ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ pawiki https://pa.wikipedia.org/wiki/%E0%A8%AE%E0%A9%81%E0%A9%B1%E0%A8%96_%E0%A8%B8%E0%A8%AB%E0%A8%BC%E0%A8%BE MediaWiki 1.47.0-wmf.13 first-letter ਮੀਡੀਆ ਖ਼ਾਸ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਤਸਵੀਰ ਤਸਵੀਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਮੀਡੀਆਵਿਕੀ ਮੀਡੀਆਵਿਕੀ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਫਰਮਾ ਫਰਮਾ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਮਦਦ ਮਦਦ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਫਾਟਕ ਫਾਟਕ ਗੱਲ-ਬਾਤ TimedText TimedText talk ਮੌਡਿਊਲ ਮੌਡਿਊਲ ਗੱਲ-ਬਾਤ Event Event talk Topic 0 2135 843764 843763 2026-07-31T12:01:09Z A1 Khalsa TV 61308 843764 wikitext text/x-wiki {{redirect|ਸ਼ਹੀਦ ਊਧਮ ਸਿੰਘ|2021 ਦੀ ਫ਼ਿਲਮ|ਸਰਦਾਰ ਊਧਮ|ਹਾਕੀ ਖਿਡਾਰੀ|ਊਧਮ ਸਿੰਘ (ਫੀਲਡ ਹਾਕੀ)}} {{Infobox criminal | name = ਊਧਮ ਸਿੰਘ | image = Sardar_Udham_Singh.jpg | caption = | birth_name = ਸ਼ੇਰ ਸਿੰਘ | birth_date = {{birth date|df=yes|1899|12|26}} | birth_place = [[ਸੁਨਾਮ]], [[ਪੰਜਾਬ ਪ੍ਰਾਂਤ (ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਇੰਡੀਆ)|ਪੰਜਾਬ]], [[ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਇੰਡੀਆ]] | death_date = {{death date and age|df=yes|1940|07|31|1899|12|26}} | death_place = [[ਪੈਂਟਨਵਿਲੇ ਜੇਲ੍ਹ]], [[ਲੰਡਨ, ਇੰਗਲੈਂਡ]] | death_cause = ਫਾਂਸੀ | nationality = [[ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ|ਭਾਰਤੀ]] | occupation = [[ਇਨਕਲਾਬੀ]] | organization = [[ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ]]<br/>[[ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਸੋਸ਼ਲਿਸਟ ਰਿਪਬਲੀਕਨ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ]]<br/>[[ਇੰਡੀਅਨ ਵਰਕਰਜ਼ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ]] | other_names = ਰਾਮ ਮੁਹੰਮਦ ਸਿੰਘ ਆਜ਼ਾਦ, ਉਦੇ ਸਿੰਘ | movement = [[ਭਾਰਤੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਲਹਿਰ]] | criminal_penalty = ਮੌਤ | criminal_status = | parents = | conviction = [[ਕਤਲ]] | victims = [[ਮਾਈਕਲ ਓਡਵਾਇਰ]], 75 | known_for = [[ਜਲ੍ਹਿਆਂਵਾਲਾ ਬਾਗ ਹੱਤਿਆਕਾਂਡ|ਜਲ੍ਹਿਆਂਵਾਲਾ ਬਾਗ ਸਾਕੇ]] ਦਾ ਬਦਲਾ ਲੈਣ ਲਈ [[ਮਾਈਕਲ ਓਡਵਾਇਰ]] ਦੀ ਹੱਤਿਆ }} '''ਊਧਮ ਸਿੰਘ''' ਦਾ ਜਨਮ '''ਸ਼ੇਰ ਸਿੰਘ ਦੇ ਘਰ 26 ਦਸੰਬਰ 1899 ਨੂੰ''' ==ਜਲ੍ਹਿਆਂਵਾਲੇ ਬਾਗ ਦਾ ਸਾਕਾ== 13 ਮਾਰਚ 1940 ਨੂੰ ਈਸਟ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਅਤੇ ਸੈਂਟਰਲ ਏਸ਼ੀਅਨ ਸੁਸਾਇਟੀ ਦੀ 10 [[ਕੈਕਸਟਨ ਹਾਲ]] ਲੰਡਨ ਵਿਖੇ ਮੀਟਿੰਗ ਹੋ ਰਹੀ ਸੀ, ਜਿੱਥੇ ਜਲ੍ਹਿਆਂਵਾਲੇ ਬਾਗ ਦੇ ਘਿਨੌਣੇ ਸਾਕੇ ਦਾ ਦੋਸ਼ੀ ਮਾਈਕਲ ਉਡਵਾਇਰ ਬੁਲਾਰੇ ਵਜੋਂ ਭਾਸ਼ਣ ਦੇ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਸ਼ਹੀਦ ਊਧਮ ਸਿੰਘ ਨੇ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਛੁਪਾ ਕੇ ਰੱਖੀ ਹੋਈ ਰਿਵਾਲਵਰ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਮਾਰ ਮੁਕਾਇਆ। ਸ਼ਹੀਦ ਊਧਮ ਸਿੰਘ ਵੱਲੋਂ ਮਾਈਕਲ ਉਡਵਾਇਰ ਦੇ ਕੀਤੇ ਕਤਲ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰ ਦੀਆਂ ਅਖ਼ਬਾਰਾਂ ਨੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਅੰਦਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ। ਲੰਡਨ ਤੋਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੁੰਦੇ ਅਖ਼ਬਾਰ ‘ਦੀ ਟਾਈਮਜ਼ ਆਫ ਲੰਡਨ’ ਨੇ ਸ਼ਹੀਦ ਊਧਮ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ‘ਆਜ਼ਾਦੀ ਦਾ ਲੜਾਕਾ’ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਕਾਰਨਾਮੇ ਨੂੰ ਗੁਲਾਮ ਭਾਰਤੀਆਂ ਦੇ ਦੱਬੇ ਗੁੱਸੇ ਦਾ ਇਜ਼ਹਾਰ ਕਿਹਾ। ਇਸ ਬਾਰੇ ਜਰਮਨ ਰੇਡੀਓ ਤੋਂ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਇਹ ਨਸ਼ਰ ਹੁੰਦਾ ਰਿਹਾ, ‘‘ਹਾਥੀਆਂ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭਾਰਤੀ ਆਪਣੇ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨੂੰ ਕਦੇ ਵੀ ਮੁਆਫ਼ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ। ਉਹ ਵੀਹ ਸਾਲ ਤੋਂ ਲੰਮੇ ਵਕਫ਼ੇ ਬਾਅਦ ਵੀ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਮੁਕਾਉਂਦੇ ਹਨ।’’ ਹਾਲਾਂਕਿ ਪੰਡਤ ਜਵਾਹਰ ਲਾਲ ਨਹਿਰੂ ਅਤੇ ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ ਵਰਗੇ ਆਗੂਆਂ ਨੇ ਇਸ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਕੀਤੀ। ਕੇਵਲ ਸੁਭਾਸ਼ ਚੰਦਰ ਬੋਸ ਨੇ ਹੀ ਇਸ ਕਾਰਨਾਮੇ ਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕੀਤੀ। ਇਹ ਸੀ ਜੀਲਿਆਂ ਵਾਲੇ ਬਾਗ ਦਾ ਸਾਕਾ। ==ਮਾਈਕਲ ਉਡਵਾਇਰ ਦਾ ਕਤਲ == [[Image:Udham Singh taken away from Taxon Hall.jpg|right|thumb|ਊਧਮ ਸਿੰਘ (ਖੱਬਿਓ ਦੂਜਾ) ਮਾਈਕਲ ਉਡਵਾਇਰ ਦੇ ਕਤਲ ਦੇ ਇਲਜ਼ਾਮ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰੀ ਸਮੇਂ]] ਸ਼ਹੀਦ ਊਧਮ ਸਿੰਘ ਦੀ ਸੂਰਮਗਤੀ ਵਾਲੀ ਦ੍ਰਿੜਤਾ ਇਸ ਗੱਲ ਤੋਂ ਹੋਰ ਵੀ ਪ੍ਰਮਾਣਿਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਮਾਈਕਲ ਉਡਵਾਇਰ ਦਾ ਕਤਲ ਕਰਨ ਮਗਰੋਂ ਆਪਣਾ ਜੁਰਮ ਕਬੂਲ ਕਰ ਕੇ ਖ਼ੁਦ ਨੂੰ ਕਾਨੂੰਨ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਵਾਰਦਾਤ ਤੋਂ ਇੱਕਦਮ ਬਾਅਦ ਉਸ ਨੂੰ ਹਿਰਾਸਤ ਵਿੱਚ ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਪੁਲੀਸ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਪੁੱਛਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕੀ ਦੂਜਾ ਦੋਸ਼ੀ ਜੈਟਲੈਂਡ ਵੀ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ ਹੈ? ਉਹ ਵੀ ਮੌਤ ਦਾ ਹੱਕਦਾਰ ਸੀ। ਮੈਂ ਉਸ ਉੱਤੇ ਵੀ ਦੋ ਰੌਂਦ ਦਾਗੇ ਸਨ। ==ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ == ਸ਼ਹੀਦ ਊਧਮ ਸਿੰਘ ਦੇ ਯੋਗਦਾਨ ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ ’ਤੇ ਮਾਈਕਲ ਉਡਵਾਇਰ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ ਬਦਲਾ ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਕਾਰਨਾਮੇ ਤਕ ਸੀਮਤ ਕਰ ਕੇ ਵੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਦੀ ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਨੂੰ ਅਣਡਿੱਠ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸ਼ਹੀਦ ਊਧਮ ਸਿੰਘ, ਸ਼ਹੀਦ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਵਾਂਗ ਹੀ ਵਿਚਾਰਧਾਰਕ ਪੱਖੋਂ ਪ੍ਰਪੱਕ ਤੇ ਗਰਮ ਖਿਆਲੀ ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਸੀ। ਉਹ ਸੰਨ 1924 ਵਿੱਚ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਮੁਲਕਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੀ ਲੜਾਈ ਲੜਨ ਵਾਲੀ ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਲਹਿਰ ਵਿੱਚ ਸਰਗਰਮ ਹਿੱਸਾ ਲੈਂਦਾ ਰਿਹਾ। ਉਸ ਦੇ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਨਾਲ ਕਾਫ਼ੀ ਨੇੜਲੇ ਸਬੰਧ ਸਨ ਅਤੇ ਉਹ ਉਸ ਦੇ ਖਿਆਲਾਂ ਤੋਂ ਕਾਫ਼ੀ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਸੀ। ਉਹ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਉੱਤੇ 27 ਜੁਲਾਈ 1927 ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਵਾਪਸ ਪਰਤ ਆਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਨਾਲ 25 ਹੋਰ ਸਾਥੀ, ਕੁਝ ਗੋਲੀ-ਸਿੱਕਾ ਅਤੇ ਅਸਲਾ ਲਿਆਉਣ ’ਚ ਵੀ ਕਾਮਯਾਬ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ। 30 ਅਗਸਤ 1927 ਨੂੰ ਉਸ ਨੂੰ ਪੁਲੀਸ ਵੱਲੋਂ ਗ਼ੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਅਸਲਾ ਰੱਖਣ ਦੇ ਦੋਸ਼ ਵਿੱਚ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ ਕਰ ਲਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ 4 ਸਾਲ ਦੀ ਕੈਦ ਹੋ ਗਈ। ਉਹ ਸ਼ਹੀਦ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਨੂੰ 23 ਮਾਰਚ, 1931 ਨੂੰ ਫ਼ਾਂਸੀ ਲੱਗਣ ਵੇਲੇ ਤਕ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿੱਚ ਹੀ ਸੀ।<ref name=":0" /> ==ਆਜ਼ਾਦੀ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ== ਸ਼ਹੀਦ ਊਧਮ ਸਿੰਘ ਧਰਮ ਨਿਰਪੱਖ ਅਤੇ ਅਗਾਂਹਵਧੂ ਸੋਚ ਦਾ ਮਾਲਕ ਸੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਜਦੋਂ ਲੰਡਨ ਦੀ ਅਦਾਲਤ ਵੱਲੋਂ ਉਸ ਦੇ ਨਾਮ ਬਾਰੇ ਪੁੱਛਿਆ ਗਿਆ ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣਾ ਨਾਮ ‘ ਮੁਹੰਮਦ ਸਿੰਘ ਆਜ਼ਾਦ’ ਦੱਸਿਆ। ਸ਼ਹੀਦ ਊਧਮ ਸਿੰਘ ਨੇ ਜਲ੍ਹਿਆਂਵਾਲੇ ਬਾਗ ਵਿੱਚ ਮੌਤ ਦੇ ਘਾਟ ਉਤਾਰੇ ਗਏ ਸੈਂਕੜੇ ਭਾਰਤੀ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸ਼ਹੀਦੀ ਦਾ ਬਦਲਾ 20 ਸਾਲ ਦੇ ਲੰਮੇ ਅਰਸੇ ਬਾਅਦ ਲੈ ਕੇ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਵਿੱਚ ਅਹਿਮ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ। ਪਹਿਲੀ ਅਪਰੈਲ 1940 ਨੂੰ ਊਧਮ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਲੰਡਨ ਦੀ ਅਦਾਲਤ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਚਾਰ ਜੂਨ 1940 ਨੂੰ ਪੇਸ਼ੀ ਸਮੇਂ ਜਦੋਂ ਜੱਜ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਮਾਈਕਲ ਉਡਵਾਇਰ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਦਾ ਕਾਰਨ ਪੁੱਛਿਆ ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਸਾਡਾ ਪੁਰਾਣਾ ਦੁਸ਼ਮਣ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹ ਇਸ ਸਜ਼ਾ ਦਾ ਹੱਕਦਾਰ ਸੀ। ਜੱਜ ਨੇ ਊਧਮ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਮੌਤ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਸੁਣਾ ਦਿੱਤੀ। 31 ਜੁਲਾਈ 1940 ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦੇ ਇਸ ਮਹਾਨ ਸਪੂਤ ਨੂੰ ਪੈਟੋਨਵਿਲੇ ਜੇਲ੍ਹ ਲੰਡਨ ਵਿੱਚ ਫ਼ਾਂਸੀ ਦੇ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਦੇਹ ਨੂੰ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿੱਚ ਹੀ ਦਬਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਤਤਕਾਲੀ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਗਿਆਨੀ ਜ਼ੈਲ ਸਿੰਘ ਦੇ ਯਤਨਾਂ ਸਦਕਾ 31 ਜੁਲਾਈ 1974 ਨੂੰ ਇੰਗਲੈਂਡ ਨੇ ਊਧਮ ਸਿੰਘ ਦੀਆਂ ਅਸਥੀਆਂ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਸੌਂਪੀਆਂ ਅਤੇ ਸਸਕਾਰ ਸੁਨਾਮ ਵਿਖੇ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।<ref>{{Cite news|url=https://www.punjabitribuneonline.com/2018/07/%E0%A8%86%E0%A9%9B%E0%A8%BE%E0%A8%A6%E0%A9%80-%E0%A8%A6%E0%A8%BE-%E0%A8%AA%E0%A8%B0%E0%A8%B5%E0%A8%BE%E0%A8%A8%E0%A8%BE-%E0%A8%B6%E0%A8%B9%E0%A9%80%E0%A8%A6-%E0%A8%8A%E0%A8%A7%E0%A8%AE-%E0%A8%B8-2/|title=ਆਜ਼ਾਦੀ ਦਾ ਪਰਵਾਨਾ ਸ਼ਹੀਦ ਊਧਮ ਸਿੰਘ|last=|first=|date=2018-07-30|work=Tribune Punjabi|access-date=2018-07-30|archive-url=|archive-date=|dead-url=|language=}}{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਅਕਤੂਬਰ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਨਾਲ ਸਬੰਧ== ਜਦੋਂ ਊਧਮ ਸਿੰਘ ਅਮਰੀਕਾ ਗਿਆ ਤਾਂ ਉਸ ਵੇਲੇ ਉਹ ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਹੇਠ ਆ ਗਿਆ। ਉਹ 27 ਜੁਲਾਈ 1927 ਨੂੰ ਜਹਾਜ਼ ਰਾਹੀਂ ਅਮਰੀਕਾ ਤੋਂ ਕਰਾਚੀ ਆਇਆ। ਕਰਾਚੀ ਵਿੱਚ ਉਸ ਕੋਲੋਂ ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਦਾ ਸਾਹਿਤ ਫੜੇ ਜਾਣ ’ਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਜੁਰਮਾਨਾ ਹੋਇਆ। ਹੋਮ ਵਿਭਾਗ, ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਸਾਲ 1934 ਵਿੱਚ ਗ਼ਦਰ ਡਾਇਰੈਕਟਰੀ ਵਿੱਚ ਊਧਮ ਸਿੰਘ ਦਾ ਨਾਂ ਐਸ 44 (ਪੰਨਾ 267) ’ਤੇ ਦਰਜ ਹੈ। ਉਸ ਕੋਲੋਂ ਦੋ ਰਿਵਾਲਵਰ, ਇੱਕ ਪਿਸਤੌਲ ਅਤੇ ਗ਼ਦਰ ਦੀ ਗੂੰਜ ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਕਾਪੀਆਂ ਬਰਾਮਦ ਹੋਈਆਂ। ਉਸ ’ਤੇ ਆਰਮਜ਼ ਐਕਟ ਦੇ ਸੈਕਸ਼ਨ 20 ਤਹਿਤ ਮੁਕੱਦਮਾ ਚੱਲਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪੰਜ ਸਾਲ ਦੀ ਸਖ਼ਤ ਸਜ਼ਾ ਹੋਈ। 11 ਅਕਤੂਬਰ 1934 ਦੀ ਗੁਪਤ ਰਿਪੋਰਟ ਮੁਤਾਬਕ ਊਧਮ ਸਿੰਘ ਦਾ ਅਸਲੀ ਨਾਂ ਉਦੇ ਸਿੰਘ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਬੁਰਾ ਰਿਕਾਰਡ ਹੈ। ‘ਹਿੰਦੋਸਤਾਨ ਗ਼ਦਰ’ ਅਖ਼ਬਾਰ ਦੀ ਹੁਣ ਵਾਲੀ ਪੋਸਟਿੰਗ ਪਤੇ ਵਾਲੀ ਲਿਸਟ ’ਚ ਇੱਕ ਨਾਮ ਯੂ.ਐੱਸ. ਸਿੰਘ, ਪੰਜਾਬੀ ਹਾਊਸ, 15 ਆਰਟਿਲਰੀ ਪਾਸੇਜ਼ ਈ1 ਹੈ। ਇਹ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਯੂ.ਐੱਸ. ਆਜ਼ਾਦ, ਊਧਮ ਸਿੰਘ ਦੀ ਪਛਾਣ ਹੈ। ਊਧਮ ਸਿੰਘ ਨੇ ਜੇਲ੍ਹ ’ਚੋਂ 21 ਮਾਰਚ 1940 ਨੂੰ ਇੱਕ ਪੱਤਰ ਗ੍ਰੰਥੀ ਸਾਹਿਬ ਸਿੱਖ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸਟਾਕਟਨ, ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਦੇ ਪਤੇ ’ਤੇ ਭੇਜਿਆ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਹ ਕੁਝ ਸਮਝਾ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਊਧਮ ਸਿੰਘ ਦੇ ਮੁਕੱਦਮੇ ਦੌਰਾਨ ਵੀ ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ। ਸਟਾਕਟਨ ਦੇ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਦਾ ਸਕੱਤਰ ਅਜਮੇਰ ਸਿੰਘ ਲਗਾਤਾਰ ਟੈਲੀਗਰਾਮ ਰਾਹੀਂ ਇੰਗਲੈਂਡ ਤੋਂ ਮੁਕੱਦਮੇ ਦੀ ਪੈਰਵਾਈ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਤੋਂ ਪੁੱਛ ਰਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਕਾਨੂੰਨੀ ਪੱਖ ਤੋਂ ਆਜ਼ਾਦ ਦੇ ਬਚਾਉ ’ਚ ਕੀ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਮੁਕੱਦਮੇ ਲਈ ਪੈਸੇ ਵੀ ਭੇਜੇ। ਇੰਟੈਲੀਜੈਂਸ ਬਿਊਰੋ ਦੀ ਡਾਇਰੈਕਟਰੀ 1934 ਅਨੁਸਾਰ ਅਜਮੇਰ ਸਿੰਘ ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਦਾ ਇੱਕ ਸਰਗਰਮ ਮੈਂਬਰ ਸੀ। ਇਹ ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਦੇ ਮਹਿਲਪੁਰ ਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਸੀ। ਉਹ ਸਾਲ 1911 ’ਚ ਅਮਰੀਕਾ ਗਿਆ। ਇਸ ਦਾ ਨਾਂ ਡਾਇਰੈਕਟਰੀ ’ਚ ਪੰਨਾ 12 ’ਤੇ ਦਰਜ ਹੈ। ਸਰਦਾਰ ਊਧਮ ਸਿੰਘ ਨੇ 1937 ਵਿੱਚ ਫਿਲਮ ਦ ਐਲੀਫੈਂਟ ਬੁਆਏ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਦੋ ਸਾਲ ਬਾਅਦ 'ਦ ਫੋਰ ਫੀਦਰਜ਼' ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਅਲੈਗਜ਼ੈਂਡਰ ਕੋਰਡਾ ਦੀ ਐਲੀਫੈਂਟ ਬੁਆਏ ਹਾਥੀ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਤੁਮਈ ਉੱਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਰੁਡਯਾਰਡ ਕਿਪਲਿੰਗ ਦੀ ਕਿਤਾਬ ਦ ਜੰਗਲ ਬੁੱਕ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਹੈ। ਇਸ ਫਿਲਮ ਨੇ ਵੇਨਿਸ ਫਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਦਾ ਪੁਰਸਕਾਰ ਵੀ ਜਿੱਤਿਆ। ==ਕੁਰਬਾਨੀ ਉੱਤੇ ਮਾਣ== ਸ਼ਹੀਦ ਊਧਮ ਸਿੰਘ ਦੀ ਕੁਰਬਾਨੀ ਉੱਤੇ ਜਿੱਥੇ ਸਾਰੇ ਦੇਸ਼ਵਾਸੀ ਮਾਣ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦੇ ਹਨ ਆਪਣੇ ਸਪੂਤ ਦੀ ਵਿਲੱਖਣ ਸੂਰਮਗਤੀ ਭਰਪੂਰ ਕੁਰਬਾਨੀ ਸਦਕਾ ਖ਼ੁਦ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮਾਣਮੱਤਾ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਸ਼ਹੀਦ ਊਧਮ ਸਿੰਘ ਦੀ ਕੁਰਬਾਨੀ ਸਦੀਆਂ ਤਕ ਭਾਰਤੀ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਦੇਸ਼ ਪਿਆਰ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਲਈ ਕੁਰਬਾਨ ਹੋਣ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਦਿੰਦੀ ਰਹੇਗੀ। ਤੇ ਸਾਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਤੋਂ ਸੇਧ ਲੈ ਕੇ ਆਪਣਾ ਜੀਵਨ ਤਬਦੀਲ ਕਰਨਾ ਹੀ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਕੁਰਬਾਨੀ ਉਤੇ ਮਾਣ ਹੋਵੇਗਾ। == ਸ਼ਹੀਦ ਊਧਮ ਸਿੰਘ ਦਾ ਅਦਾਲਤੀ ਬਿਆਨ == ਸ਼ਹੀਦ ਊਧਮ ਸਿੰਘ ਦਾ ਹਵਾਲੇ ਵਿਚਲਾ ਬਿਆਨ ਸ਼ਹੀਦ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਬੀ.ਕੇ. ਦੱਤ ਦੇ ਦਿੱਲੀ ਦੀ ਅਦਾਲਤ ’ਚ ਦਿੱਤੇ ਬਿਆਨ ਤੋਂ ਗਿਆਰਾਂ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਪਿੱਛੋਂ 5-6 ਜੂਨ 1940 ਨੂੰ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਜੱਜ ਨੇ ਮੁਕੱਦਮੇ ਦੀ ਸੁਣਵਾਈ ਨਿਬੜਣ ਵੇਲੇ ਸ਼ਹੀਦ ਨੂੰ ‘ਆਖ਼ਰੀ’ ਸਵਾਲ ਕੀਤਾ: ਕੀ ਤੂੰ ਆਪਣੀ ਸਜ਼ਾ ਬਾਰੇ ਜੋ ਕਿ ਕਾਨੂੰਨ ਅਨੁਸਾਰ ਤੈਨੂੰ ਦਿੱਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਕੁਝ ਕਹਿਣਾ ਹੈ? ਇਸ ਮਗਰੋਂ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਬਿਆਨ ਤੇ ਅਦਾਲਤ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਵਾਰਤਾਲਾਪ ਮੌਲਿਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਸੀ।<ref>{{Cite web|url=https://www.punjabitribuneonline.com/2018/12/%e0%a8%b6%e0%a8%b9%e0%a9%80%e0%a8%a6-%e0%a8%8a%e0%a8%a7%e0%a8%ae-%e0%a8%b8%e0%a8%bf%e0%a9%b0%e0%a8%98-%e0%a8%a6%e0%a8%be-%e0%a8%85%e0%a8%a6%e0%a8%be%e0%a8%b2%e0%a8%a4%e0%a9%80-%e0%a8%ac%e0%a8%bf-2/|title=ਸ਼ਹੀਦ ਊਧਮ ਸਿੰਘ ਦਾ ਅਦਾਲਤੀ ਬਿਆਨ|last=ਪ੍ਰੋ. ਮਲਵਿੰਦਰ ਜੀਤ ਸਿੰਘ ਵੜੈਚ|first=|date=2018-12-30|website=Tribune Punjabi|publisher=|language=hi-IN|access-date=2019-01-08}}{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਅਕਤੂਬਰ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==ਹਵਾਲੇ== {{Reflist}} ==ਹੋਰ ਪੜ੍ਹੋ== *{{cite journal |title=Contested Nationalisms; Negotiated Terrains: The Way Sikhs Remember Udham Singh 'Shahid' (1899–1940) |first=Louis E. |last=Fenech |journal=Modern Asian Studies |volume=36 |issue=4 |date=October 2002 |pages=827–870 |jstor=3876476 |doi=10.1017/s0026749x02004031|s2cid=145405222 }} {{subscription required}} * An article on Udham Singh—Hero Extraordinary in "The Legacy of The Punjab" by R M Chopra, 1997, Punjabee Bradree, Calcutta. ==ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ== * British Executions [http://www.britishexecutions.co.uk/execution-content.php?key=603&termRef=Udham%20Singh case file pertaining to Udham Singh] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1899]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1940]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਆਜ਼ਾਦੀ ਸੰਗਰਾਮੀਏ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੰਗਰੂਰ ਦੇ ਲੋਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਸਿੱਖ]] jwipz354bh9sqci5iki4oopm9iffpwu 0 3275 843783 773719 2026-07-31T22:03:28Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 843783 wikitext text/x-wiki ਮੈਗਨੇਸ਼ੀਅਮ (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: Magnesium) ਇੱਕ [[ਰਸਾਇਣਕ ਤੱਤ]] ਹੈ। ਇਸ ਦਾ [[ਪਰਮਾਣੂ-ਅੰਕ]] 12 ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦਾ ਸੰਕੇਤ '''Mg''' ਹੈ। ਇਸ ਦਾ [[ਪਰਮਾਣੂ-ਭਾਰ]] 24.3050 amu ਹੈ। == ਬਾਹਰੀ ਕੜੀ == {{ਕਾਮਨਜ਼|Magnesium}} * [http://www.webelements.com/magnesium/ WebElements.com – Magnesium] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100410202403/http://www.webelements.com/magnesium/ |date=2010-04-10 }} * [http://www.magnesium.com Online Resource for industry professionals] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220711190023/https://magnesium.com/ |date=2022-07-11 }} - Magnesium.com * [http://www.mgwater.com/index.shtml The Magnesium Website] – Includes full text papers and textbook chapters by leading magnesium authorities Mildred Seelig, Jean Durlach, Burton M. Altura and Bella T. Altura. Links to over 300 articles discussing magnesium and magnesium deficiency. * [http://www.mg12.info Magnesium in Health] {{ਪੀਰੀਆਡਿਕ ਟੇਬਲ}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਸਾਇਣਕ ਤੱਤ]] {{Science-stub}} pt2pjctszp1t5a9ma9nvrtol6qoqxq9 0 22360 843795 573656 2026-08-01T05:27:35Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 843795 wikitext text/x-wiki {{ਗਿਆਨਸੰਦੂਕ ਨਿੱਕੀ ਕਹਾਣੀ | name = ਲਾਟਰੀ | image = | title_orig = लॉटरी | author = [[ਪ੍ਰੇਮਚੰਦ]] | country = ਭਾਰਤ | language = [[ਹਿੰਦੀ]] | series = | genre = [[ਨਿੱਕੀ ਕਹਾਣੀ]] [[ਗਲਪ]] | published_in = ਜ਼ਮਾਨਾ, ਸਤਸਾਹਿਤ੍ਯ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ | pub_date = 1933 | media_type = | preceded_by_italics = | followed_by_italics = }} '''''ਲਾਟਰੀ''''' ({{lang-hi|लॉटरी}}, {{lang-ur|منشی پریم چند}}) [[ਪ੍ਰੇਮਚੰਦ]] ਦੀ ਲਿਖੀ [[ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਭਾਸ਼ਾ|ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ]] [[ਨਿੱਕੀ ਕਹਾਣੀ]] ਹੈ।<ref>{{cite web |url=http://www.goodbooks.in/premchand-selected-stories-1-2%20 |title=the lottery |publisher=Goodbooks.in |date= }}{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਅਕਤੂਬਰ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ਇਸ ਕਹਾਣੀ ਦਾ ਸੂਤਰਧਾਰ ਇੱਕ ਸਕੂਲ ਅਧਿਆਪਕ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਕੋਈ ਨਾਮ ਨਹੀਂ।<ref>{{cite web |url=http://www.telugupeople.com/content/Content.asp?ContentID=16813&catID=16 |title=Review of Premchand Story, Lottery |publisher=telugupeople.com |date= |access-date=2013-05-27 |archive-date=2019-03-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190327112101/http://www.telugupeople.com/content/Content.asp?ContentID=16813&catID=16 |url-status=dead }}</ref> ਇਸ ਦੇ ਕਈ ਨਾਟਕੀ ਰੂਪਾਂਤਰਨ ਖੇਡੇ ਜਾ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ==ਹਵਾਲੇ== {{ਹਵਾਲੇ}} {{ਅਧਾਰ}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪ੍ਰੇਮਚੰਦ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ]] igq3w8fzjkc4rftq8gqdva4imnmj28l 0 26458 843796 573804 2026-08-01T06:53:04Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 843796 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | official_name = ਲੰਡੀ ਕੋਤਲ|native_name = لنڈی کوتل | name = | settlement_type = | image_skyline = | imagesize = 240px | image_alt = | image_caption = | image_map = | mapsize = 150 px | map_alt = | map_caption = | latd = 34 | latm = 6 | lats = 4 | latNS = | longd = 71 | longm = 8 | longs = 44 | longEW = | coordinates_type = region:PK_type:city | coordinates_display =inline,title | pushpin_map = ਪਾਕਿਸਤਾਨ | pushpin_label_position = <!-- left, right, top, bottom, none --> | pushpin_map_alt = | pushpin_mapsize = | pushpin_map_caption = | coordinates_region = PK | subdivision_type = [[Country]] | subdivision_name = {{flag|ਪਾਕਿਸਤਾਨ}} | subdivision_type1 = [[Subdivisions of Pakistan|Province]] | subdivision_name1 = {{flagicon|Pakistan}} [[Federally Administered Tribal Areas|FATA]] | population_total = | population_as_of = 1998 | population_est = | pop_est_as_of = | population_footnotes = | area_total_km2 = | elevation_m = | elevation_m_min = | elevation_m_max = | population_density_km2 = | leader_title = | leader_name =ਹਾਜੀ ਗੁਲਾਬ | leader_title1 = | leader_name1 = | area_code = 0924 | area_code_type = [[List of dialling codes of Pakistan|Calling code]] | timezone1 = [[Pakistan Standard Time|PST]] | utc_offset1 = +5 | website = | footnotes = }} '''ਲੰਡੀ ਕੋਤਲ''' ({{lang-ur|{{Nastaliq|'''لنڈی کوتل''' }}}}) [[ਪਾਕਿਸਤਾਨ]] ਦੇ [[ਸੰਘੀ ਸ਼ਾਸਿਤ ਕਬਾਇਲੀ ਇਲਾਕੇ]] ਦਾ ਇੱਕ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ। ਇਹ 34°6'4N 71°8'44E ਤੇ ਸਥਿੱਤ ਹੈ।<ref>{{Cite web |url=http://www.fallingrain.com/world/PK/1/Landi_Kotal.html |title=Location of Landi Kotal – Falling Rain Genomics |access-date=2013-08-17 |archive-date=2016-03-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303220851/http://www.fallingrain.com/world/PK/1/Landi_Kotal.html |url-status=dead }}</ref> ਇਹ [[ਖ਼ੈਬਰ ਏਜੰਸੀ]] ਵਿੱਚ [[ਖ਼ੈਬਰ ਦੱਰਾ]] ਤੇ ਹੈ। ਸਾਗਰ ਤਲ ਤੋਂ 1,072 ਮੀ ਉਚਾਈ ਤੇ, ਖ਼ੈਬਰ ਏਜੰਸੀ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਦਾ ਹੈੱਡਕੁਆਟਰ ਹੈ। ਅਤੇ ਇਹ ਪਹਾੜਾਂ ਵਿੱਚੀਂ ਲੰਘਦੇ [[ਪੇਸ਼ਾਵਰ]] ਮਾਰਗ ਉੱਤੇ ਸਥਿੱਤ ਹੈ।<ref name="FATA">[http://www.fata.gov.pk/index.php?link=19 Landi Kotal]{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਅਕਤੂਬਰ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==ਹਵਾਲੇ== {{ਹਵਾਲੇ}} {{ਅਧਾਰ}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ]] ovtidqo0idujcpyy513tqp9faxaor74 0 54753 843788 753092 2026-08-01T01:34:11Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 843788 wikitext text/x-wiki [[File:Kolkata Rani Rashmoni statue.jpg|thumb|right|250px|[[Esplanade, Kolkata]] ਵਿਖੇ ਰਾਣੀ ਰਾਸ਼ਮਨੀ ਦਾ ਬੁੱਤ ]] '''ਰਾਣੀ ਰਾਸ਼ਮਨੀ ''' ({{lang-bn|রানি রাসমণি}}, 1793—1861) [[ਦਕਸ਼ਿਣੇਸਵਰ ਮੰਦਰ]], [[ਕੋਲਕਾਤਾ]] ਦੀ ਸੰਸਥਾਪਕ ਸੀ, ਅਤੇ ਸ੍ਰੀ ਰਾਮਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਪਰਮਹੰਸ ਨੂੰ ਮੰਦਰ ਦਾ ਪੁਜਾਰੀ ਨਿਯੁਕਤ ਕਰਨ ਦੇ ਬਾਅਦ ਉਸ ਦੀ ਨੇੜਲੀ ਸਹਿਯੋਗੀ ਰਹੀ। ਰਾਣੀ ਆਪਣੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪਰਉਪਕਾਰੀ ਕੰਮਾਂ ਲਈ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਸਵਰਨਰੇਖਾ [[ਨਦੀ]] ਤੋਂ ਸ਼ਰਧਾਲੂਆਂ ਦੀ ਸਹੂਲਤ ਲਈ ਇੱਕ ਸੜਕ, ਬਾਬੂਘਾਟ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਰਾਣੀ ਰਾਸ਼ਮਨੀ ਘਾਟ ਵੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਅਹੀਰਤਲਾ ਘਾਟ ਅਤੇ ਨਿਮਤਲਾ ਘਾਟ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਵੀ ਕਰਵਾਇਆ ਸੀ।<ref>[http://www.dakshineswarkalitemple.org/rashmoni.html Rashmoni Devi] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180418035322/http://www.dakshineswarkalitemple.org/rashmoni.html |date=2018-04-18 }} ''[[Dakshineswar Kali Temple]]'' website.</ref> ==ਹਵਾਲੇ== {{ਹਵਾਲੇ}} 5eeraq74l3ukfsnsa0absmuniva87v6 0 59428 843793 615767 2026-08-01T05:11:08Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 843793 wikitext text/x-wiki '''ਝੱਸ''' (ਹੋਰ ਨਾਂ '''ਲਤ''', '''ਵਾਦੀ''', '''ਨਸ਼ਾ''' ਜਾਂ '''ਅਮਲ''' ਹਨ) ਅਜਿਹੀ ਹਾਲਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇਨਸਾਨ ਕਿਸੇ ਲਾਹੇਵੰਦ ਟੁੰਬ ਜਾਂ ਚੋਭ ਦੇ ਅਣਸੁਖਾਵੇਂ ਨਤੀਜਿਆਂ ਤੋਂ ਜਾਣੂੰ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਵੀ ਉਹਦਾ ਅਨੰਦ ਲੈਣ ਲਈ ਆਦਤਨ ਬੰਧੇਜ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।{{#tag:ref|<ref name="Cellular basis" /><ref name="Nestler Labs Glossary" /><ref name="pmid18790142">{{cite journal | author = Angres DH, Bettinardi-Angres K | title = The disease of addiction: origins, treatment, and recovery | journal = Dis Mon | volume = 54 | issue = 10 | pages = 696–721 |date=October 2008| pmid = 18790142 | doi = 10.1016/j.disamonth.2008.07.002 | url = }}</ref><ref name="NHM addiction-reward-reinforcement">{{cite book | author = Malenka RC, Nestler EJ, Hyman SE | editor = Sydor A, Brown RY | title = Molecular Neuropharmacology: A Foundation for Clinical Neuroscience | year = 2009 | publisher = McGraw-Hill Medical | location = New York | isbn = 9780071481274 | pages = 364–365, 375 | edition = 2nd | chapter = Chapter 15: Reinforcement and Addictive Disorders | quote= The defining feature of addiction is compulsive, out-of-control drug use, despite negative consequences.&nbsp;...<br />compulsive eating, shopping, gambling, and sex–so-called “natural addictions”–&nbsp; Indeed, addiction to both drugs and behavioral rewards may arise from similar dysregulation of the mesolimbic dopamine system.}}</ref><ref name="Addiction-drug reinforcers">{{cite book | author = Yoshida T | editor = Klee H | title = Amphetamine Misuse: International Perspectives on Current Trends | date = 1997 | publisher = Harwood Academic Publishers | location = Amsterdam, Netherlands | isbn = 9789057020810 | page = 5 | url = http://books.google.com/books?id=gVw_wzZU4x8C&pg=PA5 | accessdate = 1 December 2014 | quote = In summary, the essential component of [drug addiction] is a strong desire or a sense of compulsion (craving) to take the drug as manifested by drug-seeking behaviour which is difficult to control. Withdrawal syndrome and tolerance (a reduction in the sensitivity to a drug following its repeated administration) are both considered merely as consequences of drug exposure which, alone, are not sufficient evidence for a positive diagnosis of [drug addiction].<br />In pharmacology, when a drug is a reinforcer, it makes the desire for the drug stronger as the subject continues using the drug. Therefore repeated use of drugs having marked reinforcing efficacy can easily lead to a state of [drug addiction].}}</ref>}} ਇਸ ਹਾਲਤ ਨੂੰ ਇੱਕ ਰੋਗ ਜਾਂ ਅਜਿਹੇ ਵਤੀਰਿਆਂ ਵੱਲ ਲੈ ਕੇ ਜਾਂਦੇ ਇੱਕ ਜੀਵ-ਅਮਲ ਵਜੋਂ ਸਮਝਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।<ref name="Cellular basis" /><ref>{{cite web | author = American Society for Addiction Medicine | title = Definition of Addiction | journal = | volume = | issue = | pages = | year = 2012 | url = http://www.asam.org/for-the-public/definition-of-addiction | access-date = 2015-04-28 | archive-date = 2018-06-14 | archive-url = https://web.archive.org/web/20180614082421/https://www.asam.org/for-the-public/definition-of-addiction | dead-url = yes }}</ref>ਨਸ਼ਿਆਂ ਦੀ ਲਤ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਲਈ ਨਸ਼ੇੜੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਚੋਰੀਆਂ, ਲੁੱਟਾਂ-ਖੋਹਾਂ, ਦਿਨ ਦਿਹਾੜੇ ਡਾਕੇ, ਬੈਂਕ ਡਕੈਤੀਆਂ, ਔਰਤਾਂ ਨਾਲ ਛੇੜਛਾੜ, ਬਲਾਤਕਾਰ, ਅਗਵਾ, ਕਤਲ, ਫਿਰੌਤੀਆਂ, ਅੰਨ੍ਹੇਵਾਹ ਸੜਕ ਹਾਦਸੇ ਅਤੇ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਘਿਨਾਉਣੇ ਅਪਰਾਧ ਨਿੱਤ ਪੜ੍ਹਨ ਸੁਣਨ ਨੂੰ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। == ਲਤ ਛੁਡਾਉਣ ਦਾ ਤਰੀਕਾ == ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੀ ਡਰੱਗਜ਼ ਤੇ ਜੁਰਮਾਂ ਦਾ ਲੇਖਾ-ਜੋਖਾ ਰੱਖਦੀ ਸੰਸਥਾ ਅਨੁਸਾਰ ਨਸ਼ਿਆਂ ਦੀ ਰੋਕਥਾਮ ਦੇ ਤਿੰਨ ਉਪਾਅ ਹਨ। 1. ਨਸ਼ਿਆਂ ਦੀ ਮੁੱਢਲੀ ਸਪਲਾਈ ਲਾਈਨ ਨੂੰ ਰੋਕ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ। 2. ਨਸ਼ੱਈ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਇਲਾਜ ਕਰਵਾ ਕੇ ਨਸ਼ਿਆਂ ਦੀ ਲੋੜ ਨੂੰ ਹੀ ਖ਼ਤਮ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ। 3. ਨੌਜੁਆਨ ਪੀੜ੍ਹੀ ਨੂੰ ਨਸ਼ਿਆਂ ਪ੍ਰਤੀ ਜਾਗਰੂਕ ਕਰ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਸ਼ਿਆਂ ਦੀ ਦਲਦਲ ਵਿੱਚੋਂ ਬਾਹਰ ਕੱਢ ਲਿਆ ਜਾਵੇ।<ref>{{Cite web|url=http://www.sarokar.ca/2015-04-08-03-15-11/2015-05-04-23-41-51/1485-2018-11-12-06-34-43|title=ਨਸ਼ਿਆਂ ਨੇ ਪੱਟ’ਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਗਭਰੂ --- ਪ੍ਰਿੰ. ਸਰਵਣ ਸਿੰਘ - sarokar.ca|website=www.sarokar.ca|language=en-gb|access-date=2018-11-16}}</ref> <ref>[https://sunrisehouse.com/life-after-addiction/ Rebuilding Relationships After Addiction] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201008054146/https://sunrisehouse.com/life-after-addiction/ |date=2020-10-08 }} A drug problem can turn an entire life upside down, damaging career prospects, academics, relationships, health, and one’s day-to-day world</ref> ==ਹਵਾਲੇ== {{ਹਵਾਲੇ}} ==ਅਗਾਂਹ ਪੜ੍ਹੋ== *{{Cite journal |date=July 16, 2007 |author=Lemonick MD |title=How We Get Addicted |journal=[[Time (magazine)|Time]] |volume=170 |issue=38 |url=http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,1640436,00.html |accessdate=7 September 2010 |postscript=<!-- Bot inserted parameter. Either remove it; or change its value to "." for the cite to end in a ".", as necessary. --> |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100902001053/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,1640436,00.html |archivedate=2 ਸਤੰਬਰ 2010 |deadurl=yes }} [http://www.time.com/time/covers/0,16641,20070716,00.html Cover July 16, 2007] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130819120042/http://www.time.com/time/covers/0,16641,20070716,00.html |date=ਅਗਸਤ 19, 2013 }} (note: cover provided to clarify date discrepancy from article link) *{{Cite journal |year=2008 |author=Martin P |title=Sex, Drugs & Chocolate: The Science of Pleasure |url=https://archive.org/details/sexdrugschocolat0000mart |place=London |publisher=Fourth Estate |isbn=978-0-00-712708-5 }} *{{Cite journal |date=May 5, 1997 |author=Nash-Alice MJ |title=Addicted: Why do people get hooked? |journal=[[Time (magazine)|Time]] |issue=18 |pages=52–58 |url=http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,986282,00.html |access-date=ਅਪ੍ਰੈਲ 28, 2015 |archive-date=ਅਗਸਤ 9, 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130809083154/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,986282,00.html |dead-url=yes }} {{ਅਧਾਰ}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਝੱਸ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਨੋਰੋਗ ਅਤੇ ਮਨੋਵਿਕਾਰ]] sg33q809sooy457swnm9jg9wyec5ngk 0 75676 843802 542449 2026-08-01T11:07:03Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 3 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 843802 wikitext text/x-wiki {{ਅਧਾਰ}} * '''ਜਨਵਰੀ 2016''' ਇਤਿਹਾਸਕ ਪਿੰਡ [[ਪਲਾਹੀ]] ਵਿਖੇ [[ਸ਼੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਹਰਗੋਬਿੰਦ ਸਪੋਰਟਸ ਕਲੱਬ ਪਲਾਹੀ ਸਾਹਿਬ]] ਵੱਲੋਂ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਹਰਗੋਬਿੰਦ ਖ਼ਾਲਸਾ ਸੀਨੀਅਰ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਕੂਲ ਦੀ ਗਰਾਊਂਂਡ ਵਿਖੇ ਫੁੱਟਬਾਲ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਸ਼ਾਨੋ-ਸ਼ੌਕਤ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ | ਇਸ ਖੇਡ ਮੇਲੇ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਦਿਨ ਅਰਦਾਸ ਉਪਰੰਤ ਮੈਚਾਂ ਦੀ ਆਰੰਭਤਾ ਬਲਜੀਤ ਸਿੰਘ ਸੱਲ ਪਲਾਹੀ ਨੇ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਦੇ ਕੇ ਕੀਤੀ | ਪਹਿਲੇ ਦਿਨ ਵੇਟ ਵਰਗ ਵਿੱਚ ਬਰਨਾ ਨੇ [[ਮੇਹਟਾਂ]], [[ਨੰਗਲ ਮੱਝਾਂ]] ਨੇ [[ਖੋਥਰਾ]], ਸੁਖਚੈਨਆਣਾ ਨੇ [[ਖਾਟੀ]] ਨੂੰ ਹਰਾ ਕੇ ਆਪਣੇ ਅੰਕਾਂ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਕੀਤਾ |<ref name="ਸਲਾਨਾ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਪਲਾਹੀ ਸਾਹਿਬ ">{{cite web | url=http://m.dailyhunt.in/news/india/punjabi/ajitjalandhar-epaper-ajithjal/palahi-vikhe-char-dina-phuttabal-t%E0%A9%82ranamaint-sur%E0%A9%82-newsid-49020867 | title=ਸਲਾਨਾ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਪਲਾਹੀ ਸਾਹਿਬ | accessdate=23 ਫ਼ਰਵਰੀ 2016 | archive-date=2025-01-19 | archive-url=https://web.archive.org/web/20250119162708/http://m.dailyhunt.in/news/india/punjabi/ajitjalandhar-epaper-ajithjal/palahi-vikhe-char-dina-phuttabal-t%E0%A9%82ranamaint-sur%E0%A9%82-newsid-49020867 | url-status=dead }}</ref> ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਦੇ ਆਖਰੀ ਦਿਨ ਪਿੰਡ ਪੱਧਰ ਫੁੱਟਬਾਲ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਅਤੇ 54 ਕਿੱਲੋ ਭਾਰ ਵਰਗ ਵਿੱਚ ਪਲਾਹੀ ਦੀਆਂ ਟੀਮਾਂ ਜੇਤੂ ਰਹੀਆਂ |<ref name=" ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਪਲਾਹੀ ਸਾਹਿਬ">{{cite web | url=http://m.dailyhunt.in/news/india/punjabi/ajitjalandhar-epaper-ajithjal/palahi-vikhe-tisare-din-vi-hoe-phasave-mukabale-newsid-49098792 | title=ਸਲਾਨਾ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਪਲਾਹੀ ਸਾਹਿਬ | accessdate=23 ਫ਼ਰਵਰੀ 2016 | archive-date=2025-01-19 | archive-url=https://web.archive.org/web/20250119162942/http://m.dailyhunt.in/news/india/punjabi/ajitjalandhar-epaper-ajithjal/palahi-vikhe-tisare-din-vi-hoe-phasave-mukabale-newsid-49098792 | url-status=dead }}</ref> ==ਮੈਚ ਸਾਰਣੀ 2016== {| class="wikitable" style="text-align: left; width:75%" |- ! ''ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਮੈਚ'' !!'' ਕੁਆਰਟਰ ਫਾਇਨਲ'' !! ''ਸੈਮੀ-ਫਾਇਨਲ !! <i>ਫਾਇਨਲ'' !! ''ਜੇਤੂ'' |--bgcolor="#ccffcc" | '''ਡੁਮੇਲੀ V/S ਭਬਿਆਣਾ''' || '''ਭਬਿਆਣਾ V/S ਜਗਤਪੁਰ ਜੱਟਾਂ''' || || || |--bgcolor="#ffcccc" | '''ਖਲਵਾੜਾ V/S ਜਗਤਪੁਰ ਜੱਟਾਂ''' || || '''ਬਘਾਣਾ V/S ਜਗਤਪੁਰ ਜੱਟਾਂ''' || || |--bgcolor="#ccffcc" | '''ਖਾਟੀ V/S ਪਲਾਹੀ-B''' || '''ਮੇਹਟਾ V/S ਪਲਾਹੀ-B''' || || || |--bgcolor="#ffcccc" | '''ਪਲਾਹੀ ਗੇਟ V/S ਮੇਹਟਾ''' || || || '''ਜਗਤਪੁਰ ਜੱਟਾਂ V/S ਪਲਾਹੀ-A''' || '''ਪਲਾਹੀ-A''' |--bgcolor="#ccffcc" | '''ਬਘਾਣਾ V/S ਖੋਥੜਾ''' || '''ਬਘਾਣਾ V/S ਰਿਹਾਣਾਜੱਟਾਂ''' || || || |--bgcolor="#ffcccc" | '''ਸੁਖਚੈਨਆਣਾ V/S ਰਿਹਾਣਾਜੱਟਾਂ''' || || '''ਮੇਹਟਾ V/S ਪਲਾਹੀ-A''' || || |--bgcolor="#ccffcc" | '''ਨੰਗਲ ਮੱਝਾਂ V/S ਪਲਾਹੀ-A''' || '''ਬਰਨਾ V/S ਪਲਾਹੀ-A''' || || || |--bgcolor="#ffcccc" | '''ਸਾਹਨੀ V/S ਬਰਨਾ''' || || || || |- |} * '''14 ਵਾਂ ਸਲਾਨਾ ਛਿੰਜ ਮੇਲਾ ਪਲਾਹੀ ਸਾਹਿਬ 28 ਫਰਵਰੀ 2016 '''<ref name="14 ਵਾਂ ਸਲਾਨਾ ਛਿੰਜ ਮੇਲਾ ਪਲਾਹੀ ਸਾਹਿਬ ">{{cite web | url=http://m.dailyhunt.in/news/india/punjabi/ajitjalandhar-epaper-ajithjal/palahi-ch-chinjh-mela-28-n%E0%A9%82-newsid-50076503 | title=14 ਵਾਂ ਸਲਾਨਾ ਛਿੰਜ ਮੇਲਾ ਪਲਾਹੀ ਸਾਹਿਬ 28 ਫਰਵਰੀ 2016 | accessdate=25 ਫ਼ਰਵਰੀ 2016 | archive-date=2025-01-19 | archive-url=https://web.archive.org/web/20250119162820/http://m.dailyhunt.in/news/india/punjabi/ajitjalandhar-epaper-ajithjal/palahi-ch-chinjh-mela-28-n%E0%A9%82-newsid-50076503 | url-status=dead }}</ref> <gallery> File:ਸਲਾਨਾ ਛਿੰਜ ਮੇਲਾ ਪਲਾਹੀ ਸਾਹਿਬ.jpg|thumb|14 ਵਾਂ ਸਲਾਨਾ ਛਿੰਜ ਮੇਲਾ ਪਲਾਹੀ ਸਾਹਿਬ </gallery> * ''' ਮਾਘੀ ਫੁੱਟਬਾਲ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ 29 ਫਰਵਰੀ ਤੋਂ 2 ਮਾਰਚ 2016''' ਪਿੰਡ ਵਾਸੀਆਂ ਅਤੇ ਪੰਚਾਇਤ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗ ਨਾਲ ਕਰਾਇਆ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ [[ਬਘਾਣਾ]], [[ਖਲਵਾੜਾ]], [[ਪ੍ਰੇਮਪੁਰਾ]] ਪਿੰਡਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਹੋਰ 13 ਟੀਮਾਂ ਸ਼ਾਮਿਲ ਸਨ। ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਦੇ ਆਖਰੀ ਦਿਨ ਪਿੰਡ ਪੱਧਰ ਫੁੱਟਬਾਲ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਬਘਾਣਾ ਅਤੇ 52 ਕਿੱਲੋ ਭਾਰ ਵਰਗ ਵਿੱਚ ਪਲਾਹੀ ਦੀ ਟੀਮ ਜੇਤੂ ਰਹੀ। <gallery> File:ਫੁੱਟਬਾਲ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ.jpg|thumb|ਮਾਘੀ ਫੁੱਟਬਾਲ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਪਲਾਹੀ ਸਾਹਿਬ File:ਮਾਘੀ ਫੁੱਟਬਾਲ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ.jpg|thumb|ਮਾਘੀ ਫੁੱਟਬਾਲ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਪਲਾਹੀ ਸਾਹਿਬ File:ਫੁੱਟਬਾਲ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਪਲਾਹੀ ਸਾਹਿਬ.jpg|thumb|ਮਾਘੀ ਫੁੱਟਬਾਲ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਪਲਾਹੀ ਸਾਹਿਬ File:ਮਾਘੀ ਫੁੱਟਬਾਲ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਪਲਾਹੀ ਸਾਹਿਬ.jpg|thumb|ਮਾਘੀ ਫੁੱਟਬਾਲ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਪਲਾਹੀ ਸਾਹਿਬ </gallery> ==ਮੈਚ ਸਾਰਣੀ 2017 == '''ਜਨਵਰੀ 2017''' ਇਤਿਹਾਸਕ ਪਿੰਡ [[ਪਲਾਹੀ]] ਵਿਖੇ [[ਸ਼੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਹਰਗੋਬਿੰਦ ਸਪੋਰਟਸ ਕਲੱਬ ਪਲਾਹੀ ਸਾਹਿਬ]] ਵੱਲੋਂ [[ਫੁੱਟਬਾਲ ਸਟੇਡੀਅਮ ਪਲਾਹੀ]] ਗਰਾਊਂਂਡ ਵਿਖੇ ਫੁੱਟਬਾਲ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਸ਼ਾਨੋ-ਸ਼ੌਕਤ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ | ਇਸ ਖੇਡ ਮੇਲੇ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਦਿਨ ਅਰਦਾਸ ਉਪਰੰਤ ਮੈਚਾਂ ਦੀ ਆਰੰਭਤਾ ਓਂਕਾਰ ਸਿੰਘ (ਕਾਰੀ) ਨੇ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਦੇ ਕੇ ਕੀਤੀ | {| class="wikitable" style="text-align: left; width:75%" |- ! ''ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਮੈਚ'' !!'' ਕੁਆਰਟਰ ਫਾਇਨਲ'' !! ''ਸੈਮੀ-ਫਾਇਨਲ !! <i>ਫਾਇਨਲ'' !! ''ਜੇਤੂ'' |--bgcolor="#ccffcc" | '''ਬਰਨਾ - 0 V/S ਭੁਲਰਾਏ - 2''' || '''ਭੁਲਰਾਏ - 2 V/S ਭਾਬੀਆਣਾ - 1''' || || || |--bgcolor="#ffcccc" | '''ਖੋਥਰਾ-3 V/S ਪਲਾਹੀ B - 0''' || || '''ਭੁਲਰਾਏ - 2 V/S ਪਲਾਹੀ ਗੇਟ ''' || || |--bgcolor="#ccffcc" | ''' ਡੋਮੇਲੀ - 4 V/S ਬੋਪਾਰਾਏ - 1''' || '''ਡੋਮੇਲੀ - 0 V/S ਖੋਥਰਾ - 1 ''' || || || |--bgcolor="#ffcccc" | '''ਸੁਨਰਾਂ - 5 V/S ਖਲਵਾਰਾਂ - 4''' || || || '''ਭੁਲਰਾਏ - 1 V/S ਪਲਾਹੀ A - 2''' || '''ਪਲਾਹੀ A''' |--bgcolor="#ccffcc" | '''ਨੰਗਲ਼ ਮੱਜਾ - 4 V/S ਜਗਜੀਤਪੁਰ - 5''' || '''ਜਗਜੀਤਪੁਰ - 4 V/S ਪਲਾਹੀ ਗੇਟ - 5 ''' || || || |--bgcolor="#ffcccc" | '''ਭਾਬੀਆਣਾ - 5 V/S ਮੇਹਟਾਂ- 4''' || || '''ਖੋਥਰਾ - 0 V/S ਪਲਾਹੀ A - 3''' || || |--bgcolor="#ccffcc" | '''ਸਾਹਨੀ- 1 V/S ਪਲਾਹੀ A - 3''' || '''ਸੁਨਰਾਂ - 0 V/S ਪਲਾਹੀ A - 3''' || || || |--bgcolor="#ffcccc" | '''ਪਲਾਹੀ ਗੇਟ - 1 V/S ਬਘਾਣਾ - 0''' || || || || |- |} <gallery> ਤਸਵੀਰ:ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਪਲਾਹੀ- ਫਰਵਰੀ 2017 (7).jpg|ਟੀਮ ਪਲਾਹੀ 52 ਕਿਲੋ ਭਾਰ ਵਰਗ (ਫਰਵਰੀ 2017) ਤਸਵੀਰ:ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਪਲਾਹੀ- ਫਰਵਰੀ 2017 (5).jpg|ਟੀਮ ਪਲਾਹੀ ਅਤੇ ਭੁਲਰਾਏ (ਫਰਵਰੀ 2017) ਤਸਵੀਰ:ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਪਲਾਹੀ- ਫਰਵਰੀ 2017 (6).jpg|ਟੀਮ ਪਲਾਹੀ-ਏ ਅਤੇ ਖੋਥੜਾ (ਫਰਵਰੀ 2017) ਤਸਵੀਰ:ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਪਲਾਹੀ- ਫਰਵਰੀ 2017 (3).jpg|ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਪਲਾਹੀ- (ਫਰਵਰੀ 2017) ਤਸਵੀਰ:ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਪਲਾਹੀ- ਫਰਵਰੀ 2017.jpg|ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਪਲਾਹੀ- (ਫਰਵਰੀ 2017) </gallery>ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਦੇ ਆਖਰੀ ਦਿਨ ਪਿੰਡ ਪੱਧਰ ਫੁੱਟਬਾਲ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਅਤੇ 54 ਕਿੱਲੋ ਭਾਰ ਵਰਗ ਵਿੱਚ ਪਲਾਹੀ ਦੀਆਂ ਟੀਮਾਂ ਜੇਤੂ ਰਹੀਆਂ | ==ਹਵਾਲੇ== biu590j9lcm8kqzn22ad54umqyvl1hn 0 76723 843773 837352 2026-07-31T17:46:56Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 843773 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = ਮਸ਼ੋਬਰਾ | native_name = | native_name_lang = | other_name = | nickname = | settlement_type = ਸ਼ਹਿਰ | image_skyline = | image_alt = | image_caption = | pushpin_map = India Himachal Pradesh | pushpin_label_position = right | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = Location in Himachal Pradesh, India | latd = 31.13 | latm = | lats = | latNS = N | longd = 77.23 | longm = | longs = | longEW = E | coordinates_display = inline,title | subdivision_type = Country | subdivision_name = {{flag|India}} | subdivision_type1 = [[States and territories of India|State]] | subdivision_name1 = [[Himachal Pradesh]] | subdivision_type2 = [[List of districts of India|District]] | subdivision_name2 = [[Shimla district|Shimla]] | established_title = <!-- Established --> | established_date = | founder = | named_for = | government_type = | governing_body = | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_rank = | area_total_km2 = | elevation_footnotes = | elevation_m = 2146 | population_total = | population_as_of = | population_rank = | population_density_km2 = auto | population_demonym = | population_footnotes = | demographics_type1 = Languages | demographics1_title1 = Official | demographics1_info1 = [[Hindi language|Hindi]] | timezone1 = [[Indian Standard Time|IST]] | utc_offset1 = +5:30 | postal_code_type = [[Postal Index Number|PIN]] | postal_code = 171 007 | area_code_type = Telephone code | area_code = 0177 | registration_plate = HP-03, HP-51 | website = | footnotes = }} '''ਮਸ਼ੋਬਰਾ '''ਸ਼ਹਿਰ, [[ਸ਼ਿਮਲਾ]]''', '''[[ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼]] ਵਿੱਚ ਵਸਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। [[ਲਾਰਡ ਡਲਹੌਜੀ]] ਦੀ ਦੇਖ ਰੇਖ ਹੇਠ 1850 ਵਿੱਚ ਬਣੇ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ-ਤਿੱਬਤ ਮਾਰਗ ਰਹੀ ਇਹ ਰਾਜਧਾਨੀ ਸ਼ਿਮਲਾ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਹ ਸ਼ਿਮਲੇ ਤੋਂ ਦਸ-ਗਿਆਰਾਂ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸੁੰਦਰ ਤੇ ਪਿਆਰਾ ਕਸਬਾ ਹੈ ਜੋ ਸਮੁੰਦਰੀ ਤਲ ਤੋਂ ਲਗਭਗ 7040 ਫੁੱਟ ਦੀ ਉਚਾਈ ’ਤੇ ਵਸਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।<span class="cx-segment" data-segmentid="93"></span> == ਜੁਗਰਾਫ਼ੀਆ == ਮਸ਼ੋਬਰਾ ਦੀ ਸਥਿਤੀ {{ਗੁਣਕ|31.13|N|77.23|E|}}.<ref>{{Cite web |url=http://www.fallingrain.com/world/IN/11/Mashobra.html |title=Falling Rain Genomics, Inc - Mashobra |access-date=2016-03-24 |archive-date=2016-03-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303220436/http://www.fallingrain.com/world/IN/11/Mashobra.html |url-status=dead }}</ref> ਇਸਦੀ ਔਸਤਨਾ ਉਚਾਈ 2,146 [[ਮੀਟਰ|ਮੀਟਰ ਹੈ।]] (7,041 ਫੁੱਟ). == ਦਿ ਰੀਟਰੀਟ ਬਿਲਡਿੰਗ == ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਗਰਮੀਆਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਾਰ ਜ਼ਰੂਰ ਇੱਥੇ ਆ ਕੇ ਠਹਿਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸਮੁੱਚਾ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦਫ਼ਤਰ ਇੱਥੇ ਤਬਦੀਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।‘ਦਿ ਰੀਟਰੀਟ ਬਿਲਡਿੰਗ’ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ 1850 ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਸਿਰਫ਼ ਲੱਕੜ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।<ref name="presidentofindia">{{Cite web|title=Official mention and description in Rashtrapati Bhavan site|url=http://presidentofindia.nic.in/scripts/presidentialretreats.jsp|accessdate=July 5, 2006|archiveurl=https://web.archive.org/web/20060702011303/http://presidentofindia.nic.in/scripts/presidentialretreats.jsp|archivedate=ਜੁਲਾਈ 2, 2006|dead-url=no}}</ref><span class="cx-segment" data-segmentid="111"></span>ਇਹ ਇਲਾਕਾ ਕੋਟੀ ਰਿਆਸਤ ਦੇ ਅਧੀਨ ਪੈਂਦਾ ਸੀ। ਲਾਰਡ ਵਿਲੀਅਮ ਹੇਅ ਨੇ ਕੋਟੀ ਦੇ ਰਾਜਾ ਤੋਂ ਇਹ ਇਮਾਰਤ ਪਟੇ ਉੱਤੇ ਲੈ ਲਈ। ਲਾਰਡ ਵਿਲੀਅਮ ਦਾ ਛੋਟਾ ਨਾਂ ਲਾਅਟੀ ਸੀ ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਸਥਾਨਕ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਇਮਾਰਤ ਲਾਅਟੀ ਸਾਹਿਬ ਕੀ ਕੋਠੀ ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸੀ। ਭਾਰਤ ਦੇ ਆਖ਼ਰੀ ਵਾਈਸਰਾਏ ਲਾਰਡ ਮਾਊਂਟਬੈਟਨ ਅਤੇ ਲੇਡੀ ਮਾਊਂਟਬੈਟਨ ਲੰਡਨ ਜਾਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮਈ 1948 ਵਿੱਚ ਕਈ ਹਫ਼ਤੇ ਇੱਥੇ ਰਹੇ ਸਨ। ‘ਦਿ ਰੀਟਰੀਟ ਬਿਲਡਿੰਗ’ ਕਾਫ਼ੀ ਉੱਚੀ ਚੋਟੀ ’ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਇੱਥੋਂ ਸਾਫ਼ ਮੌਸਮ ਵਿੱਚ ਹਿਮਾਲਿਆ ਦੀ ਪੀਰ ਪੰਜਾਲ ਪਰਬਤ ਲੜੀ, ਛੋਟ ਸ਼ਾਲੀ ਅਤੇ ਸ਼ਾਲੀ ਪੀਕ, ਦਿਓ ਟਿੱਬਾ, ਬਾਂਦਰ ਪੂਛ ਪੀਕ, ਰਕਤ ਧਾਰ ਅਤੇ ਬਦਰੀਨਾਥ ਆਦਿ ਦੇ ਦਿਲਕਸ਼ ਨਜ਼ਾਰੇ ਦੇਖੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਛਰਾਵੜਾ ਵਿੱਚ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਰਿਹਾਇਸ਼ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਇਥੇ ਜਾਣਾ ਸਖਤ ਮਨ੍ਹਾਂ ਹੈ। <span class="cx-segment" data-segmentid="115"></span> == ਹੋਰ ਦਿਲਚਸਪ ਥਾਵਾਂ == ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਰਾਜਪਾਲ ਦੀ ਗਰਮੀਆਂ ਦੀ ਰਿਹਾਇਸ਼ ਹੇਮਕੁੰਜ ਵੀ ਛਰਾਵੜਾ ਵਿਖੇ ਹੀ ਹੈ। ਦਿ ਵਾਈਲਡਫਲਾਵਰ ਹਾਲ’ ਨਾਂ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸਕ ਤੇ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਹੋਟਲ ਛਰਾਵੜਾ ਦੀ ਸੁੰਦਰਤਾ ਨੂੰ ਚਾਰ ਚੰਨ ਲਗਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕਲਿਆਣੀ ਹੈਲੀਪੈਡ ਵੀ ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਦੀ ਖਿੱਚ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਹੈ। ਮਸ਼ੋਬਰਾ ਵਿੱਚ ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਲਈ ਦਿਲਚਸਪ ਥਾਵਾਂ ਹਨ।