Usuario:Caribiana/Sandbox/Luga

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="pap">
  <siteinfo>
    <sitename>Wikipedia</sitename>
    <dbname>papwiki</dbname>
    <base>https://pap.wikipedia.org/wiki/P%C3%A1gina_Prinsipal</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.23</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">Medio</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">Spesial</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">Diskushon</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">Usuario</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">Diskushon usuario</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">Wikipedia</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">Diskushon Wikipedia</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">Fail</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">Diskushon fail</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">MediaWiki</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">Diskushon MediaWiki</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">Malchi</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">Diskushon malchi</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">Yuda</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">Diskushon yuda</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">Kategoria</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">Diskushon kategoria</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">Module</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">Module talk</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>Usuario:Caribiana/Sandbox/Luga</title>
    <ns>2</ns>
    <id>8104</id>
    <revision>
      <id>206744</id>
      <parentid>204253</parentid>
      <timestamp>2026-10-12T19:49:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Caribiana</username>
        <id>8320</id>
      </contributor>
      <origin>206744</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="24635" sha1="24asvebm5bnob2rgzjwsic4k8rxgijv" xml:space="preserve">__NOINDEX__ 
To do:
* Canada: New Brunswick - North West Territories - Prince Edward Island - 
* others: [[Islanan Seychelles]] - [[Isla San Andres]] - [[Isla Providencia]] - [[Islanan Turks &amp; Caicos]] - 
-----------------

'''Hato''' ta un bario di [[Kralendijk]], kapital di [[Boneiru]], [[Hulanda Karibense]]. Te ku 1 di yanüari 2020, e bario tabatin 679 habitante.&lt;ref&gt;[https://www.cbs.nl/nl-nl/maatwerk/2021/20/bonaire-bevolkingsgegevens-per-buurt-2018-2020 CBS]&lt;/ref&gt; E bario ta situá den e parti nort di e siudat. E kayanan den e bario aki a haña nan nòmber for di siudatnan na Hulanda Oropeo, manera Kaya Den Haag, Kaya Groningen, Kaya Alkmaar i Kaya Breda.&lt;ref&gt;[https://bonairevakantieland.nl/steden-en-dorpen/hato-bonaire/ Nazwy ulic]&lt;/ref&gt;.

{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=pl|oldid =|titulo= Hato}}
{{References}}
}}

[[:Kategoria:Lugá na Boneiru]]

---------------
{{Variante|c}}
{{Infobox luga den pais| variante = c
| tipo = Siudat
| nomber = 
| multi_imagen = {{multiple image
  | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}}
  | perrow = 2
  |direction = 
  |border = infobox
  |image1 = 
  |caption1 = 
  |image2 = 
  |caption2 = 
}}
| pais = {{USA}}
| poblacion = 
| tipo_division_adm =  
| division_adm = 
| zoom = 14
}}
{{Appendix|refs|2=
{{References}}
;Lista di fuente

}}

[[:Kategoria:Siudat den Merka]]

-----------------
{{Variante|c}}
{{Infobox luga den pais| variante = c
| tipo = Isla
| nomber = 
| multi_imagen = {{multiple image
  | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}}
  | perrow = 2
  |direction = 
  |border = infobox
  |image1 = Pseudodiploria strigosa, colonia.jpg
  |caption1 = ''Pseudodiploria strigosa''
  |image2 = Corals 4 Conch Reef 20230713.jpg
  |caption2 = ''Dichocoenia''
}}
| pais = {{SXM}}
| poblacion = 
| tipo_division_adm =  
| division_adm = 
| zoom = 14
}}
----------------
{{multiple image
| width = 200 
| align = right
| direction = vertical
| image1 =Khalk.jpg
| caption1 = Kharg ku tanki di zeta i piernan pa tankero 
| image2 = Kharg oil loading terminal.jpg
| caption2 = Mas di 90% di tur petroleo iraní ta wòrdu eksportá via Kharg.
| caption_align = center
}}
--------------
{{Variante|c}}
{{Infobox luga den pais| variante = c
| tipo = Playa
| nomber = Baya Beach
| imagen = Baya Beach Curacao (213574239).jpeg
| area      = 
| densidad  = 
| pais = {{CUW}}
| tipo_division_adm =  
| division_adm = 
| zoom = 14
}}

{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid =1180549145|titulo= Blue Bay, Curaçao}}
{{References}}
}}

[[:Kategoria:Lugá na Kòrsou]]
------------------
{{Variante|a}}
{{Infobox luga den pais| variante = a
| tipo = Sero
| imagen = 
| descripcion = 
| pais = {{ABW}}
| tipo_division_adm = region 
| division_adm = [[Paradera]]
| zoom = 14
}}
--------------
{{Multiple image
| header_align  = Center
| header        = '''Espesie den Yarari'''
| align         = right 
| image1        = Dauphins tâchetés de la réserve AGOA.jpg
| image2        = Killerwhales jumping.jpg
| image3        = Mother manatee and calf.jpg
| caption1      = Dolfin ''Stenlla attenuata''
| caption2      = Bayena ''Orcinus orca''
| caption3      = Mamifero karibense ''Trichechus manatus''
| caption_align = center
| total_width   = 250
| perrow     = 2/2
}}
---------
{{Variante|c}}
{{Infobox curpa di awa| variante= c
| tipo_awa= Golfo         
| nomber_awa= 
| continente= 
| profundidad_averahe = 
| diepte= 
| hanchura_min= 
| hanchura_max= 
| largura     = 
| imagen3 = 
| descripcion= 
}}
{{Appendix}}
{{Commonscat}}

--------------
{{Variante|c}}
{{Infobox luga den pais| variante = c
| tipo = Region outónomo
| nomber = Galicia
| pais = {{ESP}}
}}

-----------

## Marco legal i delimitashon

* Den e **Caribe** e limites internashonalnan i maritimo ku ta regí pa e islanan di e Reino ta mayormente basá riba ley di Reino i tratado ku estado vecino (p.e. acuerdo ku Venezuela pa delimitá frontera maritima). E Gobierno Hulandes a publicá dokumentonan i dekretunan pa formalisa e limites (por ehempel, dekreet pa EEZ). ([Ministry of Defence][3], [State Department][4])
* Fontenan publiko ku kalkulá e limites (kòmá *Maritime Boundaries Geodatabase* di Flanders Marine Institute / MarineRegions) duna coordenadan i mapas ku ta mustra e zonanan 12-milla i e EEZ den e region. ([Marine Regions][5])
* Pa casonan unda islanan ta mas serka ku otro pais, delimitashon ta basá sovent riba **linia medianal** òf akuerdo bilateral (p.e. cu Venezuela 1978). ([State Department][4], [Marine Regions][5])

---

## Aruba

* **Reklemos generál**: Aruba ta claim e mar territorial te **12 milla náutiko**, tambe por existe un zona kontiguo i un EEZ te 200 milla segun derecho internashonal (UNCLOS) si no ta limitá pa fronteranan kontiguo. ([Index Mundi][6], [United Nations][2])
* **Delimitashon**: Aruba tin fronteranan maritimo resevabe ku paisnan kontiguo i nan a tuma parti di delimitashon ku tratadonan (p.e. e tratado di 1978 ku Venezuela ta relevante pa e region). Pa coordenadan i visualisashon, mapas publiko ku MarineRegions mostra e areas ku correspondé na Aruba. ([Marine Regions][5], [State Department][4])
* **Impakt praktiko**: Aruba, como dependensia del Reino, por administra rekursonan maritimo den su EEZ i regula pesca, eksplorashon i protekshon ambiental dento di e limites ku a keda stablesé. ([United Nations][2])

---
## Curaçao

* **Reklemos generál**: Curaçao tambe tin un **mar territorial de 12 milla** i un EEZ asigná den mapas y dekretonan publiko (loke ta reflehá den datanan geoespaciales disponibel). ([Marine Regions][7])
* **Fronteranan internacionais**: Curaçao a negoesia delimitashon maritimo ku Venezuela y akuerdo esaki ta tokante pa definí e límites suroeste i e posibelnan delimitashon na median line si ta necesario. ([State Department][4])
* **Ecosistema i Saba Bank**: Den e EEZ di Reino Hulandes den Caribe ta inkluí area biologicamente importantenan, manera **Saba Bank** ku ta den aguas di e Caribbean Netherlands pero ta parte di e zonanan maritimo di e Reino; e protekshon i gobernansa di esnan por influí tambe Curaçao via politika regional i akuerdo di gesthon. ([ResearchGate][8], [Marine Regions][9])

---
## Sint Maarten (parte neerlandés)

* **Reklemos generál**: E lado neerlandés di Sint Maarten ta tene un mar territorial standard te **12 milla**; su EEZ formal ta referí den mapas di EEZ pa Sint Maarten. ([Marine Regions][10], [Marine Regions][11])
* **Fronteranan ku Francia**: Sint Maarten ta parte di e ilolan ku ta compartí ku **Saint-Martin** (Franses). Pa e mar bòrdek logiko, habri akuerdo i mapas publiká pa Francia i Hulanda ku ta mustra limites maritimoi y baseline na e isla dividí; franka-neerlandés negoashiòn i kooperashon ta essencial pa manejamentu di e aguas ku ta ser compartí. ([maritimelimits.gouv.fr][12], [Ministry of Defence][3])
* **Uso praktiko**: Pa aktivitadnan di pesca, turismo marino (cruise, snorkeling), i regulashon di seguridad, e autoridatnan lokal y Reino coordina en basamentu di e leis i akuerdo aplikabel. ([Ministry of Defence][3], [United Nations][2])

---

## Asuntu praktiko i aktuashon

* **Eksplorashon i rekursos**: Detrás di e delimitashon a keda un interés praktiko — kontrol riba pesca, petróleo/gas potensial, protekshon di biodiversidat marino y regulashon di transit maritimo. E Reino a stablesé leis y dekretonan pa administrá e zonanan den accordo ku UNCLOS. ([United Nations][2], [Ministry of Defence][1])
* **Mapas y datos**: Pa ver mapas i coordenadan konkreto bo por konsultá **MarineRegions** (Flanders Marine Institute) of e publikashon oficial di govèrno Hulandes (Hydrography / Defense) ku tin fichanan riba maritime limits den Caribe. ([Marine Regions][5], [Ministry of Defence][3])

---
## Fuentes selektá (pa komprondé i verifikashon)

* Defensie.nl — *Maritime boundaries of the Caribbean part of the Kingdom* (overview di leis i delimitashon). ([Ministry of Defence][3])
* Flanders Marine Institute / MarineRegions — fichanan EEZ i territorial sea (Aruba, Curaçao, Sint Maarten). ([Marine Regions][5], [Marine Regions][10])
* UN / Decree on Exclusive Economic Zone — dokumentu legal riba EEZ (Reino). ([United Nations][2])
* US State Department / treaty references — notas riba tratado di delimitashon Nederland–Venezuela (1978). ([State Department][4])
* Research / Saba Bank summaries (biological importance inside Dutch Caribbean EEZ). ([ResearchGate][8])

Kier bo ku mi agrega mapas i coordenadan konkreto pa Aruba, Curaçao i Sint Maarten awor?

[1]: https://english.defensie.nl/topics/hydrography/maritime-limits-and-boundaries?utm_source=chatgpt.com &quot;Maritime limits and boundaries | Hydrography&quot;
[2]: https://www.un.org/depts/los/LEGISLATIONANDTREATIES/PDFFILES/NLD_EEZ_decree2010.pdf? &quot;Exclusive Economic Zone of the Part of the Kingdom&quot;
[3]: https://english.defensie.nl/topics/hydrography/maritime-limits-and-boundaries/maritime-boundaries-of-the-caribbean-part-of-the-kingdom? &quot;Maritime boundaries of the Caribbean part of the Kingdom&quot;
[4]: https://www.state.gov/wp-content/uploads/2019/12/LIS-105.pdf? &quot;maritime boundaries: colombia – dominican republic and&quot;
[5]: https://www.marineregions.org/eezdetails.php?mrgid=26519&amp; &quot;Aruba · MRGID 26519&quot;
[6]: https://www.indexmundi.com/aruba/maritime_claims.html? &quot;Aruba Maritime claims - Geography&quot;
[7]: https://www.marineregions.org/eezdetails.php?mrgid=26517&amp; &quot;Curaçao · MRGID 26517&quot;
[8]: https://www.researchgate.net/figure/Maritime-boundaries-ABC-islands-Appendix-1-from-Besluit-grenzen-exclusieve-economische_fig6_48185027? &quot;Maritime boundaries ABC islands (Appendix 1 from \&quot;Besluit grenzen... | Download Scientific Diagram&quot;
[9]: https://www.marineregions.org/gazetteer.php?id=26517&amp;p=details&amp; &quot;Dutch Exclusive Economic Zone (Curaçao) (EEZ)&quot;
[10]: https://marineregions.org/gazetteer.php/gazetteer.php?id=21803&amp;p=details&amp; &quot;Dutch Exclusive Economic Zone (Sint-Maarten) (EEZ)&quot;
[11]: https://www.marineregions.org/eezdetails.php?mrgid=21803&amp; &quot;Sint-Maarten · MRGID 21803&quot;
[12]: https://maritimelimits.gouv.fr/sites/default/files/2023-03/EN_St_Martin.pdf? &quot;FRENCH MARITIME SPACES OF SAINT-MARTIN AND ...&quot;
--------------
{{Multiple image
| header_align  = 
| header        = 
| align         = center 
| image1        = LopedeVega.jpg
| image2        = Quevedo (copia de Velázquez).jpg
| image3        = Tirso de molina.jpg
| image4        = Diego Rodríguez de Silva y Velázquez - Luis de Góngora y Argote - Google Art Project.jpg
| caption1      = Lope de Vega
| caption2      = Francisco de Quevedo
| caption3      = Tirso de Molina 
| caption4      = Luis de Góngora
| caption_align = center
| total_width = 250
| perrow      = 2/2
}}
-----------------

==Madeirezen in het Caribisch gebied==
De term Madeirezen in het Caribisch gebied verwijst naar mensen van oorsprong afkomstig van de Portugese eilandengroep Madeira, die in de 19e eeuw naar het Caribisch gebied emigreerden. Ze vestigden zich onder meer in Guyana, Suriname, Trinidad, Curaçao, Aruba, Bonaire, Saint Vincent en Grenada.

== Migratiegeschiedenis ==
Vanaf het midden van de 19e eeuw werden veel inwoners van Madeira geconfronteerd met armoede, hongersnood, werkloosheid en landbouwcrises, waaronder de ineenstorting van de wijnindustrie. De Portugese autoriteiten moedigden emigratie aan, en plantagehouders en koloniale ondernemingen in het Caribisch gebied waren op zoek naar goedkope arbeidskrachten.

De eerste grote groep Madeirezen arriveerde in Brits-Guiana (het huidige Guyana) in 1835. Later volgden migratiestromen naar Trinidad, St. Lucia, Grenada, Jamaica, en in mindere mate naar Curaçao, Aruba en Bonaire, waar ze werkten op plantages, zoutvelden, in de detailhandel en in de opkomende industrie.

== Integratie en identiteit ==
De Madeirezen brachten hun taal (Portugees en Madeirees dialect), katholieke geloof en culinaire tradities mee. Hun familienamen — zoals Pires, Teixeira, Gomes, Fernandes, Henriques en De Souza — zijn vandaag de dag nog terug te vinden in verschillende Caribische landen.

In onder meer Aruba en Curaçao vormden ze hechte gemeenschappen en integreerden geleidelijk met andere bevolkingsgroepen. Er ontstonden ook gemengde huwelijken met mensen van Afrikaanse, inheemse of creoolse achtergrond.

== Bijdragen ==
De Madeirezen en hun nakomelingen droegen bij aan de ontwikkeling van het Caribisch gebied op diverse vlakken:

Landbouw – arbeid op plantages en kleine landbouwbedrijven

Kleine handel – het openen van familiebedrijfjes en buurtwinkels

Religie – betrokkenheid bij de katholieke kerk, bijvoorbeeld als catechisten of gemeenschapsleiders

Eten &amp; cultuur – bijdragen aan de lokale keuken met recepten zoals bacalhau-gerechten en honingtaart (bolo de mel)

== Heden en erfgoed ==
In de hedendaagse Caribische samenlevingen is de Madeirese identiteit grotendeels opgegaan in de nationale identiteit. In Aruba en Curaçao zijn er nog steeds sporen terug te vinden in familienamen, kerkregisters en mondelinge overlevering.

In Guyana en Trinidad bestaan organisaties die het Madeirese erfgoed behouden, zoals de Portuguese Association of Trinidad and Tobago.

== Bronnen (aanbevolen voor Wikipedia)==
*Edward A. Alpers – Portuguese migration in the Caribbean
*Bonham C. Richardson – Caribbean Migrants: Environment and Human Survival
*Archieven van de Madeira-emigratie, Funchal
*National Archives of Guyana
*Mondelinge geschiedenis van afstammelingen van Madeirezen op Aruba en Curaçao

----------------
== Bushiribana ==
Het „piratenkasteel&quot;, zoals eens een Essokaart van Aruba de ruïne van Bushiribana bij Boca Mahos heeft genoemd, werd gebouwd in 1874 als een goudwasserij. Van 1854 tot 1868 had Concessie de Jongh van Den Haag de beschikking over de goudvelden van Aruba. Maar deze heeft er niet hard gewerkt. Na 1867 ett wel iot 1872 was de concessie verleend aan Isola, Ricket &amp; Co, New Vork, een Amerikaanse maatschappij dus. Zij werkte nog voïgens de primitieve methode: bij de mijnen zelf ter plaatste de stenen kapot slaan, ziften en wassen.

Isola, merkwaardigerwijze bij de oude goudmijnwerkers alleen bekend als Isalo, werkte behalve op de reeds genoemde plaatsen Westpunt en omgeving van Rooi Fluit ook nog in de omgeving van Sero Cristal en bij Sero Moskita en Tres Cp.bez aan de noordoostkant van het eiland. In 1870 kwamen te Sero Moskita nog een paar goudmijnwerkers om het leven door het instorten van de mijn, namelijk Luis Rivero en Pedro Farro. Van 1872 tot 1881 was de goudconcessie verleend aan een Engelse maatschappij Aruba Island Goldmining Company, London, \

Deze maatschappij bouwde de goudwasserij van Bushiribana in 1874, waarbij de bekende Arubaanse metselaar Aiexander Donati met enkele Curacaose metselaars het romantische stenen gevaarte r&gt;ptrok. Hijskranen van houten balken moesten de zware stenen op hun plaats bree{ gen. In deze fabriek ging men &amp; stampmolens werken om de fijn te malen. Het Engelse personyj van deze maatschappij, dat voot groot gedeelte daar in de buurt v , de goudwasserij woonde, best&quot; &quot; volgens do herinnering van de °^ Arubaanse 

--------------
{{Databox}}
'''Pago Pago''' ta 
{{Appendix}}

[[:Kategoria:Oseania]]
--------------
{{infobox luga den pais| variante = c
| tipo = Siudat
| nomber = Ginebra
| pais = {{SUI}}
| multi_imagen = {{multiple image
  | total_width              = {{Infobox/afbeeldingbreedte}}
  |perrow = 1/2/1
  |border = infobox
  |image1 = UN Building A Southern Lawn.jpg
  |caption1 = Palais des Nations
  |image2 = ReformationsdenkmalGenf1.jpg
  |caption2 = Monumento di Reformacion
  |image3 = Geneve 2005 001 Ork.ch.jpg
  |caption3 = Siudat ku Lago Ginebra
}}
| zoom = 5
}}
 
{{Commonscat|Ginebra}}
{{Appendix}}

[[:Category:Siudadnan]]
[[:Category:Suisa]]

-----------
{{Multiple image
| header_align      = 
| header            = 
| align             = center 
| image1            = Redonda Day.JPG
| image2            = Redonda west cliffs.JPG
| image3            = Stone building on Redonda.JPG
| caption1          = Bista riba Redonda for di [[Nevis]] ku [[Montserrat]] den fondo
| caption2          = Barankanan den laman na banda west
| caption3          = Kas riba Redona
| caption_align     = center
| width1            = 
| width2            = 
| width3            =
| total_width       = 500
| direction         = horizontal
}}

{{Commonscat}}
{{Appendix}}

[[Category:Isla]]
[[Category:Antigua y Barbuda]]
-----------------------
{{Commonscat}}
{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =66396157|titulo=Antwerpen (stad)}}
{{References}}
}}

[[Category:Siudadnan]]
[[Category:Bélgika]]
-------------------
{{Databox}}

--------------------

==Uitbreiding Boneiru ==
=== Demografia ===
E [[idioma ofisial]] ta [[Hulandes]]. [[Papiamentu]] i [[Ingles]] tambe ta wordu rekonosí komo idioma ofisial den trafiko legal i administrativo, enseñansa, bida sosio-ekonomiko i hustisia.&lt;ref&gt;[https://www.rijksoverheid.nl/onderwerpen/erkende-talen/vraag-en-antwoord/erkende-talen-nederland Erkende talen Nederland], Rijksoverheid&lt;/ref&gt; Di e poblashon 64% ta papia Papiamentu na kas, i 15% Hulandes, 15% [[Spaño]] i 5% Ingles. Mayoria di e hablado di Papiamentu ta papia tambe Hulandes, Ingles i Spaño. Na Boneiru ta uza e [[Ortografia di papiamentu|ortografia fonétiko]] di Papiamentu, no esun di Aruba (etimologiko). 

Un partikuliaridat di e Papiamentu di Boneiru ta sufigo dialect van Bonaire is dat de uitgang -mentu/-mento, die in deze taal veel voorkomt, er wordt uitgesproken als -men (&quot;Papiamen&quot;) Andere voorbeelden zijn kas (huis) Bonairiaans dialect: (Ka) voorbeeld in een vorm van een zin, mi ta bai kas (ik ga naar huis) Bonairiaans dialect (m'a bai ka) E residentenan di Boneiru ta uza hopi abreviashon ora di papia. Na e islanan hermana Curaçao en Aruba nan ta yama esaki ''korta palabra'', papiamentu abreviá.

=== Luganan mas pobla ===
[[File:Catholic church in Rincon (Bonaire 2014) (15073092343).jpg|thumb|St. Louis Bertrand a Catholic church in Rincon, Bonaire]] E streya riba bandera di Boneiru tin seis punta, representando e seis bario antiguo di Boneiru. 

The star on Bonaire's flag has six points, representing the six original settlements. Due to population growth and building expansion, five of them have grown together with the capital Kralendijk. Only Rincon, the oldest settlement on the island, located in the northern half, remained an independent village. In addition to these nuclei, a number of new districts have been added over the years. Behind Kralendijk, against the hill, are the Republiek and Santa Barbara districts. Behind Santa Barbara, on the coast, is the luxurious new district of Sabadeco (Santa Barbara Development Corporation). Beyond the airport, in the direction of the salt flats, is the neighbourhood of [[Belnem]], named after [[Harry Belafonte]]. The population of as 2017 is distributed in the old towns and districts as follows:&lt;ref name=&quot;pop&quot;/&gt;

* Kralendijk with a total of 10,620 inhabitants.&lt;ref name=&quot;pop&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.cbs.nl/nl-nl/maatwerk/2018/17/bonaire-bevolkingscijfers-per-buurt |title=Bonaire, bevolkingscijfers per buurt|website=Centraal Bureau voor de Statistiek|access-date=2 May 2021|year=2017|language=nl|quote=Sum of Entrejol (Antriol), Nikiboko, Noord Saliña, Playa and Tera Kora}}&lt;/ref&gt;
* Playa (centre of Kralendijk) with 2,571 inhabitants&lt;ref name=&quot;pop&quot;/&gt;
* Tera Kora with 1,568 inhabitants&lt;ref name=&quot;pop&quot;/&gt;
* Nikiboko with 3,058 inhabitants&lt;ref name=&quot;pop&quot;/&gt;
* [[Antriol]] with 3,811 inhabitants&lt;ref name=&quot;pop&quot;/&gt;
* Nort di Saliña with 1,217 inhabitants&lt;ref name=&quot;pop&quot;/&gt;
* Rincon with 1,875 inhabitants&lt;ref name=&quot;pop&quot;/&gt;

---
De officiële taal is het Nederlands. Papiaments en Engels worden tevens erkend als officiële taal in het rechts- en bestuurlijk verkeer, onderwijs, sociaal-economisch leven en de rechtspraak.[9] Van de bevolking spreekt 64% thuis Papiaments] (een zelfstandige creoolse taal met voornamelijk invloeden uit het Spaans en het Portugees, daarnaast veel invloed van het Nederlands, Engels, Frans, alsmede Indiaanse en West-Afrikaanse talen) en 15% Nederlands, 15% Spaans en 5% Engels. De meeste Papiamentstaligen spreken ook Nederlands, Engels en Spaans. Op Bonaire gebruikt men de fonetische spelling van het Papiaments, niet de Arubaanse (etymologische). Een bijzonderheid in het dialect van Bonaire is dat de uitgang -mentu/-mento, die in deze taal veel voorkomt, er wordt uitgesproken als -men (&quot;Papiamen&quot;) Andere voorbeelden zijn kas (huis) Bonairiaans dialect: (Ka) voorbeeld in een vorm van een zin, mi ta bai kas (ik ga naar huis) Bonairiaans dialect (m'a bai ka) De bewoners van Bonaire gebruiken veel afkortingen als ze aan het praten zijn. Op de buureilanden Curaçao en Aruba noemt men dit korta palabra, verkorte spraak.


The population is estimated to be 20,104 in 2019. Most of its inhabitants are biracial, the product of European and African intermarriage. However, a significant part of the population has a variety of origins, including the Netherlands, Dominican Republic, Venezuela, Colombia, Suriname and the United States, among others.

=== Luganan mas pobla ===
[[File:Catholic church in Rincon (Bonaire 2014) (15073092343).jpg|thumb|St. Louis Bertrand a Catholic church in Rincon, Bonaire]] E streya riba bandera di Boneiru tin seis punta, representando e seis bario antiguo di Boneiru. 

The star on Bonaire's flag has six points, representing the six original settlements. Due to population growth and building expansion, five of them have grown together with the capital Kralendijk. Only Rincon, the oldest settlement on the island, located in the northern half, remained an independent village. In addition to these nuclei, a number of new districts have been added over the years. Behind Kralendijk, against the hill, are the Republiek and Santa Barbara districts. Behind Santa Barbara, on the coast, is the luxurious new district of Sabadeco (Santa Barbara Development Corporation). Beyond the airport, in the direction of the salt flats, is the neighbourhood of [[Belnem]], named after [[Harry Belafonte]]. The population of as 2017 is distributed in the old towns and districts as follows:&lt;ref name=&quot;pop&quot;/&gt;

* Kralendijk with a total of 10,620 inhabitants.&lt;ref name=&quot;pop&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.cbs.nl/nl-nl/maatwerk/2018/17/bonaire-bevolkingscijfers-per-buurt |title=Bonaire, bevolkingscijfers per buurt|website=Centraal Bureau voor de Statistiek|access-date=2 May 2021|year=2017|language=nl|quote=Sum of Entrejol (Antriol), Nikiboko, Noord Saliña, Playa and Tera Kora}}&lt;/ref&gt;
* Playa (centre of Kralendijk) with 2,571 inhabitants&lt;ref name=&quot;pop&quot;/&gt;
* Tera Kora with 1,568 inhabitants&lt;ref name=&quot;pop&quot;/&gt;
* Nikiboko with 3,058 inhabitants&lt;ref name=&quot;pop&quot;/&gt;
* [[Antriol]] with 3,811 inhabitants&lt;ref name=&quot;pop&quot;/&gt;
* Nort di Saliña with 1,217 inhabitants&lt;ref name=&quot;pop&quot;/&gt;
* Rincon with 1,875 inhabitants&lt;ref name=&quot;pop&quot;/&gt;

nl.wiki Bonaire heeft 20.104 inwoners volgens de telling van 2019.[1] In 2001 had 86% van de bevolking de Nederlandse nationaliteit, maar was slechts 52% op het eiland zelf geboren.[8] Naast veel mensen van de andere eilanden Curaçao en Aruba, uit Nederland en de buurlanden Venezuela en Colombia wonen er veel mensen uit de Dominicaanse Republiek, grotendeels arbeidsmigranten.

De overgrote meerderheid van de bevolking is rooms-katholiek, (77%). Verder is er een kleine protestantse gemeenschap en is de evangelische gemeenschap sterk in opkomst (zo'n 10% van de bevolking).

De officiële taal is het Nederlands. Papiaments en Engels worden tevens erkend als officiële taal in het rechts- en bestuurlijk verkeer, onderwijs, sociaal-economisch leven en de rechtspraak.[9] Van de bevolking spreekt 64% thuis Papiaments] (een zelfstandige creoolse taal met voornamelijk invloeden uit het Spaans en het Portugees, daarnaast veel invloed van het Nederlands, Engels, Frans, alsmede Indiaanse en West-Afrikaanse talen) en 15% Nederlands, 15% Spaans en 5% Engels. De meeste Papiamentstaligen spreken ook Nederlands, Engels en Spaans. Op Bonaire gebruikt men de fonetische spelling van het Papiaments, niet de Arubaanse (etymologische). Een bijzonderheid in het dialect van Bonaire is dat de uitgang -mentu/-mento, die in deze taal veel voorkomt, er wordt uitgesproken als -men (&quot;Papiamen&quot;) Andere voorbeelden zijn kas (huis) Bonairiaans dialect: (Ka) voorbeeld in een vorm van een zin, mi ta bai kas (ik ga naar huis) Bonairiaans dialect (m'a bai ka) De bewoners van Bonaire gebruiken veel afkortingen als ze aan het praten zijn. Op de buureilanden Curaçao en Aruba noemt men dit korta palabra, verkorte spraak.</text>
      <sha1>24asvebm5bnob2rgzjwsic4k8rxgijv</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>206745</id>
      <parentid>206744</parentid>
      <timestamp>2026-10-12T19:54:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Caribiana</username>
        <id>8320</id>
      </contributor>
      <origin>206745</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="24726" sha1="cjjjqdr3lkdrmw9p5bldyy802alc0zj" xml:space="preserve">__NOINDEX__ 
To do:
* Canada: New Brunswick - North West Territories - Prince Edward Island - 
* others: [[Islanan Seychelles]] - [[Isla San Andres]] - [[Isla Providencia]] - [[Islanan Turks &amp; Caicos]] - 
-----------------
{{Variante|c}}
{{Infobox luga den pais| variante = c
| tipo = Bario
| nomber = Hato
}}
'''Hato''' ta un bario den e parti nort di [[Kralendijk]], kapital di [[Boneiru]], [[Hulanda Karibense]]. Te ku 1 di yanüari 2020, e bario tabatin 679 habitante.&lt;ref&gt;[https://www.cbs.nl/nl-nl/maatwerk/2021/20/bonaire-bevolkingsgegevens-per-buurt-2018-2020 CBS]&lt;/ref&gt; E kayanan den e bario  ta hiba nòmber di siudatnan na Hulanda Oropeo, manera Kaya Den Haag, Kaya Groningen, Kaya Alkmaar i Kaya Breda.&lt;ref&gt;[https://bonairevakantieland.nl/steden-en-dorpen/hato-bonaire/ Hato Bonaire], bonairevakantieland.nl&lt;/ref&gt;.

{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=pl|oldid =76046529|titulo= Hato (Kralendijk)}}
{{References}}
}}

[[:Kategoria:Lugá na Boneiru]]

---------------
{{Variante|c}}
{{Infobox luga den pais| variante = c
| tipo = Siudat
| nomber = 
| multi_imagen = {{multiple image
  | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}}
  | perrow = 2
  |direction = 
  |border = infobox
  |image1 = 
  |caption1 = 
  |image2 = 
  |caption2 = 
}}
| pais = {{USA}}
| poblacion = 
| tipo_division_adm =  
| division_adm = 
| zoom = 14
}}
{{Appendix|refs|2=
{{References}}
;Lista di fuente

}}

[[:Kategoria:Siudat den Merka]]

-----------------
{{Variante|c}}
{{Infobox luga den pais| variante = c
| tipo = Isla
| nomber = 
| multi_imagen = {{multiple image
  | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}}
  | perrow = 2
  |direction = 
  |border = infobox
  |image1 = Pseudodiploria strigosa, colonia.jpg
  |caption1 = ''Pseudodiploria strigosa''
  |image2 = Corals 4 Conch Reef 20230713.jpg
  |caption2 = ''Dichocoenia''
}}
| pais = {{SXM}}
| poblacion = 
| tipo_division_adm =  
| division_adm = 
| zoom = 14
}}
----------------
{{multiple image
| width = 200 
| align = right
| direction = vertical
| image1 =Khalk.jpg
| caption1 = Kharg ku tanki di zeta i piernan pa tankero 
| image2 = Kharg oil loading terminal.jpg
| caption2 = Mas di 90% di tur petroleo iraní ta wòrdu eksportá via Kharg.
| caption_align = center
}}
--------------
{{Variante|c}}
{{Infobox luga den pais| variante = c
| tipo = Playa
| nomber = Baya Beach
| imagen = Baya Beach Curacao (213574239).jpeg
| area      = 
| densidad  = 
| pais = {{CUW}}
| tipo_division_adm =  
| division_adm = 
| zoom = 14
}}

{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid =1180549145|titulo= Blue Bay, Curaçao}}
{{References}}
}}

[[:Kategoria:Lugá na Kòrsou]]
------------------
{{Variante|a}}
{{Infobox luga den pais| variante = a
| tipo = Sero
| imagen = 
| descripcion = 
| pais = {{ABW}}
| tipo_division_adm = region 
| division_adm = [[Paradera]]
| zoom = 14
}}
--------------
{{Multiple image
| header_align  = Center
| header        = '''Espesie den Yarari'''
| align         = right 
| image1        = Dauphins tâchetés de la réserve AGOA.jpg
| image2        = Killerwhales jumping.jpg
| image3        = Mother manatee and calf.jpg
| caption1      = Dolfin ''Stenlla attenuata''
| caption2      = Bayena ''Orcinus orca''
| caption3      = Mamifero karibense ''Trichechus manatus''
| caption_align = center
| total_width   = 250
| perrow     = 2/2
}}
---------
{{Variante|c}}
{{Infobox curpa di awa| variante= c
| tipo_awa= Golfo         
| nomber_awa= 
| continente= 
| profundidad_averahe = 
| diepte= 
| hanchura_min= 
| hanchura_max= 
| largura     = 
| imagen3 = 
| descripcion= 
}}
{{Appendix}}
{{Commonscat}}

--------------
{{Variante|c}}
{{Infobox luga den pais| variante = c
| tipo = Region outónomo
| nomber = Galicia
| pais = {{ESP}}
}}

-----------

## Marco legal i delimitashon

* Den e **Caribe** e limites internashonalnan i maritimo ku ta regí pa e islanan di e Reino ta mayormente basá riba ley di Reino i tratado ku estado vecino (p.e. acuerdo ku Venezuela pa delimitá frontera maritima). E Gobierno Hulandes a publicá dokumentonan i dekretunan pa formalisa e limites (por ehempel, dekreet pa EEZ). ([Ministry of Defence][3], [State Department][4])
* Fontenan publiko ku kalkulá e limites (kòmá *Maritime Boundaries Geodatabase* di Flanders Marine Institute / MarineRegions) duna coordenadan i mapas ku ta mustra e zonanan 12-milla i e EEZ den e region. ([Marine Regions][5])
* Pa casonan unda islanan ta mas serka ku otro pais, delimitashon ta basá sovent riba **linia medianal** òf akuerdo bilateral (p.e. cu Venezuela 1978). ([State Department][4], [Marine Regions][5])

---

## Aruba

* **Reklemos generál**: Aruba ta claim e mar territorial te **12 milla náutiko**, tambe por existe un zona kontiguo i un EEZ te 200 milla segun derecho internashonal (UNCLOS) si no ta limitá pa fronteranan kontiguo. ([Index Mundi][6], [United Nations][2])
* **Delimitashon**: Aruba tin fronteranan maritimo resevabe ku paisnan kontiguo i nan a tuma parti di delimitashon ku tratadonan (p.e. e tratado di 1978 ku Venezuela ta relevante pa e region). Pa coordenadan i visualisashon, mapas publiko ku MarineRegions mostra e areas ku correspondé na Aruba. ([Marine Regions][5], [State Department][4])
* **Impakt praktiko**: Aruba, como dependensia del Reino, por administra rekursonan maritimo den su EEZ i regula pesca, eksplorashon i protekshon ambiental dento di e limites ku a keda stablesé. ([United Nations][2])

---
## Curaçao

* **Reklemos generál**: Curaçao tambe tin un **mar territorial de 12 milla** i un EEZ asigná den mapas y dekretonan publiko (loke ta reflehá den datanan geoespaciales disponibel). ([Marine Regions][7])
* **Fronteranan internacionais**: Curaçao a negoesia delimitashon maritimo ku Venezuela y akuerdo esaki ta tokante pa definí e límites suroeste i e posibelnan delimitashon na median line si ta necesario. ([State Department][4])
* **Ecosistema i Saba Bank**: Den e EEZ di Reino Hulandes den Caribe ta inkluí area biologicamente importantenan, manera **Saba Bank** ku ta den aguas di e Caribbean Netherlands pero ta parte di e zonanan maritimo di e Reino; e protekshon i gobernansa di esnan por influí tambe Curaçao via politika regional i akuerdo di gesthon. ([ResearchGate][8], [Marine Regions][9])

---
## Sint Maarten (parte neerlandés)

* **Reklemos generál**: E lado neerlandés di Sint Maarten ta tene un mar territorial standard te **12 milla**; su EEZ formal ta referí den mapas di EEZ pa Sint Maarten. ([Marine Regions][10], [Marine Regions][11])
* **Fronteranan ku Francia**: Sint Maarten ta parte di e ilolan ku ta compartí ku **Saint-Martin** (Franses). Pa e mar bòrdek logiko, habri akuerdo i mapas publiká pa Francia i Hulanda ku ta mustra limites maritimoi y baseline na e isla dividí; franka-neerlandés negoashiòn i kooperashon ta essencial pa manejamentu di e aguas ku ta ser compartí. ([maritimelimits.gouv.fr][12], [Ministry of Defence][3])
* **Uso praktiko**: Pa aktivitadnan di pesca, turismo marino (cruise, snorkeling), i regulashon di seguridad, e autoridatnan lokal y Reino coordina en basamentu di e leis i akuerdo aplikabel. ([Ministry of Defence][3], [United Nations][2])

---

## Asuntu praktiko i aktuashon

* **Eksplorashon i rekursos**: Detrás di e delimitashon a keda un interés praktiko — kontrol riba pesca, petróleo/gas potensial, protekshon di biodiversidat marino y regulashon di transit maritimo. E Reino a stablesé leis y dekretonan pa administrá e zonanan den accordo ku UNCLOS. ([United Nations][2], [Ministry of Defence][1])
* **Mapas y datos**: Pa ver mapas i coordenadan konkreto bo por konsultá **MarineRegions** (Flanders Marine Institute) of e publikashon oficial di govèrno Hulandes (Hydrography / Defense) ku tin fichanan riba maritime limits den Caribe. ([Marine Regions][5], [Ministry of Defence][3])

---
## Fuentes selektá (pa komprondé i verifikashon)

* Defensie.nl — *Maritime boundaries of the Caribbean part of the Kingdom* (overview di leis i delimitashon). ([Ministry of Defence][3])
* Flanders Marine Institute / MarineRegions — fichanan EEZ i territorial sea (Aruba, Curaçao, Sint Maarten). ([Marine Regions][5], [Marine Regions][10])
* UN / Decree on Exclusive Economic Zone — dokumentu legal riba EEZ (Reino). ([United Nations][2])
* US State Department / treaty references — notas riba tratado di delimitashon Nederland–Venezuela (1978). ([State Department][4])
* Research / Saba Bank summaries (biological importance inside Dutch Caribbean EEZ). ([ResearchGate][8])

Kier bo ku mi agrega mapas i coordenadan konkreto pa Aruba, Curaçao i Sint Maarten awor?

[1]: https://english.defensie.nl/topics/hydrography/maritime-limits-and-boundaries?utm_source=chatgpt.com &quot;Maritime limits and boundaries | Hydrography&quot;
[2]: https://www.un.org/depts/los/LEGISLATIONANDTREATIES/PDFFILES/NLD_EEZ_decree2010.pdf? &quot;Exclusive Economic Zone of the Part of the Kingdom&quot;
[3]: https://english.defensie.nl/topics/hydrography/maritime-limits-and-boundaries/maritime-boundaries-of-the-caribbean-part-of-the-kingdom? &quot;Maritime boundaries of the Caribbean part of the Kingdom&quot;
[4]: https://www.state.gov/wp-content/uploads/2019/12/LIS-105.pdf? &quot;maritime boundaries: colombia – dominican republic and&quot;
[5]: https://www.marineregions.org/eezdetails.php?mrgid=26519&amp; &quot;Aruba · MRGID 26519&quot;
[6]: https://www.indexmundi.com/aruba/maritime_claims.html? &quot;Aruba Maritime claims - Geography&quot;
[7]: https://www.marineregions.org/eezdetails.php?mrgid=26517&amp; &quot;Curaçao · MRGID 26517&quot;
[8]: https://www.researchgate.net/figure/Maritime-boundaries-ABC-islands-Appendix-1-from-Besluit-grenzen-exclusieve-economische_fig6_48185027? &quot;Maritime boundaries ABC islands (Appendix 1 from \&quot;Besluit grenzen... | Download Scientific Diagram&quot;
[9]: https://www.marineregions.org/gazetteer.php?id=26517&amp;p=details&amp; &quot;Dutch Exclusive Economic Zone (Curaçao) (EEZ)&quot;
[10]: https://marineregions.org/gazetteer.php/gazetteer.php?id=21803&amp;p=details&amp; &quot;Dutch Exclusive Economic Zone (Sint-Maarten) (EEZ)&quot;
[11]: https://www.marineregions.org/eezdetails.php?mrgid=21803&amp; &quot;Sint-Maarten · MRGID 21803&quot;
[12]: https://maritimelimits.gouv.fr/sites/default/files/2023-03/EN_St_Martin.pdf? &quot;FRENCH MARITIME SPACES OF SAINT-MARTIN AND ...&quot;
--------------
{{Multiple image
| header_align  = 
| header        = 
| align         = center 
| image1        = LopedeVega.jpg
| image2        = Quevedo (copia de Velázquez).jpg
| image3        = Tirso de molina.jpg
| image4        = Diego Rodríguez de Silva y Velázquez - Luis de Góngora y Argote - Google Art Project.jpg
| caption1      = Lope de Vega
| caption2      = Francisco de Quevedo
| caption3      = Tirso de Molina 
| caption4      = Luis de Góngora
| caption_align = center
| total_width = 250
| perrow      = 2/2
}}
-----------------

==Madeirezen in het Caribisch gebied==
De term Madeirezen in het Caribisch gebied verwijst naar mensen van oorsprong afkomstig van de Portugese eilandengroep Madeira, die in de 19e eeuw naar het Caribisch gebied emigreerden. Ze vestigden zich onder meer in Guyana, Suriname, Trinidad, Curaçao, Aruba, Bonaire, Saint Vincent en Grenada.

== Migratiegeschiedenis ==
Vanaf het midden van de 19e eeuw werden veel inwoners van Madeira geconfronteerd met armoede, hongersnood, werkloosheid en landbouwcrises, waaronder de ineenstorting van de wijnindustrie. De Portugese autoriteiten moedigden emigratie aan, en plantagehouders en koloniale ondernemingen in het Caribisch gebied waren op zoek naar goedkope arbeidskrachten.

De eerste grote groep Madeirezen arriveerde in Brits-Guiana (het huidige Guyana) in 1835. Later volgden migratiestromen naar Trinidad, St. Lucia, Grenada, Jamaica, en in mindere mate naar Curaçao, Aruba en Bonaire, waar ze werkten op plantages, zoutvelden, in de detailhandel en in de opkomende industrie.

== Integratie en identiteit ==
De Madeirezen brachten hun taal (Portugees en Madeirees dialect), katholieke geloof en culinaire tradities mee. Hun familienamen — zoals Pires, Teixeira, Gomes, Fernandes, Henriques en De Souza — zijn vandaag de dag nog terug te vinden in verschillende Caribische landen.

In onder meer Aruba en Curaçao vormden ze hechte gemeenschappen en integreerden geleidelijk met andere bevolkingsgroepen. Er ontstonden ook gemengde huwelijken met mensen van Afrikaanse, inheemse of creoolse achtergrond.

== Bijdragen ==
De Madeirezen en hun nakomelingen droegen bij aan de ontwikkeling van het Caribisch gebied op diverse vlakken:

Landbouw – arbeid op plantages en kleine landbouwbedrijven

Kleine handel – het openen van familiebedrijfjes en buurtwinkels

Religie – betrokkenheid bij de katholieke kerk, bijvoorbeeld als catechisten of gemeenschapsleiders

Eten &amp; cultuur – bijdragen aan de lokale keuken met recepten zoals bacalhau-gerechten en honingtaart (bolo de mel)

== Heden en erfgoed ==
In de hedendaagse Caribische samenlevingen is de Madeirese identiteit grotendeels opgegaan in de nationale identiteit. In Aruba en Curaçao zijn er nog steeds sporen terug te vinden in familienamen, kerkregisters en mondelinge overlevering.

In Guyana en Trinidad bestaan organisaties die het Madeirese erfgoed behouden, zoals de Portuguese Association of Trinidad and Tobago.

== Bronnen (aanbevolen voor Wikipedia)==
*Edward A. Alpers – Portuguese migration in the Caribbean
*Bonham C. Richardson – Caribbean Migrants: Environment and Human Survival
*Archieven van de Madeira-emigratie, Funchal
*National Archives of Guyana
*Mondelinge geschiedenis van afstammelingen van Madeirezen op Aruba en Curaçao

----------------
== Bushiribana ==
Het „piratenkasteel&quot;, zoals eens een Essokaart van Aruba de ruïne van Bushiribana bij Boca Mahos heeft genoemd, werd gebouwd in 1874 als een goudwasserij. Van 1854 tot 1868 had Concessie de Jongh van Den Haag de beschikking over de goudvelden van Aruba. Maar deze heeft er niet hard gewerkt. Na 1867 ett wel iot 1872 was de concessie verleend aan Isola, Ricket &amp; Co, New Vork, een Amerikaanse maatschappij dus. Zij werkte nog voïgens de primitieve methode: bij de mijnen zelf ter plaatste de stenen kapot slaan, ziften en wassen.

Isola, merkwaardigerwijze bij de oude goudmijnwerkers alleen bekend als Isalo, werkte behalve op de reeds genoemde plaatsen Westpunt en omgeving van Rooi Fluit ook nog in de omgeving van Sero Cristal en bij Sero Moskita en Tres Cp.bez aan de noordoostkant van het eiland. In 1870 kwamen te Sero Moskita nog een paar goudmijnwerkers om het leven door het instorten van de mijn, namelijk Luis Rivero en Pedro Farro. Van 1872 tot 1881 was de goudconcessie verleend aan een Engelse maatschappij Aruba Island Goldmining Company, London, \

Deze maatschappij bouwde de goudwasserij van Bushiribana in 1874, waarbij de bekende Arubaanse metselaar Aiexander Donati met enkele Curacaose metselaars het romantische stenen gevaarte r&gt;ptrok. Hijskranen van houten balken moesten de zware stenen op hun plaats bree{ gen. In deze fabriek ging men &amp; stampmolens werken om de fijn te malen. Het Engelse personyj van deze maatschappij, dat voot groot gedeelte daar in de buurt v , de goudwasserij woonde, best&quot; &quot; volgens do herinnering van de °^ Arubaanse 

--------------
{{Databox}}
'''Pago Pago''' ta 
{{Appendix}}

[[:Kategoria:Oseania]]
--------------
{{infobox luga den pais| variante = c
| tipo = Siudat
| nomber = Ginebra
| pais = {{SUI}}
| multi_imagen = {{multiple image
  | total_width              = {{Infobox/afbeeldingbreedte}}
  |perrow = 1/2/1
  |border = infobox
  |image1 = UN Building A Southern Lawn.jpg
  |caption1 = Palais des Nations
  |image2 = ReformationsdenkmalGenf1.jpg
  |caption2 = Monumento di Reformacion
  |image3 = Geneve 2005 001 Ork.ch.jpg
  |caption3 = Siudat ku Lago Ginebra
}}
| zoom = 5
}}
 
{{Commonscat|Ginebra}}
{{Appendix}}

[[:Category:Siudadnan]]
[[:Category:Suisa]]

-----------
{{Multiple image
| header_align      = 
| header            = 
| align             = center 
| image1            = Redonda Day.JPG
| image2            = Redonda west cliffs.JPG
| image3            = Stone building on Redonda.JPG
| caption1          = Bista riba Redonda for di [[Nevis]] ku [[Montserrat]] den fondo
| caption2          = Barankanan den laman na banda west
| caption3          = Kas riba Redona
| caption_align     = center
| width1            = 
| width2            = 
| width3            =
| total_width       = 500
| direction         = horizontal
}}

{{Commonscat}}
{{Appendix}}

[[Category:Isla]]
[[Category:Antigua y Barbuda]]
-----------------------
{{Commonscat}}
{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =66396157|titulo=Antwerpen (stad)}}
{{References}}
}}

[[Category:Siudadnan]]
[[Category:Bélgika]]
-------------------
{{Databox}}

--------------------

==Uitbreiding Boneiru ==
=== Demografia ===
E [[idioma ofisial]] ta [[Hulandes]]. [[Papiamentu]] i [[Ingles]] tambe ta wordu rekonosí komo idioma ofisial den trafiko legal i administrativo, enseñansa, bida sosio-ekonomiko i hustisia.&lt;ref&gt;[https://www.rijksoverheid.nl/onderwerpen/erkende-talen/vraag-en-antwoord/erkende-talen-nederland Erkende talen Nederland], Rijksoverheid&lt;/ref&gt; Di e poblashon 64% ta papia Papiamentu na kas, i 15% Hulandes, 15% [[Spaño]] i 5% Ingles. Mayoria di e hablado di Papiamentu ta papia tambe Hulandes, Ingles i Spaño. Na Boneiru ta uza e [[Ortografia di papiamentu|ortografia fonétiko]] di Papiamentu, no esun di Aruba (etimologiko). 

Un partikuliaridat di e Papiamentu di Boneiru ta sufigo dialect van Bonaire is dat de uitgang -mentu/-mento, die in deze taal veel voorkomt, er wordt uitgesproken als -men (&quot;Papiamen&quot;) Andere voorbeelden zijn kas (huis) Bonairiaans dialect: (Ka) voorbeeld in een vorm van een zin, mi ta bai kas (ik ga naar huis) Bonairiaans dialect (m'a bai ka) E residentenan di Boneiru ta uza hopi abreviashon ora di papia. Na e islanan hermana Curaçao en Aruba nan ta yama esaki ''korta palabra'', papiamentu abreviá.

=== Luganan mas pobla ===
[[File:Catholic church in Rincon (Bonaire 2014) (15073092343).jpg|thumb|St. Louis Bertrand a Catholic church in Rincon, Bonaire]] E streya riba bandera di Boneiru tin seis punta, representando e seis bario antiguo di Boneiru. 

The star on Bonaire's flag has six points, representing the six original settlements. Due to population growth and building expansion, five of them have grown together with the capital Kralendijk. Only Rincon, the oldest settlement on the island, located in the northern half, remained an independent village. In addition to these nuclei, a number of new districts have been added over the years. Behind Kralendijk, against the hill, are the Republiek and Santa Barbara districts. Behind Santa Barbara, on the coast, is the luxurious new district of Sabadeco (Santa Barbara Development Corporation). Beyond the airport, in the direction of the salt flats, is the neighbourhood of [[Belnem]], named after [[Harry Belafonte]]. The population of as 2017 is distributed in the old towns and districts as follows:&lt;ref name=&quot;pop&quot;/&gt;

* Kralendijk with a total of 10,620 inhabitants.&lt;ref name=&quot;pop&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.cbs.nl/nl-nl/maatwerk/2018/17/bonaire-bevolkingscijfers-per-buurt |title=Bonaire, bevolkingscijfers per buurt|website=Centraal Bureau voor de Statistiek|access-date=2 May 2021|year=2017|language=nl|quote=Sum of Entrejol (Antriol), Nikiboko, Noord Saliña, Playa and Tera Kora}}&lt;/ref&gt;
* Playa (centre of Kralendijk) with 2,571 inhabitants&lt;ref name=&quot;pop&quot;/&gt;
* Tera Kora with 1,568 inhabitants&lt;ref name=&quot;pop&quot;/&gt;
* Nikiboko with 3,058 inhabitants&lt;ref name=&quot;pop&quot;/&gt;
* [[Antriol]] with 3,811 inhabitants&lt;ref name=&quot;pop&quot;/&gt;
* Nort di Saliña with 1,217 inhabitants&lt;ref name=&quot;pop&quot;/&gt;
* Rincon with 1,875 inhabitants&lt;ref name=&quot;pop&quot;/&gt;

---
De officiële taal is het Nederlands. Papiaments en Engels worden tevens erkend als officiële taal in het rechts- en bestuurlijk verkeer, onderwijs, sociaal-economisch leven en de rechtspraak.[9] Van de bevolking spreekt 64% thuis Papiaments] (een zelfstandige creoolse taal met voornamelijk invloeden uit het Spaans en het Portugees, daarnaast veel invloed van het Nederlands, Engels, Frans, alsmede Indiaanse en West-Afrikaanse talen) en 15% Nederlands, 15% Spaans en 5% Engels. De meeste Papiamentstaligen spreken ook Nederlands, Engels en Spaans. Op Bonaire gebruikt men de fonetische spelling van het Papiaments, niet de Arubaanse (etymologische). Een bijzonderheid in het dialect van Bonaire is dat de uitgang -mentu/-mento, die in deze taal veel voorkomt, er wordt uitgesproken als -men (&quot;Papiamen&quot;) Andere voorbeelden zijn kas (huis) Bonairiaans dialect: (Ka) voorbeeld in een vorm van een zin, mi ta bai kas (ik ga naar huis) Bonairiaans dialect (m'a bai ka) De bewoners van Bonaire gebruiken veel afkortingen als ze aan het praten zijn. Op de buureilanden Curaçao en Aruba noemt men dit korta palabra, verkorte spraak.


The population is estimated to be 20,104 in 2019. Most of its inhabitants are biracial, the product of European and African intermarriage. However, a significant part of the population has a variety of origins, including the Netherlands, Dominican Republic, Venezuela, Colombia, Suriname and the United States, among others.

=== Luganan mas pobla ===
[[File:Catholic church in Rincon (Bonaire 2014) (15073092343).jpg|thumb|St. Louis Bertrand a Catholic church in Rincon, Bonaire]] E streya riba bandera di Boneiru tin seis punta, representando e seis bario antiguo di Boneiru. 

The star on Bonaire's flag has six points, representing the six original settlements. Due to population growth and building expansion, five of them have grown together with the capital Kralendijk. Only Rincon, the oldest settlement on the island, located in the northern half, remained an independent village. In addition to these nuclei, a number of new districts have been added over the years. Behind Kralendijk, against the hill, are the Republiek and Santa Barbara districts. Behind Santa Barbara, on the coast, is the luxurious new district of Sabadeco (Santa Barbara Development Corporation). Beyond the airport, in the direction of the salt flats, is the neighbourhood of [[Belnem]], named after [[Harry Belafonte]]. The population of as 2017 is distributed in the old towns and districts as follows:&lt;ref name=&quot;pop&quot;/&gt;

* Kralendijk with a total of 10,620 inhabitants.&lt;ref name=&quot;pop&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.cbs.nl/nl-nl/maatwerk/2018/17/bonaire-bevolkingscijfers-per-buurt |title=Bonaire, bevolkingscijfers per buurt|website=Centraal Bureau voor de Statistiek|access-date=2 May 2021|year=2017|language=nl|quote=Sum of Entrejol (Antriol), Nikiboko, Noord Saliña, Playa and Tera Kora}}&lt;/ref&gt;
* Playa (centre of Kralendijk) with 2,571 inhabitants&lt;ref name=&quot;pop&quot;/&gt;
* Tera Kora with 1,568 inhabitants&lt;ref name=&quot;pop&quot;/&gt;
* Nikiboko with 3,058 inhabitants&lt;ref name=&quot;pop&quot;/&gt;
* [[Antriol]] with 3,811 inhabitants&lt;ref name=&quot;pop&quot;/&gt;
* Nort di Saliña with 1,217 inhabitants&lt;ref name=&quot;pop&quot;/&gt;
* Rincon with 1,875 inhabitants&lt;ref name=&quot;pop&quot;/&gt;

nl.wiki Bonaire heeft 20.104 inwoners volgens de telling van 2019.[1] In 2001 had 86% van de bevolking de Nederlandse nationaliteit, maar was slechts 52% op het eiland zelf geboren.[8] Naast veel mensen van de andere eilanden Curaçao en Aruba, uit Nederland en de buurlanden Venezuela en Colombia wonen er veel mensen uit de Dominicaanse Republiek, grotendeels arbeidsmigranten.

De overgrote meerderheid van de bevolking is rooms-katholiek, (77%). Verder is er een kleine protestantse gemeenschap en is de evangelische gemeenschap sterk in opkomst (zo'n 10% van de bevolking).

De officiële taal is het Nederlands. Papiaments en Engels worden tevens erkend als officiële taal in het rechts- en bestuurlijk verkeer, onderwijs, sociaal-economisch leven en de rechtspraak.[9] Van de bevolking spreekt 64% thuis Papiaments] (een zelfstandige creoolse taal met voornamelijk invloeden uit het Spaans en het Portugees, daarnaast veel invloed van het Nederlands, Engels, Frans, alsmede Indiaanse en West-Afrikaanse talen) en 15% Nederlands, 15% Spaans en 5% Engels. De meeste Papiamentstaligen spreken ook Nederlands, Engels en Spaans. Op Bonaire gebruikt men de fonetische spelling van het Papiaments, niet de Arubaanse (etymologische). Een bijzonderheid in het dialect van Bonaire is dat de uitgang -mentu/-mento, die in deze taal veel voorkomt, er wordt uitgesproken als -men (&quot;Papiamen&quot;) Andere voorbeelden zijn kas (huis) Bonairiaans dialect: (Ka) voorbeeld in een vorm van een zin, mi ta bai kas (ik ga naar huis) Bonairiaans dialect (m'a bai ka) De bewoners van Bonaire gebruiken veel afkortingen als ze aan het praten zijn. Op de buureilanden Curaçao en Aruba noemt men dit korta palabra, verkorte spraak.</text>
      <sha1>cjjjqdr3lkdrmw9p5bldyy802alc0zj</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>206746</id>
      <parentid>206745</parentid>
      <timestamp>2026-10-12T19:57:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Caribiana</username>
        <id>8320</id>
      </contributor>
      <origin>206746</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="24807" sha1="m6idr61173q05a31xq1xyzbb35bompa" xml:space="preserve">__NOINDEX__ 
To do:
* Canada: New Brunswick - North West Territories - Prince Edward Island - 
* others: [[Islanan Seychelles]] - [[Isla San Andres]] - [[Isla Providencia]] - [[Islanan Turks &amp; Caicos]] - 
-----------------
{{Variante|c}}
{{Infobox luga den pais| variante = c
| tipo = Bario
| nomber = Hato
| pais = {{NLD}}
| tipo_division_adm = Isla
| division_adm = {{BON}}
| zoom = 13
}}
'''Hato''' ta un bario den e parti nort di [[Kralendijk]], kapital di [[Boneiru]], [[Hulanda Karibense]]. Te ku 1 di yanüari 2020, e bario tabatin 679 habitante.&lt;ref&gt;[https://www.cbs.nl/nl-nl/maatwerk/2021/20/bonaire-bevolkingsgegevens-per-buurt-2018-2020 CBS]&lt;/ref&gt; E kayanan den e bario  ta hiba nòmber di siudatnan na Hulanda Oropeo, manera Kaya Den Haag, Kaya Groningen, Kaya Alkmaar i Kaya Breda.&lt;ref&gt;[https://bonairevakantieland.nl/steden-en-dorpen/hato-bonaire/ Hato Bonaire], bonairevakantieland.nl&lt;/ref&gt;.

{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=pl|oldid =76046529|titulo= Hato (Kralendijk)}}
{{References}}
}}

[[:Kategoria:Lugá na Boneiru]]

---------------
{{Variante|c}}
{{Infobox luga den pais| variante = c
| tipo = Siudat
| nomber = 
| multi_imagen = {{multiple image
  | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}}
  | perrow = 2
  |direction = 
  |border = infobox
  |image1 = 
  |caption1 = 
  |image2 = 
  |caption2 = 
}}
| pais = {{USA}}
| poblacion = 
| tipo_division_adm =  
| division_adm = 
| zoom = 14
}}
{{Appendix|refs|2=
{{References}}
;Lista di fuente

}}

[[:Kategoria:Siudat den Merka]]

-----------------
{{Variante|c}}
{{Infobox luga den pais| variante = c
| tipo = Isla
| nomber = 
| multi_imagen = {{multiple image
  | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}}
  | perrow = 2
  |direction = 
  |border = infobox
  |image1 = Pseudodiploria strigosa, colonia.jpg
  |caption1 = ''Pseudodiploria strigosa''
  |image2 = Corals 4 Conch Reef 20230713.jpg
  |caption2 = ''Dichocoenia''
}}
| pais = {{SXM}}
| poblacion = 
| tipo_division_adm =  
| division_adm = 
| zoom = 14
}}
----------------
{{multiple image
| width = 200 
| align = right
| direction = vertical
| image1 =Khalk.jpg
| caption1 = Kharg ku tanki di zeta i piernan pa tankero 
| image2 = Kharg oil loading terminal.jpg
| caption2 = Mas di 90% di tur petroleo iraní ta wòrdu eksportá via Kharg.
| caption_align = center
}}
--------------
{{Variante|c}}
{{Infobox luga den pais| variante = c
| tipo = Playa
| nomber = Baya Beach
| imagen = Baya Beach Curacao (213574239).jpeg
| area      = 
| densidad  = 
| pais = {{CUW}}
| tipo_division_adm =  
| division_adm = 
| zoom = 14
}}

{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid =1180549145|titulo= Blue Bay, Curaçao}}
{{References}}
}}

[[:Kategoria:Lugá na Kòrsou]]
------------------
{{Variante|a}}
{{Infobox luga den pais| variante = a
| tipo = Sero
| imagen = 
| descripcion = 
| pais = {{ABW}}
| tipo_division_adm = region 
| division_adm = [[Paradera]]
| zoom = 14
}}
--------------
{{Multiple image
| header_align  = Center
| header        = '''Espesie den Yarari'''
| align         = right 
| image1        = Dauphins tâchetés de la réserve AGOA.jpg
| image2        = Killerwhales jumping.jpg
| image3        = Mother manatee and calf.jpg
| caption1      = Dolfin ''Stenlla attenuata''
| caption2      = Bayena ''Orcinus orca''
| caption3      = Mamifero karibense ''Trichechus manatus''
| caption_align = center
| total_width   = 250
| perrow     = 2/2
}}
---------
{{Variante|c}}
{{Infobox curpa di awa| variante= c
| tipo_awa= Golfo         
| nomber_awa= 
| continente= 
| profundidad_averahe = 
| diepte= 
| hanchura_min= 
| hanchura_max= 
| largura     = 
| imagen3 = 
| descripcion= 
}}
{{Appendix}}
{{Commonscat}}

--------------
{{Variante|c}}
{{Infobox luga den pais| variante = c
| tipo = Region outónomo
| nomber = Galicia
| pais = {{ESP}}
}}

-----------

## Marco legal i delimitashon

* Den e **Caribe** e limites internashonalnan i maritimo ku ta regí pa e islanan di e Reino ta mayormente basá riba ley di Reino i tratado ku estado vecino (p.e. acuerdo ku Venezuela pa delimitá frontera maritima). E Gobierno Hulandes a publicá dokumentonan i dekretunan pa formalisa e limites (por ehempel, dekreet pa EEZ). ([Ministry of Defence][3], [State Department][4])
* Fontenan publiko ku kalkulá e limites (kòmá *Maritime Boundaries Geodatabase* di Flanders Marine Institute / MarineRegions) duna coordenadan i mapas ku ta mustra e zonanan 12-milla i e EEZ den e region. ([Marine Regions][5])
* Pa casonan unda islanan ta mas serka ku otro pais, delimitashon ta basá sovent riba **linia medianal** òf akuerdo bilateral (p.e. cu Venezuela 1978). ([State Department][4], [Marine Regions][5])

---

## Aruba

* **Reklemos generál**: Aruba ta claim e mar territorial te **12 milla náutiko**, tambe por existe un zona kontiguo i un EEZ te 200 milla segun derecho internashonal (UNCLOS) si no ta limitá pa fronteranan kontiguo. ([Index Mundi][6], [United Nations][2])
* **Delimitashon**: Aruba tin fronteranan maritimo resevabe ku paisnan kontiguo i nan a tuma parti di delimitashon ku tratadonan (p.e. e tratado di 1978 ku Venezuela ta relevante pa e region). Pa coordenadan i visualisashon, mapas publiko ku MarineRegions mostra e areas ku correspondé na Aruba. ([Marine Regions][5], [State Department][4])
* **Impakt praktiko**: Aruba, como dependensia del Reino, por administra rekursonan maritimo den su EEZ i regula pesca, eksplorashon i protekshon ambiental dento di e limites ku a keda stablesé. ([United Nations][2])

---
## Curaçao

* **Reklemos generál**: Curaçao tambe tin un **mar territorial de 12 milla** i un EEZ asigná den mapas y dekretonan publiko (loke ta reflehá den datanan geoespaciales disponibel). ([Marine Regions][7])
* **Fronteranan internacionais**: Curaçao a negoesia delimitashon maritimo ku Venezuela y akuerdo esaki ta tokante pa definí e límites suroeste i e posibelnan delimitashon na median line si ta necesario. ([State Department][4])
* **Ecosistema i Saba Bank**: Den e EEZ di Reino Hulandes den Caribe ta inkluí area biologicamente importantenan, manera **Saba Bank** ku ta den aguas di e Caribbean Netherlands pero ta parte di e zonanan maritimo di e Reino; e protekshon i gobernansa di esnan por influí tambe Curaçao via politika regional i akuerdo di gesthon. ([ResearchGate][8], [Marine Regions][9])

---
## Sint Maarten (parte neerlandés)

* **Reklemos generál**: E lado neerlandés di Sint Maarten ta tene un mar territorial standard te **12 milla**; su EEZ formal ta referí den mapas di EEZ pa Sint Maarten. ([Marine Regions][10], [Marine Regions][11])
* **Fronteranan ku Francia**: Sint Maarten ta parte di e ilolan ku ta compartí ku **Saint-Martin** (Franses). Pa e mar bòrdek logiko, habri akuerdo i mapas publiká pa Francia i Hulanda ku ta mustra limites maritimoi y baseline na e isla dividí; franka-neerlandés negoashiòn i kooperashon ta essencial pa manejamentu di e aguas ku ta ser compartí. ([maritimelimits.gouv.fr][12], [Ministry of Defence][3])
* **Uso praktiko**: Pa aktivitadnan di pesca, turismo marino (cruise, snorkeling), i regulashon di seguridad, e autoridatnan lokal y Reino coordina en basamentu di e leis i akuerdo aplikabel. ([Ministry of Defence][3], [United Nations][2])

---

## Asuntu praktiko i aktuashon

* **Eksplorashon i rekursos**: Detrás di e delimitashon a keda un interés praktiko — kontrol riba pesca, petróleo/gas potensial, protekshon di biodiversidat marino y regulashon di transit maritimo. E Reino a stablesé leis y dekretonan pa administrá e zonanan den accordo ku UNCLOS. ([United Nations][2], [Ministry of Defence][1])
* **Mapas y datos**: Pa ver mapas i coordenadan konkreto bo por konsultá **MarineRegions** (Flanders Marine Institute) of e publikashon oficial di govèrno Hulandes (Hydrography / Defense) ku tin fichanan riba maritime limits den Caribe. ([Marine Regions][5], [Ministry of Defence][3])

---
## Fuentes selektá (pa komprondé i verifikashon)

* Defensie.nl — *Maritime boundaries of the Caribbean part of the Kingdom* (overview di leis i delimitashon). ([Ministry of Defence][3])
* Flanders Marine Institute / MarineRegions — fichanan EEZ i territorial sea (Aruba, Curaçao, Sint Maarten). ([Marine Regions][5], [Marine Regions][10])
* UN / Decree on Exclusive Economic Zone — dokumentu legal riba EEZ (Reino). ([United Nations][2])
* US State Department / treaty references — notas riba tratado di delimitashon Nederland–Venezuela (1978). ([State Department][4])
* Research / Saba Bank summaries (biological importance inside Dutch Caribbean EEZ). ([ResearchGate][8])

Kier bo ku mi agrega mapas i coordenadan konkreto pa Aruba, Curaçao i Sint Maarten awor?

[1]: https://english.defensie.nl/topics/hydrography/maritime-limits-and-boundaries?utm_source=chatgpt.com &quot;Maritime limits and boundaries | Hydrography&quot;
[2]: https://www.un.org/depts/los/LEGISLATIONANDTREATIES/PDFFILES/NLD_EEZ_decree2010.pdf? &quot;Exclusive Economic Zone of the Part of the Kingdom&quot;
[3]: https://english.defensie.nl/topics/hydrography/maritime-limits-and-boundaries/maritime-boundaries-of-the-caribbean-part-of-the-kingdom? &quot;Maritime boundaries of the Caribbean part of the Kingdom&quot;
[4]: https://www.state.gov/wp-content/uploads/2019/12/LIS-105.pdf? &quot;maritime boundaries: colombia – dominican republic and&quot;
[5]: https://www.marineregions.org/eezdetails.php?mrgid=26519&amp; &quot;Aruba · MRGID 26519&quot;
[6]: https://www.indexmundi.com/aruba/maritime_claims.html? &quot;Aruba Maritime claims - Geography&quot;
[7]: https://www.marineregions.org/eezdetails.php?mrgid=26517&amp; &quot;Curaçao · MRGID 26517&quot;
[8]: https://www.researchgate.net/figure/Maritime-boundaries-ABC-islands-Appendix-1-from-Besluit-grenzen-exclusieve-economische_fig6_48185027? &quot;Maritime boundaries ABC islands (Appendix 1 from \&quot;Besluit grenzen... | Download Scientific Diagram&quot;
[9]: https://www.marineregions.org/gazetteer.php?id=26517&amp;p=details&amp; &quot;Dutch Exclusive Economic Zone (Curaçao) (EEZ)&quot;
[10]: https://marineregions.org/gazetteer.php/gazetteer.php?id=21803&amp;p=details&amp; &quot;Dutch Exclusive Economic Zone (Sint-Maarten) (EEZ)&quot;
[11]: https://www.marineregions.org/eezdetails.php?mrgid=21803&amp; &quot;Sint-Maarten · MRGID 21803&quot;
[12]: https://maritimelimits.gouv.fr/sites/default/files/2023-03/EN_St_Martin.pdf? &quot;FRENCH MARITIME SPACES OF SAINT-MARTIN AND ...&quot;
--------------
{{Multiple image
| header_align  = 
| header        = 
| align         = center 
| image1        = LopedeVega.jpg
| image2        = Quevedo (copia de Velázquez).jpg
| image3        = Tirso de molina.jpg
| image4        = Diego Rodríguez de Silva y Velázquez - Luis de Góngora y Argote - Google Art Project.jpg
| caption1      = Lope de Vega
| caption2      = Francisco de Quevedo
| caption3      = Tirso de Molina 
| caption4      = Luis de Góngora
| caption_align = center
| total_width = 250
| perrow      = 2/2
}}
-----------------

==Madeirezen in het Caribisch gebied==
De term Madeirezen in het Caribisch gebied verwijst naar mensen van oorsprong afkomstig van de Portugese eilandengroep Madeira, die in de 19e eeuw naar het Caribisch gebied emigreerden. Ze vestigden zich onder meer in Guyana, Suriname, Trinidad, Curaçao, Aruba, Bonaire, Saint Vincent en Grenada.

== Migratiegeschiedenis ==
Vanaf het midden van de 19e eeuw werden veel inwoners van Madeira geconfronteerd met armoede, hongersnood, werkloosheid en landbouwcrises, waaronder de ineenstorting van de wijnindustrie. De Portugese autoriteiten moedigden emigratie aan, en plantagehouders en koloniale ondernemingen in het Caribisch gebied waren op zoek naar goedkope arbeidskrachten.

De eerste grote groep Madeirezen arriveerde in Brits-Guiana (het huidige Guyana) in 1835. Later volgden migratiestromen naar Trinidad, St. Lucia, Grenada, Jamaica, en in mindere mate naar Curaçao, Aruba en Bonaire, waar ze werkten op plantages, zoutvelden, in de detailhandel en in de opkomende industrie.

== Integratie en identiteit ==
De Madeirezen brachten hun taal (Portugees en Madeirees dialect), katholieke geloof en culinaire tradities mee. Hun familienamen — zoals Pires, Teixeira, Gomes, Fernandes, Henriques en De Souza — zijn vandaag de dag nog terug te vinden in verschillende Caribische landen.

In onder meer Aruba en Curaçao vormden ze hechte gemeenschappen en integreerden geleidelijk met andere bevolkingsgroepen. Er ontstonden ook gemengde huwelijken met mensen van Afrikaanse, inheemse of creoolse achtergrond.

== Bijdragen ==
De Madeirezen en hun nakomelingen droegen bij aan de ontwikkeling van het Caribisch gebied op diverse vlakken:

Landbouw – arbeid op plantages en kleine landbouwbedrijven

Kleine handel – het openen van familiebedrijfjes en buurtwinkels

Religie – betrokkenheid bij de katholieke kerk, bijvoorbeeld als catechisten of gemeenschapsleiders

Eten &amp; cultuur – bijdragen aan de lokale keuken met recepten zoals bacalhau-gerechten en honingtaart (bolo de mel)

== Heden en erfgoed ==
In de hedendaagse Caribische samenlevingen is de Madeirese identiteit grotendeels opgegaan in de nationale identiteit. In Aruba en Curaçao zijn er nog steeds sporen terug te vinden in familienamen, kerkregisters en mondelinge overlevering.

In Guyana en Trinidad bestaan organisaties die het Madeirese erfgoed behouden, zoals de Portuguese Association of Trinidad and Tobago.

== Bronnen (aanbevolen voor Wikipedia)==
*Edward A. Alpers – Portuguese migration in the Caribbean
*Bonham C. Richardson – Caribbean Migrants: Environment and Human Survival
*Archieven van de Madeira-emigratie, Funchal
*National Archives of Guyana
*Mondelinge geschiedenis van afstammelingen van Madeirezen op Aruba en Curaçao

----------------
== Bushiribana ==
Het „piratenkasteel&quot;, zoals eens een Essokaart van Aruba de ruïne van Bushiribana bij Boca Mahos heeft genoemd, werd gebouwd in 1874 als een goudwasserij. Van 1854 tot 1868 had Concessie de Jongh van Den Haag de beschikking over de goudvelden van Aruba. Maar deze heeft er niet hard gewerkt. Na 1867 ett wel iot 1872 was de concessie verleend aan Isola, Ricket &amp; Co, New Vork, een Amerikaanse maatschappij dus. Zij werkte nog voïgens de primitieve methode: bij de mijnen zelf ter plaatste de stenen kapot slaan, ziften en wassen.

Isola, merkwaardigerwijze bij de oude goudmijnwerkers alleen bekend als Isalo, werkte behalve op de reeds genoemde plaatsen Westpunt en omgeving van Rooi Fluit ook nog in de omgeving van Sero Cristal en bij Sero Moskita en Tres Cp.bez aan de noordoostkant van het eiland. In 1870 kwamen te Sero Moskita nog een paar goudmijnwerkers om het leven door het instorten van de mijn, namelijk Luis Rivero en Pedro Farro. Van 1872 tot 1881 was de goudconcessie verleend aan een Engelse maatschappij Aruba Island Goldmining Company, London, \

Deze maatschappij bouwde de goudwasserij van Bushiribana in 1874, waarbij de bekende Arubaanse metselaar Aiexander Donati met enkele Curacaose metselaars het romantische stenen gevaarte r&gt;ptrok. Hijskranen van houten balken moesten de zware stenen op hun plaats bree{ gen. In deze fabriek ging men &amp; stampmolens werken om de fijn te malen. Het Engelse personyj van deze maatschappij, dat voot groot gedeelte daar in de buurt v , de goudwasserij woonde, best&quot; &quot; volgens do herinnering van de °^ Arubaanse 

--------------
{{Databox}}
'''Pago Pago''' ta 
{{Appendix}}

[[:Kategoria:Oseania]]
--------------
{{infobox luga den pais| variante = c
| tipo = Siudat
| nomber = Ginebra
| pais = {{SUI}}
| multi_imagen = {{multiple image
  | total_width              = {{Infobox/afbeeldingbreedte}}
  |perrow = 1/2/1
  |border = infobox
  |image1 = UN Building A Southern Lawn.jpg
  |caption1 = Palais des Nations
  |image2 = ReformationsdenkmalGenf1.jpg
  |caption2 = Monumento di Reformacion
  |image3 = Geneve 2005 001 Ork.ch.jpg
  |caption3 = Siudat ku Lago Ginebra
}}
| zoom = 5
}}
 
{{Commonscat|Ginebra}}
{{Appendix}}

[[:Category:Siudadnan]]
[[:Category:Suisa]]

-----------
{{Multiple image
| header_align      = 
| header            = 
| align             = center 
| image1            = Redonda Day.JPG
| image2            = Redonda west cliffs.JPG
| image3            = Stone building on Redonda.JPG
| caption1          = Bista riba Redonda for di [[Nevis]] ku [[Montserrat]] den fondo
| caption2          = Barankanan den laman na banda west
| caption3          = Kas riba Redona
| caption_align     = center
| width1            = 
| width2            = 
| width3            =
| total_width       = 500
| direction         = horizontal
}}

{{Commonscat}}
{{Appendix}}

[[Category:Isla]]
[[Category:Antigua y Barbuda]]
-----------------------
{{Commonscat}}
{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =66396157|titulo=Antwerpen (stad)}}
{{References}}
}}

[[Category:Siudadnan]]
[[Category:Bélgika]]
-------------------
{{Databox}}

--------------------

==Uitbreiding Boneiru ==
=== Demografia ===
E [[idioma ofisial]] ta [[Hulandes]]. [[Papiamentu]] i [[Ingles]] tambe ta wordu rekonosí komo idioma ofisial den trafiko legal i administrativo, enseñansa, bida sosio-ekonomiko i hustisia.&lt;ref&gt;[https://www.rijksoverheid.nl/onderwerpen/erkende-talen/vraag-en-antwoord/erkende-talen-nederland Erkende talen Nederland], Rijksoverheid&lt;/ref&gt; Di e poblashon 64% ta papia Papiamentu na kas, i 15% Hulandes, 15% [[Spaño]] i 5% Ingles. Mayoria di e hablado di Papiamentu ta papia tambe Hulandes, Ingles i Spaño. Na Boneiru ta uza e [[Ortografia di papiamentu|ortografia fonétiko]] di Papiamentu, no esun di Aruba (etimologiko). 

Un partikuliaridat di e Papiamentu di Boneiru ta sufigo dialect van Bonaire is dat de uitgang -mentu/-mento, die in deze taal veel voorkomt, er wordt uitgesproken als -men (&quot;Papiamen&quot;) Andere voorbeelden zijn kas (huis) Bonairiaans dialect: (Ka) voorbeeld in een vorm van een zin, mi ta bai kas (ik ga naar huis) Bonairiaans dialect (m'a bai ka) E residentenan di Boneiru ta uza hopi abreviashon ora di papia. Na e islanan hermana Curaçao en Aruba nan ta yama esaki ''korta palabra'', papiamentu abreviá.

=== Luganan mas pobla ===
[[File:Catholic church in Rincon (Bonaire 2014) (15073092343).jpg|thumb|St. Louis Bertrand a Catholic church in Rincon, Bonaire]] E streya riba bandera di Boneiru tin seis punta, representando e seis bario antiguo di Boneiru. 

The star on Bonaire's flag has six points, representing the six original settlements. Due to population growth and building expansion, five of them have grown together with the capital Kralendijk. Only Rincon, the oldest settlement on the island, located in the northern half, remained an independent village. In addition to these nuclei, a number of new districts have been added over the years. Behind Kralendijk, against the hill, are the Republiek and Santa Barbara districts. Behind Santa Barbara, on the coast, is the luxurious new district of Sabadeco (Santa Barbara Development Corporation). Beyond the airport, in the direction of the salt flats, is the neighbourhood of [[Belnem]], named after [[Harry Belafonte]]. The population of as 2017 is distributed in the old towns and districts as follows:&lt;ref name=&quot;pop&quot;/&gt;

* Kralendijk with a total of 10,620 inhabitants.&lt;ref name=&quot;pop&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.cbs.nl/nl-nl/maatwerk/2018/17/bonaire-bevolkingscijfers-per-buurt |title=Bonaire, bevolkingscijfers per buurt|website=Centraal Bureau voor de Statistiek|access-date=2 May 2021|year=2017|language=nl|quote=Sum of Entrejol (Antriol), Nikiboko, Noord Saliña, Playa and Tera Kora}}&lt;/ref&gt;
* Playa (centre of Kralendijk) with 2,571 inhabitants&lt;ref name=&quot;pop&quot;/&gt;
* Tera Kora with 1,568 inhabitants&lt;ref name=&quot;pop&quot;/&gt;
* Nikiboko with 3,058 inhabitants&lt;ref name=&quot;pop&quot;/&gt;
* [[Antriol]] with 3,811 inhabitants&lt;ref name=&quot;pop&quot;/&gt;
* Nort di Saliña with 1,217 inhabitants&lt;ref name=&quot;pop&quot;/&gt;
* Rincon with 1,875 inhabitants&lt;ref name=&quot;pop&quot;/&gt;

---
De officiële taal is het Nederlands. Papiaments en Engels worden tevens erkend als officiële taal in het rechts- en bestuurlijk verkeer, onderwijs, sociaal-economisch leven en de rechtspraak.[9] Van de bevolking spreekt 64% thuis Papiaments] (een zelfstandige creoolse taal met voornamelijk invloeden uit het Spaans en het Portugees, daarnaast veel invloed van het Nederlands, Engels, Frans, alsmede Indiaanse en West-Afrikaanse talen) en 15% Nederlands, 15% Spaans en 5% Engels. De meeste Papiamentstaligen spreken ook Nederlands, Engels en Spaans. Op Bonaire gebruikt men de fonetische spelling van het Papiaments, niet de Arubaanse (etymologische). Een bijzonderheid in het dialect van Bonaire is dat de uitgang -mentu/-mento, die in deze taal veel voorkomt, er wordt uitgesproken als -men (&quot;Papiamen&quot;) Andere voorbeelden zijn kas (huis) Bonairiaans dialect: (Ka) voorbeeld in een vorm van een zin, mi ta bai kas (ik ga naar huis) Bonairiaans dialect (m'a bai ka) De bewoners van Bonaire gebruiken veel afkortingen als ze aan het praten zijn. Op de buureilanden Curaçao en Aruba noemt men dit korta palabra, verkorte spraak.


The population is estimated to be 20,104 in 2019. Most of its inhabitants are biracial, the product of European and African intermarriage. However, a significant part of the population has a variety of origins, including the Netherlands, Dominican Republic, Venezuela, Colombia, Suriname and the United States, among others.

=== Luganan mas pobla ===
[[File:Catholic church in Rincon (Bonaire 2014) (15073092343).jpg|thumb|St. Louis Bertrand a Catholic church in Rincon, Bonaire]] E streya riba bandera di Boneiru tin seis punta, representando e seis bario antiguo di Boneiru. 

The star on Bonaire's flag has six points, representing the six original settlements. Due to population growth and building expansion, five of them have grown together with the capital Kralendijk. Only Rincon, the oldest settlement on the island, located in the northern half, remained an independent village. In addition to these nuclei, a number of new districts have been added over the years. Behind Kralendijk, against the hill, are the Republiek and Santa Barbara districts. Behind Santa Barbara, on the coast, is the luxurious new district of Sabadeco (Santa Barbara Development Corporation). Beyond the airport, in the direction of the salt flats, is the neighbourhood of [[Belnem]], named after [[Harry Belafonte]]. The population of as 2017 is distributed in the old towns and districts as follows:&lt;ref name=&quot;pop&quot;/&gt;

* Kralendijk with a total of 10,620 inhabitants.&lt;ref name=&quot;pop&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.cbs.nl/nl-nl/maatwerk/2018/17/bonaire-bevolkingscijfers-per-buurt |title=Bonaire, bevolkingscijfers per buurt|website=Centraal Bureau voor de Statistiek|access-date=2 May 2021|year=2017|language=nl|quote=Sum of Entrejol (Antriol), Nikiboko, Noord Saliña, Playa and Tera Kora}}&lt;/ref&gt;
* Playa (centre of Kralendijk) with 2,571 inhabitants&lt;ref name=&quot;pop&quot;/&gt;
* Tera Kora with 1,568 inhabitants&lt;ref name=&quot;pop&quot;/&gt;
* Nikiboko with 3,058 inhabitants&lt;ref name=&quot;pop&quot;/&gt;
* [[Antriol]] with 3,811 inhabitants&lt;ref name=&quot;pop&quot;/&gt;
* Nort di Saliña with 1,217 inhabitants&lt;ref name=&quot;pop&quot;/&gt;
* Rincon with 1,875 inhabitants&lt;ref name=&quot;pop&quot;/&gt;

nl.wiki Bonaire heeft 20.104 inwoners volgens de telling van 2019.[1] In 2001 had 86% van de bevolking de Nederlandse nationaliteit, maar was slechts 52% op het eiland zelf geboren.[8] Naast veel mensen van de andere eilanden Curaçao en Aruba, uit Nederland en de buurlanden Venezuela en Colombia wonen er veel mensen uit de Dominicaanse Republiek, grotendeels arbeidsmigranten.

De overgrote meerderheid van de bevolking is rooms-katholiek, (77%). Verder is er een kleine protestantse gemeenschap en is de evangelische gemeenschap sterk in opkomst (zo'n 10% van de bevolking).

De officiële taal is het Nederlands. Papiaments en Engels worden tevens erkend als officiële taal in het rechts- en bestuurlijk verkeer, onderwijs, sociaal-economisch leven en de rechtspraak.[9] Van de bevolking spreekt 64% thuis Papiaments] (een zelfstandige creoolse taal met voornamelijk invloeden uit het Spaans en het Portugees, daarnaast veel invloed van het Nederlands, Engels, Frans, alsmede Indiaanse en West-Afrikaanse talen) en 15% Nederlands, 15% Spaans en 5% Engels. De meeste Papiamentstaligen spreken ook Nederlands, Engels en Spaans. Op Bonaire gebruikt men de fonetische spelling van het Papiaments, niet de Arubaanse (etymologische). Een bijzonderheid in het dialect van Bonaire is dat de uitgang -mentu/-mento, die in deze taal veel voorkomt, er wordt uitgesproken als -men (&quot;Papiamen&quot;) Andere voorbeelden zijn kas (huis) Bonairiaans dialect: (Ka) voorbeeld in een vorm van een zin, mi ta bai kas (ik ga naar huis) Bonairiaans dialect (m'a bai ka) De bewoners van Bonaire gebruiken veel afkortingen als ze aan het praten zijn. Op de buureilanden Curaçao en Aruba noemt men dit korta palabra, verkorte spraak.</text>
      <sha1>m6idr61173q05a31xq1xyzbb35bompa</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>206747</id>
      <parentid>206746</parentid>
      <timestamp>2026-10-12T19:57:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Caribiana</username>
        <id>8320</id>
      </contributor>
      <origin>206747</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="24798" sha1="kus7c1t51t7o80xql4jg8plcdmdokv4" xml:space="preserve">__NOINDEX__ 
To do:
* Canada: New Brunswick - North West Territories - Prince Edward Island - 
* others: [[Islanan Seychelles]] - [[Isla San Andres]] - [[Isla Providencia]] - [[Islanan Turks &amp; Caicos]] - 
-----------------
{{Variante|c}}
{{Infobox luga den pais| variante = c
| tipo = Bario
| nomber = Hato
| pais = {{NLD}}
| tipo_division_adm = Isla
| division_adm = {{BON}}
| zoom = 13
}}
'''Hato''' ta un bario den e parti nort di [[Kralendijk]], kapital di [[Boneiru]], [[Hulanda Karibense]]. Te ku 1 di yanüari 2020, e bario tabatin 679 habitante.&lt;ref&gt;[https://www.cbs.nl/nl-nl/maatwerk/2021/20/bonaire-bevolkingsgegevens-per-buurt-2018-2020 CBS]&lt;/ref&gt; E kayanan den e bario  ta hiba nòmber di siudatnan na Hulanda Oropeo, manera Kaya Den Haag, Kaya Groningen, Kaya Alkmaar i Kaya Breda.&lt;ref&gt;[https://bonairevakantieland.nl/steden-en-dorpen/hato-bonaire/ Hato Bonaire], bonairevakantieland.nl&lt;/ref&gt;.

{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=pl|oldid =76046529|titulo= Hato (Kralendijk)}}
{{References}}
}}

[[:Kategoria:Boneiru]]

---------------
{{Variante|c}}
{{Infobox luga den pais| variante = c
| tipo = Siudat
| nomber = 
| multi_imagen = {{multiple image
  | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}}
  | perrow = 2
  |direction = 
  |border = infobox
  |image1 = 
  |caption1 = 
  |image2 = 
  |caption2 = 
}}
| pais = {{USA}}
| poblacion = 
| tipo_division_adm =  
| division_adm = 
| zoom = 14
}}
{{Appendix|refs|2=
{{References}}
;Lista di fuente

}}

[[:Kategoria:Siudat den Merka]]

-----------------
{{Variante|c}}
{{Infobox luga den pais| variante = c
| tipo = Isla
| nomber = 
| multi_imagen = {{multiple image
  | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}}
  | perrow = 2
  |direction = 
  |border = infobox
  |image1 = Pseudodiploria strigosa, colonia.jpg
  |caption1 = ''Pseudodiploria strigosa''
  |image2 = Corals 4 Conch Reef 20230713.jpg
  |caption2 = ''Dichocoenia''
}}
| pais = {{SXM}}
| poblacion = 
| tipo_division_adm =  
| division_adm = 
| zoom = 14
}}
----------------
{{multiple image
| width = 200 
| align = right
| direction = vertical
| image1 =Khalk.jpg
| caption1 = Kharg ku tanki di zeta i piernan pa tankero 
| image2 = Kharg oil loading terminal.jpg
| caption2 = Mas di 90% di tur petroleo iraní ta wòrdu eksportá via Kharg.
| caption_align = center
}}
--------------
{{Variante|c}}
{{Infobox luga den pais| variante = c
| tipo = Playa
| nomber = Baya Beach
| imagen = Baya Beach Curacao (213574239).jpeg
| area      = 
| densidad  = 
| pais = {{CUW}}
| tipo_division_adm =  
| division_adm = 
| zoom = 14
}}

{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid =1180549145|titulo= Blue Bay, Curaçao}}
{{References}}
}}

[[:Kategoria:Lugá na Kòrsou]]
------------------
{{Variante|a}}
{{Infobox luga den pais| variante = a
| tipo = Sero
| imagen = 
| descripcion = 
| pais = {{ABW}}
| tipo_division_adm = region 
| division_adm = [[Paradera]]
| zoom = 14
}}
--------------
{{Multiple image
| header_align  = Center
| header        = '''Espesie den Yarari'''
| align         = right 
| image1        = Dauphins tâchetés de la réserve AGOA.jpg
| image2        = Killerwhales jumping.jpg
| image3        = Mother manatee and calf.jpg
| caption1      = Dolfin ''Stenlla attenuata''
| caption2      = Bayena ''Orcinus orca''
| caption3      = Mamifero karibense ''Trichechus manatus''
| caption_align = center
| total_width   = 250
| perrow     = 2/2
}}
---------
{{Variante|c}}
{{Infobox curpa di awa| variante= c
| tipo_awa= Golfo         
| nomber_awa= 
| continente= 
| profundidad_averahe = 
| diepte= 
| hanchura_min= 
| hanchura_max= 
| largura     = 
| imagen3 = 
| descripcion= 
}}
{{Appendix}}
{{Commonscat}}

--------------
{{Variante|c}}
{{Infobox luga den pais| variante = c
| tipo = Region outónomo
| nomber = Galicia
| pais = {{ESP}}
}}

-----------

## Marco legal i delimitashon

* Den e **Caribe** e limites internashonalnan i maritimo ku ta regí pa e islanan di e Reino ta mayormente basá riba ley di Reino i tratado ku estado vecino (p.e. acuerdo ku Venezuela pa delimitá frontera maritima). E Gobierno Hulandes a publicá dokumentonan i dekretunan pa formalisa e limites (por ehempel, dekreet pa EEZ). ([Ministry of Defence][3], [State Department][4])
* Fontenan publiko ku kalkulá e limites (kòmá *Maritime Boundaries Geodatabase* di Flanders Marine Institute / MarineRegions) duna coordenadan i mapas ku ta mustra e zonanan 12-milla i e EEZ den e region. ([Marine Regions][5])
* Pa casonan unda islanan ta mas serka ku otro pais, delimitashon ta basá sovent riba **linia medianal** òf akuerdo bilateral (p.e. cu Venezuela 1978). ([State Department][4], [Marine Regions][5])

---

## Aruba

* **Reklemos generál**: Aruba ta claim e mar territorial te **12 milla náutiko**, tambe por existe un zona kontiguo i un EEZ te 200 milla segun derecho internashonal (UNCLOS) si no ta limitá pa fronteranan kontiguo. ([Index Mundi][6], [United Nations][2])
* **Delimitashon**: Aruba tin fronteranan maritimo resevabe ku paisnan kontiguo i nan a tuma parti di delimitashon ku tratadonan (p.e. e tratado di 1978 ku Venezuela ta relevante pa e region). Pa coordenadan i visualisashon, mapas publiko ku MarineRegions mostra e areas ku correspondé na Aruba. ([Marine Regions][5], [State Department][4])
* **Impakt praktiko**: Aruba, como dependensia del Reino, por administra rekursonan maritimo den su EEZ i regula pesca, eksplorashon i protekshon ambiental dento di e limites ku a keda stablesé. ([United Nations][2])

---
## Curaçao

* **Reklemos generál**: Curaçao tambe tin un **mar territorial de 12 milla** i un EEZ asigná den mapas y dekretonan publiko (loke ta reflehá den datanan geoespaciales disponibel). ([Marine Regions][7])
* **Fronteranan internacionais**: Curaçao a negoesia delimitashon maritimo ku Venezuela y akuerdo esaki ta tokante pa definí e límites suroeste i e posibelnan delimitashon na median line si ta necesario. ([State Department][4])
* **Ecosistema i Saba Bank**: Den e EEZ di Reino Hulandes den Caribe ta inkluí area biologicamente importantenan, manera **Saba Bank** ku ta den aguas di e Caribbean Netherlands pero ta parte di e zonanan maritimo di e Reino; e protekshon i gobernansa di esnan por influí tambe Curaçao via politika regional i akuerdo di gesthon. ([ResearchGate][8], [Marine Regions][9])

---
## Sint Maarten (parte neerlandés)

* **Reklemos generál**: E lado neerlandés di Sint Maarten ta tene un mar territorial standard te **12 milla**; su EEZ formal ta referí den mapas di EEZ pa Sint Maarten. ([Marine Regions][10], [Marine Regions][11])
* **Fronteranan ku Francia**: Sint Maarten ta parte di e ilolan ku ta compartí ku **Saint-Martin** (Franses). Pa e mar bòrdek logiko, habri akuerdo i mapas publiká pa Francia i Hulanda ku ta mustra limites maritimoi y baseline na e isla dividí; franka-neerlandés negoashiòn i kooperashon ta essencial pa manejamentu di e aguas ku ta ser compartí. ([maritimelimits.gouv.fr][12], [Ministry of Defence][3])
* **Uso praktiko**: Pa aktivitadnan di pesca, turismo marino (cruise, snorkeling), i regulashon di seguridad, e autoridatnan lokal y Reino coordina en basamentu di e leis i akuerdo aplikabel. ([Ministry of Defence][3], [United Nations][2])

---

## Asuntu praktiko i aktuashon

* **Eksplorashon i rekursos**: Detrás di e delimitashon a keda un interés praktiko — kontrol riba pesca, petróleo/gas potensial, protekshon di biodiversidat marino y regulashon di transit maritimo. E Reino a stablesé leis y dekretonan pa administrá e zonanan den accordo ku UNCLOS. ([United Nations][2], [Ministry of Defence][1])
* **Mapas y datos**: Pa ver mapas i coordenadan konkreto bo por konsultá **MarineRegions** (Flanders Marine Institute) of e publikashon oficial di govèrno Hulandes (Hydrography / Defense) ku tin fichanan riba maritime limits den Caribe. ([Marine Regions][5], [Ministry of Defence][3])

---
## Fuentes selektá (pa komprondé i verifikashon)

* Defensie.nl — *Maritime boundaries of the Caribbean part of the Kingdom* (overview di leis i delimitashon). ([Ministry of Defence][3])
* Flanders Marine Institute / MarineRegions — fichanan EEZ i territorial sea (Aruba, Curaçao, Sint Maarten). ([Marine Regions][5], [Marine Regions][10])
* UN / Decree on Exclusive Economic Zone — dokumentu legal riba EEZ (Reino). ([United Nations][2])
* US State Department / treaty references — notas riba tratado di delimitashon Nederland–Venezuela (1978). ([State Department][4])
* Research / Saba Bank summaries (biological importance inside Dutch Caribbean EEZ). ([ResearchGate][8])

Kier bo ku mi agrega mapas i coordenadan konkreto pa Aruba, Curaçao i Sint Maarten awor?

[1]: https://english.defensie.nl/topics/hydrography/maritime-limits-and-boundaries?utm_source=chatgpt.com &quot;Maritime limits and boundaries | Hydrography&quot;
[2]: https://www.un.org/depts/los/LEGISLATIONANDTREATIES/PDFFILES/NLD_EEZ_decree2010.pdf? &quot;Exclusive Economic Zone of the Part of the Kingdom&quot;
[3]: https://english.defensie.nl/topics/hydrography/maritime-limits-and-boundaries/maritime-boundaries-of-the-caribbean-part-of-the-kingdom? &quot;Maritime boundaries of the Caribbean part of the Kingdom&quot;
[4]: https://www.state.gov/wp-content/uploads/2019/12/LIS-105.pdf? &quot;maritime boundaries: colombia – dominican republic and&quot;
[5]: https://www.marineregions.org/eezdetails.php?mrgid=26519&amp; &quot;Aruba · MRGID 26519&quot;
[6]: https://www.indexmundi.com/aruba/maritime_claims.html? &quot;Aruba Maritime claims - Geography&quot;
[7]: https://www.marineregions.org/eezdetails.php?mrgid=26517&amp; &quot;Curaçao · MRGID 26517&quot;
[8]: https://www.researchgate.net/figure/Maritime-boundaries-ABC-islands-Appendix-1-from-Besluit-grenzen-exclusieve-economische_fig6_48185027? &quot;Maritime boundaries ABC islands (Appendix 1 from \&quot;Besluit grenzen... | Download Scientific Diagram&quot;
[9]: https://www.marineregions.org/gazetteer.php?id=26517&amp;p=details&amp; &quot;Dutch Exclusive Economic Zone (Curaçao) (EEZ)&quot;
[10]: https://marineregions.org/gazetteer.php/gazetteer.php?id=21803&amp;p=details&amp; &quot;Dutch Exclusive Economic Zone (Sint-Maarten) (EEZ)&quot;
[11]: https://www.marineregions.org/eezdetails.php?mrgid=21803&amp; &quot;Sint-Maarten · MRGID 21803&quot;
[12]: https://maritimelimits.gouv.fr/sites/default/files/2023-03/EN_St_Martin.pdf? &quot;FRENCH MARITIME SPACES OF SAINT-MARTIN AND ...&quot;
--------------
{{Multiple image
| header_align  = 
| header        = 
| align         = center 
| image1        = LopedeVega.jpg
| image2        = Quevedo (copia de Velázquez).jpg
| image3        = Tirso de molina.jpg
| image4        = Diego Rodríguez de Silva y Velázquez - Luis de Góngora y Argote - Google Art Project.jpg
| caption1      = Lope de Vega
| caption2      = Francisco de Quevedo
| caption3      = Tirso de Molina 
| caption4      = Luis de Góngora
| caption_align = center
| total_width = 250
| perrow      = 2/2
}}
-----------------

==Madeirezen in het Caribisch gebied==
De term Madeirezen in het Caribisch gebied verwijst naar mensen van oorsprong afkomstig van de Portugese eilandengroep Madeira, die in de 19e eeuw naar het Caribisch gebied emigreerden. Ze vestigden zich onder meer in Guyana, Suriname, Trinidad, Curaçao, Aruba, Bonaire, Saint Vincent en Grenada.

== Migratiegeschiedenis ==
Vanaf het midden van de 19e eeuw werden veel inwoners van Madeira geconfronteerd met armoede, hongersnood, werkloosheid en landbouwcrises, waaronder de ineenstorting van de wijnindustrie. De Portugese autoriteiten moedigden emigratie aan, en plantagehouders en koloniale ondernemingen in het Caribisch gebied waren op zoek naar goedkope arbeidskrachten.

De eerste grote groep Madeirezen arriveerde in Brits-Guiana (het huidige Guyana) in 1835. Later volgden migratiestromen naar Trinidad, St. Lucia, Grenada, Jamaica, en in mindere mate naar Curaçao, Aruba en Bonaire, waar ze werkten op plantages, zoutvelden, in de detailhandel en in de opkomende industrie.

== Integratie en identiteit ==
De Madeirezen brachten hun taal (Portugees en Madeirees dialect), katholieke geloof en culinaire tradities mee. Hun familienamen — zoals Pires, Teixeira, Gomes, Fernandes, Henriques en De Souza — zijn vandaag de dag nog terug te vinden in verschillende Caribische landen.

In onder meer Aruba en Curaçao vormden ze hechte gemeenschappen en integreerden geleidelijk met andere bevolkingsgroepen. Er ontstonden ook gemengde huwelijken met mensen van Afrikaanse, inheemse of creoolse achtergrond.

== Bijdragen ==
De Madeirezen en hun nakomelingen droegen bij aan de ontwikkeling van het Caribisch gebied op diverse vlakken:

Landbouw – arbeid op plantages en kleine landbouwbedrijven

Kleine handel – het openen van familiebedrijfjes en buurtwinkels

Religie – betrokkenheid bij de katholieke kerk, bijvoorbeeld als catechisten of gemeenschapsleiders

Eten &amp; cultuur – bijdragen aan de lokale keuken met recepten zoals bacalhau-gerechten en honingtaart (bolo de mel)

== Heden en erfgoed ==
In de hedendaagse Caribische samenlevingen is de Madeirese identiteit grotendeels opgegaan in de nationale identiteit. In Aruba en Curaçao zijn er nog steeds sporen terug te vinden in familienamen, kerkregisters en mondelinge overlevering.

In Guyana en Trinidad bestaan organisaties die het Madeirese erfgoed behouden, zoals de Portuguese Association of Trinidad and Tobago.

== Bronnen (aanbevolen voor Wikipedia)==
*Edward A. Alpers – Portuguese migration in the Caribbean
*Bonham C. Richardson – Caribbean Migrants: Environment and Human Survival
*Archieven van de Madeira-emigratie, Funchal
*National Archives of Guyana
*Mondelinge geschiedenis van afstammelingen van Madeirezen op Aruba en Curaçao

----------------
== Bushiribana ==
Het „piratenkasteel&quot;, zoals eens een Essokaart van Aruba de ruïne van Bushiribana bij Boca Mahos heeft genoemd, werd gebouwd in 1874 als een goudwasserij. Van 1854 tot 1868 had Concessie de Jongh van Den Haag de beschikking over de goudvelden van Aruba. Maar deze heeft er niet hard gewerkt. Na 1867 ett wel iot 1872 was de concessie verleend aan Isola, Ricket &amp; Co, New Vork, een Amerikaanse maatschappij dus. Zij werkte nog voïgens de primitieve methode: bij de mijnen zelf ter plaatste de stenen kapot slaan, ziften en wassen.

Isola, merkwaardigerwijze bij de oude goudmijnwerkers alleen bekend als Isalo, werkte behalve op de reeds genoemde plaatsen Westpunt en omgeving van Rooi Fluit ook nog in de omgeving van Sero Cristal en bij Sero Moskita en Tres Cp.bez aan de noordoostkant van het eiland. In 1870 kwamen te Sero Moskita nog een paar goudmijnwerkers om het leven door het instorten van de mijn, namelijk Luis Rivero en Pedro Farro. Van 1872 tot 1881 was de goudconcessie verleend aan een Engelse maatschappij Aruba Island Goldmining Company, London, \

Deze maatschappij bouwde de goudwasserij van Bushiribana in 1874, waarbij de bekende Arubaanse metselaar Aiexander Donati met enkele Curacaose metselaars het romantische stenen gevaarte r&gt;ptrok. Hijskranen van houten balken moesten de zware stenen op hun plaats bree{ gen. In deze fabriek ging men &amp; stampmolens werken om de fijn te malen. Het Engelse personyj van deze maatschappij, dat voot groot gedeelte daar in de buurt v , de goudwasserij woonde, best&quot; &quot; volgens do herinnering van de °^ Arubaanse 

--------------
{{Databox}}
'''Pago Pago''' ta 
{{Appendix}}

[[:Kategoria:Oseania]]
--------------
{{infobox luga den pais| variante = c
| tipo = Siudat
| nomber = Ginebra
| pais = {{SUI}}
| multi_imagen = {{multiple image
  | total_width              = {{Infobox/afbeeldingbreedte}}
  |perrow = 1/2/1
  |border = infobox
  |image1 = UN Building A Southern Lawn.jpg
  |caption1 = Palais des Nations
  |image2 = ReformationsdenkmalGenf1.jpg
  |caption2 = Monumento di Reformacion
  |image3 = Geneve 2005 001 Ork.ch.jpg
  |caption3 = Siudat ku Lago Ginebra
}}
| zoom = 5
}}
 
{{Commonscat|Ginebra}}
{{Appendix}}

[[:Category:Siudadnan]]
[[:Category:Suisa]]

-----------
{{Multiple image
| header_align      = 
| header            = 
| align             = center 
| image1            = Redonda Day.JPG
| image2            = Redonda west cliffs.JPG
| image3            = Stone building on Redonda.JPG
| caption1          = Bista riba Redonda for di [[Nevis]] ku [[Montserrat]] den fondo
| caption2          = Barankanan den laman na banda west
| caption3          = Kas riba Redona
| caption_align     = center
| width1            = 
| width2            = 
| width3            =
| total_width       = 500
| direction         = horizontal
}}

{{Commonscat}}
{{Appendix}}

[[Category:Isla]]
[[Category:Antigua y Barbuda]]
-----------------------
{{Commonscat}}
{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =66396157|titulo=Antwerpen (stad)}}
{{References}}
}}

[[Category:Siudadnan]]
[[Category:Bélgika]]
-------------------
{{Databox}}

--------------------

==Uitbreiding Boneiru ==
=== Demografia ===
E [[idioma ofisial]] ta [[Hulandes]]. [[Papiamentu]] i [[Ingles]] tambe ta wordu rekonosí komo idioma ofisial den trafiko legal i administrativo, enseñansa, bida sosio-ekonomiko i hustisia.&lt;ref&gt;[https://www.rijksoverheid.nl/onderwerpen/erkende-talen/vraag-en-antwoord/erkende-talen-nederland Erkende talen Nederland], Rijksoverheid&lt;/ref&gt; Di e poblashon 64% ta papia Papiamentu na kas, i 15% Hulandes, 15% [[Spaño]] i 5% Ingles. Mayoria di e hablado di Papiamentu ta papia tambe Hulandes, Ingles i Spaño. Na Boneiru ta uza e [[Ortografia di papiamentu|ortografia fonétiko]] di Papiamentu, no esun di Aruba (etimologiko). 

Un partikuliaridat di e Papiamentu di Boneiru ta sufigo dialect van Bonaire is dat de uitgang -mentu/-mento, die in deze taal veel voorkomt, er wordt uitgesproken als -men (&quot;Papiamen&quot;) Andere voorbeelden zijn kas (huis) Bonairiaans dialect: (Ka) voorbeeld in een vorm van een zin, mi ta bai kas (ik ga naar huis) Bonairiaans dialect (m'a bai ka) E residentenan di Boneiru ta uza hopi abreviashon ora di papia. Na e islanan hermana Curaçao en Aruba nan ta yama esaki ''korta palabra'', papiamentu abreviá.

=== Luganan mas pobla ===
[[File:Catholic church in Rincon (Bonaire 2014) (15073092343).jpg|thumb|St. Louis Bertrand a Catholic church in Rincon, Bonaire]] E streya riba bandera di Boneiru tin seis punta, representando e seis bario antiguo di Boneiru. 

The star on Bonaire's flag has six points, representing the six original settlements. Due to population growth and building expansion, five of them have grown together with the capital Kralendijk. Only Rincon, the oldest settlement on the island, located in the northern half, remained an independent village. In addition to these nuclei, a number of new districts have been added over the years. Behind Kralendijk, against the hill, are the Republiek and Santa Barbara districts. Behind Santa Barbara, on the coast, is the luxurious new district of Sabadeco (Santa Barbara Development Corporation). Beyond the airport, in the direction of the salt flats, is the neighbourhood of [[Belnem]], named after [[Harry Belafonte]]. The population of as 2017 is distributed in the old towns and districts as follows:&lt;ref name=&quot;pop&quot;/&gt;

* Kralendijk with a total of 10,620 inhabitants.&lt;ref name=&quot;pop&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.cbs.nl/nl-nl/maatwerk/2018/17/bonaire-bevolkingscijfers-per-buurt |title=Bonaire, bevolkingscijfers per buurt|website=Centraal Bureau voor de Statistiek|access-date=2 May 2021|year=2017|language=nl|quote=Sum of Entrejol (Antriol), Nikiboko, Noord Saliña, Playa and Tera Kora}}&lt;/ref&gt;
* Playa (centre of Kralendijk) with 2,571 inhabitants&lt;ref name=&quot;pop&quot;/&gt;
* Tera Kora with 1,568 inhabitants&lt;ref name=&quot;pop&quot;/&gt;
* Nikiboko with 3,058 inhabitants&lt;ref name=&quot;pop&quot;/&gt;
* [[Antriol]] with 3,811 inhabitants&lt;ref name=&quot;pop&quot;/&gt;
* Nort di Saliña with 1,217 inhabitants&lt;ref name=&quot;pop&quot;/&gt;
* Rincon with 1,875 inhabitants&lt;ref name=&quot;pop&quot;/&gt;

---
De officiële taal is het Nederlands. Papiaments en Engels worden tevens erkend als officiële taal in het rechts- en bestuurlijk verkeer, onderwijs, sociaal-economisch leven en de rechtspraak.[9] Van de bevolking spreekt 64% thuis Papiaments] (een zelfstandige creoolse taal met voornamelijk invloeden uit het Spaans en het Portugees, daarnaast veel invloed van het Nederlands, Engels, Frans, alsmede Indiaanse en West-Afrikaanse talen) en 15% Nederlands, 15% Spaans en 5% Engels. De meeste Papiamentstaligen spreken ook Nederlands, Engels en Spaans. Op Bonaire gebruikt men de fonetische spelling van het Papiaments, niet de Arubaanse (etymologische). Een bijzonderheid in het dialect van Bonaire is dat de uitgang -mentu/-mento, die in deze taal veel voorkomt, er wordt uitgesproken als -men (&quot;Papiamen&quot;) Andere voorbeelden zijn kas (huis) Bonairiaans dialect: (Ka) voorbeeld in een vorm van een zin, mi ta bai kas (ik ga naar huis) Bonairiaans dialect (m'a bai ka) De bewoners van Bonaire gebruiken veel afkortingen als ze aan het praten zijn. Op de buureilanden Curaçao en Aruba noemt men dit korta palabra, verkorte spraak.


The population is estimated to be 20,104 in 2019. Most of its inhabitants are biracial, the product of European and African intermarriage. However, a significant part of the population has a variety of origins, including the Netherlands, Dominican Republic, Venezuela, Colombia, Suriname and the United States, among others.

=== Luganan mas pobla ===
[[File:Catholic church in Rincon (Bonaire 2014) (15073092343).jpg|thumb|St. Louis Bertrand a Catholic church in Rincon, Bonaire]] E streya riba bandera di Boneiru tin seis punta, representando e seis bario antiguo di Boneiru. 

The star on Bonaire's flag has six points, representing the six original settlements. Due to population growth and building expansion, five of them have grown together with the capital Kralendijk. Only Rincon, the oldest settlement on the island, located in the northern half, remained an independent village. In addition to these nuclei, a number of new districts have been added over the years. Behind Kralendijk, against the hill, are the Republiek and Santa Barbara districts. Behind Santa Barbara, on the coast, is the luxurious new district of Sabadeco (Santa Barbara Development Corporation). Beyond the airport, in the direction of the salt flats, is the neighbourhood of [[Belnem]], named after [[Harry Belafonte]]. The population of as 2017 is distributed in the old towns and districts as follows:&lt;ref name=&quot;pop&quot;/&gt;

* Kralendijk with a total of 10,620 inhabitants.&lt;ref name=&quot;pop&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.cbs.nl/nl-nl/maatwerk/2018/17/bonaire-bevolkingscijfers-per-buurt |title=Bonaire, bevolkingscijfers per buurt|website=Centraal Bureau voor de Statistiek|access-date=2 May 2021|year=2017|language=nl|quote=Sum of Entrejol (Antriol), Nikiboko, Noord Saliña, Playa and Tera Kora}}&lt;/ref&gt;
* Playa (centre of Kralendijk) with 2,571 inhabitants&lt;ref name=&quot;pop&quot;/&gt;
* Tera Kora with 1,568 inhabitants&lt;ref name=&quot;pop&quot;/&gt;
* Nikiboko with 3,058 inhabitants&lt;ref name=&quot;pop&quot;/&gt;
* [[Antriol]] with 3,811 inhabitants&lt;ref name=&quot;pop&quot;/&gt;
* Nort di Saliña with 1,217 inhabitants&lt;ref name=&quot;pop&quot;/&gt;
* Rincon with 1,875 inhabitants&lt;ref name=&quot;pop&quot;/&gt;

nl.wiki Bonaire heeft 20.104 inwoners volgens de telling van 2019.[1] In 2001 had 86% van de bevolking de Nederlandse nationaliteit, maar was slechts 52% op het eiland zelf geboren.[8] Naast veel mensen van de andere eilanden Curaçao en Aruba, uit Nederland en de buurlanden Venezuela en Colombia wonen er veel mensen uit de Dominicaanse Republiek, grotendeels arbeidsmigranten.

De overgrote meerderheid van de bevolking is rooms-katholiek, (77%). Verder is er een kleine protestantse gemeenschap en is de evangelische gemeenschap sterk in opkomst (zo'n 10% van de bevolking).

De officiële taal is het Nederlands. Papiaments en Engels worden tevens erkend als officiële taal in het rechts- en bestuurlijk verkeer, onderwijs, sociaal-economisch leven en de rechtspraak.[9] Van de bevolking spreekt 64% thuis Papiaments] (een zelfstandige creoolse taal met voornamelijk invloeden uit het Spaans en het Portugees, daarnaast veel invloed van het Nederlands, Engels, Frans, alsmede Indiaanse en West-Afrikaanse talen) en 15% Nederlands, 15% Spaans en 5% Engels. De meeste Papiamentstaligen spreken ook Nederlands, Engels en Spaans. Op Bonaire gebruikt men de fonetische spelling van het Papiaments, niet de Arubaanse (etymologische). Een bijzonderheid in het dialect van Bonaire is dat de uitgang -mentu/-mento, die in deze taal veel voorkomt, er wordt uitgesproken als -men (&quot;Papiamen&quot;) Andere voorbeelden zijn kas (huis) Bonairiaans dialect: (Ka) voorbeeld in een vorm van een zin, mi ta bai kas (ik ga naar huis) Bonairiaans dialect (m'a bai ka) De bewoners van Bonaire gebruiken veel afkortingen als ze aan het praten zijn. Op de buureilanden Curaçao en Aruba noemt men dit korta palabra, verkorte spraak.</text>
      <sha1>kus7c1t51t7o80xql4jg8plcdmdokv4</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>206748</id>
      <parentid>206747</parentid>
      <timestamp>2026-10-12T20:15:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Caribiana</username>
        <id>8320</id>
      </contributor>
      <origin>206748</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="25268" sha1="72e69eayskgjicnyeliyw1w3acpku3w" xml:space="preserve">__NOINDEX__ 
To do:
* Canada: New Brunswick - North West Territories - Prince Edward Island - 
* others: [[Islanan Seychelles]] - [[Isla San Andres]] - [[Isla Providencia]] - [[Islanan Turks &amp; Caicos]] - 
-----------------
{{Variante|c}}
{{Infobox luga den pais| variante = c
| tipo = Bario
| nomber = Hato
| pais = {{NLD}}
| tipo_division_adm = Isla
| division_adm = {{BON}}
| zoom = 13
}}
'''Hato''' ta un bario di [[Kralendijk]], kapital di [[Boneiru]], [[Hulanda Karibense]]. E ta situá serka di e kosta west den e parti nort di e siudat. Te ku 1 di yanüari 2020, e bario tabatin 679 habitante.&lt;ref&gt;[https://www.cbs.nl/nl-nl/maatwerk/2021/20/bonaire-bevolkingsgegevens-per-buurt-2018-2020 CBS]&lt;/ref&gt; E kayanan den e bario  ta hiba nòmber di siudatnan na Hulanda Oropeo, manera Kaya Den Haag, Kaya Groningen, Kaya Alkmaar i Kaya Breda.&lt;ref&gt;[https://bonairevakantieland.nl/steden-en-dorpen/hato-bonaire/ Hato Bonaire], bonairevakantieland.nl&lt;/ref&gt;.

In het gebied zijn veel beschermde bomen.

Desde ananan 2020 tin ekspanshon den e bario, entre otro e proyektonan di bibienda di Fundashon Kas Boneriano, ku ta inklui 68 kas sosial i 48 apartamento.&lt;ref&gt;[https://www.bonaire.nu/nieuws/algemeen/31585/bonaire-breidt-sociale-woningbouw-uit-met-48-appartementen-in-de-wijk-hato Bonaire breidt sociale woningbouw uit met 48 appartementen in de wijk Hato] (1 di mei 2025)&lt;/ref&gt;

{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=pl|oldid =76046529|titulo= Hato (Kralendijk)}}
{{References}}
}}

[[:Kategoria:Boneiru]]

---------------
{{Variante|c}}
{{Infobox luga den pais| variante = c
| tipo = Siudat
| nomber = 
| multi_imagen = {{multiple image
  | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}}
  | perrow = 2
  |direction = 
  |border = infobox
  |image1 = 
  |caption1 = 
  |image2 = 
  |caption2 = 
}}
| pais = {{USA}}
| poblacion = 
| tipo_division_adm =  
| division_adm = 
| zoom = 14
}}
{{Appendix|refs|2=
{{References}}
;Lista di fuente

}}

[[:Kategoria:Siudat den Merka]]

-----------------
{{Variante|c}}
{{Infobox luga den pais| variante = c
| tipo = Isla
| nomber = 
| multi_imagen = {{multiple image
  | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}}
  | perrow = 2
  |direction = 
  |border = infobox
  |image1 = Pseudodiploria strigosa, colonia.jpg
  |caption1 = ''Pseudodiploria strigosa''
  |image2 = Corals 4 Conch Reef 20230713.jpg
  |caption2 = ''Dichocoenia''
}}
| pais = {{SXM}}
| poblacion = 
| tipo_division_adm =  
| division_adm = 
| zoom = 14
}}
----------------
{{multiple image
| width = 200 
| align = right
| direction = vertical
| image1 =Khalk.jpg
| caption1 = Kharg ku tanki di zeta i piernan pa tankero 
| image2 = Kharg oil loading terminal.jpg
| caption2 = Mas di 90% di tur petroleo iraní ta wòrdu eksportá via Kharg.
| caption_align = center
}}
--------------
{{Variante|c}}
{{Infobox luga den pais| variante = c
| tipo = Playa
| nomber = Baya Beach
| imagen = Baya Beach Curacao (213574239).jpeg
| area      = 
| densidad  = 
| pais = {{CUW}}
| tipo_division_adm =  
| division_adm = 
| zoom = 14
}}

{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid =1180549145|titulo= Blue Bay, Curaçao}}
{{References}}
}}

[[:Kategoria:Lugá na Kòrsou]]
------------------
{{Variante|a}}
{{Infobox luga den pais| variante = a
| tipo = Sero
| imagen = 
| descripcion = 
| pais = {{ABW}}
| tipo_division_adm = region 
| division_adm = [[Paradera]]
| zoom = 14
}}
--------------
{{Multiple image
| header_align  = Center
| header        = '''Espesie den Yarari'''
| align         = right 
| image1        = Dauphins tâchetés de la réserve AGOA.jpg
| image2        = Killerwhales jumping.jpg
| image3        = Mother manatee and calf.jpg
| caption1      = Dolfin ''Stenlla attenuata''
| caption2      = Bayena ''Orcinus orca''
| caption3      = Mamifero karibense ''Trichechus manatus''
| caption_align = center
| total_width   = 250
| perrow     = 2/2
}}
---------
{{Variante|c}}
{{Infobox curpa di awa| variante= c
| tipo_awa= Golfo         
| nomber_awa= 
| continente= 
| profundidad_averahe = 
| diepte= 
| hanchura_min= 
| hanchura_max= 
| largura     = 
| imagen3 = 
| descripcion= 
}}
{{Appendix}}
{{Commonscat}}

--------------
{{Variante|c}}
{{Infobox luga den pais| variante = c
| tipo = Region outónomo
| nomber = Galicia
| pais = {{ESP}}
}}

-----------

## Marco legal i delimitashon

* Den e **Caribe** e limites internashonalnan i maritimo ku ta regí pa e islanan di e Reino ta mayormente basá riba ley di Reino i tratado ku estado vecino (p.e. acuerdo ku Venezuela pa delimitá frontera maritima). E Gobierno Hulandes a publicá dokumentonan i dekretunan pa formalisa e limites (por ehempel, dekreet pa EEZ). ([Ministry of Defence][3], [State Department][4])
* Fontenan publiko ku kalkulá e limites (kòmá *Maritime Boundaries Geodatabase* di Flanders Marine Institute / MarineRegions) duna coordenadan i mapas ku ta mustra e zonanan 12-milla i e EEZ den e region. ([Marine Regions][5])
* Pa casonan unda islanan ta mas serka ku otro pais, delimitashon ta basá sovent riba **linia medianal** òf akuerdo bilateral (p.e. cu Venezuela 1978). ([State Department][4], [Marine Regions][5])

---

## Aruba

* **Reklemos generál**: Aruba ta claim e mar territorial te **12 milla náutiko**, tambe por existe un zona kontiguo i un EEZ te 200 milla segun derecho internashonal (UNCLOS) si no ta limitá pa fronteranan kontiguo. ([Index Mundi][6], [United Nations][2])
* **Delimitashon**: Aruba tin fronteranan maritimo resevabe ku paisnan kontiguo i nan a tuma parti di delimitashon ku tratadonan (p.e. e tratado di 1978 ku Venezuela ta relevante pa e region). Pa coordenadan i visualisashon, mapas publiko ku MarineRegions mostra e areas ku correspondé na Aruba. ([Marine Regions][5], [State Department][4])
* **Impakt praktiko**: Aruba, como dependensia del Reino, por administra rekursonan maritimo den su EEZ i regula pesca, eksplorashon i protekshon ambiental dento di e limites ku a keda stablesé. ([United Nations][2])

---
## Curaçao

* **Reklemos generál**: Curaçao tambe tin un **mar territorial de 12 milla** i un EEZ asigná den mapas y dekretonan publiko (loke ta reflehá den datanan geoespaciales disponibel). ([Marine Regions][7])
* **Fronteranan internacionais**: Curaçao a negoesia delimitashon maritimo ku Venezuela y akuerdo esaki ta tokante pa definí e límites suroeste i e posibelnan delimitashon na median line si ta necesario. ([State Department][4])
* **Ecosistema i Saba Bank**: Den e EEZ di Reino Hulandes den Caribe ta inkluí area biologicamente importantenan, manera **Saba Bank** ku ta den aguas di e Caribbean Netherlands pero ta parte di e zonanan maritimo di e Reino; e protekshon i gobernansa di esnan por influí tambe Curaçao via politika regional i akuerdo di gesthon. ([ResearchGate][8], [Marine Regions][9])

---
## Sint Maarten (parte neerlandés)

* **Reklemos generál**: E lado neerlandés di Sint Maarten ta tene un mar territorial standard te **12 milla**; su EEZ formal ta referí den mapas di EEZ pa Sint Maarten. ([Marine Regions][10], [Marine Regions][11])
* **Fronteranan ku Francia**: Sint Maarten ta parte di e ilolan ku ta compartí ku **Saint-Martin** (Franses). Pa e mar bòrdek logiko, habri akuerdo i mapas publiká pa Francia i Hulanda ku ta mustra limites maritimoi y baseline na e isla dividí; franka-neerlandés negoashiòn i kooperashon ta essencial pa manejamentu di e aguas ku ta ser compartí. ([maritimelimits.gouv.fr][12], [Ministry of Defence][3])
* **Uso praktiko**: Pa aktivitadnan di pesca, turismo marino (cruise, snorkeling), i regulashon di seguridad, e autoridatnan lokal y Reino coordina en basamentu di e leis i akuerdo aplikabel. ([Ministry of Defence][3], [United Nations][2])

---

## Asuntu praktiko i aktuashon

* **Eksplorashon i rekursos**: Detrás di e delimitashon a keda un interés praktiko — kontrol riba pesca, petróleo/gas potensial, protekshon di biodiversidat marino y regulashon di transit maritimo. E Reino a stablesé leis y dekretonan pa administrá e zonanan den accordo ku UNCLOS. ([United Nations][2], [Ministry of Defence][1])
* **Mapas y datos**: Pa ver mapas i coordenadan konkreto bo por konsultá **MarineRegions** (Flanders Marine Institute) of e publikashon oficial di govèrno Hulandes (Hydrography / Defense) ku tin fichanan riba maritime limits den Caribe. ([Marine Regions][5], [Ministry of Defence][3])

---
## Fuentes selektá (pa komprondé i verifikashon)

* Defensie.nl — *Maritime boundaries of the Caribbean part of the Kingdom* (overview di leis i delimitashon). ([Ministry of Defence][3])
* Flanders Marine Institute / MarineRegions — fichanan EEZ i territorial sea (Aruba, Curaçao, Sint Maarten). ([Marine Regions][5], [Marine Regions][10])
* UN / Decree on Exclusive Economic Zone — dokumentu legal riba EEZ (Reino). ([United Nations][2])
* US State Department / treaty references — notas riba tratado di delimitashon Nederland–Venezuela (1978). ([State Department][4])
* Research / Saba Bank summaries (biological importance inside Dutch Caribbean EEZ). ([ResearchGate][8])

Kier bo ku mi agrega mapas i coordenadan konkreto pa Aruba, Curaçao i Sint Maarten awor?

[1]: https://english.defensie.nl/topics/hydrography/maritime-limits-and-boundaries?utm_source=chatgpt.com &quot;Maritime limits and boundaries | Hydrography&quot;
[2]: https://www.un.org/depts/los/LEGISLATIONANDTREATIES/PDFFILES/NLD_EEZ_decree2010.pdf? &quot;Exclusive Economic Zone of the Part of the Kingdom&quot;
[3]: https://english.defensie.nl/topics/hydrography/maritime-limits-and-boundaries/maritime-boundaries-of-the-caribbean-part-of-the-kingdom? &quot;Maritime boundaries of the Caribbean part of the Kingdom&quot;
[4]: https://www.state.gov/wp-content/uploads/2019/12/LIS-105.pdf? &quot;maritime boundaries: colombia – dominican republic and&quot;
[5]: https://www.marineregions.org/eezdetails.php?mrgid=26519&amp; &quot;Aruba · MRGID 26519&quot;
[6]: https://www.indexmundi.com/aruba/maritime_claims.html? &quot;Aruba Maritime claims - Geography&quot;
[7]: https://www.marineregions.org/eezdetails.php?mrgid=26517&amp; &quot;Curaçao · MRGID 26517&quot;
[8]: https://www.researchgate.net/figure/Maritime-boundaries-ABC-islands-Appendix-1-from-Besluit-grenzen-exclusieve-economische_fig6_48185027? &quot;Maritime boundaries ABC islands (Appendix 1 from \&quot;Besluit grenzen... | Download Scientific Diagram&quot;
[9]: https://www.marineregions.org/gazetteer.php?id=26517&amp;p=details&amp; &quot;Dutch Exclusive Economic Zone (Curaçao) (EEZ)&quot;
[10]: https://marineregions.org/gazetteer.php/gazetteer.php?id=21803&amp;p=details&amp; &quot;Dutch Exclusive Economic Zone (Sint-Maarten) (EEZ)&quot;
[11]: https://www.marineregions.org/eezdetails.php?mrgid=21803&amp; &quot;Sint-Maarten · MRGID 21803&quot;
[12]: https://maritimelimits.gouv.fr/sites/default/files/2023-03/EN_St_Martin.pdf? &quot;FRENCH MARITIME SPACES OF SAINT-MARTIN AND ...&quot;
--------------
{{Multiple image
| header_align  = 
| header        = 
| align         = center 
| image1        = LopedeVega.jpg
| image2        = Quevedo (copia de Velázquez).jpg
| image3        = Tirso de molina.jpg
| image4        = Diego Rodríguez de Silva y Velázquez - Luis de Góngora y Argote - Google Art Project.jpg
| caption1      = Lope de Vega
| caption2      = Francisco de Quevedo
| caption3      = Tirso de Molina 
| caption4      = Luis de Góngora
| caption_align = center
| total_width = 250
| perrow      = 2/2
}}
-----------------

==Madeirezen in het Caribisch gebied==
De term Madeirezen in het Caribisch gebied verwijst naar mensen van oorsprong afkomstig van de Portugese eilandengroep Madeira, die in de 19e eeuw naar het Caribisch gebied emigreerden. Ze vestigden zich onder meer in Guyana, Suriname, Trinidad, Curaçao, Aruba, Bonaire, Saint Vincent en Grenada.

== Migratiegeschiedenis ==
Vanaf het midden van de 19e eeuw werden veel inwoners van Madeira geconfronteerd met armoede, hongersnood, werkloosheid en landbouwcrises, waaronder de ineenstorting van de wijnindustrie. De Portugese autoriteiten moedigden emigratie aan, en plantagehouders en koloniale ondernemingen in het Caribisch gebied waren op zoek naar goedkope arbeidskrachten.

De eerste grote groep Madeirezen arriveerde in Brits-Guiana (het huidige Guyana) in 1835. Later volgden migratiestromen naar Trinidad, St. Lucia, Grenada, Jamaica, en in mindere mate naar Curaçao, Aruba en Bonaire, waar ze werkten op plantages, zoutvelden, in de detailhandel en in de opkomende industrie.

== Integratie en identiteit ==
De Madeirezen brachten hun taal (Portugees en Madeirees dialect), katholieke geloof en culinaire tradities mee. Hun familienamen — zoals Pires, Teixeira, Gomes, Fernandes, Henriques en De Souza — zijn vandaag de dag nog terug te vinden in verschillende Caribische landen.

In onder meer Aruba en Curaçao vormden ze hechte gemeenschappen en integreerden geleidelijk met andere bevolkingsgroepen. Er ontstonden ook gemengde huwelijken met mensen van Afrikaanse, inheemse of creoolse achtergrond.

== Bijdragen ==
De Madeirezen en hun nakomelingen droegen bij aan de ontwikkeling van het Caribisch gebied op diverse vlakken:

Landbouw – arbeid op plantages en kleine landbouwbedrijven

Kleine handel – het openen van familiebedrijfjes en buurtwinkels

Religie – betrokkenheid bij de katholieke kerk, bijvoorbeeld als catechisten of gemeenschapsleiders

Eten &amp; cultuur – bijdragen aan de lokale keuken met recepten zoals bacalhau-gerechten en honingtaart (bolo de mel)

== Heden en erfgoed ==
In de hedendaagse Caribische samenlevingen is de Madeirese identiteit grotendeels opgegaan in de nationale identiteit. In Aruba en Curaçao zijn er nog steeds sporen terug te vinden in familienamen, kerkregisters en mondelinge overlevering.

In Guyana en Trinidad bestaan organisaties die het Madeirese erfgoed behouden, zoals de Portuguese Association of Trinidad and Tobago.

== Bronnen (aanbevolen voor Wikipedia)==
*Edward A. Alpers – Portuguese migration in the Caribbean
*Bonham C. Richardson – Caribbean Migrants: Environment and Human Survival
*Archieven van de Madeira-emigratie, Funchal
*National Archives of Guyana
*Mondelinge geschiedenis van afstammelingen van Madeirezen op Aruba en Curaçao

----------------
== Bushiribana ==
Het „piratenkasteel&quot;, zoals eens een Essokaart van Aruba de ruïne van Bushiribana bij Boca Mahos heeft genoemd, werd gebouwd in 1874 als een goudwasserij. Van 1854 tot 1868 had Concessie de Jongh van Den Haag de beschikking over de goudvelden van Aruba. Maar deze heeft er niet hard gewerkt. Na 1867 ett wel iot 1872 was de concessie verleend aan Isola, Ricket &amp; Co, New Vork, een Amerikaanse maatschappij dus. Zij werkte nog voïgens de primitieve methode: bij de mijnen zelf ter plaatste de stenen kapot slaan, ziften en wassen.

