un regalo cu e por a hiba den su curason pa eternidad. E ocasion aki sigur a lanta Pupy su animo, pasobra tabata un momento hopi dificil door cu e tabata sinti su mes hopi kibra di salud. Sinembargo, el a conta cu e cooperacion valioso di su asistentenan y dokternan pa asina e por a lanta e dia ey hopi bon pa gradici e ekiponan y e publico presente pa e homenahe aki. Un alegria grandi tabata reina den e publico pa mira Pupy canando poco poco y cu e sonrisa di semper riba su cara ora e tabata hisa su man di saludo y gradicimento na tur esnan presente. Esaki siguramente a trece e recuerdonan di antes ora cu Pupy den su ekipo tabata saluda e publico despues di cada wega cu nan tabata gana. Dia 30 di september 2007, den oranan di mainta tempran di diasabra, e noticia a plama rond den tur skina di nos isla cu nos legendario den futbol Pupy Diaz a bay laga nos. Esaki indudablemente a laga atras hopi lagrima y dolor pa su famia pero tambe pa henter Aruba y naturalmente recuerdo di su epoca mas gl<ref>[https://archive.org/details/BNADIGARUBIANA3117/page/n9/mode/1up?q=patin+pret&view=theater Historia di Savaneta], Adolf (Dufi) Kock, 2009</ref> {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Botta, Angel}} [[Category:Hende]] [[Category:Futbol na Aruba]] Na Augustus 1955 Botta a dirihi e seleccion Arubano den e Campeonato Centro Americano y Del Caribe na Honduras. Aruba a perde 3 - 2 cu Costa Rica, 2 — 1 cu Corsou gana Cuba 5 - 1, tabla 1 — 1 cu Honduras y perde {{Appendix}} Despues di su carera profesional den futbol, Angel Botta a dicidi di bin Aruba na 1952, unda el a cuminsa traha como entrenador di muchanan di Socotoro, Aruba Jrs. Den Aruba Jrs. Angel Botta tabata hungador, pero tambe tabata e DT di e muchanan di Socotoro. Na 1955 Angel Botta a forma parti di e hungadornan cu a hinca un record di 93 goal den un campeonato. Fuera di Botta, tin esnan ya den paz decanse, cu ta Leo Rodriguez. Gochi Brion, Juan Briezen y Ruben Arrango. Fuera di Aruba Jrs. Angel Botta tabata Director Tecnico di seleccion di Aruba,y tambe di Antiyas, ora cu Aruba a gana e derecho di forma seleccion di Antiyas. Banda di esaki, e tabata entrenador di e.o. Tropical, cu a bira subkampeon di Aruba. tabata entrenador tambe di RCA, hibando e team tri-color n'e prome team Arubano cu a logra e titulo campeonil di Copa Antiyano. Mescos el a haci tambe ora e tabata DT di Estrella na 1970.<ref>{{citeer web|url=https://archive.org/details/BNA-DIG-AWEMAINTA-2011-08-17/page/n27/mode/1up?q=angel+botta&view=theater|Mundo deportivo ta yora Angel Botta|AweMainta|datum=2011-08-17|bezochtdatum=2023-04-25}}</ref> Asina por mira cu Angel Botta tabata entrenador di varios equipo di Aruba, haciendo futbol grandi cu ta keda solamente na historia, si compara e futbol di awendia, unda nos a bay atras. Un di e gran logronan sigur cu ta keda den historia, ta ora cu selec- cion di Aruba, a gana Saprissa di Costa Rica cu e score minimo, 1 -0. E goal aki a wordo anota pa Doc Williams, pero mester bisa cu e logro aki ta tambe danki na defensa solido di Aruba, y cu un Puppy Diaz, kende tabata grandi entre e 3 latanan. Miembronan di team di Aruba e tempo ey tabata Puppy Diaz den goal, den defensa nos ta haya Mario Mateo y Tuyo Werleman. Den medio campo tabata Watty Vos, Edwin Dirksz y Jose Boye. Como delantero, nos tabatin Antero Giel, Evenio Gonzalez, Gochi Brion, Doc Williamsy Juchi Jansen. Esaki tabata e unico seleccion cu a gana Saprissa, cu tabata gana tur su compromisonan internacional. Awe sigur mundo di deporte y sigur futbol ta yora fayecimento di Angel Botta, kende su entiero lo tuma lugar sigur na Aruba. E unico reconocimento cu Angel Botta a haya, ta cu e Centro Tec- nico na Stadion Frans Figaroa a ser yama na su nomber. Cu Angel sosega na paz. NOTES wikiwand Era un antiguo argentina de fútbol jugador y entrenador . La mayor parte de su carrera la ha desarrollado en Aruba, donde el centro técnico de fútbol nacional lleva su nombre. futboli- sta profesional di fama internacional. I mi no ta ke- re cu na Aruba lo tin algun hende cu no a tende nunca di Angel Botta. otta ha hecho un nombre para Aruba, haciendo que el club de Aruba Juniors con el que ganó el campeonato en 1953. Ese mismo año, dirigió el equipo de Antillas Holandesas en el 4 º lugar de la Copa CCCF . Dos años más tarde, compitió en la misma competición, pero esta vez al frente de la selección de Aruba que le lleva a la 5 º lugar. En 1974, dirigió a República Dominicana en los Juegos Centroamericanos y del Caribe . En 1996, volvió al timón de la selección de Aruba y se convirtió en el primer técnico en liderarla en un torneo clasificatorio para el Mundial , en este caso las eliminatorias para el Mundial de 1998 , sin mucho éxito ya que perdió dos veces ante la dominicana. República (2-3 y 1-3). Establecido durante mucho tiempo en Aruba, Ángel Botta entrenó a la mayoría de los clubes de la isla (Aruba Juniors, SV La Fama , SV Dakota , SV Estrella , Tropical, Racing Club Aruba , Brasil Juniors, SV Caiquetio , SV Juventud Tanki Leendert , entre otros) . El murió dentroagosto 2011 en el Hospital Dr. Horacio E. Oduber en Oranjestad . Tenía la enfermedad de Alzheimer . Un di e gran logronan sigur cu ta keda den historia, ta ora cu selec- cion di Aruba, a gana Saprissa di Costa Rica cu e score minimo, 1 -0. E goal aki a wordo anota pa Doc Williams, pero mester bisa cu e logro aki ta tambe danki na defensa solido di Aruba, y cu un Puppy Diaz, kende tabata grandi entre e 3 latanan. Miembronan di team di Aruba e Den decada sesenta el a 1952 el a fungi tambe como director tecnico di e [[Seleccion nacional di futbol di Aruba (masculino)|seleccion di Aruba]] y na 1960, 1961 y 1966 di e seleccion Antiano, cu e tempo ey tabata forma den mayoria pa hungadornan Arubano. Den e [[Weganan Centroamericano y di Caribe]] e seleccion a titula subcampeon na [[Cuba]] (1960); na di tres luga na e campeonato na [[Costa Rica]] y a obtene e medaya di plata na [[Puerto Rico]] (1966). Den [[Kopa antiano|Copa Antiyano]] el a yuda RCA pa gana na 1965, sigui pa Estrella na 1970, siendo e unico dos clubnan di Aruba pa logra esaki.<ref name="SdP"/> ------------- {{Databox}} '''Rovien Ostiana''' (☆ [[14 di febrüari|14 di februari]] [[2002]] na [[Aruba]]??) ta un futbolista Arubano cu ta hunga ..... pa Jong Volendam y e [[Seleccion nacional di futbol di Aruba (masculino)|seleccion nacional di Aruba]]. en.wiki: Rovien Ostiana (born 14 February 2002) is an Aruban footballer who most recently played for Jong Volendam and the Aruba national team. Club career As a youth, Ostiana played for SV SVV beginning in at least 2013.[1] For the 2020/2021 season, he joined English club Enfield Town of the Isthmian League Premier Division, suiting up for the under-19 team.[2] He returned to the Netherlands in 2021, signing for Kozakken Boys.[3] In July 2022, he moved to Jong Volendam of the Tweede Divisie. Team manager Kizito Musampa stated that Ostiana was his ideal image of a true number six.[4] Shortly after joining the club, he appeared in a 8–0 friendly victory over SV De Rijp.[5] He was joined on the Volendam roster by fellow Dutch Caribbean player Quincy Hoeve, a Bonaire international. In August 2023 the two players linked up in a league match against Koninklijke HFC.[6] International career Ostiana made his senior international debut for Aruba on 11 September 2023 in a 2023–24 CONCACAF Nations League C match against the Cayman Islands.[7] He scored his first goal for the national team in the second minute of the eventual 2–1 victory.[8][9] On the next matchday, Ostiana scored his second goal in two matches as Aruba defeated the United States Virgin Islands to remain undefeated and top its group.[10][11] ------------------ {{Variante|a}} {{Databox}} '''Jean-Marc Antersijn''' (☆ [[5 di yanüari|5 di januari]] [[1996]] na [[Aruba]]) ta un portero profesional di Aruba, ku ta hunga pa e seleccion nacional di [[Kòrsou]]. E ta agente liber y ta actualmente sin club. Jean-Marc Antersijn a nase na Aruba den bario di [[Noord]]. E tabata hunga futbol pa [[SV Nacional]] y a yega di forma parti di e seleccion U-13 di Aruba. Cu 17 aña el a bai [[Chile]], unda e tabata train cu e club Union La Calera.<ref>[https://m.voetbalzone.nl/nieuws/dat-ik-ziyech-daar-zag-was-een-onbewuste-motivatie-om-door-te-gaan/395526 Jean-Marc Antersijn], Voetbalzone.nl (27 di oktober 2021) </ref> Un aña despues e ta muda pa Hulanda pa bira futbolista profesional. Despues di core stage na PEC Zwolle, e ta move pa Haaglandia y otro clubnan Hulandes. Entre 2020 i 2021 e ta milita cu FC Eskilstuna y Arlanda na [[Suesia|Suecia]]. Na 2021 e ta firma cu Atlantic City. == Seleccion Arubano == Antersijn ta gana e premio "Golden Glove Award" pa su actuacion excelente durante e torneo CFU U-20 na 2014. Aruba tambe a ricibi e premio "Fair Play Award".<ref>{{citeer web|url=http://www.sportsmax.tv/?q=articles/2015/01/08/concacaf-u20-aruba%E2%80%99s-u-20-keeper-aims-impress-jamaica |titel=CONCACAF U20: Aruba's U-20 'keeper aims to impress in Jamaica &#124; Digicel SportsMax |werk=Sportsmax.tv |datum=2017-04-20 |bezochtdatum=2023-08-04}}</ref><ref>{{citeer web |url=http://www.cfufootball.org/index.php/men-s-u20/9518-trinidad-and-tobago-win-cfu-under-20-championship |titel=Trinidad and Tobago Win CFU Under 20 Championship &#124; CFU Men's U20 |werk=Cfufootball.org |date=2014-09-20 |bezochtdatum=2023-08-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20140922130648/http://www.cfufootball.org/index.php/men-s-u20/9518-trinidad-and-tobago-win-cfu-under-20-championship |archive-date=2014-09-22 |url-status=dead }}</ref><ref>{{citeer web|url=http://www.digicelsportsmax.com/?q=articles/2015/01/11/players-watch-arubas-jean-marc-antersijn |titel=Players to Watch: Aruba's Jean Marc Antersijn |werk=Digicel SportsMax |date=2017-04-20 |bezochtdatum=2023-08-04}}</ref> Den seleccion Arubano bou di coach Giovanni Franken el a hunga un wega amistoso contra [[Guam]] (2-0) na 2014.<ref>{{citeer web|url=https://int.soccerway.com/matches/2014/03/31/world/friendlies/aruba/guam/1650833/ |title=Aruba vs. Guam - 31 di maart 2014 - Soccerway |werk=Int.soccerway.com |date=2014-03-31 |bezochtdatum=2023-08-04}}</ref> {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Antersijn, Jean-Marc}} [[Category:Futbolista]] [[Category:Hende]] [[Category:Futbòl na Aruba]] __NOINDEX__ qr8hbpiuj3u2v8inlqujxu0in57jykb 206425 206424 2026-10-07T17:49:46Z Caribiana 8320 206425 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ * {{ABW|bandera}}: [[Lista di hungado di e seleccion nacional di futbol di Aruba]] - [[Jeffrey Werleman]] - [[Michel Lopez]] - [[Yahmani Eisden]] - [[Stiven Rua]] - * {{CUW|bandera}}: [[Gina van Kessel]] - [[Brandley Kuwas]] - [[Jetro Willems]] - [[Patrick Kluivert]] - [[Remco Bicentini]] - [[Quinten Martinus]] - [[Kemy Augustin]] - [[Charlison Benschop]] ----------- {{Variante|c}} {{Infobox futbolista|variante=c | nomber = Jordi Paulina | imagen = | imagen hachura = | descripcion = <!-- Seccion di informacion personal --> | nomber completo = | fecha nacemento = [[23 di sèptèmber]] [[2004]] | luga nacemento = Odijk | pais nacemento = [[Hulanda]] | fecha fayecimento = | luga fayecimento = | pais fayecimento = | nacionalidad = {{NLD}} | nacionalidad_dep = {{CUW}} | haltura = 191 | pia = drechi <!-- Seccion di club profecional --> | debut = 2022 | debut ekipo = | club actual = [[File:Flag of Germany.svg|20px|border]] Fortuna Düsseldorf | liga = 3° Liga | number = 27 | posicion = delantero | contract = 20 di yüni 2030 <!-- Seccion di seleccion nacional --> | seleccion = {{CUWf}} | debut seleccion = 13 di novèmber 2025 | number seleccion = | participa = 5 | goal = 4 <!-- Seccion di trayectoria --> | temporada = 2022–2024<br />2024–2026<br />2024<br />2026– | club = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] USV Hercules<br/>[[File:Flag of Germany.svg|20px|border]] Borussia Dortmund II<br/>[[File:Flag of Germany.svg|20px|border]] Borussia Dortmund<br/>[[File:Flag of Germany.svg|20px|border]] Fortuna Düsseldorf <!-- Seccion di Prestacion --> | campeonato = | medaya = | competencia = | compeonato2 = | medaya2 = | competencia2 = | actualisa = 7 di òktober 2026 }} '''Jordi Leander Paulina''' (☆ [[23 di sèptèmber]] [[2004]] na Odijk, [[Hulanda]]) ta un [[futbol]]ista profeshonal kurasoleño-hulandes ku ta hunga komo delantero. Aktualmente, e ta hunga pa Fortuna Düsseldorf i pa e [[Selekshon nashonal di futbòl di Kòrsou (maskulino)|selekshon nashonal di Kòrsou]]. ==Karera== Jordi Paulina a nase na Hulanda i ta di desendensia kurasoleño. El a haña su formashon futbolístiko den e akademianan hubenil di VV Jonathan, FC Utrecht i USV Hercules.<ref>[https://www.vi.nl/nieuws/paulina-binnen-een-halfjaar-van-amateurs-naar-debuut-voor-dortmund Paulina binnen een halfjaar van amateurs naar debuut voor Dortmund], vi.nl (30 di oktober 2024)</ref> ===Klup=== Na ougùstùs 2022, Paulina a debutá ku e ekipo senior di USV Hercules den Kopa KNVB.[2] Den e winter di e temporada 2022-2023, el a wòrdu promové definitivamente pa e ekipo senior. Durante e temporada 2023-2024, el a bira titular regular. Dia 21 di desèmber 2023, Paulina a forma parti di e ekipo di USV Hercules ku a derotá [[AFC Ajax|Ajax]] 3-2 den e di dos buèlta di Kopa KNVB. El a duna e pase pa e promé gol di Hercules, anotá pa Tim Pieters.[[2]][[3]]<ref>[https://www.rtvutrecht.nl/sport/3674898/wat-een-sensatie-amateurs-hercules-stunten-in-de-beker-met-3-2-zege-op-ajax Wat een sensatie: amateurs Hercules stunten in de beker met 3-2 zege op Ajax], RTV Utrecht (21 di desèmber 2023)</ref> Dia 15 di mei 2024, a keda anunsiá ku Paulina lo transferí pa Borussia Dortmund despues di e temporada, kaminda el lo a hunga pa e ekipo reserva, Borussia Dortmund II, den e di 3 Liga.<ref>https://www.usvhercules.nl/jordi-paulina-tekent-contract-bij-borussia-dortmund/ Jordi Paulina tekent contract bij Borussia Dortmund], USV Hercules</ref> Dia 29 di òktober 2024, el a hasi su debut ku e promé ekipo di Borussia Dormund komo suplente den un derota di 1-0 kontra VfL Wolfsburg den Kopa DFB.<ref>[https://www.nu.nl/voetbal/6333479/ex-hercules-speler-paulina-debuteert-half-jaar-na-droomstap-bij-verlies-dortmund.html?referrer=https%3A%2F%2Fen.wikipedia.org%2F Ex-Hercules-speler Paulina debuteert half jaar na droomstap bij verlies Dortmund], nu.nl (29 di òktober 2024)</ref> Na 2025, Paulina a hunga prinsipalmente pa Borussia Dortmund II. Dia 3 di yanüari 2026, Paulina a a transferí pa Fortuna Düsseldorf, firmando un kontrato te 30 di yüni 2030.<ref>{{de}}[https://www.f95.de/news/34479-fortuna-verstarkt-sich-mit-jordi-paulina Fortuna verstärkt sich mit Jordi Paulina], f95.de (3 di yanüari 2026)</ref> ===Internashonal=== Na novèmber 2025, Paulina a risibí su promé yamada pa e selekshon di Kòrsou pa e klasifikashonnan pa [[Kopa Mundial di Futbòl|Kopa Mundial di FIFA]]. El a hasi su debut internashonal dia 13 di novèmber dor di anotá dos gol den un viktoria di 7-0 riba Bermuda.<ref>https://www.rfi.fr/en/sports/20251114-curacao-thrash-bermuda-7-0-to-top-world-cup-qualifying-group-as-jamaica-held Curacao thrash Bermuda 7-0 to top World Cup qualifying group as Jamaica held], rfi.fr (14 di novèmber 2025)</ref> Dia 3 di novèmber 2025, Paulina a wòrdu yamá pa e selekshon nashonal di futbòl di Kòrsou pa Dick Advocaat. El a wòrdu inkluí den e selekshon pa e eliminatorionan pa Kopa di Mundu kontra Bermuda i Jamaica.<ref>{{Citeer web |url=https://www.usvhercules.nl/oud-herculanen-jordi-paulina-deveron-fonville-in-selectie-curacao/ |titel=Oud Herculanen Jordi Paulina & Deveron Fonville in selectie Curaçao – USV Hercules |bezochtdatum=2025-11-03 |taal=nl-NL |archiefdatum=2025-11-08 |archiefurl=https://web.archive.org/web/20251108072654/https://www.usvhercules.nl/oud-herculanen-jordi-paulina-deveron-fonville-in-selectie-curacao/ |dodeurl=ja }}</ref><ref>{{Citeer web |url=https://www.espn.nl/voetbal/artikel/_/id/15909277/advocaat-maakt-selectie-curacao-bekend-voor-cruciale-wk-kwalificatieduels |titel=Advocaat maakt selectie Curaçao bekend voor cruciale WK-kwalificatieduels |datum=2025-11-03 |bezochtdatum=2025-11-03 |werk=ESPN.nl |taal=nl}}</ref> El a skor dos gol den su promé partido kontra Bermuda (un viktoria di 7-0).<ref>[https://www.espn.nl/voetbal/artikel/_/id/15962344/paulina-na-droomdebuut-klaar-voor-jamaica-een-van-de-belangrijkste-wedstrijden-ooit-voor-curacao Paulina na droomdebuut klaar voor Jamaica: "Eén van de belangrijkste wedstrijden ooit voor Curaçao"] ESPN.nl, 18 november 2025</ref> Na sèptèmber 2026, durante su di tres aparishon internashonal, Paulina a skor e gol final den un viktoria di 4-3 riba Costa Rica. Danki na su gol—setup pa Juninho Bacuna—e tim di head coach Dick Advocaat a logra gana e partido di Liga di Nashonnan di CONCACAF, apesar di a keda atras 3-0 na kuminsamentu di e di dos mitar.<ref>[https://www.vi.nl/nieuws/gouden-wissels-helpen-advocaat-en-curacao-aan-zinderende-comeback Gouden wissels helpen Advocaat en Curaçao aan zinderende comeback] VI.nl, 25 september 2026</ref> ====Lista di gol ==== {| class= "wikitable" width="79%" style="text-align:center ! width="3" scope="col" |# ! width="5" scope="col" |Fecha ! width="20" scope="col"|Lugá ! width="15" |Oponente ! width="1" scope="col" |Skor ! width="1" scope="col" |Resultado ! width="1" scope="col" |Torneo |- | 1 || rowspan="2" |13-11-2025 || rowspan="2" | [[File:Flag of Bermuda.svg|22px|border]] [[Bermuda]] || rowspan="2" |[[File:Flag of Bermuda.svg|22px|border]] [[Bermuda]] || 3–0 ||rowspan="2" |7–0 || rowspan="2" | Kualifikashon [[Kopa Mundial di Futbòl|Kopa Mundial di FIFA]] 2026 |- | 2 || 5-0 |- | 3|| 24-09-2026 || [[File:Flag of Costa Rica.svg|22px|border]]<br/> [[San Jose]]|| [[File:Flag of Costa Rica.svg|22px|border]] [[Costa Rica]]|| 4–3 || 4–3 || rowspan="2" | 2026–27 [[CONCACAF Nations League|Liga di Nashonnan]] / Liga A |- | 4 || 4-10-2026 ||[[File:Flag of Trinidad and Tobago.svg|22px|border]]<br/> [[Port of Spain]]||[[File:Flag of Trinidad and Tobago.svg|22px|border]] [[Trinidad i Tobago]]|| 1-1 ||1-1 |- |} == Link eksterno == * [https://www.national-football-teams.com/player/101614/Jordi_Paulina_4.html Jordi Paulina], national-football-teams.com * [https://www.soccerway.com/player/paulina-jordi/CIpEhvPq/ Jordi Paulina], soccerway.com {{Appendix|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid =1378588990|titulo=Jordi Paulina}} {{References}} }} {{DEFAULTSORT::Paulina, Jordi}} [[:Kategoria:Hende]] [[:Kategoria:Futbolista]] [[:Kategoria:Futbòl na Boneiru]] ----------------- {{Variante|c}} {{Infobox futbolista|variante=c | nomber = Gina van Kessel | imagen = | imagen hachura = | descripcion = <!-- Seccion di informacion personal --> | nomber completo = | fecha nacemento = [[3 di mart]] [[1993]] | luga nacemento = [[Alkmaar]] | pais nacemento = [[Hulanda]] | fecha fayecimento = | luga fayecimento = | pais fayecimento = | nacionalidad = {{NLD}} | nacionalidad_dep = {{CUW}} | haltura = | pia = <!-- Seccion di club profecional --> | debut = | debut ekipo = | club actual = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] | liga = Promé Divishon | number = | posicion = | contract = <!-- Seccion di seleccion nacional --> | seleccion = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] [[Hulanda]] U-16, U-17 | debut seleccion = | number seleccion = | participa = 2 | goal = 1 | seleccion2 = [[File:Flag of Curaçao.svg|20px|border]] [[Kòrsou]] U-17, U-20 | debut seleccion2 = | number seleccion2 = | participa2 = 7 | goal2 = 0 | seleccion3 = {{CUWf}} | debut seleccion3 = 10 di yüni 2015 | number seleccion3 = | participa3 = 25 | goal3 = 8 <!-- Seccion di trayectoria --> | temporada = 2013– | club = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] <!-- Seccion di Prestacion --> | campeonato = | medaya = | competencia = | compeonato2 = | medaya2 = | competencia2 = | actualisa = 28 di sèptèmber 2026 }} '''Gino van Kessel''' (☆ [[3 di mart]] [[1993]] na [[Alkmaar]]) ta un futbolista kurasoleño-hulandes ku ta hunga komo ...... E ta representa [[Kòrsou]] na nivel internashonal. == Karera == ===Karera internashonal=== Penso a representa [[Hulanda]] na nivel hubenil? Na sèptèmber 2026, Penso a wòrdu konvoká pa e [[Selekshon nashonal di futbòl di Kòrsou (maskulino)|selekshon nashonal di Kòrsou]] pa == Link eksterno == * [https://www.espn.co.uk/football/team/squad/_/id/11678/sort/height/Curazao Curaçao squad], espn.co.uk * [https://www.transfermarkt.com/kyano-penso/profil/spieler/1146449 Profil Kyano Penso], transfermarkt.com {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Kessel, Gino van}} [[:Kategoria:Hende]] [[:Kategoria:Futbolista]] [[:Kategoria:Futbòl na Kòrsou]] ----------------- {{Variante|c}} {{Infobox futbolista|variante=c | nomber = Jort van der Sande | imagen = | imagen hachura = | descripcion = <!-- Seccion di informacion personal --> | nomber completo = | alias = | fecha nacemento = [[25 di yanüari]] [[1996]] | luga nacemento = | pais nacemento = {{NLD}} | fecha fayecimento = | luga fayecimento = | pais fayecimento = | nacionalidad = | haltura = | pia = <!-- Seccion di club profecional --> | debut = | debut ekipo = | club actual = [[File:Flag of Indonesia.svg|20px|border]] Bali United | liga = Promé Divishon | number = 3 | posicion = Delantero | contract = <!-- Seccion di seleccion nacional --> | seleccion = {{BONf}} | debut seleccion = | number seleccion = | participa = 28 | goal = 1 <!-- Seccion di trayectoria --> | temporada = 2012–2014<br>2014–2018<br>2018–2024<br>2024-2025<br>2025- | club = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] VV Smitshoek<br>[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Kozakken Boys<br>[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] RKC Waalwijk<br>[[File:Flag of Saudi Arabia.svg|20px|border]] El-Hazem<br>[[File:Flag of Saudi Arabia.svg|20px|border]] Abha <!-- Seccion di Prestacion --> | campeonato = | medaya = | competencia = | compeonato2 = | medaya2 = | competencia2 = | actualisa = 10 di yüni 2026 }} '''Jort van der Sande''' ('s-Hertogenbosch, [[25 di yanüari]] [[1996]]) ta un futbolista boneriano-hulandes ku normalmente ta hunga komo delantero. El a bandoná e klup eskoses Dundee United na ougùstùs 2025 pa SC Cambuur. Van der Sande a hasi su debut den e selekshon nashonal di futbòl di Boneiru na 2023. ==Karera di klup== Van der Sande ta djòin for di SC Cambuur, kaminda el a hunga un ròl klave den e promoshon pa Eredivisie temporada pasá. Den e Keuken Kampioen Divisie, el a skor nuebe gol i a proveé ​​dos asistensia.<ref name="Jort"/> Aunke Van der Sande a nase na Den Bosch dia 25 di yanüari 1996, e ta hunga internashonalmente pa e selekshon nashonal di Boneiru. E delantero ta forma parti di e selekshon boneriano pa vários aña kaba i ta representá e isla durante partidonan internashonal. E atacante a cuminsa su educacion di futbol na SV Audacia y VV Heeswijk, despues di cual el a progresa door di e academia hubenil di FC Den Bosch. Tabata einan ku el a hasi su avance tambe den futbòl profeshonal. Siguientemente, el a hunga pa FC Eindhoven, NAC Breda, i ADO Den Haag.<ref name="Jort"/> Durante su tempu na FC Eindhoven, e tabata un kompañero di e aktual kapitan indones, Jay Idzes, kende e tempu ei a hasi e transishon di e tim hubenil pa e promé tim.<ref name="Jort"/> Na 2024, Van der Sande a opta pa un aventura den eksterior ku e klup eskoses Dundee United. Un temporada despues, el a regresa Hulanda pa bisti e camiseta di SC Cambuur. Awor, un otro reto den eksterior ta sper’é, e biaha aki na Indonesia.<ref name="Jort"/> ==Karera internashonal== Riba 5 di òktober 2023, Van der Sande a wòrdu inkluí den e selekshon di selekshon nashonal di futbòl di Boneiru pa e coach nashonal Rilove Janga pa e partido internashonal kontra Anguilla dia 12 di òktober den e Liga di Nashonnan di CONCACAF 2023-24. Van der Sande tabata eligibel pasobra el a biba riba e isla di Caribe pa cinco aña durante su hubentud. Mesora el a hasi su debut internashonal komo titular i a hunga henter e partido, kual Boneiru a gana 2-0 kontra di Anguilla.[2] Siguientemente, el a wòrdu yamá mas frekuentemente pa e selekshon nashonal, i dia 8 di sèptèmber 2024, el a skor su promé gol pa Boneiru ora el a haña e nèt den e derota di 2-1 for di kas kontra El Salvador den e Liga di Nashonnan di CONCACAF 2024/25. --------------- Segun gerente general Yabes Tanuri, e yegada di e delantero ta un eskoho deliberá di e staf tékniko. “Nos ta anunsiá ofisialmente ku Jort van der Sande ta nos hungadó stranhero nobo pa e temporada benidero. Su yegada ta kuadra ku e nesesidatnan di e personal tékniko. A base di su eksperensia i estadístikanan komo delantero, nos ta spera ku e por duna un kontribushon signifikante na Bali United. Nos ta spera ku e adaptá lihé na e liga indones. Bon Bini na Bali, i nos ta spera di logra un éksito huntu den Tanuri,” Tanuri a bisa. deklarashon di e klup.<ref name="Jort">Hans Hofstra, [https://www.bonaire.nu/nieuws/sport/92813/bonairiaans-international-jort-van-der-sande-tekent-bij-bali-united https://www.bonaire.nu/nieuws/sport/92813/bonairiaans-international-jort-van-der-sande-tekent-bij-bali-united], bonaire.nu (26 di yüli 2026)</ref> {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Sande, Jort van der}} [[:Kategoria:Hende]] [[:Kategoria:Futbolista]] [[:Kategoria:Futbòl na Boneiru]] ---------------- {{Variante|c}} {{Infobox futbolista|variante=c | nomber = | imagen = | imagen hachura = | descripcion = <!-- Seccion di informacion personal --> | nomber completo = Jarzinho Saul Emmanuel Pieter | alias = | fecha nacemento = | luga nacemento = [[Willemstad]] | pais nacemento = {{CUW}} | fecha fayecimento = | luga fayecimento = | pais fayecimento = | nacionalidad = | haltura = | pia = <!-- Seccion di club profecional --> | debut = | debut ekipo = | club actual = [[File:Flag of Saudi Arabia.svg|20px|border]] Abha | liga = Promé Divishon | number = 3 | posicion = Defensa | contract = <!-- Seccion di seleccion nacional --> | seleccion = {{CUWf}} | debut seleccion = 6 di òktober 2016 | number seleccion = | participa = 28 | goal = 1 <!-- Seccion di trayectoria --> | temporada = 2012–2014<br>2014–2018<br>2018–2024<br>2024-2025<br>2025- | club = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] VV Smitshoek<br>[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Kozakken Boys<br>[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] RKC Waalwijk<br>[[File:Flag of Saudi Arabia.svg|20px|border]] El-Hazem<br>[[File:Flag of Saudi Arabia.svg|20px|border]] Abha <!-- Seccion di Prestacion --> | campeonato = | medaya = | competencia = | compeonato2 = | medaya2 = | competencia2 = | actualisa = 10 di yüni 2026 }} '''Jarzinho Saul Emmanuel Pieter''' (☆ [[11 di novèmber]] [[1987]] na [[Willemstad]] – † [[9 di sèptèmber]] [[2019]] na [[Port au Prince]]) tabata un futbolista di Kòrsou ku tabata hunga komo kiper. Karera di klup Pieter a kuminsá su karera ku RKSV Centro Dominguito, kaminda el a bira un di e portero mas importante den futbòl lokal. Ku e klup aki, el a gana varios kampionato di Kòrsou, inkluyendo titulonan na 2012, 2013, 2015 i 2016. Durante e periodo aki, Centro Dominguito tabata un di e ekiponan dominante riba e isla. Despues di mas ku dies aña ku e klup, Pieter a transferí na 2018 pa SV VESTA. Ku e equipo aki, el a logra un logro historiko ora ku VESTA a bira kampion di Kòrsou pa promé biaha den su historia. Internashonal Pieter a hasi su debut pa e selekshon nashonal di Kòrsou na 2013, poco tempu despues di su promé titulo ku Centro Dominguito. El a forma parti di e selekshon durante varios aña, mayoria di biaha komo di dos portero despues di Eloy Room. El a partisipá den torneo manera e Kampionato Karibe 2014, kaminda Kòrsou a debuta na e ronda final, i tambe den e Kopa Oro di CONCACAF 2017. Den e ultimo torneo aki, Kòrsou a logra un exito historiko ora ku nan a gana e kampionato karibeño i kualifiká pa e Kopa Oro. Morto Na sèptèmber 2019, Pieter tabata ku e selekshon nashonal na Haití pa un partido di CONCACAF Nations League. Poco despues di yega, el a kuminsá sinti malu. Dia 9 di sèptèmber 2019, el a wòrdu hañá morto den su kamber di hotel na Port-au-Prince, probablemente debí na un paro kardiako. Su morto a kousa gran tristesa den Kòrsou i den mundu di futbòl. Durante e siguiente partido di e selekshon, a wòrdu tene un momento di silensio na su memoria. Despues di su morto, a wòrdu establesé e “Jarzinho Pieter Kids Fund Project” na su honor. == Karera == ===Klup=== Pieter a hunga pa [[RKSV Centro Dominguito]] y SV VESTA na [[Kòrsou]] i a titulá seis biaha kampeon di Kòrsou. Den zomer di 2018, el a hunga pa [[SV Juventus]] na [[Boneiru]] pa vários luna. === Internashonal === Un rato despues di a gana su di dos titulo nacional cu RKSV Centro Dominguito na 2013, Pieter a wordo yama pa e seleccion nacional di futbol di Curaçao pa entrenador nacional Ludwig Alberto. Tres dia despues di su di 26 cumpleaños, el a debuta den e prome partido di e torneo ABCS 2013 contra Aruba, un partido cu Curaçao a gana 2-0. Den e final contra Surinam dos dia despues, cual Curaçao a perde 3-1, Pieter un biaha mas a hunga full e 90 minuut den gol pa su pais natal. Ta te na sèptèmber 2014 Pieter a keda selektá pa e selekshon di Kòrsou atrobe. Pa e eliminatorio di Kampionato di Karibe 2014, el a wòrdu yamá pa e selekshon di Kòrsou dor di Ingemar Pieternella i a hunga den tur tres partido di grupo den e promé buèlta. Curaçao a termina prome y a avansa pa e di dos buelta di clasificacion, unda nan a bolbe termina na di dos luga tras di Martinique. Pieter a hunga den tur tres partido di grupo di Pieternella. Despues di a klasifiká ku éksito, e selekshon nashonal a partisipá den e finalnan na Jamaica na novèmber 2014 pa promé biaha den historia. Danki na su actuacionnan consistente durante e eliminatorionan, Pieter tabata tambe e portero regular di su pais den e finalnan y a hunga e 90 minuut completo den tur tres partido di grupo di su team. Sinembargo, Curaçao a perde den Grupo A contra Trinidad y Tobago, Cuba, y Guyana Frances, y finalmente a termina ultimo den e grupo cu 0 punto y un diferencia di gol di 5:10, loke a conduci na un eliminacion trempan di e torneo. E siguiente aña, Pieter a wòrdu remplasá komo portero di promé eskoho pa Eloy Room; Zeus de la Paz i Marcello Pisas tambe a hunga pa e selekshon nashonal e aña ei, promé ku Eloy Room a bira e úniko promé eskoho for di 2016. Pieter tabata e portero di reserva di De la Paz den por lo ménos dos partido internashonal na 2015 i despues mester a warda un aña promé ku e wòrdu yamá atrobe. For di e promé buèlta di e eliminatorionan pa Kopa Karibe 2017, Pieter tabata e portero di reserva di Eloy Room i seguidamente a keda riba banki pa e selekshon di Kòrsou—ku eksepshon di algun partido. Dia 22 di maart 2017, Pieter a hunga den un partido amistoso no oficial contra El Salvador cu no a wordo reconoci pa FIFA. Despues ku Curaçao a klasifiká ku éksito pa e Kampionato di Karibe, nan a gana e buèlta final di Martinique, asina klasifiká pa e Kopa di Oro di CONCACAF 2017. Asina mes e team a termina ultimo den Grupo C sin anota ni un punto of gol y a keda elimina trempan. Durante e periodo aki, Pieter tabata konsistentemente e reserva di Room. Despues di esei, Pieter a keda e di dos eskoho tras di Room den un seri di partidonan amistoso, e klasifikashonnan di Liga di Nashonnan di CONCACAF 2019-21, i e Kopa di Oro di CONCACAF 2019. Kamber a keda pa Merka despues di partisipashon den e Kopa di Oro. === Morto === Na kuminsamentu di sèptèmber 2019, el a kuminsá e kampaña di Liga di Nashonnan di CONCACAF 2019-21 ku e selekshon nashonal di Kòrsou i tabata un biaha mas riba banki tras di Eloy Room den un viktoria di 1-0 riba Haiti dia 7 di sèptèmber. Un dia despues, el a bula ku e selekshon nashonal pa e kapital haitiano, Port-au-Porce, pa nan di dos partido di regreso, grupo Haiti. E mesun dia ei, Pieter a keha di ta sinti malu. E siguiente mainta, el a wòrdu hañá morto den su kamber di hotèl na Marriott na Port-au-Prince; el a muri di paro kardiako.<ref>[https://www.mirror.co.uk/sport/football/news/jairzinho-pieter-dead-curacao-goalkeeper-19934472 Jairzinho Pieter dead: Curacao goalkeeper suffers cardiac arrest on eve of qualifier] (englisch), abgerufen am 18. Oktober 2019</ref> E partido kontra Haiti a wòrdu hunga apesar di morto di Pieter i a terminá den un empate di 1-1; un minüt di silensio a wordu observa promé ku kickoff den su memoria. <ref>[https://www.washingtonpost.com/sports/2019/09/10/day-before-an-international-match-goalie-curacao-died-heart-attack/ The day before an international match, a goalie from Curacao died of a heart attack] (englisch), abgerufen am 18. Oktober 2019</ref> Despues di a skor e gol di empate, [[Elson Hooi]] di Kòrsou a hisa un T-shirt ku e number di Pieter i e palabra “LEGENDA” riba dje pa e kámaranan.<ref>{{en}}[https://www.youtube.com/watch?v=uAUpujswL_c Curacao and Haiti played an exciting 1-1 draw], abgerufen am 18. Oktober 2019</ref> Despues di su morto, e Proyekto di Fondo di Mucha Jarzinho Pieter a wòrdu establesé na su honor.<ref>[https://kikotapasando.com/2019/10/03/grupo-amigunan-di-pieter-ku-un-inisiativa-bunita-t-shirt-speshal-pa-duna-honor-i-alabes-fundraising-pa-yunan-di-jarzinho-pieter/ Grupo ‘amigunan di Pieter’ ku un inisiativa bunita T-shirt speshal pa duna honor i alabes fundraising pa yunan di Jarzinho Pieter] (Papiamentu), abgerufen am 18. Oktober 2019</ref> ====Selekshon nashonal di Kòrsou==== Na 2013, el a hasi su debut pa e selekshon nashonal di futbòl di Kòrsou, kaminda e tabata prinsipalmente portero di reserva. Pieter a forma parti di e selekshon di Kòrsou na [[Kopa Oro di CONCACAF]] 2017 i 2019 i [[Kopa Karibe]] 2014 i 2017. Ku Kòrsou, Pieter a gana e Kopa Karibe na 2017. Pieter a fayesé dia 9 di sèptèmber 2019, na e edat di 31 aña den e hotèl di hungadónan na Port-au-Prince, Haiti, kaminda e tabata ku e selekshon nashonal di futbòl di Kòrsou pa un partido den [[CONCACAF Nations League]].<ref>[https://web.archive.org/web/20191018084407/https://www.concacaf.com/en/article/concacaf-statement-09092019 Concacaf Statement], concacaf.com, 9 di sèptèmber 2019.</ref> ==Lista di honor== ; RKSV Centro Dominguito :[[Promé Divishon|Sekshon Pagá / Promé Divishon]]: 2012, 2013, 2015, 2016, 2017 ; SV Vesta : Promé Divishon: 2019 ; {{CUW}} : [[Kopa Karibe]]: 2017 : King's Cup: 2019 ==Link eksterno== *[https://www.national-football-teams.com/player/54167/Jarzinho_Pieter.html Profiel op national-football-teams.com] * {{Transfermarkt|300410}} * {{NFTPlayer|54167}} * [https://caribbeanfootballdatabase.com/curacao/players/jairzinhopieter.html Jarzinho Pieter] in der Caribbean Football Database (englisch) {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Pieter, Jarzinho}} [[:Kategoria:Hende]] [[:Kategoria:Futbolista]] [[:Kategoria:Futbòl na Kòrsou]] --------------- {{Variante|c}} {{Infobox futbolista|variante=c | nomber = | imagen = | imagen hachura = | descripcion = <!-- Seccion di informacion personal --> | nomber completo = | alias = | fecha nacemento = | luga nacemento = [[Willemstad]] | pais nacemento = {{CUW}} | fecha fayecimento = | luga fayecimento = | pais fayecimento = | nacionalidad = | haltura = | pia = <!-- Seccion di club profecional --> | debut = | debut ekipo = | club actual = [[File:Flag of Saudi Arabia.svg|20px|border]] | liga = Promé Divishon | number = 3 | posicion = Defensa | contract = <!-- Seccion di seleccion nacional 1--> | seleccion = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] [[Hulanda]] U-15 | debut seleccion = 2011 | number seleccion= | participa = 36 | goal = 4 <!-- Seccion di seleccion nacional 2--> | seleccion2 = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] [[Hulanda]] | debut seleccion2= | number seleccion2= | participa2 = 6 | goal2 = 0 <!-- Seccion di seleccion nacional 3--> | seleccion3 = {{CUWf}} | debut seleccion3 = 5 di sèptèmber 2025 | number seleccion3= | participa3 = 3 | goal3 = 0 <!-- Seccion di trayectoria --> | temporada = 2012–2014<br>2014–2018<br>2018–2024<br>2024-2025<br>2025- | club = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] VV Smitshoek<br>[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Kozakken Boys<br>[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] RKC Waalwijk<br>[[File:Flag of Saudi Arabia.svg|20px|border]] El-Hazem<br>[[File:Flag of Saudi Arabia.svg|20px|border]] Abha <!-- Seccion di Prestacion --> | campeonato = | medaya = | competencia = | compeonato2 = | medaya2 = | competencia2 = | actualisa = 10 di yüni 2026 }} === Internashonal === For di 2012 pa 2017, Bazoer a hasi un total di 33 aparishon pa diferente selekshon hubenil di Hulanda, anotando tres gol. Ku e selekshon U-17, el a gana e kampeonato oropeo di UEFA U-17 na [[Slovenia]] na 2012. Dia 13 di novèmber 2015, el a hasi su debut pa e selekshon nashonal senior den un wega amistoso kontra Wales (3-2). Na 2016, e mediokampista a hasi sinku aparishon mas den partidonan amistoso. ====Selekshon nashonal di Kòrsou==== Ya for di 2013, Kòrsou a aserká Bazoer pa firma kuné komo un internashonal hubenil.<ref>{{cite web |language=en |url=http://www.concacaf.com/page/ConfederationDetail/0,,12813~2730083,00.html|title=U-20 finals set for Mexico, U-17s to Panama|publisher=CONCACAF.com|date=2012-11-04 |access-date= |url-status=|archive-url=https://web.archive.org/web/20120413211011/http://www.concacaf.com/page/ConfederationDetail/0,,12813~2730083,00.html|archive-date=2012-04-13}}</ref> Dia 29 di ougùstùs 2025, FIFA a aprobá e petishon di Bazoer pa kambia su afiliashon nashonal di Hulanda pa Kòrsou.<ref>{{cite web|url=https://knowledge.fifa.com/change-of-association-platform |language=en |title=FIFA Change of Association Platform|work=knowledge.fifa.com|date=2025-08-29 |accessdate=2026-06-10}}</ref> El a hasi su debut pa e selekshon nashonal di futbòl di Kòrsou dia 5 di sèptèmber 2025 den un wega di eliminashon pa Kopa di Mundu kontra Trinidad i Tobago, ku a terminá 0-0.<ref>{{cite web |language=en |url= https://www.sofascore.com/football/match/curacao-trinidad-and-tobago/mdcsCqx |title=Trinidad and Tobago v Curaçao|date=2025-09-05 |work=sofascore.com |access-date=2026-06-10}}</ref> Na mei 2026, el a wòrdu nombrá den e selekshon final di Kòrsou pa e [[Kopa Mundial di Futbòl|Kopa Mundial di FIFA]] 2026, e promé aparishon di e pais na e torneo.<ref>{{cite web|title=Smallest nation Curacao name debut World Cup squad|url=https://www.bbc.com/sport/football/articles/c70798249j0o|date=2026-05-18|access-date=2026-06-10}}</ref> {{Appendix}} {{Malchi:Navegashon Selekshon Nashonal di Futbòl di Kòrsou KM 2026}} {{DEFAULTSORT:Bazoer, Riechedly}} [[:Kategoria:Hende]] [[:Kategoria:Futbolista]] [[:Kategoria:Futbòl na Kòrsou]] ===Internashonal=== ====Selekshon nashonal di Kòrsou==== Fonville a wòrdu yamá pa e selekshon nashonal di Kòrsou pa e partidonan di klasifikashon pa [[Kopa Mundial di Futbòl|Kopa Mundial]] 2026 di [[FIFA]] kontra Bermuda i Jamaica dia 13 i 18 di novèmber 2025.<ref>{{cite web|url= https://www.gelderlander.nl/nec/deveron-fonville-heeft-een-unieke-route-afgelegd-richting-nec-ik-moest-opeens-verder-kijken-dan-voetbal~ae1d1e4d/?referrer=https%3A%2F%2Fwww.google.com%2F|website=Gelderlander.nl|accessdate=|title= Deveron Fonville took a unique path to NEC: "I suddenly had to look beyond football."|date=2025-11-12}}</ref> Na mart 2026, el a konfirmá su desishon pa hunga pa Kòrsou<ref>{{citeer web |url=https://www.voetbalprimeur.nl/nieuws/2069306/nec-verdediger-fonville-over-keuze-tussen-nederland-en-cura-ao.html |titel=NEC-verdediger gelinkt aan Oranje: 'Ik heb met mijn hart voor Curaçao gekozen' |datum=2026-03-21 |taal=nl}}</ref> i dia 18 di mei 2026 a wòrdu nominá pa e tim final pa Kopa Mundial 2026, apesar di no a hunga promé.<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/sport/football/articles/c70798249j0o |titel=2026 World Cup: Curacao name debut 26-man squad |datum=2026-05-18 |language=en |work=BBC}}</ref> El a hasi su debut pa Kòrsou dia 30 di mei 2026 den e partido preparatorio pa Mundial kontra Eskosia.<ref>[https://www.vi.nl/nieuws/advocaat-laat-fonville-debuteren-namens-cura-ao-tegen-schotland Advocaat laat Fonville debuteren namens Curaçao tegen Schotland], vi.nl (30 di mei 2026)</ref> -------------- {{Variante|c}} {{Infobox futbolista| variante = c | nomber = Godfried Roemeratoe | nomber completo = | imagen = Godfried Roemeratoe.JPG | descripcion = Godfried Roemeratoe na 2025. | fecha nacemento = [[19 di ougùstùs]] [[1999]] | luga nacemento = | pais nacemento = {{NLD}} | fecha fayecimento= | luga fayecimento = | pais fayecimento = | nacionalidad = | nacionalidad_dep = {{CUW}} | deporte = futbol | haltura = 178 | pia = drechi | club actual = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] FKC Waalwijk | liga = | number = 24 | posicion = Mediokampista <!-- Seccion di seleccion nacional 1--> | seleccion = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] [[Hulanda]] U-17, U-20 | debut seleccion= 2015 | number seleccion= | participa = 6 | goal = 0 <!-- Seccion di seleccion nacional 2--> | seleccion2 = {{CUWf}} | debut seleccion2 = 2023 | number seleccion2= | participa2 = 16 | goal2 = 1 | temporada = 2017–2018<br />2018–2022<br />2021–2022<br />2022–2023<br />2023– | club = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Jong FC Twente<br />[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] FC Twente<br />[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Willem II<br />[[File:Flag of Israel.svg|20px|border]] Hapoel Tel Aviv<br />[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] RKC Waalwijk }} '''Godfried Roemeratoe''' (☆ [[19 di ougùstùs]] [[1999]] na Oost-Souburg, [[Hulanda]]) ta un futbolista profeshonal ku ta hunga komo mediokampista pa RKC Waalwijk i pa e [[Selekshon nashonal di futbòl di Kòrsou (maskulino)| selekshon nashonal di Kòrsou]]. ==Karera== ===Klup=== ===Internashonal=== El a wòrdu yamá pa e selekshon nashonal di futbòl di Kòrsou pa e partidonan di klasifikashon pa Kopa Mundial di FIFA 2026 kontra Bermuda i Jamaica riba 13 i 18 di novèmber 2025.[7] ====Selekshon nashonal di Kòrsou==== {{Malchi:Navegashon Selekshon Nashonal di Futbòl di Kòrsou KM 2026}} {{Stub}} {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Roemeratoe, Godfried}} [[:Kategoria:Hende]] [[:Kategoria:Futbolista]] [[:Kategoria:Futbòl na Kòrsou]] ---------------- {{Variante|c}} {{Infobox futbolista| variante = c | nomber = Joshua Brenet | nomber completo = Joshua Benjamin Brenet | imagen = PSV Eindhoven, Teamcamp Bad Erlach, July 2014 (076).jpg | descripcion = | fecha nacemento = [[20 di mart]] [[1994]] | luga nacemento = Kerkrade | pais nacemento = {{NLD}} | fecha fayecimento= | luga fayecimento = | pais fayecimento = | nacionalidad = | nacionalidad_dep = {{CUW}} | deporte = futbol | haltura = 181 | pia = drechi | club actual = [[File:Flag of Turkey.svg|20px|border]] Kayserispor | liga = Superliga | number = 30 | posicion = Defensa <!-- Seccion di seleccion nacional 1--> | seleccion = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] [[Hulanda]] U-18, U-19, U-21 | debut seleccion = 2011 | number seleccion= | participa = 17 | goal = 0 <!-- Seccion di seleccion nacional 2--> | seleccion2 = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] [[Hulanda]] | debut seleccion2 = 9 di novèmber 2016 | number seleccion2= | participa2 = 2 | goal2 = 0 <!-- Seccion di seleccion nacional 3--> | seleccion3 = {{CUWf}} | debut seleccion3 = 6 di yüni 2024 | number seleccion3= | participa3 = 11 | goal3 = 1 | temporada = 2012–2018<br />2013–2015<br />2018–2022<br />2020<br />2021<br />2022–2024<br />2024–2025<br />2025–2026<br />2026– | club = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] PSV<br />[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Jong PSV<br />[[File:Flag of Germany.svg|20px|border]] Hoffenheim<br />→ [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Vitesse<br />[[File:Flag of Germany.svg|20px|border]] Hoffenheim<br>[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] FC Twente<br />[[File:Flag of Qatar.svg|20px|border]] Al-Rayyan SC<br />[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] [[Eskosia]] Livingston FC<br />[[File:Flag of Turkey.svg|20px|border]] Kayserispor }} '''Joshua Benjamin Brenet''' (☆ [[20 di mart]] [[1994]] na Kerkrade, [[Hulanda]]) ta un futbolista [[Hulanda|hulandes]] ku raisnan di [[Kòrsou]] ku ta hunga komo delantero. Aktualmente, e ta hunga pa Kayserispor i pa e [[Selekshon nashonal di futbòl di Kòrsou (maskulino)| selekshon nashonal di Kòrsou]]. ==Karera== ===Klup=== ===Internashonal=== ====Selekshon nashonal di Kòrsou==== {{Malchi:Navegashon Selekshon Nashonal di Futbòl di Kòrsou KM 2026}} {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Brenet, Joshua }} [[:Kategoria:Hende]] [[:Kategoria:Futbolista]] [[:Kategoria:Futbòl na Kòrsou]] ------------ (☆ na ) ta un futbolista ku raisnan di Kòrsou ku ta hunga komo . Aktualmente, el ta hunga pa i pa e selekshon nashonal di Kòrsou. == Karera == === Hoben === <Optional: youth clubs in 1–2 sentences> El a kuminsá su karera na i despues a pasa pa <academy/club>. === Klup === Dia , el a hasi su debut profeshonal pa den un partido kontra .[#] <Season/period>: <short summary – appearances/goals if known> Na , el a transferí pa .<optional fee/contract>[#] Na , el a firma ku .[#] <Keep each club to 1–2 sentences max> === Internashonal === <Optional: youth national teams> El a representá na nivel hubenil (si aplicabel). El a hasi su debut pa Kòrsou dia den un kontra . <Optional highlight (ONLY if notable)> Dia , el a <goal/assist/event> den un partido kontra . <Optional: tournament/qualification> El tabata parti di e selekshon ku a <achievement, e.g. klasifiká pa Mundial 2026>. ----------- {{Variante|c}} E '''lista di hungado di e seleccion nacional di futbol di Aruba''' ta duna un bista di tur futbolista cu tin por lo menos cinco wega internacional pa [[Aruba]] riba nan nomber. E lista no ta incluí partidonan pa e [[Selekshon Antiano di Futbòl|selekshon nashonal di futbol di Antias Hulandes]], solamente e partidonan internacional di pais Aruba despues di su status aparte na 1986. == Lista di hungado == {| class="wikitable sortable" width=90% style="text-align:center;" |- align=left ! width=5% | № ! width=15% | Hungadó ! width=5% | № di partido hungá ! width=5% | № di gol ! width=15% | Debut ! width=15% | Ultimo wega |- | 1 || align="left" | [[Fernando Lewis]] || 11 || 0 || 5 juni 2015 || 14 juni 2017 |- | 2 || align="left" | [[Noah Harms]] || 11 || 0 || 10 oktober 2017 || 4 juni 2022 |- | 3 || align=left | [[Walter Bennett (Aruba)|Walter Bennett]] || 17 || 0 || 21 augustus 2011 || 18 oktober 2023 |- | 4 || align=left | [[Gregor Breinburg]] || 13 || 0 || 2019 || 21 november 2023 |- | 5 || align="left" | [[Terence Groothusen]] || 27 || 1 || 2016 || 9 oktober 2021 |- | 6 || align="left" | [[Josh Gross]] || 25 || 3 || 2021 || |- | 7 || align="left" | [[Annuar Kock]] || 48 || 13 || 2019 || |- | 8 || align="left" | '''[[Matthew Lentink]]'''|| 70 || 16 || 2016 || |- | 9 || align="left" | [[Nickenson Paul]] || 10 || 3 || 10 oktober 2017 || 16 juni 2021 |- | 10 || align="left" | [[Bradley Martis]] || 12 || 0 || 2011 || 17 juli 2017 |- | 11 || align=left | [[Diederick Luidens]] || 17 || 1 || 5 juni 2019 || 21 november 2023 |- | 12 || align="left" | '''[[Rovien Ostiana]]''' || 11 || 1 || 2024 || |- | 13 || align="left" | [[Darryl Baly]] || 38 || 2 || 2011 || 13 juni 2023 |- | 14 || align="left" | [[Jaybrien Romano]] || 10 || 1 || 23 maart 2018 || 1 juli 2019 |- | 15 || align=left | [[Javier Jimenez]] || 16 || 5 || 2011 || 3 oktober 2021 |- | 16 || align="left" | [[Jayden Kruydenhof]] || 14 || 0 || 2021 || |- | 17 || align="left" | '''''[[Jonathan Richard]]''''' || 19 || 1 || 2021 || |- | 18 || align="left" | [[Isaï Marselia]] || 23 || 0 || 2023 || |- | 19 || align="left" | [[Tyron Perret Gentil]] || 39 || 1 || 2016 || |- | 20 || align=left | [[Leroy Oehlers]] || 37 || 5 || 2019 || |- | 21 || align=left | [[Theric Ruiz]] || 17 || 0 || 2011 || 3 oktober 2021 |- | 22 || align=left | [[Jean-Luc Bergen]] || 34 || 10 || 2015 || 18 oktober 2023 |- | 23 || align="left" | [[Raymond Baten]]|| 39 || 21 || 2016 || 9 juni 2024 |- | 24 || align=left | [[Gillian Justiana]] || 16 || 0 || 2011 || 10 oktober 2017 |- | 25 || align="left" | '''''[[Gervane Kastaneer]]''''' || 27 || 9 || 12 oktober 2018 || |- | 26 || align="left" | [[Gino van Kessel]] || 25 || 8 || 2015 || 27 september 2022 |- | 27 || align="left" | '''''[[Brandley Kuwas]]''''' || 35 || 2 || 22 mart 2017 || |- | 28 || align="left" | [[Darryl Lachman]] || 33 || 1 || 2015 || 16 juni 2021 |- | 29 || align="left" | '''''[[Jürgen Locadia]]''''' || 12 || 1 || 13 yuni 2023 || |- | 30 || align=left | '''''[[Jearl Margaritha]]''''' || 21 || 5 || 7 september 2023 || |- | 31 || align=left | [[Michaël Maria]] || 29 || 2 || 2015 || 24 september 2022 |- | 32 || align="left" | '''[[Nathan Markelo]]''' || 11 || 0 || 2022 || 6 juni 2024 |- | 33 || align=left | '''[[Cuco Martina]]''' || 63 || 1 || 2011 || 9 juni 2024 |- | 34 || align="left" | [[Shermaine Martina]] || 10 || 0 || 27 maart 2018 || 17 juni 2023 |- | 35 || align="left" | [[Shelton Martis]] || 11 || 1 || 2014 || 11 juni 2015 |- | 36 || align="left" | [[Papito Merencia]] || 18 || 4 || 14 november 2013 || 27 maart 2016 |- | 37 || align=left | [[Dustley Mulder]] || 17 || 0 || 2015 || 17 juli 2017 |- | 38 || align=left | [[Gevaro Nepomuceno]] || 50 || 8 || 2014 || 13 juni 2023 |- | 39 || align="left" | [[Jeremy de Nooijer]] || 15 || 0 || 2015 || 25 maart 2021 |- | 40 || align="left" | [[Jarzinho Pieter]] || 11 || 0 || 14 november 2013 || 15 november 2014 |- |} ----------------- {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Antonisse, Jeremy}} [[:Kategoria:Futbolista]] [[:Kategoria:Futbòl na Kòrsou]] ===Selekshon nashonal di Kòrsou=== For di 2011, Martina ta representá Kòrsou na nivel internashonal, meskos ku su ruman [[Javier Martina]]. Tur dos a partisipá den e eliminatorionan pa kualifikashon di [[Kopa Mundial di Futbòl]] 2014 di [[FIFA]].<ref> {{citeer web|titel=''Martina verlies weer met Curaçao'' |url=https://www.bd.nl/rkc-waalwijk/martina-verliest-weer-met-curacao~a988f976/?referrer=https%3A%2F%2Fwww.google.com%2F|werk= bn.nl }}</ref> Martina a bira un lider importante den e selekshon i a fungi komo kapitan. Bou di su liderato, Kòrsou a logra klasifikashon pa e CONCACAF Gold Cup 2017 i CONCACAF Gold Cup 2019. Despues di un eliminashon den fase di grupo na 2017, e tim a logra yega kuarto final na 2019, kaminda nan a pèrdè 1–0 kontra [[Estadonan Uni di Amérika|Merka]]. Un di e mihó logro di Martina ku Kòrsou tabata e viktoria den e [[Kopa Karibe]] 2017 dia 25 di yüni 2017, despues di a derotá Jamaica 2–1 den final. El a keda selektá pa e Tim di Aña di [[CONCACAF]] 2018, un rekonosementu pa su prestashon na nivel regional. Martina tambe a representá Kòrsou den varios edishon di [[Kopa Oro di CONCACAF]], inkluyendo 2017, 2019 i 2025. == Link eksterno == * [https://www.soccerway.com/player/martina-cuco/IiT86r0s/ Profil Cuco Martina], soccerway.com {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Martina, Cuco}} [[:Kategoria:Futbolista]] [[:Kategoria:Futbòl na Kòrsou]] -------------- {{Infobox futbolista| variante = a | nomber = Michel Lopez | fecha nacemento = [[3 di novèmber|]3 di november]] [[1972]] | luga nacemento = {{ABW}} | pais nacemento = | facha fayecimento = | luga fayecimento = | pais fayecimento = | nacionalidad = Hulandes | haltura = 169 <!-- Seccion di club profecional --> | debut = | debut ekipo = | club actual = | liga = [[Division di Honor (Aruba)|Division di Honor]] | number = | posicion = Mediocampo <!-- Seccion di seleccion nacional --> | seleccion = {{ABWf}} | debut seleccion = | number seleccion = | participa = 4 (0) | goal = <!-- Seccion di trayectoria --> | temporada = 2000-2002<br>2003–2005<br /> 2005–2011<br /> 2011–2013<br /> 2016–2017<br /> 2017-2018<br /> 2021-2022 | club = [[File:Flag of Aruba.svg|20px|border]] [[SV Independiente Caravel|SV Caravel]]<br />[[File:Flag of Aruba.svg|20px|border]] [[SV Estrella]]<br />[[File:Flag of Aruba.svg|20px|border]] [[SV La Fama]]<br />[[File:Flag of Aruba.svg|20px|border]] [[SV Dakota]]<br />[[File:Flag of Aruba.svg|20px|border]] [[SV Independiente Caravel|SV Caravel]]<br />[[File:Flag of Aruba.svg|20px|border]] [[SV Juventud Tanki Leendert|SV Tanki Leendert]]<br />[[File:Flag of Aruba.svg|20px|border]] [[SV Independiente Caravel|SV Caravel]] }} '''Michel Lopez''' (☆ [[3 di novèmber|3 di november]] [[1972]] na [[Santa Cruz]]) ta un ex-futbolista [[Aruba]]no cu a hunga primordialmente como mediocampista defensivo. El a forma parti di e [[seleccion nacional di futbol di Aruba (masculino)|seleccion nacional masculino di Aruba]]. == Bida y carera == Michel Lopez a nace y lanta na Santa Cruz, Aruba. === Carera den club === Michel López a kuminsá su karera di klup den e Divishon di Honor di nivel haltu di Aruba, kaminda e tabata afiliá ku SV Dakota durante e temporada 1999/2000 komo mediokampista defensivo.[6] Estadisticanan detaya di e periodo aki, incluyendo aparicionnan y golnan, ta limita den registronan disponibel, reflehando e documentacion modesto di futbol domestico di Aruba e tempo ey. López ta wòrdu notá komo retirá di wega profeshonal, sin mas transferensia òf periodo di klup dokumentá den basenan di dato grandi.[1] Den su karera despues di wega, López a keda enbolbí den futbòl di Aruba komo miembro di direktiva i mènedjer di e sekshon hubenil na SV Estrella, kontribuyendo na e programanan di desaroyo di e klup segun e registronan di e organisashon.[7] === Carera internacional === Lopez a debuta pa e seleccion nacional di Aruba dia 18 di mart 2000 den un partido contra [[Puerto Rico]], kaminda el a remplasá pa Kenrick Bradshaw durante e partido ku a tuma lugá na Estadio Sixto Escobar.[8] E partido, cu a termina den un empate 2-2. Lopez a gana dos kap pa e selekshon nashonal di futbòl di Aruba durante e kampaña di klasifikashon pa Kopa Mundial di FIFA 2002 na CONCACAF, tur dos aparishon ta bini komo suplente.[2][1] Representando su nashon na nivel internashonal, el a aparesé den eliminatorio pa Kopa Mundial pa e selekshon maskulino di Aruba durante kuminsamentu di añanan 2000, aparesé komo defensa den partidonan limitá.[1][2] Su debut a tuma lugá dia 18 di mart 2000, den un empate di 2-2 kontra Puerto Rico den e di dos wega di e promé buèlta, kaminda el a remplasá pa Kenrick Bradshaw durante e partido ku a tuma lugá na Estadio Sixto Escobar.[8] Aruba a gana e wega di ida 4-2 na kas dia 12 di mart 2000, i a avansá riba agregashon 6-4, markando un di e promé éksitonan di e nashon den kompetensianan sanshoná pa FIFA despues di nan miembresia na 1988.[8] López a kontribuí defensivamente den su tempu limitá riba tereno, yudando pa sigurá e resultado sin pèrdè mas gol.[8] López su di dos i último aparishon a tuma lugá dia 16 di aprel 2000, remplasando pa Richard Jacobs den un derota di 0-4 kontra Barbados den e di dos buelta di e di dos buèlta na Stadion Nashonal di Barbados.[9] Aruba a pèrdè e wega di ida 1-3 na kas dia 2 di aprel 2000, i a keda eliminá riba agregashon 1-7, kabando nan kareda di klasifikashon.[9] Den e wega aki, López a bolbe duna sosten na mediokampo pero no por a influensiá e resultado ya ku Barbados a dominá.[9] Werleman a debuta pa e seleccion nacional di Aruba dia 26 di mart 2008 den un partido contra [[Antigua i Barbuda|Antigua & Barbuda]]. Entre 2008 y 2010 el a representa Aruba den cuater partido internacional, incluyendo weganan clasificatorio pa [[Kopa Oro di CONCACAF|Copa Oro di CONCACAF]] y [[Kopa Mundial di Futbòl|Copa Mundial di FIFA]].<ref name=:"1"/> Tambe el a participa den partidonan amistoso. Aunke Aruba no a logra avansa den e torneonan aki, Werleman su contribucion a forma parti di e desaroyo di futbol internacional Arubano den e periodo ey.<ref name=:"1"/> == Link externo == * [https://ca.soccerway.com/player/werleman-jeffrey/Qwr0P4tO/ Profiel riba soccerway.com] * [https://www.besoccer.com/player/jeffrey-werleman-398765 Jeffrey Werleman], besoccer.com {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Werleman, Jeffrey}} [[:Kategoria:Futbolista]] [[:kategoria:Futbòl na Aruba]] Su promé timnan a inkluí SV Independiente Caravel (2000–2002) i SV Estrella Santa Cruz (2003–2005), kaminda el a mehorá su abilidatnan den liganan doméstiko. Despues el a hunga pa SV La Fama Savaneta di 2005 pa 2011, SV Dakota di 2011 pa 2013, SV Independiente Caravel na 2016–2017, SV Juventud Tanki Leendert na 2017–2018, un '''Jeffrey Werleman''' ta un kiper di futbòl i eks miembro di e selekshon nashonal di futbòl di Aruba.[1][2] Su promé klup tabata Caravel.[3] -------------------------- {{Infobox futbolista| variante = a | nomber = Yahmani Eisden | imagen = | imagen hanchura = | descripcion = <!-- Seccion di informacion personal --> | nomber completo = | alias = | fecha nacemento = [[19 di yüli|19 di juli]] [[2005]] | luga nacemento = | pais nacemento = [[Aruba]] | facha fayecimento = | luga fayecimento = | pais fayecimento = | nacionalidad = Hulandes | haltura = 187 <!-- Seccion di club profecional --> | debut = | debut ekipo = | club actual = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] FC Den Bosch | liga = | number = | posicion = Portero <!-- Seccion di seleccion nacional --> | seleccion = {{ABWf}} | debut seleccion = | number seleccion = | participa = | goal = <!-- Seccion di trayectoria --> | temporada = | club = Brasil Jrs, [[SV La Fama|La Fama]], Santa Fe y [[SV Dakota|Dakota]] }} '''Jahmani Yahvon Yahmal Eisden''' (☆ [[19 di yüli|19 di juli]] [[2005]] na [[Aruba]]) ta un keeper arubiano cu desde temporada 2024/25 ta hunga como bolante pa FC Den Bosch. E ta internacionalista pa e [[seleccion nacional di futbol di Aruba (masculino)|ekipo nacional masculino di Aruba]] desde == Carera == === Carera den club === Jahmani Eisden''' ta Eisen ta un keeper hoben cu a ser yama pa defende e gol di nos seleccion nacional. E tin 18 aña di edad, ta pisa 75KG y ta midi 1.87M di haltura. E campeonato aki e la hunga cu Ijsselmeervogels su categoria O21. E la hunga tambe cu e team grandi di Ijsselmeervogels, y t’e portero mas jong cu a debuta den e team grandi. E siguiente campeonato e lo ta formando parti di un club profesional. E tin 2 oferta riba mesa y lo mester dicidi cual e ta acepta. Na Aruba e la milita den varios club, entre otro Brasil Jrs, La Fama, Santa Fe y ultimo Dakota caminda el a titula campeon di Aruba. E la forma parti den varios categoria hubenil di seleccion di Aruba incluyendo e seleccion U-20 cu a participa na Guatemala. Den tur e seleccionnan e tawata capitan. Esaki sigur ta mustra su madurez y su habilidad di ta lider. E ta compronde e wega bon, tin hopi bon refleho, bon reaccion y ta bon cu e bala na su pia tambe. E ta coach su team bon y ta mantene su liñanan organisa. E ta yiu di e conocedo artista [[Ataniro]]. == Link externo == * [https://int.soccerway.com/players/matthew-lentink/142467/ Profiel riba soccerway.com] * [https://www.transfermarkt.com/matthew-lentink/profil/spieler/159034 Profiel di entrenado riba transfermarkt.nl] {{Appendix}} For di madre patria Hulanda nos a ricibi e grato noticia cu e hoben portero Jahmani Eisden a firma cu FC Den Bosch p’e temporada 2024/2025. Cu su 18 aña, Eisden ya a wordo convoca pa defende porteria di e seleccion nacional di Aruba.<ref>https://24ora.com/jahmani-eisden-ta-uni-oficialmente-na-fc-den-bosch/ Jahmani Eisden ta uni oficialmente na FC Den Bosch], 24ora.com (22 di juni 2024)</ref> Den e temporada anterior el a hunga den e categoria sub-21 di Ijsselmeervogels y tambe a debuta cu e prome ekipo, convirtiendo den e portero mas hoben pa haci esaki. P’e proximo temporada Eisden lo forma parti di un club profesional despues di a ricibi dos oferta, unda cu e mester a dicidi cua pa acepta. Na Aruba, Eisden a milita den varios club, incluyendo Brazil Jrs., La Fama, Santa Fe y mas recientemente Dakota, unda cu el a consagra como campeon di Aruba. Fuera di esey, el a forma parti di diferente categoria hubenil di e seleccion di Aruba, incluyendo sub-20 cu a participa na Guatemala, siendo capitan den tur di nan. E experiencia aki ta demostra su madurez y capacidad di liderazgo. Eisden ta destaca pa su comprension di wega, su reflehonan, reaccion rapido y habilidad cu e bala de su pianan. Tambe e ta conoci pa su capacidad pa dirigi su ekipo y mantene e defensa organisa. Jahmani Eisden ta yiu homber di e conocido cantante Janiro “Atanio” Eisden y su firma cu FC Den Bosch ta marca un importante paso den su prometedor carera deportivo. ------------------------------ {{Infobox futbolista | variante = a | nomber = Stiven Melchor Rua | imagen = | imagen hanchura = | descripcion = <!-- Seccion di informacion personal --> | nomber completo = | alias = | fecha nacemento = [[1990]] | luga nacemento = [[Medellin]] | pais nacemento = [[Colombia]] | facha fayecimento = | luga fayecimento = | pais fayecimento = | nacionalidad = | haltura = 177 <!-- Seccion di club profecional --> | debut = | debut ekipo = | club actual = [[File:Flag of Aruba.svg|20px|border]] [[SV Britannia]] | liga = | number = 1 | posicion = Portero <!-- Seccion di seleccion nacional --> | seleccion = {{ABWf}} | debut seleccion = | number seleccion = | participa = | goal = <!-- Seccion di trayectoria --> | temporada = | club = }} '''Stiven Melchor Rua''' (☆ [[1990]] na [[Medellin]]) ta un futbolista [[Aruba]]no cu ta hunga como portero den [[Division di Honor (Aruba)|division honor]] pa [[SV Britannia]]. E ta internacionalista pa e [[seleccion nacional di futbol di Aruba (masculino)|ekipo nacional masculino di Aruba]]. == Carera == === Carera den club === Stiven Rua ta STIVEN Melchor Rua ta un di a 6 hungadonan local cu lo ta parti di e seleccion di Aruba. E tin 34 Aña di edad y ta pisa 71KG. Su Haltura ta 1.77M y su posicion ta Bolante. E ta naci na Medellin Colombia y a hunga futbol infantil pa cu e team Itagui Detaires.<ref>[https://drive.google.com/file/d/1qFLCkC_Rhg701h5wBl-UVq5rj0Hx_c6z/view Stiven Melchor Rua: Hecho en Aruba], AweMainta (6 di juni 2024)</ref> 34 ana Na 2002 e la bin Aruba y a hunga mayoria di su hubentud den e team di RCA. Cu su 17 aña e la debuta cu e team di Division di Honor y a logra conkista u total di 6 titulo di campeon cu e team tricolor. Actualmente e ta den su di dos aña cu e Pumanan di Piedra Plat [[SV Britannia]]. E tin tambe 4 titulo di [[Copa Betico Croes]] di cual 3 ta cu [[Racing Club Aruba|RCA]] y uno cu Britannia. Na 2008 e la sali “Rookie of the year.” E tin 3 titulo di “best midfielder” y tambe un titulo di “Goal getter” y un titulo di MVP, ambos e la gana na 2016. E ta un hungado hopi bon tecnica, bon tino di wega y experiencia den weganan grandi. E ta naci na Colombia pero e ta sintie mas Rubiano cu Juan Bembe. “Hecho en Aruba” y cla pa bay guera pa representa nos bunita isla. == Link externo == * [https://int.soccerway.com/players/matthew-lentink/142467/ Profiel riba soccerway.com] * [https://www.transfermarkt.com/matthew-lentink/profil/spieler/159034 Profiel di entrenado riba transfermarkt.nl] {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Melchor Rua, Stiven}} [[:Category:Futbolista]] [[:Category:Futbòl na Aruba]] --------------------------------------------------- '''JOSTHAN Maduro''' ta un otro keeper hoben cu a ser yama pa defende e gol di nos seleccion nacional. E tin 17 aña di edad, ta pisa 80KG y ta midi 1.88M di haltura. E ta hunga den e campeonato local p’e muchanan di Madiki SV Riverplate den Division di Honor. E la cuminsa su carera futbolistico den Bubali y e ultimo dos añanan aki e la milita den e team di Madiki.<ref>[https://drive.google.com/file/d/1P0kFQSalZd2S820aowZLuE5eCh7BeUJ9/view Josthan Maduro: Factor X], AweMainta (5 di juni 2024)</ref> Sigur un di e motibo grandi cu Riverplate ta logra drenta den e Copa Oro t’e bon actuacion di Josthan Maduro. E la ser scogi como e miho keeper di Division di Honor campeonato 2022/ 2023. E tin hopi bon refleho y ta destaca hopi cu e bala den su pia. Cu su pia robes e por pone e bala te dilanti e area grandi di e team contrario. E tin hopi bon tecnica, bon vision di wega, bon reaccion y ta un di e poco porteronan cu tin e factor X. E por dicidi un wega cu su glovenan pero tambe cu su pia. Seleccion Aruba sigur ta conta cu 3 tremendo keeper p’e compromisonan nos dilanti y Josthan Maduro sigur ta cla p’e reto. {{Appendix}} --------------------------------------------- {{Infobox futbolista | variante = a | nomber = Rovien Ostiana | imagen = | imagen hanchura = | descripcion = <!-- Seccion di informacion personal --> | nomber completo = | alias = | fecha nacemento = [[14 di febrüari|14 di februari]] [[2002]] | luga nacemento = [[Rotterdam]] | pais nacemento = [[Hulanda]] | facha fayecimento = | luga fayecimento = | pais fayecimento = | nacionalidad = Hulandes | haltura = 186 <!-- Seccion di club profecional --> | debut = | debut ekipo = | club actual = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Jong FC Volendam | liga = | number = | posicion = Bolante <!-- Seccion di seleccion nacional --> | seleccion = {{ABWf}} | debut seleccion = 2023 | number seleccion = | participa = | goal = <!-- Seccion di trayectoria --> | temporada = 2022-2023<br /> | club = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Jong FC Volendam<br /> }} '''Rovien Ostiana''' (☆ [[14 di febrüari|14 di februari]] [[2002]] na [[Rotterdam]]) ta un futbolista hulandes cu ta hunga como bolante. E ta internacionalista pa e [[seleccion nacional di futbol di Aruba (masculino)|ekipo nacional masculino di Aruba]] desde 2023. == Carera == === Carera den club === ROVIEN Ostiana ta otro hungado cu lo ta formando parti di nos seleccion Nacional p’e apertura di e clasificacion pa Mundial 2026. E tin 22 aña di edad, ta pisa75KG y ta midi 1.86M di haltura. Actualmente e ta hungando pa Jong F.C. Volendam den division dos di e futbol Hulandes. Su posicion ta bolante y e la bin ta hunga un rol importante den nos team Nacional. E tin 5 gol anota y 3 asistencia den e Concacaf Nations League y un di su gol nan a sali den e top 3 miho golnan di e torneo aki y hasta a sali riba ESPN. Esey t’e gol cu e la score di midden veld contra US Virgin Island. E ta e tipo di bolante cu bo ta yama “Box to Box.” E ta core e veld ariba abou semper buscando e espacio y semper n’e luga indica n’e momento indica. E tin bon vision di wega y tambe un bon disciplina tactico pa yuda e team mantene organisacion. Su motivacion grandi, ta su mama cu ta biba na Aruba di Famia Robles. Aruba sigur ta conta cu su asistencia nan y tambe su olfato goleador den e wega nan nos dilanti. === Carera internacional === Ostiana a haci su debut internacional pa Aruba riba 11 di sèptèmber 2023 den un partido di Liga C di Nashonnan di CONCACAF 2023 ⁇ 24 contra e Islanan Cayman.[1] 7] El a score su promé gol pa e ekipo nacional den e di dos minuut di e eventual victoria di 2:1.[ Na e siguiente partido, Ostiana a score su di dos gol den dos wega ora Aruba a derotá e Islanan Virgen Merikano pa keda inkapas i lider di nan grupo. Despues di e wega, el a keda nombra den e League C Best XI pa su rendimiento. 12] == Link externo == * [https://int.soccerway.com/coaches/marvic-bermudez/590927/ Profiel riba soccerway.com] * [https://www.transfermarkt.nl/marvic-bermudez/profil/trainer/64628 Profiel di entrenado riba transfermarkt.nl] {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Ostiana, Rovien}} [[:Category:Futbolista]] [[:Category:Futbòl na Aruba]] ---------------------------------- {{Infobox futbolista | variante = a | nomber = Jonathan Richard | imagen = | imagen hanchura = 220 | descripcion = <!-- Seccion di informacion personal --> | nomber completo = | alias = | fecha nacemento = | luga nacemento = | pais nacemento = [[Hulanda]] | facha fayecimento = | luga fayecimento = | pais fayecimento = | nacionalidad = Hulandes | haltura = 180 <!-- Seccion di club profecional --> | debut = | debut ekipo = | club actual = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] ADO20 | liga = | number = | posicion = Bolante <!-- Seccion di seleccion nacional --> | seleccion = {{ABWf}} | debut seleccion = | number seleccion = | participa = | goal = <!-- Seccion di trayectoria --> | temporada = 1998–1999 <br /> 1999 <br /> 1999–2002 <br /> 2002–2006 <br /> 2006–2007 <br /> 2007–2010 | club = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] FC Dordrecht<br /> [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] VV Moordrecht<br />[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] RKC Waalwijk<br />[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] DOTO Pernis <br />[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] BVV Barendrecht<br />[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] RVVH }} '''Jonathan Richard''' (☆ [[14 di novèmber|14 di november]] [[1977]] na [[Rotterdam]]) ta un [[futbol]]ista [[Hulanda|Hulandes]] cu ta hunga ...... E tabata internacionalista pa e [[Selekshon Antiano di Futbòl|seleccion di Antia Hulandes]] di 2004 te 2008. Entre 2013 y 2015 e tabata coach di e [[seleccion nacional di futbol di Aruba (masculino)|ekipo nacional masculino di Aruba]]. == Carera == === Carera den club === JONATHAN Richard tambe ta riba lista di e 23 hungadonan yama pa Bonds coach Marvic Bermudez. E tin 32 aña di edad, ta pisa 78KG y ta midi 1.80M di haltura. Su posicion ta bolante central y su pia dominante ta su pia robes. E campeonato pasa e la hunga den Odin 59 Heemskerk cu ta un team cu ta den 3er division di futbol Hulandes, pero e siguiente campeonato e lo ta formando parti di ADO20 den segunda division. Ya den pasado e la hunga caba den e division aki pa AFC Amsterdam y GVVV Veenendaal. E ta un hungado cu ta anticipa bon e hugadanan, tin bon orientacion di e wega y e sa con pa pone respet memey di tereno. Su disciplina tactico ta haci cu e ta e guy cu ta tene e team organisa. E ta un hungado di basta forsa y ta cla pa guera. E ta un hungado importante den e transicion den atake. E tin bon vision di wega y ta bon cu e bala yudando e team den salida tanto cu paso cortico como pase largo nan den buraco.<ref>[https://drive.google.com/file/d/1c2qLHWJUhQ1PG7VPgHCF3eJlZiASkGwo/view Jonathan Richard: Disciplina Tactico], AweMainta (4 di juni 2024)</ref> E ta un hungado cu semper ta trece calma specialmente ora cos nan no ta bayendo bon. E la nace na Hulanda pero su tata ta di Aruba, y esey ta un di su motivacion pa hunga pa nos dushi isla. === Carera internacional === El a representá == Link externo == * [https://int.soccerway.com/coaches/marvic-bermudez/590927/ Profiel riba soccerway.com] * [https://www.transfermarkt.nl/marvic-bermudez/profil/trainer/64628 Profiel di entrenado riba transfermarkt.nl] {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Richard, Jonathan}} [[:Category:Futbolista]] [[:Category:Futbòl na Aruba]] ----------------------------- {{Infobox futbolista | variante = a | nomber = Mark Jacobs | imagen = | imagen hanchura = | descripcion = <!-- Seccion di informacion personal --> | nomber completo = | alias = | fecha nacemento = | luga nacemento = | pais nacemento = [[Aruba]] | facha fayecimento = | luga fayecimento = | pais fayecimento = | nacionalidad = Hulandes | haltura = 182 <!-- Seccion di club profecional --> | debut = | debut ekipo = | club actual = | liga = | number = | posicion = Defensa <!-- Seccion di seleccion nacional --> | seleccion = {{ABWf}} | debut seleccion = | number seleccion = | participa = | goal = <!-- Seccion di trayectoria --> | temporada = | club = }} '''Mark Jacobs''' (☆ [[10 di novèmber|10 di november]] [[1969]] na Nieuwkoop, [[Hulanda]]) ta un ex[[futbol]]ista profesional [[Aruba]]no. == Carera == === Carera den club === MARK Jacobs tambe a ser yama pa forma parti di nos seleccion Nacional. Actualmente e ta hungando na Hulanda pa S.V. Orion den e 4to Division den futbol Hulandes. Mark Jacobs tin 23 aña di edad, e ta pisa 73KG y ta midi 1.82M di haltura. E la hunga mayor parti di si carera futbolistico den [[SV Bubali|Bubali]] y na 2019 e la pasa forma parti di e tricolornan di Solito, RCA caminda e la gana 2 Copa Betico y e titulo di campeon na 2023. Su posicion unda e ta mas comodo ta Lateral drechi, pero e por hunga tambe den bolante y hasta como defensa central. E ta un hungado cu bon tecnica, bon vision di wega y un vocacion ofensivo.<ref>https://drive.google.com/file/d/1c2qLHWJUhQ1PG7VPgHCF3eJlZiASkGwo/view Mark Jacobs: Di Noord E Ta], AweMainta (4 di juni 2024)</ref> E la nace den e bario di Bubali y aunke su mayor exito a bin cu e team tricolor, full e bario di Noord, en special Bubali lo ta para su tras pa ora e subi e tereno di wega pa defende nos color nan nacional. === Carera internacional === == Link externo == * [https://www.transfermarkt.nl/jayden-kruydenhof/nationalmannschaft/spieler/1197634 Profiel riba transfermarkt.nl] {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Jacobs, Mark}} [[:Category:Futbolista]] [[:Category:Futbòl na Aruba]] ---------------------------------- {{Variante|a}} {{Infobox futbolista | nomber = Jayden Kruydenhof | imagen = | imagen hanchura = 200 | descripcion = <!-- Seccion di informacion personal --> | nomber completo = Jayden Anthony Kruydenhof | alias = | fecha nacemento = | luga nacemento = [[Den Haag]] | pais nacemento = [[Hulanda]] | facha fayecimento = | luga fayecimento = | pais fayecimento = | nacionalidad = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] [[Hulanda|Hulandes]] | haltura = 171 <!-- Seccion di club profecional --> | debut = 2011 | debut ekipo = | club actual = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] AFC34 | liga = amateur | number = | posicion = <!-- Seccion di seleccion nacional --> | seleccion = {{ABWf}} | debut seleccion = 2024 | participa = | goal = <!-- Seccion di trayectoria --> | temporada = 2023-? | club = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] AFC34 }} '''Jayden Anthony Kruydenhof''' (☆ [[2007]]) ta un futbolista [[Hulanda|Hulandes]]-[[Aruba]]no cu ta hunga den e liga [[Hulana|Hulandes]] y desde 2024 den e [[Seleccion nacional di futbol di Aruba (masculino)|seleccion nacional U-20 di Aruba]]. .<ref name="AweMainta">[https://drive.google.com/file/d/1_ng-RNDmcFnExtKSO1kfW-ccrrCohUcL/view Jayden Fruydenhof], AweMainta (1 di juni 2024)</ref> E ta internacionalista y desde 2024 e ta hunga den e [[Seleccion nacional di futbol di Aruba (masculino)|seleccion nacional U-20 di Aruba]]. == Carera == === Carera den club === JAYDEN Kruydenhof ta otro hungado cu lo ta yegando di Hulanda. El a hunga caba pa Aruba den e torneo di Concaf U-20 y ta nieto di e conocedo entrenador Herbert Bijlsnijder. E tin 17 aña di edad y ta midi 1.71cm di haltura y ta pisa 59kg. Te ultimo e tawata forma parti di e team amateur AFC34, pero e siguiente campeonato e lo forma parti di SC Cambuur Leeuwarden. E lo ta parti di e U-18 y of U-19. E ta hopi habil cu su pia robes y su forsa ta den e wega di uno contra uno, caminda su bon control di e bala y tambe su tecnica ta sobresali. Un bon dribbler y tambe hopi explosivo den su velocidad ta haci’e un hungado hopi peligroso. E tin un bon tiro di pafo di e area y tambe por pone centronan casi perfecto den e area. Un hungado bastante completo y bastante interesante. A pesar di su edad jong e ta cla pa asumi e reto di representa nos Isla Aruba. === Carera internacional === == Link externo == * [https://www.transfermarkt.nl/jayden-kruydenhof/nationalmannschaft/spieler/1197634 Profiel riba transfermarkt.nl] {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Kruydenhof, Jayden}} [[:Category:Futbolista]] [[:Category:Futbòl na Aruba]] --------------------------------------------- {{Variante|a}} {{Infobox futbolista | nomber = Tyron Perret Gentil | imagen = | imagen hanchura = 200 | descripcion = <!-- Seccion di informacion personal --> | nomber completo = Tyron Perret Gentil | alias = | fecha nacemento = | luga nacemento = | pais nacemento = [[Hulanda]] | facha fayecimento = | luga fayecimento = | pais fayecimento = | nacionalidad = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] [[Hulanda|Hulandes]] | haltura = 179 <!-- Seccion di club profecional --> | debut = | debut ekipo = | club actual = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Vitesse U-21 | liga = | number = | posicion = Delantero <!-- Seccion di seleccion nacional --> | seleccion = {{ABWf}} | debut seleccion = 2024 | participa = | goal = <!-- Seccion di trayectoria --> | temporada = | club = }} '''Tyron Perret Gentil''' ta un futbolista == Carera == === Carera den club === di e hobennan cu ta haciendo su debut den e seleccion Nacional. E tin 20 aña di edad y ta jungando pa e Club Hulandes Vitesse Onder 21. Prome cu esey el a hunga den e categoria hubenil pa F.C. Amsterdam di 2014 pa 2017, despues el a bay Vitesse di 2017 pa 2019, despues el a bay PSV di 2019 pa 2022 y aña pasa el a bolbe bek Vitesse. E ta midi 1.79M di haltura y ta pia links. Su posishon ta atacante na liña y por hunga tanto na banda robes comoo na banda drechi. E tin bon dribbling, hopi speed, bon tecnica y e por pone bon centro den e area. Y e semper ta busca espacio pa ricibi e bala. E ta mas efectivo ora e ta hunga riba su banda robes. Si bo ta hunga Football Manager online bo por cumpra Tyron pa e hunga pa bo team. Su valor riba mercado ta di $608,440.00 pero segun nos por a compronde cu lo bo mester saca cerca di $3,000,000.00 pa bo por hay'e den bo team di Futbol Manager. Tyron Perret Gentil ta un di e hobennan talento cu lo representa Aruba den e compromiso importante aki.<ref>https://drive.google.com/file/d/1chRNodyptaTclQiovMBbtWCE2KCmvrTu/view Tyron Perret Gentil: rapido y versatil], AweMainta (30 di mei 2024)</ref> {{Appendix}} ----------------------------------- {{Variante|a}} {{Infobox futbolista | nomber = Connor van Kilsdonk | imagen = | imagen hanchura = 200 | descripcion = <!-- Seccion di informacion personal --> | nomber completo = Connor van Kilsdonk | alias = | fecha nacemento = | luga nacemento = | pais nacemento = [[Hulanda]] | facha fayecimento = | luga fayecimento = | pais fayecimento = | nacionalidad = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] [[Hulanda|Hulandes]] | haltura = 188 <!-- Seccion di club profecional --> | debut = | debut ekipo = | club actual = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] NEC U-18 | liga = | number = | posicion = Delantero <!-- Seccion di seleccion nacional --> | seleccion = {{ABWf}} | debut seleccion = 2024 | participa = | goal = <!-- Seccion di trayectoria --> | temporada = | club = }} '''Connor van Kilsdonk''' (2007) ta == Carera == === Carera den club === otro hungado cu ta biniendo di Hulanda pa representa Aruba. E tin 17 aña di edad y a representa Aruba den e campeonato di U-20 di Concacaf caminda e la score 3 gol den 4 wega. E t’un centro delantero y ta milita actualmente den e club NEC U-18 na Hulanda. Su estatura ta 1.88M y ta pisa 70 KG. E t’un hungado hopi dinamico cu un pia links bastante saludabel.<ref>[https://drive.google.com/file/d/1xkOnsNbEdPO07S4DF0Z17rxPRzcWHN07/view Connor van Kilsdonk: dinamico y letal], Awemainta (31 di mei 2024)</ref> Pa su club e tin 17 gol anota den 19 wega y ta halando bastante tension na Hulanda pa su habilidad pa pone e bala den net. E ta un Centro Delantero pero e por hunga tambe riba e dos bandanan. E tin forsa y ta hopi habil pa sconde e bala y tremendo vision di wega. Su edad por ta jong pero su curason ta grandi pa defende e colornan di nos isla. {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Kilsdonk, Connor van}} [[:Category:Futbolista]] [[:Category:Futbòl na Aruba]] --------------------------------------------------- {{Variante|a}} {{Infobox futbolista | nomber = Kymani Nedd | imagen = | imagen hanchura = 200 | descripcion = <!-- Seccion di informacion personal --> | nomber completo = Kymani Nedd | alias = | fecha nacemento = | luga nacemento = | pais nacemento = [[Hulanda]] | facha fayecimento = | luga fayecimento = | pais fayecimento = | nacionalidad = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] [[Hulanda|Hulandes]] | haltura = 188 <!-- Seccion di club profecional --> | debut = 2011 | debut ekipo = | club actual = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Excelsior U-21 | liga = | number = | posicion = Defensa <!-- Seccion di seleccion nacional --> | seleccion = {{ABWf}} | debut seleccion = 2023 (Aruba-Cayman Islands) | participa = | goal = <!-- Seccion di trayectoria --> | temporada = | club = }} '''Kymani Nedd''' ta un futbolista hulandes-arubano y internacionalista den e seleccion nacional di Aruba. == Carera == === Carera den club === otro hoben talento cu lo representa Aruba den e weganan pa clasificacion pa Mundial 2026. E tin 19 aña di edad y ta milita den Excelsior Rotterdam U-21. E ta pia links y ta defende e banda robes di e tereno.<ref>[https://drive.google.com/file/d/1xkOnsNbEdPO07S4DF0Z17rxPRzcWHN07/view Kymani Nedd: siguridad riba e banda robes], Awemainta (31 di mei 2024)</ref> Su estatura ta 1.88M y ta pisa 75 KG. E por hunga tambe defensa central pero su posicion preferi ta e banda robes. Su carera futbolistico ta apenas cuminsando. E la cuminsa su carera den e team hubenil di Spartaan’20 pa despues move pa NAC Breda unda e la hunga di 2016 pa 2018 y despues e la pasa pa su club actual cu ta Excelsoir Rotterdam. E campeonato aki e la hunga un total di 20 wega pa su team. Pa Aruba e la hunga e ultimo 5 weganan y tin un total di 379 minuut cu e tawata riba veld. E ta hopi sigur ora di duelonan den halto y e kopmento di bala ta un di su fortalezanan. Kymani su motivacion grandi pa defende nos colornan nacional ta door di su tata cu ta Edrick Nedd. {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Nedd, Kymani}} [[:Category:Futbolista]] [[:Category:Futbòl na Aruba]] ----------------------------------------------- {{Variante|c}} {{Infobox futbolista | nomber = Rachid Trenidad | imagen = | imagen hachura = | descripcion = <!-- Seccion di informacion personal --> | nomber completo = Rachid Rafelito Martir Trenidad | alias = | fecha nacemento = [[6 di yüli]] [[1994]] | luga nacemento = | pais nacemento = [[File:Flag of Bonaire.svg|20px|border]] [[Boneiru]] | facha fayecimento = | luga fayecimento = | pais fayecimento = | nacionalidad = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] [[Hulanda|Hulandes]] | haltura = 177 <!-- Seccion di club profecional --> | debut = | debut ekipo = | club actual = | liga = | number = | posicion = <!-- Seccion di seleccion nacional --> | seleccion = [[File:Flag of Bonaire.svg|20px|border]] [[Boneiru]] | debut seleccion = 2013 | participa = 8 | goal = 2 <!-- Seccion di trayectoria --> | temporada = 2006- | club = [[File:Flag of Bonaire.svg|20px|border]] [[SV Real Rincon|Real Rincon]] }} '''Rachid Trenidad''' (☆ [[6 di yüli]] [[1994]] na [[Boneiru]]) ta un [[futbol]]ista di [[Boneiru]] ku ta hunga komo ...?o. E ta internashonalista ku e [[selekshon boneriano di futbòl|selekshon di Boneiru]].[2] 2] == Karera == === Karera den klup === Trenidad a kuminsá hunga pa SV Vespo di Bonaire League na por lo ménos 2014.[1] E tabata kapitan di un ekipo den e Après-Ski Tournament ku a keda organisá pa USV Elinkwijk na Hulanda na 2018. E ekipo internashonal di Bonaire, Guillermo Montero, tabata den e ekipo senior di e club na e momentu ei. 3] === Karera internashonal === Trenidad a hasi su debut internashonal senior riba 1 di yüni 2014 den un viktoria di 2 pa 1 kontra Merka. Islanan Virgen. 1] {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Trenidad, Rachid}} [[:Category:Futbolista]] [[:Category:Futbòl na Boneiru]] ----------------- {{Variante|a}} {{Futbolista |nomberdihungado = '''Dechi Bislip'''| |Nomber = Mario Girigorio Bislip |potret = |Fecha di nasementu = [[9 di mei]] [[1950]] |Siudat di nasementu = |Pais di nasementu = {{ABW}} |Nashonalidat = hulandes |Posishon = defensa central?? |club = SV Estrella }} '''Mario Girigorio (Dechi) Bislip ('''n. [[9 di mei]] [[1950]] na [[Aruba]]) ta un ex-futbolista internacionalista di [[Aruba]] y ex-hungado di [[SV Estrella|Estrella]]. Dechi Bislip ta di e bario Santa Cruz y su profesion ta piscado. NOTES <ref>[https://arubanative.com/2022/08/29/premio-excelencia-den-deporte-a-reconoce-sr-mario-girigorio-dechi-bislip-como-baluarte-deportivo-2021/ PREMIO EXCELENCIA DEN DEPORTE A RECONOCE SR. MARIO GIRIGORIO ‘DECHI’ BISLIP COMO BALUARTE DEPORTIVO 2021], Arubanative.com (29 di augustus 2022)</ref> Un di e mihor futbolistanan den historia di futbol di Aruba y Antiyas, pero tambe un di e gran hungadornan di e Narahadanan di Santa Cruz: ESTRELLA. MARIO GIRIGORIO "DECHI" BISLIP Mario Bislip mihor conoci como Dechi a nace dia 09 mei 1950 na Aruba. Dechi ta di e bario [[Santa Cruz]] y su profesion ta piscado. Dechi a practica e deporte futbol y tambe boxeo. Futbol e a hunga den Estrella. E nomber Estrella ta sinonimo di futbol na Sta Cruz. Ora na Aruba un persona menciona e bario Santa Cruz, e ta mira e team di futbol Estrella su dilanti. Den Boxeo Dechi bringa 3 pelea so komo hoben, di cua a gana 2 y a perde 1. Dechi no a sigui cu futbol. Dechi e futbolista Dechi a cuminsa practica futbol for di chikito cu 12 aña. Na 1964 cu 14 aña Dechi a bai den junior di e Naranjadanan di Santa Cruz "Estrella". Cu 15 aña Dechi a cuminsa prepara pa bai hunga den hoofdklasse. Despues cu 16 aña di edad Dechi tabata hunga junior atardi y anochi den hoofdklasse cu Estrella. Dechi a hunga den Estrella huntu cu hopi leyenda di Aruba y Antiyas , e.o. Candy Wernet, Fenchi Dubero, Mai Ras, Ange Perez, Janchi Croes, Ale Vrolijk, Yonko Albertsz, Foyito Albertsz, Edwin Dirksz, Betico Dubero, Essy Croes, Roman Kock, Henry Stelt, Dodo Franken, Mirto Croes, Mario Aiky Croes, Chinto Werleman, Maiky Rasmijn, Jendi Croes, Emmy Croes, Chito Croes. Dechi tabata e golgetter di Estrella. Dechi bira hopi aña campeon i Sub campeon di Aruba cu Estrella. Tambe Dechi hunga hopi [[Kopa antiano|Copa Antiyano]] cu Estrella, di cua nan a bira 2 biaha Sub Campeon di [[Antias Hulandes|Antiyas]] y 1 biaha Campeon di Antiyas na aña 1970. Na aña 1971 Dechi a hunga e Torneo "Gouden Jubileum" di NAVU cu Estrella y tambe den e Final Tournament di [[Concacaf]] cu Estrella na Guatemala. Durante Copa Antiyano 1972 Dechi tabata e mihor hungado pa e club di Estrella. Dechi a hunga te cu 34 aña den hoofdklasse. Despues di caba den hoofdklasse Dechi a bai hunga den Division Dos cu Jong Aruba. Cu Jong Aruba Dechi a bira Campion di Division Dos. Despues Dechi bai laganan y bai hunga den e team cu su swa a lanta, consisti di e muchanan bandi cas cu tabata yama Vitesse. Dechi a hunga 2 aña cu Vitesse y nan a hera bai hoofdklasse y despues e team a kibra. Despues Dechi a bai hunga den Ayo. Dia nan a lanta Liprof Dechi a stop di hunga bala. Despues Dechi a bai hunga den veterano di Estrella, FC Paradera, Caravel e team di Roy Helder. Tambe Dechi a yega di reforsa e gran equipo [[SV Dakota|Dakota]] na Curacao. Hungando den veterano Dechi a manca un rudia y a stop. Tempo Dechi tabata tin 60 aña a stop di hunga. International: Internacionalmente tambe Dechi ta hopi conoci y a hunga den masha hopi Seleccion di Aruba y Seleccion di Antiyas, e.o.: - 1968 cu Seleccion Hubenil di Aruba cu a gana Curacao y Bonaire y a haya e derecho pa forma seleccion di Antiyas pa Weganan di Reino na Hulanda. - 1968 cu Seleccion Hubenil di Antiyas cu a gana Medaya di PLATA na Weganan di Reino na Hulanda. - 1969 cu seleccion Hubenil Antiyas cu a gana Medaya di ORO den [[Weganan di Reino]] na Surinam. - 1970 cu seleccion Antiyas senior cu a gana Medaya di PLATA den [[Weganan Centro Americano y del Caribe]] na [[Panama]]. - 1971 cu seleccion Antiyas contra Jamaica pa eliminatorio pa weganan Olympiada. - 1971 cu Estrella, a hunga den group stage di Concacaf Final Tournament na Guatemala. - 1973 cu Seleccion Antiyas senior cu a gana di Haiti 1-0 na Curacao. - 1976 cu seleccion di Antiyas eliminatorio pa Mundial 1978. - 1978 cu seleccion Antiyas Weganan CAC na Medellin Colombia. - 1982 cu seleccion Aruba contra Alajuelense di Costa Rica. Logronan personal: - 1974 golgetter (cu 13 gol) di campeonato di Aruba. Logronan cu equipo - 1968/69 campeon di Aruba cu Estrella. - 1969 Sub Campeon di Antias cu Estrella. - 1969/70 Sub campeon di Aruba cu Estrella. - 1970 campeon di Antias cu Estrella. - 1970/71 Sub Campeon di Aruba cu Estrella. - 1971/72 Sub Campeon di Aruba cu Estrella. - 1973 Campeon di Aruba cu Estrella. - 1974 Sub Campeon di Aruba cu Estrella. - 1976 Sub Campeon di Aruba cu Estrella. - 1977 Campeon di Aruba cu Estrella. - 1978 Sub Campeon di Aruba cu Estrella. - 1980 Campeon di Torneo di Copa Radio Kelkboom ku Estrella. - 1981 Sub campeon di Aruba cu Estrella. - Campeon di Segundo Division cu Jong Aruba. Logronan cu seleccion Antiyas: - 1968 Sub Campeon y Medaya di PLATA cu Seleccion Antiyas Hubenil den Weganan di Reino na Hulanda. - 1969 Campeon y Medaya di ORO cu seleccion Antiyas Hubenil den Weganan di Reino na Surinam. - 1970 Sub Campeon y Medaya di PLATA cu seleccion di Antiyas senior den Centro Americano y del Caribe na Panama. Reconocimento ricibi - 1974 di AVB come e maximo goliador di campeonato. - 2022 Premio Excellencia den Deporte {{Appendix}} --------------------------- '''Kiomy Luperon Herasme''' ta un futbolista femenino cu ta hunga delantero pa [[Fairleigh Dickinson Knights]], un college team Mericano y pa e ekipo nacional Arubano pa damas. is an Aruban [[Women's association football|footballer]] who plays as a [[forward (association football)|forward]] for American college team [[Fairleigh Dickinson Knights]] and the [[Aruba women's national football team|Aruba women's national team]]. ==Early life and education== Luperon was raised in [[North Bergen, New Jersey|North Bergen]], [[New Jersey]], United States. She has attended the [[North Bergen High School]] in her hometown.<ref name=FDK/> ==College career== Luperon has attended the [[Fairleigh Dickinson University]] in the United States.<ref name=FDK/> ==International career== Luperon capped at senior level during the [[2022 CONCACAF W Championship qualification]].<ref name=GSA/> {{Appendix}} ==Link externo== *{{Instagram|id=iam_kiii}} {{DEFAULTSORT:Luperon, Kiomy}} --------------- {{Futbolista |nomberdihungado = |Nomber = Giovanni Franken |potret = |Fecha di nasementu = 28 di augustus 1967 |Siudat di nasementu = |Pais di nasementu = {{ABW}} |Nashonalidat = hulandes |Posishon = defensa central |club = [[SV Estrella]] }} '''Giovanni Francesco Zacharias Franken'''[1] (n. 14 di november [[1977]] na [[Rotterdam]]) ta un ex-futbolista internacionalista di Antias Hulandes y e actual director tecnico di ADO Den Haag. Franken tabata hunga como mediocampista y a representa Antias Hulandes na nivel internacional. Franken deed mee op 6 februari 2008 met de Nederlandse Antillen in de met 0-1 gewonnen wedstrijd in en tegen Nicaragua. In de finale voor kwalificatie voor de voorronde van het WK verloren de Nederlandse Antillen van Haïti met 1-0. Hierna bedankte Franken definitief als international voor de Nederlandse Antillen. In totaal speelde hij 7 interlands. fr.wiki:International van de Nederlandse Antillen van 2004 tot 2008 speelde Franken in de voorrondes van het WK 2006 en 2010 (7 wedstrijden gespeeld) Benoemd tot coach van Aruba tijdens het ABCS-toernooi 2 van 2013 , behaalde Franken goede resultaten tijdens de kwalificaties voor de Caribbean Cup of Nations 2014 , waardoor de Arubanen hun beste positie op de FIFA-ranglijst vanjuni 2014( 120e rang) . Tijdens de kwalificaties voor het WK 2018 slaagde hij erin om Aruba te kwalificeren in de 3e voorronde , nadat hij echter op de grond zijn twee wedstrijden tegen het Barbados-team had verloren . Inderdaad, Barbados zegevierde met 2-0 in de heenwedstrijd en een ongeschikte speler in de terugwedstrijd en ondanks hun 1-0 overwinning verklaarde de FIFA Aruba tot winnaar op de groene loper (3-0) 3 . Echter, inaugustus 2015, wordt Franken vervangen door Rini Coolen die tijdens de genoemde 3e voorronde 4 de interim-manager van Aruba overneemt tegen Saint-Vincent-et-les-Grenadines. In 2010 zette Franken een punt achter zijn actieve spelersloopbaan en werd voetbaltrainer van diverse clubs .................... Entre oktober 2013 y augustus 2015 e tabata bondscoach di e seleccion nacional di Aruba. Franken werd vanaf 2013 tevens bondscoach van Aruba. Door onder andere overwinningen op Guam, Britse Maagdeneilanden (7-0 grootste overwinning ooit voor Aruba), Turks- en Caicoseilanden steeg Aruba van de 198e plaats naar de 120e plaats op de wereldranglijst. Franken stopte als bondscoach nadat Aruba in juni 2015 in de WK-kwalificatie 2018 uitgeschakeld werd door Barbados. Aruba ging echter toch door omdat Barbados een niet-speelgerechtigde speler had opgesteld en Franken werd ad-interim opgevolgd door Rini Coolen.[2] {{Appendix}} pl.wiki:Clubcarrière Een leerling van Feyenoord . Hij begon zijn voetbalcarrière bij DOTO . In 1998 stapte hij over naar FC Dordrecht . Daarna trad hij op in VVM en RKC Waalwijk . In 2002 keerde hij terug naar DOTO waar hij werd verkozen tot aanvoerder van het team. In mei 2006 verhuisde hij naar BVV Barendrecht [1] . In februari 2007 tekende hij bij RVVH [2] , waarin hij tot 2010 speelde. nl.wiki:Giovanni Francesco Zacharias Franken (Rotterdam, 14 november 1979) is een Nederlands voormalig profvoetballer en huidig voetbaltrainer. Franken deed mee op 6 februari 2008 met de Nederlandse Antillen in de met 0-1 gewonnen wedstrijd in en tegen Nicaragua. In de finale voor kwalificatie voor de voorronde van het WK verloren de Nederlandse Antillen van Haïti met 1-0. Hierna bedankte Franken definitief als international voor de Nederlandse Antillen. In totaal speelde hij 7 interlands. es.wiki:Giovanni Franken (Róterdam, Países Bajos; 14 de noviembre de 1977) es un exfutbolista profesional de Curazao, aunque cuenta también con la nacionalidad neerlandesa. Se desempeñaba en el terreno de juego como mediocampista y actualmente se dedica a la profesión de director técnico. en.wiki: Giovanni Francesco Zacharias Franken[1] (born 14 November 1977) is a retired footballer who played as a midfielder and head coach of the under-21 team of ADO Den Haag. Born in the Netherlands, Franken represented the Netherlands Antilles at international level. He was also head coach of the Aruba national football team between October 2013 and August 2015. --------------------- {{Variante|a}} {{Futbolista |nomberdihungado = '''Puppy Diaz'''| |Nomber = Johan Paul Diaz |potret = |Fecha di nasementu = [[19 di desèmber|19 di december]] [[1936]] |Siudat di nasementu = |Pais di nasementu = {{ABW}} |Nashonalidat = hulandes |Posishon = portero |club = SV La Fama }} '''Paul Johan (Puppy) Diaz''' (n. [[19 di desèmber|19 di december]] [[1936]] na [[Aruba]] f. [[30 di september]] [[2007]]) tabata un futbolista internacionalista di [[Aruba]] cu tabata keeper ? hunga pa [[SV La Fama|La Fama]], e seleccion nacional Arubano y e seleccion Antiyano. == Biografia == E club di futbol La Fama a produci masha hopi bon futbolista cu a representa nos isla den exterior, manera Pupy Diaz, un di e miho keepernan cu nos isla y Antiyas a conoce. Sr. Debaristo Kock tabata un tempo presidente di e ekipo La Fama. Ora mi menciona keeper, mi ta corda e dicho cu tabata bisa: "E keeper a coy e bala den su gobi of e keeper a gobi e bala", kiermen cu el a coy e bala den su brasa. El a cera e bala. Indudablemente Paul Johan (Pupy) Diaz tabata un di e figuranan mas importante den e paginanan di historia di futbol di Savaneta, Aruba y Antiyas. Pupy a nace na Aruba dia 19 di december 1936. E ta yiu di Anton Oomen y Maria de Jesus Diaz. Dia 12 di december 1958 Pupy a contrae matrimonio cu Lidia Bisslik y nan tin tres yiu: Carina, Paul y John. Nan tin tambe tres nieto: Ridley, Johana y Marc. Durante su hubentud Pupy tabata un di e futbolistanan mas talentoso cu Aruba a conoce, specialmente como keeper. Den su epoca como deportista, el a participa na diferente campeonato na nivel nacional y tambe internacional, hungando pa e seleccionnan di Aruba y di Antiyas. Pupy su trayectorio como deportista, pero mas importante como futbolista, a causa furor durante hopi aña, pero na cierto momento e mester a retira gradualmente for di deporte debi na un malesa cu a bin ta deteriorando su curpa pa hopi tempo y cu practicamente a oblig'e retira casi completamente. A pesar di esaki, su amor y pasion pa e deporte futbol a keda intacto y e pasion aki e tabata desea semper pa sirbi como legendario pa e futuro generacionnan. Pupy, na varios ocasion, a keda honra durante diferente evento deportivo. Un di su ultimo reconocimento publico y honor cu el a ricibi, tabata den un torneo di futbol di Lifida cu La Fama a organisa. Ki bunita regalo esaki tabata pa duna Pupy e honor cu e merece. Alabes e chikitinnan por a duna Pupy un regalo cu e por a hiba den su curason pa eternidad. E ocasion aki sigur a lanta Pupy su animo, pasobra tabata un momento hopi dificil door cu e tabata sinti su mes hopi kibra di salud. Sinembargo, el a conta cu e cooperacion valioso di su asistentenan y dokternan pa asina e por a lanta e dia ey hopi bon pa gradici e ekiponan y e publico presente pa e homenahe aki. Un alegria grandi tabata reina den e publico pa mira Pupy canando poco poco y cu e sonrisa di semper riba su cara ora e tabata hisa su man di saludo y gradicimento na tur esnan presente. Esaki siguramente a trece e recuerdonan di antes ora cu Pupy den su ekipo tabata saluda e publico despues di cada wega cu nan tabata gana. Dia 30 di september 2007, den oranan di mainta tempran di diasabra, e noticia a plama rond den tur skina di nos isla cu nos legendario den futbol Pupy Diaz a bay laga nos. Esaki indudablemente a laga atras hopi lagrima y dolor pa su famia pero tambe pa henter Aruba y naturalmente recuerdo di su epoca mas gl<ref>[https://archive.org/details/BNADIGARUBIANA3117/page/n9/mode/1up?q=patin+pret&view=theater Historia di Savaneta], Adolf (Dufi) Kock, 2009</ref> {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Botta, Angel}} [[Category:Hende]] [[Category:Futbol na Aruba]] Na Augustus 1955 Botta a dirihi e seleccion Arubano den e Campeonato Centro Americano y Del Caribe na Honduras. Aruba a perde 3 - 2 cu Costa Rica, 2 — 1 cu Corsou gana Cuba 5 - 1, tabla 1 — 1 cu Honduras y perde {{Appendix}} Despues di su carera profesional den futbol, Angel Botta a dicidi di bin Aruba na 1952, unda el a cuminsa traha como entrenador di muchanan di Socotoro, Aruba Jrs. Den Aruba Jrs. Angel Botta tabata hungador, pero tambe tabata e DT di e muchanan di Socotoro. Na 1955 Angel Botta a forma parti di e hungadornan cu a hinca un record di 93 goal den un campeonato. Fuera di Botta, tin esnan ya den paz decanse, cu ta Leo Rodriguez. Gochi Brion, Juan Briezen y Ruben Arrango. Fuera di Aruba Jrs. Angel Botta tabata Director Tecnico di seleccion di Aruba,y tambe di Antiyas, ora cu Aruba a gana e derecho di forma seleccion di Antiyas. Banda di esaki, e tabata entrenador di e.o. Tropical, cu a bira subkampeon di Aruba. tabata entrenador tambe di RCA, hibando e team tri-color n'e prome team Arubano cu a logra e titulo campeonil di Copa Antiyano. Mescos el a haci tambe ora e tabata DT di Estrella na 1970.<ref>{{citeer web|url=https://archive.org/details/BNA-DIG-AWEMAINTA-2011-08-17/page/n27/mode/1up?q=angel+botta&view=theater|Mundo deportivo ta yora Angel Botta|AweMainta|datum=2011-08-17|bezochtdatum=2023-04-25}}</ref> Asina por mira cu Angel Botta tabata entrenador di varios equipo di Aruba, haciendo futbol grandi cu ta keda solamente na historia, si compara e futbol di awendia, unda nos a bay atras. Un di e gran logronan sigur cu ta keda den historia, ta ora cu selec- cion di Aruba, a gana Saprissa di Costa Rica cu e score minimo, 1 -0. E goal aki a wordo anota pa Doc Williams, pero mester bisa cu e logro aki ta tambe danki na defensa solido di Aruba, y cu un Puppy Diaz, kende tabata grandi entre e 3 latanan. Miembronan di team di Aruba e tempo ey tabata Puppy Diaz den goal, den defensa nos ta haya Mario Mateo y Tuyo Werleman. Den medio campo tabata Watty Vos, Edwin Dirksz y Jose Boye. Como delantero, nos tabatin Antero Giel, Evenio Gonzalez, Gochi Brion, Doc Williamsy Juchi Jansen. Esaki tabata e unico seleccion cu a gana Saprissa, cu tabata gana tur su compromisonan internacional. Awe sigur mundo di deporte y sigur futbol ta yora fayecimento di Angel Botta, kende su entiero lo tuma lugar sigur na Aruba. E unico reconocimento cu Angel Botta a haya, ta cu e Centro Tec- nico na Stadion Frans Figaroa a ser yama na su nomber. Cu Angel sosega na paz. NOTES wikiwand Era un antiguo argentina de fútbol jugador y entrenador . La mayor parte de su carrera la ha desarrollado en Aruba, donde el centro técnico de fútbol nacional lleva su nombre. futboli- sta profesional di fama internacional. I mi no ta ke- re cu na Aruba lo tin algun hende cu no a tende nunca di Angel Botta. otta ha hecho un nombre para Aruba, haciendo que el club de Aruba Juniors con el que ganó el campeonato en 1953. Ese mismo año, dirigió el equipo de Antillas Holandesas en el 4 º lugar de la Copa CCCF . Dos años más tarde, compitió en la misma competición, pero esta vez al frente de la selección de Aruba que le lleva a la 5 º lugar. En 1974, dirigió a República Dominicana en los Juegos Centroamericanos y del Caribe . En 1996, volvió al timón de la selección de Aruba y se convirtió en el primer técnico en liderarla en un torneo clasificatorio para el Mundial , en este caso las eliminatorias para el Mundial de 1998 , sin mucho éxito ya que perdió dos veces ante la dominicana. República (2-3 y 1-3). Establecido durante mucho tiempo en Aruba, Ángel Botta entrenó a la mayoría de los clubes de la isla (Aruba Juniors, SV La Fama , SV Dakota , SV Estrella , Tropical, Racing Club Aruba , Brasil Juniors, SV Caiquetio , SV Juventud Tanki Leendert , entre otros) . El murió dentroagosto 2011 en el Hospital Dr. Horacio E. Oduber en Oranjestad . Tenía la enfermedad de Alzheimer . Un di e gran logronan sigur cu ta keda den historia, ta ora cu selec- cion di Aruba, a gana Saprissa di Costa Rica cu e score minimo, 1 -0. E goal aki a wordo anota pa Doc Williams, pero mester bisa cu e logro aki ta tambe danki na defensa solido di Aruba, y cu un Puppy Diaz, kende tabata grandi entre e 3 latanan. Miembronan di team di Aruba e Den decada sesenta el a 1952 el a fungi tambe como director tecnico di e [[Seleccion nacional di futbol di Aruba (masculino)|seleccion di Aruba]] y na 1960, 1961 y 1966 di e seleccion Antiano, cu e tempo ey tabata forma den mayoria pa hungadornan Arubano. Den e [[Weganan Centroamericano y di Caribe]] e seleccion a titula subcampeon na [[Cuba]] (1960); na di tres luga na e campeonato na [[Costa Rica]] y a obtene e medaya di plata na [[Puerto Rico]] (1966). Den [[Kopa antiano|Copa Antiyano]] el a yuda RCA pa gana na 1965, sigui pa Estrella na 1970, siendo e unico dos clubnan di Aruba pa logra esaki.<ref name="SdP"/> ------------- {{Databox}} '''Rovien Ostiana''' (☆ [[14 di febrüari|14 di februari]] [[2002]] na [[Aruba]]??) ta un futbolista Arubano cu ta hunga ..... pa Jong Volendam y e [[Seleccion nacional di futbol di Aruba (masculino)|seleccion nacional di Aruba]]. en.wiki: Rovien Ostiana (born 14 February 2002) is an Aruban footballer who most recently played for Jong Volendam and the Aruba national team. Club career As a youth, Ostiana played for SV SVV beginning in at least 2013.[1] For the 2020/2021 season, he joined English club Enfield Town of the Isthmian League Premier Division, suiting up for the under-19 team.[2] He returned to the Netherlands in 2021, signing for Kozakken Boys.[3] In July 2022, he moved to Jong Volendam of the Tweede Divisie. Team manager Kizito Musampa stated that Ostiana was his ideal image of a true number six.[4] Shortly after joining the club, he appeared in a 8–0 friendly victory over SV De Rijp.[5] He was joined on the Volendam roster by fellow Dutch Caribbean player Quincy Hoeve, a Bonaire international. In August 2023 the two players linked up in a league match against Koninklijke HFC.[6] International career Ostiana made his senior international debut for Aruba on 11 September 2023 in a 2023–24 CONCACAF Nations League C match against the Cayman Islands.[7] He scored his first goal for the national team in the second minute of the eventual 2–1 victory.[8][9] On the next matchday, Ostiana scored his second goal in two matches as Aruba defeated the United States Virgin Islands to remain undefeated and top its group.[10][11] ------------------ {{Variante|a}} {{Databox}} '''Jean-Marc Antersijn''' (☆ [[5 di yanüari|5 di januari]] [[1996]] na [[Aruba]]) ta un portero profesional di Aruba, ku ta hunga pa e seleccion nacional di [[Kòrsou]]. E ta agente liber y ta actualmente sin club. Jean-Marc Antersijn a nase na Aruba den bario di [[Noord]]. E tabata hunga futbol pa [[SV Nacional]] y a yega di forma parti di e seleccion U-13 di Aruba. Cu 17 aña el a bai [[Chile]], unda e tabata train cu e club Union La Calera.<ref>[https://m.voetbalzone.nl/nieuws/dat-ik-ziyech-daar-zag-was-een-onbewuste-motivatie-om-door-te-gaan/395526 Jean-Marc Antersijn], Voetbalzone.nl (27 di oktober 2021) </ref> Un aña despues e ta muda pa Hulanda pa bira futbolista profesional. Despues di core stage na PEC Zwolle, e ta move pa Haaglandia y otro clubnan Hulandes. Entre 2020 i 2021 e ta milita cu FC Eskilstuna y Arlanda na [[Suesia|Suecia]]. Na 2021 e ta firma cu Atlantic City. == Seleccion Arubano == Antersijn ta gana e premio "Golden Glove Award" pa su actuacion excelente durante e torneo CFU U-20 na 2014. Aruba tambe a ricibi e premio "Fair Play Award".<ref>{{citeer web|url=http://www.sportsmax.tv/?q=articles/2015/01/08/concacaf-u20-aruba%E2%80%99s-u-20-keeper-aims-impress-jamaica |titel=CONCACAF U20: Aruba's U-20 'keeper aims to impress in Jamaica &#124; Digicel SportsMax |werk=Sportsmax.tv |datum=2017-04-20 |bezochtdatum=2023-08-04}}</ref><ref>{{citeer web |url=http://www.cfufootball.org/index.php/men-s-u20/9518-trinidad-and-tobago-win-cfu-under-20-championship |titel=Trinidad and Tobago Win CFU Under 20 Championship &#124; CFU Men's U20 |werk=Cfufootball.org |date=2014-09-20 |bezochtdatum=2023-08-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20140922130648/http://www.cfufootball.org/index.php/men-s-u20/9518-trinidad-and-tobago-win-cfu-under-20-championship |archive-date=2014-09-22 |url-status=dead }}</ref><ref>{{citeer web|url=http://www.digicelsportsmax.com/?q=articles/2015/01/11/players-watch-arubas-jean-marc-antersijn |titel=Players to Watch: Aruba's Jean Marc Antersijn |werk=Digicel SportsMax |date=2017-04-20 |bezochtdatum=2023-08-04}}</ref> Den seleccion Arubano bou di coach Giovanni Franken el a hunga un wega amistoso contra [[Guam]] (2-0) na 2014.<ref>{{citeer web|url=https://int.soccerway.com/matches/2014/03/31/world/friendlies/aruba/guam/1650833/ |title=Aruba vs. Guam - 31 di maart 2014 - Soccerway |werk=Int.soccerway.com |date=2014-03-31 |bezochtdatum=2023-08-04}}</ref> {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Antersijn, Jean-Marc}} [[Category:Futbolista]] [[Category:Hende]] [[Category:Futbòl na Aruba]] __NOINDEX__ 2h7baxf3k86mma2gpix6eknrh331da7 206426 206425 2026-10-07T18:00:24Z Caribiana 8320 /* Internashonal */ 206426 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ * {{ABW|bandera}}: [[Lista di hungado di e seleccion nacional di futbol di Aruba]] - [[Jeffrey Werleman]] - [[Michel Lopez]] - [[Yahmani Eisden]] - [[Stiven Rua]] - * {{CUW|bandera}}: [[Gina van Kessel]] - [[Brandley Kuwas]] - [[Jetro Willems]] - [[Patrick Kluivert]] - [[Remco Bicentini]] - [[Quinten Martinus]] - [[Kemy Augustin]] - [[Charlison Benschop]] ----------- {{Variante|c}} {{Infobox futbolista|variante=c | nomber = Jordi Paulina | imagen = | imagen hachura = | descripcion = <!-- Seccion di informacion personal --> | nomber completo = | fecha nacemento = [[23 di sèptèmber]] [[2004]] | luga nacemento = Odijk | pais nacemento = [[Hulanda]] | fecha fayecimento = | luga fayecimento = | pais fayecimento = | nacionalidad = {{NLD}} | nacionalidad_dep = {{CUW}} | haltura = 191 | pia = drechi <!-- Seccion di club profecional --> | debut = 2022 | debut ekipo = | club actual = [[File:Flag of Germany.svg|20px|border]] Fortuna Düsseldorf | liga = 3° Liga | number = 27 | posicion = delantero | contract = 20 di yüni 2030 <!-- Seccion di seleccion nacional --> | seleccion = {{CUWf}} | debut seleccion = 13 di novèmber 2025 | number seleccion = | participa = 5 | goal = 4 <!-- Seccion di trayectoria --> | temporada = 2022–2024<br />2024–2026<br />2024<br />2026– | club = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] USV Hercules<br/>[[File:Flag of Germany.svg|20px|border]] Borussia Dortmund II<br/>[[File:Flag of Germany.svg|20px|border]] Borussia Dortmund<br/>[[File:Flag of Germany.svg|20px|border]] Fortuna Düsseldorf <!-- Seccion di Prestacion --> | campeonato = | medaya = | competencia = | compeonato2 = | medaya2 = | competencia2 = | actualisa = 7 di òktober 2026 }} '''Jordi Leander Paulina''' (☆ [[23 di sèptèmber]] [[2004]] na Odijk, [[Hulanda]]) ta un [[futbol]]ista profeshonal kurasoleño-hulandes ku ta hunga komo delantero. Aktualmente, e ta hunga pa Fortuna Düsseldorf i pa e [[Selekshon nashonal di futbòl di Kòrsou (maskulino)|selekshon nashonal di Kòrsou]]. ==Karera== Jordi Paulina a nase na Hulanda i ta di desendensia kurasoleño. El a haña su formashon futbolístiko den e akademianan hubenil di VV Jonathan, FC Utrecht i USV Hercules.<ref>[https://www.vi.nl/nieuws/paulina-binnen-een-halfjaar-van-amateurs-naar-debuut-voor-dortmund Paulina binnen een halfjaar van amateurs naar debuut voor Dortmund], vi.nl (30 di oktober 2024)</ref> ===Klup=== Na ougùstùs 2022, Paulina a debutá ku e ekipo senior di USV Hercules den Kopa KNVB.[2] Den e winter di e temporada 2022-2023, el a wòrdu promové definitivamente pa e ekipo senior. Durante e temporada 2023-2024, el a bira titular regular. Dia 21 di desèmber 2023, Paulina a forma parti di e ekipo di USV Hercules ku a derotá [[AFC Ajax|Ajax]] 3-2 den e di dos buèlta di Kopa KNVB. El a duna e pase pa e promé gol di Hercules, anotá pa Tim Pieters.[[2]][[3]]<ref>[https://www.rtvutrecht.nl/sport/3674898/wat-een-sensatie-amateurs-hercules-stunten-in-de-beker-met-3-2-zege-op-ajax Wat een sensatie: amateurs Hercules stunten in de beker met 3-2 zege op Ajax], RTV Utrecht (21 di desèmber 2023)</ref> Dia 15 di mei 2024, a keda anunsiá ku Paulina lo transferí pa Borussia Dortmund despues di e temporada, kaminda el lo a hunga pa e ekipo reserva, Borussia Dortmund II, den e di 3 Liga.<ref>https://www.usvhercules.nl/jordi-paulina-tekent-contract-bij-borussia-dortmund/ Jordi Paulina tekent contract bij Borussia Dortmund], USV Hercules</ref> Dia 29 di òktober 2024, el a hasi su debut ku e promé ekipo di Borussia Dormund komo suplente den un derota di 1-0 kontra VfL Wolfsburg den Kopa DFB.<ref>[https://www.nu.nl/voetbal/6333479/ex-hercules-speler-paulina-debuteert-half-jaar-na-droomstap-bij-verlies-dortmund.html?referrer=https%3A%2F%2Fen.wikipedia.org%2F Ex-Hercules-speler Paulina debuteert half jaar na droomstap bij verlies Dortmund], nu.nl (29 di òktober 2024)</ref> Na 2025, Paulina a hunga prinsipalmente pa Borussia Dortmund II. Dia 3 di yanüari 2026, Paulina a a transferí pa Fortuna Düsseldorf, firmando un kontrato te 30 di yüni 2030.<ref>{{de}}[https://www.f95.de/news/34479-fortuna-verstarkt-sich-mit-jordi-paulina Fortuna verstärkt sich mit Jordi Paulina], f95.de (3 di yanüari 2026)</ref> ===Internashonal=== Na novèmber 2025, Paulina a risibí su promé yamada pa e selekshon di Kòrsou pa e eliminatorio di [[Kopa Mundial di Futbòl|Kopa Mundial di FIFA]] 2026. El a hasi su debut internashonal dia 13 di novèmber 2025 kontra [[Bermuda]], kaminda el a marka dos gol den un viktoria di 7-0.<ref>https://www.rfi.fr/en/sports/20251114-curacao-thrash-bermuda-7-0-to-top-world-cup-qualifying-group-as-jamaica-held Curacao thrash Bermuda 7-0 to top World Cup qualifying group as Jamaica held], rfi.fr (14 di novèmber 2025)</ref> Paulina a hunga tambe kontra [[Jamaica]] dia 18 di novèmber 2025.[[9]] Na sèptèmber 2026, el a kontribuí na un remontada di Kòrsou kontra [[Costa Rica]] den [[CONCACAF Nations League|Liga di Nashonnan di CONCACAF]]. Kòrsou tabata perdiendo 3-0, pero a gana 4-3. Paulina a marka e gol di viktoria na e 82 minüt i a kontribuí tambe na e otro golnan di e remontada.[[10]] Dia 4 di òktober 2026, Paulina a marka e gol di empate den un empate di 1-1 kontra [[Trinidad i Tobago]] na Port of Spain. Ku e resultado aki, Kòrsou a keda invikto den e fase di grupo i a klasifiká pa e kuartfinalnan di e Liga di Nashonnan.[[11]] ---------- Na novèmber 2025, Paulina a risibí su promé yamada pa e selekshon di Kòrsou pa e eliminatorio di [[Kopa Mundial di Futbòl|Kopa Mundial di FIFA]] 2026. El a hasi su debut internashonal dia 13 di novèmber 2025 kontra [[Bermuda]], kaminda el a marka dos gol den un viktoria di 7-0.<ref>https://www.rfi.fr/en/sports/20251114-curacao-thrash-bermuda-7-0-to-top-world-cup-qualifying-group-as-jamaica-held Curacao thrash Bermuda 7-0 to top World Cup qualifying group as Jamaica held], rfi.fr (14 di novèmber 2025)</ref> Dia 3 di novèmber 2025, Paulina a wòrdu yamá pa e selekshon nashonal di futbòl di Kòrsou pa Dick Advocaat. El a wòrdu inkluí den e selekshon pa e eliminatorionan pa Kopa di Mundu kontra Bermuda i Jamaica.<ref>{{Citeer web |url=https://www.usvhercules.nl/oud-herculanen-jordi-paulina-deveron-fonville-in-selectie-curacao/ |titel=Oud Herculanen Jordi Paulina & Deveron Fonville in selectie Curaçao – USV Hercules |bezochtdatum=2025-11-03 |taal=nl-NL |archiefdatum=2025-11-08 |archiefurl=https://web.archive.org/web/20251108072654/https://www.usvhercules.nl/oud-herculanen-jordi-paulina-deveron-fonville-in-selectie-curacao/ |dodeurl=ja }}</ref><ref>{{Citeer web |url=https://www.espn.nl/voetbal/artikel/_/id/15909277/advocaat-maakt-selectie-curacao-bekend-voor-cruciale-wk-kwalificatieduels |titel=Advocaat maakt selectie Curaçao bekend voor cruciale WK-kwalificatieduels |datum=2025-11-03 |bezochtdatum=2025-11-03 |werk=ESPN.nl |taal=nl}}</ref> El a skor dos gol den su promé partido kontra Bermuda (un viktoria di 7-0).<ref>[https://www.espn.nl/voetbal/artikel/_/id/15962344/paulina-na-droomdebuut-klaar-voor-jamaica-een-van-de-belangrijkste-wedstrijden-ooit-voor-curacao Paulina na droomdebuut klaar voor Jamaica: "Eén van de belangrijkste wedstrijden ooit voor Curaçao"] ESPN.nl, 18 november 2025</ref> Na sèptèmber 2026, durante su di tres aparishon internashonal, Paulina a skor e gol final den un viktoria di 4-3 riba Costa Rica. Danki na su gol—setup pa Juninho Bacuna—e tim di head coach Dick Advocaat a logra gana e partido di Liga di Nashonnan di CONCACAF, apesar di a keda atras 3-0 na kuminsamentu di e di dos mitar.<ref>[https://www.vi.nl/nieuws/gouden-wissels-helpen-advocaat-en-curacao-aan-zinderende-comeback Gouden wissels helpen Advocaat en Curaçao aan zinderende comeback] VI.nl, 25 september 2026</ref> ====Lista di gol ==== {| class= "wikitable" width="79%" style="text-align:center ! width="3" scope="col" |# ! width="5" scope="col" |Fecha ! width="20" scope="col"|Lugá ! width="15" |Oponente ! width="1" scope="col" |Skor ! width="1" scope="col" |Resultado ! width="1" scope="col" |Torneo |- | 1 || rowspan="2" |13-11-2025 || rowspan="2" | [[File:Flag of Bermuda.svg|22px|border]] [[Bermuda]] || rowspan="2" |[[File:Flag of Bermuda.svg|22px|border]] [[Bermuda]] || 3–0 ||rowspan="2" |7–0 || rowspan="2" | Kualifikashon [[Kopa Mundial di Futbòl|Kopa Mundial di FIFA]] 2026 |- | 2 || 5-0 |- | 3|| 24-09-2026 || [[File:Flag of Costa Rica.svg|22px|border]]<br/> [[San Jose]]|| [[File:Flag of Costa Rica.svg|22px|border]] [[Costa Rica]]|| 4–3 || 4–3 || rowspan="2" | 2026–27 [[CONCACAF Nations League|Liga di Nashonnan]] / Liga A |- | 4 || 4-10-2026 ||[[File:Flag of Trinidad and Tobago.svg|22px|border]]<br/> [[Port of Spain]]||[[File:Flag of Trinidad and Tobago.svg|22px|border]] [[Trinidad i Tobago]]|| 1-1 ||1-1 |- |} == Link eksterno == * [https://www.national-football-teams.com/player/101614/Jordi_Paulina_4.html Jordi Paulina], national-football-teams.com * [https://www.soccerway.com/player/paulina-jordi/CIpEhvPq/ Jordi Paulina], soccerway.com {{Appendix|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid =1378588990|titulo=Jordi Paulina}} {{References}} }} {{DEFAULTSORT::Paulina, Jordi}} [[:Kategoria:Hende]] [[:Kategoria:Futbolista]] [[:Kategoria:Futbòl na Boneiru]] ----------------- {{Variante|c}} {{Infobox futbolista|variante=c | nomber = Gina van Kessel | imagen = | imagen hachura = | descripcion = <!-- Seccion di informacion personal --> | nomber completo = | fecha nacemento = [[3 di mart]] [[1993]] | luga nacemento = [[Alkmaar]] | pais nacemento = [[Hulanda]] | fecha fayecimento = | luga fayecimento = | pais fayecimento = | nacionalidad = {{NLD}} | nacionalidad_dep = {{CUW}} | haltura = | pia = <!-- Seccion di club profecional --> | debut = | debut ekipo = | club actual = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] | liga = Promé Divishon | number = | posicion = | contract = <!-- Seccion di seleccion nacional --> | seleccion = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] [[Hulanda]] U-16, U-17 | debut seleccion = | number seleccion = | participa = 2 | goal = 1 | seleccion2 = [[File:Flag of Curaçao.svg|20px|border]] [[Kòrsou]] U-17, U-20 | debut seleccion2 = | number seleccion2 = | participa2 = 7 | goal2 = 0 | seleccion3 = {{CUWf}} | debut seleccion3 = 10 di yüni 2015 | number seleccion3 = | participa3 = 25 | goal3 = 8 <!-- Seccion di trayectoria --> | temporada = 2013– | club = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] <!-- Seccion di Prestacion --> | campeonato = | medaya = | competencia = | compeonato2 = | medaya2 = | competencia2 = | actualisa = 28 di sèptèmber 2026 }} '''Gino van Kessel''' (☆ [[3 di mart]] [[1993]] na [[Alkmaar]]) ta un futbolista kurasoleño-hulandes ku ta hunga komo ...... E ta representa [[Kòrsou]] na nivel internashonal. == Karera == ===Karera internashonal=== Penso a representa [[Hulanda]] na nivel hubenil? Na sèptèmber 2026, Penso a wòrdu konvoká pa e [[Selekshon nashonal di futbòl di Kòrsou (maskulino)|selekshon nashonal di Kòrsou]] pa == Link eksterno == * [https://www.espn.co.uk/football/team/squad/_/id/11678/sort/height/Curazao Curaçao squad], espn.co.uk * [https://www.transfermarkt.com/kyano-penso/profil/spieler/1146449 Profil Kyano Penso], transfermarkt.com {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Kessel, Gino van}} [[:Kategoria:Hende]] [[:Kategoria:Futbolista]] [[:Kategoria:Futbòl na Kòrsou]] ----------------- {{Variante|c}} {{Infobox futbolista|variante=c | nomber = Jort van der Sande | imagen = | imagen hachura = | descripcion = <!-- Seccion di informacion personal --> | nomber completo = | alias = | fecha nacemento = [[25 di yanüari]] [[1996]] | luga nacemento = | pais nacemento = {{NLD}} | fecha fayecimento = | luga fayecimento = | pais fayecimento = | nacionalidad = | haltura = | pia = <!-- Seccion di club profecional --> | debut = | debut ekipo = | club actual = [[File:Flag of Indonesia.svg|20px|border]] Bali United | liga = Promé Divishon | number = 3 | posicion = Delantero | contract = <!-- Seccion di seleccion nacional --> | seleccion = {{BONf}} | debut seleccion = | number seleccion = | participa = 28 | goal = 1 <!-- Seccion di trayectoria --> | temporada = 2012–2014<br>2014–2018<br>2018–2024<br>2024-2025<br>2025- | club = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] VV Smitshoek<br>[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Kozakken Boys<br>[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] RKC Waalwijk<br>[[File:Flag of Saudi Arabia.svg|20px|border]] El-Hazem<br>[[File:Flag of Saudi Arabia.svg|20px|border]] Abha <!-- Seccion di Prestacion --> | campeonato = | medaya = | competencia = | compeonato2 = | medaya2 = | competencia2 = | actualisa = 10 di yüni 2026 }} '''Jort van der Sande''' ('s-Hertogenbosch, [[25 di yanüari]] [[1996]]) ta un futbolista boneriano-hulandes ku normalmente ta hunga komo delantero. El a bandoná e klup eskoses Dundee United na ougùstùs 2025 pa SC Cambuur. Van der Sande a hasi su debut den e selekshon nashonal di futbòl di Boneiru na 2023. ==Karera di klup== Van der Sande ta djòin for di SC Cambuur, kaminda el a hunga un ròl klave den e promoshon pa Eredivisie temporada pasá. Den e Keuken Kampioen Divisie, el a skor nuebe gol i a proveé ​​dos asistensia.<ref name="Jort"/> Aunke Van der Sande a nase na Den Bosch dia 25 di yanüari 1996, e ta hunga internashonalmente pa e selekshon nashonal di Boneiru. E delantero ta forma parti di e selekshon boneriano pa vários aña kaba i ta representá e isla durante partidonan internashonal. E atacante a cuminsa su educacion di futbol na SV Audacia y VV Heeswijk, despues di cual el a progresa door di e academia hubenil di FC Den Bosch. Tabata einan ku el a hasi su avance tambe den futbòl profeshonal. Siguientemente, el a hunga pa FC Eindhoven, NAC Breda, i ADO Den Haag.<ref name="Jort"/> Durante su tempu na FC Eindhoven, e tabata un kompañero di e aktual kapitan indones, Jay Idzes, kende e tempu ei a hasi e transishon di e tim hubenil pa e promé tim.<ref name="Jort"/> Na 2024, Van der Sande a opta pa un aventura den eksterior ku e klup eskoses Dundee United. Un temporada despues, el a regresa Hulanda pa bisti e camiseta di SC Cambuur. Awor, un otro reto den eksterior ta sper’é, e biaha aki na Indonesia.<ref name="Jort"/> ==Karera internashonal== Riba 5 di òktober 2023, Van der Sande a wòrdu inkluí den e selekshon di selekshon nashonal di futbòl di Boneiru pa e coach nashonal Rilove Janga pa e partido internashonal kontra Anguilla dia 12 di òktober den e Liga di Nashonnan di CONCACAF 2023-24. Van der Sande tabata eligibel pasobra el a biba riba e isla di Caribe pa cinco aña durante su hubentud. Mesora el a hasi su debut internashonal komo titular i a hunga henter e partido, kual Boneiru a gana 2-0 kontra di Anguilla.[2] Siguientemente, el a wòrdu yamá mas frekuentemente pa e selekshon nashonal, i dia 8 di sèptèmber 2024, el a skor su promé gol pa Boneiru ora el a haña e nèt den e derota di 2-1 for di kas kontra El Salvador den e Liga di Nashonnan di CONCACAF 2024/25. --------------- Segun gerente general Yabes Tanuri, e yegada di e delantero ta un eskoho deliberá di e staf tékniko. “Nos ta anunsiá ofisialmente ku Jort van der Sande ta nos hungadó stranhero nobo pa e temporada benidero. Su yegada ta kuadra ku e nesesidatnan di e personal tékniko. A base di su eksperensia i estadístikanan komo delantero, nos ta spera ku e por duna un kontribushon signifikante na Bali United. Nos ta spera ku e adaptá lihé na e liga indones. Bon Bini na Bali, i nos ta spera di logra un éksito huntu den Tanuri,” Tanuri a bisa. deklarashon di e klup.<ref name="Jort">Hans Hofstra, [https://www.bonaire.nu/nieuws/sport/92813/bonairiaans-international-jort-van-der-sande-tekent-bij-bali-united https://www.bonaire.nu/nieuws/sport/92813/bonairiaans-international-jort-van-der-sande-tekent-bij-bali-united], bonaire.nu (26 di yüli 2026)</ref> {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Sande, Jort van der}} [[:Kategoria:Hende]] [[:Kategoria:Futbolista]] [[:Kategoria:Futbòl na Boneiru]] ---------------- {{Variante|c}} {{Infobox futbolista|variante=c | nomber = | imagen = | imagen hachura = | descripcion = <!-- Seccion di informacion personal --> | nomber completo = Jarzinho Saul Emmanuel Pieter | alias = | fecha nacemento = | luga nacemento = [[Willemstad]] | pais nacemento = {{CUW}} | fecha fayecimento = | luga fayecimento = | pais fayecimento = | nacionalidad = | haltura = | pia = <!-- Seccion di club profecional --> | debut = | debut ekipo = | club actual = [[File:Flag of Saudi Arabia.svg|20px|border]] Abha | liga = Promé Divishon | number = 3 | posicion = Defensa | contract = <!-- Seccion di seleccion nacional --> | seleccion = {{CUWf}} | debut seleccion = 6 di òktober 2016 | number seleccion = | participa = 28 | goal = 1 <!-- Seccion di trayectoria --> | temporada = 2012–2014<br>2014–2018<br>2018–2024<br>2024-2025<br>2025- | club = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] VV Smitshoek<br>[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Kozakken Boys<br>[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] RKC Waalwijk<br>[[File:Flag of Saudi Arabia.svg|20px|border]] El-Hazem<br>[[File:Flag of Saudi Arabia.svg|20px|border]] Abha <!-- Seccion di Prestacion --> | campeonato = | medaya = | competencia = | compeonato2 = | medaya2 = | competencia2 = | actualisa = 10 di yüni 2026 }} '''Jarzinho Saul Emmanuel Pieter''' (☆ [[11 di novèmber]] [[1987]] na [[Willemstad]] – † [[9 di sèptèmber]] [[2019]] na [[Port au Prince]]) tabata un futbolista di Kòrsou ku tabata hunga komo kiper. Karera di klup Pieter a kuminsá su karera ku RKSV Centro Dominguito, kaminda el a bira un di e portero mas importante den futbòl lokal. Ku e klup aki, el a gana varios kampionato di Kòrsou, inkluyendo titulonan na 2012, 2013, 2015 i 2016. Durante e periodo aki, Centro Dominguito tabata un di e ekiponan dominante riba e isla. Despues di mas ku dies aña ku e klup, Pieter a transferí na 2018 pa SV VESTA. Ku e equipo aki, el a logra un logro historiko ora ku VESTA a bira kampion di Kòrsou pa promé biaha den su historia. Internashonal Pieter a hasi su debut pa e selekshon nashonal di Kòrsou na 2013, poco tempu despues di su promé titulo ku Centro Dominguito. El a forma parti di e selekshon durante varios aña, mayoria di biaha komo di dos portero despues di Eloy Room. El a partisipá den torneo manera e Kampionato Karibe 2014, kaminda Kòrsou a debuta na e ronda final, i tambe den e Kopa Oro di CONCACAF 2017. Den e ultimo torneo aki, Kòrsou a logra un exito historiko ora ku nan a gana e kampionato karibeño i kualifiká pa e Kopa Oro. Morto Na sèptèmber 2019, Pieter tabata ku e selekshon nashonal na Haití pa un partido di CONCACAF Nations League. Poco despues di yega, el a kuminsá sinti malu. Dia 9 di sèptèmber 2019, el a wòrdu hañá morto den su kamber di hotel na Port-au-Prince, probablemente debí na un paro kardiako. Su morto a kousa gran tristesa den Kòrsou i den mundu di futbòl. Durante e siguiente partido di e selekshon, a wòrdu tene un momento di silensio na su memoria. Despues di su morto, a wòrdu establesé e “Jarzinho Pieter Kids Fund Project” na su honor. == Karera == ===Klup=== Pieter a hunga pa [[RKSV Centro Dominguito]] y SV VESTA na [[Kòrsou]] i a titulá seis biaha kampeon di Kòrsou. Den zomer di 2018, el a hunga pa [[SV Juventus]] na [[Boneiru]] pa vários luna. === Internashonal === Un rato despues di a gana su di dos titulo nacional cu RKSV Centro Dominguito na 2013, Pieter a wordo yama pa e seleccion nacional di futbol di Curaçao pa entrenador nacional Ludwig Alberto. Tres dia despues di su di 26 cumpleaños, el a debuta den e prome partido di e torneo ABCS 2013 contra Aruba, un partido cu Curaçao a gana 2-0. Den e final contra Surinam dos dia despues, cual Curaçao a perde 3-1, Pieter un biaha mas a hunga full e 90 minuut den gol pa su pais natal. Ta te na sèptèmber 2014 Pieter a keda selektá pa e selekshon di Kòrsou atrobe. Pa e eliminatorio di Kampionato di Karibe 2014, el a wòrdu yamá pa e selekshon di Kòrsou dor di Ingemar Pieternella i a hunga den tur tres partido di grupo den e promé buèlta. Curaçao a termina prome y a avansa pa e di dos buelta di clasificacion, unda nan a bolbe termina na di dos luga tras di Martinique. Pieter a hunga den tur tres partido di grupo di Pieternella. Despues di a klasifiká ku éksito, e selekshon nashonal a partisipá den e finalnan na Jamaica na novèmber 2014 pa promé biaha den historia. Danki na su actuacionnan consistente durante e eliminatorionan, Pieter tabata tambe e portero regular di su pais den e finalnan y a hunga e 90 minuut completo den tur tres partido di grupo di su team. Sinembargo, Curaçao a perde den Grupo A contra Trinidad y Tobago, Cuba, y Guyana Frances, y finalmente a termina ultimo den e grupo cu 0 punto y un diferencia di gol di 5:10, loke a conduci na un eliminacion trempan di e torneo. E siguiente aña, Pieter a wòrdu remplasá komo portero di promé eskoho pa Eloy Room; Zeus de la Paz i Marcello Pisas tambe a hunga pa e selekshon nashonal e aña ei, promé ku Eloy Room a bira e úniko promé eskoho for di 2016. Pieter tabata e portero di reserva di De la Paz den por lo ménos dos partido internashonal na 2015 i despues mester a warda un aña promé ku e wòrdu yamá atrobe. For di e promé buèlta di e eliminatorionan pa Kopa Karibe 2017, Pieter tabata e portero di reserva di Eloy Room i seguidamente a keda riba banki pa e selekshon di Kòrsou—ku eksepshon di algun partido. Dia 22 di maart 2017, Pieter a hunga den un partido amistoso no oficial contra El Salvador cu no a wordo reconoci pa FIFA. Despues ku Curaçao a klasifiká ku éksito pa e Kampionato di Karibe, nan a gana e buèlta final di Martinique, asina klasifiká pa e Kopa di Oro di CONCACAF 2017. Asina mes e team a termina ultimo den Grupo C sin anota ni un punto of gol y a keda elimina trempan. Durante e periodo aki, Pieter tabata konsistentemente e reserva di Room. Despues di esei, Pieter a keda e di dos eskoho tras di Room den un seri di partidonan amistoso, e klasifikashonnan di Liga di Nashonnan di CONCACAF 2019-21, i e Kopa di Oro di CONCACAF 2019. Kamber a keda pa Merka despues di partisipashon den e Kopa di Oro. === Morto === Na kuminsamentu di sèptèmber 2019, el a kuminsá e kampaña di Liga di Nashonnan di CONCACAF 2019-21 ku e selekshon nashonal di Kòrsou i tabata un biaha mas riba banki tras di Eloy Room den un viktoria di 1-0 riba Haiti dia 7 di sèptèmber. Un dia despues, el a bula ku e selekshon nashonal pa e kapital haitiano, Port-au-Porce, pa nan di dos partido di regreso, grupo Haiti. E mesun dia ei, Pieter a keha di ta sinti malu. E siguiente mainta, el a wòrdu hañá morto den su kamber di hotèl na Marriott na Port-au-Prince; el a muri di paro kardiako.