<ref name="Time Magazine">{{Cite news|title=Travelogue in TIME|url=http://www.time.com/time/asia/2003/journey/india.html|accessdate=July 5, 2006|date=November 8, 2003|deadurl=yes|archiveurl=https://web.archive.org/web/20060204184653/http://www.time.com/time/asia/2003/journey/india.html|archivedate=ਫ਼ਰਵਰੀ 4, 2006}}</ref><ref name="outlook">{{Cite web|title=Travelogue in Outlook magazine|url=http://www.outlooktraveller.com/aspscripts/mag_art.asp?magid=116&page=1|accessdate=July 5, 2006|archiveurl=https://web.archive.org/web/20061109223834/http://www.outlooktraveller.com/aspscripts/mag_art.asp?magid=116&page=1|archivedate=ਨਵੰਬਰ 9, 2006|dead-url=yes}}</ref> ਫੁੱਲਦਾਰ ਜੰਗਲੀ ਬੂਟੀਆਂ ਦਾ ਹਾਲ ਅਤੇ ਛਰਾਵੜਾ ਹੁਣ ਓਬਰਾਏ ਹੋਟਲ ਦੀ ਜਗੀਰ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ। ਜਿਹੜਾ ਕੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਰਾਜ ਸਮੇਂ ਲਾਰਡ ਕਿਚਨਰ ਅਤੇ ਲਾਰਡ ਰਿਪਣ ਦਾ ਨਿਵਾਸ ਥਾਂ ਹੁੰਦਾ ਸੀ।<ref name="Oberoi hotels">{{Cite web|title=Oberoi hotels website about Mashobra|url=http://www.oberoihotels.com/india/shimla/oberoiwildflowerhall/travelguide/discoverwildflowerHall.asp?leftinfo=11&leftitem=2|accessdate=July 5, 2006}}{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਅਪ੍ਰੈਲ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ਮਸ਼ਹੂਰ [[ਲੇਖਕ]] ਅਤੇ [[ਕਵੀ]] ਪੰਕਜ ਮਿਸ਼ਰਾ ਮਸ਼ੋਬਰਾ ਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾਂ ਸੀ।<ref name="Pankaj Mishra">{{Cite web|title=Pankaj Mishra|url=http://himachal.us/?p=558|access-date=2016-03-24|archive-date=2010-11-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20101125072002/http://himachal.us/?p=558|dead-url=yes}}</ref> ਮਸ਼ੋਬਰਾ ਤੋਂ ਤਕਰੀਬਨ ਸਾਢੇ ਕੁ ਤਿੰਨ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਕਰੈਗਨੈਨੋ ਨਾਂ ਦੀ ਖ਼ੂਬਸੂਰਤ ਜਗ੍ਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਜਗ੍ਹਾ ਨੂੰ ਇਹ ਨਾਂ ਫ੍ਰੈਡਰਿਕੋ ਪੈਲਿਤੀ ਨਾਂ ਦੇ ਇਤਾਲਵੀ ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫਰ ਨੇ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਤਕਰੀਬਨ ਦੋ ਕੁ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਅੱਗੇ ਤਲਾਈ ਨਾਮਕ ਖੂਬਸੂਰਤ ਜਗ੍ਹਾ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਘਾਹ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਦੇ ਬਿਲਕੁਲ ਵਿਚਕਾਰ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਤਲਾਬ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਇਸ ਜਗ੍ਹਾ ਨੂੰ ਸਥਾਨਕ ਲੋਕ ਤਲਾਈ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਤਲਾਈ ਦੇ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਉੱਚੀ ਥਾਂ ਉੱਤੇ ਪੁਰਾਣਾ ਭੀਮ ਕਾਲੀ ਮੰਦਿਰ ਹੈ। ਕਰੈਗਨੈਨੋ ਵਿੱਚ ਹੀ ਡਾ. ਵਾਈ ਐੱਸ ਪਰਮਾਰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਸੋਲਨ ਦਾ ਖੇਤਰੀ ਬਾਗਬਾਨੀ ਖੋਜ ਤੇ ਸਿਖਲਾਈ ਕੇਂਦਰ ਹੈ। ਡਾ. ਵਾਈ. ਐੱਸ. ਪਰਮਾਰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਖੇਤਰੀ ਬਾਗਬਾਨੀ ਖੋਜ ਅਤੇ ਸਿਖਲਾਈ ਕੇਂਦਰ ਅੰਦਰ ਜਾਣ ਲਈ ਪੱਚੀ ਰੁਪਏ ਪ੍ਰਤੀ ਵਿਅਕਤੀ ਟਿਕਟ ਲੱਗਦੀ ਹੈ। ਅਨੀਤਾ ਦੇਸਾਈ 1920 ਵਿੱਚ ਇਥੇ ਛੁੱਟੀਆਂ ਵਿੱਚ ਆਏ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਇੱਕ ਨਾਵਲ ਵਿੱਚ ਇਸਦਾ ਜਿਕਰ ਵੀ ਕੀਤਾ।<ref name="Hindustani Times">{{Cite web|title=Far away from crowds|url=http://travel.hindustantimes.com/travelogues/i-never-fancied-the-crowded.php|accessdate=April 17, 2010|archive-date=ਮਾਰਚ 5, 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120305211255/http://travel.hindustantimes.com/travelogues/i-never-fancied-the-crowded.php|dead-url=yes}}</ref><span class="cx-segment" data-segmentid="141"></span> ===ਸ਼ਿਮਲਾ ਜੰਗਲੀ ਜੀਵ ਰੱਖ === [[File:Inner view of Shimla Water Catchment Wildlife Sanctuary, Himachal Pardes, India.JPG|thumb|ਰੱਖ ਦਾ ਅੰਦਰੂਨੀ ਦ੍ਰਿਸ਼]] ਮਸ਼ੋਬਰਾ '''[[ਸ਼ਿਮਲਾ ਜੰਗਲੀ ਜੀਵ ਰੱਖ]]''' ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਦਫਤਰੀ ਰਿਕਾਰਡ ਅਨੁਸਾਰ "ਸ਼ਿਮਲਾ ਵਾਟਰ ਕੈਚਮੈਂਟ ਵਾਇਲਡਲਾਈਫ ਸੈਨਕਚੁਰੀ" ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। == ਵਿਦਿਅਕ ਅਦਾਰੇ == [[ਹਿਮਾਲਿਆ]] ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਕੂਲ ਅਤੇ ਛਰਾਵੜਾ ਇਥੇ ਦੇ ਮੁੱਖ ਸਕੂਲ ਹਨ। == ਹਵਾਲੇ == {{Reflist}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸ਼ਿਮਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਕਸਬੇ]] 3pp25bdqqu8unaa1egxhw0fmbem1qbk 0 91526 843804 574391 2026-08-01T11:42:00Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 843804 wikitext text/x-wiki '''ਸ਼ਮੀਮ ਅਰਾ'''&nbsp;(22 ਮਾਰਚ 1938 – 5 ਅਗਸਤ 2016)<ref name="pakistanmedia">{{Cite web|url=http://pakistanmediaupdates.com/media-govt-dont-know-actress-shamim-ara-hospital-1262.html|title=Media & Government Don’t know that Actress Shamim Ara is in the Hospital|date=6 April 2014|publisher=PakistanMediaUpdates.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20140729162603/http://pakistanmediaupdates.com/media-govt-dont-know-actress-shamim-ara-hospital-1262.html|archive-date=29 July 2014|dead-url=no|access-date=7 August 2016|quote=...she was born on 22 March 1938.}}</ref><ref name="timseofindiaobit">{{Cite news|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/Humaima-Malick-tweets-tribute-to-Shamim-Ara/articleshow/53584070.cms|title=Humaima Malick tweets tribute to Shamim Ara|date=7 August 2016|work=[[The Times of India]]|access-date=7 August 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160807231527/http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/Humaima-Malick-tweets-tribute-to-Shamim-Ara/articleshow/53584070.cms|archive-date=7 ਅਗਸਤ 2016|dead-url=no|agency=[[Times News Network]]|quote=...passed away in London on Friday [5 August 2016] ...}}</ref> ਇੱਕ [[ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ]] ਫਿਲਮ [[ਅਦਾਕਾਰਾ]], ਫਿਲਮ [[ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ]] ਅਤੇ ਫਿਲਮ ਨਿਰਮਾਤਾ ਹੈ। == ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ == ਉਸਦਾ ਜਨਮ ਦਾ ਨਾਂ ''ਪੁਤਲੀ ਬਾਈ'' ਸੀ। ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਮਗਰੋਂ ਉਸਨੇ ਆਪਣਾ ਨਾਂ ਸ਼ਮੀਮ ਅਰਾ ਰੱਖ ਲਿਆ। ਉਸ ਦਾ ਅਦਾਕਾਰੀ ਦਾ ਕੈਰੀਅਰ 1950 ਤੋਂ 1970 ਤੱਕ ਰਿਹਾ। ਇਹ ਲਹਿੰਦੇ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਰੰਗੀਨ ਪੰਜਾਬੀ ਫ਼ਿਲਮ ''ਨਾਇਲਾ'' ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾ ਸੀ ਜੋ 29 ਅਕਤੂਬਰ 1965 ਨੂੰ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਈ। ਉਸ ਦੀ ਪਹਿਲ਼ੀ ਪੂਰੀ ਲੰਬੀ ਫ਼ਿਲਮ "ਸੰਗਮ" ਸੀ ਜੋ 23 ਅਪਰੈਲ 1964 ਨੂੰ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਈ।<ref>{{Cite web|url=http://upperstall.com/profile/shamim-ara/|title=Profile of Shamim Ara|date=2016-08-05|website=Upperstall.com|access-date=2016-08-10|archive-date=2016-05-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20160503122836/http://upperstall.com/profile/shamim-ara/|url-status=dead}}</ref> == ਕਰੀਅਰ == 1956 ਵਿੱਚ, ਪੁਤਲੀ ਬਾਈ ਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਲਾਹੌਰ 'ਚ ਕੁਝ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਨਜਮ ਨਕਵੀ ਨਾਲ ਇੱਕ ਮੌਕਾ ਮਿਲਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸ ਨੂੰ ਅਗਲੀ ਫ਼ਿਲਮ ਲਈ ਸਾਈਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਉਹ ਆਪਣੀ ਫ਼ਿਲਮ "ਕੰਵਾਰੀ ਬੇਵਾ" (1956) ਲਈ ਇੱਕ ਨਵੇਂ ਚਿਹਰੇ ਦੀ ਭਾਲ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਪਿਆਰੇ ਚਿਹਰੇ, ਮਿੱਠੀ ਆਵਾਜ਼, ਪਹੁੰਚਣਯੋਗ ਸ਼ਖਸੀਅਤ ਅਤੇ ਮਾਸੂਮ ਮੁਸਕਰਾਹਟ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਇਹ ਨਜਮ ਨਕਵੀ ਸੀ ਜਿਸ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਮੰਚ ਨਾਮ ਸ਼ਮੀਮ ਆਰਾ ਦੇ ਅਧੀਨ ਜਾਣੂ ਕਰਵਾਇਆ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਦਾ ਪਿਛਲਾ ਨਾਮ ਬਦਨਾਮ ਡਾਕੂ ਪੂਤਲੀ ਬਾਈ ਨਾਲ ਮਿਲਦਾ ਜੁਲਦਾ ਸੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਫ਼ਿਲਮ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਨੂੰ ਆਕਰਸ਼ਤ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕੀ, ਪਰ ਇਸ ਨਵੀਂ ਮਹਿਲਾ ਸਟਾਰ ਨੂੰ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਫ਼ਿਲਮ ਉਦਯੋਗ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ, ਸ਼ਮੀਮ ਆਰਾ ਨੂੰ ਅਨਾਰਕਲੀ (1958) ਫ਼ਿਲਮ ਵਿੱਚ ਅਨਾਰਕਲੀ ਅਤੇ ਸ਼ਮੀਮ ਆਰਾ, ਅਨਾਰਕਲੀ ਦੀ ਛੋਟੀ ਭੈਣ ਸੁਰਿਆ, ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਦੀ ਇੱਕ ਮਾਮੂਲੀ ਭੂਮਿਕਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਅਗਲੇ ਦੋ ਸਾਲਾਂ ਲਈ, ਸ਼ਮੀਮ ਆਰਾ ਕੁਝ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਅਭਿਨੈ ਕਰਦੀ ਰਹੀ, ਪਰ ਬਾਕਸ ਆਫਿਸ ਉੱਤੇ ਕੋਈ ਵੀ ਵੱਡੀ ਸਫ਼ਲਤਾ ਨਹੀਂ ਮਿਲੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ, 1960 ਵਿੱਚ, ਫ਼ਿਲਮ "ਸਹੇਲੀ" (1960) ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਉਹ ਹੈ ਜਿਸ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਕਰੀਅਰ ਨੂੰ ਸੱਚਮੁੱਚ ਅੱਗੇ ਵਧਾਇਆ। ਇਸ ਫ਼ਿਲਮ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸ਼ਮੀਮ ਆਰਾ ਘਰੇਲੂ ਨਾਮ ਬਣ ਗਿਆ ਸੀ। ਫ਼ਿਲਮ ਕੈਦੀ (1962) ਵਿੱਚ ਰਾਸ਼ਿਦ ਅਤਰ ਦੇ ਸੰਗੀਤ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਕਵੀ ਫੈਜ਼ ਅਹਿਮਦ ਫੈਜ਼ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖੀ ਗਈ ਅਤੇ ਮੈਡਮ ਨੂਰਜਹਾਂ ਦੁਆਰਾ ਗਾਈ ਗਈ ਇੱਕ ਗੀਤ 'ਮੁਝ ਸੇ ਪਹਿਲੀ ਸੀ ਮੁਹੱਬਤ ਮੇਰੇ ਮਹਿਬੂਬ ਨਾ ਮਾਂਗ' ਦੀ ਫਿਲਮਿੰਗ ਵਿੱਚ ਸਾਰਿਆਂ ਨੇ ਉਸ ਬਾਰੇ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਔਰਤਾਂ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਭਾਸ਼ਣ, ਉਸ ਦੀ ਬਣਤਰ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਸਟਾਈਲ ਦੀ ਨਕਲ ਕਰਨੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਅਤੇ ਕਮਜ਼ੋਰ ਅਦਾਕਾਰੀ ਦੇ ਹੁਨਰ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਫ਼ਿਲਮ "ਨਾਇਲਾ" (1965) ਵਿੱਚ ਸਿਰਲੇਖ ਦਾ ਪਾਤਰ ਬਣਾਇਆ, ਜੋ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਪੱਛਮੀ ਪਾਕਿਸਤਾਨ 'ਚ ਨਿਰਮਿਤ ਪਹਿਲੀ ਰੰਗੀਨ ਫਿਲਮ ਸੀ। ਦੁਖਦਾਈ ਨਾਇਲਾ ਦੇ ਉਸ ਦੇ ਚਿੱਤਰਣ ਲਈ ਉਸ ਦੀ ਹੋਰ ਅਲੋਚਨਾ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਉਹ ਦੇਵਦਾਸ, ਦੋਰਾਹਾ, ਹਮਰਾਜ਼ ਸਮੇਤ ਕਈ ਹਿੱਟ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਅਭਿਨੈ ਕਰਨ ਗਈ ਸੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਕੈਦੀ (1962), ਚਿੰਗਾਰੀ (1964), ਫਰੰਗੀ (1964), ਨਾਇਲਾ (1965), ਆਗ ਕਾ ਦਰਿਆ (1966), ਲਖੋਂ ਮੈਂ ਏਕ (1967), ਸਾਈਕਾ (1968) ਅਤੇ ਸਾਲਗਿਰਾਹ (1968) ਉਸ ਦੇ ਕਰੀਅਰ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸਨ। ਲਾਲੀਵੁੱਡ ਵਿੱਚ 1960 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੀ ਚੋਟੀ ਦੀ ਅਦਾਕਾਰਾ ਵਜੋਂ ਉਸ ਦੀ ਪਦਵੀ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਦਾ ਅਦਾਕਾਰੀ ਦਾ ਕਰੀਅਰ ਉਸ ਸਮੇਂ ਰੁਕ ਗਿਆ ਜਦੋਂ ਉਹ 1970 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਅਰੰਭ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਔਰਤ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾਮੁਕਤ ਹੋਈ ਸੀ। ਪਰ ਇਸ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਫ਼ਿਲਮ ਇੰਡਸਟਰੀ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣਨ ਤੋਂ ਨਹੀਂ ਰੋਕਿਆ ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਨੇ ਖੁਦ ਫ਼ਿਲਮ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਅਤੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਤ ਕਰਨ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੋਈ ਵੀ ਫ਼ਿਲਮ ਸ਼ਮੀਮ ਆਰਾ ਦੇ ਅਭਿਨੈ ਦੇ ਕਰੀਅਰ ਦੀ ਸਿਖਰ 'ਤੇ ਨਹੀਂ ਮਿਲੀ ਸੀ। ਜੈਦਾਦ (1959) ਅਤੇ ਤੀਸ ਮਾਰ ਖਾਨ (1989) ਸਿਰਫ ਦੋ ਹੀ ਪੰਜਾਬੀ ਫਿਲਮਾਂ ਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਪਰਫੌਰਮ ਕੀਤਾ ਸੀ। === ਫਿਲਮ ਨਿਰਮਾਤਾ ਵਜੋਂ === 1968 ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲ਼ੀ ਫਿਲਮ ਸਾਕਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀ। ਇਹ [[ਰਜ਼ੀਆ ਬੱਟ]] ਦੇ ਨਾਵਲ ਉੱਪਰ ਅਧਾਰਿਤ ਸੀ। ਫਿਲਮ ਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਤੋਂ ਕਾਫੀ ਪਰਸੰਸਾ ਹਾਸਲ ਹੋਈ। === ਬਤੌਰ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ === 1976 ਵਿੱਚ, ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ, ਉਸ ਨੇ ਫ਼ਿਲਮ ਜੀਓ ਔਰ ਜੀਨੇ ਦੋ (1976) ਦਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਕੀਤਾ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਹੀਰਾ ਜੁਬਲੀ ਫ਼ਿਲਮ ਮੁੰਡਾ ਬਿਗੜਾ ਜਾਏ (1995) ਦਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਵੀ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਿਤ ਹੋਰ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ "ਪਲੇਬੁਆਏ" (1978), "ਮਿਸ ਹਾਂਗ ਕਾਂਗ" (1979), "ਮਿਸ ਸਿੰਗਾਪੁਰ" (1985), "ਮਿਸ ਕੋਲੰਬੋ" (1984), "ਲੇਡੀ ਸਮਗਲਰ" (1987), "ਲੇਡੀ ਕਮਾਂਡੋ" (1989), "ਆਖਰੀ ਮੁਜਰਾ" (1994), "ਬੇਟਾ" (1994), ਹਾਥੀ ਮੇਰੇ ਸਾਥੀ, ਮੁੰਡਾ ਬਿਗੜਾ ਜਾਏ (1995), ਹਮ ਤੋ ਚਲੇ ਸੁਸਰਾਲ (1996), ਮਿਸ ਇਸਤਾਂਬੁਲ (1996), "ਹਮ ਕੀਸੀ ਸੇ ਕਮ ਨਹੀਂ" (1997), "ਲਵ 95" (1996) ਅਤੇ "ਪਲ ਦੋ ਪਾਲ" (1999) ਵੀ ਸ਼ਾਮਿਲ ਸਨ। == ਨਿੱਜੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਅਤੇ ਮੌਤ == ਸ਼ਮੀਮ ਆਰਾ ਦਾ ਚਾਰ ਵਾਰ ਵਿਆਹ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਪਤੀ (ਅਤੇ ਸ਼ਾਇਦ ਸਰਪ੍ਰਸਤ) ਸਰਦਾਰ ਰਿੰਡ ਸੀ, ਜੋ ਬਲੋਚਿਸਤਾਨ ਦਾ ਸਰਦਾਰ ਸੀ, ਜਿਸ ਦੀ ਇੱਕ ਕਾਰ ਹਾਦਸੇ ਵਿੱਚ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ। ਤਦ ਉਸ ਨੇ ਅਬਦਲਾ ਮਾਜਿਦ ਕੈਰਿਮ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲਿਆ ਜਿਹੜਾ ਕਿ ਪਰਿਵਾਰ ਦਾ ਇੱਕ ਸਮੂਹ ਸੀ ਜੋ ਅਗਫ਼ਾ ਰੰਗ ਦੀ ਫ਼ਿਲਮ ਕੰਪਨੀ ਚਲਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਬੇਟਾ, ਸਲਮਾਨ ਮਜੀਦ ਕਰੀਮ (ਜੋ ਉਸ ਦਾ ਇਕਲੌਤਾ ਪੁੱਤਰ ਹੋਣਾ ਸੀ) ਹੋਇਆ ਸੀ, ਪਰ ਵਿਆਹ ਤਲਾਕ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਸ ਦਾ ਤੀਜਾ ਵਿਆਹ ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਫਰੀਦ ਅਹਿਮਦ ਨਾਲ ਹੋਇਆ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਸ਼ਮੀਮ ਆਰਾ ਨੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਅਤੇ ਲੇਖਕ ਦਬੀਰ-ਉਲ-ਹਸਨ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲਿਆ। ਉਹ 2005 ਤੱਕ ਲਾਹੌਰ 'ਚ ਰਹੇ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਅਤੇ ਸਲਮਾਨ ਮਜੀਦ ਕਰੀਮ (ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਪਿਛਲੇ ਵਿਆਹ ਰਾਹੀਂ) ਲੰਡਨ ਚਲੇ ਗਏ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਉਸ ਦਾ ਪਤੀ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਰਿਹਾ। ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਦੌਰਾਨ, ਉਸ ਨੂੰ 19 ਅਕਤੂਬਰ 2010, ਨੂੰ ਦਿਮਾਗ ਵਿੱਚ ਖੂਨ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪਿਆ ਅਤੇ ਇਲਾਜ ਲਈ ਲੰਦਨ ਵਾਪਸ ਲੈ ਜਾਇਆ ਗਿਆ। ਉਹ ਛੇ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਚ ਰਹੀ ਅਤੇ ਬਾਹਰ ਰਹੀ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਦੇਖਭਾਲ ਉਸ ਦੇ ਇਕਲੌਤੇ ਪੁੱਤਰ ਸਲਮਾਨ ਮਜੀਦ ਕੈਰੀਮ ਨੇ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਤੋਂ ਵਿਰਾਸਤ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਪਤ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਖੁਦ ਆਈਟੀ ਉਦਯੋਗ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜਾਇਦਾਦ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਸ਼ਮੀਮ ਆਰਾ ਦੀ 5 ਅਗਸਤ 2016 ਨੂੰ ਲੰਡਨ ਦੇ ਇੱਕ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਲੰਬੀ ਬਿਮਾਰੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ।<ref name=Tribune>{{cite news| url = https://tribune.com.pk/story/720362/wishing-for-shamim-aras-speedy-recovery/ | title=Wishing for Shamim Ara’s speedy recovery| first= Sher |last=Khan|date= 11 June 2014|newspaper=[[The Express Tribune]] (newspaper) | publisher= [[Lakson Group]] | location=Pakistan|access-date= 23 June 2020| archive-date=5 August 2016| archive-url= https://web.archive.org/web/20160805085605/http://tribune.com.pk/story/720362/wishing-for-shamim-aras-speedy-recovery/ | url-status=live}}</ref> ਉਸ ਦੇ ਇਕਲੌਤੇ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਅੰਤਮ ਸੰਸਕਾਰ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਉ ਸਨੂੰ ਯੂਕੇ ਵਿੱਚ ਦਫ਼ਨਾਇਆ ਗਿਆ।<ref name=Dawn>{{cite news | url=http://www.dawn.com/news/1275747 | title=Yesteryear’s heartthrob Shamim Ara dies in UK | newspaper=[[Dawn (newspaper)|Dawn]] newspaper | date=6 August 2016 | first=Peerzada | last=Salman | access-date=23 June 2020}}</ref> ਆਪਣੀ ਮੌਤ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਮਿਲਦਿਆਂ ਹੀ ਫ਼ਿਲਮ ਅਦਾਕਾਰਾ ਰੇਸ਼ਮ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਸ ਨੇ ਸਿਰਫ਼ ਕੁਝ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਮੀਮ ਆਰਾ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਪਰ ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ ਨਰਮ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਨਿਮਰ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਇੱਕ ਸਥਾਈ ਛਾਪ ਛੱਡੀ। == ਫਿਲਮੋਗਰਾਫੀ == * ''ਕੰਵਾਰੀ ਬੇਵਾ''(1956) * ''ਅਨਾਰਕਲੀ'', ਵਾਹ ਰੇ ਜ਼ਮਾਨੇ (1958) * ''ਆਲਮ ਅਰਾ'', ਅਪਨਾ ਪਰਾਇਆ, ਫੈਂਸਲਾ, ''ਸਵੇਰਾ'', ਜਾਇਦਾਦ,''ਮਜ਼ਲੂਮ'', ''ਰਾਜ਼'' (1959) * ''ਭਾਬੀ'', ਦੋ ਉਸਤਾਦ, ਇੱਜ਼ਤ, ਰਾਤ ਕੇ ਰਾਹੀ (1960), ਰੂਪ ਮਤੀਬਾਜ਼ ਬਹਾਦੁਰ, ਸਹੇਲੀ (1960) * ''ਇਨਸਾਨ ਬਦਲਤਾ ਹੈ, ਜ਼ਮਾਨਾ ਕਿਆ ਕਹੇਗਾ, ਜ਼ਮੀਨ ਕਾ ਚਾਂਦ'' (1961) * ''ਆਂਚਲ, ਮਹਿਬੂਬ, ਮੇਰਾ ਕਿਆ ਕਸੂਰ, ਕੈਦੀ, ਇਨਕਲਾਬ'' (1962) * ''ਦੁਲਹਨ, ਏਕ ਤੇਰਾ ਸਹਾਰਾ, ਗਜ਼ਾਲਾ, ਕਾਲਾ ਪਾਨੀ, ਸਾਜ਼ਿਸ਼, ਸੀਮਾ, ਟਾਂਗੇ ਵਾਲੇ''(1963) * ''ਬਾਪ ਕਾ ਬਾਪ, ਚਿੰਗਾਰੀ, ਫਿਰੰਗੀ, ਹਵੇਲੀ, ਮੈਖਾਨਾ, ਪਿਆਰ ਕੀ ਸਜ਼ਾ, ਤਨਹਾ''(1964) * ''ਦੇਵਦਾਸ, ਦਿਲ ਕੇ ਟੁਕੜੇ, ਫੈਸ਼ਨ, ਨਾਇਲਾ (1965)'' * ''ਆਗ ਕਾ ਦਰਿਆ, ਜਲਵਾ, ਮਜਬੂਰ, ਮੇਰੇ ਮਹਿਬੂਬ, ਪਰਦਾ, ਕਬੀਲਾ'' (1966) * ''ਦੋਰਾਹਾ'', ਹਮਰਾਜ਼, ਲਾਖੋਂ ਮੇਂ ਏਕ (1967) * ''ਸਾਕਾ''(1968) * ''ਦਿਲ ਮੇਰਾ ਧੜਕਨ ਤੇਰੀ'' (1968) * ''ਆਂਚ'', ਦਿਲ-ਏ--ਬੇਤਾਬ, ਸਾਲਗਿਰਾ (1969) * ''ਆਂਸੂ ਬਨ ਗਏ ਮੋਤੀ'', ਬੇਵਫਾ (1970) * ''ਪਰਾਈ ਆਗ'', ਸੁਹਾਗ, ਵਹਸ਼ੀ (1971), ਖਾਕ ਔਰ ਖੂਨ (1971) * ਅੰਗਾਰੇ (1972) * ਖਵਾਬ ਔਰ ਜ਼ਿੰਦਗੀ (1973) * ਭੂਲ (1974) (ਨਿਰਮਾਤਾ ਵਜੋਂ), ਪਲੇਬੁਆਇ (ਨਿਰਮਾਤਾ ਅਤੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ) (1978) * ''ਮੇਰੇ ਅਪਨੇ'' (ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਅਤੇ ਅਦਾਕਾਰਾ) (1981) * ''ਪਲ ਦੋ ਪਲ''(ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ) (1999)<ref>{{Cite web|url=http://www.citwf.com/person77089.htm|title=Filmography of SHAMIM ARA: Film / Movie Information|website=citwf.com|access-date=2016-08-10|archive-date=2016-08-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20160815053434/http://www.citwf.com/person77089.htm|dead-url=yes}}</ref> == ਹਵਾਲੇ == {{Reflist}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1938]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2016]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲਾਹੌਰ ਦੀਆਂ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਫਿਲਮ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] n58j4f2r21wgg4snh4nretn5sacgt40 0 104825 843806 843434 2026-08-01T11:52:55Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 843806 wikitext text/x-wiki {{Infobox medical condition (new) | name = ਅਲਕੋਹਲਿਜ਼ਮ | synonyms = ਅਲਕੋਹਲ ਨਿਰਭਰਤਾ ਸੰਬੰਧੀ ਸਿੰਡਰੋਮ, ਅਲਕੋਹਲ ਦੀ ਵਰਤੋ ਦਾ ਵਿਗਾੜ (AUD) | image = King Alcohol and his Prime Minister.jpg | caption = "ਕਿੰਗ ਅਲਕੋਹਲ ਐਂਡ ਹਿਜ ਪ੍ਰਾਈਮ ਮਨਿਸਟਰ" {{circa|1820}} | field = [[ਮਨੋਚਕਿਤਸਾ]], [[toxicology]] | symptoms = ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਜ਼ਿਆਦਾ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਪੀਣ ਵਾਲੇ ਪਦਾਰਥ, ਸ਼ਰਾਬ ਨੂੰ ਘੱਟ ਕਰਨ, ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਅਤੇ ਸ਼ਰਾਬ ਪੀਣ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸਮਾਂ ਲਗਦਾ ਹੈ, ਅਲਕੋਹਲ ਛੱਡਣ ਦਾ ਸਿੰਡਰੋਮ, [[ਅਲਕੋਹਲ ਸਹਿਨਸ਼ੀਲਤਾ]]<ref name=NIH2013 /> | complications = ਮਾਨਸਿਕ ਰੋਗ, ਵੇਰਨਿਕੀ-ਕੋਰਸਾਕੋਫ ਸਿੰਡਰੋਮ, ਦਿਲ ਦੀ ਅਨਿਯਮਿਤ ਧੜਕਣ, ਜਿਗਰ ਦਾ ਸਿਰੀਰੋਸਿਸ, ਅਤੇ ਕੈਂਸਰ, ਭਰੂ ਅਲਕੋਹਲ ਸਪੈਕਟ੍ਰਮ ਵਿਕਾਰ<ref name=FAS2015/><ref name=DSM5 /><ref name=NIHHx/> | onset = | duration = ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਦੇ<ref name=NIH2013 /> | causes = ਵਾਤਾਵਰਣ ਅਤੇ ਜਨੈਟਿਕ ਕਾਰਕ<ref name=DSM5/> | risks = [[ਤਣਾਅ (ਜੈਵਿਕ)|ਤਣਾਅ]], ਚਿੰਤਾ, ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਸਸਤੀ ਸ਼ਰਾਬ ਮਿਲਣਾ<ref name=DSM5/><ref name=Moon2012/> | diagnosis = ਪ੍ਰਸ਼ਨਾਵਲੀਆਂ, ਖੂਨ ਦੇ ਟੈਸਟ<ref name=DSM5/> | differential = | prevention = | treatment = [[Alcohol detoxification]] typically with [[benzodiazepine]]s, counselling, [[acamprosate]], [[disulfiram]], [[naltrexone]]<ref name="Morgan-Lopez-2006"/><ref name="Blondell-2005"/><ref name=Test2014/> | medication = | prognosis = | frequency = 208 ਮਿਲੀਅਨ / 4.1% adults (2010)<ref name=WHO2014/><ref name=Pew2015/> | deaths = 3.3 ਮਿਲੀਅਨ / 5.9%<ref name=NIH2015Stats/> }} '''ਅਲਕੋਹਲਿਜ਼ਮ''' ਜਾਂ ਸ਼ਰਾਬਬਾਜ਼ੀ ਅਲਕੋਹਲ ਪੀਣ ਦੀ ਆਦਤ, ਜੋ ਅਲਕੋਹਲ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਦਾ ਵਿਕਾਰ (ਏ.ਯੂ.ਡੀ.) ਵਜੋਂ ਵੀ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਕਿਸੇ ਵੀ ਸ਼ਰਾਬ ਪੀਣ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਆਮ ਵਿਆਪਕ ਸ਼ਬਦ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਸਿੱਟਾ ਮਾਨਸਿਕ ਜਾਂ ਸਰੀਰਕ ਸਿਹਤ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। <ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=2k57AgAAQBAJ&pg=PA55|title=Understanding and Treating Alcoholism Volume I: An Empirically Based Clinician's Handbook for the Treatment of Alcoholism: Volume Ii: Biological, Psychological, and Social Aspects of Alcohol Consumption and Abuse|last=Littrell|first=Jill|date=2014|publisher=Taylor and Francis|isbn=9781317783145|location=Hoboken|page=55|quote=The World Health Organization defines alcoholism as any drinking which results in problems|archive-url=https://web.archive.org/web/20170720112756/https://books.google.com/books?id=2k57AgAAQBAJ&pg=PA55|archive-date=20 July 2017|dead-url=no|df=dmy-all}}</ref> ਇਸ ਵਿਗਾੜ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਦੋ ਪ੍ਰਕਾਰ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਜਾਇਆ ਕਰਦਾ ਸੀ: ਅਲਕੋਹਲ ਦੀ ਦੁਰਵਰਤੋਂ ਅਤੇ ਅਲਕੋਹਲ ਤੇ ਨਿਰਭਰਤਾ। <ref name="NIH2013">{{Cite web|url=http://pubs.niaaa.nih.gov/publications/dsmfactsheet/dsmfact.htm|title=Alcohol Use Disorder: A Comparison Between DSM–IV and DSM–5|date=November 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20150518080640/http://pubs.niaaa.nih.gov/publications/dsmfactsheet/dsmfact.htm|archive-date=18 May 2015|dead-url=no|access-date=9 May 2015}}</ref><ref name="NIH2003">{{Cite web|url=http://pubs.niaaa.nih.gov/publications/arh27-1/5-17.htm|title=Classification of Alcohol Use Disorders|last=Hasin|first=Deborah|date=December 2003|website=Pubs.Niaaa.Nih.gov|archive-url=https://web.archive.org/web/20150318014903/http://pubs.niaaa.nih.gov/publications/arh27-1/5-17.htm|archive-date=18 March 2015|dead-url=no|access-date=28 February 2015}}</ref> ਮੈਡੀਕਲ ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ, ਸ਼ਰਾਬਬਾਜ਼ੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਹੇਠ ਲਿਖੀਆਂ ਦੋ ਜਾਂ ਵੱਧ ਹਾਲਤਾਂ ਮੌਜੂਦ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ: ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਵੱਡੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਪੀ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਸ਼ਰਾਬ ਨੂੰ ਘੱਟ ਕਰਨ, ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰਨ ਅਤੇ ਪੀਣ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਮਾਂ ਲੱਗਦਾ ਹੈ, ਅਲਕੋਹਲ ਜ਼ੋਰਦਾਰ ਢੰਗ ਨਾਲ ਲੋੜ ਪੈਂਦੀ ਹੈ, ਵਰਤੋਂ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਨਾ ਕਰਨਾ, ਪੀਣ ਦੇ ਕਾਰਨ ਸਮਾਜਿਕ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਪੈਦਾ ਹੋਣਾ, ਪੀਣ ਦੇ ਕਾਰਨ ਸਿਹਤ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਵਧ ਜਾਣਾ, ਖਤਰਨਾਕ ਹਾਲਤਾਂ ਪੈਦਾ ਹੋਣਾ, ਰੋਕਣ ਸਮੇਂ ਪੀਣ ਲਈ ਲੂਹਰੀਆਂ ਉਠਣਾ, ਅਤੇ ਵਰਤੋਂ ਦੇ ਨਾਲ ਸ਼ਰਾਬ ਦੀ ਸਹਿਣਸ਼ੀਲਤਾ ਹੁੰਦੇ ਜਾਣਾ। ਨਤੀਜੇ ਭਿਅੰਕਰ ਹੁੰਦੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।  ਹੋਰ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੇ ਇਲਾਵਾ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਸਥਿਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ: ਪੀਣਾ ਅਤੇ ਗੱਡੀ ਚਲਾਉਣਾ ਜਾਂ ਅਸੁਰੱਖਿਅਤ ਸੈਕਸ ਕਰਨਾ। ਅਲਕੋਹਲ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਸਰੀਰ ਦੇ ਸਾਰੇ ਹਿੱਸਿਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦਿਮਾਗ, ਦਿਲ, ਜਿਗਰ, ਪਾਚਨ, ਅਤੇ ਇਮਿਊਨ ਸਿਸਟਮ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ।  ਇਸ ਦੇ ਸਿੱਟੇ ਵਜੋਂ ਹੋਰ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਦੇ ਇਲਾਵਾ ਮਾਨਸਿਕ ਰੋਗ, ਵੇਰਨਿਕੀ-ਕੋਰਸਾਕੋਫ ਸਿੰਡਰੋਮ, ਦਿਲ ਦੀ ਅਨਿਯਮਿਤ ਧੜਕਣ, ਜਿਗਰ ਦਾ ਸਿਰੀਰੋਸਿਸ, ਅਤੇ ਕੈਂਸਰ ਦੇ ਖ਼ਤਰੇ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ, <ref name="NIHHx">{{Cite web|url=http://www.niaaa.nih.gov/alcohol-health/alcohols-effects-body|title=Alcohol's Effects on the Body|archive-url=https://web.archive.org/web/20150603230352/http://www.niaaa.nih.gov/alcohol-health/alcohols-effects-body|archive-date=3 June 2015|dead-url=no|access-date=9 May 2015}}</ref> ਗਰਭ ਅਵਸਥਾ ਦੌਰਾਨ ਪੀਣ ਨਾਲ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਭਰੂਣ ਵਾਲੇ ਅਲਕੋਹਲ ਸਪੈਕਟ੍ਰਮ ਵਿਕਾਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।<ref>{{Cite web|url=https://adcare.com/new-england-locations/|title=How alcoholism harm mental health|last=|first=|date=|website=Adcare.com|publisher=|language=en-US|access-date=2020-11-21}}</ref> <ref name="FAS2015">{{Cite web|url=http://www.niaaa.nih.gov/alcohol-health/fetal-alcohol-exposure|title=Fetal Alcohol Exposure|archive-url=https://web.archive.org/web/20150404182156/http://www.niaaa.nih.gov/alcohol-health/fetal-alcohol-exposure|archive-date=4 April 2015|dead-url=no|access-date=9 May 2015}}</ref> ਔਰਤਾਂ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਸ਼ਰਾਬ ਦੇ ਨੁਕਸਾਨਦੇਹ ਸ਼ਰੀਰਕ ਅਤੇ ਮਾਨਸਿਕ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਮਰਦਾਂ ਨਾਲੋਂ ਵਧੇਰੇ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।<ref name="WHO2014">{{Cite book|url=http://www.who.int/substance_abuse/publications/global_alcohol_report/msb_gsr_2014_1.pdf?ua=1|title=Global status report on alcohol and health 2014|date=2014|publisher=World Health Organization|isbn=9789240692763|page=s8,51|archive-url=https://web.archive.org/web/20150413011848/http://www.who.int/substance_abuse/publications/global_alcohol_report/msb_gsr_2014_1.pdf?ua=1|archive-date=13 April 2015|dead-url=no|df=dmy-all}}</ref> ਵਾਤਾਵਰਣ ਦੇ ਕਾਰਕ ਅਤੇ ਜੈਨੇਟਿਕਸ ਦੋ ਅੰਗ  ਹਨ ਜੋ ਅਲਕੋਹਲ ਦੇ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਲੱਗਪੱਗ ਅੱਧਾ ਖਤਰਾ ਹਰ ਇੱਕ ਤੋਂ ਹੈ।  ਮਾਤਾ/ਪਿਤਾ ਜਾਂ ਭੈਣ ਜਾਂ ਭਰਾ  ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੋਈ ਸ਼ਰਾਬ ਪੀਣ ਦੀ ਲੱਤ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਖ਼ੁਦ ਅਲਕੋਹਲਿਕ ਬਣ ਜਾਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਤਿੰਨ ਤੋਂ ਚਾਰ ਗੁਣਾ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ<ref>{{Cite web|url=https://riveroakstreatment.com/addiction-recovery-tampa/payment-options/|title=Alcoholic parents and alcoholism|last=|first=|date=|website=River Oaks|publisher=|language=en-US|access-date=2020-11-21}}</ref>। ਵਾਤਾਵਰਨ ਕਾਰਕਾਂ ਵਿੱਚ ਸਮਾਜਿਕ, ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਅਤੇ ਵਿਹਾਰਕ ਪ੍ਰਭਾਵ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।<ref name="Agarwal-Kozlowski-2000">{{Cite journal|date=April 2000|title=[Genetic predisposition for alcoholism]|journal=Ther Umsch|volume=57|issue=4|pages=179–84|doi=10.1024/0040-5930.57.4.179|pmid=10804873}}</ref> ਉੱਚ ਪੱਧਰੀ ਤਣਾਅ, ਚਿੰਤਾ, ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਘੱਟ ਲਾਗਤ ਅਤੇ ਆਸਾਨ ਪਹੁੰਚ ਸ਼ਰਾਬ ਦੇ ਖਤਰੇ ਨੂੰ ਵਧਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।<ref name="Moon2012">{{Cite journal|last=Moonat|first=S|last2=Pandey|first2=SC|date=2012|title=Stress, epigenetics, and alcoholism.|journal=Alcohol research: current reviews|volume=34|issue=4|pages=495–505|pmc=3860391|pmid=23584115}}</ref> ਛੱਡਣ ਦੇ ਲੱਛਣਾਂ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਜਾਂ ਸੁਧਾਰ ਕਰਨ ਲਈ ਲੋਕ ਕੁਝ ਹੱਦ ਤਕ ਪੀਣਾ ਜਾਰੀ ਰੱਖ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਅਲਕੋਹਲ ਪੀਣਾ ਛੱਡਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਮਹੀਨਿਆਂ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਛੱਡਣ ਦਾ ਘੱਟ ਪੱਧਰ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ<ref>{{Cite web|url=https://adcare.com/locations/worcester/|title=Alcohol withdrawal symptoms and treatment|last=|first=|date=|website=Adcare.com|publisher=|language=en-US|access-date=2020-11-21}}</ref>।  ਡਾਕਟਰੀ ਤੌਰ ਤੇ ਸ਼ਰਾਬਬਾਜ਼ੀ ਨੂੰ ਸਰੀਰਕ ਅਤੇ ਮਾਨਸਿਕ ਬਿਮਾਰੀ ਦੋਨੋਂ  ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।<ref>{{Cite journal|last=Mersy|first=DJ|date=1 April 2003|title=Recognition of alcohol and substance abuse.|url=https://archive.org/details/sim_american-family-physician_2003-04-01_67_7/page/1529|journal=American Family Physician|volume=67|issue=7|pages=1529–32|pmid=12722853}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.ama-assn.org/ad-com/polfind/Hlth-Ethics.pdf|title=HEALTH AND ETHICS POLICIES OF THE AMA HOUSE OF DELEGATES|date=June 2008|page=33|archive-url=https://web.archive.org/web/20150320143132/http://www.ama-assn.org/ad-com/polfind/Hlth-Ethics.pdf|archive-date=20 March 2015|dead-url=no|access-date=10 May 2015|quote=H-30.997 Dual Disease Classification of Alcoholism: The AMA reaffirms its policy endorsing the dual classification of alcoholism under both the psychiatric and medical sections of the International Classification of Diseases. (Res. 22, I-79; Reaffirmed: CLRPD Rep. B, I-89; Reaffirmed: CLRPD Rep. B, I-90; Reaffirmed by CSA Rep. 14, A-97; Reaffirmed: CSAPH Rep. 3, A-07)}}</ref> ਪ੍ਰਸ਼ਨਾਵਲੀਆਂ ਅਤੇ ਕੁਝ ਖੂਨ ਦੇ ਟੈਸਟ ਦੋਨੋਂ ਸੰਭਾਵਤ ਅਲਕੋਹਲਿਕ  ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਲੱਭ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਤਸ਼ਖ਼ੀਸ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕਰਨ ਲਈ ਅਗਲੇਰੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਇਕੱਤਰ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।<ref name="DSM5">{{Cite book|title=Diagnostic and statistical manual of mental disorders: DSM-5.|url=https://archive.org/details/diagnosticstatis0005unse|last=Association|first=American Psychiatric|date=2013|publisher=American Psychiatric Association|isbn=9780890425541|edition=5|location=Washington, D.C.|pages=[https://archive.org/details/diagnosticstatis0005unse/page/490 490]–497}}</ref> ਅਲਕੋਹਲ ਦੀ ਰੋਕਥਾਮ ਕਰਨ ਲਈ ਅਲਕੋਹਲ ਦੀ ਵਿਕਰੀ ਨੂੰ ਸੀਮਿਤ ਕਰਨ ਅਤੇ ਇਸਦੀ ਲਾਗਤ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਕਰਨ ਲਈ ਟੈਕਸ ਲਾਉਣ ਅਤੇ ਸਸਤੇ ਇਲਾਜ ਮੁਹੱਈਆ ਕਰਾ ਕੇ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।<ref>{{Cite web|url=http://www.who.int/mediacentre/factsheets/fs349/en/|title=Alcohol|last=World Health Organization|date=January 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150523020339/http://www.who.int/mediacentre/factsheets/fs349/en/|archive-date=23 May 2015|dead-url=no|access-date=10 May 2015}}</ref> ਇਲਾਜ ਕਈ ਕਦਮ ਚੁੱਕੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ।   ਸ਼ਰਾਬ ਛੱਡਣ ਦੌਰਾਨ ਵਾਪਰ ਸਕਣ ਵਾਲੀਆਂ ਡਾਕਟਰੀ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਕਾਰਨ, ਸ਼ਰਾਬ ਦੀ ਨਸ਼ਾਮੁਕਤੀ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਕੰਟਰੋਲ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਆਮ ਵਿਧੀ ਵਿੱਚ ਡਾਇਜ਼ੈਗਪਾਮ ਵਰਗੀਆਂ ਬੈਂਜੋਡਿਆਜ਼ੇਪਿਨ ਦਵਾਈਆਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਇਹ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਿਹਤ ਸੰਭਾਲ ਸੰਸਥਾ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਕਰਵਾ ਕੇ ਜਾਂ ਕਦੇ-ਕਦੇ ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਕਮਿਊਨਿਟੀ ਵਿੱਚ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਹੇਠ ਰੱਖ ਕੇ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।<ref name="Blondell-2005">{{Cite journal|last=Blondell RD|date=February 2005|title=Ambulatory detoxification of patients with alcohol dependence|url=https://archive.org/details/sim_american-family-physician_2005-02-01_71_3/page/494|journal=Am Fam Physician|volume=71|issue=3|pages=495–502|pmid=15712624}}</ref> ਮਾਨਸਿਕ ਬਿਮਾਰੀ ਜਾਂ ਹੋਰ ਨਸ਼ੇ ਦੀ ਆਦਤ ਇਲਾਜ ਨੂੰ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਬਣਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। <ref>{{Cite journal|last=DeVido|first=JJ|last2=Weiss|first2=RD|date=December 2012|title=Treatment of the depressed alcoholic patient.|journal=Current psychiatry reports|volume=14|issue=6|pages=610–8|doi=10.1007/s11920-012-0314-7|pmc=3712746|pmid=22907336}}</ref> ਕਿਸੇ ਵੀ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਸ਼ਰਾਬ ਪੀਣ ਤੋਂ ਹੱਟ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮੁੜ ਲੱਗ ਜਾਣ ਤੋਂ ਰੋਕਣ ਲਈ ਗਰੁੱਪ ਇਲਾਜ ਜਾਂ ਸਹਾਇਤਾ ਸਮੂਹਾਂ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਲਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।  <ref name="Morgan-Lopez-2006">{{Cite journal|last=Morgan-Lopez AA, Fals-Stewart W|date=May 2006|title=Analytic complexities associated with group therapy in substance abuse treatment research: problems, recommendations, and future directions|journal=Exp Clin Psychopharmacol|volume=14|issue=2|pages=265–73|doi=10.1037/1064-1297.14.2.265|pmc=4631029|pmid=16756430}}</ref><ref>{{Cite journal|last=Albanese|first=AP|date=November 2012|title=Management of alcohol abuse.|journal=Clinics in liver disease|volume=16|issue=4|pages=737–62|doi=10.1016/j.cld.2012.08.006|pmid=23101980}}</ref> ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਸਮਰਥਨ ਦਾ ਇਕ  ਗਰੁੱਪ 'ਅਲਕੋਹਲਿਕ ਬੇਨਾਮ' ਹੈ।<ref>{{Cite journal|last=Tusa|first=AL|last2=Burgholzer|first2=JA|date=2013|title=Came to believe: spirituality as a mechanism of change in alcoholics anonymous: a review of the literature from 1992 to 2012.|journal=Journal of addictions nursing|volume=24|issue=4|pages=237–46|doi=10.1097/jan.0000000000000003|pmid=24335771}}</ref> ਹੋਰ ਪੀਣ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ ਐਕੈਮਪਰੋਸੈਟ, ਡਿਸਲਫ਼ੀਰਾਮ, ਜਾਂ ਨੈਲਟਰੇਕਸੋਨ ਦਵਾਈਆਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਵੀ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।<ref name="Test2014">{{Cite journal|last=Testino|first=G|last2=Leone|first2=S|last3=Borro|first3=P|date=December 2014|title=Treatment of alcohol dependence: recent progress and reduction of consumption.|journal=Minerva medica|volume=105|issue=6|pages=447–66|pmid=25392958}}</ref> <ref>{{Cite web |url=https://sunrisehouse.com/detox-process/cope-withdrawals/ |title=How to deal with withdrawal symptoms |access-date=2020-09-08 |archive-date=2020-11-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201128115650/https://sunrisehouse.com/detox-process/cope-withdrawals/ |url-status=dead }}</ref> == ਹਵਾਲੇ == {{Reflist}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸ਼ਰਾਬਬਾਜ਼ੀ]] 7jasrl6vgaikvttagaaowh050ujx1c1 0 108021 843797 758828 2026-08-01T07:32:12Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 843797 wikitext text/x-wiki {{Infobox NFL player |image=1986 Jeno's Pizza - 12 - Walter Payton (Walter Payton crop).jpg | caption = ਵਾਲਟਰ ਪੇਟਨ 1984 ਵਿੱਚ | position = ਰਨਿੰਗ ਬੈਕ | number = 34 | birth_date = {{Birth date|1954|7|25}} | birth_place = ਕੋਲੰਬੀਆ, ਮਿਸਿਸਿਪੀ | death_date = {{death date and age|1999|11|1|1954|7|25}} | death_place = ਸਾਊਥ ਬੈਰਿੰਗਟਨ, ਇਲੀਨੋਇਸ | height_ft = 5 | height_in = 10 | weight_lbs = 200 | draftyear=1975 | draftround=1 | draftpick=4 | high_school = ਕੋਲੰਬੀਆ (ਐਮਐਸ) | college = ਜੈਕਸਨ ਸਟੇਟ | teams= * ਸ਼ਿਕਾਗੋ ਬੀਅਰਸ ({{NFL Year|1975}}–{{NFL Year|1987}}) |highlights= | statlabel1=ਰਸ਼ਿੰਗ ਯਾਰਡ | statvalue1=16,726 | statlabel2=ਯਾਰਡ ਪ੍ਰਤੀ ਕੈਰੀ | statvalue2=4.4 | statlabel3=ਰਸ਼ਿੰਗ ਟੱਚਡਾਊਨ | statvalue3=110 | statlabel4=ਰਿਸੈਪਸ਼ਨ | statvalue4=492 | statlabel5=ਰਸੀਵਿੰਗ ਯਾਰਡ | statvalue5=4,538 | statlabel6=ਰਸੀਵਿੰਗ ਟੱਚਡਾਊਨ | statvalue6=15 | nfl = PAY738296 | pfr = P/PaytWa00 | HOF = walter-payton |CollegeHOF = 70028 }} '''ਵਾਲਟਰ ਜੈਰੀ ਪੇਟਨ''' (25 ਜੁਲਾਈ, 1954<ref>{{Cite web |url=http://www.payton34.com/Biography/biography.html |title=Walter Payton – More Than a Sports Legend |website=Payton34.com |publisher=Walter Payton Foundation |archive-url=https://web.archive.org/web/20000301101022/http://www.payton34.com/Biography/biography.html |archive-date=March 1, 2000 |access-date=July 25, 2016}}</ref> - 1 ਨਵੰਬਰ 1999) ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਫੁੱਟਬਾਲ ਖਿਡਾਰੀ ਸੀ ਜੋ ਪਿਛਲੇ 13 ਸੀਜ਼ਨਾਂ ਵਿੱਚ [[ਨੈਸ਼ਨਲ ਫੁੱਟਬਾਲ ਲੀਗ]] (ਐਨਐਫਐਲ) ਦੇ ਸ਼ਿਕਾਗੋ ਬੀਅਰਸ ਲਈ ਰਨਿੰਗ ਬੈਕ ਵਜੋਂ ਖੇਡਿਆ। ਪੇਟਨ ਐਨਐਫਐਲ ਜਗਤ ਵਿੱਚ "ਮਿੱਠਾ" ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਨੌਂ ਵਾਰੀ ਦੇ ਪ੍ਰੋ ਬਾਊਲ ਲਈ ਚੁਣੇ ਗਏ ਪੇਟਨ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਰਸ਼ਰ ਵਜੋਂ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ ਕਰਿਅਰ ਰਸ਼ਿੰਗ ਯਾਰਡਸ, ਟੱਚਡਾਉਨਸ, ਕੈਰੀਜ, ਸਕਰੀਮੇਜ ਤੋਂ ਯਾਰਡਸ, ਆਲ ਪਰਪਜ ਯਾਰਡ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕਈ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ ਲਈ ਰਿਕਾਰਡ ਰੱਖੇ। ਉਹ ਬਹੁਮੁਖੀ ਵੀ ਸਨ, ਅਤੇ ਗੈਰ-ਰਿਸੀਵਰ ਦੁਆਰਾ ਸਭ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸਵਾਗਤ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਰਿਟਾਇਰ ਹੋ ਗਏ ਸਨ ਅਤੇ ਅੱਠ ਕੈਰੀਅਰ ਟੱਚਡਾਊਨ ਪਾਸ ਹੋਏ ਸਨ। ਉਹ 1993 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੋ ਫੁੱਟਬਾਲ ਹਾਲ ਆਫ ਫੇਮ ਵਿੱਚ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ 1996 ਵਿੱਚ ਕਾਲਜ ਫੁੱਟਬਾਲ ਹਾਲ ਆਫ ਫੇਮ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਹਾਲ ਆਫ ਫੇਮ ਐਨਐਫਐਲ ਦੇ ਖਿਡਾਰੀ ਅਤੇ ਕੋਚ ਮਾਇਕ ਦਿਤਕਾ ਨੇ ਪੈਟਨ ਨੂੰ ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਫੁੱਟਬਾਲ ਖਿਡਾਰੀ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਇਆ ਜੋ ਉਸਨੇ ਕਦੇ ਵੇਖਿਆ ਹੈ- ਪਰ ਇੱਕ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੀ ਉਸਨੂੰ ਵੱਡਾ ਦੱਸਿਆ।<ref name="nytimes">{{Cite web |url=https://www.nytimes.com/books/00/10/15/bib/001015.rv080804.html |title=Never Die Easy: The Autobiography of Walter Payton |last=Lichtenstein |first=Walter |date=October 15, 2000 |website=The New York Times |access-date=February 18, 2017}}</ref> ਪੇਟਨ ਨੇ ਮਿਸੀਸਿਪੀ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਫੁੱਟਬਾਲ ਦੇ ਕਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਜੈਕਸਨ ਸਟੇਟ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਵਧੀਆ ਕਾਲੇਜਿਏਟ ਫੁੱਟਬਾਲ ਕੈਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਆਲ-ਅਮਰੀਕੀ ਸਨ। ਉਸ ਨੇ 1975 ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਕਾਗੋ ਬੀਅਰਸ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਕਰੀਅਰ ਨੂੰ ਅਰੰਭ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਨੇ 1975 ਦੇ ਡਰਾਫਟ ਦੀ ਚੌਥੀ ਸਮੁੱਚੀ ਚੋਣ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਚੁਣਿਆ। ਪੇਟਨ ਨੇ 1977 ਏਪੀ ਐਨਐਫਐਲ ਮੋਸਟ ਵੈਲੈਂਟਲ ਪਲੇਅਰ ਐਵਾਰਡ ਨੂੰ ਜਿੱਤਿਆ ਅਤੇ 1985 ਦੇ ਸ਼ਿਕਾਗੋ ਬੀਅਰਸ ਨਾਲ ਸੁਪਰ ਬਾਊਲ ਐਕਸੈਕਸ ਜਿੱਤਿਆ। 1987 ਦੇ ਸੀਜ਼ਨ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਫੁੱਟਬਾਲ ਤੋਂ ਸੰਨਿਆਸ ਲੈ ਲਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਐਨਐਫਐਲ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ 13 ਸੀਜ਼ਨਾਂ ਵਿੱਚ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ 10 ਵਿੱਚ 1,200 ਗਜ਼ ਦੀ ਉਪਲਬਧੀ ਹਾਸਿਲ ਕੀਤੀ ਸੀ।  ਕਈ ਮਹੀਨਿਆਂ ਲਈ ਦੁਰਲੱਭ ਜਿਗਰ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਦੇ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਸਕਲਰੋਜ਼ਿੰਗ ਕੋਲਿੰਗਟਿਸ ਨਾਲ ਸੰਘਰਸ਼ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਪੇਟਨ ਦੀ 1 ਨਵੰਬਰ, 1999 ਨੂੰ, 45 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ, ਚੋਲਾਂਗਿਓਕੋਕਾਰਿਨੋਮਾ ਤੋਂ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਿਰਾਸਤ ਵਿੱਚ ਵਾਲਟਰ ਪੇਟਨ ਅਵਾਰਡ, ਵਾਲਟਰ ਪੈਟਨ ਮੈਨ ਆਫ ਦਿ ਯੀਅਰ ਅਵਾਰਡ, ਅਤੇ ਅੰਗ ਦਾਨ ਦੀ ਲੋੜ ਬਾਰੇ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ==ਐਨਐਫਐਲ ਕੈਰੀਅਰ ਅੰਕੜੇ== {| class="wikitable" ! colspan="2"|<center>Legend</center> |- | style="background:#cfecec; width:3em;"| |ਲੈਡ ਦ ਲੀਗ |- | '''ਬੋਲਡ''' |ਕੈਰੀਅਰ ਹਾਈ |} {|class=wikitable style="text-align:center" |- !colspan=3| ! colspan="5"| ਰਸ਼ਿੰਗ ! colspan="5"| ਰਸੀਵਿੰਗ ! colspan=1|ਆਲਪਰਪਜ ! colspan=2|ਪਾਸਿੰਗ |- !|ਸਾਲ !|ਟੀਮ !|G !|Att !|ਯਾਰਡ !|ਔਸਤ !|Lng !|TD !|Rec !|Yds !|Avg !|Lng !|TD !YScm !Yds !TD |- |{{NFL year|1975}}||CHI||13||196||679||3.5||54T||7||33||213||6.5||40||0||892||0||0 |- |{{NFL year|1976}}||CHI||14||style="background:#cfecec; width:3em;"|311||1,390||4.5||60||13||15||149||9.9||34||0||1,539||0||0 |- |{{NFL year|1977}}||CHI||14||style="background:#cfecec; width:3em;"|339||style="background:#cfecec; width:3em;"|'''1,852'''||style="background:#cfecec; width:3em;"|'''5.5'''||73||style="background:#cfecec; width:3em;"|'''14'''||27||269||10.0||'''75T'''||2||style="background:#cfecec; width:3em;"|'''2,121'''||0||0 |- |{{NFL year|1978}}||CHI||16||style="background:#cfecec; width:3em;"|333||1,395||4.2||'''76'''||11||'''50'''||480||9.6||61||0||style="background:#cfecec; width:3em;"|1,875||0||0 |- |{{NFL year|1979}}||CHI||16||style="background:#cfecec; width:3em;"|369||1,610||4.4||43T||'''14'''||31||313||10.1||65T||2||1,923||54||1 |- |{{NFL year|1980}}||CHI||16||317||1,460||4.6||69T||6||46||367||8.0||54T||1||1,827||0||0 |- |{{NFL year|1981}}||CHI||16||339||1,222||3.6||39||6||41||379||9.2||30||2||1,601||0||0 |- |{{NFL year|1982}}||CHI||9||148||596||4.0||26||1||32||311||9.7||40||0||907||39||1 |- |{{NFL year|1983}}||CHI||16||314||1,421||4.5||49T||6||53||'''607'''||'''11.5'''||74T||2||2,028||95||'''3''' |- |{{NFL year|1984}}||CHI||16||'''381'''||1,684||4.4||72T||11||45||368||8.2||31||0||2,052||47||2 |- |{{NFL year|1985}}||CHI||16||324||1,551||4.8||40T||9||49||483||9.9||65||2||2,034||'''96'''||1 |- |{{NFL year|1986}}||CHI||16||321||1,333||4.2||41||8||37||382||10.3||57||'''3'''||1,715||0||0 |- |{{NFL year|1987}}||CHI||12||146||533||3.7||17||4||33||217||6.6||16||1||750||0||0 |- !colspan=2|ਕੈਰੀਅਰ||190||3,838*||16,726*||4.4||76||110*||492||4,538||9.2||75||15||21,264*||331||8 |- !colspan=2|ਪੋਸਟਸੀਜ਼ਨ||9||180||632||3.5||20||2||22||178||8.1||31||0||810||19||1 |} == ਐਨਐਫਐਲ ਰਿਕਾਰਡ == * ਯੋਗ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਪੇਟਨ ਆਪਣੇ ਕੋਚ ਦੇ ਫੈਸਲੇ ਕਰਕੇ ਸਿਰਫ ਇੱਕ ਮੈਚ ਨਹੀਂ ਖੇਡ ਪਾਇਆ ਸੀ। '''ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਲਗਾਤਾਰ ਸੀਜ਼ਨ ਦੇ ਰਸ਼ਿੰਗ ਯਤਨ''': 4 ({{NFL Year|1976}}–{{NFL Year|1979}}) * ਸਟੀਵ ਵਾਨ ਬੂਰੇਨ ਨਾਲ ਟਾਈ == ਨੋਟਸ == {{reflist|group=notes}} == ਹਵਾਲੇ == {{Reflist|colwidth=30em}} == ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ == * [http://www.payton34.com/ Payton34.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180528034126/http://www.payton34.com/ |date=2018-05-28 }}, the Walter and Connie Payton Foundation * [http://www.walterpaytoncancerfund.org/ Walter Payton Cancer Fund] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20031018044333/http://walterpaytoncancerfund.org/ |date=2003-10-18 }} * [http://www.walterpaytonlivercenter.org/ Walter Payton Liver Center] at the University of Illinois Medical Center at Chicago * [http://www.chicagobears.com/WalterPayton.asp Walter Payton] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091103200301/http://www.chicagobears.com/walterpayton.asp |date=2009-11-03 }} tribute page at the Chicago Bears * {{IMDb name|0668533}} * {{Worldcat id|lccn-n78-18923}} * {{NYTtopic|people/p/walter_payton}} == ਹੋਰ ਪੜ੍ਹੋ == * {{Cite news|url=http://www.suntimes.com/sports/16085444-606/13-years-later-walter-paytons-legend-lives-on.html|title=13 years later, Walter Payton’s legend lives on|last=Telander|first=Rick|date=November 1, 2012|work=[[Chicago Sun-Times]]|access-date=November 1, 2012}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1954]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1999]] atwic6bfga4nva0cv461qas74j3t2k7 0 109009 843768 819699 2026-07-31T15:18:26Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 843768 wikitext text/x-wiki '''ਮਗਹਰ''', [[ਭਾਰਤੀ ਸੂਬੇ ਅਤੇ ਕੇਂਦਰੀ ਸ਼ਾਸ਼ਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼|ਭਾਰਤੀ ਰਾਜ]] [[ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼]] ਦੇ ਸੰਤ ਕਬੀਰ ਨਗਰ ਜ਼ਿਲੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਇੱਕ [[ਨਗਰ ਪੰਚਾਇਤ]] ਹੈ।  == ਧਾਰਮਿਕ ਮਹੱਤਤਾ == ਇਹ ਸਥਾਨ ਕਬੀਰ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਹ ਉਹ ਥਾਂ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਇਸ ਨਾਸ਼ਵਾਨ ਸੰਸਾਰ ਤੋਂ ਵਿਦਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚੇਲਿਆਂ ਨੇ ਕੇਵਲ ਸੁਗੰਧਿਤ ਫੁੱਲ ਪਾਏ ਅਤੇ ਸੰਤ ਕਬੀਰ ਦੀਆਂ ਦੋ ਯਾਦਗਾਰਾਂ ਬਣਾਈਆਂ। ਇਹ ਯਾਦਗਾਰਾਂ ਇੱਥੇ ਇਕ ਦੂਜੇ ਤੋਂ ਸਿਰਫ਼ 100 ਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਹਨ। [[ਕਬੀਰ]] 15 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦਾ ਰਹੱਸਵਾਦੀ ਕਵੀ ਅਤੇ ਸੰਤ ਸੀ। ਉਹ ਵਾਰਾਨਸੀ ਵਿੱਚ 1398 ਵਿਚ ਕਮਲ ਦੇ ਫੁੱਲ ਉਤੇ ਪਰਗਟ ਹੋਏ ਅਤੇ ਨਿਹਸਤਾਨ ਜੋੜੇ ਨੀਰੂ ਅਤੇ ਨਿਮਾ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪਾਲਣ ਪੋਸ਼ਣ ਕਿੱਤਾ ਅਤੇ ਲਗਭਗ ਪੂਰਾ ਜੀਵਨ ਉਹ [[ਵਾਰਾਣਸੀ]] (ਕਾਸ਼ੀ) ਵਿੱਚ ਹੀ ਬਿਤਾਇਆ ਪਰ ਜੀਵਨ ਦਾ ਆਖਰੀ ਸਮਾਂ ਉਹ ਮਗ਼ਹਰ ਚਲੇ ਆਏ ਅਤੇ ਉਂਥੋ 1518 ਵਿੱਚ ਕਬੀਰ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਸ਼ਸ਼ਰੀਰ ਸਤਲੋਕ ਚਲੇ ਗਏ। ਸੰਤ ਰਾਮਪਾਲ ਜੀ ਮਹਾਰਾਜ ਜੀ ਸਤਸੰਗ ਦੇ ਵਿਚ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਵਚਨਾਂ ਚ ਦਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਕਬੀਰ ਪਰਮਾਤਮਾ ਜੀ ਸਹਿ ਸ਼ਰੀਰ ਸਤਲੋਕ (ਸੱਚਖੰਡ) ਵਿਚ ਗਏ ਸਨ ਅਤੇ ਉਹ ਇਹ ਵਾਣੀ ਵੀ ਬੋਲਦੇ ਹਨ "ਗਰੀਬ, ਮਗਹਰ ਗਯਾ ਸੋ ਸਤਿਗੁਰੂ ਮੇਰਾ ਹਿੰਦੂ ਤੁਰਕ ਕਾ ਪੀਰ । ਦੋਨੋਂ ਦੀਨ ਹਰਸ਼ ਭਯੇ ਸੰਤੋ ਪਾਯਾ ਨਹੀਂ ਸ਼ਰੀਰ" ।। == ਭੂਗੋਲ == ਮਗਹਰ, {{Coord|26.76|N|83.13|E}} ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ।<ref>{{Cite web |url=http://www.fallingrain.com/world/IN/36/Maghar.html |title=Falling Rain Genomics, Inc - Maghar |access-date=2018-06-28 |archive-date=2017-07-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170713010148/http://www.fallingrain.com/world/IN/36/Maghar.html |url-status=dead }}</ref> ਇਸ ਦੀ ਔਸਤ ਉਚਾਈ ਦੇ 68 [[ਮੀਟਰ]] (223 [[ਫੁੱਟ (ਇਕਾਈ)|ਫੁੱਟ]]) ਹੈ।  ਮਹਾਨ ਕੋਸ਼ ਅਨੁਸਾਰ ਇਹ ਨਗਰ ਗੰਗਾ ਤੋਂ ਪਾਰ ਅਤੇ ਅਯੁਧਿਆ ਤੋਂ 86 ਮੀਲ ਦੂਰੀ 'ਤੇ ਹੈ। == ਜਨਸੰਖਿਆ ਸੰਬੰਧੀ == 2011 ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦੀ [[ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ|ਦੀ ਜਨਗਣਨਾ]] ਅਨੁਸਾਰ ਮਗਹਰ ਦੀ ਆਬਾਦੀ 19,181 ਸੀ।<ref>[http://www.censusindia.gov.in/2011census/dchb/0955_PART_B_DCHB_SANT%20KABIR%20NAGAR.pdf 2011 census: Sant Kabir Nagar district]</ref> == ਹਵਾਲੇ == {{Reflist}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ]] jw48fc8v4b4jmy35uyhcc5tuhcn4sh0 0 111164 843784 840107 2026-07-31T23:08:40Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 843784 wikitext text/x-wiki {| class="infobox vcard" style="width: 22em; margin-bottom: 56px;" tabindex="0" ! colspan="2" style="text-align:center;font-size:125%;font-weight:bold;font-size: 130%;" |<span class="fn">ਮੌਲੀ ਵਾਈਟ</span> |- |- ! colspan="2" style="text-align:center;background:lavender" |ਜਿਲ੍ਹਾ 55 (ਬੈੱਲ ਕਾਉਂਟੀ) ਤੋਂ ਟੈਕਸਸ ਸਟੇਟ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧੀ |- ! scope="row" style="text-align:left" |<span class="nowrap">ਸਾਬਕਾ</span> | ਰਾਲਫ਼ ਸ਼ੇਫੀਲਡ |- ! scope="row" style="text-align:left" |<span class="nowrap">ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ</span> | ਹਿਊਗ ਸ਼ਾਈਨ |- ! colspan="2" style="text-align:center;background:lavender" |ਨਿੱਜੀ ਜਾਣਕਾਰੀ |- ! scope="row" |ਜਨਮ | ਮੌਲੀ ਸੂਜ਼ਨ ਵਾਈਟ<br /> (<span class="bday">1958-02-26</span>) ਫਰਵਰੀ 26, 1958<span class="noprint ForceAgeToShow"> (ਉਮਰ&nbsp;60)</span> |- ! scope="row" |ਕੌਮੀਅਤ | [[ਅਮਰੀਕੀ]] |- ! scope="row" |ਸਿਆਸੀ ਪਾਰਟੀ | ਰਿਪਬਲਿਕਨ ਪਾਰਟੀ |- ! scope="row" |ਪਤੀ/ਪਤਨੀ | ਰੋਨਾਲਡ ਵੇਨ ਵਾਈਟ |- ! scope="row" |ਸੰਤਾਨ | ਟਾਈਰੇਲ ਸਏਰੇ ਵ੍ਹਾਈਟ ਰੋਰਬਰਟ ਐਨ. ਵ੍ਹਾਈਟ ਨੈਟਲੀ ਵਾਈਟ |- ! scope="row" |ਮਾਪੇ | ਰਾਬਰਟ ਰਸਲ ਅਤੇ ਥੈਲਮੇ ਜੀਨ ਹੇਫਨਰ ਗੋਸਨੇ |- ! scope="row" |ਰਿਹਾਇਸ਼ | class="label" | ਬੇਲਟਨ, ਟੈਕਸਾਸ |- ! scope="row" |ਅਲਮਾ ਮਾਤਰ | ਬੇਲਟਨ ਹਾਈ ਸਕੂਲ, ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਆਫ ਮੈਰੀ ਹਾਰਡਿਨ-ਬੇਲਰ |- ! scope="row" |ਕੰਮ-ਕਾਰ | ਵੂਮੈਨ ਫਾਰ ਲਾਈਫ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਦੀ ਸੰਸਥਾਪਕ |} '''ਮੌਲੀ ਸੂਜ਼ਨ ਵਾਈਟ''' (ਮੂਰਤੀ '''ਗੋਸਨੀ'''; ਜਨਮ 26 ਫਰਵਰੀ 1958), ਬਿਲਟਨ, [[ਟੈਕਸਾਸ]] ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀ ਇੱਕ [[ਰੂੜ੍ਹੀਵਾਦ]] [[ਐਕਟਿਵਿਜ਼ਮ|ਸਿਆਸੀ ਕਾਰਕੁਨ]] ਹੈ, ਜੋ ਟੈਕਸਾਸ ਹਾਊਸ ਆਫ਼ ਰਿਪਰਜੈਂਟਟੇਟਿਵ ਦੀ ਇੱਕ ਸਾਬਕਾ ਰਿਪਬਲਿਕਨ ਮੈਂਬਰ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ 2015 ਤੋਂ 2017 ਤੱਕ ਇੱਕ ਮਿਆਦ ਲਈ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ 55 ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕੀਤੀ।<ref>{{Cite web|url=http://www.lrl.state.tx.us/legeLeaders/members/memberDisplay.cfm?memberID=5773&searchparams=chamber=~city=~countyID=0~RcountyID=~district=~first=Molly~gender=~last=White~leaderNote=~leg=~party=~roleDesc=~Committee=|title=Molly White|publisher=Texas Legislative Reference Library|access-date=December 5, 2014|archive-date=ਮਾਰਚ 5, 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160305034527/http://www.lrl.state.tx.us/legeLeaders/members/memberDisplay.cfm?memberID=5773&searchparams=chamber=~city=~countyID=0~RcountyID=~district=~first=Molly~gender=~last=White~leaderNote=~leg=~party=~roleDesc=~Committee=|url-status=dead}}</ref> == ਪਿਛੋਕੜ == ਵਾਈਟ 1970 ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਤੱਕ ਬਿਲਟਨ ਵਿੱਚ ਰਹੀ। ਉਹ ਸੇਵਾ ਮੁਖਤ ਫ਼ੌਜੀ ਕਰਨਲ, ਰਾਬਰਟ ਰੂਸਲ "ਬੋਬ" ਗੋਸਨੀ, ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ, ਸਾਬਕਾ ਥੇਲਮਾ ਜੀਨ ਹਰਫਰ ਦੀ ਧੀ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਬਲਟਨ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਤੋਂ 1976 ਵਿੱਚ ਗ੍ਰੈਜੁਏਸ਼ਨ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਮੈਰੀ ਹਾਰਡਿਨ-ਬਾਇਲਰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਚਲੀ ਗਈ। ਉਸ ਦਾ ਪਤੀ, ਰਿਨੋਲਡ ਵਾਇਨ ਵਾਈਟ, ਇੱਕ ਸੜਕਾਂ ਬਨਾਉਣ ਵਾਲਾ ਠੇਕੇਦਾਰ ਹੈ। ਇਸ ਜੋੜੋ ਕੋਲ ਦੋ ਪੁੱਤਰ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਟੈਕਸਾਸ ਏ&ਐਮ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਗ੍ਰੈਜੁਏਸ਼ਨ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਧੀ ਵੀ ਹੈ ਜਿਸ ਨੇ 2014 ਵਿੱਚ ਟੈਂਪਲ ਕਾਲਜ, ਟੈਕਸਾਸ ਤੋਂ ਨਰਸਿੰਗ ਕੀਤੀ। ਵਾਈਟ ਨੇ ਸਲਾਡੋ ਦੇ 3ਸੀ ਕਾਓਬੁਆਏ ਚਰਚ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ।<ref name="mswhite">{{Cite web|url=http://texansformolly.com/meet-molly/|title=Meet Molly White|publisher=texansformolly.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20141207203616/http://texansformolly.com/meet-molly/|archive-date=December 7, 2014}}</ref> == ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਸਰਗਰਮੀ == ਵਾਈਟ ਨੇ ਗਰਭਪਾਤ ਕਰਨ ਦਾ ਸਖਤ ਵਿਰੋਧ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਨੇ ਗੈਰ-ਮੁਨਾਫਾ ਸੰਗਠਨ "ਵਿਮੈਨ ਫ਼ਾਰ ਲਾਈਫ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ" ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਆਪ੍ਰੇਸ਼ਨ ਆਉਟਕਰੀ ਲਈ ਵਿਧਾਇਕ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਹੈ। ਇੱਕ ਜਵਾਨ ਔਰਤ ਵਜੋਂ, ਵ੍ਹਾਈਟ ਦੇ ਦੋ ਗਰਭਪਾਤ ਹੋਏ। ਉਸ ਨੇ 1992 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬਾਈਬਲ ਅਧਿਐਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦਿਆਂ ਗਰਭਪਾਤ ਕਰਨ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕੀਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਸਮੇਂ ਇਸ ਬਾਰੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਗਰਭਪਾਤ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨੂੰ ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਬਣਾਇਆ ਹੈ। ਉਹ ਗਰਭਪਾਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੇ ਸਦਮੇ 'ਤੇ ਰਿਪੋਰਟ ਨਾ ਕਰਨ 'ਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੀਡੀਆ ਦੀ ਅਲੋਚਨਾ ਕਰਦੀ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਨੇ ਇਸ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਨਿੱਜੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਵਾਈਟ ਹਰ ਸਾਲ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ-ਸੰਘ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਬਾਰੇ ਸੰਗਠਨਾਂ ਨੂੰ ਰੂੜ੍ਹੀਵਾਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵੱਲ ਧੱਕਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਆਪਣੀ ਵਿਧਾਇਕੀ ਸੇਵਾ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਉਸ ਨੇ ਗਰਭਪਾਤ ਕਰਵਾਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਘੱਟ ਉਮਰ ਵਾਲੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਮਾਪਿਆਂ ਦੀ ਸਹਿਮਤੀ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਨੂੰ ਪਾਸ ਕਰਨ ਕਾਰਨ ਔਰਤਾਂ 'ਤੇ ਪੈਂਦੇ ਅਸਰ ਅਤੇ ਗਰਭਪਾਤ ਦੇ ਯੋਜਨਾਬੱਧ ਮਾਂ-ਪਿਓ ਨੂੰ ਸਾਹਮਣੇ ਲਿਆਉਣ ਲਈ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਕਿਸੇ ਔਰਤ ਦਾ ਗਰਭਪਾਤ ਕਰਵਾਉਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਸ ਨੇ ਲਾਜ਼ਮੀ ਮੈਡੀਕਲ ਅਲਟਰਾਸੌਨੋਗ੍ਰਾਫੀ ਸਕ੍ਰੀਨਿੰਗ ਲਈ ਵਿਚਾਰ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਫਿਲਿਸ ਸ਼ਲਾਫਲੀ ਦੇ ਈਗਲ ਫੋਰਮ, ਟੈਕਸਸ ਰਾਈਟ ਟੂ ਲਾਈਫ, ਕਨਕਰੇਟਡ ਵੂਮੈਨ ਫੌਰ ਅਮਰੀਕਾ, ਅਤੇ ਲਿਬਰਟੀ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਨਾਲ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਵ੍ਹਾਈਟ ਨੇ ਨੌਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਰੂੜ੍ਹੀਵਾਦੀ ਸਰਗਰਮੀ ਅਤੇ ਗਰਭਪਾਤ ਵਿਰੋਧੀ ਵਕਾਲਤ ਬਾਰੇ ਸਿਖਲਾਈ ਸੈਮੀਨਾਰ ਕਰਵਾਏ ਹਨ।<ref>{{cite news |url= http://liveactionnews.org/texas-molly-white-weighs-in-on-media-bias-against-post-abortive-women/ |title= Texas' Molly White weighs in on media bias against post-abortive women |date= November 11, 2014 |first= Lauren |last= Enriquez|publisher= liveactionnews.org |accessdate= December 5, 2014}}</ref> ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਰਿਪਬਲੀਕਨ, ਵ੍ਹਾਈਟ ਨੇ 2004 ਅਤੇ 2008 ਦੀਆਂ ਮੁਹਿੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਜਾਰਜ ਡਬਲਿਊ ਬੁਸ਼ ਨੂੰ ਚੁਣਨ ਲਈ ਅਤੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਦੇ ਸੈਨੇਟਰ ਜੌਨ ਮੈਕਕੇਨ ਦੀ ਸਯੁੰਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਬਰਾਕ ਓਬਾਮਾ ਵਿਰੁੱਧ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦੀ ਅਸਫਲ ਬੋਲੀ ਲਈ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਸਾਲ 2014 ਵਿੱਚ, ਵ੍ਹਾਈਟ ਨੇ 4 ਮਾਰਚ ਨੂੰ ਹੋਈ ਮੁੱਢਲੀ ਚੋਣ ਵਿੱਚ, ਤਿੰਨ-ਮਿਆਦ ਦੇ ਮੌਜੂਦਾ ਰਾਜ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧੀ ਰਾਲਫ ਸ਼ੈਫੀਲਡ, ਟੈਂਪਲ ਤੋਂ ਇੱਕ ਰੇਸਟੋਰੈਂਟਰ, ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਕੱਢਿਆ। ਉਸ ਨੇ 4,995 ਵੋਟਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀਆਂ ਅਤੇ ਸ਼ੈਫੀਲਡ ਨੇ 4,302 ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀਆਂ ਜਿਸ ਨਾਲ ਮੌਲੀ 46.3 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਤੋਂ ਜਿੱਤ ਗਈ। ਵ੍ਹਾਈਟ 4 ਨਵੰਬਰ ਦੀਆਂ ਆਮ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਬਿਨਾਂ ਮੁਕਾਬਲਾ ਚੁਣੀ ਗਈ ਸੀ। 29 ਜਨਵਰੀ, 2015 ਨੂੰ, ਵ੍ਹਾਈਟ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਟਾਫ ਨੂੰ ਨਿਰਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਉਹ "ਟੈਕਸਾਸ ਮੁਸਲਿਮ ਕੈਪੀਟਲ ਦਿਵਸ" ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਮੁਸਲਮਾਨ ਸੰਚਾਲਕਾਂ ਨੂੰ "ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਨਾਲ ਜਨਤਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਫ਼ਾਦਾਰੀ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕਰਨ" ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਦਫਤਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਇਜ਼ਰਾਈਲੀ ਝੰਡਾ ਵੀ ਲਗਾਉਣ ਲਈ ਕਹੇ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਵਿਵਾਦ ਵੀ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ।<ref>{{cite news|url= http://www.texastribune.org/2015/01/29/rep-staff-ask-muslim-visitors-pledge-allegiance/|title=Rep to Staff: Ask Muslim Visitors to Pledge Allegiance|date= January 29, 2015|first= Reeve |last= Hamilton |publisher= [[The Texas Tribune]]|accessdate=January 29, 2015}}</ref> ਰਾਜਪਾਲ ਗ੍ਰੇਗ ਐਬੋਟ ਨੇ ਵ੍ਹਾਈਟ ਦੀ ਟਿੱਪਣੀ ਤੋਂ ਆਪਣੇ-ਆਪ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰ ਲਿਆ ਅਤੇ ਇਸ ਕਿਸਮ ਦੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਬਾਰੇ "ਸਿਵਲ ਭਾਸ਼ਣ" ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ।<ref>"Abbott urges civility after official's Muslim remarks", ''[[Laredo Morning Times]]'', January 31, 2015, p. 2</ref> ਫਰਵਰੀ ਵਿੱਚ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਪੋਸਟ ਦੇ ਇੱਕ ਫਾਲੋ-ਅਪ ਵਿੱਚ, ਵ੍ਹਾਈਟ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਸ ਦੀ ਟਿੱਪਣੀ ਨੂੰ ਗਲਤ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਵ੍ਹਾਈਟ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਉਸ ਦੇ ਬਿਆਨ ਦੇ ਪਿੱਛੇ "ਉਤਪੱਤੀ" ਇਹ ਸੀ ਕਿ "ਟੈਕਸਾਸ ਕੈਪੀਟਲ ਵਿਖੇ ਮੁਸਲਿਮ ਦਿਵਸ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਗਈ", "ਸੰਯੁਕਤ ਅਰਬ ਅਮੀਰਾਤ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਅੱਤਵਾਦੀ ਸਮੂਹ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।"<ref name="pfwgs">{{cite web |last1=Selby |first1=W. Gardner |title=Molly White says Muslim group recently designated terrorist organization by United Arab Emirates |url=https://www.politifact.com/texas/statements/2015/feb/06/molly-white/molly-white-says-muslim-group-recently-designated-/ |website=PolitiFact |accessdate=30 January 2020 |archive-date=21 ਨਵੰਬਰ 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191121194854/https://www.politifact.com/texas/statements/2015/feb/06/molly-white/molly-white-says-muslim-group-recently-designated-/ |url-status=dead }}</ref> ਪੋਲੀਟੀਫੈਕਟ ਨੇ ਇੱਕ ਸਿਟੀ ਕੌਂਸਲ ਦੇ ਨੇਤਾ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਨਾਲ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਸੀ.ਏ.ਆਈ.ਆਰ ਉਹਨਾਂ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸੀ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਾਲਾਨਾ ਮੁਸਲਿਮ ਦਿਵਸ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਸੀ.ਏ.ਆਈ.ਆਰ. ਨੂੰ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਅੱਤਵਾਦੀ ਸੰਗਠਨ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਨਾਮਜ਼ਦ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਸਾਲ 2016 ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ, ਹੁਗ ਸ਼ਾਈਨ ਨੇ ਵ੍ਹਾਈਟ ਨੂੰ 118 ਵੋਟਾਂ ਨਾਲ ਹਰਾਇਆ। ਵ੍ਹਾਈਟ ਨੇ ਮੁੜ ਗਿਣਨ ਦੀ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਦੀ ਪ੍ਰਵਾਨਗੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ; ਉਸ ਦੇ ਹਾਰਨ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।<ref>{{cite web |author=Bobby Blanchard |url=http://trailblazersblog.dallasnews.com/2016/03/molly-white-says-she-is-requesting-a-recount-in-her-close-election.html/ |title=Molly White, R-Belton, requesting recount in close election loss &#124; Politics &#124; Dallas News |publisher=Trailblazersblog.dallasnews.com |date=2016-03-03 |accessdate=2017-02-26 |archive-date=2016-08-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160822030445/http://trailblazersblog.dallasnews.com/2016/03/molly-white-says-she-is-requesting-a-recount-in-her-close-election.html/ |dead-url=yes }}</ref> == ਹਵਾਲੇ == {{reflist}} == ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ == * [https://www.votesmart.org/candidate/147635 Profile]{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਮਾਰਚ 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} at Vote Smart {| class="wikitable succession-box" style="margin: 0.5em auto 10px; font-size: 95%; clear: both;" ! colspan="3" id="151" style="border-top: 5px solid #cccccc" |Texas House of Representatives |- id="155" style="text-align:center;" | id="156" rowspan="1" style="width:30%;" |Preceded&nbsp;by<br />Ralph Sheffield | id="159" rowspan="1" style="width: 40%; text-align: center;" |''' Texas State Representative from District 55 (Bell County)''' Molly Suzanne Gosney White'''<br />2015-2017 ''' | id="164" rowspan="1" style="width: 30%; text-align: center;" |Succeeded&nbsp;by<br />Hugh Shine |} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1958]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]] 5zcra87yvzr76a4cs8rvomp0qv99tqa 0 118041 843799 694999 2026-08-01T07:44:24Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 843799 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricketer|name=ਵਿਜੇ ਸ਼ੰਕਰ|country=ਭਾਰਤ|fullname=ਵਿਜੇ ਸ਼ੰਕਰ|nickname=|birth_date={{Birth date and age|1991|1|26|df=yes}}|birth_place=[[ਤਿਰੁਨੇਲਵੇਲੀ]], [[ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ]], ਭਾਰਤ|heightft=|heightinch=|heightm=|batting=ਸੱਜਾ ਹੱਥ|bowling=ਸੱਜਾ ਹੱਥ [[ਤੇਜ਼ ਗੇਂਦਬਾਜ਼ੀ|ਮੱਧਮ]]|role=[[ਆਲ-ਰਾਊਂਡਰ|ਆਲ-ਰਾਊਂਡਰ ਬੱਲੇਬਾਜ਼]]|international=ਹਾਂ|odidebutdate=18 ਜਨਵਰੀ|odidebutyear=2019|odidebutagainst=ਆਸਟਰੇਲੀਆ|odicap=226|lastodidate=27 ਜੂਨ|lastodiyear=2019|lastodiagainst=ਵੈਸਟਇੰਡੀਜ਼|T20Idebutdate=6 ਮਾਰਚ|T20Idebutyear=2018|T20Idebutagainst=ਸ਼੍ਰੀਲੰਕਾ|T20Icap=74|lastT20Idate=27 ਫ਼ਰਵਰੀ|lastT20Iyear=2019|lastT20Iagainst=ਆਸਟਰੇਲੀਆ|club1=[[ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ|ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ]]|year1=2012–ਚਲਦਾ|club2=[[ਚੇਨੱਈ ਸੂਪਰ ਕਿੰਗਜ਼]]|year2=2014|club3=[[ਸਨਰਾਈਜ਼ਰਸ ਹੈਦਰਾਬਾਦ]]|year3=2016–2017|club4=[[ਦਿੱਲੀ ਡੇਅਰਡੈਵਿਲਜ਼]]|year4=2018|club5=ਸਨਰਾਈਜ਼ਰਸ ਹੈਦਰਾਬਾਦ|year5=2019|columns=4|column1=[[ਇੱਕ ਦਿਨਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ|ਓਡੀਆਈ]]|matches1=10|runs1=180|bat avg1=36.00|100s/50s1=0/0|top score1=46|deliveries1=201|wickets1=4|bowl avg1=94|fivefor1=0|tenfor1=0|best bowling1=2/15|catches/stumpings1=5/–|column2=[[ਟਵੰਟੀ20 ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ|ਟੀ20ਆਈ]]|matches2=9|runs2=101|bat avg2=25.25|100s/50s2=0/0|top score2=43|deliveries2=126|wickets2=5|bowl avg2=38.20|fivefor2=0|tenfor2=0|best bowling2=2/32|catches/stumpings2=2/–|column3=[[ਪਹਿਲਾ ਦਰਜਾ ਕ੍ਰਿਕਟ|ਫ਼.ਕ.]]|matches3=41|runs3=2,099|bat avg3=47.70|100s/50s3=5/15|top score3=111|deliveries3=3,065|wickets3=32|bowl avg3=50.93|fivefor3=0|tenfor3=0|best bowling3=4/52|catches/stumpings3=26/–|column4=[[ਲਿਸਟ ਏ ਕ੍ਰਿਕਟ|ਲਿ.ਏ.]]|matches4=64|runs4=1,539|bat avg4=37.53|100s/50s4=2/8|top score4=129|deliveries4=1,738|wickets4=45|bowl avg4=32.35|fivefor4=0|tenfor4=0|best bowling4=4/34|catches/stumpings4=26/–|date=29 ਜੂਨ 2019|source=http://www.espncricinfo.com/india/content/player/477021.html ESPNcricinfo}}<nowiki> </nowiki>'''ਵਿਜੇ ਸ਼ੰਕਰ''' (ਜਨਮ 26 ਜਨਵਰੀ 1991) ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਿਕਟਰ ਹੈ ਜੋ [[ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ]] ਅਤੇ [[ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ|ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ]] ਲਈ ਖੇਡਦਾ ਹੈ। ਉਹ [[ਆਲਰਾਊਂਡਰ]] ਖਿਡਾਰੀ ਜੋ ਸੱਜੇ ਹੱਥ ਨਾਲ [[ਬੱਲੇਬਾਜ਼ੀ (ਕ੍ਰਿਕਟ)|ਬੱਲੇਬਾਜ਼ੀ]] ਅਤੇ ਸੱਜੇ ਹੱਥ ਨਾਲ ਮੱਧਮ ਤੇਜ਼ ਰਫਤਾਰ ਗੇਂਦਬਾਜ਼ੀ ਕਰਦਾ ਹੈ। [[ਇੰਡੀਅਨ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਲੀਗ|ਇੰਡੀਅਨ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਲੀਗ ਵਿੱਚ]] ਉਸਨੇ 2014 ਵਿੱਚ [[ਚੇਨੱਈ ਸੁਪਰ ਕਿੰਗਜ਼|ਚੇਨਈ ਸੁਪਰਕਿੰਗਜ਼ ਦੇ]] ਲਈ ਇੱਕ ਮੈਚ ਅਤੇ 2017 ਅਤੇ 2018 ਵਿੱਚ [[ਸਨਰਾਈਜ਼ਰਸ ਹੈਦਰਾਬਾਦ|ਸਨਰਾਈਜ਼ਰਜ਼ ਹੈਦਰਾਬਾਦ]] ਲਈ ਚਾਰ ਮੈਚ ਖੇਡੇ ਸਨ। ਅਪ੍ਰੈਲ 2019 ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ [[2019 ਕ੍ਰਿਕਟ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ]] ਲਈ ਭਾਰਤ ਦੀ ਟੀਮ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।<ref>https://www.icc-cricket.com/news/1179330</ref> ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਲਈ ਖੇਡਦੇ ਹੋਏ ਉਸਨੇ [[ਰਣਜੀ ਟਰਾਫੀ 2014–15|2014-15 ਰਣਜੀ ਟਰਾਫੀ]] ਦੇ ਨਾੱਕਆਊਟ ਗੇੜ ਵਿੱਚ ਵਿੱਚ ਦੋ ਵਾਰ ਮੈਨ ਆਫ਼ ਦ ਮੈਚ ਜਿੱਤਿਆ ਹੈ। [[ਵਿਦਰਭ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ|ਵਿਦਰਭ]] ਵਿਰੁੱਧ ਕੁਆਰਟਰ ਫਾਈਨਲ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ 111 ਅਤੇ 82 ਦੌੜਾਂ ਬਣਾਈਆਂ ਜਿਸ ਲਈ ਉਸ ਨੂੰ ਮੈਨ ਆਫ ਦ ਮੈਚ ਮਿਲਿਆ। ਮੈਚ ਡਰਾਅ ਹੋ ਗਿਆ ਪਰ ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਨੇ ਪਹਿਲੀ ਪਾਰੀ ਦੀ ਲੀਡ ਕਰਕੇ ਅਗਲੇ ਗੇੜ' 'ਚ ਵਾਧਾ ਕੀਤਾ। ਸੈਮੀਫਾਈਨਲ ਵਿੱਚ [[ਮਹਾਂਰਾਸ਼ਟਰ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ|ਮਹਾਂਰਾਸ਼ਟਰ]] ਵਿਰੁੱਧ ਉਸਨੇ 91 ਦੌੜਾਂ ਬਣਾਈਆਂ ਅਤੇ ਗੇਂਦਬਾਜ਼ੀ ਵਿੱਚ 2/47 ਦੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ ਉਸਨੇ ਆਪਣਾ ਦੂਜਾ ਮੈਨ ਆਫ਼ ਦ ਮੈਚ ਅਵਾਰਡ ਜਿੱਤਿਆ। ਇਹ ਮੈਚ ਵੀ ਡਰਾਅ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ ਪਰ ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਪਹਿਲੀ ਪਾਰੀ ਦੀ ਲੀਡ ਕਰਕੇ ਫਾਈਨਲ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚ ਗਈ ਸੀ। [[ਕਰਨਾਟਕ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ|ਕਰਨਾਟਕ]] ਦੇ ਖਿਲਾਫ਼ ਫਾਈਨਲ ਮੈਚ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਦੋਵਾਂ ਪਾਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਮਵਾਰ 5 ਅਤੇ 103 ਦੌੜਾਂ ਬਣਾਈਆਂ ਅਤੇ ਗੇਂਦਬਾਜ਼ੀ ਵਿੱਚ 92 ਦੌੜਾਂ ਦੇ ਕੇ 1 ਵਿਕਟ ਲਈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਕਰਨਾਟਕ ਦੀ ਟੀਮ ਪਾਰੀ ਦੀ ਜਿੱਤ ਦੇ ਕਾਰਨ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਜਿੱਤ ਗਈ।<ref>{{Cite web|url=http://www.espncricinfo.com/series/8050/scorecard/776183/Karnataka-vs-Tamil-Nadu-Final-ranji-trophy/|title=Final, Ranji Trophy at Mumbai, Mar 8-12 2015|publisher=[[ESPNcricinfo]]|access-date=21 November 2017}}</ref> ਅਕਤੂਬਰ 2018 ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ [[2018-19 ਦੇਵਧਰ ਟਰਾਫੀ|2018-19 ਦੀ ਦੇਵਧਰ ਟਰਾਫੀ]] ਲਈ ਇੰਡੀਆ-ਸੀ ਦੀ ਟੀਮ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।<ref>{{Cite web|url=http://www.espncricinfo.com/ci/content/story/1162570.html|title=Rahane, Ashwin and Karthik to play Deodhar Trophy|website=ESPN Cricinfo|access-date=19 October 2018}}</ref> ਉਹ ਇਸ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਵਿਕਟਾਂ ਲੈਣ ਵਾਲਾ ਖਿਡਾਰੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਤਿੰਨ ਮੈਚਾਂ ਵਿੱਚ ਸੱਤ ਵਿਕਟਾਂ ਲਈਆਂ ਸਨ।<ref>{{Cite web|url=http://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/bowling/most_wickets_career.html?id=12711;type=tournament|title=Deodhar Trophy, 2018/19: Most wickets|website=ESPN Cricinfo|access-date=27 October 2018}}</ref> ਅਗਲੇ ਮਹੀਨੇ ਉਸਨੂੰ [[2018-19 ਰਣਜੀ ਟਰਾਫ਼ੀ|2018-19 ਦੀ ਰਣਜੀ ਟਰਾਫ਼ੀ]] ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ ਅੱਠ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਦਾ ਨਾਂ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਉੱਪਰ ਨਜ਼ਰ ਰੱਖੀ ਜਾਣੀ ਸੀ।<ref>{{Cite web|url=http://www.espncricinfo.com/story/_/id/25154895/eight-players-watch-ranji-trophy-2018-19|title=Eight players to watch out for in Ranji Trophy 2018-19|website=ESPN Cricinfo|access-date=3 November 2018}}</ref> [[2014 ਇੰਡੀਅਨ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਲੀਗ|2014]] ਦੀ [[ਇੰਡੀਅਨ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਲੀਗ]] ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ [[ਚੇਨੱਈ ਸੁਪਰ ਕਿੰਗਜ਼|ਚੇਨਈ ਸੁਪਰਕਿੰਗਜ਼]] ਲਈ ਇੱਕ ਮੈਚ ਖੇਡਿਆ।<ref>{{Cite web|url=http://www.espncricinfo.com/indian-domestic-2014-15/engine/match/734003.html|title=Pepsi Indian Premier League, 37th match: Chennai Super Kings v Rajasthan Royals at Ranchi, May 13, 2014|publisher=ESPNcricinfo|access-date=1 March 2015}}</ref> ਅਤੇ [[2017 ਇੰਡੀਅਨ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਲੀਗ|2017]] ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ [[ਸਨਰਾਈਜ਼ਰਸ ਹੈਦਰਾਬਾਦ|ਸਨਰਾਈਜ਼ਰਜ਼ ਹੈਦਰਾਬਾਦ]] ਲਈ ਚਾਰ ਮੈਚ ਖੇਡੇ। ਉਸਨੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਕੋਰ [[ਗੁਜਰਾਤ ਲਾਇਨਜ਼]] ਵਿਰੁੱਧ ਬਣਾਇਆ ਸੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ 63 ਦੌੜਾਂ ਦੀ ਨਾਬਾਦ ਬੱਲੇਬਾਜ਼ੀ ਕੀਤੀ।<ref>{{Cite news|url=http://www.thehindu.com/sport/cricket/all-you-need-to-know-about-vijay-shankar/article20609854.ece|title=All you need to know about Vijay Shankar|date=21 November 2017|work=[[The Hindu]]|access-date=21 November 2017}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.espncricinfo.com/series/8048/scorecard/1082643/Gujarat-Lions-vs-Sunrisers-Hyderabad-53rd-match-ipl/|title=53rd match (D/N), Indian Premier League at Kanpur, May 13 2017|publisher=[[ESPNcricinfo]]|access-date=21 November 2017}}</ref> ਜਨਵਰੀ 2018 ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ ਆਈਪੀਐਲ 2018 ਦੀ ਨਿਲਾਮੀ ਵਿੱਚ [[ਦਿੱਲੀ ਡੇਅਰਡੈਵਿਲਜ਼|ਦਿੱਲੀ ਡੇਅਰਡੇਵਿਲਜ਼]] ਨੇ ਖਰੀਦਿਆ ਸੀ।<ref name="IPL2018">{{Cite web|url=http://www.espncricinfo.com/story/_/id/22218394/ipl-2018-player-auction-list-sold-unsold-players|title=List of sold and unsold players|website=ESPN Cricinfo|access-date=27 January 2018}}</ref> 2019 ਆਈਪੀਐਲ ਸੀਜ਼ਨ ਵਿੱਚ ਉਹ [[ਸਨਰਾਈਜ਼ਰਸ ਹੈਦਰਾਬਾਦ|ਸਨਰਾਈਜਰਸ ਹੈਦਰਾਬਾਦ]] ਵਿੱਚ ਵਾਪਸ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਮਾਰਚ 2019 ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ [[2019 ਇੰਡੀਅਨ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਲੀਗ]] ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ [[ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਸਭਾ|ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਪਰਿਸ਼ਦ]] (ਆਈਸੀਸੀ) ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਹੇਠਾਂ ਅੱਠ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਦਾ ਨਾਂ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।<ref>{{Cite web|url=https://www.icc-cricket.com/news/1109658|title=Indian Premier League 2019: Players to watch|website=International Cricket Council|access-date=19 March 2019}}</ref> == ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕੈਰੀਅਰ == === 2017 ਸ਼੍ਰੀ ਲੰਕਾ ਅਤੇ ਨਿਦਾਹਸ ਟਰਾਫੀ === 20 ਨਵੰਬਰ 2017 ਨੂੰ ਸ਼੍ਰੀਲੰਕਾ ਦੇ ਖਿਲਾਫ਼ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਸੀਰੀਜ਼ ਲਈ ਭਾਰਤ ਦੀ [[ਟੈਸਟ ਕ੍ਰਿਕਟ|ਟੈਸਟ ਟੀਮ]] ਵਿੱਚ [[ਭੁਵਨੇਸ਼ਵਰ ਕੁਮਾਰ]] ਦੀ ਥਾਂ 'ਤੇ ਉਸਨੂੰ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਪਰ ਉਹ ਕੋਈ ਮੈਚ ਨਹੀਂ ਖੇਡ ਸਕਿਆ।<ref>{{Cite web|url=http://www.espncricinfo.com/story/_/id/21490034|title=Bhuvneshwar, Dhawan released from India Test squad|date=20 November 2017|website=ESPN Cricinfo|access-date=20 November 2017}}</ref> 2018 ਫਰਵਰੀ ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ [[2018 ਨਿਦਾਹਸ ਟਰਾਫੀ]] ਲਈ ਭਾਰਤ ਦੀ [[ਟਵੰਟੀ-20 ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ|ਟਵੰਟੀ -20 ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ]] ਟੀਮ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।<ref name="India">{{Cite web|url=http://www.bcci.tv/news/2018/press-releases/17166/rohit-sharma-to-lead-india-in-nidahas-trophy-2018|title=Rohit Sharma to lead India in Nidahas Trophy 2018|date=25 February 2018|website=BCCI Press Release|access-date=25 February 2018|archive-date=25 ਫ਼ਰਵਰੀ 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180225211131/http://www.bcci.tv/news/2018/press-releases/17166/rohit-sharma-to-lead-india-in-nidahas-trophy-2018|dead-url=yes}}</ref> ਉਸਨੇ 6 ਮਾਰਚ 2018 ਨੂੰ ਨਿਦਾਹਸ ਟਰਾਫੀ ਵਿੱਚ [[ਸ੍ਰੀ ਲੰਕਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ|ਸ਼੍ਰੀਲੰਕਾ ਦੇ]] ਖਿਲਾਫ਼ ਭਾਰਤ ਲਈ ਆਪਣੇ ਟੀ-20 ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕੈਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਸੀ।<ref name="T20I">{{Cite web|url=http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1133817.html|title=1st Match (N), Nidahas Twenty20 Tri-Series at Colombo, Mar 6 2018,7.00PM|website=ESPN Cricinfo|access-date=6 March 2018}}</ref> ਉਸਨੇ ਟੀ20ਆਈ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਵਿਕਟ ਇਸ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਦੇ ਦੂਜੇ ਮੈਚ ਵਿੱਚ [[ਮੁਸ਼ਫਿਕਰ ਰਹੀਮ]] ਨੂੰ ਆਊਟ ਕਰਕੇ ਹਾਸਿਲ ਕੀਤੀ।<ref>{{Cite web|url=http://www.espncricinfo.com/series/18547/report/1133818/bangladesh-vs-india-2nd-match-nidahas-trophy-2017-18|title=Dhawan, Unadkat brush aside Bangladesh|website=ESPN Cricinfo|access-date=9 March 2018}}</ref> 2018 ਨਿਦਾਹਸ ਟਰਾਫੀ ਦੇ ਦੂਜੇ ਮੈਚ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ 32 ਦੌੜਾਂ ਦੇ ਕੇ ਦੋ ਵਿਕਟ ਲਏ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਨੇ 6 ਵਿਕਟਾਂ ਨਾਲ ਜਿੱਤ ਦਰਜ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਉਸਦੇ ਵਧੀਆ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਲਈ ਮੈਨ ਆਫ਼ ਦ ਮੈਚ ਦਾ ਇਨਾਮ ਵੀ ਮਿਲਿਆ।<ref>{{Cite web|url=http://www.espncricinfo.com/series/18547/game/1133818/bangladesh-vs-india-2nd-match-nidahas-trophy-2017-18|title=2nd Match (N), Nidahas Twenty20 Tri-Series at Colombo, Mar 8 2018|publisher=[[ESPNcricinfo]]|access-date=8 March 2018}}</ref> === 2019 ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਦੌਰੇ === ਜਨਵਰੀ 2019 ਵਿੱਚ ਸ਼ੰਕਰ ਨੂੰ [[ਹਾਰਦਿਕ ਪਾਂਡਿਆ]] ਦੀ ਥਾਂ ਤੇ ਟੀਮ ਵਿੱਚ ਜਗ੍ਹਾ ਮਿਲੀ ਜਿਸ ਉੱਪਰ ਇੱਕ ਟੀਵੀ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਵਿੱਚ ਵਿਵਾਦਪੂਰਨ ਟਿੱਪਣੀਆਂ ਦੇਣ ਕਰਕੇ ਪਾਬੰਦੀ ਲਗਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ।<ref>{{Cite news|url=https://www.hindustantimes.com/cricket/vijay-shankar-replaces-hardik-pandya-in-australia-shubman-gill-added-for-new-zealand-tour/story-yNJTQV62fkkWOdLjUKNFiP.html|title=Vijay Shankar replaces Hardik Pandya in Australia, Shubman Gill added for New Zealand tour|date=13 January 2019|work=HindustanTimes}}</ref> 18 ਜਨਵਰੀ 2019 ਨੂੰ ਉਸਨੇ [[ਮੈਲਬਰਨ ਕ੍ਰਿਕਟ ਗਰਾਊਂਡ]] 'ਤੇ [[ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ|ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ]] ਵਿਰੁੱਧ ਆਪਣੇ ਇੱਕ ਦਿਨਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕੈਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ।<ref>{{Cite web|url=https://indianexpress.com/article/sports/cricket/india-vs-australia-3rd-odi-vijay-shankar-debut-mcg-5543989/|title=India vs Australia 3rd ODI: Vijay Shankar to debut; India make three changes|date=18 January 2019|website=The Indian Express|language=en-IN|access-date=18 January 2019}}</ref> 5 ਮਾਰਚ 2019 ਨੂੰ ਉਸਨੇ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਇੱਕ ਦਿਨਾ [[ਵਿਕਟ]] [[ਨਾਗਪੁਰ]] ਦੇ [[ਵਿਦਰਭ ਕ੍ਰਿਕਟ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਸਟੇਡੀਅਮ]] ਵਿੱਚ [[ਮਾਰਕਸ ਸਟੋਇਨਿਸ]] ਨੂੰ ਆਊਟ ਕਰਕੇ ਹਾਸਿਲ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਫਿਰ ਮੈਚ ਦੇ ਆਖਰੀ ਓਵਰ ਵਿੱਚ [[ਐਡਮ ਜ਼ੈਂਪਾ|ਐਡਮ ਜੈਂਪਾ]] ਨੂੰ ਆਊਟ ਕਰਕੇ ਉਸਨੇ ਭਾਰਤ ਨੂੰ 8 ਦੌੜਾਂ ਨਾਲ ਜਿੱਤ ਦਵਾਈ ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਉਸਨੇ ਬੱਲੇਬਾਜ਼ੀ ਕਰਦਿਆਂ 46 ਦੌੜਾਂ ਵੀ ਬਣਾਈਆਂ।<ref>{{Cite web|url=http://m.cricbuzz.com/cricket-news/106996|title=Kohli and Shankar helps India win|date=5 March 2019|website=Cricbuzz|access-date=5 March 2019|archive-date=6 ਮਾਰਚ 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190306111535/https://m.cricbuzz.com/cricket-news/106996|url-status=dead}}</ref> === 2019 ਕ੍ਰਿਕਟ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ === ਅਪ੍ਰੈਲ 2019 ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ [[2019 ਕ੍ਰਿਕਟ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ]] ਲਈ [[2019 ਕ੍ਰਿਕਟ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਟੀਮਾਂ|ਭਾਰਤ ਦੀ ਟੀਮ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ]] ਗਿਆ ਸੀ।<ref>{{Cite web|url=http://www.espncricinfo.com/story/_/id/26528278/rahul-karthik-pant-rayudu-india-world-cup-squad|title=Rahul and Karthik in, Pant and Rayudu out of India's World Cup squad|website=ESPN Cricinfo|access-date=15 April 2019}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.icc-cricket.com/news/1179330|title=Dinesh Karthik, Vijay Shankar in India's World Cup squad|website=International Cricket Council|access-date=15 April 2019}}</ref> [[ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਸਭਾ|ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕੇਟ ਪਰਿਸ਼ਦ]] (ਆਈਸੀਸੀ) ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਇਸ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਵਿੱਚ ਪੰਜ ਹੈਰਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਦਾ ਨਾਂ ਦਿੱਤਾ।<ref>{{Cite web|url=https://www.icc-cricket.com/news/1197715|title=Cricket World Cup 2019: Five surprise picks|website=International Cricket Council|access-date=25 April 2019}}</ref> ਉਸਨੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿਰੁੱਧ ਖੇਡਦਿਆਂ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਗੇਂਦ ਨਾਲ ਵਿਕਟ ਲਿਆ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਉਹ ਤੀਜਾ ਖਿਡਾਰੀ ਬਣਿਆ।<ref>{{Cite web|url=https://www.indiatoday.in/sports/cricket-world-cup-2019/story/india-vs-pakistan-vijay-shankar-joins-elite-list-with-wicket-off-first-ball-in-world-cups-1550139-2019-06-16|title=India vs Pakistan: Vijay Shankar joins elite list with wicket off first ball in World Cups|website=India Today|access-date=16 June 2019}}</ref> == ਹਵਾਲੇ == {{ਹਵਾਲੇ}} == ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ == * {{Cricinfo|id=477021}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਇੱਕ ਦਿਨਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖਿਡਾਰੀ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖਿਡਾਰੀ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1991]] ky275zhnuzx78ayu4lq617rd430cja8 0 121674 843781 838860 2026-07-31T20:11:03Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 843781 wikitext text/x-wiki [[ਤਸਵੀਰ:Mickie James by Gage Skidmore.jpg|thumb|ਮਿਕੀ ਜੇਮਜ਼]] '''ਮਿੱਕੀ ਲਾਰੀ ਜੇਮਜ਼-ਐਲਡਿਸ''' ([[ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ]]: '''Mickie Laree James-Aldis'''; ਜਨਮ 31 ਅਗਸਤ, 1979)<ref name="billboard-rovi">{{Cite web|url=http://www.billboard.com/artist/1567248/mickie-james/biography|title=Mickie James|last=Leggett|first=Steve|publisher=[[Rovi]]|archive-url=https://www.webcitation.org/6nJrQX69h?url=http://www.billboard.com/artist/1567248/mickie-james/biography|archive-date=January 6, 2017|access-date=January 6, 2016}} Additional January 6, 2017.</ref><ref name="Richmond">{{Cite web|url=http://www.richmondmagazine.com/?articleID=b61ec69b181dd0363de4659ebbbbf6f6&page=1|title=The Ballad of Mickie James|date=December 23, 2010|website=Richmond Magazine|location=Virginia|archive-url=https://web.archive.org/web/20120405055245/http://www.richmondmagazine.com/?articleID=b61ec69b181dd0363de4659ebbbbf6f6&page=1|archive-date=April 5, 2012|access-date=December 24, 2010|quote=Born at Richmond Memorial Hospital in 1979....}}</ref> ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਪਹਿਲਵਾਨ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਗਾਇਕਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਪਹਿਲਵਾਨ ਵਜੋਂ, ਉਹ [[ਡਬਲਯੂ.ਡਬਲਯੂ.ਈ.|ਡਬਲਯੂ ਡਬਲਯੂ ਈ]] ਦੇ ਬ੍ਰਾਂਡ ਮੇਨ ਈਵੈਂਟ ਲਈ ਇੱਕ ਟਿੱਪਣੀਕਾਰ ਹੈ ਅਤੇ ਡਬਲਯੂ ਡਬਲਯੂ ਈ ਦੇ ਸਮੈਕਡਾਉਨ ਬ੍ਰਾਂਡ ਦੇ ਅਧੀਨ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦੀ ਹੈ।<ref name="Mike">{{Cite web|url=http://www.pwinsider.com/ViewArticle.php?id=106430|title=EXCLUSIVE MICKIE JAMES-WWE UPDATE (SPOILER)|last=Mike|first=Johnson|date=December 8, 2016|website=PWInsider|access-date=December 9, 2016}}</ref> ਜੇਮਜ਼ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕੁਸ਼ਤੀ ਦੇ ਕੈਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 1999 ਵਿਚ ਸੁਤੰਤਰ ਸਰਕਟ 'ਤੇ ਇਕ ਵਾਲਿਟ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਕੀਤੀ, ਜਿਥੇ ਉਹ ਐਲੇਕਸਿਸ ਲਾਰੀ ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ।<ref name="slam">{{Cite web|url=http://slam.canoe.ca/Slam/Wrestling/2006/05/25/1598038.html|title=Mickie James quick to dish out credit|last=Oliver|first=Greg|date=May 26, 2006|website=Slam! Wrestling|publisher=[[Canadian Online Explorer]]|access-date=October 18, 2007|archive-date=ਜੁਲਾਈ 19, 2012|archive-url=https://archive.today/20120719213246/http://slam.canoe.ca/Slam/Wrestling/2006/05/25/1598038.html|url-status=dead}}</ref> ਉਸਨੇ NWA ਲਈ ਕੰਮ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਆਪਣੀ ਕੁਸ਼ਤੀ ਦੀਆਂ ਯੋਗਤਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਕਰਨ ਲਈ ਕਈ ਕੈਂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਸਿਖਲਾਈ ਦਿੱਤੀ: ਕੁੱਲ ਨਾਨਸਟੌਪ ਐਕਸ਼ਨ (ਐਨਡਬਲਯੂਏ: ਟੀਐਨਏ, ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਕੁੱਲ ਨਾਨਸਟੌਪ ਐਕਸ਼ਨ ਕੁਸ਼ਤੀ) ਜੂਨ 2002 ਵਿੱਚ, ਜਿਥੇ ਉਸਨੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਧਿਆਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਸਿਰਫ ਕੁਝ ਪੇਸ਼ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਇੱਕ ਸਥਿਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਈ ਜਿਸ ਨੂੰ 'ਗੈਡਰਿੰਗ' ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਸਮੂਹ ਦੇ ਨਾਲ ਸਟੋਰੀਅਨਾਂ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਹ ਇਕਲੌਤੀ ਔਰਤ ਹੈ ਜੋ ਪ੍ਰਮੋਸ਼ਨ ਦੇ ਕਲਾਕਵਰਕ ਓਰੇਂਜ ਹਾਊਸ ਆਫ ਫਨ ਮੈਚਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਈ।<ref name="glory">{{Cite web|url=http://www.glorywrestling.com/gg/AlexisLaree/AL.asp|title=Alexis Laree of G.L.O.R.Y. Wrestling|publisher=G.L.O.R.Y. Wrestling|archive-url=https://web.archive.org/web/20071017033156/http://www.glorywrestling.com/gg/AlexisLaree/AL.asp|archive-date=October 17, 2007|access-date=October 24, 2007}}</ref> ਜੇਮਜ਼ ਨੇ ਆਪਣੀ ਵਰਲਡ ਰੈਸਲਿੰਗ ਐਂਟਰਟੇਨਮੈਂਟ (ਡਬਲਯੂ ਡਬਲਯੂ ਈ) ਦੇ ਮੁੱਖ ਰੋਸਟਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਅਕਤੂਬਰ 2005 ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਟ੍ਰਿਸ਼ ਸਟ੍ਰੈਟਸ ਨਾਲ ਇੱਕ ਕਹਾਣੀ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਜੇਮਜ਼ 'ਚਾਲਬਾਜ਼ ਸਟ੍ਰੈਟਸ' ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਕ ਪਗੜਿਆ ਹੋਇਆ ਸਟਾਲਕਰ ਬਣ ਗਿਆ, ਇਕ ਅਜਿਹਾ ਕੋਣ ਜੋ ਅੱਠ ਮਹੀਨਿਆਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਮੇਂ ਤਕ ਚਲਿਆ।<ref name="slam"/><ref name="listthis">{{Cite web|url=http://www.wwe.com/inside/listthis/ruggedroadstomania/roadstomania9|title=Mickie see, Mickie do|publisher=[[World Wrestling Entertainment]]|access-date=October 31, 2007}}</ref> ਉਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਧੱਕਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ, ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਰੈਸਲਮੇਨੀਆ 22 ਵਿਖੇ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਡਬਲਯੂ ਡਬਲਯੂ ਈ ਮਹਿਲਾ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਜਿੱਤੀ, ਇੱਕ ਖ਼ਿਤਾਬ ਜੋ ਉਸਨੇ ਕੁੱਲ ਪੰਜ ਵਾਰ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਜੇਮਜ਼ ਨੇ 2009 ਵਿਚ ਨਾਈਟ ਆਫ਼ ਚੈਂਪੀਅਨਜ਼ ਵਿਖੇ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਦਿਵਸ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵੀ ਜਿੱਤੀ ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਅਤੇ ਦਿਵਸ ਦੋਵਾਂ ਖਿਤਾਬਾਂ ਨੂੰ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਪੰਜ ਦਿਵਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਦੂਜਾ ਬਣ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੂੰ 22 ਅਪ੍ਰੈਲ, 2010 ਨੂੰ ਕੰਪਨੀ ਤੋਂ ਰਿਹਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਟੋਟਲ ਨਾਨਸਟੌਪ ਐਕਸ਼ਨ ਰੈਸਲਿੰਗ (ਟੀ.ਐਨ.ਏ) ਵਿਚ ਵਾਪਸ ਪਰਤੀ।<ref name="champ">{{Cite web|url=http://www.wwe.com/superstars/raw/mickiejames/titlehistory|title=Mickie James' Title History|publisher=[[World Wrestling Entertainment]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20070409080902/http://www.wwe.com/superstars/raw/mickiejames/titlehistory|archive-date=April 9, 2007|access-date=April 26, 2007}}</ref> ਟੀਐਨਏ ਵਿੱਚ, ਜੇਮਜ਼ ਨੇ ਤਿੰਨ ਵਾਰ ਟੀਐਨਏ ਨਾਕਆoutsਟ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਜਿੱਤੀ ਅਤੇ ਟੀਮ ਯੂਐਸਏ ਨਾਲ 2013 ਟੀਐਨਏ ਵਰਲਡ ਕੱਪ। ਉਸਨੇ ਸਤੰਬਰ 2013 ਵਿੱਚ ਟੀ.ਐਨ.ਏ., ਡਬਲਯੂ ਡਬਲਯੂ ਈ ਅਤੇ ਟੀਐਨਏ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਜੇਮਸ ਇੱਕ ਨੌਂ ਵਾਰ ਦੀ ਚੈਂਪੀਅਨ ਹੈ, ਜੋ ਇੱਕ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰਿਕਾਰਡ ਹੈ ਅਤੇ ਕੁਸ਼ਤੀ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਡਬਲਯੂ ਡਬਲਯੂ ਈ ਮਹਿਲਾ, ਡਬਲਯੂ ਡਬਲਯੂ ਈ ਦਿਵਸ, ਅਤੇ ਟੀਐਨਏ ਨਾਕਆਊਟ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪਾਂ ਕਰਵਾਉਣ ਵਾਲੀ ਇਕਲੌਤੀ ਔਰਤ ਹੈ। ਪ੍ਰੋ ਕੁਸ਼ਤੀ ਇਲੈਸਟ੍ਰੇਟਡ (ਪੀਡਬਲਯੂਆਈ) ਨੇ ਜੇਮਜ਼ ਨੂੰ 2009 ਵਿਚ ਨੰਬਰ ਇਕ ਮਹਿਲਾ ਪਹਿਲਵਾਨ ਵਜੋਂ ਦਰਜਾ ਦਿੱਤਾ, ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਦੋ ਵਾਰ ਵੂਮਨ ਆਫ ਦਿ ਯੀਅਰ ਵੀ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ, ਪਹਿਲਾਂ 2009 ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਫੇਰ 2011 ਵਿੱਚ ਪੀ.ਡਬਲਯੂ.ਆਈ. ਦੇ ਪਾਠਕਾਂ ਦੁਆਰਾ।<ref>[http://www.diva-dirt.com/2013/05/24/new-knockouts-champion-crowned/ New Knockouts champion crowned] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131226125028/http://www.diva-dirt.com/2013/05/24/new-knockouts-champion-crowned/|date=December 26, 2013}} diva-dirt.com. May 26, 2013. Retrieved December 26, 2013.</ref> == ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਪਤੀਆਂ == * '''ਕੋਵੀ ਪ੍ਰੋਮੋਸ਼ਨ''' ** ਕੋਵੀ ਪ੍ਰੋ ਮਹਿਲਾ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ (1 ਵਾਰ) <ref name="covey">{{Cite web|url=http://www.coveypro.com/results.html|title=Results|website=Covey Promotions|access-date=June 21, 2011|archive-date=ਜੁਲਾਈ 8, 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110708200328/http://coveypro.com/results.html|url-status=dead}}</ref> <ref>{{Cite web|url=http://coveypro.com/titles.html|title=Covey Pro Women's Championship|publisher=Covey Promotions|access-date=October 12, 2011|archive-date=ਸਤੰਬਰ 7, 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110907061028/http://www.coveypro.com/titles.html|url-status=dead}}</ref> ** ਕੋਵੀ ਪ੍ਰੋ ਹਾਲ ਆਫ਼ ਫੇਮ (2014) <ref>[http://www.coveypro.com/hof.html Covey Promotions Hall of Fame] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191031060842/http://www.coveypro.com/hof.html |date=2019-10-31 }} Covey Promotions. Retrieved April 23, 2014.</ref> * '''ਸਾਈਬਰਸਪੇਸ ਕੁਸ਼ਤੀ ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ''' ** CSWF ਮਹਿਲਾ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ( 1 ਵਾਰ ) <ref name="TH">{{Cite web|url=http://bodyslamming.com/wwe/mickiejames.html|title=WWE Superstars – Mickie James|publisher=bodyslamming.com|access-date=November 4, 2007}}</ref> * '''ਡਾਇਨਾਮਾਈਟ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਕੁਸ਼ਤੀ''' ** ਡੀਸੀਡਬਲਯੂ ਮਹਿਲਾ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ (1 ਵਾਰ) <ref>[http://www.angelfire.com/de3/dcw/TitleHistory.html Dynamite Championship Wrestling – DCW Women's Title History] angelfire.com.