ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ pawiki https://pa.wikipedia.org/wiki/%E0%A8%AE%E0%A9%81%E0%A9%B1%E0%A8%96_%E0%A8%B8%E0%A8%AB%E0%A8%BC%E0%A8%BE MediaWiki 1.47.0-wmf.12 first-letter ਮੀਡੀਆ ਖ਼ਾਸ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਤਸਵੀਰ ਤਸਵੀਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਮੀਡੀਆਵਿਕੀ ਮੀਡੀਆਵਿਕੀ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਫਰਮਾ ਫਰਮਾ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਮਦਦ ਮਦਦ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਫਾਟਕ ਫਾਟਕ ਗੱਲ-ਬਾਤ TimedText TimedText talk ਮੌਡਿਊਲ ਮੌਡਿਊਲ ਗੱਲ-ਬਾਤ Event Event talk Topic 0 3276 843220 691638 2026-07-27T07:23:47Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 843220 wikitext text/x-wiki '''ਫ਼ਾਸਫ਼ੋਰਸ''' (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: Phosphorus) ਇੱਕ [[ਰਸਾਇਣਕ ਤੱਤ]] ਹੈ। ਇਸ ਦਾ [[ਪਰਮਾਣੂ-ਅੰਕ]] 15 ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦਾ '''P''' ਨਾਲ ਨਿਵੇਦਨ ਕਿਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ [[ਪਰਮਾਣੂ-ਭਾਰ]] 30.973762 amu ਹੈ। == ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ == {{ਕਾਮਨਜ਼|Phosphorus}} * [http://periodic.lanl.gov/elements/15.html Los Alamos National Laboratory – Phosphorus] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20040611234809/http://periodic.lanl.gov/elements/15.html |date=2004-06-11 }} * [http://www.webelements.com/webelements/elements/text/P/index.html WebElements.com: Phosphorus] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200601060159/https://www.webelements.com/phosphorus/ |date=2020-06-01 }} * [http://www.ncbi.nlm.nih.gov/entrez/query.fcgi?cmd=Retrieve&db=PubMed&list_uids=946251&dopt=Abstract; Entrez PubMed: Acute Yellow Phosphorus Poisoning] * [http://www.emedicine.com/EMERG/topic918.htm eMedicine.com: Article on White Phophorus as used as weapon] * [http://www.phosphorus-recovery.tu-darmstadt.de Website of the Technische Universität Darmstadt and the CEEP about Phosphorus Recovery] {{ਪੀਰੀਆਡਿਕ ਟੇਬਲ}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਸਾਇਣਕ ਤੱਤ]] {{Science-stub}} mhrr94hozli4msnwpzjf7jj7llql5cl 0 3283 843202 578096 2026-07-26T18:10:15Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 843202 wikitext text/x-wiki '''ਟਾਈਟੇਨੀਅਮ''' ([[ਅੰਗਰੇਜੀ]]: Titanium) ਇੱਕ [[ਰਸਾਇਣਕ ਤੱਤ]] ਹੈ। ਇਸ ਦਾ [[ਪਰਮਾਣੂ-ਅੰਕ]] 22 ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦਾ ਸੰਕੇਤ '''Ti''' ਹੈ। ਇਸ ਦਾ [[ਪਰਮਾਣੂ ਭਾਰ]] 47.867 amu ਹੈ। == ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ == * [http://www.webelements.com/titanium/ WebElements.com ਤੇ ਟਾਈਟੇਨੀਅਮ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080913224223/http://www.webelements.com/titanium/ |date=2008-09-13 }} * [http://www.techreview.com/read_article.aspx?id=16963&ch=nanotech A Cleaner, Cheaper Route to Titanium] * [http://www.titanium.org International Titanium Association] * [http://www.msm.cam.ac.uk/phase-trans/2003/titanium.movies/titanium.html Metallurgy of Titanium and its Alloys, Cambridge University] * [http://www.indexmundi.com/en/commodities/minerals/titanium/titanium_table15.html World Production of Titanium Concentrates, by Country] * [http://www.stainless-steel-world.com/titanium/ShowPage.aspx?pageID=165 technical information on titanium] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080511033859/http://www.stainless-steel-world.com/titanium/ShowPage.aspx?pageID=165 |date=2008-05-11 }} * [http://www.popsci.com/popsci/how20/85f145ef7d2f6110vgnvcm1000004eecbccdrcrd.html Truth in Sparks: Titanium or Plain Ol' Steel?] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071223083840/http://www.popsci.com/popsci/how20/85f145ef7d2f6110vgnvcm1000004eecbccdrcrd.html |date=2007-12-23 }} Popular Science Magazine {{ਪੀਰੀਆਡਿਕ ਟੇਬਲ}} {{ਕਾਮਨਜ਼|Titanium|ਟਾਈਟੇਨੀਅਮ}} {{ਵਿਗਿਆਨ-ਅਧਾਰ}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਸਾਇਣਕ ਤੱਤ]] j9mhysq300xvygm5erd7si036h1zkz9 0 3308 843219 841922 2026-07-27T07:12:56Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 843219 wikitext text/x-wiki ਫਲੋਰੀਨ (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: Fluorine) ਇੱਕ [[ਰਸਾਇਣਕ ਤੱਤ]] ਹੈ। ਇਸ ਦਾ [[ਪਰਮਾਣੂ-ਅੰਕ]] 9 ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦਾ ਸੰਕੇਤ '''F''' ਹੈ। ਇਸ ਦਾ [[ਪਰਮਾਣੂ-ਭਾਰ]] 18.9984032 amu ਹੈ। == ਬਾਹਰੀ ਕੜੀ == {{ਕਾਮਨਜ਼|Fluorine}} * [http://www.webelements.com/fluorine/ WebElements.com ਤੇ ਫਲੋਰੀਨ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230804134213/https://webelements.com/fluorine/ |date=2023-08-04 }} * [http://education.jlab.org/itselemental/ele009.html It's Elemental – Fluorine] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080803223015/http://education.jlab.org/itselemental/ele009.html |date=2008-08-03 }} * [http://www.chemie-master.de/pse/pse.php?modul=F Picture of liquid fluorine – chemie-master.de] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080512054622/http://www.chemie-master.de/pse/pse.php?modul=F |date=2008-05-12 }} * [http://www.chemsoc.org/viselements/pages/fluorine.html Chemsoc.org] {{ਪੀਰੀਆਡਿਕ ਟੇਬਲ}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਸਾਇਣਕ ਤੱਤ]] {{Science-stub}} lx0xp4auu88creqrz3dwa6sze7sqxsl 0 3552 843186 175613 2026-07-26T14:51:51Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 843186 wikitext text/x-wiki '''ਜਰਮੇਨੀਅਮ''' (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: Germanium) ਇੱਕ [[ਰਸਾਇਣਕ ਤੱਤ]] ਹੈ। ਇਸ ਦਾ [[ਪਰਮਾਣੂ-ਅੰਕ]] 32 ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦਾ '''Ge''' ਨਾਲ ਨਿਵੇਦਨ ਕਿਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ [[ਪਰਮਾਣੂ-ਭਾਰ]] 72.64 amu ਹੈ। == ਬਾਹਰੀ ਕੜੀ == {{ਕਾਮਨਜ਼|Germanium}} *[http://www.webelements.com/webelements/elements/text/Ge/index.html WebElements.com ਤੇ ਜਰਮੇਨੀਅਮ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080516055316/http://www.webelements.com/webelements/elements/text/Ge/index.html |date=2008-05-16 }} {{ਪੀਰੀਆਡਿਕ ਟੇਬਲ}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਸਾਇਣਕ ਤੱਤ]] {{Science-stub}} 6gih5motmsqnejmr2oe7x1z6esxtnc6 0 3633 843187 691549 2026-07-26T15:23:00Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 843187 wikitext text/x-wiki '''ਜ਼ਰਕੋਨੀਅਮ''' (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: Zirconium) ਇੱਕ [[ਰਸਾਇਣਕ ਤੱਤ]] ਹੈ। ਇਸ ਦਾ [[ਪਰਮਾਣੂ-ਅੰਕ]] 40 ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦਾ '''Zr''' ਨਾਲ ਨਿਵੇਦਨ ਕਿਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ [[ਪਰਮਾਣੂ-ਭਾਰ]] 91.224(2) amu ਹੈ। == ਬਾਹਰੀ ਕੜੀ == {{ਕਾਮਨਜ਼|Zirconium|ਜ਼ਰਕੋਨੀਅਮ}} * [http://www.webelements.com/zirconium/ WebElements.com ਤੇ ਜ਼ਰਕੋਨੀਅਮ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090217083420/http://webelements.com/zirconium/ |date=2009-02-17 }} * [http://periodic.lanl.gov/elements/40.html Los Alamos National Laboratory: Zirconium] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090217225439/http://periodic.lanl.gov/elements/40.html |date=2009-02-17 }} {{ਪੀਰੀਆਡਿਕ ਟੇਬਲ}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਸਾਇਣਕ ਤੱਤ]] {{Science-stub}} p0b44ls8jgzdenp80800b6t8dq9sm7m 0 3634 843211 691618 2026-07-26T23:49:48Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 843211 wikitext text/x-wiki '''ਨਿਓਬੀਅਮ''' (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: Niobium) ਇੱਕ [[ਰਸਾਇਣਕ ਤੱਤ]] ਹੈ। ਇਸ ਦਾ [[ਪਰਮਾਣੂ-ਅੰਕ]] 41 ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦਾ ਸੰਕੇਤ '''Nb''' ਹੈ। ਇਸ ਦਾ [[ਪਰਮਾਣੂ-ਭਾਰ]] 92.90638(2) amu ਹੈ। == ਬਾਹਰੀ ਕੜੀ == {{ਕਾਮਨਜ਼|Niobium|ਨਿਓਬੀਅਮ}} *[http://www.webelements.com/niobium/ WebElements.com ਤੇ ਨਿਓਬੀਅਮ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090209064923/http://www.webelements.com/niobium/ |date=2009-02-09 }} *[http://periodic.lanl.gov/elements/41.html Los Alamos National Laboratory: Niobium] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090215193839/http://periodic.lanl.gov/elements/41.html |date=2009-02-15 }} *[http://www.tanb.org/ Tantalum-Niobium International Study Center] *[http://www.symmetrymag.org/cms/?pid=1000173 Niobium for particle accelerators eg ILC. 2005] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061002182416/http://www.symmetrymag.org/cms/?pid=1000173 |date=2006-10-02 }} {{ਪੀਰੀਆਡਿਕ ਟੇਬਲ}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਸਾਇਣਕ ਤੱਤ]] {{Science-stub}} pl8cg9o870vb7yaxy1tlipjhtfpvz5u 0 3636 843204 691038 2026-07-26T18:27:54Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 843204 wikitext text/x-wiki {{ਬੇ-ਹਵਾਲਾ}} '''ਟੈਕਨੀਸ਼ੀਅਮ''' (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: Technetium) ਇੱਕ [[ਰਸਾਇਣਕ ਤੱਤ]] ਹੈ। ਇਸ ਦਾ [[ਪਰਮਾਣੂ-ਅੰਕ]] 43 ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦਾ ਸੰਕੇਤ '''Tc''' ਹੈ। ਇਸ ਦਾ [[ਪਰਮਾਣੂ-ਭਾਰ]] [98](0) amu ਹੈ। ==ਬਾਹਰੀ ਕੜੀ== {{ਕਾਮਨਜ਼|Technetium|ਟੈਕਨੀਸ਼ੀਅਮ}} *[http://www.webelements.com/technetium/ WebElements.com ਤੇ ਟੈਕਨੀਸ਼ੀਅਮ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130726123822/http://www.webelements.com/technetium/ |date=2013-07-26 }} *[http://periodic.lanl.gov/elements/43.html Los Alamos National Laboratory: Technetium] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101119093308/http://periodic.lanl.gov/elements/43.html |date=2010-11-19 }} *[http://pubs.acs.org/cen/80th/technetium.html pubs.acs.org &ndash; ACS article on validity of Noddack and Tacke's discovery] {{ਪੀਰੀਆਡਿਕ ਟੇਬਲ}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਸਾਇਣਕ ਤੱਤ]] {{Science-stub}} j37mam04tf0hh5x042l70qyeatz4z31 0 3639 843217 835006 2026-07-27T04:41:11Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 843217 wikitext text/x-wiki '''ਪੈਲੇਡੀਅਮ''' ([[ਅੰਗਰੇਜੀ]]: palladium) ਇੱਕ [[ਰਸਾਇਣਕ ਤੱਤ]] ਹੈ। ਇਸ ਦਾ [[ਪਰਮਾਣੂ-ਅੰਕ]] 46 ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦਾ ਸੰਕੇਤ '''Pd''' ਹੈ। ਇਸ ਦਾ [[ਪਰਮਾਣੂ-ਭਾਰ]] 106.42(1) amu ਹੈ। == ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ == * [http://www.webelements.com/palladium/ WebElements.com ਤੇ ਪੈਲੇਡੀਅਮ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090214223508/http://webelements.com/palladium/ |date=2009-02-14 }} * [http://periodic.lanl.gov/elements/46.html Los Alamos National Laboratory: Palladium] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070405111306/http://periodic.lanl.gov/elements/46.html |date=2007-04-05 }} * [http://www.kitco.com/charts/livepalladium.html Current and Historical Palladium Price] * [http://www.pse-mendelejew.de/bilder/pd.jpg picture of 999.5 fine Palladium in the element collection from Heinrich Pniok] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090225032137/http://www.pse-mendelejew.de/bilder/pd.jpg |date=2009-02-25 }} * [http://www.mrteverett.com/Chemistry/pdictable/q_elements.asp?Symbol=Pd Comprehensive Data on Palladium] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090810072811/http://www.mrteverett.com/Chemistry/pdictable/q_elements.asp?Symbol=Pd |date=2009-08-10 }} {{ਪੀਰੀਆਡਿਕ ਟੇਬਲ}} {{ਕਾਮਨਜ਼|Palladium|ਪੈਲੇਡੀਅਮ}} {{ਵਿਗਿਆਨ-ਅਧਾਰ}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਸਾਇਣਕ ਤੱਤ]] lnapxbozov4mlagvj5x2ilki6t5xzrv 0 3647 843205 785389 2026-07-26T18:38:20Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 843205 wikitext text/x-wiki ਟੈਲਿਊਰੀਅਮ (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: Tellurium) ਇੱਕ [[ਰਸਾਇਣਕ ਤੱਤ]] ਹੈ। ਇਸ ਦਾ [[ਪਰਮਾਣੂ-ਅੰਕ]] 52 ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦਾ '''Te''' ਨਾਲ ਨਿਵੇਦਨ ਕਿਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ [[ਪਰਮਾਣੂ-ਭਾਰ]] 127.60(3) amu ਹੈ। ==ਬਾਹਰੀ ਕੜੀ== {{ਕਾਮਨਜ਼|Tellurium|ਟੈਲਿਊਰੀਅਮ}} *[http://www.webelements.com/tellurium/ WebElements.com ਤੇ ਟੈਲਿਊਰੀਅਮ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090224134606/http://webelements.com/tellurium/ |date=2009-02-24 }} *[http://periodic.lanl.gov/elements/52.html Los Alamos National Laboratory: Tellurium] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101121012619/http://periodic.lanl.gov/elements/52.html |date=2010-11-21 }} *[http://minerals.er.usgs.gov/minerals/pubs/commodity/selenium USGS Mineral Information on Selenium and Tellurium] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090109023121/http://minerals.er.usgs.gov/minerals/pubs/commodity/selenium/ |date=2009-01-09 }} *[http://www.stda.net/home.htm Selenium Tellurium Development Association] *[http://www.mrteverett.com/Chemistry/pdictable/q_elements.asp?Symbol=Te Comprehensive Data on Tellurium] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090810072430/http://www.mrteverett.com/Chemistry/pdictable/q_elements.asp?Symbol=Te |date=2009-08-10 }} {{ਪੀਰੀਆਡਿਕ ਟੇਬਲ}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਸਾਇਣਕ ਤੱਤ]] {{Science-stub}} spufa933swa7o5s623g2vxyx6egj61g 0 17629 843212 789028 2026-07-27T00:14:57Z Dostojewskij 8464 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1828 843212 wikitext text/x-wiki '''ਨਿਕੋਲਾਈ ਗਵਰੀਲੋਵਿਚ ਚੇਰਨੀਸ਼ੇਵਸਕੀ''' (ਰੂਸੀ: Никола́й Гаври́лович Черныше́вский, 12 ਜੁਲਾਈ 1828 – 17 ਅਕਤੂਬਰ 1889) ਰੂਸੀ ਇਨਕਲਾਬੀ ਜਮਹੂਰੀਅਤਪਸੰਦ, ਭੌਤਿਕਵਾਦੀ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ, ਆਲੋਚਕ ਅਤੇ ਸਮਾਜਵਾਦੀ ਚਿੰਤਕ ਸੀ (ਕੁਝ ਲੋਕ ਉਸ ਨੂੰ ਯੁਟੋਪੀਆਈ ਸਮਾਜਵਾਦੀ ਖਿਆਲ ਕਰਦੇ ਹਨ)।ਉਹ 1860ਵਿਆਂ ਦੀ ਇਨਕਲਾਬੀ ਜਮਹੂਰੀ ਲਹਿਰ ਦਾ ਆਗੂ ਸੀ ਅਤੇ [[ਵਲਾਦੀਮੀਰ ਲੈਨਿਨ|ਲੈਨਿਨ]], [[ਐਮਾ ਗੋਲਡਮਾਨ]] ਅਤੇ ਸੇਰਬੀਆਈ ਰਾਜਨੀਤਕ ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਸਮਾਜਵਾਦੀ [[ਸਵੈਤੋਜ਼ਾਰ ਮਾਰਕੋਵਿਚ]] (Svetozar Marković) ਉਸ ਤੋਂ ਡੂੰਘੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੁਝ ਹਨ। ==ਜੀਵਨ== ਇੱਕ ਪੁਜਾਰੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਚੇਰਨੀਸ਼ੇਵਸਕੀ [[ਸਾਰਾਤੋਵ]] ਵਿੱਚ 1828 ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਅਤੇ 1846 ਤੱਕ ਉੱਥੇ ਹੀ ਰਿਹਾ। ਉਹਨੇ ਇੱਕ ਮਕਾਮੀ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ [[ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ]], [[ਫ਼ਰਾਂਸੀਸੀ]], [[ਜਰਮਨ]], [[ਇਤਾਲਵੀ]], [[ਲੈਟਿਨ]], [[ਗਰੀਕ]] ਅਤੇ ਪੁਰਾਣੀ ਸਲਾਵ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਉੱਥੇ ਹੀ ਉਹਦਾ ਸਾਹਿਤ ਨਾਲ ਪ੍ਰੇਮ ਹੋ ਗਿਆ।<ref>Ana Siljak, Angel of Vengeance, page 57</ref> [[ਸੇਂਟ ਪੀਟਰਸਬਰਗ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ]] ਵਿੱਚ ਉਹਨੂੰ ਅਕਸਰ ਆਪਣੇ ਕਮਰੇ ਨੂੰ ਗਰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਸੰਘਰਸ਼ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ ਮੋਏ ਦੋਸਤ ਉੱਤੇ ਅਥਰੂਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਰਗੀਆਂ ਨਿੱਕੀਆਂ ਨਿੱਕੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਡਾਇਰੀ ਰੱਖੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਇੱਥੇ ਹੀ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਇੱਕ ਨਾਸਤਿਕ ਬਣ ਗਿਆ।<ref>Ana Siljak, Angel of Vengeance, page 58</ref> ਉਹ [[ਲੁਡਵਿਗ ਫਿਊਰਬਾਖ]] ਅਤੇ [[ਚਾਰਲਸ ਫੂਰੀਅਰ]] ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਇਆ। 1850 ਵਿੱਚ [[ਸੇਂਟ ਪੀਟਰਸਬਰਗ]] ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਸਾਰਾਤੋਵ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਜਿਮਨੇਜ਼ੀਅਮ ਵਿੱਚ ਸਾਹਿਤ ਪੜ੍ਹਾਉਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। 1853 ਤੋਂ 1862 ਤੱਕ ਉਹ [[ਸੇਂਟ ਪੀਟਰਸਬਰਗ]] ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਰਿਹਾ, ਅਤੇ 'ਸੋਵਰੇਮੈਨਿਕ' (ਸਮਕਾਲੀ) ਦਾ ਮੁੱਖ ਸੰਪਾਦਕ ਬਣ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮੁੱਖ ਸਾਹਿਤਕ ਰੀਵਿਊ ਅਤੇ ਦਰਸ਼ਨ ਉੱਤੇ ਆਪਣੇ ਨਿਬੰਧ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤੇ। ==ਰਚਨਾਵਾਂ== *''ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਯਥਾਰਥ ਨਾਲ ਸੁਹਜਾਤਮਕ ਸੰਬੰਧ'' *''ਰੂਸੀ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਗੋਗੋਲ ਕਾਲ ਬਾਰੇ ਨਿਬੰਧ'' *''ਸਮੂਹਿਕ ਮਾਲਕੀ ਦੇ ਖਿਲਾਫ਼ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਤੁਆਸ਼ਬ'' *''ਦਰਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਐਂਥਰਾਪੋਲੋਜੀਕਲ ਸਿਧਾਂਤ'' *''[[ਕੀ ਕਰਨਾ ਲੋੜੀਏ? (ਨਾਵਲ)]]'' (1863) *''ਪਰੋਲੋਗ'' *''ਮਾਨਵੀ ਗਿਆਨ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ'' ==ਕੀ ਕਰਨਾ ਲੋੜੀਏ== [[ਤਸਵੀਰ:What is to be Done.jpg|thumb|200px|ਮੂਲ ਰੂਸੀ: ''' (Что делать, ਗੁਰਮੁਖੀ:ਸ਼ਤੋ ਦੇਲਾਤ), 1905 ਅਡੀਸ਼ਨ ਦਾ ਟਾਈਟਲ ਪੰਨਾ''']] ਇਹ ਦੁਨੀਆ ਦੀਆਂ ਕੁੱਝ ਚੁਨੀਂਦਾ ਕਿਤਾਬਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਇਹ [[ਵਲਾਦੀਮੀਰ ਲੈਨਿਨ|ਲੈਨਿਨ]] ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਪਿਆਰੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ। ਇਸ ਨਾਵਲ ਵਿੱਚ ਰਹਮੇਤੋਵ, ਲੋਪੁਖੋਵ ਅਤੇ ਕਿਰਤਾਨੇਵ ਵਰਗੇ ਉਦਾੱਤ ਨਾਇਕਾਂ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ ਜੋ ਨਵੇਂ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਆਦਰਸ਼ ਨੂੰ ਨਿਰੂਪਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਨਾਵਲ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਵਿੱਚ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, “ਜੀਵਨ ਦੀ ਸੱਚ ਨੂੰ ਚੇਰਨੀਸ਼ੇਵਸਕੀ ਸਾਹਿਤਕ ਰਚਨਾ ਦੀ ਮੂਲ ਕਸੌਟੀ ਮੰਨਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਇਹ ਨਾਵਲ ਇਸ ਕਸੌਟੀ ਉੱਤੇ ਖਰਾ ਉਤਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਵਲ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾ ਲਕਸ਼ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਸੱਚੇ ਅਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਸੱਚੀ ਮਾਨਵੀ ਨੈਤਿਕਤਾ ਅਤੇ ਸੱਚੇ ਅਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਰੂਹਾਨੀਅਤ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਜੀਵਨ ਦਾ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਇਹ ਰਾਜਨੀਤਕ, ਸਮਾਜਕ ਅਤੇ ਦਾਰਸ਼ਨਕ ਨਾਵਲ…ਵਾਸਤਵ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੇਮ ਦੀ ਕਿਤਾਬ ਹੈ। ਪਿਆਰ-ਮੁਹੱਬਤ ਦਾ ਨਾਵਲ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਸੱਚੇ ਅਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੇਮ ਦੀ ਕਿਤਾਬ ਜੋ ਇਹ ਦੱਸਦੀ ਹੈ ਕਿ ਅਸਲੀ, ਸੱਚਾ ਪਿਆਰ ਕੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜੀਣ ਅਤੇ ਪ੍ਰੇਮ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਸ ਚੀਜ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੈ। ਇਹ ਕਿਤਾਬ ਮਨੋਰੰਜਨ ਅਤੇ ਮਨਪਰਚਾਵੇ ਲਈ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਹ ਨਿਪੁੰਨ ਅਤੇ ਚਿੰਤਨਸ਼ੀਲ ਪਾਠਕ ਲਈ ਹੈ।” ਲੈਨਿਨ ਨੇ ਇਸ ਨਾਵਲ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਹੈ, “ਚੇਰਨੀਸ਼ੇਵਸਕੀ ਦਾ ਇਹ ਨਾਵਲ ਇੰਨਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਅਤੇ ਗਹਿਰਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸਨੂੰ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਸਮਝਣਾ ਅਸੰਭਵ ਹੈ। ਮੈਂ ਖੁਦ ਆਪ, ਜਿੱਥੇ ਤੱਕ ਯਾਦ ਹੈ, 14 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਇਸਨੂੰ ਪੜ੍ਹਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਉਦੋਂ ਇਹ ਵਿਅਰਥ, ਸਤਹੀ ਅਧਿਐਨ ਸੀ। ਪਰ ਵੱਡੇ ਭਰਾ ਨੂੰ ਮੌਤ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਦਿੱਤੇ ਜਾਣ ਦੇ ਬਾਅਦ ਮੈਂ ਇਸਨੂੰ ਫਿਰ ਤੋਂ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਪੜ੍ਹਨ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਨੂੰ ਪਤਾ ਸੀ ਕਿ ''''ਕੀ ਕਰਨਾ ਲੋੜੀਏ'''' ਨਾਵਲ ਮੇਰੇ ਭਰਾ ਦੀ ਪਿਆਰੀ ਕਿਤਾਬ ਸੀ। ਅਤੇ ਤਦ ਮੈਂ ਇਸਨੂੰ ਕਈ ਦਿਨ ਨਹੀਂ, ਕਈ ਹਫ਼ਤੇ ਪੜ੍ਹਦਾ ਰਿਹਾ। ਉਦੋਂ ਮੈਂ ਇਸਦੀ ਗਹਿਰਾਈ ਨੂੰ ਸਮਝਿਆ। ਇਹ ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਕਿਤਾਬ ਹੈ ਜੋ ਜੀਵਨ-ਭਰ ਉਤਸ਼ਾਹ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੀ ਹੈ।”<ref>[http://www.marxist.com/lenin-his-youth-and-his-formation.htm Lenin, His Youth, and His Formation]</ref> ===ਡਾਕ ਟਿਕਟਾਂ ਵਿੱਚ === <center><gallery perrow=5 widths=160 heights=160> File:The Soviet Union 1939 CPA 717 stamp (Nikolai Chernyshevski 15k).jpg|<small>[[Почтовая марка]] [[СССР]], <br /> [[1939 год]]</small> File:The Soviet Union 1939 CPA 718 stamp (Nikolai Chernyshevski 30k).jpg|<small>Почтовая марка СССР, <br /> 1939 год</small> File:The Soviet Union 1939 CPA 719 stamp (Nikolai Chernyshevski 60k).jpg|<small>Почтовая марка СССР, <br /> 1939 год</small> File:Rus Stamp-Chernishevsky-1953.jpg|<small>Почтовая марка СССР, <br /> [[1953 год]]</small> File:Rus Stamp-Chernishevsky-1978.jpg|<small>Почтовая марка СССР, <br /> [[1978 год]]</small> File:The Soviet Union 1957 CPA 1975 stamp (Nikolay Chernyshevsky Scene From What Is to Be Done).jpg|<small>Почтовая марка СССР, <br /> [[1957 год]]</small> </gallery></center> ==ਹਵਾਲੇ== {{ਹਵਾਲੇ}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰੂਸੀ ਲੇਖਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲੋਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰੂਸੀ ਨਾਵਲਕਾਰ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1828]] 7r79fly3xfcosdaqx54jmat12g5gn66 0 17860 843188 842835 2026-07-26T15:32:44Z CommonsDelinker 156 Removing [[:c:File:Nyau_dance.jpg|Nyau_dance.jpg]], it has been deleted from Commons by [[:c:User:IronGargoyle|IronGargoyle]] because: per [[:c:Commons:Deletion requests/File:Nyau dance.jpg|]]. 843188 wikitext text/x-wiki {{Infobox Country |conventional_long_name = ਮਲਾਵੀ ਦਾ ਗਣਰਾਜ |native_name = {{nowrap|''Chalo cha Malawi, Dziko la Malaŵi}} |common_name = ਮਲਾਵੀ |image_flag = Flag of Malawi.svg |image_coat = Coat of arms of Malawi.svg |image_map = Malawi (orthographic projection).svg |national_motto = "ਏਕਤਾ ਅਤੇ ਅਜ਼ਾਦੀ" |national_anthem = {{native name|ny|[[Mulungu dalitsa Malaŵi]]}}<br/>{{small|''O God Bless Our Land of Malawi''}} {{lower|0.1em|<ref>{{cite web |url=http://www.lyricsondemand.com/miscellaneouslyrics/nationalanthemslyrics/malawinationalanthemlyrics.html |title=Malawi National Anthem Lyrics |work=National Anthem Lyrics |publisher=Lyrics on Demand |accessdate=2008-08-24}}</ref>}} |languages_type = ਅਧਿਕਾਰਕ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ<ref name="BBC">{{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/africa/country_profiles/1068913.stm |title=Country profile: Malawi |work=BBC News Online |publisher=BBC |date=March 13, 2008 |accessdate=2008-08-17}}</ref> |languages = {{unbulleted list |[[ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਭਾਸ਼ਾ|ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ]] |ਚਿਚੇਵਾ}} |ethnic_groups = {{unbulleted list | 32.6% ਚੇਵਾ | 17.6% ਲੋਂਵੇ | 13.5% ਯਾਓ | 11.5% ਅੰਗੋਨੀ | 8.8% ਤੁੰਬੂਕਾ | 5.8% ਨਿਆਂਜਾ | 3.6% ਸੇਨਾ | 2.1% ਤੋਂਗਾ | 1.0% ਅੰਗੋਂਦੇ | 3.5% ਹੋਰ }} |ethnic_groups_year = 2008 |demonym = ਮਲਾਵੀਆਈ |capital = ਲਿਲੋਂਗਵੇ |latd=13 |latm=57 |latNS=S |longd=33 |longm=42 |longEW=E |largest_city = capital |government_type = ਇਕਾਤਮਕ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ-ਪ੍ਰਧਾਨ ਗਣਰਾਜ |leader_title1 = ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ |leader_name1 = ਜਾਇਸ ਬਾਂਦਾ |leader_title2 = ਉਪ-ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ |leader_name2 = ਖੁੰਬੋ ਕਚਾਲੀ |legislature = ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਭਾ |area_km2 = 118,484 |area_sq_mi = 45,747 |area_rank = 99ਵਾਂ |area_magnitude = 1 E11 |percent_water = 20.6% |population_estimate = 14,901,000<ref>{{Cite web |url=http://esa.un.org/UNPP |title=2010 ਲਈ ਯੂ.ਐਨ ਦਾ ਅੰਦਾਜ਼ਾ |access-date=2012-12-08 |archive-date=2010-01-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100107202528/http://esa.un.org/unpp |dead-url=yes }}</ref> |population_estimate_year = 2010 |population_estimate_rank = 64ਵਾਂ |population_census = 9,933,868< |population_census_year = 1998 |population_density_km2 = 128.8 |population_density_sq_mi = 333.6 |population_density_rank = 86ਵਾਂ |GDP_PPP_year = 2011 |GDP_PPP = $13.901 ਬਿਲੀਅਨ<ref name=imf2/> |GDP_PPP_rank = |GDP_PPP_per_capita = $860<ref name=imf2/> |GDP_PPP_per_capita_rank = |GDP_nominal = $5.673 ਬਿਲੀਅਨ<ref name=imf2>{{cite web |url=http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2012/01/weodata/weorept.aspx?pr.x=74&pr.y=16&sy=2009&ey=2012&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&c=676&s=NGDPD%2CNGDPDPC%2CPPPGDP%2CPPPPC%2CLP&grp=0&a= |title=Malawi |publisher=International Monetary Fund |accessdate=2012-04-19}}</ref> |GDP_nominal_year = 2011 |GDP_nominal_per_capita = $351<ref name=imf2/> |HDI_year = 2008 |HDI = {{nowrap|{{increase}} 0.493<ref>{{cite web |url=http://hdrstats.undp.org/2008/countries/country_fact_sheets/cty_fs_MWI.html |title=2008 Statistical Update: Malawi |publisher=United Nations Development Programme |accessdate=2009-04-19 |archive-date=2009-02-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090227125146/http://hdrstats.undp.org/2008/countries/country_fact_sheets/cty_fs_MWI.html |dead-url=yes }}</ref>}} |HDI_rank = 171ਵਾਂ |HDI_category = <span style="color:#e0584e;white-space:nowrap;">ਨੀਵਾਂ</span> |Gini = 38 |Gini_year = 2008 |FSI = {{nowrap|92.2 {{increase}} 2.4}} |FSI_year = 2007 |FSI_rank = 29ਵਾਂ |FSI_category = <span style="color:#FF0000;white-space:nowrap;">ਚਿਤਾਵਨੀ</span> |sovereignty_type = ਸੁਤੰਤਰਤਾ |established_event1 = [[ਬਰਤਾਨੀਆ]] ਤੋਂ |established_date1 = 6 ਜੁਲਾਈ 1964 |currency = ਕਵਾਚਾ (D) |currency_code = MWK |time_zone = ਮੱਧ ਅਫ਼ਰੀਕੀ ਸਮਾਂ |utc_offset = +2 |time_zone_DST = ਨਿਰੀਖਤ ਨਹੀਂ |utc_offset_DST = +2 |drives_on = ਖੱਬੇ |cctld = .mw<ref name="BBC" /> |calling_code = +265<ref name="BBC" /> |footnotes = • Population estimates for this country explicitly take into account the effects of excess mortality due to [[AIDS]]; this can result in lower life expectancy, higher infant mortality and death rates, lower population and growth rates, and changes in the distribution of population by age and sex than would otherwise be expected.<br/> • Information is drawn from the CIA Factbook unless otherwise noted. }} '''ਮਲਾਵੀ''' (ਅਧਿਕਾਰਕ ਤੌਰ ਉੱਤੇ '''ਮਲਾਵੀ ਦਾ ਗਣਰਾਜ''') ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬੀ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਦਾ ਇੱਕ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਦੇਸ਼ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਨਿਆਸਾਲੈਂਡ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਇਸ ਦੀਆਂ ਹੱਦਾਂ ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮ ਵੱਲ [[ਜ਼ਾਂਬੀਆ]], ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬ ਵੱਲ [[ਤਨਜ਼ਾਨੀਆ]] ਅਤੇ ਪੂਰਬ, ਦੱਖਣ ਅਤੇ ਪੱਛਮ ਵੱਲ [[ਮੋਜ਼ੈਂਬੀਕ]] ਨਾਲ ਲੱਗਦੀਆਂ ਹਨ। ਮਲਾਵੀ ਝੀਲ ਇਸਨੂੰ ਤਨਜ਼ਾਨੀਆ ਅਤੇ ਮੋਜ਼ੈਂਬੀਕ ਤੋਂ ਨਿਖੇੜਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਖੇਤਰਫਲ 118,000 ਵਰਗ ਕਿਮੀ ਅਤੇ ਅਬਾਦੀ 13,900,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਲਿਲੋਂਗਵੇ ਹੈ; ਦੂਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਬਲੈਨਟਾਇਰ ਅਤੇ ਤੀਜਾ ਮਜ਼ੂਜ਼ੂ ਹੈ। ਮਲਾਵੀ ਨਾਂ ਮਰਾਵੀ ਤੋਂ ਆਇਆ ਹੈ ਜੋ ਇਸ ਇਲਾਕੇ ਦੇ ਨਿਵਾਸੀ ਨਿਆਂਜਾ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਪੁਰਾਣਾ ਨਾਂ ਸੀ। ਇਸਨੂੰ "ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਦਾ ਨਿੱਘਾ ਦਿਲ" ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।<ref>{{cite web|url=http://www.novocmalawi.org/index.php/about/malawi-the-warm-heart-of-africa/|title=Malawi, The Warm Heart of Africa|publisher=Network of Organizations for Vulnerable & Orphan Children|accessdate=2011-01-26|archive-date=2011-07-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20110727131527/http://www.novocmalawi.org/index.php/about/malawi-the-warm-heart-of-africa/|dead-url=yes}}</ref> ==ਤਸਵੀਰਾਂ== <gallery> ਤਸਵੀਰ:Malawi masked dancer.jpg|ਮਾਲਾਵੀ ਦੇ ਜ਼ੋਂਬਾ ਦੇ ਪੇਂਡੂ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਨਕਾਬਪੋਸ਼ ਤਸਵੀਰ:African dancers. Photo 403.jpg|ਦੱਖਣੀ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਨਾਚ ਤਸਵੀਰ:African Sculpture.jpg|ਅਫਰੀਕਨ ਮੂਰਤੀ </gallery> ==ਹਵਾਲੇ== {{ਹਵਾਲੇ}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਦੇ ਦੇਸ਼]] iqy53fsxh1q3ybkpy195jsiixjwg9br 0 18983 843221 768325 2026-07-27T07:24:20Z CommonsDelinker 156 Replacing Seal_of_Kuala_Lumpur_(1992-2019).svg with [[File:Coat_of_Arms_of_Kuala_Lumpur.svg]] (by [[:c:User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] because: Replace with latest logo). 843221 wikitext text/x-wiki {| align="right" cellpadding="2" cellspacing="0" style="border:1px solid #88a; background:#E5E4E2; padding:2px; font-size: 85%; margin: 0 0 0.5em 1em; border-collapse:collapse;" ! align="center" colspan="2" style="color: #FFFFFF; background: #91A3B0; padding: 2px; font-size:170%;"| '''ਕੁਆਲਾ ਲੁੰਪੁਰ'''<br />Kuala Lumpur كوالا لومڤور<br /> [[File:KL Composite2.jpg|280px]] |- style="background: #E5E4E2; text-align:center;border-bottom:1px solid #999" | '''ਨਕਸ਼ਾ''' |style="border-left:1px solid #999"| '''ਚਿੰਨ੍ਹ''' |- style="background:white" |rowspan=6| [[File:MapMalaysiaKualaLumpur.png|180px|center]] |- style="background: white" |style="border-left:1px solid #999"| [[File:Coat of Arms of Kuala Lumpur.svg|80px|center|border]] |- style="background: #f7f8ff;border-top:1px solid #999; text-align:center;" |style="border-left:1px solid #999"| |- style="background: #E5E4E2; text-align:center;" |style="border-left:1px solid #999;border-top:1px solid #999"| '''ਝੰਡਾ''' |- style="background: white; border-top:1px solid #999;" |style="border-left:1px solid #999"| [[File:Flag of Kuala Lumpur, Malaysia.svg|80px|center|border]] |- style="background: #f7f8ff; border-top:1px solid #999; text-align:center;" |style="border-left:1px solid #999"| |- style="border-top:1px solid #999;" | '''ਦੇਸ਼''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;"| [[File:Flag of Malaysia.svg|20px]] [[ਮਲੇਸ਼ੀਆ]] |- style="border-top:1px solid #999;" | '''ਨਿਰਦੇਸ਼ਾਂਕ''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;"| {{coord|2|30|N|112|30|E}} |- style="border-top:1px solid #999;" | '''ਸਥਾਪਤ''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;"| 1857 |- style="border-top:1px solid #999;" | '''ਖੇਤਰਫਲ:''' | style="background: #f7f8ff"| |- | - ਕੁੱਲ | style="background: #f7f8ff; text-align:center;"| 243,65 ਕਿ ਮੀ² |- | '''ਉੱਚਾਈ''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;"| 21,95 ਮੀਟਰ |- style="border-top:1px solid #999;" |- style="border-top:1px solid #999;" |- | '''ਅਬਾਦੀ:''' | style="background: #f7f8ff"| |- | - ਕੁੱਲ (2007) | style="background: #f7f8ff; text-align:center;"| 1 887 674 |- | - ਅਬਾਦੀ ਘਣਤਾ | style="background: #f7f8ff; text-align:center;"| 7 388/ਕਿ ਮੀ² |- | - ਮੈਟਰੋਪਾਲਿਟੀਨ ਖੇਤਰ | style="background: #f7f8ff; text-align:center;"| 7 200 000 |- | '''ਟਾਈਮ ਜ਼ੋਨ''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;"| MST - [[UTC]] +1 |- style="border-top:1px solid #999;" |- | '''ਮੇਅਰ''''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;"| ਡਟੂਕ ਅਬਦੁਲ <br />ਹਕੀਮ ਬੋਰਹਾਨ |- style="border-top:1px solid #999;" | '''ਸਰਕਾਰੀ ਵੈੱਬਸਾਈਟ''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;"| [http://www.kualalumpur.gov.my ''Kuala Lumpur''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070507050128/http://www.kualalumpur.gov.my/ |date=2007-05-07 }} |- style="border-top:1px solid #999;" |} '''ਕੁਆਲਾ ਲੁੰਪੁਰ''' [[ਮਲੇਸ਼ੀਆ]] ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਅਬਾਦੀ ਵਾਲ਼ਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ।<ref name="world-gazetteer.com">{{cite web|title=Malaysia: largest cities and towns and statistics of their population|url=http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=&men=gcis&lng=en&des=gamelan&geo=-152&srt=pnan&col=dhoq&msz=1500|archiveurl=https://archive.today/20121216152810/http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=&men=gcis&lng=en&des=gamelan&geo=-152&srt=pnan&col=dhoq&msz=1500|archivedate=2012-12-16|access-date=2013-01-07|dead-url=yes}}</ref> ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ 243 ਕਿਲੋਮੀਟਰ² ਦੇ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਸਾਲ 2012 ਦੇ ਅੰਦਾਜ਼ੇ ਮੁਤਾਬਕ ਇਸ ਦੀ ਅਬਾਦੀ 1.6 ਮਿਲੀਅਨ ਹੈ। ਇਹ ਮਲੇਸ਼ੀਆ ਦਾ ਆਰਥਕ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਕੇਂਦਰ ਵੀ ਹੈ।<ref name=gazetteer>{{cite web|author=Helders, Stefan|title=World: metropolitan areas|url=http://world-gazetteer.com/wg.php?x=&men=gcis&lng=en&dat=32&srt=npan&col=aohdq&pt=a&va=&srt=pnan|accessdate=2007-12-13|work=World Gazetteer|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070930211424/http://world-gazetteer.com/wg.php?x=&men=gcis&lng=en&dat=32&srt=npan&col=aohdq&pt=a&va=&srt=pnan|archivedate=2007-09-30|dead-url=yes}}</ref> ਮਲੇਸ਼ੀਆ ਦੇ ਰਾਜੇ ਦੀ ਸਰਕਾਰੀ ਰਿਹਾਇਸ਼ ਵੀ ਇੱਥੇ ਹੀ ਸਥਿਤ ਹੈ। 1998 ਵਿੱਚ ਕੁਆਲਾ ਲਮਪੁਰ ਨੇ ਕਾੱਮਨਵੈਲਥ ਖੇਡਾਂ ਦੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਕੀਤੀ। ==ਹਵਾਲੇ== {{ਹਵਾਲੇ}} {{ਏਸ਼ੀਆਈ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀਆਂ ਰਾਜਧਾਨੀਆਂ}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਲੇਸ਼ੀਆ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਏਸ਼ੀਆ ਦੀਆਂ ਰਾਜਧਾਨੀਆਂ]] 68hsb0gxc9pwswifzwmoo0tj9nzzsga 0 29652 843197 761808 2026-07-26T18:05:29Z Mulkh Singh 9921 843197 wikitext text/x-wiki {{Infobox writer | name = ਮਾਸਟਰ ਅਤਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਕਹਾਣੀਕਾਰ | image = ਅਤਰਜੀਤ.jpg | imagesize = | caption = ਮਾਸਟਰ ਅਤਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਕਹਾਣੀਕਾਰ | birth_name = | birth_date = {{birth date and age|df=y|1941|1|2}} | birth_place = ਪਿੰਡ ਮੰਡੀ ਕਲਾਂ, ਬਠਿੰਡੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਤਹਿਸੀਲ ਰਾਮਪੁਰਾ,[[ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ|ਪੰਜਾਬ]] ([[ਭਾਰਤ]]) | occupation = [[ਕਹਾਣੀਕਾਰ]] | death_date = | death_place = | years_active = }} '''ਅਤਰਜੀਤ ਕਹਾਣੀਕਾਰ''' (ਜਨਮ [[2 ਜਨਵਰੀ]] [[1941]]<ref name="ਵੀਹਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀ ਪੰਜਾਬੀ ਕਹਾਣੀ">{{cite book| title=ਵੀਹਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀ ਪੰਜਾਬੀ ਕਹਾਣੀ| publisher=ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ| author=ਰਘਬੀਰ ਸਿੰਘ| year=2003| pages=892| isbn=81-260-1600-0}}</ref>) ਇੱਕ [[ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ|ਪੰਜਾਬੀ]] [[ਕਹਾਣੀਕਾਰ]] ਹੈ। ==ਨਿਜੀ ਜੀਵਨ== ਅਤਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦਾ ਜਨਮ 2 ਜਨਵਰੀ 1941 ਨੂੰ ਪਿੰਡ ਮੰਡੀ ਕਲਾਂ ਵਿਖੇ ਸ. ਪਰਸਿੰਨ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਬੇਅੰਤ ਕੌਰ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ।<ref>{{Cite web |url=http://mandikalan.in/?page_id=18 |title=ਪਿੰਡ ਦੇ ਰਚਨਾਕਾਰ{{!}} MandiKalan.in: ਮੰਡੀ ਕਲਾਂ |access-date=2014-02-17 |archive-date=2013-08-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130828073620/http://mandikalan.in/?page_id=18 |dead-url=yes }} {{Cite web |url=http://mandikalan.in/?page_id=18 |title=ਪੁਰਾਲੇਖ ਕੀਤੀ ਕਾਪੀ |access-date=2014-02-17 |archive-date=2013-08-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130828073620/http://mandikalan.in/?page_id=18 |dead-url=unfit }}</ref> ਐਮ ਏ ਬੀ ਐੱਡ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਉਪਰੰਤ ਉਸਨੇ ਸਕੂਲ ਅਧਿਆਪਕ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ। ==ਰਚਨਾਵਾਂ== ===ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ=== *''ਮਾਸ ਖੋਰੇ'' (1973) * ''ਟੁੱਟਦੇ ਬਣਦੇ ਰਿਸ਼ਤੇ'' (1976) * ''ਅਦਨਾ ਇਨਸਾਨ'' (1985) *''ਸਬੂਤੇ ਕਦਮ'' (1985) *''ਰੇਤੇ ਦਾ ਮਹਿਲ'' (2004) *''ਅੰਦਰਲੀ ਔਰਤ'' *''ਕੰਧਾਂ ਤੇ ਲਿਖੀ ਇਬਾਰਤ'' *''ਕਹਾਣੀ ਕੌਣ ਲਿਖੇਗਾ'' *''ਅੰਨ੍ਹੀ ਥੇਹ'' *''ਤੀਜਾ ਜੁੱਧ'' === ਨਾਵਲ=== *''ਨਵੀਆਂ ਸੋਚਾਂ ਨਵੀਆਂ ਲੀਹਾਂ'' * ''ਅੰਨੀ ਥੇਹ'' (1996) * ਅਬ ਜੂਝਣ ਕੇ ਦਾਓ === ਜੀਵਨੀਆਂ=== *''ਕਿਹੋ ਜਿਹਾ ਸੀ ਸਾਡਾ ਭਗਤ ਸਿੰਘ'' *''ਇਨਕਲਾਬ ਦੀ ਸੂਹੀ ਲਾਟ ਦੁਰਗਾ ਭਾਬੀ'' === ਸਵੈ-ਜੀਵਨੀ=== *''ਅੱਕ ਦਾ ਦੁੱਧ'' ===ਖੋਜ ਪੁਸਤਕਾਂ=== *ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਬਨਾਮ ਖੁੰਬਾਂ ਦੀ ਗੰਦੀ *ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਉਤਪਤੀ ਅਤੇ ਵਿਕਾਸ ===ਸੰਪਾਦਨਾ=== *ਹੇਮ ਜਯੋਤੀ ਭਾਗ ਪਹਿਲਾ *ਹੇਮ ਜਯੋਤੀ ਭਾਗ ਦੂਜਾ *ਹੇਮ ਜਯੋਤੀ ਭਾਗ ਤੀਜਾ *ਕਾਫ਼ੀਆਂ ਬੁੱਲੇ ਸ਼ਾਹ *ਇਨਕਲਾਬ ਦਾ ਸੂਹਾ ਚਿੰਨ੍ਹ ਭਗਤ === ਬਾਲ ਪੁਸਤਕਾਂ=== *ਬਾਪੂ ਮੰਨ ਗਿਆ *ਸੁਰਗ ਦੇ ਝੂਟੇ *ਸੁੰਦਰ ਦੇਸ਼ *ਸਿਆਣੀ ਕੀੜੀ *ਆਜ਼ਾਦੀ *ਆਉ ਸਕੂਲ ਚੱਲੀਏ। ==ਹਵਾਲੇ== {{ਹਵਾਲੇ}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਕਹਾਣੀਕਾਰ]] r7tgtgk7mg5uq5urt0g484tj8i4cgko 0 38826 843218 836333 2026-07-27T05:13:22Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 843218 wikitext text/x-wiki {{ Infobox person | name = ਪ੍ਰਾਣ | image = Pran 90th bday.jpg | imagesize = | caption = 90 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਣ | birthname = ਪ੍ਰਾਣ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਸਿਕੰਦ | birth_date = {{birth date | 1920 | 2 | 12 | df = y}} | birth_place = [[ਦਿੱਲੀ|ਪੁਰਾਣੀ ਦਿੱਲੀ]], [[ਬਰਤਾਨਵੀ ਭਾਰਤ]] | death_date = {{death date and age | 2013 | 7 | 12 | 1920 | 2 | 12 | df = y}} | death_place = [[ਮੁੰਬਈ]], ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ, [[ਭਾਰਤ]] | spouse = ਸ਼ੁਕਲਾ ਸਿਕੰਦ ([[1945]]–[[2013]], ਮੌਤ ਤੱਕ) | children = | occupation = [[ਐਕਟਰ|ਚਰਿੱਤਰ ਐਕਟਰ]] | yearsactive = [[1940]]–[[2007]] | Died 13 July 2013 | website = {{{{url|http://www.pransikand.com}}}} | othername = | residence =[[ਮੁੰਬਈ]], ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ, [[ਭਾਰਤ]] }} '''ਪ੍ਰਾਣ''' ([[12 ਫਰਵਰੀ]] [[1920]]-[[12 ਜੁਲਾਈ]] [[2013]]) [[ਹਿੰਦੀ]] ਫਿਲਮਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ [[ਐਕਟਰ]] ਸਨ ਜੋ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਆਪਣੀ ਖਲਨਾਇਕ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਲਈ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਕਈ ਵਾਰ [[ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਇਨਾਮ]] ਅਤੇ "ਬੰਗਾਲੀ ਫ਼ਿਲਮ ਜਰਨਲਿਸਟਸ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਅਵਾਰਡਸ" ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੇ ਇਸ ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰ ਨੇ ਹਿੰਦੀ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ [[1940]] ਤੋਂ [[1990]] ਦੇ ਦਸ਼ਕ ਤੱਕ ਦਮਦਾਰ ਖਲਨਾਇਕ ਅਤੇ ਨਾਇਕ ਦਾ ਅਭਿਨੇ ਕੀਤਾ। ==ਮੁਢਲੀ ਪੜ੍ਹਾਈ== ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸ਼ਹਿਰਾਂ [[ਕਪੂਰਥਲਾ]], [[ਮੇਰਠ]], [[ਦੇਹਰਾਦੂਨ]] ਤੇ ਰਾਮਪੁਰ 'ਚ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਨੇ ਮੈਟ੍ਰਿਕ ਰਜ਼ਾ ਹਾਈ ਸਕੂਲ, ਰਾਮਗੜ੍ਹ ਤੋਂ ਕੀਤੀ। ਪ੍ਰਾਣ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 'ਚ ਇੱਕ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫਰ ਬਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ, ਪ੍ਰੰਤੂ ਕਿਸਮਤ ਨੂੰ ਕੁਝ ਹੋਰ ਮਨਜ਼ੂਰ ਸੀ। ==ਫਿਲਮੀ ਜੀਵਨ== ਫਿਲਮ ਨਿਰਮਾਤਾ ਨਾਲ ਇੱਕ ਅਚਨਚੇਤ ਮੁਲਾਕਾਤ ਨਾਲ ਹੀ ਉਸ ਨੂੰ ਫਿਲਮ 'ਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦਾ ਮੌਕਾ ਮਿਲਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਫਿਲਮੀ ਜੀਵਨ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 1940 'ਚ ਲਾਹੌਰ ਤੋਂ ਕੀਤੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਪੰਜਾਬੀ ਫਿਲਮ 'ਯਮਲਾ ਜੱਟ' 'ਚ ਰੋਲ ਮਿਲਿਆ। ਪ੍ਰਾਣ ਨੇ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਵੰਡ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ 1942-46 ਤੱਕ 22 ਫਿਲਮਾਂ 'ਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਜਿਨ੍ਹਾਂ 'ਚੋਂ 18 ਫਿਲਮਾਂ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਈਆਂ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 1941 'ਚ 'ਚੌਧਰੀ', 1942 'ਚ 'ਖਾਨਦਾਨ', 1945 'ਚ 'ਕੈਸੇ ਕਹੂੰ', ਤੇ 1946 'ਚ 'ਬਦਨਾਮੀ' ਫਿਲਮ 'ਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਦੇਸ਼ ਦੀ ਵੰਡ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪ੍ਰਾਣ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਸ਼ੁਕਲਾ ਤੇ ਪੁੱਤਰ ਅਰਵਿੰਦ ਤੇ ਸੁਨੀਲ ਨਾਲ ਮੁੰਬਈ ਆ ਗਏ। ਇਥੇ ਪਹਿਲਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆ ਕੇ ਕਈ ਹੋਟਲਾਂ 'ਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। 1948 'ਚ ਪ੍ਰਾਣ ਨੂੰ ਬੰਬੇ ਟਾਕੀਜ਼ ਦੀ ਫਿਲਮ 'ਜ਼ਿੱਦੀ' 'ਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦਾ ਮੌਕਾ ਮਿਲਿਆ ਜਿਸ 'ਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ [[ਦੇਵ ਆਨੰਦ]] ਤੇ ਅਦਾਕਾਰਾ [[ਕਾਮਿਨੀ ਕੌਸ਼ਲ]] ਵਰਗੇ ਫਨਕਾਰਾਂ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦਾ ਮੌਕਾ ਮਿਲਿਆ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪ੍ਰਾਣ ਨੇ ਪਿੱਛੇ ਮੁੜ ਕੇ ਨਹੀਂ ਵੇਖਿਆ। ਇਸ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਣ ਨੇ 1969 ਤੋਂ 1982 ਤੱਕ ਫਿਲਮਾਂ 'ਚ ਖਲਨਾਇਕ ਵਜੋਂ ਕਈ ਯਾਦਗਾਰ ਰੋਲ ਕੀਤੇ ਜਿਸ 'ਚ 'ਮਧੂਮਤੀ', 'ਜਿਸ ਦੇਸ਼ ਮੇ ਗੰਗਾ ਬਹਿਤੀ ਹੈ', 'ਰਾਮ ਔਰ ਸ਼ਾਮ', ਤੇ 'ਦੇਵਦਾਸ' ਵਰਗੀਆਂ ਫਿਲਮਾਂ ਸ਼ਾਮਿਲ ਸਨ। ==ਪ੍ਰਾਣ ਜਾਂ ਖਲਨਾਇਕ== ਪਰਦੇ 'ਤੇ ਪ੍ਰਾਣ ਵਲੋਂ ਨਿਭਾਏ ਗਏ ਖਲਨਾਇਕ ਦੇ ਰੋਲ ਦਾ ਦਰਸ਼ਕਾਂ 'ਤੇ ਇੰਨਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਸੀ ਕਿ ਉਸ ਸਮੇਂ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦਾ ਨਾਂਅ 'ਪ੍ਰਾਣ' ਰੱਖਣ ਤੋਂ ਕੰਨੀਂ ਕਤਰਾਉਣ ਲੱਗ ਪਏ ਸਨ। ==ਖਲਨਾਇਕ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੋਰ ਰੋਲ== ਖਲਨਾਇਕ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਲੋਂ 'ਉਪਕਾਰ' ਫਿਲਮ 'ਚ 'ਮੰਗਲ ਚਾਚਾ', ਜ਼ੰਜ਼ੀਰ ਫਿਲਮ 'ਚ 'ਸ਼ੇਰ ਖਾਨ' ਅਤੇ ਗੁਲਜ਼ਾਰ ਦੀ ਫਿਲਮ 'ਪਰਿਚੇ' 'ਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਲੋਂ ਦਾਦੇ ਦੀ ਨਿਭਾਈ ਗਈ ਭੂਮਿਕਾ ਨੂੰ ਕੌਣ ਭੁਲਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਪ੍ਰਾਣ ਛੇ ਦਹਾਕਿਆਂ ਤੱਕ ਫਿਲਮ ਜਗਤ ਵਿੱਚ 'ਤੇ ਛਾਏ ਰਹੇ, ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਪੰਜਾਬੀ, ਹਿੰਦੀ ਅਤੇ ਬੰਗਲਾ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀਆਂ 400 ਤੋਂ ਵੱਧ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕਾਬਲੀਅਤ ਦਾ ਇਸ ਗੱਲ ਤੋਂ ਹੀ ਪਤਾ ਲੱਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਫਿਲਮ ਦੇ ਮੁੱਖ ਅਦਾਕਾਰ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਿਹਨਤਾਨਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ==ਖਲਨਾਇਕ ਹੁੰਦਿਆ ਨਾਇਕ== ਭਾਰਤੀ ਸਿਨੇਮਾ ਦੇ ਖਲਨਾਇਕ ਹੁੰਦਿਆ ਹੋਏ ਵੀ ਨਾਇਕ ਸਨ ਪ੍ਰਾਣ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਭਿਨੈ ਦਾ ਅੰਦਾਜ਼ ਨਾਇਕ ਦੇ ਅਭਿਨੈ ਨੂੰ ਵੀ ਫਿੱਕਾ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਸੀ। ਪ੍ਰਾਣ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਭਾਰਤੀ ਫਿਲਮ ਉਦਯੋਗ 'ਚ ਖਲਨਾਇਕਾਂ ਦੇ ਖੇਤਰ 'ਚ ਕਾਫੀ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਰਾਜ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਅਦਾਕਾਰੀ ਦਾ ਲੋਹਾ ਮਨਵਾਇਆ। ਫਿਲਮ ਗੁੰਮਨਾਮ, ਕਟੀ ਪਤੰਗ, ਰਾਮ ਔਰ ਸ਼ਾਮ, ਹੀਰ ਰਾਂਝਾ, ਮਧੂਮਤੀ, ਡਾਨ ਆਦਿ ਫਿਲਮਾਂ 'ਚ ਖਲਨਾਇਕ ਦੇ ਰੂਪ 'ਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਯਾਦਗਾਰ ਅਭਿਨੈ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਕਾਫੀ ਸਮਾਂ ਖਲਨਾਇਕ ਰਹਿਣ ਦੇ ਬਾਅਦ ਆਪਣੀ ਅਦਾਕਾਰੀ ਦੀ ਪਾਰੀ ਨੂੰ ਬਦਲਦਿਆ ਪ੍ਰਾਣ ਨੇ ਜ਼ੰਜ਼ੀਰ ਅਤੇ ਉਪਕਾਰ ਫਿਲਮਾਂ 'ਚ ਅਜਿਹਾ ਅਭਿਨੈ ਕੀਤਾ ਜਿਸ ਨੂੰ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਬਹੁਤ ਪਸੰਦ ਕੀਤਾ। 