<ref>[https://www.mirror.co.uk/sport/football/news/jairzinho-pieter-dead-curacao-goalkeeper-19934472 Jairzinho Pieter dead: Curacao goalkeeper suffers cardiac arrest on eve of qualifier] (englisch), abgerufen am 18. Oktober 2019</ref> E partido kontra Haiti a wòrdu hunga apesar di morto di Pieter i a terminá den un empate di 1-1; un minüt di silensio a wordu observa promé ku kickoff den su memoria. <ref>[https://www.washingtonpost.com/sports/2019/09/10/day-before-an-international-match-goalie-curacao-died-heart-attack/ The day before an international match, a goalie from Curacao died of a heart attack] (englisch), abgerufen am 18. Oktober 2019</ref> Despues di a skor e gol di empate, [[Elson Hooi]] di Kòrsou a hisa un T-shirt ku e number di Pieter i e palabra “LEGENDA” riba dje pa e kámaranan.<ref>{{en}}[https://www.youtube.com/watch?v=uAUpujswL_c Curacao and Haiti played an exciting 1-1 draw], abgerufen am 18. Oktober 2019</ref> Despues di su morto, e Proyekto di Fondo di Mucha Jarzinho Pieter a wòrdu establesé na su honor.<ref>[https://kikotapasando.com/2019/10/03/grupo-amigunan-di-pieter-ku-un-inisiativa-bunita-t-shirt-speshal-pa-duna-honor-i-alabes-fundraising-pa-yunan-di-jarzinho-pieter/ Grupo ‘amigunan di Pieter’ ku un inisiativa bunita T-shirt speshal pa duna honor i alabes fundraising pa yunan di Jarzinho Pieter] (Papiamentu), abgerufen am 18. Oktober 2019</ref> ====Selekshon nashonal di Kòrsou==== Na 2013, el a hasi su debut pa e selekshon nashonal di futbòl di Kòrsou, kaminda e tabata prinsipalmente portero di reserva. Pieter a forma parti di e selekshon di Kòrsou na [[Kopa Oro di CONCACAF]] 2017 i 2019 i [[Kopa Karibe]] 2014 i 2017. Ku Kòrsou, Pieter a gana e Kopa Karibe na 2017. Pieter a fayesé dia 9 di sèptèmber 2019, na e edat di 31 aña den e hotèl di hungadónan na Port-au-Prince, Haiti, kaminda e tabata ku e selekshon nashonal di futbòl di Kòrsou pa un partido den [[CONCACAF Nations League]].<ref>[https://web.archive.org/web/20191018084407/https://www.concacaf.com/en/article/concacaf-statement-09092019 Concacaf Statement], concacaf.com, 9 di sèptèmber 2019.</ref> ==Lista di honor== ; RKSV Centro Dominguito :[[Promé Divishon|Sekshon Pagá / Promé Divishon]]: 2012, 2013, 2015, 2016, 2017 ; SV Vesta : Promé Divishon: 2019 ; {{CUW}} : [[Kopa Karibe]]: 2017 : King's Cup: 2019 ==Link eksterno== *[https://www.national-football-teams.com/player/54167/Jarzinho_Pieter.html Profiel op national-football-teams.com] * {{Transfermarkt|300410}} * {{NFTPlayer|54167}} * [https://caribbeanfootballdatabase.com/curacao/players/jairzinhopieter.html Jarzinho Pieter] in der Caribbean Football Database (englisch) {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Pieter, Jarzinho}} [[:Kategoria:Hende]] [[:Kategoria:Futbolista]] [[:Kategoria:Futbòl na Kòrsou]] --------------- {{Variante|c}} {{Infobox futbolista|variante=c | nomber = | imagen = | imagen hachura = | descripcion = <!-- Seccion di informacion personal --> | nomber completo = | alias = | fecha nacemento = | luga nacemento = [[Willemstad]] | pais nacemento = {{CUW}} | fecha fayecimento = | luga fayecimento = | pais fayecimento = | nacionalidad = | haltura = | pia = <!-- Seccion di club profecional --> | debut = | debut ekipo = | club actual = [[File:Flag of Saudi Arabia.svg|20px|border]] | liga = Promé Divishon | number = 3 | posicion = Defensa | contract = <!-- Seccion di seleccion nacional 1--> | seleccion = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] [[Hulanda]] U-15 | debut seleccion = 2011 | number seleccion= | participa = 36 | goal = 4 <!-- Seccion di seleccion nacional 2--> | seleccion2 = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] [[Hulanda]] | debut seleccion2= | number seleccion2= | participa2 = 6 | goal2 = 0 <!-- Seccion di seleccion nacional 3--> | seleccion3 = {{CUWf}} | debut seleccion3 = 5 di sèptèmber 2025 | number seleccion3= | participa3 = 3 | goal3 = 0 <!-- Seccion di trayectoria --> | temporada = 2012–2014<br>2014–2018<br>2018–2024<br>2024-2025<br>2025- | club = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] VV Smitshoek<br>[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Kozakken Boys<br>[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] RKC Waalwijk<br>[[File:Flag of Saudi Arabia.svg|20px|border]] El-Hazem<br>[[File:Flag of Saudi Arabia.svg|20px|border]] Abha <!-- Seccion di Prestacion --> | campeonato = | medaya = | competencia = | compeonato2 = | medaya2 = | competencia2 = | actualisa = 10 di yüni 2026 }} === Internashonal === For di 2012 pa 2017, Bazoer a hasi un total di 33 aparishon pa diferente selekshon hubenil di Hulanda, anotando tres gol. Ku e selekshon U-17, el a gana e kampeonato oropeo di UEFA U-17 na [[Slovenia]] na 2012. Dia 13 di novèmber 2015, el a hasi su debut pa e selekshon nashonal senior den un wega amistoso kontra Wales (3-2). Na 2016, e mediokampista a hasi sinku aparishon mas den partidonan amistoso. ====Selekshon nashonal di Kòrsou==== Ya for di 2013, Kòrsou a aserká Bazoer pa firma kuné komo un internashonal hubenil.<ref>{{cite web |language=en |url=http://www.concacaf.com/page/ConfederationDetail/0,,12813~2730083,00.html|title=U-20 finals set for Mexico, U-17s to Panama|publisher=CONCACAF.com|date=2012-11-04 |access-date= |url-status=|archive-url=https://web.archive.org/web/20120413211011/http://www.concacaf.com/page/ConfederationDetail/0,,12813~2730083,00.html|archive-date=2012-04-13}}</ref> Dia 29 di ougùstùs 2025, FIFA a aprobá e petishon di Bazoer pa kambia su afiliashon nashonal di Hulanda pa Kòrsou.<ref>{{cite web|url=https://knowledge.fifa.com/change-of-association-platform |language=en |title=FIFA Change of Association Platform|work=knowledge.fifa.com|date=2025-08-29 |accessdate=2026-06-10}}</ref> El a hasi su debut pa e selekshon nashonal di futbòl di Kòrsou dia 5 di sèptèmber 2025 den un wega di eliminashon pa Kopa di Mundu kontra Trinidad i Tobago, ku a terminá 0-0.<ref>{{cite web |language=en |url= https://www.sofascore.com/football/match/curacao-trinidad-and-tobago/mdcsCqx |title=Trinidad and Tobago v Curaçao|date=2025-09-05 |work=sofascore.com |access-date=2026-06-10}}</ref> Na mei 2026, el a wòrdu nombrá den e selekshon final di Kòrsou pa e [[Kopa Mundial di Futbòl|Kopa Mundial di FIFA]] 2026, e promé aparishon di e pais na e torneo.<ref>{{cite web|title=Smallest nation Curacao name debut World Cup squad|url=https://www.bbc.com/sport/football/articles/c70798249j0o|date=2026-05-18|access-date=2026-06-10}}</ref> {{Appendix}} {{Malchi:Navegashon Selekshon Nashonal di Futbòl di Kòrsou KM 2026}} {{DEFAULTSORT:Bazoer, Riechedly}} [[:Kategoria:Hende]] [[:Kategoria:Futbolista]] [[:Kategoria:Futbòl na Kòrsou]] ===Internashonal=== ====Selekshon nashonal di Kòrsou==== Fonville a wòrdu yamá pa e selekshon nashonal di Kòrsou pa e partidonan di klasifikashon pa [[Kopa Mundial di Futbòl|Kopa Mundial]] 2026 di [[FIFA]] kontra Bermuda i Jamaica dia 13 i 18 di novèmber 2025.<ref>{{cite web|url= https://www.gelderlander.nl/nec/deveron-fonville-heeft-een-unieke-route-afgelegd-richting-nec-ik-moest-opeens-verder-kijken-dan-voetbal~ae1d1e4d/?referrer=https%3A%2F%2Fwww.google.com%2F|website=Gelderlander.nl|accessdate=|title= Deveron Fonville took a unique path to NEC: "I suddenly had to look beyond football."|date=2025-11-12}}</ref> Na mart 2026, el a konfirmá su desishon pa hunga pa Kòrsou<ref>{{citeer web |url=https://www.voetbalprimeur.nl/nieuws/2069306/nec-verdediger-fonville-over-keuze-tussen-nederland-en-cura-ao.html |titel=NEC-verdediger gelinkt aan Oranje: 'Ik heb met mijn hart voor Curaçao gekozen' |datum=2026-03-21 |taal=nl}}</ref> i dia 18 di mei 2026 a wòrdu nominá pa e tim final pa Kopa Mundial 2026, apesar di no a hunga promé.<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/sport/football/articles/c70798249j0o |titel=2026 World Cup: Curacao name debut 26-man squad |datum=2026-05-18 |language=en |work=BBC}}</ref> El a hasi su debut pa Kòrsou dia 30 di mei 2026 den e partido preparatorio pa Mundial kontra Eskosia.<ref>[https://www.vi.nl/nieuws/advocaat-laat-fonville-debuteren-namens-cura-ao-tegen-schotland Advocaat laat Fonville debuteren namens Curaçao tegen Schotland], vi.nl (30 di mei 2026)</ref> -------------- {{Variante|c}} {{Infobox futbolista| variante = c | nomber = Godfried Roemeratoe | nomber completo = | imagen = Godfried Roemeratoe.JPG | descripcion = Godfried Roemeratoe na 2025. | fecha nacemento = [[19 di ougùstùs]] [[1999]] | luga nacemento = | pais nacemento = {{NLD}} | fecha fayecimento= | luga fayecimento = | pais fayecimento = | nacionalidad = | nacionalidad_dep = {{CUW}} | deporte = futbol | haltura = 178 | pia = drechi | club actual = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] FKC Waalwijk | liga = | number = 24 | posicion = Mediokampista <!-- Seccion di seleccion nacional 1--> | seleccion = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] [[Hulanda]] U-17, U-20 | debut seleccion= 2015 | number seleccion= | participa = 6 | goal = 0 <!-- Seccion di seleccion nacional 2--> | seleccion2 = {{CUWf}} | debut seleccion2 = 2023 | number seleccion2= | participa2 = 16 | goal2 = 1 | temporada = 2017–2018<br />2018–2022<br />2021–2022<br />2022–2023<br />2023– | club = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Jong FC Twente<br />[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] FC Twente<br />[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Willem II<br />[[File:Flag of Israel.svg|20px|border]] Hapoel Tel Aviv<br />[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] RKC Waalwijk }} '''Godfried Roemeratoe''' (☆ [[19 di ougùstùs]] [[1999]] na Oost-Souburg, [[Hulanda]]) ta un futbolista profeshonal ku ta hunga komo mediokampista pa RKC Waalwijk i pa e [[Selekshon nashonal di futbòl di Kòrsou (maskulino)| selekshon nashonal di Kòrsou]]. ==Karera== ===Klup=== ===Internashonal=== El a wòrdu yamá pa e selekshon nashonal di futbòl di Kòrsou pa e partidonan di klasifikashon pa Kopa Mundial di FIFA 2026 kontra Bermuda i Jamaica riba 13 i 18 di novèmber 2025.[7] ====Selekshon nashonal di Kòrsou==== {{Malchi:Navegashon Selekshon Nashonal di Futbòl di Kòrsou KM 2026}} {{Stub}} {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Roemeratoe, Godfried}} [[:Kategoria:Hende]] [[:Kategoria:Futbolista]] [[:Kategoria:Futbòl na Kòrsou]] ---------------- {{Variante|c}} {{Infobox futbolista| variante = c | nomber = Joshua Brenet | nomber completo = Joshua Benjamin Brenet | imagen = PSV Eindhoven, Teamcamp Bad Erlach, July 2014 (076).jpg | descripcion = | fecha nacemento = [[20 di mart]] [[1994]] | luga nacemento = Kerkrade | pais nacemento = {{NLD}} | fecha fayecimento= | luga fayecimento = | pais fayecimento = | nacionalidad = | nacionalidad_dep = {{CUW}} | deporte = futbol | haltura = 181 | pia = drechi | club actual = [[File:Flag of Turkey.svg|20px|border]] Kayserispor | liga = Superliga | number = 30 | posicion = Defensa <!-- Seccion di seleccion nacional 1--> | seleccion = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] [[Hulanda]] U-18, U-19, U-21 | debut seleccion = 2011 | number seleccion= | participa = 17 | goal = 0 <!-- Seccion di seleccion nacional 2--> | seleccion2 = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] [[Hulanda]] | debut seleccion2 = 9 di novèmber 2016 | number seleccion2= | participa2 = 2 | goal2 = 0 <!-- Seccion di seleccion nacional 3--> | seleccion3 = {{CUWf}} | debut seleccion3 = 6 di yüni 2024 | number seleccion3= | participa3 = 11 | goal3 = 1 | temporada = 2012–2018<br />2013–2015<br />2018–2022<br />2020<br />2021<br />2022–2024<br />2024–2025<br />2025–2026<br />2026– | club = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] PSV<br />[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Jong PSV<br />[[File:Flag of Germany.svg|20px|border]] Hoffenheim<br />→ [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Vitesse<br />[[File:Flag of Germany.svg|20px|border]] Hoffenheim<br>[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] FC Twente<br />[[File:Flag of Qatar.svg|20px|border]] Al-Rayyan SC<br />[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] [[Eskosia]] Livingston FC<br />[[File:Flag of Turkey.svg|20px|border]] Kayserispor }} '''Joshua Benjamin Brenet''' (☆ [[20 di mart]] [[1994]] na Kerkrade, [[Hulanda]]) ta un futbolista [[Hulanda|hulandes]] ku raisnan di [[Kòrsou]] ku ta hunga komo delantero. Aktualmente, e ta hunga pa Kayserispor i pa e [[Selekshon nashonal di futbòl di Kòrsou (maskulino)| selekshon nashonal di Kòrsou]]. ==Karera== ===Klup=== ===Internashonal=== ====Selekshon nashonal di Kòrsou==== {{Malchi:Navegashon Selekshon Nashonal di Futbòl di Kòrsou KM 2026}} {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Brenet, Joshua }} [[:Kategoria:Hende]] [[:Kategoria:Futbolista]] [[:Kategoria:Futbòl na Kòrsou]] ------------ (☆ na ) ta un futbolista ku raisnan di Kòrsou ku ta hunga komo . Aktualmente, el ta hunga pa i pa e selekshon nashonal di Kòrsou. == Karera == === Hoben === <Optional: youth clubs in 1–2 sentences> El a kuminsá su karera na i despues a pasa pa <academy/club>. === Klup === Dia , el a hasi su debut profeshonal pa den un partido kontra .[#] <Season/period>: <short summary – appearances/goals if known> Na , el a transferí pa .<optional fee/contract>[#] Na , el a firma ku .[#] <Keep each club to 1–2 sentences max> === Internashonal === <Optional: youth national teams> El a representá na nivel hubenil (si aplicabel). El a hasi su debut pa Kòrsou dia den un kontra . <Optional highlight (ONLY if notable)> Dia , el a <goal/assist/event> den un partido kontra . <Optional: tournament/qualification> El tabata parti di e selekshon ku a <achievement, e.g. klasifiká pa Mundial 2026>. ----------- {{Variante|c}} E '''lista di hungado di e seleccion nacional di futbol di Aruba''' ta duna un bista di tur futbolista cu tin por lo menos cinco wega internacional pa [[Aruba]] riba nan nomber. E lista no ta incluí partidonan pa e [[Selekshon Antiano di Futbòl|selekshon nashonal di futbol di Antias Hulandes]], solamente e partidonan internacional di pais Aruba despues di su status aparte na 1986. == Lista di hungado == {| class="wikitable sortable" width=90% style="text-align:center;" |- align=left ! width=5% | № ! width=15% | Hungadó ! width=5% | № di partido hungá ! width=5% | № di gol ! width=15% | Debut ! width=15% | Ultimo wega |- | 1 || align="left" | [[Fernando Lewis]] || 11 || 0 || 5 juni 2015 || 14 juni 2017 |- | 2 || align="left" | [[Noah Harms]] || 11 || 0 || 10 oktober 2017 || 4 juni 2022 |- | 3 || align=left | [[Walter Bennett (Aruba)|Walter Bennett]] || 17 || 0 || 21 augustus 2011 || 18 oktober 2023 |- | 4 || align=left | [[Gregor Breinburg]] || 13 || 0 || 2019 || 21 november 2023 |- | 5 || align="left" | [[Terence Groothusen]] || 27 || 1 || 2016 || 9 oktober 2021 |- | 6 || align="left" | [[Josh Gross]] || 25 || 3 || 2021 || |- | 7 || align="left" | [[Annuar Kock]] || 48 || 13 || 2019 || |- | 8 || align="left" | '''[[Matthew Lentink]]'''|| 70 || 16 || 2016 || |- | 9 || align="left" | [[Nickenson Paul]] || 10 || 3 || 10 oktober 2017 || 16 juni 2021 |- | 10 || align="left" | [[Bradley Martis]] || 12 || 0 || 2011 || 17 juli 2017 |- | 11 || align=left | [[Diederick Luidens]] || 17 || 1 || 5 juni 2019 || 21 november 2023 |- | 12 || align="left" | '''[[Rovien Ostiana]]''' || 11 || 1 || 2024 || |- | 13 || align="left" | [[Darryl Baly]] || 38 || 2 || 2011 || 13 juni 2023 |- | 14 || align="left" | [[Jaybrien Romano]] || 10 || 1 || 23 maart 2018 || 1 juli 2019 |- | 15 || align=left | [[Javier Jimenez]] || 16 || 5 || 2011 || 3 oktober 2021 |- | 16 || align="left" | [[Jayden Kruydenhof]] || 14 || 0 || 2021 || |- | 17 || align="left" | '''''[[Jonathan Richard]]''''' || 19 || 1 || 2021 || |- | 18 || align="left" | [[Isaï Marselia]] || 23 || 0 || 2023 || |- | 19 || align="left" | [[Tyron Perret Gentil]] || 39 || 1 || 2016 || |- | 20 || align=left | [[Leroy Oehlers]] || 37 || 5 || 2019 || |- | 21 || align=left | [[Theric Ruiz]] || 17 || 0 || 2011 || 3 oktober 2021 |- | 22 || align=left | [[Jean-Luc Bergen]] || 34 || 10 || 2015 || 18 oktober 2023 |- | 23 || align="left" | [[Raymond Baten]]|| 39 || 21 || 2016 || 9 juni 2024 |- | 24 || align=left | [[Gillian Justiana]] || 16 || 0 || 2011 || 10 oktober 2017 |- | 25 || align="left" | '''''[[Gervane Kastaneer]]''''' || 27 || 9 || 12 oktober 2018 || |- | 26 || align="left" | [[Gino van Kessel]] || 25 || 8 || 2015 || 27 september 2022 |- | 27 || align="left" | '''''[[Brandley Kuwas]]''''' || 35 || 2 || 22 mart 2017 || |- | 28 || align="left" | [[Darryl Lachman]] || 33 || 1 || 2015 || 16 juni 2021 |- | 29 || align="left" | '''''[[Jürgen Locadia]]''''' || 12 || 1 || 13 yuni 2023 || |- | 30 || align=left | '''''[[Jearl Margaritha]]''''' || 21 || 5 || 7 september 2023 || |- | 31 || align=left | [[Michaël Maria]] || 29 || 2 || 2015 || 24 september 2022 |- | 32 || align="left" | '''[[Nathan Markelo]]''' || 11 || 0 || 2022 || 6 juni 2024 |- | 33 || align=left | '''[[Cuco Martina]]''' || 63 || 1 || 2011 || 9 juni 2024 |- | 34 || align="left" | [[Shermaine Martina]] || 10 || 0 || 27 maart 2018 || 17 juni 2023 |- | 35 || align="left" | [[Shelton Martis]] || 11 || 1 || 2014 || 11 juni 2015 |- | 36 || align="left" | [[Papito Merencia]] || 18 || 4 || 14 november 2013 || 27 maart 2016 |- | 37 || align=left | [[Dustley Mulder]] || 17 || 0 || 2015 || 17 juli 2017 |- | 38 || align=left | [[Gevaro Nepomuceno]] || 50 || 8 || 2014 || 13 juni 2023 |- | 39 || align="left" | [[Jeremy de Nooijer]] || 15 || 0 || 2015 || 25 maart 2021 |- | 40 || align="left" | [[Jarzinho Pieter]] || 11 || 0 || 14 november 2013 || 15 november 2014 |- |} ----------------- {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Antonisse, Jeremy}} [[:Kategoria:Futbolista]] [[:Kategoria:Futbòl na Kòrsou]] ===Selekshon nashonal di Kòrsou=== For di 2011, Martina ta representá Kòrsou na nivel internashonal, meskos ku su ruman [[Javier Martina]]. Tur dos a partisipá den e eliminatorionan pa kualifikashon di [[Kopa Mundial di Futbòl]] 2014 di [[FIFA]].<ref> {{citeer web|titel=''Martina verlies weer met Curaçao'' |url=https://www.bd.nl/rkc-waalwijk/martina-verliest-weer-met-curacao~a988f976/?referrer=https%3A%2F%2Fwww.google.com%2F|werk= bn.nl }}</ref> Martina a bira un lider importante den e selekshon i a fungi komo kapitan. Bou di su liderato, Kòrsou a logra klasifikashon pa e CONCACAF Gold Cup 2017 i CONCACAF Gold Cup 2019. Despues di un eliminashon den fase di grupo na 2017, e tim a logra yega kuarto final na 2019, kaminda nan a pèrdè 1–0 kontra [[Estadonan Uni di Amérika|Merka]]. Un di e mihó logro di Martina ku Kòrsou tabata e viktoria den e [[Kopa Karibe]] 2017 dia 25 di yüni 2017, despues di a derotá Jamaica 2–1 den final. El a keda selektá pa e Tim di Aña di [[CONCACAF]] 2018, un rekonosementu pa su prestashon na nivel regional. Martina tambe a representá Kòrsou den varios edishon di [[Kopa Oro di CONCACAF]], inkluyendo 2017, 2019 i 2025. == Link eksterno == * [https://www.soccerway.com/player/martina-cuco/IiT86r0s/ Profil Cuco Martina], soccerway.com {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Martina, Cuco}} [[:Kategoria:Futbolista]] [[:Kategoria:Futbòl na Kòrsou]] -------------- {{Infobox futbolista| variante = a | nomber = Michel Lopez | fecha nacemento = [[3 di novèmber|]3 di november]] [[1972]] | luga nacemento = {{ABW}} | pais nacemento = | facha fayecimento = | luga fayecimento = | pais fayecimento = | nacionalidad = Hulandes | haltura = 169 <!-- Seccion di club profecional --> | debut = | debut ekipo = | club actual = | liga = [[Division di Honor (Aruba)|Division di Honor]] | number = | posicion = Mediocampo <!-- Seccion di seleccion nacional --> | seleccion = {{ABWf}} | debut seleccion = | number seleccion = | participa = 4 (0) | goal = <!-- Seccion di trayectoria --> | temporada = 2000-2002<br>2003–2005<br /> 2005–2011<br /> 2011–2013<br /> 2016–2017<br /> 2017-2018<br /> 2021-2022 | club = [[File:Flag of Aruba.svg|20px|border]] [[SV Independiente Caravel|SV Caravel]]<br />[[File:Flag of Aruba.svg|20px|border]] [[SV Estrella]]<br />[[File:Flag of Aruba.svg|20px|border]] [[SV La Fama]]<br />[[File:Flag of Aruba.svg|20px|border]] [[SV Dakota]]<br />[[File:Flag of Aruba.svg|20px|border]] [[SV Independiente Caravel|SV Caravel]]<br />[[File:Flag of Aruba.svg|20px|border]] [[SV Juventud Tanki Leendert|SV Tanki Leendert]]<br />[[File:Flag of Aruba.svg|20px|border]] [[SV Independiente Caravel|SV Caravel]] }} '''Michel Lopez''' (☆ [[3 di novèmber|3 di november]] [[1972]] na [[Santa Cruz]]) ta un ex-futbolista [[Aruba]]no cu a hunga primordialmente como mediocampista defensivo. El a forma parti di e [[seleccion nacional di futbol di Aruba (masculino)|seleccion nacional masculino di Aruba]]. == Bida y carera == Michel Lopez a nace y lanta na Santa Cruz, Aruba. === Carera den club === Michel López a kuminsá su karera di klup den e Divishon di Honor di nivel haltu di Aruba, kaminda e tabata afiliá ku SV Dakota durante e temporada 1999/2000 komo mediokampista defensivo.[6] Estadisticanan detaya di e periodo aki, incluyendo aparicionnan y golnan, ta limita den registronan disponibel, reflehando e documentacion modesto di futbol domestico di Aruba e tempo ey. López ta wòrdu notá komo retirá di wega profeshonal, sin mas transferensia òf periodo di klup dokumentá den basenan di dato grandi.[1] Den su karera despues di wega, López a keda enbolbí den futbòl di Aruba komo miembro di direktiva i mènedjer di e sekshon hubenil na SV Estrella, kontribuyendo na e programanan di desaroyo di e klup segun e registronan di e organisashon.[7] === Carera internacional === Lopez a debuta pa e seleccion nacional di Aruba dia 18 di mart 2000 den un partido contra [[Puerto Rico]], kaminda el a remplasá pa Kenrick Bradshaw durante e partido ku a tuma lugá na Estadio Sixto Escobar.[8] E partido, cu a termina den un empate 2-2. Lopez a gana dos kap pa e selekshon nashonal di futbòl di Aruba durante e kampaña di klasifikashon pa Kopa Mundial di FIFA 2002 na CONCACAF, tur dos aparishon ta bini komo suplente.[2][1] Representando su nashon na nivel internashonal, el a aparesé den eliminatorio pa Kopa Mundial pa e selekshon maskulino di Aruba durante kuminsamentu di añanan 2000, aparesé komo defensa den partidonan limitá.[1][2] Su debut a tuma lugá dia 18 di mart 2000, den un empate di 2-2 kontra Puerto Rico den e di dos wega di e promé buèlta, kaminda el a remplasá pa Kenrick Bradshaw durante e partido ku a tuma lugá na Estadio Sixto Escobar.[8] Aruba a gana e wega di ida 4-2 na kas dia 12 di mart 2000, i a avansá riba agregashon 6-4, markando un di e promé éksitonan di e nashon den kompetensianan sanshoná pa FIFA despues di nan miembresia na 1988.[8] López a kontribuí defensivamente den su tempu limitá riba tereno, yudando pa sigurá e resultado sin pèrdè mas gol.[8] López su di dos i último aparishon a tuma lugá dia 16 di aprel 2000, remplasando pa Richard Jacobs den un derota di 0-4 kontra Barbados den e di dos buelta di e di dos buèlta na Stadion Nashonal di Barbados.[9] Aruba a pèrdè e wega di ida 1-3 na kas dia 2 di aprel 2000, i a keda eliminá riba agregashon 1-7, kabando nan kareda di klasifikashon.[9] Den e wega aki, López a bolbe duna sosten na mediokampo pero no por a influensiá e resultado ya ku Barbados a dominá.[9] Werleman a debuta pa e seleccion nacional di Aruba dia 26 di mart 2008 den un partido contra [[Antigua i Barbuda|Antigua & Barbuda]]. Entre 2008 y 2010 el a representa Aruba den cuater partido internacional, incluyendo weganan clasificatorio pa [[Kopa Oro di CONCACAF|Copa Oro di CONCACAF]] y [[Kopa Mundial di Futbòl|Copa Mundial di FIFA]].<ref name=:"1"/> Tambe el a participa den partidonan amistoso. Aunke Aruba no a logra avansa den e torneonan aki, Werleman su contribucion a forma parti di e desaroyo di futbol internacional Arubano den e periodo ey.<ref name=:"1"/> == Link externo == * [https://ca.soccerway.com/player/werleman-jeffrey/Qwr0P4tO/ Profiel riba soccerway.com] * [https://www.besoccer.com/player/jeffrey-werleman-398765 Jeffrey Werleman], besoccer.com {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Werleman, Jeffrey}} [[:Kategoria:Futbolista]] [[:kategoria:Futbòl na Aruba]] Su promé timnan a inkluí SV Independiente Caravel (2000–2002) i SV Estrella Santa Cruz (2003–2005), kaminda el a mehorá su abilidatnan den liganan doméstiko. Despues el a hunga pa SV La Fama Savaneta di 2005 pa 2011, SV Dakota di 2011 pa 2013, SV Independiente Caravel na 2016–2017, SV Juventud Tanki Leendert na 2017–2018, un '''Jeffrey Werleman''' ta un kiper di futbòl i eks miembro di e selekshon nashonal di futbòl di Aruba.[1][2] Su promé klup tabata Caravel.[3] -------------------------- {{Infobox futbolista| variante = a | nomber = Yahmani Eisden | imagen = | imagen hanchura = | descripcion = <!-- Seccion di informacion personal --> | nomber completo = | alias = | fecha nacemento = [[19 di yüli|19 di juli]] [[2005]] | luga nacemento = | pais nacemento = [[Aruba]] | facha fayecimento = | luga fayecimento = | pais fayecimento = | nacionalidad = Hulandes | haltura = 187 <!-- Seccion di club profecional --> | debut = | debut ekipo = | club actual = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] FC Den Bosch | liga = | number = | posicion = Portero <!-- Seccion di seleccion nacional --> | seleccion = {{ABWf}} | debut seleccion = | number seleccion = | participa = | goal = <!-- Seccion di trayectoria --> | temporada = | club = Brasil Jrs, [[SV La Fama|La Fama]], Santa Fe y [[SV Dakota|Dakota]] }} '''Jahmani Yahvon Yahmal Eisden''' (☆ [[19 di yüli|19 di juli]] [[2005]] na [[Aruba]]) ta un keeper arubiano cu desde temporada 2024/25 ta hunga como bolante pa FC Den Bosch. E ta internacionalista pa e [[seleccion nacional di futbol di Aruba (masculino)|ekipo nacional masculino di Aruba]] desde == Carera == === Carera den club === Jahmani Eisden''' ta Eisen ta un keeper hoben cu a ser yama pa defende e gol di nos seleccion nacional. E tin 18 aña di edad, ta pisa 75KG y ta midi 1.87M di haltura. E campeonato aki e la hunga cu Ijsselmeervogels su categoria O21. E la hunga tambe cu e team grandi di Ijsselmeervogels, y t’e portero mas jong cu a debuta den e team grandi. E siguiente campeonato e lo ta formando parti di un club profesional. E tin 2 oferta riba mesa y lo mester dicidi cual e ta acepta. Na Aruba e la milita den varios club, entre otro Brasil Jrs, La Fama, Santa Fe y ultimo Dakota caminda el a titula campeon di Aruba. E la forma parti den varios categoria hubenil di seleccion di Aruba incluyendo e seleccion U-20 cu a participa na Guatemala. Den tur e seleccionnan e tawata capitan. Esaki sigur ta mustra su madurez y su habilidad di ta lider. E ta compronde e wega bon, tin hopi bon refleho, bon reaccion y ta bon cu e bala na su pia tambe. E ta coach su team bon y ta mantene su liñanan organisa. E ta yiu di e conocedo artista [[Ataniro]]. == Link externo == * [https://int.soccerway.com/players/matthew-lentink/142467/ Profiel riba soccerway.com] * [https://www.transfermarkt.com/matthew-lentink/profil/spieler/159034 Profiel di entrenado riba transfermarkt.nl] {{Appendix}} For di madre patria Hulanda nos a ricibi e grato noticia cu e hoben portero Jahmani Eisden a firma cu FC Den Bosch p’e temporada 2024/2025. Cu su 18 aña, Eisden ya a wordo convoca pa defende porteria di e seleccion nacional di Aruba.<ref>https://24ora.com/jahmani-eisden-ta-uni-oficialmente-na-fc-den-bosch/ Jahmani Eisden ta uni oficialmente na FC Den Bosch], 24ora.com (22 di juni 2024)</ref> Den e temporada anterior el a hunga den e categoria sub-21 di Ijsselmeervogels y tambe a debuta cu e prome ekipo, convirtiendo den e portero mas hoben pa haci esaki. P’e proximo temporada Eisden lo forma parti di un club profesional despues di a ricibi dos oferta, unda cu e mester a dicidi cua pa acepta. Na Aruba, Eisden a milita den varios club, incluyendo Brazil Jrs., La Fama, Santa Fe y mas recientemente Dakota, unda cu el a consagra como campeon di Aruba. Fuera di esey, el a forma parti di diferente categoria hubenil di e seleccion di Aruba, incluyendo sub-20 cu a participa na Guatemala, siendo capitan den tur di nan. E experiencia aki ta demostra su madurez y capacidad di liderazgo. Eisden ta destaca pa su comprension di wega, su reflehonan, reaccion rapido y habilidad cu e bala de su pianan. Tambe e ta conoci pa su capacidad pa dirigi su ekipo y mantene e defensa organisa. Jahmani Eisden ta yiu homber di e conocido cantante Janiro “Atanio” Eisden y su firma cu FC Den Bosch ta marca un importante paso den su prometedor carera deportivo. ------------------------------ {{Infobox futbolista | variante = a | nomber = Stiven Melchor Rua | imagen = | imagen hanchura = | descripcion = <!-- Seccion di informacion personal --> | nomber completo = | alias = | fecha nacemento = [[1990]] | luga nacemento = [[Medellin]] | pais nacemento = [[Colombia]] | facha fayecimento = | luga fayecimento = | pais fayecimento = | nacionalidad = | haltura = 177 <!-- Seccion di club profecional --> | debut = | debut ekipo = | club actual = [[File:Flag of Aruba.svg|20px|border]] [[SV Britannia]] | liga = | number = 1 | posicion = Portero <!-- Seccion di seleccion nacional --> | seleccion = {{ABWf}} | debut seleccion = | number seleccion = | participa = | goal = <!-- Seccion di trayectoria --> | temporada = | club = }} '''Stiven Melchor Rua''' (☆ [[1990]] na [[Medellin]]) ta un futbolista [[Aruba]]no cu ta hunga como portero den [[Division di Honor (Aruba)|division honor]] pa [[SV Britannia]]. E ta internacionalista pa e [[seleccion nacional di futbol di Aruba (masculino)|ekipo nacional masculino di Aruba]]. == Carera == === Carera den club === Stiven Rua ta STIVEN Melchor Rua ta un di a 6 hungadonan local cu lo ta parti di e seleccion di Aruba. E tin 34 Aña di edad y ta pisa 71KG. Su Haltura ta 1.77M y su posicion ta Bolante. E ta naci na Medellin Colombia y a hunga futbol infantil pa cu e team Itagui Detaires.<ref>[https://drive.google.com/file/d/1qFLCkC_Rhg701h5wBl-UVq5rj0Hx_c6z/view Stiven Melchor Rua: Hecho en Aruba], AweMainta (6 di juni 2024)</ref> 34 ana Na 2002 e la bin Aruba y a hunga mayoria di su hubentud den e team di RCA. Cu su 17 aña e la debuta cu e team di Division di Honor y a logra conkista u total di 6 titulo di campeon cu e team tricolor. Actualmente e ta den su di dos aña cu e Pumanan di Piedra Plat [[SV Britannia]]. E tin tambe 4 titulo di [[Copa Betico Croes]] di cual 3 ta cu [[Racing Club Aruba|RCA]] y uno cu Britannia. Na 2008 e la sali “Rookie of the year.” E tin 3 titulo di “best midfielder” y tambe un titulo di “Goal getter” y un titulo di MVP, ambos e la gana na 2016. E ta un hungado hopi bon tecnica, bon tino di wega y experiencia den weganan grandi. E ta naci na Colombia pero e ta sintie mas Rubiano cu Juan Bembe. “Hecho en Aruba” y cla pa bay guera pa representa nos bunita isla. == Link externo == * [https://int.soccerway.com/players/matthew-lentink/142467/ Profiel riba soccerway.com] * [https://www.transfermarkt.com/matthew-lentink/profil/spieler/159034 Profiel di entrenado riba transfermarkt.nl] {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Melchor Rua, Stiven}} [[:Category:Futbolista]] [[:Category:Futbòl na Aruba]] --------------------------------------------------- '''JOSTHAN Maduro''' ta un otro keeper hoben cu a ser yama pa defende e gol di nos seleccion nacional. E tin 17 aña di edad, ta pisa 80KG y ta midi 1.88M di haltura. E ta hunga den e campeonato local p’e muchanan di Madiki SV Riverplate den Division di Honor. E la cuminsa su carera futbolistico den Bubali y e ultimo dos añanan aki e la milita den e team di Madiki.<ref>[https://drive.google.com/file/d/1P0kFQSalZd2S820aowZLuE5eCh7BeUJ9/view Josthan Maduro: Factor X], AweMainta (5 di juni 2024)</ref> Sigur un di e motibo grandi cu Riverplate ta logra drenta den e Copa Oro t’e bon actuacion di Josthan Maduro. E la ser scogi como e miho keeper di Division di Honor campeonato 2022/ 2023. E tin hopi bon refleho y ta destaca hopi cu e bala den su pia. Cu su pia robes e por pone e bala te dilanti e area grandi di e team contrario. E tin hopi bon tecnica, bon vision di wega, bon reaccion y ta un di e poco porteronan cu tin e factor X. E por dicidi un wega cu su glovenan pero tambe cu su pia. Seleccion Aruba sigur ta conta cu 3 tremendo keeper p’e compromisonan nos dilanti y Josthan Maduro sigur ta cla p’e reto. {{Appendix}} --------------------------------------------- {{Infobox futbolista | variante = a | nomber = Rovien Ostiana | imagen = | imagen hanchura = | descripcion = <!-- Seccion di informacion personal --> | nomber completo = | alias = | fecha nacemento = [[14 di febrüari|14 di februari]] [[2002]] | luga nacemento = [[Rotterdam]] | pais nacemento = [[Hulanda]] | facha fayecimento = | luga fayecimento = | pais fayecimento = | nacionalidad = Hulandes | haltura = 186 <!-- Seccion di club profecional --> | debut = | debut ekipo = | club actual = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Jong FC Volendam | liga = | number = | posicion = Bolante <!-- Seccion di seleccion nacional --> | seleccion = {{ABWf}} | debut seleccion = 2023 | number seleccion = | participa = | goal = <!-- Seccion di trayectoria --> | temporada = 2022-2023<br /> | club = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Jong FC Volendam<br /> }} '''Rovien Ostiana''' (☆ [[14 di febrüari|14 di februari]] [[2002]] na [[Rotterdam]]) ta un futbolista hulandes cu ta hunga como bolante. E ta internacionalista pa e [[seleccion nacional di futbol di Aruba (masculino)|ekipo nacional masculino di Aruba]] desde 2023. == Carera == === Carera den club === ROVIEN Ostiana ta otro hungado cu lo ta formando parti di nos seleccion Nacional p’e apertura di e clasificacion pa Mundial 2026. E tin 22 aña di edad, ta pisa75KG y ta midi 1.86M di haltura. Actualmente e ta hungando pa Jong F.C. Volendam den division dos di e futbol Hulandes. Su posicion ta bolante y e la bin ta hunga un rol importante den nos team Nacional. E tin 5 gol anota y 3 asistencia den e Concacaf Nations League y un di su gol nan a sali den e top 3 miho golnan di e torneo aki y hasta a sali riba ESPN. Esey t’e gol cu e la score di midden veld contra US Virgin Island. E ta e tipo di bolante cu bo ta yama “Box to Box.” E ta core e veld ariba abou semper buscando e espacio y semper n’e luga indica n’e momento indica. E tin bon vision di wega y tambe un bon disciplina tactico pa yuda e team mantene organisacion. Su motivacion grandi, ta su mama cu ta biba na Aruba di Famia Robles. Aruba sigur ta conta cu su asistencia nan y tambe su olfato goleador den e wega nan nos dilanti. === Carera internacional === Ostiana a haci su debut internacional pa Aruba riba 11 di sèptèmber 2023 den un partido di Liga C di Nashonnan di CONCACAF 2023 ⁇ 24 contra e Islanan Cayman.[1] 7] El a score su promé gol pa e ekipo nacional den e di dos minuut di e eventual victoria di 2:1.[ Na e siguiente partido, Ostiana a score su di dos gol den dos wega ora Aruba a derotá e Islanan Virgen Merikano pa keda inkapas i lider di nan grupo. Despues di e wega, el a keda nombra den e League C Best XI pa su rendimiento. 12] == Link externo == * [https://int.soccerway.com/coaches/marvic-bermudez/590927/ Profiel riba soccerway.com] * [https://www.transfermarkt.nl/marvic-bermudez/profil/trainer/64628 Profiel di entrenado riba transfermarkt.nl] {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Ostiana, Rovien}} [[:Category:Futbolista]] [[:Category:Futbòl na Aruba]] ---------------------------------- {{Infobox futbolista | variante = a | nomber = Jonathan Richard | imagen = | imagen hanchura = 220 | descripcion = <!-- Seccion di informacion personal --> | nomber completo = | alias = | fecha nacemento = | luga nacemento = | pais nacemento = [[Hulanda]] | facha fayecimento = | luga fayecimento = | pais fayecimento = | nacionalidad = Hulandes | haltura = 180 <!-- Seccion di club profecional --> | debut = | debut ekipo = | club actual = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] ADO20 | liga = | number = | posicion = Bolante <!-- Seccion di seleccion nacional --> | seleccion = {{ABWf}} | debut seleccion = | number seleccion = | participa = | goal = <!-- Seccion di trayectoria --> | temporada = 1998–1999 <br /> 1999 <br /> 1999–2002 <br /> 2002–2006 <br /> 2006–2007 <br /> 2007–2010 | club = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] FC Dordrecht<br /> [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] VV Moordrecht<br />[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] RKC Waalwijk<br />[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] DOTO Pernis <br />[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] BVV Barendrecht<br />[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] RVVH }} '''Jonathan Richard''' (☆ [[14 di novèmber|14 di november]] [[1977]] na [[Rotterdam]]) ta un [[futbol]]ista [[Hulanda|Hulandes]] cu ta hunga ...... E tabata internacionalista pa e [[Selekshon Antiano di Futbòl|seleccion di Antia Hulandes]] di 2004 te 2008. Entre 2013 y 2015 e tabata coach di e [[seleccion nacional di futbol di Aruba (masculino)|ekipo nacional masculino di Aruba]]. == Carera == === Carera den club === JONATHAN Richard tambe ta riba lista di e 23 hungadonan yama pa Bonds coach Marvic Bermudez. E tin 32 aña di edad, ta pisa 78KG y ta midi 1.80M di haltura. Su posicion ta bolante central y su pia dominante ta su pia robes. E campeonato pasa e la hunga den Odin 59 Heemskerk cu ta un team cu ta den 3er division di futbol Hulandes, pero e siguiente campeonato e lo ta formando parti di ADO20 den segunda division. Ya den pasado e la hunga caba den e division aki pa AFC Amsterdam y GVVV Veenendaal. E ta un hungado cu ta anticipa bon e hugadanan, tin bon orientacion di e wega y e sa con pa pone respet memey di tereno. Su disciplina tactico ta haci cu e ta e guy cu ta tene e team organisa. E ta un hungado di basta forsa y ta cla pa guera. E ta un hungado importante den e transicion den atake. E tin bon vision di wega y ta bon cu e bala yudando e team den salida tanto cu paso cortico como pase largo nan den buraco.<ref>[https://drive.google.com/file/d/1c2qLHWJUhQ1PG7VPgHCF3eJlZiASkGwo/view Jonathan Richard: Disciplina Tactico], AweMainta (4 di juni 2024)</ref> E ta un hungado cu semper ta trece calma specialmente ora cos nan no ta bayendo bon. E la nace na Hulanda pero su tata ta di Aruba, y esey ta un di su motivacion pa hunga pa nos dushi isla. === Carera internacional === El a representá == Link externo == * [https://int.soccerway.com/coaches/marvic-bermudez/590927/ Profiel riba soccerway.com] * [https://www.transfermarkt.nl/marvic-bermudez/profil/trainer/64628 Profiel di entrenado riba transfermarkt.nl] {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Richard, Jonathan}} [[:Category:Futbolista]] [[:Category:Futbòl na Aruba]] ----------------------------- {{Infobox futbolista | variante = a | nomber = Mark Jacobs | imagen = | imagen hanchura = | descripcion = <!-- Seccion di informacion personal --> | nomber completo = | alias = | fecha nacemento = | luga nacemento = | pais nacemento = [[Aruba]] | facha fayecimento = | luga fayecimento = | pais fayecimento = | nacionalidad = Hulandes | haltura = 182 <!-- Seccion di club profecional --> | debut = | debut ekipo = | club actual = | liga = | number = | posicion = Defensa <!-- Seccion di seleccion nacional --> | seleccion = {{ABWf}} | debut seleccion = | number seleccion = | participa = | goal = <!-- Seccion di trayectoria --> | temporada = | club = }} '''Mark Jacobs''' (☆ [[10 di novèmber|10 di november]] [[1969]] na Nieuwkoop, [[Hulanda]]) ta un ex[[futbol]]ista profesional [[Aruba]]no. == Carera == === Carera den club === MARK Jacobs tambe a ser yama pa forma parti di nos seleccion Nacional. Actualmente e ta hungando na Hulanda pa S.V. Orion den e 4to Division den futbol Hulandes. Mark Jacobs tin 23 aña di edad, e ta pisa 73KG y ta midi 1.82M di haltura. E la hunga mayor parti di si carera futbolistico den [[SV Bubali|Bubali]] y na 2019 e la pasa forma parti di e tricolornan di Solito, RCA caminda e la gana 2 Copa Betico y e titulo di campeon na 2023. Su posicion unda e ta mas comodo ta Lateral drechi, pero e por hunga tambe den bolante y hasta como defensa central. E ta un hungado cu bon tecnica, bon vision di wega y un vocacion ofensivo.<ref>https://drive.google.com/file/d/1c2qLHWJUhQ1PG7VPgHCF3eJlZiASkGwo/view Mark Jacobs: Di Noord E Ta], AweMainta (4 di juni 2024)</ref> E la nace den e bario di Bubali y aunke su mayor exito a bin cu e team tricolor, full e bario di Noord, en special Bubali lo ta para su tras pa ora e subi e tereno di wega pa defende nos color nan nacional. === Carera internacional === == Link externo == * [https://www.transfermarkt.nl/jayden-kruydenhof/nationalmannschaft/spieler/1197634 Profiel riba transfermarkt.nl] {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Jacobs, Mark}} [[:Category:Futbolista]] [[:Category:Futbòl na Aruba]] ---------------------------------- {{Variante|a}} {{Infobox futbolista | nomber = Jayden Kruydenhof | imagen = | imagen hanchura = 200 | descripcion = <!-- Seccion di informacion personal --> | nomber completo = Jayden Anthony Kruydenhof | alias = | fecha nacemento = | luga nacemento = [[Den Haag]] | pais nacemento = [[Hulanda]] | facha fayecimento = | luga fayecimento = | pais fayecimento = | nacionalidad = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] [[Hulanda|Hulandes]] | haltura = 171 <!-- Seccion di club profecional --> | debut = 2011 | debut ekipo = | club actual = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] AFC34 | liga = amateur | number = | posicion = <!-- Seccion di seleccion nacional --> | seleccion = {{ABWf}} | debut seleccion = 2024 | participa = | goal = <!-- Seccion di trayectoria --> | temporada = 2023-? | club = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] AFC34 }} '''Jayden Anthony Kruydenhof''' (☆ [[2007]]) ta un futbolista [[Hulanda|Hulandes]]-[[Aruba]]no cu ta hunga den e liga [[Hulana|Hulandes]] y desde 2024 den e [[Seleccion nacional di futbol di Aruba (masculino)|seleccion nacional U-20 di Aruba]]. .<ref name="AweMainta">[https://drive.google.com/file/d/1_ng-RNDmcFnExtKSO1kfW-ccrrCohUcL/view Jayden Fruydenhof], AweMainta (1 di juni 2024)</ref> E ta internacionalista y desde 2024 e ta hunga den e [[Seleccion nacional di futbol di Aruba (masculino)|seleccion nacional U-20 di Aruba]]. == Carera == === Carera den club === JAYDEN Kruydenhof ta otro hungado cu lo ta yegando di Hulanda. El a hunga caba pa Aruba den e torneo di Concaf U-20 y ta nieto di e conocedo entrenador Herbert Bijlsnijder. E tin 17 aña di edad y ta midi 1.71cm di haltura y ta pisa 59kg. Te ultimo e tawata forma parti di e team amateur AFC34, pero e siguiente campeonato e lo forma parti di SC Cambuur Leeuwarden. E lo ta parti di e U-18 y of U-19. E ta hopi habil cu su pia robes y su forsa ta den e wega di uno contra uno, caminda su bon control di e bala y tambe su tecnica ta sobresali. Un bon dribbler y tambe hopi explosivo den su velocidad ta haci’e un hungado hopi peligroso. E tin un bon tiro di pafo di e area y tambe por pone centronan casi perfecto den e area. Un hungado bastante completo y bastante interesante. A pesar di su edad jong e ta cla pa asumi e reto di representa nos Isla Aruba. === Carera internacional === == Link externo == * [https://www.transfermarkt.nl/jayden-kruydenhof/nationalmannschaft/spieler/1197634 Profiel riba transfermarkt.nl] {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Kruydenhof, Jayden}} [[:Category:Futbolista]] [[:Category:Futbòl na Aruba]] --------------------------------------------- {{Variante|a}} {{Infobox futbolista | nomber = Tyron Perret Gentil | imagen = | imagen hanchura = 200 | descripcion = <!-- Seccion di informacion personal --> | nomber completo = Tyron Perret Gentil | alias = | fecha nacemento = | luga nacemento = | pais nacemento = [[Hulanda]] | facha fayecimento = | luga fayecimento = | pais fayecimento = | nacionalidad = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] [[Hulanda|Hulandes]] | haltura = 179 <!-- Seccion di club profecional --> | debut = | debut ekipo = | club actual = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Vitesse U-21 | liga = | number = | posicion = Delantero <!-- Seccion di seleccion nacional --> | seleccion = {{ABWf}} | debut seleccion = 2024 | participa = | goal = <!-- Seccion di trayectoria --> | temporada = | club = }} '''Tyron Perret Gentil''' ta un futbolista == Carera == === Carera den club === di e hobennan cu ta haciendo su debut den e seleccion Nacional. E tin 20 aña di edad y ta jungando pa e Club Hulandes Vitesse Onder 21. Prome cu esey el a hunga den e categoria hubenil pa F.C. Amsterdam di 2014 pa 2017, despues el a bay Vitesse di 2017 pa 2019, despues el a bay PSV di 2019 pa 2022 y aña pasa el a bolbe bek Vitesse. E ta midi 1.79M di haltura y ta pia links. Su posishon ta atacante na liña y por hunga tanto na banda robes comoo na banda drechi. E tin bon dribbling, hopi speed, bon tecnica y e por pone bon centro den e area. Y e semper ta busca espacio pa ricibi e bala. E ta mas efectivo ora e ta hunga riba su banda robes. Si bo ta hunga Football Manager online bo por cumpra Tyron pa e hunga pa bo team. Su valor riba mercado ta di $608,440.00 pero segun nos por a compronde cu lo bo mester saca cerca di $3,000,000.00 pa bo por hay'e den bo team di Futbol Manager. Tyron Perret Gentil ta un di e hobennan talento cu lo representa Aruba den e compromiso importante aki.<ref>https://drive.google.com/file/d/1chRNodyptaTclQiovMBbtWCE2KCmvrTu/view Tyron Perret Gentil: rapido y versatil], AweMainta (30 di mei 2024)</ref> {{Appendix}} ----------------------------------- {{Variante|a}} {{Infobox futbolista | nomber = Connor van Kilsdonk | imagen = | imagen hanchura = 200 | descripcion = <!-- Seccion di informacion personal --> | nomber completo = Connor van Kilsdonk | alias = | fecha nacemento = | luga nacemento = | pais nacemento = [[Hulanda]] | facha fayecimento = | luga fayecimento = | pais fayecimento = | nacionalidad = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] [[Hulanda|Hulandes]] | haltura = 188 <!-- Seccion di club profecional --> | debut = | debut ekipo = | club actual = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] NEC U-18 | liga = | number = | posicion = Delantero <!-- Seccion di seleccion nacional --> | seleccion = {{ABWf}} | debut seleccion = 2024 | participa = | goal = <!-- Seccion di trayectoria --> | temporada = | club = }} '''Connor van Kilsdonk''' (2007) ta == Carera == === Carera den club === otro hungado cu ta biniendo di Hulanda pa representa Aruba. E tin 17 aña di edad y a representa Aruba den e campeonato di U-20 di Concacaf caminda e la score 3 gol den 4 wega. E t’un centro delantero y ta milita actualmente den e club NEC U-18 na Hulanda. Su estatura ta 1.88M y ta pisa 70 KG. E t’un hungado hopi dinamico cu un pia links bastante saludabel.<ref>[https://drive.google.com/file/d/1xkOnsNbEdPO07S4DF0Z17rxPRzcWHN07/view Connor van Kilsdonk: dinamico y letal], Awemainta (31 di mei 2024)</ref> Pa su club e tin 17 gol anota den 19 wega y ta halando bastante tension na Hulanda pa su habilidad pa pone e bala den net. E ta un Centro Delantero pero e por hunga tambe riba e dos bandanan. E tin forsa y ta hopi habil pa sconde e bala y tremendo vision di wega. Su edad por ta jong pero su curason ta grandi pa defende e colornan di nos isla. {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Kilsdonk, Connor van}} [[:Category:Futbolista]] [[:Category:Futbòl na Aruba]] --------------------------------------------------- {{Variante|a}} {{Infobox futbolista | nomber = Kymani Nedd | imagen = | imagen hanchura = 200 | descripcion = <!-- Seccion di informacion personal --> | nomber completo = Kymani Nedd | alias = | fecha nacemento = | luga nacemento = | pais nacemento = [[Hulanda]] | facha fayecimento = | luga fayecimento = | pais fayecimento = | nacionalidad = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] [[Hulanda|Hulandes]] | haltura = 188 <!-- Seccion di club profecional --> | debut = 2011 | debut ekipo = | club actual = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Excelsior U-21 | liga = | number = | posicion = Defensa <!-- Seccion di seleccion nacional --> | seleccion = {{ABWf}} | debut seleccion = 2023 (Aruba-Cayman Islands) | participa = | goal = <!-- Seccion di trayectoria --> | temporada = | club = }} '''Kymani Nedd''' ta un futbolista hulandes-arubano y internacionalista den e seleccion nacional di Aruba. == Carera == === Carera den club === otro hoben talento cu lo representa Aruba den e weganan pa clasificacion pa Mundial 2026. E tin 19 aña di edad y ta milita den Excelsior Rotterdam U-21. E ta pia links y ta defende e banda robes di e tereno.<ref>[https://drive.google.com/file/d/1xkOnsNbEdPO07S4DF0Z17rxPRzcWHN07/view Kymani Nedd: siguridad riba e banda robes], Awemainta (31 di mei 2024)</ref> Su estatura ta 1.88M y ta pisa 75 KG. E por hunga tambe defensa central pero su posicion preferi ta e banda robes. Su carera futbolistico ta apenas cuminsando. E la cuminsa su carera den e team hubenil di Spartaan’20 pa despues move pa NAC Breda unda e la hunga di 2016 pa 2018 y despues e la pasa pa su club actual cu ta Excelsoir Rotterdam. E campeonato aki e la hunga un total di 20 wega pa su team. Pa Aruba e la hunga e ultimo 5 weganan y tin un total di 379 minuut cu e tawata riba veld. E ta hopi sigur ora di duelonan den halto y e kopmento di bala ta un di su fortalezanan. Kymani su motivacion grandi pa defende nos colornan nacional ta door di su tata cu ta Edrick Nedd. {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Nedd, Kymani}} [[:Category:Futbolista]] [[:Category:Futbòl na Aruba]] ----------------------------------------------- {{Variante|c}} {{Infobox futbolista | nomber = Rachid Trenidad | imagen = | imagen hachura = | descripcion = <!-- Seccion di informacion personal --> | nomber completo = Rachid Rafelito Martir Trenidad | alias = | fecha nacemento = [[6 di yüli]] [[1994]] | luga nacemento = | pais nacemento = [[File:Flag of Bonaire.svg|20px|border]] [[Boneiru]] | facha fayecimento = | luga fayecimento = | pais fayecimento = | nacionalidad = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] [[Hulanda|Hulandes]] | haltura = 177 <!-- Seccion di club profecional --> | debut = | debut ekipo = | club actual = | liga = | number = | posicion = <!-- Seccion di seleccion nacional --> | seleccion = [[File:Flag of Bonaire.svg|20px|border]] [[Boneiru]] | debut seleccion = 2013 | participa = 8 | goal = 2 <!-- Seccion di trayectoria --> | temporada = 2006- | club = [[File:Flag of Bonaire.svg|20px|border]] [[SV Real Rincon|Real Rincon]] }} '''Rachid Trenidad''' (☆ [[6 di yüli]] [[1994]] na [[Boneiru]]) ta un [[futbol]]ista di [[Boneiru]] ku ta hunga komo ...?o. E ta internashonalista ku e [[selekshon boneriano di futbòl|selekshon di Boneiru]].[2] 2] == Karera == === Karera den klup === Trenidad a kuminsá hunga pa SV Vespo di Bonaire League na por lo ménos 2014.[1] E tabata kapitan di un ekipo den e Après-Ski Tournament ku a keda organisá pa USV Elinkwijk na Hulanda na 2018. E ekipo internashonal di Bonaire, Guillermo Montero, tabata den e ekipo senior di e club na e momentu ei. 3] === Karera internashonal === Trenidad a hasi su debut internashonal senior riba 1 di yüni 2014 den un viktoria di 2 pa 1 kontra Merka. Islanan Virgen. 1] {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Trenidad, Rachid}} [[:Category:Futbolista]] [[:Category:Futbòl na Boneiru]] ----------------- {{Variante|a}} {{Futbolista |nomberdihungado = '''Dechi Bislip'''| |Nomber = Mario Girigorio Bislip |potret = |Fecha di nasementu = [[9 di mei]] [[1950]] |Siudat di nasementu = |Pais di nasementu = {{ABW}} |Nashonalidat = hulandes |Posishon = defensa central?? |club = SV Estrella }} '''Mario Girigorio (Dechi) Bislip ('''n. [[9 di mei]] [[1950]] na [[Aruba]]) ta un ex-futbolista internacionalista di [[Aruba]] y ex-hungado di [[SV Estrella|Estrella]]. Dechi Bislip ta di e bario Santa Cruz y su profesion ta piscado. NOTES <ref>[https://arubanative.com/2022/08/29/premio-excelencia-den-deporte-a-reconoce-sr-mario-girigorio-dechi-bislip-como-baluarte-deportivo-2021/ PREMIO EXCELENCIA DEN DEPORTE A RECONOCE SR. MARIO GIRIGORIO ‘DECHI’ BISLIP COMO BALUARTE DEPORTIVO 2021], Arubanative.com (29 di augustus 2022)</ref> Un di e mihor futbolistanan den historia di futbol di Aruba y Antiyas, pero tambe un di e gran hungadornan di e Narahadanan di Santa Cruz: ESTRELLA. MARIO GIRIGORIO "DECHI" BISLIP Mario Bislip mihor conoci como Dechi a nace dia 09 mei 1950 na Aruba. Dechi ta di e bario [[Santa Cruz]] y su profesion ta piscado. Dechi a practica e deporte futbol y tambe boxeo. Futbol e a hunga den Estrella. E nomber Estrella ta sinonimo di futbol na Sta Cruz. Ora na Aruba un persona menciona e bario Santa Cruz, e ta mira e team di futbol Estrella su dilanti. Den Boxeo Dechi bringa 3 pelea so komo hoben, di cua a gana 2 y a perde 1. Dechi no a sigui cu futbol. Dechi e futbolista Dechi a cuminsa practica futbol for di chikito cu 12 aña. Na 1964 cu 14 aña Dechi a bai den junior di e Naranjadanan di Santa Cruz "Estrella". Cu 15 aña Dechi a cuminsa prepara pa bai hunga den hoofdklasse. Despues cu 16 aña di edad Dechi tabata hunga junior atardi y anochi den hoofdklasse cu Estrella. Dechi a hunga den Estrella huntu cu hopi leyenda di Aruba y Antiyas , e.o. Candy Wernet, Fenchi Dubero, Mai Ras, Ange Perez, Janchi Croes, Ale Vrolijk, Yonko Albertsz, Foyito Albertsz, Edwin Dirksz, Betico Dubero, Essy Croes, Roman Kock, Henry Stelt, Dodo Franken, Mirto Croes, Mario Aiky Croes, Chinto Werleman, Maiky Rasmijn, Jendi Croes, Emmy Croes, Chito Croes. Dechi tabata e golgetter di Estrella. Dechi bira hopi aña campeon i Sub campeon di Aruba cu Estrella. Tambe Dechi hunga hopi [[Kopa antiano|Copa Antiyano]] cu Estrella, di cua nan a bira 2 biaha Sub Campeon di [[Antias Hulandes|Antiyas]] y 1 biaha Campeon di Antiyas na aña 1970. Na aña 1971 Dechi a hunga e Torneo "Gouden Jubileum" di NAVU cu Estrella y tambe den e Final Tournament di [[Concacaf]] cu Estrella na Guatemala. Durante Copa Antiyano 1972 Dechi tabata e mihor hungado pa e club di Estrella. Dechi a hunga te cu 34 aña den hoofdklasse. Despues di caba den hoofdklasse Dechi a bai hunga den Division Dos cu Jong Aruba. Cu Jong Aruba Dechi a bira Campion di Division Dos. Despues Dechi bai laganan y bai hunga den e team cu su swa a lanta, consisti di e muchanan bandi cas cu tabata yama Vitesse. Dechi a hunga 2 aña cu Vitesse y nan a hera bai hoofdklasse y despues e team a kibra. Despues Dechi a bai hunga den Ayo. Dia nan a lanta Liprof Dechi a stop di hunga bala. Despues Dechi a bai hunga den veterano di Estrella, FC Paradera, Caravel e team di Roy Helder. Tambe Dechi a yega di reforsa e gran equipo [[SV Dakota|Dakota]] na Curacao. Hungando den veterano Dechi a manca un rudia y a stop. Tempo Dechi tabata tin 60 aña a stop di hunga. International: Internacionalmente tambe Dechi ta hopi conoci y a hunga den masha hopi Seleccion di Aruba y Seleccion di Antiyas, e.o.: - 1968 cu Seleccion Hubenil di Aruba cu a gana Curacao y Bonaire y a haya e derecho pa forma seleccion di Antiyas pa Weganan di Reino na Hulanda. - 1968 cu Seleccion Hubenil di Antiyas cu a gana Medaya di PLATA na Weganan di Reino na Hulanda. - 1969 cu seleccion Hubenil Antiyas cu a gana Medaya di ORO den [[Weganan di Reino]] na Surinam. - 1970 cu seleccion Antiyas senior cu a gana Medaya di PLATA den [[Weganan Centro Americano y del Caribe]] na [[Panama]]. - 1971 cu seleccion Antiyas contra Jamaica pa eliminatorio pa weganan Olympiada. - 1971 cu Estrella, a hunga den group stage di Concacaf Final Tournament na Guatemala. - 1973 cu Seleccion Antiyas senior cu a gana di Haiti 1-0 na Curacao. - 1976 cu seleccion di Antiyas eliminatorio pa Mundial 1978. - 1978 cu seleccion Antiyas Weganan CAC na Medellin Colombia. - 1982 cu seleccion Aruba contra Alajuelense di Costa Rica. Logronan personal: - 1974 golgetter (cu 13 gol) di campeonato di Aruba. Logronan cu equipo - 1968/69 campeon di Aruba cu Estrella. - 1969 Sub Campeon di Antias cu Estrella. - 1969/70 Sub campeon di Aruba cu Estrella. - 1970 campeon di Antias cu Estrella. - 1970/71 Sub Campeon di Aruba cu Estrella. - 1971/72 Sub Campeon di Aruba cu Estrella. - 1973 Campeon di Aruba cu Estrella. - 1974 Sub Campeon di Aruba cu Estrella. - 1976 Sub Campeon di Aruba cu Estrella. - 1977 Campeon di Aruba cu Estrella. - 1978 Sub Campeon di Aruba cu Estrella. - 1980 Campeon di Torneo di Copa Radio Kelkboom ku Estrella. - 1981 Sub campeon di Aruba cu Estrella. - Campeon di Segundo Division cu Jong Aruba. Logronan cu seleccion Antiyas: - 1968 Sub Campeon y Medaya di PLATA cu Seleccion Antiyas Hubenil den Weganan di Reino na Hulanda. - 1969 Campeon y Medaya di ORO cu seleccion Antiyas Hubenil den Weganan di Reino na Surinam. - 1970 Sub Campeon y Medaya di PLATA cu seleccion di Antiyas senior den Centro Americano y del Caribe na Panama. Reconocimento ricibi - 1974 di AVB come e maximo goliador di campeonato. - 2022 Premio Excellencia den Deporte {{Appendix}} --------------------------- '''Kiomy Luperon Herasme''' ta un futbolista femenino cu ta hunga delantero pa [[Fairleigh Dickinson Knights]], un college team Mericano y pa e ekipo nacional Arubano pa damas. is an Aruban [[Women's association football|footballer]] who plays as a [[forward (association football)|forward]] for American college team [[Fairleigh Dickinson Knights]] and the [[Aruba women's national football team|Aruba women's national team]]. ==Early life and education== Luperon was raised in [[North Bergen, New Jersey|North Bergen]], [[New Jersey]], United States. She has attended the [[North Bergen High School]] in her hometown.<ref name=FDK/> ==College career== Luperon has attended the [[Fairleigh Dickinson University]] in the United States.<ref name=FDK/> ==International career== Luperon capped at senior level during the [[2022 CONCACAF W Championship qualification]].<ref name=GSA/> {{Appendix}} ==Link externo== *{{Instagram|id=iam_kiii}} {{DEFAULTSORT:Luperon, Kiomy}} --------------- {{Futbolista |nomberdihungado = |Nomber = Giovanni Franken |potret = |Fecha di nasementu = 28 di augustus 1967 |Siudat di nasementu = |Pais di nasementu = {{ABW}} |Nashonalidat = hulandes |Posishon = defensa central |club = [[SV Estrella]] }} '''Giovanni Francesco Zacharias Franken'''[1] (n. 14 di november [[1977]] na [[Rotterdam]]) ta un ex-futbolista internacionalista di Antias Hulandes y e actual director tecnico di ADO Den Haag. Franken tabata hunga como mediocampista y a representa Antias Hulandes na nivel internacional. Franken deed mee op 6 februari 2008 met de Nederlandse Antillen in de met 0-1 gewonnen wedstrijd in en tegen Nicaragua. In de finale voor kwalificatie voor de voorronde van het WK verloren de Nederlandse Antillen van Haïti met 1-0. Hierna bedankte Franken definitief als international voor de Nederlandse Antillen. In totaal speelde hij 7 interlands. fr.wiki:International van de Nederlandse Antillen van 2004 tot 2008 speelde Franken in de voorrondes van het WK 2006 en 2010 (7 wedstrijden gespeeld) Benoemd tot coach van Aruba tijdens het ABCS-toernooi 2 van 2013 , behaalde Franken goede resultaten tijdens de kwalificaties voor de Caribbean Cup of Nations 2014 , waardoor de Arubanen hun beste positie op de FIFA-ranglijst vanjuni 2014( 120e rang) . Tijdens de kwalificaties voor het WK 2018 slaagde hij erin om Aruba te kwalificeren in de 3e voorronde , nadat hij echter op de grond zijn twee wedstrijden tegen het Barbados-team had verloren . Inderdaad, Barbados zegevierde met 2-0 in de heenwedstrijd en een ongeschikte speler in de terugwedstrijd en ondanks hun 1-0 overwinning verklaarde de FIFA Aruba tot winnaar op de groene loper (3-0) 3 . Echter, inaugustus 2015, wordt Franken vervangen door Rini Coolen die tijdens de genoemde 3e voorronde 4 de interim-manager van Aruba overneemt tegen Saint-Vincent-et-les-Grenadines. In 2010 zette Franken een punt achter zijn actieve spelersloopbaan en werd voetbaltrainer van diverse clubs .................... Entre oktober 2013 y augustus 2015 e tabata bondscoach di e seleccion nacional di Aruba. Franken werd vanaf 2013 tevens bondscoach van Aruba. Door onder andere overwinningen op Guam, Britse Maagdeneilanden (7-0 grootste overwinning ooit voor Aruba), Turks- en Caicoseilanden steeg Aruba van de 198e plaats naar de 120e plaats op de wereldranglijst. Franken stopte als bondscoach nadat Aruba in juni 2015 in de WK-kwalificatie 2018 uitgeschakeld werd door Barbados. Aruba ging echter toch door omdat Barbados een niet-speelgerechtigde speler had opgesteld en Franken werd ad-interim opgevolgd door Rini Coolen.[2] {{Appendix}} pl.wiki:Clubcarrière Een leerling van Feyenoord . Hij begon zijn voetbalcarrière bij DOTO . In 1998 stapte hij over naar FC Dordrecht . Daarna trad hij op in VVM en RKC Waalwijk . In 2002 keerde hij terug naar DOTO waar hij werd verkozen tot aanvoerder van het team. In mei 2006 verhuisde hij naar BVV Barendrecht [1] . In februari 2007 tekende hij bij RVVH [2] , waarin hij tot 2010 speelde. nl.wiki:Giovanni Francesco Zacharias Franken (Rotterdam, 14 november 1979) is een Nederlands voormalig profvoetballer en huidig voetbaltrainer. Franken deed mee op 6 februari 2008 met de Nederlandse Antillen in de met 0-1 gewonnen wedstrijd in en tegen Nicaragua. In de finale voor kwalificatie voor de voorronde van het WK verloren de Nederlandse Antillen van Haïti met 1-0. Hierna bedankte Franken definitief als international voor de Nederlandse Antillen. In totaal speelde hij 7 interlands. es.wiki:Giovanni Franken (Róterdam, Países Bajos; 14 de noviembre de 1977) es un exfutbolista profesional de Curazao, aunque cuenta también con la nacionalidad neerlandesa. Se desempeñaba en el terreno de juego como mediocampista y actualmente se dedica a la profesión de director técnico. en.wiki: Giovanni Francesco Zacharias Franken[1] (born 14 November 1977) is a retired footballer who played as a midfielder and head coach of the under-21 team of ADO Den Haag. Born in the Netherlands, Franken represented the Netherlands Antilles at international level. He was also head coach of the Aruba national football team between October 2013 and August 2015. --------------------- {{Variante|a}} {{Futbolista |nomberdihungado = '''Puppy Diaz'''| |Nomber = Johan Paul Diaz |potret = |Fecha di nasementu = [[19 di desèmber|19 di december]] [[1936]] |Siudat di nasementu = |Pais di nasementu = {{ABW}} |Nashonalidat = hulandes |Posishon = portero |club = SV La Fama }} '''Paul Johan (Puppy) Diaz''' (n. [[19 di desèmber|19 di december]] [[1936]] na [[Aruba]] f. [[30 di september]] [[2007]]) tabata un futbolista internacionalista di [[Aruba]] cu tabata keeper ? hunga pa [[SV La Fama|La Fama]], e seleccion nacional Arubano y e seleccion Antiyano. == Biografia == E club di futbol La Fama a produci masha hopi bon futbolista cu a representa nos isla den exterior, manera Pupy Diaz, un di e miho keepernan cu nos isla y Antiyas a conoce. Sr. Debaristo Kock tabata un tempo presidente di e ekipo La Fama. Ora mi menciona keeper, mi ta corda e dicho cu tabata bisa: "E keeper a coy e bala den su gobi of e keeper a gobi e bala", kiermen cu el a coy e bala den su brasa. El a cera e bala. Indudablemente Paul Johan (Pupy) Diaz tabata un di e figuranan mas importante den e paginanan di historia di futbol di Savaneta, Aruba y Antiyas. Pupy a nace na Aruba dia 19 di december 1936. E ta yiu di Anton Oomen y Maria de Jesus Diaz. Dia 12 di december 1958 Pupy a contrae matrimonio cu Lidia Bisslik y nan tin tres yiu: Carina, Paul y John. Nan tin tambe tres nieto: Ridley, Johana y Marc. Durante su hubentud Pupy tabata un di e futbolistanan mas talentoso cu Aruba a conoce, specialmente como keeper. Den su epoca como deportista, el a participa na diferente campeonato na nivel nacional y tambe internacional, hungando pa e seleccionnan di Aruba y di Antiyas. Pupy su trayectorio como deportista, pero mas importante como futbolista, a causa furor durante hopi aña, pero na cierto momento e mester a retira gradualmente for di deporte debi na un malesa cu a bin ta deteriorando su curpa pa hopi tempo y cu practicamente a oblig'e retira casi completamente. A pesar di esaki, su amor y pasion pa e deporte futbol a keda intacto y e pasion aki e tabata desea semper pa sirbi como legendario pa e futuro generacionnan. Pupy, na varios ocasion, a keda honra durante diferente evento deportivo. Un di su ultimo reconocimento publico y honor cu el a ricibi, tabata den un torneo di futbol di Lifida cu La Fama a organisa. Ki bunita regalo esaki tabata pa duna Pupy e honor cu e merece. Alabes e chikitinnan por a duna Pupy un regalo cu e por a hiba den su curason pa eternidad. E ocasion aki sigur a lanta Pupy su animo, pasobra tabata un momento hopi dificil door cu e tabata sinti su mes hopi kibra di salud. Sinembargo, el a conta cu e cooperacion valioso di su asistentenan y dokternan pa asina e por a lanta e dia ey hopi bon pa gradici e ekiponan y e publico presente pa e homenahe aki. Un alegria grandi tabata reina den e publico pa mira Pupy canando poco poco y cu e sonrisa di semper riba su cara ora e tabata hisa su man di saludo y gradicimento na tur esnan presente. Esaki siguramente a trece e recuerdonan di antes ora cu Pupy den su ekipo tabata saluda e publico despues di cada wega cu nan tabata gana. Dia 30 di september 2007, den oranan di mainta tempran di diasabra, e noticia a plama rond den tur skina di nos isla cu nos legendario den futbol Pupy Diaz a bay laga nos. Esaki indudablemente a laga atras hopi lagrima y dolor pa su famia pero tambe pa henter Aruba y naturalmente recuerdo di su epoca mas gl<ref>[https://archive.org/details/BNADIGARUBIANA3117/page/n9/mode/1up?q=patin+pret&view=theater Historia di Savaneta], Adolf (Dufi) Kock, 2009</ref> {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Botta, Angel}} [[Category:Hende]] [[Category:Futbol na Aruba]] Na Augustus 1955 Botta a dirihi e seleccion Arubano den e Campeonato Centro Americano y Del Caribe na Honduras. Aruba a perde 3 - 2 cu Costa Rica, 2 — 1 cu Corsou gana Cuba 5 - 1, tabla 1 — 1 cu Honduras y perde {{Appendix}} Despues di su carera profesional den futbol, Angel Botta a dicidi di bin Aruba na 1952, unda el a cuminsa traha como entrenador di muchanan di Socotoro, Aruba Jrs. Den Aruba Jrs. Angel Botta tabata hungador, pero tambe tabata e DT di e muchanan di Socotoro. Na 1955 Angel Botta a forma parti di e hungadornan cu a hinca un record di 93 goal den un campeonato. Fuera di Botta, tin esnan ya den paz decanse, cu ta Leo Rodriguez. Gochi Brion, Juan Briezen y Ruben Arrango. Fuera di Aruba Jrs. Angel Botta tabata Director Tecnico di seleccion di Aruba,y tambe di Antiyas, ora cu Aruba a gana e derecho di forma seleccion di Antiyas. Banda di esaki, e tabata entrenador di e.o. Tropical, cu a bira subkampeon di Aruba. tabata entrenador tambe di RCA, hibando e team tri-color n'e prome team Arubano cu a logra e titulo campeonil di Copa Antiyano. Mescos el a haci tambe ora e tabata DT di Estrella na 1970.<ref>{{citeer web|url=https://archive.org/details/BNA-DIG-AWEMAINTA-2011-08-17/page/n27/mode/1up?q=angel+botta&view=theater|Mundo deportivo ta yora Angel Botta|AweMainta|datum=2011-08-17|bezochtdatum=2023-04-25}}</ref> Asina por mira cu Angel Botta tabata entrenador di varios equipo di Aruba, haciendo futbol grandi cu ta keda solamente na historia, si compara e futbol di awendia, unda nos a bay atras. Un di e gran logronan sigur cu ta keda den historia, ta ora cu selec- cion di Aruba, a gana Saprissa di Costa Rica cu e score minimo, 1 -0. E goal aki a wordo anota pa Doc Williams, pero mester bisa cu e logro aki ta tambe danki na defensa solido di Aruba, y cu un Puppy Diaz, kende tabata grandi entre e 3 latanan. Miembronan di team di Aruba e tempo ey tabata Puppy Diaz den goal, den defensa nos ta haya Mario Mateo y Tuyo Werleman. Den medio campo tabata Watty Vos, Edwin Dirksz y Jose Boye. Como delantero, nos tabatin Antero Giel, Evenio Gonzalez, Gochi Brion, Doc Williamsy Juchi Jansen. Esaki tabata e unico seleccion cu a gana Saprissa, cu tabata gana tur su compromisonan internacional. Awe sigur mundo di deporte y sigur futbol ta yora fayecimento di Angel Botta, kende su entiero lo tuma lugar sigur na Aruba. E unico reconocimento cu Angel Botta a haya, ta cu e Centro Tec- nico na Stadion Frans Figaroa a ser yama na su nomber. Cu Angel sosega na paz. NOTES wikiwand Era un antiguo argentina de fútbol jugador y entrenador . La mayor parte de su carrera la ha desarrollado en Aruba, donde el centro técnico de fútbol nacional lleva su nombre. futboli- sta profesional di fama internacional. I mi no ta ke- re cu na Aruba lo tin algun hende cu no a tende nunca di Angel Botta. otta ha hecho un nombre para Aruba, haciendo que el club de Aruba Juniors con el que ganó el campeonato en 1953. Ese mismo año, dirigió el equipo de Antillas Holandesas en el 4 º lugar de la Copa CCCF . Dos años más tarde, compitió en la misma competición, pero esta vez al frente de la selección de Aruba que le lleva a la 5 º lugar. En 1974, dirigió a República Dominicana en los Juegos Centroamericanos y del Caribe . En 1996, volvió al timón de la selección de Aruba y se convirtió en el primer técnico en liderarla en un torneo clasificatorio para el Mundial , en este caso las eliminatorias para el Mundial de 1998 , sin mucho éxito ya que perdió dos veces ante la dominicana. República (2-3 y 1-3). Establecido durante mucho tiempo en Aruba, Ángel Botta entrenó a la mayoría de los clubes de la isla (Aruba Juniors, SV La Fama , SV Dakota , SV Estrella , Tropical, Racing Club Aruba , Brasil Juniors, SV Caiquetio , SV Juventud Tanki Leendert , entre otros) . El murió dentroagosto 2011 en el Hospital Dr. Horacio E. Oduber en Oranjestad . Tenía la enfermedad de Alzheimer . Un di e gran logronan sigur cu ta keda den historia, ta ora cu selec- cion di Aruba, a gana Saprissa di Costa Rica cu e score minimo, 1 -0. E goal aki a wordo anota pa Doc Williams, pero mester bisa cu e logro aki ta tambe danki na defensa solido di Aruba, y cu un Puppy Diaz, kende tabata grandi entre e 3 latanan. Miembronan di team di Aruba e Den decada sesenta el a 1952 el a fungi tambe como director tecnico di e [[Seleccion nacional di futbol di Aruba (masculino)|seleccion di Aruba]] y na 1960, 1961 y 1966 di e seleccion Antiano, cu e tempo ey tabata forma den mayoria pa hungadornan Arubano. Den e [[Weganan Centroamericano y di Caribe]] e seleccion a titula subcampeon na [[Cuba]] (1960); na di tres luga na e campeonato na [[Costa Rica]] y a obtene e medaya di plata na [[Puerto Rico]] (1966). Den [[Kopa antiano|Copa Antiyano]] el a yuda RCA pa gana na 1965, sigui pa Estrella na 1970, siendo e unico dos clubnan di Aruba pa logra esaki.<ref name="SdP"/> ------------- {{Databox}} '''Rovien Ostiana''' (☆ [[14 di febrüari|14 di februari]] [[2002]] na [[Aruba]]??) ta un futbolista Arubano cu ta hunga ..... pa Jong Volendam y e [[Seleccion nacional di futbol di Aruba (masculino)|seleccion nacional di Aruba]]. en.wiki: Rovien Ostiana (born 14 February 2002) is an Aruban footballer who most recently played for Jong Volendam and the Aruba national team. Club career As a youth, Ostiana played for SV SVV beginning in at least 2013.[1] For the 2020/2021 season, he joined English club Enfield Town of the Isthmian League Premier Division, suiting up for the under-19 team.[2] He returned to the Netherlands in 2021, signing for Kozakken Boys.[3] In July 2022, he moved to Jong Volendam of the Tweede Divisie. Team manager Kizito Musampa stated that Ostiana was his ideal image of a true number six.[4] Shortly after joining the club, he appeared in a 8–0 friendly victory over SV De Rijp.[5] He was joined on the Volendam roster by fellow Dutch Caribbean player Quincy Hoeve, a Bonaire international. In August 2023 the two players linked up in a league match against Koninklijke HFC.[6] International career Ostiana made his senior international debut for Aruba on 11 September 2023 in a 2023–24 CONCACAF Nations League C match against the Cayman Islands.[7] He scored his first goal for the national team in the second minute of the eventual 2–1 victory.[8][9] On the next matchday, Ostiana scored his second goal in two matches as Aruba defeated the United States Virgin Islands to remain undefeated and top its group.[10][11] ------------------ {{Variante|a}} {{Databox}} '''Jean-Marc Antersijn''' (☆ [[5 di yanüari|5 di januari]] [[1996]] na [[Aruba]]) ta un portero profesional di Aruba, ku ta hunga pa e seleccion nacional di [[Kòrsou]]. E ta agente liber y ta actualmente sin club. Jean-Marc Antersijn a nase na Aruba den bario di [[Noord]]. E tabata hunga futbol pa [[SV Nacional]] y a yega di forma parti di e seleccion U-13 di Aruba. Cu 17 aña el a bai [[Chile]], unda e tabata train cu e club Union La Calera.<ref>[https://m.voetbalzone.nl/nieuws/dat-ik-ziyech-daar-zag-was-een-onbewuste-motivatie-om-door-te-gaan/395526 Jean-Marc Antersijn], Voetbalzone.nl (27 di oktober 2021) </ref> Un aña despues e ta muda pa Hulanda pa bira futbolista profesional. Despues di core stage na PEC Zwolle, e ta move pa Haaglandia y otro clubnan Hulandes. Entre 2020 i 2021 e ta milita cu FC Eskilstuna y Arlanda na [[Suesia|Suecia]]. Na 2021 e ta firma cu Atlantic City. == Seleccion Arubano == Antersijn ta gana e premio "Golden Glove Award" pa su actuacion excelente durante e torneo CFU U-20 na 2014. Aruba tambe a ricibi e premio "Fair Play Award".<ref>{{citeer web|url=http://www.sportsmax.tv/?q=articles/2015/01/08/concacaf-u20-aruba%E2%80%99s-u-20-keeper-aims-impress-jamaica |titel=CONCACAF U20: Aruba's U-20 'keeper aims to impress in Jamaica &#124; Digicel SportsMax |werk=Sportsmax.tv |datum=2017-04-20 |bezochtdatum=2023-08-04}}</ref><ref>{{citeer web |url=http://www.cfufootball.org/index.php/men-s-u20/9518-trinidad-and-tobago-win-cfu-under-20-championship |titel=Trinidad and Tobago Win CFU Under 20 Championship &#124; CFU Men's U20 |werk=Cfufootball.org |date=2014-09-20 |bezochtdatum=2023-08-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20140922130648/http://www.cfufootball.org/index.php/men-s-u20/9518-trinidad-and-tobago-win-cfu-under-20-championship |archive-date=2014-09-22 |url-status=dead }}</ref><ref>{{citeer web|url=http://www.digicelsportsmax.com/?q=articles/2015/01/11/players-watch-arubas-jean-marc-antersijn |titel=Players to Watch: Aruba's Jean Marc Antersijn |werk=Digicel SportsMax |date=2017-04-20 |bezochtdatum=2023-08-04}}</ref> Den seleccion Arubano bou di coach Giovanni Franken el a hunga un wega amistoso contra [[Guam]] (2-0) na 2014.<ref>{{citeer web|url=https://int.soccerway.com/matches/2014/03/31/world/friendlies/aruba/guam/1650833/ |title=Aruba vs. Guam - 31 di maart 2014 - Soccerway |werk=Int.soccerway.com |date=2014-03-31 |bezochtdatum=2023-08-04}}</ref> {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Antersijn, Jean-Marc}} [[Category:Futbolista]] [[Category:Hende]] [[Category:Futbòl na Aruba]] __NOINDEX__ 1zsag5sl3v6s4ei59z7heiaepkzlmq0 206427 206426 2026-10-07T18:11:43Z Caribiana 8320 206427 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ * {{ABW|bandera}}: [[Lista di hungado di e seleccion nacional di futbol di Aruba]] - [[Jeffrey Werleman]] - [[Michel Lopez]] - [[Yahmani Eisden]] - [[Stiven Rua]] - * {{CUW|bandera}}: [[Gina van Kessel]] - [[Brandley Kuwas]] - [[Jetro Willems]] - [[Patrick Kluivert]] - [[Remco Bicentini]] - [[Quinten Martinus]] - [[Kemy Augustin]] - [[Charlison Benschop]] ----------- {{Variante|c}} {{Infobox futbolista|variante=c | nomber = Jordi Paulina | imagen = | imagen hachura = | descripcion = <!-- Seccion di informacion personal --> | nomber completo = | fecha nacemento = [[23 di sèptèmber]] [[2004]] | luga nacemento = Odijk | pais nacemento = [[Hulanda]] | fecha fayecimento = | luga fayecimento = | pais fayecimento = | nacionalidad = {{NLD}} | nacionalidad_dep = {{CUW}} | haltura = 191 | pia = drechi <!-- Seccion di club profecional --> | debut = 2022 | debut ekipo = | club actual = [[File:Flag of Germany.svg|20px|border]] Fortuna Düsseldorf | liga = 3° Liga | number = 27 | posicion = delantero | contract = 20 di yüni 2030 <!-- Seccion di seleccion nacional --> | seleccion = {{CUWf}} | debut seleccion = 13 di novèmber 2025 | number seleccion = | participa = 5 | goal = 4 <!-- Seccion di trayectoria --> | temporada = 2022–2024<br />2024–2026<br />2024<br />2026– | club = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] USV Hercules<br/>[[File:Flag of Germany.svg|20px|border]] Borussia Dortmund II<br/>[[File:Flag of Germany.svg|20px|border]] Borussia Dortmund<br/>[[File:Flag of Germany.svg|20px|border]] Fortuna Düsseldorf <!-- Seccion di Prestacion --> | campeonato = | medaya = | competencia = | compeonato2 = | medaya2 = | competencia2 = | actualisa = 7 di òktober 2026 }} '''Jordi Leander Paulina''' (☆ [[23 di sèptèmber]] [[2004]] na Odijk, [[Hulanda]]) ta un [[futbol]]ista profeshonal kurasoleño-hulandes ku ta hunga komo delantero. Aktualmente, e ta hunga pa Fortuna Düsseldorf i pa e [[Selekshon nashonal di futbòl di Kòrsou (maskulino)|selekshon nashonal di Kòrsou]]. ==Karera== Jordi Paulina a nase na Hulanda i ta di desendensia kurasoleño. El a haña su formashon futbolístiko den e akademianan hubenil di VV Jonathan, FC Utrecht i USV Hercules.<ref>[https://www.vi.nl/nieuws/paulina-binnen-een-halfjaar-van-amateurs-naar-debuut-voor-dortmund Paulina binnen een halfjaar van amateurs naar debuut voor Dortmund], vi.nl (30 di oktober 2024)</ref> ===Klup=== Na ougùstùs 2022, Paulina a debutá ku e ekipo senior di USV Hercules den Kopa KNVB.[2] Den e winter di e temporada 2022-2023, el a wòrdu promové definitivamente pa e ekipo senior. Durante e temporada 2023-2024, el a bira titular regular. Dia 21 di desèmber 2023, Paulina a forma parti di e ekipo di USV Hercules ku a derotá [[AFC Ajax|Ajax]] 3-2 den e di dos buèlta di Kopa KNVB. El a duna e pase pa e promé gol di Hercules, anotá pa Tim Pieters.[[2]][[3]]<ref>[https://www.rtvutrecht.nl/sport/3674898/wat-een-sensatie-amateurs-hercules-stunten-in-de-beker-met-3-2-zege-op-ajax Wat een sensatie: amateurs Hercules stunten in de beker met 3-2 zege op Ajax], RTV Utrecht (21 di desèmber 2023)</ref> Dia 15 di mei 2024, a keda anunsiá ku Paulina lo transferí pa Borussia Dortmund despues di e temporada, kaminda el lo a hunga pa e ekipo reserva, Borussia Dortmund II, den e di 3 Liga.<ref>https://www.usvhercules.nl/jordi-paulina-tekent-contract-bij-borussia-dortmund/ Jordi Paulina tekent contract bij Borussia Dortmund], USV Hercules</ref> Dia 29 di òktober 2024, el a hasi su debut ku e promé ekipo di Borussia Dormund komo suplente den un derota di 1-0 kontra VfL Wolfsburg den Kopa DFB.<ref>[https://www.nu.nl/voetbal/6333479/ex-hercules-speler-paulina-debuteert-half-jaar-na-droomstap-bij-verlies-dortmund.html?referrer=https%3A%2F%2Fen.wikipedia.org%2F Ex-Hercules-speler Paulina debuteert half jaar na droomstap bij verlies Dortmund], nu.nl (29 di òktober 2024)</ref> Na 2025, Paulina a hunga prinsipalmente pa Borussia Dortmund II. Dia 3 di yanüari 2026, Paulina a a transferí pa Fortuna Düsseldorf, firmando un kontrato te 30 di yüni 2030.<ref>{{de}}[https://www.f95.de/news/34479-fortuna-verstarkt-sich-mit-jordi-paulina Fortuna verstärkt sich mit Jordi Paulina], f95.de (3 di yanüari 2026)</ref> ===Internashonal=== Na novèmber 2025, Paulina a risibí su promé yamada pa e selekshon di Kòrsou pa e eliminatorio di [[Kopa Mundial di Futbòl|Kopa Mundial di FIFA]] 2026. El a hasi su debut internashonal dia 13 di novèmber 2025 kontra [[Bermuda]], kaminda el a marka dos gol den un viktoria di 7-0.<ref>https://www.rfi.fr/en/sports/20251114-curacao-thrash-bermuda-7-0-to-top-world-cup-qualifying-group-as-jamaica-held Curacao thrash Bermuda 7-0 to top World Cup qualifying group as Jamaica held], rfi.fr (14 di novèmber 2025)</ref> <ref>[https://www.espn.nl/voetbal/artikel/_/id/15962344/paulina-na-droomdebuut-klaar-voor-jamaica-een-van-de-belangrijkste-wedstrijden-ooit-voor-curacao Paulina na droomdebuut klaar voor Jamaica: "Eén van de belangrijkste wedstrijden ooit voor Curaçao"] ESPN.nl, 18 november 2025</ref> Paulina a hunga tambe kontra [[Jamaica]] dia 18 di novèmber 2025.[[9]] Na sèptèmber 2026, el a kontribuí na un kòmbèk di Kòrsou kontra [[Costa Rica]] den [[CONCACAF Nations League|Liga di Nashonnan di CONCACAF]]. Kòrsou tabata perdiendo 3-0, Kòrsou a logra bira e partido i gana 4-3. Paulina a marka e gol di viktoria den e di 82 minüt i a kontribuí tambe na e otro golnan den e kòmbèk.<ref>[https://www.vi.nl/nieuws/gouden-wissels-helpen-advocaat-en-curacao-aan-zinderende-comeback Gouden wissels helpen Advocaat en Curaçao aan zinderende comeback] VI.nl, 25 september 2026</ref> Dia 4 di òktober 2026, Paulina a marka e gol di empate den un empate di 1-1 kontra [[Trinidad i Tobago]] na Port of Spain. Ku e resultado aki, Kòrsou a keda invikto den e fase di grupo i a klasifiká pa e kuartfinalnan di Liga di Nashonnan.[[11]] ---------- Na novèmber 2025, Paulina a risibí su promé yamada pa e selekshon di Kòrsou pa e eliminatorio di [[Kopa Mundial di Futbòl|Kopa Mundial di FIFA]] 2026. El a hasi su debut internashonal dia 13 di novèmber 2025 kontra [[Bermuda]], kaminda el a marka dos gol den un viktoria di 7-0.<ref>https://www.rfi.fr/en/sports/20251114-curacao-thrash-bermuda-7-0-to-top-world-cup-qualifying-group-as-jamaica-held Curacao thrash Bermuda 7-0 to top World Cup qualifying group as Jamaica held], rfi.fr (14 di novèmber 2025)</ref> Dia 3 di novèmber 2025, Paulina a wòrdu yamá pa e selekshon nashonal di futbòl di Kòrsou pa Dick Advocaat. El a wòrdu inkluí den e selekshon pa e eliminatorionan pa Kopa di Mundu kontra Bermuda i Jamaica.<ref>{{Citeer web |url=https://www.usvhercules.nl/oud-herculanen-jordi-paulina-deveron-fonville-in-selectie-curacao/ |titel=Oud Herculanen Jordi Paulina & Deveron Fonville in selectie Curaçao – USV Hercules |bezochtdatum=2025-11-03 |taal=nl-NL |archiefdatum=2025-11-08 |archiefurl=https://web.archive.org/web/20251108072654/https://www.usvhercules.nl/oud-herculanen-jordi-paulina-deveron-fonville-in-selectie-curacao/ |dodeurl=ja }}</ref><ref>{{Citeer web |url=https://www.espn.nl/voetbal/artikel/_/id/15909277/advocaat-maakt-selectie-curacao-bekend-voor-cruciale-wk-kwalificatieduels |titel=Advocaat maakt selectie Curaçao bekend voor cruciale WK-kwalificatieduels |datum=2025-11-03 |bezochtdatum=2025-11-03 |werk=ESPN.nl |taal=nl}}</ref> El a skor dos gol den su promé partido kontra Bermuda (un viktoria di 7-0).<ref>[https://www.espn.nl/voetbal/artikel/_/id/15962344/paulina-na-droomdebuut-klaar-voor-jamaica-een-van-de-belangrijkste-wedstrijden-ooit-voor-curacao Paulina na droomdebuut klaar voor Jamaica: "Eén van de belangrijkste wedstrijden ooit voor Curaçao"] ESPN.nl, 18 november 2025</ref> Na sèptèmber 2026, durante su di tres aparishon internashonal, Paulina a skor e gol final den un viktoria di 4-3 riba Costa Rica. Danki na su gol—setup pa Juninho Bacuna—e tim di head coach Dick Advocaat a logra gana e partido di Liga di Nashonnan di CONCACAF, apesar di a keda atras 3-0 na kuminsamentu di e di dos mitar.<ref>[https://www.vi.nl/nieuws/gouden-wissels-helpen-advocaat-en-curacao-aan-zinderende-comeback Gouden wissels helpen Advocaat en Curaçao aan zinderende comeback] VI.nl, 25 september 2026</ref> ====Lista di gol ==== {| class= "wikitable" width="79%" style="text-align:center ! width="3" scope="col" |# ! width="5" scope="col" |Fecha ! width="20" scope="col"|Lugá ! width="15" |Oponente ! width="1" scope="col" |Skor ! width="1" scope="col" |Resultado ! width="1" scope="col" |Torneo |- | 1 || rowspan="2" |13-11-2025 || rowspan="2" | [[File:Flag of Bermuda.svg|22px|border]] [[Bermuda]] || rowspan="2" |[[File:Flag of Bermuda.svg|22px|border]] [[Bermuda]] || 3–0 ||rowspan="2" |7–0 || rowspan="2" | Kualifikashon [[Kopa Mundial di Futbòl|Kopa Mundial di FIFA]] 2026 |- | 2 || 5-0 |- | 3|| 24-09-2026 || [[File:Flag of Costa Rica.svg|22px|border]]<br/> [[San Jose]]|| [[File:Flag of Costa Rica.svg|22px|border]] [[Costa Rica]]|| 4–3 || 4–3 || rowspan="2" | 2026–27 [[CONCACAF Nations League|Liga di Nashonnan]] / Liga A |- | 4 || 4-10-2026 ||[[File:Flag of Trinidad and Tobago.svg|22px|border]]<br/> [[Port of Spain]]||[[File:Flag of Trinidad and Tobago.svg|22px|border]] [[Trinidad i Tobago]]|| 1-1 ||1-1 |- |} == Link eksterno == * [https://www.national-football-teams.com/player/101614/Jordi_Paulina_4.html Jordi Paulina], national-football-teams.com * [https://www.soccerway.com/player/paulina-jordi/CIpEhvPq/ Jordi Paulina], soccerway.com {{Appendix|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid =1378588990|titulo=Jordi Paulina}} {{References}} }} {{DEFAULTSORT::Paulina, Jordi}} [[:Kategoria:Hende]] [[:Kategoria:Futbolista]] [[:Kategoria:Futbòl na Boneiru]] ----------------- {{Variante|c}} {{Infobox futbolista|variante=c | nomber = Gina van Kessel | imagen = | imagen hachura = | descripcion = <!-- Seccion di informacion personal --> | nomber completo = | fecha nacemento = [[3 di mart]] [[1993]] | luga nacemento = [[Alkmaar]] | pais nacemento = [[Hulanda]] | fecha fayecimento = | luga fayecimento = | pais fayecimento = | nacionalidad = {{NLD}} | nacionalidad_dep = {{CUW}} | haltura = | pia = <!-- Seccion di club profecional --> | debut = | debut ekipo = | club actual = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] | liga = Promé Divishon | number = | posicion = | contract = <!-- Seccion di seleccion nacional --> | seleccion = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] [[Hulanda]] U-16, U-17 | debut seleccion = | number seleccion = | participa = 2 | goal = 1 | seleccion2 = [[File:Flag of Curaçao.svg|20px|border]] [[Kòrsou]] U-17, U-20 | debut seleccion2 = | number seleccion2 = | participa2 = 7 | goal2 = 0 | seleccion3 = {{CUWf}} | debut seleccion3 = 10 di yüni 2015 | number seleccion3 = | participa3 = 25 | goal3 = 8 <!-- Seccion di trayectoria --> | temporada = 2013– | club = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] <!-- Seccion di Prestacion --> | campeonato = | medaya = | competencia = | compeonato2 = | medaya2 = | competencia2 = | actualisa = 28 di sèptèmber 2026 }} '''Gino van Kessel''' (☆ [[3 di mart]] [[1993]] na [[Alkmaar]]) ta un futbolista kurasoleño-hulandes ku ta hunga komo ...... E ta representa [[Kòrsou]] na nivel internashonal. == Karera == ===Karera internashonal=== Penso a representa [[Hulanda]] na nivel hubenil? Na sèptèmber 2026, Penso a wòrdu konvoká pa e [[Selekshon nashonal di futbòl di Kòrsou (maskulino)|selekshon nashonal di Kòrsou]] pa == Link eksterno == * [https://www.espn.co.uk/football/team/squad/_/id/11678/sort/height/Curazao Curaçao squad], espn.co.uk * [https://www.transfermarkt.com/kyano-penso/profil/spieler/1146449 Profil Kyano Penso], transfermarkt.com {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Kessel, Gino van}} [[:Kategoria:Hende]] [[:Kategoria:Futbolista]] [[:Kategoria:Futbòl na Kòrsou]] ----------------- {{Variante|c}} {{Infobox futbolista|variante=c | nomber = Jort van der Sande | imagen = | imagen hachura = | descripcion = <!-- Seccion di informacion personal --> | nomber completo = | alias = | fecha nacemento = [[25 di yanüari]] [[1996]] | luga nacemento = | pais nacemento = {{NLD}} | fecha fayecimento = | luga fayecimento = | pais fayecimento = | nacionalidad = | haltura = | pia = <!-- Seccion di club profecional --> | debut = | debut ekipo = | club actual = [[File:Flag of Indonesia.svg|20px|border]] Bali United | liga = Promé Divishon | number = 3 | posicion = Delantero | contract = <!-- Seccion di seleccion nacional --> | seleccion = {{BONf}} | debut seleccion = | number seleccion = | participa = 28 | goal = 1 <!-- Seccion di trayectoria --> | temporada = 2012–2014<br>2014–2018<br>2018–2024<br>2024-2025<br>2025- | club = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] VV Smitshoek<br>[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Kozakken Boys<br>[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] RKC Waalwijk<br>[[File:Flag of Saudi Arabia.svg|20px|border]] El-Hazem<br>[[File:Flag of Saudi Arabia.svg|20px|border]] Abha <!-- Seccion di Prestacion --> | campeonato = | medaya = | competencia = | compeonato2 = | medaya2 = | competencia2 = | actualisa = 10 di yüni 2026 }} '''Jort van der Sande''' ('s-Hertogenbosch, [[25 di yanüari]] [[1996]]) ta un futbolista boneriano-hulandes ku normalmente ta hunga komo delantero. El a bandoná e klup eskoses Dundee United na ougùstùs 2025 pa SC Cambuur. Van der Sande a hasi su debut den e selekshon nashonal di futbòl di Boneiru na 2023. ==Karera di klup== Van der Sande ta djòin for di SC Cambuur, kaminda el a hunga un ròl klave den e promoshon pa Eredivisie temporada pasá. Den e Keuken Kampioen Divisie, el a skor nuebe gol i a proveé ​​dos asistensia.<ref name="Jort"/> Aunke Van der Sande a nase na Den Bosch dia 25 di yanüari 1996, e ta hunga internashonalmente pa e selekshon nashonal di Boneiru. E delantero ta forma parti di e selekshon boneriano pa vários aña kaba i ta representá e isla durante partidonan internashonal. E atacante a cuminsa su educacion di futbol na SV Audacia y VV Heeswijk, despues di cual el a progresa door di e academia hubenil di FC Den Bosch. Tabata einan ku el a hasi su avance tambe den futbòl profeshonal. Siguientemente, el a hunga pa FC Eindhoven, NAC Breda, i ADO Den Haag.<ref name="Jort"/> Durante su tempu na FC Eindhoven, e tabata un kompañero di e aktual kapitan indones, Jay Idzes, kende e tempu ei a hasi e transishon di e tim hubenil pa e promé tim.<ref name="Jort"/> Na 2024, Van der Sande a opta pa un aventura den eksterior ku e klup eskoses Dundee United. Un temporada despues, el a regresa Hulanda pa bisti e camiseta di SC Cambuur. Awor, un otro reto den eksterior ta sper’é, e biaha aki na Indonesia.<ref name="Jort"/> ==Karera internashonal== Riba 5 di òktober 2023, Van der Sande a wòrdu inkluí den e selekshon di selekshon nashonal di futbòl di Boneiru pa e coach nashonal Rilove Janga pa e partido internashonal kontra Anguilla dia 12 di òktober den e Liga di Nashonnan di CONCACAF 2023-24. Van der Sande tabata eligibel pasobra el a biba riba e isla di Caribe pa cinco aña durante su hubentud. Mesora el a hasi su debut internashonal komo titular i a hunga henter e partido, kual Boneiru a gana 2-0 kontra di Anguilla.[2] Siguientemente, el a wòrdu yamá mas frekuentemente pa e selekshon nashonal, i dia 8 di sèptèmber 2024, el a skor su promé gol pa Boneiru ora el a haña e nèt den e derota di 2-1 for di kas kontra El Salvador den e Liga di Nashonnan di CONCACAF 2024/25. --------------- Segun gerente general Yabes Tanuri, e yegada di e delantero ta un eskoho deliberá di e staf tékniko. “Nos ta anunsiá ofisialmente ku Jort van der Sande ta nos hungadó stranhero nobo pa e temporada benidero. Su yegada ta kuadra ku e nesesidatnan di e personal tékniko. A base di su eksperensia i estadístikanan komo delantero, nos ta spera ku e por duna un kontribushon signifikante na Bali United. Nos ta spera ku e adaptá lihé na e liga indones. Bon Bini na Bali, i nos ta spera di logra un éksito huntu den Tanuri,” Tanuri a bisa. deklarashon di e klup.<ref name="Jort">Hans Hofstra, [https://www.bonaire.nu/nieuws/sport/92813/bonairiaans-international-jort-van-der-sande-tekent-bij-bali-united https://www.bonaire.nu/nieuws/sport/92813/bonairiaans-international-jort-van-der-sande-tekent-bij-bali-united], bonaire.nu (26 di yüli 2026)</ref> {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Sande, Jort van der}} [[:Kategoria:Hende]] [[:Kategoria:Futbolista]] [[:Kategoria:Futbòl na Boneiru]] ---------------- {{Variante|c}} {{Infobox futbolista|variante=c | nomber = | imagen = | imagen hachura = | descripcion = <!-- Seccion di informacion personal --> | nomber completo = Jarzinho Saul Emmanuel Pieter | alias = | fecha nacemento = | luga nacemento = [[Willemstad]] | pais nacemento = {{CUW}} | fecha fayecimento = | luga fayecimento = | pais fayecimento = | nacionalidad = | haltura = | pia = <!-- Seccion di club profecional --> | debut = | debut ekipo = | club actual = [[File:Flag of Saudi Arabia.svg|20px|border]] Abha | liga = Promé Divishon | number = 3 | posicion = Defensa | contract = <!-- Seccion di seleccion nacional --> | seleccion = {{CUWf}} | debut seleccion = 6 di òktober 2016 | number seleccion = | participa = 28 | goal = 1 <!-- Seccion di trayectoria --> | temporada = 2012–2014<br>2014–2018<br>2018–2024<br>2024-2025<br>2025- | club = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] VV Smitshoek<br>[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Kozakken Boys<br>[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] RKC Waalwijk<br>[[File:Flag of Saudi Arabia.svg|20px|border]] El-Hazem<br>[[File:Flag of Saudi Arabia.svg|20px|border]] Abha <!-- Seccion di Prestacion --> | campeonato = | medaya = | competencia = | compeonato2 = | medaya2 = | competencia2 = | actualisa = 10 di yüni 2026 }} '''Jarzinho Saul Emmanuel Pieter''' (☆ [[11 di novèmber]] [[1987]] na [[Willemstad]] – † [[9 di sèptèmber]] [[2019]] na [[Port au Prince]]) tabata un futbolista di Kòrsou ku tabata hunga komo kiper. Karera di klup Pieter a kuminsá su karera ku RKSV Centro Dominguito, kaminda el a bira un di e portero mas importante den futbòl lokal. Ku e klup aki, el a gana varios kampionato di Kòrsou, inkluyendo titulonan na 2012, 2013, 2015 i 2016. Durante e periodo aki, Centro Dominguito tabata un di e ekiponan dominante riba e isla. Despues di mas ku dies aña ku e klup, Pieter a transferí na 2018 pa SV VESTA. Ku e equipo aki, el a logra un logro historiko ora ku VESTA a bira kampion di Kòrsou pa promé biaha den su historia. Internashonal Pieter a hasi su debut pa e selekshon nashonal di Kòrsou na 2013, poco tempu despues di su promé titulo ku Centro Dominguito. El a forma parti di e selekshon durante varios aña, mayoria di biaha komo di dos portero despues di Eloy Room. El a partisipá den torneo manera e Kampionato Karibe 2014, kaminda Kòrsou a debuta na e ronda final, i tambe den e Kopa Oro di CONCACAF 2017. Den e ultimo torneo aki, Kòrsou a logra un exito historiko ora ku nan a gana e kampionato karibeño i kualifiká pa e Kopa Oro. Morto Na sèptèmber 2019, Pieter tabata ku e selekshon nashonal na Haití pa un partido di CONCACAF Nations League. Poco despues di yega, el a kuminsá sinti malu. Dia 9 di sèptèmber 2019, el a wòrdu hañá morto den su kamber di hotel na Port-au-Prince, probablemente debí na un paro kardiako. Su morto a kousa gran tristesa den Kòrsou i den mundu di futbòl. Durante e siguiente partido di e selekshon, a wòrdu tene un momento di silensio na su memoria. Despues di su morto, a wòrdu establesé e “Jarzinho Pieter Kids Fund Project” na su honor. == Karera == ===Klup=== Pieter a hunga pa [[RKSV Centro Dominguito]] y SV VESTA na [[Kòrsou]] i a titulá seis biaha kampeon di Kòrsou. Den zomer di 2018, el a hunga pa [[SV Juventus]] na [[Boneiru]] pa vários luna. === Internashonal === Un rato despues di a gana su di dos titulo nacional cu RKSV Centro Dominguito na 2013, Pieter a wordo yama pa e seleccion nacional di futbol di Curaçao pa entrenador nacional Ludwig Alberto. Tres dia despues di su di 26 cumpleaños, el a debuta den e prome partido di e torneo ABCS 2013 contra Aruba, un partido cu Curaçao a gana 2-0. Den e final contra Surinam dos dia despues, cual Curaçao a perde 3-1, Pieter un biaha mas a hunga full e 90 minuut den gol pa su pais natal. Ta te na sèptèmber 2014 Pieter a keda selektá pa e selekshon di Kòrsou atrobe. Pa e eliminatorio di Kampionato di Karibe 2014, el a wòrdu yamá pa e selekshon di Kòrsou dor di Ingemar Pieternella i a hunga den tur tres partido di grupo den e promé buèlta. Curaçao a termina prome y a avansa pa e di dos buelta di clasificacion, unda nan a bolbe termina na di dos luga tras di Martinique. Pieter a hunga den tur tres partido di grupo di Pieternella. Despues di a klasifiká ku éksito, e selekshon nashonal a partisipá den e finalnan na Jamaica na novèmber 2014 pa promé biaha den historia. Danki na su actuacionnan consistente durante e eliminatorionan, Pieter tabata tambe e portero regular di su pais den e finalnan y a hunga e 90 minuut completo den tur tres partido di grupo di su team. Sinembargo, Curaçao a perde den Grupo A contra Trinidad y Tobago, Cuba, y Guyana Frances, y finalmente a termina ultimo den e grupo cu 0 punto y un diferencia di gol di 5:10, loke a conduci na un eliminacion trempan di e torneo. E siguiente aña, Pieter a wòrdu remplasá komo portero di promé eskoho pa Eloy Room; Zeus de la Paz i Marcello Pisas tambe a hunga pa e selekshon nashonal e aña ei, promé ku Eloy Room a bira e úniko promé eskoho for di 2016. Pieter tabata e portero di reserva di De la Paz den por lo ménos dos partido internashonal na 2015 i despues mester a warda un aña promé ku e wòrdu yamá atrobe. For di e promé buèlta di e eliminatorionan pa Kopa Karibe 2017, Pieter tabata e portero di reserva di Eloy Room i seguidamente a keda riba banki pa e selekshon di Kòrsou—ku eksepshon di algun partido. Dia 22 di maart 2017, Pieter a hunga den un partido amistoso no oficial contra El Salvador cu no a wordo reconoci pa FIFA. Despues ku Curaçao a klasifiká ku éksito pa e Kampionato di Karibe, nan a gana e buèlta final di Martinique, asina klasifiká pa e Kopa di Oro di CONCACAF 2017. Asina mes e team a termina ultimo den Grupo C sin anota ni un punto of gol y a keda elimina trempan. Durante e periodo aki, Pieter tabata konsistentemente e reserva di Room. Despues di esei, Pieter a keda e di dos eskoho tras di Room den un seri di partidonan amistoso, e klasifikashonnan di Liga di Nashonnan di CONCACAF 2019-21, i e Kopa di Oro di CONCACAF 2019. Kamber a keda pa Merka despues di partisipashon den e Kopa di Oro. === Morto === Na kuminsamentu di sèptèmber 2019, el a kuminsá e kampaña di Liga di Nashonnan di CONCACAF 2019-21 ku e selekshon nashonal di Kòrsou i tabata un biaha mas riba banki tras di Eloy Room den un viktoria di 1-0 riba Haiti dia 7 di sèptèmber. Un dia despues, el a bula ku e selekshon nashonal pa e kapital haitiano, Port-au-Porce, pa nan di dos partido di regreso, grupo Haiti. E mesun dia ei, Pieter a keha di ta sinti malu. E siguiente mainta, el a wòrdu hañá morto den su kamber di hotèl na Marriott na Port-au-Prince; el a muri di paro kardiako.<ref>[https://www.mirror.co.uk/sport/football/news/jairzinho-pieter-dead-curacao-goalkeeper-19934472 Jairzinho Pieter dead: Curacao goalkeeper suffers cardiac arrest on eve of qualifier] (englisch), abgerufen am 18. Oktober 2019</ref> E partido kontra Haiti a wòrdu hunga apesar di morto di Pieter i a terminá den un empate di 1-1; un minüt di silensio a wordu observa promé ku kickoff den su memoria. <ref>[https://www.washingtonpost.com/sports/2019/09/10/day-before-an-international-match-goalie-curacao-died-heart-attack/ The day before an international match, a goalie from Curacao died of a heart attack] (englisch), abgerufen am 18. Oktober 2019</ref> Despues di a skor e gol di empate, [[Elson Hooi]] di Kòrsou a hisa un T-shirt ku e number di Pieter i e palabra “LEGENDA” riba dje pa e kámaranan.<ref>{{en}}[https://www.youtube.com/watch?v=uAUpujswL_c Curacao and Haiti played an exciting 1-1 draw], abgerufen am 18. Oktober 2019</ref> Despues di su morto, e Proyekto di Fondo di Mucha Jarzinho Pieter a wòrdu establesé na su honor.<ref>[https://kikotapasando.com/2019/10/03/grupo-amigunan-di-pieter-ku-un-inisiativa-bunita-t-shirt-speshal-pa-duna-honor-i-alabes-fundraising-pa-yunan-di-jarzinho-pieter/ Grupo ‘amigunan di Pieter’ ku un inisiativa bunita T-shirt speshal pa duna honor i alabes fundraising pa yunan di Jarzinho Pieter] (Papiamentu), abgerufen am 18. Oktober 2019</ref> ====Selekshon nashonal di Kòrsou==== Na 2013, el a hasi su debut pa e selekshon nashonal di futbòl di Kòrsou, kaminda e tabata prinsipalmente portero di reserva. Pieter a forma parti di e selekshon di Kòrsou na [[Kopa Oro di CONCACAF]] 2017 i 2019 i [[Kopa Karibe]] 2014 i 2017. Ku Kòrsou, Pieter a gana e Kopa Karibe na 2017. Pieter a fayesé dia 9 di sèptèmber 2019, na e edat di 31 aña den e hotèl di hungadónan na Port-au-Prince, Haiti, kaminda e tabata ku e selekshon nashonal di futbòl di Kòrsou pa un partido den [[CONCACAF Nations League]].<ref>[https://web.archive.org/web/20191018084407/https://www.concacaf.com/en/article/concacaf-statement-09092019 Concacaf Statement], concacaf.com, 9 di sèptèmber 2019.</ref> ==Lista di honor== ; RKSV Centro Dominguito :[[Promé Divishon|Sekshon Pagá / Promé Divishon]]: 2012, 2013, 2015, 2016, 2017 ; SV Vesta : Promé Divishon: 2019 ; {{CUW}} : [[Kopa Karibe]]: 2017 : King's Cup: 2019 ==Link eksterno== *[https://www.national-football-teams.com/player/54167/Jarzinho_Pieter.html Profiel op national-football-teams.com] * {{Transfermarkt|300410}} * {{NFTPlayer|54167}} * [https://caribbeanfootballdatabase.com/curacao/players/jairzinhopieter.html Jarzinho Pieter] in der Caribbean Football Database (englisch) {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Pieter, Jarzinho}} [[:Kategoria:Hende]] [[:Kategoria:Futbolista]] [[:Kategoria:Futbòl na Kòrsou]] --------------- {{Variante|c}} {{Infobox futbolista|variante=c | nomber = | imagen = | imagen hachura = | descripcion = <!-- Seccion di informacion personal --> | nomber completo = | alias = | fecha nacemento = | luga nacemento = [[Willemstad]] | pais nacemento = {{CUW}} | fecha fayecimento = | luga fayecimento = | pais fayecimento = | nacionalidad = | haltura = | pia = <!-- Seccion di club profecional --> | debut = | debut ekipo = | club actual = [[File:Flag of Saudi Arabia.svg|20px|border]] | liga = Promé Divishon | number = 3 | posicion = Defensa | contract = <!-- Seccion di seleccion nacional 1--> | seleccion = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] [[Hulanda]] U-15 | debut seleccion = 2011 | number seleccion= | participa = 36 | goal = 4 <!-- Seccion di seleccion nacional 2--> | seleccion2 = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] [[Hulanda]] | debut seleccion2= | number seleccion2= | participa2 = 6 | goal2 = 0 <!-- Seccion di seleccion nacional 3--> | seleccion3 = {{CUWf}} | debut seleccion3 = 5 di sèptèmber 2025 | number seleccion3= | participa3 = 3 | goal3 = 0 <!-- Seccion di trayectoria --> | temporada = 2012–2014<br>2014–2018<br>2018–2024<br>2024-2025<br>2025- | club = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] VV Smitshoek<br>[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Kozakken Boys<br>[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] RKC Waalwijk<br>[[File:Flag of Saudi Arabia.svg|20px|border]] El-Hazem<br>[[File:Flag of Saudi Arabia.svg|20px|border]] Abha <!-- Seccion di Prestacion --> | campeonato = | medaya = | competencia = | compeonato2 = | medaya2 = | competencia2 = | actualisa = 10 di yüni 2026 }} === Internashonal === For di 2012 pa 2017, Bazoer a hasi un total di 33 aparishon pa diferente selekshon hubenil di Hulanda, anotando tres gol. Ku e selekshon U-17, el a gana e kampeonato oropeo di UEFA U-17 na [[Slovenia]] na 2012. Dia 13 di novèmber 2015, el a hasi su debut pa e selekshon nashonal senior den un wega amistoso kontra Wales (3-2). Na 2016, e mediokampista a hasi sinku aparishon mas den partidonan amistoso. ====Selekshon nashonal di Kòrsou==== Ya for di 2013, Kòrsou a aserká Bazoer pa firma kuné komo un internashonal hubenil.<ref>{{cite web |language=en |url=http://www.concacaf.com/page/ConfederationDetail/0,,12813~2730083,00.html|title=U-20 finals set for Mexico, U-17s to Panama|publisher=CONCACAF.com|date=2012-11-04 |access-date= |url-status=|archive-url=https://web.archive.org/web/20120413211011/http://www.concacaf.com/page/ConfederationDetail/0,,12813~2730083,00.html|archive-date=2012-04-13}}</ref> Dia 29 di ougùstùs 2025, FIFA a aprobá e petishon di Bazoer pa kambia su afiliashon nashonal di Hulanda pa Kòrsou.<ref>{{cite web|url=https://knowledge.fifa.com/change-of-association-platform |language=en |title=FIFA Change of Association Platform|work=knowledge.fifa.com|date=2025-08-29 |accessdate=2026-06-10}}</ref> El a hasi su debut pa e selekshon nashonal di futbòl di Kòrsou dia 5 di sèptèmber 2025 den un wega di eliminashon pa Kopa di Mundu kontra Trinidad i Tobago, ku a terminá 0-0.<ref>{{cite web |language=en |url= https://www.sofascore.com/football/match/curacao-trinidad-and-tobago/mdcsCqx |title=Trinidad and Tobago v Curaçao|date=2025-09-05 |work=sofascore.com |access-date=2026-06-10}}</ref> Na mei 2026, el a wòrdu nombrá den e selekshon final di Kòrsou pa e [[Kopa Mundial di Futbòl|Kopa Mundial di FIFA]] 2026, e promé aparishon di e pais na e torneo.<ref>{{cite web|title=Smallest nation Curacao name debut World Cup squad|url=https://www.bbc.com/sport/football/articles/c70798249j0o|date=2026-05-18|access-date=2026-06-10}}</ref> {{Appendix}} {{Malchi:Navegashon Selekshon Nashonal di Futbòl di Kòrsou KM 2026}} {{DEFAULTSORT:Bazoer, Riechedly}} [[:Kategoria:Hende]] [[:Kategoria:Futbolista]] [[:Kategoria:Futbòl na Kòrsou]] ===Internashonal=== ====Selekshon nashonal di Kòrsou==== Fonville a wòrdu yamá pa e selekshon nashonal di Kòrsou pa e partidonan di klasifikashon pa [[Kopa Mundial di Futbòl|Kopa Mundial]] 2026 di [[FIFA]] kontra Bermuda i Jamaica dia 13 i 18 di novèmber 2025.<ref>{{cite web|url= https://www.gelderlander.nl/nec/deveron-fonville-heeft-een-unieke-route-afgelegd-richting-nec-ik-moest-opeens-verder-kijken-dan-voetbal~ae1d1e4d/?referrer=https%3A%2F%2Fwww.google.com%2F|website=Gelderlander.nl|accessdate=|title= Deveron Fonville took a unique path to NEC: "I suddenly had to look beyond football."|date=2025-11-12}}</ref> Na mart 2026, el a konfirmá su desishon pa hunga pa Kòrsou<ref>{{citeer web |url=https://www.voetbalprimeur.nl/nieuws/2069306/nec-verdediger-fonville-over-keuze-tussen-nederland-en-cura-ao.html |titel=NEC-verdediger gelinkt aan Oranje: 'Ik heb met mijn hart voor Curaçao gekozen' |datum=2026-03-21 |taal=nl}}</ref> i dia 18 di mei 2026 a wòrdu nominá pa e tim final pa Kopa Mundial 2026, apesar di no a hunga promé.<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/sport/football/articles/c70798249j0o |titel=2026 World Cup: Curacao name debut 26-man squad |datum=2026-05-18 |language=en |work=BBC}}</ref> El a hasi su debut pa Kòrsou dia 30 di mei 2026 den e partido preparatorio pa Mundial kontra Eskosia.<ref>[https://www.vi.nl/nieuws/advocaat-laat-fonville-debuteren-namens-cura-ao-tegen-schotland Advocaat laat Fonville debuteren namens Curaçao tegen Schotland], vi.nl (30 di mei 2026)</ref> -------------- {{Variante|c}} {{Infobox futbolista| variante = c | nomber = Godfried Roemeratoe | nomber completo = | imagen = Godfried Roemeratoe.JPG | descripcion = Godfried Roemeratoe na 2025. | fecha nacemento = [[19 di ougùstùs]] [[1999]] | luga nacemento = | pais nacemento = {{NLD}} | fecha fayecimento= | luga fayecimento = | pais fayecimento = | nacionalidad = | nacionalidad_dep = {{CUW}} | deporte = futbol | haltura = 178 | pia = drechi | club actual = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] FKC Waalwijk | liga = | number = 24 | posicion = Mediokampista <!-- Seccion di seleccion nacional 1--> | seleccion = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] [[Hulanda]] U-17, U-20 | debut seleccion= 2015 | number seleccion= | participa = 6 | goal = 0 <!-- Seccion di seleccion nacional 2--> | seleccion2 = {{CUWf}} | debut seleccion2 = 2023 | number seleccion2= | participa2 = 16 | goal2 = 1 | temporada = 2017–2018<br />2018–2022<br />2021–2022<br />2022–2023<br />2023– | club = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Jong FC Twente<br />[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] FC Twente<br />[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Willem II<br />[[File:Flag of Israel.svg|20px|border]] Hapoel Tel Aviv<br />[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] RKC Waalwijk }} '''Godfried Roemeratoe''' (☆ [[19 di ougùstùs]] [[1999]] na Oost-Souburg, [[Hulanda]]) ta un futbolista profeshonal ku ta hunga komo mediokampista pa RKC Waalwijk i pa e [[Selekshon nashonal di futbòl di Kòrsou (maskulino)| selekshon nashonal di Kòrsou]]. ==Karera== ===Klup=== ===Internashonal=== El a wòrdu yamá pa e selekshon nashonal di futbòl di Kòrsou pa e partidonan di klasifikashon pa Kopa Mundial di FIFA 2026 kontra Bermuda i Jamaica riba 13 i 18 di novèmber 2025.[7] ====Selekshon nashonal di Kòrsou==== {{Malchi:Navegashon Selekshon Nashonal di Futbòl di Kòrsou KM 2026}} {{Stub}} {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Roemeratoe, Godfried}} [[:Kategoria:Hende]] [[:Kategoria:Futbolista]] [[:Kategoria:Futbòl na Kòrsou]] ---------------- {{Variante|c}} {{Infobox futbolista| variante = c | nomber = Joshua Brenet | nomber completo = Joshua Benjamin Brenet | imagen = PSV Eindhoven, Teamcamp Bad Erlach, July 2014 (076).jpg | descripcion = | fecha nacemento = [[20 di mart]] [[1994]] | luga nacemento = Kerkrade | pais nacemento = {{NLD}} | fecha fayecimento= | luga fayecimento = | pais fayecimento = | nacionalidad = | nacionalidad_dep = {{CUW}} | deporte = futbol | haltura = 181 | pia = drechi | club actual = [[File:Flag of Turkey.svg|20px|border]] Kayserispor | liga = Superliga | number = 30 | posicion = Defensa <!-- Seccion di seleccion nacional 1--> | seleccion = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] [[Hulanda]] U-18, U-19, U-21 | debut seleccion = 2011 | number seleccion= | participa = 17 | goal = 0 <!-- Seccion di seleccion nacional 2--> | seleccion2 = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] [[Hulanda]] | debut seleccion2 = 9 di novèmber 2016 | number seleccion2= | participa2 = 2 | goal2 = 0 <!-- Seccion di seleccion nacional 3--> | seleccion3 = {{CUWf}} | debut seleccion3 = 6 di yüni 2024 | number seleccion3= | participa3 = 11 | goal3 = 1 | temporada = 2012–2018<br />2013–2015<br />2018–2022<br />2020<br />2021<br />2022–2024<br />2024–2025<br />2025–2026<br />2026– | club = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] PSV<br />[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Jong PSV<br />[[File:Flag of Germany.svg|20px|border]] Hoffenheim<br />→ [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Vitesse<br />[[File:Flag of Germany.svg|20px|border]] Hoffenheim<br>[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] FC Twente<br />[[File:Flag of Qatar.svg|20px|border]] Al-Rayyan SC<br />[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] [[Eskosia]] Livingston FC<br />[[File:Flag of Turkey.svg|20px|border]] Kayserispor }} '''Joshua Benjamin Brenet''' (☆ [[20 di mart]] [[1994]] na Kerkrade, [[Hulanda]]) ta un futbolista [[Hulanda|hulandes]] ku raisnan di [[Kòrsou]] ku ta hunga komo delantero. Aktualmente, e ta hunga pa Kayserispor i pa e [[Selekshon nashonal di futbòl di Kòrsou (maskulino)| selekshon nashonal di Kòrsou]]. ==Karera== ===Klup=== ===Internashonal=== ====Selekshon nashonal di Kòrsou==== {{Malchi:Navegashon Selekshon Nashonal di Futbòl di Kòrsou KM 2026}} {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Brenet, Joshua }} [[:Kategoria:Hende]] [[:Kategoria:Futbolista]] [[:Kategoria:Futbòl na Kòrsou]] ------------ (☆ na ) ta un futbolista ku raisnan di Kòrsou ku ta hunga komo . Aktualmente, el ta hunga pa i pa e selekshon nashonal di Kòrsou. == Karera == === Hoben === <Optional: youth clubs in 1–2 sentences> El a kuminsá su karera na i despues a pasa pa <academy/club>. === Klup === Dia , el a hasi su debut profeshonal pa den un partido kontra .[#] <Season/period>: <short summary – appearances/goals if known> Na , el a transferí pa .<optional fee/contract>[#] Na , el a firma ku .[#] <Keep each club to 1–2 sentences max> === Internashonal === <Optional: youth national teams> El a representá na nivel hubenil (si aplicabel). El a hasi su debut pa Kòrsou dia den un kontra . <Optional highlight (ONLY if notable)> Dia , el a <goal/assist/event> den un partido kontra . <Optional: tournament/qualification> El tabata parti di e selekshon ku a <achievement, e.g. klasifiká pa Mundial 2026>. ----------- {{Variante|c}} E '''lista di hungado di e seleccion nacional di futbol di Aruba''' ta duna un bista di tur futbolista cu tin por lo menos cinco wega internacional pa [[Aruba]] riba nan nomber. E lista no ta incluí partidonan pa e [[Selekshon Antiano di Futbòl|selekshon nashonal di futbol di Antias Hulandes]], solamente e partidonan internacional di pais Aruba despues di su status aparte na 1986. == Lista di hungado == {| class="wikitable sortable" width=90% style="text-align:center;" |- align=left ! width=5% | № ! width=15% | Hungadó ! width=5% | № di partido hungá ! width=5% | № di gol ! width=15% | Debut ! width=15% | Ultimo wega |- | 1 || align="left" | [[Fernando Lewis]] || 11 || 0 || 5 juni 2015 || 14 juni 2017 |- | 2 || align="left" | [[Noah Harms]] || 11 || 0 || 10 oktober 2017 || 4 juni 2022 |- | 3 || align=left | [[Walter Bennett (Aruba)|Walter Bennett]] || 17 || 0 || 21 augustus 2011 || 18 oktober 2023 |- | 4 || align=left | [[Gregor Breinburg]] || 13 || 0 || 2019 || 21 november 2023 |- | 5 || align="left" | [[Terence Groothusen]] || 27 || 1 || 2016 || 9 oktober 2021 |- | 6 || align="left" | [[Josh Gross]] || 25 || 3 || 2021 || |- | 7 || align="left" | [[Annuar Kock]] || 48 || 13 || 2019 || |- | 8 || align="left" | '''[[Matthew Lentink]]'''|| 70 || 16 || 2016 || |- | 9 || align="left" | [[Nickenson Paul]] || 10 || 3 || 10 oktober 2017 || 16 juni 2021 |- | 10 || align="left" | [[Bradley Martis]] || 12 || 0 || 2011 || 17 juli 2017 |- | 11 || align=left | [[Diederick Luidens]] || 17 || 1 || 5 juni 2019 || 21 november 2023 |- | 12 || align="left" | '''[[Rovien Ostiana]]''' || 11 || 1 || 2024 || |- | 13 || align="left" | [[Darryl Baly]] || 38 || 2 || 2011 || 13 juni 2023 |- | 14 || align="left" | [[Jaybrien Romano]] || 10 || 1 || 23 maart 2018 || 1 juli 2019 |- | 15 || align=left | [[Javier Jimenez]] || 16 || 5 || 2011 || 3 oktober 2021 |- | 16 || align="left" | [[Jayden Kruydenhof]] || 14 || 0 || 2021 || |- | 17 || align="left" | '''''[[Jonathan Richard]]''''' || 19 || 1 || 2021 || |- | 18 || align="left" | [[Isaï Marselia]] || 23 || 0 || 2023 || |- | 19 || align="left" | [[Tyron Perret Gentil]] || 39 || 1 || 2016 || |- | 20 || align=left | [[Leroy Oehlers]] || 37 || 5 || 2019 || |- | 21 || align=left | [[Theric Ruiz]] || 17 || 0 || 2011 || 3 oktober 2021 |- | 22 || align=left | [[Jean-Luc Bergen]] || 34 || 10 || 2015 || 18 oktober 2023 |- | 23 || align="left" | [[Raymond Baten]]|| 39 || 21 || 2016 || 9 juni 2024 |- | 24 || align=left | [[Gillian Justiana]] || 16 || 0 || 2011 || 10 oktober 2017 |- | 25 || align="left" | '''''[[Gervane Kastaneer]]''''' || 27 || 9 || 12 oktober 2018 || |- | 26 || align="left" | [[Gino van Kessel]] || 25 || 8 || 2015 || 27 september 2022 |- | 27 || align="left" | '''''[[Brandley Kuwas]]''''' || 35 || 2 || 22 mart 2017 || |- | 28 || align="left" | [[Darryl Lachman]] || 33 || 1 || 2015 || 16 juni 2021 |- | 29 || align="left" | '''''[[Jürgen Locadia]]''''' || 12 || 1 || 13 yuni 2023 || |- | 30 || align=left | '''''[[Jearl Margaritha]]''''' || 21 || 5 || 7 september 2023 || |- | 31 || align=left | [[Michaël Maria]] || 29 || 2 || 2015 || 24 september 2022 |- | 32 || align="left" | '''[[Nathan Markelo]]''' || 11 || 0 || 2022 || 6 juni 2024 |- | 33 || align=left | '''[[Cuco Martina]]''' || 63 || 1 || 2011 || 9 juni 2024 |- | 34 || align="left" | [[Shermaine Martina]] || 10 || 0 || 27 maart 2018 || 17 juni 2023 |- | 35 || align="left" | [[Shelton Martis]] || 11 || 1 || 2014 || 11 juni 2015 |- | 36 || align="left" | [[Papito Merencia]] || 18 || 4 || 14 november 2013 || 27 maart 2016 |- | 37 || align=left | [[Dustley Mulder]] || 17 || 0 || 2015 || 17 juli 2017 |- | 38 || align=left | [[Gevaro Nepomuceno]] || 50 || 8 || 2014 || 13 juni 2023 |- | 39 || align="left" | [[Jeremy de Nooijer]] || 15 || 0 || 2015 || 25 maart 2021 |- | 40 || align="left" | [[Jarzinho Pieter]] || 11 || 0 || 14 november 2013 || 15 november 2014 |- |} ----------------- {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Antonisse, Jeremy}} [[:Kategoria:Futbolista]] [[:Kategoria:Futbòl na Kòrsou]] ===Selekshon nashonal di Kòrsou=== For di 2011, Martina ta representá Kòrsou na nivel internashonal, meskos ku su ruman [[Javier Martina]]. Tur dos a partisipá den e eliminatorionan pa kualifikashon di [[Kopa Mundial di Futbòl]] 2014 di [[FIFA]].<ref> {{citeer web|titel=''Martina verlies weer met Curaçao'' |url=https://www.bd.nl/rkc-waalwijk/martina-verliest-weer-met-curacao~a988f976/?referrer=https%3A%2F%2Fwww.google.com%2F|werk= bn.nl }}</ref> Martina a bira un lider importante den e selekshon i a fungi komo kapitan. Bou di su liderato, Kòrsou a logra klasifikashon pa e CONCACAF Gold Cup 2017 i CONCACAF Gold Cup 2019. Despues di un eliminashon den fase di grupo na 2017, e tim a logra yega kuarto final na 2019, kaminda nan a pèrdè 1–0 kontra [[Estadonan Uni di Amérika|Merka]]. Un di e mihó logro di Martina ku Kòrsou tabata e viktoria den e [[Kopa Karibe]] 2017 dia 25 di yüni 2017, despues di a derotá Jamaica 2–1 den final. El a keda selektá pa e Tim di Aña di [[CONCACAF]] 2018, un rekonosementu pa su prestashon na nivel regional. Martina tambe a representá Kòrsou den varios edishon di [[Kopa Oro di CONCACAF]], inkluyendo 2017, 2019 i 2025. == Link eksterno == * [https://www.soccerway.com/player/martina-cuco/IiT86r0s/ Profil Cuco Martina], soccerway.com {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Martina, Cuco}} [[:Kategoria:Futbolista]] [[:Kategoria:Futbòl na Kòrsou]] -------------- {{Infobox futbolista| variante = a | nomber = Michel Lopez | fecha nacemento = [[3 di novèmber|]3 di november]] [[1972]] | luga nacemento = {{ABW}} | pais nacemento = | facha fayecimento = | luga fayecimento = | pais fayecimento = | nacionalidad = Hulandes | haltura = 169 <!-- Seccion di club profecional --> | debut = | debut ekipo = | club actual = | liga = [[Division di Honor (Aruba)|Division di Honor]] | number = | posicion = Mediocampo <!-- Seccion di seleccion nacional --> | seleccion = {{ABWf}} | debut seleccion = | number seleccion = | participa = 4 (0) | goal = <!-- Seccion di trayectoria --> | temporada = 2000-2002<br>2003–2005<br /> 2005–2011<br /> 2011–2013<br /> 2016–2017<br /> 2017-2018<br /> 2021-2022 | club = [[File:Flag of Aruba.svg|20px|border]] [[SV Independiente Caravel|SV Caravel]]<br />[[File:Flag of Aruba.svg|20px|border]] [[SV Estrella]]<br />[[File:Flag of Aruba.svg|20px|border]] [[SV La Fama]]<br />[[File:Flag of Aruba.svg|20px|border]] [[SV Dakota]]<br />[[File:Flag of Aruba.svg|20px|border]] [[SV Independiente Caravel|SV Caravel]]<br />[[File:Flag of Aruba.svg|20px|border]] [[SV Juventud Tanki Leendert|SV Tanki Leendert]]<br />[[File:Flag of Aruba.svg|20px|border]] [[SV Independiente Caravel|SV Caravel]] }} '''Michel Lopez''' (☆ [[3 di novèmber|3 di november]] [[1972]] na [[Santa Cruz]]) ta un ex-futbolista [[Aruba]]no cu a hunga primordialmente como mediocampista defensivo. El a forma parti di e [[seleccion nacional di futbol di Aruba (masculino)|seleccion nacional masculino di Aruba]]. == Bida y carera == Michel Lopez a nace y lanta na Santa Cruz, Aruba. === Carera den club === Michel López a kuminsá su karera di klup den e Divishon di Honor di nivel haltu di Aruba, kaminda e tabata afiliá ku SV Dakota durante e temporada 1999/2000 komo mediokampista defensivo.[6] Estadisticanan detaya di e periodo aki, incluyendo aparicionnan y golnan, ta limita den registronan disponibel, reflehando e documentacion modesto di futbol domestico di Aruba e tempo ey. López ta wòrdu notá komo retirá di wega profeshonal, sin mas transferensia òf periodo di klup dokumentá den basenan di dato grandi.[1] Den su karera despues di wega, López a keda enbolbí den futbòl di Aruba komo miembro di direktiva i mènedjer di e sekshon hubenil na SV Estrella, kontribuyendo na e programanan di desaroyo di e klup segun e registronan di e organisashon.[7] === Carera internacional === Lopez a debuta pa e seleccion nacional di Aruba dia 18 di mart 2000 den un partido contra [[Puerto Rico]], kaminda el a remplasá pa Kenrick Bradshaw durante e partido ku a tuma lugá na Estadio Sixto Escobar.[8] E partido, cu a termina den un empate 2-2. Lopez a gana dos kap pa e selekshon nashonal di futbòl di Aruba durante e kampaña di klasifikashon pa Kopa Mundial di FIFA 2002 na CONCACAF, tur dos aparishon ta bini komo suplente.[2][1] Representando su nashon na nivel internashonal, el a aparesé den eliminatorio pa Kopa Mundial pa e selekshon maskulino di Aruba durante kuminsamentu di añanan 2000, aparesé komo defensa den partidonan limitá.[1][2] Su debut a tuma lugá dia 18 di mart 2000, den un empate di 2-2 kontra Puerto Rico den e di dos wega di e promé buèlta, kaminda el a remplasá pa Kenrick Bradshaw durante e partido ku a tuma lugá na Estadio Sixto Escobar.[8] Aruba a gana e wega di ida 4-2 na kas dia 12 di mart 2000, i a avansá riba agregashon 6-4, markando un di e promé éksitonan di e nashon den kompetensianan sanshoná pa FIFA despues di nan miembresia na 1988.[8] López a kontribuí defensivamente den su tempu limitá riba tereno, yudando pa sigurá e resultado sin pèrdè mas gol.[8] López su di dos i último aparishon a tuma lugá dia 16 di aprel 2000, remplasando pa Richard Jacobs den un derota di 0-4 kontra Barbados den e di dos buelta di e di dos buèlta na Stadion Nashonal di Barbados.[9] Aruba a pèrdè e wega di ida 1-3 na kas dia 2 di aprel 2000, i a keda eliminá riba agregashon 1-7, kabando nan kareda di klasifikashon.[9] Den e wega aki, López a bolbe duna sosten na mediokampo pero no por a influensiá e resultado ya ku Barbados a dominá.[9] Werleman a debuta pa e seleccion nacional di Aruba dia 26 di mart 2008 den un partido contra [[Antigua i Barbuda|Antigua & Barbuda]]. Entre 2008 y 2010 el a representa Aruba den cuater partido internacional, incluyendo weganan clasificatorio pa [[Kopa Oro di CONCACAF|Copa Oro di CONCACAF]] y [[Kopa Mundial di Futbòl|Copa Mundial di FIFA]].<ref name=:"1"/> Tambe el a participa den partidonan amistoso. Aunke Aruba no a logra avansa den e torneonan aki, Werleman su contribucion a forma parti di e desaroyo di futbol internacional Arubano den e periodo ey.<ref name=:"1"/> == Link externo == * [https://ca.soccerway.com/player/werleman-jeffrey/Qwr0P4tO/ Profiel riba soccerway.com] * [https://www.besoccer.com/player/jeffrey-werleman-398765 Jeffrey Werleman], besoccer.com {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Werleman, Jeffrey}} [[:Kategoria:Futbolista]] [[:kategoria:Futbòl na Aruba]] Su promé timnan a inkluí SV Independiente Caravel (2000–2002) i SV Estrella Santa Cruz (2003–2005), kaminda el a mehorá su abilidatnan den liganan doméstiko. Despues el a hunga pa SV La Fama Savaneta di 2005 pa 2011, SV Dakota di 2011 pa 2013, SV Independiente Caravel na 2016–2017, SV Juventud Tanki Leendert na 2017–2018, un '''Jeffrey Werleman''' ta un kiper di futbòl i eks miembro di e selekshon nashonal di futbòl di Aruba.[1][2] Su promé klup tabata Caravel.[3] -------------------------- {{Infobox futbolista| variante = a | nomber = Yahmani Eisden | imagen = | imagen hanchura = | descripcion = <!-- Seccion di informacion personal --> | nomber completo = | alias = | fecha nacemento = [[19 di yüli|19 di juli]] [[2005]] | luga nacemento = | pais nacemento = [[Aruba]] | facha fayecimento = | luga fayecimento = | pais fayecimento = | nacionalidad = Hulandes | haltura = 187 <!-- Seccion di club profecional --> | debut = | debut ekipo = | club actual = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] FC Den Bosch | liga = | number = | posicion = Portero <!-- Seccion di seleccion nacional --> | seleccion = {{ABWf}} | debut seleccion = | number seleccion = | participa = | goal = <!-- Seccion di trayectoria --> | temporada = | club = Brasil Jrs, [[SV La Fama|La Fama]], Santa Fe y [[SV Dakota|Dakota]] }} '''Jahmani Yahvon Yahmal Eisden''' (☆ [[19 di yüli|19 di juli]] [[2005]] na [[Aruba]]) ta un keeper arubiano cu desde temporada 2024/25 ta hunga como bolante pa FC Den Bosch. E ta internacionalista pa e [[seleccion nacional di futbol di Aruba (masculino)|ekipo nacional masculino di Aruba]] desde == Carera == === Carera den club === Jahmani Eisden''' ta Eisen ta un keeper hoben cu a ser yama pa defende e gol di nos seleccion nacional. E tin 18 aña di edad, ta pisa 75KG y ta midi 1.87M di haltura. E campeonato aki e la hunga cu Ijsselmeervogels su categoria O21. E la hunga tambe cu e team grandi di Ijsselmeervogels, y t’e portero mas jong cu a debuta den e team grandi. E siguiente campeonato e lo ta formando parti di un club profesional. E tin 2 oferta riba mesa y lo mester dicidi cual e ta acepta. Na Aruba e la milita den varios club, entre otro Brasil Jrs, La Fama, Santa Fe y ultimo Dakota caminda el a titula campeon di Aruba. E la forma parti den varios categoria hubenil di seleccion di Aruba incluyendo e seleccion U-20 cu a participa na Guatemala. Den tur e seleccionnan e tawata capitan. Esaki sigur ta mustra su madurez y su habilidad di ta lider. E ta compronde e wega bon, tin hopi bon refleho, bon reaccion y ta bon cu e bala na su pia tambe. E ta coach su team bon y ta mantene su liñanan organisa. E ta yiu di e conocedo artista [[Ataniro]]. == Link externo == * [https://int.soccerway.com/players/matthew-lentink/142467/ Profiel riba soccerway.com] * [https://www.transfermarkt.com/matthew-lentink/profil/spieler/159034 Profiel di entrenado riba transfermarkt.nl] {{Appendix}} For di madre patria Hulanda nos a ricibi e grato noticia cu e hoben portero Jahmani Eisden a firma cu FC Den Bosch p’e temporada 2024/2025. Cu su 18 aña, Eisden ya a wordo convoca pa defende porteria di e seleccion nacional di Aruba.