</ref> * '''ਗਰਾਉਂਡ ਜ਼ੀਰੋ ਕੁਸ਼ਤੀ''' ** ਜੀਐਕਸਡਬਲਯੂ ਮਹਿਲਾ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ (1 ਵਾਰ) <ref>{{Cite web|url=https://www.gogxw.com/champions|title=gxw-wrestling|website=gxw-wrestling|access-date=August 15, 2017|archive-date=ਅਗਸਤ 16, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170816022447/https://www.gogxw.com/champions|dead-url=yes}}</ref> * '''ਪ੍ਰਭਾਵ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਕੁਸ਼ਤੀ''' ** ਆਈਸੀਡਬਲਯੂ ਸੁਪਰ ਜੂਨੀਅਰ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ (1 ਵਾਰ) <ref>{{Cite web|url=http://www.onlineworldofwrestling.com/results/other/2003-05.html|title=Independent Wrestling Results – May 2003|publisher=Online World of Wrestling|access-date=July 5, 2008}}</ref> * '''ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪ੍ਰੋ ਕੁਸ਼ਤੀ: ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਕਿੰਗਡਮ''' ** ਆਈਪੀਡਬਲਯੂ: ਯੂਕੇ ਮਹਿਲਾ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ (1 ਵਾਰ) <ref name="IPWUK">{{Cite web|url=http://www.cagematch.net/?id=1&nr=143647|title=IPW:UK UK Super 8 2016 - Day 2|publisher=Cagematch.net|access-date=October 10, 2016}}{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਮਈ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> * '''ਮੈਰੀਲੈਂਡ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਕੁਸ਼ਤੀ''' ** ਐਮਸੀਡਬਲਯੂ ਮਹਿਲਾ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ (1 ਵਾਰ) <ref>{{Cite web|url=http://pwtorch.com/artman2/publish/Arena_Reports_10/article_85767.shtml|title=Show results - 6/19 MCW in Glen Burnie, Md.: Mickie James wins Women's Title, Mick Foley guest host for Ladies Night, more|date=June 20, 2015|website=Pro Wrestling Torch|access-date=June 21, 2015}}</ref> * '''ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਕੁਸ਼ਤੀ ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ''' ** ਪੀਡਬਲਯੂਐਫ ਯੂਨੀਵਰਸਲ ਮਹਿਲਾ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ (1 ਵਾਰ) * '''''ਪ੍ਰੋ ਕੁਸ਼ਤੀ ਇਲਸਟਰੇਟਿਡ''''' ** ਵੂਮੈਨ ਆਫ਼ ਦਿ ਈਅਰ (2009, 2011) <ref>{{Cite journal|year=2012|title=2011 Woman of the Year|journal=Pro Wrestling Illustrated|volume=33|issue=3|pages=72–73}}</ref> ** 2009 ਵਿਚ ''ਪੀਡਬਲਯੂਆਈ Femaleਰਤ 50'' ਵਿਚ ਚੋਟੀ ਦੀਆਂ 50 ਮਹਿਲਾ ਪਹਿਲਵਾਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਪਹਿਲੇ ਨੰਬਰ 'ਤੇ ਹੈ <ref>{{Cite web|url=http://profightdb.com/pwi-female-50/2009.html|title=Pro Wrestling Illustrated (PWI) Female 50 for 2009|website=[[Pro Wrestling Illustrated]]|publisher=The Internet Wrestling Database|access-date=March 17, 2015}}</ref> * '''ਦੱਖਣੀ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਕੁਸ਼ਤੀ''' ** ਐਸਸੀਡਬਲਯੂ ਦਿਵਾ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ( 1 ਵਾਰ ) * '''ਕੁੱਲ ਨਾਨਸਟੌਪ ਐਕਸ਼ਨ ਕੁਸ਼ਤੀ''' ** ਟੀ ਐਨ ਏ ਨਾਕਆoutsਟ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ( 3 ਵਾਰ ) <ref name="Lockdown2011">{{Cite web|url=http://pwtorch.com/artman2/publish/tnappvs/article_49368.shtml|title=Caldwell's TNA Lockdown PPV results 4/17: Ongoing "virtual time" coverage of live all-cage match PPV – Sting vs. Anderson vs. RVD, Angle vs. Jarrett|last=Caldwell|first=James|date=April 17, 2011|website=Pro Wrestling Torch|access-date=April 17, 2011}}</ref> <ref name="Impact090111Tapings">{{Cite web|url=http://pwtorch.com/artman2/publish/quicknews/article_52595.shtml|title=TNA Spoiler – title change at Thursday's Impact Wrestling taping|date=August 25, 2011|website=Pro Wrestling Torch|access-date=August 25, 2011}}</ref> <ref name="ThirdReign">{{Cite web|url=http://pwtorch.com/artman2/publish/tnaimpact/article_70811.shtml|title=CALDWELL'S TNA IMPACT RESULTS 5/23: Complete "virtual-time" coverage of live Impact – Hogan returns home, A.J. in Aces & Eights?, final show in current timeslot}}</ref> ** ਟੀਐਨਏ ਵਰਲਡ ਕੱਪ ਰੈਸਲਿੰਗ (2013) - ਕ੍ਰਿਸਟੋਫਰ ਡੈਨੀਅਲ, ਜੇਮਜ਼ ਸਟਰਮ, ਕਾਜਾਰੀਅਨ, ਅਤੇ ਕੇਨੀ ਕਿੰਗ ਨਾਲ * '''ਅਖੀਰ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਕੁਸ਼ਤੀ''' ** UCW ਮਹਿਲਾ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ (1 ਵਾਰ) * '''ਅਖੀਰਲੀ ਕੁਸ਼ਤੀ ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ''' ** UWF ਮਹਿਲਾ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ (2 ਵਾਰ) * '''ਕੁਸ਼ਤੀ ਅਬਜ਼ਰਵਰ ਨਿletਜ਼ਲੈਟਰ''' ** ਸਭ ਤੋਂ ਘਿਣਾਉਣੀ ਪ੍ਰਮੋਸ਼ਨਲ ਟੈਟਿਕ (2009) <small>ਪਿਗੀ ਜੇਮਜ਼ ਐਂਗਲ</small> * '''[[ਡਬਲਯੂ.ਡਬਲਯੂ.ਈ.|ਵਿਸ਼ਵ ਕੁਸ਼ਤੀ ਮਨੋਰੰਜਨ]]''' ** ਡਬਲਯੂਡਬਲਯੂਈ ਮਹਿਲਾ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ( 5 ਵਾਰ)<ref name="champ"/> ** ਡਬਲਯੂਡਬਲਯੂਈ ਦਿਵਸ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ( 1 ਵਾਰ ) == ਹਵਾਲੇ == [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਮਰੀਕੀ ਗਾਇਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਮਹਿਲਾ ਪੇਸ਼ਾਵਰ ਪਹਿਲਵਾਨ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1979]] mauehdffb294cvtf8an8j89upoasrwl 0 123591 843801 699294 2026-08-01T08:24:11Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 843801 wikitext text/x-wiki [[ਤਸਵੀਰ:VVS Laxman99.jpg|thumb|ਵੀ.ਵੀ.ਐਸ. ਲਕਸ਼ਮਣ]] '''ਵੰਗੀਪੁਰਾ ਵੇਨਕਾਤਾ ਸਾਈ ਲਕਸ਼ਮਣ''' (ਜਨਮ 1 ਨਵੰਬਰ 1974), ਜਿਸਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ '''ਵੀ ਵੀ ਐਸ ਲਕਸ਼ਮਣ''' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਸਾਬਕਾ ਭਾਰਤੀ [[ਕ੍ਰਿਕਟ|ਕ੍ਰਿਕਟਰ]] ਅਤੇ ਮੌਜੂਦਾ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟਿੱਪਣੀਕਾਰ ਹੈ।<ref name="auto">{{Cite web|url=http://www.espncricinfo.com/india/content/player/30750.html|title=VVS Laxman|website=Cricinfo|access-date=18 April 2019}}</ref> ਲਕਸ਼ਮਣ ਸੱਜੇ ਹੱਥ ਦਾ [[ਬੱਲੇਬਾਜ਼]] ਸੀ ਜੋ ਆਪਣੇ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਸਟਰੋਕਪਲੇ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਜੋ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਮੱਧ ਕ੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਖੇਡਦਾ ਸੀ। ਉਹ ਇੱਕ ਟੈਸਟ ਮੈਚ ਦਾ ਮਾਹਰ ਸੀ ਅਤੇ ਖੇਡ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਲੰਬੇ ਫਾਰਮੈਟ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਰਬੋਤਮ ਬੱਲੇਬਾਜ਼ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਆਪਣੀ ਕਈ ਮੈਚ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੀ ਅਤੇ ਮੈਚ ਬਚਾਉਣ ਵਾਲੀ ਪਾਰੀ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਅਜਿਹਾ ਕਰਨ ਲਈ ਗੈਰ-ਮਾਹਰ ਟੇਲ-ਐਂਡ ਬੱਲੇਬਾਜ਼ਾਂ ਦੁਆਰਾ ਬੇਮਿਸਾਲ ਸਮਰਥਨ ਦੀ ਉਸਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਯੋਗਤਾ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਕ੍ਰਿਕਟ ਦੰਤਕਥਾਵਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਵਿਲੱਖਣ ਦਰਜਾ ਦਿੱਤਾ। ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਸਰਵਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਟੀਮ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਖਿਲਾਫ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ ਅਤੇ 2001 ਵਿੱਚ ਈਡਨ ਗਾਰਡਨ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਰੁੱਧ 281 ਦੌੜਾਂ ਦੀ ਪਾਰੀ ਨੂੰ ਹੁਣ ਤਕ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਟੈਸਟ ਪਾਰੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।<ref>{{Cite web|url=http://www.thecricketmonthly.com/story/953117/laxman-s-kolkata-epic-voted-best-test-performance|title=Laxman's Kolkata epic voted best Test performance|website=Cricinfo|access-date=18 April 2019}}</ref> 2011 ਵਿਚ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ [[ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ]] ਪੁਰਸਕਾਰ, ਭਾਰਤ ਦਾ ਚੌਥਾ ਸਰਵਉਚ ਨਾਗਰਿਕ ਪੁਰਸਕਾਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।<ref>{{Cite web|url=https://zeenews.india.com/sports/vvs-laxman-conferred-with-padma-shri_35413.html|title=VVS Laxman conferred with Padma Shri|date=25 January 2011|website=Zee News|access-date=18 April 2019|archive-date=18 ਅਪ੍ਰੈਲ 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190418185721/https://zeenews.india.com/sports/vvs-laxman-conferred-with-padma-shri_35413.html|dead-url=yes}}</ref> ਉਹ [[ਇੰਡੀਅਨ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਲੀਗ|ਆਈ.ਪੀ.ਐਲ.]] ਦੀ ਫਰੈਂਚਾਇਜ਼ੀ ਟੀਮ '''[[ਸਨਰਾਈਜ਼ਰਸ ਹੈਦਰਾਬਾਦ|ਸਨਰਾਈਜ਼ਰਜ਼ ਹੈਦਰਾਬਾਦ]]''' ਦਾ ਸਲਾਹਕਾਰ ਹੈ। ਲਕਸ਼ਮਣ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੁਝ ਖਿਡਾਰੀਆਂ 'ਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ [[ਆਈਸੀਸੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ|ਕ੍ਰਿਕਟ ਵਰਲਡ ਕੱਪ' ਚ]] 100 ਟੈਸਟ ਕਦੇ ਨਹੀਂ [[ਆਈਸੀਸੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ|ਖੇਡੇ ਸਨ]]। ਵਿਕਟਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਮੁਕਾਬਲਤਨ ਹੌਲੀ ਦੌੜਾਕ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਉਸਦੇ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਸਟਰੋਕ ਖੇਡ ਨਾਲ ਮੁਆਵਜ਼ਾ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਟੀਮ ਵਿੱਚ ਜਗ੍ਹਾ ਲੱਭਣ ਲਈ ਇੱਕ ਜ਼ਬਰਦਸਤ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਬਾਰ ਬਾਰ ਸਾਬਤ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਹਾ। ਘਰੇਲੂ ਕ੍ਰਿਕਟ ਵਿੱਚ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਇੰਗਲਿਸ਼ ਕਾਊਂਟੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਵਿੱਚ ਲੈਨਕਸ਼ਾਇਰ ਲਈ ਵੀ ਖੇਡਿਆ। ਉਹ ਉਦਘਾਟਨੀ ਸੀਜ਼ਨ ਦੌਰਾਨ [[ਇੰਡੀਅਨ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਲੀਗ]] ਵਿੱਚ ਡੈੱਕਨ ਚਾਰਜਰਜ਼ ਟੀਮ ਦਾ ਕਪਤਾਨ ਵੀ ਸੀ।<ref>{{Cite web|url=http://www.espncricinfo.com/ipl/content/squad/338087.html|title=Deccan Chargers Squad|website=Cricinfo|access-date=18 April 2019}}</ref> ਵੀ.ਵੀ.ਐੱਸ. ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਕ੍ਰਿਕਟ ਕੋਚਿੰਗ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਲਈ 'ਇਮ ਡੀ 1 - ਆਈ ਐਮ ਦਿ ਵੰਨ' ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦੰਤਕਥਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ।<ref>{{Cite web|url=https://m.dailyhunt.in/news/india/english/tvnews4u-epaper-tvnews/imd1+on+boards+vvs+laxman+as+a+legend+for+cricket+coaching+offerings+joins+hands+with+photography+training+community+dcp+expeditions-newsid-112119090|title=imd1 on-boards VVS Laxman as a Legend for cricket coaching offerings; joins hands with photography training community DCP Expeditions|access-date=2019-12-11|archive-date=2019-11-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20191119041357/https://m.dailyhunt.in/news/india/english/tvnews4u-epaper-tvnews/imd1%20on%20boards%20vvs%20laxman%20as%20a%20legend%20for%20cricket%20coaching%20offerings%20joins%20hands%20with%20photography%20training%20community%20dcp%20expeditions-newsid-112119090|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://highereducationplus.com/imd1-on-boards-vvs-laxman-as-a-legend-for-cricket-coaching-offerings/|title=imd1 on-boards VVS Laxman as a Legend for cricket coaching offerings|access-date=2019-12-11|archive-date=2019-07-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20190706125016/https://highereducationplus.com/imd1-on-boards-vvs-laxman-as-a-legend-for-cricket-coaching-offerings/|dead-url=yes}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://hyderabadhappenings.com/?p=4660|title=imd1 (I Am The 1), on-boards VVS Laxman as a Legend for cricket coaching offerings; also joins hands with India’s biggest photography training community DCP Expeditions}}{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਜਨਵਰੀ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> 2002 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੂੰ ਵਿਜ਼ਡਨ ਦੇ ਪੰਜ ਕ੍ਰਿਕਟਰ ਆਫ਼ ਦਿ ਈਅਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਬਾਅਦ ਵਿਚ, ਉਹ ਕੋਚੀ ਟਸਕਰਜ਼ ਆਈ.ਪੀ.ਐਲ. ਟੀਮ ਲਈ ਖੇਡਿਆ। 2012 ਵਿੱਚ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਤੋਂ ਸੰਨਿਆਸ ਲੈ ਲਿਆ।<ref name="ESPNCricinfo">{{Cite web|url=http://www.espncricinfo.com/india-v-new-zealand-2012/content/current/story/578096.html|title=Laxman retires from international cricket|publisher=ESPNCricinfo|access-date=18 August 2012}}</ref> == ਨਿੱਜੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ == ਲਕਸ਼ਮਣ ਦਾ ਜਨਮ [[ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼|ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ]] [[ਹੈਦਰਾਬਾਦ, ਭਾਰਤ|ਹੈਦਰਾਬਾਦ]] ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ।<ref>{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/hyderabad/blessed-to-be-born-in-hyderabad-city-modern-values-intact/articleshow/65323593.cms|title='Blessed to be born in Hyderabad, city modern, values intact'}}</ref> ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੇ ਮਾਪੇ [[ਵਿਜੈਵਾੜਾ|ਵਿਜੇਵਾੜਾ ਦੇ]] ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਡਾਕਟਰ ਹਨ ਅਤੇ<ref name="family">{{Cite news|url=http://cricket.indiatimes.com/articleshow/498991.cms|title=Cricket|work=[[The Times of India]]}}</ref> ਲਕਸ਼ਮਣ ਭਾਰਤ ਦੇ ਦੂਜੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਡਾ. [[ਸਰਵੇਪੱਲੀ ਰਾਧਾਕ੍ਰਿਸ਼ਣਨ|ਸਰਵਪੱਲੀ ਰਾਧਾਕ੍ਰਿਸ਼ਨਨ]] ਦੇ ਮਹਾਨ ਭਤੀਜੇ ਹਨ।<ref name="Who is VVS Laxman">{{Cite web|url=http://www.ndtv.com/article/people/who-is-vvs-laxman-257065|title=Who is VVS Laxman?|date=2012-08-20|publisher=NDTV.com|access-date=2013-05-07|archive-date=2012-11-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20121127050624/http://www.ndtv.com/article/people/who-is-vvs-laxman-257065|dead-url=yes}}</ref> ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ ਲਿਟਲ ਫਲਾਵਰ ਹਾਈ ਸਕੂਲ, [[ਹੈਦਰਾਬਾਦ, ਭਾਰਤ|ਹੈਦਰਾਬਾਦ]] ਤੇ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਹ ਆਪਣੀ ਅੰਡਰਗ੍ਰੈਜੁਏਟ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਲਈ ਇੱਕ ਮੈਡੀਕਲ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ ਕ੍ਰਿਕਟ ਨੂੰ ਕੈਰੀਅਰ ਵਜੋਂ ਚੁਣਿਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ 16 ਫਰਵਰੀ 2004 ਨੂੰ ਕੰਪਿਊਟਰ ਐਪਲੀਕੇਸ਼ਨ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ, [[ਗੁੰਟੂਰ]] ਤੋਂ ਜੀਆਰ ਸ਼ੈਲਾਜਾ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲਿਆ।<ref name="family"/> ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੋ ਬੱਚੇ ਹਨ- ਇੱਕ ਬੇਟਾ, ਸਰਵਜੀਤ ਅਤੇ ਇੱਕ ਬੇਟੀ, ਅਚਿੰਤਯ। == ਹਵਾਲੇ == [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਇੱਕ ਦਿਨਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖਿਡਾਰੀ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖਿਡਾਰੀ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1974]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਖਿਡਾਰੀ]] 4at61e04xa59bbxdj4aoif1iigxvwvi 0 158672 843794 660484 2026-08-01T05:13:59Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 843794 wikitext text/x-wiki '''ਲਤਿਕਾ ਨਾਥ''' ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਲੇਖਕ, ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫਰ ਅਤੇ [[ਜੰਗਲੀ ਜੀਵ ਸੁਰੱਖਿਆ|ਜੰਗਲੀ ਜੀਵ ਸੁਰੱਖਿਆਵਾਦੀ]] ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਕੰਮ ਦੀ ਬਿਨਾ `ਤੇ, 2001 ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੂੰ ''[[ਨੈਸ਼ਨਲ ਜੀਓਗ੍ਰੈਫਿਕ ਮੈਗਜ਼ੀਨ|ਨੈਸ਼ਨਲ ਜੀਓਗ੍ਰਾਫਿਕ]]'' ਨੇ 'ਦ ਟਾਈਗਰ ਪ੍ਰਿੰਸੈਸ' ਦੇ ਖਿਤਾਬ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਉਸਨੂੰ ਇੱਕ ਘੰਟੇ ਦੀ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਫਿਲਮ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।<ref>{{Cite web |title=Meet Latika Nath, the 'Tiger Princess' of India |url=https://www.femina.in/achievers/meet-latika-nath-the-tiger-princess-of-india-112057.html |access-date=28 February 2019 |website=femina.in}}</ref><ref>{{Cite web |date=22 January 2019 |title=JLF 2019 Will Address the Year's Struggle for Gender Equality |url=https://www.thequint.com/lifestyle/art-and-culture/jlf-2019-will-address-struggle-for-gender-equality |access-date=28 February 2019 |website=The Quint}}</ref> ਉਸਨੇ 1990 ਤੋਂ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਬਾਘਾਂ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਲਈ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ।<ref name=":0">{{Cite magazine|date=June 24, 2018|title=India's first female wildlife biologist and 'Tiger Princess' Latika Nath on breaking India's animal conservation barriers|url=https://www.indiatoday.in/education-today/featurephilia/story/latika-nath-first-female-biologist-wildlife-photographer-tiger-princess-interview-html-1267225-2018-06-24|magazine=India Today|access-date=28 February 2019}}</ref> ਮਈ 2020 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੂੰ ਲਤਿਕਾ ਦੇ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਕੰਮ 'ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਇੱਕ ਕਵਰ ਸਟੋਰੀ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੀ ਨਿਤਿਨ ਗੁਪਤਾ (ਸਾਬਕਾ ਮੰਤਰੀ ਸਲਾਹਕਾਰ, ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ) ਦੁਆਰਾ "ਉਸ ਦੀ ਦਲੇਰੀ" ਦੇ ਆਨਰੇਰੀ ਸਿਰਲੇਖ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਜੰਗਲੀ ਜੀਵ ਸੁਰੱਖਿਆ 'ਤੇ ਉਸਦੇ ਕੰਮ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਹੈ।<ref>{{Cite web |date=7 May 2020 |title=Meet 'Her Daringness' By: Nitin Gupta |url=https://www.theindiansun.com.au/2020/05/07/meet-daringness-indias-tigress-princess/ |publisher=The Indian Sun}}</ref> == ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ == ਲਤਿਕਾ ਨਾਥ ਦਾ ਜਨਮ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਲਲਿਤ ਐਮ ਨਾਥ ਅਤੇ ਮੀਰਾ ਨਾਥ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਲਲਿਤ ਨਾਥ ਏਮਜ਼ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਹਨ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਜੰਗਲੀ ਜੀਵ ਬੋਰਡ ਵਿੱਚ ਸਨ ਅਤੇ 1970 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਦੀ ਲਹਿਰ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਲਈ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਸਨ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਬਚਪਨ ਦਾ ਬਹੁਤ ਸਾਰਾ ਸਮਾਂ ਆਪਣੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਨਾਲ ਉਜਾੜ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਬਿਤਾਇਆ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਵਾਤਾਵਰਣ ਸੰਬੰਧੀ ਨੈਤਿਕਤਾ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।<ref name=":0" /> ਨਾਥ ਨੇ [[ਦਿੱਲੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ]] ਤੋਂ ਵਾਤਾਵਰਣ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਯੂਨੀਵਰਸਟੀ ਕਾਲਜ ਆਫ਼ ਨੌਰਥ ਵੇਲਜ਼, ਬੈਂਗੋਰ, ਯੂਕੇ ਤੋਂ ਪੇਂਡੂ ਸਰੋਤ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਵਿੱਚ ਮਾਸਟਰ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਲਈ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਕਾਉਂਸਿਲ ਦੁਆਰਾ ਚੇਵੇਨਿੰਗ ਅਵਾਰਡ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਫਿਰ ਪ੍ਰੋ. ਡੇਵਿਡ ਮੈਕਡੋਨਲਡ ਵਾਈਲਡਲਾਈਫ ਕੰਜ਼ਰਵੇਸ਼ਨ ਰਿਸਰਚ ਯੂਨਿਟ (ਵਾਈਲਡਸੀਆਰਯੂ), ਜ਼ੂਆਲੋਜੀ ਵਿਭਾਗ, ਕ੍ਰਾਈਸਟ ਚਰਚ, [[ਆਕਸਫ਼ੋਰਡ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ|ਆਕਸਫੋਰਡ]] ਵਿਖੇ। ਉਸ ਨੂੰ ਵਾਈਲਡ ਲਾਈਫ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ ਵਿਖੇ ਰਿਸਰਚ ਫੈਲੋਸ਼ਿਪ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖੀ-ਹਾਥੀ ਸੰਘਰਸ਼ ਹੱਲ ਮੁੱਦਿਆਂ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।<ref>{{Cite web |date=14 May 2018 |title=Meet Latika Nath, the Oxford Grad Dubbed India's Tiger Princess By Nat Geo! |url=https://www.thebetterindia.com/141308/dr-latika-nath-rana-indias-tiger-princess-nat-geo-tiger-conservation/ |access-date=28 February 2019 |website=The Better India}}</ref><ref name=":1">{{Cite news|url=https://www.hindustantimes.com/education/truly-born-to-be-wild/story-GoO9wo6PlPM5Q2hIsoFscP.html|title=Truly born to be wild|date=8 May 2012|work=[[Hindustan Times]]|access-date=28 February 2019}}</ref> == ਕਰੀਅਰ == ਨਾਥ ਨੇ ਇੱਕ ਅਕਾਦਮੀਸ਼ੀਅਨ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਅਤੇ ਜੰਗਲੀ ਜੀਵਣ ਉੱਤੇ [[ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਸੰਭਾਲ਼ ਸੰਘ|IUCN]], UNDP, UNFPA ਅਤੇ ICIMOD ਸਮੇਤ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਸਲਾਹਕਾਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।<ref>{{Cite web |title=Omo- Where Time Stood Still – Core Sector Communique |url=http://corecommunique.com/omo-where-time-stood-still/ |access-date=28 February 2019 |website=corecommunique.com}}</ref><ref name=":2">{{Cite web |last=inventiva |date=7 July 2018 |title=Meet "India's Tiger Princess" Latika Nath – the first Indian with a doctorate on tigers |url=https://www.inventiva.co.in/2018/07/07/meet-indias-tiger-princess-latika-nath-the-first-indian-with-a-doctorate-on-tigers/ |access-date=28 February 2019 |website=Inventiva |archive-date=28 ਫ਼ਰਵਰੀ 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190228192046/https://www.inventiva.co.in/2018/07/07/meet-indias-tiger-princess-latika-nath-the-first-indian-with-a-doctorate-on-tigers/ |url-status=dead }}</ref> ਨਾਥ ਨੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ (ਬਾਘ, ਸ਼ੇਰ, ਚੀਤਾ, ਜੈਗੁਆਰ, ਬਰਫੀਲੇ ਚੀਤੇ, ਬੱਦਲ ਵਾਲੇ ਚੀਤੇ, ਏਸ਼ੀਅਨ ਹਾਥੀ, ਗੰਗਾਟਿਕ ਡਾਲਫਿਨ, ਅਰਨਾ ਜਾਂ ਜੰਗਲੀ ਪਾਣੀ ਦੀ ਮੱਝ ( ''ਬੁਬਲਸ ਅਰਨੀ'' )) ਦੀਆਂ ਤਸਵੀਰਾਂ ਖਿੱਚਣ ਲਈ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਕੀਤੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਲਈ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਆਖਰਕਾਰ ਉਸਨੇ ਕਬਾਇਲੀ ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਨ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖੀ-ਜੰਗਲੀ ਜੀਵ ਸੰਘਰਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਹੱਲ ਕਰਨ ਲਈ ਆਪਣਾ ਫੋਕਸ ਬਦਲ ਲਿਆ।<ref name=":0" /><ref>{{Cite web |title=Treading the wild turf |url=http://www.newindianexpress.com/thesundaystandard/2018/may/27/treading-the-wild-turf-1819848.html |access-date=28 February 2019 |website=The New Indian Express}}</ref> == ਜ਼ਿਕਰਯੋਗ ਕੰਮ == === ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਅਤੇ ਫਿਲਮਾਂ === * ਓਮੋ- ਜਿੱਥੇ ਸਮਾਂ ਸਥਿਰ ਸੀ - 2019। ਸੀਮਤ ਸੰਸਕਰਨ। ਅਕਾਦਮਿਕ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ.{{ISBN|9789332704985}} <ref>{{Cite news|url=https://www.hindustantimes.com/art-and-culture/ethiopian-tribes-in-pictures-snapshots-from-most-remote-and-beautiful-parts-of-africa/story-90WIQSHapdhEIOwg0zoOxI.html|title=Ethiopian tribes in pictures: Snapshots from most remote and beautiful parts of Africa|date=6 November 2018|work=Hindustan Times|access-date=28 February 2019}}</ref> * ਨਾਥ ਲਤਿਕਾ ਅਤੇ ਨਾਥ ਸ਼ਲੋਕਾ। ਲੁਕਿਆ ਹੋਇਆ ਭਾਰਤ 2018 – ਇੱਕ ਯਾਤਰਾ ਜਿੱਥੇ ਜੰਗਲੀ ਚੀਜ਼ਾਂ ਹਨ। ਸੀਮਤ ਸੰਸਕਰਨ। ਅਕਾਦਮਿਕ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ.{{ISBN|9789332704626}}[[ISBN (identifier)|ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/9789332704626|9789332704626]] <ref>{{Cite web |date=24 May 2018 |title=Jungle Book |url=https://indianexpress.com/article/lifestyle/art-and-culture/jungle-book-wildlife-biologist-photographer-latika-nath-5188781/ |access-date=28 February 2019 |website=The Indian Express}}</ref> <ref>{{Cite web |title=We need to learn the laws of the jungle: Latika Nath |url=https://timesofindia.indiatimes.com/life-style/books/interviews/we-need-to-learn-the-laws-of-the-jungle-latika-nath/articleshow/64201334.cms |access-date=28 February 2019 |website=The Times of India}}</ref> * ਰਾਣਾ, ਲਤਿਕਾ ਨਾਥ 2005 ਤਕਦੀਰ ਦਿ ਟਾਈਗਰ ਕਬ। ਤੁਲਿਕਾ ਕਿਤਾਬਾਂ{{ISBN|8181460618}}[[ISBN (identifier)|ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/8181460618|8181460618]] <ref>{{Cite web |title=Takdir The Tiger Cub |url=http://www.tulikabooks.com/general-bilingual-picture-books/takdir-the-tiger-cub-pulikoona-takdir-telugu.html |access-date=28 February 2019 |website=Tulika Books}}</ref> * ਰਾਣਾ, LN 2005. ਖੰਗਚਨਜੰਗਾ ਕੰਜ਼ਰਵੇਸ਼ਨ ਲੈਂਡਸਕੇਪ ਵਿੱਚ ਵੱਡੇ ਥਣਧਾਰੀ ਜੀਵ-ਜੰਤੂਆਂ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਅਤੇ ਜੈਵਿਕ ਗਲਿਆਰਿਆਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਬਾਰੇ ਰਿਪੋਰਟ। ICIMOD, ਨੇਪਾਲ <ref>{{Cite web |date=9 November 2018 |title=Wildlife Corridors: Why is their Maintenance so Important for India's Tigers? |url=https://www.outdoorjournal.com/news/wildlife-corridors-maintenance-important-indias-tigers/ |access-date=28 February 2019 |website=The Outdoor Journal}}</ref> * ਰਾਣਾ ਐਲ ਐਨ 2002 ਨੇਪਾਲ ਵਿੱਚ ਵੈਟਲੈਂਡ ਫੌਨਾ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਰਿਵਰ ਸਿੰਪੋਜ਼ੀਅਮ 2002 ਦੀ ਕਾਰਵਾਈ, ਬ੍ਰਿਸਬੇਨ, ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ। <ref>{{Cite web |title=Meet "India's Tiger Princess" Latika Nath – the first Indian with a doctorate on tigers – YourStory |url=http://m.dailyhunt.in/news/india/english/yourstory-epaper-yourstory/meet+india+s+tiger+princess+latika+nath+the+first+indian+with+a+doctorate+on+tigers-newsid-91755862 |access-date=28 February 2019 |website=Dailyhunt |archive-date=1 ਮਾਰਚ 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190301074618/https://m.dailyhunt.in/news/india/english/yourstory-epaper-yourstory/meet+india+s+tiger+princess+latika+nath+the+first+indian+with+a+doctorate+on+tigers-newsid-91755862 |url-status=dead }}</ref> * C. Carbone1, S. Christie, K. Conforti, T. Coulson, N. Franklin, JR Ginsberg, M. Griffiths, J. Holden, M. Kinnaird, R. Laidlaw, A. Lynam, DW MacDonald, D. Martyr, C. McDougal, L. ਨਾਥ, T. O'Brien, J. Seidensticker, JLD Smith, R. Tilson ਅਤੇ WN Wan Shahruddin. (2000) ਕ੍ਰਿਪਟਿਕ ਥਣਧਾਰੀ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਘਣਤਾ ਦਾ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਲਗਾਉਣ ਲਈ ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫਿਕ ਦਰਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ: ਜੇਨੇਲ ''ਐਟ ਅਲ'' ਦਾ ਜਵਾਬ. ''ਐਨੀਮ.'' ''ਸੰਭਾਲੋ। 5'' : 121–123 <ref>{{Cite journal|last=Nath|first=Latika|date=May 2002|title=The use of photographic rates to estimate densities of cryptic mammals: response to Jennelle et al.|url=https://repository.si.edu/bitstream/handle/10088/185/Carbone2002.pdf?sequence=1&isAllowed=y|journal=Animal Conservation|location=United Kingdom|volume=5|issue=2|pages=121–123|doi=10.1017/S1367943002002172}}</ref> * ਲਤਿਕਾ ਰਾਣਾ - ਭਾਰਤ ਦੀ ਟਾਈਗਰ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ। ਨੈਸ਼ਨਲ ਜੀਓਗ੍ਰਾਫਿਕ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ. <ref>{{Cite web |title=The tiger princess – Telegraph |url=http://fashion.telegraph.co.uk/news-features/TMG3359692/The-tiger-princess.html |access-date=28 February 2019 |website=The Daily Telegraph}}</ref> == ਹਵਾਲੇ == {{Reflist}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]] n2rnzj5dbnc2zw0ersxymbpnys06xsk 0 160926 843805 814215 2026-08-01T11:42:17Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 843805 wikitext text/x-wiki '''ਸ਼ਮੀਮ ਰਜਨੀ''' (ਜਨਮ 1970 ਵਿੱਚ) [[ਕਰਾਚੀ]], ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਇੱਕ ਉਦਯੋਗਪਤੀ ਅਤੇ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਔਰਤ ਹੈ।<ref name=":0">{{Cite web |date=11 May 2020 |title=Shamim Rajani — Have the courage to break out of your bubble yourself |url=https://www.tech-sisters.com/2020/05/shamim-rajani-intervie/ |access-date=12 November 2020 |website=Tech Sisters |language=en-US}}</ref> 2004 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ [[ਪਾਕਿਸਤਾਨ]] ਦੇ ਸੂਚਨਾ ਤਕਨਾਲੋਜੀ (IT) ਉਦਯੋਗ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ।<ref name=":1">{{Cite web |last=Desk |first=Reporting |date=9 October 2017 |title=Shamim Rajani ; Traveling the Journey of Web Programming to Entrepreneurship |url=https://www.digitaldips.pk/index.php/2017/10/09/shamim-rajani-traveling-journey-web-programming-entrepreneurship/ |access-date=12 November 2020 |website=DigitalDips |language=en-US }}{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਅਕਤੂਬਰ 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> 2005 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ [[ਕਰਾਚੀ]], [[ਪਾਕਿਸਤਾਨ]] ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ, ਇੱਕ ਸਾਫਟਵੇਅਰ ਡਿਵੈਲਪਮੈਂਟ ਕੰਪਨੀ, ਜੇਨੇਟੈਕ ਸਲਿਊਸ਼ਨਜ਼ ਦੀ ਸਹਿ-ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ।<ref name=":2">{{Cite web |title=Shamim Rajani |url=https://www.pasha.org.pk/team_mf/shamim-rajani-2/ |access-date=12 November 2020 |website=P@SHA |language=en-US |archive-date=29 ਅਗਸਤ 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210829213055/https://www.pasha.org.pk/team_mf/shamim-rajani-2/ |url-status=dead }}</ref> 2010 ਤੋਂ, ਉਹ ਉਸੇ ਕੰਪਨੀ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਸੰਚਾਲਨ ਅਧਿਕਾਰੀ (ਸੀ.ਓ.ਓ.) ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ।<ref name=":3">{{Cite web |last=Pakistan |first=Build and foster a thriving ecosystem for agile community in |title=Shamim Rajani (Member) – Pakistan Agile Development Society |url=https://agile.org.pk/member-detail-972-Shamim+Rajani |access-date=12 November 2020 |website=Shamim Rajani (Member) – Pakistan Agile Development Society |archive-date=23 ਸਤੰਬਰ 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200923134014/https://agile.org.pk/member-detail-972-Shamim+Rajani |url-status=dead }}</ref><ref name=":4">{{Cite web |date=29 March 2019 |title=CodeGirls Pakistan: founder Shamim Rajani is only just getting started! |url=https://www.w4.org/en/wowwire/codegirls-pakistan-founder-shamim-rajani-is-getting-started/ |access-date=12 November 2020 |website=Women's World Wide Web |language=en-US}}</ref> ਸਾਲ 2017 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ [[ਕਰਾਚੀ]] ਵਿੱਚ ਗੈਰ-ਤਕਨੀਕੀ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਸਿੱਖਿਅਤ ਕਰਨ ਲਈ ਕੰਸਲਨੈੱਟ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ ਦੇ ਅਧੀਨ ਕੰਪਿਊਟਰ ਸਿਖਲਾਈ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ।<ref name=":1" /> 2018 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਫੈਜ਼ਾ ਯੂਸਫ਼ ਦੇ ਨਾਲ ਸਾਂਝੇਦਾਰੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਹੋਰ ਸਿਖਲਾਈ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ, ਕੋਡਗਰਲਜ਼ ਲਾਂਚ ਕੀਤਾ।<ref name=":5">{{Cite web |title=RapidCompute Partners with CodeGirls to Promote Diversity and Inclusion in Tech – Daily News |url=https://dailynewspk.com/rapidcompute-partners-with-codegirls-to-promote-diversity-and-inclusion-in-tech/ |access-date=13 November 2020 |language=en-US }}{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਅਪ੍ਰੈਲ 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == ਅਰੰਭ ਦਾ ਜੀਵਨ == ਉਸਦਾ ਜਨਮ 1970 ਵਿੱਚ [[ਕਰਾਚੀ]], [[ਪਾਕਿਸਤਾਨ]] ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ [[ਮੁਸਲਮਾਨ|ਮੁਸਲਿਮ]] ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਦਾ ਪਾਲਣ ਪੋਸ਼ਣ ਇੱਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ।<ref name=":6">{{Cite web |date=1 April 2019 |title=These two women are battling the gender biased technology industry by teaching coding to young girls |url=https://www.techjuice.pk/these-two-women-are-battling-the-gender-biased-technology-industry-by-teaching-coding-to-young-girls/ |access-date=12 November 2020 |website=TechJuice |language=en-US |archive-date=11 ਨਵੰਬਰ 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201111102113/https://www.techjuice.pk/these-two-women-are-battling-the-gender-biased-technology-industry-by-teaching-coding-to-young-girls/ |url-status=dead }}</ref> ਪਿਤਾ ਦੀ ਨੌਕਰੀ ਕਾਰਨ ਉਸਦਾ ਪਰਿਵਾਰ [[ਬਹਿਰੀਨ]] ਚਲਾ ਗਿਆ। 1990 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਪੂਰੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ [[ਕਰਾਚੀ]] ਵਾਪਸ ਚਲੀ ਗਈ ਅਤੇ 17 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲਿਆ। ਆਪਣੇ ਵਿਆਹ ਅਤੇ ਚਾਰ ਸਾਲ ਦੇ ਬੱਚੇ ਦੇ ਕੁਝ ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਨੇ ਕੰਪਿਊਟਿੰਗ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।<ref name=":0" /> == ਸਿੱਖਿਆ == ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸਿੱਖਿਆ [[ਬਹਿਰੀਨ]] ਵਿੱਚ 1980 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। 1997 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ [[ਕਰਾਚੀ]] ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਕੰਪਿਊਟਿੰਗ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਜਾਰੀ ਰੱਖੀ।<ref name=":0" /><ref name=":6" /> ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਸਾਲ 2017 ਵਿੱਚ ਉਦਯੋਗਪਤੀ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਵਿੱਚ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ ਬਿਜ਼ਨਸ ਐਡਮਿਨਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ (IBA) ਤੋਂ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਕੀਤੀ<ref name=":0" /><ref>{{Cite web |title=Sindh Madressatul Islam University |url=https://www.smiu.edu.pk/viewnews/all/ |access-date=13 November 2020 |website=www.smiu.edu.pk}}</ref> ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਉਸਨੇ ਸੈਨ ਫਰਾਂਸਿਸਕੋ, ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਵਿੱਚ ਡਰੈਪਰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਬਲਾਕਚੈਨ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਵਿੱਚ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਕੀਤੀ।<ref name=":3" /><ref name=":7">{{Cite web |title=CryptoChicks Hackathon in Pakistan |url=https://pakistan.cryptochicks.ca/ |access-date=13 November 2020 |website=CryptoChicks Hackathon in Pakistan |language=en-US |archive-date=17 ਨਵੰਬਰ 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201117091900/https://pakistan.cryptochicks.ca/ |url-status=dead }}</ref> ਉਹ ਇੱਕ ਸਕ੍ਰਮ ਮਾਸਟਰ ਵਜੋਂ ਵੀ ਪ੍ਰਮਾਣਿਤ ਹੈ।<ref name=":8">{{Cite web |last=Dayspring |first=The |date=4 December 2019 |title=Ms. Shamim Rajani Co-opted in the P@SHA Central Executive Committee |url=https://www.thedayspring.com.pk/ms-shamim-rajani-co-opted-in-the-psha-central-executive-committee/ |access-date=12 November 2020 |website=The Dayspring {{!}} Youth Centric Newspaper of Pakistan |language=en-US |archive-date=20 ਨਵੰਬਰ 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201120003806/https://www.thedayspring.com.pk/ms-shamim-rajani-co-opted-in-the-psha-central-executive-committee/ |url-status=dead }}</ref><ref name=":9">{{Cite web |title=Shamim Rajani |url=https://www.scrum.org/user/264052 |access-date=13 November 2020 |website=Scrum.org |language=en}}</ref> == ਹਵਾਲੇ == {{Reflist}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]] 2e3fl155qgzuwog0a9h5c60u4mk7q3a 0 164386 843803 754107 2026-08-01T11:18:06Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 843803 wikitext text/x-wiki '''ਸਵਾਤੀ ਤਿਆਗਰਾਜਨ''' ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸੰਭਾਲਵਾਦੀ, [[ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਫ਼ਿਲਮ|ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਫਿਲਮ ਨਿਰਮਾਤਾ]] ਅਤੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਪੱਤਰਕਾਰ ਹੈ,<ref name=":1">{{Cite news|url=https://www.thehindu.com/life-and-style/travel/conservationist-journalist-swati-thiyagarajans-new-book-recounts-her-experiences-of-over-two-decades-in-the-wild/article19408678.ece|title=Soul of the jungle|last=Doshi|first=Tishani|date=2 August 2017|work=[[The Hindu]]|access-date=26 December 2020|language=en-IN|issn=0971-751X}}</ref><ref name=":02">{{Cite web |editor-last=Sahgal |editor-first=Bittu |editor-link=Bittu Sahgal |title=Meet Swati Thiyagarajan |url=https://www.sanctuarynaturefoundation.org/article/meet-swati-thiyagarajan#:~:text=Swati%20Thiyagarajan%20is%20one%20of,wilds%20of%20India%20and%20Africa. |access-date=26 December 2020 |website=[[Sanctuary Nature Foundation]] |language=en}}</ref> ਜੋ [[ਕੇਪਟਾਊਨ|ਕੇਪ ਟਾਊਨ]], [[ਦੱਖਣੀ ਅਫ਼ਰੀਕਾ|ਦੱਖਣੀ ਅਫਰੀਕਾ]] ਅਤੇ [[ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ]], [[ਭਾਰਤ]] ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ।<ref name=":2">{{Cite web |title=Swati Thiyagrajan |url=https://www.bloomsbury.com/author/swati-thiyagrajan/ |access-date=26 December 2020 |website=[[Bloomsbury Publishing]] |language=en}}</ref> ਉਹ ਦੱਖਣੀ ਅਫਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਸਮੁੰਦਰੀ ਤਬਦੀਲੀ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਦੀ ਇੱਕ ਕੋਰ ਟੀਮ ਮੈਂਬਰ ਹੈ ਅਤੇ [[ਐਨਡੀਟੀਵੀ]] ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਨਿਊਜ਼ ਨੈੱਟਵਰਕ ਵਿੱਚ ਵਾਤਾਵਰਣ ਸੰਪਾਦਕ ਹੈ।<ref name=":0">{{Cite web |last=Raga |first=Pippa |date=September 2020 |title=Craig Foster Brought Us the Most Touching Nature Documentary of the Year |url=https://www.distractify.com/p/craig-foster-my-octopus-teacher |access-date=26 December 2020 |website=Distractify |language=en}}</ref> ਥਿਆਗਰਾਜਨ ਕਾਰਲ ਜ਼ੀਸ ਅਵਾਰਡ, ਅਰਥ ਹੀਰੋਜ਼ ਅਵਾਰਡ ਅਤੇ ਦੋ ਰਾਮਨਾਥ ਗੋਇਨਕਾ ਐਕਸੀਲੈਂਸ ਇਨ ਜਰਨਲਿਜ਼ਮ ਅਵਾਰਡ ਦੇ ਪ੍ਰਾਪਤਕਰਤਾ ਹਨ।<ref name=":3">{{Cite web |last=Gupta |first=Amrita |date=15 February 2018 |title=Quick Five: Swati Thiyagarajan |url=https://www.natureinfocus.in/interviews/quick-five-swati-thiyagarajan |access-date=26 December 2020 |website=[[Nature inFocus]] |language=en }}{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਅਗਸਤ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> NDTV ਵਿੱਚ ਵਾਤਾਵਰਣ ਸੰਪਾਦਕ ਵਜੋਂ ਉਸਦੇ ਕੰਮ ਦੀ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਵਾਤਾਵਰਣ ਪੱਤਰਕਾਰੀ ਦੀ ਡੋਏਨ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।<ref name=":3" /><ref name=":5">{{Cite web |last=Rego |first=Anoushka |date=7 September 2020 |title=Craig Foster, My Octopus Teacher: Is He Married? Who is Craig Foster's Wife? |url=https://www.thecinemaholic.com/my-octopus-teachers-craig-foster/ |access-date=26 December 2020 |website=The Cinemaholic |language=en-US}}</ref> == ਆਰੰਭਕ ਜੀਵਨ == ਸਵਾਤੀ ਤਿਆਗਰਾਜਨ [[ਚੇਨਈ]], [[ਤਮਿਲ਼ ਨਾਡੂ|ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ]], <ref name=":1" /> ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਹੋਈ ਅਤੇ ਕੰਨਨ ਤਿਆਗਰਾਜਨ ਦੀ ਧੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਸਿਸ਼ਿਆ ਸਕੂਲ, ਚੇਨਈ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ੀ ਵੈਲੀ ਸਕੂਲ ਦੀ ਇੱਕ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਬਾਅਦ ਵਾਲਾ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ [[ਜਿੱਦੂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾਮੂਰਤੀ|ਜਿੱਡੂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾਮੂਰਤੀ]] ਦੁਆਰਾ ਸਥਾਪਿਤ ਅਤੇ ਸਲਾਹਕਾਰ ਸੀ। <ref>{{Cite news|url=https://www.thehindu.com/features/metroplus/the-class-meets-again/article5545120.ece|title=The class meets again|last=Padmanabhan|first=Geeta|date=6 January 2014|work=[[The Hindu]]|access-date=26 December 2020|language=en-IN|issn=0971-751X}}</ref> ਆਪਣੀ ਗਵਾਹੀ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਦੱਸਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾਮੂਰਤੀ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਸਨ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਉਹ ਕੁਦਰਤ ਅਤੇ ਜੰਗਲੀ ਜੀਵਣ ਪ੍ਰਤੀ ਭਾਵੁਕ ਹੋ ਗਏ। ਉਸਨੇ ਇਹ ਵੀ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਉਸਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਚੰਗੇ ਦੋਸਤ ਸਿਧਾਰਥ ਬੁੱਚ ਨਾਲ ਮਿਲਾਇਆ ਜੋ ਇੱਕ ਪੰਛੀ ਵਿਗਿਆਨੀ ਅਤੇ ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫਰ ਸੀ।<ref name=":02" /> ਬੁਚ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਚੇਨਈ ਦੇ ਇੱਕ ਬੀਚ 'ਤੇ ਜਦੋਂ ਉਹ ਬਚਪਨ ਵਿੱਚ ਸੀ ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਕੁਦਰਤ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ।<ref name=":4">{{Cite web |last=Lal |first=Ranjit |date=4 October 2017 |title=Natural Instincts |url=https://openthemagazine.com/lounge/books/natural-instincts-2/ |access-date=26 December 2020 |website=[[Open (Indian magazine)|Open The Magazine]] |language=en-GB}}</ref> ਉਸਨੇ ਥੀਓਸੋਫ਼ੀਕਲ ਸੋਸਾਇਟੀ ਅਡਿਆਰ ਦੇ ਪਾਰਕ ਵਿੱਚ ਪੰਛੀਆਂ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕਰਨੀ ਸਿੱਖੀ, ਮਦਰਾਸ ਕ੍ਰੋਕੋਡਾਇਲ ਬੈਂਕ ਟਰੱਸਟ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕੀਤਾ ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਇੱਕ ਸੱਪ ਫੜਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸ਼ੇਰ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਲਈ ਗਿੰਡੀ ਨੈਸ਼ਨਲ ਪਾਰਕ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕੀਤਾ।<ref name=":1" /> ਤਿਆਗਰਾਜਨ ਕਲਾਸੀਕਲ ਕਾਰਨਾਟਿਕ ਸੰਗੀਤਕਾਰ [[ਐਮ. ਐਸ. ਸੁੱਬਾਲਕਸ਼ਮੀ|ਐਮ.ਐਸ. ਸੁਬਬੁਲਕਸ਼ਮੀ]] ਦੀ ਪੋਤੀ ਵੀ ਸੀ।<ref>{{Cite web |date=10 April 2008 |title=Bangalore happenings |url=https://www.livemint.com/Leisure/rUiV1RggzclOlIg4NkbfWM/Bangalore-happenings.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20201230075549if_/https://www.livemint.com/Leisure/rUiV1RggzclOlIg4NkbfWM/Bangalore-happenings.html |archive-date=30 December 2020 |website=[[Livemint]] |language=en}}</ref> == ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ == ਤਿਆਗਰਾਜਨ ਨੇ ਦੱਖਣੀ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਦੇ ਜੰਗਲੀ ਜੀਵ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਮਾਤਾ ਕ੍ਰੇਗ ਫੋਸਟਰ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ, ਜਿਸਦਾ ਪਿਛਲੇ ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਹੈ।<ref name=":5" /> == ਹਵਾਲੇ == [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤ ਪੱਤਰਕਾਰ]] h39gr85188xxt97we88jpuh5qos6wvp 0 167137 843789 678930 2026-08-01T01:58:57Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 843789 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | official_name = ਰਾਮਪੁਰ | name = | settlement_type = | image_skyline = | imagesize = 240px | image_alt = | image_caption = | image_map = | mapsize = 150 px | map_alt = | map_caption = | coordinates = {{coord|31.24|73.1|region:PK_type:city|display=inline,title}} | pushpin_map = Pakistan | pushpin_label_position = <!-- left, right, top, bottom, none --> | pushpin_map_alt = | pushpin_mapsize = | pushpin_map_caption = | subdivision_type = [[ਦੇਸ਼]] | subdivision_name = {{flag|ਪਾਕਿਸਤਾਨ}} | subdivision_type1 = [[ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਪ੍ਰਾਂਤ|ਪ੍ਰਾਂਤ]] | subdivision_name1 = [[ਪੰਜਾਬ (ਪਾਕਿਸਤਾਨ)|ਪੰਜਾਬ]] | population_total = | population_as_of = 1998 | population_est = | pop_est_as_of = | population_footnotes = | area_total_km2 = | elevation_m = 169 | elevation_m_min = | elevation_m_max = | population_density_km2 = | leader_title = | leader_name = | leader_title1 = | leader_name1 = | area_code = | area_code_type = | timezone1 = [[ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਮਿਆਰੀ ਸਮਾਂ|PST]] | utc_offset1 = +5 | website = | footnotes = }} '''ਰਾਮਪੁਰ''' [[ਪਾਕਿਸਤਾਨ]] ਦੇ [[ਪੰਜਾਬ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ|ਪੰਜਾਬ]] ਸੂਬੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ। ਇਹ [[ਲਹੌਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ|ਲਾਹੌਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ]] ਵਿੱਚ 31°24'0N 73°0'0E 'ਤੇ ਸਮੁੰਦਰ ਤਲ ਤੋਂ 169 ਮੀਟਰ (557 ਫੁੱਟ) ਦੀ ਉਚਾਈ 'ਤੇ [[ਲਹੌਰ|ਲਾਹੌਰ]] ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਨੇੜੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। <ref name="Falling">{{Cite web |url=http://www.fallingrain.com/world/PK/4/Rampur7.html |title=Location of Rampur- Falling Rain Genomics |access-date=2023-05-10 |archive-date=2023-05-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230510152604/http://www.fallingrain.com/world/PK/4/Rampur7.html |url-status=dead }}</ref> ਗੁਆਂਢੀ ਬਸਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ [[Narwala|ਨਰਵਾਲਾ]], ਉੱਤਰ ਵਿੱਚ [[Awan Baluch|ਅਵਾਨ ਬਲੂਚ]], ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਜਮਾਲਪੁਰ ਅਤੇ ਦੱਖਣ ਵਿੱਚ [[Risalewala|ਰਿਸਾਲੇਵਾਲਾ]] ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। == ਹਵਾਲੇ == {{Reflist}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲਾਹੌਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਆਬਾਦੀ ਵਾਲੇ ਸਥਾਨ]] 1l306ylqzrflynegl6f4kfbiswtvmca 0 167735 843786 683361 2026-08-01T01:04:42Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 843786 wikitext text/x-wiki {{Infobox publisher | image = [[File:Rajkamal prakashan.jpeg|110px]] | parent = | status = | founded = 1947 | founder = ਓਮ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ | successor = | country = [[ਭਾਰਤ]] | headquarters = [[ਦਰੀਆਗੰਜ]], ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ | keypeople = ਅਮੋਦ ਮਹੇਸ਼ਵਰੀ ਅਤੇ ਆਲਿੰਦ ਮਹੇਸ਼ਵਰੀ | distribution = | publications = ਕਿਤਾਬਾਂ, ਸਾਹਿਤਕ ਰਸਾਲੇ | topics = | genre = | imprints = ਰਾਜਕਮਲ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ<br />ਰਾਧਾਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ <br />ਲੋਕਭਾਰਤੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ<br /> ਬੈਨਿਅਨ ਟ੍ਰੀ ਬੁਕਸ<ref>{{cite web| title = About us| publisher = Rajkamal Prakashan| url = http://www.rajkamalprakashan.com/index.php?p=aboutus| accessdate = 17 October 2013| archive-date = 25 ਸਤੰਬਰ 2013| archive-url = https://web.archive.org/web/20130925025814/http://www.rajkamalprakashan.com/index.php?p=aboutus| url-status = dead}}</ref> | revenue = | numemployees = 150+ | nasdaq = | url = {{URL|www.rajkamalprakashan.com/}} }} '''ਰਾਜਕਮਲ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ''' ਹਿੰਦੀ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਕਿਤਾਬਾਂ ਛਾਪਣ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਘਰ ਹੈ।