ਗੁਰਦਿਆਲ ਸਿੰਘ

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="pa">
  <siteinfo>
    <sitename>ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ</sitename>
    <dbname>pawiki</dbname>
    <base>https://pa.wikipedia.org/wiki/%E0%A8%AE%E0%A9%81%E0%A9%B1%E0%A8%96_%E0%A8%B8%E0%A8%AB%E0%A8%BC%E0%A8%BE</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.13</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">ਮੀਡੀਆ</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">ਖ਼ਾਸ</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">ਗੱਲ-ਬਾਤ</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">ਵਰਤੋਂਕਾਰ</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਗੱਲ-ਬਾਤ</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">ਤਸਵੀਰ</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">ਤਸਵੀਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">ਮੀਡੀਆਵਿਕੀ</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">ਮੀਡੀਆਵਿਕੀ ਗੱਲ-ਬਾਤ</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">ਫਰਮਾ</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">ਫਰਮਾ ਗੱਲ-ਬਾਤ</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">ਮਦਦ</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">ਮਦਦ ਗੱਲ-ਬਾਤ</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">ਸ਼੍ਰੇਣੀ</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਗੱਲ-ਬਾਤ</namespace>
      <namespace key="100" case="first-letter">ਫਾਟਕ</namespace>
      <namespace key="101" case="first-letter">ਫਾਟਕ ਗੱਲ-ਬਾਤ</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">ਮੌਡਿਊਲ</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">ਮੌਡਿਊਲ ਗੱਲ-ਬਾਤ</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
      <namespace key="2600" case="first-letter">Topic</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>ਗੁਰਦਿਆਲ ਸਿੰਘ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2475</id>
    <revision>
      <id>843867</id>
      <parentid>839637</parentid>
      <timestamp>2026-08-02T21:38:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>37445</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>843867</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15441" sha1="290ysk5vllhq4az3ur7rqjgp6r9gn3m" xml:space="preserve">{{Infobox person
|name = '''ਗੁਰਦਿਆਲ ਸਿੰਘ'''
|image =
|alt =
|caption =
|birth_name =
|birth_date = {{birth date|1933|01|10|df=yes}}
|birth_place = ਭੈਣੀ ਫੱਤਾ (ਹੁਣ [[ਬਰਨਾਲਾ ਜ਼ਿਲਾ]]), [[ਬਰਤਾਨਵੀ ਪੰਜਾਬ]]
|death_date = {{death date and age|2016|8|16|1933|1|10|df=y}}
|death_place =
|nationality =  ਭਾਰਤੀ

|other_names =
|known_for = ''[[ਮੜ੍ਹੀ ਦਾ ਦੀਵਾ]]'' (1964), [[ਅੰਨ੍ਹੇ ਘੋੜੇ ਦਾ ਦਾਨ]], [[ਪਰਸਾ]]
|occupation = ਨਾਵਲਕਾਰ, ਕਹਾਣੀਕਾਰ, ਲੇਖਕ, ਅਨੁਵਾਦਕ
}}

'''ਗੁਰਦਿਆਲ ਸਿੰਘ''' (10 ਜਨਵਰੀ 1933 - 16 ਅਗਸਤ 2016) ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਵਲਕਾਰ, ਕਹਾਣੀਕਾਰ ਅਤੇ ਅਨੁਵਾਦਕ ਸੀ।&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.punjabitribuneonline.com/2016/08/%e0%a8%85%e0%a9%b1%e0%a8%a7-%e0%a8%9a%e0%a8%be%e0%a8%a8%e0%a8%a3%e0%a9%80-%e0%a8%b0%e0%a8%be%e0%a8%a4-%e0%a8%a6%e0%a9%87-%e0%a8%b8%e0%a8%bf%e0%a8%a4%e0%a8%be%e0%a8%b0%e0%a9%87/|title=‘ਅੱਧ ਚਾਨਣੀ ਰਾਤ’ ਦੇ ਸਿਤਾਰੇ ਦਾ ਵਿਛੋੜਾ|date=2016-08-17|website=Punjabi Tribune Online|language=hi-IN|access-date=2019-11-07}}{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਅਕਤੂਬਰ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://nawanzamana.in//news_details.html?id=12585|title=ਪਦਮਸ੍ਰੀ ਨਾਵਲਕਾਰ ਗੁਰਦਿਆਲ ਸਿੰਘ ਨਹੀਂ ਰਹੇ|website=nawanzamana.in|language=en|access-date=2019-11-07|archive-date=2021-09-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20210921054106/http://nawanzamana.in/news_details.html?id=12585|dead-url=yes}}&lt;/ref&gt; ਪਿਤਾ ਜਗਤ ਸਿੰਘ ਦੇ ਘਰ ਮਾਤਾ ਨਿਹਾਲ ਕੌਰ ਦੀ ਕੁੱਖੋਂ 10 ਜਨਵਰੀ 1933 ਨੂੰ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਗੁਰਦਿਆਲ ਸਿੰਘ ਨੇ ਬਚਪਨ ਵਿਚ ਸਕੂਲ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਵਿਚਾਲੇ ਛੱਡਕੇ ਸੱਤ ਸਾਲ ਇਕ ਕਾਮੇ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਮੁਸ਼ੱਕਤ ਭਰੀ [[ਜ਼ਿੰਦਗੀ]] ਹੰਢਾਈ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਨ ਕਰਕੇ ਉਹ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਸਕੂਲ [[ਅਧਿਆਪਕ]] ਬਣ ਗਿਆ। 7 ਸਾਲ ਪੰਜਾਬੀ ਅਧਿਆਪਕ ਦੀ ਸੇਵਾ ਉਪਰੰਤ [[1971]] ਵਿਚ ਉਹ ਕਾਲਜ ਵਿਚ ਪੰਜਾਬੀ ਲੈਕਚਰਾਰ ਲੱਗ ਗਿਆ ਅਤੇ [[ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ]] ਦੇ ਰਿਜਨਲ ਸੈਂਟਰ [[ਬਠਿੰਡਾ]] ਦੇ ਮੁਖੀ ਵਜੋਂ ਉਹ ਸੇਵਾ ਮੁਕਤ ਹੋਇਆ।

==ਜ਼ਿੰਦਗੀ==
ਗੁਰਦਿਆਲ ਸਿੰਘ ਦਾ ਜਨਮ 10 ਜਨਵਰੀ 1933 ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਨਾਨਕਾ ਪਿੰਡ [[ਭੈਣੀ ਫੱਤਾ]] ([[ਬਰਨਾਲਾ ਜ਼ਿਲਾ]]) ਵਿਖੇ ਪਿਤਾ ਜਗਤ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਨਿਹਾਲ ਕੌਰ ਦੇ ਪਰਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ।&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://punjabipedia.org/topic.aspx?txt=%E0%A8%97%E0%A9%81%E0%A8%B0%E0%A8%A6%E0%A8%BF%E0%A8%86%E0%A8%B2%20%E0%A8%B8%E0%A8%BF%E0%A9%B0%E0%A8%98|title=ਗੁਰਦਿਆਲ ਸਿੰਘ - ਪੰਜਾਬੀ ਪੀਡੀਆ|website=punjabipedia.org|access-date=2019-11-07}}&lt;/ref&gt; ਉਸ ਦਾ ਦਾਦਕਾ ਪਿੰਡ ਜੈਤੋ ਹੈ ਅਤੇ ਬਚਪਨ ਤੋਂ ਓਥੇ ਹੀ ਰਹਿੰਦੇ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਤਿੰਨ ਭਰਾ ਤੇ ਇੱਕ ਭੈਣ ਹੈ। ਘਰੇਲੂ ਕਾਰਨਾਂ ਕਰਕੇ ਬਚਪਨ ਵਿੱਚ ਸਕੂਲ ਛੱਡ ਕੇ ਅੱਠ ਸਾਲ ਤਰਖਾਣਾ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਦਸਵੀਂ ਪਾਸ ਕਰਕੇ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਮਾਸਟਰੀ ਕੀਤੀ ਫਿਰ ਘਾਲਣਾ ਘਾਲ ਕੇ ਉਚੇਰੀ ਵਿੱਦਿਆ ਲੈ ਕੇ ਸਰਕਾਰੀ ਨੌਕਰੀ (ਲੈਕਚਰਰਸ਼ਿਪ) ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਪੰਦਰਾਂ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਬਾਅਦ ਪਟਿਆਲੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਰੀਡਰ ਬਣੇ ਅਤੇ [[1995|੧੯੯੫]] ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੋਫ਼ੈਸਰੀ ਤੋਂ ਸੇਵਾ ਮੁਕਤ ਹੋਏ। ਬਲਵੰਤ ਕੌਰ ਨਾਲ਼ ਓਹਨਾਂ ਦਾ ਵਿਆਹ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਘਰ ਇੱਕ ਲੜਕੇ  ਅਤੇ ਦੋ ਲੜਕੀਆਂ ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ। ਗਿਆਨ ਪੀਠ ਪੁਰਸਕਾਰ ਵਿਜੇਤਾ ਨਵਾਲਕਾਰ ਗੁਰਦਿਆਲ ਸਿੰਘ ਦਾ ਮਿਤੀ 16 ਅਗਸਤ 2016 ਸੰਖੇਪ ਬਿਮਾਰੀ ਪਿੱਛੋਂ ਦਿਹਾਂਤ ਹੋ ਗਿਆ।&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://m.dailyhunt.in/news/india/punjabi/punjabi-news-online-epaper-punjabin/madi-da-diva-navalakar-guradiaal-singh-di-maut-newsid-56781421 |title=ਪੁਰਾਲੇਖ ਕੀਤੀ ਕਾਪੀ |access-date=2016-08-16 |archive-date=2016-08-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160829060708/http://m.dailyhunt.in/news/india/punjabi/punjabi-news-online-epaper-punjabin/madi-da-diva-navalakar-guradiaal-singh-di-maut-newsid-56781421 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

== ਸਾਹਿਤਕ ਸਫ਼ਰ ==
ਪ੍ਰੋ. ਗੁਰਦਿਆਲ ਸਿੰਘ ਨੇ ਆਪਣਾ ਸਾਹਿਤਕ ਸਫਰ 1957 ਵਿਚ ਇਕ [[ਕਹਾਣੀਕਾਰ]] ਵਜੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਥੋੜ੍ਹੇ ਹੀ ਸਮੇਂ ਵਿਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਪੰਜਾਬੀ ਦੇ ਉੱਚਕੋਟੀ ਦੇ ਕਹਾਣੀਕਾਰਾਂ ਵਿਚ ਹੋਣ ਲੱਗਿਆ।&lt;ref&gt;pdf file &lt;/ref&gt; 1964 ਵਿਚ ਜਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਨਾਵਲ [[ਮੜ੍ਹੀ ਦਾ ਦੀਵਾ|'ਮੜ੍ਹੀ ਦਾ ਦੀਵਾ']] ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਇਆ ਤਾਂ [[ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ]] ਵਿਚ ਏਨਾ ਚਰਚਿਤ ਹੋਇਆ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਂ ਦੇ ਨਾਲ 'ਮੜ੍ਹੀ ਦਾ ਦੀਵਾ' ਜੁੜ ਗਿਆ। ਸੁਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਦਵਾਨ ਅਤੇ ਆਲੋਚਕ ਡਾ. ਅਤਰ ਸਿੰਘ ਅਨੁਸਾਰ 'ਗੁਰਦਿਆਲ ਸਿੰਘ ਦੇ ਨਾਵਲਾਂ ਨਾਲ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਚ ਜੋ ਨਵੇਂ ਰੁਝਾਨ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਹਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹੁਣ ਪਾਠਕ, ਅਧਿਆਪਕ ਤੇ ਵਿਦਵਾਨ ਸਾਰੇ ਹੀ ਪ੍ਰਵਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਹ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਕਿ ਗੁਰਦਿਆਲ ਸਿੰਘ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਨਾਵਲ 'ਮੜ੍ਹੀ ਦਾ ਦੀਵਾ' ਹੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਮਹਾਨ ਲੇਖਕ [[ਮੁਨਸ਼ੀ ਪ੍ਰੇਮ ਚੰਦ]] ਦੇ 'ਗੋਦਾਨ' ਅਤੇ ਫਰਣੇਸ਼ਵਰ ਰੇਣੂੰ ਦੇ 'ਮੈਲਾ ਆਂਚਲ' ਦੇ ਪੱਧਰ ਦਾ ਨਾਵਲ ਹੈ।

ਉਹ ਹੁਣ ਤੱਕ 10 ਨਾਵਲ, 10 ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ, ਤਿੰਨ ਨਾਟਕ ਪੁਸਤਕਾਂ, 10 ਬਾਲ ਸਾਹਿਤ ਪੁਸਤਕਾਂ ਸਮੇਤ 40 ਤੋਂ ਵਧੇਰੇ ਲਿਖੀਆਂ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਕਈ ਰਚਨਾਵਾਂ [[ਹਿੰਦੀ]], [[ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ]], ਰੂਸੀ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿਚ ਅਨੁਵਾਦ ਹੋ ਚੁੱਕੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਸਾਹਿਤਕ ਯੋਗਦਾਨ ਬਦਲੇ ਉਸ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸਾਹਿਤਕ ਐਵਾਰਡ (ਗਿਆਨਪੀਠ) ਹਾਸਿਲ ਹੋਣ ਦਾ ਮਾਣ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਦੇ [[ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ]] ਵੱਲੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਭਾਗ ਵੱਲੋਂ ਸ਼ਰੋਮਣੀ ਸਾਹਿਤਕਾਰ ਪੁਰਸਕਾਰ, ਪੰਜਾਬ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ, ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ, ਸੋਵੀਅਤ ਲੈਂਡ ਨਹਿਰੂ ਪੁਰਸਕਾਰ, ਆਈ. ਬੀ. ਸੀ. (ਯੂ. ਕੇ.) ਵੱਲੋਂ 20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਪੁਰਸਕਾਰਾਂ ਸਮੇਤ ਉਹ ਅਨੇਕਾਂ ਮਾਣ ਸਨਮਾਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਚੁੱਕੇ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ [[ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ]] [[ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ]] ਵੱਲੋਂ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਵਿਜ਼ਟਿੰਗ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਦਾ ਸਨਮਾਨ ਵੀ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੈ।

ਜਿੱਥੇ ਪੰਜਾਬੀ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ [[ਗੁਰਸ਼ਰਨ ਸਿੰਘ|ਨਾਟਕਕਾਰ ਗੁਰਸ਼ਰਨ ਸਿੰਘ]] ਉਸ ਨੂੰ 'ਸਾਡੇ ਸਮਿਆਂ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਲੇਖਕ' ਦਸਦੇ ਹਨ ਉਥੇ ਉੱਘੇ ਆਲੋਚਕ ਡਾ. ਟੀ. ਆਰ. ਵਿਨੋਦ ਉਸ ਨੂੰ 'ਪੰਜਾਬੀ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਫ਼ਿਲਾਸਫ਼ਰ ਗਲਪਕਾਰ' ਕਿਹਾ ਹੈ।

==ਸਨਮਾਨ==
*ਗੁਰਦਿਆਲ ਸਿੰਘ ਨੇ [[1998]] ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਵੱਲੋਂ ਪਦਮ ਸ੍ਰੀ ਅਵਾਰਡ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ।&lt;ref name=&quot;aj&quot;&gt;{{cite news | url=http://www.ajitjalandhar.com/20120901/faridkot.php | title=ਹਮੇਸ਼ਾ ਵਿਵਸਥਾ ਵਿਰੋਧੀ ਹੀ ਰਿਹਾ ਹੈ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ- ਪ੍ਰੋ: ਗੁਰਦਿਆਲ ਸਿੰਘ | work=ਖ਼ਬਰ | date=ਸਤੰਬਰ ੧, ੨੦੧੨ | agency=[http://www.ajitjalandhar.com ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਅਜੀਤ] | accessdate=ਸਿਤੰਬਰ ੨੧, ੨੦੧੨ }}{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਅਕਤੂਬਰ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; 
*ਇਸ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ 1999 ਵਿੱਚ ਗਿਆਨਪੀਠ ਅਵਾਰਡ,&lt;ref name=&quot;qa&quot;&gt;{{cite web | url=http://www.quamiekta.com/2012/06/01/14824/ | title=ਪੰਜਾਬੀ ਭਵਨ ਲੁਧਿਆਣਾ ਵਿਖੇ ਵਿਸ਼ਵ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਸ਼ਾਹਕਾਰ ਨਾਵਲ ਪੁਸਤਕ ਲੋਕ ਅਰਪਣ | publisher=[http://www.quamiekta.com QuamiEkta.com] | date=ਜੂਨ ੧, ੨੦੧੨ | accessdate=ਸਿਤੰਬਰ ੨੧, ੨੦੧੨}}&lt;/ref&gt; 
*ਭਾਰਤੀ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਅਵਾਰਡ, ਅੱਧ ਚਾਨਣੀ ਰਾਤ (1975),
*ਨਾਨਕ ਸਿੰਘ ਨਾਵਲਿਸਟ ਅਵਾਰਡ (1975), 
*ਸੋਵੀਅਤ ਨਹਿਰੂ ਅਵਾਰਡ (1986),
*ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਡਮੀ ਵੱਲੋਂ ਅਤੇ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਕਈ ਅਤੇ ਹੋਰ ਅਨੇਕ ਮਾਣ ਸਨਮਾਨ ਹਾਸਲ ਕੀਤੇ।
*ਨਾਵਲਕਾਰ ਸ. ਗੁਰਦਿਆਲ ਸਿੰਘ ਨਾਮ 2015 ਵਿਚ 'ਲਿਮਕਾ ਬੁੱਕ ਆਫ਼ ਰਿਕਾਰਡ' 'ਚ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://beta.ajitjalandhar.com/news/20150226/2/854720.cms#854720 |title=ਪੁਰਾਲੇਖ ਕੀਤੀ ਕਾਪੀ |access-date=2015-02-26 |archive-date=2015-02-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150228224716/http://beta.ajitjalandhar.com/news/20150226/2/854720.cms#854720 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; 
*ਨਾਵਲ [[ਮੜ੍ਹੀ ਦਾ ਦੀਵਾ]] ’ਤੇ ਬਣੀ ਫਿਲਮ ਨੇ ਬੈਸਟ ਰੀਜ਼ਨਲ ਫ਼ਿਲਮ ਅਵਾਰਡ 1989 ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ।

==ਰਚਨਾਵਾਂ==
===ਨਾਵਲ===
{{ਕਾਲਮ ਸ਼ੁਰੂ}}
#''[[ਮੜ੍ਹੀ ਦਾ ਦੀਵਾ]]'' (1964)
#''[[ਅਣਹੋਏ]]''
#''[[ਰੇਤੇ ਦੀ ਇੱਕ ਮੁੱਠੀ]]''
#''[[ਕੁਵੇਲਾ]]''
#''[[ਅੱਧ ਚਾਨਣੀ ਰਾਤ]]''
#''[[ਆਥਣ ਉੱਗਣ]]''
#''[[ਅੰਨ੍ਹੇ ਘੋੜੇ ਦਾ ਦਾਨ]]''
#''[[ਪਹੁ ਫੁਟਾਲੇ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ (ਨਾਵਲ)]]''
#''[[ਪਰਸਾ]] (1992)'' 
#''[[ਆਹਣ]] (2009)''
{{ਕਾਲਮ ਬੰਦ}}

===ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ===
{{ਕਾਲਮ ਸ਼ੁਰੂ}}
# [[ਸੱਗੀ ਫੁੱਲ]]
#ਚੰਨ ਦਾ ਬੂਟਾ
#ਓਪਰਾ ਘਰ'
#ਕੁੱਤਾ ’ਤੇ ਆਦਮੀ
#ਮਸਤੀ ਬੋਤਾ
#ਰੁੱਖੇ ਮਿੱਸੇ ਬੰਦੇ
#ਬੇਗਾਨਾ ਪਿੰਡ
#ਚੋਣਵੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ
#ਪੱਕਾ ਟਿਕਾਣਾ
#ਕਰੀਰ ਦੀ ਢਿੰਗਰੀ
#ਮੇਰੀ ਪ੍ਰਤਿਨਿਧ ਰਚਨਾ (ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ)

{{ਕਾਲਮ ਬੰਦ}}
===ਨਾਟਕ===
#ਫ਼ਰੀਦਾ ਰਾਤੀਂ ਵੱਡੀਆਂ
#ਵਿਦਾਇਗੀ ਤੋਂ ਪਿੱਛੋਂ
#[[ਨਿੱਕੀ ਮੋਟੀ ਗੱਲ]]
===ਗਦ===
{{ਕਾਲਮ ਸ਼ੁਰੂ}}
#[[ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮੇਲੇ ਅਤੇ ਤਿਉਹਾਰ]]
#ਦੁਖੀਆ ਦਾਸ ਕਬੀਰ ਹੈ
#ਨਿਆਣ ਮੱਤੀਆਂ]] (ਆਤਮ ਕਥਾ-1)
#ਦੂਜੀ ਦੇਹੀ]] (ਆਤਮ ਕਥਾ-2)
#ਸਤਜੁਗ ਦੇ ਆਉਣ ਤੱਕ
#ਡਗਮਗ ਛਾਡ ਰੇ ਮਨ ਬਉਰਾ
#ਲੇਖਕ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਤੇ ਸਿਰਜਣ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ
#ਬੰਬਈ ਸ਼ਹਿਰ ਕਹਿਰ ਸਵਾ ਪਹਿਰ
{{ਕਾਲਮ ਬੰਦ}}
===ਬਾਲ ਕਿਰਤਾਂ===
{{ਕਾਲਮ ਸ਼ੁਰੂ}}
#ਬਕਲਮ ਖੁਦ
#ਟੁੱਕ ਖੋਹ ਲਏ ਕਾਵਾਂ
#ਲਿਖਤਮ ਬਾਬਾ ਖੇਮਾ
#ਗੱਪੀਆਂ ਦਾ ਪਿਉ
#[[ਮਹਾਂਭਾਰਤ]]
#ਧਰਤ ਸੁਹਾਵੀ
#ਤਿੰਨ ਕਦਮ ਧਰਤੀ
#ਖੱਟੇ ਮਿੱਠੇ ਲੋਕ
#ਜੀਵਨ ਦਾਸੀ ਗੰਗਾ
#ਕਾਲ਼ੂ ਕੌਤਕੀ
#ਢਾਈ ਕਦਮ ਧਰਤੀ 
#ਜੀਵਨ ਦਾਤੀ ਗੰਗਾ (ਦੋ ਭਾਗ)
{{ਕਾਲਮ ਬੰਦ}}
===ਸੰਪਾਦਿਤ===
#ਪੰਜਾਬੀ ਕਥਾ ਕਿਤਾਬ 
===ਅਨੁਵਾਦ===
#ਮੇਰਾ ਬਚਪਨ (ਗੋਰਕੀ)
#ਭੁੱਲੇ ਵਿੱਸਰੇ (ਭਗਵਤੀ ਚਰਨ ਵਰਮਾ)
#ਮ੍ਰਿਗਨੇਨੀ (ਵਰਿੰਦਾਵਨ ਲਾਲ ਵਰਮਾ)
#ਬਿਰਾਜ ਬਹੂ (ਸ਼ਰਤ ਚੰਦਰ)
#ਜ਼ਿੰਦਗੀਨਾਮਾ ([[ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਸੋਬਤੀ]])

==ਹਵਾਲੇ==
&lt;references /&gt;
{{ਪੰਜਾਬੀ ਲੇਖਕ}}
{{ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਇਨਾਮ ਜੇਤੂ}}
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਵਲਕਾਰ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਕਹਾਣੀਕਾਰ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਇਨਾਮ ਜੇਤੂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਇਨਾਮ ਜੇਤੂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗਿਆਨਪੀਠ ਇਨਾਮ ਜੇਤੂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਲੇਖਕ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1933]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2016]]</text>
      <sha1>290ysk5vllhq4az3ur7rqjgp6r9gn3m</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਭਗਤ ਰਵਿਦਾਸ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>19117</id>
    <revision>
      <id>843843</id>
      <parentid>830695</parentid>
      <timestamp>2026-08-02T13:19:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-42700-18</username>
        <id>61336</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>843843</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16899" sha1="8ynl27kexgxlg2ty29uglpgjwulim13" xml:space="preserve">{{Infobox Hindu leader
| name               = ਗੁਰੂ ਰਵਿਦਾਸ
| image              = Bhagat Ravidas at work as a shoemaker. Folio from a series featuring Bhakti saints. Master of the first generation after Manaku and Nainsukh of Guler, Pahari region, ca.1800–1810.jpg
| alias              = ਰਾਇਦਾਸ, ਰੋਹੀਦਾਸ, ਰੂਹੀ ਦਾਸ, ਰੋਬਿਦਾਸ, ਭਗਤ ਰਵਿਦਾਸ , ਰਵੀ ਦਾਸ 
| influences         = [[ਰਾਮਾਨੰਦ]], [[ਅਦਵੈਤ ਵੇਦਾਂਤ]], [[ਰਾਮਾਨੰਦੀ ਸੰਪ੍ਰਦਾਇ]], [[ਵੈਸ਼ਨਵਵਾਦ]], [[ਸੂਫੀਵਾਦ]]
| influenced         = [[ਮੀਰਾ ਬਾਈ]], ਰਾਣੀ ਝਾਲਾ, [[ਭਗਤ ਪੀਪਾ|ਰਾਜਾ ਪੀਪਾ]], [[ਸਿਕੰਦਰ ਲੋਧੀ|ਰਾਜਾ ਸਿਕੰਦਰ ਲੋਧੀ]], [[ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ]], ਰਾਜਾ ਬਹਾਦੁਰ ਸ਼ਾਹ, ਰਾਣੀ ਰਤਨ ਕੁੰਵਰ, ਰਾਜਾ ਨਾਗਰ ਮੱਲ, ਪੰਡਤ ਸ਼ਰਧਾ ਰਾਮ, ਰਾਜਾ ਬਹਿ ਰਾਮ, ਬੀਬਾ ਰਾਮ ਚੰਦਰ, ਬੀਬਾ ਰਾਮ ਚੰਦਰ, ਰਾਜਾ ਬੰਗਾਲ ਸਿੰਘ , [[ਰਾਣਾ ਸਾਂਗਾ]], ਰਾਜਾ ਚੰਦਰਹੰਸ, ਗੁਰੂ [[ਕਬੀਰ]], ਗੁਰੂ ਤਰਲੋਚਨ, ਗੁਰੂ ਸਾਧਨਾ ਸਹਿਨ
| known_for          = ਇੱਕ ''[[ਗੁਰੂ]]'' ਵਜੋਂ ਪੂਜੇ ਗਏ ਅਤੇ [[ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ]], [[ਰਵਿਦਾਸੀਆ]] ਦੇ ਕੇਂਦਰੀ ਸ਼ਖਸੀਅਤ, [[ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ]] ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ 41 ਭਜਨ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
| caption            = ਰਵਿਦਾਸ ਮੋਚੀ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਗੁਲੇਰ, ਪਹਾੜੀ ਖੇਤਰ ਦੇ ਮਨਾਕੂ ਅਤੇ ਨੈਨਸੁਖ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪਹਿਲੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦਾ ਮਾਸਟਰ, 1800-1810
| birth_date         = 
| birth_place        = [[ਬਨਾਰਸ]], [[ਦਿੱਲੀ ਸਲਤਨਤ]] (ਮੌਜੂਦਾ ਦਿਨ [[ਵਾਰਾਨਸੀ]], [[ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼]], [[ਭਾਰਤ]])
| birth_name         = 
| death_date         = 
| death_place        = ਬਨਾਰਸ, ਦਿੱਲੀ ਸਲਤਨਤ (ਮੌਜੂਦਾ ਵਾਰਾਣਸੀ, ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਭਾਰਤ)
| father             = 
| mother             = 
| spouse             = ਲੂਨਾ ਦੇਵੀ
| children           = 1
| relatives          = 
| occupation         = ਕਵੀ, ਚਮੜੇ ਦਾ ਕਾਰੀਗਰ, ਸਤਿਗੁਰੂ (ਆਤਮਕ ਗੁਰੂ)
| religion           = ਹਿੰਦੂ (ਵੈਸ਼ਨਵ ਮੱਤ)
}}
{{Sikhism sidebar}}
'''ਗੁਰੂ ਰਵਿਦਾਸ''' ਜਾਂ '''ਰਾਇਦਾਸ13'''ਵੀਂ ਤੋਂ 14ਵੀਂ ਸਦੀ ਈਸਵੀ ਦੌਰਾਨ [[ਭਗਤੀ ਲਹਿਰ]] ਦੇ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਰਹੱਸਵਾਦੀ ਕਵੀ-ਸੰਤ ਸਨ।&lt;ref name=encyclopediabritraidas/&gt; [[ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼]], [[ਬਿਹਾਰ]], [[ਰਾਜਸਥਾਨ]], [[ਗੁਜਰਾਤ]], [[ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ]], [[ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼]], [[ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ|ਪੰਜਾਬ]] ਅਤੇ [[ਹਰਿਆਣਾ]] ਦੇ ਆਧੁਨਿਕ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਗੁਰੂ (ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਅਧਿਆਪਕ) ਵਜੋਂ ਸਤਿਕਾਰਿਆ ਗਿਆ, ਉਹ ਇੱਕ ਕਵੀ, ਸਮਾਜ ਸੁਧਾਰਕ ਅਤੇ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਹਸਤੀ ਸੀ।

ਰਵਿਦਾਸ ਜੀ ਦੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਵੇਰਵੇ ਅਨਿਸ਼ਚਿਤ ਅਤੇ ਵਿਵਾਦਪੂਰਨ ਹਨ। ਵਿਦਵਾਨ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਹ 1377  ਈਸਵੀ  1415 ਵਿਕਰਮ ਸਮਵਤੀ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਸੀ।&lt;!-- ਪਰ ਕੁਝ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸਦਾ ਜਨਮ 1377 ਈਸਵੀ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਮੌਤ 1528 ਈਸਵੀ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਸੀ। (ਨੋਟ: ਸੋਰਸਿੰਗ ਬਕਾਇਆ ਹਟਾਈ ਗਈ ਹੈ। 151 ਸਾਲ ਜੀਉਂਦੇ ਰਹੇ? ਇਸਦਾ ਸਰੋਤ) --&gt; ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਜਾਤ ਅਤੇ ਲਿੰਗ ਦੀਆਂ ਸਮਾਜਿਕ ਵੰਡਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਦਾ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ, ਅਤੇ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਵਿੱਚ ਏਕਤਾ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਇਆ।

[[ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ|''ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ'']] ਵਜੋਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ [[ਸਿੱਖੀ|ਸਿੱਖ]] ਗ੍ਰੰਥ ਵਿੱਚ ਰਵਿਦਾਸ ਜੀ ਦੀ ਭਗਤੀ ਵਾਲੀ ਬਾਣੀ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।&lt;ref name=encyclopediabritraidas/&gt;&lt;ref&gt;Callewaert and Friedlander, ''The Life and Works of Ravidass Ji'', Manohar, Delhi, 1992, quoted in Gavin Flood, ''An Introduction to Hinduism'', Cambridge 1996.&lt;/ref&gt; [[ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ]] ਦੇ ਅੰਦਰ [[ਦਾਦੂ ਦਿਆਲ|ਦਾਦੂ ਪੰਥੀ]] ਪਰੰਪਰਾ ਦੇ ਪੰਚ ਵਾਣੀ ਪਾਠ ਵਿੱਚ ਰਵਿਦਾਸ ਦੀਆਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਉਹ [[ਰਵਿਦਾਸੀਆ]] ਧਾਰਮਿਕ ਲਹਿਰ ਦੀ ਕੇਂਦਰੀ ਹਸਤੀ ਵੀ ਹਨ।

==ਜ਼ਿੰਦਗੀ==
ਸਤਿਗੁਰੂ ਰਵਿਦਾਸ ਜੀ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਬਾਰੇ ਬਾਹਲ਼ਾ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ। ਫ਼ਾਜ਼ਲ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਹਨਾਂ ਦਾ ਜਨਮ ਬਨਾਰਸ ਨੇੜੇ ਸੀਰ ਗੋਵਰਧਨਪੁਰ ਵਿਖੇ {{circa|1377}} ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ।&lt;ref name=asharmaraidas/&gt; ਸਤਿਗੁਰੂ ਰਵਿਦਾਸ ਜੀ ਦੇ ਪਿਤਾ ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ ਸੰਤੋਖ ਦਾਸ ਜੀ ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਸ਼੍ਰੀਮਤੀ ਕਲਸਾਂ ਦੇਵੀ ਜੀ ਸਨ।&lt;ref name=eosravidas&gt;{{cite web |url=http://www.learnpunjabi.org/eos/index.aspx |title=Ravidas |author=Hardev Bahri |editor=Harbans Singh|display-editors=etal| website=Encyclopaedia of Sikhism |publisher=Punjabi University Patiala |accessdate=11 February 2017}}&lt;/ref&gt; ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਵਿਆਹ 12 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਪਿੰਡ ਮਿਰਜ਼ਾਪੁਰ ਦੀ ਮਾਤਾ ਲੋਨਾ ਦੇਵੀ ਜੀ ਨਾਲ਼ ਹੋਇਆ। ਆਪ ਦੇ ਘਰ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਜਨਮ ਲਿਆ ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਂ ਵਿਜੇ ਦਾਸ ਰੱਖਿਆ। ਸਤਿਗੁਰੂ ਰਵਿਦਾਸ ਜੀ ਮਹਾਰਾਜ [[ਚਮਾਰ]] ਵਜੋਂ ਸ਼ਨਾਖ਼ਤ ਕਰਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਪੇਸ਼ਾਵਰ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੇ ਚੰਮ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਸੀ।&lt;ref name=encyclopediabritraidas&gt;{{cite web|url=http://www.britannica.com/EBchecked/topic/1350770/Ravidas |title= Bhagat Ravidass Ji (Indian mystic and poet) – Britannica Online Encyclopedia |publisher=Britannica.com |date= |accessdate=10 August 2009}}&lt;/ref&gt; ਹਿੰਦੂ ਵਰਣ ਮਤਾਬਕ ਚਮਾਰ ਕਮਜ਼ਾਤ ਬਰਾਦਰੀ ਹੈ ਇਸ ਸਿਸਟਮ ਦੇ ਅਸਰ ਕਾਰਨ ਸਤਿਗੁਰੂ ਰਵਿਦਾਸ ਜੀ ਮਹਾਰਾਜ  ਨੂੰ ਵਿਦਿਆਲੇ ਜਾਕੇ ਇਲਮ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਦਾ ਹੱਕ ਨਹੀਂ ਸੀ।

==ਫ਼ਲਸਫ਼ਾ==
ਚਮਾਰ ਬਰਾਦਰੀ ਨਾਲ਼ ਤਾਲਕ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਬਨਾਰਸ ਵਿੱਚ ਮਜ਼ਲੂਮਾਂ ਲਈ ਆਵਾਜ਼ ਬੁਲੰਦ ਕਰਨ ਕਰਕੇ ਸਤਿਗੁਰੂ ਰਵਿਦਾਸ ਜੀ  ਨਾਲ਼ ਬਦਸਲੂਕੀ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਸਾਂਝੀਵਾਲਤਾ ਦਾ ਸੁਨੇਹਾ ਦਿੰਦਿਆਂ ਇਹ ਉਸ ਸਮੇ ਦੀ ਲੁਕਾਈ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਊਚ ਨੀਚ, ਛੂਤ ਛਾਤ ਅਤੇ ਪਖੰਡ ਦੇ ਸਖ਼ਤ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਬੋਲੇ। [[ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆ]] ਦੁਆਲ਼ੇ ਦੂਰ ਦੁਰਾਡੇ ਸਫ਼ਰ ਕਰ ਸਤਿਗੁਰੂ ਰਵਿਦਾਸ ਜੀ ਨੇ ਰੱਬੀ ਸਖ਼ਸ਼ੀਅਤਾਂ ਨਾਲ਼ ਮੁਲਾਕਾਤਾਂ ਕਰਨ ਦੇ ਨਾਲ਼ ਰੱਬ ਦੀ ਸਿਫ਼ਤ ਬੰਦਗੀ ਦੇ ਵਾਕ ਰੱਚ ਇਲਾਹੀ ਸੁਨੇਹਾ ਦਿੱਤਾ। ਰਾਜਾ ਪੀਪਾ, ਰਾਣੀ ਮੀਰਾ ਬਾਈ, ਰਾਣੀ ਝਾਂਲ਼ਾ ਬਾਈ ਅਤੇ ਕਈ ਹੋਰ ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਮੁਰੀਦ ਸਨ। 

{{Quote|text='''ਹਰਿ ਸੋ ਹੀਰਾ ਛਾਡਿ ਕੈ ਕਰਹਿ ਆਨ ਕੀ ਆਸ ॥'''&lt;br /&gt;''ਜੋ ਇਨਸਾਨ ਕੀਮਤੀ ਰੱਬ ਨੂੰ ਛੱਡਕੇ ਹੋਰ ਉੱਤੇ ਆਸ ਰੱਖਦਾ ਹੈ,''&lt;br /&gt;
'''ਤੇ ਨਰ ਦੋਜਕ ਜਾਹਿਗੇ ਸਤਿ ਭਾਖੈ ਰਵਿਦਾਸ ॥242॥'''&lt;br /&gt;''ਉਸਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨਰਕ ਹੈ ਇਹ ਅਸਲ ਗੱਲ ਰਵਿਦਾਸ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ॥242॥''

— ਸਲੋਕ ਭਗਤ ਕਬੀਰ, [[ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ]], ਅੰਗ 1377 }}