'ਵਿਲੇਨ ਆਫ਼ ਦਿ ਮਿਲੇਨੀਅਮ' ਨਾਂਅ ਨਾਲ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਪ੍ਰਾਣ ਨੇ ਕਿਰਦਾਰ ਦੇ ਬਿਲਕੁਲ ਉਲਟ ਆਪਣੇ ਫਿਲਮੀ ਸਹਿ-ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਨਾਲ ਖੂਭ ਯਾਰੀ ਨਿਭਾਈ। ==ਮੌਤ== ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਮਿਤੀ 12 ਜੁਲਾਈ, 2013 ਨੂੰ ਹੋਈ ==ਸਨਮਾਨ== #2012 ਦਾ [[ਦਾਦਾ ਸਾਹਿਬ ਫਾਲਕੇ]] ਸਨਮਾਨ #2000 ਵਿੱਚ ਸਦੀ ਦਾ ਖਲਨਾਇਕ ਦਾ ਸਨਮਾਨ #2001 'ਚ [[ਪਦਮ ਵਿਭੂਸ਼ਣ]] ਐਵਾਰਡ ==[[ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਐਵਾਰਡ]]== #1967 ਫਿਲਮ ਉਪਕਾਰ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਕ ਅਦਾਕਾਰ #1969 ਫਿਲਮ ਆਂਸੂ ਬਣ ਗਏ ਫੂਲ ਵਿੱਚ ਸਾਹਇਲਕ ਅਦਾਕਾਰ #1972 ਫਿਲਮ ਬੇ-ਈਮਾਨ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਕ ਅਦਾਕਾਰ #1997 ਵਿੱਚ ਜੀਵਨ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਸਨਮਾਨ ==ਬੰਗਾਲੀ ਫਿਲਮ ਸਨਮਾਨ== #1961 ਫਿਲਮ ਜਿਸ ਦੇਸ਼ ਮੇਂ ਗੰਗਾ ਬਹਿਤੀ ਹੈ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਕ ਅਦਾਕਾਰ #1966 ਫਿਲਮ ਸ਼ਹੀਦ ਵਿੱਚ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਕ ਅਦਾਕਾਰ #1973 ਫਿਲਮ ਜ਼ੰਜੀਰ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਕ ਅਦਾਕਾਰ ==ਹੋਰ ਸਨਮਾਨ== #[[ਦਾਦਾ ਸਾਹਿਬ ਫਾਲਕੇ]] ਅਕੈਡਮੀ ਸਨਾਮ 2010 #1972–73 – ਚਿੱਤਰਲੋਕ ਸਿਨੇ ਸਰਕਲ ਅਹਿਮਦਾਬਾਦ #1975-76 ਬੰਬੇ ਫਿਲਮ ਸਨਮਾਨ ਵਧੀਆ ਕਲਾਕਾਰ #1975–76 – ਬੰਬੇ ਫਿਲਮ ਸਨਮਾਨ ਵਧੀਆ ਕਲਾਕਾਰ #1977–78 – ਬੰਬੇ ਫਿਲਮ ਸਨਮਾਨ ਵਧੀਆ ਕਲਾਕਾਰ #1978 – ਉਤਰੀ ਬੰਬੇ ਵਧੀਆ ਕਲਾਕਾਰ #1984 – "ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸਨਮਾਨ ਬੰਬੇ ਫਿਲਮ #1984 – ਅਭਿਨੈ ਸਮਰਾਣ #1985 – ਪੰਜਾਬੀ ਕਲਾ ਸੰਗਮ ਦੁਆਰਾ ਕਲਾ ਭੁਸ਼ਨ ਸਨਮਾਨ #1987 – ਦਹਾਕੇ ਦੀ ਵਿਲੱਖਣ ਅਦਾਕਾਰੀ #ਵਿਜੇਸ਼੍ਰੀ ਸਨਮਾਨ #ਅਰਸ ਗ੍ਰਾਤੀਆ ਸਨਮਾਨ #1990 –ਪੰਜਾਬੀ ਕਲਾ ਸੰਗਮ ਦੁਆਰਾ ਕਲਾ ਭੁਸ਼ਨ ਸਨਮਾਨ ਪੰਜਾਹ ਸਾਲ #1990 – ਪੰਜਾਬੀ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਦੁਆਰਾ 50 ਸਾਲ #1990 – ਸਾਉਥ ਲਾਨਜ਼ ਕਲੱਬ ਦੁਆਰਾ ਸਨਮਾਨ #1991 – ਅਭਿਨੈ ਸਮਰਾਟ ਸਿਨੇਗੋਅਜ ਸਨਮਾਨ #1992 – ਵਿਲੱਖਣ ਯੋਗਦਾਨ -ਭਾਰਤੀ ਮੋਸ਼ਨ ਪਿਕਚਰਜ਼ ਦੁਆਰਾ #2000 – ਸਟਾਰ ਸਕਰੀਨ ਲਾਈਫ ਅਚੀਵਮੈਂਟ ਸਨਮਾਨ #2000 – ਜ਼ੀ ਸਿਨੇ ਦੁਆਰ ਲਾਈਫ ਅਚੀਵਮੈਂਟ ਸਨਮਾਨ #2000 – ਸਟਾਰਡਸਟ ਦੁਆਰ ਸਦੀ ਦਾ ਖਲਨਾਇਕ #2001 – [[ਪਦਮ ਭੁਸ਼ਣ]] #2004 – ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਲਾਈਫ ਅਚੀਵਮੈਂਟ ਸਨਮਾਨ #2010 – ਫਾਲਕੇ ਆਈਕਨ ਅਤੇ ਲੈਜ਼ੰਡਰੀ ਸਿਨੇ ਵਰਸਾਟਾਈਲ ਸਨਮਾਨ [[ਦਾਦਾ ਸਾਹਿਬ ਫਾਲਕੇ]] ਅਕੈਡਮੀ #2013 – [[ਦਾਦਾ ਸਾਹਿਬ ਫਾਲਕੇ]] {{Film and Television Awards in India}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ਿਲਮੀ ਅਦਾਕਾਰ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1920]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2013]] == ਮੁੱਢਲੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ == ਪ੍ਰਾਣ ਦਾ ਜਨਮ 12 ਫਰਵਰੀ 1920 ਨੂੰ [[ਲਹੌਰ|ਲਾਹੌਰ]] ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਮੀਰ [[ਪੰਜਾਬੀ ਹਿੰਦੂ]] ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ ਪਰ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਪਰਵਰਿਸ਼ [[ਸ਼ਾਹਜਹਾਂਬਾਦ|ਪੁਰਾਣੀ ਦਿੱਲੀ]] ਦੇ ਬੱਲੀਮਾਰਾਨ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਸੀ।<ref name="of">{{Cite web |title=Pran – The legend of Hindi cinema – About Pran |url=http://www.pransikand.com/aboutpran.html |access-date=15 April 2013 |archive-date=25 ਮਈ 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170525140041/http://www.pransikand.com/aboutpran.html |url-status=dead }}</ref> ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਕੇਵਲ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਸਿਕੰਦ ਆਹਲੂਵਾਲੀਆ ਇੱਕ ਸਿਵਲ ਇੰਜੀਨੀਅਰ ਅਤੇ ਇੱਕ ਸਰਕਾਰੀ ਸਿਵਲ ਠੇਕੇਦਾਰ ਸਨ।<ref>{{Cite web |title=Pran's 104th Birth Anniversary: Unknown Facts About The Legendary Actor |url=https://www.news18.com/movies/prans-104th-birth-anniversary-unknown-facts-about-the-legendary-actor-8775901.html |access-date=2025-04-06 |website=News18 |language=en}}</ref> ਪ੍ਰਾਣ ਸੱਤ ਬੱਚਿਆਂ(ਚਾਰ ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਧੀਆਂ) ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ-। ਪ੍ਰਾਣ ਅਕਾਦਮਿਕ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ਉੱਪਰ ਗਣਿਤ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਤਿਭਾਸ਼ਾਲੀ ਸਨ। ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਕੋਲ ਬਦਲੀਯੋਗ ਨੌਕਰੀ ਸੀ, ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ ਪ੍ਰਾਣ ਨੇ [[ਦੇਹਰਾਦੂਨ]], ਲਾਹੌਰ, [[ਕਪੂਰਥਲਾ ਸ਼ਹਿਰ|ਕਪੂਰਥਲਾ]], [[ਮੇਰਠ]] ਅਤੇ [[ਉਂਨਾਵ|ਉਨਾਓ]] (ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼) ਸਮੇਤ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਪਡ਼੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਰਾਮਪੁਰ (ਯੂ. ਪੀ.) ਦੇ ਹਾਮਿਦ ਸਕੂਲ ਤੋਂ ਮੈਟ੍ਰਿਕ ਦੀ ਪਡ਼੍ਹਾਈ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਇੱਕ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫਰ ਬਣਨ ਲਈ ਇੱਕ ਅਪ੍ਰੈਂਟਿਸ ਵਜੋਂ ਏ. ਦਾਸ ਐਂਡ ਕੰਪਨੀ, [[ਦਿੱਲੀ]] ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ [[ਸ਼ਿਮਲਾ]] ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ "[[ਰਾਮ ਲੀਲਾ|ਰਾਮਲੀਲਾ]]" ਦੇ ਸਥਾਨਕ ਮੰਚ ਵਿੱਚ [[ਸੀਤਾ]] ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ। [[ਮਦਨ ਪੁਰੀ]] ਨੇ ਇਸ ਨਾਟਕ ਵਿੱਚ ਰਾਮ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ।<ref>{{Cite web |date=28 January 2001 |title=Padma Bhushan Pran – Fine actor, finer man |url=http://hindu.com/thehindu/2001/01/28/stories/14282185.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20020312184555/http://hindu.com/thehindu/2001/01/28/stories/14282185.htm |archive-date=12 March 2002 |access-date=14 December 2011 |website=[[The Hindu]]}}</ref> guphpmu281j3pdkg67t2t58r0nkp4hy 0 39613 843192 820810 2026-07-26T18:01:03Z Mulkh Singh 9921 843192 wikitext text/x-wiki {{Infobox writer | name = ਅਮਨਪਾਲ ਸਾਰਾ | image = Amanpal.jpg | image_size = 380px | caption = | birth_date = 2 ਅਗਸਤ 1957 | birth_place = ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ, [[ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ|ਪੰਜਾਬ]] | death_date = | death_place = 17 ਜਨਵਰੀ 2023 (65 ਸਾਲ) | occupation = | language = [[ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ|ਪੰਜਾਬੀ]] | nationality = ਕੈਨੇਡੀਅਨ | ethnicity = [[ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ|ਪੰਜਾਬੀ]] | education = ਬੀ ਐੱਸਸੀ | alma_mater = ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਸਰਕਾਰੀ ਕਾਲਜ, ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ, ਪੰਜਾਬ ; | period = | genre = | occupation = ਕਵੀ, ਕਹਾਣੀਕਾਰ ਅਤੇ ਰੰਗਕਰਮੀ | subject = | movement = | notableworks = | spouse = ਸੁਖਜਿੰਦਰ ਕੌਰ ਸ਼ੇਰਗਿਲ | relatives = ਅਜ਼ਾਦ ਪਾਲ ਸਿੰਘ ਸਾਰਾ (ਪੁੱਤਰ), ਸੂਰਜ ਪਾਲ ਸਿੰਘ ਸਾਰਾ (ਪੁੱਤਰ) | influences = | influenced = | awards = | website = |portaldisp = }} '''ਅਮਨਪਾਲ ਸਾਰਾ''' ਇੱਕ [[ਇੰਡੋ-ਕੈਨੇਡੀਅਨ]] [[ਪੰਜਾਬੀ]] ਕਵੀ, [[ਕਹਾਣੀਕਾਰ]], ਅਤੇ ਰੰਗਕਰਮੀ ਸਨ। ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਸਾਹਿਤਕ ਲਿਖਤਾਂ ਵਿੱਚ ਇੰਡੋ-ਕੈਨੇਡੀਅਨਾਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਦਾ ਬਹੁਪੱਖੀ ਚਿਤਰਨ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ==ਜੀਵਨ== ਅਮਨਪਾਲ ਸਾਰਾ ਦਾ ਜਨਮ [[2 ਅਗਸਤ]] [[1957]] ਨੂੰ ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਵਿਖੇ ਹੋਇਆ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਮਾਤਾ ਜੀ, ਗੁਰਮੀਤ ਕੌਰ, [[ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ]] ਦੇ ਸਰਕਾਰੀ ਗਰਲਜ਼ ਹਾਇਰ [[ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਕੂਲ]] ਵਿਖੇ ਅਧਿਆਪਕ ਸਨ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਜੀ, ਹਰਨੌਨਿਹਾਲ ਸਿੰਘ ਸਾਰਾ, ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਦੇ ਸਰਕਾਰੀ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਦੇ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਸਨ। ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਦੇ ਸਰਕਾਰੀ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਅਮਨਪਾਲ ਸਾਰਾ ਨੇ ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਦੇ ਸਰਕਾਰੀ [[ਕਾਲਜ]] ਵਿਖੇ ਦਾਖਲਾ ਲਿਆ ਅਤੇ [[1976]] ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਬੀ·ਐੱਸ ਸੀ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਮੁਕੰਮਲ ਕੀਤੀ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਮੁੱਖ ਵਿਸ਼ੇ ਬਾਇਓਲੌਜੀ (biology) ਅਤੇ ਕੈਮਿਸਟਰੀ (chemistry) ਸਨ। ===ਕੈਨੇਡਾ ਅਵਾਸ=== ਅਮਨਪਾਲ ਸਾਰਾ ਸੰਨ [[1976]] ਵਿੱਚ ਕੈਨੇਡਾ ਆਏ। ਸੰਨ [[1979]] ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਪਰਤ ਗਏ ਅਤੇ ਇੱਕ ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਵਾਪਸ ਕੈਨੇਡਾ ਆ ਗਏ। [[2 ਅਗਸਤ]] [[1980]] ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਵਿਆਹ ਸੁਖਜਿੰਦਰ ਕੌਰ ਸ਼ੇਰਗਿਲ ਨਾਲ ਹੋਇਆ। ਅਮਨਪਾਲ ਸਾਰਾ ਅਤੇ ਸੁਖਜਿੰਦਰ ਕੌਰ ਸਾਰਾ ਦੇ ਦੋ ਬੇਟੇ ਹਨ - ਅਜ਼ਾਦ ਪਾਲ ਸਿੰਘ ਸਾਰਾ ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਪਾਲ ਸਿੰਘ ਸਾਰਾ। [[1980]] ਵਿੱਚ ਜਦੋਂ ਅਮਨਪਾਲ ਸਾਰਾ ਵਾਪਸ ਕੈਨੇਡਾ ਆਏ, ਤਾਂ ਉਹਨਾਂ ਨੇ 6 ਮਹੀਨਿਆਂ ਲਈ ਟੈਕਸੀ ਚਲਾਈ ਅਤੇ [[1981]] ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਬੀ·ਸੀ· ਟ੍ਰੈਂਜ਼ਿਟ ਨਾਲ ਬੱਸ ਚਲਾਉਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। [[1988]] ਵਿੱਚ ਅਮਨਪਾਲ ਸਾਰਾ ਨੂੰ ਪਾਰਕਿੰਸਨਜ਼ (parkinson's) ਬਿਮਾਰੀ ਹੋਣ ਦਾ ਪਤਾ ਲੱਗਾ। ਬਿਮਾਰੀ ਦੇ ਕਾਰਨ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਸੰਨ [[2003]] ਵਿੱਚ ਬੱਸ ਚਲਾਉਣੀ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤੀ, ਪਰ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਅਪਣਾ ਸਾਹਿਤਕ ਸਫਰ ਨਹੀਂ ਛੱਡਿਆ। ਅਮਨਪਾਲ ਸਾਰਾ ਕੈਨੇਡਾ ਦੇ ਜੰਪਪਲ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਭੰਗੜਾ ਸਿਖਾਉਣ ਵਾਲੀ ਟੀਮ 'ਕਰਾਟੇ ਕਿਡਜ਼' ਅਤੇ 'ਦੁਆਬਾ ਸਾਕਰ ਕਲੱਬ' ਦੇ ਫਾਉਡਿੰਗ ਮੈਂਬਰ ਵੀ ਹਨ। ==ਸਾਹਿਤਕ ਜੀਵਨ/ਸਫਰ== ਅਮਨਪਾਲ ਸਾਰਾ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸਾਹਿਤਕ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਸਾਲ [[1984]] ਵਿੱਚ ਇੱਕ [[ਕਵਿਤਾ]] ਲਿਖ ਕੇ ਕੀਤੀ। ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਇਹ ਕਵਿਤਾ [[ਪੰਜਾਬ]] ਵਿੱਚ ਚਲ ਰਹੇ ਅੱਤਵਾਦ ਦੇ ਮਾਹੌਲ ਬਾਰੇ ਸੀ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਇਹ ਕਵਿਤਾ ਆਪਣੀ ਮਾਸੀ ਨੂੰ ਦਿੱਖਾਈ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਤੋਂ ਹਿੰਮਤ ਲੈ ਕੇ, ਅਮਨਪਾਲ ਸਾਰਾ ਨੇ ਆਪਣੀ ਕਵਿਤਾ [[ਗੁਰਸ਼ਰਨ ਸਿੰਘ]] ਨੂੰ ਭੇਜੀ। ਗੁਰਸ਼ਰਨ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਅਮਨਪਾਲ ਸਾਰਾ ਦੀ ਕਵਿਤਾ ਬੜੀ ਹੀ ਪਸੰਦ ਆਈ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਇਹ ਕਵਿਤਾ ਆਪਣੇ ਮਹੀਨੇਵਾਰ ਮੈਗਜ਼ੀਨ "ਸਮਤਾ" ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤੀ। ਅਮਨਪਾਲ ਸਾਰਾ ਦਾ ਆਪਣੀ ਲਿਖਤ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਹੋਈ ਦੇਖ ਕੇ ਹੋਂਸਲਾ ਵਧਿਆ ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਸਾਹਿਤਕ ਭਾਈਚਾਰੇ ਵਿੱਚ ਪਛਾਣ ਬਣਨੀ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ। ਲਿਖਣ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ, ਅਮਨਪਾਲ ਸਾਰਾ ਸਾਹਿਤਕ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੀਆਂ ਸਰਗਰਮੀਆਂ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣ ਲੱਗ ਪਏ। ===[[ਵੈਨਕੂਵਰ ਸੱਥ]]=== 1984 ਵਿੱਚ ਅਮਨਪਾਲ ਸਾਰਾ '[[ਵੈਨਕੂਵਰ ਸੱਥ]]' ਨਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਡਰਾਮੇ ਗਰੁਪ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਬਣੇ। ਇਸ ਗਰੁੱਪ ਦਾ ਮੁੱਖ ਮਕਸਦ ਕੈਨੇਡਾ ਦੇ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਨਾਟਕਾਂ ਰਾਹੀਂ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਲਿਆਉਣਾ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਬਾਰੇ ਵਿਚਾਰ ਚਰਚਾ ਛੇੜਨਾ ਸੀ। ਅਮਨਪਾਲ ਸਾਰਾ ਨੇ ਵੈਨਕੂਵਰ ਸੱਥ ਵਲੋਂ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਅਤੇ ਖੇਡੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਨਾਟਕਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਦਾਕਾਰ ਵੱਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਨਾਲ ਦੀ ਨਾਲ ਇਸ ਦੀ ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨ ਟੀਮ ਦੇ ਸਰਗਰਮ ਮੈਂਬਰ ਰਹੇ। ਵੈਨਕੂਵਰ ਸੱਥ ਵਲੋਂ ਖੇਡੇ ਜਿਹਨਾਂ ਨਾਟਕਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹਨਾਂ ਨੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਨਾਂ ਹਨ: ਪਿਕਟ ਲਾਈਨ, ਲੱਤਾਂ ਦੇ ਭੂਤ, ਹਵੇਲੀਆਂ ਤੇ ਪਾਰਕਾਂ, ਜ਼ਹਿਰ ਦੀ ਫਸਲ, ਮਲੂਕੇ ਦਾ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਦਿਆਲਾ, [https://www.youtube.com/watch?v=wsOLdwU9LWA ਨਿੱਕੀ ਜਿਹੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ] ਅਤੇ [https://www.youtube.com/watch?v=kaVYs6th9qI ਤੂਤਾਂ ਵਾਲਾ ਖੂਹ]। ਇਹ ਨਾਟਕ ਕੈਨੇਡਾ ਦੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਅਤੇ ਸੂਬਿਆਂ ਵਿੱਚ ਖੇਡੇ ਗਏ। ਅਮਨਪਾਲ ਸਾਰਾ 'ਵੈਨਕੂਵਰ ਸੱਥ' ਵਲੋਂ ਕੱਢੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਮੈਗਜ਼ੀਨ 'ਅੰਕੁਰ' ਦੀ ਟੀਮ ਦੇ ਵੀ ਮੈਂਬਰ ਰਹੇ। ===[[ਵਤਨ]]=== [[1989]] ਵਿੱਚ ਅਮਨਪਾਲ ਸਾਰਾ ਕੈਨੇਡਾ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਏ ਸਾਹਿਤਕ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਵਤਨ ਦੀ ਟੀਮ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਏ।। ਸਾਧੂ ਬਿਨਿੰਗ ਅਤੇ ਸੁਖਵੰਤ ਹੁੰਦਲ ਇਸ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਦੇ ਸੰਪਾਦਕ ਰਹੇ, ਅਤੇ ਅਮਨਪਾਲ ਸਾਰਾ 'ਵਤਨ' ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧਕੀ ਕੰਮਾਂ ਦੇ ਇੰਚਾਰਜ। ਅਮਨਪਾਲ ਸਾਰਾ ਨੇ ਇਸ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਨਾਲ [[1995]] ਤੱਕ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਵਤਨ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਲਈ ਛਪਣਾ ਬੰਦਾ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ। ===ਫਿਲਮਾਂ=== ਅਮਨਪਾਲ ਸਾਰਾ ਨੇ ਕੈਰੋਸਿਲ ਥਿਏਟਰ ਸਕੂਲ ਵੈਨਕੂਵਰ ਤੋਂ ਅਦਾਕਾਰੀ ਦਾ ਡਿਪਲੋਮਾ ਅਤੇ [[ਵੈਨਕੂਵਰ]] ਫਿਲਮ ਸਕੂਲ ਤੋਂ ਸਕਰਿਪਟ ਲਿਖਣ ਦੀ ਟ੍ਰੇਨਿੰਗ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ। ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲੀ ਫਿਲਮ ਸੀ - [https://www.youtube.com/watch?v=E3gBWru2I0U&list=PL105C0WOuVrbkHe-1tap6BB5TN_HYUJo1 ਉਹਲਾ]। ਇਸ ਫਿਲਮ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਰਮਾ ਵਿੱਜ ਦੇ ਨਾਲ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ। ਫਿਰ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਇੱਕ '[[ਸਾਰਾ ਆਰਟਸ]]' ਨਾਂ ਦੀ ਫਿਲਮ ਅਤੇ ਥਿਏਟਰ ਕੰਪਨੀ ਖੋਲ੍ਹੀ ਜਿਸ ਰਾਹੀਂ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਸੰਨ [[2001]] ਵਿੱਚ 'ਗੁਲਦਸਤਾ' ਨਾਂ ਦੀ ਫਿਲਮ ਬਣਾਈ। ਇਸ ਫਿਲਮ ਦੀ ਸ਼ੂਟਿੰਗ ਦੌਰਾਨ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਗਿੱਟਾ ਟੁੱਟ ਗਿਆ ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਸ਼ੂਟਿੰਗ ਕਰਨੀ ਬੰਦ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ। ==ਰਚਨਾਵਾਂ== ===ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ=== * ''"ਸਰਦ-ਰਿਸ਼ਤੇ"'', ਕੋ-ਆਪਰੇਟਿਵ ਪਬਲੀਕੇਸ਼ਨਜ਼, ਲੁਧਿਆਣਾ, [[1993]]<ref>{{cite book| url=http://books.google.co.in/books?id=Mkh2vJ_9GpEC&pg=PA768&lpg=PA768&dq=amanpal+sara&source=bl&ots=bfhh_OB5AW&sig=tW7WDuspPrQcoEHjo-hhYKpayhc&hl=en&sa=X&ei=d-NqU5aUHcKNuAS1uYHYDA&ved=0CEEQ6AEwBA#v=onepage&q=amanpal%20sara&f=false| title=Encyclopedia of Literature in Canada| publisher=University of Toronto Press| author=William H. New| year=2002| pages=768| isbn=0-8020-0761-9}}</ref> * ''"ਡਾਇਮੰਡ ਰਿੰਗ"'', ਚੇਤਨਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ, [[ਲੁਧਿਆਣਾ]], [[2006]] *''"ਵੀਹਾਂ ਦਾ ਨੋਟ"'', ਰਵੀ ਸਾਹਿਤ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ, [[2000]]<ref>{{Cite web |url=http://www.rubru.ca/july2010/canadian_punjabi_kahani.html |title=ਕਨੇਡੀਅਨ ਪੰਜਾਬੀ ਕਹਾਣੀ ਤੇ ਇੱਕ ਝਾਤ |access-date=2014-05-08 |archive-date=2020-10-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201023060649/http://www.rubru.ca/july2010/canadian_punjabi_kahani.html |url-status=dead }}</ref> * [http://www.likhari.org/archive/Likhari%20Pages%202008/5045_%20kahani%20Mohrla%20buladd%2024%20January%202008.htm ''"ਮੂਹਰਲਾ ਬੱਲਦ"'', 2008] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160305021544/http://www.likhari.org/archive/Likhari%20Pages%202008/5045_%20kahani%20Mohrla%20buladd%2024%20January%202008.htm |date=2016-03-05 }} ===ਕਵਿਤਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ=== *''"ਦੋ ਮਾਵਾਂ ਦਾ ਪੁੱਤਰ"'', ਏਸ਼ੀਆ ਵਿਜ਼ਨਜ਼, [[1999]] ==ਹਵਾਲੇ== {{ਹਵਾਲੇ}} ==ਬਾਹਰਲੇ ਲਿੰਕ== * [https://www.youtube.com/watch?v=E3gBWru2I0U&list=PL105C0WOuVrbkHe-1tap6BB5TN_HYUJo1 ਉਹਲਾ] * http://www.likhari.org/archive/Likhari%20dey%20Lekhak/amanpal%20saraiN_main%2023%20Jan%202008.htm {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201030004537/http://www.likhari.org/archive/Likhari%20dey%20Lekhak/amanpal%20saraiN_main%2023%20Jan%202008.htm |date=2020-10-30 }} * http://www.tribuneindia.com/2001/20010128/cth2.htm * http://www.sikhpioneers.org/sursingh.htm {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070810223811/http://www.sikhpioneers.org/sursingh.htm |date=2007-08-10 }} * http://indiabookworld.ca/collections/punjabi-fictions-non-fictions * https://sukhwanthundal.files.wordpress.com/2012/06/julyaugsept1991.pdf * http://thefestival.bc.ca/archives/1986-artists/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210922144258/http://thefestival.bc.ca/archives/1986-artists/ |date=2021-09-22 }} * http://www.watanpunjabi.ca/vishesh/vi17.php * http://books.google.ca/books?id=sNGO98sdJHIC&pg=PA247&lpg=PA247&dq=amanpal+sara&source=bl&ots=5pHf_BOR8d&sig=QkmFtil01lu6YPXQhFsqc4rj4Cs&hl=en&sa=X&ei=fXJqVIOVD47QiQL71oGYBw&ved=0CDgQ6AEwBQ#v=onepage&q=amanpal%20sara&f=false * http://books.google.ca/books?id=Mkh2vJ_9GpEC&pg=PA768&lpg=PA768&dq=amanpal+sara&source=bl&ots=bg9eXTA_z_&sig=d7y3H9wEtOrd_hFMLmbr_hh4vHI&hl=en&sa=X&ei=fXJqVIOVD47QiQL71oGYBw&ved=0CDoQ6AEwBg#v=onepage&q=amanpal%20sara&f=false * https://namesdatabase.com/people/SARA/AMAN%20PAL%20SINGH/26391992{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਅਕਤੂਬਰ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਕਹਾਣੀਕਾਰ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਪੰਜਾਬੀ ਲੇਖਕ]] 6ovedf8wtbmray0a6nk1075ll9s674g 0 40659 843193 761182 2026-07-26T18:01:55Z Mulkh Singh 9921 843193 wikitext text/x-wiki {{Infobox writer | name = ਅਜਮੇਰ ਸਿੱਧੂ | image = | imagesize = | caption = 2017 ਵਿੱਚ ਅਜਮੇਰ ਸਿੱਧੂ | birth_name =ਅਜਮੇਰ ਸਿੱਧੂ | birth_date = {{birth date and age|df=y|1970|05|17}} | birth_place = [[ਸ਼ਹੀਦ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਨਗਰ]],ਪਿੰਡ ਜਾਫਰਪੁਰ, [[ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ|ਪੰਜਾਬ]], [[ਭਾਰਤ]] | occupation = ਅਧਿਆਪਨ, ਲੇਖਕ | death_date = | death_place = | nationality = ਭਾਰਤੀ | relatives = [[ਪਿਤਾ]] ਸ. ਬੂਝਾ ਸਿੰਘ<br>[[ਮਾਤਾ]] ਸ੍ਰੀਮਤੀ ਦਰੋਪਤੀ | spouse = ਸਾਰਾ ਸਿੱਧੂ | children = [[ਪੁੱਤਰੀ]] ਨਵਰੂਪ ਕੌਰ<br>[[ਪੁੱਤਰ]] ਨਵਰਾਜ ਸਿੰਘ | alma_mater = | education = [[ਐਮ. ਏ. ਪੰਜਾਬੀ, ਬੀ. ਐਡ., ਬੀ. ਐਸ ਸੀ.]] | genre = [[ਕਹਾਣੀ]], [[ਵਾਰਤਕ]] | language =[[ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ|ਪੰਜਾਬੀ]], ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ | movement = | notable_works = |years_active = 20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਆਖਰੀ ਦਹਾਕੇ ਤੋਂ | influences = | signature = }} '''ਅਜਮੇਰ ਸਿੱਧੂ''' ਪੰਜਾਬੀ [[ਕਹਾਣੀਕਾਰ]], ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਪਤਰਿਕਾ, ''ਵਿਗਿਆਨ ਜੋਤ'' ਦਾ ਸੰਪਾਦਕ ਹੈ।ਉਸ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਵਸਤੂ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸਮਾਜਕ ਯਥਾਰਥ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡੀ [[ਵਿਗਿਆਨ]] ਤੱਕ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਹਾਸ਼ੀਏ ਤੇ ਧੱਕੇ ਦਲਿਤਾਂ ਅਤੇ ਦਮਿਤਾਂ ਦੀ ਬਾਤ ਪਾਈ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵਿਗਿਆਨਕ ਸੋਚ, ਯਥਾਰਥਵਾਦੀ ਸੋਝੀ, ਮਾਨਵੀ ਸੰਵੇਦਨਾ, ਬੌਧਿਕ ਕਲਪਨਾ ਅਤੇ ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਚੇਤਨਾ ਇਕੋ ਵੇਲੇ ਨਾਲੋ ਨਾਲ ਮੌਜੂਦ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾ ਕੇਵਲ [[ਪੰਜਾਬੀ]] ਦੀ ਪ੍ਰਗਤੀਵਾਦੀ ਯਥਾਰਥਵਾਦੀ ਸ਼ੈਲੀ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਵਿੱਚ ਹੀ ਨਵੇਂ ਪ੍ਰਯੋਗ ਕੀਤੇ ਸਗੋਂ ਅਸਲੋ ਨਵੀਂ ਸ਼ੈਲੀ ਦੀ ਵਿਗਿਆਨਕ [[ਗਲਪ]] ਵੀ ਲਿਖੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ [[ਵਾਰਤਕ]] ਸ਼ੈਲੀ ਕਮਾਲ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਤੱਥਗਗੱਤ ਜਾਣਕਾਰੀ, ਇਤਿਹਾਸਕ ਬੋਧ ਅਤੇ ਸੁੰਦਰ ਸ਼ਬਦ ਚੋਣ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ==ਕਿਤਾਬਾਂ== ===ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ=== *[[''ਨਚੀਕੇਤਾ ਦੀ ਮੌਤ'']] -1998 *[[''ਖੂਹ ਗਿੜਦਾ ਹੈ'']] -2004 *[[''ਖੁਸ਼ਕ ਅੱਖ ਦਾ ਖਾਬ'']] - 2013 *[[''ਸ਼ਾਇਦ ਰੰਮੀ ਮੰਨ ਜਾਏ ਤੇ ਹੋਰ ਕਹਾਣੀਆਂ'']]( ਪਹਿਲੇ ਤਿੰਨ ਸੰਗ੍ਰਹਿਆਂ ਦੀਆਂ ਕੁੱਲ ਕਹਾਣੀਆਂ ) 2016 *[[''ਰੰਗ ਦੀ ਬਾਜ਼ੀ'']] 2018 ===ਵਾਰਤਕ === *[['ਚਮਤਕਾਰਾਂ ਦੀ ਦੁਨੀਆਂ'']] - 2000 *[[''ਤੁਰਦੇ ਪੈਰਾਂ ਦੀ ਦਾਸਤਾਨ'']] - 2003 *[[''ਬਾਬਾ ਬੂਝਾ ਸਿੰਘ - ਗਦਰ ਤੋਂ ਨਕਸਲਵਾੜੀ ਤੱਕ'']] - 2008) *Baba Bujha Singh - Gadar ton Naxalwari Tak - 2013 (English Version) *[[''ਖੁਸ਼ਕ ਆਖ਼ ਕਾ ਖ਼ਾਬ , 2019 ( ਹਿੰਦੀ ਵਿਚ ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ )'']] - 2019) *[['' ਗ਼ਦਰੀ ਬਾਬਾ ਬੂਝਾ ਸਿੰਘ( ਬੰਗਲਾ ਵਿੱਚ ਗ਼ਦਰੀ ਦੇਸ ਭਗਤ ਦੀ ਜੀਵਨੀ )'']] -2023) ===ਸੰਪਾਦਨਾ=== *[[''ਨਰਕ ਕੁੰਡ'' (ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ]] - 1997) *[[''ਜੈਮਲ ਸਿੰਘ ਪੱਡਾ'' (ਜੀਵਨ ਤੇ ਚੋਣਵੀਂ ਕਵਿਤਾ]] - 2005) *[[''ਪਾਸ਼ ਦੀ ਚੋਣਵੀ ਕਵਿਤਾ'']] (2010) *[[''ਸੰਤ ਰਾਮ ਉਦਾਸੀ ( ਸ਼ਖ਼ਸੀਅਤ ਅਤੇ ਸਮੁੱਚੀ ਰਚਨਾ )'']] (2014) *[[''ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਲਈ ਬਲਦਾ ਕਣ-ਕਣ : ਸੰਤ ਰਾਮ ਉਦਾਸੀ (ਜੀਵਨੀ) '']] (2018) * ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਅਜਮੇਰ ਸਿੱਧੂ ਦੋ ਮਾਸਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਮੈਗਜ਼ੀਨ '''''ਵਿਗਿਆਨ ਜੋਤ ''''' ਦਾ 21 ਸਾਲ ਅਤੇ '''ਰਾਗ '''( ਚੋ - ਮਾਸਿਕ ਸਾਹਿਤਿਕ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ) ਦਾ 4 ਸਾਲ ਸੰਪਾਦਕ ਰਿਹਾ । ==ਸਨਮਾਨ== * ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵੱਲੋਂ ਭਾਈ ਵੀਰ ਸਿੰਘ ਗਲਪ ਪੁਰਸਕਾਰ - ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ 'ਨਚੀਕੇਤਾ ਦੀ ਮੌਤ' ਲਈ (2000) * ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀਂ ਲੁਧਿਆਣਾ ਵੱਲੋਂ 'ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ਧਾਲੀਵਾਲ ਨਵ-ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਪੁਰਸਕਾਰ (2003) * ਭਾਰਤੀ ਭਾਸ਼ਾ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ ਕਲਕੱਤਾ ਵੱਲੋਂ 'ਯੁਵਾ ਪੁਰਸਕਾਰ' (2005-06) ==ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ== * [https://freepunjabiebooks.com/ebooks/%E0%A8%B6%E0%A8%BE%E0%A8%87%E0%A8%A6-%E0%A8%B0%E0%A9%B0%E0%A8%AE%E0%A9%80-%E0%A8%AE%E0%A9%B0%E0%A8%A8-%E0%A8%9C%E0%A8%BE%E0%A8%8F-%E0%A8%A4%E0%A9%87-%E0%A8%B9%E0%A9%8B%E0%A8%B0-%E0%A8%95%E0%A8%B9/ ਫ਼ਰੀ ਪੰਜਾਬੀ ਈਬੁਕਸ ਉੱਤੇ ਸ਼ਾਇਦ ਰੰਮੀ ਮੰਨ ਜਾਵੇ]{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਅਕਤੂਬਰ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} *[https://freepunjabiebooks.com/ebooks/%E0%A8%95%E0%A9%8D%E0%A8%B0%E0%A8%BE%E0%A8%82%E0%A8%A4%E0%A9%80-%E0%A8%B2%E0%A8%88-%E0%A8%AC%E0%A8%B2%E0%A8%A6%E0%A8%BE-%E0%A8%95%E0%A8%A3-%E0%A8%95%E0%A8%A3-%E0%A8%B8%E0%A9%B0%E0%A8%A4-%E0%A8%B0/ਫ਼ਰੀ ਪੰਜਾਬੀ ਈਬੁਕਸ ਉੱਤੇ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਲਈ ਬਲਦਾ ਕਣ-ਕਣ ਸੰਤ ਰਾਮ ਉਦਾਸੀ]{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਅਕਤੂਬਰ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਕਹਾਣੀਕਾਰ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1970]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਲੇਖਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]] gkz2tf5c02ecuthtt50tkvwja9bh63e 843194 843193 2026-07-26T18:02:25Z Mulkh Singh 9921 843194 wikitext text/x-wiki {{Infobox writer | name = ਅਜਮੇਰ ਸਿੱਧੂ | image = | imagesize = | caption = 2017 ਵਿੱਚ ਅਜਮੇਰ ਸਿੱਧੂ | birth_name =ਅਜਮੇਰ ਸਿੱਧੂ | birth_date = {{birth date and age|df=y|1970|05|17}} | birth_place = [[ਸ਼ਹੀਦ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਨਗਰ]],ਪਿੰਡ ਜਾਫਰਪੁਰ, [[ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ|ਪੰਜਾਬ]], [[ਭਾਰਤ]] | occupation = ਅਧਿਆਪਨ, ਲੇਖਕ | death_date = | death_place = | nationality = ਭਾਰਤੀ | relatives = [[ਪਿਤਾ]] ਸ. ਬੂਝਾ ਸਿੰਘ<br>[[ਮਾਤਾ]] ਸ੍ਰੀਮਤੀ ਦਰੋਪਤੀ | spouse = ਸਾਰਾ ਸਿੱਧੂ | children = [[ਪੁੱਤਰੀ]] ਨਵਰੂਪ ਕੌਰ<br>[[ਪੁੱਤਰ]] ਨਵਰਾਜ ਸਿੰਘ | alma_mater = | education = [[ਐਮ. ਏ. ਪੰਜਾਬੀ, ਬੀ. ਐਡ., ਬੀ. ਐਸ ਸੀ.]] | genre = [[ਕਹਾਣੀ]], [[ਵਾਰਤਕ]] | language =[[ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ|ਪੰਜਾਬੀ]], ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ | movement = | notable_works = |years_active = 20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਆਖਰੀ ਦਹਾਕੇ ਤੋਂ | influences = | signature = }} '''ਅਜਮੇਰ ਸਿੱਧੂ''' ਪੰਜਾਬੀ [[ਕਹਾਣੀਕਾਰ]], ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਪਤਰਿਕਾ, ''ਵਿਗਿਆਨ ਜੋਤ'' ਦਾ ਸੰਪਾਦਕ ਹੈ।ਉਸ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਵਸਤੂ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸਮਾਜਕ ਯਥਾਰਥ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡੀ [[ਵਿਗਿਆਨ]] ਤੱਕ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਹਾਸ਼ੀਏ ਤੇ ਧੱਕੇ ਦਲਿਤਾਂ ਅਤੇ ਦਮਿਤਾਂ ਦੀ ਬਾਤ ਪਾਈ ਹੈ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵਿਗਿਆਨਕ ਸੋਚ, ਯਥਾਰਥਵਾਦੀ ਸੋਝੀ, ਮਾਨਵੀ ਸੰਵੇਦਨਾ, ਬੌਧਿਕ ਕਲਪਨਾ ਅਤੇ ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਚੇਤਨਾ ਇਕੋ ਵੇਲੇ ਨਾਲੋ ਨਾਲ ਮੌਜੂਦ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਉਸ ਨਾ ਕੇਵਲ [[ਪੰਜਾਬੀ]] ਦੀ ਪ੍ਰਗਤੀਵਾਦੀ ਯਥਾਰਥਵਾਦੀ ਸ਼ੈਲੀ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਵਿੱਚ ਹੀ ਨਵੇਂ ਪ੍ਰਯੋਗ ਕੀਤੇ ਸਗੋਂ ਅਸਲੋ ਨਵੀਂ ਸ਼ੈਲੀ ਦੀ ਵਿਗਿਆਨਕ [[ਗਲਪ]] ਵੀ ਲਿਖੀ। ਉਸ ਦੀ [[ਵਾਰਤਕ]] ਸ਼ੈਲੀ ਕਮਾਲ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਤੱਥਗਗੱਤ ਜਾਣਕਾਰੀ, ਇਤਿਹਾਸਕ ਬੋਧ ਅਤੇ ਸੁੰਦਰ ਸ਼ਬਦ ਚੋਣ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ==ਕਿਤਾਬਾਂ== ===ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ=== *[[''ਨਚੀਕੇਤਾ ਦੀ ਮੌਤ'']] -1998 *[[''ਖੂਹ ਗਿੜਦਾ ਹੈ'']] -2004 *[[''ਖੁਸ਼ਕ ਅੱਖ ਦਾ ਖਾਬ'']] - 2013 *[[''ਸ਼ਾਇਦ ਰੰਮੀ ਮੰਨ ਜਾਏ ਤੇ ਹੋਰ ਕਹਾਣੀਆਂ'']]( ਪਹਿਲੇ ਤਿੰਨ ਸੰਗ੍ਰਹਿਆਂ ਦੀਆਂ ਕੁੱਲ ਕਹਾਣੀਆਂ ) 2016 *[[''ਰੰਗ ਦੀ ਬਾਜ਼ੀ'']] 2018 ===ਵਾਰਤਕ === *[['ਚਮਤਕਾਰਾਂ ਦੀ ਦੁਨੀਆਂ'']] - 2000 *[[''ਤੁਰਦੇ ਪੈਰਾਂ ਦੀ ਦਾਸਤਾਨ'']] - 2003 *[[''ਬਾਬਾ ਬੂਝਾ ਸਿੰਘ - ਗਦਰ ਤੋਂ ਨਕਸਲਵਾੜੀ ਤੱਕ'']] - 2008) *Baba Bujha Singh - Gadar ton Naxalwari Tak - 2013 (English Version) *[[''ਖੁਸ਼ਕ ਆਖ਼ ਕਾ ਖ਼ਾਬ , 2019 ( ਹਿੰਦੀ ਵਿਚ ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ )'']] - 2019) *[['' ਗ਼ਦਰੀ ਬਾਬਾ ਬੂਝਾ ਸਿੰਘ( ਬੰਗਲਾ ਵਿੱਚ ਗ਼ਦਰੀ ਦੇਸ ਭਗਤ ਦੀ ਜੀਵਨੀ )'']] -2023) ===ਸੰਪਾਦਨਾ=== *[[''ਨਰਕ ਕੁੰਡ'' (ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ]] - 1997) *[[''ਜੈਮਲ ਸਿੰਘ ਪੱਡਾ'' (ਜੀਵਨ ਤੇ ਚੋਣਵੀਂ ਕਵਿਤਾ]] - 2005) *[[''ਪਾਸ਼ ਦੀ ਚੋਣਵੀ ਕਵਿਤਾ'']] (2010) *[[''ਸੰਤ ਰਾਮ ਉਦਾਸੀ ( ਸ਼ਖ਼ਸੀਅਤ ਅਤੇ ਸਮੁੱਚੀ ਰਚਨਾ )'']] (2014) *[[''ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਲਈ ਬਲਦਾ ਕਣ-ਕਣ : ਸੰਤ ਰਾਮ ਉਦਾਸੀ (ਜੀਵਨੀ) '']] (2018) * ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਅਜਮੇਰ ਸਿੱਧੂ ਦੋ ਮਾਸਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਮੈਗਜ਼ੀਨ '''''ਵਿਗਿਆਨ ਜੋਤ ''''' ਦਾ 21 ਸਾਲ ਅਤੇ '''ਰਾਗ '''( ਚੋ - ਮਾਸਿਕ ਸਾਹਿਤਿਕ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ) ਦਾ 4 ਸਾਲ ਸੰਪਾਦਕ ਰਿਹਾ । ==ਸਨਮਾਨ== * ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵੱਲੋਂ ਭਾਈ ਵੀਰ ਸਿੰਘ ਗਲਪ ਪੁਰਸਕਾਰ - ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ 'ਨਚੀਕੇਤਾ ਦੀ ਮੌਤ' ਲਈ (2000) * ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀਂ ਲੁਧਿਆਣਾ ਵੱਲੋਂ 'ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ਧਾਲੀਵਾਲ ਨਵ-ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਪੁਰਸਕਾਰ (2003) * ਭਾਰਤੀ ਭਾਸ਼ਾ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ ਕਲਕੱਤਾ ਵੱਲੋਂ 'ਯੁਵਾ ਪੁਰਸਕਾਰ' (2005-06) ==ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ== * [https://freepunjabiebooks.com/ebooks/%E0%A8%B6%E0%A8%BE%E0%A8%87%E0%A8%A6-%E0%A8%B0%E0%A9%B0%E0%A8%AE%E0%A9%80-%E0%A8%AE%E0%A9%B0%E0%A8%A8-%E0%A8%9C%E0%A8%BE%E0%A8%8F-%E0%A8%A4%E0%A9%87-%E0%A8%B9%E0%A9%8B%E0%A8%B0-%E0%A8%95%E0%A8%B9/ ਫ਼ਰੀ ਪੰਜਾਬੀ ਈਬੁਕਸ ਉੱਤੇ ਸ਼ਾਇਦ ਰੰਮੀ ਮੰਨ ਜਾਵੇ]{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਅਕਤੂਬਰ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} *[https://freepunjabiebooks.com/ebooks/%E0%A8%95%E0%A9%8D%E0%A8%B0%E0%A8%BE%E0%A8%82%E0%A8%A4%E0%A9%80-%E0%A8%B2%E0%A8%88-%E0%A8%AC%E0%A8%B2%E0%A8%A6%E0%A8%BE-%E0%A8%95%E0%A8%A3-%E0%A8%95%E0%A8%A3-%E0%A8%B8%E0%A9%B0%E0%A8%A4-%E0%A8%B0/ਫ਼ਰੀ ਪੰਜਾਬੀ ਈਬੁਕਸ ਉੱਤੇ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਲਈ ਬਲਦਾ ਕਣ-ਕਣ ਸੰਤ ਰਾਮ ਉਦਾਸੀ]{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਅਕਤੂਬਰ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਕਹਾਣੀਕਾਰ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1970]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਲੇਖਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]] 3icd4cf0g4z395ynjn0u5rlvamk26cq 0 40738 843198 731453 2026-07-26T18:06:18Z Mulkh Singh 9921 843198 wikitext text/x-wiki {{Infobox writer | name = ਅਨੇਮਨ ਸਿੰਘ | image = | imagesize = | caption =ਅਨੇਮਨ ਸਿੰਘ | birth_name = ਅਨੇਮਨ ਸਿੰਘ | birth_date = {{birth date and age|df=y|1976|1|13}} | birth_place = ਮਾਨਸਾ, [[ਪੰਜਾਬ]], [[ਭਾਰਤ]] | occupation = [[ਕਹਾਣੀਕਾਰ]] | death_date = | death_place = | years_active = }} [[ਤਸਵੀਰ:Aneman Singh 2.jpg|thumb]] '''ਅਨੇਮਨ ਸਿੰਘ''' (ਜਨਮ 13 ਜਨਵਰੀ 1976) ਪੰਜਾਬੀ ਕਹਾਣੀਕਾਰ ਹੈ। ਉਹ ਮਾਨਸਾ (ਪੰਜਾਬ) ਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਹੈ। ==ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ== *''ਗਲੀ ਨੰਬਰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ'' [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਕਹਾਣੀਕਾਰ]] 84cprdhnqrr50n197marhl7nin95004 0 62179 843213 691889 2026-07-27T00:52:41Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 843213 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ਸਿਸਟਰ ਨਿਰਮਲਾ ਜੋਸ਼ੀ, [[ਮਿਸ਼ਨਰੀਜ ਆਫ ਚੈਰਿਟੀ|ਐਮਸੀ]] | image =|thumb | imagesize = 220px | caption = ਮਿਸ਼ਨਰੀਜ ਆਫ ਚੈਰਿਟੀ ਦੀ <br> ਦੂਜੀ ਸੁਪੀਰੀਅਰ ਜਨਰਲ | birth_name = | birth_date = {{birth date|1934|7|23|df=yes}} | death_date = {{death date and age|2015|6|23|1934|7|23|df=yes}} | birth_place = [[ਰਾਂਚੀ]], [[ਬਿਹਾਰ ਅਤੇ ਉੜੀਸਾ ਸੂਬਾ]], [[ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਭਾਰਤੀ ਸਾਮਰਾਜ]] | Died =22 ਜੂਨ 2015,[[ਕੋਲਕਾਤਾ]],[[ਭਾਰਤ]] | education = [[ਮਾਸਟਰ ਦੀ ਡਿਗਰੀ]] [[ਸਿਆਸੀ ਵਿਗਿਆਨ]] ਵਿੱਚ, [[ਡਾਕਟਰ ਜਿਊਰਸ]] | nationality = [[ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਰਾਜ|ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਭਾਰਤੀ]] (1934-1947), ਭਾਰਤੀ (1947- 2015) | spouse = | religion = [[ਹਿੰਦੂ ਮੱਤ]] (1934-1958), [[ਰੋਮਨ ਕੈਥੋਲਿਕ]] (1958-) | partner = | children = | relatives = | signature = | website = | footnotes = }} '''ਨਿਰਮਲਾ ਜੋਸ਼ੀ''', (ਵਧੇਰੇ ਮਸ਼ਹੂਰ '''ਸਿਸਟਰ ਨਿਰਮਲਾ '''(23 ਜੁਲਾਈ 1934 – 23 ਜੂਨ 2015) ਇੱਕ [[ਰੋਮਨ ਕੈਥੋਲਿਕ]] [[ਨੰਨ#ਨੰਨ ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਸਿਸਟਰ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਫ਼ਰਕ|ਧਾਰਮਿਕ ਸਿਸਟਰ]] ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਮਦਰ ਟੇਰੇਸਾ ਦੀ ਮੌਤ ਉੱਪਰਾਂਤ ਸੰਨ 1997 ਵਿੱਚ ਮਿਸ਼ਨਰੀਜ ਆਫ ਚੈਰਿਟੀ ਦੇ ਸੁਪੀਰੀਅਰ ਜਨਰਲ ਦਾ ਅਹੁਦਾ ਸੰਭਾਲਿਆ।<ref>{{Cite web |url=http://www.asianews.it/index.php?l=en&art=13116&dos=124&size=A |title=Asianews |access-date=2015-06-23 |archive-date=2022-12-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221201112535/https://www.asianews.it/index.php?l=en&art=13116&dos=124&size=A |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.motherteresa.org/02_news/Co-workers_2008.html |title=Letter to Coworkers |access-date=2015-06-23 |archive-date=2016-03-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303194206/http://www.motherteresa.org/02_news/Co-workers_2008.html |dead-url=yes }}</ref> ਉਹ ਇੱਕ ਨੇਪਾਲੀ ਮੂਲ ਦੇ ਹਿੰਦੂ-ਬਾਹਮਣ ਪਰਵਾਰ ਵਿੱਚ ਜੰਮੀ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਭਾਰਤੀ ਫੌਜ ਵਿੱਚ ਅਫਸਰ ਸਨ। ਪਟਨਾ ਵਿੱਚ ਈਸਾਈ ਮਿਸ਼ਨਰੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਉਸ ਨੂੰ ਸਿੱਖਿਆ ਦਿੱਤੀ ਗਈ। ਪਰ ਉਹ 24 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਤੱਕ ਹਿੰਦੂ ਬਣੀ ਰਹੀ ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੂੰ ਮਦਰ ਟੇਰੇਸਾ ਦੇ ਕੰਮ ਦੇ ਬਾਰੇ ਵਿੱਚ ਪਤਾ ਲੱਗਿਆ ਤਾਂ ਰੋਮਨ ਕੈਥੋਲਿਕ ਧਰਮ ਅਪਣਾ ਲਿਆ। ਸਿਸਟਰ ਨਿਰਮਲਾ ਨੂੰ ਰਾਜਨੀਤੀ ਸ਼ਾਸਤਰ ਵਿੱਚ ਡਿਗਰੀ ਹਾਸਲ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਵਕਾਲਤ ਵਿੱਚ ਖਾਸ ਸਿੱਖਿਆ ਵੀ ਲਈ ਹੈ। ਉਹ ਉਸ ਮੰਡਲੀ ਦੀਆਂ ਕੁੱਝ ਪਹਿਲੀਆਂ ਸਿਸਟਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਨ ਜਿਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵਿਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਮਿਸ਼ਨ ਲਈ ਪਨਾਮਾ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ। 1976 ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਮਿਸ਼ਨਰੀਜ ਆਫ ਚੈਰਿਟੀ ਦੀ ਵਿਚਾਰਵਾਨ ਸ਼ਾਖਾ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤਾ ਅਤੇ 1997 ਤੱਕ ਉਸ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਬਣੀ ਰਹੀ; ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੂੰ ਸੁਪੀਰੀਅਰ ਜਨਰਲ ਦਾ ਅਹੁਦਾ ਸੰਭਾਲਣ ਦੇ ਲਈ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ। ਸੰਨ 2009 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਸਿਸਟਰ ਨਿਰਮਲਾ ਨੂੰ ਪਦਮ ਭੂਸ਼ਣ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। 25 ਮਾਰਚ 2009 ਨੂੰ ਉਹ ਆਪਣੇ ਅਹੁਦੇ ਤੋਂ ਸੇਵਾਮੁਕਤ ਹੋਈ ਅਤੇ ਜਰਮਨ ਔਰਤ ਸਿਸਟਰ ਮੈਰੀ ਪ੍ਰੇਮਾ ਨੇ ਉਸ ਵਾਲਾ ਅਹੁਦਾ ਸੰਭਾਲਿਆ। 23 ਜੂਨ 2015 ਨੂੰ ਉਸ ਦਾ ਨਿਧਨ ਹੋ ਗਿਆ। == ਜੀਵਨੀ == === ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਕਰੀਅਰ === ਨਿਰਮਲਾ ਜੋਸ਼ੀ, ਨੀ ਕੁਸੁਮ, ਦਾ ਜਨਮ 23 ਜੁਲਾਈ 1934 ਨੂੰ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਭਾਰਤੀ ਸਾਮਰਾਜ (ਹੁਣ ਭਾਰਤੀ ਰਾਜ ਝਾਰਖੰਡ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ) ਦੇ ਰਾਂਚੀ, ਬਿਹਾਰ ਅਤੇ ਉੜੀਸਾ ਸੂਬੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਦਸ ਬੱਚਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਵਜੋਂ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਨੇਪਾਲ ਤੋਂ ਸਨ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ 1947 ਵਿੱਚ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਤੱਕ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਭਾਰਤੀ ਫੌਜ ਦੇ ਇੱਕ ਅਧਿਕਾਰੀ ਸਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਸ ਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਹਿੰਦੂ ਸੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਮਾਊਂਟ ਕਾਰਮਲ, ਹਜ਼ਾਰੀਬਾਗ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਈਸਾਈ ਮਿਸ਼ਨਰੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਸਿੱਖਿਆ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਉਸ ਸਮੇਂ, ਉਸ ਨੂੰ ਮਦਰ ਟੈਰੇਸਾ ਦੇ ਕੰਮ ਬਾਰੇ ਪਤਾ ਲੱਗਾ ਅਤੇ ਉਹ ਉਸ ਸੇਵਾ ਵਿਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਸੀ। ਉਹ ਜਲਦੀ ਹੀ ਕੈਥੋਲਿਕ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਹੋ ਗਈ ਅਤੇ ਮਦਰ ਟੈਰੇਸਾ ਦੁਆਰਾ ਸਥਾਪਿਤ ਮਿਸ਼ਨਰੀਜ਼ ਆਫ਼ ਚੈਰਿਟੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਈ। ਜੋਸ਼ੀ ਨੇ ਰਾਜਨੀਤੀ ਸ਼ਾਸਤਰ ਵਿੱਚ ਮਾਸਟਰ ਡਿਗਰੀ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਫਿਰ ਕਲਕੱਤਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਕਾਨੂੰਨ ਵਿੱਚ ਡਾਕਟਰੇਟ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਪਨਾਮਾ ਗਈ ਤਾਂ ਉਹ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਮਿਸ਼ਨ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਸੰਸਥਾ ਦੀਆਂ ਪਹਿਲੀਆਂ ਸਿਸਟਰਜ਼ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ। 1976 ਵਿੱਚ, ਜੋਸ਼ੀ ਨੇ ਮਿਸ਼ਨਰੀਜ਼ ਆਫ਼ ਚੈਰਿਟੀ ਦੀ ਚਿੰਤਨਸ਼ੀਲ ਸ਼ਾਖਾ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ 1997 ਤੱਕ ਇਸ ਦੇ ਮੁਖੀ ਰਹੇ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਸੰਸਥਾ ਦੇ ਸੁਪੀਰੀਅਰ ਜਨਰਲ ਵਜੋਂ ਮਦਰ ਟੈਰੇਸਾ ਦੀ ਥਾਂ ਲੈਣ ਲਈ ਚੁਣੀ ਗਈ। ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਗਣਤੰਤਰ ਦਿਵਸ (26 ਜਨਵਰੀ) 2009 ਨੂੰ ਸਿਸਟਰ ਜੋਸ਼ੀ ਨੂੰ ਰਾਸ਼ਟਰ ਪ੍ਰਤੀ ਸੇਵਾਵਾਂ ਬਦਲੇ ਦੂਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਨਾਗਰਿਕ ਪੁਰਸਕਾਰ ਪਦਮ ਵਿਭੂਸ਼ਣ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਸੁਪੀਰੀਅਰ ਜਨਰਲ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉਸਦਾ ਕਾਰਜਕਾਲ 25 ਮਾਰਚ 2009 ਨੂੰ ਖਤਮ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਜਰਮਨ ਵਿੱਚ ਜਨਮੀ ਸਿਸਟਰਜ਼ ਮੈਰੀ ਪ੍ਰੇਮਾ ਪੀਅਰਿਕ ਨੇ ਉਸਦੀ ਜਗ੍ਹਾ ਲਈ ਸੀ। === ਮੌਤ === ਜੋਸ਼ੀ ਦੀ ਮੌਤ 23 ਜੂਨ 2015 ਨੂੰ ਦਿਲ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਕਾਰਨ ਕੋਲਕਾਤਾ ਵਿੱਚ ਹੋ ਗਈ। ਭਾਰਤ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਨੇਤਾਵਾਂ ਨੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨਰਿੰਦਰ ਮੋਦੀ ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਦੀ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਮਮਤਾ ਬੈਨਰਜੀ ਸਮੇਤ ਮੀਡੀਆ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਸੋਗ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤਾ। ==ਹਵਾਲੇ== {{ਹਵਾਲੇ}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ]] natvvhcwendb4easm9ha4tag77y7yz8 0 65275 843199 687443 2026-07-26T18:08:22Z Mulkh Singh 9921 843199 wikitext text/x-wiki '''ਅਮਰਜੀਤ ਚਾਹਲ''' ([[17 ਨਵੰਬਰ]] [[1951]]<ref name="ਵੀਹਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀ ਪੰਜਾਬੀ ਕਹਾਣੀ"/>) [[ਕੈਨੇਡਾ]] ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਇੱਕ [[ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ|ਪੰਜਾਬੀ]] [[ਕਹਾਣੀਕਾਰ]] ਹੈ। ਜੱਦੀ ਪਿੰਡ~ ਜਲੋਵਾਲ (ਮਾਧੋਪੁਰ),ਕਪੂਰਥਲਾ,ਪੰਜਾਬ । == ਸਾਹਿਤ ਰਚਨਾ == ਉਸਦੀਆਂ ਕਈ ਕਹਾਣੀਆਂ ਅਤੇ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਕਈ ਸੰਪਾਦਿਤ ਸੰਗ੍ਰਹਿਆਂ ਵਿੱਚ ਛਪੀਆਂ। ਉਸਨੇ ਪੰਜਾਬੀ ਕਵਿਤਾ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਸੰਗ੍ਰਹਿ: 'ਕੇਨੈਡਾ ਦੀ ਪੰਜਾਬੀ ਕਵਿਤਾ' ਦੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ। ਕਈ ਪੁਸਤਕਾਂ ਦੇ ਰੀਵਿਊ ਵੀ ਲਿਖੇ ਹਨ। ਉਹ ਵੈਨਕੂਵਰ ਤੋਂ ਨਿਕਲਣ ਵਾਲੇ ਮੈਗਜ਼ੀਨ 'ਵਤਨੋਂ ਦੂਰ ' ਦੇ ਸੰਪਾਦਕੀ ਬੋਰਡ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਰਹਿ ਚੁੱਕਾ ਹੈ। ਅਮਰਜੀਤ ਚਾਹਲ ਘੱਟ, ਪਰ ਅਰਥਪੂਰਣ ਕਹਾਣੀਆਂ ਲਿਖਣ ਵਾਲਾ ਕਹਾਣੀਕਾਰ ਹੈ। ==ਰਚਨਾਵਾਂ== ===ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ=== *''ਬਾਹਰੋਂ ਆਇਆ ਆਦਮੀ''<ref name="ਵੀਹਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀ ਪੰਜਾਬੀ ਕਹਾਣੀ">{{cite book| title=ਵੀਹਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀ ਪੰਜਾਬੀ ਕਹਾਣੀ| publisher=ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ| author=ਰਘਬੀਰ ਸਿੰਘ| year=2003| pages=894| isbn=81-260-1600-0}}</ref> *''ਓਟ'' (ਨਾਵਲ) ==ਹਵਾਲੇ== {{ਹਵਾਲੇ}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਕਹਾਣੀਕਾਰ]] mdzs915m7khx16osmk6hrwypk8z0yvd 843200 843199 2026-07-26T18:08:46Z Mulkh Singh 9921 843200 wikitext text/x-wiki '''ਅਮਰਜੀਤ ਚਾਹਲ''' ([[17 ਨਵੰਬਰ]] [[1951]]<ref name="ਵੀਹਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀ ਪੰਜਾਬੀ ਕਹਾਣੀ"/>) [[ਕੈਨੇਡਾ]] ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਇੱਕ [[ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ|ਪੰਜਾਬੀ]] [[ਕਹਾਣੀਕਾਰ]] ਹੈ। ਉਸ ਦਾ ਜੱਦੀ ਪਿੰਡ~ ਜਲੋਵਾਲ (ਮਾਧੋਪੁਰ),ਕਪੂਰਥਲਾ,ਪੰਜਾਬ ਹੈ। । == ਸਾਹਿਤ ਰਚਨਾ == ਉਸਦੀਆਂ ਕਈ ਕਹਾਣੀਆਂ ਅਤੇ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਕਈ ਸੰਪਾਦਿਤ ਸੰਗ੍ਰਹਿਆਂ ਵਿੱਚ ਛਪੀਆਂ। ਉਸਨੇ ਪੰਜਾਬੀ ਕਵਿਤਾ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਸੰਗ੍ਰਹਿ: 'ਕੇਨੈਡਾ ਦੀ ਪੰਜਾਬੀ ਕਵਿਤਾ' ਦੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ। ਕਈ ਪੁਸਤਕਾਂ ਦੇ ਰੀਵਿਊ ਵੀ ਲਿਖੇ ਹਨ। ਉਹ ਵੈਨਕੂਵਰ ਤੋਂ ਨਿਕਲਣ ਵਾਲੇ ਮੈਗਜ਼ੀਨ 'ਵਤਨੋਂ ਦੂਰ ' ਦੇ ਸੰਪਾਦਕੀ ਬੋਰਡ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਰਹਿ ਚੁੱਕਾ ਹੈ। ਅਮਰਜੀਤ ਚਾਹਲ ਘੱਟ, ਪਰ ਅਰਥਪੂਰਣ ਕਹਾਣੀਆਂ ਲਿਖਣ ਵਾਲਾ ਕਹਾਣੀਕਾਰ ਹੈ। ==ਰਚਨਾਵਾਂ== ===ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ=== *''ਬਾਹਰੋਂ ਆਇਆ ਆਦਮੀ''<ref name="ਵੀਹਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀ ਪੰਜਾਬੀ ਕਹਾਣੀ">{{cite book| title=ਵੀਹਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀ ਪੰਜਾਬੀ ਕਹਾਣੀ| publisher=ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ| author=ਰਘਬੀਰ ਸਿੰਘ| year=2003| pages=894| isbn=81-260-1600-0}}</ref> *''ਓਟ'' (ਨਾਵਲ) ==ਹਵਾਲੇ== {{ਹਵਾਲੇ}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਕਹਾਣੀਕਾਰ]] gmay5uhxub4w3m3ker1prdaqatbvkib 0 67574 843215 728303 2026-07-27T03:08:08Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 843215 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = ਪਾਉਂਟਾ ਸਹਿਬ | native_name = पांवटा साहिब | native_name_lang = hi | other_name = ਮੰਡੀ | settlement_type = ਸ਼ਹਿਰ | image_skyline = | image_alt = | image_caption = | nickname = | image_map = | map_alt = | map_caption = | pushpin_map = India Himachal Pradesh | pushpin_label_position = right | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = | latd = 30.45 | latm = | lats = | latNS = N | longd = 77.62 | longm = | longs = | longEW = E | coordinates_display = inline,title | subdivision_type = ਦੇਸ਼ | subdivision_name = ਭਾਰਤ | subdivision_type1 = [[ਪ੍ਰਾਤ ਅਤੇ ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਸਤਿਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼]] | subdivision_name1 = [[ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼]] | subdivision_type2 = [[ਭਾਰਤ ਦੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਦੀ ਸ਼ੂਚੀ|ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ]] | subdivision_name2 = [[ਸਿਰਮੌਰ]] | subdivision_type3 = ਨਗਰ ਕੌਸ਼ | subdivision_name3 = ਸਿਰਮੌਰ |elevation_m = 389| population_total = 19,087 | population_as_of = 2001 | population_rank = | population_density_km2 = auto | population_demonym = | population_footnotes = | demographics_type1 =ਭਾਸ਼ਾ | demographics1_title1 = ਸਰਕਾਰੀ | demographics1_info1 = [[ਹਿੰਦੀ]] | timezone1 = [[ਭਾਰਤੀ ਮਿਆਰੀ ਸਮਾਂ|IST]] | utc_offset1 = +5:30 | postal_code_type = <!-- [[Postal Index Number|PIN]] --> | postal_code = | registration_plate = | website = | footnotes = }} '''ਪਾਉਂਟਾ ਸਾਹਿਬ''' ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ਵਿਲੱਖਣ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਇੱਕੋ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਨੀਂਹ ਪੱਥਰ [[ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ]] ਜੀ ਨੇ ਰੱਖਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਦਾ ਨਾਂ ਪਾਉਂਟਾ ਸਾਹਿਬ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਪੁਰਾਣੀ [[ਨਾਹਨ]] ਰਿਆਸਤ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ [[ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼]] ਵਿੱਚ [[ਜਮਨਾ ਨਦੀ]] ਤੇ ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਵਸਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।<ref>{{Cite web |url=http://www.fallingrain.com/world/IN/11/Paonta_Sahib.html |title=Falling Rain Genomics, Inc – Paonta Sahib |access-date=2015-11-12 |archive-date=2017-02-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170206072357/http://www.fallingrain.com/world/IN/11/Paonta_Sahib.html |url-status=dead }}</ref> ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਚਾਰ ਸਾਲ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਸਮਾਂ ਰਹੇ। ਗੁਰੂ ਜੀ ਨਾਹਨ ਦੇ ਰਾਜਾ [[ਮੇਦਨੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼]] ਦੀ ਬੇਨਤੀ ’ਤੇ 1685 ਨੂੰ ਨਾਹਨ ਪਹੁੰਚੇ ਸਨ। ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ [[ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼]] ਦੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਸਿਰਮੌਰ ਦੀ ਤਹਿਸੀਲ ਹੈ। ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ 'ਚ ਸੀਮੈਂਟ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ ਆਫ ਇੰਡੀਆ ਰਾਜਬਨ, ਬਿਜਲੀ ਘਰ, ਸੰਨ ਫਾਰਮਾਸਿਉਟੀਕਲ ਦੀ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਦਵਾਈਆਂ ਦੀਆਂ ਫੈਕਟਰੀਆਂ, ਮੈਨਕਾਈਡ ਫਾਰਮਾ ਲਿਮਿ:, ਜੀ ਲੈਬ ਲਿਮਿ: ਹੋਟਲ ਅਤੇ ਅਦਾਰੇ ਸਥਾਪਿਤ ਹਨ। ==ਗੁਰਦੁਆਰੇ== *ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸ੍ਰੀ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ *ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਦਸਤਾਰ ਅਸਥਾਨ ਸਾਹਿਬ *ਕਵੀ ਦਰਬਾਰ ਅਸਥਾਨ *ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸ਼ੇਰਗਾਹ ਸਾਹਿਬ *ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਭੰਗਾਣੀ ਸਾਹਿਬ *ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਤੀਰਗੜ੍ਹੀ ਸਾਹਿਬ *ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਦਸਮੇਸ਼ ਦਰਬਾਰ ਛਾਉਣੀ ਵਾਲਾ ਸਾਹਿਬ *ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਰਣਥੰਮ੍ਹ ਸਾਹਿਬ ਪਾਤਸ਼ਾਹੀ ਦਸਵੀਂ *ਤਪ ਅਸਥਾਨ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਕ੍ਰਿਪਾਲ ਸ਼ਿਲਾ ਸਾਹਿਬ *ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਟੋਕਾ ਸਾਹਿਬ ==ਸਿੱਖਿਆ ਸੰਸਥਾਂਵਾਂ== * [[ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਮਿਸ਼ਨ ਪਬਲਿਕ ਸਕੂਲ]] * ਦਿ ਸਕਾਲਰਜ਼ ਹੋਮ *ਡੀ. ਏ. ਵੀ. ਸਿਰਮੌਰ ਸੀਨੀਅਰ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਕੂਲ * ਦੂਨ ਵੈਲੀ ਸਕੂਲ *ਹਿਲ ਵਿਉ ਪਬਲਿਕ ਸਕੂਲ ਮਾਜ਼ਰਾ * ਬੀਬੀ ਜੀਤ ਕੌਰ ਸਕੂਲ * ਕਿਡਜ਼ ਪੈਰਾਡਾਈਜ਼ *ਦਿ ਰੋਜ ਓਰਚਿਡ ਵਰਲਡ ਸਕੂਲ ==ਹਵਾਲੇ== {{ਹਵਾਲੇ}} {{ਅਧਾਰ}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਧਾਰਮਿਕ ਸਥਾਨ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਕਸਬੇ]] hg2d96igxfmi6l9vxkq9nqx7qknsu42 0 71880 843201 705975 2026-07-26T18:09:25Z Mulkh Singh 9921 843201 wikitext text/x-wiki {{Infobox person |name = ਅਮਰਦੀਪ ਟਿਵਾਣਾ |alt = |caption = |birth_name = |birth_date = {{birth date|1997|05|21|df=yes}} |birth_place = [[ਪਟਿਆਲਾ]], [[ਪੰਜਾਬ]], [[ਭਾਰਤ]] |death_date = |death_place = |nationality = ਭਾਰਤੀ |other_names = |known_for = |occupation = ਲੇਖਕ }} '''ਅਮਰਦੀਪ ਟਿਵਾਣਾ''' ਇੱਕ ਪੰਜਾਬੀ ਲੇਖਕ ਹੈ।<ref>{{Cite web |url=https://www.jatland.com/home/Amardeep_Tiwana |title=ਪੁਰਾਲੇਖ ਕੀਤੀ ਕਾਪੀ |access-date=2016-01-30 |archive-date=2016-02-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160202172518/https://www.jatland.com/home/Amardeep_Tiwana |dead-url=yes }}</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.amardeeptiwana.co.in/ |title=ਪੁਰਾਲੇਖ ਕੀਤੀ ਕਾਪੀ |access-date=2016-01-30 |archive-date=2016-01-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160125233630/http://www.amardeeptiwana.co.in/ |dead-url=yes }}</ref> ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਜਨਮ ਮਿਤੀ 21 ਮ 1997 ਨੂੰ ਹੋਇਆ। ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਜਨਮ [[ਪਟਿਆਲਾ]], [[ਪੰਜਾਬ]], [[ਭਾਰਤ]] ਵਿਖੇ ਹੋਇਆ। ==ਹਵਾਲੇ== {{ਹਵਾਲੇ}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਵਲਕਾਰ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਕਹਾਣੀਕਾਰ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1997]] f0hqbe8nerr8oi6fg38jqv3smvgg2rz 0 76735 843216 842051 2026-07-27T03:55:16Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 843216 wikitext text/x-wiki {{EngvarB|date=September 2014}} {{Use dmy dates|date=September 2014}} {{Infobox settlement | name = Penang<br/>Pulau Pinang<br/>பினாங்கு<br/>槟城 | settlement_type = [[States and federal territories of Malaysia|State]] | official_name = Pulau Pinang Pulau Mutiara | image_skyline = George Town, Penang (2004).jpg | imagesize = 250px | image_alt = | image_caption = [[George Town, Penang]] as seen from [[Penang Hill]], the highest point on [[Penang Island]]. | image_flag = Flag of Penang (Malaysia).svg | flag_size = | flag_alt = | image_shield = Coat of arms of Penang.svg | shield_size = | shield_alt = | nickname = Pearl of the Orient | motto = ''{{lang|ms|Bersatu dan Setia}} {{ms icon}}''<br />United and Loyal<br />Let Penang Lead (unofficial)<ref>{{cite journal |year=1953 |journal=Journal of the Parliaments of the Commonwealth |title=Journal of the parliaments of the Commonwealth |publisher=Commonwealth Parliamentary Association, General Council |volume=34 |url=https://books.google.com/?id=PhoNAQAAIAAJ }}</ref> | anthem = [[Untuk Negeri Kita|''Untuk Negeri Kita'' ("For Our State")]] | latd = 5|latm = 24|lats = |latNS = N | longd = 100|longm = 14|longs = |longEW = E | coordinates_type = region:MY_type:isle | coordinates_display = title | coordinates_footnotes = <!-- for references: use<ref> tags --> | image_map = Penang in Malaysia.svg | mapsize = | map_alt = | map_caption = <center>{{Legend inline|#C41E3A|outline=silver}} '''Penang''' in {{Legend inline|#FDF9D2|outline=silver}} '''[[Malaysia]]'''</center> | seat_type = [[List of national capitals|Capital]] | seat = [[George Town, Penang|George Town]] | parts_type = Royal capital | parts_style = para | p1 = | demonym = Penangite | government_footnotes = <!-- for references: use<ref> tags --> | leader_title = [[List of Yang di-Pertua Negeri of Penang|Yang di-Pertua Negeri]] | leader_name = [[Abdul Rahman Abbas]] | leader_title1 = [[List of Chief Ministers of Penang|Chief Minister]] | leader_name1 = [[Lim Guan Eng]] ([[Democratic Action Party|DAP]]) | area_total_km2 = 1031 | area_water_km2 = | population_footnotes =<ref name="2015 population">{{cite web|url=http://pmr.penerangan.gov.my/index.php/info-terkini/19463-unjuran-populasi-penduduk-2015.html|title=Population by States and Ethnic Group|publisher=Department of Information, Ministry of Communications and Multimedia, Malaysia|year=2015|accessdate=12 February 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160212125740/http://pmr.penerangan.gov.my/index.php/info-terkini/19463-unjuran-populasi-penduduk-2015.html|archivedate=12 ਫ਼ਰਵਰੀ 2016|deadurl=yes}}</ref> | population_total = 1663000 | population_as_of = 2015 | population_census_year = 2010 | population_census = 1561383 | population_density_km2 = auto | population_demonym = Penangite | demographics_type1 = [[Human Development Index]] | demographics1_footnotes = <!-- for references: use<ref> tags --> | demographics1_title1 = HDI (2010) | demographics1_info1 = 0.773 (<span style="color:#090;">high</span>) ([[States and federal territories of Malaysia|3rd]]) | timezone = [[Malaysian Standard Time|MST]] | utc_offset = +8 | timezone_DST = Not observed | postal_code_type = [[List of postal codes in Malaysia|Postal code]] | postal_code = 10xxx–14xxx | area_code_type = [[Telephone numbers in Malaysia|Calling code]] | area_code = +604 | registration_plate = [[Malaysian vehicle license plates|P]] | blank_name_sec2 = Ceded by Kedah to British | blank_info_sec2 = 11 August 1786 | blank1_name_sec2 = [[Japanese occupation of Malaya|Japanese occupation]] | blank1_info_sec2 = 19 December 1941 | blank2_name_sec2 = Accession into the [[Federation of Malaya]] | blank2_info_sec2 = 31 January 1948 | blank3_name_sec2 = Independence as part of the Federation of Malaya | blank3_info_sec2 = 31 August 1957 | website = {{URL|http://www.penang.gov.my}} | footnotes = {{note|density|[a]}} 2,491 people per km² on Penang Island and 1,049 people per km² in Seberang Perai }}{{ਅੰਦਾਜ਼}} '''ਪੀਨਾਂਗ''' ਟਾਪੂ ਮਲੇਸ਼ੀਆ (ਉਦੋਂ ਮਲਾਇਆ) ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਸੀ। ਹੁਣ ਇਹ ਸੂਬਾਈ ਰਾਜਧਾਨੀ ਹੈ। ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸਥਿਤ ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਖੇਤਰਫਲ 293 ਵਰਗ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਹੈ। ਪੁਰਾਤਨ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਰਾਹੀਂ ਆਵਾਜਾਈ ਹੁੰਦੀ ਸੀ। ਇਹ ਮਲੇਸ਼ੀਆ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸੈਰਗਾਹ ਹੈ। ਇਹ ਮਲੇਸ਼ੀਆ ਦੇ ਉੱਤਰ ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਸ ਟਾਪੂ ’ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਧਰਮਾਂ ਦੇ ਲੋਕ ਵੱਸਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਰਿਹਾਇਸ਼ ਪੱਖੋਂ ਇਸ ਨੂੰ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਪਸੰਦ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇੱਥੇ 59 ਫ਼ੀਸਦੀ ਚੀਨੀ, 32 ਫ਼ੀਸਦੀ ਮਾਲੇਈ ਅਤੇ 7 ਫ਼ੀਸਦੀ ਭਾਰਤੀ ਮੂਲ ਦੇ ਲੋਕ ਵੱਸਦੇ ਹਨ। ਪੀਨਾਂਗ ਸਥਾਨਕ ਪਕਵਾਨਾਂ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਬਿਹਤਰੀਨ ਸਥਾਨ ਵਜੋਂ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਮਲੇਸ਼ੀਆ ਦੇ ਭੋਜਨ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਟਾਪੂ ’ਤੇ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਹੋਟਲ ਅਤੇ ਰਿਜ਼ੋਰਟਸ ਹਨ। ਇੱਥੇ ਆਵਾਜਾਈ ਦੇ ਸਾਧਨ ਵੱਡੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਉਪਲੱਬਧ ਹਨ। ਇੱਥੇ ਦਸੰਬਰ ਵਿੱਚ ਛੁੱਟੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਮਲੇਸ਼ੀਆ ਦੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਰਾਜਾਂ ਅਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਲੋਕ ਸਮੁੰਦਰੀ ਤੱਟ ’ਤੇ ਕੁਦਰਤੀ ਨਜ਼ਾਰੇ ਤੱਕਣ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। == ਪੀਨਾਂਗ ਦਾ ਮਨਮੋਹਕ ਦ੍ਰਿਸ਼== ਇੱਥੋਂ ਕੁਝ ਕੁ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜਹਾਜ਼ ਹੀ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਰਸਤੇ ਭਾਰਤ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਰਾਤ ਪੈਂਦਿਆਂ ਹੀ ਪੀਨਾਂਗ ਦੀ ਧਰਤੀ ’ਤੇ ਅਦਭੁੱਤ ਕੁਦਰਤੀ ਨਜ਼ਾਰਾ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਜਾਪਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਉੱਚੀਆਂ ਇਮਾਰਤਾਂ ਪਾਣੀ ਵਿਚਕਾਰ ਖੜ੍ਹੀਆਂ ਹੋਣ। ਇਮਾਰਤਾਂ ਦੀ ਟਿਮਟਿਮਾਉਂਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਸਮੁੰਦਰੀ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਤਾਰਿਆਂ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਹਿਸੂਸ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। {{wide image|A1 Dawn View.jpg|500px|Aerial evening scene of Penang Island}} ==ਜੌਰਜ ਟਾਊਨ== ਜੌਰਜ ਟਾਊਨ ਸ਼ਹਿਰ ਪੀਨਾਂਗ ਟਾਪੂ ਦੇ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਈਸਟ ਇੰਡੀਆ ਕੰਪਨੀ ਦੇ ਕੈਪਟਨ ਸਰ ਫਰਾਂਸਿਸ ਲਾਈਟ ਨੇ ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਨੇ ਟਾਪੂ ਦਾ ਨਾਂ ਪ੍ਰਿੰਸ ਆਫ ਵੇਲਜ਼ ਆਈਲੈਂਡ ਰੱਖਿਆ। ਗੌਰਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ਜੌਰਜ ਤੀਜਾ ਉਦੋਂ ਪ੍ਰਿੰਸ ਆਫ ਵੇਲਜ਼ ਸੀ ਜੋ ਮਗਰੋਂ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਦਾ ਮਹਾਰਾਜਾ ਬਣਿਆ। ਕੈਪਟਨ ਫਰਾਂਸਿਸ ਨੇ ਕੇਦਾਹ ਦੇ ਸੁਲਤਾਨ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਸੰਧੀ ਤਹਿਤ ਇਸ ਟਾਪੂ ’ਤੇ ਅਧਿਕਾਰ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਪਹਿਲਾਂ-ਪਹਿਲ ਸੁਲਤਾਨ ਟਾਪੂ ਨੂੰ ਕੰਪਨੀ ਦੇ ਅਧੀਨ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ, ਪਰ ਲਾਈਟ ਨੇ ਬਾਹਰੀ ਹਮਲੇ ਦੀ ਸੂਰਤ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਮਦਦ ਦਾ ਇਕਰਾਰ ਕਰ ਕੇ ਸੁਲਤਾਨ ਨੂੰ ਅਧੀਨਗੀ ਲਈ ਰਜ਼ਾਮੰਦ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਮਗਰੋਂ ਉਸ ਨੇ ਛੇਤੀ ਹੀ ਫੋਰਟ ਕਾਰਨਵਾਲਿਸ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ।<ref>"Market Watch 2010" The Environmental Sector in Malaysia. http://malaysia.ahk.de/fileadmin/ahk_malaysia/Dokumente/Sektorreports/Market_Watch_2010/Environmental_2010__ENG_.pdf {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160124113834/http://malaysia.ahk.de/fileadmin/ahk_malaysia/Dokumente/Sektorreports/Market_Watch_2010/Environmental_2010__ENG_.pdf |date=24 ਜਨਵਰੀ 2016 }}</ref> [[ਮਲੇਸ਼ੀਆ|ਹੈ]] ਮਲੇਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਰਾਜ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ Peninsular ਮਲੇਸ਼ੀਆ ਦੇ ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮ ਤੱਟ 'ਤੇ ਸਥਿਤ [[ਮਲੱਕਾ ਪਣਜੋੜ|ਸਟ੍ਰੇਟ]] ਦੇ [[ਮਲੱਕਾ ਪਣਜੋੜ|ਮਲੈਕਾ]]। ਪੇਨੈਂਗ ਇਸ ਖੇਤਰ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮਲੇਸ਼ੀਆ ਦਾ ਦੂਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟਾ ਅਤੇ ਅੱਠਵਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਆਬਾਦੀ ਵਾਲਾ ਰਾਜ ਹੈ। ਪੇਨਾਗ ਦਾ ਵਸਨੀਕ ਬੋਲਚਾਲ ਵਿੱਚ ਪੇਨਾਨਗਾਈਟ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ. == ਨਾਮ == ਚੀਨ ਦੇ ਮਿਗ-ਖ਼ਾਨਦਾਨ ਦੇ ਐਡਮਿਰਲ ਚੇ ਉਹ, 15 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿਚ, ਦੱਖਣੀ ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਵਿਚ ਸਾਹਸੀ ਮੁਹਿੰਮਾਂ ਵਿਚ ਵਰਤੀਆਂ ਜਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਨੈਵੀਗੇਸ਼ਨਲ ਡਰਾਇੰਗਾਂ ਨੇ ਪੇਨਾਗ ਆਈਲੈਂਡ ਬਿਨਲੌਂਗ ਯੂ ( 檳榔嶼 槟榔屿 ). ਪੰਦਰਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿਚ ਪੁਰਤਗਾਲੀ ਮਲਾਹ ਅਕਸਰ ਮਸਾਲਾ ਆਈਲੈਂਡ ਤੋਂ [[ਗੋਆ]] ਜਾਂਦੇ ਹੋਏ ਇਸ ਟਾਪੂ ਤੇ ''ਰੁਕਦੇ ਸਨ'', ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਹ ''ਪਲੂ ਪਿਨੋਮ'' ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ. <ref>Hakluyt, Richard: The Tudor venturer in Lancaster's Voyage to the East Indies, p.264. पढ़ें किताबें, 2010</ref> ਲਿੰਗਾ ਅਤੇ ਕੇਦਾਹ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਵਪਾਰਕ ਮਾਰਗ 'ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਟਾਪੂ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਮੁ Malaysਲੇ ਮਲੇਸ਼ੀਆ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ''ਪਲੂ ਕਾ-ਸਤੂ'' ਜਾਂ "ਪਹਿਲਾ ਟਾਪੂ" ਕਿਹਾ. <ref>http://www.penangmuseum.gov.my/</ref> <nowiki></br></nowiki> "ਪੇਨਾਗ" ਨਾਮ ਆਧੁਨਿਕ ਮਾਲੇਈ ਨਾਮ ''ਪੂਲੌ ਪਿਨਾਗ ਤੋਂ ਆਇਆ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ'' [[ ਸੁਪਾਰੀ |ਆਰਕਾ ਪਾਮ]] ਟਾਪੂ ''('' ਅਰੇਕਾ ਕੈਟੇਚੂ '', ਪਾਮ'' ਫੈਮਲੀ). ਪੇਨੈਂਗ ਦਾ ਨਾਮ ਜਾਂ ਤਾਂ ਪੇਨੈਂਗ ਟਾਪੂ ''ਪੂਲੌ ਪੇਨਾੰਗ'' ਜਾਂ ''ਪੇਨੈਂਗ'' ਦਾ ਰਾਜ ਹੈ ( ''ਨੇਗੇਰੀ ਪਲਾਉ ਪਿਨਾਗ'' ) ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦੇ ਸਕਦਾ ਹੈ. ਮਾਲੇਈ, ਜੋਰਜਟਾਉਨ, ਪੇਨੈਂਗ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ, ਨੂੰ ''ਤਨਜੰਗ ਪਿਨੰਗਾ'' (ਕੇਪ ਪੇਨਾਗ੍ਰੇ) ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਪੁਰਾਣੇ ਨਕਸ਼ਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਮੁੰਦਰੀ ''ਕੰ coastੇ ਦੇ ਨਾਲ ਲੱਗਦੇ'' ਕਈ ਪੁਗਾ ਰੁੱਖਾਂ (ਜਿਸਨੂੰ ਅਲੇਗਜ਼ੈਂਡਰੀਅਨ ਲੌਰੇਲਜ਼, ''ਕੈਲੋਫਿਲਮ ਆਈਨੋਫਿਲਮ'' ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ) ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਹੁਣ ਇਹ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਛੋਟਾ ਹੈ ਰੂਪ ਨੂੰ ''ਤਨਜੰਗ'' (ਕੇਪ) ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ. <ref>http://tanjungpenaga.blogspot.com/</ref> <ref>{{Cite web |url=http://thestar.com.my/metro/story.asp?file=%2F2008%2F7%2F28%2Fnorth%2F21930010&sec=north |title=ਪੁਰਾਲੇਖ ਕੀਤੀ ਕਾਪੀ |access-date=12 ਜਨਵਰੀ 2022 |archive-date=31 ਅਕਤੂਬਰ 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121031182624/http://thestar.com.my/metro/story.asp?file=%2F2008%2F7%2F28%2Fnorth%2F21930010&sec=north |dead-url=yes }}</ref> ਪੇਨਾਗ ਨੂੰ ਅਕਸਰ "ਓਰੀਐਂਟ ਦਾ ਮੋਤੀ", "东方''花园'' " ਅਤੇ ''ਪਲਾਉ ਪਿਨਾਗ ਪੁਲਾu ਮੁਟਿਆਰਾ'' (ਪੇਨੰਗ, ਮੋਤੀਆਂ ਦਾ ਟਾਪੂ) ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ. ਮਾਲੇਈ ਵਿਚ ਪੇਨਾਗ ਦਾ ਸੰਖੇਪ ਰੂਪ "ਪੀਜੀ" ਜਾਂ "ਪੀਪੀ" ਹੁੰਦਾ ਹੈ. <ref>{{Cite web|url=http://sejarahmalaysia.pnm.my/portalBI/list.php?ttl_id=33&section=sm03|title=Pulau Pinang Pulau Mutiara|year=2000|publisher=[[Perpustakaan Negara Malaysia]]|access-date=2008-07-14}}</ref> [[ਤਸਵੀਰ:A1_Dawn_View.jpg|right|thumb| ਪੇਨਾੰਗ ਆਈਲੈਂਡ ਦੀ ਸ਼ਾਮ ਦਾ ਹਵਾਈ ਦ੍ਰਿਸ਼. ]] == ਇਤਿਹਾਸ == ਪੁਰਾਤੱਤਵ ਸਬੂਤ ਸੁਝਾਅ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਪੇਨੈਂਗ (ਟਾਪੂ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਮੁੱਖ ਭੂਮੀ ਖੇਤਰ) ਵਿੱਚ ਜੂੜੂ ਅਤੇ ਯੇਨ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਦੋਵੇਂ ਹੁਣ [[ ਸੇਮੰਗ |ਸੇਮੰਗ-ਪੰਗਾਨ]] ਦੁਆਰਾ ਵਿਲੱਖਣ ਸਭਿਆਚਾਰ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ . ਉਹ ਨੇਗ੍ਰਿਟੂ ਪਰਿਵਾਰ ਦਾ ਛੋਟਾ ਕੱਦ ਅਤੇ ਗੂੜ੍ਹੇ ਰੰਗ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ 900 ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਮਲੇਸ਼ੀਆ ਨੇ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚੋਂ ਕੱ. ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਪੇਨਾਗ ਵਿੱਚ ਵੱਸੇ ਆਦਿਵਾਸੀਆਂ ਦਾ ਆਖ਼ਰੀ ਸ਼ਿਲਾਲੇਖ 1920 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਕੁਬਾੰਗ ਸੇਮੰਗ ਵਿੱਚ ਸੀ। <ref>{{Cite web |url=http://www.mandailing.org/Eng/rootsofpenmal.html |title=ਪੁਰਾਲੇਖ ਕੀਤੀ ਕਾਪੀ |access-date=18 ਅਗਸਤ 2020 |archive-date=15 ਅਗਸਤ 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100815043254/http://www.mandailing.org/Eng/rootsofpenmal.html |dead-url=yes }}</ref> ਅਸਲ ਵਿਚ ਕੇਦਾਹ ਦੀ ਮਾਲੇਈ ਸਲਤਨਤ ਦਾ ਹਿੱਸਾ, ਆਧੁਨਿਕ ਪੇਨਾਗ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਉਸ ਸਮੇਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਜਦੋਂ ਮਦਰਾਸ ਅਧਾਰਤ ਫਰਮ ਜਾਰਡਨ ਸੁਲੀਵਾਨ ਅਤੇ ਡੀ ਸੂਜ਼ਾ ਵਿਚ ਯਾਤਰਾ ਕਰ ਰਹੇ ਇਕ ਅੰਗਰੇਜ਼ ਵਪਾਰੀ-ਫ੍ਰਾਂਸਿਸ ਲਾਈਟ [[ਥਾਈਲੈਂਡ|ਸੀਮਿਆ]] ਅਤੇ [[ਮਿਆਂਮਾਰ|ਬਰਮੀ]] ਫ਼ੌਜਾਂ ਤੋਂ ਕੇਦਾਹ ਲਈ ਖ਼ਤਰਾ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਬਦਲੇ ਵਿਚ ਸਫ਼ਰ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਟਾਪੂ ਨੂੰ ਕਿਰਾਏ 'ਤੇ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ. 11 ਅਗਸਤ 1786 ਨੂੰ ਫ੍ਰਾਂਸਿਸ ਲਾਈਟ ਪੇਨਾਗ ਉੱਤੇ ਉਤਰਿਆ ਜਿਸ ਨੂੰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਫੋਰਟ ਕੌਰਨਵੈਲਿਸ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਟਾਪੂ ਦਾ ਨਾਮ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਰਾਜ ਦੇ ਵਾਰਸ ਦੇ ਸਨਮਾਨ ਵਿੱਚ '''ਵੇਲਜ਼ ਆਈਲੈਂਡ''' ਦਾ '''ਪ੍ਰਿੰਸ''' ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ। <ref name="visitpenang.gov.my">{{Cite web |url=http://www.visitpenang.gov.my/portal3/about-penang/history.html |title=ਪੁਰਾਲੇਖ ਕੀਤੀ ਕਾਪੀ |access-date=18 ਅਗਸਤ 2020 |archive-date=2 ਜਨਵਰੀ 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160102075051/http://www.visitpenang.gov.my/portal3/about-penang/history.html |dead-url=yes }}</ref> <ref>http://books.google.co.id/books?id=hS0_GehsGPwC&pg=PA187&lpg=PA187&dq=Jourdain+Sullivan+and+de+Souza&source=bl&ots=LyTkKbOXmO&sig=-kST1lAnSOaUwy6qDA_6wDrpDVc&hl=id&ei=TpGhTMnsIY3-vQON_5WcBA&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=3&ved=0CB8Q6AEwAg#v=onepage&q=Jourdain%20Sullivan%20and%20de%20Souza&f=false</ref> ਮਲੇਸ਼ੀਆ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿਚ, ਇਸ ਮੌਕੇ ਮਲਾਇਆ ਵਿਚ ਇਕ ਸਦੀ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਭਾਗੀਦਾਰੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਹੋਈ. ਕੇਦਾਹ ਦੇ ਸੁਲਤਾਨ ਅਬਦੁੱਲਾ ਦੇ ਗਿਆਨ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ, ਲਾਈਟ ਨੇ ਕੰਪਨੀ ਦੀ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਸੈਨਿਕ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦਾ ਵਾਅਦਾ ਕੀਤਾ. ਸੁਲਤਾਨ ਨੇ 1790 ਵਿਚ ਟਾਪੂ ਉੱਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ, ਜਦੋਂ ਲਾਈਟ ਨੇ ਆਪਣਾ ਵਾਅਦਾ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ. ਇਹ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਅਸਫਲ ਰਹੀ ਅਤੇ ਸੁਲਤਾਨ ਨੂੰ ਟਾਪੂ ਕੰਪਨੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਤੀ ਸਾਲ 6,000 ਸਪੈਨਿਸ਼ ਡਾਲਰ ਦਾ ਮਾਣ ਭੱਤਾ ਦੇਣਾ ਪਿਆ। ਲਾਈਟ ਨੇ ਵਪਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਨੇੜਲੇ ਡੱਚ ਵਪਾਰਕ ਪੋਸਟਾਂ ਤੋਂ ਦੂਰ ਕਰਨ ਲਈ ਪੇਨਾਗ ਨੂੰ ਇੱਕ ਮੁਫਤ ਬੰਦਰਗਾਹ ਵਜੋਂ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ. ਉਸਨੇ ਪ੍ਰਵਾਸੀਆਂ ਨੂੰ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਜ਼ਮੀਨ ਦਾ ਵਾਅਦਾ ਕਰਕੇ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕੀਤਾ ਕਿ ਉਹ ਸਾਫ ਕਰ ਸਕਣ. ਇਹ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ ਕਰਨ ਲਈ, ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਡੂੰਘੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਜਹਾਜ਼ ਦੀਆਂ ਤੋਪਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਚਾਂਦੀ ਦੇ ਡਾਲਰ ਸੁੱਟੇ. [[ਤਸਵੀਰ:Cenotaph_in_penang.JPG|thumb|307x307px| ਐਸਪਲੇਨੇਡ ਵਿਖੇ ਸ਼ਹੀਦਾਂ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿਚ ਪਹਿਲੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬਣਾਈ ਗਈ ਇਕ ਯਾਦਗਾਰ ]] ਲਾਈਟ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਲੈਫਟੀਨੈਂਟ ਕਰਨਲ ਆਰਥਰ ਵੇਲਸਲੇ ਟਾਪੂ ਦੀਆਂ ਫੌਜਾਂ ਨਾਲ ਤਾਲਮੇਲ ਕਰਨ ਲਈ ਪੇਨੈਂਗ ਪਹੁੰਚੇ। 1800 ਵਿੱਚ, ਉਪ ਰਾਜਪਾਲ ਸਰ ਜੋਰਜ ਲੇਥ ਨੇ ਹਮਲਿਆਂ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਬੱਫੇ ਵਜੋਂ ਚੈਨਲ ਦੇ ਪਾਰ ਦੀ ਜ਼ਮੀਨ ਦਾ ਕੁਝ ਹਿੱਸਾ ਆਪਣੇ ਕਬਜ਼ੇ ਵਿੱਚ ਲੈ ਲਿਆ ਅਤੇ ਇਸਦਾ ਨਾਮ ਵੇਲਸਲੇ (ਸੇਬਰਾਂਗ ਪ੍ਰਿਯ) ਰੱਖਿਆ। ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕੇਦਾਹ ਦੇ ਸੁਲਤਾਨ ਨੂੰ ਸਾਲਾਨਾ ਅਦਾਇਗੀ ਵਧਾ ਕੇ 10,000 ਡਾਲਰ ਸਪੈਨਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ. ਅੱਜ ਵੀ ਪੇਨਾਗ ਰਾਜ ਸਰਕਾਰ ਕੇਦਾਹ ਦੇ ਸੁਲਤਾਨ ਨੂੰ ਸਾਲਾਨਾ 18,800.00 ਮਲੇਸ਼ੀਆਈ ਰੁਪਿਆ ਅਦਾ ਕਰਦੀ ਹੈ। <ref name="visitpenang.gov.my"/> 1826 ਵਿਚ, ਪੇਨਾਗ ਮਲਾਕਾ ਅਤੇ [[ਸਿੰਗਾਪੁਰ]] ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਦੇ ਅਧੀਨ ਸਟ੍ਰੇਟ ਸੈਟਲਮੈਂਟ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣ ਗਿਆ ਅਤੇ 1867 ਵਿਚ ਸਿੱਧੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਬਸਤੀਵਾਦੀ ਰਾਜ ਦੇ ਅਧੀਨ ਆ ਗਿਆ. ਪਹਿਲੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਦੌਰਾਨ, ਪੇਨਾਗ ਦੀ ਲੜਾਈ ਵੇਲੇ, ਜਰਮਨ ਕਰੂਜ਼ਰ ਐਸ ਐਮ ਐਸ ਏਡਮਨ ਨੇ ਜੋਰਜਟਾਉਨ ਦੇ ਤੱਟ ਤੋਂ ਦੋ ਅਲਾਇਡ ਜੰਗੀ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਡੁੱਬ ਦਿੱਤਾ. <ref>Mücke, Hellmuth von. The Emden-Ayesha Adventure: German Raiders in the South Seas and Beyond, 1914. अन्नापोलिस: नौसेना संस्थान प्रेस, 2000. ISBN 1-55750-873-9 </ref> [[ਦੂਜੀ ਸੰਸਾਰ ਜੰਗ|ਦੂਸਰੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਦੌਰਾਨ]], ਪੇਨੈਂਗ ਨੂੰ ਭਿਆਨਕ ਹਵਾਈ ਬੰਬਾਰੀ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪਿਆ ਅਤੇ ਆਖਰਕਾਰ 17 ਦਸੰਬਰ 1941 ਨੂੰ ਜਾਪਾਨੀ ਫ਼ੌਜਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਕਰਾਰੀ ਹਾਰ ਦਿੱਤੀ, ਜਦੋਂ ਜਾਰਜ ਟਾ aਨ ਨੂੰ ਇੱਕ ''ਆਜ਼ਾਦ ਸ਼ਹਿਰ'' ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਹ ਵਾਪਸ ਸਿੰਗਾਪੁਰ ਚਲੇ ਗਏ। <ref>[21]</ref> ਜਾਪਾਨੀ ਰਾਜ ਦੇ ਅਧੀਨ ਪੇਨਾਗ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਡਰ, ਭੁੱਖ ਅਤੇ ਨਸਲਕੁਸ਼ੀ ਹੋਈ, ਸਥਾਨਕ ਚੀਨੀ ਆਬਾਦੀ ਸਹਿ ਰਹੀ ਹੈ। <ref>http://ww2db.com/battle_spec.php?battle_id=47</ref> <ref>{{Cite web|url=http://penangstory.net.my/docs/Abs-PaulHKratoska.doc|title=संग्रहीत प्रति|archive-url=https://web.archive.org/web/20140810062218/http://penangstory.net.my/docs/Abs-PaulHKratoska.doc|archive-date=10 अगस्त 2014|access-date=11 मार्च 2015}}</ref> {| class="wikitable" align="left" ! style="background: # E42217," | '''ਸ਼ਾਮਲ''' ! style="background: # E42217," | '''ਤਾਰੀਖ਼''' |- | style="background: # E55B3C," | '''ਤੰਗੀ ਬਸਤੀ''' | 1826 |- | style="background: # E55B3C," | '''ਤਾਜ ਕਲੋਨੀ''' | 1867 |- | style="background: # E55B3C," | '''ਜਪਾਨੀ ਕਬਜ਼ਾ''' | 19 ਦਸੰਬਰ 1941 |- | style="background: # E55B3C," | '''ਮਾਲੇਈ ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ''' | 1 ਅਪ੍ਰੈਲ 1946 |- | style="background: # E55B3C," | '''ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ ਮਲਾਇਆ''' | 31 ਜਨਵਰੀ 1948 |- | style="background: # E55B3C," | '''ਆਜ਼ਾਦੀ''' | 31 ਅਗਸਤ 1957 |- | style="background: # E55B3C," | '''ਮਲੇਸ਼ੀਆ''' | 16 ਸਤੰਬਰ 1963 |} ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਲੜਾਈ ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿਚ ਵਾਪਸ ਆਇਆ ਅਤੇ 1948 ਵਿਚ ਮਲੇਸ਼ੀਆ ਦੀ ਸੰਘ ਬਣਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ 1946 ਵਿਚ ਪੇਨਾਗ ਨੂੰ ਮਲੇਸ਼ੀਅਨ ਯੂਨੀਅਨ ਵਿਚ ਮੁੜ ਸੰਗਠਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਜੋ 1957 ਵਿਚ ਸੁਤੰਤਰ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿਚ 1963 ਵਿਚ [[ਮਲੇਸ਼ੀਆ]] ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣ ਗਿਆ. <ref name="visitpenang.gov.my"/> ਐਮਸੀਏ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਵੋਂਗ ਪੌ ਨੀ ਪਨਾਗ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਬਣੇ। <ref>{{Cite web |url=http://www.highbeam.com/doc/1P1-82687504.html |title=ਪੁਰਾਲੇਖ ਕੀਤੀ ਕਾਪੀ |access-date=18 ਅਗਸਤ 2020 |archive-date=12 ਅਗਸਤ 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110812041024/http://www.highbeam.com/doc/1P1-82687504.html |dead-url=yes }}</ref> 1969 ਤਕ ਇਹ ਟਾਪੂ ਇਕ ਮੁਫਤ ਬੰਦਰਗਾਹ ਸੀ. <ref>{{Cite web |url=http://www.igeorgetownpenang.com/opinion/333-rekindling-a-ports-glory-days |title=ਪੁਰਾਲੇਖ ਕੀਤੀ ਕਾਪੀ |access-date=18 ਅਗਸਤ 2020 |archive-date=1 ਨਵੰਬਰ 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121101082413/http://www.igeorgetownpenang.com/opinion/333-rekindling-a-ports-glory-days |dead-url=yes }}</ref> ਟਾਪੂ ਦੇ ਮੁਫਤ ਬੰਦਰਗਾਹ ਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰਨ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਰਾਜ ਨੇ 1970 ਤੋਂ 1990 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਤੱਕ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਲਿਮ ਚੋਂਗ ਆਈਯੂ ਦੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਹੇਠ, ਟਾਪੂ ਦੇ ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬੀ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ, ਬੇਆਨ ਲੇਪਾਸ ਵਿਖੇ ਏਸ਼ੀਆ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕਸ ਨਿਰਮਾਣ ਮੁੱਖ ਦਫ਼ਤਰ, ਫ੍ਰੀ ਟ੍ਰੇਡ ਜ਼ੋਨ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ। <ref>http://www.mymalaysiabooks.com/penang/mypenang_history.htm</ref> <nowiki></br></nowiki> ਸਾਲ 2004 ਦੇ ਮੁੱਕੇਬਾਜ਼ੀ ਦਿਵਸ ਤੇ, ਹਿੰਦ ਮਹਾਸਾਗਰ ਦੀ ਸੁਨਾਮੀ ਵਿੱਚ 52 (ਮਲੇਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ of 68 ਵਿੱਚੋਂ)) ਮਾਰੇ ਗਏ ਸਨ ਜੋ ਪੇਨਾਗ ਆਈਲੈਂਡ ਦੇ ਪੱਛਮੀ ਅਤੇ ਉੱਤਰੀ ਤੱਟਾਂ ਵਿੱਚ ਮਾਰੇ ਸਨ। <ref>{{Cite web |url=http://www.geoscience-environment.com/tsunami/tsunami_intro.pdf |title=ਪੁਰਾਲੇਖ ਕੀਤੀ ਕਾਪੀ |access-date=18 ਅਗਸਤ 2020 |archive-date=11 ਜੁਲਾਈ 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110711085349/http://www.geoscience-environment.com/tsunami/tsunami_intro.pdf |dead-url=yes }}</ref> 7 ਜੁਲਾਈ 2008 ਨੂੰ, ਪੇਨੰਗ ਦੀ ਇਤਿਹਾਸਕ ਰਾਜਧਾਨੀ, ਜਾਰਜਟਾਉਨ, ਨੂੰ ਮਲਕਾ ਦੇ ਨਾਲ, [[ਯੂਨੈਸਕੋ|ਯੂਨੈਸਕੋ ਦੀ]] [[ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਰਾਸਤ ਟਿਕਾਣਾ|ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਰਾਸਤ ਸਥਾਨ]] ਦੀ ਰਸਮੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕੀਤੀ ਗਈ. ਇਸ ਨੂੰ ਅਧਿਕਾਰਤ ਤੌਰ 'ਤੇ " ''ਪੂਰਬ ਅਤੇ ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬੀ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਅਨੌਖਾ ਵਿਲੱਖਣ architectਾਂਚਾਗਤ ਅਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਸ਼ਹਿਰ'' " ਵਜੋਂ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੈ. <ref>{{Cite news|url=http://portal.unesco.org/en/ev.php-URL_ID=43036&URL_DO=DO_TOPIC&URL_SECTION=201.html|title=Eight new sites, from the Straits of Malacca, to Papua New Guinea and San Marino, added to युनेस्को’s World Heritage List|date=2008-07-07|access-date=2008-07-07|publisher=युनेस्को}}</ref> == ਭੂਗੋਲ == [[ਤਸਵੀਰ:Penang-labels.svg|right|thumb|384x384px| ਪੇਰੰਗ ਰਾਜ ਦਾ ਨਕਸ਼ਾ ਜਾਰਜਟਾਉਨ ਰਾਜਧਾਨੀ ਦੇ ਨਾਮ ਦੇ ਨਾਲ ]] === ਟੌਪੋਗ੍ਰਾਫੀ === ਭੂਗੋਲਿਕ ਤੌਰ ਤੇ, ਰਾਜ ਦੋ ਵਰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ: * ਪੇਨਾੰਗ ਆਈਲੈਂਡ (ਮਾਲੇਈ ਵਿਚ '''ਪੂਲੌ ਪੇਨਾਗ''' ): ਮਲਕਾ ਦੇ ਸਟਰੇਟਸ ਵਿਚ ਸਥਿਤ 293 ਵਰਗ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦਾ ਟਾਪੂ ਅਤੇ * ਪ੍ਰਾਂਤ ਵੇਲਸਲੇ (ਮਾਲੇ ਵਿਚ '''ਸੇਬਰਾਂਗ ਪੇਰਈ''' ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ): ਇਕ ਤੰਗ ਚੌੜੀ ਦੇ ਪ੍ਰਾਇਦੀਪ ਤੇ 753 ਵਰਗ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਇੱਕ ਤੰਗ ਹੱਦ ਹੈ ਜਿਸ ਦੀ ਚੌੜਾਈ 4 ਕਿਮੀ (2.5 ਮੀਲ) ਹੈ. ਇਹ ਕੇਦਾਹ ਮੁਦਾ ਨਦੀ ਦੁਆਰਾ ਉੱਤਰ ਅਤੇ ਪੂਰਬ ਤੇ ਸੀਮਤ ਹੈ ਅਤੇ ਦੱਖਣ ਵਿਚ ਪੈਰਕ ਦੁਆਰਾ. ਪੇਨੈਂਗ ਟਾਪੂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਂਤ ਵੇਲਸਲੇ ਵਿਚਲਾ ਜਲਘਰ ਜਾਰਜਟਾਉਨ ਦੇ ਉੱਤਰ ਵਿਚ ਉੱਤਰੀ ਚੈਨਲ ਹੈ ਅਤੇ ਦੱਖਣ ਵਿਚ ਦੱਖਣੀ ਚੈਨਲ ਹੈ. ਪੇਨਾਗ ਆਈਲੈਂਡ ਦੀ ਸ਼ਕਲ ਅਨਿਯਮਿਤ, ਪੱਥਰੀਲੀ, ਪਹਾੜੀ ਅਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਜੰਗਲੀ ਹੈ. ਸਮੁੰਦਰੀ ਕੰalੇ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਤੰਗ ਹਨ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬ ਵਿਚ ਹੈ. ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ, ਟਾਪੂ ਨੂੰ ਪੰਜ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿਚ ਵੰਡਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ: * '''ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬੀ''' ਮੈਦਾਨ ਜਿੱਥੇ ਰਾਜ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਸਥਿਤ ਹੈ, ਤਿਕੋਣੀ ਉੱਚ ਪੱਧਰੀ ਬਣਦੀਆਂ ਹਨ. ਇਹ ਸੰਘਣੀ ਆਬਾਦੀ ਵਾਲੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਸ਼ਹਿਰ ਪੇਨੰਗ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕੀ, ਵਪਾਰਕ ਅਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਕੇਂਦਰ ਹੈ. * '''ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬ,''' ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਚਾਵਲ ਦੇ ਖੇਤਾਂ ਅਤੇ ਖਰਗੋਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਹੁਣ ਬਿਲਕੁਲ ਨਵੇਂ ਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਉਦਯੋਗਿਕ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਗਿਆ ਹੈ. * '''ਉੱਤਰ ਪੱਛਮੀ''' ਰਿਜੋਰਟ ਹੋਟਲ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਰੇਤਲੀ ਸਮੁੰਦਰ ਹੈ. * '''ਦੱਖਣਪੱਛਮ''' ਮਛੇਰਿਆਂ ਦੇ ਪਿੰਡਾਂ, ਫਲਾਂ ਦੇ ਬਗੀਚਿਆਂ ਅਤੇ ਖੰਭਿਆਂ ਦੇ ਕੁਦਰਤੀ ਨਜ਼ਰੀਏ ਨਾਲ ਇੱਕ ਖੂਬਸੂਰਤ ਦੇਸ਼ ਹੈ. * '''ਮਿਡਲ''' ਹਿੱਲ ਰੇਂਜ, ਸਮੁੰਦਰੀ ਤਲ ਤੋਂ 830 ਮੀਟਰ ਉੱਚੀ ਪੱਛਮੀ ਹਿੱਲ (ਪੇਨਾਗ ਹਿੱਲ ਦਾ ਹਿੱਸਾ) ਦਾ ਇੱਕ ਉੱਚਾ ਬਿੰਦੂ ਹੈ, ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਜੰਗਲ. ਇਕ ਕੈਚਮੈਂਟ ਏਰੀਆ ਹੈ. <ref>Nasution, Khoo: The sustainable Penang initiative. पिनांग: IIED,2001 |</ref> ਵੇਲੇਸਲੇ ਪ੍ਰਾਂਤ ਦੀ ਟੌਪੋਗ੍ਰਾਫੀ, ਜੋ ਪੇਨਾਗ ਦੇ ਅੱਧੇ ਤੋਂ ਵੱਧ ਖੇਤਰਾਂ ਉੱਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਸਮਤਲ ਹੈ, ਬੁਕਿਤ ਮੁਰਤਾਜਮ ਨਾਮ ਦੀ ਪਹਾੜੀ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀਆਂ ਤਲ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਇਕੋ ਨਾਮ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ. <ref>www.penang-traveltips.com/geography.htm</ref> ਇਸ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਇਕ ਤੱਟਵਰਤੀ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿਚ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਖਣਿਜ ਹਨ. ਬੁੱਟਰਵਰਥ, ਪ੍ਰਾਂਤ ਵੇਲਸਲੇ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕਸਬਾ, ਪੇਰਈ ਨਦੀ ਦੇ ਚੌੜੇ ਮਹਾਂਸਾਗਰ ਅਤੇ ਚੈਨਲ ਦੇ ਪਾਰ ਪੂਰਬ ਵੱਲ 3 ਕਿਲੋਮੀਟਰ (2 ਮੀਲ) ਦੀ ਦੂਰੀ ਤੇ ਜਾਰਜਟਾਉਨ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਦਾ ਹੈ. ਪੇਨਾੰਗ ਵਿੱਚ ਵਿਕਾਸਸ਼ੀਲ ਜ਼ਮੀਨ ਦੀ ਘਾਟ ਕਾਰਨ, ਕੁਝ ਲੈਂਡ ਰੀਕਲੇਮੇਸ਼ਨ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ ਲਾਗੂ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ ਤਾਂ ਜੋ ਉੱਚ ਮੰਗ ਵਾਲੇ ਖੇਤਰਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਤਨਜੰਗ ਟੋਲਕੋਂਗ, ਜੈਲੂਤੋਂਗ (ਜੈਲਟੋਂਗ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸਵੇਅ ਦੀ ਉਸਾਰੀ) ਅਤੇ ਕਵੀਨਸਬੇ ਵਿੱਚ ਉੱਚਿਤ ਨੀਵੇਂ ਇਲਾਕਿਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕੇ. ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟਾਂ ਨੇ ਪੇਨੈਂਗ ਆਈਲੈਂਡ ਦੇ ਤੱਟਵਰਤੀ ਇਲਾਕਿਆਂ ਅਤੇ ਤਾਰਜੰਗ ਟੋਕੋਂਗ ਦੀ ਮੁੜ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਗਾਰਨੀ ਡ੍ਰਾਈਵ ਦੀ ਤਬਾਹੀ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜ਼ਹਾਜ਼ ਨੂੰ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ ਹੈ. <ref>{{Cite web |url=http://www.thesundaily.com/article.cfm?id=42518 |title=ਪੁਰਾਲੇਖ ਕੀਤੀ ਕਾਪੀ |access-date=18 ਅਗਸਤ 2020 |archive-date=27 ਜਨਵਰੀ 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100127102342/http://www.thesundaily.com/article.cfm?id=42518 |dead-url=yes }}</ref> === ਕਸਬੇ === '''ਪੇਨਾੰਗ ਆਈਲੈਂਡ''' ਆਇਯਰ ਇਟਮ - ਬਾਲਿਕ ਪਲਾਉ - ਬਾਂਦਰ ਬਾਰੂ ਆਇਰ ਇਤਮ - ਬੱਤੂ ਫੇਰਿੰਗੀ - ਬਟੂ ਮੋਂਗ - ਬਟੂ ਲੰਚਾਂਗ - ਬੇਯਾਨ ਬਾਰੂ - ਬੇਯਾਨ ਲੇਪਸ - ਗੇਲੁਗੋਰ - ਜਾਰਜ ਟਾ --ਨ - ਗ੍ਰੀਨ ਲੇਨ - ਗਾਰਨੀ ਡਰਾਈਵ - ਤਨਜੰਗ ਟੋਲਕੋਂਗ - ਜੈਲੇਟੋਂਗ - <span class="goog-gtc-fnr-highlight">ਪੈਂਟਾਈ</span> ਅਚੇ - <span class="goog-gtc-fnr-highlight">ਪਾਈਆ</span> ਟੇਰੂਬੋਂਗ - ਪਲਾਉ ਟਿਕਸ - ਪਲਾਉ ਬੇਤੋਂਗ - ਸੁਨਗਾਈ ਅਰਾ - ਸੁੰੰਗਾਈ ਅਰਾ ਨਿਬੋਂਗ - ਤਨਜੰਗ ਬੰਗਾ - ਤਨਜੰਗ ਟੋਲਕੋਂਗ - ਤੇਲੁਕ ਬਾਹੰਗ '''ਸੂਬਾ ਵੇਲਸਲੇ''' ਅਲਮਾ - ਬਾਗਾਨ ਆਜ਼ਮ - ਬਾਗਾਨ ਲੂੜ - ਬਾਟੂ ਕਵਾਨ - ਬੁਕਿਟ ਮੁਰਤਾਜਮ - ਬੁਕਿਟ ਮਿਨਿਆਕ - ਬਟਰਵਰਥ - ਜਾਵੀ - ਜੂੜੂ - ਕੇਪਲਾ ਬਾਤਸ - ਮੈਕ ਮੰਡਿਨ - ਨਿਬੋਂਗ ਟਿੱਬਲ - ਪਰਮਾਟੰਗ ਪਾਵ - ਪਰੇਈ - ਸੇਬਰਾਂਗ ਜਯਾ - ਸਿੰਪੰਗ ਅਮਪਟ - ਸੁੰਗਾਈ ਬਾਪਪ - ਬੁਕਿਟ ਤੰਬੋਨ - ਪਰਮਾਟੇਿੰਗ ਟਿੰਗੀ === ਪੇਨਾੰਗ ਦਾ ਗ੍ਰੇਟਰ ਮੈਟਰੋਪੋਲੀਟਨ ਖੇਤਰ (ਜਾਰਜਟਾਉਨ ਦਾ ਉਪਨਗਰ ਪਸਾਰ) === ਜਾਰਜਟਾਉਨ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਆਸ ਪਾਸ ਦੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿਚ '''ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਉਪਨਗਰ ਵਿਸਥਾਰ''' ਮਲੇਸ਼ੀਆ ਦੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਰੀਰਕ ਯੋਜਨਾ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ. ਪੇਨੈਂਗ ਦੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਮਹਾਂਨਗਰ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਸ਼ਹਿਰੀਕਰਨ ਵਾਲਾ ਪੇਨੈਂਗ ਆਈਲੈਂਡਜ਼, ਸੇਬਰਾਂਗ ਪਰੀ, ਸੁਨਗਾਈ ਪੇਟਾਨੀ, ਕੁਲਿਮ ਅਤੇ ਆਸ ਪਾਸ ਦੇ ਖੇਤਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ. [[ਤਸਵੀਰ:Pg2.jpg|right|thumb| ਪੇਨੈਂਗ ਆਈਲੈਂਡ ਦੇ ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬੀ ਹਿੱਸੇ ਉੱਤੇ ਗੇਲਗੋਰ ਅਤੇ ਜਾਰਜਟਾਉਨ ਦਾ ਹਵਾਈ ਦ੍ਰਿਸ਼. ]] ਲਗਭਗ 20 ਲੱਖ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਦੇ ਨਾਲ, ਇਹ ਮਲੇਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਕੁਆਲਾਲੰਪੁਰ (ਕਲੰਗ ਵੈਲੀ) ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੂਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਮਹਾਨਗਰੀ ਖੇਤਰ ਹੈ. <ref>{{Cite web|url=http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=&men=gcis&lng=en&dat=32&geo=-152&srt=npan&col=aohdq&va=&pt=a|title=Malaysia: metropolitan areas|website=[[World Gazetteer]]|archive-url=https://archive.today/20121205095615/http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=&men=gcis&lng=en&dat=32&geo=-152&srt=npan&col=aohdq&va=&pt=a|archive-date=5 December 2012|access-date=2008-07-14|dead-url=yes}}</ref> ਇਸ ਸ਼ਹਿਰੀ ਖੇਤਰ ਦੀਆਂ ਹੱਦਾਂ ਉੱਤਰੀ ਕੋਰੀਡੋਰ ਆਰਥਿਕ ਜ਼ੋਨ (ਐਨਸੀਈਆਰ) ਦੁਆਰਾ ਸਾਂਝੀਆਂ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ, ਨੌਵੀਂ ਮਲੇਸ਼ੀਆ ਯੋਜਨਾ (ਪੰਜ ਸਾਲਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਵਿਕਾਸ ਯੋਜਨਾ) ਦੇ ਪੁਨਰਗਠਨ ਦੇ ਤਹਿਤ ਪ੍ਰਾਇਦੀਪ ਮਲੇਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਵਿਕਾਸ ਲਈ ਚੁਣੇ ਗਏ ਤਿੰਨ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ. ਐਨਸੀਈਆਰ ਵਿੱਚ ਪੇਨਾਗ (ਪੇਨਾੰਗ ਆਈਲੈਂਡ ਅਤੇ ਸੇਬਰਾਂਗ ਪ੍ਰਿਯ), ਕੇਦਾਹ (ਆਲੋਰ ਸਟਾਰ, ਸੁਨਗਾਈ ਪੇਟਾਨੀ ਅਤੇ ਕੁਲੀਮ), ਪਰਲਿਸ (ਕਾਂਗੜ) ਅਤੇ ਉੱਤਰੀ ਪੇਰਾਕ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। <ref>{{Cite web |url=http://www.ncer.com.my/ |title=ਪੁਰਾਲੇਖ ਕੀਤੀ ਕਾਪੀ |access-date=18 ਅਗਸਤ 2020 |archive-date=8 ਅਗਸਤ 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100808013356/http://www.ncer.com.my/ |url-status=dead }}</ref> ਹਾਲਾਂਕਿ, ਬਾਰੀਸਨ ਨਸੈਨਯੁਅਲ-ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਸੰਘੀ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਸਾਲ 2008 ਵਿੱਚ ਪੇਨਾਗ ਆuterਟਰ ਰਿੰਗ ਰੋਡ ਅਤੇ ਪੇਨਾਗ ਮੋਨੋਰੇਲ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ ਨੂੰ ਮੁਲਤਵੀ ਕਰਨ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਰਾਜ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਬਦਲਣ ਤੇ ਆਰਥਿਕ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। <ref>{{Cite web|url=http://thestar.com.my/news/story.asp?file=/2008/6/27/parliament/21670394&sec=parliament|title=Projects ‘will go on in good times’|website=[[The Star (Malaysia)]]|access-date=12 ਜਨਵਰੀ 2022|archive-date=31 ਅਕਤੂਬਰ 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20121031182517/http://thestar.com.my/news/story.asp?file=%2F2008%2F6%2F27%2Fparliament%2F21670394&sec=parliament|dead-url=yes}}</ref> ਪੇਨੈਂਗ ਗਲੋਬਲ ਸਿਟੀ ਸੈਂਟਰ (ਪੀਜੀਸੀਸੀ), ਭਵਿੱਖ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਜੁੜਵੇਂ ਟਾਵਰਾਂ ਨਾਲ ਐਨਸੀਈਆਰ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ, ਸਤੰਬਰ 2008 ਵਿਚ ਪੇਨਾਗ ਮਿਉਂਸਪਲ ਕੌਂਸਲ ਦੇ ਖਾਰਜ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਵੀ ਰੁੱਕ ਗਿਆ ਹੈ. ਹੁਣ ਵੇਖਣਾ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਕੀ ਪੀਜੀਸੀਸੀ ਮੁੜ ਸੁਰਜੀਤ ਹੋਵੇਗੀ। <ref>{{Cite web|url=http://thestar.com.my/news/story.asp?file=/2008/9/3/nation/22226218&sec=nation|title=Guan Eng: PGCC as good as dead|website=[[The Star (Malaysia)]]|access-date=12 ਜਨਵਰੀ 2022|archive-date=31 ਅਕਤੂਬਰ 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20121031182249/http://thestar.com.my/news/story.asp?file=%2F2008%2F9%2F3%2Fnation%2F22226218&sec=nation|dead-url=yes}}</ref> === ਰਿਮੋਟ ਟਾਪੂ === ਪੇਨਾਗ ਦੇ ਤੱਟ ਤੋਂ ਪਰੇ ਕਈ ਛੋਟੇ ਟਾਪੂ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਪਲਾu ਜ਼ੇਰੇਜੈਕ ਪੇਨਾੰਗ ਆਈਲੈਂਡ ਅਤੇ ਮੁੱਖ ਭੂਮੀ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਤੰਗ ਚੈਨਲ ਵਿਚ ਸਥਿਤ ਹੈ. ਇਹ ਪਹਿਲਾਂ ਕੋੜ੍ਹ੍ਹੀ ਅਤੇ ਦੰਡਕਾਰੀ ਬਸਤੀ ਸੀ ਪਰ ਹੁਣ ਜੰਗਲੀ ਮਾਰਗਾਂ ਅਤੇ ਸਪਾਓ ਰਿਜੋਰਟ ਨਾਲ ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਦਾ ਆਕਰਸ਼ਣ ਹੈ. ਹੋਰ ਟਾਪੂਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ: ਪੂਲੌ ਅਮਨ - ਪਲਾਉ ਬੇਟੋਂਗ - ਪੂਲੌ ਗੇਦੰਗ - ਪਲਾਉ ਕੇਂਡੀ (ਕੋਰਾਲ ਆਈਲੈਂਡ) - ਪੂਲੌ ਰਿਮੌ === ਮੌਸਮ === ਪੇਨਾੰਗ ਵਿਚ ਸਾਲ ਭਰ ਵਿਚ ਗਰਮ ਰੁੱਤ ਦਾ ਮੀਂਹ ਪੈਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਗਰਮ ਅਤੇ ਧੁੱਪ ਵਾਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅਪ੍ਰੈਲ-ਸਤੰਬਰ ਤੋਂ ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮੀ [[ਮੌਨਸੂਨ|ਮਾਨਸੂਨ ਵਿਚ]] ਕਾਫ਼ੀ ਬਾਰਸ਼ [[ਮੌਨਸੂਨ|ਹੁੰਦੀ ਹੈ]] . ਜਲਵਾਯੂ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਆਸ ਪਾਸ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਅਤੇ ਹਵਾ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ. ਨੂੰ ਹੋ ਚੀ ਦੀ ਨੇੜਤਾ ਕਾਰਨ ਸੁਮਾਤਰਾ, ਇੰਡੋਨੇਸ਼ੀਆ, ਧੂੜ, ਜੋ ਕਿ ਹਵਾਈ ਸਦੀਵੀ ਸਥਾਪਤੀ ਨੂੰ ਜੰਗਲ ਉਪਜ ''ਧੁੰਦਲੇਪਣ'' ਤੱਕ ਮਿਲਦੀ ਹੈ. <ref>{{Cite web|url=http://www.planetark.org/dailynewsstory.cfm/newsid/17855/newsDate/23-Sep-2002/story.htm|title=Sumatra haze blankets northern Malaysia|date=2002-09-23|publisher=[[Planet Ark]]|access-date=2008-07-19|archive-date=20 ਮਈ 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110520160922/http://www.planetark.org/dailynewsstory.cfm/newsid/17855/newsDate/23-Sep-2002/story.htm|dead-url=yes}}</ref> ਬੇਯਾਨ ਲੇਪਾਸ ਖੇਤਰੀ ਮੌਸਮ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਪ੍ਰਾਇਦੀਪ ਮਲੇਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਮੌਸਮ ਦੀ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀ ਕਰਨ ਲਈ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਕੇਂਦਰ ਹੈ. <ref>{{Cite web |url=http://www.met.gov.my/index.php?option=com_content&task=view&id=93&Itemid=201 |title=ਪੁਰਾਲੇਖ ਕੀਤੀ ਕਾਪੀ |access-date=18 ਅਗਸਤ 2020 |archive-date=10 ਜਨਵਰੀ 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110110134008/http://www.met.gov.my/index.php?option=com_content&task=view&id=93&Itemid=201 |dead-url=yes }}</ref> {| | | '''ਤਾਪਮਾਨ (ਦਿਨ)''' | 27 ਡਿਗਰੀ ਸੈਲਸੀਅਸ - 30 ਡਿਗਰੀ ਸੈਲਸੀਅਸ |- | | '''ਤਾਪਮਾਨ (ਰਾਤ)''' | 22 ° C - 24 ° C |- | | '''Annualਸਤਨ ਸਾਲਾਨਾ ਬਾਰਸ਼''' | 2670 ਮਿਲੀਮੀਟਰ |- | | '''ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਨਮੀ''' | 70% -90% |- |} <center>{{Weather box|location=Penang|Feb rain days=6|Aug rain days=14|Jul rain days=12|Jun rain days=11|May rain days=14|Apr rain days=14|Mar rain days=9|Jan rain days=5|Oct rain days=19|unit rain days=1.0 mm|year rain mm=|Dec rain mm=113.5|Nov rain mm=231.8|Oct rain mm=383.0|Sep rain mm=356.1|Sep rain days=18|Nov rain days=15|Jul rain mm=192.1|Jul sun=204.6|source 1=[http://app2.nea.gov.sg/asiacities_malaysia.aspx National Environment Agency]|Dec sun=207.7|Nov sun=183.0|Oct sun=170.5|Sep sun=162.0|Aug sun=189.1|Jun sun=201.0|Dec rain days=9|May sun=204.6|Apr sun=225.0|Mar sun=235.6|Feb sun=234.5|Jan sun=248.0|year rain days=|Aug rain mm=242.4|Jun rain mm=178.0|metric first=Y|Jul high C=31.0|year high C=31.2|Dec high C=30.7|Nov high C=30.4|Oct high C=30.4|Sep high C=30.4|Aug high C=30.9|Jun high C=31.4|Feb low C=23.5|May high C=31.6|Apr high C=31.9|Mar high C=32.2|Feb high C=32.2|Jan high C=31.6|single line=Y|Jan low C=23.2|Mar low C=23.7|May rain mm=203.4|Dec low C=23.4|Apr rain mm=220.5|Mar rain mm=146.4|Feb rain mm=71.7|Jan rain mm=68.7|rain colour=green|year low C=23.5|Nov low C=23.3|Apr low C=24.1|Oct low C=23.3|Sep low C=23.2|Aug low C=23.4|Jul low C=23.4|Jun low C=23.8|May low C=24.2|source 2=Hong Kong Observatory<ref name = HKO >{{cite web | url = http://www.hko.gov.hk/wxinfo/climat/world/eng/asia/se_asia/penang_e.htm | title = Climatological Information for Penang, Malaysia | publisher = [[Hong Kong Observatory]] | accessdate = 2010-10-30 | archive-date = 6 ਜਨਵਰੀ 2019 | archive-url = https://web.archive.org/web/20190106232146/http://www.hko.gov.hk/wxinfo/climat/world/eng/asia/se_asia/penang_e.htm | dead-url = yes }}</ref>}} </center>{{Weather box|location=Penang|Feb rain days=6|Aug rain days=14|Jul rain days=12|Jun rain days=11|May rain days=14|Apr rain days=14|Mar rain days=9|Jan rain days=5|Oct rain days=19|unit rain days=1.0 mm|year rain mm=|Dec rain mm=113.5|Nov rain mm=231.8|Oct rain mm=383.0|Sep rain mm=356.1|Sep rain days=18|Nov rain days=15|Jul rain mm=192.1|Jul sun=204.6|source 1=[http://app2.nea.gov.sg/asiacities_malaysia.aspx National Environment Agency]|Dec sun=207.7|Nov sun=183.0|Oct sun=170.5|Sep sun=162.0|Aug sun=189.1|Jun sun=201.0|Dec rain days=9|May sun=204.6|Apr sun=225.0|Mar sun=235.6|Feb sun=234.5|Jan sun=248.0|year rain days=|Aug rain mm=242.4|Jun rain mm=178.0|metric first=Y|Jul high C=31.0|year high C=31.2|Dec high C=30.7|Nov high C=30.4|Oct high C=30.4|Sep high C=30.4|Aug high C=30.9|Jun high C=31.4|Feb low C=23.5|May high C=31.6|Apr high C=31.9|Mar high C=32.2|Feb high C=32.2|Jan high C=31.6|single line=Y|Jan low C=23.2|Mar low C=23.7|May rain mm=203.4|Dec low C=23.4|Apr rain mm=220.5|Mar rain mm=146.4|Feb rain mm=71.7|Jan rain mm=68.7|rain colour=green|year low C=23.5|Nov low C=23.3|Apr low C=24.1|Oct low C=23.3|Sep low C=23.2|Aug low C=23.4|Jul low C=23.4|Jun low C=23.8|May low C=24.2|source 2=Hong Kong Observatory<ref name = HKO > {{cite web | url = http://www.hko.gov.hk/wxinfo/climat/world/eng/asia/se_asia/penang_e.htm | title = Climatological Information for Penang, Malaysia | publisher = [[Hong Kong Observatory]] | accessdate = 2010-10-30 }}</ref>}} == ਡੈਮੋੋਗ੍ਰਾਫੀ == {| class="wikitable" style="float:right;font-size:90%" |+ | '''ਪੇਨਾਗ ਦਾ''' <br /><br /><br /><br /> <nowiki></br></nowiki> '''ਇਤਿਹਾਸਕ ਆਬਾਦੀ''' |- style="background:blue" ! style="background:#307D7E" |<center> <font color="white">ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ</font> </center> ! style="background:#307D7E" |<center> <font color="white">ਆਬਾਦੀ</font> </center> |- | style="background:#ADDFFF" |<center> '''1786''' </center> | style="background:#fff3f3" |<center> <100 <ref>http://books.google.co.id/books?id=PaUNAAAAQAAJ&pg=PA404&lpg=PA404&dq=penang+population+1829&source=bl&ots=2hTXU6Ycvk&sig=SwYWEdhH0ihbNsgzorU6Tfe5feU&hl=id&ei=F9OqTLiNHomsvgOVo8SIBw&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=9&ved=0CDsQ6AEwCA#v=onepage&q=penang%20population%201829&f=false</ref> </center> |- | style="background:#ADDFFF" |<center> '''1812''' </center> | style="background:#fff3f3" |<center> 26,107 <ref name="eastwestcenter.org">http://www.eastwestcenter.org/fileadmin/stored/pdfs/IGSCwp027.pdf</ref> </center> |- | style="background:#ADDFFF" |<center> '''1820''' </center> | style="background:#fff3f3" |<center> 35,035 </center> |- | style="background:#ADDFFF" |<center> '''1842''' </center> | style="background:#fff3f3" |<center> 40,499 </center> |- | style="background:#ADDFFF" |<center> '''1860''' </center> | style="background:#fff3f3" |<center> 124,772 </center> |- | style="background:#ADDFFF" |<center> '''1871''' </center> | style="background:#fff3f3" |<center> 133,230 </center> |- | style="background:#ADDFFF" |<center> '''1881''' </center> | style="background:#fff3f3" |<center> 188,245 </center> |- | style="background:#ADDFFF" |<center> '''1891''' </center> | style="background:#fff3f3" |<center> 232,003 </center> |- | style="background:#ADDFFF" |<center> '''1901''' </center> | style="background:#fff3f3" |<center> 248,207 <ref>http://www.1911encyclopedia.org/Penang</ref> </center> |- | style="background:#ADDFFF" |<center> '''1921''' </center> | style="background:#fff3f3" |<center> 292,484 <ref>http://books.google.co.id/books?id=wXawDquOlowC&pg=PA895&lpg=PA895&dq=penang+population+1920&source=bl&ots=cSDWABoOW1&sig=brGaNllLCosj_o8D_3y-gBEGcro&hl=id&ei=UBKnTOyyMZOuvgPQst3BDA&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=2&ved=0CBYQ6AEwAQ#v=onepage&q=penang%20population%201920&f=false [57] ^ http://www.statoids.com/umy.html</ref> </center> |- | style="background:#ADDFFF" |<center> '''1931''' </center> | style="background:#fff3f3" |<center> 340,259 <ref name="statoids.com">http://www.statoids.com/umy.html</ref> </center> |- | style="background:#ADDFFF" |<center> '''1941''' </center> | style="background:#fff3f3" |<center> 9,9,047 <ref name="webcache.googleusercontent.com">{{Cite web|url=http://penangstory.net.my/docs/Abs-PaulHKratoska.doc|title=संग्रहीत प्रति|archive-url=https://web.archive.org/web/20140810062218/http://penangstory.net.my/docs/Abs-PaulHKratoska.doc|archive-date=10 अगस्त 2014|access-date=10 अगस्त 2014}}</ref> </center> |- | style="background:#ADDFFF" |<center> '''1947''' </center> | style="background:#fff3f3" |<center> 446,321 </center> |- | style="background:#ADDFFF" |<center> '''1957''' </center> | style="background:#fff3f3" |<center> 572,100 </center> |- | style="background:#ADDFFF" |<center> '''1970''' </center> | style="background:#fff3f3" |<center> 776,124 <ref name="oecd.org">http://www.oecd.org/dataoecd/42/8/39700724.pdf</ref> </center> |- | style="background:#ADDFFF" |<center> '''1980''' </center> | style="background:#fff3f3" |<center> 900,772 </center> |- | style="background:#ADDFFF" |<center> '''1991''' </center> | style="background:#fff3f3" |<center> 1,064,166 </center> |- | style="background:#ADDFFF" |<center> '''2000''' </center> | style="background:#fff3f3" |<center> 1,313,449 </center> |- | style="background:#ADDFFF" |<center> '''2010 (ਲਗਭਗ)''' </center> | style="background:#fff3f3" |<center> 1,773,442 </center> |- |} ਇਹ ਮਲੇਸ਼ੀਆ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਸੰਘਣੀ ਆਬਾਦੀ ਵਾਲਾ ਰਾਜ ਹੈ. ਪੂਰੇ ਪੇਨਾਗ ਰਾਜ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀ ਵਰਗ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਘਣਤਾ 1695 ਹੈ ਅਤੇ ਅਬਾਦੀ 1,773,442 ਹੈ. * ਪੇਨਾੰਗ ਆਈਲੈਂਡ ਦੀ ਅਨੁਮਾਨਤ ਆਬਾਦੀ 860,000 ਹੈ ਅਤੇ ਘਣਤਾ 2935 ਵਿਅਕਤੀ ਪ੍ਰਤੀ ਵਰਗ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਹੈ. ਪੇਨਾਗ ਆਈਲੈਂਡ [[ਮਲੇਸ਼ੀਆ]] ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਅਬਾਦੀ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚ ਘਣਤਾ ਵਾਲਾ ਟਾਪੂ ਹੈ. * ਪ੍ਰਾਂਤ ਵੇਲਸਲੇ ਜਾਂ '''ਸੇਬਰਾਂਗ ਪ੍ਰਿਯ''' ਦੀ ਅਨੁਮਾਨਿਤ ਆਬਾਦੀ '''910,000''' ਹੈ ਅਤੇ ਘਣਤਾ 1,208 ਵਿਅਕਤੀ ਪ੍ਰਤੀ ਵਰਗ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਹੈ. 