<ref>https://24ora.com/jahmani-eisden-ta-uni-oficialmente-na-fc-den-bosch/ Jahmani Eisden ta uni oficialmente na FC Den Bosch], 24ora.com (22 di juni 2024)</ref> Den e temporada anterior el a hunga den e categoria sub-21 di Ijsselmeervogels y tambe a debuta cu e prome ekipo, convirtiendo den e portero mas hoben pa haci esaki. P’e proximo temporada Eisden lo forma parti di un club profesional despues di a ricibi dos oferta, unda cu e mester a dicidi cua pa acepta. Na Aruba, Eisden a milita den varios club, incluyendo Brazil Jrs., La Fama, Santa Fe y mas recientemente Dakota, unda cu el a consagra como campeon di Aruba. Fuera di esey, el a forma parti di diferente categoria hubenil di e seleccion di Aruba, incluyendo sub-20 cu a participa na Guatemala, siendo capitan den tur di nan. E experiencia aki ta demostra su madurez y capacidad di liderazgo. Eisden ta destaca pa su comprension di wega, su reflehonan, reaccion rapido y habilidad cu e bala de su pianan. Tambe e ta conoci pa su capacidad pa dirigi su ekipo y mantene e defensa organisa. Jahmani Eisden ta yiu homber di e conocido cantante Janiro “Atanio” Eisden y su firma cu FC Den Bosch ta marca un importante paso den su prometedor carera deportivo. ------------------------------ {{Infobox futbolista | variante = a | nomber = Stiven Melchor Rua | imagen = | imagen hanchura = | descripcion = <!-- Seccion di informacion personal --> | nomber completo = | alias = | fecha nacemento = [[1990]] | luga nacemento = [[Medellin]] | pais nacemento = [[Colombia]] | facha fayecimento = | luga fayecimento = | pais fayecimento = | nacionalidad = | haltura = 177 <!-- Seccion di club profecional --> | debut = | debut ekipo = | club actual = [[File:Flag of Aruba.svg|20px|border]] [[SV Britannia]] | liga = | number = 1 | posicion = Portero <!-- Seccion di seleccion nacional --> | seleccion = {{ABWf}} | debut seleccion = | number seleccion = | participa = | goal = <!-- Seccion di trayectoria --> | temporada = | club = }} '''Stiven Melchor Rua''' (☆ [[1990]] na [[Medellin]]) ta un futbolista [[Aruba]]no cu ta hunga como portero den [[Division di Honor (Aruba)|division honor]] pa [[SV Britannia]]. E ta internacionalista pa e [[seleccion nacional di futbol di Aruba (masculino)|ekipo nacional masculino di Aruba]]. == Carera == === Carera den club === Stiven Rua ta STIVEN Melchor Rua ta un di a 6 hungadonan local cu lo ta parti di e seleccion di Aruba. E tin 34 Aña di edad y ta pisa 71KG. Su Haltura ta 1.77M y su posicion ta Bolante. E ta naci na Medellin Colombia y a hunga futbol infantil pa cu e team Itagui Detaires.<ref>[https://drive.google.com/file/d/1qFLCkC_Rhg701h5wBl-UVq5rj0Hx_c6z/view Stiven Melchor Rua: Hecho en Aruba], AweMainta (6 di juni 2024)</ref> 34 ana Na 2002 e la bin Aruba y a hunga mayoria di su hubentud den e team di RCA. Cu su 17 aña e la debuta cu e team di Division di Honor y a logra conkista u total di 6 titulo di campeon cu e team tricolor. Actualmente e ta den su di dos aña cu e Pumanan di Piedra Plat [[SV Britannia]]. E tin tambe 4 titulo di [[Copa Betico Croes]] di cual 3 ta cu [[Racing Club Aruba|RCA]] y uno cu Britannia. Na 2008 e la sali “Rookie of the year.” E tin 3 titulo di “best midfielder” y tambe un titulo di “Goal getter” y un titulo di MVP, ambos e la gana na 2016. E ta un hungado hopi bon tecnica, bon tino di wega y experiencia den weganan grandi. E ta naci na Colombia pero e ta sintie mas Rubiano cu Juan Bembe. “Hecho en Aruba” y cla pa bay guera pa representa nos bunita isla. == Link externo == * [https://int.soccerway.com/players/matthew-lentink/142467/ Profiel riba soccerway.com] * [https://www.transfermarkt.com/matthew-lentink/profil/spieler/159034 Profiel di entrenado riba transfermarkt.nl] {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Melchor Rua, Stiven}} [[:Category:Futbolista]] [[:Category:Futbòl na Aruba]] --------------------------------------------------- '''JOSTHAN Maduro''' ta un otro keeper hoben cu a ser yama pa defende e gol di nos seleccion nacional. E tin 17 aña di edad, ta pisa 80KG y ta midi 1.88M di haltura. E ta hunga den e campeonato local p’e muchanan di Madiki SV Riverplate den Division di Honor. E la cuminsa su carera futbolistico den Bubali y e ultimo dos añanan aki e la milita den e team di Madiki.<ref>[https://drive.google.com/file/d/1P0kFQSalZd2S820aowZLuE5eCh7BeUJ9/view Josthan Maduro: Factor X], AweMainta (5 di juni 2024)</ref> Sigur un di e motibo grandi cu Riverplate ta logra drenta den e Copa Oro t’e bon actuacion di Josthan Maduro. E la ser scogi como e miho keeper di Division di Honor campeonato 2022/ 2023. E tin hopi bon refleho y ta destaca hopi cu e bala den su pia. Cu su pia robes e por pone e bala te dilanti e area grandi di e team contrario. E tin hopi bon tecnica, bon vision di wega, bon reaccion y ta un di e poco porteronan cu tin e factor X. E por dicidi un wega cu su glovenan pero tambe cu su pia. Seleccion Aruba sigur ta conta cu 3 tremendo keeper p’e compromisonan nos dilanti y Josthan Maduro sigur ta cla p’e reto. {{Appendix}} --------------------------------------------- {{Infobox futbolista | variante = a | nomber = Rovien Ostiana | imagen = | imagen hanchura = | descripcion = <!-- Seccion di informacion personal --> | nomber completo = | alias = | fecha nacemento = [[14 di febrüari|14 di februari]] [[2002]] | luga nacemento = [[Rotterdam]] | pais nacemento = [[Hulanda]] | facha fayecimento = | luga fayecimento = | pais fayecimento = | nacionalidad = Hulandes | haltura = 186 <!-- Seccion di club profecional --> | debut = | debut ekipo = | club actual = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Jong FC Volendam | liga = | number = | posicion = Bolante <!-- Seccion di seleccion nacional --> | seleccion = {{ABWf}} | debut seleccion = 2023 | number seleccion = | participa = | goal = <!-- Seccion di trayectoria --> | temporada = 2022-2023<br /> | club = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Jong FC Volendam<br /> }} '''Rovien Ostiana''' (☆ [[14 di febrüari|14 di februari]] [[2002]] na [[Rotterdam]]) ta un futbolista hulandes cu ta hunga como bolante. E ta internacionalista pa e [[seleccion nacional di futbol di Aruba (masculino)|ekipo nacional masculino di Aruba]] desde 2023. == Carera == === Carera den club === ROVIEN Ostiana ta otro hungado cu lo ta formando parti di nos seleccion Nacional p’e apertura di e clasificacion pa Mundial 2026. E tin 22 aña di edad, ta pisa75KG y ta midi 1.86M di haltura. Actualmente e ta hungando pa Jong F.C. Volendam den division dos di e futbol Hulandes. Su posicion ta bolante y e la bin ta hunga un rol importante den nos team Nacional. E tin 5 gol anota y 3 asistencia den e Concacaf Nations League y un di su gol nan a sali den e top 3 miho golnan di e torneo aki y hasta a sali riba ESPN. Esey t’e gol cu e la score di midden veld contra US Virgin Island. E ta e tipo di bolante cu bo ta yama “Box to Box.” E ta core e veld ariba abou semper buscando e espacio y semper n’e luga indica n’e momento indica. E tin bon vision di wega y tambe un bon disciplina tactico pa yuda e team mantene organisacion. Su motivacion grandi, ta su mama cu ta biba na Aruba di Famia Robles. Aruba sigur ta conta cu su asistencia nan y tambe su olfato goleador den e wega nan nos dilanti. === Carera internacional === Ostiana a haci su debut internacional pa Aruba riba 11 di sèptèmber 2023 den un partido di Liga C di Nashonnan di CONCACAF 2023 ⁇ 24 contra e Islanan Cayman.[1] 7] El a score su promé gol pa e ekipo nacional den e di dos minuut di e eventual victoria di 2:1.[ Na e siguiente partido, Ostiana a score su di dos gol den dos wega ora Aruba a derotá e Islanan Virgen Merikano pa keda inkapas i lider di nan grupo. Despues di e wega, el a keda nombra den e League C Best XI pa su rendimiento. 12] == Link externo == * [https://int.soccerway.com/coaches/marvic-bermudez/590927/ Profiel riba soccerway.com] * [https://www.transfermarkt.nl/marvic-bermudez/profil/trainer/64628 Profiel di entrenado riba transfermarkt.nl] {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Ostiana, Rovien}} [[:Category:Futbolista]] [[:Category:Futbòl na Aruba]] ---------------------------------- {{Infobox futbolista | variante = a | nomber = Jonathan Richard | imagen = | imagen hanchura = 220 | descripcion = <!-- Seccion di informacion personal --> | nomber completo = | alias = | fecha nacemento = | luga nacemento = | pais nacemento = [[Hulanda]] | facha fayecimento = | luga fayecimento = | pais fayecimento = | nacionalidad = Hulandes | haltura = 180 <!-- Seccion di club profecional --> | debut = | debut ekipo = | club actual = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] ADO20 | liga = | number = | posicion = Bolante <!-- Seccion di seleccion nacional --> | seleccion = {{ABWf}} | debut seleccion = | number seleccion = | participa = | goal = <!-- Seccion di trayectoria --> | temporada = 1998–1999 <br /> 1999 <br /> 1999–2002 <br /> 2002–2006 <br /> 2006–2007 <br /> 2007–2010 | club = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] FC Dordrecht<br /> [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] VV Moordrecht<br />[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] RKC Waalwijk<br />[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] DOTO Pernis <br />[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] BVV Barendrecht<br />[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] RVVH }} '''Jonathan Richard''' (☆ [[14 di novèmber|14 di november]] [[1977]] na [[Rotterdam]]) ta un [[futbol]]ista [[Hulanda|Hulandes]] cu ta hunga ...... E tabata internacionalista pa e [[Selekshon Antiano di Futbòl|seleccion di Antia Hulandes]] di 2004 te 2008. Entre 2013 y 2015 e tabata coach di e [[seleccion nacional di futbol di Aruba (masculino)|ekipo nacional masculino di Aruba]]. == Carera == === Carera den club === JONATHAN Richard tambe ta riba lista di e 23 hungadonan yama pa Bonds coach Marvic Bermudez. E tin 32 aña di edad, ta pisa 78KG y ta midi 1.80M di haltura. Su posicion ta bolante central y su pia dominante ta su pia robes. E campeonato pasa e la hunga den Odin 59 Heemskerk cu ta un team cu ta den 3er division di futbol Hulandes, pero e siguiente campeonato e lo ta formando parti di ADO20 den segunda division. Ya den pasado e la hunga caba den e division aki pa AFC Amsterdam y GVVV Veenendaal. E ta un hungado cu ta anticipa bon e hugadanan, tin bon orientacion di e wega y e sa con pa pone respet memey di tereno. Su disciplina tactico ta haci cu e ta e guy cu ta tene e team organisa. E ta un hungado di basta forsa y ta cla pa guera. E ta un hungado importante den e transicion den atake. E tin bon vision di wega y ta bon cu e bala yudando e team den salida tanto cu paso cortico como pase largo nan den buraco.<ref>[https://drive.google.com/file/d/1c2qLHWJUhQ1PG7VPgHCF3eJlZiASkGwo/view Jonathan Richard: Disciplina Tactico], AweMainta (4 di juni 2024)</ref> E ta un hungado cu semper ta trece calma specialmente ora cos nan no ta bayendo bon. E la nace na Hulanda pero su tata ta di Aruba, y esey ta un di su motivacion pa hunga pa nos dushi isla. === Carera internacional === El a representá == Link externo == * [https://int.soccerway.com/coaches/marvic-bermudez/590927/ Profiel riba soccerway.com] * [https://www.transfermarkt.nl/marvic-bermudez/profil/trainer/64628 Profiel di entrenado riba transfermarkt.nl] {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Richard, Jonathan}} [[:Category:Futbolista]] [[:Category:Futbòl na Aruba]] ----------------------------- {{Infobox futbolista | variante = a | nomber = Mark Jacobs | imagen = | imagen hanchura = | descripcion = <!-- Seccion di informacion personal --> | nomber completo = | alias = | fecha nacemento = | luga nacemento = | pais nacemento = [[Aruba]] | facha fayecimento = | luga fayecimento = | pais fayecimento = | nacionalidad = Hulandes | haltura = 182 <!-- Seccion di club profecional --> | debut = | debut ekipo = | club actual = | liga = | number = | posicion = Defensa <!-- Seccion di seleccion nacional --> | seleccion = {{ABWf}} | debut seleccion = | number seleccion = | participa = | goal = <!-- Seccion di trayectoria --> | temporada = | club = }} '''Mark Jacobs''' (☆ [[10 di novèmber|10 di november]] [[1969]] na Nieuwkoop, [[Hulanda]]) ta un ex[[futbol]]ista profesional [[Aruba]]no. == Carera == === Carera den club === MARK Jacobs tambe a ser yama pa forma parti di nos seleccion Nacional. Actualmente e ta hungando na Hulanda pa S.V. Orion den e 4to Division den futbol Hulandes. Mark Jacobs tin 23 aña di edad, e ta pisa 73KG y ta midi 1.82M di haltura. E la hunga mayor parti di si carera futbolistico den [[SV Bubali|Bubali]] y na 2019 e la pasa forma parti di e tricolornan di Solito, RCA caminda e la gana 2 Copa Betico y e titulo di campeon na 2023. Su posicion unda e ta mas comodo ta Lateral drechi, pero e por hunga tambe den bolante y hasta como defensa central. E ta un hungado cu bon tecnica, bon vision di wega y un vocacion ofensivo.<ref>https://drive.google.com/file/d/1c2qLHWJUhQ1PG7VPgHCF3eJlZiASkGwo/view Mark Jacobs: Di Noord E Ta], AweMainta (4 di juni 2024)</ref> E la nace den e bario di Bubali y aunke su mayor exito a bin cu e team tricolor, full e bario di Noord, en special Bubali lo ta para su tras pa ora e subi e tereno di wega pa defende nos color nan nacional. === Carera internacional === == Link externo == * [https://www.transfermarkt.nl/jayden-kruydenhof/nationalmannschaft/spieler/1197634 Profiel riba transfermarkt.nl] {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Jacobs, Mark}} [[:Category:Futbolista]] [[:Category:Futbòl na Aruba]] ---------------------------------- {{Variante|a}} {{Infobox futbolista | nomber = Jayden Kruydenhof | imagen = | imagen hanchura = 200 | descripcion = <!-- Seccion di informacion personal --> | nomber completo = Jayden Anthony Kruydenhof | alias = | fecha nacemento = | luga nacemento = [[Den Haag]] | pais nacemento = [[Hulanda]] | facha fayecimento = | luga fayecimento = | pais fayecimento = | nacionalidad = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] [[Hulanda|Hulandes]] | haltura = 171 <!-- Seccion di club profecional --> | debut = 2011 | debut ekipo = | club actual = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] AFC34 | liga = amateur | number = | posicion = <!-- Seccion di seleccion nacional --> | seleccion = {{ABWf}} | debut seleccion = 2024 | participa = | goal = <!-- Seccion di trayectoria --> | temporada = 2023-? | club = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] AFC34 }} '''Jayden Anthony Kruydenhof''' (☆ [[2007]]) ta un futbolista [[Hulanda|Hulandes]]-[[Aruba]]no cu ta hunga den e liga [[Hulana|Hulandes]] y desde 2024 den e [[Seleccion nacional di futbol di Aruba (masculino)|seleccion nacional U-20 di Aruba]]. .<ref name="AweMainta">[https://drive.google.com/file/d/1_ng-RNDmcFnExtKSO1kfW-ccrrCohUcL/view Jayden Fruydenhof], AweMainta (1 di juni 2024)</ref> E ta internacionalista y desde 2024 e ta hunga den e [[Seleccion nacional di futbol di Aruba (masculino)|seleccion nacional U-20 di Aruba]]. == Carera == === Carera den club === JAYDEN Kruydenhof ta otro hungado cu lo ta yegando di Hulanda. El a hunga caba pa Aruba den e torneo di Concaf U-20 y ta nieto di e conocedo entrenador Herbert Bijlsnijder. E tin 17 aña di edad y ta midi 1.71cm di haltura y ta pisa 59kg. Te ultimo e tawata forma parti di e team amateur AFC34, pero e siguiente campeonato e lo forma parti di SC Cambuur Leeuwarden. E lo ta parti di e U-18 y of U-19. E ta hopi habil cu su pia robes y su forsa ta den e wega di uno contra uno, caminda su bon control di e bala y tambe su tecnica ta sobresali. Un bon dribbler y tambe hopi explosivo den su velocidad ta haci’e un hungado hopi peligroso. E tin un bon tiro di pafo di e area y tambe por pone centronan casi perfecto den e area. Un hungado bastante completo y bastante interesante. A pesar di su edad jong e ta cla pa asumi e reto di representa nos Isla Aruba. === Carera internacional === == Link externo == * [https://www.transfermarkt.nl/jayden-kruydenhof/nationalmannschaft/spieler/1197634 Profiel riba transfermarkt.nl] {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Kruydenhof, Jayden}} [[:Category:Futbolista]] [[:Category:Futbòl na Aruba]] --------------------------------------------- {{Variante|a}} {{Infobox futbolista | nomber = Tyron Perret Gentil | imagen = | imagen hanchura = 200 | descripcion = <!-- Seccion di informacion personal --> | nomber completo = Tyron Perret Gentil | alias = | fecha nacemento = | luga nacemento = | pais nacemento = [[Hulanda]] | facha fayecimento = | luga fayecimento = | pais fayecimento = | nacionalidad = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] [[Hulanda|Hulandes]] | haltura = 179 <!-- Seccion di club profecional --> | debut = | debut ekipo = | club actual = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Vitesse U-21 | liga = | number = | posicion = Delantero <!-- Seccion di seleccion nacional --> | seleccion = {{ABWf}} | debut seleccion = 2024 | participa = | goal = <!-- Seccion di trayectoria --> | temporada = | club = }} '''Tyron Perret Gentil''' ta un futbolista == Carera == === Carera den club === di e hobennan cu ta haciendo su debut den e seleccion Nacional. E tin 20 aña di edad y ta jungando pa e Club Hulandes Vitesse Onder 21. Prome cu esey el a hunga den e categoria hubenil pa F.C. Amsterdam di 2014 pa 2017, despues el a bay Vitesse di 2017 pa 2019, despues el a bay PSV di 2019 pa 2022 y aña pasa el a bolbe bek Vitesse. E ta midi 1.79M di haltura y ta pia links. Su posishon ta atacante na liña y por hunga tanto na banda robes comoo na banda drechi. E tin bon dribbling, hopi speed, bon tecnica y e por pone bon centro den e area. Y e semper ta busca espacio pa ricibi e bala. E ta mas efectivo ora e ta hunga riba su banda robes. Si bo ta hunga Football Manager online bo por cumpra Tyron pa e hunga pa bo team. Su valor riba mercado ta di $608,440.00 pero segun nos por a compronde cu lo bo mester saca cerca di $3,000,000.00 pa bo por hay'e den bo team di Futbol Manager. Tyron Perret Gentil ta un di e hobennan talento cu lo representa Aruba den e compromiso importante aki.<ref>https://drive.google.com/file/d/1chRNodyptaTclQiovMBbtWCE2KCmvrTu/view Tyron Perret Gentil: rapido y versatil], AweMainta (30 di mei 2024)</ref> {{Appendix}} ----------------------------------- {{Variante|a}} {{Infobox futbolista | nomber = Connor van Kilsdonk | imagen = | imagen hanchura = 200 | descripcion = <!-- Seccion di informacion personal --> | nomber completo = Connor van Kilsdonk | alias = | fecha nacemento = | luga nacemento = | pais nacemento = [[Hulanda]] | facha fayecimento = | luga fayecimento = | pais fayecimento = | nacionalidad = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] [[Hulanda|Hulandes]] | haltura = 188 <!-- Seccion di club profecional --> | debut = | debut ekipo = | club actual = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] NEC U-18 | liga = | number = | posicion = Delantero <!-- Seccion di seleccion nacional --> | seleccion = {{ABWf}} | debut seleccion = 2024 | participa = | goal = <!-- Seccion di trayectoria --> | temporada = | club = }} '''Connor van Kilsdonk''' (2007) ta == Carera == === Carera den club === otro hungado cu ta biniendo di Hulanda pa representa Aruba. E tin 17 aña di edad y a representa Aruba den e campeonato di U-20 di Concacaf caminda e la score 3 gol den 4 wega. E t’un centro delantero y ta milita actualmente den e club NEC U-18 na Hulanda. Su estatura ta 1.88M y ta pisa 70 KG. E t’un hungado hopi dinamico cu un pia links bastante saludabel.<ref>[https://drive.google.com/file/d/1xkOnsNbEdPO07S4DF0Z17rxPRzcWHN07/view Connor van Kilsdonk: dinamico y letal], Awemainta (31 di mei 2024)</ref> Pa su club e tin 17 gol anota den 19 wega y ta halando bastante tension na Hulanda pa su habilidad pa pone e bala den net. E ta un Centro Delantero pero e por hunga tambe riba e dos bandanan. E tin forsa y ta hopi habil pa sconde e bala y tremendo vision di wega. Su edad por ta jong pero su curason ta grandi pa defende e colornan di nos isla. {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Kilsdonk, Connor van}} [[:Category:Futbolista]] [[:Category:Futbòl na Aruba]] --------------------------------------------------- {{Variante|a}} {{Infobox futbolista | nomber = Kymani Nedd | imagen = | imagen hanchura = 200 | descripcion = <!-- Seccion di informacion personal --> | nomber completo = Kymani Nedd | alias = | fecha nacemento = | luga nacemento = | pais nacemento = [[Hulanda]] | facha fayecimento = | luga fayecimento = | pais fayecimento = | nacionalidad = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] [[Hulanda|Hulandes]] | haltura = 188 <!-- Seccion di club profecional --> | debut = 2011 | debut ekipo = | club actual = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Excelsior U-21 | liga = | number = | posicion = Defensa <!-- Seccion di seleccion nacional --> | seleccion = {{ABWf}} | debut seleccion = 2023 (Aruba-Cayman Islands) | participa = | goal = <!-- Seccion di trayectoria --> | temporada = | club = }} '''Kymani Nedd''' ta un futbolista hulandes-arubano y internacionalista den e seleccion nacional di Aruba. == Carera == === Carera den club === otro hoben talento cu lo representa Aruba den e weganan pa clasificacion pa Mundial 2026. E tin 19 aña di edad y ta milita den Excelsior Rotterdam U-21. E ta pia links y ta defende e banda robes di e tereno.<ref>[https://drive.google.com/file/d/1xkOnsNbEdPO07S4DF0Z17rxPRzcWHN07/view Kymani Nedd: siguridad riba e banda robes], Awemainta (31 di mei 2024)</ref> Su estatura ta 1.88M y ta pisa 75 KG. E por hunga tambe defensa central pero su posicion preferi ta e banda robes. Su carera futbolistico ta apenas cuminsando. E la cuminsa su carera den e team hubenil di Spartaan’20 pa despues move pa NAC Breda unda e la hunga di 2016 pa 2018 y despues e la pasa pa su club actual cu ta Excelsoir Rotterdam. E campeonato aki e la hunga un total di 20 wega pa su team. Pa Aruba e la hunga e ultimo 5 weganan y tin un total di 379 minuut cu e tawata riba veld. E ta hopi sigur ora di duelonan den halto y e kopmento di bala ta un di su fortalezanan. Kymani su motivacion grandi pa defende nos colornan nacional ta door di su tata cu ta Edrick Nedd. {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Nedd, Kymani}} [[:Category:Futbolista]] [[:Category:Futbòl na Aruba]] ----------------------------------------------- {{Variante|c}} {{Infobox futbolista | nomber = Rachid Trenidad | imagen = | imagen hachura = | descripcion = <!-- Seccion di informacion personal --> | nomber completo = Rachid Rafelito Martir Trenidad | alias = | fecha nacemento = [[6 di yüli]] [[1994]] | luga nacemento = | pais nacemento = [[File:Flag of Bonaire.svg|20px|border]] [[Boneiru]] | facha fayecimento = | luga fayecimento = | pais fayecimento = | nacionalidad = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] [[Hulanda|Hulandes]] | haltura = 177 <!-- Seccion di club profecional --> | debut = | debut ekipo = | club actual = | liga = | number = | posicion = <!-- Seccion di seleccion nacional --> | seleccion = [[File:Flag of Bonaire.svg|20px|border]] [[Boneiru]] | debut seleccion = 2013 | participa = 8 | goal = 2 <!-- Seccion di trayectoria --> | temporada = 2006- | club = [[File:Flag of Bonaire.svg|20px|border]] [[SV Real Rincon|Real Rincon]] }} '''Rachid Trenidad''' (☆ [[6 di yüli]] [[1994]] na [[Boneiru]]) ta un [[futbol]]ista di [[Boneiru]] ku ta hunga komo ...?o. E ta internashonalista ku e [[selekshon boneriano di futbòl|selekshon di Boneiru]].[2] 2] == Karera == === Karera den klup === Trenidad a kuminsá hunga pa SV Vespo di Bonaire League na por lo ménos 2014.[1] E tabata kapitan di un ekipo den e Après-Ski Tournament ku a keda organisá pa USV Elinkwijk na Hulanda na 2018. E ekipo internashonal di Bonaire, Guillermo Montero, tabata den e ekipo senior di e club na e momentu ei. 3] === Karera internashonal === Trenidad a hasi su debut internashonal senior riba 1 di yüni 2014 den un viktoria di 2 pa 1 kontra Merka. Islanan Virgen. 1] {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Trenidad, Rachid}} [[:Category:Futbolista]] [[:Category:Futbòl na Boneiru]] ----------------- {{Variante|a}} {{Futbolista |nomberdihungado = '''Dechi Bislip'''| |Nomber = Mario Girigorio Bislip |potret = |Fecha di nasementu = [[9 di mei]] [[1950]] |Siudat di nasementu = |Pais di nasementu = {{ABW}} |Nashonalidat = hulandes |Posishon = defensa central?? |club = SV Estrella }} '''Mario Girigorio (Dechi) Bislip ('''n. [[9 di mei]] [[1950]] na [[Aruba]]) ta un ex-futbolista internacionalista di [[Aruba]] y ex-hungado di [[SV Estrella|Estrella]]. Dechi Bislip ta di e bario Santa Cruz y su profesion ta piscado. NOTES <ref>[https://arubanative.com/2022/08/29/premio-excelencia-den-deporte-a-reconoce-sr-mario-girigorio-dechi-bislip-como-baluarte-deportivo-2021/ PREMIO EXCELENCIA DEN DEPORTE A RECONOCE SR. MARIO GIRIGORIO ‘DECHI’ BISLIP COMO BALUARTE DEPORTIVO 2021], Arubanative.com (29 di augustus 2022)</ref> Un di e mihor futbolistanan den historia di futbol di Aruba y Antiyas, pero tambe un di e gran hungadornan di e Narahadanan di Santa Cruz: ESTRELLA. MARIO GIRIGORIO "DECHI" BISLIP Mario Bislip mihor conoci como Dechi a nace dia 09 mei 1950 na Aruba. Dechi ta di e bario [[Santa Cruz]] y su profesion ta piscado. Dechi a practica e deporte futbol y tambe boxeo. Futbol e a hunga den Estrella. E nomber Estrella ta sinonimo di futbol na Sta Cruz. Ora na Aruba un persona menciona e bario Santa Cruz, e ta mira e team di futbol Estrella su dilanti. Den Boxeo Dechi bringa 3 pelea so komo hoben, di cua a gana 2 y a perde 1. Dechi no a sigui cu futbol. Dechi e futbolista Dechi a cuminsa practica futbol for di chikito cu 12 aña. Na 1964 cu 14 aña Dechi a bai den junior di e Naranjadanan di Santa Cruz "Estrella". Cu 15 aña Dechi a cuminsa prepara pa bai hunga den hoofdklasse. Despues cu 16 aña di edad Dechi tabata hunga junior atardi y anochi den hoofdklasse cu Estrella. Dechi a hunga den Estrella huntu cu hopi leyenda di Aruba y Antiyas , e.o. Candy Wernet, Fenchi Dubero, Mai Ras, Ange Perez, Janchi Croes, Ale Vrolijk, Yonko Albertsz, Foyito Albertsz, Edwin Dirksz, Betico Dubero, Essy Croes, Roman Kock, Henry Stelt, Dodo Franken, Mirto Croes, Mario Aiky Croes, Chinto Werleman, Maiky Rasmijn, Jendi Croes, Emmy Croes, Chito Croes. Dechi tabata e golgetter di Estrella. Dechi bira hopi aña campeon i Sub campeon di Aruba cu Estrella. Tambe Dechi hunga hopi [[Kopa antiano|Copa Antiyano]] cu Estrella, di cua nan a bira 2 biaha Sub Campeon di [[Antias Hulandes|Antiyas]] y 1 biaha Campeon di Antiyas na aña 1970. Na aña 1971 Dechi a hunga e Torneo "Gouden Jubileum" di NAVU cu Estrella y tambe den e Final Tournament di [[Concacaf]] cu Estrella na Guatemala. Durante Copa Antiyano 1972 Dechi tabata e mihor hungado pa e club di Estrella. Dechi a hunga te cu 34 aña den hoofdklasse. Despues di caba den hoofdklasse Dechi a bai hunga den Division Dos cu Jong Aruba. Cu Jong Aruba Dechi a bira Campion di Division Dos. Despues Dechi bai laganan y bai hunga den e team cu su swa a lanta, consisti di e muchanan bandi cas cu tabata yama Vitesse. Dechi a hunga 2 aña cu Vitesse y nan a hera bai hoofdklasse y despues e team a kibra. Despues Dechi a bai hunga den Ayo. Dia nan a lanta Liprof Dechi a stop di hunga bala. Despues Dechi a bai hunga den veterano di Estrella, FC Paradera, Caravel e team di Roy Helder. Tambe Dechi a yega di reforsa e gran equipo [[SV Dakota|Dakota]] na Curacao. Hungando den veterano Dechi a manca un rudia y a stop. Tempo Dechi tabata tin 60 aña a stop di hunga. International: Internacionalmente tambe Dechi ta hopi conoci y a hunga den masha hopi Seleccion di Aruba y Seleccion di Antiyas, e.o.: - 1968 cu Seleccion Hubenil di Aruba cu a gana Curacao y Bonaire y a haya e derecho pa forma seleccion di Antiyas pa Weganan di Reino na Hulanda. - 1968 cu Seleccion Hubenil di Antiyas cu a gana Medaya di PLATA na Weganan di Reino na Hulanda. - 1969 cu seleccion Hubenil Antiyas cu a gana Medaya di ORO den [[Weganan di Reino]] na Surinam. - 1970 cu seleccion Antiyas senior cu a gana Medaya di PLATA den [[Weganan Centro Americano y del Caribe]] na [[Panama]]. - 1971 cu seleccion Antiyas contra Jamaica pa eliminatorio pa weganan Olympiada. - 1971 cu Estrella, a hunga den group stage di Concacaf Final Tournament na Guatemala. - 1973 cu Seleccion Antiyas senior cu a gana di Haiti 1-0 na Curacao. - 1976 cu seleccion di Antiyas eliminatorio pa Mundial 1978. - 1978 cu seleccion Antiyas Weganan CAC na Medellin Colombia. - 1982 cu seleccion Aruba contra Alajuelense di Costa Rica. Logronan personal: - 1974 golgetter (cu 13 gol) di campeonato di Aruba. Logronan cu equipo - 1968/69 campeon di Aruba cu Estrella. - 1969 Sub Campeon di Antias cu Estrella. - 1969/70 Sub campeon di Aruba cu Estrella. - 1970 campeon di Antias cu Estrella. - 1970/71 Sub Campeon di Aruba cu Estrella. - 1971/72 Sub Campeon di Aruba cu Estrella. - 1973 Campeon di Aruba cu Estrella. - 1974 Sub Campeon di Aruba cu Estrella. - 1976 Sub Campeon di Aruba cu Estrella. - 1977 Campeon di Aruba cu Estrella. - 1978 Sub Campeon di Aruba cu Estrella. - 1980 Campeon di Torneo di Copa Radio Kelkboom ku Estrella. - 1981 Sub campeon di Aruba cu Estrella. - Campeon di Segundo Division cu Jong Aruba. Logronan cu seleccion Antiyas: - 1968 Sub Campeon y Medaya di PLATA cu Seleccion Antiyas Hubenil den Weganan di Reino na Hulanda. - 1969 Campeon y Medaya di ORO cu seleccion Antiyas Hubenil den Weganan di Reino na Surinam. - 1970 Sub Campeon y Medaya di PLATA cu seleccion di Antiyas senior den Centro Americano y del Caribe na Panama. Reconocimento ricibi - 1974 di AVB come e maximo goliador di campeonato. - 2022 Premio Excellencia den Deporte {{Appendix}} --------------------------- '''Kiomy Luperon Herasme''' ta un futbolista femenino cu ta hunga delantero pa [[Fairleigh Dickinson Knights]], un college team Mericano y pa e ekipo nacional Arubano pa damas. is an Aruban [[Women's association football|footballer]] who plays as a [[forward (association football)|forward]] for American college team [[Fairleigh Dickinson Knights]] and the [[Aruba women's national football team|Aruba women's national team]]. ==Early life and education== Luperon was raised in [[North Bergen, New Jersey|North Bergen]], [[New Jersey]], United States. She has attended the [[North Bergen High School]] in her hometown.<ref name=FDK/> ==College career== Luperon has attended the [[Fairleigh Dickinson University]] in the United States.<ref name=FDK/> ==International career== Luperon capped at senior level during the [[2022 CONCACAF W Championship qualification]].<ref name=GSA/> {{Appendix}} ==Link externo== *{{Instagram|id=iam_kiii}} {{DEFAULTSORT:Luperon, Kiomy}} --------------- {{Futbolista |nomberdihungado = |Nomber = Giovanni Franken |potret = |Fecha di nasementu = 28 di augustus 1967 |Siudat di nasementu = |Pais di nasementu = {{ABW}} |Nashonalidat = hulandes |Posishon = defensa central |club = [[SV Estrella]] }} '''Giovanni Francesco Zacharias Franken'''[1] (n. 14 di november [[1977]] na [[Rotterdam]]) ta un ex-futbolista internacionalista di Antias Hulandes y e actual director tecnico di ADO Den Haag. Franken tabata hunga como mediocampista y a representa Antias Hulandes na nivel internacional. Franken deed mee op 6 februari 2008 met de Nederlandse Antillen in de met 0-1 gewonnen wedstrijd in en tegen Nicaragua. In de finale voor kwalificatie voor de voorronde van het WK verloren de Nederlandse Antillen van Haïti met 1-0. Hierna bedankte Franken definitief als international voor de Nederlandse Antillen. In totaal speelde hij 7 interlands. fr.wiki:International van de Nederlandse Antillen van 2004 tot 2008 speelde Franken in de voorrondes van het WK 2006 en 2010 (7 wedstrijden gespeeld) Benoemd tot coach van Aruba tijdens het ABCS-toernooi 2 van 2013 , behaalde Franken goede resultaten tijdens de kwalificaties voor de Caribbean Cup of Nations 2014 , waardoor de Arubanen hun beste positie op de FIFA-ranglijst vanjuni 2014( 120e rang) . Tijdens de kwalificaties voor het WK 2018 slaagde hij erin om Aruba te kwalificeren in de 3e voorronde , nadat hij echter op de grond zijn twee wedstrijden tegen het Barbados-team had verloren . Inderdaad, Barbados zegevierde met 2-0 in de heenwedstrijd en een ongeschikte speler in de terugwedstrijd en ondanks hun 1-0 overwinning verklaarde de FIFA Aruba tot winnaar op de groene loper (3-0) 3 . Echter, inaugustus 2015, wordt Franken vervangen door Rini Coolen die tijdens de genoemde 3e voorronde 4 de interim-manager van Aruba overneemt tegen Saint-Vincent-et-les-Grenadines. In 2010 zette Franken een punt achter zijn actieve spelersloopbaan en werd voetbaltrainer van diverse clubs .................... Entre oktober 2013 y augustus 2015 e tabata bondscoach di e seleccion nacional di Aruba. Franken werd vanaf 2013 tevens bondscoach van Aruba. Door onder andere overwinningen op Guam, Britse Maagdeneilanden (7-0 grootste overwinning ooit voor Aruba), Turks- en Caicoseilanden steeg Aruba van de 198e plaats naar de 120e plaats op de wereldranglijst. Franken stopte als bondscoach nadat Aruba in juni 2015 in de WK-kwalificatie 2018 uitgeschakeld werd door Barbados. Aruba ging echter toch door omdat Barbados een niet-speelgerechtigde speler had opgesteld en Franken werd ad-interim opgevolgd door Rini Coolen.[2] {{Appendix}} pl.wiki:Clubcarrière Een leerling van Feyenoord . Hij begon zijn voetbalcarrière bij DOTO . In 1998 stapte hij over naar FC Dordrecht . Daarna trad hij op in VVM en RKC Waalwijk . In 2002 keerde hij terug naar DOTO waar hij werd verkozen tot aanvoerder van het team. In mei 2006 verhuisde hij naar BVV Barendrecht [1] . In februari 2007 tekende hij bij RVVH [2] , waarin hij tot 2010 speelde. nl.wiki:Giovanni Francesco Zacharias Franken (Rotterdam, 14 november 1979) is een Nederlands voormalig profvoetballer en huidig voetbaltrainer. Franken deed mee op 6 februari 2008 met de Nederlandse Antillen in de met 0-1 gewonnen wedstrijd in en tegen Nicaragua. In de finale voor kwalificatie voor de voorronde van het WK verloren de Nederlandse Antillen van Haïti met 1-0. Hierna bedankte Franken definitief als international voor de Nederlandse Antillen. In totaal speelde hij 7 interlands. es.wiki:Giovanni Franken (Róterdam, Países Bajos; 14 de noviembre de 1977) es un exfutbolista profesional de Curazao, aunque cuenta también con la nacionalidad neerlandesa. Se desempeñaba en el terreno de juego como mediocampista y actualmente se dedica a la profesión de director técnico. en.wiki: Giovanni Francesco Zacharias Franken[1] (born 14 November 1977) is a retired footballer who played as a midfielder and head coach of the under-21 team of ADO Den Haag. Born in the Netherlands, Franken represented the Netherlands Antilles at international level. He was also head coach of the Aruba national football team between October 2013 and August 2015. --------------------- {{Variante|a}} {{Futbolista |nomberdihungado = '''Puppy Diaz'''| |Nomber = Johan Paul Diaz |potret = |Fecha di nasementu = [[19 di desèmber|19 di december]] [[1936]] |Siudat di nasementu = |Pais di nasementu = {{ABW}} |Nashonalidat = hulandes |Posishon = portero |club = SV La Fama }} '''Paul Johan (Puppy) Diaz''' (n. [[19 di desèmber|19 di december]] [[1936]] na [[Aruba]] f. [[30 di september]] [[2007]]) tabata un futbolista internacionalista di [[Aruba]] cu tabata keeper ? hunga pa [[SV La Fama|La Fama]], e seleccion nacional Arubano y e seleccion Antiyano. == Biografia == E club di futbol La Fama a produci masha hopi bon futbolista cu a representa nos isla den exterior, manera Pupy Diaz, un di e miho keepernan cu nos isla y Antiyas a conoce. Sr. Debaristo Kock tabata un tempo presidente di e ekipo La Fama. Ora mi menciona keeper, mi ta corda e dicho cu tabata bisa: "E keeper a coy e bala den su gobi of e keeper a gobi e bala", kiermen cu el a coy e bala den su brasa. El a cera e bala. Indudablemente Paul Johan (Pupy) Diaz tabata un di e figuranan mas importante den e paginanan di historia di futbol di Savaneta, Aruba y Antiyas. Pupy a nace na Aruba dia 19 di december 1936. E ta yiu di Anton Oomen y Maria de Jesus Diaz. Dia 12 di december 1958 Pupy a contrae matrimonio cu Lidia Bisslik y nan tin tres yiu: Carina, Paul y John. Nan tin tambe tres nieto: Ridley, Johana y Marc. Durante su hubentud Pupy tabata un di e futbolistanan mas talentoso cu Aruba a conoce, specialmente como keeper. Den su epoca como deportista, el a participa na diferente campeonato na nivel nacional y tambe internacional, hungando pa e seleccionnan di Aruba y di Antiyas. Pupy su trayectorio como deportista, pero mas importante como futbolista, a causa furor durante hopi aña, pero na cierto momento e mester a retira gradualmente for di deporte debi na un malesa cu a bin ta deteriorando su curpa pa hopi tempo y cu practicamente a oblig'e retira casi completamente. A pesar di esaki, su amor y pasion pa e deporte futbol a keda intacto y e pasion aki e tabata desea semper pa sirbi como legendario pa e futuro generacionnan. Pupy, na varios ocasion, a keda honra durante diferente evento deportivo. Un di su ultimo reconocimento publico y honor cu el a ricibi, tabata den un torneo di futbol di Lifida cu La Fama a organisa. Ki bunita regalo esaki tabata pa duna Pupy e honor cu e merece. Alabes e chikitinnan por a duna Pupy un regalo cu e por a hiba den su curason pa eternidad. E ocasion aki sigur a lanta Pupy su animo, pasobra tabata un momento hopi dificil door cu e tabata sinti su mes hopi kibra di salud. Sinembargo, el a conta cu e cooperacion valioso di su asistentenan y dokternan pa asina e por a lanta e dia ey hopi bon pa gradici e ekiponan y e publico presente pa e homenahe aki. Un alegria grandi tabata reina den e publico pa mira Pupy canando poco poco y cu e sonrisa di semper riba su cara ora e tabata hisa su man di saludo y gradicimento na tur esnan presente. Esaki siguramente a trece e recuerdonan di antes ora cu Pupy den su ekipo tabata saluda e publico despues di cada wega cu nan tabata gana. Dia 30 di september 2007, den oranan di mainta tempran di diasabra, e noticia a plama rond den tur skina di nos isla cu nos legendario den futbol Pupy Diaz a bay laga nos. Esaki indudablemente a laga atras hopi lagrima y dolor pa su famia pero tambe pa henter Aruba y naturalmente recuerdo di su epoca mas gl<ref>[https://archive.org/details/BNADIGARUBIANA3117/page/n9/mode/1up?q=patin+pret&view=theater Historia di Savaneta], Adolf (Dufi) Kock, 2009</ref> {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Botta, Angel}} [[Category:Hende]] [[Category:Futbol na Aruba]] Na Augustus 1955 Botta a dirihi e seleccion Arubano den e Campeonato Centro Americano y Del Caribe na Honduras. Aruba a perde 3 - 2 cu Costa Rica, 2 — 1 cu Corsou gana Cuba 5 - 1, tabla 1 — 1 cu Honduras y perde {{Appendix}} Despues di su carera profesional den futbol, Angel Botta a dicidi di bin Aruba na 1952, unda el a cuminsa traha como entrenador di muchanan di Socotoro, Aruba Jrs. Den Aruba Jrs. Angel Botta tabata hungador, pero tambe tabata e DT di e muchanan di Socotoro. Na 1955 Angel Botta a forma parti di e hungadornan cu a hinca un record di 93 goal den un campeonato. Fuera di Botta, tin esnan ya den paz decanse, cu ta Leo Rodriguez. Gochi Brion, Juan Briezen y Ruben Arrango. Fuera di Aruba Jrs. Angel Botta tabata Director Tecnico di seleccion di Aruba,y tambe di Antiyas, ora cu Aruba a gana e derecho di forma seleccion di Antiyas. Banda di esaki, e tabata entrenador di e.o. Tropical, cu a bira subkampeon di Aruba. tabata entrenador tambe di RCA, hibando e team tri-color n'e prome team Arubano cu a logra e titulo campeonil di Copa Antiyano. Mescos el a haci tambe ora e tabata DT di Estrella na 1970.<ref>{{citeer web|url=https://archive.org/details/BNA-DIG-AWEMAINTA-2011-08-17/page/n27/mode/1up?q=angel+botta&view=theater|Mundo deportivo ta yora Angel Botta|AweMainta|datum=2011-08-17|bezochtdatum=2023-04-25}}</ref> Asina por mira cu Angel Botta tabata entrenador di varios equipo di Aruba, haciendo futbol grandi cu ta keda solamente na historia, si compara e futbol di awendia, unda nos a bay atras. Un di e gran logronan sigur cu ta keda den historia, ta ora cu selec- cion di Aruba, a gana Saprissa di Costa Rica cu e score minimo, 1 -0. E goal aki a wordo anota pa Doc Williams, pero mester bisa cu e logro aki ta tambe danki na defensa solido di Aruba, y cu un Puppy Diaz, kende tabata grandi entre e 3 latanan. Miembronan di team di Aruba e tempo ey tabata Puppy Diaz den goal, den defensa nos ta haya Mario Mateo y Tuyo Werleman. Den medio campo tabata Watty Vos, Edwin Dirksz y Jose Boye. Como delantero, nos tabatin Antero Giel, Evenio Gonzalez, Gochi Brion, Doc Williamsy Juchi Jansen. Esaki tabata e unico seleccion cu a gana Saprissa, cu tabata gana tur su compromisonan internacional. Awe sigur mundo di deporte y sigur futbol ta yora fayecimento di Angel Botta, kende su entiero lo tuma lugar sigur na Aruba. E unico reconocimento cu Angel Botta a haya, ta cu e Centro Tec- nico na Stadion Frans Figaroa a ser yama na su nomber. Cu Angel sosega na paz. NOTES wikiwand Era un antiguo argentina de fútbol jugador y entrenador . La mayor parte de su carrera la ha desarrollado en Aruba, donde el centro técnico de fútbol nacional lleva su nombre. futboli- sta profesional di fama internacional. I mi no ta ke- re cu na Aruba lo tin algun hende cu no a tende nunca di Angel Botta. otta ha hecho un nombre para Aruba, haciendo que el club de Aruba Juniors con el que ganó el campeonato en 1953. Ese mismo año, dirigió el equipo de Antillas Holandesas en el 4 º lugar de la Copa CCCF . Dos años más tarde, compitió en la misma competición, pero esta vez al frente de la selección de Aruba que le lleva a la 5 º lugar. En 1974, dirigió a República Dominicana en los Juegos Centroamericanos y del Caribe . En 1996, volvió al timón de la selección de Aruba y se convirtió en el primer técnico en liderarla en un torneo clasificatorio para el Mundial , en este caso las eliminatorias para el Mundial de 1998 , sin mucho éxito ya que perdió dos veces ante la dominicana. República (2-3 y 1-3). Establecido durante mucho tiempo en Aruba, Ángel Botta entrenó a la mayoría de los clubes de la isla (Aruba Juniors, SV La Fama , SV Dakota , SV Estrella , Tropical, Racing Club Aruba , Brasil Juniors, SV Caiquetio , SV Juventud Tanki Leendert , entre otros) . El murió dentroagosto 2011 en el Hospital Dr. Horacio E. Oduber en Oranjestad . Tenía la enfermedad de Alzheimer . Un di e gran logronan sigur cu ta keda den historia, ta ora cu selec- cion di Aruba, a gana Saprissa di Costa Rica cu e score minimo, 1 -0. E goal aki a wordo anota pa Doc Williams, pero mester bisa cu e logro aki ta tambe danki na defensa solido di Aruba, y cu un Puppy Diaz, kende tabata grandi entre e 3 latanan. Miembronan di team di Aruba e Den decada sesenta el a 1952 el a fungi tambe como director tecnico di e [[Seleccion nacional di futbol di Aruba (masculino)|seleccion di Aruba]] y na 1960, 1961 y 1966 di e seleccion Antiano, cu e tempo ey tabata forma den mayoria pa hungadornan Arubano. Den e [[Weganan Centroamericano y di Caribe]] e seleccion a titula subcampeon na [[Cuba]] (1960); na di tres luga na e campeonato na [[Costa Rica]] y a obtene e medaya di plata na [[Puerto Rico]] (1966). Den [[Kopa antiano|Copa Antiyano]] el a yuda RCA pa gana na 1965, sigui pa Estrella na 1970, siendo e unico dos clubnan di Aruba pa logra esaki.<ref name="SdP"/> ------------- {{Databox}} '''Rovien Ostiana''' (☆ [[14 di febrüari|14 di februari]] [[2002]] na [[Aruba]]??) ta un futbolista Arubano cu ta hunga ..... pa Jong Volendam y e [[Seleccion nacional di futbol di Aruba (masculino)|seleccion nacional di Aruba]]. en.wiki: Rovien Ostiana (born 14 February 2002) is an Aruban footballer who most recently played for Jong Volendam and the Aruba national team. Club career As a youth, Ostiana played for SV SVV beginning in at least 2013.[1] For the 2020/2021 season, he joined English club Enfield Town of the Isthmian League Premier Division, suiting up for the under-19 team.[2] He returned to the Netherlands in 2021, signing for Kozakken Boys.[3] In July 2022, he moved to Jong Volendam of the Tweede Divisie. Team manager Kizito Musampa stated that Ostiana was his ideal image of a true number six.[4] Shortly after joining the club, he appeared in a 8–0 friendly victory over SV De Rijp.[5] He was joined on the Volendam roster by fellow Dutch Caribbean player Quincy Hoeve, a Bonaire international. In August 2023 the two players linked up in a league match against Koninklijke HFC.[6] International career Ostiana made his senior international debut for Aruba on 11 September 2023 in a 2023–24 CONCACAF Nations League C match against the Cayman Islands.[7] He scored his first goal for the national team in the second minute of the eventual 2–1 victory.[8][9] On the next matchday, Ostiana scored his second goal in two matches as Aruba defeated the United States Virgin Islands to remain undefeated and top its group.[10][11] ------------------ {{Variante|a}} {{Databox}} '''Jean-Marc Antersijn''' (☆ [[5 di yanüari|5 di januari]] [[1996]] na [[Aruba]]) ta un portero profesional di Aruba, ku ta hunga pa e seleccion nacional di [[Kòrsou]]. E ta agente liber y ta actualmente sin club. Jean-Marc Antersijn a nase na Aruba den bario di [[Noord]]. E tabata hunga futbol pa [[SV Nacional]] y a yega di forma parti di e seleccion U-13 di Aruba. Cu 17 aña el a bai [[Chile]], unda e tabata train cu e club Union La Calera.<ref>[https://m.voetbalzone.nl/nieuws/dat-ik-ziyech-daar-zag-was-een-onbewuste-motivatie-om-door-te-gaan/395526 Jean-Marc Antersijn], Voetbalzone.nl (27 di oktober 2021) </ref> Un aña despues e ta muda pa Hulanda pa bira futbolista profesional. Despues di core stage na PEC Zwolle, e ta move pa Haaglandia y otro clubnan Hulandes. Entre 2020 i 2021 e ta milita cu FC Eskilstuna y Arlanda na [[Suesia|Suecia]]. Na 2021 e ta firma cu Atlantic City. == Seleccion Arubano == Antersijn ta gana e premio "Golden Glove Award" pa su actuacion excelente durante e torneo CFU U-20 na 2014. Aruba tambe a ricibi e premio "Fair Play Award".<ref>{{citeer web|url=http://www.sportsmax.tv/?q=articles/2015/01/08/concacaf-u20-aruba%E2%80%99s-u-20-keeper-aims-impress-jamaica |titel=CONCACAF U20: Aruba's U-20 'keeper aims to impress in Jamaica &#124; Digicel SportsMax |werk=Sportsmax.tv |datum=2017-04-20 |bezochtdatum=2023-08-04}}</ref><ref>{{citeer web |url=http://www.cfufootball.org/index.php/men-s-u20/9518-trinidad-and-tobago-win-cfu-under-20-championship |titel=Trinidad and Tobago Win CFU Under 20 Championship &#124; CFU Men's U20 |werk=Cfufootball.org |date=2014-09-20 |bezochtdatum=2023-08-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20140922130648/http://www.cfufootball.org/index.php/men-s-u20/9518-trinidad-and-tobago-win-cfu-under-20-championship |archive-date=2014-09-22 |url-status=dead }}</ref><ref>{{citeer web|url=http://www.digicelsportsmax.com/?q=articles/2015/01/11/players-watch-arubas-jean-marc-antersijn |titel=Players to Watch: Aruba's Jean Marc Antersijn |werk=Digicel SportsMax |date=2017-04-20 |bezochtdatum=2023-08-04}}</ref> Den seleccion Arubano bou di coach Giovanni Franken el a hunga un wega amistoso contra [[Guam]] (2-0) na 2014.<ref>{{citeer web|url=https://int.soccerway.com/matches/2014/03/31/world/friendlies/aruba/guam/1650833/ |title=Aruba vs. Guam - 31 di maart 2014 - Soccerway |werk=Int.soccerway.com |date=2014-03-31 |bezochtdatum=2023-08-04}}</ref> {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Antersijn, Jean-Marc}} [[Category:Futbolista]] [[Category:Hende]] [[Category:Futbòl na Aruba]] __NOINDEX__ 7nq9sfu7jh7toww7b4i2iggu2qt1xir 206428 206427 2026-10-07T18:14:53Z Caribiana 8320 206428 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ * {{ABW|bandera}}: [[Lista di hungado di e seleccion nacional di futbol di Aruba]] - [[Jeffrey Werleman]] - [[Michel Lopez]] - [[Yahmani Eisden]] - [[Stiven Rua]] - * {{CUW|bandera}}: [[Gina van Kessel]] - [[Brandley Kuwas]] - [[Jetro Willems]] - [[Patrick Kluivert]] - [[Remco Bicentini]] - [[Quinten Martinus]] - [[Kemy Augustin]] - [[Charlison Benschop]] ----------- {{Variante|c}} {{Infobox futbolista|variante=c | nomber = Jordi Paulina | imagen = | imagen hachura = | descripcion = <!-- Seccion di informacion personal --> | nomber completo = | fecha nacemento = [[23 di sèptèmber]] [[2004]] | luga nacemento = Odijk | pais nacemento = [[Hulanda]] | fecha fayecimento = | luga fayecimento = | pais fayecimento = | nacionalidad = {{NLD}} | nacionalidad_dep = {{CUW}} | haltura = 191 | pia = drechi <!-- Seccion di club profecional --> | debut = 2022 | debut ekipo = | club actual = [[File:Flag of Germany.svg|20px|border]] Fortuna Düsseldorf | liga = 3° Liga | number = 27 | posicion = delantero | contract = 20 di yüni 2030 <!-- Seccion di seleccion nacional --> | seleccion = {{CUWf}} | debut seleccion = 13 di novèmber 2025 | number seleccion = | participa = 5 | goal = 4 <!-- Seccion di trayectoria --> | temporada = 2022–2024<br />2024–2026<br />2024<br />2026– | club = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] USV Hercules<br/>[[File:Flag of Germany.svg|20px|border]] Borussia Dortmund II<br/>[[File:Flag of Germany.svg|20px|border]] Borussia Dortmund<br/>[[File:Flag of Germany.svg|20px|border]] Fortuna Düsseldorf <!-- Seccion di Prestacion --> | campeonato = | medaya = | competencia = | compeonato2 = | medaya2 = | competencia2 = | actualisa = 7 di òktober 2026 }} '''Jordi Leander Paulina''' (☆ [[23 di sèptèmber]] [[2004]] na Odijk, [[Hulanda]]) ta un [[futbol]]ista profeshonal kurasoleño-hulandes ku ta hunga komo delantero. Aktualmente, e ta hunga pa Fortuna Düsseldorf i pa e [[Selekshon nashonal di futbòl di Kòrsou (maskulino)|selekshon nashonal di Kòrsou]]. ==Karera== Jordi Paulina a nase na Hulanda i ta di desendensia kurasoleño. El a haña su formashon futbolístiko den e akademianan hubenil di VV Jonathan, FC Utrecht i USV Hercules.<ref>[https://www.vi.nl/nieuws/paulina-binnen-een-halfjaar-van-amateurs-naar-debuut-voor-dortmund Paulina binnen een halfjaar van amateurs naar debuut voor Dortmund], vi.nl (30 di oktober 2024)</ref> ===Klup=== Na ougùstùs 2022, Paulina a debutá ku e ekipo senior di USV Hercules den Kopa KNVB.[2] Den e winter di e temporada 2022-2023, el a wòrdu promové definitivamente pa e ekipo senior. Durante e temporada 2023-2024, el a bira titular regular. Dia 21 di desèmber 2023, Paulina a forma parti di e ekipo di USV Hercules ku a derotá [[AFC Ajax|Ajax]] 3-2 den e di dos buèlta di Kopa KNVB. El a duna e pase pa e promé gol di Hercules, anotá pa Tim Pieters.[[2]][[3]]<ref>[https://www.rtvutrecht.nl/sport/3674898/wat-een-sensatie-amateurs-hercules-stunten-in-de-beker-met-3-2-zege-op-ajax Wat een sensatie: amateurs Hercules stunten in de beker met 3-2 zege op Ajax], RTV Utrecht (21 di desèmber 2023)</ref> Dia 15 di mei 2024, a keda anunsiá ku Paulina lo transferí pa Borussia Dortmund despues di e temporada, kaminda el lo a hunga pa e ekipo reserva, Borussia Dortmund II, den e di 3 Liga.<ref>https://www.usvhercules.nl/jordi-paulina-tekent-contract-bij-borussia-dortmund/ Jordi Paulina tekent contract bij Borussia Dortmund], USV Hercules</ref> Dia 29 di òktober 2024, el a hasi su debut ku e promé ekipo di Borussia Dormund komo suplente den un derota di 1-0 kontra VfL Wolfsburg den Kopa DFB.<ref>[https://www.nu.nl/voetbal/6333479/ex-hercules-speler-paulina-debuteert-half-jaar-na-droomstap-bij-verlies-dortmund.html?referrer=https%3A%2F%2Fen.wikipedia.org%2F Ex-Hercules-speler Paulina debuteert half jaar na droomstap bij verlies Dortmund], nu.nl (29 di òktober 2024)</ref> Na 2025, Paulina a hunga prinsipalmente pa Borussia Dortmund II. Dia 3 di yanüari 2026, Paulina a a transferí pa Fortuna Düsseldorf, firmando un kontrato te 30 di yüni 2030.<ref>{{de}}[https://www.f95.de/news/34479-fortuna-verstarkt-sich-mit-jordi-paulina Fortuna verstärkt sich mit Jordi Paulina], f95.de (3 di yanüari 2026)</ref> ===Internashonal=== Na novèmber 2025, Paulina a risibí su promé yamada pa e selekshon di Kòrsou pa e eliminatorio di [[Kopa Mundial di Futbòl|Kopa Mundial di FIFA]] 2026. El a hasi su debut internashonal dia 13 di novèmber 2025 kontra [[Bermuda]], kaminda el a marka dos gol den un viktoria di 7-0.<ref>https://www.rfi.fr/en/sports/20251114-curacao-thrash-bermuda-7-0-to-top-world-cup-qualifying-group-as-jamaica-held Curacao thrash Bermuda 7-0 to top World Cup qualifying group as Jamaica held], rfi.fr (14 di novèmber 2025)</ref> <ref>[https://www.espn.nl/voetbal/artikel/_/id/15962344/paulina-na-droomdebuut-klaar-voor-jamaica-een-van-de-belangrijkste-wedstrijden-ooit-voor-curacao Paulina na droomdebuut klaar voor Jamaica: "Eén van de belangrijkste wedstrijden ooit voor Curaçao"] ESPN.nl, 18 november 2025</ref> Paulina a hunga tambe kontra [[Jamaica]] dia 18 di novèmber 2025.[[9]] Na sèptèmber 2026, el a kontribuí na un kòmbèk di Kòrsou kontra [[Costa Rica]] den [[CONCACAF Nations League|Liga di Nashonnan di CONCACAF]]. Kòrsou tabata perdiendo 3-0, Kòrsou a logra bira e partido i gana 4-3. Paulina a marka e gol di viktoria den e di 82 minüt i a kontribuí tambe na e otro golnan den e kòmbèk.<ref>[https://www.vi.nl/nieuws/gouden-wissels-helpen-advocaat-en-curacao-aan-zinderende-comeback Gouden wissels helpen Advocaat en Curaçao aan zinderende comeback] VI.nl, 25 september 2026</ref> Dia 4 di òktober 2026, Paulina a marka e gol di empate den un empate di 1-1 kontra [[Trinidad i Tobago]] na Port of Spain. Ku e resultado aki, Kòrsou a keda invikto den e fase di grupo i a klasifiká pa e kuartfinalnan di Liga di Nashonnan.<ref>Hans Hofstra, [https://www.curacao.nu/nieuws/sport/96877/curacao-plaatst-zich-voor-kwartfinales-na-gelijkspel-tegen-trinidad-en-tobago Curaçao plaatst zich voor kwartfinales na gelijkspel tegen Trinidad en Tobago], curacao.nu (4 di òktober 2026)</ref> ====Lista di gol ==== {| class= "wikitable" width="79%" style="text-align:center ! width="3" scope="col" |# ! width="5" scope="col" |Fecha ! width="20" scope="col"|Lugá ! width="15" |Oponente ! width="1" scope="col" |Skor ! width="1" scope="col" |Resultado ! width="1" scope="col" |Torneo |- | 1 || rowspan="2" |13-11-2025 || rowspan="2" | [[File:Flag of Bermuda.svg|22px|border]] [[Bermuda]] || rowspan="2" |[[File:Flag of Bermuda.svg|22px|border]] [[Bermuda]] || 3–0 ||rowspan="2" |7–0 || rowspan="2" | Kualifikashon [[Kopa Mundial di Futbòl|Kopa Mundial di FIFA]] 2026 |- | 2 || 5-0 |- | 3|| 24-09-2026 || [[File:Flag of Costa Rica.svg|22px|border]]<br/> [[San Jose]]|| [[File:Flag of Costa Rica.svg|22px|border]] [[Costa Rica]]|| 4–3 || 4–3 || rowspan="2" | 2026–27 [[CONCACAF Nations League|Liga di Nashonnan]] / Liga A |- | 4 || 4-10-2026 ||[[File:Flag of Trinidad and Tobago.svg|22px|border]]<br/> [[Port of Spain]]||[[File:Flag of Trinidad and Tobago.svg|22px|border]] [[Trinidad i Tobago]]|| 1-1 ||1-1 |- |} == Link eksterno == * [https://www.national-football-teams.com/player/101614/Jordi_Paulina_4.html Jordi Paulina], national-football-teams.com * [https://www.soccerway.com/player/paulina-jordi/CIpEhvPq/ Jordi Paulina], soccerway.com {{Appendix|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid =1378588990|titulo=Jordi Paulina}} {{References}} }} {{DEFAULTSORT::Paulina, Jordi}} [[:Kategoria:Hende]] [[:Kategoria:Futbolista]] [[:Kategoria:Futbòl na Boneiru]] ---------- Na novèmber 2025, Paulina a risibí su promé yamada pa e selekshon di Kòrsou pa e eliminatorio di [[Kopa Mundial di Futbòl|Kopa Mundial di FIFA]] 2026. El a hasi su debut internashonal dia 13 di novèmber 2025 kontra [[Bermuda]], kaminda el a marka dos gol den un viktoria di 7-0.<ref>https://www.rfi.fr/en/sports/20251114-curacao-thrash-bermuda-7-0-to-top-world-cup-qualifying-group-as-jamaica-held Curacao thrash Bermuda 7-0 to top World Cup qualifying group as Jamaica held], rfi.fr (14 di novèmber 2025)</ref> Dia 3 di novèmber 2025, Paulina a wòrdu yamá pa e selekshon nashonal di futbòl di Kòrsou pa Dick Advocaat. El a wòrdu inkluí den e selekshon pa e eliminatorionan pa Kopa di Mundu kontra Bermuda i Jamaica.<ref>{{Citeer web |url=https://www.usvhercules.nl/oud-herculanen-jordi-paulina-deveron-fonville-in-selectie-curacao/ |titel=Oud Herculanen Jordi Paulina & Deveron Fonville in selectie Curaçao – USV Hercules |bezochtdatum=2025-11-03 |taal=nl-NL |archiefdatum=2025-11-08 |archiefurl=https://web.archive.org/web/20251108072654/https://www.usvhercules.nl/oud-herculanen-jordi-paulina-deveron-fonville-in-selectie-curacao/ |dodeurl=ja }}</ref><ref>{{Citeer web |url=https://www.espn.nl/voetbal/artikel/_/id/15909277/advocaat-maakt-selectie-curacao-bekend-voor-cruciale-wk-kwalificatieduels |titel=Advocaat maakt selectie Curaçao bekend voor cruciale WK-kwalificatieduels |datum=2025-11-03 |bezochtdatum=2025-11-03 |werk=ESPN.nl |taal=nl}}</ref> El a skor dos gol den su promé partido kontra Bermuda (un viktoria di 7-0).<ref>[https://www.espn.nl/voetbal/artikel/_/id/15962344/paulina-na-droomdebuut-klaar-voor-jamaica-een-van-de-belangrijkste-wedstrijden-ooit-voor-curacao Paulina na droomdebuut klaar voor Jamaica: "Eén van de belangrijkste wedstrijden ooit voor Curaçao"] ESPN.nl, 18 november 2025</ref> Na sèptèmber 2026, durante su di tres aparishon internashonal, Paulina a skor e gol final den un viktoria di 4-3 riba Costa Rica. Danki na su gol—setup pa Juninho Bacuna—e tim di head coach Dick Advocaat a logra gana e partido di Liga di Nashonnan di CONCACAF, apesar di a keda atras 3-0 na kuminsamentu di e di dos mitar.<ref>[https://www.vi.nl/nieuws/gouden-wissels-helpen-advocaat-en-curacao-aan-zinderende-comeback Gouden wissels helpen Advocaat en Curaçao aan zinderende comeback] VI.nl, 25 september 2026</ref> {{Appendix}} ----------------- {{Variante|c}} {{Infobox futbolista|variante=c | nomber = Gina van Kessel | imagen = | imagen hachura = | descripcion = <!-- Seccion di informacion personal --> | nomber completo = | fecha nacemento = [[3 di mart]] [[1993]] | luga nacemento = [[Alkmaar]] | pais nacemento = [[Hulanda]] | fecha fayecimento = | luga fayecimento = | pais fayecimento = | nacionalidad = {{NLD}} | nacionalidad_dep = {{CUW}} | haltura = | pia = <!-- Seccion di club profecional --> | debut = | debut ekipo = | club actual = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] | liga = Promé Divishon | number = | posicion = | contract = <!-- Seccion di seleccion nacional --> | seleccion = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] [[Hulanda]] U-16, U-17 | debut seleccion = | number seleccion = | participa = 2 | goal = 1 | seleccion2 = [[File:Flag of Curaçao.svg|20px|border]] [[Kòrsou]] U-17, U-20 | debut seleccion2 = | number seleccion2 = | participa2 = 7 | goal2 = 0 | seleccion3 = {{CUWf}} | debut seleccion3 = 10 di yüni 2015 | number seleccion3 = | participa3 = 25 | goal3 = 8 <!-- Seccion di trayectoria --> | temporada = 2013– | club = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] <!-- Seccion di Prestacion --> | campeonato = | medaya = | competencia = | compeonato2 = | medaya2 = | competencia2 = | actualisa = 28 di sèptèmber 2026 }} '''Gino van Kessel''' (☆ [[3 di mart]] [[1993]] na [[Alkmaar]]) ta un futbolista kurasoleño-hulandes ku ta hunga komo ...... E ta representa [[Kòrsou]] na nivel internashonal. == Karera == ===Karera internashonal=== Penso a representa [[Hulanda]] na nivel hubenil? Na sèptèmber 2026, Penso a wòrdu konvoká pa e [[Selekshon nashonal di futbòl di Kòrsou (maskulino)|selekshon nashonal di Kòrsou]] pa == Link eksterno == * [https://www.espn.co.uk/football/team/squad/_/id/11678/sort/height/Curazao Curaçao squad], espn.co.uk * [https://www.transfermarkt.com/kyano-penso/profil/spieler/1146449 Profil Kyano Penso], transfermarkt.com {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Kessel, Gino van}} [[:Kategoria:Hende]] [[:Kategoria:Futbolista]] [[:Kategoria:Futbòl na Kòrsou]] ----------------- {{Variante|c}} {{Infobox futbolista|variante=c | nomber = Jort van der Sande | imagen = | imagen hachura = | descripcion = <!-- Seccion di informacion personal --> | nomber completo = | alias = | fecha nacemento = [[25 di yanüari]] [[1996]] | luga nacemento = | pais nacemento = {{NLD}} | fecha fayecimento = | luga fayecimento = | pais fayecimento = | nacionalidad = | haltura = | pia = <!-- Seccion di club profecional --> | debut = | debut ekipo = | club actual = [[File:Flag of Indonesia.svg|20px|border]] Bali United | liga = Promé Divishon | number = 3 | posicion = Delantero | contract = <!-- Seccion di seleccion nacional --> | seleccion = {{BONf}} | debut seleccion = | number seleccion = | participa = 28 | goal = 1 <!-- Seccion di trayectoria --> | temporada = 2012–2014<br>2014–2018<br>2018–2024<br>2024-2025<br>2025- | club = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] VV Smitshoek<br>[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Kozakken Boys<br>[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] RKC Waalwijk<br>[[File:Flag of Saudi Arabia.svg|20px|border]] El-Hazem<br>[[File:Flag of Saudi Arabia.svg|20px|border]] Abha <!-- Seccion di Prestacion --> | campeonato = | medaya = | competencia = | compeonato2 = | medaya2 = | competencia2 = | actualisa = 10 di yüni 2026 }} '''Jort van der Sande''' ('s-Hertogenbosch, [[25 di yanüari]] [[1996]]) ta un futbolista boneriano-hulandes ku normalmente ta hunga komo delantero. El a bandoná e klup eskoses Dundee United na ougùstùs 2025 pa SC Cambuur. Van der Sande a hasi su debut den e selekshon nashonal di futbòl di Boneiru na 2023. ==Karera di klup== Van der Sande ta djòin for di SC Cambuur, kaminda el a hunga un ròl klave den e promoshon pa Eredivisie temporada pasá. Den e Keuken Kampioen Divisie, el a skor nuebe gol i a proveé ​​dos asistensia.<ref name="Jort"/> Aunke Van der Sande a nase na Den Bosch dia 25 di yanüari 1996, e ta hunga internashonalmente pa e selekshon nashonal di Boneiru. E delantero ta forma parti di e selekshon boneriano pa vários aña kaba i ta representá e isla durante partidonan internashonal. E atacante a cuminsa su educacion di futbol na SV Audacia y VV Heeswijk, despues di cual el a progresa door di e academia hubenil di FC Den Bosch. Tabata einan ku el a hasi su avance tambe den futbòl profeshonal. Siguientemente, el a hunga pa FC Eindhoven, NAC Breda, i ADO Den Haag.<ref name="Jort"/> Durante su tempu na FC Eindhoven, e tabata un kompañero di e aktual kapitan indones, Jay Idzes, kende e tempu ei a hasi e transishon di e tim hubenil pa e promé tim.<ref name="Jort"/> Na 2024, Van der Sande a opta pa un aventura den eksterior ku e klup eskoses Dundee United. Un temporada despues, el a regresa Hulanda pa bisti e camiseta di SC Cambuur. Awor, un otro reto den eksterior ta sper’é, e biaha aki na Indonesia.<ref name="Jort"/> ==Karera internashonal== Riba 5 di òktober 2023, Van der Sande a wòrdu inkluí den e selekshon di selekshon nashonal di futbòl di Boneiru pa e coach nashonal Rilove Janga pa e partido internashonal kontra Anguilla dia 12 di òktober den e Liga di Nashonnan di CONCACAF 2023-24. Van der Sande tabata eligibel pasobra el a biba riba e isla di Caribe pa cinco aña durante su hubentud. Mesora el a hasi su debut internashonal komo titular i a hunga henter e partido, kual Boneiru a gana 2-0 kontra di Anguilla.[2] Siguientemente, el a wòrdu yamá mas frekuentemente pa e selekshon nashonal, i dia 8 di sèptèmber 2024, el a skor su promé gol pa Boneiru ora el a haña e nèt den e derota di 2-1 for di kas kontra El Salvador den e Liga di Nashonnan di CONCACAF 2024/25. --------------- Segun gerente general Yabes Tanuri, e yegada di e delantero ta un eskoho deliberá di e staf tékniko. “Nos ta anunsiá ofisialmente ku Jort van der Sande ta nos hungadó stranhero nobo pa e temporada benidero. Su yegada ta kuadra ku e nesesidatnan di e personal tékniko. A base di su eksperensia i estadístikanan komo delantero, nos ta spera ku e por duna un kontribushon signifikante na Bali United. Nos ta spera ku e adaptá lihé na e liga indones. Bon Bini na Bali, i nos ta spera di logra un éksito huntu den Tanuri,” Tanuri a bisa. deklarashon di e klup.<ref name="Jort">Hans Hofstra, [https://www.bonaire.nu/nieuws/sport/92813/bonairiaans-international-jort-van-der-sande-tekent-bij-bali-united https://www.bonaire.nu/nieuws/sport/92813/bonairiaans-international-jort-van-der-sande-tekent-bij-bali-united], bonaire.nu (26 di yüli 2026)</ref> {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Sande, Jort van der}} [[:Kategoria:Hende]] [[:Kategoria:Futbolista]] [[:Kategoria:Futbòl na Boneiru]] ---------------- {{Variante|c}} {{Infobox futbolista|variante=c | nomber = | imagen = | imagen hachura = | descripcion = <!-- Seccion di informacion personal --> | nomber completo = Jarzinho Saul Emmanuel Pieter | alias = | fecha nacemento = | luga nacemento = [[Willemstad]] | pais nacemento = {{CUW}} | fecha fayecimento = | luga fayecimento = | pais fayecimento = | nacionalidad = | haltura = | pia = <!-- Seccion di club profecional --> | debut = | debut ekipo = | club actual = [[File:Flag of Saudi Arabia.svg|20px|border]] Abha | liga = Promé Divishon | number = 3 | posicion = Defensa | contract = <!-- Seccion di seleccion nacional --> | seleccion = {{CUWf}} | debut seleccion = 6 di òktober 2016 | number seleccion = | participa = 28 | goal = 1 <!-- Seccion di trayectoria --> | temporada = 2012–2014<br>2014–2018<br>2018–2024<br>2024-2025<br>2025- | club = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] VV Smitshoek<br>[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Kozakken Boys<br>[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] RKC Waalwijk<br>[[File:Flag of Saudi Arabia.svg|20px|border]] El-Hazem<br>[[File:Flag of Saudi Arabia.svg|20px|border]] Abha <!-- Seccion di Prestacion --> | campeonato = | medaya = | competencia = | compeonato2 = | medaya2 = | competencia2 = | actualisa = 10 di yüni 2026 }} '''Jarzinho Saul Emmanuel Pieter''' (☆ [[11 di novèmber]] [[1987]] na [[Willemstad]] – † [[9 di sèptèmber]] [[2019]] na [[Port au Prince]]) tabata un futbolista di Kòrsou ku tabata hunga komo kiper. Karera di klup Pieter a kuminsá su karera ku RKSV Centro Dominguito, kaminda el a bira un di e portero mas importante den futbòl lokal. Ku e klup aki, el a gana varios kampionato di Kòrsou, inkluyendo titulonan na 2012, 2013, 2015 i 2016. Durante e periodo aki, Centro Dominguito tabata un di e ekiponan dominante riba e isla. Despues di mas ku dies aña ku e klup, Pieter a transferí na 2018 pa SV VESTA. Ku e equipo aki, el a logra un logro historiko ora ku VESTA a bira kampion di Kòrsou pa promé biaha den su historia. Internashonal Pieter a hasi su debut pa e selekshon nashonal di Kòrsou na 2013, poco tempu despues di su promé titulo ku Centro Dominguito. El a forma parti di e selekshon durante varios aña, mayoria di biaha komo di dos portero despues di Eloy Room. El a partisipá den torneo manera e Kampionato Karibe 2014, kaminda Kòrsou a debuta na e ronda final, i tambe den e Kopa Oro di CONCACAF 2017. Den e ultimo torneo aki, Kòrsou a logra un exito historiko ora ku nan a gana e kampionato karibeño i kualifiká pa e Kopa Oro. Morto Na sèptèmber 2019, Pieter tabata ku e selekshon nashonal na Haití pa un partido di CONCACAF Nations League. Poco despues di yega, el a kuminsá sinti malu. Dia 9 di sèptèmber 2019, el a wòrdu hañá morto den su kamber di hotel na Port-au-Prince, probablemente debí na un paro kardiako. Su morto a kousa gran tristesa den Kòrsou i den mundu di futbòl. Durante e siguiente partido di e selekshon, a wòrdu tene un momento di silensio na su memoria. Despues di su morto, a wòrdu establesé e “Jarzinho Pieter Kids Fund Project” na su honor. == Karera == ===Klup=== Pieter a hunga pa [[RKSV Centro Dominguito]] y SV VESTA na [[Kòrsou]] i a titulá seis biaha kampeon di Kòrsou. Den zomer di 2018, el a hunga pa [[SV Juventus]] na [[Boneiru]] pa vários luna. === Internashonal === Un rato despues di a gana su di dos titulo nacional cu RKSV Centro Dominguito na 2013, Pieter a wordo yama pa e seleccion nacional di futbol di Curaçao pa entrenador nacional Ludwig Alberto. Tres dia despues di su di 26 cumpleaños, el a debuta den e prome partido di e torneo ABCS 2013 contra Aruba, un partido cu Curaçao a gana 2-0. Den e final contra Surinam dos dia despues, cual Curaçao a perde 3-1, Pieter un biaha mas a hunga full e 90 minuut den gol pa su pais natal. Ta te na sèptèmber 2014 Pieter a keda selektá pa e selekshon di Kòrsou atrobe. Pa e eliminatorio di Kampionato di Karibe 2014, el a wòrdu yamá pa e selekshon di Kòrsou dor di Ingemar Pieternella i a hunga den tur tres partido di grupo den e promé buèlta. Curaçao a termina prome y a avansa pa e di dos buelta di clasificacion, unda nan a bolbe termina na di dos luga tras di Martinique. Pieter a hunga den tur tres partido di grupo di Pieternella. Despues di a klasifiká ku éksito, e selekshon nashonal a partisipá den e finalnan na Jamaica na novèmber 2014 pa promé biaha den historia. Danki na su actuacionnan consistente durante e eliminatorionan, Pieter tabata tambe e portero regular di su pais den e finalnan y a hunga e 90 minuut completo den tur tres partido di grupo di su team. Sinembargo, Curaçao a perde den Grupo A contra Trinidad y Tobago, Cuba, y Guyana Frances, y finalmente a termina ultimo den e grupo cu 0 punto y un diferencia di gol di 5:10, loke a conduci na un eliminacion trempan di e torneo. E siguiente aña, Pieter a wòrdu remplasá komo portero di promé eskoho pa Eloy Room; Zeus de la Paz i Marcello Pisas tambe a hunga pa e selekshon nashonal e aña ei, promé ku Eloy Room a bira e úniko promé eskoho for di 2016. Pieter tabata e portero di reserva di De la Paz den por lo ménos dos partido internashonal na 2015 i despues mester a warda un aña promé ku e wòrdu yamá atrobe. For di e promé buèlta di e eliminatorionan pa Kopa Karibe 2017, Pieter tabata e portero di reserva di Eloy Room i seguidamente a keda riba banki pa e selekshon di Kòrsou—ku eksepshon di algun partido. Dia 22 di maart 2017, Pieter a hunga den un partido amistoso no oficial contra El Salvador cu no a wordo reconoci pa FIFA. Despues ku Curaçao a klasifiká ku éksito pa e Kampionato di Karibe, nan a gana e buèlta final di Martinique, asina klasifiká pa e Kopa di Oro di CONCACAF 2017. Asina mes e team a termina ultimo den Grupo C sin anota ni un punto of gol y a keda elimina trempan. Durante e periodo aki, Pieter tabata konsistentemente e reserva di Room. Despues di esei, Pieter a keda e di dos eskoho tras di Room den un seri di partidonan amistoso, e klasifikashonnan di Liga di Nashonnan di CONCACAF 2019-21, i e Kopa di Oro di CONCACAF 2019. Kamber a keda pa Merka despues di partisipashon den e Kopa di Oro. === Morto === Na kuminsamentu di sèptèmber 2019, el a kuminsá e kampaña di Liga di Nashonnan di CONCACAF 2019-21 ku e selekshon nashonal di Kòrsou i tabata un biaha mas riba banki tras di Eloy Room den un viktoria di 1-0 riba Haiti dia 7 di sèptèmber. Un dia despues, el a bula ku e selekshon nashonal pa e kapital haitiano, Port-au-Porce, pa nan di dos partido di regreso, grupo Haiti. E mesun dia ei, Pieter a keha di ta sinti malu. E siguiente mainta, el a wòrdu hañá morto den su kamber di hotèl na Marriott na Port-au-Prince; el a muri di paro kardiako.<ref>[https://www.mirror.co.uk/sport/football/news/jairzinho-pieter-dead-curacao-goalkeeper-19934472 Jairzinho Pieter dead: Curacao goalkeeper suffers cardiac arrest on eve of qualifier] (englisch), abgerufen am 18. Oktober 2019</ref> E partido kontra Haiti a wòrdu hunga apesar di morto di Pieter i a terminá den un empate di 1-1; un minüt di silensio a wordu observa promé ku kickoff den su memoria. <ref>[https://www.washingtonpost.com/sports/2019/09/10/day-before-an-international-match-goalie-curacao-died-heart-attack/ The day before an international match, a goalie from Curacao died of a heart attack] (englisch), abgerufen am 18. Oktober 2019</ref> Despues di a skor e gol di empate, [[Elson Hooi]] di Kòrsou a hisa un T-shirt ku e number di Pieter i e palabra “LEGENDA” riba dje pa e kámaranan.<ref>{{en}}[https://www.youtube.com/watch?v=uAUpujswL_c Curacao and Haiti played an exciting 1-1 draw], abgerufen am 18. Oktober 2019</ref> Despues di su morto, e Proyekto di Fondo di Mucha Jarzinho Pieter a wòrdu establesé na su honor.<ref>[https://kikotapasando.com/2019/10/03/grupo-amigunan-di-pieter-ku-un-inisiativa-bunita-t-shirt-speshal-pa-duna-honor-i-alabes-fundraising-pa-yunan-di-jarzinho-pieter/ Grupo ‘amigunan di Pieter’ ku un inisiativa bunita T-shirt speshal pa duna honor i alabes fundraising pa yunan di Jarzinho Pieter] (Papiamentu), abgerufen am 18. Oktober 2019</ref> ====Selekshon nashonal di Kòrsou==== Na 2013, el a hasi su debut pa e selekshon nashonal di futbòl di Kòrsou, kaminda e tabata prinsipalmente portero di reserva. Pieter a forma parti di e selekshon di Kòrsou na [[Kopa Oro di CONCACAF]] 2017 i 2019 i [[Kopa Karibe]] 2014 i 2017. Ku Kòrsou, Pieter a gana e Kopa Karibe na 2017. Pieter a fayesé dia 9 di sèptèmber 2019, na e edat di 31 aña den e hotèl di hungadónan na Port-au-Prince, Haiti, kaminda e tabata ku e selekshon nashonal di futbòl di Kòrsou pa un partido den [[CONCACAF Nations League]].<ref>[https://web.archive.org/web/20191018084407/https://www.concacaf.com/en/article/concacaf-statement-09092019 Concacaf Statement], concacaf.com, 9 di sèptèmber 2019.</ref> ==Lista di honor== ; RKSV Centro Dominguito :[[Promé Divishon|Sekshon Pagá / Promé Divishon]]: 2012, 2013, 2015, 2016, 2017 ; SV Vesta : Promé Divishon: 2019 ; {{CUW}} : [[Kopa Karibe]]: 2017 : King's Cup: 2019 ==Link eksterno== *[https://www.national-football-teams.com/player/54167/Jarzinho_Pieter.html Profiel op national-football-teams.com] * {{Transfermarkt|300410}} * {{NFTPlayer|54167}} * [https://caribbeanfootballdatabase.com/curacao/players/jairzinhopieter.html Jarzinho Pieter] in der Caribbean Football Database (englisch) {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Pieter, Jarzinho}} [[:Kategoria:Hende]] [[:Kategoria:Futbolista]] [[:Kategoria:Futbòl na Kòrsou]] --------------- {{Variante|c}} {{Infobox futbolista|variante=c | nomber = | imagen = | imagen hachura = | descripcion = <!-- Seccion di informacion personal --> | nomber completo = | alias = | fecha nacemento = | luga nacemento = [[Willemstad]] | pais nacemento = {{CUW}} | fecha fayecimento = | luga fayecimento = | pais fayecimento = | nacionalidad = | haltura = | pia = <!-- Seccion di club profecional --> | debut = | debut ekipo = | club actual = [[File:Flag of Saudi Arabia.svg|20px|border]] | liga = Promé Divishon | number = 3 | posicion = Defensa | contract = <!-- Seccion di seleccion nacional 1--> | seleccion = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] [[Hulanda]] U-15 | debut seleccion = 2011 | number seleccion= | participa = 36 | goal = 4 <!-- Seccion di seleccion nacional 2--> | seleccion2 = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] [[Hulanda]] | debut seleccion2= | number seleccion2= | participa2 = 6 | goal2 = 0 <!-- Seccion di seleccion nacional 3--> | seleccion3 = {{CUWf}} | debut seleccion3 = 5 di sèptèmber 2025 | number seleccion3= | participa3 = 3 | goal3 = 0 <!-- Seccion di trayectoria --> | temporada = 2012–2014<br>2014–2018<br>2018–2024<br>2024-2025<br>2025- | club = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] VV Smitshoek<br>[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Kozakken Boys<br>[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] RKC Waalwijk<br>[[File:Flag of Saudi Arabia.svg|20px|border]] El-Hazem<br>[[File:Flag of Saudi Arabia.svg|20px|border]] Abha <!-- Seccion di Prestacion --> | campeonato = | medaya = | competencia = | compeonato2 = | medaya2 = | competencia2 = | actualisa = 10 di yüni 2026 }} === Internashonal === For di 2012 pa 2017, Bazoer a hasi un total di 33 aparishon pa diferente selekshon hubenil di Hulanda, anotando tres gol. Ku e selekshon U-17, el a gana e kampeonato oropeo di UEFA U-17 na [[Slovenia]] na 2012. Dia 13 di novèmber 2015, el a hasi su debut pa e selekshon nashonal senior den un wega amistoso kontra Wales (3-2). Na 2016, e mediokampista a hasi sinku aparishon mas den partidonan amistoso. ====Selekshon nashonal di Kòrsou==== Ya for di 2013, Kòrsou a aserká Bazoer pa firma kuné komo un internashonal hubenil.<ref>{{cite web |language=en |url=http://www.concacaf.com/page/ConfederationDetail/0,,12813~2730083,00.html|title=U-20 finals set for Mexico, U-17s to Panama|publisher=CONCACAF.com|date=2012-11-04 |access-date= |url-status=|archive-url=https://web.archive.org/web/20120413211011/http://www.concacaf.com/page/ConfederationDetail/0,,12813~2730083,00.html|archive-date=2012-04-13}}</ref> Dia 29 di ougùstùs 2025, FIFA a aprobá e petishon di Bazoer pa kambia su afiliashon nashonal di Hulanda pa Kòrsou.<ref>{{cite web|url=https://knowledge.fifa.com/change-of-association-platform |language=en |title=FIFA Change of Association Platform|work=knowledge.fifa.com|date=2025-08-29 |accessdate=2026-06-10}}</ref> El a hasi su debut pa e selekshon nashonal di futbòl di Kòrsou dia 5 di sèptèmber 2025 den un wega di eliminashon pa Kopa di Mundu kontra Trinidad i Tobago, ku a terminá 0-0.<ref>{{cite web |language=en |url= https://www.sofascore.com/football/match/curacao-trinidad-and-tobago/mdcsCqx |title=Trinidad and Tobago v Curaçao|date=2025-09-05 |work=sofascore.com |access-date=2026-06-10}}</ref> Na mei 2026, el a wòrdu nombrá den e selekshon final di Kòrsou pa e [[Kopa Mundial di Futbòl|Kopa Mundial di FIFA]] 2026, e promé aparishon di e pais na e torneo.<ref>{{cite web|title=Smallest nation Curacao name debut World Cup squad|url=https://www.bbc.com/sport/football/articles/c70798249j0o|date=2026-05-18|access-date=2026-06-10}}</ref> {{Appendix}} {{Malchi:Navegashon Selekshon Nashonal di Futbòl di Kòrsou KM 2026}} {{DEFAULTSORT:Bazoer, Riechedly}} [[:Kategoria:Hende]] [[:Kategoria:Futbolista]] [[:Kategoria:Futbòl na Kòrsou]] ===Internashonal=== ====Selekshon nashonal di Kòrsou==== Fonville a wòrdu yamá pa e selekshon nashonal di Kòrsou pa e partidonan di klasifikashon pa [[Kopa Mundial di Futbòl|Kopa Mundial]] 2026 di [[FIFA]] kontra Bermuda i Jamaica dia 13 i 18 di novèmber 2025.<ref>{{cite web|url= https://www.gelderlander.nl/nec/deveron-fonville-heeft-een-unieke-route-afgelegd-richting-nec-ik-moest-opeens-verder-kijken-dan-voetbal~ae1d1e4d/?referrer=https%3A%2F%2Fwww.google.com%2F|website=Gelderlander.nl|accessdate=|title= Deveron Fonville took a unique path to NEC: "I suddenly had to look beyond football."|date=2025-11-12}}</ref> Na mart 2026, el a konfirmá su desishon pa hunga pa Kòrsou<ref>{{citeer web |url=https://www.voetbalprimeur.nl/nieuws/2069306/nec-verdediger-fonville-over-keuze-tussen-nederland-en-cura-ao.html |titel=NEC-verdediger gelinkt aan Oranje: 'Ik heb met mijn hart voor Curaçao gekozen' |datum=2026-03-21 |taal=nl}}</ref> i dia 18 di mei 2026 a wòrdu nominá pa e tim final pa Kopa Mundial 2026, apesar di no a hunga promé.<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/sport/football/articles/c70798249j0o |titel=2026 World Cup: Curacao name debut 26-man squad |datum=2026-05-18 |language=en |work=BBC}}</ref> El a hasi su debut pa Kòrsou dia 30 di mei 2026 den e partido preparatorio pa Mundial kontra Eskosia.<ref>[https://www.vi.nl/nieuws/advocaat-laat-fonville-debuteren-namens-cura-ao-tegen-schotland Advocaat laat Fonville debuteren namens Curaçao tegen Schotland], vi.nl (30 di mei 2026)</ref> -------------- {{Variante|c}} {{Infobox futbolista| variante = c | nomber = Godfried Roemeratoe | nomber completo = | imagen = Godfried Roemeratoe.JPG | descripcion = Godfried Roemeratoe na 2025. | fecha nacemento = [[19 di ougùstùs]] [[1999]] | luga nacemento = | pais nacemento = {{NLD}} | fecha fayecimento= | luga fayecimento = | pais fayecimento = | nacionalidad = | nacionalidad_dep = {{CUW}} | deporte = futbol | haltura = 178 | pia = drechi | club actual = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] FKC Waalwijk | liga = | number = 24 | posicion = Mediokampista <!-- Seccion di seleccion nacional 1--> | seleccion = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] [[Hulanda]] U-17, U-20 | debut seleccion= 2015 | number seleccion= | participa = 6 | goal = 0 <!-- Seccion di seleccion nacional 2--> | seleccion2 = {{CUWf}} | debut seleccion2 = 2023 | number seleccion2= | participa2 = 16 | goal2 = 1 | temporada = 2017–2018<br />2018–2022<br />2021–2022<br />2022–2023<br />2023– | club = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Jong FC Twente<br />[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] FC Twente<br />[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Willem II<br />[[File:Flag of Israel.svg|20px|border]] Hapoel Tel Aviv<br />[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] RKC Waalwijk }} '''Godfried Roemeratoe''' (☆ [[19 di ougùstùs]] [[1999]] na Oost-Souburg, [[Hulanda]]) ta un futbolista profeshonal ku ta hunga komo mediokampista pa RKC Waalwijk i pa e [[Selekshon nashonal di futbòl di Kòrsou (maskulino)| selekshon nashonal di Kòrsou]]. ==Karera== ===Klup=== ===Internashonal=== El a wòrdu yamá pa e selekshon nashonal di futbòl di Kòrsou pa e partidonan di klasifikashon pa Kopa Mundial di FIFA 2026 kontra Bermuda i Jamaica riba 13 i 18 di novèmber 2025.[7] ====Selekshon nashonal di Kòrsou==== {{Malchi:Navegashon Selekshon Nashonal di Futbòl di Kòrsou KM 2026}} {{Stub}} {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Roemeratoe, Godfried}} [[:Kategoria:Hende]] [[:Kategoria:Futbolista]] [[:Kategoria:Futbòl na Kòrsou]] ---------------- {{Variante|c}} {{Infobox futbolista| variante = c | nomber = Joshua Brenet | nomber completo = Joshua Benjamin Brenet | imagen = PSV Eindhoven, Teamcamp Bad Erlach, July 2014 (076).jpg | descripcion = | fecha nacemento = [[20 di mart]] [[1994]] | luga nacemento = Kerkrade | pais nacemento = {{NLD}} | fecha fayecimento= | luga fayecimento = | pais fayecimento = | nacionalidad = | nacionalidad_dep = {{CUW}} | deporte = futbol | haltura = 181 | pia = drechi | club actual = [[File:Flag of Turkey.svg|20px|border]] Kayserispor | liga = Superliga | number = 30 | posicion = Defensa <!-- Seccion di seleccion nacional 1--> | seleccion = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] [[Hulanda]] U-18, U-19, U-21 | debut seleccion = 2011 | number seleccion= | participa = 17 | goal = 0 <!-- Seccion di seleccion nacional 2--> | seleccion2 = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] [[Hulanda]] | debut seleccion2 = 9 di novèmber 2016 | number seleccion2= | participa2 = 2 | goal2 = 0 <!-- Seccion di seleccion nacional 3--> | seleccion3 = {{CUWf}} | debut seleccion3 = 6 di yüni 2024 | number seleccion3= | participa3 = 11 | goal3 = 1 | temporada = 2012–2018<br />2013–2015<br />2018–2022<br />2020<br />2021<br />2022–2024<br />2024–2025<br />2025–2026<br />2026– | club = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] PSV<br />[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Jong PSV<br />[[File:Flag of Germany.svg|20px|border]] Hoffenheim<br />→ [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Vitesse<br />[[File:Flag of Germany.svg|20px|border]] Hoffenheim<br>[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] FC Twente<br />[[File:Flag of Qatar.svg|20px|border]] Al-Rayyan SC<br />[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] [[Eskosia]] Livingston FC<br />[[File:Flag of Turkey.svg|20px|border]] Kayserispor }} '''Joshua Benjamin Brenet''' (☆ [[20 di mart]] [[1994]] na Kerkrade, [[Hulanda]]) ta un futbolista [[Hulanda|hulandes]] ku raisnan di [[Kòrsou]] ku ta hunga komo delantero. Aktualmente, e ta hunga pa Kayserispor i pa e [[Selekshon nashonal di futbòl di Kòrsou (maskulino)| selekshon nashonal di Kòrsou]]. ==Karera== ===Klup=== ===Internashonal=== ====Selekshon nashonal di Kòrsou==== {{Malchi:Navegashon Selekshon Nashonal di Futbòl di Kòrsou KM 2026}} {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Brenet, Joshua }} [[:Kategoria:Hende]] [[:Kategoria:Futbolista]] [[:Kategoria:Futbòl na Kòrsou]] ------------ (☆ na ) ta un futbolista ku raisnan di Kòrsou ku ta hunga komo . Aktualmente, el ta hunga pa i pa e selekshon nashonal di Kòrsou. == Karera == === Hoben === <Optional: youth clubs in 1–2 sentences> El a kuminsá su karera na i despues a pasa pa <academy/club>. === Klup === Dia , el a hasi su debut profeshonal pa den un partido kontra .[#] <Season/period>: <short summary – appearances/goals if known> Na , el a transferí pa .<optional fee/contract>[#] Na , el a firma ku .[#] <Keep each club to 1–2 sentences max> === Internashonal === <Optional: youth national teams> El a representá na nivel hubenil (si aplicabel). El a hasi su debut pa Kòrsou dia den un kontra . <Optional highlight (ONLY if notable)> Dia , el a <goal/assist/event> den un partido kontra . <Optional: tournament/qualification> El tabata parti di e selekshon ku a <achievement, e.g. klasifiká pa Mundial 2026>. ----------- {{Variante|c}} E '''lista di hungado di e seleccion nacional di futbol di Aruba''' ta duna un bista di tur futbolista cu tin por lo menos cinco wega internacional pa [[Aruba]] riba nan nomber. E lista no ta incluí partidonan pa e [[Selekshon Antiano di Futbòl|selekshon nashonal di futbol di Antias Hulandes]], solamente e partidonan internacional di pais Aruba despues di su status aparte na 1986. == Lista di hungado == {| class="wikitable sortable" width=90% style="text-align:center;" |- align=left ! width=5% | № ! width=15% | Hungadó ! width=5% | № di partido hungá ! width=5% | № di gol ! width=15% | Debut ! width=15% | Ultimo wega |- | 1 || align="left" | [[Fernando Lewis]] || 11 || 0 || 5 juni 2015 || 14 juni 2017 |- | 2 || align="left" | [[Noah Harms]] || 11 || 0 || 10 oktober 2017 || 4 juni 2022 |- | 3 || align=left | [[Walter Bennett (Aruba)|Walter Bennett]] || 17 || 0 || 21 augustus 2011 || 18 oktober 2023 |- | 4 || align=left | [[Gregor Breinburg]] || 13 || 0 || 2019 || 21 november 2023 |- | 5 || align="left" | [[Terence Groothusen]] || 27 || 1 || 2016 || 9 oktober 2021 |- | 6 || align="left" | [[Josh Gross]] || 25 || 3 || 2021 || |- | 7 || align="left" | [[Annuar Kock]] || 48 || 13 || 2019 || |- | 8 || align="left" | '''[[Matthew Lentink]]'''|| 70 || 16 || 2016 || |- | 9 || align="left" | [[Nickenson Paul]] || 10 || 3 || 10 oktober 2017 || 16 juni 2021 |- | 10 || align="left" | [[Bradley Martis]] || 12 || 0 || 2011 || 17 juli 2017 |- | 11 || align=left | [[Diederick Luidens]] || 17 || 1 || 5 juni 2019 || 21 november 2023 |- | 12 || align="left" | '''[[Rovien Ostiana]]''' || 11 || 1 || 2024 || |- | 13 || align="left" | [[Darryl Baly]] || 38 || 2 || 2011 || 13 juni 2023 |- | 14 || align="left" | [[Jaybrien Romano]] || 10 || 1 || 23 maart 2018 || 1 juli 2019 |- | 15 || align=left | [[Javier Jimenez]] || 16 || 5 || 2011 || 3 oktober 2021 |- | 16 || align="left" | [[Jayden Kruydenhof]] || 14 || 0 || 2021 || |- | 17 || align="left" | '''''[[Jonathan Richard]]''''' || 19 || 1 || 2021 || |- | 18 || align="left" | [[Isaï Marselia]] || 23 || 0 || 2023 || |- | 19 || align="left" | [[Tyron Perret Gentil]] || 39 || 1 || 2016 || |- | 20 || align=left | [[Leroy Oehlers]] || 37 || 5 || 2019 || |- | 21 || align=left | [[Theric Ruiz]] || 17 || 0 || 2011 || 3 oktober 2021 |- | 22 || align=left | [[Jean-Luc Bergen]] || 34 || 10 || 2015 || 18 oktober 2023 |- | 23 || align="left" | [[Raymond Baten]]|| 39 || 21 || 2016 || 9 juni 2024 |- | 24 || align=left | [[Gillian Justiana]] || 16 || 0 || 2011 || 10 oktober 2017 |- | 25 || align="left" | '''''[[Gervane Kastaneer]]''''' || 27 || 9 || 12 oktober 2018 || |- | 26 || align="left" | [[Gino van Kessel]] || 25 || 8 || 2015 || 27 september 2022 |- | 27 || align="left" | '''''[[Brandley Kuwas]]''''' || 35 || 2 || 22 mart 2017 || |- | 28 || align="left" | [[Darryl Lachman]] || 33 || 1 || 2015 || 16 juni 2021 |- | 29 || align="left" | '''''[[Jürgen Locadia]]''''' || 12 || 1 || 13 yuni 2023 || |- | 30 || align=left | '''''[[Jearl Margaritha]]''''' || 21 || 5 || 7 september 2023 || |- | 31 || align=left | [[Michaël Maria]] || 29 || 2 || 2015 || 24 september 2022 |- | 32 || align="left" | '''[[Nathan Markelo]]''' || 11 || 0 || 2022 || 6 juni 2024 |- | 33 || align=left | '''[[Cuco Martina]]''' || 63 || 1 || 2011 || 9 juni 2024 |- | 34 || align="left" | [[Shermaine Martina]] || 10 || 0 || 27 maart 2018 || 17 juni 2023 |- | 35 || align="left" | [[Shelton Martis]] || 11 || 1 || 2014 || 11 juni 2015 |- | 36 || align="left" | [[Papito Merencia]] || 18 || 4 || 14 november 2013 || 27 maart 2016 |- | 37 || align=left | [[Dustley Mulder]] || 17 || 0 || 2015 || 17 juli 2017 |- | 38 || align=left | [[Gevaro Nepomuceno]] || 50 || 8 || 2014 || 13 juni 2023 |- | 39 || align="left" | [[Jeremy de Nooijer]] || 15 || 0 || 2015 || 25 maart 2021 |- | 40 || align="left" | [[Jarzinho Pieter]] || 11 || 0 || 14 november 2013 || 15 november 2014 |- |} ----------------- {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Antonisse, Jeremy}} [[:Kategoria:Futbolista]] [[:Kategoria:Futbòl na Kòrsou]] ===Selekshon nashonal di Kòrsou=== For di 2011, Martina ta representá Kòrsou na nivel internashonal, meskos ku su ruman [[Javier Martina]]. Tur dos a partisipá den e eliminatorionan pa kualifikashon di [[Kopa Mundial di Futbòl]] 2014 di [[FIFA]].<ref> {{citeer web|titel=''Martina verlies weer met Curaçao'' |url=https://www.bd.nl/rkc-waalwijk/martina-verliest-weer-met-curacao~a988f976/?referrer=https%3A%2F%2Fwww.google.com%2F|werk= bn.nl }}</ref> Martina a bira un lider importante den e selekshon i a fungi komo kapitan. Bou di su liderato, Kòrsou a logra klasifikashon pa e CONCACAF Gold Cup 2017 i CONCACAF Gold Cup 2019. Despues di un eliminashon den fase di grupo na 2017, e tim a logra yega kuarto final na 2019, kaminda nan a pèrdè 1–0 kontra [[Estadonan Uni di Amérika|Merka]]. Un di e mihó logro di Martina ku Kòrsou tabata e viktoria den e [[Kopa Karibe]] 2017 dia 25 di yüni 2017, despues di a derotá Jamaica 2–1 den final. El a keda selektá pa e Tim di Aña di [[CONCACAF]] 2018, un rekonosementu pa su prestashon na nivel regional. Martina tambe a representá Kòrsou den varios edishon di [[Kopa Oro di CONCACAF]], inkluyendo 2017, 2019 i 2025. == Link eksterno == * [https://www.soccerway.com/player/martina-cuco/IiT86r0s/ Profil Cuco Martina], soccerway.com {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Martina, Cuco}} [[:Kategoria:Futbolista]] [[:Kategoria:Futbòl na Kòrsou]] -------------- {{Infobox futbolista| variante = a | nomber = Michel Lopez | fecha nacemento = [[3 di novèmber|]3 di november]] [[1972]] | luga nacemento = {{ABW}} | pais nacemento = | facha fayecimento = | luga fayecimento = | pais fayecimento = | nacionalidad = Hulandes | haltura = 169 <!-- Seccion di club profecional --> | debut = | debut ekipo = | club actual = | liga = [[Division di Honor (Aruba)|Division di Honor]] | number = | posicion = Mediocampo <!-- Seccion di seleccion nacional --> | seleccion = {{ABWf}} | debut seleccion = | number seleccion = | participa = 4 (0) | goal = <!-- Seccion di trayectoria --> | temporada = 2000-2002<br>2003–2005<br /> 2005–2011<br /> 2011–2013<br /> 2016–2017<br /> 2017-2018<br /> 2021-2022 | club = [[File:Flag of Aruba.svg|20px|border]] [[SV Independiente Caravel|SV Caravel]]<br />[[File:Flag of Aruba.svg|20px|border]] [[SV Estrella]]<br />[[File:Flag of Aruba.svg|20px|border]] [[SV La Fama]]<br />[[File:Flag of Aruba.svg|20px|border]] [[SV Dakota]]<br />[[File:Flag of Aruba.svg|20px|border]] [[SV Independiente Caravel|SV Caravel]]<br />[[File:Flag of Aruba.svg|20px|border]] [[SV Juventud Tanki Leendert|SV Tanki Leendert]]<br />[[File:Flag of Aruba.svg|20px|border]] [[SV Independiente Caravel|SV Caravel]] }} '''Michel Lopez''' (☆ [[3 di novèmber|3 di november]] [[1972]] na [[Santa Cruz]]) ta un ex-futbolista [[Aruba]]no cu a hunga primordialmente como mediocampista defensivo. El a forma parti di e [[seleccion nacional di futbol di Aruba (masculino)|seleccion nacional masculino di Aruba]]. == Bida y carera == Michel Lopez a nace y lanta na Santa Cruz, Aruba. === Carera den club === Michel López a kuminsá su karera di klup den e Divishon di Honor di nivel haltu di Aruba, kaminda e tabata afiliá ku SV Dakota durante e temporada 1999/2000 komo mediokampista defensivo.[6] Estadisticanan detaya di e periodo aki, incluyendo aparicionnan y golnan, ta limita den registronan disponibel, reflehando e documentacion modesto di futbol domestico di Aruba e tempo ey. López ta wòrdu notá komo retirá di wega profeshonal, sin mas transferensia òf periodo di klup dokumentá den basenan di dato grandi.[1] Den su karera despues di wega, López a keda enbolbí den futbòl di Aruba komo miembro di direktiva i mènedjer di e sekshon hubenil na SV Estrella, kontribuyendo na e programanan di desaroyo di e klup segun e registronan di e organisashon.[7] === Carera internacional === Lopez a debuta pa e seleccion nacional di Aruba dia 18 di mart 2000 den un partido contra [[Puerto Rico]], kaminda el a remplasá pa Kenrick Bradshaw durante e partido ku a tuma lugá na Estadio Sixto Escobar.[8] E partido, cu a termina den un empate 2-2. Lopez a gana dos kap pa e selekshon nashonal di futbòl di Aruba durante e kampaña di klasifikashon pa Kopa Mundial di FIFA 2002 na CONCACAF, tur dos aparishon ta bini komo suplente.[2][1] Representando su nashon na nivel internashonal, el a aparesé den eliminatorio pa Kopa Mundial pa e selekshon maskulino di Aruba durante kuminsamentu di añanan 2000, aparesé komo defensa den partidonan limitá.[1][2] Su debut a tuma lugá dia 18 di mart 2000, den un empate di 2-2 kontra Puerto Rico den e di dos wega di e promé buèlta, kaminda el a remplasá pa Kenrick Bradshaw durante e partido ku a tuma lugá na Estadio Sixto Escobar.[8] Aruba a gana e wega di ida 4-2 na kas dia 12 di mart 2000, i a avansá riba agregashon 6-4, markando un di e promé éksitonan di e nashon den kompetensianan sanshoná pa FIFA despues di nan miembresia na 1988.[8] López a kontribuí defensivamente den su tempu limitá riba tereno, yudando pa sigurá e resultado sin pèrdè mas gol.[8] López su di dos i último aparishon a tuma lugá dia 16 di aprel 2000, remplasando pa Richard Jacobs den un derota di 0-4 kontra Barbados den e di dos buelta di e di dos buèlta na Stadion Nashonal di Barbados.[9] Aruba a pèrdè e wega di ida 1-3 na kas dia 2 di aprel 2000, i a keda eliminá riba agregashon 1-7, kabando nan kareda di klasifikashon.[9] Den e wega aki, López a bolbe duna sosten na mediokampo pero no por a influensiá e resultado ya ku Barbados a dominá.[9] Werleman a debuta pa e seleccion nacional di Aruba dia 26 di mart 2008 den un partido contra [[Antigua i Barbuda|Antigua & Barbuda]]. Entre 2008 y 2010 el a representa Aruba den cuater partido internacional, incluyendo weganan clasificatorio pa [[Kopa Oro di CONCACAF|Copa Oro di CONCACAF]] y [[Kopa Mundial di Futbòl|Copa Mundial di FIFA]].<ref name=:"1"/> Tambe el a participa den partidonan amistoso. Aunke Aruba no a logra avansa den e torneonan aki, Werleman su contribucion a forma parti di e desaroyo di futbol internacional Arubano den e periodo ey.<ref name=:"1"/> == Link externo == * [https://ca.soccerway.com/player/werleman-jeffrey/Qwr0P4tO/ Profiel riba soccerway.com] * [https://www.besoccer.com/player/jeffrey-werleman-398765 Jeffrey Werleman], besoccer.com {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Werleman, Jeffrey}} [[:Kategoria:Futbolista]] [[:kategoria:Futbòl na Aruba]] Su promé timnan a inkluí SV Independiente Caravel (2000–2002) i SV Estrella Santa Cruz (2003–2005), kaminda el a mehorá su abilidatnan den liganan doméstiko. Despues el a hunga pa SV La Fama Savaneta di 2005 pa 2011, SV Dakota di 2011 pa 2013, SV Independiente Caravel na 2016–2017, SV Juventud Tanki Leendert na 2017–2018, un '''Jeffrey Werleman''' ta un kiper di futbòl i eks miembro di e selekshon nashonal di futbòl di Aruba.[1][2] Su promé klup tabata Caravel.[3] -------------------------- {{Infobox futbolista| variante = a | nomber = Yahmani Eisden | imagen = | imagen hanchura = | descripcion = <!-- Seccion di informacion personal --> | nomber completo = | alias = | fecha nacemento = [[19 di yüli|19 di juli]] [[2005]] | luga nacemento = | pais nacemento = [[Aruba]] | facha fayecimento = | luga fayecimento = | pais fayecimento = | nacionalidad = Hulandes | haltura = 187 <!-- Seccion di club profecional --> | debut = | debut ekipo = | club actual = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] FC Den Bosch | liga = | number = | posicion = Portero <!-- Seccion di seleccion nacional --> | seleccion = {{ABWf}} | debut seleccion = | number seleccion = | participa = | goal = <!-- Seccion di trayectoria --> | temporada = | club = Brasil Jrs, [[SV La Fama|La Fama]], Santa Fe y [[SV Dakota|Dakota]] }} '''Jahmani Yahvon Yahmal Eisden''' (☆ [[19 di yüli|19 di juli]] [[2005]] na [[Aruba]]) ta un keeper arubiano cu desde temporada 2024/25 ta hunga como bolante pa FC Den Bosch. E ta internacionalista pa e [[seleccion nacional di futbol di Aruba (masculino)|ekipo nacional masculino di Aruba]] desde == Carera == === Carera den club === Jahmani Eisden''' ta Eisen ta un keeper hoben cu a ser yama pa defende e gol di nos seleccion nacional. E tin 18 aña di edad, ta pisa 75KG y ta midi 1.87M di haltura. E campeonato aki e la hunga cu Ijsselmeervogels su categoria O21. E la hunga tambe cu e team grandi di Ijsselmeervogels, y t’e portero mas jong cu a debuta den e team grandi. E siguiente campeonato e lo ta formando parti di un club profesional. E tin 2 oferta riba mesa y lo mester dicidi cual e ta acepta. Na Aruba e la milita den varios club, entre otro Brasil Jrs, La Fama, Santa Fe y ultimo Dakota caminda el a titula campeon di Aruba. E la forma parti den varios categoria hubenil di seleccion di Aruba incluyendo e seleccion U-20 cu a participa na Guatemala. Den tur e seleccionnan e tawata capitan. Esaki sigur ta mustra su madurez y su habilidad di ta lider. E ta compronde e wega bon, tin hopi bon refleho, bon reaccion y ta bon cu e bala na su pia tambe. E ta coach su team bon y ta mantene su liñanan organisa. E ta yiu di e conocedo artista [[Ataniro]]. == Link externo == * [https://int.soccerway.com/players/matthew-lentink/142467/ Profiel riba soccerway.com] * [https://www.transfermarkt.com/matthew-lentink/profil/spieler/159034 Profiel di entrenado riba transfermarkt.nl] {{Appendix}} For di madre patria Hulanda nos a ricibi e grato noticia cu e hoben portero Jahmani Eisden a firma cu FC Den Bosch p’e temporada 2024/2025. Cu su 18 aña, Eisden ya a wordo convoca pa defende porteria di e seleccion nacional di Aruba.<ref>https://24ora.com/jahmani-eisden-ta-uni-oficialmente-na-fc-den-bosch/ Jahmani Eisden ta uni oficialmente na FC Den Bosch], 24ora.com (22 di juni 2024)</ref> Den e temporada anterior el a hunga den e categoria sub-21 di Ijsselmeervogels y tambe a debuta cu e prome ekipo, convirtiendo den e portero mas hoben pa haci esaki. P’e proximo temporada Eisden lo forma parti di un club profesional despues di a ricibi dos oferta, unda cu e mester a dicidi cua pa acepta. Na Aruba, Eisden a milita den varios club, incluyendo Brazil Jrs., La Fama, Santa Fe y mas recientemente Dakota, unda cu el a consagra como campeon di Aruba. Fuera di esey, el a forma parti di diferente categoria hubenil di e seleccion di Aruba, incluyendo sub-20 cu a participa na Guatemala, siendo capitan den tur di nan. E experiencia aki ta demostra su madurez y capacidad di liderazgo. Eisden ta destaca pa su comprension di wega, su reflehonan, reaccion rapido y habilidad cu e bala de su pianan. Tambe e ta conoci pa su capacidad pa dirigi su ekipo y mantene e defensa organisa. Jahmani Eisden ta yiu homber di e conocido cantante Janiro “Atanio” Eisden y su firma cu FC Den Bosch ta marca un importante paso den su prometedor carera deportivo. ------------------------------ {{Infobox futbolista | variante = a | nomber = Stiven Melchor Rua | imagen = | imagen hanchura = | descripcion = <!-- Seccion di informacion personal --> | nomber completo = | alias = | fecha nacemento = [[1990]] | luga nacemento = [[Medellin]] | pais nacemento = [[Colombia]] | facha fayecimento = | luga fayecimento = | pais fayecimento = | nacionalidad = | haltura = 177 <!-- Seccion di club profecional --> | debut = | debut ekipo = | club actual = [[File:Flag of Aruba.svg|20px|border]] [[SV Britannia]] | liga = | number = 1 | posicion = Portero <!-- Seccion di seleccion nacional --> | seleccion = {{ABWf}} | debut seleccion = | number seleccion = | participa = | goal = <!-- Seccion di trayectoria --> | temporada = | club = }} '''Stiven Melchor Rua''' (☆ [[1990]] na [[Medellin]]) ta un futbolista [[Aruba]]no cu ta hunga como portero den [[Division di Honor (Aruba)|division honor]] pa [[SV Britannia]]. E ta internacionalista pa e [[seleccion nacional di futbol di Aruba (masculino)|ekipo nacional masculino di Aruba]]. == Carera == === Carera den club === Stiven Rua ta STIVEN Melchor Rua ta un di a 6 hungadonan local cu lo ta parti di e seleccion di Aruba. E tin 34 Aña di edad y ta pisa 71KG. Su Haltura ta 1.77M y su posicion ta Bolante. E ta naci na Medellin Colombia y a hunga futbol infantil pa cu e team Itagui Detaires.<ref>[https://drive.google.com/file/d/1qFLCkC_Rhg701h5wBl-UVq5rj0Hx_c6z/view Stiven Melchor Rua: Hecho en Aruba], AweMainta (6 di juni 2024)</ref> 34 ana Na 2002 e la bin Aruba y a hunga mayoria di su hubentud den e team di RCA. Cu su 17 aña e la debuta cu e team di Division di Honor y a logra conkista u total di 6 titulo di campeon cu e team tricolor. Actualmente e ta den su di dos aña cu e Pumanan di Piedra Plat [[SV Britannia]]. E tin tambe 4 titulo di [[Copa Betico Croes]] di cual 3 ta cu [[Racing Club Aruba|RCA]] y uno cu Britannia. Na 2008 e la sali “Rookie of the year.” E tin 3 titulo di “best midfielder” y tambe un titulo di “Goal getter” y un titulo di MVP, ambos e la gana na 2016. E ta un hungado hopi bon tecnica, bon tino di wega y experiencia den weganan grandi. E ta naci na Colombia pero e ta sintie mas Rubiano cu Juan Bembe. “Hecho en Aruba” y cla pa bay guera pa representa nos bunita isla. == Link externo == * [https://int.soccerway.com/players/matthew-lentink/142467/ Profiel riba soccerway.com] * [https://www.transfermarkt.com/matthew-lentink/profil/spieler/159034 Profiel di entrenado riba transfermarkt.nl] {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Melchor Rua, Stiven}} [[:Category:Futbolista]] [[:Category:Futbòl na Aruba]] --------------------------------------------------- '''JOSTHAN Maduro''' ta un otro keeper hoben cu a ser yama pa defende e gol di nos seleccion nacional. E tin 17 aña di edad, ta pisa 80KG y ta midi 1.88M di haltura. E ta hunga den e campeonato local p’e muchanan di Madiki SV Riverplate den Division di Honor. E la cuminsa su carera futbolistico den Bubali y e ultimo dos añanan aki e la milita den e team di Madiki.<ref>[https://drive.google.com/file/d/1P0kFQSalZd2S820aowZLuE5eCh7BeUJ9/view Josthan Maduro: Factor X], AweMainta (5 di juni 2024)</ref> Sigur un di e motibo grandi cu Riverplate ta logra drenta den e Copa Oro t’e bon actuacion di Josthan Maduro. E la ser scogi como e miho keeper di Division di Honor campeonato 2022/ 2023. E tin hopi bon refleho y ta destaca hopi cu e bala den su pia. Cu su pia robes e por pone e bala te dilanti e area grandi di e team contrario. E tin hopi bon tecnica, bon vision di wega, bon reaccion y ta un di e poco porteronan cu tin e factor X. E por dicidi un wega cu su glovenan pero tambe cu su pia. Seleccion Aruba sigur ta conta cu 3 tremendo keeper p’e compromisonan nos dilanti y Josthan Maduro sigur ta cla p’e reto. {{Appendix}} --------------------------------------------- {{Infobox futbolista | variante = a | nomber = Rovien Ostiana | imagen = | imagen hanchura = | descripcion = <!-- Seccion di informacion personal --> | nomber completo = | alias = | fecha nacemento = [[14 di febrüari|14 di februari]] [[2002]] | luga nacemento = [[Rotterdam]] | pais nacemento = [[Hulanda]] | facha fayecimento = | luga fayecimento = | pais fayecimento = | nacionalidad = Hulandes | haltura = 186 <!-- Seccion di club profecional --> | debut = | debut ekipo = | club actual = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Jong FC Volendam | liga = | number = | posicion = Bolante <!-- Seccion di seleccion nacional --> | seleccion = {{ABWf}} | debut seleccion = 2023 | number seleccion = | participa = | goal = <!-- Seccion di trayectoria --> | temporada = 2022-2023<br /> | club = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Jong FC Volendam<br /> }} '''Rovien Ostiana''' (☆ [[14 di febrüari|14 di februari]] [[2002]] na [[Rotterdam]]) ta un futbolista hulandes cu ta hunga como bolante. E ta internacionalista pa e [[seleccion nacional di futbol di Aruba (masculino)|ekipo nacional masculino di Aruba]] desde 2023. == Carera == === Carera den club === ROVIEN Ostiana ta otro hungado cu lo ta formando parti di nos seleccion Nacional p’e apertura di e clasificacion pa Mundial 2026. E tin 22 aña di edad, ta pisa75KG y ta midi 1.86M di haltura. Actualmente e ta hungando pa Jong F.C. Volendam den division dos di e futbol Hulandes. Su posicion ta bolante y e la bin ta hunga un rol importante den nos team Nacional. E tin 5 gol anota y 3 asistencia den e Concacaf Nations League y un di su gol nan a sali den e top 3 miho golnan di e torneo aki y hasta a sali riba ESPN. Esey t’e gol cu e la score di midden veld contra US Virgin Island. E ta e tipo di bolante cu bo ta yama “Box to Box.” E ta core e veld ariba abou semper buscando e espacio y semper n’e luga indica n’e momento indica. E tin bon vision di wega y tambe un bon disciplina tactico pa yuda e team mantene organisacion. Su motivacion grandi, ta su mama cu ta biba na Aruba di Famia Robles. Aruba sigur ta conta cu su asistencia nan y tambe su olfato goleador den e wega nan nos dilanti. === Carera internacional === Ostiana a haci su debut internacional pa Aruba riba 11 di sèptèmber 2023 den un partido di Liga C di Nashonnan di CONCACAF 2023 ⁇ 24 contra e Islanan Cayman.[1] 7] El a score su promé gol pa e ekipo nacional den e di dos minuut di e eventual victoria di 2:1.[ Na e siguiente partido, Ostiana a score su di dos gol den dos wega ora Aruba a derotá e Islanan Virgen Merikano pa keda inkapas i lider di nan grupo. Despues di e wega, el a keda nombra den e League C Best XI pa su rendimiento. 12] == Link externo == * [https://int.soccerway.com/coaches/marvic-bermudez/590927/ Profiel riba soccerway.com] * [https://www.transfermarkt.nl/marvic-bermudez/profil/trainer/64628 Profiel di entrenado riba transfermarkt.nl] {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Ostiana, Rovien}} [[:Category:Futbolista]] [[:Category:Futbòl na Aruba]] ---------------------------------- {{Infobox futbolista | variante = a | nomber = Jonathan Richard | imagen = | imagen hanchura = 220 | descripcion = <!-- Seccion di informacion personal --> | nomber completo = | alias = | fecha nacemento = | luga nacemento = | pais nacemento = [[Hulanda]] | facha fayecimento = | luga fayecimento = | pais fayecimento = | nacionalidad = Hulandes | haltura = 180 <!-- Seccion di club profecional --> | debut = | debut ekipo = | club actual = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] ADO20 | liga = | number = | posicion = Bolante <!-- Seccion di seleccion nacional --> | seleccion = {{ABWf}} | debut seleccion = | number seleccion = | participa = | goal = <!-- Seccion di trayectoria --> | temporada = 1998–1999 <br /> 1999 <br /> 1999–2002 <br /> 2002–2006 <br /> 2006–2007 <br /> 2007–2010 | club = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] FC Dordrecht<br /> [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] VV Moordrecht<br />[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] RKC Waalwijk<br />[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] DOTO Pernis <br />[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] BVV Barendrecht<br />[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] RVVH }} '''Jonathan Richard''' (☆ [[14 di novèmber|14 di november]] [[1977]] na [[Rotterdam]]) ta un [[futbol]]ista [[Hulanda|Hulandes]] cu ta hunga ...... E tabata internacionalista pa e [[Selekshon Antiano di Futbòl|seleccion di Antia Hulandes]] di 2004 te 2008. Entre 2013 y 2015 e tabata coach di e [[seleccion nacional di futbol di Aruba (masculino)|ekipo nacional masculino di Aruba]]. == Carera == === Carera den club === JONATHAN Richard tambe ta riba lista di e 23 hungadonan yama pa Bonds coach Marvic Bermudez. E tin 32 aña di edad, ta pisa 78KG y ta midi 1.80M di haltura. Su posicion ta bolante central y su pia dominante ta su pia robes. E campeonato pasa e la hunga den Odin 59 Heemskerk cu ta un team cu ta den 3er division di futbol Hulandes, pero e siguiente campeonato e lo ta formando parti di ADO20 den segunda division. Ya den pasado e la hunga caba den e division aki pa AFC Amsterdam y GVVV Veenendaal. E ta un hungado cu ta anticipa bon e hugadanan, tin bon orientacion di e wega y e sa con pa pone respet memey di tereno. Su disciplina tactico ta haci cu e ta e guy cu ta tene e team organisa. E ta un hungado di basta forsa y ta cla pa guera. E ta un hungado importante den e transicion den atake. E tin bon vision di wega y ta bon cu e bala yudando e team den salida tanto cu paso cortico como pase largo nan den buraco.<ref>[https://drive.google.com/file/d/1c2qLHWJUhQ1PG7VPgHCF3eJlZiASkGwo/view Jonathan Richard: Disciplina Tactico], AweMainta (4 di juni 2024)</ref> E ta un hungado cu semper ta trece calma specialmente ora cos nan no ta bayendo bon. E la nace na Hulanda pero su tata ta di Aruba, y esey ta un di su motivacion pa hunga pa nos dushi isla. === Carera internacional === El a representá == Link externo == * [https://int.soccerway.com/coaches/marvic-bermudez/590927/ Profiel riba soccerway.com] * [https://www.transfermarkt.nl/marvic-bermudez/profil/trainer/64628 Profiel di entrenado riba transfermarkt.nl] {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Richard, Jonathan}} [[:Category:Futbolista]] [[:Category:Futbòl na Aruba]] ----------------------------- {{Infobox futbolista | variante = a | nomber = Mark Jacobs | imagen = | imagen hanchura = | descripcion = <!-- Seccion di informacion personal --> | nomber completo = | alias = | fecha nacemento = | luga nacemento = | pais nacemento = [[Aruba]] | facha fayecimento = | luga fayecimento = | pais fayecimento = | nacionalidad = Hulandes | haltura = 182 <!-- Seccion di club profecional --> | debut = | debut ekipo = | club actual = | liga = | number = | posicion = Defensa <!-- Seccion di seleccion nacional --> | seleccion = {{ABWf}} | debut seleccion = | number seleccion = | participa = | goal = <!-- Seccion di trayectoria --> | temporada = | club = }} '''Mark Jacobs''' (☆ [[10 di novèmber|10 di november]] [[1969]] na Nieuwkoop, [[Hulanda]]) ta un ex[[futbol]]ista profesional [[Aruba]]no. == Carera == === Carera den club === MARK Jacobs tambe a ser yama pa forma parti di nos seleccion Nacional. Actualmente e ta hungando na Hulanda pa S.V. Orion den e 4to Division den futbol Hulandes. Mark Jacobs tin 23 aña di edad, e ta pisa 73KG y ta midi 1.82M di haltura. E la hunga mayor parti di si carera futbolistico den [[SV Bubali|Bubali]] y na 2019 e la pasa forma parti di e tricolornan di Solito, RCA caminda e la gana 2 Copa Betico y e titulo di campeon na 2023. Su posicion unda e ta mas comodo ta Lateral drechi, pero e por hunga tambe den bolante y hasta como defensa central. E ta un hungado cu bon tecnica, bon vision di wega y un vocacion ofensivo.<ref>https://drive.google.com/file/d/1c2qLHWJUhQ1PG7VPgHCF3eJlZiASkGwo/view Mark Jacobs: Di Noord E Ta], AweMainta (4 di juni 2024)</ref> E la nace den e bario di Bubali y aunke su mayor exito a bin cu e team tricolor, full e bario di Noord, en special Bubali lo ta para su tras pa ora e subi e tereno di wega pa defende nos color nan nacional. === Carera internacional === == Link externo == * [https://www.transfermarkt.nl/jayden-kruydenhof/nationalmannschaft/spieler/1197634 Profiel riba transfermarkt.nl] {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Jacobs, Mark}} [[:Category:Futbolista]] [[:Category:Futbòl na Aruba]] ---------------------------------- {{Variante|a}} {{Infobox futbolista | nomber = Jayden Kruydenhof | imagen = | imagen hanchura = 200 | descripcion = <!-- Seccion di informacion personal --> | nomber completo = Jayden Anthony Kruydenhof | alias = | fecha nacemento = | luga nacemento = [[Den Haag]] | pais nacemento = [[Hulanda]] | facha fayecimento = | luga fayecimento = | pais fayecimento = | nacionalidad = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] [[Hulanda|Hulandes]] | haltura = 171 <!-- Seccion di club profecional --> | debut = 2011 | debut ekipo = | club actual = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] AFC34 | liga = amateur | number = | posicion = <!-- Seccion di seleccion nacional --> | seleccion = {{ABWf}} | debut seleccion = 2024 | participa = | goal = <!-- Seccion di trayectoria --> | temporada = 2023-? | club = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] AFC34 }} '''Jayden Anthony Kruydenhof''' (☆ [[2007]]) ta un futbolista [[Hulanda|Hulandes]]-[[Aruba]]no cu ta hunga den e liga [[Hulana|Hulandes]] y desde 2024 den e [[Seleccion nacional di futbol di Aruba (masculino)|seleccion nacional U-20 di Aruba]]. .<ref name="AweMainta">[https://drive.google.com/file/d/1_ng-RNDmcFnExtKSO1kfW-ccrrCohUcL/view Jayden Fruydenhof], AweMainta (1 di juni 2024)</ref> E ta internacionalista y desde 2024 e ta hunga den e [[Seleccion nacional di futbol di Aruba (masculino)|seleccion nacional U-20 di Aruba]]. == Carera == === Carera den club === JAYDEN Kruydenhof ta otro hungado cu lo ta yegando di Hulanda. El a hunga caba pa Aruba den e torneo di Concaf U-20 y ta nieto di e conocedo entrenador Herbert Bijlsnijder. E tin 17 aña di edad y ta midi 1.71cm di haltura y ta pisa 59kg. Te ultimo e tawata forma parti di e team amateur AFC34, pero e siguiente campeonato e lo forma parti di SC Cambuur Leeuwarden. E lo ta parti di e U-18 y of U-19. E ta hopi habil cu su pia robes y su forsa ta den e wega di uno contra uno, caminda su bon control di e bala y tambe su tecnica ta sobresali. Un bon dribbler y tambe hopi explosivo den su velocidad ta haci’e un hungado hopi peligroso. E tin un bon tiro di pafo di e area y tambe por pone centronan casi perfecto den e area. Un hungado bastante completo y bastante interesante. A pesar di su edad jong e ta cla pa asumi e reto di representa nos Isla Aruba. === Carera internacional === == Link externo == * [https://www.transfermarkt.nl/jayden-kruydenhof/nationalmannschaft/spieler/1197634 Profiel riba transfermarkt.nl] {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Kruydenhof, Jayden}} [[:Category:Futbolista]] [[:Category:Futbòl na Aruba]] --------------------------------------------- {{Variante|a}} {{Infobox futbolista | nomber = Tyron Perret Gentil | imagen = | imagen hanchura = 200 | descripcion = <!-- Seccion di informacion personal --> | nomber completo = Tyron Perret Gentil | alias = | fecha nacemento = | luga nacemento = | pais nacemento = [[Hulanda]] | facha fayecimento = | luga fayecimento = | pais fayecimento = | nacionalidad = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] [[Hulanda|Hulandes]] | haltura = 179 <!-- Seccion di club profecional --> | debut = | debut ekipo = | club actual = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Vitesse U-21 | liga = | number = | posicion = Delantero <!-- Seccion di seleccion nacional --> | seleccion = {{ABWf}} | debut seleccion = 2024 | participa = | goal = <!-- Seccion di trayectoria --> | temporada = | club = }} '''Tyron Perret Gentil''' ta un futbolista == Carera == === Carera den club === di e hobennan cu ta haciendo su debut den e seleccion Nacional. E tin 20 aña di edad y ta jungando pa e Club Hulandes Vitesse Onder 21. Prome cu esey el a hunga den e categoria hubenil pa F.C. Amsterdam di 2014 pa 2017, despues el a bay Vitesse di 2017 pa 2019, despues el a bay PSV di 2019 pa 2022 y aña pasa el a bolbe bek Vitesse. E ta midi 1.79M di haltura y ta pia links. Su posishon ta atacante na liña y por hunga tanto na banda robes comoo na banda drechi. E tin bon dribbling, hopi speed, bon tecnica y e por pone bon centro den e area. Y e semper ta busca espacio pa ricibi e bala. E ta mas efectivo ora e ta hunga riba su banda robes. Si bo ta hunga Football Manager online bo por cumpra Tyron pa e hunga pa bo team. Su valor riba mercado ta di $608,440.00 pero segun nos por a compronde cu lo bo mester saca cerca di $3,000,000.00 pa bo por hay'e den bo team di Futbol Manager. Tyron Perret Gentil ta un di e hobennan talento cu lo representa Aruba den e compromiso importante aki.<ref>https://drive.google.com/file/d/1chRNodyptaTclQiovMBbtWCE2KCmvrTu/view Tyron Perret Gentil: rapido y versatil], AweMainta (30 di mei 2024)</ref> {{Appendix}} ----------------------------------- {{Variante|a}} {{Infobox futbolista | nomber = Connor van Kilsdonk | imagen = | imagen hanchura = 200 | descripcion = <!-- Seccion di informacion personal --> | nomber completo = Connor van Kilsdonk | alias = | fecha nacemento = | luga nacemento = | pais nacemento = [[Hulanda]] | facha fayecimento = | luga fayecimento = | pais fayecimento = | nacionalidad = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] [[Hulanda|Hulandes]] | haltura = 188 <!-- Seccion di club profecional --> | debut = | debut ekipo = | club actual = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] NEC U-18 | liga = | number = | posicion = Delantero <!-- Seccion di seleccion nacional --> | seleccion = {{ABWf}} | debut seleccion = 2024 | participa = | goal = <!-- Seccion di trayectoria --> | temporada = | club = }} '''Connor van Kilsdonk''' (2007) ta == Carera == === Carera den club === otro hungado cu ta biniendo di Hulanda pa representa Aruba. E tin 17 aña di edad y a representa Aruba den e campeonato di U-20 di Concacaf caminda e la score 3 gol den 4 wega. E t’un centro delantero y ta milita actualmente den e club NEC U-18 na Hulanda. Su estatura ta 1.88M y ta pisa 70 KG. E t’un hungado hopi dinamico cu un pia links bastante saludabel.<ref>[https://drive.google.com/file/d/1xkOnsNbEdPO07S4DF0Z17rxPRzcWHN07/view Connor van Kilsdonk: dinamico y letal], Awemainta (31 di mei 2024)</ref> Pa su club e tin 17 gol anota den 19 wega y ta halando bastante tension na Hulanda pa su habilidad pa pone e bala den net. E ta un Centro Delantero pero e por hunga tambe riba e dos bandanan. E tin forsa y ta hopi habil pa sconde e bala y tremendo vision di wega. Su edad por ta jong pero su curason ta grandi pa defende e colornan di nos isla. {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Kilsdonk, Connor van}} [[:Category:Futbolista]] [[:Category:Futbòl na Aruba]] --------------------------------------------------- {{Variante|a}} {{Infobox futbolista | nomber = Kymani Nedd | imagen = | imagen hanchura = 200 | descripcion = <!-- Seccion di informacion personal --> | nomber completo = Kymani Nedd | alias = | fecha nacemento = | luga nacemento = | pais nacemento = [[Hulanda]] | facha fayecimento = | luga fayecimento = | pais fayecimento = | nacionalidad = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] [[Hulanda|Hulandes]] | haltura = 188 <!-- Seccion di club profecional --> | debut = 2011 | debut ekipo = | club actual = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Excelsior U-21 | liga = | number = | posicion = Defensa <!-- Seccion di seleccion nacional --> | seleccion = {{ABWf}} | debut seleccion = 2023 (Aruba-Cayman Islands) | participa = | goal = <!-- Seccion di trayectoria --> | temporada = | club = }} '''Kymani Nedd''' ta un futbolista hulandes-arubano y internacionalista den e seleccion nacional di Aruba. == Carera == === Carera den club === otro hoben talento cu lo representa Aruba den e weganan pa clasificacion pa Mundial 2026. E tin 19 aña di edad y ta milita den Excelsior Rotterdam U-21. E ta pia links y ta defende e banda robes di e tereno.<ref>[https://drive.google.com/file/d/1xkOnsNbEdPO07S4DF0Z17rxPRzcWHN07/view Kymani Nedd: siguridad riba e banda robes], Awemainta (31 di mei 2024)</ref> Su estatura ta 1.88M y ta pisa 75 KG. E por hunga tambe defensa central pero su posicion preferi ta e banda robes. Su carera futbolistico ta apenas cuminsando. E la cuminsa su carera den e team hubenil di Spartaan’20 pa despues move pa NAC Breda unda e la hunga di 2016 pa 2018 y despues e la pasa pa su club actual cu ta Excelsoir Rotterdam. E campeonato aki e la hunga un total di 20 wega pa su team. Pa Aruba e la hunga e ultimo 5 weganan y tin un total di 379 minuut cu e tawata riba veld. E ta hopi sigur ora di duelonan den halto y e kopmento di bala ta un di su fortalezanan. Kymani su motivacion grandi pa defende nos colornan nacional ta door di su tata cu ta Edrick Nedd. {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Nedd, Kymani}} [[:Category:Futbolista]] [[:Category:Futbòl na Aruba]] ----------------------------------------------- {{Variante|c}} {{Infobox futbolista | nomber = Rachid Trenidad | imagen = | imagen hachura = | descripcion = <!-- Seccion di informacion personal --> | nomber completo = Rachid Rafelito Martir Trenidad | alias = | fecha nacemento = [[6 di yüli]] [[1994]] | luga nacemento = | pais nacemento = [[File:Flag of Bonaire.svg|20px|border]] [[Boneiru]] | facha fayecimento = | luga fayecimento = | pais fayecimento = | nacionalidad = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] [[Hulanda|Hulandes]] | haltura = 177 <!-- Seccion di club profecional --> | debut = | debut ekipo = | club actual = | liga = | number = | posicion = <!-- Seccion di seleccion nacional --> | seleccion = [[File:Flag of Bonaire.svg|20px|border]] [[Boneiru]] | debut seleccion = 2013 | participa = 8 | goal = 2 <!-- Seccion di trayectoria --> | temporada = 2006- | club = [[File:Flag of Bonaire.svg|20px|border]] [[SV Real Rincon|Real Rincon]] }} '''Rachid Trenidad''' (☆ [[6 di yüli]] [[1994]] na [[Boneiru]]) ta un [[futbol]]ista di [[Boneiru]] ku ta hunga komo ...?o. E ta internashonalista ku e [[selekshon boneriano di futbòl|selekshon di Boneiru]].[2] 2] == Karera == === Karera den klup === Trenidad a kuminsá hunga pa SV Vespo di Bonaire League na por lo ménos 2014.[1] E tabata kapitan di un ekipo den e Après-Ski Tournament ku a keda organisá pa USV Elinkwijk na Hulanda na 2018. E ekipo internashonal di Bonaire, Guillermo Montero, tabata den e ekipo senior di e club na e momentu ei. 3] === Karera internashonal === Trenidad a hasi su debut internashonal senior riba 1 di yüni 2014 den un viktoria di 2 pa 1 kontra Merka. Islanan Virgen. 1] {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Trenidad, Rachid}} [[:Category:Futbolista]] [[:Category:Futbòl na Boneiru]] ----------------- {{Variante|a}} {{Futbolista |nomberdihungado = '''Dechi Bislip'''| |Nomber = Mario Girigorio Bislip |potret = |Fecha di nasementu = [[9 di mei]] [[1950]] |Siudat di nasementu = |Pais di nasementu = {{ABW}} |Nashonalidat = hulandes |Posishon = defensa central?? |club = SV Estrella }} '''Mario Girigorio (Dechi) Bislip ('''n. [[9 di mei]] [[1950]] na [[Aruba]]) ta un ex-futbolista internacionalista di [[Aruba]] y ex-hungado di [[SV Estrella|Estrella]]. Dechi Bislip ta di e bario Santa Cruz y su profesion ta piscado. NOTES <ref>[https://arubanative.com/2022/08/29/premio-excelencia-den-deporte-a-reconoce-sr-mario-girigorio-dechi-bislip-como-baluarte-deportivo-2021/ PREMIO EXCELENCIA DEN DEPORTE A RECONOCE SR. MARIO GIRIGORIO ‘DECHI’ BISLIP COMO BALUARTE DEPORTIVO 2021], Arubanative.com (29 di augustus 2022)</ref> Un di e mihor futbolistanan den historia di futbol di Aruba y Antiyas, pero tambe un di e gran hungadornan di e Narahadanan di Santa Cruz: ESTRELLA. MARIO GIRIGORIO "DECHI" BISLIP Mario Bislip mihor conoci como Dechi a nace dia 09 mei 1950 na Aruba. Dechi ta di e bario [[Santa Cruz]] y su profesion ta piscado. Dechi a practica e deporte futbol y tambe boxeo. Futbol e a hunga den Estrella. E nomber Estrella ta sinonimo di futbol na Sta Cruz. Ora na Aruba un persona menciona e bario Santa Cruz, e ta mira e team di futbol Estrella su dilanti. Den Boxeo Dechi bringa 3 pelea so komo hoben, di cua a gana 2 y a perde 1. Dechi no a sigui cu futbol. Dechi e futbolista Dechi a cuminsa practica futbol for di chikito cu 12 aña. Na 1964 cu 14 aña Dechi a bai den junior di e Naranjadanan di Santa Cruz "Estrella". Cu 15 aña Dechi a cuminsa prepara pa bai hunga den hoofdklasse. Despues cu 16 aña di edad Dechi tabata hunga junior atardi y anochi den hoofdklasse cu Estrella. Dechi a hunga den Estrella huntu cu hopi leyenda di Aruba y Antiyas , e.o. Candy Wernet, Fenchi Dubero, Mai Ras, Ange Perez, Janchi Croes, Ale Vrolijk, Yonko Albertsz, Foyito Albertsz, Edwin Dirksz, Betico Dubero, Essy Croes, Roman Kock, Henry Stelt, Dodo Franken, Mirto Croes, Mario Aiky Croes, Chinto Werleman, Maiky Rasmijn, Jendi Croes, Emmy Croes, Chito Croes. Dechi tabata e golgetter di Estrella. Dechi bira hopi aña campeon i Sub campeon di Aruba cu Estrella. Tambe Dechi hunga hopi [[Kopa antiano|Copa Antiyano]] cu Estrella, di cua nan a bira 2 biaha Sub Campeon di [[Antias Hulandes|Antiyas]] y 1 biaha Campeon di Antiyas na aña 1970. Na aña 1971 Dechi a hunga e Torneo "Gouden Jubileum" di NAVU cu Estrella y tambe den e Final Tournament di [[Concacaf]] cu Estrella na Guatemala. Durante Copa Antiyano 1972 Dechi tabata e mihor hungado pa e club di Estrella. Dechi a hunga te cu 34 aña den hoofdklasse. Despues di caba den hoofdklasse Dechi a bai hunga den Division Dos cu Jong Aruba. Cu Jong Aruba Dechi a bira Campion di Division Dos. Despues Dechi bai laganan y bai hunga den e team cu su swa a lanta, consisti di e muchanan bandi cas cu tabata yama Vitesse. Dechi a hunga 2 aña cu Vitesse y nan a hera bai hoofdklasse y despues e team a kibra. Despues Dechi a bai hunga den Ayo. Dia nan a lanta Liprof Dechi a stop di hunga bala. Despues Dechi a bai hunga den veterano di Estrella, FC Paradera, Caravel e team di Roy Helder. Tambe Dechi a yega di reforsa e gran equipo [[SV Dakota|Dakota]] na Curacao. Hungando den veterano Dechi a manca un rudia y a stop. Tempo Dechi tabata tin 60 aña a stop di hunga. International: Internacionalmente tambe Dechi ta hopi conoci y a hunga den masha hopi Seleccion di Aruba y Seleccion di Antiyas, e.o.: - 1968 cu Seleccion Hubenil di Aruba cu a gana Curacao y Bonaire y a haya e derecho pa forma seleccion di Antiyas pa Weganan di Reino na Hulanda. - 1968 cu Seleccion Hubenil di Antiyas cu a gana Medaya di PLATA na Weganan di Reino na Hulanda. - 1969 cu seleccion Hubenil Antiyas cu a gana Medaya di ORO den [[Weganan di Reino]] na Surinam. - 1970 cu seleccion Antiyas senior cu a gana Medaya di PLATA den [[Weganan Centro Americano y del Caribe]] na [[Panama]]. - 1971 cu seleccion Antiyas contra Jamaica pa eliminatorio pa weganan Olympiada. - 1971 cu Estrella, a hunga den group stage di Concacaf Final Tournament na Guatemala. - 1973 cu Seleccion Antiyas senior cu a gana di Haiti 1-0 na Curacao. - 1976 cu seleccion di Antiyas eliminatorio pa Mundial 1978. - 1978 cu seleccion Antiyas Weganan CAC na Medellin Colombia. - 1982 cu seleccion Aruba contra Alajuelense di Costa Rica. Logronan personal: - 1974 golgetter (cu 13 gol) di campeonato di Aruba. Logronan cu equipo - 1968/69 campeon di Aruba cu Estrella. - 1969 Sub Campeon di Antias cu Estrella. - 1969/70 Sub campeon di Aruba cu Estrella. - 1970 campeon di Antias cu Estrella. - 1970/71 Sub Campeon di Aruba cu Estrella. - 1971/72 Sub Campeon di Aruba cu Estrella. - 1973 Campeon di Aruba cu Estrella. - 1974 Sub Campeon di Aruba cu Estrella. - 1976 Sub Campeon di Aruba cu Estrella. - 1977 Campeon di Aruba cu Estrella. - 1978 Sub Campeon di Aruba cu Estrella. - 1980 Campeon di Torneo di Copa Radio Kelkboom ku Estrella. - 1981 Sub campeon di Aruba cu Estrella. - Campeon di Segundo Division cu Jong Aruba. Logronan cu seleccion Antiyas: - 1968 Sub Campeon y Medaya di PLATA cu Seleccion Antiyas Hubenil den Weganan di Reino na Hulanda. - 1969 Campeon y Medaya di ORO cu seleccion Antiyas Hubenil den Weganan di Reino na Surinam. - 1970 Sub Campeon y Medaya di PLATA cu seleccion di Antiyas senior den Centro Americano y del Caribe na Panama. Reconocimento ricibi - 1974 di AVB come e maximo goliador di campeonato. - 2022 Premio Excellencia den Deporte {{Appendix}} --------------------------- '''Kiomy Luperon Herasme''' ta un futbolista femenino cu ta hunga delantero pa [[Fairleigh Dickinson Knights]], un college team Mericano y pa e ekipo nacional Arubano pa damas. is an Aruban [[Women's association football|footballer]] who plays as a [[forward (association football)|forward]] for American college team [[Fairleigh Dickinson Knights]] and the [[Aruba women's national football team|Aruba women's national team]]. ==Early life and education== Luperon was raised in [[North Bergen, New Jersey|North Bergen]], [[New Jersey]], United States. She has attended the [[North Bergen High School]] in her hometown.