== ਲਿਖਤ ==

ਕਾਫ਼ੀ ਫ਼ਾਜ਼ਲ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਕਿ [[ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ|ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ]] ਅਤੇ ਸਤਿਗੁਰੂ ਰਵਿਦਾਸ ਜੀ ਦੀ ਮੁਲਾਕਾਤ ਹੋਈ ਹੈ ਪਰ ਅਸਲ ਜਗ੍ਹਾ ਅਤੇ ਅਰਸੇ ਬਾਰੇ ਤਕਰਾਰ ਹੈ।&lt;ref name=encyclopediabritraidas&gt;{{cite web|url=http://www.britannica.com/EBchecked/topic/1350770/Ravidas |title= Bhagat Ravidass Ji (Indian mystic and poet) – Britannica Online Encyclopedia |publisher=Britannica.com |date= |accessdate=10 August 2009}}&lt;/ref&gt; ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਵਿੱਚ ਸਤਿਗੁਰੂ ਰਵਿਦਾਸ ਜੀ ਦੇ 41 ਵਾਕ 16 ਰਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ “ਰੈਦਾਸ ਜੀ ਕੀ ਬਾਣੀ&quot; ਨਾਮ ਦੀ ਇੱਕ ਹੱਥ ਲਿਖਤ ਕਿਤਾਬ ਨਾਗਰੀ ਪ੍ਰਚਾਰਿਣੀ ਸਭਾ ਕੋਲ ਮੌਜੂਦ ਹੈ। ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਭਾਗ ਪੰਜਾਬ ਨੇ ਵੀ ਇਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਨੂੰ &quot;ਬਾਣੀ ਸਤਿਗੁਰ ਰਵਿਦਾਸ ਜੀ&quot; ਸਿਰਲੇਖ ਅਧੀਨ 1984 ਵਿੱਚ ਪਬਲਿਸ਼ ਕੀਤਾ। ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਭਗਤ ਰਵਿਦਾਸ ਜੀ ਦੇ ਚਾਲ਼ੀ ਸ਼ਬਦ ਅਤੇ ਇੱਕ ਸਲੋਕ ਨੂੰ ਕਾਬਲੇ ਇਤਬਾਰ ਦਾ ਖ਼ਿਤਾਬ ਹਾਸਲ ਹੈ।

ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਸਤਿਗੁਰੂ ਰਵਿਦਾਸ ਜੀ ਬਾਣੀ ਦੇ ਸਫ਼ੇ ਹਨ:

* ਅੰਗ 93
* ਅੰਗ 345 ਤੋਂ 346 ਤੱਕ 
* ਅੰਗ 486 ਤੋਂ 487 ਤੱਕ 
* ਅੰਗ 525
* ਅੰਗ 657 ਤੋਂ 659 ਤੱਕ 
* ਅੰਗ 694
* ਅੰਗ 710
* ਅੰਗ 793 ਤੋਂ 794 ਤੱਕ
* ਅੰਗ 858
* ਅੰਗ 875
* ਅੰਗ 973 ਤੋਂ 974 ਤੱਕ 
* ਅੰਗ 1106
* ਅੰਗ 1124
* ਅੰਗ 1167
* ਅੰਗ 1196
* ਅੰਗ 1293

==ਸਫ਼ਰ==
ਸਤਿਗੁਰੂ ਰਵਿਦਾਸ ਜੀ ਨੇ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆ ਦੁਆਲ਼ੇ ਛੇ ਸਫ਼ਰ ਕੀਤੇ।
#ਪਹਿਲਾ ਸਫ਼ਰ: ਸਤਿਗੁਰੂ ਰਵਿਦਾਸ ਜੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਮੇਸ਼ਵਰ [[ਕਬੀਰ]] ਜੀ ਨੇ ਇਕੱਠਿਆਂ ਬਨਾਰਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲੀ ਯਾਤਰਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ। ਇਹਨਾਂ ਦੋਵਾਂ ਦੇ ਨਾਲ਼ ਸਤਿਗੁਰੂ ਰਵਿਦਾਸ ਜੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਵਿਜੈ ਦਾਸ ਜੀ ਹਮਸਫ਼ਰ ਸਨ ਅਤੇ ਆਹ ਇਲਾਕੇ ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਸਫ਼ਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ: [[ਨਾਗਪੁਰ]], [[ਭਾਗਲਪੁਰ]], [[ਮਾਧੋਪੁਰ]], ਚੰਦੋਸੀ, [[ਬੀਜਾਪੁਰ]], ਰਾਣੀ ਪੁਰੀ, ਨਾਰਾਇਣਗੜ੍ਹ, [[ਭੁਪਾਲ]], [[ਬਹਾਵਲਪੁਰ]], [[ਕੋਟਾ]], [[ਝਾਂਸੀ ਲੋਕ ਸਭਾ ਹਲਕਾ|ਝਾਂਸੀ]], [[ਉਦੈਪੁਰ|ਉਦੇਪੁਰ]], [[ਜੋਧਪੁਰ]], [[ਅਜਮੇਰ]], ਅਮਰਕੋਟ, [[ਅਯੁੱਧਿਆ]], [[ਹੈਦਰਾਬਾਦ]], [[ਕਾਠੀਆਵਾੜ]], [[ਬੰਬਈ]], [[ਕਰਾਚੀ]], [[ਜੈਸਲਮੇਰ]], [[ਚਿਤੌੜਗੜ੍ਹ|ਚਿਤੌੜ]], ਕੋਹਾਟ, [[ਖ਼ੈਬਰ ਦੱਰਾ]], [[ਜਲਾਲਾਬਾਦ (ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ)|ਜਲਾਲਾਬਾਦ]], [[ਸ਼੍ਰੀਨਗਰ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ|ਸ੍ਰੀ ਨਗਰ]], [[ਡਲਹੌਜ਼ੀ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ|ਡਲਹੌਜ਼ੀ]], [[ਗੋਰਖਪੁਰ]]।
#ਦੂਸਰਾ ਸਫ਼ਰ: ਸਤਿਗੁਰੂ ਰਵਿਦਾਸ ਜੀ ਨੇ ਦੂਜੀ ਯਾਤਰਾ [[ਗੋਰਖਪੁਰ]], ਪਰਤਾਪਗੜ੍ਹ, ਸ਼ਾਹਜਹਾਨ ਪੁਰ ਦੀ ਕੀਤੀ।
#ਤੀਜਾ ਸਫ਼ਰ: ਸਤਿਗੁਰੂ ਰਵਿਦਾਸ ਜੀ ਨੇ [[ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼]] ਜਾਕੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇਲਾਹੀ ਸੁਨੇਹਾ ਦਿੱਤਾ।
#ਚੌਥਾ ਸਫ਼ਰ: ਇਸ ਯਾਤਰਾ ਦੌਰਾਨ [[ਹਰਿਦੁਆਰ]], [[ਗੋਦਾਵਰੀ ਦਰਿਆ|ਗੋਦਾਵਰੀ]], [[ਕੁਰਕਸ਼ੇਤਰ ਜ਼ਿਲਾ|ਕੁਰਕਸ਼ੇਤਰ]], ਤ੍ਰਿਵੈਣੀ, ਅਤੇ ਹੋਰ ਜਗ੍ਹਾ ਜਾਕੇ ਸੰਤ, ਸਾਧੂਆਂ, ਭਗਤਾਂ, ਨਾਥਾਂ, ਸਿੱਧਾਂ, ਅਮੀਰਾਂ ਅਤੇ ਗ਼ਰੀਬਾਂ ਨਾਲ਼ ਵਿਚਾਰ ਸਾਂਝੇ ਕੀਤੇ।
#ਪੰਜਵਾਂ ਸਫ਼ਰ: ਸਤਿਗੁਰੂ ਰਵਿਦਾਸ ਜੀ ਗਾਜ਼ੀਪੁਰ ਦੇ ਰਾਜਾ ਰੂਪ ਪਰਤਾਪ (ਚੰਦਰ ਪਰਤਾਪ) ਦੇ ਸੱਦੇ ਉੱਤੇ ਆਪਣੇ ਮੁਰੀਦਾਂ ਨਾਲ਼ ਗਾਜ਼ੀਪੁਰ ਪਹੁੰਚੇ। 
#ਛੇਵਾਂ ਸਫ਼ਰ: ਸਤਿਗੁਰੂ ਰਵਿਦਾਸ ਜੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਆਹ ਇਲਾਕਿਆਂ ਨੂੰ ਗਏ:  [[ਲੁਧਿਆਣਾ]] ਰਾਹੀਂ ਪਿੰਡ ਚੱਕ ਹਕੀਮ ਨਜ਼ਦੀਕ [[ਫਗਵਾੜਾ]], [[ਜਲੰਧਰ]], [[ਸੁਲਤਾਨਪੁਰ ਲੋਧੀ]], [[ਕਪੂਰਥਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ|ਕਪੂਰਥਲਾ]] ਅਤੇ ਮੁਲਤਾਨ।

== ਰੁਖ਼ਸਤ ==
ਸਤਿਗੁਰੂ ਰਵਿਦਾਸ ਜੀ 1528 ਈ.ਨੂੰ ਬਨਾਰਸ ਵਿਖੇ ਤਕ਼ਰੀਬਨ 151 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰੇ ਫ਼ਾਨੀ ਦੁਨੀਆ ਤੋਂ ਰੁਖ਼ਸਤ ਹੋ ਗਏ। ਰੁਖ਼ਸਤ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਜਿਸਮ ਨੂੰ ਰਾਜਾ ਹਰਦੇਵ ਸਿੰਘ ਨਾਗਰ ਦੇ ਬਾਗ ਵਿਖੇ ਚਿਖਾ ਵਿੱਚ ਜਲਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।

== ਗੈਲਰੀ ==
&lt;gallery&gt;
File:Detail_of_Bhagat_Ravidas_from_a_painting_of_a_gathering_of_holy_men_of_different_faiths,_by_Mir_Kalan_Khan,_ca.1770–75.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Detail_of_Bhagat_Ravidas_from_a_painting_of_a_gathering_of_holy_men_of_different_faiths,_by_Mir_Kalan_Khan,_ca.1770%E2%80%9375.jpg|ਮੀਰ ਕਲਾਨ ਖਾਨ ਦੁਆਰਾ, ਲਗਭਗ 1770-75 ਵਿੱਚ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਧਰਮਾਂ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਦੇ ਇਕੱਠ ਦੀ ਇੱਕ ਪੇਂਟਿੰਗ ਤੋਂ ਰਵਿਦਾਸ ਦਾ ਵੇਰਵਾ।
File:Guru_Ravidas.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Guru_Ravidas.jpg|ਗੁਰੂ ਰਵਿਦਾਸ ਦੀ ਆਧੁਨਿਕ ਪੇਂਟਿੰਗ
File:Ravidas_2001_stamp_of_India.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Ravidas_2001_stamp_of_India.jpg|2001 ਦੀ ਭਾਰਤੀ ਯਾਦਗਾਰੀ ਡਾਕ ਟਿਕਟ 'ਤੇ ਗੁਰੂ ਰਵਿਦਾਸ।
&lt;/gallery&gt;

== ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ ==
* [[ਗੌਤਮ ਬੁੱਧ]]
* [[ਕਬੀਰ]]

==ਹਵਾਲੇ==
{{reflist}}
== ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ ==
* [http://www.shrigururavidasji.com/ Shri Guru Ravidas Ji]

{{Writers of Guru Granth Sahib}}

[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿੱਖ ਭਗਤ]]</text>
      <sha1>8ynl27kexgxlg2ty29uglpgjwulim13</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Revi C.</title>
    <ns>3</ns>
    <id>27191</id>
    <revision>
      <id>843846</id>
      <parentid>843828</parentid>
      <timestamp>2026-08-02T14:26:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pathoschild</username>
        <id>274</id>
      </contributor>
      <comment>global user pages ([[m:Synchbot|requested by Revi C.]])</comment>
      <origin>843846</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1122" sha1="5b8qtz4dnjnrhc9ts3mku14m3gujbq8" xml:space="preserve">__NOINDEX__&lt;div class=&quot;mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[File:Revi logo (pink).png|thumb|center|&lt;span style=&quot;color:red&quot;&gt;PLEASE DO NOT LEAVE MESSAGE HERE!&lt;/span&gt;]]

'''&lt;span style=&quot;color:red&quot;&gt; BEFORE YOU BLOCK MY ACCOUNT: IF MY EDIT SUMMARY INCLUDE PREFIX &lt;/span&gt;''(Script)''&lt;span style=&quot;color:red&quot;&gt;, DON'T BLOCK ME, JUST TELL ME TO SLOW DOWN AT COMMONS' TALK PAGE. IT IS AN AUTOMATED SCRIPT BEING USED ON COMMONS TO MOVE FILES.&lt;/span&gt;'''

Instead, please leave your message following site:
&lt;br /&gt;
[[File:Wikidata-logo-en.svg|45px|link=d:User talk:Revi C.]] [[d:User talk:Revi C.]] for Wikidata (Interwiki links) stuff &lt;!--(I am {{int:Group-sysop}} there)--&gt;
&lt;br /&gt;
[[File:Commons-logo.svg|45px|link=commons:User talk:Revi C.]] [[commons:User talk:Revi C.]] for renaming stuff or [[User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] action (I am {{int:Group-sysop}} there)
&lt;br /&gt;
[[File:Wikimedia Community Logo optimized.svg|45px|link=m:User talk:Revi C.]] [[meta:User talk:Revi C.]] for other stuff (User right notification, revert message, etc...)

Messages left on this page may be reverted or moved without any response.&lt;/div&gt;</text>
      <sha1>5b8qtz4dnjnrhc9ts3mku14m3gujbq8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਜਗਦੀਸ਼ ਚੰਦਰ (ਲੇਖਕ)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>28267</id>
    <revision>
      <id>843873</id>
      <parentid>809418</parentid>
      <timestamp>2026-08-03T00:44:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>37445</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>843873</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4919" sha1="hdpqlahl0ev6bc7tm24m9sye58no3si" xml:space="preserve">{{Infobox writer
| name = ਜਗਦੀਸ਼ਚੰਦਰ 
| birth_date = {{Birth date|1930|11|24|df=y}}
| birth_place = ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਦਾ ਪਿੰਡ ਘੋੜੇ ਵਾਹਾ (ਬਰਤਾਨਵੀ ਪੰਜਾਬ)
|death_date ={{death date|1996|04|10|1930|11|24|df=y}}
|death_place =
| occupation = {{ubl|ਨਾਵਲਕਾਰ|ਲੇਖਕ}}
| language = ਹਿੰਦੀ
| nationality = ਭਾਰਤੀ
| education = ਐਮ ਏ 
| alma_mater = 
| notableworks = {{ubl|ਧਰਤੀ ਧਨ ਨਾ ਅਪਨਾ|ਨਕਰਕੁੰਡ ਮੇਂ ਵਾਸ|ਜ਼ਮੀਨ ਅਪਨੀ ਤੋ ਥੀ|ਕਭੀ ਨ ਛੋੜੇ ਖੇਤ}}
}}
'''ਜਗਦੀਸ਼ ਚੰਦਰ''' (24 ਨਵੰਬਰ 1930 – 10 ਅਪ੍ਰੈਲ 1996) [[ਹਿੰਦੀ ਭਾਸ਼ਾ|ਹਿੰਦੀ]], [[ਉ੍ਰਦੂ|ਉਰਦੂ]] ਅਤੇ [[ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ|ਪੰਜਾਬੀ]] ਲੇਖਕ ਸਨ। ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਉਸਦੀ ਪਛਾਣ ਪੰਜਾਬੀ ਪੇਂਡੂ ਮਾਹੌਲ ਵਿੱਚ ਦਲਿਤ ਜੀਵਨ ਤੇ ਨੇੜਲੀ ਝਾਤ ਪੁਆਉਂਦੇ ਨਾਵਲ ਹਨ। 
==ਜੀਵਨੀ==
ਜਗਦੀਸ਼ ਚੰਦਰ ਵੈਦ ਦਾ ਜਨਮ 24 ਨਵੰਬਰ 1930 ਨੂੰ ਬਰਤਾਨਵੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਦੇ ਪਿੰਡ ‘ਘੋੜੇ ਵਾਹਾ’ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਉਸਨੇ ਮੁਢਲੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਦਸੂਹੇ ਤੋਂ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਅੱਗੇ ਜਲੰਧਰ ਤੋਂ। ਉਥੋਂ ਹੀ ਅਰਥ-ਸ਼ਾਸਤਰ ਦੀ ਐਮ ਏ ਕੀਤੀ।
==ਰਚਨਾਵਾਂ==
===ਹਿੰਦੀ ਨਾਵਲ===
*''ਯਾਦੋਂ ਕੇ ਪਹਾੜ''
*''ਧਰਤੀ ਧਨ ਨ ਅਪਨਾ'' (1972)
*''ਆਧਾ ਪੁਲ''
*''ਮੁੱਠੀ ਭਰ ਕਾਂਕਰ''
*''ਕਭੀ ਨ ਛੋੜੇ ਖੇਤ'' (1976)
*ਟੁੰਡਾ ਲਾਟ
*ਘਾਸ ਗੋਦਾਮ
*ਨਰਕ ਕੁੰਡ ਮੇਂ ਬਾਸ (1994)
*ਜਮੀਨ ਅਪਨੀ ਤੋ ਥੀ (2001) 
=== ਨਾਵਲ-ਲੜੀ===
''ਧਰਤੀ ਧਨ ਨਾ ਅਪਨਾ'', ''ਨਕਰਕੁੰਡ ਮੇਂ ਵਾਸ'' ਅਤੇ ''ਜ਼ਮੀਨ ਅਪਨੀ ਤੋ ਥੀ'' ਇੱਕੋ ਨਾਵਲ-ਲੜੀ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਆਜ਼ਾਦੀ ਉਪਰੰਤ ਪਹਿਲੀ ਚੁਥਾਈ ਸਦੀ ਦੀ ਪਿੱਠਭੂਮੀ ਵਿੱਚ ਦਲਿਤ ਜੀਵਨ ਦੀਆਂ ਦੁਸ਼ਵਾਰੀਆਂ ਦਾ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਹੋਣੀ ਦੇ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਉਲਝੀਆਂ ਤਾਣੀਆਂ ਦਾ ਬਾਹਰਮੁਖੀ ਚਿੱਤਰ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਹੈ। ''ਧਰਤੀ ਧਨ ਨਾ ਅਪਨਾ'' ਨੂੰ ਨਾਵਲ ਨੂੰ ਰਮੇਸ਼ ਕੁੰਤਲ ਮੇਘ ਨੇ ‘ਧਰਤੀ ਦੇ ਦੁਖਿਆਰਿਆਂ’ ਦੀ ਜੀਵਨ ਕਥਾ ਕਿਹਾ ਸੀ। ਇਹ ਗੱਲ ਇਸ ਨਾਵਲ ਲੜੀ ਤੇ ਵੀ ਐਨ ਢੁਕਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਵਲ ਵਿੱਚ ਹਰਿਜਨਾਂ ਦੀ ਨਰਕੀ ਸਥਿਤੀ ਅਤੇ ਉੱਚ ਵਰਗੀ ਸਮਾਜ ਦੁਆਰਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਅਤੇ ਦਮਨ ਦਾ ਚਿਤਰਣ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।&lt;ref&gt;हिंदी उपन्यासों में समाजवादी जन-चेतना-‘शब्दलोक’ अर्धवार्षिक शोध-पत्रिका के प्रथम अंक, जनवरी-जून-2011 में प्रकाशित&lt;/ref&gt;

=== '''ਅਨੁਵਾਦ:''' ===
ਜਗਦੀਸ਼ ਚੰਦਰ ਦਾ ਨਾਵਲ ਧਰਤੀ ਧਨ ਨਾ ਆਪਣਾ ਰੂਸੀ, ਜਰਮਨੀ ਅਤੇ [[iarchive:dharti-dhan-na-apna/page/3/mode/2up|ਪੰਜਾਬੀ]] ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਹੋਇਆ ਹੈ।  ਅਤੇ ਆਧਾ ਪੁਲ ਦਾ ਅਨੁਵਾਦ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਹੈ।&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web |title=Jagdish Chandra |url=https://rajkamalprakashan.com/author/jagdish-chandra?srsltid=AfmBOorkkTLt8qfW7ycRhGkEfTNSebDx91RHj12SjhGn5tGIofunK1uE |access-date=May 30, 2025 |website=Rajkamal Parkashan |archive-date=ਨਵੰਬਰ 23, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251123062919/https://rajkamalprakashan.com/author/jagdish-chandra?srsltid=AfmBOorkkTLt8qfW7ycRhGkEfTNSebDx91RHj12SjhGn5tGIofunK1uE |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

=== ਇਨਾਮ: ===
ਸੰਨ 1981 ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਵਲੋਂ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਸਾਹਿਤਕਾਰ (ਹਿੰਦੀ) ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ।&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

==ਹਵਾਲੇ==
{{ਹਵਾਲੇ}}

[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਨਾਵਲਕਾਰ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਲੇਖਕ]]</text>
      <sha1>hdpqlahl0ev6bc7tm24m9sye58no3si</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਬਠਿੰਡਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>37864</id>
    <revision>
      <id>843880</id>
      <parentid>809040</parentid>
      <timestamp>2026-08-03T05:55:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-42826-41</username>
        <id>61346</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਹਵਾਲੇ */ ਸੇਖੂ</comment>
      <origin>843880</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1942" sha1="sw68py2oz0wu2xwkzn1n87ouysfot0i" xml:space="preserve">==ਤਲਵੰਡੀ ਸਾਬੋ==
[[ਬਾਘਾ]]{{*}}
[[ਬੰਗੀ ਰੁਲਦੂ]]{{*}}
[[ਬੰਗੀ ਦੀਪਾ ਸਿੰਘ]]{{*}}
[[ਬੰਗੀ ਨਿਹਾਲ ਸਿੰਘ]]{{*}}
[[ਬੰਗੀ ਰਘੂ]]{{*}}
[[ਬਹਿਮਣ ਜੱਸਾ ਸਿੰਘ]]{{*}}
[[ਬਹਿਮਣ ਕੌਰ ਸਿੰਘ]]{{*}}
[[ਭਾਗੀ ਵਾਂਦਰ]]{{*}}
[[ਭਗਵਾਨਪੁਰਾ]]{{*}}
[[ਫਤਿਹਗੜ੍ਹ ਨੌ ਅਬਾਦ]]{{*}}
[[ਫੱਤਾ ਬਾਲੂ]]{{*}}
[[ਗਿਆਨਾ]]{{*}}
[[ਗਾਟਵਾਲੀ]]{{*}}
[[ਗਹਿਲੇਵਾਲਾ]]{{*}}
[[ਗੋਲੇਵਾਲਾ]]{{*}}
[[ਗੁਰੂਸਰ ਜਗਾ]]{{*}}
[[ਜੱਜਲ]]{{*}}
[[ਜੀਵਨ ਸਿੰਘ ਵਾਲਾ]]{{*}}
[[ਜੋਗੇਵਾਲਾ]]{{*}}
[[ਕੈਲੇ ਵਾਂਦਰ]]{{*}}
[[ਕਲਾਲਵਾਲਾ]]{{*}}
[[ਕਣਕਵਾਲ]]{{*}}
[[ਕੌਰੇਆਣਾ]]{{*}}
[[ਕਮਾਲੂ]]{{*}}
[[ਕੋਟ ਬਖਤੂ]]{{*}}
[[ਲਾਲੇਆਣਾ]]{{*}}
[[ਲਹਿਰੀ]]{{*}}
[[ਲੇਲੇਵਾਲਾ]]{{*}}
[[ਮਾਹੀ ਨੰਗਲ]]{{*}}
[[ਮਲਕਾਣਾ]]{{*}}
[[ਮੈਨੂੰਆਨਾ]]{{*}}
[[ਮਾਨਵਾਲਾ]]{{*}}
[[ਮਿਰਜੇਆਣਾ]]{{*}}
[[ਨੰਗਲਾ]]{{*}}
[[ਨਾਥੇਹਾ]]{{*}}
[[ਫ਼ੂਲਾ ਖੜੀ]]{{*}}
[[ਰਿਆ]]{{*}}
[[ਰਾਮਸਰਾ]]{{*}}
[[ਰਾਮਤੀਰਥ ਜਗਾ]]{{*}}
[[ਸੰਗਤ ਖੁਰਦ]]{{*}}
[[ਸ਼ੇਖਪੁਰਾ]]{{*}}
[[ਸਿੰਗੋ]]{{*}}
[[ਸੁਖਲੱਧੀ]]{{*}}
[[ਤੁੰਗਰਾਲੀ]]{{*}}
[[ਤਰਖਾਣਵਾਲਾ]]{{*}}
[[ਤਿਉਣਾ ਪੁਜਾਰੀਆਂ]]

==ਸੇਖੂ ==
{{ਹਵਾਲੇ}}

[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਠਿੰਡਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਪਿੰਡਾਂ ਦੀਆਂ ਸੂਚੀਆਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ-ਸੰਬੰਧਿਤ ਸੂਚੀਆਂ]]</text>
      <sha1>sw68py2oz0wu2xwkzn1n87ouysfot0i</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>843881</id>
      <parentid>843880</parentid>
      <timestamp>2026-08-03T06:02:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-42826-41</username>
        <id>61346</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਤਲਵੰਡੀ ਸਾਬੋ */</comment>
      <origin>843881</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2094" sha1="b0vy887y2wh22n114eufwcp1r7kwni3" xml:space="preserve">==ਤਲਵੰਡੀ ਸਾਬੋ==
ਸੇਖੂ→ਤਰਖਾਵਾਲਾ→ਪੱਕਾ ਕਲਾਂ→ਚੱਕ ਹੀਰਾ ਸਿੰਘ ਵਾਲਾ→ਫੁੱਲੋ ਖਾਰੀ→[[ਬਾਘਾ]]{{*}}
[[ਬੰਗੀ ਰੁਲਦੂ]]{{*}}
[[ਬੰਗੀ ਦੀਪਾ ਸਿੰਘ]]{{*}}
[[ਬੰਗੀ ਨਿਹਾਲ ਸਿੰਘ]]{{*}}
[[ਬੰਗੀ ਰਘੂ]]{{*}}
[[ਬਹਿਮਣ ਜੱਸਾ ਸਿੰਘ]]{{*}}
[[ਬਹਿਮਣ ਕੌਰ ਸਿੰਘ]]{{*}}
[[ਭਾਗੀ ਵਾਂਦਰ]]{{*}}
[[ਭਗਵਾਨਪੁਰਾ]]{{*}}
[[ਫਤਿਹਗੜ੍ਹ ਨੌ ਅਬਾਦ]]{{*}}
[[ਫੱਤਾ ਬਾਲੂ]]{{*}}
[[ਗਿਆਨਾ]]{{*}}
[[ਗਾਟਵਾਲੀ]]{{*}}
[[ਗਹਿਲੇਵਾਲਾ]]{{*}}
[[ਗੋਲੇਵਾਲਾ]]{{*}}
[[ਗੁਰੂਸਰ ਜਗਾ]]{{*}}
[[ਜੱਜਲ]]{{*}}
[[ਜੀਵਨ ਸਿੰਘ ਵਾਲਾ]]{{*}}
[[ਜੋਗੇਵਾਲਾ]]{{*}}
[[ਕੈਲੇ ਵਾਂਦਰ]]{{*}}
[[ਕਲਾਲਵਾਲਾ]]{{*}}
[[ਕਣਕਵਾਲ]]{{*}}
[[ਕੌਰੇਆਣਾ]]{{*}}
[[ਕਮਾਲੂ]]{{*}}
[[ਕੋਟ ਬਖਤੂ]]{{*}}
[[ਲਾਲੇਆਣਾ]]{{*}}
[[ਲਹਿਰੀ]]{{*}}
[[ਲੇਲੇਵਾਲਾ]]{{*}}
[[ਮਾਹੀ ਨੰਗਲ]]{{*}}
[[ਮਲਕਾਣਾ]]{{*}}
[[ਮੈਨੂੰਆਨਾ]]{{*}}
[[ਮਾਨਵਾਲਾ]]{{*}}
[[ਮਿਰਜੇਆਣਾ]]{{*}}
[[ਨੰਗਲਾ]]{{*}}
[[ਨਾਥੇਹਾ]]{{*}}
[[ਫ਼ੂਲਾ ਖੜੀ]]{{*}}
[[ਰਿਆ]]{{*}}
[[ਰਾਮਸਰਾ]]{{*}}
[[ਰਾਮਤੀਰਥ ਜਗਾ]]{{*}}
[[ਸੰਗਤ ਖੁਰਦ]]{{*}}
[[ਸ਼ੇਖਪੁਰਾ]]{{*}}
[[ਸਿੰਗੋ]]{{*}}
[[ਸੁਖਲੱਧੀ]]{{*}}
[[ਤੁੰਗਰਾਲੀ]]{{*}}
[[ਤਰਖਾਣਵਾਲਾ]]{{*}}
[[ਤਿਉਣਾ ਪੁਜਾਰੀਆਂ]]

==ਸੇਖੂ ==
{{ਹਵਾਲੇ}}

[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਠਿੰਡਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਪਿੰਡਾਂ ਦੀਆਂ ਸੂਚੀਆਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ-ਸੰਬੰਧਿਤ ਸੂਚੀਆਂ]]</text>
      <sha1>b0vy887y2wh22n114eufwcp1r7kwni3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਵਿਜੇ ਘਾਟੇ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>39064</id>
    <revision>
      <id>843858</id>
      <parentid>541230</parentid>
      <timestamp>2026-08-02T17:01:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Meenukusam</username>
        <id>51574</id>
      </contributor>
      <comment>Created by translating the section &quot;Early life&quot; from the page &quot;[[:en:Special:Redirect/revision/1350346942|Vijay Ghate]]&quot;</comment>
      <origin>843858</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2980" sha1="imatoqvxgew9zhmedlwnmdzwp76yo09" xml:space="preserve">{{Infobox musical artist
|name = ਵਿਜੇ ਘਾਟੇ
|image = Vijay Ghate at Bhopal.JPG
|caption = ਵਿਜੇ ਘਾਟੇ - 2015 ਵਿੱਚ 
|image_size = 
|background = 
|birth_name = 
|alias = 
|birth_date = {{birth date and age|1964|10|18|df=y}}
|death_date = 
|origin = [[ਜਬਲਪੁਰ]], [[ਮਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼]], [[ਭਾਰਤ]]
|instrument = [[ਤਬਲਾ]]
|genre = 
|occupation = ਸੰਗੀਤਕਾਰ
|years_active = 1990 ਤੋਂ 
|label = 
|associated_acts = 
|website = [http://vijayghate.com/ vijayghate.com]
|current_members = 
|past_members = 
}}

'''ਵਿਜੇ ਘਾਟੇ''' (ਜਨਮ 18 ਅਕਤੂਬਰ 1964) ਭਾਰਤ ਦੇ ਇੱਕ ਵਿਖਿਆਤ ਤਬਲਾ ਵਾਦਕ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਲਾ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਵਧੀਆ ਯੋਗਦਾਨ ਲਈ 2014 ਵਿੱਚ [[ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ]] ਨੇ [[ਪਦਮਸ਼੍ਰੀ]] ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਰਾਜ ਤੋਂ ਹਨ।
== ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ==
ਘਾਟੇ ਦਾ ਜਨਮ [[ਜਬਲਪੁਰ]], [[ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼]] ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ।&lt;ref&gt;{{cite web|author=Lalitha Suhasini Posted: Feb 13, 2005 at 0000 hrs IST |url=http://www.indianexpress.com/storyOld.php?storyId=64484 |title=Taal order |publisher=Indianexpress.com |date=2005-02-13 |accessdate=2013-07-10}}&lt;/ref&gt;

== ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ ==

ਵਿਜੇ ਘਾਟੇ ਦਾ ਜਨਮ [[ਜਬਲਪੁਰ]], [[ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼]] ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ।&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Suhasini |first=Lalitha |date=2005-02-13 |title=Taal order |url=http://www.indianexpress.com/storyOld.php?storyId=64484 |access-date=2013-07-10 |publisher=Indianexpress.com}}&lt;/ref&gt; ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਤਿੰਨ ਸਾਲ ਦੀ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਜਬਲਪੁਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਕਲਾ ਸਿੱਖਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਸੀ। ਫਿਰ ਉਹ ਮੁੰਬਈ ਚਲੇ ਗਏ ਅਤੇ ਤਾਲਯੋਗੀ ਪੰਡਿਤ ਸੁਰੇਸ਼ ਤਲਵਲਕਰ ਦੇ ਅਧੀਨ ਬਾਰਾਂ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਤਬਲੇ ਦੀ ਤਾਲੀਮ ਹਾਸਿਲ ਕੀਤੀ।&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2000-08-03 |title=US edition: A year of melody |url=http://www.rediff.com/us/2000/aug/03us1.htm |access-date=2013-07-10 |website=Rediff.com}}&lt;/ref&gt;
[[ਤਸਵੀਰ:Vijay_Ghate_at_Bhopal_MP.JPG|thumb|ਭਾਰਤ ਭਵਨ ਭੋਪਾਲ ਵਿਖੇ ਵਿਜੈ ਘਾਟ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ 'ਬਾਦਲ ਰਾਗ-13' ਸਤੰਬਰ 2015]]

==ਹਵਾਲੇ==
{{ਹਵਾਲੇ}}
{{ਆਧਾਰ}}

[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਦਮਸ਼੍ਰੀ,2014]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤਬਲਾ ਵਾਦਕ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:1964 ਵਿੱਚ ਜਨਮੇ ਲੋਕ]]</text>
      <sha1>imatoqvxgew9zhmedlwnmdzwp76yo09</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਕੁਲਦੀਪ ਕੌਰ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>72455</id>
    <revision>
      <id>843859</id>
      <parentid>576933</parentid>
      <timestamp>2026-08-02T17:13:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>37445</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>843859</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7988" sha1="5bxrvx893nh9oinpxwk6vy834nx8rp2" xml:space="preserve">{{Infobox person
| name = ਕੁਲਦੀਪ ਕੌਰ
| image = Kuldip_Kaur_(1952).jpg
| imagesize =
| caption =ਕੁਲਦੀਪ ਕੌਰ ''[[ਬੈਜੂ ਬਾਵਰਾ (ਫ਼ਿਲਮ)|ਬੈਜੂ ਬਾਵਰਾ]]'' (1952)
| birth_date = {{Birth year|df=y|1927}}
| birth_place = [[ਲਾਹੌਰ]], ਪੰਜਾਬ, [[ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਭਾਰਤ]]
| death_date = {{Death date and age |df=y|1960|02|03|1927|0|0|}}
| death_place = [[ਬੰਬੇ, ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ]], ਭਾਰਤ
| death_cause = ਟੈਟਨਸ 
| birth_name = ਕੁਲਦੀਪ ਕੌਰ
| occupation = ਐਕਟਰ 
| years_active = 1948–1960
| spouse = Mohinder Singh Siddhu
}}
'''ਕੁਲਦੀਪ ਕੌਰ''' (1927–3 ਫਰਵਰੀ 1960) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਫਿਲਮ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਸੀ ਜਿਸ ਨੇ [[ਹਿੰਦੀ ਭਾਸ਼ਾ|ਹਿੰਦੀ]] ਅਤੇ [[ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ|ਪੰਜਾਬੀ]] ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।&lt;ref name=&quot;Bali&quot;&gt;{{Cite web|url=http://upperstall.com/profile/kuldip-kaur/|title=Kuldip Kaur|last=Bali|first=Karan|date=20 March 2015|website=upperstall.com|publisher=The Rest|access-date=23 April 2015|archive-date=4 ਮਾਰਚ 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304191121/http://upperstall.com/profile/kuldip-kaur/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Omnilexica&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.omnilexica.com/?q=kuldip+kaur+(actress)|title=Kuldip Kaur Actress|website=omnilexica.com|publisher=Omnilexica|access-date=23 April 2015|archive-date=16 ਅਕਤੂਬਰ 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171016122727/http://www.omnilexica.com/?q=kuldip+kaur+(actress)|dead-url=yes}}&lt;/ref&gt; ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਕਿਰਦਾਰਾਂ ਵਜੋਂ ਆਪਣੀਆਂ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਲਈ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਸਿਨੇਮਾ ਦੇ &quot;ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਪਾਲਿਸ਼ ਕੀਤੇ ਵੈਮਪਸ&quot; ਅਤੇ ਅਭਿਨੇਤਾ [[ਪ੍ਰਾਣ (ਐਕਟਰ)|ਪ੍ਰਣ]] ਦੀ &quot;ਉਲਟ ਗਿਣਤੀ&quot; ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ.&lt;ref name=&quot;KK&quot;&gt;{{Cite book|title=Stars of the Indian Screen|last=Patel|first=Sushila Rani Baburao|date=1952|publisher=Parker and Sons|location=India|pages=23|ref=Kuldip Kaur}}&lt;/ref&gt; ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਅਦਾਕਾਰੀ ਦੇ ਕਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ [[ਭਾਰਤ ਦੀ ਵੰਡ|ਦੇਸ਼ ਦੀ ਵੰਡ]] ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਬਣੀ ਪਹਿਲੀ [[ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ|ਪੰਜਾਬੀ]] ਫਿਲਮ,ਚਮਨ, ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਜਿਸ ਨੂੰ 1948 ਵਿੱਚ ਦਾ''ਗਾਰਡਨ'' ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.&lt;ref name=&quot;GokulsingDissanayake2013&quot;&gt;{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=djUFmlFbzFkC|title=Routledge Handbook of Indian Cinemas|last=K. Moti Gokulsing|last2=Wimal Dissanayake|date=17 April 2013|publisher=Routledge|isbn=978-1-136-77284-9|access-date=23 April 2015}}&lt;/ref&gt;

&quot;ਬੇਮਿਸਾਲ ਪ੍ਰਤਿਭਾ&quot; ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ &quot;ਪਹਿਲੀ ਮਹਿਲਾ ਖਲਨਾਇਕ&quot; ਦੀ ਇੱਕ &quot;ਪਿਸ਼ਾਚ&quot; ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਸੰਸਾ ਕੀਤੀ ਗਈ, ਉਸਦੀ ਤੁਲਨਾ ਸ਼ਸ਼ੀਕਲਾ ਅਤੇ [[ਬਿੰਦੂ (ਅਦਾਕਾਰਾ)|ਬਿੰਦੂ]] ਵਰਗੇ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਗਈ.&lt;ref name=&quot;Rishi2012&quot;&gt;{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=r623sWyGm0sC&amp;pg=PA47|title=Bless You Bollywood!: A Tribute to Hindi Cinema on Completing 100 Years|last=Tilak Rishi|publisher=Trafford Publishing|year=2012|isbn=978-1-4669-3963-9|pages=47–|access-date=23 April 2015}}&lt;/ref&gt; 1948 ਤੋਂ 1960 ਤੱਕ ਸਰਗਰਮ, ਉਸਨੇ 100 ਤੋਂ ਵੱਧ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਹਿੰਦੀ ਅਤੇ ਕੁਝ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਹਨ। 1960 ਵਿੱਚ [[ਧੁਣਖਵਾ|ਟੈਟਨਸ]] ਤੋਂ ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ.&lt;ref name=&quot;Bali&quot;/&gt;

== ਨਿੱਜੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ==
ਕੁਲਦੀਪ ਕੌਰ ਦਾ ਜਨਮ ਸੰਨ 1927 ਵਿੱਚ [[ਲਾਹੌਰ]], ਪੰਜਾਬ, [[ਬਰਤਾਨਵੀ ਭਾਰਤ|ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਭਾਰਤ]] ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਖੁਸ਼ਹਾਲ [[ਜੱਟ|ਜਾਟ]] ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਪੰਜਾਬ ਦੇ [[ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ|ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ]] [[ਅਟਾਰੀ]] ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਮੀਂਦਾਰ ਸੀ।&lt;ref name=&quot;KK&quot;/&gt; ਉਸਨੇ [[ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ]] ਦੀ ਫੌਜ ਦੇ ਮਿਲਟਰੀ ਕਮਾਂਡਰ ਜਨਰਲ ਸ਼ਾਮ ਸਿੰਘ ਅਟਾਰੀਵਾਲਾ ਦੇ ਪੋਤੇ ਮਹਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਸਿੱਧੂ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲਿਆ ਸੀ।&lt;ref name=&quot;YoungBites&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.sikhchic.com/film_stage/kuldip_kaur_bombays_pioneer_film_actress|title=Kuldip Kaur|website=sikhchic.com|publisher=Young Bites Daily|access-date=23 April 2015|ref=Fem Bio}}&lt;/ref&gt; ਚੌਦਾਂ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਵਿਆਹਿਆ ਹੋਇਆ, ਉਹ ਸੋਲਾਂ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਾਂ ਬਣ ਗਈ।

ਉਸਨੇ ਲਾਹੌਰ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਿਆਂ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਲਈ ਸੰਮੇਲਨ ਦਾ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। 1947 ਵਿੱਚ ਫਿਰਕੂ ਹਿੰਸਾ ਭੜਕਦਿਆਂ ਉਹ ਲਾਹੌਰ ਛੱਡ ਗਈ। ਉਸ ਨੂੰ [[ਸਆਦਤ ਹਸਨ ਮੰਟੋ|ਸਦਾਤ ਹਸਨ ਮੰਟੋ]] ਨੇ ਆਪਣੀ ਪੁਸਤਕ,ਸਟਾਰਜ਼ ਫਰਾਮ ਐਨਅਦਰ ਸਕਾਈ,ਦਿ ਬੰਬੇ ਫਿਲਮ ਆਫ ਦਿ 1940 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਧਿਆਏ ਜਿਸ ਦਾ ਸਿਰਲੇਖ &quot;ਕੁਲਦੀਪ ਕੌਰ:ਦਿ ਪੰਜਾਬੀ ਪਟਾਕਾ&quot;ਸੀ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਬਹਾਦਰ ਔ[[ਸਆਦਤ ਹਸਨ ਮੰਟੋ|ਰਤ]] ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਇਆ ਸੀ। ਹਿੰਸਾ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਕੌਰ ਪ੍ਰਾਣ ਦੀ ਕਾਰ ਚੁੱਕਣ ਲਈ ਲਾਹੌਰ ਵਾਪਸ ਪਰਤੀ। ਉਸ ਦੀ ਕਾਰ ਪਿੱਛੇ ਰਹਿ ਗਈ ਸੀ ਜਦੋਂ ਪ੍ਰਾਣ ਅਤੇ ਉਹ ਭਾਰਤ ਦੀ ਵੰਡ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਲਾਹੌਰ ਵਿੱਚ ਹੋਏ ਫਿਰਕੂ ਦੰਗਿਆਂ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ ਬੰਬੇ ਲਈ ਰਵਾਨਾ ਹੋਏ ਸਨ। ਉਸਨੇ ਕਾਰ ਨੂੰ ਇਕੱਲੇ ਲਾਹੌਰ ਤੋਂ [[ਮੁੰਬਈ]], [[ਦਿੱਲੀ|ਦਿੱਲੀ ਦੇ]] ਰਸਤੇ ਵਾਪਸ ਚਲਾਇਆ।&lt;ref name=&quot;Manṭo2000&quot;&gt;{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=Ns5jAAAAMAAJ|title=A Manto Panorama: A Representative Collection of Saadat Hasan Manto's Fiction and Non-fiction|last=Saʻādat Ḥasan Manṭo|date=1 January 2000|publisher=Sang-e-Meel Publications|isbn=978-969-35-1089-8|page=234|chapter=Kuldip Kaur: the Punjabi firecracker|access-date=23 April 2015}}&lt;/ref&gt;

==ਹਵਾਲੇ==
{{ਹਵਾਲੇ}}

[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਸਿੱਖ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲਾਹੌਰ ਦੇ ਲੋਕ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਫ਼ਿਲਮੀ ਅਦਾਕਾਰਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1960]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1927]]</text>
      <sha1>5bxrvx893nh9oinpxwk6vy834nx8rp2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪ੍ਰਲਹਾਦ ਜੋਸ਼ੀ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>76571</id>
    <revision>
      <id>843876</id>
      <parentid>843842</parentid>
      <timestamp>2026-08-03T04:54:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>CommonsDelinker</username>
        <id>156</id>
      </contributor>
      <comment>Removing [[:c:File:Pralhad_Joshi_in_2026.jpg|Pralhad_Joshi_in_2026.jpg]], it has been deleted from Commons by [[:c:User:Krd|Krd]] because: No permission since 26 July 2026.</comment>
      <origin>843876</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5613" sha1="286u7xvergqtcb7sm1lxj492ihsimor" xml:space="preserve">{{Infobox officeholder
| image              =
| image_size         = 
| caption            = ਜੋਸ਼ੀ 2026 ਵਿੱਚ
| birth_date         = {{birth date and age|1962|11|27|df=yes}}
| birth_place    = [[ਬੀਜਾਪੁਰ]], [[ਮੈਸੂਰ ਰਾਜ]]&lt;br /&gt;(ਅਜੋਕੇ [[ਕਰਨਾਟਕ]]), ਭਾਰਤ
| office             = [[ਸਿੱਖਿਆ ਮੰਤਰੀ (ਭਾਰਤੀ)|ਕੇਂਦਰੀ ਸਿੱਖਿਆ ਮੰਤਰੀ]]{{efn|ਵਾਧੂ ਚਾਰਜ}}
| prime_minister     = [[ਨਰਿੰਦਰ ਮੋਦੀ]]
| president          = [[ਦ੍ਰੋਪਦੀ ਮੁਰਮੂ]]
| status             = 
| term_start         = {{Start date|2026|07|26|df=yes}}
| term_end           = 
| predecessor        = [[ਧਰਮੇਂਦਰ ਪ੍ਰਧਾਨ]]
| successor          = 
| office1            = ਕੇਂਦਰੀ ਖਪਤਕਾਰ ਮਾਮਲੇ, ਖੁਰਾਕ ਅਤੇ ਜਨਤਕ ਵੰਡ ਮੰਤਰੀ
| prime_minister1    = ਨਰਿੰਦਰ ਮੋਦੀ
| term_start1        = {{Start date|2024|06|10|df=yes}}
| term_end1          = 
| predecessor1       = [[ਪੀਯੂਸ਼ ਗੋਇਲ]]
| successor1         = 
| office2            = ਕੇਂਦਰੀ ਨਵੀਂ ਅਤੇ ਨਵਿਆਉਣਯੋਗ ਊਰਜਾ ਮੰਤਰੀ
| prime_minister2    = ਨਰਿੰਦਰ ਮੋਦੀ
| term_start2        = {{Start date|2024|06|10|df=yes}}
| term_end2          = 
| predecessor2       = ਰਾਜ ਕੁਮਾਰ ਸਿੰਘ
{{Collapsed infobox section begin|ਹੋਰ ਮੰਤਰਾਲੇ|titlestyle=border: 1px dashed lightgrey;}}
{{Infobox officeholder
| embed        = yes
| office3            = ਕੇਂਦਰੀ ਕੋਲਾ ਮੰਤਰੀ
| prime_minister3    = ਨਰਿੰਦਰ ਮੋਦੀ
| term_start3        = {{Start date|2019|05|30|df=yes}}
| term_end3          = {{End date|2024|06|10|df=yes}}
| predecessor3       = ਪੀਯੂਸ਼ ਗੋਇਲ
| successor3         = ਜੀ. ਕਿਸਨ ਰੈੱਡੀ
| office4            = ਕੇਂਦਰੀ ਖਾਨ ਮੰਤਰੀ
| prime_minister4    = Narendra Modi
| term_start4        = {{Start date|2019|05|30|df=yes}}
| term_end4          = {{End date|2024|06|10|df=yes}}
| predecessor4       = [[ਨਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਤੋਮਰ]]
| successor4         = ਜੀ. ਕਿਸਨ ਰੈੱਡੀ
| office5            = ਸੰਸਦੀ ਮਾਮਲਿਆਂ ਬਾਰੇ ਕੇਂਦਰੀ ਮੰਤਰੀ
| prime_minister5    = ਨਰਿੰਦਰ ਮੋਦੀ
| term_start5        = {{Start date|2019|05|30|df=yes}}
| term_end5          = {{End date|2024|06|10|df=yes}}
| predecessor5       = ਨਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਤੋਮਰ
| successor5         = ਕਿਰਨ ਰਿਜੂਜੂ
{{Collapsed infobox section end}}}}
| office6            = [[ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ, ਕਰਨਾਟਕ]] ਦਾ ਪ੍ਰਧਾਨ
| term_start6        = {{Start date|2012|07|12|df=yes}}
| term_end6          = {{End date|2016|01|12|df=yes}}
| predecessor6       = ਕੇ ਐਸ ਈਸ਼ਵਰੱਪਾ
| successor6         = ਬੀ ਐਸ ਯੇਦੀਯੁਰੱਪਾ
| office7            = [[ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ, ਲੋਕ ਸਭਾ|ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ]], [[ਲੋਕ ਸਭਾ]]
| constituency7      = [[ਧਾਰਵਾੜ (ਲੋਕ ਸਭਾ ਹਲਕਾ)|ਧਾਰਵਾੜ, ਕਰਨਾਟਕ]]
| term_start7        = {{Start date|2004|05|24|df=yes}}
| predecessor7       = [[ਵਿਜੇ ਸੰਕੇਸ਼ਵਰ]]
| successor7         = 
| party          = [[ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ]]
| spouse         = {{marriage|ਜੋਤੀ ਜੋਸ਼ੀ|1992}}
| children       = 3
| footnotes      = &lt;ref&gt;{{cite web |url=http://164.100.24.208/ls/lsmember/biodata.asp?mpsno=3982 |title=Current Lok Sabha Members Biographical Sketch |access-date=23 September 2006 |url-status=dead |archive-url=https://archive.today/20071030104829/http://164.100.24.208/ls/lsmember/biodata.asp?mpsno=3982 |archive-date=30 October 2007}}&lt;/ref&gt;
| occupation         = [[ਸਿਆਸਤਦਾਨ]]
}}
'''ਪ੍ਰਲਹਾਦ ਜੋਸ਼ੀ''' ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ [[ਸਿਆਸਤਦਾਨ]] ਹੈ। ਉਹ [[16ਵੀਂ ਲੋਕ ਸਭਾ]] ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਹੈ। ਉਹ [[ਕਰਨਾਟਕ]] ਦੇ [[ਧਾਰਵਾੜ (ਲੋਕ ਸਭਾ ਹਲਕਾ)|ਧਾਰਵਾੜ]] ਹਲਕੇ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧੀ ਹੈ। ਉਹ [[ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ]] ਦਾ ਕਰਨਾਟਕ ਰਾਜ ਦੀ ਯੂਨਿਟ ਦਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਹੈ।

ਉਹ 2014 ਵਿੱਚ ਪੂਲ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਵੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਅਧੀਨ ਲੋਕ ਸਭਾ ਦੇ ਸਪੀਕਰ ਅਤੇ ਡਿਪਟੀ ਸਪੀਕਰ ਦੀ ਗੈਰ ਮੌਜੂਦਗੀ ਵਿੱਚ ਲੋਕ ਸਭਾ ਦੇ ਸਪੀਕਰ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ।

==ਹਵਾਲੇ==
{{ਹਵਾਲੇ}}

==ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ==
* [https://web.archive.org/web/20071030104829/http://164.100.24.208/ls/lsmember/biodata.asp?mpsno=3982 Members of Fourteenth Lok Sabha - Parliament of India website]

[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1962]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ 2009–2014]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ 2014–2019]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ 2019–2024]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ 2024–2029]]</text>
      <sha1>286u7xvergqtcb7sm1lxj492ihsimor</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਕੁੱਖ ਤੋਂ ਕਬਰ ਤੱਕ (ਕਿਤਾਬ)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>81030</id>
    <revision>
      <id>843860</id>
      <parentid>529368</parentid>
      <timestamp>2026-08-02T17:23:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>37445</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>843860</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2082" sha1="jmy1j507f81q79z9iqk0sv9mlhphynf" xml:space="preserve">{{Infobox book| 
| name = ਕੁੱਖ ਤੋਂ ਕਬਰ ਤੱਕ
| translator = 
| image = [[ਤਸਵੀਰ:Kukhtonkbartak.jpg|200x]]
| caption = 
| author = ਡਾ: ਹਰਪ੍ਰੀਤ ਮਾਨ ਔਲਖ
| illustrator = 
| cover_artist = 
| country = [[ਭਾਰਤ]]
| language = [[ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ|ਪੰਜਾਬੀ]]
| series = 
| genre = ਕਾਵਿ-ਸੰਗ੍ਰਹਿ
| publisher = ਤਰਲੋਚਨ ਪਬਲਿਸ਼ਰਜ਼, ਚੰਡੀਗਡ਼੍ਹ
| release_date = 
| english_release_date =
| media_type = ਪ੍ਰਿੰਟ
| pages = 96
| isbn = 
| preceded_by = 
| followed_by = 
}}
[[ਤਸਵੀਰ:Releasing1740.jpg|thumb|ਕਿਤਾਬ ਨੂੰ ਲੋਕ ਅਰਪਣ ਕਰਨ ਸਮੇਂ ਗਾਇਕ [[ਗੁਰਦਾਸ ਮਾਨ]] ਅਤੇ ਲੇਖਿਕਾ ਹਰਪ੍ਰੀਤ ਮਾਨ ਔਲਖ]]
'''ਕੁੱਖ ਤੋਂ ਕਬਰ ਤੱਕ''' ਇੱਕ [[ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ|ਪੰਜਾਬੀ]] ਕਾਵਿ-ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਕਿਤਾਬ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਡਾ: ਹਰਪ੍ਰੀਤ ਮਾਨ ਔਲਖ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖੀ ਗਈ ਹੈ। ਇਸ ਕਿਤਾਬ ਵਿੱਚ ਲੇਖਿਕਾ ਨੇ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਵਾਪਰਦੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ, ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ 'ਤੇ ਮਸਲਿਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਕਵਿਤਾ ਰਾਹੀਂ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://m.dailyhunt.in/news/india/punjabi/awaaz-quamdi-epaper-awqua/lok-gaik-guradas-man-ne-shaira-haraprit-man-di-pusatak-kukkh-to-kabar-tkk-rilij-kiti-newsid-50531740 |title=ਪੁਰਾਲੇਖ ਕੀਤੀ ਕਾਪੀ |access-date=2016-07-07 |archive-date=2025-01-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250119163306/http://m.dailyhunt.in/news/india/punjabi/awaaz-quamdi-epaper-awqua/lok-gaik-guradas-man-ne-shaira-haraprit-man-di-pusatak-kukkh-to-kabar-tkk-rilij-kiti-newsid-50531740 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

==ਹਵਾਲੇ==
{{ਹਵਾਲੇ}}

[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਕਿਤਾਬਾਂ]]</text>
      <sha1>jmy1j507f81q79z9iqk0sv9mlhphynf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਹਰਮੀਤ ਵਿਦਿਆਰਥੀ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>85723</id>
    <revision>
      <id>843864</id>
      <parentid>819595</parentid>
      <timestamp>2026-08-02T18:24:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-42867-63</username>
        <id>61342</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਕਾਵਿ ਪੁਸਤਕਾਂ */</comment>
      <origin>843864</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5533" sha1="95i896biiyaywibmcasozyrhab6rgih" xml:space="preserve">{{Infobox writer
| name = ਹਰਮੀਤ ਵਿਦਿਆਰਥੀ
| image = Harmeet Vidiarthy 3.jpg
| imagesize = 220px
| caption = ਹਰਮੀਤ ਵਿਦਿਆਰਥੀ, [[ਬਠਿੰਡਾ]] ਵਿੱਚ ਹੋਏ ਇੱਕ ਕਵੀ ਦਰਬਾਰ ਸਮੇਂ 2018 ਵਿੱਚ 
| birth_name = 
| birth_date = 9 ਜਨਵਰੀ 1968
| birth_place = 
| occupation = [[ਕਵੀ]], 
 
| nationality = [[ਭਾਰਤ|ਭਾਰਤੀ]]
| period = 
| genre = 
| subject = 
|alma_mater =
| death_date = 
| death_place = 
| years_active = 
}}
[[ਤਸਵੀਰ:Harmeet Vidiarthi.jpg|thumb]]
'''ਹਰਮੀਤ ਵਿਦਿਆਰਥੀ''' ਪੰਜਾਬੀ ਲੇਖਕ (ਕਵੀ) ਹੈ।

== ਜੀਵਨ ==
ਹਰਮੀਤ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਦਾ ਜਨਮ 9 ਜਨਵਰੀ 1968 ਨੂੰ [[ਫ਼ਿਰੋਜ਼ਪੁਰ]] ਵਿਖੇ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਅੱਠਵੀਂ ਤਕ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਫ਼ਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਕੀਤੀ। ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਸ. ਅਮਰੀਕ ਸਿੰਘ ਨਹਿਰ ਵਿਭਾਗ ਵਿੱਚ ਸਨ। ਉਹਨਾ ਦੀ ਬਦਲੀ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਪਰਿਵਾਰ [[ਫ਼ਰੀਦਕੋਟ]] ਆ ਗਿਆ। ਇੱਥੋਂ ਦੇ ਬਲਵੀਰ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਤੋਂ ਉਸਨੇ ਦਸਵੀਂ ਕੀਤੀ ਤੇ [[ਬਰਜਿੰਦਰਾ ਕਾਲਜ]] ਵਿੱਚ ਉਚੇਰੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਲਈ ਜਾ ਦਾਖਲ ਹੋਇਆ। ਬੀ. ਏ. ਅਤੇ ਐਮ. ਏ. (ਪੰਜਾਬੀ) ਉਸ ਨੇ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਨੇ ਕਿਸੇ ਅਖਬਾਰ ਨੂੰ ਚਿੱਠੀ ਲਿਖੀ। ਥੱਲੇ ਲਿਖ ਦਿੱਤਾ- ਹਰਮੀਤ ਸਿੰਘ, ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਬਰਜਿੰਦਰਾ ਕਾਲਜ ਫ਼ਰੀਦਕੋਟ। ਪਰ ਅਖਬਾਰ ਵਾਲਿਆਂ ਉਸਦਾ ਨਾਂ ਛਾਪਿਆ - ਹਰਮੀਤ ਵਿਦਿਆਰਥੀ, ਬਰਜਿੰਦਰਾ ਕਾਲਜ ਫ਼ਰੀਦਕੋਟ। ਉਸ ਨੂੰ ਇਹ ਨਾਂ ਏਨਾ ਜਚਿਆ ਕਿ ਉਹ ਸਦਾ ਲਈ ਹਰਮੀਤ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਬਣ ਗਿਆ। ਨਹਿਰ ਮਹਿਕਮੇ ਦਾ ਵਰਕ ਮੁਣਸ਼ੀ, ਮੁਹਾਲੀ ਦੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਫੈਕਟਰੀ ਦਾ ਮੁਲਾਜ਼ਮ, ਹੋਮ ਗਾਰਡ ਦਾ ਸਿਪਾਹੀ, ਡੀ. ਸੀ. ਮਾਡਲ ਸਕੂਲ ਦਾ ਪੰਜਾਬੀ ਅਧਿਆਪਕ, ਹੋਮ ਸਾਇੰਸ ਕਾਲਜ ਕਾਉਣੀ ਚ ਕਲਰਕ ਤੇ ਮਾਲ ਪਟਵਾਰੀ ਵਜੋਂ ਉਹ ਕੰਮ ਕਰ ਚੁੱਕਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਉਹ ਮਾਲ ਪਟਵਾਰੀ ਵਜੋਂ ਤਾਇਨਾਤ ਹੈ ਅਤੇ ਫ਼ਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਦਾ ਪੱਕਾ ਵਸਨੀਕ ਹੈ।

ਹਰਮੀਤ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਮੂਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕਾਰਕੁੰਨ ਹੈ, ਉਹ ਕੇਂਦਰੀ ਪੰਜਾਬੀ ਲੇਖਕ ਸਭਾ, ਦੇਸ਼ ਭਗਤ ਯਾਦਗਾਰ ਹਾਲ, ਬਾਲ ਪ੍ਰੀਤ ਮਿਲਣੀ ਕਾਫ਼ਲਾ, ਪਲਸ ਮੰਚ, ਕਲਾ ਪੀਠ, ਮੋਹਨ ਲਾਲ ਭਾਸਕਰ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ, ਰੈਵੇਨਿਊ ਪਟਵਾਰ ਯੂਨੀਅਨ- ਵਿੱਚ ਸਰਗਰਮ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਉਹ 'ਸਰਦਲ' ਦੇ ਸੰਪਾਦਕੀ ਬੋਰਡ ਚ ਸੀ। 'ਚਿੰਤਨ' ਦਾ ਸੰਪਾਦਕ ਸੀ। ਇੱਕ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ ਵਜੋਂ 'ਚਿੰਤਨ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਫ਼ਿਰੋਜ਼ਪੁਰ' ਦੇ ਨਾਂ ਹੇਠ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਮਿਆਰੀ ਕਿਤਾਬਾਂ ਵੀ ਛਾਪੀਆਂ। ਉਸ ਨੇ ਭਾਵੇਂ ਵਧੇਰੇ ਛੰਦ ਰਹਿਤ ਨਜ਼ਮ ਹੀ ਲਿਖੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ 'ਖੁੱਲ੍ਹੀ ਕਵਿਤਾ' ਵੀ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਉਸ ਨੇ ਛੰਦਮਈ ਪ੍ਰਗੀਤਕ ਰਚਨਾਵਾਂ ਗੀਤ, ਗ਼ਜ਼ਲ ਆਦਿ ਦੀ ਵੀ ਓਨੀ ਹੀ ਸਫਲਤਾ ਨਾਲ ਸਿਰਜਣਾ ਕੀਤੀ ਹੈ। 

==ਰਚਨਾਵਾਂ== 
===ਕਾਵਿ ਪੁਸਤਕਾਂ===
*''ਆਪਣੇ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ 1990''
*''ਸਮੁੰਦਰ ਬੁਲਾਉਂਦਾ ਹੈ 2003''
*''ਉੱਧੜੀ ਹੋਈ ਮੈਂ 2014''
*''ਜ਼ਰਦ ਰੁੱਤ ਦਾ ਹਲਫ਼ੀਆ ਬਿਆਨ 2022''
*ਮੈਂ ਚਸ਼ਮਦੀਦ (ਚੋਣਵੀਂ ਕਵਿਤਾ)ਸੰਪਾਦਕ ਸੁਖਜਿੰਦਰ 2023
*ਉੱਧੜੀ ਹੋਈ ਮੈਂ (ਸ਼ਾਹਮੁਖੀ ਵਿੱਚ ਲਾਹੌਰ ਤੋਂ) 2018
*Myriad Musings ( Translated in English) Translator Eesha  Narang 2023
*ਮੈਂ ਚਸ਼ਮਦੀਦ (ਚੋਣਵੀਂ ਕਵਿਤਾ)ਸੰਪਾਦਕ ਸੁਖਜਿੰਦਰ (ਸ਼ਾਹਮੁਖੀ ਵਿੱਚ ਲਾਹੌਰ ਤੋਂ) 2025
*ਧਰਤ ਨੇ ਬੋਲਣਾ ਹੀ ਸੀ (ਕਿਸਾਨ ਅੰਦੋਲਨ ਦੀ ਡਾਇਰੀ ) 2026

==ਹਵਾਲੇ==
{{ਹਵਾਲੇ}}
* http://www.lafzandapul.com/2017/06/harmeet-vidiarthy-biography.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180823071719/http://www.lafzandapul.com/2017/06/harmeet-vidiarthy-biography.html |date=2018-08-23 }}

[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਕਵੀ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1968]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ]]</text>
      <sha1>95i896biiyaywibmcasozyrhab6rgih</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਡਾ. ਰੁਬੀਨਾ ਸ਼ਬਨਮ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>93130</id>
    <revision>
      <id>843878</id>
      <parentid>733688</parentid>
      <timestamp>2026-08-03T05:15:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>37445</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>843878</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3979" sha1="e4yuse2ru0lx1fchhl53fuaxt0lpnyf" xml:space="preserve">ਡਾ. ਰੁਬੀਨਾ ਸ਼ਬਨਮ [[ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ|ਪੰਜਾਬੀ]] ਤੇ [[ਉ੍ਰਦੂ|ਉਰਦੂ]] ਦੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਲੇਖਕ ਹੈ ਅਤੇ ਨਵਾਬ ਸ਼ੇਰ ਮੁਹੰਮਦ ਖਾਂ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਫ਼ਾਰ ਐਡਵਾਂਸ ਸਟੱਡੀਜ਼ ਇਨ ਉਰਦੂ, ਪਰਸੀਅਨ ਐਂਡ ਅਰੈਬਿਕ ਲੈਂਗੂਏਜ਼ਿਜ ਮਲੇਰਕੋਟਲਾ (ਰੀਜ਼ਨਲ ਸੈਂਟਰ, ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਪਟਿਆਲਾ) ਦੀ ਮੁੱਖੀ ਹੈ। ਉਹ ਪੰਜਾਬ ਉਰਦੂ ਅਕਾਦਮੀ ਦੀ ਸਕੱਤਰ ਹੈ ਅਤੇ ਵੈਦ ਪ੍ਰਮਾਤਮਾ ਨੰਦ ਯਾਦਗਾਰੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://m.dailyhunt.in/news/india/punjabi/awaaz+quamdi-epaper-awqua/panjabi+urad+pharashi+ate+arabi+bhasava+di+vishav+prasiddh+vidavan+da+rubina+shabanam+n+panjab+sarakar+ne+panjab+urad+akadami+di+sakttar+niyukkat+kar+ditta+hai-newsid-66967714|title=ਪੰਜਾਬੀ, ਉਰਦੂ, ਫਾਰਸ਼ੀ ਅਤੇ ਅਰਬੀ ਭਾਸਾਵਾਂ ਦੀ ਵਿਸ਼ਵ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਵਿਦਵਾਨ ਡਾ. ਰੁਬੀਨਾ ਸ਼ਬਨਮ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਪੰਜਾਬ ਉਰਦੂ ਅਕਾਦਮੀ ਦੀ ਸਕੱਤਰ ਨਿਯੁੱਕਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।|last=|first=|date=|website=|publisher=|access-date=|archive-date=2023-02-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20230206091608/https://m.dailyhunt.in/news/india/punjabi/awaaz+quamdi-epaper-awqua/panjabi+urad+pharashi+ate+arabi+bhasava+di+vishav+prasiddh+vidavan+da+rubina+shabanam+n+panjab+sarakar+ne+panjab+urad+akadami+di+sakttar+niyukkat+kar+ditta+hai-newsid-66967714|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

==ਜ਼ਿੰਦਗੀ==
ਰੁਬੀਨਾ ਸ਼ਬਨਮ ਦਾ ਜਨਮ ਮਲੇਰਕੋਟਲਾ ਵਿਖੇ 8 ਮਈ 1971 ਨੂੰ ਜਨਾਬ ਮੁਹੰਮਦ ਬਸ਼ੀਰ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਸ਼ਾਦੀ ਐਡਵੋਕੇਟ ਮੁਹੰਮਦ ਸਲੀਮ ਖਿਲਜ਼ੀ ਨਾਲ ਹੋਈ। ਉਸ ਨੇ ਉਰਦੂ ਅਤੇ ਫਾਰਸ਼ੀ ਦੀਆਂ ਮਾਸਟਰ ਡਿਗਰੀਆਂ ਪਹਿਲੇ ਦਰਜੇ ਵਿੱਚ ਪਾਸ ਕੀਤੀਆਂ ਅਤੇ 2002 ਵਿੱਚ ''ਪਰਵੀਨ ਸ਼ਾਕਿਰ ਕਾ ਸ਼ੇਅਰੀ ਕਾਰਨਾਮਾ'' ਵਿਸ਼ੇ ਤੇ ਪੀਐਚਡੀ ਕੀਤੀ। 

==ਰਚਨਾਵਾਂ==
*''ਪਰਵੀਨ ਸ਼ਾਕਿਰ'' &lt;small&gt;''ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਔਰ ਕਾਰਨਾਮੇ''&lt;/small&gt;
*''ਮਾਲੇਰਕੋਟਲਾ: ਜਾਣ ਪਛਾਣ'' (ਲੇਖ ਸੰਗ੍ਰਹਿ)&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.punjabitribuneonline.com/2019/08/%e0%a8%b6%e0%a8%b9%e0%a8%bf%e0%a8%b0-%e0%a8%ac%e0%a8%be%e0%a8%b0%e0%a9%87-%e0%a8%ac%e0%a9%87%e0%a8%b6%e0%a8%95%e0%a9%80%e0%a8%ae%e0%a8%a4%e0%a9%80-%e0%a8%9c%e0%a8%be%e0%a8%a3%e0%a8%95%e0%a8%be/|title=ਸ਼ਹਿਰ ਬਾਰੇ ਬੇਸ਼ਕੀਮਤੀ ਜਾਣਕਾਰੀ|date=2019-08-25|website=Punjabi Tribune Online|language=hi-IN|access-date=2019-10-18|archive-date=2019-08-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20190825133518/https://www.punjabitribuneonline.com/2019/08/%e0%a8%b6%e0%a8%b9%e0%a8%bf%e0%a8%b0-%e0%a8%ac%e0%a8%be%e0%a8%b0%e0%a9%87-%e0%a8%ac%e0%a9%87%e0%a8%b6%e0%a8%95%e0%a9%80%e0%a8%ae%e0%a8%a4%e0%a9%80-%e0%a8%9c%e0%a8%be%e0%a8%a3%e0%a8%95%e0%a8%be/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

==ਇਨਾਮ==
*ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਉਰਦੂ ਸਾਹਿਤਕਾਰ ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਵਲੋਂ 
*ਵੈਦ ਪ੍ਰਮਾਤਮਾ ਨੰਦ ਯਾਦਗਾਰੀ ਪੁਰਸਕਾਰ


==ਹਵਾਲੇ==
{{ਹਵਾਲੇ}}

[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਲੇਖਕ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉਰਦੂ ਲੇਖਕ]]</text>
      <sha1>e4yuse2ru0lx1fchhl53fuaxt0lpnyf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਗੁਲਜ਼ਾਰ ਗਰੁੱਪ ਆਫ਼ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟਸ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>122596</id>
    <revision>
      <id>843868</id>
      <parentid>623408</parentid>
      <timestamp>2026-08-02T22:01:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>37445</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>843868</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14235" sha1="0e5ehrkdq9x3jwqseznnes4j9glut4v" xml:space="preserve">'''ਗੁਲਜ਼ਾਰ ਗਰੁੱਪ ਆਫ਼ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟਸ''' ([[ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ]]: '''Gulzar Group of Institutes; ਜੀ.ਜੀ.ਆਈ.''') ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ, ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਅਤੇ ਹੋਰ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। 

ਲੁਧਿਆਣਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਖੰਨਾ ਨੇੜੇ ਸਥਿਤ, ਏ.ਆਈ.ਸੀ.ਟੀ.ਈ. ਦੁਆਰਾ ਮਨਜ਼ੂਰਸ਼ੁਦਾ ਗੁਲਜ਼ਾਰ ਗਰੁੱਪ ਆਫ਼ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟਸ (ਜੀ.ਜੀ.ਆਈ.) ਪੰਜਾਬ ਟੈਕਨੀਕਲ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਜਲੰਧਰ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹੈ। ਉਦਯੋਗਿਕ ਸ਼ਹਿਰ ਲੁਧਿਆਣਾ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। 

ਜੀ.ਜੀ.ਆਈ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਿਆਰਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਢੁਕਵੇਂ UG ਅਤੇ PG ਪੱਧਰ ਤੇ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ, ਕਾਰੋਬਾਰ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਅਤੇ ਕੰਪਿਊਟਰ ਐਪਲੀਕੇਸ਼ਨਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ। 

== ਪ੍ਰਵਾਨਗੀ ਅਤੇ ਮਾਨਤਾ ==

* ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਕੌਂਸਲ ਫਾਰ ਟੈਕਨੀਕਲ ਐਜੂਕੇਸ਼ਨ (ਏ.ਆਈ.ਸੀ.ਟੀ.ਈ.) 
* [[ਪੰਜਾਬ ਟੈਕਨੀਕਲ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ]] (ਪੀਟੀਯੂ) 
* ਪੰਜਾਬ ਰਾਜ ਤਕਨੀਕੀ ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਉਦਯੋਗਿਕ ਸਿਖਲਾਈ ਬੋਰਡ 

== ਕੋਰਸ ==

=== ਬੀ. ਟੈਕ ===

* ਸਵੈਚਾਲਨ ਅਤੇ ਰੋਬੋਟਿਕਸ 
* ਸਿਵਲ ਇੰਜੀਨਿਅਰੀ 
* ਜੰਤਰਿਕ ਇੰਜੀਨਿਅਰੀ 
* ਆਟੋਮੋਬਾਈਲ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ 
* ਸੂਚਨਾ ਤਕਨੀਕ 
* ਕੰਪਿਊਟਰ ਸਾਇੰਸ ਅਤੇ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ (ਸੀ.ਐਸ.ਈ.) 
* ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕਸ ਅਤੇ ਇਲੈਕਟ੍ਰੀਕਲ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ (EEE) 
* ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕਸ ਅਤੇ ਕਮਿਊਨੀਕੇਸ਼ਨ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ 

=== ਪ੍ਰਬੰਧਨ ===

* ਮਾਨਵੀ ਸੰਸਾਧਨ 
* ਮਾਰਕੀਟਿੰਗ 
* ਵਿੱਤ 
* ਆਈ ਟੀ 
* ਬੀ.ਬੀ.ਏ. 
* ਬੀ.ਕਾਮ (ਪੀ) 

=== ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਅਤੇ ਤਕਨੀਕੀ ਕੋਰਸ ===

* ਬੀ.ਸੀ.ਏ. 
* ਬੈਚਲਰ ਆਫ਼ ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ ਸਟੱਡੀਜ਼ (ਏਅਰ ਲਾਈਨ ਟੂਰਿਜ਼ਮ ਐਂਡ ਹੋਸਪਿਟੈਲਿਟੀ ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ) * 
* ਬੈਚਲਰ ਆਫ਼ ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ ਸਟੱਡੀਜ਼ (ਹੋਟਲ ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ ਐਂਡ ਕੇਟਰਿੰਗ ਟੈਕਨੋਲੋਜੀ) * 
* ਬੀ.ਏ. (ਪੱਤਰਕਾਰੀ ਅਤੇ ਪੁੰਜ ਸੰਚਾਰ) * 
* ਬੀ.ਐੱਸ.ਸੀ. (ਮੈਡੀਕਲ ਲੈਬ ਸਾਇੰਸਜ਼) * 
* ਬੀ.ਐੱਸ.ਸੀ. (ਕੰਪਿਊਟਰ ਵਿਗਿਆਨ)* 
* ਬੀ.ਐੱਸ.ਸੀ. (ਫੈਸ਼ਨ ਡਿਜ਼ਾਈਨ) * 
* ਬੀ.ਐੱਸ.ਸੀ. (ਖੇਤੀ ਬਾੜੀ)* 
* ਐਮ.ਕਾਮ (ਪੇਸ਼ੇਵਰ) * 
* ਐਮਐਸਸੀ ਆਈ ਟੀ 

=== ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਵਿਚ ਡਿਪਲੋਮਾ ===

* ਕੰਪਿਊਟਰ ਸਾਇੰਸ ਅਤੇ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ (ਸੀਐਸਈ) 
* ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕਸ ਅਤੇ ਕਮਿਊਨੀਕੇਸ਼ਨ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ (ਈਸੀਈ) 

== ਨਿਰੰਤਰ ਮੁਲਾਂਕਣ ==
ਜੀ.ਜੀ.ਆਈ. ਵਿਖੇ, ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦਾ ਨਿਰੰਤਰ ਮੁਲਾਂਕਣ ਕੀਤਾ ਜਾਏਗਾ ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ, ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੂਰੇ ਕੋਰਸ ਦੌਰਾਨ ਸਿੱਖਿਅਕਾਂ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਪਹਿਲੂਆਂ ਦਾ ਮੁਲਾਂਕਣ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਫਿਰ ਇਹਨਾਂ ਮੁਲਾਂਕਣਾਂ ਤੋਂ ਅੰਤਮ ਮੁਲਾਂਕਣ ਨਤੀਜੇ ਤਿਆਰ ਕਰਨਾ। ਇਸ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਅੰਤਮ ਜਾਂ ਸੰਖੇਪ ਮੁਲਾਂਕਣ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਕੋਰਸ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ ਸਿਖਲਾਈ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਦਾ ਮੁਲਾਂਕਣ ਕਰਦੀ ਹੈ। 