Isola, merkwaardigerwijze bij de oude goudmijnwerkers alleen bekend als Isalo, werkte behalve op de reeds genoemde plaatsen Westpunt en omgeving van Rooi Fluit ook nog in de omgeving van Sero Cristal en bij Sero Moskita en Tres Cp.bez aan de noordoostkant van het eiland. In 1870 kwamen te Sero Moskita nog een paar goudmijnwerkers om het leven door het instorten van de mijn, namelijk Luis Rivero en Pedro Farro. Van 1872 tot 1881 was de goudconcessie verleend aan een Engelse maatschappij Aruba Island Goldmining Company, London, \

Deze maatschappij bouwde de goudwasserij van Bushiribana in 1874, waarbij de bekende Arubaanse metselaar Aiexander Donati met enkele Curacaose metselaars het romantische stenen gevaarte r&gt;ptrok. Hijskranen van houten balken moesten de zware stenen op hun plaats bree{ gen. In deze fabriek ging men &amp; stampmolens werken om de fijn te malen. Het Engelse personyj van deze maatschappij, dat voot groot gedeelte daar in de buurt v , de goudwasserij woonde, best&quot; &quot; volgens do herinnering van de °^ Arubaanse 

--------------
{{Databox}}
'''Pago Pago''' ta 
{{Appendix}}

[[:Kategoria:Oseania]]
--------------
{{infobox luga den pais| variante = c
| tipo = Siudat
| nomber = Ginebra
| pais = {{SUI}}
| multi_imagen = {{multiple image
  | total_width              = {{Infobox/afbeeldingbreedte}}
  |perrow = 1/2/1
  |border = infobox
  |image1 = UN Building A Southern Lawn.jpg
  |caption1 = Palais des Nations
  |image2 = ReformationsdenkmalGenf1.jpg
  |caption2 = Monumento di Reformacion
  |image3 = Geneve 2005 001 Ork.ch.jpg
  |caption3 = Siudat ku Lago Ginebra
}}
| zoom = 5
}}
 
{{Commonscat|Ginebra}}
{{Appendix}}

[[:Category:Siudadnan]]
[[:Category:Suisa]]

-----------
{{Multiple image
| header_align      = 
| header            = 
| align             = center 
| image1            = Redonda Day.JPG
| image2            = Redonda west cliffs.JPG
| image3            = Stone building on Redonda.JPG
| caption1          = Bista riba Redonda for di [[Nevis]] ku [[Montserrat]] den fondo
| caption2          = Barankanan den laman na banda west
| caption3          = Kas riba Redona
| caption_align     = center
| width1            = 
| width2            = 
| width3            =
| total_width       = 500
| direction         = horizontal
}}

{{Commonscat}}
{{Appendix}}

[[Category:Isla]]
[[Category:Antigua y Barbuda]]
-----------------------
{{Commonscat}}
{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =66396157|titulo=Antwerpen (stad)}}
{{References}}
}}

[[Category:Siudadnan]]
[[Category:Bélgika]]
-------------------
{{Databox}}

--------------------

==Uitbreiding Boneiru ==
=== Demografia ===
E [[idioma ofisial]] ta [[Hulandes]]. [[Papiamentu]] i [[Ingles]] tambe ta wordu rekonosí komo idioma ofisial den trafiko legal i administrativo, enseñansa, bida sosio-ekonomiko i hustisia.&lt;ref&gt;[https://www.rijksoverheid.nl/onderwerpen/erkende-talen/vraag-en-antwoord/erkende-talen-nederland Erkende talen Nederland], Rijksoverheid&lt;/ref&gt; Di e poblashon 64% ta papia Papiamentu na kas, i 15% Hulandes, 15% [[Spaño]] i 5% Ingles. Mayoria di e hablado di Papiamentu ta papia tambe Hulandes, Ingles i Spaño. Na Boneiru ta uza e [[Ortografia di papiamentu|ortografia fonétiko]] di Papiamentu, no esun di Aruba (etimologiko). 

Un partikuliaridat di e Papiamentu di Boneiru ta sufigo dialect van Bonaire is dat de uitgang -mentu/-mento, die in deze taal veel voorkomt, er wordt uitgesproken als -men (&quot;Papiamen&quot;) Andere voorbeelden zijn kas (huis) Bonairiaans dialect: (Ka) voorbeeld in een vorm van een zin, mi ta bai kas (ik ga naar huis) Bonairiaans dialect (m'a bai ka) E residentenan di Boneiru ta uza hopi abreviashon ora di papia. Na e islanan hermana Curaçao en Aruba nan ta yama esaki ''korta palabra'', papiamentu abreviá.

=== Luganan mas pobla ===
[[File:Catholic church in Rincon (Bonaire 2014) (15073092343).jpg|thumb|St. Louis Bertrand a Catholic church in Rincon, Bonaire]] E streya riba bandera di Boneiru tin seis punta, representando e seis bario antiguo di Boneiru. 

The star on Bonaire's flag has six points, representing the six original settlements. Due to population growth and building expansion, five of them have grown together with the capital Kralendijk. Only Rincon, the oldest settlement on the island, located in the northern half, remained an independent village. In addition to these nuclei, a number of new districts have been added over the years. Behind Kralendijk, against the hill, are the Republiek and Santa Barbara districts. Behind Santa Barbara, on the coast, is the luxurious new district of Sabadeco (Santa Barbara Development Corporation). Beyond the airport, in the direction of the salt flats, is the neighbourhood of [[Belnem]], named after [[Harry Belafonte]]. The population of as 2017 is distributed in the old towns and districts as follows:&lt;ref name=&quot;pop&quot;/&gt;

* Kralendijk with a total of 10,620 inhabitants.&lt;ref name=&quot;pop&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.cbs.nl/nl-nl/maatwerk/2018/17/bonaire-bevolkingscijfers-per-buurt |title=Bonaire, bevolkingscijfers per buurt|website=Centraal Bureau voor de Statistiek|access-date=2 May 2021|year=2017|language=nl|quote=Sum of Entrejol (Antriol), Nikiboko, Noord Saliña, Playa and Tera Kora}}&lt;/ref&gt;
* Playa (centre of Kralendijk) with 2,571 inhabitants&lt;ref name=&quot;pop&quot;/&gt;
* Tera Kora with 1,568 inhabitants&lt;ref name=&quot;pop&quot;/&gt;
* Nikiboko with 3,058 inhabitants&lt;ref name=&quot;pop&quot;/&gt;
* [[Antriol]] with 3,811 inhabitants&lt;ref name=&quot;pop&quot;/&gt;
* Nort di Saliña with 1,217 inhabitants&lt;ref name=&quot;pop&quot;/&gt;
* Rincon with 1,875 inhabitants&lt;ref name=&quot;pop&quot;/&gt;

---
De officiële taal is het Nederlands. Papiaments en Engels worden tevens erkend als officiële taal in het rechts- en bestuurlijk verkeer, onderwijs, sociaal-economisch leven en de rechtspraak.[9] Van de bevolking spreekt 64% thuis Papiaments] (een zelfstandige creoolse taal met voornamelijk invloeden uit het Spaans en het Portugees, daarnaast veel invloed van het Nederlands, Engels, Frans, alsmede Indiaanse en West-Afrikaanse talen) en 15% Nederlands, 15% Spaans en 5% Engels. De meeste Papiamentstaligen spreken ook Nederlands, Engels en Spaans. Op Bonaire gebruikt men de fonetische spelling van het Papiaments, niet de Arubaanse (etymologische). Een bijzonderheid in het dialect van Bonaire is dat de uitgang -mentu/-mento, die in deze taal veel voorkomt, er wordt uitgesproken als -men (&quot;Papiamen&quot;) Andere voorbeelden zijn kas (huis) Bonairiaans dialect: (Ka) voorbeeld in een vorm van een zin, mi ta bai kas (ik ga naar huis) Bonairiaans dialect (m'a bai ka) De bewoners van Bonaire gebruiken veel afkortingen als ze aan het praten zijn. Op de buureilanden Curaçao en Aruba noemt men dit korta palabra, verkorte spraak.


The population is estimated to be 20,104 in 2019. Most of its inhabitants are biracial, the product of European and African intermarriage. However, a significant part of the population has a variety of origins, including the Netherlands, Dominican Republic, Venezuela, Colombia, Suriname and the United States, among others.

=== Luganan mas pobla ===
[[File:Catholic church in Rincon (Bonaire 2014) (15073092343).jpg|thumb|St. Louis Bertrand a Catholic church in Rincon, Bonaire]] E streya riba bandera di Boneiru tin seis punta, representando e seis bario antiguo di Boneiru. 

The star on Bonaire's flag has six points, representing the six original settlements. Due to population growth and building expansion, five of them have grown together with the capital Kralendijk. Only Rincon, the oldest settlement on the island, located in the northern half, remained an independent village. In addition to these nuclei, a number of new districts have been added over the years. Behind Kralendijk, against the hill, are the Republiek and Santa Barbara districts. Behind Santa Barbara, on the coast, is the luxurious new district of Sabadeco (Santa Barbara Development Corporation). Beyond the airport, in the direction of the salt flats, is the neighbourhood of [[Belnem]], named after [[Harry Belafonte]]. The population of as 2017 is distributed in the old towns and districts as follows:&lt;ref name=&quot;pop&quot;/&gt;

* Kralendijk with a total of 10,620 inhabitants.&lt;ref name=&quot;pop&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.cbs.nl/nl-nl/maatwerk/2018/17/bonaire-bevolkingscijfers-per-buurt |title=Bonaire, bevolkingscijfers per buurt|website=Centraal Bureau voor de Statistiek|access-date=2 May 2021|year=2017|language=nl|quote=Sum of Entrejol (Antriol), Nikiboko, Noord Saliña, Playa and Tera Kora}}&lt;/ref&gt;
* Playa (centre of Kralendijk) with 2,571 inhabitants&lt;ref name=&quot;pop&quot;/&gt;
* Tera Kora with 1,568 inhabitants&lt;ref name=&quot;pop&quot;/&gt;
* Nikiboko with 3,058 inhabitants&lt;ref name=&quot;pop&quot;/&gt;
* [[Antriol]] with 3,811 inhabitants&lt;ref name=&quot;pop&quot;/&gt;
* Nort di Saliña with 1,217 inhabitants&lt;ref name=&quot;pop&quot;/&gt;
* Rincon with 1,875 inhabitants&lt;ref name=&quot;pop&quot;/&gt;

nl.wiki Bonaire heeft 20.104 inwoners volgens de telling van 2019.[1] In 2001 had 86% van de bevolking de Nederlandse nationaliteit, maar was slechts 52% op het eiland zelf geboren.[8] Naast veel mensen van de andere eilanden Curaçao en Aruba, uit Nederland en de buurlanden Venezuela en Colombia wonen er veel mensen uit de Dominicaanse Republiek, grotendeels arbeidsmigranten.

De overgrote meerderheid van de bevolking is rooms-katholiek, (77%). Verder is er een kleine protestantse gemeenschap en is de evangelische gemeenschap sterk in opkomst (zo'n 10% van de bevolking).

De officiële taal is het Nederlands. Papiaments en Engels worden tevens erkend als officiële taal in het rechts- en bestuurlijk verkeer, onderwijs, sociaal-economisch leven en de rechtspraak.[9] Van de bevolking spreekt 64% thuis Papiaments] (een zelfstandige creoolse taal met voornamelijk invloeden uit het Spaans en het Portugees, daarnaast veel invloed van het Nederlands, Engels, Frans, alsmede Indiaanse en West-Afrikaanse talen) en 15% Nederlands, 15% Spaans en 5% Engels. De meeste Papiamentstaligen spreken ook Nederlands, Engels en Spaans. Op Bonaire gebruikt men de fonetische spelling van het Papiaments, niet de Arubaanse (etymologische). Een bijzonderheid in het dialect van Bonaire is dat de uitgang -mentu/-mento, die in deze taal veel voorkomt, er wordt uitgesproken als -men (&quot;Papiamen&quot;) Andere voorbeelden zijn kas (huis) Bonairiaans dialect: (Ka) voorbeeld in een vorm van een zin, mi ta bai kas (ik ga naar huis) Bonairiaans dialect (m'a bai ka) De bewoners van Bonaire gebruiken veel afkortingen als ze aan het praten zijn. Op de buureilanden Curaçao en Aruba noemt men dit korta palabra, verkorte spraak.</text>
      <sha1>72e69eayskgjicnyeliyw1w3acpku3w</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>206749</id>
      <parentid>206748</parentid>
      <timestamp>2026-10-12T20:16:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Caribiana</username>
        <id>8320</id>
      </contributor>
      <origin>206749</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="25292" sha1="b9ne0n7ej3lmakxo5dqm5vh0zuiqye2" xml:space="preserve">__NOINDEX__ 
To do:
* Canada: New Brunswick - North West Territories - Prince Edward Island - 
* others: [[Islanan Seychelles]] - [[Isla San Andres]] - [[Isla Providencia]] - [[Islanan Turks &amp; Caicos]] - 
-----------------
{{Variante|c}}
{{Infobox luga den pais| variante = c
| tipo = Bario
| nomber = Hato
| pais = {{NLD}}
| tipo_division_adm = Isla
| division_adm = {{BON}}
| zoom = 13
}}
'''Hato''' ta un bario di [[Kralendijk]], kapital di [[Boneiru]], [[Hulanda Karibense]]. E ta situá serka di e kosta west den e parti nort di e siudat. Te ku 1 di yanüari 2020, e bario tabatin 679 habitante.&lt;ref&gt;[https://www.cbs.nl/nl-nl/maatwerk/2021/20/bonaire-bevolkingsgegevens-per-buurt-2018-2020 CBS]&lt;/ref&gt; E kayanan den e bario  ta hiba nòmber di siudatnan na Hulanda Oropeo, manera Kaya Den Haag, Kaya Groningen, Kaya Alkmaar i Kaya Breda.&lt;ref name=&quot;Hato&quot;&gt;[https://bonairevakantieland.nl/steden-en-dorpen/hato-bonaire/ Hato Bonaire], bonairevakantieland.nl&lt;/ref&gt;.

Tin hopi palu protehá den e área.&lt;ref name=&quot;Hato&quot;/&gt;

Desde ananan 2020 tin ekspanshon den e bario, entre otro e proyektonan di bibienda di Fundashon Kas Boneriano, ku ta inklui 68 kas sosial i 48 apartamento.&lt;ref&gt;[https://www.bonaire.nu/nieuws/algemeen/31585/bonaire-breidt-sociale-woningbouw-uit-met-48-appartementen-in-de-wijk-hato Bonaire breidt sociale woningbouw uit met 48 appartementen in de wijk Hato] (1 di mei 2025)&lt;/ref&gt;

{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=pl|oldid =76046529|titulo= Hato (Kralendijk)}}
{{References}}
}}

[[:Kategoria:Boneiru]]

---------------
{{Variante|c}}
{{Infobox luga den pais| variante = c
| tipo = Siudat
| nomber = 
| multi_imagen = {{multiple image
  | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}}
  | perrow = 2
  |direction = 
  |border = infobox
  |image1 = 
  |caption1 = 
  |image2 = 
  |caption2 = 
}}
| pais = {{USA}}
| poblacion = 
| tipo_division_adm =  
| division_adm = 
| zoom = 14
}}
{{Appendix|refs|2=
{{References}}
;Lista di fuente

}}

[[:Kategoria:Siudat den Merka]]

-----------------
{{Variante|c}}
{{Infobox luga den pais| variante = c
| tipo = Isla
| nomber = 
| multi_imagen = {{multiple image
  | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}}
  | perrow = 2
  |direction = 
  |border = infobox
  |image1 = Pseudodiploria strigosa, colonia.jpg
  |caption1 = ''Pseudodiploria strigosa''
  |image2 = Corals 4 Conch Reef 20230713.jpg
  |caption2 = ''Dichocoenia''
}}
| pais = {{SXM}}
| poblacion = 
| tipo_division_adm =  
| division_adm = 
| zoom = 14
}}
----------------
{{multiple image
| width = 200 
| align = right
| direction = vertical
| image1 =Khalk.jpg
| caption1 = Kharg ku tanki di zeta i piernan pa tankero 
| image2 = Kharg oil loading terminal.jpg
| caption2 = Mas di 90% di tur petroleo iraní ta wòrdu eksportá via Kharg.
| caption_align = center
}}
--------------
{{Variante|c}}
{{Infobox luga den pais| variante = c
| tipo = Playa
| nomber = Baya Beach
| imagen = Baya Beach Curacao (213574239).jpeg
| area      = 
| densidad  = 
| pais = {{CUW}}
| tipo_division_adm =  
| division_adm = 
| zoom = 14
}}

{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid =1180549145|titulo= Blue Bay, Curaçao}}
{{References}}
}}

[[:Kategoria:Lugá na Kòrsou]]
------------------
{{Variante|a}}
{{Infobox luga den pais| variante = a
| tipo = Sero
| imagen = 
| descripcion = 
| pais = {{ABW}}
| tipo_division_adm = region 
| division_adm = [[Paradera]]
| zoom = 14
}}
--------------
{{Multiple image
| header_align  = Center
| header        = '''Espesie den Yarari'''
| align         = right 
| image1        = Dauphins tâchetés de la réserve AGOA.jpg
| image2        = Killerwhales jumping.jpg
| image3        = Mother manatee and calf.jpg
| caption1      = Dolfin ''Stenlla attenuata''
| caption2      = Bayena ''Orcinus orca''
| caption3      = Mamifero karibense ''Trichechus manatus''
| caption_align = center
| total_width   = 250
| perrow     = 2/2
}}
---------
{{Variante|c}}
{{Infobox curpa di awa| variante= c
| tipo_awa= Golfo         
| nomber_awa= 
| continente= 
| profundidad_averahe = 
| diepte= 
| hanchura_min= 
| hanchura_max= 
| largura     = 
| imagen3 = 
| descripcion= 
}}
{{Appendix}}
{{Commonscat}}

--------------
{{Variante|c}}
{{Infobox luga den pais| variante = c
| tipo = Region outónomo
| nomber = Galicia
| pais = {{ESP}}
}}

-----------

## Marco legal i delimitashon

* Den e **Caribe** e limites internashonalnan i maritimo ku ta regí pa e islanan di e Reino ta mayormente basá riba ley di Reino i tratado ku estado vecino (p.e. acuerdo ku Venezuela pa delimitá frontera maritima). E Gobierno Hulandes a publicá dokumentonan i dekretunan pa formalisa e limites (por ehempel, dekreet pa EEZ). ([Ministry of Defence][3], [State Department][4])
* Fontenan publiko ku kalkulá e limites (kòmá *Maritime Boundaries Geodatabase* di Flanders Marine Institute / MarineRegions) duna coordenadan i mapas ku ta mustra e zonanan 12-milla i e EEZ den e region. ([Marine Regions][5])
* Pa casonan unda islanan ta mas serka ku otro pais, delimitashon ta basá sovent riba **linia medianal** òf akuerdo bilateral (p.e. cu Venezuela 1978). ([State Department][4], [Marine Regions][5])

---

## Aruba

* **Reklemos generál**: Aruba ta claim e mar territorial te **12 milla náutiko**, tambe por existe un zona kontiguo i un EEZ te 200 milla segun derecho internashonal (UNCLOS) si no ta limitá pa fronteranan kontiguo. ([Index Mundi][6], [United Nations][2])
* **Delimitashon**: Aruba tin fronteranan maritimo resevabe ku paisnan kontiguo i nan a tuma parti di delimitashon ku tratadonan (p.e. e tratado di 1978 ku Venezuela ta relevante pa e region). Pa coordenadan i visualisashon, mapas publiko ku MarineRegions mostra e areas ku correspondé na Aruba. ([Marine Regions][5], [State Department][4])
* **Impakt praktiko**: Aruba, como dependensia del Reino, por administra rekursonan maritimo den su EEZ i regula pesca, eksplorashon i protekshon ambiental dento di e limites ku a keda stablesé. ([United Nations][2])

---
## Curaçao

* **Reklemos generál**: Curaçao tambe tin un **mar territorial de 12 milla** i un EEZ asigná den mapas y dekretonan publiko (loke ta reflehá den datanan geoespaciales disponibel). ([Marine Regions][7])
* **Fronteranan internacionais**: Curaçao a negoesia delimitashon maritimo ku Venezuela y akuerdo esaki ta tokante pa definí e límites suroeste i e posibelnan delimitashon na median line si ta necesario. ([State Department][4])
* **Ecosistema i Saba Bank**: Den e EEZ di Reino Hulandes den Caribe ta inkluí area biologicamente importantenan, manera **Saba Bank** ku ta den aguas di e Caribbean Netherlands pero ta parte di e zonanan maritimo di e Reino; e protekshon i gobernansa di esnan por influí tambe Curaçao via politika regional i akuerdo di gesthon. ([ResearchGate][8], [Marine Regions][9])

---
## Sint Maarten (parte neerlandés)

* **Reklemos generál**: E lado neerlandés di Sint Maarten ta tene un mar territorial standard te **12 milla**; su EEZ formal ta referí den mapas di EEZ pa Sint Maarten. ([Marine Regions][10], [Marine Regions][11])
* **Fronteranan ku Francia**: Sint Maarten ta parte di e ilolan ku ta compartí ku **Saint-Martin** (Franses). Pa e mar bòrdek logiko, habri akuerdo i mapas publiká pa Francia i Hulanda ku ta mustra limites maritimoi y baseline na e isla dividí; franka-neerlandés negoashiòn i kooperashon ta essencial pa manejamentu di e aguas ku ta ser compartí. ([maritimelimits.gouv.fr][12], [Ministry of Defence][3])
* **Uso praktiko**: Pa aktivitadnan di pesca, turismo marino (cruise, snorkeling), i regulashon di seguridad, e autoridatnan lokal y Reino coordina en basamentu di e leis i akuerdo aplikabel. ([Ministry of Defence][3], [United Nations][2])

---

## Asuntu praktiko i aktuashon

* **Eksplorashon i rekursos**: Detrás di e delimitashon a keda un interés praktiko — kontrol riba pesca, petróleo/gas potensial, protekshon di biodiversidat marino y regulashon di transit maritimo. E Reino a stablesé leis y dekretonan pa administrá e zonanan den accordo ku UNCLOS. ([United Nations][2], [Ministry of Defence][1])
* **Mapas y datos**: Pa ver mapas i coordenadan konkreto bo por konsultá **MarineRegions** (Flanders Marine Institute) of e publikashon oficial di govèrno Hulandes (Hydrography / Defense) ku tin fichanan riba maritime limits den Caribe. ([Marine Regions][5], [Ministry of Defence][3])

---
## Fuentes selektá (pa komprondé i verifikashon)

* Defensie.nl — *Maritime boundaries of the Caribbean part of the Kingdom* (overview di leis i delimitashon). ([Ministry of Defence][3])
* Flanders Marine Institute / MarineRegions — fichanan EEZ i territorial sea (Aruba, Curaçao, Sint Maarten). ([Marine Regions][5], [Marine Regions][10])
* UN / Decree on Exclusive Economic Zone — dokumentu legal riba EEZ (Reino). ([United Nations][2])
* US State Department / treaty references — notas riba tratado di delimitashon Nederland–Venezuela (1978). ([State Department][4])
* Research / Saba Bank summaries (biological importance inside Dutch Caribbean EEZ). ([ResearchGate][8])

Kier bo ku mi agrega mapas i coordenadan konkreto pa Aruba, Curaçao i Sint Maarten awor?

[1]: https://english.defensie.nl/topics/hydrography/maritime-limits-and-boundaries?utm_source=chatgpt.com &quot;Maritime limits and boundaries | Hydrography&quot;
[2]: https://www.un.org/depts/los/LEGISLATIONANDTREATIES/PDFFILES/NLD_EEZ_decree2010.pdf? &quot;Exclusive Economic Zone of the Part of the Kingdom&quot;
[3]: https://english.defensie.nl/topics/hydrography/maritime-limits-and-boundaries/maritime-boundaries-of-the-caribbean-part-of-the-kingdom? &quot;Maritime boundaries of the Caribbean part of the Kingdom&quot;
[4]: https://www.state.gov/wp-content/uploads/2019/12/LIS-105.pdf? &quot;maritime boundaries: colombia – dominican republic and&quot;
[5]: https://www.marineregions.org/eezdetails.php?mrgid=26519&amp; &quot;Aruba · MRGID 26519&quot;
[6]: https://www.indexmundi.com/aruba/maritime_claims.html? &quot;Aruba Maritime claims - Geography&quot;
[7]: https://www.marineregions.org/eezdetails.php?mrgid=26517&amp; &quot;Curaçao · MRGID 26517&quot;
[8]: https://www.researchgate.net/figure/Maritime-boundaries-ABC-islands-Appendix-1-from-Besluit-grenzen-exclusieve-economische_fig6_48185027? &quot;Maritime boundaries ABC islands (Appendix 1 from \&quot;Besluit grenzen... | Download Scientific Diagram&quot;
[9]: https://www.marineregions.org/gazetteer.php?id=26517&amp;p=details&amp; &quot;Dutch Exclusive Economic Zone (Curaçao) (EEZ)&quot;
[10]: https://marineregions.org/gazetteer.php/gazetteer.php?id=21803&amp;p=details&amp; &quot;Dutch Exclusive Economic Zone (Sint-Maarten) (EEZ)&quot;
[11]: https://www.marineregions.org/eezdetails.php?mrgid=21803&amp; &quot;Sint-Maarten · MRGID 21803&quot;
[12]: https://maritimelimits.gouv.fr/sites/default/files/2023-03/EN_St_Martin.pdf? &quot;FRENCH MARITIME SPACES OF SAINT-MARTIN AND ...&quot;
--------------
{{Multiple image
| header_align  = 
| header        = 
| align         = center 
| image1        = LopedeVega.jpg
| image2        = Quevedo (copia de Velázquez).jpg
| image3        = Tirso de molina.jpg
| image4        = Diego Rodríguez de Silva y Velázquez - Luis de Góngora y Argote - Google Art Project.jpg
| caption1      = Lope de Vega
| caption2      = Francisco de Quevedo
| caption3      = Tirso de Molina 
| caption4      = Luis de Góngora
| caption_align = center
| total_width = 250
| perrow      = 2/2
}}
-----------------

==Madeirezen in het Caribisch gebied==
De term Madeirezen in het Caribisch gebied verwijst naar mensen van oorsprong afkomstig van de Portugese eilandengroep Madeira, die in de 19e eeuw naar het Caribisch gebied emigreerden. Ze vestigden zich onder meer in Guyana, Suriname, Trinidad, Curaçao, Aruba, Bonaire, Saint Vincent en Grenada.

== Migratiegeschiedenis ==
Vanaf het midden van de 19e eeuw werden veel inwoners van Madeira geconfronteerd met armoede, hongersnood, werkloosheid en landbouwcrises, waaronder de ineenstorting van de wijnindustrie. De Portugese autoriteiten moedigden emigratie aan, en plantagehouders en koloniale ondernemingen in het Caribisch gebied waren op zoek naar goedkope arbeidskrachten.

De eerste grote groep Madeirezen arriveerde in Brits-Guiana (het huidige Guyana) in 1835. Later volgden migratiestromen naar Trinidad, St. Lucia, Grenada, Jamaica, en in mindere mate naar Curaçao, Aruba en Bonaire, waar ze werkten op plantages, zoutvelden, in de detailhandel en in de opkomende industrie.

== Integratie en identiteit ==
De Madeirezen brachten hun taal (Portugees en Madeirees dialect), katholieke geloof en culinaire tradities mee. Hun familienamen — zoals Pires, Teixeira, Gomes, Fernandes, Henriques en De Souza — zijn vandaag de dag nog terug te vinden in verschillende Caribische landen.

In onder meer Aruba en Curaçao vormden ze hechte gemeenschappen en integreerden geleidelijk met andere bevolkingsgroepen. Er ontstonden ook gemengde huwelijken met mensen van Afrikaanse, inheemse of creoolse achtergrond.

== Bijdragen ==
De Madeirezen en hun nakomelingen droegen bij aan de ontwikkeling van het Caribisch gebied op diverse vlakken:

Landbouw – arbeid op plantages en kleine landbouwbedrijven

Kleine handel – het openen van familiebedrijfjes en buurtwinkels

Religie – betrokkenheid bij de katholieke kerk, bijvoorbeeld als catechisten of gemeenschapsleiders

Eten &amp; cultuur – bijdragen aan de lokale keuken met recepten zoals bacalhau-gerechten en honingtaart (bolo de mel)

== Heden en erfgoed ==
In de hedendaagse Caribische samenlevingen is de Madeirese identiteit grotendeels opgegaan in de nationale identiteit. In Aruba en Curaçao zijn er nog steeds sporen terug te vinden in familienamen, kerkregisters en mondelinge overlevering.

In Guyana en Trinidad bestaan organisaties die het Madeirese erfgoed behouden, zoals de Portuguese Association of Trinidad and Tobago.

== Bronnen (aanbevolen voor Wikipedia)==
*Edward A. Alpers – Portuguese migration in the Caribbean
*Bonham C. Richardson – Caribbean Migrants: Environment and Human Survival
*Archieven van de Madeira-emigratie, Funchal
*National Archives of Guyana
*Mondelinge geschiedenis van afstammelingen van Madeirezen op Aruba en Curaçao

----------------
== Bushiribana ==
Het „piratenkasteel&quot;, zoals eens een Essokaart van Aruba de ruïne van Bushiribana bij Boca Mahos heeft genoemd, werd gebouwd in 1874 als een goudwasserij. Van 1854 tot 1868 had Concessie de Jongh van Den Haag de beschikking over de goudvelden van Aruba. Maar deze heeft er niet hard gewerkt. Na 1867 ett wel iot 1872 was de concessie verleend aan Isola, Ricket &amp; Co, New Vork, een Amerikaanse maatschappij dus. Zij werkte nog voïgens de primitieve methode: bij de mijnen zelf ter plaatste de stenen kapot slaan, ziften en wassen.

Isola, merkwaardigerwijze bij de oude goudmijnwerkers alleen bekend als Isalo, werkte behalve op de reeds genoemde plaatsen Westpunt en omgeving van Rooi Fluit ook nog in de omgeving van Sero Cristal en bij Sero Moskita en Tres Cp.bez aan de noordoostkant van het eiland. In 1870 kwamen te Sero Moskita nog een paar goudmijnwerkers om het leven door het instorten van de mijn, namelijk Luis Rivero en Pedro Farro. Van 1872 tot 1881 was de goudconcessie verleend aan een Engelse maatschappij Aruba Island Goldmining Company, London, \

Deze maatschappij bouwde de goudwasserij van Bushiribana in 1874, waarbij de bekende Arubaanse metselaar Aiexander Donati met enkele Curacaose metselaars het romantische stenen gevaarte r&gt;ptrok. Hijskranen van houten balken moesten de zware stenen op hun plaats bree{ gen. In deze fabriek ging men &amp; stampmolens werken om de fijn te malen. Het Engelse personyj van deze maatschappij, dat voot groot gedeelte daar in de buurt v , de goudwasserij woonde, best&quot; &quot; volgens do herinnering van de °^ Arubaanse 

--------------
{{Databox}}
'''Pago Pago''' ta 
{{Appendix}}

[[:Kategoria:Oseania]]
--------------
{{infobox luga den pais| variante = c
| tipo = Siudat
| nomber = Ginebra
| pais = {{SUI}}
| multi_imagen = {{multiple image
  | total_width              = {{Infobox/afbeeldingbreedte}}
  |perrow = 1/2/1
  |border = infobox
  |image1 = UN Building A Southern Lawn.jpg
  |caption1 = Palais des Nations
  |image2 = ReformationsdenkmalGenf1.jpg
  |caption2 = Monumento di Reformacion
  |image3 = Geneve 2005 001 Ork.ch.jpg
  |caption3 = Siudat ku Lago Ginebra
}}
| zoom = 5
}}
 
{{Commonscat|Ginebra}}
{{Appendix}}

[[:Category:Siudadnan]]
[[:Category:Suisa]]

-----------
{{Multiple image
| header_align      = 
| header            = 
| align             = center 
| image1            = Redonda Day.JPG
| image2            = Redonda west cliffs.JPG
| image3            = Stone building on Redonda.JPG
| caption1          = Bista riba Redonda for di [[Nevis]] ku [[Montserrat]] den fondo
| caption2          = Barankanan den laman na banda west
| caption3          = Kas riba Redona
| caption_align     = center
| width1            = 
| width2            = 
| width3            =
| total_width       = 500
| direction         = horizontal
}}

{{Commonscat}}
{{Appendix}}

[[Category:Isla]]
[[Category:Antigua y Barbuda]]
-----------------------
{{Commonscat}}
{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =66396157|titulo=Antwerpen (stad)}}
{{References}}
}}

[[Category:Siudadnan]]
[[Category:Bélgika]]
-------------------
{{Databox}}

--------------------

==Uitbreiding Boneiru ==
=== Demografia ===
E [[idioma ofisial]] ta [[Hulandes]]. [[Papiamentu]] i [[Ingles]] tambe ta wordu rekonosí komo idioma ofisial den trafiko legal i administrativo, enseñansa, bida sosio-ekonomiko i hustisia.&lt;ref&gt;[https://www.rijksoverheid.nl/onderwerpen/erkende-talen/vraag-en-antwoord/erkende-talen-nederland Erkende talen Nederland], Rijksoverheid&lt;/ref&gt; Di e poblashon 64% ta papia Papiamentu na kas, i 15% Hulandes, 15% [[Spaño]] i 5% Ingles. Mayoria di e hablado di Papiamentu ta papia tambe Hulandes, Ingles i Spaño. Na Boneiru ta uza e [[Ortografia di papiamentu|ortografia fonétiko]] di Papiamentu, no esun di Aruba (etimologiko). 

Un partikuliaridat di e Papiamentu di Boneiru ta sufigo dialect van Bonaire is dat de uitgang -mentu/-mento, die in deze taal veel voorkomt, er wordt uitgesproken als -men (&quot;Papiamen&quot;) Andere voorbeelden zijn kas (huis) Bonairiaans dialect: (Ka) voorbeeld in een vorm van een zin, mi ta bai kas (ik ga naar huis) Bonairiaans dialect (m'a bai ka) E residentenan di Boneiru ta uza hopi abreviashon ora di papia. Na e islanan hermana Curaçao en Aruba nan ta yama esaki ''korta palabra'', papiamentu abreviá.

=== Luganan mas pobla ===
[[File:Catholic church in Rincon (Bonaire 2014) (15073092343).jpg|thumb|St. Louis Bertrand a Catholic church in Rincon, Bonaire]] E streya riba bandera di Boneiru tin seis punta, representando e seis bario antiguo di Boneiru. 

The star on Bonaire's flag has six points, representing the six original settlements. Due to population growth and building expansion, five of them have grown together with the capital Kralendijk. Only Rincon, the oldest settlement on the island, located in the northern half, remained an independent village. In addition to these nuclei, a number of new districts have been added over the years. Behind Kralendijk, against the hill, are the Republiek and Santa Barbara districts. Behind Santa Barbara, on the coast, is the luxurious new district of Sabadeco (Santa Barbara Development Corporation). Beyond the airport, in the direction of the salt flats, is the neighbourhood of [[Belnem]], named after [[Harry Belafonte]]. The population of as 2017 is distributed in the old towns and districts as follows:&lt;ref name=&quot;pop&quot;/&gt;

* Kralendijk with a total of 10,620 inhabitants.&lt;ref name=&quot;pop&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.cbs.nl/nl-nl/maatwerk/2018/17/bonaire-bevolkingscijfers-per-buurt |title=Bonaire, bevolkingscijfers per buurt|website=Centraal Bureau voor de Statistiek|access-date=2 May 2021|year=2017|language=nl|quote=Sum of Entrejol (Antriol), Nikiboko, Noord Saliña, Playa and Tera Kora}}&lt;/ref&gt;
* Playa (centre of Kralendijk) with 2,571 inhabitants&lt;ref name=&quot;pop&quot;/&gt;
* Tera Kora with 1,568 inhabitants&lt;ref name=&quot;pop&quot;/&gt;
* Nikiboko with 3,058 inhabitants&lt;ref name=&quot;pop&quot;/&gt;
* [[Antriol]] with 3,811 inhabitants&lt;ref name=&quot;pop&quot;/&gt;
* Nort di Saliña with 1,217 inhabitants&lt;ref name=&quot;pop&quot;/&gt;
* Rincon with 1,875 inhabitants&lt;ref name=&quot;pop&quot;/&gt;

---
De officiële taal is het Nederlands. Papiaments en Engels worden tevens erkend als officiële taal in het rechts- en bestuurlijk verkeer, onderwijs, sociaal-economisch leven en de rechtspraak.[9] Van de bevolking spreekt 64% thuis Papiaments] (een zelfstandige creoolse taal met voornamelijk invloeden uit het Spaans en het Portugees, daarnaast veel invloed van het Nederlands, Engels, Frans, alsmede Indiaanse en West-Afrikaanse talen) en 15% Nederlands, 15% Spaans en 5% Engels. De meeste Papiamentstaligen spreken ook Nederlands, Engels en Spaans. Op Bonaire gebruikt men de fonetische spelling van het Papiaments, niet de Arubaanse (etymologische). Een bijzonderheid in het dialect van Bonaire is dat de uitgang -mentu/-mento, die in deze taal veel voorkomt, er wordt uitgesproken als -men (&quot;Papiamen&quot;) Andere voorbeelden zijn kas (huis) Bonairiaans dialect: (Ka) voorbeeld in een vorm van een zin, mi ta bai kas (ik ga naar huis) Bonairiaans dialect (m'a bai ka) De bewoners van Bonaire gebruiken veel afkortingen als ze aan het praten zijn. Op de buureilanden Curaçao en Aruba noemt men dit korta palabra, verkorte spraak.


The population is estimated to be 20,104 in 2019. Most of its inhabitants are biracial, the product of European and African intermarriage. However, a significant part of the population has a variety of origins, including the Netherlands, Dominican Republic, Venezuela, Colombia, Suriname and the United States, among others.

=== Luganan mas pobla ===
[[File:Catholic church in Rincon (Bonaire 2014) (15073092343).jpg|thumb|St. Louis Bertrand a Catholic church in Rincon, Bonaire]] E streya riba bandera di Boneiru tin seis punta, representando e seis bario antiguo di Boneiru. 

The star on Bonaire's flag has six points, representing the six original settlements. Due to population growth and building expansion, five of them have grown together with the capital Kralendijk. Only Rincon, the oldest settlement on the island, located in the northern half, remained an independent village. In addition to these nuclei, a number of new districts have been added over the years. Behind Kralendijk, against the hill, are the Republiek and Santa Barbara districts. Behind Santa Barbara, on the coast, is the luxurious new district of Sabadeco (Santa Barbara Development Corporation). Beyond the airport, in the direction of the salt flats, is the neighbourhood of [[Belnem]], named after [[Harry Belafonte]]. The population of as 2017 is distributed in the old towns and districts as follows:&lt;ref name=&quot;pop&quot;/&gt;

* Kralendijk with a total of 10,620 inhabitants.&lt;ref name=&quot;pop&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.cbs.nl/nl-nl/maatwerk/2018/17/bonaire-bevolkingscijfers-per-buurt |title=Bonaire, bevolkingscijfers per buurt|website=Centraal Bureau voor de Statistiek|access-date=2 May 2021|year=2017|language=nl|quote=Sum of Entrejol (Antriol), Nikiboko, Noord Saliña, Playa and Tera Kora}}&lt;/ref&gt;
* Playa (centre of Kralendijk) with 2,571 inhabitants&lt;ref name=&quot;pop&quot;/&gt;
* Tera Kora with 1,568 inhabitants&lt;ref name=&quot;pop&quot;/&gt;
* Nikiboko with 3,058 inhabitants&lt;ref name=&quot;pop&quot;/&gt;
* [[Antriol]] with 3,811 inhabitants&lt;ref name=&quot;pop&quot;/&gt;
* Nort di Saliña with 1,217 inhabitants&lt;ref name=&quot;pop&quot;/&gt;
* Rincon with 1,875 inhabitants&lt;ref name=&quot;pop&quot;/&gt;

nl.wiki Bonaire heeft 20.104 inwoners volgens de telling van 2019.[1] In 2001 had 86% van de bevolking de Nederlandse nationaliteit, maar was slechts 52% op het eiland zelf geboren.[8] Naast veel mensen van de andere eilanden Curaçao en Aruba, uit Nederland en de buurlanden Venezuela en Colombia wonen er veel mensen uit de Dominicaanse Republiek, grotendeels arbeidsmigranten.

De overgrote meerderheid van de bevolking is rooms-katholiek, (77%). Verder is er een kleine protestantse gemeenschap en is de evangelische gemeenschap sterk in opkomst (zo'n 10% van de bevolking).

De officiële taal is het Nederlands. Papiaments en Engels worden tevens erkend als officiële taal in het rechts- en bestuurlijk verkeer, onderwijs, sociaal-economisch leven en de rechtspraak.[9] Van de bevolking spreekt 64% thuis Papiaments] (een zelfstandige creoolse taal met voornamelijk invloeden uit het Spaans en het Portugees, daarnaast veel invloed van het Nederlands, Engels, Frans, alsmede Indiaanse en West-Afrikaanse talen) en 15% Nederlands, 15% Spaans en 5% Engels. De meeste Papiamentstaligen spreken ook Nederlands, Engels en Spaans. Op Bonaire gebruikt men de fonetische spelling van het Papiaments, niet de Arubaanse (etymologische). Een bijzonderheid in het dialect van Bonaire is dat de uitgang -mentu/-mento, die in deze taal veel voorkomt, er wordt uitgesproken als -men (&quot;Papiamen&quot;) Andere voorbeelden zijn kas (huis) Bonairiaans dialect: (Ka) voorbeeld in een vorm van een zin, mi ta bai kas (ik ga naar huis) Bonairiaans dialect (m'a bai ka) De bewoners van Bonaire gebruiken veel afkortingen als ze aan het praten zijn. Op de buureilanden Curaçao en Aruba noemt men dit korta palabra, verkorte spraak.</text>
      <sha1>b9ne0n7ej3lmakxo5dqm5vh0zuiqye2</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>206750</id>
      <parentid>206749</parentid>
      <timestamp>2026-10-12T20:22:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Caribiana</username>
        <id>8320</id>
      </contributor>
      <origin>206750</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="25279" sha1="8ea7c5dt31qo8gn6izpmmshenoffzz5" xml:space="preserve">__NOINDEX__ 
To do:
* Canada: New Brunswick - North West Territories - Prince Edward Island - 
* others: [[Islanan Seychelles]] - [[Isla San Andres]] - [[Isla Providencia]] - [[Islanan Turks &amp; Caicos]] - 
-----------------
{{Variante|c}}
{{Infobox luga den pais| variante = c
| tipo = Bario
| nomber = Hato
| pais = {{NLD}}
| tipo_division_adm = Isla
| division_adm = {{BON}}
| zoom = 13
}}
'''Hato''' ta un bario di [[Kralendijk]], kapital di [[Boneiru]], [[Hulanda Karibense]]. E ta situá den e parti nort di e siudat, serka di e kosta wèst. Dia 1 di yanüari 2020, Hato tabatin 679 habitante.&lt;ref&gt;[https://www.cbs.nl/nl-nl/maatwerk/2021/20/bonaire-bevolkingsgegevens-per-buurt-2018-2020 CBS]&lt;/ref&gt; 


E kayanan di e bario ta hiba nòmber di siudatnan na Hulanda Oropeo, entre otro Kaya Den Haag, Kaya Groningen, Kaya Alkmaar i Kaya Breda. E área tin tambe hopi palu protehá.&lt;ref name=&quot;Hato&quot;&gt;[https://bonairevakantieland.nl/steden-en-dorpen/hato-bonaire/ Hato Bonaire], bonairevakantieland.nl&lt;/ref&gt;.

Desde e añanan 2020 tin desaroyo di bibienda den Hato. Entre e proyektonan ta esnan di Fundashon Kas Boneriano, ku ta inklui 68 kas sosial i 48 apartamento.&lt;ref&gt;[https://www.bonaire.nu/nieuws/algemeen/31585/bonaire-breidt-sociale-woningbouw-uit-met-48-appartementen-in-de-wijk-hato Bonaire breidt sociale woningbouw uit met 48 appartementen in de wijk Hato] (1 di mei 2025)&lt;/ref&gt;

{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=pl|oldid =76046529|titulo= Hato (Kralendijk)}}
{{References}}
}}

[[:Kategoria:Boneiru]]

---------------
{{Variante|c}}
{{Infobox luga den pais| variante = c
| tipo = Siudat
| nomber = 
| multi_imagen = {{multiple image
  | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}}
  | perrow = 2
  |direction = 
  |border = infobox
  |image1 = 
  |caption1 = 
  |image2 = 
  |caption2 = 
}}
| pais = {{USA}}
| poblacion = 
| tipo_division_adm =  
| division_adm = 
| zoom = 14
}}
{{Appendix|refs|2=
{{References}}
;Lista di fuente

}}

[[:Kategoria:Siudat den Merka]]

-----------------
{{Variante|c}}
{{Infobox luga den pais| variante = c
| tipo = Isla
| nomber = 
| multi_imagen = {{multiple image
  | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}}
  | perrow = 2
  |direction = 
  |border = infobox
  |image1 = Pseudodiploria strigosa, colonia.jpg
  |caption1 = ''Pseudodiploria strigosa''
  |image2 = Corals 4 Conch Reef 20230713.jpg
  |caption2 = ''Dichocoenia''
}}
| pais = {{SXM}}
| poblacion = 
| tipo_division_adm =  
| division_adm = 
| zoom = 14
}}
----------------
{{multiple image
| width = 200 
| align = right
| direction = vertical
| image1 =Khalk.jpg
| caption1 = Kharg ku tanki di zeta i piernan pa tankero 
| image2 = Kharg oil loading terminal.jpg
| caption2 = Mas di 90% di tur petroleo iraní ta wòrdu eksportá via Kharg.
| caption_align = center
}}
--------------
{{Variante|c}}
{{Infobox luga den pais| variante = c
| tipo = Playa
| nomber = Baya Beach
| imagen = Baya Beach Curacao (213574239).jpeg
| area      = 
| densidad  = 
| pais = {{CUW}}
| tipo_division_adm =  
| division_adm = 
| zoom = 14
}}

{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid =1180549145|titulo= Blue Bay, Curaçao}}
{{References}}
}}

[[:Kategoria:Lugá na Kòrsou]]
------------------
{{Variante|a}}
{{Infobox luga den pais| variante = a
| tipo = Sero
| imagen = 
| descripcion = 
| pais = {{ABW}}
| tipo_division_adm = region 
| division_adm = [[Paradera]]
| zoom = 14
}}
--------------
{{Multiple image
| header_align  = Center
| header        = '''Espesie den Yarari'''
| align         = right 
| image1        = Dauphins tâchetés de la réserve AGOA.jpg
| image2        = Killerwhales jumping.jpg
| image3        = Mother manatee and calf.jpg
| caption1      = Dolfin ''Stenlla attenuata''
| caption2      = Bayena ''Orcinus orca''
| caption3      = Mamifero karibense ''Trichechus manatus''
| caption_align = center
| total_width   = 250
| perrow     = 2/2
}}
---------
{{Variante|c}}
{{Infobox curpa di awa| variante= c
| tipo_awa= Golfo         
| nomber_awa= 
| continente= 
| profundidad_averahe = 
| diepte= 
| hanchura_min= 
| hanchura_max= 
| largura     = 
| imagen3 = 
| descripcion= 
}}
{{Appendix}}
{{Commonscat}}

--------------
{{Variante|c}}
{{Infobox luga den pais| variante = c
| tipo = Region outónomo
| nomber = Galicia
| pais = {{ESP}}
}}

-----------

## Marco legal i delimitashon

* Den e **Caribe** e limites internashonalnan i maritimo ku ta regí pa e islanan di e Reino ta mayormente basá riba ley di Reino i tratado ku estado vecino (p.e. acuerdo ku Venezuela pa delimitá frontera maritima). E Gobierno Hulandes a publicá dokumentonan i dekretunan pa formalisa e limites (por ehempel, dekreet pa EEZ). ([Ministry of Defence][3], [State Department][4])
* Fontenan publiko ku kalkulá e limites (kòmá *Maritime Boundaries Geodatabase* di Flanders Marine Institute / MarineRegions) duna coordenadan i mapas ku ta mustra e zonanan 12-milla i e EEZ den e region. ([Marine Regions][5])
* Pa casonan unda islanan ta mas serka ku otro pais, delimitashon ta basá sovent riba **linia medianal** òf akuerdo bilateral (p.e. cu Venezuela 1978). ([State Department][4], [Marine Regions][5])

---

## Aruba

* **Reklemos generál**: Aruba ta claim e mar territorial te **12 milla náutiko**, tambe por existe un zona kontiguo i un EEZ te 200 milla segun derecho internashonal (UNCLOS) si no ta limitá pa fronteranan kontiguo. ([Index Mundi][6], [United Nations][2])
* **Delimitashon**: Aruba tin fronteranan maritimo resevabe ku paisnan kontiguo i nan a tuma parti di delimitashon ku tratadonan (p.e. e tratado di 1978 ku Venezuela ta relevante pa e region). Pa coordenadan i visualisashon, mapas publiko ku MarineRegions mostra e areas ku correspondé na Aruba. ([Marine Regions][5], [State Department][4])
* **Impakt praktiko**: Aruba, como dependensia del Reino, por administra rekursonan maritimo den su EEZ i regula pesca, eksplorashon i protekshon ambiental dento di e limites ku a keda stablesé. ([United Nations][2])

---
## Curaçao

* **Reklemos generál**: Curaçao tambe tin un **mar territorial de 12 milla** i un EEZ asigná den mapas y dekretonan publiko (loke ta reflehá den datanan geoespaciales disponibel). ([Marine Regions][7])
* **Fronteranan internacionais**: Curaçao a negoesia delimitashon maritimo ku Venezuela y akuerdo esaki ta tokante pa definí e límites suroeste i e posibelnan delimitashon na median line si ta necesario. ([State Department][4])
* **Ecosistema i Saba Bank**: Den e EEZ di Reino Hulandes den Caribe ta inkluí area biologicamente importantenan, manera **Saba Bank** ku ta den aguas di e Caribbean Netherlands pero ta parte di e zonanan maritimo di e Reino; e protekshon i gobernansa di esnan por influí tambe Curaçao via politika regional i akuerdo di gesthon. ([ResearchGate][8], [Marine Regions][9])

---
## Sint Maarten (parte neerlandés)

* **Reklemos generál**: E lado neerlandés di Sint Maarten ta tene un mar territorial standard te **12 milla**; su EEZ formal ta referí den mapas di EEZ pa Sint Maarten. ([Marine Regions][10], [Marine Regions][11])
* **Fronteranan ku Francia**: Sint Maarten ta parte di e ilolan ku ta compartí ku **Saint-Martin** (Franses). Pa e mar bòrdek logiko, habri akuerdo i mapas publiká pa Francia i Hulanda ku ta mustra limites maritimoi y baseline na e isla dividí; franka-neerlandés negoashiòn i kooperashon ta essencial pa manejamentu di e aguas ku ta ser compartí. ([maritimelimits.gouv.fr][12], [Ministry of Defence][3])
* **Uso praktiko**: Pa aktivitadnan di pesca, turismo marino (cruise, snorkeling), i regulashon di seguridad, e autoridatnan lokal y Reino coordina en basamentu di e leis i akuerdo aplikabel. ([Ministry of Defence][3], [United Nations][2])

---

## Asuntu praktiko i aktuashon

* **Eksplorashon i rekursos**: Detrás di e delimitashon a keda un interés praktiko — kontrol riba pesca, petróleo/gas potensial, protekshon di biodiversidat marino y regulashon di transit maritimo. E Reino a stablesé leis y dekretonan pa administrá e zonanan den accordo ku UNCLOS. ([United Nations][2], [Ministry of Defence][1])
* **Mapas y datos**: Pa ver mapas i coordenadan konkreto bo por konsultá **MarineRegions** (Flanders Marine Institute) of e publikashon oficial di govèrno Hulandes (Hydrography / Defense) ku tin fichanan riba maritime limits den Caribe. ([Marine Regions][5], [Ministry of Defence][3])

---
## Fuentes selektá (pa komprondé i verifikashon)

* Defensie.nl — *Maritime boundaries of the Caribbean part of the Kingdom* (overview di leis i delimitashon). ([Ministry of Defence][3])
* Flanders Marine Institute / MarineRegions — fichanan EEZ i territorial sea (Aruba, Curaçao, Sint Maarten). ([Marine Regions][5], [Marine Regions][10])
* UN / Decree on Exclusive Economic Zone — dokumentu legal riba EEZ (Reino). ([United Nations][2])
* US State Department / treaty references — notas riba tratado di delimitashon Nederland–Venezuela (1978). ([State Department][4])
* Research / Saba Bank summaries (biological importance inside Dutch Caribbean EEZ). ([ResearchGate][8])

Kier bo ku mi agrega mapas i coordenadan konkreto pa Aruba, Curaçao i Sint Maarten awor?

[1]: https://english.defensie.nl/topics/hydrography/maritime-limits-and-boundaries?utm_source=chatgpt.com &quot;Maritime limits and boundaries | Hydrography&quot;
[2]: https://www.un.org/depts/los/LEGISLATIONANDTREATIES/PDFFILES/NLD_EEZ_decree2010.pdf? &quot;Exclusive Economic Zone of the Part of the Kingdom&quot;
[3]: https://english.defensie.nl/topics/hydrography/maritime-limits-and-boundaries/maritime-boundaries-of-the-caribbean-part-of-the-kingdom? &quot;Maritime boundaries of the Caribbean part of the Kingdom&quot;
[4]: https://www.state.gov/wp-content/uploads/2019/12/LIS-105.pdf? &quot;maritime boundaries: colombia – dominican republic and&quot;
[5]: https://www.marineregions.org/eezdetails.php?mrgid=26519&amp; &quot;Aruba · MRGID 26519&quot;
[6]: https://www.indexmundi.com/aruba/maritime_claims.html? &quot;Aruba Maritime claims - Geography&quot;
[7]: https://www.marineregions.org/eezdetails.php?mrgid=26517&amp; &quot;Curaçao · MRGID 26517&quot;
[8]: https://www.researchgate.net/figure/Maritime-boundaries-ABC-islands-Appendix-1-from-Besluit-grenzen-exclusieve-economische_fig6_48185027? &quot;Maritime boundaries ABC islands (Appendix 1 from \&quot;Besluit grenzen... | Download Scientific Diagram&quot;
[9]: https://www.marineregions.org/gazetteer.php?id=26517&amp;p=details&amp; &quot;Dutch Exclusive Economic Zone (Curaçao) (EEZ)&quot;
[10]: https://marineregions.org/gazetteer.php/gazetteer.php?id=21803&amp;p=details&amp; &quot;Dutch Exclusive Economic Zone (Sint-Maarten) (EEZ)&quot;
[11]: https://www.marineregions.org/eezdetails.php?mrgid=21803&amp; &quot;Sint-Maarten · MRGID 21803&quot;
[12]: https://maritimelimits.gouv.fr/sites/default/files/2023-03/EN_St_Martin.pdf? &quot;FRENCH MARITIME SPACES OF SAINT-MARTIN AND ...&quot;
--------------
{{Multiple image
| header_align  = 
| header        = 
| align         = center 
| image1        = LopedeVega.jpg
| image2        = Quevedo (copia de Velázquez).jpg
| image3        = Tirso de molina.jpg
| image4        = Diego Rodríguez de Silva y Velázquez - Luis de Góngora y Argote - Google Art Project.jpg
| caption1      = Lope de Vega
| caption2      = Francisco de Quevedo
| caption3      = Tirso de Molina 
| caption4      = Luis de Góngora
| caption_align = center
| total_width = 250
| perrow      = 2/2
}}
-----------------

==Madeirezen in het Caribisch gebied==
De term Madeirezen in het Caribisch gebied verwijst naar mensen van oorsprong afkomstig van de Portugese eilandengroep Madeira, die in de 19e eeuw naar het Caribisch gebied emigreerden. Ze vestigden zich onder meer in Guyana, Suriname, Trinidad, Curaçao, Aruba, Bonaire, Saint Vincent en Grenada.

== Migratiegeschiedenis ==
Vanaf het midden van de 19e eeuw werden veel inwoners van Madeira geconfronteerd met armoede, hongersnood, werkloosheid en landbouwcrises, waaronder de ineenstorting van de wijnindustrie. De Portugese autoriteiten moedigden emigratie aan, en plantagehouders en koloniale ondernemingen in het Caribisch gebied waren op zoek naar goedkope arbeidskrachten.

De eerste grote groep Madeirezen arriveerde in Brits-Guiana (het huidige Guyana) in 1835. Later volgden migratiestromen naar Trinidad, St. Lucia, Grenada, Jamaica, en in mindere mate naar Curaçao, Aruba en Bonaire, waar ze werkten op plantages, zoutvelden, in de detailhandel en in de opkomende industrie.

== Integratie en identiteit ==
De Madeirezen brachten hun taal (Portugees en Madeirees dialect), katholieke geloof en culinaire tradities mee. Hun familienamen — zoals Pires, Teixeira, Gomes, Fernandes, Henriques en De Souza — zijn vandaag de dag nog terug te vinden in verschillende Caribische landen.

In onder meer Aruba en Curaçao vormden ze hechte gemeenschappen en integreerden geleidelijk met andere bevolkingsgroepen. Er ontstonden ook gemengde huwelijken met mensen van Afrikaanse, inheemse of creoolse achtergrond.

== Bijdragen ==
De Madeirezen en hun nakomelingen droegen bij aan de ontwikkeling van het Caribisch gebied op diverse vlakken:

Landbouw – arbeid op plantages en kleine landbouwbedrijven

Kleine handel – het openen van familiebedrijfjes en buurtwinkels

Religie – betrokkenheid bij de katholieke kerk, bijvoorbeeld als catechisten of gemeenschapsleiders

Eten &amp; cultuur – bijdragen aan de lokale keuken met recepten zoals bacalhau-gerechten en honingtaart (bolo de mel)

== Heden en erfgoed ==
In de hedendaagse Caribische samenlevingen is de Madeirese identiteit grotendeels opgegaan in de nationale identiteit. In Aruba en Curaçao zijn er nog steeds sporen terug te vinden in familienamen, kerkregisters en mondelinge overlevering.

In Guyana en Trinidad bestaan organisaties die het Madeirese erfgoed behouden, zoals de Portuguese Association of Trinidad and Tobago.

== Bronnen (aanbevolen voor Wikipedia)==
*Edward A. Alpers – Portuguese migration in the Caribbean
*Bonham C. Richardson – Caribbean Migrants: Environment and Human Survival
*Archieven van de Madeira-emigratie, Funchal
*National Archives of Guyana
*Mondelinge geschiedenis van afstammelingen van Madeirezen op Aruba en Curaçao

----------------
== Bushiribana ==
Het „piratenkasteel&quot;, zoals eens een Essokaart van Aruba de ruïne van Bushiribana bij Boca Mahos heeft genoemd, werd gebouwd in 1874 als een goudwasserij. Van 1854 tot 1868 had Concessie de Jongh van Den Haag de beschikking over de goudvelden van Aruba. Maar deze heeft er niet hard gewerkt. Na 1867 ett wel iot 1872 was de concessie verleend aan Isola, Ricket &amp; Co, New Vork, een Amerikaanse maatschappij dus. Zij werkte nog voïgens de primitieve methode: bij de mijnen zelf ter plaatste de stenen kapot slaan, ziften en wassen.

Isola, merkwaardigerwijze bij de oude goudmijnwerkers alleen bekend als Isalo, werkte behalve op de reeds genoemde plaatsen Westpunt en omgeving van Rooi Fluit ook nog in de omgeving van Sero Cristal en bij Sero Moskita en Tres Cp.bez aan de noordoostkant van het eiland. In 1870 kwamen te Sero Moskita nog een paar goudmijnwerkers om het leven door het instorten van de mijn, namelijk Luis Rivero en Pedro Farro. Van 1872 tot 1881 was de goudconcessie verleend aan een Engelse maatschappij Aruba Island Goldmining Company, London, \

Deze maatschappij bouwde de goudwasserij van Bushiribana in 1874, waarbij de bekende Arubaanse metselaar Aiexander Donati met enkele Curacaose metselaars het romantische stenen gevaarte r&gt;ptrok. Hijskranen van houten balken moesten de zware stenen op hun plaats bree{ gen. In deze fabriek ging men &amp; stampmolens werken om de fijn te malen. Het Engelse personyj van deze maatschappij, dat voot groot gedeelte daar in de buurt v , de goudwasserij woonde, best&quot; &quot; volgens do herinnering van de °^ Arubaanse 

--------------
{{Databox}}
'''Pago Pago''' ta 
{{Appendix}}

[[:Kategoria:Oseania]]
--------------
{{infobox luga den pais| variante = c
| tipo = Siudat
| nomber = Ginebra
| pais = {{SUI}}
| multi_imagen = {{multiple image
  | total_width              = {{Infobox/afbeeldingbreedte}}
  |perrow = 1/2/1
  |border = infobox
  |image1 = UN Building A Southern Lawn.jpg
  |caption1 = Palais des Nations
  |image2 = ReformationsdenkmalGenf1.jpg
  |caption2 = Monumento di Reformacion
  |image3 = Geneve 2005 001 Ork.ch.jpg
  |caption3 = Siudat ku Lago Ginebra
}}
| zoom = 5
}}
 
{{Commonscat|Ginebra}}
{{Appendix}}

[[:Category:Siudadnan]]
[[:Category:Suisa]]

-----------
{{Multiple image
| header_align      = 
| header            = 
| align             = center 
| image1            = Redonda Day.JPG
| image2            = Redonda west cliffs.JPG
| image3            = Stone building on Redonda.JPG
| caption1          = Bista riba Redonda for di [[Nevis]] ku [[Montserrat]] den fondo
| caption2          = Barankanan den laman na banda west
| caption3          = Kas riba Redona
| caption_align     = center
| width1            = 
| width2            = 
| width3            =
| total_width       = 500
| direction         = horizontal
}}

{{Commonscat}}
{{Appendix}}

[[Category:Isla]]
[[Category:Antigua y Barbuda]]
-----------------------
{{Commonscat}}
{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =66396157|titulo=Antwerpen (stad)}}
{{References}}
}}

[[Category:Siudadnan]]
[[Category:Bélgika]]
-------------------
{{Databox}}

--------------------

==Uitbreiding Boneiru ==
=== Demografia ===
E [[idioma ofisial]] ta [[Hulandes]]. [[Papiamentu]] i [[Ingles]] tambe ta wordu rekonosí komo idioma ofisial den trafiko legal i administrativo, enseñansa, bida sosio-ekonomiko i hustisia.&lt;ref&gt;[https://www.rijksoverheid.nl/onderwerpen/erkende-talen/vraag-en-antwoord/erkende-talen-nederland Erkende talen Nederland], Rijksoverheid&lt;/ref&gt; Di e poblashon 64% ta papia Papiamentu na kas, i 15% Hulandes, 15% [[Spaño]] i 5% Ingles. Mayoria di e hablado di Papiamentu ta papia tambe Hulandes, Ingles i Spaño. Na Boneiru ta uza e [[Ortografia di papiamentu|ortografia fonétiko]] di Papiamentu, no esun di Aruba (etimologiko). 

Un partikuliaridat di e Papiamentu di Boneiru ta sufigo dialect van Bonaire is dat de uitgang -mentu/-mento, die in deze taal veel voorkomt, er wordt uitgesproken als -men (&quot;Papiamen&quot;) Andere voorbeelden zijn kas (huis) Bonairiaans dialect: (Ka) voorbeeld in een vorm van een zin, mi ta bai kas (ik ga naar huis) Bonairiaans dialect (m'a bai ka) E residentenan di Boneiru ta uza hopi abreviashon ora di papia. Na e islanan hermana Curaçao en Aruba nan ta yama esaki ''korta palabra'', papiamentu abreviá.

=== Luganan mas pobla ===
[[File:Catholic church in Rincon (Bonaire 2014) (15073092343).jpg|thumb|St. Louis Bertrand a Catholic church in Rincon, Bonaire]] E streya riba bandera di Boneiru tin seis punta, representando e seis bario antiguo di Boneiru. 

The star on Bonaire's flag has six points, representing the six original settlements. Due to population growth and building expansion, five of them have grown together with the capital Kralendijk. Only Rincon, the oldest settlement on the island, located in the northern half, remained an independent village. In addition to these nuclei, a number of new districts have been added over the years. Behind Kralendijk, against the hill, are the Republiek and Santa Barbara districts. Behind Santa Barbara, on the coast, is the luxurious new district of Sabadeco (Santa Barbara Development Corporation). Beyond the airport, in the direction of the salt flats, is the neighbourhood of [[Belnem]], named after [[Harry Belafonte]]. The population of as 2017 is distributed in the old towns and districts as follows:&lt;ref name=&quot;pop&quot;/&gt;

* Kralendijk with a total of 10,620 inhabitants.&lt;ref name=&quot;pop&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.cbs.nl/nl-nl/maatwerk/2018/17/bonaire-bevolkingscijfers-per-buurt |title=Bonaire, bevolkingscijfers per buurt|website=Centraal Bureau voor de Statistiek|access-date=2 May 2021|year=2017|language=nl|quote=Sum of Entrejol (Antriol), Nikiboko, Noord Saliña, Playa and Tera Kora}}&lt;/ref&gt;
* Playa (centre of Kralendijk) with 2,571 inhabitants&lt;ref name=&quot;pop&quot;/&gt;
* Tera Kora with 1,568 inhabitants&lt;ref name=&quot;pop&quot;/&gt;
* Nikiboko with 3,058 inhabitants&lt;ref name=&quot;pop&quot;/&gt;
* [[Antriol]] with 3,811 inhabitants&lt;ref name=&quot;pop&quot;/&gt;
* Nort di Saliña with 1,217 inhabitants&lt;ref name=&quot;pop&quot;/&gt;
* Rincon with 1,875 inhabitants&lt;ref name=&quot;pop&quot;/&gt;

---
De officiële taal is het Nederlands. Papiaments en Engels worden tevens erkend als officiële taal in het rechts- en bestuurlijk verkeer, onderwijs, sociaal-economisch leven en de rechtspraak.[9] Van de bevolking spreekt 64% thuis Papiaments] (een zelfstandige creoolse taal met voornamelijk invloeden uit het Spaans en het Portugees, daarnaast veel invloed van het Nederlands, Engels, Frans, alsmede Indiaanse en West-Afrikaanse talen) en 15% Nederlands, 15% Spaans en 5% Engels. De meeste Papiamentstaligen spreken ook Nederlands, Engels en Spaans. Op Bonaire gebruikt men de fonetische spelling van het Papiaments, niet de Arubaanse (etymologische). Een bijzonderheid in het dialect van Bonaire is dat de uitgang -mentu/-mento, die in deze taal veel voorkomt, er wordt uitgesproken als -men (&quot;Papiamen&quot;) Andere voorbeelden zijn kas (huis) Bonairiaans dialect: (Ka) voorbeeld in een vorm van een zin, mi ta bai kas (ik ga naar huis) Bonairiaans dialect (m'a bai ka) De bewoners van Bonaire gebruiken veel afkortingen als ze aan het praten zijn. Op de buureilanden Curaçao en Aruba noemt men dit korta palabra, verkorte spraak.


The population is estimated to be 20,104 in 2019. Most of its inhabitants are biracial, the product of European and African intermarriage. However, a significant part of the population has a variety of origins, including the Netherlands, Dominican Republic, Venezuela, Colombia, Suriname and the United States, among others.

=== Luganan mas pobla ===
[[File:Catholic church in Rincon (Bonaire 2014) (15073092343).jpg|thumb|St. Louis Bertrand a Catholic church in Rincon, Bonaire]] E streya riba bandera di Boneiru tin seis punta, representando e seis bario antiguo di Boneiru. 

The star on Bonaire's flag has six points, representing the six original settlements. Due to population growth and building expansion, five of them have grown together with the capital Kralendijk. Only Rincon, the oldest settlement on the island, located in the northern half, remained an independent village. In addition to these nuclei, a number of new districts have been added over the years. Behind Kralendijk, against the hill, are the Republiek and Santa Barbara districts. Behind Santa Barbara, on the coast, is the luxurious new district of Sabadeco (Santa Barbara Development Corporation). Beyond the airport, in the direction of the salt flats, is the neighbourhood of [[Belnem]], named after [[Harry Belafonte]]. The population of as 2017 is distributed in the old towns and districts as follows:&lt;ref name=&quot;pop&quot;/&gt;

* Kralendijk with a total of 10,620 inhabitants.&lt;ref name=&quot;pop&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.cbs.nl/nl-nl/maatwerk/2018/17/bonaire-bevolkingscijfers-per-buurt |title=Bonaire, bevolkingscijfers per buurt|website=Centraal Bureau voor de Statistiek|access-date=2 May 2021|year=2017|language=nl|quote=Sum of Entrejol (Antriol), Nikiboko, Noord Saliña, Playa and Tera Kora}}&lt;/ref&gt;
* Playa (centre of Kralendijk) with 2,571 inhabitants&lt;ref name=&quot;pop&quot;/&gt;
* Tera Kora with 1,568 inhabitants&lt;ref name=&quot;pop&quot;/&gt;
* Nikiboko with 3,058 inhabitants&lt;ref name=&quot;pop&quot;/&gt;
* [[Antriol]] with 3,811 inhabitants&lt;ref name=&quot;pop&quot;/&gt;
* Nort di Saliña with 1,217 inhabitants&lt;ref name=&quot;pop&quot;/&gt;
* Rincon with 1,875 inhabitants&lt;ref name=&quot;pop&quot;/&gt;

nl.wiki Bonaire heeft 20.104 inwoners volgens de telling van 2019.[1] In 2001 had 86% van de bevolking de Nederlandse nationaliteit, maar was slechts 52% op het eiland zelf geboren.[8] Naast veel mensen van de andere eilanden Curaçao en Aruba, uit Nederland en de buurlanden Venezuela en Colombia wonen er veel mensen uit de Dominicaanse Republiek, grotendeels arbeidsmigranten.

De overgrote meerderheid van de bevolking is rooms-katholiek, (77%). Verder is er een kleine protestantse gemeenschap en is de evangelische gemeenschap sterk in opkomst (zo'n 10% van de bevolking).

De officiële taal is het Nederlands. Papiaments en Engels worden tevens erkend als officiële taal in het rechts- en bestuurlijk verkeer, onderwijs, sociaal-economisch leven en de rechtspraak.[9] Van de bevolking spreekt 64% thuis Papiaments] (een zelfstandige creoolse taal met voornamelijk invloeden uit het Spaans en het Portugees, daarnaast veel invloed van het Nederlands, Engels, Frans, alsmede Indiaanse en West-Afrikaanse talen) en 15% Nederlands, 15% Spaans en 5% Engels. De meeste Papiamentstaligen spreken ook Nederlands, Engels en Spaans. Op Bonaire gebruikt men de fonetische spelling van het Papiaments, niet de Arubaanse (etymologische). Een bijzonderheid in het dialect van Bonaire is dat de uitgang -mentu/-mento, die in deze taal veel voorkomt, er wordt uitgesproken als -men (&quot;Papiamen&quot;) Andere voorbeelden zijn kas (huis) Bonairiaans dialect: (Ka) voorbeeld in een vorm van een zin, mi ta bai kas (ik ga naar huis) Bonairiaans dialect (m'a bai ka) De bewoners van Bonaire gebruiken veel afkortingen als ze aan het praten zijn. Op de buureilanden Curaçao en Aruba noemt men dit korta palabra, verkorte spraak.</text>
      <sha1>8ea7c5dt31qo8gn6izpmmshenoffzz5</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>206751</id>
      <parentid>206750</parentid>
      <timestamp>2026-10-12T20:23:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Caribiana</username>
        <id>8320</id>
      </contributor>
      <origin>206751</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="25278" sha1="4fqlfn6uwq7xfong7v4jhswdoaqv4wm" xml:space="preserve">__NOINDEX__ 
To do:
* Canada: New Brunswick - North West Territories - Prince Edward Island - 
* others: [[Islanan Seychelles]] - [[Isla San Andres]] - [[Isla Providencia]] - [[Islanan Turks &amp; Caicos]] - 
-----------------
{{Variante|c}}
{{Infobox luga den pais| variante = c
| tipo = Bario
| nomber = Hato
| pais = {{NLD}}
| tipo_division_adm = Isla
| division_adm = {{BON}}
| zoom = 13
}}
'''Hato''' ta un bario di [[Kralendijk]], kapital di [[Boneiru]], [[Hulanda Karibense]]. E ta situá den e parti nort di e siudat, serka di e kosta wèst. Dia 1 di yanüari 2020, Hato tabatin 679 habitante.&lt;ref&gt;[https://www.cbs.nl/nl-nl/maatwerk/2021/20/bonaire-bevolkingsgegevens-per-buurt-2018-2020 CBS]&lt;/ref&gt; 

E kayanan di e bario ta hiba nòmber di siudatnan na Hulanda Oropeo, entre otro Kaya Den Haag, Kaya Groningen, Kaya Alkmaar i Kaya Breda. E área tin tambe hopi palu protehá.&lt;ref name=&quot;Hato&quot;&gt;[https://bonairevakantieland.nl/steden-en-dorpen/hato-bonaire/ Hato Bonaire], bonairevakantieland.nl&lt;/ref&gt;.

Desde e añanan 2020 tin desaroyo di bibienda den Hato. Entre e proyektonan ta esnan di Fundashon Kas Boneriano, ku ta inklui 68 kas sosial i 48 apartamento.&lt;ref&gt;[https://www.bonaire.nu/nieuws/algemeen/31585/bonaire-breidt-sociale-woningbouw-uit-met-48-appartementen-in-de-wijk-hato Bonaire breidt sociale woningbouw uit met 48 appartementen in de wijk Hato] (1 di mei 2025)&lt;/ref&gt;

{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=pl|oldid =76046529|titulo= Hato (Kralendijk)}}
{{References}}
}}

[[:Kategoria:Boneiru]]

---------------
{{Variante|c}}
{{Infobox luga den pais| variante = c
| tipo = Siudat
| nomber = 
| multi_imagen = {{multiple image
  | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}}
  | perrow = 2
  |direction = 
  |border = infobox
  |image1 = 
  |caption1 = 
  |image2 = 
  |caption2 = 
}}
| pais = {{USA}}
| poblacion = 
| tipo_division_adm =  
| division_adm = 
| zoom = 14
}}
{{Appendix|refs|2=
{{References}}
;Lista di fuente

}}

[[:Kategoria:Siudat den Merka]]

-----------------
{{Variante|c}}
{{Infobox luga den pais| variante = c
| tipo = Isla
| nomber = 
| multi_imagen = {{multiple image
  | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}}
  | perrow = 2
  |direction = 
  |border = infobox
  |image1 = Pseudodiploria strigosa, colonia.jpg
  |caption1 = ''Pseudodiploria strigosa''
  |image2 = Corals 4 Conch Reef 20230713.jpg
  |caption2 = ''Dichocoenia''
}}
| pais = {{SXM}}
| poblacion = 
| tipo_division_adm =  
| division_adm = 
| zoom = 14
}}
----------------
{{multiple image
| width = 200 
| align = right
| direction = vertical
| image1 =Khalk.jpg
| caption1 = Kharg ku tanki di zeta i piernan pa tankero 
| image2 = Kharg oil loading terminal.jpg
| caption2 = Mas di 90% di tur petroleo iraní ta wòrdu eksportá via Kharg.
| caption_align = center
}}
--------------
{{Variante|c}}
{{Infobox luga den pais| variante = c
| tipo = Playa
| nomber = Baya Beach
| imagen = Baya Beach Curacao (213574239).jpeg
| area      = 
| densidad  = 
| pais = {{CUW}}
| tipo_division_adm =  
| division_adm = 
| zoom = 14
}}

{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid =1180549145|titulo= Blue Bay, Curaçao}}
{{References}}
}}

[[:Kategoria:Lugá na Kòrsou]]
------------------
{{Variante|a}}
{{Infobox luga den pais| variante = a
| tipo = Sero
| imagen = 
| descripcion = 
| pais = {{ABW}}
| tipo_division_adm = region 
| division_adm = [[Paradera]]
| zoom = 14
}}
--------------
{{Multiple image
| header_align  = Center
| header        = '''Espesie den Yarari'''
| align         = right 
| image1        = Dauphins tâchetés de la réserve AGOA.jpg
| image2        = Killerwhales jumping.jpg
| image3        = Mother manatee and calf.jpg
| caption1      = Dolfin ''Stenlla attenuata''
| caption2      = Bayena ''Orcinus orca''
| caption3      = Mamifero karibense ''Trichechus manatus''
| caption_align = center
| total_width   = 250
| perrow     = 2/2
}}
---------
{{Variante|c}}
{{Infobox curpa di awa| variante= c
| tipo_awa= Golfo         
| nomber_awa= 
| continente= 
| profundidad_averahe = 
| diepte= 
| hanchura_min= 
| hanchura_max= 
| largura     = 
| imagen3 = 
| descripcion= 
}}
{{Appendix}}
{{Commonscat}}

--------------
{{Variante|c}}
{{Infobox luga den pais| variante = c
| tipo = Region outónomo
| nomber = Galicia
| pais = {{ESP}}
}}

-----------

## Marco legal i delimitashon

* Den e **Caribe** e limites internashonalnan i maritimo ku ta regí pa e islanan di e Reino ta mayormente basá riba ley di Reino i tratado ku estado vecino (p.e. acuerdo ku Venezuela pa delimitá frontera maritima). E Gobierno Hulandes a publicá dokumentonan i dekretunan pa formalisa e limites (por ehempel, dekreet pa EEZ). ([Ministry of Defence][3], [State Department][4])
* Fontenan publiko ku kalkulá e limites (kòmá *Maritime Boundaries Geodatabase* di Flanders Marine Institute / MarineRegions) duna coordenadan i mapas ku ta mustra e zonanan 12-milla i e EEZ den e region. ([Marine Regions][5])
* Pa casonan unda islanan ta mas serka ku otro pais, delimitashon ta basá sovent riba **linia medianal** òf akuerdo bilateral (p.e. cu Venezuela 1978). ([State Department][4], [Marine Regions][5])

---

## Aruba

* **Reklemos generál**: Aruba ta claim e mar territorial te **12 milla náutiko**, tambe por existe un zona kontiguo i un EEZ te 200 milla segun derecho internashonal (UNCLOS) si no ta limitá pa fronteranan kontiguo. ([Index Mundi][6], [United Nations][2])
* **Delimitashon**: Aruba tin fronteranan maritimo resevabe ku paisnan kontiguo i nan a tuma parti di delimitashon ku tratadonan (p.e. e tratado di 1978 ku Venezuela ta relevante pa e region). Pa coordenadan i visualisashon, mapas publiko ku MarineRegions mostra e areas ku correspondé na Aruba. ([Marine Regions][5], [State Department][4])
* **Impakt praktiko**: Aruba, como dependensia del Reino, por administra rekursonan maritimo den su EEZ i regula pesca, eksplorashon i protekshon ambiental dento di e limites ku a keda stablesé. ([United Nations][2])

---
## Curaçao

* **Reklemos generál**: Curaçao tambe tin un **mar territorial de 12 milla** i un EEZ asigná den mapas y dekretonan publiko (loke ta reflehá den datanan geoespaciales disponibel). ([Marine Regions][7])
* **Fronteranan internacionais**: Curaçao a negoesia delimitashon maritimo ku Venezuela y akuerdo esaki ta tokante pa definí e límites suroeste i e posibelnan delimitashon na median line si ta necesario. ([State Department][4])
* **Ecosistema i Saba Bank**: Den e EEZ di Reino Hulandes den Caribe ta inkluí area biologicamente importantenan, manera **Saba Bank** ku ta den aguas di e Caribbean Netherlands pero ta parte di e zonanan maritimo di e Reino; e protekshon i gobernansa di esnan por influí tambe Curaçao via politika regional i akuerdo di gesthon. ([ResearchGate][8], [Marine Regions][9])

---
## Sint Maarten (parte neerlandés)

* **Reklemos generál**: E lado neerlandés di Sint Maarten ta tene un mar territorial standard te **12 milla**; su EEZ formal ta referí den mapas di EEZ pa Sint Maarten. ([Marine Regions][10], [Marine Regions][11])
* **Fronteranan ku Francia**: Sint Maarten ta parte di e ilolan ku ta compartí ku **Saint-Martin** (Franses). Pa e mar bòrdek logiko, habri akuerdo i mapas publiká pa Francia i Hulanda ku ta mustra limites maritimoi y baseline na e isla dividí; franka-neerlandés negoashiòn i kooperashon ta essencial pa manejamentu di e aguas ku ta ser compartí. ([maritimelimits.gouv.fr][12], [Ministry of Defence][3])
* **Uso praktiko**: Pa aktivitadnan di pesca, turismo marino (cruise, snorkeling), i regulashon di seguridad, e autoridatnan lokal y Reino coordina en basamentu di e leis i akuerdo aplikabel. ([Ministry of Defence][3], [United Nations][2])

---

## Asuntu praktiko i aktuashon

* **Eksplorashon i rekursos**: Detrás di e delimitashon a keda un interés praktiko — kontrol riba pesca, petróleo/gas potensial, protekshon di biodiversidat marino y regulashon di transit maritimo. E Reino a stablesé leis y dekretonan pa administrá e zonanan den accordo ku UNCLOS. ([United Nations][2], [Ministry of Defence][1])
* **Mapas y datos**: Pa ver mapas i coordenadan konkreto bo por konsultá **MarineRegions** (Flanders Marine Institute) of e publikashon oficial di govèrno Hulandes (Hydrography / Defense) ku tin fichanan riba maritime limits den Caribe. ([Marine Regions][5], [Ministry of Defence][3])

---
## Fuentes selektá (pa komprondé i verifikashon)

* Defensie.nl — *Maritime boundaries of the Caribbean part of the Kingdom* (overview di leis i delimitashon). ([Ministry of Defence][3])
* Flanders Marine Institute / MarineRegions — fichanan EEZ i territorial sea (Aruba, Curaçao, Sint Maarten). ([Marine Regions][5], [Marine Regions][10])
* UN / Decree on Exclusive Economic Zone — dokumentu legal riba EEZ (Reino). ([United Nations][2])
* US State Department / treaty references — notas riba tratado di delimitashon Nederland–Venezuela (1978). ([State Department][4])
* Research / Saba Bank summaries (biological importance inside Dutch Caribbean EEZ). ([ResearchGate][8])

Kier bo ku mi agrega mapas i coordenadan konkreto pa Aruba, Curaçao i Sint Maarten awor?

[1]: https://english.defensie.nl/topics/hydrography/maritime-limits-and-boundaries?utm_source=chatgpt.com &quot;Maritime limits and boundaries | Hydrography&quot;
[2]: https://www.un.org/depts/los/LEGISLATIONANDTREATIES/PDFFILES/NLD_EEZ_decree2010.pdf? &quot;Exclusive Economic Zone of the Part of the Kingdom&quot;
[3]: https://english.defensie.nl/topics/hydrography/maritime-limits-and-boundaries/maritime-boundaries-of-the-caribbean-part-of-the-kingdom? &quot;Maritime boundaries of the Caribbean part of the Kingdom&quot;
[4]: https://www.state.gov/wp-content/uploads/2019/12/LIS-105.pdf? &quot;maritime boundaries: colombia – dominican republic and&quot;
[5]: https://www.marineregions.org/eezdetails.php?mrgid=26519&amp; &quot;Aruba · MRGID 26519&quot;
[6]: https://www.indexmundi.com/aruba/maritime_claims.html? &quot;Aruba Maritime claims - Geography&quot;
[7]: https://www.marineregions.org/eezdetails.php?mrgid=26517&amp; &quot;Curaçao · MRGID 26517&quot;
[8]: https://www.researchgate.net/figure/Maritime-boundaries-ABC-islands-Appendix-1-from-Besluit-grenzen-exclusieve-economische_fig6_48185027? &quot;Maritime boundaries ABC islands (Appendix 1 from \&quot;Besluit grenzen... | Download Scientific Diagram&quot;
[9]: https://www.marineregions.org/gazetteer.php?id=26517&amp;p=details&amp; &quot;Dutch Exclusive Economic Zone (Curaçao) (EEZ)&quot;
[10]: https://marineregions.org/gazetteer.php/gazetteer.php?id=21803&amp;p=details&amp; &quot;Dutch Exclusive Economic Zone (Sint-Maarten) (EEZ)&quot;
[11]: https://www.marineregions.org/eezdetails.php?mrgid=21803&amp; &quot;Sint-Maarten · MRGID 21803&quot;
[12]: https://maritimelimits.gouv.fr/sites/default/files/2023-03/EN_St_Martin.pdf? &quot;FRENCH MARITIME SPACES OF SAINT-MARTIN AND ...&quot;
--------------
{{Multiple image
| header_align  = 
| header        = 
| align         = center 
| image1        = LopedeVega.jpg
| image2        = Quevedo (copia de Velázquez).jpg
| image3        = Tirso de molina.jpg
| image4        = Diego Rodríguez de Silva y Velázquez - Luis de Góngora y Argote - Google Art Project.jpg
| caption1      = Lope de Vega
| caption2      = Francisco de Quevedo
| caption3      = Tirso de Molina 
| caption4      = Luis de Góngora
| caption_align = center
| total_width = 250
| perrow      = 2/2
}}
-----------------

==Madeirezen in het Caribisch gebied==
De term Madeirezen in het Caribisch gebied verwijst naar mensen van oorsprong afkomstig van de Portugese eilandengroep Madeira, die in de 19e eeuw naar het Caribisch gebied emigreerden. Ze vestigden zich onder meer in Guyana, Suriname, Trinidad, Curaçao, Aruba, Bonaire, Saint Vincent en Grenada.

== Migratiegeschiedenis ==
Vanaf het midden van de 19e eeuw werden veel inwoners van Madeira geconfronteerd met armoede, hongersnood, werkloosheid en landbouwcrises, waaronder de ineenstorting van de wijnindustrie. De Portugese autoriteiten moedigden emigratie aan, en plantagehouders en koloniale ondernemingen in het Caribisch gebied waren op zoek naar goedkope arbeidskrachten.

De eerste grote groep Madeirezen arriveerde in Brits-Guiana (het huidige Guyana) in 1835. Later volgden migratiestromen naar Trinidad, St. Lucia, Grenada, Jamaica, en in mindere mate naar Curaçao, Aruba en Bonaire, waar ze werkten op plantages, zoutvelden, in de detailhandel en in de opkomende industrie.

== Integratie en identiteit ==
De Madeirezen brachten hun taal (Portugees en Madeirees dialect), katholieke geloof en culinaire tradities mee. Hun familienamen — zoals Pires, Teixeira, Gomes, Fernandes, Henriques en De Souza — zijn vandaag de dag nog terug te vinden in verschillende Caribische landen.

In onder meer Aruba en Curaçao vormden ze hechte gemeenschappen en integreerden geleidelijk met andere bevolkingsgroepen. Er ontstonden ook gemengde huwelijken met mensen van Afrikaanse, inheemse of creoolse achtergrond.

== Bijdragen ==
De Madeirezen en hun nakomelingen droegen bij aan de ontwikkeling van het Caribisch gebied op diverse vlakken:

Landbouw – arbeid op plantages en kleine landbouwbedrijven

Kleine handel – het openen van familiebedrijfjes en buurtwinkels

Religie – betrokkenheid bij de katholieke kerk, bijvoorbeeld als catechisten of gemeenschapsleiders

Eten &amp; cultuur – bijdragen aan de lokale keuken met recepten zoals bacalhau-gerechten en honingtaart (bolo de mel)

== Heden en erfgoed ==
In de hedendaagse Caribische samenlevingen is de Madeirese identiteit grotendeels opgegaan in de nationale identiteit. In Aruba en Curaçao zijn er nog steeds sporen terug te vinden in familienamen, kerkregisters en mondelinge overlevering.

In Guyana en Trinidad bestaan organisaties die het Madeirese erfgoed behouden, zoals de Portuguese Association of Trinidad and Tobago.

== Bronnen (aanbevolen voor Wikipedia)==
*Edward A. Alpers – Portuguese migration in the Caribbean
*Bonham C. Richardson – Caribbean Migrants: Environment and Human Survival
*Archieven van de Madeira-emigratie, Funchal
*National Archives of Guyana
*Mondelinge geschiedenis van afstammelingen van Madeirezen op Aruba en Curaçao

----------------
== Bushiribana ==
Het „piratenkasteel&quot;, zoals eens een Essokaart van Aruba de ruïne van Bushiribana bij Boca Mahos heeft genoemd, werd gebouwd in 1874 als een goudwasserij. Van 1854 tot 1868 had Concessie de Jongh van Den Haag de beschikking over de goudvelden van Aruba. Maar deze heeft er niet hard gewerkt. Na 1867 ett wel iot 1872 was de concessie verleend aan Isola, Ricket &amp; Co, New Vork, een Amerikaanse maatschappij dus. Zij werkte nog voïgens de primitieve methode: bij de mijnen zelf ter plaatste de stenen kapot slaan, ziften en wassen.

Isola, merkwaardigerwijze bij de oude goudmijnwerkers alleen bekend als Isalo, werkte behalve op de reeds genoemde plaatsen Westpunt en omgeving van Rooi Fluit ook nog in de omgeving van Sero Cristal en bij Sero Moskita en Tres Cp.bez aan de noordoostkant van het eiland. In 1870 kwamen te Sero Moskita nog een paar goudmijnwerkers om het leven door het instorten van de mijn, namelijk Luis Rivero en Pedro Farro. Van 1872 tot 1881 was de goudconcessie verleend aan een Engelse maatschappij Aruba Island Goldmining Company, London, \

Deze maatschappij bouwde de goudwasserij van Bushiribana in 1874, waarbij de bekende Arubaanse metselaar Aiexander Donati met enkele Curacaose metselaars het romantische stenen gevaarte r&gt;ptrok. Hijskranen van houten balken moesten de zware stenen op hun plaats bree{ gen. In deze fabriek ging men &amp; stampmolens werken om de fijn te malen. Het Engelse personyj van deze maatschappij, dat voot groot gedeelte daar in de buurt v , de goudwasserij woonde, best&quot; &quot; volgens do herinnering van de °^ Arubaanse 

--------------
{{Databox}}
'''Pago Pago''' ta 
{{Appendix}}

[[:Kategoria:Oseania]]
--------------
{{infobox luga den pais| variante = c
| tipo = Siudat
| nomber = Ginebra
| pais = {{SUI}}
| multi_imagen = {{multiple image
  | total_width              = {{Infobox/afbeeldingbreedte}}
  |perrow = 1/2/1
  |border = infobox
  |image1 = UN Building A Southern Lawn.jpg
  |caption1 = Palais des Nations
  |image2 = ReformationsdenkmalGenf1.jpg
  |caption2 = Monumento di Reformacion
  |image3 = Geneve 2005 001 Ork.ch.jpg
  |caption3 = Siudat ku Lago Ginebra
}}
| zoom = 5
}}
 
{{Commonscat|Ginebra}}
{{Appendix}}

[[:Category:Siudadnan]]
[[:Category:Suisa]]

-----------
{{Multiple image
| header_align      = 
| header            = 
| align             = center 
| image1            = Redonda Day.JPG
| image2            = Redonda west cliffs.JPG
| image3            = Stone building on Redonda.JPG
| caption1          = Bista riba Redonda for di [[Nevis]] ku [[Montserrat]] den fondo
| caption2          = Barankanan den laman na banda west
| caption3          = Kas riba Redona
| caption_align     = center
| width1            = 
| width2            = 
| width3            =
| total_width       = 500
| direction         = horizontal
}}

{{Commonscat}}
{{Appendix}}

[[Category:Isla]]
[[Category:Antigua y Barbuda]]
-----------------------
{{Commonscat}}
{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =66396157|titulo=Antwerpen (stad)}}
{{References}}
}}

[[Category:Siudadnan]]
[[Category:Bélgika]]
-------------------
{{Databox}}

--------------------

==Uitbreiding Boneiru ==
=== Demografia ===
E [[idioma ofisial]] ta [[Hulandes]]. [[Papiamentu]] i [[Ingles]] tambe ta wordu rekonosí komo idioma ofisial den trafiko legal i administrativo, enseñansa, bida sosio-ekonomiko i hustisia.&lt;ref&gt;[https://www.rijksoverheid.nl/onderwerpen/erkende-talen/vraag-en-antwoord/erkende-talen-nederland Erkende talen Nederland], Rijksoverheid&lt;/ref&gt; Di e poblashon 64% ta papia Papiamentu na kas, i 15% Hulandes, 15% [[Spaño]] i 5% Ingles. Mayoria di e hablado di Papiamentu ta papia tambe Hulandes, Ingles i Spaño. Na Boneiru ta uza e [[Ortografia di papiamentu|ortografia fonétiko]] di Papiamentu, no esun di Aruba (etimologiko). 

Un partikuliaridat di e Papiamentu di Boneiru ta sufigo dialect van Bonaire is dat de uitgang -mentu/-mento, die in deze taal veel voorkomt, er wordt uitgesproken als -men (&quot;Papiamen&quot;) Andere voorbeelden zijn kas (huis) Bonairiaans dialect: (Ka) voorbeeld in een vorm van een zin, mi ta bai kas (ik ga naar huis) Bonairiaans dialect (m'a bai ka) E residentenan di Boneiru ta uza hopi abreviashon ora di papia. Na e islanan hermana Curaçao en Aruba nan ta yama esaki ''korta palabra'', papiamentu abreviá.

=== Luganan mas pobla ===
[[File:Catholic church in Rincon (Bonaire 2014) (15073092343).jpg|thumb|St. Louis Bertrand a Catholic church in Rincon, Bonaire]] E streya riba bandera di Boneiru tin seis punta, representando e seis bario antiguo di Boneiru. 

The star on Bonaire's flag has six points, representing the six original settlements. Due to population growth and building expansion, five of them have grown together with the capital Kralendijk. Only Rincon, the oldest settlement on the island, located in the northern half, remained an independent village. In addition to these nuclei, a number of new districts have been added over the years. Behind Kralendijk, against the hill, are the Republiek and Santa Barbara districts. Behind Santa Barbara, on the coast, is the luxurious new district of Sabadeco (Santa Barbara Development Corporation). Beyond the airport, in the direction of the salt flats, is the neighbourhood of [[Belnem]], named after [[Harry Belafonte]]. The population of as 2017 is distributed in the old towns and districts as follows:&lt;ref name=&quot;pop&quot;/&gt;

* Kralendijk with a total of 10,620 inhabitants.&lt;ref name=&quot;pop&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.cbs.nl/nl-nl/maatwerk/2018/17/bonaire-bevolkingscijfers-per-buurt |title=Bonaire, bevolkingscijfers per buurt|website=Centraal Bureau voor de Statistiek|access-date=2 May 2021|year=2017|language=nl|quote=Sum of Entrejol (Antriol), Nikiboko, Noord Saliña, Playa and Tera Kora}}&lt;/ref&gt;
* Playa (centre of Kralendijk) with 2,571 inhabitants&lt;ref name=&quot;pop&quot;/&gt;
* Tera Kora with 1,568 inhabitants&lt;ref name=&quot;pop&quot;/&gt;
* Nikiboko with 3,058 inhabitants&lt;ref name=&quot;pop&quot;/&gt;
* [[Antriol]] with 3,811 inhabitants&lt;ref name=&quot;pop&quot;/&gt;
* Nort di Saliña with 1,217 inhabitants&lt;ref name=&quot;pop&quot;/&gt;
* Rincon with 1,875 inhabitants&lt;ref name=&quot;pop&quot;/&gt;

---
De officiële taal is het Nederlands. Papiaments en Engels worden tevens erkend als officiële taal in het rechts- en bestuurlijk verkeer, onderwijs, sociaal-economisch leven en de rechtspraak.[9] Van de bevolking spreekt 64% thuis Papiaments] (een zelfstandige creoolse taal met voornamelijk invloeden uit het Spaans en het Portugees, daarnaast veel invloed van het Nederlands, Engels, Frans, alsmede Indiaanse en West-Afrikaanse talen) en 15% Nederlands, 15% Spaans en 5% Engels. De meeste Papiamentstaligen spreken ook Nederlands, Engels en Spaans. Op Bonaire gebruikt men de fonetische spelling van het Papiaments, niet de Arubaanse (etymologische). Een bijzonderheid in het dialect van Bonaire is dat de uitgang -mentu/-mento, die in deze taal veel voorkomt, er wordt uitgesproken als -men (&quot;Papiamen&quot;) Andere voorbeelden zijn kas (huis) Bonairiaans dialect: (Ka) voorbeeld in een vorm van een zin, mi ta bai kas (ik ga naar huis) Bonairiaans dialect (m'a bai ka) De bewoners van Bonaire gebruiken veel afkortingen als ze aan het praten zijn. Op de buureilanden Curaçao en Aruba noemt men dit korta palabra, verkorte spraak.


The population is estimated to be 20,104 in 2019. Most of its inhabitants are biracial, the product of European and African intermarriage. However, a significant part of the population has a variety of origins, including the Netherlands, Dominican Republic, Venezuela, Colombia, Suriname and the United States, among others.

=== Luganan mas pobla ===
[[File:Catholic church in Rincon (Bonaire 2014) (15073092343).jpg|thumb|St. Louis Bertrand a Catholic church in Rincon, Bonaire]] E streya riba bandera di Boneiru tin seis punta, representando e seis bario antiguo di Boneiru. 

The star on Bonaire's flag has six points, representing the six original settlements. Due to population growth and building expansion, five of them have grown together with the capital Kralendijk. Only Rincon, the oldest settlement on the island, located in the northern half, remained an independent village. In addition to these nuclei, a number of new districts have been added over the years. Behind Kralendijk, against the hill, are the Republiek and Santa Barbara districts. Behind Santa Barbara, on the coast, is the luxurious new district of Sabadeco (Santa Barbara Development Corporation). Beyond the airport, in the direction of the salt flats, is the neighbourhood of [[Belnem]], named after [[Harry Belafonte]]. The population of as 2017 is distributed in the old towns and districts as follows:&lt;ref name=&quot;pop&quot;/&gt;

* Kralendijk with a total of 10,620 inhabitants.&lt;ref name=&quot;pop&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.cbs.nl/nl-nl/maatwerk/2018/17/bonaire-bevolkingscijfers-per-buurt |title=Bonaire, bevolkingscijfers per buurt|website=Centraal Bureau voor de Statistiek|access-date=2 May 2021|year=2017|language=nl|quote=Sum of Entrejol (Antriol), Nikiboko, Noord Saliña, Playa and Tera Kora}}&lt;/ref&gt;
* Playa (centre of Kralendijk) with 2,571 inhabitants&lt;ref name=&quot;pop&quot;/&gt;
* Tera Kora with 1,568 inhabitants&lt;ref name=&quot;pop&quot;/&gt;
* Nikiboko with 3,058 inhabitants&lt;ref name=&quot;pop&quot;/&gt;
* [[Antriol]] with 3,811 inhabitants&lt;ref name=&quot;pop&quot;/&gt;
* Nort di Saliña with 1,217 inhabitants&lt;ref name=&quot;pop&quot;/&gt;
* Rincon with 1,875 inhabitants&lt;ref name=&quot;pop&quot;/&gt;

nl.wiki Bonaire heeft 20.104 inwoners volgens de telling van 2019.[1] In 2001 had 86% van de bevolking de Nederlandse nationaliteit, maar was slechts 52% op het eiland zelf geboren.[8] Naast veel mensen van de andere eilanden Curaçao en Aruba, uit Nederland en de buurlanden Venezuela en Colombia wonen er veel mensen uit de Dominicaanse Republiek, grotendeels arbeidsmigranten.

De overgrote meerderheid van de bevolking is rooms-katholiek, (77%). Verder is er een kleine protestantse gemeenschap en is de evangelische gemeenschap sterk in opkomst (zo'n 10% van de bevolking).

De officiële taal is het Nederlands. Papiaments en Engels worden tevens erkend als officiële taal in het rechts- en bestuurlijk verkeer, onderwijs, sociaal-economisch leven en de rechtspraak.[9] Van de bevolking spreekt 64% thuis Papiaments] (een zelfstandige creoolse taal met voornamelijk invloeden uit het Spaans en het Portugees, daarnaast veel invloed van het Nederlands, Engels, Frans, alsmede Indiaanse en West-Afrikaanse talen) en 15% Nederlands, 15% Spaans en 5% Engels. De meeste Papiamentstaligen spreken ook Nederlands, Engels en Spaans. Op Bonaire gebruikt men de fonetische spelling van het Papiaments, niet de Arubaanse (etymologische). Een bijzonderheid in het dialect van Bonaire is dat de uitgang -mentu/-mento, die in deze taal veel voorkomt, er wordt uitgesproken als -men (&quot;Papiamen&quot;) Andere voorbeelden zijn kas (huis) Bonairiaans dialect: (Ka) voorbeeld in een vorm van een zin, mi ta bai kas (ik ga naar huis) Bonairiaans dialect (m'a bai ka) De bewoners van Bonaire gebruiken veel afkortingen als ze aan het praten zijn. Op de buureilanden Curaçao en Aruba noemt men dit korta palabra, verkorte spraak.</text>
      <sha1>4fqlfn6uwq7xfong7v4jhswdoaqv4wm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Martinus Niewindt</title>
    <ns>0</ns>
    <id>8823</id>
    <revision>
      <id>206766</id>
      <parentid>199013</parentid>
      <timestamp>2026-10-13T08:32:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Caribiana</username>
        <id>8320</id>
      </contributor>
      <comment>infobox agrega</comment>
      <origin>206766</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5656" sha1="ayb2hoqolhq0epqtsxpu6lueaj3g8t6" xml:space="preserve">{{Variante|c}}
{{infobox persona | variante = c
| tipo = religioso
| nomber completo = Martinus Joannes Niewindt
| descripcion = Estatua di Niewindt na [[Basílika Santa Ana]].
| luga nacemento = [[Amsterdam]]
| luga fayecimento = [[Willemstad]]
| religion = Katóliko
| funcion1 = obispo titular
| temporada1 = 1824 - 1860
| disciplina = 
| ofishi = 
| orden = 
}}

'''Martinus Joannes Niewindt''' (☆ [[17 di mei]] 1796 na [[Amsterdam]] - † [[12 di yanüari]] 1860 na [[Willemstad]]) tabata un religioso hulandes di [[Iglesia Catolico Romano|Iglesia katóliko]] i e promé vikario apostóliko di [[Kòrsou i Dependensianan]]. E ta rekonosí komo fundadó di e sivilisashon di e poblashon katóliko kurasoleño i fundadó di e enseñansa katóliko den [[obispado di Willemstad]]. 

== Biografia ==
Despues di kaba skol sekundario Niewindt a studia na seminario na Warmond. Na 1819 el a risibí su diakonado i a wòrdu ordená  komo saserdote na Münster ([[Alemania]]). Entre 1819 i 1824 e tabata kopastor na e &quot;Misa franses&quot; na Amsterdam. 

Na 1824 e Kongregashon pa Evangelisashon di Pueblonan (''Congregatio pro Gentium Evangelisatione'') ta apuntá Niewindt komo prefekto apostóliko na Kòrsou, inisialmente pa sinku aña. Banda di fungi komo pastor di [[Basílika Santa Ana|Misa Santa Ana]] na [[Otrobanda]] e tambe tabata sirbi e islanan [[Aruba]] i [[Boneiru]], ku na e momentu ei no tabatin pastor. Ora e prefektura apostóliko a keda konvertí den un vikariato apostóliko dia 20 di sèptèmber 1842, Niewindt a wòrdu nombrá vikario i obispo titular di ''Chytri''. Su konsagrashon obispal a tuma lugá na aña 1843. Niewindt a okupá e posishon te su morto na 1860.

Durante 36 aña Niewindt a dediká su labor, pa medio di organisá konstrukshon di un ret di pueblonan, na trese religion i enseñansa serka e [[poblashon]] di e [[Islanan ABC]] i mas lat e islanan [[Saba]], [[Sint Maarten]] i [[Sint Eustatius]] tambe. Lugánan ku a lanta na Kòrsou tabata entre otro Montaña i [[Santa Rosa (Kòrsou)|Sta Rosa]] na [[Bandariba]] i [[Barber]], Westpunt i [[San Willibròrdu]] na [[Bandabou]].&lt;ref&gt;[https://gobiernu.cw/wp-content/uploads/2019/06/Buurtprofiel_Monta__a_Rey_.pdf  Buurtprofiel Montaña Rey], Gobièrnu di Kòrsou (2011)&lt;/ref&gt; Despues di a establesé e parokianan, e tabata konstruí misa na puntonan taktiko; siguí pa konstrukshon di skol banda di e misanan. Niewindt tabata konsiderá enseñansa e paso preparatorio pa [[emansipashon]]. 

Na 1842 el a introdusí e kongregashon [[Hulanda|hulandes]] di sùrnan di Roosendaal, e promé sùrnan pa yega na e islanan. Tambe el a organisá sürnan-enfermero pa hospital i kasnan di kuido di lepra i [[Trastorno mental|malesa mental]]. Na Willemstad el a kuminsá un kas pa huerfano, ku despues a muda pa Habaai. E kantidat di katóliko riba e seis isla a kresé di un par di shen kreyente na 1824 te ront di 25.000 na 1860.&lt;ref&gt;{{nl}}W. Brada, [https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMNHA03:179227009:mpeg21:a00094  Een eeuw geleden overleed mgr. Martinus Niewindt], Nieuw Haarlemsche Courant (12 di yanüari 1960)&lt;/ref&gt;

Niewindt tabata importante pa e desaroyo di [[papiamentu]], entre otro, pa su tradukshon i publikashon di e [[Catecismo Corticu]] i otro tekstonan religioso na papiamentu.&lt;ref&gt;{{Citeer web|achternaam=Rutgers|voornaam=Wim||url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643347:mpeg21:a0170|datum=1985-05-24|titel=Het 'nulde' uur van de Antilliaanse literatuur|uitgever=[[Amigoe]]|bezochtdatum=2022-09-06}}&lt;/ref&gt;

Niewindt a fayesé na 1860 na edat di 63 aña. Na momentu di su morto, e tabata doño di no ménos ku 27 hende sklabisá.&lt;ref&gt;[https://nu.cw/2025/11/20/podcast-op-de-klippen-bisschop-van-curacao-bezat-meerdere-slaven/ Op de klippen: Bisschop van Curaçao bezat meerdere slaven]. nu.cw (20 di novèmber 2025)&lt;/ref&gt; 

== Honor ==
Niewindt a wòrdu kondekorá na 1842 komo kabayero (''ridder'') den [[Orden di Leon Hulandes]].&lt;ref&gt;{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMSAA06:165609120:mpeg21:a00037|titel=Mgr. Martinus Niewindt en Curaçao|werk=De Amstelbode|datum=1931-09-08|bezochtdatum=2022-09-06}}&lt;/ref&gt; Na [[San Nicolas]] (Aruba) i [[Kralendijk]] (Boneiru) a dediká un kaya na su nòmber i na Kòrsou tantu un skol basiko komo un kaya den bario di Otrobanda.

Dia [[29 di sèptèmber]] [[1927]] riba plasa di [[Basílika Santa Ana|Misa Santa Ana]] a develá un estatua di Niewindt. E estatua ta 2 meter altu, traha di marmer [[italia]]no pa Leone Tommasi. Riba e piedestal tin e eskudo di Niewindt ku e lema  ''Domine, non recuso laborem. Heer, ik weiger den arbeid niet.'' Otro tekstonan ta (dilanti) ''Martinus Joannes Niewindt, 1796 — 1824 - f 1860, Eerste Apostolisch Vicaris van Curacao.''; (na banda) ''Den Strijder voor Recht en Deugd'' i ''Den Beschermer en Leider van zijn Volk''; (patras) ''Hulde van het Katholieke Volk van Curaçao.''&lt;ref&gt;{{nl}}[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010281271:mpeg21:a0012  Onthulling van het Mgr. Niewindt-standbeeld], [[Amigoe]] (1 di òktober 1927)&lt;/ref&gt;

== Mira tambe ==
* [[Lista di obispu di Willemstad]] 

{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =60983923|titulo=Martinus Niewindt}}
{{References}}
;Lista di fuente
* [http://www.catholic-hierarchy.org/bishop/bniew.html Martinus Joannes Niewindt] riba www.catholic-hierarchy.org
* {{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMGAVL01:000010842:mpeg21:a0060|werk=Nieuwe Venlosche Courant|titel=Van negerslaaf tot vrije katholiek|datum=1928-08-23|bezochtdatum=2022-09-06}}
}}

{{DEFAULTSORT:Niewindt, Martinus}}
[[Kategoria:Iglesia Katóliko]]
[[Kategoria:Hende]]
[[Kategoria:Kòrsou]]</text>
      <sha1>ayb2hoqolhq0epqtsxpu6lueaj3g8t6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>206769</id>
      <parentid>206766</parentid>
      <timestamp>2026-10-13T08:44:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Caribiana</username>
        <id>8320</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>blockquote agrega</comment>
      <origin>206769</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6111" sha1="lkftip5yqyta7sui2zjogzazxkxcdfl" xml:space="preserve">{{Variante|c}}
{{infobox persona | variante = c
| tipo = religioso
| nomber completo = Martinus Joannes Niewindt
| descripcion = Estatua di Niewindt na [[Basílika Santa Ana]].
| luga nacemento = [[Amsterdam]]
| luga fayecimento = [[Willemstad]]
| religion = Katóliko
| funcion1 = obispo titular
| temporada1 = 1843 - 1860
| disciplina = 
| ofishi = 
| orden = 
}}

'''Martinus Joannes Niewindt''' (☆ [[17 di mei]] 1796 na [[Amsterdam]] - † [[12 di yanüari]] 1860 na [[Willemstad]]) tabata un religioso hulandes di [[Iglesia Catolico Romano|Iglesia katóliko]] i e promé vikario apostóliko di [[Kòrsou i Dependensianan]]. E ta rekonosí komo fundadó di e sivilisashon di e poblashon katóliko kurasoleño i fundadó di e enseñansa katóliko den [[obispado di Willemstad]]. 

== Biografia ==
Despues di kaba skol sekundario Niewindt a studia na seminario na Warmond. Na 1819 el a risibí su diakonado i a wòrdu ordená  komo saserdote na Münster ([[Alemania]]). Entre 1819 i 1824 e tabata kopastor na e &quot;Misa franses&quot; na Amsterdam. 

Na 1824 e Kongregashon pa Evangelisashon di Pueblonan (''Congregatio pro Gentium Evangelisatione'') ta apuntá Niewindt komo prefekto apostóliko na Kòrsou, inisialmente pa sinku aña. Banda di fungi komo pastor di [[Basílika Santa Ana|Misa Santa Ana]] na [[Otrobanda]] e tambe tabata sirbi e islanan [[Aruba]] i [[Boneiru]], ku na e momentu ei no tabatin pastor. Ora e prefektura apostóliko a keda konvertí den un vikariato apostóliko dia 20 di sèptèmber 1842, Niewindt a wòrdu nombrá vikario i obispo titular di ''Chytri''. Su konsagrashon obispal a tuma lugá na aña 1843. Niewindt a okupá e posishon te su morto na 1860.

Durante 36 aña Niewindt a dediká su labor, pa medio di organisá konstrukshon di un ret di pueblonan, na trese religion i enseñansa serka e [[poblashon]] di e [[Islanan ABC]] i mas lat e islanan [[Saba]], [[Sint Maarten]] i [[Sint Eustatius]] tambe. Lugánan ku a lanta na Kòrsou tabata entre otro Montaña i [[Santa Rosa (Kòrsou)|Sta Rosa]] na [[Bandariba]] i [[Barber]], Westpunt i [[San Willibròrdu]] na [[Bandabou]].&lt;ref&gt;[https://gobiernu.cw/wp-content/uploads/2019/06/Buurtprofiel_Monta__a_Rey_.pdf  Buurtprofiel Montaña Rey], Gobièrnu di Kòrsou (2011)&lt;/ref&gt; Despues di a establesé e parokianan, e tabata konstruí misa na puntonan taktiko; siguí pa konstrukshon di skol banda di e misanan. Niewindt tabata konsiderá enseñansa e paso preparatorio pa [[emansipashon]]. 

Na 1842 el a introdusí e kongregashon [[Hulanda|hulandes]] di sùrnan di Roosendaal, e promé sùrnan pa yega na e islanan. Tambe el a organisá sürnan-enfermero pa hospital i kasnan di kuido di lepra i [[Trastorno mental|malesa mental]]. Na Willemstad el a kuminsá un kas pa huerfano, ku despues a muda pa Habaai. E kantidat di katóliko riba e seis isla a kresé di un par di shen kreyente na 1824 te ront di 25.000 na 1860.&lt;ref&gt;{{nl}}W. Brada, [https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMNHA03:179227009:mpeg21:a00094  Een eeuw geleden overleed mgr. Martinus Niewindt], Nieuw Haarlemsche Courant (12 di yanüari 1960)&lt;/ref&gt;

Niewindt tabata importante pa e desaroyo di [[papiamentu]], entre otro, pa su tradukshon i publikashon di e [[Catecismo Corticu]] i otro tekstonan religioso na papiamentu.&lt;ref&gt;{{Citeer web|achternaam=Rutgers|voornaam=Wim||url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643347:mpeg21:a0170|datum=1985-05-24|titel=Het 'nulde' uur van de Antilliaanse literatuur|uitgever=[[Amigoe]]|bezochtdatum=2022-09-06}}&lt;/ref&gt;

Niewindt a fayesé na 1860 na edat di 63 aña. Na momentu di su morto, e tabata doño di no ménos ku 27 hende sklabisá.&lt;ref&gt;[https://nu.cw/2025/11/20/podcast-op-de-klippen-bisschop-van-curacao-bezat-meerdere-slaven/ Op de klippen: Bisschop van Curaçao bezat meerdere slaven]. nu.cw (20 di novèmber 2025)&lt;/ref&gt; 

== Honor ==
Niewindt a wòrdu kondekorá na 1842 komo kabayero (''ridder'') den [[Orden di Leon Hulandes]].&lt;ref&gt;{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMSAA06:165609120:mpeg21:a00037|titel=Mgr. Martinus Niewindt en Curaçao|werk=De Amstelbode|datum=1931-09-08|bezochtdatum=2022-09-06}}&lt;/ref&gt; Na [[San Nicolas]] (Aruba) i [[Kralendijk]] (Boneiru) a dediká un kaya na su nòmber i na Kòrsou tantu un skol basiko komo un kaya den bario di Otrobanda.

Dia [[29 di sèptèmber]] [[1927]] riba plasa di [[Basílika Santa Ana|Misa Santa Ana]] a develá un estatua di Niewindt. E estatua ta 2 meter altu, traha di marmer [[italia]]no pa Leone Tommasi. Riba e piedestal tin e eskudo di Niewindt ku e lema  ''Domine, non recuso laborem. Heer, ik weiger den arbeid niet.'' Otro tekstonan ta (dilanti) ''Martinus Joannes Niewindt, 1796 — 1824 - f 1860, Eerste Apostolisch Vicaris van Curacao.''; (na banda) ''Den Strijder voor Recht en Deugd'' i ''Den Beschermer en Leider van zijn Volk''; (patras) ''Hulde van het Katholieke Volk van Curaçao.''&lt;ref&gt;{{nl}}[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010281271:mpeg21:a0012  Onthulling van het Mgr. Niewindt-standbeeld], [[Amigoe]] (1 di òktober 1927)&lt;/ref&gt;

Riba e piedestal tin e eskudo di Niewindt ku e siguiente lema i teksto:
&lt;blockquote&gt;
{{lang|nl|''Domine, non recuso laborem. Heer, ik weiger den arbeid niet.''

''Martinus Joannes Niewindt, 1796 — 1824 - f 1860, Eerste Apostolisch Vicaris van Curacao.'' (dilanti)&lt;br/&gt;''Den Strijder voor Recht en Deugd'' i ''Den Beschermer en Leider van zijn Volk.'' (na banda)&lt;br/&gt;  ''Hulde van het Katholieke Volk van Curaçao.'' (patras)|italic=yes}}
&lt;/blockquote&gt;

== Mira tambe ==
* [[Lista di obispu di Willemstad]] 

{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =60983923|titulo=Martinus Niewindt}}
{{References}}
;Lista di fuente
* [http://www.catholic-hierarchy.org/bishop/bniew.html Martinus Joannes Niewindt] riba www.catholic-hierarchy.org
* {{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMGAVL01:000010842:mpeg21:a0060|werk=Nieuwe Venlosche Courant|titel=Van negerslaaf tot vrije katholiek|datum=1928-08-23|bezochtdatum=2022-09-06}}
}}

{{DEFAULTSORT:Niewindt, Martinus}}
[[Kategoria:Iglesia Katóliko]]
[[Kategoria:Hende]]
[[Kategoria:Kòrsou]]</text>
      <sha1>lkftip5yqyta7sui2zjogzazxkxcdfl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Usuario:Caribiana/Sandbox/Media</title>
    <ns>2</ns>
    <id>9795</id>
    <revision>
      <id>206755</id>
      <parentid>206594</parentid>
      <timestamp>2026-10-12T20:38:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Caribiana</username>
        <id>8320</id>
      </contributor>
      <origin>206755</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="26913" sha1="4p1sfy54pylv92806x2uhmr9ngvasze" xml:space="preserve">__NOINDEX__
{{Variante|c}}
{{Infobox empresa| variante = c
| nomber = Energia TV
| imagen              = 
| descripcion         = 
| funda               = 
| antesecor           = 
| fecha disolucion    = 
| causa disolucion    = 
| fundado             = [[Ramonsito Booi]]
| propietario         = Emilayla Coffi
| director ehecutivo  = 
| pais                = {{NLD}} - Boneiru
| sede                = 
| zona                = 
| empleado            = 
| producto            = 
| sector              = entretenimentu
| industria           = television
| benta               = 
| ganashi             = 
| website             = 
}}
'''Mega Hit FM'''[1] ta un radio emisora ​​komersial riba e isla Karibense di Boneiru.&lt;ref&gt;{{Citeer web |url=https://www.megahitfm.com/ |titel=Mega Hit FM - All The Hits! |achternaam=generator |voornaam=meta-tags |bezochtdatum=2026-03-01 |werk=Mega Hit FM}}&lt;/ref&gt; E emisora ​​ta transmití riba 101.1 FM i online. E ta toka kantikanan di éksito, klásikonan popular i kansionnan na spañó. Programanan ta wordo presenta na Hulandes.

Mega Hit FM a kuminsá transmití na òktober 1995 bou di e nòmber Mega Super Radio. Den transkurso di añanan, e nòmber i marka a wòrdu aktualisá vários biaha, eventualmente birando Mega Hit FM. Ron Gijzen i Ben Becker a funda e stashon i a presentá programanan einan. Figuranan konosí manera Jeroen van Inkel, Robin Schulz i Jesse Sprikkelman tambe ta presentá programanan di radio na e emisora.

Un estudio kondusí na final di 2020 dor di Ofisina Nashonal pa Hulanda Karibense tokante e efektividat di kampañanan di medionan lokal a revelá ku Mega Hit FM ta e radio emisora ​​mas skuchá na Boneiru.&lt;ref&gt;{{Citeer web |url=https://www.rijksdienstcn.com/documenten/2020/mediaonderzoek/mediaonderzoek-caribisch-nederland-2020/mediaonderzoek-caribisch-nederland-2020 |titel=Mediaonderzoek Caribisch Nederland 2020 {{!}} Rijksdienst Caribisch Nederland |achternaam=Koninkrijksrelaties |voornaam=Ministerie van Binnenlandse Zaken en |datum=2021-03-03 |bezochtdatum=2026-03-01 |werk=www.rijksdienstcn.com |taal=nl}}&lt;/ref&gt; Mas o ménos 62 porshento di e respondentenan a indiká ku nan ta skucha e emisora ​​regularmente.

Kanalnan ku tema
E emisora ​​ta operá un kanal temátiko ku yama Mega Classics, ku ta transmití “golden oldies” riba 99.5 FM na Boneiru i online. Adishonalmente, nan tin un kanal ku no ta ofresé programanan, ku ta wòrdu transmití den supermerkadonan rònt di e isla.


-------------
'''Energia TV''' ta un stashon di televishon i kompania mediátiko na [[Boneiru]] ku sede na [[Kralendijk]]. Na [[Aruba]] i [[Kòrsou]] su transmishonnan di e stashon ta disponibel via kabel.

E stashon tabata konosí inisialmente komo EnergiaVision i, huntu ku e emisora di radio Radio Energia, tabata propiedat di e eks-polítiko [[Ramonsito Booi]].&lt;ref&gt;Ellen Breel, [https://www.bonaire.nu/nieuws/onderwijs/15506/ingezonde)n-brief-over-sgb Ingezonden brief over SGB], bonaire.nu (1 di yüli 2016)&lt;/ref&gt; 

Dia 13 di ougùstùs 2012 EnergiaVision a ekspandé su kobertura pa Aruba i Kòrsou, , kaminda e transmishon tabata disponibel riba kanal 55 di SETAR i kanal 22, respektivamente.&lt;ref&gt;[https://ia802904.us.archive.org/1/items/BNA-DIG-AWEMAINTA-2012-08-14/BNA-DIG-AWEMAINTA-2012-08-14.pdf  &quot;Energia Vision Bonaire, a bay den aire ayera tardi na canal 55 na Aruba], AweMainta (14 di ougustus 2012)&lt;/ref&gt;

Na febrüari 2019, EnergiaVision ta suspendé su transmisionnan, pero despues di algun dia e stashon a bolbe na aire bou di un nòmber nobo: Dutch Caribbean Television (DCTV).&lt;ref&gt;[https://www.bonaire.nu/nieuws/bonaire/18200/energiavision-op-bonaire-maakt-doorstart EnergiaVision op Bonaire maakt doorstart], bonaire.nu (26 di febrüari 2019|)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.bonaire.nu/nieuws/media/28241/dctv-gaat-verder-als-energia-tv DCTV gaat verder als Energia TV], bonaire.nu (29 di aprel 2024)&lt;/ref&gt; 

Bou di e nòmber aki, e kanal a transmití, entre otro, e edishon pa mucha di ''Big Live Nature Quiz'', e diskurso na Bonaire tokante e rapòrt ''Chains of the Past'' di promé minister hulandes [[Mark Rutte]], ku a tuma lugá dia 19 di desèmber 2022 huntu ku NOSTV, i reunionnan di gabinete.&lt;ref&gt;[https://smn-news.com/index.php/st-maarten-st-martin-news/44191-highlights-from-the-big-live-nature-quiz-kids-edition.html Highlights from the Big Live Nature Quiz – Kids Edition], smn-news.com (5 di novèmber 2023)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.bes-reporter.com/news/bonaire/65789/island-council-meetings-bonaire-return-to-passangrahan Island Council Meetings Bonaire Return to Passangrahan], BES Reporter (8 di september 2023)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://arubaonline.news/speeches-government-response-report-ketenen-van-het-verledenchains-of-the-past-to-follow-live/ Speeches government response report ‘Ketenen van het verleden’(Chains of the past’) to follow live], arubaonline.news (12 di yanüari 2023)&lt;/ref&gt;

Na 2024, e kanal di televishon a bira Energia TV, un kambia di nòmber pa evitá asosiashon ku konotashonnan polítiko. E doñonan aktual ta Emilayla Coffi i Erick Alvarez.&lt;ref&gt;[https://www.noticiacla.com/news/31166 E kanal di television boneriano Dutch Caribbean TV a bira Energia TV Bonaire], NoticiaCla (5 di òktober 2024)&lt;/ref&gt;

{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid =1364610471|titulo=Energia TV}}
{{References}}
}}

[[:Kategoria:Telekomunikashon]]
[[:Kategoria:Boneiru]]

el a kuminsá transmití dia [[13 di ougùstùs]] [[2012]] riba kanal SETAR 55 na Boneiru i 22 na Kòrsou.&lt;ref&gt;[https://ia802904.us.archive.org/1/items/BNA-DIG-AWEMAINTA-2012-08-14/BNA-DIG-AWEMAINTA-2012-08-14.pdf  &quot;Energia Vision Bonaire, a bay den aire ayera tardi na canal 55 na Aruba], AweMainta (14 di ougustus 2012)&lt;/ref&gt;[1] E stashon ta propiedat huntu ku su kontraparte di radio Radio Energia, pa polítiko Ramonsito Booi,[2] kende su último su transmishonnan bou di e nòmber ei a keda suspendé dia 20 di febrüari 2009.

Riba 26 di febrüari 2019, e kanal a wòrdu renobá pa Dutch Caribbean TV (DCTV).[3]&lt;ref&gt;https://www.bonaire.nu/nieuws/media/28241/dctv-gaat-verder-als-energia-tv DCTV gaat verder als Energia TV], bonaire.nu (29 di aprel 2024)&lt;/ref&gt; Bou di e nòmber aki, e kanal a tene e edishon pa mucha di Big Live Nature Quiz,[4] e diskurso di Bonaire pa e rapòrt di Mark Rutte su Chains of the Past riba 19 di desèmber 2022 (huntu ku NOSTV)[5] i reunionnan di gabinete.&lt;ref&gt;https://www.bes-reporter.com/news/bonaire/65789/island-council-meetings-bonaire-return-to-passangrahan Island Council Meetings Bonaire Return to Passangrahan], BES Reporter (8 di september 2023)&lt;/ref&gt;

E renombramentu a wòrdu hasí pa evitá di asosiá e stashon ku konotashonnan polítiko. E doño aktual ta Emilayla Coffi.&lt;ref&gt;[https://www.noticiacla.com/news/31166 E kanal di television boneriano Dutch Caribbean TV a bira Energia TV Bonaire], NoticiaCla (5 di òktober 2024)&lt;/ref&gt;


-------------------
{{Variante|c}}
{{Infobox persona | variante = c
| nomber = Natasja Gibbs
}}
'''Natasja Gibbs''' (☆ [[16 di novèmber]] [[1979]] na [[Hilversum]]) ta un periodista i presentadó di televishon i radio hulandes.[2]&lt;ref&gt;https://gelukt.nl/natasja-gibbs-partner-afkomst-lengte-en-meer/ Natasja Gibbs partner, afkomst, lengte en meer], gelukt.nl &lt;/ref&gt;

== Bida i karera ==
Gibbs a lanta na Hilversum den un famia ku un ruman muhé i ruman hòmber mas yòn. Su tata tabata di Sint Maarten i a konosé su mama na Aruba? Kòrsou; e pareha a muda despues pa Hulanda, unda nan a lanta un famia. Pa un tempu, su mayornan tabata miembro di Testigunan di Yehova na Hulanda.[1][3] Ora e tabatin mas o ménos ocho aña di edat, e tabata biba ku su mama i rumannan mas yòn den vários refugio pa hende muhé pa un aña despues di un periodo di violensia doméstiko den seno di famia.[1]

Despues di a kompletá su edukashon sekundario na A. Roland Holst College na Hilversum, ela studia periodismo na Universidat di Siensia Apliká di Utrecht i despues sikologia na Universidat di Amsterdam (UvA).

Karera
Gibbs a kuminsá su karera periodístiko na 2011 komo koresponsal karibense pa Radio Netherlands Worldwide (Wereldomroep), ku sede na Kòrsou—e pais natal di su mayornan. E tambe a traha einan komo periodista pa e korant *Antilliaans Dagblad*.[1] Un aña despues, ela kuminsá traha pa NPO Radio 1 i Dolfijn FM tambe.[4] E la sirbi tambe komo koresponsal karibense pa *The Economist*.[5] El’a traha pa e emisora ​​NTR como coordinadora pa e iniciativa di periodismo *Caribisch Netwerk* (Caribbean Network), despues cu Radio Hulanda Worldwide a hay’e obliga di stop su operacionnan eynan pa motibo di reduccion di presupuesto.

Na 2014, ela presenta e programanan ''Jouw Stad Amsterdam'' i ''Critix'' na e radio emisora ​​FunX. El a wòrdu nominá pa e premio Zilveren Radioster na 2015. Na 2016, el a traha komo presentadó i editor pa e programa di NPO Radio 1 ''Kwesties'' i a yena komo DJ na Qmusic. Na 2018, el a presentá e programa di radio ''Focus'' i e podcast ''Lezen in het Donker''. E mesun aña ei, el a traha tambe riba e podcast ''Koninkrijkskwesties''. Na 2020, el tabata ko-anfitrion di e programa di radio ''Hilversum Uit''. Kuminsando na sèptèmber 2020, el a sigui Renze Klamer komo presentadó di ''De Nieuws BV'' di djaluna pa djaweps.

Na yüli i ougùstùs 2021, Gibbs tabata ko-anfitrion di ''Op1'' huntu ku Erik Dijkstra na nòmber di BNNVARA. For di òktober 2021, el a bira e suplente regular pa Nadia Moussaid riba ''Op1'' riba djaluna, anfitrion huntu ku Hugo Logtenberg. Riba 30 di desèmber 2021, ela ko-anfitrion di e kùes di televishon *De Nationale 2021 Test* ku Emma Wortelboer.[6]

Na 2022, Gibbs a partisipá den e di tres temporada di e programa di televishon *Kamp Van Koningsbrugge*. Den un edishon spesial filmá den e Ardennes Bélga, e i e otro partisipantenan a wòrdu sometí na pruebanan di estilo militar di nan resistensia físiko i mental. El’a retirá for di e programa den e di dos episodio despues ku e komandonan supervisor a konseh’é pa hasi esaki.

For di 22 di ougùstùs 2022, Gibbs i Nadia Moussaid a forma e promé duo di anfitrion femenino permanente riba *Op1*. Nan tabata anfitrion di e talk show tur diabierna den nomber di BNNVARA.

Durante e transmishon di *Op1* riba 6 di yanüari 2023, Gibbs a referí na Israel komo un “régimen di apartheid.” Despues di esaki, a presentá kehonan na e ombudsman di e organisashon di Radiodifusión Públiko Hulandes (NPO)—riba inisiativa di Jan Dijkgraaf—riba e base ku e deklarashon supuestamente a violá e kódigo periodístiko di NPO.[7] E invitado Gert-Jan Segers a defendé su mes dor di deklará ku miéntras tabatin asuntunan tokante e establesimentu di asentamentunan, etiketá nan eksplísitamente komo tal a bai muchu leu.[7] Dia 27 di febrüari, Defensor di Pueblo Margo Smit a anunsiá ku el a haña ku e deklarashon di Gibbs no tabatin substansia verifikabel òf indikashon kla ku e tabata djis un opinion; sinembargo, ela nenga di ofresé un huisio riba e supstansia di e asuntu.[8]

Na yüni 2023, den e preparashon pa e Konmemorashon Nashonal di e Pasado di Sklabitut Hulandes, Gibbs a ko-anfitrion di *Keti Koti den Konsierto* ku Edsilia Rombley.[9] E espektákulo musikal aki a keda grabá dia 28 di yüni na Royal Theatre Carré—ku figura prominente hulandes i un públiko—i transmití pa BNNVARA dia 30 di yüni.

Riba 1 di yüli 2023, Gibbs a sirbi komo e maestro di seremonia pa e konmemorashon nashonal anual di e pasado di sklabitut hulandes den Oosterpark di Amsterdam.[10] Durante e evento, Rei Willem-Alexander, na nòmber di e Kas Real, a pidi despensa pa e historia di sklabitut hulandes i a pidi pordon.[11]

Kuminsando 31 di òktober 2024, Gibbs a partisipá den *Ketens* (‘Kadenanan’), un produkshon di e emisoranan ZWART i HUMAN ku ta analisá kondishonnan di trabou den fabrikashon di vários produkto, manera ekstenshon di kabei i bateria di e-bike.[5]

Na 2024, Gibbs a tuma parti na e programa di televishon ''Onderaan de streep''.

E programa *De Nieuws BV* a terminá na fin di 2025. Siguientemente, Natasja Gibbs i Stephan Komduur a uni pa lansa un programa nobo di Radio 1, *De Rode Draad*.[12]

Na 2026, ela publiká e buki *Waarom een ​​ﬁzonde democratie niet zonder journalisten kan* ('Dikon un Demokrasia Saludabel No Por Hasi Sin Periodistanan'). Den e buki aki, e ta kritiká, entre otro kosnan, e miedu di periodistanan di wòrdu deskartá komo aktivista i e opseshon pa wak figuranan den programanan di kòmbersashon.[13]

Manifiesto
Na 2020, huntu ku Zoë Papaikonomou, Nadia Zerouali, i otronan, ela enkabesá e manifiesto ‘Stop Rasismo den Media’—ku a rekohé mas ku 300 firmante—deklarando, entre otro, ku e movementu Black Lives Matter a lanta hopi hende tokante...