2010 <ref>{{Cite web|url=http://www2.seri.com.my/Penang%20Statistics/2008/Q1%20-%20Jan-March%202008.pdf|title=Penang Statistics (Quarter 1, 2008)|year=2008|publisher=Socio-Economic & Environmental Research Institute|format=PDF|access-date=2008-07-19|archive-date=14 ਮਈ 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090514052912/http://www2.seri.com.my/Penang%20Statistics/2008/Q1%20-%20Jan-March%202008.pdf|dead-url=yes}}</ref> ਵਿੱਚ ਨਸਲੀ ਰਚਨਾ ਇਹ ਸੀ: * ਮਾਲੇਈ: 762,580 (43%) * ਖੰਡ: 727,112 (41%) * ਭਾਰਤੀ: 168,447 (9.5%) * ਹੋਰ: ** ਬੁਮੀਪੁੱਤਰ - ਮਲਾਈ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ: 8,867 (0.5%) ** ਹੋਰ ਨਸਲਾਂ: 8,867 (0.5%) ** ਗੈਰ ਮਲੇਸ਼ਿਆਈ ਨਾਗਰਿਕ: 97,539 (5.5%) ਪੇਨਾਗ ਮਲੇਸ਼ੀਆ ਦਾ ਇਕਲੌਤਾ ਅਜਿਹਾ ਰਾਜ ਹੈ ਜਿਥੇ ਨਸਲੀ ਚੀਨੀ ਬਹੁਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਹਨ, ਪਰ ਹਾਲ ਹੀ ਦੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਦੇ ਰੁਝਾਨ ਤੋਂ ਪਤਾ ਚੱਲਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮਲੇਅਨ ਕਮਿ communityਨਿਟੀ ਚੀਨੀਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਹੈ। ਆਬਾਦੀ ਵਿੱਚ ਚੀਨੀ ਮੂਲ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤਤਾ ਵਿੱਚ 2010 ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ 40.9% ਦੀ ਗਿਰਾਵਟ ਆਉਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਹੈ ਜਦਕਿ ਮਲੇਸ਼ੀਆ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤਤਾ ਵਿੱਚ 43% ਦਾ ਵਾਧਾ ਹੋਵੇਗਾ। <ref>{{Cite web |url=http://thestar.com.my/news/story.asp?sec=nation&file=%2F2010%2F4%2F29%2Fnation%2F6150254 |title=पिनांग में चीनी बहुमत दौड़ से बाहर |access-date=12 ਜਨਵਰੀ 2022 |archive-date=31 ਅਕਤੂਬਰ 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121031182531/http://thestar.com.my/news/story.asp?sec=nation&file=%2F2010%2F4%2F29%2Fnation%2F6150254 |dead-url=yes }}</ref> ਫਿਰ ਵੀ, ਚੀਨੀ ਵਧੇਰੇ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਬਹੁਤੇ ਸ਼ਹਿਰੀ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ. [[ਤਸਵੀਰ:Jewish_Cemetery_Penang_Dec_2006_001.jpg|right|thumb| ਜਾਰਜਟਾਉਨ ਵਿੱਚ ਯਹੂਦੀ ਕਬਰਸਤਾਨ ]] [[ਤਸਵੀਰ:Lebuh_Armenian_Penang_Dec_2006_001.jpg|left|thumb| ਅਰਮੀਨੀਆਈ ਸਟ੍ਰੀਟ (ਲੇਬੂਹ ਅਰਮੀਨੀਅਨ) ]] पीछे मुड़कर देखें तो उपनिवेशीय पिनांग वास्तव में एक सर्वदेशीय जगह थी। यूरोपीय और पहले से ही बहुजातीय नागरिकों के अलावा स्यामी, [[ਮਿਆਂਮਾਰ|बर्मी]], [[ਫਿਲੀਪੀਨਜ਼|फ़िलिपिनो]], [[ਸ੍ਰੀਲੰਕਾ|सिलोनी]], [[ਯੂਰੇਸ਼ੀਆ|यूरेशियाई]], [[ਜਪਾਨ|जापानी]], सुमात्रा, अरबी, [[ਆਰਮੀਨੀਆ|आर्मीनियाई]] और पारसी लोगों के समुदाय थे। एक छोटा सा लेकिन व्यावसायिक तौर पर महत्वपूर्ण जर्मन व्यापारियों का समुदाय भी पिनांग में मौजूद था। हालांकि ये समुदाय अब नहीं रहे लेकिन बर्मी बौद्ध मंदिर, सियाम रोड, आर्मीनियाई स्ट्रीट, आचीन स्ट्रीट और गॉटलिएब रोड जैसे मार्ग और स्थानों के नामों को अपनी विरासत प्रदान की है।چینی اوپیرا (عام طور پر ٹیوچو اور ہوکین ورژن) اکثر پینانگ میں پیش کیا جاتا ہے ، خاص طور پر تعمیر شدہ پلیٹ فارم میں ، خاص طور پر سالانہ ہنگری گھوسٹ فیسٹیول کے دوران۔ <nowiki></br></nowiki> [[ਦੂਜੀ ਸੰਸਾਰ ਜੰਗ|ਦੂਸਰੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ]] ਪੇਨਾੰਗ ਵਿਚ ਇਕ ਐਨਕਲੇਵ ਯਹੂਦੀ ਸੀ ਪਰ ਹੁਣ ਸਿਰਫ ਕੁਝ ਹੀ ਯਹੂਦੀ ਬਚੇ ਹਨ। <ref>{{Cite web |url=http://www.penangstory.net.my/mino-content-paperhimanshu.html |title=ਪੁਰਾਲੇਖ ਕੀਤੀ ਕਾਪੀ |access-date=18 ਅਗਸਤ 2020 |archive-date=30 ਜੁਲਾਈ 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140730204300/http://penangstory.net.my/mino-content-paperhimanshu.html |url-status=dead }}</ref> <ref>http://www.jewishtimesasia.org/community-spotlight-topmenu-43/malaysia/330-penang-communities/1497-one-familys-world-of-judaism-in-malaysia</ref> ਇਸ ਸਮੇਂ ਪੇਨੈਂਗ ਦੀ ਬਹੁਤ ਵੱਡੀ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਆਬਾਦੀ ਹੈ, ਖ਼ਾਸਕਰ ਜਾਪਾਨ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਏਸ਼ੀਆਈ ਦੇਸ਼ਾਂ ਅਤੇ ਯੂਕੇ ਤੋਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਮਲੇਸ਼ੀਆ ਮਾਈ ਸੈਕਿੰਡ ਹੋਮ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਰਿਟਾਇਰਮੈਂਟ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪੇਨੈਂਗ ਆ ਵਸਦੇ ਹਨ। <ref>{{Cite web |url=http://www.penangexpat.com/index.php?option=com_content&view=article&id=53&Itemid=30 |title=ਪੁਰਾਲੇਖ ਕੀਤੀ ਕਾਪੀ |access-date=18 ਅਗਸਤ 2020 |archive-date=16 ਅਕਤੂਬਰ 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101016091657/http://www.penangexpat.com/index.php?option=com_content&view=article&id=53&Itemid=30 |dead-url=yes }}</ref> === ਪੇਰਾਨਕਨ === [[ਤਸਵੀਰ:Restaurant_serving_Baba-Nyonya_cuisine_(Penang).jpg|thumb| ਇੱਕ ਰੈਸਟੋਰੈਂਟ ਬਾਬੇ-ਨੋਨਿਆ ਭੋਜਨ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦਾ ਹੈ. ]] ਪੇਰਾਨਕਨ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸਟਰੇਟ ਚੀਨੀ ਜਾਂ ਬਾਬਾ ਨਯੋਨਿਆ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪੇਨੈਂਗ, ਮਾਲਾਕਾ ਅਤੇ [[ਸਿੰਗਾਪੁਰ|ਸਿੰਗਾਪੁਰ ਦੇ]] ਮੁ earlyਲੇ ਪ੍ਰਵਾਸੀਆਂ ਦੀ .ਲਾਦ ਹਨ. ਉਸਨੇ ਅੰਸ਼ਕ ਤੌਰ ਤੇ ਮਾਲੇ ਰੀਤੀ ਰਿਵਾਜਾਂ ਨੂੰ ਅਪਣਾਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਚੀਨੀ-ਮਾਲੇ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ ਭਾਸ਼ਾ ਬੋਲਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸ਼ਬਦ ਪੇਨਾਗ ਹੋਕੀਅਨ (ਜਿਵੇਂ " ''ਆਹ ਬਾਹ'' " ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ ਆਦਮੀ ਨੂੰ " ''ਬਾਬਾ'' " ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ) ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ. . ਪੇਰਾਨਕਾਨ ਕਮਿ communityਨਿਟੀ ਭੋਜਨ, ਕੱਪੜੇ, ਰਸਮ, ਸ਼ਿਲਪਕਾਰੀ ਅਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿਚ ਆਪਣੀ ਵੱਖਰੀ ਪਛਾਣ ਰੱਖਦੀ ਹੈ. ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਚੀਨੀ ਪੈਰੇਨਕਨ ਮੁਸਲਮਾਨ ਨਹੀਂ ਹਨ ਪਰ ਪੂਰਵਜਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਅਤੇ ਚੀਨੀ ਧਰਮ ਦਾ ਉਦਾਰਵਾਦੀ ਰੂਪ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਜਦੋਂ ਕਿ ਕੁਝ ਈਸਾਈ ਸਨ। <ref>{{Cite web |url=http://thestar.com.my/metro/story.asp?file=%2F2007%2F9%2F28%2Fnorth%2F19015751&sec=north |title=ਪੁਰਾਲੇਖ ਕੀਤੀ ਕਾਪੀ |access-date=12 ਜਨਵਰੀ 2022 |archive-date=22 ਜੂਨ 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110622060843/http://thestar.com.my/metro/story.asp?file=%2F2007%2F9%2F28%2Fnorth%2F19015751&sec=north |dead-url=yes }}</ref> ਉਸਨੂੰ ਆਪਣਾ ਐਂਗਲੋਫੋਨ ਹੋਣ ਤੇ ਮਾਣ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਨਵੇਂ ਆਏ ਪ੍ਰਵਾਸੀ ''ਚੀਨੀ'' ਜਾਂ ''ਸਿੰਚੇ'' ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ''ਸਮਝਦਾ ਹੈ'' . ਹਾਲਾਂਕਿ, ਚੀਨੀ ਕਮਿ communityਨਿਟੀ ਜਿਸ ਨੂੰ ਪੱਛਮੀ ਬਣਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਦੇ ਮੁੜ ਜਜ਼ਬ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਪੇਰਾਨਕਾਨ ਅੱਜ ਲਗਭਗ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਹਨ. ਫਿਰ ਵੀ, ਉਸਦੀ ਵਿਰਾਸਤ ਉਸ ਦੇ ਵਿਲੱਖਣ architectਾਂਚੇ ਵਿਚ ਕਾਇਮ ਹੈ (ਉਦਾਹਰਣ ਹਨ ਪੇਨਾਗ ਪੇਰਾਨਕਾਨ ਹਵੇਲੀ <ref>www.pinangperanakanmansion.com.my</ref> ਅਤੇ ਚਿਆਂਗ ਫੱਟ ਜ਼ੇ ਹਵੇਲੀ <ref>{{Cite web |url=http://www.penang-vacations.com/pinang-peranakan-mansion.html |title=ਪੁਰਾਲੇਖ ਕੀਤੀ ਕਾਪੀ |access-date=18 ਅਗਸਤ 2020 |archive-date=15 ਜੁਲਾਈ 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110715063052/http://www.penang-vacations.com/pinang-peranakan-mansion.html |url-status=dead }}</ref> ), ਭੋਜਨ, ਆਲੀਸ਼ਾਨ ਨਯੋਨਿਆ ਕੇਬਯਾ ਪਹਿਰਾਵਾ ਅਤੇ ਨਿਹਾਲ ਦਸਤਕਾਰੀ. <ref>{{Cite web |url=http://www.hbp.usm.my/conservation/SeminarPaper/peranakan%20cina.html |title=ਪੁਰਾਲੇਖ ਕੀਤੀ ਕਾਪੀ |access-date=18 ਅਗਸਤ 2020 |archive-date=27 ਅਕਤੂਬਰ 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161027113202/http://www.hbp.usm.my/conservation/SeminarPaper/peranakan%20cina.html |dead-url=yes }}</ref> <ref>Cheah Hwei-Fe'n. Phoenix Rising: Narratives in Nonya Beadwork from the Straits Settlements: Malaysia, 2010. ISBN 978-9971-69-468-5</ref> === ਭਾਸ਼ਾ === ਪੇਨਾਗ ਦੀਆਂ ਆਮ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ, ਮੈਂਡਰਿਨ, ਮਾਲੇਈ, ਪੇਨਾਗ ਹੋਕੀਅਨ ਅਤੇ [[ਤਮਿਲ਼ ਭਾਸ਼ਾ|ਤਾਮਿਲ]] ਸਮਾਜਿਕ ਕਲਾਸਾਂ, ਸਮਾਜਿਕ ਚੱਕਰ ਅਤੇ ਨਸਲੀ ਪਿਛੋਕੜ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਹਨ। ਰਾਜ ਦੇ ਚੀਨੀ ਮਾਧਿਅਮ ਸਕੂਲਾਂ ਵਿੱਚ ਪੜਾਈ ਜਾਂਦੀ ਮੰਡਰੀਨ ਬੋਲਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵੱਧ ਰਹੀ ਹੈ। <ref>{{Cite web|url=http://www.penangnet.com/itravel1.shtml#language|title=Penang: The Language|year=2007|website=Introducing Penang|publisher=penangnet.com|access-date=2008-07-18|archive-date=19 ਅਗਸਤ 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100819170002/http://www.penangnet.com/itravel1.shtml#language|dead-url=yes}}</ref> ਪੇਨਾਗ ਹੋਕੀਅਨ ਮਿਨਾਨ ਦੀ ਇਕ ਕਿਸਮ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਚੀਨੀ ਚੀਨੀ ਵਸਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਵੰਸ਼ਜਾਂ ਦੀ ਪੇਨੈਂਗ ਆਬਾਦੀ ਦੇ ਵੱਡੇ ਹਿੱਸੇ ਦੁਆਰਾ ਬੋਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ. ਇਹ [[ਇੰਡੋਨੇਸ਼ੀਆ]] ਦੇ ਮੇਦਾਨ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਵਸਦੇ ਚੀਨੀ ਦੁਆਰਾ ਬੋਲੀ ਜਾਂਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਨਾਲ ਮਿਲਦੀ ਜੁਲਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਚੀਨ ਦੇ ਫੁਜਿਅਨ ਪ੍ਰਾਂਤ ਵਿੱਚ ਝਾਂਗਜ਼ੂ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕ ਪ੍ਰਾਂਤ ਦੀ ਮਿਨਾਨ ਬੋਲੀ ਉੱਤੇ ਅਧਾਰਤ ਹੈ। ਇਸ ਵਿਚ ਮਲਿਆਈ ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਦੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਹੈ. ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪੇਨੈਂਗ ਨਿਵਾਸੀ, ਜੋ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਚੀਨੀ ਨਹੀਂ ਹਨ, ਹੋੱਕੇਨ ਵੀ ਬੋਲਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਗੈਰ-ਚੀਨੀ ਪੁਲਿਸ ਅਧਿਕਾਰੀ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ ਜੋ ਹੋਕੀਅਨ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਕੋਰਸਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। <ref>{{Cite web |url=http://thestar.com.my/metro/story.asp?file=%2F2009%2F7%2F30%2Fnorth%2F4383309&sec=North |title=ਪੁਰਾਲੇਖ ਕੀਤੀ ਕਾਪੀ |access-date=12 ਜਨਵਰੀ 2022 |archive-date=4 ਜੂਨ 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110604035057/http://thestar.com.my/metro/story.asp?file=%2F2009%2F7%2F30%2Fnorth%2F4383309&sec=North |dead-url=yes }}</ref> ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਪੇਨੈਂਗ ਹੋਕਕੀਅਨ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਹੱਕਕੀਅਨ ਵਿਚ ਪੜ੍ਹੇ-ਲਿਖੇ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ ਪਰ ਸਟੈਂਡਰਡ (ਮੈਂਡਰਿਨ), ਚੀਨੀ ਅਤੇ ਇੰਗਲਿਸ਼ ਅਤੇ / ਜਾਂ ਮਾਲੇਈ ਵਿਚ ਪੜ੍ਹਦੇ ਅਤੇ ਲਿਖਦੇ ਹਨ. <ref>{{Cite news|url=http://thestar.com.my/news/story.asp?file=/2008/7/16/nation/21831184&sec=nation|title=Penang Hokkien in peril|date=2008-07-16|work=[[The Star (Malaysia)|The Star]]|access-date=2008-07-18|archive-date=19 ਜੁਲਾਈ 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20080719021821/http://www.thestar.com.my/news/story.asp?file=%2F2008%2F7%2F16%2Fnation%2F21831184&sec=nation|dead-url=yes}}</ref> ਹੋਰ ਚੀਨੀ ਬੋਲੀ ਰਾਜ ਸਮੇਤ ਕੈਨਟੋਨੀਜ਼ ਅਤੇ ਹੱਕਾ ਵੀ ਬੋਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ. ਪਿਓਨਗ ਆਈਲੈਂਡ ਨਾਲੋਂ ਸਿਓਰੰਗ ਪਰੇਈ ਵਿੱਚ ਟਿਓਚੇ ਸੁਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ. ਦੇਸੀ ਆਬਾਦੀ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਅਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਸਕੂਲਾਂ ਵਿਚ ਪੜਾਈ ਦਾ ਮਾਧਿਅਮ ਉੱਤਰੀ ਉਚਾਰਨ ਵਿਚ ਮਲੇ ਬੋਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿਚ ਖਾਸ ਸ਼ਬਦ ਜਿਵੇਂ “ਹੈਂਗ”, “ਦੀਪਾ” ਅਤੇ “ਕੂਪਾਂਗ” ਹਨ। <nowiki></br></nowiki> ਅਕਰਾਂਠਾ ਵਿਚ "ਏ" ਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ. ਬਸਤੀਵਾਦੀ ਵਿਰਾਸਤ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ, ਵਣਜ, ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਕਲਾ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ ਤੇ ਵਰਤੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ. ਸਰਕਾਰੀ ਜਾਂ ਰਸਮੀ ਪ੍ਰਸੰਗ ਵਿੱਚ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਅਮਰੀਕੀ ਪ੍ਰਭਾਵ ਵਾਲੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਹੈ. ਸਪੋਕਨ ਇੰਗਲਿਸ਼ ਬਾਕੀ ਮਲੇਸ਼ੀਆ ਵਾਂਗ ਹੀ ਮੰਗਲਿਸ਼ (ਬੋਲਚਾਲ ਵਿੱਚ ਮਲੇਸ਼ਿਆਈ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ) ਹੈ। [[ਤਸਵੀਰ:Kong_Hock_Keong_Penang_Dec_2006_002.jpg|thumb| ਕੋਂਗ ਹਾਕ ਕੀੰਗ ਮੰਦਰ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਰੱਬ ਦੀ ਦੇਵੀ ਦਾ ਮੰਦਰ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ. ਚੀਨੀ ਬੋਧੀ ਧਰਮ ਪੇਨਾਗ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਧਰਮਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ ]] ਮਲੇਸ਼ੀਆ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰਤ ਧਰਮ [[ਇਸਲਾਮ|ਇਸਲਾਮ ਹੈ]] (60.4%, 2000) ਅਤੇ ਇਸਲਾਮ ਦਾ ਮੁਖੀ ਯਾਂਗ ਡਿਪਟੁਆਨ ਅਗੋਂਗ ਹੈ ਪਰ ਦੂਜੇ ਧਰਮਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ [[ਬੁੱਧ ਧਰਮ]] ( .6 33 . %%, २०००), [[ਮਹਾਯਾਨ|ਮਹਾਂਯਾਨ]] ਵਿਚ ਥਰਵਡ ਵੀ [[ ਥੀਰਾਵਦਾ |ਵਜ੍ਰਯਾਨ]] ਪਰੰਪਰਾ ਅਤੇ ਵਰਖਾ, [[ਤਾਓਵਾਦ|ਤਾਓ ਧਰਮ]], ਚੀਨੀ ਲੋਕ ਧਰਮ, [[ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ]] (7.7%), ਕੈਥੋਲਿਕ, [[ ਪ੍ਰੋਟੈਸਟੈਂਟ |ਪ੍ਰੋਟੈਸਟੈਂਟ]] (ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿਚ ਮੈਥੋਡਿਸਟ, ਸੱਤਵੇਂ ਦਿਨ) ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ ਐਡਵੈਨਟਿਸਟ, ਇੰਗਲਿਸ਼ ਪ੍ਰੈਸਬੀਟਰਿਅਨ ਐਂਡ [[ ਬੈਪਟਿਸਟ ਚਰਚ |ਬੈਪਟਿਸਟ]] ) ਅਤੇ [[ਸਿੱਖੀ|ਸਿੱਖ ਧਰਮ -]] ਪੇਨਾਗ ਦੇ ਵਿਭਿੰਨ ਨਸਲੀ ਅਤੇ ਸਮਾਜਕ-ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਏਕਤਾ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ. <ref>{{Cite journal|last=|first=|author=Raimy Ché-Ross|authorlink=|author2=|title=A Penang Kaddish: The Jewish Cemetery in Georgetown - A case study of the Jewish Diaspora in Penang (1830s-1970s)|version=|pages=|publisher=The Penang Story – International Conference 2002|date=April 2002|url=http://www.penangstory.net.my/docs/Abs-RaimyCheRoss.doc|format=Word Document|id=|accessdate=2008-06-28|journal=|archive-date=19 ਅਗਸਤ 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20080819212014/http://www.penangstory.net.my/docs/Abs-RaimyCheRoss.doc|dead-url=yes}}</ref>पिनांग में यहूदियों का एक छोटा और अल्पज्ञात समुदाय है, मुख्य रूप से जालान ज़ैनल एबिदीन (पूर्व में ''जालान यहूदी'' या यहूदी स्ट्रीट) के साथ-साथ. [[ਤਸਵੀਰ:Dewan_Sri_Penang.JPG|right|thumb|250x250px| ਦੀਵਾਨ ਸ਼੍ਰੀ ਪੇਨਾਗ ]] == ਸ਼ਾਸਨ ਅਤੇ ਕਾਨੂੰਨ == ਰਾਜ ਦੀ ਆਪਣੀ ਰਾਜ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਅਤੇ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਹੈ ਪਰ ਮਲੇਸ਼ੀਆ ਦੀ ਸੰਘੀ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਮਾਲੀਆ ਅਤੇ ਟੈਕਸ ਲਗਾਉਣ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਮੁਕਾਬਲਤਨ ਸੀਮਤ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਹਨ. === ਕਾਰਜਕਾਰੀ === ਸਾਬਕਾ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਕਲੋਨੀ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਪੇਨਾਗ ਮਲੇਸ਼ੀਆ ਦੇ ਸਿਰਫ ਉਨ੍ਹਾਂ ਚਾਰ ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ ਜਿਥੇ ਕੋਈ ਵਿਰਸੇ ਵਾਲਾ ਮਾਲੇਈ ਸ਼ਾਸਕ ਜਾਂ [[ ਸੁਲਤਾਨ |ਸੁਲਤਾਨ ਨਹੀਂ ਹੈ]] । <nowiki></br></nowiki> ਰਾਜ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਦਾ ਮੁਖੀ ਯਾਂਗ ਡੀ-ਪਰਟੂਆ ਨੇਗੇਰੀ (ਰਾਜਪਾਲ) ਹੈ ਜੋ ਯਾਂਗ ਡੀ-ਪਰਟੂਆਨ ਅਗੋਂਗ (ਮਲੇਸ਼ੀਆ ਦਾ ਰਾਜਾ) ਦੁਆਰਾ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ. ਮੌਜੂਦਾ ਰਾਜਪਾਲ ਟੂਨ ਦਾਟੋ 'ਸੀਰੀ ਹਾਜੀ ਅਬਦੁੱਲ ਰਹਿਮਾਨ ਬਿਨ ਹਾਜੀ ਅੱਬਾਸ ਹਨ. ਚੋਣਾਂ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿਚ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਭੰਗ ਕਰਨ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਹਿਮਤੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ. ਅਮਲ ਵਿੱਚ, ਰਾਜਪਾਲ ਅਜਿਹਾ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਕੰਮ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਪ੍ਰਤੀਕ ਅਤੇ ਰਸਮੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ. ਅਸਲ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਸ਼ਕਤੀ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਅਤੇ ਰਾਜ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ ਕੋਲ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨੂੰ ਉਹ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਤੋਂ ਨਿਯੁਕਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਰਾਜ ਸਕੱਤਰੇਤ ਪੇਨਾਗ ਸਿਵਲ ਸੇਵਾ ਦੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਵਿਭਾਗਾਂ ਅਤੇ ਏਜੰਸੀਆਂ ਨਾਲ ਤਾਲਮੇਲ ਕਰਦਾ ਹੈ. ਪੇਨਾਗ ਦਾ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਡੈਮੋਕਰੇਟਿਕ ਐਕਸ਼ਨ ਪਾਰਟੀ (ਡੀਏਪੀ) ਦਾ ਲਿਮ ਗੁਆਨ ਇੰਗ [[]] ਹੈ। 8 ਮਾਰਚ, 2008 ਨੂੰ 12 ਵੀਂ ਆਮ ਚੋਣਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਡੀਏਪੀ ਅਤੇ ਪਾਰਟੀ ਕੇਡੀਲਨ ਰਕਯਤ (ਪੀਕੇਆਰ) ਦੇ ਗਠਜੋੜ ਨੇ ਰਾਜ ਸਰਕਾਰ ਬਣਾਈ ਅਤੇ ਸਾਬਕਾ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਨੂੰ ਰਾਜ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਪਾਰਟੀ ਹੋਣ ਦਾ ਅਹੁਦਾ ਮਿਲਿਆ। ਪੇਨੰਗ ਮਲੇਸ਼ੀਆ ਦਾ ਇਕਲੌਤਾ ਸੂਬਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਆਜ਼ਾਦੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਗੈਰ-ਮਾਲੇਈ ਨਸਲੀ ਚੀਨੀਾਂ ਦੁਆਰਾ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਦਾ ਅਹੁਦਾ ਲਗਾਤਾਰ ਸੰਭਾਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ==== ਸਥਾਨਕ ਅਥਾਰਟੀ ==== [[ਤਸਵੀਰ:Penang_City_Hall.jpg|right|thumb|250x250px| ਸਿਟੀ ਹਾਲ ਹਾousingਸਿੰਗ ਸਿਟੀ ਕਾਉਂਸਲ ਪੇਨੰਗ ਆਈਲੈਂਡ ]] [[ਤਸਵੀਰ:Dewan_Undangan_Negeri_Penang_Dec_2006_003.jpg|thumb|250x250px| ਰਾਜ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਇਮਾਰਤ ]] ਹਾਲਾਂਕਿ ਪੇਨਾਗ ਮਲਾਇਆ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਰਾਜ ਹੈ ਜੋ 1951 ਵਿਚ ਸਥਾਨਕ ਚੋਣਾਂ ਕਰਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਰਾਜ ਸਭਾ ਦੁਆਰਾ ਸਥਾਨਕ ਕੌਂਸਲਰਾਂ ਦੀ ਨਿਯੁਕਤੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਮਲੇਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਸਥਾਨਕ ਚੋਣਾਂ 1965 ਵਿੱਚ ਇੰਡੋਨੇਸ਼ੀਆ ਦੇ ਟਕਰਾਅ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਸਮਾਪਤ ਹੋਈਆਂ ਸਨ। <ref>http://www.mysinchew.com/node/36823</ref> ਪੇਨੈਂਗ ਵਿੱਚ ਦੋ ਸਥਾਨਕ ਅਧਿਕਾਰੀ ਹਨ, ਪੇਨੈਂਗ ਆਈਲੈਂਡ ਦੀ ''ਮਿ Municipalਂਸਪਲ'' ਕੌਂਸਲ ''(ਮਜਲਿਸ ਪਰਬੰਦਰਨ'' ''ਪਲਾਉ ਪੇਨਾੰਗ)'' [http://www.mppp.gov.my] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150205172441/http://www.mppp.gov.my/ |date=5 ਫ਼ਰਵਰੀ 2015 }} ਅਤੇ ਵੈਲੇਸਲੇ ਪ੍ਰਾਂਤ ਦੀ ''ਮਿ Councilਂਸੀਪਲ'' ਕੌਂਸਲ ''(ਮਜਲਿਸ ਪਰਬੰਦਰਨ ਸੇਬਰਾਂਗ ਪਰੇਈ)'' [http://www.mpsp.gov.my] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050601033704/http://www.mpsp.gov.my/ |date=1 ਜੂਨ 2005 }} . ਦੋਵੇਂ ਨਗਰ ਕੌਂਸਲਾਂ ਲਈ, ਇਕ ਚੇਅਰਮੈਨ, ਨਗਰ ਨਿਗਮ ਦਾ ਸੈਕਟਰੀ ਅਤੇ 24 ਕੌਂਸਲਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ. ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦੀ ਨਿਯੁਕਤੀ ਰਾਜ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਦੋ ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂਕਿ ਕੌਂਸਲਰਾਂ ਦੀ ਨਿਯੁਕਤੀ ਇਕ ਸਾਲ ਦੀ ਮਿਆਦ ਲਈ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। <ref>{{Cite web |url=http://www.mppp.gov.my/latarbelakang |title=ਪੁਰਾਲੇਖ ਕੀਤੀ ਕਾਪੀ |access-date=18 ਅਗਸਤ 2020 |archive-date=24 ਦਸੰਬਰ 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101224023005/http://www.mppp.gov.my/latarbelakang |dead-url=yes }}</ref> ਰਾਜ ਨੂੰ 5 ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕੀ ਖਿੱਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਹਰੇਕ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਅਧਿਕਾਰੀ ਕਰਦੇ ਹਨ: * '''ਪੇਨੈਂਗ ਆਈਲੈਂਡ''' : ** ਨੌਰਥ ਈਸਟ ਡਿਸਟ੍ਰਿਕਟ ( ''ਡਾਇਰਾਹ ਤੈਮੂਰ ਲੌਟ'' ) ** ਦੱਖਣ ਪੱਛਮੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ''(ਦਯਰਹ ਬਰਾਤ ਦਯਾ)'' * '''ਸੇਬਰਾਂਗ ਪੇਰੈਈ''' (ਸਾਬਕਾ ਵੇਲਸਲੇ ਪ੍ਰਾਂਤ): ** ਉੱਤਰੀ ਸੇਬਰਾਂਗ ''ਪੇਰਈ'' ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ''(ਦਯਰਹ ਪੇਰੈ ਸੇਬਰਾਂਗ ਉਤਾਰਾ)'' ** ਕੇਂਦਰੀ ਸੇਬਰਾਂਗ ''ਪੇਰਈ'' ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ''(ਦਯਰਹ ਸੇਬਰਾਂਗ ਪੇਰੈ ਤੰਗਹ)'' ** ਦੱਖਣੀ ਸੇਬਰਾਂਗ ''ਪੇਰਈ'' ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ''(ਡਾਇਰਾਹ ਸੇਬਰਾਂਗ ਪੇਰੈ ਸੇਲਤਾਨ)'' === ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ === {{See also|State Seats Representatives, 12th Malaysian General Election#Penang}} {| class="toccolours" align="left" cellpadding="0" cellspacing="0" style="margin-right:.8em;margin-top:.7em;font-size:90%" |- bgcolor="#cccccc" valign="top" ! ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਪਾਰਟੀ <br /><br /><br /><br /> <nowiki></br></nowiki> ਗਠਜੋੜ ! ਰਾਜ ਵਿਧਾਨ <br /><br /><br /><br /> <nowiki></br></nowiki> ਅਸੈਂਬਲੀ ! ਮੰਤਰੀ <br /><br /><br /><br /> <nowiki></br></nowiki> ਰਕਯਤ |- | align="center" bgcolor="00BFFF" | ਬੈਰੀਸਨ ਨਾਸੀਓਨਲ | align="center" | 11 (27.5%) | align="center" | 2 (15.4%) |- | align="center" bgcolor="FF7777" | ਪਕਤਨ ਰਕਯਤ | align="center" | 29 (72.5%) | align="center" | 9 (69.2%) |- | align="center" bgcolor="90EE90" | ਆਜ਼ਾਦ | align="center" | 0 (0%) | align="center" | 2 (15.4%) |- | colspan="2" align="right" bgcolor="#cceeff" style="font-size:80%" | ਸਰੋਤ: ਮਲੇਸ਼ੀਆ ਦਾ ਚੋਣ ਕਮਿਸ਼ਨ. |- |} [[ਤਸਵੀਰ:High_Court,_Penang_(2008).jpg|thumb|250x250px| ਜਾਰਜਟਾਉਨ ਵਿੱਚ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਬਿਲਡਿੰਗ ]] ਇਕਲੌਤੀ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਰਾਜ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਜਿਸ ਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨੂੰ ''ਸਸਨਸਦ'' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਲਾਈਟ ਸਟ੍ਰੀਟ ਦੇ ''ਨਿਓਕਲਾਸਿਕਲ'' ਪੇਨੈਂਗ ਰਾਜ ਅਸੈਂਬਲੀ ਬਿਲਡਿੰਗ ( ''ਦੀਵਾਨ ਅੰਡੰਗਨ ਨੇਗੇਰੀ'' ) ਵਿਖੇ ਆਯੋਜਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ. ਇਸ ਦੀਆਂ 40 ਸੀਟਾਂ ਹਨ ਅਤੇ 2008 ਦੀਆਂ ਆਮ ਚੋਣਾਂ ਤੋਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ 19 ਡੈਮੋਕਰੇਟਿਕ ਐਕਸ਼ਨ ਪਾਰਟੀ, 11 ਬੈਰੀਸਨ ਨਸੀਓਨਾਲਕੇ, 9 ਕੇਡੀਲਨ ਰਕਯਤ ਅਤੇ ਇਕ ਪੀਏਐਸ ਕੋਲ ਹਨ। ਸਾਲ 2004 ਦੀਆਂ ਆਮ ਚੋਣਾਂ ਵਿਚ 38 ਸੀਟਾਂ ਤੋਂ ਆਜ਼ਾਦ ਗਿਰਾਵਟ ਅਤੇ ਆਜ਼ਾਦੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 1969 ਤੋਂ ਇਹ ਰਾਜ ਦੂਜੀ ਵਾਰ ਗੈਰ ਬੀ.ਐਨ. ਦੇ ਨਿਯੰਤਰਣ ਵਿਚ ਆ ਗਿਆ। <ref>{{Cite web |url=http://thestar.com.my/election/results/results.html |title=ਪੁਰਾਲੇਖ ਕੀਤੀ ਕਾਪੀ |access-date=18 ਅਗਸਤ 2020 |archive-date=9 ਅਪ੍ਰੈਲ 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080409214419/http://thestar.com.my/election/results/results.html |dead-url=yes }}</ref> ਪੇਨੈਂਗ ਦੀਵਾਨ ਰਕਿਆਤ (ਹਾ Houseਸ ਆਫ਼ ਰਿਪ੍ਰੈਜ਼ੈਂਟੇਟਿਜ) ਵਿਚ ਪੰਜ ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਕਾਰਜਕਾਲ ਦੌਰਾਨ, ਮਲੇਸ਼ੀਆ ਦੀ ਸੰਸਦ ਵਿਚ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧਤਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਸੰਸਦ ਦੇ 13 ਚੁਣੇ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਅਤੇ ਦੀਵਾਨ ਨੇਗਰਾ (ਸੈਨੇਟ) ਦੇ ਦੋ ਸੈਨੇਟਰ ਹਨ, ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਰਾਜ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ. === ਨਿਆਂਪਾਲਿਕਾ === ਮਲੇਸ਼ੀਆ ਦੀ ਅਮਨ-ਕਾਨੂੰਨ ਦੀ ਜੜ੍ਹਾਂ ਉੱਨੀਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਪੇਨੈਂਗ ਵਿਚ ਹੈ. 1807 ਵਿਚ, ਪੇਨਾਗ ਨੂੰ ਇਕ ਰਾਇਲ ਚਾਰਟਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਜਿਸਨੇ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਦੀ ਵਿਵਸਥਾ ਕੀਤੀ. ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਜੱਜ ਦੀ "ਰਿਕਾਰਡਰ" ਵਜੋਂ ਨਾਮਜ਼ਦ ਨਿਯੁਕਤੀ ਹੋਈ। ਪੇਨਾਗ ਦੀ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ 31 ਮਈ 1808 ਨੂੰ ਫੋਰਟ ਕੌਰਨਵੈਲਿਸ ਵਿੱਚ ਖੁੱਲ੍ਹੀ. ਮਲਾਇਆ ਵਿਚ ਸੁਪਰੀਅਰ ਕੋਰਟ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਜੱਜ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਪੇਨੈਂਗ ਤੋਂ ਹੋਈ ਜਦੋਂ ਸਰ ਐਡਮੰਡ ਸਟੈਨਲੇ ਨੇ 1808 ਵਿਚ ਪੇਨਾਗ ਵਿਚ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਰਿਕਾਰਡਰ (ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਜੱਜ) ਵਜੋਂ ਅਹੁਦਾ ਸੰਭਾਲਿਆ. ਬਾਅਦ ਵਿਚ 1951 ਤਕ ਪੇਨਾਗ ਦੀ ਅਮਨ-ਕਾਨੂੰਨ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਦੇ ਮਲਾਇਆ ਵਿਚ ਫੈਲ ਗਿਆ. <ref>{{Cite web |url=http://www.penangbar.org/history.php |title=ਪੁਰਾਲੇਖ ਕੀਤੀ ਕਾਪੀ |access-date=18 ਅਗਸਤ 2020 |archive-date=20 ਨਵੰਬਰ 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101120182201/http://www.penangbar.org/history.php |dead-url=yes }}</ref> ਆਜ਼ਾਦੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਮਲੇਸ਼ੀਆ ਦੀ ਨਿਆਂਪਾਲਿਕਾ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਕੇਂਦਰੀਕ੍ਰਿਤ ਹੋ ਗਈ ਹੈ. ਪੇਨੈਂਗ ਦੀਆਂ ਅਦਾਲਤਾਂ ਮੈਜਿਸਟਰੇਟ, ਸੈਸ਼ਨਾਂ ਅਤੇ ਉੱਚ ਅਦਾਲਤਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ. ਸੀਰੀਆ ਅਦਾਲਤ ਇਕ ਪੈਰਲਲ ਅਦਾਲਤ ਹੈ ਜੋ ਇਸਲਾਮਿਕ ਨਿਆਂ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਕੇਸਾਂ ਦੀ ਸੁਣਵਾਈ ਕਰਦੀ ਹੈ. == ਆਰਥਿਕਤਾ == {| class="wikitable" style="float:right;font-size:82%" |+ | '''ਪੇਨਾਗ ਵਿੱਚ ਉਦਯੋਗਿਕ ਸੀਰੀਅਲ ਰੁਜ਼ਗਾਰ (%), 2008–2009 (Q3''' ) <ref>श्रम बल सर्वेक्षण, सांख्यिकी विभाग, मलेशिया (2009)</ref> |- style="background:lightblue" |- | style="background:#153E7E" |<center> <font color="white">'''ਉਦਯੋਗ'''</font> </center> | style="background:#153E7E" |<center> <font color="white">'''2008'''</font> </center> | style="background:#153E7E" |<center> <font color="white">'''2009'''</font> </center> |- | style="background:#98AFC7" | '''ਖੇਤੀਬਾੜੀ, ਸ਼ਿਕਾਰ ਅਤੇ ਜੰਗਲਾਤ''' | align="center" style="background:#98AFC7" | 1.4 | align="center" style="background:#98AFC7" | 1.3 |- | style="background:#82CAFF" | '''ਮੱਛੀ ਪਾਲਣ''' | align="center" style="background:#82CAFF" | 1.0 | align="center" style="background:#82CAFF" | 1.0 |- | style="background:#98AFC7" | '''ਮਾਈਨਿੰਗ ਅਤੇ ਖੱਡਾਂ''' | align="center" style="background:#98AFC7" | 0.1 | align="center" style="background:#98AFC7" | 0.2 |- | style="background:#82CAFF" | '''ਨਿਰਮਾਣ''' | align="center" style="background:#82CAFF" | 34.7 | align="center" style="background:#82CAFF" | 29.9 |- | style="background:#98AFC7" | '''ਬਿਜਲੀ, ਗੈਸ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਸਪਲਾਈ''' | align="center" style="background:#98AFC7" | 0.6 | align="center" style="background:#98AFC7" | 0.4 |- | style="background:#82CAFF" | '''ਨਿਰਮਾਣ''' | align="center" style="background:#82CAFF" | 7.8 | align="center" style="background:#82CAFF" | .4..4 |- | style="background:#98AFC7" | '''ਥੋਕ ਅਤੇ ਪ੍ਰਚੂਨ ਵਪਾਰ, ਮੋਟਰ ਮੁਰੰਮਤ''' <br /><br /><br /><br /> <nowiki></br></nowiki> '''ਵਾਹਨ ਅਤੇ ਨਿੱਜੀ ਅਤੇ ਘਰੇਲੂ ਸਮਾਨ''' | align="center" style="background:#98AFC7" | 14.0 | align="center" style="background:#98AFC7" | 17.6 |- | style="background:#82CAFF" | '''ਹੋਟਲ ਅਤੇ ਰੈਸਟੋਰੈਂਟ''' | align="center" style="background:#82CAFF" | 9.4 | align="center" style="background:#82CAFF" | 8.7 |- | style="background:#98AFC7" | '''ਆਵਾਜਾਈ, ਸਟੋਰੇਜ ਅਤੇ ਸੰਚਾਰ''' | align="center" style="background:#98AFC7" | .1.. | align="center" style="background:#98AFC7" | 7.2 |- | style="background:#82CAFF" | '''ਵਿੱਤੀ ਵਿਚੋਲਗੀ''' | align="center" style="background:#82CAFF" | 2.. | align="center" style="background:#82CAFF" | ... |- | style="background:#98AFC7" | '''ਰੀਅਲ ਅਸਟੇਟ, ਕਿਰਾਏ ਅਤੇ ਵਪਾਰਕ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ''' | align="center" style="background:#98AFC7" | 5.5 | align="center" style="background:#98AFC7" | 7.7 |- | style="background:#82CAFF" | '''ਲੋਕ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਅਤੇ ਰੱਖਿਆ;''' <br /><br /><br /><br /> <nowiki></br></nowiki> '''ਲਾਜ਼ਮੀ ਸਮਾਜਿਕ ਸੁਰੱਖਿਆ''' | align="center" style="background:#82CAFF" | 2.2 | align="center" style="background:#82CAFF" | 8.8 |- | style="background:#98AFC7" | '''ਸਿੱਖਿਆ''' | align="center" style="background:#98AFC7" | 9.9 | align="center" style="background:#98AFC7" | .1.. |- | style="background:#82CAFF" | '''ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਸਮਾਜਕ ਕਾਰਜ''' | align="center" style="background:#82CAFF" | ... | align="center" style="background:#82CAFF" | 8.8 |- | style="background:#98AFC7" | '''ਹੋਰ ਕਮਿ Communityਨਿਟੀ, ਸਮਾਜਿਕ ਅਤੇ ਨਿੱਜੀ ਸੇਵਾਵਾਂ''' | align="center" style="background:#98AFC7" | 9.9 | align="center" style="background:#98AFC7" | 6.6 |- | style="background:#82CAFF" | '''ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਦੇ ਨੇੜੇ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਘਰ''' | align="center" style="background:#82CAFF" | 8.8 | align="center" style="background:#82CAFF" | 4.4 |- | '''ਕੁੱਲ''' | align="center" | '''100.0''' | align="center" | '''100.0''' |- |} [[ਤਸਵੀਰ:Komtar.jpg|thumb|274x274px| ਜਾਰਜ ਟਾ ofਨ ਦੇ ਮੱਧ ਵਿਚ ਸਥਿਤ 65-ਮੰਜ਼ਲਾ ਕੋਮਟਰ ਟਾਵਰ ਪੇਨੈਂਗ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਇਮਾਰਤ ਹੈ ]] ਪੇਨੈਂਗ ਦੀ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾ ਸੇਲੋਂਗੋਰ ਅਤੇ ਜੋਹੋਰ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮਲੇਸ਼ੀਆ ਦੇ ਰਾਜਾਂ ਦੀ ਤੀਜੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਆਰਥਿਕਤਾ ਹੈ. <ref>{{Cite web |url=http://penangonlinedirectory.com/Navigation_first6/penang_economy_news.htm |title=ਪੁਰਾਲੇਖ ਕੀਤੀ ਕਾਪੀ |access-date=18 ਅਗਸਤ 2020 |archive-date=7 ਨਵੰਬਰ 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101107105228/http://www.penangonlinedirectory.com/Navigation_first6/penang_economy_news.htm |dead-url=yes }}</ref> ਪੇਨੈਂਗ ਆਰਥਿਕਤਾ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹਿੱਸਾ ਹੈ, ਰਾਜ ਦੇ ਕੁਲ ਘਰੇਲੂ ਉਤਪਾਦ ਵਿਚ 45.9% (2000) ਦਾ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ. ਟਾਪੂ ਦਾ ਦੱਖਣੀ ਹਿੱਸਾ ਵਧੇਰੇ ਉਦਯੋਗਿਕ ਹੈ. ਬੇਯਨ ਲੇਪਾਸ ਮੁਕਤ ਉਦਯੋਗਿਕ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਸਥਿਤ ਹਾਈ-ਟੈਕ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕਸ ਪਲਾਂਟ (ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਡੈਲ, ਇੰਟੈਲ, ਏ ਐਮ ਡੀ, ਅਲਟੇਰਾ, [[ਮਟਰੋਲਾ|ਮੋਟੋਰੋਲਾ]], ਐਜੀਲੈਂਟ, ਹਿਟਾਚੀ, ਓਸਰਾਮ, ਪਲੇਕਸ, ਬੋਸ਼ ਅਤੇ ਸੀਗੇਟ) ਨੇ ''ਸਿਲਿਕਨ ਆਈਲੈਂਡ'' ਵਿਚ ਪੇਨੈਂਗ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ. ਉਪਨਾਮ ਦਿੱਤਾ ਹੈ. <ref name="fullcontact.nl">http://www.fullcontact.nl/whymalaysia.php</ref> ਜਨਵਰੀ 2005 ਵਿਚ, ਪੇਨਾਗ ਨੂੰ ਰਸਮੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਾਈਬਰਜਿਆ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਪਹਿਲੇ ਮਲਟੀਮੀਡੀਆ ਸੁਪਰ ਕੋਰੀਡੋਰ ਸਾਈਬਰ ਸਿਟੀ ਦਾ ਦਰਜਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਪ੍ਰਤੀਯੋਗੀ ਖੋਜਾਂ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਉੱਚ-ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ ਉਦਯੋਗਿਕ ਪਾਰਕ ਬਣਨ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ ਨਾਲ ਸੀ. <ref>{{Cite web |url=http://www.investpenang.gov.my/bs/mscpcc.php |title=ਪੁਰਾਲੇਖ ਕੀਤੀ ਕਾਪੀ |access-date=18 ਅਗਸਤ 2020 |archive-date=27 ਸਤੰਬਰ 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110927113655/http://www.investpenang.gov.my/bs/mscpcc.php |dead-url=yes }}</ref> ਹਾਲਾਂਕਿ, ਹਾਲ ਹੀ ਦੇ ਸਾਲਾਂ ਵਿਚ, ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਚੀਨ ਵਿਚ ਸਸਤੀ ਕਿਰਤ ਲਾਗਤ ਵਰਗੇ ਕਾਰਕਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨ ਰਾਜ ਨੂੰ ਸਿੱਧੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਨਿਵੇਸ਼ ਵਿਚ ਹੌਲੀ ਗਿਰਾਵਟ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪੈ ਰਿਹਾ ਹੈ. <ref>{{Cite web |url=http://www.globalservicesmedia.com/Destinations/Asia/Outsourcing-to-Penang/25/22/8990/destinations-more200912017802 |title=ਪੁਰਾਲੇਖ ਕੀਤੀ ਕਾਪੀ |access-date=18 ਅਗਸਤ 2020 |archive-date=18 ਮਾਰਚ 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110318180835/http://www.globalservicesmedia.com/Destinations/Asia/Outsourcing-to-Penang/25/22/8990/destinations-more200912017802 |dead-url=yes }}</ref> <ref>http://www.econ.ucdavis.edu/faculty/woo/woo.us-china%{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਅਕਤੂਬਰ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} 20statement.1feb04.pdf |चीन के प्रमुख व्यापारी राष्ट्र के रूप में उभरने के आर्थिक प्रभाव</ref> <nowiki></br></nowiki> ਸੰਘੀ ਰਾਜਧਾਨੀ [[ਕੁਆਲਾ ਲੁੰਪੁਰ|ਕੁਆਲਾਲੰਪੁਰ ਦੇ]] ਨਜ਼ਦੀਕ ਪੇਨਾਗ ਦੀ ਮੁਫਤ ਬੰਦਰਗਾਹ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਅਤੇ ਪੋਰਟ ਕਲੰਗ ਦੇ ਸਰਗਰਮ ਵਿਕਾਸ ਦੇ ਘਾਟੇ ਕਾਰਨ ਮਾਰਕੀਟ ਵਪਾਰ ਵਿੱਚ ਵੀ ਭਾਰੀ ਗਿਰਾਵਟ ਆਈ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਬਟਰਵਰਥ ਵਿੱਚ ਉੱਤਰੀ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਲਈ ਇੱਕ ਕੰਟੇਨਰ ਟਰਮੀਨਲ ਹੈ. ਪੇਨਾਗ ਦੀ ਆਰਥਿਕਤਾ ਦੇ ਹੋਰ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਖੇਤਰ ਹਨ ਸੈਰ ਸਪਾਟਾ, ਵਿੱਤ, ਸਮੁੰਦਰੀ ਜ਼ਹਾਜ਼ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸੇਵਾਵਾਂ. '''ਪੇਨਾਗ ਡਿਵੈਲਪਮੈਂਟ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ''' (ਪੀਡੀਸੀ) ਇੱਕ ਸਵੈ-ਨਿਰਭਰ ਸੰਵਿਧਾਨਕ ਸੰਸਥਾ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਪੇਨਾੰਗ ਦੇ ਸਮਾਜਿਕ-ਆਰਥਿਕ ਵਿਕਾਸ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣਾ ਅਤੇ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਦੇ ਮੌਕੇ ਪੈਦਾ ਕਰਨਾ ਹੈ <ref>{{Cite web |url=http://www.pdc.gov.my/index.php?option=com_content&view=article&id=49&catid=34 |title=ਪੁਰਾਲੇਖ ਕੀਤੀ ਕਾਪੀ |access-date=18 ਅਗਸਤ 2020 |archive-date=17 ਮਾਰਚ 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120317164609/http://www.pdc.gov.my/index.php?option=com_content&view=article&id=49&catid=34 |url-status=dead }}</ref> ਜਦੋਂ ਕਿ ਰਾਜ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਗੈਰ-ਮੁਨਾਫਾ ਇਕਾਈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ '''ਨਿਵੇਸ਼ਪਿਨੰਗ''' ਪੇਨਾਗ ਵਿੱਚ ਨਿਵੇਸ਼ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕਰਨ ਦਾ ਇਕਮਾਤਰ ਉਦੇਸ਼ ਹੈ ਹੈ. <ref>{{Cite web |url=http://www.investpenang.gov.my/portal/ |title=ਪੁਰਾਲੇਖ ਕੀਤੀ ਕਾਪੀ |access-date=18 ਅਗਸਤ 2020 |archive-date=25 ਜਨਵਰੀ 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110125235023/http://www.investpenang.gov.my/portal/ |dead-url=yes }}</ref> === ਖੇਤੀ ਬਾੜੀ === 2008 ਪਾਮ (13,504 ਹੈਕਟੇਅਰ) ਵਿਚ (ਕੁੱਲ ਉੱਤਰਦਾ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ) ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਜ਼ਮੀਨ, ਝੋਨੇ (12,782), ਰਬੜ (10,838), ਫਲ (7,009), [[ਨਾਰੀਅਲ]] (1,966), ਸਬਜ਼ੀ (489), ਨਕਦੀ ਫਸਲ (198) ਮਸਾਲੇ (197), ਕੋਕੋ (9) ਅਤੇ ਹੋਰਾਂ (41) ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ. <ref>पिनांग कृषि विभाग, मलेशियाई पाम तेल Bhd, रबर उद्योग लघुधारक विकास प्राधिकरण (RISDA) </ref> ਦੋ ਸਥਾਨਕ ਉਪਜ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਪੇਨਾਗ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ ਉਹ ਹੈ ਡਰੀਅਨ ਅਤੇ [[ਜਾਇਫਲ|ਨੂਟਮੇਗ]] . ਪਸ਼ੂ ਪਾਲਣ ਵਿੱਚ [[ਪੋਲਟਰੀ]] ਅਤੇ ਘਰੇਲੂ ਸੂਰਾਂ ਦਾ ਦਬਦਬਾ ਹੈ. ਦੂਜੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਮੱਛੀ ਪਾਲਣ ਅਤੇ ਜਲ ਪਾਲਣ ਅਤੇ ਨਵੇਂ ਉੱਭਰ ਰਹੇ ਉਦਯੋਗ ਜਿਵੇਂ ਸਜਾਵਟੀ ਮੱਛੀ ਅਤੇ ਫਲੋਰਿਕਲਚਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ. <ref name="Ariff">{{Cite web|url=http://www.seri.com.my/oldsite/peos/agriculture.PDF|title=The Agriculture Sector in Penang: Trends and Future Prospects|last=Tengku Mohd Ariff Tengku Ahmad|date=2001-11-29|format=PDF|archive-url=https://web.archive.org/web/20080528204305/http://seri.com.my/oldsite/peos/agriculture.PDF|archive-date=28 मई 2008|access-date=2008-07-19}}</ref> [[ਤਸਵੀਰ:Beach_Street_Penang_Dec_2006_001.jpg|thumb|250x250px| 1 ਡਾਉਨਿੰਗ ਸਟ੍ਰੀਟ ਵਿਖੇ ਐਚਐਸਬੀਸੀ ਇਮਾਰਤ ਵਾਲਾ ਬੀਚ ਸਟ੍ਰੀਟ ਦ੍ਰਿਸ਼ ]] ਪੇਨੰਗ ਦੀ ਆਰਥਿਕਤਾ ਦੇ ਸੀਮਤ ਭੂਮੀ ਅਤੇ ਉੱਚ ਉਦਯੋਗਿਕ ਸੁਭਾਅ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਖੇਤੀਬਾੜੀ 'ਤੇ ਥੋੜਾ ਜਿਹਾ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ. ਦਰਅਸਲ, ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਇਕਮਾਤਰ ਖੇਤਰ ਹੈ ਜੋ ਰਾਜ ਵਿਚ ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਵਾਧਾ ਦਰਜ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ 2000 ਵਿਚ ਰਾਜ ਦੇ ਜੀਡੀਪੀ ਵਿਚ ਸਿਰਫ 1.3% ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ. <ref name="Ariff"/> ਪੇਨਾਗ ਵਿੱਚ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਝੋਨੇ ਦਾ ਕੇਵਲ 4.9% ਖੇਤਰਫਲ ਹੈ। === ਬੈਂਕਿੰਗ === [[ਤਸਵੀਰ:Man_at_Penang_Thaipusam.jpg|thumb|327x327px| ਪੇਨਾੰਗ ਥਾਈਪੁਸਮ ਉਤਸਵ ]] [[ਤਸਵੀਰ:Man_at_Nine_Emperor_Gods_Festival.jpg|thumb|374x374px| ਪੇਨਾਗ ਨੌਂ ਸਮਰਾਟ ਪਰਮੀਸ਼ਵਰ ਉਤਸਵ ]] ਪੇਨੰਗ ਮਲੇਸ਼ੀਆ ਦਾ ਬੈਂਕਿੰਗ ਸੈਂਟਰ ਸੀ ਜਦੋਂ [[ਕੁਆਲਾ ਲੁੰਪੁਰ|ਕੁਆਲਾਲੰਪੁਰ]] ਇਕ ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਚੌਕੀ ਸੀ. ਮਲੇਸ਼ੀਆ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੇ ਬੈਂਕ, ਸਟੈਂਡਰਡ ਚਾਰਟਰਡ ਬੈਂਕ (ਉਸ ਵੇਲੇ ਚਾਰਟਰਡ ਬੈਂਕ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ, ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਅਤੇ ਚੀਨ) ਨੇ 1875 ਵਿਚ ਮੁ Europeanਲੇ ਯੂਰਪੀਅਨ ਵਪਾਰੀਆਂ ਦੀਆਂ ਵਿੱਤੀ ਲੋੜਾਂ ਦੀ ਪੂਰਤੀ ਲਈ ਆਪਣੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਖੋਲ੍ਹ ਦਿੱਤੇ. <ref>{{Cite web |url=http://www.standardchartered.com.my/about-us/en/ |title=ਪੁਰਾਲੇਖ ਕੀਤੀ ਕਾਪੀ |access-date=18 ਅਗਸਤ 2020 |archive-date=29 ਅਕਤੂਬਰ 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101029025635/http://www.standardchartered.com.my/about-us/en/ |url-status=dead }}</ref> ਹਾਂਗ ਕਾਂਗ ਅਤੇ ਸ਼ੰਘਾਈ ਬੈਂਕਿੰਗ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਹੁਣ ਐਚਐਸਬੀਸੀ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਨੇ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਬ੍ਰਾਂਚ ਪੈਨੰਗ ਵਿੱਚ 1885 ਵਿੱਚ ਖੋਲ੍ਹੀ. <ref name="fullcontact.nl"/> ਫਿਰ 1888 ਵਿੱਚ ਯੂਕੇ-ਅਧਾਰਤ ਰਾਇਲ ਬੈਂਕ ਆਫ਼ ਸਕਾਟਲੈਂਡ (ਉਸ ਸਮੇਂ ਏਬੀਐਨ ਅਮਰੋ) ਆਇਆ। ਬਹੁਤੇ ਪੁਰਾਣੇ ਬੈਂਕਾਂ ਦਾ ਸਥਾਨਕ ਹੈਡਕੁਆਰਟਰ ਅਜੇ ਵੀ ਜੋਰਜਟਾਉਨ ਦੇ ਪੁਰਾਣੇ ਵਪਾਰਕ ਕੇਂਦਰ ਬੀਚ ਸਟ੍ਰੀਟ ਤੇ ਹੈ. ਅੱਜ ਪੇਨਾਗ ਸਿਟੀ ਬੈਂਕ, ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਓਵਰਸੀਜ਼ ਬੈਂਕ ਸ਼ਾਖਾਵਾਂ ਅਤੇ ਬੈਂਕ ਨੇਗਰਾ ਮਲੇਸ਼ੀਆ (ਮਲੇਸ਼ਿਆਈ ਕੇਂਦਰੀ ਬੈਂਕ) ਅਤੇ ਸਥਾਨਕ ਬੈਂਕਾਂ ਜਿਵੇਂ ਪਬਲਿਕ ਬੈਂਕ, ਮਯਬੈਂਕ, ਐਮਬੈਂਕ ਅਤੇ ਸੀਆਈਐਮ ਬੈਂਕ ਦਾ ਬੈਂਕਿੰਗ ਹੱਬ ਹੈ. == ਸਭਿਆਚਾਰ ਅਤੇ ਵਿਰਾਸਤ == === ਕਲਾ === ਪੇਨਾਗ ਵਿੱਚ ਦੋ ਵੱਡੇ ਪੱਛਮੀ ਆਰਕੈਸਟ੍ਰਾ ਹਨ- ਪੇਨਾਗ ਸਟੇਟ ਸਿਮਫਨੀ ਆਰਕੈਸਟਰਾ ਅਤੇ ਕੋਰਸ (ਪੇਸੈਸਓਸੀ) ਅਤੇ ਪੇਨਾਗ ਸਿੰਫਨੀ ਆਰਕੈਸਟਰਾ (ਪੀਐਸਓ)। <ref>{{Cite web |url=http://pessoc.com/ |title=ਪੁਰਾਲੇਖ ਕੀਤੀ ਕਾਪੀ |access-date=18 ਅਗਸਤ 2020 |archive-date=21 ਜਨਵਰੀ 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100121105019/http://www.pessoc.com/ |dead-url=yes }}</ref> <ref>{{Cite web |url=http://www.woonviolincollections.com/pso.htm |title=ਪੁਰਾਲੇਖ ਕੀਤੀ ਕਾਪੀ |access-date=18 ਅਗਸਤ 2020 |archive-date=10 ਜੂਨ 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100610105313/http://woonviolincollections.com/pso.htm |dead-url=yes }}</ref> ਪ੍ਰੋ ਆਰਟ ਚੀਨੀ ਆਰਕੈਸਟਰਾ ਰਵਾਇਤੀ ਚੀਨੀ ਯੰਤਰ ਸੰਗੀਤ ਵਜਾਉਂਦੀ ਹੈ। <ref>{{Cite web |url=http://proart.com.my/pgco/en/aboutus.html |title=ਪੁਰਾਲੇਖ ਕੀਤੀ ਕਾਪੀ |access-date=18 ਅਗਸਤ 2020 |archive-date=22 ਜੁਲਾਈ 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110722231515/http://proart.com.my/pgco/en/aboutus.html |dead-url=yes }}</ref> ਇੱਥੇ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਚੈਂਬਰ ਅਤੇ ਸਕੂਲ ਅਧਾਰਤ ਸੰਗੀਤ ਸਮੂਹ ਹਨ. ਗ੍ਰੀਨਹਾਲ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾਂ ਦਾ ਸਟੂਡੀਓ ਇੱਕ ਥੀਏਟਰ ਸਮੂਹ ਹੈ ਜੋ 2002 ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਸੀ. <ref>{{Cite web |url=http://www.theactorsstudio.com.my/past-venues/green-hall-penang-seating-and-pictures/ |title=ਪੁਰਾਲੇਖ ਕੀਤੀ ਕਾਪੀ |access-date=18 ਅਗਸਤ 2020 |archive-date=24 ਦਸੰਬਰ 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101224100630/http://www.theactorsstudio.com.my/past-venues/green-hall-penang-seating-and-pictures/ |dead-url=yes }}</ref> ਬੰਗਸਵਾਨ ਮਾਲੇਆ ਥੀਏਟਰ (ਅਕਸਰ ''ਮਲਾਏ ਓਪੇਰਾ'' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ) ਕਲਾ ਦਾ ਇਕ ਰੂਪ ਹੈ ਜੋ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਪੇਨਾਗ ਵਿਚ ਭਾਰਤੀ, ਪੱਛਮੀ, ਇਸਲਾਮਿਕ, ਚੀਨੀ ਅਤੇ ਇੰਡੋਨੇਸ਼ੀਆਈ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਨਾਲ ਵਿਕਸਤ ਹੋਇਆ. 20 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਖੀਰਲੇ ਦਹਾਕਿਆਂ ਵਿਚ ਇਹ ਗਿਰਾਵਟ ਆਈ ਅਤੇ ਅੱਜ ਇਕ ਮ੍ਰਿਤ ਕਲਾ ਹੈ. <ref>http://www.angelfire.com/ga/Jannat/Bangsawan.html</ref> <ref>{{Cite web |url=http://www.igeorgetownpenang.com/features/208-the-case-for-bangsawan- |title=ਪੁਰਾਲੇਖ ਕੀਤੀ ਕਾਪੀ |access-date=18 ਅਗਸਤ 2020 |archive-date=29 ਅਕਤੂਬਰ 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131029202925/http://www.igeorgetownpenang.com/features/208-the-case-for-bangsawan- |dead-url=yes }}</ref> ਬੋਰੀਆ ਪੇਨਾੰਗ ਦਾ ਇੱਕ ਹੋਰ ਦੇਸੀ ਰਵਾਇਤੀ ਡਾਂਸ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਵਾਇਲਨ, ਮਰਾਕੇਸ ਅਤੇ ਤਬਲੇ ਨਾਲ ਗਾਉਣ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਹੈ. <ref>http://www.musicmall-asia.com/malaysia/folk/boria.html</ref> ਚੀਨੀ ਓਪੇਰਾ (ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਟਿਓਚੂ ਅਤੇ ਹੌਕੀਅਨ ਵਰਜਨ) ਪੇਨਾਗ ਵਿੱਚ ਅਕਸਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਕਸਰ ਖਾਸ ਤੌਰ' ਤੇ ਬਣਾਏ ਪਲੇਟਫਾਰਮਾਂ ਵਿੱਚ, ਖ਼ਾਸਕਰ ਸਾਲਾਨਾ ਹੰਗਰੀ ਗੋਸਟ ਫੈਸਟੀਵਲ ਦੌਰਾਨ. ਕਠਪੁਤਲੀ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਵੀ ਹੋਏ ਹਨ ਹਾਲਾਂਕਿ ਅੱਜ ਕੱਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕਾਰਗੁਜ਼ਾਰੀ ਘੱਟ ਰਹੀ ਹੈ. === ਅਜਾਇਬ ਘਰ ਅਤੇ ਗੈਲਰੀ === ਜੋਰਜਟਾਉਨ ਵਿੱਚ ਪੇਨੈਂਗ ਅਜਾਇਬ ਘਰ ਅਤੇ ਆਰਟ ਗੈਲਰੀ ਵਿੱਚ ਪੁਰਸ਼ਾਂ, ਫੋਟੋਆਂ, ਨਕਸ਼ੇ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕਲਾਤਮਕ ਚੀਜ਼ਾਂ ਹਨ ਜੋ ਪੇਨਾਗ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਵਸਨੀਕਾਂ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਅਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਨੂੰ ਰਿਕਾਰਡ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ. <ref>http://www.asiarooms.com/en/travel-guide/malaysia/penang/penang-parks-&-gardens/penang-museums/index.html{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਅਕਤੂਬਰ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ਸਾਬਕਾ ਸਈਦ ਐਟਲਸ ਮੈਨੇਸ਼ਨ ਨੇ ਪੇਨੈਂਗ ਵਿਚ ਸ਼ੁਰੂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਪੇਨਾਗ ਇਸਲਾਮਿਕ ਅਜਾਇਬ ਘਰ ਤੱਕ ਇਸਲਾਮ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਬਾਰੇ ਚਾਨਣਾ ਪਾਇਆ. ਦੂਸਰੀ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਦੀ ਦੁਖਾਂਤ ਨੂੰ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਏ ਗਏ ਕਿਲ੍ਹੇ ਵਿਚ ਸਥਿਤ ਪੇਨਾਗ ਵਾਰ ਮਿ Museਜ਼ੀਅਮ ਵਿਚ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਰੂਪ ਵਿਚ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਵਾਪਰਿਆ ਪਾਣੀ ਦੇ ਜਪਾਨੀ ਹਮਲੇ ਦੀ ਉਮੀਦ ਵਿਚ। ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਕੈਂਪਸ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਸੈਨ ਮਲੇਸ਼ੀਆ ਅਜਾਇਬ ਘਰ ਅਤੇ ਗੈਲਰੀ ਵਿੱਚ ਮਲੇਸ਼ੀਆ ਦੇ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਦੀਆਂ ਕਈ ਕਿਸਮਾਂ ਅਤੇ ਕਲਾਵਾਂ ਅਤੇ ਕਲਾਕ੍ਰਿਤੀਆਂ ਹਨ. <ref>{{Cite web |url=http://www.penang.world-guides.com/penang_art_galleries.html |title=ਪੁਰਾਲੇਖ ਕੀਤੀ ਕਾਪੀ |access-date=18 ਅਗਸਤ 2020 |archive-date=2 ਨਵੰਬਰ 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101102032753/http://www.penang.world-guides.com/penang_art_galleries.html |url-status=dead }}</ref> ਤਿਲਜੰਗ ਬੰਗਾਹ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਖਿਡੌਣਾ ਅਜਾਇਬ ਘਰ ਅਤੇ ਤੇਲੁਕ ਬਹੰਗ ਫੌਰੈਸਟ ਪਾਰਕ ਦੇ ਅੰਦਰ ਇੱਕ ਵਣ ਦਾ ਅਜਾਇਬ ਘਰ ਵੀ ਹੈ. <ref>http://www.penang-traveltips.com/penang-forestry-museum.htm</ref> ਦੀਵਾਨ ਸ੍ਰੀ ਪੇਨਾੰਗ ਵਿਚ ਪੇਨਾਗ ਸਟੇਟ ਆਰਟ ਗੈਲਰੀ ਵਿਖੇ ਸਥਾਨਕ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਦਾ ਸਥਾਈ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀਆਂ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਤ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ. ਮਲੇਸ਼ੀਆ ਦੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਗਾਇਕ-ਅਦਾਕਾਰ ਪੀ. ਰਾਮਲੀ ਦਾ ਜਨਮ ਸਥਾਨ ਮੁੜ ਬਹਾਲ ਕਰਕੇ ਅਜਾਇਬ ਘਰ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ. === ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ === ਪੇਨਾਗ ਦਾ architectਾਂਚਾ ਇਸ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਦਾ ਇੱਕ ਹੰ .ਣਸਾਰ ਪ੍ਰਮਾਣ ਹੈ - ਸਾ aੇ ਸਦੀ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਮੌਜੂਦਗੀ ਦੀ ਸਮਾਪਤੀ, ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਪ੍ਰਵਾਸੀਆਂ ਦਾ ਸੰਗਮ ਅਤੇ ਉਹ ਸਭਿਆਚਾਰ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਲਿਆਇਆ. ਐਸਪਲੇਨੇਡ ਵਿਚ ਫੋਰਟ ਕੌਰਨਵਾਲੀਸ ਪੇਨੈਂਗ ਵਿਚ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਇਆ ਪਹਿਲਾ structureਾਂਚਾ ਹੈ. <ref>{{Cite web |url=http://www.virtualmalaysia.com/destination/fort%20cornwallis.html |title=ਪੁਰਾਲੇਖ ਕੀਤੀ ਕਾਪੀ |access-date=18 ਅਗਸਤ 2020 |archive-date=8 ਅਗਸਤ 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100808195611/http://www.virtualmalaysia.com/destination/fort%20cornwallis.html |dead-url=yes }}</ref> <ref>http://www.asiaexplorers.com/malaysia/fortcornwallis.htm</ref> ਬਸਤੀਵਾਦੀ ਦੌਰ ਦੀਆਂ ਇਮਾਰਤਾਂ ਦੀਆਂ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਉਦਾਹਰਣਾਂ ਵਿੱਚ ਸਿਟੀ ਕੌਂਸਲ ਅਤੇ ਟਾ hallਨ ਹਾਲ, ਪੁਰਾਣੇ ਵਪਾਰਕ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀਆਂ ਇਮਾਰਤਾਂ, ਪੇਨਾਗ ਅਜਾਇਬ ਘਰ, ਪੂਰਬੀ ਅਤੇ ਓਰੀਐਂਟਲ ਹੋਟਲ, ਸੇਂਟ ਜੋਰਜ ਐਂਜਲਿਕਨ ਚਰਚ - ਯੂਨੈਸਕੋ ਵਰਲਡ ਹੈਰੀਟੇਜ ਸਾਈਟ ਦਾ ਸਾਰਾ ਹਿੱਸਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ. <nowiki></br></nowiki> ਇਯਾਰ ਇਟਮ ਨਦੀ ਦੇ ਕੰ situatedੇ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਪੇਨਾਗ ਦੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਰਾਜਪਾਲਾਂ ਦੀ ਸਾਬਕਾ ਨਿਵਾਸ ਸੁਫੋਲਕ ਹਾ Houseਸ ਐਂਗਲੋ-ਇੰਡੀਅਨ ਬਗੀਚਿਆਂ ਵਾਲੇ ਘਰ ਦੀ ਇੱਕ ਉਦਾਹਰਣ ਹੈ। <ref>http://cipa.icomos.org/text%{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਅਕਤੂਬਰ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} 20files/antalya/25.pdf</ref> ਚੀਨੀ ਪ੍ਰਭਾਵ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸਜਾਵਟੀ ਕਬੀਲੇ ਘਰਾਂ, ਮੰਦਰਾਂ, ਯੁੱਧ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇ ਦੁਕਾਨ ਘਰਾਂ ਅਤੇ ਹਵੇਲੀਆਂ ਜਿਵੇਂ ਚਿਆਂਗ ਫਾਟ ਜ਼ੇ ਮੈਨਸਨ ਵਿੱਚ ਸਪੱਸ਼ਟ ਹੈ. ਵੈਲਡ ਕਵੇ ਕੋਲ ਕਬੀਲ ਘਾਟ ਦੇ ਪਾਣੀ-ਪਿੰਡਾਂ ਦਾ ਭੰਡਾਰ ਹੈ. ਭਾਰਤੀ ਭਾਈਚਾਰੇ ਨੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਮੰਦਿਰ ਬਣਾਏ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਮਹਾਂਮਾਰਿਮਾ ਮੰਦਰ ਜਦੋਂ ਕਿ ਕਪਿਟਨ ਕੈਲਿੰਗ ਮਸਜਿਦ, ਅਕੇਹ ਮਸਜਿਦ ਅਤੇ ਪੇਨਾਗ ਇਸਲਾਮਿਕ ਅਜਾਇਬ ਘਰ ਉੱਤੇ ਮੁਸਲਿਮ ਪ੍ਰਭਾਵ ਵੇਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਪੀ. ਰਮਲੇ ਮਿ Museਜ਼ੀਅਮ ਰਵਾਇਤੀ ਮਾਲੇਈ ਪਬਾਂਸਾ ਘਰਾਂ ਦੀ ਇਕ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਉਦਾਹਰਣ ਹੈ. ਸਿਆਮੀ ਅਤੇ ਬਰਮੀ ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ ਦੀ ਨੀਂਦ ਬੁਧ ਅਤੇ ਧਰਮਕਰਮਾ ਮੰਦਰਾਂ ਵਿਚ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ. ਪੇਨੈਂਗ ਵਿੱਚ ਆਧੁਨਿਕ structuresਾਂਚੇ ਅਤੇ ਗਗਨ ਗਿੱਛੀਆਂ ਵੀ ਭਰਪੂਰ ਹਨ, ਕਈ ਵਾਰ ਇਤਿਹਾਸਕ ਇਮਾਰਤਾਂ ਦੇ ਅੱਗੇ ਵੀ. ਜ਼ਿਕਰਯੋਗ ਉਦਾਹਰਣਾਂ ਵਿੱਚ ਕੋਮਟਰ ਟਾਵਰ, ਉਮਨੂੰ ਟਾਵਰ ਅਤੇ ਮੁਟਿਆਰਾ ਮੇਸੇਨਿਆਗਾ ਭਵਨ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ. <ref>{{Cite web |url=http://www.mesiniaga.com.my/mutiara_mesiniaga.html |title=ਪੁਰਾਲੇਖ ਕੀਤੀ ਕਾਪੀ |access-date=18 ਅਗਸਤ 2020 |archive-date=22 ਜੁਲਾਈ 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110722231337/http://www.mesiniaga.com.my/mutiara_mesiniaga.html |dead-url=yes }}</ref> [[ਤਸਵੀਰ:Anson_House,_Penang.jpg|thumb| ਸਟ੍ਰੈਟ-ਚੀਨੀ ਕਲਾ ਸਜਾਵਟ ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ ਦੇ ਨਾਲ ਬਸਤੀਵਾਦੀ ਯੁੱਗ ਦਾ ਇੱਕ ਘਰ ]] === ਤਿਉਹਾਰ === ਪੇਨਾੰਗ ਦੇ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਤਾਣੇ-ਬਾਣੇ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਤਿਉਹਾਰ ਕੁਦਰਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਨਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ. ਚੀਨੀ ਲੋਕ [[ਚੀਨੀ ਨਵਾਂ ਸਾਲ|ਚੀਨੀ]] ਨਿ [[ਚੀਨੀ ਨਵਾਂ ਸਾਲ|New ਈਅਰ]], ਮੱਧ-ਪਤਝੜ ਦਾ ਤਿਉਹਾਰ, ਹੰਗਰੀ ਗੋਸਟ ਫੈਸਟੀਵਲ, ਕਿੰਗ ਮਿੰਗ ਅਤੇ ਹੋਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਵੱਖ ਵੱਖ ਦੇਵੀ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਤਿਉਹਾਰ ਮਨਾਉਂਦੇ ਹਨ. Malays ਅਤੇ ਮੁਸਲਮਾਨ ਨੂੰ ਮਨਾਉਣ [[ਈਦ ਉਲ-ਫ਼ਿਤਰ|ਹਰੀ Raya Aidilfitari]], [[ ਈਦ-ਉਲ-ਜੁਹਾ |ਹਰੀ Raya ਹਾਜੀ]] ਅਤੇ Maulidar ਰਸੂਲ, ਜਦਕਿ ਭਾਰਤੀ ਮਨਾਉਣ [[ਦੀਵਾਲੀ|ਸਬਾਹ]], Thaipusam ਅਤੇ [[ ਪੋਂਗਲ |ਥਾਈ Pongal]] . [[ਕ੍ਰਿਸਮਸ]], [[ਗੁਡ ਫਰਾਈਡੇ|ਗੁੱਡ ਫਰਾਈਡੇ]] ਅਤੇ ਈਸਟਰ ਈਸਾਈਆਂ ਦੁਆਰਾ ਮਨਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ. ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਕੈਥੋਲਿਕ ਬੁੱਕਿਤ ਮੇਰਤਾਜਮ ਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਸਲਾਨਾ ਸੇਂਟ ਐਨ ਦੇ ਨੋਵੇਨਾ ਅਤੇ ਤਿਉਹਾਰ ਦੇ ਕਾਰਨ. <ref>http://article.wn.com/view/2010/08/02/Candlelight_communion/</ref> <ref>http://article.wn.com/view/2010/08/02/Big_turnout_for_St_Annes/</ref> ਬੁੱਧਵਾਦੀ ਵੈਸਾਖੀ ਦਿਵਸ ਮਨਾਉਂਦੇ ਹਨ ਜਦੋਂ ਕਿ [[ਸਿੱਖ]] [[ਵਿਸਾਖੀ]] ਮਨਾਉਂਦੇ ਹਨ. ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ, ਤਿਉਹਾਰ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ ਤੇ ਮਨਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਨਾਗ ਵਿੱਚ ਜਨਤਕ ਛੁੱਟੀਆਂ ਵੀ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ. === ਭੋਜਨ === [[ਤਸਵੀਰ:Rojakstall.jpg|thumb| ਹਰ ਰੋਜ਼ ਵਿਕਰੀ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਮਿਰਚ ਦੀ ਪੇਸਟ ਵਿਚ ਇਕ ਹਾਕਰ ਝੀਂਗਾ ਅਤੇ ਫਲਾਂ ਦੀ ਇਕ ਕਟੋਰੇ ]] [[ਤਸਵੀਰ:Gurneydrive1.jpg|thumb| ਗਾਰਨੀ ਡਰਾਈਵ ਤੇ ਹੌਕਰ ਮੀਲ ਸੈਂਟਰ. ]] ''ਮਲੇਸ਼ੀਆ ਦੀ ਭੋਜਨ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ'' ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ '','' ਪੇਨਾਗ ਵਧੀਆ ਅਤੇ ਭਾਂਤ ਭਾਂਤ ਦੇ ਖਾਣਿਆਂ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ ਅਤੇ ਬਹੁਤੇ ਮਲੇਸ਼ੀਆ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਹੈ ਕਿ ਇੱਥੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਭੋਜਨ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ. 2004 ਵਿਚ, ਟਾਈਮ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਨੇ ਪੇਨਾਗ ਨੂੰ ਏਸ਼ੀਆ ਦਾ ਸਰਬੋਤਮ ਸਟ੍ਰੀਟ ਫੂਡ ਵਜੋਂ ਮਾਨਤਾ ਦਿੱਤੀ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ''“ਇੰਨਾ ਸਸਤਾ ਸਵਾਦਿਸ਼ਤ ਖਾਣਾ ਹੋਰ ਕਿਧਰੇ ਨਹੀਂ ਮਿਲ ਸਕਦਾ”।'' <ref>{{Cite web|url=http://www.time.com/time/asia/2004/boa/boa_body_food.html|title=संग्रहीत प्रति|archive-url=https://web.archive.org/web/20041117003151/http://www.time.com/time/asia/2004/boa/boa_body_food.html|archive-date=17 नवंबर 2004|access-date=17 नवंबर 2004}}</ref> ਪੇਨਾਗ ਦਾ ਪਕਵਾਨ ਮਲੇਸ਼ੀਆ ਅਤੇ ਛੋਟੇ [[ਥਾਈਲੈਂਡ]] ਵਿੱਚ ਚੀਨੀ, ਨਯੋਨਿਆ, ਮਾਲੇ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਨਸਲੀ ਮਿਸ਼ਰਣ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨੂੰ ਵੀ ਦਰਸਾਉਂਦਾ [[ਥਾਈਲੈਂਡ|ਹੈ]] . "ਛਪਾਰੀਵਾਲਾ ਖਾਨਾ", ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ, ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਨੂਡਲਜ਼, ਮਸਾਲੇ ਅਤੇ ਤਾਜ਼ੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਭੋਜਨ ਦੁਆਰਾ ਵਰਤੀ ਗਈ ਅਲ ਫ੍ਰੈਸਕੋ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ. ਪੇਨਾਗ ਖਾਣੇ ਦਾ ਅਨੰਦ ਲੈਣ ਲਈ ਸਰਬੋਤਮ ਸਥਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਗਾਰਨੀ ਡਰਾਈਵ, ਪਲਾu ਟਿਕਸ, ਨਿ L ਲੇਨ, ਨਿ World ਵਰਲਡ ਪਾਰਕ, ਪੇਨਾਗ ਰੋਡ ਅਤੇ ਚੁਲੀਆ ਸਟਰੀਟ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ. ਸਥਾਨਕ ਚੀਨੀ ਰੈਸਟੋਰੈਂਟ ਵੀ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਮੇਲੇ ਲਗਾਉਂਦੇ ਹਨ. [[ਤਸਵੀਰ:Pg_botanic_gardens_trees.JPG|thumb| ਪੇਨਾਗ ਬੋਟੈਨਿਕ ਗਾਰਡਨ ]] == ਸੈਰ ਸਪਾਟਾ == ਪੇਨੈਂਗ ਹਮੇਸ਼ਾ ਹੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅਤੇ ਅੰਤਰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੈਰ-ਸਪਾਟਾ ਸਥਾਨ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸੈਮਰਸੈਟ ਮੌਘਮ, [[ਰੁਡਯਾਰਡ ਕਿਪਲਿੰਗ]], ਨੋਏਲ ਕਯਾਰਡ ਅਤੇ ਐਲਿਜ਼ਾਬਿਥ ਦੂਜੇ. <ref>http://www.nytimes.com/1985/06/30/travel/correspondent-s-choice-on-penang-island-a-legend-lives.html</ref> <ref>http://mattviews.wordpress.com/2007/10/30/following-maughams-footsteps-malaysia/</ref> <ref>{{Cite web |url=http://www.uplands.org/UPLANDS/History |title=ਪੁਰਾਲੇਖ ਕੀਤੀ ਕਾਪੀ |access-date=18 ਅਗਸਤ 2020 |archive-date=24 ਨਵੰਬਰ 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101124131454/http://www.uplands.org/UPLANDS/History |dead-url=yes }}</ref> 2009 ਵਿੱਚ, ਪੇਨਾਗ ਨੇ 5.96 ਮਿਲੀਅਨ ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਨੂੰ ਆਕਰਸ਼ਤ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਸੈਲਾਨੀ ਆਉਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਮਲੇਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਤੀਸਰਾ ਸਥਾਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ. <ref>http://www.mysinchew.com/node/40002</ref> ਪੇਨਾਗ ਆਪਣੀ ਅਮੀਰ ਵਿਰਾਸਤ, ਬਹੁਸਭਿਆਚਾਰਕ ਸਮਾਜ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਜੀਵੰਤ ਸਭਿਆਚਾਰ, ਇਸ ਦੀਆਂ ਪਹਾੜੀਆਂ, ਪਾਰਕਾਂ ਅਤੇ ਬੀਚਾਂ, ਖਰੀਦਾਰੀ ਅਤੇ ਵਧੀਆ ਖਾਣੇ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ. [[ਤਸਵੀਰ:Day_view_of_Kek_Lok_Si_Temple_Penang.jpg|thumb| ਕੇਕ ਲੋਕ ਸਾਈ ਮੰਦਰ ]] === ਸਮੁੰਦਰ ਦਾ ਕਿਨਾਰਾ === ਪੇਨੈਂਗ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਬੀਚ ਹਨ ਤਨਜੰਗ ਬੰਗਾ ਬਟੂ ਫੇਰਿੰਗੀ ਅਤੇ ਟੈੱਲੁਕ ਬਹੰਗ, ਅਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਟਲ ਅਤੇ ਰਿਜੋਰਟ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਲੱਗਦੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਕੰ .ੇ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਹਨ. ਵਧੇਰੇ ਇਕਾਂਤ ਮੁੱਕਾ ਹੈਡ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਲਾਈਟਹਾouseਸ ਅਤੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਖੋਜ ਕੇਂਦਰ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਪਾਨੰਗ ਨੈਸ਼ਨਲ ਪਾਰਕ ਵਿੱਚ ਬਾਂਦਰ ਬੀਚ - ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਵੀ ਪਾਣੀ ਹੈ. ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਨੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਕੰ .ਿਆਂ ਦੀ ਸੁੰਦਰਤਾ ਨੂੰ ਘਟਾਇਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸੈਲਾਨੀ [[ਲੰਗਕਾਵੀ|ਲਾਂਗਕਾਵੀ]] ਅਤੇ ਪਾਂਗਕੋਰ ਵੱਲ ਮੁੜ ਰਹੇ ਹਨ. <nowiki></br></nowiki> ਗੈਰ-ਕੁਸ਼ਲ ਸੀਵਰੇਜ ਦੇ ਨਿਪਟਾਰੇ ਅਤੇ ਬੇਕਾਬੂ ਵਪਾਰਕ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਦੇ ਸਰੋਤਾਂ ਵਜੋਂ ਪਛਾਣਿਆ ਗਿਆ ਹੈ. <ref>{{Cite news|url=http://thestar.com.my/news/story.asp?file=/2007/11/15/nation/19471462&sec=nation|title=Penang to restore and landscape sites in Batu Ferringhi|date=2007-11-15|work=[[The Star (Malaysia)|The Star]]|access-date=2008-07-10|archive-date=31 ਅਕਤੂਬਰ 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20121031182612/http://thestar.com.my/news/story.asp?file=%2F2007%2F11%2F15%2Fnation%2F19471462&sec=nation|dead-url=yes}}</ref> <ref name="thestar.com.my">{{Cite news|url=http://thestar.com.my/news/story.asp?file=/2007/11/14/nation/19460517&sec=nation|title=Penang’s polluted beaches keeping tourists away|date=2007-11-14|work=[[The Star (Malaysia)|The Star]]|access-date=2008-07-10|archive-date=31 ਅਕਤੂਬਰ 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20121031182301/http://thestar.com.my/news/story.asp?file=%2F2007%2F11%2F14%2Fnation%2F19460517&sec=nation|dead-url=yes}}</ref> === ਬਾਗ, ਝੀਲ ਅਤੇ ਕੁਦਰਤੀ ਵਾਤਾਵਰਣ === ਧਰਤੀ ਦੇ ਇਸ ਦੇ ਅਕਾਰ ਅਤੇ ਸੰਘਣੀ ਆਬਾਦੀ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਪੇਨਾਗ ਕੁਦਰਤੀ ਵਾਤਾਵਰਣ ਦੇ ਕਾਫ਼ੀ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣ ਵਿਚ ਸਫਲ ਰਿਹਾ. ਜੋਰਜ ਟਾਉਨ ਦੀ ਸਰਹੱਦ ਨਾਲ ਲਗਦੇ ਪੇਨੈਂਗ ਹਿੱਲ ਦੇ ਪੈਰਾਂ 'ਤੇ, ਦੋ ਨਾਲ ਲੱਗਦੇ ਹਰੇ ਭਰੇ ਖੇਤਰ ਹਨ - ਪੇਨਾਗ ਮਿ Municipalਂਸਪਲ ਪਾਰਕ (ਯੂਥ ਪਾਰਕ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ) ਅਤੇ ਪੇਨਾਗ ਬੋਟੈਨਿਕ ਗਾਰਡਨ. ਵਿਕਾਸ ਦੇ ਕਬਜ਼ਿਆਂ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਪੇਨਾਗ ਹਿੱਲ ਸੰਘਣਾ ਜੰਗਲ ਅਤੇ ਹਰੇ ਭਰੇ ਹਰੇ ਭਰੇ ਹਨ. <ref>http://www.emeraldinsight.com/journals.htm?articleid=870939&show=pdf</ref> ਰਾਈਲੌ ਮੈਟਰੋਪੋਲੀਟਨ ਪਾਰਕ 2003 ਵਿੱਚ ਖੋਲ੍ਹਿਆ ਗਿਆ ਸੀ. ਰੋਬੀਨਾ ਬੀਚ ਪਾਰਕ ਬਟਰਵਰਥ ਬੀਚ ਦੇ ਨੇੜੇ ਇੱਕ ਪਾਰਕ ਹੈ. ਪੇਨਾੰਗ ਆਈਲੈਂਡ ਦੇ ਉੱਤਰ ਪੱਛਮੀ ਸਿਰੇ 'ਤੇ ਸਥਿਤ, 2003 ਵਿਚ ਗਜ਼ਟਿਡ ਪੇਨੈਂਗ ਨੈਸ਼ਨਲ ਪਾਰਕ (2562 ਹੈਕਟੇਅਰ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟਾ) ਇਕ ਨੀਵਾਂ ਜਿਹਾ ਡਾਈਪਟਰੋਕਾਰਪ ਜੰਗਲ, ਸੰਘਣੀ ਬਨਸਪਤੀ, ਵੈਲਲੈਂਡ, ਪੱਛਮੀ ਝੀਲ, ਚਿੱਕੜ ਦੀ ਧਰਤੀ, ਮੁਰਗੇ ਦੀਆਂ ਤੰਦਾਂ ਅਤੇ ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਟਰਟਲ-ਆਲ੍ਹਣੇ ਵਾਲੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਤੱਟ ਹਨ. ਇਹ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੀ ਅਨੇਕਤਾ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ ਹੈ. <ref>http://www.penang-traveltips.com/penang-national-park.htm</ref> ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਬੁਕਿਟ ਰਾਇਲਾਉ, ਤੇਲੁਕ ਬਹੰਗ, ਬੁਕਿਤ ਪਨਾਰਾ, ਬੁਕਿਤ ਮੁਰਤਾਜਮ ਬੁਕਿਤ ਪੰਚੌਰ ਅਤੇ ਸੁੰਗਾਈ ਟੁਕੁਨ ਵਿਚ ਵੀ ਕੁਦਰਤੀ ਭੰਡਾਰ ਹਨ. ਇਕ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਜੰਗਲੀ ਰੁੱਖ, ''ਅਲਕੋਰਨੀਆ ਰੋਡੋਫਿਲਾ'', ਲਗਭਗ ''ਵਿਲਕਦਾ'' ਰੁੱਖ ''ਮੇਨਾਗਾਯਾ ਮਲਾਇਨਾ'' ਅਤੇ ਡੱਡੂ ''ਅਨਸੋਨੀਆ ਪਿਨਜੈਂਜਿਸ'' ਸਿਰਫ ਪੇਨੈਂਗ ਟਾਪੂ ਲਈ ''ਸਧਾਰਣ ਹਨ'' . <ref>http://www.nationaalherbarium.nl/euphorbs/specA/Alchornea.htm</ref> <ref>http://www.archive.org/stream/floramalesiana104stee/floramalesiana104stee_djvu.txt</ref> <ref>http://www.nhm.ku.edu/rbrown/Rafes%%{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਅਕਤੂਬਰ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} 20PDF 20publications/Matsui.et.al.2010.pdf</ref> ਟੇਲੁਕ ਬਹੰਗ ਵਿਚ ਪੇਨਾਗ ਬਟਰਫਲਾਈ ਫਾਰਮ ਦੁਨੀਆ ਵਿਚ ਆਪਣੀ ਕਿਸਮ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਫਾਰਮਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਦੀਆਂ ਤਿਤਲੀਆਂ, ਪ੍ਰਜਨਨ ਅਤੇ ਸੰਭਾਲ ਕੇਂਦਰ ਹਨ. <ref>http://www.butterfly-insect.com/whoweare.php</ref> ਸੇਬਰਾਂਗ ਜਯਾ ਵਿਚ ਪੇਨਾਗ ਬਰਡ ਪਾਰਕ ਮਲੇਸ਼ੀਆ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਪੰਛੀ ਘਰ ਹੈ. <ref>{{Cite web |url=http://www.penangbirdpark.com.my/ |title=ਪੁਰਾਲੇਖ ਕੀਤੀ ਕਾਪੀ |access-date=30 ਸਤੰਬਰ 2020 |archive-date=15 ਜੁਲਾਈ 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110715220029/http://www.penangbirdpark.com.my/ |url-status=dead }}</ref> ਹੋਰ ਦਿਲਚਸਪ ਸਥਾਨ ਹਨ ਟ੍ਰੋਪਿਕਲ ਸਪਾਈਸ ਗਾਰਡਨਜ਼ ਅਤੇ ਟ੍ਰੋਪਿਕਲ ਫਰੂਟ ਫਾਰਮ ਅਤੇ ਤੇਲੁਕ ਬਹੰਗ ਵਿਚ ਬੁਕਿਟ ਜ਼ੈਂਬੂਲ ਆਰਚਿਡ ਅਤੇ ਹਿਬਿਸਕ ਗਾਰਡਨ. === ਖਰੀਦਦਾਰੀ === ਪੇਨੈਂਗ ਮਲੇਸ਼ੀਆ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਖੇਤਰ ਦੀ ਇਕ ਵੱਡੀ ਖਰੀਦਦਾਰੀ ਵਾਲੀ ਥਾਂ ਹੈ. ਇੱਥੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਆਧੁਨਿਕ ਸ਼ਾਪਿੰਗ ਮਾਲ ਹਨ. ਪੇਨੈਂਗ ਟਾਪੂ ਉੱਤੇ ਵਧੇਰੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਕਵੀਨਸਬੀ ਮੱਲ (ਪੇਨੈਂਗ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ), ਗਾਰਨੀ ਡਰਾਈਵ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਗਾਰਨੀ ਪਲਾਜ਼ਾ, ਕੋਮਟਰ (ਪੇਨੰਗ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਆਧੁਨਿਕ ਸ਼ਾਪਿੰਗ ਮਾਲ) ਅਤੇ ਪੇਨਾੰਗ ਟਾਈਮਜ਼ ਸਕੁਏਅਰ (ਕੋਮਟਰ ਦੇ ਨੇੜੇ ਇਕ ਏਕੀਕ੍ਰਿਤ ਵਪਾਰਕ ਅਤੇ ਰਿਹਾਇਸ਼ੀ ਕੰਪਲੈਕਸ) ਹਨ. ਸੇਬਰਾਂਗ ਪਰੇਈ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸ਼ਾੱਪਿੰਗ ਮਾਲ ਸੇਬਰਾਂਗ ਜਯਾ ਵਿਚ ਸਨਵੇ ਕਾਰਨੀਵਾਲ ਮੱਲ ਅਤੇ ਬਾਂਦਰ ਪੇਰਾਡਾ ਵਿਚ ਸੇਬਰੰਗ ਪ੍ਰਿਆ ਸਿਟੀ ਪਰਦੇਨਾ ਮੱਲ ਹਨ. <nowiki></br></nowiki> ਰਵਾਇਤੀ ਬਾਜ਼ਾਰ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਚੌਰਸਟਾ ਮਾਰਕੀਟ ਅਤੇ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਖੁੱਲੇ ਹਵਾ ਵਾਲੇ ਰਾਤ ਦੇ ਬਾਜ਼ਾਰ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕੈਂਪਬੈਲ ਸਟ੍ਰੀਟ ਅਤੇ ਪਸਾਰ ''ਮਾਲਮ'' ਅੱਜ ਦੇ ਸ਼ਾਪਿੰਗ ਮਾਲਾਂ ਦੇ ਪੂਰਵਜ ਹਨ. ਇਹ ਖਾਣੇ ਅਤੇ ਸਥਾਨਕ ਉਤਪਾਦਾਂ ਵਿੱਚ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਆਧੁਨਿਕ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕਸ ਅਤੇ ਟੈਕਸਟਾਈਲ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਹਨ. == ਸਿੱਖਿਆ == === ਵਿਦਿਆਲਾ === ਪੇਨਾਗ ਮਲੇਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮੋ .ੀ ਸੀ, ਦੇਸ਼ ਦੇ ਕੁਝ ਮੁ schoolsਲੇ ਸਕੂਲ ਇਸ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ। ਪਬਲਿਕ ਸਕੂਲ ਸਿਸਟਮ ਵਿੱਚ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਕੂਲ, ਸਥਾਨਕ (ਚੀਨੀ ਅਤੇ ਤਾਮਿਲ) ਸਕੂਲ, ਕਿੱਤਾਮੁਖੀ ਸਕੂਲ ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਸਕੂਲ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ. ਇੱਥੇ ਕੁਝ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਕੂਲ ਵੀ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਦਲਤ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਸਕੂਲ, ਸ੍ਰੀ ਪੇਨਾਗ ਸਕੂਲ, ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਸਕੂਲ ਆਫ ਪੇਨਾੰਗ (ਉੱਚੇ ਪਾਸੇ) ਅਤੇ ਪੇਨਾਗ ਜਾਪਾਨੀ ਸਕੂਲ. ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਚੀਨੀ ਦੇ ਪੰਜ ਸੁਤੰਤਰ ਸਕੂਲ ਹਨ। ==== ਚੀਨੀ ਸਕੂਲ ==== ਪੇਨਾਗ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਇੱਕ ਵਿਕਸਤ ਚੀਨੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਸਕੂਲ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਰਿਹਾ ਹੈ. ਇਹ ਸਕੂਲ ਸਥਾਨਕ ਚੀਨੀ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪਰਉਪਕਾਰੀ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਦਾਨ ਨਾਲ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ ਅਤੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਥਾਈਲੈਂਡ ਅਤੇ ਇੰਡੋਨੇਸ਼ੀਆ ਦੇ ਚੀਨੀ ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਆਕਰਸ਼ਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਜਿਥੇ ਚੀਨੀ ਸਿੱਖਿਆ' ਤੇ ਪਾਬੰਦੀ ਲਗਾਈ ਗਈ ਸੀ. ਇਹ ਸਕੂਲ ਕਮਿ communityਨਿਟੀ ਦੁਆਰਾ ਸਹਿਯੋਗੀ ਹਨ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਨਿਰੰਤਰ ਚੰਗੇ ਨਤੀਜੇ ਦਿੰਦੇ ਰਹੇ ਹਨ, ਗੈਰ-ਚੀਨੀ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਆਕਰਸ਼ਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ. ਪੇਨਾਗ ਵਿੱਚ 90 ਚੀਨੀ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਸਕੂਲ ਅਤੇ 10 ਚੀਨੀ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਕੂਲ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਚੁੰਗ ਲਿੰਗ ਹਾਈ ਸਕੂਲ (1917 ਵਿਚ ਸਥਾਪਿਤ), ਪੇਨਾਗ ਚੀਨੀ ਲੜਕੀਆਂ ਹਾਈ ਸਕੂਲ (1920 ਵਿਚ ਸਥਾਪਿਤ), ਯੂਨਾਨ ਹਾਈ ਸਕੂਲ (1928 ਵਿਚ ਸਥਾਪਿਤ), ਚੁੰਗ ਵਾ ਕਨਫਿiusਸ ਸਕੂਲ (1904 ਵਿਚ ਸਥਾਪਿਤ), ਫੋਰ ਟੀ ਹਾਈ ਸਕੂਲ (1940 ਵਿਚ) ਹਨ ਮਲੇਸ਼ੀਆ ਵਿਚ ਪਹਿਲਾ ਬੁੱਧ ਸਕੂਲ), ਜੀਤ ਸਿਨ ਹਾਈ ਸਕੂਲ (1949 ਵਿਚ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ) ਅਤੇ ਹਾਨ ਚਿਆਂਗ ਸਕੂਲ (1919 ਵਿਚ ਸਥਾਪਿਤ). ==== ਪਹਿਲਾਂ ਮਿਸ਼ਨਰੀ ਸਕੂਲ ==== ਪੇਨਾਗ ਵਿੱਚ ਰਸਮੀ ਸਿੱਖਿਆ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਦਿਨਾਂ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ. ਪੇਨਾਗ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪਬਲਿਕ ਸਕੂਲ ਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਪੂਰੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਪੁਰਾਣੇ ਸਕੂਲਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ ਪਰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਦਿੱਤੇ ਗਏ। ਦੇਸ਼ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਦੀਆਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਸ਼ਖਸੀਅਤਾਂ ਦੀਆਂ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਮਲੇਸ਼ ਸ਼ਾਸਕ, ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ, ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ, ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ, ਖੇਡਾਂ, ਕਲਾਕਾਰ ਅਤੇ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਵਜੋਂ ਸਿਖਿਅਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ. ਇਹਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਜਾਣਨ ਯੋਗ ਪੇਨਾਗ ਫ੍ਰੀ ਸਕੂਲ (ਦੇਸ਼ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣਾ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸਕੂਲ 1816 ਵਿਚ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ) <ref>पिनांग यात्रा युक्तियाँ: (URL last accessed 11 जून 2010)</ref>, ਸੇਂਟ ਜਾਰਜ ਗਰਲਜ਼ ਸਕੂਲ (1885 ਵਿਚ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ), ਸੇਂਟ ਜ਼ੇਵੀਅਰਜ਼ ਇੰਸਟੀਚਿ (ਸ਼ਨ (ਸੰਨ 1891 ਵਿਚ ਸਥਾਪਿਤ) ਅਤੇ ਕਾਨਵੈਂਟ ਲਾਈਟ ਸਟ੍ਰੀਟ (ਮਲੇਸ਼ੀਆ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਕੁੜੀਆਂ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਸਕੂਲ 1852 ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ) ==== ਰਾਸ਼ਟਰੀ, ਕਿੱਤਾਮੁਖੀ ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਸਕੂਲ ==== ਨੈਸ਼ਨਲ ਸਕੂਲ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ ਮਾਧਿਅਮ ਵਜੋਂ ਮਾਲੇਈ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹਨ. ਮੁ earlyਲੇ ਚੀਨੀ ਅਤੇ ਮਿਸ਼ਨਰੀ ਸਕੂਲਾਂ ਦੇ ਉਲਟ, ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਕੂਲ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਏ ਅਤੇ ਫੰਡ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ. ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਕੂਲਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੀ ਅਬਾਦੀ ਵਧੇਰੇ ਬਹੁ-ਜਾਤੀ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੀਆਂ ਉਦਾਹਰਣਾਂ ਹਨ ਬੁਕਿਟ ਜ਼ਾਂਬੂਲ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਕੂਲ, ਸ੍ਰੀ ਮੁਟਿਆਰਾ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਕੂਲ ਅਤੇ ਆਇਅਰ ਇਟਮ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਕੂਲ. ਤਨਕੂ ਅਬਦੁੱਲ ਰਹਿਮਾਨ ਤਕਨੀਕੀ ਸੰਸਥਾਨ ਅਤੇ ਬੱਤੂ ਲੰਚਾਂਗ ਵੋਕੇਸ਼ਨਲ ਸਕੂਲ ਪੇਨਾੰਗ ਵਿਚ ਦੋ ਕਿੱਤਾਮੁਖੀ ਸਕੂਲ ਹਨ. ਅਲ-ਮਸ਼ਹੂਰ ਸਕੂਲ ਪੇਨੰਗ ਦਾ ਇੱਕ ਧਾਰਮਿਕ ਸਕੂਲ ਹੈ. === ਕਾਲਜ ਅਤੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ === ਪੇਨਾੰਗ ਵਿੱਚ ਦੋ ਮੈਡੀਕਲ ਸਕੂਲ, ਦੋ ਅਧਿਆਪਕ ਸਿਖਲਾਈ ਕਾਲਜ ਅਤੇ ਕਈ ਨਿੱਜੀ ਅਤੇ ਕਮਿ communityਨਿਟੀ ਕਾਲਜ ਹਨ। ਪੇਨੈਂਗ ਵਿੱਚ ਦੋ ਪਬਲਿਕ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਹਨ, ਗੈਲੂਗੋਰ ਵਿੱਚ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਸੈਨ ਮਲੇਸ਼ੀਆ ਅਤੇ ਪਰਮਾਟੂੰਗ ਪੋਹ ਵਿੱਚ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ ਮਾਰਾ। <ref>{{Cite web |url=http://www.usm.my/bi/main.asp?tag=sejarah |title=ਪੁਰਾਲੇਖ ਕੀਤੀ ਕਾਪੀ |access-date=18 ਅਗਸਤ 2020 |archive-date=17 ਅਗਸਤ 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100817061447/http://www.usm.my/bi/main.asp?tag=sejarah |dead-url=yes }}</ref> <ref>http://penang.uitm.edu.my/</ref> ਵਾਵਾਸਨ ਓਪਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਇੱਕ ਨਿੱਜੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਹੈ ਜੋ ਘਰੇਲੂ ਅਧਾਰਤ ਅਧਿਐਨਾਂ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਹੈ. <ref>{{Cite web |url=http://www.wou.edu.my/about_overview.aspx |title=ਪੁਰਾਲੇਖ ਕੀਤੀ ਕਾਪੀ |access-date=18 ਅਗਸਤ 2020 |archive-date=30 ਦਸੰਬਰ 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101230071717/http://www.wou.edu.my/about_overview.aspx |dead-url=yes }}</ref> ਪੇਨਾਗ ਵਿੱਚ ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬੀ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਗਣਿਤ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ ਵਾਧੇ ਲਈ ਖੋਜ ਅਤੇ ਸਿਖਲਾਈ ਸੰਸਥਾ ਸੇੇਮੋ ਰੀਕੈਮ ਵੀ ਹੈ। === ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ === ਪੇਨੰਗ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ, 1817 ਵਿਚ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਨੂੰ 1973 ਵਿਚ ਪੇਨਾਗ ਪਬਲਿਕ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ ਦੁਆਰਾ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ. <ref>{{Cite web |url=http://www.penanglib.gov.my/ |title=ਪੁਰਾਲੇਖ ਕੀਤੀ ਕਾਪੀ |access-date=18 ਅਗਸਤ 2020 |archive-date=22 ਜੁਲਾਈ 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110722233028/http://www.penanglib.gov.my/ |url-status=dead }}</ref> ਇਹ ਮੁੱਖ ਪੇਨੈਂਗ ਪਬਲਿਕ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ, ਜਾਰਜਟਾਉਨ ਬ੍ਰਾਂਚ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਅਤੇ ਸੇਬਰਾਂਗ ਪ੍ਰੀ ਵਿਚ ਤਿੰਨ ਛੋਟੇ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀਆਂ ਚਲਾਉਂਦਾ ਹੈ. <ref>http://www.penanglib.gov.my/index.php?option=com_content&view=category&layout=blog&id=48&Itemid=82{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਅਕਤੂਬਰ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == ਸਿਹਤ ਸੰਭਾਲ == ਪੇਨਾਗ ਵਿੱਚ ਸਿਹਤ ਦੇਖਭਾਲ ਜਨਤਾ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਨਿਜੀ ਹਸਪਤਾਲਾਂ ਦੁਆਰਾ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ. ਸਥਾਨਕ ਚੀਨੀ ਚੈਰੀਟੇਬਲ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਅਤੇ ਰੋਮਨ ਕੈਥੋਲਿਕ ਅਤੇ ਸੱਤਵੇਂ ਦਿਨ ਦੇ ਐਡਵੈਂਟਿਸਟਾਂ ਵਰਗੇ ਮਿਸ਼ਨਰੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸਿਹਤ ਸੰਭਾਲ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿੱਚ ਬਸਤੀਵਾਦੀ ਅਥਾਰਟੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਸਥਾਪਿਤ ਪਬਲਿਕ ਸਿਹਤ ਸੰਭਾਲ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੀ ਪੂਰਕ ਹੈ. ਅੱਜ, ਪਬਲਿਕ ਹਸਪਤਾਲ ਸਿਹਤ ਮੰਤਰਾਲੇ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਿਤ ਅਤੇ ਫੰਡ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ. ਪਬਲਿਕ ਹਸਪਤਾਲਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਛੋਟੇ ''ਕਮਿ communityਨਿਟੀ'' ਕਲੀਨਿਕ ਅਤੇ ਕਲੀਨਿਕਾਂ ਹਨ ਜੋ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਪ੍ਰੈਕਟਿਸ ( ''ਕਲੀਨਿਕਾਂ ਦੇ ਕੇਸੈਟਸ'' ) ਨਾਲ ਹਨ. ਨਿੱਜੀ ਹਸਪਤਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਬਿਹਤਰ ਸਹੂਲਤਾਂ ਅਤੇ ਜਲਦੀ ਦੇਖਭਾਲ ਹਨ. ਇਹ ਹਸਪਤਾਲ ਨਾ ਸਿਰਫ ਸਥਾਨਕ ਆਬਾਦੀ ਨੂੰ, ਬਲਕਿ ਹੋਰ ਰਾਜਾਂ ਅਤੇ ਗੁਆਂ neighboringੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਇੰਡੋਨੇਸ਼ੀਆ ਤੋਂ ਸਿਹਤ ਲਈ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਲਈ ਵੀ ਸੇਵਾਵਾਂ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ. ਪੇਨਾੰਗ ਸਿਹਤ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਨੂੰ ਸਰਗਰਮੀ ਨਾਲ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ. ਮਰਨ ਵਾਲੇ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਦੇ ਹਸਪਤਾਲ ਵੀ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਅਤੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ ਲਈ ਤਰਜੀਹ ਦਿੱਤੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ. ਬਾਲ ਮੌਤ ਦਰ ਇਸ ਸਮੇਂ 0.4% 'ਤੇ ਖੜ੍ਹੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਕਿ ਜਨਮ ਦੇ ਸਮੇਂ ਉਮਰ ਮਰਦਾਂ ਲਈ 71.8 ਸਾਲ ਅਤੇ forਰਤਾਂ ਲਈ 76.3 ਸਾਲ ਹੈ. <ref>{{Cite web |url=http://www.penangmyhome.com/Page1.pdf |title=ਪੁਰਾਲੇਖ ਕੀਤੀ ਕਾਪੀ |access-date=18 ਅਗਸਤ 2020 |archive-date=21 ਅਗਸਤ 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100821150339/http://www.penangmyhome.com/Page1.pdf |dead-url=yes }}</ref> {| cellpadding="10" | '''ਪਬਲਿਕ ਹਸਪਤਾਲ''' ''ਪੇਨਾੰਗ ਆਈਲੈਂਡ ਵੇਲਸਲੇ ਪ੍ਰਾਂਤ'' * ਪੇਨਾਗ ਪਬਲਿਕ ਹਸਪਤਾਲ (ਮੁੱਖ) * ਬਾਲਿਕ ਪਲਾਉ ਹਸਪਤਾਲ | | | '''ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਹਸਪਤਾਲ''' ''ਪੇਨਾੰਗ ਆਈਲੈਂਡ ਵੇਲਸਲੇ ਪ੍ਰਾਂਤ'' * [http://www.tmcpenang.com ਟ੍ਰੋਪਿਕਾਨਾ ਮੈਡੀਕਲ ਸੈਂਟਰ ਪੇਨਾੰਗ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181015115823/http://www.tmcpenang.com/ |date=15 ਅਕਤੂਬਰ 2018 }} * ਆਈਲੈਂਡ ਹਸਪਤਾਲ * ਗਲੇਨੈਗਲਜ਼ ਮੈਡੀਕਲ ਸੈਂਟਰ * ਪੰਤਾਈ ਮੁਟਿਆਰਾ ਹਸਪਤਾਲ * ਲੋਹ ਗੁਆਨ ਲਾਇ ਸਪੈਸ਼ਲਿਸਟ ਸੈਂਟਰ * ਲਾਮ ਵਾਹ ਵਾਹ ਹਸਪਤਾਲ * ਪੇਨਾਗ ਐਡਵੈਂਟਿਸਟ ਹਸਪਤਾਲ * ਤਨਜੰਗ ਮੈਡੀਕਲ ਸੈਂਟਰ * ਮਾ Mountਂਟ ਮੀਰੀਅਮ ਹਸਪਤਾਲ |} == ਆਵਾਜਾਈ == ਪੇਨੈਂਗ ਨੂੰ ਮਲੇਸ਼ੀਆ ਦੇ ਅੰਦਰ ਅਤੇ ਬਾਹਰ ਦੋਵੇਂ ਪਾਸੇ ਪਹੁੰਚਣਾ ਅਸਾਨ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਪੇਨੰਗ ਸੜਕ, ਰੇਲ, ਸਮੁੰਦਰ ਅਤੇ ਹਵਾ ਨਾਲ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ. ਸਥਾਨਕ ਕੈਰੀਅਰਾਂ ਤੋਂ ਉਡਾਣਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਏਅਰਅਸੀਆ ਕੁਆਲਾਲੰਪੁਰ ਤੋਂ ਪੇਨੈਂਗ ਤੱਕ ਉਪਲਬਧ ਹਨ. <ref>http://www.airasia.com</ref> === ਪੁਲਾਂ, ਸੜਕਾਂ ਅਤੇ ਰਾਜਮਾਰਗਾਂ === [[ਤਸਵੀਰ:Penang_bridge.JPG|thumb| 13.5 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਲੰਬਾ ਪੇਨਾਗ ਬ੍ਰਿਜ ]] ਪੇਨਾਂਗ ਆਈਲੈਂਡ ਪੇਨੰਗ ਬ੍ਰਿਜ (1985 ਵਿੱਚ ਪੂਰਾ ਹੋਇਆ) ਦੁਆਰਾ ਮੁੱਖ ਭੂਮੀ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਏਸ਼ੀਆ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਲੰਬਾ ਪੁਲਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ 13.5 ਕਿਲੋਮੀਟਰ, ਤਿੰਨ-ਲੇਨ, ਡਬਲ-ਲੇਨ ਸੜਕ ਹੈ. 31 ਮਾਰਚ 2006 ਨੂੰ, ਮਲੇਸ਼ੀਆ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਇੱਕ ਦੂਜਾ ਬ੍ਰਿਜ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ ਦੇਣ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਅਸਥਾਈ ਤੌਰ ਤੇ ਇਸਦਾ ਨਾਮ ਪੈਨਾਂਗ ਦੂਜਾ ਬ੍ਰਿਜ ਰੱਖਿਆ. ਫਿਲਹਾਲ ਇਹ ਪੁਲ ਨਿਰਮਾਣ ਅਧੀਨ ਹੈ ਅਤੇ ਉਮੀਦ ਹੈ ਕਿ ਇਹ 2013 ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ ਮੁਕੰਮਲ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ। <ref>{{Cite web |url=http://www.themalaysianinsider.com/malaysia/article/guan-eng-6-factors-causing-penangs-second-bridge-delay/ |title=ਪੁਰਾਲੇਖ ਕੀਤੀ ਕਾਪੀ |access-date=18 ਅਗਸਤ 2020 |archive-date=22 ਦਸੰਬਰ 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101222214200/http://themalaysianinsider.com/malaysia/article/guan-eng-6-factors-causing-penangs-second-bridge-delay/ |dead-url=yes }}</ref> ਪੇਨੈਂਗ ਵੇਲਸਲੇ ਪ੍ਰਾਂਤ ਦੁਆਰਾ 966 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਲੰਬੇ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ ਵੇਅ, ਨਾਰਥ- ''ਸਾ'' South ''ਥ'' ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ ਵੇਅ ( ''ਲੇਬੂਹਰਾਇਆ ਅਤਾਰਾ-ਸਲਾਤਨ'' ) ਨਾਲ ''ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ'', ਜੋ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਮਲੇਸ਼ੀਆ ਦੇ ਪੱਛਮੀ ਹਿੱਸੇ ਨਾਲ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਕਸਬਿਆਂ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਨੂੰ ਜੋੜਦਾ ਹੈ. ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ ਵੇਅ ਵਿੱਚ ਪੇਨੈਂਗ ਬ੍ਰਿਜ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ. ਪੇਨੈਂਗ ਆuterਟਰ ਰਿੰਗ ਰੋਡ (ਪੀਓਆਰਆਰ) ਨੂੰ ਟਾਪੂ ਦੇ ਪੂਰਬੀ ਹਿੱਸੇ ਤੱਕ ਯਾਤਰਾ ਦੇ ਸਮੇਂ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਦੀ ਤਜਵੀਜ਼ ਸੀ. ਸਬੰਧਤ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਨੇ ਸ਼ਾਂਤ ਰਿਹਾਇਸ਼ੀ ਇਲਾਕਿਆਂ ਰਾਹੀਂ ਨਿਰਧਾਰਤ ਰਸਤੇ ਦੇ ਵਿਰੋਧ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਆਵਾਜ਼ ਬੁਲੰਦ ਕੀਤੀ ਜੋ ਵਾਤਾਵਰਣ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਕਰੇਗੀ। <ref>{{Cite web |url=http://porr.penang.gov.my/50reason_cat1.htm |title=ਪੁਰਾਲੇਖ ਕੀਤੀ ਕਾਪੀ |access-date=18 ਅਗਸਤ 2020 |archive-date=9 ਅਕਤੂਬਰ 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091009053200/http://porr.penang.gov.my/50reason_cat1.htm |dead-url=yes }}</ref> 26 ਜੂਨ 2008 ਨੂੰ, ਮਲੇਸ਼ੀਆ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨਮੰਤਰੀ ਨੇ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਕਿ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ ਨੌਵੀਂ ਮਲੇਸ਼ੀਆ ਯੋਜਨਾ ਦੀ ਮੱਧ-ਮਿਆਦ ਦੀ ਸਮੀਖਿਆ ਵਿੱਚ ਮੁਲਤਵੀ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਇਹ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਹਿੱਤ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਦਾ ਪੈਨੰਗ ਦੇ ਵਸਨੀਕਾਂ ਉੱਤੇ ਤੁਰੰਤ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ. <ref>http://findarticles.com/p/news-articles/new-straits-times/mi_8016/is_20080630/consult-penang-govt-mega-projects/ai_n44406388/{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਅਕਤੂਬਰ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ਜੈਲਯੂਟੋਂਗ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ, ਟਾਪੂ ਦੇ ਪੂਰਬੀ ਹਿੱਸੇ ਵਿਚ ਇਕ ਸਮੁੰਦਰੀ ਕੰ highwayੇ ਦਾ ਮੁੱਖ ਮਾਰਗ, ਪੇਨੈਂਗ ਬ੍ਰਿਜ ਨੂੰ ਜੋਰਜਟਾਉਨ ਨਾਲ ਜੋੜਦਾ ਹੈ. ਬਟਰਵਰਥ ਆuterਟਰ ਰਿੰਗ ਰੋਡ (ਬੀਓਆਰਆਰ) ਇੱਕ 14 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦਾ ਐਕਸਪ੍ਰੈੱਸਵੇਅ ਹੈ ਜੋ ਟੋਲਾਂ ਨਾਲ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਬਟਰਵਰਥ ਅਤੇ ਬੁਕਿਤ ਮੁਰਤਾਜਮ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਸਕਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਸਖਤ ਸ਼ਹਿਰੀ ਅਤੇ ਉਦਯੋਗਿਕ ਵਿਕਾਸ ਦੇ ਕਾਰਨ ਆਵਾਜਾਈ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਾਧਾ ਹੋ ਸਕੇ. === ਆਮ ਆਵਾਜਾਈ === [[ਤਸਵੀਰ:Parking_lot_outside_Hospital_Pulau_Penang.jpg|thumb| ਜਾਰਜ ਟਾ inਨ ਵਿੱਚ ਬੱਸਾਂ ਅਤੇ ਟੈਕਸੀਆਂ ]] ਘੋੜੇ ਟ੍ਰਾਮ, ਭਾਫ ਟ੍ਰਾਮ, ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਟ੍ਰਾਮ, ਟਰਾਲੀਆਂ ਅਤੇ ਡਬਲ-ਡੇਕਰ ਪੇਨਾਗ ਦੀਆਂ ਸੜਕਾਂ ਤੇ ਭੱਜੇ. ਪਹਿਲਾ ਭਾਫ ਟ੍ਰਾਮਵੇ 1880 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿਚ ਚਾਲੂ ਹੋ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਲਈ ਘੋੜਾ-ਖਿੱਚੀਆਂ ਕਾਰਾਂ ਵੀ ਆ ਗਈਆਂ. ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਟ੍ਰਾਮ 1905 ਵਿਚ ਲਾਂਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ. ਟਰਾਲੀ ਬੱਸਾਂ 1925 ਵਿਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈਆਂ ਅਤੇ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਟ੍ਰਾਮਾਂ ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ ਲੈ ਲਈ ਗਈ ਪਰ 1961 ਵਿਚ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਅਤੇ ਉਦੋਂ ਤੋਂ ਨਿਯਮਤ ਬੱਸਾਂ ਹੀ ਜਨਤਕ ਆਵਾਜਾਈ ਦਾ ਇਕ ਮਾਤਰ ਸਾਧਨ ਹਨ. <ref>फ्रांसिस रिक और गैन्ली, कॉलिन: पिनांग ट्राम ट्रॉलीबस और रेलवे: नगर निगम का परिवहन इतिहास, 1880s-1963. एरेका बुक्स: पिनांग, 2006</ref> <ref>{{Cite web |url=http://thestar.com.my/news/story.asp?file=%2F2006%2F3%2F29%2Fpenangbusservice%2F13736245&sec=penangbusservice |title=ਪੁਰਾਲੇਖ ਕੀਤੀ ਕਾਪੀ |access-date=12 ਜਨਵਰੀ 2022 |archive-date=22 ਜੂਨ 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110622061105/http://thestar.com.my/news/story.asp?file=%2F2006%2F3%2F29%2Fpenangbusservice%2F13736245&sec=penangbusservice |dead-url=yes }}</ref> ਪੇਨਾਗ ਹਿੱਲ ਰੇਲਵੇ, ਪੇਨੰਗ ਹਿੱਲ ਦੀ ਚੋਟੀ ਵੱਲ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਇਕ ਰੇਲਵੇ, ਜਦੋਂ 1923 ਵਿਚ ਪੂਰਾ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਦਾ ਇਕ ਗੁਣ ਸੀ. ਇਹ ਸਿਸਟਮ ਨੂੰ ਅਪਗ੍ਰੇਡ ਕਰਨ ਲਈ ਫਰਵਰੀ 2010 ਵਿਚ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਜਨਵਰੀ 2011 ਵਿਚ ਦੁਬਾਰਾ ਖੋਲ੍ਹਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ. <ref>{{Cite web |url=http://www.themalaysianinsider.com/malaysia/article/penang-hill-train-service-to-resume-next-year/ |title=ਪੁਰਾਲੇਖ ਕੀਤੀ ਕਾਪੀ |access-date=18 ਅਗਸਤ 2020 |archive-date=28 ਅਪ੍ਰੈਲ 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150428035805/http://www.themalaysianinsider.com/malaysia/article/penang-hill-train-service-to-resume-next-year/ |dead-url=yes }}</ref> ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਪੇਨਾਗ ਪਬਲਿਕ ਬੱਸ ਸੇਵਾ ਅਸੰਤੁਸ਼ਟ ਸੀ. <ref name="Penang buses">{{Cite web|url=http://www.equator-academy.com/402.php|title=Penang - The Pearl of the Orient|publisher=Equator Academy of Art|access-date=2008-07-27|archive-date=14 ਸਤੰਬਰ 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20080914043135/http://www.equator-academy.com/402.php|dead-url=yes}}</ref> <ref>{{Cite web |url=http://thestar.com.my/news/story.asp?file=%2F2006%2F3%2F30%2Fpenangbusservice%2F13798908&sec=penangbusservice |title=ਪੁਰਾਲੇਖ ਕੀਤੀ ਕਾਪੀ |access-date=12 ਜਨਵਰੀ 2022 |archive-date=22 ਜੂਨ 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110622061120/http://thestar.com.my/news/story.asp?file=%2F2006%2F3%2F30%2Fpenangbusservice%2F13798908&sec=penangbusservice |dead-url=yes }}</ref> <ref>{{Cite web |url=http://thestar.com.my/news/story.asp?file=%2F2006%2F8%2F12%2Fpenangbusservice%2F15124759&sec=penangbusservice |title=ਪੁਰਾਲੇਖ ਕੀਤੀ ਕਾਪੀ |access-date=12 ਜਨਵਰੀ 2022 |archive-date=22 ਜੂਨ 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110622061135/http://thestar.com.my/news/story.asp?file=%2F2006%2F8%2F12%2Fpenangbusservice%2F15124759&sec=penangbusservice |dead-url=yes }}</ref> 1 ਅਪ੍ਰੈਲ 2006 ਨੂੰ, ਪੇਨਾਗ ਰਾਜ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਬੱਸ ਸੇਵਾ ਨੂੰ ਬਿਹਤਰ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਵਿੱਚ ਪੂਰੇ ਬੱਸ ਨੈਟਵਰਕ ਨੂੰ ਨਵਾਂ ਰੂਪ ਦਿੱਤਾ. ਨਵੇਂ ਰੂਟਾਂ ਦੇ ਤਹਿਤ ਵੱਡੀਆਂ ਬੱਸਾਂ ਨੂੰ “ਟਰੰਕ” ਮਾਰਗਾਂ ਲਈ ਚਲਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ ਜਦੋਂ ਕਿ ਮਿੰਨੀ ਬੱਸਾਂ “ਸਹਾਇਕ” ਰੂਟਾਂ ਲਈ ਚਲਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ ਜੋ ਕਿ ਟਰੰਕ ਰੂਟਾਂ ਤੱਕ ਚੱਲਣੀਆਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈਆਂ ਪਰ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੁਧਾਰ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ। 20 ਫਰਵਰੀ 2007 ਨੂੰ, ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਕਿ ਰੈਪਿਡ ਕੇਐਲ ''ਰੈਪਿਡ ਪੇਨਾੰਗ ਦੇ'' ਅਧੀਨ ਇੱਕ ਜਨਤਕ ਬੱਸ ਸੇਵਾ ਚਲਾਏਗੀ, ਜੋ ਇਸ ਉਦੇਸ਼ ਲਈ ਬਣਾਈ ਗਈ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਇਕਾਈ ਹੈ। ਰੈਪਿਡ ਪੇਨਾੰਗ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 31 ਜੁਲਾਈ 2007 ਨੂੰ ਟਾਪੂ ਅਤੇ ਮੁੱਖ ਭੂਮੀ 'ਤੇ 28 ਰੂਟਾਂ' ਤੇ 150 ਬੱਸਾਂ ਚਲਾ ਕੇ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ. ਸੇਵਾ ਦਾ ਵਾਧਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ. ਰੈਪਿਡ ਪੇਨਾਗ ਦੀ ਆਮਦ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪੇਨਾਗ ਵਿੱਚ ਜਨਤਕ ਆਵਾਜਾਈ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਹੁਣ ਬਿਹਤਰ ਹੈ. 2007 ਵਿਚ ਪ੍ਰਤੀ ਦਿਨ ਮਾਮੂਲੀ 30,000 ਯਾਤਰੀਆਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ 2010 ਵਿਚ ਪ੍ਰਤੀ ਦਿਨ 75,000 ਯਾਤਰੀ, ਰਾਜ ਵਿਚ ਜਨਤਕ ਆਵਾਜਾਈ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਵਿਚ ਵੀ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਹੈ. <ref>http://reference.findtarget.com/search/Rapid%{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਅਕਤੂਬਰ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} 20Penang /</ref> ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ, ਰਾਜ ਭਰ ਵਿੱਚ routes 350 ਬੱਸਾਂ 41 41 ਰੂਟਾਂ ਤੇ ਚੜਦੀਆਂ ਹਨ (ਪੇਨੈਂਗ ਆਈਲੈਂਡ ਤੇ routes 30 ਰੂਟ, ਸੇਬਰਾਂਗ ਪਰੀ ਵਿੱਚ routes ਰਸਤਾ ਅਤੇ ਪੇਨੰਗ ਆਈਲੈਂਡ ਅਤੇ ਸੇਬਰਾਂਗ ਪਰੀ ਨੂੰ ਜੋੜਦੀਆਂ 2 ਰੂਟ। ਘੱਟ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ. <ref>{{Cite web |url=http://www.unescap.org/ttdw/Publications/TPTS_pubs/TxBulletin_68/bulletin68_b.pdf |title=ਪੁਰਾਲੇਖ ਕੀਤੀ ਕਾਪੀ |access-date=18 ਅਗਸਤ 2020 |archive-date=24 ਨਵੰਬਰ 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111124114615/http://www.unescap.org/ttdw/Publications/TPTS_pubs/TxBulletin_68/bulletin68_b.pdf |dead-url=yes }}</ref> ਇਸ ਦੇ ਮੱਦੇਨਜ਼ਰ ਭੀੜ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਲਈ, ਸਿਟੀ ਕੌਂਸਲ ਨੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਅੰਦਰ ਹੀ ਥੋੜੀ ਦੂਰੀ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਲਈ ਇੱਕ ਮੁਫਤ ਸ਼ਟਲ ਬੱਸ ਸੇਵਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਹੈ। <ref name="Penang buses"/> ਅੰਤਰ-ਰਾਜ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ ਕੋਚਾਂ ਲਈ ਦੋ ਮੁੱਖ ਬੱਸ ਟਰਮੀਨਲ ਹਨ. ਇਕ ਪ੍ਰਾਂਤ ਵੇਲਸਲੇ ਵਿਚ ਕਿਸ਼ਤੀ ਟਰਮੀਨਲ 'ਤੇ ਅਤੇ ਇਕ ਸੋਸੰਗਾਈ ਨਿਬੋਂਗ ਵਿਖੇ ਟਾਪੂ' ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ. ਪੇਨਾੰਗ ਵਿਚ ਟੈਕਸੀਆਂ ਵਪਾਰਕ ਵਾਹਨ ਲਾਇਸੰਸਿੰਗ ਬੋਰਡ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਅਨੁਸਾਰ ਮੀਟਰ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਾ ਕਰਨ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਿਰਾਇਆ ਇਕੱਠੀ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ. <ref>{{Cite web |url=http://www.accessmylibrary.com/article-1G1-66837690/cap-dont-back-down.html |title=ਪੁਰਾਲੇਖ ਕੀਤੀ ਕਾਪੀ |access-date=16 ਜੁਲਾਈ 2012 |archive-date=23 ਅਕਤੂਬਰ 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121023000304/http://www.accessmylibrary.com/article-1G1-66837690/cap-dont-back-down.html |url-status=dead }}</ref> ਅਤੀਤ ਦੀ ਵਿਰਾਸਤ, ਤਿੱਖੀ ਤਿੰਨ ਪਹੀਆ ਤ੍ਰਿਸ਼ਾ ਅਜੇ ਵੀ ਜਾਰਜਟਾਉਨ ਦੇ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਚਲਦੀ ਹੈ. ਇਕ ਵਾਰ ਸਥਾਨਕ ਲੋਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਅੱਜ ਉਹ ਮੁੱਖ ਤੌਰ' ਤੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਦੌਰੇ ਲਈ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ. <ref>{{Cite web |url=http://www.penang-vacations.com/trishaw.html |title=ਪੁਰਾਲੇਖ ਕੀਤੀ ਕਾਪੀ |access-date=18 ਅਗਸਤ 2020 |archive-date=1 ਨਵੰਬਰ 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161101204610/http://www.penang-vacations.com/trishaw.html |url-status=dead }}</ref> === ਰੇਲ ਅਤੇ ਮੋਨੋਰੇਲ === ਪੇਨਾਗ ਦੀ ਸਰਹੱਦ ਦੇ ਅੰਦਰ 34.9 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦਾ ਰੇਲ ਮਾਰਗ ਹੈ. <ref>[http://www.penang.gov.my/index.php?ch=10&pg=58&ac=200 कराजान नेगेरी पुलाऊ पिनांग]</ref> ਕੇਰਤਾਪੀ ਟਾਨਾ ਮੇਲਯੁ (ਕੇਟੀਐਮ) ਜਾਂ ਮਲੇਨ ਰੇਲਵੇ ਵੈਸਟ ਕੋਸਟ ਲਾਈਨ ਜੋ ਪਦਿਲ ਬਸਾਰ ਤੋਂ [[ਸਿੰਗਾਪੁਰ]] ਤੱਕ ਪੈਰਿਸ ਵਿਚ ਮਲੇਸ਼ੀਆ-ਥਾਈਲੈਂਡ ਬਾਰਡਰ 'ਤੇ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਬਟਰਵਰਥ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ ਕਰਦੀ ਹੈ. ''ਸੇਨਾਡੁੰਗ ਲਾਂਗਕਾਵੀ'' [[ਕੁਆਲਾ ਲੁੰਪੁਰ|ਕੁਆਲਾਲੰਪੁਰ]] ਤੋਂ ਹਧਿਆਈ ਰਾਹੀਂ ਬਟਰਵਰਥ ਦੇ ਰਾਹੀਂ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਰਾਤ ਦਾ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ ਹੈ. <nowiki></br></nowiki> 1999 ਤੋਂ ਮੋਨੋਰੇਲ ਦਾ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਪੇਨਾਗ ਦੁਆਰਾ ਵਿਚਾਰ ਅਧੀਨ ਸੀ. ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ ਪੇਨਾਗ ਮੋਨੋਰੇਲ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ ਨੂੰ ਨੌਵੀਂ ਮਲੇਸ਼ੀਆ ਯੋਜਨਾ ਦੇ ਤਹਿਤ 31 ਮਾਰਚ 2006 ਨੂੰ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ ਪਰ ਸੰਘੀ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਅਣਮਿਥੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਮੁਲਤਵੀ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ। <ref>{{Cite web |url=http://www.visitpenang.gov.my/portal3/penang-tourism-news/144-penang-may-consider-taking-porr-and-monorail-projects-private.html |title=ਪੁਰਾਲੇਖ ਕੀਤੀ ਕਾਪੀ |access-date=18 ਅਗਸਤ 2020 |archive-date=19 ਜੁਲਾਈ 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110719165029/http://www.visitpenang.gov.my/portal3/penang-tourism-news/144-penang-may-consider-taking-porr-and-monorail-projects-private.html |dead-url=yes }}</ref> === ਏਅਰ ਪੋਰਟ === ਪੇਨਾਗ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਏਅਰਪੋਰਟ '''(ਪੇਨ)''' ਟਾਪੂ ਦੇ ਦੱਖਣ ਵਿੱਚ, ਬੇਯਾਨ ਲੇਪਾਸ ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ. ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ ਮਲੇਸ਼ੀਆ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਗੇਟਵੇ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਫਾਇਰਫਲਾਈ ਦਾ ਇੱਕ ਸਹਾਇਕ ਕੇਂਦਰ ਹੈ, ਜੋ ਮਲੇਸ਼ੀਆ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਮਾਲਕੀਆ ਮਲੇਸ਼ੀਆ ਏਅਰਲਾਇੰਸ ਅਤੇ ਏਅਰਅਸੀਆ ਦੀ ਮਾਲਕੀਅਤ ਅਧੀਨ ਸਭ ਤੋਂ ਘੱਟ ਲਾਗਤ ਵਾਲਾ ਕੈਰੀਅਰ ਹੈ. <nowiki></br></nowiki> ਪੇਨਾਗ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਹੋਰ ਏਅਰਲਾਇੰਸਾਂ ਵਿੱਚ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫਲੈਗ ਕੈਰੀਅਰ ਮਲੇਸ਼ੀਆ ਏਅਰਲਾਇੰਸ, ਸਿਲਕਏਅਰ (ਸਿੰਗਾਪੁਰ ਏਅਰਲਾਇੰਸ ਦੀ ਸਹਾਇਕ ਕੰਪਨੀ), ਥਾਈ ਏਅਰਵੇਜ਼ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ, ਟਾਈਗਰ ਏਅਰਵੇਜ਼, ਜੇਸਟਾਰ ਏਸ਼ੀਆ ਏਅਰਵੇਜ਼, ਹਾਂਗ ਕਾਂਗ ਅਧਾਰਤ ਕੈਥੇ ਪੈਸੀਫਿਕ ਅਤੇ ਡ੍ਰੈਗਨ ਏਅਰ, ਤਾਈਵਾਨ ਅਧਾਰਤ ਚਾਈਨਾ ਏਅਰਲਾਈਨਾਂ, ਚਾਈਨਾ ਸਾ Southernਥਰੀ ਏਅਰਲਾਇੰਸ ਅਤੇ ਇੰਡੋਨੇਸ਼ੀਆ ਹਨ। ਏਅਰ ਲਾਈਨਜ਼ ਲਾਇਨ ਏਅਰ, ਕਾਰਤਿਕਿਕਾ ਏਅਰਲਾਇੰਸ, ਸ਼੍ਰੀਵਿਜਯਾ ਏਅਰ ਅਤੇ ਵਿੰਗਸ ਏਅਰ. ਪੇਨਾਗ ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ ਦੀਆਂ ਸਿੱਧੀਆਂ ਉਡਾਣਾਂ ਮਲੇਸ਼ੀਆ ਦੇ ਹੋਰ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਜਿਵੇਂ [[ਕੁਆਲਾ ਲੁੰਪੁਰ|ਕੁਆਲਾਲੰਪੁਰ]], ਕੁਚਿੰਗ, ਕੋਟਾ ਕਿਨਾਬਲੂ, ਜੋਹੋਰ ਬਹਿਰੂ, [[ਲੰਗਕਾਵੀ|ਲਾਂਗਕਾਵੀ ਲਈ ਹਨ]] ਅਤੇ ਏਸ਼ੀਆ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ [[ਬੈਂਕਾਕ]], [[ਜਕਾਰਤਾ]], [[ਸਿੰਗਾਪੁਰ]], [[ਹਾਂਗਕਾਂਗ|ਹਾਂਗ ਕਾਂਗ]], [[ਤਾਈਪੇ]], [[ਗੁਆਂਗਜ਼ੂ|ਗੁਆਂਗਝੂ]], [[ਮਕਾਉ|ਮਕਾਓ]] ਅਤੇ [[ਚੇਨਈ]] ਨਾਲ ਨਿਯਮਤ ਸੰਪਰਕ [[ਚੇਨਈ|ਹਨ]] । ਫ੍ਰੀ ਟ੍ਰੇਡ ਜ਼ੋਨ ਵਿਚ ਕਈ ਮਲਟੀਨੈਸ਼ਨਲ ਫੈਕਟਰੀਆਂ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਉੱਤਰੀ ਰਾਜਾਂ ਪ੍ਰਾਇਦੀਪ ਮਲੇਸ਼ੀਆ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਕਾਰਨ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ ਇਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਕਾਰਗੋ ਹੱਬ ਵਜੋਂ ਵੀ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ. === ਕਿਸ਼ਤੀਆਂ ਅਤੇ ਬੰਦਰਗਾਹਾਂ === [[ਤਸਵੀਰ:Penang_at_dawn.jpg|thumb| ਪੈਨੰਗ ਸਵੇਰੇ ]] [[ਤਸਵੀਰ:Ferry_in_Penang.jpg|thumb| ਬਟਰਵਰਥ ਘਾਟ 'ਤੇ ਪੇਨਾਗ ਕਿਸ਼ਤੀ ਦੀ ਗੋਦੀ' ਤੇ ਪਹੁੰਚਣਾ ]] ਪੇਨੈਂਗ ਫੈਰੀ ਸਰਵਿਸਿਜ਼ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੀ ਚੈਨਲ-ਕਰਾਸਿੰਗ ਫੈਰੀ ਸੇਵਾਵਾਂ ਜਾਰਜ ਟਾ Butਨ ਅਤੇ ਬਟਰਵਰਥ ਨੂੰ ਜੋੜਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ 1985 ਵਿਚ ਪੁਲ ਦੇ ਬਣਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਟਾਪੂ ਅਤੇ ਮੁੱਖ ਭੂਮੀ ਨੂੰ ਜੋੜਨ ਵਾਲੀ ਇਕੋ ਇਕ ਲਿੰਕ ਸੀ. [[ਲੰਗਕਾਵੀ]] ਦੇ ਆਈਲੈਂਡ ਰਿਸੋਰਟ, ਕੇਦਾਹ ਅਤੇ ਮੈਦਾਨ ਦੇ ਉੱਤਰ ਵੱਲ, ਹਰ ਰੋਜ਼ ਤੇਜ਼ ਰਫਤਾਰ ਕਿਸ਼ਤੀਆਂ ਉਪਲਬਧ ਹਨ. ਪੋਰਟ ਪੋਰਟ ਪੋਰਟ ਪੋਰਟੰਗ ਦੁਆਰਾ ਚਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ. ਇੱਥੇ ਚਾਰ ਟਰਮੀਨਲ ਹਨ, ਇੱਕ ਪੇਨੈਂਗ ਆਈਲੈਂਡ (ਸਵੈਟਨਹੈਮ ਪਿਅਰ) ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਮੁੱਖ ਭੂਮੀ ਭਾਵ ਨੌਰਥ ਬਟਰਵਰਥ ਕੰਟੇਨਰ ਟਰਮੀਨਲ (ਐਨਬੀਸੀਟੀ), ਬਟਰਵਰਥ ਡਿੱਪ ਵਾਟਰ ਵਾਵਰਵਜ਼ (ਬੀਡੀਡਬਲਯੂ) ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਈ ਬਲਕ ਕਾਰਗੋ ਟਰਮੀਨਲ (ਪੀਬੀਸੀਟੀ). ਮਲੇਸ਼ੀਆ 13 ਵੇਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਨਿਰਯਾਤ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਦੇਸ਼ ਹੈ, ਪੇਨਾਗ ਦੀ ਬੰਦਰਗਾਹ ਪੇਨੈਂਗ ਨੂੰ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ 200 ਤੋਂ ਵੱਧ ਪੋਰਟਾਂ ਨਾਲ ਜੋੜ ਕੇ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜ਼ਹਾਜ਼ਾਂ ਦੇ ਉਦਯੋਗ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਭੂਮਿਕਾ ਅਦਾ ਕਰਦੀ ਹੈ. ਸਵੈਟਨਹੈਮ ਪੀਅਰ ਪੋਰਟ ਕਰੂਜ਼ਜ਼ ਵਿਚ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜਹਾਜ਼ ਅਤੇ ਕਈ ਵਾਰ ਜਹਾਜ਼ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ. == ਜਨਤਕ ਸਹੂਲਤਾਂ ਸੇਵਾਵਾਂ == ਰਾਜ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰਾਜ-ਮਲਕੀਅਤ ਪਰ ਖੁਦਮੁਖਤਿਆਰੀ ਪੀਬੀਏ ਹੋਲਡਿੰਗਸ ਬੀ ਡੀ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਇਕੋ ਸਹਿਯੋਗੀ ''ਪਰਬੰਦਾਨ ਬੇਕਲਨ ਏਅਰ ਪਲਾu ਪੇਨਾਗ ਐਸ ਡੀ ਐਨ ਭਾਦ'' (ਪੀਬੀਏਪੀਪੀ) ਹੈ। ਇਹ ਪਬਲਿਕ ਲਿਮਟਿਡ ਕੰਪਨੀ ਚੌਵੀ ਘੰਟੇ ਰਾਜ ਭਰ ਵਿੱਚ ਭਰੋਸੇਯੋਗ ਪੀਣ ਵਾਲਾ ਪਾਣੀ ਮੁਹੱਈਆ ਕਰਵਾਉਂਦੀ ਹੈ. ਪੇਨਾੰਗ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਕਾਸ ਅੰਦੋਲਨ ਨੇ ਸਫਲਤਾਪੂਰਵਕ ਜਨ ਜਲ ਯੋਜਨਾਬੰਦੀ ਦੇ ਅਧਿਐਨਾਂ ਦੇ ਕੇਸ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਇਆ. {{ਹਵਾਲਾ ਲੋੜੀਂਦਾ|date=July 2008}} <sup class="Template-Fact"><span style="white-space: nowrap;" title="इस तथ्य की सत्यता के लिए विश्वसनीय सूत्रों की आवश्यकता है।  July 2008से">&#x5B; ''ਹਵਾਲਾ ਲੋੜੀਂਦਾ'' &#x5D;</span></sup> <span></span> ਪੀਬੀਏ ਪਾਣੀ ਦੀਆਂ ਦਰਾਂ ਵੀ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਘੱਟ ਹਨ। <ref>{{Cite web |url=http://www.wdm.org.uk/campaigns/aid/casestudies/malaysia.htm |title=ਪੁਰਾਲੇਖ ਕੀਤੀ ਕਾਪੀ |access-date=18 ਅਗਸਤ 2020 |archive-date=30 ਦਸੰਬਰ 2006 |archive-url=https://web.archive.org/web/20061230205623/http://www.wdm.org.uk/campaigns/aid/casestudies/malaysia.htm |dead-url=yes }}</ref> ਪੇਨਾਗ ਦੀ ਪਾਣੀ ਸਪਲਾਈ ਦੇ ਸਰੋਤ ਆਇਰ ਇਟਮ ਡੈਮ, ਮੇਨਕਾਂਗ ਡੈਮ, ਟੇਲੂਕ ਬਹੰਗ ਡੈਮ, ਬੁਕਿਤ ਪੰਚੋਰ ਡੈਮ, ਬੈਰਾਪੀਟ ਡੈਮ, ਚੈਰੋਕ ਟੋਕ ਕਨ ਡੈਮ, ਵਾਟਰਫਾਲ ਰਿਜ਼ਰਵਾਇਰ (ਪੇਨਾਗ ਬੋਟੈਨਿਕ) ਹਨ ਬਾਗਾਂ ਵਿੱਚ), ਗਿਲਮਾਰਡ ਭੰਡਾਰ ਅਤੇ ਕੇਦਾਹ ਵਿਚ ਮੁਦਾ ਦਰਿਆ. [[श्रेणी:लेख जिनमें July 2008 से स्रोतहीन कथन हैं]] [[श्रेणी:सभी लेख जिनमें स्रोतहीन कथन हैं]] <nowiki></br></nowiki> ਪੇਨਾਗ ਮਲਾਇਆ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਰਾਜਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸੀ ਜੋ 1905 ਵਿਚ ਬਿਜਲੀ ਦਾ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਜਦੋਂ ਪਹਿਲੀ ਪਣ ਬਿਜਲੀ ਯੋਜਨਾ ਪੂਰੀ ਹੋਈ ਸੀ। <ref name="visitpenang.gov.my"/> ਹੁਣ, [[ਬਿਜਲੀ]] ਘਰੇਲੂ ਅਤੇ ਉਦਯੋਗਿਕ ਖਪਤ ਲਈ ਕੌਮੀ ਬਿਜਲੀ ਸਹੂਲਤ ਕੰਪਨੀ, Tenga Nacional Berhad (TNB) ਦੁਆਰਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ. ਟੈਲੀਕਾਮ ਮਲੇਸ਼ੀਆ ਬਰਹਾਦ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਲੈਂਡਲਾਈਨ ਟੈਲੀਫੋਨ ਸੇਵਾ ਅਤੇ ਇੱਕ ਇੰਟਰਨੈਟ ਸੇਵਾ ਪ੍ਰਦਾਤਾ (ਆਈਐਸਪੀ) ਹੈ. ਮੋਬਾਈਲ ਨੈਟਵਰਕ ਓਪਰੇਟਰ ਅਤੇ ਮੋਬਾਈਲ ਇੰਟਰਨੈਟ ਸੇਵਾ ਪ੍ਰਦਾਤਾ ਮੈਕਸਿਸ, ਡਿਗੀ, ਸੇਲਕਾਮ ਅਤੇ ਯੂ ਮੋਬਾਈਲ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਦੇ ਹਨ. ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ, ਪੇਨੈਂਗ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਰਾਜਵਿਆਪੀ ਵਾਈ-ਫਾਈ ਸਥਾਪਨਾ ਚੱਲ ਰਹੀ ਹੈ. ਪੇਨੈਂਗ ਰਾਜ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਵਾਈ-ਫਾਈ ਇੰਟਰਨੈਟ ਕਨੈਕਸ਼ਨ ਮੁਫਤ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ. '''ਪੇਨੈਂਗ ਫ੍ਰੀ ਵਾਈ-ਫਾਈ''' ਨਾਮ ਦੀ ਇੱਕ ਵਾਈ-ਫਾਈ ਸੇਵਾ ਕੁਝ ਵਪਾਰਕ ਸਾਈਟਾਂ ਅਤੇ ਸੂਬਾ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਦਫਤਰ, ਪੇਨਾੰਗ ਆਈਲੈਂਡ ਦੇ ਕੋਮਟਰ ਅਤੇ ਸੇਬਰਾਂਗ ਪ੍ਰਾਈ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਵਪਾਰਕ ਸਾਈਟਾਂ ਸਮੇਤ ਕੁਝ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਆ ਗਈ ਹੈ. ਪੂਰਾ ਹੋਣ 'ਤੇ ਪੇਨਾਗ ਮਲੇਸ਼ੀਆ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਰਾਜ ਹੋਵੇਗਾ ਜੋ ਵਸਨੀਕਾਂ ਨੂੰ ਮੁਫਤ ਇੰਟਰਨੈਟ ਕਨੈਕਸ਼ਨ ਮੁਹੱਈਆ ਕਰਵਾਏਗਾ। <ref>{{Cite web |url=http://thestar.com.my/news/story.asp?file=%2F2008%2F11%2F23%2Fnation%2F2625368&sec=nation |title=ਪੁਰਾਲੇਖ ਕੀਤੀ ਕਾਪੀ |access-date=12 ਜਨਵਰੀ 2022 |archive-date=22 ਜੂਨ 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110622072723/http://thestar.com.my/news/story.asp?file=%2F2008%2F11%2F23%2Fnation%2F2625368&sec=nation |dead-url=yes }}</ref> ਪੇਨਾਗ ਵਿੱਚ ਸੀਵਰੇਜ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੀਵਰੇਜ ਕੰਪਨੀ ਇੰਦਾਹ ਵਾਟਰ ਕੰਸੋਰਟੀਅਮ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ. ਯੋਜਨਾਬੱਧ ਸੀਵਰੇਜ ਪਾਈਪਿੰਗ ਅਤੇ ਇਲਾਜ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਗੰਦੇ ਪਾਣੀ ਦਾ ਅਕਸਰ ਨਿਕਾਸ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਜਿਆਦਾਤਰ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਜੋ ਸਮੁੰਦਰੀ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਿਤ ਕਰਦਾ ਸੀ. <ref>http://cat.inist.fr/?aModele=afficheN&cpsidt=2709523%7C {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181121134621/http://cat.inist.fr/?aModele=afficheN |date=21 ਨਵੰਬਰ 2018 }} मलेशिया, पिनांग के जॉर्ज टाउन से सीवेज निर्वहन का तटीय जल की गुणवत्ता पर प्रभाव का नमूना</ref> == ਸਹਾਇਕ ਸ਼ਹਿਰ == * {{Flag icon|Australia}} [[ਐਡਲੇਡ|ਐਡੀਲੇਡ]], [[ਆਸਟਰੇਲੀਆ]] (1973) * {{Flag icon|People's Republic of China}} ਜ਼ਿਆਮਨ, [[ ਚੀਨ |ਚੀਨ]] (1991) * {{Flag icon|Indonesia}} ਮੇਦਾਨ, [[ਇੰਡੋਨੇਸ਼ੀਆ]] * {{Flag icon|Japan}} ਕੰਗਵਾ ਪ੍ਰਾਂਤ, [[ਜਪਾਨ]] == ਮਿਲਟਰੀ ਸਥਾਪਨਾ == === ਆਰਮੀ === ਟੂਨ ਰਜ਼ਾਕ ਟਾਪੂ 'ਤੇ ਬੁਕਿਤ ਗੇਦੋਂਗ ਵਿਚ ਕੈਂਪ ( मलय ) ਮਲੇਸ਼ੀਆ ਦੀ ਸੈਨਾ ਦੀ ਦੂਜੀ ਇਨਫੈਂਟਰੀ ਡਵੀਜ਼ਨ ਦਾ ਘਰ ਹੈ ਜਦੋਂ ਕਿ ਜਾਰਜਟਾਉਨ ਵਿੱਚ ਪੀਲ ਐਵੀਨਿ Camp ਕੈਂਪ ( मलय ) ਰੈਜੀਮੈਂਟ ਅਸਕਰ ਵਟਾਨੀਆਹ ਦੀ 509 ਵੀਂ ਰੈਜੀਮੈਂਟ ਵਿਚ ਸਥਿਤ ਹੈ. ਗੈਲੂਗੋਰ ਵਿਚਲੀ ਮਿੰਡਨ ਬੈਰਕ, ਜੋ ਇਸ ਸਮੇਂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਸੈਨ ਮਲੇਸ਼ੀਆ ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ ਹੈ, ਪਹਿਲਾਂ 1939 ਤੋਂ 1939 ਤੱਕ ਓਵਰਸੀਜ਼ ਕਾਮਨਵੈਲਥ ਲੈਂਡ ਫੋਰਸ (ਮਲਾਇਆ) ਦਾ ਕੈਂਪ ਸੀ. === ਹਵਾਈ ਸੈਨਾ === ਆਰਐਮਐਫ ਬਟਰਵਰਥ ਵਿੱਚ ਬਟਰਵਰਥ ( मलय ) ਇੱਕ ਰਾਇਲ ਮਲੇਸ਼ਿਆਈ ਏਅਰ ਫੋਰਸ ਦਾ ਕੈਂਪ ਹੈ. ਸਥਾਪਨਾ ਪੰਜ ਸ਼ਕਤੀ ਰੱਖਿਆ ਪ੍ਰਬੰਧ (ਐੱਫ ਪੀ ਡੀ ਏ) ਦਾ '''ਇੰਟੀਗਰੇਟਡ ਏਅਰ ਡਿਫੈਂਸ ਸਿਸਟਮ''' (ਆਈਏਡੀਐਸ) ਕਮਾਂਡ ਸੈਂਟਰ ਵੀ ਹੈ. ਏਅਰਬੇਸ ਦੇ ਚਾਰ ਆਰ.ਐੱਮ.ਐੱਫ. ਐੱਸ. ਦੇ ਸਕੁਐਡਰਨ ਹਨ ਅਤੇ ਰਾਇਲ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਅਨ ਏਅਰ ਫੋਰਸ ਸਕੁਐਡਰਨ ਨੂੰ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਨੂੰ ਐਫਪੀਡੀਏ ਪ੍ਰਤੀ ਵਚਨਬੱਧਤਾ ਵਜੋਂ ਰੱਖਦਾ ਹੈ. <ref>http://www.airforce.gov.au/bases/butterworth.aspx</ref> <ref>http://www.airforce.gov.au/units/324css.aspx</ref> == ਗੈਰ ਸਰਕਾਰੀ ਸੰਗਠਨ (ਐਨ.ਜੀ.ਓ.) == ਪੇਨਾਗ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਸਮਾਜਿਕ ਸਰਗਰਮੀ ਦਾ ਇੱਕ ਕੇਂਦਰ ਹੈ। ਅਨਵਰ ਫਜ਼ਲ, ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸਮਾਜਿਕ ਵਕਾਲਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ, ਅਤੇ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ 1969 ਵਿਚ ਪੇਂਜਿੰਗ ਦੀ ਖਪਤਕਾਰ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ. ਦੇਸ਼ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਅਤੇ ਕਿਰਿਆਸ਼ੀਲ ਉਪਭੋਗਤਾ ਸੁਰੱਖਿਆ ਸਮੂਹ, ਸੀਏਪੀ ਖਪਤਕਾਰਾਂ ਦੇ ਹਿੱਤਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਯਤਨਸ਼ੀਲ ਹੈ. ਇਹ ਯੂਟੂਸਨ ਖਪਤਕਾਰ, ਉਤਸਨ ਪਿਨੰਗੁਨਾ, ਉਤਸਨ ਸਾਇਨਾ, ਉਟੁਸਨ ਤਾਮਿਲ ਅਤੇ ਮਜਾਲਹ ਪਿਨੰਗੁਨਾ ਕਨਕਾ-ਕਨਕ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕਰਦਾ ਹੈ. ਬ੍ਰੈਸਟਫੀਡਿੰਗ ਐਕਸ਼ਨ ਲਈ ਵਰਲਡ ਅਲਾਇੰਸ ਪੇਨਾਗ ਵਿਚ ਅਧਾਰਤ ਇਕ ਸੰਗਠਨ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਛਾਤੀ ਦਾ ਦੁੱਧ ਚੁੰਘਾਉਣ ਦੀ ਰੱਖਿਆ, ਇਸ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਨਾ ਹੈ. <nowiki></br></nowiki> ਪੇਨਾਗ ਹੈਰੀਟੇਜ ਟਰੱਸਟ ਇਕ ਐਨਜੀਓ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਪੇਨੈਂਗ ਦੀ ਵਿਰਾਸਤ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਪੇਨਾਗ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਅਤੇ ਵਿਰਾਸਤ ਬਾਰੇ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਸਿੱਖਿਆ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕਰਨਾ ਹੈ. ਪੀਐਚਟੀ ਨੇ ਜਾਰਜਟਾਉਨ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਐਨਕਲੇਵ ਨੂੰ ਇੱਕ [[ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਰਾਸਤ ਟਿਕਾਣਾ|ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਰਾਸਤ ਸਾਈਟ ਦੇ]] ਤੌਰ ਤੇ ਸੂਚੀਬੱਧ ਕਰਨ ਲਈ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਪੇਨਾਗ ਦੀਆਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਇਤਿਹਾਸਕ ਇਮਾਰਤਾਂ ਨੂੰ beingਹਿਣ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ. ਫ੍ਰੈਂਡਜ਼ theਫ ਪੇਨਾਗ ਬੋਟੈਨਿਕ ਗਾਰਡਨਜ਼ ਸੁਸਾਇਟੀ ਪੇਨੰਗ ਦੇ ਬੋਟੈਨੀਕਲ ਬਗੀਚਿਆਂ ਦੇ ਬਨਸਪਤੀ, ਬਾਗਵਾਨੀ, ਵਿਦਿਅਕ ਅਤੇ ਮਨੋਰੰਜਨ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਲਈ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਸੰਸਥਾ ਹੈ. == ਖੇਡਾਂ == [[ਤਸਵੀਰ:Pier_at_the_Tanjung_City_Marina,_Penang.jpg|thumb| ਤਨਜੰਗ ਸਿਟੀ ਮਰੀਨਾ ]] ਰਾਜ ਵਿਚ ਖੇਡਾਂ ਦੀਆਂ ਵਧੀਆ ਸਹੂਲਤਾਂ ਹਨ - ਦੋ ਸਟੇਡੀਅਮ- ਜਾਰਜ ਟਾ Townਨ ਵਿਚ ਸਿਟੀ ਸਟੇਡੀਅਮ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਸੂਬੇ ਵੇਲਸਲੇ ਵਿਚ ਬਟੂ ਕਵਾਨ. <nowiki></br></nowiki> ਰੇਯਲੋ ਵਿੱਚ ਪੇਨੈਂਗ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਸਪੋਰਟਸ ਅਰੇਨਾ (ਪੀਸਾ) ਵਿਖੇ ਇਨਡੋਰ ਸਟੇਡੀਅਮ ਅਤੇ ਜਲ-ਪਰਲੋ ਦਾ ਖੇਡ ਕੇਂਦਰ ਹੈ ਪੇਨਾੰਗ ਵਿੱਚ 4 ਗੋਲਫ ਕੋਰਸ ਹਨ ਜੋ 18-ਹੋਲ ਦੇ ਬੁਕਿਤ ਜ਼ੈਂਬੁਲ ਕੰਟਰੀ ਕਲੱਬ (ਟਾਪੂ ਤੇ), 36-ਹੋਲ ਬੁਕਿਤ ਜਾਵੀ ਗੋਲਫ ਰਿਜੋਰਟ, 36-ਹੋਲ ਪੇਨੈਂਗ ਗੋਲਫ ਰਿਜੋਰਟ ਅਤੇ 18-ਹੋਲ ਕ੍ਰਿਸਟਲ ਗੋਲਫ ਰਿਜੋਰਟ ਹਨ. ਪੇਨੰਗ ਦੇ ਸਪੋਰਟਸ ਕਲੱਬਾਂ ਵਿੱਚ ਬੁਕਿਤ ਮੁਰਤਾਜਮ ਕੰਟਰੀ ਕਲੱਬ, ਪੇਨਾਗ ਕਲੱਬ, ਚੀਨੀ ਰੀਕਰਿਸ਼ਨ ਕਲੱਬ (ਸੀਆਰਸੀ), ਪੇਨਾੰਗ ਸਪੋਰਟਸ ਕਲੱਬ, ਪੇਨਾਗ ਰਾਈਫਲ ਕਲੱਬ, ਪੇਨਾੰਗ ਪੋਲੋ ਕਲੱਬ, ਪੇਨਾੰਗ ਸਵਿਮਿੰਗ ਕਲੱਬ, ਚੀਨੀ ਸਵਿਮਿੰਗ ਕਲੱਬ ਅਤੇ ਪੇਨਾਗ ਸਕਵਾਸ਼ ਸੈਂਟਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਤਨਜੰਗ ਸਿਟੀ ਮਰੀਨਾ ਜੋ ਕਿ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਅਕਾਰ ਦੀਆਂ 140 ਕਿਸ਼ਤੀਆਂ ਅਤੇ ਕਿਸ਼ਤੀਆਂ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਇਤਿਹਾਸਕ ਵੇਲਡ ਕਿਵੇ ਵਿਚ ਸਥਿਤ ਹੈ. ਪੈਨਾਂਗ ਟਰੱਫ ਕਲੱਬ, 1864 ਵਿਚ ਸਥਾਪਿਤ ਹੋਇਆ, ਮਲੇਸ਼ੀਆ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣਾ [[ਹੌਰਸ ਰੇਸਿੰਗ (ਘੋੜਾ ਦੌੜ)|ਘੋੜਾ ਰੇਸਿੰਗ]] ਅਤੇ ਘੋੜਸਵਾਰ ਕੇਂਦਰ ਹੈ. 1979 ਤੋਂ, ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਡਰੈਗਨ ਕਿਸ਼ਤੀ ਉਤਸਵ ਹਰ ਸਾਲ ਚੰਨ ਕੈਲੰਡਰ ਦੇ ਪੰਜਵੇਂ ਚੰਦਰਮਾ ਦੇ ਪੰਜਵੇਂ ਦਿਨ ਪੇਨਾਗ ਵਿੱਚ ਆਯੋਜਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ. <ref>{{Cite web|url=http://www.penangforward.net/viewpost.php?post=19&page=1|title=Race of the Ancients; Penang Dragons|last=Bhatt|first=Himanshu|date=2008-01-28|publisher=Penang Forward Sports Club|access-date=2008-07-19|archive-date=7 ਦਸੰਬਰ 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20081207024015/http://www.penangforward.net/viewpost.php?post=19&page=1|dead-url=yes}}</ref> ਪੇਨਾਗ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਡ੍ਰੈਗਨ ਬੋਟ ਫੈਸਟੀਵਲ (ਪੀਆਈਡੀਬੀਐਫ) ਜੋ ਖੇਡਾਂ ਦੇ ਸਫਲਤਾਪੂਰਵਕ ਵਿਕਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਨੇ ਵਰਲਡ ਕਲੱਬ ਕਰੂ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ 2008 ਤੇਲੁਕ ਬਹੰਗ ਡੈਮ ਵਿਖੇ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤੀ. ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਰਾਜ ਇੱਕ ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਦੋ ਰੇਸਾਂ ਦੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜੂਨ ਵਿੱਚ ਪੇਨਾਗ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਡ੍ਰੈਗਨ ਬੋਟ ਫੈਸਟੀਵਲ ਅਤੇ ਦਸੰਬਰ ਦੇ ਅਰੰਭ ਵਿੱਚ ਪੇਨਾਗ ਪਾਸਟਾ ਡਰੈਗਨ ਬੋਟ ਰੇਸ. ਪੇਨਾਗ ਬ੍ਰਿਜ ਮੈਰਾਥਨ ਇਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸਲਾਨਾ ਸਮਾਗਮ ਹੈ. ਪੂਰਾ ਮੈਰਾਥਨ ਰਸਤਾ ਕੁਈਨਸਬੇ ਮਾਲ ਦੇ ਨੇੜੇ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਬੇਯਾਨ ਲੇਪਾਸ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ ਵੇਅ ਤੇ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਫਿਰ ਪੇਨਾਗ ਬ੍ਰਿਜ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਵਿਚ 13.5 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਅਤੇ ਅੰਤ ਵਿਚ ਵਾਪਸ ਸਟਾਰਟ ਪੁਆਇੰਟ ਤੇ ਵਾਪਸ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ. ਇਸ ਸਮਾਗਮ ਵਿਚ 2008 ਵਿਚ 16,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੌੜਾਕਾਂ ਦੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ. ਪੇਨਾਗ ਵਿਲੱਖਣ ਛਿੰਗਾ ਜਲੂਸ ਦੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜੋ 1919 ਵਿਚ ਇਸ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਪਰੇਡ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਸੀ. ਇਹ ਚੀਨੀ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਜਨਮਦਿਨ ਦੇ ਜਸ਼ਨ ਵਜੋਂ ਜਾਂ ਮੇਹਰ ਦੀ ਦੇਵੀ (ਗੁਆਨ ਯਿਨ) ਦੇ ਜਲੂਸ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।ਜਿਸ ਜਲੂਸ ਹਰ ਸਾਲ ਕ੍ਰਿਸਮਸ ਦੀ ਰਾਤ ਨੂੰ ਪੇਨਾਗ ਵਿਚ ਜਾਂ [[ਚੀਨੀ ਨਵਾਂ ਸਾਲ|ਚੀਨੀ ਨਵੇਂ ਸਾਲ]] ਜਾਂ ਪੇਨਾੰਗ ਦੇ ਹੋਰ ਵੱਡੇ ਸਮਾਗਮਾਂ ਜਿਵੇਂ ਚੀਨੀ ਤਿਉਹਾਰਾਂ ਦੌਰਾਨ ਵੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ. ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ. == ਪੈਨੰਗ ਵਿਚ ਪਹਿਲਾਂ == [[ਤਸਵੀਰ:Fort_Cornwallis_Penang_Dec_2006_004.jpg|thumb| ਜਾਰਜ ਟਾ ,ਨ, ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਚੌਕੀ ਵਿੱਚ ਫੋਰਟ ਕੌਰਨਵੈਲਿਸ ]] [[ਤਸਵੀਰ:St._George's_Church_Penang_Dec_2006_005.jpg|thumb| ਸੇਂਟ ਜਾਰਜ ਦਾ ਚਰਚ, ਦੱਖਣ ਪੂਰਬੀ ਏਸ਼ੀਆ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਇੰਗਲਿਸ਼ ਚਰਚ ]] [[ਤਸਵੀਰ:Beach_Street_Penang_Dec_2006_009.jpg|thumb| 2 ਬੀਚ ਸਟ੍ਰੀਟ ਵਿਖੇ ਸਟੈਂਡਰਡ ਚਾਰਟਰਡ ਬੈਂਕ ਬਿਲਡਿੰਗ ]] * ਪੇਨਾਗ 1786 ਵਿਚ ਪੂਰਬੀ ਮਲਾਇਆ ਅਤੇ ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬੀ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿਚ ਪਹਿਲੀ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਚੌਕੀ ਬਣ ਗਈ. * ਦੇਸ਼ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਅਖਬਾਰ, ''ਪ੍ਰਿੰਸ Waਫ ਵੇਲਜ਼ ਆਈਲੈਂਡ ਗਜ਼ਟ'' - 1805 ਵਿੱਚ ਪੇਨਾਗ ਤੋਂ ਆਇਆ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ''ਪੇਨਾਗ ਗਜ਼ਟ ਆਇਆ'', ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ 1837 ਵਿਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਹੋਇਆ. <ref>{{Cite web |url=http://www.penang.gov.my/index.php?ch=16&pg=99&ac=2&lang=eng&format |title=ਪੁਰਾਲੇਖ ਕੀਤੀ ਕਾਪੀ |access-date=18 ਅਗਸਤ 2020 |archive-date=23 ਸਤੰਬਰ 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130923095932/http://www.penang.gov.my/index.php?ch=16&pg=99&ac=2&lang=eng&format |dead-url=yes }}</ref> * ਰਾਇਲ ਮਲੇਸ਼ਿਆਈ ਪੁਲਿਸ ਉਸ ਸਮੇਂ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਜਦੋਂ ਕਿੰਗ ਜਾਰਜ III ਨੇ ਪੇਨਾਗ ਨੂੰ ਇੱਕ ਪੁਲਿਸ ਬਲ ਅਤੇ ਅਦਾਲਤ ਬਣਾਉਣ ਲਈ 1807 ਵਿੱਚ 'ਚਾਰਟਰ ਆਫ਼ ਜਸਟਿਸ' ਨਾਲ ਨਿਵਾਜਿਆ ਸੀ. * ਪੇਨੰਗ ਫ੍ਰੀ ਸਕੂਲ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 1816 ਵਿਚ ਰੇਵ ਸਪਾਰਕ ਹੈਚਿੰਗਸ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬੀ ਏਸ਼ੀਆ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣਾ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸਕੂਲ ਹੈ. * [http://www.stgeorgespg.org/ ਸੇਂਟ ਜਾਰਜ ਦਾ ਐਂਗਲੀਕਨ ਚਰਚ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110123014945/http://www.stgeorgespg.org/ |date=23 ਜਨਵਰੀ 2011 }}, 1816 ਵਿਚ ਫਾਰਕੁਹਰ ਸਟ੍ਰੀਟ ਤੇ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬੀ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣਾ ਐਂਗਲੀਕਨ ਚਰਚ ਹੈ ਅਤੇ ਪੇਨਾਗ ਵਿਚ ਇਕਲੌਤੀ ਇਮਾਰਤ ਹੈ ਜੋ ਮਲੇਸ਼ੀਆ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ 50 ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਖਜ਼ਾਨਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ. * ਸੇਕੋਲਾਹ ਕੇਬਾਂਗਸਨ ਗੈਲੂਗੋਰ, ਜੋ 1826 ਵਿੱਚ ਪੇਨਾਗ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਮਲੇਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਤ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਪਹਿਲਾ ਮਲਿਆਲਮ ਸਕੂਲ ਹੈ। [http://www.penang.gov.my/index.php?ch=16&pg=99&ac=4&lang=eng&format=] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130624143419/http://www.penang.gov.my/index.php?ch=16&pg=99&ac=4&lang=eng&format= |date=24 ਜੂਨ 2013 }} * ਸੇਂਟ ਜ਼ੇਵੀਅਰਜ਼ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ, ਜਿਸਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 1852 ਵਿਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਮਲੇਸ਼ੀਆ ਵਿਚ ਇਹ ਪਹਿਲਾ ਸਕੂਲ ਹੈ ਜਿਸ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਲਾ ਸਲੇਲ ਬ੍ਰਦਰਜ਼ ਦਾ ਪੂਰਾ ਮਾਲਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ. <ref>{{Cite web|url=http://thestar.com.my/news/story.asp?file=/2008/10/26/nation/2381338&sec=nation|title=St Xavier’s marks a new chapter after 156 years|website=[[The Star (Malaysia)]]|access-date=12 ਅਕਤੂਬਰ 2021|archive-date=29 ਅਕਤੂਬਰ 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20081029062618/http://thestar.com.my/news/story.asp?file=%2F2008%2F10%2F26%2Fnation%2F2381338&sec=nation|dead-url=yes}}</ref> * [http://clsprimary.edu.my/ ਕਾਨਵੈਂਟ ਲਾਈਟ ਸਟ੍ਰੀਟ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080516084932/http://clsprimary.edu.my/ |date=16 ਮਈ 2008 }} ਜਾਂ ਕਾਨਵੈਂਟ ਇਨਫੈਂਟ ਜੀਸਸ, ਇਕ ਲੜਕੀਆਂ ਦਾ ਸਕੂਲ, ਜੋ ਕਿ 1852 ਵਿਚ ਫ੍ਰੈਂਚ ਸਿਸਟਰਜ਼ ਮਿਸ਼ਨ ਦੁਆਰਾ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬੀ ਏਸ਼ੀਆ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣਾ ਕੁੜੀਆਂ ਦਾ ਸਕੂਲ ਹੈ. * ਚੁੰਗ ਫਾਫ ਕਕਸ ਦੁਆਰਾ 1904 ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਚੁੰਗ ਵਾ ਕਨਫਿiusਸੀਅਸ ਸਕੂਲ, 1900 ਦੇ ਅਰੰਭ ਵਿੱਚ ਚੀਨ ਵਿੱਚ ਵਿਦਿਅਕ ਸੁਧਾਰਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬੀ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਤ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣਾ ਰਸਮੀ ਚੀਨੀ ਸਕੂਲ ਹੈ। ਮੈਂਡਰਿਨ ਸਕੂਲ ਵਿਚ ਸਿੱਖਿਆ ਦਾ ਮਾਧਿਅਮ ਹੈ. * [http://www.mppp.gov.my/ ਪੇਨੈਂਗ ਆਈਲੈਂਡ ਦੀ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150205172441/http://www.mppp.gov.my/ |date=5 ਫ਼ਰਵਰੀ 2015 }} ''ਮਿ'' [http://www.mppp.gov.my/ Municipal] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150205172441/http://www.mppp.gov.my/ |date=5 ਫ਼ਰਵਰੀ 2015 }} ''ਂਸਪਲ'' [http://www.mppp.gov.my/ ਕੌਂਸਲ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150205172441/http://www.mppp.gov.my/ |date=5 ਫ਼ਰਵਰੀ 2015 }} ( ''ਮਜਲਿਸ ਪਰਬੰਦਰਨ ਪਲਾu ਪੇਨਾਗ'' ), ਮਲੇਸ਼ੀਆ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਸਥਾਨਕ ਅਧਿਕਾਰ ਵਜੋਂ 1857 ਵਿੱਚ ਜੋਰਜਟਾਉਨ ਦੀ ਮਿ municipalਂਸਪਲ ਕੌਂਸਲ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤੀ ਗਈ. * ਪੈਨਾਂਗ ਟਰੱਫ ਕਲੱਬ, 1864 ਵਿਚ ਸਥਾਪਿਤ ਹੋਇਆ, ਮਲੇਸ਼ੀਆ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣਾ [[ਹੌਰਸ ਰੇਸਿੰਗ (ਘੋੜਾ ਦੌੜ)|ਘੋੜਾ ਰੇਸਿੰਗ]] ਅਤੇ ਘੋੜਸਵਾਰ ਕੇਂਦਰ ਹੈ. * ਮਲੇਸ਼ੀਆ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੇ ਬੈਂਕ ਸਟੈਂਡਰਡ ਚਾਰਟਰਡ ਬੈਂਕ ਨੇ 1875 ਵਿਚ ਆਪਣੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਖੋਲ੍ਹ ਦਿੱਤੇ. * 1905 ਵਿਚ, ਪੇਨਾਗ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਪਣਬਿਣਕ ਯੋਜਨਾ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ. * ਪਹਿਲਾ ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਟ੍ਰਾਮਵੇ 1906 ਵਿਚ ਪੇਨਾਗ ਆਇਆ ਸੀ. * ਅੱਜ ਵੀ, ਮਲੇਸ਼ੀਆ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣਾ ਚੀਨੀ ਅਖਬਾਰ ''ਕਾਂਗ ਵਾ ਯੀਤ ਪੋਹ'' ਜਾਂ ''ਕਾਂਗ ਵਾਹ ਡੇਲੀ'' (光华 日报) 20 ਦਸੰਬਰ 1910 ਨੂੰ ਪੇਨੰਗ ਵਿੱਚ ਡਾ: ਸਨ ਯੇਟ ਸੇਨ ਦੁਆਰਾ ਲਾਂਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। * [http://www.penangplayers.org/ ਪੇਨੈਂਗ ਪਲੇਅਰਜ਼ ਮਿ Musicਜ਼ਿਕ ਐਂਡ ਡਰਾਮਾ ਸੁਸਾਇਟੀ], ਮਲੇਸ਼ੀਆ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੇ ਇੰਗਲਿਸ਼ ਸ਼ੁਕੀਨ ਥੀਏਟਰ ਸਮੂਹ ਦੁਆਰਾ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 1950 ਦੇ ਅਰੰਭ ਵਿੱਚ ਪੇਨਾਗ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਪ੍ਰਵਾਸੀਆਂ ਦੇ ਇੱਕ ਸਮੂਹ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ. * 1 ਜਨਵਰੀ 1957 ਨੂੰ ਪੇਨਾਗ ਰਾਜ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਜਾਰਜਟਾਉਨ ਮਹਾਰਾਣੀ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਇਕ ਸ਼ਾਹੀ ਚਾਰਟਰ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਜੋ ਐਲੀਜ਼ਾਬਿਥ II ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਮਲਾਇਆ ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਸ਼ਹਿਰ. (ਵਿਵਾਦਗ੍ਰਸਤ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਹੋਰ ਵਿਚਾਰ ਵਟਾਂਦਰੇ ਲਈ, ਪੇਨੈਂਗ ਆਈਲੈਂਡ ਦੀ ਸਿਟੀ ਕਾਉਂਸਲ ਦੇਖੋ.) * ਜਾਰਜ ਟਾਉਨ ਅਤੇ [[ ਮਲਾਕਾ |ਮਲਾਕਾ ਟਾਨ]] ਮਲੇਸ਼ੀਆ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਸ਼ਹਿਰ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ [[ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਰਾਸਤ ਟਿਕਾਣਾ|ਯੂਨੈਸਕੋ ਵਰਲਡ ਹੈਰੀਟੇਜ ਸਾਈਟ ਦਾ]] ਦਰਜਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ. * ਪੇਨੈਂਗ ਵਿਚ ਪਾਣੀ ਦੀਆਂ ਦਰਾਂ / ਫੀਸ ਮਲੇਸ਼ੀਆ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਘੱਟ ਹਨ (ਹੋਰ ਜਗ੍ਹਾ ਕੇਲੈਨਟਨ) * ''ਸੇਬੇਰੰਗ ਪੇਰੈਈ ਮਿ'' [http://www.mpsp.gov.my/ Municipal] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050601033704/http://www.mpsp.gov.my/ |date=1 ਜੂਨ 2005 }} ''ਂਸਪਲ'' [http://www.mpsp.gov.my/ ਕੌਂਸਲ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050601033704/http://www.mpsp.gov.my/ |date=1 ਜੂਨ 2005 }} ( ''ਮਜਲਿਸ ਪੇਰਬੰਦਰਨ ਸੇਬਰਾਂਗ ਪਰੇਈ'' ), ਜੋ ਕਿ 738 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਪ੍ਰਤੀ ਫੈਲਿਆ ਹੈ, ਮਲੇਸ਼ੀਆ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਸਥਾਨਕ ਅਥਾਰਟੀ ਹੈ. * ਤੇਲੁਕ ਬਹੰਗ ਦਾ 2562 ਹੈਕਟੇਅਰ ਪਨਾੰਗ ਨੈਸ਼ਨਲ ਪਾਰਕ, 2003 ਵਿੱਚ ਗਜਟਿਡ, ਵਿਸ਼ਵ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪਾਰਕ ਹੈ। <ref>{{Cite web |url=http://thestar.com.my/news/story.asp?file=%2F2006%2F5%2F30%2Fnorth%2F14387263&sec |title=ਪੁਰਾਲੇਖ ਕੀਤੀ ਕਾਪੀ |access-date=12 ਅਕਤੂਬਰ 2021 |archive-date=21 ਮਈ 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110521143846/http://thestar.com.my/news/story.asp?file=%2F2006%2F5%2F30%2Fnorth%2F14387263&sec |dead-url=yes }}</ref> * 1884 ਵਿਚ ਸਥਾਪਤ ਪੇਨਾਗ ਬੋਟੈਨੀਕਲ ਗਾਰਡਨ ਮਲੇਸ਼ੀਆ ਵਿਚ ਪਹਿਲਾ ਬੋਟੈਨੀਕਲ ਗਾਰਡਨ ਹੈ. * ਫੋਰ ਟਾਇ ਹਾਈ ਸਕੂਲ, 1940 ਵਿਚ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਮਲੇਸ਼ੀਆ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਬੋਧੀ ਸਕੂਲ ਹੈ. * 1955 ਵਿਚ ਲਾਂਮਪੁਰ ਕੁਆਲਾ ਅਤੇ ਡਾਇਓਸਿਜ਼ ਪੇਨਾਗ ਦਾ ਆਰਚਿਡਿਸੀ ਇਕ ਬਿਸ਼ਪ ਦੇ ਨਾਲ ਪਹਿਲਾ ਕੈਥੋਲਿਕ dioceses ਹੈ. * 1665 ਵਿਚ ਅਯੁਥਯਾ, [[ਥਾਈਲੈਂਡ]] ਅਤੇ ਫਿਰ ਪੇਨੰਗ ਵਿਚ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਕਾਲਜ ਜਨਰਲ ਪੈਨਨਸਿਲਰ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਹੋ ਗਿਆ ਮਲੇਸ਼ੀਆ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਅਤੇ ਇਕਲੌਤਾ ਕੈਥੋਲਿਕ ਸੈਮੀਨਰੀ ਹੈ। * ਪੇਨੈਂਗ ਆਈਲੈਂਡ ਮਲੇਸ਼ੀਆ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਅਤੇ ਇਕਲੌਤਾ ਟਾਪੂ ਹੈ ਜੋ ਭੂਪਰੀਵਾਹਨ ਰਾਹੀਂ ਮੁੱਖ ਭੂਮੀ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਪੇਨਾਗ ਬ੍ਰਿਜ 1985 ਵਿਚ ਪੂਰਾ ਹੋਇਆ ਸੀ. * ਵੇਲਸਲੇ ਪ੍ਰਾਂਤ ਦੇ ਬਟਰਵਰਥ ਤੋਂ ਪੇਨੈਂਗ ਆਈਲੈਂਡ ਤੇ ਜੋਰਜ ਟਾਨ ਜੋੜਨ ਵਾਲੀ ਪੇਨੈਂਗ ਫੈਰੀ ਸੇਵਾ ਮਲੇਸ਼ੀਆ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੀ ਕਿਸ਼ਤੀ ਸੇਵਾ ਹੈ. * ਪੇਨਾਗ ਹਿੱਲ ਰੇਲਵੇ, ਜੋ 1923 ਵਿੱਚ ਚਾਲੂ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਇਹ ਮਲੇਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਪਹਾੜੀ ਦੁਆਰਾ ਚਲਾਉਣ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਰੇਲਵੇ ਹੈ. * ਜਾਰਜਟਾਉਨ ਡਿਸਪੈਂਸਰੀ ਪਹਿਲੇ ਮਲਾਇਆ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਡਿਸਪੈਂਸਰੀ ਸੀ। ਇਹ 1895 ਵਿਚ ਖੋਲ੍ਹਿਆ ਗਿਆ ਸੀ. == ਮਸ਼ਹੂਰ ਪੇਨਾਗਵਾਸੀ == * ਮਲੇਸ਼ੀਆ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਪ੍ਰਧਾਨਮੰਤਰੀ ਟੁੰਕੂ ਅਬਦੁੱਲ ਰਹਿਮਾਨ ਨੇ ਪੇਨਾਗ ਫ੍ਰੀ ਸਕੂਲ ਵਿਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਪੇਨਾਗ ਵਿਚ ਸੇਵਾਮੁਕਤ ਹੋਏ। * ਮਲੇਸ਼ੀਆ ਦੇ ਪੰਜਵੇਂ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ [[ਅਬਦੁੱਲਾ ਅਹਿਮਦ ਬਦਾਵੀ|ਤੁਨ ਅਬਦੁੱਲਾ ਅਹਿਮਦ]] ਬਦਵੀ ਕੇਪਲਾ ਬਾਤਸ ਪੇਨਾਗ ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਵਸਨੀਕ ਹੈ। * ਆਹ ਨੀਯੂ, ਮਲੇਸ਼ੀਆ, ਸਿੰਗਾਪੁਰ, ਤਾਈਵਾਨ ਅਤੇ ਚੀਨ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕਲਾਕਾਰ. * ਮਲੇਸ਼ੀਆ ਦਾ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਬੈਂਡ ਐਲਕੇਟਸ 1960 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿਚ ਬਣੀ ਸੀ। * 1983 ਵਿਚ, ਅਨਵਰ ਫਜ਼ਲਾਜ਼ਕੀ ਦੀ ਮਦਰ ਅਰਥ ਨਿ Newsਜ਼ ਨੂੰ "ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਉਪਭੋਗਤਾ ਅੰਦੋਲਨ ਦੀ ਸ਼ਾਇਦ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਸ਼ਖਸੀਅਤ" ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ. * ਅਨਵਰ ਇਬਰਾਹਿਮ, ਸਾਬਕਾ ਉਪ ਪ੍ਰਧਾਨਮੰਤਰੀ, ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ ਇਸ ਸਮੇਂ ਪਰਮਾਤੰਗ ਪਾਹੁ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧਤਾ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸੰਸਦੀ ਵਿਰੋਧੀ ਧਿਰ ਦੇ ਨੇਤਾ। * ਜਿਲ ਬੇਨੇਟ (1931–1990), ਪੇਨਾਗ ਦੀ ਜੰਮਪਲ ਅਦਾਕਾਰਾ. * ਚਿਆਂਗ ਫੱਟ ਜ਼ੇ (1840–1916), ਪੇਨਾਗ ਵਿਚ 1890 ਵਿਚ ਸਮਰਾਟ ਕਿੰਗ ਦੇ ਚੀਨੀ ਸਲਾਹਕਾਰ ਸਨ। ਪੇਨਾੰਗ ਦੀ ਇੱਕ ਸੜਕ ਉਸਦੇ ਨਾਮ ਤੇ ਹੈ. * ਨਿਬੋਂਗ ਟਿੱਬਲ ਤੋਂ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਚਿਨ ਫੰਗ ਦੇ ਪੇਨਾਗ ਬ੍ਰਿਜ ਡਿਜ਼ਾਈਨਰ * ਜਿੰਮੀ ਜੁੱਤੀ ਮਸ਼ਹੂਰ ਜੁੱਤੀ ਡਿਜ਼ਾਈਨਰ. * ਐਡੀ ਚੋਂਗ ਚਾਰ ਵਾਰ ਦਾ ਆਲ ਇੰਗਲੈਂਡ ਚੈਂਪੀਅਨ ਹੈ [http://www.answers.com/topic/all-england-open-badminton-championships] * ਚੁੰਗ ਕੇਂਗ ਕੁਈ * ਚੁੰਗ ਤਾਈ ਫਿਨ * ਗੁ ਹਾਂਗਮਿੰਗ (1857–1928), ਪੇਨੈਂਗ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਚੀਨੀ ਵਿਦਵਾਨ ਸਨ। * ਮਾਣਯੋਗ ਸੂਈ ਸੇਨ (1916–1983), 1970 ਤੋਂ 1983 ਤੱਕ ਸਿੰਗਾਪੁਰ ਦੇ ਵਿੱਤ ਮੰਤਰੀ. ਪੇਨੰਗ, ਇੱਕ ਹੱਕਾ ਵਿੱਚ ਜਨਮੇ, ਸੇਂਟ ਜ਼ੇਵੀਅਰਜ਼ ਇੰਸਟੀਚਿ .ਟ, ਪੇਨਾਗ ਤੋਂ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ. * ਖਾ ਬੂਨ ਵਾਨ, 2004 ਤੋਂ ਹੁਣ ਤੱਕ ਸਿੰਗਾਪੁਰ ਦੇ ਸਿਹਤ ਮੰਤਰੀ ਹਨ. ਪੇਨਾਗ ਵਿਚ ਜੰਮੇ ਅਤੇ ਚਾਂਗ ਲਿੰਗ ਹਾਈ ਸਕੂਲ, ਪੇਨਾਗ ਵਿਚ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ. * ਕੋਹਸੂ ਕੂਨ, ਪੇਨੰਗ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ, ਹੁਣ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਸੰਘੀ ਮੰਤਰੀ. * ਲੀ ਚੋਂਗ ਵੇਈ, ਇਸ ਸਮੇਂ ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਨੰਬਰ ਦੇ ਬੈਡਮਿੰਟਨ ਖਿਡਾਰੀ ਮੰਨਦੇ ਹਨ (22 ਜਨਵਰੀ 2009) * ਲਿਮ ਚੋਂਗ, ਈਯੂ ਪੇਨਾਗ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ. * ਲੋਹ ਬੂਨ ਸਿਉ (1915–1995), ਬੂਨ ਸਿਉ ਹੌਂਡਾ ਦੇ ਬਾਨੀ ਅਤੇ ਮਲੇਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਹੌਂਡਾ ਮੋਟਰਸਾਈਕਲਾਂ ਦੇ ਇਕੋ ਵਿਤਰਕ ਹਨ. * ਨਿਕੋਲ ਡੇਵਿਡ, ਮਹਿਲਾ ਸਕੁਐਸ਼ ਵਰਲਡ ਚੈਂਪੀਅਨ. * ਨੂਰ ਮੁਹੰਮਦ ਯੈਕੋਪ, ਮੌਜੂਦਾ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਵਿਭਾਗ ਵਿੱਚ ਮੰਤਰੀ ਹਨ। ਪੇਨੈਂਗ ਵਿੱਚ ਜੰਮੇ ਅਤੇ ਸੇਂਟ ਜ਼ੇਵੀਅਰਜ਼ ਇੰਸਟੀਚਿ .ਟ, ਪੇਨਾਗ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ * ਡੈਨੀ ਕਵਾਹ, ਅਰਥਸ਼ਾਸਤਰੀ, ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਮੁਖੀ (2006–2009), ਲੰਡਨ ਸਕੂਲ ਆਫ ਇਕਨਾਮਿਕਸ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤੀ ਸ਼ਾਸਤਰ ਵਿਖੇ ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰ ਦੇ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਅਤੇ ਗਲੋਬਲ ਗਵਰਨੈਂਸ ਦੇ ਸਹਿ-ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ, ਯੂਕੇ ਮੈਂਬਰ, ਕੌਂਸਲ ਮੈਂਬਰ, ਮਲੇਸ਼ੀਆ ਦੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਆਰਥਿਕ ਸਲਾਹਕਾਰ ਕਾਉਂਸਲ (2009 -) * ਪੀ. ਰਾਮਲੀ (1929–1973), ਮਲੇਸ਼ੀਆ ਤੋਂ ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਅਦਾਕਾਰ / ਗਾਇਕ / ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ. * ਟੈਨ ਤਵਾਂਗ ਇੰਜੀ, ਨਾਵਲਕਾਰ, 2007 ਨੂੰ [[ਮੈਨ ਬੁੱਕਰ ਇਨਾਮ|ਮੈਨ ਬੁੱਕਰ ਪ੍ਰਾਈਜ਼]] ਦਿ ਗਿਫਟ ofਫ ਰੇਨ ਲਈ ਨਾਮਜ਼ਦ ਸੀ. * ਲੀਲੀਨ ਤੁ, ਫੈਂਗ ਸ਼ੂਈ ਸਲਾਹਕਾਰ ਅਤੇ ਫੈਂਗ ਸ਼ੂਈ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਿਕਣ ਵਾਲੇ ਲੇਖਕ. * ਜੌਨ ਐਚ. ਵ੍ਹਾਈਟ (1928–1990), ਪੇਨੈਂਗ ਵਿੱਚ ਜਨਮੇ ਇੱਕ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨੀ. * ਟੈਨ ਸ੍ਰੀ ਵੋਂਗ ਪੌ ਨੀ (1911–2002), ਪੇਨੈਂਗ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ * ਵੂ ਲੀਅਨ-ਟੇ (1879–1960), ਮਸ਼ਹੂਰ ਪਲੇਗ ਲੜਾਕੂ ਅਤੇ ਚੀਨ ਦੀ ਜਨਤਕ ਸਿਹਤ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੇ ਆਧੁਨਿਕੀਕਰਨ ਦਾ ਮੋ pioneੀ ਸੀ. * ਕੇਨ ਯੋਂਗ, ਇੱਕ ਸਕਾਈਸਕਰਪਸ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਇੱਕ ਆਰਕੀਟੈਕਟ. * ਯੀਪ ਚੋਰ ਈ (1867–1952), ਉੱਘੇ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਅਤੇ ਪਰਉਪਕਾਰੀ। * ਯੋਂਗ ਮੁਨ ਸੇਨ (1896–1962), ਪਾਇਨੀਅਰ ਕਲਾਕਾਰ, ਮਲੇਸ਼ਿਆਈ ਪੇਂਟਿੰਗ ਦੇ ਪਿਤਾ. == ਤਸਵੀਰ ਗੈਲਰੀ == <gallery> ਤਸਵੀਰ:KLS_33_0819.jpg|<nowiki> </nowiki>ਕੇਕ ਲੋਕ ਸਾਈਂ ਮੰਦਰ ਵਿਖੇ ਪੱਥਰ ਦੀ ਤਰਾਸ਼ੀ ਤਸਵੀਰ:KLS_27_0786.jpg|<nowiki> </nowiki>ਕੇਕ ਲੋਕ ਸਾਈ ਮੰਦਰ ਵਿਖੇ ਰਹਿਮਤ / ਕੂਨ ਯਿਨ ਦੀ ਦੇਵੀ ਤਸਵੀਰ:KLS_19_0754.jpg|<nowiki> </nowiki>ਕੇਕ ਲੋਕ ਸਾਈਂ ਮੰਦਰ ਵਿਚ ਬੁੱਧ ਦੇ ਬੁੱਤ ਤਸਵੀਰ:Eastern & Oriental Hotel Penang Dec 2006 004.jpg|<nowiki> </nowiki>ਪੇਨੰਗ ਦੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਪੂਰਬੀ ਅਤੇ ਓਰੀਐਂਟਲ ਹੋਟਲ ਵਿੱਚ ਮਹਿਮਾਨ ਵਜੋਂ ਕਿਪਲਿੰਗ, ਮੌਘਮ, ਕਾਯਾਰਡ ਅਤੇ ਸਨ ਯੇਟ ਸੇਨ ਹੋਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸਨ। ਤਸਵੀਰ:WAT_28_0314.jpg|<nowiki> </nowiki>ਵਾਟ ਛਿਆਮੰਗਲਾਰਮ ਥਾਈ ਮੰਦਰ ਵਿਖੇ ਮੰਦਰ ਦੇ ਸਰਪ੍ਰਸਤ ਤਸਵੀਰ:WAT_15_0259.jpg|<nowiki> </nowiki>ਵਾਟ ਛਿਆਮੰਗਲਾਰਮ ਥਾਈ ਮੰਦਰ ਵਿਚ ਦੇਵੀ ਦਾ ਬੁੱਤ ਤਸਵੀਰ:Islamic Museum Penang Dec 2006 001.jpg|<nowiki> </nowiki>ਇਸਲਾਮੀ ਅਜਾਇਬ ਘਰ ਤਸਵੀਰ:BURMESE_4_DSC_0376.jpg|<nowiki> </nowiki>ਧਰਮਿਕਰਮਾ ਬਰਮੀ ਮੰਦਰ, ਪੇਨਾਗ </gallery> == ਹਵਾਲੇ == {{Quotation|As one lands on Penang one is impressed even before reaching the shore by the blaze of colour in the costumes of the crowds which throng the jetty.|[[Isabella Bird]], 19th century English traveller and writer.}}{{Quotation|As one lands on Penang one is impressed even before reaching the shore by the blaze of colour in the costumes of the crowds which throng the jetty.|[[Isabella Bird]], 19th century English traveller and writer.}} == ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸਭਿਆਚਾਰ ਵਿਚ ਹਵਾਲੇ == * ਪੇਨਾਗ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਫਿਲਮਾਂ ਦੀ ਸ਼ੂਟਿੰਗ ਹੋਈ, ਖ਼ਾਸਕਰ: # ਕੈਥਰੀਨ ਡੀਨੋਵੋ ਅਤੇ ਵਿਨਸੈਂਟ ਪਰੇਜ਼ ਦੀ ''ਐਂਡੋਸ਼ਾਈਨ'' (ਫਰਾਂਸ, 1992) # ''ਰੰਗੂਨ ਤੋਂ ਪਰੇ'' (ਯੂਐਸਏ / ਯੂਕੇ, 1995) # ਸਟਾਰਨ ਗਲੇਨ ਕਲੋਜ਼ ਅਤੇ ਫ੍ਰਾਂਸਿਸ ਮੈਕਡੋਰਮੰਡ ''ਪੈਰਾਡਾਈਜ ਰੋਡ'' (ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ / ਆਸਟਰੇਲੀਆ - 1997) # ''ਆਨਾ ਅਤੇ ਕਿੰਗ'' (ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਸਟੇਟ, 1999), ਜੋਡੀ ਫੋਸਟਰ ਅਤੇ ਚਾਵ ਯੂਨ-ਫੈਟ ਅਭਿਨੇਤਾ. # ਮਿਸ਼ੇਲ ਯੋਹ ਦਾ ''ਟੱਚ'' (ਹਾਂਗ ਕਾਂਗ, 2002) # ''ਲਾਸਟ, ਕੋਸ਼ੀਅਨ'' (ਤਾਈਵਾਨ, 2007) ਐਂਗ ਲੀ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਤ. # ਵਿਨਸਟਨ ਚਾਓ ਅਤੇ ਐਂਜਲਿਕਾ ਲੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਸਨ ਯੇਟ-ਸੇਨ ਬਾਇਓਗ੍ਰਾਫਿਕਲ ਫਿਲਮ ''ਰੋਡ ਟੂ ਡਾਨ'' (ਚੀਨ, 2007). * ਪੇਨਾਗ ਨੂੰ ਕਿਤਾਬਾਂ ਵਿੱਚ ਦਰਸਾਇਆ ਜਾਂ ਹਵਾਲਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਜਿਵੇਂ ਕਿ: # ਫ੍ਰੈਂਡਿਕ ਮੈਰੀਅਟ (1792– 1848) ''ਦਾ ਫੈਂਟਮ ਸ਼ਿਪ'' . <ref>[https://hi.wikisource.org/wiki/Phantom%20Ship/Chapter%20XXXIX s:Phantom Ship/Chapter XXXIX]{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਅਕਤੂਬਰ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> # ਰਿਚਰਡ ਹੈਨਰੀ ਡਾਨਾ, ਜੂਨਿਅਰ ਦੁਆਰਾ ''ਮਸਤ'' (1815–1882) ''ਤੋਂ ਦੋ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ'' <ref>[https://hi.wikisource.org/wiki/Two%20Years%20Before%20the%20Mast/Twenty%20Four%20Years%20Later:%20Part%20III s:Two Years Before the Mast/Twenty Four Years Later: Part III]{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਅਕਤੂਬਰ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> # ਪ੍ਰੋਟੈਸਟਨ ਮਿਸ਼ਨਰੀ ਜੇ. ਹਡਸਨ ਟੇਲਰ (1832–1905) ਦੁਆਰਾ ''ਇਕ ਰੀਟਰੋਸਪੈਕਟ'', ਜਿਸ ਵਿਚ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਉਸਨੇ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚੀਨ ਇਨਲੈਂਡ ਮਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ. (1964 ਵਿਚ ਓਵਰਸੀਜ਼ ਮਿਸ਼ਨਰੀ ਫੈਲੋਸ਼ਿਪ ਦਾ ਨਾਮ ਬਦਲਿਆ ਅਤੇ ਹੁਣ ਓ.ਐੱਮ.ਐੱਫ. ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ). <ref>[https://hi.wikisource.org/wiki/A%20Retrospect s:A Retrospect]{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਅਕਤੂਬਰ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> # ਜੋਨ ਕਨਰੋਏ ਹਚਸਨ (1840–1897) ਦੁਆਰਾ ''ਪੇਨਾਗ ਪਾਈਰੇਟ'' . # ਜੋਸਫ ਕੌਨਰਾਡ (1857–1924) ਦੁਆਰਾ ''ਆਈਲੈਂਡਜ਼ ਦਾ ਇੱਕ ਆਉਟਕਾਸਟ'' . <ref>[https://hi.wikisource.org/wiki/An%20Outcast%20of%20the%20Islands/Part%20III/Chapter%20II s:An Outcast of the Islands/Part III/Chapter II]{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਅਕਤੂਬਰ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> # ਸਰ ਆਰਥਰ ਕੌਨਨ ਡੋਲੀ (1859–1930) ਦੁਆਰਾ ''ਬਾਸਕਰਵਿਲਜ਼ ਦਾ ਹਾ'' oundਂਡ. <ref>[https://hi.wikisource.org/wiki/The%20Hound%20of%20the%20Baskervilles/Chapter%20I s:The Hound of the Baskervilles/Chapter I]{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਅਕਤੂਬਰ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> # ਅਮਰੀਕੀ .ਰਤ ਪੱਤਰਕਾਰ ਨੀਲੀ ਬਾਲੇਈ (ਜਨਮ ਅਲੀਜ਼ਾਬਿਥ ਕੋਹਰੇਨ ਸੀਮਨ, 1864–1922) ਦੁਆਰਾ ''ਸੱਤ ਤੋਂ ਦੋ ਦਿਨਾਂ'' ਵਿਚ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿਚ. ਇਹ ਵੇਖਣ ਲਈ 1889 ਵਿਚ ਉਸ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਦੀ ਸੱਚੀ ਕਹਾਣੀ ਹੈ ਕਿ ਕੀ ਉਹ ਜੂਲੇਜ਼ ਵਰਨੇ ਦੇ 1873 ਦੇ ਨਾਵਲ ''ਅਰਾ theਂਡ ਦਿ ਵਰਲਡ ਇਨ ਏਸੀ ਦਿਵਸ'' ਦੇ ਕਾਲਪਨਿਕ ਯਾਤਰਾ ਨੂੰ ਟਾਲ ਸਕਦੀ ਹੈ. <ref>[https://hi.wikisource.org/wiki/Around%20the%20World%20in%20Seventy-Two%20Days/Chapter%20X s:Around the World in Seventy-Two Days/Chapter X]{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਅਕਤੂਬਰ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> # ''ਮੈਨ'' ਜੀ ਜੋ ਐਚ ਜੀ ਵੇਲਜ਼ (1866–1946) ਦੁਆਰਾ ''ਚਮਤਕਾਰ ਕਰ ਸਕਦਾ ਸੀ'' . <ref>[https://hi.wikisource.org/wiki/The%20Man%20Who%20Could%20Work%20Miracles s:The Man Who Could Work Miracles]{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਅਕਤੂਬਰ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> # ''ਹੈਲ ਥ੍ਰੈਸ਼ੋਲਡ'', ਜੇ ਐਲਬਰਟ ਰੈਪ ਦੁਆਰਾ ਯੂ.ਐੱਸ.ਐੱਸ ਐਸਐਸ 1010 ਪਣਡੁੱਬੀ ਦਾ ਇੱਕ ਚਾਲਕ ਦਲ ਜੋ ਕਿ ਅਪ੍ਰੈਲ 1941 ਵਿੱਚ ਜਾਪਾਨੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਫੜਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ 75 ਦੇ ਨਾਲ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਉਦਾਸ ਦਿਨਾਂ ਬਾਰੇ ਲਿਖਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਉਸਨੂੰ ਪੇਨੈਂਗ ਵਿੱਚ ਕਾਨਵੈਂਟ ਲਾਈਟ ਸਟ੍ਰੀਟ ਵਿੱਚ ਬੰਦੀ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। # ਦੂਜੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਪੇਨਾਗ ਵਿਰੁੱਧ ਟੈਨ ਟਾਵੇਨ ਇੰਜੀ ਦੁਆਰਾ ''ਦਿ ਗਿਫਟ ਆਫ਼ ਮੀਂਹ'' ਲਈ 2007 [[ਮੈਨ ਬੁੱਕਰ ਇਨਾਮ|ਮੈਨ ਬੁੱਕਰ ਪੁਰਸਕਾਰ]] ਲਈ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ. <gallery> file:Calflier001_George_Town_Penang_aerial.jpg|thumb|300x300px|Aerial view of George Town, Penang from the east in 2010|alt= file:Penang Port.jpg|800px|Panorama of Penang Port as seen from [[Seberang Prai]] </gallery> ==ਪੀਨਾਂਗ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਤੱਥ== * 1985 ਵਿੱਚ ਪੀਨਾਂਗ ਟਾਪੂ ਨੂੰ ਜਾਣ ਲਈ 13.5 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਲੰਮਾ ਪੁਲ ਆਮ ਜਨਤਾ ਲਈ ਖੋਲ੍ਹਿਆ ਗਿਆ। * 2004 ਵਿੱਚ ਸੁਨਾਮੀ ਕਾਰਨ ਪੀਨਾਂਗ ਟਾਪੂ ਦਾ ਭਾਰੀ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋਇਆ। * 2005 ਵਿੱਚ ਪੀਨਾਂਗ ਨੂੰ ਸਾਈਬਰ ਸਿਟੀ ਦਾ ਰੁਤਬਾ ਮਿਲਿਆ। * 2006 ਵਿੱਚ ਮੋਨੋਰੇਲ ਆਵਾਜਾਈ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਯੋਜਨਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਵਾਨਗੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ। * 2008 ਵਿੱਚ ਯੂਨੈਸਕੋ ਵੱਲੋਂ ਪੀਨਾਂਗ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਰਾਸਤ ਐਲਾਨਿਆ ਗਿਆ। ==ਪਹੁੰਚ== ਪੀਨਾਂਗ ਪੁੱਜਣ ਲਈ ਕੁਆਲਾਲੰਪੁਰ ਤੋਂ 360 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦਾ ਸਫ਼ਰ ਬਸ ਜਾਂ ਹਵਾਈ ਜਹਾਜ਼ ਰਾਹੀਂ ਵੀ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਬਸ ਰਾਹੀਂ ਕੁਆਲਾਲੰਪੁਰ ਤੋਂ ਵਾਟਰਵਰਥ ਤਕ ਸਫ਼ਰ ਚਾਰ ਘੰਟੇ ਵਿੱਚ ਤੈਅ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ 13.5 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਲੰਮਾ ਸਮੁੰਦਰੀ ਪੁਲ਼ ਪਾਰ ਕਰਨ ਲਈ ਦੋ ਤੋਂ ਚਾਰ ਘੰਟੇ ਲੱਗ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਦਾ ਕਾਰਨ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਵਾਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਲੰਮੀਆਂ ਕਤਾਰਾਂ ਲੱਗਣਾ ਹੈ। == ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ == {{Portal|Malaysia}} * ਪੇਨਾੰਗ ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ * ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਮਲਾਇਆ * ਪੇਨਾਗ ਦੀ ਲੜਾਈ * ਜਾਰਜਟਾਉਨ, ਪੇਨਾਗ ਦੇ ਗਲੀ ਦੇ ਨਾਮ == ਹਵਾਲੇ == {{ਹਵਾਲੇ}} === ਸਰੋਤ === * ਪੇਨਾਗ ਟੂਰਿਜ਼ਮ ਵਰਕ ਕਾਉਂਸਲ. ''[http://www.tourismpenang.gov.my/page.cfm?name=ap03 "ਲਾਈਟ ਈਅਰ ਐਂਡ ਪਰੇ"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050828071516/http://www.tourismpenang.gov.my/page.cfm?name=ap03 |date=28 ਅਗਸਤ 2005 }}'' . 26 ਜੁਲਾਈ 2005 ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ. * ਖੂ ਸਲਮਾ ਨੈਸਯੂਸ਼ਨ: ''ਵਪਾਰੀ ਤੋਂ ਵੱਧ: ਪੇਨੰਗ ਵਿਚ ਜਰਮਨ ਬੋਲਣ ਵਾਲੀ ਕਮਿ Communityਨਿਟੀ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ 1800–1940'' ਅਰੇਕਾ ਬੁਕਸ 2006 * Www.penang-artists.com/Yong 20Mun% 20Sen.htm == ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ == * [http://whc.unesco.org/en/news/450 यूनेस्को की विश्व विरासत लिस्ट] * [http://www.penang.gov.my/index.php?ch=16&lang=eng पिनांग राज्य सरकार] * [http://www.pht.org.my पिनांग विरासत ट्रस्ट] * [http://www.visitpenang.gov.my VisitPenang] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200226032614/http://visitpenang.gov.my/ |date=26 ਫ਼ਰਵਰੀ 2020 }} पिनांग राज्य पर्यटन विकास, संस्कृति, कला और विरासत समिति की सरकारी वेब साइट. * [http://www.tourismpenang.net.my/ पिनांग पर्यटन वेबसाइट] * {{Wikivoyage|Penang}} * [http://penang.island.my/ ਪੇਨਾਗ ਯਾਤਰਾ ਗਾਈਡ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101024225405/http://penang.island.my/ |date=24 ਅਕਤੂਬਰ 2010 }} * [http://www.seri.com.my/ap/publication.html ਸਮਾਜਿਕ-ਆਰਥਿਕ ਅਤੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਰਿਸਰਚ ਇੰਸਟੀਚਿ (ਟ (ਸੇਰੀ) ਦੁਆਰਾ ਪੇਨਾਗ ਆਰਥਿਕ ਡੇਟਾ ਅਤੇ ਰਿਪੋਰਟਾਂ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071012181332/http://seri.com.my/ap/publication.html |date=12 ਅਕਤੂਬਰ 2007 }} * [http://malaysiaexplorer.net/penang.html ਯਾਤਰੀ ਯਾਤਰੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਪੇਨਾਗ ਲਈ ਗਾਈਡ ਲਿਖਣੇ ਅਤੇ ਸਥਾਨਕ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਿਤ ਕੀਤੇ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101206090439/http://www.malaysiaexplorer.net/penang.html |date=6 ਦਸੰਬਰ 2010 }} d28mu4yev65n6aus2q02r0iq7lnksf0 0 87898 843223 535297 2026-07-27T07:25:30Z CommonsDelinker 156 Replacing Signature_of_Nostradamus.jpg with [[File:Signature_of_Nostradamus_(transparent).png]] (by [[:c:User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] because: Use transparent background for signature image). 843223 wikitext text/x-wiki {{Infobox person |name=ਮਿਛੇਲ ਡੇ ਨਾਸਟਰਡਾਮਸ |image=Nostradamus by Cesar.jpg |birth_date=14 ਦਸੰਬਰ ਜਾਂ 21 ਦਸੰਬਰ 1503 |birth_place=ਫ਼ਰਾਂਸ |death_date=2 ਜੁਲਾਈ 1566<span style="display:none">(<span class="dday deathdate">1566-07-02</span>)</span>|occupation=ਹਕੀਮ, ਲੇਖਕ, ਅਨੁਵਾਦਕ, ਜੋਤਸ਼ੀ |religion=ਇਸਾਈ |signature=Signature of Nostradamus (transparent).png }} '''ਨਾਸਟਰਡਾਮਸ''' (14 ਜਾਂ 21 ਦਸੰਬਰ 1503<ref name="CURA Forum">Most eyewitnesses to his original epitaph (including his son Caesar and historian Honoré Bouche) indicate 21 December, but a few (including his secretary Chavigny) suggest 14th.</ref> – 2 ਜੁਲਾਈ 1566)<ref>English pronunciation: {{IPAc-en|n|ä|s|t|r|ə|ˈ|d|ä|m|ə|s|,_|ˌ|n|ō|s|-|,_|-|ˈ|d|ā|-}} (''[//pa.wikipedia.org/wiki/ਮਰੀਅਮ-ਵੈੱਬਸਟਰ Merriam-Webster]''); {{IPAc-en|n|ɒ|s|t|r|ə|ˈ|d|ɑː|m|ə|s}} (''[//en.wikipedia.org/wiki/Collins_English_Dictionary Collins English Dictionary]'': [http://www.collinsdictionary.com/dictionary/english/nostradamus?showCookiePolicy=true "Nostradamus"]); {{IPAc-en|n|ɒ|s|t|r|ə|ˈ|d|ɑː|m|ə|s|,_|-|ˈ|d|eɪ|-}} (''[//en.wikipedia.org/wiki/Oxford_English_Dictionary Oxford English Dictionary]''); {{IPAc-en|ˌ|n|ɒ|s|t|r|ə|ˈ|d|eɪ|m|ə|s|,_|-|ˈ|d|ɑː|-|,_|ˈ|n|oʊ|s|t|r|ə|-}} (''[//en.wikipedia.org/wiki/Random_House_Webster's_Unabridged_Dictionary Random House Webster's Unabridged Dictionary]'': [http://dictionary.reference.com/browse/nostradamus "Nostradamus"]).</ref> ਇੱਕ [[ਫ਼ਰਾਂਸ|ਫ਼ਰਾਂਸੀਸੀ]] ਹਕੀਮ ਅਤੇ ਜੋਤਸ਼ੀ ਸੀ ਜਿਸਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀਆਂ ਦੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਛਾਪੀਆਂ ਜੋ ਬਹੁਤ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੋਈਆ। ਉਸ ਸਿਰ ਦੁਨੀਆ ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਘਟਨਾਵਾਂ ਸਬੰਧੀ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀ ਕਰਨ ਦਾ ਸਿਹਰਾ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।