== ਕਲੱਬ ==

* ਕੰਪਿਊਟਰ ਕਲੱਬ ( [https://sites.google.com/prod/view/gulzardsc ਗੂਗਲ ਡਿਵੈਲਪਰ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਕਲੱਬ], ਆਦਿ) 
* ਸਪੋਰਟਸ ਕਲੱਬ 
* ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਕਲੱਬ 
* ਨਵੀਨਤਾ / ਉੱਦਮ ਕਲੱਬ 
* ਐਮ.ਐਚ.ਆਰ.ਡੀ. ਇਨੋਵੇਸ਼ਨ ਸੈੱਲ - [http://www.innovationcellggi.wixsite.com/ggiic ਲਿੰਕ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190812102605/https://innovationcellggi.wixsite.com/ggiic |date=2019-08-12 }} 
* ਗੁਲਜ਼ਾਰ ਸਈਡੀਆ ਕਾਲਜੀਏਟ ਕਲੱਬ 
* ਸਿਖਲਾਈ ਅਤੇ ਪਲੇਸਮੈਂਟ ਕਲੱਬ 

== ਬਿਲਡਿੰਗ ਖੇਤਰ ==
ਜੀ.ਜੀ.ਆਈ. ਦਾ ਕੈਂਪਸ 07 ਲੱਖ ਵਰਗ ਫੁੱਟ ਤੋਂ ਵੱਧ ਖੇਤਰਫਲ ਵਿੱਚ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਸਾਰੇ ਬਲਾਕਾਂ / ਵਿਭਾਗਾਂ ਵਿਚ ਕਲਾਸਰੂਮ, ਫੈਕਲਟੀ ਰੂਮ, ਦਫਤਰੀ ਕਮਰੇ, ਸੈਮੀਨਾਰ ਹਾਲ, ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀਆਂ ਅਤੇ ਰੀਡਿੰਗ ਰੂਮ ਦੀ ਸਹੂਲਤ, ਉਪਕਰਣ ਵਾਲੀਆਂ ਪ੍ਰਯੋਗਸ਼ਾਲਾਵਾਂ ਹਨ। ਅਧਿਐਨ ਅਤੇ ਖੋਜ ਲਈ ਕੰਪਿਉਟੇਸ਼ਨਲ ਸਹੂਲਤ ਉਪਲਬਧ ਹੈ। ਇਸ ਵੇਲੇ, ਸੱਤ ਅਕਾਦਮਿਕ ਬਲਾਕ (ਏ, ਬੀ, ਸੀ, ਡੀ, ਈ, ਐੱਫ ਅਤੇ ਜੀ) ਹਨ, ਅਤੇ ਏ.ਆਈ.ਸੀ.ਟੀ.ਈ. ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਧਾਰਤ ਦਿਸ਼ਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। 

=== ਪ੍ਰਯੋਗਸ਼ਾਲਾਵਾਂ ===

==== ਸਿਵਲ ਇੰਜੀਨਿਅਰੀ ====

* ਤਰਲ ਮਕੈਨਿਕਸ I / II ਲੈਬ 
* ਸਰਵੇਖਣ I / II ਲੈਬ 
* ਸਾਲਿਡ ਮਕੈਨਿਕਸ ਲੈਬ 
* ਢਾਂਚਾਗਤ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਲੈਬ 
* ਕੰਕਰੀਟ ਲੈਬ 
* ਟ੍ਰਾਂਸਪੋਰਟੇਸ਼ਨ ਲੈਬ 
* ਵਾਤਾਵਰਣ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਲੈਬ, 
* ਸਿੰਚਾਈ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਲੈਬ 

==== ਜੰਤਰਿਕ ਇੰਜੀਨਿਅਰੀ ====

* ਵਰਕਸ਼ਾਪ - ਮਸ਼ੀਨ ਦੀ ਦੁਕਾਨ, ਫਿਟਿੰਗ ਦੀ ਦੁਕਾਨ, ਤਰਖਾਣ ਦੀ ਦੁਕਾਨ, ਸ਼ੀਟ ਮੈਟਲ ਦੀ ਦੁਕਾਨ, ਵੈਲਡਿੰਗ ਸ਼ਾਪ, ਫਾਉਂਡੇਰੀ ਦੁਕਾਨ 
* ਕੰਪਿਊਟਰ ਗ੍ਰਾਫਿਕਸ ਲੈਬ 
* ਮਟੀਰੀਅਲ ਲੈਬ ਦੀ ਤਾਕਤ 
* ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਸਮੱਗਰੀ ਅਤੇ ਧਾਤੂ ਪ੍ਰਯੋਗਸ਼ਾਲਾ 
* ਉਪਯੋਗ ਥਰਮੋਡਾਇਨਾਮਿਕਸ ਲੈਬ 
* ਤਰਲ ਮਕੈਨਿਕਸ ਲੈਬ 
* ਨਿਰਮਾਣ ਕਾਰਜ ਪ੍ਰਯੋਗਸ਼ਾਲਾ 
* ਥੀਓਰੀ ਆਫ ਮਸ਼ੀਨਜ਼ ਲੈਬ 
* ਕੰਪਿਊਟਰ ਸਹਾਇਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਡਿਜ਼ਾਇਨ ਅਤੇ ਨਿਰਮਾਣ ਲੈਬ 
* ਮਕੈਨੀਕਲ ਮਾਪ ਅਤੇ ਮੈਟ੍ਰੋਲੋਜੀ ਲੈਬ. 
* ਉਦਯੋਗਿਕ ਆਟੋਮੇਸ਼ਨ ਅਤੇ ਰੋਬੋਟਿਕਸ ਲੈਬ 
* ਆਟੋਮੋਬਾਈਲ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਲੈਬ 
* ਹੀਟ ਟ੍ਰਾਂਸਫਰ ਲੈਬ 
* ਤਰਲ ਮਸ਼ੀਨਰੀ ਲੈਬ 
* ਰੈਫ੍ਰਿਜਰੇਸ਼ਨ ਅਤੇ ਏਅਰਕੰਡੀਸ਼ਨਿੰਗ ਲੈਬ 
* ਮਕੈਨੀਕਲ ਵਾਈਬ੍ਰੇਸ਼ਨ ਲੈਬ 

==== ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕਸ ਅਤੇ ਕਮਿਊਨੀਕੇਸ਼ਨ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ====

* ਐਨਾਲਾਗ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕਸ 
* ਡਿਜੀਟਲ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕਸ ਅਤੇ ਲੀਨੀਅਰ ਨਿਯੰਤਰਣ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ 

==== ਕੰਪਿਊਟਰ ਸਾਇੰਸ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ====

* ਹਾਰਡਵੇਅਰ I / II ਲੈਬ 
* ਸਾਫਟਵੇਅਰ I / II ਲੈਬ 
* ਹਾਰਡਵੇਅਰ ਲੈਬ 
* ਮਾਹਰ ਸਿਸਟਮ ਪ੍ਰਯੋਗਸ਼ਾਲਾ 

==== ਪ੍ਰਬੰਧਨ ====

* ਸਮੂਹ ਵਿਚਾਰ-ਵਟਾਂਦਰੇ (ਜੀਡੀ) ਕਮਰੇ 
* ਮੌਕ ਇੰਟਰਵਿਊ ਰੂਮ 
* ਸੈਮੀਨਾਰ ਹਾਲ 

=== ਸੰਚਾਰ ਪ੍ਰਯੋਗਸ਼ਾਲਾ ===
ਇੰਗਲਿਸ਼ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਲੈਬ ਜਾਂ ਕਮਿਊਨੀਕੇਸ਼ਨ ਲੈਬ ਪੇਂਡੂ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਚ ਆਪਣੇ ਪਿਛੋਕੜ ਵਿਚੋਂ ਬਾਹਰ ਕੱਢਣ ਦੇ ਯੋਗ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ। 

=== ਕੰਪਿਊਟਰ ਲੈਬ ===
ਕਾਲਜ ਕੈਂਪਸ ਵਿਚ ਕੰਪਿਊਟਿੰਗ ਦੀਆਂ ਕਈ ਸਹੂਲਤਾਂ ਉਪਲਬਧ ਹਨ। 

== ਕੈਂਪਸ ਦੀਆਂ ਸਹੂਲਤਾਂ ==

=== ਹੋਸਟਲ ===
ਜੀਜੀਆਈ ਵਿਖੇ, ਦੇਸ਼ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹਿੱਸਿਆਂ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਜੁੜੇ ਮੇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਆਨ-ਕੈਂਪਸ ਹੋਸਟਲਾਂ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਮੁੰਡਿਆਂ ਅਤੇ ਕੁੜੀਆਂ ਲਈ ਵੱਖਰੀ ਹੋਸਟਲ ਸਹੂਲਤਾਂ ਹਨ। 

=== ਆਡੀਟੋਰੀਅਮ ਅਤੇ ਸੈਮੀਨਾਰ ਹਾਲ ===
ਕਮਰੇ ਦੀ ਇਕ ਵਾਰ ਵਿਚ 150 ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਬੈਠਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਮਿਲ ਗਈ ਹੈ। ਕਾਨਫਰੰਸ ਹਾਲ ਵਿਚ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਰ, ਵਾਈ-ਫਾਈ ਕੁਨੈਕਟੀਵਿਟੀ, ਕੰਪਿਊਟਰ ਸਿਸਟਮ, ਆਡੀਓ-ਵਿਜ਼ੂਅਲ ਏਡਜ਼ ਵਰਗੀਆਂ ਸਹੂਲਤਾਂ ਹਨ। 

=== ਖੇਡ ਸਹੂਲਤਾਂ ===
ਜੀਜੀਆਈ ਕੋਲ ਬਾਸਕਟਬਾਲ ਕੋਰਟ, ਫੁੱਟਬਾਲ ਦੇ ਮੈਦਾਨ, ਕ੍ਰਿਕਟ ਮੈਦਾਨ ਅਤੇ ਵਾਲੀਬਾਲ ਕੋਰਟ ਹਨ। 

=== ਮੈਡੀਕਲ ===
ਇੱਕ ਮੈਡੀਕਲ ਸਹੂਲਤ ਚਾਰੇ ਪਾਸੇ ਉਪਲਬਧ ਹੈ ਅਤੇ ਜੀ.ਜੀ.ਆਈ. ਆਈਵੀਵਾਈ ਹਸਪਤਾਲ ਖੰਨਾ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਕੰਮ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। 

=== ਆਵਾਜਾਈ ===
ਜੀਜੀਆਈ ਆਪਣੇ ਦਿਨ ਦੀਆਂ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀਆਂ ਸਵੈ-ਮਾਲਕੀ ਵਾਲੀਆਂ ਬੱਸਾਂ ਦੁਆਰਾ ਨਾਮਾਤਰ ਖਰਚਿਆਂ 'ਤੇ ਟ੍ਰਾਂਸਪੋਰਟ ਦੀ ਸਹੂਲਤ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਬੱਸਾਂ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੂਟਾਂ 'ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਖੇਤਰਾਂ ਤੋਂ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਚੁੱਕਣ ਅਤੇ ਬਾਹਰ ਕੱਢਣ ਲਈ ਚਲਦੀਆਂ ਹਨ। 

=== ਪਾਰਕਿੰਗ ===
ਦੋ ਪਹੀਆ ਵਾਹਨ ਅਤੇ ਚਾਰ ਪਹੀਆ ਵਾਹਨ ਵਾਹਨ ਚਲਾਉਣ ਲਈ ਇਕ ਆਨ-ਕੈਂਪਸ ਪਾਰਕਿੰਗ ਦੀ ਸਹੂਲਤ ਉਪਲਬਧ ਹੈ। 

=== ਪਾਵਰ ਬੈਕ ਅਪਸ ===
24 ਐਕਸ 7 ਪਾਵਰ ਬੈਕਅਪ ਦੀ ਸਹੂਲਤ ਕੈਂਪਸ ਵਿੱਚ ਉਪਲਬਧ ਹੈ। 

== ਹਵਾਲੇ ==

== ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ ==

* [http://ggi.ac.in ਸਰਕਾਰੀ ਕਾਲਜ ਦੀ ਵੈਬਸਾਈਟ] 
* [http://www.ptu.ac.in ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੀ ਵੈਬਸਾਈਟ] 
* [http://www.punjabcolleges.com/PB/Group/Ludhiana/GulzarKhanna-47993/ ਗੁਲਜ਼ਾਰ ਗਰੁੱਪ ਆਫ਼ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟਸ, ਖੰਨਾ (ਜੀਜੀਆਈ) | ਪੰਜਾਬਕਾਲਜ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191122215855/http://www.punjabcolleges.com/PB/Group/Ludhiana/GulzarKhanna-47993/ |date=2019-11-22 }} 
* [http://www.minglebox.com/college/Gulzar-institute-of-Engineering-Technology-Ludhiana-GIET ਗੁਲਜ਼ਾਰ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਐਂਡ ਟੈਕਨੋਲੋਜੀ, ਲੁਧਿਆਣਾ (ਜੀ.ਆਈ.ਈ.ਟੀ.) | ਮਿੰਗਲਬਾਕਸ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170703154511/http://www.minglebox.com/college/Gulzar-institute-of-Engineering-Technology-Ludhiana-GIET |date=2017-07-03 }} 
* [http://www.microsoft.com/casestudies/Windows-Multipoint-Server-2011/Gulzar-Group-of-Institutes/Indian-College-Reduces-Computer-Lab-Costs-40-Percent-with-Server-Solution/4000009598 ਗੁਲਜ਼ਾਰ ਗਰੁੱਪ ਆਫ਼ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟਸ, ਖੰਨਾ | ਮਾਈਕ੍ਰੋਸਾੱਫਟ] 
* [https://sites.google.com/prod/view/gulzardsc ਗੁਲਜ਼ਾਰ ਡਿਵੈਲਪਰ ਸਟੂਡੈਂਟ ਕਲੱਬਾਂ ਦੀ ਵੈਬਸਾਈਟ] 
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਅਤੇ ਕਾਲਜ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਇੰਜੀਨੀਰਿੰਗ ਕਾਲਜ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ ਦੇ ਤਕਨੀਕੀ ਸਿੱਖਿਆ ਅਧਾਰੇ]]</text>
      <sha1>0e5ehrkdq9x3jwqseznnes4j9glut4v</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਡਾ. ਸਿਊਸ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>133273</id>
    <revision>
      <id>843879</id>
      <parentid>835600</parentid>
      <timestamp>2026-08-03T05:17:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>37445</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>843879</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15770" sha1="m8cnq59o8kz84it4lmzxvucpzi38j4y" xml:space="preserve">{{ਜਾਣਕਾਰੀਡੱਬਾ ਲਿਖਾਰੀ|image=File:Theodor Seuss Geisel (01037v).jpg|birth_name=Theodor Seuss Geisel|birth_date={{Birth date|1904|03|02|mf=yes}}|birth_place={{nowrap|[[Springfield, Massachusetts]], U.S.}}|death_date={{Death date and age|1991|09|24|1904|03|02|mf=yes}}|death_place=[[La Jolla, California]], U.S.|education=[[Dartmouth College]] ([[Bachelor of Arts|BA]])&lt;br&gt;[[Lincoln College, Oxford]]|occupation=Children's author, political cartoonist, illustrator, poet, animator, filmmaker|genre=Children's literature&lt;!-- prefer more specific--&gt;|spouse={{plainlist|
*{{marriage|[[Helen Palmer (author)|Helen Palmer Geisel]]|1927|1967|end=died}}
*{{marriage|Audrey Stone Dimond|1968}}}}|signature=Dr Seuss signature.svg|years_active=1921–1990&lt;ref&gt;{{Cite web | url=https://www.dartmouth.edu/~library/digital/collections/books/ocm58916242/ocm58916242.html | title=The Beginnings of Dr. Seuss}}&lt;/ref&gt;|website={{URL|seussville.com/}}}}

'''ਥੀਓਡਰ ਸਿਊਸ &quot;ਟੇਡ&quot; ਗੀਜੈਲ''' ({{IPAc-en|s|uː|s|_|ˈ|ɡ|aɪ|z|əl|,_|z|ɔɪ|s|_|-|audio=En-us-Geisel.ogg}};&lt;ref&gt;[http://www.philnel.com/2013/02/06/seusswrong/ How to Mispronounce “Dr. Seuss”] ''It is true that the middle name of Theodor Geisel — “Seuss,” which was also his mother's maiden name — was pronounced “Zoice” by the family, and by Theodor Geisel himself. So, if you are pronouncing his full given name, saying “Zoice” instead of “Soose” would not be wrong. You'd have to explain the pronunciation to your listener, but you would be pronouncing it as the family did.''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;DICT&quot;&gt;[http://www.dictionary.com/browse/seuss &quot;Seuss&quot;]. ''[[Random House Unabridged Dictionary]]''.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;mw&quot;&gt;[[mwod:Geisel|pronunciation of &quot;Geisel&quot; and &quot;Seuss&quot;]] in the Merriam-Webster Dictionary&lt;/ref&gt; 2 ਮਾਰਚ, 1904 - 24 ਸਤੰਬਰ 1991) &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.seussville.com/?home#/author|title=About the Author, Dr. Seuss, Seussville|location=Timeline|archive-url=https://web.archive.org/web/20131206085230/http://www.seussville.com/?home#/author|archive-date=December 6, 2013|access-date=February 15, 2012}}&lt;/ref&gt; ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਬਾਲ-ਲੇਖਕ, ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਕਾਰਟੂਨਿਸਟ, ਚਿੱਤਰਕਾਰ, ਕਵੀ, ਐਨੀਮੇਟਰ, ਅਤੇ ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਮਾਤਾ ਸੀ। ਉਸ ਨੂੰ 60 ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਿਤਾਬਾਂ ਕਲਮੀ ਨਾਮ '''ਡਾ ਸਿਊਸ''' ( /ਹਵਾਈਅੱਡੇ u ਹਵਾਈਅੱਡੇ, z uː s /,  &lt;ref&gt;[http://www.philnel.com/2016/03/02/seussfilm/ Seuss on New Zealand TV, 1964]&lt;/ref&gt; ) ਤਹਿਤ ਉਸ ਦੇ ਕੰਮ ਨੂੰ ਲਿਖਣ ਅਤੇ ਪਿਕਚਰ ਬਣਾਉਣ ਦੇ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀਆਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕਿਤਾਬਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, 600 ਮਿਲੀਅਨ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਾਪੀਆਂ ਵੇਚੀਆਂ ਗਈਆਂ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਦੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ 20 ਤੋਂ ਵੱਧ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ 'ਚ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤੀ ਗਈ। &lt;ref name=&quot;Reader&quot;&gt;{{Cite journal|last=Bernstein|first=Peter W.|year=1992|title=Unforgettable Dr. Seuss|series=Unforgettable|publisher=Reader's Digest Australia|page=192|issn=0034-0375}}&lt;/ref&gt;

ਗੀਜੈਲ ਨੇ &quot;ਡਾ. ਸਿਉਸ&quot; ਨਾਮ ਡਾਰਟਮਾਉਥ [[ਡਾਰਟਮਾਊਥ ਕਾਲਜ|ਕਾਲਜ]] ਵਿੱਚ ਅੰਡਰਗ੍ਰੈਜੁਏਟ ਅਤੇ ਆਕਸਫੋਰਡ ਦੇ ਲਿੰਕਨ ਕਾਲਜ 'ਚ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਵਜੋਂ ਅਪਣਾਇਆ। ਉਸ ਨੇ ਵੈਨਿਟੀ ਫੇਅਰ, ਲਾਈਫ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕਈ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨਾਂ ਦੇ ਚਿੱਤਰਕਾਰ ਅਤੇ ਕਾਰਟੂਨਿਸਟ ਵਜੋਂ ਆਪਣਾ ਕੈਰੀਅਰ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਲਈ 1927 ਵਿੱਚ ਆਕਸਫੋਰਡ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਨੇ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰ ਮੁਹਿੰਮਾਂ ਲਈ ਇਕ ਚਿੱਤਰਕਾਰ ਵਜੋਂ, ਖ਼ਾਸਕਰ ਐਫ.ਐਲ.ਆਈ.ਟੀ. ਅਤੇ ਸਟੈਂਡਰਡ ਤੇਲ ਲਈ, ਅਤੇ ਨਿਊ ਯਾਰਕ ਦੇ ਅਖਬਾਰ ਦੇ ''ਪੀਐਮ'' ਲਈ ਇੱਕ ਸਿਆਸੀ ਕਾਰਟੂਨਿਸਟ ਵਜੋਂ. ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਕਿਤਾਬ ''ਐਂਡ ਟੂ ਥਿੰਕ ਦੈਟ ਆਈ ਸਾਅ ਇਟ ਆਨ ਮਲਬੇਰੀ ਸਟ੍ਰੀਟ'' ਲਿਖੀ ਜੋ 1937 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਹੋਈ। ਦੂਜੇ [[ਦੂਜੀ ਸੰਸਾਰ ਜੰਗ|ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ]] ਦੌਰਾਨ, ਉਸ ਨੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਕਾਰਟੂਨ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਣ ਲਈ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਸਾਹਿਤ ਤੋਂ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਵਕਫ਼ਾ ਲਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਦੀ ਫੌਜ ਦੇ ਐਨੀਮੇਸ਼ਨ ਅਤੇ ਫ਼ਿਲਮ ਵਿਭਾਗ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਜਿੱਥੇ ਉਸ ਨੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨਾਂ ਲਿਖੀਆਂ, ਤਿਆਰ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂ ਐਨੀਮੇਟ ਕੀਤੀਆਂ - ''ਡਿਜ਼ਾਇਨ ਫਾੱਰ ਡੈਥ'' ਸਮੇਤ ਦੋਵੇਂ ਲਾਈਵ-ਐਕਸ਼ਨ ਅਤੇ ਐਨੀਮੇਟਡ ਕੀਤੀਆਂ, ਜਿਸ ਨੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਸਰਬੋਤਮ ਡਾਕੂਮੈਂਟਰੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਲਈ 1947 ਅਕੈਡਮੀ ਅਵਾਰਡ ਵੀ ਜਿੱਤਿਆ।&lt;ref name=&quot;Britannica&quot;&gt;[http://www.britannica.com/biography/Theodor-Seuss-Geisel &quot;Theodor Seuss Geisel&quot;] (2015). ''Encyclopædia Britannica''. Retrieved July 22, 2015.&lt;/ref&gt;

ਯੁੱਧ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਗੀਜੇਲ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਲਿਖਣ ਵੱਲ ਵਾਪਸ ਪਰਤਿਆ, ਕੁਝ ਕਲਾਸਿਕ ਲੇਖਨ ਜਿਵੇਂ ''ਇਫ਼ ਆਈ ਰਨ ਦਿ ਜ਼ੂ''  (1950), ''ਹਾਰਟਨ ਹੀਅਰਜ਼ ਏ ਹੂ!'' (1955), ''ਇਫ਼ ਆਈ ਰਨ ਦ ਸਰਕਸ'' (1956), ''[[ਕੈਟ ਇਨ ਹੈਟ|ਦਿ ਕੈਟ ਇਨ ਹੈਟ]]'' (1957), ''ਹਾਓ ਦ ਗ੍ਰੀਨਚ ਸਟੋਲ ਕ੍ਰਿਸਮਸ!'' (1957), ਅਤੇ ''ਗ੍ਰੀਨ ਐਗਜ਼ ਅਤੇ ਹੈਮ'' (1960) ਦੀ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ।  ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕੈਰੀਅਰ ਦੌਰਾਨ 60 ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਿਤਾਬਾਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤੀਆਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਅਨੁਕੂਲਤਾਵਾਂ ਪੈਦਾ ਕੀਤੀਆਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ 11 ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਵਿਸ਼ੇਸ਼, ਪੰਜ ਫੀਚਰ ਫਿਲਮਾਂ, ਇੱਕ ਬ੍ਰੌਡਵੇ ਸੰਗੀਤਕ ਅਤੇ ਚਾਰ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਸੀਰੀਜ਼ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।

ਗੀਜੈਲ ਨੇ 1958 ਵਿੱਚ''ਹੋੋਰਟਨ ਹੈਚਸ ਦ ਐੱਗ'' ਲਈ ਅਤੇ ਫਿਰ 1961 ਵਿੱਚ''ਐਂਡ ਟੂ ਥੀਂਕ ਦੈਟ ਆਈ ਸਾਅ ਇਟ ਆਨ ਮੈਲਬੇਰੀ ਸਟ੍ਰੀਟ'' ਲਈ ਲੇਵਿਸ ਕੈਰਲ ਸ਼ੈਲਫ ਅਵਾਰਡ ਜਿੱਤਿਆ। ਗੀਜੇਲ ਦੇ ਜਨਮਦਿਨ, 2 ਮਾਰਚ ਨੂੰ ਨੈਸ਼ਨਲ ਰੀਡ ਅਕਰਾਸ ਅਮਰੀਕਾ ਡੇਅ ਦੀ ਸਲਾਨਾ ਤਾਰੀਖ ਵਜੋਂ ਅਪਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਇਹ ਨੈਸ਼ਨਲ ਐਜੂਕੇਸ਼ਨ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਪਹਿਲ ਹੈ।


== ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ ==

* The Cat in the Hat (play)
* &quot;The Sidewinder Sleeps Tonite&quot;&amp;nbsp;– a 1992 R.E.M. song referencing a reading from Seuss.

== ਹਵਾਲੇ ==
{{ਹਵਾਲੇ}}

== ਹੋਰ ਪੜ੍ਹੋ ==

* {{Cite book|url=https://archive.org/details/seusswholeseus00cohe|title=The Seuss, the Whole Seuss and Nothing But the Seuss: A Visual Biography of Theodor Seuss Geisel|last=Cohen|first=Charles|publisher=[[Random House|Random House Books for Young Readers]]|year=2004|isbn=978-0-375-82248-3|oclc=53075980}}
* {{Cite book|title=Of Sneetches and Whos and the Good Dr. Seuss: Essays on the Writings and Life of Theodor Geisel|url=https://archive.org/details/ofsneetcheswhosg0000unse|last=Fensch|first=Thomas (ed.)|publisher=[[McFarland &amp; Company]]|year=1997|isbn=978-0-7864-0388-2}}
* {{Cite book|title=The Secret Art of Dr. Seuss|title-link=The Secret Art of Dr. Seuss|last=Geisel|first=Audrey|publisher=[[Random House]]|year=1995|isbn=978-0-679-43448-1}}
* {{Cite book|url=https://archive.org/details/drseussfromthent00seus|title=Dr. Seuss from Then to Now: A Catalogue of the Retrospective Exhibition|last=Geisel|first=Theodor|publisher=[[Random House]]|year=1987|isbn=978-0-394-89268-9}}
* {{Cite book|title=Dr. Seuss Goes to War: The World War II Editorial Cartoons of Theodor Seuss Geisel|url=https://archive.org/details/drseussgoestowar0000geis|last=Geisel|first=Theodor|publisher=[[The New Press|New Press]]|year=2001|isbn=978-1-56584-704-0|editor-last=Minnear|editor-first=Richard}}
* {{Cite book|url=http://www.dartmouth.edu/~library/digital/collections/books/ocm58916242/index.html|title=The Beginnings of Dr. Seuss: An Informal Reminiscence|last=Geisel|first=Theodor|publisher=[[Dartmouth College]]|year=2004|access-date=October 1, 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141006161726/http://www.dartmouth.edu/~library/digital/collections/books/ocm58916242/index.html|archive-date=October 6, 2014}}
* {{Cite book|title=Theodor Seuss Geisel: The Early Works, Volume 1|url=https://archive.org/details/theodorseussgeis0000seus|last=Geisel|first=Theodor|publisher=Checker Book Publishing|year=2005|isbn=978-1-933160-01-6}}
* {{Cite book|url=https://archive.org/details/toughcoughsashep00seus|title=The Tough Coughs as He Ploughs the Dough: Early Writings and Cartoons by Dr. Seuss|last=Geisel|first=Theodor|publisher=Morrow/Remco Worldservice Books|year=1987|isbn=978-0-688-06548-5|editor-last=Minnear|editor-first=Richard|location=New York}}
* {{Cite book|title=Becoming Dr. Seuss: Theodor Geisel and the Making of an American Imaginationc|url=https://archive.org/details/becomingdrseusst0000jone|last=Jones|first=Brian Jay|publisher=Dutton|year=2019|isbn=978-1524742782|author-link=Brian Jay Jones}}
*   Documentary aired on the Public Television System.
* {{Cite book|url=http://www.dartmouth.edu/~library/digital/collections/books/ocm45408191/index.html|title=Who's Who and What's What in the Books of Dr. Seuss|last=Lathem|first=Edward Connery|publisher=[[Dartmouth College]]|year=2000|access-date=October 1, 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141006073908/http://www.dartmouth.edu/~library/digital/collections/books/ocm45408191/index.html|archive-date=October 6, 2014}}
* {{Cite book|url=https://archive.org/details/drseuss0000macd|title=Dr. Seuss|last=MacDonald|first=Ruth K.|publisher=Twayne Publishers|year=1988|isbn=978-0-8057-7524-2|url-access=registration}}
* {{Cite book|url=https://archive.org/details/drseussmrgeisel00morg|title=Dr. Seuss &amp; Mr. Geisel|last=Morgan|first=Judith|last2=Morgan|first2=Neil|publisher=[[Random House]]|year=1995|isbn=978-0-679-41686-9}}
* {{Cite book|title=The Annotated Cat: Under the Hats of Seuss and His Cats|url=https://archive.org/details/annotatedcatunde0000nelp|last=Nel|first=Philip|publisher=[[Random House]]|year=2007|isbn=978-0-375-83369-4|author-link=Philip Nel}}
* {{Cite book|url=https://archive.org/details/drseussamericani0000nelp|title=Dr. Seuss: American Icon|last=Nel|first=Philip|publisher=Continuum Publishing|year=2004|isbn=978-0-8264-1434-2|author-link=Philip Nel|url-access=registration}}
* {{Cite book|url=https://archive.org/details/theodorseussgeis0000peas|title=Theodor Seuss Geisel|last=Pease|first=Donald E.|publisher=[[Oxford University Press]]|year=2010|isbn=978-0-19-532302-3|author-link=Donald E. Pease|url-access=registration}}
* {{Cite book|url=https://archive.org/details/ohplaceshewentst00weid|title=Oh, the Places He Went|last=Weidt|first=Maryann|last2=Maguire|first2=Kerry|publisher=Carolrhoda Books|year=1994|isbn=978-0-87614-627-9}}

== ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ ==

* [http://www.seussville.com/ Seussville ਸਾਈਟ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210513062304/https://www.seussville.com/ |date=2021-05-13 }} ਰੈਂਡਮ ਹਾ Houseਸ
* Dr. Seuss
* ਇੰਟਰਨੈੱਟ -ਫ-ਬਰੌਡਵੇ ਡੇਟਾਬੇਸ ਵਿਖੇ [https://web.archive.org/web/20170303045302/http://lortel.org/Archives/CreditableEntity/35014 ਸਿussਸ ਨੇ ਡਾ]
* ਲਾਂਬੀਕ ਕੌਮਿਕਲੋਪੀਡੀਆ ਦੀ ਸੱਸ ਦੀ [http://lambiek.net/artists/s/seuss_dr.htm ਜੀਵਨੀ ਡਾ]
* [https://web.archive.org/web/20111113145249/http://libraries.ucsd.edu/speccoll/dspolitic/index.htm ਡਾ.ਸੌਸ ਵੈਂਟ ਟੂ ਵਾਰ: ਡਾ.ਸੁਸਸ ਦੁਆਰਾ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਕਾਰਟੂਨਾਂ ਦੀ ਇਕ ਕੈਟਾਲਾਗ]
* [http://libraries.ucsd.edu/speccoll/dsads/ ਡਾ. ਸਿਉਸ ਦਾ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰਬਾਜ਼ੀ ਕਲਾਕਾਰੀ]
* [https://web.archive.org/web/20121119070426/http://libraries.ucsd.edu/speccoll/testing/html/mss0230a.html#menu ਡਾ. ਸਿussਸ ਕੁਲੈਕਸ਼ਨ] ਯੂਸੀ ਸੈਨ ਡਿਏਗੋ ਦਾ ਰਜਿਸਟਰ
* {{Cite web|url=http://www.lakeforest.edu/alumni/spectrum/spring04/seuss.asp|title=Dr. Seuss Keeps Me Guessing: A Commencement story by President Emeritus Eugene Hotchkiss III|last=Hotchkiss|first=Eugene III|date=Spring 2004|website=lakeforest.edu|archive-url=https://web.archive.org/web/20040814030432/http://www.lakeforest.edu/alumni/spectrum/spring04/seuss.asp|archive-date=August 14, 2004|access-date=November 10, 2011}}
* [https://web.archive.org/web/20110406123550/http://www.americanartarchives.com/seuss.htm ਡਾ: ਸਿ /ਸ / ਥੀਓਡਰ ਗੀਜਲ ਆਰਟਵਰਕ ਨੂੰ ਅਮਰੀਕੀ ਆਰਟ ਆਰਕਾਈਵਜ਼ ਵੈੱਬ ਸਾਈਟ 'ਤੇ ਦੇਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ]
* {{IMDB name|317450|Dr. Seuss}}  
* [https://web.archive.org/web/20140203232615/http://members.iinet.net.au/~dwomen/files/The%20Dr.%20Seuss%20That%20Switched%20His%20Voice.pdf ਡਾ: ਸਿਉਸ ਜਿਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਆਵਾਜ਼ ਸਵਿਚ ਕੀਤੀ] - ਜੋ ਡੌਲਸ ਦੀ ''ਕਵਿਤਾ, ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਕਵਾਡ੍ਰੈਂਟ'' ਰਸਾਲੇ ਵਿਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਹੋਈ ਸੀ।
* [https://web.archive.org/web/20140201225637/http://findaid.oac.cdlib.org/findaid/ark:/13030/tf1000043t/ ਡਾ ਸੀ Sanਸ ਕੁਲੈਕਸ਼ਨ ਦੀ ਰਜਿਸਟਰ, ਯੂ ਸੀ ਸੈਨ ਡਿਏਗੋ]
* Dr. Seuss
* [http://lccn.loc.gov/n91084846 ਥੀਓਡਰ ਸਿussਸ ਜੀਜੈਲ] (ਅਸਲ ਨਾਮ), [http://lccn.loc.gov/n91084858 ਥੀਓ.] ਐਲ ਸੀ ਅਥਾਰਟੀਜ਼ ਵਿਖੇ 30, 9, ਅਤੇ 1 ਰਿਕਾਰਡਾਂ ਨਾਲ [http://lccn.loc.gov/n91084858 ਲੈਸਿਗ] (ਸੀਯੂਡ.), ਅਤੇ [https://web.archive.org/web/20161223202411/https://lccn.loc.gov/n81075551 ਰੋਸੈਟਾ ਸਟੋਨ (ਸੰਯੁਕਤ ਸੂਡੋ.)]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1991]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1904]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:Articles with hAudio microformats]]</text>
      <sha1>m8cnq59o8kz84it4lmzxvucpzi38j4y</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਟੋਰਾਂਟੋ ਕੁਈਰ ਫ਼ਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>142471</id>
    <revision>
      <id>843875</id>
      <parentid>633583</parentid>
      <timestamp>2026-08-03T04:52:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>37445</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>843875</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3810" sha1="8vd8e1io5uajr5w9m9cy9xn7rospe0y" xml:space="preserve">'''ਟੋਰਾਂਟੋ ਕੁਈਰ ਫ਼ਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ''' ਇੱਕ [[ਐਲ.ਜੀ.ਬੀ.ਟੀ]]. ਫ਼ਿਲਮ ਉਤਸ਼ਵ ਹੈ, ਜੋ ਹਰ ਸਾਲ [[ਟੋਰਾਂਟੋ]], [[ਉਂਟਾਰੀਓ|ਓਨਟਾਰੀਓ]], [[ਕੈਨੇਡਾ]] ਵਿੱਚ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।&lt;ref&gt;[https://torontolife.com/culture/todo/a-podcast-festival-meghan-markles-wedding-choir-and-eight-other-things-to-do-in-toronto-this-week/ &quot;A podcast festival, Meghan Markle's wedding choir, and nine other things to do in Toronto this week&quot;]. ''[[Toronto Life]]'', November 4, 2019.&lt;/ref&gt; ਇਹ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਕਾਰਕੁੰਨਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਦੁਆਰਾ 2016 ਵਿੱਚ ਲਾਂਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਸਥਾਪਿਤ 'ਇਨਸਾਈਡ ਆਉਟ ਫ਼ਿਲਮ ਐਂਡ ਵੀਡੀਓ ਫੈਸਟੀਵਲ' ਦੀ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਿੰਗ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਮੁੱਖ ਧਾਰਾ ਅਤੇ ਵਪਾਰਕ ਸਮਝਿਆ ਸੀ, ਇਹ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਹਰ ਸਾਲ ਪਤਝੜ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕਿਸੇ ਵਿਕਲਪਕ ਜਾਂ ਕਾਰਕੁਨ ਦੇ ਨਜ਼ਰੀਏ ਤੋਂ ਬਣਾਏ ਗਏ ਕੰਮਾਂ 'ਤੇ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦਰਿਤ ਕਰਦਿਆਂ ਕਈ ਦਿਨਾਂ ਤੱਕ ਸੁਤੰਤਰ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਅਤੇ ਲਘੂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਅਤੇ ਵੀਡੀਓਜ਼ ਦੇ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਆਯੋਜਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।&lt;ref&gt;Chris Dupuis, [https://www.dailyxtra.com/how-the-toronto-queer-film-festival-is-shaking-up-pride-month-73652 &quot;How the Toronto Queer Film Festival is shaking up Pride Month&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201030161827/https://www.dailyxtra.com/how-the-toronto-queer-film-festival-is-shaking-up-pride-month-73652 |date=2020-10-30 }}. ''[[Daily Xtra]]'', June 9, 2017.&lt;/ref&gt;

ਇਹ ਸਮਾਗਮ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਓ.ਸੀ.ਏ.ਡੀ. ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਕੈਂਪਸ ਵਿੱਚ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਕੁਝ ਸਕ੍ਰੀਨਿੰਗਾਂ ਓਨਟਾਰੀਓ ਦੇ ਜੈਕਮੈਨ ਹਾਲ ਦੀ ਆਰਟ ਗੈਲਰੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।&lt;ref&gt;[https://nowtoronto.com/events/toronto-queer-film-festival_1/ &quot;Toronto Queer Film Festival&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220609034912/https://nowtoronto.com/events/toronto-queer-film-festival_1 |date=2022-06-09 }}. ''[[Now (newspaper)|Now]]'', November 7, 2019.&lt;/ref&gt;