<ref name=FDK/> ==College career== Luperon has attended the [[Fairleigh Dickinson University]] in the United States.<ref name=FDK/> ==International career== Luperon capped at senior level during the [[2022 CONCACAF W Championship qualification]].<ref name=GSA/> {{Appendix}} ==Link externo== *{{Instagram|id=iam_kiii}} {{DEFAULTSORT:Luperon, Kiomy}} --------------- {{Futbolista |nomberdihungado = |Nomber = Giovanni Franken |potret = |Fecha di nasementu = 28 di augustus 1967 |Siudat di nasementu = |Pais di nasementu = {{ABW}} |Nashonalidat = hulandes |Posishon = defensa central |club = [[SV Estrella]] }} '''Giovanni Francesco Zacharias Franken'''[1] (n. 14 di november [[1977]] na [[Rotterdam]]) ta un ex-futbolista internacionalista di Antias Hulandes y e actual director tecnico di ADO Den Haag. Franken tabata hunga como mediocampista y a representa Antias Hulandes na nivel internacional. Franken deed mee op 6 februari 2008 met de Nederlandse Antillen in de met 0-1 gewonnen wedstrijd in en tegen Nicaragua. In de finale voor kwalificatie voor de voorronde van het WK verloren de Nederlandse Antillen van Haïti met 1-0. Hierna bedankte Franken definitief als international voor de Nederlandse Antillen. In totaal speelde hij 7 interlands. fr.wiki:International van de Nederlandse Antillen van 2004 tot 2008 speelde Franken in de voorrondes van het WK 2006 en 2010 (7 wedstrijden gespeeld) Benoemd tot coach van Aruba tijdens het ABCS-toernooi 2 van 2013 , behaalde Franken goede resultaten tijdens de kwalificaties voor de Caribbean Cup of Nations 2014 , waardoor de Arubanen hun beste positie op de FIFA-ranglijst vanjuni 2014( 120e rang) . Tijdens de kwalificaties voor het WK 2018 slaagde hij erin om Aruba te kwalificeren in de 3e voorronde , nadat hij echter op de grond zijn twee wedstrijden tegen het Barbados-team had verloren . Inderdaad, Barbados zegevierde met 2-0 in de heenwedstrijd en een ongeschikte speler in de terugwedstrijd en ondanks hun 1-0 overwinning verklaarde de FIFA Aruba tot winnaar op de groene loper (3-0) 3 . Echter, inaugustus 2015, wordt Franken vervangen door Rini Coolen die tijdens de genoemde 3e voorronde 4 de interim-manager van Aruba overneemt tegen Saint-Vincent-et-les-Grenadines. In 2010 zette Franken een punt achter zijn actieve spelersloopbaan en werd voetbaltrainer van diverse clubs .................... Entre oktober 2013 y augustus 2015 e tabata bondscoach di e seleccion nacional di Aruba. Franken werd vanaf 2013 tevens bondscoach van Aruba. Door onder andere overwinningen op Guam, Britse Maagdeneilanden (7-0 grootste overwinning ooit voor Aruba), Turks- en Caicoseilanden steeg Aruba van de 198e plaats naar de 120e plaats op de wereldranglijst. Franken stopte als bondscoach nadat Aruba in juni 2015 in de WK-kwalificatie 2018 uitgeschakeld werd door Barbados. Aruba ging echter toch door omdat Barbados een niet-speelgerechtigde speler had opgesteld en Franken werd ad-interim opgevolgd door Rini Coolen.[2] {{Appendix}} pl.wiki:Clubcarrière Een leerling van Feyenoord . Hij begon zijn voetbalcarrière bij DOTO . In 1998 stapte hij over naar FC Dordrecht . Daarna trad hij op in VVM en RKC Waalwijk . In 2002 keerde hij terug naar DOTO waar hij werd verkozen tot aanvoerder van het team. In mei 2006 verhuisde hij naar BVV Barendrecht [1] . In februari 2007 tekende hij bij RVVH [2] , waarin hij tot 2010 speelde. nl.wiki:Giovanni Francesco Zacharias Franken (Rotterdam, 14 november 1979) is een Nederlands voormalig profvoetballer en huidig voetbaltrainer. Franken deed mee op 6 februari 2008 met de Nederlandse Antillen in de met 0-1 gewonnen wedstrijd in en tegen Nicaragua. In de finale voor kwalificatie voor de voorronde van het WK verloren de Nederlandse Antillen van Haïti met 1-0. Hierna bedankte Franken definitief als international voor de Nederlandse Antillen. In totaal speelde hij 7 interlands. es.wiki:Giovanni Franken (Róterdam, Países Bajos; 14 de noviembre de 1977) es un exfutbolista profesional de Curazao, aunque cuenta también con la nacionalidad neerlandesa. Se desempeñaba en el terreno de juego como mediocampista y actualmente se dedica a la profesión de director técnico. en.wiki: Giovanni Francesco Zacharias Franken[1] (born 14 November 1977) is a retired footballer who played as a midfielder and head coach of the under-21 team of ADO Den Haag. Born in the Netherlands, Franken represented the Netherlands Antilles at international level. He was also head coach of the Aruba national football team between October 2013 and August 2015. --------------------- {{Variante|a}} {{Futbolista |nomberdihungado = '''Puppy Diaz'''| |Nomber = Johan Paul Diaz |potret = |Fecha di nasementu = [[19 di desèmber|19 di december]] [[1936]] |Siudat di nasementu = |Pais di nasementu = {{ABW}} |Nashonalidat = hulandes |Posishon = portero |club = SV La Fama }} '''Paul Johan (Puppy) Diaz''' (n. [[19 di desèmber|19 di december]] [[1936]] na [[Aruba]] f. [[30 di september]] [[2007]]) tabata un futbolista internacionalista di [[Aruba]] cu tabata keeper ? hunga pa [[SV La Fama|La Fama]], e seleccion nacional Arubano y e seleccion Antiyano. == Biografia == E club di futbol La Fama a produci masha hopi bon futbolista cu a representa nos isla den exterior, manera Pupy Diaz, un di e miho keepernan cu nos isla y Antiyas a conoce. Sr. Debaristo Kock tabata un tempo presidente di e ekipo La Fama. Ora mi menciona keeper, mi ta corda e dicho cu tabata bisa: "E keeper a coy e bala den su gobi of e keeper a gobi e bala", kiermen cu el a coy e bala den su brasa. El a cera e bala. Indudablemente Paul Johan (Pupy) Diaz tabata un di e figuranan mas importante den e paginanan di historia di futbol di Savaneta, Aruba y Antiyas. Pupy a nace na Aruba dia 19 di december 1936. E ta yiu di Anton Oomen y Maria de Jesus Diaz. Dia 12 di december 1958 Pupy a contrae matrimonio cu Lidia Bisslik y nan tin tres yiu: Carina, Paul y John. Nan tin tambe tres nieto: Ridley, Johana y Marc. Durante su hubentud Pupy tabata un di e futbolistanan mas talentoso cu Aruba a conoce, specialmente como keeper. Den su epoca como deportista, el a participa na diferente campeonato na nivel nacional y tambe internacional, hungando pa e seleccionnan di Aruba y di Antiyas. Pupy su trayectorio como deportista, pero mas importante como futbolista, a causa furor durante hopi aña, pero na cierto momento e mester a retira gradualmente for di deporte debi na un malesa cu a bin ta deteriorando su curpa pa hopi tempo y cu practicamente a oblig'e retira casi completamente. A pesar di esaki, su amor y pasion pa e deporte futbol a keda intacto y e pasion aki e tabata desea semper pa sirbi como legendario pa e futuro generacionnan. Pupy, na varios ocasion, a keda honra durante diferente evento deportivo. Un di su ultimo reconocimento publico y honor cu el a ricibi, tabata den un torneo di futbol di Lifida cu La Fama a organisa. Ki bunita regalo esaki tabata pa duna Pupy e honor cu e merece. Alabes e chikitinnan por a duna Pupy un regalo cu e por a hiba den su curason pa eternidad. E ocasion aki sigur a lanta Pupy su animo, pasobra tabata un momento hopi dificil door cu e tabata sinti su mes hopi kibra di salud. Sinembargo, el a conta cu e cooperacion valioso di su asistentenan y dokternan pa asina e por a lanta e dia ey hopi bon pa gradici e ekiponan y e publico presente pa e homenahe aki. Un alegria grandi tabata reina den e publico pa mira Pupy canando poco poco y cu e sonrisa di semper riba su cara ora e tabata hisa su man di saludo y gradicimento na tur esnan presente. Esaki siguramente a trece e recuerdonan di antes ora cu Pupy den su ekipo tabata saluda e publico despues di cada wega cu nan tabata gana. Dia 30 di september 2007, den oranan di mainta tempran di diasabra, e noticia a plama rond den tur skina di nos isla cu nos legendario den futbol Pupy Diaz a bay laga nos. Esaki indudablemente a laga atras hopi lagrima y dolor pa su famia pero tambe pa henter Aruba y naturalmente recuerdo di su epoca mas gl<ref>[https://archive.org/details/BNADIGARUBIANA3117/page/n9/mode/1up?q=patin+pret&view=theater Historia di Savaneta], Adolf (Dufi) Kock, 2009</ref> {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Botta, Angel}} [[Category:Hende]] [[Category:Futbol na Aruba]] Na Augustus 1955 Botta a dirihi e seleccion Arubano den e Campeonato Centro Americano y Del Caribe na Honduras. Aruba a perde 3 - 2 cu Costa Rica, 2 — 1 cu Corsou gana Cuba 5 - 1, tabla 1 — 1 cu Honduras y perde {{Appendix}} Despues di su carera profesional den futbol, Angel Botta a dicidi di bin Aruba na 1952, unda el a cuminsa traha como entrenador di muchanan di Socotoro, Aruba Jrs. Den Aruba Jrs. Angel Botta tabata hungador, pero tambe tabata e DT di e muchanan di Socotoro. Na 1955 Angel Botta a forma parti di e hungadornan cu a hinca un record di 93 goal den un campeonato. Fuera di Botta, tin esnan ya den paz decanse, cu ta Leo Rodriguez. Gochi Brion, Juan Briezen y Ruben Arrango. Fuera di Aruba Jrs. Angel Botta tabata Director Tecnico di seleccion di Aruba,y tambe di Antiyas, ora cu Aruba a gana e derecho di forma seleccion di Antiyas. Banda di esaki, e tabata entrenador di e.o. Tropical, cu a bira subkampeon di Aruba. tabata entrenador tambe di RCA, hibando e team tri-color n'e prome team Arubano cu a logra e titulo campeonil di Copa Antiyano. Mescos el a haci tambe ora e tabata DT di Estrella na 1970.<ref>{{citeer web|url=https://archive.org/details/BNA-DIG-AWEMAINTA-2011-08-17/page/n27/mode/1up?q=angel+botta&view=theater|Mundo deportivo ta yora Angel Botta|AweMainta|datum=2011-08-17|bezochtdatum=2023-04-25}}</ref> Asina por mira cu Angel Botta tabata entrenador di varios equipo di Aruba, haciendo futbol grandi cu ta keda solamente na historia, si compara e futbol di awendia, unda nos a bay atras. Un di e gran logronan sigur cu ta keda den historia, ta ora cu selec- cion di Aruba, a gana Saprissa di Costa Rica cu e score minimo, 1 -0. E goal aki a wordo anota pa Doc Williams, pero mester bisa cu e logro aki ta tambe danki na defensa solido di Aruba, y cu un Puppy Diaz, kende tabata grandi entre e 3 latanan. Miembronan di team di Aruba e tempo ey tabata Puppy Diaz den goal, den defensa nos ta haya Mario Mateo y Tuyo Werleman. Den medio campo tabata Watty Vos, Edwin Dirksz y Jose Boye. Como delantero, nos tabatin Antero Giel, Evenio Gonzalez, Gochi Brion, Doc Williamsy Juchi Jansen. Esaki tabata e unico seleccion cu a gana Saprissa, cu tabata gana tur su compromisonan internacional. Awe sigur mundo di deporte y sigur futbol ta yora fayecimento di Angel Botta, kende su entiero lo tuma lugar sigur na Aruba. E unico reconocimento cu Angel Botta a haya, ta cu e Centro Tec- nico na Stadion Frans Figaroa a ser yama na su nomber. Cu Angel sosega na paz. NOTES wikiwand Era un antiguo argentina de fútbol jugador y entrenador . La mayor parte de su carrera la ha desarrollado en Aruba, donde el centro técnico de fútbol nacional lleva su nombre. futboli- sta profesional di fama internacional. I mi no ta ke- re cu na Aruba lo tin algun hende cu no a tende nunca di Angel Botta. otta ha hecho un nombre para Aruba, haciendo que el club de Aruba Juniors con el que ganó el campeonato en 1953. Ese mismo año, dirigió el equipo de Antillas Holandesas en el 4 º lugar de la Copa CCCF . Dos años más tarde, compitió en la misma competición, pero esta vez al frente de la selección de Aruba que le lleva a la 5 º lugar. En 1974, dirigió a República Dominicana en los Juegos Centroamericanos y del Caribe . En 1996, volvió al timón de la selección de Aruba y se convirtió en el primer técnico en liderarla en un torneo clasificatorio para el Mundial , en este caso las eliminatorias para el Mundial de 1998 , sin mucho éxito ya que perdió dos veces ante la dominicana. República (2-3 y 1-3). Establecido durante mucho tiempo en Aruba, Ángel Botta entrenó a la mayoría de los clubes de la isla (Aruba Juniors, SV La Fama , SV Dakota , SV Estrella , Tropical, Racing Club Aruba , Brasil Juniors, SV Caiquetio , SV Juventud Tanki Leendert , entre otros) . El murió dentroagosto 2011 en el Hospital Dr. Horacio E. Oduber en Oranjestad . Tenía la enfermedad de Alzheimer . Un di e gran logronan sigur cu ta keda den historia, ta ora cu selec- cion di Aruba, a gana Saprissa di Costa Rica cu e score minimo, 1 -0. E goal aki a wordo anota pa Doc Williams, pero mester bisa cu e logro aki ta tambe danki na defensa solido di Aruba, y cu un Puppy Diaz, kende tabata grandi entre e 3 latanan. Miembronan di team di Aruba e Den decada sesenta el a 1952 el a fungi tambe como director tecnico di e [[Seleccion nacional di futbol di Aruba (masculino)|seleccion di Aruba]] y na 1960, 1961 y 1966 di e seleccion Antiano, cu e tempo ey tabata forma den mayoria pa hungadornan Arubano. Den e [[Weganan Centroamericano y di Caribe]] e seleccion a titula subcampeon na [[Cuba]] (1960); na di tres luga na e campeonato na [[Costa Rica]] y a obtene e medaya di plata na [[Puerto Rico]] (1966). Den [[Kopa antiano|Copa Antiyano]] el a yuda RCA pa gana na 1965, sigui pa Estrella na 1970, siendo e unico dos clubnan di Aruba pa logra esaki.<ref name="SdP"/> ------------- {{Databox}} '''Rovien Ostiana''' (☆ [[14 di febrüari|14 di februari]] [[2002]] na [[Aruba]]??) ta un futbolista Arubano cu ta hunga ..... pa Jong Volendam y e [[Seleccion nacional di futbol di Aruba (masculino)|seleccion nacional di Aruba]]. en.wiki: Rovien Ostiana (born 14 February 2002) is an Aruban footballer who most recently played for Jong Volendam and the Aruba national team. Club career As a youth, Ostiana played for SV SVV beginning in at least 2013.[1] For the 2020/2021 season, he joined English club Enfield Town of the Isthmian League Premier Division, suiting up for the under-19 team.[2] He returned to the Netherlands in 2021, signing for Kozakken Boys.[3] In July 2022, he moved to Jong Volendam of the Tweede Divisie. Team manager Kizito Musampa stated that Ostiana was his ideal image of a true number six.[4] Shortly after joining the club, he appeared in a 8–0 friendly victory over SV De Rijp.[5] He was joined on the Volendam roster by fellow Dutch Caribbean player Quincy Hoeve, a Bonaire international. In August 2023 the two players linked up in a league match against Koninklijke HFC.[6] International career Ostiana made his senior international debut for Aruba on 11 September 2023 in a 2023–24 CONCACAF Nations League C match against the Cayman Islands.[7] He scored his first goal for the national team in the second minute of the eventual 2–1 victory.[8][9] On the next matchday, Ostiana scored his second goal in two matches as Aruba defeated the United States Virgin Islands to remain undefeated and top its group.[10][11] ------------------ {{Variante|a}} {{Databox}} '''Jean-Marc Antersijn''' (☆ [[5 di yanüari|5 di januari]] [[1996]] na [[Aruba]]) ta un portero profesional di Aruba, ku ta hunga pa e seleccion nacional di [[Kòrsou]]. E ta agente liber y ta actualmente sin club. Jean-Marc Antersijn a nase na Aruba den bario di [[Noord]]. E tabata hunga futbol pa [[SV Nacional]] y a yega di forma parti di e seleccion U-13 di Aruba. Cu 17 aña el a bai [[Chile]], unda e tabata train cu e club Union La Calera.<ref>[https://m.voetbalzone.nl/nieuws/dat-ik-ziyech-daar-zag-was-een-onbewuste-motivatie-om-door-te-gaan/395526 Jean-Marc Antersijn], Voetbalzone.nl (27 di oktober 2021) </ref> Un aña despues e ta muda pa Hulanda pa bira futbolista profesional. Despues di core stage na PEC Zwolle, e ta move pa Haaglandia y otro clubnan Hulandes. Entre 2020 i 2021 e ta milita cu FC Eskilstuna y Arlanda na [[Suesia|Suecia]]. Na 2021 e ta firma cu Atlantic City. == Seleccion Arubano == Antersijn ta gana e premio "Golden Glove Award" pa su actuacion excelente durante e torneo CFU U-20 na 2014. Aruba tambe a ricibi e premio "Fair Play Award".<ref>{{citeer web|url=http://www.sportsmax.tv/?q=articles/2015/01/08/concacaf-u20-aruba%E2%80%99s-u-20-keeper-aims-impress-jamaica |titel=CONCACAF U20: Aruba's U-20 'keeper aims to impress in Jamaica &#124; Digicel SportsMax |werk=Sportsmax.tv |datum=2017-04-20 |bezochtdatum=2023-08-04}}</ref><ref>{{citeer web |url=http://www.cfufootball.org/index.php/men-s-u20/9518-trinidad-and-tobago-win-cfu-under-20-championship |titel=Trinidad and Tobago Win CFU Under 20 Championship &#124; CFU Men's U20 |werk=Cfufootball.org |date=2014-09-20 |bezochtdatum=2023-08-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20140922130648/http://www.cfufootball.org/index.php/men-s-u20/9518-trinidad-and-tobago-win-cfu-under-20-championship |archive-date=2014-09-22 |url-status=dead }}</ref><ref>{{citeer web|url=http://www.digicelsportsmax.com/?q=articles/2015/01/11/players-watch-arubas-jean-marc-antersijn |titel=Players to Watch: Aruba's Jean Marc Antersijn |werk=Digicel SportsMax |date=2017-04-20 |bezochtdatum=2023-08-04}}</ref> Den seleccion Arubano bou di coach Giovanni Franken el a hunga un wega amistoso contra [[Guam]] (2-0) na 2014.<ref>{{citeer web|url=https://int.soccerway.com/matches/2014/03/31/world/friendlies/aruba/guam/1650833/ |title=Aruba vs. Guam - 31 di maart 2014 - Soccerway |werk=Int.soccerway.com |date=2014-03-31 |bezochtdatum=2023-08-04}}</ref> {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Antersijn, Jean-Marc}} [[Category:Futbolista]] [[Category:Hende]] [[Category:Futbòl na Aruba]] __NOINDEX__ 569ss0ps6119vpr1sp9u21ii415coer 206429 206428 2026-10-07T18:15:31Z Caribiana 8320 206429 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ * {{ABW|bandera}}: [[Lista di hungado di e seleccion nacional di futbol di Aruba]] - [[Jeffrey Werleman]] - [[Michel Lopez]] - [[Yahmani Eisden]] - [[Stiven Rua]] - * {{CUW|bandera}}: [[Gina van Kessel]] - [[Brandley Kuwas]] - [[Jetro Willems]] - [[Patrick Kluivert]] - [[Remco Bicentini]] - [[Quinten Martinus]] - [[Kemy Augustin]] - [[Charlison Benschop]] ----------- {{Variante|c}} {{Infobox futbolista|variante=c | nomber = Jordi Paulina | imagen = | imagen hachura = | descripcion = <!-- Seccion di informacion personal --> | nomber completo = | fecha nacemento = [[23 di sèptèmber]] [[2004]] | luga nacemento = Odijk | pais nacemento = [[Hulanda]] | fecha fayecimento = | luga fayecimento = | pais fayecimento = | nacionalidad = {{NLD}} | nacionalidad_dep = {{CUW}} | haltura = 191 | pia = drechi <!-- Seccion di club profecional --> | debut = 2022 | debut ekipo = | club actual = [[File:Flag of Germany.svg|20px|border]] Fortuna Düsseldorf | liga = 3° Liga | number = 27 | posicion = delantero | contract = 20 di yüni 2030 <!-- Seccion di seleccion nacional --> | seleccion = {{CUWf}} | debut seleccion = 13 di novèmber 2025 | number seleccion = | participa = 5 | goal = 4 <!-- Seccion di trayectoria --> | temporada = 2022–2024<br />2024–2026<br />2024<br />2026– | club = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] USV Hercules<br/>[[File:Flag of Germany.svg|20px|border]] Borussia Dortmund II<br/>[[File:Flag of Germany.svg|20px|border]] Borussia Dortmund<br/>[[File:Flag of Germany.svg|20px|border]] Fortuna Düsseldorf <!-- Seccion di Prestacion --> | campeonato = | medaya = | competencia = | compeonato2 = | medaya2 = | competencia2 = | actualisa = 7 di òktober 2026 }} '''Jordi Leander Paulina''' (☆ [[23 di sèptèmber]] [[2004]] na Odijk, [[Hulanda]]) ta un [[futbol]]ista profeshonal kurasoleño-hulandes ku ta hunga komo delantero. Aktualmente, e ta hunga pa Fortuna Düsseldorf i pa e [[Selekshon nashonal di futbòl di Kòrsou (maskulino)|selekshon nashonal di Kòrsou]]. ==Karera== Jordi Paulina a nase na Hulanda i ta di desendensia kurasoleño. El a haña su formashon futbolístiko den e akademianan hubenil di VV Jonathan, FC Utrecht i USV Hercules.<ref>[https://www.vi.nl/nieuws/paulina-binnen-een-halfjaar-van-amateurs-naar-debuut-voor-dortmund Paulina binnen een halfjaar van amateurs naar debuut voor Dortmund], vi.nl (30 di oktober 2024)</ref> ===Klup=== Na ougùstùs 2022, Paulina a debutá ku e ekipo senior di USV Hercules den Kopa KNVB.[2] Den e winter di e temporada 2022-2023, el a wòrdu promové definitivamente pa e ekipo senior. Durante e temporada 2023-2024, el a bira titular regular. Dia 21 di desèmber 2023, Paulina a forma parti di e ekipo di USV Hercules ku a derotá [[AFC Ajax|Ajax]] 3-2 den e di dos buèlta di Kopa KNVB. El a duna e pase pa e promé gol di Hercules, anotá pa Tim Pieters.[[2]][[3]]<ref>[https://www.rtvutrecht.nl/sport/3674898/wat-een-sensatie-amateurs-hercules-stunten-in-de-beker-met-3-2-zege-op-ajax Wat een sensatie: amateurs Hercules stunten in de beker met 3-2 zege op Ajax], RTV Utrecht (21 di desèmber 2023)</ref> Dia 15 di mei 2024, a keda anunsiá ku Paulina lo transferí pa Borussia Dortmund despues di e temporada, kaminda el lo a hunga pa e ekipo reserva, Borussia Dortmund II, den e di 3 Liga.<ref>https://www.usvhercules.nl/jordi-paulina-tekent-contract-bij-borussia-dortmund/ Jordi Paulina tekent contract bij Borussia Dortmund], USV Hercules</ref> Dia 29 di òktober 2024, el a hasi su debut ku e promé ekipo di Borussia Dormund komo suplente den un derota di 1-0 kontra VfL Wolfsburg den Kopa DFB.<ref>[https://www.nu.nl/voetbal/6333479/ex-hercules-speler-paulina-debuteert-half-jaar-na-droomstap-bij-verlies-dortmund.html?referrer=https%3A%2F%2Fen.wikipedia.org%2F Ex-Hercules-speler Paulina debuteert half jaar na droomstap bij verlies Dortmund], nu.nl (29 di òktober 2024)</ref> Na 2025, Paulina a hunga prinsipalmente pa Borussia Dortmund II. Dia 3 di yanüari 2026, Paulina a a transferí pa Fortuna Düsseldorf, firmando un kontrato te 30 di yüni 2030.<ref>{{de}}[https://www.f95.de/news/34479-fortuna-verstarkt-sich-mit-jordi-paulina Fortuna verstärkt sich mit Jordi Paulina], f95.de (3 di yanüari 2026)</ref> ===Internashonal=== Na novèmber 2025, Paulina a risibí su promé yamada pa e selekshon di Kòrsou pa e eliminatorio di [[Kopa Mundial di Futbòl|Kopa Mundial di FIFA]] 2026. El a hasi su debut internashonal dia 13 di novèmber 2025 kontra [[Bermuda]], kaminda el a marka dos gol den un viktoria di 7-0.<ref>https://www.rfi.fr/en/sports/20251114-curacao-thrash-bermuda-7-0-to-top-world-cup-qualifying-group-as-jamaica-held Curacao thrash Bermuda 7-0 to top World Cup qualifying group as Jamaica held], rfi.fr (14 di novèmber 2025)</ref> <ref>[https://www.espn.nl/voetbal/artikel/_/id/15962344/paulina-na-droomdebuut-klaar-voor-jamaica-een-van-de-belangrijkste-wedstrijden-ooit-voor-curacao Paulina na droomdebuut klaar voor Jamaica: "Eén van de belangrijkste wedstrijden ooit voor Curaçao"] ESPN.nl, 18 november 2025</ref> Paulina a hunga tambe kontra [[Jamaica]] dia 18 di novèmber 2025.[[9]] Na sèptèmber 2026, el a kontribuí na un kòmbèk di Kòrsou kontra [[Costa Rica]] den [[CONCACAF Nations League|Liga di Nashonnan di CONCACAF]]. Kòrsou tabata perdiendo 3-0, Kòrsou a logra bira e partido i gana 4-3. Paulina a marka e gol di viktoria den e di 82 minüt i a kontribuí tambe na e otro golnan den e kòmbèk.<ref>[https://www.vi.nl/nieuws/gouden-wissels-helpen-advocaat-en-curacao-aan-zinderende-comeback Gouden wissels helpen Advocaat en Curaçao aan zinderende comeback] VI.nl, 25 september 2026</ref> Dia 4 di òktober 2026, Paulina a marka e gol di empate den un empate di 1-1 kontra [[Trinidad i Tobago]] na Port of Spain. Ku e resultado aki, Kòrsou a keda invikto den e fase di grupo i a klasifiká pa e kuartfinalnan di Liga di Nashonnan.<ref>Hans Hofstra, [https://www.curacao.nu/nieuws/sport/96877/curacao-plaatst-zich-voor-kwartfinales-na-gelijkspel-tegen-trinidad-en-tobago Curaçao plaatst zich voor kwartfinales na gelijkspel tegen Trinidad en Tobago], curacao.nu (4 di òktober 2026)</ref> ====Lista di gol ==== {| class= "wikitable" width="89%" style="text-align:center ! width="3" scope="col" |# ! width="5" scope="col" |Fecha ! width="20" scope="col"|Lugá ! width="15" |Oponente ! width="1" scope="col" |Skor ! width="1" scope="col" |Resultado ! width="1" scope="col" |Torneo |- | 1 || rowspan="2" |13-11-2025 || rowspan="2" | [[File:Flag of Bermuda.svg|22px|border]] [[Bermuda]] || rowspan="2" |[[File:Flag of Bermuda.svg|22px|border]] [[Bermuda]] || 3–0 ||rowspan="2" |7–0 || rowspan="2" | Kualifikashon [[Kopa Mundial di Futbòl|Kopa Mundial di FIFA]] 2026 |- | 2 || 5-0 |- | 3|| 24-09-2026 || [[File:Flag of Costa Rica.svg|22px|border]]<br/> [[San Jose]]|| [[File:Flag of Costa Rica.svg|22px|border]] [[Costa Rica]]|| 4–3 || 4–3 || rowspan="2" | 2026–27 [[CONCACAF Nations League|Liga di Nashonnan]] / Liga A |- | 4 || 4-10-2026 ||[[File:Flag of Trinidad and Tobago.svg|22px|border]]<br/> [[Port of Spain]]||[[File:Flag of Trinidad and Tobago.svg|22px|border]] [[Trinidad i Tobago]]|| 1-1 ||1-1 |- |} == Link eksterno == * [https://www.national-football-teams.com/player/101614/Jordi_Paulina_4.html Jordi Paulina], national-football-teams.com * [https://www.soccerway.com/player/paulina-jordi/CIpEhvPq/ Jordi Paulina], soccerway.com {{Appendix|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid =1378588990|titulo=Jordi Paulina}} {{References}} }} {{DEFAULTSORT::Paulina, Jordi}} [[:Kategoria:Hende]] [[:Kategoria:Futbolista]] [[:Kategoria:Futbòl na Boneiru]] ---------- Na novèmber 2025, Paulina a risibí su promé yamada pa e selekshon di Kòrsou pa e eliminatorio di [[Kopa Mundial di Futbòl|Kopa Mundial di FIFA]] 2026. El a hasi su debut internashonal dia 13 di novèmber 2025 kontra [[Bermuda]], kaminda el a marka dos gol den un viktoria di 7-0.<ref>https://www.rfi.fr/en/sports/20251114-curacao-thrash-bermuda-7-0-to-top-world-cup-qualifying-group-as-jamaica-held Curacao thrash Bermuda 7-0 to top World Cup qualifying group as Jamaica held], rfi.fr (14 di novèmber 2025)</ref> Dia 3 di novèmber 2025, Paulina a wòrdu yamá pa e selekshon nashonal di futbòl di Kòrsou pa Dick Advocaat. El a wòrdu inkluí den e selekshon pa e eliminatorionan pa Kopa di Mundu kontra Bermuda i Jamaica.<ref>{{Citeer web |url=https://www.usvhercules.nl/oud-herculanen-jordi-paulina-deveron-fonville-in-selectie-curacao/ |titel=Oud Herculanen Jordi Paulina & Deveron Fonville in selectie Curaçao – USV Hercules |bezochtdatum=2025-11-03 |taal=nl-NL |archiefdatum=2025-11-08 |archiefurl=https://web.archive.org/web/20251108072654/https://www.usvhercules.nl/oud-herculanen-jordi-paulina-deveron-fonville-in-selectie-curacao/ |dodeurl=ja }}</ref><ref>{{Citeer web |url=https://www.espn.nl/voetbal/artikel/_/id/15909277/advocaat-maakt-selectie-curacao-bekend-voor-cruciale-wk-kwalificatieduels |titel=Advocaat maakt selectie Curaçao bekend voor cruciale WK-kwalificatieduels |datum=2025-11-03 |bezochtdatum=2025-11-03 |werk=ESPN.nl |taal=nl}}</ref> El a skor dos gol den su promé partido kontra Bermuda (un viktoria di 7-0).<ref>[https://www.espn.nl/voetbal/artikel/_/id/15962344/paulina-na-droomdebuut-klaar-voor-jamaica-een-van-de-belangrijkste-wedstrijden-ooit-voor-curacao Paulina na droomdebuut klaar voor Jamaica: "Eén van de belangrijkste wedstrijden ooit voor Curaçao"] ESPN.nl, 18 november 2025</ref> Na sèptèmber 2026, durante su di tres aparishon internashonal, Paulina a skor e gol final den un viktoria di 4-3 riba Costa Rica. Danki na su gol—setup pa Juninho Bacuna—e tim di head coach Dick Advocaat a logra gana e partido di Liga di Nashonnan di CONCACAF, apesar di a keda atras 3-0 na kuminsamentu di e di dos mitar.<ref>[https://www.vi.nl/nieuws/gouden-wissels-helpen-advocaat-en-curacao-aan-zinderende-comeback Gouden wissels helpen Advocaat en Curaçao aan zinderende comeback] VI.nl, 25 september 2026</ref> {{Appendix}} ----------------- {{Variante|c}} {{Infobox futbolista|variante=c | nomber = Gina van Kessel | imagen = | imagen hachura = | descripcion = <!-- Seccion di informacion personal --> | nomber completo = | fecha nacemento = [[3 di mart]] [[1993]] | luga nacemento = [[Alkmaar]] | pais nacemento = [[Hulanda]] | fecha fayecimento = | luga fayecimento = | pais fayecimento = | nacionalidad = {{NLD}} | nacionalidad_dep = {{CUW}} | haltura = | pia = <!-- Seccion di club profecional --> | debut = | debut ekipo = | club actual = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] | liga = Promé Divishon | number = | posicion = | contract = <!-- Seccion di seleccion nacional --> | seleccion = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] [[Hulanda]] U-16, U-17 | debut seleccion = | number seleccion = | participa = 2 | goal = 1 | seleccion2 = [[File:Flag of Curaçao.svg|20px|border]] [[Kòrsou]] U-17, U-20 | debut seleccion2 = | number seleccion2 = | participa2 = 7 | goal2 = 0 | seleccion3 = {{CUWf}} | debut seleccion3 = 10 di yüni 2015 | number seleccion3 = | participa3 = 25 | goal3 = 8 <!-- Seccion di trayectoria --> | temporada = 2013– | club = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] <!-- Seccion di Prestacion --> | campeonato = | medaya = | competencia = | compeonato2 = | medaya2 = | competencia2 = | actualisa = 28 di sèptèmber 2026 }} '''Gino van Kessel''' (☆ [[3 di mart]] [[1993]] na [[Alkmaar]]) ta un futbolista kurasoleño-hulandes ku ta hunga komo ...... E ta representa [[Kòrsou]] na nivel internashonal. == Karera == ===Karera internashonal=== Penso a representa [[Hulanda]] na nivel hubenil? Na sèptèmber 2026, Penso a wòrdu konvoká pa e [[Selekshon nashonal di futbòl di Kòrsou (maskulino)|selekshon nashonal di Kòrsou]] pa == Link eksterno == * [https://www.espn.co.uk/football/team/squad/_/id/11678/sort/height/Curazao Curaçao squad], espn.co.uk * [https://www.transfermarkt.com/kyano-penso/profil/spieler/1146449 Profil Kyano Penso], transfermarkt.com {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Kessel, Gino van}} [[:Kategoria:Hende]] [[:Kategoria:Futbolista]] [[:Kategoria:Futbòl na Kòrsou]] ----------------- {{Variante|c}} {{Infobox futbolista|variante=c | nomber = Jort van der Sande | imagen = | imagen hachura = | descripcion = <!-- Seccion di informacion personal --> | nomber completo = | alias = | fecha nacemento = [[25 di yanüari]] [[1996]] | luga nacemento = | pais nacemento = {{NLD}} | fecha fayecimento = | luga fayecimento = | pais fayecimento = | nacionalidad = | haltura = | pia = <!-- Seccion di club profecional --> | debut = | debut ekipo = | club actual = [[File:Flag of Indonesia.svg|20px|border]] Bali United | liga = Promé Divishon | number = 3 | posicion = Delantero | contract = <!-- Seccion di seleccion nacional --> | seleccion = {{BONf}} | debut seleccion = | number seleccion = | participa = 28 | goal = 1 <!-- Seccion di trayectoria --> | temporada = 2012–2014<br>2014–2018<br>2018–2024<br>2024-2025<br>2025- | club = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] VV Smitshoek<br>[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Kozakken Boys<br>[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] RKC Waalwijk<br>[[File:Flag of Saudi Arabia.svg|20px|border]] El-Hazem<br>[[File:Flag of Saudi Arabia.svg|20px|border]] Abha <!-- Seccion di Prestacion --> | campeonato = | medaya = | competencia = | compeonato2 = | medaya2 = | competencia2 = | actualisa = 10 di yüni 2026 }} '''Jort van der Sande''' ('s-Hertogenbosch, [[25 di yanüari]] [[1996]]) ta un futbolista boneriano-hulandes ku normalmente ta hunga komo delantero. El a bandoná e klup eskoses Dundee United na ougùstùs 2025 pa SC Cambuur. Van der Sande a hasi su debut den e selekshon nashonal di futbòl di Boneiru na 2023. ==Karera di klup== Van der Sande ta djòin for di SC Cambuur, kaminda el a hunga un ròl klave den e promoshon pa Eredivisie temporada pasá. Den e Keuken Kampioen Divisie, el a skor nuebe gol i a proveé ​​dos asistensia.<ref name="Jort"/> Aunke Van der Sande a nase na Den Bosch dia 25 di yanüari 1996, e ta hunga internashonalmente pa e selekshon nashonal di Boneiru. E delantero ta forma parti di e selekshon boneriano pa vários aña kaba i ta representá e isla durante partidonan internashonal. E atacante a cuminsa su educacion di futbol na SV Audacia y VV Heeswijk, despues di cual el a progresa door di e academia hubenil di FC Den Bosch. Tabata einan ku el a hasi su avance tambe den futbòl profeshonal. Siguientemente, el a hunga pa FC Eindhoven, NAC Breda, i ADO Den Haag.<ref name="Jort"/> Durante su tempu na FC Eindhoven, e tabata un kompañero di e aktual kapitan indones, Jay Idzes, kende e tempu ei a hasi e transishon di e tim hubenil pa e promé tim.<ref name="Jort"/> Na 2024, Van der Sande a opta pa un aventura den eksterior ku e klup eskoses Dundee United. Un temporada despues, el a regresa Hulanda pa bisti e camiseta di SC Cambuur. Awor, un otro reto den eksterior ta sper’é, e biaha aki na Indonesia.<ref name="Jort"/> ==Karera internashonal== Riba 5 di òktober 2023, Van der Sande a wòrdu inkluí den e selekshon di selekshon nashonal di futbòl di Boneiru pa e coach nashonal Rilove Janga pa e partido internashonal kontra Anguilla dia 12 di òktober den e Liga di Nashonnan di CONCACAF 2023-24. Van der Sande tabata eligibel pasobra el a biba riba e isla di Caribe pa cinco aña durante su hubentud. Mesora el a hasi su debut internashonal komo titular i a hunga henter e partido, kual Boneiru a gana 2-0 kontra di Anguilla.[2] Siguientemente, el a wòrdu yamá mas frekuentemente pa e selekshon nashonal, i dia 8 di sèptèmber 2024, el a skor su promé gol pa Boneiru ora el a haña e nèt den e derota di 2-1 for di kas kontra El Salvador den e Liga di Nashonnan di CONCACAF 2024/25. --------------- Segun gerente general Yabes Tanuri, e yegada di e delantero ta un eskoho deliberá di e staf tékniko. “Nos ta anunsiá ofisialmente ku Jort van der Sande ta nos hungadó stranhero nobo pa e temporada benidero. Su yegada ta kuadra ku e nesesidatnan di e personal tékniko. A base di su eksperensia i estadístikanan komo delantero, nos ta spera ku e por duna un kontribushon signifikante na Bali United. Nos ta spera ku e adaptá lihé na e liga indones. Bon Bini na Bali, i nos ta spera di logra un éksito huntu den Tanuri,” Tanuri a bisa. deklarashon di e klup.<ref name="Jort">Hans Hofstra, [https://www.bonaire.nu/nieuws/sport/92813/bonairiaans-international-jort-van-der-sande-tekent-bij-bali-united https://www.bonaire.nu/nieuws/sport/92813/bonairiaans-international-jort-van-der-sande-tekent-bij-bali-united], bonaire.nu (26 di yüli 2026)</ref> {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Sande, Jort van der}} [[:Kategoria:Hende]] [[:Kategoria:Futbolista]] [[:Kategoria:Futbòl na Boneiru]] ---------------- {{Variante|c}} {{Infobox futbolista|variante=c | nomber = | imagen = | imagen hachura = | descripcion = <!-- Seccion di informacion personal --> | nomber completo = Jarzinho Saul Emmanuel Pieter | alias = | fecha nacemento = | luga nacemento = [[Willemstad]] | pais nacemento = {{CUW}} | fecha fayecimento = | luga fayecimento = | pais fayecimento = | nacionalidad = | haltura = | pia = <!-- Seccion di club profecional --> | debut = | debut ekipo = | club actual = [[File:Flag of Saudi Arabia.svg|20px|border]] Abha | liga = Promé Divishon | number = 3 | posicion = Defensa | contract = <!-- Seccion di seleccion nacional --> | seleccion = {{CUWf}} | debut seleccion = 6 di òktober 2016 | number seleccion = | participa = 28 | goal = 1 <!-- Seccion di trayectoria --> | temporada = 2012–2014<br>2014–2018<br>2018–2024<br>2024-2025<br>2025- | club = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] VV Smitshoek<br>[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Kozakken Boys<br>[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] RKC Waalwijk<br>[[File:Flag of Saudi Arabia.svg|20px|border]] El-Hazem<br>[[File:Flag of Saudi Arabia.svg|20px|border]] Abha <!-- Seccion di Prestacion --> | campeonato = | medaya = | competencia = | compeonato2 = | medaya2 = | competencia2 = | actualisa = 10 di yüni 2026 }} '''Jarzinho Saul Emmanuel Pieter''' (☆ [[11 di novèmber]] [[1987]] na [[Willemstad]] – † [[9 di sèptèmber]] [[2019]] na [[Port au Prince]]) tabata un futbolista di Kòrsou ku tabata hunga komo kiper. Karera di klup Pieter a kuminsá su karera ku RKSV Centro Dominguito, kaminda el a bira un di e portero mas importante den futbòl lokal. Ku e klup aki, el a gana varios kampionato di Kòrsou, inkluyendo titulonan na 2012, 2013, 2015 i 2016. Durante e periodo aki, Centro Dominguito tabata un di e ekiponan dominante riba e isla. Despues di mas ku dies aña ku e klup, Pieter a transferí na 2018 pa SV VESTA. Ku e equipo aki, el a logra un logro historiko ora ku VESTA a bira kampion di Kòrsou pa promé biaha den su historia. Internashonal Pieter a hasi su debut pa e selekshon nashonal di Kòrsou na 2013, poco tempu despues di su promé titulo ku Centro Dominguito. El a forma parti di e selekshon durante varios aña, mayoria di biaha komo di dos portero despues di Eloy Room. El a partisipá den torneo manera e Kampionato Karibe 2014, kaminda Kòrsou a debuta na e ronda final, i tambe den e Kopa Oro di CONCACAF 2017. Den e ultimo torneo aki, Kòrsou a logra un exito historiko ora ku nan a gana e kampionato karibeño i kualifiká pa e Kopa Oro. Morto Na sèptèmber 2019, Pieter tabata ku e selekshon nashonal na Haití pa un partido di CONCACAF Nations League. Poco despues di yega, el a kuminsá sinti malu. Dia 9 di sèptèmber 2019, el a wòrdu hañá morto den su kamber di hotel na Port-au-Prince, probablemente debí na un paro kardiako. Su morto a kousa gran tristesa den Kòrsou i den mundu di futbòl. Durante e siguiente partido di e selekshon, a wòrdu tene un momento di silensio na su memoria. Despues di su morto, a wòrdu establesé e “Jarzinho Pieter Kids Fund Project” na su honor. == Karera == ===Klup=== Pieter a hunga pa [[RKSV Centro Dominguito]] y SV VESTA na [[Kòrsou]] i a titulá seis biaha kampeon di Kòrsou. Den zomer di 2018, el a hunga pa [[SV Juventus]] na [[Boneiru]] pa vários luna. === Internashonal === Un rato despues di a gana su di dos titulo nacional cu RKSV Centro Dominguito na 2013, Pieter a wordo yama pa e seleccion nacional di futbol di Curaçao pa entrenador nacional Ludwig Alberto. Tres dia despues di su di 26 cumpleaños, el a debuta den e prome partido di e torneo ABCS 2013 contra Aruba, un partido cu Curaçao a gana 2-0. Den e final contra Surinam dos dia despues, cual Curaçao a perde 3-1, Pieter un biaha mas a hunga full e 90 minuut den gol pa su pais natal. Ta te na sèptèmber 2014 Pieter a keda selektá pa e selekshon di Kòrsou atrobe. Pa e eliminatorio di Kampionato di Karibe 2014, el a wòrdu yamá pa e selekshon di Kòrsou dor di Ingemar Pieternella i a hunga den tur tres partido di grupo den e promé buèlta. Curaçao a termina prome y a avansa pa e di dos buelta di clasificacion, unda nan a bolbe termina na di dos luga tras di Martinique. Pieter a hunga den tur tres partido di grupo di Pieternella. Despues di a klasifiká ku éksito, e selekshon nashonal a partisipá den e finalnan na Jamaica na novèmber 2014 pa promé biaha den historia. Danki na su actuacionnan consistente durante e eliminatorionan, Pieter tabata tambe e portero regular di su pais den e finalnan y a hunga e 90 minuut completo den tur tres partido di grupo di su team. Sinembargo, Curaçao a perde den Grupo A contra Trinidad y Tobago, Cuba, y Guyana Frances, y finalmente a termina ultimo den e grupo cu 0 punto y un diferencia di gol di 5:10, loke a conduci na un eliminacion trempan di e torneo. E siguiente aña, Pieter a wòrdu remplasá komo portero di promé eskoho pa Eloy Room; Zeus de la Paz i Marcello Pisas tambe a hunga pa e selekshon nashonal e aña ei, promé ku Eloy Room a bira e úniko promé eskoho for di 2016. Pieter tabata e portero di reserva di De la Paz den por lo ménos dos partido internashonal na 2015 i despues mester a warda un aña promé ku e wòrdu yamá atrobe. For di e promé buèlta di e eliminatorionan pa Kopa Karibe 2017, Pieter tabata e portero di reserva di Eloy Room i seguidamente a keda riba banki pa e selekshon di Kòrsou—ku eksepshon di algun partido. Dia 22 di maart 2017, Pieter a hunga den un partido amistoso no oficial contra El Salvador cu no a wordo reconoci pa FIFA. Despues ku Curaçao a klasifiká ku éksito pa e Kampionato di Karibe, nan a gana e buèlta final di Martinique, asina klasifiká pa e Kopa di Oro di CONCACAF 2017. Asina mes e team a termina ultimo den Grupo C sin anota ni un punto of gol y a keda elimina trempan. Durante e periodo aki, Pieter tabata konsistentemente e reserva di Room. Despues di esei, Pieter a keda e di dos eskoho tras di Room den un seri di partidonan amistoso, e klasifikashonnan di Liga di Nashonnan di CONCACAF 2019-21, i e Kopa di Oro di CONCACAF 2019. Kamber a keda pa Merka despues di partisipashon den e Kopa di Oro. === Morto === Na kuminsamentu di sèptèmber 2019, el a kuminsá e kampaña di Liga di Nashonnan di CONCACAF 2019-21 ku e selekshon nashonal di Kòrsou i tabata un biaha mas riba banki tras di Eloy Room den un viktoria di 1-0 riba Haiti dia 7 di sèptèmber. Un dia despues, el a bula ku e selekshon nashonal pa e kapital haitiano, Port-au-Porce, pa nan di dos partido di regreso, grupo Haiti. E mesun dia ei, Pieter a keha di ta sinti malu. E siguiente mainta, el a wòrdu hañá morto den su kamber di hotèl na Marriott na Port-au-Prince; el a muri di paro kardiako.<ref>[https://www.mirror.co.uk/sport/football/news/jairzinho-pieter-dead-curacao-goalkeeper-19934472 Jairzinho Pieter dead: Curacao goalkeeper suffers cardiac arrest on eve of qualifier] (englisch), abgerufen am 18. Oktober 2019</ref> E partido kontra Haiti a wòrdu hunga apesar di morto di Pieter i a terminá den un empate di 1-1; un minüt di silensio a wordu observa promé ku kickoff den su memoria. <ref>[https://www.washingtonpost.com/sports/2019/09/10/day-before-an-international-match-goalie-curacao-died-heart-attack/ The day before an international match, a goalie from Curacao died of a heart attack] (englisch), abgerufen am 18. Oktober 2019</ref> Despues di a skor e gol di empate, [[Elson Hooi]] di Kòrsou a hisa un T-shirt ku e number di Pieter i e palabra “LEGENDA” riba dje pa e kámaranan.<ref>{{en}}[https://www.youtube.com/watch?v=uAUpujswL_c Curacao and Haiti played an exciting 1-1 draw], abgerufen am 18. Oktober 2019</ref> Despues di su morto, e Proyekto di Fondo di Mucha Jarzinho Pieter a wòrdu establesé na su honor.<ref>[https://kikotapasando.com/2019/10/03/grupo-amigunan-di-pieter-ku-un-inisiativa-bunita-t-shirt-speshal-pa-duna-honor-i-alabes-fundraising-pa-yunan-di-jarzinho-pieter/ Grupo ‘amigunan di Pieter’ ku un inisiativa bunita T-shirt speshal pa duna honor i alabes fundraising pa yunan di Jarzinho Pieter] (Papiamentu), abgerufen am 18. Oktober 2019</ref> ====Selekshon nashonal di Kòrsou==== Na 2013, el a hasi su debut pa e selekshon nashonal di futbòl di Kòrsou, kaminda e tabata prinsipalmente portero di reserva. Pieter a forma parti di e selekshon di Kòrsou na [[Kopa Oro di CONCACAF]] 2017 i 2019 i [[Kopa Karibe]] 2014 i 2017. Ku Kòrsou, Pieter a gana e Kopa Karibe na 2017. Pieter a fayesé dia 9 di sèptèmber 2019, na e edat di 31 aña den e hotèl di hungadónan na Port-au-Prince, Haiti, kaminda e tabata ku e selekshon nashonal di futbòl di Kòrsou pa un partido den [[CONCACAF Nations League]].<ref>[https://web.archive.org/web/20191018084407/https://www.concacaf.com/en/article/concacaf-statement-09092019 Concacaf Statement], concacaf.com, 9 di sèptèmber 2019.</ref> ==Lista di honor== ; RKSV Centro Dominguito :[[Promé Divishon|Sekshon Pagá / Promé Divishon]]: 2012, 2013, 2015, 2016, 2017 ; SV Vesta : Promé Divishon: 2019 ; {{CUW}} : [[Kopa Karibe]]: 2017 : King's Cup: 2019 ==Link eksterno== *[https://www.national-football-teams.com/player/54167/Jarzinho_Pieter.html Profiel op national-football-teams.com] * {{Transfermarkt|300410}} * {{NFTPlayer|54167}} * [https://caribbeanfootballdatabase.com/curacao/players/jairzinhopieter.html Jarzinho Pieter] in der Caribbean Football Database (englisch) {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Pieter, Jarzinho}} [[:Kategoria:Hende]] [[:Kategoria:Futbolista]] [[:Kategoria:Futbòl na Kòrsou]] --------------- {{Variante|c}} {{Infobox futbolista|variante=c | nomber = | imagen = | imagen hachura = | descripcion = <!-- Seccion di informacion personal --> | nomber completo = | alias = | fecha nacemento = | luga nacemento = [[Willemstad]] | pais nacemento = {{CUW}} | fecha fayecimento = | luga fayecimento = | pais fayecimento = | nacionalidad = | haltura = | pia = <!-- Seccion di club profecional --> | debut = | debut ekipo = | club actual = [[File:Flag of Saudi Arabia.svg|20px|border]] | liga = Promé Divishon | number = 3 | posicion = Defensa | contract = <!-- Seccion di seleccion nacional 1--> | seleccion = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] [[Hulanda]] U-15 | debut seleccion = 2011 | number seleccion= | participa = 36 | goal = 4 <!-- Seccion di seleccion nacional 2--> | seleccion2 = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] [[Hulanda]] | debut seleccion2= | number seleccion2= | participa2 = 6 | goal2 = 0 <!-- Seccion di seleccion nacional 3--> | seleccion3 = {{CUWf}} | debut seleccion3 = 5 di sèptèmber 2025 | number seleccion3= | participa3 = 3 | goal3 = 0 <!-- Seccion di trayectoria --> | temporada = 2012–2014<br>2014–2018<br>2018–2024<br>2024-2025<br>2025- | club = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] VV Smitshoek<br>[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Kozakken Boys<br>[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] RKC Waalwijk<br>[[File:Flag of Saudi Arabia.svg|20px|border]] El-Hazem<br>[[File:Flag of Saudi Arabia.svg|20px|border]] Abha <!-- Seccion di Prestacion --> | campeonato = | medaya = | competencia = | compeonato2 = | medaya2 = | competencia2 = | actualisa = 10 di yüni 2026 }} === Internashonal === For di 2012 pa 2017, Bazoer a hasi un total di 33 aparishon pa diferente selekshon hubenil di Hulanda, anotando tres gol. Ku e selekshon U-17, el a gana e kampeonato oropeo di UEFA U-17 na [[Slovenia]] na 2012. Dia 13 di novèmber 2015, el a hasi su debut pa e selekshon nashonal senior den un wega amistoso kontra Wales (3-2). Na 2016, e mediokampista a hasi sinku aparishon mas den partidonan amistoso. ====Selekshon nashonal di Kòrsou==== Ya for di 2013, Kòrsou a aserká Bazoer pa firma kuné komo un internashonal hubenil.<ref>{{cite web |language=en |url=http://www.concacaf.com/page/ConfederationDetail/0,,12813~2730083,00.html|title=U-20 finals set for Mexico, U-17s to Panama|publisher=CONCACAF.com|date=2012-11-04 |access-date= |url-status=|archive-url=https://web.archive.org/web/20120413211011/http://www.concacaf.com/page/ConfederationDetail/0,,12813~2730083,00.html|archive-date=2012-04-13}}</ref> Dia 29 di ougùstùs 2025, FIFA a aprobá e petishon di Bazoer pa kambia su afiliashon nashonal di Hulanda pa Kòrsou.<ref>{{cite web|url=https://knowledge.fifa.com/change-of-association-platform |language=en |title=FIFA Change of Association Platform|work=knowledge.fifa.com|date=2025-08-29 |accessdate=2026-06-10}}</ref> El a hasi su debut pa e selekshon nashonal di futbòl di Kòrsou dia 5 di sèptèmber 2025 den un wega di eliminashon pa Kopa di Mundu kontra Trinidad i Tobago, ku a terminá 0-0.<ref>{{cite web |language=en |url= https://www.sofascore.com/football/match/curacao-trinidad-and-tobago/mdcsCqx |title=Trinidad and Tobago v Curaçao|date=2025-09-05 |work=sofascore.com |access-date=2026-06-10}}</ref> Na mei 2026, el a wòrdu nombrá den e selekshon final di Kòrsou pa e [[Kopa Mundial di Futbòl|Kopa Mundial di FIFA]] 2026, e promé aparishon di e pais na e torneo.<ref>{{cite web|title=Smallest nation Curacao name debut World Cup squad|url=https://www.bbc.com/sport/football/articles/c70798249j0o|date=2026-05-18|access-date=2026-06-10}}</ref> {{Appendix}} {{Malchi:Navegashon Selekshon Nashonal di Futbòl di Kòrsou KM 2026}} {{DEFAULTSORT:Bazoer, Riechedly}} [[:Kategoria:Hende]] [[:Kategoria:Futbolista]] [[:Kategoria:Futbòl na Kòrsou]] ===Internashonal=== ====Selekshon nashonal di Kòrsou==== Fonville a wòrdu yamá pa e selekshon nashonal di Kòrsou pa e partidonan di klasifikashon pa [[Kopa Mundial di Futbòl|Kopa Mundial]] 2026 di [[FIFA]] kontra Bermuda i Jamaica dia 13 i 18 di novèmber 2025.<ref>{{cite web|url= https://www.gelderlander.nl/nec/deveron-fonville-heeft-een-unieke-route-afgelegd-richting-nec-ik-moest-opeens-verder-kijken-dan-voetbal~ae1d1e4d/?referrer=https%3A%2F%2Fwww.google.com%2F|website=Gelderlander.nl|accessdate=|title= Deveron Fonville took a unique path to NEC: "I suddenly had to look beyond football."|date=2025-11-12}}</ref> Na mart 2026, el a konfirmá su desishon pa hunga pa Kòrsou<ref>{{citeer web |url=https://www.voetbalprimeur.nl/nieuws/2069306/nec-verdediger-fonville-over-keuze-tussen-nederland-en-cura-ao.html |titel=NEC-verdediger gelinkt aan Oranje: 'Ik heb met mijn hart voor Curaçao gekozen' |datum=2026-03-21 |taal=nl}}</ref> i dia 18 di mei 2026 a wòrdu nominá pa e tim final pa Kopa Mundial 2026, apesar di no a hunga promé.<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/sport/football/articles/c70798249j0o |titel=2026 World Cup: Curacao name debut 26-man squad |datum=2026-05-18 |language=en |work=BBC}}</ref> El a hasi su debut pa Kòrsou dia 30 di mei 2026 den e partido preparatorio pa Mundial kontra Eskosia.<ref>[https://www.vi.nl/nieuws/advocaat-laat-fonville-debuteren-namens-cura-ao-tegen-schotland Advocaat laat Fonville debuteren namens Curaçao tegen Schotland], vi.nl (30 di mei 2026)</ref> -------------- {{Variante|c}} {{Infobox futbolista| variante = c | nomber = Godfried Roemeratoe | nomber completo = | imagen = Godfried Roemeratoe.JPG | descripcion = Godfried Roemeratoe na 2025. | fecha nacemento = [[19 di ougùstùs]] [[1999]] | luga nacemento = | pais nacemento = {{NLD}} | fecha fayecimento= | luga fayecimento = | pais fayecimento = | nacionalidad = | nacionalidad_dep = {{CUW}} | deporte = futbol | haltura = 178 | pia = drechi | club actual = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] FKC Waalwijk | liga = | number = 24 | posicion = Mediokampista <!-- Seccion di seleccion nacional 1--> | seleccion = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] [[Hulanda]] U-17, U-20 | debut seleccion= 2015 | number seleccion= | participa = 6 | goal = 0 <!-- Seccion di seleccion nacional 2--> | seleccion2 = {{CUWf}} | debut seleccion2 = 2023 | number seleccion2= | participa2 = 16 | goal2 = 1 | temporada = 2017–2018<br />2018–2022<br />2021–2022<br />2022–2023<br />2023– | club = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Jong FC Twente<br />[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] FC Twente<br />[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Willem II<br />[[File:Flag of Israel.svg|20px|border]] Hapoel Tel Aviv<br />[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] RKC Waalwijk }} '''Godfried Roemeratoe''' (☆ [[19 di ougùstùs]] [[1999]] na Oost-Souburg, [[Hulanda]]) ta un futbolista profeshonal ku ta hunga komo mediokampista pa RKC Waalwijk i pa e [[Selekshon nashonal di futbòl di Kòrsou (maskulino)| selekshon nashonal di Kòrsou]]. ==Karera== ===Klup=== ===Internashonal=== El a wòrdu yamá pa e selekshon nashonal di futbòl di Kòrsou pa e partidonan di klasifikashon pa Kopa Mundial di FIFA 2026 kontra Bermuda i Jamaica riba 13 i 18 di novèmber 2025.[7] ====Selekshon nashonal di Kòrsou==== {{Malchi:Navegashon Selekshon Nashonal di Futbòl di Kòrsou KM 2026}} {{Stub}} {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Roemeratoe, Godfried}} [[:Kategoria:Hende]] [[:Kategoria:Futbolista]] [[:Kategoria:Futbòl na Kòrsou]] ---------------- {{Variante|c}} {{Infobox futbolista| variante = c | nomber = Joshua Brenet | nomber completo = Joshua Benjamin Brenet | imagen = PSV Eindhoven, Teamcamp Bad Erlach, July 2014 (076).jpg | descripcion = | fecha nacemento = [[20 di mart]] [[1994]] | luga nacemento = Kerkrade | pais nacemento = {{NLD}} | fecha fayecimento= | luga fayecimento = | pais fayecimento = | nacionalidad = | nacionalidad_dep = {{CUW}} | deporte = futbol | haltura = 181 | pia = drechi | club actual = [[File:Flag of Turkey.svg|20px|border]] Kayserispor | liga = Superliga | number = 30 | posicion = Defensa <!-- Seccion di seleccion nacional 1--> | seleccion = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] [[Hulanda]] U-18, U-19, U-21 | debut seleccion = 2011 | number seleccion= | participa = 17 | goal = 0 <!-- Seccion di seleccion nacional 2--> | seleccion2 = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] [[Hulanda]] | debut seleccion2 = 9 di novèmber 2016 | number seleccion2= | participa2 = 2 | goal2 = 0 <!-- Seccion di seleccion nacional 3--> | seleccion3 = {{CUWf}} | debut seleccion3 = 6 di yüni 2024 | number seleccion3= | participa3 = 11 | goal3 = 1 | temporada = 2012–2018<br />2013–2015<br />2018–2022<br />2020<br />2021<br />2022–2024<br />2024–2025<br />2025–2026<br />2026– | club = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] PSV<br />[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Jong PSV<br />[[File:Flag of Germany.svg|20px|border]] Hoffenheim<br />→ [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Vitesse<br />[[File:Flag of Germany.svg|20px|border]] Hoffenheim<br>[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] FC Twente<br />[[File:Flag of Qatar.svg|20px|border]] Al-Rayyan SC<br />[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] [[Eskosia]] Livingston FC<br />[[File:Flag of Turkey.svg|20px|border]] Kayserispor }} '''Joshua Benjamin Brenet''' (☆ [[20 di mart]] [[1994]] na Kerkrade, [[Hulanda]]) ta un futbolista [[Hulanda|hulandes]] ku raisnan di [[Kòrsou]] ku ta hunga komo delantero. Aktualmente, e ta hunga pa Kayserispor i pa e [[Selekshon nashonal di futbòl di Kòrsou (maskulino)| selekshon nashonal di Kòrsou]]. ==Karera== ===Klup=== ===Internashonal=== ====Selekshon nashonal di Kòrsou==== {{Malchi:Navegashon Selekshon Nashonal di Futbòl di Kòrsou KM 2026}} {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Brenet, Joshua }} [[:Kategoria:Hende]] [[:Kategoria:Futbolista]] [[:Kategoria:Futbòl na Kòrsou]] ------------ (☆ na ) ta un futbolista ku raisnan di Kòrsou ku ta hunga komo . Aktualmente, el ta hunga pa i pa e selekshon nashonal di Kòrsou. == Karera == === Hoben === <Optional: youth clubs in 1–2 sentences> El a kuminsá su karera na i despues a pasa pa <academy/club>. === Klup === Dia , el a hasi su debut profeshonal pa den un partido kontra .[#] <Season/period>: <short summary – appearances/goals if known> Na , el a transferí pa .<optional fee/contract>[#] Na , el a firma ku .[#] <Keep each club to 1–2 sentences max> === Internashonal === <Optional: youth national teams> El a representá na nivel hubenil (si aplicabel). El a hasi su debut pa Kòrsou dia den un kontra . <Optional highlight (ONLY if notable)> Dia , el a <goal/assist/event> den un partido kontra . <Optional: tournament/qualification> El tabata parti di e selekshon ku a <achievement, e.g. klasifiká pa Mundial 2026>. ----------- {{Variante|c}} E '''lista di hungado di e seleccion nacional di futbol di Aruba''' ta duna un bista di tur futbolista cu tin por lo menos cinco wega internacional pa [[Aruba]] riba nan nomber. E lista no ta incluí partidonan pa e [[Selekshon Antiano di Futbòl|selekshon nashonal di futbol di Antias Hulandes]], solamente e partidonan internacional di pais Aruba despues di su status aparte na 1986. == Lista di hungado == {| class="wikitable sortable" width=90% style="text-align:center;" |- align=left ! width=5% | № ! width=15% | Hungadó ! width=5% | № di partido hungá ! width=5% | № di gol ! width=15% | Debut ! width=15% | Ultimo wega |- | 1 || align="left" | [[Fernando Lewis]] || 11 || 0 || 5 juni 2015 || 14 juni 2017 |- | 2 || align="left" | [[Noah Harms]] || 11 || 0 || 10 oktober 2017 || 4 juni 2022 |- | 3 || align=left | [[Walter Bennett (Aruba)|Walter Bennett]] || 17 || 0 || 21 augustus 2011 || 18 oktober 2023 |- | 4 || align=left | [[Gregor Breinburg]] || 13 || 0 || 2019 || 21 november 2023 |- | 5 || align="left" | [[Terence Groothusen]] || 27 || 1 || 2016 || 9 oktober 2021 |- | 6 || align="left" | [[Josh Gross]] || 25 || 3 || 2021 || |- | 7 || align="left" | [[Annuar Kock]] || 48 || 13 || 2019 || |- | 8 || align="left" | '''[[Matthew Lentink]]'''|| 70 || 16 || 2016 || |- | 9 || align="left" | [[Nickenson Paul]] || 10 || 3 || 10 oktober 2017 || 16 juni 2021 |- | 10 || align="left" | [[Bradley Martis]] || 12 || 0 || 2011 || 17 juli 2017 |- | 11 || align=left | [[Diederick Luidens]] || 17 || 1 || 5 juni 2019 || 21 november 2023 |- | 12 || align="left" | '''[[Rovien Ostiana]]''' || 11 || 1 || 2024 || |- | 13 || align="left" | [[Darryl Baly]] || 38 || 2 || 2011 || 13 juni 2023 |- | 14 || align="left" | [[Jaybrien Romano]] || 10 || 1 || 23 maart 2018 || 1 juli 2019 |- | 15 || align=left | [[Javier Jimenez]] || 16 || 5 || 2011 || 3 oktober 2021 |- | 16 || align="left" | [[Jayden Kruydenhof]] || 14 || 0 || 2021 || |- | 17 || align="left" | '''''[[Jonathan Richard]]''''' || 19 || 1 || 2021 || |- | 18 || align="left" | [[Isaï Marselia]] || 23 || 0 || 2023 || |- | 19 || align="left" | [[Tyron Perret Gentil]] || 39 || 1 || 2016 || |- | 20 || align=left | [[Leroy Oehlers]] || 37 || 5 || 2019 || |- | 21 || align=left | [[Theric Ruiz]] || 17 || 0 || 2011 || 3 oktober 2021 |- | 22 || align=left | [[Jean-Luc Bergen]] || 34 || 10 || 2015 || 18 oktober 2023 |- | 23 || align="left" | [[Raymond Baten]]|| 39 || 21 || 2016 || 9 juni 2024 |- | 24 || align=left | [[Gillian Justiana]] || 16 || 0 || 2011 || 10 oktober 2017 |- | 25 || align="left" | '''''[[Gervane Kastaneer]]''''' || 27 || 9 || 12 oktober 2018 || |- | 26 || align="left" | [[Gino van Kessel]] || 25 || 8 || 2015 || 27 september 2022 |- | 27 || align="left" | '''''[[Brandley Kuwas]]''''' || 35 || 2 || 22 mart 2017 || |- | 28 || align="left" | [[Darryl Lachman]] || 33 || 1 || 2015 || 16 juni 2021 |- | 29 || align="left" | '''''[[Jürgen Locadia]]''''' || 12 || 1 || 13 yuni 2023 || |- | 30 || align=left | '''''[[Jearl Margaritha]]''''' || 21 || 5 || 7 september 2023 || |- | 31 || align=left | [[Michaël Maria]] || 29 || 2 || 2015 || 24 september 2022 |- | 32 || align="left" | '''[[Nathan Markelo]]''' || 11 || 0 || 2022 || 6 juni 2024 |- | 33 || align=left | '''[[Cuco Martina]]''' || 63 || 1 || 2011 || 9 juni 2024 |- | 34 || align="left" | [[Shermaine Martina]] || 10 || 0 || 27 maart 2018 || 17 juni 2023 |- | 35 || align="left" | [[Shelton Martis]] || 11 || 1 || 2014 || 11 juni 2015 |- | 36 || align="left" | [[Papito Merencia]] || 18 || 4 || 14 november 2013 || 27 maart 2016 |- | 37 || align=left | [[Dustley Mulder]] || 17 || 0 || 2015 || 17 juli 2017 |- | 38 || align=left | [[Gevaro Nepomuceno]] || 50 || 8 || 2014 || 13 juni 2023 |- | 39 || align="left" | [[Jeremy de Nooijer]] || 15 || 0 || 2015 || 25 maart 2021 |- | 40 || align="left" | [[Jarzinho Pieter]] || 11 || 0 || 14 november 2013 || 15 november 2014 |- |} ----------------- {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Antonisse, Jeremy}} [[:Kategoria:Futbolista]] [[:Kategoria:Futbòl na Kòrsou]] ===Selekshon nashonal di Kòrsou=== For di 2011, Martina ta representá Kòrsou na nivel internashonal, meskos ku su ruman [[Javier Martina]]. Tur dos a partisipá den e eliminatorionan pa kualifikashon di [[Kopa Mundial di Futbòl]] 2014 di [[FIFA]].<ref> {{citeer web|titel=''Martina verlies weer met Curaçao'' |url=https://www.bd.nl/rkc-waalwijk/martina-verliest-weer-met-curacao~a988f976/?referrer=https%3A%2F%2Fwww.google.com%2F|werk= bn.nl }}</ref> Martina a bira un lider importante den e selekshon i a fungi komo kapitan. Bou di su liderato, Kòrsou a logra klasifikashon pa e CONCACAF Gold Cup 2017 i CONCACAF Gold Cup 2019. Despues di un eliminashon den fase di grupo na 2017, e tim a logra yega kuarto final na 2019, kaminda nan a pèrdè 1–0 kontra [[Estadonan Uni di Amérika|Merka]]. Un di e mihó logro di Martina ku Kòrsou tabata e viktoria den e [[Kopa Karibe]] 2017 dia 25 di yüni 2017, despues di a derotá Jamaica 2–1 den final. El a keda selektá pa e Tim di Aña di [[CONCACAF]] 2018, un rekonosementu pa su prestashon na nivel regional. Martina tambe a representá Kòrsou den varios edishon di [[Kopa Oro di CONCACAF]], inkluyendo 2017, 2019 i 2025. == Link eksterno == * [https://www.soccerway.com/player/martina-cuco/IiT86r0s/ Profil Cuco Martina], soccerway.com {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Martina, Cuco}} [[:Kategoria:Futbolista]] [[:Kategoria:Futbòl na Kòrsou]] -------------- {{Infobox futbolista| variante = a | nomber = Michel Lopez | fecha nacemento = [[3 di novèmber|]3 di november]] [[1972]] | luga nacemento = {{ABW}} | pais nacemento = | facha fayecimento = | luga fayecimento = | pais fayecimento = | nacionalidad = Hulandes | haltura = 169 <!-- Seccion di club profecional --> | debut = | debut ekipo = | club actual = | liga = [[Division di Honor (Aruba)|Division di Honor]] | number = | posicion = Mediocampo <!-- Seccion di seleccion nacional --> | seleccion = {{ABWf}} | debut seleccion = | number seleccion = | participa = 4 (0) | goal = <!-- Seccion di trayectoria --> | temporada = 2000-2002<br>2003–2005<br /> 2005–2011<br /> 2011–2013<br /> 2016–2017<br /> 2017-2018<br /> 2021-2022 | club = [[File:Flag of Aruba.svg|20px|border]] [[SV Independiente Caravel|SV Caravel]]<br />[[File:Flag of Aruba.svg|20px|border]] [[SV Estrella]]<br />[[File:Flag of Aruba.svg|20px|border]] [[SV La Fama]]<br />[[File:Flag of Aruba.svg|20px|border]] [[SV Dakota]]<br />[[File:Flag of Aruba.svg|20px|border]] [[SV Independiente Caravel|SV Caravel]]<br />[[File:Flag of Aruba.svg|20px|border]] [[SV Juventud Tanki Leendert|SV Tanki Leendert]]<br />[[File:Flag of Aruba.svg|20px|border]] [[SV Independiente Caravel|SV Caravel]] }} '''Michel Lopez''' (☆ [[3 di novèmber|3 di november]] [[1972]] na [[Santa Cruz]]) ta un ex-futbolista [[Aruba]]no cu a hunga primordialmente como mediocampista defensivo. El a forma parti di e [[seleccion nacional di futbol di Aruba (masculino)|seleccion nacional masculino di Aruba]]. == Bida y carera == Michel Lopez a nace y lanta na Santa Cruz, Aruba. === Carera den club === Michel López a kuminsá su karera di klup den e Divishon di Honor di nivel haltu di Aruba, kaminda e tabata afiliá ku SV Dakota durante e temporada 1999/2000 komo mediokampista defensivo.[6] Estadisticanan detaya di e periodo aki, incluyendo aparicionnan y golnan, ta limita den registronan disponibel, reflehando e documentacion modesto di futbol domestico di Aruba e tempo ey. López ta wòrdu notá komo retirá di wega profeshonal, sin mas transferensia òf periodo di klup dokumentá den basenan di dato grandi.[1] Den su karera despues di wega, López a keda enbolbí den futbòl di Aruba komo miembro di direktiva i mènedjer di e sekshon hubenil na SV Estrella, kontribuyendo na e programanan di desaroyo di e klup segun e registronan di e organisashon.[7] === Carera internacional === Lopez a debuta pa e seleccion nacional di Aruba dia 18 di mart 2000 den un partido contra [[Puerto Rico]], kaminda el a remplasá pa Kenrick Bradshaw durante e partido ku a tuma lugá na Estadio Sixto Escobar.[8] E partido, cu a termina den un empate 2-2. Lopez a gana dos kap pa e selekshon nashonal di futbòl di Aruba durante e kampaña di klasifikashon pa Kopa Mundial di FIFA 2002 na CONCACAF, tur dos aparishon ta bini komo suplente.[2][1] Representando su nashon na nivel internashonal, el a aparesé den eliminatorio pa Kopa Mundial pa e selekshon maskulino di Aruba durante kuminsamentu di añanan 2000, aparesé komo defensa den partidonan limitá.[1][2] Su debut a tuma lugá dia 18 di mart 2000, den un empate di 2-2 kontra Puerto Rico den e di dos wega di e promé buèlta, kaminda el a remplasá pa Kenrick Bradshaw durante e partido ku a tuma lugá na Estadio Sixto Escobar.[8] Aruba a gana e wega di ida 4-2 na kas dia 12 di mart 2000, i a avansá riba agregashon 6-4, markando un di e promé éksitonan di e nashon den kompetensianan sanshoná pa FIFA despues di nan miembresia na 1988.[8] López a kontribuí defensivamente den su tempu limitá riba tereno, yudando pa sigurá e resultado sin pèrdè mas gol.[8] López su di dos i último aparishon a tuma lugá dia 16 di aprel 2000, remplasando pa Richard Jacobs den un derota di 0-4 kontra Barbados den e di dos buelta di e di dos buèlta na Stadion Nashonal di Barbados.[9] Aruba a pèrdè e wega di ida 1-3 na kas dia 2 di aprel 2000, i a keda eliminá riba agregashon 1-7, kabando nan kareda di klasifikashon.[9] Den e wega aki, López a bolbe duna sosten na mediokampo pero no por a influensiá e resultado ya ku Barbados a dominá.[9] Werleman a debuta pa e seleccion nacional di Aruba dia 26 di mart 2008 den un partido contra [[Antigua i Barbuda|Antigua & Barbuda]]. Entre 2008 y 2010 el a representa Aruba den cuater partido internacional, incluyendo weganan clasificatorio pa [[Kopa Oro di CONCACAF|Copa Oro di CONCACAF]] y [[Kopa Mundial di Futbòl|Copa Mundial di FIFA]].<ref name=:"1"/> Tambe el a participa den partidonan amistoso. Aunke Aruba no a logra avansa den e torneonan aki, Werleman su contribucion a forma parti di e desaroyo di futbol internacional Arubano den e periodo ey.<ref name=:"1"/> == Link externo == * [https://ca.soccerway.com/player/werleman-jeffrey/Qwr0P4tO/ Profiel riba soccerway.com] * [https://www.besoccer.com/player/jeffrey-werleman-398765 Jeffrey Werleman], besoccer.com {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Werleman, Jeffrey}} [[:Kategoria:Futbolista]] [[:kategoria:Futbòl na Aruba]] Su promé timnan a inkluí SV Independiente Caravel (2000–2002) i SV Estrella Santa Cruz (2003–2005), kaminda el a mehorá su abilidatnan den liganan doméstiko. Despues el a hunga pa SV La Fama Savaneta di 2005 pa 2011, SV Dakota di 2011 pa 2013, SV Independiente Caravel na 2016–2017, SV Juventud Tanki Leendert na 2017–2018, un '''Jeffrey Werleman''' ta un kiper di futbòl i eks miembro di e selekshon nashonal di futbòl di Aruba.[1][2] Su promé klup tabata Caravel.[3] -------------------------- {{Infobox futbolista| variante = a | nomber = Yahmani Eisden | imagen = | imagen hanchura = | descripcion = <!-- Seccion di informacion personal --> | nomber completo = | alias = | fecha nacemento = [[19 di yüli|19 di juli]] [[2005]] | luga nacemento = | pais nacemento = [[Aruba]] | facha fayecimento = | luga fayecimento = | pais fayecimento = | nacionalidad = Hulandes | haltura = 187 <!-- Seccion di club profecional --> | debut = | debut ekipo = | club actual = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] FC Den Bosch | liga = | number = | posicion = Portero <!-- Seccion di seleccion nacional --> | seleccion = {{ABWf}} | debut seleccion = | number seleccion = | participa = | goal = <!-- Seccion di trayectoria --> | temporada = | club = Brasil Jrs, [[SV La Fama|La Fama]], Santa Fe y [[SV Dakota|Dakota]] }} '''Jahmani Yahvon Yahmal Eisden''' (☆ [[19 di yüli|19 di juli]] [[2005]] na [[Aruba]]) ta un keeper arubiano cu desde temporada 2024/25 ta hunga como bolante pa FC Den Bosch. E ta internacionalista pa e [[seleccion nacional di futbol di Aruba (masculino)|ekipo nacional masculino di Aruba]] desde == Carera == === Carera den club === Jahmani Eisden''' ta Eisen ta un keeper hoben cu a ser yama pa defende e gol di nos seleccion nacional. E tin 18 aña di edad, ta pisa 75KG y ta midi 1.87M di haltura. E campeonato aki e la hunga cu Ijsselmeervogels su categoria O21. E la hunga tambe cu e team grandi di Ijsselmeervogels, y t’e portero mas jong cu a debuta den e team grandi. E siguiente campeonato e lo ta formando parti di un club profesional. E tin 2 oferta riba mesa y lo mester dicidi cual e ta acepta. Na Aruba e la milita den varios club, entre otro Brasil Jrs, La Fama, Santa Fe y ultimo Dakota caminda el a titula campeon di Aruba. E la forma parti den varios categoria hubenil di seleccion di Aruba incluyendo e seleccion U-20 cu a participa na Guatemala. Den tur e seleccionnan e tawata capitan. Esaki sigur ta mustra su madurez y su habilidad di ta lider. E ta compronde e wega bon, tin hopi bon refleho, bon reaccion y ta bon cu e bala na su pia tambe. E ta coach su team bon y ta mantene su liñanan organisa. E ta yiu di e conocedo artista [[Ataniro]]. == Link externo == * [https://int.soccerway.com/players/matthew-lentink/142467/ Profiel riba soccerway.com] * [https://www.transfermarkt.com/matthew-lentink/profil/spieler/159034 Profiel di entrenado riba transfermarkt.nl] {{Appendix}} For di madre patria Hulanda nos a ricibi e grato noticia cu e hoben portero Jahmani Eisden a firma cu FC Den Bosch p’e temporada 2024/2025. Cu su 18 aña, Eisden ya a wordo convoca pa defende porteria di e seleccion nacional di Aruba.<ref>https://24ora.com/jahmani-eisden-ta-uni-oficialmente-na-fc-den-bosch/ Jahmani Eisden ta uni oficialmente na FC Den Bosch], 24ora.com (22 di juni 2024)</ref> Den e temporada anterior el a hunga den e categoria sub-21 di Ijsselmeervogels y tambe a debuta cu e prome ekipo, convirtiendo den e portero mas hoben pa haci esaki. P’e proximo temporada Eisden lo forma parti di un club profesional despues di a ricibi dos oferta, unda cu e mester a dicidi cua pa acepta. Na Aruba, Eisden a milita den varios club, incluyendo Brazil Jrs., La Fama, Santa Fe y mas recientemente Dakota, unda cu el a consagra como campeon di Aruba. Fuera di esey, el a forma parti di diferente categoria hubenil di e seleccion di Aruba, incluyendo sub-20 cu a participa na Guatemala, siendo capitan den tur di nan. E experiencia aki ta demostra su madurez y capacidad di liderazgo. Eisden ta destaca pa su comprension di wega, su reflehonan, reaccion rapido y habilidad cu e bala de su pianan. Tambe e ta conoci pa su capacidad pa dirigi su ekipo y mantene e defensa organisa. Jahmani Eisden ta yiu homber di e conocido cantante Janiro “Atanio” Eisden y su firma cu FC Den Bosch ta marca un importante paso den su prometedor carera deportivo. ------------------------------ {{Infobox futbolista | variante = a | nomber = Stiven Melchor Rua | imagen = | imagen hanchura = | descripcion = <!-- Seccion di informacion personal --> | nomber completo = | alias = | fecha nacemento = [[1990]] | luga nacemento = [[Medellin]] | pais nacemento = [[Colombia]] | facha fayecimento = | luga fayecimento = | pais fayecimento = | nacionalidad = | haltura = 177 <!-- Seccion di club profecional --> | debut = | debut ekipo = | club actual = [[File:Flag of Aruba.svg|20px|border]] [[SV Britannia]] | liga = | number = 1 | posicion = Portero <!-- Seccion di seleccion nacional --> | seleccion = {{ABWf}} | debut seleccion = | number seleccion = | participa = | goal = <!-- Seccion di trayectoria --> | temporada = | club = }} '''Stiven Melchor Rua''' (☆ [[1990]] na [[Medellin]]) ta un futbolista [[Aruba]]no cu ta hunga como portero den [[Division di Honor (Aruba)|division honor]] pa [[SV Britannia]]. E ta internacionalista pa e [[seleccion nacional di futbol di Aruba (masculino)|ekipo nacional masculino di Aruba]]. == Carera == === Carera den club === Stiven Rua ta STIVEN Melchor Rua ta un di a 6 hungadonan local cu lo ta parti di e seleccion di Aruba. E tin 34 Aña di edad y ta pisa 71KG. Su Haltura ta 1.77M y su posicion ta Bolante. E ta naci na Medellin Colombia y a hunga futbol infantil pa cu e team Itagui Detaires.<ref>[https://drive.google.com/file/d/1qFLCkC_Rhg701h5wBl-UVq5rj0Hx_c6z/view Stiven Melchor Rua: Hecho en Aruba], AweMainta (6 di juni 2024)</ref> 34 ana Na 2002 e la bin Aruba y a hunga mayoria di su hubentud den e team di RCA. Cu su 17 aña e la debuta cu e team di Division di Honor y a logra conkista u total di 6 titulo di campeon cu e team tricolor. Actualmente e ta den su di dos aña cu e Pumanan di Piedra Plat [[SV Britannia]]. E tin tambe 4 titulo di [[Copa Betico Croes]] di cual 3 ta cu [[Racing Club Aruba|RCA]] y uno cu Britannia. Na 2008 e la sali “Rookie of the year.” E tin 3 titulo di “best midfielder” y tambe un titulo di “Goal getter” y un titulo di MVP, ambos e la gana na 2016. E ta un hungado hopi bon tecnica, bon tino di wega y experiencia den weganan grandi. E ta naci na Colombia pero e ta sintie mas Rubiano cu Juan Bembe. “Hecho en Aruba” y cla pa bay guera pa representa nos bunita isla. == Link externo == * [https://int.soccerway.com/players/matthew-lentink/142467/ Profiel riba soccerway.com] * [https://www.transfermarkt.com/matthew-lentink/profil/spieler/159034 Profiel di entrenado riba transfermarkt.nl] {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Melchor Rua, Stiven}} [[:Category:Futbolista]] [[:Category:Futbòl na Aruba]] --------------------------------------------------- '''JOSTHAN Maduro''' ta un otro keeper hoben cu a ser yama pa defende e gol di nos seleccion nacional. E tin 17 aña di edad, ta pisa 80KG y ta midi 1.88M di haltura. E ta hunga den e campeonato local p’e muchanan di Madiki SV Riverplate den Division di Honor. E la cuminsa su carera futbolistico den Bubali y e ultimo dos añanan aki e la milita den e team di Madiki.<ref>[https://drive.google.com/file/d/1P0kFQSalZd2S820aowZLuE5eCh7BeUJ9/view Josthan Maduro: Factor X], AweMainta (5 di juni 2024)</ref> Sigur un di e motibo grandi cu Riverplate ta logra drenta den e Copa Oro t’e bon actuacion di Josthan Maduro. E la ser scogi como e miho keeper di Division di Honor campeonato 2022/ 2023. E tin hopi bon refleho y ta destaca hopi cu e bala den su pia. Cu su pia robes e por pone e bala te dilanti e area grandi di e team contrario. E tin hopi bon tecnica, bon vision di wega, bon reaccion y ta un di e poco porteronan cu tin e factor X. E por dicidi un wega cu su glovenan pero tambe cu su pia. Seleccion Aruba sigur ta conta cu 3 tremendo keeper p’e compromisonan nos dilanti y Josthan Maduro sigur ta cla p’e reto. {{Appendix}} --------------------------------------------- {{Infobox futbolista | variante = a | nomber = Rovien Ostiana | imagen = | imagen hanchura = | descripcion = <!-- Seccion di informacion personal --> | nomber completo = | alias = | fecha nacemento = [[14 di febrüari|14 di februari]] [[2002]] | luga nacemento = [[Rotterdam]] | pais nacemento = [[Hulanda]] | facha fayecimento = | luga fayecimento = | pais fayecimento = | nacionalidad = Hulandes | haltura = 186 <!-- Seccion di club profecional --> | debut = | debut ekipo = | club actual = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Jong FC Volendam | liga = | number = | posicion = Bolante <!-- Seccion di seleccion nacional --> | seleccion = {{ABWf}} | debut seleccion = 2023 | number seleccion = | participa = | goal = <!-- Seccion di trayectoria --> | temporada = 2022-2023<br /> | club = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Jong FC Volendam<br /> }} '''Rovien Ostiana''' (☆ [[14 di febrüari|14 di februari]] [[2002]] na [[Rotterdam]]) ta un futbolista hulandes cu ta hunga como bolante. E ta internacionalista pa e [[seleccion nacional di futbol di Aruba (masculino)|ekipo nacional masculino di Aruba]] desde 2023. == Carera == === Carera den club === ROVIEN Ostiana ta otro hungado cu lo ta formando parti di nos seleccion Nacional p’e apertura di e clasificacion pa Mundial 2026. E tin 22 aña di edad, ta pisa75KG y ta midi 1.86M di haltura. Actualmente e ta hungando pa Jong F.C. Volendam den division dos di e futbol Hulandes. Su posicion ta bolante y e la bin ta hunga un rol importante den nos team Nacional. E tin 5 gol anota y 3 asistencia den e Concacaf Nations League y un di su gol nan a sali den e top 3 miho golnan di e torneo aki y hasta a sali riba ESPN. Esey t’e gol cu e la score di midden veld contra US Virgin Island. E ta e tipo di bolante cu bo ta yama “Box to Box.” E ta core e veld ariba abou semper buscando e espacio y semper n’e luga indica n’e momento indica. E tin bon vision di wega y tambe un bon disciplina tactico pa yuda e team mantene organisacion. Su motivacion grandi, ta su mama cu ta biba na Aruba di Famia Robles. Aruba sigur ta conta cu su asistencia nan y tambe su olfato goleador den e wega nan nos dilanti. === Carera internacional === Ostiana a haci su debut internacional pa Aruba riba 11 di sèptèmber 2023 den un partido di Liga C di Nashonnan di CONCACAF 2023 ⁇ 24 contra e Islanan Cayman.[1] 7] El a score su promé gol pa e ekipo nacional den e di dos minuut di e eventual victoria di 2:1.[ Na e siguiente partido, Ostiana a score su di dos gol den dos wega ora Aruba a derotá e Islanan Virgen Merikano pa keda inkapas i lider di nan grupo. Despues di e wega, el a keda nombra den e League C Best XI pa su rendimiento. 12] == Link externo == * [https://int.soccerway.com/coaches/marvic-bermudez/590927/ Profiel riba soccerway.com] * [https://www.transfermarkt.nl/marvic-bermudez/profil/trainer/64628 Profiel di entrenado riba transfermarkt.nl] {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Ostiana, Rovien}} [[:Category:Futbolista]] [[:Category:Futbòl na Aruba]] ---------------------------------- {{Infobox futbolista | variante = a | nomber = Jonathan Richard | imagen = | imagen hanchura = 220 | descripcion = <!-- Seccion di informacion personal --> | nomber completo = | alias = | fecha nacemento = | luga nacemento = | pais nacemento = [[Hulanda]] | facha fayecimento = | luga fayecimento = | pais fayecimento = | nacionalidad = Hulandes | haltura = 180 <!-- Seccion di club profecional --> | debut = | debut ekipo = | club actual = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] ADO20 | liga = | number = | posicion = Bolante <!-- Seccion di seleccion nacional --> | seleccion = {{ABWf}} | debut seleccion = | number seleccion = | participa = | goal = <!-- Seccion di trayectoria --> | temporada = 1998–1999 <br /> 1999 <br /> 1999–2002 <br /> 2002–2006 <br /> 2006–2007 <br /> 2007–2010 | club = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] FC Dordrecht<br /> [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] VV Moordrecht<br />[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] RKC Waalwijk<br />[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] DOTO Pernis <br />[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] BVV Barendrecht<br />[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] RVVH }} '''Jonathan Richard''' (☆ [[14 di novèmber|14 di november]] [[1977]] na [[Rotterdam]]) ta un [[futbol]]ista [[Hulanda|Hulandes]] cu ta hunga ...... E tabata internacionalista pa e [[Selekshon Antiano di Futbòl|seleccion di Antia Hulandes]] di 2004 te 2008. Entre 2013 y 2015 e tabata coach di e [[seleccion nacional di futbol di Aruba (masculino)|ekipo nacional masculino di Aruba]]. == Carera == === Carera den club === JONATHAN Richard tambe ta riba lista di e 23 hungadonan yama pa Bonds coach Marvic Bermudez. E tin 32 aña di edad, ta pisa 78KG y ta midi 1.80M di haltura. Su posicion ta bolante central y su pia dominante ta su pia robes. E campeonato pasa e la hunga den Odin 59 Heemskerk cu ta un team cu ta den 3er division di futbol Hulandes, pero e siguiente campeonato e lo ta formando parti di ADO20 den segunda division. Ya den pasado e la hunga caba den e division aki pa AFC Amsterdam y GVVV Veenendaal. E ta un hungado cu ta anticipa bon e hugadanan, tin bon orientacion di e wega y e sa con pa pone respet memey di tereno. Su disciplina tactico ta haci cu e ta e guy cu ta tene e team organisa. E ta un hungado di basta forsa y ta cla pa guera. E ta un hungado importante den e transicion den atake. E tin bon vision di wega y ta bon cu e bala yudando e team den salida tanto cu paso cortico como pase largo nan den buraco.<ref>[https://drive.google.com/file/d/1c2qLHWJUhQ1PG7VPgHCF3eJlZiASkGwo/view Jonathan Richard: Disciplina Tactico], AweMainta (4 di juni 2024)</ref> E ta un hungado cu semper ta trece calma specialmente ora cos nan no ta bayendo bon. E la nace na Hulanda pero su tata ta di Aruba, y esey ta un di su motivacion pa hunga pa nos dushi isla. === Carera internacional === El a representá == Link externo == * [https://int.soccerway.com/coaches/marvic-bermudez/590927/ Profiel riba soccerway.com] * [https://www.transfermarkt.nl/marvic-bermudez/profil/trainer/64628 Profiel di entrenado riba transfermarkt.nl] {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Richard, Jonathan}} [[:Category:Futbolista]] [[:Category:Futbòl na Aruba]] ----------------------------- {{Infobox futbolista | variante = a | nomber = Mark Jacobs | imagen = | imagen hanchura = | descripcion = <!-- Seccion di informacion personal --> | nomber completo = | alias = | fecha nacemento = | luga nacemento = | pais nacemento = [[Aruba]] | facha fayecimento = | luga fayecimento = | pais fayecimento = | nacionalidad = Hulandes | haltura = 182 <!-- Seccion di club profecional --> | debut = | debut ekipo = | club actual = | liga = | number = | posicion = Defensa <!-- Seccion di seleccion nacional --> | seleccion = {{ABWf}} | debut seleccion = | number seleccion = | participa = | goal = <!-- Seccion di trayectoria --> | temporada = | club = }} '''Mark Jacobs''' (☆ [[10 di novèmber|10 di november]] [[1969]] na Nieuwkoop, [[Hulanda]]) ta un ex[[futbol]]ista profesional [[Aruba]]no. == Carera == === Carera den club === MARK Jacobs tambe a ser yama pa forma parti di nos seleccion Nacional. Actualmente e ta hungando na Hulanda pa S.V. Orion den e 4to Division den futbol Hulandes. Mark Jacobs tin 23 aña di edad, e ta pisa 73KG y ta midi 1.82M di haltura. E la hunga mayor parti di si carera futbolistico den [[SV Bubali|Bubali]] y na 2019 e la pasa forma parti di e tricolornan di Solito, RCA caminda e la gana 2 Copa Betico y e titulo di campeon na 2023. Su posicion unda e ta mas comodo ta Lateral drechi, pero e por hunga tambe den bolante y hasta como defensa central. E ta un hungado cu bon tecnica, bon vision di wega y un vocacion ofensivo.<ref>https://drive.google.com/file/d/1c2qLHWJUhQ1PG7VPgHCF3eJlZiASkGwo/view Mark Jacobs: Di Noord E Ta], AweMainta (4 di juni 2024)</ref> E la nace den e bario di Bubali y aunke su mayor exito a bin cu e team tricolor, full e bario di Noord, en special Bubali lo ta para su tras pa ora e subi e tereno di wega pa defende nos color nan nacional. === Carera internacional === == Link externo == * [https://www.transfermarkt.nl/jayden-kruydenhof/nationalmannschaft/spieler/1197634 Profiel riba transfermarkt.nl] {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Jacobs, Mark}} [[:Category:Futbolista]] [[:Category:Futbòl na Aruba]] ---------------------------------- {{Variante|a}} {{Infobox futbolista | nomber = Jayden Kruydenhof | imagen = | imagen hanchura = 200 | descripcion = <!-- Seccion di informacion personal --> | nomber completo = Jayden Anthony Kruydenhof | alias = | fecha nacemento = | luga nacemento = [[Den Haag]] | pais nacemento = [[Hulanda]] | facha fayecimento = | luga fayecimento = | pais fayecimento = | nacionalidad = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] [[Hulanda|Hulandes]] | haltura = 171 <!-- Seccion di club profecional --> | debut = 2011 | debut ekipo = | club actual = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] AFC34 | liga = amateur | number = | posicion = <!-- Seccion di seleccion nacional --> | seleccion = {{ABWf}} | debut seleccion = 2024 | participa = | goal = <!-- Seccion di trayectoria --> | temporada = 2023-? | club = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] AFC34 }} '''Jayden Anthony Kruydenhof''' (☆ [[2007]]) ta un futbolista [[Hulanda|Hulandes]]-[[Aruba]]no cu ta hunga den e liga [[Hulana|Hulandes]] y desde 2024 den e [[Seleccion nacional di futbol di Aruba (masculino)|seleccion nacional U-20 di Aruba]]. .<ref name="AweMainta">[https://drive.google.com/file/d/1_ng-RNDmcFnExtKSO1kfW-ccrrCohUcL/view Jayden Fruydenhof], AweMainta (1 di juni 2024)</ref> E ta internacionalista y desde 2024 e ta hunga den e [[Seleccion nacional di futbol di Aruba (masculino)|seleccion nacional U-20 di Aruba]]. == Carera == === Carera den club === JAYDEN Kruydenhof ta otro hungado cu lo ta yegando di Hulanda. El a hunga caba pa Aruba den e torneo di Concaf U-20 y ta nieto di e conocedo entrenador Herbert Bijlsnijder. E tin 17 aña di edad y ta midi 1.71cm di haltura y ta pisa 59kg. Te ultimo e tawata forma parti di e team amateur AFC34, pero e siguiente campeonato e lo forma parti di SC Cambuur Leeuwarden. E lo ta parti di e U-18 y of U-19. E ta hopi habil cu su pia robes y su forsa ta den e wega di uno contra uno, caminda su bon control di e bala y tambe su tecnica ta sobresali. Un bon dribbler y tambe hopi explosivo den su velocidad ta haci’e un hungado hopi peligroso. E tin un bon tiro di pafo di e area y tambe por pone centronan casi perfecto den e area. Un hungado bastante completo y bastante interesante. A pesar di su edad jong e ta cla pa asumi e reto di representa nos Isla Aruba. === Carera internacional === == Link externo == * [https://www.transfermarkt.nl/jayden-kruydenhof/nationalmannschaft/spieler/1197634 Profiel riba transfermarkt.nl] {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Kruydenhof, Jayden}} [[:Category:Futbolista]] [[:Category:Futbòl na Aruba]] --------------------------------------------- {{Variante|a}} {{Infobox futbolista | nomber = Tyron Perret Gentil | imagen = | imagen hanchura = 200 | descripcion = <!-- Seccion di informacion personal --> | nomber completo = Tyron Perret Gentil | alias = | fecha nacemento = | luga nacemento = | pais nacemento = [[Hulanda]] | facha fayecimento = | luga fayecimento = | pais fayecimento = | nacionalidad = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] [[Hulanda|Hulandes]] | haltura = 179 <!-- Seccion di club profecional --> | debut = | debut ekipo = | club actual = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Vitesse U-21 | liga = | number = | posicion = Delantero <!-- Seccion di seleccion nacional --> | seleccion = {{ABWf}} | debut seleccion = 2024 | participa = | goal = <!-- Seccion di trayectoria --> | temporada = | club = }} '''Tyron Perret Gentil''' ta un futbolista == Carera == === Carera den club === di e hobennan cu ta haciendo su debut den e seleccion Nacional. E tin 20 aña di edad y ta jungando pa e Club Hulandes Vitesse Onder 21. Prome cu esey el a hunga den e categoria hubenil pa F.C. Amsterdam di 2014 pa 2017, despues el a bay Vitesse di 2017 pa 2019, despues el a bay PSV di 2019 pa 2022 y aña pasa el a bolbe bek Vitesse. E ta midi 1.79M di haltura y ta pia links. Su posishon ta atacante na liña y por hunga tanto na banda robes comoo na banda drechi. E tin bon dribbling, hopi speed, bon tecnica y e por pone bon centro den e area. Y e semper ta busca espacio pa ricibi e bala. E ta mas efectivo ora e ta hunga riba su banda robes. Si bo ta hunga Football Manager online bo por cumpra Tyron pa e hunga pa bo team. Su valor riba mercado ta di $608,440.00 pero segun nos por a compronde cu lo bo mester saca cerca di $3,000,000.00 pa bo por hay'e den bo team di Futbol Manager. Tyron Perret Gentil ta un di e hobennan talento cu lo representa Aruba den e compromiso importante aki.<ref>https://drive.google.com/file/d/1chRNodyptaTclQiovMBbtWCE2KCmvrTu/view Tyron Perret Gentil: rapido y versatil], AweMainta (30 di mei 2024)</ref> {{Appendix}} ----------------------------------- {{Variante|a}} {{Infobox futbolista | nomber = Connor van Kilsdonk | imagen = | imagen hanchura = 200 | descripcion = <!-- Seccion di informacion personal --> | nomber completo = Connor van Kilsdonk | alias = | fecha nacemento = | luga nacemento = | pais nacemento = [[Hulanda]] | facha fayecimento = | luga fayecimento = | pais fayecimento = | nacionalidad = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] [[Hulanda|Hulandes]] | haltura = 188 <!-- Seccion di club profecional --> | debut = | debut ekipo = | club actual = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] NEC U-18 | liga = | number = | posicion = Delantero <!-- Seccion di seleccion nacional --> | seleccion = {{ABWf}} | debut seleccion = 2024 | participa = | goal = <!-- Seccion di trayectoria --> | temporada = | club = }} '''Connor van Kilsdonk''' (2007) ta == Carera == === Carera den club === otro hungado cu ta biniendo di Hulanda pa representa Aruba. E tin 17 aña di edad y a representa Aruba den e campeonato di U-20 di Concacaf caminda e la score 3 gol den 4 wega. E t’un centro delantero y ta milita actualmente den e club NEC U-18 na Hulanda. Su estatura ta 1.88M y ta pisa 70 KG. E t’un hungado hopi dinamico cu un pia links bastante saludabel.<ref>[https://drive.google.com/file/d/1xkOnsNbEdPO07S4DF0Z17rxPRzcWHN07/view Connor van Kilsdonk: dinamico y letal], Awemainta (31 di mei 2024)</ref> Pa su club e tin 17 gol anota den 19 wega y ta halando bastante tension na Hulanda pa su habilidad pa pone e bala den net. E ta un Centro Delantero pero e por hunga tambe riba e dos bandanan. E tin forsa y ta hopi habil pa sconde e bala y tremendo vision di wega. Su edad por ta jong pero su curason ta grandi pa defende e colornan di nos isla. {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Kilsdonk, Connor van}} [[:Category:Futbolista]] [[:Category:Futbòl na Aruba]] --------------------------------------------------- {{Variante|a}} {{Infobox futbolista | nomber = Kymani Nedd | imagen = | imagen hanchura = 200 | descripcion = <!-- Seccion di informacion personal --> | nomber completo = Kymani Nedd | alias = | fecha nacemento = | luga nacemento = | pais nacemento = [[Hulanda]] | facha fayecimento = | luga fayecimento = | pais fayecimento = | nacionalidad = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] [[Hulanda|Hulandes]] | haltura = 188 <!-- Seccion di club profecional --> | debut = 2011 | debut ekipo = | club actual = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Excelsior U-21 | liga = | number = | posicion = Defensa <!-- Seccion di seleccion nacional --> | seleccion = {{ABWf}} | debut seleccion = 2023 (Aruba-Cayman Islands) | participa = | goal = <!-- Seccion di trayectoria --> | temporada = | club = }} '''Kymani Nedd''' ta un futbolista hulandes-arubano y internacionalista den e seleccion nacional di Aruba. == Carera == === Carera den club === otro hoben talento cu lo representa Aruba den e weganan pa clasificacion pa Mundial 2026. E tin 19 aña di edad y ta milita den Excelsior Rotterdam U-21. E ta pia links y ta defende e banda robes di e tereno.<ref>[https://drive.google.com/file/d/1xkOnsNbEdPO07S4DF0Z17rxPRzcWHN07/view Kymani Nedd: siguridad riba e banda robes], Awemainta (31 di mei 2024)</ref> Su estatura ta 1.88M y ta pisa 75 KG. E por hunga tambe defensa central pero su posicion preferi ta e banda robes. Su carera futbolistico ta apenas cuminsando. E la cuminsa su carera den e team hubenil di Spartaan’20 pa despues move pa NAC Breda unda e la hunga di 2016 pa 2018 y despues e la pasa pa su club actual cu ta Excelsoir Rotterdam. E campeonato aki e la hunga un total di 20 wega pa su team. Pa Aruba e la hunga e ultimo 5 weganan y tin un total di 379 minuut cu e tawata riba veld. E ta hopi sigur ora di duelonan den halto y e kopmento di bala ta un di su fortalezanan. Kymani su motivacion grandi pa defende nos colornan nacional ta door di su tata cu ta Edrick Nedd. {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Nedd, Kymani}} [[:Category:Futbolista]] [[:Category:Futbòl na Aruba]] ----------------------------------------------- {{Variante|c}} {{Infobox futbolista | nomber = Rachid Trenidad | imagen = | imagen hachura = | descripcion = <!-- Seccion di informacion personal --> | nomber completo = Rachid Rafelito Martir Trenidad | alias = | fecha nacemento = [[6 di yüli]] [[1994]] | luga nacemento = | pais nacemento = [[File:Flag of Bonaire.svg|20px|border]] [[Boneiru]] | facha fayecimento = | luga fayecimento = | pais fayecimento = | nacionalidad = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] [[Hulanda|Hulandes]] | haltura = 177 <!-- Seccion di club profecional --> | debut = | debut ekipo = | club actual = | liga = | number = | posicion = <!-- Seccion di seleccion nacional --> | seleccion = [[File:Flag of Bonaire.svg|20px|border]] [[Boneiru]] | debut seleccion = 2013 | participa = 8 | goal = 2 <!-- Seccion di trayectoria --> | temporada = 2006- | club = [[File:Flag of Bonaire.svg|20px|border]] [[SV Real Rincon|Real Rincon]] }} '''Rachid Trenidad''' (☆ [[6 di yüli]] [[1994]] na [[Boneiru]]) ta un [[futbol]]ista di [[Boneiru]] ku ta hunga komo ...?o. E ta internashonalista ku e [[selekshon boneriano di futbòl|selekshon di Boneiru]].[2] 2] == Karera == === Karera den klup === Trenidad a kuminsá hunga pa SV Vespo di Bonaire League na por lo ménos 2014.[1] E tabata kapitan di un ekipo den e Après-Ski Tournament ku a keda organisá pa USV Elinkwijk na Hulanda na 2018. E ekipo internashonal di Bonaire, Guillermo Montero, tabata den e ekipo senior di e club na e momentu ei. 3] === Karera internashonal === Trenidad a hasi su debut internashonal senior riba 1 di yüni 2014 den un viktoria di 2 pa 1 kontra Merka. Islanan Virgen. 1] {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Trenidad, Rachid}} [[:Category:Futbolista]] [[:Category:Futbòl na Boneiru]] ----------------- {{Variante|a}} {{Futbolista |nomberdihungado = '''Dechi Bislip'''| |Nomber = Mario Girigorio Bislip |potret = |Fecha di nasementu = [[9 di mei]] [[1950]] |Siudat di nasementu = |Pais di nasementu = {{ABW}} |Nashonalidat = hulandes |Posishon = defensa central?? |club = SV Estrella }} '''Mario Girigorio (Dechi) Bislip ('''n. [[9 di mei]] [[1950]] na [[Aruba]]) ta un ex-futbolista internacionalista di [[Aruba]] y ex-hungado di [[SV Estrella|Estrella]]. Dechi Bislip ta di e bario Santa Cruz y su profesion ta piscado. NOTES <ref>[https://arubanative.com/2022/08/29/premio-excelencia-den-deporte-a-reconoce-sr-mario-girigorio-dechi-bislip-como-baluarte-deportivo-2021/ PREMIO EXCELENCIA DEN DEPORTE A RECONOCE SR. MARIO GIRIGORIO ‘DECHI’ BISLIP COMO BALUARTE DEPORTIVO 2021], Arubanative.com (29 di augustus 2022)</ref> Un di e mihor futbolistanan den historia di futbol di Aruba y Antiyas, pero tambe un di e gran hungadornan di e Narahadanan di Santa Cruz: ESTRELLA. MARIO GIRIGORIO "DECHI" BISLIP Mario Bislip mihor conoci como Dechi a nace dia 09 mei 1950 na Aruba. Dechi ta di e bario [[Santa Cruz]] y su profesion ta piscado. Dechi a practica e deporte futbol y tambe boxeo. Futbol e a hunga den Estrella. E nomber Estrella ta sinonimo di futbol na Sta Cruz. Ora na Aruba un persona menciona e bario Santa Cruz, e ta mira e team di futbol Estrella su dilanti. Den Boxeo Dechi bringa 3 pelea so komo hoben, di cua a gana 2 y a perde 1. Dechi no a sigui cu futbol. Dechi e futbolista Dechi a cuminsa practica futbol for di chikito cu 12 aña. Na 1964 cu 14 aña Dechi a bai den junior di e Naranjadanan di Santa Cruz "Estrella". Cu 15 aña Dechi a cuminsa prepara pa bai hunga den hoofdklasse. Despues cu 16 aña di edad Dechi tabata hunga junior atardi y anochi den hoofdklasse cu Estrella. Dechi a hunga den Estrella huntu cu hopi leyenda di Aruba y Antiyas , e.o. Candy Wernet, Fenchi Dubero, Mai Ras, Ange Perez, Janchi Croes, Ale Vrolijk, Yonko Albertsz, Foyito Albertsz, Edwin Dirksz, Betico Dubero, Essy Croes, Roman Kock, Henry Stelt, Dodo Franken, Mirto Croes, Mario Aiky Croes, Chinto Werleman, Maiky Rasmijn, Jendi Croes, Emmy Croes, Chito Croes. Dechi tabata e golgetter di Estrella. Dechi bira hopi aña campeon i Sub campeon di Aruba cu Estrella. Tambe Dechi hunga hopi [[Kopa antiano|Copa Antiyano]] cu Estrella, di cua nan a bira 2 biaha Sub Campeon di [[Antias Hulandes|Antiyas]] y 1 biaha Campeon di Antiyas na aña 1970. Na aña 1971 Dechi a hunga e Torneo "Gouden Jubileum" di NAVU cu Estrella y tambe den e Final Tournament di [[Concacaf]] cu Estrella na Guatemala. Durante Copa Antiyano 1972 Dechi tabata e mihor hungado pa e club di Estrella. Dechi a hunga te cu 34 aña den hoofdklasse. Despues di caba den hoofdklasse Dechi a bai hunga den Division Dos cu Jong Aruba. Cu Jong Aruba Dechi a bira Campion di Division Dos. Despues Dechi bai laganan y bai hunga den e team cu su swa a lanta, consisti di e muchanan bandi cas cu tabata yama Vitesse. Dechi a hunga 2 aña cu Vitesse y nan a hera bai hoofdklasse y despues e team a kibra. Despues Dechi a bai hunga den Ayo. Dia nan a lanta Liprof Dechi a stop di hunga bala. Despues Dechi a bai hunga den veterano di Estrella, FC Paradera, Caravel e team di Roy Helder. Tambe Dechi a yega di reforsa e gran equipo [[SV Dakota|Dakota]] na Curacao. Hungando den veterano Dechi a manca un rudia y a stop. Tempo Dechi tabata tin 60 aña a stop di hunga. International: Internacionalmente tambe Dechi ta hopi conoci y a hunga den masha hopi Seleccion di Aruba y Seleccion di Antiyas, e.o.: - 1968 cu Seleccion Hubenil di Aruba cu a gana Curacao y Bonaire y a haya e derecho pa forma seleccion di Antiyas pa Weganan di Reino na Hulanda. - 1968 cu Seleccion Hubenil di Antiyas cu a gana Medaya di PLATA na Weganan di Reino na Hulanda. - 1969 cu seleccion Hubenil Antiyas cu a gana Medaya di ORO den [[Weganan di Reino]] na Surinam. - 1970 cu seleccion Antiyas senior cu a gana Medaya di PLATA den [[Weganan Centro Americano y del Caribe]] na [[Panama]]. - 1971 cu seleccion Antiyas contra Jamaica pa eliminatorio pa weganan Olympiada. - 1971 cu Estrella, a hunga den group stage di Concacaf Final Tournament na Guatemala. - 1973 cu Seleccion Antiyas senior cu a gana di Haiti 1-0 na Curacao. - 1976 cu seleccion di Antiyas eliminatorio pa Mundial 1978. - 1978 cu seleccion Antiyas Weganan CAC na Medellin Colombia. - 1982 cu seleccion Aruba contra Alajuelense di Costa Rica. Logronan personal: - 1974 golgetter (cu 13 gol) di campeonato di Aruba. Logronan cu equipo - 1968/69 campeon di Aruba cu Estrella. - 1969 Sub Campeon di Antias cu Estrella. - 1969/70 Sub campeon di Aruba cu Estrella. - 1970 campeon di Antias cu Estrella. - 1970/71 Sub Campeon di Aruba cu Estrella. - 1971/72 Sub Campeon di Aruba cu Estrella. - 1973 Campeon di Aruba cu Estrella. - 1974 Sub Campeon di Aruba cu Estrella. - 1976 Sub Campeon di Aruba cu Estrella. - 1977 Campeon di Aruba cu Estrella. - 1978 Sub Campeon di Aruba cu Estrella. - 1980 Campeon di Torneo di Copa Radio Kelkboom ku Estrella. - 1981 Sub campeon di Aruba cu Estrella. - Campeon di Segundo Division cu Jong Aruba. Logronan cu seleccion Antiyas: - 1968 Sub Campeon y Medaya di PLATA cu Seleccion Antiyas Hubenil den Weganan di Reino na Hulanda. - 1969 Campeon y Medaya di ORO cu seleccion Antiyas Hubenil den Weganan di Reino na Surinam. - 1970 Sub Campeon y Medaya di PLATA cu seleccion di Antiyas senior den Centro Americano y del Caribe na Panama. Reconocimento ricibi - 1974 di AVB come e maximo goliador di campeonato. - 2022 Premio Excellencia den Deporte {{Appendix}} --------------------------- '''Kiomy Luperon Herasme''' ta un futbolista femenino cu ta hunga delantero pa [[Fairleigh Dickinson Knights]], un college team Mericano y pa e ekipo nacional Arubano pa damas. is an Aruban [[Women's association football|footballer]] who plays as a [[forward (association football)|forward]] for American college team [[Fairleigh Dickinson Knights]] and the [[Aruba women's national football team|Aruba women's national team]]. ==Early life and education== Luperon was raised in [[North Bergen, New Jersey|North Bergen]], [[New Jersey]], United States. She has attended the [[North Bergen High School]] in her hometown.<ref name=FDK/> ==College career== Luperon has attended the [[Fairleigh Dickinson University]] in the United States.<ref name=FDK/> ==International career== Luperon capped at senior level during the [[2022 CONCACAF W Championship qualification]].<ref name=GSA/> {{Appendix}} ==Link externo== *{{Instagram|id=iam_kiii}} {{DEFAULTSORT:Luperon, Kiomy}} --------------- {{Futbolista |nomberdihungado = |Nomber = Giovanni Franken |potret = |Fecha di nasementu = 28 di augustus 1967 |Siudat di nasementu = |Pais di nasementu = {{ABW}} |Nashonalidat = hulandes |Posishon = defensa central |club = [[SV Estrella]] }} '''Giovanni Francesco Zacharias Franken'''[1] (n. 14 di november [[1977]] na [[Rotterdam]]) ta un ex-futbolista internacionalista di Antias Hulandes y e actual director tecnico di ADO Den Haag. Franken tabata hunga como mediocampista y a representa Antias Hulandes na nivel internacional. Franken deed mee op 6 februari 2008 met de Nederlandse Antillen in de met 0-1 gewonnen wedstrijd in en tegen Nicaragua. In de finale voor kwalificatie voor de voorronde van het WK verloren de Nederlandse Antillen van Haïti met 1-0. Hierna bedankte Franken definitief als international voor de Nederlandse Antillen. In totaal speelde hij 7 interlands. fr.wiki:International van de Nederlandse Antillen van 2004 tot 2008 speelde Franken in de voorrondes van het WK 2006 en 2010 (7 wedstrijden gespeeld) Benoemd tot coach van Aruba tijdens het ABCS-toernooi 2 van 2013 , behaalde Franken goede resultaten tijdens de kwalificaties voor de Caribbean Cup of Nations 2014 , waardoor de Arubanen hun beste positie op de FIFA-ranglijst vanjuni 2014( 120e rang) . Tijdens de kwalificaties voor het WK 2018 slaagde hij erin om Aruba te kwalificeren in de 3e voorronde , nadat hij echter op de grond zijn twee wedstrijden tegen het Barbados-team had verloren . Inderdaad, Barbados zegevierde met 2-0 in de heenwedstrijd en een ongeschikte speler in de terugwedstrijd en ondanks hun 1-0 overwinning verklaarde de FIFA Aruba tot winnaar op de groene loper (3-0) 3 . Echter, inaugustus 2015, wordt Franken vervangen door Rini Coolen die tijdens de genoemde 3e voorronde 4 de interim-manager van Aruba overneemt tegen Saint-Vincent-et-les-Grenadines. In 2010 zette Franken een punt achter zijn actieve spelersloopbaan en werd voetbaltrainer van diverse clubs .................... Entre oktober 2013 y augustus 2015 e tabata bondscoach di e seleccion nacional di Aruba. Franken werd vanaf 2013 tevens bondscoach van Aruba. Door onder andere overwinningen op Guam, Britse Maagdeneilanden (7-0 grootste overwinning ooit voor Aruba), Turks- en Caicoseilanden steeg Aruba van de 198e plaats naar de 120e plaats op de wereldranglijst. Franken stopte als bondscoach nadat Aruba in juni 2015 in de WK-kwalificatie 2018 uitgeschakeld werd door Barbados. Aruba ging echter toch door omdat Barbados een niet-speelgerechtigde speler had opgesteld en Franken werd ad-interim opgevolgd door Rini Coolen.[2] {{Appendix}} pl.wiki:Clubcarrière Een leerling van Feyenoord . Hij begon zijn voetbalcarrière bij DOTO . In 1998 stapte hij over naar FC Dordrecht . Daarna trad hij op in VVM en RKC Waalwijk . In 2002 keerde hij terug naar DOTO waar hij werd verkozen tot aanvoerder van het team. In mei 2006 verhuisde hij naar BVV Barendrecht [1] . In februari 2007 tekende hij bij RVVH [2] , waarin hij tot 2010 speelde. nl.wiki:Giovanni Francesco Zacharias Franken (Rotterdam, 14 november 1979) is een Nederlands voormalig profvoetballer en huidig voetbaltrainer. Franken deed mee op 6 februari 2008 met de Nederlandse Antillen in de met 0-1 gewonnen wedstrijd in en tegen Nicaragua. In de finale voor kwalificatie voor de voorronde van het WK verloren de Nederlandse Antillen van Haïti met 1-0. Hierna bedankte Franken definitief als international voor de Nederlandse Antillen. In totaal speelde hij 7 interlands. es.wiki:Giovanni Franken (Róterdam, Países Bajos; 14 de noviembre de 1977) es un exfutbolista profesional de Curazao, aunque cuenta también con la nacionalidad neerlandesa. Se desempeñaba en el terreno de juego como mediocampista y actualmente se dedica a la profesión de director técnico. en.wiki: Giovanni Francesco Zacharias Franken[1] (born 14 November 1977) is a retired footballer who played as a midfielder and head coach of the under-21 team of ADO Den Haag. Born in the Netherlands, Franken represented the Netherlands Antilles at international level. He was also head coach of the Aruba national football team between October 2013 and August 2015. --------------------- {{Variante|a}} {{Futbolista |nomberdihungado = '''Puppy Diaz'''| |Nomber = Johan Paul Diaz |potret = |Fecha di nasementu = [[19 di desèmber|19 di december]] [[1936]] |Siudat di nasementu = |Pais di nasementu = {{ABW}} |Nashonalidat = hulandes |Posishon = portero |club = SV La Fama }} '''Paul Johan (Puppy) Diaz''' (n. [[19 di desèmber|19 di december]] [[1936]] na [[Aruba]] f. [[30 di september]] [[2007]]) tabata un futbolista internacionalista di [[Aruba]] cu tabata keeper ? hunga pa [[SV La Fama|La Fama]], e seleccion nacional Arubano y e seleccion Antiyano. == Biografia == E club di futbol La Fama a produci masha hopi bon futbolista cu a representa nos isla den exterior, manera Pupy Diaz, un di e miho keepernan cu nos isla y Antiyas a conoce. Sr. Debaristo Kock tabata un tempo presidente di e ekipo La Fama. Ora mi menciona keeper, mi ta corda e dicho cu tabata bisa: "E keeper a coy e bala den su gobi of e keeper a gobi e bala", kiermen cu el a coy e bala den su brasa. El a cera e bala. Indudablemente Paul Johan (Pupy) Diaz tabata un di e figuranan mas importante den e paginanan di historia di futbol di Savaneta, Aruba y Antiyas. Pupy a nace na Aruba dia 19 di december 1936. E ta yiu di Anton Oomen y Maria de Jesus Diaz. Dia 12 di december 1958 Pupy a contrae matrimonio cu Lidia Bisslik y nan tin tres yiu: Carina, Paul y John. Nan tin tambe tres nieto: Ridley, Johana y Marc. Durante su hubentud Pupy tabata un di e futbolistanan mas talentoso cu Aruba a conoce, specialmente como keeper. Den su epoca como deportista, el a participa na diferente campeonato na nivel nacional y tambe internacional, hungando pa e seleccionnan di Aruba y di Antiyas. Pupy su trayectorio como deportista, pero mas importante como futbolista, a causa furor durante hopi aña, pero na cierto momento e mester a retira gradualmente for di deporte debi na un malesa cu a bin ta deteriorando su curpa pa hopi tempo y cu practicamente a oblig'e retira casi completamente. A pesar di esaki, su amor y pasion pa e deporte futbol a keda intacto y e pasion aki e tabata desea semper pa sirbi como legendario pa e futuro generacionnan. Pupy, na varios ocasion, a keda honra durante diferente evento deportivo. Un di su ultimo reconocimento publico y honor cu el a ricibi, tabata den un torneo di futbol di Lifida cu La Fama a organisa. Ki bunita regalo esaki tabata pa duna Pupy e honor cu e merece. Alabes e chikitinnan por a duna Pupy un regalo cu e por a hiba den su curason pa eternidad. E ocasion aki sigur a lanta Pupy su animo, pasobra tabata un momento hopi dificil door cu e tabata sinti su mes hopi kibra di salud. Sinembargo, el a conta cu e cooperacion valioso di su asistentenan y dokternan pa asina e por a lanta e dia ey hopi bon pa gradici e ekiponan y e publico presente pa e homenahe aki. Un alegria grandi tabata reina den e publico pa mira Pupy canando poco poco y cu e sonrisa di semper riba su cara ora e tabata hisa su man di saludo y gradicimento na tur esnan presente. Esaki siguramente a trece e recuerdonan di antes ora cu Pupy den su ekipo tabata saluda e publico despues di cada wega cu nan tabata gana. Dia 30 di september 2007, den oranan di mainta tempran di diasabra, e noticia a plama rond den tur skina di nos isla cu nos legendario den futbol Pupy Diaz a bay laga nos. Esaki indudablemente a laga atras hopi lagrima y dolor pa su famia pero tambe pa henter Aruba y naturalmente recuerdo di su epoca mas gl<ref>[https://archive.org/details/BNADIGARUBIANA3117/page/n9/mode/1up?q=patin+pret&view=theater Historia di Savaneta], Adolf (Dufi) Kock, 2009</ref> {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Botta, Angel}} [[Category:Hende]] [[Category:Futbol na Aruba]] Na Augustus 1955 Botta a dirihi e seleccion Arubano den e Campeonato Centro Americano y Del Caribe na Honduras. Aruba a perde 3 - 2 cu Costa Rica, 2 — 1 cu Corsou gana Cuba 5 - 1, tabla 1 — 1 cu Honduras y perde {{Appendix}} Despues di su carera profesional den futbol, Angel Botta a dicidi di bin Aruba na 1952, unda el a cuminsa traha como entrenador di muchanan di Socotoro, Aruba Jrs. Den Aruba Jrs. Angel Botta tabata hungador, pero tambe tabata e DT di e muchanan di Socotoro. Na 1955 Angel Botta a forma parti di e hungadornan cu a hinca un record di 93 goal den un campeonato. Fuera di Botta, tin esnan ya den paz decanse, cu ta Leo Rodriguez. Gochi Brion, Juan Briezen y Ruben Arrango. Fuera di Aruba Jrs. Angel Botta tabata Director Tecnico di seleccion di Aruba,y tambe di Antiyas, ora cu Aruba a gana e derecho di forma seleccion di Antiyas. Banda di esaki, e tabata entrenador di e.o. Tropical, cu a bira subkampeon di Aruba. tabata entrenador tambe di RCA, hibando e team tri-color n'e prome team Arubano cu a logra e titulo campeonil di Copa Antiyano. Mescos el a haci tambe ora e tabata DT di Estrella na 1970.<ref>{{citeer web|url=https://archive.org/details/BNA-DIG-AWEMAINTA-2011-08-17/page/n27/mode/1up?q=angel+botta&view=theater|Mundo deportivo ta yora Angel Botta|AweMainta|datum=2011-08-17|bezochtdatum=2023-04-25}}</ref> Asina por mira cu Angel Botta tabata entrenador di varios equipo di Aruba, haciendo futbol grandi cu ta keda solamente na historia, si compara e futbol di awendia, unda nos a bay atras. Un di e gran logronan sigur cu ta keda den historia, ta ora cu selec- cion di Aruba, a gana Saprissa di Costa Rica cu e score minimo, 1 -0. E goal aki a wordo anota pa Doc Williams, pero mester bisa cu e logro aki ta tambe danki na defensa solido di Aruba, y cu un Puppy Diaz, kende tabata grandi entre e 3 latanan. Miembronan di team di Aruba e tempo ey tabata Puppy Diaz den goal, den defensa nos ta haya Mario Mateo y Tuyo Werleman. Den medio campo tabata Watty Vos, Edwin Dirksz y Jose Boye. Como delantero, nos tabatin Antero Giel, Evenio Gonzalez, Gochi Brion, Doc Williamsy Juchi Jansen. Esaki tabata e unico seleccion cu a gana Saprissa, cu tabata gana tur su compromisonan internacional. Awe sigur mundo di deporte y sigur futbol ta yora fayecimento di Angel Botta, kende su entiero lo tuma lugar sigur na Aruba. E unico reconocimento cu Angel Botta a haya, ta cu e Centro Tec- nico na Stadion Frans Figaroa a ser yama na su nomber. Cu Angel sosega na paz. NOTES wikiwand Era un antiguo argentina de fútbol jugador y entrenador . La mayor parte de su carrera la ha desarrollado en Aruba, donde el centro técnico de fútbol nacional lleva su nombre. futboli- sta profesional di fama internacional. I mi no ta ke- re cu na Aruba lo tin algun hende cu no a tende nunca di Angel Botta. otta ha hecho un nombre para Aruba, haciendo que el club de Aruba Juniors con el que ganó el campeonato en 1953. Ese mismo año, dirigió el equipo de Antillas Holandesas en el 4 º lugar de la Copa CCCF . Dos años más tarde, compitió en la misma competición, pero esta vez al frente de la selección de Aruba que le lleva a la 5 º lugar. En 1974, dirigió a República Dominicana en los Juegos Centroamericanos y del Caribe . En 1996, volvió al timón de la selección de Aruba y se convirtió en el primer técnico en liderarla en un torneo clasificatorio para el Mundial , en este caso las eliminatorias para el Mundial de 1998 , sin mucho éxito ya que perdió dos veces ante la dominicana. República (2-3 y 1-3). Establecido durante mucho tiempo en Aruba, Ángel Botta entrenó a la mayoría de los clubes de la isla (Aruba Juniors, SV La Fama , SV Dakota , SV Estrella , Tropical, Racing Club Aruba , Brasil Juniors, SV Caiquetio , SV Juventud Tanki Leendert , entre otros) . El murió dentroagosto 2011 en el Hospital Dr. Horacio E. Oduber en Oranjestad . Tenía la enfermedad de Alzheimer . Un di e gran logronan sigur cu ta keda den historia, ta ora cu selec- cion di Aruba, a gana Saprissa di Costa Rica cu e score minimo, 1 -0. E goal aki a wordo anota pa Doc Williams, pero mester bisa cu e logro aki ta tambe danki na defensa solido di Aruba, y cu un Puppy Diaz, kende tabata grandi entre e 3 latanan. Miembronan di team di Aruba e Den decada sesenta el a 1952 el a fungi tambe como director tecnico di e [[Seleccion nacional di futbol di Aruba (masculino)|seleccion di Aruba]] y na 1960, 1961 y 1966 di e seleccion Antiano, cu e tempo ey tabata forma den mayoria pa hungadornan Arubano. Den e [[Weganan Centroamericano y di Caribe]] e seleccion a titula subcampeon na [[Cuba]] (1960); na di tres luga na e campeonato na [[Costa Rica]] y a obtene e medaya di plata na [[Puerto Rico]] (1966). Den [[Kopa antiano|Copa Antiyano]] el a yuda RCA pa gana na 1965, sigui pa Estrella na 1970, siendo e unico dos clubnan di Aruba pa logra esaki.<ref name="SdP"/> ------------- {{Databox}} '''Rovien Ostiana''' (☆ [[14 di febrüari|14 di februari]] [[2002]] na [[Aruba]]??) ta un futbolista Arubano cu ta hunga ..... pa Jong Volendam y e [[Seleccion nacional di futbol di Aruba (masculino)|seleccion nacional di Aruba]]. en.wiki: Rovien Ostiana (born 14 February 2002) is an Aruban footballer who most recently played for Jong Volendam and the Aruba national team. Club career As a youth, Ostiana played for SV SVV beginning in at least 2013.[1] For the 2020/2021 season, he joined English club Enfield Town of the Isthmian League Premier Division, suiting up for the under-19 team.[2] He returned to the Netherlands in 2021, signing for Kozakken Boys.[3] In July 2022, he moved to Jong Volendam of the Tweede Divisie. Team manager Kizito Musampa stated that Ostiana was his ideal image of a true number six.[4] Shortly after joining the club, he appeared in a 8–0 friendly victory over SV De Rijp.[5] He was joined on the Volendam roster by fellow Dutch Caribbean player Quincy Hoeve, a Bonaire international. In August 2023 the two players linked up in a league match against Koninklijke HFC.[6] International career Ostiana made his senior international debut for Aruba on 11 September 2023 in a 2023–24 CONCACAF Nations League C match against the Cayman Islands.[7] He scored his first goal for the national team in the second minute of the eventual 2–1 victory.[8][9] On the next matchday, Ostiana scored his second goal in two matches as Aruba defeated the United States Virgin Islands to remain undefeated and top its group.[10][11] ------------------ {{Variante|a}} {{Databox}} '''Jean-Marc Antersijn''' (☆ [[5 di yanüari|5 di januari]] [[1996]] na [[Aruba]]) ta un portero profesional di Aruba, ku ta hunga pa e seleccion nacional di [[Kòrsou]]. E ta agente liber y ta actualmente sin club. Jean-Marc Antersijn a nase na Aruba den bario di [[Noord]]. E tabata hunga futbol pa [[SV Nacional]] y a yega di forma parti di e seleccion U-13 di Aruba. Cu 17 aña el a bai [[Chile]], unda e tabata train cu e club Union La Calera.<ref>[https://m.voetbalzone.nl/nieuws/dat-ik-ziyech-daar-zag-was-een-onbewuste-motivatie-om-door-te-gaan/395526 Jean-Marc Antersijn], Voetbalzone.nl (27 di oktober 2021) </ref> Un aña despues e ta muda pa Hulanda pa bira futbolista profesional. Despues di core stage na PEC Zwolle, e ta move pa Haaglandia y otro clubnan Hulandes. Entre 2020 i 2021 e ta milita cu FC Eskilstuna y Arlanda na [[Suesia|Suecia]]. Na 2021 e ta firma cu Atlantic City. == Seleccion Arubano == Antersijn ta gana e premio "Golden Glove Award" pa su actuacion excelente durante e torneo CFU U-20 na 2014. Aruba tambe a ricibi e premio "Fair Play Award".<ref>{{citeer web|url=http://www.sportsmax.tv/?q=articles/2015/01/08/concacaf-u20-aruba%E2%80%99s-u-20-keeper-aims-impress-jamaica |titel=CONCACAF U20: Aruba's U-20 'keeper aims to impress in Jamaica &#124; Digicel SportsMax |werk=Sportsmax.tv |datum=2017-04-20 |bezochtdatum=2023-08-04}}</ref><ref>{{citeer web |url=http://www.cfufootball.org/index.php/men-s-u20/9518-trinidad-and-tobago-win-cfu-under-20-championship |titel=Trinidad and Tobago Win CFU Under 20 Championship &#124; CFU Men's U20 |werk=Cfufootball.org |date=2014-09-20 |bezochtdatum=2023-08-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20140922130648/http://www.cfufootball.org/index.php/men-s-u20/9518-trinidad-and-tobago-win-cfu-under-20-championship |archive-date=2014-09-22 |url-status=dead }}</ref><ref>{{citeer web|url=http://www.digicelsportsmax.com/?q=articles/2015/01/11/players-watch-arubas-jean-marc-antersijn |titel=Players to Watch: Aruba's Jean Marc Antersijn |werk=Digicel SportsMax |date=2017-04-20 |bezochtdatum=2023-08-04}}</ref> Den seleccion Arubano bou di coach Giovanni Franken el a hunga un wega amistoso contra [[Guam]] (2-0) na 2014.<ref>{{citeer web|url=https://int.soccerway.com/matches/2014/03/31/world/friendlies/aruba/guam/1650833/ |title=Aruba vs. Guam - 31 di maart 2014 - Soccerway |werk=Int.soccerway.com |date=2014-03-31 |bezochtdatum=2023-08-04}}</ref> {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Antersijn, Jean-Marc}} [[Category:Futbolista]] [[Category:Hende]] [[Category:Futbòl na Aruba]] __NOINDEX__ lv8kl3b9cwtcutotzh61iem646wjfa4 206430 206429 2026-10-07T18:19:15Z Caribiana 8320 /* Internashonal */ 206430 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ * {{ABW|bandera}}: [[Lista di hungado di e seleccion nacional di futbol di Aruba]] - [[Jeffrey Werleman]] - [[Michel Lopez]] - [[Yahmani Eisden]] - [[Stiven Rua]] - * {{CUW|bandera}}: [[Gina van Kessel]] - [[Brandley Kuwas]] - [[Jetro Willems]] - [[Patrick Kluivert]] - [[Remco Bicentini]] - [[Quinten Martinus]] - [[Kemy Augustin]] - [[Charlison Benschop]] ----------- {{Variante|c}} {{Infobox futbolista|variante=c | nomber = Jordi Paulina | imagen = | imagen hachura = | descripcion = <!-- Seccion di informacion personal --> | nomber completo = | fecha nacemento = [[23 di sèptèmber]] [[2004]] | luga nacemento = Odijk | pais nacemento = [[Hulanda]] | fecha fayecimento = | luga fayecimento = | pais fayecimento = | nacionalidad = {{NLD}} | nacionalidad_dep = {{CUW}} | haltura = 191 | pia = drechi <!-- Seccion di club profecional --> | debut = 2022 | debut ekipo = | club actual = [[File:Flag of Germany.svg|20px|border]] Fortuna Düsseldorf | liga = 3° Liga | number = 27 | posicion = delantero | contract = 20 di yüni 2030 <!-- Seccion di seleccion nacional --> | seleccion = {{CUWf}} | debut seleccion = 13 di novèmber 2025 | number seleccion = | participa = 5 | goal = 4 <!-- Seccion di trayectoria --> | temporada = 2022–2024<br />2024–2026<br />2024<br />2026– | club = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] USV Hercules<br/>[[File:Flag of Germany.svg|20px|border]] Borussia Dortmund II<br/>[[File:Flag of Germany.svg|20px|border]] Borussia Dortmund<br/>[[File:Flag of Germany.svg|20px|border]] Fortuna Düsseldorf <!-- Seccion di Prestacion --> | campeonato = | medaya = | competencia = | compeonato2 = | medaya2 = | competencia2 = | actualisa = 7 di òktober 2026 }} '''Jordi Leander Paulina''' (☆ [[23 di sèptèmber]] [[2004]] na Odijk, [[Hulanda]]) ta un [[futbol]]ista profeshonal kurasoleño-hulandes ku ta hunga komo delantero. Aktualmente, e ta hunga pa Fortuna Düsseldorf i pa e [[Selekshon nashonal di futbòl di Kòrsou (maskulino)|selekshon nashonal di Kòrsou]]. ==Karera== Jordi Paulina a nase na Hulanda i ta di desendensia kurasoleño. El a haña su formashon futbolístiko den e akademianan hubenil di VV Jonathan, FC Utrecht i USV Hercules.<ref>[https://www.vi.nl/nieuws/paulina-binnen-een-halfjaar-van-amateurs-naar-debuut-voor-dortmund Paulina binnen een halfjaar van amateurs naar debuut voor Dortmund], vi.nl (30 di oktober 2024)</ref> ===Klup=== Na ougùstùs 2022, Paulina a debutá ku e ekipo senior di USV Hercules den Kopa KNVB.[2] Den e winter di e temporada 2022-2023, el a wòrdu promové definitivamente pa e ekipo senior. Durante e temporada 2023-2024, el a bira titular regular. Dia 21 di desèmber 2023, Paulina a forma parti di e ekipo di USV Hercules ku a derotá [[AFC Ajax|Ajax]] 3-2 den e di dos buèlta di Kopa KNVB. El a duna e pase pa e promé gol di Hercules, anotá pa Tim Pieters.[[2]][[3]]<ref>[https://www.rtvutrecht.nl/sport/3674898/wat-een-sensatie-amateurs-hercules-stunten-in-de-beker-met-3-2-zege-op-ajax Wat een sensatie: amateurs Hercules stunten in de beker met 3-2 zege op Ajax], RTV Utrecht (21 di desèmber 2023)</ref> Dia 15 di mei 2024, a keda anunsiá ku Paulina lo transferí pa Borussia Dortmund despues di e temporada, kaminda el lo a hunga pa e ekipo reserva, Borussia Dortmund II, den e di 3 Liga.<ref>https://www.usvhercules.nl/jordi-paulina-tekent-contract-bij-borussia-dortmund/ Jordi Paulina tekent contract bij Borussia Dortmund], USV Hercules</ref> Dia 29 di òktober 2024, el a hasi su debut ku e promé ekipo di Borussia Dormund komo suplente den un derota di 1-0 kontra VfL Wolfsburg den Kopa DFB.<ref>[https://www.nu.nl/voetbal/6333479/ex-hercules-speler-paulina-debuteert-half-jaar-na-droomstap-bij-verlies-dortmund.html?referrer=https%3A%2F%2Fen.wikipedia.org%2F Ex-Hercules-speler Paulina debuteert half jaar na droomstap bij verlies Dortmund], nu.nl (29 di òktober 2024)</ref> Na 2025, Paulina a hunga prinsipalmente pa Borussia Dortmund II. Dia 3 di yanüari 2026, Paulina a a transferí pa Fortuna Düsseldorf, firmando un kontrato te 30 di yüni 2030.<ref>{{de}}[https://www.f95.de/news/34479-fortuna-verstarkt-sich-mit-jordi-paulina Fortuna verstärkt sich mit Jordi Paulina], f95.de (3 di yanüari 2026)</ref> ===Internashonal=== Na novèmber 2025, Paulina a risibí su promé yamada pa e selekshon di Kòrsou pa e eliminatorio di [[Kopa Mundial di Futbòl|Kopa Mundial di FIFA]] 2026. El a hasi su debut internashonal dia 13 di novèmber 2025 kontra [[Bermuda]], kaminda el a marka dos gol den un viktoria di 7-0.<ref>https://www.rfi.fr/en/sports/20251114-curacao-thrash-bermuda-7-0-to-top-world-cup-qualifying-group-as-jamaica-held Curacao thrash Bermuda 7-0 to top World Cup qualifying group as Jamaica held], rfi.fr (14 di novèmber 2025)</ref> <ref>[https://www.espn.nl/voetbal/artikel/_/id/15962344/paulina-na-droomdebuut-klaar-voor-jamaica-een-van-de-belangrijkste-wedstrijden-ooit-voor-curacao Paulina na droomdebuut klaar voor Jamaica: "Eén van de belangrijkste wedstrijden ooit voor Curaçao"] ESPN.nl, 18 november 2025</ref> Paulina a hunga tambe kontra [[Jamaica]] dia 18 di novèmber 2025.[[9]] Na sèptèmber 2026, el a kontribuí na un kòmbèk di Kòrsou kontra [[Costa Rica]] den [[CONCACAF Nations League|Liga di Nashonnan di CONCACAF]]. Despues di a keda atras 3-0 den e prome mita, Kòrsou a logra bira e partido i gana 4-3. Paulina a marka e gol di viktoria den e di 82 minüt i a kontribuí tambe na e otro golnan den e kòmbèk.<ref>[https://www.vi.nl/nieuws/gouden-wissels-helpen-advocaat-en-curacao-aan-zinderende-comeback Gouden wissels helpen Advocaat en Curaçao aan zinderende comeback] VI.nl, 25 september 2026</ref> Dia 4 di òktober 2026, Paulina a marka e gol di empate den un empate di 1-1 kontra [[Trinidad i Tobago]] na [[Port of Spain]]. Ku e resultado aki, Kòrsou a keda invikto den e fase di grupo i a klasifiká pa e kuartfinalnan di Liga di Nashonnan.<ref>Hans Hofstra, [https://www.curacao.nu/nieuws/sport/96877/curacao-plaatst-zich-voor-kwartfinales-na-gelijkspel-tegen-trinidad-en-tobago Curaçao plaatst zich voor kwartfinales na gelijkspel tegen Trinidad en Tobago], curacao.nu (4 di òktober 2026)</ref> ====Lista di gol ==== {| class= "wikitable" width="89%" style="text-align:center ! width="3" scope="col" |# ! width="5" scope="col" |Fecha ! width="20" scope="col"|Lugá ! width="15" |Oponente ! width="1" scope="col" |Skor ! width="1" scope="col" |Resultado ! width="1" scope="col" |Torneo |- | 1 || rowspan="2" |13-11-2025 || rowspan="2" | [[File:Flag of Bermuda.svg|22px|border]] [[Bermuda]] || rowspan="2" |[[File:Flag of Bermuda.svg|22px|border]] [[Bermuda]] || 3–0 ||rowspan="2" |7–0 || rowspan="2" | Kualifikashon [[Kopa Mundial di Futbòl|Kopa Mundial di FIFA]] 2026 |- | 2 || 5-0 |- | 3|| 24-09-2026 || [[File:Flag of Costa Rica.svg|22px|border]]<br/> [[San Jose]]|| [[File:Flag of Costa Rica.svg|22px|border]] [[Costa Rica]]|| 4–3 || 4–3 || rowspan="2" | 2026–27 [[CONCACAF Nations League|Liga di Nashonnan]] / Liga A |- | 4 || 4-10-2026 ||[[File:Flag of Trinidad and Tobago.svg|22px|border]]<br/> [[Port of Spain]]||[[File:Flag of Trinidad and Tobago.svg|22px|border]] [[Trinidad i Tobago]]|| 1-1 ||1-1 |- |} == Link eksterno == * [https://www.national-football-teams.com/player/101614/Jordi_Paulina_4.html Jordi Paulina], national-football-teams.com * [https://www.soccerway.com/player/paulina-jordi/CIpEhvPq/ Jordi Paulina], soccerway.com {{Appendix|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid =1378588990|titulo=Jordi Paulina}} {{References}} }} {{DEFAULTSORT::Paulina, Jordi}} [[:Kategoria:Hende]] [[:Kategoria:Futbolista]] [[:Kategoria:Futbòl na Boneiru]] ---------- Na novèmber 2025, Paulina a risibí su promé yamada pa e selekshon di Kòrsou pa e eliminatorio di [[Kopa Mundial di Futbòl|Kopa Mundial di FIFA]] 2026. El a hasi su debut internashonal dia 13 di novèmber 2025 kontra [[Bermuda]], kaminda el a marka dos gol den un viktoria di 7-0.<ref>https://www.rfi.fr/en/sports/20251114-curacao-thrash-bermuda-7-0-to-top-world-cup-qualifying-group-as-jamaica-held Curacao thrash Bermuda 7-0 to top World Cup qualifying group as Jamaica held], rfi.fr (14 di novèmber 2025)</ref> Dia 3 di novèmber 2025, Paulina a wòrdu yamá pa e selekshon nashonal di futbòl di Kòrsou pa Dick Advocaat. El a wòrdu inkluí den e selekshon pa e eliminatorionan pa Kopa di Mundu kontra Bermuda i Jamaica.<ref>{{Citeer web |url=https://www.usvhercules.nl/oud-herculanen-jordi-paulina-deveron-fonville-in-selectie-curacao/ |titel=Oud Herculanen Jordi Paulina & Deveron Fonville in selectie Curaçao – USV Hercules |bezochtdatum=2025-11-03 |taal=nl-NL |archiefdatum=2025-11-08 |archiefurl=https://web.archive.org/web/20251108072654/https://www.usvhercules.nl/oud-herculanen-jordi-paulina-deveron-fonville-in-selectie-curacao/ |dodeurl=ja }}</ref><ref>{{Citeer web |url=https://www.espn.nl/voetbal/artikel/_/id/15909277/advocaat-maakt-selectie-curacao-bekend-voor-cruciale-wk-kwalificatieduels |titel=Advocaat maakt selectie Curaçao bekend voor cruciale WK-kwalificatieduels |datum=2025-11-03 |bezochtdatum=2025-11-03 |werk=ESPN.nl |taal=nl}}</ref> El a skor dos gol den su promé partido kontra Bermuda (un viktoria di 7-0).<ref>[https://www.espn.nl/voetbal/artikel/_/id/15962344/paulina-na-droomdebuut-klaar-voor-jamaica-een-van-de-belangrijkste-wedstrijden-ooit-voor-curacao Paulina na droomdebuut klaar voor Jamaica: "Eén van de belangrijkste wedstrijden ooit voor Curaçao"] ESPN.nl, 18 november 2025</ref> Na sèptèmber 2026, durante su di tres aparishon internashonal, Paulina a skor e gol final den un viktoria di 4-3 riba Costa Rica. Danki na su gol—setup pa Juninho Bacuna—e tim di head coach Dick Advocaat a logra gana e partido di Liga di Nashonnan di CONCACAF, apesar di a keda atras 3-0 na kuminsamentu di e di dos mitar.<ref>[https://www.vi.nl/nieuws/gouden-wissels-helpen-advocaat-en-curacao-aan-zinderende-comeback Gouden wissels helpen Advocaat en Curaçao aan zinderende comeback] VI.nl, 25 september 2026</ref> {{Appendix}} ----------------- {{Variante|c}} {{Infobox futbolista|variante=c | nomber = Gina van Kessel | imagen = | imagen hachura = | descripcion = <!-- Seccion di informacion personal --> | nomber completo = | fecha nacemento = [[3 di mart]] [[1993]] | luga nacemento = [[Alkmaar]] | pais nacemento = [[Hulanda]] | fecha fayecimento = | luga fayecimento = | pais fayecimento = | nacionalidad = {{NLD}} | nacionalidad_dep = {{CUW}} | haltura = | pia = <!-- Seccion di club profecional --> | debut = | debut ekipo = | club actual = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] | liga = Promé Divishon | number = | posicion = | contract = <!-- Seccion di seleccion nacional --> | seleccion = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] [[Hulanda]] U-16, U-17 | debut seleccion = | number seleccion = | participa = 2 | goal = 1 | seleccion2 = [[File:Flag of Curaçao.svg|20px|border]] [[Kòrsou]] U-17, U-20 | debut seleccion2 = | number seleccion2 = | participa2 = 7 | goal2 = 0 | seleccion3 = {{CUWf}} | debut seleccion3 = 10 di yüni 2015 | number seleccion3 = | participa3 = 25 | goal3 = 8 <!