{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =|titulo=Natasja Gibbs}}
{{References}}
}}

[[:Kategoria:Hende]]
[[:Kategoria:Hulanda]]
---------------------
-------------------------
[[LM Publishers]] - [[Ret Karibense]]
{{Variante|c}}
{{Infobox empresa| variante = c
| nomber      = La Prensa
| imagen      = 
| descripcion = 
| funda       = 1928
| antecesor   = 
| fecha disolucion = 2017
| causa disolucion = bankrut
| fundado     = Jorge Bartolomeo Suarez
| propietario = Uitgeverij De Pers NV
| director ehecutivo  = 
| pais        = {{CUW}}
| idioma      = [[Papiamentu]] 
| sede        = 
| zona        = [[Kòrsou]], [[Aruba]], [[Boneiru]]
| empleado    = &lt;!--cantidad di empleado--&gt;
| producto    = notisia, korant
| sector      = prensa
| industria   = 
| website     = 
}}
'''Ret Karibense''' ([[hulandes]]: '''Caribisch Netwerk''') ta un servisio di notisia independiente hulandes pa region di Karibe. E ta publika na tres idioma: [[papiamentu]], [[ingles]] i [[hulandes]]. 

nl.wiki:'''Ret Karibense''' ([[hulandes]]: '''Caribisch Netwerk''') ta un servisio di notisia independiente riba liña di e Oranjestad pa medio di e grupo di trabou NTR. E plataforma ta dirigí riba e seis islanan Karibense di Reino Hulandes. E redaccion ta traha noticianan, reportahenan di radio y video riba Aruba, Bonaire, Curaçao, Saba, Sint-Eustatius, Sint-Maarten, politica Den Haag y e comunidad Caribense na Hulanda. E ta publika den hulandes, papiamentu i ingles. El a wordo lansa na 2013 pa NTR omroep.

==Historia==
E grupo di tarea publico NTR a crea e plataforma di noticianan na 2013 despues cu World Broadcasting a wordo obliga pa stop di publica informacion di Caribe na fin di 2012 pa motibo di reduccion di presupuesto. Caribbean Network ta e úniko servisio di notisia no-komersial pa e islanan Karibense. E periodistanan komersial, e stashonnan di radio i di televishon na e islanan i na Surinam ta tuma hopi bia e artíkulonan publiká, e reportahenan di radio i di video na nan tur.

*NOTES - NTR Caribisch Netwerk
&lt;ref&gt;{{citeer web|url=https://www.villamedia.nl/artikel/ntr-caribisch-netwerk-gaat-samenwerking-aan-met-abc-online-media          | werk=Villamedia|auteur=Lar Pasveer|titel=NTR Caribisch Netwerk gaat samenwerking aan met ABC Online Media|datum=18 april 2018]]&lt;/ref&gt;                                               
Het zogeheten Caribisch Netwerk, een in 2013 door omroep NTR gelanceerde nieuwsvoorziening voor het Caribisch gebied, gaat samenwerken met online nieuwsplatform ABC Online Media. Bijdragen uit het netwerk (zowel tekst als video) zullen de online uitgaven Bonaire.Nu, Curacaonieuws.Nu en Arubanieuws.Nu verrijken.
Het Caribisch Netwerk is met 15 journalisten op alle zes eilanden van de Nederlandse Antillen actief.  Sylvia de Leon van ABC Online Media is blij dat het kan putten uit technische kennis en faciliteiten van de NTR, naast de geschreven artikelen en audiovisuele producties uit het Caribisch Netwerk.
Mogelijk zullen er in de toekomst co-producties zijn. Frans Jennekens is binnen NTR verantwoordelijk voor het Caribisch Netwerk. Als taakomroep wil de NTR de lokale journalistiek op de Caribische eilanden binnen het Koninkrijk ondersteunen. De samenwerking past wat Jennekens betreft perfect.
“Bovendien wil de NTR graag haar publieke content op zoveel mogelijk platforms verspreiden. De samenwerking kan tot een wederzijdse verdieping van de informatie leiden”, stelt hij.
https://www.villamedia.nl/artikel/ntr-lanceert-caribisch-netwerk |werk=Villamedia|auteur=Trudy Brandenburg-van de Ven|titel=NTR lanceert Caribisch Netwerk|datum=24 april 2013
De NTR heeft een persvoorziening voor Caribisch nieuws gelanceerd. ‘Caribisch Netwerk’ brengt nieuws, actualiteiten, radioreportages en achtergronden over Aruba, Bonaire, Curaçao, Saba, Sint Eustatius en Sint Maarten en de Caribische gemeenschap in Nederland. De website functioneert voor de lokale media als een persbureau en informeert daarnaast alle andere geïnteresseerden.
Caribisch Netwerk is een productie van de NTR, in samenwerking met onafhankelijke journalisten op de zes Caribische eilanden (verenigd onder de naam Journalistes Expérimentés). In opdracht van de NPO heeft de NTR als onafhankelijke taakomroep deze nieuwsvoorziening opgezet, nadat de Wereldomroep eind 2012 door bezuinigingen gedwongen werd te stoppen met journalistiek werk voor het Caribisch gebied.

{{Appendix}}
-----------------
==Arubaanse Courant==
Na Aruba cu durante añanan a conta cu un variedad di publicacion, mayoria na Spaño, Aruba Post tabata e prome corant diario, publica na Ingles, na aña 1938. Redactor-editor S. Vieyra. Despues, Aruba Post lo a adopta e nomber Arubaanse Courant y, hunto cu Beurs- en Nieuwsberichten (Bolsa en Noticia Reportage) y La Prensa, lo a wordo poni cerca un editor na Curaçao. For di aña 1980 e corant di mainta Diario ta sali na Papiamentu riba Aruba. Ademas, e diario na idioma ingles The News i e semanal The Local tambe ta wòrdu publiká. E revista di informashon Aruba, publiká na Papiamentu, ta informá e poblashon tokante e aktividatnan ofisial di e gobièrnu insular. E revista, ku ta sali seis biaha pa aña, tin un sirkulashon di 15.000 i ta wòrdu distribuí grátis. No por keda sin menshoná e revista semanal Curaçao, ku, fundá na 1938, tabatin un influensia signifikante riba e tratamentu di asuntunan polítiko durante añanan (te 1959), i e revista mensual sosio-kultural Christoffel, ku a aparesé pa promé biaha na 1955 i a wòrdu apsorbé despues di algun aña dor di Nieweds-Iuweds, publiká na Netherland. Despues di guera, e revista chistoso Lorito Real a aparece na Curaçao, y Chuchubi na Aruba.&lt;ref&gt;[ Pers], Encyclopedie van Curacao&lt;/ref&gt;
------
Caribbean Network ta un servisio di notisia online independiente di e Hulandes Public Broadcasting Corporation (NPO) produsí pa e radiodifusor di servisio públiko NTR. E plataforma ta enfoká riba e seis islanan den Karibe di Reino Hulandes. E tim di redakshon ta produsí relatonan di notisia, reportahe di radio i video tokante Aruba, Boneiru, Kòrsou, Saba, Sint-Eustatius, Sint-Maarten, polítika na Den Haag, i e komunidat karibense na Hulanda.

Historia
E emisora ​​di servisio públiko NTR a establesé e plataforma di notisia na 2013 despues ku Radio Hulanda Mundial a hañ’é obligá di stòp ku periodismo pa loke ta trata e region di Karibe pa motibu di kòrtamentu di presupuesto na fin di 2012. Caribbean Network ta e úniko servisio di notisia no komersial pa e islanan di Karibe. Korantnan komersial, radio i emisoranan di televishon riba e islanan i na Sürnam hopi bia ta reprodusí e artíkulonan publiká, reportahe di radio i video den nan totalidat.

Tim di Redakshon
E servisio di notisia online ta wòrdu produsí pa e emisora ​​independiente di servisio públiko NTR na Hilversum. Un karakterístika di Caribbean Network ta ku e tim di redakshon hopi bia ta konta ku residentenan lokal i ekspertonan karibense den su publikashonnan. E tim di redakshon ta konsistí di redaktornan di NTR na Hulanda i vários koresponsal (freelance) riba e islanan den Karibe. Tambe e team di redaccion ta contribui na programanan di radio y television pa e emisora ​​publico Hulandes.

Online
E tim di redakshon di Caribisch Netwerk ta publiká prinsipalmente online via e wèpsait ofisial i via kanalnan di media sosial.

--------------
{{Infobox empresa| variante = a
| nomber      = LM Publishers
| imagen      = 
| descripcion = 
| funda       = 1928
| antecesor   = 
| fecha disolucion = 2017
| causa disolucion = bankrut
| fundado     = Jorge Bartolomeo Suarez
| propietario = Uitgeverij De Pers NV
| director ehecutivo  = 
| pais        = {{CUW}}
| idioma      = [[Papiamentu]] 
| sede        = 
| zona        = [[Kòrsou]], [[Aruba]], [[Boneiru]]
| empleado    = &lt;!--cantidad di empleado--&gt;
| producto    = notisia, korant
| sector      = prensa
| industria   = 
| website     = 
}}
'''LM Publishers''' ta un editorial independiente di buki di arte i cultura mundial, informashon di pais, sustansia i asuntunan di desaroyo, cu un interes special pa Surinam, Antias i Indonesia.

LM Publishers is een onafhankelijke uitgeverij van boeken over wereldwijde kunst &amp; cultuur, landeninformatie, duurzaamheid en ontwikkelingsvraagstukken, met een bijzondere belangstelling voor Suriname, de Antillen en Indonesië.
LM Publishers komt voort uit KIT Publishers, de uitgeverij van het Koninklijk Instituut voor de Tropen, die bij de reorganisatie van het instituut in 2013 werd opgeheven. Na de reorganisatie vond de uitgeverij onderdak bij LokaalMondiaal, dat door middel van onder andere documentaires en debat beoogde mondiale thema’s te belichten vanuit lokaal en regionaal perspectief. Aan LokaalMondiaal dankt de uitgeverij, die sinds begin 2016 zelfstandig is, haar naam.

nl.wiki:KIT Publishers was een Nederlandse onafhankelijke uitgeverij en multidisciplinair kennisinstituut, opgericht in 1989. KIT was gespecialiseerd in landeninformatie, wereldwijde kunst en cultuur en ontwikkelingssamenwerking. De uitgever was verbonden aan het Koninklijk Instituut voor de Tropen (KIT) in Amsterdam en is bij de reorganisatie van het instituut in 2013 opgeheven. De uitgeverij LM Publishers komt voort uit KIT Publishers.
-----------------------

* The Daily Herald - Sint Maarten 
* Boneriano
* BES Reporter
--------------
== Cinema na aire liber na Aruba ==
[[File:Former open-air movie theater.jpg|thumb|Plakaat di teater na ex-hotel Colombia]]
Durante e lapso di mas cu 100 aña a mira solamente cinco '''cine den aire liber na Aruba'''. Awor práktikamente obsoleto riba e isla, e teaternan aki un tempu tabata wòrdu bishitá frekuentemente pa lokalnan i migrantenan den siglo 20.&lt;ref&gt;[https://www.cspnv.com/pdf/aruba-today-20241213.pdf Forgotten gems: Open air movie theaters], Aruba Today (13 di december 2024)&lt;/ref&gt;
E prome teatro na aire liber a wordo construi na 1920 y a wordo encarga pa Shon Eduard (Eddy) de Veer. E teater aki tabata situá na Hotel Colom-
bia na Oranjestad, cu awor ta unda oficina di censo di Aruba ta situa. E teater tabata simpel; e tabata konsistí solamente di un pantaya, i bishitantenan mester a trese nan mes stul pa disfrutá di e pelíkulanan mudo popular di e tempu ei.
Migrantenan merikano ku tabata traha den e refineria i tabata biba den e Kolonia di Lago na Sero Colorado tambe tabatin nan pida di e bolo ku nan Teatro den aire liber,
cu tabata forma parti di Esso Club, tambe conoci como Pan-Am Club. Tabata na e teater aki ku “Talkies” a wòrdu transmití pa promé biaha, pelíkulanan ku zonido. E teater aki mayoria biaha tabata transmití blockbusternan merikano pa e ekspatnan merikano, di e manera aki hasiendo sigur ku e migrantenan aki no tabata pèrdè entretenimentu for di nan tera natal.
Den añanan 1950 i 1960, Sa- vaneta a mira nan mes teater na aire liber, situá dilanti di e Kazerne di Marinier (Kazerne Marino). E teater aki tabata wòrdu bishitá prinsipalmente pa e marineronan bisiña, ku no tabatin muchu entretenimentu ku no ta pelíkula e tempu ei.
E último i mas resien teater na aire liber a wòrdu konstruí den forma di un teater drive-in. Un konsepto merikano popular, e Drive Inn situá na Balashi tabata un hot spot pa hóbennan, ku tabatin e kustumber di hinka tur nan amigunan den un outo pa bai wak pelíkula. Pa e fenómeno aki tabatin un preis apart ku bo mester a paga yamá e “aksidente di outo”.
E teater aki a sera alrededor di
2012, pero a wòrdu habrí di nobo durante e pandemia na yüli 2020, kaminda pelíkulanan tabata wòrdu transmití riba un pantaya gigantesko poné dilanti di kònteinernan staká. Sinembargo, e forma di entretenimentu nostálgiko aki no a dura muchu largu ya ku el a sera atrobe solamente un òf dos aña
aweró. Awendia ainda bo por mira e kònteinernan staka ora bo kore banda di e brug na Balashi.

== Literatura ==
* Evert Bongers, ''De kolibrie op de rots en meer over de geschiedenis van Aruba''

{{Appendix}}

—During the span of over 100 years, Aruba only saw five open air movie theatres. Now practically obsolete on the island, these theaters were once frequently visited by locals and migrants in the 20th century.
The first open air theater was constructed in 1920 and was commissioned by Shon Eduard (Eddy) de Veer. This theater was lo- cated at the Hotel Colom-
bia in Oranjestad, which is now where the Aruban census office is located. The theater was simple; it only consisted of a screen, and visitors had to bring their own chairs to enjoy the popular silent movies of the time.
American migrants who worked in the refinery and lived in the Lago Colony in Sero Colorado also had their piece of the pie with their Open air Theatre,
which formed part of the Esso Club, also known as the Pan-Am Club. It was at this theater that “Talkies” were first streamed, mov- ies with sound. This theater mostly streamed American blockbusters for the Ameri- can expats, this way mak- ing sure that these migrant were not missing out on entertainment from their home land.
In the 1950’s and 60’s, Sa- vaneta saw their own open air theater, located in front of the Marinier’s Kazerne (Marine Barracks). This the- ater was mostly visited by the neighboring marines, who didn’t have much entertainment other than movies at that time.
The last and most recent open air theater was con- structed in the form of a drive-in theater. A popular American concept, the Drive Inn located in Balashi was a hot spot for teenag- ers, who had the habit of cramming all their friends in one car to go see the mov- ies. For this phenomenon there was a separate price that you had to pay called the “car crash”.
This theater closed around
2012, but was re-opened during the pandemic in July 2020, where movies were streamed on a gigan- tic screen set up in front of stacked containers. How- ever, this nostalgic form of entertainment did not last very long as it was closed again only a year or two
later. Nowadays you can still see the stacked con- tainers when you drive near the bridge in Balashi.</text>
      <sha1>4p1sfy54pylv92806x2uhmr9ngvasze</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>206756</id>
      <parentid>206755</parentid>
      <timestamp>2026-10-12T20:39:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Caribiana</username>
        <id>8320</id>
      </contributor>
      <origin>206756</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="26904" sha1="s0cfp14gjlc08e1qek906aesv2k03xk" xml:space="preserve">__NOINDEX__
{{Variante|c}}
{{Infobox empresa| variante = c
| nomber = Energia TV
| imagen              = 
| descripcion         = 
| funda               = 
| antesecor           = 
| fecha disolucion    = 
| causa disolucion    = 
| fundado             = [[Ramonsito Booi]]
| propietario         = Emilayla Coffi
| director ehecutivo  = 
| pais                = {{NLD}} - Boneiru
| sede                = 
| zona                = 
| empleado            = 
| producto            = 
| sector              = entretenimentu
| industria           = television
| benta               = 
| ganashi             = 
| website             = 
}}
'''Mega Hit FM'''[1] ta un radio emisora ​​komersial riba e isla Karibense di Boneiru.&lt;ref&gt;{{Citeer web |url=https://www.megahitfm.com/ |titel=Mega Hit FM - All The Hits! |achternaam=generator |voornaam=meta-tags |bezochtdatum=2026-03-01 |werk=Mega Hit FM}}&lt;/ref&gt; E emisora ​​ta transmití riba 101.1 FM i online. E ta toka kantikanan di éksito, klásikonan popular i kansionnan na spañó. Programanan ta wordo presenta na Hulandes.

Mega Hit FM a kuminsá transmití na òktober 1995 bou di e nòmber Mega Super Radio. Den transkurso di añanan, e nòmber i marka a wòrdu aktualisá vários biaha, eventualmente birando Mega Hit FM. Ron Gijzen i Ben Becker a funda e stashon i a presentá programanan einan. Figuranan konosí manera Jeroen van Inkel, Robin Schulz i Jesse Sprikkelman tambe ta presentá programanan di radio na e emisora.

Un estudio kondusí na final di 2020 dor di Ofisina Nashonal pa Hulanda Karibense tokante e efektividat di kampañanan di medionan lokal a revelá ku Mega Hit FM ta e radio emisora ​​mas skuchá na Boneiru.&lt;ref&gt;{{Citeer web |url=https://www.rijksdienstcn.com/documenten/2020/mediaonderzoek/mediaonderzoek-caribisch-nederland-2020/mediaonderzoek-caribisch-nederland-2020 |titel=Mediaonderzoek Caribisch Nederland 2020 {{!}} Rijksdienst Caribisch Nederland |achternaam=Koninkrijksrelaties |voornaam=Ministerie van Binnenlandse Zaken en |datum=2021-03-03 |bezochtdatum=2026-03-01 |werk=www.rijksdienstcn.com |taal=nl}}&lt;/ref&gt; Mas o ménos 62 porshento di e respondentenan a indiká ku nan ta skucha e emisora ​​regularmente.

Kanalnan ku tema
E emisora ​​ta operá un kanal temátiko ku yama Mega Classics, ku ta transmití “golden oldies” riba 99.5 FM na Boneiru i online. Adishonalmente, nan tin un kanal ku no ta ofresé programanan, ku ta wòrdu transmití den supermerkadonan rònt di e isla.


{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =|titulo=Mega Hit FM}}
{{References}}
}}

[[:Kategoria:Telekomunikashon]]
[[:Kategoria:Boneiru]]


-------------
'''Energia TV''' ta un stashon di televishon i kompania mediátiko na [[Boneiru]] ku sede na [[Kralendijk]]. Na [[Aruba]] i [[Kòrsou]] su transmishonnan di e stashon ta disponibel via kabel.

E stashon tabata konosí inisialmente komo EnergiaVision i, huntu ku e emisora di radio Radio Energia, tabata propiedat di e eks-polítiko [[Ramonsito Booi]].&lt;ref&gt;Ellen Breel, [https://www.bonaire.nu/nieuws/onderwijs/15506/ingezonde)n-brief-over-sgb Ingezonden brief over SGB], bonaire.nu (1 di yüli 2016)&lt;/ref&gt; 

Dia 13 di ougùstùs 2012 EnergiaVision a ekspandé su kobertura pa Aruba i Kòrsou, , kaminda e transmishon tabata disponibel riba kanal 55 di SETAR i kanal 22, respektivamente.&lt;ref&gt;[https://ia802904.us.archive.org/1/items/BNA-DIG-AWEMAINTA-2012-08-14/BNA-DIG-AWEMAINTA-2012-08-14.pdf  &quot;Energia Vision Bonaire, a bay den aire ayera tardi na canal 55 na Aruba], AweMainta (14 di ougustus 2012)&lt;/ref&gt;

Na febrüari 2019, EnergiaVision ta suspendé su transmisionnan, pero despues di algun dia e stashon a bolbe na aire bou di un nòmber nobo: Dutch Caribbean Television (DCTV).&lt;ref&gt;[https://www.bonaire.nu/nieuws/bonaire/18200/energiavision-op-bonaire-maakt-doorstart EnergiaVision op Bonaire maakt doorstart], bonaire.nu (26 di febrüari 2019|)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.bonaire.nu/nieuws/media/28241/dctv-gaat-verder-als-energia-tv DCTV gaat verder als Energia TV], bonaire.nu (29 di aprel 2024)&lt;/ref&gt; 

Bou di e nòmber aki, e kanal a transmití, entre otro, e edishon pa mucha di ''Big Live Nature Quiz'', e diskurso na Bonaire tokante e rapòrt ''Chains of the Past'' di promé minister hulandes [[Mark Rutte]], ku a tuma lugá dia 19 di desèmber 2022 huntu ku NOSTV, i reunionnan di gabinete.&lt;ref&gt;[https://smn-news.com/index.php/st-maarten-st-martin-news/44191-highlights-from-the-big-live-nature-quiz-kids-edition.html Highlights from the Big Live Nature Quiz – Kids Edition], smn-news.com (5 di novèmber 2023)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.bes-reporter.com/news/bonaire/65789/island-council-meetings-bonaire-return-to-passangrahan Island Council Meetings Bonaire Return to Passangrahan], BES Reporter (8 di september 2023)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://arubaonline.news/speeches-government-response-report-ketenen-van-het-verledenchains-of-the-past-to-follow-live/ Speeches government response report ‘Ketenen van het verleden’(Chains of the past’) to follow live], arubaonline.news (12 di yanüari 2023)&lt;/ref&gt;

Na 2024, e kanal di televishon a bira Energia TV, un kambia di nòmber pa evitá asosiashon ku konotashonnan polítiko. E doñonan aktual ta Emilayla Coffi i Erick Alvarez.&lt;ref&gt;[https://www.noticiacla.com/news/31166 E kanal di television boneriano Dutch Caribbean TV a bira Energia TV Bonaire], NoticiaCla (5 di òktober 2024)&lt;/ref&gt;


el a kuminsá transmití dia [[13 di ougùstùs]] [[2012]] riba kanal SETAR 55 na Boneiru i 22 na Kòrsou.&lt;ref&gt;[https://ia802904.us.archive.org/1/items/BNA-DIG-AWEMAINTA-2012-08-14/BNA-DIG-AWEMAINTA-2012-08-14.pdf  &quot;Energia Vision Bonaire, a bay den aire ayera tardi na canal 55 na Aruba], AweMainta (14 di ougustus 2012)&lt;/ref&gt;[1] E stashon ta propiedat huntu ku su kontraparte di radio Radio Energia, pa polítiko Ramonsito Booi,[2] kende su último su transmishonnan bou di e nòmber ei a keda suspendé dia 20 di febrüari 2009.

Riba 26 di febrüari 2019, e kanal a wòrdu renobá pa Dutch Caribbean TV (DCTV).[3]&lt;ref&gt;https://www.bonaire.nu/nieuws/media/28241/dctv-gaat-verder-als-energia-tv DCTV gaat verder als Energia TV], bonaire.nu (29 di aprel 2024)&lt;/ref&gt; Bou di e nòmber aki, e kanal a tene e edishon pa mucha di Big Live Nature Quiz,[4] e diskurso di Bonaire pa e rapòrt di Mark Rutte su Chains of the Past riba 19 di desèmber 2022 (huntu ku NOSTV)[5] i reunionnan di gabinete.&lt;ref&gt;https://www.bes-reporter.com/news/bonaire/65789/island-council-meetings-bonaire-return-to-passangrahan Island Council Meetings Bonaire Return to Passangrahan], BES Reporter (8 di september 2023)&lt;/ref&gt;

E renombramentu a wòrdu hasí pa evitá di asosiá e stashon ku konotashonnan polítiko. E doño aktual ta Emilayla Coffi.&lt;ref&gt;[https://www.noticiacla.com/news/31166 E kanal di television boneriano Dutch Caribbean TV a bira Energia TV Bonaire], NoticiaCla (5 di òktober 2024)&lt;/ref&gt;


-------------------
{{Variante|c}}
{{Infobox persona | variante = c
| nomber = Natasja Gibbs
}}
'''Natasja Gibbs''' (☆ [[16 di novèmber]] [[1979]] na [[Hilversum]]) ta un periodista i presentadó di televishon i radio hulandes.[2]&lt;ref&gt;https://gelukt.nl/natasja-gibbs-partner-afkomst-lengte-en-meer/ Natasja Gibbs partner, afkomst, lengte en meer], gelukt.nl &lt;/ref&gt;

== Bida i karera ==
Gibbs a lanta na Hilversum den un famia ku un ruman muhé i ruman hòmber mas yòn. Su tata tabata di Sint Maarten i a konosé su mama na Aruba? Kòrsou; e pareha a muda despues pa Hulanda, unda nan a lanta un famia. Pa un tempu, su mayornan tabata miembro di Testigunan di Yehova na Hulanda.[1][3] Ora e tabatin mas o ménos ocho aña di edat, e tabata biba ku su mama i rumannan mas yòn den vários refugio pa hende muhé pa un aña despues di un periodo di violensia doméstiko den seno di famia.[1]

Despues di a kompletá su edukashon sekundario na A. Roland Holst College na Hilversum, ela studia periodismo na Universidat di Siensia Apliká di Utrecht i despues sikologia na Universidat di Amsterdam (UvA).

Karera
Gibbs a kuminsá su karera periodístiko na 2011 komo koresponsal karibense pa Radio Netherlands Worldwide (Wereldomroep), ku sede na Kòrsou—e pais natal di su mayornan. E tambe a traha einan komo periodista pa e korant *Antilliaans Dagblad*.[1] Un aña despues, ela kuminsá traha pa NPO Radio 1 i Dolfijn FM tambe.[4] E la sirbi tambe komo koresponsal karibense pa *The Economist*.[5] El’a traha pa e emisora ​​NTR como coordinadora pa e iniciativa di periodismo *Caribisch Netwerk* (Caribbean Network), despues cu Radio Hulanda Worldwide a hay’e obliga di stop su operacionnan eynan pa motibo di reduccion di presupuesto.

Na 2014, ela presenta e programanan ''Jouw Stad Amsterdam'' i ''Critix'' na e radio emisora ​​FunX. El a wòrdu nominá pa e premio Zilveren Radioster na 2015. Na 2016, el a traha komo presentadó i editor pa e programa di NPO Radio 1 ''Kwesties'' i a yena komo DJ na Qmusic. Na 2018, el a presentá e programa di radio ''Focus'' i e podcast ''Lezen in het Donker''. E mesun aña ei, el a traha tambe riba e podcast ''Koninkrijkskwesties''. Na 2020, el tabata ko-anfitrion di e programa di radio ''Hilversum Uit''. Kuminsando na sèptèmber 2020, el a sigui Renze Klamer komo presentadó di ''De Nieuws BV'' di djaluna pa djaweps.

Na yüli i ougùstùs 2021, Gibbs tabata ko-anfitrion di ''Op1'' huntu ku Erik Dijkstra na nòmber di BNNVARA. For di òktober 2021, el a bira e suplente regular pa Nadia Moussaid riba ''Op1'' riba djaluna, anfitrion huntu ku Hugo Logtenberg. Riba 30 di desèmber 2021, ela ko-anfitrion di e kùes di televishon *De Nationale 2021 Test* ku Emma Wortelboer.[6]

Na 2022, Gibbs a partisipá den e di tres temporada di e programa di televishon *Kamp Van Koningsbrugge*. Den un edishon spesial filmá den e Ardennes Bélga, e i e otro partisipantenan a wòrdu sometí na pruebanan di estilo militar di nan resistensia físiko i mental. El’a retirá for di e programa den e di dos episodio despues ku e komandonan supervisor a konseh’é pa hasi esaki.

For di 22 di ougùstùs 2022, Gibbs i Nadia Moussaid a forma e promé duo di anfitrion femenino permanente riba *Op1*. Nan tabata anfitrion di e talk show tur diabierna den nomber di BNNVARA.

Durante e transmishon di *Op1* riba 6 di yanüari 2023, Gibbs a referí na Israel komo un “régimen di apartheid.” Despues di esaki, a presentá kehonan na e ombudsman di e organisashon di Radiodifusión Públiko Hulandes (NPO)—riba inisiativa di Jan Dijkgraaf—riba e base ku e deklarashon supuestamente a violá e kódigo periodístiko di NPO.[7] E invitado Gert-Jan Segers a defendé su mes dor di deklará ku miéntras tabatin asuntunan tokante e establesimentu di asentamentunan, etiketá nan eksplísitamente komo tal a bai muchu leu.[7] Dia 27 di febrüari, Defensor di Pueblo Margo Smit a anunsiá ku el a haña ku e deklarashon di Gibbs no tabatin substansia verifikabel òf indikashon kla ku e tabata djis un opinion; sinembargo, ela nenga di ofresé un huisio riba e supstansia di e asuntu.[8]

Na yüni 2023, den e preparashon pa e Konmemorashon Nashonal di e Pasado di Sklabitut Hulandes, Gibbs a ko-anfitrion di *Keti Koti den Konsierto* ku Edsilia Rombley.[9] E espektákulo musikal aki a keda grabá dia 28 di yüni na Royal Theatre Carré—ku figura prominente hulandes i un públiko—i transmití pa BNNVARA dia 30 di yüni.

Riba 1 di yüli 2023, Gibbs a sirbi komo e maestro di seremonia pa e konmemorashon nashonal anual di e pasado di sklabitut hulandes den Oosterpark di Amsterdam.[10] Durante e evento, Rei Willem-Alexander, na nòmber di e Kas Real, a pidi despensa pa e historia di sklabitut hulandes i a pidi pordon.[11]

Kuminsando 31 di òktober 2024, Gibbs a partisipá den *Ketens* (‘Kadenanan’), un produkshon di e emisoranan ZWART i HUMAN ku ta analisá kondishonnan di trabou den fabrikashon di vários produkto, manera ekstenshon di kabei i bateria di e-bike.[5]

Na 2024, Gibbs a tuma parti na e programa di televishon ''Onderaan de streep''.

E programa *De Nieuws BV* a terminá na fin di 2025. Siguientemente, Natasja Gibbs i Stephan Komduur a uni pa lansa un programa nobo di Radio 1, *De Rode Draad*.[12]

Na 2026, ela publiká e buki *Waarom een ​​ﬁzonde democratie niet zonder journalisten kan* ('Dikon un Demokrasia Saludabel No Por Hasi Sin Periodistanan'). Den e buki aki, e ta kritiká, entre otro kosnan, e miedu di periodistanan di wòrdu deskartá komo aktivista i e opseshon pa wak figuranan den programanan di kòmbersashon.[13]

Manifiesto
Na 2020, huntu ku Zoë Papaikonomou, Nadia Zerouali, i otronan, ela enkabesá e manifiesto ‘Stop Rasismo den Media’—ku a rekohé mas ku 300 firmante—deklarando, entre otro, ku e movementu Black Lives Matter a lanta hopi hende tokante...

{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =|titulo=Natasja Gibbs}}
{{References}}
}}

[[:Kategoria:Hende]]
[[:Kategoria:Hulanda]]
---------------------
-------------------------
[[LM Publishers]] - [[Ret Karibense]]
{{Variante|c}}
{{Infobox empresa| variante = c
| nomber      = La Prensa
| imagen      = 
| descripcion = 
| funda       = 1928
| antecesor   = 
| fecha disolucion = 2017
| causa disolucion = bankrut
| fundado     = Jorge Bartolomeo Suarez
| propietario = Uitgeverij De Pers NV
| director ehecutivo  = 
| pais        = {{CUW}}
| idioma      = [[Papiamentu]] 
| sede        = 
| zona        = [[Kòrsou]], [[Aruba]], [[Boneiru]]
| empleado    = &lt;!--cantidad di empleado--&gt;
| producto    = notisia, korant
| sector      = prensa
| industria   = 
| website     = 
}}
'''Ret Karibense''' ([[hulandes]]: '''Caribisch Netwerk''') ta un servisio di notisia independiente hulandes pa region di Karibe. E ta publika na tres idioma: [[papiamentu]], [[ingles]] i [[hulandes]]. 

nl.wiki:'''Ret Karibense''' ([[hulandes]]: '''Caribisch Netwerk''') ta un servisio di notisia independiente riba liña di e Oranjestad pa medio di e grupo di trabou NTR. E plataforma ta dirigí riba e seis islanan Karibense di Reino Hulandes. E redaccion ta traha noticianan, reportahenan di radio y video riba Aruba, Bonaire, Curaçao, Saba, Sint-Eustatius, Sint-Maarten, politica Den Haag y e comunidad Caribense na Hulanda. E ta publika den hulandes, papiamentu i ingles. El a wordo lansa na 2013 pa NTR omroep.

==Historia==
E grupo di tarea publico NTR a crea e plataforma di noticianan na 2013 despues cu World Broadcasting a wordo obliga pa stop di publica informacion di Caribe na fin di 2012 pa motibo di reduccion di presupuesto. Caribbean Network ta e úniko servisio di notisia no-komersial pa e islanan Karibense. E periodistanan komersial, e stashonnan di radio i di televishon na e islanan i na Surinam ta tuma hopi bia e artíkulonan publiká, e reportahenan di radio i di video na nan tur.

*NOTES - NTR Caribisch Netwerk
&lt;ref&gt;{{citeer web|url=https://www.villamedia.nl/artikel/ntr-caribisch-netwerk-gaat-samenwerking-aan-met-abc-online-media          | werk=Villamedia|auteur=Lar Pasveer|titel=NTR Caribisch Netwerk gaat samenwerking aan met ABC Online Media|datum=18 april 2018]]&lt;/ref&gt;                                               
Het zogeheten Caribisch Netwerk, een in 2013 door omroep NTR gelanceerde nieuwsvoorziening voor het Caribisch gebied, gaat samenwerken met online nieuwsplatform ABC Online Media. Bijdragen uit het netwerk (zowel tekst als video) zullen de online uitgaven Bonaire.Nu, Curacaonieuws.Nu en Arubanieuws.Nu verrijken.
Het Caribisch Netwerk is met 15 journalisten op alle zes eilanden van de Nederlandse Antillen actief.  Sylvia de Leon van ABC Online Media is blij dat het kan putten uit technische kennis en faciliteiten van de NTR, naast de geschreven artikelen en audiovisuele producties uit het Caribisch Netwerk.
Mogelijk zullen er in de toekomst co-producties zijn. Frans Jennekens is binnen NTR verantwoordelijk voor het Caribisch Netwerk. Als taakomroep wil de NTR de lokale journalistiek op de Caribische eilanden binnen het Koninkrijk ondersteunen. De samenwerking past wat Jennekens betreft perfect.
“Bovendien wil de NTR graag haar publieke content op zoveel mogelijk platforms verspreiden. De samenwerking kan tot een wederzijdse verdieping van de informatie leiden”, stelt hij.
https://www.villamedia.nl/artikel/ntr-lanceert-caribisch-netwerk |werk=Villamedia|auteur=Trudy Brandenburg-van de Ven|titel=NTR lanceert Caribisch Netwerk|datum=24 april 2013
De NTR heeft een persvoorziening voor Caribisch nieuws gelanceerd. ‘Caribisch Netwerk’ brengt nieuws, actualiteiten, radioreportages en achtergronden over Aruba, Bonaire, Curaçao, Saba, Sint Eustatius en Sint Maarten en de Caribische gemeenschap in Nederland. De website functioneert voor de lokale media als een persbureau en informeert daarnaast alle andere geïnteresseerden.
Caribisch Netwerk is een productie van de NTR, in samenwerking met onafhankelijke journalisten op de zes Caribische eilanden (verenigd onder de naam Journalistes Expérimentés). In opdracht van de NPO heeft de NTR als onafhankelijke taakomroep deze nieuwsvoorziening opgezet, nadat de Wereldomroep eind 2012 door bezuinigingen gedwongen werd te stoppen met journalistiek werk voor het Caribisch gebied.

{{Appendix}}
-----------------
==Arubaanse Courant==
Na Aruba cu durante añanan a conta cu un variedad di publicacion, mayoria na Spaño, Aruba Post tabata e prome corant diario, publica na Ingles, na aña 1938. Redactor-editor S. Vieyra. Despues, Aruba Post lo a adopta e nomber Arubaanse Courant y, hunto cu Beurs- en Nieuwsberichten (Bolsa en Noticia Reportage) y La Prensa, lo a wordo poni cerca un editor na Curaçao. For di aña 1980 e corant di mainta Diario ta sali na Papiamentu riba Aruba. Ademas, e diario na idioma ingles The News i e semanal The Local tambe ta wòrdu publiká. E revista di informashon Aruba, publiká na Papiamentu, ta informá e poblashon tokante e aktividatnan ofisial di e gobièrnu insular. E revista, ku ta sali seis biaha pa aña, tin un sirkulashon di 15.000 i ta wòrdu distribuí grátis. No por keda sin menshoná e revista semanal Curaçao, ku, fundá na 1938, tabatin un influensia signifikante riba e tratamentu di asuntunan polítiko durante añanan (te 1959), i e revista mensual sosio-kultural Christoffel, ku a aparesé pa promé biaha na 1955 i a wòrdu apsorbé despues di algun aña dor di Nieweds-Iuweds, publiká na Netherland. Despues di guera, e revista chistoso Lorito Real a aparece na Curaçao, y Chuchubi na Aruba.&lt;ref&gt;[ Pers], Encyclopedie van Curacao&lt;/ref&gt;
------
Caribbean Network ta un servisio di notisia online independiente di e Hulandes Public Broadcasting Corporation (NPO) produsí pa e radiodifusor di servisio públiko NTR. E plataforma ta enfoká riba e seis islanan den Karibe di Reino Hulandes. E tim di redakshon ta produsí relatonan di notisia, reportahe di radio i video tokante Aruba, Boneiru, Kòrsou, Saba, Sint-Eustatius, Sint-Maarten, polítika na Den Haag, i e komunidat karibense na Hulanda.

Historia
E emisora ​​di servisio públiko NTR a establesé e plataforma di notisia na 2013 despues ku Radio Hulanda Mundial a hañ’é obligá di stòp ku periodismo pa loke ta trata e region di Karibe pa motibu di kòrtamentu di presupuesto na fin di 2012. Caribbean Network ta e úniko servisio di notisia no komersial pa e islanan di Karibe. Korantnan komersial, radio i emisoranan di televishon riba e islanan i na Sürnam hopi bia ta reprodusí e artíkulonan publiká, reportahe di radio i video den nan totalidat.

Tim di Redakshon
E servisio di notisia online ta wòrdu produsí pa e emisora ​​independiente di servisio públiko NTR na Hilversum. Un karakterístika di Caribbean Network ta ku e tim di redakshon hopi bia ta konta ku residentenan lokal i ekspertonan karibense den su publikashonnan. E tim di redakshon ta konsistí di redaktornan di NTR na Hulanda i vários koresponsal (freelance) riba e islanan den Karibe. Tambe e team di redaccion ta contribui na programanan di radio y television pa e emisora ​​publico Hulandes.

Online
E tim di redakshon di Caribisch Netwerk ta publiká prinsipalmente online via e wèpsait ofisial i via kanalnan di media sosial.

--------------
{{Infobox empresa| variante = a
| nomber      = LM Publishers
| imagen      = 
| descripcion = 
| funda       = 1928
| antecesor   = 
| fecha disolucion = 2017
| causa disolucion = bankrut
| fundado     = Jorge Bartolomeo Suarez
| propietario = Uitgeverij De Pers NV
| director ehecutivo  = 
| pais        = {{CUW}}
| idioma      = [[Papiamentu]] 
| sede        = 
| zona        = [[Kòrsou]], [[Aruba]], [[Boneiru]]
| empleado    = &lt;!--cantidad di empleado--&gt;
| producto    = notisia, korant
| sector      = prensa
| industria   = 
| website     = 
}}
'''LM Publishers''' ta un editorial independiente di buki di arte i cultura mundial, informashon di pais, sustansia i asuntunan di desaroyo, cu un interes special pa Surinam, Antias i Indonesia.

LM Publishers is een onafhankelijke uitgeverij van boeken over wereldwijde kunst &amp; cultuur, landeninformatie, duurzaamheid en ontwikkelingsvraagstukken, met een bijzondere belangstelling voor Suriname, de Antillen en Indonesië.
LM Publishers komt voort uit KIT Publishers, de uitgeverij van het Koninklijk Instituut voor de Tropen, die bij de reorganisatie van het instituut in 2013 werd opgeheven. Na de reorganisatie vond de uitgeverij onderdak bij LokaalMondiaal, dat door middel van onder andere documentaires en debat beoogde mondiale thema’s te belichten vanuit lokaal en regionaal perspectief. Aan LokaalMondiaal dankt de uitgeverij, die sinds begin 2016 zelfstandig is, haar naam.

nl.wiki:KIT Publishers was een Nederlandse onafhankelijke uitgeverij en multidisciplinair kennisinstituut, opgericht in 1989. KIT was gespecialiseerd in landeninformatie, wereldwijde kunst en cultuur en ontwikkelingssamenwerking. De uitgever was verbonden aan het Koninklijk Instituut voor de Tropen (KIT) in Amsterdam en is bij de reorganisatie van het instituut in 2013 opgeheven. De uitgeverij LM Publishers komt voort uit KIT Publishers.
-----------------------

* The Daily Herald - Sint Maarten 
* Boneriano
* BES Reporter
--------------
== Cinema na aire liber na Aruba ==
[[File:Former open-air movie theater.jpg|thumb|Plakaat di teater na ex-hotel Colombia]]
Durante e lapso di mas cu 100 aña a mira solamente cinco '''cine den aire liber na Aruba'''. Awor práktikamente obsoleto riba e isla, e teaternan aki un tempu tabata wòrdu bishitá frekuentemente pa lokalnan i migrantenan den siglo 20.&lt;ref&gt;[https://www.cspnv.com/pdf/aruba-today-20241213.pdf Forgotten gems: Open air movie theaters], Aruba Today (13 di december 2024)&lt;/ref&gt;
E prome teatro na aire liber a wordo construi na 1920 y a wordo encarga pa Shon Eduard (Eddy) de Veer. E teater aki tabata situá na Hotel Colom-
bia na Oranjestad, cu awor ta unda oficina di censo di Aruba ta situa. E teater tabata simpel; e tabata konsistí solamente di un pantaya, i bishitantenan mester a trese nan mes stul pa disfrutá di e pelíkulanan mudo popular di e tempu ei.
Migrantenan merikano ku tabata traha den e refineria i tabata biba den e Kolonia di Lago na Sero Colorado tambe tabatin nan pida di e bolo ku nan Teatro den aire liber,
cu tabata forma parti di Esso Club, tambe conoci como Pan-Am Club. Tabata na e teater aki ku “Talkies” a wòrdu transmití pa promé biaha, pelíkulanan ku zonido. E teater aki mayoria biaha tabata transmití blockbusternan merikano pa e ekspatnan merikano, di e manera aki hasiendo sigur ku e migrantenan aki no tabata pèrdè entretenimentu for di nan tera natal.
Den añanan 1950 i 1960, Sa- vaneta a mira nan mes teater na aire liber, situá dilanti di e Kazerne di Marinier (Kazerne Marino). E teater aki tabata wòrdu bishitá prinsipalmente pa e marineronan bisiña, ku no tabatin muchu entretenimentu ku no ta pelíkula e tempu ei.
E último i mas resien teater na aire liber a wòrdu konstruí den forma di un teater drive-in. Un konsepto merikano popular, e Drive Inn situá na Balashi tabata un hot spot pa hóbennan, ku tabatin e kustumber di hinka tur nan amigunan den un outo pa bai wak pelíkula. Pa e fenómeno aki tabatin un preis apart ku bo mester a paga yamá e “aksidente di outo”.
E teater aki a sera alrededor di
2012, pero a wòrdu habrí di nobo durante e pandemia na yüli 2020, kaminda pelíkulanan tabata wòrdu transmití riba un pantaya gigantesko poné dilanti di kònteinernan staká. Sinembargo, e forma di entretenimentu nostálgiko aki no a dura muchu largu ya ku el a sera atrobe solamente un òf dos aña
aweró. Awendia ainda bo por mira e kònteinernan staka ora bo kore banda di e brug na Balashi.

== Literatura ==
* Evert Bongers, ''De kolibrie op de rots en meer over de geschiedenis van Aruba''

{{Appendix}}

—During the span of over 100 years, Aruba only saw five open air movie theatres. Now practically obsolete on the island, these theaters were once frequently visited by locals and migrants in the 20th century.
The first open air theater was constructed in 1920 and was commissioned by Shon Eduard (Eddy) de Veer. This theater was lo- cated at the Hotel Colom-
bia in Oranjestad, which is now where the Aruban census office is located. The theater was simple; it only consisted of a screen, and visitors had to bring their own chairs to enjoy the popular silent movies of the time.
American migrants who worked in the refinery and lived in the Lago Colony in Sero Colorado also had their piece of the pie with their Open air Theatre,
which formed part of the Esso Club, also known as the Pan-Am Club. It was at this theater that “Talkies” were first streamed, mov- ies with sound. This theater mostly streamed American blockbusters for the Ameri- can expats, this way mak- ing sure that these migrant were not missing out on entertainment from their home land.
In the 1950’s and 60’s, Sa- vaneta saw their own open air theater, located in front of the Marinier’s Kazerne (Marine Barracks). This the- ater was mostly visited by the neighboring marines, who didn’t have much entertainment other than movies at that time.
The last and most recent open air theater was con- structed in the form of a drive-in theater. A popular American concept, the Drive Inn located in Balashi was a hot spot for teenag- ers, who had the habit of cramming all their friends in one car to go see the mov- ies. For this phenomenon there was a separate price that you had to pay called the “car crash”.
This theater closed around
2012, but was re-opened during the pandemic in July 2020, where movies were streamed on a gigan- tic screen set up in front of stacked containers. How- ever, this nostalgic form of entertainment did not last very long as it was closed again only a year or two
later. Nowadays you can still see the stacked con- tainers when you drive near the bridge in Balashi.</text>
      <sha1>s0cfp14gjlc08e1qek906aesv2k03xk</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>206757</id>
      <parentid>206756</parentid>
      <timestamp>2026-10-12T20:41:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Caribiana</username>
        <id>8320</id>
      </contributor>
      <origin>206757</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="26900" sha1="7f022culugpvx6mmla13hnkecxrecf9" xml:space="preserve">__NOINDEX__
{{Variante|c}}
{{Infobox empresa| variante = c
| nomber = Energia TV
| imagen              = 
| descripcion         = 
| funda               = 
| antesecor           = 
| fecha disolucion    = 
| causa disolucion    = 
| fundado             = Ron Gijzen&lt;br/&gt;Ben Becker
| propietario         = 
| director ehecutivo  = 
| pais                = {{NLD}} - Boneiru
| sede                = 
| zona                = 
| empleado            = 
| producto            = 
| sector              = entretenimentu
| industria           = radio emisora
| benta               = 
| ganashi             = 
| website             = 
}}
'''Mega Hit FM'''[1] ta un radio emisora ​​komersial riba e isla Karibense di Boneiru.&lt;ref&gt;{{Citeer web |url=https://www.megahitfm.com/ |titel=Mega Hit FM - All The Hits! |achternaam=generator |voornaam=meta-tags |bezochtdatum=2026-03-01 |werk=Mega Hit FM}}&lt;/ref&gt; E emisora ​​ta transmití riba 101.1 FM i online. E ta toka kantikanan di éksito, klásikonan popular i kansionnan na spañó. Programanan ta wordo presenta na Hulandes.

Mega Hit FM a kuminsá transmití na òktober 1995 bou di e nòmber Mega Super Radio. Den transkurso di añanan, e nòmber i marka a wòrdu aktualisá vários biaha, eventualmente birando Mega Hit FM. Ron Gijzen i Ben Becker a funda e stashon i a presentá programanan einan. Figuranan konosí manera Jeroen van Inkel, Robin Schulz i Jesse Sprikkelman tambe ta presentá programanan di radio na e emisora.

Un estudio kondusí na final di 2020 dor di Ofisina Nashonal pa Hulanda Karibense tokante e efektividat di kampañanan di medionan lokal a revelá ku Mega Hit FM ta e radio emisora ​​mas skuchá na Boneiru.&lt;ref&gt;{{Citeer web |url=https://www.rijksdienstcn.com/documenten/2020/mediaonderzoek/mediaonderzoek-caribisch-nederland-2020/mediaonderzoek-caribisch-nederland-2020 |titel=Mediaonderzoek Caribisch Nederland 2020 {{!}} Rijksdienst Caribisch Nederland |achternaam=Koninkrijksrelaties |voornaam=Ministerie van Binnenlandse Zaken en |datum=2021-03-03 |bezochtdatum=2026-03-01 |werk=www.rijksdienstcn.com |taal=nl}}&lt;/ref&gt; Mas o ménos 62 porshento di e respondentenan a indiká ku nan ta skucha e emisora ​​regularmente.

Kanalnan ku tema
E emisora ​​ta operá un kanal temátiko ku yama Mega Classics, ku ta transmití “golden oldies” riba 99.5 FM na Boneiru i online. Adishonalmente, nan tin un kanal ku no ta ofresé programanan, ku ta wòrdu transmití den supermerkadonan rònt di e isla.


{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =|titulo=Mega Hit FM}}
{{References}}
}}

[[:Kategoria:Telekomunikashon]]
[[:Kategoria:Boneiru]]


-------------
'''Energia TV''' ta un stashon di televishon i kompania mediátiko na [[Boneiru]] ku sede na [[Kralendijk]]. Na [[Aruba]] i [[Kòrsou]] su transmishonnan di e stashon ta disponibel via kabel.

E stashon tabata konosí inisialmente komo EnergiaVision i, huntu ku e emisora di radio Radio Energia, tabata propiedat di e eks-polítiko [[Ramonsito Booi]].&lt;ref&gt;Ellen Breel, [https://www.bonaire.nu/nieuws/onderwijs/15506/ingezonde)n-brief-over-sgb Ingezonden brief over SGB], bonaire.nu (1 di yüli 2016)&lt;/ref&gt; 

Dia 13 di ougùstùs 2012 EnergiaVision a ekspandé su kobertura pa Aruba i Kòrsou, , kaminda e transmishon tabata disponibel riba kanal 55 di SETAR i kanal 22, respektivamente.&lt;ref&gt;[https://ia802904.us.archive.org/1/items/BNA-DIG-AWEMAINTA-2012-08-14/BNA-DIG-AWEMAINTA-2012-08-14.pdf  &quot;Energia Vision Bonaire, a bay den aire ayera tardi na canal 55 na Aruba], AweMainta (14 di ougustus 2012)&lt;/ref&gt;

Na febrüari 2019, EnergiaVision ta suspendé su transmisionnan, pero despues di algun dia e stashon a bolbe na aire bou di un nòmber nobo: Dutch Caribbean Television (DCTV).&lt;ref&gt;[https://www.bonaire.nu/nieuws/bonaire/18200/energiavision-op-bonaire-maakt-doorstart EnergiaVision op Bonaire maakt doorstart], bonaire.nu (26 di febrüari 2019|)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.bonaire.nu/nieuws/media/28241/dctv-gaat-verder-als-energia-tv DCTV gaat verder als Energia TV], bonaire.nu (29 di aprel 2024)&lt;/ref&gt; 

Bou di e nòmber aki, e kanal a transmití, entre otro, e edishon pa mucha di ''Big Live Nature Quiz'', e diskurso na Bonaire tokante e rapòrt ''Chains of the Past'' di promé minister hulandes [[Mark Rutte]], ku a tuma lugá dia 19 di desèmber 2022 huntu ku NOSTV, i reunionnan di gabinete.&lt;ref&gt;[https://smn-news.com/index.php/st-maarten-st-martin-news/44191-highlights-from-the-big-live-nature-quiz-kids-edition.html Highlights from the Big Live Nature Quiz – Kids Edition], smn-news.com (5 di novèmber 2023)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.bes-reporter.com/news/bonaire/65789/island-council-meetings-bonaire-return-to-passangrahan Island Council Meetings Bonaire Return to Passangrahan], BES Reporter (8 di september 2023)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://arubaonline.news/speeches-government-response-report-ketenen-van-het-verledenchains-of-the-past-to-follow-live/ Speeches government response report ‘Ketenen van het verleden’(Chains of the past’) to follow live], arubaonline.news (12 di yanüari 2023)&lt;/ref&gt;

Na 2024, e kanal di televishon a bira Energia TV, un kambia di nòmber pa evitá asosiashon ku konotashonnan polítiko. E doñonan aktual ta Emilayla Coffi i Erick Alvarez.&lt;ref&gt;[https://www.noticiacla.com/news/31166 E kanal di television boneriano Dutch Caribbean TV a bira Energia TV Bonaire], NoticiaCla (5 di òktober 2024)&lt;/ref&gt;


el a kuminsá transmití dia [[13 di ougùstùs]] [[2012]] riba kanal SETAR 55 na Boneiru i 22 na Kòrsou.&lt;ref&gt;[https://ia802904.us.archive.org/1/items/BNA-DIG-AWEMAINTA-2012-08-14/BNA-DIG-AWEMAINTA-2012-08-14.pdf  &quot;Energia Vision Bonaire, a bay den aire ayera tardi na canal 55 na Aruba], AweMainta (14 di ougustus 2012)&lt;/ref&gt;[1] E stashon ta propiedat huntu ku su kontraparte di radio Radio Energia, pa polítiko Ramonsito Booi,[2] kende su último su transmishonnan bou di e nòmber ei a keda suspendé dia 20 di febrüari 2009.

Riba 26 di febrüari 2019, e kanal a wòrdu renobá pa Dutch Caribbean TV (DCTV).[3]&lt;ref&gt;https://www.bonaire.nu/nieuws/media/28241/dctv-gaat-verder-als-energia-tv DCTV gaat verder als Energia TV], bonaire.nu (29 di aprel 2024)&lt;/ref&gt; Bou di e nòmber aki, e kanal a tene e edishon pa mucha di Big Live Nature Quiz,[4] e diskurso di Bonaire pa e rapòrt di Mark Rutte su Chains of the Past riba 19 di desèmber 2022 (huntu ku NOSTV)[5] i reunionnan di gabinete.&lt;ref&gt;https://www.bes-reporter.com/news/bonaire/65789/island-council-meetings-bonaire-return-to-passangrahan Island Council Meetings Bonaire Return to Passangrahan], BES Reporter (8 di september 2023)&lt;/ref&gt;

E renombramentu a wòrdu hasí pa evitá di asosiá e stashon ku konotashonnan polítiko. E doño aktual ta Emilayla Coffi.&lt;ref&gt;[https://www.noticiacla.com/news/31166 E kanal di television boneriano Dutch Caribbean TV a bira Energia TV Bonaire], NoticiaCla (5 di òktober 2024)&lt;/ref&gt;


-------------------
{{Variante|c}}
{{Infobox persona | variante = c
| nomber = Natasja Gibbs
}}
'''Natasja Gibbs''' (☆ [[16 di novèmber]] [[1979]] na [[Hilversum]]) ta un periodista i presentadó di televishon i radio hulandes.[2]&lt;ref&gt;https://gelukt.nl/natasja-gibbs-partner-afkomst-lengte-en-meer/ Natasja Gibbs partner, afkomst, lengte en meer], gelukt.nl &lt;/ref&gt;

== Bida i karera ==
Gibbs a lanta na Hilversum den un famia ku un ruman muhé i ruman hòmber mas yòn. Su tata tabata di Sint Maarten i a konosé su mama na Aruba? Kòrsou; e pareha a muda despues pa Hulanda, unda nan a lanta un famia. Pa un tempu, su mayornan tabata miembro di Testigunan di Yehova na Hulanda.[1][3] Ora e tabatin mas o ménos ocho aña di edat, e tabata biba ku su mama i rumannan mas yòn den vários refugio pa hende muhé pa un aña despues di un periodo di violensia doméstiko den seno di famia.[1]

Despues di a kompletá su edukashon sekundario na A. Roland Holst College na Hilversum, ela studia periodismo na Universidat di Siensia Apliká di Utrecht i despues sikologia na Universidat di Amsterdam (UvA).

Karera
Gibbs a kuminsá su karera periodístiko na 2011 komo koresponsal karibense pa Radio Netherlands Worldwide (Wereldomroep), ku sede na Kòrsou—e pais natal di su mayornan. E tambe a traha einan komo periodista pa e korant *Antilliaans Dagblad*.[1] Un aña despues, ela kuminsá traha pa NPO Radio 1 i Dolfijn FM tambe.[4] E la sirbi tambe komo koresponsal karibense pa *The Economist*.[5] El’a traha pa e emisora ​​NTR como coordinadora pa e iniciativa di periodismo *Caribisch Netwerk* (Caribbean Network), despues cu Radio Hulanda Worldwide a hay’e obliga di stop su operacionnan eynan pa motibo di reduccion di presupuesto.

Na 2014, ela presenta e programanan ''Jouw Stad Amsterdam'' i ''Critix'' na e radio emisora ​​FunX. El a wòrdu nominá pa e premio Zilveren Radioster na 2015. Na 2016, el a traha komo presentadó i editor pa e programa di NPO Radio 1 ''Kwesties'' i a yena komo DJ na Qmusic. Na 2018, el a presentá e programa di radio ''Focus'' i e podcast ''Lezen in het Donker''. E mesun aña ei, el a traha tambe riba e podcast ''Koninkrijkskwesties''. Na 2020, el tabata ko-anfitrion di e programa di radio ''Hilversum Uit''. Kuminsando na sèptèmber 2020, el a sigui Renze Klamer komo presentadó di ''De Nieuws BV'' di djaluna pa djaweps.

Na yüli i ougùstùs 2021, Gibbs tabata ko-anfitrion di ''Op1'' huntu ku Erik Dijkstra na nòmber di BNNVARA. For di òktober 2021, el a bira e suplente regular pa Nadia Moussaid riba ''Op1'' riba djaluna, anfitrion huntu ku Hugo Logtenberg. Riba 30 di desèmber 2021, ela ko-anfitrion di e kùes di televishon *De Nationale 2021 Test* ku Emma Wortelboer.[6]

Na 2022, Gibbs a partisipá den e di tres temporada di e programa di televishon *Kamp Van Koningsbrugge*. Den un edishon spesial filmá den e Ardennes Bélga, e i e otro partisipantenan a wòrdu sometí na pruebanan di estilo militar di nan resistensia físiko i mental. El’a retirá for di e programa den e di dos episodio despues ku e komandonan supervisor a konseh’é pa hasi esaki.

For di 22 di ougùstùs 2022, Gibbs i Nadia Moussaid a forma e promé duo di anfitrion femenino permanente riba *Op1*. Nan tabata anfitrion di e talk show tur diabierna den nomber di BNNVARA.

Durante e transmishon di *Op1* riba 6 di yanüari 2023, Gibbs a referí na Israel komo un “régimen di apartheid.” Despues di esaki, a presentá kehonan na e ombudsman di e organisashon di Radiodifusión Públiko Hulandes (NPO)—riba inisiativa di Jan Dijkgraaf—riba e base ku e deklarashon supuestamente a violá e kódigo periodístiko di NPO.[7] E invitado Gert-Jan Segers a defendé su mes dor di deklará ku miéntras tabatin asuntunan tokante e establesimentu di asentamentunan, etiketá nan eksplísitamente komo tal a bai muchu leu.[7] Dia 27 di febrüari, Defensor di Pueblo Margo Smit a anunsiá ku el a haña ku e deklarashon di Gibbs no tabatin substansia verifikabel òf indikashon kla ku e tabata djis un opinion; sinembargo, ela nenga di ofresé un huisio riba e supstansia di e asuntu.[8]

Na yüni 2023, den e preparashon pa e Konmemorashon Nashonal di e Pasado di Sklabitut Hulandes, Gibbs a ko-anfitrion di *Keti Koti den Konsierto* ku Edsilia Rombley.[9] E espektákulo musikal aki a keda grabá dia 28 di yüni na Royal Theatre Carré—ku figura prominente hulandes i un públiko—i transmití pa BNNVARA dia 30 di yüni.

Riba 1 di yüli 2023, Gibbs a sirbi komo e maestro di seremonia pa e konmemorashon nashonal anual di e pasado di sklabitut hulandes den Oosterpark di Amsterdam.[10] Durante e evento, Rei Willem-Alexander, na nòmber di e Kas Real, a pidi despensa pa e historia di sklabitut hulandes i a pidi pordon.[11]

Kuminsando 31 di òktober 2024, Gibbs a partisipá den *Ketens* (‘Kadenanan’), un produkshon di e emisoranan ZWART i HUMAN ku ta analisá kondishonnan di trabou den fabrikashon di vários produkto, manera ekstenshon di kabei i bateria di e-bike.[5]

Na 2024, Gibbs a tuma parti na e programa di televishon ''Onderaan de streep''.

E programa *De Nieuws BV* a terminá na fin di 2025. Siguientemente, Natasja Gibbs i Stephan Komduur a uni pa lansa un programa nobo di Radio 1, *De Rode Draad*.[12]

Na 2026, ela publiká e buki *Waarom een ​​ﬁzonde democratie niet zonder journalisten kan* ('Dikon un Demokrasia Saludabel No Por Hasi Sin Periodistanan'). Den e buki aki, e ta kritiká, entre otro kosnan, e miedu di periodistanan di wòrdu deskartá komo aktivista i e opseshon pa wak figuranan den programanan di kòmbersashon.[13]

Manifiesto
Na 2020, huntu ku Zoë Papaikonomou, Nadia Zerouali, i otronan, ela enkabesá e manifiesto ‘Stop Rasismo den Media’—ku a rekohé mas ku 300 firmante—deklarando, entre otro, ku e movementu Black Lives Matter a lanta hopi hende tokante...

{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =|titulo=Natasja Gibbs}}
{{References}}
}}

[[:Kategoria:Hende]]
[[:Kategoria:Hulanda]]
---------------------
-------------------------
[[LM Publishers]] - [[Ret Karibense]]
{{Variante|c}}
{{Infobox empresa| variante = c
| nomber      = La Prensa
| imagen      = 
| descripcion = 
| funda       = 1928
| antecesor   = 
| fecha disolucion = 2017
| causa disolucion = bankrut
| fundado     = Jorge Bartolomeo Suarez
| propietario = Uitgeverij De Pers NV
| director ehecutivo  = 
| pais        = {{CUW}}
| idioma      = [[Papiamentu]] 
| sede        = 
| zona        = [[Kòrsou]], [[Aruba]], [[Boneiru]]
| empleado    = &lt;!--cantidad di empleado--&gt;
| producto    = notisia, korant
| sector      = prensa
| industria   = 
| website     = 
}}
'''Ret Karibense''' ([[hulandes]]: '''Caribisch Netwerk''') ta un servisio di notisia independiente hulandes pa region di Karibe. E ta publika na tres idioma: [[papiamentu]], [[ingles]] i [[hulandes]]. 

nl.wiki:'''Ret Karibense''' ([[hulandes]]: '''Caribisch Netwerk''') ta un servisio di notisia independiente riba liña di e Oranjestad pa medio di e grupo di trabou NTR. E plataforma ta dirigí riba e seis islanan Karibense di Reino Hulandes. E redaccion ta traha noticianan, reportahenan di radio y video riba Aruba, Bonaire, Curaçao, Saba, Sint-Eustatius, Sint-Maarten, politica Den Haag y e comunidad Caribense na Hulanda. E ta publika den hulandes, papiamentu i ingles. El a wordo lansa na 2013 pa NTR omroep.

==Historia==
E grupo di tarea publico NTR a crea e plataforma di noticianan na 2013 despues cu World Broadcasting a wordo obliga pa stop di publica informacion di Caribe na fin di 2012 pa motibo di reduccion di presupuesto. Caribbean Network ta e úniko servisio di notisia no-komersial pa e islanan Karibense. E periodistanan komersial, e stashonnan di radio i di televishon na e islanan i na Surinam ta tuma hopi bia e artíkulonan publiká, e reportahenan di radio i di video na nan tur.

*NOTES - NTR Caribisch Netwerk
&lt;ref&gt;{{citeer web|url=https://www.villamedia.nl/artikel/ntr-caribisch-netwerk-gaat-samenwerking-aan-met-abc-online-media          | werk=Villamedia|auteur=Lar Pasveer|titel=NTR Caribisch Netwerk gaat samenwerking aan met ABC Online Media|datum=18 april 2018]]&lt;/ref&gt;                                               
Het zogeheten Caribisch Netwerk, een in 2013 door omroep NTR gelanceerde nieuwsvoorziening voor het Caribisch gebied, gaat samenwerken met online nieuwsplatform ABC Online Media. Bijdragen uit het netwerk (zowel tekst als video) zullen de online uitgaven Bonaire.Nu, Curacaonieuws.Nu en Arubanieuws.Nu verrijken.
Het Caribisch Netwerk is met 15 journalisten op alle zes eilanden van de Nederlandse Antillen actief.  Sylvia de Leon van ABC Online Media is blij dat het kan putten uit technische kennis en faciliteiten van de NTR, naast de geschreven artikelen en audiovisuele producties uit het Caribisch Netwerk.
Mogelijk zullen er in de toekomst co-producties zijn. Frans Jennekens is binnen NTR verantwoordelijk voor het Caribisch Netwerk. Als taakomroep wil de NTR de lokale journalistiek op de Caribische eilanden binnen het Koninkrijk ondersteunen. De samenwerking past wat Jennekens betreft perfect.
“Bovendien wil de NTR graag haar publieke content op zoveel mogelijk platforms verspreiden. De samenwerking kan tot een wederzijdse verdieping van de informatie leiden”, stelt hij.
https://www.villamedia.nl/artikel/ntr-lanceert-caribisch-netwerk |werk=Villamedia|auteur=Trudy Brandenburg-van de Ven|titel=NTR lanceert Caribisch Netwerk|datum=24 april 2013
De NTR heeft een persvoorziening voor Caribisch nieuws gelanceerd. ‘Caribisch Netwerk’ brengt nieuws, actualiteiten, radioreportages en achtergronden over Aruba, Bonaire, Curaçao, Saba, Sint Eustatius en Sint Maarten en de Caribische gemeenschap in Nederland. De website functioneert voor de lokale media als een persbureau en informeert daarnaast alle andere geïnteresseerden.
Caribisch Netwerk is een productie van de NTR, in samenwerking met onafhankelijke journalisten op de zes Caribische eilanden (verenigd onder de naam Journalistes Expérimentés). In opdracht van de NPO heeft de NTR als onafhankelijke taakomroep deze nieuwsvoorziening opgezet, nadat de Wereldomroep eind 2012 door bezuinigingen gedwongen werd te stoppen met journalistiek werk voor het Caribisch gebied.

{{Appendix}}
-----------------
==Arubaanse Courant==
Na Aruba cu durante añanan a conta cu un variedad di publicacion, mayoria na Spaño, Aruba Post tabata e prome corant diario, publica na Ingles, na aña 1938. Redactor-editor S. Vieyra. Despues, Aruba Post lo a adopta e nomber Arubaanse Courant y, hunto cu Beurs- en Nieuwsberichten (Bolsa en Noticia Reportage) y La Prensa, lo a wordo poni cerca un editor na Curaçao. For di aña 1980 e corant di mainta Diario ta sali na Papiamentu riba Aruba. Ademas, e diario na idioma ingles The News i e semanal The Local tambe ta wòrdu publiká. E revista di informashon Aruba, publiká na Papiamentu, ta informá e poblashon tokante e aktividatnan ofisial di e gobièrnu insular. E revista, ku ta sali seis biaha pa aña, tin un sirkulashon di 15.000 i ta wòrdu distribuí grátis. No por keda sin menshoná e revista semanal Curaçao, ku, fundá na 1938, tabatin un influensia signifikante riba e tratamentu di asuntunan polítiko durante añanan (te 1959), i e revista mensual sosio-kultural Christoffel, ku a aparesé pa promé biaha na 1955 i a wòrdu apsorbé despues di algun aña dor di Nieweds-Iuweds, publiká na Netherland. Despues di guera, e revista chistoso Lorito Real a aparece na Curaçao, y Chuchubi na Aruba.&lt;ref&gt;[ Pers], Encyclopedie van Curacao&lt;/ref&gt;
------
Caribbean Network ta un servisio di notisia online independiente di e Hulandes Public Broadcasting Corporation (NPO) produsí pa e radiodifusor di servisio públiko NTR. E plataforma ta enfoká riba e seis islanan den Karibe di Reino Hulandes. E tim di redakshon ta produsí relatonan di notisia, reportahe di radio i video tokante Aruba, Boneiru, Kòrsou, Saba, Sint-Eustatius, Sint-Maarten, polítika na Den Haag, i e komunidat karibense na Hulanda.

Historia
E emisora ​​di servisio públiko NTR a establesé e plataforma di notisia na 2013 despues ku Radio Hulanda Mundial a hañ’é obligá di stòp ku periodismo pa loke ta trata e region di Karibe pa motibu di kòrtamentu di presupuesto na fin di 2012. Caribbean Network ta e úniko servisio di notisia no komersial pa e islanan di Karibe. Korantnan komersial, radio i emisoranan di televishon riba e islanan i na Sürnam hopi bia ta reprodusí e artíkulonan publiká, reportahe di radio i video den nan totalidat.

Tim di Redakshon
E servisio di notisia online ta wòrdu produsí pa e emisora ​​independiente di servisio públiko NTR na Hilversum. Un karakterístika di Caribbean Network ta ku e tim di redakshon hopi bia ta konta ku residentenan lokal i ekspertonan karibense den su publikashonnan. E tim di redakshon ta konsistí di redaktornan di NTR na Hulanda i vários koresponsal (freelance) riba e islanan den Karibe. Tambe e team di redaccion ta contribui na programanan di radio y television pa e emisora ​​publico Hulandes.

Online
E tim di redakshon di Caribisch Netwerk ta publiká prinsipalmente online via e wèpsait ofisial i via kanalnan di media sosial.

--------------
{{Infobox empresa| variante = a
| nomber      = LM Publishers
| imagen      = 
| descripcion = 
| funda       = 1928
| antecesor   = 
| fecha disolucion = 2017
| causa disolucion = bankrut
| fundado     = Jorge Bartolomeo Suarez
| propietario = Uitgeverij De Pers NV
| director ehecutivo  = 
| pais        = {{CUW}}
| idioma      = [[Papiamentu]] 
| sede        = 
| zona        = [[Kòrsou]], [[Aruba]], [[Boneiru]]
| empleado    = &lt;!--cantidad di empleado--&gt;
| producto    = notisia, korant
| sector      = prensa
| industria   = 
| website     = 
}}
'''LM Publishers''' ta un editorial independiente di buki di arte i cultura mundial, informashon di pais, sustansia i asuntunan di desaroyo, cu un interes special pa Surinam, Antias i Indonesia.

LM Publishers is een onafhankelijke uitgeverij van boeken over wereldwijde kunst &amp; cultuur, landeninformatie, duurzaamheid en ontwikkelingsvraagstukken, met een bijzondere belangstelling voor Suriname, de Antillen en Indonesië.
LM Publishers komt voort uit KIT Publishers, de uitgeverij van het Koninklijk Instituut voor de Tropen, die bij de reorganisatie van het instituut in 2013 werd opgeheven. Na de reorganisatie vond de uitgeverij onderdak bij LokaalMondiaal, dat door middel van onder andere documentaires en debat beoogde mondiale thema’s te belichten vanuit lokaal en regionaal perspectief. Aan LokaalMondiaal dankt de uitgeverij, die sinds begin 2016 zelfstandig is, haar naam.

nl.wiki:KIT Publishers was een Nederlandse onafhankelijke uitgeverij en multidisciplinair kennisinstituut, opgericht in 1989. KIT was gespecialiseerd in landeninformatie, wereldwijde kunst en cultuur en ontwikkelingssamenwerking. De uitgever was verbonden aan het Koninklijk Instituut voor de Tropen (KIT) in Amsterdam en is bij de reorganisatie van het instituut in 2013 opgeheven. De uitgeverij LM Publishers komt voort uit KIT Publishers.
-----------------------

* The Daily Herald - Sint Maarten 
* Boneriano
* BES Reporter
--------------
== Cinema na aire liber na Aruba ==
[[File:Former open-air movie theater.jpg|thumb|Plakaat di teater na ex-hotel Colombia]]
Durante e lapso di mas cu 100 aña a mira solamente cinco '''cine den aire liber na Aruba'''. Awor práktikamente obsoleto riba e isla, e teaternan aki un tempu tabata wòrdu bishitá frekuentemente pa lokalnan i migrantenan den siglo 20.&lt;ref&gt;[https://www.cspnv.com/pdf/aruba-today-20241213.pdf Forgotten gems: Open air movie theaters], Aruba Today (13 di december 2024)&lt;/ref&gt;
E prome teatro na aire liber a wordo construi na 1920 y a wordo encarga pa Shon Eduard (Eddy) de Veer. E teater aki tabata situá na Hotel Colom-
bia na Oranjestad, cu awor ta unda oficina di censo di Aruba ta situa. E teater tabata simpel; e tabata konsistí solamente di un pantaya, i bishitantenan mester a trese nan mes stul pa disfrutá di e pelíkulanan mudo popular di e tempu ei.
Migrantenan merikano ku tabata traha den e refineria i tabata biba den e Kolonia di Lago na Sero Colorado tambe tabatin nan pida di e bolo ku nan Teatro den aire liber,
cu tabata forma parti di Esso Club, tambe conoci como Pan-Am Club. Tabata na e teater aki ku “Talkies” a wòrdu transmití pa promé biaha, pelíkulanan ku zonido. E teater aki mayoria biaha tabata transmití blockbusternan merikano pa e ekspatnan merikano, di e manera aki hasiendo sigur ku e migrantenan aki no tabata pèrdè entretenimentu for di nan tera natal.
Den añanan 1950 i 1960, Sa- vaneta a mira nan mes teater na aire liber, situá dilanti di e Kazerne di Marinier (Kazerne Marino). E teater aki tabata wòrdu bishitá prinsipalmente pa e marineronan bisiña, ku no tabatin muchu entretenimentu ku no ta pelíkula e tempu ei.
E último i mas resien teater na aire liber a wòrdu konstruí den forma di un teater drive-in. Un konsepto merikano popular, e Drive Inn situá na Balashi tabata un hot spot pa hóbennan, ku tabatin e kustumber di hinka tur nan amigunan den un outo pa bai wak pelíkula. Pa e fenómeno aki tabatin un preis apart ku bo mester a paga yamá e “aksidente di outo”.
E teater aki a sera alrededor di
2012, pero a wòrdu habrí di nobo durante e pandemia na yüli 2020, kaminda pelíkulanan tabata wòrdu transmití riba un pantaya gigantesko poné dilanti di kònteinernan staká. Sinembargo, e forma di entretenimentu nostálgiko aki no a dura muchu largu ya ku el a sera atrobe solamente un òf dos aña
aweró. Awendia ainda bo por mira e kònteinernan staka ora bo kore banda di e brug na Balashi.

== Literatura ==
* Evert Bongers, ''De kolibrie op de rots en meer over de geschiedenis van Aruba''

{{Appendix}}

—During the span of over 100 years, Aruba only saw five open air movie theatres. Now practically obsolete on the island, these theaters were once frequently visited by locals and migrants in the 20th century.
The first open air theater was constructed in 1920 and was commissioned by Shon Eduard (Eddy) de Veer. This theater was lo- cated at the Hotel Colom-
bia in Oranjestad, which is now where the Aruban census office is located. The theater was simple; it only consisted of a screen, and visitors had to bring their own chairs to enjoy the popular silent movies of the time.
American migrants who worked in the refinery and lived in the Lago Colony in Sero Colorado also had their piece of the pie with their Open air Theatre,
which formed part of the Esso Club, also known as the Pan-Am Club. It was at this theater that “Talkies” were first streamed, mov- ies with sound. This theater mostly streamed American blockbusters for the Ameri- can expats, this way mak- ing sure that these migrant were not missing out on entertainment from their home land.
In the 1950’s and 60’s, Sa- vaneta saw their own open air theater, located in front of the Marinier’s Kazerne (Marine Barracks). This the- ater was mostly visited by the neighboring marines, who didn’t have much entertainment other than movies at that time.
The last and most recent open air theater was con- structed in the form of a drive-in theater. A popular American concept, the Drive Inn located in Balashi was a hot spot for teenag- ers, who had the habit of cramming all their friends in one car to go see the mov- ies. For this phenomenon there was a separate price that you had to pay called the “car crash”.
This theater closed around
2012, but was re-opened during the pandemic in July 2020, where movies were streamed on a gigan- tic screen set up in front of stacked containers. How- ever, this nostalgic form of entertainment did not last very long as it was closed again only a year or two
later. Nowadays you can still see the stacked con- tainers when you drive near the bridge in Balashi.</text>
      <sha1>7f022culugpvx6mmla13hnkecxrecf9</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>206758</id>
      <parentid>206757</parentid>
      <timestamp>2026-10-12T20:42:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Caribiana</username>
        <id>8320</id>
      </contributor>
      <origin>206758</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="26897" sha1="gszm5tvruhme1n0tclx46kaxi7ylot6" xml:space="preserve">__NOINDEX__
{{Variante|c}}
{{Infobox empresa| variante = c
| nomber = Energia TV
| imagen              = 
| descripcion         = 
| funda               = 
| antesecor           = 
| fecha disolucion    = 
| causa disolucion    = 
| fundado             = Ron Gijzen&lt;br/&gt;Ben Becker
| propietario         = 
| director ehecutivo  = 
| pais                = {{NLD}} - Boneiru
| sede                = 
| zona                = 
| empleado            = 
| producto            = 
| sector              = entretenimentu
| industria           = radio emisora
| benta               = 
| ganashi             = 
| website             = 
}}
'''Mega Hit FM''' ta un radio emisora ​​komersial riba e isla Karibense di Boneiru.&lt;ref&gt;{{Citeer web |url=https://www.megahitfm.com/ |titel=Mega Hit FM - All The Hits! |achternaam=generator |voornaam=meta-tags |bezochtdatum=2026-03-01 |werk=Mega Hit FM}}&lt;/ref&gt; E emisora ​​ta transmití riba 101.1 FM i online. E ta toka kantikanan di éksito, klásikonan popular i kansionnan na spañó. Programanan ta wordo presenta na Hulandes.

Mega Hit FM a kuminsá transmití na òktober 1995 bou di e nòmber Mega Super Radio. Den transkurso di añanan, e nòmber i marka a wòrdu aktualisá vários biaha, eventualmente birando Mega Hit FM. Ron Gijzen i Ben Becker a funda e stashon i a presentá programanan einan. Figuranan konosí manera Jeroen van Inkel, Robin Schulz i Jesse Sprikkelman tambe ta presentá programanan di radio na e emisora.

Un estudio kondusí na final di 2020 dor di Ofisina Nashonal pa Hulanda Karibense tokante e efektividat di kampañanan di medionan lokal a revelá ku Mega Hit FM ta e radio emisora ​​mas skuchá na Boneiru.&lt;ref&gt;{{Citeer web |url=https://www.rijksdienstcn.com/documenten/2020/mediaonderzoek/mediaonderzoek-caribisch-nederland-2020/mediaonderzoek-caribisch-nederland-2020 |titel=Mediaonderzoek Caribisch Nederland 2020 {{!}} Rijksdienst Caribisch Nederland |achternaam=Koninkrijksrelaties |voornaam=Ministerie van Binnenlandse Zaken en |datum=2021-03-03 |bezochtdatum=2026-03-01 |werk=www.rijksdienstcn.com |taal=nl}}&lt;/ref&gt; Mas o ménos 62 porshento di e respondentenan a indiká ku nan ta skucha e emisora ​​regularmente.

Kanalnan ku tema
E emisora ​​ta operá un kanal temátiko ku yama Mega Classics, ku ta transmití “golden oldies” riba 99.5 FM na Boneiru i online. Adishonalmente, nan tin un kanal ku no ta ofresé programanan, ku ta wòrdu transmití den supermerkadonan rònt di e isla.


{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =|titulo=Mega Hit FM}}
{{References}}
}}

[[:Kategoria:Telekomunikashon]]
[[:Kategoria:Boneiru]]


-------------
'''Energia TV''' ta un stashon di televishon i kompania mediátiko na [[Boneiru]] ku sede na [[Kralendijk]]. Na [[Aruba]] i [[Kòrsou]] su transmishonnan di e stashon ta disponibel via kabel.

E stashon tabata konosí inisialmente komo EnergiaVision i, huntu ku e emisora di radio Radio Energia, tabata propiedat di e eks-polítiko [[Ramonsito Booi]].&lt;ref&gt;Ellen Breel, [https://www.bonaire.nu/nieuws/onderwijs/15506/ingezonde)n-brief-over-sgb Ingezonden brief over SGB], bonaire.nu (1 di yüli 2016)&lt;/ref&gt; 

Dia 13 di ougùstùs 2012 EnergiaVision a ekspandé su kobertura pa Aruba i Kòrsou, , kaminda e transmishon tabata disponibel riba kanal 55 di SETAR i kanal 22, respektivamente.&lt;ref&gt;[https://ia802904.us.archive.org/1/items/BNA-DIG-AWEMAINTA-2012-08-14/BNA-DIG-AWEMAINTA-2012-08-14.pdf  &quot;Energia Vision Bonaire, a bay den aire ayera tardi na canal 55 na Aruba], AweMainta (14 di ougustus 2012)&lt;/ref&gt;

Na febrüari 2019, EnergiaVision ta suspendé su transmisionnan, pero despues di algun dia e stashon a bolbe na aire bou di un nòmber nobo: Dutch Caribbean Television (DCTV).&lt;ref&gt;[https://www.bonaire.nu/nieuws/bonaire/18200/energiavision-op-bonaire-maakt-doorstart EnergiaVision op Bonaire maakt doorstart], bonaire.nu (26 di febrüari 2019|)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.bonaire.nu/nieuws/media/28241/dctv-gaat-verder-als-energia-tv DCTV gaat verder als Energia TV], bonaire.nu (29 di aprel 2024)&lt;/ref&gt; 

Bou di e nòmber aki, e kanal a transmití, entre otro, e edishon pa mucha di ''Big Live Nature Quiz'', e diskurso na Bonaire tokante e rapòrt ''Chains of the Past'' di promé minister hulandes [[Mark Rutte]], ku a tuma lugá dia 19 di desèmber 2022 huntu ku NOSTV, i reunionnan di gabinete.&lt;ref&gt;[https://smn-news.com/index.php/st-maarten-st-martin-news/44191-highlights-from-the-big-live-nature-quiz-kids-edition.html Highlights from the Big Live Nature Quiz – Kids Edition], smn-news.com (5 di novèmber 2023)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.bes-reporter.com/news/bonaire/65789/island-council-meetings-bonaire-return-to-passangrahan Island Council Meetings Bonaire Return to Passangrahan], BES Reporter (8 di september 2023)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://arubaonline.news/speeches-government-response-report-ketenen-van-het-verledenchains-of-the-past-to-follow-live/ Speeches government response report ‘Ketenen van het verleden’(Chains of the past’) to follow live], arubaonline.news (12 di yanüari 2023)&lt;/ref&gt;

Na 2024, e kanal di televishon a bira Energia TV, un kambia di nòmber pa evitá asosiashon ku konotashonnan polítiko. E doñonan aktual ta Emilayla Coffi i Erick Alvarez.&lt;ref&gt;[https://www.noticiacla.com/news/31166 E kanal di television boneriano Dutch Caribbean TV a bira Energia TV Bonaire], NoticiaCla (5 di òktober 2024)&lt;/ref&gt;


el a kuminsá transmití dia [[13 di ougùstùs]] [[2012]] riba kanal SETAR 55 na Boneiru i 22 na Kòrsou.&lt;ref&gt;[https://ia802904.us.archive.org/1/items/BNA-DIG-AWEMAINTA-2012-08-14/BNA-DIG-AWEMAINTA-2012-08-14.pdf  &quot;Energia Vision Bonaire, a bay den aire ayera tardi na canal 55 na Aruba], AweMainta (14 di ougustus 2012)&lt;/ref&gt;[1] E stashon ta propiedat huntu ku su kontraparte di radio Radio Energia, pa polítiko Ramonsito Booi,[2] kende su último su transmishonnan bou di e nòmber ei a keda suspendé dia 20 di febrüari 2009.

Riba 26 di febrüari 2019, e kanal a wòrdu renobá pa Dutch Caribbean TV (DCTV).[3]&lt;ref&gt;https://www.bonaire.nu/nieuws/media/28241/dctv-gaat-verder-als-energia-tv DCTV gaat verder als Energia TV], bonaire.nu (29 di aprel 2024)&lt;/ref&gt; Bou di e nòmber aki, e kanal a tene e edishon pa mucha di Big Live Nature Quiz,[4] e diskurso di Bonaire pa e rapòrt di Mark Rutte su Chains of the Past riba 19 di desèmber 2022 (huntu ku NOSTV)[5] i reunionnan di gabinete.&lt;ref&gt;https://www.bes-reporter.com/news/bonaire/65789/island-council-meetings-bonaire-return-to-passangrahan Island Council Meetings Bonaire Return to Passangrahan], BES Reporter (8 di september 2023)&lt;/ref&gt;

E renombramentu a wòrdu hasí pa evitá di asosiá e stashon ku konotashonnan polítiko. E doño aktual ta Emilayla Coffi.&lt;ref&gt;[https://www.noticiacla.com/news/31166 E kanal di television boneriano Dutch Caribbean TV a bira Energia TV Bonaire], NoticiaCla (5 di òktober 2024)&lt;/ref&gt;


-------------------
{{Variante|c}}
{{Infobox persona | variante = c
| nomber = Natasja Gibbs
}}
'''Natasja Gibbs''' (☆ [[16 di novèmber]] [[1979]] na [[Hilversum]]) ta un periodista i presentadó di televishon i radio hulandes.[2]&lt;ref&gt;https://gelukt.nl/natasja-gibbs-partner-afkomst-lengte-en-meer/ Natasja Gibbs partner, afkomst, lengte en meer], gelukt.nl &lt;/ref&gt;

== Bida i karera ==
Gibbs a lanta na Hilversum den un famia ku un ruman muhé i ruman hòmber mas yòn. Su tata tabata di Sint Maarten i a konosé su mama na Aruba? Kòrsou; e pareha a muda despues pa Hulanda, unda nan a lanta un famia. Pa un tempu, su mayornan tabata miembro di Testigunan di Yehova na Hulanda.[1][3] Ora e tabatin mas o ménos ocho aña di edat, e tabata biba ku su mama i rumannan mas yòn den vários refugio pa hende muhé pa un aña despues di un periodo di violensia doméstiko den seno di famia.[1]

Despues di a kompletá su edukashon sekundario na A. Roland Holst College na Hilversum, ela studia periodismo na Universidat di Siensia Apliká di Utrecht i despues sikologia na Universidat di Amsterdam (UvA).

Karera
Gibbs a kuminsá su karera periodístiko na 2011 komo koresponsal karibense pa Radio Netherlands Worldwide (Wereldomroep), ku sede na Kòrsou—e pais natal di su mayornan. E tambe a traha einan komo periodista pa e korant *Antilliaans Dagblad*.[1] Un aña despues, ela kuminsá traha pa NPO Radio 1 i Dolfijn FM tambe.[4] E la sirbi tambe komo koresponsal karibense pa *The Economist*.[5] El’a traha pa e emisora ​​NTR como coordinadora pa e iniciativa di periodismo *Caribisch Netwerk* (Caribbean Network), despues cu Radio Hulanda Worldwide a hay’e obliga di stop su operacionnan eynan pa motibo di reduccion di presupuesto.

Na 2014, ela presenta e programanan ''Jouw Stad Amsterdam'' i ''Critix'' na e radio emisora ​​FunX. El a wòrdu nominá pa e premio Zilveren Radioster na 2015. Na 2016, el a traha komo presentadó i editor pa e programa di NPO Radio 1 ''Kwesties'' i a yena komo DJ na Qmusic. Na 2018, el a presentá e programa di radio ''Focus'' i e podcast ''Lezen in het Donker''. E mesun aña ei, el a traha tambe riba e podcast ''Koninkrijkskwesties''. Na 2020, el tabata ko-anfitrion di e programa di radio ''Hilversum Uit''. Kuminsando na sèptèmber 2020, el a sigui Renze Klamer komo presentadó di ''De Nieuws BV'' di djaluna pa djaweps.

Na yüli i ougùstùs 2021, Gibbs tabata ko-anfitrion di ''Op1'' huntu ku Erik Dijkstra na nòmber di BNNVARA. For di òktober 2021, el a bira e suplente regular pa Nadia Moussaid riba ''Op1'' riba djaluna, anfitrion huntu ku Hugo Logtenberg. Riba 30 di desèmber 2021, ela ko-anfitrion di e kùes di televishon *De Nationale 2021 Test* ku Emma Wortelboer.[6]

Na 2022, Gibbs a partisipá den e di tres temporada di e programa di televishon *Kamp Van Koningsbrugge*. Den un edishon spesial filmá den e Ardennes Bélga, e i e otro partisipantenan a wòrdu sometí na pruebanan di estilo militar di nan resistensia físiko i mental. El’a retirá for di e programa den e di dos episodio despues ku e komandonan supervisor a konseh’é pa hasi esaki.

For di 22 di ougùstùs 2022, Gibbs i Nadia Moussaid a forma e promé duo di anfitrion femenino permanente riba *Op1*. Nan tabata anfitrion di e talk show tur diabierna den nomber di BNNVARA.

Durante e transmishon di *Op1* riba 6 di yanüari 2023, Gibbs a referí na Israel komo un “régimen di apartheid.” Despues di esaki, a presentá kehonan na e ombudsman di e organisashon di Radiodifusión Públiko Hulandes (NPO)—riba inisiativa di Jan Dijkgraaf—riba e base ku e deklarashon supuestamente a violá e kódigo periodístiko di NPO.[7] E invitado Gert-Jan Segers a defendé su mes dor di deklará ku miéntras tabatin asuntunan tokante e establesimentu di asentamentunan, etiketá nan eksplísitamente komo tal a bai muchu leu.[7] Dia 27 di febrüari, Defensor di Pueblo Margo Smit a anunsiá ku el a haña ku e deklarashon di Gibbs no tabatin substansia verifikabel òf indikashon kla ku e tabata djis un opinion; sinembargo, ela nenga di ofresé un huisio riba e supstansia di e asuntu.[8]

Na yüni 2023, den e preparashon pa e Konmemorashon Nashonal di e Pasado di Sklabitut Hulandes, Gibbs a ko-anfitrion di *Keti Koti den Konsierto* ku Edsilia Rombley.[9] E espektákulo musikal aki a keda grabá dia 28 di yüni na Royal Theatre Carré—ku figura prominente hulandes i un públiko—i transmití pa BNNVARA dia 30 di yüni.

Riba 1 di yüli 2023, Gibbs a sirbi komo e maestro di seremonia pa e konmemorashon nashonal anual di e pasado di sklabitut hulandes den Oosterpark di Amsterdam.[10] Durante e evento, Rei Willem-Alexander, na nòmber di e Kas Real, a pidi despensa pa e historia di sklabitut hulandes i a pidi pordon.[11]

Kuminsando 31 di òktober 2024, Gibbs a partisipá den *Ketens* (‘Kadenanan’), un produkshon di e emisoranan ZWART i HUMAN ku ta analisá kondishonnan di trabou den fabrikashon di vários produkto, manera ekstenshon di kabei i bateria di e-bike.[5]

Na 2024, Gibbs a tuma parti na e programa di televishon ''Onderaan de streep''.

E programa *De Nieuws BV* a terminá na fin di 2025. Siguientemente, Natasja Gibbs i Stephan Komduur a uni pa lansa un programa nobo di Radio 1, *De Rode Draad*.[12]

Na 2026, ela publiká e buki *Waarom een ​​ﬁzonde democratie niet zonder journalisten kan* ('Dikon un Demokrasia Saludabel No Por Hasi Sin Periodistanan'). Den e buki aki, e ta kritiká, entre otro kosnan, e miedu di periodistanan di wòrdu deskartá komo aktivista i e opseshon pa wak figuranan den programanan di kòmbersashon.[13]

Manifiesto
Na 2020, huntu ku Zoë Papaikonomou, Nadia Zerouali, i otronan, ela enkabesá e manifiesto ‘Stop Rasismo den Media’—ku a rekohé mas ku 300 firmante—deklarando, entre otro, ku e movementu Black Lives Matter a lanta hopi hende tokante...

{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =|titulo=Natasja Gibbs}}
{{References}}
}}

[[:Kategoria:Hende]]
[[:Kategoria:Hulanda]]
---------------------
-------------------------
[[LM Publishers]] - [[Ret Karibense]]
{{Variante|c}}
{{Infobox empresa| variante = c
| nomber      = La Prensa
| imagen      = 
| descripcion = 
| funda       = 1928
| antecesor   = 
| fecha disolucion = 2017
| causa disolucion = bankrut
| fundado     = Jorge Bartolomeo Suarez
| propietario = Uitgeverij De Pers NV
| director ehecutivo  = 
| pais        = {{CUW}}
| idioma      = [[Papiamentu]] 
| sede        = 
| zona        = [[Kòrsou]], [[Aruba]], [[Boneiru]]
| empleado    = &lt;!--cantidad di empleado--&gt;
| producto    = notisia, korant
| sector      = prensa
| industria   = 
| website     = 
}}
'''Ret Karibense''' ([[hulandes]]: '''Caribisch Netwerk''') ta un servisio di notisia independiente hulandes pa region di Karibe. E ta publika na tres idioma: [[papiamentu]], [[ingles]] i [[hulandes]]. 

nl.wiki:'''Ret Karibense''' ([[hulandes]]: '''Caribisch Netwerk''') ta un servisio di notisia independiente riba liña di e Oranjestad pa medio di e grupo di trabou NTR. E plataforma ta dirigí riba e seis islanan Karibense di Reino Hulandes. E redaccion ta traha noticianan, reportahenan di radio y video riba Aruba, Bonaire, Curaçao, Saba, Sint-Eustatius, Sint-Maarten, politica Den Haag y e comunidad Caribense na Hulanda. E ta publika den hulandes, papiamentu i ingles. El a wordo lansa na 2013 pa NTR omroep.

==Historia==
E grupo di tarea publico NTR a crea e plataforma di noticianan na 2013 despues cu World Broadcasting a wordo obliga pa stop di publica informacion di Caribe na fin di 2012 pa motibo di reduccion di presupuesto. Caribbean Network ta e úniko servisio di notisia no-komersial pa e islanan Karibense. E periodistanan komersial, e stashonnan di radio i di televishon na e islanan i na Surinam ta tuma hopi bia e artíkulonan publiká, e reportahenan di radio i di video na nan tur.

*NOTES - NTR Caribisch Netwerk
&lt;ref&gt;{{citeer web|url=https://www.villamedia.nl/artikel/ntr-caribisch-netwerk-gaat-samenwerking-aan-met-abc-online-media          | werk=Villamedia|auteur=Lar Pasveer|titel=NTR Caribisch Netwerk gaat samenwerking aan met ABC Online Media|datum=18 april 2018]]&lt;/ref&gt;                                               
Het zogeheten Caribisch Netwerk, een in 2013 door omroep NTR gelanceerde nieuwsvoorziening voor het Caribisch gebied, gaat samenwerken met online nieuwsplatform ABC Online Media. Bijdragen uit het netwerk (zowel tekst als video) zullen de online uitgaven Bonaire.Nu, Curacaonieuws.Nu en Arubanieuws.Nu verrijken.
Het Caribisch Netwerk is met 15 journalisten op alle zes eilanden van de Nederlandse Antillen actief.  Sylvia de Leon van ABC Online Media is blij dat het kan putten uit technische kennis en faciliteiten van de NTR, naast de geschreven artikelen en audiovisuele producties uit het Caribisch Netwerk.
Mogelijk zullen er in de toekomst co-producties zijn. Frans Jennekens is binnen NTR verantwoordelijk voor het Caribisch Netwerk. Als taakomroep wil de NTR de lokale journalistiek op de Caribische eilanden binnen het Koninkrijk ondersteunen. De samenwerking past wat Jennekens betreft perfect.
“Bovendien wil de NTR graag haar publieke content op zoveel mogelijk platforms verspreiden. De samenwerking kan tot een wederzijdse verdieping van de informatie leiden”, stelt hij.
https://www.villamedia.nl/artikel/ntr-lanceert-caribisch-netwerk |werk=Villamedia|auteur=Trudy Brandenburg-van de Ven|titel=NTR lanceert Caribisch Netwerk|datum=24 april 2013
De NTR heeft een persvoorziening voor Caribisch nieuws gelanceerd. ‘Caribisch Netwerk’ brengt nieuws, actualiteiten, radioreportages en achtergronden over Aruba, Bonaire, Curaçao, Saba, Sint Eustatius en Sint Maarten en de Caribische gemeenschap in Nederland. De website functioneert voor de lokale media als een persbureau en informeert daarnaast alle andere geïnteresseerden.
Caribisch Netwerk is een productie van de NTR, in samenwerking met onafhankelijke journalisten op de zes Caribische eilanden (verenigd onder de naam Journalistes Expérimentés). In opdracht van de NPO heeft de NTR als onafhankelijke taakomroep deze nieuwsvoorziening opgezet, nadat de Wereldomroep eind 2012 door bezuinigingen gedwongen werd te stoppen met journalistiek werk voor het Caribisch gebied.

{{Appendix}}
-----------------
==Arubaanse Courant==
Na Aruba cu durante añanan a conta cu un variedad di publicacion, mayoria na Spaño, Aruba Post tabata e prome corant diario, publica na Ingles, na aña 1938. Redactor-editor S. Vieyra. Despues, Aruba Post lo a adopta e nomber Arubaanse Courant y, hunto cu Beurs- en Nieuwsberichten (Bolsa en Noticia Reportage) y La Prensa, lo a wordo poni cerca un editor na Curaçao. For di aña 1980 e corant di mainta Diario ta sali na Papiamentu riba Aruba. Ademas, e diario na idioma ingles The News i e semanal The Local tambe ta wòrdu publiká. E revista di informashon Aruba, publiká na Papiamentu, ta informá e poblashon tokante e aktividatnan ofisial di e gobièrnu insular. E revista, ku ta sali seis biaha pa aña, tin un sirkulashon di 15.000 i ta wòrdu distribuí grátis. No por keda sin menshoná e revista semanal Curaçao, ku, fundá na 1938, tabatin un influensia signifikante riba e tratamentu di asuntunan polítiko durante añanan (te 1959), i e revista mensual sosio-kultural Christoffel, ku a aparesé pa promé biaha na 1955 i a wòrdu apsorbé despues di algun aña dor di Nieweds-Iuweds, publiká na Netherland. Despues di guera, e revista chistoso Lorito Real a aparece na Curaçao, y Chuchubi na Aruba.&lt;ref&gt;[ Pers], Encyclopedie van Curacao&lt;/ref&gt;
------
Caribbean Network ta un servisio di notisia online independiente di e Hulandes Public Broadcasting Corporation (NPO) produsí pa e radiodifusor di servisio públiko NTR. E plataforma ta enfoká riba e seis islanan den Karibe di Reino Hulandes. E tim di redakshon ta produsí relatonan di notisia, reportahe di radio i video tokante Aruba, Boneiru, Kòrsou, Saba, Sint-Eustatius, Sint-Maarten, polítika na Den Haag, i e komunidat karibense na Hulanda.

Historia
E emisora ​​di servisio públiko NTR a establesé e plataforma di notisia na 2013 despues ku Radio Hulanda Mundial a hañ’é obligá di stòp ku periodismo pa loke ta trata e region di Karibe pa motibu di kòrtamentu di presupuesto na fin di 2012. Caribbean Network ta e úniko servisio di notisia no komersial pa e islanan di Karibe. Korantnan komersial, radio i emisoranan di televishon riba e islanan i na Sürnam hopi bia ta reprodusí e artíkulonan publiká, reportahe di radio i video den nan totalidat.

Tim di Redakshon
E servisio di notisia online ta wòrdu produsí pa e emisora ​​independiente di servisio públiko NTR na Hilversum. Un karakterístika di Caribbean Network ta ku e tim di redakshon hopi bia ta konta ku residentenan lokal i ekspertonan karibense den su publikashonnan. E tim di redakshon ta konsistí di redaktornan di NTR na Hulanda i vários koresponsal (freelance) riba e islanan den Karibe. Tambe e team di redaccion ta contribui na programanan di radio y television pa e emisora ​​publico Hulandes.

Online
E tim di redakshon di Caribisch Netwerk ta publiká prinsipalmente online via e wèpsait ofisial i via kanalnan di media sosial.

--------------
{{Infobox empresa| variante = a
| nomber      = LM Publishers
| imagen      = 
| descripcion = 
| funda       = 1928
| antecesor   = 
| fecha disolucion = 2017
| causa disolucion = bankrut
| fundado     = Jorge Bartolomeo Suarez
| propietario = Uitgeverij De Pers NV
| director ehecutivo  = 
| pais        = {{CUW}}
| idioma      = [[Papiamentu]] 
| sede        = 
| zona        = [[Kòrsou]], [[Aruba]], [[Boneiru]]
| empleado    = &lt;!--cantidad di empleado--&gt;
| producto    = notisia, korant
| sector      = prensa
| industria   = 
| website     = 
}}
'''LM Publishers''' ta un editorial independiente di buki di arte i cultura mundial, informashon di pais, sustansia i asuntunan di desaroyo, cu un interes special pa Surinam, Antias i Indonesia.

LM Publishers is een onafhankelijke uitgeverij van boeken over wereldwijde kunst &amp; cultuur, landeninformatie, duurzaamheid en ontwikkelingsvraagstukken, met een bijzondere belangstelling voor Suriname, de Antillen en Indonesië.
LM Publishers komt voort uit KIT Publishers, de uitgeverij van het Koninklijk Instituut voor de Tropen, die bij de reorganisatie van het instituut in 2013 werd opgeheven. Na de reorganisatie vond de uitgeverij onderdak bij LokaalMondiaal, dat door middel van onder andere documentaires en debat beoogde mondiale thema’s te belichten vanuit lokaal en regionaal perspectief. Aan LokaalMondiaal dankt de uitgeverij, die sinds begin 2016 zelfstandig is, haar naam.

nl.wiki:KIT Publishers was een Nederlandse onafhankelijke uitgeverij en multidisciplinair kennisinstituut, opgericht in 1989. KIT was gespecialiseerd in landeninformatie, wereldwijde kunst en cultuur en ontwikkelingssamenwerking. De uitgever was verbonden aan het Koninklijk Instituut voor de Tropen (KIT) in Amsterdam en is bij de reorganisatie van het instituut in 2013 opgeheven. De uitgeverij LM Publishers komt voort uit KIT Publishers.
-----------------------

* The Daily Herald - Sint Maarten 
* Boneriano
* BES Reporter
--------------
== Cinema na aire liber na Aruba ==
[[File:Former open-air movie theater.jpg|thumb|Plakaat di teater na ex-hotel Colombia]]
Durante e lapso di mas cu 100 aña a mira solamente cinco '''cine den aire liber na Aruba'''. Awor práktikamente obsoleto riba e isla, e teaternan aki un tempu tabata wòrdu bishitá frekuentemente pa lokalnan i migrantenan den siglo 20.&lt;ref&gt;[https://www.cspnv.com/pdf/aruba-today-20241213.pdf Forgotten gems: Open air movie theaters], Aruba Today (13 di december 2024)&lt;/ref&gt;
E prome teatro na aire liber a wordo construi na 1920 y a wordo encarga pa Shon Eduard (Eddy) de Veer. E teater aki tabata situá na Hotel Colom-
bia na Oranjestad, cu awor ta unda oficina di censo di Aruba ta situa. E teater tabata simpel; e tabata konsistí solamente di un pantaya, i bishitantenan mester a trese nan mes stul pa disfrutá di e pelíkulanan mudo popular di e tempu ei.
Migrantenan merikano ku tabata traha den e refineria i tabata biba den e Kolonia di Lago na Sero Colorado tambe tabatin nan pida di e bolo ku nan Teatro den aire liber,
cu tabata forma parti di Esso Club, tambe conoci como Pan-Am Club. Tabata na e teater aki ku “Talkies” a wòrdu transmití pa promé biaha, pelíkulanan ku zonido. E teater aki mayoria biaha tabata transmití blockbusternan merikano pa e ekspatnan merikano, di e manera aki hasiendo sigur ku e migrantenan aki no tabata pèrdè entretenimentu for di nan tera natal.
Den añanan 1950 i 1960, Sa- vaneta a mira nan mes teater na aire liber, situá dilanti di e Kazerne di Marinier (Kazerne Marino). E teater aki tabata wòrdu bishitá prinsipalmente pa e marineronan bisiña, ku no tabatin muchu entretenimentu ku no ta pelíkula e tempu ei.
E último i mas resien teater na aire liber a wòrdu konstruí den forma di un teater drive-in. Un konsepto merikano popular, e Drive Inn situá na Balashi tabata un hot spot pa hóbennan, ku tabatin e kustumber di hinka tur nan amigunan den un outo pa bai wak pelíkula. Pa e fenómeno aki tabatin un preis apart ku bo mester a paga yamá e “aksidente di outo”.
E teater aki a sera alrededor di
2012, pero a wòrdu habrí di nobo durante e pandemia na yüli 2020, kaminda pelíkulanan tabata wòrdu transmití riba un pantaya gigantesko poné dilanti di kònteinernan staká. Sinembargo, e forma di entretenimentu nostálgiko aki no a dura muchu largu ya ku el a sera atrobe solamente un òf dos aña
aweró. Awendia ainda bo por mira e kònteinernan staka ora bo kore banda di e brug na Balashi.

== Literatura ==
* Evert Bongers, ''De kolibrie op de rots en meer over de geschiedenis van Aruba''

{{Appendix}}

—During the span of over 100 years, Aruba only saw five open air movie theatres. Now practically obsolete on the island, these theaters were once frequently visited by locals and migrants in the 20th century.
The first open air theater was constructed in 1920 and was commissioned by Shon Eduard (Eddy) de Veer. This theater was lo- cated at the Hotel Colom-
bia in Oranjestad, which is now where the Aruban census office is located. The theater was simple; it only consisted of a screen, and visitors had to bring their own chairs to enjoy the popular silent movies of the time.
American migrants who worked in the refinery and lived in the Lago Colony in Sero Colorado also had their piece of the pie with their Open air Theatre,
which formed part of the Esso Club, also known as the Pan-Am Club. It was at this theater that “Talkies” were first streamed, mov- ies with sound. This theater mostly streamed American blockbusters for the Ameri- can expats, this way mak- ing sure that these migrant were not missing out on entertainment from their home land.
In the 1950’s and 60’s, Sa- vaneta saw their own open air theater, located in front of the Marinier’s Kazerne (Marine Barracks). This the- ater was mostly visited by the neighboring marines, who didn’t have much entertainment other than movies at that time.
The last and most recent open air theater was con- structed in the form of a drive-in theater. A popular American concept, the Drive Inn located in Balashi was a hot spot for teenag- ers, who had the habit of cramming all their friends in one car to go see the mov- ies. For this phenomenon there was a separate price that you had to pay called the “car crash”.
This theater closed around
2012, but was re-opened during the pandemic in July 2020, where movies were streamed on a gigan- tic screen set up in front of stacked containers. How- ever, this nostalgic form of entertainment did not last very long as it was closed again only a year or two
later. Nowadays you can still see the stacked con- tainers when you drive near the bridge in Balashi.</text>
      <sha1>gszm5tvruhme1n0tclx46kaxi7ylot6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>206759</id>
      <parentid>206758</parentid>
      <timestamp>2026-10-12T20:48:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Caribiana</username>
        <id>8320</id>
      </contributor>
      <origin>206759</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="27332" sha1="0d13zp7pbxesbt1pt781jykfeby609m" xml:space="preserve">__NOINDEX__
{{Variante|c}}
{{Infobox empresa| variante = c
| nomber = Energia TV
| imagen              = 
| descripcion         = 
| funda               = 
| antesecor           = 
| fecha disolucion    = 
| causa disolucion    = 
| fundado             = Ron Gijzen&lt;br/&gt;Ben Becker
| propietario         = 
| director ehecutivo  = 
| pais                = {{NLD}} - Boneiru
| sede                = 
| zona                = 
| empleado            = 
| producto            = 
| sector              = entretenimentu
| industria           = radio emisora
| benta               = 
| ganashi             = 
| website             = 
}}
'''Mega Hit FM''' ta un radio emisora ​​komersial riba e isla Karibense di Boneiru.&lt;ref&gt;{{Citeer web |url=https://www.megahitfm.com/ |titel=Mega Hit FM - All The Hits! |achternaam=generator |voornaam=meta-tags |bezochtdatum=2026-03-01 |werk=Mega Hit FM}}&lt;/ref&gt; E emisora ​​ta transmití riba 101.1 FM i online. E ta toka kantikanan di éksito, klásikonan popular i kansionnan na spañó. Programanan ta wordo presenta na Hulandes.

Mega Hit FM a kuminsá transmití na òktober 1995 bou di e nòmber Mega Super Radio. Den transkurso di añanan, e nòmber i marka a wòrdu aktualisá vários biaha, eventualmente birando Mega Hit FM. Ron Gijzen i Ben Becker a funda e stashon i a presentá programanan einan. Figuranan konosí manera Jeroen van Inkel, Robin Schulz i Jesse Sprikkelman tambe ta presentá programanan di radio na e emisora.

Un estudio kondusí na final di 2020 dor di Ofisina Nashonal pa Hulanda Karibense tokante e efektividat di kampañanan di medionan lokal a revelá ku Mega Hit FM ta e radio emisora ​​mas skuchá na Boneiru.&lt;ref&gt;{{Citeer web |url=https://www.rijksdienstcn.com/documenten/2020/mediaonderzoek/mediaonderzoek-caribisch-nederland-2020/mediaonderzoek-caribisch-nederland-2020 |titel=Mediaonderzoek Caribisch Nederland 2020 {{!}} Rijksdienst Caribisch Nederland |achternaam=Koninkrijksrelaties |voornaam=Ministerie van Binnenlandse Zaken en |datum=2021-03-03 |bezochtdatum=2026-03-01 |werk=www.rijksdienstcn.com |taal=nl}}&lt;/ref&gt; Mas o ménos 62 porshento di e respondentenan a indiká ku nan ta skucha e emisora ​​regularmente.

Kanalnan ku tema
E emisora ​​ta operá un kanal temátiko ku yama Mega Classics, ku ta transmití “golden oldies” riba 99.5 FM na Boneiru i online. Adishonalmente, nan tin un kanal ku no ta ofresé programanan, ku ta wòrdu transmití den supermerkadonan rònt di e isla.


{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =|titulo=Mega Hit FM}}
{{References}}
}}

[[:Kategoria:Telekomunikashon]]
[[:Kategoria:Boneiru]]

-------------
'''Ret  Karibense''' ([[hulandes]]: ''Caribisch Netwerk'') ta un servisio di notisia independiente online ku ta wòrdu proveé ​​dor di e emisora ​​públiko hulandes NTR. E plataforma ta enfoká riba e seis islanan den Karibe di [[Reino Hulandes]]. Su tim di redakshon ta produci noticianan como tambe reportahe di radio y video cu ta cubri Aruba, Bonaire, Curaçao, Saba, Sint Eustatius, Sint Maarten, Den Haag (politica Hulandes), y e komunidat karibense na [[Hulanda]].

==Historia==
E emisora ​​públiko NTR a establesé e plataforma di notisia na 2013 despues ku kòrtamentu di presupuesto a obligá Radio Hulanda Mundial (Wereldomroep) pa stòp ku su periodismo pa loke ta trata e region di Karibe na final di 2012. Caribisch Netwerk ta e úniko servisio di notisia no komersial pa e islanan di Karibe. Corantnan comercial, radio emisoranan, y emisoranan di television riba e islanan y na Surinam frecuentemente ta republica of retransmiti su articulonan y reportahenan completo.

==Tim di Redakshon==
E servisio di notisia online ta wòrdu produsí pa e emisora ​​públiko independiente NTR, ku sede na Hilversum. Un karakterístika distintivo di Caribisch Netwerk ta ku su tim di redakshon frekuentemente ta presentá residentenan lokal i ekspertonan karibense den su publikashonnan. E tim ta konsistí di redaktornan di NTR ku sede na Hulanda i vários koresponsal (freelance) riba e islanan den Karibe. E tim tambe ta kontribuí na programanan di radio i televishon pa e sistema di radiodifushon públiko hulandes.

==Online==
E tim di redakshon di Caribisch Netwerk ta publiká prinsipalmente online via su wèpsait ofisial i kanalnan di medionan sosial.

==Televishon==
E programa ‘Expeditie Nederland’ (Expedition Netherlands), produsí pa e emisora ​​MAX pa e kanal NPO 2, ta un esfuerso kolaborativo ku ta enbolbí Caribisch Netwerk i diesdos otro emisora ​​regional. Caribisch Netwerk a kolaborá ku NOS riba e transmishon di karidat ‘Nederland Helpt Sint-Maarten’ (Ulanda ta yuda Sint Maarten), ku a rekoudá mas ku 13 mion euro pa yudansa di emergensia despues di Orkan Irma.
E tim di redakshon a produsí e seri dokumental di tres parti ‘Caribisch Nederland, drie jaar later’ (Hulanda Karibense, Tres Aña Despues) pa NTR; e seri a enfoká riba e islanan di Boneiru, Saba, i Sint Eustatius, ku a bandoná eks Antia Hulandes pa bira munisipionan spesial di Hulanda dia 10 di òktober 2010.
Radio
E podcast ‘De Vergeten Klimaatcrisis’ (E Krísis di Klima Lubidá) pa NPO Radio 1: trahadó di radio i periodista John Samson, huntu ku e tim di redakshon di Caribisch Netwerk, a krea un seri di radio tokante kambio di klima den e seis islanan di Karibe Hulandes.
E podcast ‘Koninkrijkskwesties’ (Asuntunan di Reino) pa NPO Radio 1, ku ta kubri tópikonan delikado den e komunidat karibense.
NTR a fasilitá kolaborashon estrecho entre su programanan di radio *Hilversum Uit* i *Kwesties* i e tim di redakshon di Caribisch Netwerk, ku e meta pa strukturalmente presentá mas invitado karibense i tópikonan karibense ku no ta representá na NPO Radio 1.
E programa di radio *Dichtbij Nederland* na NPO Radio 5 tabata transmití relatonan di radio tur siman produsí pa Caribisch Netwerk.
Trivia
Presentador di BNNVara Natasja Gibbs—konosí pa *De Rode Draad* (antes *De Nieuws BV*) na NPO Radio 1 i *Op1* (NPO 1)—a traha añanan largu komo e koresponsal di Kòrsou pa Caribisch Netwerk. Siguientemente el’a drenta den e tim di redakshon na Hilversum komo kordinadó di e tim di periodistanan ku sede na Hulanda i riba e islanan.
Periodista John Samson a fungi añanan largu komo reportero polítiko pa NTR na Den Haag, kaminda el a kubri relashonnan di Reino pa Caribisch Netwerk. Siguientemente el a muda pa NOS komo spesialista Karibense i redaktor pa e *Radio 1 Journaal*. Anteriormente el a produsí podcastnan manera *De Vergeten Klimaatcrisis* (E Krísis di Klima Lubidá).
Koresponsal di NOS Dick Drayer, ku sede na Kòrsou, tambe a produsí artíkulonan di notisia pa *Caribisch Netwerk* pa hopi aña. Despues el a bai traha pa e radio emisora ​​lokal i e wèpsait di notisia Curacao.nu.
Na comienso di e pandemia di coronavirus, ex coresponsal Sharina Henriquez a wordo deteni eroneamente na Aruba. Esaki a sosode durante cu e tabata ehecutando su trabou periodistico durante e Toque de Queda. E insidente a kondusí na preguntanan parlamentario i un karta di protesta di e Asosiashon Hulandes di Periodistanan.

{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =|titulo=Caribisch Netwerk}}
{{References}}
}}

[[:Kategoria:Telekomunikashon]]
[[:Kategoria:Karibe Hulandes]]
-------------------
{{Variante|c}}
{{Infobox persona | variante = c
| nomber = Natasja Gibbs
}}
'''Natasja Gibbs''' (☆ [[16 di novèmber]] [[1979]] na [[Hilversum]]) ta un periodista i presentadó di televishon i radio hulandes.[2]&lt;ref&gt;https://gelukt.nl/natasja-gibbs-partner-afkomst-lengte-en-meer/ Natasja Gibbs partner, afkomst, lengte en meer], gelukt.nl &lt;/ref&gt;

== Bida i karera ==
Gibbs a lanta na Hilversum den un famia ku un ruman muhé i ruman hòmber mas yòn. Su tata tabata di Sint Maarten i a konosé su mama na Aruba? Kòrsou; e pareha a muda despues pa Hulanda, unda nan a lanta un famia. Pa un tempu, su mayornan tabata miembro di Testigunan di Yehova na Hulanda.[1][3] Ora e tabatin mas o ménos ocho aña di edat, e tabata biba ku su mama i rumannan mas yòn den vários refugio pa hende muhé pa un aña despues di un periodo di violensia doméstiko den seno di famia.[1]

Despues di a kompletá su edukashon sekundario na A. Roland Holst College na Hilversum, ela studia periodismo na Universidat di Siensia Apliká di Utrecht i despues sikologia na Universidat di Amsterdam (UvA).

Karera
Gibbs a kuminsá su karera periodístiko na 2011 komo koresponsal karibense pa Radio Netherlands Worldwide (Wereldomroep), ku sede na Kòrsou—e pais natal di su mayornan. E tambe a traha einan komo periodista pa e korant *Antilliaans Dagblad*.[1] Un aña despues, ela kuminsá traha pa NPO Radio 1 i Dolfijn FM tambe.[4] E la sirbi tambe komo koresponsal karibense pa *The Economist*.[5] El’a traha pa e emisora ​​NTR como coordinadora pa e iniciativa di periodismo *Caribisch Netwerk* (Caribbean Network), despues cu Radio Hulanda Worldwide a hay’e obliga di stop su operacionnan eynan pa motibo di reduccion di presupuesto.

Na 2014, ela presenta e programanan ''Jouw Stad Amsterdam'' i ''Critix'' na e radio emisora ​​FunX. El a wòrdu nominá pa e premio Zilveren Radioster na 2015. Na 2016, el a traha komo presentadó i editor pa e programa di NPO Radio 1 ''Kwesties'' i a yena komo DJ na Qmusic. Na 2018, el a presentá e programa di radio ''Focus'' i e podcast ''Lezen in het Donker''. E mesun aña ei, el a traha tambe riba e podcast ''Koninkrijkskwesties''. Na 2020, el tabata ko-anfitrion di e programa di radio ''Hilversum Uit''. Kuminsando na sèptèmber 2020, el a sigui Renze Klamer komo presentadó di ''De Nieuws BV'' di djaluna pa djaweps.

Na yüli i ougùstùs 2021, Gibbs tabata ko-anfitrion di ''Op1'' huntu ku Erik Dijkstra na nòmber di BNNVARA. For di òktober 2021, el a bira e suplente regular pa Nadia Moussaid riba ''Op1'' riba djaluna, anfitrion huntu ku Hugo Logtenberg. Riba 30 di desèmber 2021, ela ko-anfitrion di e kùes di televishon *De Nationale 2021 Test* ku Emma Wortelboer.[6]

Na 2022, Gibbs a partisipá den e di tres temporada di e programa di televishon *Kamp Van Koningsbrugge*. Den un edishon spesial filmá den e Ardennes Bélga, e i e otro partisipantenan a wòrdu sometí na pruebanan di estilo militar di nan resistensia físiko i mental. El’a retirá for di e programa den e di dos episodio despues ku e komandonan supervisor a konseh’é pa hasi esaki.

For di 22 di ougùstùs 2022, Gibbs i Nadia Moussaid a forma e promé duo di anfitrion femenino permanente riba *Op1*. Nan tabata anfitrion di e talk show tur diabierna den nomber di BNNVARA.

Durante e transmishon di *Op1* riba 6 di yanüari 2023, Gibbs a referí na Israel komo un “régimen di apartheid.” Despues di esaki, a presentá kehonan na e ombudsman di e organisashon di Radiodifusión Públiko Hulandes (NPO)—riba inisiativa di Jan Dijkgraaf—riba e base ku e deklarashon supuestamente a violá e kódigo periodístiko di NPO.[7] E invitado Gert-Jan Segers a defendé su mes dor di deklará ku miéntras tabatin asuntunan tokante e establesimentu di asentamentunan, etiketá nan eksplísitamente komo tal a bai muchu leu.[7] Dia 27 di febrüari, Defensor di Pueblo Margo Smit a anunsiá ku el a haña ku e deklarashon di Gibbs no tabatin substansia verifikabel òf indikashon kla ku e tabata djis un opinion; sinembargo, ela nenga di ofresé un huisio riba e supstansia di e asuntu.[8]

Na yüni 2023, den e preparashon pa e Konmemorashon Nashonal di e Pasado di Sklabitut Hulandes, Gibbs a ko-anfitrion di *Keti Koti den Konsierto* ku Edsilia Rombley.[9] E espektákulo musikal aki a keda grabá dia 28 di yüni na Royal Theatre Carré—ku figura prominente hulandes i un públiko—i transmití pa BNNVARA dia 30 di yüni.

Riba 1 di yüli 2023, Gibbs a sirbi komo e maestro di seremonia pa e konmemorashon nashonal anual di e pasado di sklabitut hulandes den Oosterpark di Amsterdam.[10] Durante e evento, Rei Willem-Alexander, na nòmber di e Kas Real, a pidi despensa pa e historia di sklabitut hulandes i a pidi pordon.[11]

Kuminsando 31 di òktober 2024, Gibbs a partisipá den *Ketens* (‘Kadenanan’), un produkshon di e emisoranan ZWART i HUMAN ku ta analisá kondishonnan di trabou den fabrikashon di vários produkto, manera ekstenshon di kabei i bateria di e-bike.[5]

Na 2024, Gibbs a tuma parti na e programa di televishon ''Onderaan de streep''.

E programa *De Nieuws BV* a terminá na fin di 2025. Siguientemente, Natasja Gibbs i Stephan Komduur a uni pa lansa un programa nobo di Radio 1, *De Rode Draad*.[12]

Na 2026, ela publiká e buki *Waarom een ​​ﬁzonde democratie niet zonder journalisten kan* ('Dikon un Demokrasia Saludabel No Por Hasi Sin Periodistanan'). Den e buki aki, e ta kritiká, entre otro kosnan, e miedu di periodistanan di wòrdu deskartá komo aktivista i e opseshon pa wak figuranan den programanan di kòmbersashon.[13]

Manifiesto
Na 2020, huntu ku Zoë Papaikonomou, Nadia Zerouali, i otronan, ela enkabesá e manifiesto ‘Stop Rasismo den Media’—ku a rekohé mas ku 300 firmante—deklarando, entre otro, ku e movementu Black Lives Matter a lanta hopi hende tokante...

{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =|titulo=Natasja Gibbs}}
{{References}}
}}

[[:Kategoria:Hende]]
[[:Kategoria:Hulanda]]
---------------------
-------------------------
[[LM Publishers]] - [[Ret Karibense]]
{{Variante|c}}
{{Infobox empresa| variante = c
| nomber      = La Prensa
| imagen      = 
| descripcion = 
| funda       = 1928
| antecesor   = 
| fecha disolucion = 2017
| causa disolucion = bankrut
| fundado     = Jorge Bartolomeo Suarez
| propietario = Uitgeverij De Pers NV
| director ehecutivo  = 
| pais        = {{CUW}}
| idioma      = [[Papiamentu]] 
| sede        = 
| zona        = [[Kòrsou]], [[Aruba]], [[Boneiru]]
| empleado    = &lt;!--cantidad di empleado--&gt;
| producto    = notisia, korant
| sector      = prensa
| industria   = 
| website     = 
}}
'''Ret Karibense''' ([[hulandes]]: '''Caribisch Netwerk''') ta un servisio di notisia independiente hulandes pa region di Karibe. E ta publika na tres idioma: [[papiamentu]], [[ingles]] i [[hulandes]]. 

nl.wiki:'''Ret Karibense''' ([[hulandes]]: '''Caribisch Netwerk''') ta un servisio di notisia independiente riba liña di e Oranjestad pa medio di e grupo di trabou NTR. E plataforma ta dirigí riba e seis islanan Karibense di Reino Hulandes. E redaccion ta traha noticianan, reportahenan di radio y video riba Aruba, Bonaire, Curaçao, Saba, Sint-Eustatius, Sint-Maarten, politica Den Haag y e comunidad Caribense na Hulanda. E ta publika den hulandes, papiamentu i ingles. El a wordo lansa na 2013 pa NTR omroep.

==Historia==
E grupo di tarea publico NTR a crea e plataforma di noticianan na 2013 despues cu World Broadcasting a wordo obliga pa stop di publica informacion di Caribe na fin di 2012 pa motibo di reduccion di presupuesto. Caribbean Network ta e úniko servisio di notisia no-komersial pa e islanan Karibense. E periodistanan komersial, e stashonnan di radio i di televishon na e islanan i na Surinam ta tuma hopi bia e artíkulonan publiká, e reportahenan di radio i di video na nan tur.

*NOTES - NTR Caribisch Netwerk
&lt;ref&gt;{{citeer web|url=https://www.villamedia.nl/artikel/ntr-caribisch-netwerk-gaat-samenwerking-aan-met-abc-online-media          | werk=Villamedia|auteur=Lar Pasveer|titel=NTR Caribisch Netwerk gaat samenwerking aan met ABC Online Media|datum=18 april 2018]]&lt;/ref&gt;                                               
Het zogeheten Caribisch Netwerk, een in 2013 door omroep NTR gelanceerde nieuwsvoorziening voor het Caribisch gebied, gaat samenwerken met online nieuwsplatform ABC Online Media. Bijdragen uit het netwerk (zowel tekst als video) zullen de online uitgaven Bonaire.Nu, Curacaonieuws.Nu en Arubanieuws.Nu verrijken.
Het Caribisch Netwerk is met 15 journalisten op alle zes eilanden van de Nederlandse Antillen actief.  Sylvia de Leon van ABC Online Media is blij dat het kan putten uit technische kennis en faciliteiten van de NTR, naast de geschreven artikelen en audiovisuele producties uit het Caribisch Netwerk.
Mogelijk zullen er in de toekomst co-producties zijn. Frans Jennekens is binnen NTR verantwoordelijk voor het Caribisch Netwerk. Als taakomroep wil de NTR de lokale journalistiek op de Caribische eilanden binnen het Koninkrijk ondersteunen. De samenwerking past wat Jennekens betreft perfect.
“Bovendien wil de NTR graag haar publieke content op zoveel mogelijk platforms verspreiden. De samenwerking kan tot een wederzijdse verdieping van de informatie leiden”, stelt hij.
https://www.villamedia.nl/artikel/ntr-lanceert-caribisch-netwerk |werk=Villamedia|auteur=Trudy Brandenburg-van de Ven|titel=NTR lanceert Caribisch Netwerk|datum=24 april 2013
De NTR heeft een persvoorziening voor Caribisch nieuws gelanceerd. ‘Caribisch Netwerk’ brengt nieuws, actualiteiten, radioreportages en achtergronden over Aruba, Bonaire, Curaçao, Saba, Sint Eustatius en Sint Maarten en de Caribische gemeenschap in Nederland. De website functioneert voor de lokale media als een persbureau en informeert daarnaast alle andere geïnteresseerden.
Caribisch Netwerk is een productie van de NTR, in samenwerking met onafhankelijke journalisten op de zes Caribische eilanden (verenigd onder de naam Journalistes Expérimentés). In opdracht van de NPO heeft de NTR als onafhankelijke taakomroep deze nieuwsvoorziening opgezet, nadat de Wereldomroep eind 2012 door bezuinigingen gedwongen werd te stoppen met journalistiek werk voor het Caribisch gebied.

{{Appendix}}
-----------------
==Arubaanse Courant==
Na Aruba cu durante añanan a conta cu un variedad di publicacion, mayoria na Spaño, Aruba Post tabata e prome corant diario, publica na Ingles, na aña 1938. Redactor-editor S. Vieyra. Despues, Aruba Post lo a adopta e nomber Arubaanse Courant y, hunto cu Beurs- en Nieuwsberichten (Bolsa en Noticia Reportage) y La Prensa, lo a wordo poni cerca un editor na Curaçao. For di aña 1980 e corant di mainta Diario ta sali na Papiamentu riba Aruba. Ademas, e diario na idioma ingles The News i e semanal The Local tambe ta wòrdu publiká. E revista di informashon Aruba, publiká na Papiamentu, ta informá e poblashon tokante e aktividatnan ofisial di e gobièrnu insular. E revista, ku ta sali seis biaha pa aña, tin un sirkulashon di 15.000 i ta wòrdu distribuí grátis. No por keda sin menshoná e revista semanal Curaçao, ku, fundá na 1938, tabatin un influensia signifikante riba e tratamentu di asuntunan polítiko durante añanan (te 1959), i e revista mensual sosio-kultural Christoffel, ku a aparesé pa promé biaha na 1955 i a wòrdu apsorbé despues di algun aña dor di Nieweds-Iuweds, publiká na Netherland. Despues di guera, e revista chistoso Lorito Real a aparece na Curaçao, y Chuchubi na Aruba.&lt;ref&gt;[ Pers], Encyclopedie van Curacao&lt;/ref&gt;
------
Caribbean Network ta un servisio di notisia online independiente di e Hulandes Public Broadcasting Corporation (NPO) produsí pa e radiodifusor di servisio públiko NTR. E plataforma ta enfoká riba e seis islanan den Karibe di Reino Hulandes. E tim di redakshon ta produsí relatonan di notisia, reportahe di radio i video tokante Aruba, Boneiru, Kòrsou, Saba, Sint-Eustatius, Sint-Maarten, polítika na Den Haag, i e komunidat karibense na Hulanda.

Historia
E emisora ​​di servisio públiko NTR a establesé e plataforma di notisia na 2013 despues ku Radio Hulanda Mundial a hañ’é obligá di stòp ku periodismo pa loke ta trata e region di Karibe pa motibu di kòrtamentu di presupuesto na fin di 2012. Caribbean Network ta e úniko servisio di notisia no komersial pa e islanan di Karibe. Korantnan komersial, radio i emisoranan di televishon riba e islanan i na Sürnam hopi bia ta reprodusí e artíkulonan publiká, reportahe di radio i video den nan totalidat.

Tim di Redakshon
E servisio di notisia online ta wòrdu produsí pa e emisora ​​independiente di servisio públiko NTR na Hilversum. Un karakterístika di Caribbean Network ta ku e tim di redakshon hopi bia ta konta ku residentenan lokal i ekspertonan karibense den su publikashonnan. E tim di redakshon ta konsistí di redaktornan di NTR na Hulanda i vários koresponsal (freelance) riba e islanan den Karibe. Tambe e team di redaccion ta contribui na programanan di radio y television pa e emisora ​​publico Hulandes.

Online
E tim di redakshon di Caribisch Netwerk ta publiká prinsipalmente online via e wèpsait ofisial i via kanalnan di media sosial.

--------------
{{Infobox empresa| variante = a
| nomber      = LM Publishers
| imagen      = 
| descripcion = 
| funda       = 1928
| antecesor   = 
| fecha disolucion = 2017
| causa disolucion = bankrut
| fundado     = Jorge Bartolomeo Suarez
| propietario = Uitgeverij De Pers NV
| director ehecutivo  = 
| pais        = {{CUW}}
| idioma      = [[Papiamentu]] 
| sede        = 
| zona        = [[Kòrsou]], [[Aruba]], [[Boneiru]]
| empleado    = &lt;!--cantidad di empleado--&gt;
| producto    = notisia, korant
| sector      = prensa
| industria   = 
| website     = 
}}
'''LM Publishers''' ta un editorial independiente di buki di arte i cultura mundial, informashon di pais, sustansia i asuntunan di desaroyo, cu un interes special pa Surinam, Antias i Indonesia.

LM Publishers is een onafhankelijke uitgeverij van boeken over wereldwijde kunst &amp; cultuur, landeninformatie, duurzaamheid en ontwikkelingsvraagstukken, met een bijzondere belangstelling voor Suriname, de Antillen en Indonesië.
LM Publishers komt voort uit KIT Publishers, de uitgeverij van het Koninklijk Instituut voor de Tropen, die bij de reorganisatie van het instituut in 2013 werd opgeheven. Na de reorganisatie vond de uitgeverij onderdak bij LokaalMondiaal, dat door middel van onder andere documentaires en debat beoogde mondiale thema’s te belichten vanuit lokaal en regionaal perspectief. Aan LokaalMondiaal dankt de uitgeverij, die sinds begin 2016 zelfstandig is, haar naam.

nl.wiki:KIT Publishers was een Nederlandse onafhankelijke uitgeverij en multidisciplinair kennisinstituut, opgericht in 1989. KIT was gespecialiseerd in landeninformatie, wereldwijde kunst en cultuur en ontwikkelingssamenwerking. De uitgever was verbonden aan het Koninklijk Instituut voor de Tropen (KIT) in Amsterdam en is bij de reorganisatie van het instituut in 2013 opgeheven. De uitgeverij LM Publishers komt voort uit KIT Publishers.
-----------------------

* The Daily Herald - Sint Maarten 
* Boneriano
* BES Reporter
--------------
== Cinema na aire liber na Aruba ==
[[File:Former open-air movie theater.jpg|thumb|Plakaat di teater na ex-hotel Colombia]]
Durante e lapso di mas cu 100 aña a mira solamente cinco '''cine den aire liber na Aruba'''. Awor práktikamente obsoleto riba e isla, e teaternan aki un tempu tabata wòrdu bishitá frekuentemente pa lokalnan i migrantenan den siglo 20.&lt;ref&gt;[https://www.cspnv.com/pdf/aruba-today-20241213.pdf Forgotten gems: Open air movie theaters], Aruba Today (13 di december 2024)&lt;/ref&gt;
E prome teatro na aire liber a wordo construi na 1920 y a wordo encarga pa Shon Eduard (Eddy) de Veer. E teater aki tabata situá na Hotel Colom-
bia na Oranjestad, cu awor ta unda oficina di censo di Aruba ta situa. E teater tabata simpel; e tabata konsistí solamente di un pantaya, i bishitantenan mester a trese nan mes stul pa disfrutá di e pelíkulanan mudo popular di e tempu ei.
Migrantenan merikano ku tabata traha den e refineria i tabata biba den e Kolonia di Lago na Sero Colorado tambe tabatin nan pida di e bolo ku nan Teatro den aire liber,
cu tabata forma parti di Esso Club, tambe conoci como Pan-Am Club. Tabata na e teater aki ku “Talkies” a wòrdu transmití pa promé biaha, pelíkulanan ku zonido. E teater aki mayoria biaha tabata transmití blockbusternan merikano pa e ekspatnan merikano, di e manera aki hasiendo sigur ku e migrantenan aki no tabata pèrdè entretenimentu for di nan tera natal.
Den añanan 1950 i 1960, Sa- vaneta a mira nan mes teater na aire liber, situá dilanti di e Kazerne di Marinier (Kazerne Marino). E teater aki tabata wòrdu bishitá prinsipalmente pa e marineronan bisiña, ku no tabatin muchu entretenimentu ku no ta pelíkula e tempu ei.
E último i mas resien teater na aire liber a wòrdu konstruí den forma di un teater drive-in. Un konsepto merikano popular, e Drive Inn situá na Balashi tabata un hot spot pa hóbennan, ku tabatin e kustumber di hinka tur nan amigunan den un outo pa bai wak pelíkula. Pa e fenómeno aki tabatin un preis apart ku bo mester a paga yamá e “aksidente di outo”.
E teater aki a sera alrededor di
2012, pero a wòrdu habrí di nobo durante e pandemia na yüli 2020, kaminda pelíkulanan tabata wòrdu transmití riba un pantaya gigantesko poné dilanti di kònteinernan staká. Sinembargo, e forma di entretenimentu nostálgiko aki no a dura muchu largu ya ku el a sera atrobe solamente un òf dos aña
aweró. Awendia ainda bo por mira e kònteinernan staka ora bo kore banda di e brug na Balashi.