ਟੋਰਾਂਟੋ ਵਿੱਚ ਕੋਵਿਡ-19 ਮਹਾਂਮਾਰੀ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ, ਤਿਉਹਾਰ ਨੇ [[ਐਲ.ਜੀ.ਬੀ.ਟੀ|ਐਲ.ਜੀ.ਬੀ.ਟੀ.]] ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਮਾਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਨਵੀਆਂ ਛੋਟੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ ਲਈ ਗ੍ਰਾਂਟਾਂ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕਰਨ ਲਈ ਕੁਈਰ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਫੰਡ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ।&lt;ref&gt;Peter Knegt, [https://www.cbc.ca/arts/feeling-inspired-in-your-quarantine-this-queer-film-fest-is-raising-money-to-pay-you-to-create-work-1.5524780 &quot;Feeling inspired in your quarantine? This queer film fest is raising money to pay you to create work&quot;]. [[CBC Arts]], April 8, 2020.&lt;/ref&gt;

== ਹਵਾਲੇ ==
{{ਹਵਾਲੇ}}

== ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ ==
* {{ਦਫ਼ਤਰੀ ਵੈੱਬਸਾਈਟ|https://torontoqueerfilmfest.com/}}

[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੈਨੇਡਾ ਵਿਚ ਐਲਜੀਬੀਟੀ ਫ਼ਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ]]</text>
      <sha1>8vd8e1io5uajr5w9m9cy9xn7rospe0y</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਚਾਗਰੇਸ ਨੈਸ਼ਨਲ ਪਾਰਕ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>143023</id>
    <revision>
      <id>843870</id>
      <parentid>607406</parentid>
      <timestamp>2026-08-02T23:19:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>37445</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>843870</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3183" sha1="amwz2a67p71rzvmfnyswky6j4fz36yt" xml:space="preserve">'''ਚਾਗਰੇਸ ਨੈਸ਼ਨਲ ਪਾਰਕ''' ਪਨਾਮਾ ਨਹਿਰ ਦੇ ਪੂਰਬੀ ਸੈਕਟਰ ਵਿੱਚ ਪਨਾਮਾ ਪ੍ਰਾਂਤ ਅਤੇ ਕੋਲੋਨ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸਥਿਤ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਕੁੱਲ ਸਤਹੀ ਖੇਤਰ {{Convert|129000|ha|acre}}ਹੈ।

ਪਾਰਕ ਵਿੱਚ ਗਰਮ ਖੰਡੀ ਮੀਂਹ ਦੇ ਜੰਗਲ ਅਤੇ ਨਦੀਆਂ ਦਾ ਇੱਕ ਸਮੂਹ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ, ਜੋ ਗਟੂਨ ਝੀਲ, [[ਪਨਾਮਾ ਨਹਿਰ]] ਦੀ ਮੁੱਖ ਝੀਲ: ਚਾਗਰੇਸ ਨਦੀ ਅਤੇ ਗਤੂਨ ਨਦੀ ਦੇ ਸੰਚਾਲਨ ਦੀ ਗਰੰਟੀ ਲਈ ਲੋੜੀਂਦਾ ਪਾਣੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।

== ਪਨਾਮਾ ਨਹਿਰ ਵਾਟਰਸ਼ੈੱਡ ==
ਪਾਰਕ ਨੂੰ 1985 ਵਿੱਚ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ,&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.ecotourismpanama.com/national-parks/chagres.htm |title=Ecotourismpanama.com |access-date=2022-07-01 |archive-date=2020-08-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200810061329/http://www.ecotourismpanama.com/national-parks/chagres.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ਜਿਸਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਉਸ ਕੁਦਰਤੀ ਜੰਗਲ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਕਰਨਾ ਹੈ ਜੋ ਇਸਨੂੰ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ।

* ਪਨਾਮਾ ਨਹਿਰ ਦੇ ਆਮ ਸੰਚਾਲਨ ਦੀ ਗਾਰੰਟੀ ਦੇਣ ਲਈ ਲੋੜੀਂਦੀ ਮਾਤਰਾ ਅਤੇ ਗੁਣਵੱਤਾ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਪੈਦਾ ਕਰਨਾ&lt;ref&gt;[https://academic.oup.com/bioscience/article/51/5/389/243988 The Status of the Panama Canal Watershed and Its Biodiversity at the Beginning of the 21st Century: Long-term ecological studies reveal a diverse flora and fauna near the Panama Canal, harbored within a corridor of forest stretching from the Caribbean to the Pacific, but deforestation, land degradation, erosion, and overhunting remain threats]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt; Wadsworth FH. 1978. Deforestation: Death to the Panama Canal. Pages 22–24 in Proceedings of the US Strategy Conference on Tropical Deforestation. Washington (DC): US Department of State and US Agency for International Development.&lt;/ref&gt;
* ਪਨਾਮਾ, ਕੋਲੋਨ ਅਤੇ ਲਾ ਚੋਰੇਰਾ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਲਈ ਪੀਣ ਯੋਗ ਪਾਣੀ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਕਰਨ ਲਈ।
*  ਪਨਾਮਾ ਅਤੇ ਕੋਲੋਨ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਲਈ ਬਿਜਲੀ ਦਾ ਉਤਪਾਦਨ ਕਰਨਾ।

[[ਪਨਾਮਾ ਨਹਿਰ]] ਦੇ ਸੰਚਾਲਨ ਲਈ ਉੱਚੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਪੱਧਰਾਂ ਨੂੰ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਹਰ ਇੱਕ ਕਿਸ਼ਤੀ ਜੋ ਤਾਲੇ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਨੂੰ ਲਗਭਗ 52 ਮਿਲੀਅਨ ਗੈਰ-ਮੁੜਨਯੋਗ ਗੈਲਨ ਤਾਜ਼ੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

== ਹਵਾਲੇ ==

[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਨਾਮਾ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪਾਰਕ]]</text>
      <sha1>amwz2a67p71rzvmfnyswky6j4fz36yt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਜਵਾਹਰ ਰਵੀਰਾਏ ਬਖਸ਼ੀ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>145041</id>
    <revision>
      <id>843874</id>
      <parentid>621068</parentid>
      <timestamp>2026-08-03T01:19:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>37445</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>843874</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4885" sha1="0on5iyxmgasxvxdwy1rhgxo527ddvnb" xml:space="preserve">{{ਜਾਣਕਾਰੀਡੱਬਾ ਲਿਖਾਰੀ|name=ਜਵਾਹਰ ਬਖਸ਼ੀ|image=|caption=|birth_date={{Birth date|df=yes|1947|02|19}}|birth_place=[[ਜੁਨਾਗੜ੍ਹ]], [[ਗੁਜਰਾਤ]]|death_date=|occupation={{ubl|ਕਵੀ}}|citizenship=ਭਾਰਤੀ|notableworks={{ubl|''ਤਰਪਾਨਾ ਸ਼ਾਹਰਮਾ'' (1999)}}|awards={{ubl|[[ਨਰਮਦ ਸੁਵਰਨਾ ਚੰਦਰਕ]]|[[ਕਲਪੀ ਅਵਾਰਡ]]|[[ਕਵੀਸ਼ਵਰ ਦਲਪਤਰਾਮ ਅਵਾਰਡ]]}}}}

'''ਜਵਾਹਰ ਰਵੀਰਾਏ ਬਖਸ਼ੀ''' [[ਗੁਜਰਾਤ]], ਭਾਰਤ ਦਾ ਇੱਕ [[ਗੁਜਰਾਤੀ ਭਾਸ਼ਾ|ਗੁਜਰਾਤੀ]] ਕਵੀ ਹੈ।

== ਜੀਵਨੀ ==
ਜਵਾਹਰ ਬਖਸ਼ੀ ਦਾ ਜਨਮ 19 ਫਰਵਰੀ 1947 ਨੂੰ ਜੂਨਾਗੜ੍ਹ ਵਿੱਚ ਨੀਲਾਵਤੀ ਅਤੇ ਰਵੀਰਾਇ ਬਖਸ਼ੀ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਸਕੂਲੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਸਵਾਮੀ ਵਿਵੇਕਾਨੰਦ ਵਿਨੈ ਮੰਦਰ ਤੋਂ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ 1964 ਵਿੱਚ [[ਮੁੰਬਈ|ਬੰਬਈ]] (ਹੁਣ ਮੁੰਬਈ) ਵਿੱਚ ਸਿਡਨਹੈਮ ਕਾਲਜ ਆਫ਼ ਕਾਮਰਸ ਐਂਡ ਇਕਨਾਮਿਕਸ ਤੋਂ [[ਬੀਕੋਮ|ਬੈਚਲਰ ਆਫ਼ ਕਾਮਰਸ]] ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਇੱਕ ਚਾਰਟਰਡ ਅਕਾਊਂਟੈਂਟ ਬਣ ਗਿਆ।&lt;ref name=&quot;AGSI&quot;&gt;{{cite book|title=અર્વાચીન ગુજરાતી સાહિત્યનો ઈતિહાસ - આધુનિક અને અનુઆધુનિક યુગ|last=Brahmabhatt|first=Prasad|publisher=Parshwa Publication|year=2010|isbn=978-93-5108-247-7|location=Ahmedabad|pages=125–126|language=gu|trans-title=History of Modern Gujarati Literature – Modern and Postmodern Era}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|url=http://m.dailyhunt.in/news/india/gujarati/connect+gujarat+gujarati-epaper-cguj/javahar+bakshino+parichay+aadikavi+narasinh+mahetana+vanshaj+saphal+kavi+gazalakar+ane+aadhyatmik+guru-newsid-81965797|title=જવાહર બક્ષીનો પરિચય : આદિકવિ નરસિંહ મહેતાના વંશજ , સફળ કવિ - ગઝલકાર અને આધ્યાત્મિક ગુરુ|last=|first=|date=|website=DailyHunt|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20190108061242/https://m.dailyhunt.in/news/india/gujarati/connect+gujarat+gujarati-epaper-cguj/javahar+bakshino+parichay+aadikavi+narasinh+mahetana+vanshaj+saphal+kavi+gazalakar+ane+aadhyatmik+guru-newsid-81965797|archive-date=2019-01-08|access-date=2019-01-08|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

ਬਖਸ਼ੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਗ਼ਜ਼ਲ 1959 ਵਿੱਚ ਲਿਖੀ ਸੀ ਅਤੇ 700 ਤੋਂ ਵੱਧ ਗ਼ਜ਼ਲਾਂ ਲਿਖੀਆਂ ਸਨ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਗ਼ਜ਼ਲਾਂ ਰੂਹਾਨੀਅਤ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ''ਤਰਪਨਾਨਾ ਸ਼ਾਹਰਮਾ'' (1999) ਅਤੇ ''ਪਰਪੋਤਾਨਾ ਕਿਲਾ'' (2012) ਉਸਦੇ [[ਗ਼ਜ਼ਲ]] ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਮਵਾਰ 108 ਅਤੇ 11 ਗ਼ਜ਼ਲਾਂ ਹਨ। ਉਸਨੂੰ ਗੁਜਰਾਤੀ ਸਾਹਿਤ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ ਅਤੇ ਗੁਜਰਾਤ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਤੋਂ ਇਨਾਮ ਮਿਲੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ 1998 ਵਿੱਚ ਨਰਮਦ ਸੁਵਰਨਾ ਚੰਦਰਕ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ 2006 ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਗ਼ਜ਼ਲਾਂ ਲਈ ਕਲਾਪੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਨਾਲ ਵੀ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।&lt;ref name=&quot;AGSI&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.divyabhaskar.co.in/news/SAU-SUR-OMC-MAT-latest-surendranagar-news-032125-3483460-NOR.html|title=2019 અને 2020ના કવિશ્વર દલપતરામ એવોર્ડ જાહેર|website=Gujarati News, News in Gujarati}}&lt;/ref&gt;

== ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ ==
ਬਖਸ਼ੀ ਦਾ ਵਿਆਹ ਦਕਸ਼ਾ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਬੇਟੀ ਹੈ ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਪੂਜਾ ਹੈ।&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

== ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ ==

* [[ਗੁਜਰਾਤੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਲੇਖਕਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ]]

== ਹਵਾਲੇ ==
{{ਹਵਾਲੇ}}

*
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਕਵੀ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗੁਜਰਾਤੀ ਲੇਖਕ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1947]]</text>
      <sha1>0on5iyxmgasxvxdwy1rhgxo527ddvnb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਚਿਤਵਨ ਵੈਲੀ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>149082</id>
    <revision>
      <id>843872</id>
      <parentid>631205</parentid>
      <timestamp>2026-08-02T23:32:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>37445</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>843872</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11970" sha1="g041u176r89gctnibhcla8ifnlwb1al" xml:space="preserve">'''ਚਿਤਵਨ ਘਾਟੀ''' ( {{Lang-ne|चितवन उपत्यका}}) [[ਨੇਪਾਲ]] ਦੇ ਦੱਖਣ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅੰਦਰੂਨੀ ਤਰਾਈ ਘਾਟੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮਕਵਾਨਪੁਰ, ਚਿਤਵਨ ਅਤੇ ਨਵਲਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਇਹ ਘਾਟੀ {{Convert|150|km|mi|abbr=on}} ਦੇ ਕਰੀਬ [[ਤਰਾਈ ਖੇਤਰ|ਤਰਾਈ-ਦੁਆਰ ਸਵਾਨਾ ਅਤੇ ਘਾਹ]] ਦੇ ਮੈਦਾਨਾਂ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ। ਲੰਬਾਈ ਅਤੇ {{Convert|30–48|km|mi|abbr=on}} ਚੌੜਾਈ।

ਮੁੱਖ ਸ਼ਹਿਰ ਘਾਟੀ ਦੇ ਪੂਰਬੀ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਹੇਟੌਦਾ ਅਤੇ [[ਰਤਨਨਗਰ|ਰਤਨਾਨਗਰ]], ਇਸਦੇ ਮੱਧ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ [[ਭਰਤਪੁਰ, ਨੇਪਾਲ|ਨਰਾਇਣਗੜ੍ਹ]] ਅਤੇ [[ਭਰਤਪੁਰ, ਨੇਪਾਲ|ਭਰਤਪੁਰ]] ਹਨ।

ਚਿਤਵਨ ਘਾਟੀ ਪੂਰਬੀ ਰਾਪਤੀ ਨਦੀ ਦੁਆਰਾ ਨਿਕਾਸ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਪੂਰਬੀ ਮਹਾਭਾਰਤ ਰੇਂਜ ਤੋਂ ਹੇਟੌਦਾ ਨੇੜੇ ਘਾਟੀ ਵਿੱਚ ਵਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਇਹ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਮੁੜਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਘਾਟੀ ਦੇ ਧੁਰੇ ਦੇ ਨਾਲ ਵਗਦੀ ਹੈ। ਲਗਭਗ {{Convert|20|km|mi|abbr=on}} ਹੇਟੌਦਾ ਦੇ ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਰਾਪਤੀ ਚਿਤਵਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਪਾਰਕ ਦੀ ਪੂਰਬੀ ਸਰਹੱਦ ਨਾਲ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਅਗਲੇ {{Convert|70|km|mi|abbr=on}} ਲਈ ਇਹ ਇਸਦੇ ਸੱਜੇ-ਹੱਥ ਵਾਲੇ ਪਾਸੇ ਮਨੁੱਖੀ ਬਸਤੀਆਂ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਖੱਬੇ-ਹੱਥ ਵਾਲੇ ਪਾਸੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਖੇਤਰ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ ਕੁਦਰਤੀ ਸੀਮਾ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਮੇਘੌਲੀ ਦੇ ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਇਹ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਗੰਗਾ ਦੀ ਸਹਾਇਕ ਨਦੀ, '''ਨਾਰਾਇਣੀ''' ਨਦੀ ਵਿੱਚ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਗੰਡਕੀ ਨਦੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

== ਪ੍ਰਬੰਧਕੀ ਵੰਡ ==

* [[ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਨਵਲਪੁਰ|ਨਵਲਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ]], ਨੇਪਾਲ ਵਿੱਚ ਗੰਡਾਕੀ ਸੂਬੇ ਦਾ ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ ਹੈ
* [[ਚਿਤਵਨ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ]]
* [[ਮਕਵਾਨਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ]], ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਨੇਪਾਲ ਦੇ ਬਾਗਮਤੀ ਸੂਬੇ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹਨ।

== ਇਤਿਹਾਸ ==
[[ਤਸਵੀਰ:Upardanggadhi.jpg|thumb| ਉਪਰਦੰਗਗਧੀ]]
18ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਨੇਪਾਲ ਦੇ ਏਕੀਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਚਿਤਵਨ ਘਾਟੀ ਇੱਕ ਸੁਤੰਤਰ ਰਾਜ ਸੀ, ਇਸਦੀ ਇਤਿਹਾਸਕ ਰਾਜਧਾਨੀ ''ਉਪਰਦੰਗਗੜ੍ਹੀ'' ਸੀ। 20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਤੱਕ, ਚਿਤਵਨ ਘਾਟੀ ਦਾ ਮੁੱਖ ਹਿੱਸਾ ਜੰਗਲਾਂ ਦੇ ਅਧੀਨ ਸੀ ਅਤੇ ਨਸਲੀ ਸਮੂਹਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਥਰੂ, ਦਾਨੁਵਰ, ਦਰਾਈ ਅਤੇ ਮਾਝੀ ਲੋਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਆਬਾਦੀ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਫੈਲਣ ਵਾਲੇ ਛੂਤ ਵਾਲੇ ਮਲੇਰੀਆ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਕੁਝ ਵਿਰੋਧ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਜਦੋਂ 1950 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਨੇਪਾਲ ਦੇ ਮੱਧ-ਪਹਾੜੀ ਖੇਤਰਾਂ ਦੇ ਗਰੀਬ ਕਿਸਾਨ ਖੇਤੀ ਯੋਗ ਜ਼ਮੀਨ ਦੀ ਭਾਲ ਵਿੱਚ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਪਰਵਾਸ ਕਰ ਗਏ ਸਨ, ਤਾਂ ਚਿਤਵਨ ਘਾਟੀ ਨੂੰ ਵਸੇਬੇ ਲਈ ਖੋਲ੍ਹ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। &lt;ref name=&quot;agergaard&quot;&gt;Agergaard, J. (1999) ''Settlement and changing land use in the Chitwan district of Nepal'' Geografisk Tidsskrift, Bind si01: 11-18 ([https://tidsskrift.dk/geografisktidsskrift/article/view/42441/49346 PDF])&lt;/ref&gt; [[ਡੀ.ਡੀ.ਟੀ.|ਡੀਡੀਟੀ]] ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹੋਏ [[ਮਲੇਰੀਆ]] - ਖਾਤਮੇ ਅਤੇ [[ਜੰਗਲ-ਵਾਢੀ|ਜੰਗਲਾਂ ਦੀ ਕਟਾਈ]] ਯੋਜਨਾ [[ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ|ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ]] ਦੇ ਸਮਰਥਨ ਨਾਲ 1960 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਚੇਪਾਂਗ, ਗੁਰੂੰਗ, ਮਗਰ, ਛੇਤਰੀ ਅਤੇ ਬਹੂਨ [[ਨਸਲੀ ਸਮੂਹ|ਨਸਲੀ ਸਮੂਹਾਂ]] ਦੇ 60,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਲੋਕ, ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਸਿਰਫ ਮੱਧ ਪਹਾੜੀਆਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ, ਇੱਥੇ ਆ ਕੇ ਵੱਸ ਗਏ ਹਨ। 1980 ਤੱਕ ਮਨੁੱਖੀ ਆਬਾਦੀ ਲਗਭਗ 320 ਬਸਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਰਹੇ 260,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਲੋਕਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਈ ਸੀ।

== ਆਰਥਿਕਤਾ ==

=== ਖੇਤੀ ਬਾੜੀ ===
ਚਿਤਵਨ ਘਾਟੀ ਵਿੱਚ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਖੇਤਰ ਹੈ। ਬੀਜੇ ਗਏ ਰਕਬੇ, ਵਿਕਰੀ ਦੇ ਮੁੱਲ ਅਤੇ ਮੁੱਖ ਭੋਜਨ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਚਿਤਵਨ ਖੇਤੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿੱਚ [[ਚਾਵਲ|ਚੌਲ]] ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਫਸਲ ਹੈ, ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਰ੍ਹੋਂ, [[ਮੱਕੀ]], [[ਕਣਕ]], [[ਨਬਜ਼|ਦਾਲਾਂ]], ਬਕਵੀਟ ਅਤੇ [[ਤਿਲ]] ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਮੂਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਚਿਤਵਨ ਵਿੱਚ ਥਰੂਆਂ ਨੇ ਸੁੱਕੇ ਚਾਵਲ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਝੋਨੇ ਦੇ ਚੌਲਾਂ ਦਾ ਉਤਪਾਦਨ ਕੀਤਾ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਆਬਾਦਕਾਰ ਗਿੱਲੇ ਚੌਲਾਂ ਦੀ ਕਾਸ਼ਤ ਨੂੰ ਤਰਜੀਹ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਖੇਤੀਯੋਗ ਜ਼ਮੀਨ 'ਤੇ ਵਧ ਰਹੇ ਮਨੁੱਖੀ ਦਬਾਅ ਦੇ ਨਾਲ, ਜ਼ਮੀਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਸੁਧਰੀਆਂ ਤਕਨੀਕਾਂ ਅਤੇ ਵਿਸਤ੍ਰਿਤ [[ਸਿੰਚਾਈ]] ਸਹੂਲਤਾਂ ਨੇ ਜ਼ਮੀਨ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਿਆਂ, ਫਸਲਾਂ ਦੀ ਤੀਬਰਤਾ ਅਤੇ ਅਨਾਜ ਦੇ ਅਨਾਜ ਦੇ ਉਤਪਾਦਨ ਨੂੰ ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਫਸਲਾਂ ਦੀ ਹੱਦ ਤੱਕ ਵਧਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।&lt;ref name=&quot;agergaard&quot;/&gt;ਪਸ਼ੂ ਪਾਲਣ ਫ਼ਸਲੀ ਖੇਤੀ ਦਾ ਅਨਿੱਖੜਵਾਂ ਅੰਗ ਹੈ। ਗਾਵਾਂ ਅਤੇ [[ਮੱਝ|ਮੱਝਾਂ]] ਨੂੰ ਡਰਾਫਟ ਪਾਵਰ ਅਤੇ [[ਰੂੜੀ|ਖਾਦ]] ਦੇ ਉਤਪਾਦਨ ਲਈ ਪਾਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; [[ਦੁੱਧ]] ਲਈ ਗਾਵਾਂ, ਦੁੱਧ ਅਤੇ ਮਾਸ ਦੋਵਾਂ ਲਈ ਮੱਝ। ਬੱਕਰੀਆਂ ਅਤੇ ਮੁਰਗੀਆਂ ਪਸ਼ੂ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਦੀ ਪੂਰਤੀ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।

ਭੂਮੀਗਤ ਪਾਣੀ ਨੇਪਾਲ ਦੀਆਂ ਦੋ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸਿੰਚਾਈ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਕਰਨ ਲਈ ਕਾਫੀ ਹੈ: ਖਗੇਰੀ ਨਹਿਰ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਅਤੇ ਨਾਰਾਇਣੀ ਲਿਫਟ ਸਿਸਟਮ।

ਹਾਲ ਹੀ ਦੇ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ, [[ਸ਼ਹਿਦ]] ਦੇ ਉਤਪਾਦਨ ਲਈ ਮਧੂ [[ਮੱਖੀ ਪਾਲਣ]] ਇੱਕ ਉੱਚ ਮੁੱਲ ਦੀ ਨਕਦ ਕਮਾਈ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਵਸਤੂ ਵੀ ਬਣ ਗਈ ਹੈ।&lt;ref&gt;Pokhrel, S. (2009) ''Comparative Benefits of Beekeeping Enterprise in Chitwan, Nepal'' The Journal of Agriculture and Environment Vol. 10: 39-50 [http://www.nepjol.info/index.php/AEJ/article/view/2129/1960 pdf download]&lt;/ref&gt;

=== ਉਦਯੋਗ ===
ਮੁੱਖ ਉਦਯੋਗਿਕ ਜ਼ੋਨ ਹੇਟੌਦਾ ਦੇ ਨੇੜੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। 1998 ਵਿੱਚ ਹੇਟੌਦਾ ਨੇ ਕਸਬੇ ਦੇ ਉਦਯੋਗਿਕ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ 22 ਉਦਯੋਗਿਕ ਇਕਾਈਆਂ ਦੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਕੀਤੀ।&lt;ref&gt;Rural-Urban Partnership Programme (1998) ''Hetauda Market Zone Delineation Study'' [http://www.rupp.org.np/downloads/Hetauda_Market_Zone_Delineation_Study.pdf pdf download] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090824103027/http://www.rupp.org.np/downloads/Hetauda_Market_Zone_Delineation_Study.pdf|date=2009-08-24}}&lt;/ref&gt; 2007 ਤੱਕ, ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ 40 ਯੂਨਿਟ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ: ਟੈਕਸਟਾਈਲ, ਰਸਾਇਣਕ, ਅਤੇ ਚੂਨਾ ਮਾਈਨਿੰਗ ਪਲਾਂਟ, ਹੋਰਾਂ ਵਿੱਚ। 1995 ਵਿੱਚ, ਚਿਤਵਨ ਵਿੱਚ [[ਪੋਲਟਰੀ]] ਫਾਰਮਿੰਗ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਹੋਈ ਜਿਸ ਨੇ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਇੱਕ ਪੋਲਟਰੀ ਹੱਬ ਬਣਾਇਆ: ਇੱਕ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਅੰਦਰ ਲਗਭਗ 600 ਪੋਲਟਰੀ ਫਾਰਮਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਫੀਡ ਮਿੱਲਾਂ ਅਤੇ ਹੈਚਰੀਆਂ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ।&lt;ref&gt;Bhattarai, T.C., Sugiyama, M., Oguri, K. (1999) ''Poultry Production and Marketing – with comparison to other South Asian Countries''. Bulletin of the Faculty of Regional Studies, Gifu University, Vol. 5.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;The Poultry Site (2009) ''Poultry Farming Moves away from Chitwan Centre''. [http://www.thepoultrysite.com/poultrynews/18701/poultry-farming-moves-away-from-chitwan-centre online news] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120220080719/http://www.thepoultrysite.com/poultrynews/18701/poultry-farming-moves-away-from-chitwan-centre |date=2012-02-20 }}&lt;/ref&gt;

=== ਸੈਰ ਸਪਾਟਾ ===
[[ਤਸਵੀਰ:Chitwan-NP+bufferzone-map.jpg|thumb| ਬਫਰ ਜ਼ੋਨ ਵਾਲਾ ਚਿਤਵਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਪਾਰਕ]]
[[ਤਸਵੀਰ:Chitwan_National_Park_Forest_20161015_144144.jpg|thumb| ਚਿਤਵਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਪਾਰਕ ਜੰਗਲ]]
ਚਿਤਵਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਪਾਰਕ ਚਿਤਵਨ ਘਾਟੀ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੈਲਾਨੀ ਸਥਾਨ ਹੈ। ਮੁੱਖ ਸੈਲਾਨੀ ਕੁਆਰਟਰ ਅਤੇ ਪਾਰਕ ਦਾ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਦੁਆਰ ਸੌਰਾਹਾ ਹੈ, ਜੋ ਮ੍ਰਿਗਾਕੁੰਜ ਬਫਰ ਜ਼ੋਨ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਸੈਰ-ਸਪਾਟਾ ਖੇਤਰ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਆਮਦਨ ਦਾ ਇੱਕ ਸਥਿਰ ਸਰੋਤ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਖੇਤਰ ਅਤੇ ਇਸਦੀ [[ਜੀਵ ਵੰਨ-ਸੁਵੰਨਤਾ|ਜੈਵ ਵਿਭਿੰਨਤਾ]] ਦੇ ਸਥਾਈ ਸੰਭਾਲ ਵਿੱਚ ਸਥਾਨਕ ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਭੂਮਿਕਾ ਅਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।

== ਹਵਾਲੇ ==
&lt;references /&gt;</text>
      <sha1>g041u176r89gctnibhcla8ifnlwb1al</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਨਤਾਸ਼ਾ ਪੂਨਾਵਾਲਾ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>151501</id>
    <revision>
      <id>843887</id>
      <parentid>838819</parentid>
      <timestamp>2026-08-03T10:07:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>37445</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>843887</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5726" sha1="8u8yg2z91ffdr6gimhd4kiucbzlrb0n" xml:space="preserve">
'''ਨਤਾਸ਼ਾ''' '''ਪੂਨਾਵਾਲਾ''' (ਜਨਮ 26 ਨਵੰਬਰ 1981) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਔਰਤ, ਵਿਲੂ ਪੂਨਾਵਾਲਾ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਦੀ ਚੇਅਰਪਰਸਨ ਹੈ; [[ਸੀਰਮ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ ਇੰਡੀਆ|ਭਾਰਤ ਦੇ ਸੀਰਮ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ]] ਦੇ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ, ਪੈਦਾ ਕੀਤੀਆਂ ਖੁਰਾਕਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਦੇ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਵੈਕਸੀਨ ਨਿਰਮਾਣ ਕੰਪਨੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ; ਨੀਦਰਲੈਂਡਜ਼ ਵਿੱਚ ਪੂਨਾਵਾਲਾ ਸਾਇੰਸ ਪਾਰਕ ਦੇ ਡਾਇਰੈਕਟਰ; ਅਤੇ ਵਿਲੂ ਪੂਨਾਵਾਲਾ ਰੇਸਿੰਗ ਐਂਡ ਬ੍ਰੀਡਿੰਗ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਲਿਮਟਿਡ ਦੇ ਡਾਇਰੈਕਟਰ&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Team |first=ELLE India |title=Natasha Poonawalla is India's first lady of fabulousness |url=http://elle.in/culture/natasha-poonawalla-fabulous-life/ |access-date=2018-12-13 |website=Elle India |language=en-US |archive-date=2018-12-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181215224107/http://elle.in/culture/natasha-poonawalla-fabulous-life/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ਉਹ ਫੈਸ਼ਨ ਦੀ ਸ਼ੌਕੀਨ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2017-11-09 |title=Natasha Poonawalla: &quot;Adar and I are very motivated to make a difference&quot; |url=https://www.vogue.in/content/natasha-poonawalla-adar-and-i-are-very-motivated-to-make-a-difference/ |access-date=2018-12-13 |website=VOGUE India |language=en-US |archive-date=2018-07-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180713141716/https://www.vogue.in/content/natasha-poonawalla-adar-and-i-are-very-motivated-to-make-a-difference/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2015-12-24 |title=Best Dressed 2015: Natasha Poonawalla |url=http://www.vervemagazine.in/people/indias-best-dressed-2015-natasha-poonawalla |access-date=2018-12-13 |website=Verve Magazine |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

== ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ ==
ਉਸਦਾ ਜਨਮ 26 ਨਵੰਬਰ 1981 ਨੂੰ ਪ੍ਰਮੇਸ਼ ਅਰੋੜਾ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਪਤਨੀ ਮਿੰਨੀ ਅਰੋੜਾ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਦਾ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਭਰਾ ਅਮਿਤ ਹੈ। ਉਹ [[ਪੂਨੇ|ਪੁਣੇ]], ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਹੋਈ।&lt;ref name=&quot;Bio&quot;&gt;{{Cite web |title=Natasha Poonawala: The rich, glamorous life of the 37-year-old fashionista |url=https://www.mid-day.com/photos/natasha-poonawala-the-rich-glamorous-social-life-of-the-fashionista/31424 |access-date=2018-12-13 |website=mid-day |language=en |archive-date=2018-12-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181215222737/https://www.mid-day.com/photos/natasha-poonawala-the-rich-glamorous-social-life-of-the-fashionista/31424 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਮੁਢਲੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਸੇਂਟ ਮੈਰੀ ਸਕੂਲ, ਪੁਣੇ ਤੋਂ ਕੀਤੀ, ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਾਵਿਤਰੀਬਾਈ ਫੂਲੇ ਪੁਣੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਬੈਚਲਰ ਡਿਗਰੀ ਕੀਤੀ। 2004 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ [[ਲੰਡਨ ਸਕੂਲ ਆਫ਼ ਇਕਨਾਮਿਕਸ|ਲੰਡਨ ਸਕੂਲ ਆਫ ਇਕਨਾਮਿਕਸ]] ਤੋਂ ਮਾਸਟਰ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.femina.in/trending/achievers/natasha-poonawallas-style-and-humility-176709.html|title=#Fab50: Natasha Poonawalla's Style And Humility Is A Head Turner!|last=Patwardhan|first=Radhika Sathe|date=5 November 2020|work=femina.in|publisher=[[Femina (India)]]|language=en}}&lt;/ref&gt;

== ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ ==
ਨਤਾਸ਼ਾ ਨੇ 2006 ਵਿੱਚ ਅਦਾਰ ਪੂਨਾਵਾਲਾ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ&lt;ref name=&quot;m&quot;&gt;{{Cite web |date=2016-10-28 |title=Farm fatale: When billionaire Adar Poonawala's glamourous &amp;#91;sic&amp;#93; wife Natasha posed with a horse! |url=https://economictimes.indiatimes.com/magazines/panache/farm-fatale-when-billionaire-adar-poonawalas-glamourouswife-natasha-posed-with-a-horse/articleshow/55107485.cms |access-date=2018-12-13 |website=The Economic Times}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Denise |date=2013-07-18 |title=Indian Billionaire Wives Who Are Famous |url=https://www.boldsky.com/insync/life/2013/indian-billionaire-wives-famous-034269.html |access-date=2018-12-13 |language=en}}&lt;/ref&gt; ਉਹ ਉਸ ਨੂੰ ਗੋਆ ਵਿੱਚ [[ਵਿਜੇ ਮਾਲਿਆ]] ਦੁਆਰਾ ਆਯੋਜਿਤ ਇੱਕ ਨਵੇਂ ਸਾਲ ਦੀ ਪਾਰਟੀ ਵਿੱਚ ਮਿਲੀ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰ ਹਨ, ਸਾਈਰਸ ਅਤੇ ਦਾਰਾ।&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://zeenews.india.com/people/meet-natasha-poonawalla-the-wife-of-indias-vaccine-man-adar-poonawalla-in-pics-2334189.html|title=Meet Natasha Poonawalla, the wife of India's vaccine man Adar Poonawalla, in pics|last=Bhandari|first=Ankita|date=4 January 2021|work=Zee News|language=en}}&lt;/ref&gt;

== ਹਵਾਲੇ ==
{{Reflist}}

== ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ ==

* [http://www.vpcf.org ਵਿਲੂ ਪੂਨਾਵਾਲਾ ਚੈਰੀਟੇਬਲ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221115002309/https://www.vpcf.org/ |date=2022-11-15 }}
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1981]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]]</text>
      <sha1>8u8yg2z91ffdr6gimhd4kiucbzlrb0n</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਕਲਿਆਨੀ ਮਲਿਕ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>153806</id>
    <revision>
      <id>843848</id>
      <parentid>779669</parentid>
      <timestamp>2026-08-02T14:48:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>37445</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>843848</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7260" sha1="ar2rltf26o5qpx0cpb0nc6lyxapttqw" xml:space="preserve">
{{Infobox person
| name               = ਕਲਿਆਨੀ ਮਲਿਕ
| image              = 
| caption            = 
| other_names        = ਕਲਿਆਨ ਕੋਦੁਰੀ
| birth_name         = 
| birth_date         = 1972
| birth_place        = ਕੋਵਵਰ, [[ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼]], ਭਾਰਤ
| occupation         = ਸੰਗੀਤਕਾਰ, ਪਲੇਬੈਕ ਗਾਇਕ
| years_active       = 2003–ਮੌਜੂਦ
| parents            = 
| relatives          = 
| website            = 
}}
[[Category:Articles with hCards]]
'''ਕਲਿਆਨੀ ਮਲਿਕ''' ([[ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ]]: '''Kalyani Malik''') ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸੰਗੀਤ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਅਤੇ ਤੇਲਗੂ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਪਲੇਬੈਕ ਗਾਇਕਾ ਹੈ। ਚੰਦਰ ਸੇਖਰ ਯੇਲੇਟੀ ਦੀ ਫਿਲਮ ''ਆਈਥੇ'' (2003) ਦੁਆਰਾ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਮਲਿਕ ਨੇ ਕਈ ਹੋਰ ਫਿਲਮਾਂ ਲਈ ਸੰਗੀਤਕ ਸਕੋਰ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੇ ਹਨ। ਉਸਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਤਾਜ਼ਾ ਰਚਨਾਵਾਂ ''ਓਹਾਲੂ ਗੁਸਾਗੁਸਲੇਡ'' (2014) ਲਈ ਅਤੇ ''[[ਬਾਹੁਬਲੀ (ਫ਼ਿਲਮ)|ਬਾਹੂਬਲੀ: ਦ ਬਿਗਨਿੰਗ]]'' ਲਈ ਸਾਊਂਡ ਸੁਪਰਵਾਈਜ਼ਰ ਵਜੋਂ ਰਚਨਾ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਉਹ ਕਈ ਹੋਰ ਨਾਵਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ — '''ਕਲਿਆਣ ਕੋਦੁਰੀ''', '''ਕਲਿਆਣਾ ਰਮਨਾ''', '''ਕਲਿਆਣੀ ਕੋਦੁਰੀ''', '''ਕਲਿਆਣੀ''', '''ਕੋਦੁਰੀ ਕਲਿਆਣ'''।&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Cite web |title=Kalyan Koduri changes his name |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/telugu/music/kalyan-koduri-changes-his-name/articleshow/52781058.cms |access-date=2022-09-07 |website=[[The Times of India]] |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;{{Cite web |date=2016-10-28 |title=This Is the Last Change Promises Rajamouli's Cousin |url=https://www.mirchi9.com/movienews/last-change-promises-rajamoulis-cousin/ |access-date=2022-09-07 |website=Mirchi9 |language=en-US |archive-date=2022-01-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220126074745/https://www.mirchi9.com/movienews/last-change-promises-rajamoulis-cousin/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:4&quot;&gt;{{Cite web |date=21 August 2012 |title=Kalyani Malik changes screen name to Kalyani |url=http://www.idlebrain.com/news/2000march20/kalyanimalik-namechange.html |access-date=2022-09-07 |website=[[Idlebrain.com]]}}&lt;/ref&gt;