-- Seccion di trayectoria --> | temporada = 2013– | club = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] <!-- Seccion di Prestacion --> | campeonato = | medaya = | competencia = | compeonato2 = | medaya2 = | competencia2 = | actualisa = 28 di sèptèmber 2026 }} '''Gino van Kessel''' (☆ [[3 di mart]] [[1993]] na [[Alkmaar]]) ta un futbolista kurasoleño-hulandes ku ta hunga komo ...... E ta representa [[Kòrsou]] na nivel internashonal. == Karera == ===Karera internashonal=== Penso a representa [[Hulanda]] na nivel hubenil? Na sèptèmber 2026, Penso a wòrdu konvoká pa e [[Selekshon nashonal di futbòl di Kòrsou (maskulino)|selekshon nashonal di Kòrsou]] pa == Link eksterno == * [https://www.espn.co.uk/football/team/squad/_/id/11678/sort/height/Curazao Curaçao squad], espn.co.uk * [https://www.transfermarkt.com/kyano-penso/profil/spieler/1146449 Profil Kyano Penso], transfermarkt.com {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Kessel, Gino van}} [[:Kategoria:Hende]] [[:Kategoria:Futbolista]] [[:Kategoria:Futbòl na Kòrsou]] ----------------- {{Variante|c}} {{Infobox futbolista|variante=c | nomber = Jort van der Sande | imagen = | imagen hachura = | descripcion = <!-- Seccion di informacion personal --> | nomber completo = | alias = | fecha nacemento = [[25 di yanüari]] [[1996]] | luga nacemento = | pais nacemento = {{NLD}} | fecha fayecimento = | luga fayecimento = | pais fayecimento = | nacionalidad = | haltura = | pia = <!-- Seccion di club profecional --> | debut = | debut ekipo = | club actual = [[File:Flag of Indonesia.svg|20px|border]] Bali United | liga = Promé Divishon | number = 3 | posicion = Delantero | contract = <!-- Seccion di seleccion nacional --> | seleccion = {{BONf}} | debut seleccion = | number seleccion = | participa = 28 | goal = 1 <!-- Seccion di trayectoria --> | temporada = 2012–2014<br>2014–2018<br>2018–2024<br>2024-2025<br>2025- | club = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] VV Smitshoek<br>[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Kozakken Boys<br>[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] RKC Waalwijk<br>[[File:Flag of Saudi Arabia.svg|20px|border]] El-Hazem<br>[[File:Flag of Saudi Arabia.svg|20px|border]] Abha <!-- Seccion di Prestacion --> | campeonato = | medaya = | competencia = | compeonato2 = | medaya2 = | competencia2 = | actualisa = 10 di yüni 2026 }} '''Jort van der Sande''' ('s-Hertogenbosch, [[25 di yanüari]] [[1996]]) ta un futbolista boneriano-hulandes ku normalmente ta hunga komo delantero. El a bandoná e klup eskoses Dundee United na ougùstùs 2025 pa SC Cambuur. Van der Sande a hasi su debut den e selekshon nashonal di futbòl di Boneiru na 2023. ==Karera di klup== Van der Sande ta djòin for di SC Cambuur, kaminda el a hunga un ròl klave den e promoshon pa Eredivisie temporada pasá. Den e Keuken Kampioen Divisie, el a skor nuebe gol i a proveé ​​dos asistensia.<ref name="Jort"/> Aunke Van der Sande a nase na Den Bosch dia 25 di yanüari 1996, e ta hunga internashonalmente pa e selekshon nashonal di Boneiru. E delantero ta forma parti di e selekshon boneriano pa vários aña kaba i ta representá e isla durante partidonan internashonal. E atacante a cuminsa su educacion di futbol na SV Audacia y VV Heeswijk, despues di cual el a progresa door di e academia hubenil di FC Den Bosch. Tabata einan ku el a hasi su avance tambe den futbòl profeshonal. Siguientemente, el a hunga pa FC Eindhoven, NAC Breda, i ADO Den Haag.<ref name="Jort"/> Durante su tempu na FC Eindhoven, e tabata un kompañero di e aktual kapitan indones, Jay Idzes, kende e tempu ei a hasi e transishon di e tim hubenil pa e promé tim.<ref name="Jort"/> Na 2024, Van der Sande a opta pa un aventura den eksterior ku e klup eskoses Dundee United. Un temporada despues, el a regresa Hulanda pa bisti e camiseta di SC Cambuur. Awor, un otro reto den eksterior ta sper’é, e biaha aki na Indonesia.<ref name="Jort"/> ==Karera internashonal== Riba 5 di òktober 2023, Van der Sande a wòrdu inkluí den e selekshon di selekshon nashonal di futbòl di Boneiru pa e coach nashonal Rilove Janga pa e partido internashonal kontra Anguilla dia 12 di òktober den e Liga di Nashonnan di CONCACAF 2023-24. Van der Sande tabata eligibel pasobra el a biba riba e isla di Caribe pa cinco aña durante su hubentud. Mesora el a hasi su debut internashonal komo titular i a hunga henter e partido, kual Boneiru a gana 2-0 kontra di Anguilla.[2] Siguientemente, el a wòrdu yamá mas frekuentemente pa e selekshon nashonal, i dia 8 di sèptèmber 2024, el a skor su promé gol pa Boneiru ora el a haña e nèt den e derota di 2-1 for di kas kontra El Salvador den e Liga di Nashonnan di CONCACAF 2024/25. --------------- Segun gerente general Yabes Tanuri, e yegada di e delantero ta un eskoho deliberá di e staf tékniko. “Nos ta anunsiá ofisialmente ku Jort van der Sande ta nos hungadó stranhero nobo pa e temporada benidero. Su yegada ta kuadra ku e nesesidatnan di e personal tékniko. A base di su eksperensia i estadístikanan komo delantero, nos ta spera ku e por duna un kontribushon signifikante na Bali United. Nos ta spera ku e adaptá lihé na e liga indones. Bon Bini na Bali, i nos ta spera di logra un éksito huntu den Tanuri,” Tanuri a bisa. deklarashon di e klup.<ref name="Jort">Hans Hofstra, [https://www.bonaire.nu/nieuws/sport/92813/bonairiaans-international-jort-van-der-sande-tekent-bij-bali-united https://www.bonaire.nu/nieuws/sport/92813/bonairiaans-international-jort-van-der-sande-tekent-bij-bali-united], bonaire.nu (26 di yüli 2026)</ref> {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Sande, Jort van der}} [[:Kategoria:Hende]] [[:Kategoria:Futbolista]] [[:Kategoria:Futbòl na Boneiru]] ---------------- {{Variante|c}} {{Infobox futbolista|variante=c | nomber = | imagen = | imagen hachura = | descripcion = <!-- Seccion di informacion personal --> | nomber completo = Jarzinho Saul Emmanuel Pieter | alias = | fecha nacemento = | luga nacemento = [[Willemstad]] | pais nacemento = {{CUW}} | fecha fayecimento = | luga fayecimento = | pais fayecimento = | nacionalidad = | haltura = | pia = <!-- Seccion di club profecional --> | debut = | debut ekipo = | club actual = [[File:Flag of Saudi Arabia.svg|20px|border]] Abha | liga = Promé Divishon | number = 3 | posicion = Defensa | contract = <!-- Seccion di seleccion nacional --> | seleccion = {{CUWf}} | debut seleccion = 6 di òktober 2016 | number seleccion = | participa = 28 | goal = 1 <!-- Seccion di trayectoria --> | temporada = 2012–2014<br>2014–2018<br>2018–2024<br>2024-2025<br>2025- | club = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] VV Smitshoek<br>[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Kozakken Boys<br>[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] RKC Waalwijk<br>[[File:Flag of Saudi Arabia.svg|20px|border]] El-Hazem<br>[[File:Flag of Saudi Arabia.svg|20px|border]] Abha <!-- Seccion di Prestacion --> | campeonato = | medaya = | competencia = | compeonato2 = | medaya2 = | competencia2 = | actualisa = 10 di yüni 2026 }} '''Jarzinho Saul Emmanuel Pieter''' (☆ [[11 di novèmber]] [[1987]] na [[Willemstad]] – † [[9 di sèptèmber]] [[2019]] na [[Port au Prince]]) tabata un futbolista di Kòrsou ku tabata hunga komo kiper. Karera di klup Pieter a kuminsá su karera ku RKSV Centro Dominguito, kaminda el a bira un di e portero mas importante den futbòl lokal. Ku e klup aki, el a gana varios kampionato di Kòrsou, inkluyendo titulonan na 2012, 2013, 2015 i 2016. Durante e periodo aki, Centro Dominguito tabata un di e ekiponan dominante riba e isla. Despues di mas ku dies aña ku e klup, Pieter a transferí na 2018 pa SV VESTA. Ku e equipo aki, el a logra un logro historiko ora ku VESTA a bira kampion di Kòrsou pa promé biaha den su historia. Internashonal Pieter a hasi su debut pa e selekshon nashonal di Kòrsou na 2013, poco tempu despues di su promé titulo ku Centro Dominguito. El a forma parti di e selekshon durante varios aña, mayoria di biaha komo di dos portero despues di Eloy Room. El a partisipá den torneo manera e Kampionato Karibe 2014, kaminda Kòrsou a debuta na e ronda final, i tambe den e Kopa Oro di CONCACAF 2017. Den e ultimo torneo aki, Kòrsou a logra un exito historiko ora ku nan a gana e kampionato karibeño i kualifiká pa e Kopa Oro. Morto Na sèptèmber 2019, Pieter tabata ku e selekshon nashonal na Haití pa un partido di CONCACAF Nations League. Poco despues di yega, el a kuminsá sinti malu. Dia 9 di sèptèmber 2019, el a wòrdu hañá morto den su kamber di hotel na Port-au-Prince, probablemente debí na un paro kardiako. Su morto a kousa gran tristesa den Kòrsou i den mundu di futbòl. Durante e siguiente partido di e selekshon, a wòrdu tene un momento di silensio na su memoria. Despues di su morto, a wòrdu establesé e “Jarzinho Pieter Kids Fund Project” na su honor. == Karera == ===Klup=== Pieter a hunga pa [[RKSV Centro Dominguito]] y SV VESTA na [[Kòrsou]] i a titulá seis biaha kampeon di Kòrsou. Den zomer di 2018, el a hunga pa [[SV Juventus]] na [[Boneiru]] pa vários luna. === Internashonal === Un rato despues di a gana su di dos titulo nacional cu RKSV Centro Dominguito na 2013, Pieter a wordo yama pa e seleccion nacional di futbol di Curaçao pa entrenador nacional Ludwig Alberto. Tres dia despues di su di 26 cumpleaños, el a debuta den e prome partido di e torneo ABCS 2013 contra Aruba, un partido cu Curaçao a gana 2-0. Den e final contra Surinam dos dia despues, cual Curaçao a perde 3-1, Pieter un biaha mas a hunga full e 90 minuut den gol pa su pais natal. Ta te na sèptèmber 2014 Pieter a keda selektá pa e selekshon di Kòrsou atrobe. Pa e eliminatorio di Kampionato di Karibe 2014, el a wòrdu yamá pa e selekshon di Kòrsou dor di Ingemar Pieternella i a hunga den tur tres partido di grupo den e promé buèlta. Curaçao a termina prome y a avansa pa e di dos buelta di clasificacion, unda nan a bolbe termina na di dos luga tras di Martinique. Pieter a hunga den tur tres partido di grupo di Pieternella. Despues di a klasifiká ku éksito, e selekshon nashonal a partisipá den e finalnan na Jamaica na novèmber 2014 pa promé biaha den historia. Danki na su actuacionnan consistente durante e eliminatorionan, Pieter tabata tambe e portero regular di su pais den e finalnan y a hunga e 90 minuut completo den tur tres partido di grupo di su team. Sinembargo, Curaçao a perde den Grupo A contra Trinidad y Tobago, Cuba, y Guyana Frances, y finalmente a termina ultimo den e grupo cu 0 punto y un diferencia di gol di 5:10, loke a conduci na un eliminacion trempan di e torneo. E siguiente aña, Pieter a wòrdu remplasá komo portero di promé eskoho pa Eloy Room; Zeus de la Paz i Marcello Pisas tambe a hunga pa e selekshon nashonal e aña ei, promé ku Eloy Room a bira e úniko promé eskoho for di 2016. Pieter tabata e portero di reserva di De la Paz den por lo ménos dos partido internashonal na 2015 i despues mester a warda un aña promé ku e wòrdu yamá atrobe. For di e promé buèlta di e eliminatorionan pa Kopa Karibe 2017, Pieter tabata e portero di reserva di Eloy Room i seguidamente a keda riba banki pa e selekshon di Kòrsou—ku eksepshon di algun partido. Dia 22 di maart 2017, Pieter a hunga den un partido amistoso no oficial contra El Salvador cu no a wordo reconoci pa FIFA. Despues ku Curaçao a klasifiká ku éksito pa e Kampionato di Karibe, nan a gana e buèlta final di Martinique, asina klasifiká pa e Kopa di Oro di CONCACAF 2017. Asina mes e team a termina ultimo den Grupo C sin anota ni un punto of gol y a keda elimina trempan. Durante e periodo aki, Pieter tabata konsistentemente e reserva di Room. Despues di esei, Pieter a keda e di dos eskoho tras di Room den un seri di partidonan amistoso, e klasifikashonnan di Liga di Nashonnan di CONCACAF 2019-21, i e Kopa di Oro di CONCACAF 2019. Kamber a keda pa Merka despues di partisipashon den e Kopa di Oro. === Morto === Na kuminsamentu di sèptèmber 2019, el a kuminsá e kampaña di Liga di Nashonnan di CONCACAF 2019-21 ku e selekshon nashonal di Kòrsou i tabata un biaha mas riba banki tras di Eloy Room den un viktoria di 1-0 riba Haiti dia 7 di sèptèmber. Un dia despues, el a bula ku e selekshon nashonal pa e kapital haitiano, Port-au-Porce, pa nan di dos partido di regreso, grupo Haiti. E mesun dia ei, Pieter a keha di ta sinti malu. E siguiente mainta, el a wòrdu hañá morto den su kamber di hotèl na Marriott na Port-au-Prince; el a muri di paro kardiako.<ref>[https://www.mirror.co.uk/sport/football/news/jairzinho-pieter-dead-curacao-goalkeeper-19934472 Jairzinho Pieter dead: Curacao goalkeeper suffers cardiac arrest on eve of qualifier] (englisch), abgerufen am 18. Oktober 2019</ref> E partido kontra Haiti a wòrdu hunga apesar di morto di Pieter i a terminá den un empate di 1-1; un minüt di silensio a wordu observa promé ku kickoff den su memoria. <ref>[https://www.washingtonpost.com/sports/2019/09/10/day-before-an-international-match-goalie-curacao-died-heart-attack/ The day before an international match, a goalie from Curacao died of a heart attack] (englisch), abgerufen am 18. Oktober 2019</ref> Despues di a skor e gol di empate, [[Elson Hooi]] di Kòrsou a hisa un T-shirt ku e number di Pieter i e palabra “LEGENDA” riba dje pa e kámaranan.<ref>{{en}}[https://www.youtube.com/watch?v=uAUpujswL_c Curacao and Haiti played an exciting 1-1 draw], abgerufen am 18. Oktober 2019</ref> Despues di su morto, e Proyekto di Fondo di Mucha Jarzinho Pieter a wòrdu establesé na su honor.<ref>[https://kikotapasando.com/2019/10/03/grupo-amigunan-di-pieter-ku-un-inisiativa-bunita-t-shirt-speshal-pa-duna-honor-i-alabes-fundraising-pa-yunan-di-jarzinho-pieter/ Grupo ‘amigunan di Pieter’ ku un inisiativa bunita T-shirt speshal pa duna honor i alabes fundraising pa yunan di Jarzinho Pieter] (Papiamentu), abgerufen am 18. Oktober 2019</ref> ====Selekshon nashonal di Kòrsou==== Na 2013, el a hasi su debut pa e selekshon nashonal di futbòl di Kòrsou, kaminda e tabata prinsipalmente portero di reserva. Pieter a forma parti di e selekshon di Kòrsou na [[Kopa Oro di CONCACAF]] 2017 i 2019 i [[Kopa Karibe]] 2014 i 2017. Ku Kòrsou, Pieter a gana e Kopa Karibe na 2017. Pieter a fayesé dia 9 di sèptèmber 2019, na e edat di 31 aña den e hotèl di hungadónan na Port-au-Prince, Haiti, kaminda e tabata ku e selekshon nashonal di futbòl di Kòrsou pa un partido den [[CONCACAF Nations League]].<ref>[https://web.archive.org/web/20191018084407/https://www.concacaf.com/en/article/concacaf-statement-09092019 Concacaf Statement], concacaf.com, 9 di sèptèmber 2019.</ref> ==Lista di honor== ; RKSV Centro Dominguito :[[Promé Divishon|Sekshon Pagá / Promé Divishon]]: 2012, 2013, 2015, 2016, 2017 ; SV Vesta : Promé Divishon: 2019 ; {{CUW}} : [[Kopa Karibe]]: 2017 : King's Cup: 2019 ==Link eksterno== *[https://www.national-football-teams.com/player/54167/Jarzinho_Pieter.html Profiel op national-football-teams.com] * {{Transfermarkt|300410}} * {{NFTPlayer|54167}} * [https://caribbeanfootballdatabase.com/curacao/players/jairzinhopieter.html Jarzinho Pieter] in der Caribbean Football Database (englisch) {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Pieter, Jarzinho}} [[:Kategoria:Hende]] [[:Kategoria:Futbolista]] [[:Kategoria:Futbòl na Kòrsou]] --------------- {{Variante|c}} {{Infobox futbolista|variante=c | nomber = | imagen = | imagen hachura = | descripcion = <!-- Seccion di informacion personal --> | nomber completo = | alias = | fecha nacemento = | luga nacemento = [[Willemstad]] | pais nacemento = {{CUW}} | fecha fayecimento = | luga fayecimento = | pais fayecimento = | nacionalidad = | haltura = | pia = <!-- Seccion di club profecional --> | debut = | debut ekipo = | club actual = [[File:Flag of Saudi Arabia.svg|20px|border]] | liga = Promé Divishon | number = 3 | posicion = Defensa | contract = <!-- Seccion di seleccion nacional 1--> | seleccion = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] [[Hulanda]] U-15 | debut seleccion = 2011 | number seleccion= | participa = 36 | goal = 4 <!-- Seccion di seleccion nacional 2--> | seleccion2 = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] [[Hulanda]] | debut seleccion2= | number seleccion2= | participa2 = 6 | goal2 = 0 <!-- Seccion di seleccion nacional 3--> | seleccion3 = {{CUWf}} | debut seleccion3 = 5 di sèptèmber 2025 | number seleccion3= | participa3 = 3 | goal3 = 0 <!-- Seccion di trayectoria --> | temporada = 2012–2014<br>2014–2018<br>2018–2024<br>2024-2025<br>2025- | club = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] VV Smitshoek<br>[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Kozakken Boys<br>[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] RKC Waalwijk<br>[[File:Flag of Saudi Arabia.svg|20px|border]] El-Hazem<br>[[File:Flag of Saudi Arabia.svg|20px|border]] Abha <!-- Seccion di Prestacion --> | campeonato = | medaya = | competencia = | compeonato2 = | medaya2 = | competencia2 = | actualisa = 10 di yüni 2026 }} === Internashonal === For di 2012 pa 2017, Bazoer a hasi un total di 33 aparishon pa diferente selekshon hubenil di Hulanda, anotando tres gol. Ku e selekshon U-17, el a gana e kampeonato oropeo di UEFA U-17 na [[Slovenia]] na 2012. Dia 13 di novèmber 2015, el a hasi su debut pa e selekshon nashonal senior den un wega amistoso kontra Wales (3-2). Na 2016, e mediokampista a hasi sinku aparishon mas den partidonan amistoso. ====Selekshon nashonal di Kòrsou==== Ya for di 2013, Kòrsou a aserká Bazoer pa firma kuné komo un internashonal hubenil.<ref>{{cite web |language=en |url=http://www.concacaf.com/page/ConfederationDetail/0,,12813~2730083,00.html|title=U-20 finals set for Mexico, U-17s to Panama|publisher=CONCACAF.com|date=2012-11-04 |access-date= |url-status=|archive-url=https://web.archive.org/web/20120413211011/http://www.concacaf.com/page/ConfederationDetail/0,,12813~2730083,00.html|archive-date=2012-04-13}}</ref> Dia 29 di ougùstùs 2025, FIFA a aprobá e petishon di Bazoer pa kambia su afiliashon nashonal di Hulanda pa Kòrsou.<ref>{{cite web|url=https://knowledge.fifa.com/change-of-association-platform |language=en |title=FIFA Change of Association Platform|work=knowledge.fifa.com|date=2025-08-29 |accessdate=2026-06-10}}</ref> El a hasi su debut pa e selekshon nashonal di futbòl di Kòrsou dia 5 di sèptèmber 2025 den un wega di eliminashon pa Kopa di Mundu kontra Trinidad i Tobago, ku a terminá 0-0.<ref>{{cite web |language=en |url= https://www.sofascore.com/football/match/curacao-trinidad-and-tobago/mdcsCqx |title=Trinidad and Tobago v Curaçao|date=2025-09-05 |work=sofascore.com |access-date=2026-06-10}}</ref> Na mei 2026, el a wòrdu nombrá den e selekshon final di Kòrsou pa e [[Kopa Mundial di Futbòl|Kopa Mundial di FIFA]] 2026, e promé aparishon di e pais na e torneo.<ref>{{cite web|title=Smallest nation Curacao name debut World Cup squad|url=https://www.bbc.com/sport/football/articles/c70798249j0o|date=2026-05-18|access-date=2026-06-10}}</ref> {{Appendix}} {{Malchi:Navegashon Selekshon Nashonal di Futbòl di Kòrsou KM 2026}} {{DEFAULTSORT:Bazoer, Riechedly}} [[:Kategoria:Hende]] [[:Kategoria:Futbolista]] [[:Kategoria:Futbòl na Kòrsou]] ===Internashonal=== ====Selekshon nashonal di Kòrsou==== Fonville a wòrdu yamá pa e selekshon nashonal di Kòrsou pa e partidonan di klasifikashon pa [[Kopa Mundial di Futbòl|Kopa Mundial]] 2026 di [[FIFA]] kontra Bermuda i Jamaica dia 13 i 18 di novèmber 2025.<ref>{{cite web|url= https://www.gelderlander.nl/nec/deveron-fonville-heeft-een-unieke-route-afgelegd-richting-nec-ik-moest-opeens-verder-kijken-dan-voetbal~ae1d1e4d/?referrer=https%3A%2F%2Fwww.google.com%2F|website=Gelderlander.nl|accessdate=|title= Deveron Fonville took a unique path to NEC: "I suddenly had to look beyond football."|date=2025-11-12}}</ref> Na mart 2026, el a konfirmá su desishon pa hunga pa Kòrsou<ref>{{citeer web |url=https://www.voetbalprimeur.nl/nieuws/2069306/nec-verdediger-fonville-over-keuze-tussen-nederland-en-cura-ao.html |titel=NEC-verdediger gelinkt aan Oranje: 'Ik heb met mijn hart voor Curaçao gekozen' |datum=2026-03-21 |taal=nl}}</ref> i dia 18 di mei 2026 a wòrdu nominá pa e tim final pa Kopa Mundial 2026, apesar di no a hunga promé.<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/sport/football/articles/c70798249j0o |titel=2026 World Cup: Curacao name debut 26-man squad |datum=2026-05-18 |language=en |work=BBC}}</ref> El a hasi su debut pa Kòrsou dia 30 di mei 2026 den e partido preparatorio pa Mundial kontra Eskosia.<ref>[https://www.vi.nl/nieuws/advocaat-laat-fonville-debuteren-namens-cura-ao-tegen-schotland Advocaat laat Fonville debuteren namens Curaçao tegen Schotland], vi.nl (30 di mei 2026)</ref> -------------- {{Variante|c}} {{Infobox futbolista| variante = c | nomber = Godfried Roemeratoe | nomber completo = | imagen = Godfried Roemeratoe.JPG | descripcion = Godfried Roemeratoe na 2025. | fecha nacemento = [[19 di ougùstùs]] [[1999]] | luga nacemento = | pais nacemento = {{NLD}} | fecha fayecimento= | luga fayecimento = | pais fayecimento = | nacionalidad = | nacionalidad_dep = {{CUW}} | deporte = futbol | haltura = 178 | pia = drechi | club actual = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] FKC Waalwijk | liga = | number = 24 | posicion = Mediokampista <!-- Seccion di seleccion nacional 1--> | seleccion = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] [[Hulanda]] U-17, U-20 | debut seleccion= 2015 | number seleccion= | participa = 6 | goal = 0 <!-- Seccion di seleccion nacional 2--> | seleccion2 = {{CUWf}} | debut seleccion2 = 2023 | number seleccion2= | participa2 = 16 | goal2 = 1 | temporada = 2017–2018<br />2018–2022<br />2021–2022<br />2022–2023<br />2023– | club = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Jong FC Twente<br />[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] FC Twente<br />[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Willem II<br />[[File:Flag of Israel.svg|20px|border]] Hapoel Tel Aviv<br />[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] RKC Waalwijk }} '''Godfried Roemeratoe''' (☆ [[19 di ougùstùs]] [[1999]] na Oost-Souburg, [[Hulanda]]) ta un futbolista profeshonal ku ta hunga komo mediokampista pa RKC Waalwijk i pa e [[Selekshon nashonal di futbòl di Kòrsou (maskulino)| selekshon nashonal di Kòrsou]]. ==Karera== ===Klup=== ===Internashonal=== El a wòrdu yamá pa e selekshon nashonal di futbòl di Kòrsou pa e partidonan di klasifikashon pa Kopa Mundial di FIFA 2026 kontra Bermuda i Jamaica riba 13 i 18 di novèmber 2025.[7] ====Selekshon nashonal di Kòrsou==== {{Malchi:Navegashon Selekshon Nashonal di Futbòl di Kòrsou KM 2026}} {{Stub}} {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Roemeratoe, Godfried}} [[:Kategoria:Hende]] [[:Kategoria:Futbolista]] [[:Kategoria:Futbòl na Kòrsou]] ---------------- {{Variante|c}} {{Infobox futbolista| variante = c | nomber = Joshua Brenet | nomber completo = Joshua Benjamin Brenet | imagen = PSV Eindhoven, Teamcamp Bad Erlach, July 2014 (076).jpg | descripcion = | fecha nacemento = [[20 di mart]] [[1994]] | luga nacemento = Kerkrade | pais nacemento = {{NLD}} | fecha fayecimento= | luga fayecimento = | pais fayecimento = | nacionalidad = | nacionalidad_dep = {{CUW}} | deporte = futbol | haltura = 181 | pia = drechi | club actual = [[File:Flag of Turkey.svg|20px|border]] Kayserispor | liga = Superliga | number = 30 | posicion = Defensa <!-- Seccion di seleccion nacional 1--> | seleccion = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] [[Hulanda]] U-18, U-19, U-21 | debut seleccion = 2011 | number seleccion= | participa = 17 | goal = 0 <!-- Seccion di seleccion nacional 2--> | seleccion2 = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] [[Hulanda]] | debut seleccion2 = 9 di novèmber 2016 | number seleccion2= | participa2 = 2 | goal2 = 0 <!-- Seccion di seleccion nacional 3--> | seleccion3 = {{CUWf}} | debut seleccion3 = 6 di yüni 2024 | number seleccion3= | participa3 = 11 | goal3 = 1 | temporada = 2012–2018<br />2013–2015<br />2018–2022<br />2020<br />2021<br />2022–2024<br />2024–2025<br />2025–2026<br />2026– | club = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] PSV<br />[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Jong PSV<br />[[File:Flag of Germany.svg|20px|border]] Hoffenheim<br />→ [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Vitesse<br />[[File:Flag of Germany.svg|20px|border]] Hoffenheim<br>[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] FC Twente<br />[[File:Flag of Qatar.svg|20px|border]] Al-Rayyan SC<br />[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] [[Eskosia]] Livingston FC<br />[[File:Flag of Turkey.svg|20px|border]] Kayserispor }} '''Joshua Benjamin Brenet''' (☆ [[20 di mart]] [[1994]] na Kerkrade, [[Hulanda]]) ta un futbolista [[Hulanda|hulandes]] ku raisnan di [[Kòrsou]] ku ta hunga komo delantero. Aktualmente, e ta hunga pa Kayserispor i pa e [[Selekshon nashonal di futbòl di Kòrsou (maskulino)| selekshon nashonal di Kòrsou]]. ==Karera== ===Klup=== ===Internashonal=== ====Selekshon nashonal di Kòrsou==== {{Malchi:Navegashon Selekshon Nashonal di Futbòl di Kòrsou KM 2026}} {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Brenet, Joshua }} [[:Kategoria:Hende]] [[:Kategoria:Futbolista]] [[:Kategoria:Futbòl na Kòrsou]] ------------ (☆ na ) ta un futbolista ku raisnan di Kòrsou ku ta hunga komo . Aktualmente, el ta hunga pa i pa e selekshon nashonal di Kòrsou. == Karera == === Hoben === <Optional: youth clubs in 1–2 sentences> El a kuminsá su karera na i despues a pasa pa <academy/club>. === Klup === Dia , el a hasi su debut profeshonal pa den un partido kontra .[#] <Season/period>: <short summary – appearances/goals if known> Na , el a transferí pa .<optional fee/contract>[#] Na , el a firma ku .[#] <Keep each club to 1–2 sentences max> === Internashonal === <Optional: youth national teams> El a representá na nivel hubenil (si aplicabel). El a hasi su debut pa Kòrsou dia den un kontra . <Optional highlight (ONLY if notable)> Dia , el a <goal/assist/event> den un partido kontra . <Optional: tournament/qualification> El tabata parti di e selekshon ku a <achievement, e.g. klasifiká pa Mundial 2026>. ----------- {{Variante|c}} E '''lista di hungado di e seleccion nacional di futbol di Aruba''' ta duna un bista di tur futbolista cu tin por lo menos cinco wega internacional pa [[Aruba]] riba nan nomber. E lista no ta incluí partidonan pa e [[Selekshon Antiano di Futbòl|selekshon nashonal di futbol di Antias Hulandes]], solamente e partidonan internacional di pais Aruba despues di su status aparte na 1986. == Lista di hungado == {| class="wikitable sortable" width=90% style="text-align:center;" |- align=left ! width=5% | № ! width=15% | Hungadó ! width=5% | № di partido hungá ! width=5% | № di gol ! width=15% | Debut ! width=15% | Ultimo wega |- | 1 || align="left" | [[Fernando Lewis]] || 11 || 0 || 5 juni 2015 || 14 juni 2017 |- | 2 || align="left" | [[Noah Harms]] || 11 || 0 || 10 oktober 2017 || 4 juni 2022 |- | 3 || align=left | [[Walter Bennett (Aruba)|Walter Bennett]] || 17 || 0 || 21 augustus 2011 || 18 oktober 2023 |- | 4 || align=left | [[Gregor Breinburg]] || 13 || 0 || 2019 || 21 november 2023 |- | 5 || align="left" | [[Terence Groothusen]] || 27 || 1 || 2016 || 9 oktober 2021 |- | 6 || align="left" | [[Josh Gross]] || 25 || 3 || 2021 || |- | 7 || align="left" | [[Annuar Kock]] || 48 || 13 || 2019 || |- | 8 || align="left" | '''[[Matthew Lentink]]'''|| 70 || 16 || 2016 || |- | 9 || align="left" | [[Nickenson Paul]] || 10 || 3 || 10 oktober 2017 || 16 juni 2021 |- | 10 || align="left" | [[Bradley Martis]] || 12 || 0 || 2011 || 17 juli 2017 |- | 11 || align=left | [[Diederick Luidens]] || 17 || 1 || 5 juni 2019 || 21 november 2023 |- | 12 || align="left" | '''[[Rovien Ostiana]]''' || 11 || 1 || 2024 || |- | 13 || align="left" | [[Darryl Baly]] || 38 || 2 || 2011 || 13 juni 2023 |- | 14 || align="left" | [[Jaybrien Romano]] || 10 || 1 || 23 maart 2018 || 1 juli 2019 |- | 15 || align=left | [[Javier Jimenez]] || 16 || 5 || 2011 || 3 oktober 2021 |- | 16 || align="left" | [[Jayden Kruydenhof]] || 14 || 0 || 2021 || |- | 17 || align="left" | '''''[[Jonathan Richard]]''''' || 19 || 1 || 2021 || |- | 18 || align="left" | [[Isaï Marselia]] || 23 || 0 || 2023 || |- | 19 || align="left" | [[Tyron Perret Gentil]] || 39 || 1 || 2016 || |- | 20 || align=left | [[Leroy Oehlers]] || 37 || 5 || 2019 || |- | 21 || align=left | [[Theric Ruiz]] || 17 || 0 || 2011 || 3 oktober 2021 |- | 22 || align=left | [[Jean-Luc Bergen]] || 34 || 10 || 2015 || 18 oktober 2023 |- | 23 || align="left" | [[Raymond Baten]]|| 39 || 21 || 2016 || 9 juni 2024 |- | 24 || align=left | [[Gillian Justiana]] || 16 || 0 || 2011 || 10 oktober 2017 |- | 25 || align="left" | '''''[[Gervane Kastaneer]]''''' || 27 || 9 || 12 oktober 2018 || |- | 26 || align="left" | [[Gino van Kessel]] || 25 || 8 || 2015 || 27 september 2022 |- | 27 || align="left" | '''''[[Brandley Kuwas]]''''' || 35 || 2 || 22 mart 2017 || |- | 28 || align="left" | [[Darryl Lachman]] || 33 || 1 || 2015 || 16 juni 2021 |- | 29 || align="left" | '''''[[Jürgen Locadia]]''''' || 12 || 1 || 13 yuni 2023 || |- | 30 || align=left | '''''[[Jearl Margaritha]]''''' || 21 || 5 || 7 september 2023 || |- | 31 || align=left | [[Michaël Maria]] || 29 || 2 || 2015 || 24 september 2022 |- | 32 || align="left" | '''[[Nathan Markelo]]''' || 11 || 0 || 2022 || 6 juni 2024 |- | 33 || align=left | '''[[Cuco Martina]]''' || 63 || 1 || 2011 || 9 juni 2024 |- | 34 || align="left" | [[Shermaine Martina]] || 10 || 0 || 27 maart 2018 || 17 juni 2023 |- | 35 || align="left" | [[Shelton Martis]] || 11 || 1 || 2014 || 11 juni 2015 |- | 36 || align="left" | [[Papito Merencia]] || 18 || 4 || 14 november 2013 || 27 maart 2016 |- | 37 || align=left | [[Dustley Mulder]] || 17 || 0 || 2015 || 17 juli 2017 |- | 38 || align=left | [[Gevaro Nepomuceno]] || 50 || 8 || 2014 || 13 juni 2023 |- | 39 || align="left" | [[Jeremy de Nooijer]] || 15 || 0 || 2015 || 25 maart 2021 |- | 40 || align="left" | [[Jarzinho Pieter]] || 11 || 0 || 14 november 2013 || 15 november 2014 |- |} ----------------- {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Antonisse, Jeremy}} [[:Kategoria:Futbolista]] [[:Kategoria:Futbòl na Kòrsou]] ===Selekshon nashonal di Kòrsou=== For di 2011, Martina ta representá Kòrsou na nivel internashonal, meskos ku su ruman [[Javier Martina]]. Tur dos a partisipá den e eliminatorionan pa kualifikashon di [[Kopa Mundial di Futbòl]] 2014 di [[FIFA]].<ref> {{citeer web|titel=''Martina verlies weer met Curaçao'' |url=https://www.bd.nl/rkc-waalwijk/martina-verliest-weer-met-curacao~a988f976/?referrer=https%3A%2F%2Fwww.google.com%2F|werk= bn.nl }}</ref> Martina a bira un lider importante den e selekshon i a fungi komo kapitan. Bou di su liderato, Kòrsou a logra klasifikashon pa e CONCACAF Gold Cup 2017 i CONCACAF Gold Cup 2019. Despues di un eliminashon den fase di grupo na 2017, e tim a logra yega kuarto final na 2019, kaminda nan a pèrdè 1–0 kontra [[Estadonan Uni di Amérika|Merka]]. Un di e mihó logro di Martina ku Kòrsou tabata e viktoria den e [[Kopa Karibe]] 2017 dia 25 di yüni 2017, despues di a derotá Jamaica 2–1 den final. El a keda selektá pa e Tim di Aña di [[CONCACAF]] 2018, un rekonosementu pa su prestashon na nivel regional. Martina tambe a representá Kòrsou den varios edishon di [[Kopa Oro di CONCACAF]], inkluyendo 2017, 2019 i 2025. == Link eksterno == * [https://www.soccerway.com/player/martina-cuco/IiT86r0s/ Profil Cuco Martina], soccerway.com {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Martina, Cuco}} [[:Kategoria:Futbolista]] [[:Kategoria:Futbòl na Kòrsou]] -------------- {{Infobox futbolista| variante = a | nomber = Michel Lopez | fecha nacemento = [[3 di novèmber|]3 di november]] [[1972]] | luga nacemento = {{ABW}} | pais nacemento = | facha fayecimento = | luga fayecimento = | pais fayecimento = | nacionalidad = Hulandes | haltura = 169 <!-- Seccion di club profecional --> | debut = | debut ekipo = | club actual = | liga = [[Division di Honor (Aruba)|Division di Honor]] | number = | posicion = Mediocampo <!-- Seccion di seleccion nacional --> | seleccion = {{ABWf}} | debut seleccion = | number seleccion = | participa = 4 (0) | goal = <!-- Seccion di trayectoria --> | temporada = 2000-2002<br>2003–2005<br /> 2005–2011<br /> 2011–2013<br /> 2016–2017<br /> 2017-2018<br /> 2021-2022 | club = [[File:Flag of Aruba.svg|20px|border]] [[SV Independiente Caravel|SV Caravel]]<br />[[File:Flag of Aruba.svg|20px|border]] [[SV Estrella]]<br />[[File:Flag of Aruba.svg|20px|border]] [[SV La Fama]]<br />[[File:Flag of Aruba.svg|20px|border]] [[SV Dakota]]<br />[[File:Flag of Aruba.svg|20px|border]] [[SV Independiente Caravel|SV Caravel]]<br />[[File:Flag of Aruba.svg|20px|border]] [[SV Juventud Tanki Leendert|SV Tanki Leendert]]<br />[[File:Flag of Aruba.svg|20px|border]] [[SV Independiente Caravel|SV Caravel]] }} '''Michel Lopez''' (☆ [[3 di novèmber|3 di november]] [[1972]] na [[Santa Cruz]]) ta un ex-futbolista [[Aruba]]no cu a hunga primordialmente como mediocampista defensivo. El a forma parti di e [[seleccion nacional di futbol di Aruba (masculino)|seleccion nacional masculino di Aruba]]. == Bida y carera == Michel Lopez a nace y lanta na Santa Cruz, Aruba. === Carera den club === Michel López a kuminsá su karera di klup den e Divishon di Honor di nivel haltu di Aruba, kaminda e tabata afiliá ku SV Dakota durante e temporada 1999/2000 komo mediokampista defensivo.[6] Estadisticanan detaya di e periodo aki, incluyendo aparicionnan y golnan, ta limita den registronan disponibel, reflehando e documentacion modesto di futbol domestico di Aruba e tempo ey. López ta wòrdu notá komo retirá di wega profeshonal, sin mas transferensia òf periodo di klup dokumentá den basenan di dato grandi.[1] Den su karera despues di wega, López a keda enbolbí den futbòl di Aruba komo miembro di direktiva i mènedjer di e sekshon hubenil na SV Estrella, kontribuyendo na e programanan di desaroyo di e klup segun e registronan di e organisashon.[7] === Carera internacional === Lopez a debuta pa e seleccion nacional di Aruba dia 18 di mart 2000 den un partido contra [[Puerto Rico]], kaminda el a remplasá pa Kenrick Bradshaw durante e partido ku a tuma lugá na Estadio Sixto Escobar.[8] E partido, cu a termina den un empate 2-2. Lopez a gana dos kap pa e selekshon nashonal di futbòl di Aruba durante e kampaña di klasifikashon pa Kopa Mundial di FIFA 2002 na CONCACAF, tur dos aparishon ta bini komo suplente.[2][1] Representando su nashon na nivel internashonal, el a aparesé den eliminatorio pa Kopa Mundial pa e selekshon maskulino di Aruba durante kuminsamentu di añanan 2000, aparesé komo defensa den partidonan limitá.[1][2] Su debut a tuma lugá dia 18 di mart 2000, den un empate di 2-2 kontra Puerto Rico den e di dos wega di e promé buèlta, kaminda el a remplasá pa Kenrick Bradshaw durante e partido ku a tuma lugá na Estadio Sixto Escobar.[8] Aruba a gana e wega di ida 4-2 na kas dia 12 di mart 2000, i a avansá riba agregashon 6-4, markando un di e promé éksitonan di e nashon den kompetensianan sanshoná pa FIFA despues di nan miembresia na 1988.[8] López a kontribuí defensivamente den su tempu limitá riba tereno, yudando pa sigurá e resultado sin pèrdè mas gol.[8] López su di dos i último aparishon a tuma lugá dia 16 di aprel 2000, remplasando pa Richard Jacobs den un derota di 0-4 kontra Barbados den e di dos buelta di e di dos buèlta na Stadion Nashonal di Barbados.[9] Aruba a pèrdè e wega di ida 1-3 na kas dia 2 di aprel 2000, i a keda eliminá riba agregashon 1-7, kabando nan kareda di klasifikashon.[9] Den e wega aki, López a bolbe duna sosten na mediokampo pero no por a influensiá e resultado ya ku Barbados a dominá.[9] Werleman a debuta pa e seleccion nacional di Aruba dia 26 di mart 2008 den un partido contra [[Antigua i Barbuda|Antigua & Barbuda]]. Entre 2008 y 2010 el a representa Aruba den cuater partido internacional, incluyendo weganan clasificatorio pa [[Kopa Oro di CONCACAF|Copa Oro di CONCACAF]] y [[Kopa Mundial di Futbòl|Copa Mundial di FIFA]].<ref name=:"1"/> Tambe el a participa den partidonan amistoso. Aunke Aruba no a logra avansa den e torneonan aki, Werleman su contribucion a forma parti di e desaroyo di futbol internacional Arubano den e periodo ey.<ref name=:"1"/> == Link externo == * [https://ca.soccerway.com/player/werleman-jeffrey/Qwr0P4tO/ Profiel riba soccerway.com] * [https://www.besoccer.com/player/jeffrey-werleman-398765 Jeffrey Werleman], besoccer.com {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Werleman, Jeffrey}} [[:Kategoria:Futbolista]] [[:kategoria:Futbòl na Aruba]] Su promé timnan a inkluí SV Independiente Caravel (2000–2002) i SV Estrella Santa Cruz (2003–2005), kaminda el a mehorá su abilidatnan den liganan doméstiko. Despues el a hunga pa SV La Fama Savaneta di 2005 pa 2011, SV Dakota di 2011 pa 2013, SV Independiente Caravel na 2016–2017, SV Juventud Tanki Leendert na 2017–2018, un '''Jeffrey Werleman''' ta un kiper di futbòl i eks miembro di e selekshon nashonal di futbòl di Aruba.[1][2] Su promé klup tabata Caravel.[3] -------------------------- {{Infobox futbolista| variante = a | nomber = Yahmani Eisden | imagen = | imagen hanchura = | descripcion = <!-- Seccion di informacion personal --> | nomber completo = | alias = | fecha nacemento = [[19 di yüli|19 di juli]] [[2005]] | luga nacemento = | pais nacemento = [[Aruba]] | facha fayecimento = | luga fayecimento = | pais fayecimento = | nacionalidad = Hulandes | haltura = 187 <!-- Seccion di club profecional --> | debut = | debut ekipo = | club actual = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] FC Den Bosch | liga = | number = | posicion = Portero <!-- Seccion di seleccion nacional --> | seleccion = {{ABWf}} | debut seleccion = | number seleccion = | participa = | goal = <!-- Seccion di trayectoria --> | temporada = | club = Brasil Jrs, [[SV La Fama|La Fama]], Santa Fe y [[SV Dakota|Dakota]] }} '''Jahmani Yahvon Yahmal Eisden''' (☆ [[19 di yüli|19 di juli]] [[2005]] na [[Aruba]]) ta un keeper arubiano cu desde temporada 2024/25 ta hunga como bolante pa FC Den Bosch. E ta internacionalista pa e [[seleccion nacional di futbol di Aruba (masculino)|ekipo nacional masculino di Aruba]] desde == Carera == === Carera den club === Jahmani Eisden''' ta Eisen ta un keeper hoben cu a ser yama pa defende e gol di nos seleccion nacional. E tin 18 aña di edad, ta pisa 75KG y ta midi 1.87M di haltura. E campeonato aki e la hunga cu Ijsselmeervogels su categoria O21. E la hunga tambe cu e team grandi di Ijsselmeervogels, y t’e portero mas jong cu a debuta den e team grandi. E siguiente campeonato e lo ta formando parti di un club profesional. E tin 2 oferta riba mesa y lo mester dicidi cual e ta acepta. Na Aruba e la milita den varios club, entre otro Brasil Jrs, La Fama, Santa Fe y ultimo Dakota caminda el a titula campeon di Aruba. E la forma parti den varios categoria hubenil di seleccion di Aruba incluyendo e seleccion U-20 cu a participa na Guatemala. Den tur e seleccionnan e tawata capitan. Esaki sigur ta mustra su madurez y su habilidad di ta lider. E ta compronde e wega bon, tin hopi bon refleho, bon reaccion y ta bon cu e bala na su pia tambe. E ta coach su team bon y ta mantene su liñanan organisa. E ta yiu di e conocedo artista [[Ataniro]]. == Link externo == * [https://int.soccerway.com/players/matthew-lentink/142467/ Profiel riba soccerway.com] * [https://www.transfermarkt.com/matthew-lentink/profil/spieler/159034 Profiel di entrenado riba transfermarkt.nl] {{Appendix}} For di madre patria Hulanda nos a ricibi e grato noticia cu e hoben portero Jahmani Eisden a firma cu FC Den Bosch p’e temporada 2024/2025. Cu su 18 aña, Eisden ya a wordo convoca pa defende porteria di e seleccion nacional di Aruba.<ref>https://24ora.com/jahmani-eisden-ta-uni-oficialmente-na-fc-den-bosch/ Jahmani Eisden ta uni oficialmente na FC Den Bosch], 24ora.com (22 di juni 2024)</ref> Den e temporada anterior el a hunga den e categoria sub-21 di Ijsselmeervogels y tambe a debuta cu e prome ekipo, convirtiendo den e portero mas hoben pa haci esaki. P’e proximo temporada Eisden lo forma parti di un club profesional despues di a ricibi dos oferta, unda cu e mester a dicidi cua pa acepta. Na Aruba, Eisden a milita den varios club, incluyendo Brazil Jrs., La Fama, Santa Fe y mas recientemente Dakota, unda cu el a consagra como campeon di Aruba. Fuera di esey, el a forma parti di diferente categoria hubenil di e seleccion di Aruba, incluyendo sub-20 cu a participa na Guatemala, siendo capitan den tur di nan. E experiencia aki ta demostra su madurez y capacidad di liderazgo. Eisden ta destaca pa su comprension di wega, su reflehonan, reaccion rapido y habilidad cu e bala de su pianan. Tambe e ta conoci pa su capacidad pa dirigi su ekipo y mantene e defensa organisa. Jahmani Eisden ta yiu homber di e conocido cantante Janiro “Atanio” Eisden y su firma cu FC Den Bosch ta marca un importante paso den su prometedor carera deportivo. ------------------------------ {{Infobox futbolista | variante = a | nomber = Stiven Melchor Rua | imagen = | imagen hanchura = | descripcion = <!-- Seccion di informacion personal --> | nomber completo = | alias = | fecha nacemento = [[1990]] | luga nacemento = [[Medellin]] | pais nacemento = [[Colombia]] | facha fayecimento = | luga fayecimento = | pais fayecimento = | nacionalidad = | haltura = 177 <!-- Seccion di club profecional --> | debut = | debut ekipo = | club actual = [[File:Flag of Aruba.svg|20px|border]] [[SV Britannia]] | liga = | number = 1 | posicion = Portero <!-- Seccion di seleccion nacional --> | seleccion = {{ABWf}} | debut seleccion = | number seleccion = | participa = | goal = <!-- Seccion di trayectoria --> | temporada = | club = }} '''Stiven Melchor Rua''' (☆ [[1990]] na [[Medellin]]) ta un futbolista [[Aruba]]no cu ta hunga como portero den [[Division di Honor (Aruba)|division honor]] pa [[SV Britannia]]. E ta internacionalista pa e [[seleccion nacional di futbol di Aruba (masculino)|ekipo nacional masculino di Aruba]]. == Carera == === Carera den club === Stiven Rua ta STIVEN Melchor Rua ta un di a 6 hungadonan local cu lo ta parti di e seleccion di Aruba. E tin 34 Aña di edad y ta pisa 71KG. Su Haltura ta 1.77M y su posicion ta Bolante. E ta naci na Medellin Colombia y a hunga futbol infantil pa cu e team Itagui Detaires.<ref>[https://drive.google.com/file/d/1qFLCkC_Rhg701h5wBl-UVq5rj0Hx_c6z/view Stiven Melchor Rua: Hecho en Aruba], AweMainta (6 di juni 2024)</ref> 34 ana Na 2002 e la bin Aruba y a hunga mayoria di su hubentud den e team di RCA. Cu su 17 aña e la debuta cu e team di Division di Honor y a logra conkista u total di 6 titulo di campeon cu e team tricolor. Actualmente e ta den su di dos aña cu e Pumanan di Piedra Plat [[SV Britannia]]. E tin tambe 4 titulo di [[Copa Betico Croes]] di cual 3 ta cu [[Racing Club Aruba|RCA]] y uno cu Britannia. Na 2008 e la sali “Rookie of the year.” E tin 3 titulo di “best midfielder” y tambe un titulo di “Goal getter” y un titulo di MVP, ambos e la gana na 2016. E ta un hungado hopi bon tecnica, bon tino di wega y experiencia den weganan grandi. E ta naci na Colombia pero e ta sintie mas Rubiano cu Juan Bembe. “Hecho en Aruba” y cla pa bay guera pa representa nos bunita isla. == Link externo == * [https://int.soccerway.com/players/matthew-lentink/142467/ Profiel riba soccerway.com] * [https://www.transfermarkt.com/matthew-lentink/profil/spieler/159034 Profiel di entrenado riba transfermarkt.nl] {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Melchor Rua, Stiven}} [[:Category:Futbolista]] [[:Category:Futbòl na Aruba]] --------------------------------------------------- '''JOSTHAN Maduro''' ta un otro keeper hoben cu a ser yama pa defende e gol di nos seleccion nacional. E tin 17 aña di edad, ta pisa 80KG y ta midi 1.88M di haltura. E ta hunga den e campeonato local p’e muchanan di Madiki SV Riverplate den Division di Honor. E la cuminsa su carera futbolistico den Bubali y e ultimo dos añanan aki e la milita den e team di Madiki.<ref>[https://drive.google.com/file/d/1P0kFQSalZd2S820aowZLuE5eCh7BeUJ9/view Josthan Maduro: Factor X], AweMainta (5 di juni 2024)</ref> Sigur un di e motibo grandi cu Riverplate ta logra drenta den e Copa Oro t’e bon actuacion di Josthan Maduro. E la ser scogi como e miho keeper di Division di Honor campeonato 2022/ 2023. E tin hopi bon refleho y ta destaca hopi cu e bala den su pia. Cu su pia robes e por pone e bala te dilanti e area grandi di e team contrario. E tin hopi bon tecnica, bon vision di wega, bon reaccion y ta un di e poco porteronan cu tin e factor X. E por dicidi un wega cu su glovenan pero tambe cu su pia. Seleccion Aruba sigur ta conta cu 3 tremendo keeper p’e compromisonan nos dilanti y Josthan Maduro sigur ta cla p’e reto. {{Appendix}} --------------------------------------------- {{Infobox futbolista | variante = a | nomber = Rovien Ostiana | imagen = | imagen hanchura = | descripcion = <!-- Seccion di informacion personal --> | nomber completo = | alias = | fecha nacemento = [[14 di febrüari|14 di februari]] [[2002]] | luga nacemento = [[Rotterdam]] | pais nacemento = [[Hulanda]] | facha fayecimento = | luga fayecimento = | pais fayecimento = | nacionalidad = Hulandes | haltura = 186 <!-- Seccion di club profecional --> | debut = | debut ekipo = | club actual = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Jong FC Volendam | liga = | number = | posicion = Bolante <!-- Seccion di seleccion nacional --> | seleccion = {{ABWf}} | debut seleccion = 2023 | number seleccion = | participa = | goal = <!-- Seccion di trayectoria --> | temporada = 2022-2023<br /> | club = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Jong FC Volendam<br /> }} '''Rovien Ostiana''' (☆ [[14 di febrüari|14 di februari]] [[2002]] na [[Rotterdam]]) ta un futbolista hulandes cu ta hunga como bolante. E ta internacionalista pa e [[seleccion nacional di futbol di Aruba (masculino)|ekipo nacional masculino di Aruba]] desde 2023. == Carera == === Carera den club === ROVIEN Ostiana ta otro hungado cu lo ta formando parti di nos seleccion Nacional p’e apertura di e clasificacion pa Mundial 2026. E tin 22 aña di edad, ta pisa75KG y ta midi 1.86M di haltura. Actualmente e ta hungando pa Jong F.C. Volendam den division dos di e futbol Hulandes. Su posicion ta bolante y e la bin ta hunga un rol importante den nos team Nacional. E tin 5 gol anota y 3 asistencia den e Concacaf Nations League y un di su gol nan a sali den e top 3 miho golnan di e torneo aki y hasta a sali riba ESPN. Esey t’e gol cu e la score di midden veld contra US Virgin Island. E ta e tipo di bolante cu bo ta yama “Box to Box.” E ta core e veld ariba abou semper buscando e espacio y semper n’e luga indica n’e momento indica. E tin bon vision di wega y tambe un bon disciplina tactico pa yuda e team mantene organisacion. Su motivacion grandi, ta su mama cu ta biba na Aruba di Famia Robles. Aruba sigur ta conta cu su asistencia nan y tambe su olfato goleador den e wega nan nos dilanti. === Carera internacional === Ostiana a haci su debut internacional pa Aruba riba 11 di sèptèmber 2023 den un partido di Liga C di Nashonnan di CONCACAF 2023 ⁇ 24 contra e Islanan Cayman.[1] 7] El a score su promé gol pa e ekipo nacional den e di dos minuut di e eventual victoria di 2:1.[ Na e siguiente partido, Ostiana a score su di dos gol den dos wega ora Aruba a derotá e Islanan Virgen Merikano pa keda inkapas i lider di nan grupo. Despues di e wega, el a keda nombra den e League C Best XI pa su rendimiento. 12] == Link externo == * [https://int.soccerway.com/coaches/marvic-bermudez/590927/ Profiel riba soccerway.com] * [https://www.transfermarkt.nl/marvic-bermudez/profil/trainer/64628 Profiel di entrenado riba transfermarkt.nl] {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Ostiana, Rovien}} [[:Category:Futbolista]] [[:Category:Futbòl na Aruba]] ---------------------------------- {{Infobox futbolista | variante = a | nomber = Jonathan Richard | imagen = | imagen hanchura = 220 | descripcion = <!-- Seccion di informacion personal --> | nomber completo = | alias = | fecha nacemento = | luga nacemento = | pais nacemento = [[Hulanda]] | facha fayecimento = | luga fayecimento = | pais fayecimento = | nacionalidad = Hulandes | haltura = 180 <!-- Seccion di club profecional --> | debut = | debut ekipo = | club actual = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] ADO20 | liga = | number = | posicion = Bolante <!-- Seccion di seleccion nacional --> | seleccion = {{ABWf}} | debut seleccion = | number seleccion = | participa = | goal = <!-- Seccion di trayectoria --> | temporada = 1998–1999 <br /> 1999 <br /> 1999–2002 <br /> 2002–2006 <br /> 2006–2007 <br /> 2007–2010 | club = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] FC Dordrecht<br /> [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] VV Moordrecht<br />[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] RKC Waalwijk<br />[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] DOTO Pernis <br />[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] BVV Barendrecht<br />[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] RVVH }} '''Jonathan Richard''' (☆ [[14 di novèmber|14 di november]] [[1977]] na [[Rotterdam]]) ta un [[futbol]]ista [[Hulanda|Hulandes]] cu ta hunga ...... E tabata internacionalista pa e [[Selekshon Antiano di Futbòl|seleccion di Antia Hulandes]] di 2004 te 2008. Entre 2013 y 2015 e tabata coach di e [[seleccion nacional di futbol di Aruba (masculino)|ekipo nacional masculino di Aruba]]. == Carera == === Carera den club === JONATHAN Richard tambe ta riba lista di e 23 hungadonan yama pa Bonds coach Marvic Bermudez. E tin 32 aña di edad, ta pisa 78KG y ta midi 1.80M di haltura. Su posicion ta bolante central y su pia dominante ta su pia robes. E campeonato pasa e la hunga den Odin 59 Heemskerk cu ta un team cu ta den 3er division di futbol Hulandes, pero e siguiente campeonato e lo ta formando parti di ADO20 den segunda division. Ya den pasado e la hunga caba den e division aki pa AFC Amsterdam y GVVV Veenendaal. E ta un hungado cu ta anticipa bon e hugadanan, tin bon orientacion di e wega y e sa con pa pone respet memey di tereno. Su disciplina tactico ta haci cu e ta e guy cu ta tene e team organisa. E ta un hungado di basta forsa y ta cla pa guera. E ta un hungado importante den e transicion den atake. E tin bon vision di wega y ta bon cu e bala yudando e team den salida tanto cu paso cortico como pase largo nan den buraco.<ref>[https://drive.google.com/file/d/1c2qLHWJUhQ1PG7VPgHCF3eJlZiASkGwo/view Jonathan Richard: Disciplina Tactico], AweMainta (4 di juni 2024)</ref> E ta un hungado cu semper ta trece calma specialmente ora cos nan no ta bayendo bon. E la nace na Hulanda pero su tata ta di Aruba, y esey ta un di su motivacion pa hunga pa nos dushi isla. === Carera internacional === El a representá == Link externo == * [https://int.soccerway.com/coaches/marvic-bermudez/590927/ Profiel riba soccerway.com] * [https://www.transfermarkt.nl/marvic-bermudez/profil/trainer/64628 Profiel di entrenado riba transfermarkt.nl] {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Richard, Jonathan}} [[:Category:Futbolista]] [[:Category:Futbòl na Aruba]] ----------------------------- {{Infobox futbolista | variante = a | nomber = Mark Jacobs | imagen = | imagen hanchura = | descripcion = <!-- Seccion di informacion personal --> | nomber completo = | alias = | fecha nacemento = | luga nacemento = | pais nacemento = [[Aruba]] | facha fayecimento = | luga fayecimento = | pais fayecimento = | nacionalidad = Hulandes | haltura = 182 <!-- Seccion di club profecional --> | debut = | debut ekipo = | club actual = | liga = | number = | posicion = Defensa <!-- Seccion di seleccion nacional --> | seleccion = {{ABWf}} | debut seleccion = | number seleccion = | participa = | goal = <!-- Seccion di trayectoria --> | temporada = | club = }} '''Mark Jacobs''' (☆ [[10 di novèmber|10 di november]] [[1969]] na Nieuwkoop, [[Hulanda]]) ta un ex[[futbol]]ista profesional [[Aruba]]no. == Carera == === Carera den club === MARK Jacobs tambe a ser yama pa forma parti di nos seleccion Nacional. Actualmente e ta hungando na Hulanda pa S.V. Orion den e 4to Division den futbol Hulandes. Mark Jacobs tin 23 aña di edad, e ta pisa 73KG y ta midi 1.82M di haltura. E la hunga mayor parti di si carera futbolistico den [[SV Bubali|Bubali]] y na 2019 e la pasa forma parti di e tricolornan di Solito, RCA caminda e la gana 2 Copa Betico y e titulo di campeon na 2023. Su posicion unda e ta mas comodo ta Lateral drechi, pero e por hunga tambe den bolante y hasta como defensa central. E ta un hungado cu bon tecnica, bon vision di wega y un vocacion ofensivo.<ref>https://drive.google.com/file/d/1c2qLHWJUhQ1PG7VPgHCF3eJlZiASkGwo/view Mark Jacobs: Di Noord E Ta], AweMainta (4 di juni 2024)</ref> E la nace den e bario di Bubali y aunke su mayor exito a bin cu e team tricolor, full e bario di Noord, en special Bubali lo ta para su tras pa ora e subi e tereno di wega pa defende nos color nan nacional. === Carera internacional === == Link externo == * [https://www.transfermarkt.nl/jayden-kruydenhof/nationalmannschaft/spieler/1197634 Profiel riba transfermarkt.nl] {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Jacobs, Mark}} [[:Category:Futbolista]] [[:Category:Futbòl na Aruba]] ---------------------------------- {{Variante|a}} {{Infobox futbolista | nomber = Jayden Kruydenhof | imagen = | imagen hanchura = 200 | descripcion = <!-- Seccion di informacion personal --> | nomber completo = Jayden Anthony Kruydenhof | alias = | fecha nacemento = | luga nacemento = [[Den Haag]] | pais nacemento = [[Hulanda]] | facha fayecimento = | luga fayecimento = | pais fayecimento = | nacionalidad = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] [[Hulanda|Hulandes]] | haltura = 171 <!-- Seccion di club profecional --> | debut = 2011 | debut ekipo = | club actual = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] AFC34 | liga = amateur | number = | posicion = <!-- Seccion di seleccion nacional --> | seleccion = {{ABWf}} | debut seleccion = 2024 | participa = | goal = <!-- Seccion di trayectoria --> | temporada = 2023-? | club = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] AFC34 }} '''Jayden Anthony Kruydenhof''' (☆ [[2007]]) ta un futbolista [[Hulanda|Hulandes]]-[[Aruba]]no cu ta hunga den e liga [[Hulana|Hulandes]] y desde 2024 den e [[Seleccion nacional di futbol di Aruba (masculino)|seleccion nacional U-20 di Aruba]]. .<ref name="AweMainta">[https://drive.google.com/file/d/1_ng-RNDmcFnExtKSO1kfW-ccrrCohUcL/view Jayden Fruydenhof], AweMainta (1 di juni 2024)</ref> E ta internacionalista y desde 2024 e ta hunga den e [[Seleccion nacional di futbol di Aruba (masculino)|seleccion nacional U-20 di Aruba]]. == Carera == === Carera den club === JAYDEN Kruydenhof ta otro hungado cu lo ta yegando di Hulanda. El a hunga caba pa Aruba den e torneo di Concaf U-20 y ta nieto di e conocedo entrenador Herbert Bijlsnijder. E tin 17 aña di edad y ta midi 1.71cm di haltura y ta pisa 59kg. Te ultimo e tawata forma parti di e team amateur AFC34, pero e siguiente campeonato e lo forma parti di SC Cambuur Leeuwarden. E lo ta parti di e U-18 y of U-19. E ta hopi habil cu su pia robes y su forsa ta den e wega di uno contra uno, caminda su bon control di e bala y tambe su tecnica ta sobresali. Un bon dribbler y tambe hopi explosivo den su velocidad ta haci’e un hungado hopi peligroso. E tin un bon tiro di pafo di e area y tambe por pone centronan casi perfecto den e area. Un hungado bastante completo y bastante interesante. A pesar di su edad jong e ta cla pa asumi e reto di representa nos Isla Aruba. === Carera internacional === == Link externo == * [https://www.transfermarkt.nl/jayden-kruydenhof/nationalmannschaft/spieler/1197634 Profiel riba transfermarkt.nl] {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Kruydenhof, Jayden}} [[:Category:Futbolista]] [[:Category:Futbòl na Aruba]] --------------------------------------------- {{Variante|a}} {{Infobox futbolista | nomber = Tyron Perret Gentil | imagen = | imagen hanchura = 200 | descripcion = <!-- Seccion di informacion personal --> | nomber completo = Tyron Perret Gentil | alias = | fecha nacemento = | luga nacemento = | pais nacemento = [[Hulanda]] | facha fayecimento = | luga fayecimento = | pais fayecimento = | nacionalidad = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] [[Hulanda|Hulandes]] | haltura = 179 <!-- Seccion di club profecional --> | debut = | debut ekipo = | club actual = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Vitesse U-21 | liga = | number = | posicion = Delantero <!-- Seccion di seleccion nacional --> | seleccion = {{ABWf}} | debut seleccion = 2024 | participa = | goal = <!-- Seccion di trayectoria --> | temporada = | club = }} '''Tyron Perret Gentil''' ta un futbolista == Carera == === Carera den club === di e hobennan cu ta haciendo su debut den e seleccion Nacional. E tin 20 aña di edad y ta jungando pa e Club Hulandes Vitesse Onder 21. Prome cu esey el a hunga den e categoria hubenil pa F.C. Amsterdam di 2014 pa 2017, despues el a bay Vitesse di 2017 pa 2019, despues el a bay PSV di 2019 pa 2022 y aña pasa el a bolbe bek Vitesse. E ta midi 1.79M di haltura y ta pia links. Su posishon ta atacante na liña y por hunga tanto na banda robes comoo na banda drechi. E tin bon dribbling, hopi speed, bon tecnica y e por pone bon centro den e area. Y e semper ta busca espacio pa ricibi e bala. E ta mas efectivo ora e ta hunga riba su banda robes. Si bo ta hunga Football Manager online bo por cumpra Tyron pa e hunga pa bo team. Su valor riba mercado ta di $608,440.00 pero segun nos por a compronde cu lo bo mester saca cerca di $3,000,000.00 pa bo por hay'e den bo team di Futbol Manager. Tyron Perret Gentil ta un di e hobennan talento cu lo representa Aruba den e compromiso importante aki.<ref>https://drive.google.com/file/d/1chRNodyptaTclQiovMBbtWCE2KCmvrTu/view Tyron Perret Gentil: rapido y versatil], AweMainta (30 di mei 2024)</ref> {{Appendix}} ----------------------------------- {{Variante|a}} {{Infobox futbolista | nomber = Connor van Kilsdonk | imagen = | imagen hanchura = 200 | descripcion = <!-- Seccion di informacion personal --> | nomber completo = Connor van Kilsdonk | alias = | fecha nacemento = | luga nacemento = | pais nacemento = [[Hulanda]] | facha fayecimento = | luga fayecimento = | pais fayecimento = | nacionalidad = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] [[Hulanda|Hulandes]] | haltura = 188 <!-- Seccion di club profecional --> | debut = | debut ekipo = | club actual = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] NEC U-18 | liga = | number = | posicion = Delantero <!-- Seccion di seleccion nacional --> | seleccion = {{ABWf}} | debut seleccion = 2024 | participa = | goal = <!-- Seccion di trayectoria --> | temporada = | club = }} '''Connor van Kilsdonk''' (2007) ta == Carera == === Carera den club === otro hungado cu ta biniendo di Hulanda pa representa Aruba. E tin 17 aña di edad y a representa Aruba den e campeonato di U-20 di Concacaf caminda e la score 3 gol den 4 wega. E t’un centro delantero y ta milita actualmente den e club NEC U-18 na Hulanda. Su estatura ta 1.88M y ta pisa 70 KG. E t’un hungado hopi dinamico cu un pia links bastante saludabel.<ref>[https://drive.google.com/file/d/1xkOnsNbEdPO07S4DF0Z17rxPRzcWHN07/view Connor van Kilsdonk: dinamico y letal], Awemainta (31 di mei 2024)</ref> Pa su club e tin 17 gol anota den 19 wega y ta halando bastante tension na Hulanda pa su habilidad pa pone e bala den net. E ta un Centro Delantero pero e por hunga tambe riba e dos bandanan. E tin forsa y ta hopi habil pa sconde e bala y tremendo vision di wega. Su edad por ta jong pero su curason ta grandi pa defende e colornan di nos isla. {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Kilsdonk, Connor van}} [[:Category:Futbolista]] [[:Category:Futbòl na Aruba]] --------------------------------------------------- {{Variante|a}} {{Infobox futbolista | nomber = Kymani Nedd | imagen = | imagen hanchura = 200 | descripcion = <!-- Seccion di informacion personal --> | nomber completo = Kymani Nedd | alias = | fecha nacemento = | luga nacemento = | pais nacemento = [[Hulanda]] | facha fayecimento = | luga fayecimento = | pais fayecimento = | nacionalidad = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] [[Hulanda|Hulandes]] | haltura = 188 <!-- Seccion di club profecional --> | debut = 2011 | debut ekipo = | club actual = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Excelsior U-21 | liga = | number = | posicion = Defensa <!-- Seccion di seleccion nacional --> | seleccion = {{ABWf}} | debut seleccion = 2023 (Aruba-Cayman Islands) | participa = | goal = <!-- Seccion di trayectoria --> | temporada = | club = }} '''Kymani Nedd''' ta un futbolista hulandes-arubano y internacionalista den e seleccion nacional di Aruba. == Carera == === Carera den club === otro hoben talento cu lo representa Aruba den e weganan pa clasificacion pa Mundial 2026. E tin 19 aña di edad y ta milita den Excelsior Rotterdam U-21. E ta pia links y ta defende e banda robes di e tereno.<ref>[https://drive.google.com/file/d/1xkOnsNbEdPO07S4DF0Z17rxPRzcWHN07/view Kymani Nedd: siguridad riba e banda robes], Awemainta (31 di mei 2024)</ref> Su estatura ta 1.88M y ta pisa 75 KG. E por hunga tambe defensa central pero su posicion preferi ta e banda robes. Su carera futbolistico ta apenas cuminsando. E la cuminsa su carera den e team hubenil di Spartaan’20 pa despues move pa NAC Breda unda e la hunga di 2016 pa 2018 y despues e la pasa pa su club actual cu ta Excelsoir Rotterdam. E campeonato aki e la hunga un total di 20 wega pa su team. Pa Aruba e la hunga e ultimo 5 weganan y tin un total di 379 minuut cu e tawata riba veld. E ta hopi sigur ora di duelonan den halto y e kopmento di bala ta un di su fortalezanan. Kymani su motivacion grandi pa defende nos colornan nacional ta door di su tata cu ta Edrick Nedd. {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Nedd, Kymani}} [[:Category:Futbolista]] [[:Category:Futbòl na Aruba]] ----------------------------------------------- {{Variante|c}} {{Infobox futbolista | nomber = Rachid Trenidad | imagen = | imagen hachura = | descripcion = <!-- Seccion di informacion personal --> | nomber completo = Rachid Rafelito Martir Trenidad | alias = | fecha nacemento = [[6 di yüli]] [[1994]] | luga nacemento = | pais nacemento = [[File:Flag of Bonaire.svg|20px|border]] [[Boneiru]] | facha fayecimento = | luga fayecimento = | pais fayecimento = | nacionalidad = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] [[Hulanda|Hulandes]] | haltura = 177 <!-- Seccion di club profecional --> | debut = | debut ekipo = | club actual = | liga = | number = | posicion = <!-- Seccion di seleccion nacional --> | seleccion = [[File:Flag of Bonaire.svg|20px|border]] [[Boneiru]] | debut seleccion = 2013 | participa = 8 | goal = 2 <!-- Seccion di trayectoria --> | temporada = 2006- | club = [[File:Flag of Bonaire.svg|20px|border]] [[SV Real Rincon|Real Rincon]] }} '''Rachid Trenidad''' (☆ [[6 di yüli]] [[1994]] na [[Boneiru]]) ta un [[futbol]]ista di [[Boneiru]] ku ta hunga komo ...?o. E ta internashonalista ku e [[selekshon boneriano di futbòl|selekshon di Boneiru]].[2] 2] == Karera == === Karera den klup === Trenidad a kuminsá hunga pa SV Vespo di Bonaire League na por lo ménos 2014.[1] E tabata kapitan di un ekipo den e Après-Ski Tournament ku a keda organisá pa USV Elinkwijk na Hulanda na 2018. E ekipo internashonal di Bonaire, Guillermo Montero, tabata den e ekipo senior di e club na e momentu ei. 3] === Karera internashonal === Trenidad a hasi su debut internashonal senior riba 1 di yüni 2014 den un viktoria di 2 pa 1 kontra Merka. Islanan Virgen. 1] {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Trenidad, Rachid}} [[:Category:Futbolista]] [[:Category:Futbòl na Boneiru]] ----------------- {{Variante|a}} {{Futbolista |nomberdihungado = '''Dechi Bislip'''| |Nomber = Mario Girigorio Bislip |potret = |Fecha di nasementu = [[9 di mei]] [[1950]] |Siudat di nasementu = |Pais di nasementu = {{ABW}} |Nashonalidat = hulandes |Posishon = defensa central?? |club = SV Estrella }} '''Mario Girigorio (Dechi) Bislip ('''n. [[9 di mei]] [[1950]] na [[Aruba]]) ta un ex-futbolista internacionalista di [[Aruba]] y ex-hungado di [[SV Estrella|Estrella]]. Dechi Bislip ta di e bario Santa Cruz y su profesion ta piscado. NOTES <ref>[https://arubanative.com/2022/08/29/premio-excelencia-den-deporte-a-reconoce-sr-mario-girigorio-dechi-bislip-como-baluarte-deportivo-2021/ PREMIO EXCELENCIA DEN DEPORTE A RECONOCE SR. MARIO GIRIGORIO ‘DECHI’ BISLIP COMO BALUARTE DEPORTIVO 2021], Arubanative.com (29 di augustus 2022)</ref> Un di e mihor futbolistanan den historia di futbol di Aruba y Antiyas, pero tambe un di e gran hungadornan di e Narahadanan di Santa Cruz: ESTRELLA. MARIO GIRIGORIO "DECHI" BISLIP Mario Bislip mihor conoci como Dechi a nace dia 09 mei 1950 na Aruba. Dechi ta di e bario [[Santa Cruz]] y su profesion ta piscado. Dechi a practica e deporte futbol y tambe boxeo. Futbol e a hunga den Estrella. E nomber Estrella ta sinonimo di futbol na Sta Cruz. Ora na Aruba un persona menciona e bario Santa Cruz, e ta mira e team di futbol Estrella su dilanti. Den Boxeo Dechi bringa 3 pelea so komo hoben, di cua a gana 2 y a perde 1. Dechi no a sigui cu futbol. Dechi e futbolista Dechi a cuminsa practica futbol for di chikito cu 12 aña. Na 1964 cu 14 aña Dechi a bai den junior di e Naranjadanan di Santa Cruz "Estrella". Cu 15 aña Dechi a cuminsa prepara pa bai hunga den hoofdklasse. Despues cu 16 aña di edad Dechi tabata hunga junior atardi y anochi den hoofdklasse cu Estrella. Dechi a hunga den Estrella huntu cu hopi leyenda di Aruba y Antiyas , e.o. Candy Wernet, Fenchi Dubero, Mai Ras, Ange Perez, Janchi Croes, Ale Vrolijk, Yonko Albertsz, Foyito Albertsz, Edwin Dirksz, Betico Dubero, Essy Croes, Roman Kock, Henry Stelt, Dodo Franken, Mirto Croes, Mario Aiky Croes, Chinto Werleman, Maiky Rasmijn, Jendi Croes, Emmy Croes, Chito Croes. Dechi tabata e golgetter di Estrella. Dechi bira hopi aña campeon i Sub campeon di Aruba cu Estrella. Tambe Dechi hunga hopi [[Kopa antiano|Copa Antiyano]] cu Estrella, di cua nan a bira 2 biaha Sub Campeon di [[Antias Hulandes|Antiyas]] y 1 biaha Campeon di Antiyas na aña 1970. Na aña 1971 Dechi a hunga e Torneo "Gouden Jubileum" di NAVU cu Estrella y tambe den e Final Tournament di [[Concacaf]] cu Estrella na Guatemala. Durante Copa Antiyano 1972 Dechi tabata e mihor hungado pa e club di Estrella. Dechi a hunga te cu 34 aña den hoofdklasse. Despues di caba den hoofdklasse Dechi a bai hunga den Division Dos cu Jong Aruba. Cu Jong Aruba Dechi a bira Campion di Division Dos. Despues Dechi bai laganan y bai hunga den e team cu su swa a lanta, consisti di e muchanan bandi cas cu tabata yama Vitesse. Dechi a hunga 2 aña cu Vitesse y nan a hera bai hoofdklasse y despues e team a kibra. Despues Dechi a bai hunga den Ayo. Dia nan a lanta Liprof Dechi a stop di hunga bala. Despues Dechi a bai hunga den veterano di Estrella, FC Paradera, Caravel e team di Roy Helder. Tambe Dechi a yega di reforsa e gran equipo [[SV Dakota|Dakota]] na Curacao. Hungando den veterano Dechi a manca un rudia y a stop. Tempo Dechi tabata tin 60 aña a stop di hunga. International: Internacionalmente tambe Dechi ta hopi conoci y a hunga den masha hopi Seleccion di Aruba y Seleccion di Antiyas, e.o.: - 1968 cu Seleccion Hubenil di Aruba cu a gana Curacao y Bonaire y a haya e derecho pa forma seleccion di Antiyas pa Weganan di Reino na Hulanda. - 1968 cu Seleccion Hubenil di Antiyas cu a gana Medaya di PLATA na Weganan di Reino na Hulanda. - 1969 cu seleccion Hubenil Antiyas cu a gana Medaya di ORO den [[Weganan di Reino]] na Surinam. - 1970 cu seleccion Antiyas senior cu a gana Medaya di PLATA den [[Weganan Centro Americano y del Caribe]] na [[Panama]]. - 1971 cu seleccion Antiyas contra Jamaica pa eliminatorio pa weganan Olympiada. - 1971 cu Estrella, a hunga den group stage di Concacaf Final Tournament na Guatemala. - 1973 cu Seleccion Antiyas senior cu a gana di Haiti 1-0 na Curacao. - 1976 cu seleccion di Antiyas eliminatorio pa Mundial 1978. - 1978 cu seleccion Antiyas Weganan CAC na Medellin Colombia. - 1982 cu seleccion Aruba contra Alajuelense di Costa Rica. Logronan personal: - 1974 golgetter (cu 13 gol) di campeonato di Aruba. Logronan cu equipo - 1968/69 campeon di Aruba cu Estrella. - 1969 Sub Campeon di Antias cu Estrella. - 1969/70 Sub campeon di Aruba cu Estrella. - 1970 campeon di Antias cu Estrella. - 1970/71 Sub Campeon di Aruba cu Estrella. - 1971/72 Sub Campeon di Aruba cu Estrella. - 1973 Campeon di Aruba cu Estrella. - 1974 Sub Campeon di Aruba cu Estrella. - 1976 Sub Campeon di Aruba cu Estrella. - 1977 Campeon di Aruba cu Estrella. - 1978 Sub Campeon di Aruba cu Estrella. - 1980 Campeon di Torneo di Copa Radio Kelkboom ku Estrella. - 1981 Sub campeon di Aruba cu Estrella. - Campeon di Segundo Division cu Jong Aruba. Logronan cu seleccion Antiyas: - 1968 Sub Campeon y Medaya di PLATA cu Seleccion Antiyas Hubenil den Weganan di Reino na Hulanda. - 1969 Campeon y Medaya di ORO cu seleccion Antiyas Hubenil den Weganan di Reino na Surinam. - 1970 Sub Campeon y Medaya di PLATA cu seleccion di Antiyas senior den Centro Americano y del Caribe na Panama. Reconocimento ricibi - 1974 di AVB come e maximo goliador di campeonato. - 2022 Premio Excellencia den Deporte {{Appendix}} --------------------------- '''Kiomy Luperon Herasme''' ta un futbolista femenino cu ta hunga delantero pa [[Fairleigh Dickinson Knights]], un college team Mericano y pa e ekipo nacional Arubano pa damas. is an Aruban [[Women's association football|footballer]] who plays as a [[forward (association football)|forward]] for American college team [[Fairleigh Dickinson Knights]] and the [[Aruba women's national football team|Aruba women's national team]]. ==Early life and education== Luperon was raised in [[North Bergen, New Jersey|North Bergen]], [[New Jersey]], United States. She has attended the [[North Bergen High School]] in her hometown.<ref name=FDK/> ==College career== Luperon has attended the [[Fairleigh Dickinson University]] in the United States.<ref name=FDK/> ==International career== Luperon capped at senior level during the [[2022 CONCACAF W Championship qualification]].<ref name=GSA/> {{Appendix}} ==Link externo== *{{Instagram|id=iam_kiii}} {{DEFAULTSORT:Luperon, Kiomy}} --------------- {{Futbolista |nomberdihungado = |Nomber = Giovanni Franken |potret = |Fecha di nasementu = 28 di augustus 1967 |Siudat di nasementu = |Pais di nasementu = {{ABW}} |Nashonalidat = hulandes |Posishon = defensa central |club = [[SV Estrella]] }} '''Giovanni Francesco Zacharias Franken'''[1] (n. 14 di november [[1977]] na [[Rotterdam]]) ta un ex-futbolista internacionalista di Antias Hulandes y e actual director tecnico di ADO Den Haag. Franken tabata hunga como mediocampista y a representa Antias Hulandes na nivel internacional. Franken deed mee op 6 februari 2008 met de Nederlandse Antillen in de met 0-1 gewonnen wedstrijd in en tegen Nicaragua. In de finale voor kwalificatie voor de voorronde van het WK verloren de Nederlandse Antillen van Haïti met 1-0. Hierna bedankte Franken definitief als international voor de Nederlandse Antillen. In totaal speelde hij 7 interlands. fr.wiki:International van de Nederlandse Antillen van 2004 tot 2008 speelde Franken in de voorrondes van het WK 2006 en 2010 (7 wedstrijden gespeeld) Benoemd tot coach van Aruba tijdens het ABCS-toernooi 2 van 2013 , behaalde Franken goede resultaten tijdens de kwalificaties voor de Caribbean Cup of Nations 2014 , waardoor de Arubanen hun beste positie op de FIFA-ranglijst vanjuni 2014( 120e rang) . Tijdens de kwalificaties voor het WK 2018 slaagde hij erin om Aruba te kwalificeren in de 3e voorronde , nadat hij echter op de grond zijn twee wedstrijden tegen het Barbados-team had verloren . Inderdaad, Barbados zegevierde met 2-0 in de heenwedstrijd en een ongeschikte speler in de terugwedstrijd en ondanks hun 1-0 overwinning verklaarde de FIFA Aruba tot winnaar op de groene loper (3-0) 3 . Echter, inaugustus 2015, wordt Franken vervangen door Rini Coolen die tijdens de genoemde 3e voorronde 4 de interim-manager van Aruba overneemt tegen Saint-Vincent-et-les-Grenadines. In 2010 zette Franken een punt achter zijn actieve spelersloopbaan en werd voetbaltrainer van diverse clubs .................... Entre oktober 2013 y augustus 2015 e tabata bondscoach di e seleccion nacional di Aruba. Franken werd vanaf 2013 tevens bondscoach van Aruba. Door onder andere overwinningen op Guam, Britse Maagdeneilanden (7-0 grootste overwinning ooit voor Aruba), Turks- en Caicoseilanden steeg Aruba van de 198e plaats naar de 120e plaats op de wereldranglijst. Franken stopte als bondscoach nadat Aruba in juni 2015 in de WK-kwalificatie 2018 uitgeschakeld werd door Barbados. Aruba ging echter toch door omdat Barbados een niet-speelgerechtigde speler had opgesteld en Franken werd ad-interim opgevolgd door Rini Coolen.[2] {{Appendix}} pl.wiki:Clubcarrière Een leerling van Feyenoord . Hij begon zijn voetbalcarrière bij DOTO . In 1998 stapte hij over naar FC Dordrecht . Daarna trad hij op in VVM en RKC Waalwijk . In 2002 keerde hij terug naar DOTO waar hij werd verkozen tot aanvoerder van het team. In mei 2006 verhuisde hij naar BVV Barendrecht [1] . In februari 2007 tekende hij bij RVVH [2] , waarin hij tot 2010 speelde. nl.wiki:Giovanni Francesco Zacharias Franken (Rotterdam, 14 november 1979) is een Nederlands voormalig profvoetballer en huidig voetbaltrainer. Franken deed mee op 6 februari 2008 met de Nederlandse Antillen in de met 0-1 gewonnen wedstrijd in en tegen Nicaragua. In de finale voor kwalificatie voor de voorronde van het WK verloren de Nederlandse Antillen van Haïti met 1-0. Hierna bedankte Franken definitief als international voor de Nederlandse Antillen. In totaal speelde hij 7 interlands. es.wiki:Giovanni Franken (Róterdam, Países Bajos; 14 de noviembre de 1977) es un exfutbolista profesional de Curazao, aunque cuenta también con la nacionalidad neerlandesa. Se desempeñaba en el terreno de juego como mediocampista y actualmente se dedica a la profesión de director técnico. en.wiki: Giovanni Francesco Zacharias Franken[1] (born 14 November 1977) is a retired footballer who played as a midfielder and head coach of the under-21 team of ADO Den Haag. Born in the Netherlands, Franken represented the Netherlands Antilles at international level. He was also head coach of the Aruba national football team between October 2013 and August 2015. --------------------- {{Variante|a}} {{Futbolista |nomberdihungado = '''Puppy Diaz'''| |Nomber = Johan Paul Diaz |potret = |Fecha di nasementu = [[19 di desèmber|19 di december]] [[1936]] |Siudat di nasementu = |Pais di nasementu = {{ABW}} |Nashonalidat = hulandes |Posishon = portero |club = SV La Fama }} '''Paul Johan (Puppy) Diaz''' (n. [[19 di desèmber|19 di december]] [[1936]] na [[Aruba]] f. [[30 di september]] [[2007]]) tabata un futbolista internacionalista di [[Aruba]] cu tabata keeper ? hunga pa [[SV La Fama|La Fama]], e seleccion nacional Arubano y e seleccion Antiyano. == Biografia == E club di futbol La Fama a produci masha hopi bon futbolista cu a representa nos isla den exterior, manera Pupy Diaz, un di e miho keepernan cu nos isla y Antiyas a conoce. Sr. Debaristo Kock tabata un tempo presidente di e ekipo La Fama. Ora mi menciona keeper, mi ta corda e dicho cu tabata bisa: "E keeper a coy e bala den su gobi of e keeper a gobi e bala", kiermen cu el a coy e bala den su brasa. El a cera e bala. Indudablemente Paul Johan (Pupy) Diaz tabata un di e figuranan mas importante den e paginanan di historia di futbol di Savaneta, Aruba y Antiyas. Pupy a nace na Aruba dia 19 di december 1936. E ta yiu di Anton Oomen y Maria de Jesus Diaz. Dia 12 di december 1958 Pupy a contrae matrimonio cu Lidia Bisslik y nan tin tres yiu: Carina, Paul y John. Nan tin tambe tres nieto: Ridley, Johana y Marc. Durante su hubentud Pupy tabata un di e futbolistanan mas talentoso cu Aruba a conoce, specialmente como keeper. Den su epoca como deportista, el a participa na diferente campeonato na nivel nacional y tambe internacional, hungando pa e seleccionnan di Aruba y di Antiyas. Pupy su trayectorio como deportista, pero mas importante como futbolista, a causa furor durante hopi aña, pero na cierto momento e mester a retira gradualmente for di deporte debi na un malesa cu a bin ta deteriorando su curpa pa hopi tempo y cu practicamente a oblig'e retira casi completamente. A pesar di esaki, su amor y pasion pa e deporte futbol a keda intacto y e pasion aki e tabata desea semper pa sirbi como legendario pa e futuro generacionnan. Pupy, na varios ocasion, a keda honra durante diferente evento deportivo. Un di su ultimo reconocimento publico y honor cu el a ricibi, tabata den un torneo di futbol di Lifida cu La Fama a organisa. Ki bunita regalo esaki tabata pa duna Pupy e honor cu e merece. Alabes e chikitinnan por a duna Pupy un regalo cu e por a hiba den su curason pa eternidad. E ocasion aki sigur a lanta Pupy su animo, pasobra tabata un momento hopi dificil door cu e tabata sinti su mes hopi kibra di salud. Sinembargo, el a conta cu e cooperacion valioso di su asistentenan y dokternan pa asina e por a lanta e dia ey hopi bon pa gradici e ekiponan y e publico presente pa e homenahe aki. Un alegria grandi tabata reina den e publico pa mira Pupy canando poco poco y cu e sonrisa di semper riba su cara ora e tabata hisa su man di saludo y gradicimento na tur esnan presente. Esaki siguramente a trece e recuerdonan di antes ora cu Pupy den su ekipo tabata saluda e publico despues di cada wega cu nan tabata gana. Dia 30 di september 2007, den oranan di mainta tempran di diasabra, e noticia a plama rond den tur skina di nos isla cu nos legendario den futbol Pupy Diaz a bay laga nos. Esaki indudablemente a laga atras hopi lagrima y dolor pa su famia pero tambe pa henter Aruba y naturalmente recuerdo di su epoca mas gl<ref>[https://archive.org/details/BNADIGARUBIANA3117/page/n9/mode/1up?q=patin+pret&view=theater Historia di Savaneta], Adolf (Dufi) Kock, 2009</ref> {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Botta, Angel}} [[Category:Hende]] [[Category:Futbol na Aruba]] Na Augustus 1955 Botta a dirihi e seleccion Arubano den e Campeonato Centro Americano y Del Caribe na Honduras. Aruba a perde 3 - 2 cu Costa Rica, 2 — 1 cu Corsou gana Cuba 5 - 1, tabla 1 — 1 cu Honduras y perde {{Appendix}} Despues di su carera profesional den futbol, Angel Botta a dicidi di bin Aruba na 1952, unda el a cuminsa traha como entrenador di muchanan di Socotoro, Aruba Jrs. Den Aruba Jrs. Angel Botta tabata hungador, pero tambe tabata e DT di e muchanan di Socotoro. Na 1955 Angel Botta a forma parti di e hungadornan cu a hinca un record di 93 goal den un campeonato. Fuera di Botta, tin esnan ya den paz decanse, cu ta Leo Rodriguez. Gochi Brion, Juan Briezen y Ruben Arrango. Fuera di Aruba Jrs. Angel Botta tabata Director Tecnico di seleccion di Aruba,y tambe di Antiyas, ora cu Aruba a gana e derecho di forma seleccion di Antiyas. Banda di esaki, e tabata entrenador di e.o. Tropical, cu a bira subkampeon di Aruba. tabata entrenador tambe di RCA, hibando e team tri-color n'e prome team Arubano cu a logra e titulo campeonil di Copa Antiyano. Mescos el a haci tambe ora e tabata DT di Estrella na 1970.<ref>{{citeer web|url=https://archive.org/details/BNA-DIG-AWEMAINTA-2011-08-17/page/n27/mode/1up?q=angel+botta&view=theater|Mundo deportivo ta yora Angel Botta|AweMainta|datum=2011-08-17|bezochtdatum=2023-04-25}}</ref> Asina por mira cu Angel Botta tabata entrenador di varios equipo di Aruba, haciendo futbol grandi cu ta keda solamente na historia, si compara e futbol di awendia, unda nos a bay atras. Un di e gran logronan sigur cu ta keda den historia, ta ora cu selec- cion di Aruba, a gana Saprissa di Costa Rica cu e score minimo, 1 -0. E goal aki a wordo anota pa Doc Williams, pero mester bisa cu e logro aki ta tambe danki na defensa solido di Aruba, y cu un Puppy Diaz, kende tabata grandi entre e 3 latanan. Miembronan di team di Aruba e tempo ey tabata Puppy Diaz den goal, den defensa nos ta haya Mario Mateo y Tuyo Werleman. Den medio campo tabata Watty Vos, Edwin Dirksz y Jose Boye. Como delantero, nos tabatin Antero Giel, Evenio Gonzalez, Gochi Brion, Doc Williamsy Juchi Jansen. Esaki tabata e unico seleccion cu a gana Saprissa, cu tabata gana tur su compromisonan internacional. Awe sigur mundo di deporte y sigur futbol ta yora fayecimento di Angel Botta, kende su entiero lo tuma lugar sigur na Aruba. E unico reconocimento cu Angel Botta a haya, ta cu e Centro Tec- nico na Stadion Frans Figaroa a ser yama na su nomber. Cu Angel sosega na paz. NOTES wikiwand Era un antiguo argentina de fútbol jugador y entrenador . La mayor parte de su carrera la ha desarrollado en Aruba, donde el centro técnico de fútbol nacional lleva su nombre. futboli- sta profesional di fama internacional. I mi no ta ke- re cu na Aruba lo tin algun hende cu no a tende nunca di Angel Botta. otta ha hecho un nombre para Aruba, haciendo que el club de Aruba Juniors con el que ganó el campeonato en 1953. Ese mismo año, dirigió el equipo de Antillas Holandesas en el 4 º lugar de la Copa CCCF . Dos años más tarde, compitió en la misma competición, pero esta vez al frente de la selección de Aruba que le lleva a la 5 º lugar. En 1974, dirigió a República Dominicana en los Juegos Centroamericanos y del Caribe . En 1996, volvió al timón de la selección de Aruba y se convirtió en el primer técnico en liderarla en un torneo clasificatorio para el Mundial , en este caso las eliminatorias para el Mundial de 1998 , sin mucho éxito ya que perdió dos veces ante la dominicana. República (2-3 y 1-3). Establecido durante mucho tiempo en Aruba, Ángel Botta entrenó a la mayoría de los clubes de la isla (Aruba Juniors, SV La Fama , SV Dakota , SV Estrella , Tropical, Racing Club Aruba , Brasil Juniors, SV Caiquetio , SV Juventud Tanki Leendert , entre otros) . El murió dentroagosto 2011 en el Hospital Dr. Horacio E. Oduber en Oranjestad . Tenía la enfermedad de Alzheimer . Un di e gran logronan sigur cu ta keda den historia, ta ora cu selec- cion di Aruba, a gana Saprissa di Costa Rica cu e score minimo, 1 -0. E goal aki a wordo anota pa Doc Williams, pero mester bisa cu e logro aki ta tambe danki na defensa solido di Aruba, y cu un Puppy Diaz, kende tabata grandi entre e 3 latanan. Miembronan di team di Aruba e Den decada sesenta el a 1952 el a fungi tambe como director tecnico di e [[Seleccion nacional di futbol di Aruba (masculino)|seleccion di Aruba]] y na 1960, 1961 y 1966 di e seleccion Antiano, cu e tempo ey tabata forma den mayoria pa hungadornan Arubano. Den e [[Weganan Centroamericano y di Caribe]] e seleccion a titula subcampeon na [[Cuba]] (1960); na di tres luga na e campeonato na [[Costa Rica]] y a obtene e medaya di plata na [[Puerto Rico]] (1966). Den [[Kopa antiano|Copa Antiyano]] el a yuda RCA pa gana na 1965, sigui pa Estrella na 1970, siendo e unico dos clubnan di Aruba pa logra esaki.<ref name="SdP"/> ------------- {{Databox}} '''Rovien Ostiana''' (☆ [[14 di febrüari|14 di februari]] [[2002]] na [[Aruba]]??) ta un futbolista Arubano cu ta hunga ..... pa Jong Volendam y e [[Seleccion nacional di futbol di Aruba (masculino)|seleccion nacional di Aruba]]. en.wiki: Rovien Ostiana (born 14 February 2002) is an Aruban footballer who most recently played for Jong Volendam and the Aruba national team. Club career As a youth, Ostiana played for SV SVV beginning in at least 2013.[1] For the 2020/2021 season, he joined English club Enfield Town of the Isthmian League Premier Division, suiting up for the under-19 team.[2] He returned to the Netherlands in 2021, signing for Kozakken Boys.[3] In July 2022, he moved to Jong Volendam of the Tweede Divisie. Team manager Kizito Musampa stated that Ostiana was his ideal image of a true number six.[4] Shortly after joining the club, he appeared in a 8–0 friendly victory over SV De Rijp.[5] He was joined on the Volendam roster by fellow Dutch Caribbean player Quincy Hoeve, a Bonaire international. In August 2023 the two players linked up in a league match against Koninklijke HFC.[6] International career Ostiana made his senior international debut for Aruba on 11 September 2023 in a 2023–24 CONCACAF Nations League C match against the Cayman Islands.[7] He scored his first goal for the national team in the second minute of the eventual 2–1 victory.[8][9] On the next matchday, Ostiana scored his second goal in two matches as Aruba defeated the United States Virgin Islands to remain undefeated and top its group.[10][11] ------------------ {{Variante|a}} {{Databox}} '''Jean-Marc Antersijn''' (☆ [[5 di yanüari|5 di januari]] [[1996]] na [[Aruba]]) ta un portero profesional di Aruba, ku ta hunga pa e seleccion nacional di [[Kòrsou]]. E ta agente liber y ta actualmente sin club. Jean-Marc Antersijn a nase na Aruba den bario di [[Noord]]. E tabata hunga futbol pa [[SV Nacional]] y a yega di forma parti di e seleccion U-13 di Aruba. Cu 17 aña el a bai [[Chile]], unda e tabata train cu e club Union La Calera.<ref>[https://m.voetbalzone.nl/nieuws/dat-ik-ziyech-daar-zag-was-een-onbewuste-motivatie-om-door-te-gaan/395526 Jean-Marc Antersijn], Voetbalzone.nl (27 di oktober 2021) </ref> Un aña despues e ta muda pa Hulanda pa bira futbolista profesional. Despues di core stage na PEC Zwolle, e ta move pa Haaglandia y otro clubnan Hulandes. Entre 2020 i 2021 e ta milita cu FC Eskilstuna y Arlanda na [[Suesia|Suecia]]. Na 2021 e ta firma cu Atlantic City. == Seleccion Arubano == Antersijn ta gana e premio "Golden Glove Award" pa su actuacion excelente durante e torneo CFU U-20 na 2014. Aruba tambe a ricibi e premio "Fair Play Award".<ref>{{citeer web|url=http://www.sportsmax.tv/?q=articles/2015/01/08/concacaf-u20-aruba%E2%80%99s-u-20-keeper-aims-impress-jamaica |titel=CONCACAF U20: Aruba's U-20 'keeper aims to impress in Jamaica &#124; Digicel SportsMax |werk=Sportsmax.tv |datum=2017-04-20 |bezochtdatum=2023-08-04}}</ref><ref>{{citeer web |url=http://www.cfufootball.org/index.php/men-s-u20/9518-trinidad-and-tobago-win-cfu-under-20-championship |titel=Trinidad and Tobago Win CFU Under 20 Championship &#124; CFU Men's U20 |werk=Cfufootball.org |date=2014-09-20 |bezochtdatum=2023-08-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20140922130648/http://www.cfufootball.org/index.php/men-s-u20/9518-trinidad-and-tobago-win-cfu-under-20-championship |archive-date=2014-09-22 |url-status=dead }}</ref><ref>{{citeer web|url=http://www.digicelsportsmax.com/?q=articles/2015/01/11/players-watch-arubas-jean-marc-antersijn |titel=Players to Watch: Aruba's Jean Marc Antersijn |werk=Digicel SportsMax |date=2017-04-20 |bezochtdatum=2023-08-04}}</ref> Den seleccion Arubano bou di coach Giovanni Franken el a hunga un wega amistoso contra [[Guam]] (2-0) na 2014.<ref>{{citeer web|url=https://int.soccerway.com/matches/2014/03/31/world/friendlies/aruba/guam/1650833/ |title=Aruba vs. Guam - 31 di maart 2014 - Soccerway |werk=Int.soccerway.com |date=2014-03-31 |bezochtdatum=2023-08-04}}</ref> {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Antersijn, Jean-Marc}} [[Category:Futbolista]] [[Category:Hende]] [[Category:Futbòl na Aruba]] __NOINDEX__ pp3mxxfad45icd26d1ixgo01fylk4s3 206431 206430 2026-10-07T18:23:10Z Caribiana 8320 206431 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ * {{ABW|bandera}}: [[Lista di hungado di e seleccion nacional di futbol di Aruba]] - [[Jeffrey Werleman]] - [[Michel Lopez]] - [[Yahmani Eisden]] - [[Stiven Rua]] - * {{CUW|bandera}}: [[Gina van Kessel]] - [[Brandley Kuwas]] - [[Jetro Willems]] - [[Patrick Kluivert]] - [[Remco Bicentini]] - [[Quinten Martinus]] - [[Kemy Augustin]] - [[Charlison Benschop]] ----------- {{Variante|c}} {{Infobox futbolista|variante=c | nomber = Jordi Paulina | imagen = | imagen hachura = | descripcion = <!-- Seccion di informacion personal --> | nomber completo = | fecha nacemento = [[23 di sèptèmber]] [[2004]] | luga nacemento = Odijk | pais nacemento = [[Hulanda]] | fecha fayecimento = | luga fayecimento = | pais fayecimento = | nacionalidad = {{NLD}} | nacionalidad_dep = {{CUW}} | haltura = 191 | pia = drechi <!-- Seccion di club profecional --> | debut = 2022 | debut ekipo = | club actual = [[File:Flag of Germany.svg|20px|border]] Fortuna Düsseldorf | liga = 3° Liga | number = 27 | posicion = delantero | contract = 20 di yüni 2030 <!-- Seccion di seleccion nacional --> | seleccion = {{CUWf}} | debut seleccion = 13 di novèmber 2025 | number seleccion = | participa = 5 | goal = 4 <!-- Seccion di trayectoria --> | temporada = 2022–2024<br />2024–2026<br />2024<br />2026– | club = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] USV Hercules<br/>[[File:Flag of Germany.svg|20px|border]] Borussia Dortmund II<br/>[[File:Flag of Germany.svg|20px|border]] Borussia Dortmund<br/>[[File:Flag of Germany.svg|20px|border]] Fortuna Düsseldorf <!-- Seccion di Prestacion --> | campeonato = | medaya = | competencia = | compeonato2 = | medaya2 = | competencia2 = | actualisa = 7 di òktober 2026 }} '''Jordi Leander Paulina''' (☆ [[23 di sèptèmber]] [[2004]] na Odijk, [[Hulanda]]) ta un [[futbol]]ista profeshonal kurasoleño-hulandes ku ta hunga komo delantero. Aktualmente, e ta hunga pa Fortuna Düsseldorf i pa e [[Selekshon nashonal di futbòl di Kòrsou (maskulino)|selekshon nashonal di Kòrsou]]. ==Karera== Jordi Paulina a nase na Hulanda i ta di desendensia kurasoleño. El a haña su formashon futbolístiko den e akademianan hubenil di VV Jonathan, FC Utrecht i USV Hercules.<ref>[https://www.vi.nl/nieuws/paulina-binnen-een-halfjaar-van-amateurs-naar-debuut-voor-dortmund Paulina binnen een halfjaar van amateurs naar debuut voor Dortmund], vi.nl (30 di oktober 2024)</ref> ===Klup=== Na ougùstùs 2022, Paulina a debutá ku e ekipo senior di USV Hercules den Kopa KNVB.[2] Den e winter di e temporada 2022-2023, el a wòrdu promové definitivamente pa e ekipo senior. Durante e temporada 2023-2024, el a bira titular regular. Dia 21 di desèmber 2023, Paulina a forma parti di e ekipo di USV Hercules ku a derotá [[AFC Ajax|Ajax]] 3-2 den e di dos buèlta di Kopa KNVB. El a duna e pase pa e promé gol di Hercules, anotá pa Tim Pieters.<ref>[https://www.rtvutrecht.nl/sport/3674898/wat-een-sensatie-amateurs-hercules-stunten-in-de-beker-met-3-2-zege-op-ajax Wat een sensatie: amateurs Hercules stunten in de beker met 3-2 zege op Ajax], RTV Utrecht (21 di desèmber 2023)</ref> Dia 15 di mei 2024, a keda anunsiá ku Paulina lo transferí pa Borussia Dortmund despues di e temporada, kaminda el lo a hunga pa e ekipo reserva, Borussia Dortmund II, den e di 3 Liga.<ref>https://www.usvhercules.nl/jordi-paulina-tekent-contract-bij-borussia-dortmund/ Jordi Paulina tekent contract bij Borussia Dortmund], USV Hercules</ref> Dia 29 di òktober 2024, el a hasi su debut ku e promé ekipo di Borussia Dormund komo suplente den un derota di 1-0 kontra VfL Wolfsburg den Kopa DFB.<ref>[https://www.nu.nl/voetbal/6333479/ex-hercules-speler-paulina-debuteert-half-jaar-na-droomstap-bij-verlies-dortmund.html?referrer=https%3A%2F%2Fen.wikipedia.org%2F Ex-Hercules-speler Paulina debuteert half jaar na droomstap bij verlies Dortmund], nu.nl (29 di òktober 2024)</ref> Na 2025, Paulina a hunga prinsipalmente pa Borussia Dortmund II. Dia 3 di yanüari 2026, Paulina a a transferí pa Fortuna Düsseldorf, firmando un kontrato te 30 di yüni 2030.<ref>{{de}}[https://www.f95.de/news/34479-fortuna-verstarkt-sich-mit-jordi-paulina Fortuna verstärkt sich mit Jordi Paulina], f95.de (3 di yanüari 2026)</ref> ===Internashonal=== Na novèmber 2025, Paulina a risibí su promé yamada pa e selekshon di Kòrsou pa e eliminatorio di [[Kopa Mundial di Futbòl|Kopa Mundial di FIFA]] 2026.<ref>{{Citeer web |url=https://www.espn.nl/voetbal/artikel/_/id/15909277/advocaat-maakt-selectie-curacao-bekend-voor-cruciale-wk-kwalificatieduels |titel=Advocaat maakt selectie Curaçao bekend voor cruciale WK-kwalificatieduels |datum=2025-11-03 |bezochtdatum=2025-11-03 |werk=ESPN.nl |taal=nl}}</ref> El a hasi su debut internashonal dia 13 di novèmber 2025 kontra [[Bermuda]], kaminda el a marka dos gol den un viktoria di 7-0.<ref>[https://www.rfi.fr/en/sports/20251114-curacao-thrash-bermuda-7-0-to-top-world-cup-qualifying-group-as-jamaica-held Curacao thrash Bermuda 7-0 to top World Cup qualifying group as Jamaica held], rfi.fr (14 di novèmber 2025)</ref> <ref>[https://www.espn.nl/voetbal/artikel/_/id/15962344/paulina-na-droomdebuut-klaar-voor-jamaica-een-van-de-belangrijkste-wedstrijden-ooit-voor-curacao Paulina na droomdebuut klaar voor Jamaica: "Eén van de belangrijkste wedstrijden ooit voor Curaçao"] ESPN.nl, 18 november 2025</ref> Paulina a hunga tambe kontra [[Jamaica]] dia 18 di novèmber 2025.[[9]] Na sèptèmber 2026, el a kontribuí na un kòmbèk di Kòrsou kontra [[Costa Rica]] den [[CONCACAF Nations League|Liga di Nashonnan di CONCACAF]]. Despues di a keda atras 3-0 den e prome mita, Kòrsou a logra bira e partido i gana 4-3. Paulina a marka e gol di viktoria den e di 82 minüt i a kontribuí tambe na e otro golnan den e kòmbèk.<ref>[https://www.vi.nl/nieuws/gouden-wissels-helpen-advocaat-en-curacao-aan-zinderende-comeback Gouden wissels helpen Advocaat en Curaçao aan zinderende comeback] VI.nl, 25 september 2026</ref> Dia 4 di òktober 2026, Paulina a marka e gol di empate den un empate di 1-1 kontra [[Trinidad i Tobago]] na [[Port of Spain]]. Ku e resultado aki, Kòrsou a keda invikto den e fase di grupo i a klasifiká pa e kuartfinalnan di Liga di Nashonnan.<ref>Hans Hofstra, [https://www.curacao.nu/nieuws/sport/96877/curacao-plaatst-zich-voor-kwartfinales-na-gelijkspel-tegen-trinidad-en-tobago Curaçao plaatst zich voor kwartfinales na gelijkspel tegen Trinidad en Tobago], curacao.nu (4 di òktober 2026)</ref> ====Lista di gol ==== {| class= "wikitable" width="89%" style="text-align:center ! width="3" scope="col" |# ! width="5" scope="col" |Fecha ! width="20" scope="col"|Lugá ! width="15" |Oponente ! width="1" scope="col" |Skor ! width="1" scope="col" |Resultado ! width="1" scope="col" |Torneo |- | 1 || rowspan="2" |13-11-2025 || rowspan="2" | [[File:Flag of Bermuda.svg|22px|border]] [[Bermuda]] || rowspan="2" |[[File:Flag of Bermuda.svg|22px|border]] [[Bermuda]] || 3–0 ||rowspan="2" |7–0 || rowspan="2" | Kualifikashon [[Kopa Mundial di Futbòl|Kopa Mundial di FIFA]] 2026 |- | 2 || 5-0 |- | 3|| 24-09-2026 || [[File:Flag of Costa Rica.svg|22px|border]]<br/> [[San Jose]]|| [[File:Flag of Costa Rica.svg|22px|border]] [[Costa Rica]]|| 4–3 || 4–3 || rowspan="2" | 2026–27 [[CONCACAF Nations League|Liga di Nashonnan]] / Liga A |- | 4 || 4-10-2026 ||[[File:Flag of Trinidad and Tobago.svg|22px|border]]<br/> [[Port of Spain]]||[[File:Flag of Trinidad and Tobago.svg|22px|border]] [[Trinidad i Tobago]]|| 1-1 ||1-1 |- |} == Link eksterno == * [https://www.national-football-teams.com/player/101614/Jordi_Paulina_4.html Jordi Paulina], national-football-teams.com * [https://www.soccerway.com/player/paulina-jordi/CIpEhvPq/ Jordi Paulina], soccerway.com {{Appendix|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid =1378588990|titulo=Jordi Paulina}} {{References}} }} {{DEFAULTSORT::Paulina, Jordi}} [[:Kategoria:Hende]] [[:Kategoria:Futbolista]] [[:Kategoria:Futbòl na Boneiru]] ---------- Na novèmber 2025, Paulina a risibí su promé yamada pa e selekshon di Kòrsou pa e eliminatorio di [[Kopa Mundial di Futbòl|Kopa Mundial di FIFA]] 2026. El a hasi su debut internashonal dia 13 di novèmber 2025 kontra [[Bermuda]], kaminda el a marka dos gol den un viktoria di 7-0.<ref>https://www.rfi.fr/en/sports/20251114-curacao-thrash-bermuda-7-0-to-top-world-cup-qualifying-group-as-jamaica-held Curacao thrash Bermuda 7-0 to top World Cup qualifying group as Jamaica held], rfi.fr (14 di novèmber 2025)</ref> Dia 3 di novèmber 2025, Paulina a wòrdu yamá pa e selekshon nashonal di futbòl di Kòrsou pa Dick Advocaat. El a wòrdu inkluí den e selekshon pa e eliminatorionan pa Kopa di Mundu kontra Bermuda i Jamaica.<ref>{{Citeer web |url=https://www.usvhercules.nl/oud-herculanen-jordi-paulina-deveron-fonville-in-selectie-curacao/ |titel=Oud Herculanen Jordi Paulina & Deveron Fonville in selectie Curaçao – USV Hercules |bezochtdatum=2025-11-03 |taal=nl-NL |archiefdatum=2025-11-08 |archiefurl=https://web.archive.org/web/20251108072654/https://www.usvhercules.nl/oud-herculanen-jordi-paulina-deveron-fonville-in-selectie-curacao/ |dodeurl=ja }}</ref><ref>{{Citeer web |url=https://www.espn.nl/voetbal/artikel/_/id/15909277/advocaat-maakt-selectie-curacao-bekend-voor-cruciale-wk-kwalificatieduels |titel=Advocaat maakt selectie Curaçao bekend voor cruciale WK-kwalificatieduels |datum=2025-11-03 |bezochtdatum=2025-11-03 |werk=ESPN.nl |taal=nl}}</ref> El a skor dos gol den su promé partido kontra Bermuda (un viktoria di 7-0).<ref>[https://www.espn.nl/voetbal/artikel/_/id/15962344/paulina-na-droomdebuut-klaar-voor-jamaica-een-van-de-belangrijkste-wedstrijden-ooit-voor-curacao Paulina na droomdebuut klaar voor Jamaica: "Eén van de belangrijkste wedstrijden ooit voor Curaçao"] ESPN.nl, 18 november 2025</ref> Na sèptèmber 2026, durante su di tres aparishon internashonal, Paulina a skor e gol final den un viktoria di 4-3 riba Costa Rica. Danki na su gol—setup pa Juninho Bacuna—e tim di head coach Dick Advocaat a logra gana e partido di Liga di Nashonnan di CONCACAF, apesar di a keda atras 3-0 na kuminsamentu di e di dos mitar.<ref>[https://www.vi.nl/nieuws/gouden-wissels-helpen-advocaat-en-curacao-aan-zinderende-comeback Gouden wissels helpen Advocaat en Curaçao aan zinderende comeback] VI.nl, 25 september 2026</ref> {{Appendix}} ----------------- {{Variante|c}} {{Infobox futbolista|variante=c | nomber = Gina van Kessel | imagen = | imagen hachura = | descripcion = <!-- Seccion di informacion personal --> | nomber completo = | fecha nacemento = [[3 di mart]] [[1993]] | luga nacemento = [[Alkmaar]] | pais nacemento = [[Hulanda]] | fecha fayecimento = | luga fayecimento = | pais fayecimento = | nacionalidad = {{NLD}} | nacionalidad_dep = {{CUW}} | haltura = | pia = <!-- Seccion di club profecional --> | debut = | debut ekipo = | club actual = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] | liga = Promé Divishon | number = | posicion = | contract = <!-- Seccion di seleccion nacional --> | seleccion = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] [[Hulanda]] U-16, U-17 | debut seleccion = | number seleccion = | participa = 2 | goal = 1 | seleccion2 = [[File:Flag of Curaçao.svg|20px|border]] [[Kòrsou]] U-17, U-20 | debut seleccion2 = | number seleccion2 = | participa2 = 7 | goal2 = 0 | seleccion3 = {{CUWf}} | debut seleccion3 = 10 di yüni 2015 | number seleccion3 = | participa3 = 25 | goal3 = 8 <!-- Seccion di trayectoria --> | temporada = 2013– | club = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] <!-- Seccion di Prestacion --> | campeonato = | medaya = | competencia = | compeonato2 = | medaya2 = | competencia2 = | actualisa = 28 di sèptèmber 2026 }} '''Gino van Kessel''' (☆ [[3 di mart]] [[1993]] na [[Alkmaar]]) ta un futbolista kurasoleño-hulandes ku ta hunga komo ...... E ta representa [[Kòrsou]] na nivel internashonal. == Karera == ===Karera internashonal=== Penso a representa [[Hulanda]] na nivel hubenil? Na sèptèmber 2026, Penso a wòrdu konvoká pa e [[Selekshon nashonal di futbòl di Kòrsou (maskulino)|selekshon nashonal di Kòrsou]] pa == Link eksterno == * [https://www.espn.co.uk/football/team/squad/_/id/11678/sort/height/Curazao Curaçao squad], espn.co.uk * [https://www.transfermarkt.com/kyano-penso/profil/spieler/1146449 Profil Kyano Penso], transfermarkt.com {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Kessel, Gino van}} [[:Kategoria:Hende]] [[:Kategoria:Futbolista]] [[:Kategoria:Futbòl na Kòrsou]] ----------------- {{Variante|c}} {{Infobox futbolista|variante=c | nomber = Jort van der Sande | imagen = | imagen hachura = | descripcion = <!-- Seccion di informacion personal --> | nomber completo = | alias = | fecha nacemento = [[25 di yanüari]] [[1996]] | luga nacemento = | pais nacemento = {{NLD}} | fecha fayecimento = | luga fayecimento = | pais fayecimento = | nacionalidad = | haltura = | pia = <!-- Seccion di club profecional --> | debut = | debut ekipo = | club actual = [[File:Flag of Indonesia.svg|20px|border]] Bali United | liga = Promé Divishon | number = 3 | posicion = Delantero | contract = <!-- Seccion di seleccion nacional --> | seleccion = {{BONf}} | debut seleccion = | number seleccion = | participa = 28 | goal = 1 <!-- Seccion di trayectoria --> | temporada = 2012–2014<br>2014–2018<br>2018–2024<br>2024-2025<br>2025- | club = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] VV Smitshoek<br>[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Kozakken Boys<br>[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] RKC Waalwijk<br>[[File:Flag of Saudi Arabia.svg|20px|border]] El-Hazem<br>[[File:Flag of Saudi Arabia.svg|20px|border]] Abha <!-- Seccion di Prestacion --> | campeonato = | medaya = | competencia = | compeonato2 = | medaya2 = | competencia2 = | actualisa = 10 di yüni 2026 }} '''Jort van der Sande''' ('s-Hertogenbosch, [[25 di yanüari]] [[1996]]) ta un futbolista boneriano-hulandes ku normalmente ta hunga komo delantero. El a bandoná e klup eskoses Dundee United na ougùstùs 2025 pa SC Cambuur. Van der Sande a hasi su debut den e selekshon nashonal di futbòl di Boneiru na 2023. ==Karera di klup== Van der Sande ta djòin for di SC Cambuur, kaminda el a hunga un ròl klave den e promoshon pa Eredivisie temporada pasá. Den e Keuken Kampioen Divisie, el a skor nuebe gol i a proveé ​​dos asistensia.<ref name="Jort"/> Aunke Van der Sande a nase na Den Bosch dia 25 di yanüari 1996, e ta hunga internashonalmente pa e selekshon nashonal di Boneiru. E delantero ta forma parti di e selekshon boneriano pa vários aña kaba i ta representá e isla durante partidonan internashonal. E atacante a cuminsa su educacion di futbol na SV Audacia y VV Heeswijk, despues di cual el a progresa door di e academia hubenil di FC Den Bosch. Tabata einan ku el a hasi su avance tambe den futbòl profeshonal. Siguientemente, el a hunga pa FC Eindhoven, NAC Breda, i ADO Den Haag.<ref name="Jort"/> Durante su tempu na FC Eindhoven, e tabata un kompañero di e aktual kapitan indones, Jay Idzes, kende e tempu ei a hasi e transishon di e tim hubenil pa e promé tim.<ref name="Jort"/> Na 2024, Van der Sande a opta pa un aventura den eksterior ku e klup eskoses Dundee United. Un temporada despues, el a regresa Hulanda pa bisti e camiseta di SC Cambuur. Awor, un otro reto den eksterior ta sper’é, e biaha aki na Indonesia.<ref name="Jort"/> ==Karera internashonal== Riba 5 di òktober 2023, Van der Sande a wòrdu inkluí den e selekshon di selekshon nashonal di futbòl di Boneiru pa e coach nashonal Rilove Janga pa e partido internashonal kontra Anguilla dia 12 di òktober den e Liga di Nashonnan di CONCACAF 2023-24. Van der Sande tabata eligibel pasobra el a biba riba e isla di Caribe pa cinco aña durante su hubentud. Mesora el a hasi su debut internashonal komo titular i a hunga henter e partido, kual Boneiru a gana 2-0 kontra di Anguilla.[2] Siguientemente, el a wòrdu yamá mas frekuentemente pa e selekshon nashonal, i dia 8 di sèptèmber 2024, el a skor su promé gol pa Boneiru ora el a haña e nèt den e derota di 2-1 for di kas kontra El Salvador den e Liga di Nashonnan di CONCACAF 2024/25. --------------- Segun gerente general Yabes Tanuri, e yegada di e delantero ta un eskoho deliberá di e staf tékniko. “Nos ta anunsiá ofisialmente ku Jort van der Sande ta nos hungadó stranhero nobo pa e temporada benidero. Su yegada ta kuadra ku e nesesidatnan di e personal tékniko. A base di su eksperensia i estadístikanan komo delantero, nos ta spera ku e por duna un kontribushon signifikante na Bali United. Nos ta spera ku e adaptá lihé na e liga indones. Bon Bini na Bali, i nos ta spera di logra un éksito huntu den Tanuri,” Tanuri a bisa. deklarashon di e klup.<ref name="Jort">Hans Hofstra, [https://www.bonaire.nu/nieuws/sport/92813/bonairiaans-international-jort-van-der-sande-tekent-bij-bali-united https://www.bonaire.nu/nieuws/sport/92813/bonairiaans-international-jort-van-der-sande-tekent-bij-bali-united], bonaire.nu (26 di yüli 2026)</ref> {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Sande, Jort van der}} [[:Kategoria:Hende]] [[:Kategoria:Futbolista]] [[:Kategoria:Futbòl na Boneiru]] ---------------- {{Variante|c}} {{Infobox futbolista|variante=c | nomber = | imagen = | imagen hachura = | descripcion = <!-- Seccion di informacion personal --> | nomber completo = Jarzinho Saul Emmanuel Pieter | alias = | fecha nacemento = | luga nacemento = [[Willemstad]] | pais nacemento = {{CUW}} | fecha fayecimento = | luga fayecimento = | pais fayecimento = | nacionalidad = | haltura = | pia = <!-- Seccion di club profecional --> | debut = | debut ekipo = | club actual = [[File:Flag of Saudi Arabia.svg|20px|border]] Abha | liga = Promé Divishon | number = 3 | posicion = Defensa | contract = <!-- Seccion di seleccion nacional --> | seleccion = {{CUWf}} | debut seleccion = 6 di òktober 2016 | number seleccion = | participa = 28 | goal = 1 <!-- Seccion di trayectoria --> | temporada = 2012–2014<br>2014–2018<br>2018–2024<br>2024-2025<br>2025- | club = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] VV Smitshoek<br>[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Kozakken Boys<br>[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] RKC Waalwijk<br>[[File:Flag of Saudi Arabia.svg|20px|border]] El-Hazem<br>[[File:Flag of Saudi Arabia.svg|20px|border]] Abha <!-- Seccion di Prestacion --> | campeonato = | medaya = | competencia = | compeonato2 = | medaya2 = | competencia2 = | actualisa = 10 di yüni 2026 }} '''Jarzinho Saul Emmanuel Pieter''' (☆ [[11 di novèmber]] [[1987]] na [[Willemstad]] – † [[9 di sèptèmber]] [[2019]] na [[Port au Prince]]) tabata un futbolista di Kòrsou ku tabata hunga komo kiper. Karera di klup Pieter a kuminsá su karera ku RKSV Centro Dominguito, kaminda el a bira un di e portero mas importante den futbòl lokal. Ku e klup aki, el a gana varios kampionato di Kòrsou, inkluyendo titulonan na 2012, 2013, 2015 i 2016. Durante e periodo aki, Centro Dominguito tabata un di e ekiponan dominante riba e isla. Despues di mas ku dies aña ku e klup, Pieter a transferí na 2018 pa SV VESTA. Ku e equipo aki, el a logra un logro historiko ora ku VESTA a bira kampion di Kòrsou pa promé biaha den su historia. Internashonal Pieter a hasi su debut pa e selekshon nashonal di Kòrsou na 2013, poco tempu despues di su promé titulo ku Centro Dominguito. El a forma parti di e selekshon durante varios aña, mayoria di biaha komo di dos portero despues di Eloy Room. El a partisipá den torneo manera e Kampionato Karibe 2014, kaminda Kòrsou a debuta na e ronda final, i tambe den e Kopa Oro di CONCACAF 2017. Den e ultimo torneo aki, Kòrsou a logra un exito historiko ora ku nan a gana e kampionato karibeño i kualifiká pa e Kopa Oro. Morto Na sèptèmber 2019, Pieter tabata ku e selekshon nashonal na Haití pa un partido di CONCACAF Nations League. Poco despues di yega, el a kuminsá sinti malu. Dia 9 di sèptèmber 2019, el a wòrdu hañá morto den su kamber di hotel na Port-au-Prince, probablemente debí na un paro kardiako. Su morto a kousa gran tristesa den Kòrsou i den mundu di futbòl. Durante e siguiente partido di e selekshon, a wòrdu tene un momento di silensio na su memoria. Despues di su morto, a wòrdu establesé e “Jarzinho Pieter Kids Fund Project” na su honor. == Karera == ===Klup=== Pieter a hunga pa [[RKSV Centro Dominguito]] y SV VESTA na [[Kòrsou]] i a titulá seis biaha kampeon di Kòrsou. Den zomer di 2018, el a hunga pa [[SV Juventus]] na [[Boneiru]] pa vários luna. === Internashonal === Un rato despues di a gana su di dos titulo nacional cu RKSV Centro Dominguito na 2013, Pieter a wordo yama pa e seleccion nacional di futbol di Curaçao pa entrenador nacional Ludwig Alberto. Tres dia despues di su di 26 cumpleaños, el a debuta den e prome partido di e torneo ABCS 2013 contra Aruba, un partido cu Curaçao a gana 2-0. Den e final contra Surinam dos dia despues, cual Curaçao a perde 3-1, Pieter un biaha mas a hunga full e 90 minuut den gol pa su pais natal. Ta te na sèptèmber 2014 Pieter a keda selektá pa e selekshon di Kòrsou atrobe. Pa e eliminatorio di Kampionato di Karibe 2014, el a wòrdu yamá pa e selekshon di Kòrsou dor di Ingemar Pieternella i a hunga den tur tres partido di grupo den e promé buèlta. Curaçao a termina prome y a avansa pa e di dos buelta di clasificacion, unda nan a bolbe termina na di dos luga tras di Martinique. Pieter a hunga den tur tres partido di grupo di Pieternella. Despues di a klasifiká ku éksito, e selekshon nashonal a partisipá den e finalnan na Jamaica na novèmber 2014 pa promé biaha den historia. Danki na su actuacionnan consistente durante e eliminatorionan, Pieter tabata tambe e portero regular di su pais den e finalnan y a hunga e 90 minuut completo den tur tres partido di grupo di su team. Sinembargo, Curaçao a perde den Grupo A contra Trinidad y Tobago, Cuba, y Guyana Frances, y finalmente a termina ultimo den e grupo cu 0 punto y un diferencia di gol di 5:10, loke a conduci na un eliminacion trempan di e torneo. E siguiente aña, Pieter a wòrdu remplasá komo portero di promé eskoho pa Eloy Room; Zeus de la Paz i Marcello Pisas tambe a hunga pa e selekshon nashonal e aña ei, promé ku Eloy Room a bira e úniko promé eskoho for di 2016. Pieter tabata e portero di reserva di De la Paz den por lo ménos dos partido internashonal na 2015 i despues mester a warda un aña promé ku e wòrdu yamá atrobe. For di e promé buèlta di e eliminatorionan pa Kopa Karibe 2017, Pieter tabata e portero di reserva di Eloy Room i seguidamente a keda riba banki pa e selekshon di Kòrsou—ku eksepshon di algun partido. Dia 22 di maart 2017, Pieter a hunga den un partido amistoso no oficial contra El Salvador cu no a wordo reconoci pa FIFA. Despues ku Curaçao a klasifiká ku éksito pa e Kampionato di Karibe, nan a gana e buèlta final di Martinique, asina klasifiká pa e Kopa di Oro di CONCACAF 2017. Asina mes e team a termina ultimo den Grupo C sin anota ni un punto of gol y a keda elimina trempan. Durante e periodo aki, Pieter tabata konsistentemente e reserva di Room. Despues di esei, Pieter a keda e di dos eskoho tras di Room den un seri di partidonan amistoso, e klasifikashonnan di Liga di Nashonnan di CONCACAF 2019-21, i e Kopa di Oro di CONCACAF 2019. Kamber a keda pa Merka despues di partisipashon den e Kopa di Oro. === Morto === Na kuminsamentu di sèptèmber 2019, el a kuminsá e kampaña di Liga di Nashonnan di CONCACAF 2019-21 ku e selekshon nashonal di Kòrsou i tabata un biaha mas riba banki tras di Eloy Room den un viktoria di 1-0 riba Haiti dia 7 di sèptèmber. Un dia despues, el a bula ku e selekshon nashonal pa e kapital haitiano, Port-au-Porce, pa nan di dos partido di regreso, grupo Haiti. E mesun dia ei, Pieter a keha di ta sinti malu. E siguiente mainta, el a wòrdu hañá morto den su kamber di hotèl na Marriott na Port-au-Prince; el a muri di paro kardiako.<ref>[https://www.mirror.co.uk/sport/football/news/jairzinho-pieter-dead-curacao-goalkeeper-19934472 Jairzinho Pieter dead: Curacao goalkeeper suffers cardiac arrest on eve of qualifier] (englisch), abgerufen am 18. Oktober 2019</ref> E partido kontra Haiti a wòrdu hunga apesar di morto di Pieter i a terminá den un empate di 1-1; un minüt di silensio a wordu observa promé ku kickoff den su memoria. <ref>[https://www.washingtonpost.com/sports/2019/09/10/day-before-an-international-match-goalie-curacao-died-heart-attack/ The day before an international match, a goalie from Curacao died of a heart attack] (englisch), abgerufen am 18. Oktober 2019</ref> Despues di a skor e gol di empate, [[Elson Hooi]] di Kòrsou a hisa un T-shirt ku e number di Pieter i e palabra “LEGENDA” riba dje pa e kámaranan.<ref>{{en}}[https://www.youtube.com/watch?v=uAUpujswL_c Curacao and Haiti played an exciting 1-1 draw], abgerufen am 18. Oktober 2019</ref> Despues di su morto, e Proyekto di Fondo di Mucha Jarzinho Pieter a wòrdu establesé na su honor.<ref>[https://kikotapasando.com/2019/10/03/grupo-amigunan-di-pieter-ku-un-inisiativa-bunita-t-shirt-speshal-pa-duna-honor-i-alabes-fundraising-pa-yunan-di-jarzinho-pieter/ Grupo ‘amigunan di Pieter’ ku un inisiativa bunita T-shirt speshal pa duna honor i alabes fundraising pa yunan di Jarzinho Pieter] (Papiamentu), abgerufen am 18. Oktober 2019</ref> ====Selekshon nashonal di Kòrsou==== Na 2013, el a hasi su debut pa e selekshon nashonal di futbòl di Kòrsou, kaminda e tabata prinsipalmente portero di reserva. Pieter a forma parti di e selekshon di Kòrsou na [[Kopa Oro di CONCACAF]] 2017 i 2019 i [[Kopa Karibe]] 2014 i 2017. Ku Kòrsou, Pieter a gana e Kopa Karibe na 2017. Pieter a fayesé dia 9 di sèptèmber 2019, na e edat di 31 aña den e hotèl di hungadónan na Port-au-Prince, Haiti, kaminda e tabata ku e selekshon nashonal di futbòl di Kòrsou pa un partido den [[CONCACAF Nations League]].<ref>[https://web.archive.org/web/20191018084407/https://www.concacaf.com/en/article/concacaf-statement-09092019 Concacaf Statement], concacaf.com, 9 di sèptèmber 2019.</ref> ==Lista di honor== ; RKSV Centro Dominguito :[[Promé Divishon|Sekshon Pagá / Promé Divishon]]: 2012, 2013, 2015, 2016, 2017 ; SV Vesta : Promé Divishon: 2019 ; {{CUW}} : [[Kopa Karibe]]: 2017 : King's Cup: 2019 ==Link eksterno== *[https://www.national-football-teams.com/player/54167/Jarzinho_Pieter.html Profiel op national-football-teams.com] * {{Transfermarkt|300410}} * {{NFTPlayer|54167}} * [https://caribbeanfootballdatabase.com/curacao/players/jairzinhopieter.html Jarzinho Pieter] in der Caribbean Football Database (englisch) {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Pieter, Jarzinho}} [[:Kategoria:Hende]] [[:Kategoria:Futbolista]] [[:Kategoria:Futbòl na Kòrsou]] --------------- {{Variante|c}} {{Infobox futbolista|variante=c | nomber = | imagen = | imagen hachura = | descripcion = <!-- Seccion di informacion personal --> | nomber completo = | alias = | fecha nacemento = | luga nacemento = [[Willemstad]] | pais nacemento = {{CUW}} | fecha fayecimento = | luga fayecimento = | pais fayecimento = | nacionalidad = | haltura = | pia = <!-- Seccion di club profecional --> | debut = | debut ekipo = | club actual = [[File:Flag of Saudi Arabia.svg|20px|border]] | liga = Promé Divishon | number = 3 | posicion = Defensa | contract = <!-- Seccion di seleccion nacional 1--> | seleccion = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] [[Hulanda]] U-15 | debut seleccion = 2011 | number seleccion= | participa = 36 | goal = 4 <!-- Seccion di seleccion nacional 2--> | seleccion2 = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] [[Hulanda]] | debut seleccion2= | number seleccion2= | participa2 = 6 | goal2 = 0 <!-- Seccion di seleccion nacional 3--> | seleccion3 = {{CUWf}} | debut seleccion3 = 5 di sèptèmber 2025 | number seleccion3= | participa3 = 3 | goal3 = 0 <!-- Seccion di trayectoria --> | temporada = 2012–2014<br>2014–2018<br>2018–2024<br>2024-2025<br>2025- | club = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] VV Smitshoek<br>[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Kozakken Boys<br>[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] RKC Waalwijk<br>[[File:Flag of Saudi Arabia.svg|20px|border]] El-Hazem<br>[[File:Flag of Saudi Arabia.svg|20px|border]] Abha <!-- Seccion di Prestacion --> | campeonato = | medaya = | competencia = | compeonato2 = | medaya2 = | competencia2 = | actualisa = 10 di yüni 2026 }} === Internashonal === For di 2012 pa 2017, Bazoer a hasi un total di 33 aparishon pa diferente selekshon hubenil di Hulanda, anotando tres gol. Ku e selekshon U-17, el a gana e kampeonato oropeo di UEFA U-17 na [[Slovenia]] na 2012. Dia 13 di novèmber 2015, el a hasi su debut pa e selekshon nashonal senior den un wega amistoso kontra Wales (3-2). Na 2016, e mediokampista a hasi sinku aparishon mas den partidonan amistoso. ====Selekshon nashonal di Kòrsou==== Ya for di 2013, Kòrsou a aserká Bazoer pa firma kuné komo un internashonal hubenil.<ref>{{cite web |language=en |url=http://www.concacaf.com/page/ConfederationDetail/0,,12813~2730083,00.html|title=U-20 finals set for Mexico, U-17s to Panama|publisher=CONCACAF.com|date=2012-11-04 |access-date= |url-status=|archive-url=https://web.archive.org/web/20120413211011/http://www.concacaf.com/page/ConfederationDetail/0,,12813~2730083,00.html|archive-date=2012-04-13}}</ref> Dia 29 di ougùstùs 2025, FIFA a aprobá e petishon di Bazoer pa kambia su afiliashon nashonal di Hulanda pa Kòrsou.<ref>{{cite web|url=https://knowledge.fifa.com/change-of-association-platform |language=en |title=FIFA Change of Association Platform|work=knowledge.fifa.com|date=2025-08-29 |accessdate=2026-06-10}}</ref> El a hasi su debut pa e selekshon nashonal di futbòl di Kòrsou dia 5 di sèptèmber 2025 den un wega di eliminashon pa Kopa di Mundu kontra Trinidad i Tobago, ku a terminá 0-0.<ref>{{cite web |language=en |url= https://www.sofascore.com/football/match/curacao-trinidad-and-tobago/mdcsCqx |title=Trinidad and Tobago v Curaçao|date=2025-09-05 |work=sofascore.com |access-date=2026-06-10}}</ref> Na mei 2026, el a wòrdu nombrá den e selekshon final di Kòrsou pa e [[Kopa Mundial di Futbòl|Kopa Mundial di FIFA]] 2026, e promé aparishon di e pais na e torneo.<ref>{{cite web|title=Smallest nation Curacao name debut World Cup squad|url=https://www.bbc.com/sport/football/articles/c70798249j0o|date=2026-05-18|access-date=2026-06-10}}</ref> {{Appendix}} {{Malchi:Navegashon Selekshon Nashonal di Futbòl di Kòrsou KM 2026}} {{DEFAULTSORT:Bazoer, Riechedly}} [[:Kategoria:Hende]] [[:Kategoria:Futbolista]] [[:Kategoria:Futbòl na Kòrsou]] ===Internashonal=== ====Selekshon nashonal di Kòrsou==== Fonville a wòrdu yamá pa e selekshon nashonal di Kòrsou pa e partidonan di klasifikashon pa [[Kopa Mundial di Futbòl|Kopa Mundial]] 2026 di [[FIFA]] kontra Bermuda i Jamaica dia 13 i 18 di novèmber 2025.<ref>{{cite web|url= https://www.gelderlander.nl/nec/deveron-fonville-heeft-een-unieke-route-afgelegd-richting-nec-ik-moest-opeens-verder-kijken-dan-voetbal~ae1d1e4d/?referrer=https%3A%2F%2Fwww.google.com%2F|website=Gelderlander.nl|accessdate=|title= Deveron Fonville took a unique path to NEC: "I suddenly had to look beyond football."|date=2025-11-12}}</ref> Na mart 2026, el a konfirmá su desishon pa hunga pa Kòrsou<ref>{{citeer web |url=https://www.voetbalprimeur.nl/nieuws/2069306/nec-verdediger-fonville-over-keuze-tussen-nederland-en-cura-ao.html |titel=NEC-verdediger gelinkt aan Oranje: 'Ik heb met mijn hart voor Curaçao gekozen' |datum=2026-03-21 |taal=nl}}</ref> i dia 18 di mei 2026 a wòrdu nominá pa e tim final pa Kopa Mundial 2026, apesar di no a hunga promé.<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/sport/football/articles/c70798249j0o |titel=2026 World Cup: Curacao name debut 26-man squad |datum=2026-05-18 |language=en |work=BBC}}</ref> El a hasi su debut pa Kòrsou dia 30 di mei 2026 den e partido preparatorio pa Mundial kontra Eskosia.<ref>[https://www.vi.nl/nieuws/advocaat-laat-fonville-debuteren-namens-cura-ao-tegen-schotland Advocaat laat Fonville debuteren namens Curaçao tegen Schotland], vi.nl (30 di mei 2026)</ref> -------------- {{Variante|c}} {{Infobox futbolista| variante = c | nomber = Godfried Roemeratoe | nomber completo = | imagen = Godfried Roemeratoe.JPG | descripcion = Godfried Roemeratoe na 2025. | fecha nacemento = [[19 di ougùstùs]] [[1999]] | luga nacemento = | pais nacemento = {{NLD}} | fecha fayecimento= | luga fayecimento = | pais fayecimento = | nacionalidad = | nacionalidad_dep = {{CUW}} | deporte = futbol | haltura = 178 | pia = drechi | club actual = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] FKC Waalwijk | liga = | number = 24 | posicion = Mediokampista <!-- Seccion di seleccion nacional 1--> | seleccion = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] [[Hulanda]] U-17, U-20 | debut seleccion= 2015 | number seleccion= | participa = 6 | goal = 0 <!-- Seccion di seleccion nacional 2--> | seleccion2 = {{CUWf}} | debut seleccion2 = 2023 | number seleccion2= | participa2 = 16 | goal2 = 1 | temporada = 2017–2018<br />2018–2022<br />2021–2022<br />2022–2023<br />2023– | club = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Jong FC Twente<br />[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] FC Twente<br />[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Willem II<br />[[File:Flag of Israel.svg|20px|border]] Hapoel Tel Aviv<br />[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] RKC Waalwijk }} '''Godfried Roemeratoe''' (☆ [[19 di ougùstùs]] [[1999]] na Oost-Souburg, [[Hulanda]]) ta un futbolista profeshonal ku ta hunga komo mediokampista pa RKC Waalwijk i pa e [[Selekshon nashonal di futbòl di Kòrsou (maskulino)| selekshon nashonal di Kòrsou]]. ==Karera== ===Klup=== ===Internashonal=== El a wòrdu yamá pa e selekshon nashonal di futbòl di Kòrsou pa e partidonan di klasifikashon pa Kopa Mundial di FIFA 2026 kontra Bermuda i Jamaica riba 13 i 18 di novèmber 2025.[7] ====Selekshon nashonal di Kòrsou==== {{Malchi:Navegashon Selekshon Nashonal di Futbòl di Kòrsou KM 2026}} {{Stub}} {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Roemeratoe, Godfried}} [[:Kategoria:Hende]] [[:Kategoria:Futbolista]] [[:Kategoria:Futbòl na Kòrsou]] ---------------- {{Variante|c}} {{Infobox futbolista| variante = c | nomber = Joshua Brenet | nomber completo = Joshua Benjamin Brenet | imagen = PSV Eindhoven, Teamcamp Bad Erlach, July 2014 (076).jpg | descripcion = | fecha nacemento = [[20 di mart]] [[1994]] | luga nacemento = Kerkrade | pais nacemento = {{NLD}} | fecha fayecimento= | luga fayecimento = | pais fayecimento = | nacionalidad = | nacionalidad_dep = {{CUW}} | deporte = futbol | haltura = 181 | pia = drechi | club actual = [[File:Flag of Turkey.svg|20px|border]] Kayserispor | liga = Superliga | number = 30 | posicion = Defensa <!-- Seccion di seleccion nacional 1--> | seleccion = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] [[Hulanda]] U-18, U-19, U-21 | debut seleccion = 2011 | number seleccion= | participa = 17 | goal = 0 <!-- Seccion di seleccion nacional 2--> | seleccion2 = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] [[Hulanda]] | debut seleccion2 = 9 di novèmber 2016 | number seleccion2= | participa2 = 2 | goal2 = 0 <!-- Seccion di seleccion nacional 3--> | seleccion3 = {{CUWf}} | debut seleccion3 = 6 di yüni 2024 | number seleccion3= | participa3 = 11 | goal3 = 1 | temporada = 2012–2018<br />2013–2015<br />2018–2022<br />2020<br />2021<br />2022–2024<br />2024–2025<br />2025–2026<br />2026– | club = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] PSV<br />[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Jong PSV<br />[[File:Flag of Germany.svg|20px|border]] Hoffenheim<br />→ [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Vitesse<br />[[File:Flag of Germany.svg|20px|border]] Hoffenheim<br>[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] FC Twente<br />[[File:Flag of Qatar.svg|20px|border]] Al-Rayyan SC<br />[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] [[Eskosia]] Livingston FC<br />[[File:Flag of Turkey.svg|20px|border]] Kayserispor }} '''Joshua Benjamin Brenet''' (☆ [[20 di mart]] [[1994]] na Kerkrade, [[Hulanda]]) ta un futbolista [[Hulanda|hulandes]] ku raisnan di [[Kòrsou]] ku ta hunga komo delantero. Aktualmente, e ta hunga pa Kayserispor i pa e [[Selekshon nashonal di futbòl di Kòrsou (maskulino)| selekshon nashonal di Kòrsou]]. ==Karera== ===Klup=== ===Internashonal=== ====Selekshon nashonal di Kòrsou==== {{Malchi:Navegashon Selekshon Nashonal di Futbòl di Kòrsou KM 2026}} {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Brenet, Joshua }} [[:Kategoria:Hende]] [[:Kategoria:Futbolista]] [[:Kategoria:Futbòl na Kòrsou]] ------------ (☆ na ) ta un futbolista ku raisnan di Kòrsou ku ta hunga komo . Aktualmente, el ta hunga pa i pa e selekshon nashonal di Kòrsou. == Karera == === Hoben === <Optional: youth clubs in 1–2 sentences> El a kuminsá su karera na i despues a pasa pa <academy/club>. === Klup === Dia , el a hasi su debut profeshonal pa den un partido kontra .[#] <Season/period>: <short summary – appearances/goals if known> Na , el a transferí pa .<optional fee/contract>[#] Na , el a firma ku .[#] <Keep each club to 1–2 sentences max> === Internashonal === <Optional: youth national teams> El a representá na nivel hubenil (si aplicabel). El a hasi su debut pa Kòrsou dia den un kontra . <Optional highlight (ONLY if notable)> Dia , el a <goal/assist/event> den un partido kontra . <Optional: tournament/qualification> El tabata parti di e selekshon ku a <achievement, e.g. klasifiká pa Mundial 2026>. ----------- {{Variante|c}} E '''lista di hungado di e seleccion nacional di futbol di Aruba''' ta duna un bista di tur futbolista cu tin por lo menos cinco wega internacional pa [[Aruba]] riba nan nomber. E lista no ta incluí partidonan pa e [[Selekshon Antiano di Futbòl|selekshon nashonal di futbol di Antias Hulandes]], solamente e partidonan internacional di pais Aruba despues di su status aparte na 1986. == Lista di hungado == {| class="wikitable sortable" width=90% style="text-align:center;" |- align=left ! width=5% | № ! width=15% | Hungadó ! width=5% | № di partido hungá ! width=5% | № di gol ! width=15% | Debut ! width=15% | Ultimo wega |- | 1 || align="left" | [[Fernando Lewis]] || 11 || 0 || 5 juni 2015 || 14 juni 2017 |- | 2 || align="left" | [[Noah Harms]] || 11 || 0 || 10 oktober 2017 || 4 juni 2022 |- | 3 || align=left | [[Walter Bennett (Aruba)|Walter Bennett]] || 17 || 0 || 21 augustus 2011 || 18 oktober 2023 |- | 4 || align=left | [[Gregor Breinburg]] || 13 || 0 || 2019 || 21 november 2023 |- | 5 || align="left" | [[Terence Groothusen]] || 27 || 1 || 2016 || 9 oktober 2021 |- | 6 || align="left" | [[Josh Gross]] || 25 || 3 || 2021 || |- | 7 || align="left" | [[Annuar Kock]] || 48 || 13 || 2019 || |- | 8 || align="left" | '''[[Matthew Lentink]]'''|| 70 || 16 || 2016 || |- | 9 || align="left" | [[Nickenson Paul]] || 10 || 3 || 10 oktober 2017 || 16 juni 2021 |- | 10 || align="left" | [[Bradley Martis]] || 12 || 0 || 2011 || 17 juli 2017 |- | 11 || align=left | [[Diederick Luidens]] || 17 || 1 || 5 juni 2019 || 21 november 2023 |- | 12 || align="left" | '''[[Rovien Ostiana]]''' || 11 || 1 || 2024 || |- | 13 || align="left" | [[Darryl Baly]] || 38 || 2 || 2011 || 13 juni 2023 |- | 14 || align="left" | [[Jaybrien Romano]] || 10 || 1 || 23 maart 2018 || 1 juli 2019 |- | 15 || align=left | [[Javier Jimenez]] || 16 || 5 || 2011 || 3 oktober 2021 |- | 16 || align="left" | [[Jayden Kruydenhof]] || 14 || 0 || 2021 || |- | 17 || align="left" | '''''[[Jonathan Richard]]''''' || 19 || 1 || 2021 || |- | 18 || align="left" | [[Isaï Marselia]] || 23 || 0 || 2023 || |- | 19 || align="left" | [[Tyron Perret Gentil]] || 39 || 1 || 2016 || |- | 20 || align=left | [[Leroy Oehlers]] || 37 || 5 || 2019 || |- | 21 || align=left | [[Theric Ruiz]] || 17 || 0 || 2011 || 3 oktober 2021 |- | 22 || align=left | [[Jean-Luc Bergen]] || 34 || 10 || 2015 || 18 oktober 2023 |- | 23 || align="left" | [[Raymond Baten]]|| 39 || 21 || 2016 || 9 juni 2024 |- | 24 || align=left | [[Gillian Justiana]] || 16 || 0 || 2011 || 10 oktober 2017 |- | 25 || align="left" | '''''[[Gervane Kastaneer]]''''' || 27 || 9 || 12 oktober 2018 || |- | 26 || align="left" | [[Gino van Kessel]] || 25 || 8 || 2015 || 27 september 2022 |- | 27 || align="left" | '''''[[Brandley Kuwas]]''''' || 35 || 2 || 22 mart 2017 || |- | 28 || align="left" | [[Darryl Lachman]] || 33 || 1 || 2015 || 16 juni 2021 |- | 29 || align="left" | '''''[[Jürgen Locadia]]''''' || 12 || 1 || 13 yuni 2023 || |- | 30 || align=left | '''''[[Jearl Margaritha]]''''' || 21 || 5 || 7 september 2023 || |- | 31 || align=left | [[Michaël Maria]] || 29 || 2 || 2015 || 24 september 2022 |- | 32 || align="left" | '''[[Nathan Markelo]]''' || 11 || 0 || 2022 || 6 juni 2024 |- | 33 || align=left | '''[[Cuco Martina]]''' || 63 || 1 || 2011 || 9 juni 2024 |- | 34 || align="left" | [[Shermaine Martina]] || 10 || 0 || 27 maart 2018 || 17 juni 2023 |- | 35 || align="left" | [[Shelton Martis]] || 11 || 1 || 2014 || 11 juni 2015 |- | 36 || align="left" | [[Papito Merencia]] || 18 || 4 || 14 november 2013 || 27 maart 2016 |- | 37 || align=left | [[Dustley Mulder]] || 17 || 0 || 2015 || 17 juli 2017 |- | 38 || align=left | [[Gevaro Nepomuceno]] || 50 || 8 || 2014 || 13 juni 2023 |- | 39 || align="left" | [[Jeremy de Nooijer]] || 15 || 0 || 2015 || 25 maart 2021 |- | 40 || align="left" | [[Jarzinho Pieter]] || 11 || 0 || 14 november 2013 || 15 november 2014 |- |} ----------------- {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Antonisse, Jeremy}} [[:Kategoria:Futbolista]] [[:Kategoria:Futbòl na Kòrsou]] ===Selekshon nashonal di Kòrsou=== For di 2011, Martina ta representá Kòrsou na nivel internashonal, meskos ku su ruman [[Javier Martina]]. Tur dos a partisipá den e eliminatorionan pa kualifikashon di [[Kopa Mundial di Futbòl]] 2014 di [[FIFA]].