<ref>{{Cite web |date=18 June 2011 |title=Toon gripe over icon |url=http://www.telegraphindia.com/1110618/jsp/frontpage/story_14128464.jsp |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110619042547/http://www.telegraphindia.com/1110618/jsp/frontpage/story_14128464.jsp |archive-date=19 June 2011 |access-date=17 October 2013 |website=The Telegraph}}</ref> <ref>{{Cite web |date=12 December 2005 |title=Crowd swells as book fair nears end |url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2005-12-12/patna/27853031_1_patna-book-fair-rajkamal-prakashan-bharatiya-gyanpeeth |url-status=dead |archive-url=https://archive.today/20131017211300/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2005-12-12/patna/27853031_1_patna-book-fair-rajkamal-prakashan-bharatiya-gyanpeeth |archive-date=17 October 2013 |access-date=17 October 2013 |website=The Times of India}}</ref> 1947 ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ, ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਘਰ ਦਾ ਮੁੱਖ ਦਫਤਰ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦੀਆਂ ਸ਼ਾਖਾਵਾਂ [[ਪਟਨਾ]], [[ਰਾਂਚੀ]], [[ਅਲਾਹਾਬਾਦ|ਪ੍ਰਯਾਗਰਾਜ]], [[ਕੋਲਕਾਤਾ]] ਅਤੇ ਕੁਝ ਹੋਰ ਸਥਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਹਨ। ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਦੇ ਰਾਜਕਮਲ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਤਿੰਨ ਇੰਪ੍ਰਿੰਟ ਹਨ - ਰਾਧਾਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ, ਲੋਕਭਾਰਤੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਅਤੇ ਬੈਨਿਅਨ ਟ੍ਰੀ ਬੁਕਸ।<ref>{{Cite web |title=About us |url=http://www.rajkamalprakashan.com/index.php?p=aboutus |access-date=17 October 2013 |publisher=Rajkamal Prakashan |archive-date=25 ਸਤੰਬਰ 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130925025814/http://www.rajkamalprakashan.com/index.php?p=aboutus |url-status=dead }}</ref> ਰਾਜਕਮਲ ਦਿੱਲੀ ਸਥਿਤ [[ਇਤਿਹਾਸਕ ਖੋਜ ਦੀ ਭਾਰਤੀ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ]] ਲਈ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ ਵੀ ਹੈ। <ref>{{Cite web |title=ICHR Publishers |url=http://www.ichrindia.org/publications_publishers.html |access-date=17 October 2013 |publisher=Indian Council of Historical Research, New Delhi, India |archive-date=22 ਅਕਤੂਬਰ 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131022201637/http://www.ichrindia.org/publications_publishers.html |url-status=dead }}</ref> == ਹਵਾਲੇ == {{Reflist}} == ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ == * [http://www.rajkamalprakashan.com/ ਰਾਜਕਮਲ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ, ਵੈੱਬਸਾਈਟ] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਕਿਤਾਬ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ ਕੰਪਨੀਆਂ]] aoqx12a84hblgh9g47kdotacud4aqaa 0 168191 843776 840874 2026-07-31T19:36:37Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 843776 wikitext text/x-wiki {{Infobox body of water | name = ਮਾਨਸਬਲ ਝੀਲ | image = Wula.jpg | caption = ਮਾਨਸਬਲ ਝੀਲ ਦਾ ਇੱਕ ਦ੍ਰਿਸ਼ | alt = ਮਾਨਸਬਲ ਝੀਲ ਦਾ ਇੱਕ ਦ੍ਰਿਸ਼ | image_bathymetry = | caption_bathymetry = | location = [[ਗਾਂਦਰਬਲ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ]], [[ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ (ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਸਿਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼)|ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ]], [[ਭਾਰਤ]] | coordinates = {{coord|34|15|N|74|40|E|region:IN_type:waterbody|display=inline,title}} | inflow = | outflow = | catchment = {{convert|33|km2|sqmi|abbr=on}} | basin_countries = [[ਭਾਰਤ]] | length = {{convert|5|km|abbr=on}} | width = {{convert|1|km|abbr=on}}<ref>{{Cite web |url=http://moef.nic.in/downloads/public-information/NWIA_Jammu_and_Kashmir_Atlas.pdf |title=Archived copy |access-date=30 July 2011 |archive-date=9 October 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111009030215/http://moef.nic.in/downloads/public-information/NWIA_Jammu_and_Kashmir_Atlas.pdf |url-status=dead }}</ref> | area = {{convert|2.81|km2|sqmi|abbr=on}} | depth = {{convert|4.5|m|ft|abbr=on}} | max-depth = {{convert|13|m|ft|abbr=on}} | volume = {{convert|0.0128|km3|cumi|abbr=on}} | residence_time = 1.2 years | shore = {{convert|10.2|km|mi|abbr=on}} | elevation = {{convert|1583|m|ft|abbr=on}} | islands = | cities = ਕੋਂਡਬਲ }} [[Category:Articles using infobox body of water without image bathymetry]] '''ਮਾਨਸਬਲ ਝੀਲ''' [[ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ (ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਸਿਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼)|ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ]], [[ਭਾਰਤ]] ਦੇ [[ਗੰਦਰਬਲ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ|ਗੰਦਰਬਲ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ]] ਦੇ [[ਸਫਾਪੋਰਾ]] ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ [[ਝੀਲ|ਤਾਜ਼ੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਝੀਲ]] ਹੈ। ਮਾਨਸਬਲ ਨਾਮ ਨੂੰ [[ਮਾਨਸਰੋਵਰ ਝੀਲ|ਮਾਨਸਰੋਵਰ]] ਤੋਂ ਹੀ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। <ref name="kas_lake">http://kashmir-tourism.com/jammu-kashmir-lakes-mansabal-lake.htm {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120403061639/http://www.kashmir-tourism.com/jammu-kashmir-lakes-mansabal-lake.htm |date=2012-04-03 }}, Manasbal Lake</ref> ਝੀਲ ਚਾਰ ਪਿੰਡਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਜਾਰੋਕਬਲ, ਕੋਂਡਬਲ, ਨੇਸਬਲ (ਝੀਲ ਦੇ ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬੀ ਪਾਸੇ ਸਥਿਤ) ਅਤੇ ਗਰੇਟਬਲ ਨਾਲ ਘਿਰੀ ਹੋਈ ਹੈ। <ref>{{Cite web |date=2015-03-13 |title=Neglect, of Manasbal Lake |url=https://www.greaterkashmir.com/news/opinion/neglect-of-manasbal-lake/ |access-date=2020-10-10 |website=Greater Kashmir |language=en-US}}</ref> ਝੀਲ ਦੇ ਘੇਰੇ 'ਤੇ ਕਮਲ ( [[ਕਮਲ|ਨੇਲੰਬੋ ਨਿਊਸੀਫੇਰਾ]] ਜੁਲਾਈ ਅਤੇ ਅਗਸਤ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਖਿੜਦਾ ਹੈ) ਝੀਲ ਦੇ ਸਾਫ ਪਾਣੀ ਦੀ ਸੁੰਦਰਤਾ ਨੂੰ ਵਧਾਉਂਦਾ ਹੈ। [[ਮੁਗਲ ਬਾਗ|ਮੁਗਲ ਬਾਗ਼]], ਜਿਸ ਨੂੰ ਜਰੋਕਾ ਬਾਗ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, (ਮਤਲਬ ਖਾੜੀ ਦੀ ਖਿੜਕੀ) [[ਨੂਰ ਜਹਾਂ|ਨੂਰਜਹਾਂ]] ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਝੀਲ ਨੂੰ ਵੇਖਦਾ ਹੈ। <ref name="Jam_kash">{{Cite web |title=Manasbal Lake, Manasbal Lake in Jammu, Lakes in Jammu, Jammu Kashmir Lake Tours, Travelling in Jammu Kashmir |url=http://www.indiainfoweb.com/jammu-kashmir/lakes/mansabal-lake.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120214113038/http://www.indiainfoweb.com/jammu-kashmir/lakes/mansabal-lake.html |archive-date=2012-02-14 |access-date=2012-04-25}}</ref> ਝੀਲ [[ਪੰਛੀਆਂ ਨੂ ਦੇਖਣਾ|ਪੰਛੀ ਦੇਖਣ]] ਲਈ ਇੱਕ ਚੰਗੀ ਜਗ੍ਹਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਕਸ਼ਮੀਰ ਵਿੱਚ ਜਲ-ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਕੁਦਰਤੀ ਸਟੈਂਪਿੰਗ ਮੈਦਾਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ "ਸਾਰੀਆਂ ਕਸ਼ਮੀਰ ਝੀਲਾਂ ਦਾ ਸਰਵਉੱਚ ਰਤਨ" ਹੈ। <ref name="manas_bal">{{Cite web |title=Manasbal Lake |url=http://www.ilec.or.jp/database/asi/asi-57.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120303215814/http://www.ilec.or.jp/database/asi/asi-57.html |archive-date=2012-03-03 |access-date=2012-04-25}}</ref> <ref>http://www.mascottravels.com/kashmirlakes.htm kashmir lakes</ref> ਕਮਲ ਦੇ ਪੌਦੇ ਦੀਆਂ ਜੜ੍ਹਾਂ ਜੋ ਕਿ ਝੀਲ ਵਿੱਚ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਉੱਗਦੀਆਂ ਹਨ, ਦੀ ਕਟਾਈ ਅਤੇ ਮੰਡੀਕਰਨ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਸਥਾਨਕ ਲੋਕ ਵੀ ਖਾਂਦੇ ਹਨ। <ref name="kas_lake" /> == ਪਹੁੰਚ == ਝੀਲ [[ਸ੍ਰੀਨਗਰ|ਸ਼੍ਰੀਨਗਰ]] ਤੋਂ {{Convert|30|km|adj=on}} ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਦੀ ਹੈ ਸ਼ਾਦੀਪੋਰਾ, ਨਸੀਮ ਅਤੇ ਗੰਦਰਬਲ ਰਾਹੀਂ ਸੜਕ। [[ਕਸ਼ਮੀਰ]] ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ [[ਵੁਲਰ​ ਝੀਲ|ਝੀਲ, ਵੁਲਰ ਝੀਲ]] ਨੂੰ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਸੜਕ, ਸਫਾਪੋਰਾ ਰਾਹੀਂ ਇਸ ਝੀਲ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘਦੀ ਹੈ। <ref name="kas_lake"/> ਸੋਨਮਰਗ ਤੋਂ ਗੰਦਰਬਲ ਰਾਹੀਂ ਮਾਨਸਬਲ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣਾ ਵੀ ਆਸਾਨ ਹੈ। ਸਥਾਨਕ ਲੋਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਇਸਨੂੰ ਇੱਕ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਝੀਲ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਪਰ ਸਹੀ ਡੇਟਿੰਗ ਅਜੇ ਬਾਕੀ ਹੈ। ਝੀਲ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਕਿਨਾਰੇ ਦੇ ਨੇੜੇ ਇੱਕ 17ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਕਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਖੰਡਰ ਹਨ, ਜਿਸਨੂੰ ਝਰੋਖਾ ਬਾਗ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ [[ਮੁਗ਼ਲ ਸਲਤਨਤ|ਮੁਗਲਾਂ]] ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਅਤੀਤ ਵਿੱਚ [[ਪੰਜਾਬ]] ਤੋਂ [[ਸ੍ਰੀਨਗਰ|ਸ਼੍ਰੀਨਗਰ]] ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਕਾਫ਼ਲਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। <ref name="kas_lake" /> <ref name="manas_bal" /> [[ਤਸਵੀਰ:Manasbal_lake3.jpg|right|thumb|250x250px| ਮਾਨਸਬਲ ਝੀਲ]] [[ਤਸਵੀਰ:Manasbal_lake2.jpg|right|thumb|300x300px| ਵਿਲੋ ਦੇ ਰੁੱਖ ਦੀ ਛਾਂ ਤੋਂ ਮਾਨਸਬਲ ਝੀਲ]] == ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ ==   * [[ਨਿਜੀਨ ਝੀਲ]] * [[ਨੰਦਕੋਲ ਝੀਲ]] * [[ਖਾਨਪੁਰਸਰ]] * [[ਵੁਲਰ​ ਝੀਲ|ਵੁਲਰ ਝੀਲ]] == ਹਵਾਲੇ == {{Reflist}} == ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ == * ਕੋਂਡਾਬਲ http://www.fallingrain.com/world/IN/12/Kondabal.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230517102943/http://www.fallingrain.com/world/IN/12/Kondabal.html |date=2023-05-17 }} * https://www.myfeeling.in/2021/12/the-secret-of-manasbal-lake.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220930215052/https://www.myfeeling.in/2021/12/the-secret-of-manasbal-lake.html |date=2022-09-30 }} {{Hydrography of Jammu and Kashmir}}{{Waters of South Asia}}{{Authority control}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ]] 17tmn48vl7d85khzw5eotcf3yr0s9he 0 168597 843790 837719 2026-08-01T03:24:58Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 843790 wikitext text/x-wiki '''ਰੁਕਸ਼ਮਣੀ ਕੁਮਾਰੀ''' (ਜਨਮ 1979) [[ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ|ਇੰਡੀਅਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਕਾਂਗਰਸ]] ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਹੈ, ਜੋ ਵਰਤਮਾਨ ਸਮੇਂ [[ਰਾਜਸਥਾਨ]] ਵਿੱਚ [[ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ|ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ]] ਕਾਂਗਰਸ ਦੇ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਵਿੰਗ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਪ੍ਰੋਫੈਸ਼ਨਲਜ ਕਾਂਗਰਸ ਦੀ ਰਾਜਸਥਾਨ ਇਕਾਈ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾ ਰਹੀ ਹੈ। <ref name="dnaindia">{{Cite news|url=https://www.dnaindia.com/jaipur/report-over-300-from-rajasthan-join-platform-of-shashi-tharoor-2643726|title=Over 300 from Rajasthan join platform of Shashi Tharoor|date=31 July 2018|publisher=[[DNA India]]}}</ref> <ref name="deccan">{{Cite news|url=https://www.deccanherald.com/national/aspirants-trying-all-tricks-699993.html|title=Aspirants trying all tricks even before nominee list|last=Anjum|first=Tabeenah|date=26 October 2018|publisher=[[Deccan Herald]]}}</ref> <ref name="dailyhunt">{{Cite news|url=https://m.dailyhunt.in/news/india/english/deccan+herald-epaper-deccan/meet+the+erstwhile+royals+aspiring+for+a+ticket-newsid-100723884|title=Meet the erstwhile royals aspiring for a ticket|date=3 November 2018|publisher=[[Deccan Herald]]|access-date=20 ਮਈ 2023|archive-date=20 ਮਈ 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230520065036/https://m.dailyhunt.in/news/india/english/deccan+herald-epaper-deccan/meet+the+erstwhile+royals+aspiring+for+a+ticket-newsid-100723884|url-status=dead}}</ref> <ref>{{Cite news|url=https://hindi.indiatvnews.com/elections/rajasthan-assembly-elections-rukshmani-kumari-starts-sankalp-cycle-yatra-for-congress-before-state-assembly-elections-2018-606785|date=23 October 2018|publisher=[[India TV]]|language=Hindi|script-title=hi:कांग्रेस की रानी Vs बीजेपी की महारानी, राजघराने की रानी उतरी साइकिल के साथ सड़कों पर}}</ref> ਉਹ ਰਾਜਸਥਾਨ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਕਾਂਗਰਸ ਕਮੇਟੀ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਹੈ। ਕੁਮਾਰੀ ਚੋਮੂ ਥਿਕਾਨਾ ਦੇ ਪੁਰਾਣੇ ਪਤਵੰਤੇ ਪਰਿਵਾਰ ਤੋਂ ਹੈ। <ref>{{Cite news|url=http://www.indianwomenblog.org/rukshmani-kumari-tells-jwb-about-her-efforts-towards-the-upliftment-of-chomu/|title=Rukshmani Kumari Tells JWB About Her Efforts Towards The Upliftment Of Chomu|last=Bahuguna|first=Lavanya|date=9 January 2016|publisher=Indianwomenblog|access-date=20 ਮਈ 2023|archive-date=10 ਜੂਨ 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200610141254/http://www.indianwomenblog.org/rukshmani-kumari-tells-jwb-about-her-efforts-towards-the-upliftment-of-chomu/|url-status=dead}}</ref> <ref name="deccan"/> == ਕੈਰੀਅਰ == 26 ਜਨਵਰੀ 2018 ਨੂੰ, ਕੁਮਾਰੀ ਨੂੰ [[ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ]] ਦੇ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਵਿੰਗ, ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਪ੍ਰੋਫੈਸ਼ਨਲ ਕਾਂਗਰਸ ਦੀ ਰਾਜਸਥਾਨ ਪ੍ਰਧਾਨ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। <ref name="dnaindia"/> <ref name="dailyhunt"/> 2016 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ''ਸਟਾਰ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ'' ਨਾਮਕ ਇੱਕ ਐਨਜੀਓ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ, ਜੋ ਪੇਂਡੂ [[ਰਾਜਸਥਾਨ]] ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਅਤੇ ਗਰੀਬ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ। <ref name="news18">{{Cite news|url=https://hindi.news18.com/photogallery/rajasthan/jaipur-chomu-royal-family-member-rukshmani-kumari-may-get-congress-ticket-from-jaipur-rjsc-1583626-page-32.html|date=15 November 2018|publisher=[[News 18]]|language=Hindi|script-title=hi:कांग्रेस की लिस्ट में शामिल होगा रुक्षमणि कुमारी का नाम!}}{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਅਪ੍ਰੈਲ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ਉਹ ਰਾਜਸਥਾਨ ਮਹਿਲਾ ਫੁੱਟਬਾਲ ਸੰਘ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਦੇ ਤੌਰ `ਤੇ ਵੀ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ। <ref name="news18" /> == ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ == ਉਸਦੀ ਸ਼ਾਦੀ ਮੇਜਰ ਆਦਿਤਿਆ ਸਿੰਘ ਨਾਲ ਹੋਈ ਸੀ, ਜੋ 2011 ਵਿੱਚ [[ਕਸ਼ਮੀਰ]] ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਆਪਰੇਸ਼ਨ ਦੌਰਾਨ ਸ਼ਹੀਦ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ। <ref>{{Cite news|url=http://vamaindia.in/2017/09/08/rukshmani-kumari-royal-family-rajasthan/|title=Ranisa Rukshmani Kumari, From The Noble Family Of Chomu, Empowers The Needy|date=8 September 2017|publisher=VamIndia|access-date=20 ਮਈ 2023|archive-date=23 ਅਕਤੂਬਰ 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211023234518/https://vamaindia.in/2017/09/08/rukshmani-kumari-royal-family-rajasthan/|url-status=dead}}</ref> == ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ == * ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਪ੍ਰੋਫੈਸ਼ਨਲ ਕਾਂਗਰਸ * [[ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ]] * ਰਾਜਸਥਾਨ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਕਾਂਗਰਸ ਕਮੇਟੀ {{Reflist}} == ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ == * [http://focusbharat.com/rukshmani-kumari-tells-focus-bharat-about-her-efforts-towards-the-upliftment-of-chomu/ ਨਾਰੀ ਸ਼ਕਤੀਕਰਨ ਦੀ ਮਿਸਾਲ ਰੁਕਸ਼ਮਣੀ ਕੁਮਾਰੀ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181209124551/http://focusbharat.com/rukshmani-kumari-tells-focus-bharat-about-her-efforts-towards-the-upliftment-of-chomu/ |date=2018-12-09 }} (ਇੰਟਰਵਿਊ) [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਨਾਰੀ ਕਾਰਕੁਨ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1979]] m5vqyqvh3as0g6p03ggusis1ri4y5fo 0 169174 843791 835764 2026-08-01T03:28:21Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 843791 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricketer |name = ਰੁਤੂਰਾਜ ਗਾਇਕਵਾੜ |image = |country = ਭਾਰਤ |nickname = ਰੁਤੂ |full_name = ਰੁਤੂਰਾਜ ਦਸ਼੍ਰਤ ਗਾਇਕਵਾੜ |birth_date = {{birth date and age|1997|1|31|df=yes}} |birth_place = [[ਪੂਨੇ]], [[ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ]], ਭਾਰਤ |death_date = |death_place = |batting = ਸੱਜੇ ਹੱਥ ਦਾ ਬੱਲੇਬਾਜ |bowling = ਸੱਜੇ ਹੱਥ ਦਾ ਆਫ਼ ਬ੍ਰੇਕ |role = ਬੱਲੇਬਾਜ |club1 = [[ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ|ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ]] |year1 = 2016–ਵਰਤਮਾਨ |clubnumber1 = |club2 = [[ਚੇਨਈ ਸੁਪਰ ਕਿੰਗਜ਼]] |year2 = 2019–ਵਰਤਮਾਨ |clubnumber2 = 31 |international = true |internationalspan = 2021–2022 |onetest = |testdebutdate = |testdebutyear = |testdebutagainst = |testcap = |lasttestdate = |lasttestyear = |lasttestagainst = |oneodi = true |odidebutdate = 6 ਅਕਤੂਬਰ |odidebutyear = 2022 |odidebutagainst = ਦੱਖਣੀ ਅਫਰੀਕਾ |odicap = 246 |lastodidate = |lastodiyear = |lastodiagainst = |odishirt = 31 |T20Idebutdate = 28 ਜੁਲਾਈ |T20Idebutyear = 2021 |T20Idebutagainst = ਸ਼੍ਰੀ ਲੰਕਾ |T20Icap = 88 |T20Ishirt = 31 |lastT20Idate = 26 ਜੂਨ |lastT20Iyear = 2022 |lastT20Iagainst = ਆਇਰਲੈਂਡ |columns = 4 |hidedeliveries = true |column1 = [[ਇੱਕ ਦਿਨਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ|ODI]] |matches1 = 1 |runs1 = 19 |bat avg1 = 19 |100s/50s1 = 0/0 |top score1 = 19 |catches/stumpings1 = 0/0 |column2 = [[ਟਵੰਟੀ20 ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ|T20I]] |matches2 = 9 |runs2 = 135 |bat avg2 = 16.88 |100s/50s2 = 0/1 |top score2 = 57 |catches/stumpings2 = 5/0 |column3 = [[ਪਹਿਲੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਕ੍ਰਿਕਟ|FC]] |matches3 = 24 |runs3 = 1,577 |bat avg3 = 40.43 |100s/50s3 = 5/7 |top score3 = 129 |catches/stumpings3 = 18/0 |column4 = [[ਲਿਸਟ ਏ ਕ੍ਰਿਕਟ|LA]] |matches4 = 71 |runs4 = 3,926 |bat avg4 = 60.40 |100s/50s4 = 14/16 |top score4 = 220[[ਨਾਟ ਆਊਟ|*]] |catches/stumpings4 = 20/0 |date = 19 ਮਾਰਚ |year = 2023 |source = http://www.espncricinfo.com/ci/content/player/1060380.html ਕ੍ਰਿਕਇੰਫੋ}} '''ਰੁਤੂਰਾਜ ਦਸ਼ਰਤ ਗਾਇਕਵਾੜ''' (ਜਨਮ 31 ਜਨਵਰੀ 1997) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ [[ਕ੍ਰਿਕਟ|ਕ੍ਰਿਕਟਰ]] ਹੈ। ਜੋ ਘਰੇਲੂ ਕ੍ਰਿਕਟ ਵਿੱਚ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਲਈ ਅਤੇ [[ਇੰਡੀਅਨ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਲੀਗ]] (IPL) ਵਿੱਚ [[ਚੇਨਈ ਸੁਪਰ ਕਿੰਗਜ਼]] ਲਈ ਖੇਡਦਾ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਜੁਲਾਈ 2021 ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੀਲੰਕਾ ਦੇ ਖਿਲਾਫ [[ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ|ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ]] ਲਈ ਆਪਣਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਫ਼ਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤਾ।<ref name="Bio">{{Cite web |title=Ruturaj Gaikwad |url=http://www.espncricinfo.com/ci/content/player/1060380.html |access-date=6 October 2016 |website=ESPN Cricinfo}}</ref><ref>{{Cite web |title=IPL 2020 - Devdutt Padikkal, Ruturaj Gaikwad in power-packed band of uncapped Indian batsmen |url=https://www.espncricinfo.com/story/_/id/29829214/ipl-2020-devdutt-padikkal,-ruturaj-gaikwad,-other-uncapped-indians-keep-eye-on |access-date=10 September 2020 |website=ESPN Cricinfo}}</ref> ਉਹ [[2021 ਇੰਡੀਅਨ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਲੀਗ]] ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੌੜਾਂ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲਾ ਖਿਡਾਰੀ ਬਣਿਆ ਸੀ।<ref>{{Cite web |title=IPL 2021 Orange Cap List: Ruturaj Gaikwad Edges Faf Du Plessis As Chennai Super Kings Openers Put On A Show In IPL Final Against Kolkata Knight Riders {{!}} Cricket News |url=https://sports.ndtv.com/ipl-2021/ipl-2021-orange-cap-list-ruturaj-gaikwad-edges-faf-du-plessis-as-chennai-super-kings-openers-put-on-a-show-in-ipl-final-against-kolkata-knight-riders-2576851 |access-date=16 October 2021 |website=NDTVSports.com |language=en |archive-date=20 ਮਈ 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220520204712/https://sports.ndtv.com/ipl-2021/ipl-2021-orange-cap-list-ruturaj-gaikwad-edges-faf-du-plessis-as-chennai-super-kings-openers-put-on-a-show-in-ipl-final-against-kolkata-knight-riders-2576851 |url-status=dead }}</ref> ਉਹ 2021 [[ਸਯਦ ਮੁਸ਼ਤਾਕ ਅਲੀ ਟਰਾਫੀ|ਮੁਸ਼ਤਾਕ ਅਲੀ ਟਰਾਫੀ]] ਅਤੇ [[ਵਿਜੇ ਹਜ਼ਾਰੇ ਟਰਾਫੀ]] ਤੋਂ ਬਾਅਦ T20 ਅਤੇ ਲਿਸਟ ਏ ਵਿੱਚ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਦੀ ਕਪਤਾਨੀ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।<ref>{{Cite web |title=आयपीएल गाजवणाऱ्या CSKच्या ऋतुराज गायकवाडला मिळाले कर्णधारपद, ऑरेंज कॅपनंतर आली गूड न्यूज... |url=https://maharashtratimes.com/sports/cricket/cricket-news/csk-cricketer-ruturaj-gaikwad-appointed-as-maharashtras-captain-for-syed-mushtaq-ali-t-20-trophy/articleshow/87280890.cms |access-date=20 December 2021 |website=Maharashtra Times |language=mr}}</ref><ref>{{Cite web |last=Karmakar |first=Amit |date=December 16, 2021 |title=Vijay Hazare Trophy: Ruturaj Gaikwad in great nick, but team 'unlucky' |url=https://timesofindia.indiatimes.com/sports/cricket/news/vijay-hazare-trophy-ruturaj-gaikwad-in-great-nick-but-team-unlucky/articleshow/88310341.cms |access-date=2021-12-20 |website=The Times of India |language=en}}</ref> ਉਸਨੇ 2022 ਵਿੱਚ ਵਿਜੇ ਹਜ਼ਾਰੇ ਟਰਾਫੀ ਦੇ ਫਾਈਨਲ ਵਿੱਚ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ। == ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜੀਵਨ == ਰੁਤੂਰਾਜ ਗਾਇਕਵਾੜ ਪੁਣੇ, ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਤੋਂ ਹੈ। ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਦਸ਼ਰਤ ਗਾਇਕਵਾੜ ਹਨ, ਜੋ [[ਰੱਖਿਆ ਖੋਜ ਅਤੇ ਵਿਕਾਸ ਸੰਸਥਾ|ਰੱਖਿਆ ਖੋਜ ਵਿਕਾਸ ਸੰਗਠਨ (DRDO)]] ਦੇ ਕਰਮਚਾਰੀ ਸਨ।<ref name="auto1">{{Cite web |title=धोनीच्या कौतुक यादीत पुण्याचा ऋतुराज गायकवाड, जाणून घ्या 'स्पार्क'राजबद्दल |url=https://maharashtratimes.com/sports/cricket/iplt20/news/chennai-super-kings-ipl-2020-who-is-ruturaj-gaikwad-whom-ms-dhoni-is-praising-too-much/articleshow/78953007.cms |access-date=20 December 2021 |website=Maharashtra Times |language=mr}}</ref> ਉਸਦੀ ਮਾਂ ਸਵਿਤਾ ਗਾਇਕਵਾੜ ਇੱਕ ਨਗਰਪਾਲਿਕਾ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਅਧਿਆਪਕ ਹੈ। ਗਾਇਕਵਾੜ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਉਸ ਦੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਨੇ ਕਦੇ ਵੀ ਉਸ ਨੂੰ ਜ਼ਿਆਦਾ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕਰਨ ਅਤੇ ਘੱਟ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖੇਡਣ ਲਈ ਜ਼ੋਰ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ। ਗਾਇਕਵਾੜ ਦਾ ਜੱਦੀ ਪਿੰਡ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਪੁਣੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਸਾਸਵਾੜ ਖੇਤਰ ਦਾ ਪਰਗਾਓਂ ਮੇਮਣੇ ਪਿੰਡ ਹੈ।<ref>{{Cite web |date=20 September 2021 |title=Too anxious to watch their son play, Ruturaj Gaikwad's parents miss greater part of his innings |url=https://indianexpress.com/article/cities/pune/ruturaj-gaikwad-ipl-csk-pune-7521998/}}</ref> ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਮੁੱਢਲੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਸੇਂਟ ਜੋਸਫ ਸਕੂਲ ਤੋਂ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ ਪੁਣੇ ਦੇ ਪਿੰਪਲੇ ਨੀਲਖ ਵਿੱਚ ਲਕਸ਼ਮੀਬਾਈ ਨਾਡਗੁਡੇ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ ਮਰਾਠਵਾੜਾ ਮਿੱਤਰ ਮੰਡਲ ਦੀ ਪੌਲੀਟੈਕਨਿਕ, ਦੂਜੀ ਮੰਜ਼ਿਲ ਲੈਬ 3 ਪੀਸੀ 1<ref name="auto">{{Cite web |title=पिंपरीचा पठ्ठ्या भारतीय क्रिकेट संघात {{!}} Sakal |url=https://www.esakal.com/pimpri-chinchwad/pimpri-chinchwad-ruturaj-gaikwad-selected-for-the-indian-cricket-team |access-date=20 December 2021 |website=www.esakal.com}}</ref> ਤੋਂ ਕਾਲਜ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ। == ਘਰੇਲੂ ਕੈਰੀਅਰ == === ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਕੈਰੀਅਰ === ਗਾਇਕਵਾੜ ਨੇ 13 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਪਿੰਪਰੀ ਚਿੰਚਵਾੜ, ਪੁਣੇ ਵਿੱਚ ਥਰਗਾਓਂ <ref name=":0">{{Cite web |date=2019-07-31 |title=Puneri prodigy Ruturaj Gaikwad straight drives an India call up |url=https://www.hindustantimes.com/pune-news/pune-boy-gaikwad-bats-up-to-the-indian-call/story-9t2w3sVj1FPmweYpL7rLyK.html |access-date=2021-12-22 |website=Hindustan Times |language=en}}</ref> ਵਿੱਚ ਪਿੰਪਰੀ ਚਿੰਚਵਾੜ ਮਿਉਂਸਪਲ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ (ਪੀਸੀਐਮਸੀ) ਦੀ ਵਾਰਰੋਕ [[ਦਿਲੀਪ ਵੈਂਗਸਰਕਰ|ਦਿਲੀਪ ਵੇਂਗਸਰਕਰ]] ਅਕੈਡਮੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਏ।<ref>{{Cite web |date=16 October 2021 |title=Sweat and tears: The making of orange cap holder Ruturaj Gaikwad |url=https://www.indianexpress.com/article/sports/ipl/sweat-and-tears-the-making-of-orange-cap-holder-ruturaj-gaikwad-7574012/lite/}}</ref><ref>{{Cite web |last=कुटे |first=उत्तम |title=भारतीय संघातील निवडीवर ऋतुराज म्हणाला, छान वाटतंय, मेहनतीचे फळ मिळाले... |url=https://www.sarkarnama.in/desh/selection-indin-team-ruturaj-said-feel-good-77791 |access-date=20 December 2021 |website=Sarkarnama |language=mr}}</ref><ref name="indianexpress.com">{{Cite web |date=2010-01-23 |title=Cadence Trophy: Vengsarkar Academy defeat MIG Club |url=https://indianexpress.com/article/cities/pune/cadence-trophy-vengsarkar-academy-defeat-mig-club/ |access-date=2021-12-22 |website=The Indian Express |language=en}}</ref> 2010 ਦੀ ਕੈਡੈਂਸ ਟਰਾਫੀ ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਵਰੋਕ ਵੇਂਗਸਰਕਰ ਅਕੈਡਮੀ ਲਈ ਮੁੰਬਈ ਦੇ ਐਮਆਈਜੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਕਲੱਬ ਦੇ ਖਿਲਾਫ 63* (71) ਸਕੋਰ ਬਣਾਏ, ਉਸਨੂੰ ਮੈਨ ਆਫ਼ ਦ ਮੈਚ ਮਿਲਿਆ। ਉਸ ਦੀ ਅਕੈਡਮੀ ਨੇ ਐਮਆਈਜੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਕਲੱਬ, ਕੈਡੈਂਸ ਕ੍ਰਿਕਟ ਮੈਦਾਨ ਨੂੰ 7 ਵਿਕਟਾਂ ਨਾਲ ਹਰਾਇਆ।<ref name="indianexpress.com"/> 2015 ਦੇ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਇਨਵਾਈਟੇਸ਼ਨਲ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਸਾਥੀ ਵਿਨੈ ਨਾਲ 522 ਦੌੜਾਂ ਦੀ ਸਾਂਝੇਦਾਰੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮੈਚ ਵਿੱਚ 306 ਦੌੜਾਂ ਬਣਾਈਆਂ।<ref>{{Cite web |last=Pagar |first=Chinmay |date=2019-07-25 |title=Ruturaj Gaikwad Biography - Age {{!}} Family {{!}} Achievements {{!}} Stats {{!}} Wife |url=https://www.kreedon.com/ruturaj-gaikwad-biography/ |access-date=2021-12-22 |website=Voice of Indian Sports - KreedOn |language=en-GB |archive-date=2021-12-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211222123521/https://www.kreedon.com/ruturaj-gaikwad-biography/ |url-status=dead }}</ref> == ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕੈਰੀਅਰ == ਜੂਨ 2021 ਵਿੱਚ ਗਾਇਕਵਾੜ ਨੂੰ [[ਸ੍ਰੀ ਲੰਕਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ|ਸ਼੍ਰੀਲੰਕਾ]] ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਲੜੀ ਲਈ ਭਾਰਤ ਦੀ [[ਇੱਕ ਦਿਨਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ]] ਅਤੇ [[ਟਵੰਟੀ-20 ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ|ਟੀ-20 ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ]] ਟੀਮ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।<ref>{{Cite web |title=Shikhar Dhawan to captain India on limited-overs tour of Sri Lanka |url=https://www.espncricinfo.com/story/sri-lanka-vs-india-2021-shikhar-dhawan-to-captain-india-on-limited-overs-tour-of-sri-lanka-1265911 |access-date=10 June 2021 |website=ESPN Cricinfo}}</ref> ਉਸਨੇ 28 ਜੁਲਾਈ 2021 ਨੂੰ [[ਸ੍ਰੀ ਲੰਕਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ|ਸ਼੍ਰੀਲੰਕਾ]] ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਭਾਰਤ ਲਈ ਆਪਣਾ ਟੀ-20 ਆਈ ਡੈਬਿਊ ਕੀਤਾ।<ref>{{Cite web |title=2nd T20I (N), Colombo (RPS), Jul 28 2021, India tour of Sri Lanka |url=https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1262759.html |access-date=28 July 2021 |website=ESPN Cricinfo}}</ref> ਦਸੰਬਰ 2021 ਵਿੱਚ ਗਾਇਕਵਾੜ ਨੂੰ [[ਦੱਖਣੀ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ|ਦੱਖਣੀ ਅਫਰੀਕਾ]] ਵਿਰੁੱਧ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਲੜੀ ਲਈ ਭਾਰਤ ਦੀ ਇੱਕ ਰੋਜ਼ਾ ਟੀਮ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।<ref>{{Cite web |title=Rohit misses South Africa ODIs with injury, Rahul named captain |url=https://www.espncricinfo.com/story/sa-vs-ind-odi-series-2021-22-rohit-sharma-misses-south-africa-odis-with-injury-kl-rahul-named-captain-1294976 |access-date=31 December 2021 |website=ESPN Cricinfo}}</ref> ਜਨਵਰੀ 2022 ਵਿੱਚ ਗਾਇਕਵਾੜ ਨੂੰ [[ਵੈਸਟਇੰਡੀਜ਼ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ|ਵੈਸਟ ਇੰਡੀਜ਼]] ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਘਰੇਲੂ ਸੀਰੀਜ਼ ਲਈ ਇਸ ਵਾਰ ਫਿਰ ਭਾਰਤ ਦੀ ਇੱਕ ਰੋਜ਼ਾ ਟੀਮ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।<ref>{{Cite web |title=Rohit and Kuldeep return for West Indies ODIs and T20Is |url=https://www.espncricinfo.com/story/ind-vs-wi-2022-rohit-sharma-and-kuldeep-yadav-return-for-west-indies-odis-and-t20is-1298852 |access-date=26 January 2022 |website=ESPN Cricinfo}}</ref> ਜੂਨ 2022 ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ [[ਦੱਖਣੀ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ|ਦੱਖਣੀ ਅਫਰੀਕਾ]] ਵਿਰੁੱਧ ਆਪਣਾ ਪਹਿਲਾ ਟੀ-20 ਅਰਧ ਸੈਂਕੜਾ ਲਗਾਇਆ।<ref>{{Cite web |title=Harshal, Chahal ensure India stay alive in the series |url=https://www.espncricinfo.com/series/south-africa-in-india-2022-1278669/india-vs-south-africa-3rd-t20i-1278689/match-report |access-date=14 June 2022 |website=ESPN Cricinfo}}</ref> ਜੁਲਾਈ 2022 ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ [[ਵੈਸਟਇੰਡੀਜ਼ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ|ਵੈਸਟਇੰਡੀਜ਼]] ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਦੀ ਲੜੀ ਲਈ ਭਾਰਤ ਦੀ ਇੱਕ ਰੋਜ਼ਾ ਟੀਮ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। <ref>{{Cite web |title=Shikhar Dhawan to lead India in West Indies ODIs |url=https://www.espncricinfo.com/story/wi-vs-ind-odi-series-2022-shikhar-dhawan-to-lead-india-in-west-indies-odis-ravindra-jadeja-named-vice-captain-1323376 |access-date=6 July 2022 |website=ESPN Cricinfo}}</ref> ਅਕਤੂਬਰ 2022 ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ [[ਦੱਖਣੀ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ|ਦੱਖਣੀ ਅਫਰੀਕਾ]] ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੀਰੀਜ਼ ਲਈ ਭਾਰਤ ਦੀ ਇੱਕ ਰੋਜ਼ਾ ਟੀਮ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।<ref>{{Cite web |title=India's squad for ODI series against SA announced |url=https://www.bcci.tv/articles/2022/news/55555935/india-s-squad-for-odi-series-against-sa-announced |access-date=2 October 2022 |website=Board of Control for Cricket in India}}</ref> ਉਸਨੇ 6 ਅਕਤੂਬਰ 2022 ਨੂੰ [[ਦੱਖਣੀ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ|ਦੱਖਣੀ ਅਫਰੀਕਾ]] ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਆਪਣਾ ਇੱਕ ਰੋਜ਼ਾ ਡੈਬਿਊ ਕੀਤਾ ਸੀ। <ref>{{Cite web |title=1st ODI (D/N), Lucknow, October 06, 2022, South Africa tour of India |url=https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1327509.html |access-date=6 October 2022 |website=ESPN Cricinfo}}</ref> == ਇੰਡੀਅਨ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਲੀਗ == ਦਸੰਬਰ 2018 ਵਿੱਚ ਗਾਇਕਵਾੜ ਨੂੰ 2019 [[ਇੰਡੀਅਨ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਲੀਗ]] ਲਈ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਦੀ ਨਿਲਾਮੀ ਵਿੱਚ [[ਚੇਨਈ ਸੁਪਰ ਕਿੰਗਜ਼]] (CSK) ਦੁਆਰਾ ਖਰੀਦਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।<ref>{{Cite web |title=IPL 2019 auction: The list of sold and unsold players |url=http://www.espncricinfo.com/story/_/id/25390461/ipl-2019-auction-was-sold-whom |access-date=18 December 2018 |website=ESPN Cricinfo}}</ref><ref>{{Cite web |title=IPL 2019 Auction: Who got whom |url=https://timesofindia.indiatimes.com/sports/cricket/ipl/top-stories/ipl-auction-2019-who-got-whom/articleshow/67144375.cms |access-date=18 December 2018 |website=The Times of India}}</ref> 2 ਅਕਤੂਬਰ 2021 ਨੂੰ ਗਾਇਕਵਾੜ ਨੇ [[2021 ਇੰਡੀਅਨ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਲੀਗ|2021 ਦੇ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ]] ਵਿੱਚ [[ਰਾਜਸਥਾਨ ਰਾਇਲਜ਼]] ਦੇ ਖਿਲਾਫ [[ਨਾਬਾਦ]] 101 ਦੌੜਾਂ ਬਣਾ ਕੇ ਆਪਣਾ ਪਹਿਲਾ IPL ਸੈਂਕੜਾ ਲਗਾਇਆ।<ref>{{Cite web |date=2 October 2021 |title=CSK's Ruturaj Gaikwad smashes 'sparkling' maiden IPL century, becomes new Orange Cap holder |url=https://www.dnaindia.com/cricket/report-ipl-2021-rr-vs-csk-s-ruturaj-gaikwad-smashes-sparkling-maiden-ipl-century-2913862 |access-date=2 October 2021 |website=DNA India}}</ref> 15 ਅਕਤੂਬਰ ਨੂੰ ਚੇਨਈ ਸੁਪਰ ਕਿੰਗਜ਼ ਨੇ ਕੋਲਕਾਤਾ ਨਾਈਟ ਰਾਈਡਰਜ਼ ਨੂੰ ਫਾਈਨਲ ਵਿੱਚ 27 ਦੌੜਾਂ ਨਾਲ ਹਰਾਇਆ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਗਾਇਕਵਾੜ ਨੇ 27 ਗੇਂਦਾਂ ਵਿੱਚ 32 ਦੌੜਾਂ ਬਣਾ ਕੇ CSK ਦੇ ਕੁੱਲ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ। ਉਸਨੇ 2021 ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੌੜਾਂ (635) ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਔਰੇਂਜ ਕੈਪ ਜਿੱਤੀ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਸਾਲ ਦੇ ਉੱਭਰਦੇ ਖਿਡਾਰੀ ਦਾ ਪੁਰਸਕਾਰ ਵੀ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।<ref>{{Cite web |date=16 October 2021 |title=IPL 2021 Awards: Ruturaj Gaikwad wins Orange Cap, Rahul awarded for most sixes - Here's the full list of winners |url=https://www.hindustantimes.com/cricket/ipl-2021-awards-ruturaj-gaikwad-wins-orange-cap-rahul-awarded-for-most-sixes-here-s-the-full-list-of-winners-101634356563204.html |access-date=16 October 2021 |website=Hindustan Times |language=en}}</ref> 2021 ਸੀਜ਼ਨ ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਚੰਗੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਗਾਇਕਵਾੜ ਨੂੰ 2022 ਦੀ ਆਈਪੀਐਲ ਨਿਲਾਮੀ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਚੇਨਈ ਸੁਪਰ ਕਿੰਗਜ਼ ਨੇ [[ਭਾਰਤੀ ਰੁਪਇਆ ਚਿੰਨ੍ਹ|₹]] 6 ਕਰੋੜ ਵਿੱਚ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖਿਆ।<ref>{{Cite web |title=IPL 2022: Chennai Super Kings retain Ravindra Jadeja for Rs 16 crore, MS Dhoni, Moeen Ali and Ruturaj Gaikwad |url=https://www.indiatoday.in/sports/cricket/story/ipl-2022-chennai-super-kings-retain-ravindra-jadeja-for-rs-16-crore-ms-dhoni-moeen-ali-and-ruturaj-gaikwad-1882662-2021-11-30 |website=India Today}}</ref> == ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ == ਗਾਇਕਵਾੜ ਪੁਣੇ ਦੇ ਪਿੰਪਰੀ-ਚਿੰਚਵਾੜ ਦੇ ਸਾਂਗਵੀ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।<ref>{{Cite web |date=17 October 2021 |title=Ruturaj Gaikwad : CSK च्या ऋतुराज गायकवाडचे जल्लोषात स्वागत |url=https://pudhari.news/maharashtra/pune/54039/csks-ruturaj-gaikwad-grand-welcome-in-old-sangaavi/ar |access-date=20 December 2021 |website=पुढारी |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |date=16 October 2021 |title=IPL 2021: Sangvi cheers by bursting firecrackers for Rituraj's performance |url=https://www.lokmat.com/pune/ipl-csk-batsman-ruturaj-gaikwad-performance-fireworks-hometown-sangvi-pune-a737/ |access-date=20 December 2021 |website=Lokmat |language=mr-IN}}</ref> ਉਹ ਮੂਲ ਰੂਪ ਤੋਂ ਪਰਗਾਓਂ ਮੇਮਣੇ ਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਹੈ।<ref name="BBC">{{Cite web |date=20 September 2021 |title=ऋतुराज गायकवाड असा ठरला ऑरेंज कॅपचा मानकरी |url=https://www.bbc.com/marathi/india-58622914.amp |access-date=24 ਮਈ 2023 |archive-date=24 ਮਈ 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230524092241/https://www.bbc.com/marathi/india-58622914.amp |url-status=dead }}</ref> ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਦਸ਼ਰਤ ਗਾਇਕਵਾੜ [[ਭਾਰਤੀ ਫੌਜ]] ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਸਨ।<ref name="auto"/> == ਹਵਾਲੇ == [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਇੱਕ ਦਿਨਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖਿਡਾਰੀ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖਿਡਾਰੀ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1997]] 94vyjksqeygdcjsh7lyp0m4mv0gk4fp 0 174469 843785 774268 2026-07-31T23:22:54Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 843785 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = ਮੰਡਰੇਮ | other_name = | nickname = | settlement_type = | image_skyline = File:Mandrem_Beach_during_the_day,_Mandrem,_Goa,_India.jpg | image_alt = | image_caption = ਮੰਡਰੇਮ ਬੀਚ | pushpin_map = India Goa#India | pushpin_label_position = | pushpin_map_alt = 0 | pushpin_map_caption = ਗੋਆ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤੀ | coordinates = {{coord|15.658123|N|73.713062|E|display=inline,title}} | subdivision_type = ਦੇਸ਼ | subdivision_name = {{flag|ਭਾਰਤ}} | subdivision_type1 = [[ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਜ ਅਤੇ ਪ੍ਰਦੇਸ਼|ਰਾਜ]] | subdivision_name1 = [[ਗੋਆ]] | subdivision_type2 = [[ਭਾਰਤ ਦੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਦੀ ਸੂਚੀ|ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ]] | subdivision_name2 = [[ਉੱਤਰੀ ਗੋਆ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ|ਉੱਤਰੀ ਗੋਆ]] | established_title = <!-- Established --> | established_date = | founder = | named_for = | government_type = | governing_body = | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_rank = | area_total_km2 = 18.9 | elevation_footnotes = | elevation_m = | population_total = 8,336<ref>{{Cite web|url=http://www.census2011.co.in/data/town/626659-mandrem-goa.html|title = Mandrem Census Town City Population Census 2011-2021 &#124; Goa}}</ref> | population_as_of = 2011 | population_density_km2 = auto | demographics_type1 = ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ | demographics1_title1 = ਅਧਿਕਾਰਤ | demographics1_info1 = [[ਕੋਂਕਣੀ ਭਾਸ਼ਾ|ਕੋਂਕਣੀ]] | timezone1 = [[ਭਾਰਤੀ ਮਿਆਰੀ ਸਮਾਂ|ਆਈਐਸਟੀ]] | utc_offset1 = +5:30 | postal_code_type = [[ਪਿੰਨ ਕੋਡ]] | postal_code = 403527<ref>{{Cite web |url=http://pincode.goaonline.in/SO/Mandrem-SO-10014 |title=Mandrem S.O Post Office |access-date=2023-09-07 |archive-date=2023-09-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230907045632/https://pincode.goaonline.in/so/mandrem-so-10014 |url-status=dead }}</ref> | registration_plate = GA | website = {{URL|goa.gov.in}} | footnotes = }} '''ਮੰਡਰੇਮ''' ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ [[ਗੋਆ]] ਰਾਜ ਦੇ [[ਉੱਤਰ ਗੋਆ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ|ਉੱਤਰੀ ਗੋਆ]] ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ [[ਪਰਨੇਮ]] ਤਾਲੁਕਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸੈਰ-ਸਪਾਟਾ ਸਥਾਨ ਵਜੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਇੱਕ ਤੱਟਵਰਤੀ ਪਿੰਡ ਹੈ।<ref>{{Cite web |url=http://www.fallingrain.com/world/IN/00/Mandrem.html |title=Mandrem, India |access-date=2023-09-07 |archive-date=2023-09-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230907045623/http://www.fallingrain.com/world/IN/00/Mandrem.html |url-status=dead }}</ref> ਇਹ ਰਾਜਧਾਨੀ [[ਪਣਜੀ]] ਤੋਂ 21 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਹੈ। ਇਸ ਪਿੰਡ ਵਿਚੋਂ ਵੀ ਬਹੁਤ ਸੈਲਾਨੀ ਗੁਜ਼ਰਦੇ ਹਨ। == ਬਾਰੇ == ਇਸ ਦੇ ਦੋ ਮੁੱਖ ਬੀਚ ਹਨ: ਜੂਨਾਸ ਅਤੇ ਅਸ਼ਵੇਮ। ਪਿੰਡ ਦੇ 11 ਵਾਰਡ ਹਨ।