{{Sfn}}{{Sfn}} ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਸੋਧਕਾਰ ਅਤੇ ਵਿਗਿਆਨੀ ਸੂਤਰਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਦੁਨੀਆ ਦੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਅਤੇ ਨਾਸਟਰਡਾਮਸ ਦੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਏ ਗਏ ਸਬੰਧ ਕਾਫ਼ੀ ਹੱਦ ਤੱਕ ਗਲਤ ਵਿਆਖਿਆਵਾਂ ਜਾਂ ਗਲਤ ਅਨੁਵਾਦ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਹਨ ਜਾਂ ਫਿਰ ਇੰਨੇ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹਨ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਅਸਲੀ ਭਵਿੱਖ ਦੱਸਣ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਗਵਾਹੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕਰਨਾ ਬੇਕਾਰ ਹੈ। ਨਾਸਟਰਡਾਮਸ ਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਜਹੂਦੀ ਸੀ ਪਰ ਉਸਦੇ ਜਨਮ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕੈਥੋਲਿਕ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਸਨੇ ਐਵੀਗੌਨ ਦੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਸਿੱਖਿਆ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ ਪਰ ਪਲੇਜ ਦੇ ਕਹਿਰ ਕਰਕੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਬੰਦ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਉਸਨੂੰ ਪੜ੍ਹਾਈ ਛੱਡਣੀ ਪਈ। ਉਸਨੇ ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਤਕ ਔਸਿਧਕਾਰ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਫਿਰ ਉਹ ਡਾਕਟਰੀ ਦੀ ਉਪਾਧੀ ਲੈਣ ਦੀ ਆਸ ਨਾਲ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਆਫ਼ ਮੋਂਟੇਪਿੱਲਰ ਵਿੱਚ ਗਿਆ, ਪਰ ਉਸਦੇ ਕੰਮ ਬਾਰੇ ਜਾਨਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸਨੂੰ ਉਥੋਂ ਕੱਢ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, ਕਿਉਂਕੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਨਿਯਮਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਇਹ ਇੱਕ ਵਰਜਿਤ ਕੰਮ ਸੀ। ਸਾਲ 1531 ਵਿੱਚ ਉਸਦਾ ਪਹਿਲਾ ਵਿਆਹ ਹੋਇਆ ਪਰ ਉਸਦੀ ਪਤਨੀ ਤੇ ਦੋ ਬੱਚੇ ਪਲੇਗ ਦੇ ਕਹਿਰ ਕਰਕੇ ਚਲ ਵਸੇ। ਐਨੇ ਪੋਨਮਾਰਤੇ ਉਸਦੀ ਦੂਜੀ ਪਤਨੀ ਬਣੀ, ਜਿਸਨੇ ਉਸਦੇ 6 ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ।{{Sfn}} == ਹਵਾਲੇ == {{Reflist|30em}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1503]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1566]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ਰਾਂਂਸੀ ਲੋਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇਸਾਈ ਲੋਕ]] hm5ds1ddosun0tn3j3pr5zmxmyzhoj7 0 94010 843222 779237 2026-07-27T07:25:13Z CommonsDelinker 156 Replacing Gloria_Steinem_signature_(cropped).jpg with [[File:Gloria_Steinem_signature_(cropped)_(transparent).png]] (by [[:c:User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] because: Use transparent background for signature image). 843222 wikitext text/x-wiki {{Infobox person|name=ਗਲੋਰੀਆ ਸਟੀਨਮ|image=G steinem 2011.jpg{{!}}border|caption=[[Ms. Foundation for Women|ਮਿਸ <span style="color: rgb(34, 34, 34);">ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਫਾਰ ਵਿਮੈਨਜ਼</span>]] ਦੇ 23 ਵੀਂ ਸਾਲਾਨਾ ਗਲੋਰੀਆ ਅਵਾਰਡਾਂ ਵਿਚ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਂ ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਮਈ 19, 2011 ਨੂੰ ਗਲੋਰੀਆ ਸਟੀਨਮ।|birth_name=ਗਲੋਰੀਆ ਮੈਰੀ ਸਟੀਨਮ|birth_date=<span>ਮਾਰਚ 25, 1934</span><span class="noprint ForceAgeToShow"> (ਉਮਰ 83)</span>|birth_place=[[Toledo, Ohio|ਟੋਲੇਡੋ, ਓਹੀਓ]], ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ|residence=ਨਿਊਯਾਰਕ ਸ਼ਹਿਰ, ਨਿਊ ਯਾਰਕ, ਯੂ.ਐੱਸ.|nationality=ਅਮਰੀਕੀ|alma mater=[[Smith College|ਸਮਿੱਥ ਕਾਲੇਜ]]|alma_mater=[[Smith College]]|occupation=<div>ਮਿਸ ਅਤੇ ਨਿਊਯਾਰਕ ਮੈਗਜ਼ੀਨਾਂ ਲਈ ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਪੱਤਰਕਾਰ</div>|home town=[[Toledo, Ohio|ਟੋਲੇਡੋ, ਓਹੀਓ]]|home_town=Toledo, Ohio|movement=[[Feminism|ਨਾਰੀਵਾਦ]]<ref name="encyclopedia"/> |boards=[[Women's Media Center|ਵੁਮਨਜ਼ ਮੀਡੀਆ ਸੈਂਟਰ]]|spouse={{marriage|[[David Bale]]|September 3, 2000|December 30, 2003|end=his death}}|family=[[Christian Bale|ਕ੍ਰਿਸਚਨ ਬੇਲ]] (ਮਤਰੇਆ ਪੁੱਤਰ)|signature = Gloria Steinem signature (cropped) (transparent).png|website=[http://www.gloriasteinem.com/ gloriasteinem.com]}}'''ਗਲੋਰੀਆ ਮੈਰੀ ਸਟੀਨਮ''' (ਜਨਮ 25 ਮਾਰਚ, 1934) ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ [ਨਾਰੀਵਾਦ ਨਾਰੀਵਾਦੀ], ਪੱਤਰਕਾਰ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਕਾਰਕੁੰਨ ਹੈ, ਜੋ 1960 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਅਤੇ 1970 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਨਾਰੀਵਾਦੀ ਲਹਿਰ ਲਈ ਇੱਕ ਨੇਤਾ ਅਤੇ ਇੱਕ ਬੁਲਾਰੇ ਵਜੋਂ ਕੌਮੀ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਜਾਣੀ ਗਈ ਸੀ। ਸਟੀਨਮ ਨਿਊਯਾਰਕ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਲਈ ਇੱਕ ਕਾਲਮਨਵੀਸ ਅਤੇ ਮਿਸਜ਼ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਦੀ ਇੱਕ ਸਹਿ-ਸੰਸਥਾਪਕ ਸੀ। 1969 ਵਿਚ, ਸਟੀਨੇਮ ਨੇ ਇੱਕ ਲੇਖ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ, "ਆਫਟਰ ਬਲੈਕ ਪਾਵਰ, ਵੁਮੈਨਸ ਲਿਬਰੇਸ਼ਨ",<ref>{{Cite web|url=http://nymag.com/news/politics/46802/|title=Gloria Steinem, After Black Power, Women's Liberation|last=Steinem|first=Gloria|date=April 7, 1969|website=New York Magazine|access-date=2013-03-12}}</ref> ਜਿਸ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਨਾਰੀਵਾਦੀ ਨੇਤਾ ਵਜੋਂ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਦਿਵਾਈ ਸੀ।<ref name="connecticutforum">{{Cite web|url=https://www.ctforum.org/panelist/gloria-steinem|title=Gloria Steinem, Feminist Pioneer, Leader for Women's Rights and Equality|website=The Connecticut Forum|access-date=November 9, 2014|archive-date=ਜੁਲਾਈ 15, 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150715025242/https://www.ctforum.org/panelist/gloria-steinem|url-status=dead}}</ref> == ਕੰਮ == * ''The Thousand।ndias'' (1957) * ''The Beach Book'' (1963), New York: Viking Press. OCLC 1393887 * ''Outrageous Acts and Everyday Rebellions'' (1983), New York: Holt, Rinehart, and Winston.।SBN 978-0-03-063236-5 * ''Marilyn: Norma Jean'' (1986), with George Barris, New York: Holt.।SBN 978-0-8050-0060-3 * ''Revolution from Within'' (1992), Boston: Little, Brown.।SBN 978-0-316-81240-5 * ''Moving beyond Words'' (1993), New York: Simon & Schuster.।SBN 978-0-671-64972-2 * ''Doing Sixty & Seventy'' (2006), San Francisco: Elders Academy Press.।SBN 978-0-9758744-2-4 * '' My Life on the Road'' (2015), New York: Random House.।SBN 978-0-679-45620-9 == ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ == * Feminism in the United States * List of women's rights activists == ਹਵਾਲੇ == {{Reflist|30em}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1934]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਮਰੀਕੀ ਲੇਖਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਲੇਖਿਕਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]] 9620b2p3qnvsjmw8atv4lxz86b9fwh6 0 105632 843224 581082 2026-07-27T07:25:59Z CommonsDelinker 156 Replacing Rudolf_Eucken_(signature).jpg with [[File:Rudolf_Eucken_(signature)_(transparent).png]] (by [[:c:User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] because: Use transparent background for signature image). 843224 wikitext text/x-wiki {{Infobox philosopher |region = [[ਪੱਛਮੀ ਦਰਸ਼ਨ]] |era = [[19ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀ ਫ਼ਿਲਾਸਫ਼ੀ | 19ਵੀਂ -]]/[[20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀ ਫ਼ਿਲਾਸਫ਼ੀ]] |image = Eucken-im-Alter.png |caption = |name = ਰੁਡੋਲਫ਼ ਕ੍ਰਿਸਟੋਫ਼ ਯੂਕੇਨ |birth_date = {{birth date|1846|1|5|df=y}} |birth_place = [[ਔਰਿਚ]], [[ਹਾਨੋਵਰ ਦੀ ਬਾਦਸ਼ਾਹੀ]], [[ਜਰਮਨ ਕਨਫੈਡਰੇਸ਼ਨ] | ਜਰਮਨੀ]] |death_date = {{death date and age|1926|9|15|1846|1|5|df=y}} |death_place = [[ਜੇਨਾ]], [[ਥੁਰਿੰਗੀਆ]], [[ਵੇਮਰ ਗਣਤੰਤਰ | ਜਰਮਨੀ]] | Alma_mater = [[ਗੋਟਿੰਗਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ]] <br> [[ਬਰਲਿਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ]] |institutions = [[ਜੇਨਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ]] [[ਬਾਸਲ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ]] |school_tradition = [[ਕੌਂਟੀਨੈਂਟਲ ਫ਼ਿਲਾਸਫ਼ੀ]] <br> [[ਜਰਮਨ ਆਦਰਸ਼ਵਾਦ]] |main_interests = [[Ethics]] |notable_ideas = ''Aktivismus'' ([[ethical activism]])<ref name="Gibson">[[W. R. Boyce Gibson]], [https://books.google.com/books?id=RWc2V_JnKTMC&dq= ''Rudolf Eucken's Philosophy of Life'']{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਅਕਤੂਬਰ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, Kessinger Publishing, 2004, p. 170.</ref><br>[[The Real#In philosophy|The Real]] |influences = [[Aristotle]], [[Thomas Aquinas]], [[Gustav Teichmüller|Teichmüller]], [[Hermann Lotze|Lotze]], [[Friedrich Adolf Trendelenburg|Trendelenburg]] |influenced = [[Max Scheler]]<br>[[W. R. Boyce Gibson]]<ref>[https://books.google.com/books?id=sMffGQKgJ9EC&dq= ''Kierkegaard Research: Sources, Reception and Resources, Volume 8, Tome III''], Ashgate Publishing, Ltd., 2009, p. 177.</ref><br>[[Abel J. Jones]]<br>[[Evelyn Underhill]] |signature = Rudolf Eucken (signature) (transparent).png |awards = [[ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਲਈ ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰ]] (1908) }} '''ਰੁਡੋਲਫ਼ ਕ੍ਰਿਸਟੋਫ਼ ਯੂਕੇਨ''' ({{IPA-de|ˈɔʏkn̩|lang}}; 5 ਜਨਵਰੀ 1846 – 15 ਸਤੰਬਰ 1926)  ਇੱਕ [[ਜਰਮਨੀ|ਜਰਮਨ]] [[ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ|ਫ਼ਿਲਾਸਫ਼ਰ]] ਸੀ। ਉਸ ਨੇ [[ਸਵੀਡਿਸ਼ ਅਕੈਡਮੀ]] ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਦੁਆਰਾ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸ ਨੂੰ 1908 ਵਿੱਚ "ਸੱਚ ਲਈ ਉਸਦੀ ਸੁਹਿਰਦ ਖੋਜ, ਉਸ ਦੀ ਵਿੰਨ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਸੋਚ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ, ਉਸ ਦੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੀ ਵਿਸ਼ਾਲ ਰੇਂਜ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸਤੁਤੀ ਵਿੱਚ ਨਿੱਘ ਅਤੇ ਤਾਕਤ ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਅਨੇਕ ਕਾਰਜਾਂ ਵਿੱਚ ਸਾਬਤ ਕੀਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਕ ਆਦਰਸ਼ਵਾਦੀ ਜੀਵਨ ਫ਼ਲਸਫ਼ਾ ਵਿਕਸਿਤ ਕਰਨ ਲਈ,"  [[ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਲਈ ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰ]] ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ।<ref>[https://www.nobelprize.org/nomination/archive/show.php?id=3471 nobelprize.org]</ref> == ਸ਼ੁਰੂ ਦਾ ਜੀਵਨ == ਯੂਕੇਨ ਦਾ ਜਨਮ 5 ਜਨਵਰੀ 1846 ਨੂੰ ਔਰਿਚ, ਉਦੋਂ ਹਾਨੋਵਰ ਬਾਦਸ਼ਾਹੀ ਵਿਚ (ਹੁਣ ਲੋਅਰ ਸੈਕਸਨੀ) ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ।  ਉਸ ਦਾ ਪਿਤਾ ਐਮੋ ਬੇਕਰ ਯੂਕੇਨ(1792-1851) ਦੀ ਮੌਤ ਉਦੋਂ ਹੋਈ ਜਦੋਂ ਉਹ ਇਕ ਬੱਚਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਉਸਦੀ ਮਾਤਾ ਇਦਾ ਮਾਰੀਆ (1814-1872, ਪਹਿਲਾ ਨਾਂ  ਗਿਟਰਮਨ) ਨੇ ਪਾਲਿਆ।  ਉਸ ਨੇ ਔਰਿਚ ਵਿਚ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਜਿੱਥੇ ਉਸ ਦਾ ਇਕ ਅਧਿਆਪਕ ਕਲਾਸੀਕਲ ਫਿਲਲੋਜਿਸਟ ਅਤੇ ਫਿਲਾਸਫ਼ਰ ਲੂਡਵਿਗ ਵਿਲਹੈਲਮ ਮੈਕਸਿਮਲੀਅਨ ਰੀਊਟਰ (1803-1881) ਸੀ।<ref name="eb1911"><span>[[File:Wikisource-logo.svg|link=|13x13px]]</span></ref> ਉਸ ਨੇ ਗੌਟਿੰਗਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ (1863-66), ਜਿੱਥੇ ਹਰਮਨ ਲੌਸੇ ਉਸਦੇ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ ਅਤੇ ਬਰਲਿਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ।<ref name="Bio2">{{Cite web|url=http://www.deutsche-biographie.de/sfz19591.html|title=Biografie Rudolf Christoph Eucken (German)|publisher=Bayerische Nationalbibliothek|access-date=5 August 2015}}</ref>  ਬਾਅਦ ਵਾਲੀ ਵਿੱਚ, ਫਰੀਡ੍ਰਿਕ ਐਡੋਲਫ ਟਰੈਂਡੇਲਿਨਬਰਗ ਉਸਦਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਸੀ ਜਿਸਦੇ ਨੈਤਿਕ ਵਤੀਰੇ ਅਤੇ ਫ਼ਲਸਫ਼ੇ ਦੀ ਇਤਿਹਾਸਕ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕੀਤਾ।  == ਕੈਰੀਅਰ == ਈਕੈਨ ਨੇ1866 ਵਿਚ ਗੌਟਿੰਗਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿਚ ਕਲਾਸੀਕਲ ਫ਼ਿਲਾਸਫ਼ੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿਚ 'ਦੇ ਅਰਿਸਟੋਲੀਸ ਦਿਸੇਂਡੀ ਰਤੀਓਲੇ (De Aristotelis dicendi ratione) ਦੇ ਸਿਰਲੇਖ ਅਧੀਨ ਇਕ ਖੋਜ ਦੇ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਪੀਐਚ.ਡੀ. ਕੀਤੀ। <ref>The dissertation is available [[iarchive:dearistotelisdi00euckgoog|online at Internet Archive]].</ref> ਹਾਲਾਂਕਿ, ਉਸ ਦੇ ਦਿਮਾਗ ਦਾ ਝੁਕਾਅ ਧਰਮ ਸ਼ਾਸਤਰ ਦੇ ਦਾਰਸ਼ਨਕ ਪੱਖ ਵੱਲ ਸੀ। 1871 ਵਿਚ, ਪੰਜ ਸਾਲ ਹੁਸੂਮ, ਬਰਲਿਨ ਅਤੇ ਫ੍ਰੈਂਕਫਰਟ ਵਿਚ ਇਕ ਸਕੂਲ ਅਧਿਆਪਕ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸ ਨੂੰ ਸਵਿਟਜ਼ਰਲੈਂਡ ਦੇ ਬਾਸਲ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿਖੇ ਫਿਲਾਸਫੀ ਦੇ ਪ੍ਰੋਫ਼ੈਸਰ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਜਿਥੇ ਉਸਨੇ ਗੋਟਿੰਗਨ ਦੇ ਆਪਣੇ ਇਕ ਹੋਰ ਸਾਬਕਾ ਅਧਿਆਪਕ, ਗੁਸਤਾਵ ਟੀਚਮੂਲਰ ਦੀ ਥਾਂ ਪੁਰ ਕੀਤੀ । ਉਹ 1874 ਤਕ ਉੱਥੇ ਹੀ ਰਿਹਾ ਜਦੋਂ ਉਹ ਜੇਨਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿਚ ਉਸੇ ਅਹੁਦੇ ਤੇ ਜਾ ਲੱਗਿਆ। ਉਹ 1920 ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ  ਸੇਵਾਮੁਕਤੀ ਤੱਕ ਉਥੇ ਹੀ ਰਿਹਾ। ਯੁਕੇਨ ਨੇ ਹਾਰਵਰਡ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਇੱਕ ਐਕਸਚੇਂਜ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਅੱਧਾ ਸਾਲ ਬਿਤਾਇਆ ਅਤੇ 1913 ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਨਿਊਯਾਰਕ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਡੀਮ ਲੈਕਚਰਾਰ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। <ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=L3Q7AQAAMAAJ&pg=PA28&lpg=PA28&dq=rudolf+eucken+harvard+university&source=bl&ots=8EUvlhqgGU&sig=6ECFFeU4QB3DLpomwooKz8gNtRQ&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwjYlN3giOvZAhVM7IMKHXDJCCMQ6AEISjAH#v=onepage&q=rudolf%20eucken%20harvard%20university&f=false|title=Harvard University Catalogue|last=University|first=Harvard|date=1912|publisher=The University.|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.nobelprize.org/nobel_prizes/literature/laureates/1908/eucken-bio.html|title=Rudolf Eucken - Biographical|website=www.nobelprize.org|access-date=2018-03-14}}</ref> ਪਹਿਲੇ [[ਪਹਿਲੀ ਸੰਸਾਰ ਜੰਗ|ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ]] ਦੌਰਾਨ ਯੁਕੇਨ ਨੇ ਆਪਣੇ ਹੋਰਨਾਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਅਕਾਦਮਿਕ ਸਹਿਯੋਗੀਆਂ ਦੀ ਤਰਾਂ, ਉਹਨਾਂ ਕਾਜਾਂ ਦੇ ਪੱਖ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਦ੍ਰਿੜ ਲਾਈਨ ਫੜੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੇਸ਼ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਜੋੜ ਲਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।<ref><span>[[File:Wikisource-logo.svg|link=|13x13px]]</span></ref> [[ਤਸਵੀਰ:Aurich,_Ostfriesland,_Osterstraße_27,_Geburtshaus_von_Rudolf_Eucken_(2).JPG|thumb|ਔਰਿਚ ਵਿਚ ਰੂਡੋਲਫ ਯੁਕੇਨ ਦਾ ਜਨਮ ਸਥਾਨ, ਓਸਟਰਸਟਰੱਸ ( 27 ਸਤੰਬਰ 2015)]] == ਬਾਅਦ ਵਾਲੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਅਤੇ ਮੌਤ == ਉਸ ਨੇ 1882 ਵਿਚ ਆਇਰੀਨ ਪਾਸੋ (1863-1941) ਨਾਲ ਵਿਆਹਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਧੀ ਅਤੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰ ਸਨ। ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਵਾਲਟਰ ਯੁਕੇਨ ਅਰਥਸ਼ਾਸਤਰ ਵਿਚ ਓਰਡੋਲਿਬਰਲ ਵਿਚਾਰ ਦਾ ਇੱਕ ਮਸ਼ਹੂਰ ਬਾਨੀ ਬਣ ਗਿਆ। ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਆਰਨੋਲਡ ਯੁਕੇਨ ਦਾ ਇੱਕ ਕੈਮਿਸਟ/ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨੀ ਸੀ। ਰੁਡੋਲਫ਼ ਯੂਕੇਨ ਦੀ 80 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਜੇਨਾ ਵਿਖੇ 15 ਸਤੰਬਰ 1926 ਨੂੰ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ। == ਹਵਾਲੇ == {{Reflist}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1846]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਰਮਨ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨੋਬਲ ਜੇਤੂ ਸਾਹਿਤਕਾਰ]] qi9j6nycg4mmbk647i0ckjpntbupfzu 0 107887 843206 471115 2026-07-26T20:32:08Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 843206 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ਤਾਕੇਸ਼ੀ ਕਿਤਾਨੋ | image = Takeshi Kitano 2017.jpg | caption = ਕਿਤਾਨੋ ''[[ਗੋਸਟ ਇਨ ਦ ਸ਼ੈੱਲ (2017 ਫ਼ਿਲਮ)|ਗੋਸਟ ਇਨ ਦ ਸ਼ੈੱਲ]]'' ਦੇ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਸਮੇਂ, ਮਾਰਚ 2017 | native_name = {{Nihongo2|北野 武}} | native_name_lang = jpn | birth_date = {{Birth date and age|df=y|1947|1|18}} | birth_place = [[ਅਦਾਚੀ, ਟੋਕਿਓ|ਅਦਾਚੀ]], ਟੋਕਿਓ, [[ਜਪਾਨ ਦਾ ਸਾਮਰਾਜ|ਜਪਾਨ]] | death_date = | death_place = | other_names = ਬੀਟ ਤਾਕੇਸ਼ੀ | alma_mater = [[ਮੀਜੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ]] | occupation = ਕੌਮੇਡੀਅਨ, ਟੀਵੀ ਸ਼ਖ਼ਸੀਅਤ, ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ, ਅਦਾਕਾਰ, ਲੇਖਕ, ਸਕ੍ਰੀਨਲੇਖਕ, ਫ਼ਿਲਮ ਐਡੀਟਰ, ਗਾਇਕ, ਚਿੱਤਰਕਾਰ | years_active = 1972–ਹੁਣ ਤੱਕ | spouse = ਮਿਕੀਕੋ ਕਿਤਾਨੋ | relatives = [[ਹਿਦੇਸ਼ੀ ਮਾਤਸੂਦਾ]] (ਚਚੇਰਾ ਭਰਾ) | awards = [[ਗੋਲਡਨ ਲਾਇਨ]] (1997) | signature = Takeshi Kitano Signature.svg }} {{Nihongo|'''ਕਿਤਾਨੋ ਤਾਕੇਸ਼ੀ'''|北野 武|Takeshi Kitano|ਜਨਮ 18 ਜਨਵਰੀ 1947}} ਇੱਕ [[ਜਪਾਨ|ਜਪਾਨੀ]] ਕੌਮੇਡੀਅਨ, ਟੀਵੀ ਸ਼ਖ਼ਸੀਅਤ, ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ, ਅਦਾਕਾਰ, ਲੇਖਕ, ਸਕ੍ਰੀਨਲੇਖਕ, ਫ਼ਿਲਮ ਐਡੀਟਰ, ਗਾਇਕ, ਚਿੱਤਰਕਾਰ ਹੈ। ਆਪਣੇ ਦੇਸ਼ ਜਪਾਨ ਵਿੱਚ ਉਹ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇੱਕ ਕੌਮੇਡੀਅਨ ਅਤੇ ਟੀਵੀ ਹੋਸਟ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਹੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਪਰ ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਆਪਣੇ ਫ਼ਿਲਮੀ ਕੰਮਾਂ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ। ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੰਮਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਉਹ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਆਪਣੀ ਸਟੇਜੀ ਨਾਮ {{nihongo|'''ਬੀਟ ਤਾਕੇਸ਼ੀ'''|ビートたけし|Bīto Takeshi}} ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਿਤਾਨੋ 1970 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਐਲਬਮ ''ਟੂ ਬੀਟ'' ਨਾਲ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੋਇਆ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਹੋਰ ਅਦਾਕਾਰ ਸ਼ਾਮਿਲ ਸੀ ਪਰ ਇਸ ਪਿੱਛੋਂ ਉਹ ਇਕੱਲਾ ਅਦਾਕਾਰੀ ਕਰਨ ਲੱਗਾ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਤਿੰਨ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਕੌਮੇਡੀਅਨਾਂ ਵਿੱਚ ਉਸਦਾ ਨਾਮ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ। ਕੁਝ ਛੋਟੇ ਅਦਾਕਾਰੀ ਰੋਲਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉਸਦਾ ਕੈਰੀਅਰ 1989 ਵਿੱਚ ਆਈ ਫ਼ਿਲਮ ''[[ਵਾਇਲੈਂਟ ਕੌਪ (1989 ਫ਼ਿਲਮ)|ਵਾਇਲੈਂਟ ਕੌਪ]]'' ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ। ਇਸ ਪਿੱਛੋਂ 1993 ਵਿੱਚ ਆਈ ਉਸਦੀ ਫ਼ਿਲਮ ''[[ਸੋਨਾਟਾਈਨ (1993 ਫ਼ਿਲਮ)|ਸੋਨਾਟਾਈਨ]]'' ਨਾਲ ਉਹ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫ਼ਿਲਮ ਇੰਡਸਟਰੀ ਵਿੱਚ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੋ ਗਿਆ। ਪਰ ਜਪਾਨ ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਫ਼ਲਤਾ ਨਹੀਂ ਮਿਲੀ ਸੀ ਜਦ ਤੱਕ ਕਿ ਉਸਦੀ ਫ਼ਿਲਮ ਨੇ ''[[ਹਾਨਾ-ਬੀ]]'' ਨੇ 1997 ਵਿੱਚ [[ਗੋਲਡਨ ਲਾਇਨ]] ਅਵਾਰਡ ਨਹੀਂ ਜਿੱਤਿਆ। ਅਕਤੂਬਰ 2017 ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਤਿੰਨ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਦੀ ਲੜੀ ''ਆਊਟਰੇਜ'' ਨੂੰ ''[[ਆਊਟਰੇਜ ਕੋਡਾ]]'' ਦੀ ਰਿਲੀਜ਼ ਨਾਲ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ।<ref name="auto">{{cite web|last1=Tomita|first1=Hidetsugu|title=Finale from Outrage|publisher=GQ Japan |date=3 December 2016 | url=http://gqjapan.jp/culture/movie/20161203/finale-from-outrage}}</ref> ਉਸਨੂੰ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਅਲੱਗ ਅਤੇ ਖ਼ਾਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੰਮ ਕਰਕੇ ਸਮੀਖਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਬਹੁਤ ਸਰਾਹਨਾ ਮਿਲੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਅਵਾਰਡ ਮਿਲੇ ਅਤੇ ਜਪਾਨੀ ਫ਼ਿਲਮ ਸਮੀਖੀਅਕ [[ਨਾਗਾਹਾਰੂ ਯੋਦੋਗਾਵ]] ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਫ਼ਿਲਮਕਾਰੀ [[ਅਕੀਰਾ ਕੁਰੋਸਾਵਾ|ਅਕੀਰਾ ਕੁਰੂਸੋਵਾ]] ਦਾ ਉੱਤਰਾਅਧਿਕਾਰੀ ਦੱਸਿਆ ਸੀ।<ref name=INDEPENDENT>{{cite web|url=https://www.independent.co.uk/arts-entertainment/obituaries-nagaharu-yodogawa-1186803.html|last=Kirkup|first=James|title=Obituaries: Nagaharu Yodogawa|work=The Independent|date=23 November 1998|accessdate=19 July 2009}}</ref> ਕਿਤਾਨੋ ਦੀਆਂ ਕਾਫ਼ੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ [[ਯਾਕੂਜ਼ਾ]] ਗੈਂਗਸਟਰਾਂ ਜਾਂ ਪੁਲਿਸ ਦੇ ਬਾਰੇ ਹਨ। ਸਮੀਖਿਅਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਉਸਦੀਆਂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਲਾਜਵਾਬ ਅਤੇ ਵੱਖਰੀ ਅਦਾਕਾਰੀ ਸ਼ੈਲੀ ਅਤੇ ਕੈਮਰੇ ਦੀ ਬਹੁਤ ਤਾਰੀਫ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਕਿਤਾਨੋ ਅਕਸਰ ਲੰਮੇ ਸ਼ੌਟ ਲੈਂਦਾ ਸੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਖ਼ਾਸ ਵਾਪਰ ਨਹੀਂ ਰਿਹਾ ਹੁੰਦਾ ਸੀ, ਜਾਂ ਉਹ ਐਡੀਟਿੰਗ ਦਾ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕਰਦਾ ਸੀ ਜਿਸ ਨਾਲ ਇੱਕਦਮ ਘਟਨਾ ਦੀ ਪਿਛੋਕੜ ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦਾ ਸੀ। ਉਸਦੀਆਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਨਹਿਤਵਾਦੀ ਦਰਸ਼ਨ ਨੂੰ ਜ਼ਾਹਰ ਕਰਦੀਆਂ ਸਨ ਪਰ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਾਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਹਾਸੇ ਅਤੇ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਵੀ ਭਰੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਸਨ। ==ਅਵਾਰਡ== ਕਿਤਾਨੋ ਨੇ 1997 ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਫ਼ਿਲਮ [[ਹਾਨਾ-ਬੀ]] ਦੇ ਲਈ 54ਵੇਂ [[ਵੈਨਿਸ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਫ਼ਿਲਮ ਫ਼ੈਸਟੀਵਲ]] ਵਿੱਚ [[ਗੋਲਡਨ ਲਾਇਨ]] ਅਵਾਰਡ ਜਿੱਤਿਆ। 2009 ਵਿੱਚ 30ਵੇਂ [[ਮਾਸਕੋ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਫ਼ਿਲਮ ਫ਼ੈਸਟੀਵਲ]] ਵਿੱਚ ਕਿਤਾਨੋ ਨੂੰ [[ਲਾਈਫ਼ਟਾਈਮ ਅਚੀਵਮੈਂਟ ਅਵਾਰਡ]] ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।<ref name="Moscow2008">{{cite web |url=http://www.moscowfilmfestival.ru/miff34/eng/archives/?year=2008 |title=30th Moscow International Film Festival (2008) |accessdate=2 June 2013|work=MIFF|archive-url=https://web.archive.org/web/20140403094708/http://www.moscowfilmfestival.ru/miff34/eng/archives/?year=2008|archive-date=3 April 2014}}</ref> ਮਾਰਚ 2010 ਵਿੱਚ ਕਿਤਾਨੋ ਨੂੰ [[ਫ਼ਰਾਂਸ]] ਦੁਆਰਾ [[ਦ ਔਰਡਰ ਔਫ਼ ਆਰਟਸ ਐਂਡ ਲੈਟਰਸ]] ਦੇ ਕਮਾਂਡਰ ਦੀ ਉਪਾਧੀ ਵੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ।<ref>{{cite web|url=http://search.japantimes.co.jp/cgi-bin/nn20100311a6.html|title=Kitano awarded French arts honor|work=[[Japan Times]]|date=11 March 2010|accessdate=6 June 2010}}</ref> ==ਹਵਾਲੇ== {{ਹਵਾਲੇ}} ==ਬਾਹਰਲੇ ਲਿੰਕ== {{commons}} * {{Britannica|914336|ਕਿਤਾਨੋ ਤਾਕੇਸ਼ੀ}} * {{IMDb name|0001429}} * {{jmdb name|0350340}} * [http://www.office-kitano.co.jp/ Office Kitano] – Kitano's Production Company {{ja icon}} * {{cite web|last=Davis|first=Bob|title=Takeshi Kitano|work=Senses of Cinema|year=2003|url=http://sensesofcinema.com/2003/great-directors/kitano/|accessdate=1 January 2016|archive-date=29 ਸਤੰਬਰ 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160929225037/http://sensesofcinema.com/2003/great-directors/kitano/|url-status=dead}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1947]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਪਾਨੀ ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਪਾਨੀ ਫ਼ਿਲਮ ਅਦਾਕਾਰ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਟਾਈਗਰ ਲੇਖ ਲਿਖਣ ਮੁਕਾਬਲੇ ਦੌਰਾਨ ਬਣਾਏ ਜਾਂ ਸੁਧਾਰੇ ਗਏ ਲੇਖ]] beo0zfvjze39tfshkgb2hfur21b9mo8 0 117603 843189 617387 2026-07-26T16:39:00Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 843189 wikitext text/x-wiki {{Infobox person |name = ਜੂਲੀਅਸ ਕੱਗਵਾ |image = Hillary Rodham Clinton with 2011 Human Rights Defender Award recipients.jpg |image_size = |caption = ਅਮਰੀਕੀ ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰੀ ਹਿਲੇਰੀ ਰੋਧੈਮ ਕਲਿੰਟਨ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਵਿਦੇਸ਼ ਵਿਭਾਗ ਦੇ 2011 ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰ ਡਿਫੈਂਡਰ ਪੁਰਸਕਾਰ ਦੇ ਨੁਮਾਇੰਦਿਆਂ ਨਾਲ ਲਈ ਗਈ ਫੋਟੋ ਜੋ 3 ਅਗਸਤ, 2012 ਨੂੰ ਯੁਗਾਂਡਾ ਦੇ ਕੰਪਾਲਾ, ਜੂਲੀਅਸ ਕੱਗਵਾ ਸਮੇਤ। |birth_name = |birth_date = |birth_place = [[ਯੁਗਾਂਡਾ]] |occupation = ਗ਼ੈਰ-ਨੈਤਿਕ ਲਿੰਗ ਵਿਕਾਸ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਸਹਾਇਤਾ ਪਹਿਲ ਦੀ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਡਾਇਰੈਕਟਰ |known_for = ਇੰਟਰਸੈਕਸ ਅਤੇ [[ਟਰਾਂਸਜੈਂਡਰ]] ਕਾਰਕੁੰਨ |website = [http://sipduganda.org sipduganda.org] }} '''ਜੂਲੀਅਸ ਕੱਗਵਾ''' ਪ੍ਰਮੁੱਖ [[ਯੁਗਾਂਡਾ]] ਦੀ ਇੰਟਰਸੈਕਸ<ref>https://www.theguardian.com/world/2016/sep/16/intersex-ugandan-lgbt-gay-rights-life-never-felt-more-dangerous</ref> ਹੈ, ਜੋ [[ਟਰਾਂਸਜੈਂਡਰ]] ਕਾਰਕੁੰਨ ਅਤੇ ਇੰਟਰਸੈਕਸ ਸਹਿਯੋਗ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਦੀ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਹੈ ਜੋ ਅਟੈਪੀਕਲ ਸੈਕਸ ਡਿਵੈਲਪਮੈਂਟ (ਐਸ.ਆਈ.ਪੀ,ਡੀ) ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਸਹਾਇਤਾ ਨੂੰ ਪਹਿਲ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।<ref>{{cite web |url=http://sipduganda.org/press-release-for-immediate-release-kampalahuman-rights-defenders-call-for-action-to-protect-intersex-children-and-people-in-uganda/ |title=Press Release – For Immediate Release Kampala, Human Rights defenders call for action to protect Intersex Children and people in Uganda |author=<!--Staff writer(s); no by-line.--> |date=December 9, 2014 |website= |publisher=SIPD Uganda |access-date=2015-07-20 |quote= |archive-date=2016-03-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160305162815/http://sipduganda.org/press-release-for-immediate-release-kampalahuman-rights-defenders-call-for-action-to-protect-intersex-children-and-people-in-uganda/ |dead-url=yes }}</ref><ref>{{cite web |url=http://sipduganda.org/our-team/ |title=Our Team |author=<!--Staff writer(s); no by-line.--> |date=2014 |website= |publisher=SIPD Uganda |access-date=2015-07-20 |quote= |archive-date=2018-08-31 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180831224245/http://sipduganda.org/our-team/ |dead-url=yes }}</ref> 2010 ਵਿੱਚ ਕੱਗਵਾ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੇ ਪਹਿਲੇ [[ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰ]] ਅਵਾਰਡ ਦੀ ਸਾਂਝੀ ਜੇਤੂ ਸੀ। ਅਗਲੇ ਸਾਲ ਵੀ ਉਹ ਮਨੁੱਖੀ ਹੱਕਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਪੁਰਸਕਾਰ ਦੀ ਸੰਯੁਕਤ ਜੇਤੂ ਸੀ।<ref>{{cite web |url=http://www.humanrightsfirst.org/event/2010-human-rights-award-dinner |title=2010 Human Rights Award Dinner |author=<!--Staff writer(s); no by-line.--> |date=October 21, 2010 |website= |publisher=[[Human Rights First]] |access-date=2015-07-20 |quote= |archive-date=2015-07-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150704154032/http://www.humanrightsfirst.org/event/2010-human-rights-award-dinner |dead-url=yes }}</ref><ref>{{cite web |url=http://ilga.org/julius-kaggwa-2010-human-rights-award-honoree/ |title=Julius Kaggwa: 2010 Human rights award honoree |author=<!--Staff writer(s); no by-line.--> |date=December 14, 2011 |website= |publisher=[[ILGA]] |access-date=2015-07-20 |quote=}}</ref><ref name="ushrd" /> == ਚੋਣਵੀਂ ਪੁਸਤਕ-ਸੂਚੀ == * {{Cite web| last = Kaggwa| first = Julius| title = Understanding intersex stigma in Uganda| work = [[Intersex Awareness Day|Intersex Day]]| accessdate = 2016-10-26| date = October 9, 2016| url = http://intersexday.org/en/understanding-stigma-uganda/| archive-date = 2017-04-08| archive-url = https://web.archive.org/web/20170408064123/http://intersexday.org/en/understanding-stigma-uganda/| url-status = dead}} * {{Cite news| issn = 0261-3077| last = Kaggwa| first = Julius| title = I'm an intersex Ugandan – life has never felt more dangerous| work = [[The Guardian]] | accessdate = September 16, 2016| date = 2016-09-16| url = https://www.theguardian.com/world/2016/sep/16/intersex-ugandan-lgbt-gay-rights-life-never-felt-more-dangerous}} * {{cite web |url=http://www.huffingtonpost.com/julius-kaggwa/uganda-lgbti-rights_b_1821740.html |title=Life's No Play, But Certain Characters' Voices Are Heard Loud and Clear in Uganda |last1=Kaggwa |first1=Julius |date=August 24, 2012 |work= [[The Huffington Post]] |publisher=The World Post |access-date=2015-07-20}} * {{cite web |url=http://www.huffingtonpost.com/julius-kaggwa/ugandan-anti-homosexualit_b_463810.html |title=Ugandan Anti-Homosexuality Bill Doubly Endangers LGBT Community and Human Rights Activists |last1=Kaggwa |first1=Julius |date=April 18, 2010 |work= [[The Huffington Post]] |publisher=The World Post |access-date=2015-07-20}} ==ਹਵਾਲੇ== [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਟਰਾਂਸਜੈਂਡਰ ਅਧਿਕਾਰ ਕਾਰਕੁੰਨ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਟਰਾਂਸਜੈਂਡਰ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਐਲਜੀਬੀਟੀ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਐਲਜੀਬੀਟੀ ਵਰਗ]] norjwi58r0vo145bfqkrdq1qvaikwz5 2 127042 843210 842882 2026-07-26T23:07:43Z ListeriaBot 61041 Wikidata list updated [V2] 843210 wikitext text/x-wiki {{User sandbox}} <!-- EDIT BELOW THIS LINE --> == Test == {{Wikidata list|sparql= SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q39715 . ?item (wdt:P131)* wd:Q55 } |columns=label:Article,description,P131:Place |section= |min_section= |wdedit=yes }} {| class='wikitable sortable wd_can_edit' ! Article ! description ! Place |- class='wd_q28364957' |class='wd_label'| ''[[:d:Q28364957|Lacre Punt Lighthouse]]'' | |class='wd_p131'| [[ਬੋਨੇਅਰ]] |- class='wd_q29509706' |class='wd_label'| ''[[:d:Q29509706|Kralendijk Lighthouse]]'' | |class='wd_p131'| [[ਬੋਨੇਅਰ]]<br/>''[[:d:Q331584|Kralendijk]]'' |- class='wd_q29509775' |class='wd_label'| ''[[:d:Q29509775|Malmok Lighthouse]]'' | |class='wd_p131'| [[ਬੋਨੇਅਰ]] |- class='wd_q58035221' |class='wd_label'| ''[[:d:Q58035221|Ceru Bentana. Lighthouse]]'' | |class='wd_p131'| [[ਬੋਨੇਅਰ]] |- class='wd_q58035955' |class='wd_label'| ''[[:d:Q58035955|Boca Spelonk Lighthouse]]'' | |class='wd_p131'| [[ਬੋਨੇਅਰ]] |- class='wd_q42303960' |class='wd_label'| ''[[:d:Q42303960|Academiesingel lighthouse]]'' | |class='wd_p131'| ''[[:d:Q9822|Breda]]'' |- class='wd_q66741687' |class='wd_label'| ''[[:d:Q66741687|Vuurtoren Willemstad, North Brabant]]'' | |class='wd_p131'| ''[[:d:Q9854|Moerdijk]]'' |- class='wd_q2921152' |class='wd_label'| ''[[:d:Q2921152|Lighthouse Hoek van 't IJ]]'' | |class='wd_p131'| ''[[:d:Q9899|Amsterdam]]'' |- class='wd_q1120326' |class='wd_label'| ''[[:d:Q1120326|Lange Jaap]]'' | |class='wd_p131'| ''[[:d:Q9911|Den Helder]]'' |- class='wd_q2778629' |class='wd_label'| ''[[:d:Q2778629|J.C.J. van Speijk Lighthouse]]'' | |class='wd_p131'| ''[[:d:Q9901|Bergen]]'' |- class='wd_q1180435' |class='wd_label'| ''[[:d:Q1180435|De Ven]]'' | |class='wd_p131'| ''[[:d:Q9918|Enkhuizen]]'' |- class='wd_q1847968' |class='wd_label'| ''[[:d:Q1847968|harbour entrance light of Enkhuizen]]'' | |class='wd_p131'| ''[[:d:Q9918|Enkhuizen]]'' |- class='wd_q2158333' |class='wd_label'| ''[[:d:Q2158333|Den Oever Lighthouse]]'' | |class='wd_p131'| ''[[:d:Q9936|Hollands Kroon]]'' |- class='wd_q2193605' |class='wd_label'| ''[[:d:Q2193605|Groote Kaap]]'' | |class='wd_p131'| ''[[:d:Q9955|Schagen]]'' |- class='wd_q1137560' |class='wd_label'| ''[[:d:Q1137560|Eierland Lighthouse]]'' | |class='wd_p131'| ''[[:d:Q9966|Texel]]'' |- class='wd_q2295936' |class='wd_label'| ''[[:d:Q2295936|Paard van Marken]]'' | |class='wd_p131'| ''[[:d:Q9971|Waterland]]'' |- class='wd_q2269203' |class='wd_label'| ''[[:d:Q2269203|IJmuiden lower Lighthouse]]'' | |class='wd_p131'| ''[[:d:Q9970|Velsen]]'' |- class='wd_q2972345' |class='wd_label'| ''[[:d:Q2972345|Hoge vuurtoren van IJmuiden]]'' | |class='wd_p131'| ''[[:d:Q9970|Velsen]]'' |- class='wd_q66882316' |class='wd_label'| ''[[:d:Q66882316|Lighthouse of Zandvoort]]'' | |class='wd_p131'| ''[[:d:Q9980|Zandvoort]]'' |- class='wd_q90155660' |class='wd_label'| ''[[:d:Q90155660|Hansweert Lighthouse]]'' | |class='wd_p131'| ''[[:d:Q10078|Reimerswaal]]'' |- class='wd_q1138126' |class='wd_label'| ''[[:d:Q1138126|Westerlichttoren]]'' | |class='wd_p131'| ''[[:d:Q10079|Schouwen-Duiveland]]'' |- class='wd_q66882499' |class='wd_label'| ''[[:d:Q66882499|Verklikkerlicht]]'' | |class='wd_p131'| ''[[:d:Q10079|Schouwen-Duiveland]]'' |- class='wd_q66882794' |class='wd_label'| ''[[:d:Q66882794|Hoge vuurtoren van Noord-Schouwen]]'' | |class='wd_p131'| ''[[:d:Q10079|Schouwen-Duiveland]]'' |- class='wd_q66882927' |class='wd_label'| ''[[:d:Q66882927|Lage vuurtoren van Noord-Schouwen]]'' | |class='wd_p131'| ''[[:d:Q10079|Schouwen-Duiveland]]'' |- class='wd_q1352690' |class='wd_label'| ''[[:d:Q1352690|Nieuwe Sluis]]'' | |class='wd_p131'| ''[[:d:Q10080|Sluis]]'' |- class='wd_q28470871' |class='wd_label'| ''[[:d:Q28470871|Kaapduinen rear lighthouse]]'' | |class='wd_p131'| ''[[:d:Q10083|Veere]]'' |- class='wd_q28470873' |class='wd_label'| ''[[:d:Q28470873|Kaapduinen front lighthouse]]'' | |class='wd_p131'| ''[[:d:Q10083|Veere]]'' |- class='wd_q1423636' |class='wd_label'| ''[[:d:Q1423636|Noorderhoofd]]'' | |class='wd_p131'| ''[[:d:Q10083|Veere]]'' |- class='wd_q1821477' |class='wd_label'| ''[[:d:Q1821477|Westkapelle Hoog]]'' | |class='wd_p131'| ''[[:d:Q10083|Veere]]'' |- class='wd_q2257394' |class='wd_label'| ''[[:d:Q2257394|Lichtopstand Zoutelande]]'' | |class='wd_p131'| ''[[:d:Q10083|Veere]]'' |- class='wd_q28916435' |class='wd_label'| ''[[:d:Q28916435|Lichtopstand De Nolle]]'' | |class='wd_p131'| ''[[:d:Q10084|Vlissingen]]'' |- class='wd_q2743993' |class='wd_label'| ''[[:d:Q2743993|Scheveningen Lighthouse]]'' | |class='wd_p131'| [[ਹੇਗ]] |- class='wd_q28492063' |class='wd_label'| ''[[:d:Q28492063|Scheveningen North Mole Light]]'' | |class='wd_p131'| [[ਹੇਗ]] |- class='wd_q28492346' |class='wd_label'| ''[[:d:Q28492346|Scheveningen South Mole Light]]'' | |class='wd_p131'| [[ਹੇਗ]] |- class='wd_q34443573' |class='wd_label'| ''[[:d:Q34443573|Scheveningen Pier Light]]'' | |class='wd_p131'| [[ਹੇਗ]] |- class='wd_q15697454' |class='wd_label'| ''[[:d:Q15697454|Vischpoort]]'' | |class='wd_p131'| ''[[:d:Q58931|Harderwijk]]'' |- class='wd_q2797912' |class='wd_label'| ''[[:d:Q2797912|Vischpoort]]'' | |class='wd_p131'| ''[[:d:Q165662|Elburg]]'' |- class='wd_q897813' |class='wd_label'| ''[[:d:Q897813|Brandaris]]'' | |class='wd_p131'| ''[[:d:Q204412|Terschelling]]'' |- class='wd_q939914' |class='wd_label'| ''[[:d:Q939914|Vuurduin]]'' | |class='wd_p131'| ''[[:d:Q207851|Vlieland]]'' |- class='wd_q228633' |class='wd_label'| ''[[:d:Q228633|Zuidertoren]]'' | |class='wd_p131'| ''[[:d:Q208011|Schiermonnikoog]]'' |- class='wd_q748679' |class='wd_label'| ''[[:d:Q748679|North Tower]]'' | |class='wd_p131'| ''[[:d:Q208011|Schiermonnikoog]]'' |- class='wd_q2549659' |class='wd_label'| ''[[:d:Q2549659|Ameland Lighthouse]]'' | |class='wd_p131'| ''[[:d:Q208259|Ameland]]'' |- class='wd_q2259688' |class='wd_label'| ''[[:d:Q2259688|Vuurbaak Katwijk]]'' | |class='wd_p131'| ''[[:d:Q208764|Katwijk]]'' |- class='wd_q17605654' |class='wd_label'| ''[[:d:Q17605654|Van Speyk Light Beacon]]'' | |class='wd_p131'| ''[[:d:Q210007|Vlaardingen]]'' |- class='wd_q58206150' |class='wd_label'| ''[[:d:Q58206150|Oranjestad Lighthouse]]'' | |class='wd_p131'| ''[[:d:Q217610|Oranjestad]]'' |- class='wd_q2540813' |class='wd_label'| ''[[:d:Q2540813|Urk Lighthouse]]'' | |class='wd_p131'| ''[[:d:Q273746|Urk]]'' |- class='wd_q2658194' |class='wd_label'| ''[[:d:Q2658194|Noordwijk Lighthouse]]'' | |class='wd_p131'| ''[[:d:Q455464|Noordwijk]]'' |- class='wd_q58206007' |class='wd_label'| ''[[:d:Q58206007|St. John's Lighthouse]]'' | |class='wd_p131'| ''[[:d:Q475718|The Bottom]]'' |- class='wd_q66882436' |class='wd_label'| ''[[:d:Q66882436|Vuurtoren aan het Flaauwe Werk]]'' | |class='wd_p131'| ''[[:d:Q933459|Goeree-Overflakkee]]'' |- class='wd_q2514617' |class='wd_label'| ''[[:d:Q2514617|Westhoofd Lighthouse]]'' | |class='wd_p131'| ''[[:d:Q933459|Goeree-Overflakkee]]'' |- class='wd_q34445514' |class='wd_label'| ''[[:d:Q34445514|Nieuwendijk Range Rear]]'' | |class='wd_p131'| ''[[:d:Q952194|Korendijk]]'' |- class='wd_q34449521' |class='wd_label'| ''[[:d:Q34449521|Nieuwendijk Range Front]]'' | |class='wd_p131'| ''[[:d:Q952194|Korendijk]]'' |- class='wd_q1143857' |class='wd_label'| ''[[:d:Q1143857|Stavoren Lighthouse]]'' | |class='wd_p131'| ''[[:d:Q1473276|Súdwest-Fryslân]]'' |- class='wd_q2741100' |class='wd_label'| ''[[:d:Q2741100|Workum Lighthouse]]'' | |class='wd_p131'| ''[[:d:Q1473276|Súdwest-Fryslân]]'' |- class='wd_q28806369' |class='wd_label'| ''[[:d:Q28806369|Stavoren South Pierhead Light]]'' | |class='wd_p131'| ''[[:d:Q1473276|Súdwest-Fryslân]]'' |- class='wd_q28806370' |class='wd_label'| ''[[:d:Q28806370|Stavoren North Pierhead Light]]'' | |class='wd_p131'| ''[[:d:Q1473276|Súdwest-Fryslân]]'' |- class='wd_q1877806' |class='wd_label'| ''[[:d:Q1877806|Harlingen Lighthouse]]'' | |class='wd_p131'| ''[[:d:Q2536628|Harlingen]]'' |- class='wd_q1137592' |class='wd_label'| ''[[:d:Q1137592|Maasvlakte Light]]'' | |class='wd_p131'| ''[[:d:Q2680952|Rotterdam]]'' |- class='wd_q16902805' |class='wd_label'| ''[[:d:Q16902805|Low Light of the Hook of Holland]]'' | |class='wd_p131'| ''[[:d:Q2680952|Rotterdam]]'' |- class='wd_q17439848' |class='wd_label'| ''[[:d:Q17439848|Hoek van Holland Vuurtoren]]'' | |class='wd_p131'| ''[[:d:Q2680952|Rotterdam]]'' |- class='wd_q28600745' |class='wd_label'| ''[[:d:Q28600745|Hoek Van Holland Range Front]]'' | |class='wd_p131'| ''[[:d:Q2680952|Rotterdam]]'' |- class='wd_q28600746' |class='wd_label'| ''[[:d:Q28600746|Hoek Van Holland Range Rear]]'' | |class='wd_p131'| ''[[:d:Q2680952|Rotterdam]]'' |- class='wd_q28604096' |class='wd_label'| ''[[:d:Q28604096|Europoort Low Light]]'' | |class='wd_p131'| ''[[:d:Q2680952|Rotterdam]]'' |- class='wd_q28604097' |class='wd_label'| ''[[:d:Q28604097|Europoort High Light]]'' | |class='wd_p131'| ''[[:d:Q2680952|Rotterdam]]'' |- class='wd_q28604301' |class='wd_label'| ''[[:d:Q28604301|Vuurtoren Maasmond Hoog]]'' | |class='wd_p131'| ''[[:d:Q2680952|Rotterdam]]'' |- class='wd_q28604302' |class='wd_label'| ''[[:d:Q28604302|Vuurtoren Maasmond Laag]]'' | |class='wd_p131'| ''[[:d:Q2680952|Rotterdam]]'' |- class='wd_q2334542' |class='wd_label'| ''[[:d:Q2334542|Watum Lighthouse]]'' | |class='wd_p131'| ''[[:d:Q97055892|Eemsdelta]]'' |- class='wd_q2609558' |class='wd_label'| ''[[:d:Q2609558|Delfzijl Lighthouse (1888)]]'' | |class='wd_p131'| ''[[:d:Q97055892|Eemsdelta]]'' |- class='wd_q3970355' |class='wd_label'| ''[[:d:Q3970355|Delfzijl Lighthouse (1949)]]'' | |class='wd_p131'| ''[[:d:Q97055892|Eemsdelta]]'' |- class='wd_q2215732' |class='wd_label'| ''[[:d:Q2215732|Hellevoetsluis Lighthouse]]'' | |class='wd_p131'| ''[[:d:Q106436626|Voorne aan Zee]]'' |- class='wd_q2577060' |class='wd_label'| ''[[:d:Q2577060|Stenen Baak]]'' | |class='wd_p131'| ''[[:d:Q106436626|Voorne aan Zee]]'' |- class='wd_q17447912' |class='wd_label'| ''[[:d:Q17447912|Lighthouse of Oostvoorne]]'' | |class='wd_p131'| ''[[:d:Q106436626|Voorne aan Zee]]'' |- class='wd_q123107788' |class='wd_label'| ''[[:d:Q123107788|Maasmond North Mole]]'' | |class='wd_p131'| ''[[:d:Q34370|Rotterdam]]'' |- class='wd_q2278417' |class='wd_label'| ''[[:d:Q2278417|Lemmer replica lighthouse]]'' | |class='wd_p131'| ''[[:d:Q144091|Lemmer]]'' |- class='wd_q17598817' |class='wd_label'| ''[[:d:Q17598817|Strijensas Lichtopstand]]'' | |class='wd_p131'| ''[[:d:Q858607|Strijen]]''<br/>''[[:d:Q2627301|Strijensas]]'' |} {{Wikidata list end}} a7u5vak5pcxv2lphhwp0k7fllrapo0k 0 136892 843203 597586 2026-07-26T18:10:24Z Mulkh Singh 9921 843203 wikitext text/x-wiki '''ਅਲੀ ਉਸਮਾਨ ਬਾਜਵਾ''' ਇੱਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਪੰਜਾਬੀ [[ਨਿੱਕੀ ਕਹਾਣੀ|ਕਹਾਣੀਕਾਰ]] ਨਾਟਕਕਾਰ, ਸਕ੍ਰਿਪਟ ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਫਿਲਮ ਨਿਰਮਾਤਾ ਹੈ। == ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਰਚਨਾ == ਅਲੀ ਉਸਮਾਨ ਬਾਜਵਾ [[ਸਿਆਲਕੋਟ]] ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਵੇਲੇ ਲਾਹੌਰ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਸਰਕਾਰੀ ਕਾਲਜ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, [[ਲਾਹੌਰ]] ਤੋਂ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਇਸ ਸਮੇਂ ਰੇਡੀਓ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਲਾਹੌਰ, ਪੀਬੀਸੀ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਸਾਲ 2021 ਦੀ ਬਿਹਤਰੀਨ ਕਹਾਣੀ ਲਈ ਉਰਮਿਲਾ ਆਨੰਦ ਸਿਮਰਤੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ। ==ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ== *[https://www.youtube.com/watch?v=-jIWgTi7kho| ਅਲੀ ਉਸਮਾਨ ਬਾਜਵਾ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਪੂਰਨੇ ਉਸ ਦੀ ਆਪਣੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਕਹਾਣੀਕਾਰ]] k5hn9yccuqcn9tnz9q9q7uj6rgkbcth 0 139425 843214 840304 2026-07-27T02:05:30Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 843214 wikitext text/x-wiki '''ਨੋਨੀ ਸਲਮਾ,''' ਜਿਸਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਹਬੀਬ ਬਾਬਤੁੰਡੇ ਲਾਵਲ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਇੱਕ ਨਾਈਜੀਰੀਅਨ [[ਟਰਾਂਸਜੈਂਡਰ]] ਫ਼ਿਲਮ-ਮੇਕਰ, ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਫ਼ਿਲਮ ਦੀ ਸ਼ੌਕੀਨ ਹੈ। ਉਸਨੇ [[ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ]] ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲੀ ਕੀਤੀ, ਜਦੋਂ ਉਸਨੇ ਨਿਊਯਾਰਕ ਫ਼ਿਲਮ ਅਕਾਦਮੀ ਵਿੱਚ ਫ਼ਿਲਮ ਵਿੱਚ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਯਾਤਰਾ ਕੀਤੀ।<ref>{{Cite web|url=https://www.pulse.ng/gist/salma-noni-nigerian-transgender-regrets-not-changing-his-sex-when-he-was-younger/fn71vmj|title=Nigerian transgender regrets not changing his sex when he was younger|date=2016-09-22|website=Pulse Nigeria|language=en|access-date=2021-09-18|archive-date=2021-09-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20210918094621/https://www.pulse.ng/gist/salma-noni-nigerian-transgender-regrets-not-changing-his-sex-when-he-was-younger/fn71vmj|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.imdb.com/name/nm5562189/bio|title=Noni Salma|website=IMDb|access-date=2021-09-18}}</ref> ਨੋਨੀ ਸਲਮਾ ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ [[ਨਿਊਯਾਰਕ]] ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਵਰਜੀਨੀਆ ਕਾਮਨਵੈਲਥ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕਲਾ ਇਤਿਹਾਸ ਦੀ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਹੈ।<ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.informationng.com/2016/08/noni-salma-i-was-scared-of-living-in-nigeria-as-a-woman-in-a-mans-body.html|title=Noni Salma: 'I Was Scared Of Living In Nigeria As A Woman In A Mans Body'|last=Daniel|first=Jo|date=2016-08-05|website=Information Nigeria|language=en-US|access-date=2021-09-18}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://sleekgist.com/meet-babatunde-the-nigerian-man-who-had-surgery-to-transform-himself-into-a-woman/|title=Meet Babatunde, The Nigerian Man Who Had Surgery To Transform Himself Into A Woman|last=Choms|first=Harry|date=2021-06-23|website=Sleek Gist|language=en-US|access-date=2021-09-30|archive-date=2021-09-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20210930135828/https://sleekgist.com/meet-babatunde-the-nigerian-man-who-had-surgery-to-transform-himself-into-a-woman/|url-status=dead}}</ref> == ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜੀਵਨ == ਨੋਨੀ ਸਲਮਾ ਨੇ ਲਾਗੋਸ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਆਰਟਸ ਵਿੱਚ ਬੈਚਲਰ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ, ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ ਥੀਏਟਰ ਆਰਟਸ ਵਿੱਚ ਮੁਹਾਰਤ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ ਨਿਊਯਾਰਕ ਵਿੱਚ [[ਨਿਊਯਾਰਕ ਫਿਲਮ ਅਕਾਦਮੀ|ਨਿਊਯਾਰਕ ਫ਼ਿਲਮ ਅਕਾਦਮੀ]] ਵਿੱਚ ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਮਾਣ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ, ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਮੁਹਾਰਤ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਇੱਕ ਡਿਪਲੋਮਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ।<ref>{{Cite web|url=https://therustintimes.com/2019/06/17/out-proud-and-african-noni-salma/|title=Out, Proud and African: Noni Salma|last=Specials·June 17|first=Pride Month|last2=2019|date=2019-06-17|website=The Rustin Times|language=en-US|access-date=2021-09-18}}</ref><ref name=":0"/> == ਕਰੀਅਰ == ਉਸਦੀ ਨਿਰਦੇਸ਼ਿਤ ਛੋਟੀ ਥ੍ਰਿਲਰ ''ਅਲੀਬੀ'' ਨੇ 2016 ਦੇ ਮੈਨਹਟਨ ਫ਼ਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ ਵਿੱਚ ਬੇਸਟ ਕ੍ਰਿਮੀਨਲ ਮਿਸਰੀ ਅਵਾਰਡ ਜਿੱਤਿਆ।<ref>{{Cite web|url=https://www.tvcentertainment.tv/2016/04/27/habeeb-lawals-alibi-wins-big-manhattan-film-festival/|title=Habeeb Lawal's 'Alibi' wins big at Manhattan Film Festival|date=2016-04-27|website=Pure Entertainment|language=en-US|access-date=2021-09-18|archive-date=2021-09-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20210918072945/https://www.tvcentertainment.tv/2016/04/27/habeeb-lawals-alibi-wins-big-manhattan-film-festival/|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://ynaija.com/nigeriasnewtribe-davido-ahmed-musa-adesua-etomi-chinwe-egwin-samson-itodo-others-make-the-future-awards-africa-2018-nominees-list/|title=#NigeriasNewTribe: Davido, Ahmed Musa, Adesua Etomi, Chinwe Egwin, Samson Itodo, others make The Future Awards Africa 2018 nominees list » YNaija|last=Sponsor|date=2018-12-02|website=YNaija|language=en-GB|access-date=2021-09-18}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://iselemagazine.com/2020/07/30/two-poems-noni-salma/|title=Two Poems {{!}} Noni Salma|date=2020-07-30|website=Isele Magazine|language=en|access-date=2021-09-30}}</ref> ਸਲਮਾ ਨੂੰ ਉਸਦੇ ਐਨ.ਵਾਈ.ਐਫ.ਏ. ਪੀਐਚਡੀ ਥੀਸਿਸ 'ਮੋਰਨਿੰਗ ਆਫਟਰ ਮਿਡਨਾਈਟ' ਲਈ ਟ੍ਰੇਜ਼ਰ ਕੋਸਟ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਫ਼ਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ ਦਾ 'ਪਹਿਲਾ ਸਥਾਨ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਫ਼ਿਲਮ ਮੁਕਾਬਲਾ' ਪੁਰਸਕਾਰ ਮਿਲਿਆ। ਉਸਨੇ ਰਾਈਵਟਿੰਗ ਲਘੂ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਫ਼ਿਲਮ 'ਵੀਲ ਆਫ ਸਾਈਲੈਂਸ' ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਅਤੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਨੂੰ 'ਕਰਟਨ ਆਫ ਸਾਈਲੈਂਸ' ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਮਾਰਚ 2014 ਵਿੱਚ ਲੰਡਨ, [[ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਕਿੰਗਡਮ]] ਵਿੱਚ ਬੀ.ਐਫ.ਆਈ. ਫਲੇਅਰ ਲੰਡਨ ਐਲ.ਜੀ.ਬੀ.ਟੀ. ਫ਼ਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ; ਵਾਈਲ ਆਫ਼ ਸਾਈਲੈਂਸ ਨੇ [[ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ]], ਈਗੇਲ ਕੈਨੇਡਾ, ਅਤੇ ਜਰਮਨ ਵਿਦੇਸ਼ ਦਫ਼ਤਰ ਸਮੇਤ ਹੋਰ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਵੀ ਸਕ੍ਰੀਨਿੰਗ ਕੀਤੀ ਹੈ।<ref>{{Cite web|url=https://m.scooper.news/2021/06/30/meet-babatunde-the-nigerian-man-who-had-surgery-to-transform-into-a-woman-pictures/16372021|title=Scooper - News: Meet Babatunde, The Nigerian Man Who Had Surgery To Transform Into A Woman [Pictures]|website=m.scooper.news|language=en|access-date=2021-09-18|archive-date=2021-09-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20210918075721/https://m.scooper.news/2021/06/30/meet-babatunde-the-nigerian-man-who-had-surgery-to-transform-into-a-woman-pictures/16372021|url-status=dead}}</ref> ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵਾਈਲ ਆਫ ਸਾਈਲੈਂਸ ਨੇ ਅਪ੍ਰੈਲ 2015 ਵਿੱਚ ਕੁਈਰ ਸਕ੍ਰੀਨ ਫ਼ਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ, ਸਿਨੇਹੋਮੋ ਫ਼ਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ, ਵੈਲਾਡੋਇਡ, ਸਪੇਨ ਸਮੇਤ ਕਈ ਫ਼ਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲਾਂ ਵਿੱਚ ਸਕ੍ਰੀਨਿੰਗ ਕੀਤੀ, ਜਿੱਥੇ ਇਸਨੇ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਹਾਸਿਲ ਕੀਤੀ, ਸਰਵੋਤਮ ਲਘੂ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਲਈ ਦੂਜਾ ਸਥਾਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਨੋਨੀ ਸਲਮਾ ਨੂੰ 2018 ਵਿੱਚ 'ਦਿ ਫਿਊਚਰ ਅਵਾਰਡਜ਼ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਪ੍ਰਾਈਜ਼ ਫਾਰ ਸਕ੍ਰੀਨ ਪ੍ਰੋਡਿਊਸਰ' ਲਈ ਨਾਮਜ਼ਦਗੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।<ref>{{Cite web|url=https://www.premiumtimesng.com/news/more-news/298755-burna-boy-adesua-etomi-maraji-others-make-2018-future-awards-list.html|title=Burna Boy, Adesua Etomi, Maraji others make 2018 Future Awards list {{!}} Premium Times Nigeria|date=2018-12-03|language=en-GB|access-date=2021-09-18}}</ref> == ਹਵਾਲੇ == {{ਹਵਾਲੇ}}   [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਟਰਾਂਸਜੈਂਡਰ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]] flowb4mqkyhizbq7xqusahzx3c9pzds 3 157603 843195 651734 2026-07-26T18:04:21Z Deepfriedokra 35861 Deepfriedokra ਨੇ ਸਫ਼ਾ [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Atclez]] ਨੂੰ [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Karstir]] ’ਤੇ ਭੇਜਿਆ: Automatically moved page while renaming the user "[[Special:CentralAuth/Atclez|Atclez]]" to "[[Special:CentralAuth/Karstir|Karstir]]" 651734 wikitext text/x-wiki {{Template:Welcome|realName=|name=Atclez}} -- [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:New user message|New user message]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:New user message|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 12:31, 14 ਮਾਰਚ 2023 (UTC) r6aivoedba6058vf13ecdgrrj6bmndt 0 159967 843207 824574 2026-07-26T21:01:59Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 843207 wikitext text/x-wiki '''ਤੇਜਸਵੀ ਮਾਦੀਵਾਦਾ''' ([[ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ]]: '''Tejaswi Madivada''') ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਅਤੇ ਮਾਡਲ ਹੈ, ਜੋ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਤੇਲਗੂ ਫਿਲਮ ਉਦਯੋਗ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇੱਕ ਡਾਂਸ ਟਿਊਟਰ ਤੋਂ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਬਣ ਗਈ, ਉਸਨੇ 2013 ਵਿੱਚ ''ਸੀਤਮਮਾ ਵਾਕਿਤਲੋ ਸਿਰੀਮੱਲੇ ਚੇਤੂ'' ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਅਦਾਕਾਰੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ''ਆਈਸ ਕਰੀਮ'' ਵਿੱਚ ਅਭਿਨੈ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੋ ਗਈ। ਉਹ 2018 ਵਿੱਚ ਰਿਐਲਿਟੀ ਟੀਵੀ ਸ਼ੋਅ ''ਬਿੱਗ ਬੌਸ ਤੇਲਗੂ 2'' ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪ੍ਰਤੀਯੋਗੀ ਸੀ। == ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ == ਮਦੀਵਾਦਾ ਨੇ ਏਅਰ ਫੋਰਸ ਸਕੂਲ ਬੇਗਮਪੇਟ ਤੋਂ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਦੇ ਸੇਂਟ ਫ੍ਰਾਂਸਿਸ ਕਾਲਜ ਫਾਰ ਵੂਮੈਨ ਤੋਂ ਜਨ ਸੰਚਾਰ ਅਤੇ ਪੱਤਰਕਾਰੀ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਟਵਿਸਟ ਐਨ ਟਰਨਜ਼ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਫ੍ਰੀਲਾਂਸ ਡਾਂਸ ਇੰਸਟ੍ਰਕਟਰ ਵਜੋਂ ਪਾਰਟ-ਟਾਈਮ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਐਚਐਸਬੀਸੀ, ਵਿਪਰੋ, ਫਰੈਂਕਲਿਨ ਟੈਂਪਲਟਨ ਅਤੇ ਨਾਸਰ ਸਕੂਲ ਫਾਰ ਗਰਲਜ਼ ਵਰਗੇ ਸਕੂਲਾਂ ਵਿੱਚ [[ਬਹੁਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ|ਐਮਐਨਸੀ]] ਲਈ ਕਲਾਸਾਂ ਲਈਆਂ।<ref name="ie">{{Cite web |title=Tip tap through college |url=http://www.newindianexpress.com/education/edex/Tip-tap-through-college/2013/08/12/article1726672.ece |website=The New Indian Express |access-date=2023-03-27 |archive-date=2015-07-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150708103120/http://www.newindianexpress.com/education/edex/Tip-tap-through-college/2013/08/12/article1726672.ece |url-status=dead }}</ref> ਉਸਨੇ ਮਿਸ ਡਾਬਰ ਗੁਲਾਬਾਰੀ 2011, ਇੱਕ ਸੁੰਦਰਤਾ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਭਾਗ ਲਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਦੂਜੀ ਰਨਰ-ਅੱਪ ਰਹੀ ਅਤੇ ਕਥਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉਸਨੂੰ ਪਹਿਲੀ ਫਿਲਮ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਮਿਲੀ। == ਕੈਰੀਅਰ == ਮਦੀਵਾਦਾ ਨੇ ਆਪਣੀ ਅਦਾਕਾਰੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 2013 ਵਿੱਚ ਤੇਲਗੂ ਪਰਿਵਾਰਕ ਡਰਾਮਾ ਫਿਲਮ ''ਸੀਤਮਮਾ ਵਾਕੀਤਲੋ ਸਿਰੀਮੱਲੇ ਚੇਤੂ'' ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਹਾਇਕ ਭੂਮਿਕਾ ਨਾਲ ਕੀਤੀ। ਅਗਲੇ ਸਾਲ ਉਸਨੂੰ [[ਰਾਮ ਗੋਪਾਲ ਵਰਮਾ]] ਦੀ ਡਰਾਉਣੀ ਫਿਲਮ ''ਆਈਸ ਕ੍ਰੀਮ'' ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ''ਮਨਮ'' ਅਤੇ ਨਿਤਿਨ ਦੇ ''ਹਾਰਟ ਅਟੈਕ''<ref>{{Cite web |title=Photos: Beautiful Tejaswi Madivada at Heart Attack Press Meet |url=http://www.ragalahari.com/actress/11502/tejaswi-madivada-at-heart-attack-press-meet.aspx |website=www.ragalahari.com}}</ref> ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਸਹਾਇਕ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਫਿਲਮ ਉਸ ਸਮੇਂ ਸੁਰਖੀਆਂ 'ਚ ਬਣੀ ਸੀ ਜਦੋਂ ਇਹ ਖਬਰ ਆਈ ਸੀ ਕਿ ਮਦੀਵਾਦਾ ਇਕ ਸੀਨ 'ਚ ਨਿਊਡ ਨਜ਼ਰ ਆਈ ਸੀ।<ref>{{Cite web |date=July 2014 |title=Tejaswi Madivada bares it all for RGV's Ice Cream! – Bollywood News & Gossip, Movie Reviews, Trailers & Videos at Bollywoodlife.com |url=http://www.bollywoodlife.com/south-gossip/tejaswi-madivada-bares-it-all-for-rgvs-ice-cream/}}</ref><ref>{{Cite web |title=Tejaswi goes nude for RGV's Ice cream |url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/telugu/movies/news/Tejaswi-goes-nude-for-RGVs-Ice-cream/articleshow/37572007.cms |website=The Times of India}}</ref><ref>{{Cite web |date=6 July 2014 |title=Audiences will tell if I acted nude or not : Tejaswi Madivada |url=https://www.indiaglitz.com/audiences-will-tell-if-i-acted-nude-or-not--tejaswi-madivada-telugu-news-110004 |access-date=27 ਮਾਰਚ 2023 |archive-date=27 ਮਾਰਚ 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230327152714/https://www.indiaglitz.com/audiences-will-tell-if-i-acted-nude-or-not--tejaswi-madivada-telugu-news-110004 |url-status=dead }}</ref> ''ਆਈਸ ਕ੍ਰੀਮ ਨੂੰ'' ਆਲੋਚਕਾਂ ਤੋਂ ਮਿਸ਼ਰਤ ਸਮੀਖਿਆਵਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਈਆਂ।<ref>{{Cite web |title=Tejaswi Madivada Ice Cream: Latest News, Videos and Photos of Tejaswi Madivada Ice Cream &#124; Times of India |url=http://timesofindia.indiatimes.com/topic/Tejaswi-Madivada-Ice-Cream}}</ref> ਪਰ ਇਹ ਇੱਕ ਵਪਾਰਕ ਬਲਾਕਬਸਟਰ ਸੀ।<ref>{{Cite web |date=17 July 2014 |title=మంచి ఐడియాతో తీస్తే... 'ఐస్‌క్రీమ్'లా ఆర్థిక లాభాలు! |url=http://www.sakshi.com/news/movies/ramgopal-varma-directed-by-ice-cream-film-financial-benefits-in-film-industry-149014 |access-date=22 August 2014 |publisher=Sakshi}}</ref> ਉਸਦੀਆਂ ਅਗਲੀਆਂ ਰਿਲੀਜ਼ਾਂ, ''ਲਵਰਜ਼'',<ref>{{Cite web |title=Latest Telugu Movie Comedy 24x7 తెలుగు సినీ వార్తలు & హస్యం |url=https://www.aplatestnews.com/usnews.php?vidtype=6 |website=www.aplatestnews.com}}</ref> ''ਅਨੁਕਸ਼ਣਮ'', ਇੱਕ ਹੋਰ ਰਾਮ ਗੋਪਾਲ ਵਰਮਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਿਤ,<ref>{{Cite web |title=RGV-Manchu Vishnu Film titled 'Anukshanam' |url=http://movies.sulekha.com/tejaswi-madivada_actor-news-article_rgv-manchu-vishnu-film-titled-anukshanam |website=movies.sulekha.com |access-date=2023-03-27 |archive-date=2018-12-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181223214934/http://movies.sulekha.com/tejaswi-madivada_actor-news-article_rgv-manchu-vishnu-film-titled-anukshanam |url-status=dead }}</ref> ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਮਾਧਵ ਦੀ ''ਮੱਲੀ ਮੱਲੀ ਈਧੀ ਰਾਣੀ ਰੋਜ਼ੂ'', ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਨਿਤਿਆ ਮੇਨੇਨ ਦੀ ਧੀ,<ref name="dc">{{Cite web |title=Actress Tejaswi's increasing popularity after 'Ice Cream' |url=http://www.deccanchronicle.com/140718/entertainment-tollywood/article/actress-tejaswi%E2%80%99s-increasing-popularity |website=Deccan Chronicle}}</ref><ref name="times">{{Cite web |title=Tejaswi Madivada is on a roll |url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/telugu/movies/news/Tejaswi-Madivada-is-on-a-roll/articleshow/43620846.cms |website=The Times of India}}</ref> ''ਸ਼੍ਰੀਮੰਥੁਡੂ'', ਅਤੇ ''ਪੰਡਗਾ ਚੇਸਕੋ'' ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ। ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸੈਕੰਡਰੀ ਕਿਰਦਾਰ ਨਿਭਾਉਂਦੇ ਦੇਖਿਆ। ਉਸਦੇ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਂ ਵਿੱਚ ਓਮਕਾਰ ਦੀ ''ਰਾਜੂ ਗਾੜੀ ਗਾਡੀ'', ''ਓਰਵਾਸੀ ਵੋ ਰਾਕਸ਼ਸੀ ਵੋ'', ''ਸੁਬਰਾਮਨੀਅਮ ਫਾਰ ਸੇਲ'' ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਪਹਿਲੀ ਤਾਮਿਲ ਫਿਲਮ ''ਨਟਪਥੀਗਰਮ 79'' ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।<ref>{{Cite web |title=Small role in Mahesh Babu's film is a big deal for Tejaswini |url=http://www.hindustantimes.com/regional/small-role-in-mahesh-babu-s-film-is-a-big-deal-for-tejaswini/article1-1349959.aspx |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150524043851/http://www.hindustantimes.com/regional/small-role-in-mahesh-babu-s-film-is-a-big-deal-for-tejaswini/article1-1349959.aspx |archive-date=24 May 2015}}</ref> 2022 ਵਿੱਚ ਉਹ ਸਟਾਰ ਮਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਡਾਂਸ ਸੀਰੀਜ਼ ''ਬੀਬੀ ਜੋਡੀ'' ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀ।<ref>{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/telugu/exclusive-akhil-sarthak-on-his-new-show-bb-jodi-and-working-with-tejaswi-madivada-i-was-feeling-low-when-i-saw-her-dance-determined-to-become-a-dancer-by-the-end-of-this-show/photostory/96497233.cms?from=mdr|title=Exclusive - Akhil Sarthak on his new show 'BB Jodi' and working with Tejaswi Madivada: I was feeling low when I saw her dance; determined to become a dancer by the end of this show|work=The Times of India|access-date=2023-03-07|issn=0971-8257}}</ref> == ਹਵਾਲੇ == [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤੇਲਗੂ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1991]] cuw5akswtpmbkdpm6g5232mu8i1dizq 0 168701 843209 688108 2026-07-26T21:42:53Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 843209 wikitext text/x-wiki '''ਦੁਵਾਰਹਾਟ''' , [[ਉੱਤਰਾਖੰਡ]], [[ਭਾਰਤ]] ਦੇ [[ਅਲਮੋੜਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ|ਅਲਮੋੜਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ]] ਵਿੱਚ [[ਅਲਮੋੜਾ]] ਦੇ ਨੇੜੇ ਇੱਕ [[ਨਗਰ ਪੰਚਾਇਤ|ਕਸਬਾ ਅਤੇ ਨਗਰ ਪੰਚਾਇਤ ਹੈ]] । == ਭੂਗੋਲ == ਦੁਵਾਰਹਾਟ {{Coord|29.78|N|79.43|E|}} ਗੁਣਕਾਂ ਤੇ ਸਥਿੱਤ ਹੈ। <ref>{{Cite web |url=http://www.fallingrain.com/world/IN/39/Dwarahat.html |title=Falling Rain Genomics, Inc - Dwarahat |access-date=2023-05-21 |archive-date=2016-03-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303224718/http://www.fallingrain.com/world/IN/39/Dwarahat.html |url-status=dead }}</ref> ਇਸਦੀ ਔਸਤ ਉਚਾਈ 1,510 ਮੀਟਰ (4954.068 ਫੁੱਟ) ਹੈ। == ਹਵਾਲੇ == {{ਹਵਾਲੇ}} == ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ == * {{Wikivoyage-inline}} * [http://210.212.78.56/dwarahat/ Dwarahat, Official website]{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਮਈ 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}  * [http://paperhut.googlepages.com/Dwarahat1.html The Paperhut Project]{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਜੂਨ 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} - An interesting article on Dwarahat originally published in Outlook India * [https://web.archive.org/web/20090814155344/http://www.dunagiri.com/vicinity-2%20hour%20drive.html Dunagiri] For information about Dunagiri and other surrounding areas of Dwarahat [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਲਮੋੜਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ]] n6bs7i1oej6ut5s6luk5s7pyle7kdcv 0 174730 843208 829638 2026-07-26T21:31:19Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 843208 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | name = ਦ ਲੀਜੰਡ ਆਫ਼ ਮੌਲਾ ਜੱਟ | image = The Legend of Maula Jatt.jpeg | alt = | caption = ਅਧਿਕਾਰਤ ਪੋਸਟਰ | director = ਬਿਲਾਲ ਲਾਸ਼ਾਰੀ | writer = {{ubl|ਨਾਸਿਰ ਅਦੀਬ|ਬਿਲਾਲ ਲਾਸ਼ਾਰੀ}} | based_on = {{Based on|ਕਿਰਦਾਰ|ਨਾਸਿਰ ਅਦੀਬ}} | producer = {{ubl|ਅਮਾਰਾ ਹਿਕਮਤ|ਅਸਦ ਜਮੀਲ ਖ਼ਾਨ}} | starring = {{plainlist| * [[ਫ਼ਵਾਦ ਖ਼ਾਨ]] * [[ਹਮਜ਼ਾ ਅਲੀ ਅੱਬਾਸੀ]] * [[ਹੁਮਾਇਮਾ ਮਲਿਕ]] * ਫ਼ਾਰਸ ਸ਼ਫ਼ੀ * [[ਮਾਹਿਰਾ ਖ਼ਾਨ]] }} | cinematography = ਬਿਲਾਲ ਲਾਸ਼ਾਰੀ | editing = ਬਿਲਾਲ ਲਾਸ਼ਾਰੀ | music = ਸਰਮਦ ਗ਼ਫ਼ੂਰ | studio = {{ubl|ਐਨਸਾਈਕਲੋਮੀਡੀਆ|ਲਾਸ਼ਾਰੀ ਫ਼ਿਲਮਜ਼}} | distributor = {{ubl|ਏਏਏ ਮੋਸ਼ਨ ਪਿਚਰਸ|ਜੀਓ ਫ਼ਿਲਮਜ਼|ਮੰਡੀਵਾਲਾ ਐਂਟਰਟੇਨਮੈਂਟ}} | released = {{Film date|df=y|2022|10|13}} | runtime = 153 ਮਿੰਟ | country = ਪਾਕਿਸਤਾਨ | language = ਪੰਜਾਬੀ | budget = | gross = }} '''''ਦ ਲੀਜੈਂਡ ਆਫ਼ ਮੌਲਾ ਜੱਟ''''' 2022 ਦੀ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਪੰਜਾਬੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਐਕਸ਼ਨ ਡਰਾਮਾ ਫਿਲਮ ਹੈ ਜੋ ਬਿਲਾਲ ਲਾਸ਼ਾਰੀ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਿਤ ਅਤੇ ਲਿਖੀ ਗਈ ਹੈ। ਇਹ ਫਿਲਮ 1979 ਦੀ [[ਲੌਲੀਵੁੱਡ]] ਫ਼ਿਲਮ ''ਮੌਲਾ ਜੱਟ'' ਦਾ ਰੀਮੇਕ ਹੈ।<ref name="Samaa">{{Cite web |last=Baig |first=Iqra Mujahid |date=13 October 2022 |title=Producer says TLoMJ is not remake or sequel |url=https://www.samaaenglish.tv/news/40019198 |access-date=4 December 2022 |website=[[Samaa TV]] |archive-date=22 ਫ਼ਰਵਰੀ 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230222212341/https://www.samaaenglish.tv/news/40019198 |url-status=dead }}</ref> ਇਹ ਆਮਾਰਾ ਹਿਕਮਤ ਅਤੇ ਅਸਦ ਜਮੀਲ ਖ਼ਾਨ ਦੁਆਰਾ ਲਾਸ਼ਾਰੀ ਫ਼ਿਲਮਜ਼ ਅਤੇ ਐਨਸਾਈਕਲੋਮੀਡੀਆ ਦੇ ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨ ਬੈਨਰ ਹੇਠ ਨਿਰਮਿਤ ਹੈ।<ref>{{Cite news|url=http://tribune.com.pk/story/779958/rightful-battle-bilal-lasharis-maula-jatt-ready-to-roll/|title=Rightful battle?: Bilal Lashari's Maula Jatt ready to roll|work=[[The Express Tribune]]|access-date=24 October 2014|publisher=Hassan Ansari}}</ref> <ref>{{Cite web |title=A multi-million dollar remake of Maula Jatt |url=http://www.pakistantoday.com.pk/2013/12/15/entertainment/bilal-lashari-announces-his-next-project-a-multi-million-dollar-remake-of-maula-jatt/ |access-date=30 December 2014 |website=[[Pakistan Today]]}}</ref> ਇਹ ਨਾਸਿਰ ਅਦੀਬ ਦੇ ਕਿਰਦਾਰਾਂ ਅਤੇ ਕਹਾਣੀਆਂ 'ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੈ। ਫ਼ਿਲਮ ਵਿੱਚ [[ਫ਼ਵਾਦ ਖ਼ਾਨ]], [[ਹਮਜ਼ਾ ਅਲੀ ਅੱਬਾਸੀ]], [[ਹੁਮਾਇਮਾ ਮਲਿਕ]] ਅਤੇ [[ਮਾਹਿਰਾ ਖ਼ਾਨ]] ਮੁੱਖ ਕਿਰਦਾਰ ਵਿੱਚ ਹਨ।<ref>{{Cite news|url=http://arynews.tv/en/will-share-screen-hamza-ali-maula-jatt/|title=Who will share screen with Hamza Ali in Maula Jatt?|work=[[ARY News]]|access-date=30 December 2014|archive-date=29 ਦਸੰਬਰ 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141229230221/http://arynews.tv/en/will-share-screen-hamza-ali-maula-jatt/|url-status=dead}}</ref> ਫ਼ਿਲਮ ਵਿੱਚ, ਮੌਲਾ ਜੱਟ ਨਾਮ ਦਾ ਇੱਕ ਸਥਾਨਕ ਲੋਕ ਨਾਇਕ ਆਪਣੇ ਦੁਸ਼ਮਨ ਅਤੇ ਇੱਕ ਬੇਰਹਿਮ ਕਬੀਲੇ ਦੇ ਆਗੂ, ਨੂਰੀ ਨੱਤ ਨਾਲ਼ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ''ਮੌਲਾ ਜੱਟ'' ਰੀਮੇਕ ਦੀ ਘੋਸ਼ਣਾ ਦਸੰਬਰ 2013 ਵਿੱਚ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਬਿਲਾਲ ਲਾਸ਼ਾਰੀ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਜਿਸਨੇ ਇੱਕ ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਫਿਲਮ ਲਈ ਇੱਕ ਸਕ੍ਰਿਪਟ ਟ੍ਰੀਟਮੈਂਟ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ ਸੀ। <ref name=":0">{{Cite web |date=2019-01-05 |title=Five Reasons Why "The Legend of Maula Jatt" is One to Look Out For |url=https://pakistanicinema.net/2019/01/05/five-reasons-why-the-legend-of-maula-jatt-is-one-to-look-out-for/ |access-date=2019-01-09 |website=PakistaniCinema.net |language=en-US |archive-date=2023-02-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230222212432/https://pakistanicinema.net/2019/01/05/five-reasons-why-the-legend-of-maula-jatt-is-one-to-look-out-for/ |url-status=dead }}</ref> <ref name=":1">{{Cite news|url=http://tribune.com.pk/story/645491/bilal-lasharis-next-project-a-multi-million-dollar-remake-of-maula-jatt/|title=Bilal Lashari's next project: A multi-million dollar remake of Maula Jatt|work=[[The Express Tribune]]|access-date=23 October 2014|publisher=Rafay Mahmood}}</ref> <ref name=":2">{{Cite web |title=Maula Jatt remake |url=http://playmax.tv/news/maula-jatt-remake/ |access-date=23 October 2014 |website=Play Max |publisher=Usman Farooq |archive-date=15 ਅਗਸਤ 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170815180258/http://playmax.tv/news/maula-jatt-remake/ |url-status=dead }}</ref> ਆਮਾਰਾ ਹਿਕਮਤ ਅਤੇ ਅਸਦ ਜਮੀਲ ਖ਼ਾਨ ਨਵੰਬਰ 2016 ਵਿੱਚ ਨਿਰਮਾਤਾ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਸ ਫ਼ਿਲਮ ਨਾਲ਼ ਜੁੜੇ, ਉਸੀ ਸਾਲ ਹਮਜ਼ਾ ਅਲੀ ਅੱਬਾਸੀ ਅਤੇ ਫ਼ਵਾਦ ਖ਼ਾਨ ਨੇ ਮੁੱਖ ਅਦਾਕਾਰਾਂ ਵਜੋਂ ਸਾਈਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫੀ ਜਨਵਰੀ 2017 ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ ਅਤੇ ਜੂਨ 2019 ਵਿੱਚ ਸਮਾਪਤ ਹੋਈ। ਫ਼ਿਲਮ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ 2019-2020 ਵਿੱਚ ਕਈ ਤਾਰੀਖਾਂ ਦੌਰਾਨ ਥੀਏਟਰ ਵਿੱਚ ਰਿਲੀਜ਼ ਕਰਨ ਲਈ ਤਹਿ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਪਰ ਕਾਪੀਰਾਈਟ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਮੁੱਦਿਆਂ ਅਤੇ [[2019–20 ਕੋਰੋਨਾਵਾਇਰਸ ਮਹਾਮਾਰੀ|ਕੋਵਿਡ-19 ਮਹਾਂਮਾਰੀ]] ਕਾਰਨ ਇਸ ਵਿੱਚ ਦੇਰੀ ਹੁੰਦੀ ਰਹੀ। <ref>{{Cite web |last=Jawaid |first=Mohammad Kamran |date=2022-10-06 |title=The eventual success of The Legend of Maula Jatt may be a story on its own |url=https://images.dawn.com/news/1190960 |access-date=2022-10-22 |website=Images |language=en}}</ref> ਫ਼ਿਲਮ ਨੂੰ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਹੁਣ ਤੱਕ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹਿੰਗੀ ਫ਼ਿਲਮ ਦੱਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਫਿਲਮ ਦਾ ਸੰਗੀਤ ਸਰਮਦ ਗ਼ਫ਼ੂਰ ਦੁਆਰਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। <ref name=":3">{{Cite web |last=Tartaglione |first=Nancy |date=2022-10-18 |title='The Legend Of Maula Jatt': Pakistani Epic Sets Global Opening Weekend Record |url=https://deadline.com/2022/10/the-legend-of-maula-jatt-pakistan-global-box-office-record-1235147719/ |access-date=2022-10-22 |website=Deadline |language=en-US}}</ref> ''ਫ਼ਿਲਮ ਦਾ'' ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ 12 ਅਕਤੂਬਰ 2022 ਨੂੰ ਲਾਹੌਰ ਦੇ ਕਿਊ ਸਿਨੇਮਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ 13 ਅਕਤੂਬਰ 2022 ਨੂੰ ਇਸਨੂੰ ਪੂਰੇ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਰਿਲੀਜ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।<ref>{{Cite web |title=The Legend of Maula Jatt gets a release date |url=https://www.somethinghaute.com/the-legend-of-maula-jatt-gets-a-release-date/ |access-date=August 11, 2022 |website=Something haute |archive-date=ਫ਼ਰਵਰੀ 22, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230222211923/https://www.somethinghaute.com/the-legend-of-maula-jatt-gets-a-release-date/ |url-status=dead }}</ref> <ref>{{Citation |title=The Legend of Maula Jatt premiere with Fawad Khan, Mahira Khan & other Celebrities in Lahore |url=https://www.youtube.com/watch?v=4gyAusShns0 |language=en |access-date=2022-10-22}}</ref><ref>{{Cite web |date=2022-10-13 |title=As grand as the film: 'The Legend of Maula Jatt' premiere |url=https://tribune.com.pk/story/2381360/as-grand-as-the-film-the-legend-of-maula-jatt-premiere-saw-gajras-glitter-and-graceful-whites |access-date=2022-10-22 |website=The Express Tribune |language=en}}</ref> ਫ਼ਿਲਮ ਨੂੰ ਇਸਦੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ, ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ, ਐਕਸ਼ਨ ਕ੍ਰਮ, ਅਤੇ ਵਿਜ਼ੂਅਲ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਲਈ ਆਲੋਚਕਾਂ ਤੋਂ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਸਮੀਖਿਆਵਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਈਆਂ। <ref name=":4">{{Cite web |date=12 October 2022 |title=The Legend of Maula Jatt review – Pakistani classic remake is Game of Thrones meets Gladiator |url=https://www.theguardian.com/film/2022/oct/12/the-legend-of-maula-jatt-review |website=the Guardian}}</ref><ref name=":5">{{Cite web |date=13 October 2022 |title='TLoMJ' review: Pakistani cinema's grandest offering yet |url=https://tribune.com.pk/story/2381351/the-legend-of-maula-jatt-review-pakistani-cinemas-grandest-offering-yet |website=The Express Tribune}}</ref> ਇਸਨੇ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ $13.8 ਮਿਲੀਅਨ ਦੀ ਕਮਾਈ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਹੁਣ ਤੱਕ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਮਾਈ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਫਿਲਮ ਬਣ ਗਈ।<ref name=":6">{{Cite web |last=Ramachandran |first=Naman |date=2023-04-19 |title=Fawad Khan, Mahira Khan’s Pakistan Blockbuster ‘The Legend of Maula Jatt’ Gets Unprecedented International Rerelease (EXCLUSIVE) |url=https://variety.com/2023/film/asia/fawad-khan-the-legend-of-maula-jatt-rerelease-1235588445/ |access-date=2023-05-30 |website=Variety |language=en-US}}</ref> ==ਹਵਾਲੇ== {{ਹਵਾਲੇ}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ]] c7skkjdjshrcypvhqz0pve7yae57v3c 3 190873 843226 773392 2026-07-27T09:33:40Z Deepfriedokra 35861 Deepfriedokra ਨੇ ਸਫ਼ਾ [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Shubhsamant09]] ਨੂੰ [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Matthewmurdock]] ’ਤੇ ਭੇਜਿਆ: Automatically moved page while renaming the user "[[Special:CentralAuth/Shubhsamant09|Shubhsamant09]]" to "[[Special:CentralAuth/Matthewmurdock|Matthewmurdock]]" 773392 wikitext text/x-wiki {{Template:Welcome|realName=|name=Shubhsamant09}} -- [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:New user message|New user message]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:New user message|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 22:50, 15 ਨਵੰਬਰ 2024 (UTC) iy004df5er5ldn93a00empwcd9vrdm1 0 196821 843225 802408 2026-07-27T07:58:12Z Gurdeep Alike 47457 "[[:en:Special:Redirect/revision/1278702134|Khumbu Icefall]]" ਸਫ਼ੇ ਦਾ ਤਰਜਮਾ ਕਰਕੇ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ 843225 wikitext text/x-wiki {{More citations needed|date=January 2013}}{{Main|2014 Mount Everest avalanche}} [[ਤਸਵੀਰ:KhumbuIcefall.jpg|thumb|ਖੁੰਬੂ ਬਰਫ਼ਬਾਰੀ]] '''ਖੁੰਬੂ ਬਰਫ਼ਬਾਰੀ''' ਖੁੰਬੂ ਗਲੇਸ਼ੀਅਰ ਦੇ ਸਿਰ ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ ਸੀ. ਡਬਲਿਊ. ਐੱਮ. ਦੇ ਪੈਰ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ [[ਐਵਰੈਸਟ ਪਹਾੜ|ਮਾਊਂਟ ਐਵਰੈਸਟ]] ਦੀਆਂ ਨੇਪਾਲੀ ਢਲਾਣਾਂ ਉੱਤੇ 5,486 ਮੀਟਰ (17,999 ) ਦੀ ਉਚਾਈ ਉੱਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ, ਜੋ ਬੇਸ ਕੈਂਪ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਉੱਪਰ ਅਤੇ ਸਿਖਰ ਦੇ ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਬਰਫ਼ਬਾਰੀ ਨੂੰ ਐਵਰੈਸਟ ਦੇ ਸਿਖਰ 'ਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਦੱਖਣੀ ਕੋਲ ਮਾਰਗ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਖਤਰਨਾਕ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।<ref>{{Cite web |last=UNITEC Institute of Technology |title=Hillary Challenge |url=http://www.educationcounts.govt.nz/statistics/schooling/senior-student-attainment/senior_student_attainment_in_international_contexts |archive-url=https://web.archive.org/web/20080906072528/http://www.educationcounts.govt.nz/statistics/schooling/senior-student_attainment/senior_student_attainment_in_international_contexts |archive-date=2008-09-06 |publisher=Ministry of Education, Wellington, New Zealand}}</ref> == ਸੰਖੇਪ ਜਾਣਕਾਰੀ == [[ਤਸਵੀਰ:Khumbu_glacier_in_relation_to_everest.jpg|center|thumb|ਖੁੰਬੂ ਬਰਫ਼ਬਾਰੀ]] ਖੁੰਬੂ ਗਲੇਸ਼ੀਅਰ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਮਾਊਂਟ ਐਵਰੈਸਟ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਤੋਂ ਅੰਦਾਜ਼ਨ 0.9 ਤੋਂ 1.2 ਮੀਟਰ (3 ਤੋਂ 4 ਫੁੱਟ) ਹੇਠਾਂ ਵੱਲ ਹਿੱਲਦਾ ਹੈ। ਪੱਤਝੜ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਬਰਫ਼ ਨੂੰ ਅਧਾਰ 'ਤੇ ਉੱਭਰਨ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 4.3 ਸਾਲ ਲੱਗਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ 600 ਮੀਟਰ (2,000 ਫੁੱਟ) ਨੀਵਾਂ ਅਤੇ 1.5 ਕਿਲੋਮੀਟਰ (1 ਮੀਲ) ਖਿਤਿਜੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦੂਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਬਰਫ਼ ਦੇ ਵਹਾਅ ਦੀ ਗਤੀ ਅਤੇ ਤੇਜ਼ ਉਚਾਈ ਵਿੱਚ ਗਿਰਾਵਟ ਇੱਕ ਬਰਗਸ਼ਰੁੰਡ (ਬਰਫ਼ ਦਾ ਬਰਗ ਮੋਢਾ) ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਸਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਉੱਪਰਲੇ ਗਲੇਸ਼ੀਅਰ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਟ੍ਰਾਂਸਵਰਸ ਬਲਾਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਖਾਲੀ ਦਰਾਰਾਂ (100 ਮੀਟਰ ਤੋਂ ਵੱਧ ਡੂੰਘੇ ਅਤੇ ਅਕਸਰ 15 ਮੀਟਰ ਜਾਂ 50 ਫੁੱਟ ਤੋਂ ਵੱਧ ਚੌੜੇ) ਬਣ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਇਹ ਵਿਸ਼ਾਲ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਗਲੇਸ਼ੀਅਰ ਹਿੱਸੇ ਪੱਤਝੜ ਵਿੱਚ ਹੇਠਾਂ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਗਲੇਸ਼ੀਅਰ ਵਹਾਅ ਦੇ ਰਿੜਕਣ ਵਾਲੇ ਦਬਾਅ ਦੁਆਰਾ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਮਰੋੜ ਅਤੇ ਕੁਚਲੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਪੱਤਝੜ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਵਧਦੀ ਹੋਈ ਘੁਟਣ ਵਾਲੀ ਕਰੇਵਾਸ਼ ਫੀਲਡ ਅਤੇ ਪਤਝੜ ਦੇ ਤਲ ਵੱਲ ਛੋਟੇ ਬਲਾਕਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਅਰਾਜਕ ਭੁਲੇਖਾ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਲਗਾਤਾਰ ਗਲੇਸ਼ੀਅਰ ਗਤੀ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਬਰਫ਼ ਦੇ ਪੁਲ ਜੋ ਦਰਾਰਾਂ ਨੂੰ ਛੁਪਾਉਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਬਰਫ਼ ਦੇ ਬਲਾਕਾਂ (ਜਿਸਨੂੰ ਸੇਰਾਕ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ) ਉੱਤੇ ਲਟਕਦੇ ਹਨ, ਕਈ ਟਨ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਟਨ ਤੱਕ ਦੇ ਆਕਾਰ ਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਥੋੜ੍ਹੀ ਜਿਹੀ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦੇ ਨਾਲ ਖੁੱਲ੍ਹ ਸਕਦੇ ਹਨ ਜਾਂ ਢਹਿ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਪਰਬਤਾਰੋਹੀਆਂ ਲਈ ਬਹੁਤ ਖ਼ਤਰਾ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਖੁੰਬੂ ਆਈਸਫਾਲ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰਨਾ ਇੰਨਾ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਹੈ ਕਿ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਗਾਈਡਾਂ ਦੁਆਰਾ ਲਗਾਏ ਗਏ ਵਿਸ਼ਾਲ ਰੱਸੀ ਅਤੇ ਪੌੜੀਆਂ ਦੇ ਨੈੱਟਵਰਕ ਵੀ ਜਾਨ ਦੇ ਨੁਕਸਾਨ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਰੋਕ ਸਕਦੇ। ਅਧਿਕਾਰਤ ਹਿਮਾਲੀਅਨ ਡੇਟਾਬੇਸ ਵਿੱਚ 1953 ਅਤੇ 2016 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਬਰਫ਼ਬਾਰੀ ਵਿੱਚ 44 ਮੌਤਾਂ ਦਰਜ ਹਨ। 2017 ਅਤੇ 2021 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਕੋਈ ਮੌਤ ਦਰਜ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਸਮਝਦਾਰ ਪਰਬਤਾਰੋਹੀ ਇਸ ਭੂਮੀ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਬਰਫ਼ਬਾਰੀ ਅਤੇ ਕਰੇਵਾਸ਼-ਫਾਲ ਦੇ ਬਚਾਅ ਅਤੇ ਬਚਾਅ ਤਕਨੀਕਾਂ 'ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਪਰਬਤਾਰੋਹੀ ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਬਰਫ਼ਬਾਰੀ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਇਹ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਰਾਤ ਦੀ ਠੰਡ ਵਿੱਚ ਜੰਮਣ ਕਾਰਨ ਘੱਟ ਗਤੀਸ਼ੀਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸੂਰਜ ਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਗਰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਬਰਫ਼ ਪਿਘਲਣ ਨਾਲ ਢਾਂਚੇ ਦੇ ਅੰਦਰ ਰਗੜ ਘੱਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਵਹਾਅ ਦੀ ਦਰ ਵਧ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ, ਕ੍ਰੇਵੇਸ ਖੁੱਲ੍ਹਣਾ ਅਤੇ ਬਰਫ਼-ਬਲਾਕ ਜਾਂ ਸੇਰਾਕ ਢਹਿ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਤਝੜ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰਨ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਖਤਰਨਾਕ ਸਮਾਂ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦੁਪਹਿਰ ਦੇ ਅੱਧ ਤੋਂ ਦੇਰ ਤੱਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਤਜਰਬੇਕਾਰ, ਅਨੁਕੂਲ ਪਰਬਤਾਰੋਹੀ ਕੁਝ ਘੰਟਿਆਂ ਵਿੱਚ ਬਰਫ਼ਬਾਰੀ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਤਜਰਬੇਕਾਰ ਜਾਂ ਗੈਰ-ਉਚਾਈ-ਅਨੁਕੂਲ ਪਰਬਤਾਰੋਹੀ ਰਸਤੇ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਲਈ 10-12 ਘੰਟੇ ਲੈ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਐਵਰੈਸਟ ਦੇ ਦੱਖਣੀ ਕੋਲ ਰੂਟ 'ਤੇ "ਕੈਂਪ" ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਖੁੰਬੂ ਆਈਸਫਾਲ ਦੇ ਸਿਖਰ ਤੋਂ ਥੋੜ੍ਹਾ ਪਰੇ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। [[ਤਸਵੀਰ:Pem_dorjee_sherpa_(2).JPG|thumb|ਪੇਮਬਾ ਦੋਰਜੀ ਖੁੰਬੂ ਬਰਫ਼ਬਾਰੀ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਕਰੇਵਾਸ਼ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ]] == 2014 ਦਾ ਬਰਫ਼ੀਲਾ ਤੂਫ਼ਾਨ == 18 ਅਪ੍ਰੈਲ 2014 ਨੂੰ ਸਥਾਨਕ ਸਮੇਂ ਅਨੁਸਾਰ ਸਵੇਰੇ 6:30 ਵਜੇ ਦੇ ਕਰੀਬ, ਖੁੰਬੂ ਬਰਫ਼ਬਾਰੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬਰਫ਼ ਦੇ ਤੋਦੇ ਡਿੱਗਣ ਕਾਰਨ 16 ਨੇਪਾਲੀ ਪਰਬਤਾਰੋਹੀ ਮਾਰੇ ਗਏ ਸਨ। ਸਿਰਫ਼ 13 ਲਾਸ਼ਾਂ ਹੀ ਬਰਾਮਦ ਹੋਈਆਂ। ਨੌਂ ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਭਾਰੀ ਸੱਟਾਂ ਲੱਗੀਆਂ। ਪਰਬਤਾਰੋਹੀ ਬਸੰਤ ਚੜ੍ਹਾਈ ਦੇ ਮੌਸਮ ਲਈ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਬਰਫ਼ ਦੇ ਤੋਦੇ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘਣ ਦਾ ਰਸਤਾ ਤਿਆਰ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ ਜਦੋਂ ਬਰਫ਼ ਦੇ ਤੋਦੇ ਡਿੱਗਣ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ। [[ਤਸਵੀਰ:Everest3d_qbd_2014116.jpg|center|thumb|ਇਹ ਲੇਬਲ ਕੀਤਾ ਫੋਟੋ-ਚਿੱਤਰ 2014 ਦੇ ਮਾਰਗ ਉੱਤੇ ਘਾਤਕ ਬਰਫ਼ ਦੇ ਬਰਫ਼ੀਲੇ ਤੂਫ਼ਾਨ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਅਤੇ ਖੁੰਬੂ ਰਾਹੀਂ 2015 ਦੇ ਸੋਧੇ ਹੋਏ ਰਸਤੇ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ।]] == 1970 ਦਾ ਬਰਫ਼ੀਲਾ ਤੂਫ਼ਾਨ == {{Mount Everest}}ਮਾਊਂਟ ਐਵਰੈਸਟ 5 ਅਪ੍ਰੈਲ, 1970 ਨੂੰ, ਇੱਕ ਦੁਖਦਾਈ ਹਾਦਸਾ ਵਾਪਰਿਆ ਜਦੋਂ 6 ਸ਼ੇਰਪਾ ਖੁੰਬੂ ਆਈਸਫਾਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸੇਰਾਕ ਦੇ ਟਕਰਾਉਣ ਕਾਰਨ ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਗੁਆ ਬੈਠੇ। ਉਹ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ "ਦ ਮੈਨ ਹੂ ਸਕਾਈਡ ਡਾਊਨ ਐਵਰੈਸਟ" ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਜਾਪਾਨੀ ਅਲਪਿਨਿਸਟ ਯੂਈਚੀਰੋ ਮਿਉਰਾ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਸੀ। ਮਿਉਰਾ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਮਾਊਂਟ ਐਵਰੈਸਟ ਤੋਂ ਸਫਲਤਾਪੂਰਵਕ ਸਕੀਇੰਗ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਪਹਿਲਾ ਵਿਅਕਤੀ ਬਣਿਆ। 7sbekqqylfpywf0fzhtna9vy4a2kwxs 0 204723 843190 841318 2026-07-26T17:59:05Z Mulkh Singh 9921 843190 wikitext text/x-wiki '''ਅੰਬਰ ਹੁਸੈਨੀ''' [[ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ|ਪੰਜਾਬੀ]] ਦੀ ਕਹਾਣੀਕਾਰਾ ਹੈ। ਉਹ [[ਪਾਕਿਸਤਾਨ]] ਦੇ ਦੱਖਣੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ [[ਬਹਾਵਲਪੁਰ]] ਦੀ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀ ਹੈ।<ref name=":0">{{Cite web |title=2024 Urmilla Anand Memorial Award Recipient-Jaswinder Dharamkot {{!}} Anand Memorial Awards |url=https://www.anandawards.in/copy-of-2024-recipient-jaswinder-dha |access-date=2026-06-20 |website=Anand Awards |language=en}}</ref> == ਜਨਮ ਅਤੇ ਬਚਪਨ == '''ਅੰਬਰ ਹੁਸੈਨੀ''' ਦੇ ਦਾਦਾ ਮ. ਹੁਸੈਨ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਅੱਧੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨੂੰ ਗੁਆਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 1947 ਦੇ ਦੰਗਿਆਂ ਦੌਰਾਨ ਲੁਧਿਆਣਾ ਤੋਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਚਲੇ ਗਏ ਸਨ ਜਿੱਥੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ [[ਟੋਭਾ ਟੇਕ ਸਿੰਘ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ|ਟੋਬਾ ਟੇਕ ਸਿੰਘ]] ਦੇ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਰਹਿਣ ਲੱਗੇ। <ref name=":0" /> == ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਲੇਖਨ == ਅੰਬਰ ਨੇ [[ਇਸਲਾਮੀਆ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਬਹਾਵਲਪੁਰ]] ਤੋਂ ਐਮ.ਬੀ. ਏ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਨੇ '''ਨਯਾ ਦੌਰ''' ਅਤੇ '''ਪੰਜਨਦ''' ਵਰਗੀਆਂ ਆਨਲਾਈਨ ਵੈਬਸਾਈਟਾਂ ਲਈ ਸਮਾਜਿਕ ਮੁੱਦਿਆਂ 'ਤੇ ਲੇਖ ਲਿਖਣੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੇ।<ref name=":0" /> == ਰਚਨਾਵਾਂ == === ਨਾਵਲ === * [[ਪੀਰੋ]] (2023) === ਕਹਾਣੀਆਂ === * ਨਾਵਲ ਪੀਰੋ ਅਤੇ ਅੰਬਰ ਹੁਸੈਨੀ ਦੀਆਂ ਸੱਤ ਹੋਰ  ਕਹਾਣੀਆਂ "'''ਮਰਦਾਨਗੀ'''" ਦੇ ਨਾਂਅ ਹੇਠ [[ਗੁਰਮੁਖੀ]] ਵਿੱਚ ਵੀ ਕਿਤਾਬ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਹੋਈਆਂ ਹਨ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਪੱਛਮੀ ਅਤੇ ਪੂਰਬੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਾਹਿਤਕ ਰਸਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਛਪ ਚੁੱਕੀਆਂ ਹਨ।<ref name=":0" /> == ਸਨਮਾਨ == * ਉਸ ਨੂੰ 2024 ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਕਹਾਣੀ '''ਅਵੱਲੇ ਨਸ਼ੇ''' ਲਈ [[ਉਰਮਿਲਾ ਆਨੰਦ ਸਿਮਰਤੀ ਪੁਰਸਕਾਰ]] ਮਿਲਿਆ।<ref name=":0" /> * ਸਾਲ 2025 ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਕਹਾਣੀ '''ਚੂ..ਹ...ੜ'''<ref>{{Citation |last=Punjabi Audiobooks by Harleen Tutorials |title=ਚੂ..ਹ..ਹ..ੜ..ੜ..- ਅੰਬਰ ਹੁਸੈਨੀ {{!}} Chuhr - Amber Hosseini {{!}}Pakistani Punjabi Story #harleentutorials |date=2025-08-23 |url=https://www.youtube.com/watch?v=0Abx4utlxoc |access-date=2026-06-20}}</ref> ਨੂੰ ਉਰਮਿਲਾ ਆਨੰਦ ਸਿਮਰਤੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜੇਤੂ-2025 ਦੀਆਂ ਸਰਵੋਤਮ 10 ਕਹਾਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ।<ref name=":0" /> == ਹਵਾਲੇ == {{ਹਵਾਲੇ}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਵਲਕਾਰ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਕਹਾਣੀਕਾਰ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਮਹਿਲਾ ਲੇਖਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਔਰਤਾਂ]] mmu8a7oysezxigwp009gioi7l17lfj6 843191 843190 2026-07-26T17:59:44Z Mulkh Singh 9921 843191 wikitext text/x-wiki '''ਅੰਬਰ ਹੁਸੈਨੀ''' [[ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ|ਪੰਜਾਬੀ]] ਦੀ ਕਹਾਣੀਕਾਰਾ ਹੈ। ਉਹ [[ਪਾਕਿਸਤਾਨ]] ਦੇ ਦੱਖਣੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ [[ਬਹਾਵਲਪੁਰ]] ਦੀ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀ ਹੈ।<ref name=":0">{{Cite web |title=2024 Urmilla Anand Memorial Award Recipient-Jaswinder Dharamkot {{!}} Anand Memorial Awards |url=https://www.anandawards.in/copy-of-2024-recipient-jaswinder-dha |access-date=2026-06-20 |website=Anand Awards |language=en}}</ref> == ਜਨਮ ਅਤੇ ਬਚਪਨ == '''ਅੰਬਰ ਹੁਸੈਨੀ''' ਦੇ ਦਾਦਾ ਮ. ਹੁਸੈਨ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਅੱਧੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨੂੰ ਗੁਆਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 1947 ਦੇ ਦੰਗਿਆਂ ਦੌਰਾਨ ਲੁਧਿਆਣਾ ਤੋਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਚਲੇ ਗਏ ਸਨ ਜਿੱਥੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ [[ਟੋਭਾ ਟੇਕ ਸਿੰਘ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ|ਟੋਬਾ ਟੇਕ ਸਿੰਘ]] ਦੇ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਰਹਿਣ ਲੱਗੇ। <ref name=":0" /> == ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਲੇਖਨ == ਅੰਬਰ ਨੇ [[ਇਸਲਾਮੀਆ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਬਹਾਵਲਪੁਰ]] ਤੋਂ ਐਮ.ਬੀ. ਏ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਨੇ '''ਨਯਾ ਦੌਰ''' ਅਤੇ '''ਪੰਜਨਦ''' ਵਰਗੀਆਂ ਆਨਲਾਈਨ ਵੈਬਸਾਈਟਾਂ ਲਈ ਸਮਾਜਿਕ ਮੁੱਦਿਆਂ 'ਤੇ ਲੇਖ ਲਿਖਣੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੇ। ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਕਈ ਕਹਾਣੀਆਂ ਆਨਲਾਈਨ ਛਪੀਆਂ<ref name=":0" /> == ਰਚਨਾਵਾਂ == === ਨਾਵਲ === * [[ਪੀਰੋ]] (2023) === ਕਹਾਣੀਆਂ === * ਨਾਵਲ ਪੀਰੋ ਅਤੇ ਅੰਬਰ ਹੁਸੈਨੀ ਦੀਆਂ ਸੱਤ ਹੋਰ  ਕਹਾਣੀਆਂ "'''ਮਰਦਾਨਗੀ'''" ਦੇ ਨਾਂਅ ਹੇਠ [[ਗੁਰਮੁਖੀ]] ਵਿੱਚ ਵੀ ਕਿਤਾਬ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਹੋਈਆਂ ਹਨ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਪੱਛਮੀ ਅਤੇ ਪੂਰਬੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਾਹਿਤਕ ਰਸਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਛਪ ਚੁੱਕੀਆਂ ਹਨ।<ref name=":0" /> == ਸਨਮਾਨ == * ਉਸ ਨੂੰ 2024 ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਕਹਾਣੀ '''ਅਵੱਲੇ ਨਸ਼ੇ''' ਲਈ [[ਉਰਮਿਲਾ ਆਨੰਦ ਸਿਮਰਤੀ ਪੁਰਸਕਾਰ]] ਮਿਲਿਆ।<ref name=":0" /> * ਸਾਲ 2025 ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਕਹਾਣੀ '''ਚੂ..ਹ...ੜ'''<ref>{{Citation |last=Punjabi Audiobooks by Harleen Tutorials |title=ਚੂ..ਹ..ਹ..ੜ..ੜ..- ਅੰਬਰ ਹੁਸੈਨੀ {{!}} Chuhr - Amber Hosseini {{!}}Pakistani Punjabi Story #harleentutorials |date=2025-08-23 |url=https://www.youtube.com/watch?v=0Abx4utlxoc |access-date=2026-06-20}}</ref> ਨੂੰ ਉਰਮਿਲਾ ਆਨੰਦ ਸਿਮਰਤੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜੇਤੂ-2025 ਦੀਆਂ ਸਰਵੋਤਮ 10 ਕਹਾਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ।<ref name=":0" /> == ਹਵਾਲੇ == {{ਹਵਾਲੇ}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਵਲਕਾਰ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਕਹਾਣੀਕਾਰ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਮਹਿਲਾ ਲੇਖਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਔਰਤਾਂ]] l1o5ul61jve36rqwa37i8h0gp26rz4d 3 204840 843196 2026-07-26T18:04:21Z Deepfriedokra 35861 Deepfriedokra ਨੇ ਸਫ਼ਾ [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Atclez]] ਨੂੰ [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Karstir]] ’ਤੇ ਭੇਜਿਆ: Automatically moved page while renaming the user "[[Special:CentralAuth/Atclez|Atclez]]" to "[[Special:CentralAuth/Karstir|Karstir]]" 843196 wikitext text/x-wiki #ਰੀਡਾਇਰੈਕਟ [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Karstir]] ixzqw07glt92sxcwhfrevc7b4o93etq 3 204841 843227 2026-07-27T09:33:40Z Deepfriedokra 35861 Deepfriedokra ਨੇ ਸਫ਼ਾ [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Shubhsamant09]] ਨੂੰ [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Matthewmurdock]] ’ਤੇ ਭੇਜਿਆ: Automatically moved page while renaming the user "[[Special:CentralAuth/Shubhsamant09|Shubhsamant09]]" to "[[Special:CentralAuth/Matthewmurdock|Matthewmurdock]]" 843227 wikitext text/x-wiki #ਰੀਡਾਇਰੈਕਟ [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Matthewmurdock]] 4uqm4xfjl01tfyro50vf1d10a99j32y