== Literatura ==
* Evert Bongers, ''De kolibrie op de rots en meer over de geschiedenis van Aruba''

{{Appendix}}

—During the span of over 100 years, Aruba only saw five open air movie theatres. Now practically obsolete on the island, these theaters were once frequently visited by locals and migrants in the 20th century.
The first open air theater was constructed in 1920 and was commissioned by Shon Eduard (Eddy) de Veer. This theater was lo- cated at the Hotel Colom-
bia in Oranjestad, which is now where the Aruban census office is located. The theater was simple; it only consisted of a screen, and visitors had to bring their own chairs to enjoy the popular silent movies of the time.
American migrants who worked in the refinery and lived in the Lago Colony in Sero Colorado also had their piece of the pie with their Open air Theatre,
which formed part of the Esso Club, also known as the Pan-Am Club. It was at this theater that “Talkies” were first streamed, mov- ies with sound. This theater mostly streamed American blockbusters for the Ameri- can expats, this way mak- ing sure that these migrant were not missing out on entertainment from their home land.
In the 1950’s and 60’s, Sa- vaneta saw their own open air theater, located in front of the Marinier’s Kazerne (Marine Barracks). This the- ater was mostly visited by the neighboring marines, who didn’t have much entertainment other than movies at that time.
The last and most recent open air theater was con- structed in the form of a drive-in theater. A popular American concept, the Drive Inn located in Balashi was a hot spot for teenag- ers, who had the habit of cramming all their friends in one car to go see the mov- ies. For this phenomenon there was a separate price that you had to pay called the “car crash”.
This theater closed around
2012, but was re-opened during the pandemic in July 2020, where movies were streamed on a gigan- tic screen set up in front of stacked containers. How- ever, this nostalgic form of entertainment did not last very long as it was closed again only a year or two
later. Nowadays you can still see the stacked con- tainers when you drive near the bridge in Balashi.</text>
      <sha1>0d13zp7pbxesbt1pt781jykfeby609m</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>206760</id>
      <parentid>206759</parentid>
      <timestamp>2026-10-12T20:51:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Caribiana</username>
        <id>8320</id>
      </contributor>
      <origin>206760</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="27363" sha1="n1rxr0c6kwj866fna1haz64yfqhwfal" xml:space="preserve">__NOINDEX__
Pending: [[Mega Hit FM]] - [[LM Publishers]] - [[Ret Karibense]] - [[Natasha Gibbs]]
----------
{{Variante|c}}
{{Infobox empresa| variante = c
| nomber = Mega Hit FM
| imagen              = 
| descripcion         = 
| funda               = 
| antesecor           = 
| fecha disolucion    = 
| causa disolucion    = 
| fundado             = Ron Gijzen&lt;br/&gt;Ben Becker
| propietario         = 
| director ehecutivo  = 
| pais                = {{NLD}} - Boneiru
| sede                = 
| zona                = 
| empleado            = 
| producto            = 
| sector              = entretenimentu
| industria           = radio emisora
| benta               = 
| ganashi             = 
| website             = 
}}
'''Mega Hit FM''' ta un radio emisora ​​komersial riba e isla Karibense di Boneiru.&lt;ref&gt;{{Citeer web |url=https://www.megahitfm.com/ |titel=Mega Hit FM - All The Hits! |achternaam=generator |voornaam=meta-tags |bezochtdatum=2026-03-01 |werk=Mega Hit FM}}&lt;/ref&gt; E emisora ​​ta transmití riba 101.1 FM i online. E ta toka kantikanan di éksito, klásikonan popular i kansionnan na spañó. Programanan ta wordo presenta na Hulandes.

Mega Hit FM a kuminsá transmití na òktober 1995 bou di e nòmber Mega Super Radio. Den transkurso di añanan, e nòmber i marka a wòrdu aktualisá vários biaha, eventualmente birando Mega Hit FM. Ron Gijzen i Ben Becker a funda e stashon i a presentá programanan einan. Figuranan konosí manera Jeroen van Inkel, Robin Schulz i Jesse Sprikkelman tambe ta presentá programanan di radio na e emisora.

Un estudio kondusí na final di 2020 dor di Ofisina Nashonal pa Hulanda Karibense tokante e efektividat di kampañanan di medionan lokal a revelá ku Mega Hit FM ta e radio emisora ​​mas skuchá na Boneiru.&lt;ref&gt;{{Citeer web |url=https://www.rijksdienstcn.com/documenten/2020/mediaonderzoek/mediaonderzoek-caribisch-nederland-2020/mediaonderzoek-caribisch-nederland-2020 |titel=Mediaonderzoek Caribisch Nederland 2020 {{!}} Rijksdienst Caribisch Nederland |achternaam=Koninkrijksrelaties |voornaam=Ministerie van Binnenlandse Zaken en |datum=2021-03-03 |bezochtdatum=2026-03-01 |werk=www.rijksdienstcn.com |taal=nl}}&lt;/ref&gt; Mas o ménos 62 porshento di e respondentenan a indiká ku nan ta skucha e emisora ​​regularmente.

Kanalnan ku tema
E emisora ​​ta operá un kanal temátiko ku yama Mega Classics, ku ta transmití “golden oldies” riba 99.5 FM na Boneiru i online. Adishonalmente, nan tin un kanal ku no ta ofresé programanan, ku ta wòrdu transmití den supermerkadonan rònt di e isla.


{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =|titulo=Mega Hit FM}}
{{References}}
}}

[[:Kategoria:Telekomunikashon]]
[[:Kategoria:Boneiru]]

-------------
{{Variante|c}}
{{Infobox persona | variante = c
| nomber = Natasja Gibbs
}}
'''Natasja Gibbs''' (☆ [[16 di novèmber]] [[1979]] na [[Hilversum]]) ta un periodista i presentadó di televishon i radio hulandes.[2]&lt;ref&gt;https://gelukt.nl/natasja-gibbs-partner-afkomst-lengte-en-meer/ Natasja Gibbs partner, afkomst, lengte en meer], gelukt.nl &lt;/ref&gt;

== Bida i karera ==
Gibbs a lanta na Hilversum den un famia ku un ruman muhé i ruman hòmber mas yòn. Su tata tabata di Sint Maarten i a konosé su mama na Aruba? Kòrsou; e pareha a muda despues pa Hulanda, unda nan a lanta un famia. Pa un tempu, su mayornan tabata miembro di Testigunan di Yehova na Hulanda.[1][3] Ora e tabatin mas o ménos ocho aña di edat, e tabata biba ku su mama i rumannan mas yòn den vários refugio pa hende muhé pa un aña despues di un periodo di violensia doméstiko den seno di famia.[1]

Despues di a kompletá su edukashon sekundario na A. Roland Holst College na Hilversum, ela studia periodismo na Universidat di Siensia Apliká di Utrecht i despues sikologia na Universidat di Amsterdam (UvA).

Karera
Gibbs a kuminsá su karera periodístiko na 2011 komo koresponsal karibense pa Radio Netherlands Worldwide (Wereldomroep), ku sede na Kòrsou—e pais natal di su mayornan. E tambe a traha einan komo periodista pa e korant *Antilliaans Dagblad*.[1] Un aña despues, ela kuminsá traha pa NPO Radio 1 i Dolfijn FM tambe.[4] E la sirbi tambe komo koresponsal karibense pa *The Economist*.[5] El’a traha pa e emisora ​​NTR como coordinadora pa e iniciativa di periodismo *Caribisch Netwerk* (Caribbean Network), despues cu Radio Hulanda Worldwide a hay’e obliga di stop su operacionnan eynan pa motibo di reduccion di presupuesto.

Na 2014, ela presenta e programanan ''Jouw Stad Amsterdam'' i ''Critix'' na e radio emisora ​​FunX. El a wòrdu nominá pa e premio Zilveren Radioster na 2015. Na 2016, el a traha komo presentadó i editor pa e programa di NPO Radio 1 ''Kwesties'' i a yena komo DJ na Qmusic. Na 2018, el a presentá e programa di radio ''Focus'' i e podcast ''Lezen in het Donker''. E mesun aña ei, el a traha tambe riba e podcast ''Koninkrijkskwesties''. Na 2020, el tabata ko-anfitrion di e programa di radio ''Hilversum Uit''. Kuminsando na sèptèmber 2020, el a sigui Renze Klamer komo presentadó di ''De Nieuws BV'' di djaluna pa djaweps.

Na yüli i ougùstùs 2021, Gibbs tabata ko-anfitrion di ''Op1'' huntu ku Erik Dijkstra na nòmber di BNNVARA. For di òktober 2021, el a bira e suplente regular pa Nadia Moussaid riba ''Op1'' riba djaluna, anfitrion huntu ku Hugo Logtenberg. Riba 30 di desèmber 2021, ela ko-anfitrion di e kùes di televishon *De Nationale 2021 Test* ku Emma Wortelboer.[6]

Na 2022, Gibbs a partisipá den e di tres temporada di e programa di televishon *Kamp Van Koningsbrugge*. Den un edishon spesial filmá den e Ardennes Bélga, e i e otro partisipantenan a wòrdu sometí na pruebanan di estilo militar di nan resistensia físiko i mental. El’a retirá for di e programa den e di dos episodio despues ku e komandonan supervisor a konseh’é pa hasi esaki.

For di 22 di ougùstùs 2022, Gibbs i Nadia Moussaid a forma e promé duo di anfitrion femenino permanente riba *Op1*. Nan tabata anfitrion di e talk show tur diabierna den nomber di BNNVARA.

Durante e transmishon di *Op1* riba 6 di yanüari 2023, Gibbs a referí na Israel komo un “régimen di apartheid.” Despues di esaki, a presentá kehonan na e ombudsman di e organisashon di Radiodifusión Públiko Hulandes (NPO)—riba inisiativa di Jan Dijkgraaf—riba e base ku e deklarashon supuestamente a violá e kódigo periodístiko di NPO.[7] E invitado Gert-Jan Segers a defendé su mes dor di deklará ku miéntras tabatin asuntunan tokante e establesimentu di asentamentunan, etiketá nan eksplísitamente komo tal a bai muchu leu.[7] Dia 27 di febrüari, Defensor di Pueblo Margo Smit a anunsiá ku el a haña ku e deklarashon di Gibbs no tabatin substansia verifikabel òf indikashon kla ku e tabata djis un opinion; sinembargo, ela nenga di ofresé un huisio riba e supstansia di e asuntu.[8]

Na yüni 2023, den e preparashon pa e Konmemorashon Nashonal di e Pasado di Sklabitut Hulandes, Gibbs a ko-anfitrion di *Keti Koti den Konsierto* ku Edsilia Rombley.[9] E espektákulo musikal aki a keda grabá dia 28 di yüni na Royal Theatre Carré—ku figura prominente hulandes i un públiko—i transmití pa BNNVARA dia 30 di yüni.

Riba 1 di yüli 2023, Gibbs a sirbi komo e maestro di seremonia pa e konmemorashon nashonal anual di e pasado di sklabitut hulandes den Oosterpark di Amsterdam.[10] Durante e evento, Rei Willem-Alexander, na nòmber di e Kas Real, a pidi despensa pa e historia di sklabitut hulandes i a pidi pordon.[11]

Kuminsando 31 di òktober 2024, Gibbs a partisipá den *Ketens* (‘Kadenanan’), un produkshon di e emisoranan ZWART i HUMAN ku ta analisá kondishonnan di trabou den fabrikashon di vários produkto, manera ekstenshon di kabei i bateria di e-bike.[5]

Na 2024, Gibbs a tuma parti na e programa di televishon ''Onderaan de streep''.

E programa *De Nieuws BV* a terminá na fin di 2025. Siguientemente, Natasja Gibbs i Stephan Komduur a uni pa lansa un programa nobo di Radio 1, *De Rode Draad*.[12]

Na 2026, ela publiká e buki *Waarom een ​​ﬁzonde democratie niet zonder journalisten kan* ('Dikon un Demokrasia Saludabel No Por Hasi Sin Periodistanan'). Den e buki aki, e ta kritiká, entre otro kosnan, e miedu di periodistanan di wòrdu deskartá komo aktivista i e opseshon pa wak figuranan den programanan di kòmbersashon.[13]

Manifiesto
Na 2020, huntu ku Zoë Papaikonomou, Nadia Zerouali, i otronan, ela enkabesá e manifiesto ‘Stop Rasismo den Media’—ku a rekohé mas ku 300 firmante—deklarando, entre otro, ku e movementu Black Lives Matter a lanta hopi hende tokante...

{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =|titulo=Natasja Gibbs}}
{{References}}
}}

[[:Kategoria:Hende]]
[[:Kategoria:Hulanda]]

-------------------------
{{Variante|c}}
{{Infobox empresa| variante = c
| nomber      = Ret Karibense
| imagen      = 
| descripcion = 
| funda       = 1928
| antecesor   = 
| fecha disolucion = 2017
| causa disolucion = bankrut
| fundado     = Jorge Bartolomeo Suarez
| propietario = Uitgeverij De Pers NV
| director ehecutivo  = 
| pais        = {{CUW}}
| idioma      = [[Papiamentu]] 
| sede        = 
| zona        = [[Kòrsou]], [[Aruba]], [[Boneiru]]
| empleado    = &lt;!--cantidad di empleado--&gt;
| producto    = notisia, korant
| sector      = prensa
| industria   = 
| website     = 
}}
'''Ret  Karibense''' ([[hulandes]]: ''Caribisch Netwerk'') ta un servisio di notisia independiente online ku ta wòrdu proveé ​​dor di e emisora ​​públiko hulandes NTR. E plataforma ta enfoká riba e seis islanan den Karibe di [[Reino Hulandes]]. Su tim di redakshon ta produci noticianan como tambe reportahe di radio y video cu ta cubri Aruba, Bonaire, Curaçao, Saba, Sint Eustatius, Sint Maarten, Den Haag (politica Hulandes), y e komunidat karibense na [[Hulanda]].

==Historia==
E emisora ​​públiko NTR a establesé e plataforma di notisia na 2013 despues ku kòrtamentu di presupuesto a obligá Radio Hulanda Mundial (Wereldomroep) pa stòp ku su periodismo pa loke ta trata e region di Karibe na final di 2012. Caribisch Netwerk ta e úniko servisio di notisia no komersial pa e islanan di Karibe. Corantnan comercial, radio emisoranan, y emisoranan di television riba e islanan y na Surinam frecuentemente ta republica of retransmiti su articulonan y reportahenan completo.

==Tim di Redakshon==
E servisio di notisia online ta wòrdu produsí pa e emisora ​​públiko independiente NTR, ku sede na Hilversum. Un karakterístika distintivo di Caribisch Netwerk ta ku su tim di redakshon frekuentemente ta presentá residentenan lokal i ekspertonan karibense den su publikashonnan. E tim ta konsistí di redaktornan di NTR ku sede na Hulanda i vários koresponsal (freelance) riba e islanan den Karibe. E tim tambe ta kontribuí na programanan di radio i televishon pa e sistema di radiodifushon públiko hulandes.

==Online==
E tim di redakshon di Caribisch Netwerk ta publiká prinsipalmente online via su wèpsait ofisial i kanalnan di medionan sosial.

==Televishon==
E programa ‘Expeditie Nederland’ (Expedition Netherlands), produsí pa e emisora ​​MAX pa e kanal NPO 2, ta un esfuerso kolaborativo ku ta enbolbí Caribisch Netwerk i diesdos otro emisora ​​regional. Caribisch Netwerk a kolaborá ku NOS riba e transmishon di karidat ‘Nederland Helpt Sint-Maarten’ (Ulanda ta yuda Sint Maarten), ku a rekoudá mas ku 13 mion euro pa yudansa di emergensia despues di Orkan Irma.
E tim di redakshon a produsí e seri dokumental di tres parti ‘Caribisch Nederland, drie jaar later’ (Hulanda Karibense, Tres Aña Despues) pa NTR; e seri a enfoká riba e islanan di Boneiru, Saba, i Sint Eustatius, ku a bandoná eks Antia Hulandes pa bira munisipionan spesial di Hulanda dia 10 di òktober 2010.
Radio
E podcast ‘De Vergeten Klimaatcrisis’ (E Krísis di Klima Lubidá) pa NPO Radio 1: trahadó di radio i periodista John Samson, huntu ku e tim di redakshon di Caribisch Netwerk, a krea un seri di radio tokante kambio di klima den e seis islanan di Karibe Hulandes.
E podcast ‘Koninkrijkskwesties’ (Asuntunan di Reino) pa NPO Radio 1, ku ta kubri tópikonan delikado den e komunidat karibense.
NTR a fasilitá kolaborashon estrecho entre su programanan di radio *Hilversum Uit* i *Kwesties* i e tim di redakshon di Caribisch Netwerk, ku e meta pa strukturalmente presentá mas invitado karibense i tópikonan karibense ku no ta representá na NPO Radio 1.
E programa di radio *Dichtbij Nederland* na NPO Radio 5 tabata transmití relatonan di radio tur siman produsí pa Caribisch Netwerk.
Trivia
Presentador di BNNVara Natasja Gibbs—konosí pa *De Rode Draad* (antes *De Nieuws BV*) na NPO Radio 1 i *Op1* (NPO 1)—a traha añanan largu komo e koresponsal di Kòrsou pa Caribisch Netwerk. Siguientemente el’a drenta den e tim di redakshon na Hilversum komo kordinadó di e tim di periodistanan ku sede na Hulanda i riba e islanan.
Periodista John Samson a fungi añanan largu komo reportero polítiko pa NTR na Den Haag, kaminda el a kubri relashonnan di Reino pa Caribisch Netwerk. Siguientemente el a muda pa NOS komo spesialista Karibense i redaktor pa e *Radio 1 Journaal*. Anteriormente el a produsí podcastnan manera *De Vergeten Klimaatcrisis* (E Krísis di Klima Lubidá).
Koresponsal di NOS Dick Drayer, ku sede na Kòrsou, tambe a produsí artíkulonan di notisia pa *Caribisch Netwerk* pa hopi aña. Despues el a bai traha pa e radio emisora ​​lokal i e wèpsait di notisia Curacao.nu.
Na comienso di e pandemia di coronavirus, ex coresponsal Sharina Henriquez a wordo deteni eroneamente na Aruba. Esaki a sosode durante cu e tabata ehecutando su trabou periodistico durante e Toque de Queda. E insidente a kondusí na preguntanan parlamentario i un karta di protesta di e Asosiashon Hulandes di Periodistanan.

{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =|titulo=Caribisch Netwerk}}
{{References}}
}}

[[:Kategoria:Telekomunikashon]]
[[:Kategoria:Karibe Hulandes]]
--------
'''Ret Karibense''' ([[hulandes]]: '''Caribisch Netwerk''') ta un servisio di notisia independiente hulandes pa region di Karibe. E ta publika na tres idioma: [[papiamentu]], [[ingles]] i [[hulandes]]. 

nl.wiki:'''Ret Karibense''' ([[hulandes]]: '''Caribisch Netwerk''') ta un servisio di notisia independiente riba liña di e Oranjestad pa medio di e grupo di trabou NTR. E plataforma ta dirigí riba e seis islanan Karibense di Reino Hulandes. E redaccion ta traha noticianan, reportahenan di radio y video riba Aruba, Bonaire, Curaçao, Saba, Sint-Eustatius, Sint-Maarten, politica Den Haag y e comunidad Caribense na Hulanda. E ta publika den hulandes, papiamentu i ingles. El a wordo lansa na 2013 pa NTR omroep.

==Historia==
E grupo di tarea publico NTR a crea e plataforma di noticianan na 2013 despues cu World Broadcasting a wordo obliga pa stop di publica informacion di Caribe na fin di 2012 pa motibo di reduccion di presupuesto. Caribbean Network ta e úniko servisio di notisia no-komersial pa e islanan Karibense. E periodistanan komersial, e stashonnan di radio i di televishon na e islanan i na Surinam ta tuma hopi bia e artíkulonan publiká, e reportahenan di radio i di video na nan tur.

*NOTES - NTR Caribisch Netwerk
&lt;ref&gt;{{citeer web|url=https://www.villamedia.nl/artikel/ntr-caribisch-netwerk-gaat-samenwerking-aan-met-abc-online-media          | werk=Villamedia|auteur=Lar Pasveer|titel=NTR Caribisch Netwerk gaat samenwerking aan met ABC Online Media|datum=18 april 2018]]&lt;/ref&gt;                                               
Het zogeheten Caribisch Netwerk, een in 2013 door omroep NTR gelanceerde nieuwsvoorziening voor het Caribisch gebied, gaat samenwerken met online nieuwsplatform ABC Online Media. Bijdragen uit het netwerk (zowel tekst als video) zullen de online uitgaven Bonaire.Nu, Curacaonieuws.Nu en Arubanieuws.Nu verrijken.
Het Caribisch Netwerk is met 15 journalisten op alle zes eilanden van de Nederlandse Antillen actief.  Sylvia de Leon van ABC Online Media is blij dat het kan putten uit technische kennis en faciliteiten van de NTR, naast de geschreven artikelen en audiovisuele producties uit het Caribisch Netwerk.
Mogelijk zullen er in de toekomst co-producties zijn. Frans Jennekens is binnen NTR verantwoordelijk voor het Caribisch Netwerk. Als taakomroep wil de NTR de lokale journalistiek op de Caribische eilanden binnen het Koninkrijk ondersteunen. De samenwerking past wat Jennekens betreft perfect.
“Bovendien wil de NTR graag haar publieke content op zoveel mogelijk platforms verspreiden. De samenwerking kan tot een wederzijdse verdieping van de informatie leiden”, stelt hij.
https://www.villamedia.nl/artikel/ntr-lanceert-caribisch-netwerk |werk=Villamedia|auteur=Trudy Brandenburg-van de Ven|titel=NTR lanceert Caribisch Netwerk|datum=24 april 2013
De NTR heeft een persvoorziening voor Caribisch nieuws gelanceerd. ‘Caribisch Netwerk’ brengt nieuws, actualiteiten, radioreportages en achtergronden over Aruba, Bonaire, Curaçao, Saba, Sint Eustatius en Sint Maarten en de Caribische gemeenschap in Nederland. De website functioneert voor de lokale media als een persbureau en informeert daarnaast alle andere geïnteresseerden.
Caribisch Netwerk is een productie van de NTR, in samenwerking met onafhankelijke journalisten op de zes Caribische eilanden (verenigd onder de naam Journalistes Expérimentés). In opdracht van de NPO heeft de NTR als onafhankelijke taakomroep deze nieuwsvoorziening opgezet, nadat de Wereldomroep eind 2012 door bezuinigingen gedwongen werd te stoppen met journalistiek werk voor het Caribisch gebied.

{{Appendix}}
-----------------
==Arubaanse Courant==
Na Aruba cu durante añanan a conta cu un variedad di publicacion, mayoria na Spaño, Aruba Post tabata e prome corant diario, publica na Ingles, na aña 1938. Redactor-editor S. Vieyra. Despues, Aruba Post lo a adopta e nomber Arubaanse Courant y, hunto cu Beurs- en Nieuwsberichten (Bolsa en Noticia Reportage) y La Prensa, lo a wordo poni cerca un editor na Curaçao. For di aña 1980 e corant di mainta Diario ta sali na Papiamentu riba Aruba. Ademas, e diario na idioma ingles The News i e semanal The Local tambe ta wòrdu publiká. E revista di informashon Aruba, publiká na Papiamentu, ta informá e poblashon tokante e aktividatnan ofisial di e gobièrnu insular. E revista, ku ta sali seis biaha pa aña, tin un sirkulashon di 15.000 i ta wòrdu distribuí grátis. No por keda sin menshoná e revista semanal Curaçao, ku, fundá na 1938, tabatin un influensia signifikante riba e tratamentu di asuntunan polítiko durante añanan (te 1959), i e revista mensual sosio-kultural Christoffel, ku a aparesé pa promé biaha na 1955 i a wòrdu apsorbé despues di algun aña dor di Nieweds-Iuweds, publiká na Netherland. Despues di guera, e revista chistoso Lorito Real a aparece na Curaçao, y Chuchubi na Aruba.&lt;ref&gt;[ Pers], Encyclopedie van Curacao&lt;/ref&gt;
------
Caribbean Network ta un servisio di notisia online independiente di e Hulandes Public Broadcasting Corporation (NPO) produsí pa e radiodifusor di servisio públiko NTR. E plataforma ta enfoká riba e seis islanan den Karibe di Reino Hulandes. E tim di redakshon ta produsí relatonan di notisia, reportahe di radio i video tokante Aruba, Boneiru, Kòrsou, Saba, Sint-Eustatius, Sint-Maarten, polítika na Den Haag, i e komunidat karibense na Hulanda.

Historia
E emisora ​​di servisio públiko NTR a establesé e plataforma di notisia na 2013 despues ku Radio Hulanda Mundial a hañ’é obligá di stòp ku periodismo pa loke ta trata e region di Karibe pa motibu di kòrtamentu di presupuesto na fin di 2012. Caribbean Network ta e úniko servisio di notisia no komersial pa e islanan di Karibe. Korantnan komersial, radio i emisoranan di televishon riba e islanan i na Sürnam hopi bia ta reprodusí e artíkulonan publiká, reportahe di radio i video den nan totalidat.

Tim di Redakshon
E servisio di notisia online ta wòrdu produsí pa e emisora ​​independiente di servisio públiko NTR na Hilversum. Un karakterístika di Caribbean Network ta ku e tim di redakshon hopi bia ta konta ku residentenan lokal i ekspertonan karibense den su publikashonnan. E tim di redakshon ta konsistí di redaktornan di NTR na Hulanda i vários koresponsal (freelance) riba e islanan den Karibe. Tambe e team di redaccion ta contribui na programanan di radio y television pa e emisora ​​publico Hulandes.

Online
E tim di redakshon di Caribisch Netwerk ta publiká prinsipalmente online via e wèpsait ofisial i via kanalnan di media sosial.

--------------
{{Infobox empresa| variante = a
| nomber      = LM Publishers
| imagen      = 
| descripcion = 
| funda       = 1928
| antecesor   = 
| fecha disolucion = 2017
| causa disolucion = bankrut
| fundado     = Jorge Bartolomeo Suarez
| propietario = Uitgeverij De Pers NV
| director ehecutivo  = 
| pais        = {{CUW}}
| idioma      = [[Papiamentu]] 
| sede        = 
| zona        = [[Kòrsou]], [[Aruba]], [[Boneiru]]
| empleado    = &lt;!--cantidad di empleado--&gt;
| producto    = notisia, korant
| sector      = prensa
| industria   = 
| website     = 
}}
'''LM Publishers''' ta un editorial independiente di buki di arte i cultura mundial, informashon di pais, sustansia i asuntunan di desaroyo, cu un interes special pa Surinam, Antias i Indonesia.

LM Publishers is een onafhankelijke uitgeverij van boeken over wereldwijde kunst &amp; cultuur, landeninformatie, duurzaamheid en ontwikkelingsvraagstukken, met een bijzondere belangstelling voor Suriname, de Antillen en Indonesië.
LM Publishers komt voort uit KIT Publishers, de uitgeverij van het Koninklijk Instituut voor de Tropen, die bij de reorganisatie van het instituut in 2013 werd opgeheven. Na de reorganisatie vond de uitgeverij onderdak bij LokaalMondiaal, dat door middel van onder andere documentaires en debat beoogde mondiale thema’s te belichten vanuit lokaal en regionaal perspectief. Aan LokaalMondiaal dankt de uitgeverij, die sinds begin 2016 zelfstandig is, haar naam.

nl.wiki:KIT Publishers was een Nederlandse onafhankelijke uitgeverij en multidisciplinair kennisinstituut, opgericht in 1989. KIT was gespecialiseerd in landeninformatie, wereldwijde kunst en cultuur en ontwikkelingssamenwerking. De uitgever was verbonden aan het Koninklijk Instituut voor de Tropen (KIT) in Amsterdam en is bij de reorganisatie van het instituut in 2013 opgeheven. De uitgeverij LM Publishers komt voort uit KIT Publishers.
-----------------------

* The Daily Herald - Sint Maarten 
* Boneriano
* BES Reporter
--------------
== Cinema na aire liber na Aruba ==
[[File:Former open-air movie theater.jpg|thumb|Plakaat di teater na ex-hotel Colombia]]
Durante e lapso di mas cu 100 aña a mira solamente cinco '''cine den aire liber na Aruba'''. Awor práktikamente obsoleto riba e isla, e teaternan aki un tempu tabata wòrdu bishitá frekuentemente pa lokalnan i migrantenan den siglo 20.&lt;ref&gt;[https://www.cspnv.com/pdf/aruba-today-20241213.pdf Forgotten gems: Open air movie theaters], Aruba Today (13 di december 2024)&lt;/ref&gt;
E prome teatro na aire liber a wordo construi na 1920 y a wordo encarga pa Shon Eduard (Eddy) de Veer. E teater aki tabata situá na Hotel Colom-
bia na Oranjestad, cu awor ta unda oficina di censo di Aruba ta situa. E teater tabata simpel; e tabata konsistí solamente di un pantaya, i bishitantenan mester a trese nan mes stul pa disfrutá di e pelíkulanan mudo popular di e tempu ei.
Migrantenan merikano ku tabata traha den e refineria i tabata biba den e Kolonia di Lago na Sero Colorado tambe tabatin nan pida di e bolo ku nan Teatro den aire liber,
cu tabata forma parti di Esso Club, tambe conoci como Pan-Am Club. Tabata na e teater aki ku “Talkies” a wòrdu transmití pa promé biaha, pelíkulanan ku zonido. E teater aki mayoria biaha tabata transmití blockbusternan merikano pa e ekspatnan merikano, di e manera aki hasiendo sigur ku e migrantenan aki no tabata pèrdè entretenimentu for di nan tera natal.
Den añanan 1950 i 1960, Sa- vaneta a mira nan mes teater na aire liber, situá dilanti di e Kazerne di Marinier (Kazerne Marino). E teater aki tabata wòrdu bishitá prinsipalmente pa e marineronan bisiña, ku no tabatin muchu entretenimentu ku no ta pelíkula e tempu ei.
E último i mas resien teater na aire liber a wòrdu konstruí den forma di un teater drive-in. Un konsepto merikano popular, e Drive Inn situá na Balashi tabata un hot spot pa hóbennan, ku tabatin e kustumber di hinka tur nan amigunan den un outo pa bai wak pelíkula. Pa e fenómeno aki tabatin un preis apart ku bo mester a paga yamá e “aksidente di outo”.
E teater aki a sera alrededor di
2012, pero a wòrdu habrí di nobo durante e pandemia na yüli 2020, kaminda pelíkulanan tabata wòrdu transmití riba un pantaya gigantesko poné dilanti di kònteinernan staká. Sinembargo, e forma di entretenimentu nostálgiko aki no a dura muchu largu ya ku el a sera atrobe solamente un òf dos aña
aweró. Awendia ainda bo por mira e kònteinernan staka ora bo kore banda di e brug na Balashi.

== Literatura ==
* Evert Bongers, ''De kolibrie op de rots en meer over de geschiedenis van Aruba''

{{Appendix}}

—During the span of over 100 years, Aruba only saw five open air movie theatres. Now practically obsolete on the island, these theaters were once frequently visited by locals and migrants in the 20th century.
The first open air theater was constructed in 1920 and was commissioned by Shon Eduard (Eddy) de Veer. This theater was lo- cated at the Hotel Colom-
bia in Oranjestad, which is now where the Aruban census office is located. The theater was simple; it only consisted of a screen, and visitors had to bring their own chairs to enjoy the popular silent movies of the time.
American migrants who worked in the refinery and lived in the Lago Colony in Sero Colorado also had their piece of the pie with their Open air Theatre,
which formed part of the Esso Club, also known as the Pan-Am Club. It was at this theater that “Talkies” were first streamed, mov- ies with sound. This theater mostly streamed American blockbusters for the Ameri- can expats, this way mak- ing sure that these migrant were not missing out on entertainment from their home land.
In the 1950’s and 60’s, Sa- vaneta saw their own open air theater, located in front of the Marinier’s Kazerne (Marine Barracks). This the- ater was mostly visited by the neighboring marines, who didn’t have much entertainment other than movies at that time.
The last and most recent open air theater was con- structed in the form of a drive-in theater. A popular American concept, the Drive Inn located in Balashi was a hot spot for teenag- ers, who had the habit of cramming all their friends in one car to go see the mov- ies. For this phenomenon there was a separate price that you had to pay called the “car crash”.
This theater closed around
2012, but was re-opened during the pandemic in July 2020, where movies were streamed on a gigan- tic screen set up in front of stacked containers. How- ever, this nostalgic form of entertainment did not last very long as it was closed again only a year or two
later. Nowadays you can still see the stacked con- tainers when you drive near the bridge in Balashi.</text>
      <sha1>n1rxr0c6kwj866fna1haz64yfqhwfal</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>206761</id>
      <parentid>206760</parentid>
      <timestamp>2026-10-12T20:53:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Caribiana</username>
        <id>8320</id>
      </contributor>
      <origin>206761</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="27387" sha1="ewx9joib1gtt9zmxy1eg159xotogerl" xml:space="preserve">__NOINDEX__
Pending: [[Mega Hit FM]] - [[LM Publishers]] - [[Ret Karibense]] - [[Natasha Gibbs]] - [[Arubaanse Courant]]
----------
{{Variante|c}}
{{Infobox empresa| variante = c
| nomber = Mega Hit FM
| imagen              = 
| descripcion         = 
| funda               = 
| antesecor           = 
| fecha disolucion    = 
| causa disolucion    = 
| fundado             = Ron Gijzen&lt;br/&gt;Ben Becker
| propietario         = 
| director ehecutivo  = 
| pais                = {{NLD}} - Boneiru
| sede                = 
| zona                = 
| empleado            = 
| producto            = 
| sector              = entretenimentu
| industria           = radio emisora
| benta               = 
| ganashi             = 
| website             = 
}}
'''Mega Hit FM''' ta un radio emisora ​​komersial riba e isla Karibense di Boneiru.&lt;ref&gt;{{Citeer web |url=https://www.megahitfm.com/ |titel=Mega Hit FM - All The Hits! |achternaam=generator |voornaam=meta-tags |bezochtdatum=2026-03-01 |werk=Mega Hit FM}}&lt;/ref&gt; E emisora ​​ta transmití riba 101.1 FM i online. E ta toka kantikanan di éksito, klásikonan popular i kansionnan na spañó. Programanan ta wordo presenta na Hulandes.

Mega Hit FM a kuminsá transmití na òktober 1995 bou di e nòmber Mega Super Radio. Den transkurso di añanan, e nòmber i marka a wòrdu aktualisá vários biaha, eventualmente birando Mega Hit FM. Ron Gijzen i Ben Becker a funda e stashon i a presentá programanan einan. Figuranan konosí manera Jeroen van Inkel, Robin Schulz i Jesse Sprikkelman tambe ta presentá programanan di radio na e emisora.

Un estudio kondusí na final di 2020 dor di Ofisina Nashonal pa Hulanda Karibense tokante e efektividat di kampañanan di medionan lokal a revelá ku Mega Hit FM ta e radio emisora ​​mas skuchá na Boneiru.&lt;ref&gt;{{Citeer web |url=https://www.rijksdienstcn.com/documenten/2020/mediaonderzoek/mediaonderzoek-caribisch-nederland-2020/mediaonderzoek-caribisch-nederland-2020 |titel=Mediaonderzoek Caribisch Nederland 2020 {{!}} Rijksdienst Caribisch Nederland |achternaam=Koninkrijksrelaties |voornaam=Ministerie van Binnenlandse Zaken en |datum=2021-03-03 |bezochtdatum=2026-03-01 |werk=www.rijksdienstcn.com |taal=nl}}&lt;/ref&gt; Mas o ménos 62 porshento di e respondentenan a indiká ku nan ta skucha e emisora ​​regularmente.

Kanalnan ku tema
E emisora ​​ta operá un kanal temátiko ku yama Mega Classics, ku ta transmití “golden oldies” riba 99.5 FM na Boneiru i online. Adishonalmente, nan tin un kanal ku no ta ofresé programanan, ku ta wòrdu transmití den supermerkadonan rònt di e isla.


{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =|titulo=Mega Hit FM}}
{{References}}
}}

[[:Kategoria:Telekomunikashon]]
[[:Kategoria:Boneiru]]

-------------
{{Variante|c}}
{{Infobox persona | variante = c
| nomber = Natasja Gibbs
}}
'''Natasja Gibbs''' (☆ [[16 di novèmber]] [[1979]] na [[Hilversum]]) ta un periodista i presentadó di televishon i radio hulandes.[2]&lt;ref&gt;https://gelukt.nl/natasja-gibbs-partner-afkomst-lengte-en-meer/ Natasja Gibbs partner, afkomst, lengte en meer], gelukt.nl &lt;/ref&gt;

== Bida i karera ==
Gibbs a lanta na Hilversum den un famia ku un ruman muhé i ruman hòmber mas yòn. Su tata tabata di Sint Maarten i a konosé su mama na Aruba? Kòrsou; e pareha a muda despues pa Hulanda, unda nan a lanta un famia. Pa un tempu, su mayornan tabata miembro di Testigunan di Yehova na Hulanda.[1][3] Ora e tabatin mas o ménos ocho aña di edat, e tabata biba ku su mama i rumannan mas yòn den vários refugio pa hende muhé pa un aña despues di un periodo di violensia doméstiko den seno di famia.[1]

Despues di a kompletá su edukashon sekundario na A. Roland Holst College na Hilversum, ela studia periodismo na Universidat di Siensia Apliká di Utrecht i despues sikologia na Universidat di Amsterdam (UvA).

Karera
Gibbs a kuminsá su karera periodístiko na 2011 komo koresponsal karibense pa Radio Netherlands Worldwide (Wereldomroep), ku sede na Kòrsou—e pais natal di su mayornan. E tambe a traha einan komo periodista pa e korant *Antilliaans Dagblad*.[1] Un aña despues, ela kuminsá traha pa NPO Radio 1 i Dolfijn FM tambe.[4] E la sirbi tambe komo koresponsal karibense pa *The Economist*.[5] El’a traha pa e emisora ​​NTR como coordinadora pa e iniciativa di periodismo *Caribisch Netwerk* (Caribbean Network), despues cu Radio Hulanda Worldwide a hay’e obliga di stop su operacionnan eynan pa motibo di reduccion di presupuesto.

Na 2014, ela presenta e programanan ''Jouw Stad Amsterdam'' i ''Critix'' na e radio emisora ​​FunX. El a wòrdu nominá pa e premio Zilveren Radioster na 2015. Na 2016, el a traha komo presentadó i editor pa e programa di NPO Radio 1 ''Kwesties'' i a yena komo DJ na Qmusic. Na 2018, el a presentá e programa di radio ''Focus'' i e podcast ''Lezen in het Donker''. E mesun aña ei, el a traha tambe riba e podcast ''Koninkrijkskwesties''. Na 2020, el tabata ko-anfitrion di e programa di radio ''Hilversum Uit''. Kuminsando na sèptèmber 2020, el a sigui Renze Klamer komo presentadó di ''De Nieuws BV'' di djaluna pa djaweps.

Na yüli i ougùstùs 2021, Gibbs tabata ko-anfitrion di ''Op1'' huntu ku Erik Dijkstra na nòmber di BNNVARA. For di òktober 2021, el a bira e suplente regular pa Nadia Moussaid riba ''Op1'' riba djaluna, anfitrion huntu ku Hugo Logtenberg. Riba 30 di desèmber 2021, ela ko-anfitrion di e kùes di televishon *De Nationale 2021 Test* ku Emma Wortelboer.[6]

Na 2022, Gibbs a partisipá den e di tres temporada di e programa di televishon *Kamp Van Koningsbrugge*. Den un edishon spesial filmá den e Ardennes Bélga, e i e otro partisipantenan a wòrdu sometí na pruebanan di estilo militar di nan resistensia físiko i mental. El’a retirá for di e programa den e di dos episodio despues ku e komandonan supervisor a konseh’é pa hasi esaki.

For di 22 di ougùstùs 2022, Gibbs i Nadia Moussaid a forma e promé duo di anfitrion femenino permanente riba *Op1*. Nan tabata anfitrion di e talk show tur diabierna den nomber di BNNVARA.

Durante e transmishon di *Op1* riba 6 di yanüari 2023, Gibbs a referí na Israel komo un “régimen di apartheid.” Despues di esaki, a presentá kehonan na e ombudsman di e organisashon di Radiodifusión Públiko Hulandes (NPO)—riba inisiativa di Jan Dijkgraaf—riba e base ku e deklarashon supuestamente a violá e kódigo periodístiko di NPO.[7] E invitado Gert-Jan Segers a defendé su mes dor di deklará ku miéntras tabatin asuntunan tokante e establesimentu di asentamentunan, etiketá nan eksplísitamente komo tal a bai muchu leu.[7] Dia 27 di febrüari, Defensor di Pueblo Margo Smit a anunsiá ku el a haña ku e deklarashon di Gibbs no tabatin substansia verifikabel òf indikashon kla ku e tabata djis un opinion; sinembargo, ela nenga di ofresé un huisio riba e supstansia di e asuntu.[8]

Na yüni 2023, den e preparashon pa e Konmemorashon Nashonal di e Pasado di Sklabitut Hulandes, Gibbs a ko-anfitrion di *Keti Koti den Konsierto* ku Edsilia Rombley.[9] E espektákulo musikal aki a keda grabá dia 28 di yüni na Royal Theatre Carré—ku figura prominente hulandes i un públiko—i transmití pa BNNVARA dia 30 di yüni.

Riba 1 di yüli 2023, Gibbs a sirbi komo e maestro di seremonia pa e konmemorashon nashonal anual di e pasado di sklabitut hulandes den Oosterpark di Amsterdam.[10] Durante e evento, Rei Willem-Alexander, na nòmber di e Kas Real, a pidi despensa pa e historia di sklabitut hulandes i a pidi pordon.[11]

Kuminsando 31 di òktober 2024, Gibbs a partisipá den *Ketens* (‘Kadenanan’), un produkshon di e emisoranan ZWART i HUMAN ku ta analisá kondishonnan di trabou den fabrikashon di vários produkto, manera ekstenshon di kabei i bateria di e-bike.[5]

Na 2024, Gibbs a tuma parti na e programa di televishon ''Onderaan de streep''.

E programa *De Nieuws BV* a terminá na fin di 2025. Siguientemente, Natasja Gibbs i Stephan Komduur a uni pa lansa un programa nobo di Radio 1, *De Rode Draad*.[12]

Na 2026, ela publiká e buki *Waarom een ​​ﬁzonde democratie niet zonder journalisten kan* ('Dikon un Demokrasia Saludabel No Por Hasi Sin Periodistanan'). Den e buki aki, e ta kritiká, entre otro kosnan, e miedu di periodistanan di wòrdu deskartá komo aktivista i e opseshon pa wak figuranan den programanan di kòmbersashon.[13]

Manifiesto
Na 2020, huntu ku Zoë Papaikonomou, Nadia Zerouali, i otronan, ela enkabesá e manifiesto ‘Stop Rasismo den Media’—ku a rekohé mas ku 300 firmante—deklarando, entre otro, ku e movementu Black Lives Matter a lanta hopi hende tokante...

{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =|titulo=Natasja Gibbs}}
{{References}}
}}

[[:Kategoria:Hende]]
[[:Kategoria:Hulanda]]

-------------------------
{{Variante|c}}
{{Infobox empresa| variante = c
| nomber      = Ret Karibense
| imagen      = 
| descripcion = 
| funda       = 1928
| antecesor   = 
| fecha disolucion = 2017
| causa disolucion = bankrut
| fundado     = Jorge Bartolomeo Suarez
| propietario = Uitgeverij De Pers NV
| director ehecutivo  = 
| pais        = {{CUW}}
| idioma      = [[Papiamentu]] 
| sede        = 
| zona        = [[Kòrsou]], [[Aruba]], [[Boneiru]]
| empleado    = &lt;!--cantidad di empleado--&gt;
| producto    = notisia, korant
| sector      = prensa
| industria   = 
| website     = 
}}
'''Ret  Karibense''' ([[hulandes]]: ''Caribisch Netwerk'') ta un servisio di notisia independiente online ku ta wòrdu proveé ​​dor di e emisora ​​públiko hulandes NTR. E plataforma ta enfoká riba e seis islanan den Karibe di [[Reino Hulandes]]. Su tim di redakshon ta produci noticianan como tambe reportahe di radio y video cu ta cubri Aruba, Bonaire, Curaçao, Saba, Sint Eustatius, Sint Maarten, Den Haag (politica Hulandes), y e komunidat karibense na [[Hulanda]].

==Historia==
E emisora ​​públiko NTR a establesé e plataforma di notisia na 2013 despues ku kòrtamentu di presupuesto a obligá Radio Hulanda Mundial (Wereldomroep) pa stòp ku su periodismo pa loke ta trata e region di Karibe na final di 2012. Caribisch Netwerk ta e úniko servisio di notisia no komersial pa e islanan di Karibe. Corantnan comercial, radio emisoranan, y emisoranan di television riba e islanan y na Surinam frecuentemente ta republica of retransmiti su articulonan y reportahenan completo.

==Tim di Redakshon==
E servisio di notisia online ta wòrdu produsí pa e emisora ​​públiko independiente NTR, ku sede na Hilversum. Un karakterístika distintivo di Caribisch Netwerk ta ku su tim di redakshon frekuentemente ta presentá residentenan lokal i ekspertonan karibense den su publikashonnan. E tim ta konsistí di redaktornan di NTR ku sede na Hulanda i vários koresponsal (freelance) riba e islanan den Karibe. E tim tambe ta kontribuí na programanan di radio i televishon pa e sistema di radiodifushon públiko hulandes.

==Online==
E tim di redakshon di Caribisch Netwerk ta publiká prinsipalmente online via su wèpsait ofisial i kanalnan di medionan sosial.

==Televishon==
E programa ‘Expeditie Nederland’ (Expedition Netherlands), produsí pa e emisora ​​MAX pa e kanal NPO 2, ta un esfuerso kolaborativo ku ta enbolbí Caribisch Netwerk i diesdos otro emisora ​​regional. Caribisch Netwerk a kolaborá ku NOS riba e transmishon di karidat ‘Nederland Helpt Sint-Maarten’ (Ulanda ta yuda Sint Maarten), ku a rekoudá mas ku 13 mion euro pa yudansa di emergensia despues di Orkan Irma.
E tim di redakshon a produsí e seri dokumental di tres parti ‘Caribisch Nederland, drie jaar later’ (Hulanda Karibense, Tres Aña Despues) pa NTR; e seri a enfoká riba e islanan di Boneiru, Saba, i Sint Eustatius, ku a bandoná eks Antia Hulandes pa bira munisipionan spesial di Hulanda dia 10 di òktober 2010.
Radio
E podcast ‘De Vergeten Klimaatcrisis’ (E Krísis di Klima Lubidá) pa NPO Radio 1: trahadó di radio i periodista John Samson, huntu ku e tim di redakshon di Caribisch Netwerk, a krea un seri di radio tokante kambio di klima den e seis islanan di Karibe Hulandes.
E podcast ‘Koninkrijkskwesties’ (Asuntunan di Reino) pa NPO Radio 1, ku ta kubri tópikonan delikado den e komunidat karibense.
NTR a fasilitá kolaborashon estrecho entre su programanan di radio *Hilversum Uit* i *Kwesties* i e tim di redakshon di Caribisch Netwerk, ku e meta pa strukturalmente presentá mas invitado karibense i tópikonan karibense ku no ta representá na NPO Radio 1.
E programa di radio *Dichtbij Nederland* na NPO Radio 5 tabata transmití relatonan di radio tur siman produsí pa Caribisch Netwerk.
Trivia
Presentador di BNNVara Natasja Gibbs—konosí pa *De Rode Draad* (antes *De Nieuws BV*) na NPO Radio 1 i *Op1* (NPO 1)—a traha añanan largu komo e koresponsal di Kòrsou pa Caribisch Netwerk. Siguientemente el’a drenta den e tim di redakshon na Hilversum komo kordinadó di e tim di periodistanan ku sede na Hulanda i riba e islanan.
Periodista John Samson a fungi añanan largu komo reportero polítiko pa NTR na Den Haag, kaminda el a kubri relashonnan di Reino pa Caribisch Netwerk. Siguientemente el a muda pa NOS komo spesialista Karibense i redaktor pa e *Radio 1 Journaal*. Anteriormente el a produsí podcastnan manera *De Vergeten Klimaatcrisis* (E Krísis di Klima Lubidá).
Koresponsal di NOS Dick Drayer, ku sede na Kòrsou, tambe a produsí artíkulonan di notisia pa *Caribisch Netwerk* pa hopi aña. Despues el a bai traha pa e radio emisora ​​lokal i e wèpsait di notisia Curacao.nu.
Na comienso di e pandemia di coronavirus, ex coresponsal Sharina Henriquez a wordo deteni eroneamente na Aruba. Esaki a sosode durante cu e tabata ehecutando su trabou periodistico durante e Toque de Queda. E insidente a kondusí na preguntanan parlamentario i un karta di protesta di e Asosiashon Hulandes di Periodistanan.

{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =|titulo=Caribisch Netwerk}}
{{References}}
}}

[[:Kategoria:Telekomunikashon]]
[[:Kategoria:Karibe Hulandes]]
--------
'''Ret Karibense''' ([[hulandes]]: '''Caribisch Netwerk''') ta un servisio di notisia independiente hulandes pa region di Karibe. E ta publika na tres idioma: [[papiamentu]], [[ingles]] i [[hulandes]]. 

nl.wiki:'''Ret Karibense''' ([[hulandes]]: '''Caribisch Netwerk''') ta un servisio di notisia independiente riba liña di e Oranjestad pa medio di e grupo di trabou NTR. E plataforma ta dirigí riba e seis islanan Karibense di Reino Hulandes. E redaccion ta traha noticianan, reportahenan di radio y video riba Aruba, Bonaire, Curaçao, Saba, Sint-Eustatius, Sint-Maarten, politica Den Haag y e comunidad Caribense na Hulanda. E ta publika den hulandes, papiamentu i ingles. El a wordo lansa na 2013 pa NTR omroep.

==Historia==
E grupo di tarea publico NTR a crea e plataforma di noticianan na 2013 despues cu World Broadcasting a wordo obliga pa stop di publica informacion di Caribe na fin di 2012 pa motibo di reduccion di presupuesto. Caribbean Network ta e úniko servisio di notisia no-komersial pa e islanan Karibense. E periodistanan komersial, e stashonnan di radio i di televishon na e islanan i na Surinam ta tuma hopi bia e artíkulonan publiká, e reportahenan di radio i di video na nan tur.

*NOTES - NTR Caribisch Netwerk
&lt;ref&gt;{{citeer web|url=https://www.villamedia.nl/artikel/ntr-caribisch-netwerk-gaat-samenwerking-aan-met-abc-online-media          | werk=Villamedia|auteur=Lar Pasveer|titel=NTR Caribisch Netwerk gaat samenwerking aan met ABC Online Media|datum=18 april 2018]]&lt;/ref&gt;                                               
Het zogeheten Caribisch Netwerk, een in 2013 door omroep NTR gelanceerde nieuwsvoorziening voor het Caribisch gebied, gaat samenwerken met online nieuwsplatform ABC Online Media. Bijdragen uit het netwerk (zowel tekst als video) zullen de online uitgaven Bonaire.Nu, Curacaonieuws.Nu en Arubanieuws.Nu verrijken.
Het Caribisch Netwerk is met 15 journalisten op alle zes eilanden van de Nederlandse Antillen actief.  Sylvia de Leon van ABC Online Media is blij dat het kan putten uit technische kennis en faciliteiten van de NTR, naast de geschreven artikelen en audiovisuele producties uit het Caribisch Netwerk.
Mogelijk zullen er in de toekomst co-producties zijn. Frans Jennekens is binnen NTR verantwoordelijk voor het Caribisch Netwerk. Als taakomroep wil de NTR de lokale journalistiek op de Caribische eilanden binnen het Koninkrijk ondersteunen. De samenwerking past wat Jennekens betreft perfect.
“Bovendien wil de NTR graag haar publieke content op zoveel mogelijk platforms verspreiden. De samenwerking kan tot een wederzijdse verdieping van de informatie leiden”, stelt hij.
https://www.villamedia.nl/artikel/ntr-lanceert-caribisch-netwerk |werk=Villamedia|auteur=Trudy Brandenburg-van de Ven|titel=NTR lanceert Caribisch Netwerk|datum=24 april 2013
De NTR heeft een persvoorziening voor Caribisch nieuws gelanceerd. ‘Caribisch Netwerk’ brengt nieuws, actualiteiten, radioreportages en achtergronden over Aruba, Bonaire, Curaçao, Saba, Sint Eustatius en Sint Maarten en de Caribische gemeenschap in Nederland. De website functioneert voor de lokale media als een persbureau en informeert daarnaast alle andere geïnteresseerden.
Caribisch Netwerk is een productie van de NTR, in samenwerking met onafhankelijke journalisten op de zes Caribische eilanden (verenigd onder de naam Journalistes Expérimentés). In opdracht van de NPO heeft de NTR als onafhankelijke taakomroep deze nieuwsvoorziening opgezet, nadat de Wereldomroep eind 2012 door bezuinigingen gedwongen werd te stoppen met journalistiek werk voor het Caribisch gebied.

{{Appendix}}
-----------------
==Arubaanse Courant==
Na Aruba cu durante añanan a conta cu un variedad di publicacion, mayoria na Spaño, Aruba Post tabata e prome corant diario, publica na Ingles, na aña 1938. Redactor-editor S. Vieyra. Despues, Aruba Post lo a adopta e nomber Arubaanse Courant y, hunto cu Beurs- en Nieuwsberichten (Bolsa en Noticia Reportage) y La Prensa, lo a wordo poni cerca un editor na Curaçao. For di aña 1980 e corant di mainta Diario ta sali na Papiamentu riba Aruba. Ademas, e diario na idioma ingles The News i e semanal The Local tambe ta wòrdu publiká. E revista di informashon Aruba, publiká na Papiamentu, ta informá e poblashon tokante e aktividatnan ofisial di e gobièrnu insular. E revista, ku ta sali seis biaha pa aña, tin un sirkulashon di 15.000 i ta wòrdu distribuí grátis. No por keda sin menshoná e revista semanal Curaçao, ku, fundá na 1938, tabatin un influensia signifikante riba e tratamentu di asuntunan polítiko durante añanan (te 1959), i e revista mensual sosio-kultural Christoffel, ku a aparesé pa promé biaha na 1955 i a wòrdu apsorbé despues di algun aña dor di Nieweds-Iuweds, publiká na Netherland. Despues di guera, e revista chistoso Lorito Real a aparece na Curaçao, y Chuchubi na Aruba.&lt;ref&gt;[ Pers], Encyclopedie van Curacao&lt;/ref&gt;
------
Caribbean Network ta un servisio di notisia online independiente di e Hulandes Public Broadcasting Corporation (NPO) produsí pa e radiodifusor di servisio públiko NTR. E plataforma ta enfoká riba e seis islanan den Karibe di Reino Hulandes. E tim di redakshon ta produsí relatonan di notisia, reportahe di radio i video tokante Aruba, Boneiru, Kòrsou, Saba, Sint-Eustatius, Sint-Maarten, polítika na Den Haag, i e komunidat karibense na Hulanda.

Historia
E emisora ​​di servisio públiko NTR a establesé e plataforma di notisia na 2013 despues ku Radio Hulanda Mundial a hañ’é obligá di stòp ku periodismo pa loke ta trata e region di Karibe pa motibu di kòrtamentu di presupuesto na fin di 2012. Caribbean Network ta e úniko servisio di notisia no komersial pa e islanan di Karibe. Korantnan komersial, radio i emisoranan di televishon riba e islanan i na Sürnam hopi bia ta reprodusí e artíkulonan publiká, reportahe di radio i video den nan totalidat.

Tim di Redakshon
E servisio di notisia online ta wòrdu produsí pa e emisora ​​independiente di servisio públiko NTR na Hilversum. Un karakterístika di Caribbean Network ta ku e tim di redakshon hopi bia ta konta ku residentenan lokal i ekspertonan karibense den su publikashonnan. E tim di redakshon ta konsistí di redaktornan di NTR na Hulanda i vários koresponsal (freelance) riba e islanan den Karibe. Tambe e team di redaccion ta contribui na programanan di radio y television pa e emisora ​​publico Hulandes.

Online
E tim di redakshon di Caribisch Netwerk ta publiká prinsipalmente online via e wèpsait ofisial i via kanalnan di media sosial.

--------------
{{Infobox empresa| variante = a
| nomber      = LM Publishers
| imagen      = 
| descripcion = 
| funda       = 1928
| antecesor   = 
| fecha disolucion = 2017
| causa disolucion = bankrut
| fundado     = Jorge Bartolomeo Suarez
| propietario = Uitgeverij De Pers NV
| director ehecutivo  = 
| pais        = {{CUW}}
| idioma      = [[Papiamentu]] 
| sede        = 
| zona        = [[Kòrsou]], [[Aruba]], [[Boneiru]]
| empleado    = &lt;!--cantidad di empleado--&gt;
| producto    = notisia, korant
| sector      = prensa
| industria   = 
| website     = 
}}
'''LM Publishers''' ta un editorial independiente di buki di arte i cultura mundial, informashon di pais, sustansia i asuntunan di desaroyo, cu un interes special pa Surinam, Antias i Indonesia.

LM Publishers is een onafhankelijke uitgeverij van boeken over wereldwijde kunst &amp; cultuur, landeninformatie, duurzaamheid en ontwikkelingsvraagstukken, met een bijzondere belangstelling voor Suriname, de Antillen en Indonesië.
LM Publishers komt voort uit KIT Publishers, de uitgeverij van het Koninklijk Instituut voor de Tropen, die bij de reorganisatie van het instituut in 2013 werd opgeheven. Na de reorganisatie vond de uitgeverij onderdak bij LokaalMondiaal, dat door middel van onder andere documentaires en debat beoogde mondiale thema’s te belichten vanuit lokaal en regionaal perspectief. Aan LokaalMondiaal dankt de uitgeverij, die sinds begin 2016 zelfstandig is, haar naam.

nl.wiki:KIT Publishers was een Nederlandse onafhankelijke uitgeverij en multidisciplinair kennisinstituut, opgericht in 1989. KIT was gespecialiseerd in landeninformatie, wereldwijde kunst en cultuur en ontwikkelingssamenwerking. De uitgever was verbonden aan het Koninklijk Instituut voor de Tropen (KIT) in Amsterdam en is bij de reorganisatie van het instituut in 2013 opgeheven. De uitgeverij LM Publishers komt voort uit KIT Publishers.
-----------------------

* The Daily Herald - Sint Maarten 
* Boneriano
* BES Reporter
--------------
== Cinema na aire liber na Aruba ==
[[File:Former open-air movie theater.jpg|thumb|Plakaat di teater na ex-hotel Colombia]]
Durante e lapso di mas cu 100 aña a mira solamente cinco '''cine den aire liber na Aruba'''. Awor práktikamente obsoleto riba e isla, e teaternan aki un tempu tabata wòrdu bishitá frekuentemente pa lokalnan i migrantenan den siglo 20.&lt;ref&gt;[https://www.cspnv.com/pdf/aruba-today-20241213.pdf Forgotten gems: Open air movie theaters], Aruba Today (13 di december 2024)&lt;/ref&gt;
E prome teatro na aire liber a wordo construi na 1920 y a wordo encarga pa Shon Eduard (Eddy) de Veer. E teater aki tabata situá na Hotel Colom-
bia na Oranjestad, cu awor ta unda oficina di censo di Aruba ta situa. E teater tabata simpel; e tabata konsistí solamente di un pantaya, i bishitantenan mester a trese nan mes stul pa disfrutá di e pelíkulanan mudo popular di e tempu ei.
Migrantenan merikano ku tabata traha den e refineria i tabata biba den e Kolonia di Lago na Sero Colorado tambe tabatin nan pida di e bolo ku nan Teatro den aire liber,
cu tabata forma parti di Esso Club, tambe conoci como Pan-Am Club. Tabata na e teater aki ku “Talkies” a wòrdu transmití pa promé biaha, pelíkulanan ku zonido. E teater aki mayoria biaha tabata transmití blockbusternan merikano pa e ekspatnan merikano, di e manera aki hasiendo sigur ku e migrantenan aki no tabata pèrdè entretenimentu for di nan tera natal.
Den añanan 1950 i 1960, Sa- vaneta a mira nan mes teater na aire liber, situá dilanti di e Kazerne di Marinier (Kazerne Marino). E teater aki tabata wòrdu bishitá prinsipalmente pa e marineronan bisiña, ku no tabatin muchu entretenimentu ku no ta pelíkula e tempu ei.
E último i mas resien teater na aire liber a wòrdu konstruí den forma di un teater drive-in. Un konsepto merikano popular, e Drive Inn situá na Balashi tabata un hot spot pa hóbennan, ku tabatin e kustumber di hinka tur nan amigunan den un outo pa bai wak pelíkula. Pa e fenómeno aki tabatin un preis apart ku bo mester a paga yamá e “aksidente di outo”.
E teater aki a sera alrededor di
2012, pero a wòrdu habrí di nobo durante e pandemia na yüli 2020, kaminda pelíkulanan tabata wòrdu transmití riba un pantaya gigantesko poné dilanti di kònteinernan staká. Sinembargo, e forma di entretenimentu nostálgiko aki no a dura muchu largu ya ku el a sera atrobe solamente un òf dos aña
aweró. Awendia ainda bo por mira e kònteinernan staka ora bo kore banda di e brug na Balashi.

== Literatura ==
* Evert Bongers, ''De kolibrie op de rots en meer over de geschiedenis van Aruba''

{{Appendix}}

—During the span of over 100 years, Aruba only saw five open air movie theatres. Now practically obsolete on the island, these theaters were once frequently visited by locals and migrants in the 20th century.
The first open air theater was constructed in 1920 and was commissioned by Shon Eduard (Eddy) de Veer. This theater was lo- cated at the Hotel Colom-
bia in Oranjestad, which is now where the Aruban census office is located. The theater was simple; it only consisted of a screen, and visitors had to bring their own chairs to enjoy the popular silent movies of the time.
American migrants who worked in the refinery and lived in the Lago Colony in Sero Colorado also had their piece of the pie with their Open air Theatre,
which formed part of the Esso Club, also known as the Pan-Am Club. It was at this theater that “Talkies” were first streamed, mov- ies with sound. This theater mostly streamed American blockbusters for the Ameri- can expats, this way mak- ing sure that these migrant were not missing out on entertainment from their home land.
In the 1950’s and 60’s, Sa- vaneta saw their own open air theater, located in front of the Marinier’s Kazerne (Marine Barracks). This the- ater was mostly visited by the neighboring marines, who didn’t have much entertainment other than movies at that time.
The last and most recent open air theater was con- structed in the form of a drive-in theater. A popular American concept, the Drive Inn located in Balashi was a hot spot for teenag- ers, who had the habit of cramming all their friends in one car to go see the mov- ies. For this phenomenon there was a separate price that you had to pay called the “car crash”.
This theater closed around
2012, but was re-opened during the pandemic in July 2020, where movies were streamed on a gigan- tic screen set up in front of stacked containers. How- ever, this nostalgic form of entertainment did not last very long as it was closed again only a year or two
later. Nowadays you can still see the stacked con- tainers when you drive near the bridge in Balashi.</text>
      <sha1>ewx9joib1gtt9zmxy1eg159xotogerl</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>206762</id>
      <parentid>206761</parentid>
      <timestamp>2026-10-12T20:54:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Caribiana</username>
        <id>8320</id>
      </contributor>
      <origin>206762</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="27379" sha1="inaxwsuy5mnrvqjtr3apglbnxhoa9mt" xml:space="preserve">__NOINDEX__
Pending: [[Mega Hit FM]] - [[LM Publishers]] - [[Ret Karibense]] - [[Natasha Gibbs]] - [[Arubaanse Courant]]
----------
{{Variante|c}}
{{Infobox empresa| variante = c
| nomber = Mega Hit FM
| imagen              = 
| descripcion         = 
| funda               = 
| antesecor           = 
| fecha disolucion    = 
| causa disolucion    = 
| fundado             = Ron Gijzen&lt;br/&gt;Ben Becker
| propietario         = 
| director ehecutivo  = 
| pais                = {{NLD}} - Boneiru
| sede                = 
| zona                = 
| empleado            = 
| producto            = 
| sector              = entretenimentu
| industria           = radio emisora
| benta               = 
| ganashi             = 
| website             = 
}}
'''Mega Hit FM''' ta un radio emisora ​​komersial na [[Boneiru]].&lt;ref&gt;{{Citeer web |url=https://www.megahitfm.com/ |titel=Mega Hit FM - All The Hits! |achternaam=generator |voornaam=meta-tags |bezochtdatum=2026-03-01 |werk=Mega Hit FM}}&lt;/ref&gt; E emisora ​​ta transmití riba 101.1 FM i online. E ta toka kantikanan di éksito, klásikonan popular i kansionnan na [[spañó]]. Programanan ta wòrdu presentá na [[hulandes]].

Mega Hit FM a kuminsá transmití na òktober 1995 bou di e nòmber Mega Super Radio. Den transkurso di añanan, e nòmber i marka a wòrdu aktualisá vários biaha, eventualmente birando Mega Hit FM. Ron Gijzen i Ben Becker a funda e stashon i a presentá programanan einan. Figuranan konosí manera Jeroen van Inkel, Robin Schulz i Jesse Sprikkelman tambe ta presentá programanan di radio na e emisora.

Un estudio kondusí na final di 2020 dor di Ofisina Nashonal pa Hulanda Karibense tokante e efektividat di kampañanan di medionan lokal a revelá ku Mega Hit FM ta e radio emisora ​​mas skuchá na Boneiru.&lt;ref&gt;{{Citeer web |url=https://www.rijksdienstcn.com/documenten/2020/mediaonderzoek/mediaonderzoek-caribisch-nederland-2020/mediaonderzoek-caribisch-nederland-2020 |titel=Mediaonderzoek Caribisch Nederland 2020 {{!}} Rijksdienst Caribisch Nederland |achternaam=Koninkrijksrelaties |voornaam=Ministerie van Binnenlandse Zaken en |datum=2021-03-03 |bezochtdatum=2026-03-01 |werk=www.rijksdienstcn.com |taal=nl}}&lt;/ref&gt; Mas o ménos 62 porshento di e respondentenan a indiká ku nan ta skucha e emisora ​​regularmente.

Kanalnan ku tema
E emisora ​​ta operá un kanal temátiko ku yama Mega Classics, ku ta transmití “golden oldies” riba 99.5 FM na Boneiru i online. Adishonalmente, nan tin un kanal ku no ta ofresé programanan, ku ta wòrdu transmití den supermerkadonan rònt di e isla.


{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =|titulo=Mega Hit FM}}
{{References}}
}}

[[:Kategoria:Telekomunikashon]]
[[:Kategoria:Boneiru]]

-------------
{{Variante|c}}
{{Infobox persona | variante = c
| nomber = Natasja Gibbs
}}
'''Natasja Gibbs''' (☆ [[16 di novèmber]] [[1979]] na [[Hilversum]]) ta un periodista i presentadó di televishon i radio hulandes.[2]&lt;ref&gt;https://gelukt.nl/natasja-gibbs-partner-afkomst-lengte-en-meer/ Natasja Gibbs partner, afkomst, lengte en meer], gelukt.nl &lt;/ref&gt;

== Bida i karera ==
Gibbs a lanta na Hilversum den un famia ku un ruman muhé i ruman hòmber mas yòn. Su tata tabata di Sint Maarten i a konosé su mama na Aruba? Kòrsou; e pareha a muda despues pa Hulanda, unda nan a lanta un famia. Pa un tempu, su mayornan tabata miembro di Testigunan di Yehova na Hulanda.[1][3] Ora e tabatin mas o ménos ocho aña di edat, e tabata biba ku su mama i rumannan mas yòn den vários refugio pa hende muhé pa un aña despues di un periodo di violensia doméstiko den seno di famia.[1]

Despues di a kompletá su edukashon sekundario na A. Roland Holst College na Hilversum, ela studia periodismo na Universidat di Siensia Apliká di Utrecht i despues sikologia na Universidat di Amsterdam (UvA).

Karera
Gibbs a kuminsá su karera periodístiko na 2011 komo koresponsal karibense pa Radio Netherlands Worldwide (Wereldomroep), ku sede na Kòrsou—e pais natal di su mayornan. E tambe a traha einan komo periodista pa e korant *Antilliaans Dagblad*.[1] Un aña despues, ela kuminsá traha pa NPO Radio 1 i Dolfijn FM tambe.[4] E la sirbi tambe komo koresponsal karibense pa *The Economist*.[5] El’a traha pa e emisora ​​NTR como coordinadora pa e iniciativa di periodismo *Caribisch Netwerk* (Caribbean Network), despues cu Radio Hulanda Worldwide a hay’e obliga di stop su operacionnan eynan pa motibo di reduccion di presupuesto.

Na 2014, ela presenta e programanan ''Jouw Stad Amsterdam'' i ''Critix'' na e radio emisora ​​FunX. El a wòrdu nominá pa e premio Zilveren Radioster na 2015. Na 2016, el a traha komo presentadó i editor pa e programa di NPO Radio 1 ''Kwesties'' i a yena komo DJ na Qmusic. Na 2018, el a presentá e programa di radio ''Focus'' i e podcast ''Lezen in het Donker''. E mesun aña ei, el a traha tambe riba e podcast ''Koninkrijkskwesties''. Na 2020, el tabata ko-anfitrion di e programa di radio ''Hilversum Uit''. Kuminsando na sèptèmber 2020, el a sigui Renze Klamer komo presentadó di ''De Nieuws BV'' di djaluna pa djaweps.

Na yüli i ougùstùs 2021, Gibbs tabata ko-anfitrion di ''Op1'' huntu ku Erik Dijkstra na nòmber di BNNVARA. For di òktober 2021, el a bira e suplente regular pa Nadia Moussaid riba ''Op1'' riba djaluna, anfitrion huntu ku Hugo Logtenberg. Riba 30 di desèmber 2021, ela ko-anfitrion di e kùes di televishon *De Nationale 2021 Test* ku Emma Wortelboer.[6]

Na 2022, Gibbs a partisipá den e di tres temporada di e programa di televishon *Kamp Van Koningsbrugge*. Den un edishon spesial filmá den e Ardennes Bélga, e i e otro partisipantenan a wòrdu sometí na pruebanan di estilo militar di nan resistensia físiko i mental. El’a retirá for di e programa den e di dos episodio despues ku e komandonan supervisor a konseh’é pa hasi esaki.

For di 22 di ougùstùs 2022, Gibbs i Nadia Moussaid a forma e promé duo di anfitrion femenino permanente riba *Op1*. Nan tabata anfitrion di e talk show tur diabierna den nomber di BNNVARA.

Durante e transmishon di *Op1* riba 6 di yanüari 2023, Gibbs a referí na Israel komo un “régimen di apartheid.” Despues di esaki, a presentá kehonan na e ombudsman di e organisashon di Radiodifusión Públiko Hulandes (NPO)—riba inisiativa di Jan Dijkgraaf—riba e base ku e deklarashon supuestamente a violá e kódigo periodístiko di NPO.[7] E invitado Gert-Jan Segers a defendé su mes dor di deklará ku miéntras tabatin asuntunan tokante e establesimentu di asentamentunan, etiketá nan eksplísitamente komo tal a bai muchu leu.[7] Dia 27 di febrüari, Defensor di Pueblo Margo Smit a anunsiá ku el a haña ku e deklarashon di Gibbs no tabatin substansia verifikabel òf indikashon kla ku e tabata djis un opinion; sinembargo, ela nenga di ofresé un huisio riba e supstansia di e asuntu.[8]

Na yüni 2023, den e preparashon pa e Konmemorashon Nashonal di e Pasado di Sklabitut Hulandes, Gibbs a ko-anfitrion di *Keti Koti den Konsierto* ku Edsilia Rombley.[9] E espektákulo musikal aki a keda grabá dia 28 di yüni na Royal Theatre Carré—ku figura prominente hulandes i un públiko—i transmití pa BNNVARA dia 30 di yüni.

Riba 1 di yüli 2023, Gibbs a sirbi komo e maestro di seremonia pa e konmemorashon nashonal anual di e pasado di sklabitut hulandes den Oosterpark di Amsterdam.[10] Durante e evento, Rei Willem-Alexander, na nòmber di e Kas Real, a pidi despensa pa e historia di sklabitut hulandes i a pidi pordon.[11]

Kuminsando 31 di òktober 2024, Gibbs a partisipá den *Ketens* (‘Kadenanan’), un produkshon di e emisoranan ZWART i HUMAN ku ta analisá kondishonnan di trabou den fabrikashon di vários produkto, manera ekstenshon di kabei i bateria di e-bike.[5]

Na 2024, Gibbs a tuma parti na e programa di televishon ''Onderaan de streep''.

E programa *De Nieuws BV* a terminá na fin di 2025. Siguientemente, Natasja Gibbs i Stephan Komduur a uni pa lansa un programa nobo di Radio 1, *De Rode Draad*.[12]

Na 2026, ela publiká e buki *Waarom een ​​ﬁzonde democratie niet zonder journalisten kan* ('Dikon un Demokrasia Saludabel No Por Hasi Sin Periodistanan'). Den e buki aki, e ta kritiká, entre otro kosnan, e miedu di periodistanan di wòrdu deskartá komo aktivista i e opseshon pa wak figuranan den programanan di kòmbersashon.[13]

Manifiesto
Na 2020, huntu ku Zoë Papaikonomou, Nadia Zerouali, i otronan, ela enkabesá e manifiesto ‘Stop Rasismo den Media’—ku a rekohé mas ku 300 firmante—deklarando, entre otro, ku e movementu Black Lives Matter a lanta hopi hende tokante...

{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =|titulo=Natasja Gibbs}}
{{References}}
}}

[[:Kategoria:Hende]]
[[:Kategoria:Hulanda]]

-------------------------
{{Variante|c}}
{{Infobox empresa| variante = c
| nomber      = Ret Karibense
| imagen      = 
| descripcion = 
| funda       = 1928
| antecesor   = 
| fecha disolucion = 2017
| causa disolucion = bankrut
| fundado     = Jorge Bartolomeo Suarez
| propietario = Uitgeverij De Pers NV
| director ehecutivo  = 
| pais        = {{CUW}}
| idioma      = [[Papiamentu]] 
| sede        = 
| zona        = [[Kòrsou]], [[Aruba]], [[Boneiru]]
| empleado    = &lt;!--cantidad di empleado--&gt;
| producto    = notisia, korant
| sector      = prensa
| industria   = 
| website     = 
}}
'''Ret  Karibense''' ([[hulandes]]: ''Caribisch Netwerk'') ta un servisio di notisia independiente online ku ta wòrdu proveé ​​dor di e emisora ​​públiko hulandes NTR. E plataforma ta enfoká riba e seis islanan den Karibe di [[Reino Hulandes]]. Su tim di redakshon ta produci noticianan como tambe reportahe di radio y video cu ta cubri Aruba, Bonaire, Curaçao, Saba, Sint Eustatius, Sint Maarten, Den Haag (politica Hulandes), y e komunidat karibense na [[Hulanda]].

==Historia==
E emisora ​​públiko NTR a establesé e plataforma di notisia na 2013 despues ku kòrtamentu di presupuesto a obligá Radio Hulanda Mundial (Wereldomroep) pa stòp ku su periodismo pa loke ta trata e region di Karibe na final di 2012. Caribisch Netwerk ta e úniko servisio di notisia no komersial pa e islanan di Karibe. Corantnan comercial, radio emisoranan, y emisoranan di television riba e islanan y na Surinam frecuentemente ta republica of retransmiti su articulonan y reportahenan completo.

==Tim di Redakshon==
E servisio di notisia online ta wòrdu produsí pa e emisora ​​públiko independiente NTR, ku sede na Hilversum. Un karakterístika distintivo di Caribisch Netwerk ta ku su tim di redakshon frekuentemente ta presentá residentenan lokal i ekspertonan karibense den su publikashonnan. E tim ta konsistí di redaktornan di NTR ku sede na Hulanda i vários koresponsal (freelance) riba e islanan den Karibe. E tim tambe ta kontribuí na programanan di radio i televishon pa e sistema di radiodifushon públiko hulandes.

==Online==
E tim di redakshon di Caribisch Netwerk ta publiká prinsipalmente online via su wèpsait ofisial i kanalnan di medionan sosial.

==Televishon==
E programa ‘Expeditie Nederland’ (Expedition Netherlands), produsí pa e emisora ​​MAX pa e kanal NPO 2, ta un esfuerso kolaborativo ku ta enbolbí Caribisch Netwerk i diesdos otro emisora ​​regional. Caribisch Netwerk a kolaborá ku NOS riba e transmishon di karidat ‘Nederland Helpt Sint-Maarten’ (Ulanda ta yuda Sint Maarten), ku a rekoudá mas ku 13 mion euro pa yudansa di emergensia despues di Orkan Irma.
E tim di redakshon a produsí e seri dokumental di tres parti ‘Caribisch Nederland, drie jaar later’ (Hulanda Karibense, Tres Aña Despues) pa NTR; e seri a enfoká riba e islanan di Boneiru, Saba, i Sint Eustatius, ku a bandoná eks Antia Hulandes pa bira munisipionan spesial di Hulanda dia 10 di òktober 2010.
Radio
E podcast ‘De Vergeten Klimaatcrisis’ (E Krísis di Klima Lubidá) pa NPO Radio 1: trahadó di radio i periodista John Samson, huntu ku e tim di redakshon di Caribisch Netwerk, a krea un seri di radio tokante kambio di klima den e seis islanan di Karibe Hulandes.
E podcast ‘Koninkrijkskwesties’ (Asuntunan di Reino) pa NPO Radio 1, ku ta kubri tópikonan delikado den e komunidat karibense.
NTR a fasilitá kolaborashon estrecho entre su programanan di radio *Hilversum Uit* i *Kwesties* i e tim di redakshon di Caribisch Netwerk, ku e meta pa strukturalmente presentá mas invitado karibense i tópikonan karibense ku no ta representá na NPO Radio 1.
E programa di radio *Dichtbij Nederland* na NPO Radio 5 tabata transmití relatonan di radio tur siman produsí pa Caribisch Netwerk.
Trivia
Presentador di BNNVara Natasja Gibbs—konosí pa *De Rode Draad* (antes *De Nieuws BV*) na NPO Radio 1 i *Op1* (NPO 1)—a traha añanan largu komo e koresponsal di Kòrsou pa Caribisch Netwerk. Siguientemente el’a drenta den e tim di redakshon na Hilversum komo kordinadó di e tim di periodistanan ku sede na Hulanda i riba e islanan.
Periodista John Samson a fungi añanan largu komo reportero polítiko pa NTR na Den Haag, kaminda el a kubri relashonnan di Reino pa Caribisch Netwerk. Siguientemente el a muda pa NOS komo spesialista Karibense i redaktor pa e *Radio 1 Journaal*. Anteriormente el a produsí podcastnan manera *De Vergeten Klimaatcrisis* (E Krísis di Klima Lubidá).
Koresponsal di NOS Dick Drayer, ku sede na Kòrsou, tambe a produsí artíkulonan di notisia pa *Caribisch Netwerk* pa hopi aña. Despues el a bai traha pa e radio emisora ​​lokal i e wèpsait di notisia Curacao.nu.
Na comienso di e pandemia di coronavirus, ex coresponsal Sharina Henriquez a wordo deteni eroneamente na Aruba. Esaki a sosode durante cu e tabata ehecutando su trabou periodistico durante e Toque de Queda. E insidente a kondusí na preguntanan parlamentario i un karta di protesta di e Asosiashon Hulandes di Periodistanan.

{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =|titulo=Caribisch Netwerk}}
{{References}}
}}

[[:Kategoria:Telekomunikashon]]
[[:Kategoria:Karibe Hulandes]]
--------
'''Ret Karibense''' ([[hulandes]]: '''Caribisch Netwerk''') ta un servisio di notisia independiente hulandes pa region di Karibe. E ta publika na tres idioma: [[papiamentu]], [[ingles]] i [[hulandes]]. 

nl.wiki:'''Ret Karibense''' ([[hulandes]]: '''Caribisch Netwerk''') ta un servisio di notisia independiente riba liña di e Oranjestad pa medio di e grupo di trabou NTR. E plataforma ta dirigí riba e seis islanan Karibense di Reino Hulandes. E redaccion ta traha noticianan, reportahenan di radio y video riba Aruba, Bonaire, Curaçao, Saba, Sint-Eustatius, Sint-Maarten, politica Den Haag y e comunidad Caribense na Hulanda. E ta publika den hulandes, papiamentu i ingles. El a wordo lansa na 2013 pa NTR omroep.

==Historia==
E grupo di tarea publico NTR a crea e plataforma di noticianan na 2013 despues cu World Broadcasting a wordo obliga pa stop di publica informacion di Caribe na fin di 2012 pa motibo di reduccion di presupuesto. Caribbean Network ta e úniko servisio di notisia no-komersial pa e islanan Karibense. E periodistanan komersial, e stashonnan di radio i di televishon na e islanan i na Surinam ta tuma hopi bia e artíkulonan publiká, e reportahenan di radio i di video na nan tur.

*NOTES - NTR Caribisch Netwerk
&lt;ref&gt;{{citeer web|url=https://www.villamedia.nl/artikel/ntr-caribisch-netwerk-gaat-samenwerking-aan-met-abc-online-media          | werk=Villamedia|auteur=Lar Pasveer|titel=NTR Caribisch Netwerk gaat samenwerking aan met ABC Online Media|datum=18 april 2018]]&lt;/ref&gt;                                               
Het zogeheten Caribisch Netwerk, een in 2013 door omroep NTR gelanceerde nieuwsvoorziening voor het Caribisch gebied, gaat samenwerken met online nieuwsplatform ABC Online Media. Bijdragen uit het netwerk (zowel tekst als video) zullen de online uitgaven Bonaire.Nu, Curacaonieuws.Nu en Arubanieuws.Nu verrijken.
Het Caribisch Netwerk is met 15 journalisten op alle zes eilanden van de Nederlandse Antillen actief.  Sylvia de Leon van ABC Online Media is blij dat het kan putten uit technische kennis en faciliteiten van de NTR, naast de geschreven artikelen en audiovisuele producties uit het Caribisch Netwerk.
Mogelijk zullen er in de toekomst co-producties zijn. Frans Jennekens is binnen NTR verantwoordelijk voor het Caribisch Netwerk. Als taakomroep wil de NTR de lokale journalistiek op de Caribische eilanden binnen het Koninkrijk ondersteunen. De samenwerking past wat Jennekens betreft perfect.
“Bovendien wil de NTR graag haar publieke content op zoveel mogelijk platforms verspreiden. De samenwerking kan tot een wederzijdse verdieping van de informatie leiden”, stelt hij.
https://www.villamedia.nl/artikel/ntr-lanceert-caribisch-netwerk |werk=Villamedia|auteur=Trudy Brandenburg-van de Ven|titel=NTR lanceert Caribisch Netwerk|datum=24 april 2013
De NTR heeft een persvoorziening voor Caribisch nieuws gelanceerd. ‘Caribisch Netwerk’ brengt nieuws, actualiteiten, radioreportages en achtergronden over Aruba, Bonaire, Curaçao, Saba, Sint Eustatius en Sint Maarten en de Caribische gemeenschap in Nederland. De website functioneert voor de lokale media als een persbureau en informeert daarnaast alle andere geïnteresseerden.
Caribisch Netwerk is een productie van de NTR, in samenwerking met onafhankelijke journalisten op de zes Caribische eilanden (verenigd onder de naam Journalistes Expérimentés). In opdracht van de NPO heeft de NTR als onafhankelijke taakomroep deze nieuwsvoorziening opgezet, nadat de Wereldomroep eind 2012 door bezuinigingen gedwongen werd te stoppen met journalistiek werk voor het Caribisch gebied.

{{Appendix}}
-----------------
==Arubaanse Courant==
Na Aruba cu durante añanan a conta cu un variedad di publicacion, mayoria na Spaño, Aruba Post tabata e prome corant diario, publica na Ingles, na aña 1938. Redactor-editor S. Vieyra. Despues, Aruba Post lo a adopta e nomber Arubaanse Courant y, hunto cu Beurs- en Nieuwsberichten (Bolsa en Noticia Reportage) y La Prensa, lo a wordo poni cerca un editor na Curaçao. For di aña 1980 e corant di mainta Diario ta sali na Papiamentu riba Aruba. Ademas, e diario na idioma ingles The News i e semanal The Local tambe ta wòrdu publiká. E revista di informashon Aruba, publiká na Papiamentu, ta informá e poblashon tokante e aktividatnan ofisial di e gobièrnu insular. E revista, ku ta sali seis biaha pa aña, tin un sirkulashon di 15.000 i ta wòrdu distribuí grátis. No por keda sin menshoná e revista semanal Curaçao, ku, fundá na 1938, tabatin un influensia signifikante riba e tratamentu di asuntunan polítiko durante añanan (te 1959), i e revista mensual sosio-kultural Christoffel, ku a aparesé pa promé biaha na 1955 i a wòrdu apsorbé despues di algun aña dor di Nieweds-Iuweds, publiká na Netherland. Despues di guera, e revista chistoso Lorito Real a aparece na Curaçao, y Chuchubi na Aruba.&lt;ref&gt;[ Pers], Encyclopedie van Curacao&lt;/ref&gt;
------
Caribbean Network ta un servisio di notisia online independiente di e Hulandes Public Broadcasting Corporation (NPO) produsí pa e radiodifusor di servisio públiko NTR. E plataforma ta enfoká riba e seis islanan den Karibe di Reino Hulandes. E tim di redakshon ta produsí relatonan di notisia, reportahe di radio i video tokante Aruba, Boneiru, Kòrsou, Saba, Sint-Eustatius, Sint-Maarten, polítika na Den Haag, i e komunidat karibense na Hulanda.

Historia
E emisora ​​di servisio públiko NTR a establesé e plataforma di notisia na 2013 despues ku Radio Hulanda Mundial a hañ’é obligá di stòp ku periodismo pa loke ta trata e region di Karibe pa motibu di kòrtamentu di presupuesto na fin di 2012. Caribbean Network ta e úniko servisio di notisia no komersial pa e islanan di Karibe. Korantnan komersial, radio i emisoranan di televishon riba e islanan i na Sürnam hopi bia ta reprodusí e artíkulonan publiká, reportahe di radio i video den nan totalidat.

Tim di Redakshon
E servisio di notisia online ta wòrdu produsí pa e emisora ​​independiente di servisio públiko NTR na Hilversum. Un karakterístika di Caribbean Network ta ku e tim di redakshon hopi bia ta konta ku residentenan lokal i ekspertonan karibense den su publikashonnan. E tim di redakshon ta konsistí di redaktornan di NTR na Hulanda i vários koresponsal (freelance) riba e islanan den Karibe. Tambe e team di redaccion ta contribui na programanan di radio y television pa e emisora ​​publico Hulandes.

Online
E tim di redakshon di Caribisch Netwerk ta publiká prinsipalmente online via e wèpsait ofisial i via kanalnan di media sosial.

--------------
{{Infobox empresa| variante = a
| nomber      = LM Publishers
| imagen      = 
| descripcion = 
| funda       = 1928
| antecesor   = 
| fecha disolucion = 2017
| causa disolucion = bankrut
| fundado     = Jorge Bartolomeo Suarez
| propietario = Uitgeverij De Pers NV
| director ehecutivo  = 
| pais        = {{CUW}}
| idioma      = [[Papiamentu]] 
| sede        = 
| zona        = [[Kòrsou]], [[Aruba]], [[Boneiru]]
| empleado    = &lt;!--cantidad di empleado--&gt;
| producto    = notisia, korant
| sector      = prensa
| industria   = 
| website     = 
}}
'''LM Publishers''' ta un editorial independiente di buki di arte i cultura mundial, informashon di pais, sustansia i asuntunan di desaroyo, cu un interes special pa Surinam, Antias i Indonesia.

LM Publishers is een onafhankelijke uitgeverij van boeken over wereldwijde kunst &amp; cultuur, landeninformatie, duurzaamheid en ontwikkelingsvraagstukken, met een bijzondere belangstelling voor Suriname, de Antillen en Indonesië.
LM Publishers komt voort uit KIT Publishers, de uitgeverij van het Koninklijk Instituut voor de Tropen, die bij de reorganisatie van het instituut in 2013 werd opgeheven. Na de reorganisatie vond de uitgeverij onderdak bij LokaalMondiaal, dat door middel van onder andere documentaires en debat beoogde mondiale thema’s te belichten vanuit lokaal en regionaal perspectief. Aan LokaalMondiaal dankt de uitgeverij, die sinds begin 2016 zelfstandig is, haar naam.

nl.wiki:KIT Publishers was een Nederlandse onafhankelijke uitgeverij en multidisciplinair kennisinstituut, opgericht in 1989. KIT was gespecialiseerd in landeninformatie, wereldwijde kunst en cultuur en ontwikkelingssamenwerking. De uitgever was verbonden aan het Koninklijk Instituut voor de Tropen (KIT) in Amsterdam en is bij de reorganisatie van het instituut in 2013 opgeheven. De uitgeverij LM Publishers komt voort uit KIT Publishers.
-----------------------

* The Daily Herald - Sint Maarten 
* Boneriano
* BES Reporter
--------------
== Cinema na aire liber na Aruba ==
[[File:Former open-air movie theater.jpg|thumb|Plakaat di teater na ex-hotel Colombia]]
Durante e lapso di mas cu 100 aña a mira solamente cinco '''cine den aire liber na Aruba'''. Awor práktikamente obsoleto riba e isla, e teaternan aki un tempu tabata wòrdu bishitá frekuentemente pa lokalnan i migrantenan den siglo 20.&lt;ref&gt;[https://www.cspnv.com/pdf/aruba-today-20241213.pdf Forgotten gems: Open air movie theaters], Aruba Today (13 di december 2024)&lt;/ref&gt;
E prome teatro na aire liber a wordo construi na 1920 y a wordo encarga pa Shon Eduard (Eddy) de Veer. E teater aki tabata situá na Hotel Colom-
bia na Oranjestad, cu awor ta unda oficina di censo di Aruba ta situa. E teater tabata simpel; e tabata konsistí solamente di un pantaya, i bishitantenan mester a trese nan mes stul pa disfrutá di e pelíkulanan mudo popular di e tempu ei.
Migrantenan merikano ku tabata traha den e refineria i tabata biba den e Kolonia di Lago na Sero Colorado tambe tabatin nan pida di e bolo ku nan Teatro den aire liber,
cu tabata forma parti di Esso Club, tambe conoci como Pan-Am Club. Tabata na e teater aki ku “Talkies” a wòrdu transmití pa promé biaha, pelíkulanan ku zonido. E teater aki mayoria biaha tabata transmití blockbusternan merikano pa e ekspatnan merikano, di e manera aki hasiendo sigur ku e migrantenan aki no tabata pèrdè entretenimentu for di nan tera natal.
Den añanan 1950 i 1960, Sa- vaneta a mira nan mes teater na aire liber, situá dilanti di e Kazerne di Marinier (Kazerne Marino). E teater aki tabata wòrdu bishitá prinsipalmente pa e marineronan bisiña, ku no tabatin muchu entretenimentu ku no ta pelíkula e tempu ei.
E último i mas resien teater na aire liber a wòrdu konstruí den forma di un teater drive-in. Un konsepto merikano popular, e Drive Inn situá na Balashi tabata un hot spot pa hóbennan, ku tabatin e kustumber di hinka tur nan amigunan den un outo pa bai wak pelíkula. Pa e fenómeno aki tabatin un preis apart ku bo mester a paga yamá e “aksidente di outo”.
E teater aki a sera alrededor di
2012, pero a wòrdu habrí di nobo durante e pandemia na yüli 2020, kaminda pelíkulanan tabata wòrdu transmití riba un pantaya gigantesko poné dilanti di kònteinernan staká. Sinembargo, e forma di entretenimentu nostálgiko aki no a dura muchu largu ya ku el a sera atrobe solamente un òf dos aña
aweró. Awendia ainda bo por mira e kònteinernan staka ora bo kore banda di e brug na Balashi.

== Literatura ==
* Evert Bongers, ''De kolibrie op de rots en meer over de geschiedenis van Aruba''

{{Appendix}}

—During the span of over 100 years, Aruba only saw five open air movie theatres. Now practically obsolete on the island, these theaters were once frequently visited by locals and migrants in the 20th century.
The first open air theater was constructed in 1920 and was commissioned by Shon Eduard (Eddy) de Veer. This theater was lo- cated at the Hotel Colom-
bia in Oranjestad, which is now where the Aruban census office is located. The theater was simple; it only consisted of a screen, and visitors had to bring their own chairs to enjoy the popular silent movies of the time.
American migrants who worked in the refinery and lived in the Lago Colony in Sero Colorado also had their piece of the pie with their Open air Theatre,
which formed part of the Esso Club, also known as the Pan-Am Club. It was at this theater that “Talkies” were first streamed, mov- ies with sound. This theater mostly streamed American blockbusters for the Ameri- can expats, this way mak- ing sure that these migrant were not missing out on entertainment from their home land.
In the 1950’s and 60’s, Sa- vaneta saw their own open air theater, located in front of the Marinier’s Kazerne (Marine Barracks). This the- ater was mostly visited by the neighboring marines, who didn’t have much entertainment other than movies at that time.
The last and most recent open air theater was con- structed in the form of a drive-in theater. A popular American concept, the Drive Inn located in Balashi was a hot spot for teenag- ers, who had the habit of cramming all their friends in one car to go see the mov- ies. For this phenomenon there was a separate price that you had to pay called the “car crash”.
This theater closed around
2012, but was re-opened during the pandemic in July 2020, where movies were streamed on a gigan- tic screen set up in front of stacked containers. How- ever, this nostalgic form of entertainment did not last very long as it was closed again only a year or two
later. Nowadays you can still see the stacked con- tainers when you drive near the bridge in Balashi.</text>
      <sha1>inaxwsuy5mnrvqjtr3apglbnxhoa9mt</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>206763</id>
      <parentid>206762</parentid>
      <timestamp>2026-10-12T20:55:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Caribiana</username>
        <id>8320</id>
      </contributor>
      <origin>206763</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="27384" sha1="kwut1vxnk77gd225m89049lxlncsh2h" xml:space="preserve">__NOINDEX__
Pending: [[Mega Hit FM]] - [[LM Publishers]] - [[Ret Karibense]] - [[Natasha Gibbs]] - [[Arubaanse Courant]]
----------
{{Variante|c}}
{{Infobox empresa| variante = c
| nomber = Mega Hit FM
| imagen              = 
| descripcion         = 
| funda               = 
| antesecor           = 
| fecha disolucion    = 
| causa disolucion    = 
| fundado             = Ron Gijzen&lt;br/&gt;Ben Becker
| propietario         = 
| director ehecutivo  = 
| pais                = {{NLD}} - Boneiru
| sede                = 
| zona                = 
| empleado            = 
| producto            = 
| sector              = entretenimentu
| industria           = radio emisora
| benta               = 
| ganashi             = 
| website             = 
}}
'''Mega Hit FM''' ta un radio emisora ​​komersial na [[Boneiru]].&lt;ref&gt;{{Citeer web |url=https://www.megahitfm.com/ |titel=Mega Hit FM - All The Hits! |achternaam=generator |voornaam=meta-tags |bezochtdatum=2026-03-01 |werk=Mega Hit FM}}&lt;/ref&gt; E emisora ​​ta transmití riba 101.1 FM i online. E ta toka kantikanan di éksito, klásikonan popular i kansionnan na [[spañó]]. Programanan ta wòrdu presentá na [[hulandes]].

Mega Hit FM a kuminsá transmití na òktober 1995 bou di e nòmber Mega Super Radio. Den transkurso di añanan, e nòmber i marka a wòrdu aktualisá vários biaha, eventualmente birando Mega Hit FM. Ron Gijzen i Ben Becker a funda e stashon i a presentá programanan einan. Personahenan konosí, manera Jeroen van Inkel, Robin Schulz i Jesse Sprikkelman, tambe ta presentá programanan di radio na e emisora.

Un estudio kondusí na final di 2020 dor di Ofisina Nashonal pa Hulanda Karibense tokante e efektividat di kampañanan di medionan lokal a revelá ku Mega Hit FM ta e radio emisora ​​mas skuchá na Boneiru.&lt;ref&gt;{{Citeer web |url=https://www.rijksdienstcn.com/documenten/2020/mediaonderzoek/mediaonderzoek-caribisch-nederland-2020/mediaonderzoek-caribisch-nederland-2020 |titel=Mediaonderzoek Caribisch Nederland 2020 {{!}} Rijksdienst Caribisch Nederland |achternaam=Koninkrijksrelaties |voornaam=Ministerie van Binnenlandse Zaken en |datum=2021-03-03 |bezochtdatum=2026-03-01 |werk=www.rijksdienstcn.com |taal=nl}}&lt;/ref&gt; Mas o ménos 62 porshento di e respondentenan a indiká ku nan ta skucha e emisora ​​regularmente.

Kanalnan ku tema
E emisora ​​ta operá un kanal temátiko ku yama Mega Classics, ku ta transmití “golden oldies” riba 99.5 FM na Boneiru i online. Adishonalmente, nan tin un kanal ku no ta ofresé programanan, ku ta wòrdu transmití den supermerkadonan rònt di e isla.


{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =|titulo=Mega Hit FM}}
{{References}}
}}

[[:Kategoria:Telekomunikashon]]
[[:Kategoria:Boneiru]]

-------------
{{Variante|c}}
{{Infobox persona | variante = c
| nomber = Natasja Gibbs
}}
'''Natasja Gibbs''' (☆ [[16 di novèmber]] [[1979]] na [[Hilversum]]) ta un periodista i presentadó di televishon i radio hulandes.[2]&lt;ref&gt;https://gelukt.nl/natasja-gibbs-partner-afkomst-lengte-en-meer/ Natasja Gibbs partner, afkomst, lengte en meer], gelukt.nl &lt;/ref&gt;

== Bida i karera ==
Gibbs a lanta na Hilversum den un famia ku un ruman muhé i ruman hòmber mas yòn. Su tata tabata di Sint Maarten i a konosé su mama na Aruba? Kòrsou; e pareha a muda despues pa Hulanda, unda nan a lanta un famia. Pa un tempu, su mayornan tabata miembro di Testigunan di Yehova na Hulanda.[1][3] Ora e tabatin mas o ménos ocho aña di edat, e tabata biba ku su mama i rumannan mas yòn den vários refugio pa hende muhé pa un aña despues di un periodo di violensia doméstiko den seno di famia.[1]

Despues di a kompletá su edukashon sekundario na A. Roland Holst College na Hilversum, ela studia periodismo na Universidat di Siensia Apliká di Utrecht i despues sikologia na Universidat di Amsterdam (UvA).

Karera
Gibbs a kuminsá su karera periodístiko na 2011 komo koresponsal karibense pa Radio Netherlands Worldwide (Wereldomroep), ku sede na Kòrsou—e pais natal di su mayornan. E tambe a traha einan komo periodista pa e korant *Antilliaans Dagblad*.[1] Un aña despues, ela kuminsá traha pa NPO Radio 1 i Dolfijn FM tambe.[4] E la sirbi tambe komo koresponsal karibense pa *The Economist*.[5] El’a traha pa e emisora ​​NTR como coordinadora pa e iniciativa di periodismo *Caribisch Netwerk* (Caribbean Network), despues cu Radio Hulanda Worldwide a hay’e obliga di stop su operacionnan eynan pa motibo di reduccion di presupuesto.

Na 2014, ela presenta e programanan ''Jouw Stad Amsterdam'' i ''Critix'' na e radio emisora ​​FunX. El a wòrdu nominá pa e premio Zilveren Radioster na 2015. Na 2016, el a traha komo presentadó i editor pa e programa di NPO Radio 1 ''Kwesties'' i a yena komo DJ na Qmusic. Na 2018, el a presentá e programa di radio ''Focus'' i e podcast ''Lezen in het Donker''. E mesun aña ei, el a traha tambe riba e podcast ''Koninkrijkskwesties''. Na 2020, el tabata ko-anfitrion di e programa di radio ''Hilversum Uit''. Kuminsando na sèptèmber 2020, el a sigui Renze Klamer komo presentadó di ''De Nieuws BV'' di djaluna pa djaweps.

Na yüli i ougùstùs 2021, Gibbs tabata ko-anfitrion di ''Op1'' huntu ku Erik Dijkstra na nòmber di BNNVARA. For di òktober 2021, el a bira e suplente regular pa Nadia Moussaid riba ''Op1'' riba djaluna, anfitrion huntu ku Hugo Logtenberg. Riba 30 di desèmber 2021, ela ko-anfitrion di e kùes di televishon *De Nationale 2021 Test* ku Emma Wortelboer.[6]

Na 2022, Gibbs a partisipá den e di tres temporada di e programa di televishon *Kamp Van Koningsbrugge*. Den un edishon spesial filmá den e Ardennes Bélga, e i e otro partisipantenan a wòrdu sometí na pruebanan di estilo militar di nan resistensia físiko i mental. El’a retirá for di e programa den e di dos episodio despues ku e komandonan supervisor a konseh’é pa hasi esaki.

For di 22 di ougùstùs 2022, Gibbs i Nadia Moussaid a forma e promé duo di anfitrion femenino permanente riba *Op1*. Nan tabata anfitrion di e talk show tur diabierna den nomber di BNNVARA.

Durante e transmishon di *Op1* riba 6 di yanüari 2023, Gibbs a referí na Israel komo un “régimen di apartheid.” Despues di esaki, a presentá kehonan na e ombudsman di e organisashon di Radiodifusión Públiko Hulandes (NPO)—riba inisiativa di Jan Dijkgraaf—riba e base ku e deklarashon supuestamente a violá e kódigo periodístiko di NPO.[7] E invitado Gert-Jan Segers a defendé su mes dor di deklará ku miéntras tabatin asuntunan tokante e establesimentu di asentamentunan, etiketá nan eksplísitamente komo tal a bai muchu leu.[7] Dia 27 di febrüari, Defensor di Pueblo Margo Smit a anunsiá ku el a haña ku e deklarashon di Gibbs no tabatin substansia verifikabel òf indikashon kla ku e tabata djis un opinion; sinembargo, ela nenga di ofresé un huisio riba e supstansia di e asuntu.[8]

Na yüni 2023, den e preparashon pa e Konmemorashon Nashonal di e Pasado di Sklabitut Hulandes, Gibbs a ko-anfitrion di *Keti Koti den Konsierto* ku Edsilia Rombley.[9] E espektákulo musikal aki a keda grabá dia 28 di yüni na Royal Theatre Carré—ku figura prominente hulandes i un públiko—i transmití pa BNNVARA dia 30 di yüni.

Riba 1 di yüli 2023, Gibbs a sirbi komo e maestro di seremonia pa e konmemorashon nashonal anual di e pasado di sklabitut hulandes den Oosterpark di Amsterdam.[10] Durante e evento, Rei Willem-Alexander, na nòmber di e Kas Real, a pidi despensa pa e historia di sklabitut hulandes i a pidi pordon.[11]

Kuminsando 31 di òktober 2024, Gibbs a partisipá den *Ketens* (‘Kadenanan’), un produkshon di e emisoranan ZWART i HUMAN ku ta analisá kondishonnan di trabou den fabrikashon di vários produkto, manera ekstenshon di kabei i bateria di e-bike.[5]

Na 2024, Gibbs a tuma parti na e programa di televishon ''Onderaan de streep''.

E programa *De Nieuws BV* a terminá na fin di 2025. Siguientemente, Natasja Gibbs i Stephan Komduur a uni pa lansa un programa nobo di Radio 1, *De Rode Draad*.[12]

Na 2026, ela publiká e buki *Waarom een ​​ﬁzonde democratie niet zonder journalisten kan* ('Dikon un Demokrasia Saludabel No Por Hasi Sin Periodistanan'). Den e buki aki, e ta kritiká, entre otro kosnan, e miedu di periodistanan di wòrdu deskartá komo aktivista i e opseshon pa wak figuranan den programanan di kòmbersashon.[13]

Manifiesto
Na 2020, huntu ku Zoë Papaikonomou, Nadia Zerouali, i otronan, ela enkabesá e manifiesto ‘Stop Rasismo den Media’—ku a rekohé mas ku 300 firmante—deklarando, entre otro, ku e movementu Black Lives Matter a lanta hopi hende tokante...

{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =|titulo=Natasja Gibbs}}
{{References}}
}}

[[:Kategoria:Hende]]
[[:Kategoria:Hulanda]]

-------------------------
{{Variante|c}}
{{Infobox empresa| variante = c
| nomber      = Ret Karibense
| imagen      = 
| descripcion = 
| funda       = 1928
| antecesor   = 
| fecha disolucion = 2017
| causa disolucion = bankrut
| fundado     = Jorge Bartolomeo Suarez
| propietario = Uitgeverij De Pers NV
| director ehecutivo  = 
| pais        = {{CUW}}
| idioma      = [[Papiamentu]] 
| sede        = 
| zona        = [[Kòrsou]], [[Aruba]], [[Boneiru]]
| empleado    = &lt;!--cantidad di empleado--&gt;
| producto    = notisia, korant
| sector      = prensa
| industria   = 
| website     = 
}}
'''Ret  Karibense''' ([[hulandes]]: ''Caribisch Netwerk'') ta un servisio di notisia independiente online ku ta wòrdu proveé ​​dor di e emisora ​​públiko hulandes NTR. E plataforma ta enfoká riba e seis islanan den Karibe di [[Reino Hulandes]]. Su tim di redakshon ta produci noticianan como tambe reportahe di radio y video cu ta cubri Aruba, Bonaire, Curaçao, Saba, Sint Eustatius, Sint Maarten, Den Haag (politica Hulandes), y e komunidat karibense na [[Hulanda]].

==Historia==
E emisora ​​públiko NTR a establesé e plataforma di notisia na 2013 despues ku kòrtamentu di presupuesto a obligá Radio Hulanda Mundial (Wereldomroep) pa stòp ku su periodismo pa loke ta trata e region di Karibe na final di 2012. Caribisch Netwerk ta e úniko servisio di notisia no komersial pa e islanan di Karibe. Corantnan comercial, radio emisoranan, y emisoranan di television riba e islanan y na Surinam frecuentemente ta republica of retransmiti su articulonan y reportahenan completo.

==Tim di Redakshon==
E servisio di notisia online ta wòrdu produsí pa e emisora ​​públiko independiente NTR, ku sede na Hilversum. Un karakterístika distintivo di Caribisch Netwerk ta ku su tim di redakshon frekuentemente ta presentá residentenan lokal i ekspertonan karibense den su publikashonnan. E tim ta konsistí di redaktornan di NTR ku sede na Hulanda i vários koresponsal (freelance) riba e islanan den Karibe. E tim tambe ta kontribuí na programanan di radio i televishon pa e sistema di radiodifushon públiko hulandes.

==Online==
E tim di redakshon di Caribisch Netwerk ta publiká prinsipalmente online via su wèpsait ofisial i kanalnan di medionan sosial.

==Televishon==
E programa ‘Expeditie Nederland’ (Expedition Netherlands), produsí pa e emisora ​​MAX pa e kanal NPO 2, ta un esfuerso kolaborativo ku ta enbolbí Caribisch Netwerk i diesdos otro emisora ​​regional. Caribisch Netwerk a kolaborá ku NOS riba e transmishon di karidat ‘Nederland Helpt Sint-Maarten’ (Ulanda ta yuda Sint Maarten), ku a rekoudá mas ku 13 mion euro pa yudansa di emergensia despues di Orkan Irma.
E tim di redakshon a produsí e seri dokumental di tres parti ‘Caribisch Nederland, drie jaar later’ (Hulanda Karibense, Tres Aña Despues) pa NTR; e seri a enfoká riba e islanan di Boneiru, Saba, i Sint Eustatius, ku a bandoná eks Antia Hulandes pa bira munisipionan spesial di Hulanda dia 10 di òktober 2010.
Radio
E podcast ‘De Vergeten Klimaatcrisis’ (E Krísis di Klima Lubidá) pa NPO Radio 1: trahadó di radio i periodista John Samson, huntu ku e tim di redakshon di Caribisch Netwerk, a krea un seri di radio tokante kambio di klima den e seis islanan di Karibe Hulandes.
E podcast ‘Koninkrijkskwesties’ (Asuntunan di Reino) pa NPO Radio 1, ku ta kubri tópikonan delikado den e komunidat karibense.
NTR a fasilitá kolaborashon estrecho entre su programanan di radio *Hilversum Uit* i *Kwesties* i e tim di redakshon di Caribisch Netwerk, ku e meta pa strukturalmente presentá mas invitado karibense i tópikonan karibense ku no ta representá na NPO Radio 1.
E programa di radio *Dichtbij Nederland* na NPO Radio 5 tabata transmití relatonan di radio tur siman produsí pa Caribisch Netwerk.
Trivia
Presentador di BNNVara Natasja Gibbs—konosí pa *De Rode Draad* (antes *De Nieuws BV*) na NPO Radio 1 i *Op1* (NPO 1)—a traha añanan largu komo e koresponsal di Kòrsou pa Caribisch Netwerk. Siguientemente el’a drenta den e tim di redakshon na Hilversum komo kordinadó di e tim di periodistanan ku sede na Hulanda i riba e islanan.
Periodista John Samson a fungi añanan largu komo reportero polítiko pa NTR na Den Haag, kaminda el a kubri relashonnan di Reino pa Caribisch Netwerk. Siguientemente el a muda pa NOS komo spesialista Karibense i redaktor pa e *Radio 1 Journaal*. Anteriormente el a produsí podcastnan manera *De Vergeten Klimaatcrisis* (E Krísis di Klima Lubidá).
Koresponsal di NOS Dick Drayer, ku sede na Kòrsou, tambe a produsí artíkulonan di notisia pa *Caribisch Netwerk* pa hopi aña. Despues el a bai traha pa e radio emisora ​​lokal i e wèpsait di notisia Curacao.nu.
Na comienso di e pandemia di coronavirus, ex coresponsal Sharina Henriquez a wordo deteni eroneamente na Aruba. Esaki a sosode durante cu e tabata ehecutando su trabou periodistico durante e Toque de Queda. E insidente a kondusí na preguntanan parlamentario i un karta di protesta di e Asosiashon Hulandes di Periodistanan.

{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =|titulo=Caribisch Netwerk}}
{{References}}
}}

[[:Kategoria:Telekomunikashon]]
[[:Kategoria:Karibe Hulandes]]
--------
'''Ret Karibense''' ([[hulandes]]: '''Caribisch Netwerk''') ta un servisio di notisia independiente hulandes pa region di Karibe. E ta publika na tres idioma: [[papiamentu]], [[ingles]] i [[hulandes]]. 

nl.wiki:'''Ret Karibense''' ([[hulandes]]: '''Caribisch Netwerk''') ta un servisio di notisia independiente riba liña di e Oranjestad pa medio di e grupo di trabou NTR. E plataforma ta dirigí riba e seis islanan Karibense di Reino Hulandes. E redaccion ta traha noticianan, reportahenan di radio y video riba Aruba, Bonaire, Curaçao, Saba, Sint-Eustatius, Sint-Maarten, politica Den Haag y e comunidad Caribense na Hulanda. E ta publika den hulandes, papiamentu i ingles. El a wordo lansa na 2013 pa NTR omroep.

==Historia==
E grupo di tarea publico NTR a crea e plataforma di noticianan na 2013 despues cu World Broadcasting a wordo obliga pa stop di publica informacion di Caribe na fin di 2012 pa motibo di reduccion di presupuesto. Caribbean Network ta e úniko servisio di notisia no-komersial pa e islanan Karibense. E periodistanan komersial, e stashonnan di radio i di televishon na e islanan i na Surinam ta tuma hopi bia e artíkulonan publiká, e reportahenan di radio i di video na nan tur.

*NOTES - NTR Caribisch Netwerk
&lt;ref&gt;{{citeer web|url=https://www.villamedia.nl/artikel/ntr-caribisch-netwerk-gaat-samenwerking-aan-met-abc-online-media          | werk=Villamedia|auteur=Lar Pasveer|titel=NTR Caribisch Netwerk gaat samenwerking aan met ABC Online Media|datum=18 april 2018]]&lt;/ref&gt;                                               
Het zogeheten Caribisch Netwerk, een in 2013 door omroep NTR gelanceerde nieuwsvoorziening voor het Caribisch gebied, gaat samenwerken met online nieuwsplatform ABC Online Media. Bijdragen uit het netwerk (zowel tekst als video) zullen de online uitgaven Bonaire.Nu, Curacaonieuws.Nu en Arubanieuws.Nu verrijken.
Het Caribisch Netwerk is met 15 journalisten op alle zes eilanden van de Nederlandse Antillen actief.  Sylvia de Leon van ABC Online Media is blij dat het kan putten uit technische kennis en faciliteiten van de NTR, naast de geschreven artikelen en audiovisuele producties uit het Caribisch Netwerk.
Mogelijk zullen er in de toekomst co-producties zijn. Frans Jennekens is binnen NTR verantwoordelijk voor het Caribisch Netwerk. Als taakomroep wil de NTR de lokale journalistiek op de Caribische eilanden binnen het Koninkrijk ondersteunen. De samenwerking past wat Jennekens betreft perfect.
“Bovendien wil de NTR graag haar publieke content op zoveel mogelijk platforms verspreiden. De samenwerking kan tot een wederzijdse verdieping van de informatie leiden”, stelt hij.
https://www.villamedia.nl/artikel/ntr-lanceert-caribisch-netwerk |werk=Villamedia|auteur=Trudy Brandenburg-van de Ven|titel=NTR lanceert Caribisch Netwerk|datum=24 april 2013
De NTR heeft een persvoorziening voor Caribisch nieuws gelanceerd. ‘Caribisch Netwerk’ brengt nieuws, actualiteiten, radioreportages en achtergronden over Aruba, Bonaire, Curaçao, Saba, Sint Eustatius en Sint Maarten en de Caribische gemeenschap in Nederland. De website functioneert voor de lokale media als een persbureau en informeert daarnaast alle andere geïnteresseerden.
Caribisch Netwerk is een productie van de NTR, in samenwerking met onafhankelijke journalisten op de zes Caribische eilanden (verenigd onder de naam Journalistes Expérimentés). In opdracht van de NPO heeft de NTR als onafhankelijke taakomroep deze nieuwsvoorziening opgezet, nadat de Wereldomroep eind 2012 door bezuinigingen gedwongen werd te stoppen met journalistiek werk voor het Caribisch gebied.

{{Appendix}}
-----------------
==Arubaanse Courant==
Na Aruba cu durante añanan a conta cu un variedad di publicacion, mayoria na Spaño, Aruba Post tabata e prome corant diario, publica na Ingles, na aña 1938. Redactor-editor S. Vieyra. Despues, Aruba Post lo a adopta e nomber Arubaanse Courant y, hunto cu Beurs- en Nieuwsberichten (Bolsa en Noticia Reportage) y La Prensa, lo a wordo poni cerca un editor na Curaçao. For di aña 1980 e corant di mainta Diario ta sali na Papiamentu riba Aruba. Ademas, e diario na idioma ingles The News i e semanal The Local tambe ta wòrdu publiká. E revista di informashon Aruba, publiká na Papiamentu, ta informá e poblashon tokante e aktividatnan ofisial di e gobièrnu insular. E revista, ku ta sali seis biaha pa aña, tin un sirkulashon di 15.000 i ta wòrdu distribuí grátis. No por keda sin menshoná e revista semanal Curaçao, ku, fundá na 1938, tabatin un influensia signifikante riba e tratamentu di asuntunan polítiko durante añanan (te 1959), i e revista mensual sosio-kultural Christoffel, ku a aparesé pa promé biaha na 1955 i a wòrdu apsorbé despues di algun aña dor di Nieweds-Iuweds, publiká na Netherland. Despues di guera, e revista chistoso Lorito Real a aparece na Curaçao, y Chuchubi na Aruba.&lt;ref&gt;[ Pers], Encyclopedie van Curacao&lt;/ref&gt;
------
Caribbean Network ta un servisio di notisia online independiente di e Hulandes Public Broadcasting Corporation (NPO) produsí pa e radiodifusor di servisio públiko NTR. E plataforma ta enfoká riba e seis islanan den Karibe di Reino Hulandes. E tim di redakshon ta produsí relatonan di notisia, reportahe di radio i video tokante Aruba, Boneiru, Kòrsou, Saba, Sint-Eustatius, Sint-Maarten, polítika na Den Haag, i e komunidat karibense na Hulanda.

Historia
E emisora ​​di servisio públiko NTR a establesé e plataforma di notisia na 2013 despues ku Radio Hulanda Mundial a hañ’é obligá di stòp ku periodismo pa loke ta trata e region di Karibe pa motibu di kòrtamentu di presupuesto na fin di 2012. Caribbean Network ta e úniko servisio di notisia no komersial pa e islanan di Karibe. Korantnan komersial, radio i emisoranan di televishon riba e islanan i na Sürnam hopi bia ta reprodusí e artíkulonan publiká, reportahe di radio i video den nan totalidat.

Tim di Redakshon
E servisio di notisia online ta wòrdu produsí pa e emisora ​​independiente di servisio públiko NTR na Hilversum. Un karakterístika di Caribbean Network ta ku e tim di redakshon hopi bia ta konta ku residentenan lokal i ekspertonan karibense den su publikashonnan. E tim di redakshon ta konsistí di redaktornan di NTR na Hulanda i vários koresponsal (freelance) riba e islanan den Karibe. Tambe e team di redaccion ta contribui na programanan di radio y television pa e emisora ​​publico Hulandes.

Online
E tim di redakshon di Caribisch Netwerk ta publiká prinsipalmente online via e wèpsait ofisial i via kanalnan di media sosial.

--------------
{{Infobox empresa| variante = a
| nomber      = LM Publishers
| imagen      = 
| descripcion = 
| funda       = 1928
| antecesor   = 
| fecha disolucion = 2017
| causa disolucion = bankrut
| fundado     = Jorge Bartolomeo Suarez
| propietario = Uitgeverij De Pers NV
| director ehecutivo  = 
| pais        = {{CUW}}
| idioma      = [[Papiamentu]] 
| sede        = 
| zona        = [[Kòrsou]], [[Aruba]], [[Boneiru]]
| empleado    = &lt;!--cantidad di empleado--&gt;
| producto    = notisia, korant
| sector      = prensa
| industria   = 
| website     = 
}}
'''LM Publishers''' ta un editorial independiente di buki di arte i cultura mundial, informashon di pais, sustansia i asuntunan di desaroyo, cu un interes special pa Surinam, Antias i Indonesia.

LM Publishers is een onafhankelijke uitgeverij van boeken over wereldwijde kunst &amp; cultuur, landeninformatie, duurzaamheid en ontwikkelingsvraagstukken, met een bijzondere belangstelling voor Suriname, de Antillen en Indonesië.
LM Publishers komt voort uit KIT Publishers, de uitgeverij van het Koninklijk Instituut voor de Tropen, die bij de reorganisatie van het instituut in 2013 werd opgeheven. Na de reorganisatie vond de uitgeverij onderdak bij LokaalMondiaal, dat door middel van onder andere documentaires en debat beoogde mondiale thema’s te belichten vanuit lokaal en regionaal perspectief. Aan LokaalMondiaal dankt de uitgeverij, die sinds begin 2016 zelfstandig is, haar naam.

nl.wiki:KIT Publishers was een Nederlandse onafhankelijke uitgeverij en multidisciplinair kennisinstituut, opgericht in 1989. KIT was gespecialiseerd in landeninformatie, wereldwijde kunst en cultuur en ontwikkelingssamenwerking. De uitgever was verbonden aan het Koninklijk Instituut voor de Tropen (KIT) in Amsterdam en is bij de reorganisatie van het instituut in 2013 opgeheven. De uitgeverij LM Publishers komt voort uit KIT Publishers.
-----------------------

* The Daily Herald - Sint Maarten 
* Boneriano
* BES Reporter
--------------
== Cinema na aire liber na Aruba ==
[[File:Former open-air movie theater.jpg|thumb|Plakaat di teater na ex-hotel Colombia]]
Durante e lapso di mas cu 100 aña a mira solamente cinco '''cine den aire liber na Aruba'''. Awor práktikamente obsoleto riba e isla, e teaternan aki un tempu tabata wòrdu bishitá frekuentemente pa lokalnan i migrantenan den siglo 20.&lt;ref&gt;[https://www.cspnv.com/pdf/aruba-today-20241213.pdf Forgotten gems: Open air movie theaters], Aruba Today (13 di december 2024)&lt;/ref&gt;
E prome teatro na aire liber a wordo construi na 1920 y a wordo encarga pa Shon Eduard (Eddy) de Veer. E teater aki tabata situá na Hotel Colom-
bia na Oranjestad, cu awor ta unda oficina di censo di Aruba ta situa. E teater tabata simpel; e tabata konsistí solamente di un pantaya, i bishitantenan mester a trese nan mes stul pa disfrutá di e pelíkulanan mudo popular di e tempu ei.
Migrantenan merikano ku tabata traha den e refineria i tabata biba den e Kolonia di Lago na Sero Colorado tambe tabatin nan pida di e bolo ku nan Teatro den aire liber,
cu tabata forma parti di Esso Club, tambe conoci como Pan-Am Club. Tabata na e teater aki ku “Talkies” a wòrdu transmití pa promé biaha, pelíkulanan ku zonido. E teater aki mayoria biaha tabata transmití blockbusternan merikano pa e ekspatnan merikano, di e manera aki hasiendo sigur ku e migrantenan aki no tabata pèrdè entretenimentu for di nan tera natal.
Den añanan 1950 i 1960, Sa- vaneta a mira nan mes teater na aire liber, situá dilanti di e Kazerne di Marinier (Kazerne Marino). E teater aki tabata wòrdu bishitá prinsipalmente pa e marineronan bisiña, ku no tabatin muchu entretenimentu ku no ta pelíkula e tempu ei.
E último i mas resien teater na aire liber a wòrdu konstruí den forma di un teater drive-in. Un konsepto merikano popular, e Drive Inn situá na Balashi tabata un hot spot pa hóbennan, ku tabatin e kustumber di hinka tur nan amigunan den un outo pa bai wak pelíkula. Pa e fenómeno aki tabatin un preis apart ku bo mester a paga yamá e “aksidente di outo”.
E teater aki a sera alrededor di
2012, pero a wòrdu habrí di nobo durante e pandemia na yüli 2020, kaminda pelíkulanan tabata wòrdu transmití riba un pantaya gigantesko poné dilanti di kònteinernan staká. Sinembargo, e forma di entretenimentu nostálgiko aki no a dura muchu largu ya ku el a sera atrobe solamente un òf dos aña
aweró. Awendia ainda bo por mira e kònteinernan staka ora bo kore banda di e brug na Balashi.

== Literatura ==
* Evert Bongers, ''De kolibrie op de rots en meer over de geschiedenis van Aruba''

{{Appendix}}

—During the span of over 100 years, Aruba only saw five open air movie theatres. Now practically obsolete on the island, these theaters were once frequently visited by locals and migrants in the 20th century.
The first open air theater was constructed in 1920 and was commissioned by Shon Eduard (Eddy) de Veer. This theater was lo- cated at the Hotel Colom-
bia in Oranjestad, which is now where the Aruban census office is located. The theater was simple; it only consisted of a screen, and visitors had to bring their own chairs to enjoy the popular silent movies of the time.
American migrants who worked in the refinery and lived in the Lago Colony in Sero Colorado also had their piece of the pie with their Open air Theatre,
which formed part of the Esso Club, also known as the Pan-Am Club. It was at this theater that “Talkies” were first streamed, mov- ies with sound. This theater mostly streamed American blockbusters for the Ameri- can expats, this way mak- ing sure that these migrant were not missing out on entertainment from their home land.
In the 1950’s and 60’s, Sa- vaneta saw their own open air theater, located in front of the Marinier’s Kazerne (Marine Barracks). This the- ater was mostly visited by the neighboring marines, who didn’t have much entertainment other than movies at that time.
The last and most recent open air theater was con- structed in the form of a drive-in theater. A popular American concept, the Drive Inn located in Balashi was a hot spot for teenag- ers, who had the habit of cramming all their friends in one car to go see the mov- ies. For this phenomenon there was a separate price that you had to pay called the “car crash”.
This theater closed around
2012, but was re-opened during the pandemic in July 2020, where movies were streamed on a gigan- tic screen set up in front of stacked containers. How- ever, this nostalgic form of entertainment did not last very long as it was closed again only a year or two
later. Nowadays you can still see the stacked con- tainers when you drive near the bridge in Balashi.</text>
      <sha1>kwut1vxnk77gd225m89049lxlncsh2h</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>RED Democratico</title>
    <ns>0</ns>
    <id>10293</id>
    <revision>
      <id>206765</id>
      <parentid>190253</parentid>
      <timestamp>2026-10-13T08:16:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Caribiana</username>
        <id>8320</id>
      </contributor>
      <origin>206765</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5911" sha1="mgwyum5uvx2ifqqrn7p7tn5cmqf2yad" xml:space="preserve">{{Variante|a}}
{{Infobox partido politico 
| nomber             = RED Democratico
| abr                = RED
| logo               = RED Aruba logo 2017.jpg
| presidente partido = Fejite Zijlstra
| lider partido      = [[Ricardo Croes]]
| lider fraccion     = 
| nomber asiento1    = Asiento den&lt;br/&gt;[[Parlamento di Aruba|parlamento]]
| asiento1           = 1
| asiento total1     = 21
| eleccion1          = 22 september 2017
| asiento2           = 0
| asiento total2     = 21
| eleccion2          = 25 juni 2021
| uni                = 
| funda              = [[10 di yüni|10 di juni]] [[2003]]
| fundado            = [[Rudy Lampe]]
| coalicion          = [[Movimiento Electoral di Pueblo|MEP]], POR, RED
| activo             = {{ABW}}
| status             =
| ideologia          = Liberalismo
| posicion           = centro-izkierdista
| hubenil            = 
| internacional      = 
| color              = {{Legend|White|blanco}} 
| website            = 
}}
'''RED Democratico''' (RED) ta un [[partido polítiko|partido politico]] na [[Aruba]]. Di 2017 te 2021 e partido a forma parti di e coalicion di gobierno [[Movimiento Electoral di Pueblo|MEP]]-POR-RED, cu tabata sostene e [[gabinete Wever-Croes I]]. Esaki tabata e prome gabinete den cual RED tabatin participacion.

== Historia ==
RED Democratico a ser funda dia [[30 di mei (fecha)|30 di mei]] [[2003]] pa lucha pa conserva e relacionnan di Aruba cu [[Reino Hulandes|Reino]] y asina combati corupcion.&lt;ref&gt;{{nl}}[https://web.archive.org/web/20160118072505/https://openaccess.leidenuniv.nl/bitstream/handle/1887/17992/Alofs%20Onderhorigheid%20en%20afscheiding%2012%20sept%202011.pdf?sequence=2 Luc Alofs, Onderhorigheid en Separatisme, pag. 261]&lt;/ref&gt; [[Rudy Lampe]] tabata e fundado y lider di partido.

RED por wordo considera como un partido di programa, cu a haci bon gobernacion un tema [[Polítika|politico]].&lt;ref&gt;{{nl}} Rapport &quot;De Staat van Bestuur van Aruba&quot;, WODC 2011, Boom Juridische Uitgevers, pag. 82&lt;/ref&gt; Ademas, tempo di su fundacion e partido a profila su mes publicamente como e unico partido politico Arubano, cu tabata pro reconocimiento di derechonan di personanan gay y un reforma di e politica pa cu droga. E partido ta conoci tambe pa e idea cu desicionnan politico importante mester wordo tuma solamente despues di consulta popular via di un [[referèndum|referendum]].

== Participacion electoral ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
!Aña
!Voto
!%
!Asiento
!+/-
!Posicion
!Gobierno
|-
|2005
|3.330
|4,49
|&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;1/21
|{{increase}}1
|&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;4º
|style=&quot;background-color:#FFA9A9&quot;| Oposicion
|-
|2009
|2.378
|4,31
|&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;0/21
|{{decrease}}1
|&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;5º
|&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;-
|-
|2013
|1.209
|1,11
|&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;0/21
|{{steady}}
|&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;4º
|&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;-
|-
|2017
|4.166
|7,10
|&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;1/21
|{{increase}}1
|&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;4º
|style=&quot;background-color:#CCFFCC&quot;| [[Coalicion]]
|-
|2021
|1.784
|3,04
|&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;0/21
|{{decrease}}1
|&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;6º
|&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;- 
|-
|[[Eleccion Parlamento Aruba 2024|2024]]
|&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;618
|0,9
|&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;0/21
|{{steady}}
|&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;9º
|&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;- 
|}

Na su prome salida den eleccionnan pa [[parlamento di Aruba]] na 2005, e partido a logra 3.330 voto y un asiento, cu a wordo ocupa pa Rudy Lampe. Na e eleccionnan di 2009 y 2013 e partido no a drenta parlamento. Na 2009, RED a campaña na Aruba pa e eleccionnan pa [[Parlamento Oropeo|Parlamento Europeo]], na nòmber di su partido ruman Hulandes, GroenLinks. Despues cu na 2013 e partido a perde hopi voto, e lider di partido Rudy Lampe a declara di baha for di su funcion.&lt;ref name=&quot;RED&quot;&gt;{{citeer web|url=https://24ora.com/red-bou-presion-den-coalicion-atrobe/|titel=RED bou presion den coalicion|werk=24ora.com|datum=2018-04-24|bezochtdatum=2024-01-31}}&lt;/ref&gt; [[Ricardo Croes]] ta bira lider di partido na 2016. Bou di Croes como lider di lista e partido ta bolbe saca un asiento den eleccion 2017. RED ta obtene 4166 voto, e mayor cantidad den su historia electoral. Seguidamente e partido a forma parti di gobierno den e coalicion [[Movimiento Electoral di Pueblo|MEP]]-POR-RED. Entre 2017 y 2021 Rudy Lampe a representa e partido como vakminister den [[gabinete Wever-Croes I]]. Na eleccion 2021 e partido a ricibi 1789 voto perdiendo su asiento den parlamento. Durante su campaña e punto importante di atenshon tabata un sistema nobo pa e conducta di votacion den parlamento di Aruba.&lt;ref&gt;{{nl}}[https://web.archive.org/web/20181016032548/https://www.bearingpointcaribbean.com/en/government-news/red-wil-regering-weg-hebben/ &quot;RED wil regering weg hebben&quot;], Bearingpoint (10 di januari 2017)&lt;/ref&gt;

== Organisacion ==
Lider di partido
* 2003-2013: [[Rudy Lampe]] (kende a encabesa e lista na 2005, 2009 y 2013)
* 2017-2021: [[Ricardo Croes]] (kende a encabesa e lista na 2017 y 2021)

Lider di fraccion 
* 2005-2009: Rudy Lampe (fraccion cu un solo miembro)
* 2017-2021: Ricardo Croes (fraccion cu un solo miembro)

[[Presidente]] di partido
* 2016-2017: Leo Croes
* 2017-2020: Thomas Ruiz
* 2020-2022: Kisasha van der Bliek
* 2022-2025: Rene Kock&lt;ref&gt;{{citeer web|url=https://www.noticiacla.com/news/25425|taal=pap|titel=Partido RED a eligi su presidente nobo|werk=NoticiaCla|datum=2022-05-29|bezochtdatum=2024-01-31|archiefurl=https://web.archive.org/web/20220619154851/https://www.noticiacla.com/news/25425|archiefdatum=2022-06-19|dodeurl=nee}}&lt;/ref&gt;
* 2025-presente: Fejite Zijlstra&lt;ref&gt;[https://www.noticiacla.com/news/35314 Partido Red Democratico a presenta su directiva nobo], NoticiaCla (13 di october 2025)&lt;/ref&gt;

{{Appendix}}

[[Category:Polítika na Aruba|Politica na Aruba]]
[[Kategoria:Partido polítiko]]</text>
      <sha1>mgwyum5uvx2ifqqrn7p7tn5cmqf2yad</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Usuario:Caribiana/Sandbox/Monumento - Kòrsou</title>
    <ns>2</ns>
    <id>11157</id>
    <revision>
      <id>206733</id>
      <parentid>206716</parentid>
      <timestamp>2026-10-12T17:46:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Caribiana</username>
        <id>8320</id>
      </contributor>
      <origin>206733</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="38948" sha1="ifna2rramhl0rviism69kq0p38f0ogn" xml:space="preserve">__NOINDEX__
Pending: [[Kapel Sehos]] - [[Premio Jackie Voges]] - [[Plantashi Hato]] - [[Fundashon Docomomo Curacao]] - [[Misa di San Willibrordu]] - [[Kas di Pueblo]]
------------------
{{infobox edificio | variante = c
| tipo = religioso
| nomber = Kapia Sehos
| imagen = Muurschildering in de kapel van het Elisabeth Gasthuis op Curaçao, KITLV 150035.tiff
| pais   = {{CUW}}
}}
'''Kapia Sehos''' ta un kapia históriko ku tabata forma parti di e kompleho di [[Sint-Elisabeth Hospital]] (Sehos) na [[Willemstad]], kapital di [[Kòrsou]]. E kapia ta wòrdu rekonosé  komo parti di e herensia kultural i históriko di [[Otrobanda]].&lt;ref name=&quot;kapel&quot;&gt;{{citeer web|auteur=[[Dick Drayer]]|url=https://www.curacao.nu/nieuws/algemeen/97127/historische-sehos-kapel-blijft-in-particuliere-handen-ondanks-aankoop-door-overheid|titel=Historische SEHOS-kapel blijft in particuliere handen, ondanks aankoop door overheid|werk=curacao.nu|datum=2026-10-11|bezochtdatum=2026-10-11}}&lt;/ref&gt;

== Historia ==
Entre 1855 i novèmber 2019 Sint-Elisabeth Hospital tabata un hospital general di [[Kòrsou]].&lt;ref name=:&quot;1&quot;&gt;{{citeer boek|auteur= Busari, Jamiu O. &amp; Duits, Ashley J.|url=https//pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC4305231/|titel= The strategic role of competency based medical education in health care reform: a case report from a small scale, resource limited, Caribbean setting|uitgever=National Library of Medicine}}&lt;/ref&gt; Fundado di e hospital katoliko tabata monseñor [[Ferdinand Kieckens]] ku ayudo di e sürnan Fransiskano di Breda.