<ref>{{Cite web |last=Mendis |first=Isidore |date=May 9, 2017 |title=Of white beaches and Arabian horses |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/goa/of-white-beaches-and-arabian-horses/articleshow/58583705.cms |access-date=2019-09-23 |website=The Times of India |language=en}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="true" id="CITEREFMendis2017">Mendis, Isidore (9 May 2017). </cite></ref> ਮੰਡਰੇਮ ਜਾਂ ਮੰਡਰੇ, ਜਿਸਦਾ ਮੂਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮੰਜਰੇ ਨਾਮ ਹੈ, ਨੂੰ ਪੁਰਤਗਾਲੀ ਲੋਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਮੈਂਡ੍ਰੇਮ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਪੁਰਤਗਾਲੀ ਵਿੱਚ "D" ਨੂੰ "J" ਵਜੋਂ ਉਚਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। == ਮੰਡਰੇਮ ਬੀਚ == ਮੰਡਰੇਮ ਬੀਚ ਸਾਫ ਪਾਣੀ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਸਫੈਦ ਰੇਤ ਵਾਲਾ ਬੀਚ ਹੈ। ਮੰਡਰੇਮ ਦਾ ਬੀਚ ਮੋਰਜਿਮ ਅਤੇ ਅਰਮਬੋਲ ਦੇ ਦੋਹੇਂ ਬੀਚਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਹੈ। ਇਹ ਬੀਚ ਇੱਕ ਸ਼ਾਂਤ ਬੀਚ ਹੈ। ਮੰਡਰੇਮ ਬੀਚ ਦੀ ਸੁੰਦਰਤਾ ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਹਾਈ ਟਾਇਡ ਸਮੇਂ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਸਮੁੰਦਰੀ ਪਾਣੀ ਮੈਂਡ੍ਰੇਮ ਕ੍ਰੀਕ ਜਾਂ ਨਦੀ ਵਿੱਚ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਮੰਡਰੇਮ ਕ੍ਰੀਕ ਵਾਟਰਲਾਈਨ ਦੇ ਸਮਾਨਾਂਤਰ ਚਲਦੀ ਹੈ। ਮੰਡਰੇਮ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਮੱਛੀਆਂ ਫੜਨ ਵਾਲਾ ਭਾਈਚਾਰਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕਦੇ-ਕਦਾਈਂ ਕੋਈ ਸਥਾਨਕ ਮਛੇਰਿਆਂ ਨੂੰ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚੋਂ ਮੱਛੀਆਂ ਫੜਦੇ ਵੇਖ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਬੀਚ ਨੂੰ CRZ 2011 ਦੇ ਤਹਿਤ ਕੱਛੂਆਂ ਦੇ ਆਲ੍ਹਣੇ ਦੇ ਸਥਾਨ ਵਜੋਂ ਸੂਚਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। == ਸਰਕਾਰ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤੀ == ਮੰਡਰੇਮ [[ਮੰਦ੍ਰੇਮ (ਗੋਆ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ)|ਮੰਡਰੇਮ (ਗੋਆ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ)]] ਅਤੇ [[ਉੱਤਰੀ ਗੋਆ (ਲੋਕ ਸਭਾ ਹਲਕਾ)]] ਦਾ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। == ਉਘੇ ਵਸਨੀਕ == * [[ਭਾਉ ਦਾਜੀ ਲਾਡ]] - ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਵਿਦਵਾਨ, ਚਿਕਿਤਸਕ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਸੰਗ੍ਰਹਿਕਾਰ। ਅਸਕਾ ਵਡੋ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ * ਵਾਸੂਦੇਓਰਾਓ ਵੀ ਮਾਂਜਰੇਕਰ - [[ਸਰ ਜੇਜੇ ਸਕੂਲ ਆਫ਼ ਆਰਟ]], [[ਮੁੰਬਈ]] ਦੇ ਡੀਨ * ਜੈਕ ਡੀ ਸੂਜ਼ਾ - ਬੈਂਡ ''ਜੈਕ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਜੌਲੀ ਬੁਆਏਜ਼'' ਦਾ ਵਾਇਲਨਵਾਦਕ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਬੰਬਈ ਚਲੇ ਗਏ ਅਤੇ [[ਅੰਧੇਰੀ]] ਚਰਚ ਵਿੱਚ ਕੋਇਰ ਮਾਸਟਰ ਬਣ ਗਏ * ਮੈਨੂਅਲ ਡੀ ਸੂਜ਼ਾ - ਜੈਕ ਡੀ ਸੂਜ਼ਾ ਦਾ ਭਤੀਜਾ, ਉਸ ਕੋਲ ਕਲੈਰੀਨੇਟ, ਬੰਸਰੀ, ਸੈਕਸੋਫੋਨ ਅਤੇ ਵਾਇਲਨ ਦੀ ਮੁਹਾਰਤ ਸੀ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਬੰਬਈ ਦੇ ਫਿਲਮ ਉਦਯੋਗ ਲਈ ਖੇਡਿਆ। * ਜੋਆਕਿਮ ਡੀ ਸੂਜ਼ਾ - ਮੈਨੂਅਲ ਡੀ ਸੂਜ਼ਾ ਦਾ ਛੋਟਾ ਭਰਾ, ਇੱਕ ਸੰਗੀਤਕਾਰ * ਆਂਡਰੇ ਗ੍ਰੇਗੋਰੀਓ ਬ੍ਰਿਟੋ - ਟਰੰਪਟਰ ਜੋ ਜੈਕ ਡੀ ਸੂਜ਼ਾ ਦਾ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਸੀ * ਅਨੁਰਾਗ ਮਹਾਮਲ – ਗੋਆ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਸ਼ਤਰੰਜ [[ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਾਸਟਰ]]<ref>{{Cite web |last=Mendis |first=Isidore |date=May 9, 2017 |title=Of white beaches and Arabian horses |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/goa/of-white-beaches-and-arabian-horses/articleshow/58583705.cms |access-date=2019-09-23 |website=The Times of India |language=en}}</ref> == ਹਵਾਲੇ == {{Reflist}} == ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ == * [https://archive.today/20130218103639/http://mandrem.info/Oasis-on-the-Beach/mandrem-in-photos.Goa ਫੋਟੋਆਂ ਵਿੱਚ ਮੰਡਰੇਮ] * [http://indiatourism.ws/goa/mandrem_beach/ ਮੰਡਰੇਮ ਬੀਚ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230907045629/https://indiatourism.ws/goa/mandrem_beach/ |date=2023-09-07 }} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗੋਆ ਦੇ ਬੀਚ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉੱਤਰ ਗੋਆ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ]] nn8xlnqtkjp9p6i3zcpi6jpwbkstmdy 0 185896 843800 842668 2026-08-01T08:17:34Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 843800 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography | name = ਵਿੱਕੀ ਲੋਪੇਜ਼ | image = Brann - Barça Femení CG3A7792 (cropped).jpg | caption = ਲੋਪਾਜ 2024 ਵਿੱਚ ਬਾਰਸੀਲੋਨਾ ਸਮੇਂ | full_name = ਵਿਕਟੋਰੀਆ ਲੋਪੇਜ਼ ਸੇਰਾਨੋ ਫੇਲਿਕਸ<ref name=RFEF>{{Cite web|url=https://futbolfemenino.rfef.es/es/primera-iberdrola/partido/79275/#actas|website=Royal Spanish Football Federation|language=es|title=Primera Iberdrola – Madrid CFF 0 - 2 Athletic Club|date=5 September 2021|accessdate=5 September 2021|archive-date=5 ਸਤੰਬਰ 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210905171341/https://futbolfemenino.rfef.es/es/primera-iberdrola/partido/79275/#actas|url-status=dead}}</ref> | birth_date = {{birth date and age|2006|7|26|df=y}} | birth_place = [[ਮੈਡਰਡ]], ਸਪੇਨ<ref>{{Cite web|url=https://www.bdfutbol.com/en/c/jugador.html?id=54152|title=Vicky|website=Bdfutbol|accessdate=28 September 2021}}</ref> | height = 1.60 m<ref name=US>{{Cite web|url=https://university-soccer.com/staff-member/vicky-lopez-2/|title=Vicky Lopez|website=University Soccer|accessdate=5 September 2021|archive-date=5 ਸਤੰਬਰ 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210905201602/https://university-soccer.com/staff-member/vicky-lopez-2/|url-status=dead}}</ref> | position = | currentclub = | clubnumber = 9 / 30 | youthyears1 = | youthclubs1 = | years1 = 2021–2022 | clubs1 = | caps1 = 20 | goals1 = 14 | years2 = 2021–2022 | clubs2 = | caps2 = 8 | goals2 = 0 | years3 = 2022– | clubs3 = | caps3 = 22 | goals3 = 2 | years4 = 2022– | clubs4 = | caps4 = 22 | goals4 = 6 | nationalyears1 = 2021–2023 | nationalteam1 = | nationalcaps1 = 26 | nationalgoals1 = 14 | nationalyears2 = 2023– | nationalteam2 = | nationalcaps2 = 4 | nationalgoals2 = 2 | nationalteam3 = ਸਪੇਨ | nationalcaps3 = 2 | nationalgoals3 = 0 | nationalyears3 = 2024– | club-update = 05:54, 8 ਮਾਰਚ 2024 (ਯੂਟੀਸੀ) | nationalteam-update = 05:54, 8 ਮਾਰਚ 2024 (ਯੂਟੀਸੀ) | medaltemplates = {{Medal|Sport|ਮਹਿਲਾ ਫੁੱਟਬਾਲ}} {{MedalCountry|{{ESP}}}} }} '''ਵਿਕਟੋਰੀਆ ਲੋਪੇਜ਼ ਸੇਰਾਨੋ ਫੇਲਿਕਸ''' (ਜਨਮ 26 ਜੁਲਾਈ 2006), ਜਿਸ ਨੂੰ '''ਵਿੱਕੀ ਲੋਪੇਜ਼''' ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਸਪੈਨਿਸ਼ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਫੁੱਟਬਾਲਰ ਹੈ ਜੋ ਹਮਲਾਵਰ ਮਿਡਫੀਲਡਰ ਅਤੇ ਲੀਗਾ ਐਫ ਕਲੱਬ ਬਾਰਸੀਲੋਨਾ ਅਤੇ ਸਪੇਨ ਦੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਟੀਮ ਲਈ ਵਿੰਗਰ ਵਜੋਂ ਖੇਡਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਐਫ. ਸੀ. ਬਾਰਸੀਲੋਨਾ ਬੀ ਲਈ ਵੀ ਖੇਡਦੀ ਹੈ। ਲੋਪੇਜ਼ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕਲੱਬ ਕੈਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 2015 ਵਿੱਚ ਮੈਡਰਿਡ ਸੀ. ਐੱਫ. ਐੱਫ਼. ਦੇ ਯੁਵਾ ਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਸਪੇਨ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਨੌਜਵਾਨ ਮਹਿਲਾ ਖਿਡਾਰਣਾ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਵਜੋਂ ਉੱਭਰੀ। ਉਸ ਨੇ 15 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਲੀਗਾ ਐੱਫ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ, ਸਪੇਨ ਦੀ ਚੋਟੀ ਦੀਆਂ ਮਹਿਲਾ ਡਿਵੀਜ਼ਨ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਘੱਟ ਉਮਰ ਦੀ ਖਿਡਾਰੀ ਬਣ ਗਈ। ਉਹ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ 2022 ਵਿੱਚ ਐੱਫ. ਸੀ. ਬਾਰਸੀਲੋਨਾ ਚਲੀ ਗਈ, ਜਿੱਥੇ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਉਮਰ ਦੇ ਕਾਰਨ ਕਈ ਕਲੱਬ ਰਿਕਾਰਡ ਤੋੜੇ ਹਨ, ਸਭ ਤੋਂ ਘੱਟ ਉਮਰ ਦੀ ਖਿਡਾਰੀ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਤੇਃ ਐੱਫਸੀ ਬਾਰਸੀਲੋਾਨਾ ਦੀ ਮਹਿਲਾ ਟੀਮ ਲਈ ਡੈਬਿਊ ਕਰਨ ਲਈ, ਐੱਫ ਸੀ ਬਾਰਸੀਲੋਣਾ ਲਈ [[ਯੂ.ਈ.ਐਫ.ਏ. ਚੈਂਪੀਅਨਜ਼ ਲੀਗ|ਚੈਂਪੀਅਨਜ਼ ਲੀਗ]] ਵਿੱਚ ਖੇਡਣ ਲਈ, ਅਤੇ ਡੈਬਿਊ ਅਤੇ ਸਕੋਰ ਕਰਨ ਲਈ ਐਲ ਕਲਾਸਿਕੋ ਵਿੱਚ। ਬਾਰਸੀਲੋਨਾ ਨਾਲ, ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ ਲੀਗ ਖਿਤਾਬ, ਦੋ ਸੁਪਰਕੋਪਾ ਡੀ ਸਪੇਨ ਖਿਤਾਬ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਯੂਈਐੱਫਏ ਮਹਿਲਾ ਚੈਂਪੀਅਨਜ਼ ਲੀਗ ਖਿਤਾਬ ਜਿੱਤਿਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਬਾਰਸੀਲੋ ਨਾ ਦੀ ਰਿਜ਼ਰਵ ਟੀਮ ਨਾਲ ਸਪੇਨ ਦੀ ਦੂਜੀ ਡਿਵੀਜ਼ਨ ਲੀਗ ਦਾ ਖਿਤਾਬ ਜਿੱਤ ਚੁੱਕੀ ਹੈ। 2021 ਤੋਂ ਸਪੇਨ ਦੀ ਯੁਵਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਟੀਮਾਂ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ, ਲੋਪੇਜ਼ ਨੇ ਸਪੇਨ ਦੀ ਅੰਡਰ-17 ਟੀਮ ਨਾਲ ਸਫਲਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਹੈ, 2022 ਅਤੇ 2023 ਦੋਵਾਂ ਵਿੱਚ ਅੰਡਰ 17 ਯੂਰੋ ਵਿੱਚ ਉਪ ਜੇਤੂ ਰਹੀ ਅਤੇ 2022 ਫੀਫਾ ਅੰਡਰ 16 ਮਹਿਲਾ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਜਿੱਤਿਆ। ਇਸ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੂੰ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਦੀ ਸਰਬੋਤਮ ਖਿਡਾਰੀ ਵਜੋਂ ਗੋਲਡਨ ਬਾਲ ਟਰਾਫੀ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ 2024 ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਸੀਨੀਅਰ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ, ਸਪੇਨ ਦੀ ਮਹਿਲਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫੁੱਟਬਾਲ ਟੀਮ ਲਈ ਖੇਡਣ ਵਾਲੀ ਸਭ ਤੋਂ ਘੱਟ ਉਮਰ ਦੀ ਖਿਡਾਰੀ ਬਣ ਗਈ। ਸਪੇਨ ਲਈ ਉਸ ਦੀ ਦੂਜੀ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਵਿੱਚ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 2024 ਯੂਈਐੱਫਏ ਮਹਿਲਾ ਰਾਸ਼ਟਰ ਲੀਗ ਫਾਈਨਲ ਜਿੱਤੇ। == ਮੁਢਲਾ ਜੀਵਨ == ਵਿਕਟੋਰੀਆ ਲੋਪੇਜ਼ ਸੇਰਾਨੋ ਫੇਲਿਕਸ ਦਾ ਜਨਮ 26 ਜੁਲਾਈ 2006 ਨੂੰ ਮੈਡਰਿਡ ਦੇ ਵੈਲੇਕਾ ਦੇ ਗੁਆਂਢ ਵਿੱਚ ਜੇਸਸ ਲੋਪੇਜ਼ ਸੇਰਨੋ ਪੇਰੇਜ਼ ਅਤੇ ਜੋਏ ਫੇਲਿਕਸ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਪਿਤਾ ਸਪੈਨਿਸ਼ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਮਾਂ ਨਾਈਜੀਰੀਆ ਦੀ ਸੀ।<ref name="MR">{{Cite web |title=Dad reveals Madrid CFF goal machine wants to play for Nigeria despite call-up to Spain U17s |url=https://www.ng.mediareportage.com/dad-reveals-madrid-cff-goal-machine-wants-to-play-for-nigeria-despite-call-up-to-spain-u17s-3301.html |access-date=5 September 2021 |archive-date=18 ਸਤੰਬਰ 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220918143757/https://www.ng.mediareportage.com/dad-reveals-madrid-cff-goal-machine-wants-to-play-for-nigeria-despite-call-up-to-spain-u17s-3301.html |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |last=Neira |first=Pablo de Llano |date=2022-11-01 |title=Vicky López conquista el mundo |url=https://elpais.com/deportes/2022-11-01/vicky-lopez-conquista-el-mundo.html |access-date=2024-03-25 |website=El País |language=es}}</ref> ਉਸ ਦੀ ਮਾਂ ਲੋਪੇਜ਼ ਦੇ ਬਚਪਨ ਸਮੇਂ ਇੱਕ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਸੀ, ਪਰ 2008 ਦੇ ਵਿੱਤੀ ਸੰਕਟ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸ ਨੂੰ ਪਰਿਵਾਰਕ ਕਾਰੋਬਾਰ ਬੰਦ ਕਰਨ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਹੋਣਾ ਪਿਆ ਸੀ।<ref name=":0">{{Cite web |last=Jiménez |first=Mayca |date=2023-02-18 |title=La Vicky López más personal: la hípica, sus apodos 'olvidados' y el fútbol como refugio |url=https://www.relevo.com/futbol/vicky-lopez-personal-hipica-apodo-20230218180412-nt.html |access-date=2024-03-25 |website=Relevo |language=es}}</ref> ਲੋਪੇਜ਼ ਦਾ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਭਰਾ ਹੈ ਜੋ ਅਕਸਰ 4 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਫੁੱਟਬਾਲ ਖੇਡਦਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਉਹ ਵੱਡੀ ਹੁੰਦੀ ਗਈ, ਉਹ ਸੰਗਠਿਤ ਲੜਕੀਆਂ ਦੀਆਂ ਟੀਮਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਈ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਡ਼ਕੀਆਂ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਖੇਡੀ ਜੋ ਉਸ ਤੋਂ ਚਾਰ ਸਾਲ ਵੱਡੀਆਂ ਸਨ।<ref name=":3" /><ref name=":4" /> ਇੱਕ ਕਲੱਬ ਦੇ ਨਾਲ ਉਸਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾ ਤਜਰਬਾ ਵੈਲੇਕਸ ਵਿੱਚ ਅਧਾਰਤ 7-ਏ-ਸਾਈਡ ਲੜਕੀਆਂ ਦੀ ਫੁੱਟਬਾਲ ਟੀਮ, ਸੀ. ਡੀ. ਸਪੋਰਟ ਵਿਲਾ ਵਿੱਚ ਸੈਂਟਰ-ਬੈਕ ਵਜੋਂ ਖੇਡ ਰਿਹਾ ਸੀ।[4] ਉਸੇ ਸਮੇਂ ਜਦੋਂ ਉਸਨੇ ਲਡ਼ਕੀਆਂ ਦੀਆਂ ਫੁੱਟਬਾਲ ਟੀਮਾਂ ਵਿੱਚ ਖੇਡਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ, ਉਸ ਨਾਲ ਐਲਬਾ ਮੇਲਾਡੋ ਨੇ ਸੰਪਰਕ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਨੇ ਮੈਡਰਿਡ ਸੀ. ਐੱਫ. ਐੱਫ਼. ਦੀ ਕਪਤਾਨੀ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਲੜਕੀਆਂ ਦੇ ਯੁਵਾ ਭਾਗਾਂ ਨੂੰ ਕੋਚਿੰਗ ਦਿੱਤੀ।<ref name=":12">{{Cite web |last= |date=2024-04-03 |title=La història de Vicky López fins arribar al Barça: una trobada casual la va apropar al futbol professional |url=https://www.ccma.cat/esport3/la-historia-de-vicky-lopez-una-trobada-casual-la-va-apropar-al-futbol-professional/noticia/3285250/ |access-date=2024-04-04 |website=3Cat |language=ca}}</ref> ਮੇਲਾਡੋ ਨੇ ਲੋਪੇਜ਼ ਨੂੰ ਮੈਡਰਿਡ ਸੀ. ਐੱਫ. ਐੱਫ਼. ਦੇ ਯੁਵਾ ਰੈਂਕ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਲਈ ਮਨਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ, ਪਰ ਉਹ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਮਾਪੇ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਦੋਸਤਾਂ ਨਾਲ ਇੱਕੋ ਟੀਮ ਵਿੱਚ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ।[4][5]<ref name=":4">{{Cite web |date=8 March 2024 |title=Vicky Lopez: Spain prodigy with the world at her feet |url=https://www.fifa.com/fifaplus/en/tournaments/olympicgames/paris2024/articles/vicky-lopez-spain-prodigy-world-profile-olympics |access-date=26 March 2024 |website=[[FIFA]]}}</ref> ਉਹ ਸਪੋਰਟ ਵਿਲਾ ਵਿਖੇ ਅੱਧੇ ਸੀਜ਼ਨ ਲਈ ਖੇਡੀ, ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਿ ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਕਲੱਬ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਕੱਢ ਦਿੱਤਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਚੰਗਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਨਹੀਂ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਨਾਲ ਝਗੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪੈ ਰਹੀ ਸੀ; <ref name=":1">{{Cite web |last=Gil |first=Aimara G. |date=2024-02-22 |title=Vicky López: "Montse me dijo que disfrutase la experiencia" |url=https://as.com/futbol/femenino/vicky-lopez-montse-me-dijo-que-disfrutase-la-experiencia-n/ |access-date=2024-03-25 |website=Diario AS |language=es |archive-date=2024-03-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240325185616/https://as.com/futbol/femenino/vicky-lopez-montse-me-dijo-que-disfrutase-la-experiencia-n/ |url-status=dead }}</ref> ਉਸਨੂੰ ਅੱਧੇ ਸਾਲ ਤੱਕ ਫੁੱਟਬਾਲ ਖੇਡਣ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਨਹੀਂ ਸੀ, <ref name=":3">{{Cite web |last=Riquelme |first=Sandra |date=2024-02-28 |title=Un viaje a los orígenes de Vicky López, la niña prodigio del fútbol: «Me tiré tres días jugando con ella en la playa para ficharla» |url=https://www.relevo.com/futbol/nations-league/viaje-tire-tres-dias-seguidos-20240228060649-nt.html |access-date=2024-03-26 |website=Relevo |language=es}}<cite class="citation web cs1 cs1-prop-foreign-lang-source" data-ve-ignore="true" id="CITEREFRiquelme2024">Riquelme, Sandra (28 February 2024). </cite></ref> ਜਿਸ ਦੌਰਾਨ ਉਸਨੇ ਘੋੜ ਸਵਾਰੀ ਕੀਤੀ। <ref name=":0"/> <ref name=":1" /> ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਲੋਪੇਜ਼ ਰੇਯੋ ਵੈਲੇਕਾਨੋ ਲਈ ਇੱਕ ਗਰਮੀਆਂ ਦੇ ਸਿਖਲਾਈ ਕੈਂਪ ਵਿੱਚ ਗਈ ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੂੰ ਫੁੱਟਬਾਲਰ ਪਾਲੋਮਾ ਲਾਜ਼ਾਰੋ ਦੁਆਰਾ ਕੋਚਿੰਗ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਉਸਨੂੰ ਰੇਓ ਦੇ ਯੁਵਾ ਰੈਂਕ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ। <ref name=":3" /> ਉਹ ਆਖਰਕਾਰ ਮੈਡ੍ਰਿਡ CFF ਗਈ। <ref name=":5">{{Cite web |date=8 March 2024 |title=Vicky López, el talento de España que algunos preferían evitar |url=https://www.fifa.com/fifaplus/es/tournaments/olympicgames/paris2024/articles/vicky-lopez-quien-es-espana |access-date=26 March 2024 |website=[[FIFA]]}}</ref> ਲੋਪੇਜ਼ ਦੀ ਮਾਂ ਦੀ 2018 ਵਿੱਚ ਬ੍ਰੇਨ ਟਿਊਮਰ ਕਾਰਨ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਲੋਪੇਜ਼ 11 ਸਾਲ ਦਾ ਸੀ।<ref name=":12"/><ref name=":0"/> ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਉਸ ਦੀ ਮਾਂ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ ਅੰਤ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਚ ਲੰਮਾ ਸਮਾਂ ਬਿਤਾ ਰਹੀ ਸੀ, ਮੈਡਰਿਡ ਸੀ. ਐੱਫ. ਐੱਫ਼. ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਅਤੇ ਕਲੱਬ ਦੇ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਨੇ ਲੋਪੇਜ਼ ਨੂੰ ਸਿਖਲਾਈ ਦੇਣ ਅਤੇ ਲੈਣ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕੀਤੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਯੋਗ ਨਹੀਂ ਸਨ।[2] ਇੱਕ ਅਕਸਰ ਗੋਲ ਦੇ ਜਸ਼ਨ ਵਜੋਂ, ਉਹ ਅਕਸਰ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਸਕੋਰ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਸਮਾਨ ਵੱਲ ਵੇਖਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰਦੀ ਹੈ।<ref name=":12" /> == ਕਲੱਬ ਕੈਰੀਅਰ == === ਮੈਡ੍ਰਿਡ ਸੀ. ਐੱਫ. ਐੱਫ਼. === ==== ਨੌਜਵਾਨ, 2015-21 ==== [[ਤਸਵੀਰ:Viky_Lopez,_Madrid_CFF_academy_in_2019_Donosti_Cup.png|thumb|2019 ਵਿੱਚ ਮੈਡ੍ਰਿਡ ਸੀਐਫਐਫ ਨਾਲ ਲੋਪੇਜ਼]] ਗਰਮੀਆਂ ਦੇ ਸਿਖਲਾਈ ਕੈਂਪ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਲੋਪੇਜ਼ ਨੇ ਰੇਯੋ ਵੈਲੇਕੈਨੋ ਦੇ ਯੁਵਾ ਭਾਗ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾਈ, ਪਰ ਬੇਨੀਡੋਰਮ ਵਿੱਚ ਗਰਮੀਆਂ ਦੀ ਛੁੱਟੀ 'ਤੇ ਮੈਡਰਿਡ ਸੀ. ਐੱਫ. ਐੱਫ਼. ਦੇ ਮੇਲਾਡੋ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਮਿਲਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣਾ ਮਨ ਬਦਲ ਲਿਆ। ਮੇਲਾਡੋ ਦੇ ਨਾਲ ਮੈਡਰਿਡ ਸੀ. ਐੱਫ. ਐੱਫ਼. ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਅਲਫਰੇਡੋ ਉਲੋਆ ਅਤੇ ਗੋਲਕੀਪਰ ਪਾਓਲਾ ਉਲੋਆ ਸਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਰੇਯੋ ਕਮੀਜ਼ ਪਾਈ ਹੋਈ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਲੋਪੇਜ਼ ਦਾ ਧਿਆਨ ਖਿੱਚਿਆ।<ref name=":3"/> ਹਾਲਾਂਕਿ ਲੋਪੇਜ਼ ਦੇ ਮਾਪਿਆਂ ਨੇ ਦੁਬਾਰਾ ਉਸ ਨੂੰ ਕਲੱਬ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਪਰ ਮੇਲਾਡੋ ਨੂੰ ਅਗਲੇ ਕੁਝ ਦਿਨ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ ਬਿਤਾਉਣ, ਲੋਪੇਜ਼ ਨਾਲ ਜੁੜਨ ਅਤੇ ਬੀਚ 'ਤੇ ਸਿਖਲਾਈ ਅਭਿਆਸਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੱਤੀ ਗਈ।<ref name=":4"/> ਲੋਪੇਜ਼ ਦੇ ਮਾਪੇ ਆਖਰਕਾਰ ਉਸ ਨੂੰ ਕਲੱਬ ਵਿੱਚ ਅਜ਼ਮਾਇਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਗੁਜ਼ਰਨ ਦੇਣ ਲਈ ਸਹਿਮਤ ਹੋ ਗਏ, ਜਿਸ ਵਿੱਚੋਂ ਉਹ 9 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਕਲੱਬ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਈ।<ref name=":0"/><ref name=":1"/><ref name=":5"/> ਉਹ ਅੰਡਰ-10 (ਬੇਂਜਾਮਿਨ [ਐਸ]] ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਈ।<ref name=":5" /> 2019 ਵਿੱਚ, ਲੋਪੇਜ਼ ਨੇ ਪਹਿਲੇ ਲਾ ਲੀਗਾ ਪ੍ਰੋਮੇਸਾਸ ਫੇਮੇਨੀਨਾ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ, ਇੱਕ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਜੋ ਸਪੈਨਿਸ਼ ਪਹਿਲੀ ਡਿਵੀਜ਼ਨ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਟੀਮਾਂ ਦੇ ਅੰਡਰ-12 ਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਖੇਡਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਫਾਈਨਲ ਵਿੱਚ ਹੈਟ੍ਰਿਕ ਸਮੇਤ ਸੱਤ ਗੋਲ ਕੀਤੇ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਐਮਵੀਪੀ ਦਾ ਨਾਮ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।<ref>{{Cite web |last=Jiménez |first=Mayca |date=2022-12-28 |title=¿Qué ha pasado con LaLiga Promises femenina? |url=https://www.relevo.com/futbol/liga-femenina/juega-laliga-promises-femenina-20221228145630-nt.html |access-date=2024-03-25 |website=Relevo |language=es}}</ref> ਉਸਨੇ 2020-21 ਯੂਥ ਲੀਗ ਸੀਜ਼ਨ ਦੌਰਾਨ 17 ਮੈਚਾਂ ਵਿੱਚ 60 ਗੋਲ ਕੀਤੇ।<ref name="MR"/> ==== ਸੀਨੀਅਰ, 2021-22 ==== ਮੈਡ੍ਰਿਡ ਸੀਐਫਐਫ ਦੀ ਸੀਨੀਅਰ ਟੀਮ ਨਾਲ ਡੈਬਿਊ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਲੋਪੇਜ਼ ਨੂੰ ਘੱਟੋ ਘੱਟ 15 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣਾ ਪਿਆ ਸੀ।<ref name=":1"/><ref name=":7">{{Cite web |last=Jiménez |first=Mayca |date=2021-09-07 |title=Vicky López, la perla del Madrid: de MVP en la I Liga Promises a debutar en Primera con 15 años |url=https://as.com/futbol/2021/09/07/femenino/1631044693_090084.html |access-date=2024-03-26 |website=Diario AS |language=es}}</ref> 5 ਸਤੰਬਰ 2021 ਨੂੰ, ਉਹ ਸਿਰਫ 15 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਸਪੇਨ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਡਿਵੀਜ਼ਨ ਵਿੱਚ ਡੈਬਿਊ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਦੀ ਖਿਡਾਰੀ ਬਣ ਗਈ ਜਦੋਂ ਉਸਨੇ ਅਥਲੈਟਿਕ ਬਿਲਬਾਓ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ 73 ਵੇਂ ਮਿੰਟ ਵਿੱਚ ਗੇਸੇ ਦੀ ਥਾਂ ਲੈਣ ਲਈ ਮੈਚ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ।<ref name=":2">{{Cite web |last=Concejo |first=Edurne |date=2024-02-24 |title=Vicky López, un talento precoz |url=https://www.lavanguardia.com/deportes/futbol-femenino/20240224/9527588/vicky-lopez-talento-precoz.html |access-date=2024-03-25 |website=La Vanguardia |language=es}}</ref> === ਬਾਰਸੀਲੋਨਾ === [[ਤਸਵੀਰ:Brann_-_Barça_Femení_CG3A7799.jpg|thumb|ਲੋਪੇਜ਼ (ਸੱਜੇ ਪਾਸੇ) ਬ੍ਰੈਨ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਯੂਈਐੱਫਏ ਮਹਿਲਾ ਚੈਂਪੀਅਨਜ਼ ਲੀਗ ਮੈਚ ਵਿੱਚ ਅਲੈਕਸੀਆ ਪੁਟੇਲਸ (ਖੱਬੇ ਪਾਸੇ) ਨਾਲ ਇੱਕ ਕਾਰਨਰ ਕਿੱਕ ਲੈਣ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ]] 26 ਜੁਲਾਈ 2022 ਨੂੰ, ਲੋਪੇਜ਼ ਪੰਜ ਸਾਲ ਦੇ ਇਕਰਾਰਨਾਮੇ 'ਤੇ ਐੱਫ. ਸੀ. ਬਾਰਸੀਲੋਨਾ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਇਆ। ਉਸਨੇ ਕਲੱਬ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਇੱਕ ਬੀ ਟੀਮ ਖਿਡਾਰੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਜੋ ਕਦੇ-ਕਦਾਈਂ ਪਹਿਲੀ ਟੀਮ ਦੀ ਗਤੀਸ਼ੀਲਤਾ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੁੰਦੀ ਸੀ।<ref>{{Cite web |title=Vicky López joins FC Barcelona |url=https://www.fcbarcelona.com/en/news/2690773/vicky-lopez-joins-fc-barcelona |access-date=2024-03-27 |website=[[FC Barcelona]] |language=en}}</ref> ਬਾਰਸੀਲੋਨਾ ਦੀ ਸੀਨੀਅਰ ਟੀਮ ਲਈ ਉਸ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ 17 ਸਤੰਬਰ 2022 ਨੂੰ ਹੋਈ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੂੰ ਯੂ. ਡੀ. ਟੇਨ੍ਰ੍ਫ ਵਿਰੁੱਧ 2-0 ਦੀ ਘਰੇਲੂ ਜਿੱਤ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਉਹ 16 ਸਾਲ ਅਤੇ 49 ਦਿਨਾਂ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਬਾਰਸੀਲੋਨਾ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਟੀਮ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਬਣ ਗਈ।<ref name=":6">{{Cite web |last=Jiménez |first=Mayca |date=2022-12-22 |title=Vicky López y una precocidad que pulveriza récords en el Barça |url=https://www.relevo.com/futbol/champions-league-femenina/vicky-lopez-precocidad-pulveriza-record-20221222105935-nt.html |access-date=2024-03-26 |website=Relevo |language=es}}</ref><ref name=":8">{{Cite web |last=Cootes |first=Isobel |date=1 May 2023 |title=Meet the 16yo teen prodigy Vicky Lopez making waves at Barcelona |url=https://sport.optus.com.au/news/all/os57254/ligaf-16yo-spanish-teen-prodigy-vicky-lopez-wins-two-titles-with-barcelona |access-date=2024-03-26 |website=sport.optus.com.au}}</ref> ਨਵੰਬਰ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਕਲਾਸਿਕੋ ਮੈਚ ਵਿੱਚ ਖੇਡਣ ਵਾਲੀ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਦੀ ਖਿਡਾਰੀ, ਪੁਰਸ਼ ਜਾਂ ਮਹਿਲਾ ਬਣ ਗਈ ਜਦੋਂ ਬਾਰਸੀਲੋਨਾ ਨੇ ਰੀਅਲ ਮੈਡਰਿਡ ਉੱਤੇ 0-4 ਨਾਲ ਜਿੱਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।[3] ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਹ ਐਫਸੀ ਬਾਰਸੀਲੋਨਾ ਨਾਲ ਚੈਂਪੀਅਨਜ਼ ਲੀਗ ਵਿੱਚ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਦੀ ਖਿਡਾਰੀ ਬਣ ਗਈ, ਜਿਸ ਨੇ 21 ਦਸੰਬਰ ਨੂੰ 16 ਸਾਲ ਅਤੇ 148 ਦਿਨਾਂ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਡੈਬਿਊ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਨੇ ਅੰਸੂ ਫਾਤੀ ਦੇ 16 ਸਾਲ ਅਤੇ 321 ਦਿਨ ਦੇ ਰਿਕਾਰਡ ਨੂੰ ਪਛਾਡ਼ ਦਿੱਤਾ।<ref name=":1"/><ref name=":6" />[3]<ref>{{Cite web |last= |first= |title=FC BARCELONA - Rosengård Women (7-0) - UEFA Women's Champions League - 21/12/2023 {{!}} FC Barcelona Players |url=https://players.fcbarcelona.com/en/match/f2412357-fc-barcelona-rosengrd-women |access-date=2024-03-26 |website=[[FC Barcelona]] |language=en |archive-date=2024-03-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240326185439/https://players.fcbarcelona.com/en/match/f2412357-fc-barcelona-rosengrd-women |url-status=dead }}</ref> ਇੱਕ ਮਹੀਨੇ ਬਾਅਦ 25 ਜਨਵਰੀ 2023 ਨੂੰ, ਉਸਨੇ ਬਾਰਸੀਲੋਨਾ ਦੀ ਸੀਨੀਅਰ ਟੀਮ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਘੱਟ ਉਮਰ ਦੀ ਗੋਲ ਸਕੋਰਰ ਬਣ ਕੇ ਇਤਿਹਾਸ ਰਚਿਆ ਜਦੋਂ ਉਸਨੇ ਲੀਗ ਵਿੱਚ ਲੇਵਾਂਟੇ ਲਾਸ ਪਲੈਨਾਸ ਉੱਤੇ 7-0 ਦੀ ਜਿੱਤ ਵਿੱਚ ਗੋਲ ਕੀਤਾ।<ref>{{Cite web |date=2023-01-25 |title=Nigeria-eligible Vicky Lopez creates unique Barça history |url=https://sportsration.com/nigeria-eligible-vicky-lopez-creates-unique-barca-history/ |access-date=2023-01-25 |website=SportsRation |language=en-US}}</ref> ਲੋਪੇਜ਼ ਨੇ ਉਸੇ ਸਮੇਂ ਬਾਰਸੀਲੋਨਾ ਬੀ ਨਾਲ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਨਾ ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ ਜਦੋਂ ਉਸਨੇ ਸੀਨੀਅਰ ਟੀਮ ਨਾਲ ਵਧੇਰੇ ਨਿਯਮਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਖੇਡਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੇ 5 ਮਾਰਚ 2023 ਨੂੰ ਬਾਰਸੀਲੋਨਾ ਬੀ ਲਈ ਆਪਣਾ ਪਹਿਲਾ ਗੋਲ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਅਥਲੈਟਿਕ ਕਲੱਬ ਬੀ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ 3-0 ਦੀ ਜਿੱਤ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾ ਗੋਲ ਸੀ।<ref>{{Cite web |date=5 March 2023 |title=Primera Federación de Fútbol Femenino Jornada 21 05/03/2023 12:00h Athletic Club "B" 0 - 3 F.C. Barcelona |url=https://rfef.es/es/competiciones/primera-federacion-futfem/acta/3949183?group=753&round=65215 |website=Real Federación Española de Fútbol. |language=es}}</ref><ref name="SW">{{Soccerway|access-date=5 September 2021}}</ref> ਲੋਪੇਜ਼ ਨੇ 1 ਮਈ 2023 ਨੂੰ ਬਾਰਸੀਲੋਨਾ ਨਾਲ ਆਪਣਾ ਪਹਿਲਾ ਸੀਨੀਅਰ ਖਿਤਾਬ ਜਿੱਤਿਆ, ਜਦੋਂ ਕਲੱਬ ਨੇ ਸਪੋਰਟਿੰਗ ਹੁਏਲਵਾ ਉੱਤੇ 3-0 ਦੀ ਜਿੱਤ ਨਾਲ ਸਪੈਨਿਸ਼ ਲੀਗ ਜਿੱਤੀ। ਉਸੇ ਦਿਨ, ਉਸਨੇ ਬਾਰਸੀਲੋਨਾ ਬੀ ਨਾਲ ਆਪਣਾ ਪਹਿਲਾ ਖਿਤਾਬ ਜਿੱਤਿਆ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸਪੇਨ ਦੀ ਦੂਜੀ-ਪੱਧਰੀ ਮਹਿਲਾ ਫੁੱਟਬਾਲ ਲੀਗ, ਪ੍ਰਾਈਮੇਰਾ ਫੈਡਰੇਸੀਅਨ ਦੇ ਚੈਂਪੀਅਨ ਦਾ ਤਾਜ ਪਹਿਨਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।<ref name=":8"/> 2023-24 ਸੀਜ਼ਨ ਵਿੱਚ, ਲੋਪੇਜ਼ ਨੇ ਐਲ ਕਲਾਸਿਕੋ ਵਿੱਚ ਗੋਲ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਦੀ ਖਿਡਾਰੀ ਬਣ ਕੇ ਅਨਸੂ ਫਾਤੀ ਦੇ ਰਿਕਾਰਡ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੋਰ ਤੋਡ਼ ਦਿੱਤਾ, ਜੋ ਉਸਨੇ 17 ਸਾਲ ਅਤੇ 116 ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ।<ref name=":2"/><ref>{{Cite web |date=19 November 2023 |title=Vicky López, youngest ever El Clásico goalscorer |url=https://www.fcbarcelona.com/en/football/womens-football/news/3789674/vicky-lopez-youngest-ever-el-clasico-goalscorer |access-date=2024-03-27 |website=[[FC Barcelona]] |language=en}}</ref> ਅਕਤੂਬਰ 2023 ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੂੰ ਬਾਰਸੀਲੋਨਾ ਦੇ ਤਿੰਨ ਸਾਥੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ''ਟੂਟੋਸਪੋਰਟ'' ਦੇ ਯੂਰਪੀਅਨ ਗੋਲਡਨ ਗਰਲ ਅਵਾਰਡ ਲਈ ਫਾਈਨਲਿਸਟ ਦੀ 10-ਮਹਿਲਾ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।<ref>{{Cite web |date=12 October 2023 |title=European Golden Boy 2023: svelati i 25 finalisti in corsa per l'Absolute Best |url=https://tuttosport.com/news/calcio/golden-boy/2023/10/12-114791965/european_golden_boy_2023_svelati_i_25_finalisti_in_corsa_per_l_absolute_best |access-date=14 October 2023 |website=[[Tuttosport]] |language=it}}</ref><ref>{{Cite web |date=12 October 2023 |title=Salma Paralluelo, Vicky López y Linda Caicedo, candidatas al Golden Girl |url=https://as.com/futbol/femenino/salma-paralluelo-vicky-lopez-y-linda-caicedo-candidatas-al-golden-girl-n/ |access-date=14 October 2023 |website=[[Diario AS]] |language=es |archive-date=13 ਅਕਤੂਬਰ 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231013043242/https://as.com/futbol/femenino/salma-paralluelo-vicky-lopez-y-linda-caicedo-candidatas-al-golden-girl-n/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |date=13 October 2023 |title=Four from FC Barcelona among Golden Girl finalists |url=https://www.fcbarcelona.com/en/football/womens-football/news/3737072/four-from-fc-barcelona-among-golden-girl-finalists |access-date=2024-03-26 |website=[[FC Barcelona]] |language=en}}</ref> == ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕੈਰੀਅਰ == === ਨੌਜਵਾਨ === ਲੋਪੇਜ਼ ਨੇ ਸਪੇਨ ਦੀ ਅੰਡਰ-17 ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਟੀਮ ਦੇ ਨਾਲ ਕਈ ਯੁਵਾ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟਾਂ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ 2022 ਅਤੇ 2023 ਅੰਡਰ 17 ਯੂਰੋ ਅਤੇ 2022 ਅੰਡਰ 16 ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿੰਚੋਂ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਜਿੱਤਿਆ।<ref name=":10">{{Cite web |date=30 October 2022 |title=Lopez, Bender and Fuente scoop up Golden awards |url=https://www.fifa.com/fifaplus/en/articles/lopez-bender-fuente-golden-awards-u17-world-cup-india-2022 |access-date=2024-03-27 |website=[[FIFA]]}}</ref> 2022 ਵਿੱਚ, ਉਹ ਉਸ ਸਾਲ ਦੀ ਯੂਈਐੱਫਏ ਮਹਿਲਾ ਅੰਡਰ-17 ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ ਉਪ ਜੇਤੂ ਰਹੀ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਸਪੇਨ ਨਾਲ ਫਾਈਨਲ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚੀ, ਜਿੱਥੋਂ ਟੀਮ ਜਰਮਨੀ ਤੋਂ ਪੈਨਲਟੀ 'ਤੇ 2-3 ਨਾਲ ਹਾਰ ਗਈ। 15 ਮਈ 2022 ਨੂੰ ਫਾਈਨਲ ਵਿੱਚ, ਲੋਪੇਜ਼ ਨੇ ਇੱਕ ਫ੍ਰੀ ਕਿੱਕ ਨਾਲ ਸਪੇਨ ਦੇ ਫਾਈਨਲ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਗੋਲ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕੀਤੀ ਜਿਸ ਨਾਲ [[Marina Artero|ਮਰੀਨਾ ਆਰਟਰੋ]] ਮੈਚ ਨੂੰ ਬਰਾਬਰ ਕਰਨ ਲਈ ਅੱਗੇ ਵਧਿਆ।<ref>{{Cite web |last=UEFA.com |date=2022-05-15 |title=Germany 2-2 Spain (3-2 pens): Women's U17 EURO final decided by penalties drama {{!}} Women's Under-17 |url=https://www.uefa.com/womensunder17/news/0275-15271cb5ca66-87a0e50a69a6-1000--germany-2-2-spain-3-2-pens-women-s-u17-euro-final-decide/ |access-date=2024-03-25 |website=UEFA.com |language=en}}</ref> ਦੋਵੇਂ ਟੀਮਾਂ ਨੇ ਦੂਜਾ ਗੋਲ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਮੈਚ ਨਿਯਮਤ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਡਰਾਅ ਨਾਲ ਖਤਮ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਪੈਨਲਟੀ ਲਈ ਅੱਗੇ ਵਧਿਆ। ਲੋਪੇਜ਼ ਨੇ ਸਪੇਨ ਦੀ ਪੰਜਵੀਂ ਅਤੇ ਨਿਸ਼ਚਤ ਪੈਨਲਟੀ ਨੂੰ ਸ਼ੂਟਆਊਟ ਵਿੱਚ ਲੈ ਲਿਆ ਅਤੇ ਖੁੰਝ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਜਰਮਨਜ਼ ਦੀ ਜਿੱਤ ਹੋਈ।<ref>{{Cite web |date=15 May 2022 |title=Germany seize European crown, France complete India-bound trio |url=https://www.fifa.com/fifaplus/en/articles/germany-spain-france-qualify-for-fifa-u17-womens-world-cup-india-2022 |access-date=25 March 2024 |website=[[FIFA]]}}</ref><ref>{{Cite web |last=UEFA.com |date=15 May 2022 |title=Germany-Spain {{!}} Women's Under-17 2022 Final |url=https://www.uefa.com/womensunder17/match/2034750--germany-vs-spain/ |access-date=2024-03-25 |website=UEFA.com |language=en}}</ref> ਉਸਨੇ ਗਰੁੱਪ ਪਡ਼ਾਅ ਵਿੱਚ ਨਾਰਵੇ ਉੱਤੇ 0-4 ਦੀ ਜਿੱਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਗੋਲ ਕਰਕੇ ਆਪਣਾ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਖਤਮ ਕੀਤਾ।<ref>{{Cite web |last= |date=3 May 2022 |title=Norway-Spain {{!}} Women's Under-17 2022 |url=https://www.uefa.com/womensunder17/match/2034739--norway-vs-spain/ |access-date=2024-04-04 |website=[[UEFA]] |language=en}}</ref> ਸਪੇਨ ਦੇ ਦੂਜੇ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਰਹਿਣ ਨਾਲ ਉਹ [[ਭਾਰਤ]] ਵਿੱਚ 2022 ਅੰਡਰ-17 ਮਹਿਲਾ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਲਈ ਕੁਆਲੀਫਾਈ ਕਰ ਗਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਜਿੱਤਣ ਲਈ ਮਨਪਸੰਦ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਵਜੋਂ ਤਿਆਰ ਸੀ। ਲੋਪੇਜ਼ ਨੇ ਸਪੇਨ ਦੇ ਗਰੁੱਪ ਪਡ਼ਾਅ ਦੇ ਹਰੇਕ ਮੈਚ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ, ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਆਖਰੀ ਗਰੁੱਪ ਸਟੇਜ ਮੈਚ ਵਿੱਚੋਂ ਸਪੇਨ ਦੇ ਇੱਕੋ-ਇੱਕ ਗੋਲ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਚੀਨ ਨੂੰ 1-0 ਨਾਲ ਹਰਾਇਆ।<ref>{{Cite web |last=Martín |first=Paula |date=2022-10-12 |title=Jone da la primera victoria del Mundial Sub'17 a España |url=https://www.marca.com/futbol/futbol-femenino/seleccion/2022/10/12/6346e811ca4741c95f8b45af.html |access-date=2024-03-27 |website=MARCA |language=es}}</ref><ref>{{Cite web |date=18 October 2022 |title=FIFAPlus Match Centre |url=https://www.fifa.com/fifaplus/en/match-centre/match/516/283693/283694/400248525 |website=[[FIFA]]}}</ref> ''ਲਾ ਰੋਜਾ'' ਕੋਲੰਬੀਆ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਪਣੇ ਗਰੁੱਪ ਵਿੱਚ ਦੂਜੇ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਰਿਹਾ ਅਤੇ ਜਾਪਾਨ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਕੁਆਰਟਰ ਫਾਈਨਲ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ। ਕੁਆਰਟਰ ਫਾਈਨਲ ਵਿੱਚ, ਲੋਪੇਜ਼ ਨੇ ਸਪੇਨ ਦੇ ਦੋਵੇਂ ਦੇਰ ਨਾਲ ਗੋਲ ਕੀਤੇ 2-1 ਦੀ ਜਿੱਤ ਵਿੱਚ ਜਿਸ ਨੇ ਸਪੇਨ ਨੂੰ ਸੈਮੀਫਾਈਨਲ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚਾਇਆ ਜਿੱਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ 2022 ਅੰਡਰ-17 ਯੂਰੋ ਫਾਈਨਲ ਵਿਰੋਧੀ, ਜਰਮਨੀ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕੀਤਾ।<ref>{{Cite web |last=Riquelme |first=Sandra |date=2022-10-22 |title=Una Vicky de dibujos animados... y a semifinales |url=https://www.relevo.com/futbol/vicky-dibujos-animados-mete-espana-20221022184109-nt.html |access-date=2024-03-27 |website=Relevo |language=es}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/goa/vicky-lopez-turns-it-around-for-spain-with-two-late-goals-against-japan/articleshow/95039024.cms|title=Vicky Lopez turns it around for Spain with two late goals against Japan|last=Lopes|first=Flavio|date=2022-10-23|work=The Times of India|access-date=2024-03-27|issn=0971-8257}}</ref> ਜਰਮਨੀ ਨੂੰ ਹਰਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸਪੇਨ ਨੇ ਕੋਲੰਬੀਆ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਫਾਈਨਲ ਵਿੱਚ ਜਿੱਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।<ref>{{Cite web |last=Pansare |first=Rajesh |date=2022-10-30 |title=Spain edge past Colombia to retain U-17 Women's World Cup |url=https://www.hindustantimes.com/sports/football/holders-spain-win-fifa-u-17-women-s-world-cup-101667148965778.html |access-date=2024-03-27 |website=Hindustan Times |language=en}}</ref> ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ, ਲੋਪੇਜ਼ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਵਿੱਚ ਸਰਬੋਤਮ ਖਿਡਾਰੀ ਵਜੋਂ ਗੋਲਡਨ ਬਾਲ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।<ref name=":4"/><ref name=":10"/> ਸਪੇਨ ਦੀ ਸੀਨੀਅਰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਟੀਮ ਵਿੱਚ ਸੱਦੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਆਖਰੀ ਸਾਲ ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ 2023 ਯੂਈਐੱਫਏ ਮਹਿਲਾ ਅੰਡਰ-17 ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ ਸਪੇਨ ਨਾਲ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕੀਤਾ। ਲੋਪੇਜ਼ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪਿਛਲੀ ਅੰਡਰ-17 ਯੂਰੋ ਮੁਹਿੰਮ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਖੇਡਿਆ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਗਰੁੱਪ ਪਡ਼ਾਅ, ਸੈਮੀਫਾਈਨਲ ਅਤੇ ਫਾਈਨਲ ਵਿੱਚ ਗੋਲ ਕੀਤੇ। ਉਸਨੇ ਗਰੁੱਪ ਪਡ਼ਾਅ ਦੇ ਆਪਣੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਮੈਚ ਵਿੱਚ ਜਰਮਨੀ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਸਪੇਨ ਦੀ 2-0 ਦੀ ਜਿੱਤ ਵਿੱਚ ਦੋਵੇਂ ਗੋਲ ਕੀਤੇ, ਜਿਸ ਵਿੱਚੋਂ ਪਹਿਲਾ ਅੰਡਰ-17 ਮਹਿਲਾ ਯੂਰੋ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸਭ ਤੋਂ ਤੇਜ਼ ਗੋਲ ਸੀ।<ref name=":9">{{Cite web |last= |date=2023-05-30 |title=Spain's Vicky López named 2023 Women's U17 EURO Player of the Tournament {{!}} Women's Under-17 |url=https://www.uefa.com/womensunder17/news/0281-18235030e435-e68a1d3e7e12-1000--spain-s-vicky-lopez-named-2023-women-s-u17-euro-player-of/ |access-date=2024-03-27 |website=[[UEFA]] |language=en}}</ref> ਸਪੇਨ ਆਪਣੇ ਗਰੁੱਪ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੇ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਰਿਹਾ ਅਤੇ ਇੰਗਲੈਂਡ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਸੈਮੀਫਾਈਨਲ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ ਸਪੇਨ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਗੋਲ 3-1 ਦੀ ਜਿੱਤ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲਗਾਤਾਰ ਦੂਜੀ ਅੰਡਰ-17 ਯੂਰੋ ਫਾਈਨਲ ਵਿੱਚ ਅੱਗੇ ਵਧਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਮਿਲੀ।<ref>{{Cite web |last= |date=23 May 2023 |title=Spain-England {{!}} Women's Under-17 2023 |url=https://www.uefa.com/womensunder17/match/2037872--spain-vs-england/ |access-date=2024-03-27 |website=UEFA.com |language=en}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.bbc.com/sport/football/65690232|title=Spain see off England to set up U17 final with France|date=23 May 2023|work=BBC Sport|access-date=2024-03-27|language=en-GB}}</ref> ਉਹ ਫਾਈਨਲ ਵਿੱਚ ਫਰਾਂਸ ਨਾਲ ਮਿਲੇ ਅਤੇ ''ਲੇਸ ਬਲੂਜ'' ਨੇ 78ਵੇਂ ਮਿੰਟ ਤੱਕ ਸਪੇਨ ਉੱਤੇ 3-0 ਦੀ ਬਡ਼੍ਹਤ ਬਣਾ ਲਈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਲੋਪੇਜ਼ ਨੇ ਪੈਨਲਟੀ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਲਈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਫਰਾਂਸ ਦਾ ਤੀਜਾ ਗੋਲ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਨੇ ਫਿਰ ਦੋ ਮਿੰਟਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਹੀ ਦੋ ਗੋਲ ਕੀਤੇ, ਪਰ ਸਪੇਨ ਆਪਣੇ 0-3 ਦੇ ਘਾਟੇ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਅਸਮਰੱਥ ਰਿਹਾ ਅਤੇ ਮੈਚ ਨੂੰ 2-3 ਦੀ ਹਾਰ ਨਾਲ ਖਤਮ ਕੀਤਾ।<ref>{{Cite web |last= |date=2023-05-26 |title=Spain 2-3 France: First French title after Women's U17 EURO final thriller {{!}} Women's Under-17 |url=https://www.uefa.com/womensunder17/news/0281-181b495983b5-665fd3f25117-1000--spain-2-3-france-first-french-title-after-women-s-u17-euro/ |access-date=2024-03-27 |website=[[UEFA]] |language=en}}</ref> ਕੁੱਲ ਮਿਲਾ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ 5 ਗੋਲ ਕੀਤੇ ਅਤੇ ਫ੍ਰੈਂਚ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਲਿਆਨਾ ਜੋਸਫ ਅਤੇ ਮੈਲੀਨ ਮੈਂਡੀ ਦੇ ਨਾਲ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਦੀ ਸੰਯੁਕਤ ਚੋਟੀ ਦੀ ਗੋਲ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਲਈ ਪਲੇਅਰ ਆਫ਼ ਦ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਦਾ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜਿੱਤਿਆ।[1]<ref name=":9" /> === ਸੀਨੀਅਰ === ਕਿਉਂਕਿ ਲੋਪੇਜ਼ ਦਾ ਜਨਮ ਇੱਕ ਸਪੈਨਿਸ਼ ਪਿਤਾ ਅਤੇ ਇੱਕ ਨਾਈਜੀਰੀਆ ਦੀ ਮਾਂ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਉਹ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਸਪੇਨ ਅਤੇ ਨਾਈਜੀਰੀਆ ਦੋਵਾਂ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਉਸ ਨੂੰ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਤੋਂ ਹੀ ਰਾਇਲ ਸਪੈਨਿਸ਼ ਫੁੱਟਬਾਲ ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ ਦੁਆਰਾ ਪਿੱਛਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਨਾਈਜੀਰੀਆ ਫੁੱਟਬਾਲ ਮਹਾਸੰਘ ਦੁਆਰਾ ਕਦੇ ਵੀ ਸੰਪਰਕ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਲੋਪੇਜ਼ ਨੇ ਖੁਦ ਨਾਈਜੀਰੀਆ ਦੀ ਟੀਮ ਲਈ ਆਪਣੇ ਪਿਆਰ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਸੁਝਾਅ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਦਾ ਸਨਮਾਨ ਕਰਨ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਖੇਡ ਸਕਦੀ ਹੈ।<ref name=":7"/><ref>{{Cite web |date=2023-11-19 |title=Spanish-born Nigerian Vicky Lopez shares love for Nigeria |url=https://post.news/@/SportsBrief/2YPB67LWrkAY3YPhcTH4uPWDXsq |access-date=2024-03-26 |website=Post News |language=en |archive-date=2024-03-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240326185439/https://post.news/@/SportsBrief/2YPB67LWrkAY3YPhcTH4uPWDXsq |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |last=Emmanuel |first=Ifeanyi |title=Dad reveals Madrid CFF goal machine wants to play for Nigeria despite call-up to Spain U17s {{!}} All Nigeria Soccer |url=https://www.allnigeriasoccer.com/read_news.php?nid=40132 |access-date=2024-03-26 |website=www.allnigeriasoccer.com}}</ref> ਲੋਪੇਜ਼ ਨੇ 17 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ 2024 ਯੂਈਐੱਫਏ ਮਹਿਲਾ ਰਾਸ਼ਟਰ ਲੀਗ ਫਾਈਨਲਜ਼ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਸੀਨੀਅਰ ਸਪੇਨ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਫਰਵਰੀ 2024 ਵਿੱਚ ਟੀਮ ਵਿੱਚ ਬੁਲਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਇਤਿਹਾਸ ਦੀ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਲਈ ਪਡ਼੍ਹ ਰਹੀ ਸੀ।<ref name=":2"/><ref>{{Cite web |title=First day nerves and excitement for Vicky López {{!}} www.rfef.es/en |url=https://rfef.es/en/noticias/first-day-nerves-and-excitement-for-vicky-lopez |access-date=2024-03-25 |website=Real Federación Española de Fútbol |language=en}}</ref> ਉਸਨੇ ਸੈਮੀਫਾਈਨਲ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਕੈਪ ਜਿੱਤੀ, ਨੀਦਰਲੈਂਡਜ਼ ਉੱਤੇ 3-0 ਦੀ ਜਿੱਤ ਵਿੱਚ ਜੇਨੀ ਹਰਮੋਸੋ ਨੂੰ ਹਰਾ ਕੇ, 17 ਸਾਲ, 6 ਮਹੀਨੇ ਅਤੇ 27 ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸਪੇਨ ਦੀ ਮਹਿਲਾ ਟੀਮ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੀ ਡੈਬਿਊਟੈਂਟ ਬਣ ਗਈ।<ref name=":11">{{Cite web |title=Vicky López makes her debut in a historic match {{!}} www.rfef.es/en |url=https://rfef.es/en/noticias/vicky-lopez-makes-her-debut-in-a-historic-match |access-date=2024-03-25 |website=Real Federación Española de Fútbol |language=en}}</ref><ref name=":2" /><ref>{{Cite web |last=Tikas |first=Maria |date=2024-02-25 |title=Vicky López: ha nacido una estrella |url=https://www.sport.es/es/noticias/seleccion/femenino/vicky-lopez-nacido-estrella-98636377 |access-date=2024-03-26 |website=www.sport.es |language=es}}</ref> ਸਪੇਨ ਦੀ ਜਿੱਤ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ 2024 ਓਲੰਪਿਕ ਲਈ ਕੁਆਲੀਫਾਈ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਓਲੰਪਿਕ ਯੋਗਤਾ ਹੈ।[3]<ref>{{Cite news|url=https://www.theguardian.com/football/2024/feb/23/spain-reach-olympics-with-womens-nations-league-win-over-netherlands|title=Spain reach Olympics with Women's Nations League win over Netherlands|last=|first=|date=2024-02-23|work=The Guardian|access-date=2024-04-04|language=en-GB|issn=0261-3077}}</ref> ਸਪੇਨ ਨੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਫਰਾਂਸ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਫਾਈਨਲ ਜਿੱਤਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਲੋਪੇਜ਼ ਨੇ ਮੈਚ ਵਿੱਚ ਦੇਰ ਨਾਲ ਹਰਮੋਸੋ ਦੀ ਥਾਂ ਲਈ।<ref>{{Cite web |last= |date=2024-02-28 |title=Spain 2-0 France: World champions win Women's Nations League final |url=https://www.uefa.com/womensnationsleague/news/028a-1a4aba27d661-5b0816d2dceb-1000--spain-2-0-france-world-champions-win-women-s-nations-league-/ |access-date=2024-04-04 |website=[[UEFA]] |language=en}}</ref> ਸਪੇਨ ਦੀ ਨੇਸ਼ਨਜ਼ ਲੀਗ ਦੀ ਜਿੱਤ ਸਪੇਨ ਦੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਟੀਮ ਨਾਲ ਲੋਪੇਜ਼ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਸੀਨੀਅਰ ਖਿਤਾਬ ਸੀ। == ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ == 2023 ਤੱਕ, ਲੋਪੇਜ਼ ਆਪਣੀ ਬੈਚਿਲੇਟੋ ਸਾਇੰਟੀਫੀਕੋ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ।<ref name=":0"/> == ਕਰੀਅਰ ਦੇ ਅੰਕੜੇ == === ਕਲੱਬ === {{Updated|match played 7 March 2024}}<ref>{{Soccerway|victoria-lopez/777540}}</ref><ref>[https://www.bdfutbol.com/en/c/jugador.html?id=54152 Vicky] at BDFutbol</ref> {| class="wikitable" style="text-align:center" |+ਕਲੱਬ, ਸੀਜ਼ਨ ਅਤੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਅਨੁਸਾਰ ਦਿੱਖ ਅਤੇ ਟੀਚੇ ! rowspan="2" |ਕਲੱਬ ! rowspan="2" |ਸੀਜ਼ਨ ! colspan="3" |ਲੀਗ ! colspan="2" |ਕੱਪ [ਲੋਅਰ-ਅਲਫ਼ਾ 1]{{Efn|Appearances in [[Copa de la Reina de Fútbol|Copa de la Reina]]}} ! colspan="2" |ਮਹਾਂਦੀਪੀ [ਲੋਅਰ-ਅਲਫ਼ਾ 2]{{Efn|Appearances in [[UEFA Women's Champions League]]}} ! colspan="2" |ਹੋਰ ! colspan="2" |ਕੁੱਲ |- !ਡਿਵੀਜ਼ਨ !ਐਪਸ !ਟੀਚੇ !ਐਪਸ !ਟੀਚੇ !ਐਪਸ !ਟੀਚੇ !ਐਪਸ !ਟੀਚੇ !ਐਪਸ !ਟੀਚੇ |- |ਮੈਡ੍ਰਿਡ ਸੀ. ਐੱਫ. ਐੱਫ਼. ਬੀ. |2021–22 |ਸੇਗੁੰਡਾ ਡਿਵੀਜ਼ਨ ਪ੍ਰੋ |20 |14 | colspan="2" | - | colspan="2" | - | colspan="2" | - |20 |14 |- |ਮੈਡ੍ਰਿਡ ਸੀ. ਐੱਫ. ਐੱਫ਼. |2021–22 |ਪ੍ਰਾਈਮੇਰਾ ਡਿਵੀਜ਼ਨ |8 |0 |0 |0 | colspan="2" | - | colspan="2" | - |8 |0 |- | rowspan="3" |ਬਾਰਸੀਲੋਨਾ ਬੀ |2022–23 | rowspan="2" |ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸੰਘ |15 |1 | colspan="2" | - | colspan="2" | - | colspan="2" | - |15 |1 |- |2023–24 |7 |1 | colspan="2" | - | colspan="2" | - | colspan="2" | - |7 |1 |- ! colspan="2" |ਕੁੱਲ !22 !2 ! colspan="2" |- ! colspan="2" |- ! colspan="2" |- !22 !2 |- | rowspan="3" |ਬਾਰਸੀਲੋਨਾ |2022–23 | rowspan="2" |ਲੀਗਾ ਐੱਫ |10 |2 |1 |0 |1 |0 |0 |0 |12 |2 |- |2023–24 |12 |4 |3 |0 |6 |0 |2 [ਲੋਅਰ-ਅਲਫ਼ਾ 3]{{Efn|Appearances in [[Supercopa de España Femenina|Supercopa de España]]|name=SCE}} |0 |23 |4 |- ! colspan="2" |ਕੁੱਲ !22 !6 !4 !0 !7 !0 !2 !0 !35 !6 |- ! colspan="3" |ਕੁੱਲ ਕੈਰੀਅਰ !72 !22 !4 !0 !7 !0 !2 !0 !85 !22 |} {{Notelist}} === ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ === {{Updated|match played 28 February 2024}} {| class="wikitable" style="text-align:center" |+ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਟੀਮ ਅਤੇ ਸਾਲ ਦੁਆਰਾ ਦਿੱਖ ਅਤੇ ਟੀਚੇ !ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਟੀਮ !ਸਾਲ. !ਐਪਸ !