== ਅਰੰਭ ਦਾ ਜੀਵਨ ==
ਕਲਿਆਨੀ ਮਲਿਕ ਦਾ ਜਨਮ &quot;ਕੋਦੂਰੀ ਕਲਿਆਣੀ&quot; ਵਜੋਂ ਹੋਇਆ ਸੀ।&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite web |date=29 May 2006 |title=Chitchat with Kalyani Malik - Boss (2006) |url=http://www.idlebrain.com/news/2000march20/chitchat-kalyanimalik.html |access-date=2021-01-03 |website=[[Idlebrain.com]]}}&lt;/ref&gt; ਉਸਦਾ ਜਨਮ ਅਤੇ ਪਾਲਣ ਪੋਸ਼ਣ ਕੋਵਵਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ, ਸ਼ਿਵ ਸ਼ਕਤੀ ਦੱਤ ਅਤੇ ਭਾਨੂਮਤੀ ਦੇ ਘਰ। ਉਹ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਐਮ ਐਮ ਕੀਰਵਾਨੀ ਦਾ ਭਰਾ ਹੈ ਅਤੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ [[ਐਸ. ਐਸ. ਰਾਜਾਮੌਲੀ|ਐਸ ਐਸ ਰਾਜਾਮੌਲੀ]], ਐਸ ਐਸ ਕਾਂਚੀ ਅਤੇ ਐਮ ਐਮ ਸ੍ਰੀਲੇਖਾ ਦਾ ਚਚੇਰਾ ਭਰਾ ਹੈ। ਕਲਿਆਣ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸੰਗੀਤ ਅਤੇ ਸਿਨੇਮਾ ਦੇ ਨੇੜੇ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਬਹੁਤ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ, ਸੰਗੀਤ ਵੱਲ ਉਸਦੇ ਝੁਕਾਅ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਐਮ ਐਮ ਕੀਰਵਾਨੀ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਨੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਉਸਦੇ ਚਾਚਾ ਵੀ . ਵਿਜੇੇਂਦਰ ਪ੍ਰਸਾਦ ਭਾਰਤੀ ਫਿਲਮ ਉਦਯੋਗ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸਕ੍ਰਿਪਟ ਲੇਖਕ ਹਨ।

== ਨਾਮ ==
ਉਸ ਦਾ ਜਨਮ ਦਾ ਨਾਂ ਕਲਿਆਣੀ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਮਲਿਕ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਸ਼੍ਰੀਸੈਲਮ ਦੇ ਭਗਵਾਨ [[ਸ਼ਿਵ|ਮੱਲਿਕਾਰਜੁਨ]] ਦਾ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਹੈ, ਅਤੇ ਸਕ੍ਰੀਨ ਨਾਮ &quot;ਕਲਿਆਣੀ ਮਲਿਕ&quot; ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਾ ਹੈ। &lt;ref name=&quot;:1&quot;/&gt; ਉਹ ਕਈ ਹੋਰ ਨਾਵਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ — ਕਲਿਆਣ ਕੋਡੂਰੀ, ਕਲਿਆਣਾ ਰਮਨਾ, ਕਲਿਆਣੀ ਕੋਡੂਰੀ, ਕਲਿਆਣੀ, ਕੋਡੂਰੀ ਕਲਿਆਣ।

== ਕੈਰੀਅਰ ==
ਮਲਿਕ ਨੇ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਐਮ ਐਮ ਕੀਰਵਾਨੀ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਨਾਲ ਇੱਕ ਕੋਰਸ ਗਾਇਕ ਵਜੋਂ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ।&lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://www.gulte.com/movienews/40847/Dont-Blame-Directors-For-Those-Songs|title=Don't Blame Directors For Those Songs}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://southscope.in/telugu/article/confessions-renegade-music-director|title=Confessions of a Renegade Music Director|access-date=2023-02-24|archive-date=2015-09-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20150907102051/http://www.southscope.in/telugu/article/confessions-renegade-music-director|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਉਸਦੇ ਭਰਾ ਦੁਆਰਾ ਰਚਿਤ ''ਯੁਵਰਤਨ'' ਦੇ ਗੀਤ &quot;ਸੰਨਾਜਾਜੀ ਪੂਵਾ&quot; ਦੇ ਨਾਲ ਸੀ, ਕਿ ਉਸਨੂੰ ਇੱਕ ਪੂਰਨ ਗਾਇਕ ਵਜੋਂ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ। ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਲਈ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਗੀਤ ਗਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਨੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਸੰਗੀਤ ਕੰਪੋਜ਼ਿੰਗ ਦੀਆਂ ਬਾਰੀਕੀਆਂ ਸਿੱਖੀਆਂ। ਤਜਰਬਾ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਇੱਕ ਸਿੰਗਲ ਸੰਗੀਤ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਵਜੋਂ ਉਸਦਾ ਸਫ਼ਰ ਜਿੰਗਲਜ਼, ਟੀਵੀ ਸੀਰੀਅਲਾਂ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਸਿਲਵਰ ਸਕ੍ਰੀਨ 'ਤੇ ਐਂਟਰੀ ''ਆਈਥੀ'' ਨਾਲ ਹੋਈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਹ ਤੁਰੰਤ ਹੀ ਲਾਈਮਲਾਈਟ ਵਿੱਚ ਆ ਗਈ।&lt;ref name=&quot;Kalyana Ramana completes 14 years in industry - Times of India&quot;&gt;{{Cite web |title=Kalyana Ramana completes 14 years in industry |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/telugu/music/Kalyana-Ramana-completes-14-years-in-industry/articleshow/53299420.cms |access-date=9 January 2018 |website=The Times of India}}&lt;/ref&gt;

== ਹਵਾਲੇ ==

[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1972]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]]</text>
      <sha1>ar2rltf26o5qpx0cpb0nc6lyxapttqw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਤਮੰਨਾ ਵਿਆਸ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>159835</id>
    <revision>
      <id>843882</id>
      <parentid>810111</parentid>
      <timestamp>2026-08-03T06:28:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>37445</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>843882</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6081" sha1="23c2ts0oenuxrw7yyq5wtjrnt1ryv2y" xml:space="preserve">
{{Infobox person
| name               = ਤਮੰਨਾ ਵਿਆਸ
| image              = Tamanna Vyas Captured by Dibyajyoti Dutta Bangladeshi Photographer.jpg
| alt                = 
| caption            = ਪ੍ਰੇਮ ਕੁਮਾਰ: ਸੇਲਜ਼ਮੈਨ ਆਫ ਦਿ ਈਅਰ ਦੇ ਸ਼ੂਟਿੰਗ ਸੈੱਟ 'ਤੇ ਵਿਆਸ
| other_names        = 
| birth_date         = {{Birth date and age|df=y|1996|11|14}}
| birth_place        = ਬ੍ਰਹਮਪੁਰ, [[ਓਡੀਸ਼ਾ]], ਭਾਰਤ
| death_place        = 
| education          = 
| alma_mater         = ਖਲੀਕੋਟ ਕਾਲਜ
| occupation         = ਅਦਾਕਾਰਾ
| years_active       = 2016–ਮੌਜੂਦ
| known_for          = ਓਲੀਵੁੱਡ (ਉੜੀਆ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀਆਂ ਫਿਲਮਾਂ)
| notable_works      = 
| height             = {{convert|5|ft|8|in}}
}}
[[Category:Articles with hCards]]
'''ਤਮੰਨਾ ਵਿਆਸ''' ([[ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ]]: '''Tamanna Vyas''') ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਹੈ ਜੋ ਉੜੀਆ ਫਿਲਮ ਉਦਯੋਗ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Tamanna Vyas: Movies, Photos, Videos, News, Biography &amp; Birthday {{!}} eTimes |url=https://timesofindia.indiatimes.com/topic/Tamanna-Vyas |access-date=4 February 2021 |website=The Times of India}}&lt;/ref&gt; ਉਸਨੇ 2015 ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰ ਪਾਪੂ ਪੋਮ ਪੋਮ ਦੇ ਨਾਲ ਫਿਲਮ ''ਜੋਕਰ'' ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਮੁੰਬਈ ਵਿੱਚ ਮਿਸ ਦੀਵਾ - 2018 ਦੀ ਟਾਪ-10 ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Odia actress Tamanna in Top-10 list of Miss Diva 2018 – Odisha Sun Times |url=http://m.dailyhunt.in/news/india/english/odisha+sun+times-epaper-osuntime/odia+actress+tamanna+in+top+10+list+of+miss+diva+2018-newsid-93343389 |access-date=25 January 2019 |website=DailyHunt |archive-date=25 ਜਨਵਰੀ 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190125183444/https://m.dailyhunt.in/news/india/english/odisha+sun+times-epaper-osuntime/odia+actress+tamanna+in+top+10+list+of+miss+diva+2018-newsid-93343389 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=29 July 2018 |title=Odia Cinestar Tamanna Vyas in Top 10 list of 'Miss Diva' |url=https://kalingatv.com/entertainment/odia-cinestar-tamanna-vyas-in-top-10-list-of-miss-diva/ |access-date=25 January 2019 |publisher=KalingaTV}}&lt;/ref&gt;

== ਅਰੰਭ ਦਾ ਜੀਵਨ ==
ਤਮੰਨਾ ਦਾ ਜਨਮ ਬਰਹਮਪੁਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਵੱਡੀ ਹੋਈ।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Tamanna enjoys lockdown with family - Times of India |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/events/bhubaneswar/tamanna-enjoys-lockdown-with-family/articleshow/75529004.cms |access-date=4 February 2021 |website=The Times of India |language=en}}&lt;/ref&gt; ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਸਕੂਲੀ ਅਤੇ ਕਾਲਜ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਆਪਣੇ ਜੱਦੀ ਸ਼ਹਿਰ ਬਰਹਮਪੁਰ ਤੋਂ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਬੈਚਲਰ ਆਫ਼ ਬਿਜ਼ਨਸ ਐਡਮਿਨਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਹੈ। ਉਹ ਟੀਵੀ ਰਿਐਲਿਟੀ ਸ਼ੋਅ 'ਰਾਜਾ ਕੁਈਨ' ਜਿੱਤਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਲਾਈਮਲਾਈਟ ਵਿੱਚ ਆਈ ਅਤੇ 2015 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਹੋਰ ਰਿਐਲਿਟੀ ਸ਼ੋਅ 'ਮੂ ਬੀ ਹੈਬੀ  ਉਪ ਜੇਤੂ ਵਜੋਂ ਆਈ।&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Prachitara |date=4 August 2018 |title=Odia Actress Tamanna Vyas Among Top Five in Miss Diva 2018 |url=http://www.odishabytes.com/odia-actress-tamanna-vyas-among-top-five-miss-diva-2018/ |access-date=25 January 2019 |website=ODISHA BYTES |archive-date=6 ਫ਼ਰਵਰੀ 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190206070201/http://www.odishabytes.com/odia-actress-tamanna-vyas-among-top-five-miss-diva-2018/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

== ਕੈਰੀਅਰ ==
ਤਮੰਨਾ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾ ਬ੍ਰੇਕ ਕਾਮੇਡੀ ਫਿਲਮ 'ਜੋਕਰ' 'ਚ ਐਕਟਰ ਪਾਪੂ ਪੋਮ ਪੋਮ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲਿਆ, ਜੋ ਅਜੇ ਰਿਲੀਜ਼ ਨਹੀਂ ਹੋਈ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਬਾਲਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੇ ਉਲਟ 'ਭੈਨਾ ਕਾਨਾ ਕਾਲਾ ਸੇ', ਜੋਤੀ ਰੰਜਨ ਨਾਇਕ ਦੇ ਨਾਲ 'ਨਿਝਮ ਰਾਤਰਾ ਸਾਥੀ' ਅਤੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਸੰਜੇ ਨਾਇਕ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਿਤ ਇਹ ਤਿੰਨ ਫਿਲਮਾਂ ਵਰਗੀਆਂ ਕਈ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{Cite web |date=23 September 2016 |title=Watch: Tamanna odia actress interview about first break in Ollywood, TV reality show experience |url=http://incredibleorissa.com/tamanna-odia-actress-interview/ |access-date=25 January 2019 |website=Incredible Orissa |archive-date=8 ਫ਼ਰਵਰੀ 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180208090437/http://incredibleorissa.com/tamanna-odia-actress-interview/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; 2018 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਫਿਲਮ ' ਪ੍ਰੇਮ ਕੁਮਾਰ: ਸੇਲਜ਼ਮੈਨ ਆਫ ਦਿ ਈਅਰ ' ਵਿੱਚ [[ਅਨੁਭਵ ਮੋਹੰਤੀ]] ਨਾਲ ਅਤੇ 'ਬਲੈਕਮੇਲ' ਵਿੱਚ ਅਰਧੇਂਦੂ ਨਾਲ ਸਕ੍ਰੀਨ ਸ਼ੇਅਰ ਕੀਤੀ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Lucky year for 'Blackmail' girl |url=http://www.newindianexpress.com/states/odisha/2018/aug/31/lucky-year-for-blackmail-girl-1865543.html |access-date=25 January 2019 |website=The New Indian Express}}&lt;/ref&gt;

== ਹਵਾਲੇ ==

[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1996]]</text>
      <sha1>23c2ts0oenuxrw7yyq5wtjrnt1ryv2y</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਕਲਿਆਣ ਰਾਏ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>167423</id>
    <revision>
      <id>843847</id>
      <parentid>802607</parentid>
      <timestamp>2026-08-02T14:46:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>37445</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>843847</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15417" sha1="kork5id69b3wmjn99337sr16mwsvwsu" xml:space="preserve">
'''ਕਲਿਆਣ ਰਾਏ''', '''ਕਲਿਆਣ ਸ਼ੰਕਰ ਰਾਏ''' ( {{Lang-bn|কল্যাণ রায়}}   ; 27 ਦਸੰਬਰ 1929 - 31 ਜਨਵਰੀ 1985) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਅਤੇ [[ਭਾਰਤੀ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ]] ਦਾ ਅਤੇ [[ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਟਰੇਡ ਯੂਨੀਅਨ ਕਾਂਗਰਸ]] ਦਾ ਆਗੂ ਸੀ। ਆਸਨਸੋਲ-ਰਾਣੀਗੰਜ ਕੋਲਾ ਖੇਤਰ ਦੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਟਰੇਡ ਯੂਨੀਅਨ ਨੇਤਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ, ਕਲਿਆਣ ਰਾਏ [[ਭਾਰਤੀ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ|ਸੀਪੀਆਈ]] ਦਾ [[ਰਾਜ ਸਭਾ]] ਵਿੱਚ ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ ਰਿਹਾ। &lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.indiatoday.in/magazine/economy/story/19840915-coal-india-virtual-one-to-one-confrontation-between-chairman-and-aituc-leader-803238-1984-09-14|title=Coal India: Virtual one-to-one confrontation between chairman and AITUC leader|publisher=[[India Today]]}}&lt;/ref&gt;

== ਪਰਿਵਾਰਕ ਪਿਛੋਕੜ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ ==
ਕਲਿਆਣ ਸ਼ੰਕਰ ਰਾਏ ਦਾ ਜਨਮ 27 ਦਸੰਬਰ 1929 ਨੂੰ [[ਕੋਲਕਾਤਾ|ਕਲਕੱਤਾ]], ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਕਿਰਨ ਸ਼ੰਕਰ ਰਾਏ ਅਤੇ ਪਦਮਾ ਰਾਏ ( ''ਜਨਮ ਵੇਲ਼ੇ''  ਰਾਏ ਚੌਧਰੀ) ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਪਿਤਾ ਭਾਰਤ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸੰਯੁਕਤ ਬੰਗਾਲ ਦੀ  ਢਾਕਾ ਡਿਵੀਜ਼ਨ ਵਿੱਚ ਮਾਨਿਕਗੰਜ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਟੀਓਟਾ ਪਿੰਡ ਦਾ ਸਾਬਕਾ ਜ਼ਿਮੀਦਾਰ ਸੀ। ਉਹ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਸੰਗਰਾਮੀ,  ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਤੋਂ ਤੁਰੰਤ ਬਾਅਦ [[ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ]] ਦਾ ਗ੍ਰਹਿ ਮੰਤਰੀ ਰਿਹਾ। &lt;ref&gt;{{Cite web |title=Rajya Sabha Members Biographical Sketches 1952-2019 |url=https://cms.rajyasabha.nic.in/UploadedFiles/ElectronicPublications/Member_Biographical_Book.pdf |publisher=[[Rajya Sabha]] |page=422}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.rediff.com/news/column/why-the-comrades-will-support-pranab/20120621.htm|title=Why the Comrades will support Pranab|work=[[Rediff.com]]}}&lt;/ref&gt;

== ਸਿਆਸੀ ਜੀਵਨ ==
1945 ਦੇ ਅੰਤ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਆਈਆਂ ਜਦੋਂ ਭਾਰਤੀ ਟਰੇਡ ਯੂਨੀਅਨ ਅੰਦੋਲਨ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਮਿਊਨਿਸਟਾਂ ਅਤੇ ਐਮਐਨਰਾਏ ਦੇ ਪੈਰੋਕਾਰਾਂ ਦੇ ਹੱਥ ਆ ਗਈ। 1946 ਵਿੱਚ ਟਰੇਡ ਯੂਨੀਅਨ ਦੀ ਮੈਂਬਰਸ਼ਿਪ ਤਿੰਨ ਗੁਣਾ ਹੋ ਗਈ ਅਤੇ  ਕਾਂਗਰਸ ਪਾਰਟੀ 20ਵਿਆਂ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਟਰੇਡ ਯੂਨੀਅਨ ਅੰਦੋਲਨ ਦੀ ਆਗੂ ਹਾਵੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਸੀ। 7 ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ 1953 ਵਿੱਚ, ਉਪ ਕਿਰਤ ਮੰਤਰੀ ਆਬਿਦ ਅਲੀ ਦੇ [[ਲੋਕ ਸਭਾ]] ਭਾਸ਼ਣ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਉਦੋਂ  ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ 4 ਟਰੇਡ ਯੂਨੀਅਨਾਂ: ਆਈ.ਐਨ.ਟੀ.ਯੂ.ਸੀ.

ਏ.ਆਈ.ਟੀ.ਯੂ.ਸੀ., ਐਚਐਮਐਸ ਅਤੇ ਯੂ.ਟੀ.ਸੀ ਦਾ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਉੱਤੇ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਭਾਵ ਸੀ। &lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Ornati|first=Oscar|year=1954|title=Indian Trade Unions Since Independence|url=https://www.jstor.org/stable/3024265|journal=[[Asian Survey|Far Eastern Survey]]|volume=23|issue=8|pages=113–122|doi=10.2307/3024265|issn=0012-9976|jstor=3024265}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://thewire.in/labour/seventy-five-years-since-independence-industrial-working-class-still-struggles-for-rights|title=Seventy-Five Years Since Independence, Industrial Working Class Still Struggles for Rights|publisher=[[The Wire (India)|The Wire]]}}&lt;/ref&gt; ਉਸ ਸਮੇਂ, [[ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਟਰੇਡ ਯੂਨੀਅਨ ਕਾਂਗਰਸ|ਏ.ਆਈ.ਟੀ.ਯੂ.ਸੀ. ਦੇ]] ਆਗੂ ਕਲਿਆਣ ਰਾਏ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੀ ''ਕੋਲੀਅਰੀ ਮਜ਼ਦੂਰ ਸਭਾ'' ਅਤੇ ''ਭਾਰਤੀ ਮਾਈਨ ਵਰਕਰਜ਼ ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ ਦਾ'' ਰਾਣੀਗੰਜ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੀ ਕੋਲਾ ਪੱਟੀ ਵਿੱਚ ਗੜ੍ਹ ਸੀ। &lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Mahaldar|first=Sanjiban|year=2019|title=বর্ধমান জেলার কোলিয়ারি শ্রমিক সংগ্রামঃ একটি পর্যালোচনা|url=https://www.thecho.in/files/17.---------------.pdf|journal=Pratidhwani the Echo|volume=8|issue=3|pages=149–162|issn=2278-5264}}{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਮਾਰਚ 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

''ਬੰਗਾਲੀ ਭਦਰਲੋਕ'' [[ਪ੍ਰਣਬ ਮੁਖਰਜੀ]], 1970 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਰਗਰਮ [[ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ|ਕਾਂਗਰਸ]] ਨੇਤਾ ਅਤੇ ਕਲਿਆਣ ਰੇਅ ਵਰਗੇ ਸੀਨੀਅਰ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਨੇਤਾ ਦੀ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਸਾਂਝ ਸੀ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਵਿਚਾਰਧਾਰਕ ਵਿਚਾਰਧਾਰਕ  ਮੱਤਭੇਦ ਸਨ। &lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/kolkata/the-bengali-bhadralok-back-in-focus/articleshow/15100419.cms|title=The Bengali bhadralok back in focus|work=[[The Times of India]]}}&lt;/ref&gt;


'''ਕੋਲ ਬੈਲਟ ਰਿਵਿਊ 1958''' - ਇੰਡੀਅਨ ਮਾਈਨ ਵਰਕਰਜ਼ ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ ਦੇ ਜਨਰਲ ਸਕੱਤਰ, ਕਲਿਆਣ ਰਾਏ ਨੇ ਆਪਣੇ ਲੇਖ, ''1'958 ਵਿੱਚ ਕੋਲ ਬੈਲਟ—1959 ਵਿੱਚ 'ਏਆਈਟੀਯੂਸੀ ਜਨਰਲ ਕੌਂਸਲ ਨੂੰ ਸੰਕਟ ਅਤੇ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ' ਲਈ ਇੱਕ ਸਮੀਖਿਆ'' ' ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਵਿਚਾਰ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤੇ। ਉਸਨੇ ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਲੇਖ ਦਾ ਅੰਤ ਕੀਤਾ: “ਇੰਡੀਅਨ ਮਾਈਨ ਵਰਕਰਜ਼ ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ ਅਤੇ ਇੰਡੀਅਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਮਾਈਨ ਵਰਕਰਜ਼ ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ ਦੋਵੇਂ ਹੀ ਘੱਟ ਜਾਂ ਵੱਧ  ਇੱਕੋ ਜਿਹੀਆਂ ਮੰਗਾਂ ਲੈ ਕੇ ਆਈਆਂ ਹਨ। ਭੂਰਕੁੰਡਾ ਵਿਖੇ ਆਈਐਮਡਬਲਿਯੂਐਫ ਅਤੇ ਧਨਬਾਦ ਵਿਖੇ ਆਈਐਨਐਮਡਬਲਿਯੂਐਫ ਦੋਨੋਂ ਕਾਨਫਰੰਸਾਂ ਨੇ ਇਹ ਨਾਅਰੇ ਲਗਾਏ ਹਨ: ਖਾਣਾਂ ਦਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀਕਰਨ, ਕੋਲਾ ਉਦਯੋਗ ਲਈ ਉਜਰਤ ਬੋਰਡ, ਠੇਕਾ ਮਜ਼ਦੂਰੀ ਦਾ ਖਾਤਮਾ; ਮੌਜੂਦਾ ਬੋਨਸ ਐਕਟ ਵਿੱਚ ਗਰੈਚੁਟੀ ਅਤੇ ਬਦਲਾਅ।&quot; &lt;ref&gt;{{Cite web |title=Crisis and Workers Report to AITUC General Council |url=https://indianlabourarchives.org/xmlui/bitstream/handle/20.500.14121/2214/83.%20Crisis%20and%20Workers%20%20Report%20to%20AITUC%20General%20Council%20%28Bangalore%20Session%2C%2014-18%20January%201959%29.pdf?sequence=1&amp;isAllowed=y |publisher=Indian Labour Archives |pages=125–133 |access-date=2023-05-11 |archive-date=2023-01-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230127155608/https://indianlabourarchives.org/xmlui/bitstream/handle/20.500.14121/2214/83.%20Crisis%20and%20Workers%20%20Report%20to%20AITUC%20General%20Council%20(Bangalore%20Session,%2014-18%20January%201959).pdf?sequence=1&amp;isAllowed=y |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;


ਕਲਿਆਣ ਰਾਏ ਸਾਲ 1969, 1975 ਅਤੇ 1982 ਦੀਆਂ ਰਾਜ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ [[ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ]] ਤੋਂ [[ਭਾਰਤੀ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ|ਸੀਪੀਆਈ]] ਆਗੂ ਵਜੋਂ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।


'''ਮਾਈਨਜ਼ (ਸੋਧ) ਬਿੱਲ, 1972''' - ਕਲਿਆਣ ਰਾਏ 45 ਮੈਂਬਰੀ ਸੰਯੁਕਤ ਸੰਸਦੀ ਕਮੇਟੀ, [[ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ|ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੇ]] ਮੈਂਬਰ ਸਨ। ਇਸ ਕਮੇਟੀ ਵਿੱਚ [[ਲੋਕ ਸਭਾ]] ਦੇ 30 ਅਤੇ [[ਰਾਜ ਸਭਾ]] ਦੇ 15 ਮੈਂਬਰ ਸਨ। 27 ਅਗਸਤ 1973 ਦੀ 26ਵੀਂ ਬੈਠਕ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕਮੇਟੀ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ 30 ਅਗਸਤ 1973 ਨੂੰ [[ਰਾਜ ਸਭਾ]] ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ &lt;ref&gt;{{Cite web |title=Report of the Joint Committee: The Mines (Amendment) Bill, 1972 |url=https://dspace.gipe.ac.in/xmlui/bitstream/handle/10973/52381/GIPE-150842.pdf?sequence=1&amp;isAllowed=y |publisher=[[Gokhale Institute of Politics and Economics]] |pages=1–101}}&lt;/ref&gt;

'''ਚਸਨਾਲਾ ਮਾਈਨਿੰਗ ਬਰਬਾਦੀ 1975''' - [[ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ|ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ ਨੇ]] 25 ਜੂਨ 1975 ਨੂੰ [[ਐਮਰਜੈਂਸੀ (ਭਾਰਤ)|ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਦਾ]] ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ। 27 ਦਸੰਬਰ 1975 ਨੂੰ ਚਸਨਾਲਾ ਮਾਈਨਿੰਗ ਤਬਾਹੀ  ਦਾ ਕਾਰਨ ਦੇਸ਼ ਭਰ ਵਿੱਚ ਕੋਲਾ ਖਾਣ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਦੀਆਂ ਬਹੁਤ ਭੈੜੀਆਂ ਹਲਾਤਾਂ  ਸਨ। ਇਸ ਤਬਾਹੀ ਵਿੱਚ 375 ਮਜ਼ਦੂਰ ਮਾਰੇ ਗਏ ਸਨ।

ਮਾਈਨਰਾਂ ਨੇ ਚਸਨਾਲਾ ਕੋਲੀਰੀ ਦੇ ਤਤਕਾਲੀ ਮਾਲਕ ਦੀ ਇੰਡੀਅਨ ਆਇਰਨ ਐਂਡ ਸਟੀਲ ਕੰਪਨੀ (ਆਈਆਈਐਸਸੀਓ) ਨੂੰ ਕੁਪ੍ਰਬੰਧਨ ਅਤੇ ਲਾਪਰਵਾਹੀ ਲਈ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਠਹਿਰਾਇਆ। ਇੰਡੀਅਨ ਆਇਰਨ ਐਂਡ ਸਟੀਲ ਕੰਪਨੀ ਨੇ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਚਸਨਾਲਾ ਕੋਲੀਰੀ ਵਿੱਚ ਕੌਮਾਂਤਰੀ  ਮਾਪਦੰਡ ਕਾਇਮ ਰੱਖੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

16 ਜਨਵਰੀ 1976 ਨੂੰ ''ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਵਿੱਚ ਇੰਡੀਅਨ ਆਇਰਨ ਐਂਡ ਸਟੀਲ ਕੰਪਨੀ (ਆਈਆਈਐਸਸੀਓ) ਵਿੱਚ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰ ਦੇ'' ਸਿਰਲੇਖ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਬਹਿਸ ਵਿੱਚ, [[ਰਾਜ ਸਭਾ]] ਮੈਂਬਰ ਕਲਿਆਣ ਰਾਏ ਨੇ ਕੇਂਦਰੀ ਸਟੀਲ ਅਤੇ ਖਾਣ ਮੰਤਰੀ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ ਕਿ ਕੀ ਉਹ ''ਭਾਰਤੀ ਲੋਹਾ ਅਤੇ ਸਟੀਲ ਕੰਪਨੀ ਵਿੱਚ ਫੈਲੇ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰ ਨੂੰ'' ਜਾਣਦੇ ਹਨ। ''ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਵਿੱਚ ਬਰਨਪੁਰ ਅਤੇ ਕੁਲਟੀ ਵਿਖੇ; ਰਾਏ ਨੇ ਮੰਤਰੀ ਨੂੰ ਇਹ ਵੀ ਪੁੱਛਿਆ ਕਿ ਇਸ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਨੇ ਕੀ ਕਦਮ ਚੁੱਕੇ ਹਨ? ਭ੍ਰਿਸ਼ਟ ਅਫਸਰਾਂ ਅਤੇ ਠੇਕੇਦਾਰਾਂ ਖਿਲਾਫ਼ ਹੁਣ ਤੱਕ ਕੀ ਕਦਮ ਚੁੱਕੇ ਗਏ ਹਨ? ਅਤੇ 1974 ਅਤੇ 1975 ਵਿੱਚ ਬਰਨਪੁਰ ਅਤੇ ਕੁਲਟੀ ਦੇ ਹਰੇਕ ਠੇਕੇਦਾਰ ਨੂੰ ਚਸਨਾਲਾ ਅਤੇ ਜੀਤਪੁਰ ਕੋਲਾ ਖਾਣਾਂ ਵਿੱਚ ਕਿੰਨੀ ਰਕਮ ਅਦਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ?'' &lt;ref&gt;{{Cite web |title=Corruption in Iron and Steel Company in West Bengal |url=https://rsdebate.nic.in/bitstream/123456789/439160/1/PQ_94_16011976_U328_p76_p77.pdf |publisher=[[Rajya Sabha]] |pages=76–77}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Subrahmanyam|first=K.V.|year=1977|title=Shielding the Guilty of Chasnala|url=https://www.jstor.org/stable/4366196|journal=[[Economic and Political Weekly]]|volume=12|issue=51|pages=2081–2082|issn=0012-9976|jstor=4366196}}&lt;/ref&gt;

ਸਾਬਕਾ ਪੱਤਰਕਾਰ ਅਤੇ ਸਿਆਸੀ ਟਿੱਪਣੀਕਾਰ ਰਾਜੀਵ ਸ਼ੁਕਲਾ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਰਾਏ ਉਨ੍ਹਾਂ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਨੇਤਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ ਵਜੋਂ ਸੰਸਥਾ ਲਈ ਇੱਕ ਮਾਪਦੰਡ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ। &lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/home/sunday-times/deep-focus/time-to-rise-above-partisan-politics-for-reforms/articleshow/13116107.cms|title=Time to rise above partisan politics for reforms|work=[[The Times of India]]}}&lt;/ref&gt;

== ਮੌਤ ==
ਰਾਏ ਦੀ 31 ਜਨਵਰੀ 1985 ਨੂੰ [[ਕੋਲਕਾਤਾ|ਕਲਕੱਤੇ]] ਵਿੱਚ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ ਜਦੋਂ ਉਹ ਸਿਰਫ 55 ਸਾਲ ਦੇ ਸਨ। [[ਗੁਰੂਦਾਸ ਦਾਸਗੁਪਤਾ]] ਕਲਿਆਣ ਰਾਏ ਦੇ ਦੇਹਾਂਤ ਕਾਰਨ ਖ਼ਾਲੀ ਹੋਈ ਸੀਟ 'ਤੇ [[ਰਾਜ ਸਭਾ]] ਲਈ ਚੁਣੇ ਗਏ ਸਨ। &lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.thestatesman.com/supplements/peoples-parliamentarian-bids-adieu-1502816305.html|title=People's parliamentarian bids adieu|publisher=[[The Statesman (India)|The Statesman]]}}&lt;/ref&gt;

ਰਾਏ ਉਸ ਸਮੇਂ [[ਰਾਜ ਸਭਾ]] ਦੇ ਮੌਜੂਦਾ ਮੈਂਬਰ ਸਨ ਜਦੋਂ 31 ਜਨਵਰੀ 1985 ਨੂੰ, ਸਦਨ ਵੱਲੋਂ ਸੰਵਿਧਾਨ (ਪੰਜਾਹਵਾਂ ਸੋਧ) ਬਿੱਲ, 1985 ਪਾਸ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਡਿਪਟੀ ਚੇਅਰਮੈਨ, [[ਨਜਮਾ ਹੈਪਤੁੱਲਾ|ਨਜਮਾ ਹੈਪਤੁੱਲਾ ਨੇ]] ਕਲਿਆਣ ਰਾਏ ਦੇ ਕੋਲਕਾਤਾ ਵਿਖੇ ਦੇਹਾਂਤ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਸ਼ਰਧਾਂਜਲੀ ਦਿੱਤੀ &lt;ref&gt;{{Cite web |title=Obituary and Other References |url=https://cms.rajyasabha.nic.in/UploadedFiles/Procedure/RajyaSabhaAtWork/English/463-503/CHAPTER16.pdf |publisher=[[Rajya Sabha]] |page=471}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web |title=Obituary Reference |url=https://cms.rajyasabha.nic.in/UploadedFiles/Debates/OfficialDebatesDatewise/Floor/132/F31.01.1985.pdf |publisher=[[Rajya Sabha]] |pages=170–172}}&lt;/ref&gt;

== ਹਵਾਲੇ ==

[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਮਿਊਨਿਸਟ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਸਿਆਸਤਦਾਨ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਕਮਿਊਨਿਜ਼ਮ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਤੋਂ ਭਾਰਤੀ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਆਗੂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੋਲਕਾਤਾ ਦੇ ਲੋਕ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1985]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1929]]</text>
      <sha1>kork5id69b3wmjn99337sr16mwsvwsu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਜਗੀਰ ਸੱਧਰ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>167810</id>
    <revision>
      <id>843883</id>
      <parentid>726547</parentid>
      <timestamp>2026-08-03T07:56:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-42979-17</username>
        <id>61349</id>
      </contributor>
      <origin>843883</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17461" sha1="dgx815rarsy226hnuprb01uc01hrv82" xml:space="preserve">'''ਜਗੀਰ ਸੱਧਰ-(ਨਾਮਵਰ ਲੇਖਕ,ਕਵੀ ਅਤੇ ਗ਼ਜ਼ਲਗੋ)''' 

                             ‘ਜਗੀਰ ਸੱਧਰ ਕਾਵਿ-ਚਿੰਤਨ ਅਤੇ ਸਨਮਾਨ’-4 ਅਗਸਤ,2026

ਜਗੀਰ ਸੱਧਰ (Jagir Sadhar) ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕਵੀ, ਗ਼ਜ਼ਲਕਾਰ ਅਤੇ ਲੇਖਕ ਹਨ।ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪੰਜਾਬੀ ਕਾਵਿ-ਜਗਤ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਹੀ ਖ਼ੂਬਸੂਰਤ ਗੀਤ, ਗ਼ਜ਼ਲਾਂ, ਨਜ਼ਮਾਂ ਅਤੇ ਰੁਬਾਈਆਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਹਨ।

&lt;nowiki/&gt;#'''ਜਨਮ ਅਸਥਾਨ:''' ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜਨਮ 20 ਅਗਸਤ,1949 ਈਸਵੀ ਨੂੰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਕਰਨਾਲ (ਹਰਿਆਣਾ) ਦੇ ਪਿੰਡ ਸ਼ਾਦੀਪੁਰ ਵਿਖੇ ਹੋਇਆ।

'''#ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ:''' ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਜੀ ਦਾ ਨਾਮ ਸਰਦਾਰ ਟਹਿਲ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਜੀ ਦਾ ਨਾਮ ਸਰਦਾਰਨੀ ਬਲਵੰਤ ਕੌਰ ਹੈ।

'''#ਵਿੱਦਿਆ-'''ਘਰ ਵਿੱਚ ਤੰਗੀਆਂ-ਤੁਰਸ਼ੀਆਂ ਹੋਣ ਦੇ ਕਾਰਣ ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਪੱਧਰ ਤੇ ਹੀ ਛੱਡਣੀ ਪਈ ਪਰ ਆਪਣੀ ਲਗਨ ਅਤੇ ਮਿਹਨਤ ਸਦਕਾ ਉਸਨੇ ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੋਰ ਉੱਚ ਯੋਗਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।  

'''#ਰਿਹਾਇਸ਼ ਅਤੇ ਕਰਮ-ਭੂਮੀ (Residence)-'''

ਭਾਵੇਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜਨਮ ਹਰਿਆਣਾ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਾਰਾ ਜੀਵਨ ਸੂਫ਼ੀ ਸੰਤ ਬਾਬਾ ਸ਼ੇਖ ਫ਼ਰੀਦ ਜੀ ਦੀ ਪਾਵਨ ਚਰਨ-ਛੋਹ ਪ੍ਰਾਪਤ ਧਰਤੀ ਫ਼ਰੀਦਕੋਟ (ਪੰਜਾਬ) ਵਿਖੇ ਬੀਤਿਆ।

ਉਹ ਮੌਜੂਦਾ ਸਮੇਂ ਵੀ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨਾਲ਼ ਫ਼ਰੀਦਕੋਟ ਵਿਖੇ ਹੀ ਰਹਿ ਰਹੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉੱਥੋਂ ਦੀਆਂ ਸਾਹਿਤਕ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਰਗਰਮ ਹਿੱਸਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। 