===Promé kapia===
in 1939 bestond er al 80 jaar een kapel bij het ziekenhuis.

===Kapia di 1913===
Un kapel nobo konstrui na 1913, kasi kompletamente separá di 23 meter di largura, tabata situá parsialmente na e sitio di esun bieu pero awor orientá pa ost en bes di pa sùit. Dilanti di e kapel tabata situá un plasa chiki.&lt;ref&gt;Het St. Elisabeth's-Gasthuis op Curaçao. 1855 -- 3 December – 1930.. &quot;Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden&quot;. [Willemstad, 15-11-1930, p. 1. Geraadpleegd op Delpher op 11-10-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010280986:mpeg21:p001}}&lt;/ref&gt;

=== Kapia di 1939===
E kapel aktual a keda konsagrá i poné den uso dia 13 di novèmber 1939.&lt;ref name=:&quot;1939&quot;&gt;Sehos-kapel vijftig jaar. &quot;Amigoe&quot;. Curaçao, 11-11-1989, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 11-10-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642618:mpeg21:p003}}&lt;/ref&gt;

Motibunan ku a pone e Direktiva konstruí e kapel nobo aki: (1) E lokalidat di e kapel bieu tabata sumamente desfaborabel. Konstruí solamente un meter leu for di e Residensia di e Hermananan, e último tabata kasi kompletamente privá di un bista, i tambe di aire fresku i e influensia benefisioso di lus natural. (2) Ademas, e arkitektura di e edifisio tabata di tal forma ku kualke forma di embeyesé tabata for di kuestion. (3) E kapel bieu tabata para den kaminda di un mehorashon planiá di hospital—spesifikamente, e konekshon entre e alanan Oost i Wèst, ku lo a fasilitá grandemente akseso na e vários departamentunan.
E kapel original a wòrdu konstruí na 1913 den forma di un edificio modesto. 
E kapel nobo, cu a wordu embeyese te unda e rekursonan tabata permite, a wòrdu diseñá pa señor A. J. Morel, kende tambe a hasi e trabounan di konstrukshon. E marmer pa e altar a wordo suministra pa e firma Hulandes di piedra natural Van Stokkum (Rotterdam), cu a encarga e artista decorativo Aug. van Os pa crea e diseño. Manera menshoná anteriormente, Lou Asperslag a krea e bentananan; e tabata responsabel tambe pa vários muebles, manera e kandela, kandela, e aparato di lus sentral, i e vloer di e kapel.
Sinembargo, unabes ku e demolishon di e kapel bieu tabata riba e agènda, e Hunta a disidí di konstruí un kapel nobo—i unu mas bunita posibel, por lo ménos te kaminda e rekursonan tabata permití.&lt;ref&gt;De Nieuwe Kapel in het St. Elisabeth-Gasthuis. &quot;Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden&quot;. [Willemstad, 25-11-1939, p. 1. Geraadpleegd op Delpher op 11-10-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010281843:mpeg21:p001}}&lt;/ref&gt;

Het ziekenhuis, inclusief de kapel werden in 1944 bezocht door prinses Juliana en in 1950 door Prins Bernhard.&lt;ref&gt;IN HET SINT ELISABETHSGASTHUTS.. &quot;Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden&quot;. [Willemstad, 02-03-1944, p. 2. Geraadpleegd op Delpher op 12-10-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010403043:mpeg21:p002}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;DE PRINS IN HET ST. ELISABETHS GASTHUIS.. &quot;Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden&quot;. [Willemstad, 19-01-1950, p. 2. Geraadpleegd op Delpher op 12-10-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010403158:mpeg21:p002}}&lt;/ref&gt;

== Edifisio ==
E kapia aki a remplasá unu muchu mas chikitu ku tabata para riba e sitio kaminda e ofisinanan di atministrashon ta situá awor, banda di e eks-konbento di e soeurnan religioso. Despues ku e ruman muhénan a ofresé nan orashonnan i deboshonnan den e espasio ei pa mas ku ochenta aña, e direktiva di hospital a disidí di konstruí un kas di adorashon nobo, mas grandi i mas bunita ku tambe lo a benefisiá e pashèntnan.&lt;ref name=:&quot;1939&quot;/&gt; 
De kapel van het Sint Elisabeths Hospitaal is een juweel van een Godshuis. Bekende kunstenaars leverden daarvoor hun bijdrage. De muurschilderingen zijn van Dolf Henkes, de gebrandschilderde ramen van Lou Asperslag en de kruiswegstaties van Joep Nicolas.&lt;ref&gt;68 religieuzen en 174 leken in dienst van Anti IL volk. &quot;Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden&quot;. [Willemstad, 23-11-1955, p. 2. Geraadpleegd op Delpher op 12-10-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010988488:mpeg21:p002}}&lt;/ref&gt;

E diseño ta di e arkitecto A.J. Morel. Artistanan a kontribuí ku nan talentonan: artista di glas Lou Asperslag a krea e bentananan, pintor Joep Nicolas e Stashonnan di Krus, i Dolf Henkes ku e mural rondó di e altar.&lt;ref name=:&quot;1939&quot;/&gt;
Desde e Segundo Konsilio di Vatikano, a pone mas énfasis riba e aspekto di kuminda di Eukaristia. Konsekuentemente, nan a pone un mesa di altar riba e trapinan di e santuario.&lt;ref name=:&quot;1939&quot;/&gt;

In 1946 werd een muurschildering aangebracht in de kapel, een creatie van Dolf Henkes (1903-1989), kunstschilder en beeldend kunstenaar van Rotterdam.&lt;ref&gt;De Muurschildering in de Kapel van het Hospitaal.. &quot;Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden&quot;. [Willemstad, 01-06-1946, p. 4. Geraadpleegd op Delpher op 12-10-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010402069:mpeg21:p004}}&lt;/ref&gt; 

Na 1951, Pader Rektor Hulsman a enkargá konstrukshon di un toren na St. Elisabeth Hospital, ku ta akapará tres kampana. Situá banda di e laboratorio i e departamentu di rayo X, e toren tabata kontené dos kampana grandi i un chikitu ku tabata bati e Angelus tres biaha pa dia. E dos kloknan grandi a haña nan nòmber for di Santa Isabel i San Hosé. E kampananan tambe a anunsiá sirbishi di kapia na e pashèntnan i personal di e hòspital.&lt;ref&gt;Na drie jaar ”stilte” Kapelklokken hospitaal worden in ere hersteld. &quot;Amigoe&quot;. Curaçao, 15-09-1986, p. 1. Geraadpleegd op Delpher op 11-10-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010641808:mpeg21:p001}}&lt;/ref&gt;
 
Den e edifisio, henter e arko (gewelf) ta wòrdu sostené pa boog/arkonan punta ku ta ekstendé te na e vloer. E altura for di e vloer di misa te na e lomba ta 14 meter, ku un altura interior di 11 meter; e hanchura paden ta 14 meter, miéntras ku e largura ta 22 meter. Seis meter di e largura aki ta wòrdu okupá pa e kansel, ku ta wòrdu formá pa un ábside ku ta konta ku dos arko mas chikitu. Aki, e vloer, wainscoting, altar i rail di komunion ta trahá di marmer di Calacatta aksentuá ku bandanan di marmer blou turko, e último tambe ta e material usá pa e trapinan. E altar, diseñá pa parse un mesa di sakrifisio masivo, ta wòrdu dominá pa un krus grandi, tambe di marmer blou, ku ta karga un figura di Kristu di tamaño real grabá for di palu di linden hopi dorá.&lt;ref&gt;De Nieuwe Kapel in het St. Elisabeth-Gasthuis. &quot;Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden&quot;. [Willemstad, 25-11-1939, p. 1. Geraadpleegd op Delpher op 11-10-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010281843:mpeg21:p001}}&lt;/ref&gt;

E bentananan di glas di koló di e kapel a wòrdu kreá pa e artista di glas renombrá Lou Asperslag. E interkambio di koló den e bentana aki ta krea un ambiente berdaderamente deboshonal denter di e kapel.
E loft di e koro ta konsistí di un plachi di beton ku kantilever, será pa un baranka di heru forhá orná ku ta konta ku e inskripshon “Kanta na Señor” — “Alabá E.”

== Despues di Sehos ==
E kapia históriko di èks-St. Elisabeth Hospital (SEHOS) na Otrobanda ta keda propiedat di Otrabanda Village B.V. i no tabata inkluí den e benta na Pais di Kòrsou òf HNO Vastgoed en Beheer.
E kapel ta situá riba tereno B-3502, ku ta kubri un área di 764 meter kuadrá. E tereno ta pertenesé na Otrabanda Village, e kompania di biennan rais ku anteriormente a kumpra e kompleho di hospital anterior for di e kuradó di bankarota.
E partidonan enbolbí ta deklará ku desaroyo den futuro mester tene kuenta ku e identidat di e área, ku e kapel ta sirbi komo un punto di anker. E prinsipionan aki a wòrdu inkorporá den akuerdonan tokante e desaroyo mas aleu di e kompleho di hospital anterior.
Bou di e akuerdonan aki Pais Kòrsou ta asumí kontrol kontraktual riba desaroyo di e área, ounke no ta tur e kavelnan a bira propiedat di gobièrnu.
E kapel ta wòrdu identifiká eksplísitamente den e akuerdonan di desaroyo komo un punto di anker históriko.&lt;ref name=&quot;kapel&quot;/&gt;

{{Appendix}}

------------
NOTES
E kapel aktual di St. Elisabeth Hospital a keda solemnemente konsagrá i poné den uso dia 13 di novèmber 1939. Esei tabata sinkuenta aña pasá—un hubileo di oro, ku otro palabra.&lt;ref name=:&quot;1939&quot;/&gt;
E kapel aki a remplasá unu muchu mas chikitu ku tabata para riba e sitio kaminda e ofisinanan di atministrashon ta situá awor, banda di e eks-konbento di e soeurnan religioso. Despues ku e ruman muhénan a ofresé nan orashonnan i deboshonnan den e espasio ei pa mas ku ochenta aña, e direktiva di hospital a disidí di konstruí un kas di adorashon nobo, mas grandi i mas bunita ku tambe lo a benefisiá e pashèntnan. E diseño tabata di e arkitecto A.J. Morel. Artistanan a kontribuí ku nan talentonan: artista di glas Lou Asperslag a krea e bentananan, pintor Joep Nicolas e Stashonnan di Krus, i Dolf Heij e pintura rondó di e altar.&lt;ref name=:&quot;1939&quot;/&gt;
Desde e Segundo Konsilio di Vatikano, a pone mas énfasis riba e aspekto di kuminda di Eukaristia. Konsekuentemente, nan a pone un mesa di altar riba e trapinan di e santuario.&lt;ref name=:&quot;1939&quot;/&gt;

* Ludovicus Oeverhaus (1925-1990) was ziekenhuispastoor Sehos vanaf 1968. 
------
E kapel históriko di èks St. Elisabeth Hospital (SEHOS) na Otrobanda ta keda propiedat di Otrabanda Village B.V. i no tabata inkluí den e benta na Pais di Kòrsou òf HNO Vastgoed en Beheer.
E kapel ta situá riba tereno B-3502, ku ta kubri un área di 764 meter kuadrá. E tereno ta pertenesé na Otrabanda Village, e kompania di biennan rais ku anteriormente a kumpra e kompleho di hospital anterior for di e kuradó di bankarota.
E partidonan enbolbí ta deklará ku desaroyo den futuro mester tene kuenta ku e identidat di e área, ku e kapel ta sirbi komo un punto di anker. E prinsipionan aki a wòrdu inkorporá den akuerdonan tokante e desaroyo mas aleu di e kompleho di hospital anterior.
Bou di e akuerdonan aki Pais Kòrsou ta asumí kontrol kontraktual riba desaroyo di e área, ounke no ta tur e kavelnan a bira propiedat di gobièrnu.
E kapel ta wòrdu identifiká eksplísitamente den e akuerdonan di desaroyo komo un punto di anker históriko.&lt;ref name=&quot;kapel&quot;/&gt;
-------------
E kampananan di e kapel na St. Elisabeth Hospital pronto lo bati atrobe despues di tres aña di silencio.
Na 1951, Pader Rektor Hulsman a enkargá konstrukshon di un toren na St. Elisabeth Hospital, ku ta akapará tres klok. Situá banda di e laboratorio i e departamentu di rayo X, e toren tabata kontené dos klok grandi i un chikitu ku tabata bati e Angelus tres biaha pa dia. E dos kloknan grandi a haña nan nòmber for di Santa Isabel i San Hosé. E kloknan tambe a anunsiá sirbishi di kapel na e pashèntnan i personal di e hòspital. Sinembargo, na 1983, diripiente e kloknan a keda ketu. Nan a funshoná atrobe pa un ratu kòrtiku, pero no pa hopi tempu. Algun tempu pasá, un inspekshon di e Departamentu di Fasilidatnan a revelá defektonan signifikante den e toren, loke a kondusí na un desishon na aprel pa restorá esaki. Segun e “Sehos-bulletin” di St. Elisabeth Hospital, e mekanismo di klok a wòrdu kontrolá i drecha, e pilarnan di e toren a wòrdu restourá, i e biganan a wòrdu remplasá. E toren ta hayando un facelift actualmente, despues di cual e belnan lo wordo reinstala.&lt;ref&gt;Na drie jaar ”stilte” Kapelklokken hospitaal worden in ere hersteld. &quot;Amigoe&quot;. Curaçao, 15-09-1986, p. 1. Geraadpleegd op Delpher op 11-10-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010641808:mpeg21:p001}}&lt;/ref&gt;

{{Appendix}}
------------------
{{Variante|c}}
{{Databox}}
'''Premio Ernest (Jackie) Voges''' ta un premio di herensia kultural instituí na 2019 pa honra [[Jackie Voges]], kende tabata enbolbi ku Stichting Monumentenzorg Curaçao pa varios dekada di 1966 pa 2016, di kua e ultimo dos komo su presidente.

== Institushon ==
Stichting Monumentenzorg Curaçao (SMC), un fundashon privá (NGO) fundá na 1954, a disidí di implementá e premio ‘Ernest (Jackie) Voges Monument Award’ pa rekonose persona òf organisashonnan ku a mustra esfuerso ehemplar pa renobashon i preservashon di patrimonio konstruí na Kòrsou. Ku e selebrashon di su di 65° aniversario na 2019, SMC e premio lo wordu otorga pa promé biaha.&lt;ref name=&quot;O&quot;&gt;[https://monumentenzorg.cw/the-ernest-jackie-voges-monument-award/ The ‘Ernest (Jackie) Voges’ Monument Award], monumentenzorg.cw (20 di febrüari 2018)&lt;/ref&gt;

E premio ta wòrdu otorga na un persona òf organisashon ku a mustra esfuerso ehemplar pa ku renobason i preservashon di herensia konstruí na [[Kòrsou]].&lt;ref name=&quot;O&quot;/&gt;

E fundashon privá (NGO) Curaçao Monuments Foundation a keda fundá na 1954, sesenta aña pasá otro aña. E meta prinsipal ta pa konserbá i restorá monumentonan protehá. Pa por logra esaki, e fundacion ta cumpra monumentonan den un estado deteriora y ta restaura nan. Door di huur e monumentonan restaura e fundacion ta genera e fondonan pa sigui mantene e edificionan. Banda di e aktividat núkleo aki, e fundashon ta boga tambe pa stimulá validashon di nos monumentonan, ofresé konseho riba restourashon i mantenshon di monumentonan i enkurashá investigashon sientífiko riba historia di Kòrsou, en partikular pa loke ta pertenesé na nos monumentonan.
Sr. ing. Ernest ‘Jackie’ Voges tabata hopi enbolbí ku e fundashon pa 50 aña. El a bira komisario na 1966, i a okupá un posishon komo presidente di 1982 – 2003, sigui pa un otro laban komo komisario, finalmente birando konsehero di e fundashon te na ougùstùs 2016. Bou di su liderazgo, un kantidat grandi di monumento a wòrdu restourá i asina konserbá pa e komunidat di Curaça. Adishonalmente, e fundashon a wòrdu desaroyá den un organisashon profeshonal.
Komo un muestra di apresio pa Sr. Voges i su esfuersonan pa preservashon di nos herensia kultural konstruí, Hunta di Komisario a disidí dia 27 di yanüari di e aña aki pa instituí e premio ku ta hiba su nòmber. E premio ‘Ernest ‘Jackie’ Voges’ lo wordo otorga na un persona of organisacion cu a mustra esfuerso ehemplar pa cu renobacion y preservacion di herencia construi na Curaçao. Un hurado independiente lo disidí entre e personanan òf organisashonnan ku ta kuadra ku e kriterionan aki. E premio lo wordo otorga pa prome biaha na 2019.

== Ganado ==
* 2019 - CuraLiving B.V. pa e restourashon di Hotel ‘t Klooster.
* 2024 - Fundashon Mongui Maduro pa e restourashon di [[Lanthùis Rooi Catootje]], ku ta alohá [[Museo Mongui Maduro]].
restourá
----
Fundashon Mongui Maduro a risibí e ‘Ernest (Jackie) Voges’ Monument Award djaweps durante e entrega di premio na Museo Mongui Maduro. E premio ta rekonosí e ekselente renobashon ku Lanthùis Rooi Catootje a pasa aden resientemente. Ta e di dos biaha ku e premio aki, un inisiativa di Stichting Monumentenzorg Curaçao, a wòrdu entregá. Ku esaki e fundashon ta honra tambe defuntu Ernest ‘Jackie’ Voges, eks-presidente i eks-miembro di konseho di Monumentenzorg.&lt;ref&gt;[https://monumentenzorg.cw/mongui-maduro-monument-award/ Mongui Maduro Museum ta gana e di dos ‘Ernest (Jackie) Voges’ Monument Award], monumentenzorg.nl (29 di yanuari 2024)&lt;/ref&gt;

Na nòmber di Fundashon Mongui Maduro, Henry van der Kwast a risibí e premio. Ademas, el a wòrdu sorprendí ku un pintura di Marianne Cats di Lanthùis Rooi Catootje den su estado renobá. E renobashon a finalisá na 2022. Pa mihó sostené e funshon ku e tin komo museo, a drecha i adaptá e areglo di e espasio. E restorashon a wòrdu ehekutá dor di Norman Panneflek i Dany’s Construction &amp; Maintenance.

Segun e hurado, e restorashon por wòrdu konsiderá un ehèmpel. A integra mehorashon den i klima i usabilidat di e propiedat, sin menospresiá e aparensia históriko di e edifisio kompleto. Por ehèmpel, e sistema di èrko a wòrdu instalá di un manera diskreto, i a agregá un baño pa e bishitantenan di e museo. E funshonnan di sosten, manera e resepshon moderno i e kitchenette pa personal, a wòrdu inkorporá na un manera no masha notabel. Material eksistente a wòrdu resiklá na un manera sostenibel. E historia di e edifisio durante siglo a keda visibel i a haña su propio posishon bek.

Na 2019 Monumentenzorg a establesé e ‘Ernest (Jackie) Voges’ Monument Award pa honra e esfuersonan sin límite di sr. Voges, kende tabata envolví den e fundashon pa 50 aña na diferente forma, inkluso 21 aña komo presidente. Bou di su guia i vishon e fundashon a profeshonalisá. “Jackie semper a haña ku Kòrsou ta bira un tiki mas pober ku kada edifisio históriko ku ta wòrdu basha abou”, segun Herbert van der Woude, presidente di Stichting Monumentenzorg. “El a kumpra i restorá kasi mitar di e inventario di edifisionan di e fundashon. Ademas, el a regla finansiamentu, e tabata sa kon pa haña plaka tur kaminda, mas tantu na Hulanda, i hopi biaha el a tuma riesgo signifikante.” Sr. Voges a fayesé na ougùstùs 2023 na e edat di 92 aña.

Na 2019 a entregá e promé ‘Ernest (Jackie) Voges’ Monument Award na CuraLiving B.V. pa e restorashon di Hotel ‘t Klooster.


Na ougùstùs 2023, Kòrsou a pèrdè un gran kampion di e herensia konstruí di e isla ora Ernest (Jackie) Voges a fayesé na edat di 92 aña. E tabata hopi enbolbí den nos organisashon pa mas ku sinkuenta aña, inkluyendo un periodo di 21 aña komo presidente i hopi aña komo komisario i konsehero. Bou di su guia, Stichting Monumentenzorg Curaçao (e Curaçao Monument Foundation) a profeshonalisá i ekspandé, i un inventario kresiente di edifisionan anteriormente bandoná a keda transformá den e joyanan monumental ku nos ta kuida te dia di awe.
Pa honra e kompromiso personal aki ku nos edifisionan monumental, nos a instituí e Premio ‘Ernest (Jackie) Voges’ na 2019 konhuntamente ku nos di 65 aniversario. E seremonia di premio, ku a konta ku presensia di Sr. Voges mes, a tuma lugá na novèmber 2019 na Villa Maria. Curaliving a wòrdu rekompensá ku e promé Premio ‘Ernest (Jackie) Voges’ komo rekonosementu di e ekselente restourashon di e monasterio anterior ‘Hotel ‘t Klooster’.
No por wòrdu eksagerá kon instrumental e ròl di Sr. Voges den preservashon di herensia konstruí tabata den e último seis dékadanan. Ta sinti dushi amargo pa anunsiá ku na 2024 ora Stichting Monumentenzorg kumpli 70 aña di edat, e Premio ‘Ernest (Jackie) Voges’ lo wòrdu presentá pa di dos biaha. Amargo, pasobra e lo no ta presente personalmente e biaha aki. Pero dushi, pasobra e ta nifiká ku tin desaroyonan positivo den restourashon ku a krese for di e simianan ku el a sembra, i ku mester wòrdu selebrá na su honor.&lt;ref&gt;[https://monumentenzorg.cw/voges-award-2024/ ‘Ernest (Jackie) Voges’ Award in 2024], monumenenzorg.cw (31 oktober 2023)&lt;/ref&gt;

{{Appendix}}

[[:Category:Kòrsou]]
[[:Category:Herensia kultural]]
------------
{{Databox}}
{{infobox luga den pais |variante = c
| tipo = Plantashi
| nomber = Plantashi Hato
| pais = {{CUW}}
}}
'''Plantashi Hato''' ta un eks-plantashi na [[Kòrsou]], kaminda e rebelion di katibu di 1750 a tuma lugá. E plantashi ku su [[lanthùis Hato|lanthùis]] tabata den poseshon di e [[West Indische Compagnie]] (WIC) te 1792. E kas grandi a keda den uso komo un residensia di kunuku di e direktor di WIC. Nan tabata kultivá maishi i tabatin hopi bestianan ku tabata kana kana kana; e nòmber Hato ta nifiká &quot;patio di bestianan&quot; na Spaño.

== Historia ==
Na 1700, WIC na Kòrsou tabatin nuebe plantashi, entre otro Plantashi Hato. Komo ku e kasnan aki otabata hopi neglishá, na 1717 a hür ocho kas na privá. Nan a mantené Plantage Hato: ku su 1400 ha, e tabata un di e mas grandi di Kòrsou. Tin 89 trahadó sklabisá, i tabatin un fuente natural ku tabata wòrdu usá pa irigashon. For di e momentu ei, e plantashon a sirbi komo tereno di kuminda pa esnan ku a bira katibu i komo lugá pa keda pafó pa e direktor di WIC, Isaac Faesch.[1] 1]

Dia 5 di yüli 1750 a tuma lugá un rebelion di katibu na Plantashi Hato. Den esaki 60 persona a muri, 59 di nan tabata katibu i un [[oropa|oropeo]]. Mayoria rebelde a kometé suisidio, ocho hòmber i sinku muhé a wòrdu bendi i 39 a ser ehekutá. 1]

Despues di 1929 e aeropuerto aktual a ser traha riba e eks-plantashi.[1] E sementerio monumental, e fuente natural i e bakinan di awa a keda seriamente dañá durante e operashon di rekuperashon di tera di Curaçao Airport Holding. 3]

For di 2014 e plantashon tabata e promé bario di biña di e parti Karibense di Reino Hulandes, ku un bario di biña i un bed &amp; breakfast den e kas. Na 2016 Curaçao Airport Holding a terminá e kontrakt.[1] 4][2]


== Lanthùis Hato ==
E lanthùis Hato ta e lanthùis ku ta pertenese na e [[plantashi Hato]] den Hato na Korsou. E ta situá mas o ménos 50 meter nort di e kaminda aktual pa aeropuerto internashonal di Kòrsou. E tin un plan ku un forma ku ta kuadra ku un parti sentral típiko pa Kòrsou i galerías ku ta flankeá e edifisio. E parti sentral tin un dak ku ta forma un di dos dak, ku tin otro dak ku ta forma un di dos dak. Riba kada banda di e dak tin dos kapel. Den e edifisio ta inter alia e kushina. Banda di e fachada trasero tin un tereno ku muraya. 5]

E kompleho ta di balor historiko i kultural komo un ensamblahe di lanthùis, sementerio i hòfi ku un sistema di irigashon i pa motibu di e historia di e plantashon i e tereno. 5]


{{Appendix}}
Landhuis Hato is een voormalige plantagehuis in Curaçao, waar de Curaçaose slavenopstand van 1750 plaatsvond. Het was tot 1792 in bezit van de West-Indische Compagnie (WIC) en is in gebruik geweest als buitenverblijf van de directeur van de WIC. Er werd mais verbouwd en er graasde veel vee; de naam Hato betekent in het Spaans veeplaats.

Geschiedenis
Omstreeks 1700 bezat de WIC op Curaçao negen plantages, waaronder Plantage Hato. Omdat deze sterk verwaarloosd waren, werden er in 1717 acht aan particulieren verhuurd. Plantage Hato werd aangehouden: met zijn 1400 ha was het een van de grootste van Curaçao. Er werkten 89 tot slaaf gemaakten en er was een natuurlijke bron die gebruikt werd voor irrigatie. De plantage diende voortaan als kostgrond voor de tot slaaf gemaakten en als buitenverblijf voor de directeur van de WIC, Isaac Faesch.[1]

Op 5 juli 1750 vond op Plantage Hato een slavenopstand plaats. Hierbij vielen zestig slachtoffers: 59 slaafgmaakten en een Europeaan. De meeste opstandelingen pleegden zelfmoord, acht mannen en vijf vrouwen werden verkocht en 39 werden geëxecuteerd.[1]

Na 1929 werd op de voormalige plantage het huidige vliegveld aangelegd.[2] De monumentale begraafplaats, de natuurlijke bron en de waterbakken werden bij de de landaanwinning van de Curaçao Airport Holding ernstig beschadigd.[3]

Vanaf 2014 bevond zich op de plantage de eerste wijngaard van het Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden, met in het landhuis een wijnmakerij en bed &amp; breakfast. In 2016 beëindigde Curaçao Airport Holding het contract.[4][2]

Het landhuis
Het landhuis ligt ongeveer 50 meter ten noorden van de huidige weg naar Curaçao International Airport. Het heeft een rechthoekige plattegrond met een voor Curaçao typisch centraal gedeelte en flankerende galerijen. Het centrale deel heeft een steil schilddak met aangrenzend schuine daken met dakrand boven de galerijen. Aan weerszijden van het dak zijn twee dakkapellen. In de uitbouw bevindt zich onder meer de keuken. Langs de achtergevel is een ommuurd terras.[5]

Het complex is van bouwhistorische en cultuurhistorische waarde als ensemble van landhuis, begraafplaats en tuin met een irrigatiesysteem en vanwege de historie van de plantage en het landgoed.[5]

Category:Plantashi na Korsou

{{Broodkruimel}}

[[:Categorie:Plantage| ]]
[[:Category:Geografia di Korsou]]
[[:Categorie:Slavernij in Curaçao]]

--------------------------
{{infobox edificio | variante = c
| tipo =
| nomber = Misa San Willibrordus
}}
'''Misa San Willibròrdus''' ta un kompleho di edifisio monumental na [[San Willibròrdu]], [[Kòrsou]]. 
E misa a wordu diseña pa Evert Margry, arkitekto di [[Rotterdam]], i pa kual e prome piedra pa konstrukshon, cu a tuma luga entre 1884 i 1888, a wordu pone dor di Vincentius Jansen. Mas trempan den [[siglo 19]] padernan misionero a konstruí un kas pa wèrfano (1858) i un skol (1867). E misa ta forma parti di un kompleho, huntu ku un pastori bieu i un pastori nobo. 

nnl.wiki:Sint Willibrordus[2] ofwel San Willibrordo is een dorp in Bandabou op de westelijke helft van Curaçao, ten noordwesten van de Bullenbaai en ongeveer 25 km van de hoofdstad Willemstad. Het dorp draagt deze naam sinds de inwijding van de kerk in 1888; tot die tijd werd de plaats Buitenbosch of in het Papiaments Mondi Afó genoemd. Het dorp van enkele honderden inwoners heeft een imposante rooms-katholieke kerk in neogotische stijl, ontworpen door de Rotterdamse architect Evert Margry, waarvoor de eerste steen gelegd werd door Vincentius Jansen en die dateert van 1884-88. Eerder in de negentiende eeuw waren er door missiepaters een school en een weeshuis gebouwd.

Op enkele kilometers van Sint Willibrordus liggen verder twee van Curaçao's vele schilderachtige baaien: de Porto Marie-baai en de Daaibooibaai.

Nabij het dorp liggen enkele niet langer in gebruik zijnde zoutpannen, onder meer die van de zoutplantage Rif St. Marie, een van de oudste plantages van het eiland. Nu zijn daarvan nog slechts enkele vervallen muren te zien. In de zoutpannen verblijven regelmatig flamingo's. Nabij het dorp ligt ook de rotsformatie die bekendstaat als El Indjan (De Indiaan).

Vroeger was er een verbinding tussen het dorp en de Bullenbaai via de Saliña Sint Marie en de Boka Sint Marie.


Complex R.K. Kerk Sint Willibrordus
Characteristics:
Roman Catholic church built in stone on rectangular floor plan. Large gabled roof over nave. Lower extension of apse on east end. Front façade on west side: main entrance and a bell tower. Gothic openings with pointed arches, Gothic wooden tracery in the arches. Interior: three naves divided by arcades; open roof construction; black tiles on floor; tomb of builder of church, Father Jansen, annex memorial plate in northern aisle. Additional structures: old and new vicarage, two cisterns, flagpole foot.
Monument value:
Architectural and historical value as a late 19th-century RC church in the Neo-Gothic style; ethnographic and cultural-historical value as part of the RC mission of Curacao; ensemble value as a coherent RC complex of a church, vicarages and cisterns in a historic setting; aesthetic value because of prominent location. Construction date:1884 – 1888.&lt;ref&gt;{{en}}[https://curacaomonuments.org/sites/sint-willibrordus/  Sint Willibrordus], curacaomonuments.org&lt;/ref&gt;

{{Appendix}}

----------------
{{infobox edificio
| variante = c
| nomber = Kas di Pueblo
| imagen = Penstraat 22 - 24, restoration.png
| descripcion = Kas di Pueblo bou restourashon na 2023.
| nomber2 = 
| localisa_na = Penstraat 22-24, Willemstad
| luga = {{CUW}}
| adres = 
| fecha_funda = 
| estilo = 
| encarga = 
| architect = 
| funcion_original = 
| funcion_actual =
| propietario = 
| status monumento =
}}
'''Kas di Pueblo, penstraat 22-24''' - toevoegen aan [[Partido Nashonal di Pueblo]]
Het monumentale gebouw (1860)? werd in 1948 ter beschikking gesteld aan de PNP als partijgebouw. Meer dat 50 jaren heeft het gediend in deze functie.
links
* https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/26775-niets-slopen-en-ook-niet-plakken|
* https://curacao.nu/monumentenraad-wil-geen-sloop-en-nieuwbouw-van-kas-di-pueblo-zoals-nu-in-een-vergunning-is-geregeld/|5 december 2022
-----------------
'''Fundashon Docomomo Curaçao''' ta un fundashon ku ta enfoká riba e dokumentashon i konservashon di arkitektura modernista na [[Kòrsou]].

a wòrdu fundá na 2009 i ta enfoká riba e dokumentashon i konservashon di arkitektura modernista na Kòrsou. E fundashon ta forma parti di e red internashonal Docomomo, ku a hunga un rol lider den protekshon di edifisionan modernista mundialmente desde su fundashon na 1988.&lt;ref&gt;https://kikotapasando.com/2024/11/22/fundashon-docomomo-curacao-ta-presenta-buki-tokante-architektura-modernista-riba-curacao-modern-architecture-of-curacao-1930-1960/ Fundashon Docomomo Curaçao ta presentá buki tokante architektura modernista riba Curaçao: “Modern Architecture of Curaçao 1930-1960”], kikotapasando.com (22 di november 2024)&lt;/ref&gt;

Reflecting on Curaçao’s Modernist Legacy – Chairman Ronny Lobo’s Speech
During the book launch of &quot;Modern Architecture of Curaçao 1930-1960&quot;, our chairman, Ronny Lobo, delivered an inspiring speech that set the tone for the evening. His words highlighted the importance of preserving and celebrating the island’s modernist architectural heritage, the stories behind these iconic structures, and the vision for safeguarding them for future generations.
Read below the full speech (in Dutch) and immerse yourself in the passion and dedication driving this project.
#DocomomoCuraçao #ArchitecturalHeritage #ModernistLegacy #inspiringwords
Speech Ronny Lobo bij de presentatie van het boek Modern Architecture 1930-1960
Als voorzitter van de Stichting DoCoMoMo Curaçao, ben ik vereerd wat woorden te mogen uitspreken ter gelegenheid van de presentatie dit boek. Ik sta hier weliswaar met gemengde gevoelens. Terwijl we vandaag met veel blijdschap de publicatie van een prachtig architectuurboek vieren hebben we nauwelijks enkele weken geleden met lede ogen moeten aanzien hoe op Mahaai twee woonhuizen naar ontwerp van Ben Smit werden gesloopt. Zijn eigen woonhuis aan de Angloweg 9, in dezelfde wijk, prijkt gelukkig op de kaft van dit boek. Het werd in 2020 als eerste modern huis tot beschermd monument verklaard. Zijn dochter Jennifer, mede bestuurslid van onze stichting en speciaal voor de presentatie overgekomen uit Nederland, is erin opgegroeid. 
De waardering voor goede architectuur blijkt niet vanzelfsprekend, soms door onbekendheid met vooral de modernere bouwstijlen. De beroemde architect Ludwig Mies van der Rohe zei: “Never talk to a client about architecture. Talk to him about his children. That is simply good politics. He will not understand what you have to say about architecture most of the time.” Mijn vroegere hoogleraar in Delft zei het ook: “Architectuur is net als contrabande- binnensmokkelen moet je het, keer op keer opnieuw.”
Aan de publicatie van het boek ging een lange periode vooraf waarin architecten en andere liefhebbers zich hebben ingezet voor het beschermen en behouden van goede architectuur op het eiland Curaçao, vooral de gebouwen in de herkenbare stijl van de Moderne Beweging ofwel in het Engels de Modern Movement. DoCoMoMo staat voor Documentation and Conservation of the Modern Movement. Het initiatief hiertoe werd in 1988 genomen door Wessel de Jonge en Hubert-Jan Henket van de Technische Universiteit in Eindhoven. 
De beweging verspreide zich over de hele wereld als DoCoMoMo International, en omvat momenteel 79 nationale/regionale werkgroepen (chapters), waarvan de onze er een is.
Het huidige bestuur van onze stichting, opgericht op 2 maart 2009, bestaat uit 10 personen, van zeer gevarieerde pluimage. Naast mijn persoon als voorzitter:
- communicatiewetenschapper Renske Pin, secretaris;
- goud en geld deskundige Natalie van Tol, penningmeester;
- architectuurhistorici Jennifer Smit en Gerda Gehlen; 
- bouwkundige en commercieel Manager bij de Stichting Monumentenzorg Juliette Buddingh’; 
- juristen Arriën Lekkerkerker en Achim Henriquez; 
- Change Manager Nicole Chirino; 
- Docent Bouwkunde bij UOC architect Nienke Eshuis;
- Last but not least, schrijver van het boek, restauratiearchitect Michael Newton! 
Een van de eerste activiteiten van onze stichting, onder voorzitterschap van Sofia Saavedra Bruno, was de organisatie van de eerste regionale conferentie over moderne Caribische architectuur in samenwerking met de Universiteit van de Nederlandse Antillen (nu UOC). Eén van de sprekers was Wessel de Jonge die ik zojuist noemde.
Ronald Gill, auteur van het boek Een eeuw architectuur op Curaçao, stelde een lijst op van gebouwen in de bouwstijl van de Moderne Beweging. Er werd een top tien samengesteld van zeer uiteenlopende gebouwen, waaronder kantoorgebouwen, woningen, een ziekenhuis en zelfs watertanks, die uitvoerig gedocumenteerd werden. In het boek dat we vandaag presenteren staan al deze prachtige gebouwen en meer. 
Sommige zijn goed bewaard gebleven, maar sommige verkeren in zeer slechte staat. Met dit boek willen we laten zien wat architecten in een bepaalde periode hebben gemaakt en hoe hun gebouwen met internationale allure zijn aangepast aan het lokale tropische klimaat. We hopen daarmee het bewustzijn en de waardering voor deze architectuur te vergroten. De betere voorbeelden uit het verleden kunnen hopelijk ook de nieuwe generatie architecten inspireren. De nieuwe doosachtige architectuur die we thans waarnemen is naar mijn mening geen goede uitdrukking voor ons tropische klimaat waarvoor die gebouwd is. Het kleurgebruik, zo typerend voor de Caribische architectuur, lijkt te zijn teruggebracht tot slechts drie kleuren, wit, zwart en grijs, hier en daar onderbroken door donkerbruine steenstrips.
Het valt te betreuren dat van architectuurontwikkeling in de afgelopen eeuw, waaraan naast particuliere opdrachtgevers ook de overheid en de Shell een belangrijke bijdrage leverden, nauwelijks wat over lijkt te zijn. De Shell was niet alleen de belangrijkste economische pijler van het eiland, maar had ook een sterke invloed op de architectuur hiervan. De woonhuizen voor de werknemers van het bedrijf in Emmastad en Julianadorp en het hoofdkantoor en het laboratorium zijn goede voorbeelden van typisch tropische architectuur. 
Cornelis Bakker, een Nederlandse architect die in 1939 arriveerde, was de eerste professioneel opgeleide architect woonachtig op Curaçao. In dienst van Openbare Werken ontwierp hij de meeste belangrijke openbare gebouwen en scholen. De Shell-gebouwen en de gebouwen van de overheid waren sterke architectonische voorbeelden voor de lokale bevolking die haar eigen onderkomens bouwde. Ze zijn allemaal aangepast aan het tropische klimaat, met grote dakoverstekken en gevels die zorgvuldig zijn ontworpen voor ventilatie en daglichttoetreding. Ben Smit, een andere Nederlandse architect die in 1950 partner werd van Bakker, heeft een even indrukwekkende staat van dienst met gebouwen tot 1971. 
De beroemde Nederlandse architect Gerrit Rietveld maakte bijna als incident een van de beste voorbeelden van gebouwen die geschikt zijn voor ons klimaat, het Mgr. Verriet Instituut voor lichamelijk en geestelijk gehandicapten in 1949.
Cees Bakker en Ben Smit, samen met een beperkte groep van wat ik reizende architecten noem, zijn erin geslaagd een groot aantal architectuur monumenten van hoge kwaliteit te creëren. Ze maakten uitstekende voorbeelden van veel scholen, een bibliotheek in Pietermaai, een ziekenhuis en prachtige huizen. Allemaal zeer geschikt voor hun functie en goed aangepast aan de locatie en ons klimaat. Dezelfde kwaliteit kon in de jaren daarna incidenteel worden bereikt door architecten als de Vries, Fresco, Alexenko, Nolte, Zingel, Julian en Badaracco. In de jaren zeventig ontwierp de lokale architect Tom Janga verschillende projecten voor de overheid en publieke instellingen. Zijn belangrijkste werk was de Openbare Bibliotheek in Scharloo, een goed voorbeeld van een eigentijds gebouw in een historische omgeving en geschikt voor het klimaat. Het werd helaas in 2022 verlaten vanwege de slechte staat van onderhoud. Een publieke schande dat de verwaarlozing zo ver heeft moeten komen. 
Oppervlakkige consumentenontwerpen zijn de standaard geworden voor de meeste gebouwen op het eiland, inclusief institutionele projecten. Slechte ontwerpen worden vaak gecompenseerd door het gebruik van dure materialen, terwijl de tekortkomingen in het ontwerp worden gecompenseerd door krachtigere airconditioningunits, die bovendien nog betaalbaarder zijn geworden. Persoonlijk sta ik niet achter de afhankelijkheid van zeer geavanceerde materialen of apparatuur om gebouwen bestand te maken tegen onze tropische omgeving. Gebouwen moeten er ook tropisch uitzien, hetgeen je bereikt met het verschil tussen licht en schaduw, hetgeen bij de meeste MoMo gebouwen zo sprekend is, bij ons wellicht nog mooier dan in landen met een gematigder klimaat en minder zonlicht. 
De overheid heeft haar rol als trendsetter al vele jaren verloren. In plaats daarvan huren openbare lichamen dure kantoorruimtes die zijn gebouwd door projectontwikkelaars, zonder enige architectonische kwaliteit. 
Er is al veel literatuur over de oudere monumenten op ons eiland, maar nog niet genoeg over de modernere architectuur. Wij hopen dat dit boek de aanzet zal zijn om dit uit te breiden.
Met dank aan Michel Newton en Ton Verkuijlen die deze erfenis hebben vastgelegd. Aan Ron Smit van LM Publishers, mede-uitgever van dit boek. En natuurlijk aan alle sponsors die de publicatie van dit boek mogelijk hebben gemaakt:
- Stimuleringsfonds voor de architectuur;
- Curaçao Style 
- Stichting Monumentenzorg;
- Mongui Maduro;
- Refineria di Korsou;
- Administratiekantoor Newton;
- NV Stadsherstel Willemstad;
- MCB Bank
- Landmark Real Estate.
Dank U,
Ronny Lobo
Voorzitter Stichting DoCoMoMo Curaçao
21 november 2024</text>
      <sha1>ifna2rramhl0rviism69kq0p38f0ogn</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>206735</id>
      <parentid>206733</parentid>
      <timestamp>2026-10-12T18:24:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Caribiana</username>
        <id>8320</id>
      </contributor>
      <origin>206735</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="39527" sha1="fid0v3gwrqttg5tpt9913ahbz3tgy84" xml:space="preserve">__NOINDEX__
Pending: [[Kapel Sehos]] - [[Premio Jackie Voges]] - [[Plantashi Hato]] - [[Fundashon Docomomo Curacao]] - [[Misa di San Willibrordu]] - [[Kas di Pueblo]]
------------------
{{infobox edificio | variante = c
| tipo = religioso
| nomber = Kapia Sehos
| imagen = Muurschildering in de kapel van het Elisabeth Gasthuis op Curaçao, KITLV 150035.tiff
| pais   = {{CUW}}
}}
'''Kapia Sehos''' ta un kapia históriko ku tabata forma parti di e kompleho di [[Sint-Elisabeth Hospital]] (Sehos) na [[Willemstad]], kapital di [[Kòrsou]]. E kapia ta wòrdu rekonosé  komo parti di e herensia kultural i históriko di [[Otrobanda]].&lt;ref name=&quot;kapel&quot;&gt;{{citeer web|auteur=[[Dick Drayer]]|url=https://www.curacao.nu/nieuws/algemeen/97127/historische-sehos-kapel-blijft-in-particuliere-handen-ondanks-aankoop-door-overheid|titel=Historische SEHOS-kapel blijft in particuliere handen, ondanks aankoop door overheid|werk=curacao.nu|datum=2026-10-11|bezochtdatum=2026-10-11}}&lt;/ref&gt;

== Historia ==
Entre 1855 i novèmber 2019 Sint-Elisabeth Hospital tabata un hospital general di [[Kòrsou]].&lt;ref name=:&quot;1&quot;&gt;{{citeer boek|auteur= Busari, Jamiu O. &amp; Duits, Ashley J.|url=https//pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC4305231/|titel= The strategic role of competency based medical education in health care reform: a case report from a small scale, resource limited, Caribbean setting|uitgever=National Library of Medicine}}&lt;/ref&gt; Fundado di e hospital katoliko tabata monseñor [[Ferdinand Kieckens]] ku ayudo di e sürnan Fransiskano di Breda.

Den e kapia tabata tuma lugá sirbishinan di misa i di entiero, atministrashon di sakramentonan manera boutismo i último rito, i eventonan konmemorativo. E uso tabata destiná pa e religiosonan residente, pashènt i personal di hospital, i residentenan lokal di Otrobanda.&lt;ref&gt;[[Dick Drayer]], [https://www.curacao.nu/nieuws/column/76348/wat-nu-is-het-doek-echt-gevallen-voor-sehos-slot- Wat nu, is het doek écht gevallen voor Sehos? (Slot)], curacao.nu (29 di yüni 2025)&lt;/ref&gt;
• Misa di Aurora (Misanan di Mainta Trempan): Misanan di mainta trempan durante e temporada di

===Promé kapia===
in 1939 bestond er al 80 jaar een kapel bij het ziekenhuis.

===Kapia di 1913===
Un kapel nobo konstrui na 1913, kasi kompletamente separá di 23 meter di largura, tabata situá parsialmente na e sitio di esun bieu pero awor orientá pa ost en bes di pa sùit. Dilanti di e kapel tabata situá un plasa chiki.&lt;ref&gt;Het St. Elisabeth's-Gasthuis op Curaçao. 1855 -- 3 December – 1930.. &quot;Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden&quot;. [Willemstad, 15-11-1930, p. 1. Geraadpleegd op Delpher op 11-10-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010280986:mpeg21:p001}}&lt;/ref&gt;

=== Kapia di 1939===
E kapel aktual a keda konsagrá i poné den uso dia 13 di novèmber 1939.&lt;ref name=:&quot;1939&quot;&gt;Sehos-kapel vijftig jaar. &quot;Amigoe&quot;. Curaçao, 11-11-1989, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 11-10-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642618:mpeg21:p003}}&lt;/ref&gt;

Motibunan ku a pone e Direktiva konstruí e kapel nobo aki: (1) E lokalidat di e kapel bieu tabata sumamente desfaborabel. Konstruí solamente un meter leu for di e Residensia di e Hermananan, e último tabata kasi kompletamente privá di un bista, i tambe di aire fresku i e influensia benefisioso di lus natural. (2) Ademas, e arkitektura di e edifisio tabata di tal forma ku kualke forma di embeyesé tabata for di kuestion. (3) E kapel bieu tabata para den kaminda di un mehorashon planiá di hospital—spesifikamente, e konekshon entre e alanan Oost i Wèst, ku lo a fasilitá grandemente akseso na e vários departamentunan.
E kapel original a wòrdu konstruí na 1913 den forma di un edificio modesto. 
E kapel nobo, cu a wordu embeyese te unda e rekursonan tabata permite, a wòrdu diseñá pa señor A. J. Morel, kende tambe a hasi e trabounan di konstrukshon. E marmer pa e altar a wordo suministra pa e firma Hulandes di piedra natural Van Stokkum (Rotterdam), cu a encarga e artista decorativo Aug. van Os pa crea e diseño. Manera menshoná anteriormente, Lou Asperslag a krea e bentananan; e tabata responsabel tambe pa vários muebles, manera e kandela, kandela, e aparato di lus sentral, i e vloer di e kapel.
Sinembargo, unabes ku e demolishon di e kapel bieu tabata riba e agènda, e Hunta a disidí di konstruí un kapel nobo—i unu mas bunita posibel, por lo ménos te kaminda e rekursonan tabata permití.&lt;ref&gt;De Nieuwe Kapel in het St. Elisabeth-Gasthuis. &quot;Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden&quot;. [Willemstad, 25-11-1939, p. 1. Geraadpleegd op Delpher op 11-10-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010281843:mpeg21:p001}}&lt;/ref&gt;

Het ziekenhuis, inclusief de kapel werden in 1944 bezocht door prinses Juliana en in 1950 door Prins Bernhard.&lt;ref&gt;IN HET SINT ELISABETHSGASTHUTS.. &quot;Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden&quot;. [Willemstad, 02-03-1944, p. 2. Geraadpleegd op Delpher op 12-10-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010403043:mpeg21:p002}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;DE PRINS IN HET ST. ELISABETHS GASTHUIS.. &quot;Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden&quot;. [Willemstad, 19-01-1950, p. 2. Geraadpleegd op Delpher op 12-10-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010403158:mpeg21:p002}}&lt;/ref&gt;

== Edifisio ==
E kapia aki a remplasá unu muchu mas chikitu ku tabata para riba e sitio kaminda e ofisinanan di atministrashon ta situá awor, banda di e eks-konbento di e soeurnan religioso. Despues ku e ruman muhénan a ofresé nan orashonnan i deboshonnan den e espasio ei pa mas ku ochenta aña, e direktiva di hospital a disidí di konstruí un kas di adorashon nobo, mas grandi i mas bunita ku tambe lo a benefisiá e pashèntnan.&lt;ref name=:&quot;1939&quot;/&gt; 
De kapel van het Sint Elisabeths Hospitaal is een juweel van een Godshuis. Bekende kunstenaars leverden daarvoor hun bijdrage. De muurschilderingen zijn van Dolf Henkes, de gebrandschilderde ramen van Lou Asperslag en de kruiswegstaties van Joep Nicolas.&lt;ref&gt;68 religieuzen en 174 leken in dienst van Anti IL volk. &quot;Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden&quot;. [Willemstad, 23-11-1955, p. 2. Geraadpleegd op Delpher op 12-10-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010988488:mpeg21:p002}}&lt;/ref&gt;

E diseño ta di e arkitecto A.J. Morel. Artistanan a kontribuí ku nan talentonan: artista di glas Lou Asperslag a krea e bentananan, pintor Joep Nicolas e Stashonnan di Krus, i Dolf Henkes ku e mural rondó di e altar.&lt;ref name=:&quot;1939&quot;/&gt;
Desde e Segundo Konsilio di Vatikano, a pone mas énfasis riba e aspekto di kuminda di Eukaristia. Konsekuentemente, nan a pone un mesa di altar riba e trapinan di e santuario.&lt;ref name=:&quot;1939&quot;/&gt;

In 1946 werd een muurschildering aangebracht in de kapel, een creatie van Dolf Henkes (1903-1989), kunstschilder en beeldend kunstenaar van Rotterdam.&lt;ref&gt;De Muurschildering in de Kapel van het Hospitaal.. &quot;Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden&quot;. [Willemstad, 01-06-1946, p. 4. Geraadpleegd op Delpher op 12-10-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010402069:mpeg21:p004}}&lt;/ref&gt; 

Na 1951, Pader Rektor Hulsman a enkargá konstrukshon di un toren na St. Elisabeth Hospital, ku ta akapará tres kampana. Situá banda di e laboratorio i e departamentu di rayo X, e toren tabata kontené dos kampana grandi i un chikitu ku tabata bati e Angelus tres biaha pa dia. E dos kloknan grandi a haña nan nòmber for di Santa Isabel i San Hosé. E kampananan tambe a anunsiá sirbishi di kapia na e pashèntnan i personal di e hòspital.&lt;ref&gt;Na drie jaar ”stilte” Kapelklokken hospitaal worden in ere hersteld. &quot;Amigoe&quot;. Curaçao, 15-09-1986, p. 1. Geraadpleegd op Delpher op 11-10-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010641808:mpeg21:p001}}&lt;/ref&gt;
 
Den e edifisio, henter e arko (gewelf) ta wòrdu sostené pa boog/arkonan punta ku ta ekstendé te na e vloer. E altura for di e vloer di misa te na e lomba ta 14 meter, ku un altura interior di 11 meter; e hanchura paden ta 14 meter, miéntras ku e largura ta 22 meter. Seis meter di e largura aki ta wòrdu okupá pa e kansel, ku ta wòrdu formá pa un ábside ku ta konta ku dos arko mas chikitu. Aki, e vloer, wainscoting, altar i rail di komunion ta trahá di marmer di Calacatta aksentuá ku bandanan di marmer blou turko, e último tambe ta e material usá pa e trapinan. E altar, diseñá pa parse un mesa di sakrifisio masivo, ta wòrdu dominá pa un krus grandi, tambe di marmer blou, ku ta karga un figura di Kristu di tamaño real grabá for di palu di linden hopi dorá.&lt;ref&gt;De Nieuwe Kapel in het St. Elisabeth-Gasthuis. &quot;Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden&quot;. [Willemstad, 25-11-1939, p. 1. Geraadpleegd op Delpher op 11-10-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010281843:mpeg21:p001}}&lt;/ref&gt;

E bentananan di glas di koló di e kapel a wòrdu kreá pa e artista di glas renombrá Lou Asperslag. E interkambio di koló den e bentana aki ta krea un ambiente berdaderamente deboshonal denter di e kapel.
E loft di e koro ta konsistí di un plachi di beton ku kantilever, será pa un baranka di heru forhá orná ku ta konta ku e inskripshon “Kanta na Señor” — “Alabá E.”

== Despues di Sehos ==
E kapia históriko di èks-St. Elisabeth Hospital (SEHOS) na Otrobanda ta keda propiedat di Otrabanda Village B.V. i no tabata inkluí den e benta na Pais di Kòrsou òf HNO Vastgoed en Beheer.
E kapel ta situá riba tereno B-3502, ku ta kubri un área di 764 meter kuadrá. E tereno ta pertenesé na Otrabanda Village, e kompania di biennan rais ku anteriormente a kumpra e kompleho di hospital anterior for di e kuradó di bankarota.
E partidonan enbolbí ta deklará ku desaroyo den futuro mester tene kuenta ku e identidat di e área, ku e kapel ta sirbi komo un punto di anker. E prinsipionan aki a wòrdu inkorporá den akuerdonan tokante e desaroyo mas aleu di e kompleho di hospital anterior.
Bou di e akuerdonan aki Pais Kòrsou ta asumí kontrol kontraktual riba desaroyo di e área, ounke no ta tur e kavelnan a bira propiedat di gobièrnu.
E kapel ta wòrdu identifiká eksplísitamente den e akuerdonan di desaroyo komo un punto di anker históriko.&lt;ref name=&quot;kapel&quot;/&gt;

{{Appendix}}

------------
NOTES
E kapel aktual di St. Elisabeth Hospital a keda solemnemente konsagrá i poné den uso dia 13 di novèmber 1939. Esei tabata sinkuenta aña pasá—un hubileo di oro, ku otro palabra.&lt;ref name=:&quot;1939&quot;/&gt;
E kapel aki a remplasá unu muchu mas chikitu ku tabata para riba e sitio kaminda e ofisinanan di atministrashon ta situá awor, banda di e eks-konbento di e soeurnan religioso. Despues ku e ruman muhénan a ofresé nan orashonnan i deboshonnan den e espasio ei pa mas ku ochenta aña, e direktiva di hospital a disidí di konstruí un kas di adorashon nobo, mas grandi i mas bunita ku tambe lo a benefisiá e pashèntnan. E diseño tabata di e arkitecto A.J. Morel. Artistanan a kontribuí ku nan talentonan: artista di glas Lou Asperslag a krea e bentananan, pintor Joep Nicolas e Stashonnan di Krus, i Dolf Heij e pintura rondó di e altar.&lt;ref name=:&quot;1939&quot;/&gt;
Desde e Segundo Konsilio di Vatikano, a pone mas énfasis riba e aspekto di kuminda di Eukaristia. Konsekuentemente, nan a pone un mesa di altar riba e trapinan di e santuario.&lt;ref name=:&quot;1939&quot;/&gt;

* Ludovicus Oeverhaus (1925-1990) was ziekenhuispastoor Sehos vanaf 1968. 
------
E kapel históriko di èks St. Elisabeth Hospital (SEHOS) na Otrobanda ta keda propiedat di Otrabanda Village B.V. i no tabata inkluí den e benta na Pais di Kòrsou òf HNO Vastgoed en Beheer.
E kapel ta situá riba tereno B-3502, ku ta kubri un área di 764 meter kuadrá. E tereno ta pertenesé na Otrabanda Village, e kompania di biennan rais ku anteriormente a kumpra e kompleho di hospital anterior for di e kuradó di bankarota.
E partidonan enbolbí ta deklará ku desaroyo den futuro mester tene kuenta ku e identidat di e área, ku e kapel ta sirbi komo un punto di anker. E prinsipionan aki a wòrdu inkorporá den akuerdonan tokante e desaroyo mas aleu di e kompleho di hospital anterior.
Bou di e akuerdonan aki Pais Kòrsou ta asumí kontrol kontraktual riba desaroyo di e área, ounke no ta tur e kavelnan a bira propiedat di gobièrnu.
E kapel ta wòrdu identifiká eksplísitamente den e akuerdonan di desaroyo komo un punto di anker históriko.&lt;ref name=&quot;kapel&quot;/&gt;
-------------
E kampananan di e kapel na St. Elisabeth Hospital pronto lo bati atrobe despues di tres aña di silencio.
Na 1951, Pader Rektor Hulsman a enkargá konstrukshon di un toren na St. Elisabeth Hospital, ku ta akapará tres klok. Situá banda di e laboratorio i e departamentu di rayo X, e toren tabata kontené dos klok grandi i un chikitu ku tabata bati e Angelus tres biaha pa dia. E dos kloknan grandi a haña nan nòmber for di Santa Isabel i San Hosé. E kloknan tambe a anunsiá sirbishi di kapel na e pashèntnan i personal di e hòspital. Sinembargo, na 1983, diripiente e kloknan a keda ketu. Nan a funshoná atrobe pa un ratu kòrtiku, pero no pa hopi tempu. Algun tempu pasá, un inspekshon di e Departamentu di Fasilidatnan a revelá defektonan signifikante den e toren, loke a kondusí na un desishon na aprel pa restorá esaki. Segun e “Sehos-bulletin” di St. Elisabeth Hospital, e mekanismo di klok a wòrdu kontrolá i drecha, e pilarnan di e toren a wòrdu restourá, i e biganan a wòrdu remplasá. E toren ta hayando un facelift actualmente, despues di cual e belnan lo wordo reinstala.&lt;ref&gt;Na drie jaar ”stilte” Kapelklokken hospitaal worden in ere hersteld. &quot;Amigoe&quot;. Curaçao, 15-09-1986, p. 1. Geraadpleegd op Delpher op 11-10-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010641808:mpeg21:p001}}&lt;/ref&gt;

{{Appendix}}
------------------
{{Variante|c}}
{{Databox}}
'''Premio Ernest (Jackie) Voges''' ta un premio di herensia kultural instituí na 2019 pa honra [[Jackie Voges]], kende tabata enbolbi ku Stichting Monumentenzorg Curaçao pa varios dekada di 1966 pa 2016, di kua e ultimo dos komo su presidente.

== Institushon ==
Stichting Monumentenzorg Curaçao (SMC), un fundashon privá (NGO) fundá na 1954, a disidí di implementá e premio ‘Ernest (Jackie) Voges Monument Award’ pa rekonose persona òf organisashonnan ku a mustra esfuerso ehemplar pa renobashon i preservashon di patrimonio konstruí na Kòrsou. Ku e selebrashon di su di 65° aniversario na 2019, SMC e premio lo wordu otorga pa promé biaha.&lt;ref name=&quot;O&quot;&gt;[https://monumentenzorg.cw/the-ernest-jackie-voges-monument-award/ The ‘Ernest (Jackie) Voges’ Monument Award], monumentenzorg.cw (20 di febrüari 2018)&lt;/ref&gt;

E premio ta wòrdu otorga na un persona òf organisashon ku a mustra esfuerso ehemplar pa ku renobason i preservashon di herensia konstruí na [[Kòrsou]].&lt;ref name=&quot;O&quot;/&gt;

E fundashon privá (NGO) Curaçao Monuments Foundation a keda fundá na 1954, sesenta aña pasá otro aña. E meta prinsipal ta pa konserbá i restorá monumentonan protehá. Pa por logra esaki, e fundacion ta cumpra monumentonan den un estado deteriora y ta restaura nan. Door di huur e monumentonan restaura e fundacion ta genera e fondonan pa sigui mantene e edificionan. Banda di e aktividat núkleo aki, e fundashon ta boga tambe pa stimulá validashon di nos monumentonan, ofresé konseho riba restourashon i mantenshon di monumentonan i enkurashá investigashon sientífiko riba historia di Kòrsou, en partikular pa loke ta pertenesé na nos monumentonan.
Sr. ing. Ernest ‘Jackie’ Voges tabata hopi enbolbí ku e fundashon pa 50 aña. El a bira komisario na 1966, i a okupá un posishon komo presidente di 1982 – 2003, sigui pa un otro laban komo komisario, finalmente birando konsehero di e fundashon te na ougùstùs 2016. Bou di su liderazgo, un kantidat grandi di monumento a wòrdu restourá i asina konserbá pa e komunidat di Curaça. Adishonalmente, e fundashon a wòrdu desaroyá den un organisashon profeshonal.
Komo un muestra di apresio pa Sr. Voges i su esfuersonan pa preservashon di nos herensia kultural konstruí, Hunta di Komisario a disidí dia 27 di yanüari di e aña aki pa instituí e premio ku ta hiba su nòmber. E premio ‘Ernest ‘Jackie’ Voges’ lo wordo otorga na un persona of organisacion cu a mustra esfuerso ehemplar pa cu renobacion y preservacion di herencia construi na Curaçao. Un hurado independiente lo disidí entre e personanan òf organisashonnan ku ta kuadra ku e kriterionan aki. E premio lo wordo otorga pa prome biaha na 2019.

== Ganado ==
* 2019 - CuraLiving B.V. pa e restourashon di Hotel ‘t Klooster.
* 2024 - Fundashon Mongui Maduro pa e restourashon di [[Lanthùis Rooi Catootje]], ku ta alohá [[Museo Mongui Maduro]].
restourá
----
Fundashon Mongui Maduro a risibí e ‘Ernest (Jackie) Voges’ Monument Award djaweps durante e entrega di premio na Museo Mongui Maduro. E premio ta rekonosí e ekselente renobashon ku Lanthùis Rooi Catootje a pasa aden resientemente. Ta e di dos biaha ku e premio aki, un inisiativa di Stichting Monumentenzorg Curaçao, a wòrdu entregá. Ku esaki e fundashon ta honra tambe defuntu Ernest ‘Jackie’ Voges, eks-presidente i eks-miembro di konseho di Monumentenzorg.&lt;ref&gt;[https://monumentenzorg.cw/mongui-maduro-monument-award/ Mongui Maduro Museum ta gana e di dos ‘Ernest (Jackie) Voges’ Monument Award], monumentenzorg.nl (29 di yanuari 2024)&lt;/ref&gt;

Na nòmber di Fundashon Mongui Maduro, Henry van der Kwast a risibí e premio. Ademas, el a wòrdu sorprendí ku un pintura di Marianne Cats di Lanthùis Rooi Catootje den su estado renobá. E renobashon a finalisá na 2022. Pa mihó sostené e funshon ku e tin komo museo, a drecha i adaptá e areglo di e espasio. E restorashon a wòrdu ehekutá dor di Norman Panneflek i Dany’s Construction &amp; Maintenance.

Segun e hurado, e restorashon por wòrdu konsiderá un ehèmpel. A integra mehorashon den i klima i usabilidat di e propiedat, sin menospresiá e aparensia históriko di e edifisio kompleto. Por ehèmpel, e sistema di èrko a wòrdu instalá di un manera diskreto, i a agregá un baño pa e bishitantenan di e museo. E funshonnan di sosten, manera e resepshon moderno i e kitchenette pa personal, a wòrdu inkorporá na un manera no masha notabel. Material eksistente a wòrdu resiklá na un manera sostenibel. E historia di e edifisio durante siglo a keda visibel i a haña su propio posishon bek.

Na 2019 Monumentenzorg a establesé e ‘Ernest (Jackie) Voges’ Monument Award pa honra e esfuersonan sin límite di sr. Voges, kende tabata envolví den e fundashon pa 50 aña na diferente forma, inkluso 21 aña komo presidente. Bou di su guia i vishon e fundashon a profeshonalisá. “Jackie semper a haña ku Kòrsou ta bira un tiki mas pober ku kada edifisio históriko ku ta wòrdu basha abou”, segun Herbert van der Woude, presidente di Stichting Monumentenzorg. “El a kumpra i restorá kasi mitar di e inventario di edifisionan di e fundashon. Ademas, el a regla finansiamentu, e tabata sa kon pa haña plaka tur kaminda, mas tantu na Hulanda, i hopi biaha el a tuma riesgo signifikante.” Sr. Voges a fayesé na ougùstùs 2023 na e edat di 92 aña.

Na 2019 a entregá e promé ‘Ernest (Jackie) Voges’ Monument Award na CuraLiving B.V. pa e restorashon di Hotel ‘t Klooster.


Na ougùstùs 2023, Kòrsou a pèrdè un gran kampion di e herensia konstruí di e isla ora Ernest (Jackie) Voges a fayesé na edat di 92 aña. E tabata hopi enbolbí den nos organisashon pa mas ku sinkuenta aña, inkluyendo un periodo di 21 aña komo presidente i hopi aña komo komisario i konsehero. Bou di su guia, Stichting Monumentenzorg Curaçao (e Curaçao Monument Foundation) a profeshonalisá i ekspandé, i un inventario kresiente di edifisionan anteriormente bandoná a keda transformá den e joyanan monumental ku nos ta kuida te dia di awe.
Pa honra e kompromiso personal aki ku nos edifisionan monumental, nos a instituí e Premio ‘Ernest (Jackie) Voges’ na 2019 konhuntamente ku nos di 65 aniversario. E seremonia di premio, ku a konta ku presensia di Sr. Voges mes, a tuma lugá na novèmber 2019 na Villa Maria. Curaliving a wòrdu rekompensá ku e promé Premio ‘Ernest (Jackie) Voges’ komo rekonosementu di e ekselente restourashon di e monasterio anterior ‘Hotel ‘t Klooster’.
No por wòrdu eksagerá kon instrumental e ròl di Sr. Voges den preservashon di herensia konstruí tabata den e último seis dékadanan. Ta sinti dushi amargo pa anunsiá ku na 2024 ora Stichting Monumentenzorg kumpli 70 aña di edat, e Premio ‘Ernest (Jackie) Voges’ lo wòrdu presentá pa di dos biaha. Amargo, pasobra e lo no ta presente personalmente e biaha aki. Pero dushi, pasobra e ta nifiká ku tin desaroyonan positivo den restourashon ku a krese for di e simianan ku el a sembra, i ku mester wòrdu selebrá na su honor.&lt;ref&gt;[https://monumentenzorg.cw/voges-award-2024/ ‘Ernest (Jackie) Voges’ Award in 2024], monumenenzorg.cw (31 oktober 2023)&lt;/ref&gt;

{{Appendix}}

[[:Category:Kòrsou]]
[[:Category:Herensia kultural]]
------------
{{Databox}}
{{infobox luga den pais |variante = c
| tipo = Plantashi
| nomber = Plantashi Hato
| pais = {{CUW}}
}}
'''Plantashi Hato''' ta un eks-plantashi na [[Kòrsou]], kaminda e rebelion di katibu di 1750 a tuma lugá. E plantashi ku su [[lanthùis Hato|lanthùis]] tabata den poseshon di e [[West Indische Compagnie]] (WIC) te 1792. E kas grandi a keda den uso komo un residensia di kunuku di e direktor di WIC. Nan tabata kultivá maishi i tabatin hopi bestianan ku tabata kana kana kana; e nòmber Hato ta nifiká &quot;patio di bestianan&quot; na Spaño.

== Historia ==
Na 1700, WIC na Kòrsou tabatin nuebe plantashi, entre otro Plantashi Hato. Komo ku e kasnan aki otabata hopi neglishá, na 1717 a hür ocho kas na privá. Nan a mantené Plantage Hato: ku su 1400 ha, e tabata un di e mas grandi di Kòrsou. Tin 89 trahadó sklabisá, i tabatin un fuente natural ku tabata wòrdu usá pa irigashon. For di e momentu ei, e plantashon a sirbi komo tereno di kuminda pa esnan ku a bira katibu i komo lugá pa keda pafó pa e direktor di WIC, Isaac Faesch.[1] 1]

Dia 5 di yüli 1750 a tuma lugá un rebelion di katibu na Plantashi Hato. Den esaki 60 persona a muri, 59 di nan tabata katibu i un [[oropa|oropeo]]. Mayoria rebelde a kometé suisidio, ocho hòmber i sinku muhé a wòrdu bendi i 39 a ser ehekutá. 1]

Despues di 1929 e aeropuerto aktual a ser traha riba e eks-plantashi.[1] E sementerio monumental, e fuente natural i e bakinan di awa a keda seriamente dañá durante e operashon di rekuperashon di tera di Curaçao Airport Holding. 3]

For di 2014 e plantashon tabata e promé bario di biña di e parti Karibense di Reino Hulandes, ku un bario di biña i un bed &amp; breakfast den e kas. Na 2016 Curaçao Airport Holding a terminá e kontrakt.[1] 4][2]


== Lanthùis Hato ==
E lanthùis Hato ta e lanthùis ku ta pertenese na e [[plantashi Hato]] den Hato na Korsou. E ta situá mas o ménos 50 meter nort di e kaminda aktual pa aeropuerto internashonal di Kòrsou. E tin un plan ku un forma ku ta kuadra ku un parti sentral típiko pa Kòrsou i galerías ku ta flankeá e edifisio. E parti sentral tin un dak ku ta forma un di dos dak, ku tin otro dak ku ta forma un di dos dak. Riba kada banda di e dak tin dos kapel. Den e edifisio ta inter alia e kushina. Banda di e fachada trasero tin un tereno ku muraya. 5]

E kompleho ta di balor historiko i kultural komo un ensamblahe di lanthùis, sementerio i hòfi ku un sistema di irigashon i pa motibu di e historia di e plantashon i e tereno. 5]


{{Appendix}}
Landhuis Hato is een voormalige plantagehuis in Curaçao, waar de Curaçaose slavenopstand van 1750 plaatsvond. Het was tot 1792 in bezit van de West-Indische Compagnie (WIC) en is in gebruik geweest als buitenverblijf van de directeur van de WIC. Er werd mais verbouwd en er graasde veel vee; de naam Hato betekent in het Spaans veeplaats.

Geschiedenis
Omstreeks 1700 bezat de WIC op Curaçao negen plantages, waaronder Plantage Hato. Omdat deze sterk verwaarloosd waren, werden er in 1717 acht aan particulieren verhuurd. Plantage Hato werd aangehouden: met zijn 1400 ha was het een van de grootste van Curaçao. Er werkten 89 tot slaaf gemaakten en er was een natuurlijke bron die gebruikt werd voor irrigatie. De plantage diende voortaan als kostgrond voor de tot slaaf gemaakten en als buitenverblijf voor de directeur van de WIC, Isaac Faesch.[1]

Op 5 juli 1750 vond op Plantage Hato een slavenopstand plaats. Hierbij vielen zestig slachtoffers: 59 slaafgmaakten en een Europeaan. De meeste opstandelingen pleegden zelfmoord, acht mannen en vijf vrouwen werden verkocht en 39 werden geëxecuteerd.[1]

Na 1929 werd op de voormalige plantage het huidige vliegveld aangelegd.[2] De monumentale begraafplaats, de natuurlijke bron en de waterbakken werden bij de de landaanwinning van de Curaçao Airport Holding ernstig beschadigd.[3]

Vanaf 2014 bevond zich op de plantage de eerste wijngaard van het Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden, met in het landhuis een wijnmakerij en bed &amp; breakfast. In 2016 beëindigde Curaçao Airport Holding het contract.[4][2]

Het landhuis
Het landhuis ligt ongeveer 50 meter ten noorden van de huidige weg naar Curaçao International Airport. Het heeft een rechthoekige plattegrond met een voor Curaçao typisch centraal gedeelte en flankerende galerijen. Het centrale deel heeft een steil schilddak met aangrenzend schuine daken met dakrand boven de galerijen. Aan weerszijden van het dak zijn twee dakkapellen. In de uitbouw bevindt zich onder meer de keuken. Langs de achtergevel is een ommuurd terras.[5]

Het complex is van bouwhistorische en cultuurhistorische waarde als ensemble van landhuis, begraafplaats en tuin met een irrigatiesysteem en vanwege de historie van de plantage en het landgoed.[5]

Category:Plantashi na Korsou

{{Broodkruimel}}

[[:Categorie:Plantage| ]]
[[:Category:Geografia di Korsou]]
[[:Categorie:Slavernij in Curaçao]]

--------------------------
{{infobox edificio | variante = c
| tipo =
| nomber = Misa San Willibrordus
}}
'''Misa San Willibròrdus''' ta un kompleho di edifisio monumental na [[San Willibròrdu]], [[Kòrsou]]. 
E misa a wordu diseña pa Evert Margry, arkitekto di [[Rotterdam]], i pa kual e prome piedra pa konstrukshon, cu a tuma luga entre 1884 i 1888, a wordu pone dor di Vincentius Jansen. Mas trempan den [[siglo 19]] padernan misionero a konstruí un kas pa wèrfano (1858) i un skol (1867). E misa ta forma parti di un kompleho, huntu ku un pastori bieu i un pastori nobo. 

nnl.wiki:Sint Willibrordus[2] ofwel San Willibrordo is een dorp in Bandabou op de westelijke helft van Curaçao, ten noordwesten van de Bullenbaai en ongeveer 25 km van de hoofdstad Willemstad. Het dorp draagt deze naam sinds de inwijding van de kerk in 1888; tot die tijd werd de plaats Buitenbosch of in het Papiaments Mondi Afó genoemd. Het dorp van enkele honderden inwoners heeft een imposante rooms-katholieke kerk in neogotische stijl, ontworpen door de Rotterdamse architect Evert Margry, waarvoor de eerste steen gelegd werd door Vincentius Jansen en die dateert van 1884-88. Eerder in de negentiende eeuw waren er door missiepaters een school en een weeshuis gebouwd.

Op enkele kilometers van Sint Willibrordus liggen verder twee van Curaçao's vele schilderachtige baaien: de Porto Marie-baai en de Daaibooibaai.

Nabij het dorp liggen enkele niet langer in gebruik zijnde zoutpannen, onder meer die van de zoutplantage Rif St. Marie, een van de oudste plantages van het eiland. Nu zijn daarvan nog slechts enkele vervallen muren te zien. In de zoutpannen verblijven regelmatig flamingo's. Nabij het dorp ligt ook de rotsformatie die bekendstaat als El Indjan (De Indiaan).

Vroeger was er een verbinding tussen het dorp en de Bullenbaai via de Saliña Sint Marie en de Boka Sint Marie.


Complex R.K. Kerk Sint Willibrordus
Characteristics:
Roman Catholic church built in stone on rectangular floor plan. Large gabled roof over nave. Lower extension of apse on east end. Front façade on west side: main entrance and a bell tower. Gothic openings with pointed arches, Gothic wooden tracery in the arches. Interior: three naves divided by arcades; open roof construction; black tiles on floor; tomb of builder of church, Father Jansen, annex memorial plate in northern aisle. Additional structures: old and new vicarage, two cisterns, flagpole foot.
Monument value:
Architectural and historical value as a late 19th-century RC church in the Neo-Gothic style; ethnographic and cultural-historical value as part of the RC mission of Curacao; ensemble value as a coherent RC complex of a church, vicarages and cisterns in a historic setting; aesthetic value because of prominent location. Construction date:1884 – 1888.&lt;ref&gt;{{en}}[https://curacaomonuments.org/sites/sint-willibrordus/  Sint Willibrordus], curacaomonuments.org&lt;/ref&gt;

{{Appendix}}

----------------
{{infobox edificio
| variante = c
| nomber = Kas di Pueblo
| imagen = Penstraat 22 - 24, restoration.png
| descripcion = Kas di Pueblo bou restourashon na 2023.
| nomber2 = 
| localisa_na = Penstraat 22-24, Willemstad
| luga = {{CUW}}
| adres = 
| fecha_funda = 
| estilo = 
| encarga = 
| architect = 
| funcion_original = 
| funcion_actual =
| propietario = 
| status monumento =
}}
'''Kas di Pueblo, penstraat 22-24''' - toevoegen aan [[Partido Nashonal di Pueblo]]
Het monumentale gebouw (1860)? werd in 1948 ter beschikking gesteld aan de PNP als partijgebouw. Meer dat 50 jaren heeft het gediend in deze functie.
links
* https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/26775-niets-slopen-en-ook-niet-plakken|
* https://curacao.nu/monumentenraad-wil-geen-sloop-en-nieuwbouw-van-kas-di-pueblo-zoals-nu-in-een-vergunning-is-geregeld/|5 december 2022
-----------------
'''Fundashon Docomomo Curaçao''' ta un fundashon ku ta enfoká riba e dokumentashon i konservashon di arkitektura modernista na [[Kòrsou]].

a wòrdu fundá na 2009 i ta enfoká riba e dokumentashon i konservashon di arkitektura modernista na Kòrsou. E fundashon ta forma parti di e red internashonal Docomomo, ku a hunga un rol lider den protekshon di edifisionan modernista mundialmente desde su fundashon na 1988.&lt;ref&gt;https://kikotapasando.com/2024/11/22/fundashon-docomomo-curacao-ta-presenta-buki-tokante-architektura-modernista-riba-curacao-modern-architecture-of-curacao-1930-1960/ Fundashon Docomomo Curaçao ta presentá buki tokante architektura modernista riba Curaçao: “Modern Architecture of Curaçao 1930-1960”], kikotapasando.com (22 di november 2024)&lt;/ref&gt;

Reflecting on Curaçao’s Modernist Legacy – Chairman Ronny Lobo’s Speech
During the book launch of &quot;Modern Architecture of Curaçao 1930-1960&quot;, our chairman, Ronny Lobo, delivered an inspiring speech that set the tone for the evening. His words highlighted the importance of preserving and celebrating the island’s modernist architectural heritage, the stories behind these iconic structures, and the vision for safeguarding them for future generations.
Read below the full speech (in Dutch) and immerse yourself in the passion and dedication driving this project.
#DocomomoCuraçao #ArchitecturalHeritage #ModernistLegacy #inspiringwords
Speech Ronny Lobo bij de presentatie van het boek Modern Architecture 1930-1960
Als voorzitter van de Stichting DoCoMoMo Curaçao, ben ik vereerd wat woorden te mogen uitspreken ter gelegenheid van de presentatie dit boek. Ik sta hier weliswaar met gemengde gevoelens. Terwijl we vandaag met veel blijdschap de publicatie van een prachtig architectuurboek vieren hebben we nauwelijks enkele weken geleden met lede ogen moeten aanzien hoe op Mahaai twee woonhuizen naar ontwerp van Ben Smit werden gesloopt. Zijn eigen woonhuis aan de Angloweg 9, in dezelfde wijk, prijkt gelukkig op de kaft van dit boek. Het werd in 2020 als eerste modern huis tot beschermd monument verklaard. Zijn dochter Jennifer, mede bestuurslid van onze stichting en speciaal voor de presentatie overgekomen uit Nederland, is erin opgegroeid. 
De waardering voor goede architectuur blijkt niet vanzelfsprekend, soms door onbekendheid met vooral de modernere bouwstijlen. De beroemde architect Ludwig Mies van der Rohe zei: “Never talk to a client about architecture. Talk to him about his children. That is simply good politics. He will not understand what you have to say about architecture most of the time.” Mijn vroegere hoogleraar in Delft zei het ook: “Architectuur is net als contrabande- binnensmokkelen moet je het, keer op keer opnieuw.”
Aan de publicatie van het boek ging een lange periode vooraf waarin architecten en andere liefhebbers zich hebben ingezet voor het beschermen en behouden van goede architectuur op het eiland Curaçao, vooral de gebouwen in de herkenbare stijl van de Moderne Beweging ofwel in het Engels de Modern Movement. DoCoMoMo staat voor Documentation and Conservation of the Modern Movement. Het initiatief hiertoe werd in 1988 genomen door Wessel de Jonge en Hubert-Jan Henket van de Technische Universiteit in Eindhoven. 
De beweging verspreide zich over de hele wereld als DoCoMoMo International, en omvat momenteel 79 nationale/regionale werkgroepen (chapters), waarvan de onze er een is.
Het huidige bestuur van onze stichting, opgericht op 2 maart 2009, bestaat uit 10 personen, van zeer gevarieerde pluimage. Naast mijn persoon als voorzitter:
- communicatiewetenschapper Renske Pin, secretaris;
- goud en geld deskundige Natalie van Tol, penningmeester;
- architectuurhistorici Jennifer Smit en Gerda Gehlen; 
- bouwkundige en commercieel Manager bij de Stichting Monumentenzorg Juliette Buddingh’; 
- juristen Arriën Lekkerkerker en Achim Henriquez; 
- Change Manager Nicole Chirino; 
- Docent Bouwkunde bij UOC architect Nienke Eshuis;
- Last but not least, schrijver van het boek, restauratiearchitect Michael Newton! 
Een van de eerste activiteiten van onze stichting, onder voorzitterschap van Sofia Saavedra Bruno, was de organisatie van de eerste regionale conferentie over moderne Caribische architectuur in samenwerking met de Universiteit van de Nederlandse Antillen (nu UOC). Eén van de sprekers was Wessel de Jonge die ik zojuist noemde.
Ronald Gill, auteur van het boek Een eeuw architectuur op Curaçao, stelde een lijst op van gebouwen in de bouwstijl van de Moderne Beweging. Er werd een top tien samengesteld van zeer uiteenlopende gebouwen, waaronder kantoorgebouwen, woningen, een ziekenhuis en zelfs watertanks, die uitvoerig gedocumenteerd werden. In het boek dat we vandaag presenteren staan al deze prachtige gebouwen en meer. 
Sommige zijn goed bewaard gebleven, maar sommige verkeren in zeer slechte staat. Met dit boek willen we laten zien wat architecten in een bepaalde periode hebben gemaakt en hoe hun gebouwen met internationale allure zijn aangepast aan het lokale tropische klimaat. We hopen daarmee het bewustzijn en de waardering voor deze architectuur te vergroten. De betere voorbeelden uit het verleden kunnen hopelijk ook de nieuwe generatie architecten inspireren. De nieuwe doosachtige architectuur die we thans waarnemen is naar mijn mening geen goede uitdrukking voor ons tropische klimaat waarvoor die gebouwd is. Het kleurgebruik, zo typerend voor de Caribische architectuur, lijkt te zijn teruggebracht tot slechts drie kleuren, wit, zwart en grijs, hier en daar onderbroken door donkerbruine steenstrips.
Het valt te betreuren dat van architectuurontwikkeling in de afgelopen eeuw, waaraan naast particuliere opdrachtgevers ook de overheid en de Shell een belangrijke bijdrage leverden, nauwelijks wat over lijkt te zijn. De Shell was niet alleen de belangrijkste economische pijler van het eiland, maar had ook een sterke invloed op de architectuur hiervan. De woonhuizen voor de werknemers van het bedrijf in Emmastad en Julianadorp en het hoofdkantoor en het laboratorium zijn goede voorbeelden van typisch tropische architectuur. 
Cornelis Bakker, een Nederlandse architect die in 1939 arriveerde, was de eerste professioneel opgeleide architect woonachtig op Curaçao. In dienst van Openbare Werken ontwierp hij de meeste belangrijke openbare gebouwen en scholen. De Shell-gebouwen en de gebouwen van de overheid waren sterke architectonische voorbeelden voor de lokale bevolking die haar eigen onderkomens bouwde. Ze zijn allemaal aangepast aan het tropische klimaat, met grote dakoverstekken en gevels die zorgvuldig zijn ontworpen voor ventilatie en daglichttoetreding. Ben Smit, een andere Nederlandse architect die in 1950 partner werd van Bakker, heeft een even indrukwekkende staat van dienst met gebouwen tot 1971. 
De beroemde Nederlandse architect Gerrit Rietveld maakte bijna als incident een van de beste voorbeelden van gebouwen die geschikt zijn voor ons klimaat, het Mgr. Verriet Instituut voor lichamelijk en geestelijk gehandicapten in 1949.
Cees Bakker en Ben Smit, samen met een beperkte groep van wat ik reizende architecten noem, zijn erin geslaagd een groot aantal architectuur monumenten van hoge kwaliteit te creëren. Ze maakten uitstekende voorbeelden van veel scholen, een bibliotheek in Pietermaai, een ziekenhuis en prachtige huizen. Allemaal zeer geschikt voor hun functie en goed aangepast aan de locatie en ons klimaat. Dezelfde kwaliteit kon in de jaren daarna incidenteel worden bereikt door architecten als de Vries, Fresco, Alexenko, Nolte, Zingel, Julian en Badaracco. In de jaren zeventig ontwierp de lokale architect Tom Janga verschillende projecten voor de overheid en publieke instellingen. Zijn belangrijkste werk was de Openbare Bibliotheek in Scharloo, een goed voorbeeld van een eigentijds gebouw in een historische omgeving en geschikt voor het klimaat. Het werd helaas in 2022 verlaten vanwege de slechte staat van onderhoud. Een publieke schande dat de verwaarlozing zo ver heeft moeten komen. 
Oppervlakkige consumentenontwerpen zijn de standaard geworden voor de meeste gebouwen op het eiland, inclusief institutionele projecten. Slechte ontwerpen worden vaak gecompenseerd door het gebruik van dure materialen, terwijl de tekortkomingen in het ontwerp worden gecompenseerd door krachtigere airconditioningunits, die bovendien nog betaalbaarder zijn geworden. Persoonlijk sta ik niet achter de afhankelijkheid van zeer geavanceerde materialen of apparatuur om gebouwen bestand te maken tegen onze tropische omgeving. Gebouwen moeten er ook tropisch uitzien, hetgeen je bereikt met het verschil tussen licht en schaduw, hetgeen bij de meeste MoMo gebouwen zo sprekend is, bij ons wellicht nog mooier dan in landen met een gematigder klimaat en minder zonlicht. 
De overheid heeft haar rol als trendsetter al vele jaren verloren. In plaats daarvan huren openbare lichamen dure kantoorruimtes die zijn gebouwd door projectontwikkelaars, zonder enige architectonische kwaliteit. 
Er is al veel literatuur over de oudere monumenten op ons eiland, maar nog niet genoeg over de modernere architectuur. Wij hopen dat dit boek de aanzet zal zijn om dit uit te breiden.
Met dank aan Michel Newton en Ton Verkuijlen die deze erfenis hebben vastgelegd. Aan Ron Smit van LM Publishers, mede-uitgever van dit boek. En natuurlijk aan alle sponsors die de publicatie van dit boek mogelijk hebben gemaakt:
- Stimuleringsfonds voor de architectuur;
- Curaçao Style 
- Stichting Monumentenzorg;
- Mongui Maduro;
- Refineria di Korsou;
- Administratiekantoor Newton;
- NV Stadsherstel Willemstad;
- MCB Bank
- Landmark Real Estate.
Dank U,
Ronny Lobo
Voorzitter Stichting DoCoMoMo Curaçao
21 november 2024</text>
      <sha1>fid0v3gwrqttg5tpt9913ahbz3tgy84</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>206737</id>
      <parentid>206735</parentid>
      <timestamp>2026-10-12T18:32:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Caribiana</username>
        <id>8320</id>
      </contributor>
      <comment>/* Despues di Sehos */</comment>
      <origin>206737</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="39955" sha1="m6jazuudjz8itns6ofkvd89rcynches" xml:space="preserve">__NOINDEX__
Pending: [[Kapel Sehos]] - [[Premio Jackie Voges]] - [[Plantashi Hato]] - [[Fundashon Docomomo Curacao]] - [[Misa di San Willibrordu]] - [[Kas di Pueblo]]
------------------
{{infobox edificio | variante = c
| tipo = religioso
| nomber = Kapia Sehos
| imagen = Muurschildering in de kapel van het Elisabeth Gasthuis op Curaçao, KITLV 150035.tiff
| pais   = {{CUW}}
}}
'''Kapia Sehos''' ta un kapia históriko ku tabata forma parti di e kompleho di [[Sint-Elisabeth Hospital]] (Sehos) na [[Willemstad]], kapital di [[Kòrsou]]. E kapia ta wòrdu rekonosé  komo parti di e herensia kultural i históriko di [[Otrobanda]].&lt;ref name=&quot;kapel&quot;&gt;{{citeer web|auteur=[[Dick Drayer]]|url=https://www.curacao.nu/nieuws/algemeen/97127/historische-sehos-kapel-blijft-in-particuliere-handen-ondanks-aankoop-door-overheid|titel=Historische SEHOS-kapel blijft in particuliere handen, ondanks aankoop door overheid|werk=curacao.nu|datum=2026-10-11|bezochtdatum=2026-10-11}}&lt;/ref&gt;

== Historia ==
Entre 1855 i novèmber 2019 Sint-Elisabeth Hospital tabata un hospital general di [[Kòrsou]].&lt;ref name=:&quot;1&quot;&gt;{{citeer boek|auteur= Busari, Jamiu O. &amp; Duits, Ashley J.|url=https//pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC4305231/|titel= The strategic role of competency based medical education in health care reform: a case report from a small scale, resource limited, Caribbean setting|uitgever=National Library of Medicine}}&lt;/ref&gt; Fundado di e hospital katoliko tabata monseñor [[Ferdinand Kieckens]] ku ayudo di e sürnan Fransiskano di Breda.

Den e kapia tabata tuma lugá sirbishinan di misa i di entiero, atministrashon di sakramentonan manera boutismo i último rito, i eventonan konmemorativo. E uso tabata destiná pa e religiosonan residente, pashènt i personal di hospital, i residentenan lokal di Otrobanda.&lt;ref&gt;[[Dick Drayer]], [https://www.curacao.nu/nieuws/column/76348/wat-nu-is-het-doek-echt-gevallen-voor-sehos-slot- Wat nu, is het doek écht gevallen voor Sehos? (Slot)], curacao.nu (29 di yüni 2025)&lt;/ref&gt;
• Misa di Aurora (Misanan di Mainta Trempan): Misanan di mainta trempan durante e temporada di

===Promé kapia===
in 1939 bestond er al 80 jaar een kapel bij het ziekenhuis.

===Kapia di 1913===
Un kapel nobo konstrui na 1913, kasi kompletamente separá di 23 meter di largura, tabata situá parsialmente na e sitio di esun bieu pero awor orientá pa ost en bes di pa sùit. Dilanti di e kapel tabata situá un plasa chiki.&lt;ref&gt;Het St. Elisabeth's-Gasthuis op Curaçao. 1855 -- 3 December – 1930.. &quot;Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden&quot;. [Willemstad, 15-11-1930, p. 1. Geraadpleegd op Delpher op 11-10-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010280986:mpeg21:p001}}&lt;/ref&gt;

=== Kapia di 1939===
E kapel aktual a keda konsagrá i poné den uso dia 13 di novèmber 1939.&lt;ref name=:&quot;1939&quot;&gt;Sehos-kapel vijftig jaar. &quot;Amigoe&quot;. Curaçao, 11-11-1989, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 11-10-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642618:mpeg21:p003}}&lt;/ref&gt;

Motibunan ku a pone e Direktiva konstruí e kapel nobo aki: (1) E lokalidat di e kapel bieu tabata sumamente desfaborabel. Konstruí solamente un meter leu for di e Residensia di e Hermananan, e último tabata kasi kompletamente privá di un bista, i tambe di aire fresku i e influensia benefisioso di lus natural. (2) Ademas, e arkitektura di e edifisio tabata di tal forma ku kualke forma di embeyesé tabata for di kuestion. (3) E kapel bieu tabata para den kaminda di un mehorashon planiá di hospital—spesifikamente, e konekshon entre e alanan Oost i Wèst, ku lo a fasilitá grandemente akseso na e vários departamentunan.
E kapel original a wòrdu konstruí na 1913 den forma di un edificio modesto. 
E kapel nobo, cu a wordu embeyese te unda e rekursonan tabata permite, a wòrdu diseñá pa señor A. J. Morel, kende tambe a hasi e trabounan di konstrukshon. E marmer pa e altar a wordo suministra pa e firma Hulandes di piedra natural Van Stokkum (Rotterdam), cu a encarga e artista decorativo Aug. van Os pa crea e diseño. Manera menshoná anteriormente, Lou Asperslag a krea e bentananan; e tabata responsabel tambe pa vários muebles, manera e kandela, kandela, e aparato di lus sentral, i e vloer di e kapel.
Sinembargo, unabes ku e demolishon di e kapel bieu tabata riba e agènda, e Hunta a disidí di konstruí un kapel nobo—i unu mas bunita posibel, por lo ménos te kaminda e rekursonan tabata permití.&lt;ref&gt;De Nieuwe Kapel in het St. Elisabeth-Gasthuis. &quot;Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden&quot;. [Willemstad, 25-11-1939, p. 1. Geraadpleegd op Delpher op 11-10-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010281843:mpeg21:p001}}&lt;/ref&gt;

Het ziekenhuis, inclusief de kapel werden in 1944 bezocht door prinses Juliana en in 1950 door Prins Bernhard.&lt;ref&gt;IN HET SINT ELISABETHSGASTHUTS.. &quot;Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden&quot;. [Willemstad, 02-03-1944, p. 2. Geraadpleegd op Delpher op 12-10-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010403043:mpeg21:p002}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;DE PRINS IN HET ST. ELISABETHS GASTHUIS.. &quot;Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden&quot;. [Willemstad, 19-01-1950, p. 2. Geraadpleegd op Delpher op 12-10-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010403158:mpeg21:p002}}&lt;/ref&gt;

== Edifisio ==
E kapia aki a remplasá unu muchu mas chikitu ku tabata para riba e sitio kaminda e ofisinanan di atministrashon ta situá awor, banda di e eks-konbento di e soeurnan religioso. Despues ku e ruman muhénan a ofresé nan orashonnan i deboshonnan den e espasio ei pa mas ku ochenta aña, e direktiva di hospital a disidí di konstruí un kas di adorashon nobo, mas grandi i mas bunita ku tambe lo a benefisiá e pashèntnan.&lt;ref name=:&quot;1939&quot;/&gt; 
De kapel van het Sint Elisabeths Hospitaal is een juweel van een Godshuis. Bekende kunstenaars leverden daarvoor hun bijdrage. De muurschilderingen zijn van Dolf Henkes, de gebrandschilderde ramen van Lou Asperslag en de kruiswegstaties van Joep Nicolas.&lt;ref&gt;68 religieuzen en 174 leken in dienst van Anti IL volk. &quot;Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden&quot;. [Willemstad, 23-11-1955, p. 2. Geraadpleegd op Delpher op 12-10-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010988488:mpeg21:p002}}&lt;/ref&gt;

E diseño ta di e arkitecto A.J. Morel. Artistanan a kontribuí ku nan talentonan: artista di glas Lou Asperslag a krea e bentananan, pintor Joep Nicolas e Stashonnan di Krus, i Dolf Henkes ku e mural rondó di e altar.&lt;ref name=:&quot;1939&quot;/&gt;
Desde e Segundo Konsilio di Vatikano, a pone mas énfasis riba e aspekto di kuminda di Eukaristia. Konsekuentemente, nan a pone un mesa di altar riba e trapinan di e santuario.&lt;ref name=:&quot;1939&quot;/&gt;

In 1946 werd een muurschildering aangebracht in de kapel, een creatie van Dolf Henkes (1903-1989), kunstschilder en beeldend kunstenaar van Rotterdam.&lt;ref&gt;De Muurschildering in de Kapel van het Hospitaal.. &quot;Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden&quot;. [Willemstad, 01-06-1946, p. 4. Geraadpleegd op Delpher op 12-10-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010402069:mpeg21:p004}}&lt;/ref&gt; 

Na 1951, Pader Rektor Hulsman a enkargá konstrukshon di un toren na St. Elisabeth Hospital, ku ta akapará tres kampana. Situá banda di e laboratorio i e departamentu di rayo X, e toren tabata kontené dos kampana grandi i un chikitu ku tabata bati e Angelus tres biaha pa dia. E dos kloknan grandi a haña nan nòmber for di Santa Isabel i San Hosé. E kampananan tambe a anunsiá sirbishi di kapia na e pashèntnan i personal di e hòspital.&lt;ref&gt;Na drie jaar ”stilte” Kapelklokken hospitaal worden in ere hersteld. &quot;Amigoe&quot;. Curaçao, 15-09-1986, p. 1. Geraadpleegd op Delpher op 11-10-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010641808:mpeg21:p001}}&lt;/ref&gt;
 
Den e edifisio, henter e arko (gewelf) ta wòrdu sostené pa boog/arkonan punta ku ta ekstendé te na e vloer. E altura for di e vloer di misa te na e lomba ta 14 meter, ku un altura interior di 11 meter; e hanchura paden ta 14 meter, miéntras ku e largura ta 22 meter. Seis meter di e largura aki ta wòrdu okupá pa e kansel, ku ta wòrdu formá pa un ábside ku ta konta ku dos arko mas chikitu. Aki, e vloer, wainscoting, altar i rail di komunion ta trahá di marmer di Calacatta aksentuá ku bandanan di marmer blou turko, e último tambe ta e material usá pa e trapinan. E altar, diseñá pa parse un mesa di sakrifisio masivo, ta wòrdu dominá pa un krus grandi, tambe di marmer blou, ku ta karga un figura di Kristu di tamaño real grabá for di palu di linden hopi dorá.&lt;ref&gt;De Nieuwe Kapel in het St. Elisabeth-Gasthuis. &quot;Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden&quot;. [Willemstad, 25-11-1939, p. 1. Geraadpleegd op Delpher op 11-10-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010281843:mpeg21:p001}}&lt;/ref&gt;

E bentananan di glas di koló di e kapel a wòrdu kreá pa e artista di glas renombrá Lou Asperslag. E interkambio di koló den e bentana aki ta krea un ambiente berdaderamente deboshonal denter di e kapel.
E loft di e koro ta konsistí di un plachi di beton ku kantilever, será pa un baranka di heru forhá orná ku ta konta ku e inskripshon “Kanta na Señor” — “Alabá E.”

== Despues di Sehos ==
E kapia históriko di èks-St. Elisabeth Hospital (SEHOS) na Otrobanda ta keda propiedat di Otrabanda Village B.V. i no tabata inkluí den e benta na Pais di Kòrsou òf HNO Vastgoed en Beheer.
E kapia ta situá riba tereno B-3502, ku ta kubri un área di 764 meter kuadrá. E tereno ta pertenesé na Otrabanda Village, e kompania di biennan rais ku anteriormente a kumpra e kompleho di hospital anterior for di e kuradó di bankarota.
E partidonan enbolbí ta deklará ku desaroyo den futuro mester tene kuenta ku e identidat di e área, ku e kapel ta sirbi komo un punto di anker. E prinsipionan aki a wòrdu inkorporá den akuerdonan tokante e desaroyo mas aleu di e kompleho di hospital anterior.
Bou di e akuerdonan aki Pais Kòrsou ta asumí kontrol kontraktual riba desaroyo di e área, ounke no ta tur e kavelnan a bira propiedat di gobièrnu.
E kapel ta wòrdu identifiká eksplísitamente den e akuerdonan di desaroyo komo un punto di anker históriko.&lt;ref name=&quot;kapel&quot;/&gt;

Plannan di redesaroyo resien a asta konsiderá habri e kapia pa pashèntnan di e [[Curaçao Medical Center]] (CMC) nobo i pa turistanan krusero katóliko ku ta mará na e mega-pier den serkania. Aunke e kompleho di hospital a wòrdu bendí despues di e bankarota na 2025, ta stipulá den kontrakt ku e kapel históriko mester wòrdu konserbá i keda aksesibel komo parti di e desaroyo di e sitio den futuro.&lt;ref name=&quot;kapel&quot;/&gt;

{{Appendix}}

------------
NOTES
E kapel aktual di St. Elisabeth Hospital a keda solemnemente konsagrá i poné den uso dia 13 di novèmber 1939. Esei tabata sinkuenta aña pasá—un hubileo di oro, ku otro palabra.&lt;ref name=:&quot;1939&quot;/&gt;
E kapel aki a remplasá unu muchu mas chikitu ku tabata para riba e sitio kaminda e ofisinanan di atministrashon ta situá awor, banda di e eks-konbento di e soeurnan religioso. Despues ku e ruman muhénan a ofresé nan orashonnan i deboshonnan den e espasio ei pa mas ku ochenta aña, e direktiva di hospital a disidí di konstruí un kas di adorashon nobo, mas grandi i mas bunita ku tambe lo a benefisiá e pashèntnan. E diseño tabata di e arkitecto A.J. Morel. Artistanan a kontribuí ku nan talentonan: artista di glas Lou Asperslag a krea e bentananan, pintor Joep Nicolas e Stashonnan di Krus, i Dolf Heij e pintura rondó di e altar.&lt;ref name=:&quot;1939&quot;/&gt;
Desde e Segundo Konsilio di Vatikano, a pone mas énfasis riba e aspekto di kuminda di Eukaristia. Konsekuentemente, nan a pone un mesa di altar riba e trapinan di e santuario.&lt;ref name=:&quot;1939&quot;/&gt;

* Ludovicus Oeverhaus (1925-1990) was ziekenhuispastoor Sehos vanaf 1968. 
------
E kapel históriko di èks St. Elisabeth Hospital (SEHOS) na Otrobanda ta keda propiedat di Otrabanda Village B.V. i no tabata inkluí den e benta na Pais di Kòrsou òf HNO Vastgoed en Beheer.
E kapel ta situá riba tereno B-3502, ku ta kubri un área di 764 meter kuadrá. E tereno ta pertenesé na Otrabanda Village, e kompania di biennan rais ku anteriormente a kumpra e kompleho di hospital anterior for di e kuradó di bankarota.
E partidonan enbolbí ta deklará ku desaroyo den futuro mester tene kuenta ku e identidat di e área, ku e kapel ta sirbi komo un punto di anker. E prinsipionan aki a wòrdu inkorporá den akuerdonan tokante e desaroyo mas aleu di e kompleho di hospital anterior.
Bou di e akuerdonan aki Pais Kòrsou ta asumí kontrol kontraktual riba desaroyo di e área, ounke no ta tur e kavelnan a bira propiedat di gobièrnu.
E kapel ta wòrdu identifiká eksplísitamente den e akuerdonan di desaroyo komo un punto di anker históriko.&lt;ref name=&quot;kapel&quot;/&gt;
-------------
E kampananan di e kapel na St. Elisabeth Hospital pronto lo bati atrobe despues di tres aña di silencio.
Na 1951, Pader Rektor Hulsman a enkargá konstrukshon di un toren na St. Elisabeth Hospital, ku ta akapará tres klok. Situá banda di e laboratorio i e departamentu di rayo X, e toren tabata kontené dos klok grandi i un chikitu ku tabata bati e Angelus tres biaha pa dia. E dos kloknan grandi a haña nan nòmber for di Santa Isabel i San Hosé. E kloknan tambe a anunsiá sirbishi di kapel na e pashèntnan i personal di e hòspital. Sinembargo, na 1983, diripiente e kloknan a keda ketu. Nan a funshoná atrobe pa un ratu kòrtiku, pero no pa hopi tempu. Algun tempu pasá, un inspekshon di e Departamentu di Fasilidatnan a revelá defektonan signifikante den e toren, loke a kondusí na un desishon na aprel pa restorá esaki. Segun e “Sehos-bulletin” di St. Elisabeth Hospital, e mekanismo di klok a wòrdu kontrolá i drecha, e pilarnan di e toren a wòrdu restourá, i e biganan a wòrdu remplasá. E toren ta hayando un facelift actualmente, despues di cual e belnan lo wordo reinstala.&lt;ref&gt;Na drie jaar ”stilte” Kapelklokken hospitaal worden in ere hersteld. &quot;Amigoe&quot;. Curaçao, 15-09-1986, p. 1. Geraadpleegd op Delpher op 11-10-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010641808:mpeg21:p001}}&lt;/ref&gt;

{{Appendix}}
------------------
{{Variante|c}}
{{Databox}}
'''Premio Ernest (Jackie) Voges''' ta un premio di herensia kultural instituí na 2019 pa honra [[Jackie Voges]], kende tabata enbolbi ku Stichting Monumentenzorg Curaçao pa varios dekada di 1966 pa 2016, di kua e ultimo dos komo su presidente.

== Institushon ==
Stichting Monumentenzorg Curaçao (SMC), un fundashon privá (NGO) fundá na 1954, a disidí di implementá e premio ‘Ernest (Jackie) Voges Monument Award’ pa rekonose persona òf organisashonnan ku a mustra esfuerso ehemplar pa renobashon i preservashon di patrimonio konstruí na Kòrsou. Ku e selebrashon di su di 65° aniversario na 2019, SMC e premio lo wordu otorga pa promé biaha.&lt;ref name=&quot;O&quot;&gt;[https://monumentenzorg.cw/the-ernest-jackie-voges-monument-award/ The ‘Ernest (Jackie) Voges’ Monument Award], monumentenzorg.cw (20 di febrüari 2018)&lt;/ref&gt;

E premio ta wòrdu otorga na un persona òf organisashon ku a mustra esfuerso ehemplar pa ku renobason i preservashon di herensia konstruí na [[Kòrsou]].&lt;ref name=&quot;O&quot;/&gt;

E fundashon privá (NGO) Curaçao Monuments Foundation a keda fundá na 1954, sesenta aña pasá otro aña. E meta prinsipal ta pa konserbá i restorá monumentonan protehá. Pa por logra esaki, e fundacion ta cumpra monumentonan den un estado deteriora y ta restaura nan. Door di huur e monumentonan restaura e fundacion ta genera e fondonan pa sigui mantene e edificionan. Banda di e aktividat núkleo aki, e fundashon ta boga tambe pa stimulá validashon di nos monumentonan, ofresé konseho riba restourashon i mantenshon di monumentonan i enkurashá investigashon sientífiko riba historia di Kòrsou, en partikular pa loke ta pertenesé na nos monumentonan.
Sr. ing. Ernest ‘Jackie’ Voges tabata hopi enbolbí ku e fundashon pa 50 aña. El a bira komisario na 1966, i a okupá un posishon komo presidente di 1982 – 2003, sigui pa un otro laban komo komisario, finalmente birando konsehero di e fundashon te na ougùstùs 2016. Bou di su liderazgo, un kantidat grandi di monumento a wòrdu restourá i asina konserbá pa e komunidat di Curaça. Adishonalmente, e fundashon a wòrdu desaroyá den un organisashon profeshonal.
Komo un muestra di apresio pa Sr. Voges i su esfuersonan pa preservashon di nos herensia kultural konstruí, Hunta di Komisario a disidí dia 27 di yanüari di e aña aki pa instituí e premio ku ta hiba su nòmber. E premio ‘Ernest ‘Jackie’ Voges’ lo wordo otorga na un persona of organisacion cu a mustra esfuerso ehemplar pa cu renobacion y preservacion di herencia construi na Curaçao. Un hurado independiente lo disidí entre e personanan òf organisashonnan ku ta kuadra ku e kriterionan aki. E premio lo wordo otorga pa prome biaha na 2019.

== Ganado ==
* 2019 - CuraLiving B.V. pa e restourashon di Hotel ‘t Klooster.
* 2024 - Fundashon Mongui Maduro pa e restourashon di [[Lanthùis Rooi Catootje]], ku ta alohá [[Museo Mongui Maduro]].
restourá
----
Fundashon Mongui Maduro a risibí e ‘Ernest (Jackie) Voges’ Monument Award djaweps durante e entrega di premio na Museo Mongui Maduro. E premio ta rekonosí e ekselente renobashon ku Lanthùis Rooi Catootje a pasa aden resientemente. Ta e di dos biaha ku e premio aki, un inisiativa di Stichting Monumentenzorg Curaçao, a wòrdu entregá. Ku esaki e fundashon ta honra tambe defuntu Ernest ‘Jackie’ Voges, eks-presidente i eks-miembro di konseho di Monumentenzorg.&lt;ref&gt;[https://monumentenzorg.cw/mongui-maduro-monument-award/ Mongui Maduro Museum ta gana e di dos ‘Ernest (Jackie) Voges’ Monument Award], monumentenzorg.nl (29 di yanuari 2024)&lt;/ref&gt;

Na nòmber di Fundashon Mongui Maduro, Henry van der Kwast a risibí e premio. Ademas, el a wòrdu sorprendí ku un pintura di Marianne Cats di Lanthùis Rooi Catootje den su estado renobá. E renobashon a finalisá na 2022. Pa mihó sostené e funshon ku e tin komo museo, a drecha i adaptá e areglo di e espasio. E restorashon a wòrdu ehekutá dor di Norman Panneflek i Dany’s Construction &amp; Maintenance.

Segun e hurado, e restorashon por wòrdu konsiderá un ehèmpel. A integra mehorashon den i klima i usabilidat di e propiedat, sin menospresiá e aparensia históriko di e edifisio kompleto. Por ehèmpel, e sistema di èrko a wòrdu instalá di un manera diskreto, i a agregá un baño pa e bishitantenan di e museo. E funshonnan di sosten, manera e resepshon moderno i e kitchenette pa personal, a wòrdu inkorporá na un manera no masha notabel. Material eksistente a wòrdu resiklá na un manera sostenibel. E historia di e edifisio durante siglo a keda visibel i a haña su propio posishon bek.

Na 2019 Monumentenzorg a establesé e ‘Ernest (Jackie) Voges’ Monument Award pa honra e esfuersonan sin límite di sr. Voges, kende tabata envolví den e fundashon pa 50 aña na diferente forma, inkluso 21 aña komo presidente. Bou di su guia i vishon e fundashon a profeshonalisá. “Jackie semper a haña ku Kòrsou ta bira un tiki mas pober ku kada edifisio históriko ku ta wòrdu basha abou”, segun Herbert van der Woude, presidente di Stichting Monumentenzorg. “El a kumpra i restorá kasi mitar di e inventario di edifisionan di e fundashon. Ademas, el a regla finansiamentu, e tabata sa kon pa haña plaka tur kaminda, mas tantu na Hulanda, i hopi biaha el a tuma riesgo signifikante.” Sr. Voges a fayesé na ougùstùs 2023 na e edat di 92 aña.

Na 2019 a entregá e promé ‘Ernest (Jackie) Voges’ Monument Award na CuraLiving B.V. pa e restorashon di Hotel ‘t Klooster.


Na ougùstùs 2023, Kòrsou a pèrdè un gran kampion di e herensia konstruí di e isla ora Ernest (Jackie) Voges a fayesé na edat di 92 aña. E tabata hopi enbolbí den nos organisashon pa mas ku sinkuenta aña, inkluyendo un periodo di 21 aña komo presidente i hopi aña komo komisario i konsehero. Bou di su guia, Stichting Monumentenzorg Curaçao (e Curaçao Monument Foundation) a profeshonalisá i ekspandé, i un inventario kresiente di edifisionan anteriormente bandoná a keda transformá den e joyanan monumental ku nos ta kuida te dia di awe.
Pa honra e kompromiso personal aki ku nos edifisionan monumental, nos a instituí e Premio ‘Ernest (Jackie) Voges’ na 2019 konhuntamente ku nos di 65 aniversario. E seremonia di premio, ku a konta ku presensia di Sr. Voges mes, a tuma lugá na novèmber 2019 na Villa Maria. Curaliving a wòrdu rekompensá ku e promé Premio ‘Ernest (Jackie) Voges’ komo rekonosementu di e ekselente restourashon di e monasterio anterior ‘Hotel ‘t Klooster’.
No por wòrdu eksagerá kon instrumental e ròl di Sr. Voges den preservashon di herensia konstruí tabata den e último seis dékadanan. Ta sinti dushi amargo pa anunsiá ku na 2024 ora Stichting Monumentenzorg kumpli 70 aña di edat, e Premio ‘Ernest (Jackie) Voges’ lo wòrdu presentá pa di dos biaha. Amargo, pasobra e lo no ta presente personalmente e biaha aki. Pero dushi, pasobra e ta nifiká ku tin desaroyonan positivo den restourashon ku a krese for di e simianan ku el a sembra, i ku mester wòrdu selebrá na su honor.&lt;ref&gt;[https://monumentenzorg.cw/voges-award-2024/ ‘Ernest (Jackie) Voges’ Award in 2024], monumenenzorg.cw (31 oktober 2023)&lt;/ref&gt;

{{Appendix}}

[[:Category:Kòrsou]]
[[:Category:Herensia kultural]]
------------
{{Databox}}
{{infobox luga den pais |variante = c
| tipo = Plantashi
| nomber = Plantashi Hato
| pais = {{CUW}}
}}
'''Plantashi Hato''' ta un eks-plantashi na [[Kòrsou]], kaminda e rebelion di katibu di 1750 a tuma lugá. E plantashi ku su [[lanthùis Hato|lanthùis]] tabata den poseshon di e [[West Indische Compagnie]] (WIC) te 1792. E kas grandi a keda den uso komo un residensia di kunuku di e direktor di WIC. Nan tabata kultivá maishi i tabatin hopi bestianan ku tabata kana kana kana; e nòmber Hato ta nifiká &quot;patio di bestianan&quot; na Spaño.

== Historia ==
Na 1700, WIC na Kòrsou tabatin nuebe plantashi, entre otro Plantashi Hato. Komo ku e kasnan aki otabata hopi neglishá, na 1717 a hür ocho kas na privá. Nan a mantené Plantage Hato: ku su 1400 ha, e tabata un di e mas grandi di Kòrsou. Tin 89 trahadó sklabisá, i tabatin un fuente natural ku tabata wòrdu usá pa irigashon. For di e momentu ei, e plantashon a sirbi komo tereno di kuminda pa esnan ku a bira katibu i komo lugá pa keda pafó pa e direktor di WIC, Isaac Faesch.[1] 1]

Dia 5 di yüli 1750 a tuma lugá un rebelion di katibu na Plantashi Hato. Den esaki 60 persona a muri, 59 di nan tabata katibu i un [[oropa|oropeo]]. Mayoria rebelde a kometé suisidio, ocho hòmber i sinku muhé a wòrdu bendi i 39 a ser ehekutá. 1]

Despues di 1929 e aeropuerto aktual a ser traha riba e eks-plantashi.[1] E sementerio monumental, e fuente natural i e bakinan di awa a keda seriamente dañá durante e operashon di rekuperashon di tera di Curaçao Airport Holding. 3]

For di 2014 e plantashon tabata e promé bario di biña di e parti Karibense di Reino Hulandes, ku un bario di biña i un bed &amp; breakfast den e kas. Na 2016 Curaçao Airport Holding a terminá e kontrakt.[1] 4][2]


== Lanthùis Hato ==
E lanthùis Hato ta e lanthùis ku ta pertenese na e [[plantashi Hato]] den Hato na Korsou. E ta situá mas o ménos 50 meter nort di e kaminda aktual pa aeropuerto internashonal di Kòrsou. E tin un plan ku un forma ku ta kuadra ku un parti sentral típiko pa Kòrsou i galerías ku ta flankeá e edifisio. E parti sentral tin un dak ku ta forma un di dos dak, ku tin otro dak ku ta forma un di dos dak. Riba kada banda di e dak tin dos kapel. Den e edifisio ta inter alia e kushina. Banda di e fachada trasero tin un tereno ku muraya. 5]

E kompleho ta di balor historiko i kultural komo un ensamblahe di lanthùis, sementerio i hòfi ku un sistema di irigashon i pa motibu di e historia di e plantashon i e tereno. 5]


{{Appendix}}
Landhuis Hato is een voormalige plantagehuis in Curaçao, waar de Curaçaose slavenopstand van 1750 plaatsvond. Het was tot 1792 in bezit van de West-Indische Compagnie (WIC) en is in gebruik geweest als buitenverblijf van de directeur van de WIC. Er werd mais verbouwd en er graasde veel vee; de naam Hato betekent in het Spaans veeplaats.

Geschiedenis
Omstreeks 1700 bezat de WIC op Curaçao negen plantages, waaronder Plantage Hato. Omdat deze sterk verwaarloosd waren, werden er in 1717 acht aan particulieren verhuurd. Plantage Hato werd aangehouden: met zijn 1400 ha was het een van de grootste van Curaçao. Er werkten 89 tot slaaf gemaakten en er was een natuurlijke bron die gebruikt werd voor irrigatie. De plantage diende voortaan als kostgrond voor de tot slaaf gemaakten en als buitenverblijf voor de directeur van de WIC, Isaac Faesch.[1]

Op 5 juli 1750 vond op Plantage Hato een slavenopstand plaats. Hierbij vielen zestig slachtoffers: 59 slaafgmaakten en een Europeaan. De meeste opstandelingen pleegden zelfmoord, acht mannen en vijf vrouwen werden verkocht en 39 werden geëxecuteerd.[1]

Na 1929 werd op de voormalige plantage het huidige vliegveld aangelegd.[2] De monumentale begraafplaats, de natuurlijke bron en de waterbakken werden bij de de landaanwinning van de Curaçao Airport Holding ernstig beschadigd.[3]

Vanaf 2014 bevond zich op de plantage de eerste wijngaard van het Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden, met in het landhuis een wijnmakerij en bed &amp; breakfast. In 2016 beëindigde Curaçao Airport Holding het contract.[4][2]

Het landhuis
Het landhuis ligt ongeveer 50 meter ten noorden van de huidige weg naar Curaçao International Airport. Het heeft een rechthoekige plattegrond met een voor Curaçao typisch centraal gedeelte en flankerende galerijen. Het centrale deel heeft een steil schilddak met aangrenzend schuine daken met dakrand boven de galerijen. Aan weerszijden van het dak zijn twee dakkapellen. In de uitbouw bevindt zich onder meer de keuken. Langs de achtergevel is een ommuurd terras.[5]

Het complex is van bouwhistorische en cultuurhistorische waarde als ensemble van landhuis, begraafplaats en tuin met een irrigatiesysteem en vanwege de historie van de plantage en het landgoed.[5]

Category:Plantashi na Korsou

{{Broodkruimel}}

[[:Categorie:Plantage| ]]
[[:Category:Geografia di Korsou]]
[[:Categorie:Slavernij in Curaçao]]

--------------------------
{{infobox edificio | variante = c
| tipo =
| nomber = Misa San Willibrordus
}}
'''Misa San Willibròrdus''' ta un kompleho di edifisio monumental na [[San Willibròrdu]], [[Kòrsou]]. 
E misa a wordu diseña pa Evert Margry, arkitekto di [[Rotterdam]], i pa kual e prome piedra pa konstrukshon, cu a tuma luga entre 1884 i 1888, a wordu pone dor di Vincentius Jansen. Mas trempan den [[siglo 19]] padernan misionero a konstruí un kas pa wèrfano (1858) i un skol (1867). E misa ta forma parti di un kompleho, huntu ku un pastori bieu i un pastori nobo. 

nnl.wiki:Sint Willibrordus[2] ofwel San Willibrordo is een dorp in Bandabou op de westelijke helft van Curaçao, ten noordwesten van de Bullenbaai en ongeveer 25 km van de hoofdstad Willemstad. Het dorp draagt deze naam sinds de inwijding van de kerk in 1888; tot die tijd werd de plaats Buitenbosch of in het Papiaments Mondi Afó genoemd. Het dorp van enkele honderden inwoners heeft een imposante rooms-katholieke kerk in neogotische stijl, ontworpen door de Rotterdamse architect Evert Margry, waarvoor de eerste steen gelegd werd door Vincentius Jansen en die dateert van 1884-88. Eerder in de negentiende eeuw waren er door missiepaters een school en een weeshuis gebouwd.

Op enkele kilometers van Sint Willibrordus liggen verder twee van Curaçao's vele schilderachtige baaien: de Porto Marie-baai en de Daaibooibaai.

Nabij het dorp liggen enkele niet langer in gebruik zijnde zoutpannen, onder meer die van de zoutplantage Rif St. Marie, een van de oudste plantages van het eiland. Nu zijn daarvan nog slechts enkele vervallen muren te zien. In de zoutpannen verblijven regelmatig flamingo's. Nabij het dorp ligt ook de rotsformatie die bekendstaat als El Indjan (De Indiaan).

Vroeger was er een verbinding tussen het dorp en de Bullenbaai via de Saliña Sint Marie en de Boka Sint Marie.


Complex R.K. Kerk Sint Willibrordus
Characteristics:
Roman Catholic church built in stone on rectangular floor plan. Large gabled roof over nave. Lower extension of apse on east end. Front façade on west side: main entrance and a bell tower. Gothic openings with pointed arches, Gothic wooden tracery in the arches. Interior: three naves divided by arcades; open roof construction; black tiles on floor; tomb of builder of church, Father Jansen, annex memorial plate in northern aisle. Additional structures: old and new vicarage, two cisterns, flagpole foot.
Monument value:
Architectural and historical value as a late 19th-century RC church in the Neo-Gothic style; ethnographic and cultural-historical value as part of the RC mission of Curacao; ensemble value as a coherent RC complex of a church, vicarages and cisterns in a historic setting; aesthetic value because of prominent location. Construction date:1884 – 1888.&lt;ref&gt;{{en}}[https://curacaomonuments.org/sites/sint-willibrordus/  Sint Willibrordus], curacaomonuments.org&lt;/ref&gt;

{{Appendix}}

----------------
{{infobox edificio
| variante = c
| nomber = Kas di Pueblo
| imagen = Penstraat 22 - 24, restoration.png
| descripcion = Kas di Pueblo bou restourashon na 2023.
| nomber2 = 
| localisa_na = Penstraat 22-24, Willemstad
| luga = {{CUW}}
| adres = 
| fecha_funda = 
| estilo = 
| encarga = 
| architect = 
| funcion_original = 
| funcion_actual =
| propietario = 
| status monumento =
}}
'''Kas di Pueblo, penstraat 22-24''' - toevoegen aan [[Partido Nashonal di Pueblo]]
Het monumentale gebouw (1860)? werd in 1948 ter beschikking gesteld aan de PNP als partijgebouw. Meer dat 50 jaren heeft het gediend in deze functie.
links
* https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/26775-niets-slopen-en-ook-niet-plakken|
* https://curacao.nu/monumentenraad-wil-geen-sloop-en-nieuwbouw-van-kas-di-pueblo-zoals-nu-in-een-vergunning-is-geregeld/|5 december 2022
-----------------
'''Fundashon Docomomo Curaçao''' ta un fundashon ku ta enfoká riba e dokumentashon i konservashon di arkitektura modernista na [[Kòrsou]].

a wòrdu fundá na 2009 i ta enfoká riba e dokumentashon i konservashon di arkitektura modernista na Kòrsou. E fundashon ta forma parti di e red internashonal Docomomo, ku a hunga un rol lider den protekshon di edifisionan modernista mundialmente desde su fundashon na 1988.&lt;ref&gt;https://kikotapasando.com/2024/11/22/fundashon-docomomo-curacao-ta-presenta-buki-tokante-architektura-modernista-riba-curacao-modern-architecture-of-curacao-1930-1960/ Fundashon Docomomo Curaçao ta presentá buki tokante architektura modernista riba Curaçao: “Modern Architecture of Curaçao 1930-1960”], kikotapasando.com (22 di november 2024)&lt;/ref&gt;

Reflecting on Curaçao’s Modernist Legacy – Chairman Ronny Lobo’s Speech
During the book launch of &quot;Modern Architecture of Curaçao 1930-1960&quot;, our chairman, Ronny Lobo, delivered an inspiring speech that set the tone for the evening. His words highlighted the importance of preserving and celebrating the island’s modernist architectural heritage, the stories behind these iconic structures, and the vision for safeguarding them for future generations.
Read below the full speech (in Dutch) and immerse yourself in the passion and dedication driving this project.
#DocomomoCuraçao #ArchitecturalHeritage #ModernistLegacy #inspiringwords
Speech Ronny Lobo bij de presentatie van het boek Modern Architecture 1930-1960
Als voorzitter van de Stichting DoCoMoMo Curaçao, ben ik vereerd wat woorden te mogen uitspreken ter gelegenheid van de presentatie dit boek. Ik sta hier weliswaar met gemengde gevoelens. Terwijl we vandaag met veel blijdschap de publicatie van een prachtig architectuurboek vieren hebben we nauwelijks enkele weken geleden met lede ogen moeten aanzien hoe op Mahaai twee woonhuizen naar ontwerp van Ben Smit werden gesloopt. Zijn eigen woonhuis aan de Angloweg 9, in dezelfde wijk, prijkt gelukkig op de kaft van dit boek. Het werd in 2020 als eerste modern huis tot beschermd monument verklaard. Zijn dochter Jennifer, mede bestuurslid van onze stichting en speciaal voor de presentatie overgekomen uit Nederland, is erin opgegroeid. 
De waardering voor goede architectuur blijkt niet vanzelfsprekend, soms door onbekendheid met vooral de modernere bouwstijlen. De beroemde architect Ludwig Mies van der Rohe zei: “Never talk to a client about architecture. Talk to him about his children. That is simply good politics. He will not understand what you have to say about architecture most of the time.” Mijn vroegere hoogleraar in Delft zei het ook: “Architectuur is net als contrabande- binnensmokkelen moet je het, keer op keer opnieuw.”
Aan de publicatie van het boek ging een lange periode vooraf waarin architecten en andere liefhebbers zich hebben ingezet voor het beschermen en behouden van goede architectuur op het eiland Curaçao, vooral de gebouwen in de herkenbare stijl van de Moderne Beweging ofwel in het Engels de Modern Movement. DoCoMoMo staat voor Documentation and Conservation of the Modern Movement. Het initiatief hiertoe werd in 1988 genomen door Wessel de Jonge en Hubert-Jan Henket van de Technische Universiteit in Eindhoven. 
De beweging verspreide zich over de hele wereld als DoCoMoMo International, en omvat momenteel 79 nationale/regionale werkgroepen (chapters), waarvan de onze er een is.
Het huidige bestuur van onze stichting, opgericht op 2 maart 2009, bestaat uit 10 personen, van zeer gevarieerde pluimage. Naast mijn persoon als voorzitter:
- communicatiewetenschapper Renske Pin, secretaris;
- goud en geld deskundige Natalie van Tol, penningmeester;
- architectuurhistorici Jennifer Smit en Gerda Gehlen; 
- bouwkundige en commercieel Manager bij de Stichting Monumentenzorg Juliette Buddingh’; 
- juristen Arriën Lekkerkerker en Achim Henriquez; 
- Change Manager Nicole Chirino; 
- Docent Bouwkunde bij UOC architect Nienke Eshuis;
- Last but not least, schrijver van het boek, restauratiearchitect Michael Newton! 
Een van de eerste activiteiten van onze stichting, onder voorzitterschap van Sofia Saavedra Bruno, was de organisatie van de eerste regionale conferentie over moderne Caribische architectuur in samenwerking met de Universiteit van de Nederlandse Antillen (nu UOC). Eén van de sprekers was Wessel de Jonge die ik zojuist noemde.
Ronald Gill, auteur van het boek Een eeuw architectuur op Curaçao, stelde een lijst op van gebouwen in de bouwstijl van de Moderne Beweging. Er werd een top tien samengesteld van zeer uiteenlopende gebouwen, waaronder kantoorgebouwen, woningen, een ziekenhuis en zelfs watertanks, die uitvoerig gedocumenteerd werden. In het boek dat we vandaag presenteren staan al deze prachtige gebouwen en meer. 
Sommige zijn goed bewaard gebleven, maar sommige verkeren in zeer slechte staat. Met dit boek willen we laten zien wat architecten in een bepaalde periode hebben gemaakt en hoe hun gebouwen met internationale allure zijn aangepast aan het lokale tropische klimaat. We hopen daarmee het bewustzijn en de waardering voor deze architectuur te vergroten. De betere voorbeelden uit het verleden kunnen hopelijk ook de nieuwe generatie architecten inspireren. De nieuwe doosachtige architectuur die we thans waarnemen is naar mijn mening geen goede uitdrukking voor ons tropische klimaat waarvoor die gebouwd is. Het kleurgebruik, zo typerend voor de Caribische architectuur, lijkt te zijn teruggebracht tot slechts drie kleuren, wit, zwart en grijs, hier en daar onderbroken door donkerbruine steenstrips.
Het valt te betreuren dat van architectuurontwikkeling in de afgelopen eeuw, waaraan naast particuliere opdrachtgevers ook de overheid en de Shell een belangrijke bijdrage leverden, nauwelijks wat over lijkt te zijn. De Shell was niet alleen de belangrijkste economische pijler van het eiland, maar had ook een sterke invloed op de architectuur hiervan. De woonhuizen voor de werknemers van het bedrijf in Emmastad en Julianadorp en het hoofdkantoor en het laboratorium zijn goede voorbeelden van typisch tropische architectuur. 
Cornelis Bakker, een Nederlandse architect die in 1939 arriveerde, was de eerste professioneel opgeleide architect woonachtig op Curaçao. In dienst van Openbare Werken ontwierp hij de meeste belangrijke openbare gebouwen en scholen. De Shell-gebouwen en de gebouwen van de overheid waren sterke architectonische voorbeelden voor de lokale bevolking die haar eigen onderkomens bouwde. Ze zijn allemaal aangepast aan het tropische klimaat, met grote dakoverstekken en gevels die zorgvuldig zijn ontworpen voor ventilatie en daglichttoetreding. Ben Smit, een andere Nederlandse architect die in 1950 partner werd van Bakker, heeft een even indrukwekkende staat van dienst met gebouwen tot 1971. 
De beroemde Nederlandse architect Gerrit Rietveld maakte bijna als incident een van de beste voorbeelden van gebouwen die geschikt zijn voor ons klimaat, het Mgr. Verriet Instituut voor lichamelijk en geestelijk gehandicapten in 1949.
Cees Bakker en Ben Smit, samen met een beperkte groep van wat ik reizende architecten noem, zijn erin geslaagd een groot aantal architectuur monumenten van hoge kwaliteit te creëren. Ze maakten uitstekende voorbeelden van veel scholen, een bibliotheek in Pietermaai, een ziekenhuis en prachtige huizen. Allemaal zeer geschikt voor hun functie en goed aangepast aan de locatie en ons klimaat. Dezelfde kwaliteit kon in de jaren daarna incidenteel worden bereikt door architecten als de Vries, Fresco, Alexenko, Nolte, Zingel, Julian en Badaracco. In de jaren zeventig ontwierp de lokale architect Tom Janga verschillende projecten voor de overheid en publieke instellingen. Zijn belangrijkste werk was de Openbare Bibliotheek in Scharloo, een goed voorbeeld van een eigentijds gebouw in een historische omgeving en geschikt voor het klimaat. Het werd helaas in 2022 verlaten vanwege de slechte staat van onderhoud. Een publieke schande dat de verwaarlozing zo ver heeft moeten komen. 
Oppervlakkige consumentenontwerpen zijn de standaard geworden voor de meeste gebouwen op het eiland, inclusief institutionele projecten. Slechte ontwerpen worden vaak gecompenseerd door het gebruik van dure materialen, terwijl de tekortkomingen in het ontwerp worden gecompenseerd door krachtigere airconditioningunits, die bovendien nog betaalbaarder zijn geworden. Persoonlijk sta ik niet achter de afhankelijkheid van zeer geavanceerde materialen of apparatuur om gebouwen bestand te maken tegen onze tropische omgeving. Gebouwen moeten er ook tropisch uitzien, hetgeen je bereikt met het verschil tussen licht en schaduw, hetgeen bij de meeste MoMo gebouwen zo sprekend is, bij ons wellicht nog mooier dan in landen met een gematigder klimaat en minder zonlicht. 
De overheid heeft haar rol als trendsetter al vele jaren verloren. In plaats daarvan huren openbare lichamen dure kantoorruimtes die zijn gebouwd door projectontwikkelaars, zonder enige architectonische kwaliteit. 
Er is al veel literatuur over de oudere monumenten op ons eiland, maar nog niet genoeg over de modernere architectuur. Wij hopen dat dit boek de aanzet zal zijn om dit uit te breiden.
Met dank aan Michel Newton en Ton Verkuijlen die deze erfenis hebben vastgelegd. Aan Ron Smit van LM Publishers, mede-uitgever van dit boek. En natuurlijk aan alle sponsors die de publicatie van dit boek mogelijk hebben gemaakt:
- Stimuleringsfonds voor de architectuur;
- Curaçao Style 
- Stichting Monumentenzorg;
- Mongui Maduro;
- Refineria di Korsou;
- Administratiekantoor Newton;
- NV Stadsherstel Willemstad;
- MCB Bank
- Landmark Real Estate.
Dank U,
Ronny Lobo
Voorzitter Stichting DoCoMoMo Curaçao
21 november 2024</text>
      <sha1>m6jazuudjz8itns6ofkvd89rcynches</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>206738</id>
      <parentid>206737</parentid>
      <timestamp>2026-10-12T18:40:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Caribiana</username>
        <id>8320</id>
      </contributor>
      <comment>/* Edifisio */</comment>
      <origin>206738</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="40222" sha1="mjr9ns0lo1v550eu9cv8ndb9vszn2ky" xml:space="preserve">__NOINDEX__
Pending: [[Kapel Sehos]] - [[Premio Jackie Voges]] - [[Plantashi Hato]] - [[Fundashon Docomomo Curacao]] - [[Misa di San Willibrordu]] - [[Kas di Pueblo]]
------------------
{{infobox edificio | variante = c
| tipo = religioso
| nomber = Kapia Sehos
| imagen = Muurschildering in de kapel van het Elisabeth Gasthuis op Curaçao, KITLV 150035.tiff
| pais   = {{CUW}}
}}
'''Kapia Sehos''' ta un kapia históriko ku tabata forma parti di e kompleho di [[Sint-Elisabeth Hospital]] (Sehos) na [[Willemstad]], kapital di [[Kòrsou]]. E kapia ta wòrdu rekonosé  komo parti di e herensia kultural i históriko di [[Otrobanda]].&lt;ref name=&quot;kapel&quot;&gt;{{citeer web|auteur=[[Dick Drayer]]|url=https://www.curacao.nu/nieuws/algemeen/97127/historische-sehos-kapel-blijft-in-particuliere-handen-ondanks-aankoop-door-overheid|titel=Historische SEHOS-kapel blijft in particuliere handen, ondanks aankoop door overheid|werk=curacao.nu|datum=2026-10-11|bezochtdatum=2026-10-11}}&lt;/ref&gt;

== Historia ==
Entre 1855 i novèmber 2019 Sint-Elisabeth Hospital tabata un hospital general di [[Kòrsou]].&lt;ref name=:&quot;1&quot;&gt;{{citeer boek|auteur= Busari, Jamiu O. &amp; Duits, Ashley J.|url=https//pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC4305231/|titel= The strategic role of competency based medical education in health care reform: a case report from a small scale, resource limited, Caribbean setting|uitgever=National Library of Medicine}}&lt;/ref&gt; Fundado di e hospital katoliko tabata monseñor [[Ferdinand Kieckens]] ku ayudo di e sürnan Fransiskano di Breda.