<ref> {{citeer web|titel=''Martina verlies weer met Curaçao'' |url=https://www.bd.nl/rkc-waalwijk/martina-verliest-weer-met-curacao~a988f976/?referrer=https%3A%2F%2Fwww.google.com%2F|werk= bn.nl }}</ref> Martina a bira un lider importante den e selekshon i a fungi komo kapitan. Bou di su liderato, Kòrsou a logra klasifikashon pa e CONCACAF Gold Cup 2017 i CONCACAF Gold Cup 2019. Despues di un eliminashon den fase di grupo na 2017, e tim a logra yega kuarto final na 2019, kaminda nan a pèrdè 1–0 kontra [[Estadonan Uni di Amérika|Merka]]. Un di e mihó logro di Martina ku Kòrsou tabata e viktoria den e [[Kopa Karibe]] 2017 dia 25 di yüni 2017, despues di a derotá Jamaica 2–1 den final. El a keda selektá pa e Tim di Aña di [[CONCACAF]] 2018, un rekonosementu pa su prestashon na nivel regional. Martina tambe a representá Kòrsou den varios edishon di [[Kopa Oro di CONCACAF]], inkluyendo 2017, 2019 i 2025. == Link eksterno == * [https://www.soccerway.com/player/martina-cuco/IiT86r0s/ Profil Cuco Martina], soccerway.com {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Martina, Cuco}} [[:Kategoria:Futbolista]] [[:Kategoria:Futbòl na Kòrsou]] -------------- {{Infobox futbolista| variante = a | nomber = Michel Lopez | fecha nacemento = [[3 di novèmber|]3 di november]] [[1972]] | luga nacemento = {{ABW}} | pais nacemento = | facha fayecimento = | luga fayecimento = | pais fayecimento = | nacionalidad = Hulandes | haltura = 169 <!-- Seccion di club profecional --> | debut = | debut ekipo = | club actual = | liga = [[Division di Honor (Aruba)|Division di Honor]] | number = | posicion = Mediocampo <!-- Seccion di seleccion nacional --> | seleccion = {{ABWf}} | debut seleccion = | number seleccion = | participa = 4 (0) | goal = <!-- Seccion di trayectoria --> | temporada = 2000-2002<br>2003–2005<br /> 2005–2011<br /> 2011–2013<br /> 2016–2017<br /> 2017-2018<br /> 2021-2022 | club = [[File:Flag of Aruba.svg|20px|border]] [[SV Independiente Caravel|SV Caravel]]<br />[[File:Flag of Aruba.svg|20px|border]] [[SV Estrella]]<br />[[File:Flag of Aruba.svg|20px|border]] [[SV La Fama]]<br />[[File:Flag of Aruba.svg|20px|border]] [[SV Dakota]]<br />[[File:Flag of Aruba.svg|20px|border]] [[SV Independiente Caravel|SV Caravel]]<br />[[File:Flag of Aruba.svg|20px|border]] [[SV Juventud Tanki Leendert|SV Tanki Leendert]]<br />[[File:Flag of Aruba.svg|20px|border]] [[SV Independiente Caravel|SV Caravel]] }} '''Michel Lopez''' (☆ [[3 di novèmber|3 di november]] [[1972]] na [[Santa Cruz]]) ta un ex-futbolista [[Aruba]]no cu a hunga primordialmente como mediocampista defensivo. El a forma parti di e [[seleccion nacional di futbol di Aruba (masculino)|seleccion nacional masculino di Aruba]]. == Bida y carera == Michel Lopez a nace y lanta na Santa Cruz, Aruba. === Carera den club === Michel López a kuminsá su karera di klup den e Divishon di Honor di nivel haltu di Aruba, kaminda e tabata afiliá ku SV Dakota durante e temporada 1999/2000 komo mediokampista defensivo.[6] Estadisticanan detaya di e periodo aki, incluyendo aparicionnan y golnan, ta limita den registronan disponibel, reflehando e documentacion modesto di futbol domestico di Aruba e tempo ey. López ta wòrdu notá komo retirá di wega profeshonal, sin mas transferensia òf periodo di klup dokumentá den basenan di dato grandi.[1] Den su karera despues di wega, López a keda enbolbí den futbòl di Aruba komo miembro di direktiva i mènedjer di e sekshon hubenil na SV Estrella, kontribuyendo na e programanan di desaroyo di e klup segun e registronan di e organisashon.[7] === Carera internacional === Lopez a debuta pa e seleccion nacional di Aruba dia 18 di mart 2000 den un partido contra [[Puerto Rico]], kaminda el a remplasá pa Kenrick Bradshaw durante e partido ku a tuma lugá na Estadio Sixto Escobar.[8] E partido, cu a termina den un empate 2-2. Lopez a gana dos kap pa e selekshon nashonal di futbòl di Aruba durante e kampaña di klasifikashon pa Kopa Mundial di FIFA 2002 na CONCACAF, tur dos aparishon ta bini komo suplente.[2][1] Representando su nashon na nivel internashonal, el a aparesé den eliminatorio pa Kopa Mundial pa e selekshon maskulino di Aruba durante kuminsamentu di añanan 2000, aparesé komo defensa den partidonan limitá.[1][2] Su debut a tuma lugá dia 18 di mart 2000, den un empate di 2-2 kontra Puerto Rico den e di dos wega di e promé buèlta, kaminda el a remplasá pa Kenrick Bradshaw durante e partido ku a tuma lugá na Estadio Sixto Escobar.[8] Aruba a gana e wega di ida 4-2 na kas dia 12 di mart 2000, i a avansá riba agregashon 6-4, markando un di e promé éksitonan di e nashon den kompetensianan sanshoná pa FIFA despues di nan miembresia na 1988.[8] López a kontribuí defensivamente den su tempu limitá riba tereno, yudando pa sigurá e resultado sin pèrdè mas gol.[8] López su di dos i último aparishon a tuma lugá dia 16 di aprel 2000, remplasando pa Richard Jacobs den un derota di 0-4 kontra Barbados den e di dos buelta di e di dos buèlta na Stadion Nashonal di Barbados.[9] Aruba a pèrdè e wega di ida 1-3 na kas dia 2 di aprel 2000, i a keda eliminá riba agregashon 1-7, kabando nan kareda di klasifikashon.[9] Den e wega aki, López a bolbe duna sosten na mediokampo pero no por a influensiá e resultado ya ku Barbados a dominá.[9] Werleman a debuta pa e seleccion nacional di Aruba dia 26 di mart 2008 den un partido contra [[Antigua i Barbuda|Antigua & Barbuda]]. Entre 2008 y 2010 el a representa Aruba den cuater partido internacional, incluyendo weganan clasificatorio pa [[Kopa Oro di CONCACAF|Copa Oro di CONCACAF]] y [[Kopa Mundial di Futbòl|Copa Mundial di FIFA]].<ref name=:"1"/> Tambe el a participa den partidonan amistoso. Aunke Aruba no a logra avansa den e torneonan aki, Werleman su contribucion a forma parti di e desaroyo di futbol internacional Arubano den e periodo ey.<ref name=:"1"/> == Link externo == * [https://ca.soccerway.com/player/werleman-jeffrey/Qwr0P4tO/ Profiel riba soccerway.com] * [https://www.besoccer.com/player/jeffrey-werleman-398765 Jeffrey Werleman], besoccer.com {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Werleman, Jeffrey}} [[:Kategoria:Futbolista]] [[:kategoria:Futbòl na Aruba]] Su promé timnan a inkluí SV Independiente Caravel (2000–2002) i SV Estrella Santa Cruz (2003–2005), kaminda el a mehorá su abilidatnan den liganan doméstiko. Despues el a hunga pa SV La Fama Savaneta di 2005 pa 2011, SV Dakota di 2011 pa 2013, SV Independiente Caravel na 2016–2017, SV Juventud Tanki Leendert na 2017–2018, un '''Jeffrey Werleman''' ta un kiper di futbòl i eks miembro di e selekshon nashonal di futbòl di Aruba.[1][2] Su promé klup tabata Caravel.[3] -------------------------- {{Infobox futbolista| variante = a | nomber = Yahmani Eisden | imagen = | imagen hanchura = | descripcion = <!-- Seccion di informacion personal --> | nomber completo = | alias = | fecha nacemento = [[19 di yüli|19 di juli]] [[2005]] | luga nacemento = | pais nacemento = [[Aruba]] | facha fayecimento = | luga fayecimento = | pais fayecimento = | nacionalidad = Hulandes | haltura = 187 <!-- Seccion di club profecional --> | debut = | debut ekipo = | club actual = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] FC Den Bosch | liga = | number = | posicion = Portero <!-- Seccion di seleccion nacional --> | seleccion = {{ABWf}} | debut seleccion = | number seleccion = | participa = | goal = <!-- Seccion di trayectoria --> | temporada = | club = Brasil Jrs, [[SV La Fama|La Fama]], Santa Fe y [[SV Dakota|Dakota]] }} '''Jahmani Yahvon Yahmal Eisden''' (☆ [[19 di yüli|19 di juli]] [[2005]] na [[Aruba]]) ta un keeper arubiano cu desde temporada 2024/25 ta hunga como bolante pa FC Den Bosch. E ta internacionalista pa e [[seleccion nacional di futbol di Aruba (masculino)|ekipo nacional masculino di Aruba]] desde == Carera == === Carera den club === Jahmani Eisden''' ta Eisen ta un keeper hoben cu a ser yama pa defende e gol di nos seleccion nacional. E tin 18 aña di edad, ta pisa 75KG y ta midi 1.87M di haltura. E campeonato aki e la hunga cu Ijsselmeervogels su categoria O21. E la hunga tambe cu e team grandi di Ijsselmeervogels, y t’e portero mas jong cu a debuta den e team grandi. E siguiente campeonato e lo ta formando parti di un club profesional. E tin 2 oferta riba mesa y lo mester dicidi cual e ta acepta. Na Aruba e la milita den varios club, entre otro Brasil Jrs, La Fama, Santa Fe y ultimo Dakota caminda el a titula campeon di Aruba. E la forma parti den varios categoria hubenil di seleccion di Aruba incluyendo e seleccion U-20 cu a participa na Guatemala. Den tur e seleccionnan e tawata capitan. Esaki sigur ta mustra su madurez y su habilidad di ta lider. E ta compronde e wega bon, tin hopi bon refleho, bon reaccion y ta bon cu e bala na su pia tambe. E ta coach su team bon y ta mantene su liñanan organisa. E ta yiu di e conocedo artista [[Ataniro]]. == Link externo == * [https://int.soccerway.com/players/matthew-lentink/142467/ Profiel riba soccerway.com] * [https://www.transfermarkt.com/matthew-lentink/profil/spieler/159034 Profiel di entrenado riba transfermarkt.nl] {{Appendix}} For di madre patria Hulanda nos a ricibi e grato noticia cu e hoben portero Jahmani Eisden a firma cu FC Den Bosch p’e temporada 2024/2025. Cu su 18 aña, Eisden ya a wordo convoca pa defende porteria di e seleccion nacional di Aruba.<ref>https://24ora.com/jahmani-eisden-ta-uni-oficialmente-na-fc-den-bosch/ Jahmani Eisden ta uni oficialmente na FC Den Bosch], 24ora.com (22 di juni 2024)</ref> Den e temporada anterior el a hunga den e categoria sub-21 di Ijsselmeervogels y tambe a debuta cu e prome ekipo, convirtiendo den e portero mas hoben pa haci esaki. P’e proximo temporada Eisden lo forma parti di un club profesional despues di a ricibi dos oferta, unda cu e mester a dicidi cua pa acepta. Na Aruba, Eisden a milita den varios club, incluyendo Brazil Jrs., La Fama, Santa Fe y mas recientemente Dakota, unda cu el a consagra como campeon di Aruba. Fuera di esey, el a forma parti di diferente categoria hubenil di e seleccion di Aruba, incluyendo sub-20 cu a participa na Guatemala, siendo capitan den tur di nan. E experiencia aki ta demostra su madurez y capacidad di liderazgo. Eisden ta destaca pa su comprension di wega, su reflehonan, reaccion rapido y habilidad cu e bala de su pianan. Tambe e ta conoci pa su capacidad pa dirigi su ekipo y mantene e defensa organisa. Jahmani Eisden ta yiu homber di e conocido cantante Janiro “Atanio” Eisden y su firma cu FC Den Bosch ta marca un importante paso den su prometedor carera deportivo. ------------------------------ {{Infobox futbolista | variante = a | nomber = Stiven Melchor Rua | imagen = | imagen hanchura = | descripcion = <!-- Seccion di informacion personal --> | nomber completo = | alias = | fecha nacemento = [[1990]] | luga nacemento = [[Medellin]] | pais nacemento = [[Colombia]] | facha fayecimento = | luga fayecimento = | pais fayecimento = | nacionalidad = | haltura = 177 <!-- Seccion di club profecional --> | debut = | debut ekipo = | club actual = [[File:Flag of Aruba.svg|20px|border]] [[SV Britannia]] | liga = | number = 1 | posicion = Portero <!-- Seccion di seleccion nacional --> | seleccion = {{ABWf}} | debut seleccion = | number seleccion = | participa = | goal = <!-- Seccion di trayectoria --> | temporada = | club = }} '''Stiven Melchor Rua''' (☆ [[1990]] na [[Medellin]]) ta un futbolista [[Aruba]]no cu ta hunga como portero den [[Division di Honor (Aruba)|division honor]] pa [[SV Britannia]]. E ta internacionalista pa e [[seleccion nacional di futbol di Aruba (masculino)|ekipo nacional masculino di Aruba]]. == Carera == === Carera den club === Stiven Rua ta STIVEN Melchor Rua ta un di a 6 hungadonan local cu lo ta parti di e seleccion di Aruba. E tin 34 Aña di edad y ta pisa 71KG. Su Haltura ta 1.77M y su posicion ta Bolante. E ta naci na Medellin Colombia y a hunga futbol infantil pa cu e team Itagui Detaires.<ref>[https://drive.google.com/file/d/1qFLCkC_Rhg701h5wBl-UVq5rj0Hx_c6z/view Stiven Melchor Rua: Hecho en Aruba], AweMainta (6 di juni 2024)</ref> 34 ana Na 2002 e la bin Aruba y a hunga mayoria di su hubentud den e team di RCA. Cu su 17 aña e la debuta cu e team di Division di Honor y a logra conkista u total di 6 titulo di campeon cu e team tricolor. Actualmente e ta den su di dos aña cu e Pumanan di Piedra Plat [[SV Britannia]]. E tin tambe 4 titulo di [[Copa Betico Croes]] di cual 3 ta cu [[Racing Club Aruba|RCA]] y uno cu Britannia. Na 2008 e la sali “Rookie of the year.” E tin 3 titulo di “best midfielder” y tambe un titulo di “Goal getter” y un titulo di MVP, ambos e la gana na 2016. E ta un hungado hopi bon tecnica, bon tino di wega y experiencia den weganan grandi. E ta naci na Colombia pero e ta sintie mas Rubiano cu Juan Bembe. “Hecho en Aruba” y cla pa bay guera pa representa nos bunita isla. == Link externo == * [https://int.soccerway.com/players/matthew-lentink/142467/ Profiel riba soccerway.com] * [https://www.transfermarkt.com/matthew-lentink/profil/spieler/159034 Profiel di entrenado riba transfermarkt.nl] {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Melchor Rua, Stiven}} [[:Category:Futbolista]] [[:Category:Futbòl na Aruba]] --------------------------------------------------- '''JOSTHAN Maduro''' ta un otro keeper hoben cu a ser yama pa defende e gol di nos seleccion nacional. E tin 17 aña di edad, ta pisa 80KG y ta midi 1.88M di haltura. E ta hunga den e campeonato local p’e muchanan di Madiki SV Riverplate den Division di Honor. E la cuminsa su carera futbolistico den Bubali y e ultimo dos añanan aki e la milita den e team di Madiki.<ref>[https://drive.google.com/file/d/1P0kFQSalZd2S820aowZLuE5eCh7BeUJ9/view Josthan Maduro: Factor X], AweMainta (5 di juni 2024)</ref> Sigur un di e motibo grandi cu Riverplate ta logra drenta den e Copa Oro t’e bon actuacion di Josthan Maduro. E la ser scogi como e miho keeper di Division di Honor campeonato 2022/ 2023. E tin hopi bon refleho y ta destaca hopi cu e bala den su pia. Cu su pia robes e por pone e bala te dilanti e area grandi di e team contrario. E tin hopi bon tecnica, bon vision di wega, bon reaccion y ta un di e poco porteronan cu tin e factor X. E por dicidi un wega cu su glovenan pero tambe cu su pia. Seleccion Aruba sigur ta conta cu 3 tremendo keeper p’e compromisonan nos dilanti y Josthan Maduro sigur ta cla p’e reto. {{Appendix}} --------------------------------------------- {{Infobox futbolista | variante = a | nomber = Rovien Ostiana | imagen = | imagen hanchura = | descripcion = <!-- Seccion di informacion personal --> | nomber completo = | alias = | fecha nacemento = [[14 di febrüari|14 di februari]] [[2002]] | luga nacemento = [[Rotterdam]] | pais nacemento = [[Hulanda]] | facha fayecimento = | luga fayecimento = | pais fayecimento = | nacionalidad = Hulandes | haltura = 186 <!-- Seccion di club profecional --> | debut = | debut ekipo = | club actual = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Jong FC Volendam | liga = | number = | posicion = Bolante <!-- Seccion di seleccion nacional --> | seleccion = {{ABWf}} | debut seleccion = 2023 | number seleccion = | participa = | goal = <!-- Seccion di trayectoria --> | temporada = 2022-2023<br /> | club = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Jong FC Volendam<br /> }} '''Rovien Ostiana''' (☆ [[14 di febrüari|14 di februari]] [[2002]] na [[Rotterdam]]) ta un futbolista hulandes cu ta hunga como bolante. E ta internacionalista pa e [[seleccion nacional di futbol di Aruba (masculino)|ekipo nacional masculino di Aruba]] desde 2023. == Carera == === Carera den club === ROVIEN Ostiana ta otro hungado cu lo ta formando parti di nos seleccion Nacional p’e apertura di e clasificacion pa Mundial 2026. E tin 22 aña di edad, ta pisa75KG y ta midi 1.86M di haltura. Actualmente e ta hungando pa Jong F.C. Volendam den division dos di e futbol Hulandes. Su posicion ta bolante y e la bin ta hunga un rol importante den nos team Nacional. E tin 5 gol anota y 3 asistencia den e Concacaf Nations League y un di su gol nan a sali den e top 3 miho golnan di e torneo aki y hasta a sali riba ESPN. Esey t’e gol cu e la score di midden veld contra US Virgin Island. E ta e tipo di bolante cu bo ta yama “Box to Box.” E ta core e veld ariba abou semper buscando e espacio y semper n’e luga indica n’e momento indica. E tin bon vision di wega y tambe un bon disciplina tactico pa yuda e team mantene organisacion. Su motivacion grandi, ta su mama cu ta biba na Aruba di Famia Robles. Aruba sigur ta conta cu su asistencia nan y tambe su olfato goleador den e wega nan nos dilanti. === Carera internacional === Ostiana a haci su debut internacional pa Aruba riba 11 di sèptèmber 2023 den un partido di Liga C di Nashonnan di CONCACAF 2023 ⁇ 24 contra e Islanan Cayman.[1] 7] El a score su promé gol pa e ekipo nacional den e di dos minuut di e eventual victoria di 2:1.[ Na e siguiente partido, Ostiana a score su di dos gol den dos wega ora Aruba a derotá e Islanan Virgen Merikano pa keda inkapas i lider di nan grupo. Despues di e wega, el a keda nombra den e League C Best XI pa su rendimiento. 12] == Link externo == * [https://int.soccerway.com/coaches/marvic-bermudez/590927/ Profiel riba soccerway.com] * [https://www.transfermarkt.nl/marvic-bermudez/profil/trainer/64628 Profiel di entrenado riba transfermarkt.nl] {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Ostiana, Rovien}} [[:Category:Futbolista]] [[:Category:Futbòl na Aruba]] ---------------------------------- {{Infobox futbolista | variante = a | nomber = Jonathan Richard | imagen = | imagen hanchura = 220 | descripcion = <!-- Seccion di informacion personal --> | nomber completo = | alias = | fecha nacemento = | luga nacemento = | pais nacemento = [[Hulanda]] | facha fayecimento = | luga fayecimento = | pais fayecimento = | nacionalidad = Hulandes | haltura = 180 <!-- Seccion di club profecional --> | debut = | debut ekipo = | club actual = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] ADO20 | liga = | number = | posicion = Bolante <!-- Seccion di seleccion nacional --> | seleccion = {{ABWf}} | debut seleccion = | number seleccion = | participa = | goal = <!-- Seccion di trayectoria --> | temporada = 1998–1999 <br /> 1999 <br /> 1999–2002 <br /> 2002–2006 <br /> 2006–2007 <br /> 2007–2010 | club = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] FC Dordrecht<br /> [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] VV Moordrecht<br />[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] RKC Waalwijk<br />[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] DOTO Pernis <br />[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] BVV Barendrecht<br />[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] RVVH }} '''Jonathan Richard''' (☆ [[14 di novèmber|14 di november]] [[1977]] na [[Rotterdam]]) ta un [[futbol]]ista [[Hulanda|Hulandes]] cu ta hunga ...... E tabata internacionalista pa e [[Selekshon Antiano di Futbòl|seleccion di Antia Hulandes]] di 2004 te 2008. Entre 2013 y 2015 e tabata coach di e [[seleccion nacional di futbol di Aruba (masculino)|ekipo nacional masculino di Aruba]]. == Carera == === Carera den club === JONATHAN Richard tambe ta riba lista di e 23 hungadonan yama pa Bonds coach Marvic Bermudez. E tin 32 aña di edad, ta pisa 78KG y ta midi 1.80M di haltura. Su posicion ta bolante central y su pia dominante ta su pia robes. E campeonato pasa e la hunga den Odin 59 Heemskerk cu ta un team cu ta den 3er division di futbol Hulandes, pero e siguiente campeonato e lo ta formando parti di ADO20 den segunda division. Ya den pasado e la hunga caba den e division aki pa AFC Amsterdam y GVVV Veenendaal. E ta un hungado cu ta anticipa bon e hugadanan, tin bon orientacion di e wega y e sa con pa pone respet memey di tereno. Su disciplina tactico ta haci cu e ta e guy cu ta tene e team organisa. E ta un hungado di basta forsa y ta cla pa guera. E ta un hungado importante den e transicion den atake. E tin bon vision di wega y ta bon cu e bala yudando e team den salida tanto cu paso cortico como pase largo nan den buraco.<ref>[https://drive.google.com/file/d/1c2qLHWJUhQ1PG7VPgHCF3eJlZiASkGwo/view Jonathan Richard: Disciplina Tactico], AweMainta (4 di juni 2024)</ref> E ta un hungado cu semper ta trece calma specialmente ora cos nan no ta bayendo bon. E la nace na Hulanda pero su tata ta di Aruba, y esey ta un di su motivacion pa hunga pa nos dushi isla. === Carera internacional === El a representá == Link externo == * [https://int.soccerway.com/coaches/marvic-bermudez/590927/ Profiel riba soccerway.com] * [https://www.transfermarkt.nl/marvic-bermudez/profil/trainer/64628 Profiel di entrenado riba transfermarkt.nl] {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Richard, Jonathan}} [[:Category:Futbolista]] [[:Category:Futbòl na Aruba]] ----------------------------- {{Infobox futbolista | variante = a | nomber = Mark Jacobs | imagen = | imagen hanchura = | descripcion = <!-- Seccion di informacion personal --> | nomber completo = | alias = | fecha nacemento = | luga nacemento = | pais nacemento = [[Aruba]] | facha fayecimento = | luga fayecimento = | pais fayecimento = | nacionalidad = Hulandes | haltura = 182 <!-- Seccion di club profecional --> | debut = | debut ekipo = | club actual = | liga = | number = | posicion = Defensa <!-- Seccion di seleccion nacional --> | seleccion = {{ABWf}} | debut seleccion = | number seleccion = | participa = | goal = <!-- Seccion di trayectoria --> | temporada = | club = }} '''Mark Jacobs''' (☆ [[10 di novèmber|10 di november]] [[1969]] na Nieuwkoop, [[Hulanda]]) ta un ex[[futbol]]ista profesional [[Aruba]]no. == Carera == === Carera den club === MARK Jacobs tambe a ser yama pa forma parti di nos seleccion Nacional. Actualmente e ta hungando na Hulanda pa S.V. Orion den e 4to Division den futbol Hulandes. Mark Jacobs tin 23 aña di edad, e ta pisa 73KG y ta midi 1.82M di haltura. E la hunga mayor parti di si carera futbolistico den [[SV Bubali|Bubali]] y na 2019 e la pasa forma parti di e tricolornan di Solito, RCA caminda e la gana 2 Copa Betico y e titulo di campeon na 2023. Su posicion unda e ta mas comodo ta Lateral drechi, pero e por hunga tambe den bolante y hasta como defensa central. E ta un hungado cu bon tecnica, bon vision di wega y un vocacion ofensivo.<ref>https://drive.google.com/file/d/1c2qLHWJUhQ1PG7VPgHCF3eJlZiASkGwo/view Mark Jacobs: Di Noord E Ta], AweMainta (4 di juni 2024)</ref> E la nace den e bario di Bubali y aunke su mayor exito a bin cu e team tricolor, full e bario di Noord, en special Bubali lo ta para su tras pa ora e subi e tereno di wega pa defende nos color nan nacional. === Carera internacional === == Link externo == * [https://www.transfermarkt.nl/jayden-kruydenhof/nationalmannschaft/spieler/1197634 Profiel riba transfermarkt.nl] {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Jacobs, Mark}} [[:Category:Futbolista]] [[:Category:Futbòl na Aruba]] ---------------------------------- {{Variante|a}} {{Infobox futbolista | nomber = Jayden Kruydenhof | imagen = | imagen hanchura = 200 | descripcion = <!-- Seccion di informacion personal --> | nomber completo = Jayden Anthony Kruydenhof | alias = | fecha nacemento = | luga nacemento = [[Den Haag]] | pais nacemento = [[Hulanda]] | facha fayecimento = | luga fayecimento = | pais fayecimento = | nacionalidad = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] [[Hulanda|Hulandes]] | haltura = 171 <!-- Seccion di club profecional --> | debut = 2011 | debut ekipo = | club actual = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] AFC34 | liga = amateur | number = | posicion = <!-- Seccion di seleccion nacional --> | seleccion = {{ABWf}} | debut seleccion = 2024 | participa = | goal = <!-- Seccion di trayectoria --> | temporada = 2023-? | club = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] AFC34 }} '''Jayden Anthony Kruydenhof''' (☆ [[2007]]) ta un futbolista [[Hulanda|Hulandes]]-[[Aruba]]no cu ta hunga den e liga [[Hulana|Hulandes]] y desde 2024 den e [[Seleccion nacional di futbol di Aruba (masculino)|seleccion nacional U-20 di Aruba]]. .<ref name="AweMainta">[https://drive.google.com/file/d/1_ng-RNDmcFnExtKSO1kfW-ccrrCohUcL/view Jayden Fruydenhof], AweMainta (1 di juni 2024)</ref> E ta internacionalista y desde 2024 e ta hunga den e [[Seleccion nacional di futbol di Aruba (masculino)|seleccion nacional U-20 di Aruba]]. == Carera == === Carera den club === JAYDEN Kruydenhof ta otro hungado cu lo ta yegando di Hulanda. El a hunga caba pa Aruba den e torneo di Concaf U-20 y ta nieto di e conocedo entrenador Herbert Bijlsnijder. E tin 17 aña di edad y ta midi 1.71cm di haltura y ta pisa 59kg. Te ultimo e tawata forma parti di e team amateur AFC34, pero e siguiente campeonato e lo forma parti di SC Cambuur Leeuwarden. E lo ta parti di e U-18 y of U-19. E ta hopi habil cu su pia robes y su forsa ta den e wega di uno contra uno, caminda su bon control di e bala y tambe su tecnica ta sobresali. Un bon dribbler y tambe hopi explosivo den su velocidad ta haci’e un hungado hopi peligroso. E tin un bon tiro di pafo di e area y tambe por pone centronan casi perfecto den e area. Un hungado bastante completo y bastante interesante. A pesar di su edad jong e ta cla pa asumi e reto di representa nos Isla Aruba. === Carera internacional === == Link externo == * [https://www.transfermarkt.nl/jayden-kruydenhof/nationalmannschaft/spieler/1197634 Profiel riba transfermarkt.nl] {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Kruydenhof, Jayden}} [[:Category:Futbolista]] [[:Category:Futbòl na Aruba]] --------------------------------------------- {{Variante|a}} {{Infobox futbolista | nomber = Tyron Perret Gentil | imagen = | imagen hanchura = 200 | descripcion = <!-- Seccion di informacion personal --> | nomber completo = Tyron Perret Gentil | alias = | fecha nacemento = | luga nacemento = | pais nacemento = [[Hulanda]] | facha fayecimento = | luga fayecimento = | pais fayecimento = | nacionalidad = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] [[Hulanda|Hulandes]] | haltura = 179 <!-- Seccion di club profecional --> | debut = | debut ekipo = | club actual = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Vitesse U-21 | liga = | number = | posicion = Delantero <!-- Seccion di seleccion nacional --> | seleccion = {{ABWf}} | debut seleccion = 2024 | participa = | goal = <!-- Seccion di trayectoria --> | temporada = | club = }} '''Tyron Perret Gentil''' ta un futbolista == Carera == === Carera den club === di e hobennan cu ta haciendo su debut den e seleccion Nacional. E tin 20 aña di edad y ta jungando pa e Club Hulandes Vitesse Onder 21. Prome cu esey el a hunga den e categoria hubenil pa F.C. Amsterdam di 2014 pa 2017, despues el a bay Vitesse di 2017 pa 2019, despues el a bay PSV di 2019 pa 2022 y aña pasa el a bolbe bek Vitesse. E ta midi 1.79M di haltura y ta pia links. Su posishon ta atacante na liña y por hunga tanto na banda robes comoo na banda drechi. E tin bon dribbling, hopi speed, bon tecnica y e por pone bon centro den e area. Y e semper ta busca espacio pa ricibi e bala. E ta mas efectivo ora e ta hunga riba su banda robes. Si bo ta hunga Football Manager online bo por cumpra Tyron pa e hunga pa bo team. Su valor riba mercado ta di $608,440.00 pero segun nos por a compronde cu lo bo mester saca cerca di $3,000,000.00 pa bo por hay'e den bo team di Futbol Manager. Tyron Perret Gentil ta un di e hobennan talento cu lo representa Aruba den e compromiso importante aki.<ref>https://drive.google.com/file/d/1chRNodyptaTclQiovMBbtWCE2KCmvrTu/view Tyron Perret Gentil: rapido y versatil], AweMainta (30 di mei 2024)</ref> {{Appendix}} ----------------------------------- {{Variante|a}} {{Infobox futbolista | nomber = Connor van Kilsdonk | imagen = | imagen hanchura = 200 | descripcion = <!-- Seccion di informacion personal --> | nomber completo = Connor van Kilsdonk | alias = | fecha nacemento = | luga nacemento = | pais nacemento = [[Hulanda]] | facha fayecimento = | luga fayecimento = | pais fayecimento = | nacionalidad = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] [[Hulanda|Hulandes]] | haltura = 188 <!-- Seccion di club profecional --> | debut = | debut ekipo = | club actual = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] NEC U-18 | liga = | number = | posicion = Delantero <!-- Seccion di seleccion nacional --> | seleccion = {{ABWf}} | debut seleccion = 2024 | participa = | goal = <!-- Seccion di trayectoria --> | temporada = | club = }} '''Connor van Kilsdonk''' (2007) ta == Carera == === Carera den club === otro hungado cu ta biniendo di Hulanda pa representa Aruba. E tin 17 aña di edad y a representa Aruba den e campeonato di U-20 di Concacaf caminda e la score 3 gol den 4 wega. E t’un centro delantero y ta milita actualmente den e club NEC U-18 na Hulanda. Su estatura ta 1.88M y ta pisa 70 KG. E t’un hungado hopi dinamico cu un pia links bastante saludabel.<ref>[https://drive.google.com/file/d/1xkOnsNbEdPO07S4DF0Z17rxPRzcWHN07/view Connor van Kilsdonk: dinamico y letal], Awemainta (31 di mei 2024)</ref> Pa su club e tin 17 gol anota den 19 wega y ta halando bastante tension na Hulanda pa su habilidad pa pone e bala den net. E ta un Centro Delantero pero e por hunga tambe riba e dos bandanan. E tin forsa y ta hopi habil pa sconde e bala y tremendo vision di wega. Su edad por ta jong pero su curason ta grandi pa defende e colornan di nos isla. {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Kilsdonk, Connor van}} [[:Category:Futbolista]] [[:Category:Futbòl na Aruba]] --------------------------------------------------- {{Variante|a}} {{Infobox futbolista | nomber = Kymani Nedd | imagen = | imagen hanchura = 200 | descripcion = <!-- Seccion di informacion personal --> | nomber completo = Kymani Nedd | alias = | fecha nacemento = | luga nacemento = | pais nacemento = [[Hulanda]] | facha fayecimento = | luga fayecimento = | pais fayecimento = | nacionalidad = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] [[Hulanda|Hulandes]] | haltura = 188 <!-- Seccion di club profecional --> | debut = 2011 | debut ekipo = | club actual = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Excelsior U-21 | liga = | number = | posicion = Defensa <!-- Seccion di seleccion nacional --> | seleccion = {{ABWf}} | debut seleccion = 2023 (Aruba-Cayman Islands) | participa = | goal = <!-- Seccion di trayectoria --> | temporada = | club = }} '''Kymani Nedd''' ta un futbolista hulandes-arubano y internacionalista den e seleccion nacional di Aruba. == Carera == === Carera den club === otro hoben talento cu lo representa Aruba den e weganan pa clasificacion pa Mundial 2026. E tin 19 aña di edad y ta milita den Excelsior Rotterdam U-21. E ta pia links y ta defende e banda robes di e tereno.<ref>[https://drive.google.com/file/d/1xkOnsNbEdPO07S4DF0Z17rxPRzcWHN07/view Kymani Nedd: siguridad riba e banda robes], Awemainta (31 di mei 2024)</ref> Su estatura ta 1.88M y ta pisa 75 KG. E por hunga tambe defensa central pero su posicion preferi ta e banda robes. Su carera futbolistico ta apenas cuminsando. E la cuminsa su carera den e team hubenil di Spartaan’20 pa despues move pa NAC Breda unda e la hunga di 2016 pa 2018 y despues e la pasa pa su club actual cu ta Excelsoir Rotterdam. E campeonato aki e la hunga un total di 20 wega pa su team. Pa Aruba e la hunga e ultimo 5 weganan y tin un total di 379 minuut cu e tawata riba veld. E ta hopi sigur ora di duelonan den halto y e kopmento di bala ta un di su fortalezanan. Kymani su motivacion grandi pa defende nos colornan nacional ta door di su tata cu ta Edrick Nedd. {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Nedd, Kymani}} [[:Category:Futbolista]] [[:Category:Futbòl na Aruba]] ----------------------------------------------- {{Variante|c}} {{Infobox futbolista | nomber = Rachid Trenidad | imagen = | imagen hachura = | descripcion = <!-- Seccion di informacion personal --> | nomber completo = Rachid Rafelito Martir Trenidad | alias = | fecha nacemento = [[6 di yüli]] [[1994]] | luga nacemento = | pais nacemento = [[File:Flag of Bonaire.svg|20px|border]] [[Boneiru]] | facha fayecimento = | luga fayecimento = | pais fayecimento = | nacionalidad = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] [[Hulanda|Hulandes]] | haltura = 177 <!-- Seccion di club profecional --> | debut = | debut ekipo = | club actual = | liga = | number = | posicion = <!-- Seccion di seleccion nacional --> | seleccion = [[File:Flag of Bonaire.svg|20px|border]] [[Boneiru]] | debut seleccion = 2013 | participa = 8 | goal = 2 <!-- Seccion di trayectoria --> | temporada = 2006- | club = [[File:Flag of Bonaire.svg|20px|border]] [[SV Real Rincon|Real Rincon]] }} '''Rachid Trenidad''' (☆ [[6 di yüli]] [[1994]] na [[Boneiru]]) ta un [[futbol]]ista di [[Boneiru]] ku ta hunga komo ...?o. E ta internashonalista ku e [[selekshon boneriano di futbòl|selekshon di Boneiru]].[2] 2] == Karera == === Karera den klup === Trenidad a kuminsá hunga pa SV Vespo di Bonaire League na por lo ménos 2014.[1] E tabata kapitan di un ekipo den e Après-Ski Tournament ku a keda organisá pa USV Elinkwijk na Hulanda na 2018. E ekipo internashonal di Bonaire, Guillermo Montero, tabata den e ekipo senior di e club na e momentu ei. 3] === Karera internashonal === Trenidad a hasi su debut internashonal senior riba 1 di yüni 2014 den un viktoria di 2 pa 1 kontra Merka. Islanan Virgen. 1] {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Trenidad, Rachid}} [[:Category:Futbolista]] [[:Category:Futbòl na Boneiru]] ----------------- {{Variante|a}} {{Futbolista |nomberdihungado = '''Dechi Bislip'''| |Nomber = Mario Girigorio Bislip |potret = |Fecha di nasementu = [[9 di mei]] [[1950]] |Siudat di nasementu = |Pais di nasementu = {{ABW}} |Nashonalidat = hulandes |Posishon = defensa central?? |club = SV Estrella }} '''Mario Girigorio (Dechi) Bislip ('''n. [[9 di mei]] [[1950]] na [[Aruba]]) ta un ex-futbolista internacionalista di [[Aruba]] y ex-hungado di [[SV Estrella|Estrella]]. Dechi Bislip ta di e bario Santa Cruz y su profesion ta piscado. NOTES <ref>[https://arubanative.com/2022/08/29/premio-excelencia-den-deporte-a-reconoce-sr-mario-girigorio-dechi-bislip-como-baluarte-deportivo-2021/ PREMIO EXCELENCIA DEN DEPORTE A RECONOCE SR. MARIO GIRIGORIO ‘DECHI’ BISLIP COMO BALUARTE DEPORTIVO 2021], Arubanative.com (29 di augustus 2022)</ref> Un di e mihor futbolistanan den historia di futbol di Aruba y Antiyas, pero tambe un di e gran hungadornan di e Narahadanan di Santa Cruz: ESTRELLA. MARIO GIRIGORIO "DECHI" BISLIP Mario Bislip mihor conoci como Dechi a nace dia 09 mei 1950 na Aruba. Dechi ta di e bario [[Santa Cruz]] y su profesion ta piscado. Dechi a practica e deporte futbol y tambe boxeo. Futbol e a hunga den Estrella. E nomber Estrella ta sinonimo di futbol na Sta Cruz. Ora na Aruba un persona menciona e bario Santa Cruz, e ta mira e team di futbol Estrella su dilanti. Den Boxeo Dechi bringa 3 pelea so komo hoben, di cua a gana 2 y a perde 1. Dechi no a sigui cu futbol. Dechi e futbolista Dechi a cuminsa practica futbol for di chikito cu 12 aña. Na 1964 cu 14 aña Dechi a bai den junior di e Naranjadanan di Santa Cruz "Estrella". Cu 15 aña Dechi a cuminsa prepara pa bai hunga den hoofdklasse. Despues cu 16 aña di edad Dechi tabata hunga junior atardi y anochi den hoofdklasse cu Estrella. Dechi a hunga den Estrella huntu cu hopi leyenda di Aruba y Antiyas , e.o. Candy Wernet, Fenchi Dubero, Mai Ras, Ange Perez, Janchi Croes, Ale Vrolijk, Yonko Albertsz, Foyito Albertsz, Edwin Dirksz, Betico Dubero, Essy Croes, Roman Kock, Henry Stelt, Dodo Franken, Mirto Croes, Mario Aiky Croes, Chinto Werleman, Maiky Rasmijn, Jendi Croes, Emmy Croes, Chito Croes. Dechi tabata e golgetter di Estrella. Dechi bira hopi aña campeon i Sub campeon di Aruba cu Estrella. Tambe Dechi hunga hopi [[Kopa antiano|Copa Antiyano]] cu Estrella, di cua nan a bira 2 biaha Sub Campeon di [[Antias Hulandes|Antiyas]] y 1 biaha Campeon di Antiyas na aña 1970. Na aña 1971 Dechi a hunga e Torneo "Gouden Jubileum" di NAVU cu Estrella y tambe den e Final Tournament di [[Concacaf]] cu Estrella na Guatemala. Durante Copa Antiyano 1972 Dechi tabata e mihor hungado pa e club di Estrella. Dechi a hunga te cu 34 aña den hoofdklasse. Despues di caba den hoofdklasse Dechi a bai hunga den Division Dos cu Jong Aruba. Cu Jong Aruba Dechi a bira Campion di Division Dos. Despues Dechi bai laganan y bai hunga den e team cu su swa a lanta, consisti di e muchanan bandi cas cu tabata yama Vitesse. Dechi a hunga 2 aña cu Vitesse y nan a hera bai hoofdklasse y despues e team a kibra. Despues Dechi a bai hunga den Ayo. Dia nan a lanta Liprof Dechi a stop di hunga bala. Despues Dechi a bai hunga den veterano di Estrella, FC Paradera, Caravel e team di Roy Helder. Tambe Dechi a yega di reforsa e gran equipo [[SV Dakota|Dakota]] na Curacao. Hungando den veterano Dechi a manca un rudia y a stop. Tempo Dechi tabata tin 60 aña a stop di hunga. International: Internacionalmente tambe Dechi ta hopi conoci y a hunga den masha hopi Seleccion di Aruba y Seleccion di Antiyas, e.o.: - 1968 cu Seleccion Hubenil di Aruba cu a gana Curacao y Bonaire y a haya e derecho pa forma seleccion di Antiyas pa Weganan di Reino na Hulanda. - 1968 cu Seleccion Hubenil di Antiyas cu a gana Medaya di PLATA na Weganan di Reino na Hulanda. - 1969 cu seleccion Hubenil Antiyas cu a gana Medaya di ORO den [[Weganan di Reino]] na Surinam. - 1970 cu seleccion Antiyas senior cu a gana Medaya di PLATA den [[Weganan Centro Americano y del Caribe]] na [[Panama]]. - 1971 cu seleccion Antiyas contra Jamaica pa eliminatorio pa weganan Olympiada. - 1971 cu Estrella, a hunga den group stage di Concacaf Final Tournament na Guatemala. - 1973 cu Seleccion Antiyas senior cu a gana di Haiti 1-0 na Curacao. - 1976 cu seleccion di Antiyas eliminatorio pa Mundial 1978. - 1978 cu seleccion Antiyas Weganan CAC na Medellin Colombia. - 1982 cu seleccion Aruba contra Alajuelense di Costa Rica. Logronan personal: - 1974 golgetter (cu 13 gol) di campeonato di Aruba. Logronan cu equipo - 1968/69 campeon di Aruba cu Estrella. - 1969 Sub Campeon di Antias cu Estrella. - 1969/70 Sub campeon di Aruba cu Estrella. - 1970 campeon di Antias cu Estrella. - 1970/71 Sub Campeon di Aruba cu Estrella. - 1971/72 Sub Campeon di Aruba cu Estrella. - 1973 Campeon di Aruba cu Estrella. - 1974 Sub Campeon di Aruba cu Estrella. - 1976 Sub Campeon di Aruba cu Estrella. - 1977 Campeon di Aruba cu Estrella. - 1978 Sub Campeon di Aruba cu Estrella. - 1980 Campeon di Torneo di Copa Radio Kelkboom ku Estrella. - 1981 Sub campeon di Aruba cu Estrella. - Campeon di Segundo Division cu Jong Aruba. Logronan cu seleccion Antiyas: - 1968 Sub Campeon y Medaya di PLATA cu Seleccion Antiyas Hubenil den Weganan di Reino na Hulanda. - 1969 Campeon y Medaya di ORO cu seleccion Antiyas Hubenil den Weganan di Reino na Surinam. - 1970 Sub Campeon y Medaya di PLATA cu seleccion di Antiyas senior den Centro Americano y del Caribe na Panama. Reconocimento ricibi - 1974 di AVB come e maximo goliador di campeonato. - 2022 Premio Excellencia den Deporte {{Appendix}} --------------------------- '''Kiomy Luperon Herasme''' ta un futbolista femenino cu ta hunga delantero pa [[Fairleigh Dickinson Knights]], un college team Mericano y pa e ekipo nacional Arubano pa damas. is an Aruban [[Women's association football|footballer]] who plays as a [[forward (association football)|forward]] for American college team [[Fairleigh Dickinson Knights]] and the [[Aruba women's national football team|Aruba women's national team]]. ==Early life and education== Luperon was raised in [[North Bergen, New Jersey|North Bergen]], [[New Jersey]], United States. She has attended the [[North Bergen High School]] in her hometown.<ref name=FDK/> ==College career== Luperon has attended the [[Fairleigh Dickinson University]] in the United States.<ref name=FDK/> ==International career== Luperon capped at senior level during the [[2022 CONCACAF W Championship qualification]].<ref name=GSA/> {{Appendix}} ==Link externo== *{{Instagram|id=iam_kiii}} {{DEFAULTSORT:Luperon, Kiomy}} --------------- {{Futbolista |nomberdihungado = |Nomber = Giovanni Franken |potret = |Fecha di nasementu = 28 di augustus 1967 |Siudat di nasementu = |Pais di nasementu = {{ABW}} |Nashonalidat = hulandes |Posishon = defensa central |club = [[SV Estrella]] }} '''Giovanni Francesco Zacharias Franken'''[1] (n. 14 di november [[1977]] na [[Rotterdam]]) ta un ex-futbolista internacionalista di Antias Hulandes y e actual director tecnico di ADO Den Haag. Franken tabata hunga como mediocampista y a representa Antias Hulandes na nivel internacional. Franken deed mee op 6 februari 2008 met de Nederlandse Antillen in de met 0-1 gewonnen wedstrijd in en tegen Nicaragua. In de finale voor kwalificatie voor de voorronde van het WK verloren de Nederlandse Antillen van Haïti met 1-0. Hierna bedankte Franken definitief als international voor de Nederlandse Antillen. In totaal speelde hij 7 interlands. fr.wiki:International van de Nederlandse Antillen van 2004 tot 2008 speelde Franken in de voorrondes van het WK 2006 en 2010 (7 wedstrijden gespeeld) Benoemd tot coach van Aruba tijdens het ABCS-toernooi 2 van 2013 , behaalde Franken goede resultaten tijdens de kwalificaties voor de Caribbean Cup of Nations 2014 , waardoor de Arubanen hun beste positie op de FIFA-ranglijst vanjuni 2014( 120e rang) . Tijdens de kwalificaties voor het WK 2018 slaagde hij erin om Aruba te kwalificeren in de 3e voorronde , nadat hij echter op de grond zijn twee wedstrijden tegen het Barbados-team had verloren . Inderdaad, Barbados zegevierde met 2-0 in de heenwedstrijd en een ongeschikte speler in de terugwedstrijd en ondanks hun 1-0 overwinning verklaarde de FIFA Aruba tot winnaar op de groene loper (3-0) 3 . Echter, inaugustus 2015, wordt Franken vervangen door Rini Coolen die tijdens de genoemde 3e voorronde 4 de interim-manager van Aruba overneemt tegen Saint-Vincent-et-les-Grenadines. In 2010 zette Franken een punt achter zijn actieve spelersloopbaan en werd voetbaltrainer van diverse clubs .................... Entre oktober 2013 y augustus 2015 e tabata bondscoach di e seleccion nacional di Aruba. Franken werd vanaf 2013 tevens bondscoach van Aruba. Door onder andere overwinningen op Guam, Britse Maagdeneilanden (7-0 grootste overwinning ooit voor Aruba), Turks- en Caicoseilanden steeg Aruba van de 198e plaats naar de 120e plaats op de wereldranglijst. Franken stopte als bondscoach nadat Aruba in juni 2015 in de WK-kwalificatie 2018 uitgeschakeld werd door Barbados. Aruba ging echter toch door omdat Barbados een niet-speelgerechtigde speler had opgesteld en Franken werd ad-interim opgevolgd door Rini Coolen.[2] {{Appendix}} pl.wiki:Clubcarrière Een leerling van Feyenoord . Hij begon zijn voetbalcarrière bij DOTO . In 1998 stapte hij over naar FC Dordrecht . Daarna trad hij op in VVM en RKC Waalwijk . In 2002 keerde hij terug naar DOTO waar hij werd verkozen tot aanvoerder van het team. In mei 2006 verhuisde hij naar BVV Barendrecht [1] . In februari 2007 tekende hij bij RVVH [2] , waarin hij tot 2010 speelde. nl.wiki:Giovanni Francesco Zacharias Franken (Rotterdam, 14 november 1979) is een Nederlands voormalig profvoetballer en huidig voetbaltrainer. Franken deed mee op 6 februari 2008 met de Nederlandse Antillen in de met 0-1 gewonnen wedstrijd in en tegen Nicaragua. In de finale voor kwalificatie voor de voorronde van het WK verloren de Nederlandse Antillen van Haïti met 1-0. Hierna bedankte Franken definitief als international voor de Nederlandse Antillen. In totaal speelde hij 7 interlands. es.wiki:Giovanni Franken (Róterdam, Países Bajos; 14 de noviembre de 1977) es un exfutbolista profesional de Curazao, aunque cuenta también con la nacionalidad neerlandesa. Se desempeñaba en el terreno de juego como mediocampista y actualmente se dedica a la profesión de director técnico. en.wiki: Giovanni Francesco Zacharias Franken[1] (born 14 November 1977) is a retired footballer who played as a midfielder and head coach of the under-21 team of ADO Den Haag. Born in the Netherlands, Franken represented the Netherlands Antilles at international level. He was also head coach of the Aruba national football team between October 2013 and August 2015. --------------------- {{Variante|a}} {{Futbolista |nomberdihungado = '''Puppy Diaz'''| |Nomber = Johan Paul Diaz |potret = |Fecha di nasementu = [[19 di desèmber|19 di december]] [[1936]] |Siudat di nasementu = |Pais di nasementu = {{ABW}} |Nashonalidat = hulandes |Posishon = portero |club = SV La Fama }} '''Paul Johan (Puppy) Diaz''' (n. [[19 di desèmber|19 di december]] [[1936]] na [[Aruba]] f. [[30 di september]] [[2007]]) tabata un futbolista internacionalista di [[Aruba]] cu tabata keeper ? hunga pa [[SV La Fama|La Fama]], e seleccion nacional Arubano y e seleccion Antiyano. == Biografia == E club di futbol La Fama a produci masha hopi bon futbolista cu a representa nos isla den exterior, manera Pupy Diaz, un di e miho keepernan cu nos isla y Antiyas a conoce. Sr. Debaristo Kock tabata un tempo presidente di e ekipo La Fama. Ora mi menciona keeper, mi ta corda e dicho cu tabata bisa: "E keeper a coy e bala den su gobi of e keeper a gobi e bala", kiermen cu el a coy e bala den su brasa. El a cera e bala. Indudablemente Paul Johan (Pupy) Diaz tabata un di e figuranan mas importante den e paginanan di historia di futbol di Savaneta, Aruba y Antiyas. Pupy a nace na Aruba dia 19 di december 1936. E ta yiu di Anton Oomen y Maria de Jesus Diaz. Dia 12 di december 1958 Pupy a contrae matrimonio cu Lidia Bisslik y nan tin tres yiu: Carina, Paul y John. Nan tin tambe tres nieto: Ridley, Johana y Marc. Durante su hubentud Pupy tabata un di e futbolistanan mas talentoso cu Aruba a conoce, specialmente como keeper. Den su epoca como deportista, el a participa na diferente campeonato na nivel nacional y tambe internacional, hungando pa e seleccionnan di Aruba y di Antiyas. Pupy su trayectorio como deportista, pero mas importante como futbolista, a causa furor durante hopi aña, pero na cierto momento e mester a retira gradualmente for di deporte debi na un malesa cu a bin ta deteriorando su curpa pa hopi tempo y cu practicamente a oblig'e retira casi completamente. A pesar di esaki, su amor y pasion pa e deporte futbol a keda intacto y e pasion aki e tabata desea semper pa sirbi como legendario pa e futuro generacionnan. Pupy, na varios ocasion, a keda honra durante diferente evento deportivo. Un di su ultimo reconocimento publico y honor cu el a ricibi, tabata den un torneo di futbol di Lifida cu La Fama a organisa. Ki bunita regalo esaki tabata pa duna Pupy e honor cu e merece. Alabes e chikitinnan por a duna Pupy un regalo cu e por a hiba den su curason pa eternidad. E ocasion aki sigur a lanta Pupy su animo, pasobra tabata un momento hopi dificil door cu e tabata sinti su mes hopi kibra di salud. Sinembargo, el a conta cu e cooperacion valioso di su asistentenan y dokternan pa asina e por a lanta e dia ey hopi bon pa gradici e ekiponan y e publico presente pa e homenahe aki. Un alegria grandi tabata reina den e publico pa mira Pupy canando poco poco y cu e sonrisa di semper riba su cara ora e tabata hisa su man di saludo y gradicimento na tur esnan presente. Esaki siguramente a trece e recuerdonan di antes ora cu Pupy den su ekipo tabata saluda e publico despues di cada wega cu nan tabata gana. Dia 30 di september 2007, den oranan di mainta tempran di diasabra, e noticia a plama rond den tur skina di nos isla cu nos legendario den futbol Pupy Diaz a bay laga nos. Esaki indudablemente a laga atras hopi lagrima y dolor pa su famia pero tambe pa henter Aruba y naturalmente recuerdo di su epoca mas gl<ref>[https://archive.org/details/BNADIGARUBIANA3117/page/n9/mode/1up?q=patin+pret&view=theater Historia di Savaneta], Adolf (Dufi) Kock, 2009</ref> {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Botta, Angel}} [[Category:Hende]] [[Category:Futbol na Aruba]] Na Augustus 1955 Botta a dirihi e seleccion Arubano den e Campeonato Centro Americano y Del Caribe na Honduras. Aruba a perde 3 - 2 cu Costa Rica, 2 — 1 cu Corsou gana Cuba 5 - 1, tabla 1 — 1 cu Honduras y perde {{Appendix}} Despues di su carera profesional den futbol, Angel Botta a dicidi di bin Aruba na 1952, unda el a cuminsa traha como entrenador di muchanan di Socotoro, Aruba Jrs. Den Aruba Jrs. Angel Botta tabata hungador, pero tambe tabata e DT di e muchanan di Socotoro. Na 1955 Angel Botta a forma parti di e hungadornan cu a hinca un record di 93 goal den un campeonato. Fuera di Botta, tin esnan ya den paz decanse, cu ta Leo Rodriguez. Gochi Brion, Juan Briezen y Ruben Arrango. Fuera di Aruba Jrs. Angel Botta tabata Director Tecnico di seleccion di Aruba,y tambe di Antiyas, ora cu Aruba a gana e derecho di forma seleccion di Antiyas. Banda di esaki, e tabata entrenador di e.o. Tropical, cu a bira subkampeon di Aruba. tabata entrenador tambe di RCA, hibando e team tri-color n'e prome team Arubano cu a logra e titulo campeonil di Copa Antiyano. Mescos el a haci tambe ora e tabata DT di Estrella na 1970.<ref>{{citeer web|url=https://archive.org/details/BNA-DIG-AWEMAINTA-2011-08-17/page/n27/mode/1up?q=angel+botta&view=theater|Mundo deportivo ta yora Angel Botta|AweMainta|datum=2011-08-17|bezochtdatum=2023-04-25}}</ref> Asina por mira cu Angel Botta tabata entrenador di varios equipo di Aruba, haciendo futbol grandi cu ta keda solamente na historia, si compara e futbol di awendia, unda nos a bay atras. Un di e gran logronan sigur cu ta keda den historia, ta ora cu selec- cion di Aruba, a gana Saprissa di Costa Rica cu e score minimo, 1 -0. E goal aki a wordo anota pa Doc Williams, pero mester bisa cu e logro aki ta tambe danki na defensa solido di Aruba, y cu un Puppy Diaz, kende tabata grandi entre e 3 latanan. Miembronan di team di Aruba e tempo ey tabata Puppy Diaz den goal, den defensa nos ta haya Mario Mateo y Tuyo Werleman. Den medio campo tabata Watty Vos, Edwin Dirksz y Jose Boye. Como delantero, nos tabatin Antero Giel, Evenio Gonzalez, Gochi Brion, Doc Williamsy Juchi Jansen. Esaki tabata e unico seleccion cu a gana Saprissa, cu tabata gana tur su compromisonan internacional. Awe sigur mundo di deporte y sigur futbol ta yora fayecimento di Angel Botta, kende su entiero lo tuma lugar sigur na Aruba. E unico reconocimento cu Angel Botta a haya, ta cu e Centro Tec- nico na Stadion Frans Figaroa a ser yama na su nomber. Cu Angel sosega na paz. NOTES wikiwand Era un antiguo argentina de fútbol jugador y entrenador . La mayor parte de su carrera la ha desarrollado en Aruba, donde el centro técnico de fútbol nacional lleva su nombre. futboli- sta profesional di fama internacional. I mi no ta ke- re cu na Aruba lo tin algun hende cu no a tende nunca di Angel Botta. otta ha hecho un nombre para Aruba, haciendo que el club de Aruba Juniors con el que ganó el campeonato en 1953. Ese mismo año, dirigió el equipo de Antillas Holandesas en el 4 º lugar de la Copa CCCF . Dos años más tarde, compitió en la misma competición, pero esta vez al frente de la selección de Aruba que le lleva a la 5 º lugar. En 1974, dirigió a República Dominicana en los Juegos Centroamericanos y del Caribe . En 1996, volvió al timón de la selección de Aruba y se convirtió en el primer técnico en liderarla en un torneo clasificatorio para el Mundial , en este caso las eliminatorias para el Mundial de 1998 , sin mucho éxito ya que perdió dos veces ante la dominicana. República (2-3 y 1-3). Establecido durante mucho tiempo en Aruba, Ángel Botta entrenó a la mayoría de los clubes de la isla (Aruba Juniors, SV La Fama , SV Dakota , SV Estrella , Tropical, Racing Club Aruba , Brasil Juniors, SV Caiquetio , SV Juventud Tanki Leendert , entre otros) . El murió dentroagosto 2011 en el Hospital Dr. Horacio E. Oduber en Oranjestad . Tenía la enfermedad de Alzheimer . Un di e gran logronan sigur cu ta keda den historia, ta ora cu selec- cion di Aruba, a gana Saprissa di Costa Rica cu e score minimo, 1 -0. E goal aki a wordo anota pa Doc Williams, pero mester bisa cu e logro aki ta tambe danki na defensa solido di Aruba, y cu un Puppy Diaz, kende tabata grandi entre e 3 latanan. Miembronan di team di Aruba e Den decada sesenta el a 1952 el a fungi tambe como director tecnico di e [[Seleccion nacional di futbol di Aruba (masculino)|seleccion di Aruba]] y na 1960, 1961 y 1966 di e seleccion Antiano, cu e tempo ey tabata forma den mayoria pa hungadornan Arubano. Den e [[Weganan Centroamericano y di Caribe]] e seleccion a titula subcampeon na [[Cuba]] (1960); na di tres luga na e campeonato na [[Costa Rica]] y a obtene e medaya di plata na [[Puerto Rico]] (1966). Den [[Kopa antiano|Copa Antiyano]] el a yuda RCA pa gana na 1965, sigui pa Estrella na 1970, siendo e unico dos clubnan di Aruba pa logra esaki.<ref name="SdP"/> ------------- {{Databox}} '''Rovien Ostiana''' (☆ [[14 di febrüari|14 di februari]] [[2002]] na [[Aruba]]??) ta un futbolista Arubano cu ta hunga ..... pa Jong Volendam y e [[Seleccion nacional di futbol di Aruba (masculino)|seleccion nacional di Aruba]]. en.wiki: Rovien Ostiana (born 14 February 2002) is an Aruban footballer who most recently played for Jong Volendam and the Aruba national team. Club career As a youth, Ostiana played for SV SVV beginning in at least 2013.[1] For the 2020/2021 season, he joined English club Enfield Town of the Isthmian League Premier Division, suiting up for the under-19 team.[2] He returned to the Netherlands in 2021, signing for Kozakken Boys.[3] In July 2022, he moved to Jong Volendam of the Tweede Divisie. Team manager Kizito Musampa stated that Ostiana was his ideal image of a true number six.[4] Shortly after joining the club, he appeared in a 8–0 friendly victory over SV De Rijp.[5] He was joined on the Volendam roster by fellow Dutch Caribbean player Quincy Hoeve, a Bonaire international. In August 2023 the two players linked up in a league match against Koninklijke HFC.[6] International career Ostiana made his senior international debut for Aruba on 11 September 2023 in a 2023–24 CONCACAF Nations League C match against the Cayman Islands.[7] He scored his first goal for the national team in the second minute of the eventual 2–1 victory.[8][9] On the next matchday, Ostiana scored his second goal in two matches as Aruba defeated the United States Virgin Islands to remain undefeated and top its group.[10][11] ------------------ {{Variante|a}} {{Databox}} '''Jean-Marc Antersijn''' (☆ [[5 di yanüari|5 di januari]] [[1996]] na [[Aruba]]) ta un portero profesional di Aruba, ku ta hunga pa e seleccion nacional di [[Kòrsou]]. E ta agente liber y ta actualmente sin club. Jean-Marc Antersijn a nase na Aruba den bario di [[Noord]]. E tabata hunga futbol pa [[SV Nacional]] y a yega di forma parti di e seleccion U-13 di Aruba. Cu 17 aña el a bai [[Chile]], unda e tabata train cu e club Union La Calera.<ref>[https://m.voetbalzone.nl/nieuws/dat-ik-ziyech-daar-zag-was-een-onbewuste-motivatie-om-door-te-gaan/395526 Jean-Marc Antersijn], Voetbalzone.nl (27 di oktober 2021) </ref> Un aña despues e ta muda pa Hulanda pa bira futbolista profesional. Despues di core stage na PEC Zwolle, e ta move pa Haaglandia y otro clubnan Hulandes. Entre 2020 i 2021 e ta milita cu FC Eskilstuna y Arlanda na [[Suesia|Suecia]]. Na 2021 e ta firma cu Atlantic City. == Seleccion Arubano == Antersijn ta gana e premio "Golden Glove Award" pa su actuacion excelente durante e torneo CFU U-20 na 2014. Aruba tambe a ricibi e premio "Fair Play Award".<ref>{{citeer web|url=http://www.sportsmax.tv/?q=articles/2015/01/08/concacaf-u20-aruba%E2%80%99s-u-20-keeper-aims-impress-jamaica |titel=CONCACAF U20: Aruba's U-20 'keeper aims to impress in Jamaica &#124; Digicel SportsMax |werk=Sportsmax.tv |datum=2017-04-20 |bezochtdatum=2023-08-04}}</ref><ref>{{citeer web |url=http://www.cfufootball.org/index.php/men-s-u20/9518-trinidad-and-tobago-win-cfu-under-20-championship |titel=Trinidad and Tobago Win CFU Under 20 Championship &#124; CFU Men's U20 |werk=Cfufootball.org |date=2014-09-20 |bezochtdatum=2023-08-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20140922130648/http://www.cfufootball.org/index.php/men-s-u20/9518-trinidad-and-tobago-win-cfu-under-20-championship |archive-date=2014-09-22 |url-status=dead }}</ref><ref>{{citeer web|url=http://www.digicelsportsmax.com/?q=articles/2015/01/11/players-watch-arubas-jean-marc-antersijn |titel=Players to Watch: Aruba's Jean Marc Antersijn |werk=Digicel SportsMax |date=2017-04-20 |bezochtdatum=2023-08-04}}</ref> Den seleccion Arubano bou di coach Giovanni Franken el a hunga un wega amistoso contra [[Guam]] (2-0) na 2014.<ref>{{citeer web|url=https://int.soccerway.com/matches/2014/03/31/world/friendlies/aruba/guam/1650833/ |title=Aruba vs. Guam - 31 di maart 2014 - Soccerway |werk=Int.soccerway.com |date=2014-03-31 |bezochtdatum=2023-08-04}}</ref> {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Antersijn, Jean-Marc}} [[Category:Futbolista]] [[Category:Hende]] [[Category:Futbòl na Aruba]] __NOINDEX__ 6wy137yv1sn6z0yx7lvmmjw0671aelx 206432 206431 2026-10-07T18:24:08Z Caribiana 8320 206432 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ * {{ABW|bandera}}: [[Lista di hungado di e seleccion nacional di futbol di Aruba]] - [[Jeffrey Werleman]] - [[Michel Lopez]] - [[Yahmani Eisden]] - [[Stiven Rua]] - * {{CUW|bandera}}: [[Gina van Kessel]] - [[Brandley Kuwas]] - [[Jetro Willems]] - [[Patrick Kluivert]] - [[Remco Bicentini]] - [[Quinten Martinus]] - [[Kemy Augustin]] - [[Charlison Benschop]] ----------- {{Variante|c}} {{Infobox futbolista|variante=c | nomber = Jordi Paulina | imagen = | imagen hachura = | descripcion = <!-- Seccion di informacion personal --> | nomber completo = | fecha nacemento = [[23 di sèptèmber]] [[2004]] | luga nacemento = Odijk | pais nacemento = [[Hulanda]] | fecha fayecimento = | luga fayecimento = | pais fayecimento = | nacionalidad = {{NLD}} | nacionalidad_dep = {{CUW}} | haltura = 191 | pia = drechi <!-- Seccion di club profecional --> | debut = 2022 | debut ekipo = | club actual = [[File:Flag of Germany.svg|20px|border]] Fortuna Düsseldorf | liga = 3° Liga | number = 27 | posicion = delantero | contract = 20 di yüni 2030 <!-- Seccion di seleccion nacional --> | seleccion = {{CUWf}} | debut seleccion = 13 di novèmber 2025 | number seleccion = | participa = 5 | goal = 4 <!-- Seccion di trayectoria --> | temporada = 2022–2024<br />2024–2026<br />2024<br />2026– | club = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] USV Hercules<br/>[[File:Flag of Germany.svg|20px|border]] Borussia Dortmund II<br/>[[File:Flag of Germany.svg|20px|border]] Borussia Dortmund<br/>[[File:Flag of Germany.svg|20px|border]] Fortuna Düsseldorf <!-- Seccion di Prestacion --> | campeonato = | medaya = | competencia = | compeonato2 = | medaya2 = | competencia2 = | actualisa = 7 di òktober 2026 }} '''Jordi Leander Paulina''' (☆ [[23 di sèptèmber]] [[2004]] na Odijk, [[Hulanda]]) ta un [[futbol]]ista profeshonal kurasoleño-hulandes ku ta hunga komo delantero. Aktualmente, e ta hunga pa Fortuna Düsseldorf i pa e [[Selekshon nashonal di futbòl di Kòrsou (maskulino)|selekshon nashonal di Kòrsou]]. ==Karera== Jordi Paulina a nase na Hulanda i ta di desendensia kurasoleño. El a haña su formashon futbolístiko den e akademianan hubenil di VV Jonathan, FC Utrecht i USV Hercules.<ref>[https://www.vi.nl/nieuws/paulina-binnen-een-halfjaar-van-amateurs-naar-debuut-voor-dortmund Paulina binnen een halfjaar van amateurs naar debuut voor Dortmund], vi.nl (30 di oktober 2024)</ref> ===Klup=== Na ougùstùs 2022, Paulina a debutá ku e ekipo senior di USV Hercules den Kopa KNVB.[2] Den e winter di e temporada 2022-2023, el a wòrdu promové definitivamente pa e ekipo senior. Durante e temporada 2023-2024, el a bira titular regular. Dia 21 di desèmber 2023, Paulina a forma parti di e ekipo di USV Hercules ku a derotá [[AFC Ajax|Ajax]] 3-2 den e di dos buèlta di Kopa KNVB. El a duna e pase pa e promé gol di Hercules, anotá pa Tim Pieters.<ref>[https://www.rtvutrecht.nl/sport/3674898/wat-een-sensatie-amateurs-hercules-stunten-in-de-beker-met-3-2-zege-op-ajax Wat een sensatie: amateurs Hercules stunten in de beker met 3-2 zege op Ajax], RTV Utrecht (21 di desèmber 2023)</ref> Dia 15 di mei 2024, a keda anunsiá ku Paulina lo transferí pa Borussia Dortmund despues di e temporada, kaminda el lo a hunga pa e ekipo reserva, Borussia Dortmund II, den e di 3 Liga.<ref>[https://www.usvhercules.nl/jordi-paulina-tekent-contract-bij-borussia-dortmund/ Jordi Paulina tekent contract bij Borussia Dortmund], USV Hercules</ref> Dia 29 di òktober 2024, el a hasi su debut ku e promé ekipo di Borussia Dormund komo suplente den un derota di 1-0 kontra VfL Wolfsburg den Kopa DFB.<ref>[https://www.nu.nl/voetbal/6333479/ex-hercules-speler-paulina-debuteert-half-jaar-na-droomstap-bij-verlies-dortmund.html?referrer=https%3A%2F%2Fen.wikipedia.org%2F Ex-Hercules-speler Paulina debuteert half jaar na droomstap bij verlies Dortmund], nu.nl (29 di òktober 2024)</ref> Na 2025, Paulina a hunga prinsipalmente pa Borussia Dortmund II. Dia 3 di yanüari 2026, Paulina a a transferí pa Fortuna Düsseldorf, firmando un kontrato te 30 di yüni 2030.<ref>{{de}}[https://www.f95.de/news/34479-fortuna-verstarkt-sich-mit-jordi-paulina Fortuna verstärkt sich mit Jordi Paulina], f95.de (3 di yanüari 2026)</ref> ===Internashonal=== Na novèmber 2025, Paulina a risibí su promé yamada pa e selekshon di Kòrsou pa e eliminatorio di [[Kopa Mundial di Futbòl|Kopa Mundial di FIFA]] 2026.<ref>{{Citeer web |url=https://www.espn.nl/voetbal/artikel/_/id/15909277/advocaat-maakt-selectie-curacao-bekend-voor-cruciale-wk-kwalificatieduels |titel=Advocaat maakt selectie Curaçao bekend voor cruciale WK-kwalificatieduels |datum=2025-11-03 |bezochtdatum=2025-11-03 |werk=ESPN.nl |taal=nl}}</ref> El a hasi su debut internashonal dia 13 di novèmber 2025 kontra [[Bermuda]], kaminda el a marka dos gol den un viktoria di 7-0.<ref>[https://www.rfi.fr/en/sports/20251114-curacao-thrash-bermuda-7-0-to-top-world-cup-qualifying-group-as-jamaica-held Curacao thrash Bermuda 7-0 to top World Cup qualifying group as Jamaica held], rfi.fr (14 di novèmber 2025)</ref> <ref>[https://www.espn.nl/voetbal/artikel/_/id/15962344/paulina-na-droomdebuut-klaar-voor-jamaica-een-van-de-belangrijkste-wedstrijden-ooit-voor-curacao Paulina na droomdebuut klaar voor Jamaica: "Eén van de belangrijkste wedstrijden ooit voor Curaçao"] ESPN.nl, 18 november 2025</ref> Paulina a hunga tambe kontra [[Jamaica]] dia 18 di novèmber 2025.[[9]] Na sèptèmber 2026, el a kontribuí na un kòmbèk di Kòrsou kontra [[Costa Rica]] den [[CONCACAF Nations League|Liga di Nashonnan di CONCACAF]]. Despues di a keda atras 3-0 den e prome mita, Kòrsou a logra bira e partido i gana 4-3. Paulina a marka e gol di viktoria den e di 82 minüt i a kontribuí tambe na e otro golnan den e kòmbèk.<ref>[https://www.vi.nl/nieuws/gouden-wissels-helpen-advocaat-en-curacao-aan-zinderende-comeback Gouden wissels helpen Advocaat en Curaçao aan zinderende comeback] VI.nl, 25 september 2026</ref> Dia 4 di òktober 2026, Paulina a marka e gol di empate den un empate di 1-1 kontra [[Trinidad i Tobago]] na [[Port of Spain]]. Ku e resultado aki, Kòrsou a keda invikto den e fase di grupo i a klasifiká pa e kuartfinalnan di Liga di Nashonnan.<ref>Hans Hofstra, [https://www.curacao.nu/nieuws/sport/96877/curacao-plaatst-zich-voor-kwartfinales-na-gelijkspel-tegen-trinidad-en-tobago Curaçao plaatst zich voor kwartfinales na gelijkspel tegen Trinidad en Tobago], curacao.nu (4 di òktober 2026)</ref> ====Lista di gol ==== {| class= "wikitable" width="89%" style="text-align:center ! width="3" scope="col" |# ! width="5" scope="col" |Fecha ! width="20" scope="col"|Lugá ! width="15" |Oponente ! width="1" scope="col" |Skor ! width="1" scope="col" |Resultado ! width="1" scope="col" |Torneo |- | 1 || rowspan="2" |13-11-2025 || rowspan="2" | [[File:Flag of Bermuda.svg|22px|border]] [[Bermuda]] || rowspan="2" |[[File:Flag of Bermuda.svg|22px|border]] [[Bermuda]] || 3–0 ||rowspan="2" |7–0 || rowspan="2" | Kualifikashon [[Kopa Mundial di Futbòl|Kopa Mundial di FIFA]] 2026 |- | 2 || 5-0 |- | 3|| 24-09-2026 || [[File:Flag of Costa Rica.svg|22px|border]]<br/> [[San Jose]]|| [[File:Flag of Costa Rica.svg|22px|border]] [[Costa Rica]]|| 4–3 || 4–3 || rowspan="2" | 2026–27 [[CONCACAF Nations League|Liga di Nashonnan]] / Liga A |- | 4 || 4-10-2026 ||[[File:Flag of Trinidad and Tobago.svg|22px|border]]<br/> [[Port of Spain]]||[[File:Flag of Trinidad and Tobago.svg|22px|border]] [[Trinidad i Tobago]]|| 1-1 ||1-1 |- |} == Link eksterno == * [https://www.national-football-teams.com/player/101614/Jordi_Paulina_4.html Jordi Paulina], national-football-teams.com * [https://www.soccerway.com/player/paulina-jordi/CIpEhvPq/ Jordi Paulina], soccerway.com {{Appendix|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid =1378588990|titulo=Jordi Paulina}} {{References}} }} {{DEFAULTSORT::Paulina, Jordi}} [[:Kategoria:Hende]] [[:Kategoria:Futbolista]] [[:Kategoria:Futbòl na Boneiru]] ---------- Na novèmber 2025, Paulina a risibí su promé yamada pa e selekshon di Kòrsou pa e eliminatorio di [[Kopa Mundial di Futbòl|Kopa Mundial di FIFA]] 2026. El a hasi su debut internashonal dia 13 di novèmber 2025 kontra [[Bermuda]], kaminda el a marka dos gol den un viktoria di 7-0.<ref>https://www.rfi.fr/en/sports/20251114-curacao-thrash-bermuda-7-0-to-top-world-cup-qualifying-group-as-jamaica-held Curacao thrash Bermuda 7-0 to top World Cup qualifying group as Jamaica held], rfi.fr (14 di novèmber 2025)</ref> Dia 3 di novèmber 2025, Paulina a wòrdu yamá pa e selekshon nashonal di futbòl di Kòrsou pa Dick Advocaat. El a wòrdu inkluí den e selekshon pa e eliminatorionan pa Kopa di Mundu kontra Bermuda i Jamaica.<ref>{{Citeer web |url=https://www.usvhercules.nl/oud-herculanen-jordi-paulina-deveron-fonville-in-selectie-curacao/ |titel=Oud Herculanen Jordi Paulina & Deveron Fonville in selectie Curaçao – USV Hercules |bezochtdatum=2025-11-03 |taal=nl-NL |archiefdatum=2025-11-08 |archiefurl=https://web.archive.org/web/20251108072654/https://www.usvhercules.nl/oud-herculanen-jordi-paulina-deveron-fonville-in-selectie-curacao/ |dodeurl=ja }}</ref><ref>{{Citeer web |url=https://www.espn.nl/voetbal/artikel/_/id/15909277/advocaat-maakt-selectie-curacao-bekend-voor-cruciale-wk-kwalificatieduels |titel=Advocaat maakt selectie Curaçao bekend voor cruciale WK-kwalificatieduels |datum=2025-11-03 |bezochtdatum=2025-11-03 |werk=ESPN.nl |taal=nl}}</ref> El a skor dos gol den su promé partido kontra Bermuda (un viktoria di 7-0).<ref>[https://www.espn.nl/voetbal/artikel/_/id/15962344/paulina-na-droomdebuut-klaar-voor-jamaica-een-van-de-belangrijkste-wedstrijden-ooit-voor-curacao Paulina na droomdebuut klaar voor Jamaica: "Eén van de belangrijkste wedstrijden ooit voor Curaçao"] ESPN.nl, 18 november 2025</ref> Na sèptèmber 2026, durante su di tres aparishon internashonal, Paulina a skor e gol final den un viktoria di 4-3 riba Costa Rica. Danki na su gol—setup pa Juninho Bacuna—e tim di head coach Dick Advocaat a logra gana e partido di Liga di Nashonnan di CONCACAF, apesar di a keda atras 3-0 na kuminsamentu di e di dos mitar.<ref>[https://www.vi.nl/nieuws/gouden-wissels-helpen-advocaat-en-curacao-aan-zinderende-comeback Gouden wissels helpen Advocaat en Curaçao aan zinderende comeback] VI.nl, 25 september 2026</ref> {{Appendix}} ----------------- {{Variante|c}} {{Infobox futbolista|variante=c | nomber = Gina van Kessel | imagen = | imagen hachura = | descripcion = <!-- Seccion di informacion personal --> | nomber completo = | fecha nacemento = [[3 di mart]] [[1993]] | luga nacemento = [[Alkmaar]] | pais nacemento = [[Hulanda]] | fecha fayecimento = | luga fayecimento = | pais fayecimento = | nacionalidad = {{NLD}} | nacionalidad_dep = {{CUW}} | haltura = | pia = <!-- Seccion di club profecional --> | debut = | debut ekipo = | club actual = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] | liga = Promé Divishon | number = | posicion = | contract = <!-- Seccion di seleccion nacional --> | seleccion = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] [[Hulanda]] U-16, U-17 | debut seleccion = | number seleccion = | participa = 2 | goal = 1 | seleccion2 = [[File:Flag of Curaçao.svg|20px|border]] [[Kòrsou]] U-17, U-20 | debut seleccion2 = | number seleccion2 = | participa2 = 7 | goal2 = 0 | seleccion3 = {{CUWf}} | debut seleccion3 = 10 di yüni 2015 | number seleccion3 = | participa3 = 25 | goal3 = 8 <!-- Seccion di trayectoria --> | temporada = 2013– | club = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] <!-- Seccion di Prestacion --> | campeonato = | medaya = | competencia = | compeonato2 = | medaya2 = | competencia2 = | actualisa = 28 di sèptèmber 2026 }} '''Gino van Kessel''' (☆ [[3 di mart]] [[1993]] na [[Alkmaar]]) ta un futbolista kurasoleño-hulandes ku ta hunga komo ...... E ta representa [[Kòrsou]] na nivel internashonal. == Karera == ===Karera internashonal=== Penso a representa [[Hulanda]] na nivel hubenil? Na sèptèmber 2026, Penso a wòrdu konvoká pa e [[Selekshon nashonal di futbòl di Kòrsou (maskulino)|selekshon nashonal di Kòrsou]] pa == Link eksterno == * [https://www.espn.co.uk/football/team/squad/_/id/11678/sort/height/Curazao Curaçao squad], espn.co.uk * [https://www.transfermarkt.com/kyano-penso/profil/spieler/1146449 Profil Kyano Penso], transfermarkt.com {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Kessel, Gino van}} [[:Kategoria:Hende]] [[:Kategoria:Futbolista]] [[:Kategoria:Futbòl na Kòrsou]] ----------------- {{Variante|c}} {{Infobox futbolista|variante=c | nomber = Jort van der Sande | imagen = | imagen hachura = | descripcion = <!-- Seccion di informacion personal --> | nomber completo = | alias = | fecha nacemento = [[25 di yanüari]] [[1996]] | luga nacemento = | pais nacemento = {{NLD}} | fecha fayecimento = | luga fayecimento = | pais fayecimento = | nacionalidad = | haltura = | pia = <!-- Seccion di club profecional --> | debut = | debut ekipo = | club actual = [[File:Flag of Indonesia.svg|20px|border]] Bali United | liga = Promé Divishon | number = 3 | posicion = Delantero | contract = <!-- Seccion di seleccion nacional --> | seleccion = {{BONf}} | debut seleccion = | number seleccion = | participa = 28 | goal = 1 <!-- Seccion di trayectoria --> | temporada = 2012–2014<br>2014–2018<br>2018–2024<br>2024-2025<br>2025- | club = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] VV Smitshoek<br>[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Kozakken Boys<br>[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] RKC Waalwijk<br>[[File:Flag of Saudi Arabia.svg|20px|border]] El-Hazem<br>[[File:Flag of Saudi Arabia.svg|20px|border]] Abha <!-- Seccion di Prestacion --> | campeonato = | medaya = | competencia = | compeonato2 = | medaya2 = | competencia2 = | actualisa = 10 di yüni 2026 }} '''Jort van der Sande''' ('s-Hertogenbosch, [[25 di yanüari]] [[1996]]) ta un futbolista boneriano-hulandes ku normalmente ta hunga komo delantero. El a bandoná e klup eskoses Dundee United na ougùstùs 2025 pa SC Cambuur. Van der Sande a hasi su debut den e selekshon nashonal di futbòl di Boneiru na 2023. ==Karera di klup== Van der Sande ta djòin for di SC Cambuur, kaminda el a hunga un ròl klave den e promoshon pa Eredivisie temporada pasá. Den e Keuken Kampioen Divisie, el a skor nuebe gol i a proveé ​​dos asistensia.<ref name="Jort"/> Aunke Van der Sande a nase na Den Bosch dia 25 di yanüari 1996, e ta hunga internashonalmente pa e selekshon nashonal di Boneiru. E delantero ta forma parti di e selekshon boneriano pa vários aña kaba i ta representá e isla durante partidonan internashonal. E atacante a cuminsa su educacion di futbol na SV Audacia y VV Heeswijk, despues di cual el a progresa door di e academia hubenil di FC Den Bosch. Tabata einan ku el a hasi su avance tambe den futbòl profeshonal. Siguientemente, el a hunga pa FC Eindhoven, NAC Breda, i ADO Den Haag.<ref name="Jort"/> Durante su tempu na FC Eindhoven, e tabata un kompañero di e aktual kapitan indones, Jay Idzes, kende e tempu ei a hasi e transishon di e tim hubenil pa e promé tim.<ref name="Jort"/> Na 2024, Van der Sande a opta pa un aventura den eksterior ku e klup eskoses Dundee United. Un temporada despues, el a regresa Hulanda pa bisti e camiseta di SC Cambuur. Awor, un otro reto den eksterior ta sper’é, e biaha aki na Indonesia.<ref name="Jort"/> ==Karera internashonal== Riba 5 di òktober 2023, Van der Sande a wòrdu inkluí den e selekshon di selekshon nashonal di futbòl di Boneiru pa e coach nashonal Rilove Janga pa e partido internashonal kontra Anguilla dia 12 di òktober den e Liga di Nashonnan di CONCACAF 2023-24. Van der Sande tabata eligibel pasobra el a biba riba e isla di Caribe pa cinco aña durante su hubentud. Mesora el a hasi su debut internashonal komo titular i a hunga henter e partido, kual Boneiru a gana 2-0 kontra di Anguilla.[2] Siguientemente, el a wòrdu yamá mas frekuentemente pa e selekshon nashonal, i dia 8 di sèptèmber 2024, el a skor su promé gol pa Boneiru ora el a haña e nèt den e derota di 2-1 for di kas kontra El Salvador den e Liga di Nashonnan di CONCACAF 2024/25. --------------- Segun gerente general Yabes Tanuri, e yegada di e delantero ta un eskoho deliberá di e staf tékniko. “Nos ta anunsiá ofisialmente ku Jort van der Sande ta nos hungadó stranhero nobo pa e temporada benidero. Su yegada ta kuadra ku e nesesidatnan di e personal tékniko. A base di su eksperensia i estadístikanan komo delantero, nos ta spera ku e por duna un kontribushon signifikante na Bali United. Nos ta spera ku e adaptá lihé na e liga indones. Bon Bini na Bali, i nos ta spera di logra un éksito huntu den Tanuri,” Tanuri a bisa. deklarashon di e klup.<ref name="Jort">Hans Hofstra, [https://www.bonaire.nu/nieuws/sport/92813/bonairiaans-international-jort-van-der-sande-tekent-bij-bali-united https://www.bonaire.nu/nieuws/sport/92813/bonairiaans-international-jort-van-der-sande-tekent-bij-bali-united], bonaire.nu (26 di yüli 2026)</ref> {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Sande, Jort van der}} [[:Kategoria:Hende]] [[:Kategoria:Futbolista]] [[:Kategoria:Futbòl na Boneiru]] ---------------- {{Variante|c}} {{Infobox futbolista|variante=c | nomber = | imagen = | imagen hachura = | descripcion = <!-- Seccion di informacion personal --> | nomber completo = Jarzinho Saul Emmanuel Pieter | alias = | fecha nacemento = | luga nacemento = [[Willemstad]] | pais nacemento = {{CUW}} | fecha fayecimento = | luga fayecimento = | pais fayecimento = | nacionalidad = | haltura = | pia = <!-- Seccion di club profecional --> | debut = | debut ekipo = | club actual = [[File:Flag of Saudi Arabia.svg|20px|border]] Abha | liga = Promé Divishon | number = 3 | posicion = Defensa | contract = <!-- Seccion di seleccion nacional --> | seleccion = {{CUWf}} | debut seleccion = 6 di òktober 2016 | number seleccion = | participa = 28 | goal = 1 <!-- Seccion di trayectoria --> | temporada = 2012–2014<br>2014–2018<br>2018–2024<br>2024-2025<br>2025- | club = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] VV Smitshoek<br>[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Kozakken Boys<br>[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] RKC Waalwijk<br>[[File:Flag of Saudi Arabia.svg|20px|border]] El-Hazem<br>[[File:Flag of Saudi Arabia.svg|20px|border]] Abha <!-- Seccion di Prestacion --> | campeonato = | medaya = | competencia = | compeonato2 = | medaya2 = | competencia2 = | actualisa = 10 di yüni 2026 }} '''Jarzinho Saul Emmanuel Pieter''' (☆ [[11 di novèmber]] [[1987]] na [[Willemstad]] – † [[9 di sèptèmber]] [[2019]] na [[Port au Prince]]) tabata un futbolista di Kòrsou ku tabata hunga komo kiper. Karera di klup Pieter a kuminsá su karera ku RKSV Centro Dominguito, kaminda el a bira un di e portero mas importante den futbòl lokal. Ku e klup aki, el a gana varios kampionato di Kòrsou, inkluyendo titulonan na 2012, 2013, 2015 i 2016. Durante e periodo aki, Centro Dominguito tabata un di e ekiponan dominante riba e isla. Despues di mas ku dies aña ku e klup, Pieter a transferí na 2018 pa SV VESTA. Ku e equipo aki, el a logra un logro historiko ora ku VESTA a bira kampion di Kòrsou pa promé biaha den su historia. Internashonal Pieter a hasi su debut pa e selekshon nashonal di Kòrsou na 2013, poco tempu despues di su promé titulo ku Centro Dominguito. El a forma parti di e selekshon durante varios aña, mayoria di biaha komo di dos portero despues di Eloy Room. El a partisipá den torneo manera e Kampionato Karibe 2014, kaminda Kòrsou a debuta na e ronda final, i tambe den e Kopa Oro di CONCACAF 2017. Den e ultimo torneo aki, Kòrsou a logra un exito historiko ora ku nan a gana e kampionato karibeño i kualifiká pa e Kopa Oro. Morto Na sèptèmber 2019, Pieter tabata ku e selekshon nashonal na Haití pa un partido di CONCACAF Nations League. Poco despues di yega, el a kuminsá sinti malu. Dia 9 di sèptèmber 2019, el a wòrdu hañá morto den su kamber di hotel na Port-au-Prince, probablemente debí na un paro kardiako. Su morto a kousa gran tristesa den Kòrsou i den mundu di futbòl. Durante e siguiente partido di e selekshon, a wòrdu tene un momento di silensio na su memoria. Despues di su morto, a wòrdu establesé e “Jarzinho Pieter Kids Fund Project” na su honor. == Karera == ===Klup=== Pieter a hunga pa [[RKSV Centro Dominguito]] y SV VESTA na [[Kòrsou]] i a titulá seis biaha kampeon di Kòrsou. Den zomer di 2018, el a hunga pa [[SV Juventus]] na [[Boneiru]] pa vários luna. === Internashonal === Un rato despues di a gana su di dos titulo nacional cu RKSV Centro Dominguito na 2013, Pieter a wordo yama pa e seleccion nacional di futbol di Curaçao pa entrenador nacional Ludwig Alberto. Tres dia despues di su di 26 cumpleaños, el a debuta den e prome partido di e torneo ABCS 2013 contra Aruba, un partido cu Curaçao a gana 2-0. Den e final contra Surinam dos dia despues, cual Curaçao a perde 3-1, Pieter un biaha mas a hunga full e 90 minuut den gol pa su pais natal. Ta te na sèptèmber 2014 Pieter a keda selektá pa e selekshon di Kòrsou atrobe. Pa e eliminatorio di Kampionato di Karibe 2014, el a wòrdu yamá pa e selekshon di Kòrsou dor di Ingemar Pieternella i a hunga den tur tres partido di grupo den e promé buèlta. Curaçao a termina prome y a avansa pa e di dos buelta di clasificacion, unda nan a bolbe termina na di dos luga tras di Martinique. Pieter a hunga den tur tres partido di grupo di Pieternella. Despues di a klasifiká ku éksito, e selekshon nashonal a partisipá den e finalnan na Jamaica na novèmber 2014 pa promé biaha den historia. Danki na su actuacionnan consistente durante e eliminatorionan, Pieter tabata tambe e portero regular di su pais den e finalnan y a hunga e 90 minuut completo den tur tres partido di grupo di su team. Sinembargo, Curaçao a perde den Grupo A contra Trinidad y Tobago, Cuba, y Guyana Frances, y finalmente a termina ultimo den e grupo cu 0 punto y un diferencia di gol di 5:10, loke a conduci na un eliminacion trempan di e torneo. E siguiente aña, Pieter a wòrdu remplasá komo portero di promé eskoho pa Eloy Room; Zeus de la Paz i Marcello Pisas tambe a hunga pa e selekshon nashonal e aña ei, promé ku Eloy Room a bira e úniko promé eskoho for di 2016. Pieter tabata e portero di reserva di De la Paz den por lo ménos dos partido internashonal na 2015 i despues mester a warda un aña promé ku e wòrdu yamá atrobe. For di e promé buèlta di e eliminatorionan pa Kopa Karibe 2017, Pieter tabata e portero di reserva di Eloy Room i seguidamente a keda riba banki pa e selekshon di Kòrsou—ku eksepshon di algun partido. Dia 22 di maart 2017, Pieter a hunga den un partido amistoso no oficial contra El Salvador cu no a wordo reconoci pa FIFA. Despues ku Curaçao a klasifiká ku éksito pa e Kampionato di Karibe, nan a gana e buèlta final di Martinique, asina klasifiká pa e Kopa di Oro di CONCACAF 2017. Asina mes e team a termina ultimo den Grupo C sin anota ni un punto of gol y a keda elimina trempan. Durante e periodo aki, Pieter tabata konsistentemente e reserva di Room. Despues di esei, Pieter a keda e di dos eskoho tras di Room den un seri di partidonan amistoso, e klasifikashonnan di Liga di Nashonnan di CONCACAF 2019-21, i e Kopa di Oro di CONCACAF 2019. Kamber a keda pa Merka despues di partisipashon den e Kopa di Oro. === Morto === Na kuminsamentu di sèptèmber 2019, el a kuminsá e kampaña di Liga di Nashonnan di CONCACAF 2019-21 ku e selekshon nashonal di Kòrsou i tabata un biaha mas riba banki tras di Eloy Room den un viktoria di 1-0 riba Haiti dia 7 di sèptèmber. Un dia despues, el a bula ku e selekshon nashonal pa e kapital haitiano, Port-au-Porce, pa nan di dos partido di regreso, grupo Haiti. E mesun dia ei, Pieter a keha di ta sinti malu. E siguiente mainta, el a wòrdu hañá morto den su kamber di hotèl na Marriott na Port-au-Prince; el a muri di paro kardiako.<ref>[https://www.mirror.co.uk/sport/football/news/jairzinho-pieter-dead-curacao-goalkeeper-19934472 Jairzinho Pieter dead: Curacao goalkeeper suffers cardiac arrest on eve of qualifier] (englisch), abgerufen am 18. Oktober 2019</ref> E partido kontra Haiti a wòrdu hunga apesar di morto di Pieter i a terminá den un empate di 1-1; un minüt di silensio a wordu observa promé ku kickoff den su memoria. <ref>[https://www.washingtonpost.com/sports/2019/09/10/day-before-an-international-match-goalie-curacao-died-heart-attack/ The day before an international match, a goalie from Curacao died of a heart attack] (englisch), abgerufen am 18. Oktober 2019</ref> Despues di a skor e gol di empate, [[Elson Hooi]] di Kòrsou a hisa un T-shirt ku e number di Pieter i e palabra “LEGENDA” riba dje pa e kámaranan.<ref>{{en}}[https://www.youtube.com/watch?v=uAUpujswL_c Curacao and Haiti played an exciting 1-1 draw], abgerufen am 18. Oktober 2019</ref> Despues di su morto, e Proyekto di Fondo di Mucha Jarzinho Pieter a wòrdu establesé na su honor.<ref>[https://kikotapasando.com/2019/10/03/grupo-amigunan-di-pieter-ku-un-inisiativa-bunita-t-shirt-speshal-pa-duna-honor-i-alabes-fundraising-pa-yunan-di-jarzinho-pieter/ Grupo ‘amigunan di Pieter’ ku un inisiativa bunita T-shirt speshal pa duna honor i alabes fundraising pa yunan di Jarzinho Pieter] (Papiamentu), abgerufen am 18. Oktober 2019</ref> ====Selekshon nashonal di Kòrsou==== Na 2013, el a hasi su debut pa e selekshon nashonal di futbòl di Kòrsou, kaminda e tabata prinsipalmente portero di reserva. Pieter a forma parti di e selekshon di Kòrsou na [[Kopa Oro di CONCACAF]] 2017 i 2019 i [[Kopa Karibe]] 2014 i 2017. Ku Kòrsou, Pieter a gana e Kopa Karibe na 2017. Pieter a fayesé dia 9 di sèptèmber 2019, na e edat di 31 aña den e hotèl di hungadónan na Port-au-Prince, Haiti, kaminda e tabata ku e selekshon nashonal di futbòl di Kòrsou pa un partido den [[CONCACAF Nations League]].<ref>[https://web.archive.org/web/20191018084407/https://www.concacaf.com/en/article/concacaf-statement-09092019 Concacaf Statement], concacaf.com, 9 di sèptèmber 2019.</ref> ==Lista di honor== ; RKSV Centro Dominguito :[[Promé Divishon|Sekshon Pagá / Promé Divishon]]: 2012, 2013, 2015, 2016, 2017 ; SV Vesta : Promé Divishon: 2019 ; {{CUW}} : [[Kopa Karibe]]: 2017 : King's Cup: 2019 ==Link eksterno== *[https://www.national-football-teams.com/player/54167/Jarzinho_Pieter.html Profiel op national-football-teams.com] * {{Transfermarkt|300410}} * {{NFTPlayer|54167}} * [https://caribbeanfootballdatabase.com/curacao/players/jairzinhopieter.html Jarzinho Pieter] in der Caribbean Football Database (englisch) {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Pieter, Jarzinho}} [[:Kategoria:Hende]] [[:Kategoria:Futbolista]] [[:Kategoria:Futbòl na Kòrsou]] --------------- {{Variante|c}} {{Infobox futbolista|variante=c | nomber = | imagen = | imagen hachura = | descripcion = <!-- Seccion di informacion personal --> | nomber completo = | alias = | fecha nacemento = | luga nacemento = [[Willemstad]] | pais nacemento = {{CUW}} | fecha fayecimento = | luga fayecimento = | pais fayecimento = | nacionalidad = | haltura = | pia = <!-- Seccion di club profecional --> | debut = | debut ekipo = | club actual = [[File:Flag of Saudi Arabia.svg|20px|border]] | liga = Promé Divishon | number = 3 | posicion = Defensa | contract = <!-- Seccion di seleccion nacional 1--> | seleccion = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] [[Hulanda]] U-15 | debut seleccion = 2011 | number seleccion= | participa = 36 | goal = 4 <!-- Seccion di seleccion nacional 2--> | seleccion2 = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] [[Hulanda]] | debut seleccion2= | number seleccion2= | participa2 = 6 | goal2 = 0 <!-- Seccion di seleccion nacional 3--> | seleccion3 = {{CUWf}} | debut seleccion3 = 5 di sèptèmber 2025 | number seleccion3= | participa3 = 3 | goal3 = 0 <!-- Seccion di trayectoria --> | temporada = 2012–2014<br>2014–2018<br>2018–2024<br>2024-2025<br>2025- | club = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] VV Smitshoek<br>[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Kozakken Boys<br>[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] RKC Waalwijk<br>[[File:Flag of Saudi Arabia.svg|20px|border]] El-Hazem<br>[[File:Flag of Saudi Arabia.svg|20px|border]] Abha <!-- Seccion di Prestacion --> | campeonato = | medaya = | competencia = | compeonato2 = | medaya2 = | competencia2 = | actualisa = 10 di yüni 2026 }} === Internashonal === For di 2012 pa 2017, Bazoer a hasi un total di 33 aparishon pa diferente selekshon hubenil di Hulanda, anotando tres gol. Ku e selekshon U-17, el a gana e kampeonato oropeo di UEFA U-17 na [[Slovenia]] na 2012. Dia 13 di novèmber 2015, el a hasi su debut pa e selekshon nashonal senior den un wega amistoso kontra Wales (3-2). Na 2016, e mediokampista a hasi sinku aparishon mas den partidonan amistoso. ====Selekshon nashonal di Kòrsou==== Ya for di 2013, Kòrsou a aserká Bazoer pa firma kuné komo un internashonal hubenil.<ref>{{cite web |language=en |url=http://www.concacaf.com/page/ConfederationDetail/0,,12813~2730083,00.html|title=U-20 finals set for Mexico, U-17s to Panama|publisher=CONCACAF.com|date=2012-11-04 |access-date= |url-status=|archive-url=https://web.archive.org/web/20120413211011/http://www.concacaf.com/page/ConfederationDetail/0,,12813~2730083,00.html|archive-date=2012-04-13}}</ref> Dia 29 di ougùstùs 2025, FIFA a aprobá e petishon di Bazoer pa kambia su afiliashon nashonal di Hulanda pa Kòrsou.<ref>{{cite web|url=https://knowledge.fifa.com/change-of-association-platform |language=en |title=FIFA Change of Association Platform|work=knowledge.fifa.com|date=2025-08-29 |accessdate=2026-06-10}}</ref> El a hasi su debut pa e selekshon nashonal di futbòl di Kòrsou dia 5 di sèptèmber 2025 den un wega di eliminashon pa Kopa di Mundu kontra Trinidad i Tobago, ku a terminá 0-0.<ref>{{cite web |language=en |url= https://www.sofascore.com/football/match/curacao-trinidad-and-tobago/mdcsCqx |title=Trinidad and Tobago v Curaçao|date=2025-09-05 |work=sofascore.com |access-date=2026-06-10}}</ref> Na mei 2026, el a wòrdu nombrá den e selekshon final di Kòrsou pa e [[Kopa Mundial di Futbòl|Kopa Mundial di FIFA]] 2026, e promé aparishon di e pais na e torneo.<ref>{{cite web|title=Smallest nation Curacao name debut World Cup squad|url=https://www.bbc.com/sport/football/articles/c70798249j0o|date=2026-05-18|access-date=2026-06-10}}</ref> {{Appendix}} {{Malchi:Navegashon Selekshon Nashonal di Futbòl di Kòrsou KM 2026}} {{DEFAULTSORT:Bazoer, Riechedly}} [[:Kategoria:Hende]] [[:Kategoria:Futbolista]] [[:Kategoria:Futbòl na Kòrsou]] ===Internashonal=== ====Selekshon nashonal di Kòrsou==== Fonville a wòrdu yamá pa e selekshon nashonal di Kòrsou pa e partidonan di klasifikashon pa [[Kopa Mundial di Futbòl|Kopa Mundial]] 2026 di [[FIFA]] kontra Bermuda i Jamaica dia 13 i 18 di novèmber 2025.<ref>{{cite web|url= https://www.gelderlander.nl/nec/deveron-fonville-heeft-een-unieke-route-afgelegd-richting-nec-ik-moest-opeens-verder-kijken-dan-voetbal~ae1d1e4d/?referrer=https%3A%2F%2Fwww.google.com%2F|website=Gelderlander.nl|accessdate=|title= Deveron Fonville took a unique path to NEC: "I suddenly had to look beyond football."|date=2025-11-12}}</ref> Na mart 2026, el a konfirmá su desishon pa hunga pa Kòrsou<ref>{{citeer web |url=https://www.voetbalprimeur.nl/nieuws/2069306/nec-verdediger-fonville-over-keuze-tussen-nederland-en-cura-ao.html |titel=NEC-verdediger gelinkt aan Oranje: 'Ik heb met mijn hart voor Curaçao gekozen' |datum=2026-03-21 |taal=nl}}</ref> i dia 18 di mei 2026 a wòrdu nominá pa e tim final pa Kopa Mundial 2026, apesar di no a hunga promé.<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/sport/football/articles/c70798249j0o |titel=2026 World Cup: Curacao name debut 26-man squad |datum=2026-05-18 |language=en |work=BBC}}</ref> El a hasi su debut pa Kòrsou dia 30 di mei 2026 den e partido preparatorio pa Mundial kontra Eskosia.<ref>[https://www.vi.nl/nieuws/advocaat-laat-fonville-debuteren-namens-cura-ao-tegen-schotland Advocaat laat Fonville debuteren namens Curaçao tegen Schotland], vi.nl (30 di mei 2026)</ref> -------------- {{Variante|c}} {{Infobox futbolista| variante = c | nomber = Godfried Roemeratoe | nomber completo = | imagen = Godfried Roemeratoe.JPG | descripcion = Godfried Roemeratoe na 2025. | fecha nacemento = [[19 di ougùstùs]] [[1999]] | luga nacemento = | pais nacemento = {{NLD}} | fecha fayecimento= | luga fayecimento = | pais fayecimento = | nacionalidad = | nacionalidad_dep = {{CUW}} | deporte = futbol | haltura = 178 | pia = drechi | club actual = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] FKC Waalwijk | liga = | number = 24 | posicion = Mediokampista <!-- Seccion di seleccion nacional 1--> | seleccion = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] [[Hulanda]] U-17, U-20 | debut seleccion= 2015 | number seleccion= | participa = 6 | goal = 0 <!-- Seccion di seleccion nacional 2--> | seleccion2 = {{CUWf}} | debut seleccion2 = 2023 | number seleccion2= | participa2 = 16 | goal2 = 1 | temporada = 2017–2018<br />2018–2022<br />2021–2022<br />2022–2023<br />2023– | club = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Jong FC Twente<br />[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] FC Twente<br />[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Willem II<br />[[File:Flag of Israel.svg|20px|border]] Hapoel Tel Aviv<br />[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] RKC Waalwijk }} '''Godfried Roemeratoe''' (☆ [[19 di ougùstùs]] [[1999]] na Oost-Souburg, [[Hulanda]]) ta un futbolista profeshonal ku ta hunga komo mediokampista pa RKC Waalwijk i pa e [[Selekshon nashonal di futbòl di Kòrsou (maskulino)| selekshon nashonal di Kòrsou]]. ==Karera== ===Klup=== ===Internashonal=== El a wòrdu yamá pa e selekshon nashonal di futbòl di Kòrsou pa e partidonan di klasifikashon pa Kopa Mundial di FIFA 2026 kontra Bermuda i Jamaica riba 13 i 18 di novèmber 2025.[7] ====Selekshon nashonal di Kòrsou==== {{Malchi:Navegashon Selekshon Nashonal di Futbòl di Kòrsou KM 2026}} {{Stub}} {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Roemeratoe, Godfried}} [[:Kategoria:Hende]] [[:Kategoria:Futbolista]] [[:Kategoria:Futbòl na Kòrsou]] ---------------- {{Variante|c}} {{Infobox futbolista| variante = c | nomber = Joshua Brenet | nomber completo = Joshua Benjamin Brenet | imagen = PSV Eindhoven, Teamcamp Bad Erlach, July 2014 (076).jpg | descripcion = | fecha nacemento = [[20 di mart]] [[1994]] | luga nacemento = Kerkrade | pais nacemento = {{NLD}} | fecha fayecimento= | luga fayecimento = | pais fayecimento = | nacionalidad = | nacionalidad_dep = {{CUW}} | deporte = futbol | haltura = 181 | pia = drechi | club actual = [[File:Flag of Turkey.svg|20px|border]] Kayserispor | liga = Superliga | number = 30 | posicion = Defensa <!-- Seccion di seleccion nacional 1--> | seleccion = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] [[Hulanda]] U-18, U-19, U-21 | debut seleccion = 2011 | number seleccion= | participa = 17 | goal = 0 <!-- Seccion di seleccion nacional 2--> | seleccion2 = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] [[Hulanda]] | debut seleccion2 = 9 di novèmber 2016 | number seleccion2= | participa2 = 2 | goal2 = 0 <!-- Seccion di seleccion nacional 3--> | seleccion3 = {{CUWf}} | debut seleccion3 = 6 di yüni 2024 | number seleccion3= | participa3 = 11 | goal3 = 1 | temporada = 2012–2018<br />2013–2015<br />2018–2022<br />2020<br />2021<br />2022–2024<br />2024–2025<br />2025–2026<br />2026– | club = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] PSV<br />[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Jong PSV<br />[[File:Flag of Germany.svg|20px|border]] Hoffenheim<br />→ [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Vitesse<br />[[File:Flag of Germany.svg|20px|border]] Hoffenheim<br>[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] FC Twente<br />[[File:Flag of Qatar.svg|20px|border]] Al-Rayyan SC<br />[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] [[Eskosia]] Livingston FC<br />[[File:Flag of Turkey.svg|20px|border]] Kayserispor }} '''Joshua Benjamin Brenet''' (☆ [[20 di mart]] [[1994]] na Kerkrade, [[Hulanda]]) ta un futbolista [[Hulanda|hulandes]] ku raisnan di [[Kòrsou]] ku ta hunga komo delantero. Aktualmente, e ta hunga pa Kayserispor i pa e [[Selekshon nashonal di futbòl di Kòrsou (maskulino)| selekshon nashonal di Kòrsou]]. ==Karera== ===Klup=== ===Internashonal=== ====Selekshon nashonal di Kòrsou==== {{Malchi:Navegashon Selekshon Nashonal di Futbòl di Kòrsou KM 2026}} {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Brenet, Joshua }} [[:Kategoria:Hende]] [[:Kategoria:Futbolista]] [[:Kategoria:Futbòl na Kòrsou]] ------------ (☆ na ) ta un futbolista ku raisnan di Kòrsou ku ta hunga komo . Aktualmente, el ta hunga pa i pa e selekshon nashonal di Kòrsou. == Karera == === Hoben === <Optional: youth clubs in 1–2 sentences> El a kuminsá su karera na i despues a pasa pa <academy/club>. === Klup === Dia , el a hasi su debut profeshonal pa den un partido kontra .[#] <Season/period>: <short summary – appearances/goals if known> Na , el a transferí pa .<optional fee/contract>[#] Na , el a firma ku .[#] <Keep each club to 1–2 sentences max> === Internashonal === <Optional: youth national teams> El a representá na nivel hubenil (si aplicabel). El a hasi su debut pa Kòrsou dia den un kontra . <Optional highlight (ONLY if notable)> Dia , el a <goal/assist/event> den un partido kontra . <Optional: tournament/qualification> El tabata parti di e selekshon ku a <achievement, e.g. klasifiká pa Mundial 2026>. ----------- {{Variante|c}} E '''lista di hungado di e seleccion nacional di futbol di Aruba''' ta duna un bista di tur futbolista cu tin por lo menos cinco wega internacional pa [[Aruba]] riba nan nomber. E lista no ta incluí partidonan pa e [[Selekshon Antiano di Futbòl|selekshon nashonal di futbol di Antias Hulandes]], solamente e partidonan internacional di pais Aruba despues di su status aparte na 1986. == Lista di hungado == {| class="wikitable sortable" width=90% style="text-align:center;" |- align=left ! width=5% | № ! width=15% | Hungadó ! width=5% | № di partido hungá ! width=5% | № di gol ! width=15% | Debut ! width=15% | Ultimo wega |- | 1 || align="left" | [[Fernando Lewis]] || 11 || 0 || 5 juni 2015 || 14 juni 2017 |- | 2 || align="left" | [[Noah Harms]] || 11 || 0 || 10 oktober 2017 || 4 juni 2022 |- | 3 || align=left | [[Walter Bennett (Aruba)|Walter Bennett]] || 17 || 0 || 21 augustus 2011 || 18 oktober 2023 |- | 4 || align=left | [[Gregor Breinburg]] || 13 || 0 || 2019 || 21 november 2023 |- | 5 || align="left" | [[Terence Groothusen]] || 27 || 1 || 2016 || 9 oktober 2021 |- | 6 || align="left" | [[Josh Gross]] || 25 || 3 || 2021 || |- | 7 || align="left" | [[Annuar Kock]] || 48 || 13 || 2019 || |- | 8 || align="left" | '''[[Matthew Lentink]]'''|| 70 || 16 || 2016 || |- | 9 || align="left" | [[Nickenson Paul]] || 10 || 3 || 10 oktober 2017 || 16 juni 2021 |- | 10 || align="left" | [[Bradley Martis]] || 12 || 0 || 2011 || 17 juli 2017 |- | 11 || align=left | [[Diederick Luidens]] || 17 || 1 || 5 juni 2019 || 21 november 2023 |- | 12 || align="left" | '''[[Rovien Ostiana]]''' || 11 || 1 || 2024 || |- | 13 || align="left" | [[Darryl Baly]] || 38 || 2 || 2011 || 13 juni 2023 |- | 14 || align="left" | [[Jaybrien Romano]] || 10 || 1 || 23 maart 2018 || 1 juli 2019 |- | 15 || align=left | [[Javier Jimenez]] || 16 || 5 || 2011 || 3 oktober 2021 |- | 16 || align="left" | [[Jayden Kruydenhof]] || 14 || 0 || 2021 || |- | 17 || align="left" | '''''[[Jonathan Richard]]''''' || 19 || 1 || 2021 || |- | 18 || align="left" | [[Isaï Marselia]] || 23 || 0 || 2023 || |- | 19 || align="left" | [[Tyron Perret Gentil]] || 39 || 1 || 2016 || |- | 20 || align=left | [[Leroy Oehlers]] || 37 || 5 || 2019 || |- | 21 || align=left | [[Theric Ruiz]] || 17 || 0 || 2011 || 3 oktober 2021 |- | 22 || align=left | [[Jean-Luc Bergen]] || 34 || 10 || 2015 || 18 oktober 2023 |- | 23 || align="left" | [[Raymond Baten]]|| 39 || 21 || 2016 || 9 juni 2024 |- | 24 || align=left | [[Gillian Justiana]] || 16 || 0 || 2011 || 10 oktober 2017 |- | 25 || align="left" | '''''[[Gervane Kastaneer]]''''' || 27 || 9 || 12 oktober 2018 || |- | 26 || align="left" | [[Gino van Kessel]] || 25 || 8 || 2015 || 27 september 2022 |- | 27 || align="left" | '''''[[Brandley Kuwas]]''''' || 35 || 2 || 22 mart 2017 || |- | 28 || align="left" | [[Darryl Lachman]] || 33 || 1 || 2015 || 16 juni 2021 |- | 29 || align="left" | '''''[[Jürgen Locadia]]''''' || 12 || 1 || 13 yuni 2023 || |- | 30 || align=left | '''''[[Jearl Margaritha]]''''' || 21 || 5 || 7 september 2023 || |- | 31 || align=left | [[Michaël Maria]] || 29 || 2 || 2015 || 24 september 2022 |- | 32 || align="left" | '''[[Nathan Markelo]]''' || 11 || 0 || 2022 || 6 juni 2024 |- | 33 || align=left | '''[[Cuco Martina]]''' || 63 || 1 || 2011 || 9 juni 2024 |- | 34 || align="left" | [[Shermaine Martina]] || 10 || 0 || 27 maart 2018 || 17 juni 2023 |- | 35 || align="left" | [[Shelton Martis]] || 11 || 1 || 2014 || 11 juni 2015 |- | 36 || align="left" | [[Papito Merencia]] || 18 || 4 || 14 november 2013 || 27 maart 2016 |- | 37 || align=left | [[Dustley Mulder]] || 17 || 0 || 2015 || 17 juli 2017 |- | 38 || align=left | [[Gevaro Nepomuceno]] || 50 || 8 || 2014 || 13 juni 2023 |- | 39 || align="left" | [[Jeremy de Nooijer]] || 15 || 0 || 2015 || 25 maart 2021 |- | 40 || align="left" | [[Jarzinho Pieter]] || 11 || 0 || 14 november 2013 || 15 november 2014 |- |} ----------------- {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Antonisse, Jeremy}} [[:Kategoria:Futbolista]] [[:Kategoria:Futbòl na Kòrsou]] ===Selekshon nashonal di Kòrsou=== For di 2011, Martina ta representá Kòrsou na nivel internashonal, meskos ku su ruman [[Javier Martina]]. Tur dos a partisipá den e eliminatorionan pa kualifikashon di [[Kopa Mundial di Futbòl]] 2014 di [[FIFA]].<ref> {{citeer web|titel=''Martina verlies weer met Curaçao'' |url=https://www.bd.nl/rkc-waalwijk/martina-verliest-weer-met-curacao~a988f976/?referrer=https%3A%2F%2Fwww.google.com%2F|werk= bn.nl }}</ref> Martina a bira un lider importante den e selekshon i a fungi komo kapitan. Bou di su liderato, Kòrsou a logra klasifikashon pa e CONCACAF Gold Cup 2017 i CONCACAF Gold Cup 2019. Despues di un eliminashon den fase di grupo na 2017, e tim a logra yega kuarto final na 2019, kaminda nan a pèrdè 1–0 kontra [[Estadonan Uni di Amérika|Merka]]. Un di e mihó logro di Martina ku Kòrsou tabata e viktoria den e [[Kopa Karibe]] 2017 dia 25 di yüni 2017, despues di a derotá Jamaica 2–1 den final. El a keda selektá pa e Tim di Aña di [[CONCACAF]] 2018, un rekonosementu pa su prestashon na nivel regional. Martina tambe a representá Kòrsou den varios edishon di [[Kopa Oro di CONCACAF]], inkluyendo 2017, 2019 i 2025. == Link eksterno == * [https://www.soccerway.com/player/martina-cuco/IiT86r0s/ Profil Cuco Martina], soccerway.com {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Martina, Cuco}} [[:Kategoria:Futbolista]] [[:Kategoria:Futbòl na Kòrsou]] -------------- {{Infobox futbolista| variante = a | nomber = Michel Lopez | fecha nacemento = [[3 di novèmber|]3 di november]] [[1972]] | luga nacemento = {{ABW}} | pais nacemento = | facha fayecimento = | luga fayecimento = | pais fayecimento = | nacionalidad = Hulandes | haltura = 169 <!-- Seccion di club profecional --> | debut = | debut ekipo = | club actual = | liga = [[Division di Honor (Aruba)|Division di Honor]] | number = | posicion = Mediocampo <!-- Seccion di seleccion nacional --> | seleccion = {{ABWf}} | debut seleccion = | number seleccion = | participa = 4 (0) | goal = <!-- Seccion di trayectoria --> | temporada = 2000-2002<br>2003–2005<br /> 2005–2011<br /> 2011–2013<br /> 2016–2017<br /> 2017-2018<br /> 2021-2022 | club = [[File:Flag of Aruba.svg|20px|border]] [[SV Independiente Caravel|SV Caravel]]<br />[[File:Flag of Aruba.svg|20px|border]] [[SV Estrella]]<br />[[File:Flag of Aruba.svg|20px|border]] [[SV La Fama]]<br />[[File:Flag of Aruba.svg|20px|border]] [[SV Dakota]]<br />[[File:Flag of Aruba.svg|20px|border]] [[SV Independiente Caravel|SV Caravel]]<br />[[File:Flag of Aruba.svg|20px|border]] [[SV Juventud Tanki Leendert|SV Tanki Leendert]]<br />[[File:Flag of Aruba.svg|20px|border]] [[SV Independiente Caravel|SV Caravel]] }} '''Michel Lopez''' (☆ [[3 di novèmber|3 di november]] [[1972]] na [[Santa Cruz]]) ta un ex-futbolista [[Aruba]]no cu a hunga primordialmente como mediocampista defensivo. El a forma parti di e [[seleccion nacional di futbol di Aruba (masculino)|seleccion nacional masculino di Aruba]]. == Bida y carera == Michel Lopez a nace y lanta na Santa Cruz, Aruba. === Carera den club === Michel López a kuminsá su karera di klup den e Divishon di Honor di nivel haltu di Aruba, kaminda e tabata afiliá ku SV Dakota durante e temporada 1999/2000 komo mediokampista defensivo.[6] Estadisticanan detaya di e periodo aki, incluyendo aparicionnan y golnan, ta limita den registronan disponibel, reflehando e documentacion modesto di futbol domestico di Aruba e tempo ey. López ta wòrdu notá komo retirá di wega profeshonal, sin mas transferensia òf periodo di klup dokumentá den basenan di dato grandi.[1] Den su karera despues di wega, López a keda enbolbí den futbòl di Aruba komo miembro di direktiva i mènedjer di e sekshon hubenil na SV Estrella, kontribuyendo na e programanan di desaroyo di e klup segun e registronan di e organisashon.[7] === Carera internacional === Lopez a debuta pa e seleccion nacional di Aruba dia 18 di mart 2000 den un partido contra [[Puerto Rico]], kaminda el a remplasá pa Kenrick Bradshaw durante e partido ku a tuma lugá na Estadio Sixto Escobar.[8] E partido, cu a termina den un empate 2-2. Lopez a gana dos kap pa e selekshon nashonal di futbòl di Aruba durante e kampaña di klasifikashon pa Kopa Mundial di FIFA 2002 na CONCACAF, tur dos aparishon ta bini komo suplente.[2][1] Representando su nashon na nivel internashonal, el a aparesé den eliminatorio pa Kopa Mundial pa e selekshon maskulino di Aruba durante kuminsamentu di añanan 2000, aparesé komo defensa den partidonan limitá.[1][2] Su debut a tuma lugá dia 18 di mart 2000, den un empate di 2-2 kontra Puerto Rico den e di dos wega di e promé buèlta, kaminda el a remplasá pa Kenrick Bradshaw durante e partido ku a tuma lugá na Estadio Sixto Escobar.[8] Aruba a gana e wega di ida 4-2 na kas dia 12 di mart 2000, i a avansá riba agregashon 6-4, markando un di e promé éksitonan di e nashon den kompetensianan sanshoná pa FIFA despues di nan miembresia na 1988.[8] López a kontribuí defensivamente den su tempu limitá riba tereno, yudando pa sigurá e resultado sin pèrdè mas gol.[8] López su di dos i último aparishon a tuma lugá dia 16 di aprel 2000, remplasando pa Richard Jacobs den un derota di 0-4 kontra Barbados den e di dos buelta di e di dos buèlta na Stadion Nashonal di Barbados.[9] Aruba a pèrdè e wega di ida 1-3 na kas dia 2 di aprel 2000, i a keda eliminá riba agregashon 1-7, kabando nan kareda di klasifikashon.[9] Den e wega aki, López a bolbe duna sosten na mediokampo pero no por a influensiá e resultado ya ku Barbados a dominá.[9] Werleman a debuta pa e seleccion nacional di Aruba dia 26 di mart 2008 den un partido contra [[Antigua i Barbuda|Antigua & Barbuda]]. Entre 2008 y 2010 el a representa Aruba den cuater partido internacional, incluyendo weganan clasificatorio pa [[Kopa Oro di CONCACAF|Copa Oro di CONCACAF]] y [[Kopa Mundial di Futbòl|Copa Mundial di FIFA]].<ref name=:"1"/> Tambe el a participa den partidonan amistoso. Aunke Aruba no a logra avansa den e torneonan aki, Werleman su contribucion a forma parti di e desaroyo di futbol internacional Arubano den e periodo ey.<ref name=:"1"/> == Link externo == * [https://ca.soccerway.com/player/werleman-jeffrey/Qwr0P4tO/ Profiel riba soccerway.com] * [https://www.besoccer.com/player/jeffrey-werleman-398765 Jeffrey Werleman], besoccer.com {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Werleman, Jeffrey}} [[:Kategoria:Futbolista]] [[:kategoria:Futbòl na Aruba]] Su promé timnan a inkluí SV Independiente Caravel (2000–2002) i SV Estrella Santa Cruz (2003–2005), kaminda el a mehorá su abilidatnan den liganan doméstiko. Despues el a hunga pa SV La Fama Savaneta di 2005 pa 2011, SV Dakota di 2011 pa 2013, SV Independiente Caravel na 2016–2017, SV Juventud Tanki Leendert na 2017–2018, un '''Jeffrey Werleman''' ta un kiper di futbòl i eks miembro di e selekshon nashonal di futbòl di Aruba.[1][2] Su promé klup tabata Caravel.[3] -------------------------- {{Infobox futbolista| variante = a | nomber = Yahmani Eisden | imagen = | imagen hanchura = | descripcion = <!-- Seccion di informacion personal --> | nomber completo = | alias = | fecha nacemento = [[19 di yüli|19 di juli]] [[2005]] | luga nacemento = | pais nacemento = [[Aruba]] | facha fayecimento = | luga fayecimento = | pais fayecimento = | nacionalidad = Hulandes | haltura = 187 <!-- Seccion di club profecional --> | debut = | debut ekipo = | club actual = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] FC Den Bosch | liga = | number = | posicion = Portero <!-- Seccion di seleccion nacional --> | seleccion = {{ABWf}} | debut seleccion = | number seleccion = | participa = | goal = <!-- Seccion di trayectoria --> | temporada = | club = Brasil Jrs, [[SV La Fama|La Fama]], Santa Fe y [[SV Dakota|Dakota]] }} '''Jahmani Yahvon Yahmal Eisden''' (☆ [[19 di yüli|19 di juli]] [[2005]] na [[Aruba]]) ta un keeper arubiano cu desde temporada 2024/25 ta hunga como bolante pa FC Den Bosch. E ta internacionalista pa e [[seleccion nacional di futbol di Aruba (masculino)|ekipo nacional masculino di Aruba]] desde == Carera == === Carera den club === Jahmani Eisden''' ta Eisen ta un keeper hoben cu a ser yama pa defende e gol di nos seleccion nacional. E tin 18 aña di edad, ta pisa 75KG y ta midi 1.87M di haltura. E campeonato aki e la hunga cu Ijsselmeervogels su categoria O21. E la hunga tambe cu e team grandi di Ijsselmeervogels, y t’e portero mas jong cu a debuta den e team grandi. E siguiente campeonato e lo ta formando parti di un club profesional. E tin 2 oferta riba mesa y lo mester dicidi cual e ta acepta. Na Aruba e la milita den varios club, entre otro Brasil Jrs, La Fama, Santa Fe y ultimo Dakota caminda el a titula campeon di Aruba. E la forma parti den varios categoria hubenil di seleccion di Aruba incluyendo e seleccion U-20 cu a participa na Guatemala. Den tur e seleccionnan e tawata capitan. Esaki sigur ta mustra su madurez y su habilidad di ta lider. E ta compronde e wega bon, tin hopi bon refleho, bon reaccion y ta bon cu e bala na su pia tambe. E ta coach su team bon y ta mantene su liñanan organisa. E ta yiu di e conocedo artista [[Ataniro]]. == Link externo == * [https://int.soccerway.com/players/matthew-lentink/142467/ Profiel riba soccerway.com] * [https://www.transfermarkt.com/matthew-lentink/profil/spieler/159034 Profiel di entrenado riba transfermarkt.nl] {{Appendix}} For di madre patria Hulanda nos a ricibi e grato noticia cu e hoben portero Jahmani Eisden a firma cu FC Den Bosch p’e temporada 2024/2025. Cu su 18 aña, Eisden ya a wordo convoca pa defende porteria di e seleccion nacional di Aruba.<ref>https://24ora.com/jahmani-eisden-ta-uni-oficialmente-na-fc-den-bosch/ Jahmani Eisden ta uni oficialmente na FC Den Bosch], 24ora.com (22 di juni 2024)</ref> Den e temporada anterior el a hunga den e categoria sub-21 di Ijsselmeervogels y tambe a debuta cu e prome ekipo, convirtiendo den e portero mas hoben pa haci esaki. P’e proximo temporada Eisden lo forma parti di un club profesional despues di a ricibi dos oferta, unda cu e mester a dicidi cua pa acepta. Na Aruba, Eisden a milita den varios club, incluyendo Brazil Jrs., La Fama, Santa Fe y mas recientemente Dakota, unda cu el a consagra como campeon di Aruba. Fuera di esey, el a forma parti di diferente categoria hubenil di e seleccion di Aruba, incluyendo sub-20 cu a participa na Guatemala, siendo capitan den tur di nan. E experiencia aki ta demostra su madurez y capacidad di liderazgo. Eisden ta destaca pa su comprension di wega, su reflehonan, reaccion rapido y habilidad cu e bala de su pianan. Tambe e ta conoci pa su capacidad pa dirigi su ekipo y mantene e defensa organisa. Jahmani Eisden ta yiu homber di e conocido cantante Janiro “Atanio” Eisden y su firma cu FC Den Bosch ta marca un importante paso den su prometedor carera deportivo. ------------------------------ {{Infobox futbolista | variante = a | nomber = Stiven Melchor Rua | imagen = | imagen hanchura = | descripcion = <!-- Seccion di informacion personal --> | nomber completo = | alias = | fecha nacemento = [[1990]] | luga nacemento = [[Medellin]] | pais nacemento = [[Colombia]] | facha fayecimento = | luga fayecimento = | pais fayecimento = | nacionalidad = | haltura = 177 <!-- Seccion di club profecional --> | debut = | debut ekipo = | club actual = [[File:Flag of Aruba.svg|20px|border]] [[SV Britannia]] | liga = | number = 1 | posicion = Portero <!-- Seccion di seleccion nacional --> | seleccion = {{ABWf}} | debut seleccion = | number seleccion = | participa = | goal = <!-- Seccion di trayectoria --> | temporada = | club = }} '''Stiven Melchor Rua''' (☆ [[1990]] na [[Medellin]]) ta un futbolista [[Aruba]]no cu ta hunga como portero den [[Division di Honor (Aruba)|division honor]] pa [[SV Britannia]]. E ta internacionalista pa e [[seleccion nacional di futbol di Aruba (masculino)|ekipo nacional masculino di Aruba]]. == Carera == === Carera den club === Stiven Rua ta STIVEN Melchor Rua ta un di a 6 hungadonan local cu lo ta parti di e seleccion di Aruba. E tin 34 Aña di edad y ta pisa 71KG. Su Haltura ta 1.77M y su posicion ta Bolante. E ta naci na Medellin Colombia y a hunga futbol infantil pa cu e team Itagui Detaires.<ref>[https://drive.google.com/file/d/1qFLCkC_Rhg701h5wBl-UVq5rj0Hx_c6z/view Stiven Melchor Rua: Hecho en Aruba], AweMainta (6 di juni 2024)</ref> 34 ana Na 2002 e la bin Aruba y a hunga mayoria di su hubentud den e team di RCA. Cu su 17 aña e la debuta cu e team di Division di Honor y a logra conkista u total di 6 titulo di campeon cu e team tricolor. Actualmente e ta den su di dos aña cu e Pumanan di Piedra Plat [[SV Britannia]]. E tin tambe 4 titulo di [[Copa Betico Croes]] di cual 3 ta cu [[Racing Club Aruba|RCA]] y uno cu Britannia. Na 2008 e la sali “Rookie of the year.” E tin 3 titulo di “best midfielder” y tambe un titulo di “Goal getter” y un titulo di MVP, ambos e la gana na 2016. E ta un hungado hopi bon tecnica, bon tino di wega y experiencia den weganan grandi. E ta naci na Colombia pero e ta sintie mas Rubiano cu Juan Bembe. “Hecho en Aruba” y cla pa bay guera pa representa nos bunita isla. == Link externo == * [https://int.soccerway.com/players/matthew-lentink/142467/ Profiel riba soccerway.com] * [https://www.transfermarkt.com/matthew-lentink/profil/spieler/159034 Profiel di entrenado riba transfermarkt.nl] {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Melchor Rua, Stiven}} [[:Category:Futbolista]] [[:Category:Futbòl na Aruba]] --------------------------------------------------- '''JOSTHAN Maduro''' ta un otro keeper hoben cu a ser yama pa defende e gol di nos seleccion nacional. E tin 17 aña di edad, ta pisa 80KG y ta midi 1.88M di haltura. E ta hunga den e campeonato local p’e muchanan di Madiki SV Riverplate den Division di Honor. E la cuminsa su carera futbolistico den Bubali y e ultimo dos añanan aki e la milita den e team di Madiki.<ref>[https://drive.google.com/file/d/1P0kFQSalZd2S820aowZLuE5eCh7BeUJ9/view Josthan Maduro: Factor X], AweMainta (5 di juni 2024)</ref> Sigur un di e motibo grandi cu Riverplate ta logra drenta den e Copa Oro t’e bon actuacion di Josthan Maduro. E la ser scogi como e miho keeper di Division di Honor campeonato 2022/ 2023. E tin hopi bon refleho y ta destaca hopi cu e bala den su pia. Cu su pia robes e por pone e bala te dilanti e area grandi di e team contrario. E tin hopi bon tecnica, bon vision di wega, bon reaccion y ta un di e poco porteronan cu tin e factor X. E por dicidi un wega cu su glovenan pero tambe cu su pia. Seleccion Aruba sigur ta conta cu 3 tremendo keeper p’e compromisonan nos dilanti y Josthan Maduro sigur ta cla p’e reto. {{Appendix}} --------------------------------------------- {{Infobox futbolista | variante = a | nomber = Rovien Ostiana | imagen = | imagen hanchura = | descripcion = <!-- Seccion di informacion personal --> | nomber completo = | alias = | fecha nacemento = [[14 di febrüari|14 di februari]] [[2002]] | luga nacemento = [[Rotterdam]] | pais nacemento = [[Hulanda]] | facha fayecimento = | luga fayecimento = | pais fayecimento = | nacionalidad = Hulandes | haltura = 186 <!-- Seccion di club profecional --> | debut = | debut ekipo = | club actual = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Jong FC Volendam | liga = | number = | posicion = Bolante <!-- Seccion di seleccion nacional --> | seleccion = {{ABWf}} | debut seleccion = 2023 | number seleccion = | participa = | goal = <!-- Seccion di trayectoria --> | temporada = 2022-2023<br /> | club = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Jong FC Volendam<br /> }} '''Rovien Ostiana''' (☆ [[14 di febrüari|14 di februari]] [[2002]] na [[Rotterdam]]) ta un futbolista hulandes cu ta hunga como bolante. E ta internacionalista pa e [[seleccion nacional di futbol di Aruba (masculino)|ekipo nacional masculino di Aruba]] desde 2023. == Carera == === Carera den club === ROVIEN Ostiana ta otro hungado cu lo ta formando parti di nos seleccion Nacional p’e apertura di e clasificacion pa Mundial 2026. E tin 22 aña di edad, ta pisa75KG y ta midi 1.86M di haltura. Actualmente e ta hungando pa Jong F.C. Volendam den division dos di e futbol Hulandes. Su posicion ta bolante y e la bin ta hunga un rol importante den nos team Nacional. E tin 5 gol anota y 3 asistencia den e Concacaf Nations League y un di su gol nan a sali den e top 3 miho golnan di e torneo aki y hasta a sali riba ESPN. Esey t’e gol cu e la score di midden veld contra US Virgin Island. E ta e tipo di bolante cu bo ta yama “Box to Box.” E ta core e veld ariba abou semper buscando e espacio y semper n’e luga indica n’e momento indica. E tin bon vision di wega y tambe un bon disciplina tactico pa yuda e team mantene organisacion. Su motivacion grandi, ta su mama cu ta biba na Aruba di Famia Robles. Aruba sigur ta conta cu su asistencia nan y tambe su olfato goleador den e wega nan nos dilanti. === Carera internacional === Ostiana a haci su debut internacional pa Aruba riba 11 di sèptèmber 2023 den un partido di Liga C di Nashonnan di CONCACAF 2023 ⁇ 24 contra e Islanan Cayman.[1] 7] El a score su promé gol pa e ekipo nacional den e di dos minuut di e eventual victoria di 2:1.[ Na e siguiente partido, Ostiana a score su di dos gol den dos wega ora Aruba a derotá e Islanan Virgen Merikano pa keda inkapas i lider di nan grupo. Despues di e wega, el a keda nombra den e League C Best XI pa su rendimiento. 12] == Link externo == * [https://int.soccerway.com/coaches/marvic-bermudez/590927/ Profiel riba soccerway.com] * [https://www.transfermarkt.nl/marvic-bermudez/profil/trainer/64628 Profiel di entrenado riba transfermarkt.nl] {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Ostiana, Rovien}} [[:Category:Futbolista]] [[:Category:Futbòl na Aruba]] ---------------------------------- {{Infobox futbolista | variante = a | nomber = Jonathan Richard | imagen = | imagen hanchura = 220 | descripcion = <!-- Seccion di informacion personal --> | nomber completo = | alias = | fecha nacemento = | luga nacemento = | pais nacemento = [[Hulanda]] | facha fayecimento = | luga fayecimento = | pais fayecimento = | nacionalidad = Hulandes | haltura = 180 <!-- Seccion di club profecional --> | debut = | debut ekipo = | club actual = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] ADO20 | liga = | number = | posicion = Bolante <!-- Seccion di seleccion nacional --> | seleccion = {{ABWf}} | debut seleccion = | number seleccion = | participa = | goal = <!-- Seccion di trayectoria --> | temporada = 1998–1999 <br /> 1999 <br /> 1999–2002 <br /> 2002–2006 <br /> 2006–2007 <br /> 2007–2010 | club = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] FC Dordrecht<br /> [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] VV Moordrecht<br />[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] RKC Waalwijk<br />[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] DOTO Pernis <br />[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] BVV Barendrecht<br />[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] RVVH }} '''Jonathan Richard''' (☆ [[14 di novèmber|14 di november]] [[1977]] na [[Rotterdam]]) ta un [[futbol]]ista [[Hulanda|Hulandes]] cu ta hunga ...... E tabata internacionalista pa e [[Selekshon Antiano di Futbòl|seleccion di Antia Hulandes]] di 2004 te 2008. Entre 2013 y 2015 e tabata coach di e [[seleccion nacional di futbol di Aruba (masculino)|ekipo nacional masculino di Aruba]]. == Carera == === Carera den club === JONATHAN Richard tambe ta riba lista di e 23 hungadonan yama pa Bonds coach Marvic Bermudez. E tin 32 aña di edad, ta pisa 78KG y ta midi 1.80M di haltura. Su posicion ta bolante central y su pia dominante ta su pia robes. E campeonato pasa e la hunga den Odin 59 Heemskerk cu ta un team cu ta den 3er division di futbol Hulandes, pero e siguiente campeonato e lo ta formando parti di ADO20 den segunda division. Ya den pasado e la hunga caba den e division aki pa AFC Amsterdam y GVVV Veenendaal. E ta un hungado cu ta anticipa bon e hugadanan, tin bon orientacion di e wega y e sa con pa pone respet memey di tereno. Su disciplina tactico ta haci cu e ta e guy cu ta tene e team organisa. E ta un hungado di basta forsa y ta cla pa guera. E ta un hungado importante den e transicion den atake. E tin bon vision di wega y ta bon cu e bala yudando e team den salida tanto cu paso cortico como pase largo nan den buraco.<ref>[https://drive.google.com/file/d/1c2qLHWJUhQ1PG7VPgHCF3eJlZiASkGwo/view Jonathan Richard: Disciplina Tactico], AweMainta (4 di juni 2024)</ref> E ta un hungado cu semper ta trece calma specialmente ora cos nan no ta bayendo bon. E la nace na Hulanda pero su tata ta di Aruba, y esey ta un di su motivacion pa hunga pa nos dushi isla. === Carera internacional === El a representá == Link externo == * [https://int.soccerway.com/coaches/marvic-bermudez/590927/ Profiel riba soccerway.com] * [https://www.transfermarkt.nl/marvic-bermudez/profil/trainer/64628 Profiel di entrenado riba transfermarkt.nl] {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Richard, Jonathan}} [[:Category:Futbolista]] [[:Category:Futbòl na Aruba]] ----------------------------- {{Infobox futbolista | variante = a | nomber = Mark Jacobs | imagen = | imagen hanchura = | descripcion = <!-- Seccion di informacion personal --> | nomber completo = | alias = | fecha nacemento = | luga nacemento = | pais nacemento = [[Aruba]] | facha fayecimento = | luga fayecimento = | pais fayecimento = | nacionalidad = Hulandes | haltura = 182 <!-- Seccion di club profecional --> | debut = | debut ekipo = | club actual = | liga = | number = | posicion = Defensa <!-- Seccion di seleccion nacional --> | seleccion = {{ABWf}} | debut seleccion = | number seleccion = | participa = | goal = <!-- Seccion di trayectoria --> | temporada = | club = }} '''Mark Jacobs''' (☆ [[10 di novèmber|10 di november]] [[1969]] na Nieuwkoop, [[Hulanda]]) ta un ex[[futbol]]ista profesional [[Aruba]]no. == Carera == === Carera den club === MARK Jacobs tambe a ser yama pa forma parti di nos seleccion Nacional. Actualmente e ta hungando na Hulanda pa S.V. Orion den e 4to Division den futbol Hulandes. Mark Jacobs tin 23 aña di edad, e ta pisa 73KG y ta midi 1.82M di haltura. E la hunga mayor parti di si carera futbolistico den [[SV Bubali|Bubali]] y na 2019 e la pasa forma parti di e tricolornan di Solito, RCA caminda e la gana 2 Copa Betico y e titulo di campeon na 2023. Su posicion unda e ta mas comodo ta Lateral drechi, pero e por hunga tambe den bolante y hasta como defensa central. E ta un hungado cu bon tecnica, bon vision di wega y un vocacion ofensivo.<ref>https://drive.google.com/file/d/1c2qLHWJUhQ1PG7VPgHCF3eJlZiASkGwo/view Mark Jacobs: Di Noord E Ta], AweMainta (4 di juni 2024)</ref> E la nace den e bario di Bubali y aunke su mayor exito a bin cu e team tricolor, full e bario di Noord, en special Bubali lo ta para su tras pa ora e subi e tereno di wega pa defende nos color nan nacional. === Carera internacional === == Link externo == * [https://www.transfermarkt.nl/jayden-kruydenhof/nationalmannschaft/spieler/1197634 Profiel riba transfermarkt.nl] {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Jacobs, Mark}} [[:Category:Futbolista]] [[:Category:Futbòl na Aruba]] ---------------------------------- {{Variante|a}} {{Infobox futbolista | nomber = Jayden Kruydenhof | imagen = | imagen hanchura = 200 | descripcion = <!-- Seccion di informacion personal --> | nomber completo = Jayden Anthony Kruydenhof | alias = | fecha nacemento = | luga nacemento = [[Den Haag]] | pais nacemento = [[Hulanda]] | facha fayecimento = | luga fayecimento = | pais fayecimento = | nacionalidad = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] [[Hulanda|Hulandes]] | haltura = 171 <!-- Seccion di club profecional --> | debut = 2011 | debut ekipo = | club actual = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] AFC34 | liga = amateur | number = | posicion = <!-- Seccion di seleccion nacional --> | seleccion = {{ABWf}} | debut seleccion = 2024 | participa = | goal = <!-- Seccion di trayectoria --> | temporada = 2023-? | club = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] AFC34 }} '''Jayden Anthony Kruydenhof''' (☆ [[2007]]) ta un futbolista [[Hulanda|Hulandes]]-[[Aruba]]no cu ta hunga den e liga [[Hulana|Hulandes]] y desde 2024 den e [[Seleccion nacional di futbol di Aruba (masculino)|seleccion nacional U-20 di Aruba]]. .<ref name="AweMainta">[https://drive.google.com/file/d/1_ng-RNDmcFnExtKSO1kfW-ccrrCohUcL/view Jayden Fruydenhof], AweMainta (1 di juni 2024)</ref> E ta internacionalista y desde 2024 e ta hunga den e [[Seleccion nacional di futbol di Aruba (masculino)|seleccion nacional U-20 di Aruba]]. == Carera == === Carera den club === JAYDEN Kruydenhof ta otro hungado cu lo ta yegando di Hulanda. El a hunga caba pa Aruba den e torneo di Concaf U-20 y ta nieto di e conocedo entrenador Herbert Bijlsnijder. E tin 17 aña di edad y ta midi 1.71cm di haltura y ta pisa 59kg. Te ultimo e tawata forma parti di e team amateur AFC34, pero e siguiente campeonato e lo forma parti di SC Cambuur Leeuwarden. E lo ta parti di e U-18 y of U-19. E ta hopi habil cu su pia robes y su forsa ta den e wega di uno contra uno, caminda su bon control di e bala y tambe su tecnica ta sobresali. Un bon dribbler y tambe hopi explosivo den su velocidad ta haci’e un hungado hopi peligroso. E tin un bon tiro di pafo di e area y tambe por pone centronan casi perfecto den e area. Un hungado bastante completo y bastante interesante. A pesar di su edad jong e ta cla pa asumi e reto di representa nos Isla Aruba. === Carera internacional === == Link externo == * [https://www.transfermarkt.nl/jayden-kruydenhof/nationalmannschaft/spieler/1197634 Profiel riba transfermarkt.nl] {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Kruydenhof, Jayden}} [[:Category:Futbolista]] [[:Category:Futbòl na Aruba]] --------------------------------------------- {{Variante|a}} {{Infobox futbolista | nomber = Tyron Perret Gentil | imagen = | imagen hanchura = 200 | descripcion = <!-- Seccion di informacion personal --> | nomber completo = Tyron Perret Gentil | alias = | fecha nacemento = | luga nacemento = | pais nacemento = [[Hulanda]] | facha fayecimento = | luga fayecimento = | pais fayecimento = | nacionalidad = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] [[Hulanda|Hulandes]] | haltura = 179 <!-- Seccion di club profecional --> | debut = | debut ekipo = | club actual = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Vitesse U-21 | liga = | number = | posicion = Delantero <!-- Seccion di seleccion nacional --> | seleccion = {{ABWf}} | debut seleccion = 2024 | participa = | goal = <!-- Seccion di trayectoria --> | temporada = | club = }} '''Tyron Perret Gentil''' ta un futbolista == Carera == === Carera den club === di e hobennan cu ta haciendo su debut den e seleccion Nacional. E tin 20 aña di edad y ta jungando pa e Club Hulandes Vitesse Onder 21. Prome cu esey el a hunga den e categoria hubenil pa F.C. Amsterdam di 2014 pa 2017, despues el a bay Vitesse di 2017 pa 2019, despues el a bay PSV di 2019 pa 2022 y aña pasa el a bolbe bek Vitesse. E ta midi 1.79M di haltura y ta pia links. Su posishon ta atacante na liña y por hunga tanto na banda robes comoo na banda drechi. E tin bon dribbling, hopi speed, bon tecnica y e por pone bon centro den e area. Y e semper ta busca espacio pa ricibi e bala. E ta mas efectivo ora e ta hunga riba su banda robes. Si bo ta hunga Football Manager online bo por cumpra Tyron pa e hunga pa bo team. Su valor riba mercado ta di $608,440.00 pero segun nos por a compronde cu lo bo mester saca cerca di $3,000,000.00 pa bo por hay'e den bo team di Futbol Manager. Tyron Perret Gentil ta un di e hobennan talento cu lo representa Aruba den e compromiso importante aki.