'''#ਸ਼ਖ਼ਸੀਅਤ (Personality)-'''

ਜਗੀਰ ਸੱਧਰ ਜੀ ਸੁਭਾਅ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸਾਊ, ਸੰਜੀਦਾ ਅਤੇ ਮਿਲਣਸਾਰ ਇਨਸਾਨ ਹਨ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਅਨੁਭਵ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਸਰੋਕਾਰ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕਵਿਤਾ ਵਿੱਚ ਦਰਦ ਅਤੇ ਸਾਦਗੀ ਬਣ ਕੇ ਉੱਭਰੇ ਹਨ।

ਪੰਜਾਬੀ ਗ਼ਜ਼ਲ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਯੋਗਦਾਨ ਬਹੁਤ ਸਤਿਕਾਰਯੋਗ ਹੈ।ਜਗੀਰ ਸੱਧਰ ਦੇ ਦੱਸਣ ਅਨੁਸਾਰ ਸਾਹਿਤ ਲਿਖਣ ਅਤੇ ਪੜ੍ਹਨ ਦਾ ਉਸਨੂੰ ਬਚਪਨ ਤੋਂ ਹੀ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸ਼ੌਕ ਸੀ।ਉਸਦੀ ਮਿੱਤਰ ਮੰਡਲੀ ਹੀ ਅਜਿਹੀ ਸੀ ਜੋ ਸਾਹਿਤਕ ਰੁਚੀ ਰੱਖਦੇ ਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਉਸਨੇ ਬਹੁਤ ਕੁਝ ਸਿੱਖਿਆ,ਦਿਆਲ ਸਿੰਘ ਸ਼ਾਦੀ,ਪ੍ਰੀਤਮ ਸਿੰਘ ਸ਼ੌਂਕੀ ਆਦਿ ਨਾਂ ਜ਼ਿਕਰਯੋਗ ਹਨ।

'''#ਸਾਹਿਤਕ ਸਫ਼ਰ (Literary Journey)-'''

ਜਗੀਰ ਸੱਧਰ ਜੀ ਪਿਛਲੇ ਕਈ ਦਹਾਕਿਆਂ ਤੋਂ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ।ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਹ ਚਾਹੇ ਬਚਪਨ ਤੋਂ ਹੀ ਲਿਖ ਰਹੇ ਸਨ ਪਰ ਲੇਖਕ ਹੋਣ ਦਾ ਅਹਿਸਾਸ ਉਸਨੂੰ 1970 ਵਿੱਚ ਉਸ ਸਮੇਂ ਹੋਇਆ ਜਦ ਉਸਦੀ ਪਲੇਠੀ ਰਚਨਾ ਜਲੰਧਰ ਤੋਂ ਛਪਦੇ ਅਖ਼ਬਾਰ ਵਿੱਚ ਛਪੀ।            

ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਚੱਲ ਸੋ ਚੱਲ,ਕੋਈ ਗਿਣਤੀ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਕਿ ਕਿੰਨੇ ਅਖ਼ਬਾਰਾਂ ਤੇ ਮੈਗ਼ਜ਼ੀਨਾਂ ਵਿੱਚ ਛਪ ਚੁੱਕਾ ਹੈ।ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਰੇਡੀਓ ਅਤੇ ਦੂਰਦਰਸ਼ਨ ਤੇ ਅਣਗਿਣਤ ਵਾਰ ਹਾਜ਼ਰੀ ਲੱਗ ਚੁੱਕੀ ਹੈ।ਹੁਣ ਤੱਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ 8 ਪੁਸਤਕਾਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋ ਚੁੱਕੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਗੀਤ, ਗ਼ਜ਼ਲਾਂ, ਕਵਿਤਾਵਾਂ, ਨਜ਼ਮਾਂ ਅਤੇ ਕਹਾਣੀਆਂ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ।ਚਾਹੇ ਉਹ ਸਾਰੀਆਂ ਵਿਧਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਲਿਖਦਾ ਹੈ ਪਰ ਸ਼ਾਇਰੀ ਨੂੰ ਉਹ ਆਪਣੀ ਰੂਹ ਦੇ ਨੇੜੇ ਅਤੇ ਦਿਲ ਦੀ ਤਰਜਮਾਨੀ ਕਰਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਪਿਆਰੀ ਵਿਧਾ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਚਰਚਿਤ ਪੁਸਤਕ '''‘ਧਰਤੀ ਤਾਂਬਾ ਹੋ ਗਈ’''' 1980 ਵਿੱਚ ਆਈ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਾਹਿਤਕ ਹਲਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਬਤੌਰ ਕਵੀ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ।1985 ਵਿੱਚ ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਿਹ ‘ਸੱਚ ਦੇ ਸਾਹਵੇਂ’ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਕਿਤਾਬਾਂ ਜਿਵੇਂ ‘ਕਲਪ ਬ੍ਰਿੱਛ’, ‘ਗੰਗੋਤਰੀ ਤੋਂ ਸਾਗ਼ਰ ਵੱਲ’, ‘ਇਕ ਤੁਪਕਾ ਸਮੁੰਦਰ’ ਅਤੇ ‘ਬੋਲਾਂ ਦੀ ਮਹਿਕ’ ਪੰਜਾਬੀ ਪਾਠਕਾਂ ਵਿੱਚ ਕਾਫ਼ੀ ਚਰਚਾ ਵਿੱਚ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।

'''#ਜਗੀਰ ਸੱਧਰ ਜੀ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕਿਤਾਬਾਂ ਅਤੇ ਮਕਬੂਲ ਰਚਨਾਵਾਂ :'''

'''#ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕਾਵਿ-ਸੰਗ੍ਰਹਿ (Famous Books)-'''

&lt;nowiki&gt;*&lt;/nowiki&gt;ਧਰਤੀ ਤਾਂਬਾ ਹੋ ਗਈ (1980) – ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਬਹੁਤ ਹੀ ਚਰਚਿਤ ਕਾਵਿ-ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਹੈ।

&lt;nowiki&gt;*&lt;/nowiki&gt;ਕਲਪ ਬ੍ਰਿੱਛ – ਸਾਹਿਤਕ ਹਲਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਲਾਹੀ ਗਈ ਪੁਸਤਕ।                                                                                                         

&lt;nowiki&gt;*&lt;/nowiki&gt;ਗੰਗੋਤਰੀ ਤੋਂ ਸਾਗ਼ਰ ਵੱਲ – ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਚੋਣਵੀਆਂ ਗ਼ਜ਼ਲਾਂ ਅਤੇ ਨਜ਼ਮਾਂ ਦਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ।

&lt;nowiki&gt;*&lt;/nowiki&gt;ਇਕ ਤੁਪਕਾ ਸਮੁੰਦਰ – ਡੂੰਘੇ ਮਾਨਵੀ ਵੇਦਨਾ ਅਤੇ ਫ਼ਲਸਫ਼ੇ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੀ ਪੁਸਤਕ।                                                                                                      

'''#ਮਸ਼ਹੂਰ ਗ਼ਜ਼ਲਾਂ (Famous Ghazals)-'''

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਗ਼ਜ਼ਲਾਂ ਵਿੱਚ ਸਮਾਜਿਕ ਸੱਚਾਈਆਂ, ਦਿਲ ਦੀ ਵੇਦਨਾ ਅਤੇ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਸਰਲ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ:

'''*ਮੈਂ ਹੀਰੇ ਸੁੱਟਦਾ ਫਿਰਦਾਂ-'''

'''*ਨਾ ਕਿਸੇ ਸਮਝਿਆ ਨਾ ਕਿਸੇ ਜਾਣਿਆ-''' (ਇਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਹਿਰ ਅੰਦਰ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਇਕੱਲਤਾ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਬਸੂਰਤ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਚਿਤਰਿਆ ਗਿਆ ਹੈ)-

'''*ਬੋਲਣ ਤੋਂ ਨਾ ਰੋਕੋ-                                                                                                                                                              *ਦਾਅਵਾ ਮੇਰਾ ਹੋਰ ਸੀ-                                                                                                                                            '''

'''*ਹੱਸਦਾ-ਹੱਸਦਾ ਅੱਕ ਗਿਆ ਹਾਂ-'''

'''*ਕਦੇ ਮੈਂ ਫੁੱਲ ਹੁੰਦਾ ਹਾਂ-      '''

'''#ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਅਤੇ ਨਜ਼ਮਾਂ (Famous Poems)-'''

'''*ਨਮਸਕਾਰ –''' ਇਹ ਪ੍ਰਮਾਤਮਾ ਅਤੇ ਕੁਦਰਤ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਖੂਬਸੂਰਤ ਰਚਨਾ ਹੈ।

'''*ਨਵਾਂ ਸਵੇਰਾ –''' ਆਸ਼ਾਵਾਦੀ ਸੋਚ ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦੀ ਨਜ਼ਮ।

'''*ਜੰਗਲ –''' ਸਮਾਜਿਕ ਪ੍ਰਤੀਕਾਂ ਰਾਹੀਂ ਲਿਖੀ ਗਈ ਇੱਕ ਡੂੰਘੀ ਨਜ਼ਮ।

'''*ਰੁਬਾਈਆਂ –''' ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖੀਆਂ ਛੋਟੀਆਂ ਚਾਰ-ਲਾਈਨਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ (ਰੁਬਾਈਆਂ) ਵੀ ਪਾਠਕਾਂ ਵਿੱਚ ਕਾਫੀ ਹਰਮਨ ਪਿਆਰੀਆਂ ਹਨ।

ਜਗੀਰ ਸੱਧਰ ਜੀ ਦੀ ਸਾਹਿਤਕ ਸ਼ੈਲੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਮਕਬੂਲ ਅਤੇ ਖੂਬਸੂਰਤ ਗ਼ਜ਼ਲ ਦੇ ਕੁਝ ਸ਼ੇਅਰਾਂ ਵਿੱਚ ਦੇਖੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਗ਼ਜ਼ਲ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਾਦਗੀ, ਡੂੰਘੀ ਸੋਚ ਅਤੇ ਬਿੰਬਕਾਰੀ ਸਾਫ਼ ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦੀ ਹੈ:

'''ਗ਼ਜ਼ਲ ਦੇ ਮੁੱਖ ਸ਼ੇਅਰ (Example Verses)-'''

“ਨਾ ਕਿਸੇ ਸਮਝਿਆ ਨਾ ਕਿਸੇ ਜਾਣਿਆਂ,

ਮੈਂ ਉਮਰ ਭਰ ਲਿਖਦਾ ਰਿਹਾ ਹਾਂ ਪਾਣੀਆਂ।“

“ਮਿਲ ਗਿਆ ਜੋ ਕੁਝ ਮਿਲੀ ਏ ਖ਼ਾਕ ਹੀ,

ਮੈਂ ਤਾਂ ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਲੱਭਦਾ ਸੀ ਕਾਣੀਆਂ।“

“ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ ਇਹ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋਇਆ,                                                                                                                                   ਕਿਵੇਂ ਗੁਜ਼ਰੀਆਂ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਨਿਮਾਣੀਆਂ।”                                                                                                                                                                           

'''#ਮਾਣ-ਸਨਮਾਨ-'''

ਜਗੀਰ ਸੱਧਰ ਜੀ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਸਾਹਿਤਕ ਸੇਵਾਵਾਂ ਲਈ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਾਹਿਤਕ ਸਭਾਵਾਂ, ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਵੱਲੋਂ ਸਮੇਂ-ਸਮੇਂ ‘ਤੇ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਫ਼ਰੀਦਕੋਟ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਰਹੇ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਮਾਲਵਾ ਖੇਤਰ ਅਤੇ ਪੂਰੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸਾਹਿਤਕ ਹਲਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਬਹੁਤ ਸਤਿਕਾਰ ਹੈ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲੇ ਸਨਮਾਨਾਂ ਅਤੇ ਮਾਣ-ਸਤਿਕਾਰ ਬਾਰੇ ਮੁੱਖ ਗੱਲਾਂ ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ:

'''1. ਸਥਾਨਕ ਅਤੇ ਖੇਤਰੀ ਸਾਹਿਤਕ ਸਭਾਵਾਂ ਵੱਲੋਂ ਸਨਮਾਨ-'''

ਪੰਜਾਬ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸਾਹਿਤਕ ਸੰਸਥਾਵਾਂ (ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕੇਂਦਰੀ ਪੰਜਾਬੀ ਲੇਖਕ ਸਭਾ ਅਤੇ ਸਥਾਨਕ ਸਾਹਿਤਕ ਕਲੱਬਾਂ) ਵੱਲੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬੀ ਗ਼ਜ਼ਲ ਅਤੇ ਕਵਿਤਾ ਵਿੱਚ ਪਾਏ ਬਹੁਮੁੱਲੇ ਯੋਗਦਾਨ ਲਈ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਚੁੱਕਾ ਹੈ ਫ਼ਰੀਦਕੋਟ ਅਤੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਵਿੱਚ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਸਾਹਿਤਕ ਸਮਾਗਮਾਂ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬਤੌਰ ਮੁੱਖ ਮਹਿਮਾਨ ਜਾਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸ਼ਾਇਰ ਵਜੋਂ ਸੱਦ ਕੇ ਸਨਮਾਨ ਪੱਤਰ (Citation) ਅਤੇ ਦੋਸ਼ਾਲਾ ਭੇਟ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।

'''                                                                                                                                                               '''

''' 2. ਪੁਸਤਕ ਰਿਲੀਜ਼ ਸਮਾਗਮ ਅਤੇ ਸਲਾਹੁਤਾ-'''

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪੁਸਤਕਾਂ (ਜਿਵੇਂ ਧਰਤੀ ਤਾਂਬਾ ਹੋ ਗਈ, ਇਕ ਤੁਪਕਾ ਸਮੁੰਦਰ) ਦੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਸਮੇਂ ਪੰਜਾਬੀ ਦੇ ਵੱਡੇ-ਵੱਡੇ ਲੇਖਕਾਂ ਅਤੇ ਆਲੋਚਕਾਂ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।

ਕਈ ਸਾਹਿਤਕ ਰਸਾਲਿਆਂ ਅਤੇ ਅਖ਼ਬਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਲਿਖਣ ਸ਼ੈਲੀ ਅਤੇ ਕਾਵਿ-ਸੰਗ੍ਰਹਿਆਂ ਦੀ ਜਨਤਕ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਸ਼ਲਾਘਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਇੱਕ ਲੇਖਕ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਪੁਰਸਕਾਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 

'''3. ਪਾਠਕਾਂ ਦਾ ਪਿਆਰ (ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸਨਮਾਨ)-'''

ਸਾਹਿਤ ਜਗਤ ਵਿੱਚ ਇਹ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜਗੀਰ ਸੱਧਰ ਜੀ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸਨਮਾਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਾਠਕਾਂ ਦਾ ਅਥਾਹ ਪਿਆਰ ਹੈ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਗ਼ਜ਼ਲਾਂ ਪੰਜਾਬੀ ਕਵਿਤਾ ਦੇ ਮੰਚਾਂ ‘ਤੇ ਬਹੁਤ ਚਾਅ ਨਾਲ ਪੜ੍ਹੀਆਂ ਅਤੇ ਸਾਂਝੀਆਂ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਨੌਜਵਾਨ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦੇ ਕਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਲਿਖਤਾਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। 

ਜਗੀਰ ਸੱਧਰ ਦੀ ਚਾਹੇ ਸਾਹਿਤਕ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਵੱਖਰੀ ਪਛਾਣ ਅਤੇ ਨਾਂ ਹੈ ਪਰ ਉਸਦੇ ਮਨ ਅੰਦਰ ਇੱਕ ਵਿਗੋਚਾ ਵੀ ਹੈ,ਜਿਸਦਾ ਉਹ ਅਕਸਰ ਜ਼ਿਕਰ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਅੱਜ ਦੇ ਚਮਕ-ਦਮਕ ਵਾਲੇ ਫੋਕੇ ਵਿਖਾਵੇ ਅਤੇ ਨਵੇਂ ਵਿਲੱਖਣ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਵਾਲੇ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਮੇਰੇ ਵਰਗੇ ਖ਼ੁਦਗਾਰ ਬੰਦੇ ਦਾ ਅਣਗੌਲਿਆ ਰਹਿ ਜਾਣਾ ਕੋਈ ਵੱਡੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ।ਮੈਨੂੰ  ਜੁਗਾੜ ਨਹੀਂ ਕਰਨੇ ਆਉਂਦੇ ਸ਼ਾਇਦ ਇਹੀ ਕਾਰਨ ਹੈ ਕਿ  ਸਾਹਿਤਕ ਹਲਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਮੈਨੂੰ ਉਹ ਸਥਾਨ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ,ਜਿਸਦਾ ਮੈਂ ਆਪਣੇ-ਆਪ ਨੂੰ ਹੱਕਦਾਰ ਸਮਝਦਾ ਹਾਂ।ਫ਼ਰੀਦਕੋਟ ਨਗਰੀ ਦੇ ਇਸ ਸਾਹਿਤਕਾਰ ਦੀ ਸਾਹਿਤ ਨੂੰ ਦੇਣ ਅਤੇ ਘਾਲਣਾ ਦੀ ਕਦਰ ਕਰਦਿਆਂ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਭਾਗ ਪੰਜਾਬ ਵੱਲੋਂ ਮਾਸਿਕ ਪੈਨਸ਼ਨ ਲਗਾਉਣਾ ਇਸ ਸ਼ਖਸੀਅਤ ਦੇ ਕਦਰਦਾਨ ਹੋਣ ਦਾ ਪੁਖਤਾ ਸਬੂਤ ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।

==ਪੁਸਤਕਾਂ==
===ਗ਼ਜ਼ਲਾਂ ਤੇ ਨਜ਼ਮਾਂ===
*''ਧਰਤੀ ਤਾਂਬਾ ਹੋ ਗਈ'' (1980)
*''ਕਲਪ ਬ੍ਰਿੱਛ''
*''ਗੰਗੋਤਰੀ ਤੋਂ ਸਾਗ਼ਰ ਵੱਲ''
*''ਇਕ ਤੁਪਕਾ ਸਮੁੰਦਰ''

===ਹੋਰ=== 
*''ਸੱਚ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ'' (1985, ਕਹਾਣੀ ਸੰਗਹਿ) 
*''ਬੋਲਾਂ ਦੀ ਮਹਿਕ'' (ਗੀਤ)

[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਕਵੀ]]</text>
      <sha1>dgx815rarsy226hnuprb01uc01hrv82</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>843884</id>
      <parentid>843883</parentid>
      <timestamp>2026-08-03T08:01:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-42979-17</username>
        <id>61349</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਹੋਰ */</comment>
      <origin>843884</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="21216" sha1="7pawgcns7se61zjcets7dzmur6sphom" xml:space="preserve">'''ਜਗੀਰ ਸੱਧਰ-(ਨਾਮਵਰ ਲੇਖਕ,ਕਵੀ ਅਤੇ ਗ਼ਜ਼ਲਗੋ)''' 

                             ‘ਜਗੀਰ ਸੱਧਰ ਕਾਵਿ-ਚਿੰਤਨ ਅਤੇ ਸਨਮਾਨ’-4 ਅਗਸਤ,2026

ਜਗੀਰ ਸੱਧਰ (Jagir Sadhar) ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕਵੀ, ਗ਼ਜ਼ਲਕਾਰ ਅਤੇ ਲੇਖਕ ਹਨ।ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪੰਜਾਬੀ ਕਾਵਿ-ਜਗਤ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਹੀ ਖ਼ੂਬਸੂਰਤ ਗੀਤ, ਗ਼ਜ਼ਲਾਂ, ਨਜ਼ਮਾਂ ਅਤੇ ਰੁਬਾਈਆਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਹਨ।

&lt;nowiki/&gt;#'''ਜਨਮ ਅਸਥਾਨ:''' ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜਨਮ 20 ਅਗਸਤ,1949 ਈਸਵੀ ਨੂੰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਕਰਨਾਲ (ਹਰਿਆਣਾ) ਦੇ ਪਿੰਡ ਸ਼ਾਦੀਪੁਰ ਵਿਖੇ ਹੋਇਆ।

'''#ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ:''' ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਜੀ ਦਾ ਨਾਮ ਸਰਦਾਰ ਟਹਿਲ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਜੀ ਦਾ ਨਾਮ ਸਰਦਾਰਨੀ ਬਲਵੰਤ ਕੌਰ ਹੈ।

'''#ਵਿੱਦਿਆ-'''ਘਰ ਵਿੱਚ ਤੰਗੀਆਂ-ਤੁਰਸ਼ੀਆਂ ਹੋਣ ਦੇ ਕਾਰਣ ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਪੱਧਰ ਤੇ ਹੀ ਛੱਡਣੀ ਪਈ ਪਰ ਆਪਣੀ ਲਗਨ ਅਤੇ ਮਿਹਨਤ ਸਦਕਾ ਉਸਨੇ ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੋਰ ਉੱਚ ਯੋਗਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।  

'''#ਰਿਹਾਇਸ਼ ਅਤੇ ਕਰਮ-ਭੂਮੀ (Residence)-'''

ਭਾਵੇਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜਨਮ ਹਰਿਆਣਾ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਾਰਾ ਜੀਵਨ ਸੂਫ਼ੀ ਸੰਤ ਬਾਬਾ ਸ਼ੇਖ ਫ਼ਰੀਦ ਜੀ ਦੀ ਪਾਵਨ ਚਰਨ-ਛੋਹ ਪ੍ਰਾਪਤ ਧਰਤੀ ਫ਼ਰੀਦਕੋਟ (ਪੰਜਾਬ) ਵਿਖੇ ਬੀਤਿਆ।

ਉਹ ਮੌਜੂਦਾ ਸਮੇਂ ਵੀ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨਾਲ਼ ਫ਼ਰੀਦਕੋਟ ਵਿਖੇ ਹੀ ਰਹਿ ਰਹੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉੱਥੋਂ ਦੀਆਂ ਸਾਹਿਤਕ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਰਗਰਮ ਹਿੱਸਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। 

'''#ਸ਼ਖ਼ਸੀਅਤ (Personality)-'''

ਜਗੀਰ ਸੱਧਰ ਜੀ ਸੁਭਾਅ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸਾਊ, ਸੰਜੀਦਾ ਅਤੇ ਮਿਲਣਸਾਰ ਇਨਸਾਨ ਹਨ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਅਨੁਭਵ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਸਰੋਕਾਰ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕਵਿਤਾ ਵਿੱਚ ਦਰਦ ਅਤੇ ਸਾਦਗੀ ਬਣ ਕੇ ਉੱਭਰੇ ਹਨ।

ਪੰਜਾਬੀ ਗ਼ਜ਼ਲ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਯੋਗਦਾਨ ਬਹੁਤ ਸਤਿਕਾਰਯੋਗ ਹੈ।ਜਗੀਰ ਸੱਧਰ ਦੇ ਦੱਸਣ ਅਨੁਸਾਰ ਸਾਹਿਤ ਲਿਖਣ ਅਤੇ ਪੜ੍ਹਨ ਦਾ ਉਸਨੂੰ ਬਚਪਨ ਤੋਂ ਹੀ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸ਼ੌਕ ਸੀ।ਉਸਦੀ ਮਿੱਤਰ ਮੰਡਲੀ ਹੀ ਅਜਿਹੀ ਸੀ ਜੋ ਸਾਹਿਤਕ ਰੁਚੀ ਰੱਖਦੇ ਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਉਸਨੇ ਬਹੁਤ ਕੁਝ ਸਿੱਖਿਆ,ਦਿਆਲ ਸਿੰਘ ਸ਼ਾਦੀ,ਪ੍ਰੀਤਮ ਸਿੰਘ ਸ਼ੌਂਕੀ ਆਦਿ ਨਾਂ ਜ਼ਿਕਰਯੋਗ ਹਨ।

'''#ਸਾਹਿਤਕ ਸਫ਼ਰ (Literary Journey)-'''

ਜਗੀਰ ਸੱਧਰ ਜੀ ਪਿਛਲੇ ਕਈ ਦਹਾਕਿਆਂ ਤੋਂ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ।ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਹ ਚਾਹੇ ਬਚਪਨ ਤੋਂ ਹੀ ਲਿਖ ਰਹੇ ਸਨ ਪਰ ਲੇਖਕ ਹੋਣ ਦਾ ਅਹਿਸਾਸ ਉਸਨੂੰ 1970 ਵਿੱਚ ਉਸ ਸਮੇਂ ਹੋਇਆ ਜਦ ਉਸਦੀ ਪਲੇਠੀ ਰਚਨਾ ਜਲੰਧਰ ਤੋਂ ਛਪਦੇ ਅਖ਼ਬਾਰ ਵਿੱਚ ਛਪੀ।            

ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਚੱਲ ਸੋ ਚੱਲ,ਕੋਈ ਗਿਣਤੀ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਕਿ ਕਿੰਨੇ ਅਖ਼ਬਾਰਾਂ ਤੇ ਮੈਗ਼ਜ਼ੀਨਾਂ ਵਿੱਚ ਛਪ ਚੁੱਕਾ ਹੈ।ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਰੇਡੀਓ ਅਤੇ ਦੂਰਦਰਸ਼ਨ ਤੇ ਅਣਗਿਣਤ ਵਾਰ ਹਾਜ਼ਰੀ ਲੱਗ ਚੁੱਕੀ ਹੈ।ਹੁਣ ਤੱਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ 8 ਪੁਸਤਕਾਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋ ਚੁੱਕੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਗੀਤ, ਗ਼ਜ਼ਲਾਂ, ਕਵਿਤਾਵਾਂ, ਨਜ਼ਮਾਂ ਅਤੇ ਕਹਾਣੀਆਂ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ।ਚਾਹੇ ਉਹ ਸਾਰੀਆਂ ਵਿਧਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਲਿਖਦਾ ਹੈ ਪਰ ਸ਼ਾਇਰੀ ਨੂੰ ਉਹ ਆਪਣੀ ਰੂਹ ਦੇ ਨੇੜੇ ਅਤੇ ਦਿਲ ਦੀ ਤਰਜਮਾਨੀ ਕਰਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਪਿਆਰੀ ਵਿਧਾ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਚਰਚਿਤ ਪੁਸਤਕ '''‘ਧਰਤੀ ਤਾਂਬਾ ਹੋ ਗਈ’''' 1980 ਵਿੱਚ ਆਈ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਾਹਿਤਕ ਹਲਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਬਤੌਰ ਕਵੀ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ।1985 ਵਿੱਚ ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਿਹ ‘ਸੱਚ ਦੇ ਸਾਹਵੇਂ’ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਕਿਤਾਬਾਂ ਜਿਵੇਂ ‘ਕਲਪ ਬ੍ਰਿੱਛ’, ‘ਗੰਗੋਤਰੀ ਤੋਂ ਸਾਗ਼ਰ ਵੱਲ’, ‘ਇਕ ਤੁਪਕਾ ਸਮੁੰਦਰ’ ਅਤੇ ‘ਬੋਲਾਂ ਦੀ ਮਹਿਕ’ ਪੰਜਾਬੀ ਪਾਠਕਾਂ ਵਿੱਚ ਕਾਫ਼ੀ ਚਰਚਾ ਵਿੱਚ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।

'''#ਜਗੀਰ ਸੱਧਰ ਜੀ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕਿਤਾਬਾਂ ਅਤੇ ਮਕਬੂਲ ਰਚਨਾਵਾਂ :'''

'''#ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕਾਵਿ-ਸੰਗ੍ਰਹਿ (Famous Books)-'''

&lt;nowiki&gt;*&lt;/nowiki&gt;ਧਰਤੀ ਤਾਂਬਾ ਹੋ ਗਈ (1980) – ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਬਹੁਤ ਹੀ ਚਰਚਿਤ ਕਾਵਿ-ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਹੈ।

&lt;nowiki&gt;*&lt;/nowiki&gt;ਕਲਪ ਬ੍ਰਿੱਛ – ਸਾਹਿਤਕ ਹਲਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਲਾਹੀ ਗਈ ਪੁਸਤਕ।                                                                                                         

&lt;nowiki&gt;*&lt;/nowiki&gt;ਗੰਗੋਤਰੀ ਤੋਂ ਸਾਗ਼ਰ ਵੱਲ – ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਚੋਣਵੀਆਂ ਗ਼ਜ਼ਲਾਂ ਅਤੇ ਨਜ਼ਮਾਂ ਦਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ।

&lt;nowiki&gt;*&lt;/nowiki&gt;ਇਕ ਤੁਪਕਾ ਸਮੁੰਦਰ – ਡੂੰਘੇ ਮਾਨਵੀ ਵੇਦਨਾ ਅਤੇ ਫ਼ਲਸਫ਼ੇ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੀ ਪੁਸਤਕ।                                                                                                      

'''#ਮਸ਼ਹੂਰ ਗ਼ਜ਼ਲਾਂ (Famous Ghazals)-'''

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਗ਼ਜ਼ਲਾਂ ਵਿੱਚ ਸਮਾਜਿਕ ਸੱਚਾਈਆਂ, ਦਿਲ ਦੀ ਵੇਦਨਾ ਅਤੇ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਸਰਲ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ:

'''*ਮੈਂ ਹੀਰੇ ਸੁੱਟਦਾ ਫਿਰਦਾਂ-'''

'''*ਨਾ ਕਿਸੇ ਸਮਝਿਆ ਨਾ ਕਿਸੇ ਜਾਣਿਆ-''' (ਇਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਹਿਰ ਅੰਦਰ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਇਕੱਲਤਾ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਬਸੂਰਤ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਚਿਤਰਿਆ ਗਿਆ ਹੈ)-

'''*ਬੋਲਣ ਤੋਂ ਨਾ ਰੋਕੋ-                                                                                                                                                              *ਦਾਅਵਾ ਮੇਰਾ ਹੋਰ ਸੀ-                                                                                                                                            '''

'''*ਹੱਸਦਾ-ਹੱਸਦਾ ਅੱਕ ਗਿਆ ਹਾਂ-'''

'''*ਕਦੇ ਮੈਂ ਫੁੱਲ ਹੁੰਦਾ ਹਾਂ-      '''

'''#ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਅਤੇ ਨਜ਼ਮਾਂ (Famous Poems)-'''

'''*ਨਮਸਕਾਰ –''' ਇਹ ਪ੍ਰਮਾਤਮਾ ਅਤੇ ਕੁਦਰਤ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਖੂਬਸੂਰਤ ਰਚਨਾ ਹੈ।

'''*ਨਵਾਂ ਸਵੇਰਾ –''' ਆਸ਼ਾਵਾਦੀ ਸੋਚ ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦੀ ਨਜ਼ਮ।

'''*ਜੰਗਲ –''' ਸਮਾਜਿਕ ਪ੍ਰਤੀਕਾਂ ਰਾਹੀਂ ਲਿਖੀ ਗਈ ਇੱਕ ਡੂੰਘੀ ਨਜ਼ਮ।

'''*ਰੁਬਾਈਆਂ –''' ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖੀਆਂ ਛੋਟੀਆਂ ਚਾਰ-ਲਾਈਨਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ (ਰੁਬਾਈਆਂ) ਵੀ ਪਾਠਕਾਂ ਵਿੱਚ ਕਾਫੀ ਹਰਮਨ ਪਿਆਰੀਆਂ ਹਨ।

ਜਗੀਰ ਸੱਧਰ ਜੀ ਦੀ ਸਾਹਿਤਕ ਸ਼ੈਲੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਮਕਬੂਲ ਅਤੇ ਖੂਬਸੂਰਤ ਗ਼ਜ਼ਲ ਦੇ ਕੁਝ ਸ਼ੇਅਰਾਂ ਵਿੱਚ ਦੇਖੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਗ਼ਜ਼ਲ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਾਦਗੀ, ਡੂੰਘੀ ਸੋਚ ਅਤੇ ਬਿੰਬਕਾਰੀ ਸਾਫ਼ ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦੀ ਹੈ:

'''ਗ਼ਜ਼ਲ ਦੇ ਮੁੱਖ ਸ਼ੇਅਰ (Example Verses)-'''

“ਨਾ ਕਿਸੇ ਸਮਝਿਆ ਨਾ ਕਿਸੇ ਜਾਣਿਆਂ,

ਮੈਂ ਉਮਰ ਭਰ ਲਿਖਦਾ ਰਿਹਾ ਹਾਂ ਪਾਣੀਆਂ।“

“ਮਿਲ ਗਿਆ ਜੋ ਕੁਝ ਮਿਲੀ ਏ ਖ਼ਾਕ ਹੀ,

ਮੈਂ ਤਾਂ ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਲੱਭਦਾ ਸੀ ਕਾਣੀਆਂ।“

“ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ ਇਹ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋਇਆ,                                                                                                                                   ਕਿਵੇਂ ਗੁਜ਼ਰੀਆਂ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਨਿਮਾਣੀਆਂ।”                                                                                                                                                                           

'''#ਮਾਣ-ਸਨਮਾਨ-'''

ਜਗੀਰ ਸੱਧਰ ਜੀ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਸਾਹਿਤਕ ਸੇਵਾਵਾਂ ਲਈ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਾਹਿਤਕ ਸਭਾਵਾਂ, ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਵੱਲੋਂ ਸਮੇਂ-ਸਮੇਂ ‘ਤੇ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਫ਼ਰੀਦਕੋਟ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਰਹੇ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਮਾਲਵਾ ਖੇਤਰ ਅਤੇ ਪੂਰੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸਾਹਿਤਕ ਹਲਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਬਹੁਤ ਸਤਿਕਾਰ ਹੈ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲੇ ਸਨਮਾਨਾਂ ਅਤੇ ਮਾਣ-ਸਤਿਕਾਰ ਬਾਰੇ ਮੁੱਖ ਗੱਲਾਂ ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ:

'''1. ਸਥਾਨਕ ਅਤੇ ਖੇਤਰੀ ਸਾਹਿਤਕ ਸਭਾਵਾਂ ਵੱਲੋਂ ਸਨਮਾਨ-'''

ਪੰਜਾਬ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸਾਹਿਤਕ ਸੰਸਥਾਵਾਂ (ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕੇਂਦਰੀ ਪੰਜਾਬੀ ਲੇਖਕ ਸਭਾ ਅਤੇ ਸਥਾਨਕ ਸਾਹਿਤਕ ਕਲੱਬਾਂ) ਵੱਲੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬੀ ਗ਼ਜ਼ਲ ਅਤੇ ਕਵਿਤਾ ਵਿੱਚ ਪਾਏ ਬਹੁਮੁੱਲੇ ਯੋਗਦਾਨ ਲਈ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਚੁੱਕਾ ਹੈ ਫ਼ਰੀਦਕੋਟ ਅਤੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਵਿੱਚ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਸਾਹਿਤਕ ਸਮਾਗਮਾਂ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬਤੌਰ ਮੁੱਖ ਮਹਿਮਾਨ ਜਾਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸ਼ਾਇਰ ਵਜੋਂ ਸੱਦ ਕੇ ਸਨਮਾਨ ਪੱਤਰ (Citation) ਅਤੇ ਦੋਸ਼ਾਲਾ ਭੇਟ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।

'''                                                                                                                                                               '''

''' 2. ਪੁਸਤਕ ਰਿਲੀਜ਼ ਸਮਾਗਮ ਅਤੇ ਸਲਾਹੁਤਾ-'''

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪੁਸਤਕਾਂ (ਜਿਵੇਂ ਧਰਤੀ ਤਾਂਬਾ ਹੋ ਗਈ, ਇਕ ਤੁਪਕਾ ਸਮੁੰਦਰ) ਦੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਸਮੇਂ ਪੰਜਾਬੀ ਦੇ ਵੱਡੇ-ਵੱਡੇ ਲੇਖਕਾਂ ਅਤੇ ਆਲੋਚਕਾਂ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।

ਕਈ ਸਾਹਿਤਕ ਰਸਾਲਿਆਂ ਅਤੇ ਅਖ਼ਬਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਲਿਖਣ ਸ਼ੈਲੀ ਅਤੇ ਕਾਵਿ-ਸੰਗ੍ਰਹਿਆਂ ਦੀ ਜਨਤਕ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਸ਼ਲਾਘਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਇੱਕ ਲੇਖਕ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਪੁਰਸਕਾਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 

'''3. ਪਾਠਕਾਂ ਦਾ ਪਿਆਰ (ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸਨਮਾਨ)-'''

ਸਾਹਿਤ ਜਗਤ ਵਿੱਚ ਇਹ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜਗੀਰ ਸੱਧਰ ਜੀ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸਨਮਾਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਾਠਕਾਂ ਦਾ ਅਥਾਹ ਪਿਆਰ ਹੈ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਗ਼ਜ਼ਲਾਂ ਪੰਜਾਬੀ ਕਵਿਤਾ ਦੇ ਮੰਚਾਂ ‘ਤੇ ਬਹੁਤ ਚਾਅ ਨਾਲ ਪੜ੍ਹੀਆਂ ਅਤੇ ਸਾਂਝੀਆਂ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਨੌਜਵਾਨ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦੇ ਕਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਲਿਖਤਾਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। 