Den e kapia tabata tuma lugá sirbishinan di misa i di entiero, atministrashon di sakramentonan manera boutismo i último rito, i eventonan konmemorativo. E uso tabata destiná pa e religiosonan residente, pashènt i personal di hospital, i residentenan lokal di Otrobanda.&lt;ref&gt;[[Dick Drayer]], [https://www.curacao.nu/nieuws/column/76348/wat-nu-is-het-doek-echt-gevallen-voor-sehos-slot- Wat nu, is het doek écht gevallen voor Sehos? (Slot)], curacao.nu (29 di yüni 2025)&lt;/ref&gt;
• Misa di Aurora (Misanan di Mainta Trempan): Misanan di mainta trempan durante e temporada di

===Promé kapia===
in 1939 bestond er al 80 jaar een kapel bij het ziekenhuis.

===Kapia di 1913===
Un kapel nobo konstrui na 1913, kasi kompletamente separá di 23 meter di largura, tabata situá parsialmente na e sitio di esun bieu pero awor orientá pa ost en bes di pa sùit. Dilanti di e kapel tabata situá un plasa chiki.&lt;ref&gt;Het St. Elisabeth's-Gasthuis op Curaçao. 1855 -- 3 December – 1930.. &quot;Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden&quot;. [Willemstad, 15-11-1930, p. 1. Geraadpleegd op Delpher op 11-10-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010280986:mpeg21:p001}}&lt;/ref&gt;

=== Kapia di 1939===
E kapel aktual a keda konsagrá i poné den uso dia 13 di novèmber 1939.&lt;ref name=:&quot;1939&quot;&gt;Sehos-kapel vijftig jaar. &quot;Amigoe&quot;. Curaçao, 11-11-1989, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 11-10-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642618:mpeg21:p003}}&lt;/ref&gt;

Motibunan ku a pone e Direktiva konstruí e kapel nobo aki: (1) E lokalidat di e kapel bieu tabata sumamente desfaborabel. Konstruí solamente un meter leu for di e Residensia di e Hermananan, e último tabata kasi kompletamente privá di un bista, i tambe di aire fresku i e influensia benefisioso di lus natural. (2) Ademas, e arkitektura di e edifisio tabata di tal forma ku kualke forma di embeyesé tabata for di kuestion. (3) E kapel bieu tabata para den kaminda di un mehorashon planiá di hospital—spesifikamente, e konekshon entre e alanan Oost i Wèst, ku lo a fasilitá grandemente akseso na e vários departamentunan.
E kapel original a wòrdu konstruí na 1913 den forma di un edificio modesto. 
E kapel nobo, cu a wordu embeyese te unda e rekursonan tabata permite, a wòrdu diseñá pa señor A. J. Morel, kende tambe a hasi e trabounan di konstrukshon. E marmer pa e altar a wordo suministra pa e firma Hulandes di piedra natural Van Stokkum (Rotterdam), cu a encarga e artista decorativo Aug. van Os pa crea e diseño. Manera menshoná anteriormente, Lou Asperslag a krea e bentananan; e tabata responsabel tambe pa vários muebles, manera e kandela, kandela, e aparato di lus sentral, i e vloer di e kapel.
Sinembargo, unabes ku e demolishon di e kapel bieu tabata riba e agènda, e Hunta a disidí di konstruí un kapel nobo—i unu mas bunita posibel, por lo ménos te kaminda e rekursonan tabata permití.&lt;ref&gt;De Nieuwe Kapel in het St. Elisabeth-Gasthuis. &quot;Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden&quot;. [Willemstad, 25-11-1939, p. 1. Geraadpleegd op Delpher op 11-10-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010281843:mpeg21:p001}}&lt;/ref&gt;

Het ziekenhuis, inclusief de kapel werden in 1944 bezocht door prinses Juliana en in 1950 door Prins Bernhard.&lt;ref&gt;IN HET SINT ELISABETHSGASTHUTS.. &quot;Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden&quot;. [Willemstad, 02-03-1944, p. 2. Geraadpleegd op Delpher op 12-10-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010403043:mpeg21:p002}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;DE PRINS IN HET ST. ELISABETHS GASTHUIS.. &quot;Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden&quot;. [Willemstad, 19-01-1950, p. 2. Geraadpleegd op Delpher op 12-10-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010403158:mpeg21:p002}}&lt;/ref&gt;

== Edifisio ==
E kapia aki a remplasá unu muchu mas chikitu ku tabata para riba e sitio kaminda e ofisinanan di atministrashon ta situá awor, banda di e eks-konbento di e soeurnan religioso. Despues ku e ruman muhénan a ofresé nan orashonnan i deboshonnan den e espasio ei pa mas ku ochenta aña, e direktiva di hospital a disidí di konstruí un kas di adorashon nobo, mas grandi i mas bunita ku tambe lo a benefisiá e pashèntnan.&lt;ref name=:&quot;1939&quot;/&gt; 
De kapel van het Sint Elisabeths Hospitaal is een juweel van een Godshuis. Bekende kunstenaars leverden daarvoor hun bijdrage. De muurschilderingen zijn van Dolf Henkes, de gebrandschilderde ramen van Lou Asperslag en de kruiswegstaties van Joep Nicolas.&lt;ref&gt;68 religieuzen en 174 leken in dienst van Anti IL volk. &quot;Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden&quot;. [Willemstad, 23-11-1955, p. 2. Geraadpleegd op Delpher op 12-10-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010988488:mpeg21:p002}}&lt;/ref&gt;

E diseño ta di e arkitecto A.J. Morel. Artistanan a kontribuí ku nan talentonan: artista di glas Lou Asperslag a krea e bentananan, pintor Joep Nicolas e Stashonnan di Krus, i Dolf Henkes ku e mural rondó di e altar.&lt;ref name=:&quot;1939&quot;/&gt;
Desde e Segundo Konsilio di Vatikano, a pone mas énfasis riba e aspekto di kuminda di Eukaristia. Konsekuentemente, nan a pone un mesa di altar riba e trapinan di e santuario.&lt;ref name=:&quot;1939&quot;/&gt;

In 1946 werd een muurschildering aangebracht in de kapel, een creatie van Dolf Henkes (1903-1989), kunstschilder en beeldend kunstenaar van Rotterdam.&lt;ref&gt;De Muurschildering in de Kapel van het Hospitaal.. &quot;Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden&quot;. [Willemstad, 01-06-1946, p. 4. Geraadpleegd op Delpher op 12-10-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010402069:mpeg21:p004}}&lt;/ref&gt; De muurschildering restaureerde hij zelf in 1977.&lt;ref&gt;In kapel van hospitaal Dolf Henkes komt eigen fresco's restaureren. &quot;Amigoe&quot;. Curaçao, 08-07-1977, p. 2. Geraadpleegd op Delpher op 12-10-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010639456:mpeg21:p002}}&lt;/ref&gt;

Na 1951, Pader Rektor Hulsman a enkargá konstrukshon di un toren na St. Elisabeth Hospital, ku ta akapará tres kampana. Situá banda di e laboratorio i e departamentu di rayo X, e toren tabata kontené dos kampana grandi i un chikitu ku tabata bati e Angelus tres biaha pa dia. E dos kloknan grandi a haña nan nòmber for di Santa Isabel i San Hosé. E kampananan tambe a anunsiá sirbishi di kapia na e pashèntnan i personal di e hòspital.&lt;ref&gt;Na drie jaar ”stilte” Kapelklokken hospitaal worden in ere hersteld. &quot;Amigoe&quot;. Curaçao, 15-09-1986, p. 1. Geraadpleegd op Delpher op 11-10-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010641808:mpeg21:p001}}&lt;/ref&gt;
 
Den e edifisio, henter e arko (gewelf) ta wòrdu sostené pa boog/arkonan punta ku ta ekstendé te na e vloer. E altura for di e vloer di misa te na e lomba ta 14 meter, ku un altura interior di 11 meter; e hanchura paden ta 14 meter, miéntras ku e largura ta 22 meter. Seis meter di e largura aki ta wòrdu okupá pa e kansel, ku ta wòrdu formá pa un ábside ku ta konta ku dos arko mas chikitu. Aki, e vloer, wainscoting, altar i rail di komunion ta trahá di marmer di Calacatta aksentuá ku bandanan di marmer blou turko, e último tambe ta e material usá pa e trapinan. E altar, diseñá pa parse un mesa di sakrifisio masivo, ta wòrdu dominá pa un krus grandi, tambe di marmer blou, ku ta karga un figura di Kristu di tamaño real grabá for di palu di linden hopi dorá.&lt;ref&gt;De Nieuwe Kapel in het St. Elisabeth-Gasthuis. &quot;Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden&quot;. [Willemstad, 25-11-1939, p. 1. Geraadpleegd op Delpher op 11-10-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010281843:mpeg21:p001}}&lt;/ref&gt;

E bentananan di glas di koló di e kapel a wòrdu kreá pa e artista di glas renombrá Lou Asperslag. E interkambio di koló den e bentana aki ta krea un ambiente berdaderamente deboshonal denter di e kapel.
E loft di e koro ta konsistí di un plachi di beton ku kantilever, será pa un baranka di heru forhá orná ku ta konta ku e inskripshon “Kanta na Señor” — “Alabá E.”

== Despues di Sehos ==
E kapia históriko di èks-St. Elisabeth Hospital (SEHOS) na Otrobanda ta keda propiedat di Otrabanda Village B.V. i no tabata inkluí den e benta na Pais di Kòrsou òf HNO Vastgoed en Beheer.
E kapia ta situá riba tereno B-3502, ku ta kubri un área di 764 meter kuadrá. E tereno ta pertenesé na Otrabanda Village, e kompania di biennan rais ku anteriormente a kumpra e kompleho di hospital anterior for di e kuradó di bankarota.
E partidonan enbolbí ta deklará ku desaroyo den futuro mester tene kuenta ku e identidat di e área, ku e kapel ta sirbi komo un punto di anker. E prinsipionan aki a wòrdu inkorporá den akuerdonan tokante e desaroyo mas aleu di e kompleho di hospital anterior.
Bou di e akuerdonan aki Pais Kòrsou ta asumí kontrol kontraktual riba desaroyo di e área, ounke no ta tur e kavelnan a bira propiedat di gobièrnu.
E kapel ta wòrdu identifiká eksplísitamente den e akuerdonan di desaroyo komo un punto di anker históriko.&lt;ref name=&quot;kapel&quot;/&gt;

Plannan di redesaroyo resien a asta konsiderá habri e kapia pa pashèntnan di e [[Curaçao Medical Center]] (CMC) nobo i pa turistanan krusero katóliko ku ta mará na e mega-pier den serkania. Aunke e kompleho di hospital a wòrdu bendí despues di e bankarota na 2025, ta stipulá den kontrakt ku e kapel históriko mester wòrdu konserbá i keda aksesibel komo parti di e desaroyo di e sitio den futuro.&lt;ref name=&quot;kapel&quot;/&gt;

{{Appendix}}

------------
NOTES
E kapel aktual di St. Elisabeth Hospital a keda solemnemente konsagrá i poné den uso dia 13 di novèmber 1939. Esei tabata sinkuenta aña pasá—un hubileo di oro, ku otro palabra.&lt;ref name=:&quot;1939&quot;/&gt;
E kapel aki a remplasá unu muchu mas chikitu ku tabata para riba e sitio kaminda e ofisinanan di atministrashon ta situá awor, banda di e eks-konbento di e soeurnan religioso. Despues ku e ruman muhénan a ofresé nan orashonnan i deboshonnan den e espasio ei pa mas ku ochenta aña, e direktiva di hospital a disidí di konstruí un kas di adorashon nobo, mas grandi i mas bunita ku tambe lo a benefisiá e pashèntnan. E diseño tabata di e arkitecto A.J. Morel. Artistanan a kontribuí ku nan talentonan: artista di glas Lou Asperslag a krea e bentananan, pintor Joep Nicolas e Stashonnan di Krus, i Dolf Heij e pintura rondó di e altar.&lt;ref name=:&quot;1939&quot;/&gt;
Desde e Segundo Konsilio di Vatikano, a pone mas énfasis riba e aspekto di kuminda di Eukaristia. Konsekuentemente, nan a pone un mesa di altar riba e trapinan di e santuario.&lt;ref name=:&quot;1939&quot;/&gt;

* Ludovicus Oeverhaus (1925-1990) was ziekenhuispastoor Sehos vanaf 1968. 
------
E kapel históriko di èks St. Elisabeth Hospital (SEHOS) na Otrobanda ta keda propiedat di Otrabanda Village B.V. i no tabata inkluí den e benta na Pais di Kòrsou òf HNO Vastgoed en Beheer.
E kapel ta situá riba tereno B-3502, ku ta kubri un área di 764 meter kuadrá. E tereno ta pertenesé na Otrabanda Village, e kompania di biennan rais ku anteriormente a kumpra e kompleho di hospital anterior for di e kuradó di bankarota.
E partidonan enbolbí ta deklará ku desaroyo den futuro mester tene kuenta ku e identidat di e área, ku e kapel ta sirbi komo un punto di anker. E prinsipionan aki a wòrdu inkorporá den akuerdonan tokante e desaroyo mas aleu di e kompleho di hospital anterior.
Bou di e akuerdonan aki Pais Kòrsou ta asumí kontrol kontraktual riba desaroyo di e área, ounke no ta tur e kavelnan a bira propiedat di gobièrnu.
E kapel ta wòrdu identifiká eksplísitamente den e akuerdonan di desaroyo komo un punto di anker históriko.&lt;ref name=&quot;kapel&quot;/&gt;
-------------
E kampananan di e kapel na St. Elisabeth Hospital pronto lo bati atrobe despues di tres aña di silencio.
Na 1951, Pader Rektor Hulsman a enkargá konstrukshon di un toren na St. Elisabeth Hospital, ku ta akapará tres klok. Situá banda di e laboratorio i e departamentu di rayo X, e toren tabata kontené dos klok grandi i un chikitu ku tabata bati e Angelus tres biaha pa dia. E dos kloknan grandi a haña nan nòmber for di Santa Isabel i San Hosé. E kloknan tambe a anunsiá sirbishi di kapel na e pashèntnan i personal di e hòspital. Sinembargo, na 1983, diripiente e kloknan a keda ketu. Nan a funshoná atrobe pa un ratu kòrtiku, pero no pa hopi tempu. Algun tempu pasá, un inspekshon di e Departamentu di Fasilidatnan a revelá defektonan signifikante den e toren, loke a kondusí na un desishon na aprel pa restorá esaki. Segun e “Sehos-bulletin” di St. Elisabeth Hospital, e mekanismo di klok a wòrdu kontrolá i drecha, e pilarnan di e toren a wòrdu restourá, i e biganan a wòrdu remplasá. E toren ta hayando un facelift actualmente, despues di cual e belnan lo wordo reinstala.&lt;ref&gt;Na drie jaar ”stilte” Kapelklokken hospitaal worden in ere hersteld. &quot;Amigoe&quot;. Curaçao, 15-09-1986, p. 1. Geraadpleegd op Delpher op 11-10-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010641808:mpeg21:p001}}&lt;/ref&gt;

{{Appendix}}
------------------
{{Variante|c}}
{{Databox}}
'''Premio Ernest (Jackie) Voges''' ta un premio di herensia kultural instituí na 2019 pa honra [[Jackie Voges]], kende tabata enbolbi ku Stichting Monumentenzorg Curaçao pa varios dekada di 1966 pa 2016, di kua e ultimo dos komo su presidente.

== Institushon ==
Stichting Monumentenzorg Curaçao (SMC), un fundashon privá (NGO) fundá na 1954, a disidí di implementá e premio ‘Ernest (Jackie) Voges Monument Award’ pa rekonose persona òf organisashonnan ku a mustra esfuerso ehemplar pa renobashon i preservashon di patrimonio konstruí na Kòrsou. Ku e selebrashon di su di 65° aniversario na 2019, SMC e premio lo wordu otorga pa promé biaha.&lt;ref name=&quot;O&quot;&gt;[https://monumentenzorg.cw/the-ernest-jackie-voges-monument-award/ The ‘Ernest (Jackie) Voges’ Monument Award], monumentenzorg.cw (20 di febrüari 2018)&lt;/ref&gt;

E premio ta wòrdu otorga na un persona òf organisashon ku a mustra esfuerso ehemplar pa ku renobason i preservashon di herensia konstruí na [[Kòrsou]].&lt;ref name=&quot;O&quot;/&gt;

E fundashon privá (NGO) Curaçao Monuments Foundation a keda fundá na 1954, sesenta aña pasá otro aña. E meta prinsipal ta pa konserbá i restorá monumentonan protehá. Pa por logra esaki, e fundacion ta cumpra monumentonan den un estado deteriora y ta restaura nan. Door di huur e monumentonan restaura e fundacion ta genera e fondonan pa sigui mantene e edificionan. Banda di e aktividat núkleo aki, e fundashon ta boga tambe pa stimulá validashon di nos monumentonan, ofresé konseho riba restourashon i mantenshon di monumentonan i enkurashá investigashon sientífiko riba historia di Kòrsou, en partikular pa loke ta pertenesé na nos monumentonan.
Sr. ing. Ernest ‘Jackie’ Voges tabata hopi enbolbí ku e fundashon pa 50 aña. El a bira komisario na 1966, i a okupá un posishon komo presidente di 1982 – 2003, sigui pa un otro laban komo komisario, finalmente birando konsehero di e fundashon te na ougùstùs 2016. Bou di su liderazgo, un kantidat grandi di monumento a wòrdu restourá i asina konserbá pa e komunidat di Curaça. Adishonalmente, e fundashon a wòrdu desaroyá den un organisashon profeshonal.
Komo un muestra di apresio pa Sr. Voges i su esfuersonan pa preservashon di nos herensia kultural konstruí, Hunta di Komisario a disidí dia 27 di yanüari di e aña aki pa instituí e premio ku ta hiba su nòmber. E premio ‘Ernest ‘Jackie’ Voges’ lo wordo otorga na un persona of organisacion cu a mustra esfuerso ehemplar pa cu renobacion y preservacion di herencia construi na Curaçao. Un hurado independiente lo disidí entre e personanan òf organisashonnan ku ta kuadra ku e kriterionan aki. E premio lo wordo otorga pa prome biaha na 2019.

== Ganado ==
* 2019 - CuraLiving B.V. pa e restourashon di Hotel ‘t Klooster.
* 2024 - Fundashon Mongui Maduro pa e restourashon di [[Lanthùis Rooi Catootje]], ku ta alohá [[Museo Mongui Maduro]].
restourá
----
Fundashon Mongui Maduro a risibí e ‘Ernest (Jackie) Voges’ Monument Award djaweps durante e entrega di premio na Museo Mongui Maduro. E premio ta rekonosí e ekselente renobashon ku Lanthùis Rooi Catootje a pasa aden resientemente. Ta e di dos biaha ku e premio aki, un inisiativa di Stichting Monumentenzorg Curaçao, a wòrdu entregá. Ku esaki e fundashon ta honra tambe defuntu Ernest ‘Jackie’ Voges, eks-presidente i eks-miembro di konseho di Monumentenzorg.&lt;ref&gt;[https://monumentenzorg.cw/mongui-maduro-monument-award/ Mongui Maduro Museum ta gana e di dos ‘Ernest (Jackie) Voges’ Monument Award], monumentenzorg.nl (29 di yanuari 2024)&lt;/ref&gt;

Na nòmber di Fundashon Mongui Maduro, Henry van der Kwast a risibí e premio. Ademas, el a wòrdu sorprendí ku un pintura di Marianne Cats di Lanthùis Rooi Catootje den su estado renobá. E renobashon a finalisá na 2022. Pa mihó sostené e funshon ku e tin komo museo, a drecha i adaptá e areglo di e espasio. E restorashon a wòrdu ehekutá dor di Norman Panneflek i Dany’s Construction &amp; Maintenance.

Segun e hurado, e restorashon por wòrdu konsiderá un ehèmpel. A integra mehorashon den i klima i usabilidat di e propiedat, sin menospresiá e aparensia históriko di e edifisio kompleto. Por ehèmpel, e sistema di èrko a wòrdu instalá di un manera diskreto, i a agregá un baño pa e bishitantenan di e museo. E funshonnan di sosten, manera e resepshon moderno i e kitchenette pa personal, a wòrdu inkorporá na un manera no masha notabel. Material eksistente a wòrdu resiklá na un manera sostenibel. E historia di e edifisio durante siglo a keda visibel i a haña su propio posishon bek.

Na 2019 Monumentenzorg a establesé e ‘Ernest (Jackie) Voges’ Monument Award pa honra e esfuersonan sin límite di sr. Voges, kende tabata envolví den e fundashon pa 50 aña na diferente forma, inkluso 21 aña komo presidente. Bou di su guia i vishon e fundashon a profeshonalisá. “Jackie semper a haña ku Kòrsou ta bira un tiki mas pober ku kada edifisio históriko ku ta wòrdu basha abou”, segun Herbert van der Woude, presidente di Stichting Monumentenzorg. “El a kumpra i restorá kasi mitar di e inventario di edifisionan di e fundashon. Ademas, el a regla finansiamentu, e tabata sa kon pa haña plaka tur kaminda, mas tantu na Hulanda, i hopi biaha el a tuma riesgo signifikante.” Sr. Voges a fayesé na ougùstùs 2023 na e edat di 92 aña.

Na 2019 a entregá e promé ‘Ernest (Jackie) Voges’ Monument Award na CuraLiving B.V. pa e restorashon di Hotel ‘t Klooster.


Na ougùstùs 2023, Kòrsou a pèrdè un gran kampion di e herensia konstruí di e isla ora Ernest (Jackie) Voges a fayesé na edat di 92 aña. E tabata hopi enbolbí den nos organisashon pa mas ku sinkuenta aña, inkluyendo un periodo di 21 aña komo presidente i hopi aña komo komisario i konsehero. Bou di su guia, Stichting Monumentenzorg Curaçao (e Curaçao Monument Foundation) a profeshonalisá i ekspandé, i un inventario kresiente di edifisionan anteriormente bandoná a keda transformá den e joyanan monumental ku nos ta kuida te dia di awe.
Pa honra e kompromiso personal aki ku nos edifisionan monumental, nos a instituí e Premio ‘Ernest (Jackie) Voges’ na 2019 konhuntamente ku nos di 65 aniversario. E seremonia di premio, ku a konta ku presensia di Sr. Voges mes, a tuma lugá na novèmber 2019 na Villa Maria. Curaliving a wòrdu rekompensá ku e promé Premio ‘Ernest (Jackie) Voges’ komo rekonosementu di e ekselente restourashon di e monasterio anterior ‘Hotel ‘t Klooster’.
No por wòrdu eksagerá kon instrumental e ròl di Sr. Voges den preservashon di herensia konstruí tabata den e último seis dékadanan. Ta sinti dushi amargo pa anunsiá ku na 2024 ora Stichting Monumentenzorg kumpli 70 aña di edat, e Premio ‘Ernest (Jackie) Voges’ lo wòrdu presentá pa di dos biaha. Amargo, pasobra e lo no ta presente personalmente e biaha aki. Pero dushi, pasobra e ta nifiká ku tin desaroyonan positivo den restourashon ku a krese for di e simianan ku el a sembra, i ku mester wòrdu selebrá na su honor.&lt;ref&gt;[https://monumentenzorg.cw/voges-award-2024/ ‘Ernest (Jackie) Voges’ Award in 2024], monumenenzorg.cw (31 oktober 2023)&lt;/ref&gt;

{{Appendix}}

[[:Category:Kòrsou]]
[[:Category:Herensia kultural]]
------------
{{Databox}}
{{infobox luga den pais |variante = c
| tipo = Plantashi
| nomber = Plantashi Hato
| pais = {{CUW}}
}}
'''Plantashi Hato''' ta un eks-plantashi na [[Kòrsou]], kaminda e rebelion di katibu di 1750 a tuma lugá. E plantashi ku su [[lanthùis Hato|lanthùis]] tabata den poseshon di e [[West Indische Compagnie]] (WIC) te 1792. E kas grandi a keda den uso komo un residensia di kunuku di e direktor di WIC. Nan tabata kultivá maishi i tabatin hopi bestianan ku tabata kana kana kana; e nòmber Hato ta nifiká &quot;patio di bestianan&quot; na Spaño.

== Historia ==
Na 1700, WIC na Kòrsou tabatin nuebe plantashi, entre otro Plantashi Hato. Komo ku e kasnan aki otabata hopi neglishá, na 1717 a hür ocho kas na privá. Nan a mantené Plantage Hato: ku su 1400 ha, e tabata un di e mas grandi di Kòrsou. Tin 89 trahadó sklabisá, i tabatin un fuente natural ku tabata wòrdu usá pa irigashon. For di e momentu ei, e plantashon a sirbi komo tereno di kuminda pa esnan ku a bira katibu i komo lugá pa keda pafó pa e direktor di WIC, Isaac Faesch.[1] 1]

Dia 5 di yüli 1750 a tuma lugá un rebelion di katibu na Plantashi Hato. Den esaki 60 persona a muri, 59 di nan tabata katibu i un [[oropa|oropeo]]. Mayoria rebelde a kometé suisidio, ocho hòmber i sinku muhé a wòrdu bendi i 39 a ser ehekutá. 1]

Despues di 1929 e aeropuerto aktual a ser traha riba e eks-plantashi.[1] E sementerio monumental, e fuente natural i e bakinan di awa a keda seriamente dañá durante e operashon di rekuperashon di tera di Curaçao Airport Holding. 3]

For di 2014 e plantashon tabata e promé bario di biña di e parti Karibense di Reino Hulandes, ku un bario di biña i un bed &amp; breakfast den e kas. Na 2016 Curaçao Airport Holding a terminá e kontrakt.[1] 4][2]


== Lanthùis Hato ==
E lanthùis Hato ta e lanthùis ku ta pertenese na e [[plantashi Hato]] den Hato na Korsou. E ta situá mas o ménos 50 meter nort di e kaminda aktual pa aeropuerto internashonal di Kòrsou. E tin un plan ku un forma ku ta kuadra ku un parti sentral típiko pa Kòrsou i galerías ku ta flankeá e edifisio. E parti sentral tin un dak ku ta forma un di dos dak, ku tin otro dak ku ta forma un di dos dak. Riba kada banda di e dak tin dos kapel. Den e edifisio ta inter alia e kushina. Banda di e fachada trasero tin un tereno ku muraya. 5]

E kompleho ta di balor historiko i kultural komo un ensamblahe di lanthùis, sementerio i hòfi ku un sistema di irigashon i pa motibu di e historia di e plantashon i e tereno. 5]


{{Appendix}}
Landhuis Hato is een voormalige plantagehuis in Curaçao, waar de Curaçaose slavenopstand van 1750 plaatsvond. Het was tot 1792 in bezit van de West-Indische Compagnie (WIC) en is in gebruik geweest als buitenverblijf van de directeur van de WIC. Er werd mais verbouwd en er graasde veel vee; de naam Hato betekent in het Spaans veeplaats.

Geschiedenis
Omstreeks 1700 bezat de WIC op Curaçao negen plantages, waaronder Plantage Hato. Omdat deze sterk verwaarloosd waren, werden er in 1717 acht aan particulieren verhuurd. Plantage Hato werd aangehouden: met zijn 1400 ha was het een van de grootste van Curaçao. Er werkten 89 tot slaaf gemaakten en er was een natuurlijke bron die gebruikt werd voor irrigatie. De plantage diende voortaan als kostgrond voor de tot slaaf gemaakten en als buitenverblijf voor de directeur van de WIC, Isaac Faesch.[1]

Op 5 juli 1750 vond op Plantage Hato een slavenopstand plaats. Hierbij vielen zestig slachtoffers: 59 slaafgmaakten en een Europeaan. De meeste opstandelingen pleegden zelfmoord, acht mannen en vijf vrouwen werden verkocht en 39 werden geëxecuteerd.[1]

Na 1929 werd op de voormalige plantage het huidige vliegveld aangelegd.[2] De monumentale begraafplaats, de natuurlijke bron en de waterbakken werden bij de de landaanwinning van de Curaçao Airport Holding ernstig beschadigd.[3]

Vanaf 2014 bevond zich op de plantage de eerste wijngaard van het Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden, met in het landhuis een wijnmakerij en bed &amp; breakfast. In 2016 beëindigde Curaçao Airport Holding het contract.[4][2]

Het landhuis
Het landhuis ligt ongeveer 50 meter ten noorden van de huidige weg naar Curaçao International Airport. Het heeft een rechthoekige plattegrond met een voor Curaçao typisch centraal gedeelte en flankerende galerijen. Het centrale deel heeft een steil schilddak met aangrenzend schuine daken met dakrand boven de galerijen. Aan weerszijden van het dak zijn twee dakkapellen. In de uitbouw bevindt zich onder meer de keuken. Langs de achtergevel is een ommuurd terras.[5]

Het complex is van bouwhistorische en cultuurhistorische waarde als ensemble van landhuis, begraafplaats en tuin met een irrigatiesysteem en vanwege de historie van de plantage en het landgoed.[5]

Category:Plantashi na Korsou

{{Broodkruimel}}

[[:Categorie:Plantage| ]]
[[:Category:Geografia di Korsou]]
[[:Categorie:Slavernij in Curaçao]]

--------------------------
{{infobox edificio | variante = c
| tipo =
| nomber = Misa San Willibrordus
}}
'''Misa San Willibròrdus''' ta un kompleho di edifisio monumental na [[San Willibròrdu]], [[Kòrsou]]. 
E misa a wordu diseña pa Evert Margry, arkitekto di [[Rotterdam]], i pa kual e prome piedra pa konstrukshon, cu a tuma luga entre 1884 i 1888, a wordu pone dor di Vincentius Jansen. Mas trempan den [[siglo 19]] padernan misionero a konstruí un kas pa wèrfano (1858) i un skol (1867). E misa ta forma parti di un kompleho, huntu ku un pastori bieu i un pastori nobo. 

nnl.wiki:Sint Willibrordus[2] ofwel San Willibrordo is een dorp in Bandabou op de westelijke helft van Curaçao, ten noordwesten van de Bullenbaai en ongeveer 25 km van de hoofdstad Willemstad. Het dorp draagt deze naam sinds de inwijding van de kerk in 1888; tot die tijd werd de plaats Buitenbosch of in het Papiaments Mondi Afó genoemd. Het dorp van enkele honderden inwoners heeft een imposante rooms-katholieke kerk in neogotische stijl, ontworpen door de Rotterdamse architect Evert Margry, waarvoor de eerste steen gelegd werd door Vincentius Jansen en die dateert van 1884-88. Eerder in de negentiende eeuw waren er door missiepaters een school en een weeshuis gebouwd.

Op enkele kilometers van Sint Willibrordus liggen verder twee van Curaçao's vele schilderachtige baaien: de Porto Marie-baai en de Daaibooibaai.

Nabij het dorp liggen enkele niet langer in gebruik zijnde zoutpannen, onder meer die van de zoutplantage Rif St. Marie, een van de oudste plantages van het eiland. Nu zijn daarvan nog slechts enkele vervallen muren te zien. In de zoutpannen verblijven regelmatig flamingo's. Nabij het dorp ligt ook de rotsformatie die bekendstaat als El Indjan (De Indiaan).

Vroeger was er een verbinding tussen het dorp en de Bullenbaai via de Saliña Sint Marie en de Boka Sint Marie.


Complex R.K. Kerk Sint Willibrordus
Characteristics:
Roman Catholic church built in stone on rectangular floor plan. Large gabled roof over nave. Lower extension of apse on east end. Front façade on west side: main entrance and a bell tower. Gothic openings with pointed arches, Gothic wooden tracery in the arches. Interior: three naves divided by arcades; open roof construction; black tiles on floor; tomb of builder of church, Father Jansen, annex memorial plate in northern aisle. Additional structures: old and new vicarage, two cisterns, flagpole foot.
Monument value:
Architectural and historical value as a late 19th-century RC church in the Neo-Gothic style; ethnographic and cultural-historical value as part of the RC mission of Curacao; ensemble value as a coherent RC complex of a church, vicarages and cisterns in a historic setting; aesthetic value because of prominent location. Construction date:1884 – 1888.&lt;ref&gt;{{en}}[https://curacaomonuments.org/sites/sint-willibrordus/  Sint Willibrordus], curacaomonuments.org&lt;/ref&gt;

{{Appendix}}

----------------
{{infobox edificio
| variante = c
| nomber = Kas di Pueblo
| imagen = Penstraat 22 - 24, restoration.png
| descripcion = Kas di Pueblo bou restourashon na 2023.
| nomber2 = 
| localisa_na = Penstraat 22-24, Willemstad
| luga = {{CUW}}
| adres = 
| fecha_funda = 
| estilo = 
| encarga = 
| architect = 
| funcion_original = 
| funcion_actual =
| propietario = 
| status monumento =
}}
'''Kas di Pueblo, penstraat 22-24''' - toevoegen aan [[Partido Nashonal di Pueblo]]
Het monumentale gebouw (1860)? werd in 1948 ter beschikking gesteld aan de PNP als partijgebouw. Meer dat 50 jaren heeft het gediend in deze functie.
links
* https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/26775-niets-slopen-en-ook-niet-plakken|
* https://curacao.nu/monumentenraad-wil-geen-sloop-en-nieuwbouw-van-kas-di-pueblo-zoals-nu-in-een-vergunning-is-geregeld/|5 december 2022
-----------------
'''Fundashon Docomomo Curaçao''' ta un fundashon ku ta enfoká riba e dokumentashon i konservashon di arkitektura modernista na [[Kòrsou]].

a wòrdu fundá na 2009 i ta enfoká riba e dokumentashon i konservashon di arkitektura modernista na Kòrsou. E fundashon ta forma parti di e red internashonal Docomomo, ku a hunga un rol lider den protekshon di edifisionan modernista mundialmente desde su fundashon na 1988.&lt;ref&gt;https://kikotapasando.com/2024/11/22/fundashon-docomomo-curacao-ta-presenta-buki-tokante-architektura-modernista-riba-curacao-modern-architecture-of-curacao-1930-1960/ Fundashon Docomomo Curaçao ta presentá buki tokante architektura modernista riba Curaçao: “Modern Architecture of Curaçao 1930-1960”], kikotapasando.com (22 di november 2024)&lt;/ref&gt;

Reflecting on Curaçao’s Modernist Legacy – Chairman Ronny Lobo’s Speech
During the book launch of &quot;Modern Architecture of Curaçao 1930-1960&quot;, our chairman, Ronny Lobo, delivered an inspiring speech that set the tone for the evening. His words highlighted the importance of preserving and celebrating the island’s modernist architectural heritage, the stories behind these iconic structures, and the vision for safeguarding them for future generations.
Read below the full speech (in Dutch) and immerse yourself in the passion and dedication driving this project.
#DocomomoCuraçao #ArchitecturalHeritage #ModernistLegacy #inspiringwords
Speech Ronny Lobo bij de presentatie van het boek Modern Architecture 1930-1960
Als voorzitter van de Stichting DoCoMoMo Curaçao, ben ik vereerd wat woorden te mogen uitspreken ter gelegenheid van de presentatie dit boek. Ik sta hier weliswaar met gemengde gevoelens. Terwijl we vandaag met veel blijdschap de publicatie van een prachtig architectuurboek vieren hebben we nauwelijks enkele weken geleden met lede ogen moeten aanzien hoe op Mahaai twee woonhuizen naar ontwerp van Ben Smit werden gesloopt. Zijn eigen woonhuis aan de Angloweg 9, in dezelfde wijk, prijkt gelukkig op de kaft van dit boek. Het werd in 2020 als eerste modern huis tot beschermd monument verklaard. Zijn dochter Jennifer, mede bestuurslid van onze stichting en speciaal voor de presentatie overgekomen uit Nederland, is erin opgegroeid. 
De waardering voor goede architectuur blijkt niet vanzelfsprekend, soms door onbekendheid met vooral de modernere bouwstijlen. De beroemde architect Ludwig Mies van der Rohe zei: “Never talk to a client about architecture. Talk to him about his children. That is simply good politics. He will not understand what you have to say about architecture most of the time.” Mijn vroegere hoogleraar in Delft zei het ook: “Architectuur is net als contrabande- binnensmokkelen moet je het, keer op keer opnieuw.”
Aan de publicatie van het boek ging een lange periode vooraf waarin architecten en andere liefhebbers zich hebben ingezet voor het beschermen en behouden van goede architectuur op het eiland Curaçao, vooral de gebouwen in de herkenbare stijl van de Moderne Beweging ofwel in het Engels de Modern Movement. DoCoMoMo staat voor Documentation and Conservation of the Modern Movement. Het initiatief hiertoe werd in 1988 genomen door Wessel de Jonge en Hubert-Jan Henket van de Technische Universiteit in Eindhoven. 
De beweging verspreide zich over de hele wereld als DoCoMoMo International, en omvat momenteel 79 nationale/regionale werkgroepen (chapters), waarvan de onze er een is.
Het huidige bestuur van onze stichting, opgericht op 2 maart 2009, bestaat uit 10 personen, van zeer gevarieerde pluimage. Naast mijn persoon als voorzitter:
- communicatiewetenschapper Renske Pin, secretaris;
- goud en geld deskundige Natalie van Tol, penningmeester;
- architectuurhistorici Jennifer Smit en Gerda Gehlen; 
- bouwkundige en commercieel Manager bij de Stichting Monumentenzorg Juliette Buddingh’; 
- juristen Arriën Lekkerkerker en Achim Henriquez; 
- Change Manager Nicole Chirino; 
- Docent Bouwkunde bij UOC architect Nienke Eshuis;
- Last but not least, schrijver van het boek, restauratiearchitect Michael Newton! 
Een van de eerste activiteiten van onze stichting, onder voorzitterschap van Sofia Saavedra Bruno, was de organisatie van de eerste regionale conferentie over moderne Caribische architectuur in samenwerking met de Universiteit van de Nederlandse Antillen (nu UOC). Eén van de sprekers was Wessel de Jonge die ik zojuist noemde.
Ronald Gill, auteur van het boek Een eeuw architectuur op Curaçao, stelde een lijst op van gebouwen in de bouwstijl van de Moderne Beweging. Er werd een top tien samengesteld van zeer uiteenlopende gebouwen, waaronder kantoorgebouwen, woningen, een ziekenhuis en zelfs watertanks, die uitvoerig gedocumenteerd werden. In het boek dat we vandaag presenteren staan al deze prachtige gebouwen en meer. 
Sommige zijn goed bewaard gebleven, maar sommige verkeren in zeer slechte staat. Met dit boek willen we laten zien wat architecten in een bepaalde periode hebben gemaakt en hoe hun gebouwen met internationale allure zijn aangepast aan het lokale tropische klimaat. We hopen daarmee het bewustzijn en de waardering voor deze architectuur te vergroten. De betere voorbeelden uit het verleden kunnen hopelijk ook de nieuwe generatie architecten inspireren. De nieuwe doosachtige architectuur die we thans waarnemen is naar mijn mening geen goede uitdrukking voor ons tropische klimaat waarvoor die gebouwd is. Het kleurgebruik, zo typerend voor de Caribische architectuur, lijkt te zijn teruggebracht tot slechts drie kleuren, wit, zwart en grijs, hier en daar onderbroken door donkerbruine steenstrips.
Het valt te betreuren dat van architectuurontwikkeling in de afgelopen eeuw, waaraan naast particuliere opdrachtgevers ook de overheid en de Shell een belangrijke bijdrage leverden, nauwelijks wat over lijkt te zijn. De Shell was niet alleen de belangrijkste economische pijler van het eiland, maar had ook een sterke invloed op de architectuur hiervan. De woonhuizen voor de werknemers van het bedrijf in Emmastad en Julianadorp en het hoofdkantoor en het laboratorium zijn goede voorbeelden van typisch tropische architectuur. 
Cornelis Bakker, een Nederlandse architect die in 1939 arriveerde, was de eerste professioneel opgeleide architect woonachtig op Curaçao. In dienst van Openbare Werken ontwierp hij de meeste belangrijke openbare gebouwen en scholen. De Shell-gebouwen en de gebouwen van de overheid waren sterke architectonische voorbeelden voor de lokale bevolking die haar eigen onderkomens bouwde. Ze zijn allemaal aangepast aan het tropische klimaat, met grote dakoverstekken en gevels die zorgvuldig zijn ontworpen voor ventilatie en daglichttoetreding. Ben Smit, een andere Nederlandse architect die in 1950 partner werd van Bakker, heeft een even indrukwekkende staat van dienst met gebouwen tot 1971. 
De beroemde Nederlandse architect Gerrit Rietveld maakte bijna als incident een van de beste voorbeelden van gebouwen die geschikt zijn voor ons klimaat, het Mgr. Verriet Instituut voor lichamelijk en geestelijk gehandicapten in 1949.
Cees Bakker en Ben Smit, samen met een beperkte groep van wat ik reizende architecten noem, zijn erin geslaagd een groot aantal architectuur monumenten van hoge kwaliteit te creëren. Ze maakten uitstekende voorbeelden van veel scholen, een bibliotheek in Pietermaai, een ziekenhuis en prachtige huizen. Allemaal zeer geschikt voor hun functie en goed aangepast aan de locatie en ons klimaat. Dezelfde kwaliteit kon in de jaren daarna incidenteel worden bereikt door architecten als de Vries, Fresco, Alexenko, Nolte, Zingel, Julian en Badaracco. In de jaren zeventig ontwierp de lokale architect Tom Janga verschillende projecten voor de overheid en publieke instellingen. Zijn belangrijkste werk was de Openbare Bibliotheek in Scharloo, een goed voorbeeld van een eigentijds gebouw in een historische omgeving en geschikt voor het klimaat. Het werd helaas in 2022 verlaten vanwege de slechte staat van onderhoud. Een publieke schande dat de verwaarlozing zo ver heeft moeten komen. 
Oppervlakkige consumentenontwerpen zijn de standaard geworden voor de meeste gebouwen op het eiland, inclusief institutionele projecten. Slechte ontwerpen worden vaak gecompenseerd door het gebruik van dure materialen, terwijl de tekortkomingen in het ontwerp worden gecompenseerd door krachtigere airconditioningunits, die bovendien nog betaalbaarder zijn geworden. Persoonlijk sta ik niet achter de afhankelijkheid van zeer geavanceerde materialen of apparatuur om gebouwen bestand te maken tegen onze tropische omgeving. Gebouwen moeten er ook tropisch uitzien, hetgeen je bereikt met het verschil tussen licht en schaduw, hetgeen bij de meeste MoMo gebouwen zo sprekend is, bij ons wellicht nog mooier dan in landen met een gematigder klimaat en minder zonlicht. 
De overheid heeft haar rol als trendsetter al vele jaren verloren. In plaats daarvan huren openbare lichamen dure kantoorruimtes die zijn gebouwd door projectontwikkelaars, zonder enige architectonische kwaliteit. 
Er is al veel literatuur over de oudere monumenten op ons eiland, maar nog niet genoeg over de modernere architectuur. Wij hopen dat dit boek de aanzet zal zijn om dit uit te breiden.
Met dank aan Michel Newton en Ton Verkuijlen die deze erfenis hebben vastgelegd. Aan Ron Smit van LM Publishers, mede-uitgever van dit boek. En natuurlijk aan alle sponsors die de publicatie van dit boek mogelijk hebben gemaakt:
- Stimuleringsfonds voor de architectuur;
- Curaçao Style 
- Stichting Monumentenzorg;
- Mongui Maduro;
- Refineria di Korsou;
- Administratiekantoor Newton;
- NV Stadsherstel Willemstad;
- MCB Bank
- Landmark Real Estate.
Dank U,
Ronny Lobo
Voorzitter Stichting DoCoMoMo Curaçao
21 november 2024</text>
      <sha1>mjr9ns0lo1v550eu9cv8ndb9vszn2ky</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>206739</id>
      <parentid>206738</parentid>
      <timestamp>2026-10-12T19:00:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Caribiana</username>
        <id>8320</id>
      </contributor>
      <origin>206739</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="40484" sha1="1x118e9t7zlx9yon88j7ch059lvelil" xml:space="preserve">__NOINDEX__
Pending: [[Kapel Sehos]] - [[Premio Jackie Voges]] - [[Plantashi Hato]] - [[Fundashon Docomomo Curacao]] - [[Misa di San Willibrordu]] - [[Kas di Pueblo]]
------------------
{{infobox edificio | variante = c
| tipo = religioso
| nomber = Kapia Sehos
| imagen = Muurschildering in de kapel van het Elisabeth Gasthuis op Curaçao, KITLV 150035.tiff
| pais   = {{CUW}}
}}
'''Kapia Sehos''' ta un kapia históriko ku tabata forma parti di e kompleho di [[Sint-Elisabeth Hospital]] (Sehos) na [[Willemstad]], kapital di [[Kòrsou]]. E kapia ta wòrdu rekonosé  komo parti di e herensia kultural i históriko di [[Otrobanda]].&lt;ref name=&quot;kapel&quot;&gt;{{citeer web|auteur=[[Dick Drayer]]|url=https://www.curacao.nu/nieuws/algemeen/97127/historische-sehos-kapel-blijft-in-particuliere-handen-ondanks-aankoop-door-overheid|titel=Historische SEHOS-kapel blijft in particuliere handen, ondanks aankoop door overheid|werk=curacao.nu|datum=2026-10-11|bezochtdatum=2026-10-11}}&lt;/ref&gt;

== Historia ==
Entre 1855 i novèmber 2019 Sint-Elisabeth Hospital tabata un hospital general di [[Kòrsou]].&lt;ref name=:&quot;1&quot;&gt;{{citeer boek|auteur= Busari, Jamiu O. &amp; Duits, Ashley J.|url=https//pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC4305231/|titel= The strategic role of competency based medical education in health care reform: a case report from a small scale, resource limited, Caribbean setting|uitgever=National Library of Medicine}}&lt;/ref&gt; Fundado di e hospital katoliko tabata monseñor [[Ferdinand Kieckens]] ku ayudo di e sürnan Fransiskano di Breda.

Den e kapia tabata tuma lugá sirbishinan di misa i di entiero, atministrashon di sakramentonan manera boutismo i último rito, i eventonan konmemorativo. E uso tabata destiná pa e religiosonan residente, pashènt i personal di hospital, i residentenan lokal di Otrobanda.&lt;ref&gt;[[Dick Drayer]], [https://www.curacao.nu/nieuws/column/76348/wat-nu-is-het-doek-echt-gevallen-voor-sehos-slot- Wat nu, is het doek écht gevallen voor Sehos? (Slot)], curacao.nu (29 di yüni 2025)&lt;/ref&gt;
• Misa di Aurora (Misanan di Mainta Trempan): Misanan di mainta trempan durante e temporada di

===Promé kapia===
in 1939 bestond er al 80 jaar een kapel bij het ziekenhuis.

===Kapia di 1913===
Un kapel nobo konstrui na 1913, kasi kompletamente separá di 23 meter di largura, tabata situá parsialmente na e sitio di esun bieu pero awor orientá pa ost en bes di pa sùit. Dilanti di e kapel tabata situá un plasa chiki.&lt;ref&gt;Het St. Elisabeth's-Gasthuis op Curaçao. 1855 -- 3 December – 1930.. &quot;Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden&quot;. [Willemstad, 15-11-1930, p. 1. Geraadpleegd op Delpher op 11-10-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010280986:mpeg21:p001}}&lt;/ref&gt;

=== Kapia di 1939===
E kapel aktual a keda konsagrá i poné den uso dia 13 di novèmber 1939.&lt;ref name=:&quot;1939&quot;&gt;Sehos-kapel vijftig jaar. &quot;Amigoe&quot;. Curaçao, 11-11-1989, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 11-10-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642618:mpeg21:p003}}&lt;/ref&gt;

Motibunan ku a pone e Direktiva konstruí e kapel nobo aki: (1) E lokalidat di e kapel bieu tabata sumamente desfaborabel. Konstruí solamente un meter leu for di e Residensia di e Hermananan, e último tabata kasi kompletamente privá di un bista, i tambe di aire fresku i e influensia benefisioso di lus natural. (2) Ademas, e arkitektura di e edifisio tabata di tal forma ku kualke forma di embeyesé tabata for di kuestion. (3) E kapel bieu tabata para den kaminda di un mehorashon planiá di hospital—spesifikamente, e konekshon entre e alanan Oost i Wèst, ku lo a fasilitá grandemente akseso na e vários departamentunan.
E kapel original a wòrdu konstruí na 1913 den forma di un edificio modesto. 
E kapel nobo, cu a wordu embeyese te unda e rekursonan tabata permite, a wòrdu diseñá pa señor A. J. Morel, kende tambe a hasi e trabounan di konstrukshon. E marmer pa e altar a wordo suministra pa e firma Hulandes di piedra natural Van Stokkum (Rotterdam), cu a encarga e artista decorativo Aug. van Os pa crea e diseño. Manera menshoná anteriormente, Lou Asperslag a krea e bentananan; e tabata responsabel tambe pa vários muebles, manera e kandela, kandela, e aparato di lus sentral, i e vloer di e kapel.
Sinembargo, unabes ku e demolishon di e kapel bieu tabata riba e agènda, e Hunta a disidí di konstruí un kapel nobo—i unu mas bunita posibel, por lo ménos te kaminda e rekursonan tabata permití.&lt;ref&gt;De Nieuwe Kapel in het St. Elisabeth-Gasthuis. &quot;Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden&quot;. [Willemstad, 25-11-1939, p. 1. Geraadpleegd op Delpher op 11-10-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010281843:mpeg21:p001}}&lt;/ref&gt;

Het ziekenhuis, inclusief de kapel werden in 1944 bezocht door prinses Juliana en in 1950 door Prins Bernhard.&lt;ref&gt;IN HET SINT ELISABETHSGASTHUTS.. &quot;Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden&quot;. [Willemstad, 02-03-1944, p. 2. Geraadpleegd op Delpher op 12-10-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010403043:mpeg21:p002}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;DE PRINS IN HET ST. ELISABETHS GASTHUIS.. &quot;Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden&quot;. [Willemstad, 19-01-1950, p. 2. Geraadpleegd op Delpher op 12-10-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010403158:mpeg21:p002}}&lt;/ref&gt;

== Edifisio ==
E kapia aki a remplasá unu muchu mas chikitu ku tabata para riba e sitio kaminda e ofisinanan di atministrashon ta situá awor, banda di e eks-konbento di e soeurnan religioso. Despues ku e ruman muhénan a ofresé nan orashonnan i deboshonnan den e espasio ei pa mas ku ochenta aña, e direktiva di hospital a disidí di konstruí un kas di adorashon nobo, mas grandi i mas bunita ku tambe lo a benefisiá e pashèntnan.&lt;ref name=:&quot;1939&quot;/&gt; 
De kapel van het Sint Elisabeths Hospitaal is een juweel van een Godshuis. Bekende kunstenaars leverden daarvoor hun bijdrage. De muurschilderingen zijn van Dolf Henkes, de gebrandschilderde ramen van Lou Asperslag en de kruiswegstaties van Joep Nicolas.&lt;ref&gt;68 religieuzen en 174 leken in dienst van Anti IL volk. &quot;Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden&quot;. [Willemstad, 23-11-1955, p. 2. Geraadpleegd op Delpher op 12-10-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010988488:mpeg21:p002}}&lt;/ref&gt;

E diseño ta di e arkitecto A.J. Morel. Artistanan a kontribuí ku nan talentonan: artista di glas Lou Asperslag a krea e bentananan, pintor Joep Nicolas e Stashonnan di Krus, i Dolf Henkes ku e mural rondó di e altar.&lt;ref name=:&quot;1939&quot;/&gt;
Desde e Segundo Konsilio di Vatikano, a pone mas énfasis riba e aspekto di kuminda di Eukaristia. Konsekuentemente, nan a pone un mesa di altar riba e trapinan di e santuario.&lt;ref name=:&quot;1939&quot;/&gt;

In 1946 werd een muurschildering aangebracht in de kapel, een creatie van Dolf Henkes (1903-1989), kunstschilder en beeldend kunstenaar van Rotterdam, die van 1945 tot 1947 op Curacao verbleef op uitnodiging van [[Chris Engels]].&lt;ref&gt;De Muurschildering in de Kapel van het Hospitaal.. &quot;Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden&quot;. [Willemstad, 01-06-1946, p. 4. Geraadpleegd op Delpher op 12-10-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010402069:mpeg21:p004}}&lt;/ref&gt; De muurschildering restaureerde hij zelf in 1977.&lt;ref&gt;In kapel van hospitaal Dolf Henkes komt eigen fresco's restaureren. &quot;Amigoe&quot;. Curaçao, 08-07-1977, p. 2. Geraadpleegd op Delpher op 12-10-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010639456:mpeg21:p002}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.cultureelerfgoed.nl/actueel/magazines/sporen-van-slavernij-en-koloniaal-verleden/2020/2/negerjongen-curacao ‘Negerjongen – Curaçao’], cutureelerfgoed.nl&lt;/ref&gt;

Na 1951, Pader Rektor Hulsman a enkargá konstrukshon di un toren na St. Elisabeth Hospital, ku ta akapará tres kampana. Situá banda di e laboratorio i e departamentu di rayo X, e toren tabata kontené dos kampana grandi i un chikitu ku tabata bati e Angelus tres biaha pa dia. E dos kloknan grandi a haña nan nòmber for di Santa Isabel i San Hosé. E kampananan tambe a anunsiá sirbishi di kapia na e pashèntnan i personal di e hòspital.&lt;ref&gt;Na drie jaar ”stilte” Kapelklokken hospitaal worden in ere hersteld. &quot;Amigoe&quot;. Curaçao, 15-09-1986, p. 1. Geraadpleegd op Delpher op 11-10-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010641808:mpeg21:p001}}&lt;/ref&gt;
 
Den e edifisio, henter e arko (gewelf) ta wòrdu sostené pa boog/arkonan punta ku ta ekstendé te na e vloer. E altura for di e vloer di misa te na e lomba ta 14 meter, ku un altura interior di 11 meter; e hanchura paden ta 14 meter, miéntras ku e largura ta 22 meter. Seis meter di e largura aki ta wòrdu okupá pa e kansel, ku ta wòrdu formá pa un ábside ku ta konta ku dos arko mas chikitu. Aki, e vloer, wainscoting, altar i rail di komunion ta trahá di marmer di Calacatta aksentuá ku bandanan di marmer blou turko, e último tambe ta e material usá pa e trapinan. E altar, diseñá pa parse un mesa di sakrifisio masivo, ta wòrdu dominá pa un krus grandi, tambe di marmer blou, ku ta karga un figura di Kristu di tamaño real grabá for di palu di linden hopi dorá.&lt;ref&gt;De Nieuwe Kapel in het St. Elisabeth-Gasthuis. &quot;Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden&quot;. [Willemstad, 25-11-1939, p. 1. Geraadpleegd op Delpher op 11-10-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010281843:mpeg21:p001}}&lt;/ref&gt;

E bentananan di glas di koló di e kapel a wòrdu kreá pa e artista di glas renombrá Lou Asperslag. E interkambio di koló den e bentana aki ta krea un ambiente berdaderamente deboshonal denter di e kapel.
E loft di e koro ta konsistí di un plachi di beton ku kantilever, será pa un baranka di heru forhá orná ku ta konta ku e inskripshon “Kanta na Señor” — “Alabá E.”

== Despues di Sehos ==
E kapia históriko di èks-St. Elisabeth Hospital (SEHOS) na Otrobanda ta keda propiedat di Otrabanda Village B.V. i no tabata inkluí den e benta na Pais di Kòrsou òf HNO Vastgoed en Beheer.
E kapia ta situá riba tereno B-3502, ku ta kubri un área di 764 meter kuadrá. E tereno ta pertenesé na Otrabanda Village, e kompania di biennan rais ku anteriormente a kumpra e kompleho di hospital anterior for di e kuradó di bankarota.
E partidonan enbolbí ta deklará ku desaroyo den futuro mester tene kuenta ku e identidat di e área, ku e kapel ta sirbi komo un punto di anker. E prinsipionan aki a wòrdu inkorporá den akuerdonan tokante e desaroyo mas aleu di e kompleho di hospital anterior.
Bou di e akuerdonan aki Pais Kòrsou ta asumí kontrol kontraktual riba desaroyo di e área, ounke no ta tur e kavelnan a bira propiedat di gobièrnu.
E kapel ta wòrdu identifiká eksplísitamente den e akuerdonan di desaroyo komo un punto di anker históriko.&lt;ref name=&quot;kapel&quot;/&gt;

Plannan di redesaroyo resien a asta konsiderá habri e kapia pa pashèntnan di e [[Curaçao Medical Center]] (CMC) nobo i pa turistanan krusero katóliko ku ta mará na e mega-pier den serkania. Aunke e kompleho di hospital a wòrdu bendí despues di e bankarota na 2025, ta stipulá den kontrakt ku e kapel históriko mester wòrdu konserbá i keda aksesibel komo parti di e desaroyo di e sitio den futuro.&lt;ref name=&quot;kapel&quot;/&gt;

{{Appendix}}

------------
NOTES
E kapel aktual di St. Elisabeth Hospital a keda solemnemente konsagrá i poné den uso dia 13 di novèmber 1939. Esei tabata sinkuenta aña pasá—un hubileo di oro, ku otro palabra.&lt;ref name=:&quot;1939&quot;/&gt;
E kapel aki a remplasá unu muchu mas chikitu ku tabata para riba e sitio kaminda e ofisinanan di atministrashon ta situá awor, banda di e eks-konbento di e soeurnan religioso. Despues ku e ruman muhénan a ofresé nan orashonnan i deboshonnan den e espasio ei pa mas ku ochenta aña, e direktiva di hospital a disidí di konstruí un kas di adorashon nobo, mas grandi i mas bunita ku tambe lo a benefisiá e pashèntnan. E diseño tabata di e arkitecto A.J. Morel. Artistanan a kontribuí ku nan talentonan: artista di glas Lou Asperslag a krea e bentananan, pintor Joep Nicolas e Stashonnan di Krus, i Dolf Heij e pintura rondó di e altar.&lt;ref name=:&quot;1939&quot;/&gt;
Desde e Segundo Konsilio di Vatikano, a pone mas énfasis riba e aspekto di kuminda di Eukaristia. Konsekuentemente, nan a pone un mesa di altar riba e trapinan di e santuario.&lt;ref name=:&quot;1939&quot;/&gt;

* Ludovicus Oeverhaus (1925-1990) was ziekenhuispastoor Sehos vanaf 1968. 
------
E kapel históriko di èks St. Elisabeth Hospital (SEHOS) na Otrobanda ta keda propiedat di Otrabanda Village B.V. i no tabata inkluí den e benta na Pais di Kòrsou òf HNO Vastgoed en Beheer.
E kapel ta situá riba tereno B-3502, ku ta kubri un área di 764 meter kuadrá. E tereno ta pertenesé na Otrabanda Village, e kompania di biennan rais ku anteriormente a kumpra e kompleho di hospital anterior for di e kuradó di bankarota.
E partidonan enbolbí ta deklará ku desaroyo den futuro mester tene kuenta ku e identidat di e área, ku e kapel ta sirbi komo un punto di anker. E prinsipionan aki a wòrdu inkorporá den akuerdonan tokante e desaroyo mas aleu di e kompleho di hospital anterior.
Bou di e akuerdonan aki Pais Kòrsou ta asumí kontrol kontraktual riba desaroyo di e área, ounke no ta tur e kavelnan a bira propiedat di gobièrnu.
E kapel ta wòrdu identifiká eksplísitamente den e akuerdonan di desaroyo komo un punto di anker históriko.&lt;ref name=&quot;kapel&quot;/&gt;
-------------
E kampananan di e kapel na St. Elisabeth Hospital pronto lo bati atrobe despues di tres aña di silencio.
Na 1951, Pader Rektor Hulsman a enkargá konstrukshon di un toren na St. Elisabeth Hospital, ku ta akapará tres klok. Situá banda di e laboratorio i e departamentu di rayo X, e toren tabata kontené dos klok grandi i un chikitu ku tabata bati e Angelus tres biaha pa dia. E dos kloknan grandi a haña nan nòmber for di Santa Isabel i San Hosé. E kloknan tambe a anunsiá sirbishi di kapel na e pashèntnan i personal di e hòspital. Sinembargo, na 1983, diripiente e kloknan a keda ketu. Nan a funshoná atrobe pa un ratu kòrtiku, pero no pa hopi tempu. Algun tempu pasá, un inspekshon di e Departamentu di Fasilidatnan a revelá defektonan signifikante den e toren, loke a kondusí na un desishon na aprel pa restorá esaki. Segun e “Sehos-bulletin” di St. Elisabeth Hospital, e mekanismo di klok a wòrdu kontrolá i drecha, e pilarnan di e toren a wòrdu restourá, i e biganan a wòrdu remplasá. E toren ta hayando un facelift actualmente, despues di cual e belnan lo wordo reinstala.&lt;ref&gt;Na drie jaar ”stilte” Kapelklokken hospitaal worden in ere hersteld. &quot;Amigoe&quot;. Curaçao, 15-09-1986, p. 1. Geraadpleegd op Delpher op 11-10-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010641808:mpeg21:p001}}&lt;/ref&gt;

{{Appendix}}
------------------
{{Variante|c}}
{{Databox}}
'''Premio Ernest (Jackie) Voges''' ta un premio di herensia kultural instituí na 2019 pa honra [[Jackie Voges]], kende tabata enbolbi ku Stichting Monumentenzorg Curaçao pa varios dekada di 1966 pa 2016, di kua e ultimo dos komo su presidente.

== Institushon ==
Stichting Monumentenzorg Curaçao (SMC), un fundashon privá (NGO) fundá na 1954, a disidí di implementá e premio ‘Ernest (Jackie) Voges Monument Award’ pa rekonose persona òf organisashonnan ku a mustra esfuerso ehemplar pa renobashon i preservashon di patrimonio konstruí na Kòrsou. Ku e selebrashon di su di 65° aniversario na 2019, SMC e premio lo wordu otorga pa promé biaha.&lt;ref name=&quot;O&quot;&gt;[https://monumentenzorg.cw/the-ernest-jackie-voges-monument-award/ The ‘Ernest (Jackie) Voges’ Monument Award], monumentenzorg.cw (20 di febrüari 2018)&lt;/ref&gt;

E premio ta wòrdu otorga na un persona òf organisashon ku a mustra esfuerso ehemplar pa ku renobason i preservashon di herensia konstruí na [[Kòrsou]].&lt;ref name=&quot;O&quot;/&gt;

E fundashon privá (NGO) Curaçao Monuments Foundation a keda fundá na 1954, sesenta aña pasá otro aña. E meta prinsipal ta pa konserbá i restorá monumentonan protehá. Pa por logra esaki, e fundacion ta cumpra monumentonan den un estado deteriora y ta restaura nan. Door di huur e monumentonan restaura e fundacion ta genera e fondonan pa sigui mantene e edificionan. Banda di e aktividat núkleo aki, e fundashon ta boga tambe pa stimulá validashon di nos monumentonan, ofresé konseho riba restourashon i mantenshon di monumentonan i enkurashá investigashon sientífiko riba historia di Kòrsou, en partikular pa loke ta pertenesé na nos monumentonan.
Sr. ing. Ernest ‘Jackie’ Voges tabata hopi enbolbí ku e fundashon pa 50 aña. El a bira komisario na 1966, i a okupá un posishon komo presidente di 1982 – 2003, sigui pa un otro laban komo komisario, finalmente birando konsehero di e fundashon te na ougùstùs 2016. Bou di su liderazgo, un kantidat grandi di monumento a wòrdu restourá i asina konserbá pa e komunidat di Curaça. Adishonalmente, e fundashon a wòrdu desaroyá den un organisashon profeshonal.
Komo un muestra di apresio pa Sr. Voges i su esfuersonan pa preservashon di nos herensia kultural konstruí, Hunta di Komisario a disidí dia 27 di yanüari di e aña aki pa instituí e premio ku ta hiba su nòmber. E premio ‘Ernest ‘Jackie’ Voges’ lo wordo otorga na un persona of organisacion cu a mustra esfuerso ehemplar pa cu renobacion y preservacion di herencia construi na Curaçao. Un hurado independiente lo disidí entre e personanan òf organisashonnan ku ta kuadra ku e kriterionan aki. E premio lo wordo otorga pa prome biaha na 2019.

== Ganado ==
* 2019 - CuraLiving B.V. pa e restourashon di Hotel ‘t Klooster.
* 2024 - Fundashon Mongui Maduro pa e restourashon di [[Lanthùis Rooi Catootje]], ku ta alohá [[Museo Mongui Maduro]].
restourá
----
Fundashon Mongui Maduro a risibí e ‘Ernest (Jackie) Voges’ Monument Award djaweps durante e entrega di premio na Museo Mongui Maduro. E premio ta rekonosí e ekselente renobashon ku Lanthùis Rooi Catootje a pasa aden resientemente. Ta e di dos biaha ku e premio aki, un inisiativa di Stichting Monumentenzorg Curaçao, a wòrdu entregá. Ku esaki e fundashon ta honra tambe defuntu Ernest ‘Jackie’ Voges, eks-presidente i eks-miembro di konseho di Monumentenzorg.&lt;ref&gt;[https://monumentenzorg.cw/mongui-maduro-monument-award/ Mongui Maduro Museum ta gana e di dos ‘Ernest (Jackie) Voges’ Monument Award], monumentenzorg.nl (29 di yanuari 2024)&lt;/ref&gt;

Na nòmber di Fundashon Mongui Maduro, Henry van der Kwast a risibí e premio. Ademas, el a wòrdu sorprendí ku un pintura di Marianne Cats di Lanthùis Rooi Catootje den su estado renobá. E renobashon a finalisá na 2022. Pa mihó sostené e funshon ku e tin komo museo, a drecha i adaptá e areglo di e espasio. E restorashon a wòrdu ehekutá dor di Norman Panneflek i Dany’s Construction &amp; Maintenance.

Segun e hurado, e restorashon por wòrdu konsiderá un ehèmpel. A integra mehorashon den i klima i usabilidat di e propiedat, sin menospresiá e aparensia históriko di e edifisio kompleto. Por ehèmpel, e sistema di èrko a wòrdu instalá di un manera diskreto, i a agregá un baño pa e bishitantenan di e museo. E funshonnan di sosten, manera e resepshon moderno i e kitchenette pa personal, a wòrdu inkorporá na un manera no masha notabel. Material eksistente a wòrdu resiklá na un manera sostenibel. E historia di e edifisio durante siglo a keda visibel i a haña su propio posishon bek.

Na 2019 Monumentenzorg a establesé e ‘Ernest (Jackie) Voges’ Monument Award pa honra e esfuersonan sin límite di sr. Voges, kende tabata envolví den e fundashon pa 50 aña na diferente forma, inkluso 21 aña komo presidente. Bou di su guia i vishon e fundashon a profeshonalisá. “Jackie semper a haña ku Kòrsou ta bira un tiki mas pober ku kada edifisio históriko ku ta wòrdu basha abou”, segun Herbert van der Woude, presidente di Stichting Monumentenzorg. “El a kumpra i restorá kasi mitar di e inventario di edifisionan di e fundashon. Ademas, el a regla finansiamentu, e tabata sa kon pa haña plaka tur kaminda, mas tantu na Hulanda, i hopi biaha el a tuma riesgo signifikante.” Sr. Voges a fayesé na ougùstùs 2023 na e edat di 92 aña.

Na 2019 a entregá e promé ‘Ernest (Jackie) Voges’ Monument Award na CuraLiving B.V. pa e restorashon di Hotel ‘t Klooster.


Na ougùstùs 2023, Kòrsou a pèrdè un gran kampion di e herensia konstruí di e isla ora Ernest (Jackie) Voges a fayesé na edat di 92 aña. E tabata hopi enbolbí den nos organisashon pa mas ku sinkuenta aña, inkluyendo un periodo di 21 aña komo presidente i hopi aña komo komisario i konsehero. Bou di su guia, Stichting Monumentenzorg Curaçao (e Curaçao Monument Foundation) a profeshonalisá i ekspandé, i un inventario kresiente di edifisionan anteriormente bandoná a keda transformá den e joyanan monumental ku nos ta kuida te dia di awe.
Pa honra e kompromiso personal aki ku nos edifisionan monumental, nos a instituí e Premio ‘Ernest (Jackie) Voges’ na 2019 konhuntamente ku nos di 65 aniversario. E seremonia di premio, ku a konta ku presensia di Sr. Voges mes, a tuma lugá na novèmber 2019 na Villa Maria. Curaliving a wòrdu rekompensá ku e promé Premio ‘Ernest (Jackie) Voges’ komo rekonosementu di e ekselente restourashon di e monasterio anterior ‘Hotel ‘t Klooster’.
No por wòrdu eksagerá kon instrumental e ròl di Sr. Voges den preservashon di herensia konstruí tabata den e último seis dékadanan. Ta sinti dushi amargo pa anunsiá ku na 2024 ora Stichting Monumentenzorg kumpli 70 aña di edat, e Premio ‘Ernest (Jackie) Voges’ lo wòrdu presentá pa di dos biaha. Amargo, pasobra e lo no ta presente personalmente e biaha aki. Pero dushi, pasobra e ta nifiká ku tin desaroyonan positivo den restourashon ku a krese for di e simianan ku el a sembra, i ku mester wòrdu selebrá na su honor.&lt;ref&gt;[https://monumentenzorg.cw/voges-award-2024/ ‘Ernest (Jackie) Voges’ Award in 2024], monumenenzorg.cw (31 oktober 2023)&lt;/ref&gt;

{{Appendix}}

[[:Category:Kòrsou]]
[[:Category:Herensia kultural]]
------------
{{Databox}}
{{infobox luga den pais |variante = c
| tipo = Plantashi
| nomber = Plantashi Hato
| pais = {{CUW}}
}}
'''Plantashi Hato''' ta un eks-plantashi na [[Kòrsou]], kaminda e rebelion di katibu di 1750 a tuma lugá. E plantashi ku su [[lanthùis Hato|lanthùis]] tabata den poseshon di e [[West Indische Compagnie]] (WIC) te 1792. E kas grandi a keda den uso komo un residensia di kunuku di e direktor di WIC. Nan tabata kultivá maishi i tabatin hopi bestianan ku tabata kana kana kana; e nòmber Hato ta nifiká &quot;patio di bestianan&quot; na Spaño.

== Historia ==
Na 1700, WIC na Kòrsou tabatin nuebe plantashi, entre otro Plantashi Hato. Komo ku e kasnan aki otabata hopi neglishá, na 1717 a hür ocho kas na privá. Nan a mantené Plantage Hato: ku su 1400 ha, e tabata un di e mas grandi di Kòrsou. Tin 89 trahadó sklabisá, i tabatin un fuente natural ku tabata wòrdu usá pa irigashon. For di e momentu ei, e plantashon a sirbi komo tereno di kuminda pa esnan ku a bira katibu i komo lugá pa keda pafó pa e direktor di WIC, Isaac Faesch.[1] 1]

Dia 5 di yüli 1750 a tuma lugá un rebelion di katibu na Plantashi Hato. Den esaki 60 persona a muri, 59 di nan tabata katibu i un [[oropa|oropeo]]. Mayoria rebelde a kometé suisidio, ocho hòmber i sinku muhé a wòrdu bendi i 39 a ser ehekutá. 1]

Despues di 1929 e aeropuerto aktual a ser traha riba e eks-plantashi.[1] E sementerio monumental, e fuente natural i e bakinan di awa a keda seriamente dañá durante e operashon di rekuperashon di tera di Curaçao Airport Holding. 3]

For di 2014 e plantashon tabata e promé bario di biña di e parti Karibense di Reino Hulandes, ku un bario di biña i un bed &amp; breakfast den e kas. Na 2016 Curaçao Airport Holding a terminá e kontrakt.[1] 4][2]


== Lanthùis Hato ==
E lanthùis Hato ta e lanthùis ku ta pertenese na e [[plantashi Hato]] den Hato na Korsou. E ta situá mas o ménos 50 meter nort di e kaminda aktual pa aeropuerto internashonal di Kòrsou. E tin un plan ku un forma ku ta kuadra ku un parti sentral típiko pa Kòrsou i galerías ku ta flankeá e edifisio. E parti sentral tin un dak ku ta forma un di dos dak, ku tin otro dak ku ta forma un di dos dak. Riba kada banda di e dak tin dos kapel. Den e edifisio ta inter alia e kushina. Banda di e fachada trasero tin un tereno ku muraya. 5]

E kompleho ta di balor historiko i kultural komo un ensamblahe di lanthùis, sementerio i hòfi ku un sistema di irigashon i pa motibu di e historia di e plantashon i e tereno. 5]


{{Appendix}}
Landhuis Hato is een voormalige plantagehuis in Curaçao, waar de Curaçaose slavenopstand van 1750 plaatsvond. Het was tot 1792 in bezit van de West-Indische Compagnie (WIC) en is in gebruik geweest als buitenverblijf van de directeur van de WIC. Er werd mais verbouwd en er graasde veel vee; de naam Hato betekent in het Spaans veeplaats.

Geschiedenis
Omstreeks 1700 bezat de WIC op Curaçao negen plantages, waaronder Plantage Hato. Omdat deze sterk verwaarloosd waren, werden er in 1717 acht aan particulieren verhuurd. Plantage Hato werd aangehouden: met zijn 1400 ha was het een van de grootste van Curaçao. Er werkten 89 tot slaaf gemaakten en er was een natuurlijke bron die gebruikt werd voor irrigatie. De plantage diende voortaan als kostgrond voor de tot slaaf gemaakten en als buitenverblijf voor de directeur van de WIC, Isaac Faesch.[1]

Op 5 juli 1750 vond op Plantage Hato een slavenopstand plaats. Hierbij vielen zestig slachtoffers: 59 slaafgmaakten en een Europeaan. De meeste opstandelingen pleegden zelfmoord, acht mannen en vijf vrouwen werden verkocht en 39 werden geëxecuteerd.[1]

Na 1929 werd op de voormalige plantage het huidige vliegveld aangelegd.[2] De monumentale begraafplaats, de natuurlijke bron en de waterbakken werden bij de de landaanwinning van de Curaçao Airport Holding ernstig beschadigd.[3]

Vanaf 2014 bevond zich op de plantage de eerste wijngaard van het Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden, met in het landhuis een wijnmakerij en bed &amp; breakfast. In 2016 beëindigde Curaçao Airport Holding het contract.[4][2]

Het landhuis
Het landhuis ligt ongeveer 50 meter ten noorden van de huidige weg naar Curaçao International Airport. Het heeft een rechthoekige plattegrond met een voor Curaçao typisch centraal gedeelte en flankerende galerijen. Het centrale deel heeft een steil schilddak met aangrenzend schuine daken met dakrand boven de galerijen. Aan weerszijden van het dak zijn twee dakkapellen. In de uitbouw bevindt zich onder meer de keuken. Langs de achtergevel is een ommuurd terras.[5]

Het complex is van bouwhistorische en cultuurhistorische waarde als ensemble van landhuis, begraafplaats en tuin met een irrigatiesysteem en vanwege de historie van de plantage en het landgoed.[5]

Category:Plantashi na Korsou

{{Broodkruimel}}

[[:Categorie:Plantage| ]]
[[:Category:Geografia di Korsou]]
[[:Categorie:Slavernij in Curaçao]]

--------------------------
{{infobox edificio | variante = c
| tipo =
| nomber = Misa San Willibrordus
}}
'''Misa San Willibròrdus''' ta un kompleho di edifisio monumental na [[San Willibròrdu]], [[Kòrsou]]. 
E misa a wordu diseña pa Evert Margry, arkitekto di [[Rotterdam]], i pa kual e prome piedra pa konstrukshon, cu a tuma luga entre 1884 i 1888, a wordu pone dor di Vincentius Jansen. Mas trempan den [[siglo 19]] padernan misionero a konstruí un kas pa wèrfano (1858) i un skol (1867). E misa ta forma parti di un kompleho, huntu ku un pastori bieu i un pastori nobo. 

nnl.wiki:Sint Willibrordus[2] ofwel San Willibrordo is een dorp in Bandabou op de westelijke helft van Curaçao, ten noordwesten van de Bullenbaai en ongeveer 25 km van de hoofdstad Willemstad. Het dorp draagt deze naam sinds de inwijding van de kerk in 1888; tot die tijd werd de plaats Buitenbosch of in het Papiaments Mondi Afó genoemd. Het dorp van enkele honderden inwoners heeft een imposante rooms-katholieke kerk in neogotische stijl, ontworpen door de Rotterdamse architect Evert Margry, waarvoor de eerste steen gelegd werd door Vincentius Jansen en die dateert van 1884-88. Eerder in de negentiende eeuw waren er door missiepaters een school en een weeshuis gebouwd.

Op enkele kilometers van Sint Willibrordus liggen verder twee van Curaçao's vele schilderachtige baaien: de Porto Marie-baai en de Daaibooibaai.

Nabij het dorp liggen enkele niet langer in gebruik zijnde zoutpannen, onder meer die van de zoutplantage Rif St. Marie, een van de oudste plantages van het eiland. Nu zijn daarvan nog slechts enkele vervallen muren te zien. In de zoutpannen verblijven regelmatig flamingo's. Nabij het dorp ligt ook de rotsformatie die bekendstaat als El Indjan (De Indiaan).

Vroeger was er een verbinding tussen het dorp en de Bullenbaai via de Saliña Sint Marie en de Boka Sint Marie.


Complex R.K. Kerk Sint Willibrordus
Characteristics:
Roman Catholic church built in stone on rectangular floor plan. Large gabled roof over nave. Lower extension of apse on east end. Front façade on west side: main entrance and a bell tower. Gothic openings with pointed arches, Gothic wooden tracery in the arches. Interior: three naves divided by arcades; open roof construction; black tiles on floor; tomb of builder of church, Father Jansen, annex memorial plate in northern aisle. Additional structures: old and new vicarage, two cisterns, flagpole foot.
Monument value:
Architectural and historical value as a late 19th-century RC church in the Neo-Gothic style; ethnographic and cultural-historical value as part of the RC mission of Curacao; ensemble value as a coherent RC complex of a church, vicarages and cisterns in a historic setting; aesthetic value because of prominent location. Construction date:1884 – 1888.&lt;ref&gt;{{en}}[https://curacaomonuments.org/sites/sint-willibrordus/  Sint Willibrordus], curacaomonuments.org&lt;/ref&gt;

{{Appendix}}

----------------
{{infobox edificio
| variante = c
| nomber = Kas di Pueblo
| imagen = Penstraat 22 - 24, restoration.png
| descripcion = Kas di Pueblo bou restourashon na 2023.
| nomber2 = 
| localisa_na = Penstraat 22-24, Willemstad
| luga = {{CUW}}
| adres = 
| fecha_funda = 
| estilo = 
| encarga = 
| architect = 
| funcion_original = 
| funcion_actual =
| propietario = 
| status monumento =
}}
'''Kas di Pueblo, penstraat 22-24''' - toevoegen aan [[Partido Nashonal di Pueblo]]
Het monumentale gebouw (1860)? werd in 1948 ter beschikking gesteld aan de PNP als partijgebouw. Meer dat 50 jaren heeft het gediend in deze functie.
links
* https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/26775-niets-slopen-en-ook-niet-plakken|
* https://curacao.nu/monumentenraad-wil-geen-sloop-en-nieuwbouw-van-kas-di-pueblo-zoals-nu-in-een-vergunning-is-geregeld/|5 december 2022
-----------------
'''Fundashon Docomomo Curaçao''' ta un fundashon ku ta enfoká riba e dokumentashon i konservashon di arkitektura modernista na [[Kòrsou]].

a wòrdu fundá na 2009 i ta enfoká riba e dokumentashon i konservashon di arkitektura modernista na Kòrsou. E fundashon ta forma parti di e red internashonal Docomomo, ku a hunga un rol lider den protekshon di edifisionan modernista mundialmente desde su fundashon na 1988.&lt;ref&gt;https://kikotapasando.com/2024/11/22/fundashon-docomomo-curacao-ta-presenta-buki-tokante-architektura-modernista-riba-curacao-modern-architecture-of-curacao-1930-1960/ Fundashon Docomomo Curaçao ta presentá buki tokante architektura modernista riba Curaçao: “Modern Architecture of Curaçao 1930-1960”], kikotapasando.com (22 di november 2024)&lt;/ref&gt;

Reflecting on Curaçao’s Modernist Legacy – Chairman Ronny Lobo’s Speech
During the book launch of &quot;Modern Architecture of Curaçao 1930-1960&quot;, our chairman, Ronny Lobo, delivered an inspiring speech that set the tone for the evening. His words highlighted the importance of preserving and celebrating the island’s modernist architectural heritage, the stories behind these iconic structures, and the vision for safeguarding them for future generations.
Read below the full speech (in Dutch) and immerse yourself in the passion and dedication driving this project.
#DocomomoCuraçao #ArchitecturalHeritage #ModernistLegacy #inspiringwords
Speech Ronny Lobo bij de presentatie van het boek Modern Architecture 1930-1960
Als voorzitter van de Stichting DoCoMoMo Curaçao, ben ik vereerd wat woorden te mogen uitspreken ter gelegenheid van de presentatie dit boek. Ik sta hier weliswaar met gemengde gevoelens. Terwijl we vandaag met veel blijdschap de publicatie van een prachtig architectuurboek vieren hebben we nauwelijks enkele weken geleden met lede ogen moeten aanzien hoe op Mahaai twee woonhuizen naar ontwerp van Ben Smit werden gesloopt. Zijn eigen woonhuis aan de Angloweg 9, in dezelfde wijk, prijkt gelukkig op de kaft van dit boek. Het werd in 2020 als eerste modern huis tot beschermd monument verklaard. Zijn dochter Jennifer, mede bestuurslid van onze stichting en speciaal voor de presentatie overgekomen uit Nederland, is erin opgegroeid. 
De waardering voor goede architectuur blijkt niet vanzelfsprekend, soms door onbekendheid met vooral de modernere bouwstijlen. De beroemde architect Ludwig Mies van der Rohe zei: “Never talk to a client about architecture. Talk to him about his children. That is simply good politics. He will not understand what you have to say about architecture most of the time.” Mijn vroegere hoogleraar in Delft zei het ook: “Architectuur is net als contrabande- binnensmokkelen moet je het, keer op keer opnieuw.”
Aan de publicatie van het boek ging een lange periode vooraf waarin architecten en andere liefhebbers zich hebben ingezet voor het beschermen en behouden van goede architectuur op het eiland Curaçao, vooral de gebouwen in de herkenbare stijl van de Moderne Beweging ofwel in het Engels de Modern Movement. DoCoMoMo staat voor Documentation and Conservation of the Modern Movement. Het initiatief hiertoe werd in 1988 genomen door Wessel de Jonge en Hubert-Jan Henket van de Technische Universiteit in Eindhoven. 
De beweging verspreide zich over de hele wereld als DoCoMoMo International, en omvat momenteel 79 nationale/regionale werkgroepen (chapters), waarvan de onze er een is.
Het huidige bestuur van onze stichting, opgericht op 2 maart 2009, bestaat uit 10 personen, van zeer gevarieerde pluimage. Naast mijn persoon als voorzitter:
- communicatiewetenschapper Renske Pin, secretaris;
- goud en geld deskundige Natalie van Tol, penningmeester;
- architectuurhistorici Jennifer Smit en Gerda Gehlen; 
- bouwkundige en commercieel Manager bij de Stichting Monumentenzorg Juliette Buddingh’; 
- juristen Arriën Lekkerkerker en Achim Henriquez; 
- Change Manager Nicole Chirino; 
- Docent Bouwkunde bij UOC architect Nienke Eshuis;
- Last but not least, schrijver van het boek, restauratiearchitect Michael Newton! 
Een van de eerste activiteiten van onze stichting, onder voorzitterschap van Sofia Saavedra Bruno, was de organisatie van de eerste regionale conferentie over moderne Caribische architectuur in samenwerking met de Universiteit van de Nederlandse Antillen (nu UOC). Eén van de sprekers was Wessel de Jonge die ik zojuist noemde.
Ronald Gill, auteur van het boek Een eeuw architectuur op Curaçao, stelde een lijst op van gebouwen in de bouwstijl van de Moderne Beweging. Er werd een top tien samengesteld van zeer uiteenlopende gebouwen, waaronder kantoorgebouwen, woningen, een ziekenhuis en zelfs watertanks, die uitvoerig gedocumenteerd werden. In het boek dat we vandaag presenteren staan al deze prachtige gebouwen en meer. 
Sommige zijn goed bewaard gebleven, maar sommige verkeren in zeer slechte staat. Met dit boek willen we laten zien wat architecten in een bepaalde periode hebben gemaakt en hoe hun gebouwen met internationale allure zijn aangepast aan het lokale tropische klimaat. We hopen daarmee het bewustzijn en de waardering voor deze architectuur te vergroten. De betere voorbeelden uit het verleden kunnen hopelijk ook de nieuwe generatie architecten inspireren. De nieuwe doosachtige architectuur die we thans waarnemen is naar mijn mening geen goede uitdrukking voor ons tropische klimaat waarvoor die gebouwd is. Het kleurgebruik, zo typerend voor de Caribische architectuur, lijkt te zijn teruggebracht tot slechts drie kleuren, wit, zwart en grijs, hier en daar onderbroken door donkerbruine steenstrips.
Het valt te betreuren dat van architectuurontwikkeling in de afgelopen eeuw, waaraan naast particuliere opdrachtgevers ook de overheid en de Shell een belangrijke bijdrage leverden, nauwelijks wat over lijkt te zijn. De Shell was niet alleen de belangrijkste economische pijler van het eiland, maar had ook een sterke invloed op de architectuur hiervan. De woonhuizen voor de werknemers van het bedrijf in Emmastad en Julianadorp en het hoofdkantoor en het laboratorium zijn goede voorbeelden van typisch tropische architectuur. 
Cornelis Bakker, een Nederlandse architect die in 1939 arriveerde, was de eerste professioneel opgeleide architect woonachtig op Curaçao. In dienst van Openbare Werken ontwierp hij de meeste belangrijke openbare gebouwen en scholen. De Shell-gebouwen en de gebouwen van de overheid waren sterke architectonische voorbeelden voor de lokale bevolking die haar eigen onderkomens bouwde. Ze zijn allemaal aangepast aan het tropische klimaat, met grote dakoverstekken en gevels die zorgvuldig zijn ontworpen voor ventilatie en daglichttoetreding. Ben Smit, een andere Nederlandse architect die in 1950 partner werd van Bakker, heeft een even indrukwekkende staat van dienst met gebouwen tot 1971. 
De beroemde Nederlandse architect Gerrit Rietveld maakte bijna als incident een van de beste voorbeelden van gebouwen die geschikt zijn voor ons klimaat, het Mgr. Verriet Instituut voor lichamelijk en geestelijk gehandicapten in 1949.
Cees Bakker en Ben Smit, samen met een beperkte groep van wat ik reizende architecten noem, zijn erin geslaagd een groot aantal architectuur monumenten van hoge kwaliteit te creëren. Ze maakten uitstekende voorbeelden van veel scholen, een bibliotheek in Pietermaai, een ziekenhuis en prachtige huizen. Allemaal zeer geschikt voor hun functie en goed aangepast aan de locatie en ons klimaat. Dezelfde kwaliteit kon in de jaren daarna incidenteel worden bereikt door architecten als de Vries, Fresco, Alexenko, Nolte, Zingel, Julian en Badaracco. In de jaren zeventig ontwierp de lokale architect Tom Janga verschillende projecten voor de overheid en publieke instellingen. Zijn belangrijkste werk was de Openbare Bibliotheek in Scharloo, een goed voorbeeld van een eigentijds gebouw in een historische omgeving en geschikt voor het klimaat. Het werd helaas in 2022 verlaten vanwege de slechte staat van onderhoud. Een publieke schande dat de verwaarlozing zo ver heeft moeten komen. 
Oppervlakkige consumentenontwerpen zijn de standaard geworden voor de meeste gebouwen op het eiland, inclusief institutionele projecten. Slechte ontwerpen worden vaak gecompenseerd door het gebruik van dure materialen, terwijl de tekortkomingen in het ontwerp worden gecompenseerd door krachtigere airconditioningunits, die bovendien nog betaalbaarder zijn geworden. Persoonlijk sta ik niet achter de afhankelijkheid van zeer geavanceerde materialen of apparatuur om gebouwen bestand te maken tegen onze tropische omgeving. Gebouwen moeten er ook tropisch uitzien, hetgeen je bereikt met het verschil tussen licht en schaduw, hetgeen bij de meeste MoMo gebouwen zo sprekend is, bij ons wellicht nog mooier dan in landen met een gematigder klimaat en minder zonlicht. 
De overheid heeft haar rol als trendsetter al vele jaren verloren. In plaats daarvan huren openbare lichamen dure kantoorruimtes die zijn gebouwd door projectontwikkelaars, zonder enige architectonische kwaliteit. 
Er is al veel literatuur over de oudere monumenten op ons eiland, maar nog niet genoeg over de modernere architectuur. Wij hopen dat dit boek de aanzet zal zijn om dit uit te breiden.
Met dank aan Michel Newton en Ton Verkuijlen die deze erfenis hebben vastgelegd. Aan Ron Smit van LM Publishers, mede-uitgever van dit boek. En natuurlijk aan alle sponsors die de publicatie van dit boek mogelijk hebben gemaakt:
- Stimuleringsfonds voor de architectuur;
- Curaçao Style 
- Stichting Monumentenzorg;
- Mongui Maduro;
- Refineria di Korsou;
- Administratiekantoor Newton;
- NV Stadsherstel Willemstad;
- MCB Bank
- Landmark Real Estate.
Dank U,
Ronny Lobo
Voorzitter Stichting DoCoMoMo Curaçao
21 november 2024</text>
      <sha1>1x118e9t7zlx9yon88j7ch059lvelil</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>206740</id>
      <parentid>206739</parentid>
      <timestamp>2026-10-12T19:02:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Caribiana</username>
        <id>8320</id>
      </contributor>
      <origin>206740</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="40503" sha1="fflt0jqw10axvgvcffbok6s71ypmxee" xml:space="preserve">__NOINDEX__
Pending: [[Kapel Sehos]] - [[Premio Jackie Voges]] - [[Plantashi Hato]] - [[Fundashon Docomomo Curacao]] - [[Misa di San Willibrordu]] - [[Kas di Pueblo]]
------------------
{{infobox edificio | variante = c
| tipo = religioso
| nomber = Kapia Sehos
| imagen = Muurschildering in de kapel van het Elisabeth Gasthuis op Curaçao, KITLV 150035.tiff
| pais   = {{CUW}}
}}
'''Kapia Sehos''' ta un kapia históriko ku tabata forma parti di e kompleho di [[Sint-Elisabeth Hospital]] (Sehos) na [[Willemstad]], kapital di [[Kòrsou]]. E kapia ta wòrdu rekonosé  komo parti di e herensia kultural i históriko di [[Otrobanda]].&lt;ref name=&quot;kapel&quot;&gt;{{citeer web|auteur=[[Dick Drayer]]|url=https://www.curacao.nu/nieuws/algemeen/97127/historische-sehos-kapel-blijft-in-particuliere-handen-ondanks-aankoop-door-overheid|titel=Historische SEHOS-kapel blijft in particuliere handen, ondanks aankoop door overheid|werk=curacao.nu|datum=2026-10-11|bezochtdatum=2026-10-11}}&lt;/ref&gt;

== Historia ==
Entre 1855 i novèmber 2019 Sint-Elisabeth Hospital tabata un hospital general di [[Kòrsou]].&lt;ref name=:&quot;1&quot;&gt;{{citeer boek|auteur= Busari, Jamiu O. &amp; Duits, Ashley J.|url=https//pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC4305231/|titel= The strategic role of competency based medical education in health care reform: a case report from a small scale, resource limited, Caribbean setting|uitgever=National Library of Medicine}}&lt;/ref&gt; Fundado di e hospital katoliko tabata monseñor [[Ferdinand Kieckens]] ku ayudo di e sürnan Fransiskano di Breda.

Den e kapia tabata tuma lugá sirbishinan di misa i di entiero, atministrashon di sakramentonan manera boutismo i último rito, i eventonan konmemorativo. E uso tabata destiná pa e religiosonan residente, pashènt i personal di hospital, i residentenan lokal di Otrobanda.&lt;ref&gt;[[Dick Drayer]], [https://www.curacao.nu/nieuws/column/76348/wat-nu-is-het-doek-echt-gevallen-voor-sehos-slot- Wat nu, is het doek écht gevallen voor Sehos? (Slot)], curacao.nu (29 di yüni 2025)&lt;/ref&gt;
• Misa di Aurora (Misanan di Mainta Trempan): Misanan di mainta trempan durante e temporada di

===Promé kapia===
in 1939 bestond er al 80 jaar een kapel bij het ziekenhuis.

===Kapia di 1913===
Un kapel nobo konstrui na 1913, kasi kompletamente separá di 23 meter di largura, tabata situá parsialmente na e sitio di esun bieu pero awor orientá pa ost en bes di pa sùit. Dilanti di e kapel tabata situá un plasa chiki.&lt;ref&gt;Het St. Elisabeth's-Gasthuis op Curaçao. 1855 -- 3 December – 1930.. &quot;Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden&quot;. [Willemstad, 15-11-1930, p. 1. Geraadpleegd op Delpher op 11-10-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010280986:mpeg21:p001}}&lt;/ref&gt;

=== Kapia di 1939===
E kapel aktual a keda konsagrá i poné den uso dia 13 di novèmber 1939.&lt;ref name=:&quot;1939&quot;&gt;Sehos-kapel vijftig jaar. &quot;Amigoe&quot;. Curaçao, 11-11-1989, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 11-10-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642618:mpeg21:p003}}&lt;/ref&gt;

Motibunan ku a pone e Direktiva konstruí e kapel nobo aki: (1) E lokalidat di e kapel bieu tabata sumamente desfaborabel. Konstruí solamente un meter leu for di e Residensia di e Hermananan, e último tabata kasi kompletamente privá di un bista, i tambe di aire fresku i e influensia benefisioso di lus natural. (2) Ademas, e arkitektura di e edifisio tabata di tal forma ku kualke forma di embeyesé tabata for di kuestion. (3) E kapel bieu tabata para den kaminda di un mehorashon planiá di hospital—spesifikamente, e konekshon entre e alanan Oost i Wèst, ku lo a fasilitá grandemente akseso na e vários departamentunan.
E kapel original a wòrdu konstruí na 1913 den forma di un edificio modesto. 
E kapel nobo, cu a wordu embeyese te unda e rekursonan tabata permite, a wòrdu diseñá pa señor A. J. Morel, kende tambe a hasi e trabounan di konstrukshon. E marmer pa e altar a wordo suministra pa e firma Hulandes di piedra natural Van Stokkum (Rotterdam), cu a encarga e artista decorativo Aug. van Os pa crea e diseño. Manera menshoná anteriormente, Lou Asperslag a krea e bentananan; e tabata responsabel tambe pa vários muebles, manera e kandela, kandela, e aparato di lus sentral, i e vloer di e kapel.
Sinembargo, unabes ku e demolishon di e kapel bieu tabata riba e agènda, e Hunta a disidí di konstruí un kapel nobo—i unu mas bunita posibel, por lo ménos te kaminda e rekursonan tabata permití.&lt;ref&gt;De Nieuwe Kapel in het St. Elisabeth-Gasthuis. &quot;Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden&quot;. [Willemstad, 25-11-1939, p. 1. Geraadpleegd op Delpher op 11-10-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010281843:mpeg21:p001}}&lt;/ref&gt;

E hospital, inkluyendo e kapia, a wòrdu bishitá pa [[Juliana di Hulanda|Prinsesa Juliana]] na 1944 i pa Prins Bernhard na 1950.&lt;ref&gt;IN HET SINT ELISABETHSGASTHUTS.. &quot;Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden&quot;. [Willemstad, 02-03-1944, p. 2. Geraadpleegd op Delpher op 12-10-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010403043:mpeg21:p002}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;DE PRINS IN HET ST. ELISABETHS GASTHUIS.. &quot;Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden&quot;. [Willemstad, 19-01-1950, p. 2. Geraadpleegd op Delpher op 12-10-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010403158:mpeg21:p002}}&lt;/ref&gt;

== Edifisio ==
E kapia aki a remplasá unu muchu mas chikitu ku tabata para riba e sitio kaminda e ofisinanan di atministrashon ta situá awor, banda di e eks-konbento di e soeurnan religioso. Despues ku e ruman muhénan a ofresé nan orashonnan i deboshonnan den e espasio ei pa mas ku ochenta aña, e direktiva di hospital a disidí di konstruí un kas di adorashon nobo, mas grandi i mas bunita ku tambe lo a benefisiá e pashèntnan.&lt;ref name=:&quot;1939&quot;/&gt; 
De kapel van het Sint Elisabeths Hospitaal is een juweel van een Godshuis. Bekende kunstenaars leverden daarvoor hun bijdrage. De muurschilderingen zijn van Dolf Henkes, de gebrandschilderde ramen van Lou Asperslag en de kruiswegstaties van Joep Nicolas.&lt;ref&gt;68 religieuzen en 174 leken in dienst van Anti IL volk. &quot;Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden&quot;. [Willemstad, 23-11-1955, p. 2. Geraadpleegd op Delpher op 12-10-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010988488:mpeg21:p002}}&lt;/ref&gt;

E diseño ta di e arkitecto A.J. Morel. Artistanan a kontribuí ku nan talentonan: artista di glas Lou Asperslag a krea e bentananan, pintor Joep Nicolas e Stashonnan di Krus, i Dolf Henkes ku e mural rondó di e altar.&lt;ref name=:&quot;1939&quot;/&gt;
Desde e Segundo Konsilio di Vatikano, a pone mas énfasis riba e aspekto di kuminda di Eukaristia. Konsekuentemente, nan a pone un mesa di altar riba e trapinan di e santuario.&lt;ref name=:&quot;1939&quot;/&gt;

In 1946 werd een muurschildering aangebracht in de kapel, een creatie van Dolf Henkes (1903-1989), kunstschilder en beeldend kunstenaar van Rotterdam, die van 1945 tot 1947 op Curacao verbleef op uitnodiging van [[Chris Engels]].&lt;ref&gt;De Muurschildering in de Kapel van het Hospitaal.. &quot;Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden&quot;. [Willemstad, 01-06-1946, p. 4. Geraadpleegd op Delpher op 12-10-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010402069:mpeg21:p004}}&lt;/ref&gt; De muurschildering restaureerde hij zelf in 1977.&lt;ref&gt;In kapel van hospitaal Dolf Henkes komt eigen fresco's restaureren. &quot;Amigoe&quot;. Curaçao, 08-07-1977, p. 2. Geraadpleegd op Delpher op 12-10-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010639456:mpeg21:p002}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.cultureelerfgoed.nl/actueel/magazines/sporen-van-slavernij-en-koloniaal-verleden/2020/2/negerjongen-curacao ‘Negerjongen – Curaçao’], cutureelerfgoed.nl&lt;/ref&gt;

Na 1951, Pader Rektor Hulsman a enkargá konstrukshon di un toren na St. Elisabeth Hospital, ku ta akapará tres kampana. Situá banda di e laboratorio i e departamentu di rayo X, e toren tabata kontené dos kampana grandi i un chikitu ku tabata bati e Angelus tres biaha pa dia. E dos kloknan grandi a haña nan nòmber for di Santa Isabel i San Hosé. E kampananan tambe a anunsiá sirbishi di kapia na e pashèntnan i personal di e hòspital.&lt;ref&gt;Na drie jaar ”stilte” Kapelklokken hospitaal worden in ere hersteld. &quot;Amigoe&quot;. Curaçao, 15-09-1986, p. 1. Geraadpleegd op Delpher op 11-10-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010641808:mpeg21:p001}}&lt;/ref&gt;
 
Den e edifisio, henter e arko (gewelf) ta wòrdu sostené pa boog/arkonan punta ku ta ekstendé te na e vloer. E altura for di e vloer di misa te na e lomba ta 14 meter, ku un altura interior di 11 meter; e hanchura paden ta 14 meter, miéntras ku e largura ta 22 meter. Seis meter di e largura aki ta wòrdu okupá pa e kansel, ku ta wòrdu formá pa un ábside ku ta konta ku dos arko mas chikitu. Aki, e vloer, wainscoting, altar i rail di komunion ta trahá di marmer di Calacatta aksentuá ku bandanan di marmer blou turko, e último tambe ta e material usá pa e trapinan. E altar, diseñá pa parse un mesa di sakrifisio masivo, ta wòrdu dominá pa un krus grandi, tambe di marmer blou, ku ta karga un figura di Kristu di tamaño real grabá for di palu di linden hopi dorá.&lt;ref&gt;De Nieuwe Kapel in het St. Elisabeth-Gasthuis. &quot;Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden&quot;. [Willemstad, 25-11-1939, p. 1. Geraadpleegd op Delpher op 11-10-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010281843:mpeg21:p001}}&lt;/ref&gt;

E bentananan di glas di koló di e kapel a wòrdu kreá pa e artista di glas renombrá Lou Asperslag. E interkambio di koló den e bentana aki ta krea un ambiente berdaderamente deboshonal denter di e kapel.
E loft di e koro ta konsistí di un plachi di beton ku kantilever, será pa un baranka di heru forhá orná ku ta konta ku e inskripshon “Kanta na Señor” — “Alabá E.”

== Despues di Sehos ==
E kapia históriko di èks-St. Elisabeth Hospital (SEHOS) na Otrobanda ta keda propiedat di Otrabanda Village B.V. i no tabata inkluí den e benta na Pais di Kòrsou òf HNO Vastgoed en Beheer.
E kapia ta situá riba tereno B-3502, ku ta kubri un área di 764 meter kuadrá. E tereno ta pertenesé na Otrabanda Village, e kompania di biennan rais ku anteriormente a kumpra e kompleho di hospital anterior for di e kuradó di bankarota.
E partidonan enbolbí ta deklará ku desaroyo den futuro mester tene kuenta ku e identidat di e área, ku e kapel ta sirbi komo un punto di anker. E prinsipionan aki a wòrdu inkorporá den akuerdonan tokante e desaroyo mas aleu di e kompleho di hospital anterior.
Bou di e akuerdonan aki Pais Kòrsou ta asumí kontrol kontraktual riba desaroyo di e área, ounke no ta tur e kavelnan a bira propiedat di gobièrnu.
E kapel ta wòrdu identifiká eksplísitamente den e akuerdonan di desaroyo komo un punto di anker históriko.&lt;ref name=&quot;kapel&quot;/&gt;

Plannan di redesaroyo resien a asta konsiderá habri e kapia pa pashèntnan di e [[Curaçao Medical Center]] (CMC) nobo i pa turistanan krusero katóliko ku ta mará na e mega-pier den serkania. Aunke e kompleho di hospital a wòrdu bendí despues di e bankarota na 2025, ta stipulá den kontrakt ku e kapel históriko mester wòrdu konserbá i keda aksesibel komo parti di e desaroyo di e sitio den futuro.&lt;ref name=&quot;kapel&quot;/&gt;

{{Appendix}}

------------
NOTES
E kapel aktual di St. Elisabeth Hospital a keda solemnemente konsagrá i poné den uso dia 13 di novèmber 1939. Esei tabata sinkuenta aña pasá—un hubileo di oro, ku otro palabra.&lt;ref name=:&quot;1939&quot;/&gt;
E kapel aki a remplasá unu muchu mas chikitu ku tabata para riba e sitio kaminda e ofisinanan di atministrashon ta situá awor, banda di e eks-konbento di e soeurnan religioso. Despues ku e ruman muhénan a ofresé nan orashonnan i deboshonnan den e espasio ei pa mas ku ochenta aña, e direktiva di hospital a disidí di konstruí un kas di adorashon nobo, mas grandi i mas bunita ku tambe lo a benefisiá e pashèntnan. E diseño tabata di e arkitecto A.J. Morel. Artistanan a kontribuí ku nan talentonan: artista di glas Lou Asperslag a krea e bentananan, pintor Joep Nicolas e Stashonnan di Krus, i Dolf Heij e pintura rondó di e altar.&lt;ref name=:&quot;1939&quot;/&gt;
Desde e Segundo Konsilio di Vatikano, a pone mas énfasis riba e aspekto di kuminda di Eukaristia. Konsekuentemente, nan a pone un mesa di altar riba e trapinan di e santuario.&lt;ref name=:&quot;1939&quot;/&gt;

* Ludovicus Oeverhaus (1925-1990) was ziekenhuispastoor Sehos vanaf 1968. 
------
E kapel históriko di èks St. Elisabeth Hospital (SEHOS) na Otrobanda ta keda propiedat di Otrabanda Village B.V. i no tabata inkluí den e benta na Pais di Kòrsou òf HNO Vastgoed en Beheer.
E kapel ta situá riba tereno B-3502, ku ta kubri un área di 764 meter kuadrá. E tereno ta pertenesé na Otrabanda Village, e kompania di biennan rais ku anteriormente a kumpra e kompleho di hospital anterior for di e kuradó di bankarota.
E partidonan enbolbí ta deklará ku desaroyo den futuro mester tene kuenta ku e identidat di e área, ku e kapel ta sirbi komo un punto di anker. E prinsipionan aki a wòrdu inkorporá den akuerdonan tokante e desaroyo mas aleu di e kompleho di hospital anterior.
Bou di e akuerdonan aki Pais Kòrsou ta asumí kontrol kontraktual riba desaroyo di e área, ounke no ta tur e kavelnan a bira propiedat di gobièrnu.
E kapel ta wòrdu identifiká eksplísitamente den e akuerdonan di desaroyo komo un punto di anker históriko.&lt;ref name=&quot;kapel&quot;/&gt;
-------------
E kampananan di e kapel na St. Elisabeth Hospital pronto lo bati atrobe despues di tres aña di silencio.
Na 1951, Pader Rektor Hulsman a enkargá konstrukshon di un toren na St. Elisabeth Hospital, ku ta akapará tres klok. Situá banda di e laboratorio i e departamentu di rayo X, e toren tabata kontené dos klok grandi i un chikitu ku tabata bati e Angelus tres biaha pa dia. E dos kloknan grandi a haña nan nòmber for di Santa Isabel i San Hosé. E kloknan tambe a anunsiá sirbishi di kapel na e pashèntnan i personal di e hòspital. Sinembargo, na 1983, diripiente e kloknan a keda ketu. Nan a funshoná atrobe pa un ratu kòrtiku, pero no pa hopi tempu. Algun tempu pasá, un inspekshon di e Departamentu di Fasilidatnan a revelá defektonan signifikante den e toren, loke a kondusí na un desishon na aprel pa restorá esaki. Segun e “Sehos-bulletin” di St. Elisabeth Hospital, e mekanismo di klok a wòrdu kontrolá i drecha, e pilarnan di e toren a wòrdu restourá, i e biganan a wòrdu remplasá. E toren ta hayando un facelift actualmente, despues di cual e belnan lo wordo reinstala.&lt;ref&gt;Na drie jaar ”stilte” Kapelklokken hospitaal worden in ere hersteld. &quot;Amigoe&quot;. Curaçao, 15-09-1986, p. 1. Geraadpleegd op Delpher op 11-10-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010641808:mpeg21:p001}}&lt;/ref&gt;

{{Appendix}}
------------------
{{Variante|c}}
{{Databox}}
'''Premio Ernest (Jackie) Voges''' ta un premio di herensia kultural instituí na 2019 pa honra [[Jackie Voges]], kende tabata enbolbi ku Stichting Monumentenzorg Curaçao pa varios dekada di 1966 pa 2016, di kua e ultimo dos komo su presidente.

== Institushon ==
Stichting Monumentenzorg Curaçao (SMC), un fundashon privá (NGO) fundá na 1954, a disidí di implementá e premio ‘Ernest (Jackie) Voges Monument Award’ pa rekonose persona òf organisashonnan ku a mustra esfuerso ehemplar pa renobashon i preservashon di patrimonio konstruí na Kòrsou. Ku e selebrashon di su di 65° aniversario na 2019, SMC e premio lo wordu otorga pa promé biaha.&lt;ref name=&quot;O&quot;&gt;[https://monumentenzorg.cw/the-ernest-jackie-voges-monument-award/ The ‘Ernest (Jackie) Voges’ Monument Award], monumentenzorg.cw (20 di febrüari 2018)&lt;/ref&gt;

E premio ta wòrdu otorga na un persona òf organisashon ku a mustra esfuerso ehemplar pa ku renobason i preservashon di herensia konstruí na [[Kòrsou]].&lt;ref name=&quot;O&quot;/&gt;

E fundashon privá (NGO) Curaçao Monuments Foundation a keda fundá na 1954, sesenta aña pasá otro aña. E meta prinsipal ta pa konserbá i restorá monumentonan protehá. Pa por logra esaki, e fundacion ta cumpra monumentonan den un estado deteriora y ta restaura nan. Door di huur e monumentonan restaura e fundacion ta genera e fondonan pa sigui mantene e edificionan. Banda di e aktividat núkleo aki, e fundashon ta boga tambe pa stimulá validashon di nos monumentonan, ofresé konseho riba restourashon i mantenshon di monumentonan i enkurashá investigashon sientífiko riba historia di Kòrsou, en partikular pa loke ta pertenesé na nos monumentonan.
Sr. ing. Ernest ‘Jackie’ Voges tabata hopi enbolbí ku e fundashon pa 50 aña. El a bira komisario na 1966, i a okupá un posishon komo presidente di 1982 – 2003, sigui pa un otro laban komo komisario, finalmente birando konsehero di e fundashon te na ougùstùs 2016. Bou di su liderazgo, un kantidat grandi di monumento a wòrdu restourá i asina konserbá pa e komunidat di Curaça. Adishonalmente, e fundashon a wòrdu desaroyá den un organisashon profeshonal.
Komo un muestra di apresio pa Sr. Voges i su esfuersonan pa preservashon di nos herensia kultural konstruí, Hunta di Komisario a disidí dia 27 di yanüari di e aña aki pa instituí e premio ku ta hiba su nòmber. E premio ‘Ernest ‘Jackie’ Voges’ lo wordo otorga na un persona of organisacion cu a mustra esfuerso ehemplar pa cu renobacion y preservacion di herencia construi na Curaçao. Un hurado independiente lo disidí entre e personanan òf organisashonnan ku ta kuadra ku e kriterionan aki. E premio lo wordo otorga pa prome biaha na 2019.

== Ganado ==
* 2019 - CuraLiving B.V. pa e restourashon di Hotel ‘t Klooster.
* 2024 - Fundashon Mongui Maduro pa e restourashon di [[Lanthùis Rooi Catootje]], ku ta alohá [[Museo Mongui Maduro]].
restourá
----
Fundashon Mongui Maduro a risibí e ‘Ernest (Jackie) Voges’ Monument Award djaweps durante e entrega di premio na Museo Mongui Maduro. E premio ta rekonosí e ekselente renobashon ku Lanthùis Rooi Catootje a pasa aden resientemente. Ta e di dos biaha ku e premio aki, un inisiativa di Stichting Monumentenzorg Curaçao, a wòrdu entregá. Ku esaki e fundashon ta honra tambe defuntu Ernest ‘Jackie’ Voges, eks-presidente i eks-miembro di konseho di Monumentenzorg.&lt;ref&gt;[https://monumentenzorg.cw/mongui-maduro-monument-award/ Mongui Maduro Museum ta gana e di dos ‘Ernest (Jackie) Voges’ Monument Award], monumentenzorg.nl (29 di yanuari 2024)&lt;/ref&gt;

Na nòmber di Fundashon Mongui Maduro, Henry van der Kwast a risibí e premio. Ademas, el a wòrdu sorprendí ku un pintura di Marianne Cats di Lanthùis Rooi Catootje den su estado renobá. E renobashon a finalisá na 2022. Pa mihó sostené e funshon ku e tin komo museo, a drecha i adaptá e areglo di e espasio. E restorashon a wòrdu ehekutá dor di Norman Panneflek i Dany’s Construction &amp; Maintenance.

Segun e hurado, e restorashon por wòrdu konsiderá un ehèmpel. A integra mehorashon den i klima i usabilidat di e propiedat, sin menospresiá e aparensia históriko di e edifisio kompleto. Por ehèmpel, e sistema di èrko a wòrdu instalá di un manera diskreto, i a agregá un baño pa e bishitantenan di e museo. E funshonnan di sosten, manera e resepshon moderno i e kitchenette pa personal, a wòrdu inkorporá na un manera no masha notabel. Material eksistente a wòrdu resiklá na un manera sostenibel. E historia di e edifisio durante siglo a keda visibel i a haña su propio posishon bek.

Na 2019 Monumentenzorg a establesé e ‘Ernest (Jackie) Voges’ Monument Award pa honra e esfuersonan sin límite di sr. Voges, kende tabata envolví den e fundashon pa 50 aña na diferente forma, inkluso 21 aña komo presidente. Bou di su guia i vishon e fundashon a profeshonalisá. “Jackie semper a haña ku Kòrsou ta bira un tiki mas pober ku kada edifisio históriko ku ta wòrdu basha abou”, segun Herbert van der Woude, presidente di Stichting Monumentenzorg. “El a kumpra i restorá kasi mitar di e inventario di edifisionan di e fundashon. Ademas, el a regla finansiamentu, e tabata sa kon pa haña plaka tur kaminda, mas tantu na Hulanda, i hopi biaha el a tuma riesgo signifikante.” Sr. Voges a fayesé na ougùstùs 2023 na e edat di 92 aña.

Na 2019 a entregá e promé ‘Ernest (Jackie) Voges’ Monument Award na CuraLiving B.V. pa e restorashon di Hotel ‘t Klooster.


Na ougùstùs 2023, Kòrsou a pèrdè un gran kampion di e herensia konstruí di e isla ora Ernest (Jackie) Voges a fayesé na edat di 92 aña. E tabata hopi enbolbí den nos organisashon pa mas ku sinkuenta aña, inkluyendo un periodo di 21 aña komo presidente i hopi aña komo komisario i konsehero. Bou di su guia, Stichting Monumentenzorg Curaçao (e Curaçao Monument Foundation) a profeshonalisá i ekspandé, i un inventario kresiente di edifisionan anteriormente bandoná a keda transformá den e joyanan monumental ku nos ta kuida te dia di awe.
Pa honra e kompromiso personal aki ku nos edifisionan monumental, nos a instituí e Premio ‘Ernest (Jackie) Voges’ na 2019 konhuntamente ku nos di 65 aniversario. E seremonia di premio, ku a konta ku presensia di Sr. Voges mes, a tuma lugá na novèmber 2019 na Villa Maria. Curaliving a wòrdu rekompensá ku e promé Premio ‘Ernest (Jackie) Voges’ komo rekonosementu di e ekselente restourashon di e monasterio anterior ‘Hotel ‘t Klooster’.
No por wòrdu eksagerá kon instrumental e ròl di Sr. Voges den preservashon di herensia konstruí tabata den e último seis dékadanan. Ta sinti dushi amargo pa anunsiá ku na 2024 ora Stichting Monumentenzorg kumpli 70 aña di edat, e Premio ‘Ernest (Jackie) Voges’ lo wòrdu presentá pa di dos biaha. Amargo, pasobra e lo no ta presente personalmente e biaha aki. Pero dushi, pasobra e ta nifiká ku tin desaroyonan positivo den restourashon ku a krese for di e simianan ku el a sembra, i ku mester wòrdu selebrá na su honor.&lt;ref&gt;[https://monumentenzorg.cw/voges-award-2024/ ‘Ernest (Jackie) Voges’ Award in 2024], monumenenzorg.cw (31 oktober 2023)&lt;/ref&gt;

{{Appendix}}

[[:Category:Kòrsou]]
[[:Category:Herensia kultural]]
------------
{{Databox}}
{{infobox luga den pais |variante = c
| tipo = Plantashi
| nomber = Plantashi Hato
| pais = {{CUW}}
}}
'''Plantashi Hato''' ta un eks-plantashi na [[Kòrsou]], kaminda e rebelion di katibu di 1750 a tuma lugá. E plantashi ku su [[lanthùis Hato|lanthùis]] tabata den poseshon di e [[West Indische Compagnie]] (WIC) te 1792. E kas grandi a keda den uso komo un residensia di kunuku di e direktor di WIC. Nan tabata kultivá maishi i tabatin hopi bestianan ku tabata kana kana kana; e nòmber Hato ta nifiká &quot;patio di bestianan&quot; na Spaño.

== Historia ==
Na 1700, WIC na Kòrsou tabatin nuebe plantashi, entre otro Plantashi Hato. Komo ku e kasnan aki otabata hopi neglishá, na 1717 a hür ocho kas na privá. Nan a mantené Plantage Hato: ku su 1400 ha, e tabata un di e mas grandi di Kòrsou. Tin 89 trahadó sklabisá, i tabatin un fuente natural ku tabata wòrdu usá pa irigashon. For di e momentu ei, e plantashon a sirbi komo tereno di kuminda pa esnan ku a bira katibu i komo lugá pa keda pafó pa e direktor di WIC, Isaac Faesch.[1] 1]

Dia 5 di yüli 1750 a tuma lugá un rebelion di katibu na Plantashi Hato. Den esaki 60 persona a muri, 59 di nan tabata katibu i un [[oropa|oropeo]]. Mayoria rebelde a kometé suisidio, ocho hòmber i sinku muhé a wòrdu bendi i 39 a ser ehekutá. 1]

Despues di 1929 e aeropuerto aktual a ser traha riba e eks-plantashi.[1] E sementerio monumental, e fuente natural i e bakinan di awa a keda seriamente dañá durante e operashon di rekuperashon di tera di Curaçao Airport Holding. 3]

For di 2014 e plantashon tabata e promé bario di biña di e parti Karibense di Reino Hulandes, ku un bario di biña i un bed &amp; breakfast den e kas. Na 2016 Curaçao Airport Holding a terminá e kontrakt.[1] 4][2]


== Lanthùis Hato ==
E lanthùis Hato ta e lanthùis ku ta pertenese na e [[plantashi Hato]] den Hato na Korsou. E ta situá mas o ménos 50 meter nort di e kaminda aktual pa aeropuerto internashonal di Kòrsou. E tin un plan ku un forma ku ta kuadra ku un parti sentral típiko pa Kòrsou i galerías ku ta flankeá e edifisio. E parti sentral tin un dak ku ta forma un di dos dak, ku tin otro dak ku ta forma un di dos dak. Riba kada banda di e dak tin dos kapel. Den e edifisio ta inter alia e kushina. Banda di e fachada trasero tin un tereno ku muraya. 5]

E kompleho ta di balor historiko i kultural komo un ensamblahe di lanthùis, sementerio i hòfi ku un sistema di irigashon i pa motibu di e historia di e plantashon i e tereno. 5]


{{Appendix}}
Landhuis Hato is een voormalige plantagehuis in Curaçao, waar de Curaçaose slavenopstand van 1750 plaatsvond. Het was tot 1792 in bezit van de West-Indische Compagnie (WIC) en is in gebruik geweest als buitenverblijf van de directeur van de WIC. Er werd mais verbouwd en er graasde veel vee; de naam Hato betekent in het Spaans veeplaats.

Geschiedenis
Omstreeks 1700 bezat de WIC op Curaçao negen plantages, waaronder Plantage Hato. Omdat deze sterk verwaarloosd waren, werden er in 1717 acht aan particulieren verhuurd. Plantage Hato werd aangehouden: met zijn 1400 ha was het een van de grootste van Curaçao. Er werkten 89 tot slaaf gemaakten en er was een natuurlijke bron die gebruikt werd voor irrigatie. De plantage diende voortaan als kostgrond voor de tot slaaf gemaakten en als buitenverblijf voor de directeur van de WIC, Isaac Faesch.[1]

Op 5 juli 1750 vond op Plantage Hato een slavenopstand plaats. Hierbij vielen zestig slachtoffers: 59 slaafgmaakten en een Europeaan. De meeste opstandelingen pleegden zelfmoord, acht mannen en vijf vrouwen werden verkocht en 39 werden geëxecuteerd.[1]

Na 1929 werd op de voormalige plantage het huidige vliegveld aangelegd.[2] De monumentale begraafplaats, de natuurlijke bron en de waterbakken werden bij de de landaanwinning van de Curaçao Airport Holding ernstig beschadigd.[3]

Vanaf 2014 bevond zich op de plantage de eerste wijngaard van het Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden, met in het landhuis een wijnmakerij en bed &amp; breakfast. In 2016 beëindigde Curaçao Airport Holding het contract.[4][2]

Het landhuis
Het landhuis ligt ongeveer 50 meter ten noorden van de huidige weg naar Curaçao International Airport. Het heeft een rechthoekige plattegrond met een voor Curaçao typisch centraal gedeelte en flankerende galerijen. Het centrale deel heeft een steil schilddak met aangrenzend schuine daken met dakrand boven de galerijen. Aan weerszijden van het dak zijn twee dakkapellen. In de uitbouw bevindt zich onder meer de keuken. Langs de achtergevel is een ommuurd terras.[5]

Het complex is van bouwhistorische en cultuurhistorische waarde als ensemble van landhuis, begraafplaats en tuin met een irrigatiesysteem en vanwege de historie van de plantage en het landgoed.[5]

Category:Plantashi na Korsou

{{Broodkruimel}}

[[:Categorie:Plantage| ]]
[[:Category:Geografia di Korsou]]
[[:Categorie:Slavernij in Curaçao]]

--------------------------
{{infobox edificio | variante = c
| tipo =
| nomber = Misa San Willibrordus
}}
'''Misa San Willibròrdus''' ta un kompleho di edifisio monumental na [[San Willibròrdu]], [[Kòrsou]]. 
E misa a wordu diseña pa Evert Margry, arkitekto di [[Rotterdam]], i pa kual e prome piedra pa konstrukshon, cu a tuma luga entre 1884 i 1888, a wordu pone dor di Vincentius Jansen. Mas trempan den [[siglo 19]] padernan misionero a konstruí un kas pa wèrfano (1858) i un skol (1867). E misa ta forma parti di un kompleho, huntu ku un pastori bieu i un pastori nobo. 

nnl.wiki:Sint Willibrordus[2] ofwel San Willibrordo is een dorp in Bandabou op de westelijke helft van Curaçao, ten noordwesten van de Bullenbaai en ongeveer 25 km van de hoofdstad Willemstad. Het dorp draagt deze naam sinds de inwijding van de kerk in 1888; tot die tijd werd de plaats Buitenbosch of in het Papiaments Mondi Afó genoemd. Het dorp van enkele honderden inwoners heeft een imposante rooms-katholieke kerk in neogotische stijl, ontworpen door de Rotterdamse architect Evert Margry, waarvoor de eerste steen gelegd werd door Vincentius Jansen en die dateert van 1884-88. Eerder in de negentiende eeuw waren er door missiepaters een school en een weeshuis gebouwd.

Op enkele kilometers van Sint Willibrordus liggen verder twee van Curaçao's vele schilderachtige baaien: de Porto Marie-baai en de Daaibooibaai.

Nabij het dorp liggen enkele niet langer in gebruik zijnde zoutpannen, onder meer die van de zoutplantage Rif St. Marie, een van de oudste plantages van het eiland. Nu zijn daarvan nog slechts enkele vervallen muren te zien. In de zoutpannen verblijven regelmatig flamingo's. Nabij het dorp ligt ook de rotsformatie die bekendstaat als El Indjan (De Indiaan).

Vroeger was er een verbinding tussen het dorp en de Bullenbaai via de Saliña Sint Marie en de Boka Sint Marie.


Complex R.K. Kerk Sint Willibrordus
Characteristics:
Roman Catholic church built in stone on rectangular floor plan. Large gabled roof over nave. Lower extension of apse on east end. Front façade on west side: main entrance and a bell tower. Gothic openings with pointed arches, Gothic wooden tracery in the arches. Interior: three naves divided by arcades; open roof construction; black tiles on floor; tomb of builder of church, Father Jansen, annex memorial plate in northern aisle. Additional structures: old and new vicarage, two cisterns, flagpole foot.
Monument value:
Architectural and historical value as a late 19th-century RC church in the Neo-Gothic style; ethnographic and cultural-historical value as part of the RC mission of Curacao; ensemble value as a coherent RC complex of a church, vicarages and cisterns in a historic setting; aesthetic value because of prominent location. Construction date:1884 – 1888.&lt;ref&gt;{{en}}[https://curacaomonuments.org/sites/sint-willibrordus/  Sint Willibrordus], curacaomonuments.org&lt;/ref&gt;

{{Appendix}}

----------------
{{infobox edificio
| variante = c
| nomber = Kas di Pueblo
| imagen = Penstraat 22 - 24, restoration.png
| descripcion = Kas di Pueblo bou restourashon na 2023.
| nomber2 = 
| localisa_na = Penstraat 22-24, Willemstad
| luga = {{CUW}}
| adres = 
| fecha_funda = 
| estilo = 
| encarga = 
| architect = 
| funcion_original = 
| funcion_actual =
| propietario = 
| status monumento =
}}
'''Kas di Pueblo, penstraat 22-24''' - toevoegen aan [[Partido Nashonal di Pueblo]]
Het monumentale gebouw (1860)? werd in 1948 ter beschikking gesteld aan de PNP als partijgebouw. Meer dat 50 jaren heeft het gediend in deze functie.
links
* https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/26775-niets-slopen-en-ook-niet-plakken|
* https://curacao.nu/monumentenraad-wil-geen-sloop-en-nieuwbouw-van-kas-di-pueblo-zoals-nu-in-een-vergunning-is-geregeld/|5 december 2022
-----------------
'''Fundashon Docomomo Curaçao''' ta un fundashon ku ta enfoká riba e dokumentashon i konservashon di arkitektura modernista na [[Kòrsou]].

a wòrdu fundá na 2009 i ta enfoká riba e dokumentashon i konservashon di arkitektura modernista na Kòrsou. E fundashon ta forma parti di e red internashonal Docomomo, ku a hunga un rol lider den protekshon di edifisionan modernista mundialmente desde su fundashon na 1988.&lt;ref&gt;https://kikotapasando.com/2024/11/22/fundashon-docomomo-curacao-ta-presenta-buki-tokante-architektura-modernista-riba-curacao-modern-architecture-of-curacao-1930-1960/ Fundashon Docomomo Curaçao ta presentá buki tokante architektura modernista riba Curaçao: “Modern Architecture of Curaçao 1930-1960”], kikotapasando.com (22 di november 2024)&lt;/ref&gt;

Reflecting on Curaçao’s Modernist Legacy – Chairman Ronny Lobo’s Speech
During the book launch of &quot;Modern Architecture of Curaçao 1930-1960&quot;, our chairman, Ronny Lobo, delivered an inspiring speech that set the tone for the evening. His words highlighted the importance of preserving and celebrating the island’s modernist architectural heritage, the stories behind these iconic structures, and the vision for safeguarding them for future generations.
Read below the full speech (in Dutch) and immerse yourself in the passion and dedication driving this project.
#DocomomoCuraçao #ArchitecturalHeritage #ModernistLegacy #inspiringwords
Speech Ronny Lobo bij de presentatie van het boek Modern Architecture 1930-1960
Als voorzitter van de Stichting DoCoMoMo Curaçao, ben ik vereerd wat woorden te mogen uitspreken ter gelegenheid van de presentatie dit boek. Ik sta hier weliswaar met gemengde gevoelens. Terwijl we vandaag met veel blijdschap de publicatie van een prachtig architectuurboek vieren hebben we nauwelijks enkele weken geleden met lede ogen moeten aanzien hoe op Mahaai twee woonhuizen naar ontwerp van Ben Smit werden gesloopt. Zijn eigen woonhuis aan de Angloweg 9, in dezelfde wijk, prijkt gelukkig op de kaft van dit boek. Het werd in 2020 als eerste modern huis tot beschermd monument verklaard. Zijn dochter Jennifer, mede bestuurslid van onze stichting en speciaal voor de presentatie overgekomen uit Nederland, is erin opgegroeid. 
De waardering voor goede architectuur blijkt niet vanzelfsprekend, soms door onbekendheid met vooral de modernere bouwstijlen. De beroemde architect Ludwig Mies van der Rohe zei: “Never talk to a client about architecture. Talk to him about his children. That is simply good politics. He will not understand what you have to say about architecture most of the time.” Mijn vroegere hoogleraar in Delft zei het ook: “Architectuur is net als contrabande- binnensmokkelen moet je het, keer op keer opnieuw.”
Aan de publicatie van het boek ging een lange periode vooraf waarin architecten en andere liefhebbers zich hebben ingezet voor het beschermen en behouden van goede architectuur op het eiland Curaçao, vooral de gebouwen in de herkenbare stijl van de Moderne Beweging ofwel in het Engels de Modern Movement. DoCoMoMo staat voor Documentation and Conservation of the Modern Movement. Het initiatief hiertoe werd in 1988 genomen door Wessel de Jonge en Hubert-Jan Henket van de Technische Universiteit in Eindhoven. 
De beweging verspreide zich over de hele wereld als DoCoMoMo International, en omvat momenteel 79 nationale/regionale werkgroepen (chapters), waarvan de onze er een is.
Het huidige bestuur van onze stichting, opgericht op 2 maart 2009, bestaat uit 10 personen, van zeer gevarieerde pluimage. Naast mijn persoon als voorzitter:
- communicatiewetenschapper Renske Pin, secretaris;
- goud en geld deskundige Natalie van Tol, penningmeester;
- architectuurhistorici Jennifer Smit en Gerda Gehlen; 
- bouwkundige en commercieel Manager bij de Stichting Monumentenzorg Juliette Buddingh’; 
- juristen Arriën Lekkerkerker en Achim Henriquez; 
- Change Manager Nicole Chirino; 
- Docent Bouwkunde bij UOC architect Nienke Eshuis;
- Last but not least, schrijver van het boek, restauratiearchitect Michael Newton! 
Een van de eerste activiteiten van onze stichting, onder voorzitterschap van Sofia Saavedra Bruno, was de organisatie van de eerste regionale conferentie over moderne Caribische architectuur in samenwerking met de Universiteit van de Nederlandse Antillen (nu UOC). Eén van de sprekers was Wessel de Jonge die ik zojuist noemde.
Ronald Gill, auteur van het boek Een eeuw architectuur op Curaçao, stelde een lijst op van gebouwen in de bouwstijl van de Moderne Beweging. Er werd een top tien samengesteld van zeer uiteenlopende gebouwen, waaronder kantoorgebouwen, woningen, een ziekenhuis en zelfs watertanks, die uitvoerig gedocumenteerd werden. In het boek dat we vandaag presenteren staan al deze prachtige gebouwen en meer. 
Sommige zijn goed bewaard gebleven, maar sommige verkeren in zeer slechte staat. Met dit boek willen we laten zien wat architecten in een bepaalde periode hebben gemaakt en hoe hun gebouwen met internationale allure zijn aangepast aan het lokale tropische klimaat. We hopen daarmee het bewustzijn en de waardering voor deze architectuur te vergroten. De betere voorbeelden uit het verleden kunnen hopelijk ook de nieuwe generatie architecten inspireren. De nieuwe doosachtige architectuur die we thans waarnemen is naar mijn mening geen goede uitdrukking voor ons tropische klimaat waarvoor die gebouwd is. Het kleurgebruik, zo typerend voor de Caribische architectuur, lijkt te zijn teruggebracht tot slechts drie kleuren, wit, zwart en grijs, hier en daar onderbroken door donkerbruine steenstrips.
Het valt te betreuren dat van architectuurontwikkeling in de afgelopen eeuw, waaraan naast particuliere opdrachtgevers ook de overheid en de Shell een belangrijke bijdrage leverden, nauwelijks wat over lijkt te zijn. De Shell was niet alleen de belangrijkste economische pijler van het eiland, maar had ook een sterke invloed op de architectuur hiervan. De woonhuizen voor de werknemers van het bedrijf in Emmastad en Julianadorp en het hoofdkantoor en het laboratorium zijn goede voorbeelden van typisch tropische architectuur. 
Cornelis Bakker, een Nederlandse architect die in 1939 arriveerde, was de eerste professioneel opgeleide architect woonachtig op Curaçao. In dienst van Openbare Werken ontwierp hij de meeste belangrijke openbare gebouwen en scholen. De Shell-gebouwen en de gebouwen van de overheid waren sterke architectonische voorbeelden voor de lokale bevolking die haar eigen onderkomens bouwde. Ze zijn allemaal aangepast aan het tropische klimaat, met grote dakoverstekken en gevels die zorgvuldig zijn ontworpen voor ventilatie en daglichttoetreding. Ben Smit, een andere Nederlandse architect die in 1950 partner werd van Bakker, heeft een even indrukwekkende staat van dienst met gebouwen tot 1971. 
De beroemde Nederlandse architect Gerrit Rietveld maakte bijna als incident een van de beste voorbeelden van gebouwen die geschikt zijn voor ons klimaat, het Mgr. Verriet Instituut voor lichamelijk en geestelijk gehandicapten in 1949.
Cees Bakker en Ben Smit, samen met een beperkte groep van wat ik reizende architecten noem, zijn erin geslaagd een groot aantal architectuur monumenten van hoge kwaliteit te creëren. Ze maakten uitstekende voorbeelden van veel scholen, een bibliotheek in Pietermaai, een ziekenhuis en prachtige huizen. Allemaal zeer geschikt voor hun functie en goed aangepast aan de locatie en ons klimaat. Dezelfde kwaliteit kon in de jaren daarna incidenteel worden bereikt door architecten als de Vries, Fresco, Alexenko, Nolte, Zingel, Julian en Badaracco. In de jaren zeventig ontwierp de lokale architect Tom Janga verschillende projecten voor de overheid en publieke instellingen. Zijn belangrijkste werk was de Openbare Bibliotheek in Scharloo, een goed voorbeeld van een eigentijds gebouw in een historische omgeving en geschikt voor het klimaat. Het werd helaas in 2022 verlaten vanwege de slechte staat van onderhoud. Een publieke schande dat de verwaarlozing zo ver heeft moeten komen. 
Oppervlakkige consumentenontwerpen zijn de standaard geworden voor de meeste gebouwen op het eiland, inclusief institutionele projecten. Slechte ontwerpen worden vaak gecompenseerd door het gebruik van dure materialen, terwijl de tekortkomingen in het ontwerp worden gecompenseerd door krachtigere airconditioningunits, die bovendien nog betaalbaarder zijn geworden. Persoonlijk sta ik niet achter de afhankelijkheid van zeer geavanceerde materialen of apparatuur om gebouwen bestand te maken tegen onze tropische omgeving. Gebouwen moeten er ook tropisch uitzien, hetgeen je bereikt met het verschil tussen licht en schaduw, hetgeen bij de meeste MoMo gebouwen zo sprekend is, bij ons wellicht nog mooier dan in landen met een gematigder klimaat en minder zonlicht. 
De overheid heeft haar rol als trendsetter al vele jaren verloren. In plaats daarvan huren openbare lichamen dure kantoorruimtes die zijn gebouwd door projectontwikkelaars, zonder enige architectonische kwaliteit. 
Er is al veel literatuur over de oudere monumenten op ons eiland, maar nog niet genoeg over de modernere architectuur. Wij hopen dat dit boek de aanzet zal zijn om dit uit te breiden.
Met dank aan Michel Newton en Ton Verkuijlen die deze erfenis hebben vastgelegd. Aan Ron Smit van LM Publishers, mede-uitgever van dit boek. En natuurlijk aan alle sponsors die de publicatie van dit boek mogelijk hebben gemaakt:
- Stimuleringsfonds voor de architectuur;
- Curaçao Style 
- Stichting Monumentenzorg;
- Mongui Maduro;
- Refineria di Korsou;
- Administratiekantoor Newton;
- NV Stadsherstel Willemstad;
- MCB Bank
- Landmark Real Estate.
Dank U,
Ronny Lobo
Voorzitter Stichting DoCoMoMo Curaçao
21 november 2024</text>
      <sha1>fflt0jqw10axvgvcffbok6s71ypmxee</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>206741</id>
      <parentid>206740</parentid>
      <timestamp>2026-10-12T19:07:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Caribiana</username>
        <id>8320</id>
      </contributor>
      <origin>206741</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="40355" sha1="qixyjc0gdlh94bk3qesiqxt64k5f3pj" xml:space="preserve">__NOINDEX__
Pending: [[Kapel Sehos]] - [[Premio Jackie Voges]] - [[Plantashi Hato]] - [[Fundashon Docomomo Curacao]] - [[Misa di San Willibrordu]] - [[Kas di Pueblo]]
------------------
{{infobox edificio | variante = c
| tipo = religioso
| nomber = Kapia Sehos
| imagen = Muurschildering in de kapel van het Elisabeth Gasthuis op Curaçao, KITLV 150035.tiff
| pais   = {{CUW}}
}}
'''Kapia Sehos''' ta un kapia históriko ku tabata forma parti di e kompleho di [[Sint-Elisabeth Hospital]] (Sehos) na [[Willemstad]], kapital di [[Kòrsou]]. E kapia ta wòrdu rekonosé  komo parti di e herensia kultural i históriko di [[Otrobanda]].&lt;ref name=&quot;kapel&quot;&gt;{{citeer web|auteur=[[Dick Drayer]]|url=https://www.curacao.nu/nieuws/algemeen/97127/historische-sehos-kapel-blijft-in-particuliere-handen-ondanks-aankoop-door-overheid|titel=Historische SEHOS-kapel blijft in particuliere handen, ondanks aankoop door overheid|werk=curacao.nu|datum=2026-10-11|bezochtdatum=2026-10-11}}&lt;/ref&gt;

== Historia ==
Entre 1855 i novèmber 2019 Sint-Elisabeth Hospital tabata un hospital general di [[Kòrsou]].&lt;ref name=:&quot;1&quot;&gt;{{citeer boek|auteur= Busari, Jamiu O. &amp; Duits, Ashley J.|url=https//pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC4305231/|titel= The strategic role of competency based medical education in health care reform: a case report from a small scale, resource limited, Caribbean setting|uitgever=National Library of Medicine}}&lt;/ref&gt; Fundado di e hospital katoliko tabata monseñor [[Ferdinand Kieckens]] ku ayudo di e sürnan Fransiskano di Breda.