ਟੀਚੇ |- |ਸਪੇਨ |2024 |2 |0 |- ! colspan="2" |ਕੁੱਲ !2 !0 |} == ਸਨਮਾਨ == '''ਐਫਸੀ ਬਾਰਸੀਲੋਨਾ ਬੀ''' * ਪਹਿਲੀ ਸੰਸਥਾਃ 2022-232022–23 '''ਐਫਸੀ ਬਾਰਸੀਲੋਨਾ''' * ਲੀਗਾ F: 2022-232022–23 * ਸਪੈਨਿਸ਼ ਸੁਪਰਕੋਪਾਃ 2022-23, <id1 a="" href="./2023–24_Supercopa_de_España_Femenina" rel="mw:WikiLink">2023–24</id1> * ਯੂ. ਈ. ਐੱਫ. ਏ. ਮਹਿਲਾ ਚੈਂਪੀਅਨਜ਼ ਲੀਗਃ 2022-23 <ref>{{Cite news|url=https://www.theguardian.com/football/2023/jun/03/barcelona-wolfsburg-womens-champions-league-final|title=Rolfö caps Barcelona comeback against Wolfsburg to win thrilling WCL final|last=Wrack|first=Suzanne|date=3 June 2023|work=The Guardian|access-date=7 June 2023|issn=0029-7712}}</ref> '''ਸਪੇਨ U17''' * ਫੀਫਾ ਅੰਡਰ-17 ਮਹਿਲਾ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ 2022 <ref>{{Cite web |date=29 October 2022 |title=U-17 queens Spain make it two in a row |url=https://www.fifa.com/fifaplus/en/articles/spain-colombia-u17-womens-world-cup-final-review |access-date=26 December 2023 |website=FIFA.com}}</ref> * ਯੂਈਐੱਫਏ ਮਹਿਲਾ ਅੰਡਰ-17 ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਉਪ ਜੇਤੂ 2022, 2023 <ref>{{Cite web |date=16 May 2022 |title=Germany win Women's 17 EURO: At a glance |url=https://www.uefa.com/womensunder17/news/0275-15282bd9910a-5f55adbd2f0e-1000--germany-win-women-s-17-euro-at-a-glance/ |access-date=26 December 2023 |website=UEFA.com}}</ref><ref>{{Cite web |date=26 May 2023 |title=Spain 2-3 France: First French title after Women's U17 EURO final thriller |url=https://www.uefa.com/womensunder17/news/0281-181b495983b5-665fd3f25117-1000--spain-2-3-france-first-french-title-after-women-s-u17-euro/ |access-date=26 December 2023 |website=UEFA.com}}</ref> '''ਸਪੇਨ''' * ਯੂ. ਈ. ਐੱਫ. ਏ. ਮਹਿਲਾ ਰਾਸ਼ਟਰ ਲੀਗਃ 2023-24 <ref>{{Cite web |date=28 February 2024 |title=Women's Nations League final: World Cup winners Spain beat France 2–0 in Seville |url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/68430599 |access-date=28 February 2024 |website=BBC Sport}}</ref> '''ਵਿਅਕਤੀਗਤ''' * ਫੀਫਾ ਅੰਡਰ-17 ਮਹਿਲਾ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਗੋਲਡਨ ਬਾਲ 2022 <ref>{{Cite web |date=30 October 2022 |title=López, Bender and Fuente scoop up Golden awards |url=https://www.fifa.com/fifaplus/en/articles/lopez-bender-fuente-golden-awards-u17-world-cup-india-2022 |website=FIFA.com}}</ref> * ਯੂ. ਈ. ਐੱਫ. ਏ. ਮਹਿਲਾ ਅੰਡਰ-17 ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਪਲੇਅਰ ਆਫ ਦ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟਃ 2023 <ref>{{Cite web |date=30 May 2023 |title=Spain's Vicky López named 2023 Women's U17 EURO Player of the Tournament |url=https://www.uefa.com/womensunder17/news/0281-18235030e435-e68a1d3e7e12-1000--spain-s-vicky-lopez-named-2023-women-s-u17-euro-player-of/ |website=UEFA.com |language=en}}</ref> * ਯੂ. ਈ. ਐੱਫ. ਏ. ਮਹਿਲਾ ਅੰਡਰ-17 ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਟੀਮ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਦੀਃ 2023 <ref>{{Cite web |date=30 May 2023 |title=2023 Women's Under-17 EURO Team of the Tournament |url=https://www.uefa.com/womensunder17/news/0281-18231848e029-456bddff2e2d-1000--2023-women-s-u17-euro-team-of-the-tournament/ |website=UEFA.com}}</ref> * ਆਈ. ਐੱਫ. ਐੱਫ਼. ਐੱਚ. ਐੱਸ. ਮਹਿਲਾ ਯੁਵਾ (ਯੂ20ਯੂ. ਈ. ਐੱਫਾ. ਟੀਮਃ 2023 <ref>{{Cite web |date=7 February 2024 |title=IFFHS WOMEN'S YOUTH (U20) UEFA TEAM 2023 |url=https://iffhs.com/posts/3389 |access-date=19 February 2024 |website=IFFHS |archive-date=25 ਅਪ੍ਰੈਲ 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240425103525/https://iffhs.com/posts/3389 |url-status=dead }}</ref> * ਲਾ ਲੀਗਾ ਪ੍ਰੋਮੇਨਾਸ ਫੇਮੇਨਾ ਸਰਬੋਤਮ ਖਿਡਾਰੀਃ 2019 * ਲਾ ਲੀਗਾ ਪ੍ਰੋਮੇਨਾ ਚੋਟੀ ਦੇ ਗੋਲ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਖਿਡਾਰੀਃ 2019 == ਹਵਾਲੇ == {{Reflist}} == ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ == [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 2006]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਖਿਡਾਰੀ]] aje1ilrua9dtvbcc7dnx4boyslsl3v2 0 197018 843782 802973 2026-07-31T20:17:21Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 843782 wikitext text/x-wiki '''ਮਿਰਟਲ ਕੈਥਰੀਨ ਸ਼ੈਰਰ ਬੇਟਜ਼''' (22 ਫਰਵਰੀ, 1895-3 ਜਨਵਰੀ, 1992) ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਸੰਭਾਲਵਾਦੀ ਸੀ ਜਿਸ ਨੇ 20 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਰੰਭ ਵਿੱਚ ਕੈਲਡੇਸੀ ਟਾਪੂ ਉੱਤੇ ਜੀਵਨ ਬਾਰੇ ਲਿਖਿਆ ਸੀ।<ref>Terry Tomalin [https://tampabay.newspapers.com/image/328950213/?terms=%22Myrtle%2BScharrer%2BBetz%22 "Beauty and the Beach"], ''St. Petersburg Times'', June 21, 2002 {{Subscription required}}</ref> &nbsp;&nbsp;&nbsp;ਬੇਟਜ਼ ਨੂੰ ਕੈਲਾਦੇਸੀ ਟਾਪੂ ਉੱਤੇ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਯੂਰਪੀਅਨ ਮੂਲ ਦਾ ਇਕਲੌਤਾ ਵਿਅਕਤੀ ਹੋਣ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਬੱਚੇ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਡੁਨੇਡਿਨ ਵਿੱਚ ਸਕੂਲ ਜਾਣ ਲਈ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਸੇਂਟ ਜੋਸਫ ਸਾਊਂਡ ਵਿੱਚ ਰੋਇੰਗ ਕਰਨ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।<ref name="Floridian">{{Cite web |title=The Great Floridians 2000 Program |url=https://files.floridados.gov/media/693491/great_floridians_pdf.pdf |website=Florida Division of Historical Resources |language=en-US |access-date=2025-03-31 |archive-date=2025-03-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250306025554/https://files.floridados.gov/media/693491/great_floridians_pdf.pdf |url-status=dead }}</ref> ਆਪਣੇ ਬਾਅਦ ਦੇ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ, ਬੇਟਜ਼ ਨੇ ਕੈਲਾਦੇਸੀ ਟਾਪੂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਰਾਜ ਪਾਰਕ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਸੀ। == ਮੁਢਲਾ ਜੀਵਨ == ਮਿਰਟਲ ਸ਼ਾਰਰ ਦਾ ਜਨਮ 22 ਫਰਵਰੀ, 1895 ਨੂੰ ਕੈਲਾਡੇਸੀ ਟਾਪੂ 'ਤੇ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜਿਸਨੂੰ ਉਸ ਸਮੇਂ ਹੌਗ ਟਾਪੂ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਹੈਨਰੀ ਸ਼ਾਰਰ, ਇੱਕ ਸਵਿਸ ਪ੍ਰਵਾਸੀ, ਜਿਸਨੇ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ 1880 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ ਟਾਪੂ 'ਤੇ ਘਰ ਬਣਾਇਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਕੈਥਰੀਨ "ਕੇਟ" ਮੈਕਨਲੀ, ਇੱਕ ਆਇਰਿਸ਼ ਪ੍ਰਵਾਸੀ, ਜੋ ਡੁਨੇਡਿਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਥਾਨਕ ਪਰਿਵਾਰ ਲਈ ਘਰੇਲੂ ਕਰਮਚਾਰੀ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਸੀ, ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ ਸੀ।[1][2] ਉਸਦੀ ਮਾਂ ਦੀ ਮੌਤ 1902 ਵਿੱਚ ਹੋਈ, ਜਦੋਂ ਸ਼ਾਰਰ ਸੱਤ ਸਾਲ ਦੀ ਸੀ। ਟਾਪੂ 'ਤੇ ਆਪਣੇ ਠਹਿਰਨ ਦੌਰਾਨ, ਸ਼ਾਰਰ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਮੱਛੀਆਂ ਫੜ ਕੇ ਗੁਜ਼ਾਰਾ ਕਰਦੇ ਸਨ।[1] ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਸ਼ਾਰਰ ਨੂੰ ਸ਼ਿਕਾਰ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਮੱਛੀਆਂ ਫੜਨਾ ਸਿਖਾਉਂਦੇ ਹੋਏ, ਟਾਪੂ 'ਤੇ ਫਸਲਾਂ ਉਗਾਈਆਂ ਅਤੇ ਮਧੂ-ਮੱਖੀਆਂ ਵੀ ਰੱਖੀਆਂ। ਅੱਠ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਤੱਕ, ਸ਼ਾਰਰ ਨੇ ਮੁੱਖ ਭੂਮੀ 'ਤੇ ਨਿਯਮਤ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ, ਚਾਰ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਲਗਭਗ ਸੰਪੂਰਨ ਹਾਜ਼ਰੀ ਬਣਾਈ ਰੱਖੀ; ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ ਸੇਂਟ ਜੋਸਫ਼ ਸਾਊਂਡ ਵਿੱਚ ਅੱਗੇ-ਪਿੱਛੇ ਰੋਇੰਗ ਕਰਨਾ ਯਾਦ ਆਇਆ।[2] ਜਦੋਂ ਕਿ ਉਸਦਾ ਪਿਤਾ ਤਾਜ਼ੀ ਉਪਜ, ਮੱਛੀ, ਸ਼ਹਿਦ ਅਤੇ ਸੂਰ ਵੇਚਦਾ ਸੀ, ਸ਼ਾਰਰ - ਇੱਕ ਸਵੈ-ਵਰਣਿਤ "ਟੌਮਬੌਏ" - ਇੱਕ ਫਰ ਟ੍ਰੈਪਰ ਵਜੋਂ ਪੈਸੇ ਕਮਾਉਂਦਾ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਬਰਨ, ਸਵਿਟਜ਼ਰਲੈਂਡ ਤੋਂ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੇ "ਵਿਗਿਆਨਕ" ਕੰਮਾਂ ਦੇ ਭੰਡਾਰ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਸਕੂਲੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕੀਤੀ। [3][1] 1915 ਵਿੱਚ, 20 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਹਰਮਨ ਬੇਟਜ਼ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ; ਉਹ 1918 ਵਿੱਚ ਸੇਂਟ ਪੀਟਰਸਬਰਗ ਜਾਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮਿਆਮੀ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਸਾਲ ਇਕੱਠੇ ਰਹੇ। ਬੈਟਜ਼ ਪਰਿਵਾਰ 1919 ਵਿੱਚ ਕੈਲਾਡੇਸੀ ਵਾਪਸ ਆਇਆ, ਅਤੇ 1928 ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਧੀ ਸੀ। [1][10] ਜੂਨ 1934 ਵਿੱਚ, ਹੈਨਰੀ ਸ਼ਾਰਰ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਛੇ ਮਹੀਨੇ ਪਹਿਲਾਂ, ਬੈਟਜ਼ ਅਤੇ ਉਸਦਾ ਪਤੀ ਮੁੱਖ ਭੂਮੀ ਚਲੇ ਗਏ ਤਾਂ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਧੀ ਡੁਨੇਡਿਨ ਵਿੱਚ ਸਕੂਲ ਜਾ ਸਕੇ। [2][11] 1921 ਦੇ ਟੈਂਪਾ ਬੇ ਤੂਫਾਨ ਦੇ ਸਮੇਂ ਬੇਟਜ਼ ਹੌਗ ਟਾਪੂ 'ਤੇ ਸੀ। ਤੂਫਾਨ ਨੇ ਟਾਪੂ ਨੂੰ ਅੱਧ ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉੱਤਰ ਵਿੱਚ ਹਨੀਮੂਨ ਟਾਪੂ ਅਤੇ ਦੱਖਣ ਵਿੱਚ ਕੈਲਾਡੇਸੀ ਟਾਪੂ ਬਣ ਗਿਆ। ਬੇਟਜ਼ ਟਾਪੂਆਂ ਨੂੰ ਵੰਡਣ ਵਾਲੇ ਨਵੇਂ ਚੈਨਲ, ਹਰੀਕੇਨ ਪਾਸ ਨੂੰ ਦੇਖਣ ਵਾਲੇ ਪਹਿਲੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸੀ। ਰਿਪੋਰਟ ਅਨੁਸਾਰ, ਸ਼ਾਰਰ ਹੋਮਸਟੇਡ ਨੂੰ ਕੋਈ ਸਥਾਈ ਨੁਕਸਾਨ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ।[12] ਬਾਅਦ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਬੈਟਜ਼ ਨੇ ਆਪਣੀ ਬਾਅਦ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਸਮਾਂ ਪਾਮ ਹਾਰਬਰ ਵਿੱਚ ਬਿਤਾਇਆ, 1954 ਵਿੱਚ ਉੱਥੇ ਸੇਵਾਮੁਕਤ ਹੋ ਗਿਆ।[21] ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਬੈਟਜ਼ ਨੇ ਕੈਲਾਡੇਸੀ 'ਤੇ ਸ਼ਾਰਰ ਜਾਇਦਾਦ ਨੂੰ ਜੰਗਲੀ ਜੀਵ ਪਨਾਹ ਵਿੱਚ ਬਦਲਣ ਲਈ ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ, ਅਸਫਲ ਰਾਜ ਸਹਾਇਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ; 1960 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਸਦੇ ਯਤਨਾਂ ਨੂੰ ਪੱਖਪਾਤ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ।[22] 1946 ਵਿੱਚ ਡੁਨੇਡਿਨ ਸਿਟੀ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਫ੍ਰਾਂਸਿਸ ਐਲ. ਸਕਿਨਰ ਨੂੰ ਵੇਚੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, 156 ਏਕੜ ਸ਼ਾਰਰ ਹੋਮਸਟੇਡ, ਟਾਪੂ 'ਤੇ ਹੋਰ ਜਾਇਦਾਦਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਰਾਜ ਦੁਆਰਾ ਖਰੀਦਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ 1967 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਟੇਟ ਪਾਰਕ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਸਾਈਟ 'ਤੇ ਅਸਲ ਘਰ ਅਤੇ ਕੈਬਿਨ 1950 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਸੜ ਗਏ ਸਨ।[22] ਬੇਟਜ਼ ਨੇ 1967 ਤੋਂ 1971 ਤੱਕ ਕੈਲਾਡੇਸੀ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਮਾਮਲਿਆਂ 'ਤੇ ਇੱਕ ਸਲਾਹਕਾਰ ਕੌਂਸਲ ਵਿੱਚ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ।[1][24] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1992]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1895]] 33bhzeo0ll77ywnks3tvfrf4bft5zk3 0 198204 843798 807862 2026-08-01T07:36:32Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 843798 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | honorific_prefix = | name = Vyomika Singh | image =Wing Commander Vyomika Singh addressing the media on ‘Operation Sindoor’ at National Media Centre.jpg | width = | caption = ਵਿੰਗ ਕਮਾਂਡਰ ਵਿਓਮਿਕਾ ਸਿੰਘ 2025 ਵਿੱਚ ਨੈਸ਼ਨਲ ਮੀਡੀਆ ਸੈਂਟਰ ਵਿਖੇ 'ਆਪ੍ਰੇਸ਼ਨ ਸਿੰਦੂਰ' ਬਾਰੇ ਮੀਡੀਆ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ | native_name = ਵਿਓਮਿਕਾ ਸਿੰਘ | native_name_lang = pa | birth_name = | birth_date = | birth_place = | death_date = | death_place = | allegiance = {{IND}} | branch = {{ਹਵਾਈ ਸੈਨਾ|ਭਾਰਤ}} | occupation = ਹੈਲੀਕਾਪਟਰ ਪਾਇਲਟ | rank = [[File:Indian IAF OF-4.svg|25px]] ਵਿੰਗ ਕਮਾਂਡਰ | children = | awards = | alma_mater = ਦਿੱਲੀ ਕਾਲਜ ਆਫ਼ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ }} '''ਵਿੰਗ ਕਮਾਂਡਰ ਵਿਓਮਿਕਾ ਸਿੰਘ'''<ref>{{Cite web |date=2025-05-07 |title=Who is Wing Commander Vyomika Singh ? |url=https://www.jagranjosh.com/general-knowledge/who-is-wing-commander-vyomika-singh-education-qualification-career-details-awards-and-honours-1746603698-1 |access-date=2025-05-09 |website=Jagranjosh.com |language=en}}</ref> ([[ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ]]: '''Vyomika Singh''') [[ਭਾਰਤੀ ਹਵਾਈ ਸੈਨਾ|ਭਾਰਤੀ ਹਵਾਈ ਸੈਨਾ (IAF)]] ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਧਿਕਾਰੀ ਹੈ, ਜੋ ਫਲਾਇੰਗ ਬ੍ਰਾਂਚ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਹੈਲੀਕਾਪਟਰ ਪਾਇਲਟ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਉਸਨੇ 2025 ਵਿੱਚ [[2025 ਭਾਰਤ–ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਹਮਲੇ|ਆਪ੍ਰੇਸ਼ਨ ਸਿੰਦੂਰ]] ਲਈ ਮੀਡੀਆ ਬ੍ਰੀਫਿੰਗ ਦੀ ਸਹਿ-ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ, ਜੋ ਕਿ ਪਹਿਲਗਾਮ ਅੱਤਵਾਦੀ ਹਮਲੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ [[ਪਾਕਿਸਤਾਨ]] ਅਤੇ [[ਕਸ਼ਮੀਰ|ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਕਬਜ਼ੇ ਵਾਲੇ ਕਸ਼ਮੀਰ]] (ਪੀਓਕੇ) ਵਿੱਚ ਅੱਤਵਾਦੀ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚੇ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਫੌਜੀ ਆਪ੍ਰੇਸ਼ਨ ਸੀ।<ref>{{Cite web |last=South First Desk |date=7 May 2025 |title=Col Sofiya Qureshi, Wg Cdr Vyomika Singh brief India about Operation Sindhoor: How and why it happened |url=https://thesouthfirst.com/news/col-sofiya-qureshi-wing-cmdr-vyomika-singh-brief-india-about-operation-sindhoor-how-and-why-it-happened/ |access-date=7 May 2025 |website=South First |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Wing Commander Vyomika Singh and Col. Sofiya Qureshi steer India’s operation Sindoor briefing |url=https://ddnews.gov.in/en/wing-commander-vyomika-singh-and-col-sofiya-qureshi-steer-indias-operation-sindoor-briefing/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20250509191301/https://ddnews.gov.in/en/wing-commander-vyomika-singh-and-col-sofiya-qureshi-steer-indias-operation-sindoor-briefing/ |archive-date=2025-05-09 |access-date=2025-05-10 |website=ddnews.gov.in |language=en-US |url-status=live }}</ref> == ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ == ਵਿਓਮਿਕਾ ਸਿੰਘ ਦਾ ਜਨਮ [[ਭਾਰਤ]] ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਉਸਦੀ ਸਹੀ ਜਨਮ ਮਿਤੀ ਅਤੇ ਸਥਾਨ ਦਾ ਜਨਤਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਖੁਲਾਸਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।<ref>{{Cite web |title=Who Is Vyomika Singh? All About IAF Wing Commander In Spotlight After Media Briefing On Operation Sindoor |url=https://www.news18.com/india/who-is-vyomika-singh-all-about-iaf-wing-commander-in-spotlight-after-media-briefing-on-operation-sindoor-9326849.html |access-date=7 May 2025 |website=News18 |language=en}}</ref> ਉਸਦੇ ਨਾਮ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ "''ਇੱਕ ਜੋ ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ'' " ਜਾਂ " ''ਅਸਮਾਨ ਦੀ ਧੀ''", ਇੱਕ ਪਾਇਲਟ ਵਜੋਂ ਉਸਦੇ ਕਰੀਅਰ ਨਾਲ ਮੇਲ ਖਾਂਦਾ ਹੈ।<ref>{{Cite web |title=Operation Sindoor: Know about Wing Commander Vyomika Singh and Colonel Sophia Qureshi |url=https://odishatv.in/news/national/operation-sindoor-know-about-wing-commander-vyomika-singh-and-colonel-sophia-qureshi-262366 |access-date=7 May 2025 |website=Operation Sindoor: Know about Wing Commander Vyomika Singh and Colonel Sophia Qureshi |language=en}}</ref> ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਸਕੂਲ ਅਤੇ ਕਾਲਜ ਦੇ ਸਾਲਾਂ ਦੌਰਾਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਕੈਡੇਟ ਕੋਰ (ਐਨ.ਸੀ.ਸੀ) ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ। ਸਿੰਘ ਨੇ ਦਿੱਲੀ ਕਾਲਜ ਆਫ਼ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਤੋਂ 2002 ਦੇ ਬੈਚ ਦੇ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਵਿੱਚ ਬੈਚਲਰ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਆਈਏਐਫ ਵਿੱਚ ਕਮਿਸ਼ਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, [[ਹੈਦਰਾਬਾਦ|ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਦੇ]] ਡੰਡੀਗਲ ਵਿੱਚ ਏਅਰ ਫੋਰਸ ਅਕੈਡਮੀ ਵਿੱਚ ਸਿਖਲਾਈ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ।<ref>{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/education/news/meet-the-women-who-led-operation-sindoor-col-sophia-qureshi-and-wing-commander-vyomika-singh/articleshow/120961281.cms|title=Meet the women who briefed on Operation Sindoor: Col Sophia Qureshi and Wing Commander Vyomika Singh|date=7 May 2025|work=The Times of India|access-date=7 May 2025|issn=0971-8257}}</ref> == ਫੌਜੀ ਕੈਰੀਅਰ == === ਕਮਿਸ਼ਨਿੰਗ ਅਤੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸੇਵਾ === ਸਿੰਘ ਨੂੰ 18 ਦਸੰਬਰ 2004 ਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਹਵਾਈ ਸੈਨਾ ਦੀ ਫਲਾਇੰਗ ਬ੍ਰਾਂਚ ਵਿੱਚ ਹੈਲੀਕਾਪਟਰ ਪਾਇਲਟ ਵਜੋਂ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ [[ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ (ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਸਿਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼)|ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ]] ਅਤੇ [[ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬੀ ਭਾਰਤ]] ਵਰਗੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਚੇਤਕ ਅਤੇ ਚੀਤਾ ਹੈਲੀਕਾਪਟਰਾਂ ਦਾ ਸੰਚਾਲਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ 2,500 ਤੋਂ ਵੱਧ ਉਡਾਣ ਘੰਟੇ ਇਕੱਠੇ ਕੀਤੇ ਹਨ। ਉਸ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾਸੂਸੀ, ਫੌਜ ਦੀ ਆਵਾਜਾਈ ਅਤੇ ਬਚਾਅ ਮਿਸ਼ਨ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ। ਨਵੰਬਰ 2020 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ [[ਅਰੁਣਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼]] ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬਚਾਅ ਮਿਸ਼ਨ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ, ਦੂਰ-ਦੁਰਾਡੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਹਵਾਈ ਸਹਾਇਤਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੀ।<ref>{{Cite web |last=India TV News Desk |date=7 May 2025 |title=Operation Sindoor: Who is Wing Commander Vyomika Singh? The IAF officer who led the briefing |url=https://www.indiatvnews.com/news/india/wing-commander-vyomika-singh-briefs-media-on-operation-sindoor-know-all-about-the-iaf-officer-2025-05-07-989067 |access-date=7 May 2025 |website=India TV News |language=en}}</ref> 18 ਦਸੰਬਰ 2019 ਨੂੰ, ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਫਲਾਇੰਗ ਬ੍ਰਾਂਚ ਵਿੱਚ ਸਥਾਈ ਕਮਿਸ਼ਨ ਮਿਲਿਆ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਹ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਵਿੱਚ ਸੇਵਾ ਜਾਰੀ ਰੱਖ ਸਕੀ।<ref>{{Cite web |date=7 May 2025 |title=Who is Wing Commander Vyomika Singh ? Check Education Qualification, Career Details, Awards and Honours |url=https://www.jagranjosh.com/general-knowledge/who-is-wing-commander-vyomika-singh-education-qualification-career-details-awards-and-honours-1746603698-1 |access-date=7 May 2025 |website=Jagranjosh.com |language=en}}</ref> === ਮਾਊਂਟ ਮਨੀਰੰਗ ਮੁਹਿੰਮ === 2021 ਵਿੱਚ, ਸਿੰਘ ਨੇ ਭਾਰਤ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੇ 75 ਸਾਲਾਂ ਨੂੰ ਮਨਾਉਣ ਵਾਲੇ ਆਜ਼ਾਦੀ ਕਾ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਮਹੋਤਸਵ ਜਸ਼ਨਾਂ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ, ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਮਾਊਂਟ ਮਨੀਰੰਗ (21,625 ਫੁੱਟ) ਲਈ ਤਿੰਨ-ਸੇਵਾਵਾਂ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ-ਮਹਿਲਾ ਪਰਬਤਾਰੋਹੀ ਮੁਹਿੰਮ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ। ਇਸ ਮੁਹਿੰਮ ਨੂੰ ਹਵਾਈ ਸੈਨਾ ਦੇ ਮੁਖੀ ਦੁਆਰਾ ਮਾਨਤਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ।<ref>{{Cite web |last=ABP Live News Desk |date=7 May 2025 |title=Meet Wing Commander Vyomika Singh Who Presented The Brief On Operation Sindoor |url=https://news.abplive.com/news/india/wing-commander-vyomika-singh-operation-sindoor-indian-air-force-1770568 |access-date=7 May 2025 |website=ABP Live |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Women in Uniform: Vyomika Singh and Sophia Qureshi Lead Operation Sindoor Briefing |url=https://www.deccanherald.com/india/who-are-wing-commander-vyomika-singh-and-colonel-sophia-qureshi-the-women-who-jointly-led-the-media-briefing-on-operation-sindoor-3528750 |access-date=7 May 2025 |website=Deccan Herald |language=en}}</ref> === ਆਪ੍ਰੇਸ਼ਨ ਸਿੰਦੂਰ === {{ਮੁੱਖ ਲੇਖ|2025 ਭਾਰਤ-ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਟਕਰਾਅ}} 7 ਮਈ 2025 ਨੂੰ, ਸਿੰਘ ਨੇ ਕਰਨਲ ਸੋਫੀਆ ਕੁਰੈਸ਼ੀ ਅਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ ਸਕੱਤਰ ਵਿਕਰਮ ਮਿਸਰੀ ਨਾਲ [[ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ]] ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮੀਡੀਆ ਬ੍ਰੀਫਿੰਗ ਦੀ ਸਹਿ-ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਆਪ੍ਰੇਸ਼ਨ ਸਿੰਦੂਰ ਦਾ ਵੇਰਵਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।<ref>{{Cite web |last=Mishra |first=Urvashi |date=7 May 2025 |title=Operation Sindoor: Col Sofiya Qureshi, Wg Cdr Vyomika Singh make history leading briefing on India's cross-border strike |url=https://www.fortuneindia.com/business-news/operation-sindoor-col-sofiya-qureshi-wg-cdr-vyomika-singh-make-history-leading-briefing-on-indias-cross-border-strike/122838 |access-date=7 May 2025 |website=Fortune India |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2025-05-07 |title=Biography of Wing Commander Vyomika Singh: Soaring to New Heights in the Indian Air Force – Leaders Wiki |url=https://leaders-wiki.com/2025/05/biography-of-wing-commander-vyomika-singh-soaring-to-new-heights-in-the-indian-air-force/ |access-date=2025-05-08 |language=en-US |archive-date=2025-05-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250515135406/https://leaders-wiki.com/2025/05/biography-of-wing-commander-vyomika-singh-soaring-to-new-heights-in-the-indian-air-force/ |url-status=dead }}</ref> 22 ਅਪ੍ਰੈਲ 2025 ਨੂੰ [[2025 ਪਹਲਗਾਮ ਹਮਲਾ|ਪਹਿਲਗਾਮ ਅੱਤਵਾਦੀ ਹਮਲੇ]] ਦੇ ਜਵਾਬ ਵਿੱਚ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ 26 ਲੋਕ ਮਾਰੇ ਗਏ ਸਨ, ਦੇ ਜਵਾਬ ਵਿੱਚ, ਸਵੇਰੇ 1:05 ਵਜੇ ਤੋਂ 1:30 ਵਜੇ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਇਸ ਆਪ੍ਰੇਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਅਤੇ ਪੀਓਕੇ ਵਿੱਚ ਨੌਂ ਅੱਤਵਾਦੀ ਕੈਂਪਾਂ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ। ਸਿੰਘ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਹਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਦੇ ਜਾਨੀ ਨੁਕਸਾਨ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ " '''''ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਵਾਲੇ ਹਥਿਆਰਾਂ''''' " ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਨੌਂ ਕੈਂਪਾਂ ਦੇ ਵਿਨਾਸ਼ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ ਜ਼ੋਰ ਦੇ ਕੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਕਿਸੇ ਵੀ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਫੌਜੀ ਸਥਾਪਨਾ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਨਹੀਂ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ।<ref>{{Cite web |date=7 May 2025 |title='If provoked again...': Wing Commander Vyomika Singh warns Pak in cold sign-off after Operation Sindoor - 'If provoked again...': Wing Commander Vyomika Singh warns Pak in cold sign off after Operation Sindoor BusinessToday |url=https://www.businesstoday.in/india/story/if-provoked-again-wing-commander-vyomika-singh-warns-pak-in-cold-sign-off-after-operation-sindoor-475066-2025-05-07 |access-date=7 May 2025 |website=Business Today |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=7 May 2025 |title=Who are officers Sofiya Qureshi and Vyomika Singh who briefed on Operation Sindoor? |url=https://www.indiatoday.in/education-today/gk-current-affairs/story/who-are-indian-officers-sofiya-qureshi-vyomika-singh-powering-operation-sindoor-2720862-2025-05-07 |access-date=7 May 2025 |website=India Today |language=en}}</ref> == ਨਿੱਜੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ == ਸਿੰਘ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚੋਂ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਸੈਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਸੀ। ਇੰਡੀਆ ਟੂਡੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਇੰਟਰਵਿਊ ਵਿੱਚ, ਉਸਦੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਸ਼੍ਰੀ ਆਰ.ਐਸ.ਨਿਮ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੀਮਤੀ ਕਰੁਣਾ ਸਿੰਘ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਉਸਦਾ ਵਿਆਹ [[ਭਾਰਤੀ ਹਵਾਈ ਸੈਨਾ]] ਦੇ ਇੱਕ ਅਧਿਕਾਰੀ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਐਂਥਨੀ ਸਕੂਲ- ਹੌਜ਼ ਖਾਸ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਦੇ 2 ਭੈਣ-ਭਰਾ ਹਨ- ਭੂਮਿਕਾ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਨਿਰਮਲਿਕਾ ਸਿੰਘ। ਉਸਦੀ ਵੱਡੀ ਭੈਣ ਭੂਮਿਕਾ ਸਿੰਘ ਯੂਕੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਿਗਿਆਨੀ ਹੈ। ਉਸਦੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਸੇਵਾਮੁਕਤ ਅਧਿਆਪਕ ਹਨ। ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਬਨਸਪਤੀ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਅਧਿਆਪਕ ਸਨ। ਮਾਊਂਟ ਮਨੀਰੰਗ ਮੁਹਿੰਮ ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਭਾਗੀਦਾਰੀ ਪਰਬਤਾਰੋਹਣ ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਦਿਲਚਸਪੀ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ।<ref>{{Cite web |title=Women in Uniform: Vyomika Singh and Sophia Qureshi Lead Operation Sindoor Briefing |url=https://www.deccanherald.com/india/who-are-wing-commander-vyomika-singh-and-colonel-sophia-qureshi-the-women-who-jointly-led-the-media-briefing-on-operation-sindoor-3528750 |access-date=7 May 2025 |website=Deccan Herald |language=en}}</ref> == ਹਵਾਲੇ == [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਸੈਨਾ ਅਧਿਕਾਰੀ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]] es250afk8qwhg1mxe2kcme2ccz1notg 0 198226 843792 823604 2026-08-01T04:26:09Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 5 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 843792 wikitext text/x-wiki {{Infobox writer | name = ਰੋਜ਼ਮੇਰੀ ਰੋਜਰਸ | image = | alt = | caption = | pseudonym = ਰੋਜ਼ਮੇਰੀ ਰੋਜਰਸ | birth_name = ਰੋਜ਼ਮੇਰੀ ਜੈਨਸਜ਼ | birth_date = {{birth date|1932|12|7|df=y}} | birth_place = [[Panadura]], [[British Ceylon]] (ਹੁਣ [[ਸ੍ਰੀ ਲੰਕਾ]]) | death_date = {{Death date and age|2019|11|12|1932|12|7|df=y}} | death_place = [[Monterey, California]], U.S. | occupation = [[ਨਾਵਲਕਾਰ]] | nationality = ਬਰਤਾਨਵੀ-ਅਮਰੀਕੀ | citizenship = | education = | alma_mater = [[University of Ceylon]] | period = 1974–2019 | genre = [[ਰੋਮਾਂਸ ਨਾਵਲ|ਰੋਮਾਂਸ]] | subject = | movement = | notable_works = | spouse = {{plainlist|[[Summa Navaratnam]],<br>Leroy Rogers,<br>Christopher Kadison}} <!-- Do not confuse with the other Rosemary Rogers who is married to Roger Downey Sr. This person had these three husbands. --> | children = 4 | relatives = | awards = | signature = | website = | portaldisp = }} '''ਰੋਜ਼ਮੇਰੀ ਰੋਜਰਸ''' (née '''Jansz''' ; 7 ਦਸੰਬਰ 1932 - 12 ਨਵੰਬਰ 2019) ਇੱਕ ਸ਼੍ਰੀਲੰਕਾ ਦੇ ਬਰਗਰ ਇਤਿਹਾਸਕ [[ਰੁਮਾਂਸ ਨਾਵਲ|ਰੋਮਾਂਸ ਨਾਵਲਾਂ]] ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਿਕਣ ਵਾਲੀ [[ਲੇਖਕ]] ਸੀ। ਉਸ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਕਿਤਾਬ, ''[[ਸਵੀਟ ਸੇਵੇਜ ਲਵ]]'', 1974 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਈ ਸੀ। ਉਹ ਕੈਥਲੀਨ ਵੁਡੀਵਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੂਜੀ ਰੋਮਾਂਸ ਲੇਖਕ ਸੀ, ਜਿਸ ਦੇ ਨਾਵਲ ਟ੍ਰੇਡ ਪੇਪਰਬੈਕ ਫਾਰਮੈਟ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਏ ਸਨ।<ref>{{Cite web |last=Smith |first=Janet Elaine |date=October 2003 |title=Author of the Month: Beatrice Small |url=http://www.myshelf.com/aom/03/small.htm |access-date=2007-02-02 |publisher=MyShelf.com |archive-date=2016-03-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160317120029/http://myshelf.com/aom/03/small.htm |url-status=dead }}</ref> ਦੋਵਾਂ ਲੇਖਕਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸਫਲਤਾ ਸੰਪਾਦਕ ਨੈਨਸੀ ਕੌਫੀ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਕੇ ਮਿਲੀ ਜੋ ਉਸ ਸਮੇਂ ਐਵਨ ਬੁੱਕਸ ਨਾਲ ਸੀ। ਰੋਜਰਸ ਨੂੰ ਆਧੁਨਿਕ ਇਤਿਹਾਸਕ ਰੋਮਾਂਸ ਦੇ ਸੰਸਥਾਪਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਅੱਜ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੇਖਕ ਉਸ ਦੀ ਲਿਖਤ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ।<ref>{{Cite web |last=Gold |first=Laurie |date=1999-03-02 |title=Judith Ivory: Intelligence that Shines Through |url=http://www.likesbooks.com/ivory.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070113232743/http://www.likesbooks.com/ivory.html |archive-date=2007-01-13 |access-date=2007-02-02 |publisher=All About Romance Novels}}</ref><ref>{{Cite web |last=Heynke |first=Danny |date=March 2005 |title=Interview with Shirl Henke |url=http://www.die-buecherecke.de/henke.htm |access-date=2007-02-02 |publisher=Die romantische Bucherekcke |archive-date=2015-01-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150104194416/http://www.die-buecherecke.de/henke.htm |url-status=dead }}</ref> ਉਹ [[ਕੈਲੀਫ਼ੋਰਨੀਆ|ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ]] ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੀ ਸੀ।<ref>{{Cite web |title=Rosemary Rogers |url=http://www.fantasticfiction.co.uk/r/rosemary-rogers/ |access-date=2007-02-02 |publisher=Fantastic Fiction}}</ref> == ਜੀਵਨ == === ਨਿੱਜੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ === ਰੋਜ਼ਮੇਰੀ ਜੈਨਜ਼ ਦਾ ਜਨਮ 7 ਦਸੰਬਰ 1932 ਨੂੰ ਪਨਾਦੁਰਾ, ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸੀਲੋਨ, ਹੁਣ [[ਸ੍ਰੀਲੰਕਾ|ਸ਼੍ਰੀਲੰਕਾ]] ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ।<ref>{{Cite web |title=Rosemary Rogers |url=http://www.fantasticfiction.co.uk/r/rosemary-rogers/ |access-date=2007-02-02 |publisher=Fantastic Fiction}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="true">[http://www.fantasticfiction.co.uk/r/rosemary-rogers/ "Rosemary Rogers"]. Fantastic Fiction<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">2007-02-02</span></span>.</cite></ref><ref name="WhoisWho">{{Citation |title=Who's who in writers, editors & poets, United States & Canada |volume=5 |year=1995 |publisher=December Press}}</ref><ref>{{Cite web |date=1997 |title=Contemporary Popular Writers |url=http://ic.galegroup.com/ic/bic1/BiographiesDetailsPage/BiographiesDetailsWindow?failOverType=&query=&prodId=BIC1&windowstate=normal&contentModules=&display-query=&mode=view&displayGroupName=Biographies&limiter=&currPage=&disableHighlighting=false&displayGroups=&sortBy=&search_within_results=&p=BIC1&action=e&catId=&activityType=&scanId=&documentId=GALE%7CK1632000217&source=Bookmark&u=mlin_n_umass&jsid=cf814df140075e531edba07182e5da6a |access-date=February 25, 2016 |website=Biography in Context |publisher=Gale}}</ref> ਉਸ ਦੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ, ਬਾਰਬਰਾ "ਐਲਨ" ਅਤੇ ਸਿਰਿਲ ਜੈਨਜ਼, ਡੱਚ-ਪੁਰਤਗਾਲੀ ਵਸਨੀਕ ਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਕਈ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਸਕੂਲ ਸਨ। ਰੋਜਰਸ ਪਰਿਵਾਰ ਨੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਨੌਕਰ ਰੱਖੇ ਸਨ ਅਤੇ ਬਾਹਰੀ ਦੁਨੀਆ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਦੂਰ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਅੱਠ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਲਿਖਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਕਿਸ਼ੋਰ ਅਵਸਥਾ ਦੌਰਾਨ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਨਪਸੰਦ ਲੇਖਕਾਂ, [[ਵਾਲਟਰ ਸਕਾਟ|ਸਰ ਵਾਲਟਰ ਸਕਾਟ]], [[ਅਲੈਗਜ਼ੈਂਡਰ ਡਿਊਮਾ|ਅਲੈਗਜ਼ੈਂਡਰ ਡੂਮਾਸ, ਪੇਰੇ]] ਅਤੇ ਰਾਫੇਲ ਸਬਾਟਿਨੀ ਦੀ ਸ਼ੈਲੀ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਰੋਮਾਂਟਿਕ ਮਹਾਂਕਾਵਿ ਲਿਖੇ।<ref>{{Cite news|url=http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,918604-2,00.html|title=Rosemary's Babies|last=Darrach|first=Brad|date=January 17, 1977|work=Time|access-date=2007-05-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20071113100627/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,918604-2,00.html|archive-date=November 13, 2007}}</ref><ref>{{Cite web |last=Murphy |first=Mary |year=1977 |title=The Wicked, Loving Life of Rosemary Rogers |url=http://www.cherylclarke.net/cherylclarke.net%20folder/cherylclarke.net/pdf_files/Binder%2014.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070927004708/http://www.cherylclarke.net/cherylclarke.net%20folder/cherylclarke.net/pdf_files/Binder%2014.pdf |archive-date=2007-09-27 |access-date=2007-05-24}}</ref> ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਔਰਤ ਸੀ ਜਿਸ ਨੇ ਘਰ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਸੀਲੋਨ ਦੇ ਇੱਕ ਅਖਬਾਰ ਲਈ [[ਫ਼ੀਚਰ ਲੇਖ|ਫੀਚਰ ਲੇਖਕ]] ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਸੀਲੋਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਸਾਲ ਬਿਤਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਰੋਜਰਸ ਇੱਕ ਰਿਪੋਰਟਰ ਬਣ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਜਲਦੀ ਹੀ ਸੁੰਮਾ ਨਵਰਤਨਮ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲਿਆ, ਜੋ ਕਿ ਇੱਕ ਸੀਲੋਨੀਜ਼ [[ਰਗਬੀ ਫੁੱਟਬਾਲ|ਰਗਬੀ]] ਖਿਡਾਰੀ ਅਤੇ [[ਟਰੈਕ ਅਤੇ ਫ਼ੀਲਡ|ਟਰੈਕ ਅਤੇ ਫੀਲਡ]] ਸਟਾਰ ਸੀ (ਜੋ 1950 ਦੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਲਾਇਨਜ਼ ਦੇ ਖਿਲਾਫ਼ ਸੀਲੋਨ ਲਈ ਖੇਡੀ ਸੀ ਅਤੇ ਜਿਸ ਨੂੰ "ਏਸ਼ੀਆ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਤੇਜ਼ ਆਦਮੀ" ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ)।<ref>{{Cite news|url=https://archives1.sundayobserver.lk/2019/11/24/sports/summa-navaratnam%E2%80%99s-ex-spouse-rosemary-rogers-dies-california|title=Summa Navaratnam’s ex-spouse Rosemary Rogers dies in California|last=Kurukulasuriya|first=Jayanta|date=2019-11-23|work=[[Sunday Observer (Sri Lanka)|Sunday Observer]]|access-date=2021-05-24|language=en}}</ref><ref>{{Cite news|url=http://www.dailynews.lk/2006/09/09/spo20.asp|title=Sprinter Summa - fastest man in Asia|last=de Joodt|first=Ken|work=[[Daily News (Sri Lanka)|Daily News]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20110916200359/http://www.dailynews.lk/2006/09/09/spo20.asp|archive-date=16 September 2011}}</ref> ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਤੋਂ ਵੱਖ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਰੋਜਰਸ 1960 ਵਿੱਚ ਆਪਣੀਆਂ ਦੋ ਧੀਆਂ, ਰੋਸੇਨ ਅਤੇ ਸ਼ੈਰਨ ਨਾਲ [[ਲੰਡਨ]] ਚਲੀ ਗਈ।<ref>{{Cite news|url=http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,918604-2,00.html|title=Rosemary's Babies|last=Darrach|first=Brad|date=January 17, 1977|work=Time|access-date=2007-05-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20071113100627/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,918604-2,00.html|archive-date=November 13, 2007}}<cite class="citation news cs1" data-ve-ignore="true" id="CITEREFDarrach1977">Darrach, Brad (January 17, 1977). [https://web.archive.org/web/20071113100627/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,918604-2,00.html "Rosemary's Babies"]. ''Time''. Archived from [http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,918604-2,00.html the original] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071113100627/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,918604-2,00.html |date=2007-11-13 }} on November 13, 2007<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">2007-05-24</span></span>.</cite></ref><ref>{{Cite web |last=Murphy |first=Mary |year=1977 |title=The Wicked, Loving Life of Rosemary Rogers |url=http://www.cherylclarke.net/cherylclarke.net%20folder/cherylclarke.net/pdf_files/Binder%2014.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070927004708/http://www.cherylclarke.net/cherylclarke.net%20folder/cherylclarke.net/pdf_files/Binder%2014.pdf |archive-date=2007-09-27 |access-date=2007-05-24}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="true" id="CITEREFMurphy1977">Murphy, Mary (1977). [https://web.archive.org/web/20070927004708/http://www.cherylclarke.net/cherylclarke.net%20folder/cherylclarke.net/pdf_files/Binder%2014.pdf "The Wicked, Loving Life of Rosemary Rogers"] <span class="cs1-format">(PDF)</span>. Archived from [http://www.cherylclarke.net/cherylclarke.net%20folder/cherylclarke.net/pdf_files/Binder%2014.pdf the original] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070927004708/http://www.cherylclarke.net/cherylclarke.net%20folder/cherylclarke.net/pdf_files/Binder%2014.pdf |date=2007-09-27 }} <span class="cs1-format">(PDF)</span> on 2007-09-27<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">2007-05-24</span></span>.</cite></ref> ਯੂਰਪ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਦੀ ਮੁਲਾਕਾਤ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਤੋਂ ਲੇਰੋਏ ਰੋਜਰਸ ਨਾਲ ਹੋਈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਜੱਦੀ ਸ਼ਹਿਰ, ਸੇਂਟ ਲੁਈਸ, ਮਿਸੂਰੀ ਵਿੱਚ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਲੈ ਗਈ, ਜਿੱਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰ, ਮਾਈਕਲ ਅਤੇ ਐਡਮ ਸਨ। ਦੂਜਾ ਵਿਆਹ ਅੱਠ ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ ਖਤਮ ਹੋ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਰੋਜਰਸ ਨੂੰ ਸੋਲਾਨੋ ਕਾਉਂਟੀ ਪਾਰਕਸ ਵਿਭਾਗ ਲਈ ਟਾਈਪਿਸਟ ਵਜੋਂ ਆਪਣੀ ਤਨਖਾਹ 'ਤੇ ਆਪਣਾ ਅਤੇ ਚਾਰ ਬੱਚਿਆਂ ਦਾ ਪਾਲਣ-ਪੋਸ਼ਣ ਕਰਨਾ ਪਿਆ। ਅਗਲੇ ਸਾਲ, 1969 ਵਿੱਚ, ਉਸ ਦੇ ਮਾਪੇ ਰੋਜਰਸ ਨਾਲ ਰਹਿਣ ਲਈ ਆ ਗਏ।<ref>{{Cite news|url=http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,918604-2,00.html|title=Rosemary's Babies|last=Darrach|first=Brad|date=January 17, 1977|work=Time|access-date=2007-05-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20071113100627/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,918604-2,00.html|archive-date=November 13, 2007}}<cite class="citation news cs1" data-ve-ignore="true" id="CITEREFDarrach1977">Darrach, Brad (January 17, 1977). [https://web.archive.org/web/20071113100627/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,918604-2,00.html "Rosemary's Babies"]. ''Time''. Archived from [http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,918604-2,00.html the original] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071113100627/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,918604-2,00.html |date=2007-11-13 }} on November 13, 2007<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">2007-05-24</span></span>.</cite></ref><ref>{{Cite web |last=Murphy |first=Mary |year=1977 |title=The Wicked, Loving Life of Rosemary Rogers |url=http://www.cherylclarke.net/cherylclarke.net%20folder/cherylclarke.net/pdf_files/Binder%2014.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070927004708/http://www.cherylclarke.net/cherylclarke.net%20folder/cherylclarke.net/pdf_files/Binder%2014.pdf |archive-date=2007-09-27 |access-date=2007-05-24}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="true" id="CITEREFMurphy1977">Murphy, Mary (1977). [https://web.archive.org/web/20070927004708/http://www.cherylclarke.net/cherylclarke.net%20folder/cherylclarke.net/pdf_files/Binder%2014.pdf "The Wicked, Loving Life of Rosemary Rogers"] <span class="cs1-format">(PDF)</span>. Archived from [http://www.cherylclarke.net/cherylclarke.net%20folder/cherylclarke.net/pdf_files/Binder%2014.pdf the original] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070927004708/http://www.cherylclarke.net/cherylclarke.net%20folder/cherylclarke.net/pdf_files/Binder%2014.pdf |date=2007-09-27 }} <span class="cs1-format">(PDF)</span> on 2007-09-27<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">2007-05-24</span></span>.</cite></ref> ਸੋਲਾਨੋ ਕਾਉਂਟੀ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਸ਼ਰਲੀ ਬੱਸਬੀ ਨੂੰ ਮਿਲੀ, ਅਤੇ ਰੋਜ਼ਮੇਰੀ ਉਸਦੀ ਦੋਸਤ ਅਤੇ ਸਲਾਹਕਾਰ ਬਣ ਗਈ।<ref>{{Citation |title=Shirlee Busbee's Bio |url=http://www.shirlee-busbee.com/Bio.html |access-date=2012-04-07 |archive-date=2012-04-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120426101642/http://www.shirlee-busbee.com/Bio.html |url-status=dead }}</ref> ਉਸ ਦਾ ਤੀਜਾ ਵਿਆਹ, ਸਤੰਬਰ 1984 ਵਿੱਚ, ਕਵੀ ਕ੍ਰਿਸਟੋਫਰ ਕੈਡੀਸਨ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਉਸਦੇ ਤੋਂ 20 ਸਾਲ ਛੋਟਾ ਸੀ। ਇਹ ਇੱਕ ਥੋੜ੍ਹੇ ਸਮੇਂ ਦਾ ਮੇਲ ਸੀ। ਰੌਜਰਸ ਨੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ [[ਕੈਲੀਫ਼ੋਰਨੀਆ|ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ]] ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਘਰ ਬਣਾ ਲਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਆਪਣੀ ਮੌਤ ਤੱਕ ਲਿਖਦੀ ਰਹੀ। ਰੋਜਰਸ ਦੀ ਮੌਤ 12 ਨਵੰਬਰ, 2019 ਨੂੰ ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਦੇ ਮੋਂਟੇਰੀ ਵਿਖੇ ਉਸਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਹੋਈ। ਉਹ 86 ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਸੀ।<ref>{{Cite web |title=Rosemary Rogers Obituary |url=https://legacy.com/obituaries/name/rosemary-rogers-obituary?pid=194638568 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200604094529/https://legacy.com/obituaries/name/rosemary-rogers-obituary?pid=194638568 |archive-date=4 Jun 2020 |website=[[Legacy.com]]}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.pressreader.com/sri-lanka/sunday-times-sri-lanka/20191201/283059826240094|title="The Queen of Historical Romances" is no more|date=1 December 2019|work=[[The Sunday Times (Sri Lanka)|The Sunday Times]]|via=[[PressReader]]}}</ref> == ਗ੍ਰੰਥ ਸੂਚੀ<ref>{{Cite web |title=Rosemary Rogers |url=http://www.fantasticfiction.co.uk/r/rosemary-rogers/ |access-date=2007-02-02 |publisher=Fantastic Fiction}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="true">[http://www.fantasticfiction.co.uk/r/rosemary-rogers/ "Rosemary Rogers"]. Fantastic Fiction<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">2007-02-02</span></span>.</cite></ref><ref>{{Cite web |date=1997 |title=Contemporary Popular Writers |url=http://ic.galegroup.com/ic/bic1/BiographiesDetailsPage/BiographiesDetailsWindow?failOverType=&query=&prodId=BIC1&windowstate=normal&contentModules=&display-query=&mode=view&displayGroupName=Biographies&limiter=&currPage=&disableHighlighting=false&displayGroups=&sortBy=&search_within_results=&p=BIC1&action=e&catId=&activityType=&scanId=&documentId=GALE%7CK1632000217&source=Bookmark&u=mlin_n_umass&jsid=cf814df140075e531edba07182e5da6a |access-date=February 25, 2016 |website=Biography in Context |publisher=Gale}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="true">[http://ic.galegroup.com/ic/bic1/BiographiesDetailsPage/BiographiesDetailsWindow?failOverType=&query=&prodId=BIC1&windowstate=normal&contentModules=&display-query=&mode=view&displayGroupName=Biographies&limiter=&currPage=&disableHighlighting=false&displayGroups=&sortBy=&search_within_results=&p=BIC1&action=e&catId=&activityType=&scanId=&documentId=GALE%7CK1632000217&source=Bookmark&u=mlin_n_umass&jsid=cf814df140075e531edba07182e5da6a "Contemporary Popular Writers"]. ''Biography in Context''. Gale. 1997<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">February 25,</span> 2016</span>.</cite></ref> == === ਲੈਜੇਂਡ ਆਫ਼ ਮੋਰਗਨ-ਚੈਲੇਂਜਰ ਸੀਰੀਜ਼ === # ''ਸਵੀਟ ਸੇਵੇਜ ਲਵ'' (1974) # ''ਡਾਰਕ ਫਾਇਰਜ਼'' (1975) # ''ਦੁਸ਼ਟ ਪਿਆਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਝੂਠ'' (1976) # ''ਗੁਆਚਿਆ ਪਿਆਰ, ਆਖਰੀ ਪਿਆਰ'' (1980) # ''ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹਿਆ'' (1988) # ''ਸੇਵੇਜ ਡਿਜ਼ਾਇਰ'' (2000) === ਲੋਗਨ ਡੁਓਲੋਜੀ ਲੜੀ === # ''ਇੱਕ ਸਤਿਕਾਰਯੋਗ ਆਦਮੀ'' (2002) # ''ਰਿਟਰਨ ਟੂ ਮੀ'' (2003) === ਸਟੈਂਡ-ਅਲੋਨ ਨਾਵਲ === * ''ਵਾਈਲਡੈਸਟ ਹਾਰਟ'' (1974) * ''ਦ ਕਰਾਊਡ ਪਲੀਜ਼ਰਜ਼'' (1978) * ''ਦ ਇਨਸਾਈਡਰਸ'' (1979) * ''ਲਵ ਪਲੇ'' (1981) * ''ਪਿਆਰ ਨੂੰ ਸਮਰਪਣ'' (1982) * ''ਦ ਵੈਨਟਨ'' (1985) * ''ਟੀ ਪਲਾਂਟਰਜ਼ ਬ੍ਰਾਈਡ'' (1995) * ''ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਆਦਮੀ'' (1996) * ''ਮਿਡਨਾਈਟ ਲੇਡੀ'' (1997) * ''ਆਲ ਆਈ ਡਿਜ਼ਾਇਰ'' (1998) * ''ਇਨ ਯੂਅਰ ਆਰਮਜ਼'' (1999) * ''ਇੱਕ ਬੇਪਰਵਾਹ ਮੁਲਾਕਾਤ'' (2001) * ''ਮੇਰੇ ਦਿਲ ਦਾ ਗਹਿਣਾ'' (2004) * ''ਨੀਲਮ'' (2005) * ''ਇੱਕ ਦਲੇਰ ਜਨੂੰਨ'' (2007) * ''ਸਕੈਂਡਲਸ ਡਿਸੈਪਸ਼ਨ'' (2008) * ''ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਬੱਝਿਆ'' (2009) * ''ਸਕਾਊਂਡਰਲਜ਼ ਆਨਰ'' (2010) * ''ਇੱਕ ਰਾਤ ਲਈ ਦੁਲਹਨ'' (2011) == ਹਵਾਲੇ ਅਤੇ ਸਰੋਤ == {{Reflist}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਨਾਰੀ ਨਾਵਲਕਾਰ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2019]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਮਰੀਕੀ ਔਰਤ ਨਾਵਲਕਾਰ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਮਰੀਕੀ ਨਾਵਲਕਾਰ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਮਰੀਕੀ ਨਾਵਲਕਾਰ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1932]] mookg5klx7jrlekr4sl9wlj45h933gz 0 204857 843769 843759 2026-07-31T16:47:44Z Nitesh Gill 8973 843769 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | image = Spider-Man Brand New Day poster.jpg | alt = A close-up of Spider-Man, with Michelle-Jones Watson is shown in his eye reflection. | caption = ਫ਼ਿਲਮ ਦਾ ਪੋਸਟਰ | director = ਡੈਸਟਿਨ ਡੈਨਿਅਲ ਕ੍ਰੈੱਟਨ | producer = {{Plainlist| * ਕੈਵਿਨ ਫੇਇਗੀ * ਐਮੀ ਪਾਸਕਲ * ਐਵੀ ਅਰੈਡ * ਰੇਚਲ ਓ’ਕੌਨਰ }} | starring = {{Plainlist|<!