<ref>https://drive.google.com/file/d/1chRNodyptaTclQiovMBbtWCE2KCmvrTu/view Tyron Perret Gentil: rapido y versatil], AweMainta (30 di mei 2024)</ref> {{Appendix}} ----------------------------------- {{Variante|a}} {{Infobox futbolista | nomber = Connor van Kilsdonk | imagen = | imagen hanchura = 200 | descripcion = <!-- Seccion di informacion personal --> | nomber completo = Connor van Kilsdonk | alias = | fecha nacemento = | luga nacemento = | pais nacemento = [[Hulanda]] | facha fayecimento = | luga fayecimento = | pais fayecimento = | nacionalidad = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] [[Hulanda|Hulandes]] | haltura = 188 <!-- Seccion di club profecional --> | debut = | debut ekipo = | club actual = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] NEC U-18 | liga = | number = | posicion = Delantero <!-- Seccion di seleccion nacional --> | seleccion = {{ABWf}} | debut seleccion = 2024 | participa = | goal = <!-- Seccion di trayectoria --> | temporada = | club = }} '''Connor van Kilsdonk''' (2007) ta == Carera == === Carera den club === otro hungado cu ta biniendo di Hulanda pa representa Aruba. E tin 17 aña di edad y a representa Aruba den e campeonato di U-20 di Concacaf caminda e la score 3 gol den 4 wega. E t’un centro delantero y ta milita actualmente den e club NEC U-18 na Hulanda. Su estatura ta 1.88M y ta pisa 70 KG. E t’un hungado hopi dinamico cu un pia links bastante saludabel.<ref>[https://drive.google.com/file/d/1xkOnsNbEdPO07S4DF0Z17rxPRzcWHN07/view Connor van Kilsdonk: dinamico y letal], Awemainta (31 di mei 2024)</ref> Pa su club e tin 17 gol anota den 19 wega y ta halando bastante tension na Hulanda pa su habilidad pa pone e bala den net. E ta un Centro Delantero pero e por hunga tambe riba e dos bandanan. E tin forsa y ta hopi habil pa sconde e bala y tremendo vision di wega. Su edad por ta jong pero su curason ta grandi pa defende e colornan di nos isla. {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Kilsdonk, Connor van}} [[:Category:Futbolista]] [[:Category:Futbòl na Aruba]] --------------------------------------------------- {{Variante|a}} {{Infobox futbolista | nomber = Kymani Nedd | imagen = | imagen hanchura = 200 | descripcion = <!-- Seccion di informacion personal --> | nomber completo = Kymani Nedd | alias = | fecha nacemento = | luga nacemento = | pais nacemento = [[Hulanda]] | facha fayecimento = | luga fayecimento = | pais fayecimento = | nacionalidad = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] [[Hulanda|Hulandes]] | haltura = 188 <!-- Seccion di club profecional --> | debut = 2011 | debut ekipo = | club actual = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Excelsior U-21 | liga = | number = | posicion = Defensa <!-- Seccion di seleccion nacional --> | seleccion = {{ABWf}} | debut seleccion = 2023 (Aruba-Cayman Islands) | participa = | goal = <!-- Seccion di trayectoria --> | temporada = | club = }} '''Kymani Nedd''' ta un futbolista hulandes-arubano y internacionalista den e seleccion nacional di Aruba. == Carera == === Carera den club === otro hoben talento cu lo representa Aruba den e weganan pa clasificacion pa Mundial 2026. E tin 19 aña di edad y ta milita den Excelsior Rotterdam U-21. E ta pia links y ta defende e banda robes di e tereno.<ref>[https://drive.google.com/file/d/1xkOnsNbEdPO07S4DF0Z17rxPRzcWHN07/view Kymani Nedd: siguridad riba e banda robes], Awemainta (31 di mei 2024)</ref> Su estatura ta 1.88M y ta pisa 75 KG. E por hunga tambe defensa central pero su posicion preferi ta e banda robes. Su carera futbolistico ta apenas cuminsando. E la cuminsa su carera den e team hubenil di Spartaan’20 pa despues move pa NAC Breda unda e la hunga di 2016 pa 2018 y despues e la pasa pa su club actual cu ta Excelsoir Rotterdam. E campeonato aki e la hunga un total di 20 wega pa su team. Pa Aruba e la hunga e ultimo 5 weganan y tin un total di 379 minuut cu e tawata riba veld. E ta hopi sigur ora di duelonan den halto y e kopmento di bala ta un di su fortalezanan. Kymani su motivacion grandi pa defende nos colornan nacional ta door di su tata cu ta Edrick Nedd. {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Nedd, Kymani}} [[:Category:Futbolista]] [[:Category:Futbòl na Aruba]] ----------------------------------------------- {{Variante|c}} {{Infobox futbolista | nomber = Rachid Trenidad | imagen = | imagen hachura = | descripcion = <!-- Seccion di informacion personal --> | nomber completo = Rachid Rafelito Martir Trenidad | alias = | fecha nacemento = [[6 di yüli]] [[1994]] | luga nacemento = | pais nacemento = [[File:Flag of Bonaire.svg|20px|border]] [[Boneiru]] | facha fayecimento = | luga fayecimento = | pais fayecimento = | nacionalidad = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] [[Hulanda|Hulandes]] | haltura = 177 <!-- Seccion di club profecional --> | debut = | debut ekipo = | club actual = | liga = | number = | posicion = <!-- Seccion di seleccion nacional --> | seleccion = [[File:Flag of Bonaire.svg|20px|border]] [[Boneiru]] | debut seleccion = 2013 | participa = 8 | goal = 2 <!-- Seccion di trayectoria --> | temporada = 2006- | club = [[File:Flag of Bonaire.svg|20px|border]] [[SV Real Rincon|Real Rincon]] }} '''Rachid Trenidad''' (☆ [[6 di yüli]] [[1994]] na [[Boneiru]]) ta un [[futbol]]ista di [[Boneiru]] ku ta hunga komo ...?o. E ta internashonalista ku e [[selekshon boneriano di futbòl|selekshon di Boneiru]].[2] 2] == Karera == === Karera den klup === Trenidad a kuminsá hunga pa SV Vespo di Bonaire League na por lo ménos 2014.[1] E tabata kapitan di un ekipo den e Après-Ski Tournament ku a keda organisá pa USV Elinkwijk na Hulanda na 2018. E ekipo internashonal di Bonaire, Guillermo Montero, tabata den e ekipo senior di e club na e momentu ei. 3] === Karera internashonal === Trenidad a hasi su debut internashonal senior riba 1 di yüni 2014 den un viktoria di 2 pa 1 kontra Merka. Islanan Virgen. 1] {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Trenidad, Rachid}} [[:Category:Futbolista]] [[:Category:Futbòl na Boneiru]] ----------------- {{Variante|a}} {{Futbolista |nomberdihungado = '''Dechi Bislip'''| |Nomber = Mario Girigorio Bislip |potret = |Fecha di nasementu = [[9 di mei]] [[1950]] |Siudat di nasementu = |Pais di nasementu = {{ABW}} |Nashonalidat = hulandes |Posishon = defensa central?? |club = SV Estrella }} '''Mario Girigorio (Dechi) Bislip ('''n. [[9 di mei]] [[1950]] na [[Aruba]]) ta un ex-futbolista internacionalista di [[Aruba]] y ex-hungado di [[SV Estrella|Estrella]]. Dechi Bislip ta di e bario Santa Cruz y su profesion ta piscado. NOTES <ref>[https://arubanative.com/2022/08/29/premio-excelencia-den-deporte-a-reconoce-sr-mario-girigorio-dechi-bislip-como-baluarte-deportivo-2021/ PREMIO EXCELENCIA DEN DEPORTE A RECONOCE SR. MARIO GIRIGORIO ‘DECHI’ BISLIP COMO BALUARTE DEPORTIVO 2021], Arubanative.com (29 di augustus 2022)</ref> Un di e mihor futbolistanan den historia di futbol di Aruba y Antiyas, pero tambe un di e gran hungadornan di e Narahadanan di Santa Cruz: ESTRELLA. MARIO GIRIGORIO "DECHI" BISLIP Mario Bislip mihor conoci como Dechi a nace dia 09 mei 1950 na Aruba. Dechi ta di e bario [[Santa Cruz]] y su profesion ta piscado. Dechi a practica e deporte futbol y tambe boxeo. Futbol e a hunga den Estrella. E nomber Estrella ta sinonimo di futbol na Sta Cruz. Ora na Aruba un persona menciona e bario Santa Cruz, e ta mira e team di futbol Estrella su dilanti. Den Boxeo Dechi bringa 3 pelea so komo hoben, di cua a gana 2 y a perde 1. Dechi no a sigui cu futbol. Dechi e futbolista Dechi a cuminsa practica futbol for di chikito cu 12 aña. Na 1964 cu 14 aña Dechi a bai den junior di e Naranjadanan di Santa Cruz "Estrella". Cu 15 aña Dechi a cuminsa prepara pa bai hunga den hoofdklasse. Despues cu 16 aña di edad Dechi tabata hunga junior atardi y anochi den hoofdklasse cu Estrella. Dechi a hunga den Estrella huntu cu hopi leyenda di Aruba y Antiyas , e.o. Candy Wernet, Fenchi Dubero, Mai Ras, Ange Perez, Janchi Croes, Ale Vrolijk, Yonko Albertsz, Foyito Albertsz, Edwin Dirksz, Betico Dubero, Essy Croes, Roman Kock, Henry Stelt, Dodo Franken, Mirto Croes, Mario Aiky Croes, Chinto Werleman, Maiky Rasmijn, Jendi Croes, Emmy Croes, Chito Croes. Dechi tabata e golgetter di Estrella. Dechi bira hopi aña campeon i Sub campeon di Aruba cu Estrella. Tambe Dechi hunga hopi [[Kopa antiano|Copa Antiyano]] cu Estrella, di cua nan a bira 2 biaha Sub Campeon di [[Antias Hulandes|Antiyas]] y 1 biaha Campeon di Antiyas na aña 1970. Na aña 1971 Dechi a hunga e Torneo "Gouden Jubileum" di NAVU cu Estrella y tambe den e Final Tournament di [[Concacaf]] cu Estrella na Guatemala. Durante Copa Antiyano 1972 Dechi tabata e mihor hungado pa e club di Estrella. Dechi a hunga te cu 34 aña den hoofdklasse. Despues di caba den hoofdklasse Dechi a bai hunga den Division Dos cu Jong Aruba. Cu Jong Aruba Dechi a bira Campion di Division Dos. Despues Dechi bai laganan y bai hunga den e team cu su swa a lanta, consisti di e muchanan bandi cas cu tabata yama Vitesse. Dechi a hunga 2 aña cu Vitesse y nan a hera bai hoofdklasse y despues e team a kibra. Despues Dechi a bai hunga den Ayo. Dia nan a lanta Liprof Dechi a stop di hunga bala. Despues Dechi a bai hunga den veterano di Estrella, FC Paradera, Caravel e team di Roy Helder. Tambe Dechi a yega di reforsa e gran equipo [[SV Dakota|Dakota]] na Curacao. Hungando den veterano Dechi a manca un rudia y a stop. Tempo Dechi tabata tin 60 aña a stop di hunga. International: Internacionalmente tambe Dechi ta hopi conoci y a hunga den masha hopi Seleccion di Aruba y Seleccion di Antiyas, e.o.: - 1968 cu Seleccion Hubenil di Aruba cu a gana Curacao y Bonaire y a haya e derecho pa forma seleccion di Antiyas pa Weganan di Reino na Hulanda. - 1968 cu Seleccion Hubenil di Antiyas cu a gana Medaya di PLATA na Weganan di Reino na Hulanda. - 1969 cu seleccion Hubenil Antiyas cu a gana Medaya di ORO den [[Weganan di Reino]] na Surinam. - 1970 cu seleccion Antiyas senior cu a gana Medaya di PLATA den [[Weganan Centro Americano y del Caribe]] na [[Panama]]. - 1971 cu seleccion Antiyas contra Jamaica pa eliminatorio pa weganan Olympiada. - 1971 cu Estrella, a hunga den group stage di Concacaf Final Tournament na Guatemala. - 1973 cu Seleccion Antiyas senior cu a gana di Haiti 1-0 na Curacao. - 1976 cu seleccion di Antiyas eliminatorio pa Mundial 1978. - 1978 cu seleccion Antiyas Weganan CAC na Medellin Colombia. - 1982 cu seleccion Aruba contra Alajuelense di Costa Rica. Logronan personal: - 1974 golgetter (cu 13 gol) di campeonato di Aruba. Logronan cu equipo - 1968/69 campeon di Aruba cu Estrella. - 1969 Sub Campeon di Antias cu Estrella. - 1969/70 Sub campeon di Aruba cu Estrella. - 1970 campeon di Antias cu Estrella. - 1970/71 Sub Campeon di Aruba cu Estrella. - 1971/72 Sub Campeon di Aruba cu Estrella. - 1973 Campeon di Aruba cu Estrella. - 1974 Sub Campeon di Aruba cu Estrella. - 1976 Sub Campeon di Aruba cu Estrella. - 1977 Campeon di Aruba cu Estrella. - 1978 Sub Campeon di Aruba cu Estrella. - 1980 Campeon di Torneo di Copa Radio Kelkboom ku Estrella. - 1981 Sub campeon di Aruba cu Estrella. - Campeon di Segundo Division cu Jong Aruba. Logronan cu seleccion Antiyas: - 1968 Sub Campeon y Medaya di PLATA cu Seleccion Antiyas Hubenil den Weganan di Reino na Hulanda. - 1969 Campeon y Medaya di ORO cu seleccion Antiyas Hubenil den Weganan di Reino na Surinam. - 1970 Sub Campeon y Medaya di PLATA cu seleccion di Antiyas senior den Centro Americano y del Caribe na Panama. Reconocimento ricibi - 1974 di AVB come e maximo goliador di campeonato. - 2022 Premio Excellencia den Deporte {{Appendix}} --------------------------- '''Kiomy Luperon Herasme''' ta un futbolista femenino cu ta hunga delantero pa [[Fairleigh Dickinson Knights]], un college team Mericano y pa e ekipo nacional Arubano pa damas. is an Aruban [[Women's association football|footballer]] who plays as a [[forward (association football)|forward]] for American college team [[Fairleigh Dickinson Knights]] and the [[Aruba women's national football team|Aruba women's national team]]. ==Early life and education== Luperon was raised in [[North Bergen, New Jersey|North Bergen]], [[New Jersey]], United States. She has attended the [[North Bergen High School]] in her hometown.<ref name=FDK/> ==College career== Luperon has attended the [[Fairleigh Dickinson University]] in the United States.<ref name=FDK/> ==International career== Luperon capped at senior level during the [[2022 CONCACAF W Championship qualification]].<ref name=GSA/> {{Appendix}} ==Link externo== *{{Instagram|id=iam_kiii}} {{DEFAULTSORT:Luperon, Kiomy}} --------------- {{Futbolista |nomberdihungado = |Nomber = Giovanni Franken |potret = |Fecha di nasementu = 28 di augustus 1967 |Siudat di nasementu = |Pais di nasementu = {{ABW}} |Nashonalidat = hulandes |Posishon = defensa central |club = [[SV Estrella]] }} '''Giovanni Francesco Zacharias Franken'''[1] (n. 14 di november [[1977]] na [[Rotterdam]]) ta un ex-futbolista internacionalista di Antias Hulandes y e actual director tecnico di ADO Den Haag. Franken tabata hunga como mediocampista y a representa Antias Hulandes na nivel internacional. Franken deed mee op 6 februari 2008 met de Nederlandse Antillen in de met 0-1 gewonnen wedstrijd in en tegen Nicaragua. In de finale voor kwalificatie voor de voorronde van het WK verloren de Nederlandse Antillen van Haïti met 1-0. Hierna bedankte Franken definitief als international voor de Nederlandse Antillen. In totaal speelde hij 7 interlands. fr.wiki:International van de Nederlandse Antillen van 2004 tot 2008 speelde Franken in de voorrondes van het WK 2006 en 2010 (7 wedstrijden gespeeld) Benoemd tot coach van Aruba tijdens het ABCS-toernooi 2 van 2013 , behaalde Franken goede resultaten tijdens de kwalificaties voor de Caribbean Cup of Nations 2014 , waardoor de Arubanen hun beste positie op de FIFA-ranglijst vanjuni 2014( 120e rang) . Tijdens de kwalificaties voor het WK 2018 slaagde hij erin om Aruba te kwalificeren in de 3e voorronde , nadat hij echter op de grond zijn twee wedstrijden tegen het Barbados-team had verloren . Inderdaad, Barbados zegevierde met 2-0 in de heenwedstrijd en een ongeschikte speler in de terugwedstrijd en ondanks hun 1-0 overwinning verklaarde de FIFA Aruba tot winnaar op de groene loper (3-0) 3 . Echter, inaugustus 2015, wordt Franken vervangen door Rini Coolen die tijdens de genoemde 3e voorronde 4 de interim-manager van Aruba overneemt tegen Saint-Vincent-et-les-Grenadines. In 2010 zette Franken een punt achter zijn actieve spelersloopbaan en werd voetbaltrainer van diverse clubs .................... Entre oktober 2013 y augustus 2015 e tabata bondscoach di e seleccion nacional di Aruba. Franken werd vanaf 2013 tevens bondscoach van Aruba. Door onder andere overwinningen op Guam, Britse Maagdeneilanden (7-0 grootste overwinning ooit voor Aruba), Turks- en Caicoseilanden steeg Aruba van de 198e plaats naar de 120e plaats op de wereldranglijst. Franken stopte als bondscoach nadat Aruba in juni 2015 in de WK-kwalificatie 2018 uitgeschakeld werd door Barbados. Aruba ging echter toch door omdat Barbados een niet-speelgerechtigde speler had opgesteld en Franken werd ad-interim opgevolgd door Rini Coolen.[2] {{Appendix}} pl.wiki:Clubcarrière Een leerling van Feyenoord . Hij begon zijn voetbalcarrière bij DOTO . In 1998 stapte hij over naar FC Dordrecht . Daarna trad hij op in VVM en RKC Waalwijk . In 2002 keerde hij terug naar DOTO waar hij werd verkozen tot aanvoerder van het team. In mei 2006 verhuisde hij naar BVV Barendrecht [1] . In februari 2007 tekende hij bij RVVH [2] , waarin hij tot 2010 speelde. nl.wiki:Giovanni Francesco Zacharias Franken (Rotterdam, 14 november 1979) is een Nederlands voormalig profvoetballer en huidig voetbaltrainer. Franken deed mee op 6 februari 2008 met de Nederlandse Antillen in de met 0-1 gewonnen wedstrijd in en tegen Nicaragua. In de finale voor kwalificatie voor de voorronde van het WK verloren de Nederlandse Antillen van Haïti met 1-0. Hierna bedankte Franken definitief als international voor de Nederlandse Antillen. In totaal speelde hij 7 interlands. es.wiki:Giovanni Franken (Róterdam, Países Bajos; 14 de noviembre de 1977) es un exfutbolista profesional de Curazao, aunque cuenta también con la nacionalidad neerlandesa. Se desempeñaba en el terreno de juego como mediocampista y actualmente se dedica a la profesión de director técnico. en.wiki: Giovanni Francesco Zacharias Franken[1] (born 14 November 1977) is a retired footballer who played as a midfielder and head coach of the under-21 team of ADO Den Haag. Born in the Netherlands, Franken represented the Netherlands Antilles at international level. He was also head coach of the Aruba national football team between October 2013 and August 2015. --------------------- {{Variante|a}} {{Futbolista |nomberdihungado = '''Puppy Diaz'''| |Nomber = Johan Paul Diaz |potret = |Fecha di nasementu = [[19 di desèmber|19 di december]] [[1936]] |Siudat di nasementu = |Pais di nasementu = {{ABW}} |Nashonalidat = hulandes |Posishon = portero |club = SV La Fama }} '''Paul Johan (Puppy) Diaz''' (n. [[19 di desèmber|19 di december]] [[1936]] na [[Aruba]] f. [[30 di september]] [[2007]]) tabata un futbolista internacionalista di [[Aruba]] cu tabata keeper ? hunga pa [[SV La Fama|La Fama]], e seleccion nacional Arubano y e seleccion Antiyano. == Biografia == E club di futbol La Fama a produci masha hopi bon futbolista cu a representa nos isla den exterior, manera Pupy Diaz, un di e miho keepernan cu nos isla y Antiyas a conoce. Sr. Debaristo Kock tabata un tempo presidente di e ekipo La Fama. Ora mi menciona keeper, mi ta corda e dicho cu tabata bisa: "E keeper a coy e bala den su gobi of e keeper a gobi e bala", kiermen cu el a coy e bala den su brasa. El a cera e bala. Indudablemente Paul Johan (Pupy) Diaz tabata un di e figuranan mas importante den e paginanan di historia di futbol di Savaneta, Aruba y Antiyas. Pupy a nace na Aruba dia 19 di december 1936. E ta yiu di Anton Oomen y Maria de Jesus Diaz. Dia 12 di december 1958 Pupy a contrae matrimonio cu Lidia Bisslik y nan tin tres yiu: Carina, Paul y John. Nan tin tambe tres nieto: Ridley, Johana y Marc. Durante su hubentud Pupy tabata un di e futbolistanan mas talentoso cu Aruba a conoce, specialmente como keeper. Den su epoca como deportista, el a participa na diferente campeonato na nivel nacional y tambe internacional, hungando pa e seleccionnan di Aruba y di Antiyas. Pupy su trayectorio como deportista, pero mas importante como futbolista, a causa furor durante hopi aña, pero na cierto momento e mester a retira gradualmente for di deporte debi na un malesa cu a bin ta deteriorando su curpa pa hopi tempo y cu practicamente a oblig'e retira casi completamente. A pesar di esaki, su amor y pasion pa e deporte futbol a keda intacto y e pasion aki e tabata desea semper pa sirbi como legendario pa e futuro generacionnan. Pupy, na varios ocasion, a keda honra durante diferente evento deportivo. Un di su ultimo reconocimento publico y honor cu el a ricibi, tabata den un torneo di futbol di Lifida cu La Fama a organisa. Ki bunita regalo esaki tabata pa duna Pupy e honor cu e merece. Alabes e chikitinnan por a duna Pupy un regalo cu e por a hiba den su curason pa eternidad. E ocasion aki sigur a lanta Pupy su animo, pasobra tabata un momento hopi dificil door cu e tabata sinti su mes hopi kibra di salud. Sinembargo, el a conta cu e cooperacion valioso di su asistentenan y dokternan pa asina e por a lanta e dia ey hopi bon pa gradici e ekiponan y e publico presente pa e homenahe aki. Un alegria grandi tabata reina den e publico pa mira Pupy canando poco poco y cu e sonrisa di semper riba su cara ora e tabata hisa su man di saludo y gradicimento na tur esnan presente. Esaki siguramente a trece e recuerdonan di antes ora cu Pupy den su ekipo tabata saluda e publico despues di cada wega cu nan tabata gana. Dia 30 di september 2007, den oranan di mainta tempran di diasabra, e noticia a plama rond den tur skina di nos isla cu nos legendario den futbol Pupy Diaz a bay laga nos. Esaki indudablemente a laga atras hopi lagrima y dolor pa su famia pero tambe pa henter Aruba y naturalmente recuerdo di su epoca mas gl<ref>[https://archive.org/details/BNADIGARUBIANA3117/page/n9/mode/1up?q=patin+pret&view=theater Historia di Savaneta], Adolf (Dufi) Kock, 2009</ref> {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Botta, Angel}} [[Category:Hende]] [[Category:Futbol na Aruba]] Na Augustus 1955 Botta a dirihi e seleccion Arubano den e Campeonato Centro Americano y Del Caribe na Honduras. Aruba a perde 3 - 2 cu Costa Rica, 2 — 1 cu Corsou gana Cuba 5 - 1, tabla 1 — 1 cu Honduras y perde {{Appendix}} Despues di su carera profesional den futbol, Angel Botta a dicidi di bin Aruba na 1952, unda el a cuminsa traha como entrenador di muchanan di Socotoro, Aruba Jrs. Den Aruba Jrs. Angel Botta tabata hungador, pero tambe tabata e DT di e muchanan di Socotoro. Na 1955 Angel Botta a forma parti di e hungadornan cu a hinca un record di 93 goal den un campeonato. Fuera di Botta, tin esnan ya den paz decanse, cu ta Leo Rodriguez. Gochi Brion, Juan Briezen y Ruben Arrango. Fuera di Aruba Jrs. Angel Botta tabata Director Tecnico di seleccion di Aruba,y tambe di Antiyas, ora cu Aruba a gana e derecho di forma seleccion di Antiyas. Banda di esaki, e tabata entrenador di e.o. Tropical, cu a bira subkampeon di Aruba. tabata entrenador tambe di RCA, hibando e team tri-color n'e prome team Arubano cu a logra e titulo campeonil di Copa Antiyano. Mescos el a haci tambe ora e tabata DT di Estrella na 1970.<ref>{{citeer web|url=https://archive.org/details/BNA-DIG-AWEMAINTA-2011-08-17/page/n27/mode/1up?q=angel+botta&view=theater|Mundo deportivo ta yora Angel Botta|AweMainta|datum=2011-08-17|bezochtdatum=2023-04-25}}</ref> Asina por mira cu Angel Botta tabata entrenador di varios equipo di Aruba, haciendo futbol grandi cu ta keda solamente na historia, si compara e futbol di awendia, unda nos a bay atras. Un di e gran logronan sigur cu ta keda den historia, ta ora cu selec- cion di Aruba, a gana Saprissa di Costa Rica cu e score minimo, 1 -0. E goal aki a wordo anota pa Doc Williams, pero mester bisa cu e logro aki ta tambe danki na defensa solido di Aruba, y cu un Puppy Diaz, kende tabata grandi entre e 3 latanan. Miembronan di team di Aruba e tempo ey tabata Puppy Diaz den goal, den defensa nos ta haya Mario Mateo y Tuyo Werleman. Den medio campo tabata Watty Vos, Edwin Dirksz y Jose Boye. Como delantero, nos tabatin Antero Giel, Evenio Gonzalez, Gochi Brion, Doc Williamsy Juchi Jansen. Esaki tabata e unico seleccion cu a gana Saprissa, cu tabata gana tur su compromisonan internacional. Awe sigur mundo di deporte y sigur futbol ta yora fayecimento di Angel Botta, kende su entiero lo tuma lugar sigur na Aruba. E unico reconocimento cu Angel Botta a haya, ta cu e Centro Tec- nico na Stadion Frans Figaroa a ser yama na su nomber. Cu Angel sosega na paz. NOTES wikiwand Era un antiguo argentina de fútbol jugador y entrenador . La mayor parte de su carrera la ha desarrollado en Aruba, donde el centro técnico de fútbol nacional lleva su nombre. futboli- sta profesional di fama internacional. I mi no ta ke- re cu na Aruba lo tin algun hende cu no a tende nunca di Angel Botta. otta ha hecho un nombre para Aruba, haciendo que el club de Aruba Juniors con el que ganó el campeonato en 1953. Ese mismo año, dirigió el equipo de Antillas Holandesas en el 4 º lugar de la Copa CCCF . Dos años más tarde, compitió en la misma competición, pero esta vez al frente de la selección de Aruba que le lleva a la 5 º lugar. En 1974, dirigió a República Dominicana en los Juegos Centroamericanos y del Caribe . En 1996, volvió al timón de la selección de Aruba y se convirtió en el primer técnico en liderarla en un torneo clasificatorio para el Mundial , en este caso las eliminatorias para el Mundial de 1998 , sin mucho éxito ya que perdió dos veces ante la dominicana. República (2-3 y 1-3). Establecido durante mucho tiempo en Aruba, Ángel Botta entrenó a la mayoría de los clubes de la isla (Aruba Juniors, SV La Fama , SV Dakota , SV Estrella , Tropical, Racing Club Aruba , Brasil Juniors, SV Caiquetio , SV Juventud Tanki Leendert , entre otros) . El murió dentroagosto 2011 en el Hospital Dr. Horacio E. Oduber en Oranjestad . Tenía la enfermedad de Alzheimer . Un di e gran logronan sigur cu ta keda den historia, ta ora cu selec- cion di Aruba, a gana Saprissa di Costa Rica cu e score minimo, 1 -0. E goal aki a wordo anota pa Doc Williams, pero mester bisa cu e logro aki ta tambe danki na defensa solido di Aruba, y cu un Puppy Diaz, kende tabata grandi entre e 3 latanan. Miembronan di team di Aruba e Den decada sesenta el a 1952 el a fungi tambe como director tecnico di e [[Seleccion nacional di futbol di Aruba (masculino)|seleccion di Aruba]] y na 1960, 1961 y 1966 di e seleccion Antiano, cu e tempo ey tabata forma den mayoria pa hungadornan Arubano. Den e [[Weganan Centroamericano y di Caribe]] e seleccion a titula subcampeon na [[Cuba]] (1960); na di tres luga na e campeonato na [[Costa Rica]] y a obtene e medaya di plata na [[Puerto Rico]] (1966). Den [[Kopa antiano|Copa Antiyano]] el a yuda RCA pa gana na 1965, sigui pa Estrella na 1970, siendo e unico dos clubnan di Aruba pa logra esaki.<ref name="SdP"/> ------------- {{Databox}} '''Rovien Ostiana''' (☆ [[14 di febrüari|14 di februari]] [[2002]] na [[Aruba]]??) ta un futbolista Arubano cu ta hunga ..... pa Jong Volendam y e [[Seleccion nacional di futbol di Aruba (masculino)|seleccion nacional di Aruba]]. en.wiki: Rovien Ostiana (born 14 February 2002) is an Aruban footballer who most recently played for Jong Volendam and the Aruba national team. Club career As a youth, Ostiana played for SV SVV beginning in at least 2013.[1] For the 2020/2021 season, he joined English club Enfield Town of the Isthmian League Premier Division, suiting up for the under-19 team.[2] He returned to the Netherlands in 2021, signing for Kozakken Boys.[3] In July 2022, he moved to Jong Volendam of the Tweede Divisie. Team manager Kizito Musampa stated that Ostiana was his ideal image of a true number six.[4] Shortly after joining the club, he appeared in a 8–0 friendly victory over SV De Rijp.[5] He was joined on the Volendam roster by fellow Dutch Caribbean player Quincy Hoeve, a Bonaire international. In August 2023 the two players linked up in a league match against Koninklijke HFC.[6] International career Ostiana made his senior international debut for Aruba on 11 September 2023 in a 2023–24 CONCACAF Nations League C match against the Cayman Islands.[7] He scored his first goal for the national team in the second minute of the eventual 2–1 victory.[8][9] On the next matchday, Ostiana scored his second goal in two matches as Aruba defeated the United States Virgin Islands to remain undefeated and top its group.[10][11] ------------------ {{Variante|a}} {{Databox}} '''Jean-Marc Antersijn''' (☆ [[5 di yanüari|5 di januari]] [[1996]] na [[Aruba]]) ta un portero profesional di Aruba, ku ta hunga pa e seleccion nacional di [[Kòrsou]]. E ta agente liber y ta actualmente sin club. Jean-Marc Antersijn a nase na Aruba den bario di [[Noord]]. E tabata hunga futbol pa [[SV Nacional]] y a yega di forma parti di e seleccion U-13 di Aruba. Cu 17 aña el a bai [[Chile]], unda e tabata train cu e club Union La Calera.<ref>[https://m.voetbalzone.nl/nieuws/dat-ik-ziyech-daar-zag-was-een-onbewuste-motivatie-om-door-te-gaan/395526 Jean-Marc Antersijn], Voetbalzone.nl (27 di oktober 2021) </ref> Un aña despues e ta muda pa Hulanda pa bira futbolista profesional. Despues di core stage na PEC Zwolle, e ta move pa Haaglandia y otro clubnan Hulandes. Entre 2020 i 2021 e ta milita cu FC Eskilstuna y Arlanda na [[Suesia|Suecia]]. Na 2021 e ta firma cu Atlantic City. == Seleccion Arubano == Antersijn ta gana e premio "Golden Glove Award" pa su actuacion excelente durante e torneo CFU U-20 na 2014. Aruba tambe a ricibi e premio "Fair Play Award".<ref>{{citeer web|url=http://www.sportsmax.tv/?q=articles/2015/01/08/concacaf-u20-aruba%E2%80%99s-u-20-keeper-aims-impress-jamaica |titel=CONCACAF U20: Aruba's U-20 'keeper aims to impress in Jamaica &#124; Digicel SportsMax |werk=Sportsmax.tv |datum=2017-04-20 |bezochtdatum=2023-08-04}}</ref><ref>{{citeer web |url=http://www.cfufootball.org/index.php/men-s-u20/9518-trinidad-and-tobago-win-cfu-under-20-championship |titel=Trinidad and Tobago Win CFU Under 20 Championship &#124; CFU Men's U20 |werk=Cfufootball.org |date=2014-09-20 |bezochtdatum=2023-08-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20140922130648/http://www.cfufootball.org/index.php/men-s-u20/9518-trinidad-and-tobago-win-cfu-under-20-championship |archive-date=2014-09-22 |url-status=dead }}</ref><ref>{{citeer web|url=http://www.digicelsportsmax.com/?q=articles/2015/01/11/players-watch-arubas-jean-marc-antersijn |titel=Players to Watch: Aruba's Jean Marc Antersijn |werk=Digicel SportsMax |date=2017-04-20 |bezochtdatum=2023-08-04}}</ref> Den seleccion Arubano bou di coach Giovanni Franken el a hunga un wega amistoso contra [[Guam]] (2-0) na 2014.<ref>{{citeer web|url=https://int.soccerway.com/matches/2014/03/31/world/friendlies/aruba/guam/1650833/ |title=Aruba vs. Guam - 31 di maart 2014 - Soccerway |werk=Int.soccerway.com |date=2014-03-31 |bezochtdatum=2023-08-04}}</ref> {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Antersijn, Jean-Marc}} [[Category:Futbolista]] [[Category:Hende]] [[Category:Futbòl na Aruba]] __NOINDEX__ 8ryvyzhooo1rop9nv1rzicrjiow1078 206433 206432 2026-10-07T18:31:01Z Caribiana 8320 /* Klup */ 206433 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ * {{ABW|bandera}}: [[Lista di hungado di e seleccion nacional di futbol di Aruba]] - [[Jeffrey Werleman]] - [[Michel Lopez]] - [[Yahmani Eisden]] - [[Stiven Rua]] - * {{CUW|bandera}}: [[Gina van Kessel]] - [[Brandley Kuwas]] - [[Jetro Willems]] - [[Patrick Kluivert]] - [[Remco Bicentini]] - [[Quinten Martinus]] - [[Kemy Augustin]] - [[Charlison Benschop]] ----------- {{Variante|c}} {{Infobox futbolista|variante=c | nomber = Jordi Paulina | imagen = | imagen hachura = | descripcion = <!-- Seccion di informacion personal --> | nomber completo = | fecha nacemento = [[23 di sèptèmber]] [[2004]] | luga nacemento = Odijk | pais nacemento = [[Hulanda]] | fecha fayecimento = | luga fayecimento = | pais fayecimento = | nacionalidad = {{NLD}} | nacionalidad_dep = {{CUW}} | haltura = 191 | pia = drechi <!-- Seccion di club profecional --> | debut = 2022 | debut ekipo = | club actual = [[File:Flag of Germany.svg|20px|border]] Fortuna Düsseldorf | liga = 3° Liga | number = 27 | posicion = delantero | contract = 20 di yüni 2030 <!-- Seccion di seleccion nacional --> | seleccion = {{CUWf}} | debut seleccion = 13 di novèmber 2025 | number seleccion = | participa = 5 | goal = 4 <!-- Seccion di trayectoria --> | temporada = 2022–2024<br />2024–2026<br />2024<br />2026– | club = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] USV Hercules<br/>[[File:Flag of Germany.svg|20px|border]] Borussia Dortmund II<br/>[[File:Flag of Germany.svg|20px|border]] Borussia Dortmund<br/>[[File:Flag of Germany.svg|20px|border]] Fortuna Düsseldorf <!-- Seccion di Prestacion --> | campeonato = | medaya = | competencia = | compeonato2 = | medaya2 = | competencia2 = | actualisa = 7 di òktober 2026 }} '''Jordi Leander Paulina''' (☆ [[23 di sèptèmber]] [[2004]] na Odijk, [[Hulanda]]) ta un [[futbol]]ista profeshonal kurasoleño-hulandes ku ta hunga komo delantero. Aktualmente, e ta hunga pa Fortuna Düsseldorf i pa e [[Selekshon nashonal di futbòl di Kòrsou (maskulino)|selekshon nashonal di Kòrsou]]. ==Karera== Jordi Paulina a nase na Hulanda i ta di desendensia kurasoleño. El a haña su formashon futbolístiko den e akademianan hubenil di VV Jonathan, FC Utrecht i USV Hercules.<ref>[https://www.vi.nl/nieuws/paulina-binnen-een-halfjaar-van-amateurs-naar-debuut-voor-dortmund Paulina binnen een halfjaar van amateurs naar debuut voor Dortmund], vi.nl (30 di oktober 2024)</ref> ===Klup=== Na ougùstùs 2022, Paulina a debutá ku e ekipo senior di USV Hercules den Kopa KNVB.<ref>Dave Aalbers,[https://www.vi.nl/pro/hoe-een-amateur-een-transfer-naar-borussia-dortmund-maakte Hoe een amateur een transfer naar Borussia Dortmund maakte], vi.nl (23 di yüni 2024)</ref> Den e winter di e temporada 2022-2023, el a wòrdu promové definitivamente pa e ekipo senior. Durante e temporada 2023-2024, el a bira titular regular. Dia 21 di desèmber 2023, Paulina a forma parti di e ekipo di USV Hercules ku a derotá [[AFC Ajax|Ajax]] 3-2 den e di dos buèlta di Kopa KNVB. El a duna e pase pa e promé gol di Hercules, anotá pa Tim Pieters.<ref>[https://www.rtvutrecht.nl/sport/3674898/wat-een-sensatie-amateurs-hercules-stunten-in-de-beker-met-3-2-zege-op-ajax Wat een sensatie: amateurs Hercules stunten in de beker met 3-2 zege op Ajax], RTV Utrecht (21 di desèmber 2023)</ref> Dia 15 di mei 2024, a keda anunsiá ku Paulina lo transferí pa Borussia Dortmund despues di e temporada, kaminda el lo a hunga pa e ekipo reserva, Borussia Dortmund II, den e di 3 Liga.<ref>[https://www.usvhercules.nl/jordi-paulina-tekent-contract-bij-borussia-dortmund/ Jordi Paulina tekent contract bij Borussia Dortmund], USV Hercules</ref> Dia 29 di òktober 2024, el a hasi su debut ku e promé ekipo di Borussia Dormund komo suplente den un derota di 1-0 kontra VfL Wolfsburg den Kopa DFB.<ref>[https://www.nu.nl/voetbal/6333479/ex-hercules-speler-paulina-debuteert-half-jaar-na-droomstap-bij-verlies-dortmund.html?referrer=https%3A%2F%2Fen.wikipedia.org%2F Ex-Hercules-speler Paulina debuteert half jaar na droomstap bij verlies Dortmund], nu.nl (29 di òktober 2024)</ref> Na 2025, Paulina a hunga prinsipalmente pa Borussia Dortmund II. Dia 3 di yanüari 2026, Paulina a a transferí pa Fortuna Düsseldorf, firmando un kontrato te 30 di yüni 2030.<ref>{{de}}[https://www.f95.de/news/34479-fortuna-verstarkt-sich-mit-jordi-paulina Fortuna verstärkt sich mit Jordi Paulina], f95.de (3 di yanüari 2026)</ref> ===Internashonal=== Na novèmber 2025, Paulina a risibí su promé yamada pa e selekshon di Kòrsou pa e eliminatorio di [[Kopa Mundial di Futbòl|Kopa Mundial di FIFA]] 2026.<ref>{{Citeer web |url=https://www.espn.nl/voetbal/artikel/_/id/15909277/advocaat-maakt-selectie-curacao-bekend-voor-cruciale-wk-kwalificatieduels |titel=Advocaat maakt selectie Curaçao bekend voor cruciale WK-kwalificatieduels |datum=2025-11-03 |bezochtdatum=2025-11-03 |werk=ESPN.nl |taal=nl}}</ref> El a hasi su debut internashonal dia 13 di novèmber 2025 kontra [[Bermuda]], kaminda el a marka dos gol den un viktoria di 7-0.<ref>[https://www.rfi.fr/en/sports/20251114-curacao-thrash-bermuda-7-0-to-top-world-cup-qualifying-group-as-jamaica-held Curacao thrash Bermuda 7-0 to top World Cup qualifying group as Jamaica held], rfi.fr (14 di novèmber 2025)</ref> <ref>[https://www.espn.nl/voetbal/artikel/_/id/15962344/paulina-na-droomdebuut-klaar-voor-jamaica-een-van-de-belangrijkste-wedstrijden-ooit-voor-curacao Paulina na droomdebuut klaar voor Jamaica: "Eén van de belangrijkste wedstrijden ooit voor Curaçao"] ESPN.nl, 18 november 2025</ref> Paulina a hunga tambe kontra [[Jamaica]] dia 18 di novèmber 2025.[[9]] Na sèptèmber 2026, el a kontribuí na un kòmbèk di Kòrsou kontra [[Costa Rica]] den [[CONCACAF Nations League|Liga di Nashonnan di CONCACAF]]. Despues di a keda atras 3-0 den e prome mita, Kòrsou a logra bira e partido i gana 4-3. Paulina a marka e gol di viktoria den e di 82 minüt i a kontribuí tambe na e otro golnan den e kòmbèk.<ref>[https://www.vi.nl/nieuws/gouden-wissels-helpen-advocaat-en-curacao-aan-zinderende-comeback Gouden wissels helpen Advocaat en Curaçao aan zinderende comeback] VI.nl, 25 september 2026</ref> Dia 4 di òktober 2026, Paulina a marka e gol di empate den un empate di 1-1 kontra [[Trinidad i Tobago]] na [[Port of Spain]]. Ku e resultado aki, Kòrsou a keda invikto den e fase di grupo i a klasifiká pa e kuartfinalnan di Liga di Nashonnan.<ref>Hans Hofstra, [https://www.curacao.nu/nieuws/sport/96877/curacao-plaatst-zich-voor-kwartfinales-na-gelijkspel-tegen-trinidad-en-tobago Curaçao plaatst zich voor kwartfinales na gelijkspel tegen Trinidad en Tobago], curacao.nu (4 di òktober 2026)</ref> ====Lista di gol ==== {| class= "wikitable" width="89%" style="text-align:center ! width="3" scope="col" |# ! width="5" scope="col" |Fecha ! width="20" scope="col"|Lugá ! width="15" |Oponente ! width="1" scope="col" |Skor ! width="1" scope="col" |Resultado ! width="1" scope="col" |Torneo |- | 1 || rowspan="2" |13-11-2025 || rowspan="2" | [[File:Flag of Bermuda.svg|22px|border]] [[Bermuda]] || rowspan="2" |[[File:Flag of Bermuda.svg|22px|border]] [[Bermuda]] || 3–0 ||rowspan="2" |7–0 || rowspan="2" | Kualifikashon [[Kopa Mundial di Futbòl|Kopa Mundial di FIFA]] 2026 |- | 2 || 5-0 |- | 3|| 24-09-2026 || [[File:Flag of Costa Rica.svg|22px|border]]<br/> [[San Jose]]|| [[File:Flag of Costa Rica.svg|22px|border]] [[Costa Rica]]|| 4–3 || 4–3 || rowspan="2" | 2026–27 [[CONCACAF Nations League|Liga di Nashonnan]] / Liga A |- | 4 || 4-10-2026 ||[[File:Flag of Trinidad and Tobago.svg|22px|border]]<br/> [[Port of Spain]]||[[File:Flag of Trinidad and Tobago.svg|22px|border]] [[Trinidad i Tobago]]|| 1-1 ||1-1 |- |} == Link eksterno == * [https://www.national-football-teams.com/player/101614/Jordi_Paulina_4.html Jordi Paulina], national-football-teams.com * [https://www.soccerway.com/player/paulina-jordi/CIpEhvPq/ Jordi Paulina], soccerway.com {{Appendix|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid =1378588990|titulo=Jordi Paulina}} {{References}} }} {{DEFAULTSORT::Paulina, Jordi}} [[:Kategoria:Hende]] [[:Kategoria:Futbolista]] [[:Kategoria:Futbòl na Boneiru]] ---------- Na novèmber 2025, Paulina a risibí su promé yamada pa e selekshon di Kòrsou pa e eliminatorio di [[Kopa Mundial di Futbòl|Kopa Mundial di FIFA]] 2026. El a hasi su debut internashonal dia 13 di novèmber 2025 kontra [[Bermuda]], kaminda el a marka dos gol den un viktoria di 7-0.<ref>https://www.rfi.fr/en/sports/20251114-curacao-thrash-bermuda-7-0-to-top-world-cup-qualifying-group-as-jamaica-held Curacao thrash Bermuda 7-0 to top World Cup qualifying group as Jamaica held], rfi.fr (14 di novèmber 2025)</ref> Dia 3 di novèmber 2025, Paulina a wòrdu yamá pa e selekshon nashonal di futbòl di Kòrsou pa Dick Advocaat. El a wòrdu inkluí den e selekshon pa e eliminatorionan pa Kopa di Mundu kontra Bermuda i Jamaica.<ref>{{Citeer web |url=https://www.usvhercules.nl/oud-herculanen-jordi-paulina-deveron-fonville-in-selectie-curacao/ |titel=Oud Herculanen Jordi Paulina & Deveron Fonville in selectie Curaçao – USV Hercules |bezochtdatum=2025-11-03 |taal=nl-NL |archiefdatum=2025-11-08 |archiefurl=https://web.archive.org/web/20251108072654/https://www.usvhercules.nl/oud-herculanen-jordi-paulina-deveron-fonville-in-selectie-curacao/ |dodeurl=ja }}</ref><ref>{{Citeer web |url=https://www.espn.nl/voetbal/artikel/_/id/15909277/advocaat-maakt-selectie-curacao-bekend-voor-cruciale-wk-kwalificatieduels |titel=Advocaat maakt selectie Curaçao bekend voor cruciale WK-kwalificatieduels |datum=2025-11-03 |bezochtdatum=2025-11-03 |werk=ESPN.nl |taal=nl}}</ref> El a skor dos gol den su promé partido kontra Bermuda (un viktoria di 7-0).<ref>[https://www.espn.nl/voetbal/artikel/_/id/15962344/paulina-na-droomdebuut-klaar-voor-jamaica-een-van-de-belangrijkste-wedstrijden-ooit-voor-curacao Paulina na droomdebuut klaar voor Jamaica: "Eén van de belangrijkste wedstrijden ooit voor Curaçao"] ESPN.nl, 18 november 2025</ref> Na sèptèmber 2026, durante su di tres aparishon internashonal, Paulina a skor e gol final den un viktoria di 4-3 riba Costa Rica. Danki na su gol—setup pa Juninho Bacuna—e tim di head coach Dick Advocaat a logra gana e partido di Liga di Nashonnan di CONCACAF, apesar di a keda atras 3-0 na kuminsamentu di e di dos mitar.<ref>[https://www.vi.nl/nieuws/gouden-wissels-helpen-advocaat-en-curacao-aan-zinderende-comeback Gouden wissels helpen Advocaat en Curaçao aan zinderende comeback] VI.nl, 25 september 2026</ref> {{Appendix}} ----------------- {{Variante|c}} {{Infobox futbolista|variante=c | nomber = Gina van Kessel | imagen = | imagen hachura = | descripcion = <!-- Seccion di informacion personal --> | nomber completo = | fecha nacemento = [[3 di mart]] [[1993]] | luga nacemento = [[Alkmaar]] | pais nacemento = [[Hulanda]] | fecha fayecimento = | luga fayecimento = | pais fayecimento = | nacionalidad = {{NLD}} | nacionalidad_dep = {{CUW}} | haltura = | pia = <!-- Seccion di club profecional --> | debut = | debut ekipo = | club actual = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] | liga = Promé Divishon | number = | posicion = | contract = <!-- Seccion di seleccion nacional --> | seleccion = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] [[Hulanda]] U-16, U-17 | debut seleccion = | number seleccion = | participa = 2 | goal = 1 | seleccion2 = [[File:Flag of Curaçao.svg|20px|border]] [[Kòrsou]] U-17, U-20 | debut seleccion2 = | number seleccion2 = | participa2 = 7 | goal2 = 0 | seleccion3 = {{CUWf}} | debut seleccion3 = 10 di yüni 2015 | number seleccion3 = | participa3 = 25 | goal3 = 8 <!-- Seccion di trayectoria --> | temporada = 2013– | club = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] <!-- Seccion di Prestacion --> | campeonato = | medaya = | competencia = | compeonato2 = | medaya2 = | competencia2 = | actualisa = 28 di sèptèmber 2026 }} '''Gino van Kessel''' (☆ [[3 di mart]] [[1993]] na [[Alkmaar]]) ta un futbolista kurasoleño-hulandes ku ta hunga komo ...... E ta representa [[Kòrsou]] na nivel internashonal. == Karera == ===Karera internashonal=== Penso a representa [[Hulanda]] na nivel hubenil? Na sèptèmber 2026, Penso a wòrdu konvoká pa e [[Selekshon nashonal di futbòl di Kòrsou (maskulino)|selekshon nashonal di Kòrsou]] pa == Link eksterno == * [https://www.espn.co.uk/football/team/squad/_/id/11678/sort/height/Curazao Curaçao squad], espn.co.uk * [https://www.transfermarkt.com/kyano-penso/profil/spieler/1146449 Profil Kyano Penso], transfermarkt.com {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Kessel, Gino van}} [[:Kategoria:Hende]] [[:Kategoria:Futbolista]] [[:Kategoria:Futbòl na Kòrsou]] ----------------- {{Variante|c}} {{Infobox futbolista|variante=c | nomber = Jort van der Sande | imagen = | imagen hachura = | descripcion = <!-- Seccion di informacion personal --> | nomber completo = | alias = | fecha nacemento = [[25 di yanüari]] [[1996]] | luga nacemento = | pais nacemento = {{NLD}} | fecha fayecimento = | luga fayecimento = | pais fayecimento = | nacionalidad = | haltura = | pia = <!-- Seccion di club profecional --> | debut = | debut ekipo = | club actual = [[File:Flag of Indonesia.svg|20px|border]] Bali United | liga = Promé Divishon | number = 3 | posicion = Delantero | contract = <!-- Seccion di seleccion nacional --> | seleccion = {{BONf}} | debut seleccion = | number seleccion = | participa = 28 | goal = 1 <!-- Seccion di trayectoria --> | temporada = 2012–2014<br>2014–2018<br>2018–2024<br>2024-2025<br>2025- | club = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] VV Smitshoek<br>[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Kozakken Boys<br>[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] RKC Waalwijk<br>[[File:Flag of Saudi Arabia.svg|20px|border]] El-Hazem<br>[[File:Flag of Saudi Arabia.svg|20px|border]] Abha <!-- Seccion di Prestacion --> | campeonato = | medaya = | competencia = | compeonato2 = | medaya2 = | competencia2 = | actualisa = 10 di yüni 2026 }} '''Jort van der Sande''' ('s-Hertogenbosch, [[25 di yanüari]] [[1996]]) ta un futbolista boneriano-hulandes ku normalmente ta hunga komo delantero. El a bandoná e klup eskoses Dundee United na ougùstùs 2025 pa SC Cambuur. Van der Sande a hasi su debut den e selekshon nashonal di futbòl di Boneiru na 2023. ==Karera di klup== Van der Sande ta djòin for di SC Cambuur, kaminda el a hunga un ròl klave den e promoshon pa Eredivisie temporada pasá. Den e Keuken Kampioen Divisie, el a skor nuebe gol i a proveé ​​dos asistensia.<ref name="Jort"/> Aunke Van der Sande a nase na Den Bosch dia 25 di yanüari 1996, e ta hunga internashonalmente pa e selekshon nashonal di Boneiru. E delantero ta forma parti di e selekshon boneriano pa vários aña kaba i ta representá e isla durante partidonan internashonal. E atacante a cuminsa su educacion di futbol na SV Audacia y VV Heeswijk, despues di cual el a progresa door di e academia hubenil di FC Den Bosch. Tabata einan ku el a hasi su avance tambe den futbòl profeshonal. Siguientemente, el a hunga pa FC Eindhoven, NAC Breda, i ADO Den Haag.<ref name="Jort"/> Durante su tempu na FC Eindhoven, e tabata un kompañero di e aktual kapitan indones, Jay Idzes, kende e tempu ei a hasi e transishon di e tim hubenil pa e promé tim.<ref name="Jort"/> Na 2024, Van der Sande a opta pa un aventura den eksterior ku e klup eskoses Dundee United. Un temporada despues, el a regresa Hulanda pa bisti e camiseta di SC Cambuur. Awor, un otro reto den eksterior ta sper’é, e biaha aki na Indonesia.<ref name="Jort"/> ==Karera internashonal== Riba 5 di òktober 2023, Van der Sande a wòrdu inkluí den e selekshon di selekshon nashonal di futbòl di Boneiru pa e coach nashonal Rilove Janga pa e partido internashonal kontra Anguilla dia 12 di òktober den e Liga di Nashonnan di CONCACAF 2023-24. Van der Sande tabata eligibel pasobra el a biba riba e isla di Caribe pa cinco aña durante su hubentud. Mesora el a hasi su debut internashonal komo titular i a hunga henter e partido, kual Boneiru a gana 2-0 kontra di Anguilla.[2] Siguientemente, el a wòrdu yamá mas frekuentemente pa e selekshon nashonal, i dia 8 di sèptèmber 2024, el a skor su promé gol pa Boneiru ora el a haña e nèt den e derota di 2-1 for di kas kontra El Salvador den e Liga di Nashonnan di CONCACAF 2024/25. --------------- Segun gerente general Yabes Tanuri, e yegada di e delantero ta un eskoho deliberá di e staf tékniko. “Nos ta anunsiá ofisialmente ku Jort van der Sande ta nos hungadó stranhero nobo pa e temporada benidero. Su yegada ta kuadra ku e nesesidatnan di e personal tékniko. A base di su eksperensia i estadístikanan komo delantero, nos ta spera ku e por duna un kontribushon signifikante na Bali United. Nos ta spera ku e adaptá lihé na e liga indones. Bon Bini na Bali, i nos ta spera di logra un éksito huntu den Tanuri,” Tanuri a bisa. deklarashon di e klup.<ref name="Jort">Hans Hofstra, [https://www.bonaire.nu/nieuws/sport/92813/bonairiaans-international-jort-van-der-sande-tekent-bij-bali-united https://www.bonaire.nu/nieuws/sport/92813/bonairiaans-international-jort-van-der-sande-tekent-bij-bali-united], bonaire.nu (26 di yüli 2026)</ref> {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Sande, Jort van der}} [[:Kategoria:Hende]] [[:Kategoria:Futbolista]] [[:Kategoria:Futbòl na Boneiru]] ---------------- {{Variante|c}} {{Infobox futbolista|variante=c | nomber = | imagen = | imagen hachura = | descripcion = <!-- Seccion di informacion personal --> | nomber completo = Jarzinho Saul Emmanuel Pieter | alias = | fecha nacemento = | luga nacemento = [[Willemstad]] | pais nacemento = {{CUW}} | fecha fayecimento = | luga fayecimento = | pais fayecimento = | nacionalidad = | haltura = | pia = <!-- Seccion di club profecional --> | debut = | debut ekipo = | club actual = [[File:Flag of Saudi Arabia.svg|20px|border]] Abha | liga = Promé Divishon | number = 3 | posicion = Defensa | contract = <!-- Seccion di seleccion nacional --> | seleccion = {{CUWf}} | debut seleccion = 6 di òktober 2016 | number seleccion = | participa = 28 | goal = 1 <!-- Seccion di trayectoria --> | temporada = 2012–2014<br>2014–2018<br>2018–2024<br>2024-2025<br>2025- | club = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] VV Smitshoek<br>[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Kozakken Boys<br>[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] RKC Waalwijk<br>[[File:Flag of Saudi Arabia.svg|20px|border]] El-Hazem<br>[[File:Flag of Saudi Arabia.svg|20px|border]] Abha <!-- Seccion di Prestacion --> | campeonato = | medaya = | competencia = | compeonato2 = | medaya2 = | competencia2 = | actualisa = 10 di yüni 2026 }} '''Jarzinho Saul Emmanuel Pieter''' (☆ [[11 di novèmber]] [[1987]] na [[Willemstad]] – † [[9 di sèptèmber]] [[2019]] na [[Port au Prince]]) tabata un futbolista di Kòrsou ku tabata hunga komo kiper. Karera di klup Pieter a kuminsá su karera ku RKSV Centro Dominguito, kaminda el a bira un di e portero mas importante den futbòl lokal. Ku e klup aki, el a gana varios kampionato di Kòrsou, inkluyendo titulonan na 2012, 2013, 2015 i 2016. Durante e periodo aki, Centro Dominguito tabata un di e ekiponan dominante riba e isla. Despues di mas ku dies aña ku e klup, Pieter a transferí na 2018 pa SV VESTA. Ku e equipo aki, el a logra un logro historiko ora ku VESTA a bira kampion di Kòrsou pa promé biaha den su historia. Internashonal Pieter a hasi su debut pa e selekshon nashonal di Kòrsou na 2013, poco tempu despues di su promé titulo ku Centro Dominguito. El a forma parti di e selekshon durante varios aña, mayoria di biaha komo di dos portero despues di Eloy Room. El a partisipá den torneo manera e Kampionato Karibe 2014, kaminda Kòrsou a debuta na e ronda final, i tambe den e Kopa Oro di CONCACAF 2017. Den e ultimo torneo aki, Kòrsou a logra un exito historiko ora ku nan a gana e kampionato karibeño i kualifiká pa e Kopa Oro. Morto Na sèptèmber 2019, Pieter tabata ku e selekshon nashonal na Haití pa un partido di CONCACAF Nations League. Poco despues di yega, el a kuminsá sinti malu. Dia 9 di sèptèmber 2019, el a wòrdu hañá morto den su kamber di hotel na Port-au-Prince, probablemente debí na un paro kardiako. Su morto a kousa gran tristesa den Kòrsou i den mundu di futbòl. Durante e siguiente partido di e selekshon, a wòrdu tene un momento di silensio na su memoria. Despues di su morto, a wòrdu establesé e “Jarzinho Pieter Kids Fund Project” na su honor. == Karera == ===Klup=== Pieter a hunga pa [[RKSV Centro Dominguito]] y SV VESTA na [[Kòrsou]] i a titulá seis biaha kampeon di Kòrsou. Den zomer di 2018, el a hunga pa [[SV Juventus]] na [[Boneiru]] pa vários luna. === Internashonal === Un rato despues di a gana su di dos titulo nacional cu RKSV Centro Dominguito na 2013, Pieter a wordo yama pa e seleccion nacional di futbol di Curaçao pa entrenador nacional Ludwig Alberto. Tres dia despues di su di 26 cumpleaños, el a debuta den e prome partido di e torneo ABCS 2013 contra Aruba, un partido cu Curaçao a gana 2-0. Den e final contra Surinam dos dia despues, cual Curaçao a perde 3-1, Pieter un biaha mas a hunga full e 90 minuut den gol pa su pais natal. Ta te na sèptèmber 2014 Pieter a keda selektá pa e selekshon di Kòrsou atrobe. Pa e eliminatorio di Kampionato di Karibe 2014, el a wòrdu yamá pa e selekshon di Kòrsou dor di Ingemar Pieternella i a hunga den tur tres partido di grupo den e promé buèlta. Curaçao a termina prome y a avansa pa e di dos buelta di clasificacion, unda nan a bolbe termina na di dos luga tras di Martinique. Pieter a hunga den tur tres partido di grupo di Pieternella. Despues di a klasifiká ku éksito, e selekshon nashonal a partisipá den e finalnan na Jamaica na novèmber 2014 pa promé biaha den historia. Danki na su actuacionnan consistente durante e eliminatorionan, Pieter tabata tambe e portero regular di su pais den e finalnan y a hunga e 90 minuut completo den tur tres partido di grupo di su team. Sinembargo, Curaçao a perde den Grupo A contra Trinidad y Tobago, Cuba, y Guyana Frances, y finalmente a termina ultimo den e grupo cu 0 punto y un diferencia di gol di 5:10, loke a conduci na un eliminacion trempan di e torneo. E siguiente aña, Pieter a wòrdu remplasá komo portero di promé eskoho pa Eloy Room; Zeus de la Paz i Marcello Pisas tambe a hunga pa e selekshon nashonal e aña ei, promé ku Eloy Room a bira e úniko promé eskoho for di 2016. Pieter tabata e portero di reserva di De la Paz den por lo ménos dos partido internashonal na 2015 i despues mester a warda un aña promé ku e wòrdu yamá atrobe. For di e promé buèlta di e eliminatorionan pa Kopa Karibe 2017, Pieter tabata e portero di reserva di Eloy Room i seguidamente a keda riba banki pa e selekshon di Kòrsou—ku eksepshon di algun partido. Dia 22 di maart 2017, Pieter a hunga den un partido amistoso no oficial contra El Salvador cu no a wordo reconoci pa FIFA. Despues ku Curaçao a klasifiká ku éksito pa e Kampionato di Karibe, nan a gana e buèlta final di Martinique, asina klasifiká pa e Kopa di Oro di CONCACAF 2017. Asina mes e team a termina ultimo den Grupo C sin anota ni un punto of gol y a keda elimina trempan. Durante e periodo aki, Pieter tabata konsistentemente e reserva di Room. Despues di esei, Pieter a keda e di dos eskoho tras di Room den un seri di partidonan amistoso, e klasifikashonnan di Liga di Nashonnan di CONCACAF 2019-21, i e Kopa di Oro di CONCACAF 2019. Kamber a keda pa Merka despues di partisipashon den e Kopa di Oro. === Morto === Na kuminsamentu di sèptèmber 2019, el a kuminsá e kampaña di Liga di Nashonnan di CONCACAF 2019-21 ku e selekshon nashonal di Kòrsou i tabata un biaha mas riba banki tras di Eloy Room den un viktoria di 1-0 riba Haiti dia 7 di sèptèmber. Un dia despues, el a bula ku e selekshon nashonal pa e kapital haitiano, Port-au-Porce, pa nan di dos partido di regreso, grupo Haiti. E mesun dia ei, Pieter a keha di ta sinti malu. E siguiente mainta, el a wòrdu hañá morto den su kamber di hotèl na Marriott na Port-au-Prince; el a muri di paro kardiako.<ref>[https://www.mirror.co.uk/sport/football/news/jairzinho-pieter-dead-curacao-goalkeeper-19934472 Jairzinho Pieter dead: Curacao goalkeeper suffers cardiac arrest on eve of qualifier] (englisch), abgerufen am 18. Oktober 2019</ref> E partido kontra Haiti a wòrdu hunga apesar di morto di Pieter i a terminá den un empate di 1-1; un minüt di silensio a wordu observa promé ku kickoff den su memoria. <ref>[https://www.washingtonpost.com/sports/2019/09/10/day-before-an-international-match-goalie-curacao-died-heart-attack/ The day before an international match, a goalie from Curacao died of a heart attack] (englisch), abgerufen am 18. Oktober 2019</ref> Despues di a skor e gol di empate, [[Elson Hooi]] di Kòrsou a hisa un T-shirt ku e number di Pieter i e palabra “LEGENDA” riba dje pa e kámaranan.<ref>{{en}}[https://www.youtube.com/watch?v=uAUpujswL_c Curacao and Haiti played an exciting 1-1 draw], abgerufen am 18. Oktober 2019</ref> Despues di su morto, e Proyekto di Fondo di Mucha Jarzinho Pieter a wòrdu establesé na su honor.<ref>[https://kikotapasando.com/2019/10/03/grupo-amigunan-di-pieter-ku-un-inisiativa-bunita-t-shirt-speshal-pa-duna-honor-i-alabes-fundraising-pa-yunan-di-jarzinho-pieter/ Grupo ‘amigunan di Pieter’ ku un inisiativa bunita T-shirt speshal pa duna honor i alabes fundraising pa yunan di Jarzinho Pieter] (Papiamentu), abgerufen am 18. Oktober 2019</ref> ====Selekshon nashonal di Kòrsou==== Na 2013, el a hasi su debut pa e selekshon nashonal di futbòl di Kòrsou, kaminda e tabata prinsipalmente portero di reserva. Pieter a forma parti di e selekshon di Kòrsou na [[Kopa Oro di CONCACAF]] 2017 i 2019 i [[Kopa Karibe]] 2014 i 2017. Ku Kòrsou, Pieter a gana e Kopa Karibe na 2017. Pieter a fayesé dia 9 di sèptèmber 2019, na e edat di 31 aña den e hotèl di hungadónan na Port-au-Prince, Haiti, kaminda e tabata ku e selekshon nashonal di futbòl di Kòrsou pa un partido den [[CONCACAF Nations League]].<ref>[https://web.archive.org/web/20191018084407/https://www.concacaf.com/en/article/concacaf-statement-09092019 Concacaf Statement], concacaf.com, 9 di sèptèmber 2019.</ref> ==Lista di honor== ; RKSV Centro Dominguito :[[Promé Divishon|Sekshon Pagá / Promé Divishon]]: 2012, 2013, 2015, 2016, 2017 ; SV Vesta : Promé Divishon: 2019 ; {{CUW}} : [[Kopa Karibe]]: 2017 : King's Cup: 2019 ==Link eksterno== *[https://www.national-football-teams.com/player/54167/Jarzinho_Pieter.html Profiel op national-football-teams.com] * {{Transfermarkt|300410}} * {{NFTPlayer|54167}} * [https://caribbeanfootballdatabase.com/curacao/players/jairzinhopieter.html Jarzinho Pieter] in der Caribbean Football Database (englisch) {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Pieter, Jarzinho}} [[:Kategoria:Hende]] [[:Kategoria:Futbolista]] [[:Kategoria:Futbòl na Kòrsou]] --------------- {{Variante|c}} {{Infobox futbolista|variante=c | nomber = | imagen = | imagen hachura = | descripcion = <!-- Seccion di informacion personal --> | nomber completo = | alias = | fecha nacemento = | luga nacemento = [[Willemstad]] | pais nacemento = {{CUW}} | fecha fayecimento = | luga fayecimento = | pais fayecimento = | nacionalidad = | haltura = | pia = <!-- Seccion di club profecional --> | debut = | debut ekipo = | club actual = [[File:Flag of Saudi Arabia.svg|20px|border]] | liga = Promé Divishon | number = 3 | posicion = Defensa | contract = <!-- Seccion di seleccion nacional 1--> | seleccion = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] [[Hulanda]] U-15 | debut seleccion = 2011 | number seleccion= | participa = 36 | goal = 4 <!-- Seccion di seleccion nacional 2--> | seleccion2 = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] [[Hulanda]] | debut seleccion2= | number seleccion2= | participa2 = 6 | goal2 = 0 <!-- Seccion di seleccion nacional 3--> | seleccion3 = {{CUWf}} | debut seleccion3 = 5 di sèptèmber 2025 | number seleccion3= | participa3 = 3 | goal3 = 0 <!-- Seccion di trayectoria --> | temporada = 2012–2014<br>2014–2018<br>2018–2024<br>2024-2025<br>2025- | club = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] VV Smitshoek<br>[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Kozakken Boys<br>[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] RKC Waalwijk<br>[[File:Flag of Saudi Arabia.svg|20px|border]] El-Hazem<br>[[File:Flag of Saudi Arabia.svg|20px|border]] Abha <!-- Seccion di Prestacion --> | campeonato = | medaya = | competencia = | compeonato2 = | medaya2 = | competencia2 = | actualisa = 10 di yüni 2026 }} === Internashonal === For di 2012 pa 2017, Bazoer a hasi un total di 33 aparishon pa diferente selekshon hubenil di Hulanda, anotando tres gol. Ku e selekshon U-17, el a gana e kampeonato oropeo di UEFA U-17 na [[Slovenia]] na 2012. Dia 13 di novèmber 2015, el a hasi su debut pa e selekshon nashonal senior den un wega amistoso kontra Wales (3-2). Na 2016, e mediokampista a hasi sinku aparishon mas den partidonan amistoso. ====Selekshon nashonal di Kòrsou==== Ya for di 2013, Kòrsou a aserká Bazoer pa firma kuné komo un internashonal hubenil.<ref>{{cite web |language=en |url=http://www.concacaf.com/page/ConfederationDetail/0,,12813~2730083,00.html|title=U-20 finals set for Mexico, U-17s to Panama|publisher=CONCACAF.com|date=2012-11-04 |access-date= |url-status=|archive-url=https://web.archive.org/web/20120413211011/http://www.concacaf.com/page/ConfederationDetail/0,,12813~2730083,00.html|archive-date=2012-04-13}}</ref> Dia 29 di ougùstùs 2025, FIFA a aprobá e petishon di Bazoer pa kambia su afiliashon nashonal di Hulanda pa Kòrsou.<ref>{{cite web|url=https://knowledge.fifa.com/change-of-association-platform |language=en |title=FIFA Change of Association Platform|work=knowledge.fifa.com|date=2025-08-29 |accessdate=2026-06-10}}</ref> El a hasi su debut pa e selekshon nashonal di futbòl di Kòrsou dia 5 di sèptèmber 2025 den un wega di eliminashon pa Kopa di Mundu kontra Trinidad i Tobago, ku a terminá 0-0.<ref>{{cite web |language=en |url= https://www.sofascore.com/football/match/curacao-trinidad-and-tobago/mdcsCqx |title=Trinidad and Tobago v Curaçao|date=2025-09-05 |work=sofascore.com |access-date=2026-06-10}}</ref> Na mei 2026, el a wòrdu nombrá den e selekshon final di Kòrsou pa e [[Kopa Mundial di Futbòl|Kopa Mundial di FIFA]] 2026, e promé aparishon di e pais na e torneo.<ref>{{cite web|title=Smallest nation Curacao name debut World Cup squad|url=https://www.bbc.com/sport/football/articles/c70798249j0o|date=2026-05-18|access-date=2026-06-10}}</ref> {{Appendix}} {{Malchi:Navegashon Selekshon Nashonal di Futbòl di Kòrsou KM 2026}} {{DEFAULTSORT:Bazoer, Riechedly}} [[:Kategoria:Hende]] [[:Kategoria:Futbolista]] [[:Kategoria:Futbòl na Kòrsou]] ===Internashonal=== ====Selekshon nashonal di Kòrsou==== Fonville a wòrdu yamá pa e selekshon nashonal di Kòrsou pa e partidonan di klasifikashon pa [[Kopa Mundial di Futbòl|Kopa Mundial]] 2026 di [[FIFA]] kontra Bermuda i Jamaica dia 13 i 18 di novèmber 2025.<ref>{{cite web|url= https://www.gelderlander.nl/nec/deveron-fonville-heeft-een-unieke-route-afgelegd-richting-nec-ik-moest-opeens-verder-kijken-dan-voetbal~ae1d1e4d/?referrer=https%3A%2F%2Fwww.google.com%2F|website=Gelderlander.nl|accessdate=|title= Deveron Fonville took a unique path to NEC: "I suddenly had to look beyond football."|date=2025-11-12}}</ref> Na mart 2026, el a konfirmá su desishon pa hunga pa Kòrsou<ref>{{citeer web |url=https://www.voetbalprimeur.nl/nieuws/2069306/nec-verdediger-fonville-over-keuze-tussen-nederland-en-cura-ao.html |titel=NEC-verdediger gelinkt aan Oranje: 'Ik heb met mijn hart voor Curaçao gekozen' |datum=2026-03-21 |taal=nl}}</ref> i dia 18 di mei 2026 a wòrdu nominá pa e tim final pa Kopa Mundial 2026, apesar di no a hunga promé.<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/sport/football/articles/c70798249j0o |titel=2026 World Cup: Curacao name debut 26-man squad |datum=2026-05-18 |language=en |work=BBC}}</ref> El a hasi su debut pa Kòrsou dia 30 di mei 2026 den e partido preparatorio pa Mundial kontra Eskosia.<ref>[https://www.vi.nl/nieuws/advocaat-laat-fonville-debuteren-namens-cura-ao-tegen-schotland Advocaat laat Fonville debuteren namens Curaçao tegen Schotland], vi.nl (30 di mei 2026)</ref> -------------- {{Variante|c}} {{Infobox futbolista| variante = c | nomber = Godfried Roemeratoe | nomber completo = | imagen = Godfried Roemeratoe.JPG | descripcion = Godfried Roemeratoe na 2025. | fecha nacemento = [[19 di ougùstùs]] [[1999]] | luga nacemento = | pais nacemento = {{NLD}} | fecha fayecimento= | luga fayecimento = | pais fayecimento = | nacionalidad = | nacionalidad_dep = {{CUW}} | deporte = futbol | haltura = 178 | pia = drechi | club actual = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] FKC Waalwijk | liga = | number = 24 | posicion = Mediokampista <!-- Seccion di seleccion nacional 1--> | seleccion = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] [[Hulanda]] U-17, U-20 | debut seleccion= 2015 | number seleccion= | participa = 6 | goal = 0 <!-- Seccion di seleccion nacional 2--> | seleccion2 = {{CUWf}} | debut seleccion2 = 2023 | number seleccion2= | participa2 = 16 | goal2 = 1 | temporada = 2017–2018<br />2018–2022<br />2021–2022<br />2022–2023<br />2023– | club = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Jong FC Twente<br />[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] FC Twente<br />[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Willem II<br />[[File:Flag of Israel.svg|20px|border]] Hapoel Tel Aviv<br />[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] RKC Waalwijk }} '''Godfried Roemeratoe''' (☆ [[19 di ougùstùs]] [[1999]] na Oost-Souburg, [[Hulanda]]) ta un futbolista profeshonal ku ta hunga komo mediokampista pa RKC Waalwijk i pa e [[Selekshon nashonal di futbòl di Kòrsou (maskulino)| selekshon nashonal di Kòrsou]]. ==Karera== ===Klup=== ===Internashonal=== El a wòrdu yamá pa e selekshon nashonal di futbòl di Kòrsou pa e partidonan di klasifikashon pa Kopa Mundial di FIFA 2026 kontra Bermuda i Jamaica riba 13 i 18 di novèmber 2025.[7] ====Selekshon nashonal di Kòrsou==== {{Malchi:Navegashon Selekshon Nashonal di Futbòl di Kòrsou KM 2026}} {{Stub}} {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Roemeratoe, Godfried}} [[:Kategoria:Hende]] [[:Kategoria:Futbolista]] [[:Kategoria:Futbòl na Kòrsou]] ---------------- {{Variante|c}} {{Infobox futbolista| variante = c | nomber = Joshua Brenet | nomber completo = Joshua Benjamin Brenet | imagen = PSV Eindhoven, Teamcamp Bad Erlach, July 2014 (076).jpg | descripcion = | fecha nacemento = [[20 di mart]] [[1994]] | luga nacemento = Kerkrade | pais nacemento = {{NLD}} | fecha fayecimento= | luga fayecimento = | pais fayecimento = | nacionalidad = | nacionalidad_dep = {{CUW}} | deporte = futbol | haltura = 181 | pia = drechi | club actual = [[File:Flag of Turkey.svg|20px|border]] Kayserispor | liga = Superliga | number = 30 | posicion = Defensa <!-- Seccion di seleccion nacional 1--> | seleccion = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] [[Hulanda]] U-18, U-19, U-21 | debut seleccion = 2011 | number seleccion= | participa = 17 | goal = 0 <!-- Seccion di seleccion nacional 2--> | seleccion2 = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] [[Hulanda]] | debut seleccion2 = 9 di novèmber 2016 | number seleccion2= | participa2 = 2 | goal2 = 0 <!-- Seccion di seleccion nacional 3--> | seleccion3 = {{CUWf}} | debut seleccion3 = 6 di yüni 2024 | number seleccion3= | participa3 = 11 | goal3 = 1 | temporada = 2012–2018<br />2013–2015<br />2018–2022<br />2020<br />2021<br />2022–2024<br />2024–2025<br />2025–2026<br />2026– | club = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] PSV<br />[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Jong PSV<br />[[File:Flag of Germany.svg|20px|border]] Hoffenheim<br />→ [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Vitesse<br />[[File:Flag of Germany.svg|20px|border]] Hoffenheim<br>[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] FC Twente<br />[[File:Flag of Qatar.svg|20px|border]] Al-Rayyan SC<br />[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] [[Eskosia]] Livingston FC<br />[[File:Flag of Turkey.svg|20px|border]] Kayserispor }} '''Joshua Benjamin Brenet''' (☆ [[20 di mart]] [[1994]] na Kerkrade, [[Hulanda]]) ta un futbolista [[Hulanda|hulandes]] ku raisnan di [[Kòrsou]] ku ta hunga komo delantero. Aktualmente, e ta hunga pa Kayserispor i pa e [[Selekshon nashonal di futbòl di Kòrsou (maskulino)| selekshon nashonal di Kòrsou]]. ==Karera== ===Klup=== ===Internashonal=== ====Selekshon nashonal di Kòrsou==== {{Malchi:Navegashon Selekshon Nashonal di Futbòl di Kòrsou KM 2026}} {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Brenet, Joshua }} [[:Kategoria:Hende]] [[:Kategoria:Futbolista]] [[:Kategoria:Futbòl na Kòrsou]] ------------ (☆ na ) ta un futbolista ku raisnan di Kòrsou ku ta hunga komo . Aktualmente, el ta hunga pa i pa e selekshon nashonal di Kòrsou. == Karera == === Hoben === <Optional: youth clubs in 1–2 sentences> El a kuminsá su karera na i despues a pasa pa <academy/club>. === Klup === Dia , el a hasi su debut profeshonal pa den un partido kontra .[#] <Season/period>: <short summary – appearances/goals if known> Na , el a transferí pa .<optional fee/contract>[#] Na , el a firma ku .[#] <Keep each club to 1–2 sentences max> === Internashonal === <Optional: youth national teams> El a representá na nivel hubenil (si aplicabel). El a hasi su debut pa Kòrsou dia den un kontra . <Optional highlight (ONLY if notable)> Dia , el a <goal/assist/event> den un partido kontra . <Optional: tournament/qualification> El tabata parti di e selekshon ku a <achievement, e.g. klasifiká pa Mundial 2026>. ----------- {{Variante|c}} E '''lista di hungado di e seleccion nacional di futbol di Aruba''' ta duna un bista di tur futbolista cu tin por lo menos cinco wega internacional pa [[Aruba]] riba nan nomber. E lista no ta incluí partidonan pa e [[Selekshon Antiano di Futbòl|selekshon nashonal di futbol di Antias Hulandes]], solamente e partidonan internacional di pais Aruba despues di su status aparte na 1986. == Lista di hungado == {| class="wikitable sortable" width=90% style="text-align:center;" |- align=left ! width=5% | № ! width=15% | Hungadó ! width=5% | № di partido hungá ! width=5% | № di gol ! width=15% | Debut ! width=15% | Ultimo wega |- | 1 || align="left" | [[Fernando Lewis]] || 11 || 0 || 5 juni 2015 || 14 juni 2017 |- | 2 || align="left" | [[Noah Harms]] || 11 || 0 || 10 oktober 2017 || 4 juni 2022 |- | 3 || align=left | [[Walter Bennett (Aruba)|Walter Bennett]] || 17 || 0 || 21 augustus 2011 || 18 oktober 2023 |- | 4 || align=left | [[Gregor Breinburg]] || 13 || 0 || 2019 || 21 november 2023 |- | 5 || align="left" | [[Terence Groothusen]] || 27 || 1 || 2016 || 9 oktober 2021 |- | 6 || align="left" | [[Josh Gross]] || 25 || 3 || 2021 || |- | 7 || align="left" | [[Annuar Kock]] || 48 || 13 || 2019 || |- | 8 || align="left" | '''[[Matthew Lentink]]'''|| 70 || 16 || 2016 || |- | 9 || align="left" | [[Nickenson Paul]] || 10 || 3 || 10 oktober 2017 || 16 juni 2021 |- | 10 || align="left" | [[Bradley Martis]] || 12 || 0 || 2011 || 17 juli 2017 |- | 11 || align=left | [[Diederick Luidens]] || 17 || 1 || 5 juni 2019 || 21 november 2023 |- | 12 || align="left" | '''[[Rovien Ostiana]]''' || 11 || 1 || 2024 || |- | 13 || align="left" | [[Darryl Baly]] || 38 || 2 || 2011 || 13 juni 2023 |- | 14 || align="left" | [[Jaybrien Romano]] || 10 || 1 || 23 maart 2018 || 1 juli 2019 |- | 15 || align=left | [[Javier Jimenez]] || 16 || 5 || 2011 || 3 oktober 2021 |- | 16 || align="left" | [[Jayden Kruydenhof]] || 14 || 0 || 2021 || |- | 17 || align="left" | '''''[[Jonathan Richard]]''''' || 19 || 1 || 2021 || |- | 18 || align="left" | [[Isaï Marselia]] || 23 || 0 || 2023 || |- | 19 || align="left" | [[Tyron Perret Gentil]] || 39 || 1 || 2016 || |- | 20 || align=left | [[Leroy Oehlers]] || 37 || 5 || 2019 || |- | 21 || align=left | [[Theric Ruiz]] || 17 || 0 || 2011 || 3 oktober 2021 |- | 22 || align=left | [[Jean-Luc Bergen]] || 34 || 10 || 2015 || 18 oktober 2023 |- | 23 || align="left" | [[Raymond Baten]]|| 39 || 21 || 2016 || 9 juni 2024 |- | 24 || align=left | [[Gillian Justiana]] || 16 || 0 || 2011 || 10 oktober 2017 |- | 25 || align="left" | '''''[[Gervane Kastaneer]]''''' || 27 || 9 || 12 oktober 2018 || |- | 26 || align="left" | [[Gino van Kessel]] || 25 || 8 || 2015 || 27 september 2022 |- | 27 || align="left" | '''''[[Brandley Kuwas]]''''' || 35 || 2 || 22 mart 2017 || |- | 28 || align="left" | [[Darryl Lachman]] || 33 || 1 || 2015 || 16 juni 2021 |- | 29 || align="left" | '''''[[Jürgen Locadia]]''''' || 12 || 1 || 13 yuni 2023 || |- | 30 || align=left | '''''[[Jearl Margaritha]]''''' || 21 || 5 || 7 september 2023 || |- | 31 || align=left | [[Michaël Maria]] || 29 || 2 || 2015 || 24 september 2022 |- | 32 || align="left" | '''[[Nathan Markelo]]''' || 11 || 0 || 2022 || 6 juni 2024 |- | 33 || align=left | '''[[Cuco Martina]]''' || 63 || 1 || 2011 || 9 juni 2024 |- | 34 || align="left" | [[Shermaine Martina]] || 10 || 0 || 27 maart 2018 || 17 juni 2023 |- | 35 || align="left" | [[Shelton Martis]] || 11 || 1 || 2014 || 11 juni 2015 |- | 36 || align="left" | [[Papito Merencia]] || 18 || 4 || 14 november 2013 || 27 maart 2016 |- | 37 || align=left | [[Dustley Mulder]] || 17 || 0 || 2015 || 17 juli 2017 |- | 38 || align=left | [[Gevaro Nepomuceno]] || 50 || 8 || 2014 || 13 juni 2023 |- | 39 || align="left" | [[Jeremy de Nooijer]] || 15 || 0 || 2015 || 25 maart 2021 |- | 40 || align="left" | [[Jarzinho Pieter]] || 11 || 0 || 14 november 2013 || 15 november 2014 |- |} ----------------- {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Antonisse, Jeremy}} [[:Kategoria:Futbolista]] [[:Kategoria:Futbòl na Kòrsou]] ===Selekshon nashonal di Kòrsou=== For di 2011, Martina ta representá Kòrsou na nivel internashonal, meskos ku su ruman [[Javier Martina]]. Tur dos a partisipá den e eliminatorionan pa kualifikashon di [[Kopa Mundial di Futbòl]] 2014 di [[FIFA]].<ref> {{citeer web|titel=''Martina verlies weer met Curaçao'' |url=https://www.bd.nl/rkc-waalwijk/martina-verliest-weer-met-curacao~a988f976/?referrer=https%3A%2F%2Fwww.google.com%2F|werk= bn.nl }}</ref> Martina a bira un lider importante den e selekshon i a fungi komo kapitan. Bou di su liderato, Kòrsou a logra klasifikashon pa e CONCACAF Gold Cup 2017 i CONCACAF Gold Cup 2019. Despues di un eliminashon den fase di grupo na 2017, e tim a logra yega kuarto final na 2019, kaminda nan a pèrdè 1–0 kontra [[Estadonan Uni di Amérika|Merka]]. Un di e mihó logro di Martina ku Kòrsou tabata e viktoria den e [[Kopa Karibe]] 2017 dia 25 di yüni 2017, despues di a derotá Jamaica 2–1 den final. El a keda selektá pa e Tim di Aña di [[CONCACAF]] 2018, un rekonosementu pa su prestashon na nivel regional. Martina tambe a representá Kòrsou den varios edishon di [[Kopa Oro di CONCACAF]], inkluyendo 2017, 2019 i 2025. == Link eksterno == * [https://www.soccerway.com/player/martina-cuco/IiT86r0s/ Profil Cuco Martina], soccerway.com {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Martina, Cuco}} [[:Kategoria:Futbolista]] [[:Kategoria:Futbòl na Kòrsou]] -------------- {{Infobox futbolista| variante = a | nomber = Michel Lopez | fecha nacemento = [[3 di novèmber|]3 di november]] [[1972]] | luga nacemento = {{ABW}} | pais nacemento = | facha fayecimento = | luga fayecimento = | pais fayecimento = | nacionalidad = Hulandes | haltura = 169 <!-- Seccion di club profecional --> | debut = | debut ekipo = | club actual = | liga = [[Division di Honor (Aruba)|Division di Honor]] | number = | posicion = Mediocampo <!-- Seccion di seleccion nacional --> | seleccion = {{ABWf}} | debut seleccion = | number seleccion = | participa = 4 (0) | goal = <!-- Seccion di trayectoria --> | temporada = 2000-2002<br>2003–2005<br /> 2005–2011<br /> 2011–2013<br /> 2016–2017<br /> 2017-2018<br /> 2021-2022 | club = [[File:Flag of Aruba.svg|20px|border]] [[SV Independiente Caravel|SV Caravel]]<br />[[File:Flag of Aruba.svg|20px|border]] [[SV Estrella]]<br />[[File:Flag of Aruba.svg|20px|border]] [[SV La Fama]]<br />[[File:Flag of Aruba.svg|20px|border]] [[SV Dakota]]<br />[[File:Flag of Aruba.svg|20px|border]] [[SV Independiente Caravel|SV Caravel]]<br />[[File:Flag of Aruba.svg|20px|border]] [[SV Juventud Tanki Leendert|SV Tanki Leendert]]<br />[[File:Flag of Aruba.svg|20px|border]] [[SV Independiente Caravel|SV Caravel]] }} '''Michel Lopez''' (☆ [[3 di novèmber|3 di november]] [[1972]] na [[Santa Cruz]]) ta un ex-futbolista [[Aruba]]no cu a hunga primordialmente como mediocampista defensivo. El a forma parti di e [[seleccion nacional di futbol di Aruba (masculino)|seleccion nacional masculino di Aruba]]. == Bida y carera == Michel Lopez a nace y lanta na Santa Cruz, Aruba. === Carera den club === Michel López a kuminsá su karera di klup den e Divishon di Honor di nivel haltu di Aruba, kaminda e tabata afiliá ku SV Dakota durante e temporada 1999/2000 komo mediokampista defensivo.[6] Estadisticanan detaya di e periodo aki, incluyendo aparicionnan y golnan, ta limita den registronan disponibel, reflehando e documentacion modesto di futbol domestico di Aruba e tempo ey. López ta wòrdu notá komo retirá di wega profeshonal, sin mas transferensia òf periodo di klup dokumentá den basenan di dato grandi.[1] Den su karera despues di wega, López a keda enbolbí den futbòl di Aruba komo miembro di direktiva i mènedjer di e sekshon hubenil na SV Estrella, kontribuyendo na e programanan di desaroyo di e klup segun e registronan di e organisashon.[7] === Carera internacional === Lopez a debuta pa e seleccion nacional di Aruba dia 18 di mart 2000 den un partido contra [[Puerto Rico]], kaminda el a remplasá pa Kenrick Bradshaw durante e partido ku a tuma lugá na Estadio Sixto Escobar.[8] E partido, cu a termina den un empate 2-2. Lopez a gana dos kap pa e selekshon nashonal di futbòl di Aruba durante e kampaña di klasifikashon pa Kopa Mundial di FIFA 2002 na CONCACAF, tur dos aparishon ta bini komo suplente.[2][1] Representando su nashon na nivel internashonal, el a aparesé den eliminatorio pa Kopa Mundial pa e selekshon maskulino di Aruba durante kuminsamentu di añanan 2000, aparesé komo defensa den partidonan limitá.[1][2] Su debut a tuma lugá dia 18 di mart 2000, den un empate di 2-2 kontra Puerto Rico den e di dos wega di e promé buèlta, kaminda el a remplasá pa Kenrick Bradshaw durante e partido ku a tuma lugá na Estadio Sixto Escobar.[8] Aruba a gana e wega di ida 4-2 na kas dia 12 di mart 2000, i a avansá riba agregashon 6-4, markando un di e promé éksitonan di e nashon den kompetensianan sanshoná pa FIFA despues di nan miembresia na 1988.[8] López a kontribuí defensivamente den su tempu limitá riba tereno, yudando pa sigurá e resultado sin pèrdè mas gol.[8] López su di dos i último aparishon a tuma lugá dia 16 di aprel 2000, remplasando pa Richard Jacobs den un derota di 0-4 kontra Barbados den e di dos buelta di e di dos buèlta na Stadion Nashonal di Barbados.[9] Aruba a pèrdè e wega di ida 1-3 na kas dia 2 di aprel 2000, i a keda eliminá riba agregashon 1-7, kabando nan kareda di klasifikashon.[9] Den e wega aki, López a bolbe duna sosten na mediokampo pero no por a influensiá e resultado ya ku Barbados a dominá.[9] Werleman a debuta pa e seleccion nacional di Aruba dia 26 di mart 2008 den un partido contra [[Antigua i Barbuda|Antigua & Barbuda]]. Entre 2008 y 2010 el a representa Aruba den cuater partido internacional, incluyendo weganan clasificatorio pa [[Kopa Oro di CONCACAF|Copa Oro di CONCACAF]] y [[Kopa Mundial di Futbòl|Copa Mundial di FIFA]].<ref name=:"1"/> Tambe el a participa den partidonan amistoso. Aunke Aruba no a logra avansa den e torneonan aki, Werleman su contribucion a forma parti di e desaroyo di futbol internacional Arubano den e periodo ey.<ref name=:"1"/> == Link externo == * [https://ca.soccerway.com/player/werleman-jeffrey/Qwr0P4tO/ Profiel riba soccerway.com] * [https://www.besoccer.com/player/jeffrey-werleman-398765 Jeffrey Werleman], besoccer.com {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Werleman, Jeffrey}} [[:Kategoria:Futbolista]] [[:kategoria:Futbòl na Aruba]] Su promé timnan a inkluí SV Independiente Caravel (2000–2002) i SV Estrella Santa Cruz (2003–2005), kaminda el a mehorá su abilidatnan den liganan doméstiko. Despues el a hunga pa SV La Fama Savaneta di 2005 pa 2011, SV Dakota di 2011 pa 2013, SV Independiente Caravel na 2016–2017, SV Juventud Tanki Leendert na 2017–2018, un '''Jeffrey Werleman''' ta un kiper di futbòl i eks miembro di e selekshon nashonal di futbòl di Aruba.[1][2] Su promé klup tabata Caravel.[3] -------------------------- {{Infobox futbolista| variante = a | nomber = Yahmani Eisden | imagen = | imagen hanchura = | descripcion = <!-- Seccion di informacion personal --> | nomber completo = | alias = | fecha nacemento = [[19 di yüli|19 di juli]] [[2005]] | luga nacemento = | pais nacemento = [[Aruba]] | facha fayecimento = | luga fayecimento = | pais fayecimento = | nacionalidad = Hulandes | haltura = 187 <!-- Seccion di club profecional --> | debut = | debut ekipo = | club actual = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] FC Den Bosch | liga = | number = | posicion = Portero <!-- Seccion di seleccion nacional --> | seleccion = {{ABWf}} | debut seleccion = | number seleccion = | participa = | goal = <!-- Seccion di trayectoria --> | temporada = | club = Brasil Jrs, [[SV La Fama|La Fama]], Santa Fe y [[SV Dakota|Dakota]] }} '''Jahmani Yahvon Yahmal Eisden''' (☆ [[19 di yüli|19 di juli]] [[2005]] na [[Aruba]]) ta un keeper arubiano cu desde temporada 2024/25 ta hunga como bolante pa FC Den Bosch. E ta internacionalista pa e [[seleccion nacional di futbol di Aruba (masculino)|ekipo nacional masculino di Aruba]] desde == Carera == === Carera den club === Jahmani Eisden''' ta Eisen ta un keeper hoben cu a ser yama pa defende e gol di nos seleccion nacional. E tin 18 aña di edad, ta pisa 75KG y ta midi 1.87M di haltura. E campeonato aki e la hunga cu Ijsselmeervogels su categoria O21. E la hunga tambe cu e team grandi di Ijsselmeervogels, y t’e portero mas jong cu a debuta den e team grandi. E siguiente campeonato e lo ta formando parti di un club profesional. E tin 2 oferta riba mesa y lo mester dicidi cual e ta acepta. Na Aruba e la milita den varios club, entre otro Brasil Jrs, La Fama, Santa Fe y ultimo Dakota caminda el a titula campeon di Aruba. E la forma parti den varios categoria hubenil di seleccion di Aruba incluyendo e seleccion U-20 cu a participa na Guatemala. Den tur e seleccionnan e tawata capitan. Esaki sigur ta mustra su madurez y su habilidad di ta lider. E ta compronde e wega bon, tin hopi bon refleho, bon reaccion y ta bon cu e bala na su pia tambe. E ta coach su team bon y ta mantene su liñanan organisa. E ta yiu di e conocedo artista [[Ataniro]]. == Link externo == * [https://int.soccerway.com/players/matthew-lentink/142467/ Profiel riba soccerway.com] * [https://www.transfermarkt.com/matthew-lentink/profil/spieler/159034 Profiel di entrenado riba transfermarkt.nl] {{Appendix}} For di madre patria Hulanda nos a ricibi e grato noticia cu e hoben portero Jahmani Eisden a firma cu FC Den Bosch p’e temporada 2024/2025. Cu su 18 aña, Eisden ya a wordo convoca pa defende porteria di e seleccion nacional di Aruba.<ref>https://24ora.com/jahmani-eisden-ta-uni-oficialmente-na-fc-den-bosch/ Jahmani Eisden ta uni oficialmente na FC Den Bosch], 24ora.com (22 di juni 2024)</ref> Den e temporada anterior el a hunga den e categoria sub-21 di Ijsselmeervogels y tambe a debuta cu e prome ekipo, convirtiendo den e portero mas hoben pa haci esaki. P’e proximo temporada Eisden lo forma parti di un club profesional despues di a ricibi dos oferta, unda cu e mester a dicidi cua pa acepta. Na Aruba, Eisden a milita den varios club, incluyendo Brazil Jrs., La Fama, Santa Fe y mas recientemente Dakota, unda cu el a consagra como campeon di Aruba. Fuera di esey, el a forma parti di diferente categoria hubenil di e seleccion di Aruba, incluyendo sub-20 cu a participa na Guatemala, siendo capitan den tur di nan. E experiencia aki ta demostra su madurez y capacidad di liderazgo. Eisden ta destaca pa su comprension di wega, su reflehonan, reaccion rapido y habilidad cu e bala de su pianan. Tambe e ta conoci pa su capacidad pa dirigi su ekipo y mantene e defensa organisa. Jahmani Eisden ta yiu homber di e conocido cantante Janiro “Atanio” Eisden y su firma cu FC Den Bosch ta marca un importante paso den su prometedor carera deportivo. ------------------------------ {{Infobox futbolista | variante = a | nomber = Stiven Melchor Rua | imagen = | imagen hanchura = | descripcion = <!-- Seccion di informacion personal --> | nomber completo = | alias = | fecha nacemento = [[1990]] | luga nacemento = [[Medellin]] | pais nacemento = [[Colombia]] | facha fayecimento = | luga fayecimento = | pais fayecimento = | nacionalidad = | haltura = 177 <!-- Seccion di club profecional --> | debut = | debut ekipo = | club actual = [[File:Flag of Aruba.svg|20px|border]] [[SV Britannia]] | liga = | number = 1 | posicion = Portero <!-- Seccion di seleccion nacional --> | seleccion = {{ABWf}} | debut seleccion = | number seleccion = | participa = | goal = <!-- Seccion di trayectoria --> | temporada = | club = }} '''Stiven Melchor Rua''' (☆ [[1990]] na [[Medellin]]) ta un futbolista [[Aruba]]no cu ta hunga como portero den [[Division di Honor (Aruba)|division honor]] pa [[SV Britannia]]. E ta internacionalista pa e [[seleccion nacional di futbol di Aruba (masculino)|ekipo nacional masculino di Aruba]]. == Carera == === Carera den club === Stiven Rua ta STIVEN Melchor Rua ta un di a 6 hungadonan local cu lo ta parti di e seleccion di Aruba. E tin 34 Aña di edad y ta pisa 71KG. Su Haltura ta 1.77M y su posicion ta Bolante. E ta naci na Medellin Colombia y a hunga futbol infantil pa cu e team Itagui Detaires.<ref>[https://drive.google.com/file/d/1qFLCkC_Rhg701h5wBl-UVq5rj0Hx_c6z/view Stiven Melchor Rua: Hecho en Aruba], AweMainta (6 di juni 2024)</ref> 34 ana Na 2002 e la bin Aruba y a hunga mayoria di su hubentud den e team di RCA. Cu su 17 aña e la debuta cu e team di Division di Honor y a logra conkista u total di 6 titulo di campeon cu e team tricolor. Actualmente e ta den su di dos aña cu e Pumanan di Piedra Plat [[SV Britannia]]. E tin tambe 4 titulo di [[Copa Betico Croes]] di cual 3 ta cu [[Racing Club Aruba|RCA]] y uno cu Britannia. Na 2008 e la sali “Rookie of the year.” E tin 3 titulo di “best midfielder” y tambe un titulo di “Goal getter” y un titulo di MVP, ambos e la gana na 2016. E ta un hungado hopi bon tecnica, bon tino di wega y experiencia den weganan grandi. E ta naci na Colombia pero e ta sintie mas Rubiano cu Juan Bembe. “Hecho en Aruba” y cla pa bay guera pa representa nos bunita isla. == Link externo == * [https://int.soccerway.com/players/matthew-lentink/142467/ Profiel riba soccerway.com] * [https://www.transfermarkt.com/matthew-lentink/profil/spieler/159034 Profiel di entrenado riba transfermarkt.nl] {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Melchor Rua, Stiven}} [[:Category:Futbolista]] [[:Category:Futbòl na Aruba]] --------------------------------------------------- '''JOSTHAN Maduro''' ta un otro keeper hoben cu a ser yama pa defende e gol di nos seleccion nacional. E tin 17 aña di edad, ta pisa 80KG y ta midi 1.88M di haltura. E ta hunga den e campeonato local p’e muchanan di Madiki SV Riverplate den Division di Honor. E la cuminsa su carera futbolistico den Bubali y e ultimo dos añanan aki e la milita den e team di Madiki.<ref>[https://drive.google.com/file/d/1P0kFQSalZd2S820aowZLuE5eCh7BeUJ9/view Josthan Maduro: Factor X], AweMainta (5 di juni 2024)</ref> Sigur un di e motibo grandi cu Riverplate ta logra drenta den e Copa Oro t’e bon actuacion di Josthan Maduro. E la ser scogi como e miho keeper di Division di Honor campeonato 2022/ 2023. E tin hopi bon refleho y ta destaca hopi cu e bala den su pia. Cu su pia robes e por pone e bala te dilanti e area grandi di e team contrario. E tin hopi bon tecnica, bon vision di wega, bon reaccion y ta un di e poco porteronan cu tin e factor X. E por dicidi un wega cu su glovenan pero tambe cu su pia. Seleccion Aruba sigur ta conta cu 3 tremendo keeper p’e compromisonan nos dilanti y Josthan Maduro sigur ta cla p’e reto. {{Appendix}} --------------------------------------------- {{Infobox futbolista | variante = a | nomber = Rovien Ostiana | imagen = | imagen hanchura = | descripcion = <!-- Seccion di informacion personal --> | nomber completo = | alias = | fecha nacemento = [[14 di febrüari|14 di februari]] [[2002]] | luga nacemento = [[Rotterdam]] | pais nacemento = [[Hulanda]] | facha fayecimento = | luga fayecimento = | pais fayecimento = | nacionalidad = Hulandes | haltura = 186 <!-- Seccion di club profecional --> | debut = | debut ekipo = | club actual = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Jong FC Volendam | liga = | number = | posicion = Bolante <!-- Seccion di seleccion nacional --> | seleccion = {{ABWf}} | debut seleccion = 2023 | number seleccion = | participa = | goal = <!-- Seccion di trayectoria --> | temporada = 2022-2023<br /> | club = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Jong FC Volendam<br /> }} '''Rovien Ostiana''' (☆ [[14 di febrüari|14 di februari]] [[2002]] na [[Rotterdam]]) ta un futbolista hulandes cu ta hunga como bolante. E ta internacionalista pa e [[seleccion nacional di futbol di Aruba (masculino)|ekipo nacional masculino di Aruba]] desde 2023. == Carera == === Carera den club === ROVIEN Ostiana ta otro hungado cu lo ta formando parti di nos seleccion Nacional p’e apertura di e clasificacion pa Mundial 2026. E tin 22 aña di edad, ta pisa75KG y ta midi 1.86M di haltura. Actualmente e ta hungando pa Jong F.C. Volendam den division dos di e futbol Hulandes. Su posicion ta bolante y e la bin ta hunga un rol importante den nos team Nacional. E tin 5 gol anota y 3 asistencia den e Concacaf Nations League y un di su gol nan a sali den e top 3 miho golnan di e torneo aki y hasta a sali riba ESPN. Esey t’e gol cu e la score di midden veld contra US Virgin Island. E ta e tipo di bolante cu bo ta yama “Box to Box.” E ta core e veld ariba abou semper buscando e espacio y semper n’e luga indica n’e momento indica. E tin bon vision di wega y tambe un bon disciplina tactico pa yuda e team mantene organisacion. Su motivacion grandi, ta su mama cu ta biba na Aruba di Famia Robles. Aruba sigur ta conta cu su asistencia nan y tambe su olfato goleador den e wega nan nos dilanti. === Carera internacional === Ostiana a haci su debut internacional pa Aruba riba 11 di sèptèmber 2023 den un partido di Liga C di Nashonnan di CONCACAF 2023 ⁇ 24 contra e Islanan Cayman.[1] 7] El a score su promé gol pa e ekipo nacional den e di dos minuut di e eventual victoria di 2:1.[ Na e siguiente partido, Ostiana a score su di dos gol den dos wega ora Aruba a derotá e Islanan Virgen Merikano pa keda inkapas i lider di nan grupo. Despues di e wega, el a keda nombra den e League C Best XI pa su rendimiento. 12] == Link externo == * [https://int.soccerway.com/coaches/marvic-bermudez/590927/ Profiel riba soccerway.com] * [https://www.transfermarkt.nl/marvic-bermudez/profil/trainer/64628 Profiel di entrenado riba transfermarkt.nl] {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Ostiana, Rovien}} [[:Category:Futbolista]] [[:Category:Futbòl na Aruba]] ---------------------------------- {{Infobox futbolista | variante = a | nomber = Jonathan Richard | imagen = | imagen hanchura = 220 | descripcion = <!-- Seccion di informacion personal --> | nomber completo = | alias = | fecha nacemento = | luga nacemento = | pais nacemento = [[Hulanda]] | facha fayecimento = | luga fayecimento = | pais fayecimento = | nacionalidad = Hulandes | haltura = 180 <!-- Seccion di club profecional --> | debut = | debut ekipo = | club actual = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] ADO20 | liga = | number = | posicion = Bolante <!-- Seccion di seleccion nacional --> | seleccion = {{ABWf}} | debut seleccion = | number seleccion = | participa = | goal = <!-- Seccion di trayectoria --> | temporada = 1998–1999 <br /> 1999 <br /> 1999–2002 <br /> 2002–2006 <br /> 2006–2007 <br /> 2007–2010 | club = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] FC Dordrecht<br /> [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] VV Moordrecht<br />[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] RKC Waalwijk<br />[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] DOTO Pernis <br />[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] BVV Barendrecht<br />[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] RVVH }} '''Jonathan Richard''' (☆ [[14 di novèmber|14 di november]] [[1977]] na [[Rotterdam]]) ta un [[futbol]]ista [[Hulanda|Hulandes]] cu ta hunga ...... E tabata internacionalista pa e [[Selekshon Antiano di Futbòl|seleccion di Antia Hulandes]] di 2004 te 2008. Entre 2013 y 2015 e tabata coach di e [[seleccion nacional di futbol di Aruba (masculino)|ekipo nacional masculino di Aruba]]. == Carera == === Carera den club === JONATHAN Richard tambe ta riba lista di e 23 hungadonan yama pa Bonds coach Marvic Bermudez. E tin 32 aña di edad, ta pisa 78KG y ta midi 1.80M di haltura. Su posicion ta bolante central y su pia dominante ta su pia robes. E campeonato pasa e la hunga den Odin 59 Heemskerk cu ta un team cu ta den 3er division di futbol Hulandes, pero e siguiente campeonato e lo ta formando parti di ADO20 den segunda division. Ya den pasado e la hunga caba den e division aki pa AFC Amsterdam y GVVV Veenendaal. E ta un hungado cu ta anticipa bon e hugadanan, tin bon orientacion di e wega y e sa con pa pone respet memey di tereno. Su disciplina tactico ta haci cu e ta e guy cu ta tene e team organisa. E ta un hungado di basta forsa y ta cla pa guera. E ta un hungado importante den e transicion den atake. E tin bon vision di wega y ta bon cu e bala yudando e team den salida tanto cu paso cortico como pase largo nan den buraco.<ref>[https://drive.google.com/file/d/1c2qLHWJUhQ1PG7VPgHCF3eJlZiASkGwo/view Jonathan Richard: Disciplina Tactico], AweMainta (4 di juni 2024)</ref> E ta un hungado cu semper ta trece calma specialmente ora cos nan no ta bayendo bon. E la nace na Hulanda pero su tata ta di Aruba, y esey ta un di su motivacion pa hunga pa nos dushi isla. === Carera internacional === El a representá == Link externo == * [https://int.soccerway.com/coaches/marvic-bermudez/590927/ Profiel riba soccerway.com] * [https://www.transfermarkt.nl/marvic-bermudez/profil/trainer/64628 Profiel di entrenado riba transfermarkt.nl] {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Richard, Jonathan}} [[:Category:Futbolista]] [[:Category:Futbòl na Aruba]] ----------------------------- {{Infobox futbolista | variante = a | nomber = Mark Jacobs | imagen = | imagen hanchura = | descripcion = <!-- Seccion di informacion personal --> | nomber completo = | alias = | fecha nacemento = | luga nacemento = | pais nacemento = [[Aruba]] | facha fayecimento = | luga fayecimento = | pais fayecimento = | nacionalidad = Hulandes | haltura = 182 <!-- Seccion di club profecional --> | debut = | debut ekipo = | club actual = | liga = | number = | posicion = Defensa <!-- Seccion di seleccion nacional --> | seleccion = {{ABWf}} | debut seleccion = | number seleccion = | participa = | goal = <!-- Seccion di trayectoria --> | temporada = | club = }} '''Mark Jacobs''' (☆ [[10 di novèmber|10 di november]] [[1969]] na Nieuwkoop, [[Hulanda]]) ta un ex[[futbol]]ista profesional [[Aruba]]no. == Carera == === Carera den club === MARK Jacobs tambe a ser yama pa forma parti di nos seleccion Nacional. Actualmente e ta hungando na Hulanda pa S.V. Orion den e 4to Division den futbol Hulandes. Mark Jacobs tin 23 aña di edad, e ta pisa 73KG y ta midi 1.82M di haltura. E la hunga mayor parti di si carera futbolistico den [[SV Bubali|Bubali]] y na 2019 e la pasa forma parti di e tricolornan di Solito, RCA caminda e la gana 2 Copa Betico y e titulo di campeon na 2023. Su posicion unda e ta mas comodo ta Lateral drechi, pero e por hunga tambe den bolante y hasta como defensa central. E ta un hungado cu bon tecnica, bon vision di wega y un vocacion ofensivo.<ref>https://drive.google.com/file/d/1c2qLHWJUhQ1PG7VPgHCF3eJlZiASkGwo/view Mark Jacobs: Di Noord E Ta], AweMainta (4 di juni 2024)</ref> E la nace den e bario di Bubali y aunke su mayor exito a bin cu e team tricolor, full e bario di Noord, en special Bubali lo ta para su tras pa ora e subi e tereno di wega pa defende nos color nan nacional. === Carera internacional === == Link externo == * [https://www.transfermarkt.nl/jayden-kruydenhof/nationalmannschaft/spieler/1197634 Profiel riba transfermarkt.nl] {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Jacobs, Mark}} [[:Category:Futbolista]] [[:Category:Futbòl na Aruba]] ---------------------------------- {{Variante|a}} {{Infobox futbolista | nomber = Jayden Kruydenhof | imagen = | imagen hanchura = 200 | descripcion = <!-- Seccion di informacion personal --> | nomber completo = Jayden Anthony Kruydenhof | alias = | fecha nacemento = | luga nacemento = [[Den Haag]] | pais nacemento = [[Hulanda]] | facha fayecimento = | luga fayecimento = | pais fayecimento = | nacionalidad = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] [[Hulanda|Hulandes]] | haltura = 171 <!-- Seccion di club profecional --> | debut = 2011 | debut ekipo = | club actual = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] AFC34 | liga = amateur | number = | posicion = <!-- Seccion di seleccion nacional --> | seleccion = {{ABWf}} | debut seleccion = 2024 | participa = | goal = <!-- Seccion di trayectoria --> | temporada = 2023-? | club = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] AFC34 }} '''Jayden Anthony Kruydenhof''' (☆ [[2007]]) ta un futbolista [[Hulanda|Hulandes]]-[[Aruba]]no cu ta hunga den e liga [[Hulana|Hulandes]] y desde 2024 den e [[Seleccion nacional di futbol di Aruba (masculino)|seleccion nacional U-20 di Aruba]]. .<ref name="AweMainta">[https://drive.google.com/file/d/1_ng-RNDmcFnExtKSO1kfW-ccrrCohUcL/view Jayden Fruydenhof], AweMainta (1 di juni 2024)</ref> E ta internacionalista y desde 2024 e ta hunga den e [[Seleccion nacional di futbol di Aruba (masculino)|seleccion nacional U-20 di Aruba]]. == Carera == === Carera den club === JAYDEN Kruydenhof ta otro hungado cu lo ta yegando di Hulanda. El a hunga caba pa Aruba den e torneo di Concaf U-20 y ta nieto di e conocedo entrenador Herbert Bijlsnijder. E tin 17 aña di edad y ta midi 1.71cm di haltura y ta pisa 59kg. Te ultimo e tawata forma parti di e team amateur AFC34, pero e siguiente campeonato e lo forma parti di SC Cambuur Leeuwarden. E lo ta parti di e U-18 y of U-19. E ta hopi habil cu su pia robes y su forsa ta den e wega di uno contra uno, caminda su bon control di e bala y tambe su tecnica ta sobresali. Un bon dribbler y tambe hopi explosivo den su velocidad ta haci’e un hungado hopi peligroso. E tin un bon tiro di pafo di e area y tambe por pone centronan casi perfecto den e area. Un hungado bastante completo y bastante interesante. A pesar di su edad jong e ta cla pa asumi e reto di representa nos Isla Aruba. === Carera internacional === == Link externo == * [https://www.transfermarkt.nl/jayden-kruydenhof/nationalmannschaft/spieler/1197634 Profiel riba transfermarkt.nl] {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Kruydenhof, Jayden}} [[:Category:Futbolista]] [[:Category:Futbòl na Aruba]] --------------------------------------------- {{Variante|a}} {{Infobox futbolista | nomber = Tyron Perret Gentil | imagen = | imagen hanchura = 200 | descripcion = <!-- Seccion di informacion personal --> | nomber completo = Tyron Perret Gentil | alias = | fecha nacemento = | luga nacemento = | pais nacemento = [[Hulanda]] | facha fayecimento = | luga fayecimento = | pais fayecimento = | nacionalidad = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] [[Hulanda|Hulandes]] | haltura = 179 <!-- Seccion di club profecional --> | debut = | debut ekipo = | club actual = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Vitesse U-21 | liga = | number = | posicion = Delantero <!-- Seccion di seleccion nacional --> | seleccion = {{ABWf}} | debut seleccion = 2024 | participa = | goal = <!-- Seccion di trayectoria --> | temporada = | club = }} '''Tyron Perret Gentil''' ta un futbolista == Carera == === Carera den club === di e hobennan cu ta haciendo su debut den e seleccion Nacional. E tin 20 aña di edad y ta jungando pa e Club Hulandes Vitesse Onder 21. Prome cu esey el a hunga den e categoria hubenil pa F.C. Amsterdam di 2014 pa 2017, despues el a bay Vitesse di 2017 pa 2019, despues el a bay PSV di 2019 pa 2022 y aña pasa el a bolbe bek Vitesse. E ta midi 1.79M di haltura y ta pia links. Su posishon ta atacante na liña y por hunga tanto na banda robes comoo na banda drechi. E tin bon dribbling, hopi speed, bon tecnica y e por pone bon centro den e area. Y e semper ta busca espacio pa ricibi e bala. E ta mas efectivo ora e ta hunga riba su banda robes. Si bo ta hunga Football Manager online bo por cumpra Tyron pa e hunga pa bo team. Su valor riba mercado ta di $608,440.00 pero segun nos por a compronde cu lo bo mester saca cerca di $3,000,000.00 pa bo por hay'e den bo team di Futbol Manager. Tyron Perret Gentil ta un di e hobennan talento cu lo representa Aruba den e compromiso importante aki.<ref>https://drive.google.com/file/d/1chRNodyptaTclQiovMBbtWCE2KCmvrTu/view Tyron Perret Gentil: rapido y versatil], AweMainta (30 di mei 2024)</ref> {{Appendix}} ----------------------------------- {{Variante|a}} {{Infobox futbolista | nomber = Connor van Kilsdonk | imagen = | imagen hanchura = 200 | descripcion = <!-- Seccion di informacion personal --> | nomber completo = Connor van Kilsdonk | alias = | fecha nacemento = | luga nacemento = | pais nacemento = [[Hulanda]] | facha fayecimento = | luga fayecimento = | pais fayecimento = | nacionalidad = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] [[Hulanda|Hulandes]] | haltura = 188 <!-- Seccion di club profecional --> | debut = | debut ekipo = | club actual = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] NEC U-18 | liga = | number = | posicion = Delantero <!-- Seccion di seleccion nacional --> | seleccion = {{ABWf}} | debut seleccion = 2024 | participa = | goal = <!-- Seccion di trayectoria --> | temporada = | club = }} '''Connor van Kilsdonk''' (2007) ta == Carera == === Carera den club === otro hungado cu ta biniendo di Hulanda pa representa Aruba. E tin 17 aña di edad y a representa Aruba den e campeonato di U-20 di Concacaf caminda e la score 3 gol den 4 wega. E t’un centro delantero y ta milita actualmente den e club NEC U-18 na Hulanda. Su estatura ta 1.88M y ta pisa 70 KG. E t’un hungado hopi dinamico cu un pia links bastante saludabel.<ref>[https://drive.google.com/file/d/1xkOnsNbEdPO07S4DF0Z17rxPRzcWHN07/view Connor van Kilsdonk: dinamico y letal], Awemainta (31 di mei 2024)</ref> Pa su club e tin 17 gol anota den 19 wega y ta halando bastante tension na Hulanda pa su habilidad pa pone e bala den net. E ta un Centro Delantero pero e por hunga tambe riba e dos bandanan. E tin forsa y ta hopi habil pa sconde e bala y tremendo vision di wega. Su edad por ta jong pero su curason ta grandi pa defende e colornan di nos isla. {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Kilsdonk, Connor van}} [[:Category:Futbolista]] [[:Category:Futbòl na Aruba]] --------------------------------------------------- {{Variante|a}} {{Infobox futbolista | nomber = Kymani Nedd | imagen = | imagen hanchura = 200 | descripcion = <!-- Seccion di informacion personal --> | nomber completo = Kymani Nedd | alias = | fecha nacemento = | luga nacemento = | pais nacemento = [[Hulanda]] | facha fayecimento = | luga fayecimento = | pais fayecimento = | nacionalidad = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] [[Hulanda|Hulandes]] | haltura = 188 <!-- Seccion di club profecional --> | debut = 2011 | debut ekipo = | club actual = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Excelsior U-21 | liga = | number = | posicion = Defensa <!-- Seccion di seleccion nacional --> | seleccion = {{ABWf}} | debut seleccion = 2023 (Aruba-Cayman Islands) | participa = | goal = <!-- Seccion di trayectoria --> | temporada = | club = }} '''Kymani Nedd''' ta un futbolista hulandes-arubano y internacionalista den e seleccion nacional di Aruba. == Carera == === Carera den club === otro hoben talento cu lo representa Aruba den e weganan pa clasificacion pa Mundial 2026. E tin 19 aña di edad y ta milita den Excelsior Rotterdam U-21. E ta pia links y ta defende e banda robes di e tereno.<ref>[https://drive.google.com/file/d/1xkOnsNbEdPO07S4DF0Z17rxPRzcWHN07/view Kymani Nedd: siguridad riba e banda robes], Awemainta (31 di mei 2024)</ref> Su estatura ta 1.88M y ta pisa 75 KG. E por hunga tambe defensa central pero su posicion preferi ta e banda robes. Su carera futbolistico ta apenas cuminsando. E la cuminsa su carera den e team hubenil di Spartaan’20 pa despues move pa NAC Breda unda e la hunga di 2016 pa 2018 y despues e la pasa pa su club actual cu ta Excelsoir Rotterdam. E campeonato aki e la hunga un total di 20 wega pa su team. Pa Aruba e la hunga e ultimo 5 weganan y tin un total di 379 minuut cu e tawata riba veld. E ta hopi sigur ora di duelonan den halto y e kopmento di bala ta un di su fortalezanan. Kymani su motivacion grandi pa defende nos colornan nacional ta door di su tata cu ta Edrick Nedd. {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Nedd, Kymani}} [[:Category:Futbolista]] [[:Category:Futbòl na Aruba]] ----------------------------------------------- {{Variante|c}} {{Infobox futbolista | nomber = Rachid Trenidad | imagen = | imagen hachura = | descripcion = <!-- Seccion di informacion personal --> | nomber completo = Rachid Rafelito Martir Trenidad | alias = | fecha nacemento = [[6 di yüli]] [[1994]] | luga nacemento = | pais nacemento = [[File:Flag of Bonaire.svg|20px|border]] [[Boneiru]] | facha fayecimento = | luga fayecimento = | pais fayecimento = | nacionalidad = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] [[Hulanda|Hulandes]] | haltura = 177 <!-- Seccion di club profecional --> | debut = | debut ekipo = | club actual = | liga = | number = | posicion = <!-- Seccion di seleccion nacional --> | seleccion = [[File:Flag of Bonaire.svg|20px|border]] [[Boneiru]] | debut seleccion = 2013 | participa = 8 | goal = 2 <!-- Seccion di trayectoria --> | temporada = 2006- | club = [[File:Flag of Bonaire.svg|20px|border]] [[SV Real Rincon|Real Rincon]] }} '''Rachid Trenidad''' (☆ [[6 di yüli]] [[1994]] na [[Boneiru]]) ta un [[futbol]]ista di [[Boneiru]] ku ta hunga komo ...?o. E ta internashonalista ku e [[selekshon boneriano di futbòl|selekshon di Boneiru]].[2] 2] == Karera == === Karera den klup === Trenidad a kuminsá hunga pa SV Vespo di Bonaire League na por lo ménos 2014.[1] E tabata kapitan di un ekipo den e Après-Ski Tournament ku a keda organisá pa USV Elinkwijk na Hulanda na 2018. E ekipo internashonal di Bonaire, Guillermo Montero, tabata den e ekipo senior di e club na e momentu ei. 3] === Karera internashonal === Trenidad a hasi su debut internashonal senior riba 1 di yüni 2014 den un viktoria di 2 pa 1 kontra Merka. Islanan Virgen. 1] {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Trenidad, Rachid}} [[:Category:Futbolista]] [[:Category:Futbòl na Boneiru]] ----------------- {{Variante|a}} {{Futbolista |nomberdihungado = '''Dechi Bislip'''| |Nomber = Mario Girigorio Bislip |potret = |Fecha di nasementu = [[9 di mei]] [[1950]] |Siudat di nasementu = |Pais di nasementu = {{ABW}} |Nashonalidat = hulandes |Posishon = defensa central?? |club = SV Estrella }} '''Mario Girigorio (Dechi) Bislip ('''n. [[9 di mei]] [[1950]] na [[Aruba]]) ta un ex-futbolista internacionalista di [[Aruba]] y ex-hungado di [[SV Estrella|Estrella]]. Dechi Bislip ta di e bario Santa Cruz y su profesion ta piscado. NOTES <ref>[https://arubanative.com/2022/08/29/premio-excelencia-den-deporte-a-reconoce-sr-mario-girigorio-dechi-bislip-como-baluarte-deportivo-2021/ PREMIO EXCELENCIA DEN DEPORTE A RECONOCE SR. MARIO GIRIGORIO ‘DECHI’ BISLIP COMO BALUARTE DEPORTIVO 2021], Arubanative.com (29 di augustus 2022)</ref> Un di e mihor futbolistanan den historia di futbol di Aruba y Antiyas, pero tambe un di e gran hungadornan di e Narahadanan di Santa Cruz: ESTRELLA. MARIO GIRIGORIO "DECHI" BISLIP Mario Bislip mihor conoci como Dechi a nace dia 09 mei 1950 na Aruba. Dechi ta di e bario [[Santa Cruz]] y su profesion ta piscado. Dechi a practica e deporte futbol y tambe boxeo. Futbol e a hunga den Estrella. E nomber Estrella ta sinonimo di futbol na Sta Cruz. Ora na Aruba un persona menciona e bario Santa Cruz, e ta mira e team di futbol Estrella su dilanti. Den Boxeo Dechi bringa 3 pelea so komo hoben, di cua a gana 2 y a perde 1. Dechi no a sigui cu futbol. Dechi e futbolista Dechi a cuminsa practica futbol for di chikito cu 12 aña. Na 1964 cu 14 aña Dechi a bai den junior di e Naranjadanan di Santa Cruz "Estrella". Cu 15 aña Dechi a cuminsa prepara pa bai hunga den hoofdklasse. Despues cu 16 aña di edad Dechi tabata hunga junior atardi y anochi den hoofdklasse cu Estrella. Dechi a hunga den Estrella huntu cu hopi leyenda di Aruba y Antiyas , e.o. Candy Wernet, Fenchi Dubero, Mai Ras, Ange Perez, Janchi Croes, Ale Vrolijk, Yonko Albertsz, Foyito Albertsz, Edwin Dirksz, Betico Dubero, Essy Croes, Roman Kock, Henry Stelt, Dodo Franken, Mirto Croes, Mario Aiky Croes, Chinto Werleman, Maiky Rasmijn, Jendi Croes, Emmy Croes, Chito Croes. Dechi tabata e golgetter di Estrella. Dechi bira hopi aña campeon i Sub campeon di Aruba cu Estrella. Tambe Dechi hunga hopi [[Kopa antiano|Copa Antiyano]] cu Estrella, di cua nan a bira 2 biaha Sub Campeon di [[Antias Hulandes|Antiyas]] y 1 biaha Campeon di Antiyas na aña 1970. Na aña 1971 Dechi a hunga e Torneo "Gouden Jubileum" di NAVU cu Estrella y tambe den e Final Tournament di [[Concacaf]] cu Estrella na Guatemala. Durante Copa Antiyano 1972 Dechi tabata e mihor hungado pa e club di Estrella. Dechi a hunga te cu 34 aña den hoofdklasse. Despues di caba den hoofdklasse Dechi a bai hunga den Division Dos cu Jong Aruba. Cu Jong Aruba Dechi a bira Campion di Division Dos. Despues Dechi bai laganan y bai hunga den e team cu su swa a lanta, consisti di e muchanan bandi cas cu tabata yama Vitesse. Dechi a hunga 2 aña cu Vitesse y nan a hera bai hoofdklasse y despues e team a kibra. Despues Dechi a bai hunga den Ayo. Dia nan a lanta Liprof Dechi a stop di hunga bala. Despues Dechi a bai hunga den veterano di Estrella, FC Paradera, Caravel e team di Roy Helder. Tambe Dechi a yega di reforsa e gran equipo [[SV Dakota|Dakota]] na Curacao. Hungando den veterano Dechi a manca un rudia y a stop. Tempo Dechi tabata tin 60 aña a stop di hunga. International: Internacionalmente tambe Dechi ta hopi conoci y a hunga den masha hopi Seleccion di Aruba y Seleccion di Antiyas, e.o.: - 1968 cu Seleccion Hubenil di Aruba cu a gana Curacao y Bonaire y a haya e derecho pa forma seleccion di Antiyas pa Weganan di Reino na Hulanda. - 1968 cu Seleccion Hubenil di Antiyas cu a gana Medaya di PLATA na Weganan di Reino na Hulanda. - 1969 cu seleccion Hubenil Antiyas cu a gana Medaya di ORO den [[Weganan di Reino]] na Surinam. - 1970 cu seleccion Antiyas senior cu a gana Medaya di PLATA den [[Weganan Centro Americano y del Caribe]] na [[Panama]]. - 1971 cu seleccion Antiyas contra Jamaica pa eliminatorio pa weganan Olympiada. - 1971 cu Estrella, a hunga den group stage di Concacaf Final Tournament na Guatemala. - 1973 cu Seleccion Antiyas senior cu a gana di Haiti 1-0 na Curacao. - 1976 cu seleccion di Antiyas eliminatorio pa Mundial 1978. - 1978 cu seleccion Antiyas Weganan CAC na Medellin Colombia. - 1982 cu seleccion Aruba contra Alajuelense di Costa Rica. Logronan personal: - 1974 golgetter (cu 13 gol) di campeonato di Aruba. Logronan cu equipo - 1968/69 campeon di Aruba cu Estrella. - 1969 Sub Campeon di Antias cu Estrella. - 1969/70 Sub campeon di Aruba cu Estrella. - 1970 campeon di Antias cu Estrella. - 1970/71 Sub Campeon di Aruba cu Estrella. - 1971/72 Sub Campeon di Aruba cu Estrella. - 1973 Campeon di Aruba cu Estrella. - 1974 Sub Campeon di Aruba cu Estrella. - 1976 Sub Campeon di Aruba cu Estrella. - 1977 Campeon di Aruba cu Estrella. - 1978 Sub Campeon di Aruba cu Estrella. - 1980 Campeon di Torneo di Copa Radio Kelkboom ku Estrella. - 1981 Sub campeon di Aruba cu Estrella. - Campeon di Segundo Division cu Jong Aruba. Logronan cu seleccion Antiyas: - 1968 Sub Campeon y Medaya di PLATA cu Seleccion Antiyas Hubenil den Weganan di Reino na Hulanda. - 1969 Campeon y Medaya di ORO cu seleccion Antiyas Hubenil den Weganan di Reino na Surinam. - 1970 Sub Campeon y Medaya di PLATA cu seleccion di Antiyas senior den Centro Americano y del Caribe na Panama. Reconocimento ricibi - 1974 di AVB come e maximo goliador di campeonato. - 2022 Premio Excellencia den Deporte {{Appendix}} --------------------------- '''Kiomy Luperon Herasme''' ta un futbolista femenino cu ta hunga delantero pa [[Fairleigh Dickinson Knights]], un college team Mericano y pa e ekipo nacional Arubano pa damas. is an Aruban [[Women's association football|footballer]] who plays as a [[forward (association football)|forward]] for American college team [[Fairleigh Dickinson Knights]] and the [[Aruba women's national football team|Aruba women's national team]]. ==Early life and education== Luperon was raised in [[North Bergen, New Jersey|North Bergen]], [[New Jersey]], United States. She has attended the [[North Bergen High School]] in her hometown.<ref name=FDK/> ==College career== Luperon has attended the [[Fairleigh Dickinson University]] in the United States.<ref name=FDK/> ==International career== Luperon capped at senior level during the [[2022 CONCACAF W Championship qualification]].<ref name=GSA/> {{Appendix}} ==Link externo== *{{Instagram|id=iam_kiii}} {{DEFAULTSORT:Luperon, Kiomy}} --------------- {{Futbolista |nomberdihungado = |Nomber = Giovanni Franken |potret = |Fecha di nasementu = 28 di augustus 1967 |Siudat di nasementu = |Pais di nasementu = {{ABW}} |Nashonalidat = hulandes |Posishon = defensa central |club = [[SV Estrella]] }} '''Giovanni Francesco Zacharias Franken'''[1] (n. 14 di november [[1977]] na [[Rotterdam]]) ta un ex-futbolista internacionalista di Antias Hulandes y e actual director tecnico di ADO Den Haag. Franken tabata hunga como mediocampista y a representa Antias Hulandes na nivel internacional. Franken deed mee op 6 februari 2008 met de Nederlandse Antillen in de met 0-1 gewonnen wedstrijd in en tegen Nicaragua. In de finale voor kwalificatie voor de voorronde van het WK verloren de Nederlandse Antillen van Haïti met 1-0. Hierna bedankte Franken definitief als international voor de Nederlandse Antillen. In totaal speelde hij 7 interlands. fr.wiki:International van de Nederlandse Antillen van 2004 tot 2008 speelde Franken in de voorrondes van het WK 2006 en 2010 (7 wedstrijden gespeeld) Benoemd tot coach van Aruba tijdens het ABCS-toernooi 2 van 2013 , behaalde Franken goede resultaten tijdens de kwalificaties voor de Caribbean Cup of Nations 2014 , waardoor de Arubanen hun beste positie op de FIFA-ranglijst vanjuni 2014( 120e rang) . Tijdens de kwalificaties voor het WK 2018 slaagde hij erin om Aruba te kwalificeren in de 3e voorronde , nadat hij echter op de grond zijn twee wedstrijden tegen het Barbados-team had verloren . Inderdaad, Barbados zegevierde met 2-0 in de heenwedstrijd en een ongeschikte speler in de terugwedstrijd en ondanks hun 1-0 overwinning verklaarde de FIFA Aruba tot winnaar op de groene loper (3-0) 3 . Echter, inaugustus 2015, wordt Franken vervangen door Rini Coolen die tijdens de genoemde 3e voorronde 4 de interim-manager van Aruba overneemt tegen Saint-Vincent-et-les-Grenadines. In 2010 zette Franken een punt achter zijn actieve spelersloopbaan en werd voetbaltrainer van diverse clubs .................... Entre oktober 2013 y augustus 2015 e tabata bondscoach di e seleccion nacional di Aruba. Franken werd vanaf 2013 tevens bondscoach van Aruba. Door onder andere overwinningen op Guam, Britse Maagdeneilanden (7-0 grootste overwinning ooit voor Aruba), Turks- en Caicoseilanden steeg Aruba van de 198e plaats naar de 120e plaats op de wereldranglijst. Franken stopte als bondscoach nadat Aruba in juni 2015 in de WK-kwalificatie 2018 uitgeschakeld werd door Barbados. Aruba ging echter toch door omdat Barbados een niet-speelgerechtigde speler had opgesteld en Franken werd ad-interim opgevolgd door Rini Coolen.[2] {{Appendix}} pl.wiki:Clubcarrière Een leerling van Feyenoord . Hij begon zijn voetbalcarrière bij DOTO . In 1998 stapte hij over naar FC Dordrecht . Daarna trad hij op in VVM en RKC Waalwijk . In 2002 keerde hij terug naar DOTO waar hij werd verkozen tot aanvoerder van het team. In mei 2006 verhuisde hij naar BVV Barendrecht [1] . In februari 2007 tekende hij bij RVVH [2] , waarin hij tot 2010 speelde. nl.wiki:Giovanni Francesco Zacharias Franken (Rotterdam, 14 november 1979) is een Nederlands voormalig profvoetballer en huidig voetbaltrainer. Franken deed mee op 6 februari 2008 met de Nederlandse Antillen in de met 0-1 gewonnen wedstrijd in en tegen Nicaragua. In de finale voor kwalificatie voor de voorronde van het WK verloren de Nederlandse Antillen van Haïti met 1-0. Hierna bedankte Franken definitief als international voor de Nederlandse Antillen. In totaal speelde hij 7 interlands. es.wiki:Giovanni Franken (Róterdam, Países Bajos; 14 de noviembre de 1977) es un exfutbolista profesional de Curazao, aunque cuenta también con la nacionalidad neerlandesa. Se desempeñaba en el terreno de juego como mediocampista y actualmente se dedica a la profesión de director técnico. en.wiki: Giovanni Francesco Zacharias Franken[1] (born 14 November 1977) is a retired footballer who played as a midfielder and head coach of the under-21 team of ADO Den Haag. Born in the Netherlands, Franken represented the Netherlands Antilles at international level. He was also head coach of the Aruba national football team between October 2013 and August 2015. --------------------- {{Variante|a}} {{Futbolista |nomberdihungado = '''Puppy Diaz'''| |Nomber = Johan Paul Diaz |potret = |Fecha di nasementu = [[19 di desèmber|19 di december]] [[1936]] |Siudat di nasementu = |Pais di nasementu = {{ABW}} |Nashonalidat = hulandes |Posishon = portero |club = SV La Fama }} '''Paul Johan (Puppy) Diaz''' (n. [[19 di desèmber|19 di december]] [[1936]] na [[Aruba]] f. [[30 di september]] [[2007]]) tabata un futbolista internacionalista di [[Aruba]] cu tabata keeper ? hunga pa [[SV La Fama|La Fama]], e seleccion nacional Arubano y e seleccion Antiyano. == Biografia == E club di futbol La Fama a produci masha hopi bon futbolista cu a representa nos isla den exterior, manera Pupy Diaz, un di e miho keepernan cu nos isla y Antiyas a conoce. Sr. Debaristo Kock tabata un tempo presidente di e ekipo La Fama. Ora mi menciona keeper, mi ta corda e dicho cu tabata bisa: "E keeper a coy e bala den su gobi of e keeper a gobi e bala", kiermen cu el a coy e bala den su brasa. El a cera e bala. Indudablemente Paul Johan (Pupy) Diaz tabata un di e figuranan mas importante den e paginanan di historia di futbol di Savaneta, Aruba y Antiyas. Pupy a nace na Aruba dia 19 di december 1936. E ta yiu di Anton Oomen y Maria de Jesus Diaz. Dia 12 di december 1958 Pupy a contrae matrimonio cu Lidia Bisslik y nan tin tres yiu: Carina, Paul y John. Nan tin tambe tres nieto: Ridley, Johana y Marc. Durante su hubentud Pupy tabata un di e futbolistanan mas talentoso cu Aruba a conoce, specialmente como keeper. Den su epoca como deportista, el a participa na diferente campeonato na nivel nacional y tambe internacional, hungando pa e seleccionnan di Aruba y di Antiyas. Pupy su trayectorio como deportista, pero mas importante como futbolista, a causa furor durante hopi aña, pero na cierto momento e mester a retira gradualmente for di deporte debi na un malesa cu a bin ta deteriorando su curpa pa hopi tempo y cu practicamente a oblig'e retira casi completamente. A pesar di esaki, su amor y pasion pa e deporte futbol a keda intacto y e pasion aki e tabata desea semper pa sirbi como legendario pa e futuro generacionnan. Pupy, na varios ocasion, a keda honra durante diferente evento deportivo. Un di su ultimo reconocimento publico y honor cu el a ricibi, tabata den un torneo di futbol di Lifida cu La Fama a organisa. Ki bunita regalo esaki tabata pa duna Pupy e honor cu e merece. Alabes e chikitinnan por a duna Pupy un regalo cu e por a hiba den su curason pa eternidad. E ocasion aki sigur a lanta Pupy su animo, pasobra tabata un momento hopi dificil door cu e tabata sinti su mes hopi kibra di salud. Sinembargo, el a conta cu e cooperacion valioso di su asistentenan y dokternan pa asina e por a lanta e dia ey hopi bon pa gradici e ekiponan y e publico presente pa e homenahe aki. Un alegria grandi tabata reina den e publico pa mira Pupy canando poco poco y cu e sonrisa di semper riba su cara ora e tabata hisa su man di saludo y gradicimento na tur esnan presente. Esaki siguramente a trece e recuerdonan di antes ora cu Pupy den su ekipo tabata saluda e publico despues di cada wega cu nan tabata gana. Dia 30 di september 2007, den oranan di mainta tempran di diasabra, e noticia a plama rond den tur skina di nos isla cu nos legendario den futbol Pupy Diaz a bay laga nos. Esaki indudablemente a laga atras hopi lagrima y dolor pa su famia pero tambe pa henter Aruba y naturalmente recuerdo di su epoca mas gl<ref>[https://archive.org/details/BNADIGARUBIANA3117/page/n9/mode/1up?q=patin+pret&view=theater Historia di Savaneta], Adolf (Dufi) Kock, 2009</ref> {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Botta, Angel}} [[Category:Hende]] [[Category:Futbol na Aruba]] Na Augustus 1955 Botta a dirihi e seleccion Arubano den e Campeonato Centro Americano y Del Caribe na Honduras. Aruba a perde 3 - 2 cu Costa Rica, 2 — 1 cu Corsou gana Cuba 5 - 1, tabla 1 — 1 cu Honduras y perde {{Appendix}} Despues di su carera profesional den futbol, Angel Botta a dicidi di bin Aruba na 1952, unda el a cuminsa traha como entrenador di muchanan di Socotoro, Aruba Jrs. Den Aruba Jrs. Angel Botta tabata hungador, pero tambe tabata e DT di e muchanan di Socotoro. Na 1955 Angel Botta a forma parti di e hungadornan cu a hinca un record di 93 goal den un campeonato. Fuera di Botta, tin esnan ya den paz decanse, cu ta Leo Rodriguez. Gochi Brion, Juan Briezen y Ruben Arrango. Fuera di Aruba Jrs. Angel Botta tabata Director Tecnico di seleccion di Aruba,y tambe di Antiyas, ora cu Aruba a gana e derecho di forma seleccion di Antiyas. Banda di esaki, e tabata entrenador di e.o. Tropical, cu a bira subkampeon di Aruba. tabata entrenador tambe di RCA, hibando e team tri-color n'e prome team Arubano cu a logra e titulo campeonil di Copa Antiyano. Mescos el a haci tambe ora e tabata DT di Estrella na 1970.<ref>{{citeer web|url=https://archive.org/details/BNA-DIG-AWEMAINTA-2011-08-17/page/n27/mode/1up?q=angel+botta&view=theater|Mundo deportivo ta yora Angel Botta|AweMainta|datum=2011-08-17|bezochtdatum=2023-04-25}}</ref> Asina por mira cu Angel Botta tabata entrenador di varios equipo di Aruba, haciendo futbol grandi cu ta keda solamente na historia, si compara e futbol di awendia, unda nos a bay atras. Un di e gran logronan sigur cu ta keda den historia, ta ora cu selec- cion di Aruba, a gana Saprissa di Costa Rica cu e score minimo, 1 -0. E goal aki a wordo anota pa Doc Williams, pero mester bisa cu e logro aki ta tambe danki na defensa solido di Aruba, y cu un Puppy Diaz, kende tabata grandi entre e 3 latanan. Miembronan di team di Aruba e tempo ey tabata Puppy Diaz den goal, den defensa nos ta haya Mario Mateo y Tuyo Werleman. Den medio campo tabata Watty Vos, Edwin Dirksz y Jose Boye. Como delantero, nos tabatin Antero Giel, Evenio Gonzalez, Gochi Brion, Doc Williamsy Juchi Jansen. Esaki tabata e unico seleccion cu a gana Saprissa, cu tabata gana tur su compromisonan internacional. Awe sigur mundo di deporte y sigur futbol ta yora fayecimento di Angel Botta, kende su entiero lo tuma lugar sigur na Aruba. E unico reconocimento cu Angel Botta a haya, ta cu e Centro Tec- nico na Stadion Frans Figaroa a ser yama na su nomber. Cu Angel sosega na paz. NOTES wikiwand Era un antiguo argentina de fútbol jugador y entrenador . La mayor parte de su carrera la ha desarrollado en Aruba, donde el centro técnico de fútbol nacional lleva su nombre. futboli- sta profesional di fama internacional. I mi no ta ke- re cu na Aruba lo tin algun hende cu no a tende nunca di Angel Botta. otta ha hecho un nombre para Aruba, haciendo que el club de Aruba Juniors con el que ganó el campeonato en 1953. Ese mismo año, dirigió el equipo de Antillas Holandesas en el 4 º lugar de la Copa CCCF . Dos años más tarde, compitió en la misma competición, pero esta vez al frente de la selección de Aruba que le lleva a la 5 º lugar. En 1974, dirigió a República Dominicana en los Juegos Centroamericanos y del Caribe . En 1996, volvió al timón de la selección de Aruba y se convirtió en el primer técnico en liderarla en un torneo clasificatorio para el Mundial , en este caso las eliminatorias para el Mundial de 1998 , sin mucho éxito ya que perdió dos veces ante la dominicana. República (2-3 y 1-3). Establecido durante mucho tiempo en Aruba, Ángel Botta entrenó a la mayoría de los clubes de la isla (Aruba Juniors, SV La Fama , SV Dakota , SV Estrella , Tropical, Racing Club Aruba , Brasil Juniors, SV Caiquetio , SV Juventud Tanki Leendert , entre otros) . El murió dentroagosto 2011 en el Hospital Dr. Horacio E. Oduber en Oranjestad . Tenía la enfermedad de Alzheimer . Un di e gran logronan sigur cu ta keda den historia, ta ora cu selec- cion di Aruba, a gana Saprissa di Costa Rica cu e score minimo, 1 -0. E goal aki a wordo anota pa Doc Williams, pero mester bisa cu e logro aki ta tambe danki na defensa solido di Aruba, y cu un Puppy Diaz, kende tabata grandi entre e 3 latanan. Miembronan di team di Aruba e Den decada sesenta el a 1952 el a fungi tambe como director tecnico di e [[Seleccion nacional di futbol di Aruba (masculino)|seleccion di Aruba]] y na 1960, 1961 y 1966 di e seleccion Antiano, cu e tempo ey tabata forma den mayoria pa hungadornan Arubano. Den e [[Weganan Centroamericano y di Caribe]] e seleccion a titula subcampeon na [[Cuba]] (1960); na di tres luga na e campeonato na [[Costa Rica]] y a obtene e medaya di plata na [[Puerto Rico]] (1966). Den [[Kopa antiano|Copa Antiyano]] el a yuda RCA pa gana na 1965, sigui pa Estrella na 1970, siendo e unico dos clubnan di Aruba pa logra esaki.<ref name="SdP"/> ------------- {{Databox}} '''Rovien Ostiana''' (☆ [[14 di febrüari|14 di februari]] [[2002]] na [[Aruba]]??) ta un futbolista Arubano cu ta hunga ..... pa Jong Volendam y e [[Seleccion nacional di futbol di Aruba (masculino)|seleccion nacional di Aruba]]. en.wiki: Rovien Ostiana (born 14 February 2002) is an Aruban footballer who most recently played for Jong Volendam and the Aruba national team. Club career As a youth, Ostiana played for SV SVV beginning in at least 2013.[1] For the 2020/2021 season, he joined English club Enfield Town of the Isthmian League Premier Division, suiting up for the under-19 team.[2] He returned to the Netherlands in 2021, signing for Kozakken Boys.[3] In July 2022, he moved to Jong Volendam of the Tweede Divisie. Team manager Kizito Musampa stated that Ostiana was his ideal image of a true number six.[4] Shortly after joining the club, he appeared in a 8–0 friendly victory over SV De Rijp.[5] He was joined on the Volendam roster by fellow Dutch Caribbean player Quincy Hoeve, a Bonaire international. In August 2023 the two players linked up in a league match against Koninklijke HFC.[6] International career Ostiana made his senior international debut for Aruba on 11 September 2023 in a 2023–24 CONCACAF Nations League C match against the Cayman Islands.[7] He scored his first goal for the national team in the second minute of the eventual 2–1 victory.[8][9] On the next matchday, Ostiana scored his second goal in two matches as Aruba defeated the United States Virgin Islands to remain undefeated and top its group.[10][11] ------------------ {{Variante|a}} {{Databox}} '''Jean-Marc Antersijn''' (☆ [[5 di yanüari|5 di januari]] [[1996]] na [[Aruba]]) ta un portero profesional di Aruba, ku ta hunga pa e seleccion nacional di [[Kòrsou]]. E ta agente liber y ta actualmente sin club. Jean-Marc Antersijn a nase na Aruba den bario di [[Noord]]. E tabata hunga futbol pa [[SV Nacional]] y a yega di forma parti di e seleccion U-13 di Aruba. Cu 17 aña el a bai [[Chile]], unda e tabata train cu e club Union La Calera.<ref>[https://m.voetbalzone.nl/nieuws/dat-ik-ziyech-daar-zag-was-een-onbewuste-motivatie-om-door-te-gaan/395526 Jean-Marc Antersijn], Voetbalzone.nl (27 di oktober 2021) </ref> Un aña despues e ta muda pa Hulanda pa bira futbolista profesional. Despues di core stage na PEC Zwolle, e ta move pa Haaglandia y otro clubnan Hulandes. Entre 2020 i 2021 e ta milita cu FC Eskilstuna y Arlanda na [[Suesia|Suecia]]. Na 2021 e ta firma cu Atlantic City. == Seleccion Arubano == Antersijn ta gana e premio "Golden Glove Award" pa su actuacion excelente durante e torneo CFU U-20 na 2014. Aruba tambe a ricibi e premio "Fair Play Award".