Den e kapia tabata tuma lugá sirbishinan di misa i di entiero, atministrashon di sakramentonan manera boutismo i último rito, i eventonan konmemorativo. E uso tabata destiná pa e religiosonan residente, pashènt i personal di hospital, i residentenan lokal di Otrobanda.&lt;ref&gt;[[Dick Drayer]], [https://www.curacao.nu/nieuws/column/76348/wat-nu-is-het-doek-echt-gevallen-voor-sehos-slot- Wat nu, is het doek écht gevallen voor Sehos? (Slot)], curacao.nu (29 di yüni 2025)&lt;/ref&gt;

Promé kapia===
in 1939 bestond er al 80 jaar een kapel bij het ziekenhuis.

===Kapia di 1913===
Un kapel nobo konstrui na 1913, kasi kompletamente separá di 23 meter di largura, tabata situá parsialmente na e sitio di esun bieu pero awor orientá pa ost en bes di pa sùit. Dilanti di e kapel tabata situá un plasa chiki.&lt;ref&gt;Het St. Elisabeth's-Gasthuis op Curaçao. 1855 -- 3 December – 1930.. &quot;Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden&quot;. [Willemstad, 15-11-1930, p. 1. Geraadpleegd op Delpher op 11-10-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010280986:mpeg21:p001}}&lt;/ref&gt;

=== Kapia di 1939===
E kapel aktual a keda konsagrá i poné den uso dia 13 di novèmber 1939.&lt;ref name=:&quot;1939&quot;&gt;Sehos-kapel vijftig jaar. &quot;Amigoe&quot;. Curaçao, 11-11-1989, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 11-10-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642618:mpeg21:p003}}&lt;/ref&gt;

Motibunan ku a pone e Direktiva konstruí e kapel nobo aki: (1) E lokalidat di e kapel bieu tabata sumamente desfaborabel. Konstruí solamente un meter leu for di e Residensia di e Hermananan, e último tabata kasi kompletamente privá di un bista, i tambe di aire fresku i e influensia benefisioso di lus natural. (2) Ademas, e arkitektura di e edifisio tabata di tal forma ku kualke forma di embeyesé tabata for di kuestion. (3) E kapel bieu tabata para den kaminda di un mehorashon planiá di hospital—spesifikamente, e konekshon entre e alanan Oost i Wèst, ku lo a fasilitá grandemente akseso na e vários departamentunan.
E kapel original a wòrdu konstruí na 1913 den forma di un edificio modesto. 
E kapel nobo, cu a wordu embeyese te unda e rekursonan tabata permite, a wòrdu diseñá pa señor A. J. Morel, kende tambe a hasi e trabounan di konstrukshon. E marmer pa e altar a wordo suministra pa e firma Hulandes di piedra natural Van Stokkum (Rotterdam), cu a encarga e artista decorativo Aug. van Os pa crea e diseño. Manera menshoná anteriormente, Lou Asperslag a krea e bentananan; e tabata responsabel tambe pa vários muebles, manera e kandela, kandela, e aparato di lus sentral, i e vloer di e kapel.
Sinembargo, unabes ku e demolishon di e kapel bieu tabata riba e agènda, e Hunta a disidí di konstruí un kapel nobo—i unu mas bunita posibel, por lo ménos te kaminda e rekursonan tabata permití.&lt;ref&gt;De Nieuwe Kapel in het St. Elisabeth-Gasthuis. &quot;Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden&quot;. [Willemstad, 25-11-1939, p. 1. Geraadpleegd op Delpher op 11-10-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010281843:mpeg21:p001}}&lt;/ref&gt;

E hospital, inkluyendo e kapia, a wòrdu bishitá pa [[Juliana di Hulanda|Prinsesa Juliana]] na 1944 i pa Prins Bernhard na 1950.&lt;ref&gt;IN HET SINT ELISABETHSGASTHUTS.. &quot;Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden&quot;. [Willemstad, 02-03-1944, p. 2. Geraadpleegd op Delpher op 12-10-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010403043:mpeg21:p002}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;DE PRINS IN HET ST. ELISABETHS GASTHUIS.. &quot;Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden&quot;. [Willemstad, 19-01-1950, p. 2. Geraadpleegd op Delpher op 12-10-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010403158:mpeg21:p002}}&lt;/ref&gt;

== Edifisio ==
E kapia aki a remplasá unu muchu mas chikitu ku tabata para riba e sitio kaminda e ofisinanan di atministrashon ta situá awor, banda di e eks-konbento di e soeurnan religioso. Despues ku e ruman muhénan a ofresé nan orashonnan i deboshonnan den e espasio ei pa mas ku ochenta aña, e direktiva di hospital a disidí di konstruí un kas di adorashon nobo, mas grandi i mas bunita ku tambe lo a benefisiá e pashèntnan.&lt;ref name=:&quot;1939&quot;/&gt; 
De kapel van het Sint Elisabeths Hospitaal is een juweel van een Godshuis. Bekende kunstenaars leverden daarvoor hun bijdrage. De muurschilderingen zijn van Dolf Henkes, de gebrandschilderde ramen van Lou Asperslag en de kruiswegstaties van Joep Nicolas.&lt;ref&gt;68 religieuzen en 174 leken in dienst van Anti IL volk. &quot;Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden&quot;. [Willemstad, 23-11-1955, p. 2. Geraadpleegd op Delpher op 12-10-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010988488:mpeg21:p002}}&lt;/ref&gt;

E diseño ta di e arkitecto A.J. Morel. Artistanan a kontribuí ku nan talentonan: artista di glas Lou Asperslag a krea e bentananan, pintor Joep Nicolas e Stashonnan di Krus, i Dolf Henkes ku e mural rondó di e altar.&lt;ref name=:&quot;1939&quot;/&gt;
Desde e Segundo Konsilio di Vatikano, a pone mas énfasis riba e aspekto di kuminda di Eukaristia. Konsekuentemente, nan a pone un mesa di altar riba e trapinan di e santuario.&lt;ref name=:&quot;1939&quot;/&gt;

Na 1946, un mural a wordo crea den e kapel door di Dolf Henkes (1903–1989), un pintor y artista visual di Rotterdam cu a keda na Curaçao di 1945 pa 1947 riba invitashon di [[Chris Engels]].&lt;ref&gt;De Muurschildering in de Kapel van het Hospitaal. &quot;Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden&quot;. [Willemstad, 01-06-1946, p. 4. Geraadpleegd op Delpher op 12-10-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010402069:mpeg21:p004}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.cultureelerfgoed.nl/actueel/magazines/sporen-van-slavernij-en-koloniaal-verleden/2020/2/negerjongen-curacao ‘Negerjongen – Curaçao’], cutureelerfgoed.nl&lt;/ref&gt; Na 1977, el a restorá e mural e mes.&lt;ref&gt;{{citeer web|titel=In kapel van hospitaal Dolf Henkes komt eigen fresco's restaureren|werk=[[Amigoe]]|datum=1977-07-08|bezochtdatum=2026-10-12|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010639456:mpeg21:p002}}&lt;/ref&gt;

Na 1951, Pader Rektor Hulsman a enkargá konstrukshon di un toren na St. Elisabeth Hospital, ku ta akapará tres kampana. Situá banda di e laboratorio i e departamentu di rayo X, e toren tabata kontené dos kampana grandi i un chikitu ku tabata bati e Angelus tres biaha pa dia. E dos kloknan grandi a haña nan nòmber for di Santa Isabel i San Hosé. E kampananan tambe a anunsiá sirbishi di kapia na e pashèntnan i personal di e hòspital.&lt;ref&gt;Na drie jaar ”stilte” Kapelklokken hospitaal worden in ere hersteld. &quot;Amigoe&quot;. Curaçao, 15-09-1986, p. 1. Geraadpleegd op Delpher op 11-10-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010641808:mpeg21:p001}}&lt;/ref&gt;
 
Den e edifisio, henter e arko (gewelf) ta wòrdu sostené pa boog/arkonan punta ku ta ekstendé te na e vloer. E altura for di e vloer di misa te na e lomba ta 14 meter, ku un altura interior di 11 meter; e hanchura paden ta 14 meter, miéntras ku e largura ta 22 meter. Seis meter di e largura aki ta wòrdu okupá pa e kansel, ku ta wòrdu formá pa un ábside ku ta konta ku dos arko mas chikitu. Aki, e vloer, wainscoting, altar i rail di komunion ta trahá di marmer di Calacatta aksentuá ku bandanan di marmer blou turko, e último tambe ta e material usá pa e trapinan. E altar, diseñá pa parse un mesa di sakrifisio masivo, ta wòrdu dominá pa un krus grandi, tambe di marmer blou, ku ta karga un figura di Kristu di tamaño real grabá for di palu di linden hopi dorá.&lt;ref&gt;De Nieuwe Kapel in het St. Elisabeth-Gasthuis. &quot;Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden&quot;. [Willemstad, 25-11-1939, p. 1. Geraadpleegd op Delpher op 11-10-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010281843:mpeg21:p001}}&lt;/ref&gt;

E bentananan di glas di koló di e kapel a wòrdu kreá pa e artista di glas renombrá Lou Asperslag. E interkambio di koló den e bentana aki ta krea un ambiente berdaderamente deboshonal denter di e kapel.
E loft di e koro ta konsistí di un plachi di beton ku kantilever, será pa un baranka di heru forhá orná ku ta konta ku e inskripshon “Kanta na Señor” — “Alabá E.”

== Despues di Sehos ==
E kapia históriko di èks-St. Elisabeth Hospital (SEHOS) na Otrobanda ta keda propiedat di Otrabanda Village B.V. i no tabata inkluí den e benta na Pais di Kòrsou òf HNO Vastgoed en Beheer.
E kapia ta situá riba tereno B-3502, ku ta kubri un área di 764 meter kuadrá. E tereno ta pertenesé na Otrabanda Village, e kompania di biennan rais ku anteriormente a kumpra e kompleho di hospital anterior for di e kuradó di bankarota.
E partidonan enbolbí ta deklará ku desaroyo den futuro mester tene kuenta ku e identidat di e área, ku e kapel ta sirbi komo un punto di anker. E prinsipionan aki a wòrdu inkorporá den akuerdonan tokante e desaroyo mas aleu di e kompleho di hospital anterior.
Bou di e akuerdonan aki Pais Kòrsou ta asumí kontrol kontraktual riba desaroyo di e área, ounke no ta tur e kavelnan a bira propiedat di gobièrnu.
E kapel ta wòrdu identifiká eksplísitamente den e akuerdonan di desaroyo komo un punto di anker históriko.&lt;ref name=&quot;kapel&quot;/&gt;

Plannan di redesaroyo resien a asta konsiderá habri e kapia pa pashèntnan di e [[Curaçao Medical Center]] (CMC) nobo i pa turistanan krusero katóliko ku ta mará na e mega-pier den serkania. Aunke e kompleho di hospital a wòrdu bendí despues di e bankarota na 2025, ta stipulá den kontrakt ku e kapel históriko mester wòrdu konserbá i keda aksesibel komo parti di e desaroyo di e sitio den futuro.&lt;ref name=&quot;kapel&quot;/&gt;

{{Appendix}}

------------
NOTES
E kapel aktual di St. Elisabeth Hospital a keda solemnemente konsagrá i poné den uso dia 13 di novèmber 1939. Esei tabata sinkuenta aña pasá—un hubileo di oro, ku otro palabra.&lt;ref name=:&quot;1939&quot;/&gt;
E kapel aki a remplasá unu muchu mas chikitu ku tabata para riba e sitio kaminda e ofisinanan di atministrashon ta situá awor, banda di e eks-konbento di e soeurnan religioso. Despues ku e ruman muhénan a ofresé nan orashonnan i deboshonnan den e espasio ei pa mas ku ochenta aña, e direktiva di hospital a disidí di konstruí un kas di adorashon nobo, mas grandi i mas bunita ku tambe lo a benefisiá e pashèntnan. E diseño tabata di e arkitecto A.J. Morel. Artistanan a kontribuí ku nan talentonan: artista di glas Lou Asperslag a krea e bentananan, pintor Joep Nicolas e Stashonnan di Krus, i Dolf Heij e pintura rondó di e altar.&lt;ref name=:&quot;1939&quot;/&gt;
Desde e Segundo Konsilio di Vatikano, a pone mas énfasis riba e aspekto di kuminda di Eukaristia. Konsekuentemente, nan a pone un mesa di altar riba e trapinan di e santuario.&lt;ref name=:&quot;1939&quot;/&gt;

* Ludovicus Oeverhaus (1925-1990) was ziekenhuispastoor Sehos vanaf 1968. 
------
E kapel históriko di èks St. Elisabeth Hospital (SEHOS) na Otrobanda ta keda propiedat di Otrabanda Village B.V. i no tabata inkluí den e benta na Pais di Kòrsou òf HNO Vastgoed en Beheer.
E kapel ta situá riba tereno B-3502, ku ta kubri un área di 764 meter kuadrá. E tereno ta pertenesé na Otrabanda Village, e kompania di biennan rais ku anteriormente a kumpra e kompleho di hospital anterior for di e kuradó di bankarota.
E partidonan enbolbí ta deklará ku desaroyo den futuro mester tene kuenta ku e identidat di e área, ku e kapel ta sirbi komo un punto di anker. E prinsipionan aki a wòrdu inkorporá den akuerdonan tokante e desaroyo mas aleu di e kompleho di hospital anterior.
Bou di e akuerdonan aki Pais Kòrsou ta asumí kontrol kontraktual riba desaroyo di e área, ounke no ta tur e kavelnan a bira propiedat di gobièrnu.
E kapel ta wòrdu identifiká eksplísitamente den e akuerdonan di desaroyo komo un punto di anker históriko.&lt;ref name=&quot;kapel&quot;/&gt;
-------------
E kampananan di e kapel na St. Elisabeth Hospital pronto lo bati atrobe despues di tres aña di silencio.
Na 1951, Pader Rektor Hulsman a enkargá konstrukshon di un toren na St. Elisabeth Hospital, ku ta akapará tres klok. Situá banda di e laboratorio i e departamentu di rayo X, e toren tabata kontené dos klok grandi i un chikitu ku tabata bati e Angelus tres biaha pa dia. E dos kloknan grandi a haña nan nòmber for di Santa Isabel i San Hosé. E kloknan tambe a anunsiá sirbishi di kapel na e pashèntnan i personal di e hòspital. Sinembargo, na 1983, diripiente e kloknan a keda ketu. Nan a funshoná atrobe pa un ratu kòrtiku, pero no pa hopi tempu. Algun tempu pasá, un inspekshon di e Departamentu di Fasilidatnan a revelá defektonan signifikante den e toren, loke a kondusí na un desishon na aprel pa restorá esaki. Segun e “Sehos-bulletin” di St. Elisabeth Hospital, e mekanismo di klok a wòrdu kontrolá i drecha, e pilarnan di e toren a wòrdu restourá, i e biganan a wòrdu remplasá. E toren ta hayando un facelift actualmente, despues di cual e belnan lo wordo reinstala.&lt;ref&gt;Na drie jaar ”stilte” Kapelklokken hospitaal worden in ere hersteld. &quot;Amigoe&quot;. Curaçao, 15-09-1986, p. 1. Geraadpleegd op Delpher op 11-10-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010641808:mpeg21:p001}}&lt;/ref&gt;

{{Appendix}}
------------------
{{Variante|c}}
{{Databox}}
'''Premio Ernest (Jackie) Voges''' ta un premio di herensia kultural instituí na 2019 pa honra [[Jackie Voges]], kende tabata enbolbi ku Stichting Monumentenzorg Curaçao pa varios dekada di 1966 pa 2016, di kua e ultimo dos komo su presidente.

== Institushon ==
Stichting Monumentenzorg Curaçao (SMC), un fundashon privá (NGO) fundá na 1954, a disidí di implementá e premio ‘Ernest (Jackie) Voges Monument Award’ pa rekonose persona òf organisashonnan ku a mustra esfuerso ehemplar pa renobashon i preservashon di patrimonio konstruí na Kòrsou. Ku e selebrashon di su di 65° aniversario na 2019, SMC e premio lo wordu otorga pa promé biaha.&lt;ref name=&quot;O&quot;&gt;[https://monumentenzorg.cw/the-ernest-jackie-voges-monument-award/ The ‘Ernest (Jackie) Voges’ Monument Award], monumentenzorg.cw (20 di febrüari 2018)&lt;/ref&gt;

E premio ta wòrdu otorga na un persona òf organisashon ku a mustra esfuerso ehemplar pa ku renobason i preservashon di herensia konstruí na [[Kòrsou]].&lt;ref name=&quot;O&quot;/&gt;

E fundashon privá (NGO) Curaçao Monuments Foundation a keda fundá na 1954, sesenta aña pasá otro aña. E meta prinsipal ta pa konserbá i restorá monumentonan protehá. Pa por logra esaki, e fundacion ta cumpra monumentonan den un estado deteriora y ta restaura nan. Door di huur e monumentonan restaura e fundacion ta genera e fondonan pa sigui mantene e edificionan. Banda di e aktividat núkleo aki, e fundashon ta boga tambe pa stimulá validashon di nos monumentonan, ofresé konseho riba restourashon i mantenshon di monumentonan i enkurashá investigashon sientífiko riba historia di Kòrsou, en partikular pa loke ta pertenesé na nos monumentonan.
Sr. ing. Ernest ‘Jackie’ Voges tabata hopi enbolbí ku e fundashon pa 50 aña. El a bira komisario na 1966, i a okupá un posishon komo presidente di 1982 – 2003, sigui pa un otro laban komo komisario, finalmente birando konsehero di e fundashon te na ougùstùs 2016. Bou di su liderazgo, un kantidat grandi di monumento a wòrdu restourá i asina konserbá pa e komunidat di Curaça. Adishonalmente, e fundashon a wòrdu desaroyá den un organisashon profeshonal.
Komo un muestra di apresio pa Sr. Voges i su esfuersonan pa preservashon di nos herensia kultural konstruí, Hunta di Komisario a disidí dia 27 di yanüari di e aña aki pa instituí e premio ku ta hiba su nòmber. E premio ‘Ernest ‘Jackie’ Voges’ lo wordo otorga na un persona of organisacion cu a mustra esfuerso ehemplar pa cu renobacion y preservacion di herencia construi na Curaçao. Un hurado independiente lo disidí entre e personanan òf organisashonnan ku ta kuadra ku e kriterionan aki. E premio lo wordo otorga pa prome biaha na 2019.

== Ganado ==
* 2019 - CuraLiving B.V. pa e restourashon di Hotel ‘t Klooster.
* 2024 - Fundashon Mongui Maduro pa e restourashon di [[Lanthùis Rooi Catootje]], ku ta alohá [[Museo Mongui Maduro]].
restourá
----
Fundashon Mongui Maduro a risibí e ‘Ernest (Jackie) Voges’ Monument Award djaweps durante e entrega di premio na Museo Mongui Maduro. E premio ta rekonosí e ekselente renobashon ku Lanthùis Rooi Catootje a pasa aden resientemente. Ta e di dos biaha ku e premio aki, un inisiativa di Stichting Monumentenzorg Curaçao, a wòrdu entregá. Ku esaki e fundashon ta honra tambe defuntu Ernest ‘Jackie’ Voges, eks-presidente i eks-miembro di konseho di Monumentenzorg.&lt;ref&gt;[https://monumentenzorg.cw/mongui-maduro-monument-award/ Mongui Maduro Museum ta gana e di dos ‘Ernest (Jackie) Voges’ Monument Award], monumentenzorg.nl (29 di yanuari 2024)&lt;/ref&gt;

Na nòmber di Fundashon Mongui Maduro, Henry van der Kwast a risibí e premio. Ademas, el a wòrdu sorprendí ku un pintura di Marianne Cats di Lanthùis Rooi Catootje den su estado renobá. E renobashon a finalisá na 2022. Pa mihó sostené e funshon ku e tin komo museo, a drecha i adaptá e areglo di e espasio. E restorashon a wòrdu ehekutá dor di Norman Panneflek i Dany’s Construction &amp; Maintenance.

Segun e hurado, e restorashon por wòrdu konsiderá un ehèmpel. A integra mehorashon den i klima i usabilidat di e propiedat, sin menospresiá e aparensia históriko di e edifisio kompleto. Por ehèmpel, e sistema di èrko a wòrdu instalá di un manera diskreto, i a agregá un baño pa e bishitantenan di e museo. E funshonnan di sosten, manera e resepshon moderno i e kitchenette pa personal, a wòrdu inkorporá na un manera no masha notabel. Material eksistente a wòrdu resiklá na un manera sostenibel. E historia di e edifisio durante siglo a keda visibel i a haña su propio posishon bek.

Na 2019 Monumentenzorg a establesé e ‘Ernest (Jackie) Voges’ Monument Award pa honra e esfuersonan sin límite di sr. Voges, kende tabata envolví den e fundashon pa 50 aña na diferente forma, inkluso 21 aña komo presidente. Bou di su guia i vishon e fundashon a profeshonalisá. “Jackie semper a haña ku Kòrsou ta bira un tiki mas pober ku kada edifisio históriko ku ta wòrdu basha abou”, segun Herbert van der Woude, presidente di Stichting Monumentenzorg. “El a kumpra i restorá kasi mitar di e inventario di edifisionan di e fundashon. Ademas, el a regla finansiamentu, e tabata sa kon pa haña plaka tur kaminda, mas tantu na Hulanda, i hopi biaha el a tuma riesgo signifikante.” Sr. Voges a fayesé na ougùstùs 2023 na e edat di 92 aña.

Na 2019 a entregá e promé ‘Ernest (Jackie) Voges’ Monument Award na CuraLiving B.V. pa e restorashon di Hotel ‘t Klooster.


Na ougùstùs 2023, Kòrsou a pèrdè un gran kampion di e herensia konstruí di e isla ora Ernest (Jackie) Voges a fayesé na edat di 92 aña. E tabata hopi enbolbí den nos organisashon pa mas ku sinkuenta aña, inkluyendo un periodo di 21 aña komo presidente i hopi aña komo komisario i konsehero. Bou di su guia, Stichting Monumentenzorg Curaçao (e Curaçao Monument Foundation) a profeshonalisá i ekspandé, i un inventario kresiente di edifisionan anteriormente bandoná a keda transformá den e joyanan monumental ku nos ta kuida te dia di awe.
Pa honra e kompromiso personal aki ku nos edifisionan monumental, nos a instituí e Premio ‘Ernest (Jackie) Voges’ na 2019 konhuntamente ku nos di 65 aniversario. E seremonia di premio, ku a konta ku presensia di Sr. Voges mes, a tuma lugá na novèmber 2019 na Villa Maria. Curaliving a wòrdu rekompensá ku e promé Premio ‘Ernest (Jackie) Voges’ komo rekonosementu di e ekselente restourashon di e monasterio anterior ‘Hotel ‘t Klooster’.
No por wòrdu eksagerá kon instrumental e ròl di Sr. Voges den preservashon di herensia konstruí tabata den e último seis dékadanan. Ta sinti dushi amargo pa anunsiá ku na 2024 ora Stichting Monumentenzorg kumpli 70 aña di edat, e Premio ‘Ernest (Jackie) Voges’ lo wòrdu presentá pa di dos biaha. Amargo, pasobra e lo no ta presente personalmente e biaha aki. Pero dushi, pasobra e ta nifiká ku tin desaroyonan positivo den restourashon ku a krese for di e simianan ku el a sembra, i ku mester wòrdu selebrá na su honor.&lt;ref&gt;[https://monumentenzorg.cw/voges-award-2024/ ‘Ernest (Jackie) Voges’ Award in 2024], monumenenzorg.cw (31 oktober 2023)&lt;/ref&gt;

{{Appendix}}

[[:Category:Kòrsou]]
[[:Category:Herensia kultural]]
------------
{{Databox}}
{{infobox luga den pais |variante = c
| tipo = Plantashi
| nomber = Plantashi Hato
| pais = {{CUW}}
}}
'''Plantashi Hato''' ta un eks-plantashi na [[Kòrsou]], kaminda e rebelion di katibu di 1750 a tuma lugá. E plantashi ku su [[lanthùis Hato|lanthùis]] tabata den poseshon di e [[West Indische Compagnie]] (WIC) te 1792. E kas grandi a keda den uso komo un residensia di kunuku di e direktor di WIC. Nan tabata kultivá maishi i tabatin hopi bestianan ku tabata kana kana kana; e nòmber Hato ta nifiká &quot;patio di bestianan&quot; na Spaño.

== Historia ==
Na 1700, WIC na Kòrsou tabatin nuebe plantashi, entre otro Plantashi Hato. Komo ku e kasnan aki otabata hopi neglishá, na 1717 a hür ocho kas na privá. Nan a mantené Plantage Hato: ku su 1400 ha, e tabata un di e mas grandi di Kòrsou. Tin 89 trahadó sklabisá, i tabatin un fuente natural ku tabata wòrdu usá pa irigashon. For di e momentu ei, e plantashon a sirbi komo tereno di kuminda pa esnan ku a bira katibu i komo lugá pa keda pafó pa e direktor di WIC, Isaac Faesch.[1] 1]

Dia 5 di yüli 1750 a tuma lugá un rebelion di katibu na Plantashi Hato. Den esaki 60 persona a muri, 59 di nan tabata katibu i un [[oropa|oropeo]]. Mayoria rebelde a kometé suisidio, ocho hòmber i sinku muhé a wòrdu bendi i 39 a ser ehekutá. 1]

Despues di 1929 e aeropuerto aktual a ser traha riba e eks-plantashi.[1] E sementerio monumental, e fuente natural i e bakinan di awa a keda seriamente dañá durante e operashon di rekuperashon di tera di Curaçao Airport Holding. 3]

For di 2014 e plantashon tabata e promé bario di biña di e parti Karibense di Reino Hulandes, ku un bario di biña i un bed &amp; breakfast den e kas. Na 2016 Curaçao Airport Holding a terminá e kontrakt.[1] 4][2]


== Lanthùis Hato ==
E lanthùis Hato ta e lanthùis ku ta pertenese na e [[plantashi Hato]] den Hato na Korsou. E ta situá mas o ménos 50 meter nort di e kaminda aktual pa aeropuerto internashonal di Kòrsou. E tin un plan ku un forma ku ta kuadra ku un parti sentral típiko pa Kòrsou i galerías ku ta flankeá e edifisio. E parti sentral tin un dak ku ta forma un di dos dak, ku tin otro dak ku ta forma un di dos dak. Riba kada banda di e dak tin dos kapel. Den e edifisio ta inter alia e kushina. Banda di e fachada trasero tin un tereno ku muraya. 5]

E kompleho ta di balor historiko i kultural komo un ensamblahe di lanthùis, sementerio i hòfi ku un sistema di irigashon i pa motibu di e historia di e plantashon i e tereno. 5]


{{Appendix}}
Landhuis Hato is een voormalige plantagehuis in Curaçao, waar de Curaçaose slavenopstand van 1750 plaatsvond. Het was tot 1792 in bezit van de West-Indische Compagnie (WIC) en is in gebruik geweest als buitenverblijf van de directeur van de WIC. Er werd mais verbouwd en er graasde veel vee; de naam Hato betekent in het Spaans veeplaats.

Geschiedenis
Omstreeks 1700 bezat de WIC op Curaçao negen plantages, waaronder Plantage Hato. Omdat deze sterk verwaarloosd waren, werden er in 1717 acht aan particulieren verhuurd. Plantage Hato werd aangehouden: met zijn 1400 ha was het een van de grootste van Curaçao. Er werkten 89 tot slaaf gemaakten en er was een natuurlijke bron die gebruikt werd voor irrigatie. De plantage diende voortaan als kostgrond voor de tot slaaf gemaakten en als buitenverblijf voor de directeur van de WIC, Isaac Faesch.[1]

Op 5 juli 1750 vond op Plantage Hato een slavenopstand plaats. Hierbij vielen zestig slachtoffers: 59 slaafgmaakten en een Europeaan. De meeste opstandelingen pleegden zelfmoord, acht mannen en vijf vrouwen werden verkocht en 39 werden geëxecuteerd.[1]

Na 1929 werd op de voormalige plantage het huidige vliegveld aangelegd.[2] De monumentale begraafplaats, de natuurlijke bron en de waterbakken werden bij de de landaanwinning van de Curaçao Airport Holding ernstig beschadigd.[3]

Vanaf 2014 bevond zich op de plantage de eerste wijngaard van het Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden, met in het landhuis een wijnmakerij en bed &amp; breakfast. In 2016 beëindigde Curaçao Airport Holding het contract.[4][2]

Het landhuis
Het landhuis ligt ongeveer 50 meter ten noorden van de huidige weg naar Curaçao International Airport. Het heeft een rechthoekige plattegrond met een voor Curaçao typisch centraal gedeelte en flankerende galerijen. Het centrale deel heeft een steil schilddak met aangrenzend schuine daken met dakrand boven de galerijen. Aan weerszijden van het dak zijn twee dakkapellen. In de uitbouw bevindt zich onder meer de keuken. Langs de achtergevel is een ommuurd terras.[5]

Het complex is van bouwhistorische en cultuurhistorische waarde als ensemble van landhuis, begraafplaats en tuin met een irrigatiesysteem en vanwege de historie van de plantage en het landgoed.[5]

Category:Plantashi na Korsou

{{Broodkruimel}}

[[:Categorie:Plantage| ]]
[[:Category:Geografia di Korsou]]
[[:Categorie:Slavernij in Curaçao]]

--------------------------
{{infobox edificio | variante = c
| tipo =
| nomber = Misa San Willibrordus
}}
'''Misa San Willibròrdus''' ta un kompleho di edifisio monumental na [[San Willibròrdu]], [[Kòrsou]]. 
E misa a wordu diseña pa Evert Margry, arkitekto di [[Rotterdam]], i pa kual e prome piedra pa konstrukshon, cu a tuma luga entre 1884 i 1888, a wordu pone dor di Vincentius Jansen. Mas trempan den [[siglo 19]] padernan misionero a konstruí un kas pa wèrfano (1858) i un skol (1867). E misa ta forma parti di un kompleho, huntu ku un pastori bieu i un pastori nobo. 

nnl.wiki:Sint Willibrordus[2] ofwel San Willibrordo is een dorp in Bandabou op de westelijke helft van Curaçao, ten noordwesten van de Bullenbaai en ongeveer 25 km van de hoofdstad Willemstad. Het dorp draagt deze naam sinds de inwijding van de kerk in 1888; tot die tijd werd de plaats Buitenbosch of in het Papiaments Mondi Afó genoemd. Het dorp van enkele honderden inwoners heeft een imposante rooms-katholieke kerk in neogotische stijl, ontworpen door de Rotterdamse architect Evert Margry, waarvoor de eerste steen gelegd werd door Vincentius Jansen en die dateert van 1884-88. Eerder in de negentiende eeuw waren er door missiepaters een school en een weeshuis gebouwd.

Op enkele kilometers van Sint Willibrordus liggen verder twee van Curaçao's vele schilderachtige baaien: de Porto Marie-baai en de Daaibooibaai.

Nabij het dorp liggen enkele niet langer in gebruik zijnde zoutpannen, onder meer die van de zoutplantage Rif St. Marie, een van de oudste plantages van het eiland. Nu zijn daarvan nog slechts enkele vervallen muren te zien. In de zoutpannen verblijven regelmatig flamingo's. Nabij het dorp ligt ook de rotsformatie die bekendstaat als El Indjan (De Indiaan).

Vroeger was er een verbinding tussen het dorp en de Bullenbaai via de Saliña Sint Marie en de Boka Sint Marie.


Complex R.K. Kerk Sint Willibrordus
Characteristics:
Roman Catholic church built in stone on rectangular floor plan. Large gabled roof over nave. Lower extension of apse on east end. Front façade on west side: main entrance and a bell tower. Gothic openings with pointed arches, Gothic wooden tracery in the arches. Interior: three naves divided by arcades; open roof construction; black tiles on floor; tomb of builder of church, Father Jansen, annex memorial plate in northern aisle. Additional structures: old and new vicarage, two cisterns, flagpole foot.
Monument value:
Architectural and historical value as a late 19th-century RC church in the Neo-Gothic style; ethnographic and cultural-historical value as part of the RC mission of Curacao; ensemble value as a coherent RC complex of a church, vicarages and cisterns in a historic setting; aesthetic value because of prominent location. Construction date:1884 – 1888.&lt;ref&gt;{{en}}[https://curacaomonuments.org/sites/sint-willibrordus/  Sint Willibrordus], curacaomonuments.org&lt;/ref&gt;

{{Appendix}}

----------------
{{infobox edificio
| variante = c
| nomber = Kas di Pueblo
| imagen = Penstraat 22 - 24, restoration.png
| descripcion = Kas di Pueblo bou restourashon na 2023.
| nomber2 = 
| localisa_na = Penstraat 22-24, Willemstad
| luga = {{CUW}}
| adres = 
| fecha_funda = 
| estilo = 
| encarga = 
| architect = 
| funcion_original = 
| funcion_actual =
| propietario = 
| status monumento =
}}
'''Kas di Pueblo, penstraat 22-24''' - toevoegen aan [[Partido Nashonal di Pueblo]]
Het monumentale gebouw (1860)? werd in 1948 ter beschikking gesteld aan de PNP als partijgebouw. Meer dat 50 jaren heeft het gediend in deze functie.
links
* https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/26775-niets-slopen-en-ook-niet-plakken|
* https://curacao.nu/monumentenraad-wil-geen-sloop-en-nieuwbouw-van-kas-di-pueblo-zoals-nu-in-een-vergunning-is-geregeld/|5 december 2022
-----------------
'''Fundashon Docomomo Curaçao''' ta un fundashon ku ta enfoká riba e dokumentashon i konservashon di arkitektura modernista na [[Kòrsou]].

a wòrdu fundá na 2009 i ta enfoká riba e dokumentashon i konservashon di arkitektura modernista na Kòrsou. E fundashon ta forma parti di e red internashonal Docomomo, ku a hunga un rol lider den protekshon di edifisionan modernista mundialmente desde su fundashon na 1988.&lt;ref&gt;https://kikotapasando.com/2024/11/22/fundashon-docomomo-curacao-ta-presenta-buki-tokante-architektura-modernista-riba-curacao-modern-architecture-of-curacao-1930-1960/ Fundashon Docomomo Curaçao ta presentá buki tokante architektura modernista riba Curaçao: “Modern Architecture of Curaçao 1930-1960”], kikotapasando.com (22 di november 2024)&lt;/ref&gt;

Reflecting on Curaçao’s Modernist Legacy – Chairman Ronny Lobo’s Speech
During the book launch of &quot;Modern Architecture of Curaçao 1930-1960&quot;, our chairman, Ronny Lobo, delivered an inspiring speech that set the tone for the evening. His words highlighted the importance of preserving and celebrating the island’s modernist architectural heritage, the stories behind these iconic structures, and the vision for safeguarding them for future generations.
Read below the full speech (in Dutch) and immerse yourself in the passion and dedication driving this project.
#DocomomoCuraçao #ArchitecturalHeritage #ModernistLegacy #inspiringwords
Speech Ronny Lobo bij de presentatie van het boek Modern Architecture 1930-1960
Als voorzitter van de Stichting DoCoMoMo Curaçao, ben ik vereerd wat woorden te mogen uitspreken ter gelegenheid van de presentatie dit boek. Ik sta hier weliswaar met gemengde gevoelens. Terwijl we vandaag met veel blijdschap de publicatie van een prachtig architectuurboek vieren hebben we nauwelijks enkele weken geleden met lede ogen moeten aanzien hoe op Mahaai twee woonhuizen naar ontwerp van Ben Smit werden gesloopt. Zijn eigen woonhuis aan de Angloweg 9, in dezelfde wijk, prijkt gelukkig op de kaft van dit boek. Het werd in 2020 als eerste modern huis tot beschermd monument verklaard. Zijn dochter Jennifer, mede bestuurslid van onze stichting en speciaal voor de presentatie overgekomen uit Nederland, is erin opgegroeid. 
De waardering voor goede architectuur blijkt niet vanzelfsprekend, soms door onbekendheid met vooral de modernere bouwstijlen. De beroemde architect Ludwig Mies van der Rohe zei: “Never talk to a client about architecture. Talk to him about his children. That is simply good politics. He will not understand what you have to say about architecture most of the time.” Mijn vroegere hoogleraar in Delft zei het ook: “Architectuur is net als contrabande- binnensmokkelen moet je het, keer op keer opnieuw.”
Aan de publicatie van het boek ging een lange periode vooraf waarin architecten en andere liefhebbers zich hebben ingezet voor het beschermen en behouden van goede architectuur op het eiland Curaçao, vooral de gebouwen in de herkenbare stijl van de Moderne Beweging ofwel in het Engels de Modern Movement. DoCoMoMo staat voor Documentation and Conservation of the Modern Movement. Het initiatief hiertoe werd in 1988 genomen door Wessel de Jonge en Hubert-Jan Henket van de Technische Universiteit in Eindhoven. 
De beweging verspreide zich over de hele wereld als DoCoMoMo International, en omvat momenteel 79 nationale/regionale werkgroepen (chapters), waarvan de onze er een is.
Het huidige bestuur van onze stichting, opgericht op 2 maart 2009, bestaat uit 10 personen, van zeer gevarieerde pluimage. Naast mijn persoon als voorzitter:
- communicatiewetenschapper Renske Pin, secretaris;
- goud en geld deskundige Natalie van Tol, penningmeester;
- architectuurhistorici Jennifer Smit en Gerda Gehlen; 
- bouwkundige en commercieel Manager bij de Stichting Monumentenzorg Juliette Buddingh’; 
- juristen Arriën Lekkerkerker en Achim Henriquez; 
- Change Manager Nicole Chirino; 
- Docent Bouwkunde bij UOC architect Nienke Eshuis;
- Last but not least, schrijver van het boek, restauratiearchitect Michael Newton! 
Een van de eerste activiteiten van onze stichting, onder voorzitterschap van Sofia Saavedra Bruno, was de organisatie van de eerste regionale conferentie over moderne Caribische architectuur in samenwerking met de Universiteit van de Nederlandse Antillen (nu UOC). Eén van de sprekers was Wessel de Jonge die ik zojuist noemde.
Ronald Gill, auteur van het boek Een eeuw architectuur op Curaçao, stelde een lijst op van gebouwen in de bouwstijl van de Moderne Beweging. Er werd een top tien samengesteld van zeer uiteenlopende gebouwen, waaronder kantoorgebouwen, woningen, een ziekenhuis en zelfs watertanks, die uitvoerig gedocumenteerd werden. In het boek dat we vandaag presenteren staan al deze prachtige gebouwen en meer. 
Sommige zijn goed bewaard gebleven, maar sommige verkeren in zeer slechte staat. Met dit boek willen we laten zien wat architecten in een bepaalde periode hebben gemaakt en hoe hun gebouwen met internationale allure zijn aangepast aan het lokale tropische klimaat. We hopen daarmee het bewustzijn en de waardering voor deze architectuur te vergroten. De betere voorbeelden uit het verleden kunnen hopelijk ook de nieuwe generatie architecten inspireren. De nieuwe doosachtige architectuur die we thans waarnemen is naar mijn mening geen goede uitdrukking voor ons tropische klimaat waarvoor die gebouwd is. Het kleurgebruik, zo typerend voor de Caribische architectuur, lijkt te zijn teruggebracht tot slechts drie kleuren, wit, zwart en grijs, hier en daar onderbroken door donkerbruine steenstrips.
Het valt te betreuren dat van architectuurontwikkeling in de afgelopen eeuw, waaraan naast particuliere opdrachtgevers ook de overheid en de Shell een belangrijke bijdrage leverden, nauwelijks wat over lijkt te zijn. De Shell was niet alleen de belangrijkste economische pijler van het eiland, maar had ook een sterke invloed op de architectuur hiervan. De woonhuizen voor de werknemers van het bedrijf in Emmastad en Julianadorp en het hoofdkantoor en het laboratorium zijn goede voorbeelden van typisch tropische architectuur. 
Cornelis Bakker, een Nederlandse architect die in 1939 arriveerde, was de eerste professioneel opgeleide architect woonachtig op Curaçao. In dienst van Openbare Werken ontwierp hij de meeste belangrijke openbare gebouwen en scholen. De Shell-gebouwen en de gebouwen van de overheid waren sterke architectonische voorbeelden voor de lokale bevolking die haar eigen onderkomens bouwde. Ze zijn allemaal aangepast aan het tropische klimaat, met grote dakoverstekken en gevels die zorgvuldig zijn ontworpen voor ventilatie en daglichttoetreding. Ben Smit, een andere Nederlandse architect die in 1950 partner werd van Bakker, heeft een even indrukwekkende staat van dienst met gebouwen tot 1971. 
De beroemde Nederlandse architect Gerrit Rietveld maakte bijna als incident een van de beste voorbeelden van gebouwen die geschikt zijn voor ons klimaat, het Mgr. Verriet Instituut voor lichamelijk en geestelijk gehandicapten in 1949.
Cees Bakker en Ben Smit, samen met een beperkte groep van wat ik reizende architecten noem, zijn erin geslaagd een groot aantal architectuur monumenten van hoge kwaliteit te creëren. Ze maakten uitstekende voorbeelden van veel scholen, een bibliotheek in Pietermaai, een ziekenhuis en prachtige huizen. Allemaal zeer geschikt voor hun functie en goed aangepast aan de locatie en ons klimaat. Dezelfde kwaliteit kon in de jaren daarna incidenteel worden bereikt door architecten als de Vries, Fresco, Alexenko, Nolte, Zingel, Julian en Badaracco. In de jaren zeventig ontwierp de lokale architect Tom Janga verschillende projecten voor de overheid en publieke instellingen. Zijn belangrijkste werk was de Openbare Bibliotheek in Scharloo, een goed voorbeeld van een eigentijds gebouw in een historische omgeving en geschikt voor het klimaat. Het werd helaas in 2022 verlaten vanwege de slechte staat van onderhoud. Een publieke schande dat de verwaarlozing zo ver heeft moeten komen. 
Oppervlakkige consumentenontwerpen zijn de standaard geworden voor de meeste gebouwen op het eiland, inclusief institutionele projecten. Slechte ontwerpen worden vaak gecompenseerd door het gebruik van dure materialen, terwijl de tekortkomingen in het ontwerp worden gecompenseerd door krachtigere airconditioningunits, die bovendien nog betaalbaarder zijn geworden. Persoonlijk sta ik niet achter de afhankelijkheid van zeer geavanceerde materialen of apparatuur om gebouwen bestand te maken tegen onze tropische omgeving. Gebouwen moeten er ook tropisch uitzien, hetgeen je bereikt met het verschil tussen licht en schaduw, hetgeen bij de meeste MoMo gebouwen zo sprekend is, bij ons wellicht nog mooier dan in landen met een gematigder klimaat en minder zonlicht. 
De overheid heeft haar rol als trendsetter al vele jaren verloren. In plaats daarvan huren openbare lichamen dure kantoorruimtes die zijn gebouwd door projectontwikkelaars, zonder enige architectonische kwaliteit. 
Er is al veel literatuur over de oudere monumenten op ons eiland, maar nog niet genoeg over de modernere architectuur. Wij hopen dat dit boek de aanzet zal zijn om dit uit te breiden.
Met dank aan Michel Newton en Ton Verkuijlen die deze erfenis hebben vastgelegd. Aan Ron Smit van LM Publishers, mede-uitgever van dit boek. En natuurlijk aan alle sponsors die de publicatie van dit boek mogelijk hebben gemaakt:
- Stimuleringsfonds voor de architectuur;
- Curaçao Style 
- Stichting Monumentenzorg;
- Mongui Maduro;
- Refineria di Korsou;
- Administratiekantoor Newton;
- NV Stadsherstel Willemstad;
- MCB Bank
- Landmark Real Estate.
Dank U,
Ronny Lobo
Voorzitter Stichting DoCoMoMo Curaçao
21 november 2024</text>
      <sha1>qixyjc0gdlh94bk3qesiqxt64k5f3pj</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>206742</id>
      <parentid>206741</parentid>
      <timestamp>2026-10-12T19:27:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Caribiana</username>
        <id>8320</id>
      </contributor>
      <origin>206742</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="40494" sha1="hg4k2qbvpgwqfy27n0iyu74p3vduogf" xml:space="preserve">__NOINDEX__
Pending: [[Kapel Sehos]] - [[Premio Jackie Voges]] - [[Plantashi Hato]] - [[Fundashon Docomomo Curacao]] - [[Misa di San Willibrordu]] - [[Kas di Pueblo]]
------------------
{{infobox edificio | variante = c
| tipo = religioso
| nomber = Kapia Sehos
| imagen = Muurschildering in de kapel van het Elisabeth Gasthuis op Curaçao, KITLV 150035.tiff
| pais   = {{CUW}}
}}
'''Kapia Sehos''' ta un kapia históriko ku tabata forma parti di e kompleho di [[Sint-Elisabeth Hospital]] (Sehos) na [[Willemstad]], kapital di [[Kòrsou]]. Situá den e zona di [[Otrobanda]], e kapia ta forma parti di e herensia kultural i históriko di e área.&lt;ref name=&quot;kapel&quot;&gt;{{citeer web|auteur=[[Dick Drayer]]|url=https://www.curacao.nu/nieuws/algemeen/97127/historische-sehos-kapel-blijft-in-particuliere-handen-ondanks-aankoop-door-overheid|titel=Historische SEHOS-kapel blijft in particuliere handen, ondanks aankoop door overheid|werk=curacao.nu|datum=2026-10-11|bezochtdatum=2026-10-11}}&lt;/ref&gt;

== Historia ==
Sint-Elisabeth Hospital tabata un hospital general na [[Kòrsou]] for di 1855 te na novèmber 2019.&lt;ref name=:&quot;1&quot;&gt;{{citeer boek|auteur= Busari, Jamiu O. &amp; Duits, Ashley J.|url=https//pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC4305231/|titel= The strategic role of competency based medical education in health care reform: a case report from a small scale, resource limited, Caribbean setting|uitgever=National Library of Medicine}}&lt;/ref&gt; E hospital katóliko a wòrdu fundá pa monseñor [[Ferdinand Kieckens]] ku sosten di e sürnan Fransiskano di Breda.

Un kapia tabata forma parti di e kompleho di hospital desde [[siglo 19|siglo diesnuebe]]. E kapia tabata sirbi pa misa, seremonia di entiero, boutismo, último sakramentu i otro aktividatnan relashoná ku bida religioso. Su usuario no tabata solamente e sürnan i otro personal religioso, sino tambe pashènt, personal di hospital i habitantenan di Otrobanda.&lt;ref&gt;{{citeer web|auteur=[[Dick Drayer]]|url=https://www.curacao.nu/nieuws/column/76348/wat-nu-is-het-doek-echt-gevallen-voor-sehos-slot-|titel= Wat nu, is het doek écht gevallen voor Sehos? (Slot)|werk=curacao.nu|datum=2026-06-29}}&lt;/ref&gt;

Promé kapia===
in 1939 bestond er al 80 jaar een kapel bij het ziekenhuis.

===Kapia di 1913===
Un kapel nobo konstrui na 1913, kasi kompletamente separá di 23 meter di largura, tabata situá parsialmente na e sitio di esun bieu pero awor orientá pa ost en bes di pa sùit. Dilanti di e kapel tabata situá un plasa chiki.&lt;ref&gt;Het St. Elisabeth's-Gasthuis op Curaçao. 1855 -- 3 December – 1930.. &quot;Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden&quot;. [Willemstad, 15-11-1930, p. 1. Geraadpleegd op Delpher op 11-10-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010280986:mpeg21:p001}}&lt;/ref&gt;

=== Kapia di 1939===
E kapel aktual a keda konsagrá i poné den uso dia 13 di novèmber 1939.&lt;ref name=:&quot;1939&quot;&gt;Sehos-kapel vijftig jaar. &quot;Amigoe&quot;. Curaçao, 11-11-1989, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 11-10-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642618:mpeg21:p003}}&lt;/ref&gt;

Motibunan ku a pone e Direktiva konstruí e kapel nobo aki: (1) E lokalidat di e kapel bieu tabata sumamente desfaborabel. Konstruí solamente un meter leu for di e Residensia di e Hermananan, e último tabata kasi kompletamente privá di un bista, i tambe di aire fresku i e influensia benefisioso di lus natural. (2) Ademas, e arkitektura di e edifisio tabata di tal forma ku kualke forma di embeyesé tabata for di kuestion. (3) E kapel bieu tabata para den kaminda di un mehorashon planiá di hospital—spesifikamente, e konekshon entre e alanan Oost i Wèst, ku lo a fasilitá grandemente akseso na e vários departamentunan.
E kapel original a wòrdu konstruí na 1913 den forma di un edificio modesto. 
E kapel nobo, cu a wordu embeyese te unda e rekursonan tabata permite, a wòrdu diseñá pa señor A. J. Morel, kende tambe a hasi e trabounan di konstrukshon. E marmer pa e altar a wordo suministra pa e firma Hulandes di piedra natural Van Stokkum (Rotterdam), cu a encarga e artista decorativo Aug. van Os pa crea e diseño. Manera menshoná anteriormente, Lou Asperslag a krea e bentananan; e tabata responsabel tambe pa vários muebles, manera e kandela, kandela, e aparato di lus sentral, i e vloer di e kapel.
Sinembargo, unabes ku e demolishon di e kapel bieu tabata riba e agènda, e Hunta a disidí di konstruí un kapel nobo—i unu mas bunita posibel, por lo ménos te kaminda e rekursonan tabata permití.&lt;ref&gt;De Nieuwe Kapel in het St. Elisabeth-Gasthuis. &quot;Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden&quot;. [Willemstad, 25-11-1939, p. 1. Geraadpleegd op Delpher op 11-10-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010281843:mpeg21:p001}}&lt;/ref&gt;

E hospital, inkluyendo e kapia, a wòrdu bishitá pa [[Juliana di Hulanda|Prinsesa Juliana]] na 1944 i pa Prins Bernhard na 1950.&lt;ref&gt;IN HET SINT ELISABETHSGASTHUTS.. &quot;Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden&quot;. [Willemstad, 02-03-1944, p. 2. Geraadpleegd op Delpher op 12-10-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010403043:mpeg21:p002}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;DE PRINS IN HET ST. ELISABETHS GASTHUIS.. &quot;Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden&quot;. [Willemstad, 19-01-1950, p. 2. Geraadpleegd op Delpher op 12-10-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010403158:mpeg21:p002}}&lt;/ref&gt;

== Edifisio ==
E kapia aki a remplasá unu muchu mas chikitu ku tabata para riba e sitio kaminda e ofisinanan di atministrashon ta situá awor, banda di e eks-konbento di e soeurnan religioso. Despues ku e ruman muhénan a ofresé nan orashonnan i deboshonnan den e espasio ei pa mas ku ochenta aña, e direktiva di hospital a disidí di konstruí un kas di adorashon nobo, mas grandi i mas bunita ku tambe lo a benefisiá e pashèntnan.&lt;ref name=:&quot;1939&quot;/&gt; 
De kapel van het Sint Elisabeths Hospitaal is een juweel van een Godshuis. Bekende kunstenaars leverden daarvoor hun bijdrage. De muurschilderingen zijn van Dolf Henkes, de gebrandschilderde ramen van Lou Asperslag en de kruiswegstaties van Joep Nicolas.&lt;ref&gt;68 religieuzen en 174 leken in dienst van Anti IL volk. &quot;Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden&quot;. [Willemstad, 23-11-1955, p. 2. Geraadpleegd op Delpher op 12-10-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010988488:mpeg21:p002}}&lt;/ref&gt;

E diseño ta di e arkitecto A.J. Morel. Artistanan a kontribuí ku nan talentonan: artista di glas Lou Asperslag a krea e bentananan, pintor Joep Nicolas e Stashonnan di Krus, i Dolf Henkes ku e mural rondó di e altar.&lt;ref name=:&quot;1939&quot;/&gt;
Desde e Segundo Konsilio di Vatikano, a pone mas énfasis riba e aspekto di kuminda di Eukaristia. Konsekuentemente, nan a pone un mesa di altar riba e trapinan di e santuario.&lt;ref name=:&quot;1939&quot;/&gt;

Na 1946, un mural a wordo crea den e kapel door di Dolf Henkes (1903–1989), un pintor y artista visual di Rotterdam cu a keda na Curaçao di 1945 pa 1947 riba invitashon di [[Chris Engels]].&lt;ref&gt;De Muurschildering in de Kapel van het Hospitaal. &quot;Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden&quot;. [Willemstad, 01-06-1946, p. 4. Geraadpleegd op Delpher op 12-10-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010402069:mpeg21:p004}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.cultureelerfgoed.nl/actueel/magazines/sporen-van-slavernij-en-koloniaal-verleden/2020/2/negerjongen-curacao ‘Negerjongen – Curaçao’], cutureelerfgoed.nl&lt;/ref&gt; Na 1977, el a restorá e mural e mes.&lt;ref&gt;{{citeer web|titel=In kapel van hospitaal Dolf Henkes komt eigen fresco's restaureren|werk=[[Amigoe]]|datum=1977-07-08|bezochtdatum=2026-10-12|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010639456:mpeg21:p002}}&lt;/ref&gt;

Na 1951, Pader Rektor Hulsman a enkargá konstrukshon di un toren na St. Elisabeth Hospital, ku ta akapará tres kampana. Situá banda di e laboratorio i e departamentu di rayo X, e toren tabata kontené dos kampana grandi i un chikitu ku tabata bati e Angelus tres biaha pa dia. E dos kloknan grandi a haña nan nòmber for di Santa Isabel i San Hosé. E kampananan tambe a anunsiá sirbishi di kapia na e pashèntnan i personal di e hòspital.&lt;ref&gt;Na drie jaar ”stilte” Kapelklokken hospitaal worden in ere hersteld. &quot;Amigoe&quot;. Curaçao, 15-09-1986, p. 1. Geraadpleegd op Delpher op 11-10-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010641808:mpeg21:p001}}&lt;/ref&gt;
 
Den e edifisio, henter e arko (gewelf) ta wòrdu sostené pa boog/arkonan punta ku ta ekstendé te na e vloer. E altura for di e vloer di misa te na e lomba ta 14 meter, ku un altura interior di 11 meter; e hanchura paden ta 14 meter, miéntras ku e largura ta 22 meter. Seis meter di e largura aki ta wòrdu okupá pa e kansel, ku ta wòrdu formá pa un ábside ku ta konta ku dos arko mas chikitu. Aki, e vloer, wainscoting, altar i rail di komunion ta trahá di marmer di Calacatta aksentuá ku bandanan di marmer blou turko, e último tambe ta e material usá pa e trapinan. E altar, diseñá pa parse un mesa di sakrifisio masivo, ta wòrdu dominá pa un krus grandi, tambe di marmer blou, ku ta karga un figura di Kristu di tamaño real grabá for di palu di linden hopi dorá.&lt;ref&gt;De Nieuwe Kapel in het St. Elisabeth-Gasthuis. &quot;Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden&quot;. [Willemstad, 25-11-1939, p. 1. Geraadpleegd op Delpher op 11-10-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010281843:mpeg21:p001}}&lt;/ref&gt;

E bentananan di glas di koló di e kapel a wòrdu kreá pa e artista di glas renombrá Lou Asperslag. E interkambio di koló den e bentana aki ta krea un ambiente berdaderamente deboshonal denter di e kapel.
E loft di e koro ta konsistí di un plachi di beton ku kantilever, será pa un baranka di heru forhá orná ku ta konta ku e inskripshon “Kanta na Señor” — “Alabá E.”

== Despues di Sehos ==
E kapia históriko di èks-St. Elisabeth Hospital (SEHOS) na Otrobanda ta keda propiedat di Otrabanda Village B.V. i no tabata inkluí den e benta na Pais di Kòrsou òf HNO Vastgoed en Beheer.
E kapia ta situá riba tereno B-3502, ku ta kubri un área di 764 meter kuadrá. E tereno ta pertenesé na Otrabanda Village, e kompania di biennan rais ku anteriormente a kumpra e kompleho di hospital anterior for di e kuradó di bankarota.
E partidonan enbolbí ta deklará ku desaroyo den futuro mester tene kuenta ku e identidat di e área, ku e kapel ta sirbi komo un punto di anker. E prinsipionan aki a wòrdu inkorporá den akuerdonan tokante e desaroyo mas aleu di e kompleho di hospital anterior.
Bou di e akuerdonan aki Pais Kòrsou ta asumí kontrol kontraktual riba desaroyo di e área, ounke no ta tur e kavelnan a bira propiedat di gobièrnu.
E kapel ta wòrdu identifiká eksplísitamente den e akuerdonan di desaroyo komo un punto di anker históriko.&lt;ref name=&quot;kapel&quot;/&gt;

Plannan di redesaroyo resien a asta konsiderá habri e kapia pa pashèntnan di e [[Curaçao Medical Center]] (CMC) nobo i pa turistanan krusero katóliko ku ta mará na e mega-pier den serkania. Aunke e kompleho di hospital a wòrdu bendí despues di e bankarota na 2025, ta stipulá den kontrakt ku e kapel históriko mester wòrdu konserbá i keda aksesibel komo parti di e desaroyo di e sitio den futuro.&lt;ref name=&quot;kapel&quot;/&gt;

{{Appendix}}

------------
NOTES
E kapel aktual di St. Elisabeth Hospital a keda solemnemente konsagrá i poné den uso dia 13 di novèmber 1939. Esei tabata sinkuenta aña pasá—un hubileo di oro, ku otro palabra.&lt;ref name=:&quot;1939&quot;/&gt;
E kapel aki a remplasá unu muchu mas chikitu ku tabata para riba e sitio kaminda e ofisinanan di atministrashon ta situá awor, banda di e eks-konbento di e soeurnan religioso. Despues ku e ruman muhénan a ofresé nan orashonnan i deboshonnan den e espasio ei pa mas ku ochenta aña, e direktiva di hospital a disidí di konstruí un kas di adorashon nobo, mas grandi i mas bunita ku tambe lo a benefisiá e pashèntnan. E diseño tabata di e arkitecto A.J. Morel. Artistanan a kontribuí ku nan talentonan: artista di glas Lou Asperslag a krea e bentananan, pintor Joep Nicolas e Stashonnan di Krus, i Dolf Heij e pintura rondó di e altar.&lt;ref name=:&quot;1939&quot;/&gt;
Desde e Segundo Konsilio di Vatikano, a pone mas énfasis riba e aspekto di kuminda di Eukaristia. Konsekuentemente, nan a pone un mesa di altar riba e trapinan di e santuario.&lt;ref name=:&quot;1939&quot;/&gt;

* Ludovicus Oeverhaus (1925-1990) was ziekenhuispastoor Sehos vanaf 1968. 
------
E kapel históriko di èks St. Elisabeth Hospital (SEHOS) na Otrobanda ta keda propiedat di Otrabanda Village B.V. i no tabata inkluí den e benta na Pais di Kòrsou òf HNO Vastgoed en Beheer.
E kapel ta situá riba tereno B-3502, ku ta kubri un área di 764 meter kuadrá. E tereno ta pertenesé na Otrabanda Village, e kompania di biennan rais ku anteriormente a kumpra e kompleho di hospital anterior for di e kuradó di bankarota.
E partidonan enbolbí ta deklará ku desaroyo den futuro mester tene kuenta ku e identidat di e área, ku e kapel ta sirbi komo un punto di anker. E prinsipionan aki a wòrdu inkorporá den akuerdonan tokante e desaroyo mas aleu di e kompleho di hospital anterior.
Bou di e akuerdonan aki Pais Kòrsou ta asumí kontrol kontraktual riba desaroyo di e área, ounke no ta tur e kavelnan a bira propiedat di gobièrnu.
E kapel ta wòrdu identifiká eksplísitamente den e akuerdonan di desaroyo komo un punto di anker históriko.&lt;ref name=&quot;kapel&quot;/&gt;
-------------
E kampananan di e kapel na St. Elisabeth Hospital pronto lo bati atrobe despues di tres aña di silencio.
Na 1951, Pader Rektor Hulsman a enkargá konstrukshon di un toren na St. Elisabeth Hospital, ku ta akapará tres klok. Situá banda di e laboratorio i e departamentu di rayo X, e toren tabata kontené dos klok grandi i un chikitu ku tabata bati e Angelus tres biaha pa dia. E dos kloknan grandi a haña nan nòmber for di Santa Isabel i San Hosé. E kloknan tambe a anunsiá sirbishi di kapel na e pashèntnan i personal di e hòspital. Sinembargo, na 1983, diripiente e kloknan a keda ketu. Nan a funshoná atrobe pa un ratu kòrtiku, pero no pa hopi tempu. Algun tempu pasá, un inspekshon di e Departamentu di Fasilidatnan a revelá defektonan signifikante den e toren, loke a kondusí na un desishon na aprel pa restorá esaki. Segun e “Sehos-bulletin” di St. Elisabeth Hospital, e mekanismo di klok a wòrdu kontrolá i drecha, e pilarnan di e toren a wòrdu restourá, i e biganan a wòrdu remplasá. E toren ta hayando un facelift actualmente, despues di cual e belnan lo wordo reinstala.&lt;ref&gt;Na drie jaar ”stilte” Kapelklokken hospitaal worden in ere hersteld. &quot;Amigoe&quot;. Curaçao, 15-09-1986, p. 1. Geraadpleegd op Delpher op 11-10-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010641808:mpeg21:p001}}&lt;/ref&gt;

{{Appendix}}
------------------
{{Variante|c}}
{{Databox}}
'''Premio Ernest (Jackie) Voges''' ta un premio di herensia kultural instituí na 2019 pa honra [[Jackie Voges]], kende tabata enbolbi ku Stichting Monumentenzorg Curaçao pa varios dekada di 1966 pa 2016, di kua e ultimo dos komo su presidente.

== Institushon ==
Stichting Monumentenzorg Curaçao (SMC), un fundashon privá (NGO) fundá na 1954, a disidí di implementá e premio ‘Ernest (Jackie) Voges Monument Award’ pa rekonose persona òf organisashonnan ku a mustra esfuerso ehemplar pa renobashon i preservashon di patrimonio konstruí na Kòrsou. Ku e selebrashon di su di 65° aniversario na 2019, SMC e premio lo wordu otorga pa promé biaha.&lt;ref name=&quot;O&quot;&gt;[https://monumentenzorg.cw/the-ernest-jackie-voges-monument-award/ The ‘Ernest (Jackie) Voges’ Monument Award], monumentenzorg.cw (20 di febrüari 2018)&lt;/ref&gt;

E premio ta wòrdu otorga na un persona òf organisashon ku a mustra esfuerso ehemplar pa ku renobason i preservashon di herensia konstruí na [[Kòrsou]].&lt;ref name=&quot;O&quot;/&gt;

E fundashon privá (NGO) Curaçao Monuments Foundation a keda fundá na 1954, sesenta aña pasá otro aña. E meta prinsipal ta pa konserbá i restorá monumentonan protehá. Pa por logra esaki, e fundacion ta cumpra monumentonan den un estado deteriora y ta restaura nan. Door di huur e monumentonan restaura e fundacion ta genera e fondonan pa sigui mantene e edificionan. Banda di e aktividat núkleo aki, e fundashon ta boga tambe pa stimulá validashon di nos monumentonan, ofresé konseho riba restourashon i mantenshon di monumentonan i enkurashá investigashon sientífiko riba historia di Kòrsou, en partikular pa loke ta pertenesé na nos monumentonan.
Sr. ing. Ernest ‘Jackie’ Voges tabata hopi enbolbí ku e fundashon pa 50 aña. El a bira komisario na 1966, i a okupá un posishon komo presidente di 1982 – 2003, sigui pa un otro laban komo komisario, finalmente birando konsehero di e fundashon te na ougùstùs 2016. Bou di su liderazgo, un kantidat grandi di monumento a wòrdu restourá i asina konserbá pa e komunidat di Curaça. Adishonalmente, e fundashon a wòrdu desaroyá den un organisashon profeshonal.
Komo un muestra di apresio pa Sr. Voges i su esfuersonan pa preservashon di nos herensia kultural konstruí, Hunta di Komisario a disidí dia 27 di yanüari di e aña aki pa instituí e premio ku ta hiba su nòmber. E premio ‘Ernest ‘Jackie’ Voges’ lo wordo otorga na un persona of organisacion cu a mustra esfuerso ehemplar pa cu renobacion y preservacion di herencia construi na Curaçao. Un hurado independiente lo disidí entre e personanan òf organisashonnan ku ta kuadra ku e kriterionan aki. E premio lo wordo otorga pa prome biaha na 2019.

== Ganado ==
* 2019 - CuraLiving B.V. pa e restourashon di Hotel ‘t Klooster.
* 2024 - Fundashon Mongui Maduro pa e restourashon di [[Lanthùis Rooi Catootje]], ku ta alohá [[Museo Mongui Maduro]].
restourá
----
Fundashon Mongui Maduro a risibí e ‘Ernest (Jackie) Voges’ Monument Award djaweps durante e entrega di premio na Museo Mongui Maduro. E premio ta rekonosí e ekselente renobashon ku Lanthùis Rooi Catootje a pasa aden resientemente. Ta e di dos biaha ku e premio aki, un inisiativa di Stichting Monumentenzorg Curaçao, a wòrdu entregá. Ku esaki e fundashon ta honra tambe defuntu Ernest ‘Jackie’ Voges, eks-presidente i eks-miembro di konseho di Monumentenzorg.&lt;ref&gt;[https://monumentenzorg.cw/mongui-maduro-monument-award/ Mongui Maduro Museum ta gana e di dos ‘Ernest (Jackie) Voges’ Monument Award], monumentenzorg.nl (29 di yanuari 2024)&lt;/ref&gt;

Na nòmber di Fundashon Mongui Maduro, Henry van der Kwast a risibí e premio. Ademas, el a wòrdu sorprendí ku un pintura di Marianne Cats di Lanthùis Rooi Catootje den su estado renobá. E renobashon a finalisá na 2022. Pa mihó sostené e funshon ku e tin komo museo, a drecha i adaptá e areglo di e espasio. E restorashon a wòrdu ehekutá dor di Norman Panneflek i Dany’s Construction &amp; Maintenance.

Segun e hurado, e restorashon por wòrdu konsiderá un ehèmpel. A integra mehorashon den i klima i usabilidat di e propiedat, sin menospresiá e aparensia históriko di e edifisio kompleto. Por ehèmpel, e sistema di èrko a wòrdu instalá di un manera diskreto, i a agregá un baño pa e bishitantenan di e museo. E funshonnan di sosten, manera e resepshon moderno i e kitchenette pa personal, a wòrdu inkorporá na un manera no masha notabel. Material eksistente a wòrdu resiklá na un manera sostenibel. E historia di e edifisio durante siglo a keda visibel i a haña su propio posishon bek.

Na 2019 Monumentenzorg a establesé e ‘Ernest (Jackie) Voges’ Monument Award pa honra e esfuersonan sin límite di sr. Voges, kende tabata envolví den e fundashon pa 50 aña na diferente forma, inkluso 21 aña komo presidente. Bou di su guia i vishon e fundashon a profeshonalisá. “Jackie semper a haña ku Kòrsou ta bira un tiki mas pober ku kada edifisio históriko ku ta wòrdu basha abou”, segun Herbert van der Woude, presidente di Stichting Monumentenzorg. “El a kumpra i restorá kasi mitar di e inventario di edifisionan di e fundashon. Ademas, el a regla finansiamentu, e tabata sa kon pa haña plaka tur kaminda, mas tantu na Hulanda, i hopi biaha el a tuma riesgo signifikante.” Sr. Voges a fayesé na ougùstùs 2023 na e edat di 92 aña.

Na 2019 a entregá e promé ‘Ernest (Jackie) Voges’ Monument Award na CuraLiving B.V. pa e restorashon di Hotel ‘t Klooster.


Na ougùstùs 2023, Kòrsou a pèrdè un gran kampion di e herensia konstruí di e isla ora Ernest (Jackie) Voges a fayesé na edat di 92 aña. E tabata hopi enbolbí den nos organisashon pa mas ku sinkuenta aña, inkluyendo un periodo di 21 aña komo presidente i hopi aña komo komisario i konsehero. Bou di su guia, Stichting Monumentenzorg Curaçao (e Curaçao Monument Foundation) a profeshonalisá i ekspandé, i un inventario kresiente di edifisionan anteriormente bandoná a keda transformá den e joyanan monumental ku nos ta kuida te dia di awe.
Pa honra e kompromiso personal aki ku nos edifisionan monumental, nos a instituí e Premio ‘Ernest (Jackie) Voges’ na 2019 konhuntamente ku nos di 65 aniversario. E seremonia di premio, ku a konta ku presensia di Sr. Voges mes, a tuma lugá na novèmber 2019 na Villa Maria. Curaliving a wòrdu rekompensá ku e promé Premio ‘Ernest (Jackie) Voges’ komo rekonosementu di e ekselente restourashon di e monasterio anterior ‘Hotel ‘t Klooster’.
No por wòrdu eksagerá kon instrumental e ròl di Sr. Voges den preservashon di herensia konstruí tabata den e último seis dékadanan. Ta sinti dushi amargo pa anunsiá ku na 2024 ora Stichting Monumentenzorg kumpli 70 aña di edat, e Premio ‘Ernest (Jackie) Voges’ lo wòrdu presentá pa di dos biaha. Amargo, pasobra e lo no ta presente personalmente e biaha aki. Pero dushi, pasobra e ta nifiká ku tin desaroyonan positivo den restourashon ku a krese for di e simianan ku el a sembra, i ku mester wòrdu selebrá na su honor.&lt;ref&gt;[https://monumentenzorg.cw/voges-award-2024/ ‘Ernest (Jackie) Voges’ Award in 2024], monumenenzorg.cw (31 oktober 2023)&lt;/ref&gt;

{{Appendix}}

[[:Category:Kòrsou]]
[[:Category:Herensia kultural]]
------------
{{Databox}}
{{infobox luga den pais |variante = c
| tipo = Plantashi
| nomber = Plantashi Hato
| pais = {{CUW}}
}}
'''Plantashi Hato''' ta un eks-plantashi na [[Kòrsou]], kaminda e rebelion di katibu di 1750 a tuma lugá. E plantashi ku su [[lanthùis Hato|lanthùis]] tabata den poseshon di e [[West Indische Compagnie]] (WIC) te 1792. E kas grandi a keda den uso komo un residensia di kunuku di e direktor di WIC. Nan tabata kultivá maishi i tabatin hopi bestianan ku tabata kana kana kana; e nòmber Hato ta nifiká &quot;patio di bestianan&quot; na Spaño.

== Historia ==
Na 1700, WIC na Kòrsou tabatin nuebe plantashi, entre otro Plantashi Hato. Komo ku e kasnan aki otabata hopi neglishá, na 1717 a hür ocho kas na privá. Nan a mantené Plantage Hato: ku su 1400 ha, e tabata un di e mas grandi di Kòrsou. Tin 89 trahadó sklabisá, i tabatin un fuente natural ku tabata wòrdu usá pa irigashon. For di e momentu ei, e plantashon a sirbi komo tereno di kuminda pa esnan ku a bira katibu i komo lugá pa keda pafó pa e direktor di WIC, Isaac Faesch.[1] 1]

Dia 5 di yüli 1750 a tuma lugá un rebelion di katibu na Plantashi Hato. Den esaki 60 persona a muri, 59 di nan tabata katibu i un [[oropa|oropeo]]. Mayoria rebelde a kometé suisidio, ocho hòmber i sinku muhé a wòrdu bendi i 39 a ser ehekutá. 1]

Despues di 1929 e aeropuerto aktual a ser traha riba e eks-plantashi.[1] E sementerio monumental, e fuente natural i e bakinan di awa a keda seriamente dañá durante e operashon di rekuperashon di tera di Curaçao Airport Holding. 3]

For di 2014 e plantashon tabata e promé bario di biña di e parti Karibense di Reino Hulandes, ku un bario di biña i un bed &amp; breakfast den e kas. Na 2016 Curaçao Airport Holding a terminá e kontrakt.[1] 4][2]


== Lanthùis Hato ==
E lanthùis Hato ta e lanthùis ku ta pertenese na e [[plantashi Hato]] den Hato na Korsou. E ta situá mas o ménos 50 meter nort di e kaminda aktual pa aeropuerto internashonal di Kòrsou. E tin un plan ku un forma ku ta kuadra ku un parti sentral típiko pa Kòrsou i galerías ku ta flankeá e edifisio. E parti sentral tin un dak ku ta forma un di dos dak, ku tin otro dak ku ta forma un di dos dak. Riba kada banda di e dak tin dos kapel. Den e edifisio ta inter alia e kushina. Banda di e fachada trasero tin un tereno ku muraya. 5]

E kompleho ta di balor historiko i kultural komo un ensamblahe di lanthùis, sementerio i hòfi ku un sistema di irigashon i pa motibu di e historia di e plantashon i e tereno. 5]


{{Appendix}}
Landhuis Hato is een voormalige plantagehuis in Curaçao, waar de Curaçaose slavenopstand van 1750 plaatsvond. Het was tot 1792 in bezit van de West-Indische Compagnie (WIC) en is in gebruik geweest als buitenverblijf van de directeur van de WIC. Er werd mais verbouwd en er graasde veel vee; de naam Hato betekent in het Spaans veeplaats.

Geschiedenis
Omstreeks 1700 bezat de WIC op Curaçao negen plantages, waaronder Plantage Hato. Omdat deze sterk verwaarloosd waren, werden er in 1717 acht aan particulieren verhuurd. Plantage Hato werd aangehouden: met zijn 1400 ha was het een van de grootste van Curaçao. Er werkten 89 tot slaaf gemaakten en er was een natuurlijke bron die gebruikt werd voor irrigatie. De plantage diende voortaan als kostgrond voor de tot slaaf gemaakten en als buitenverblijf voor de directeur van de WIC, Isaac Faesch.[1]

Op 5 juli 1750 vond op Plantage Hato een slavenopstand plaats. Hierbij vielen zestig slachtoffers: 59 slaafgmaakten en een Europeaan. De meeste opstandelingen pleegden zelfmoord, acht mannen en vijf vrouwen werden verkocht en 39 werden geëxecuteerd.[1]

Na 1929 werd op de voormalige plantage het huidige vliegveld aangelegd.[2] De monumentale begraafplaats, de natuurlijke bron en de waterbakken werden bij de de landaanwinning van de Curaçao Airport Holding ernstig beschadigd.[3]

Vanaf 2014 bevond zich op de plantage de eerste wijngaard van het Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden, met in het landhuis een wijnmakerij en bed &amp; breakfast. In 2016 beëindigde Curaçao Airport Holding het contract.[4][2]

Het landhuis
Het landhuis ligt ongeveer 50 meter ten noorden van de huidige weg naar Curaçao International Airport. Het heeft een rechthoekige plattegrond met een voor Curaçao typisch centraal gedeelte en flankerende galerijen. Het centrale deel heeft een steil schilddak met aangrenzend schuine daken met dakrand boven de galerijen. Aan weerszijden van het dak zijn twee dakkapellen. In de uitbouw bevindt zich onder meer de keuken. Langs de achtergevel is een ommuurd terras.[5]

Het complex is van bouwhistorische en cultuurhistorische waarde als ensemble van landhuis, begraafplaats en tuin met een irrigatiesysteem en vanwege de historie van de plantage en het landgoed.[5]

Category:Plantashi na Korsou

{{Broodkruimel}}

[[:Categorie:Plantage| ]]
[[:Category:Geografia di Korsou]]
[[:Categorie:Slavernij in Curaçao]]

--------------------------
{{infobox edificio | variante = c
| tipo =
| nomber = Misa San Willibrordus
}}
'''Misa San Willibròrdus''' ta un kompleho di edifisio monumental na [[San Willibròrdu]], [[Kòrsou]]. 
E misa a wordu diseña pa Evert Margry, arkitekto di [[Rotterdam]], i pa kual e prome piedra pa konstrukshon, cu a tuma luga entre 1884 i 1888, a wordu pone dor di Vincentius Jansen. Mas trempan den [[siglo 19]] padernan misionero a konstruí un kas pa wèrfano (1858) i un skol (1867). E misa ta forma parti di un kompleho, huntu ku un pastori bieu i un pastori nobo. 

nnl.wiki:Sint Willibrordus[2] ofwel San Willibrordo is een dorp in Bandabou op de westelijke helft van Curaçao, ten noordwesten van de Bullenbaai en ongeveer 25 km van de hoofdstad Willemstad. Het dorp draagt deze naam sinds de inwijding van de kerk in 1888; tot die tijd werd de plaats Buitenbosch of in het Papiaments Mondi Afó genoemd. Het dorp van enkele honderden inwoners heeft een imposante rooms-katholieke kerk in neogotische stijl, ontworpen door de Rotterdamse architect Evert Margry, waarvoor de eerste steen gelegd werd door Vincentius Jansen en die dateert van 1884-88. Eerder in de negentiende eeuw waren er door missiepaters een school en een weeshuis gebouwd.

Op enkele kilometers van Sint Willibrordus liggen verder twee van Curaçao's vele schilderachtige baaien: de Porto Marie-baai en de Daaibooibaai.

Nabij het dorp liggen enkele niet langer in gebruik zijnde zoutpannen, onder meer die van de zoutplantage Rif St. Marie, een van de oudste plantages van het eiland. Nu zijn daarvan nog slechts enkele vervallen muren te zien. In de zoutpannen verblijven regelmatig flamingo's. Nabij het dorp ligt ook de rotsformatie die bekendstaat als El Indjan (De Indiaan).

Vroeger was er een verbinding tussen het dorp en de Bullenbaai via de Saliña Sint Marie en de Boka Sint Marie.


Complex R.K. Kerk Sint Willibrordus
Characteristics:
Roman Catholic church built in stone on rectangular floor plan. Large gabled roof over nave. Lower extension of apse on east end. Front façade on west side: main entrance and a bell tower. Gothic openings with pointed arches, Gothic wooden tracery in the arches. Interior: three naves divided by arcades; open roof construction; black tiles on floor; tomb of builder of church, Father Jansen, annex memorial plate in northern aisle. Additional structures: old and new vicarage, two cisterns, flagpole foot.
Monument value:
Architectural and historical value as a late 19th-century RC church in the Neo-Gothic style; ethnographic and cultural-historical value as part of the RC mission of Curacao; ensemble value as a coherent RC complex of a church, vicarages and cisterns in a historic setting; aesthetic value because of prominent location. Construction date:1884 – 1888.&lt;ref&gt;{{en}}[https://curacaomonuments.org/sites/sint-willibrordus/  Sint Willibrordus], curacaomonuments.org&lt;/ref&gt;

{{Appendix}}

----------------
{{infobox edificio
| variante = c
| nomber = Kas di Pueblo
| imagen = Penstraat 22 - 24, restoration.png
| descripcion = Kas di Pueblo bou restourashon na 2023.
| nomber2 = 
| localisa_na = Penstraat 22-24, Willemstad
| luga = {{CUW}}
| adres = 
| fecha_funda = 
| estilo = 
| encarga = 
| architect = 
| funcion_original = 
| funcion_actual =
| propietario = 
| status monumento =
}}
'''Kas di Pueblo, penstraat 22-24''' - toevoegen aan [[Partido Nashonal di Pueblo]]
Het monumentale gebouw (1860)? werd in 1948 ter beschikking gesteld aan de PNP als partijgebouw. Meer dat 50 jaren heeft het gediend in deze functie.
links
* https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/26775-niets-slopen-en-ook-niet-plakken|
* https://curacao.nu/monumentenraad-wil-geen-sloop-en-nieuwbouw-van-kas-di-pueblo-zoals-nu-in-een-vergunning-is-geregeld/|5 december 2022
-----------------
'''Fundashon Docomomo Curaçao''' ta un fundashon ku ta enfoká riba e dokumentashon i konservashon di arkitektura modernista na [[Kòrsou]].

a wòrdu fundá na 2009 i ta enfoká riba e dokumentashon i konservashon di arkitektura modernista na Kòrsou. E fundashon ta forma parti di e red internashonal Docomomo, ku a hunga un rol lider den protekshon di edifisionan modernista mundialmente desde su fundashon na 1988.&lt;ref&gt;https://kikotapasando.com/2024/11/22/fundashon-docomomo-curacao-ta-presenta-buki-tokante-architektura-modernista-riba-curacao-modern-architecture-of-curacao-1930-1960/ Fundashon Docomomo Curaçao ta presentá buki tokante architektura modernista riba Curaçao: “Modern Architecture of Curaçao 1930-1960”], kikotapasando.com (22 di november 2024)&lt;/ref&gt;

Reflecting on Curaçao’s Modernist Legacy – Chairman Ronny Lobo’s Speech
During the book launch of &quot;Modern Architecture of Curaçao 1930-1960&quot;, our chairman, Ronny Lobo, delivered an inspiring speech that set the tone for the evening. His words highlighted the importance of preserving and celebrating the island’s modernist architectural heritage, the stories behind these iconic structures, and the vision for safeguarding them for future generations.
Read below the full speech (in Dutch) and immerse yourself in the passion and dedication driving this project.
#DocomomoCuraçao #ArchitecturalHeritage #ModernistLegacy #inspiringwords
Speech Ronny Lobo bij de presentatie van het boek Modern Architecture 1930-1960
Als voorzitter van de Stichting DoCoMoMo Curaçao, ben ik vereerd wat woorden te mogen uitspreken ter gelegenheid van de presentatie dit boek. Ik sta hier weliswaar met gemengde gevoelens. Terwijl we vandaag met veel blijdschap de publicatie van een prachtig architectuurboek vieren hebben we nauwelijks enkele weken geleden met lede ogen moeten aanzien hoe op Mahaai twee woonhuizen naar ontwerp van Ben Smit werden gesloopt. Zijn eigen woonhuis aan de Angloweg 9, in dezelfde wijk, prijkt gelukkig op de kaft van dit boek. Het werd in 2020 als eerste modern huis tot beschermd monument verklaard. Zijn dochter Jennifer, mede bestuurslid van onze stichting en speciaal voor de presentatie overgekomen uit Nederland, is erin opgegroeid. 
De waardering voor goede architectuur blijkt niet vanzelfsprekend, soms door onbekendheid met vooral de modernere bouwstijlen. De beroemde architect Ludwig Mies van der Rohe zei: “Never talk to a client about architecture. Talk to him about his children. That is simply good politics. He will not understand what you have to say about architecture most of the time.” Mijn vroegere hoogleraar in Delft zei het ook: “Architectuur is net als contrabande- binnensmokkelen moet je het, keer op keer opnieuw.”
Aan de publicatie van het boek ging een lange periode vooraf waarin architecten en andere liefhebbers zich hebben ingezet voor het beschermen en behouden van goede architectuur op het eiland Curaçao, vooral de gebouwen in de herkenbare stijl van de Moderne Beweging ofwel in het Engels de Modern Movement. DoCoMoMo staat voor Documentation and Conservation of the Modern Movement. Het initiatief hiertoe werd in 1988 genomen door Wessel de Jonge en Hubert-Jan Henket van de Technische Universiteit in Eindhoven. 
De beweging verspreide zich over de hele wereld als DoCoMoMo International, en omvat momenteel 79 nationale/regionale werkgroepen (chapters), waarvan de onze er een is.
Het huidige bestuur van onze stichting, opgericht op 2 maart 2009, bestaat uit 10 personen, van zeer gevarieerde pluimage. Naast mijn persoon als voorzitter:
- communicatiewetenschapper Renske Pin, secretaris;
- goud en geld deskundige Natalie van Tol, penningmeester;
- architectuurhistorici Jennifer Smit en Gerda Gehlen; 
- bouwkundige en commercieel Manager bij de Stichting Monumentenzorg Juliette Buddingh’; 
- juristen Arriën Lekkerkerker en Achim Henriquez; 
- Change Manager Nicole Chirino; 
- Docent Bouwkunde bij UOC architect Nienke Eshuis;
- Last but not least, schrijver van het boek, restauratiearchitect Michael Newton! 
Een van de eerste activiteiten van onze stichting, onder voorzitterschap van Sofia Saavedra Bruno, was de organisatie van de eerste regionale conferentie over moderne Caribische architectuur in samenwerking met de Universiteit van de Nederlandse Antillen (nu UOC). Eén van de sprekers was Wessel de Jonge die ik zojuist noemde.
Ronald Gill, auteur van het boek Een eeuw architectuur op Curaçao, stelde een lijst op van gebouwen in de bouwstijl van de Moderne Beweging. Er werd een top tien samengesteld van zeer uiteenlopende gebouwen, waaronder kantoorgebouwen, woningen, een ziekenhuis en zelfs watertanks, die uitvoerig gedocumenteerd werden. In het boek dat we vandaag presenteren staan al deze prachtige gebouwen en meer. 
Sommige zijn goed bewaard gebleven, maar sommige verkeren in zeer slechte staat. Met dit boek willen we laten zien wat architecten in een bepaalde periode hebben gemaakt en hoe hun gebouwen met internationale allure zijn aangepast aan het lokale tropische klimaat. We hopen daarmee het bewustzijn en de waardering voor deze architectuur te vergroten. De betere voorbeelden uit het verleden kunnen hopelijk ook de nieuwe generatie architecten inspireren. De nieuwe doosachtige architectuur die we thans waarnemen is naar mijn mening geen goede uitdrukking voor ons tropische klimaat waarvoor die gebouwd is. Het kleurgebruik, zo typerend voor de Caribische architectuur, lijkt te zijn teruggebracht tot slechts drie kleuren, wit, zwart en grijs, hier en daar onderbroken door donkerbruine steenstrips.
Het valt te betreuren dat van architectuurontwikkeling in de afgelopen eeuw, waaraan naast particuliere opdrachtgevers ook de overheid en de Shell een belangrijke bijdrage leverden, nauwelijks wat over lijkt te zijn. De Shell was niet alleen de belangrijkste economische pijler van het eiland, maar had ook een sterke invloed op de architectuur hiervan. De woonhuizen voor de werknemers van het bedrijf in Emmastad en Julianadorp en het hoofdkantoor en het laboratorium zijn goede voorbeelden van typisch tropische architectuur. 
Cornelis Bakker, een Nederlandse architect die in 1939 arriveerde, was de eerste professioneel opgeleide architect woonachtig op Curaçao. In dienst van Openbare Werken ontwierp hij de meeste belangrijke openbare gebouwen en scholen. De Shell-gebouwen en de gebouwen van de overheid waren sterke architectonische voorbeelden voor de lokale bevolking die haar eigen onderkomens bouwde. Ze zijn allemaal aangepast aan het tropische klimaat, met grote dakoverstekken en gevels die zorgvuldig zijn ontworpen voor ventilatie en daglichttoetreding. Ben Smit, een andere Nederlandse architect die in 1950 partner werd van Bakker, heeft een even indrukwekkende staat van dienst met gebouwen tot 1971. 
De beroemde Nederlandse architect Gerrit Rietveld maakte bijna als incident een van de beste voorbeelden van gebouwen die geschikt zijn voor ons klimaat, het Mgr. Verriet Instituut voor lichamelijk en geestelijk gehandicapten in 1949.
Cees Bakker en Ben Smit, samen met een beperkte groep van wat ik reizende architecten noem, zijn erin geslaagd een groot aantal architectuur monumenten van hoge kwaliteit te creëren. Ze maakten uitstekende voorbeelden van veel scholen, een bibliotheek in Pietermaai, een ziekenhuis en prachtige huizen. Allemaal zeer geschikt voor hun functie en goed aangepast aan de locatie en ons klimaat. Dezelfde kwaliteit kon in de jaren daarna incidenteel worden bereikt door architecten als de Vries, Fresco, Alexenko, Nolte, Zingel, Julian en Badaracco. In de jaren zeventig ontwierp de lokale architect Tom Janga verschillende projecten voor de overheid en publieke instellingen. Zijn belangrijkste werk was de Openbare Bibliotheek in Scharloo, een goed voorbeeld van een eigentijds gebouw in een historische omgeving en geschikt voor het klimaat. Het werd helaas in 2022 verlaten vanwege de slechte staat van onderhoud. Een publieke schande dat de verwaarlozing zo ver heeft moeten komen. 
Oppervlakkige consumentenontwerpen zijn de standaard geworden voor de meeste gebouwen op het eiland, inclusief institutionele projecten. Slechte ontwerpen worden vaak gecompenseerd door het gebruik van dure materialen, terwijl de tekortkomingen in het ontwerp worden gecompenseerd door krachtigere airconditioningunits, die bovendien nog betaalbaarder zijn geworden. Persoonlijk sta ik niet achter de afhankelijkheid van zeer geavanceerde materialen of apparatuur om gebouwen bestand te maken tegen onze tropische omgeving. Gebouwen moeten er ook tropisch uitzien, hetgeen je bereikt met het verschil tussen licht en schaduw, hetgeen bij de meeste MoMo gebouwen zo sprekend is, bij ons wellicht nog mooier dan in landen met een gematigder klimaat en minder zonlicht. 
De overheid heeft haar rol als trendsetter al vele jaren verloren. In plaats daarvan huren openbare lichamen dure kantoorruimtes die zijn gebouwd door projectontwikkelaars, zonder enige architectonische kwaliteit. 
Er is al veel literatuur over de oudere monumenten op ons eiland, maar nog niet genoeg over de modernere architectuur. Wij hopen dat dit boek de aanzet zal zijn om dit uit te breiden.
Met dank aan Michel Newton en Ton Verkuijlen die deze erfenis hebben vastgelegd. Aan Ron Smit van LM Publishers, mede-uitgever van dit boek. En natuurlijk aan alle sponsors die de publicatie van dit boek mogelijk hebben gemaakt:
- Stimuleringsfonds voor de architectuur;
- Curaçao Style 
- Stichting Monumentenzorg;
- Mongui Maduro;
- Refineria di Korsou;
- Administratiekantoor Newton;
- NV Stadsherstel Willemstad;
- MCB Bank
- Landmark Real Estate.
Dank U,
Ronny Lobo
Voorzitter Stichting DoCoMoMo Curaçao
21 november 2024</text>
      <sha1>hg4k2qbvpgwqfy27n0iyu74p3vduogf</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>206743</id>
      <parentid>206742</parentid>
      <timestamp>2026-10-12T19:31:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Caribiana</username>
        <id>8320</id>
      </contributor>
      <origin>206743</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="45973" sha1="ezoik38013hztf3947kb0ryiiuf3x3u" xml:space="preserve">__NOINDEX__
Pending: [[Kapel Sehos]] - [[Premio Jackie Voges]] - [[Plantashi Hato]] - [[Fundashon Docomomo Curacao]] - [[Misa di San Willibrordu]] - [[Kas di Pueblo]]
------------------
{{infobox edificio | variante = c
| tipo = religioso
| nomber = Kapia Sehos
| imagen = Muurschildering in de kapel van het Elisabeth Gasthuis op Curaçao, KITLV 150035.tiff
| pais   = {{CUW}}
}}
'''Kapia Sehos''' ta un kapia históriko ku tabata forma parti di e kompleho di [[Sint-Elisabeth Hospital]] (Sehos) na [[Willemstad]], kapital di [[Kòrsou]]. Situá den e zona di [[Otrobanda]], e kapia ta forma parti di e herensia kultural i históriko di e área.&lt;ref name=&quot;kapel&quot;&gt;{{citeer web|auteur=[[Dick Drayer]]|url=https://www.curacao.nu/nieuws/algemeen/97127/historische-sehos-kapel-blijft-in-particuliere-handen-ondanks-aankoop-door-overheid|titel=Historische SEHOS-kapel blijft in particuliere handen, ondanks aankoop door overheid|werk=curacao.nu|datum=2026-10-11|bezochtdatum=2026-10-11}}&lt;/ref&gt;

== Historia ==
Sint-Elisabeth Hospital tabata un hospital general na [[Kòrsou]] for di 1855 te na novèmber 2019.&lt;ref name=:&quot;1&quot;&gt;{{citeer boek|auteur= Busari, Jamiu O. &amp; Duits, Ashley J.|url=https//pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC4305231/|titel= The strategic role of competency based medical education in health care reform: a case report from a small scale, resource limited, Caribbean setting|uitgever=National Library of Medicine}}&lt;/ref&gt; E hospital katóliko a wòrdu fundá pa monseñor [[Ferdinand Kieckens]] ku sosten di e sürnan Fransiskano di Breda.

Un kapia tabata forma parti di e kompleho di hospital desde [[siglo 19|siglo diesnuebe]]. E kapia tabata sirbi pa misa, seremonia di entiero, boutismo, último sakramentu i otro aktividatnan relashoná ku bida religioso. Su usuario no tabata solamente e sürnan i otro personal religioso, sino tambe pashènt, personal di hospital i habitantenan di Otrobanda.&lt;ref&gt;{{citeer web|auteur=[[Dick Drayer]]|url=https://www.curacao.nu/nieuws/column/76348/wat-nu-is-het-doek-echt-gevallen-voor-sehos-slot-|titel= Wat nu, is het doek écht gevallen voor Sehos? (Slot)|werk=curacao.nu|datum=2026-06-29}}&lt;/ref&gt;

===Di dos kapia===
Na 1913, a konstruí un kapia nobo, ku tabata mas grandi ku e edifisio anterior. E edifisio, di aproximadamente 23 meter di largura, tabata situá parsialmente riba e mesun tereno di e kapia bieu, pero orientá pa ost en bes di pa sùit. Dilanti di dje tabatin un plasa chikí.[[4]]

Sinembargo, despues di algun dékada, e direktiva di hospital a disidí pa remplasá e kapia. E edifisio di 1913 tabata situá serka di e residensia di e monhanan, kaminda e tabata limitá e entrada di lus natural, aire fresku i bista. Ademas, su konstrukshon tabata limitá e posibilidat pa mehorá e konekshon entre e alanan ost i wèst di e hospital.

===Kapia di 1913===
Un kapel nobo konstrui na 1913, kasi kompletamente separá di 23 meter di largura, tabata situá parsialmente na e sitio di esun bieu pero awor orientá pa ost en bes di pa sùit. Dilanti di e kapel tabata situá un plasa chiki.&lt;ref&gt;Het St. Elisabeth's-Gasthuis op Curaçao. 1855 -- 3 December – 1930.. &quot;Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden&quot;. [Willemstad, 15-11-1930, p. 1. Geraadpleegd op Delpher op 11-10-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010280986:mpeg21:p001}}&lt;/ref&gt;

=== Di tres kapia ===
E kapel aktual a keda konsagrá i poné den uso dia 13 di novèmber 1939.&lt;ref name=:&quot;1939&quot;&gt;Sehos-kapel vijftig jaar. &quot;Amigoe&quot;. Curaçao, 11-11-1989, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 11-10-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642618:mpeg21:p003}}&lt;/ref&gt;

Motibunan ku a pone e Direktiva konstruí e kapel nobo aki: (1) E lokalidat di e kapel bieu tabata sumamente desfaborabel. Konstruí solamente un meter leu for di e Residensia di e Hermananan, e último tabata kasi kompletamente privá di un bista, i tambe di aire fresku i e influensia benefisioso di lus natural. (2) Ademas, e arkitektura di e edifisio tabata di tal forma ku kualke forma di embeyesé tabata for di kuestion. (3) E kapel bieu tabata para den kaminda di un mehorashon planiá di hospital—spesifikamente, e konekshon entre e alanan Oost i Wèst, ku lo a fasilitá grandemente akseso na e vários departamentunan.
E kapel original a wòrdu konstruí na 1913 den forma di un edificio modesto. 
E kapel nobo, cu a wordu embeyese te unda e rekursonan tabata permite, a wòrdu diseñá pa señor A. J. Morel, kende tambe a hasi e trabounan di konstrukshon. E marmer pa e altar a wordo suministra pa e firma Hulandes di piedra natural Van Stokkum (Rotterdam), cu a encarga e artista decorativo Aug. van Os pa crea e diseño. Manera menshoná anteriormente, Lou Asperslag a krea e bentananan; e tabata responsabel tambe pa vários muebles, manera e kandela, kandela, e aparato di lus sentral, i e vloer di e kapel.
Sinembargo, unabes ku e demolishon di e kapel bieu tabata riba e agènda, e Hunta a disidí di konstruí un kapel nobo—i unu mas bunita posibel, por lo ménos te kaminda e rekursonan tabata permití.&lt;ref&gt;De Nieuwe Kapel in het St. Elisabeth-Gasthuis. &quot;Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden&quot;. [Willemstad, 25-11-1939, p. 1. Geraadpleegd op Delpher op 11-10-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010281843:mpeg21:p001}}&lt;/ref&gt;

E hospital, inkluyendo e kapia, a wòrdu bishitá pa [[Juliana di Hulanda|Prinsesa Juliana]] na 1944 i pa Prins Bernhard na 1950.&lt;ref&gt;IN HET SINT ELISABETHSGASTHUTS.. &quot;Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden&quot;. [Willemstad, 02-03-1944, p. 2. Geraadpleegd op Delpher op 12-10-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010403043:mpeg21:p002}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;DE PRINS IN HET ST. ELISABETHS GASTHUIS.. &quot;Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden&quot;. [Willemstad, 19-01-1950, p. 2. Geraadpleegd op Delpher op 12-10-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010403158:mpeg21:p002}}&lt;/ref&gt;

== Edifisio ==
E kapia aki a remplasá unu muchu mas chikitu ku tabata para riba e sitio kaminda e ofisinanan di atministrashon ta situá awor, banda di e eks-konbento di e soeurnan religioso. Despues ku e ruman muhénan a ofresé nan orashonnan i deboshonnan den e espasio ei pa mas ku ochenta aña, e direktiva di hospital a disidí di konstruí un kas di adorashon nobo, mas grandi i mas bunita ku tambe lo a benefisiá e pashèntnan.&lt;ref name=:&quot;1939&quot;/&gt; 
De kapel van het Sint Elisabeths Hospitaal is een juweel van een Godshuis. Bekende kunstenaars leverden daarvoor hun bijdrage. De muurschilderingen zijn van Dolf Henkes, de gebrandschilderde ramen van Lou Asperslag en de kruiswegstaties van Joep Nicolas.&lt;ref&gt;68 religieuzen en 174 leken in dienst van Anti IL volk. &quot;Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden&quot;. [Willemstad, 23-11-1955, p. 2. Geraadpleegd op Delpher op 12-10-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010988488:mpeg21:p002}}&lt;/ref&gt;

E diseño ta di e arkitecto A.J. Morel. Artistanan a kontribuí ku nan talentonan: artista di glas Lou Asperslag a krea e bentananan, pintor Joep Nicolas e Stashonnan di Krus, i Dolf Henkes ku e mural rondó di e altar.&lt;ref name=:&quot;1939&quot;/&gt;
Desde e Segundo Konsilio di Vatikano, a pone mas énfasis riba e aspekto di kuminda di Eukaristia. Konsekuentemente, nan a pone un mesa di altar riba e trapinan di e santuario.&lt;ref name=:&quot;1939&quot;/&gt;

Na 1946, un mural a wordo crea den e kapel door di Dolf Henkes (1903–1989), un pintor y artista visual di Rotterdam cu a keda na Curaçao di 1945 pa 1947 riba invitashon di [[Chris Engels]].&lt;ref&gt;De Muurschildering in de Kapel van het Hospitaal. &quot;Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden&quot;. [Willemstad, 01-06-1946, p. 4. Geraadpleegd op Delpher op 12-10-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010402069:mpeg21:p004}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.cultureelerfgoed.nl/actueel/magazines/sporen-van-slavernij-en-koloniaal-verleden/2020/2/negerjongen-curacao ‘Negerjongen – Curaçao’], cutureelerfgoed.nl&lt;/ref&gt; Na 1977, el a restorá e mural e mes.&lt;ref&gt;{{citeer web|titel=In kapel van hospitaal Dolf Henkes komt eigen fresco's restaureren|werk=[[Amigoe]]|datum=1977-07-08|bezochtdatum=2026-10-12|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010639456:mpeg21:p002}}&lt;/ref&gt;

Na 1951, Pader Rektor Hulsman a enkargá konstrukshon di un toren na St. Elisabeth Hospital, ku ta akapará tres kampana. Situá banda di e laboratorio i e departamentu di rayo X, e toren tabata kontené dos kampana grandi i un chikitu ku tabata bati e Angelus tres biaha pa dia. E dos kloknan grandi a haña nan nòmber for di Santa Isabel i San Hosé. E kampananan tambe a anunsiá sirbishi di kapia na e pashèntnan i personal di e hòspital.&lt;ref&gt;Na drie jaar ”stilte” Kapelklokken hospitaal worden in ere hersteld. &quot;Amigoe&quot;. Curaçao, 15-09-1986, p. 1. Geraadpleegd op Delpher op 11-10-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010641808:mpeg21:p001}}&lt;/ref&gt;
 
Den e edifisio, henter e arko (gewelf) ta wòrdu sostené pa boog/arkonan punta ku ta ekstendé te na e vloer. E altura for di e vloer di misa te na e lomba ta 14 meter, ku un altura interior di 11 meter; e hanchura paden ta 14 meter, miéntras ku e largura ta 22 meter. Seis meter di e largura aki ta wòrdu okupá pa e kansel, ku ta wòrdu formá pa un ábside ku ta konta ku dos arko mas chikitu. Aki, e vloer, wainscoting, altar i rail di komunion ta trahá di marmer di Calacatta aksentuá ku bandanan di marmer blou turko, e último tambe ta e material usá pa e trapinan. E altar, diseñá pa parse un mesa di sakrifisio masivo, ta wòrdu dominá pa un krus grandi, tambe di marmer blou, ku ta karga un figura di Kristu di tamaño real grabá for di palu di linden hopi dorá.&lt;ref&gt;De Nieuwe Kapel in het St. Elisabeth-Gasthuis. &quot;Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden&quot;. [Willemstad, 25-11-1939, p. 1. Geraadpleegd op Delpher op 11-10-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010281843:mpeg21:p001}}&lt;/ref&gt;

E bentananan di glas di koló di e kapel a wòrdu kreá pa e artista di glas renombrá Lou Asperslag. E interkambio di koló den e bentana aki ta krea un ambiente berdaderamente deboshonal denter di e kapel.
E loft di e koro ta konsistí di un plachi di beton ku kantilever, será pa un baranka di heru forhá orná ku ta konta ku e inskripshon “Kanta na Señor” — “Alabá E.”

== Despues di Sehos ==
E kapia históriko di èks-St. Elisabeth Hospital (SEHOS) na Otrobanda ta keda propiedat di Otrabanda Village B.V. i no tabata inkluí den e benta na Pais di Kòrsou òf HNO Vastgoed en Beheer.
E kapia ta situá riba tereno B-3502, ku ta kubri un área di 764 meter kuadrá. E tereno ta pertenesé na Otrabanda Village, e kompania di biennan rais ku anteriormente a kumpra e kompleho di hospital anterior for di e kuradó di bankarota.
E partidonan enbolbí ta deklará ku desaroyo den futuro mester tene kuenta ku e identidat di e área, ku e kapel ta sirbi komo un punto di anker. E prinsipionan aki a wòrdu inkorporá den akuerdonan tokante e desaroyo mas aleu di e kompleho di hospital anterior.
Bou di e akuerdonan aki Pais Kòrsou ta asumí kontrol kontraktual riba desaroyo di e área, ounke no ta tur e kavelnan a bira propiedat di gobièrnu.
E kapel ta wòrdu identifiká eksplísitamente den e akuerdonan di desaroyo komo un punto di anker históriko.&lt;ref name=&quot;kapel&quot;/&gt;

Plannan di redesaroyo resien a asta konsiderá habri e kapia pa pashèntnan di e [[Curaçao Medical Center]] (CMC) nobo i pa turistanan krusero katóliko ku ta mará na e mega-pier den serkania. Aunke e kompleho di hospital a wòrdu bendí despues di e bankarota na 2025, ta stipulá den kontrakt ku e kapel históriko mester wòrdu konserbá i keda aksesibel komo parti di e desaroyo di e sitio den futuro.&lt;ref name=&quot;kapel&quot;/&gt;

{{Appendix}}
E kapia di 1913 i e edifisio nobo di 1939

Na 1913, a konstruí un kapia nobo, ku tabata mas grandi ku e edifisio anterior. E edifisio, di aproximadamente 23 meter di largura, tabata situá parsialmente riba e mesun tereno di e kapia bieu, pero orientá pa ost en bes di pa sùit. Dilanti di dje tabatin un plasa chikí.[[4]]

Sin embargo, despues di algun dékada, e direktiva di hospital a disidí pa remplasá e kapia. E edifisio di 1913 tabata situá serka di e residensia di e monhanan, kaminda e tabata limitá e entrada di lus natural, aire fresku i bista. Ademas, su konstrukshon tabata limitá e posibilidat pa mehorá e konekshon entre e alanan ost i wèst di e hospital.

E kapia nobo a wòrdu diseñá pa arkitekto A. J. Morel, kende tambe a dirigí e trabou di konstrukshon. E edifisio a wòrdu diseñá ku atenshon pa su aparensia i pa e rekursonan disponibel. Dia 13 di novèmber 1939, a konsagrá e kapia i pone e den uso.[[5]][[6]]

Diferente artista a kontribuí na e dekorashon di e edifisio. Lou Asperslag a diseñá e bentananan di glas di koló, i Joep Nicolas a krea e Stashonnan di Krus. E altar di marmer a wòrdu suministrá pa e firma hulandes Van Stokkum, di Rotterdam, ku a enkargá e diseño dekorativo na Aug. van Os.[[5]][[6]]

Na 1944, Prinsesa [[Juliana di Hulanda]] a bishitá e hospital i su kapia. Prins Bernhard a bishitá e kompleho na 1950.[[7]][[8]]

E mural i e toren di kampana
Na 1946, pintor hulandes [[Dolf Henkes]] (1903–1989) a kreá un mural rondó di e altar di e kapia. Henkes a biba na Kòrsou di 1945 te 1947, despues di un invitashon di [[Chris Engels]]. Na 1977, e mesun artista a restaurá e mural.[[10]][[11]][[12]]

Na 1951, pader rektor Hulsman a enkargá konstrukshon di un toren di kampana banda di e laboratorio i e departamentu di rayo X di e hospital. E toren tabatin tres kampana: dos grandi i un chikí. E dos kampanan grandi tabata yama Santa Isabel i San Hosé, miéntras ku e kampana chikí tabata anunsiá e Angelus tres biaha pa dia. E kampanan tabata anunsiá tambe e serbishinan religioso di e kapia na pashèntnan i personal di hospital.[[13]]

Arkitektura i dekorashon
E kapia a wòrdu diseñá pa A. J. Morel, ku kontribushon artístiko di diferente pintor i artesano. E edifisio ta distinguí su mes pa su espasio interior abòltu i su bentananan di glas di koló.

E bóvedanan ta sostené pa arkada punta ku ta baha te na e vloer. E altura total for di e vloer te na e parti mas haltu di e bóveda ta 14 meter, ku un altura interior di aproximadamente 11 meter. E espasio interior tin un hanchura di 14 meter i un largura di 22 meter. E kansel, ku ta okupa seis meter di e largura, ta keda den un ábside ku dos arkada mas chikí.[[14]]

E vloer, e revestimentu inferior di muraya, e altar i e baranka di komunión ta trahá di marmer di Calacatta, ku detaye di marmer blou-turkeis. E trapinan tambe ta trahá di e marmer blou. E altar, diseñá pa recordá un mesa di sakrifisio, ta dominá pa un krus grandi di marmer blou ku un figura di Kristu di tamaño natural, tallá den palu di linden i dorá.[[14]]

E bentananan di glas di koló, trahá segun diseño di Lou Asperslag, ta forma un parti importante di e dekorashon interior. E loft di koro ta konsistí di un plachi di beton ku ta sobresalí di e muraya i ta será pa un baranka di heru forhá, dekorá ku e inskripshon «Kanta na Señor» — «Alabá E».[[14]]

Despues di e Segundo Konsilio di Vaticano, a pone mas énfasis riba e altar komo mesa di Eukaristia. Den e kapia, esaki a resultá den e instalashon di un mesa di altar riba e nivelnan di e santuario.[[5]]

Despues di Sehos
Despues di e sera di Sehos na novèmber 2019, e kapia a keda komo un edifisio históriko den e tereno di e anterior kompleho di hospital. Segun e dokumentashon tokante e desaroyo di e sitio, e kapia ta pertenesé na Otrabanda Village B.V. i no tabata inkluí den e benta di e anterior kompleho na Pais Kòrsou òf na HNO Vastgoed en Beheer.[[1]]

E kapia ta situá riba kavel B-3502, ku un superfisie di 764 meter kuadrá. E kavel ta pertenesé na Otrabanda Village, un kompania inmobiliario ku a kumpra e anterior kompleho di hospital for di e kuradó di bankarota. Den e akuerdonan pa e desaroyo futuro di e tereno, e partidonan enbolbí a rekonosé e kapia komo un punto di referensia históriko ku mester wòrdu tené na kuenta den e planifikashon di e sitio. Pais Kòrsou a haña kontrol kontraktual riba e desaroyo di e área, aunke no tur kavel a pasa den propiedat di gobièrnu.[[1]]

Entre e ideanan pa e futuro uso di e kapia tabatin habri e edifisio pa pashèntnan di e nobo [[Curaçao Medical Center]] (CMC) i pa bishitantenan katóliko ku ta yega na e terminal di krusero serka di e sitio. Segun e akuerdonan di desaroyo, e kapia históriko mester wòrdu konserbá i keda aksesibel komo parti di e desaroyo futuro di e anterior kompleho di hospital.[[1]]
------------
NOTES
E kapel aktual di St. Elisabeth Hospital a keda solemnemente konsagrá i poné den uso dia 13 di novèmber 1939. Esei tabata sinkuenta aña pasá—un hubileo di oro, ku otro palabra.&lt;ref name=:&quot;1939&quot;/&gt;
E kapel aki a remplasá unu muchu mas chikitu ku tabata para riba e sitio kaminda e ofisinanan di atministrashon ta situá awor, banda di e eks-konbento di e soeurnan religioso. Despues ku e ruman muhénan a ofresé nan orashonnan i deboshonnan den e espasio ei pa mas ku ochenta aña, e direktiva di hospital a disidí di konstruí un kas di adorashon nobo, mas grandi i mas bunita ku tambe lo a benefisiá e pashèntnan. E diseño tabata di e arkitecto A.J. Morel. Artistanan a kontribuí ku nan talentonan: artista di glas Lou Asperslag a krea e bentananan, pintor Joep Nicolas e Stashonnan di Krus, i Dolf Heij e pintura rondó di e altar.&lt;ref name=:&quot;1939&quot;/&gt;
Desde e Segundo Konsilio di Vatikano, a pone mas énfasis riba e aspekto di kuminda di Eukaristia. Konsekuentemente, nan a pone un mesa di altar riba e trapinan di e santuario.&lt;ref name=:&quot;1939&quot;/&gt;

* Ludovicus Oeverhaus (1925-1990) was ziekenhuispastoor Sehos vanaf 1968. 
------
E kapel históriko di èks St. Elisabeth Hospital (SEHOS) na Otrobanda ta keda propiedat di Otrabanda Village B.V. i no tabata inkluí den e benta na Pais di Kòrsou òf HNO Vastgoed en Beheer.
E kapel ta situá riba tereno B-3502, ku ta kubri un área di 764 meter kuadrá. E tereno ta pertenesé na Otrabanda Village, e kompania di biennan rais ku anteriormente a kumpra e kompleho di hospital anterior for di e kuradó di bankarota.
E partidonan enbolbí ta deklará ku desaroyo den futuro mester tene kuenta ku e identidat di e área, ku e kapel ta sirbi komo un punto di anker. E prinsipionan aki a wòrdu inkorporá den akuerdonan tokante e desaroyo mas aleu di e kompleho di hospital anterior.
Bou di e akuerdonan aki Pais Kòrsou ta asumí kontrol kontraktual riba desaroyo di e área, ounke no ta tur e kavelnan a bira propiedat di gobièrnu.
E kapel ta wòrdu identifiká eksplísitamente den e akuerdonan di desaroyo komo un punto di anker históriko.&lt;ref name=&quot;kapel&quot;/&gt;
-------------
E kampananan di e kapel na St. Elisabeth Hospital pronto lo bati atrobe despues di tres aña di silencio.
Na 1951, Pader Rektor Hulsman a enkargá konstrukshon di un toren na St. Elisabeth Hospital, ku ta akapará tres klok. Situá banda di e laboratorio i e departamentu di rayo X, e toren tabata kontené dos klok grandi i un chikitu ku tabata bati e Angelus tres biaha pa dia. E dos kloknan grandi a haña nan nòmber for di Santa Isabel i San Hosé. E kloknan tambe a anunsiá sirbishi di kapel na e pashèntnan i personal di e hòspital. Sinembargo, na 1983, diripiente e kloknan a keda ketu. Nan a funshoná atrobe pa un ratu kòrtiku, pero no pa hopi tempu. Algun tempu pasá, un inspekshon di e Departamentu di Fasilidatnan a revelá defektonan signifikante den e toren, loke a kondusí na un desishon na aprel pa restorá esaki. Segun e “Sehos-bulletin” di St. Elisabeth Hospital, e mekanismo di klok a wòrdu kontrolá i drecha, e pilarnan di e toren a wòrdu restourá, i e biganan a wòrdu remplasá. E toren ta hayando un facelift actualmente, despues di cual e belnan lo wordo reinstala.&lt;ref&gt;Na drie jaar ”stilte” Kapelklokken hospitaal worden in ere hersteld. &quot;Amigoe&quot;. Curaçao, 15-09-1986, p. 1. Geraadpleegd op Delpher op 11-10-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010641808:mpeg21:p001}}&lt;/ref&gt;

{{Appendix}}
------------------
{{Variante|c}}
{{Databox}}
'''Premio Ernest (Jackie) Voges''' ta un premio di herensia kultural instituí na 2019 pa honra [[Jackie Voges]], kende tabata enbolbi ku Stichting Monumentenzorg Curaçao pa varios dekada di 1966 pa 2016, di kua e ultimo dos komo su presidente.

== Institushon ==
Stichting Monumentenzorg Curaçao (SMC), un fundashon privá (NGO) fundá na 1954, a disidí di implementá e premio ‘Ernest (Jackie) Voges Monument Award’ pa rekonose persona òf organisashonnan ku a mustra esfuerso ehemplar pa renobashon i preservashon di patrimonio konstruí na Kòrsou. Ku e selebrashon di su di 65° aniversario na 2019, SMC e premio lo wordu otorga pa promé biaha.&lt;ref name=&quot;O&quot;&gt;[https://monumentenzorg.cw/the-ernest-jackie-voges-monument-award/ The ‘Ernest (Jackie) Voges’ Monument Award], monumentenzorg.cw (20 di febrüari 2018)&lt;/ref&gt;

E premio ta wòrdu otorga na un persona òf organisashon ku a mustra esfuerso ehemplar pa ku renobason i preservashon di herensia konstruí na [[Kòrsou]].&lt;ref name=&quot;O&quot;/&gt;

E fundashon privá (NGO) Curaçao Monuments Foundation a keda fundá na 1954, sesenta aña pasá otro aña. E meta prinsipal ta pa konserbá i restorá monumentonan protehá. Pa por logra esaki, e fundacion ta cumpra monumentonan den un estado deteriora y ta restaura nan. Door di huur e monumentonan restaura e fundacion ta genera e fondonan pa sigui mantene e edificionan. Banda di e aktividat núkleo aki, e fundashon ta boga tambe pa stimulá validashon di nos monumentonan, ofresé konseho riba restourashon i mantenshon di monumentonan i enkurashá investigashon sientífiko riba historia di Kòrsou, en partikular pa loke ta pertenesé na nos monumentonan.
Sr. ing. Ernest ‘Jackie’ Voges tabata hopi enbolbí ku e fundashon pa 50 aña. El a bira komisario na 1966, i a okupá un posishon komo presidente di 1982 – 2003, sigui pa un otro laban komo komisario, finalmente birando konsehero di e fundashon te na ougùstùs 2016. Bou di su liderazgo, un kantidat grandi di monumento a wòrdu restourá i asina konserbá pa e komunidat di Curaça. Adishonalmente, e fundashon a wòrdu desaroyá den un organisashon profeshonal.
Komo un muestra di apresio pa Sr. Voges i su esfuersonan pa preservashon di nos herensia kultural konstruí, Hunta di Komisario a disidí dia 27 di yanüari di e aña aki pa instituí e premio ku ta hiba su nòmber. E premio ‘Ernest ‘Jackie’ Voges’ lo wordo otorga na un persona of organisacion cu a mustra esfuerso ehemplar pa cu renobacion y preservacion di herencia construi na Curaçao. Un hurado independiente lo disidí entre e personanan òf organisashonnan ku ta kuadra ku e kriterionan aki. E premio lo wordo otorga pa prome biaha na 2019.

== Ganado ==
* 2019 - CuraLiving B.V. pa e restourashon di Hotel ‘t Klooster.
* 2024 - Fundashon Mongui Maduro pa e restourashon di [[Lanthùis Rooi Catootje]], ku ta alohá [[Museo Mongui Maduro]].
restourá
----
Fundashon Mongui Maduro a risibí e ‘Ernest (Jackie) Voges’ Monument Award djaweps durante e entrega di premio na Museo Mongui Maduro. E premio ta rekonosí e ekselente renobashon ku Lanthùis Rooi Catootje a pasa aden resientemente. Ta e di dos biaha ku e premio aki, un inisiativa di Stichting Monumentenzorg Curaçao, a wòrdu entregá. Ku esaki e fundashon ta honra tambe defuntu Ernest ‘Jackie’ Voges, eks-presidente i eks-miembro di konseho di Monumentenzorg.&lt;ref&gt;[https://monumentenzorg.cw/mongui-maduro-monument-award/ Mongui Maduro Museum ta gana e di dos ‘Ernest (Jackie) Voges’ Monument Award], monumentenzorg.nl (29 di yanuari 2024)&lt;/ref&gt;

Na nòmber di Fundashon Mongui Maduro, Henry van der Kwast a risibí e premio. Ademas, el a wòrdu sorprendí ku un pintura di Marianne Cats di Lanthùis Rooi Catootje den su estado renobá. E renobashon a finalisá na 2022. Pa mihó sostené e funshon ku e tin komo museo, a drecha i adaptá e areglo di e espasio. E restorashon a wòrdu ehekutá dor di Norman Panneflek i Dany’s Construction &amp; Maintenance.

Segun e hurado, e restorashon por wòrdu konsiderá un ehèmpel. A integra mehorashon den i klima i usabilidat di e propiedat, sin menospresiá e aparensia históriko di e edifisio kompleto. Por ehèmpel, e sistema di èrko a wòrdu instalá di un manera diskreto, i a agregá un baño pa e bishitantenan di e museo. E funshonnan di sosten, manera e resepshon moderno i e kitchenette pa personal, a wòrdu inkorporá na un manera no masha notabel. Material eksistente a wòrdu resiklá na un manera sostenibel. E historia di e edifisio durante siglo a keda visibel i a haña su propio posishon bek.

Na 2019 Monumentenzorg a establesé e ‘Ernest (Jackie) Voges’ Monument Award pa honra e esfuersonan sin límite di sr. Voges, kende tabata envolví den e fundashon pa 50 aña na diferente forma, inkluso 21 aña komo presidente. Bou di su guia i vishon e fundashon a profeshonalisá. “Jackie semper a haña ku Kòrsou ta bira un tiki mas pober ku kada edifisio históriko ku ta wòrdu basha abou”, segun Herbert van der Woude, presidente di Stichting Monumentenzorg. “El a kumpra i restorá kasi mitar di e inventario di edifisionan di e fundashon. Ademas, el a regla finansiamentu, e tabata sa kon pa haña plaka tur kaminda, mas tantu na Hulanda, i hopi biaha el a tuma riesgo signifikante.” Sr. Voges a fayesé na ougùstùs 2023 na e edat di 92 aña.

Na 2019 a entregá e promé ‘Ernest (Jackie) Voges’ Monument Award na CuraLiving B.V. pa e restorashon di Hotel ‘t Klooster.


Na ougùstùs 2023, Kòrsou a pèrdè un gran kampion di e herensia konstruí di e isla ora Ernest (Jackie) Voges a fayesé na edat di 92 aña. E tabata hopi enbolbí den nos organisashon pa mas ku sinkuenta aña, inkluyendo un periodo di 21 aña komo presidente i hopi aña komo komisario i konsehero. Bou di su guia, Stichting Monumentenzorg Curaçao (e Curaçao Monument Foundation) a profeshonalisá i ekspandé, i un inventario kresiente di edifisionan anteriormente bandoná a keda transformá den e joyanan monumental ku nos ta kuida te dia di awe.
Pa honra e kompromiso personal aki ku nos edifisionan monumental, nos a instituí e Premio ‘Ernest (Jackie) Voges’ na 2019 konhuntamente ku nos di 65 aniversario. E seremonia di premio, ku a konta ku presensia di Sr. Voges mes, a tuma lugá na novèmber 2019 na Villa Maria. Curaliving a wòrdu rekompensá ku e promé Premio ‘Ernest (Jackie) Voges’ komo rekonosementu di e ekselente restourashon di e monasterio anterior ‘Hotel ‘t Klooster’.
No por wòrdu eksagerá kon instrumental e ròl di Sr. Voges den preservashon di herensia konstruí tabata den e último seis dékadanan. Ta sinti dushi amargo pa anunsiá ku na 2024 ora Stichting Monumentenzorg kumpli 70 aña di edat, e Premio ‘Ernest (Jackie) Voges’ lo wòrdu presentá pa di dos biaha. Amargo, pasobra e lo no ta presente personalmente e biaha aki. Pero dushi, pasobra e ta nifiká ku tin desaroyonan positivo den restourashon ku a krese for di e simianan ku el a sembra, i ku mester wòrdu selebrá na su honor.&lt;ref&gt;[https://monumentenzorg.cw/voges-award-2024/ ‘Ernest (Jackie) Voges’ Award in 2024], monumenenzorg.cw (31 oktober 2023)&lt;/ref&gt;

{{Appendix}}

[[:Category:Kòrsou]]
[[:Category:Herensia kultural]]
------------
{{Databox}}
{{infobox luga den pais |variante = c
| tipo = Plantashi
| nomber = Plantashi Hato
| pais = {{CUW}}
}}
'''Plantashi Hato''' ta un eks-plantashi na [[Kòrsou]], kaminda e rebelion di katibu di 1750 a tuma lugá. E plantashi ku su [[lanthùis Hato|lanthùis]] tabata den poseshon di e [[West Indische Compagnie]] (WIC) te 1792. E kas grandi a keda den uso komo un residensia di kunuku di e direktor di WIC. Nan tabata kultivá maishi i tabatin hopi bestianan ku tabata kana kana kana; e nòmber Hato ta nifiká &quot;patio di bestianan&quot; na Spaño.

== Historia ==
Na 1700, WIC na Kòrsou tabatin nuebe plantashi, entre otro Plantashi Hato. Komo ku e kasnan aki otabata hopi neglishá, na 1717 a hür ocho kas na privá. Nan a mantené Plantage Hato: ku su 1400 ha, e tabata un di e mas grandi di Kòrsou. Tin 89 trahadó sklabisá, i tabatin un fuente natural ku tabata wòrdu usá pa irigashon. For di e momentu ei, e plantashon a sirbi komo tereno di kuminda pa esnan ku a bira katibu i komo lugá pa keda pafó pa e direktor di WIC, Isaac Faesch.[1] 1]

Dia 5 di yüli 1750 a tuma lugá un rebelion di katibu na Plantashi Hato. Den esaki 60 persona a muri, 59 di nan tabata katibu i un [[oropa|oropeo]]. Mayoria rebelde a kometé suisidio, ocho hòmber i sinku muhé a wòrdu bendi i 39 a ser ehekutá. 1]

Despues di 1929 e aeropuerto aktual a ser traha riba e eks-plantashi.[1] E sementerio monumental, e fuente natural i e bakinan di awa a keda seriamente dañá durante e operashon di rekuperashon di tera di Curaçao Airport Holding. 3]

For di 2014 e plantashon tabata e promé bario di biña di e parti Karibense di Reino Hulandes, ku un bario di biña i un bed &amp; breakfast den e kas. Na 2016 Curaçao Airport Holding a terminá e kontrakt.[1] 4][2]


== Lanthùis Hato ==
E lanthùis Hato ta e lanthùis ku ta pertenese na e [[plantashi Hato]] den Hato na Korsou. E ta situá mas o ménos 50 meter nort di e kaminda aktual pa aeropuerto internashonal di Kòrsou. E tin un plan ku un forma ku ta kuadra ku un parti sentral típiko pa Kòrsou i galerías ku ta flankeá e edifisio. E parti sentral tin un dak ku ta forma un di dos dak, ku tin otro dak ku ta forma un di dos dak. Riba kada banda di e dak tin dos kapel. Den e edifisio ta inter alia e kushina. Banda di e fachada trasero tin un tereno ku muraya. 5]

E kompleho ta di balor historiko i kultural komo un ensamblahe di lanthùis, sementerio i hòfi ku un sistema di irigashon i pa motibu di e historia di e plantashon i e tereno. 5]


{{Appendix}}
Landhuis Hato is een voormalige plantagehuis in Curaçao, waar de Curaçaose slavenopstand van 1750 plaatsvond. Het was tot 1792 in bezit van de West-Indische Compagnie (WIC) en is in gebruik geweest als buitenverblijf van de directeur van de WIC. Er werd mais verbouwd en er graasde veel vee; de naam Hato betekent in het Spaans veeplaats.