-- Order per main titles, see [[WP:MCUFILMCAST]] --> * ਟੌਮ ਹੌਲੈਂਡ * ਜ਼ੈੱਨਡੇਆ * ਸੇਡੀ ਸਿੰਕ * ਜੇਕਬ ਬੈਟਾਲਨ * ਜੌਨ ਬਰਨਥੌਲ * ਫਲੋਰੈਂਸ ਪਿਊ * ਟ੍ਰਾਮੈੱਲ ਟਿੱਲਮੈਨ * ਮਰਿਸਾ ਟੋਮੇਇ * ਮਾਰਕ ਰਫ਼ਲੋ }} | studio = {{Plainlist| * ਕੋਲੰਬੀਆ ਪਿਕਚਰਜ਼ * ਮਾਰਵਲ ਸਟੂਡੀਓਜ਼ * ਪਾਸਕਲ ਪਿਕਚਰਜ਼ }} | distributor = ਸੋਨੀ ਪਿਕਚਰਜ਼ ਰਿਲੀਜ਼ਿੰਗ | released = 31 ਜੁਲਾਈ, 2026 (ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ) | runtime = 145 ਮਿੰਟ | country = ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ | language = ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ | budget = $225&nbsp;ਮਿਲੀਅਨ | gross = $73 ਮਿਲੀਅਨ<ref name="NUM">{{Cite The Numbers|id=spider-man-brand-new-day-(2026)|access-date=July 31, 2026}}</ref><ref name="BOM">{{Cite Box Office Mojo|id=22084616|access-date=July 31, 2026}}</ref> }} '''ਸਪਾਈਡਰ-ਮੈਨ: ਬ੍ਰੈਂਡ ਨਿਊ ਡੇ''' (2026) (ਪੰਜਾਬੀ ਤਰਜ਼ਮਾ - ਸਪਾਈਡਰ-ਮੈਨ: ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਦਿਨ) [[ਮਾਰਵਲ ਸਿਨੇਮੈਟਿਕ ਯੁਨੀਵਰਸ]] ਦੀ ਚੌਥੀ ਸਪਾਈਡਰ-ਮੈਨ ਫ਼ਿਲਮ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਡੈਸਟਿਨ ਡੈਨਿਅਲ ਕ੍ਰੈੱਟਨ ਨੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ ਅਤੇ [[ਟੌਮ ਹਾਲੈਂਡ|ਟੌਮ ਹੌਲੈਂਡ]] ਨੇ ਪੀਟਰ ਪਾਰਕਰ ਦਾ ਕਿਰਦਾਰ ਨਿਭਾਇਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੇ ਨਾਲ ਜ਼ੈੱਨਡੇਆ, ਸੇਡੀ ਸਿੰਕ, ਜੇਕਬ ਬੈਟਾਲਨ, ਜੌਨ ਬਰਨਥੌਲ, ਫਲੋਰੈਂਸ ਪਿਊ, ਟ੍ਰਾਮੈੱਲ ਟਿੱਲਮੈਨ, ਮਰਿਸਾ ਟੋਮੇਇ, ਅਤੇ ਮਾਰਕ ਰਫ਼ਲੋ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਫ਼ਿਲਮ ਦੀ ਕਹਾਣੀ, ਕਿਵੇਂ ਪੀਟਰ ਨਿਊ ਯਾਰਕ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਵਸ਼ਿੰਦਿਆਂ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਕ ਨਵੇਂ ਖਤਰੇ ‘ਤੇ ਆਪਣੀਆਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਆ ਰਹੇ ਬਦਲਾਵਾਂ ਨਾਲ ਜੂਝਦਾ ਹੈ, ਬਾਰੇ ਹੈ। 31 ਜੁਲਾਈ, 2026 ਨੂੰ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਈ ਇਹ ਫ਼ਿਲਮ, ਮਾਰਵਲ ਸਿਨੇਮੈਟਿਕ ਯੁਨੀਵਰਸ ਦੀ ਕੁੱਲ 38ਵੀਂ ਫ਼ਿਲਮ ਹੈ ਅਤੇ ਫੇਜ਼ 6 ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ। == ਅਦਾਕਾਰ == * '''ਟੌਮ ਹੌਲੈਂਡ ਪੀਟਰ ਪਾਰਕਰ / ਸਪਾਈਡਰ-ਮੈਨ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ:''' ਇੱਕ ਸਾਬਕਾ ਐਵੇਂਜਰ ਜਿਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਰੇਡੀਓਐਕਟਿਵ ਮੱਕੜੀ ਦੁਆਰਾ ਕੱਟੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮੱਕੜੀ ਵਰਗੀ ਯੋਗਤਾਵਾਂ ਮਿਲ ਜਾਣਦੀਆਂ ਸਨ। ਫਿਲਮ ਸਪਾਈਡਰ-ਮੈਨ: ਨੋ ਵੇ ਹੋਮ (2021) ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਡਾ. ਸਟੀਫਨ ਸਟ੍ਰੇਂਜ ਦੇ ਸਪੈੱਲ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਦੁਨੀਆ ਭੁੱਲ ਗਈ ਹੈ ਕਿ ਪੀਟਰ ਮੌਜੂਦ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਹੁਣ ਨਿਊਯਾਰਕ ਸਿਟੀ ਨੂੰ ਸਟ੍ਰੀਟ-ਪੱਧਰ ਦੇ ਅਪਰਾਧਾਂ ਤੋਂ ਅਗਿਆਤ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਬਚਾਉਣ 'ਤੇ ਕੇਂਦ੍ਰਿਤ ਹੈ, ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਡੇਸਟੀਨ ਡੈਨੀਅਲ ਕ੍ਰੇਟਟਨ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਪੀਟਰ "ਆਪਣੀ ਪੂਰੀ ਹੋਂਦ ਨੂੰ ਸਪਾਈਡਰ-ਮੈਨ] ਹੋਣ ਲਈ ਸਮਰਪਿਤ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਹੌਲੈਂਡ ਨੇ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤਾ ਕਿ ਇਹ ਦੱਸਣ ਲਈ ਇੱਕ ਵਿਲੱਖਣ ਅਤੇ "ਡੂੰਘੀ" ਸੁਪਰਹੀਰੋ ਕਹਾਣੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਪੀਟਰ ਦੇ ਨਿਰਸਵਾਰਥ ਅਤੇ ਕੁਰਬਾਨੀ ਪ੍ਰਤੀ ਸਮਰਪਣ ਉਸ ਦੇ ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਿਹਤ ਲਈ ਨਤੀਜੇ ਹੋਣਗੇ। ਉਸ ਨੇ ਇਹ ਵੀ ਕਿਹਾ ਕਿ ਫਿਲਮ ਪੀਟਰ ਦੀ ਪਛਾਣ ਦੀ ਖੋਜ 'ਤੇ ਕੇਂਦ੍ਰਿਤ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਜਵਾਨੀ ਤੋਂ ਬਾਲਗਤਾ ਵੱਲ ਪਰਿਵਰਤਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਹੌਲੈਂਡ ਨੇ ਬਾਲਗਤਾ ਦੇ ਆਪਣੇ ਸਫ਼ਰ ਤੋਂ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਲਈ।<ref>https://indianexpress.com/article/entertainment/hollywood/spider-man-brand-new-day-ending-explained-what-does-the-final-tease-mean-10812292/</ref > == ਹਵਾਲੇ == {{reflist|}} {{ਆਧਾਰ}} d2lwvu52sh6de3xv1lnly3eft2dbhbj 843770 843769 2026-07-31T16:53:59Z Nitesh Gill 8973 843770 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | image = Madame Tussauds London - Spider-Man statue.jpg | alt = ਸਪਾਈਡਰ-ਮੈਨ ਦੀ ਇੱਕ ਤਸਵੀਰ | caption = ਸਪਾਈਡਰ-ਮੈਨ | director = ਡੈਸਟਿਨ ਡੈਨਿਅਲ ਕ੍ਰੈੱਟਨ | producer = {{Plainlist| * ਕੈਵਿਨ ਫੇਇਗੀ * ਐਮੀ ਪਾਸਕਲ * ਐਵੀ ਅਰੈਡ * ਰੇਚਲ ਓ’ਕੌਨਰ }} | starring = {{Plainlist|<!-- Order per main titles, see [[WP:MCUFILMCAST]] --> * ਟੌਮ ਹੌਲੈਂਡ * ਜ਼ੈੱਨਡੇਆ * ਸੇਡੀ ਸਿੰਕ * ਜੇਕਬ ਬੈਟਾਲਨ * ਜੌਨ ਬਰਨਥੌਲ * ਫਲੋਰੈਂਸ ਪਿਊ * ਟ੍ਰਾਮੈੱਲ ਟਿੱਲਮੈਨ * ਮਰਿਸਾ ਟੋਮੇਇ * ਮਾਰਕ ਰਫ਼ਲੋ }} | studio = {{Plainlist| * ਕੋਲੰਬੀਆ ਪਿਕਚਰਜ਼ * ਮਾਰਵਲ ਸਟੂਡੀਓਜ਼ * ਪਾਸਕਲ ਪਿਕਚਰਜ਼ }} | distributor = ਸੋਨੀ ਪਿਕਚਰਜ਼ ਰਿਲੀਜ਼ਿੰਗ | released = 31 ਜੁਲਾਈ, 2026 (ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ) | runtime = 145 ਮਿੰਟ | country = ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ | language = ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ | budget = $225&nbsp;ਮਿਲੀਅਨ | gross = $73 ਮਿਲੀਅਨ<ref name="NUM">{{Cite The Numbers|id=spider-man-brand-new-day-(2026)|access-date=July 31, 2026}}</ref><ref name="BOM">{{Cite Box Office Mojo|id=22084616|access-date=July 31, 2026}}</ref> }} '''ਸਪਾਈਡਰ-ਮੈਨ: ਬ੍ਰੈਂਡ ਨਿਊ ਡੇ''' (2026) (ਪੰਜਾਬੀ ਤਰਜ਼ਮਾ - ਸਪਾਈਡਰ-ਮੈਨ: ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਦਿਨ) [[ਮਾਰਵਲ ਸਿਨੇਮੈਟਿਕ ਯੁਨੀਵਰਸ]] ਦੀ ਚੌਥੀ ਸਪਾਈਡਰ-ਮੈਨ ਫ਼ਿਲਮ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਡੈਸਟਿਨ ਡੈਨਿਅਲ ਕ੍ਰੈੱਟਨ ਨੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ ਅਤੇ [[ਟੌਮ ਹਾਲੈਂਡ|ਟੌਮ ਹੌਲੈਂਡ]] ਨੇ ਪੀਟਰ ਪਾਰਕਰ ਦਾ ਕਿਰਦਾਰ ਨਿਭਾਇਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੇ ਨਾਲ ਜ਼ੈੱਨਡੇਆ, ਸੇਡੀ ਸਿੰਕ, ਜੇਕਬ ਬੈਟਾਲਨ, ਜੌਨ ਬਰਨਥੌਲ, ਫਲੋਰੈਂਸ ਪਿਊ, ਟ੍ਰਾਮੈੱਲ ਟਿੱਲਮੈਨ, ਮਰਿਸਾ ਟੋਮੇਇ, ਅਤੇ ਮਾਰਕ ਰਫ਼ਲੋ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਫ਼ਿਲਮ ਦੀ ਕਹਾਣੀ, ਕਿਵੇਂ ਪੀਟਰ ਨਿਊ ਯਾਰਕ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਵਸ਼ਿੰਦਿਆਂ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਕ ਨਵੇਂ ਖਤਰੇ ‘ਤੇ ਆਪਣੀਆਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਆ ਰਹੇ ਬਦਲਾਵਾਂ ਨਾਲ ਜੂਝਦਾ ਹੈ, ਬਾਰੇ ਹੈ। 31 ਜੁਲਾਈ, 2026 ਨੂੰ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਈ ਇਹ ਫ਼ਿਲਮ, ਮਾਰਵਲ ਸਿਨੇਮੈਟਿਕ ਯੁਨੀਵਰਸ ਦੀ ਕੁੱਲ 38ਵੀਂ ਫ਼ਿਲਮ ਹੈ ਅਤੇ ਫੇਜ਼ 6 ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ। == ਅਦਾਕਾਰ == * '''ਟੌਮ ਹੌਲੈਂਡ ਪੀਟਰ ਪਾਰਕਰ / ਸਪਾਈਡਰ-ਮੈਨ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ:''' ਇੱਕ ਸਾਬਕਾ ਐਵੇਂਜਰ ਜਿਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਰੇਡੀਓਐਕਟਿਵ ਮੱਕੜੀ ਦੁਆਰਾ ਕੱਟੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮੱਕੜੀ ਵਰਗੀ ਯੋਗਤਾਵਾਂ ਮਿਲ ਜਾਣਦੀਆਂ ਸਨ। ਫਿਲਮ ਸਪਾਈਡਰ-ਮੈਨ: ਨੋ ਵੇ ਹੋਮ (2021) ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਡਾ. ਸਟੀਫਨ ਸਟ੍ਰੇਂਜ ਦੇ ਸਪੈੱਲ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਦੁਨੀਆ ਭੁੱਲ ਗਈ ਹੈ ਕਿ ਪੀਟਰ ਮੌਜੂਦ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਹੁਣ ਨਿਊਯਾਰਕ ਸਿਟੀ ਨੂੰ ਸਟ੍ਰੀਟ-ਪੱਧਰ ਦੇ ਅਪਰਾਧਾਂ ਤੋਂ ਅਗਿਆਤ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਬਚਾਉਣ 'ਤੇ ਕੇਂਦ੍ਰਿਤ ਹੈ, ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਡੇਸਟੀਨ ਡੈਨੀਅਲ ਕ੍ਰੇਟਟਨ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਪੀਟਰ "ਆਪਣੀ ਪੂਰੀ ਹੋਂਦ ਨੂੰ ਸਪਾਈਡਰ-ਮੈਨ] ਹੋਣ ਲਈ ਸਮਰਪਿਤ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਹੌਲੈਂਡ ਨੇ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤਾ ਕਿ ਇਹ ਦੱਸਣ ਲਈ ਇੱਕ ਵਿਲੱਖਣ ਅਤੇ "ਡੂੰਘੀ" ਸੁਪਰਹੀਰੋ ਕਹਾਣੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਪੀਟਰ ਦੇ ਨਿਰਸਵਾਰਥ ਅਤੇ ਕੁਰਬਾਨੀ ਪ੍ਰਤੀ ਸਮਰਪਣ ਉਸ ਦੇ ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਿਹਤ ਲਈ ਨਤੀਜੇ ਹੋਣਗੇ। ਉਸ ਨੇ ਇਹ ਵੀ ਕਿਹਾ ਕਿ ਫਿਲਮ ਪੀਟਰ ਦੀ ਪਛਾਣ ਦੀ ਖੋਜ 'ਤੇ ਕੇਂਦ੍ਰਿਤ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਜਵਾਨੀ ਤੋਂ ਬਾਲਗਤਾ ਵੱਲ ਪਰਿਵਰਤਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਹੌਲੈਂਡ ਨੇ ਬਾਲਗਤਾ ਦੇ ਆਪਣੇ ਸਫ਼ਰ ਤੋਂ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਲਈ।<ref>https://indianexpress.com/article/entertainment/hollywood/spider-man-brand-new-day-ending-explained-what-does-the-final-tease-mean-10812292/</ref > == ਹਵਾਲੇ == {{reflist|}} {{ਆਧਾਰ}} n5plrnxo690vyw9jftg5ukufcoo9dei 0 204860 843765 2026-07-31T13:16:28Z ਨਿਸ਼ਾਨ ਸਿੰਘ ਵਿਰਦੀ 12797 "ਭੜਾਣਾ, ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਫਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਜ਼ੀਰਾ ਤਹਿਸੀਲ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਪਿੰਡ ਦੀ ਸਾਖਰਤਾ ਦਰ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਘੱਟ ਹੈ। 2011 ਵਿੱਚ, ਭੜਾਣਾ ਪਿੰਡ ਦੀ ਸਾਖਰਤਾ ਦਰ 62.44% ਸੀ ਜਦੋਂ ਕਿ ਪੰਜਾਬ ਦ..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 843765 wikitext text/x-wiki ਭੜਾਣਾ, ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਫਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਜ਼ੀਰਾ ਤਹਿਸੀਲ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਪਿੰਡ ਦੀ ਸਾਖਰਤਾ ਦਰ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਘੱਟ ਹੈ। 2011 ਵਿੱਚ, ਭੜਾਣਾ ਪਿੰਡ ਦੀ ਸਾਖਰਤਾ ਦਰ 62.44% ਸੀ ਜਦੋਂ ਕਿ ਪੰਜਾਬ ਦਾ 75.84% ਸੀ। ਭੜਾਣਾ ਵਿੱਚ ਮਰਦ ਸਾਖਰਤਾ 67.36% ਹੈ ਜਦੋਂ ਕਿ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਸਾਖਰਤਾ ਦਰ 57.1ਭੜਾਣਾ 7% ਸੀ। <ref>{{Cite web |title=Bharana Village Population - Zira - Firozpur, Punjab |url=https://www.census2011.co.in/data/village/34353-bharana-punjab.html |access-date=2026-07-31 |website=www.census2011.co.in}}</ref> ਭਾਰਤ ਦੇ ਸੰਵਿਧਾਨ ਅਤੇ ਪੰਚਾਇਤੀ ਰਾਜ ਐਕਟ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਭਰਨਾ ਪਿੰਡ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਸਰਪੰਚ (ਪਿੰਡ ਦਾ ਮੁਖੀ) ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਪਿੰਡ ਦਾ ਚੁਣਿਆ ਹੋਇਆ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। == ਹਵਾਲੇ == gkytftfdrnpwjltfkd1ppzv881djc42 843772 843765 2026-07-31T17:19:40Z Nitesh Gill 8973 843772 wikitext text/x-wiki ਭੜਾਣਾ, [[ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ|ਪੰਜਾਬ]] ਦੇ [[ਫਿਰੋਜ਼ਪੁਰ]] ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਜ਼ੀਰਾ ਤਹਿਸੀਲ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਪਿੰਡ ਦੀ ਸਾਖਰਤਾ ਦਰ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਘੱਟ ਹੈ। 2011 ਵਿੱਚ, 2011 ਵਿੱਚ, ਭੜਾਣਾ ਪਿੰਡ ਦੀ ਸਾਖਰਤਾ ਦਰ ਪੰਜਾਬ ਦੇ 75.84% ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ 62.44% ਸੀ।। ਭੜਾਣਾ ਵਿੱਚ ਮਰਦ ਸਾਖਰਤਾ 67.36% ਹੈ ਜਦੋਂ ਕਿ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਸਾਖਰਤਾ ਦਰ 57.17% ਹੈ। <ref>{{Cite web |title=Bharana Village Population - Zira - Firozpur, Punjab |url=https://www.census2011.co.in/data/village/34353-bharana-punjab.html |access-date=2026-07-31 |website=www.census2011.co.in}}</ref> ਭਾਰਤ ਦੇ ਸੰਵਿਧਾਨ ਅਤੇ ਪੰਚਾਇਤੀ ਰਾਜ ਐਕਟ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਭੜਾਣਾ ਪਿੰਡ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਸਰਪੰਚ (ਪਿੰਡ ਦਾ ਮੁਖੀ) ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਪਿੰਡ ਦਾ ਚੁਣਿਆ ਹੋਇਆ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।<ref>{{Cite web |title=Bharana Village Population - Zira - Firozpur, Punjab |url=https://www.census2011.co.in/data/village/34353-bharana-punjab.html|access-date=2026-07-31 |website=www.census2011.co.in}}</ref> == ਹਵਾਲੇ == {{reflist|}} {{ਆਧਾਰ}} a48kireevws8br2xlunw54gab4gdhd6 0 204861 843766 2026-07-31T13:26:58Z Princebasra912 46302 Created by translating the opening section from the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1359354848|Jagat Singh (Sant)]]" 843766 wikitext text/x-wiki {{Infobox religious biography | background = #FFA500 | name = ਜਗਤ ਸਿੰਘ | image = RS-JagatSinghJi.jpg | religion = ਸੰਤ ਮਤ, ਰਾਧਾ ਸੁਆਮੀ | parents = ਸਰਦਾਰ ਭੋਲਾ ਸਿੰਘ, ਮਾਤਾ ਨੰਦ ਕੌਰ | spouse = ਮਾਤਾ ਸਦਾ ਕੌਰ | children = 1 | relatives = | occupation = * ਕੈਮਿਸਟਰੀ ਦੇ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ (33 ਸਾਲ) * ਰਾਧਾ ਸੁਆਮੀ ਸਤਿਸੰਗ ਬਿਆਸ ਦੇ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਮੁਖੀ | other names = ਸਰਦਾਰ ਬਹਾਦਰ ਮਹਾਰਾਜ ਜੀ | location = ਪੰਜਾਬ | title = ਸੰਤ ਸਤਿਗੁਰੂ | period = 1948–1951 | predecessor = ਸਾਵਣ ਸਿੰਘ | successor = ਚਰਨ ਸਿੰਘ | ordination = | post = ਸਤਿਗੁਰੂ | birth_date = 27 ਜੁਲਾਈ 1884 | birth_place = ਨੂਸੀ, ਜਲੰਧਰ | death_date = {{death date and age|df=y|1951|10|23|1884|7|27}} | death_place = ਬਿਆਸ, ਪੰਜਾਬ | website = {{URL|https://www.rssb.org/}} }} '''ਜਗਤ ਸਿੰਘ''' ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਅਧਿਆਤਮਕ ਆਗੂ ਅਤੇ [[ਰਾਧਾ ਸੁਆਮੀ ਸਤਿਸੰਗ ਬਿਆਸ]] ਦੇ ਮੁਖੀ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਤਿੰਨ ਸਾਲ ਬਿਆਸ ਡੇਰੇ ਦੇ ਗੁਰੂ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ, ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਸੰਨ 1951 ਵਿੱਚ 67 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਨਹੀਂ ਹੋ ਗਈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਖੇਤੀਬਾਡ਼ੀ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕਾਲਜ ਕੈਮਿਸਟਰੀ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਦੁਆਰਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਲਈ ''ਸਰਦਾਰ ਬਹਾਦੁਰ'' ਵਜੋਂ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਸੇਵਾਮੁਕਤੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਗੁਰੂ ਦੁਆਰਾ ਆਪਣਾ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ, ਆਪ ਰਾਧਾ ਸੁਆਮੀ ਸਤਿਸੰਗ ਬਿਆਸ ਦੇ ਤੀਜੇ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਮੁਖੀ ਬਣ ਗਏ। ਜਗਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਆਪਣੇ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਦੇ ਕਰਤੱਵ ਆਪਣੇ ਸੇਵਕ ਚਰਨ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਸੌਂਪੇ। iei8w9c13sxfz06vez2t69j0134jcgs 843767 843766 2026-07-31T13:27:52Z Princebasra912 46302 843767 wikitext text/x-wiki {{Infobox religious biography | background = #FFA500 | name = ਜਗਤ ਸਿੰਘ | image = | religion = ਸੰਤ ਮਤ, ਰਾਧਾ ਸੁਆਮੀ | parents = ਸਰਦਾਰ ਭੋਲਾ ਸਿੰਘ, ਮਾਤਾ ਨੰਦ ਕੌਰ | spouse = ਮਾਤਾ ਸਦਾ ਕੌਰ | children = 1 | relatives = | occupation = * ਕੈਮਿਸਟਰੀ ਦੇ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ (33 ਸਾਲ) * ਰਾਧਾ ਸੁਆਮੀ ਸਤਿਸੰਗ ਬਿਆਸ ਦੇ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਮੁਖੀ | other names = ਸਰਦਾਰ ਬਹਾਦਰ ਮਹਾਰਾਜ ਜੀ | location = ਪੰਜਾਬ | title = ਸੰਤ ਸਤਿਗੁਰੂ | period = 1948–1951 | predecessor = ਸਾਵਣ ਸਿੰਘ | successor = ਚਰਨ ਸਿੰਘ | ordination = | post = ਸਤਿਗੁਰੂ | birth_date = 27 ਜੁਲਾਈ 1884 | birth_place = ਨੂਸੀ, ਜਲੰਧਰ | death_date = {{death date and age|df=y|1951|10|23|1884|7|27}} | death_place = ਬਿਆਸ, ਪੰਜਾਬ | website = {{URL|https://www.rssb.org/}} }} '''ਜਗਤ ਸਿੰਘ''' ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਅਧਿਆਤਮਕ ਆਗੂ ਅਤੇ [[ਰਾਧਾ ਸੁਆਮੀ ਸਤਿਸੰਗ ਬਿਆਸ]] ਦੇ ਮੁਖੀ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਤਿੰਨ ਸਾਲ ਬਿਆਸ ਡੇਰੇ ਦੇ ਗੁਰੂ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ, ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਸੰਨ 1951 ਵਿੱਚ 67 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਨਹੀਂ ਹੋ ਗਈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਖੇਤੀਬਾਡ਼ੀ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕਾਲਜ ਕੈਮਿਸਟਰੀ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਦੁਆਰਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਲਈ ''ਸਰਦਾਰ ਬਹਾਦੁਰ'' ਵਜੋਂ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਸੇਵਾਮੁਕਤੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਗੁਰੂ ਦੁਆਰਾ ਆਪਣਾ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ, ਆਪ ਰਾਧਾ ਸੁਆਮੀ ਸਤਿਸੰਗ ਬਿਆਸ ਦੇ ਤੀਜੇ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਮੁਖੀ ਬਣ ਗਏ। ਜਗਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਆਪਣੇ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਦੇ ਕਰਤੱਵ ਆਪਣੇ ਸੇਵਕ ਚਰਨ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਸੌਂਪੇ। iyy8u7gousfv6p93pbs0r5jygwqisqp 843771 843767 2026-07-31T17:08:58Z Nitesh Gill 8973 843771 wikitext text/x-wiki {{Infobox religious biography | background = #FFA500 | name = ਜਗਤ ਸਿੰਘ | image = | religion = ਸੰਤ ਮਤ, ਰਾਧਾ ਸੁਆਮੀ | parents = ਸਰਦਾਰ ਭੋਲਾ ਸਿੰਘ, ਮਾਤਾ ਨੰਦ ਕੌਰ | spouse = ਮਾਤਾ ਸਦਾ ਕੌਰ | children = 1 | relatives = | occupation = * ਕੈਮਿਸਟਰੀ ਦੇ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ (33 ਸਾਲ) * ਰਾਧਾ ਸੁਆਮੀ ਸਤਿਸੰਗ ਬਿਆਸ ਦੇ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਮੁਖੀ | other names = ਸਰਦਾਰ ਬਹਾਦਰ ਮਹਾਰਾਜ ਜੀ | location = ਪੰਜਾਬ | title = ਸੰਤ ਸਤਿਗੁਰੂ | period = 1948–1951 | predecessor = ਸਾਵਣ ਸਿੰਘ | successor = ਚਰਨ ਸਿੰਘ | ordination = | post = ਸਤਿਗੁਰੂ | birth_date = 27 ਜੁਲਾਈ 1884 | birth_place = ਨੂਸੀ, ਜਲੰਧਰ | death_date = {{death date and age|df=y|1951|10|23|1884|7|27}} | death_place = ਬਿਆਸ, ਪੰਜਾਬ | website = {{URL|https://www.rssb.org/}} }} '''ਜਗਤ ਸਿੰਘ''' ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਅਧਿਆਤਮਕ ਆਗੂ ਅਤੇ [[ਰਾਧਾ ਸੁਆਮੀ ਸਤਿਸੰਗ ਬਿਆਸ]] ਦਾ ਮੁਖੀ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਤਿੰਨ ਸਾਲ ਬਿਆਸ ਡੇਰੇ ਦੇ ਗੁਰੂ ਵਜੋਂ, ਸੰਨ 1951 ਵਿੱਚ 67 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਮੌਤ ਤੱਕ, ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ। ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕਾਲਜ ਕੈਮਿਸਟਰੀ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ<ref>''Radhasoami Reality: the logic of a modern faith'' by [[Mark Juergensmeyer]]. p.51. Princeton University Press, 1991</ref> ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਨੇ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਸੇਵਾ ਲਈ ''ਸਰਦਾਰ ਬਹਾਦੁਰ'' ਵਜੋਂ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ। ਸੇਵਾਮੁਕਤੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਗੁਰੂ ਦੁਆਰਾ ਆਪਣਾ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ, ਉਹ ਰਾਧਾ ਸੁਆਮੀ ਸਤਿਸੰਗ ਬਿਆਸ ਦੇ ਤੀਜੇ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਮੁਖੀ ਬਣ ਗਏ। ਜਗਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਆਪਣੇ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਦੇ ਕਰਤੱਵ ਆਪਣੇ ਸੇਵਕ ਚਰਨ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਸੌਂਪੇ। == ਪਿਛੋਕੜ == ਜਗਤ ਸਿੰਘ ਦਾ ਜਨਮ 27 ਜੁਲਾਈ 1884 ਨੂੰ ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਜਲੰਧਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਇੱਕ ਛੋਟੇ ਜਿਹੇ ਪਿੰਡ ਨੁਸੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਖੁਸ਼ਹਾਲ ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਜੱਟ ਸਿੱਖ ਕਿਸਾਨ,<ref>''In the footsteps of the Master'', p.3. RS Satsang Beas, 1993</ref> ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਸਰਦਾਰ ਭੋਲਾ ਸਿੰਘ, ਇੱਕ ਕਿਸਾਨ, ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਨੰਦ ਕੌਰ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਜਗਤ ਸਿੰਘ ਪੰਜ ਸਾਲ ਦਾ ਸੀ ਤਾਂ ਉਸ ਦੀ ਮਾਤਾ, ਮਾਤਾ ਨੰਦ ਕੌਰ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ। ਉਸ ਦਾ ਪਾਲਣ-ਪੋਸ਼ਣ ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਮਾਸੀ (ਮਤਰੇਈ ਮਾਂ) ਬੀਬੀ ਰੁਕਮਣੀ ਕੌਰ ਨੇ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸਿੱਖਿਆ ਜਲੰਧਰ ਦੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਚੀਅਨ ਮਿਸ਼ਨ ਸਕੂਲ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਲਾਹੌਰ ਦੇ ਸਰਕਾਰੀ ਕਾਲਜ ਤੋਂ ਰਸਾਇਣ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਐਮਐਸਸੀ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਪਾਸ ਕੀਤੀ।<ref>''In the footsteps of the Master''. p.3. RS Satsang Beas, 1993</ref> ਉਹ 1911 ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਐਗਰੀਕਲਚਰਲ ਕਾਲਜ, ਲਾਇਲਪੁਰ ਵਿੱਚ ਰਸਾਇਣ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਸਹਾਇਕ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਵਜੋਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਏ ਅਤੇ 1943 ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਬਤੀਸ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਸੇਵਾ ਲਈ ਸਰਦਾਰ ਬਹਾਦੁਰ ਦੀ ਉਪਾਧੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ ਸੰਸਥਾ ਦੇ ਵਾਈਸ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾਮੁਕਤ ਹੋਏ।<ref>''Heaven on Earth'' by Daryai Lal Lal Kapur. p.244. RS Satsang Beas, 1986</ref><ref>''The science of the soul'' by [[Maharaj Sardar Bahadur Jagat Singh]]. p.vii. Radha Soami Satsang Beas, 1959</ref> == ਹਵਾਲੇ == {{reflist|}} {{ਆਧਾਰ|}} 8g79u9xtq2y5bld4ptz5czfdvht1tcf 843774 843771 2026-07-31T19:19:29Z Princebasra912 46302 843774 wikitext text/x-wiki {{Infobox religious biography | background = #FFA500 | name = ਜਗਤ ਸਿੰਘ | image = | religion = ਸੰਤ ਮਤ, ਰਾਧਾ ਸੁਆਮੀ | parents = ਸਰਦਾਰ ਭੋਲਾ ਸਿੰਘ, ਮਾਤਾ ਨੰਦ ਕੌਰ | spouse = ਮਾਤਾ ਸਦਾ ਕੌਰ | children = 1 | relatives = | occupation = * ਕੈਮਿਸਟਰੀ ਦੇ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ (33 ਸਾਲ) * ਰਾਧਾ ਸੁਆਮੀ ਸਤਿਸੰਗ ਬਿਆਸ ਦੇ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਮੁਖੀ | other names = ਸਰਦਾਰ ਬਹਾਦਰ ਮਹਾਰਾਜ ਜੀ | location = ਪੰਜਾਬ | title = ਸੰਤ ਸਤਿਗੁਰੂ | period = 1948–1951 | predecessor = ਸਾਵਣ ਸਿੰਘ | successor = ਚਰਨ ਸਿੰਘ | ordination = | post = ਸਤਿਗੁਰੂ | birth_date = 27 ਜੁਲਾਈ 1884 | birth_place = ਨੂਸੀ, ਜਲੰਧਰ | death_date = {{death date and age|df=y|1951|10|23|1884|7|27}} | death_place = ਬਿਆਸ, ਪੰਜਾਬ | website = {{URL|https://www.rssb.org/}} }} '''ਜਗਤ ਸਿੰਘ''' ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਅਧਿਆਤਮਕ ਆਗੂ ਅਤੇ [[ਰਾਧਾ ਸੁਆਮੀ ਸਤਿਸੰਗ ਬਿਆਸ]] ਦਾ ਮੁਖੀ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਤਿੰਨ ਸਾਲ ਬਿਆਸ ਡੇਰੇ ਦੇ ਗੁਰੂ ਵਜੋਂ, ਸੰਨ 1951 ਵਿੱਚ 67 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਮੌਤ ਤੱਕ, ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ। ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕਾਲਜ ਕੈਮਿਸਟਰੀ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ<ref>''Radhasoami Reality: the logic of a modern faith'' by [[Mark Juergensmeyer]]. p.51. Princeton University Press, 1991</ref> ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਨੇ ਜਗਤ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਸੇਵਾ ਲਈ ''ਸਰਦਾਰ ਬਹਾਦੁਰ'' ਵਜੋਂ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ। ਸੇਵਾਮੁਕਤੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜਗਤ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਗੁਰੂ ਦੁਆਰਾ ਆਪਣਾ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ, ਉਹ ਰਾਧਾ ਸੁਆਮੀ ਸਤਿਸੰਗ ਬਿਆਸ ਦੇ ਤੀਜੇ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਮੁਖੀ ਬਣ ਗਏ। ਜਗਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਆਪਣੇ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਦੇ ਕਰਤੱਵ ਆਪਣੇ ਸੇਵਕ ਚਰਨ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਸੌਂਪੇ। == ਪਿਛੋਕੜ == ਜਗਤ ਸਿੰਘ ਦਾ ਜਨਮ 27 ਜੁਲਾਈ 1884 ਨੂੰ ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਜਲੰਧਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਇੱਕ ਛੋਟੇ ਜਿਹੇ ਪਿੰਡ ਨੁਸੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਖੁਸ਼ਹਾਲ ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਜੱਟ ਸਿੱਖ ਕਿਸਾਨ,<ref>''In the footsteps of the Master'', p.3. RS Satsang Beas, 1993</ref> ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਸਰਦਾਰ ਭੋਲਾ ਸਿੰਘ, ਇੱਕ ਕਿਸਾਨ, ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਨੰਦ ਕੌਰ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਜਗਤ ਸਿੰਘ ਪੰਜ ਸਾਲ ਦਾ ਸੀ ਤਾਂ ਉਸ ਦੀ ਮਾਤਾ, ਮਾਤਾ ਨੰਦ ਕੌਰ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ। ਉਸ ਦਾ ਪਾਲਣ-ਪੋਸ਼ਣ ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਮਾਸੀ (ਮਤਰੇਈ ਮਾਂ) ਬੀਬੀ ਰੁਕਮਣੀ ਕੌਰ ਨੇ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸਿੱਖਿਆ ਜਲੰਧਰ ਦੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਚੀਅਨ ਮਿਸ਼ਨ ਸਕੂਲ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਲਾਹੌਰ ਦੇ ਸਰਕਾਰੀ ਕਾਲਜ ਤੋਂ ਰਸਾਇਣ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਐਮਐਸਸੀ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਪਾਸ ਕੀਤੀ।<ref>''In the footsteps of the Master''. p.3. RS Satsang Beas, 1993</ref> ਉਹ 1911 ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਐਗਰੀਕਲਚਰਲ ਕਾਲਜ, ਲਾਇਲਪੁਰ ਵਿੱਚ ਰਸਾਇਣ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਸਹਾਇਕ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਵਜੋਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਏ ਅਤੇ 1943 ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਬਤੀਸ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਸੇਵਾ ਲਈ ਸਰਦਾਰ ਬਹਾਦੁਰ ਦੀ ਉਪਾਧੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ ਸੰਸਥਾ ਦੇ ਵਾਈਸ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾਮੁਕਤ ਹੋਏ।<ref>''Heaven on Earth'' by Daryai Lal Lal Kapur. p.244. RS Satsang Beas, 1986</ref><ref>''The science of the soul'' by [[Maharaj Sardar Bahadur Jagat Singh]]. p.vii. Radha Soami Satsang Beas, 1959</ref> == ਹਵਾਲੇ == {{reflist|}} {{ਆਧਾਰ|}} 6p8eqty9w3me8pklgl3lzt5fattdsz6 843775 843774 2026-07-31T19:21:11Z Princebasra912 46302 /* ਪਿਛੋਕੜ */ 843775 wikitext text/x-wiki {{Infobox religious biography | background = #FFA500 | name = ਜਗਤ ਸਿੰਘ | image = | religion = ਸੰਤ ਮਤ, ਰਾਧਾ ਸੁਆਮੀ | parents = ਸਰਦਾਰ ਭੋਲਾ ਸਿੰਘ, ਮਾਤਾ ਨੰਦ ਕੌਰ | spouse = ਮਾਤਾ ਸਦਾ ਕੌਰ | children = 1 | relatives = | occupation = * ਕੈਮਿਸਟਰੀ ਦੇ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ (33 ਸਾਲ) * ਰਾਧਾ ਸੁਆਮੀ ਸਤਿਸੰਗ ਬਿਆਸ ਦੇ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਮੁਖੀ | other names = ਸਰਦਾਰ ਬਹਾਦਰ ਮਹਾਰਾਜ ਜੀ | location = ਪੰਜਾਬ | title = ਸੰਤ ਸਤਿਗੁਰੂ | period = 1948–1951 | predecessor = ਸਾਵਣ ਸਿੰਘ | successor = ਚਰਨ ਸਿੰਘ | ordination = | post = ਸਤਿਗੁਰੂ | birth_date = 27 ਜੁਲਾਈ 1884 | birth_place = ਨੂਸੀ, ਜਲੰਧਰ | death_date = {{death date and age|df=y|1951|10|23|1884|7|27}} | death_place = ਬਿਆਸ, ਪੰਜਾਬ | website = {{URL|https://www.rssb.org/}} }} '''ਜਗਤ ਸਿੰਘ''' ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਅਧਿਆਤਮਕ ਆਗੂ ਅਤੇ [[ਰਾਧਾ ਸੁਆਮੀ ਸਤਿਸੰਗ ਬਿਆਸ]] ਦਾ ਮੁਖੀ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਤਿੰਨ ਸਾਲ ਬਿਆਸ ਡੇਰੇ ਦੇ ਗੁਰੂ ਵਜੋਂ, ਸੰਨ 1951 ਵਿੱਚ 67 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਮੌਤ ਤੱਕ, ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ। ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕਾਲਜ ਕੈਮਿਸਟਰੀ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ<ref>''Radhasoami Reality: the logic of a modern faith'' by [[Mark Juergensmeyer]]. p.51. Princeton University Press, 1991</ref> ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਨੇ ਜਗਤ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਸੇਵਾ ਲਈ ''ਸਰਦਾਰ ਬਹਾਦੁਰ'' ਵਜੋਂ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ। ਸੇਵਾਮੁਕਤੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜਗਤ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਗੁਰੂ ਦੁਆਰਾ ਆਪਣਾ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ, ਉਹ ਰਾਧਾ ਸੁਆਮੀ ਸਤਿਸੰਗ ਬਿਆਸ ਦੇ ਤੀਜੇ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਮੁਖੀ ਬਣ ਗਏ। ਜਗਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਆਪਣੇ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਦੇ ਕਰਤੱਵ ਆਪਣੇ ਸੇਵਕ ਚਰਨ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਸੌਂਪੇ। == ਪਿਛੋਕੜ == ਜਗਤ ਸਿੰਘ ਦਾ ਜਨਮ 27 ਜੁਲਾਈ 1884 ਨੂੰ ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਜਲੰਧਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਇੱਕ ਛੋਟੇ ਜਿਹੇ ਪਿੰਡ ਨੂਸੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਖੁਸ਼ਹਾਲ ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਜੱਟ ਸਿੱਖ ਕਿਸਾਨ,<ref>''In the footsteps of the Master'', p.3. RS Satsang Beas, 1993</ref> ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਸਰਦਾਰ ਭੋਲਾ ਸਿੰਘ, ਇੱਕ ਕਿਸਾਨ, ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਨੰਦ ਕੌਰ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਜਗਤ ਸਿੰਘ ਪੰਜ ਸਾਲ ਦਾ ਸੀ ਤਾਂ ਉਸ ਦੀ ਮਾਤਾ, ਮਾਤਾ ਨੰਦ ਕੌਰ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ। ਉਸ ਦਾ ਪਾਲਣ-ਪੋਸ਼ਣ ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਚਾਚੀ (ਮਤਰੇਈ ਮਾਂ) ਬੀਬੀ ਰੁਕਮਣੀ ਕੌਰ ਨੇ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸਿੱਖਿਆ ਜਲੰਧਰ ਦੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਚੀਅਨ ਮਿਸ਼ਨ ਸਕੂਲ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਲਾਹੌਰ ਦੇ ਸਰਕਾਰੀ ਕਾਲਜ ਤੋਂ ਰਸਾਇਣ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਐਮਐਸਸੀ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਪਾਸ ਕੀਤੀ।<ref>''In the footsteps of the Master''. p.3. RS Satsang Beas, 1993</ref> ਉਹ 1911 ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਐਗਰੀਕਲਚਰਲ ਕਾਲਜ, ਲਾਇਲਪੁਰ ਵਿੱਚ ਰਸਾਇਣ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਸਹਾਇਕ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਵਜੋਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਏ ਅਤੇ 1943 ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਬੱਤੀ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਸੇਵਾ ਲਈ ਸਰਦਾਰ ਬਹਾਦੁਰ ਦੀ ਉਪਾਧੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ ਸੰਸਥਾ ਦੇ ਵਾਈਸ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾਮੁਕਤ ਹੋਏ।<ref>''Heaven on Earth'' by Daryai Lal Lal Kapur. p.244. RS Satsang Beas, 1986</ref><ref>''The science of the soul'' by [[Maharaj Sardar Bahadur Jagat Singh]]. p.vii. Radha Soami Satsang Beas, 1959</ref> == ਹਵਾਲੇ == {{reflist|}} {{ਆਧਾਰ|}} 04cnyf8mu03ddfldug1kb16s6wshjpi 0 204862 843777 2026-07-31T19:57:08Z Nachhattardhammu 5032 Created by translating the opening section from the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1354564739|Sangha Tenzin]]" 843777 wikitext text/x-wiki <nowiki>'''ਲਾਮਾ ਸੰਘਾ ਤੇਨਜ਼ਿਨ'''</nowiki> ਇਕ ਬੋਧੀ ਭਿਕਸੂ ਸੀ। ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ 1500 ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਅਵਸ਼ੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਮਮੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਸੰਨ 1975 ਵਿੱਚ [[ਭਾਰਤ]] ਦੇ [[ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼]] ਵਿੱਚ [[ਸਪੀਤੀ ਵਾਦੀ|ਸਪੀਤੀ ਘਾਟੀ]] ਦੇ ਇੱਕ ਛੋਟੇ ਜਿਹੇ ਪਿੰਡ ਗੁਏ ਵਿੱਚ ਲੱਭੀ ਗਈ ਸੀ। ਤੇਨਜ਼ਿਨ ਦੀ ਕਬਰ ਸਪਿਤੀ ਘਾਟੀ ਵਿੱਚ ਅਸਲ ਕੰਟਰੋਲ ਰੇਖਾ (ਐਲ. ਏ. ਸੀ.) ਦੇ ਨੇਡ਼ੇ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਸਰੀਰ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬੋਧੀ ਭਿਕਸ਼ੂ ਦੀ ਇਕਲੌਤੀ ਮਮੀ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਸਵੈ-ਮਮੀਕਰਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।<ref name="The Better India 2018">{{Cite web |date=2018-03-12 |title=Skip Egypt and Go To Gue, the Spiti Village With India's Only Natural Mummy! |url=https://www.thebetterindia.com/133903/sangha-tenzin-lama-mummy-gue-spiti-india/ |access-date=2021-05-04 |website=The Better India}}</ref><ref name="Venkatraman 2013">{{Cite web |last=Venkatraman |first=S. |date=2013-03-29 |title=Go away to Gue |url=https://www.thehindu.com/features/metroplus/travel/go-away-to-gue/article4561440.ece |access-date=2021-05-04 |website=The Hindu}}</ref><ref name="Vallangi 2015">{{Cite web |last=Vallangi |first=Neelima |date=2015-05-01 |title=A 500-year-old mummy – with teeth |url=https://www.bbc.com/travel/story/20150501-a-500-year-old-mummy-with-teeth |access-date=2021-05-04 |website=BBC}}</ref> ਹਾਲਾਂਕਿ, ਮਮੀ ਨੂੰ ਇੱਕ ਭੂਚਾਲ ਵਿੱਚ ਦਫ਼ਨ ਹੋ ਗਈ ਸੀ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ 2004 ਵਿੱਚ ਆਈਟੀਬੀਪੀ ਦੇ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਲੱਭਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਜਦੋਂ ਉਹ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸਡ਼ਕਾਂ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ।<ref name="Amar Ujala 2015">{{Cite web |date=2015-05-05 |title=545 साल पुरानी 'ममी' जिसके आज भी बढ़ रहे नाखून और बाल |url=https://www.amarujala.com/photo-gallery/shimla/550-years-old-mummy-gew-village-lahaul-spiti-himachal |access-date=2021-05-04 |website=Amar Ujala |language=la}}</ref> ਜਦੋਂ ਇਹ ਪਾਇਆ ਗਿਆ ਤਾਂ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਕੁਦਰਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਰਸਾਇਣਕ ਪ੍ਰੈਜ਼ਰਵੇਟਿਵ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾਂ ਇੱਕ ਮੋਟੇ ਸ਼ੀਸ਼ੇ ਦੇ ਬਕਸੇ ਵਿੱਚ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਮੂਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ [[ਤਿੱਬਤ]] ਤੋਂ, ਸੰਘਾ ਤੇਨਜ਼ਿਨ 45 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ [[ਧਿਆਨ]] ਲਗਾਉਣ ਲਈ ਗੁਏ ਆਏ ਸਨ। 54f9uhfwukx9cjrcd2q38n8jjdbb6ij 843778 843777 2026-07-31T19:59:04Z Nachhattardhammu 5032 /* */ 843778 wikitext text/x-wiki <nowiki>'''ਲਾਮਾ ਸੰਘਾ ਤੇਨਜ਼ਿਨ'''</nowiki> ਇਕ ਬੋਧੀ ਭਿਕਸੂ ਸੀ। ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ 1500 ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਅਵਸ਼ੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਮਮੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਸੰਨ 1975 ਵਿੱਚ [[ਭਾਰਤ]] ਦੇ [[ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼]] ਵਿੱਚ [[ਸਪੀਤੀ ਵਾਦੀ|ਸਪੀਤੀ ਘਾਟੀ]] ਦੇ ਇੱਕ ਛੋਟੇ ਜਿਹੇ ਪਿੰਡ ਗੁਏ ਵਿੱਚ ਲੱਭੀ ਗਈ ਸੀ। ਤੇਨਜ਼ਿਨ ਦੀ ਕਬਰ ਸਪਿਤੀ ਘਾਟੀ ਵਿੱਚ ਅਸਲ ਕੰਟਰੋਲ ਰੇਖਾ (ਐਲ. ਏ. ਸੀ.) ਦੇ ਨੇਡ਼ੇ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਸਰੀਰ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬੋਧੀ ਭਿਕਸ਼ੂ ਦੀ ਇਕਲੌਤੀ ਮਮੀ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਸਵੈ-ਮਮੀਕਰਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।<ref name="The Better India 2018">{{Cite web |date=2018-03-12 |title=Skip Egypt and Go To Gue, the Spiti Village With India's Only Natural Mummy! |url=https://www.thebetterindia.com/133903/sangha-tenzin-lama-mummy-gue-spiti-india/ |access-date=2021-05-04 |website=The Better India}}</ref><ref name="Venkatraman 2013">{{Cite web |last=Venkatraman |first=S. |date=2013-03-29 |title=Go away to Gue |url=https://www.thehindu.com/features/metroplus/travel/go-away-to-gue/article4561440.ece |access-date=2021-05-04 |website=The Hindu}}</ref><ref name="Vallangi 2015">{{Cite web |last=Vallangi |first=Neelima |date=2015-05-01 |title=A 500-year-old mummy – with teeth |url=https://www.bbc.com/travel/story/20150501-a-500-year-old-mummy-with-teeth |access-date=2021-05-04 |website=BBC}}</ref> ਹਾਲਾਂਕਿ, ਮਮੀ ਨੂੰ ਇੱਕ ਭੂਚਾਲ ਵਿੱਚ ਦਫ਼ਨ ਹੋ ਗਈ ਸੀ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ 2004 ਵਿੱਚ ਆਈਟੀਬੀਪੀ ਦੇ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਲੱਭਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਜਦੋਂ ਉਹ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸਡ਼ਕਾਂ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ।<ref name="Amar Ujala 2015">{{Cite web |date=2015-05-05 |title=545 साल पुरानी 'ममी' जिसके आज भी बढ़ रहे नाखून और बाल |url=https://www.amarujala.com/photo-gallery/shimla/550-years-old-mummy-gew-village-lahaul-spiti-himachal |access-date=2021-05-04 |website=Amar Ujala |language=la}}</ref> ਜਦੋਂ ਇਹ ਪਾਇਆ ਗਿਆ ਤਾਂ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਕੁਦਰਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਰਸਾਇਣਕ ਪ੍ਰੈਜ਼ਰਵੇਟਿਵ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾਂ ਇੱਕ ਮੋਟੇ ਸ਼ੀਸ਼ੇ ਦੇ ਬਕਸੇ ਵਿੱਚ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਮੂਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ [[ਤਿੱਬਤ]] ਤੋਂ, ਸੰਘਾ ਤੇਨਜ਼ਿਨ 45 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ [[ਧਿਆਨ]] ਲਗਾਉਣ ਲਈ ਗੁਏ ਆਏ ਸਨ। ==ਹਵਾਲੇ== {{ਹਵਾਲੇ}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬੁੱਧ ਧਰਮ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬੋਧੀ ਭਿਕਸ਼ੂ]] liv7lia4ax5xl1be3x7098nmihazpju 843779 843778 2026-07-31T20:02:39Z Nachhattardhammu 5032 /* */ 843779 wikitext text/x-wiki {{short description|Self-mummified Buddhist monk in India}} [[File:Sangha Tenzin Monk Mummy.jpg|thumb|ਹਿਮਾਲਈ ਖੇਤਰ ਦੀ ਮਮੀ ਬਣੀ ਬੌਧ ਭਿੱਖੂ ਸੰਘਾ ਤੇਨਜ਼ਿਨ]] <nowiki>'''ਲਾਮਾ ਸੰਘਾ ਤੇਨਜ਼ਿਨ'''</nowiki> ਇਕ ਬੋਧੀ ਭਿਕਸੂ ਸੀ। ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ 1500 ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਅਵਸ਼ੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਮਮੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਸੰਨ 1975 ਵਿੱਚ [[ਭਾਰਤ]] ਦੇ [[ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼]] ਵਿੱਚ [[ਸਪੀਤੀ ਵਾਦੀ|ਸਪੀਤੀ ਘਾਟੀ]] ਦੇ ਇੱਕ ਛੋਟੇ ਜਿਹੇ ਪਿੰਡ ਗੁਏ ਵਿੱਚ ਲੱਭੀ ਗਈ ਸੀ। ਤੇਨਜ਼ਿਨ ਦੀ ਕਬਰ ਸਪਿਤੀ ਘਾਟੀ ਵਿੱਚ ਅਸਲ ਕੰਟਰੋਲ ਰੇਖਾ (ਐਲ. ਏ. ਸੀ.) ਦੇ ਨੇਡ਼ੇ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਸਰੀਰ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬੋਧੀ ਭਿਕਸ਼ੂ ਦੀ ਇਕਲੌਤੀ ਮਮੀ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਸਵੈ-ਮਮੀਕਰਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।<ref name="The Better India 2018">{{Cite web |date=2018-03-12 |title=Skip Egypt and Go To Gue, the Spiti Village With India's Only Natural Mummy! |url=https://www.thebetterindia.com/133903/sangha-tenzin-lama-mummy-gue-spiti-india/ |access-date=2021-05-04 |website=The Better India}}</ref><ref name="Venkatraman 2013">{{Cite web |last=Venkatraman |first=S. |date=2013-03-29 |title=Go away to Gue |url=https://www.thehindu.com/features/metroplus/travel/go-away-to-gue/article4561440.ece |access-date=2021-05-04 |website=The Hindu}}</ref><ref name="Vallangi 2015">{{Cite web |last=Vallangi |first=Neelima |date=2015-05-01 |title=A 500-year-old mummy – with teeth |url=https://www.bbc.com/travel/story/20150501-a-500-year-old-mummy-with-teeth |access-date=2021-05-04 |website=BBC}}</ref> ਹਾਲਾਂਕਿ, ਮਮੀ ਨੂੰ ਇੱਕ ਭੂਚਾਲ ਵਿੱਚ ਦਫ਼ਨ ਹੋ ਗਈ ਸੀ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ 2004 ਵਿੱਚ ਆਈਟੀਬੀਪੀ ਦੇ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਲੱਭਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਜਦੋਂ ਉਹ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸਡ਼ਕਾਂ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ।<ref name="Amar Ujala 2015">{{Cite web |date=2015-05-05 |title=545 साल पुरानी 'ममी' जिसके आज भी बढ़ रहे नाखून और बाल |url=https://www.amarujala.com/photo-gallery/shimla/550-years-old-mummy-gew-village-lahaul-spiti-himachal |access-date=2021-05-04 |website=Amar Ujala |language=la}}</ref> ਜਦੋਂ ਇਹ ਪਾਇਆ ਗਿਆ ਤਾਂ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਕੁਦਰਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਰਸਾਇਣਕ ਪ੍ਰੈਜ਼ਰਵੇਟਿਵ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾਂ ਇੱਕ ਮੋਟੇ ਸ਼ੀਸ਼ੇ ਦੇ ਬਕਸੇ ਵਿੱਚ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਮੂਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ [[ਤਿੱਬਤ]] ਤੋਂ, ਸੰਘਾ ਤੇਨਜ਼ਿਨ 45 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ [[ਧਿਆਨ]] ਲਗਾਉਣ ਲਈ ਗੁਏ ਆਏ ਸਨ। ==ਹਵਾਲੇ== {{ਹਵਾਲੇ}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬੁੱਧ ਧਰਮ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬੋਧੀ ਭਿਕਸ਼ੂ]] 0g4alasutq1lpy3wdmiwd5vdph6awru 843780 843779 2026-07-31T20:07:38Z Nachhattardhammu 5032 /* ਲੋਕ ਕਥਾਵਾਂ */ 843780 wikitext text/x-wiki {{short description|Self-mummified Buddhist monk in India}} [[File:Sangha Tenzin Monk Mummy.jpg|thumb|ਹਿਮਾਲਈ ਖੇਤਰ ਦੀ ਮਮੀ ਬਣੀ ਬੌਧ ਭਿੱਖੂ ਸੰਘਾ ਤੇਨਜ਼ਿਨ]] <nowiki>'''ਲਾਮਾ ਸੰਘਾ ਤੇਨਜ਼ਿਨ'''</nowiki> ਇਕ ਬੋਧੀ ਭਿਕਸੂ ਸੀ। ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ 1500 ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਅਵਸ਼ੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਮਮੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਸੰਨ 1975 ਵਿੱਚ [[ਭਾਰਤ]] ਦੇ [[ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼]] ਵਿੱਚ [[ਸਪੀਤੀ ਵਾਦੀ|ਸਪੀਤੀ ਘਾਟੀ]] ਦੇ ਇੱਕ ਛੋਟੇ ਜਿਹੇ ਪਿੰਡ ਗੁਏ ਵਿੱਚ ਲੱਭੀ ਗਈ ਸੀ। ਤੇਨਜ਼ਿਨ ਦੀ ਕਬਰ ਸਪਿਤੀ ਘਾਟੀ ਵਿੱਚ ਅਸਲ ਕੰਟਰੋਲ ਰੇਖਾ (ਐਲ. ਏ. ਸੀ.) ਦੇ ਨੇਡ਼ੇ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਸਰੀਰ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬੋਧੀ ਭਿਕਸ਼ੂ ਦੀ ਇਕਲੌਤੀ ਮਮੀ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਸਵੈ-ਮਮੀਕਰਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।<ref name="The Better India 2018">{{Cite web |date=2018-03-12 |title=Skip Egypt and Go To Gue, the Spiti Village With India's Only Natural Mummy! |url=https://www.thebetterindia.com/133903/sangha-tenzin-lama-mummy-gue-spiti-india/ |access-date=2021-05-04 |website=The Better India}}</ref><ref name="Venkatraman 2013">{{Cite web |last=Venkatraman |first=S. |date=2013-03-29 |title=Go away to Gue |url=https://www.thehindu.com/features/metroplus/travel/go-away-to-gue/article4561440.ece |access-date=2021-05-04 |website=The Hindu}}</ref><ref name="Vallangi 2015">{{Cite web |last=Vallangi |first=Neelima |date=2015-05-01 |title=A 500-year-old mummy – with teeth |url=https://www.bbc.com/travel/story/20150501-a-500-year-old-mummy-with-teeth |access-date=2021-05-04 |website=BBC}}</ref> ਹਾਲਾਂਕਿ, ਮਮੀ ਨੂੰ ਇੱਕ ਭੂਚਾਲ ਵਿੱਚ ਦਫ਼ਨ ਹੋ ਗਈ ਸੀ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ 2004 ਵਿੱਚ ਆਈਟੀਬੀਪੀ ਦੇ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਲੱਭਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਜਦੋਂ ਉਹ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸਡ਼ਕਾਂ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ।<ref name="Amar Ujala 2015">{{Cite web |date=2015-05-05 |title=545 साल पुरानी 'ममी' जिसके आज भी बढ़ रहे नाखून और बाल |url=https://www.amarujala.com/photo-gallery/shimla/550-years-old-mummy-gew-village-lahaul-spiti-himachal |access-date=2021-05-04 |website=Amar Ujala |language=la}}</ref> ਜਦੋਂ ਇਹ ਪਾਇਆ ਗਿਆ ਤਾਂ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਕੁਦਰਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਰਸਾਇਣਕ ਪ੍ਰੈਜ਼ਰਵੇਟਿਵ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾਂ ਇੱਕ ਮੋਟੇ ਸ਼ੀਸ਼ੇ ਦੇ ਬਕਸੇ ਵਿੱਚ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਮੂਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ [[ਤਿੱਬਤ]] ਤੋਂ, ਸੰਘਾ ਤੇਨਜ਼ਿਨ 45 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ [[ਧਿਆਨ]] ਲਗਾਉਣ ਲਈ ਗੁਏ ਆਏ ਸਨ। ==ਲੋਕ ਕਥਾਵਾਂ== # ਸਥਾਨਕ ਲੋਕ-ਕਥਾਵਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਸੰਘਾ ਤੇਨਜ਼ਿਨ ਨੇ ਪਿੰਡ ਨੂੰ ਬਿੱਛੂਆਂ ਦੀ ਭਿਆਨਕ ਮਹਾਂਮਾਰੀ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਆਪਣਾ ਜੀਵਨ ਕੁਰਬਾਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਇਹ ਵੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਤਮਾ ਨੇ ਸਰੀਰ ਤਿਆਗਿਆ, ਤਾਂ ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਤਰੰਗੀ ਪੀਂਘ (ਇੰਦਰਧਨੁਸ਼) ਨਜ਼ਰ ਆਈ ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪਿੰਡ ਹਮੇਸ਼ਾ ਲਈ ਬਿੱਛੂਆਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਗਿਆ। # ਇੱਕ ਹੋਰ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਲੋਕ-ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਮੁਤਾਬਕ ਇਹ ਮਮੀ ਅੱਜ ਵੀ ਜੀਵੰਤ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਇਸ ਨੂੰ "ਜੀਵਤ ਬੁੱਧ" ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕੁਝ ਸਥਾਨਕ ਲੋਕ ਇਸ ਮਮੀ ਦੀ "ਜੀਵਤ ਦੇਵਤਾ" ਵਜੋਂ ਪੂਜਾ ਵੀ ਕਰਦੇ ਹਨ। # ਲੋਕ-ਕਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਦਾਅਵਾ ਵੀ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਮਮੀ ਦੇ ਵਾਲ ਅਤੇ ਨਹੁੰ ਅੱਜ ਵੀ ਵੱਧ ਰਹੇ ਹਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾਵਿਆਂ ਦੀ ਵਿਗਿਆਨਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪੁਸ਼ਟੀ ਨਹੀਂ ਹੋਈ ਹੈ। # ਸੰਘਾ ਤੇਨਜ਼ਿਨ ਦੀ ਮਮੀ ਸਵੈ-ਮਮੀਕਰਨ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਕਿ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਨਾ ਤਾਂ ਕ੍ਰਿਤ੍ਰਿਮ ਢੰਗ ਨਾਲ ਸੰਭਾਲਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਕਿਸੇ ਰਸਾਇਣਕ ਸੰਰਕਸ਼ਕ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਇਸ ਲਈ ਇਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਕੁਦਰਤੀ ਮਮੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਮਮੀ 15ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਇੱਕ ਬੌਧ ਮੱਠ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹੈ। ==ਹਵਾਲੇ== {{ਹਵਾਲੇ}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬੁੱਧ ਧਰਮ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬੋਧੀ ਭਿਕਸ਼ੂ]] s23x13i2873bu2dib4gdx2b6jlrzoc3 3 204863 843787 2026-08-01T01:21:33Z New user message 10694 Adding [[Template:Welcome|welcome message]] to new user's talk page 843787 wikitext text/x-wiki {{Template:Welcome|realName=|name=Manudhillon}} -- [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:New user message|New user message]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:New user message|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 01:21, 1 ਅਗਸਤ 2026 (UTC) sx35e9fkdnm19pq0qpxy4i3rngavb26