<ref>{{citeer web|url=http://www.sportsmax.tv/?q=articles/2015/01/08/concacaf-u20-aruba%E2%80%99s-u-20-keeper-aims-impress-jamaica |titel=CONCACAF U20: Aruba's U-20 'keeper aims to impress in Jamaica &#124; Digicel SportsMax |werk=Sportsmax.tv |datum=2017-04-20 |bezochtdatum=2023-08-04}}</ref><ref>{{citeer web |url=http://www.cfufootball.org/index.php/men-s-u20/9518-trinidad-and-tobago-win-cfu-under-20-championship |titel=Trinidad and Tobago Win CFU Under 20 Championship &#124; CFU Men's U20 |werk=Cfufootball.org |date=2014-09-20 |bezochtdatum=2023-08-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20140922130648/http://www.cfufootball.org/index.php/men-s-u20/9518-trinidad-and-tobago-win-cfu-under-20-championship |archive-date=2014-09-22 |url-status=dead }}</ref><ref>{{citeer web|url=http://www.digicelsportsmax.com/?q=articles/2015/01/11/players-watch-arubas-jean-marc-antersijn |titel=Players to Watch: Aruba's Jean Marc Antersijn |werk=Digicel SportsMax |date=2017-04-20 |bezochtdatum=2023-08-04}}</ref> Den seleccion Arubano bou di coach Giovanni Franken el a hunga un wega amistoso contra [[Guam]] (2-0) na 2014.<ref>{{citeer web|url=https://int.soccerway.com/matches/2014/03/31/world/friendlies/aruba/guam/1650833/ |title=Aruba vs. Guam - 31 di maart 2014 - Soccerway |werk=Int.soccerway.com |date=2014-03-31 |bezochtdatum=2023-08-04}}</ref> {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Antersijn, Jean-Marc}} [[Category:Futbolista]] [[Category:Hende]] [[Category:Futbòl na Aruba]] __NOINDEX__ 0eplgucpxrl5l69hb568uejnvqkke4l 206434 206433 2026-10-07T18:34:19Z Caribiana 8320 /* Internashonal */ 206434 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ * {{ABW|bandera}}: [[Lista di hungado di e seleccion nacional di futbol di Aruba]] - [[Jeffrey Werleman]] - [[Michel Lopez]] - [[Yahmani Eisden]] - [[Stiven Rua]] - * {{CUW|bandera}}: [[Gina van Kessel]] - [[Brandley Kuwas]] - [[Jetro Willems]] - [[Patrick Kluivert]] - [[Remco Bicentini]] - [[Quinten Martinus]] - [[Kemy Augustin]] - [[Charlison Benschop]] ----------- {{Variante|c}} {{Infobox futbolista|variante=c | nomber = Jordi Paulina | imagen = | imagen hachura = | descripcion = <!-- Seccion di informacion personal --> | nomber completo = | fecha nacemento = [[23 di sèptèmber]] [[2004]] | luga nacemento = Odijk | pais nacemento = [[Hulanda]] | fecha fayecimento = | luga fayecimento = | pais fayecimento = | nacionalidad = {{NLD}} | nacionalidad_dep = {{CUW}} | haltura = 191 | pia = drechi <!-- Seccion di club profecional --> | debut = 2022 | debut ekipo = | club actual = [[File:Flag of Germany.svg|20px|border]] Fortuna Düsseldorf | liga = 3° Liga | number = 27 | posicion = delantero | contract = 20 di yüni 2030 <!-- Seccion di seleccion nacional --> | seleccion = {{CUWf}} | debut seleccion = 13 di novèmber 2025 | number seleccion = | participa = 5 | goal = 4 <!-- Seccion di trayectoria --> | temporada = 2022–2024<br />2024–2026<br />2024<br />2026– | club = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] USV Hercules<br/>[[File:Flag of Germany.svg|20px|border]] Borussia Dortmund II<br/>[[File:Flag of Germany.svg|20px|border]] Borussia Dortmund<br/>[[File:Flag of Germany.svg|20px|border]] Fortuna Düsseldorf <!-- Seccion di Prestacion --> | campeonato = | medaya = | competencia = | compeonato2 = | medaya2 = | competencia2 = | actualisa = 7 di òktober 2026 }} '''Jordi Leander Paulina''' (☆ [[23 di sèptèmber]] [[2004]] na Odijk, [[Hulanda]]) ta un [[futbol]]ista profeshonal kurasoleño-hulandes ku ta hunga komo delantero. Aktualmente, e ta hunga pa Fortuna Düsseldorf i pa e [[Selekshon nashonal di futbòl di Kòrsou (maskulino)|selekshon nashonal di Kòrsou]]. ==Karera== Jordi Paulina a nase na Hulanda i ta di desendensia kurasoleño. El a haña su formashon futbolístiko den e akademianan hubenil di VV Jonathan, FC Utrecht i USV Hercules.<ref>[https://www.vi.nl/nieuws/paulina-binnen-een-halfjaar-van-amateurs-naar-debuut-voor-dortmund Paulina binnen een halfjaar van amateurs naar debuut voor Dortmund], vi.nl (30 di oktober 2024)</ref> ===Klup=== Na ougùstùs 2022, Paulina a debutá ku e ekipo senior di USV Hercules den Kopa KNVB.<ref>Dave Aalbers,[https://www.vi.nl/pro/hoe-een-amateur-een-transfer-naar-borussia-dortmund-maakte Hoe een amateur een transfer naar Borussia Dortmund maakte], vi.nl (23 di yüni 2024)</ref> Den e winter di e temporada 2022-2023, el a wòrdu promové definitivamente pa e ekipo senior. Durante e temporada 2023-2024, el a bira titular regular. Dia 21 di desèmber 2023, Paulina a forma parti di e ekipo di USV Hercules ku a derotá [[AFC Ajax|Ajax]] 3-2 den e di dos buèlta di Kopa KNVB. El a duna e pase pa e promé gol di Hercules, anotá pa Tim Pieters.<ref>[https://www.rtvutrecht.nl/sport/3674898/wat-een-sensatie-amateurs-hercules-stunten-in-de-beker-met-3-2-zege-op-ajax Wat een sensatie: amateurs Hercules stunten in de beker met 3-2 zege op Ajax], RTV Utrecht (21 di desèmber 2023)</ref> Dia 15 di mei 2024, a keda anunsiá ku Paulina lo transferí pa Borussia Dortmund despues di e temporada, kaminda el lo a hunga pa e ekipo reserva, Borussia Dortmund II, den e di 3 Liga.<ref>[https://www.usvhercules.nl/jordi-paulina-tekent-contract-bij-borussia-dortmund/ Jordi Paulina tekent contract bij Borussia Dortmund], USV Hercules</ref> Dia 29 di òktober 2024, el a hasi su debut ku e promé ekipo di Borussia Dormund komo suplente den un derota di 1-0 kontra VfL Wolfsburg den Kopa DFB.<ref>[https://www.nu.nl/voetbal/6333479/ex-hercules-speler-paulina-debuteert-half-jaar-na-droomstap-bij-verlies-dortmund.html?referrer=https%3A%2F%2Fen.wikipedia.org%2F Ex-Hercules-speler Paulina debuteert half jaar na droomstap bij verlies Dortmund], nu.nl (29 di òktober 2024)</ref> Na 2025, Paulina a hunga prinsipalmente pa Borussia Dortmund II. Dia 3 di yanüari 2026, Paulina a a transferí pa Fortuna Düsseldorf, firmando un kontrato te 30 di yüni 2030.<ref>{{de}}[https://www.f95.de/news/34479-fortuna-verstarkt-sich-mit-jordi-paulina Fortuna verstärkt sich mit Jordi Paulina], f95.de (3 di yanüari 2026)</ref> ===Internashonal=== Na novèmber 2025, Paulina a risibí su promé yamada pa e selekshon di Kòrsou pa e eliminatorio di [[Kopa Mundial di Futbòl|Kopa Mundial di FIFA]] 2026.<ref>{{Citeer web |url=https://www.espn.nl/voetbal/artikel/_/id/15909277/advocaat-maakt-selectie-curacao-bekend-voor-cruciale-wk-kwalificatieduels |titel=Advocaat maakt selectie Curaçao bekend voor cruciale WK-kwalificatieduels |datum=2025-11-03 |bezochtdatum=2025-11-03 |werk=ESPN.nl |taal=nl}}</ref> El a hasi su debut internashonal dia 13 di novèmber 2025 kontra [[Bermuda]], kaminda el a marka dos gol den un viktoria di 7-0.<ref>[https://www.rfi.fr/en/sports/20251114-curacao-thrash-bermuda-7-0-to-top-world-cup-qualifying-group-as-jamaica-held Curacao thrash Bermuda 7-0 to top World Cup qualifying group as Jamaica held], rfi.fr (14 di novèmber 2025)</ref> <ref>[https://www.espn.nl/voetbal/artikel/_/id/15962344/paulina-na-droomdebuut-klaar-voor-jamaica-een-van-de-belangrijkste-wedstrijden-ooit-voor-curacao Paulina na droomdebuut klaar voor Jamaica: "Eén van de belangrijkste wedstrijden ooit voor Curaçao"] ESPN.nl, 18 november 2025</ref> Paulina a hunga tambe kontra [[Jamaica]] dia 18 di novèmber 2025. Na sèptèmber 2026, el a kontribuí na un kòmbèk di Kòrsou kontra [[Costa Rica]] den [[CONCACAF Nations League|Liga di Nashonnan di CONCACAF]]. Despues di a keda atras 0-3 den e promé mita, Kòrsou a logra bira e partido i gana 4-3. Paulina a marka e gol di viktoria den e di 82 minüt i a kontribuí tambe na e otro golnan den e kòmbèk.<ref>[https://www.vi.nl/nieuws/gouden-wissels-helpen-advocaat-en-curacao-aan-zinderende-comeback Gouden wissels helpen Advocaat en Curaçao aan zinderende comeback] VI.nl, 25 september 2026</ref> Dia 4 di òktober 2026, Paulina a marka e gol di empate den un empate di 1-1 kontra [[Trinidad i Tobago]] na [[Port of Spain]]. Ku e resultado aki, Kòrsou a keda invikto den e fase di grupo i a klasifiká pa e kuartfinalnan di Liga di Nashonnan.<ref>Hans Hofstra, [https://www.curacao.nu/nieuws/sport/96877/curacao-plaatst-zich-voor-kwartfinales-na-gelijkspel-tegen-trinidad-en-tobago Curaçao plaatst zich voor kwartfinales na gelijkspel tegen Trinidad en Tobago], curacao.nu (4 di òktober 2026)</ref> ====Lista di gol ==== {| class= "wikitable" width="89%" style="text-align:center ! width="3" scope="col" |# ! width="5" scope="col" |Fecha ! width="20" scope="col"|Lugá ! width="15" |Oponente ! width="1" scope="col" |Skor ! width="1" scope="col" |Resultado ! width="1" scope="col" |Torneo |- | 1 || rowspan="2" |13-11-2025 || rowspan="2" | [[File:Flag of Bermuda.svg|22px|border]] [[Bermuda]] || rowspan="2" |[[File:Flag of Bermuda.svg|22px|border]] [[Bermuda]] || 3–0 ||rowspan="2" |7–0 || rowspan="2" | Kualifikashon [[Kopa Mundial di Futbòl|Kopa Mundial di FIFA]] 2026 |- | 2 || 5-0 |- | 3|| 24-09-2026 || [[File:Flag of Costa Rica.svg|22px|border]]<br/> [[San Jose]]|| [[File:Flag of Costa Rica.svg|22px|border]] [[Costa Rica]]|| 4–3 || 4–3 || rowspan="2" | 2026–27 [[CONCACAF Nations League|Liga di Nashonnan]] / Liga A |- | 4 || 4-10-2026 ||[[File:Flag of Trinidad and Tobago.svg|22px|border]]<br/> [[Port of Spain]]||[[File:Flag of Trinidad and Tobago.svg|22px|border]] [[Trinidad i Tobago]]|| 1-1 ||1-1 |- |} == Link eksterno == * [https://www.national-football-teams.com/player/101614/Jordi_Paulina_4.html Jordi Paulina], national-football-teams.com * [https://www.soccerway.com/player/paulina-jordi/CIpEhvPq/ Jordi Paulina], soccerway.com {{Appendix|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid =1378588990|titulo=Jordi Paulina}} {{References}} }} {{DEFAULTSORT::Paulina, Jordi}} [[:Kategoria:Hende]] [[:Kategoria:Futbolista]] [[:Kategoria:Futbòl na Boneiru]] ---------- Na novèmber 2025, Paulina a risibí su promé yamada pa e selekshon di Kòrsou pa e eliminatorio di [[Kopa Mundial di Futbòl|Kopa Mundial di FIFA]] 2026. El a hasi su debut internashonal dia 13 di novèmber 2025 kontra [[Bermuda]], kaminda el a marka dos gol den un viktoria di 7-0.<ref>https://www.rfi.fr/en/sports/20251114-curacao-thrash-bermuda-7-0-to-top-world-cup-qualifying-group-as-jamaica-held Curacao thrash Bermuda 7-0 to top World Cup qualifying group as Jamaica held], rfi.fr (14 di novèmber 2025)</ref> Dia 3 di novèmber 2025, Paulina a wòrdu yamá pa e selekshon nashonal di futbòl di Kòrsou pa Dick Advocaat. El a wòrdu inkluí den e selekshon pa e eliminatorionan pa Kopa di Mundu kontra Bermuda i Jamaica.<ref>{{Citeer web |url=https://www.usvhercules.nl/oud-herculanen-jordi-paulina-deveron-fonville-in-selectie-curacao/ |titel=Oud Herculanen Jordi Paulina & Deveron Fonville in selectie Curaçao – USV Hercules |bezochtdatum=2025-11-03 |taal=nl-NL |archiefdatum=2025-11-08 |archiefurl=https://web.archive.org/web/20251108072654/https://www.usvhercules.nl/oud-herculanen-jordi-paulina-deveron-fonville-in-selectie-curacao/ |dodeurl=ja }}</ref><ref>{{Citeer web |url=https://www.espn.nl/voetbal/artikel/_/id/15909277/advocaat-maakt-selectie-curacao-bekend-voor-cruciale-wk-kwalificatieduels |titel=Advocaat maakt selectie Curaçao bekend voor cruciale WK-kwalificatieduels |datum=2025-11-03 |bezochtdatum=2025-11-03 |werk=ESPN.nl |taal=nl}}</ref> El a skor dos gol den su promé partido kontra Bermuda (un viktoria di 7-0).<ref>[https://www.espn.nl/voetbal/artikel/_/id/15962344/paulina-na-droomdebuut-klaar-voor-jamaica-een-van-de-belangrijkste-wedstrijden-ooit-voor-curacao Paulina na droomdebuut klaar voor Jamaica: "Eén van de belangrijkste wedstrijden ooit voor Curaçao"] ESPN.nl, 18 november 2025</ref> Na sèptèmber 2026, durante su di tres aparishon internashonal, Paulina a skor e gol final den un viktoria di 4-3 riba Costa Rica. Danki na su gol—setup pa Juninho Bacuna—e tim di head coach Dick Advocaat a logra gana e partido di Liga di Nashonnan di CONCACAF, apesar di a keda atras 3-0 na kuminsamentu di e di dos mitar.<ref>[https://www.vi.nl/nieuws/gouden-wissels-helpen-advocaat-en-curacao-aan-zinderende-comeback Gouden wissels helpen Advocaat en Curaçao aan zinderende comeback] VI.nl, 25 september 2026</ref> {{Appendix}} ----------------- {{Variante|c}} {{Infobox futbolista|variante=c | nomber = Gina van Kessel | imagen = | imagen hachura = | descripcion = <!-- Seccion di informacion personal --> | nomber completo = | fecha nacemento = [[3 di mart]] [[1993]] | luga nacemento = [[Alkmaar]] | pais nacemento = [[Hulanda]] | fecha fayecimento = | luga fayecimento = | pais fayecimento = | nacionalidad = {{NLD}} | nacionalidad_dep = {{CUW}} | haltura = | pia = <!-- Seccion di club profecional --> | debut = | debut ekipo = | club actual = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] | liga = Promé Divishon | number = | posicion = | contract = <!-- Seccion di seleccion nacional --> | seleccion = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] [[Hulanda]] U-16, U-17 | debut seleccion = | number seleccion = | participa = 2 | goal = 1 | seleccion2 = [[File:Flag of Curaçao.svg|20px|border]] [[Kòrsou]] U-17, U-20 | debut seleccion2 = | number seleccion2 = | participa2 = 7 | goal2 = 0 | seleccion3 = {{CUWf}} | debut seleccion3 = 10 di yüni 2015 | number seleccion3 = | participa3 = 25 | goal3 = 8 <!-- Seccion di trayectoria --> | temporada = 2013– | club = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] <!-- Seccion di Prestacion --> | campeonato = | medaya = | competencia = | compeonato2 = | medaya2 = | competencia2 = | actualisa = 28 di sèptèmber 2026 }} '''Gino van Kessel''' (☆ [[3 di mart]] [[1993]] na [[Alkmaar]]) ta un futbolista kurasoleño-hulandes ku ta hunga komo ...... E ta representa [[Kòrsou]] na nivel internashonal. == Karera == ===Karera internashonal=== Penso a representa [[Hulanda]] na nivel hubenil? Na sèptèmber 2026, Penso a wòrdu konvoká pa e [[Selekshon nashonal di futbòl di Kòrsou (maskulino)|selekshon nashonal di Kòrsou]] pa == Link eksterno == * [https://www.espn.co.uk/football/team/squad/_/id/11678/sort/height/Curazao Curaçao squad], espn.co.uk * [https://www.transfermarkt.com/kyano-penso/profil/spieler/1146449 Profil Kyano Penso], transfermarkt.com {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Kessel, Gino van}} [[:Kategoria:Hende]] [[:Kategoria:Futbolista]] [[:Kategoria:Futbòl na Kòrsou]] ----------------- {{Variante|c}} {{Infobox futbolista|variante=c | nomber = Jort van der Sande | imagen = | imagen hachura = | descripcion = <!-- Seccion di informacion personal --> | nomber completo = | alias = | fecha nacemento = [[25 di yanüari]] [[1996]] | luga nacemento = | pais nacemento = {{NLD}} | fecha fayecimento = | luga fayecimento = | pais fayecimento = | nacionalidad = | haltura = | pia = <!-- Seccion di club profecional --> | debut = | debut ekipo = | club actual = [[File:Flag of Indonesia.svg|20px|border]] Bali United | liga = Promé Divishon | number = 3 | posicion = Delantero | contract = <!-- Seccion di seleccion nacional --> | seleccion = {{BONf}} | debut seleccion = | number seleccion = | participa = 28 | goal = 1 <!-- Seccion di trayectoria --> | temporada = 2012–2014<br>2014–2018<br>2018–2024<br>2024-2025<br>2025- | club = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] VV Smitshoek<br>[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Kozakken Boys<br>[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] RKC Waalwijk<br>[[File:Flag of Saudi Arabia.svg|20px|border]] El-Hazem<br>[[File:Flag of Saudi Arabia.svg|20px|border]] Abha <!-- Seccion di Prestacion --> | campeonato = | medaya = | competencia = | compeonato2 = | medaya2 = | competencia2 = | actualisa = 10 di yüni 2026 }} '''Jort van der Sande''' ('s-Hertogenbosch, [[25 di yanüari]] [[1996]]) ta un futbolista boneriano-hulandes ku normalmente ta hunga komo delantero. El a bandoná e klup eskoses Dundee United na ougùstùs 2025 pa SC Cambuur. Van der Sande a hasi su debut den e selekshon nashonal di futbòl di Boneiru na 2023. ==Karera di klup== Van der Sande ta djòin for di SC Cambuur, kaminda el a hunga un ròl klave den e promoshon pa Eredivisie temporada pasá. Den e Keuken Kampioen Divisie, el a skor nuebe gol i a proveé ​​dos asistensia.<ref name="Jort"/> Aunke Van der Sande a nase na Den Bosch dia 25 di yanüari 1996, e ta hunga internashonalmente pa e selekshon nashonal di Boneiru. E delantero ta forma parti di e selekshon boneriano pa vários aña kaba i ta representá e isla durante partidonan internashonal. E atacante a cuminsa su educacion di futbol na SV Audacia y VV Heeswijk, despues di cual el a progresa door di e academia hubenil di FC Den Bosch. Tabata einan ku el a hasi su avance tambe den futbòl profeshonal. Siguientemente, el a hunga pa FC Eindhoven, NAC Breda, i ADO Den Haag.<ref name="Jort"/> Durante su tempu na FC Eindhoven, e tabata un kompañero di e aktual kapitan indones, Jay Idzes, kende e tempu ei a hasi e transishon di e tim hubenil pa e promé tim.<ref name="Jort"/> Na 2024, Van der Sande a opta pa un aventura den eksterior ku e klup eskoses Dundee United. Un temporada despues, el a regresa Hulanda pa bisti e camiseta di SC Cambuur. Awor, un otro reto den eksterior ta sper’é, e biaha aki na Indonesia.<ref name="Jort"/> ==Karera internashonal== Riba 5 di òktober 2023, Van der Sande a wòrdu inkluí den e selekshon di selekshon nashonal di futbòl di Boneiru pa e coach nashonal Rilove Janga pa e partido internashonal kontra Anguilla dia 12 di òktober den e Liga di Nashonnan di CONCACAF 2023-24. Van der Sande tabata eligibel pasobra el a biba riba e isla di Caribe pa cinco aña durante su hubentud. Mesora el a hasi su debut internashonal komo titular i a hunga henter e partido, kual Boneiru a gana 2-0 kontra di Anguilla.[2] Siguientemente, el a wòrdu yamá mas frekuentemente pa e selekshon nashonal, i dia 8 di sèptèmber 2024, el a skor su promé gol pa Boneiru ora el a haña e nèt den e derota di 2-1 for di kas kontra El Salvador den e Liga di Nashonnan di CONCACAF 2024/25. --------------- Segun gerente general Yabes Tanuri, e yegada di e delantero ta un eskoho deliberá di e staf tékniko. “Nos ta anunsiá ofisialmente ku Jort van der Sande ta nos hungadó stranhero nobo pa e temporada benidero. Su yegada ta kuadra ku e nesesidatnan di e personal tékniko. A base di su eksperensia i estadístikanan komo delantero, nos ta spera ku e por duna un kontribushon signifikante na Bali United. Nos ta spera ku e adaptá lihé na e liga indones. Bon Bini na Bali, i nos ta spera di logra un éksito huntu den Tanuri,” Tanuri a bisa. deklarashon di e klup.<ref name="Jort">Hans Hofstra, [https://www.bonaire.nu/nieuws/sport/92813/bonairiaans-international-jort-van-der-sande-tekent-bij-bali-united https://www.bonaire.nu/nieuws/sport/92813/bonairiaans-international-jort-van-der-sande-tekent-bij-bali-united], bonaire.nu (26 di yüli 2026)</ref> {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Sande, Jort van der}} [[:Kategoria:Hende]] [[:Kategoria:Futbolista]] [[:Kategoria:Futbòl na Boneiru]] ---------------- {{Variante|c}} {{Infobox futbolista|variante=c | nomber = | imagen = | imagen hachura = | descripcion = <!-- Seccion di informacion personal --> | nomber completo = Jarzinho Saul Emmanuel Pieter | alias = | fecha nacemento = | luga nacemento = [[Willemstad]] | pais nacemento = {{CUW}} | fecha fayecimento = | luga fayecimento = | pais fayecimento = | nacionalidad = | haltura = | pia = <!-- Seccion di club profecional --> | debut = | debut ekipo = | club actual = [[File:Flag of Saudi Arabia.svg|20px|border]] Abha | liga = Promé Divishon | number = 3 | posicion = Defensa | contract = <!-- Seccion di seleccion nacional --> | seleccion = {{CUWf}} | debut seleccion = 6 di òktober 2016 | number seleccion = | participa = 28 | goal = 1 <!-- Seccion di trayectoria --> | temporada = 2012–2014<br>2014–2018<br>2018–2024<br>2024-2025<br>2025- | club = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] VV Smitshoek<br>[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Kozakken Boys<br>[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] RKC Waalwijk<br>[[File:Flag of Saudi Arabia.svg|20px|border]] El-Hazem<br>[[File:Flag of Saudi Arabia.svg|20px|border]] Abha <!-- Seccion di Prestacion --> | campeonato = | medaya = | competencia = | compeonato2 = | medaya2 = | competencia2 = | actualisa = 10 di yüni 2026 }} '''Jarzinho Saul Emmanuel Pieter''' (☆ [[11 di novèmber]] [[1987]] na [[Willemstad]] – † [[9 di sèptèmber]] [[2019]] na [[Port au Prince]]) tabata un futbolista di Kòrsou ku tabata hunga komo kiper. Karera di klup Pieter a kuminsá su karera ku RKSV Centro Dominguito, kaminda el a bira un di e portero mas importante den futbòl lokal. Ku e klup aki, el a gana varios kampionato di Kòrsou, inkluyendo titulonan na 2012, 2013, 2015 i 2016. Durante e periodo aki, Centro Dominguito tabata un di e ekiponan dominante riba e isla. Despues di mas ku dies aña ku e klup, Pieter a transferí na 2018 pa SV VESTA. Ku e equipo aki, el a logra un logro historiko ora ku VESTA a bira kampion di Kòrsou pa promé biaha den su historia. Internashonal Pieter a hasi su debut pa e selekshon nashonal di Kòrsou na 2013, poco tempu despues di su promé titulo ku Centro Dominguito. El a forma parti di e selekshon durante varios aña, mayoria di biaha komo di dos portero despues di Eloy Room. El a partisipá den torneo manera e Kampionato Karibe 2014, kaminda Kòrsou a debuta na e ronda final, i tambe den e Kopa Oro di CONCACAF 2017. Den e ultimo torneo aki, Kòrsou a logra un exito historiko ora ku nan a gana e kampionato karibeño i kualifiká pa e Kopa Oro. Morto Na sèptèmber 2019, Pieter tabata ku e selekshon nashonal na Haití pa un partido di CONCACAF Nations League. Poco despues di yega, el a kuminsá sinti malu. Dia 9 di sèptèmber 2019, el a wòrdu hañá morto den su kamber di hotel na Port-au-Prince, probablemente debí na un paro kardiako. Su morto a kousa gran tristesa den Kòrsou i den mundu di futbòl. Durante e siguiente partido di e selekshon, a wòrdu tene un momento di silensio na su memoria. Despues di su morto, a wòrdu establesé e “Jarzinho Pieter Kids Fund Project” na su honor. == Karera == ===Klup=== Pieter a hunga pa [[RKSV Centro Dominguito]] y SV VESTA na [[Kòrsou]] i a titulá seis biaha kampeon di Kòrsou. Den zomer di 2018, el a hunga pa [[SV Juventus]] na [[Boneiru]] pa vários luna. === Internashonal === Un rato despues di a gana su di dos titulo nacional cu RKSV Centro Dominguito na 2013, Pieter a wordo yama pa e seleccion nacional di futbol di Curaçao pa entrenador nacional Ludwig Alberto. Tres dia despues di su di 26 cumpleaños, el a debuta den e prome partido di e torneo ABCS 2013 contra Aruba, un partido cu Curaçao a gana 2-0. Den e final contra Surinam dos dia despues, cual Curaçao a perde 3-1, Pieter un biaha mas a hunga full e 90 minuut den gol pa su pais natal. Ta te na sèptèmber 2014 Pieter a keda selektá pa e selekshon di Kòrsou atrobe. Pa e eliminatorio di Kampionato di Karibe 2014, el a wòrdu yamá pa e selekshon di Kòrsou dor di Ingemar Pieternella i a hunga den tur tres partido di grupo den e promé buèlta. Curaçao a termina prome y a avansa pa e di dos buelta di clasificacion, unda nan a bolbe termina na di dos luga tras di Martinique. Pieter a hunga den tur tres partido di grupo di Pieternella. Despues di a klasifiká ku éksito, e selekshon nashonal a partisipá den e finalnan na Jamaica na novèmber 2014 pa promé biaha den historia. Danki na su actuacionnan consistente durante e eliminatorionan, Pieter tabata tambe e portero regular di su pais den e finalnan y a hunga e 90 minuut completo den tur tres partido di grupo di su team. Sinembargo, Curaçao a perde den Grupo A contra Trinidad y Tobago, Cuba, y Guyana Frances, y finalmente a termina ultimo den e grupo cu 0 punto y un diferencia di gol di 5:10, loke a conduci na un eliminacion trempan di e torneo. E siguiente aña, Pieter a wòrdu remplasá komo portero di promé eskoho pa Eloy Room; Zeus de la Paz i Marcello Pisas tambe a hunga pa e selekshon nashonal e aña ei, promé ku Eloy Room a bira e úniko promé eskoho for di 2016. Pieter tabata e portero di reserva di De la Paz den por lo ménos dos partido internashonal na 2015 i despues mester a warda un aña promé ku e wòrdu yamá atrobe. For di e promé buèlta di e eliminatorionan pa Kopa Karibe 2017, Pieter tabata e portero di reserva di Eloy Room i seguidamente a keda riba banki pa e selekshon di Kòrsou—ku eksepshon di algun partido. Dia 22 di maart 2017, Pieter a hunga den un partido amistoso no oficial contra El Salvador cu no a wordo reconoci pa FIFA. Despues ku Curaçao a klasifiká ku éksito pa e Kampionato di Karibe, nan a gana e buèlta final di Martinique, asina klasifiká pa e Kopa di Oro di CONCACAF 2017. Asina mes e team a termina ultimo den Grupo C sin anota ni un punto of gol y a keda elimina trempan. Durante e periodo aki, Pieter tabata konsistentemente e reserva di Room. Despues di esei, Pieter a keda e di dos eskoho tras di Room den un seri di partidonan amistoso, e klasifikashonnan di Liga di Nashonnan di CONCACAF 2019-21, i e Kopa di Oro di CONCACAF 2019. Kamber a keda pa Merka despues di partisipashon den e Kopa di Oro. === Morto === Na kuminsamentu di sèptèmber 2019, el a kuminsá e kampaña di Liga di Nashonnan di CONCACAF 2019-21 ku e selekshon nashonal di Kòrsou i tabata un biaha mas riba banki tras di Eloy Room den un viktoria di 1-0 riba Haiti dia 7 di sèptèmber. Un dia despues, el a bula ku e selekshon nashonal pa e kapital haitiano, Port-au-Porce, pa nan di dos partido di regreso, grupo Haiti. E mesun dia ei, Pieter a keha di ta sinti malu. E siguiente mainta, el a wòrdu hañá morto den su kamber di hotèl na Marriott na Port-au-Prince; el a muri di paro kardiako.<ref>[https://www.mirror.co.uk/sport/football/news/jairzinho-pieter-dead-curacao-goalkeeper-19934472 Jairzinho Pieter dead: Curacao goalkeeper suffers cardiac arrest on eve of qualifier] (englisch), abgerufen am 18. Oktober 2019</ref> E partido kontra Haiti a wòrdu hunga apesar di morto di Pieter i a terminá den un empate di 1-1; un minüt di silensio a wordu observa promé ku kickoff den su memoria. <ref>[https://www.washingtonpost.com/sports/2019/09/10/day-before-an-international-match-goalie-curacao-died-heart-attack/ The day before an international match, a goalie from Curacao died of a heart attack] (englisch), abgerufen am 18. Oktober 2019</ref> Despues di a skor e gol di empate, [[Elson Hooi]] di Kòrsou a hisa un T-shirt ku e number di Pieter i e palabra “LEGENDA” riba dje pa e kámaranan.<ref>{{en}}[https://www.youtube.com/watch?v=uAUpujswL_c Curacao and Haiti played an exciting 1-1 draw], abgerufen am 18. Oktober 2019</ref> Despues di su morto, e Proyekto di Fondo di Mucha Jarzinho Pieter a wòrdu establesé na su honor.<ref>[https://kikotapasando.com/2019/10/03/grupo-amigunan-di-pieter-ku-un-inisiativa-bunita-t-shirt-speshal-pa-duna-honor-i-alabes-fundraising-pa-yunan-di-jarzinho-pieter/ Grupo ‘amigunan di Pieter’ ku un inisiativa bunita T-shirt speshal pa duna honor i alabes fundraising pa yunan di Jarzinho Pieter] (Papiamentu), abgerufen am 18. Oktober 2019</ref> ====Selekshon nashonal di Kòrsou==== Na 2013, el a hasi su debut pa e selekshon nashonal di futbòl di Kòrsou, kaminda e tabata prinsipalmente portero di reserva. Pieter a forma parti di e selekshon di Kòrsou na [[Kopa Oro di CONCACAF]] 2017 i 2019 i [[Kopa Karibe]] 2014 i 2017. Ku Kòrsou, Pieter a gana e Kopa Karibe na 2017. Pieter a fayesé dia 9 di sèptèmber 2019, na e edat di 31 aña den e hotèl di hungadónan na Port-au-Prince, Haiti, kaminda e tabata ku e selekshon nashonal di futbòl di Kòrsou pa un partido den [[CONCACAF Nations League]].<ref>[https://web.archive.org/web/20191018084407/https://www.concacaf.com/en/article/concacaf-statement-09092019 Concacaf Statement], concacaf.com, 9 di sèptèmber 2019.</ref> ==Lista di honor== ; RKSV Centro Dominguito :[[Promé Divishon|Sekshon Pagá / Promé Divishon]]: 2012, 2013, 2015, 2016, 2017 ; SV Vesta : Promé Divishon: 2019 ; {{CUW}} : [[Kopa Karibe]]: 2017 : King's Cup: 2019 ==Link eksterno== *[https://www.national-football-teams.com/player/54167/Jarzinho_Pieter.html Profiel op national-football-teams.com] * {{Transfermarkt|300410}} * {{NFTPlayer|54167}} * [https://caribbeanfootballdatabase.com/curacao/players/jairzinhopieter.html Jarzinho Pieter] in der Caribbean Football Database (englisch) {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Pieter, Jarzinho}} [[:Kategoria:Hende]] [[:Kategoria:Futbolista]] [[:Kategoria:Futbòl na Kòrsou]] --------------- {{Variante|c}} {{Infobox futbolista|variante=c | nomber = | imagen = | imagen hachura = | descripcion = <!-- Seccion di informacion personal --> | nomber completo = | alias = | fecha nacemento = | luga nacemento = [[Willemstad]] | pais nacemento = {{CUW}} | fecha fayecimento = | luga fayecimento = | pais fayecimento = | nacionalidad = | haltura = | pia = <!-- Seccion di club profecional --> | debut = | debut ekipo = | club actual = [[File:Flag of Saudi Arabia.svg|20px|border]] | liga = Promé Divishon | number = 3 | posicion = Defensa | contract = <!-- Seccion di seleccion nacional 1--> | seleccion = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] [[Hulanda]] U-15 | debut seleccion = 2011 | number seleccion= | participa = 36 | goal = 4 <!-- Seccion di seleccion nacional 2--> | seleccion2 = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] [[Hulanda]] | debut seleccion2= | number seleccion2= | participa2 = 6 | goal2 = 0 <!-- Seccion di seleccion nacional 3--> | seleccion3 = {{CUWf}} | debut seleccion3 = 5 di sèptèmber 2025 | number seleccion3= | participa3 = 3 | goal3 = 0 <!-- Seccion di trayectoria --> | temporada = 2012–2014<br>2014–2018<br>2018–2024<br>2024-2025<br>2025- | club = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] VV Smitshoek<br>[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Kozakken Boys<br>[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] RKC Waalwijk<br>[[File:Flag of Saudi Arabia.svg|20px|border]] El-Hazem<br>[[File:Flag of Saudi Arabia.svg|20px|border]] Abha <!-- Seccion di Prestacion --> | campeonato = | medaya = | competencia = | compeonato2 = | medaya2 = | competencia2 = | actualisa = 10 di yüni 2026 }} === Internashonal === For di 2012 pa 2017, Bazoer a hasi un total di 33 aparishon pa diferente selekshon hubenil di Hulanda, anotando tres gol. Ku e selekshon U-17, el a gana e kampeonato oropeo di UEFA U-17 na [[Slovenia]] na 2012. Dia 13 di novèmber 2015, el a hasi su debut pa e selekshon nashonal senior den un wega amistoso kontra Wales (3-2). Na 2016, e mediokampista a hasi sinku aparishon mas den partidonan amistoso. ====Selekshon nashonal di Kòrsou==== Ya for di 2013, Kòrsou a aserká Bazoer pa firma kuné komo un internashonal hubenil.<ref>{{cite web |language=en |url=http://www.concacaf.com/page/ConfederationDetail/0,,12813~2730083,00.html|title=U-20 finals set for Mexico, U-17s to Panama|publisher=CONCACAF.com|date=2012-11-04 |access-date= |url-status=|archive-url=https://web.archive.org/web/20120413211011/http://www.concacaf.com/page/ConfederationDetail/0,,12813~2730083,00.html|archive-date=2012-04-13}}</ref> Dia 29 di ougùstùs 2025, FIFA a aprobá e petishon di Bazoer pa kambia su afiliashon nashonal di Hulanda pa Kòrsou.<ref>{{cite web|url=https://knowledge.fifa.com/change-of-association-platform |language=en |title=FIFA Change of Association Platform|work=knowledge.fifa.com|date=2025-08-29 |accessdate=2026-06-10}}</ref> El a hasi su debut pa e selekshon nashonal di futbòl di Kòrsou dia 5 di sèptèmber 2025 den un wega di eliminashon pa Kopa di Mundu kontra Trinidad i Tobago, ku a terminá 0-0.<ref>{{cite web |language=en |url= https://www.sofascore.com/football/match/curacao-trinidad-and-tobago/mdcsCqx |title=Trinidad and Tobago v Curaçao|date=2025-09-05 |work=sofascore.com |access-date=2026-06-10}}</ref> Na mei 2026, el a wòrdu nombrá den e selekshon final di Kòrsou pa e [[Kopa Mundial di Futbòl|Kopa Mundial di FIFA]] 2026, e promé aparishon di e pais na e torneo.<ref>{{cite web|title=Smallest nation Curacao name debut World Cup squad|url=https://www.bbc.com/sport/football/articles/c70798249j0o|date=2026-05-18|access-date=2026-06-10}}</ref> {{Appendix}} {{Malchi:Navegashon Selekshon Nashonal di Futbòl di Kòrsou KM 2026}} {{DEFAULTSORT:Bazoer, Riechedly}} [[:Kategoria:Hende]] [[:Kategoria:Futbolista]] [[:Kategoria:Futbòl na Kòrsou]] ===Internashonal=== ====Selekshon nashonal di Kòrsou==== Fonville a wòrdu yamá pa e selekshon nashonal di Kòrsou pa e partidonan di klasifikashon pa [[Kopa Mundial di Futbòl|Kopa Mundial]] 2026 di [[FIFA]] kontra Bermuda i Jamaica dia 13 i 18 di novèmber 2025.<ref>{{cite web|url= https://www.gelderlander.nl/nec/deveron-fonville-heeft-een-unieke-route-afgelegd-richting-nec-ik-moest-opeens-verder-kijken-dan-voetbal~ae1d1e4d/?referrer=https%3A%2F%2Fwww.google.com%2F|website=Gelderlander.nl|accessdate=|title= Deveron Fonville took a unique path to NEC: "I suddenly had to look beyond football."|date=2025-11-12}}</ref> Na mart 2026, el a konfirmá su desishon pa hunga pa Kòrsou<ref>{{citeer web |url=https://www.voetbalprimeur.nl/nieuws/2069306/nec-verdediger-fonville-over-keuze-tussen-nederland-en-cura-ao.html |titel=NEC-verdediger gelinkt aan Oranje: 'Ik heb met mijn hart voor Curaçao gekozen' |datum=2026-03-21 |taal=nl}}</ref> i dia 18 di mei 2026 a wòrdu nominá pa e tim final pa Kopa Mundial 2026, apesar di no a hunga promé.<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/sport/football/articles/c70798249j0o |titel=2026 World Cup: Curacao name debut 26-man squad |datum=2026-05-18 |language=en |work=BBC}}</ref> El a hasi su debut pa Kòrsou dia 30 di mei 2026 den e partido preparatorio pa Mundial kontra Eskosia.<ref>[https://www.vi.nl/nieuws/advocaat-laat-fonville-debuteren-namens-cura-ao-tegen-schotland Advocaat laat Fonville debuteren namens Curaçao tegen Schotland], vi.nl (30 di mei 2026)</ref> -------------- {{Variante|c}} {{Infobox futbolista| variante = c | nomber = Godfried Roemeratoe | nomber completo = | imagen = Godfried Roemeratoe.JPG | descripcion = Godfried Roemeratoe na 2025. | fecha nacemento = [[19 di ougùstùs]] [[1999]] | luga nacemento = | pais nacemento = {{NLD}} | fecha fayecimento= | luga fayecimento = | pais fayecimento = | nacionalidad = | nacionalidad_dep = {{CUW}} | deporte = futbol | haltura = 178 | pia = drechi | club actual = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] FKC Waalwijk | liga = | number = 24 | posicion = Mediokampista <!-- Seccion di seleccion nacional 1--> | seleccion = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] [[Hulanda]] U-17, U-20 | debut seleccion= 2015 | number seleccion= | participa = 6 | goal = 0 <!-- Seccion di seleccion nacional 2--> | seleccion2 = {{CUWf}} | debut seleccion2 = 2023 | number seleccion2= | participa2 = 16 | goal2 = 1 | temporada = 2017–2018<br />2018–2022<br />2021–2022<br />2022–2023<br />2023– | club = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Jong FC Twente<br />[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] FC Twente<br />[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Willem II<br />[[File:Flag of Israel.svg|20px|border]] Hapoel Tel Aviv<br />[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] RKC Waalwijk }} '''Godfried Roemeratoe''' (☆ [[19 di ougùstùs]] [[1999]] na Oost-Souburg, [[Hulanda]]) ta un futbolista profeshonal ku ta hunga komo mediokampista pa RKC Waalwijk i pa e [[Selekshon nashonal di futbòl di Kòrsou (maskulino)| selekshon nashonal di Kòrsou]]. ==Karera== ===Klup=== ===Internashonal=== El a wòrdu yamá pa e selekshon nashonal di futbòl di Kòrsou pa e partidonan di klasifikashon pa Kopa Mundial di FIFA 2026 kontra Bermuda i Jamaica riba 13 i 18 di novèmber 2025.[7] ====Selekshon nashonal di Kòrsou==== {{Malchi:Navegashon Selekshon Nashonal di Futbòl di Kòrsou KM 2026}} {{Stub}} {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Roemeratoe, Godfried}} [[:Kategoria:Hende]] [[:Kategoria:Futbolista]] [[:Kategoria:Futbòl na Kòrsou]] ---------------- {{Variante|c}} {{Infobox futbolista| variante = c | nomber = Joshua Brenet | nomber completo = Joshua Benjamin Brenet | imagen = PSV Eindhoven, Teamcamp Bad Erlach, July 2014 (076).jpg | descripcion = | fecha nacemento = [[20 di mart]] [[1994]] | luga nacemento = Kerkrade | pais nacemento = {{NLD}} | fecha fayecimento= | luga fayecimento = | pais fayecimento = | nacionalidad = | nacionalidad_dep = {{CUW}} | deporte = futbol | haltura = 181 | pia = drechi | club actual = [[File:Flag of Turkey.svg|20px|border]] Kayserispor | liga = Superliga | number = 30 | posicion = Defensa <!-- Seccion di seleccion nacional 1--> | seleccion = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] [[Hulanda]] U-18, U-19, U-21 | debut seleccion = 2011 | number seleccion= | participa = 17 | goal = 0 <!-- Seccion di seleccion nacional 2--> | seleccion2 = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] [[Hulanda]] | debut seleccion2 = 9 di novèmber 2016 | number seleccion2= | participa2 = 2 | goal2 = 0 <!-- Seccion di seleccion nacional 3--> | seleccion3 = {{CUWf}} | debut seleccion3 = 6 di yüni 2024 | number seleccion3= | participa3 = 11 | goal3 = 1 | temporada = 2012–2018<br />2013–2015<br />2018–2022<br />2020<br />2021<br />2022–2024<br />2024–2025<br />2025–2026<br />2026– | club = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] PSV<br />[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Jong PSV<br />[[File:Flag of Germany.svg|20px|border]] Hoffenheim<br />→ [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Vitesse<br />[[File:Flag of Germany.svg|20px|border]] Hoffenheim<br>[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] FC Twente<br />[[File:Flag of Qatar.svg|20px|border]] Al-Rayyan SC<br />[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] [[Eskosia]] Livingston FC<br />[[File:Flag of Turkey.svg|20px|border]] Kayserispor }} '''Joshua Benjamin Brenet''' (☆ [[20 di mart]] [[1994]] na Kerkrade, [[Hulanda]]) ta un futbolista [[Hulanda|hulandes]] ku raisnan di [[Kòrsou]] ku ta hunga komo delantero. Aktualmente, e ta hunga pa Kayserispor i pa e [[Selekshon nashonal di futbòl di Kòrsou (maskulino)| selekshon nashonal di Kòrsou]]. ==Karera== ===Klup=== ===Internashonal=== ====Selekshon nashonal di Kòrsou==== {{Malchi:Navegashon Selekshon Nashonal di Futbòl di Kòrsou KM 2026}} {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Brenet, Joshua }} [[:Kategoria:Hende]] [[:Kategoria:Futbolista]] [[:Kategoria:Futbòl na Kòrsou]] ------------ (☆ na ) ta un futbolista ku raisnan di Kòrsou ku ta hunga komo . Aktualmente, el ta hunga pa i pa e selekshon nashonal di Kòrsou. == Karera == === Hoben === <Optional: youth clubs in 1–2 sentences> El a kuminsá su karera na i despues a pasa pa <academy/club>. === Klup === Dia , el a hasi su debut profeshonal pa den un partido kontra .[#] <Season/period>: <short summary – appearances/goals if known> Na , el a transferí pa .<optional fee/contract>[#] Na , el a firma ku .[#] <Keep each club to 1–2 sentences max> === Internashonal === <Optional: youth national teams> El a representá na nivel hubenil (si aplicabel). El a hasi su debut pa Kòrsou dia den un kontra . <Optional highlight (ONLY if notable)> Dia , el a <goal/assist/event> den un partido kontra . <Optional: tournament/qualification> El tabata parti di e selekshon ku a <achievement, e.g. klasifiká pa Mundial 2026>. ----------- {{Variante|c}} E '''lista di hungado di e seleccion nacional di futbol di Aruba''' ta duna un bista di tur futbolista cu tin por lo menos cinco wega internacional pa [[Aruba]] riba nan nomber. E lista no ta incluí partidonan pa e [[Selekshon Antiano di Futbòl|selekshon nashonal di futbol di Antias Hulandes]], solamente e partidonan internacional di pais Aruba despues di su status aparte na 1986. == Lista di hungado == {| class="wikitable sortable" width=90% style="text-align:center;" |- align=left ! width=5% | № ! width=15% | Hungadó ! width=5% | № di partido hungá ! width=5% | № di gol ! width=15% | Debut ! width=15% | Ultimo wega |- | 1 || align="left" | [[Fernando Lewis]] || 11 || 0 || 5 juni 2015 || 14 juni 2017 |- | 2 || align="left" | [[Noah Harms]] || 11 || 0 || 10 oktober 2017 || 4 juni 2022 |- | 3 || align=left | [[Walter Bennett (Aruba)|Walter Bennett]] || 17 || 0 || 21 augustus 2011 || 18 oktober 2023 |- | 4 || align=left | [[Gregor Breinburg]] || 13 || 0 || 2019 || 21 november 2023 |- | 5 || align="left" | [[Terence Groothusen]] || 27 || 1 || 2016 || 9 oktober 2021 |- | 6 || align="left" | [[Josh Gross]] || 25 || 3 || 2021 || |- | 7 || align="left" | [[Annuar Kock]] || 48 || 13 || 2019 || |- | 8 || align="left" | '''[[Matthew Lentink]]'''|| 70 || 16 || 2016 || |- | 9 || align="left" | [[Nickenson Paul]] || 10 || 3 || 10 oktober 2017 || 16 juni 2021 |- | 10 || align="left" | [[Bradley Martis]] || 12 || 0 || 2011 || 17 juli 2017 |- | 11 || align=left | [[Diederick Luidens]] || 17 || 1 || 5 juni 2019 || 21 november 2023 |- | 12 || align="left" | '''[[Rovien Ostiana]]''' || 11 || 1 || 2024 || |- | 13 || align="left" | [[Darryl Baly]] || 38 || 2 || 2011 || 13 juni 2023 |- | 14 || align="left" | [[Jaybrien Romano]] || 10 || 1 || 23 maart 2018 || 1 juli 2019 |- | 15 || align=left | [[Javier Jimenez]] || 16 || 5 || 2011 || 3 oktober 2021 |- | 16 || align="left" | [[Jayden Kruydenhof]] || 14 || 0 || 2021 || |- | 17 || align="left" | '''''[[Jonathan Richard]]''''' || 19 || 1 || 2021 || |- | 18 || align="left" | [[Isaï Marselia]] || 23 || 0 || 2023 || |- | 19 || align="left" | [[Tyron Perret Gentil]] || 39 || 1 || 2016 || |- | 20 || align=left | [[Leroy Oehlers]] || 37 || 5 || 2019 || |- | 21 || align=left | [[Theric Ruiz]] || 17 || 0 || 2011 || 3 oktober 2021 |- | 22 || align=left | [[Jean-Luc Bergen]] || 34 || 10 || 2015 || 18 oktober 2023 |- | 23 || align="left" | [[Raymond Baten]]|| 39 || 21 || 2016 || 9 juni 2024 |- | 24 || align=left | [[Gillian Justiana]] || 16 || 0 || 2011 || 10 oktober 2017 |- | 25 || align="left" | '''''[[Gervane Kastaneer]]''''' || 27 || 9 || 12 oktober 2018 || |- | 26 || align="left" | [[Gino van Kessel]] || 25 || 8 || 2015 || 27 september 2022 |- | 27 || align="left" | '''''[[Brandley Kuwas]]''''' || 35 || 2 || 22 mart 2017 || |- | 28 || align="left" | [[Darryl Lachman]] || 33 || 1 || 2015 || 16 juni 2021 |- | 29 || align="left" | '''''[[Jürgen Locadia]]''''' || 12 || 1 || 13 yuni 2023 || |- | 30 || align=left | '''''[[Jearl Margaritha]]''''' || 21 || 5 || 7 september 2023 || |- | 31 || align=left | [[Michaël Maria]] || 29 || 2 || 2015 || 24 september 2022 |- | 32 || align="left" | '''[[Nathan Markelo]]''' || 11 || 0 || 2022 || 6 juni 2024 |- | 33 || align=left | '''[[Cuco Martina]]''' || 63 || 1 || 2011 || 9 juni 2024 |- | 34 || align="left" | [[Shermaine Martina]] || 10 || 0 || 27 maart 2018 || 17 juni 2023 |- | 35 || align="left" | [[Shelton Martis]] || 11 || 1 || 2014 || 11 juni 2015 |- | 36 || align="left" | [[Papito Merencia]] || 18 || 4 || 14 november 2013 || 27 maart 2016 |- | 37 || align=left | [[Dustley Mulder]] || 17 || 0 || 2015 || 17 juli 2017 |- | 38 || align=left | [[Gevaro Nepomuceno]] || 50 || 8 || 2014 || 13 juni 2023 |- | 39 || align="left" | [[Jeremy de Nooijer]] || 15 || 0 || 2015 || 25 maart 2021 |- | 40 || align="left" | [[Jarzinho Pieter]] || 11 || 0 || 14 november 2013 || 15 november 2014 |- |} ----------------- {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Antonisse, Jeremy}} [[:Kategoria:Futbolista]] [[:Kategoria:Futbòl na Kòrsou]] ===Selekshon nashonal di Kòrsou=== For di 2011, Martina ta representá Kòrsou na nivel internashonal, meskos ku su ruman [[Javier Martina]]. Tur dos a partisipá den e eliminatorionan pa kualifikashon di [[Kopa Mundial di Futbòl]] 2014 di [[FIFA]].<ref> {{citeer web|titel=''Martina verlies weer met Curaçao'' |url=https://www.bd.nl/rkc-waalwijk/martina-verliest-weer-met-curacao~a988f976/?referrer=https%3A%2F%2Fwww.google.com%2F|werk= bn.nl }}</ref> Martina a bira un lider importante den e selekshon i a fungi komo kapitan. Bou di su liderato, Kòrsou a logra klasifikashon pa e CONCACAF Gold Cup 2017 i CONCACAF Gold Cup 2019. Despues di un eliminashon den fase di grupo na 2017, e tim a logra yega kuarto final na 2019, kaminda nan a pèrdè 1–0 kontra [[Estadonan Uni di Amérika|Merka]]. Un di e mihó logro di Martina ku Kòrsou tabata e viktoria den e [[Kopa Karibe]] 2017 dia 25 di yüni 2017, despues di a derotá Jamaica 2–1 den final. El a keda selektá pa e Tim di Aña di [[CONCACAF]] 2018, un rekonosementu pa su prestashon na nivel regional. Martina tambe a representá Kòrsou den varios edishon di [[Kopa Oro di CONCACAF]], inkluyendo 2017, 2019 i 2025. == Link eksterno == * [https://www.soccerway.com/player/martina-cuco/IiT86r0s/ Profil Cuco Martina], soccerway.com {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Martina, Cuco}} [[:Kategoria:Futbolista]] [[:Kategoria:Futbòl na Kòrsou]] -------------- {{Infobox futbolista| variante = a | nomber = Michel Lopez | fecha nacemento = [[3 di novèmber|]3 di november]] [[1972]] | luga nacemento = {{ABW}} | pais nacemento = | facha fayecimento = | luga fayecimento = | pais fayecimento = | nacionalidad = Hulandes | haltura = 169 <!-- Seccion di club profecional --> | debut = | debut ekipo = | club actual = | liga = [[Division di Honor (Aruba)|Division di Honor]] | number = | posicion = Mediocampo <!-- Seccion di seleccion nacional --> | seleccion = {{ABWf}} | debut seleccion = | number seleccion = | participa = 4 (0) | goal = <!-- Seccion di trayectoria --> | temporada = 2000-2002<br>2003–2005<br /> 2005–2011<br /> 2011–2013<br /> 2016–2017<br /> 2017-2018<br /> 2021-2022 | club = [[File:Flag of Aruba.svg|20px|border]] [[SV Independiente Caravel|SV Caravel]]<br />[[File:Flag of Aruba.svg|20px|border]] [[SV Estrella]]<br />[[File:Flag of Aruba.svg|20px|border]] [[SV La Fama]]<br />[[File:Flag of Aruba.svg|20px|border]] [[SV Dakota]]<br />[[File:Flag of Aruba.svg|20px|border]] [[SV Independiente Caravel|SV Caravel]]<br />[[File:Flag of Aruba.svg|20px|border]] [[SV Juventud Tanki Leendert|SV Tanki Leendert]]<br />[[File:Flag of Aruba.svg|20px|border]] [[SV Independiente Caravel|SV Caravel]] }} '''Michel Lopez''' (☆ [[3 di novèmber|3 di november]] [[1972]] na [[Santa Cruz]]) ta un ex-futbolista [[Aruba]]no cu a hunga primordialmente como mediocampista defensivo. El a forma parti di e [[seleccion nacional di futbol di Aruba (masculino)|seleccion nacional masculino di Aruba]]. == Bida y carera == Michel Lopez a nace y lanta na Santa Cruz, Aruba. === Carera den club === Michel López a kuminsá su karera di klup den e Divishon di Honor di nivel haltu di Aruba, kaminda e tabata afiliá ku SV Dakota durante e temporada 1999/2000 komo mediokampista defensivo.[6] Estadisticanan detaya di e periodo aki, incluyendo aparicionnan y golnan, ta limita den registronan disponibel, reflehando e documentacion modesto di futbol domestico di Aruba e tempo ey. López ta wòrdu notá komo retirá di wega profeshonal, sin mas transferensia òf periodo di klup dokumentá den basenan di dato grandi.[1] Den su karera despues di wega, López a keda enbolbí den futbòl di Aruba komo miembro di direktiva i mènedjer di e sekshon hubenil na SV Estrella, kontribuyendo na e programanan di desaroyo di e klup segun e registronan di e organisashon.[7] === Carera internacional === Lopez a debuta pa e seleccion nacional di Aruba dia 18 di mart 2000 den un partido contra [[Puerto Rico]], kaminda el a remplasá pa Kenrick Bradshaw durante e partido ku a tuma lugá na Estadio Sixto Escobar.[8] E partido, cu a termina den un empate 2-2. Lopez a gana dos kap pa e selekshon nashonal di futbòl di Aruba durante e kampaña di klasifikashon pa Kopa Mundial di FIFA 2002 na CONCACAF, tur dos aparishon ta bini komo suplente.[2][1] Representando su nashon na nivel internashonal, el a aparesé den eliminatorio pa Kopa Mundial pa e selekshon maskulino di Aruba durante kuminsamentu di añanan 2000, aparesé komo defensa den partidonan limitá.[1][2] Su debut a tuma lugá dia 18 di mart 2000, den un empate di 2-2 kontra Puerto Rico den e di dos wega di e promé buèlta, kaminda el a remplasá pa Kenrick Bradshaw durante e partido ku a tuma lugá na Estadio Sixto Escobar.[8] Aruba a gana e wega di ida 4-2 na kas dia 12 di mart 2000, i a avansá riba agregashon 6-4, markando un di e promé éksitonan di e nashon den kompetensianan sanshoná pa FIFA despues di nan miembresia na 1988.[8] López a kontribuí defensivamente den su tempu limitá riba tereno, yudando pa sigurá e resultado sin pèrdè mas gol.[8] López su di dos i último aparishon a tuma lugá dia 16 di aprel 2000, remplasando pa Richard Jacobs den un derota di 0-4 kontra Barbados den e di dos buelta di e di dos buèlta na Stadion Nashonal di Barbados.[9] Aruba a pèrdè e wega di ida 1-3 na kas dia 2 di aprel 2000, i a keda eliminá riba agregashon 1-7, kabando nan kareda di klasifikashon.[9] Den e wega aki, López a bolbe duna sosten na mediokampo pero no por a influensiá e resultado ya ku Barbados a dominá.[9] Werleman a debuta pa e seleccion nacional di Aruba dia 26 di mart 2008 den un partido contra [[Antigua i Barbuda|Antigua & Barbuda]]. Entre 2008 y 2010 el a representa Aruba den cuater partido internacional, incluyendo weganan clasificatorio pa [[Kopa Oro di CONCACAF|Copa Oro di CONCACAF]] y [[Kopa Mundial di Futbòl|Copa Mundial di FIFA]].<ref name=:"1"/> Tambe el a participa den partidonan amistoso. Aunke Aruba no a logra avansa den e torneonan aki, Werleman su contribucion a forma parti di e desaroyo di futbol internacional Arubano den e periodo ey.<ref name=:"1"/> == Link externo == * [https://ca.soccerway.com/player/werleman-jeffrey/Qwr0P4tO/ Profiel riba soccerway.com] * [https://www.besoccer.com/player/jeffrey-werleman-398765 Jeffrey Werleman], besoccer.com {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Werleman, Jeffrey}} [[:Kategoria:Futbolista]] [[:kategoria:Futbòl na Aruba]] Su promé timnan a inkluí SV Independiente Caravel (2000–2002) i SV Estrella Santa Cruz (2003–2005), kaminda el a mehorá su abilidatnan den liganan doméstiko. Despues el a hunga pa SV La Fama Savaneta di 2005 pa 2011, SV Dakota di 2011 pa 2013, SV Independiente Caravel na 2016–2017, SV Juventud Tanki Leendert na 2017–2018, un '''Jeffrey Werleman''' ta un kiper di futbòl i eks miembro di e selekshon nashonal di futbòl di Aruba.[1][2] Su promé klup tabata Caravel.[3] -------------------------- {{Infobox futbolista| variante = a | nomber = Yahmani Eisden | imagen = | imagen hanchura = | descripcion = <!-- Seccion di informacion personal --> | nomber completo = | alias = | fecha nacemento = [[19 di yüli|19 di juli]] [[2005]] | luga nacemento = | pais nacemento = [[Aruba]] | facha fayecimento = | luga fayecimento = | pais fayecimento = | nacionalidad = Hulandes | haltura = 187 <!-- Seccion di club profecional --> | debut = | debut ekipo = | club actual = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] FC Den Bosch | liga = | number = | posicion = Portero <!-- Seccion di seleccion nacional --> | seleccion = {{ABWf}} | debut seleccion = | number seleccion = | participa = | goal = <!-- Seccion di trayectoria --> | temporada = | club = Brasil Jrs, [[SV La Fama|La Fama]], Santa Fe y [[SV Dakota|Dakota]] }} '''Jahmani Yahvon Yahmal Eisden''' (☆ [[19 di yüli|19 di juli]] [[2005]] na [[Aruba]]) ta un keeper arubiano cu desde temporada 2024/25 ta hunga como bolante pa FC Den Bosch. E ta internacionalista pa e [[seleccion nacional di futbol di Aruba (masculino)|ekipo nacional masculino di Aruba]] desde == Carera == === Carera den club === Jahmani Eisden''' ta Eisen ta un keeper hoben cu a ser yama pa defende e gol di nos seleccion nacional. E tin 18 aña di edad, ta pisa 75KG y ta midi 1.87M di haltura. E campeonato aki e la hunga cu Ijsselmeervogels su categoria O21. E la hunga tambe cu e team grandi di Ijsselmeervogels, y t’e portero mas jong cu a debuta den e team grandi. E siguiente campeonato e lo ta formando parti di un club profesional. E tin 2 oferta riba mesa y lo mester dicidi cual e ta acepta. Na Aruba e la milita den varios club, entre otro Brasil Jrs, La Fama, Santa Fe y ultimo Dakota caminda el a titula campeon di Aruba. E la forma parti den varios categoria hubenil di seleccion di Aruba incluyendo e seleccion U-20 cu a participa na Guatemala. Den tur e seleccionnan e tawata capitan. Esaki sigur ta mustra su madurez y su habilidad di ta lider. E ta compronde e wega bon, tin hopi bon refleho, bon reaccion y ta bon cu e bala na su pia tambe. E ta coach su team bon y ta mantene su liñanan organisa. E ta yiu di e conocedo artista [[Ataniro]]. == Link externo == * [https://int.soccerway.com/players/matthew-lentink/142467/ Profiel riba soccerway.com] * [https://www.transfermarkt.com/matthew-lentink/profil/spieler/159034 Profiel di entrenado riba transfermarkt.nl] {{Appendix}} For di madre patria Hulanda nos a ricibi e grato noticia cu e hoben portero Jahmani Eisden a firma cu FC Den Bosch p’e temporada 2024/2025. Cu su 18 aña, Eisden ya a wordo convoca pa defende porteria di e seleccion nacional di Aruba.<ref>https://24ora.com/jahmani-eisden-ta-uni-oficialmente-na-fc-den-bosch/ Jahmani Eisden ta uni oficialmente na FC Den Bosch], 24ora.com (22 di juni 2024)</ref> Den e temporada anterior el a hunga den e categoria sub-21 di Ijsselmeervogels y tambe a debuta cu e prome ekipo, convirtiendo den e portero mas hoben pa haci esaki. P’e proximo temporada Eisden lo forma parti di un club profesional despues di a ricibi dos oferta, unda cu e mester a dicidi cua pa acepta. Na Aruba, Eisden a milita den varios club, incluyendo Brazil Jrs., La Fama, Santa Fe y mas recientemente Dakota, unda cu el a consagra como campeon di Aruba. Fuera di esey, el a forma parti di diferente categoria hubenil di e seleccion di Aruba, incluyendo sub-20 cu a participa na Guatemala, siendo capitan den tur di nan. E experiencia aki ta demostra su madurez y capacidad di liderazgo. Eisden ta destaca pa su comprension di wega, su reflehonan, reaccion rapido y habilidad cu e bala de su pianan. Tambe e ta conoci pa su capacidad pa dirigi su ekipo y mantene e defensa organisa. Jahmani Eisden ta yiu homber di e conocido cantante Janiro “Atanio” Eisden y su firma cu FC Den Bosch ta marca un importante paso den su prometedor carera deportivo. ------------------------------ {{Infobox futbolista | variante = a | nomber = Stiven Melchor Rua | imagen = | imagen hanchura = | descripcion = <!-- Seccion di informacion personal --> | nomber completo = | alias = | fecha nacemento = [[1990]] | luga nacemento = [[Medellin]] | pais nacemento = [[Colombia]] | facha fayecimento = | luga fayecimento = | pais fayecimento = | nacionalidad = | haltura = 177 <!-- Seccion di club profecional --> | debut = | debut ekipo = | club actual = [[File:Flag of Aruba.svg|20px|border]] [[SV Britannia]] | liga = | number = 1 | posicion = Portero <!-- Seccion di seleccion nacional --> | seleccion = {{ABWf}} | debut seleccion = | number seleccion = | participa = | goal = <!-- Seccion di trayectoria --> | temporada = | club = }} '''Stiven Melchor Rua''' (☆ [[1990]] na [[Medellin]]) ta un futbolista [[Aruba]]no cu ta hunga como portero den [[Division di Honor (Aruba)|division honor]] pa [[SV Britannia]]. E ta internacionalista pa e [[seleccion nacional di futbol di Aruba (masculino)|ekipo nacional masculino di Aruba]]. == Carera == === Carera den club === Stiven Rua ta STIVEN Melchor Rua ta un di a 6 hungadonan local cu lo ta parti di e seleccion di Aruba. E tin 34 Aña di edad y ta pisa 71KG. Su Haltura ta 1.77M y su posicion ta Bolante. E ta naci na Medellin Colombia y a hunga futbol infantil pa cu e team Itagui Detaires.<ref>[https://drive.google.com/file/d/1qFLCkC_Rhg701h5wBl-UVq5rj0Hx_c6z/view Stiven Melchor Rua: Hecho en Aruba], AweMainta (6 di juni 2024)</ref> 34 ana Na 2002 e la bin Aruba y a hunga mayoria di su hubentud den e team di RCA. Cu su 17 aña e la debuta cu e team di Division di Honor y a logra conkista u total di 6 titulo di campeon cu e team tricolor. Actualmente e ta den su di dos aña cu e Pumanan di Piedra Plat [[SV Britannia]]. E tin tambe 4 titulo di [[Copa Betico Croes]] di cual 3 ta cu [[Racing Club Aruba|RCA]] y uno cu Britannia. Na 2008 e la sali “Rookie of the year.” E tin 3 titulo di “best midfielder” y tambe un titulo di “Goal getter” y un titulo di MVP, ambos e la gana na 2016. E ta un hungado hopi bon tecnica, bon tino di wega y experiencia den weganan grandi. E ta naci na Colombia pero e ta sintie mas Rubiano cu Juan Bembe. “Hecho en Aruba” y cla pa bay guera pa representa nos bunita isla. == Link externo == * [https://int.soccerway.com/players/matthew-lentink/142467/ Profiel riba soccerway.com] * [https://www.transfermarkt.com/matthew-lentink/profil/spieler/159034 Profiel di entrenado riba transfermarkt.nl] {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Melchor Rua, Stiven}} [[:Category:Futbolista]] [[:Category:Futbòl na Aruba]] --------------------------------------------------- '''JOSTHAN Maduro''' ta un otro keeper hoben cu a ser yama pa defende e gol di nos seleccion nacional. E tin 17 aña di edad, ta pisa 80KG y ta midi 1.88M di haltura. E ta hunga den e campeonato local p’e muchanan di Madiki SV Riverplate den Division di Honor. E la cuminsa su carera futbolistico den Bubali y e ultimo dos añanan aki e la milita den e team di Madiki.<ref>[https://drive.google.com/file/d/1P0kFQSalZd2S820aowZLuE5eCh7BeUJ9/view Josthan Maduro: Factor X], AweMainta (5 di juni 2024)</ref> Sigur un di e motibo grandi cu Riverplate ta logra drenta den e Copa Oro t’e bon actuacion di Josthan Maduro. E la ser scogi como e miho keeper di Division di Honor campeonato 2022/ 2023. E tin hopi bon refleho y ta destaca hopi cu e bala den su pia. Cu su pia robes e por pone e bala te dilanti e area grandi di e team contrario. E tin hopi bon tecnica, bon vision di wega, bon reaccion y ta un di e poco porteronan cu tin e factor X. E por dicidi un wega cu su glovenan pero tambe cu su pia. Seleccion Aruba sigur ta conta cu 3 tremendo keeper p’e compromisonan nos dilanti y Josthan Maduro sigur ta cla p’e reto. {{Appendix}} --------------------------------------------- {{Infobox futbolista | variante = a | nomber = Rovien Ostiana | imagen = | imagen hanchura = | descripcion = <!-- Seccion di informacion personal --> | nomber completo = | alias = | fecha nacemento = [[14 di febrüari|14 di februari]] [[2002]] | luga nacemento = [[Rotterdam]] | pais nacemento = [[Hulanda]] | facha fayecimento = | luga fayecimento = | pais fayecimento = | nacionalidad = Hulandes | haltura = 186 <!-- Seccion di club profecional --> | debut = | debut ekipo = | club actual = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Jong FC Volendam | liga = | number = | posicion = Bolante <!-- Seccion di seleccion nacional --> | seleccion = {{ABWf}} | debut seleccion = 2023 | number seleccion = | participa = | goal = <!-- Seccion di trayectoria --> | temporada = 2022-2023<br /> | club = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Jong FC Volendam<br /> }} '''Rovien Ostiana''' (☆ [[14 di febrüari|14 di februari]] [[2002]] na [[Rotterdam]]) ta un futbolista hulandes cu ta hunga como bolante. E ta internacionalista pa e [[seleccion nacional di futbol di Aruba (masculino)|ekipo nacional masculino di Aruba]] desde 2023. == Carera == === Carera den club === ROVIEN Ostiana ta otro hungado cu lo ta formando parti di nos seleccion Nacional p’e apertura di e clasificacion pa Mundial 2026. E tin 22 aña di edad, ta pisa75KG y ta midi 1.86M di haltura. Actualmente e ta hungando pa Jong F.C. Volendam den division dos di e futbol Hulandes. Su posicion ta bolante y e la bin ta hunga un rol importante den nos team Nacional. E tin 5 gol anota y 3 asistencia den e Concacaf Nations League y un di su gol nan a sali den e top 3 miho golnan di e torneo aki y hasta a sali riba ESPN. Esey t’e gol cu e la score di midden veld contra US Virgin Island. E ta e tipo di bolante cu bo ta yama “Box to Box.” E ta core e veld ariba abou semper buscando e espacio y semper n’e luga indica n’e momento indica. E tin bon vision di wega y tambe un bon disciplina tactico pa yuda e team mantene organisacion. Su motivacion grandi, ta su mama cu ta biba na Aruba di Famia Robles. Aruba sigur ta conta cu su asistencia nan y tambe su olfato goleador den e wega nan nos dilanti. === Carera internacional === Ostiana a haci su debut internacional pa Aruba riba 11 di sèptèmber 2023 den un partido di Liga C di Nashonnan di CONCACAF 2023 ⁇ 24 contra e Islanan Cayman.[1] 7] El a score su promé gol pa e ekipo nacional den e di dos minuut di e eventual victoria di 2:1.[ Na e siguiente partido, Ostiana a score su di dos gol den dos wega ora Aruba a derotá e Islanan Virgen Merikano pa keda inkapas i lider di nan grupo. Despues di e wega, el a keda nombra den e League C Best XI pa su rendimiento. 12] == Link externo == * [https://int.soccerway.com/coaches/marvic-bermudez/590927/ Profiel riba soccerway.com] * [https://www.transfermarkt.nl/marvic-bermudez/profil/trainer/64628 Profiel di entrenado riba transfermarkt.nl] {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Ostiana, Rovien}} [[:Category:Futbolista]] [[:Category:Futbòl na Aruba]] ---------------------------------- {{Infobox futbolista | variante = a | nomber = Jonathan Richard | imagen = | imagen hanchura = 220 | descripcion = <!-- Seccion di informacion personal --> | nomber completo = | alias = | fecha nacemento = | luga nacemento = | pais nacemento = [[Hulanda]] | facha fayecimento = | luga fayecimento = | pais fayecimento = | nacionalidad = Hulandes | haltura = 180 <!-- Seccion di club profecional --> | debut = | debut ekipo = | club actual = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] ADO20 | liga = | number = | posicion = Bolante <!-- Seccion di seleccion nacional --> | seleccion = {{ABWf}} | debut seleccion = | number seleccion = | participa = | goal = <!-- Seccion di trayectoria --> | temporada = 1998–1999 <br /> 1999 <br /> 1999–2002 <br /> 2002–2006 <br /> 2006–2007 <br /> 2007–2010 | club = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] FC Dordrecht<br /> [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] VV Moordrecht<br />[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] RKC Waalwijk<br />[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] DOTO Pernis <br />[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] BVV Barendrecht<br />[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] RVVH }} '''Jonathan Richard''' (☆ [[14 di novèmber|14 di november]] [[1977]] na [[Rotterdam]]) ta un [[futbol]]ista [[Hulanda|Hulandes]] cu ta hunga ...... E tabata internacionalista pa e [[Selekshon Antiano di Futbòl|seleccion di Antia Hulandes]] di 2004 te 2008. Entre 2013 y 2015 e tabata coach di e [[seleccion nacional di futbol di Aruba (masculino)|ekipo nacional masculino di Aruba]]. == Carera == === Carera den club === JONATHAN Richard tambe ta riba lista di e 23 hungadonan yama pa Bonds coach Marvic Bermudez. E tin 32 aña di edad, ta pisa 78KG y ta midi 1.80M di haltura. Su posicion ta bolante central y su pia dominante ta su pia robes. E campeonato pasa e la hunga den Odin 59 Heemskerk cu ta un team cu ta den 3er division di futbol Hulandes, pero e siguiente campeonato e lo ta formando parti di ADO20 den segunda division. Ya den pasado e la hunga caba den e division aki pa AFC Amsterdam y GVVV Veenendaal. E ta un hungado cu ta anticipa bon e hugadanan, tin bon orientacion di e wega y e sa con pa pone respet memey di tereno. Su disciplina tactico ta haci cu e ta e guy cu ta tene e team organisa. E ta un hungado di basta forsa y ta cla pa guera. E ta un hungado importante den e transicion den atake. E tin bon vision di wega y ta bon cu e bala yudando e team den salida tanto cu paso cortico como pase largo nan den buraco.<ref>[https://drive.google.com/file/d/1c2qLHWJUhQ1PG7VPgHCF3eJlZiASkGwo/view Jonathan Richard: Disciplina Tactico], AweMainta (4 di juni 2024)</ref> E ta un hungado cu semper ta trece calma specialmente ora cos nan no ta bayendo bon. E la nace na Hulanda pero su tata ta di Aruba, y esey ta un di su motivacion pa hunga pa nos dushi isla. === Carera internacional === El a representá == Link externo == * [https://int.soccerway.com/coaches/marvic-bermudez/590927/ Profiel riba soccerway.com] * [https://www.transfermarkt.nl/marvic-bermudez/profil/trainer/64628 Profiel di entrenado riba transfermarkt.nl] {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Richard, Jonathan}} [[:Category:Futbolista]] [[:Category:Futbòl na Aruba]] ----------------------------- {{Infobox futbolista | variante = a | nomber = Mark Jacobs | imagen = | imagen hanchura = | descripcion = <!-- Seccion di informacion personal --> | nomber completo = | alias = | fecha nacemento = | luga nacemento = | pais nacemento = [[Aruba]] | facha fayecimento = | luga fayecimento = | pais fayecimento = | nacionalidad = Hulandes | haltura = 182 <!-- Seccion di club profecional --> | debut = | debut ekipo = | club actual = | liga = | number = | posicion = Defensa <!-- Seccion di seleccion nacional --> | seleccion = {{ABWf}} | debut seleccion = | number seleccion = | participa = | goal = <!-- Seccion di trayectoria --> | temporada = | club = }} '''Mark Jacobs''' (☆ [[10 di novèmber|10 di november]] [[1969]] na Nieuwkoop, [[Hulanda]]) ta un ex[[futbol]]ista profesional [[Aruba]]no. == Carera == === Carera den club === MARK Jacobs tambe a ser yama pa forma parti di nos seleccion Nacional. Actualmente e ta hungando na Hulanda pa S.V. Orion den e 4to Division den futbol Hulandes. Mark Jacobs tin 23 aña di edad, e ta pisa 73KG y ta midi 1.82M di haltura. E la hunga mayor parti di si carera futbolistico den [[SV Bubali|Bubali]] y na 2019 e la pasa forma parti di e tricolornan di Solito, RCA caminda e la gana 2 Copa Betico y e titulo di campeon na 2023. Su posicion unda e ta mas comodo ta Lateral drechi, pero e por hunga tambe den bolante y hasta como defensa central. E ta un hungado cu bon tecnica, bon vision di wega y un vocacion ofensivo.<ref>https://drive.google.com/file/d/1c2qLHWJUhQ1PG7VPgHCF3eJlZiASkGwo/view Mark Jacobs: Di Noord E Ta], AweMainta (4 di juni 2024)</ref> E la nace den e bario di Bubali y aunke su mayor exito a bin cu e team tricolor, full e bario di Noord, en special Bubali lo ta para su tras pa ora e subi e tereno di wega pa defende nos color nan nacional. === Carera internacional === == Link externo == * [https://www.transfermarkt.nl/jayden-kruydenhof/nationalmannschaft/spieler/1197634 Profiel riba transfermarkt.nl] {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Jacobs, Mark}} [[:Category:Futbolista]] [[:Category:Futbòl na Aruba]] ---------------------------------- {{Variante|a}} {{Infobox futbolista | nomber = Jayden Kruydenhof | imagen = | imagen hanchura = 200 | descripcion = <!-- Seccion di informacion personal --> | nomber completo = Jayden Anthony Kruydenhof | alias = | fecha nacemento = | luga nacemento = [[Den Haag]] | pais nacemento = [[Hulanda]] | facha fayecimento = | luga fayecimento = | pais fayecimento = | nacionalidad = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] [[Hulanda|Hulandes]] | haltura = 171 <!-- Seccion di club profecional --> | debut = 2011 | debut ekipo = | club actual = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] AFC34 | liga = amateur | number = | posicion = <!-- Seccion di seleccion nacional --> | seleccion = {{ABWf}} | debut seleccion = 2024 | participa = | goal = <!-- Seccion di trayectoria --> | temporada = 2023-? | club = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] AFC34 }} '''Jayden Anthony Kruydenhof''' (☆ [[2007]]) ta un futbolista [[Hulanda|Hulandes]]-[[Aruba]]no cu ta hunga den e liga [[Hulana|Hulandes]] y desde 2024 den e [[Seleccion nacional di futbol di Aruba (masculino)|seleccion nacional U-20 di Aruba]]. .<ref name="AweMainta">[https://drive.google.com/file/d/1_ng-RNDmcFnExtKSO1kfW-ccrrCohUcL/view Jayden Fruydenhof], AweMainta (1 di juni 2024)</ref> E ta internacionalista y desde 2024 e ta hunga den e [[Seleccion nacional di futbol di Aruba (masculino)|seleccion nacional U-20 di Aruba]]. == Carera == === Carera den club === JAYDEN Kruydenhof ta otro hungado cu lo ta yegando di Hulanda. El a hunga caba pa Aruba den e torneo di Concaf U-20 y ta nieto di e conocedo entrenador Herbert Bijlsnijder. E tin 17 aña di edad y ta midi 1.71cm di haltura y ta pisa 59kg. Te ultimo e tawata forma parti di e team amateur AFC34, pero e siguiente campeonato e lo forma parti di SC Cambuur Leeuwarden. E lo ta parti di e U-18 y of U-19. E ta hopi habil cu su pia robes y su forsa ta den e wega di uno contra uno, caminda su bon control di e bala y tambe su tecnica ta sobresali. Un bon dribbler y tambe hopi explosivo den su velocidad ta haci’e un hungado hopi peligroso. E tin un bon tiro di pafo di e area y tambe por pone centronan casi perfecto den e area. Un hungado bastante completo y bastante interesante. A pesar di su edad jong e ta cla pa asumi e reto di representa nos Isla Aruba. === Carera internacional === == Link externo == * [https://www.transfermarkt.nl/jayden-kruydenhof/nationalmannschaft/spieler/1197634 Profiel riba transfermarkt.nl] {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Kruydenhof, Jayden}} [[:Category:Futbolista]] [[:Category:Futbòl na Aruba]] --------------------------------------------- {{Variante|a}} {{Infobox futbolista | nomber = Tyron Perret Gentil | imagen = | imagen hanchura = 200 | descripcion = <!-- Seccion di informacion personal --> | nomber completo = Tyron Perret Gentil | alias = | fecha nacemento = | luga nacemento = | pais nacemento = [[Hulanda]] | facha fayecimento = | luga fayecimento = | pais fayecimento = | nacionalidad = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] [[Hulanda|Hulandes]] | haltura = 179 <!-- Seccion di club profecional --> | debut = | debut ekipo = | club actual = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Vitesse U-21 | liga = | number = | posicion = Delantero <!-- Seccion di seleccion nacional --> | seleccion = {{ABWf}} | debut seleccion = 2024 | participa = | goal = <!-- Seccion di trayectoria --> | temporada = | club = }} '''Tyron Perret Gentil''' ta un futbolista == Carera == === Carera den club === di e hobennan cu ta haciendo su debut den e seleccion Nacional. E tin 20 aña di edad y ta jungando pa e Club Hulandes Vitesse Onder 21. Prome cu esey el a hunga den e categoria hubenil pa F.C. Amsterdam di 2014 pa 2017, despues el a bay Vitesse di 2017 pa 2019, despues el a bay PSV di 2019 pa 2022 y aña pasa el a bolbe bek Vitesse. E ta midi 1.79M di haltura y ta pia links. Su posishon ta atacante na liña y por hunga tanto na banda robes comoo na banda drechi. E tin bon dribbling, hopi speed, bon tecnica y e por pone bon centro den e area. Y e semper ta busca espacio pa ricibi e bala. E ta mas efectivo ora e ta hunga riba su banda robes. Si bo ta hunga Football Manager online bo por cumpra Tyron pa e hunga pa bo team. Su valor riba mercado ta di $608,440.00 pero segun nos por a compronde cu lo bo mester saca cerca di $3,000,000.00 pa bo por hay'e den bo team di Futbol Manager. Tyron Perret Gentil ta un di e hobennan talento cu lo representa Aruba den e compromiso importante aki.<ref>https://drive.google.com/file/d/1chRNodyptaTclQiovMBbtWCE2KCmvrTu/view Tyron Perret Gentil: rapido y versatil], AweMainta (30 di mei 2024)</ref> {{Appendix}} ----------------------------------- {{Variante|a}} {{Infobox futbolista | nomber = Connor van Kilsdonk | imagen = | imagen hanchura = 200 | descripcion = <!-- Seccion di informacion personal --> | nomber completo = Connor van Kilsdonk | alias = | fecha nacemento = | luga nacemento = | pais nacemento = [[Hulanda]] | facha fayecimento = | luga fayecimento = | pais fayecimento = | nacionalidad = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] [[Hulanda|Hulandes]] | haltura = 188 <!-- Seccion di club profecional --> | debut = | debut ekipo = | club actual = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] NEC U-18 | liga = | number = | posicion = Delantero <!-- Seccion di seleccion nacional --> | seleccion = {{ABWf}} | debut seleccion = 2024 | participa = | goal = <!-- Seccion di trayectoria --> | temporada = | club = }} '''Connor van Kilsdonk''' (2007) ta == Carera == === Carera den club === otro hungado cu ta biniendo di Hulanda pa representa Aruba. E tin 17 aña di edad y a representa Aruba den e campeonato di U-20 di Concacaf caminda e la score 3 gol den 4 wega. E t’un centro delantero y ta milita actualmente den e club NEC U-18 na Hulanda. Su estatura ta 1.88M y ta pisa 70 KG. E t’un hungado hopi dinamico cu un pia links bastante saludabel.<ref>[https://drive.google.com/file/d/1xkOnsNbEdPO07S4DF0Z17rxPRzcWHN07/view Connor van Kilsdonk: dinamico y letal], Awemainta (31 di mei 2024)</ref> Pa su club e tin 17 gol anota den 19 wega y ta halando bastante tension na Hulanda pa su habilidad pa pone e bala den net. E ta un Centro Delantero pero e por hunga tambe riba e dos bandanan. E tin forsa y ta hopi habil pa sconde e bala y tremendo vision di wega. Su edad por ta jong pero su curason ta grandi pa defende e colornan di nos isla. {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Kilsdonk, Connor van}} [[:Category:Futbolista]] [[:Category:Futbòl na Aruba]] --------------------------------------------------- {{Variante|a}} {{Infobox futbolista | nomber = Kymani Nedd | imagen = | imagen hanchura = 200 | descripcion = <!-- Seccion di informacion personal --> | nomber completo = Kymani Nedd | alias = | fecha nacemento = | luga nacemento = | pais nacemento = [[Hulanda]] | facha fayecimento = | luga fayecimento = | pais fayecimento = | nacionalidad = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] [[Hulanda|Hulandes]] | haltura = 188 <!-- Seccion di club profecional --> | debut = 2011 | debut ekipo = | club actual = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Excelsior U-21 | liga = | number = | posicion = Defensa <!-- Seccion di seleccion nacional --> | seleccion = {{ABWf}} | debut seleccion = 2023 (Aruba-Cayman Islands) | participa = | goal = <!-- Seccion di trayectoria --> | temporada = | club = }} '''Kymani Nedd''' ta un futbolista hulandes-arubano y internacionalista den e seleccion nacional di Aruba. == Carera == === Carera den club === otro hoben talento cu lo representa Aruba den e weganan pa clasificacion pa Mundial 2026. E tin 19 aña di edad y ta milita den Excelsior Rotterdam U-21. E ta pia links y ta defende e banda robes di e tereno.<ref>[https://drive.google.com/file/d/1xkOnsNbEdPO07S4DF0Z17rxPRzcWHN07/view Kymani Nedd: siguridad riba e banda robes], Awemainta (31 di mei 2024)</ref> Su estatura ta 1.88M y ta pisa 75 KG. E por hunga tambe defensa central pero su posicion preferi ta e banda robes. Su carera futbolistico ta apenas cuminsando. E la cuminsa su carera den e team hubenil di Spartaan’20 pa despues move pa NAC Breda unda e la hunga di 2016 pa 2018 y despues e la pasa pa su club actual cu ta Excelsoir Rotterdam. E campeonato aki e la hunga un total di 20 wega pa su team. Pa Aruba e la hunga e ultimo 5 weganan y tin un total di 379 minuut cu e tawata riba veld. E ta hopi sigur ora di duelonan den halto y e kopmento di bala ta un di su fortalezanan. Kymani su motivacion grandi pa defende nos colornan nacional ta door di su tata cu ta Edrick Nedd. {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Nedd, Kymani}} [[:Category:Futbolista]] [[:Category:Futbòl na Aruba]] ----------------------------------------------- {{Variante|c}} {{Infobox futbolista | nomber = Rachid Trenidad | imagen = | imagen hachura = | descripcion = <!-- Seccion di informacion personal --> | nomber completo = Rachid Rafelito Martir Trenidad | alias = | fecha nacemento = [[6 di yüli]] [[1994]] | luga nacemento = | pais nacemento = [[File:Flag of Bonaire.svg|20px|border]] [[Boneiru]] | facha fayecimento = | luga fayecimento = | pais fayecimento = | nacionalidad = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] [[Hulanda|Hulandes]] | haltura = 177 <!-- Seccion di club profecional --> | debut = | debut ekipo = | club actual = | liga = | number = | posicion = <!-- Seccion di seleccion nacional --> | seleccion = [[File:Flag of Bonaire.svg|20px|border]] [[Boneiru]] | debut seleccion = 2013 | participa = 8 | goal = 2 <!-- Seccion di trayectoria --> | temporada = 2006- | club = [[File:Flag of Bonaire.svg|20px|border]] [[SV Real Rincon|Real Rincon]] }} '''Rachid Trenidad''' (☆ [[6 di yüli]] [[1994]] na [[Boneiru]]) ta un [[futbol]]ista di [[Boneiru]] ku ta hunga komo ...?o. E ta internashonalista ku e [[selekshon boneriano di futbòl|selekshon di Boneiru]].[2] 2] == Karera == === Karera den klup === Trenidad a kuminsá hunga pa SV Vespo di Bonaire League na por lo ménos 2014.[1] E tabata kapitan di un ekipo den e Après-Ski Tournament ku a keda organisá pa USV Elinkwijk na Hulanda na 2018. E ekipo internashonal di Bonaire, Guillermo Montero, tabata den e ekipo senior di e club na e momentu ei. 3] === Karera internashonal === Trenidad a hasi su debut internashonal senior riba 1 di yüni 2014 den un viktoria di 2 pa 1 kontra Merka. Islanan Virgen. 1] {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Trenidad, Rachid}} [[:Category:Futbolista]] [[:Category:Futbòl na Boneiru]] ----------------- {{Variante|a}} {{Futbolista |nomberdihungado = '''Dechi Bislip'''| |Nomber = Mario Girigorio Bislip |potret = |Fecha di nasementu = [[9 di mei]] [[1950]] |Siudat di nasementu = |Pais di nasementu = {{ABW}} |Nashonalidat = hulandes |Posishon = defensa central?? |club = SV Estrella }} '''Mario Girigorio (Dechi) Bislip ('''n. [[9 di mei]] [[1950]] na [[Aruba]]) ta un ex-futbolista internacionalista di [[Aruba]] y ex-hungado di [[SV Estrella|Estrella]]. Dechi Bislip ta di e bario Santa Cruz y su profesion ta piscado. NOTES <ref>[https://arubanative.com/2022/08/29/premio-excelencia-den-deporte-a-reconoce-sr-mario-girigorio-dechi-bislip-como-baluarte-deportivo-2021/ PREMIO EXCELENCIA DEN DEPORTE A RECONOCE SR. MARIO GIRIGORIO ‘DECHI’ BISLIP COMO BALUARTE DEPORTIVO 2021], Arubanative.com (29 di augustus 2022)</ref> Un di e mihor futbolistanan den historia di futbol di Aruba y Antiyas, pero tambe un di e gran hungadornan di e Narahadanan di Santa Cruz: ESTRELLA. MARIO GIRIGORIO "DECHI" BISLIP Mario Bislip mihor conoci como Dechi a nace dia 09 mei 1950 na Aruba. Dechi ta di e bario [[Santa Cruz]] y su profesion ta piscado. Dechi a practica e deporte futbol y tambe boxeo. Futbol e a hunga den Estrella. E nomber Estrella ta sinonimo di futbol na Sta Cruz. Ora na Aruba un persona menciona e bario Santa Cruz, e ta mira e team di futbol Estrella su dilanti. Den Boxeo Dechi bringa 3 pelea so komo hoben, di cua a gana 2 y a perde 1. Dechi no a sigui cu futbol. Dechi e futbolista Dechi a cuminsa practica futbol for di chikito cu 12 aña. Na 1964 cu 14 aña Dechi a bai den junior di e Naranjadanan di Santa Cruz "Estrella". Cu 15 aña Dechi a cuminsa prepara pa bai hunga den hoofdklasse. Despues cu 16 aña di edad Dechi tabata hunga junior atardi y anochi den hoofdklasse cu Estrella. Dechi a hunga den Estrella huntu cu hopi leyenda di Aruba y Antiyas , e.o. Candy Wernet, Fenchi Dubero, Mai Ras, Ange Perez, Janchi Croes, Ale Vrolijk, Yonko Albertsz, Foyito Albertsz, Edwin Dirksz, Betico Dubero, Essy Croes, Roman Kock, Henry Stelt, Dodo Franken, Mirto Croes, Mario Aiky Croes, Chinto Werleman, Maiky Rasmijn, Jendi Croes, Emmy Croes, Chito Croes. Dechi tabata e golgetter di Estrella. Dechi bira hopi aña campeon i Sub campeon di Aruba cu Estrella. Tambe Dechi hunga hopi [[Kopa antiano|Copa Antiyano]] cu Estrella, di cua nan a bira 2 biaha Sub Campeon di [[Antias Hulandes|Antiyas]] y 1 biaha Campeon di Antiyas na aña 1970. Na aña 1971 Dechi a hunga e Torneo "Gouden Jubileum" di NAVU cu Estrella y tambe den e Final Tournament di [[Concacaf]] cu Estrella na Guatemala. Durante Copa Antiyano 1972 Dechi tabata e mihor hungado pa e club di Estrella. Dechi a hunga te cu 34 aña den hoofdklasse. Despues di caba den hoofdklasse Dechi a bai hunga den Division Dos cu Jong Aruba. Cu Jong Aruba Dechi a bira Campion di Division Dos. Despues Dechi bai laganan y bai hunga den e team cu su swa a lanta, consisti di e muchanan bandi cas cu tabata yama Vitesse. Dechi a hunga 2 aña cu Vitesse y nan a hera bai hoofdklasse y despues e team a kibra. Despues Dechi a bai hunga den Ayo. Dia nan a lanta Liprof Dechi a stop di hunga bala. Despues Dechi a bai hunga den veterano di Estrella, FC Paradera, Caravel e team di Roy Helder. Tambe Dechi a yega di reforsa e gran equipo [[SV Dakota|Dakota]] na Curacao. Hungando den veterano Dechi a manca un rudia y a stop. Tempo Dechi tabata tin 60 aña a stop di hunga. International: Internacionalmente tambe Dechi ta hopi conoci y a hunga den masha hopi Seleccion di Aruba y Seleccion di Antiyas, e.o.: - 1968 cu Seleccion Hubenil di Aruba cu a gana Curacao y Bonaire y a haya e derecho pa forma seleccion di Antiyas pa Weganan di Reino na Hulanda. - 1968 cu Seleccion Hubenil di Antiyas cu a gana Medaya di PLATA na Weganan di Reino na Hulanda. - 1969 cu seleccion Hubenil Antiyas cu a gana Medaya di ORO den [[Weganan di Reino]] na Surinam. - 1970 cu seleccion Antiyas senior cu a gana Medaya di PLATA den [[Weganan Centro Americano y del Caribe]] na [[Panama]]. - 1971 cu seleccion Antiyas contra Jamaica pa eliminatorio pa weganan Olympiada. - 1971 cu Estrella, a hunga den group stage di Concacaf Final Tournament na Guatemala. - 1973 cu Seleccion Antiyas senior cu a gana di Haiti 1-0 na Curacao. - 1976 cu seleccion di Antiyas eliminatorio pa Mundial 1978. - 1978 cu seleccion Antiyas Weganan CAC na Medellin Colombia. - 1982 cu seleccion Aruba contra Alajuelense di Costa Rica. Logronan personal: - 1974 golgetter (cu 13 gol) di campeonato di Aruba. Logronan cu equipo - 1968/69 campeon di Aruba cu Estrella. - 1969 Sub Campeon di Antias cu Estrella. - 1969/70 Sub campeon di Aruba cu Estrella. - 1970 campeon di Antias cu Estrella. - 1970/71 Sub Campeon di Aruba cu Estrella. - 1971/72 Sub Campeon di Aruba cu Estrella. - 1973 Campeon di Aruba cu Estrella. - 1974 Sub Campeon di Aruba cu Estrella. - 1976 Sub Campeon di Aruba cu Estrella. - 1977 Campeon di Aruba cu Estrella. - 1978 Sub Campeon di Aruba cu Estrella. - 1980 Campeon di Torneo di Copa Radio Kelkboom ku Estrella. - 1981 Sub campeon di Aruba cu Estrella. - Campeon di Segundo Division cu Jong Aruba. Logronan cu seleccion Antiyas: - 1968 Sub Campeon y Medaya di PLATA cu Seleccion Antiyas Hubenil den Weganan di Reino na Hulanda. - 1969 Campeon y Medaya di ORO cu seleccion Antiyas Hubenil den Weganan di Reino na Surinam. - 1970 Sub Campeon y Medaya di PLATA cu seleccion di Antiyas senior den Centro Americano y del Caribe na Panama. Reconocimento ricibi - 1974 di AVB come e maximo goliador di campeonato. - 2022 Premio Excellencia den Deporte {{Appendix}} --------------------------- '''Kiomy Luperon Herasme''' ta un futbolista femenino cu ta hunga delantero pa [[Fairleigh Dickinson Knights]], un college team Mericano y pa e ekipo nacional Arubano pa damas. is an Aruban [[Women's association football|footballer]] who plays as a [[forward (association football)|forward]] for American college team [[Fairleigh Dickinson Knights]] and the [[Aruba women's national football team|Aruba women's national team]]. ==Early life and education== Luperon was raised in [[North Bergen, New Jersey|North Bergen]], [[New Jersey]], United States. She has attended the [[North Bergen High School]] in her hometown.<ref name=FDK/> ==College career== Luperon has attended the [[Fairleigh Dickinson University]] in the United States.<ref name=FDK/> ==International career== Luperon capped at senior level during the [[2022 CONCACAF W Championship qualification]].<ref name=GSA/> {{Appendix}} ==Link externo== *{{Instagram|id=iam_kiii}} {{DEFAULTSORT:Luperon, Kiomy}} --------------- {{Futbolista |nomberdihungado = |Nomber = Giovanni Franken |potret = |Fecha di nasementu = 28 di augustus 1967 |Siudat di nasementu = |Pais di nasementu = {{ABW}} |Nashonalidat = hulandes |Posishon = defensa central |club = [[SV Estrella]] }} '''Giovanni Francesco Zacharias Franken'''[1] (n. 14 di november [[1977]] na [[Rotterdam]]) ta un ex-futbolista internacionalista di Antias Hulandes y e actual director tecnico di ADO Den Haag. Franken tabata hunga como mediocampista y a representa Antias Hulandes na nivel internacional. Franken deed mee op 6 februari 2008 met de Nederlandse Antillen in de met 0-1 gewonnen wedstrijd in en tegen Nicaragua. In de finale voor kwalificatie voor de voorronde van het WK verloren de Nederlandse Antillen van Haïti met 1-0. Hierna bedankte Franken definitief als international voor de Nederlandse Antillen. In totaal speelde hij 7 interlands. fr.wiki:International van de Nederlandse Antillen van 2004 tot 2008 speelde Franken in de voorrondes van het WK 2006 en 2010 (7 wedstrijden gespeeld) Benoemd tot coach van Aruba tijdens het ABCS-toernooi 2 van 2013 , behaalde Franken goede resultaten tijdens de kwalificaties voor de Caribbean Cup of Nations 2014 , waardoor de Arubanen hun beste positie op de FIFA-ranglijst vanjuni 2014( 120e rang) . Tijdens de kwalificaties voor het WK 2018 slaagde hij erin om Aruba te kwalificeren in de 3e voorronde , nadat hij echter op de grond zijn twee wedstrijden tegen het Barbados-team had verloren . Inderdaad, Barbados zegevierde met 2-0 in de heenwedstrijd en een ongeschikte speler in de terugwedstrijd en ondanks hun 1-0 overwinning verklaarde de FIFA Aruba tot winnaar op de groene loper (3-0) 3 . Echter, inaugustus 2015, wordt Franken vervangen door Rini Coolen die tijdens de genoemde 3e voorronde 4 de interim-manager van Aruba overneemt tegen Saint-Vincent-et-les-Grenadines. In 2010 zette Franken een punt achter zijn actieve spelersloopbaan en werd voetbaltrainer van diverse clubs .................... Entre oktober 2013 y augustus 2015 e tabata bondscoach di e seleccion nacional di Aruba. Franken werd vanaf 2013 tevens bondscoach van Aruba. Door onder andere overwinningen op Guam, Britse Maagdeneilanden (7-0 grootste overwinning ooit voor Aruba), Turks- en Caicoseilanden steeg Aruba van de 198e plaats naar de 120e plaats op de wereldranglijst. Franken stopte als bondscoach nadat Aruba in juni 2015 in de WK-kwalificatie 2018 uitgeschakeld werd door Barbados. Aruba ging echter toch door omdat Barbados een niet-speelgerechtigde speler had opgesteld en Franken werd ad-interim opgevolgd door Rini Coolen.[2] {{Appendix}} pl.wiki:Clubcarrière Een leerling van Feyenoord . Hij begon zijn voetbalcarrière bij DOTO . In 1998 stapte hij over naar FC Dordrecht . Daarna trad hij op in VVM en RKC Waalwijk . In 2002 keerde hij terug naar DOTO waar hij werd verkozen tot aanvoerder van het team. In mei 2006 verhuisde hij naar BVV Barendrecht [1] . In februari 2007 tekende hij bij RVVH [2] , waarin hij tot 2010 speelde. nl.wiki:Giovanni Francesco Zacharias Franken (Rotterdam, 14 november 1979) is een Nederlands voormalig profvoetballer en huidig voetbaltrainer. Franken deed mee op 6 februari 2008 met de Nederlandse Antillen in de met 0-1 gewonnen wedstrijd in en tegen Nicaragua. In de finale voor kwalificatie voor de voorronde van het WK verloren de Nederlandse Antillen van Haïti met 1-0. Hierna bedankte Franken definitief als international voor de Nederlandse Antillen. In totaal speelde hij 7 interlands. es.wiki:Giovanni Franken (Róterdam, Países Bajos; 14 de noviembre de 1977) es un exfutbolista profesional de Curazao, aunque cuenta también con la nacionalidad neerlandesa. Se desempeñaba en el terreno de juego como mediocampista y actualmente se dedica a la profesión de director técnico. en.wiki: Giovanni Francesco Zacharias Franken[1] (born 14 November 1977) is a retired footballer who played as a midfielder and head coach of the under-21 team of ADO Den Haag. Born in the Netherlands, Franken represented the Netherlands Antilles at international level. He was also head coach of the Aruba national football team between October 2013 and August 2015. --------------------- {{Variante|a}} {{Futbolista |nomberdihungado = '''Puppy Diaz'''| |Nomber = Johan Paul Diaz |potret = |Fecha di nasementu = [[19 di desèmber|19 di december]] [[1936]] |Siudat di nasementu = |Pais di nasementu = {{ABW}} |Nashonalidat = hulandes |Posishon = portero |club = SV La Fama }} '''Paul Johan (Puppy) Diaz''' (n. [[19 di desèmber|19 di december]] [[1936]] na [[Aruba]] f. [[30 di september]] [[2007]]) tabata un futbolista internacionalista di [[Aruba]] cu tabata keeper ? hunga pa [[SV La Fama|La Fama]], e seleccion nacional Arubano y e seleccion Antiyano. == Biografia == E club di futbol La Fama a produci masha hopi bon futbolista cu a representa nos isla den exterior, manera Pupy Diaz, un di e miho keepernan cu nos isla y Antiyas a conoce. Sr. Debaristo Kock tabata un tempo presidente di e ekipo La Fama. Ora mi menciona keeper, mi ta corda e dicho cu tabata bisa: "E keeper a coy e bala den su gobi of e keeper a gobi e bala", kiermen cu el a coy e bala den su brasa. El a cera e bala. Indudablemente Paul Johan (Pupy) Diaz tabata un di e figuranan mas importante den e paginanan di historia di futbol di Savaneta, Aruba y Antiyas. Pupy a nace na Aruba dia 19 di december 1936. E ta yiu di Anton Oomen y Maria de Jesus Diaz. Dia 12 di december 1958 Pupy a contrae matrimonio cu Lidia Bisslik y nan tin tres yiu: Carina, Paul y John. Nan tin tambe tres nieto: Ridley, Johana y Marc. Durante su hubentud Pupy tabata un di e futbolistanan mas talentoso cu Aruba a conoce, specialmente como keeper. Den su epoca como deportista, el a participa na diferente campeonato na nivel nacional y tambe internacional, hungando pa e seleccionnan di Aruba y di Antiyas. Pupy su trayectorio como deportista, pero mas importante como futbolista, a causa furor durante hopi aña, pero na cierto momento e mester a retira gradualmente for di deporte debi na un malesa cu a bin ta deteriorando su curpa pa hopi tempo y cu practicamente a oblig'e retira casi completamente. A pesar di esaki, su amor y pasion pa e deporte futbol a keda intacto y e pasion aki e tabata desea semper pa sirbi como legendario pa e futuro generacionnan. Pupy, na varios ocasion, a keda honra durante diferente evento deportivo. Un di su ultimo reconocimento publico y honor cu el a ricibi, tabata den un torneo di futbol di Lifida cu La Fama a organisa. Ki bunita regalo esaki tabata pa duna Pupy e honor cu e merece. Alabes e chikitinnan por a duna Pupy un regalo cu e por a hiba den su curason pa eternidad. E ocasion aki sigur a lanta Pupy su animo, pasobra tabata un momento hopi dificil door cu e tabata sinti su mes hopi kibra di salud. Sinembargo, el a conta cu e cooperacion valioso di su asistentenan y dokternan pa asina e por a lanta e dia ey hopi bon pa gradici e ekiponan y e publico presente pa e homenahe aki. Un alegria grandi tabata reina den e publico pa mira Pupy canando poco poco y cu e sonrisa di semper riba su cara ora e tabata hisa su man di saludo y gradicimento na tur esnan presente. Esaki siguramente a trece e recuerdonan di antes ora cu Pupy den su ekipo tabata saluda e publico despues di cada wega cu nan tabata gana. Dia 30 di september 2007, den oranan di mainta tempran di diasabra, e noticia a plama rond den tur skina di nos isla cu nos legendario den futbol Pupy Diaz a bay laga nos. Esaki indudablemente a laga atras hopi lagrima y dolor pa su famia pero tambe pa henter Aruba y naturalmente recuerdo di su epoca mas gl<ref>[https://archive.org/details/BNADIGARUBIANA3117/page/n9/mode/1up?q=patin+pret&view=theater Historia di Savaneta], Adolf (Dufi) Kock, 2009</ref> {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Botta, Angel}} [[Category:Hende]] [[Category:Futbol na Aruba]] Na Augustus 1955 Botta a dirihi e seleccion Arubano den e Campeonato Centro Americano y Del Caribe na Honduras. Aruba a perde 3 - 2 cu Costa Rica, 2 — 1 cu Corsou gana Cuba 5 - 1, tabla 1 — 1 cu Honduras y perde {{Appendix}} Despues di su carera profesional den futbol, Angel Botta a dicidi di bin Aruba na 1952, unda el a cuminsa traha como entrenador di muchanan di Socotoro, Aruba Jrs. Den Aruba Jrs. Angel Botta tabata hungador, pero tambe tabata e DT di e muchanan di Socotoro. Na 1955 Angel Botta a forma parti di e hungadornan cu a hinca un record di 93 goal den un campeonato. Fuera di Botta, tin esnan ya den paz decanse, cu ta Leo Rodriguez. Gochi Brion, Juan Briezen y Ruben Arrango. Fuera di Aruba Jrs. Angel Botta tabata Director Tecnico di seleccion di Aruba,y tambe di Antiyas, ora cu Aruba a gana e derecho di forma seleccion di Antiyas. Banda di esaki, e tabata entrenador di e.o. Tropical, cu a bira subkampeon di Aruba. tabata entrenador tambe di RCA, hibando e team tri-color n'e prome team Arubano cu a logra e titulo campeonil di Copa Antiyano. Mescos el a haci tambe ora e tabata DT di Estrella na 1970.<ref>{{citeer web|url=https://archive.org/details/BNA-DIG-AWEMAINTA-2011-08-17/page/n27/mode/1up?q=angel+botta&view=theater|Mundo deportivo ta yora Angel Botta|AweMainta|datum=2011-08-17|bezochtdatum=2023-04-25}}</ref> Asina por mira cu Angel Botta tabata entrenador di varios equipo di Aruba, haciendo futbol grandi cu ta keda solamente na historia, si compara e futbol di awendia, unda nos a bay atras. Un di e gran logronan sigur cu ta keda den historia, ta ora cu selec- cion di Aruba, a gana Saprissa di Costa Rica cu e score minimo, 1 -0. E goal aki a wordo anota pa Doc Williams, pero mester bisa cu e logro aki ta tambe danki na defensa solido di Aruba, y cu un Puppy Diaz, kende tabata grandi entre e 3 latanan. Miembronan di team di Aruba e tempo ey tabata Puppy Diaz den goal, den defensa nos ta haya Mario Mateo y Tuyo Werleman. Den medio campo tabata Watty Vos, Edwin Dirksz y Jose Boye. Como delantero, nos tabatin Antero Giel, Evenio Gonzalez, Gochi Brion, Doc Williamsy Juchi Jansen. Esaki tabata e unico seleccion cu a gana Saprissa, cu tabata gana tur su compromisonan internacional. Awe sigur mundo di deporte y sigur futbol ta yora fayecimento di Angel Botta, kende su entiero lo tuma lugar sigur na Aruba. E unico reconocimento cu Angel Botta a haya, ta cu e Centro Tec- nico na Stadion Frans Figaroa a ser yama na su nomber. Cu Angel sosega na paz. NOTES wikiwand Era un antiguo argentina de fútbol jugador y entrenador . La mayor parte de su carrera la ha desarrollado en Aruba, donde el centro técnico de fútbol nacional lleva su nombre. futboli- sta profesional di fama internacional. I mi no ta ke- re cu na Aruba lo tin algun hende cu no a tende nunca di Angel Botta. otta ha hecho un nombre para Aruba, haciendo que el club de Aruba Juniors con el que ganó el campeonato en 1953. Ese mismo año, dirigió el equipo de Antillas Holandesas en el 4 º lugar de la Copa CCCF . Dos años más tarde, compitió en la misma competición, pero esta vez al frente de la selección de Aruba que le lleva a la 5 º lugar. En 1974, dirigió a República Dominicana en los Juegos Centroamericanos y del Caribe . En 1996, volvió al timón de la selección de Aruba y se convirtió en el primer técnico en liderarla en un torneo clasificatorio para el Mundial , en este caso las eliminatorias para el Mundial de 1998 , sin mucho éxito ya que perdió dos veces ante la dominicana. República (2-3 y 1-3). Establecido durante mucho tiempo en Aruba, Ángel Botta entrenó a la mayoría de los clubes de la isla (Aruba Juniors, SV La Fama , SV Dakota , SV Estrella , Tropical, Racing Club Aruba , Brasil Juniors, SV Caiquetio , SV Juventud Tanki Leendert , entre otros) . El murió dentroagosto 2011 en el Hospital Dr. Horacio E. Oduber en Oranjestad . Tenía la enfermedad de Alzheimer . Un di e gran logronan sigur cu ta keda den historia, ta ora cu selec- cion di Aruba, a gana Saprissa di Costa Rica cu e score minimo, 1 -0. E goal aki a wordo anota pa Doc Williams, pero mester bisa cu e logro aki ta tambe danki na defensa solido di Aruba, y cu un Puppy Diaz, kende tabata grandi entre e 3 latanan. Miembronan di team di Aruba e Den decada sesenta el a 1952 el a fungi tambe como director tecnico di e [[Seleccion nacional di futbol di Aruba (masculino)|seleccion di Aruba]] y na 1960, 1961 y 1966 di e seleccion Antiano, cu e tempo ey tabata forma den mayoria pa hungadornan Arubano. Den e [[Weganan Centroamericano y di Caribe]] e seleccion a titula subcampeon na [[Cuba]] (1960); na di tres luga na e campeonato na [[Costa Rica]] y a obtene e medaya di plata na [[Puerto Rico]] (1966). Den [[Kopa antiano|Copa Antiyano]] el a yuda RCA pa gana na 1965, sigui pa Estrella na 1970, siendo e unico dos clubnan di Aruba pa logra esaki.<ref name="SdP"/> ------------- {{Databox}} '''Rovien Ostiana''' (☆ [[14 di febrüari|14 di februari]] [[2002]] na [[Aruba]]??) ta un futbolista Arubano cu ta hunga ..... pa Jong Volendam y e [[Seleccion nacional di futbol di Aruba (masculino)|seleccion nacional di Aruba]]. en.wiki: Rovien Ostiana (born 14 February 2002) is an Aruban footballer who most recently played for Jong Volendam and the Aruba national team. Club career As a youth, Ostiana played for SV SVV beginning in at least 2013.[1] For the 2020/2021 season, he joined English club Enfield Town of the Isthmian League Premier Division, suiting up for the under-19 team.[2] He returned to the Netherlands in 2021, signing for Kozakken Boys.[3] In July 2022, he moved to Jong Volendam of the Tweede Divisie. Team manager Kizito Musampa stated that Ostiana was his ideal image of a true number six.[4] Shortly after joining the club, he appeared in a 8–0 friendly victory over SV De Rijp.[5] He was joined on the Volendam roster by fellow Dutch Caribbean player Quincy Hoeve, a Bonaire international. In August 2023 the two players linked up in a league match against Koninklijke HFC.[6] International career Ostiana made his senior international debut for Aruba on 11 September 2023 in a 2023–24 CONCACAF Nations League C match against the Cayman Islands.[7] He scored his first goal for the national team in the second minute of the eventual 2–1 victory.[8][9] On the next matchday, Ostiana scored his second goal in two matches as Aruba defeated the United States Virgin Islands to remain undefeated and top its group.[10][11] ------------------ {{Variante|a}} {{Databox}} '''Jean-Marc Antersijn''' (☆ [[5 di yanüari|5 di januari]] [[1996]] na [[Aruba]]) ta un portero profesional di Aruba, ku ta hunga pa e seleccion nacional di [[Kòrsou]]. E ta agente liber y ta actualmente sin club. Jean-Marc Antersijn a nase na Aruba den bario di [[Noord]]. E tabata hunga futbol pa [[SV Nacional]] y a yega di forma parti di e seleccion U-13 di Aruba. Cu 17 aña el a bai [[Chile]], unda e tabata train cu e club Union La Calera.<ref>[https://m.voetbalzone.nl/nieuws/dat-ik-ziyech-daar-zag-was-een-onbewuste-motivatie-om-door-te-gaan/395526 Jean-Marc Antersijn], Voetbalzone.nl (27 di oktober 2021) </ref> Un aña despues e ta muda pa Hulanda pa bira futbolista profesional. Despues di core stage na PEC Zwolle, e ta move pa Haaglandia y otro clubnan Hulandes. Entre 2020 i 2021 e ta milita cu FC Eskilstuna y Arlanda na [[Suesia|Suecia]]. Na 2021 e ta firma cu Atlantic City. == Seleccion Arubano == Antersijn ta gana e premio "Golden Glove Award" pa su actuacion excelente durante e torneo CFU U-20 na 2014. Aruba tambe a ricibi e premio "Fair Play Award".<ref>{{citeer web|url=http://www.sportsmax.tv/?q=articles/2015/01/08/concacaf-u20-aruba%E2%80%99s-u-20-keeper-aims-impress-jamaica |titel=CONCACAF U20: Aruba's U-20 'keeper aims to impress in Jamaica &#124; Digicel SportsMax |werk=Sportsmax.tv |datum=2017-04-20 |bezochtdatum=2023-08-04}}</ref><ref>{{citeer web |url=http://www.cfufootball.org/index.php/men-s-u20/9518-trinidad-and-tobago-win-cfu-under-20-championship |titel=Trinidad and Tobago Win CFU Under 20 Championship &#124; CFU Men's U20 |werk=Cfufootball.org |date=2014-09-20 |bezochtdatum=2023-08-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20140922130648/http://www.cfufootball.org/index.php/men-s-u20/9518-trinidad-and-tobago-win-cfu-under-20-championship |archive-date=2014-09-22 |url-status=dead }}</ref><ref>{{citeer web|url=http://www.digicelsportsmax.com/?q=articles/2015/01/11/players-watch-arubas-jean-marc-antersijn |titel=Players to Watch: Aruba's Jean Marc Antersijn |werk=Digicel SportsMax |date=2017-04-20 |bezochtdatum=2023-08-04}}</ref> Den seleccion Arubano bou di coach Giovanni Franken el a hunga un wega amistoso contra [[Guam]] (2-0) na 2014.<ref>{{citeer web|url=https://int.soccerway.com/matches/2014/03/31/world/friendlies/aruba/guam/1650833/ |title=Aruba vs. Guam - 31 di maart 2014 - Soccerway |werk=Int.soccerway.com |date=2014-03-31 |bezochtdatum=2023-08-04}}</ref> {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Antersijn, Jean-Marc}} [[Category:Futbolista]] [[Category:Hende]] [[Category:Futbòl na Aruba]] __NOINDEX__ 3egn7his8jzkl6jlamcbugblhglz2i9 0 13835 206422 178908 2026-10-07T16:52:20Z Caribiana 8320 retiro di selekshon nashonal 206422 wikitext text/x-wiki {{variante|c}} {{Infobox futbolista|variante=c | alias = ''La Pulga''<br/>''Leo''<br/>''Messias'' | fecha nacemento = 24 di yüni 1987 | haltura = 170 | club actual = Inter Miami }} '''Lionel Andrés (Leo) Messi Cuccittini''' (☆ [[24 di yüni]] [[1987]] na Rosario, [[Argentina]]) ta un [[Futbol|futbolista]] [[Argentina|argentino]] ku ta hunga komo delantero (atakante) òf mediokampista pa Inter Miami den "Major League Soccer" (MLS). El a hunga pa e selekshon nashonal di Argentina entre 2005 i 2026, sirbiendo komo kapitan for di 2011 te ku su retiro.<ref>{{Citeer web |url=https://www.mundodeportivo.com/futbol/fc-barcelona/20230607/1002019978/messi-vuelvo-barca-ire-inter-miami.html |titel=Messi: "No vuelvo al Barça, iré al Inter Miami" |datum=2023-06-07 |bezochtdatum=2023-06-07 |werk=Mundo Deportivo |taal=es}}</ref> Su nomber di kariño ta ''La Pulga'' (E Pruga), pa motibu di su statura chikitu i su gran rapides. E ta generalmente konsiderá komo un di e mas grandi futbolistanan den historia di [[futbol]].<ref>{{en}}{{Citeer web|url=https://www.thenational.ae/sport/football/lionel-messi-proves-he-is-the-greatest-player-ever-no-matter-what-pele-says-1.800706|titel=Lionel Messi proves he is the greatest player ever, no matter what Pele says|werk=The National |archiefurl=https://web.archive.org/web/20190327204827/https://www.thenational.ae/sport/football/lionel-messi-proves-he-is-the-greatest-player-ever-no-matter-what-pele-says-1.800706 |archiefdatum=2019-03-27}}</ref> == Karera deportivo == Messi a hasi su debut profeshonal pa FC Barcelona na 2004, ora e tabatin 17 aña. Durante su periodo na e klup (2004–2021), el a bira un hungadó klave i a guia FC Barcelona pa numeroso título, inkluyendo dies título di "La Liga" i kuater di "UEFA Champions League". Durante temporada 2008/09, e klup a logra un “sekstete” históriko. Na 2021, pa motibu di problema finansiero di FC Barcelona, Messi a muda pa Paris Saint-Germain, kaminda el a gana dos título di liga, promé di firma ku Inter Miami na 2023. === Selekshon nashonal === Komo hungadó internashonal, Messi ta e máksimo goleadó i e futbolista ku mas partido pa Argentina. El a gana un medaya di oro na e Olimpiada di 2008. Despues di bira kapitan na 2011, el a guia e selekshon pa varios final, kulminando ku viktorianan grandi: Copa América 2021, [[Kopa Mundial di Futbòl|Kopa Mundial]] di [[FIFA]] na 2022, e promé título mundial di Argentina desde 1986, i Kopa Amérika 2024.<ref name=":0">{{Citeer web |url=https://nos.nl/artikel/2456912-argentinie-verovert-wereldtitel-na-krankzinnige-finale-messi-zet-kroon-op-imposante-carriere |titel=Argentinië verovert wereldtitel na krankzinnige finale, Messi zet kroon op imposante carrière |datum=2022-12-18 |bezochtdatum= |werk=nos.nl |taal=nl}}</ref><ref>{{Citeer web |url=https://nos.nl/artikel/2456921-argentijnen-messi-martinez-en-fernandez-krijgen-ook-individuele-prijzen |titel=Argentijnen Messi, Martínez en Fernández krijgen ook individuele prijzen |datum=2022-12-18 |bezochtdatum= |werk=nos.nl |taal=nl}}</ref> Na e [[Kopa Mundial di Futbòl|Kopa Mundial di FIFA]] 2026, el a registrá ocho gol i kuater asistensia, surpasando Miroslav Klose i Marta pa bira e mihó goleador di tur tempu di Kopa di Mundu di kualke sekso, promé ku su rèkòrt a wòrdu surpasá pa Kylian Mbappé mas lat den e torneo. E tambe a pone un rèkòrt nobo den historia pa e rèkòrt di mas tantu asistensia di Kopa Mundial (21) for di kuminsamentu 1966. Dia 31 di ougùstùs 2026, Messi a anunsiá su retiro for di futbòl internashonal.<ref>[https://www.thetimes.com/sport/football/article/lionel-messi-retire-argentina-international-duty-z3t5ssfpf "Lionel Messi retires from international football after World Cup heartbreak"], The Times (31 i ougustus 2026)</ref> Sinembargo, el a wòrdu yamá pa e selekshon nashonal atrobe pa hunga un partido final kontra [[Benin]] na stadion Monumental na [[Buenos Aires]] dia 6 di òktober. Messi a kontribuí na kada gol den e viktoria di 3-0, asistiendo e promé dos promé ku anotá su último gol internashonal riba un penalti.<ref>[https://www.espn.com/soccer/story/_/id/50120909/lionel-messi-last-argentina-game-vs-benin-retirement Lionel Messi scores in tearful 'last tango' for Argentina], espn.com (6 di òktober 2026☆)</ref> == Premio i rekonosementu == Durante su karera, Messi a risibí numeroso premio i rekonesementu, inkluyendo ocho Balón di Oro, seis Bota di Oro di [[Oropa]], i varios premio di [[FIFA]] komo hungadó mundial di aña. Na 2025, International Federation of Football History & Statistics (IFFHS) a nombr’é e mihó hungadó maskulino di tur tempu. Ku 45 trofeo, e ta e futbolista mas premiá ku a eksistí. Entre su rèkortnan tin: mas gol den un solo aña kalendario (91), mas gol pa un solo klup (672 pa FC Barcelona), i mas gol pa e selekshon nashonal di Argentina. Pafó di vèlt di futbòl, Messi ta un di e deportistanan mas konosí i influyente na mundu. El a wòrdu nombrá repetidamente komo un di e atletanan mas mihó pagá, i a aparesé varios biaha riba e lista di Time di e 100 persona mas influyente na mundu.<ref>{{Citeer web|url=https://time.com/collection/100-most-influential-people-2023/6269893/lionel-messi/|titel=The 100 Most Influential People of 2023|bezochtdatum=2026-01-08|datum=2023-04-13|werk=Time Magazine|taal=en|archiefurl=https://web.archive.org/web/20230422015245/https://time.com/collection/100-most-influential-people-2023/6269893/lionel-messi/|archiefdatum=2023-04-22|dodeurl=dead}}</ref> {{Commonscat}} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=af|titel=Lionel Messi |oldid=2859586}} {{References}} }} {{DEFAULTSORT:Messi, Lionel}} [[Category:Futbolista]] [[Category:Hende]] [[Category:Argentina]] m9n31vii8u60e4kty5wur7g1xcuek92 0 15104 206435 206415 2026-10-07T18:41:47Z Caribiana 8320 206435 wikitext text/x-wiki {{Variante|c}} {{Infobox futbolista|variante=c | nomber = Berry Sonnenschein | imagen = | imagen hachura = | descripcion = <!-- Seccion di informacion personal --> | nomber completo = Berry Puck Jona Sonnenschein | fecha nacemento = [[12 di febrüari]] [[1994]] | luga nacemento = Kerkrade | pais nacemento = [[Hulanda]] | fecha fayecimento = | luga fayecimento = | pais fayecimento = | nacionalidad = {{NLD}} | nacionalidad_dep = {{BON}} | haltura = 185 | pia = <!-- Seccion di club profecional --> | debut = | debut ekipo = | club actual = [[File:Flag of Bonaire.svg|20px|border]] [[SV Vitesse]] | liga = [[Liga Boneiru]] | number = | posicion = defensa | contract = <!-- Seccion di seleccion nacional 1--> | seleccion = [[File:Flag of Bonaire.svg|20px|border]] [[Selekshon boneriano di futbòl|Boneiru]] | debut seleccion = 2022 | number seleccion = | participa = 24 | goal = 3 <!-- Seccion di trayectoria --> | temporada = 2009–2010<br>2010–2015<br>2016<br />2016<br />2017<br />2017<br />2018–2021<br>2022- | club = [[File:Flag of Swaziland.svg|20px|border]] Mbabane Swallows<br>[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Willem II<br>[[File:Flag of Belgium.svg|20px|border]] Turnhout<br />[[File:Flag of the United States of America.svg|20px|border]] Miami Dutch Lions<br />[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] RKTVV <br />[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Kozakken Boys<br />[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Achilles Veen<br />[[File:Flag of Bonaire.svg|20px|border]] SV Vitesse <!-- Seccion di Prestacion -->| campeonato = | medaya = | competencia = | compeonato2 = | medaya2 = | competencia2 = | actualisa = 6 di òktober 2026 }} '''Berry Puck Jona Sonnenschein''' (☆ [[12 di febrüari]] [[1994]] na Kerkrade, [[Hulanda]]) ta un [[futbol]]ista hulandes ku ta hunga komo defensa pa [[SV Vitesse]] den [[Liga Boneiru]]. Desde 2022, e ta forma parti di e [[Selekshon boneriano di futbòl|selekshon nashonal di Boneiru]]. == Karera == ===Klup=== Sonnenschein a lanta na [[Mozambique]] i a bai un internat na [[Swaziland]], kaminda el a kuminsá su karera futbolístiko ku Mbabane Swallows.<ref name=:"3">Wout Fassbender, [https://www.vice.com/nl/article/de-nederlands-afrikaanse-amateurvoetballer-die-prof-wilde-worden-in-amerika/ De Nederlands-Afrikaanse amateurvoetballer die prof wilde worden in Amerika], vice.com (14 di mart 2018)</ref> Na 2015, el a bai hunga pa UAB Blazers na [[Estadonan Uni di Amérika|Merka]].<ref>[https://uabsports.com/news/2015/6/16/Men_s_Soccer_Adds_Berry_Sonnenschein Men's Soccer Adds Berry Sonnenschein], uabsports.com (16 di yüni 2015)</ref> Promé ku e di dos mita di temporada 2015-2016, Sonnenschein a firma pa e klup bèlga KV Turnhout.<ref>[https://kfct.be/nieuws/transfer-berry-sonnenschein Transfer: Berry Sonnenschein], kfct.be</ref> Na 2016, el a firma pa Miami Dutch Lions FC na Merka, yudando nan gana e liga.<ref name=:"3"/> Promé ku e di dos mita di temporada 2016-2017, el a firma pa RKTVV, un ekipo di e di seis nivel di fútbol hulandes. Na 2017, Sonnenschein a firma pa Kozakken Boys, ku tabata hunga den e di tres nivel hulandes.<ref>[https://www.ad.nl/rivierenland/sonnenschein-is-eindelijk-weer-fit-en-verlengt-zijn-contract-bij-achilles-veen~a77cb5b91/?referrer=https%3A%2F%2Fen.wikipedia.org%2F Sonnenschein is ‘eindelijk weer fit’ en verlengt zijn contract bij Achilles Veen], ad.nl (27 di mart 2019)</ref> Na 2018, el a firma pa Achilles Veen, ku tabata hunga den e di sinku nivel hulandes.<ref name=:"5">Wout Pluijmert, [https://www.ad.nl/regiosport-rivierenland/globetrotter-sonnenschein-verlaat-achilles-veen-voor-avontuur-op-bonaire-ideaal-moment-voor-deze-stap~aef3b71b/ Globetrotter Sonnenschein verlaat Achilles Veen voor avontuur op Bonaire: ‘Ideaal moment voor deze stap’], ad.nl (7 di septèmber 2021)</ref> Desde 2022, Sonnenschein ta biba i hunga na [[Boneiru]], kaminda e ta forma parti di [[SV Vitesse]].<ref name=:"5"/> ===Internashonal=== Na 2022, Sonnenschein a wòrdu selektá pa e selekshon nashonal di Boneiru i a hasi su debut internashonal dia 14 di yüni 2022 den un wega kontra [[U.S. Virgin Islands]] na [[Willemstad]]. ====Lista di gol ==== {| class= "wikitable" width="69%" style="text-align:center ! width="3" scope="col" |# ! width="5" scope="col" |Fecha ! width="20" scope="col"|Lugá ! width="15" |Oponente ! width="1" scope="col" |Skor ! width="1" scope="col" |Resultado ! width="1" scope="col" |Torneo |- | 1 || 14-06-2022 || {{CUW|bandera}} [[Willemstad]] || [[File:Flag of U.S. Virgin Islands.svg|22px|border]] [[U.S. Virgin Islands]] || 2–0 ||2–0 ||[[CONCACAF Nations League|Liga di Nashonnan]] 2022-23 /<br/> Liga C |- | 2 || 25-09-2026 || [[File:Flag of Saint Kitts and Nevis.svg|22px|border]] [[Basseterre]]|| [[File:Flag of Saint Kitts and Nevis.svg|22px|border]] [[Sint Kitts i Nevis]]|| 1–0 ||1–2 || rowspan="2" |[[CONCACAF Nations League|Liga di Nashonnan]] 2026-27 /<br/> Liga B |- | 3 || 5-10-2026 ||[[File:Flag of Trinidad and Tobago.svg|22px|border]]<br/> [[Port of Spain]]||{{GRD}}|| 2-1 ||4-1 |- |} == Link eksterno == * [https://www.national-football-teams.com/player/87815/Berry_Sonnenschein.html Berry Sonnenschein], national-football-teams.com * [https://www.transfermarkt.com/berry-sonnenschein/profil/spieler/265213 Profil Berry Sonnenschein], transfermarkt.com * [https://www.soccerway.com/player/sonnenschein-berry/2NtLEOwO/ Berry Sonnenschein], soccerway.com {{Appendix|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid =1378794070|titulo=Berry Sonnenschein}} {{References}} }} {{DEFAULTSORT:Sonnenschein, Berry}} [[Kategoria:Hende]] [[Kategoria:Futbolista]] [[Kategoria:Futbòl na Boneiru]] 6kwvam8p5tcbaxgn42ypq6p78r9pk82 0 15105 206437 2026-10-07T18:45:49Z Caribiana 8320 Created page with "{{Variante|c}} {{Infobox futbolista|variante=c | nomber = Jordi Paulina | imagen = | imagen hachura = | descripcion = <!-- Seccion di informacion personal --> | nomber completo = Jordi Leander Paulina | fecha nacemento = [[23 di sèptèmber]] [[2004]] | luga nacemento = Odijk | pais nacemento = [[Hulanda]] | fecha fayecimento = | luga fayecimento = | pais fayecimento = | nacionalidad = {{NLD}} | nacionalidad_dep = {{C..." 206437 wikitext text/x-wiki {{Variante|c}} {{Infobox futbolista|variante=c | nomber = Jordi Paulina | imagen = | imagen hachura = | descripcion = <!-- Seccion di informacion personal --> | nomber completo = Jordi Leander Paulina | fecha nacemento = [[23 di sèptèmber]] [[2004]] | luga nacemento = Odijk | pais nacemento = [[Hulanda]] | fecha fayecimento = | luga fayecimento = | pais fayecimento = | nacionalidad = {{NLD}} | nacionalidad_dep = {{CUW}} | haltura = 191 | pia = drechi <!-- Seccion di club profecional --> | debut = 2022 | debut ekipo = | club actual = [[File:Flag of Germany.svg|20px|border]] Fortuna Düsseldorf | liga = 3° Liga | number = 27 | posicion = delantero | contract = 20 di yüni 2030 <!-- Seccion di seleccion nacional --> | seleccion = {{CUWf}} | debut seleccion = [[13 di novèmber]] [[2025]] | number seleccion = | participa = 5 | goal = 4 <!-- Seccion di trayectoria --> | temporada = 2022–2024<br />2024–2026<br />2024<br />2026– | club = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] USV Hercules<br/>[[File:Flag of Germany.svg|20px|border]] Borussia Dortmund II<br/>[[File:Flag of Germany.svg|20px|border]] Borussia Dortmund<br/>[[File:Flag of Germany.svg|20px|border]] Fortuna Düsseldorf <!-- Seccion di Prestacion --> | campeonato = | medaya = | competencia = | compeonato2 = | medaya2 = | competencia2 = | actualisa = 7 di òktober 2026 }} '''Jordi Leander Paulina''' (☆ [[23 di sèptèmber]] [[2004]] na Odijk, [[Hulanda]]) ta un [[futbol]]ista profeshonal kurasoleño-hulandes ku ta hunga komo delantero. Aktualmente, e ta hunga pa Fortuna Düsseldorf i pa e [[Selekshon nashonal di futbòl di Kòrsou (maskulino)|selekshon nashonal di Kòrsou]]. ==Karera== Jordi Paulina a nase na Hulanda i ta di desendensia kurasoleño. El a haña su formashon futbolístiko den e akademianan hubenil di VV Jonathan, FC Utrecht i USV Hercules.<ref>[https://www.vi.nl/nieuws/paulina-binnen-een-halfjaar-van-amateurs-naar-debuut-voor-dortmund Paulina binnen een halfjaar van amateurs naar debuut voor Dortmund], vi.nl (30 di oktober 2024)</ref> ===Klup=== Na ougùstùs 2022, Paulina a debutá ku e ekipo senior di USV Hercules den Kopa KNVB.<ref>Dave Aalbers,[https://www.vi.nl/pro/hoe-een-amateur-een-transfer-naar-borussia-dortmund-maakte Hoe een amateur een transfer naar Borussia Dortmund maakte], vi.nl (23 di yüni 2024)</ref> Den e winter di e temporada 2022-2023, el a wòrdu promové definitivamente pa e ekipo senior. Durante e temporada 2023-2024, el a bira titular regular. Dia 21 di desèmber 2023, Paulina a forma parti di e ekipo di USV Hercules ku a derotá [[AFC Ajax|Ajax]] 3-2 den e di dos buèlta di Kopa KNVB. El a duna e pase pa e promé gol di Hercules, anotá pa Tim Pieters.<ref>[https://www.rtvutrecht.nl/sport/3674898/wat-een-sensatie-amateurs-hercules-stunten-in-de-beker-met-3-2-zege-op-ajax Wat een sensatie: amateurs Hercules stunten in de beker met 3-2 zege op Ajax], RTV Utrecht (21 di desèmber 2023)</ref> Dia 15 di mei 2024, a keda anunsiá ku Paulina lo transferí pa Borussia Dortmund despues di e temporada, kaminda el lo a hunga pa e ekipo reserva, Borussia Dortmund II, den e di 3 Liga.<ref>[https://www.usvhercules.nl/jordi-paulina-tekent-contract-bij-borussia-dortmund/ Jordi Paulina tekent contract bij Borussia Dortmund], USV Hercules</ref> Dia 29 di òktober 2024, el a hasi su debut ku e promé ekipo di Borussia Dormund komo suplente den un derota di 1-0 kontra VfL Wolfsburg den Kopa DFB.<ref>[https://www.nu.nl/voetbal/6333479/ex-hercules-speler-paulina-debuteert-half-jaar-na-droomstap-bij-verlies-dortmund.html?referrer=https%3A%2F%2Fen.wikipedia.org%2F Ex-Hercules-speler Paulina debuteert half jaar na droomstap bij verlies Dortmund], nu.nl (29 di òktober 2024)</ref> Na 2025, Paulina a hunga prinsipalmente pa Borussia Dortmund II. Dia 3 di yanüari 2026, Paulina a a transferí pa Fortuna Düsseldorf, firmando un kontrato te 30 di yüni 2030.<ref>{{de}}[https://www.f95.de/news/34479-fortuna-verstarkt-sich-mit-jordi-paulina Fortuna verstärkt sich mit Jordi Paulina], f95.de (3 di yanüari 2026)</ref> ===Internashonal=== Na novèmber 2025, Paulina a risibí su promé yamada pa e selekshon di Kòrsou pa e eliminatorio di [[Kopa Mundial di Futbòl|Kopa Mundial di FIFA]] 2026.<ref>{{Citeer web |url=https://www.espn.nl/voetbal/artikel/_/id/15909277/advocaat-maakt-selectie-curacao-bekend-voor-cruciale-wk-kwalificatieduels |titel=Advocaat maakt selectie Curaçao bekend voor cruciale WK-kwalificatieduels |datum=2025-11-03 |bezochtdatum=2025-11-03 |werk=ESPN.nl |taal=nl}}</ref> El a hasi su debut internashonal dia 13 di novèmber 2025 kontra [[Bermuda]], kaminda el a marka dos gol den un viktoria di 7-0.<ref>[https://www.rfi.fr/en/sports/20251114-curacao-thrash-bermuda-7-0-to-top-world-cup-qualifying-group-as-jamaica-held Curacao thrash Bermuda 7-0 to top World Cup qualifying group as Jamaica held], rfi.fr (14 di novèmber 2025)</ref> <ref>[https://www.espn.nl/voetbal/artikel/_/id/15962344/paulina-na-droomdebuut-klaar-voor-jamaica-een-van-de-belangrijkste-wedstrijden-ooit-voor-curacao Paulina na droomdebuut klaar voor Jamaica: "Eén van de belangrijkste wedstrijden ooit voor Curaçao"] ESPN.nl, 18 november 2025</ref> Paulina a hunga tambe kontra [[Jamaica]] dia 18 di novèmber 2025. Na sèptèmber 2026, el a kontribuí na un kòmbèk di Kòrsou kontra [[Costa Rica]] den [[CONCACAF Nations League|Liga di Nashonnan di CONCACAF]]. Despues di a keda atras 0-3 den e promé mita, Kòrsou a logra bira e partido i gana 4-3. Paulina a marka e gol di viktoria den e di 82 minüt i a kontribuí tambe na e otro golnan den e kòmbèk.<ref>[https://www.vi.nl/nieuws/gouden-wissels-helpen-advocaat-en-curacao-aan-zinderende-comeback Gouden wissels helpen Advocaat en Curaçao aan zinderende comeback] VI.nl, 25 september 2026</ref> Dia 4 di òktober 2026, Paulina a marka e gol di empate den un empate di 1-1 kontra [[Trinidad i Tobago]] na [[Port of Spain]]. Ku e resultado aki, Kòrsou a keda invikto den e fase di grupo i a klasifiká pa e kuartfinalnan di Liga di Nashonnan.<ref>Hans Hofstra, [https://www.curacao.nu/nieuws/sport/96877/curacao-plaatst-zich-voor-kwartfinales-na-gelijkspel-tegen-trinidad-en-tobago Curaçao plaatst zich voor kwartfinales na gelijkspel tegen Trinidad en Tobago], curacao.nu (4 di òktober 2026)</ref> ====Lista di gol ==== {| class= "wikitable" width="89%" style="text-align:center ! width="3" scope="col" |# ! width="5" scope="col" |Fecha ! width="20" scope="col"|Lugá ! width="15" |Oponente ! width="1" scope="col" |Skor ! width="1" scope="col" |Resultado ! width="1" scope="col" |Torneo |- | 1 || rowspan="2" |13-11-2025 || rowspan="2" | [[File:Flag of Bermuda.svg|22px|border]] [[Bermuda]] || rowspan="2" |[[File:Flag of Bermuda.svg|22px|border]] [[Bermuda]] || 3–0 ||rowspan="2" |7–0 || rowspan="2" | Kualifikashon [[Kopa Mundial di Futbòl|Kopa Mundial di FIFA]] 2026 |- | 2 || 5-0 |- | 3|| 24-09-2026 || [[File:Flag of Costa Rica.svg|22px|border]]<br/> [[San Jose]]|| [[File:Flag of Costa Rica.svg|22px|border]] [[Costa Rica]]|| 4–3 || 4–3 || rowspan="2" |[[CONCACAF Nations League|Liga di Nashonnan]] 2026-27 / Liga A |- | 4 || 4-10-2026 ||[[File:Flag of Trinidad and Tobago.svg|22px|border]]<br/> [[Port of Spain]]||[[File:Flag of Trinidad and Tobago.svg|22px|border]] [[Trinidad i Tobago]]|| 1-1 ||1-1 |- |} == Link eksterno == * [https://www.national-football-teams.com/player/101614/Jordi_Paulina_4.html Jordi Paulina], national-football-teams.com * [https://www.soccerway.com/player/paulina-jordi/CIpEhvPq/ Jordi Paulina], soccerway.com {{Appendix|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid =1378588990|titulo=Jordi Paulina}} {{References}} }} {{DEFAULTSORT::Paulina, Jordi}} [[Kategoria:Hende]] [[Kategoria:Futbolista]] [[Kategoria:Futbòl na Boneiru]] pnf99ot9vdt963k3zqbpump09u4xrqx 206441 206437 2026-10-07T19:09:05Z Caribiana 8320 206441 wikitext text/x-wiki {{Variante|c}} {{Infobox futbolista|variante=c | nomber = Jordi Paulina | imagen = | imagen hachura = | descripcion = <!-- Seccion di informacion personal --> | nomber completo = Jordi Leander Paulina | fecha nacemento = [[23 di sèptèmber]] [[2004]] | luga nacemento = Odijk | pais nacemento = [[Hulanda]] | fecha fayecimento = | luga fayecimento = | pais fayecimento = | nacionalidad = {{NLD}} | nacionalidad_dep = {{CUW}} | haltura = 191 | pia = drechi <!-- Seccion di club profecional --> | debut = 2022 | debut ekipo = | club actual = [[File:Flag of Germany.svg|20px|border]] Fortuna Düsseldorf | liga = 3° Liga | number = 27 | posicion = delantero | contract = 20 di yüni 2030 <!-- Seccion di seleccion nacional --> | seleccion = {{CUWf}} | debut seleccion = [[13 di novèmber]] [[2025]] | number seleccion = | participa = 5 | goal = 4 <!-- Seccion di trayectoria --> | temporada = 2022–2024<br />2024–2026<br />2024<br />2026– | club = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] USV Hercules<br/>[[File:Flag of Germany.svg|20px|border]] Borussia Dortmund II<br/>[[File:Flag of Germany.svg|20px|border]] Borussia Dortmund<br/>[[File:Flag of Germany.svg|20px|border]] Fortuna Düsseldorf <!-- Seccion di Prestacion --> | campeonato = | medaya = | competencia = | compeonato2 = | medaya2 = | competencia2 = | actualisa = 7 di òktober 2026 }} '''Jordi Leander Paulina''' (☆ [[23 di sèptèmber]] [[2004]] na Odijk, [[Hulanda]]) ta un [[futbol]]ista profeshonal kurasoleño-hulandes ku ta hunga komo delantero. Aktualmente, e ta hunga pa Fortuna Düsseldorf i pa e [[Selekshon nashonal di futbòl di Kòrsou (maskulino)|selekshon nashonal di Kòrsou]]. ==Karera== Jordi Paulina a nase na Hulanda i ta di desendensia kurasoleño. El a haña su formashon futbolístiko den e akademianan hubenil di VV Jonathan, FC Utrecht i USV Hercules.<ref>[https://www.vi.nl/nieuws/paulina-binnen-een-halfjaar-van-amateurs-naar-debuut-voor-dortmund Paulina binnen een halfjaar van amateurs naar debuut voor Dortmund], vi.nl (30 di oktober 2024)</ref> ===Klup=== Na ougùstùs 2022, Paulina a debutá ku e ekipo senior di USV Hercules den Kopa KNVB.<ref>Dave Aalbers,[https://www.vi.nl/pro/hoe-een-amateur-een-transfer-naar-borussia-dortmund-maakte Hoe een amateur een transfer naar Borussia Dortmund maakte], vi.nl (23 di yüni 2024)</ref> Den e winter di e temporada 2022-2023, el a wòrdu promové definitivamente pa e ekipo senior. Durante e temporada 2023-2024, el a bira titular regular. Dia 21 di desèmber 2023, Paulina a forma parti di e ekipo di USV Hercules ku a derotá [[AFC Ajax|Ajax]] 3-2 den e di dos buèlta di Kopa KNVB. El a duna e pase pa e promé gol di Hercules, anotá pa Tim Pieters.<ref>[https://www.rtvutrecht.nl/sport/3674898/wat-een-sensatie-amateurs-hercules-stunten-in-de-beker-met-3-2-zege-op-ajax Wat een sensatie: amateurs Hercules stunten in de beker met 3-2 zege op Ajax], RTV Utrecht (21 di desèmber 2023)</ref> Dia 15 di mei 2024, a keda anunsiá ku Paulina lo transferí pa Borussia Dortmund despues di e temporada, kaminda el lo a hunga pa e ekipo reserva, Borussia Dortmund II, den e di 3 Liga.<ref>[https://www.usvhercules.nl/jordi-paulina-tekent-contract-bij-borussia-dortmund/ Jordi Paulina tekent contract bij Borussia Dortmund], USV Hercules</ref> Dia 29 di òktober 2024, el a hasi su debut ku e promé ekipo di Borussia Dormund komo suplente den un derota di 1-0 kontra VfL Wolfsburg den Kopa DFB.<ref>[https://www.nu.nl/voetbal/6333479/ex-hercules-speler-paulina-debuteert-half-jaar-na-droomstap-bij-verlies-dortmund.html?referrer=https%3A%2F%2Fen.wikipedia.org%2F Ex-Hercules-speler Paulina debuteert half jaar na droomstap bij verlies Dortmund], nu.nl (29 di òktober 2024)</ref> Na 2025, Paulina a hunga prinsipalmente pa Borussia Dortmund II. Dia 3 di yanüari 2026, Paulina a a transferí pa Fortuna Düsseldorf, firmando un kontrato te 30 di yüni 2030.<ref>{{de}}[https://www.f95.de/news/34479-fortuna-verstarkt-sich-mit-jordi-paulina Fortuna verstärkt sich mit Jordi Paulina], f95.de (3 di yanüari 2026)</ref> ===Internashonal=== Na novèmber 2025, Paulina a risibí su promé yamada pa e selekshon di Kòrsou pa e eliminatorio di [[Kopa Mundial di Futbòl|Kopa Mundial di FIFA]] 2026.<ref>{{Citeer web |url=https://www.espn.nl/voetbal/artikel/_/id/15909277/advocaat-maakt-selectie-curacao-bekend-voor-cruciale-wk-kwalificatieduels |titel=Advocaat maakt selectie Curaçao bekend voor cruciale WK-kwalificatieduels |datum=2025-11-03 |bezochtdatum=2025-11-03 |werk=ESPN.nl |taal=nl}}</ref> El a hasi su debut internashonal dia 13 di novèmber 2025 kontra [[Bermuda]], kaminda el a marka dos gol den un viktoria di 7-0.<ref>[https://www.rfi.fr/en/sports/20251114-curacao-thrash-bermuda-7-0-to-top-world-cup-qualifying-group-as-jamaica-held Curacao thrash Bermuda 7-0 to top World Cup qualifying group as Jamaica held], rfi.fr (14 di novèmber 2025)</ref> <ref>[https://www.espn.nl/voetbal/artikel/_/id/15962344/paulina-na-droomdebuut-klaar-voor-jamaica-een-van-de-belangrijkste-wedstrijden-ooit-voor-curacao Paulina na droomdebuut klaar voor Jamaica: "Eén van de belangrijkste wedstrijden ooit voor Curaçao"] ESPN.nl, 18 november 2025</ref> Paulina a hunga tambe kontra [[Jamaica]] dia 18 di novèmber 2025. Na sèptèmber 2026, el a kontribuí na un kòmbèk di Kòrsou kontra [[Costa Rica]] den [[CONCACAF Nations League|Liga di Nashonnan di CONCACAF]]. Despues di a keda atras 0-3 den e promé mita, Kòrsou a logra bira e partido i gana 4-3. Paulina a marka e gol di viktoria den e di 82 minüt i a kontribuí tambe na e otro golnan den e kòmbèk.<ref>[https://www.vi.nl/nieuws/gouden-wissels-helpen-advocaat-en-curacao-aan-zinderende-comeback Gouden wissels helpen Advocaat en Curaçao aan zinderende comeback] VI.nl, 25 september 2026</ref> Dia 4 di òktober 2026, Paulina a marka e gol di empate den un empate di 1-1 kontra [[Trinidad i Tobago]] na [[Port of Spain]]. Ku e resultado aki, Kòrsou a keda invikto den e fase di grupo i a klasifiká pa e kuartfinalnan di Liga di Nashonnan.<ref>Hans Hofstra, [https://www.curacao.nu/nieuws/sport/96877/curacao-plaatst-zich-voor-kwartfinales-na-gelijkspel-tegen-trinidad-en-tobago Curaçao plaatst zich voor kwartfinales na gelijkspel tegen Trinidad en Tobago], curacao.nu (4 di òktober 2026)</ref> ====Lista di gol ==== {| class= "wikitable" width="89%" style="text-align:center ! width="3" scope="col" |# ! width="5" scope="col" |Fecha ! width="20" scope="col"|Lugá ! width="15" |Oponente ! width="1" scope="col" |Skor ! width="1" scope="col" |Resultado ! width="1" scope="col" |Torneo |- | 1 || rowspan="2" |13-11-2025 || rowspan="2" | [[File:Flag of Bermuda.svg|22px|border]] [[Bermuda]] || rowspan="2" |[[File:Flag of Bermuda.svg|22px|border]] [[Bermuda]] || 3–0 ||rowspan="2" |7–0 || rowspan="2" | Kualifikashon [[Kopa Mundial di Futbòl|Kopa Mundial di FIFA]] 2026 |- | 2 || 5-0 |- | 3|| 24-09-2026 || [[File:Flag of Costa Rica.svg|22px|border]]<br/> [[San Jose]]|| [[File:Flag of Costa Rica.svg|22px|border]] [[Costa Rica]]|| 4–3 || 4–3 || rowspan="2" |[[CONCACAF Nations League|Liga di Nashonnan]] 2026-27 / Liga A |- | 4 || 4-10-2026 ||[[File:Flag of Trinidad and Tobago.svg|22px|border]]<br/> [[Port of Spain]]||[[File:Flag of Trinidad and Tobago.svg|22px|border]] [[Trinidad i Tobago]]|| 1-1 ||1-1 |- |} == Link eksterno == * [https://www.national-football-teams.com/player/101614/Jordi_Paulina_4.html Jordi Paulina], national-football-teams.com * [https://www.soccerway.com/player/paulina-jordi/CIpEhvPq/ Jordi Paulina], soccerway.com {{Appendix|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid =1378588990|titulo=Jordi Paulina}} {{References}} }} {{DEFAULTSORT::Paulina, Jordi}} [[Kategoria:Hende]] [[Kategoria:Futbolista]] [[Kategoria:Futbòl na Kòrsou]] nhqrrukltrnbvrbwbvitt9w3wxf7wtn