Geschiedenis
Omstreeks 1700 bezat de WIC op Curaçao negen plantages, waaronder Plantage Hato. Omdat deze sterk verwaarloosd waren, werden er in 1717 acht aan particulieren verhuurd. Plantage Hato werd aangehouden: met zijn 1400 ha was het een van de grootste van Curaçao. Er werkten 89 tot slaaf gemaakten en er was een natuurlijke bron die gebruikt werd voor irrigatie. De plantage diende voortaan als kostgrond voor de tot slaaf gemaakten en als buitenverblijf voor de directeur van de WIC, Isaac Faesch.[1]

Op 5 juli 1750 vond op Plantage Hato een slavenopstand plaats. Hierbij vielen zestig slachtoffers: 59 slaafgmaakten en een Europeaan. De meeste opstandelingen pleegden zelfmoord, acht mannen en vijf vrouwen werden verkocht en 39 werden geëxecuteerd.[1]

Na 1929 werd op de voormalige plantage het huidige vliegveld aangelegd.[2] De monumentale begraafplaats, de natuurlijke bron en de waterbakken werden bij de de landaanwinning van de Curaçao Airport Holding ernstig beschadigd.[3]

Vanaf 2014 bevond zich op de plantage de eerste wijngaard van het Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden, met in het landhuis een wijnmakerij en bed &amp; breakfast. In 2016 beëindigde Curaçao Airport Holding het contract.[4][2]

Het landhuis
Het landhuis ligt ongeveer 50 meter ten noorden van de huidige weg naar Curaçao International Airport. Het heeft een rechthoekige plattegrond met een voor Curaçao typisch centraal gedeelte en flankerende galerijen. Het centrale deel heeft een steil schilddak met aangrenzend schuine daken met dakrand boven de galerijen. Aan weerszijden van het dak zijn twee dakkapellen. In de uitbouw bevindt zich onder meer de keuken. Langs de achtergevel is een ommuurd terras.[5]

Het complex is van bouwhistorische en cultuurhistorische waarde als ensemble van landhuis, begraafplaats en tuin met een irrigatiesysteem en vanwege de historie van de plantage en het landgoed.[5]

Category:Plantashi na Korsou

{{Broodkruimel}}

[[:Categorie:Plantage| ]]
[[:Category:Geografia di Korsou]]
[[:Categorie:Slavernij in Curaçao]]

--------------------------
{{infobox edificio | variante = c
| tipo =
| nomber = Misa San Willibrordus
}}
'''Misa San Willibròrdus''' ta un kompleho di edifisio monumental na [[San Willibròrdu]], [[Kòrsou]]. 
E misa a wordu diseña pa Evert Margry, arkitekto di [[Rotterdam]], i pa kual e prome piedra pa konstrukshon, cu a tuma luga entre 1884 i 1888, a wordu pone dor di Vincentius Jansen. Mas trempan den [[siglo 19]] padernan misionero a konstruí un kas pa wèrfano (1858) i un skol (1867). E misa ta forma parti di un kompleho, huntu ku un pastori bieu i un pastori nobo. 

nnl.wiki:Sint Willibrordus[2] ofwel San Willibrordo is een dorp in Bandabou op de westelijke helft van Curaçao, ten noordwesten van de Bullenbaai en ongeveer 25 km van de hoofdstad Willemstad. Het dorp draagt deze naam sinds de inwijding van de kerk in 1888; tot die tijd werd de plaats Buitenbosch of in het Papiaments Mondi Afó genoemd. Het dorp van enkele honderden inwoners heeft een imposante rooms-katholieke kerk in neogotische stijl, ontworpen door de Rotterdamse architect Evert Margry, waarvoor de eerste steen gelegd werd door Vincentius Jansen en die dateert van 1884-88. Eerder in de negentiende eeuw waren er door missiepaters een school en een weeshuis gebouwd.

Op enkele kilometers van Sint Willibrordus liggen verder twee van Curaçao's vele schilderachtige baaien: de Porto Marie-baai en de Daaibooibaai.

Nabij het dorp liggen enkele niet langer in gebruik zijnde zoutpannen, onder meer die van de zoutplantage Rif St. Marie, een van de oudste plantages van het eiland. Nu zijn daarvan nog slechts enkele vervallen muren te zien. In de zoutpannen verblijven regelmatig flamingo's. Nabij het dorp ligt ook de rotsformatie die bekendstaat als El Indjan (De Indiaan).

Vroeger was er een verbinding tussen het dorp en de Bullenbaai via de Saliña Sint Marie en de Boka Sint Marie.


Complex R.K. Kerk Sint Willibrordus
Characteristics:
Roman Catholic church built in stone on rectangular floor plan. Large gabled roof over nave. Lower extension of apse on east end. Front façade on west side: main entrance and a bell tower. Gothic openings with pointed arches, Gothic wooden tracery in the arches. Interior: three naves divided by arcades; open roof construction; black tiles on floor; tomb of builder of church, Father Jansen, annex memorial plate in northern aisle. Additional structures: old and new vicarage, two cisterns, flagpole foot.
Monument value:
Architectural and historical value as a late 19th-century RC church in the Neo-Gothic style; ethnographic and cultural-historical value as part of the RC mission of Curacao; ensemble value as a coherent RC complex of a church, vicarages and cisterns in a historic setting; aesthetic value because of prominent location. Construction date:1884 – 1888.&lt;ref&gt;{{en}}[https://curacaomonuments.org/sites/sint-willibrordus/  Sint Willibrordus], curacaomonuments.org&lt;/ref&gt;

{{Appendix}}

----------------
{{infobox edificio
| variante = c
| nomber = Kas di Pueblo
| imagen = Penstraat 22 - 24, restoration.png
| descripcion = Kas di Pueblo bou restourashon na 2023.
| nomber2 = 
| localisa_na = Penstraat 22-24, Willemstad
| luga = {{CUW}}
| adres = 
| fecha_funda = 
| estilo = 
| encarga = 
| architect = 
| funcion_original = 
| funcion_actual =
| propietario = 
| status monumento =
}}
'''Kas di Pueblo, penstraat 22-24''' - toevoegen aan [[Partido Nashonal di Pueblo]]
Het monumentale gebouw (1860)? werd in 1948 ter beschikking gesteld aan de PNP als partijgebouw. Meer dat 50 jaren heeft het gediend in deze functie.
links
* https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/26775-niets-slopen-en-ook-niet-plakken|
* https://curacao.nu/monumentenraad-wil-geen-sloop-en-nieuwbouw-van-kas-di-pueblo-zoals-nu-in-een-vergunning-is-geregeld/|5 december 2022
-----------------
'''Fundashon Docomomo Curaçao''' ta un fundashon ku ta enfoká riba e dokumentashon i konservashon di arkitektura modernista na [[Kòrsou]].

a wòrdu fundá na 2009 i ta enfoká riba e dokumentashon i konservashon di arkitektura modernista na Kòrsou. E fundashon ta forma parti di e red internashonal Docomomo, ku a hunga un rol lider den protekshon di edifisionan modernista mundialmente desde su fundashon na 1988.&lt;ref&gt;https://kikotapasando.com/2024/11/22/fundashon-docomomo-curacao-ta-presenta-buki-tokante-architektura-modernista-riba-curacao-modern-architecture-of-curacao-1930-1960/ Fundashon Docomomo Curaçao ta presentá buki tokante architektura modernista riba Curaçao: “Modern Architecture of Curaçao 1930-1960”], kikotapasando.com (22 di november 2024)&lt;/ref&gt;

Reflecting on Curaçao’s Modernist Legacy – Chairman Ronny Lobo’s Speech
During the book launch of &quot;Modern Architecture of Curaçao 1930-1960&quot;, our chairman, Ronny Lobo, delivered an inspiring speech that set the tone for the evening. His words highlighted the importance of preserving and celebrating the island’s modernist architectural heritage, the stories behind these iconic structures, and the vision for safeguarding them for future generations.
Read below the full speech (in Dutch) and immerse yourself in the passion and dedication driving this project.
#DocomomoCuraçao #ArchitecturalHeritage #ModernistLegacy #inspiringwords
Speech Ronny Lobo bij de presentatie van het boek Modern Architecture 1930-1960
Als voorzitter van de Stichting DoCoMoMo Curaçao, ben ik vereerd wat woorden te mogen uitspreken ter gelegenheid van de presentatie dit boek. Ik sta hier weliswaar met gemengde gevoelens. Terwijl we vandaag met veel blijdschap de publicatie van een prachtig architectuurboek vieren hebben we nauwelijks enkele weken geleden met lede ogen moeten aanzien hoe op Mahaai twee woonhuizen naar ontwerp van Ben Smit werden gesloopt. Zijn eigen woonhuis aan de Angloweg 9, in dezelfde wijk, prijkt gelukkig op de kaft van dit boek. Het werd in 2020 als eerste modern huis tot beschermd monument verklaard. Zijn dochter Jennifer, mede bestuurslid van onze stichting en speciaal voor de presentatie overgekomen uit Nederland, is erin opgegroeid. 
De waardering voor goede architectuur blijkt niet vanzelfsprekend, soms door onbekendheid met vooral de modernere bouwstijlen. De beroemde architect Ludwig Mies van der Rohe zei: “Never talk to a client about architecture. Talk to him about his children. That is simply good politics. He will not understand what you have to say about architecture most of the time.” Mijn vroegere hoogleraar in Delft zei het ook: “Architectuur is net als contrabande- binnensmokkelen moet je het, keer op keer opnieuw.”
Aan de publicatie van het boek ging een lange periode vooraf waarin architecten en andere liefhebbers zich hebben ingezet voor het beschermen en behouden van goede architectuur op het eiland Curaçao, vooral de gebouwen in de herkenbare stijl van de Moderne Beweging ofwel in het Engels de Modern Movement. DoCoMoMo staat voor Documentation and Conservation of the Modern Movement. Het initiatief hiertoe werd in 1988 genomen door Wessel de Jonge en Hubert-Jan Henket van de Technische Universiteit in Eindhoven. 
De beweging verspreide zich over de hele wereld als DoCoMoMo International, en omvat momenteel 79 nationale/regionale werkgroepen (chapters), waarvan de onze er een is.
Het huidige bestuur van onze stichting, opgericht op 2 maart 2009, bestaat uit 10 personen, van zeer gevarieerde pluimage. Naast mijn persoon als voorzitter:
- communicatiewetenschapper Renske Pin, secretaris;
- goud en geld deskundige Natalie van Tol, penningmeester;
- architectuurhistorici Jennifer Smit en Gerda Gehlen; 
- bouwkundige en commercieel Manager bij de Stichting Monumentenzorg Juliette Buddingh’; 
- juristen Arriën Lekkerkerker en Achim Henriquez; 
- Change Manager Nicole Chirino; 
- Docent Bouwkunde bij UOC architect Nienke Eshuis;
- Last but not least, schrijver van het boek, restauratiearchitect Michael Newton! 
Een van de eerste activiteiten van onze stichting, onder voorzitterschap van Sofia Saavedra Bruno, was de organisatie van de eerste regionale conferentie over moderne Caribische architectuur in samenwerking met de Universiteit van de Nederlandse Antillen (nu UOC). Eén van de sprekers was Wessel de Jonge die ik zojuist noemde.
Ronald Gill, auteur van het boek Een eeuw architectuur op Curaçao, stelde een lijst op van gebouwen in de bouwstijl van de Moderne Beweging. Er werd een top tien samengesteld van zeer uiteenlopende gebouwen, waaronder kantoorgebouwen, woningen, een ziekenhuis en zelfs watertanks, die uitvoerig gedocumenteerd werden. In het boek dat we vandaag presenteren staan al deze prachtige gebouwen en meer. 
Sommige zijn goed bewaard gebleven, maar sommige verkeren in zeer slechte staat. Met dit boek willen we laten zien wat architecten in een bepaalde periode hebben gemaakt en hoe hun gebouwen met internationale allure zijn aangepast aan het lokale tropische klimaat. We hopen daarmee het bewustzijn en de waardering voor deze architectuur te vergroten. De betere voorbeelden uit het verleden kunnen hopelijk ook de nieuwe generatie architecten inspireren. De nieuwe doosachtige architectuur die we thans waarnemen is naar mijn mening geen goede uitdrukking voor ons tropische klimaat waarvoor die gebouwd is. Het kleurgebruik, zo typerend voor de Caribische architectuur, lijkt te zijn teruggebracht tot slechts drie kleuren, wit, zwart en grijs, hier en daar onderbroken door donkerbruine steenstrips.
Het valt te betreuren dat van architectuurontwikkeling in de afgelopen eeuw, waaraan naast particuliere opdrachtgevers ook de overheid en de Shell een belangrijke bijdrage leverden, nauwelijks wat over lijkt te zijn. De Shell was niet alleen de belangrijkste economische pijler van het eiland, maar had ook een sterke invloed op de architectuur hiervan. De woonhuizen voor de werknemers van het bedrijf in Emmastad en Julianadorp en het hoofdkantoor en het laboratorium zijn goede voorbeelden van typisch tropische architectuur. 
Cornelis Bakker, een Nederlandse architect die in 1939 arriveerde, was de eerste professioneel opgeleide architect woonachtig op Curaçao. In dienst van Openbare Werken ontwierp hij de meeste belangrijke openbare gebouwen en scholen. De Shell-gebouwen en de gebouwen van de overheid waren sterke architectonische voorbeelden voor de lokale bevolking die haar eigen onderkomens bouwde. Ze zijn allemaal aangepast aan het tropische klimaat, met grote dakoverstekken en gevels die zorgvuldig zijn ontworpen voor ventilatie en daglichttoetreding. Ben Smit, een andere Nederlandse architect die in 1950 partner werd van Bakker, heeft een even indrukwekkende staat van dienst met gebouwen tot 1971. 
De beroemde Nederlandse architect Gerrit Rietveld maakte bijna als incident een van de beste voorbeelden van gebouwen die geschikt zijn voor ons klimaat, het Mgr. Verriet Instituut voor lichamelijk en geestelijk gehandicapten in 1949.
Cees Bakker en Ben Smit, samen met een beperkte groep van wat ik reizende architecten noem, zijn erin geslaagd een groot aantal architectuur monumenten van hoge kwaliteit te creëren. Ze maakten uitstekende voorbeelden van veel scholen, een bibliotheek in Pietermaai, een ziekenhuis en prachtige huizen. Allemaal zeer geschikt voor hun functie en goed aangepast aan de locatie en ons klimaat. Dezelfde kwaliteit kon in de jaren daarna incidenteel worden bereikt door architecten als de Vries, Fresco, Alexenko, Nolte, Zingel, Julian en Badaracco. In de jaren zeventig ontwierp de lokale architect Tom Janga verschillende projecten voor de overheid en publieke instellingen. Zijn belangrijkste werk was de Openbare Bibliotheek in Scharloo, een goed voorbeeld van een eigentijds gebouw in een historische omgeving en geschikt voor het klimaat. Het werd helaas in 2022 verlaten vanwege de slechte staat van onderhoud. Een publieke schande dat de verwaarlozing zo ver heeft moeten komen. 
Oppervlakkige consumentenontwerpen zijn de standaard geworden voor de meeste gebouwen op het eiland, inclusief institutionele projecten. Slechte ontwerpen worden vaak gecompenseerd door het gebruik van dure materialen, terwijl de tekortkomingen in het ontwerp worden gecompenseerd door krachtigere airconditioningunits, die bovendien nog betaalbaarder zijn geworden. Persoonlijk sta ik niet achter de afhankelijkheid van zeer geavanceerde materialen of apparatuur om gebouwen bestand te maken tegen onze tropische omgeving. Gebouwen moeten er ook tropisch uitzien, hetgeen je bereikt met het verschil tussen licht en schaduw, hetgeen bij de meeste MoMo gebouwen zo sprekend is, bij ons wellicht nog mooier dan in landen met een gematigder klimaat en minder zonlicht. 
De overheid heeft haar rol als trendsetter al vele jaren verloren. In plaats daarvan huren openbare lichamen dure kantoorruimtes die zijn gebouwd door projectontwikkelaars, zonder enige architectonische kwaliteit. 
Er is al veel literatuur over de oudere monumenten op ons eiland, maar nog niet genoeg over de modernere architectuur. Wij hopen dat dit boek de aanzet zal zijn om dit uit te breiden.
Met dank aan Michel Newton en Ton Verkuijlen die deze erfenis hebben vastgelegd. Aan Ron Smit van LM Publishers, mede-uitgever van dit boek. En natuurlijk aan alle sponsors die de publicatie van dit boek mogelijk hebben gemaakt:
- Stimuleringsfonds voor de architectuur;
- Curaçao Style 
- Stichting Monumentenzorg;
- Mongui Maduro;
- Refineria di Korsou;
- Administratiekantoor Newton;
- NV Stadsherstel Willemstad;
- MCB Bank
- Landmark Real Estate.
Dank U,
Ronny Lobo
Voorzitter Stichting DoCoMoMo Curaçao
21 november 2024</text>
      <sha1>ezoik38013hztf3947kb0ryiiuf3x3u</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Tribon cabes di martiu</title>
    <ns>0</ns>
    <id>13289</id>
    <revision>
      <id>206722</id>
      <parentid>205841</parentid>
      <timestamp>2026-10-12T16:34:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kallmemel</username>
        <id>14000</id>
      </contributor>
      <comment>/* Descripcion */ orto</comment>
      <origin>206722</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4745" sha1="186j01s366vn14le4k1w8f0r0t400dj" xml:space="preserve">{{Taxobox| variante = a
| nomber  = Tribon cabes di martiu
| status  = CR
| imagen  = Great Hammerhead (Sphyrna mokarran) 471864941.jpg
| descripcion = ''S. mokarran'' ([[islanan Kaiman|islanan Cayman]])
| reino   = [[Animal|Animalia]]
| troncon =	[[Chordata]]
| superclase =
| clase   = Chondrichthyes
| orden   = Carcharhiniformes
| famia   = [[Sphyrnidae]]
| genero  = ''[[Sphyrna]]''
| c-nomber= ''S. mokarran''
| autor   = Rüppell
| fecha   = 1837
| parentesis = si 
| origineel = ''Zygaena mokarran''
| sinonimo= * ''Sphyrna ligo''  Fraser-Brunner, 1950
|original=''Zygaena dissimilis''
}}
'''Tribon cabes di martiu''' (''Sphyrna mokarran'') ta un [[espesie|especie]] di tribon di martiu (Sphyrnidae).&lt;ref&gt;{{Citeer web|url=https://www.marinespecies.org/aphia.php?p=taxdetails&amp;id=105817|titel=WoRMS - World Register of Marine Species - Sphyrna mokarran (Rüppell, 1837)|bezochtdatum=2026-09-26|werk=www.marinespecies.org|taal=en}}&lt;/ref&gt; ''S. mokarran'' a wordo describi originalmente como ''Zygaena mokarran'' door di naturalista Aleman Eduard Rüppell na 1837. 

== Etimologia ==
E nomber specifico, ''Mokarran'' ta posiblemente deriva for di ''mogharn'' (&quot;cu cacho&quot;), nomber Arabe pa e tribon aki cu a wordo describi for di [[Laman Kòrá|laman Cora]].&lt;ref&gt;{{Citeer web|url=https://www.fishbase.us/summary/Sphyrna-mokarran.html|titel=Sphyrna mokarran summary page|bezochtdatum=2026-09-26|werk=FishBase|taal=en}}&lt;/ref&gt; 

''S. mokarran'' ta conoci bou diferente nomber comun; esta, ''great hammerhead''  (Ingles), ''grote hamerhaai'' (Hulandes). &quot;Tribon cabes di martiu&quot; ta referi na e forma singular di su cabes, cu ta hancho y forma manera un martiu. 

== Distribucion y habitat ==
E especie ta habita den [[Oséano Pasífiko|Ocean Pacifico]], [[Oséano Atlántiko|Atlantico]] y [[Oséano Indio|Indio]], tanto rond di costa den awa relativamente bashi como den regionnan hundo. E ta prefera awanan tropical y subtropical, y por wordo haya particularmente den region di Caribe, incluyendo e lama rond di [[islanan ABC]].

== Descripcion ==
''S. mokarran'' ta tribon di martiu mas grandi cu por alcansa un largura te cu 6 meter y un peso di mas o menos 450 kilo. E tinto ta generalmente mas grandi cu e macho. E curpa tin color shinishi scur of bruin cu e parti abou blanco.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;[https://www.noticiacla.com/news/34693 DNM: E tribon cabes di martiu ta riba e lista di proteccion di nos leynan local], NoticiaCla (29 di juli 2025)&lt;/ref&gt; Su cabes hancho ta yama ‘'cephalofoil'’ y ta forma manera un T extende, cu su wowonan localisá riba cada punta. Su boca ta bou e cabes, cu 17 rij di djente triangular riba e cacumbein superior. E ta reemplasa su djentenan regularmente, mas o menos cada ocho dia. Durante su bida, e por gasta te cu 30.000 djente. 

E tribon ta ''viviparous'': e tinto ta pari yiunan bibo, entre 13 y 42 cada dos aña. E yiunan ta midi entre 50 y 70 centimeter na momento di nace.&lt;ref name=&quot;:0&quot;/&gt; E especie por biba te cu 30 aña.

E especie ta un predador poderoso y solitario. E ta alimenta su mes cu otro pisca, secat, kreeft, tribon mas chikito y preferiblemente cu chucho (stingray). Su cabes hancho ta yud’é pa detecta y presiona chuchonan cu ta scondi den santo bou di lama.

Aunke su tamaño y aparencia ta intimidante, e tribon aki no ta conoci como agresivo pa cu hende, y por demonstra curiosidad rond di buceadonan.&lt;ref name=&quot;:0&quot;/&gt;

== Status ==
E tribon cabes di martiu ta den peliger di extincion pa motibo di sobrepiscamento. E ta particularmente comun riba e mercado [[China|Chines]] pa su halanan di tribon (uza den sopi tradicional). Evaluá na 2019, Union Internacional pa Conservacion di Naturalesa (IUCN) a clasifica ''S. mokarran'' como criticamente menasa.&lt;ref name=&quot;IUCN&quot;/&gt; Na [[Aruba]], e especie ta inclui riba e lista di animalnan protegi.&lt;ref name=&quot;:0&quot;/&gt;

Estudionan recien a revela un disminucion alarmante den populacion di tribon predador grandi den e region noordwest di Atlantico, caminda e rutanan migratorio ta pasa. E bahada ta particularmente severo pa e tribon cabes di martiu, cu por tin consecuencia considerabel pa equilibrio di e ecosistema marino.&lt;ref&gt;Ferretti, F., Worm, B., Britten, G. L., Heithaus, M. R., &amp; Lotze, H. K. (2010). [https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/20528897/  Patterns and ecosystem consequences of shark declines in the ocean.], National Library of Medicine, 13(8), pag. 1055–1071.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Britten, G. L., Dowd, M., Minto, C., Ferretti, F., Boero, F., &amp; Lotze, H. K. (2014). [https://onlinelibrary.wiley.com/doi/abs/10.1111/ele.12354 Predator decline leads to decreased stability in a coastal fish community.] Ecology Letters, 17(12), pag. 1518–1525&lt;/ref&gt;

== Mira tambe ==
* [[Animal protehi na Aruba]]

{{Appendix}}
[[Kategoria:Tribon]]</text>
      <sha1>186j01s366vn14le4k1w8f0r0t400dj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Zona continuo</title>
    <ns>0</ns>
    <id>13855</id>
    <revision>
      <id>206764</id>
      <parentid>182135</parentid>
      <timestamp>2026-10-13T01:08:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>12063</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>206764</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3393" sha1="7tivjjrh0hcr0zm91xjtkqx1i2qlgo8" xml:space="preserve">{{Variante|a}}
{{Databox}}
[[File:Zonmar-en.svg|thumb|260px|Mapa di e areanan di lama segun derecho internacional.]]
E '''zona continuo''' ([[Hulandes]]: ''aansluitende zone'', [[Ingles]]: ''contiguous zone'') ta un repi di [[awanan internacional|lama habri]] cu ta frontera directamente cu e [[awanan teritorial]] di un estado. E zona aki ta forma un area di transicion entre awanan teritorial y lama habri internacional. Segun Convencion di Nacionnan Uni riba Derecho di Lama (''United Nations Convention on the Law of the Sea'', UNCLOS), e zona continuo por extende te un maximo di 24 miya nautico for di e liña di base, loke ta nifica cu e ta cubri un area adicional di te 12 miya nautico mas aya di e awanan teritorial.&lt;ref name=:&quot;1&quot;&gt;[https://www.un.org/depts/los/convention_agreements/texts/unclos/part2.htm#section4 United Nations — UNCLOS Part II (Territorial Sea &amp; Contiguous Zone)], articulo 33 ta defini e zona continuo y su limitacionnan.&lt;/ref&gt; 

E establecemento di un zona continuo no ta automatico; un estado mester declara e zona explicitamente pa por eherce e derechonan previsto den UNCLOS.&lt;ref name=:&quot;1&quot;/&gt;

Den un zona continuo, e estado costal no tin soberania pleno, pero si tin competencianan limita y specifico. E estado por eherce vigilancia y control pa preveni y castiga infraccionnan di su leynan di:
* duana,
* impuesto,
* inmigracion, y
* salud publico,
si e infraccionnan aki a sucede den awanan teritorial of riba teritorio di e estado, y e barco ta drenta of sali for di awanan teritorial. Barconan cu ta pasa solamente en transito internacional no ta cay automaticamente bou di hurisdiccion di e estado costal.&lt;ref name=:&quot;1&quot;/&gt;&lt;ref&gt;Churchill &amp; Lowe, [https://peacepalacelibrary.nl/publication/churchill-r-lowe-v-and-sander-law-sea-fourth-edition-2022 ''Law of the Sea''], Manchester University Press&lt;/ref&gt;

== Caribe Hulandes ==
[[Reino Hulandes]], incluso su teritorio di [[Karibe Hulandes|Caribe Hulandes]], a declara formalmente un zona continuo conforme UNCLOS.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20251219090331/https://english.defensie.nl/topics/hydrography/maritime-limits-and-boundaries/maritime-boundaries-of-the-caribbean-part-of-the-kingdom Maritime boundaries of the Caribbean part of the Kingdom], Ministerio di Defensa di Reino Hulandes&lt;/ref&gt; Den e contexto Caribeño, e zona continuo ta di gran importancia strategico, particularmente pa: 
* seguridad maritimo, manera lucha contra [[contrabanda]] y trafico ilegal di droga;  
* control fiscal y di duana, pa preveni importacion ilegal riba barconan cu no ta drenta haf; 
* migracion iregular, pa vigila barconan riba ruta di inmigrantenan ilegal;  
* proteccion di medio ambiente, pa preveni cu barconan ta deshaci ilegalmente di sushi of otro incidentenan ambiental cerca di e islanan.  

Na nivel practico, e autoridadnan maritimo di Reino Hulandes den Caribe, incluso [[Wardakosta Karibe Hulandes|Wardacosta Caribe Hulandes]], ta responsabel pa eherce e derechonan aki.&lt;ref&gt;[https://kustwacht.org/?lang=en Website oficial di Kustwacht Caribisch Gebied]&lt;/ref&gt; E zona continuo ta sirbi como un zona strategico pa mantene ley y orden riba e awanan rond di [[Aruba]], [[Boneiru|Boneiro]], [[Kòrsou|Corsou]], [[Sint Maarten]], [[Sint Eustatius]] y [[Saba]].

== Mira tambe ==
* [[Awanan teritorial]]
* [[Awanan internacional]]
* [[Zona economico exclusivo]]

{{Appendix}}

[[Kategoria:Geografia]]</text>
      <sha1>7tivjjrh0hcr0zm91xjtkqx1i2qlgo8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Lista di tribon i chuchu di Karibe Hulandes</title>
    <ns>0</ns>
    <id>15110</id>
    <revision>
      <id>206719</id>
      <parentid>206572</parentid>
      <timestamp>2026-10-12T16:28:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kallmemel</username>
        <id>14000</id>
      </contributor>
      <comment>+wikilink</comment>
      <origin>206719</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12465" sha1="9vdd6nc47ptqdwnw78e52hqah5nakbf" xml:space="preserve">{{variante|c}}
Esaki ta un '''lista di tribon i chuchu di Karibe Hulandes''' i nan estado di konservashon. Tribon i chuchu ta klasifiká den taksonomia komo klase di Elasmobranchii. [[Biodiversidat di Karibe Hulandes]] ta forma un ''hotspòt'' di biodiversidat, e awanan di Karibe Hulandes ta koinsidí parsialmente ku áreanan di distribishon di 94 [[espesie]]; 60 sorto di tribon i 34 sorto di chuchu; pues por spera e espesienan aki lo aparesé, de bes en kuando den awanan rònt di e islanan. Solamente 40% di espesienan aki ta konfirmá di ta presente den e awanan di Karibe Hulandes. A pesar di algun sorto (19) ku ta koinsidí parsialmente entre e islanan, islanan SSS i islanan ABC ta karakterisá pa populashonnan distinto di Elasmobranchii.&lt;ref name=&quot;leurs_2026&quot;&gt;{{Citeer tijdschrift |achternaam=Leurs |voornaam=Guido |titel=Diversity and Conservation Status of Sharks and Rays in the Dutch Caribbean |url=https://bioone.org/journals/caribbean-journal-of-science/volume-56/issue-1/cjos.v56i1.a24/Diversity-and-Conservation-Status-of-Sharks-and-Rays-in-the/10.18475/cjos.v56i1.a24.full |jaargang=56 |tijdschrift=Caribbean Journal of Science |datum=2026-05-20 |nummer=1 |doi=10.18475/cjos.v56i1.a24 |issn=0008-6452 |achternaam2=Debrot |voornaam2=Adolphe O. |achternaam3=Winter |voornaam3=Hendrik V.}}&lt;/ref&gt;

== Státus ==
E estado di konservashon den [[Karibe Hulandes]] ta desfaborabel, konosementu riba nan diversidat i estado ta aún limitá. Mayoria di espesienan konfirmá (47%) ta menasá ku ekstinshon, i mas ku mitar di espesie no-konfirmá ta habitá awanan profundo. E presensia di tribon i chuchu ta esensial pa e salut di ekosistema marino; nan por tin variedat amplio di ròlnan ekológiko depende riba e espesie i fase di bida. Sinembargo nan populashon mundial a deteriorá fuertemente. Desde 2010, ya a raportá ku tribon ta pa un gran parti ousente for di sistemanan di ref Karibense, inkluso Karibe Hulandes.&lt;ref name=&quot;leurs_2026&quot;/&gt;

=== Protekshon ===
Desde 2 di sèptèmber 2015, un gran porshon pa ku [[Zona economico exclusivo|zona ekonomiko ekslusivo]] (EEZ) di [[Hulanda Karibense]] a wòrdu athudiká komo un santuario di mamífero marino i tribon, ''[[Parke Marino Yarari|Yarari Marine Mammal and Shark Sanctuary]]''. Na 2018, Sint Eustatius a djòin santuario Yarari ku su porshon di EEZ.&lt;ref name=&quot;leurs_2026&quot;/&gt;

{|class=&quot;wikitable&quot;
|+Leyenda
|-
!X
|Okurensia konfirmá
|-
!S
|Okurensia sperá
|-
!NK
|Informashon no-konfirmá/anekdóktiko
|-
!{{legend|LightBlue}}
|Espesie resaltá ta regionalmente endémiko
|}
{|class=&quot;wikitable&quot;
! Espesie
! Nòmber komun
! colspan=&quot;6&quot;|Distribushon
! colspan=&quot;4&quot;|Státus
|-
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;vertical-align:bottom&quot;|Chuchu
! {{titulo vertical|[[Aruba]]}} !! {{titulo vertical|[[Kòrsou]]}} !! {{titulo vertical|[[Boneiru]]}} !! {{titulo vertical|[[Saba]]}} !! {{titulo vertical|[[Sint Maarten|St. Maarten]]}} !! {{titulo vertical|[[Sint Eustatius|St. Eustatius]]}}
! {{titulo vertical|[[Lista Kòrá di IUCN|IUCN]]}} 
|-
|''Aetobatus narinari''||Chuchu águila
| X || X || X || X || X || X 
|{{color box|#FC7F3F |EN|kader=#FC7F3F}} 
|-
|''Myliobatis freminvillei''||
|S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}
| {{color box|#F9E814|VU}}
|-
|''Myliobatis goodei''||
|S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}
| {{color box|#F9E814|VU}}
|-
|''Mobula birostris''||Manta
|X||X||X||X||S||S
| {{color box|#FC7F3F |EN|kader=#FC7F3F}} 
|-
|''Mobula'' cf. ''birostris''||
|X||X||X||X||X||X
|-
|style=&quot;background:LightBlue;color:black;&quot;|''Diplobatis guamachensis''||
|S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}
| {{color box|#F9E814|VU}}
|-
|''Gymnura micrura''||
|S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}
|{{color box|#CCE226|NT}}
|-
|''Hypanus americanus''||Chuchu&lt;br&gt;Chuchu ròk
|X||X||X||X||X||X
|{{color box|#CCE226|NT}}
|-
|''Hypanus guttatus''||
|S||S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}
|{{color box|#CCE226|NT}}
|-
|''Hypanus say''||
|{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}||S||S||S
|{{color box|#CCE226|NT}}
|-
|''Narcine bancroftii''||
|S||S||S||S||S||S
|{{color box|#60C659|LC}}
|-
|''Pristis Pristis''||
|S||X||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}
|{{color box|#D81E05|CR|white|kader=#D81E05}}
|-
|''Pseudobatos percellens''||
|S||S||S||S||S||S
| {{color box|#FC7F3F |EN|kader=#FC7F3F}} 
|-
|''Rhinoptera bonasus''||
|S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}
| {{color box|#F9E814|VU}}
|-
|''Rhinoptera brasiliensis''||
|S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}
| {{color box|#F9E814|VU}}
|-
|''Styracura schmardae''||
|S||S||S||X||{{n/a}}||{{n/a}}
| {{color box|#FC7F3F |EN|kader=#FC7F3F}} 
|-
|''Urobatis jamaicensis''||
|S||S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}
|{{color box|#60C659|LC}}
|-
|''Benthobatis marcida''||
|S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}
|{{color box|#60C659|LC}}
|-
|style=&quot;background:LightBlue;color:black;&quot;|''Breviraja nigriventralis''||
|S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}
|{{color box|#60C659|LC}}
|-
|''Cruriraja rugosa''||
|S||{{n/a}}||{{n/a}}||S||S||X
|{{color box|#60C659|LC}}
|-
|''Dactylobatus clarkii''||
|S||S||S||S||S||S
|{{color box|#60C659|LC}}
|-
|''Dipturus bullisi''||
|S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}
|{{color box|#60C659|LC}}
|-
|style=&quot;background:LightBlue;color:black;&quot;|''Dipturus garricki''||
|S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}
|{{color box|#60C659|LC}}
|-
|''Dipturus teevani''||
|S||S||S||S||S||S
|{{color box|#60C659|LC}}
|-
|''Fenestraja sinusmexicanus''||
|S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}
|{{color box|#60C659|LC}}
|-
|''Gurgesiella atlantica''||
|S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}
|{{color box|#60C659|LC}}
|-
|style=&quot;background:LightBlue;color:black;&quot;|''Pseudoraja fischeri''||
|{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}||S||S||S
|{{color box|#60C659|LC}}
|-
|''Rajella fuliginea''||
|S||S||S||S||S||S
|{{color box|#60C659|LC}}
|-
|''Rostroraja cervigoni''||
|S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}
|{{color box|#CCE226|NT}}
|-
|''Schroederobatis americana''||
|S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}
|{{color box|#60C659|LC}}
|-
|style=&quot;background:LightBlue;color:black;&quot;|''Springeria longirostris''||
|{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}||S||S||S
|{{color box|#60C659|LC}}
|-
|''Mobula hypostoma''||
|S||S||X||NK||{{n/a}}||{{n/a}}
| {{color box|#FC7F3F |EN|kader=#FC7F3F}} 
|-
|''Mobula tarapacana''||
|X||X||X||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}
| {{color box|#FC7F3F |EN|kader=#FC7F3F}} 
|-
|''Pteroplatytrygon violacea''||
|S||S||S||S||S||S
|{{color box|#60C659|LC}}
|-
! colspan=&quot;2&quot;|Tribon
|-
|''Carcharhinus signatus''||
| S || S || S || S || S || S 
|{{color box|#FC7F3F |EN|kader=#FC7F3F}}
|-
|''Galeocerdo cuvier''||Tintorero&lt;br&gt;Tribon tiger
| X || X || X || X || X || X 
|{{color box|#CCE226|NT}} 
|-
|style=&quot;background:LightBlue;color:black;&quot;|''Mustelus minicanis''||
| S ||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}
| {{color box|#FC7F3F |EN|kader=#FC7F3F}} 
|-
|''Sphyrna tudes''||
|S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}
|{{color box|#D81E05|CR|white|kader=#D81E05}}
|-
|''Carcharhinus acronotus''||
|S||S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}
| {{color box|#FC7F3F |EN|kader=#FC7F3F}} 
|-
|''Carcharhinus altimus''||
|S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}
|{{color box|#CCE226|NT}}
|-
|''Carcharhinus galapagensis''||
|{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}||S||{{n/a}}||{{n/a}}
|{{color box|#60C659|LC}}
|-
|''Carcharhinus leucas''||
| X || X || X || X || X || X 
| {{color box|#F9E814|VU}}
|-
|''Carcharhinus limbatus''||
| X || X || S || X || X || X 
| {{color box|#F9E814|VU}}
|-
|''Carcharhinus obscurus''||
|X||S||NK||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}
| {{color box|#FC7F3F |EN|kader=#FC7F3F}} 
|-
|''[[Carcharhinus perezi]]''||Tribon 'i pieda
| X || X || X || X || X || X 
| {{color box|#FC7F3F |EN|kader=#FC7F3F}} 
|-
|''Carcharhinus porosus''||
|S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}
|{{color box|#D81E05|CR|white|kader=#D81E05}}
|-
|''Ginglymostoma cirratum''||
| X || X || X || X || X || X 
| {{color box|#F9E814|VU}}
|-
|''Negaprion brevirostris''||
| X || X || X || X || X || X 
| {{color box|#F9E814|VU}}
|-
|''Rhizoprionodon lalandii''||
|S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}
| {{color box|#F9E814|VU}}
|-
|''Rhizoprionodon porosus''||
| X || S || S || X || S || S 
| {{color box|#F9E814|VU}}
|-
|''Sphyrna tiburo''||
|X||X||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}
| {{color box|#FC7F3F |EN|kader=#FC7F3F}} 
|-
|''Mustelus canis''||
| S || S || X || S || S || S 
|{{color box|#CCE226|NT}}
|-
|''Mustelus higmani''||
|S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}
| {{color box|#FC7F3F |EN|kader=#FC7F3F}} 
|-
|''Mustelus norrisi''||
|S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}
|{{color box|#CCE226|NT}}
|-
|''Sphyrna media''||
|S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}
|{{color box|#D81E05|CR|white|kader=#D81E05}}
|-
|style=&quot;background:LightBlue;color:black;&quot;|''Apristurus canutus''||
|{{n/a}}||X||{{n/a}}||X||S||X
|{{color box|#60C659|LC}}
|-
|''Apristurus riveri''||
|S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}
|{{color box|#60C659|LC}}
|-
|''Centrophorus granulosus''||
|{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}||NK||S||S
| {{color box|#FC7F3F |EN|kader=#FC7F3F}} 
|-
|''Centrophorus squamosus''||
|{{n/a}}||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}
| {{color box|#FC7F3F |EN|kader=#FC7F3F}} 
|-
|''Centrophorus uyato''||
| S || S || S || S || S || S 
| {{color box|#FC7F3F |EN|kader=#FC7F3F}} 
|-
|''Etmopterus bigelowi''||
| S || S || S || S || S || S 
|{{color box|#60C659|LC}}
|-
|''Etmopterus bullisi''||
|{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}||X||S||S
|{{color box|#60C659|LC}}
|-
|''Etmopterus gracilispinis''||
|S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}
|{{color box|#60C659|LC}}
|-
|''Etmopterus hillianus''||
|{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}||S||S||S
|{{color box|#60C659|LC}}
|-
|style=&quot;background:LightBlue;color:black;&quot;|''Etmopterus robinsi''||
|{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}||S||S||S
|{{color box|#60C659|LC}}
|-
|''Etmopterus schultzi''||
|S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}
|{{color box|#60C659|LC}}
|-
|''Etmopterus virens''||
|S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}
|{{color box|#60C659|LC}}
|-
|''Euporotomicrus bispinatus''||
|S||S||S||S||S||S
|{{color box|#60C659|LC}}
|-
|style=&quot;background:LightBlue;color:black;&quot;|''Galeus antillensis''||
|{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}||S||S||S
|{{color box|#60C659|LC}}
|-
|style=&quot;background:LightBlue;color:black;&quot;|''Galeus springeri''||
|{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}||S||S||S
|{{color box|#60C659|LC}}
|-
|''Heptranchias perlo''||
|S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}
|{{color box|#CCE226|NT}}
|-
|''Hexanchus griseus''||
|S||X||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}
|{{color box|#CCE226|NT}}
|-
|''Hexanchus vitulus''||
|S||X||S||X||{{n/a}}||{{n/a}}
|{{color box|#60C659|LC}}
|-
|''Oxynotus caribbaeus''||
|S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}
|{{color box|#60C659|LC}}
|-
|style=&quot;background:LightBlue;color:black;&quot;|''Scyliorhinus boa''||
|S||S||S||X||S||S
|{{color box|#60C659|LC}}
|-
|style=&quot;background:LightBlue;color:black;&quot;|''Scyliorhinus hesperius''||
|X||X||X||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}
|{{color box|#60C659|LC}}
|-
|''Squalus clarkae''||
|S||{{n/a}}||S||S||S||S
|{{color box|#60C659|LC}}
|-
|''[[Squalus cubensis]]''|| Tribon di wesu
|S||X||X||X||S||S
|{{color box|#60C659|LC}}
|-
|''Squatina david''||
|S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}
|{{color box|#CCE226|NT}}
|-
|''Zameus squamulosus''||
|{{n/a}}||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}
|{{color box|#60C659|LC}}
|-
|''Alopias superciliosus''||
|X||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}
| {{color box|#F9E814|VU}}
|-
|''Alopias vulpinus''||
|X||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}
| {{color box|#F9E814|VU}}
|-
|''Carcharhinus falciformis''||
|X||X||X||X||S||X
| {{color box|#F9E814|VU}}
|-
|''Carcharhinus longimanus''||Ala seku
|S||X||X||X||S||S
|{{color box|#D81E05|CR|white|kader=#D81E05}}
|-
|''Carcharodon carcharias''||
|{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}||S||S||S
| {{color box|#F9E814|VU}}
|-
|''Cetorhinus maximus''||
|X||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}
| {{color box|#FC7F3F |EN|kader=#FC7F3F}} 
|-
|''Isurus oxyrinchus''||Tribon blou&lt;br&gt;Tribon mulá
|X||X||X||S||S||S
| {{color box|#FC7F3F |EN|kader=#FC7F3F}} 
|-
|''Isurus paucus''||
|S||S||S||S||S||S
| {{color box|#FC7F3F |EN|kader=#FC7F3F}} 
|-
|''[[Megachasma pelagios]]''||
|S||S||S||S||S||S
|{{color box|#60C659|LC}}
|-
|''Prionace glauca''||Tribon blou
|S||X||X||NK||S||S
|{{color box|#CCE226|NT}}
|-
|''Rhincodon typus''||Tintotero&lt;br&gt;Tribon bayena
|X||X||X||X||X||X
| {{color box|#FC7F3F |EN|kader=#FC7F3F}} 
|-
|''[[Sphyrna lewini]]''||Tribon di krus&lt;br&gt;Tribon martin
|X||X||X||X||{{n/a}}||{{n/a}}
|{{color box|#D81E05|CR|white|kader=#D81E05}}
|-
|''[[Sphyrna mokarran]]''||Tribon martin
|X||X||X||X||X||S
|{{color box|#D81E05|CR|white|kader=#D81E05}}
|-
|''Sphyrna zygaena''||
|X||{{n/a}}||{{n/a}}||S||S||S
| {{color box|#F9E814|VU}}
|-
|}

{{Appendix}}

[[Kategoria:Tribon]]</text>
      <sha1>9vdd6nc47ptqdwnw78e52hqah5nakbf</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>206734</id>
      <parentid>206719</parentid>
      <timestamp>2026-10-12T18:20:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kallmemel</username>
        <id>14000</id>
      </contributor>
      <origin>206734</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12087" sha1="8v8oh90chrw1yec11sccxzw3dad1ne1" xml:space="preserve">{{variante|c}}
Esaki ta un '''lista di tribon i chuchu di Karibe Hulandes''' i nan estado di konservashon. Tribon i chuchu ta klasifiká den taksonomia komo klase di Elasmobranchii. [[Biodiversidat di Karibe Hulandes]] ta forma un ''hotspòt'' di biodiversidat, e awanan di Karibe Hulandes ta koinsidí parsialmente ku áreanan di distribishon di 94 [[espesie]]; 60 sorto di tribon i 34 sorto di chuchu; pues por spera e espesienan aki lo aparesé, de bes en kuando den awanan rònt di e islanan. Solamente 40% di espesienan aki ta konfirmá di ta presente den e awanan di Karibe Hulandes. A pesar di algun sorto (19) ku ta koinsidí parsialmente entre e islanan, islanan SSS i islanan ABC ta karakterisá pa populashonnan distinto di Elasmobranchii.&lt;ref name=&quot;leurs_2026&quot;&gt;{{Citeer tijdschrift |achternaam=Leurs |voornaam=Guido |titel=Diversity and Conservation Status of Sharks and Rays in the Dutch Caribbean |url=https://bioone.org/journals/caribbean-journal-of-science/volume-56/issue-1/cjos.v56i1.a24/Diversity-and-Conservation-Status-of-Sharks-and-Rays-in-the/10.18475/cjos.v56i1.a24.full |jaargang=56 |tijdschrift=Caribbean Journal of Science |datum=2026-05-20 |nummer=1 |doi=10.18475/cjos.v56i1.a24 |issn=0008-6452 |achternaam2=Debrot |voornaam2=Adolphe O. |achternaam3=Winter |voornaam3=Hendrik V.}}&lt;/ref&gt;

== Státus ==
E estado di konservashon den [[Karibe Hulandes]] ta desfaborabel, konosementu riba nan diversidat i estado ta aún limitá. Mayoria di espesienan konfirmá (47%) ta menasá ku ekstinshon, i mas ku mitar di espesie no-konfirmá ta habitá awanan profundo. E presensia di tribon i chuchu ta esensial pa e salut di ekosistema marino; nan por tin variedat amplio di ròlnan ekológiko depende riba e espesie i fase di bida. Sinembargo nan populashon mundial a deteriorá fuertemente. Desde 2010, ya a raportá ku tribon ta pa un gran parti ousente for di sistemanan di ref Karibense, inkluso Karibe Hulandes.&lt;ref name=&quot;leurs_2026&quot;/&gt;

=== Protekshon ===
Desde 2 di sèptèmber 2015, un gran porshon pa ku [[Zona economico exclusivo|zona ekonomiko ekslusivo]] (EEZ) di [[Hulanda Karibense]] a wòrdu athudiká komo un santuario di mamífero marino i tribon, ''[[Parke Marino Yarari|Yarari Marine Mammal and Shark Sanctuary]]''. Na 2018, Sint Eustatius a djòin santuario Yarari ku su porshon di EEZ.&lt;ref name=&quot;leurs_2026&quot;/&gt;

{|class=&quot;wikitable&quot;
|+Leyenda
|-
!X
|Okurensia konfirmá
|-
!S
|Okurensia sperá
|-
!NK
|Informashon no-konfirmá/anekdóktiko
|-
!{{legend|LightBlue}}
|Espesie resaltá ta regionalmente endémiko
|}
{|class=&quot;wikitable&quot;
! Espesie
! Nòmber komun
! colspan=&quot;6&quot;|Distribushon
! colspan=&quot;4&quot;|Státus
|-
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;vertical-align:bottom&quot;|Chuchu
! {{titulo vertical|[[Aruba]]}} !! {{titulo vertical|[[Kòrsou]]}} !! {{titulo vertical|[[Boneiru]]}} !! {{titulo vertical|[[Saba]]}} !! {{titulo vertical|[[Sint Maarten|St. Maarten]]}} !! {{titulo vertical|[[Sint Eustatius|St. Eustatius]]}}
! {{titulo vertical|[[Lista Kòrá di IUCN|IUCN]]}} 
|-
|''Aetobatus narinari''||Chuchu águila
| X || X || X || X || X || X 
|{{color box|#FC7F3F |EN}} 
|-
|''Myliobatis freminvillei''||
|S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}
| {{color box|#F9E814|VU}}
|-
|''Myliobatis goodei''||
|S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}
| {{color box|#F9E814|VU}}
|-
|''Mobula birostris''||Manta
|X||X||X||X||S||S
| {{color box|#FC7F3F |EN}} 
|-
|''Mobula'' cf. ''birostris''||
|X||X||X||X||X||X
|-
|style=&quot;background:LightBlue;color:black;&quot;|''Diplobatis guamachensis''||
|S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}
| {{color box|#F9E814|VU}}
|-
|''Gymnura micrura''||
|S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}
|{{color box|#CCE226|NT}}
|-
|''Hypanus americanus''||Chuchu&lt;br&gt;Chuchu ròk
|X||X||X||X||X||X
|{{color box|#CCE226|NT}}
|-
|''Hypanus guttatus''||
|S||S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}
|{{color box|#CCE226|NT}}
|-
|''Hypanus say''||
|{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}||S||S||S
|{{color box|#CCE226|NT}}
|-
|''Narcine bancroftii''||
|S||S||S||S||S||S
|{{color box|#60C659|LC}}
|-
|''Pristis Pristis''||
|S||X||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}
|{{color box|#D81E05|CR|white}}
|-
|''Pseudobatos percellens''||
|S||S||S||S||S||S
| {{color box|#FC7F3F |EN}} 
|-
|''Rhinoptera bonasus''||
|S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}
| {{color box|#F9E814|VU}}
|-
|''Rhinoptera brasiliensis''||
|S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}
| {{color box|#F9E814|VU}}
|-
|''Styracura schmardae''||
|S||S||S||X||{{n/a}}||{{n/a}}
| {{color box|#FC7F3F |EN}} 
|-
|''Urobatis jamaicensis''||
|S||S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}
|{{color box|#60C659|LC}}
|-
|''Benthobatis marcida''||
|S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}
|{{color box|#60C659|LC}}
|-
|style=&quot;background:LightBlue;color:black;&quot;|''Breviraja nigriventralis''||
|S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}
|{{color box|#60C659|LC}}
|-
|''Cruriraja rugosa''||
|S||{{n/a}}||{{n/a}}||S||S||X
|{{color box|#60C659|LC}}
|-
|''Dactylobatus clarkii''||
|S||S||S||S||S||S
|{{color box|#60C659|LC}}
|-
|''Dipturus bullisi''||
|S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}
|{{color box|#60C659|LC}}
|-
|style=&quot;background:LightBlue;color:black;&quot;|''Dipturus garricki''||
|S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}
|{{color box|#60C659|LC}}
|-
|''Dipturus teevani''||
|S||S||S||S||S||S
|{{color box|#60C659|LC}}
|-
|''Fenestraja sinusmexicanus''||
|S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}
|{{color box|#60C659|LC}}
|-
|''Gurgesiella atlantica''||
|S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}
|{{color box|#60C659|LC}}
|-
|style=&quot;background:LightBlue;color:black;&quot;|''Pseudoraja fischeri''||
|{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}||S||S||S
|{{color box|#60C659|LC}}
|-
|''Rajella fuliginea''||
|S||S||S||S||S||S
|{{color box|#60C659|LC}}
|-
|''Rostroraja cervigoni''||
|S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}
|{{color box|#CCE226|NT}}
|-
|''Schroederobatis americana''||
|S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}
|{{color box|#60C659|LC}}
|-
|style=&quot;background:LightBlue;color:black;&quot;|''Springeria longirostris''||
|{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}||S||S||S
|{{color box|#60C659|LC}}
|-
|''Mobula hypostoma''||
|S||S||X||NK||{{n/a}}||{{n/a}}
| {{color box|#FC7F3F |EN}} 
|-
|''Mobula tarapacana''||
|X||X||X||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}
| {{color box|#FC7F3F |EN}} 
|-
|''Pteroplatytrygon violacea''||
|S||S||S||S||S||S
|{{color box|#60C659|LC}}
|-
! colspan=&quot;2&quot;|Tribon
|-
|''Carcharhinus signatus''||
| S || S || S || S || S || S 
|{{color box|#FC7F3F |EN}}
|-
|''Galeocerdo cuvier''||Tintorero&lt;br&gt;Tribon tiger
| X || X || X || X || X || X 
|{{color box|#CCE226|NT}} 
|-
|style=&quot;background:LightBlue;color:black;&quot;|''Mustelus minicanis''||
| S ||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}
| {{color box|#FC7F3F |EN}} 
|-
|''Sphyrna tudes''||
|S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}
|{{color box|#D81E05|CR|white}}
|-
|''Carcharhinus acronotus''||
|S||S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}
| {{color box|#FC7F3F |EN}} 
|-
|''Carcharhinus altimus''||
|S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}
|{{color box|#CCE226|NT}}
|-
|''Carcharhinus galapagensis''||
|{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}||S||{{n/a}}||{{n/a}}
|{{color box|#60C659|LC}}
|-
|''Carcharhinus leucas''||
| X || X || X || X || X || X 
| {{color box|#F9E814|VU}}
|-
|''Carcharhinus limbatus''||
| X || X || S || X || X || X 
| {{color box|#F9E814|VU}}
|-
|''Carcharhinus obscurus''||
|X||S||NK||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}
| {{color box|#FC7F3F |EN}} 
|-
|''[[Carcharhinus perezi]]''||Tribon 'i pieda
| X || X || X || X || X || X 
| {{color box|#FC7F3F |EN}} 
|-
|''Carcharhinus porosus''||
|S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}
|{{color box|#D81E05|CR|white}}
|-
|''Ginglymostoma cirratum''||
| X || X || X || X || X || X 
| {{color box|#F9E814|VU}}
|-
|''Negaprion brevirostris''||
| X || X || X || X || X || X 
| {{color box|#F9E814|VU}}
|-
|''Rhizoprionodon lalandii''||
|S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}
| {{color box|#F9E814|VU}}
|-
|''Rhizoprionodon porosus''||
| X || S || S || X || S || S 
| {{color box|#F9E814|VU}}
|-
|''Sphyrna tiburo''||
|X||X||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}
| {{color box|#FC7F3F |EN}} 
|-
|''Mustelus canis''||
| S || S || X || S || S || S 
|{{color box|#CCE226|NT}}
|-
|''Mustelus higmani''||
|S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}
| {{color box|#FC7F3F |EN}} 
|-
|''Mustelus norrisi''||
|S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}
|{{color box|#CCE226|NT}}
|-
|''Sphyrna media''||
|S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}
|{{color box|#D81E05|CR|white}}
|-
|style=&quot;background:LightBlue;color:black;&quot;|''Apristurus canutus''||
|{{n/a}}||X||{{n/a}}||X||S||X
|{{color box|#60C659|LC}}
|-
|''Apristurus riveri''||
|S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}
|{{color box|#60C659|LC}}
|-
|''Centrophorus granulosus''||
|{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}||NK||S||S
| {{color box|#FC7F3F |EN}} 
|-
|''Centrophorus squamosus''||
|{{n/a}}||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}
| {{color box|#FC7F3F |EN}} 
|-
|''Centrophorus uyato''||
| S || S || S || S || S || S 
| {{color box|#FC7F3F |EN}} 
|-
|''Etmopterus bigelowi''||
| S || S || S || S || S || S 
|{{color box|#60C659|LC}}
|-
|''Etmopterus bullisi''||
|{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}||X||S||S
|{{color box|#60C659|LC}}
|-
|''Etmopterus gracilispinis''||
|S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}
|{{color box|#60C659|LC}}
|-
|''Etmopterus hillianus''||
|{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}||S||S||S
|{{color box|#60C659|LC}}
|-
|style=&quot;background:LightBlue;color:black;&quot;|''Etmopterus robinsi''||
|{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}||S||S||S
|{{color box|#60C659|LC}}
|-
|''Etmopterus schultzi''||
|S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}
|{{color box|#60C659|LC}}
|-
|''Etmopterus virens''||
|S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}
|{{color box|#60C659|LC}}
|-
|''Euporotomicrus bispinatus''||
|S||S||S||S||S||S
|{{color box|#60C659|LC}}
|-
|style=&quot;background:LightBlue;color:black;&quot;|''Galeus antillensis''||
|{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}||S||S||S
|{{color box|#60C659|LC}}
|-
|style=&quot;background:LightBlue;color:black;&quot;|''Galeus springeri''||
|{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}||S||S||S
|{{color box|#60C659|LC}}
|-
|''Heptranchias perlo''||
|S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}
|{{color box|#CCE226|NT}}
|-
|''Hexanchus griseus''||
|S||X||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}
|{{color box|#CCE226|NT}}
|-
|''Hexanchus vitulus''||
|S||X||S||X||{{n/a}}||{{n/a}}
|{{color box|#60C659|LC}}
|-
|''Oxynotus caribbaeus''||
|S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}
|{{color box|#60C659|LC}}
|-
|style=&quot;background:LightBlue;color:black;&quot;|''Scyliorhinus boa''||
|S||S||S||X||S||S
|{{color box|#60C659|LC}}
|-
|style=&quot;background:LightBlue;color:black;&quot;|''Scyliorhinus hesperius''||
|X||X||X||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}
|{{color box|#60C659|LC}}
|-
|''Squalus clarkae''||
|S||{{n/a}}||S||S||S||S
|{{color box|#60C659|LC}}
|-
|''[[Squalus cubensis]]''|| Tribon di wesu
|S||X||X||X||S||S
|{{color box|#60C659|LC}}
|-
|''Squatina david''||
|S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}
|{{color box|#CCE226|NT}}
|-
|''Zameus squamulosus''||
|{{n/a}}||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}
|{{color box|#60C659|LC}}
|-
|''Alopias superciliosus''||
|X||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}
| {{color box|#F9E814|VU}}
|-
|''Alopias vulpinus''||
|X||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}
| {{color box|#F9E814|VU}}
|-
|''Carcharhinus falciformis''||
|X||X||X||X||S||X
| {{color box|#F9E814|VU}}
|-
|''Carcharhinus longimanus''||Ala seku
|S||X||X||X||S||S
|{{color box|#D81E05|CR|white}}
|-
|''Carcharodon carcharias''||
|{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}||S||S||S
| {{color box|#F9E814|VU}}
|-
|''Cetorhinus maximus''||
|X||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}
| {{color box|#FC7F3F |EN}} 
|-
|''Isurus oxyrinchus''||Tribon blou&lt;br&gt;Tribon mulá
|X||X||X||S||S||S
| {{color box|#FC7F3F |EN}} 
|-
|''Isurus paucus''||
|S||S||S||S||S||S
| {{color box|#FC7F3F |EN}} 
|-
|''[[Megachasma pelagios]]''||
|S||S||S||S||S||S
|{{color box|#60C659|LC}}
|-
|''Prionace glauca''||Tribon blou
|S||X||X||NK||S||S
|{{color box|#CCE226|NT}}
|-
|''Rhincodon typus''||Tintotero&lt;br&gt;Tribon bayena
|X||X||X||X||X||X
| {{color box|#FC7F3F |EN}} 
|-
|''[[Sphyrna lewini]]''||Tribon di krus&lt;br&gt;Tribon martin
|X||X||X||X||{{n/a}}||{{n/a}}
|{{color box|#D81E05|CR|white}}
|-
|''[[Sphyrna mokarran]]''||Tribon martin
|X||X||X||X||X||S
|{{color box|#D81E05|CR|white}}
|-
|''Sphyrna zygaena''||
|X||{{n/a}}||{{n/a}}||S||S||S
| {{color box|#F9E814|VU}}
|-
|}

{{Appendix}}

[[Kategoria:Tribon]]</text>
      <sha1>8v8oh90chrw1yec11sccxzw3dad1ne1</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>206736</id>
      <parentid>206734</parentid>
      <timestamp>2026-10-12T18:31:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kallmemel</username>
        <id>14000</id>
      </contributor>
      <origin>206736</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12087" sha1="e37ne0wpbz5op4q22g2qq3u12eqpto6" xml:space="preserve">{{variante|c}}
Esaki ta un '''lista di tribon i chuchu di Karibe Hulandes''' i nan estado di konservashon. Tribon i chuchu ta klasifiká den taksonomia komo klase di Elasmobranchii. [[Biodiversidat di Karibe Hulandes]] ta forma un ''hotspòt'' di biodiversidat, e awanan di Karibe Hulandes ta koinsidí parsialmente ku áreanan di distribishon di 94 [[espesie]]; 60 sorto di tribon i 34 sorto di chuchu; pues por spera e espesienan aki lo aparesé, de bes en kuando den awanan rònt di e islanan. Solamente 40% di espesienan aki ta konfirmá di ta presente den e awanan di Karibe Hulandes. A pesar di algun sorto (19) ku ta koinsidí parsialmente entre e islanan, islanan SSS i islanan ABC ta karakterisá pa populashonnan distinto di Elasmobranchii.&lt;ref name=&quot;leurs_2026&quot;&gt;{{Citeer tijdschrift |achternaam=Leurs |voornaam=Guido |titel=Diversity and Conservation Status of Sharks and Rays in the Dutch Caribbean |url=https://bioone.org/journals/caribbean-journal-of-science/volume-56/issue-1/cjos.v56i1.a24/Diversity-and-Conservation-Status-of-Sharks-and-Rays-in-the/10.18475/cjos.v56i1.a24.full |jaargang=56 |tijdschrift=Caribbean Journal of Science |datum=2026-05-20 |nummer=1 |doi=10.18475/cjos.v56i1.a24 |issn=0008-6452 |achternaam2=Debrot |voornaam2=Adolphe O. |achternaam3=Winter |voornaam3=Hendrik V.}}&lt;/ref&gt;

== Státus ==
E estado di konservashon den [[Karibe Hulandes]] ta desfaborabel, konosementu riba nan diversidat i estado ta aún limitá. Mayoria di espesienan konfirmá (47%) ta menasá ku ekstinshon, i mas ku mitar di espesie no-konfirmá ta habitá awanan profundo. E presensia di tribon i chuchu ta esensial pa e salut di ekosistema marino; nan por tin variedat amplio di ròlnan ekológiko depende riba e espesie i fase di bida. Sinembargo nan populashon mundial a deteriorá fuertemente. Desde 2010, ya a raportá ku tribon ta pa un gran parti ousente for di sistemanan di ref karibense, inkluso Karibe Hulandes.&lt;ref name=&quot;leurs_2026&quot;/&gt;

=== Protekshon ===
Desde 2 di sèptèmber 2015, un gran porshon pa ku [[Zona economico exclusivo|zona ekonomiko ekslusivo]] (EEZ) di [[Hulanda Karibense]] a wòrdu athudiká komo un santuario di mamífero marino i tribon, ''[[Parke Marino Yarari|Yarari Marine Mammal and Shark Sanctuary]]''. Na 2018, Sint Eustatius a djòin santuario Yarari ku su porshon di EEZ.&lt;ref name=&quot;leurs_2026&quot;/&gt;

{|class=&quot;wikitable&quot;
|+Leyenda
|-
!X
|Okurensia konfirmá
|-
!S
|Okurensia sperá
|-
!NK
|Informashon no-konfirmá/anekdóktiko
|-
!{{legend|LightBlue}}
|Espesie resaltá ta regionalmente endémiko
|}
{|class=&quot;wikitable&quot;
! Espesie
! Nòmber komun
! colspan=&quot;6&quot;|Distribushon
! colspan=&quot;4&quot;|Státus
|-
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;vertical-align:bottom&quot;|Chuchu
! {{titulo vertical|[[Aruba]]}} !! {{titulo vertical|[[Kòrsou]]}} !! {{titulo vertical|[[Boneiru]]}} !! {{titulo vertical|[[Saba]]}} !! {{titulo vertical|[[Sint Maarten|St. Maarten]]}} !! {{titulo vertical|[[Sint Eustatius|St. Eustatius]]}}
! {{titulo vertical|[[Lista Kòrá di IUCN|IUCN]]}} 
|-
|''Aetobatus narinari''||Chuchu águila
| X || X || X || X || X || X 
|{{color box|#FC7F3F |EN}} 
|-
|''Myliobatis freminvillei''||
|S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}
| {{color box|#F9E814|VU}}
|-
|''Myliobatis goodei''||
|S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}
| {{color box|#F9E814|VU}}
|-
|''Mobula birostris''||Manta
|X||X||X||X||S||S
| {{color box|#FC7F3F |EN}} 
|-
|''Mobula'' cf. ''birostris''||
|X||X||X||X||X||X
|-
|style=&quot;background:LightBlue;color:black;&quot;|''Diplobatis guamachensis''||
|S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}
| {{color box|#F9E814|VU}}
|-
|''Gymnura micrura''||
|S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}
|{{color box|#CCE226|NT}}
|-
|''Hypanus americanus''||Chuchu&lt;br&gt;Chuchu ròk
|X||X||X||X||X||X
|{{color box|#CCE226|NT}}
|-
|''Hypanus guttatus''||
|S||S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}
|{{color box|#CCE226|NT}}
|-
|''Hypanus say''||
|{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}||S||S||S
|{{color box|#CCE226|NT}}
|-
|''Narcine bancroftii''||
|S||S||S||S||S||S
|{{color box|#60C659|LC}}
|-
|''Pristis Pristis''||
|S||X||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}
|{{color box|#D81E05|CR|white}}
|-
|''Pseudobatos percellens''||
|S||S||S||S||S||S
| {{color box|#FC7F3F |EN}} 
|-
|''Rhinoptera bonasus''||
|S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}
| {{color box|#F9E814|VU}}
|-
|''Rhinoptera brasiliensis''||
|S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}
| {{color box|#F9E814|VU}}
|-
|''Styracura schmardae''||
|S||S||S||X||{{n/a}}||{{n/a}}
| {{color box|#FC7F3F |EN}} 
|-
|''Urobatis jamaicensis''||
|S||S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}
|{{color box|#60C659|LC}}
|-
|''Benthobatis marcida''||
|S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}
|{{color box|#60C659|LC}}
|-
|style=&quot;background:LightBlue;color:black;&quot;|''Breviraja nigriventralis''||
|S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}
|{{color box|#60C659|LC}}
|-
|''Cruriraja rugosa''||
|S||{{n/a}}||{{n/a}}||S||S||X
|{{color box|#60C659|LC}}
|-
|''Dactylobatus clarkii''||
|S||S||S||S||S||S
|{{color box|#60C659|LC}}
|-
|''Dipturus bullisi''||
|S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}
|{{color box|#60C659|LC}}
|-
|style=&quot;background:LightBlue;color:black;&quot;|''Dipturus garricki''||
|S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}
|{{color box|#60C659|LC}}
|-
|''Dipturus teevani''||
|S||S||S||S||S||S
|{{color box|#60C659|LC}}
|-
|''Fenestraja sinusmexicanus''||
|S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}
|{{color box|#60C659|LC}}
|-
|''Gurgesiella atlantica''||
|S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}
|{{color box|#60C659|LC}}
|-
|style=&quot;background:LightBlue;color:black;&quot;|''Pseudoraja fischeri''||
|{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}||S||S||S
|{{color box|#60C659|LC}}
|-
|''Rajella fuliginea''||
|S||S||S||S||S||S
|{{color box|#60C659|LC}}
|-
|''Rostroraja cervigoni''||
|S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}
|{{color box|#CCE226|NT}}
|-
|''Schroederobatis americana''||
|S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}
|{{color box|#60C659|LC}}
|-
|style=&quot;background:LightBlue;color:black;&quot;|''Springeria longirostris''||
|{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}||S||S||S
|{{color box|#60C659|LC}}
|-
|''Mobula hypostoma''||
|S||S||X||NK||{{n/a}}||{{n/a}}
| {{color box|#FC7F3F |EN}} 
|-
|''Mobula tarapacana''||
|X||X||X||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}
| {{color box|#FC7F3F |EN}} 
|-
|''Pteroplatytrygon violacea''||
|S||S||S||S||S||S
|{{color box|#60C659|LC}}
|-
! colspan=&quot;2&quot;|Tribon
|-
|''Carcharhinus signatus''||
| S || S || S || S || S || S 
|{{color box|#FC7F3F |EN}}
|-
|''Galeocerdo cuvier''||Tintorero&lt;br&gt;Tribon tiger
| X || X || X || X || X || X 
|{{color box|#CCE226|NT}} 
|-
|style=&quot;background:LightBlue;color:black;&quot;|''Mustelus minicanis''||
| S ||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}
| {{color box|#FC7F3F |EN}} 
|-
|''Sphyrna tudes''||
|S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}
|{{color box|#D81E05|CR|white}}
|-
|''Carcharhinus acronotus''||
|S||S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}
| {{color box|#FC7F3F |EN}} 
|-
|''Carcharhinus altimus''||
|S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}
|{{color box|#CCE226|NT}}
|-
|''Carcharhinus galapagensis''||
|{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}||S||{{n/a}}||{{n/a}}
|{{color box|#60C659|LC}}
|-
|''Carcharhinus leucas''||
| X || X || X || X || X || X 
| {{color box|#F9E814|VU}}
|-
|''Carcharhinus limbatus''||
| X || X || S || X || X || X 
| {{color box|#F9E814|VU}}
|-
|''Carcharhinus obscurus''||
|X||S||NK||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}
| {{color box|#FC7F3F |EN}} 
|-
|''[[Carcharhinus perezi]]''||Tribon 'i pieda
| X || X || X || X || X || X 
| {{color box|#FC7F3F |EN}} 
|-
|''Carcharhinus porosus''||
|S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}
|{{color box|#D81E05|CR|white}}
|-
|''Ginglymostoma cirratum''||
| X || X || X || X || X || X 
| {{color box|#F9E814|VU}}
|-
|''Negaprion brevirostris''||
| X || X || X || X || X || X 
| {{color box|#F9E814|VU}}
|-
|''Rhizoprionodon lalandii''||
|S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}
| {{color box|#F9E814|VU}}
|-
|''Rhizoprionodon porosus''||
| X || S || S || X || S || S 
| {{color box|#F9E814|VU}}
|-
|''Sphyrna tiburo''||
|X||X||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}
| {{color box|#FC7F3F |EN}} 
|-
|''Mustelus canis''||
| S || S || X || S || S || S 
|{{color box|#CCE226|NT}}
|-
|''Mustelus higmani''||
|S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}
| {{color box|#FC7F3F |EN}} 
|-
|''Mustelus norrisi''||
|S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}
|{{color box|#CCE226|NT}}
|-
|''Sphyrna media''||
|S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}
|{{color box|#D81E05|CR|white}}
|-
|style=&quot;background:LightBlue;color:black;&quot;|''Apristurus canutus''||
|{{n/a}}||X||{{n/a}}||X||S||X
|{{color box|#60C659|LC}}
|-
|''Apristurus riveri''||
|S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}
|{{color box|#60C659|LC}}
|-
|''Centrophorus granulosus''||
|{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}||NK||S||S
| {{color box|#FC7F3F |EN}} 
|-
|''Centrophorus squamosus''||
|{{n/a}}||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}
| {{color box|#FC7F3F |EN}} 
|-
|''Centrophorus uyato''||
| S || S || S || S || S || S 
| {{color box|#FC7F3F |EN}} 
|-
|''Etmopterus bigelowi''||
| S || S || S || S || S || S 
|{{color box|#60C659|LC}}
|-
|''Etmopterus bullisi''||
|{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}||X||S||S
|{{color box|#60C659|LC}}
|-
|''Etmopterus gracilispinis''||
|S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}
|{{color box|#60C659|LC}}
|-
|''Etmopterus hillianus''||
|{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}||S||S||S
|{{color box|#60C659|LC}}
|-
|style=&quot;background:LightBlue;color:black;&quot;|''Etmopterus robinsi''||
|{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}||S||S||S
|{{color box|#60C659|LC}}
|-
|''Etmopterus schultzi''||
|S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}
|{{color box|#60C659|LC}}
|-
|''Etmopterus virens''||
|S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}
|{{color box|#60C659|LC}}
|-
|''Euporotomicrus bispinatus''||
|S||S||S||S||S||S
|{{color box|#60C659|LC}}
|-
|style=&quot;background:LightBlue;color:black;&quot;|''Galeus antillensis''||
|{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}||S||S||S
|{{color box|#60C659|LC}}
|-
|style=&quot;background:LightBlue;color:black;&quot;|''Galeus springeri''||
|{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}||S||S||S
|{{color box|#60C659|LC}}
|-
|''Heptranchias perlo''||
|S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}
|{{color box|#CCE226|NT}}
|-
|''Hexanchus griseus''||
|S||X||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}
|{{color box|#CCE226|NT}}
|-
|''Hexanchus vitulus''||
|S||X||S||X||{{n/a}}||{{n/a}}
|{{color box|#60C659|LC}}
|-
|''Oxynotus caribbaeus''||
|S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}
|{{color box|#60C659|LC}}
|-
|style=&quot;background:LightBlue;color:black;&quot;|''Scyliorhinus boa''||
|S||S||S||X||S||S
|{{color box|#60C659|LC}}
|-
|style=&quot;background:LightBlue;color:black;&quot;|''Scyliorhinus hesperius''||
|X||X||X||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}
|{{color box|#60C659|LC}}
|-
|''Squalus clarkae''||
|S||{{n/a}}||S||S||S||S
|{{color box|#60C659|LC}}
|-
|''[[Squalus cubensis]]''|| Tribon di wesu
|S||X||X||X||S||S
|{{color box|#60C659|LC}}
|-
|''Squatina david''||
|S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}
|{{color box|#CCE226|NT}}
|-
|''Zameus squamulosus''||
|{{n/a}}||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}
|{{color box|#60C659|LC}}
|-
|''Alopias superciliosus''||
|X||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}
| {{color box|#F9E814|VU}}
|-
|''Alopias vulpinus''||
|X||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}
| {{color box|#F9E814|VU}}
|-
|''Carcharhinus falciformis''||
|X||X||X||X||S||X
| {{color box|#F9E814|VU}}
|-
|''Carcharhinus longimanus''||Ala seku
|S||X||X||X||S||S
|{{color box|#D81E05|CR|white}}
|-
|''Carcharodon carcharias''||
|{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}||S||S||S
| {{color box|#F9E814|VU}}
|-
|''Cetorhinus maximus''||
|X||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}
| {{color box|#FC7F3F |EN}} 
|-
|''Isurus oxyrinchus''||Tribon blou&lt;br&gt;Tribon mulá
|X||X||X||S||S||S
| {{color box|#FC7F3F |EN}} 
|-
|''Isurus paucus''||
|S||S||S||S||S||S
| {{color box|#FC7F3F |EN}} 
|-
|''[[Megachasma pelagios]]''||
|S||S||S||S||S||S
|{{color box|#60C659|LC}}
|-
|''Prionace glauca''||Tribon blou
|S||X||X||NK||S||S
|{{color box|#CCE226|NT}}
|-
|''Rhincodon typus''||Tintotero&lt;br&gt;Tribon bayena
|X||X||X||X||X||X
| {{color box|#FC7F3F |EN}} 
|-
|''[[Sphyrna lewini]]''||Tribon di krus&lt;br&gt;Tribon martin
|X||X||X||X||{{n/a}}||{{n/a}}
|{{color box|#D81E05|CR|white}}
|-
|''[[Sphyrna mokarran]]''||Tribon martin
|X||X||X||X||X||S
|{{color box|#D81E05|CR|white}}
|-
|''Sphyrna zygaena''||
|X||{{n/a}}||{{n/a}}||S||S||S
| {{color box|#F9E814|VU}}
|-
|}

{{Appendix}}

[[Kategoria:Tribon]]</text>
      <sha1>e37ne0wpbz5op4q22g2qq3u12eqpto6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Megachasma pelagios</title>
    <ns>0</ns>
    <id>15121</id>
    <revision>
      <id>206718</id>
      <timestamp>2026-10-12T16:26:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kallmemel</username>
        <id>14000</id>
      </contributor>
      <comment>Created page with &quot;{{taxobox|c |exhibi titulo=cursivo | status = LC | fuente status = 2018 | reino = [[Animal|Animalia]] | troncon = [[Chordata]] | clase = [[Chondrichthyes]] | subclase = [[Elasmobranchii]] | orden = [[Lamniformes]] | famia = [[Megachasmidae]] | genero = ''[[Megachasma]]'' | c-nomber = ''Megachasma pelagios'' | autor = [[Leigthon R. Taylor|Taylor]], [[Leonard Compagno|Compagno]] &amp; [[Paul J. Struhsaker|Struhsaker]] | fecha = 1983 }} '''''Megachasma pelagios''''' ta un esp...&quot;</comment>
      <origin>206718</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1311" sha1="idiidsaclm8w6106clqyjgr8czdygpl" xml:space="preserve">{{taxobox|c
|exhibi titulo=cursivo
| status = LC
| fuente status = 2018
| reino = [[Animal|Animalia]]
| troncon = [[Chordata]]
| clase = [[Chondrichthyes]]
| subclase = [[Elasmobranchii]]
| orden = [[Lamniformes]]
| famia = [[Megachasmidae]]
| genero = ''[[Megachasma]]''
| c-nomber = ''Megachasma pelagios''
| autor = [[Leigthon R. Taylor|Taylor]], [[Leonard Compagno|Compagno]] &amp; [[Paul J. Struhsaker|Struhsaker]]
| fecha = 1983
}}
'''''Megachasma pelagios''''' ta un [[espesie]] di tribon for di [[Famia (biologia)|famia]] Megachasmidae.&lt;ref&gt;{{citeer web |url=https://www.marinespecies.org/aphia.php?p=taxdetails&amp;id=281542|auteur=Froese, R. and D. Pauly. Editors.|datum=2026|werk=FishBase|titel=Megachasma pelagios Taylor, Compagno &amp; Struhsaker, 1983|via=World Register of Marine Species}}&lt;/ref&gt; ''M. pelagios'' a wòrdu deskribí originalmente dor di Leigthon R. Taylor, Leonard Compagno, i Paul J. Struhsaker na 1983.&lt;ref&gt;{{citeer tijdschrift |auteur=Taylor, L. R. Jr.; Compagno, L. J. V.; Struhsaker, P. J.|jaar=1983|titel=Megamouth--a new species, genus, and family of lamnoid shark (Megachasma pelagios, family Megachasmidae) from the Hawaiian Islands|tijdschrift=Proceedings of the California Academy of Sciences (Series 4)|volume=43|nummer=8|pagina's=87-110}}&lt;/ref&gt;

{{Appendix}}

[[Kategoria:tribon]]</text>
      <sha1>idiidsaclm8w6106clqyjgr8czdygpl</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>206720</id>
      <parentid>206718</parentid>
      <timestamp>2026-10-12T16:31:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kallmemel</username>
        <id>14000</id>
      </contributor>
      <origin>206720</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1398" sha1="sdsylmo1xsfxjm0k2i0ekiauj5uue7a" xml:space="preserve">{{taxobox|c
|exhibi titulo=cursivo
| status = LC
| fuente status = 2018
| imagen=Megamouth shark japan.jpg
| descripcion=Muestra preservá di ''M. pelagios'' 
| reino = [[Animal|Animalia]]
| troncon = [[Chordata]]
| clase = [[Chondrichthyes]]
| subclase = [[Elasmobranchii]]
| orden = [[Lamniformes]]
| famia = [[Megachasmidae]]
| genero = ''[[Megachasma]]''
| c-nomber = ''Megachasma pelagios''
| autor = [[Leigthon R. Taylor|Taylor]], [[Leonard Compagno|Compagno]] &amp; [[Paul J. Struhsaker|Struhsaker]]
| fecha = 1983
}}
'''''Megachasma pelagios''''' ta un [[espesie]] di tribon for di [[Famia (biologia)|famia]] Megachasmidae.&lt;ref&gt;{{citeer web |url=https://www.marinespecies.org/aphia.php?p=taxdetails&amp;id=281542|auteur=Froese, R. and D. Pauly. Editors.|datum=2026|werk=FishBase|titel=Megachasma pelagios Taylor, Compagno &amp; Struhsaker, 1983|via=World Register of Marine Species}}&lt;/ref&gt; ''M. pelagios'' a wòrdu deskribí originalmente dor di Leigthon R. Taylor, Leonard Compagno, i Paul J. Struhsaker na 1983.&lt;ref&gt;{{citeer tijdschrift |auteur=Taylor, L. R. Jr.; Compagno, L. J. V.; Struhsaker, P. J.|jaar=1983|titel=Megamouth--a new species, genus, and family of lamnoid shark (Megachasma pelagios, family Megachasmidae) from the Hawaiian Islands|tijdschrift=Proceedings of the California Academy of Sciences (Series 4)|volume=43|nummer=8|pagina's=87-110}}&lt;/ref&gt;

{{Appendix}}

[[Kategoria:tribon]]</text>
      <sha1>sdsylmo1xsfxjm0k2i0ekiauj5uue7a</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>206721</id>
      <parentid>206720</parentid>
      <timestamp>2026-10-12T16:31:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kallmemel</username>
        <id>14000</id>
      </contributor>
      <origin>206721</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1401" sha1="kxarsjw6eb482yq3fwi7loy3brak39f" xml:space="preserve">{{taxobox|c
|exhibi titulo=cursivo
| status = LC
| fuente status = 2018
| imagen=Megamouth shark japan.jpg
| descripcion=Un muestra preservá di ''M. pelagios'' 
| reino = [[Animal|Animalia]]
| troncon = [[Chordata]]
| clase = [[Chondrichthyes]]
| subclase = [[Elasmobranchii]]
| orden = [[Lamniformes]]
| famia = [[Megachasmidae]]
| genero = ''[[Megachasma]]''
| c-nomber = ''Megachasma pelagios''
| autor = [[Leigthon R. Taylor|Taylor]], [[Leonard Compagno|Compagno]] &amp; [[Paul J. Struhsaker|Struhsaker]]
| fecha = 1983
}}
'''''Megachasma pelagios''''' ta un [[espesie]] di tribon for di [[Famia (biologia)|famia]] Megachasmidae.&lt;ref&gt;{{citeer web |url=https://www.marinespecies.org/aphia.php?p=taxdetails&amp;id=281542|auteur=Froese, R. and D. Pauly. Editors.|datum=2026|werk=FishBase|titel=Megachasma pelagios Taylor, Compagno &amp; Struhsaker, 1983|via=World Register of Marine Species}}&lt;/ref&gt; ''M. pelagios'' a wòrdu deskribí originalmente dor di Leigthon R. Taylor, Leonard Compagno, i Paul J. Struhsaker na 1983.&lt;ref&gt;{{citeer tijdschrift |auteur=Taylor, L. R. Jr.; Compagno, L. J. V.; Struhsaker, P. J.|jaar=1983|titel=Megamouth--a new species, genus, and family of lamnoid shark (Megachasma pelagios, family Megachasmidae) from the Hawaiian Islands|tijdschrift=Proceedings of the California Academy of Sciences (Series 4)|volume=43|nummer=8|pagina's=87-110}}&lt;/ref&gt;

{{Appendix}}

[[Kategoria:tribon]]</text>
      <sha1>kxarsjw6eb482yq3fwi7loy3brak39f</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>206723</id>
      <parentid>206721</parentid>
      <timestamp>2026-10-12T16:36:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kallmemel</username>
        <id>14000</id>
      </contributor>
      <origin>206723</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1490" sha1="igipzte58z8f8509j0lafej3n746j7j" xml:space="preserve">{{taxobox|c
|exhibi titulo=cursivo
| status = LC
| fuente status = 2018
| imagen=Megamouth shark japan.jpg
| descripcion=Un muestra preservá di ''M. pelagios'' 
| reino = [[Animal|Animalia]]
| troncon = [[Chordata]]
| clase = [[Chondrichthyes]]
| subclase = [[Elasmobranchii]]
| orden = [[Lamniformes]]
| famia = [[Megachasmidae]]
| genero = ''[[Megachasma]]''
| c-nomber = ''Megachasma pelagios''
| autor = [[Leigthon R. Taylor|Taylor]], [[Leonard Compagno|Compagno]] &amp; [[Paul J. Struhsaker|Struhsaker]]
| fecha = 1983
}}
'''''Megachasma pelagios''''' ta un [[espesie]] di tribon for di [[Famia (biologia)|famia]] Megachasmidae.&lt;ref&gt;{{citeer web |url=https://www.marinespecies.org/aphia.php?p=taxdetails&amp;id=281542|auteur=Froese, R. and D. Pauly. Editors.|datum=2026|werk=FishBase|titel=Megachasma pelagios Taylor, Compagno &amp; Struhsaker, 1983|via=World Register of Marine Species}}&lt;/ref&gt; ''M. pelagios'' a wòrdu deskribí originalmente dor di Leigthon R. Taylor, Leonard Compagno, i Paul J. Struhsaker na 1983.&lt;ref&gt;{{citeer tijdschrift |auteur=Taylor, L. R. Jr.; Compagno, L. J. V.; Struhsaker, P. J.|jaar=1983|titel=Megamouth--a new species, genus, and family of lamnoid shark (Megachasma pelagios, family Megachasmidae) from the Hawaiian Islands|tijdschrift=Proceedings of the California Academy of Sciences (Series 4)|volume=43|nummer=8|pagina's=87-110}}&lt;/ref&gt;

Evaluá na 2018, [[Lista Kòrá di IUCN]] a klasifiká ''M. pelagios'' komo no menasá.

{{Appendix}}

[[Kategoria:tribon]]</text>
      <sha1>igipzte58z8f8509j0lafej3n746j7j</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>206724</id>
      <parentid>206723</parentid>
      <timestamp>2026-10-12T16:36:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kallmemel</username>
        <id>14000</id>
      </contributor>
      <origin>206724</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1508" sha1="j69kig8z7ji69e3xonw1co45ji9v5r7" xml:space="preserve">{{taxobox|c
|exhibi titulo=cursivo
| status = LC
| fuente status = 2018
| imagen=Megamouth shark japan.jpg
| descripcion=Un muestra preservá di ''M. pelagios'' 
| reino = [[Animal|Animalia]]
| troncon = [[Chordata]]
| clase = [[Chondrichthyes]]
| subclase = [[Elasmobranchii]]
| orden = [[Lamniformes]]
| famia = [[Megachasmidae]]
| genero = ''[[Megachasma]]''
| c-nomber = ''Megachasma pelagios''
| autor = [[Leigthon R. Taylor|Taylor]], [[Leonard Compagno|Compagno]] &amp; [[Paul J. Struhsaker|Struhsaker]]
| fecha = 1983
}}
'''''Megachasma pelagios''''' ta un [[espesie]] di tribon for di [[Famia (biologia)|famia]] Megachasmidae.&lt;ref&gt;{{citeer web |url=https://www.marinespecies.org/aphia.php?p=taxdetails&amp;id=281542|auteur=Froese, R. and D. Pauly. Editors.|datum=2026|werk=FishBase|titel=Megachasma pelagios Taylor, Compagno &amp; Struhsaker, 1983|via=World Register of Marine Species}}&lt;/ref&gt; ''M. pelagios'' a wòrdu deskribí originalmente dor di Leigthon R. Taylor, Leonard Compagno, i Paul J. Struhsaker na 1983.&lt;ref&gt;{{citeer tijdschrift |auteur=Taylor, L. R. Jr.; Compagno, L. J. V.; Struhsaker, P. J.|jaar=1983|titel=Megamouth--a new species, genus, and family of lamnoid shark (Megachasma pelagios, family Megachasmidae) from the Hawaiian Islands|tijdschrift=Proceedings of the California Academy of Sciences (Series 4)|volume=43|nummer=8|pagina's=87-110}}&lt;/ref&gt;

Evaluá na 2018, [[Lista Kòrá di IUCN]] a klasifiká ''M. pelagios'' komo no menasá.&lt;ref name=&quot;IUCN&quot;/&gt;

{{Appendix}}

[[Kategoria:tribon]]</text>
      <sha1>j69kig8z7ji69e3xonw1co45ji9v5r7</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>206725</id>
      <parentid>206724</parentid>
      <timestamp>2026-10-12T16:38:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kallmemel</username>
        <id>14000</id>
      </contributor>
      <origin>206725</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1607" sha1="j5lnjgfjdieiqo1fts7aosxb3dvusdb" xml:space="preserve">{{taxobox|c
|exhibi titulo=cursivo
| status = LC
| fuente status = 2018
| imagen=Megamouth shark japan.jpg
| descripcion=Un muestra preservá di ''M. pelagios'' 
| reino = [[Animal|Animalia]]
| troncon = [[Chordata]]
| clase = [[Chondrichthyes]]
| subclase = [[Elasmobranchii]]
| orden = [[Lamniformes]]
| famia = [[Megachasmidae]]
| genero = ''[[Megachasma]]''
| c-nomber = ''Megachasma pelagios''
| autor = [[Leigthon R. Taylor|Taylor]], [[Leonard Compagno|Compagno]] &amp; [[Paul J. Struhsaker|Struhsaker]]
| fecha = 1983
}}
'''''Megachasma pelagios''''' ta un [[espesie]] di tribon for di [[Famia (biologia)|famia]] Megachasmidae.&lt;ref&gt;{{citeer web |url=https://www.marinespecies.org/aphia.php?p=taxdetails&amp;id=281542|auteur=Froese, R. and D. Pauly. Editors.|datum=2026|werk=FishBase|titel=Megachasma pelagios Taylor, Compagno &amp; Struhsaker, 1983|via=World Register of Marine Species}}&lt;/ref&gt; ''M. pelagios'' a wòrdu deskribí originalmente dor di Leigthon R. Taylor, Leonard Compagno, i Paul J. Struhsaker na 1983.&lt;ref&gt;{{citeer tijdschrift |auteur=Taylor, L. R. Jr.; Compagno, L. J. V.; Struhsaker, P. J.|jaar=1983|titel=Megamouth--a new species, genus, and family of lamnoid shark (Megachasma pelagios, family Megachasmidae) from the Hawaiian Islands|tijdschrift=Proceedings of the California Academy of Sciences (Series 4)|volume=43|nummer=8|pagina's=87-110}}&lt;/ref&gt;

Evaluá na 2018, [[Lista Kòrá di IUCN]] a klasifiká ''M. pelagios'' komo no menasá.&lt;ref name=&quot;IUCN&quot;/&gt; Un tempu tabata pensa ku e ta basta raro, e espesie aki ta ta relativamente komun den algun área.

{{Appendix}}

[[Kategoria:tribon]]</text>
      <sha1>j5lnjgfjdieiqo1fts7aosxb3dvusdb</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>206726</id>
      <parentid>206725</parentid>
      <timestamp>2026-10-12T16:39:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kallmemel</username>
        <id>14000</id>
      </contributor>
      <origin>206726</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1604" sha1="4ktqttgpg5prngsamr6wmyynbbnxn9d" xml:space="preserve">{{taxobox|c
|exhibi titulo=cursivo
| status = LC
| fuente status = 2018
| imagen=Megamouth shark japan.jpg
| descripcion=Un muestra preservá di ''M. pelagios'' 
| reino = [[Animal|Animalia]]
| troncon = [[Chordata]]
| clase = [[Chondrichthyes]]
| subclase = [[Elasmobranchii]]
| orden = [[Lamniformes]]
| famia = [[Megachasmidae]]
| genero = ''[[Megachasma]]''
| c-nomber = ''Megachasma pelagios''
| autor = [[Leigthon R. Taylor|Taylor]], [[Leonard Compagno|Compagno]] &amp; [[Paul J. Struhsaker|Struhsaker]]
| fecha = 1983
}}
'''''Megachasma pelagios''''' ta un [[espesie]] di tribon for di [[Famia (biologia)|famia]] Megachasmidae.&lt;ref&gt;{{citeer web |url=https://www.marinespecies.org/aphia.php?p=taxdetails&amp;id=281542|auteur=Froese, R. and D. Pauly. Editors.|datum=2026|werk=FishBase|titel=Megachasma pelagios Taylor, Compagno &amp; Struhsaker, 1983|via=World Register of Marine Species}}&lt;/ref&gt; ''M. pelagios'' a wòrdu deskribí originalmente dor di Leigthon R. Taylor, Leonard Compagno, i Paul J. Struhsaker na 1983.&lt;ref&gt;{{citeer tijdschrift |auteur=Taylor, L. R. Jr.; Compagno, L. J. V.; Struhsaker, P. J.|jaar=1983|titel=Megamouth--a new species, genus, and family of lamnoid shark (Megachasma pelagios, family Megachasmidae) from the Hawaiian Islands|tijdschrift=Proceedings of the California Academy of Sciences (Series 4)|volume=43|nummer=8|pagina's=87-110}}&lt;/ref&gt;

Evaluá na 2018, [[Lista Kòrá di IUCN]] a klasifiká ''M. pelagios'' komo no menasá.&lt;ref name=&quot;IUCN&quot;/&gt; Un tempu tabata pensa ku e espesie aki ta basta raro, e ta relativamente komun den algun área.

{{Appendix}}

[[Kategoria:tribon]]</text>
      <sha1>4ktqttgpg5prngsamr6wmyynbbnxn9d</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>206727</id>
      <parentid>206726</parentid>
      <timestamp>2026-10-12T16:44:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kallmemel</username>
        <id>14000</id>
      </contributor>
      <origin>206727</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1869" sha1="5fmy87n7b8h10mdwpj2be7xcyz7cz4b" xml:space="preserve">{{taxobox|c
|exhibi titulo=cursivo
| status = LC
| fuente status = 2018
| imagen=Megamouth shark japan.jpg
| descripcion=Un muestra preservá di ''M. pelagios'' 
| reino = [[Animal|Animalia]]
| troncon = [[Chordata]]
| clase = [[Chondrichthyes]]
| subclase = [[Elasmobranchii]]
| orden = [[Lamniformes]]
| famia = [[Megachasmidae]]
| genero = ''[[Megachasma]]''
| c-nomber = ''Megachasma pelagios''
| autor = [[Leigthon R. Taylor|Taylor]], [[Leonard Compagno|Compagno]] &amp; [[Paul J. Struhsaker|Struhsaker]]
| fecha = 1983
}}
'''''Megachasma pelagios''''' ta un [[espesie]] di tribon for di [[Famia (biologia)|famia]] Megachasmidae.&lt;ref&gt;{{citeer web |url=https://www.marinespecies.org/aphia.php?p=taxdetails&amp;id=281542|auteur=Froese, R. and D. Pauly. Editors.|datum=2026|werk=FishBase|titel=Megachasma pelagios Taylor, Compagno &amp; Struhsaker, 1983|via=World Register of Marine Species}}&lt;/ref&gt; ''M. pelagios'' a wòrdu deskribí originalmente dor di Leigthon R. Taylor, Leonard Compagno, i Paul J. Struhsaker na 1983.&lt;ref&gt;{{citeer tijdschrift |auteur=Taylor, L. R. Jr.; Compagno, L. J. V.; Struhsaker, P. J.|jaar=1983|titel=Megamouth--a new species, genus, and family of lamnoid shark (Megachasma pelagios, family Megachasmidae) from the Hawaiian Islands|tijdschrift=Proceedings of the California Academy of Sciences (Series 4)|volume=43|nummer=8|pagina's=87-110}}&lt;/ref&gt;

Evaluá na 2018, [[Lista Kòrá di IUCN]] a klasifiká ''M. pelagios'' komo no menasá.&lt;ref name=&quot;IUCN&quot;/&gt; Un tempu tabata pensa ku e espesie aki ta basta raro, e ta relativamente komun den algun área.&lt;ref name=&quot;Ebert_2021&quot;&gt;{{citeer boek|auteur=Ebert, D. A., Dando, M., &amp; Fowler, S.|jaar=2021|hoofdstuk= Lamniformes: mackerel sharks |titel=Sharks of the World: A Complete Guide|pagina's=301-323|uitgever=Princeton University Press|doi=10.2307/j.ctv1574pqp.13}}&lt;/ref&gt;

{{Appendix}}

[[Kategoria:tribon]]</text>
      <sha1>5fmy87n7b8h10mdwpj2be7xcyz7cz4b</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>206728</id>
      <parentid>206727</parentid>
      <timestamp>2026-10-12T16:49:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kallmemel</username>
        <id>14000</id>
      </contributor>
      <origin>206728</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1883" sha1="onhxw0xad4gsisrichbpuxjxgql2967" xml:space="preserve">{{taxobox|c
|exhibi titulo=cursivo
| status = LC
| fuente status = 2018
| imagen=Megamouth shark japan.jpg
| descripcion=Un muestra preservá di ''M. pelagios'' 
| reino = [[Animal|Animalia]]
| troncon = [[Chordata]]
| clase = [[Chondrichthyes]]
| subclase = [[Elasmobranchii]]
| orden = [[Lamniformes]]
| famia = [[Megachasmidae]]
| genero = ''[[Megachasma]]''
| c-nomber = ''Megachasma pelagios''
| autor = [[Leigthon R. Taylor|Taylor]], [[Leonard Compagno|Compagno]] &amp; [[Paul J. Struhsaker|Struhsaker]]
| fecha = 1983
}}
'''''Megachasma pelagios''''' ta un [[espesie]] di tribon for di [[Famia (biologia)|famia]] Megachasmidae.&lt;ref&gt;{{citeer web |url=https://www.marinespecies.org/aphia.php?p=taxdetails&amp;id=281542|auteur=Froese, R. and D. Pauly. Editors.|datum=2026|werk=FishBase|titel=Megachasma pelagios Taylor, Compagno &amp; Struhsaker, 1983|via=World Register of Marine Species}}&lt;/ref&gt; ''M. pelagios'' a wòrdu deskribí originalmente dor di Leigthon R. Taylor, Leonard Compagno, i Paul J. Struhsaker na 1983.&lt;ref&gt;{{citeer tijdschrift |auteur=Taylor, L. R. Jr.; Compagno, L. J. V.; Struhsaker, P. J.|jaar=1983|titel=Megamouth--a new species, genus, and family of lamnoid shark (Megachasma pelagios, family Megachasmidae) from the Hawaiian Islands|tijdschrift=Proceedings of the California Academy of Sciences (Series 4)|volume=43|nummer=8|pagina's=87-110}}&lt;/ref&gt;

== Státus ==
Evaluá na 2018, [[Lista Kòrá di IUCN]] a klasifiká ''M. pelagios'' komo no menasá.&lt;ref name=&quot;IUCN&quot;/&gt; Un tempu tabata pensa ku e espesie aki ta basta raro, e ta relativamente komun den algun área.&lt;ref name=&quot;Ebert_2021&quot;&gt;{{citeer boek|auteur=Ebert, D. A., Dando, M., &amp; Fowler, S.|jaar=2021|hoofdstuk= Lamniformes: mackerel sharks |titel=Sharks of the World: A Complete Guide|pagina's=301-323|uitgever=Princeton University Press|doi=10.2307/j.ctv1574pqp.13}}&lt;/ref&gt;

{{Appendix}}

[[Kategoria:tribon]]</text>
      <sha1>onhxw0xad4gsisrichbpuxjxgql2967</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>206729</id>
      <parentid>206728</parentid>
      <timestamp>2026-10-12T16:56:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kallmemel</username>
        <id>14000</id>
      </contributor>
      <origin>206729</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2004" sha1="mgejqv9qaqfz9mroulcr0nnuafsmgyh" xml:space="preserve">{{taxobox|c
|exhibi titulo=cursivo
| status = LC
| fuente status = 2018
| imagen=Megamouth shark japan.jpg
| descripcion=Un muestra preservá di ''M. pelagios'' 
| reino = [[Animal|Animalia]]
| troncon = [[Chordata]]
| clase = [[Chondrichthyes]]
| subclase = [[Elasmobranchii]]
| orden = [[Lamniformes]]
| famia = [[Megachasmidae]]
| genero = ''[[Megachasma]]''
| c-nomber = ''Megachasma pelagios''
| autor = [[Leigthon R. Taylor|Taylor]], [[Leonard Compagno|Compagno]] &amp; [[Paul J. Struhsaker|Struhsaker]]
| fecha = 1983
}}
'''''Megachasma pelagios''''' ta un [[espesie]] di tribon for di [[Famia (biologia)|famia]] Megachasmidae.&lt;ref&gt;{{citeer web |url=https://www.marinespecies.org/aphia.php?p=taxdetails&amp;id=281542|auteur=Froese, R. and D. Pauly. Editors.|datum=2026|werk=FishBase|titel=Megachasma pelagios Taylor, Compagno &amp; Struhsaker, 1983|via=World Register of Marine Species}}&lt;/ref&gt; ''M. pelagios'' a wòrdu deskribí originalmente dor di Leigthon R. Taylor, Leonard Compagno, i Paul J. Struhsaker na 1983.&lt;ref&gt;{{citeer tijdschrift |auteur=Taylor, L. R. Jr.; Compagno, L. J. V.; Struhsaker, P. J.|jaar=1983|titel=Megamouth--a new species, genus, and family of lamnoid shark (Megachasma pelagios, family Megachasmidae) from the Hawaiian Islands|tijdschrift=Proceedings of the California Academy of Sciences (Series 4)|volume=43|nummer=8|pagina's=87-110}}&lt;/ref&gt;

== Nòmber ==
E nòmber spesífiko ''pelagios'', &quot;di laman&quot;, ta referí na su habitat oseániko, den zona epipelágiko.

== Státus ==
Evaluá na 2018, [[Lista Kòrá di IUCN]] a klasifiká ''M. pelagios'' komo no menasá.&lt;ref name=&quot;IUCN&quot;/&gt; Un tempu tabata pensa ku e espesie aki ta basta raro, e ta relativamente komun den algun área.&lt;ref name=&quot;Ebert_2021&quot;&gt;{{citeer boek|auteur=Ebert, D. A., Dando, M., &amp; Fowler, S.|jaar=2021|hoofdstuk= Lamniformes: mackerel sharks |titel=Sharks of the World: A Complete Guide|pagina's=301-323|uitgever=Princeton University Press|doi=10.2307/j.ctv1574pqp.13}}&lt;/ref&gt;

{{Appendix}}

[[Kategoria:tribon]]</text>
      <sha1>mgejqv9qaqfz9mroulcr0nnuafsmgyh</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>206730</id>
      <parentid>206729</parentid>
      <timestamp>2026-10-12T16:56:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kallmemel</username>
        <id>14000</id>
      </contributor>
      <comment>/* Nòmber */</comment>
      <origin>206730</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2205" sha1="0f7yisa3oij8vl6jmfs6x0ozqwszlcn" xml:space="preserve">{{taxobox|c
|exhibi titulo=cursivo
| status = LC
| fuente status = 2018
| imagen=Megamouth shark japan.jpg
| descripcion=Un muestra preservá di ''M. pelagios'' 
| reino = [[Animal|Animalia]]
| troncon = [[Chordata]]
| clase = [[Chondrichthyes]]
| subclase = [[Elasmobranchii]]
| orden = [[Lamniformes]]
| famia = [[Megachasmidae]]
| genero = ''[[Megachasma]]''
| c-nomber = ''Megachasma pelagios''
| autor = [[Leigthon R. Taylor|Taylor]], [[Leonard Compagno|Compagno]] &amp; [[Paul J. Struhsaker|Struhsaker]]
| fecha = 1983
}}
'''''Megachasma pelagios''''' ta un [[espesie]] di tribon for di [[Famia (biologia)|famia]] Megachasmidae.&lt;ref&gt;{{citeer web |url=https://www.marinespecies.org/aphia.php?p=taxdetails&amp;id=281542|auteur=Froese, R. and D. Pauly. Editors.|datum=2026|werk=FishBase|titel=Megachasma pelagios Taylor, Compagno &amp; Struhsaker, 1983|via=World Register of Marine Species}}&lt;/ref&gt; ''M. pelagios'' a wòrdu deskribí originalmente dor di Leigthon R. Taylor, Leonard Compagno, i Paul J. Struhsaker na 1983.&lt;ref&gt;{{citeer tijdschrift |auteur=Taylor, L. R. Jr.; Compagno, L. J. V.; Struhsaker, P. J.|jaar=1983|titel=Megamouth--a new species, genus, and family of lamnoid shark (Megachasma pelagios, family Megachasmidae) from the Hawaiian Islands|tijdschrift=Proceedings of the California Academy of Sciences (Series 4)|volume=43|nummer=8|pagina's=87-110}}&lt;/ref&gt;

== Nòmber ==
E nòmber spesífiko ''pelagios'', &quot;di laman&quot;, ta referí na su habitat oseániko, den zona epipelágiko.&lt;ref&gt;{{Citeer web|url=https://etyfish.org/megachasmidae/|titel=Family MEGACHASMIDAE Taylor, Compagno &amp; Struhsaker 1983 (Megamouth Shark)|bezochtdatum=2026-10-12|werk=The ETYFish Project|taal=en}}&lt;/ref&gt;

== Státus ==
Evaluá na 2018, [[Lista Kòrá di IUCN]] a klasifiká ''M. pelagios'' komo no menasá.&lt;ref name=&quot;IUCN&quot;/&gt; Un tempu tabata pensa ku e espesie aki ta basta raro, e ta relativamente komun den algun área.&lt;ref name=&quot;Ebert_2021&quot;&gt;{{citeer boek|auteur=Ebert, D. A., Dando, M., &amp; Fowler, S.|jaar=2021|hoofdstuk= Lamniformes: mackerel sharks |titel=Sharks of the World: A Complete Guide|pagina's=301-323|uitgever=Princeton University Press|doi=10.2307/j.ctv1574pqp.13}}&lt;/ref&gt;

{{Appendix}}

[[Kategoria:tribon]]</text>
      <sha1>0f7yisa3oij8vl6jmfs6x0ozqwszlcn</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>206731</id>
      <parentid>206730</parentid>
      <timestamp>2026-10-12T16:59:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kallmemel</username>
        <id>14000</id>
      </contributor>
      <comment>/* Nòmber */</comment>
      <origin>206731</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2231" sha1="ir6tr1kzldcjtcxmp8fchz9j62pjhum" xml:space="preserve">{{taxobox|c
|exhibi titulo=cursivo
| status = LC
| fuente status = 2018
| imagen=Megamouth shark japan.jpg
| descripcion=Un muestra preservá di ''M. pelagios'' 
| reino = [[Animal|Animalia]]
| troncon = [[Chordata]]
| clase = [[Chondrichthyes]]
| subclase = [[Elasmobranchii]]
| orden = [[Lamniformes]]
| famia = [[Megachasmidae]]
| genero = ''[[Megachasma]]''
| c-nomber = ''Megachasma pelagios''
| autor = [[Leigthon R. Taylor|Taylor]], [[Leonard Compagno|Compagno]] &amp; [[Paul J. Struhsaker|Struhsaker]]
| fecha = 1983
}}
'''''Megachasma pelagios''''' ta un [[espesie]] di tribon for di [[Famia (biologia)|famia]] Megachasmidae.&lt;ref&gt;{{citeer web |url=https://www.marinespecies.org/aphia.php?p=taxdetails&amp;id=281542|auteur=Froese, R. and D. Pauly. Editors.|datum=2026|werk=FishBase|titel=Megachasma pelagios Taylor, Compagno &amp; Struhsaker, 1983|via=World Register of Marine Species}}&lt;/ref&gt; ''M. pelagios'' a wòrdu deskribí originalmente dor di Leigthon R. Taylor, Leonard Compagno, i Paul J. Struhsaker na 1983.&lt;ref&gt;{{citeer tijdschrift |auteur=Taylor, L. R. Jr.; Compagno, L. J. V.; Struhsaker, P. J.|jaar=1983|titel=Megamouth--a new species, genus, and family of lamnoid shark (Megachasma pelagios, family Megachasmidae) from the Hawaiian Islands|tijdschrift=Proceedings of the California Academy of Sciences (Series 4)|volume=43|nummer=8|pagina's=87-110}}&lt;/ref&gt;

== Nòmber ==
E nòmber spesífiko griego ''pelagios'' (πελάγιος), &quot;di laman&quot;, ta referí na su habitat oseániko, den zona epipelágiko.&lt;ref&gt;{{Citeer web|url=https://etyfish.org/megachasmidae/|titel=Family MEGACHASMIDAE Taylor, Compagno &amp; Struhsaker 1983 (Megamouth Shark)|bezochtdatum=2026-10-12|werk=The ETYFish Project|taal=en}}&lt;/ref&gt;

== Státus ==
Evaluá na 2018, [[Lista Kòrá di IUCN]] a klasifiká ''M. pelagios'' komo no menasá.&lt;ref name=&quot;IUCN&quot;/&gt; Un tempu tabata pensa ku e espesie aki ta basta raro, e ta relativamente komun den algun área.&lt;ref name=&quot;Ebert_2021&quot;&gt;{{citeer boek|auteur=Ebert, D. A., Dando, M., &amp; Fowler, S.|jaar=2021|hoofdstuk= Lamniformes: mackerel sharks |titel=Sharks of the World: A Complete Guide|pagina's=301-323|uitgever=Princeton University Press|doi=10.2307/j.ctv1574pqp.13}}&lt;/ref&gt;

{{Appendix}}

[[Kategoria:tribon]]</text>
      <sha1>ir6tr1kzldcjtcxmp8fchz9j62pjhum</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>206732</id>
      <parentid>206731</parentid>
      <timestamp>2026-10-12T17:01:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kallmemel</username>
        <id>14000</id>
      </contributor>
      <comment>/* Nòmber */</comment>
      <origin>206732</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2232" sha1="qdj81p18znguza5asymguh1vadnzkln" xml:space="preserve">{{taxobox|c
|exhibi titulo=cursivo
| status = LC
| fuente status = 2018
| imagen=Megamouth shark japan.jpg
| descripcion=Un muestra preservá di ''M. pelagios'' 
| reino = [[Animal|Animalia]]
| troncon = [[Chordata]]
| clase = [[Chondrichthyes]]
| subclase = [[Elasmobranchii]]
| orden = [[Lamniformes]]
| famia = [[Megachasmidae]]
| genero = ''[[Megachasma]]''
| c-nomber = ''Megachasma pelagios''
| autor = [[Leigthon R. Taylor|Taylor]], [[Leonard Compagno|Compagno]] &amp; [[Paul J. Struhsaker|Struhsaker]]
| fecha = 1983
}}
'''''Megachasma pelagios''''' ta un [[espesie]] di tribon for di [[Famia (biologia)|famia]] Megachasmidae.&lt;ref&gt;{{citeer web |url=https://www.marinespecies.org/aphia.php?p=taxdetails&amp;id=281542|auteur=Froese, R. and D. Pauly. Editors.|datum=2026|werk=FishBase|titel=Megachasma pelagios Taylor, Compagno &amp; Struhsaker, 1983|via=World Register of Marine Species}}&lt;/ref&gt; ''M. pelagios'' a wòrdu deskribí originalmente dor di Leigthon R. Taylor, Leonard Compagno, i Paul J. Struhsaker na 1983.&lt;ref&gt;{{citeer tijdschrift |auteur=Taylor, L. R. Jr.; Compagno, L. J. V.; Struhsaker, P. J.|jaar=1983|titel=Megamouth--a new species, genus, and family of lamnoid shark (Megachasma pelagios, family Megachasmidae) from the Hawaiian Islands|tijdschrift=Proceedings of the California Academy of Sciences (Series 4)|volume=43|nummer=8|pagina's=87-110}}&lt;/ref&gt;

== Nòmber ==
E nòmber spesífiko ''pelagios'' (griego: πελάγιος), &quot;di laman&quot;, ta referí na su habitat oseániko, den zona epipelágiko.&lt;ref&gt;{{Citeer web|url=https://etyfish.org/megachasmidae/|titel=Family MEGACHASMIDAE Taylor, Compagno &amp; Struhsaker 1983 (Megamouth Shark)|bezochtdatum=2026-10-12|werk=The ETYFish Project|taal=en}}&lt;/ref&gt;

== Státus ==
Evaluá na 2018, [[Lista Kòrá di IUCN]] a klasifiká ''M. pelagios'' komo no menasá.&lt;ref name=&quot;IUCN&quot;/&gt; Un tempu tabata pensa ku e espesie aki ta basta raro, e ta relativamente komun den algun área.&lt;ref name=&quot;Ebert_2021&quot;&gt;{{citeer boek|auteur=Ebert, D. A., Dando, M., &amp; Fowler, S.|jaar=2021|hoofdstuk= Lamniformes: mackerel sharks |titel=Sharks of the World: A Complete Guide|pagina's=301-323|uitgever=Princeton University Press|doi=10.2307/j.ctv1574pqp.13}}&lt;/ref&gt;

{{Appendix}}

[[Kategoria:tribon]]</text>
      <sha1>qdj81p18znguza5asymguh1vadnzkln</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>206767</id>
      <parentid>206732</parentid>
      <timestamp>2026-10-13T08:40:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kallmemel</username>
        <id>14000</id>
      </contributor>
      <origin>206767</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2335" sha1="524cw6prhsdxbkjbneh2z60bli6luj6" xml:space="preserve">{{taxobox|c
|exhibi titulo=cursivo
| status = LC
| fuente status = 2018
| imagen=Megamouth shark japan.jpg
| descripcion=Un muestra preservá di ''M. pelagios'' 
| reino = [[Animal|Animalia]]
| troncon = [[Chordata]]
| clase = [[Chondrichthyes]]
| subclase = [[Elasmobranchii]]
| orden = [[Lamniformes]]
| famia = [[Megachasmidae]]
| genero = ''[[Megachasma]]''
| c-nomber = ''Megachasma pelagios''
| autor = [[Leigthon R. Taylor|Taylor]], [[Leonard Compagno|Compagno]] &amp; [[Paul J. Struhsaker|Struhsaker]]
| fecha = 1983
}}
'''''Megachasma pelagios''''' ta un [[espesie]] di tribon for di [[Famia (biologia)|famia]] Megachasmidae.&lt;ref&gt;{{citeer web |url=https://www.marinespecies.org/aphia.php?p=taxdetails&amp;id=281542|auteur=Froese, R. and D. Pauly. Editors.|datum=2026|werk=FishBase|titel=Megachasma pelagios Taylor, Compagno &amp; Struhsaker, 1983|via=World Register of Marine Species}}&lt;/ref&gt; ''M. pelagios'' a wòrdu deskribí originalmente dor di Leigthon R. Taylor, Leonard Compagno, i Paul J. Struhsaker na 1983.&lt;ref&gt;{{citeer tijdschrift |auteur=Taylor, L. R. Jr.; Compagno, L. J. V.; Struhsaker, P. J.|jaar=1983|titel=Megamouth--a new species, genus, and family of lamnoid shark (Megachasma pelagios, family Megachasmidae) from the Hawaiian Islands|tijdschrift=Proceedings of the California Academy of Sciences (Series 4)|volume=43|nummer=8|pagina's=87-110}}&lt;/ref&gt;

== Nòmber ==
E nòmber spesífiko ''pelagios'' (griego: πελάγιος), &quot;di laman&quot;, ta referí na su habitat oseániko, den zona epipelágiko.&lt;ref&gt;{{Citeer web|url=https://etyfish.org/megachasmidae/|titel=Family MEGACHASMIDAE Taylor, Compagno &amp; Struhsaker 1983 (Megamouth Shark)|bezochtdatum=2026-10-12|werk=The ETYFish Project|taal=en}}&lt;/ref&gt;

== Deskripshon ==
''M. pelagios'' por alkansá un largura maksimo di 820 cm.&lt;ref name=&quot;Ebert_2021&quot; /&gt;

== Státus ==
Evaluá na 2018, [[Lista Kòrá di IUCN]] a klasifiká ''M. pelagios'' komo no menasá.&lt;ref name=&quot;IUCN&quot;/&gt; Un tempu tabata pensa ku e espesie aki ta basta raro, e ta relativamente komun den algun área.&lt;ref name=&quot;Ebert_2021&quot;&gt;{{citeer boek|auteur=Ebert, D. A., Dando, M., &amp; Fowler, S.|jaar=2021|hoofdstuk= Lamniformes: mackerel sharks |titel=Sharks of the World: A Complete Guide|pagina's=301-323|uitgever=Princeton University Press|doi=10.2307/j.ctv1574pqp.13}}&lt;/ref&gt;

{{Appendix}}

[[Kategoria:tribon]]</text>
      <sha1>524cw6prhsdxbkjbneh2z60bli6luj6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>206768</id>
      <parentid>206767</parentid>
      <timestamp>2026-10-13T08:41:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kallmemel</username>
        <id>14000</id>
      </contributor>
      <origin>206768</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2336" sha1="ac5vovpol2ujb8hodw4gwfeettd2k4r" xml:space="preserve">{{taxobox|c
|exhibi titulo=cursivo
| status = LC
| fuente status = 2018
| imagen=Megamouth shark japan.jpg
| descripcion=Un muestra preservá di ''M. pelagios'' 
| reino = [[Animal|Animalia]]
| troncon = [[Chordata]]
| clase = [[Chondrichthyes]]
| subclase = [[Elasmobranchii]]
| orden = [[Lamniformes]]
| famia = [[Megachasmidae]]
| genero = ''[[Megachasma]]''
| c-nomber = ''Megachasma pelagios''
| autor = [[Leigthon R. Taylor|Taylor]], [[Leonard Compagno|Compagno]] &amp; [[Paul J. Struhsaker|Struhsaker]]
| fecha = 1983
}}
'''''Megachasma pelagios''''' ta un [[espesie]] di tribon for di [[Famia (biologia)|famia]] Megachasmidae.&lt;ref&gt;{{citeer web |url=https://www.marinespecies.org/aphia.php?p=taxdetails&amp;id=281542|auteur=Froese, R. and D. Pauly. Editors.|datum=2026|werk=FishBase|titel=Megachasma pelagios Taylor, Compagno &amp; Struhsaker, 1983|via=World Register of Marine Species}}&lt;/ref&gt; ''M. pelagios'' a wòrdu deskribí originalmente dor di Leigthon R. Taylor, Leonard Compagno, i Paul J. Struhsaker na 1983.&lt;ref&gt;{{citeer tijdschrift |auteur=Taylor, L. R. Jr.; Compagno, L. J. V.; Struhsaker, P. J.|jaar=1983|titel=Megamouth--a new species, genus, and family of lamnoid shark (Megachasma pelagios, family Megachasmidae) from the Hawaiian Islands|tijdschrift=Proceedings of the California Academy of Sciences (Series 4)|volume=43|nummer=8|pagina's=87-110}}&lt;/ref&gt;

== Nòmber ==
E nòmber spesífiko ''pelagios'' (griego: πελάγιος), &quot;di laman&quot;, ta referí na su habitat oseániko, den zona epipelágiko.&lt;ref&gt;{{Citeer web|url=https://etyfish.org/megachasmidae/|titel=Family MEGACHASMIDAE Taylor, Compagno &amp; Struhsaker 1983 (Megamouth Shark)|bezochtdatum=2026-10-12|werk=The ETYFish Project|taal=en}}&lt;/ref&gt;

== Deskripshon ==
''M. pelagios'' por alkansá un largura máksimo di 820 cm.&lt;ref name=&quot;Ebert_2021&quot; /&gt;

== Státus ==
Evaluá na 2018, [[Lista Kòrá di IUCN]] a klasifiká ''M. pelagios'' komo no menasá.&lt;ref name=&quot;IUCN&quot;/&gt; Un tempu tabata pensa ku e espesie aki ta basta raro, e ta relativamente komun den algun área.&lt;ref name=&quot;Ebert_2021&quot;&gt;{{citeer boek|auteur=Ebert, D. A., Dando, M., &amp; Fowler, S.|jaar=2021|hoofdstuk= Lamniformes: mackerel sharks |titel=Sharks of the World: A Complete Guide|pagina's=301-323|uitgever=Princeton University Press|doi=10.2307/j.ctv1574pqp.13}}&lt;/ref&gt;

{{Appendix}}

[[Kategoria:tribon]]</text>
      <sha1>ac5vovpol2ujb8hodw4gwfeettd2k4r</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>206770</id>
      <parentid>206768</parentid>
      <timestamp>2026-10-13T08:48:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kallmemel</username>
        <id>14000</id>
      </contributor>
      <comment>/* Deskripshon */</comment>
      <origin>206770</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2441" sha1="85nhzbxdq0rynndqyezbywjc1w4bins" xml:space="preserve">{{taxobox|c
|exhibi titulo=cursivo
| status = LC
| fuente status = 2018
| imagen=Megamouth shark japan.jpg
| descripcion=Un muestra preservá di ''M. pelagios'' 
| reino = [[Animal|Animalia]]
| troncon = [[Chordata]]
| clase = [[Chondrichthyes]]
| subclase = [[Elasmobranchii]]
| orden = [[Lamniformes]]
| famia = [[Megachasmidae]]
| genero = ''[[Megachasma]]''
| c-nomber = ''Megachasma pelagios''
| autor = [[Leigthon R. Taylor|Taylor]], [[Leonard Compagno|Compagno]] &amp; [[Paul J. Struhsaker|Struhsaker]]
| fecha = 1983
}}
'''''Megachasma pelagios''''' ta un [[espesie]] di tribon for di [[Famia (biologia)|famia]] Megachasmidae.&lt;ref&gt;{{citeer web |url=https://www.marinespecies.org/aphia.php?p=taxdetails&amp;id=281542|auteur=Froese, R. and D. Pauly. Editors.|datum=2026|werk=FishBase|titel=Megachasma pelagios Taylor, Compagno &amp; Struhsaker, 1983|via=World Register of Marine Species}}&lt;/ref&gt; ''M. pelagios'' a wòrdu deskribí originalmente dor di Leigthon R. Taylor, Leonard Compagno, i Paul J. Struhsaker na 1983.&lt;ref&gt;{{citeer tijdschrift |auteur=Taylor, L. R. Jr.; Compagno, L. J. V.; Struhsaker, P. J.|jaar=1983|titel=Megamouth--a new species, genus, and family of lamnoid shark (Megachasma pelagios, family Megachasmidae) from the Hawaiian Islands|tijdschrift=Proceedings of the California Academy of Sciences (Series 4)|volume=43|nummer=8|pagina's=87-110}}&lt;/ref&gt;

== Nòmber ==
E nòmber spesífiko ''pelagios'' (griego: πελάγιος), &quot;di laman&quot;, ta referí na su habitat oseániko, den zona epipelágiko.&lt;ref&gt;{{Citeer web|url=https://etyfish.org/megachasmidae/|titel=Family MEGACHASMIDAE Taylor, Compagno &amp; Struhsaker 1983 (Megamouth Shark)|bezochtdatum=2026-10-12|werk=The ETYFish Project|taal=en}}&lt;/ref&gt;

== Deskripshon ==
''M. pelagios'' por alkansá un largura máksimo di 820 cm. E largura promedio di un machu madurá ta rònt di 425–450 cm, i tinto madurá ta mas o ménos 600 cm.&lt;ref name=&quot;Ebert_2021&quot; /&gt;

== Státus ==
Evaluá na 2018, [[Lista Kòrá di IUCN]] a klasifiká ''M. pelagios'' komo no menasá.&lt;ref name=&quot;IUCN&quot;/&gt; Un tempu tabata pensa ku e espesie aki ta basta raro, e ta relativamente komun den algun área.&lt;ref name=&quot;Ebert_2021&quot;&gt;{{citeer boek|auteur=Ebert, D. A., Dando, M., &amp; Fowler, S.|jaar=2021|hoofdstuk= Lamniformes: mackerel sharks |titel=Sharks of the World: A Complete Guide|pagina's=301-323|uitgever=Princeton University Press|doi=10.2307/j.ctv1574pqp.13}}&lt;/ref&gt;

{{Appendix}}

[[Kategoria:tribon]]</text>
      <sha1>85nhzbxdq0rynndqyezbywjc1w4bins</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>206771</id>
      <parentid>206770</parentid>
      <timestamp>2026-10-13T08:50:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kallmemel</username>
        <id>14000</id>
      </contributor>
      <comment>/* Deskripshon */</comment>
      <origin>206771</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2505" sha1="7u65w1pr429rd22heo6piqa1qfbupfp" xml:space="preserve">{{taxobox|c
|exhibi titulo=cursivo
| status = LC
| fuente status = 2018
| imagen=Megamouth shark japan.jpg
| descripcion=Un muestra preservá di ''M. pelagios'' 
| reino = [[Animal|Animalia]]
| troncon = [[Chordata]]
| clase = [[Chondrichthyes]]
| subclase = [[Elasmobranchii]]
| orden = [[Lamniformes]]
| famia = [[Megachasmidae]]
| genero = ''[[Megachasma]]''
| c-nomber = ''Megachasma pelagios''
| autor = [[Leigthon R. Taylor|Taylor]], [[Leonard Compagno|Compagno]] &amp; [[Paul J. Struhsaker|Struhsaker]]
| fecha = 1983
}}
'''''Megachasma pelagios''''' ta un [[espesie]] di tribon for di [[Famia (biologia)|famia]] Megachasmidae.&lt;ref&gt;{{citeer web |url=https://www.marinespecies.org/aphia.php?p=taxdetails&amp;id=281542|auteur=Froese, R. and D. Pauly. Editors.|datum=2026|werk=FishBase|titel=Megachasma pelagios Taylor, Compagno &amp; Struhsaker, 1983|via=World Register of Marine Species}}&lt;/ref&gt; ''M. pelagios'' a wòrdu deskribí originalmente dor di Leigthon R. Taylor, Leonard Compagno, i Paul J. Struhsaker na 1983.&lt;ref&gt;{{citeer tijdschrift |auteur=Taylor, L. R. Jr.; Compagno, L. J. V.; Struhsaker, P. J.|jaar=1983|titel=Megamouth--a new species, genus, and family of lamnoid shark (Megachasma pelagios, family Megachasmidae) from the Hawaiian Islands|tijdschrift=Proceedings of the California Academy of Sciences (Series 4)|volume=43|nummer=8|pagina's=87-110}}&lt;/ref&gt;

== Nòmber ==
E nòmber spesífiko ''pelagios'' (griego: πελάγιος), &quot;di laman&quot;, ta referí na su habitat oseániko, den zona epipelágiko.&lt;ref&gt;{{Citeer web|url=https://etyfish.org/megachasmidae/|titel=Family MEGACHASMIDAE Taylor, Compagno &amp; Struhsaker 1983 (Megamouth Shark)|bezochtdatum=2026-10-12|werk=The ETYFish Project|taal=en}}&lt;/ref&gt;

== Deskripshon ==
''M. pelagios'' por alkansá un largura máksimo di 820 cm. E largura promedio di un machu madurá ta rònt di 425–450 cm, i tinto madurá ta mas o ménos 600 cm. Un ''M. pelagios'' resien nasí su largura ta ménos ku 170 cm.&lt;ref name=&quot;Ebert_2021&quot; /&gt;

== Státus ==
Evaluá na 2018, [[Lista Kòrá di IUCN]] a klasifiká ''M. pelagios'' komo no menasá.&lt;ref name=&quot;IUCN&quot;/&gt; Un tempu tabata pensa ku e espesie aki ta basta raro, e ta relativamente komun den algun área.&lt;ref name=&quot;Ebert_2021&quot;&gt;{{citeer boek|auteur=Ebert, D. A., Dando, M., &amp; Fowler, S.|jaar=2021|hoofdstuk= Lamniformes: mackerel sharks |titel=Sharks of the World: A Complete Guide|pagina's=301-323|uitgever=Princeton University Press|doi=10.2307/j.ctv1574pqp.13}}&lt;/ref&gt;

{{Appendix}}

[[Kategoria:tribon]]</text>
      <sha1>7u65w1pr429rd22heo6piqa1qfbupfp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Hato (Boneiru)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>15122</id>
    <revision>
      <id>206752</id>
      <timestamp>2026-10-12T20:25:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Caribiana</username>
        <id>8320</id>
      </contributor>
      <comment>Created page with &quot;{{Variante|c}} {{Infobox luga den pais| variante = c | tipo = Bario | nomber = Hato | pais = {{NLD}} | tipo_division_adm = Isla | division_adm = {{BON}} | zoom = 13 }} '''Hato''' ta un bario di [[Kralendijk]], kapital di [[Boneiru]], [[Hulanda Karibense]]. E ta situá den e parti nort di e siudat, serka di e kosta wèst. Dia 1 di yanüari 2020, Hato tabatin 679 habitante.&lt;ref&gt;[https://www.cbs.nl/nl-nl/maatwerk/2021/20/bonaire-bevolkingsgegevens-per-buurt-2018-2020 CBS]&lt;/...&quot;</comment>
      <origin>206752</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1315" sha1="jv9ivc7vy9y1ahiglu5bbld5naltocm" xml:space="preserve">{{Variante|c}}
{{Infobox luga den pais| variante = c
| tipo = Bario
| nomber = Hato
| pais = {{NLD}}
| tipo_division_adm = Isla
| division_adm = {{BON}}
| zoom = 13
}}
'''Hato''' ta un bario di [[Kralendijk]], kapital di [[Boneiru]], [[Hulanda Karibense]]. E ta situá den e parti nort di e siudat, serka di e kosta wèst. Dia 1 di yanüari 2020, Hato tabatin 679 habitante.&lt;ref&gt;[https://www.cbs.nl/nl-nl/maatwerk/2021/20/bonaire-bevolkingsgegevens-per-buurt-2018-2020 CBS]&lt;/ref&gt; 

E kayanan di e bario ta hiba nòmber di siudatnan na Hulanda Oropeo, entre otro Kaya Den Haag, Kaya Groningen, Kaya Alkmaar i Kaya Breda. E área tin tambe hopi palu protehá.&lt;ref name=&quot;Hato&quot;&gt;[https://bonairevakantieland.nl/steden-en-dorpen/hato-bonaire/ Hato Bonaire], bonairevakantieland.nl&lt;/ref&gt;.

Desde e añanan 2020 tin desaroyo di bibienda den Hato. Entre e proyektonan ta esnan di Fundashon Kas Boneriano, ku ta inklui 68 kas sosial i 48 apartamento.&lt;ref&gt;[https://www.bonaire.nu/nieuws/algemeen/31585/bonaire-breidt-sociale-woningbouw-uit-met-48-appartementen-in-de-wijk-hato Bonaire breidt sociale woningbouw uit met 48 appartementen in de wijk Hato] (1 di mei 2025)&lt;/ref&gt;

{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=pl|oldid =76046529|titulo= Hato (Kralendijk)}}
{{References}}
}}

[[Kategoria:Boneiru]]</text>
      <sha1>jv9ivc7vy9y1ahiglu5bbld5naltocm</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>206753</id>
      <parentid>206752</parentid>
      <timestamp>2026-10-12T20:27:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Caribiana</username>
        <id>8320</id>
      </contributor>
      <origin>206753</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1327" sha1="ml3f68rtlwf0z2atj469y3k14xfbtw8" xml:space="preserve">{{Variante|c}}
{{Infobox luga den pais| variante = c
| tipo = Bario
| nomber = Hato
| pais = {{NLD}}
| tipo_division_adm = Isla
| division_adm = {{BON}}
| zoom = 13
}}
'''Hato''' ta un bario di [[Kralendijk]], kapital di [[Boneiru]], [[Hulanda Karibense]]. E ta situá den e parti nort di e siudat, serka di e kosta wèst. Dia 1 di yanüari 2020, Hato tabatin 679 habitante.&lt;ref&gt;[https://www.cbs.nl/nl-nl/maatwerk/2021/20/bonaire-bevolkingsgegevens-per-buurt-2018-2020 CBS]&lt;/ref&gt; 

E kayanan di e bario ta hiba nòmber di siudatnan na Hulanda Oropeo, entre otro Kaya Den Haag, Kaya Groningen, Kaya Alkmaar i Kaya Breda. E área tin tambe hopi palu protehá.&lt;ref name=&quot;Hato&quot;&gt;[https://bonairevakantieland.nl/steden-en-dorpen/hato-bonaire/ Hato Bonaire], bonairevakantieland.nl&lt;/ref&gt;.

Desde e añanan 2020 tin desaroyo di bibienda den Hato. Entre e proyektonan ta esnan di Fundashon Kas Boneriano, ku ta inklui 68 kas sosial i 48 apartamento.&lt;ref&gt;[https://www.bonaire.nu/nieuws/algemeen/31585/bonaire-breidt-sociale-woningbouw-uit-met-48-appartementen-in-de-wijk-hato Bonaire breidt sociale woningbouw uit met 48 appartementen in de wijk Hato], bonaire,nu (1 di mei 2025)&lt;/ref&gt;

{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=pl|oldid =76046529|titulo= Hato (Kralendijk)}}
{{References}}
}}

[[Kategoria:Boneiru]]</text>
      <sha1>ml3f68rtlwf0z2atj469y3k14xfbtw8</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>206754</id>
      <parentid>206753</parentid>
      <timestamp>2026-10-12T20:29:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Caribiana</username>
        <id>8320</id>
      </contributor>
      <comment>pagina di referencia agrega</comment>
      <origin>206754</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1422" sha1="aikzd2z2h0lqwamxnkrmyaruj61mzok" xml:space="preserve">{{Variante|c}}
{{Wak articulo|dp=ja|Wak [[Hato]] (pagina di referensia) pa un otro nifikashon di e tópiko.}}
{{Infobox luga den pais| variante = c
| tipo = Bario
| nomber = Hato
| pais = {{NLD}}
| tipo_division_adm = Isla
| division_adm = {{BON}}
| zoom = 13
}}
'''Hato''' ta un bario di [[Kralendijk]], kapital di [[Boneiru]], [[Hulanda Karibense]]. E ta situá den e parti nort di e siudat, serka di e kosta wèst. Dia 1 di yanüari 2020, Hato tabatin 679 habitante.&lt;ref&gt;[https://www.cbs.nl/nl-nl/maatwerk/2021/20/bonaire-bevolkingsgegevens-per-buurt-2018-2020 CBS]&lt;/ref&gt; 

E kayanan di e bario ta hiba nòmber di siudatnan na Hulanda Oropeo, entre otro Kaya Den Haag, Kaya Groningen, Kaya Alkmaar i Kaya Breda. E área tin tambe hopi palu protehá.&lt;ref name=&quot;Hato&quot;&gt;[https://bonairevakantieland.nl/steden-en-dorpen/hato-bonaire/ Hato Bonaire], bonairevakantieland.nl&lt;/ref&gt;.

Desde e añanan 2020 tin desaroyo di bibienda den Hato. Entre e proyektonan ta esnan di Fundashon Kas Boneriano, ku ta inklui 68 kas sosial i 48 apartamento.&lt;ref&gt;[https://www.bonaire.nu/nieuws/algemeen/31585/bonaire-breidt-sociale-woningbouw-uit-met-48-appartementen-in-de-wijk-hato Bonaire breidt sociale woningbouw uit met 48 appartementen in de wijk Hato], bonaire,nu (1 di mei 2025)&lt;/ref&gt;

{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=pl|oldid =76046529|titulo= Hato (Kralendijk)}}
{{References}}
}}

[[Kategoria:Boneiru]]</text>
      <sha1>aikzd2z2h0lqwamxnkrmyaruj61mzok</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>