ਜਗੀਰ ਸੱਧਰ ਦੀ ਚਾਹੇ ਸਾਹਿਤਕ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਵੱਖਰੀ ਪਛਾਣ ਅਤੇ ਨਾਂ ਹੈ ਪਰ ਉਸਦੇ ਮਨ ਅੰਦਰ ਇੱਕ ਵਿਗੋਚਾ ਵੀ ਹੈ,ਜਿਸਦਾ ਉਹ ਅਕਸਰ ਜ਼ਿਕਰ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਅੱਜ ਦੇ ਚਮਕ-ਦਮਕ ਵਾਲੇ ਫੋਕੇ ਵਿਖਾਵੇ ਅਤੇ ਨਵੇਂ ਵਿਲੱਖਣ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਵਾਲੇ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਮੇਰੇ ਵਰਗੇ ਖ਼ੁਦਗਾਰ ਬੰਦੇ ਦਾ ਅਣਗੌਲਿਆ ਰਹਿ ਜਾਣਾ ਕੋਈ ਵੱਡੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ।ਮੈਨੂੰ  ਜੁਗਾੜ ਨਹੀਂ ਕਰਨੇ ਆਉਂਦੇ ਸ਼ਾਇਦ ਇਹੀ ਕਾਰਨ ਹੈ ਕਿ  ਸਾਹਿਤਕ ਹਲਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਮੈਨੂੰ ਉਹ ਸਥਾਨ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ,ਜਿਸਦਾ ਮੈਂ ਆਪਣੇ-ਆਪ ਨੂੰ ਹੱਕਦਾਰ ਸਮਝਦਾ ਹਾਂ।ਫ਼ਰੀਦਕੋਟ ਨਗਰੀ ਦੇ ਇਸ ਸਾਹਿਤਕਾਰ ਦੀ ਸਾਹਿਤ ਨੂੰ ਦੇਣ ਅਤੇ ਘਾਲਣਾ ਦੀ ਕਦਰ ਕਰਦਿਆਂ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਭਾਗ ਪੰਜਾਬ ਵੱਲੋਂ ਮਾਸਿਕ ਪੈਨਸ਼ਨ ਲਗਾਉਣਾ ਇਸ ਸ਼ਖਸੀਅਤ ਦੇ ਕਦਰਦਾਨ ਹੋਣ ਦਾ ਪੁਖਤਾ ਸਬੂਤ ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।

==ਪੁਸਤਕਾਂ==
===ਗ਼ਜ਼ਲਾਂ ਤੇ ਨਜ਼ਮਾਂ===
*''ਧਰਤੀ ਤਾਂਬਾ ਹੋ ਗਈ'' (1980)
*''ਕਲਪ ਬ੍ਰਿੱਛ''
*''ਗੰਗੋਤਰੀ ਤੋਂ ਸਾਗ਼ਰ ਵੱਲ''
*''ਇਕ ਤੁਪਕਾ ਸਮੁੰਦਰ''

===ਹੋਰ=== 
*'''ਪੰਜਾਬੀ ਕਵਿਤਾਵਾਂ : ਜਗੀਰ ਸੱਧਰ''' '''ਨਮਸਕਾਰ!'''  ਹੇ ਇਸ ਅਪ੍ਰਮਪਾਰ  ਲੀਲਾ ਦੇ ਦੇ ਕਰਤਾ  ਪ੍ਰਮਪੁਰਖ ਪਰਮਾਤਮਾ  ਕੁੱਲ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇ ਸਿਰਜਣਹਾਰ  ਬਾਰ ਬਾਰ ਨਮਸਕਾਰ ਤੈਨੂੰ  ਬਾਰ ਬਾਰ ਨਮਸਕਾਰ !   ਤੂੰ ਨਿਰਾ ਹਾਕਮ ਨਹੀਂ  ਤੂੰ ਜੀਵਨ ਦੇ ਦਿਲ ਦਾ ਰਾਜ਼  ਤੂੰ ਜੀਵਨ ਦੇ ਸਿਰ ਦਾ ਤਾਜ਼  ਅਜ਼ਲਾਂ ਤੋਂ ਸਥਿਰ ਹੈਂ ਤੂੰ  ਤੇ ਰਹੇਂਗਾ ਹਸ਼ਰ ਤੀਕ  ਸਿਫ਼ਤ ਤੇਰੀ ਕਰ ਸਕਾਂ  ਇਹ ਨਹੀਂ ਮੇਰੀ ਤੌਫੀਕ !   ਸਿਫ਼ਤ ਤੇਰੀ ਕਰ ਰਿਹਾ  ਸਾਰਾ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ  ਖੰਡ ਖੰਡ,  ਜੀਆ ਜੰਤ, ਪੌਣ -ਪਾਣੀ  ਪਾ ਰਹੇ ਤੇਰੀ ਕਹਾਣੀ  ਧਰਤ ਤੇ ਆਕਾਸ਼ ਸਾਰੇ  ਸਾਰੀਆਂ ਕੌਮਾਂ ਦੀ ਰੂਹ  ਸੂਰਜ ਅਤੇ ਚੰਦ ਤਾਰੇ,  ਕਰ ਰਹੇ ਡੰਡੌਤ ਤੇਰੇ ਮੰਦਰੀਂ  ਹੋ ਰਹੀ ਹਰ ਪਲ ਤੇਰੀ ਆਰਤੀ!      '''ਨਵਾਂ ਸਵੇਰਾ'''  ਸ਼ਾਹ ਰਾਤ ਗਈ ਚੜ੍ਹਿਆ  ਇਕ ਨਵਾਂ ਸਵੇਰਾ ਨੀ !  ਸੱਧਰਾਂ ਦੇ ਸੂਰਜ ਨੇ  ਪੀ ਲਿਆ ਹਨੇਰਾ ਨੀ !  ਬਣ ਗਏ ਥੱਲ ਤੱਤੇ ਵੀ  ਸਾਗਰ ਦੀਆਂ ਛੱਲਾਂ ਜਿਉਂ  ਮੇਰੀ ਪਾਇਲ ਛਣਕੇ ਪਈ,  ਨੱਚ ਪਿਆ ਚੁਫ਼ੇਰਾ ਨੀ !   ਅੱਜ ਕੋਲੇ ਦੀਪਕ ਦੇ  ਪੁੱਜੇ ਪ੍ਰਵਾਨੇ ਨੀ !  ਆਸਾਂ ਦਿਆਂ ਤੀਰਾਂ ਨੂੰ  ਜਿਸ ਪਏ ਨਿਸ਼ਾਨੇ ਨੀ !  ਹੋਈ ਮਿਹਰ ਬਹਾਰਾਂ ਦੀ  ਪੱਤਝੜ ਦੇ ਪੰਛੀ ਤੇ,  ਪੱਥਰਾਂ ਦੇ ਭਾਗ ਜਗੇ  ਬਣ ਗਏ ਪੈਮਾਨੇ ਨੀ !   ਗ਼ਜ਼ਲ: ਪੁਸਤਕਾਂ ਦਾ ਮੈਂ ਦੀਵਾਨਾ  **ਰਚਨਾਕਾਰ:** ਜਗੀਰ ਸੱਧਰ  ਪੁਸਤਕਾਂ ਦਾ ਮੈਂ ਦੀਵਾਨਾ, ਹਾਂ ਬਦੌਲਤ ਪੁਸਤਕਾਂ ਦੀ !  ਵਾਚ ਲੈਂਦਾ ਹਾਂ ਇਬਾਰਤ ਬੰਦਿਆਂ ਦੇ ਚਿਹਰਿਆਂ ਦੀ !  ਮੁਫਲਿਸੀ ਮੇਰੀ ਦਾ ਅਕਸਰ , ਜੋ ਉਡਾਉਂਦੇ ਨੇ ਮਜ਼ਾਕ  ਛੱਡ ਦਿਤੀ ਹੈ ਮੈਂ ਯਾਰੀ, ਅੱਜ ਤੋਂ ਉਨਾਂ ਫੁਕਰਿਆਂ ਦੀ !  ਜਾਨ ਲੈਕੇ ਵੀ ਮੇਰੀ ਜੋ , ਖੁਸ਼ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ ਕਦੇ ,  ਸਮਝ ਮੈਨੂੰ ਪਰ ਨਾ ਆਈ, ਉਸਦੇ ਨਾਜਾ ਨਖ਼ਰਿਆਂ ਦੀ  ਮਾੜਿਆਂ ਕਮਜ਼ੋਰ ਲੋਕਾਂ ਤੇ ਸਿਤਮ ਜੋ ਢਾਅ ਰਹੇ ਹਨ ,  ਬੰਦਿਆਂ ਵਿਚ ਵੀ ਨਾ ਮੈਨੂੰ ,ਸ਼ਕਲ ਦਿਸਦੀ ਬੰਦਿਆਂ ਦੀ !  ਮਾਪਿਆਂ ਦੇ ਸਿਰ ਤੇ ਜਦ ਬੇ-ਫਿਕਰ ਘੁੰਮਦੇ ਸਾਂ ਅਸੀਂ,  ਯਾਦ ਹੁਣ ਆਉਂਦੀ ਬੜੀ ਹੈ ,ਸਾਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵੇਲਿਆਂ ਦੀ!  ਚਮਚਾਗਿਰੀ ਲੀਡਰਾਂ ਦੀ, ਕਰਨ ਵਿਚ ਜੋ ਮਾਹਰ ਨੇ,  ਵੇਖਕੇ ਹੈਰਾਨ ਹਾਂ ਮੈਂ , ਚਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਚਮਚਿਆਂ ਦੀ !  ਇੱਕ ਮਦ- ਹੋਸੀ ਜਿਹੀ ਵਿਚ , ਜੀ ਲਈ ਮੈਂ ਜ਼ਿੰਦਗੀ,  ਸਮਝ ਅੱਜ ਤੀਕਰ ਨਾ ਆਈ, ਮੰਜ਼ਲਾਂ ਦੀ ਰਸਤਿਆਂ ਦੀ !
*''ਸੱਚ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ'' (1985, ਕਹਾਣੀ ਸੰਗਹਿ)
*''ਬੋਲਾਂ ਦੀ ਮਹਿਕ'' (ਗੀਤ)

[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਕਵੀ]]</text>
      <sha1>7pawgcns7se61zjcets7dzmur6sphom</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>843885</id>
      <parentid>843884</parentid>
      <timestamp>2026-08-03T08:07:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-42979-17</username>
        <id>61349</id>
      </contributor>
      <origin>843885</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="21310" sha1="8wv4b72l7yna14ef2r9tg490t7uwekc" xml:space="preserve">'''ਜਗੀਰ ਸੱਧਰ-(ਨਾਮਵਰ ਲੇਖਕ,ਕਵੀ ਅਤੇ ਗ਼ਜ਼ਲਗੋ)''' 

                             ‘ਜਗੀਰ ਸੱਧਰ ਕਾਵਿ-ਚਿੰਤਨ ਅਤੇ ਸਨਮਾਨ’-4 ਅਗਸਤ,2026

ਜਗੀਰ ਸੱਧਰ (Jagir Sadhar) ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕਵੀ, ਗ਼ਜ਼ਲਕਾਰ ਅਤੇ ਲੇਖਕ ਹਨ।ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪੰਜਾਬੀ ਕਾਵਿ-ਜਗਤ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਹੀ ਖ਼ੂਬਸੂਰਤ ਗੀਤ, ਗ਼ਜ਼ਲਾਂ, ਨਜ਼ਮਾਂ ਅਤੇ ਰੁਬਾਈਆਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਹਨ।

&lt;nowiki/&gt;#'''ਜਨਮ ਅਸਥਾਨ:''' ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜਨਮ 20 ਅਗਸਤ,1949 ਈਸਵੀ ਨੂੰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਕਰਨਾਲ (ਹਰਿਆਣਾ) ਦੇ ਪਿੰਡ ਸ਼ਾਦੀਪੁਰ ਵਿਖੇ ਹੋਇਆ।

'''#ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ:''' ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਜੀ ਦਾ ਨਾਮ ਸਰਦਾਰ ਟਹਿਲ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਜੀ ਦਾ ਨਾਮ ਸਰਦਾਰਨੀ ਬਲਵੰਤ ਕੌਰ ਹੈ।

'''#ਵਿੱਦਿਆ-'''ਘਰ ਵਿੱਚ ਤੰਗੀਆਂ-ਤੁਰਸ਼ੀਆਂ ਹੋਣ ਦੇ ਕਾਰਣ ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਪੱਧਰ ਤੇ ਹੀ ਛੱਡਣੀ ਪਈ ਪਰ ਆਪਣੀ ਲਗਨ ਅਤੇ ਮਿਹਨਤ ਸਦਕਾ ਉਸਨੇ ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੋਰ ਉੱਚ ਯੋਗਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।  

'''#ਰਿਹਾਇਸ਼ ਅਤੇ ਕਰਮ-ਭੂਮੀ (Residence)-'''

ਭਾਵੇਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜਨਮ ਹਰਿਆਣਾ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਾਰਾ ਜੀਵਨ ਸੂਫ਼ੀ ਸੰਤ ਬਾਬਾ ਸ਼ੇਖ ਫ਼ਰੀਦ ਜੀ ਦੀ ਪਾਵਨ ਚਰਨ-ਛੋਹ ਪ੍ਰਾਪਤ ਧਰਤੀ ਫ਼ਰੀਦਕੋਟ (ਪੰਜਾਬ) ਵਿਖੇ ਬੀਤਿਆ।

ਉਹ ਮੌਜੂਦਾ ਸਮੇਂ ਵੀ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨਾਲ਼ ਫ਼ਰੀਦਕੋਟ ਵਿਖੇ ਹੀ ਰਹਿ ਰਹੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉੱਥੋਂ ਦੀਆਂ ਸਾਹਿਤਕ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਰਗਰਮ ਹਿੱਸਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। 

'''#ਸ਼ਖ਼ਸੀਅਤ (Personality)-'''

ਜਗੀਰ ਸੱਧਰ ਜੀ ਸੁਭਾਅ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸਾਊ, ਸੰਜੀਦਾ ਅਤੇ ਮਿਲਣਸਾਰ ਇਨਸਾਨ ਹਨ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਅਨੁਭਵ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਸਰੋਕਾਰ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕਵਿਤਾ ਵਿੱਚ ਦਰਦ ਅਤੇ ਸਾਦਗੀ ਬਣ ਕੇ ਉੱਭਰੇ ਹਨ।

ਪੰਜਾਬੀ ਗ਼ਜ਼ਲ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਯੋਗਦਾਨ ਬਹੁਤ ਸਤਿਕਾਰਯੋਗ ਹੈ।ਜਗੀਰ ਸੱਧਰ ਦੇ ਦੱਸਣ ਅਨੁਸਾਰ ਸਾਹਿਤ ਲਿਖਣ ਅਤੇ ਪੜ੍ਹਨ ਦਾ ਉਸਨੂੰ ਬਚਪਨ ਤੋਂ ਹੀ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸ਼ੌਕ ਸੀ।ਉਸਦੀ ਮਿੱਤਰ ਮੰਡਲੀ ਹੀ ਅਜਿਹੀ ਸੀ ਜੋ ਸਾਹਿਤਕ ਰੁਚੀ ਰੱਖਦੇ ਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਉਸਨੇ ਬਹੁਤ ਕੁਝ ਸਿੱਖਿਆ,ਦਿਆਲ ਸਿੰਘ ਸ਼ਾਦੀ,ਪ੍ਰੀਤਮ ਸਿੰਘ ਸ਼ੌਂਕੀ ਆਦਿ ਨਾਂ ਜ਼ਿਕਰਯੋਗ ਹਨ।

'''#ਸਾਹਿਤਕ ਸਫ਼ਰ (Literary Journey)-'''

ਜਗੀਰ ਸੱਧਰ ਜੀ ਪਿਛਲੇ ਕਈ ਦਹਾਕਿਆਂ ਤੋਂ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ।ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਹ ਚਾਹੇ ਬਚਪਨ ਤੋਂ ਹੀ ਲਿਖ ਰਹੇ ਸਨ ਪਰ ਲੇਖਕ ਹੋਣ ਦਾ ਅਹਿਸਾਸ ਉਸਨੂੰ 1970 ਵਿੱਚ ਉਸ ਸਮੇਂ ਹੋਇਆ ਜਦ ਉਸਦੀ ਪਲੇਠੀ ਰਚਨਾ ਜਲੰਧਰ ਤੋਂ ਛਪਦੇ ਅਖ਼ਬਾਰ ਵਿੱਚ ਛਪੀ।            

ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਚੱਲ ਸੋ ਚੱਲ,ਕੋਈ ਗਿਣਤੀ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਕਿ ਕਿੰਨੇ ਅਖ਼ਬਾਰਾਂ ਤੇ ਮੈਗ਼ਜ਼ੀਨਾਂ ਵਿੱਚ ਛਪ ਚੁੱਕਾ ਹੈ।ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਰੇਡੀਓ ਅਤੇ ਦੂਰਦਰਸ਼ਨ ਤੇ ਅਣਗਿਣਤ ਵਾਰ ਹਾਜ਼ਰੀ ਲੱਗ ਚੁੱਕੀ ਹੈ।ਹੁਣ ਤੱਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ 8 ਪੁਸਤਕਾਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋ ਚੁੱਕੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਗੀਤ, ਗ਼ਜ਼ਲਾਂ, ਕਵਿਤਾਵਾਂ, ਨਜ਼ਮਾਂ ਅਤੇ ਕਹਾਣੀਆਂ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ।ਚਾਹੇ ਉਹ ਸਾਰੀਆਂ ਵਿਧਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਲਿਖਦਾ ਹੈ ਪਰ ਸ਼ਾਇਰੀ ਨੂੰ ਉਹ ਆਪਣੀ ਰੂਹ ਦੇ ਨੇੜੇ ਅਤੇ ਦਿਲ ਦੀ ਤਰਜਮਾਨੀ ਕਰਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਪਿਆਰੀ ਵਿਧਾ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਚਰਚਿਤ ਪੁਸਤਕ '''‘ਧਰਤੀ ਤਾਂਬਾ ਹੋ ਗਈ’''' 1980 ਵਿੱਚ ਆਈ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਾਹਿਤਕ ਹਲਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਬਤੌਰ ਕਵੀ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ।1985 ਵਿੱਚ ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਿਹ ‘ਸੱਚ ਦੇ ਸਾਹਵੇਂ’ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਕਿਤਾਬਾਂ ਜਿਵੇਂ ‘ਕਲਪ ਬ੍ਰਿੱਛ’, ‘ਗੰਗੋਤਰੀ ਤੋਂ ਸਾਗ਼ਰ ਵੱਲ’, ‘ਇਕ ਤੁਪਕਾ ਸਮੁੰਦਰ’ ਅਤੇ ‘ਬੋਲਾਂ ਦੀ ਮਹਿਕ’ ਪੰਜਾਬੀ ਪਾਠਕਾਂ ਵਿੱਚ ਕਾਫ਼ੀ ਚਰਚਾ ਵਿੱਚ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।

'''#ਜਗੀਰ ਸੱਧਰ ਜੀ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕਿਤਾਬਾਂ ਅਤੇ ਮਕਬੂਲ ਰਚਨਾਵਾਂ :'''

'''#ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕਾਵਿ-ਸੰਗ੍ਰਹਿ (Famous Books)-'''

&lt;nowiki&gt;*&lt;/nowiki&gt;ਧਰਤੀ ਤਾਂਬਾ ਹੋ ਗਈ (1980) – ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਬਹੁਤ ਹੀ ਚਰਚਿਤ ਕਾਵਿ-ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਹੈ।

&lt;nowiki&gt;*&lt;/nowiki&gt;ਕਲਪ ਬ੍ਰਿੱਛ – ਸਾਹਿਤਕ ਹਲਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਲਾਹੀ ਗਈ ਪੁਸਤਕ।                                                                                                         

&lt;nowiki&gt;*&lt;/nowiki&gt;ਗੰਗੋਤਰੀ ਤੋਂ ਸਾਗ਼ਰ ਵੱਲ – ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਚੋਣਵੀਆਂ ਗ਼ਜ਼ਲਾਂ ਅਤੇ ਨਜ਼ਮਾਂ ਦਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ।

&lt;nowiki&gt;*&lt;/nowiki&gt;ਇਕ ਤੁਪਕਾ ਸਮੁੰਦਰ – ਡੂੰਘੇ ਮਾਨਵੀ ਵੇਦਨਾ ਅਤੇ ਫ਼ਲਸਫ਼ੇ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੀ ਪੁਸਤਕ।                                                                                                      

'''#ਮਸ਼ਹੂਰ ਗ਼ਜ਼ਲਾਂ (Famous Ghazals)-'''

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਗ਼ਜ਼ਲਾਂ ਵਿੱਚ ਸਮਾਜਿਕ ਸੱਚਾਈਆਂ, ਦਿਲ ਦੀ ਵੇਦਨਾ ਅਤੇ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਸਰਲ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ:

'''*ਮੈਂ ਹੀਰੇ ਸੁੱਟਦਾ ਫਿਰਦਾਂ-'''

'''*ਨਾ ਕਿਸੇ ਸਮਝਿਆ ਨਾ ਕਿਸੇ ਜਾਣਿਆ-''' (ਇਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਹਿਰ ਅੰਦਰ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਇਕੱਲਤਾ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਬਸੂਰਤ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਚਿਤਰਿਆ ਗਿਆ ਹੈ)-

'''*ਬੋਲਣ ਤੋਂ ਨਾ ਰੋਕੋ-                                                                                                                                                              *ਦਾਅਵਾ ਮੇਰਾ ਹੋਰ ਸੀ-                                                                                                                                            '''

'''*ਹੱਸਦਾ-ਹੱਸਦਾ ਅੱਕ ਗਿਆ ਹਾਂ-'''

'''*ਕਦੇ ਮੈਂ ਫੁੱਲ ਹੁੰਦਾ ਹਾਂ-      '''

'''#ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਅਤੇ ਨਜ਼ਮਾਂ (Famous Poems)-'''

'''*ਨਮਸਕਾਰ –''' ਇਹ ਪ੍ਰਮਾਤਮਾ ਅਤੇ ਕੁਦਰਤ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਖੂਬਸੂਰਤ ਰਚਨਾ ਹੈ।

'''*ਨਵਾਂ ਸਵੇਰਾ –''' ਆਸ਼ਾਵਾਦੀ ਸੋਚ ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦੀ ਨਜ਼ਮ।

'''*ਜੰਗਲ –''' ਸਮਾਜਿਕ ਪ੍ਰਤੀਕਾਂ ਰਾਹੀਂ ਲਿਖੀ ਗਈ ਇੱਕ ਡੂੰਘੀ ਨਜ਼ਮ।

'''*ਰੁਬਾਈਆਂ –''' ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖੀਆਂ ਛੋਟੀਆਂ ਚਾਰ-ਲਾਈਨਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ (ਰੁਬਾਈਆਂ) ਵੀ ਪਾਠਕਾਂ ਵਿੱਚ ਕਾਫੀ ਹਰਮਨ ਪਿਆਰੀਆਂ ਹਨ।

ਜਗੀਰ ਸੱਧਰ ਜੀ ਦੀ ਸਾਹਿਤਕ ਸ਼ੈਲੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਮਕਬੂਲ ਅਤੇ ਖੂਬਸੂਰਤ ਗ਼ਜ਼ਲ ਦੇ ਕੁਝ ਸ਼ੇਅਰਾਂ ਵਿੱਚ ਦੇਖੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਗ਼ਜ਼ਲ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਾਦਗੀ, ਡੂੰਘੀ ਸੋਚ ਅਤੇ ਬਿੰਬਕਾਰੀ ਸਾਫ਼ ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦੀ ਹੈ:

'''ਗ਼ਜ਼ਲ ਦੇ ਮੁੱਖ ਸ਼ੇਅਰ (Example Verses)-'''

“ਨਾ ਕਿਸੇ ਸਮਝਿਆ ਨਾ ਕਿਸੇ ਜਾਣਿਆਂ,

ਮੈਂ ਉਮਰ ਭਰ ਲਿਖਦਾ ਰਿਹਾ ਹਾਂ ਪਾਣੀਆਂ।“

“ਮਿਲ ਗਿਆ ਜੋ ਕੁਝ ਮਿਲੀ ਏ ਖ਼ਾਕ ਹੀ,

ਮੈਂ ਤਾਂ ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਲੱਭਦਾ ਸੀ ਕਾਣੀਆਂ।“

“ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ ਇਹ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋਇਆ,                                                                                                                                   ਕਿਵੇਂ ਗੁਜ਼ਰੀਆਂ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਨਿਮਾਣੀਆਂ।”                                                                                                                                                                           

'''#ਮਾਣ-ਸਨਮਾਨ-'''

ਜਗੀਰ ਸੱਧਰ ਜੀ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਸਾਹਿਤਕ ਸੇਵਾਵਾਂ ਲਈ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਾਹਿਤਕ ਸਭਾਵਾਂ, ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਵੱਲੋਂ ਸਮੇਂ-ਸਮੇਂ ‘ਤੇ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਫ਼ਰੀਦਕੋਟ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਰਹੇ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਮਾਲਵਾ ਖੇਤਰ ਅਤੇ ਪੂਰੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸਾਹਿਤਕ ਹਲਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਬਹੁਤ ਸਤਿਕਾਰ ਹੈ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲੇ ਸਨਮਾਨਾਂ ਅਤੇ ਮਾਣ-ਸਤਿਕਾਰ ਬਾਰੇ ਮੁੱਖ ਗੱਲਾਂ ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ:

'''1. ਸਥਾਨਕ ਅਤੇ ਖੇਤਰੀ ਸਾਹਿਤਕ ਸਭਾਵਾਂ ਵੱਲੋਂ ਸਨਮਾਨ-'''

ਪੰਜਾਬ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸਾਹਿਤਕ ਸੰਸਥਾਵਾਂ (ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕੇਂਦਰੀ ਪੰਜਾਬੀ ਲੇਖਕ ਸਭਾ ਅਤੇ ਸਥਾਨਕ ਸਾਹਿਤਕ ਕਲੱਬਾਂ) ਵੱਲੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬੀ ਗ਼ਜ਼ਲ ਅਤੇ ਕਵਿਤਾ ਵਿੱਚ ਪਾਏ ਬਹੁਮੁੱਲੇ ਯੋਗਦਾਨ ਲਈ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਚੁੱਕਾ ਹੈ ਫ਼ਰੀਦਕੋਟ ਅਤੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਵਿੱਚ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਸਾਹਿਤਕ ਸਮਾਗਮਾਂ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬਤੌਰ ਮੁੱਖ ਮਹਿਮਾਨ ਜਾਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸ਼ਾਇਰ ਵਜੋਂ ਸੱਦ ਕੇ ਸਨਮਾਨ ਪੱਤਰ (Citation) ਅਤੇ ਦੋਸ਼ਾਲਾ ਭੇਟ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।

'''                                                                                                                                                               '''

''' 2. ਪੁਸਤਕ ਰਿਲੀਜ਼ ਸਮਾਗਮ ਅਤੇ ਸਲਾਹੁਤਾ-'''

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪੁਸਤਕਾਂ (ਜਿਵੇਂ ਧਰਤੀ ਤਾਂਬਾ ਹੋ ਗਈ, ਇਕ ਤੁਪਕਾ ਸਮੁੰਦਰ) ਦੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਸਮੇਂ ਪੰਜਾਬੀ ਦੇ ਵੱਡੇ-ਵੱਡੇ ਲੇਖਕਾਂ ਅਤੇ ਆਲੋਚਕਾਂ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।

ਕਈ ਸਾਹਿਤਕ ਰਸਾਲਿਆਂ ਅਤੇ ਅਖ਼ਬਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਲਿਖਣ ਸ਼ੈਲੀ ਅਤੇ ਕਾਵਿ-ਸੰਗ੍ਰਹਿਆਂ ਦੀ ਜਨਤਕ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਸ਼ਲਾਘਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਇੱਕ ਲੇਖਕ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਪੁਰਸਕਾਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 

'''3. ਪਾਠਕਾਂ ਦਾ ਪਿਆਰ (ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸਨਮਾਨ)-'''

ਸਾਹਿਤ ਜਗਤ ਵਿੱਚ ਇਹ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜਗੀਰ ਸੱਧਰ ਜੀ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸਨਮਾਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਾਠਕਾਂ ਦਾ ਅਥਾਹ ਪਿਆਰ ਹੈ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਗ਼ਜ਼ਲਾਂ ਪੰਜਾਬੀ ਕਵਿਤਾ ਦੇ ਮੰਚਾਂ ‘ਤੇ ਬਹੁਤ ਚਾਅ ਨਾਲ ਪੜ੍ਹੀਆਂ ਅਤੇ ਸਾਂਝੀਆਂ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਨੌਜਵਾਨ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦੇ ਕਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਲਿਖਤਾਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। 

ਜਗੀਰ ਸੱਧਰ ਦੀ ਚਾਹੇ ਸਾਹਿਤਕ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਵੱਖਰੀ ਪਛਾਣ ਅਤੇ ਨਾਂ ਹੈ ਪਰ ਉਸਦੇ ਮਨ ਅੰਦਰ ਇੱਕ ਵਿਗੋਚਾ ਵੀ ਹੈ,ਜਿਸਦਾ ਉਹ ਅਕਸਰ ਜ਼ਿਕਰ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਅੱਜ ਦੇ ਚਮਕ-ਦਮਕ ਵਾਲੇ ਫੋਕੇ ਵਿਖਾਵੇ ਅਤੇ ਨਵੇਂ ਵਿਲੱਖਣ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਵਾਲੇ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਮੇਰੇ ਵਰਗੇ ਖ਼ੁਦਗਾਰ ਬੰਦੇ ਦਾ ਅਣਗੌਲਿਆ ਰਹਿ ਜਾਣਾ ਕੋਈ ਵੱਡੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ।ਮੈਨੂੰ  ਜੁਗਾੜ ਨਹੀਂ ਕਰਨੇ ਆਉਂਦੇ ਸ਼ਾਇਦ ਇਹੀ ਕਾਰਨ ਹੈ ਕਿ  ਸਾਹਿਤਕ ਹਲਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਮੈਨੂੰ ਉਹ ਸਥਾਨ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ,ਜਿਸਦਾ ਮੈਂ ਆਪਣੇ-ਆਪ ਨੂੰ ਹੱਕਦਾਰ ਸਮਝਦਾ ਹਾਂ।ਫ਼ਰੀਦਕੋਟ ਨਗਰੀ ਦੇ ਇਸ ਸਾਹਿਤਕਾਰ ਦੀ ਸਾਹਿਤ ਨੂੰ ਦੇਣ ਅਤੇ ਘਾਲਣਾ ਦੀ ਕਦਰ ਕਰਦਿਆਂ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਭਾਗ ਪੰਜਾਬ ਵੱਲੋਂ ਮਾਸਿਕ ਪੈਨਸ਼ਨ ਲਗਾਉਣਾ ਇਸ ਸ਼ਖਸੀਅਤ ਦੇ ਕਦਰਦਾਨ ਹੋਣ ਦਾ ਪੁਖਤਾ ਸਬੂਤ ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।

By: Parmjeet Kaur

Incharge Language Development (Major Ajaib Singh Convent School,Jeonwala)

==ਪੁਸਤਕਾਂ==
===ਗ਼ਜ਼ਲਾਂ ਤੇ ਨਜ਼ਮਾਂ===
*''ਧਰਤੀ ਤਾਂਬਾ ਹੋ ਗਈ'' (1980)
*''ਕਲਪ ਬ੍ਰਿੱਛ''
*''ਗੰਗੋਤਰੀ ਤੋਂ ਸਾਗ਼ਰ ਵੱਲ''
*''ਇਕ ਤੁਪਕਾ ਸਮੁੰਦਰ''

===ਹੋਰ=== 
*'''ਪੰਜਾਬੀ ਕਵਿਤਾਵਾਂ : ਜਗੀਰ ਸੱਧਰ''' '''ਨਮਸਕਾਰ!'''  ਹੇ ਇਸ ਅਪ੍ਰਮਪਾਰ  ਲੀਲਾ ਦੇ ਦੇ ਕਰਤਾ  ਪ੍ਰਮਪੁਰਖ ਪਰਮਾਤਮਾ  ਕੁੱਲ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇ ਸਿਰਜਣਹਾਰ  ਬਾਰ ਬਾਰ ਨਮਸਕਾਰ ਤੈਨੂੰ  ਬਾਰ ਬਾਰ ਨਮਸਕਾਰ !   ਤੂੰ ਨਿਰਾ ਹਾਕਮ ਨਹੀਂ  ਤੂੰ ਜੀਵਨ ਦੇ ਦਿਲ ਦਾ ਰਾਜ਼  ਤੂੰ ਜੀਵਨ ਦੇ ਸਿਰ ਦਾ ਤਾਜ਼  ਅਜ਼ਲਾਂ ਤੋਂ ਸਥਿਰ ਹੈਂ ਤੂੰ  ਤੇ ਰਹੇਂਗਾ ਹਸ਼ਰ ਤੀਕ  ਸਿਫ਼ਤ ਤੇਰੀ ਕਰ ਸਕਾਂ  ਇਹ ਨਹੀਂ ਮੇਰੀ ਤੌਫੀਕ !   ਸਿਫ਼ਤ ਤੇਰੀ ਕਰ ਰਿਹਾ  ਸਾਰਾ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ  ਖੰਡ ਖੰਡ,  ਜੀਆ ਜੰਤ, ਪੌਣ -ਪਾਣੀ  ਪਾ ਰਹੇ ਤੇਰੀ ਕਹਾਣੀ  ਧਰਤ ਤੇ ਆਕਾਸ਼ ਸਾਰੇ  ਸਾਰੀਆਂ ਕੌਮਾਂ ਦੀ ਰੂਹ  ਸੂਰਜ ਅਤੇ ਚੰਦ ਤਾਰੇ,  ਕਰ ਰਹੇ ਡੰਡੌਤ ਤੇਰੇ ਮੰਦਰੀਂ  ਹੋ ਰਹੀ ਹਰ ਪਲ ਤੇਰੀ ਆਰਤੀ!      '''ਨਵਾਂ ਸਵੇਰਾ'''  ਸ਼ਾਹ ਰਾਤ ਗਈ ਚੜ੍ਹਿਆ  ਇਕ ਨਵਾਂ ਸਵੇਰਾ ਨੀ !  ਸੱਧਰਾਂ ਦੇ ਸੂਰਜ ਨੇ  ਪੀ ਲਿਆ ਹਨੇਰਾ ਨੀ !  ਬਣ ਗਏ ਥੱਲ ਤੱਤੇ ਵੀ  ਸਾਗਰ ਦੀਆਂ ਛੱਲਾਂ ਜਿਉਂ  ਮੇਰੀ ਪਾਇਲ ਛਣਕੇ ਪਈ,  ਨੱਚ ਪਿਆ ਚੁਫ਼ੇਰਾ ਨੀ !   ਅੱਜ ਕੋਲੇ ਦੀਪਕ ਦੇ  ਪੁੱਜੇ ਪ੍ਰਵਾਨੇ ਨੀ !  ਆਸਾਂ ਦਿਆਂ ਤੀਰਾਂ ਨੂੰ  ਜਿਸ ਪਏ ਨਿਸ਼ਾਨੇ ਨੀ !  ਹੋਈ ਮਿਹਰ ਬਹਾਰਾਂ ਦੀ  ਪੱਤਝੜ ਦੇ ਪੰਛੀ ਤੇ,  ਪੱਥਰਾਂ ਦੇ ਭਾਗ ਜਗੇ  ਬਣ ਗਏ ਪੈਮਾਨੇ ਨੀ !   ਗ਼ਜ਼ਲ: ਪੁਸਤਕਾਂ ਦਾ ਮੈਂ ਦੀਵਾਨਾ  **ਰਚਨਾਕਾਰ:** ਜਗੀਰ ਸੱਧਰ  ਪੁਸਤਕਾਂ ਦਾ ਮੈਂ ਦੀਵਾਨਾ, ਹਾਂ ਬਦੌਲਤ ਪੁਸਤਕਾਂ ਦੀ !  ਵਾਚ ਲੈਂਦਾ ਹਾਂ ਇਬਾਰਤ ਬੰਦਿਆਂ ਦੇ ਚਿਹਰਿਆਂ ਦੀ !  ਮੁਫਲਿਸੀ ਮੇਰੀ ਦਾ ਅਕਸਰ , ਜੋ ਉਡਾਉਂਦੇ ਨੇ ਮਜ਼ਾਕ  ਛੱਡ ਦਿਤੀ ਹੈ ਮੈਂ ਯਾਰੀ, ਅੱਜ ਤੋਂ ਉਨਾਂ ਫੁਕਰਿਆਂ ਦੀ !  ਜਾਨ ਲੈਕੇ ਵੀ ਮੇਰੀ ਜੋ , ਖੁਸ਼ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ ਕਦੇ ,  ਸਮਝ ਮੈਨੂੰ ਪਰ ਨਾ ਆਈ, ਉਸਦੇ ਨਾਜਾ ਨਖ਼ਰਿਆਂ ਦੀ  ਮਾੜਿਆਂ ਕਮਜ਼ੋਰ ਲੋਕਾਂ ਤੇ ਸਿਤਮ ਜੋ ਢਾਅ ਰਹੇ ਹਨ ,  ਬੰਦਿਆਂ ਵਿਚ ਵੀ ਨਾ ਮੈਨੂੰ ,ਸ਼ਕਲ ਦਿਸਦੀ ਬੰਦਿਆਂ ਦੀ !  ਮਾਪਿਆਂ ਦੇ ਸਿਰ ਤੇ ਜਦ ਬੇ-ਫਿਕਰ ਘੁੰਮਦੇ ਸਾਂ ਅਸੀਂ,  ਯਾਦ ਹੁਣ ਆਉਂਦੀ ਬੜੀ ਹੈ ,ਸਾਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵੇਲਿਆਂ ਦੀ!  ਚਮਚਾਗਿਰੀ ਲੀਡਰਾਂ ਦੀ, ਕਰਨ ਵਿਚ ਜੋ ਮਾਹਰ ਨੇ,  ਵੇਖਕੇ ਹੈਰਾਨ ਹਾਂ ਮੈਂ , ਚਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਚਮਚਿਆਂ ਦੀ !  ਇੱਕ ਮਦ- ਹੋਸੀ ਜਿਹੀ ਵਿਚ , ਜੀ ਲਈ ਮੈਂ ਜ਼ਿੰਦਗੀ,  ਸਮਝ ਅੱਜ ਤੀਕਰ ਨਾ ਆਈ, ਮੰਜ਼ਲਾਂ ਦੀ ਰਸਤਿਆਂ ਦੀ !
*''ਸੱਚ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ'' (1985, ਕਹਾਣੀ ਸੰਗਹਿ)
*''ਬੋਲਾਂ ਦੀ ਮਹਿਕ'' (ਗੀਤ)

[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਕਵੀ]]</text>
      <sha1>8wv4b72l7yna14ef2r9tg490t7uwekc</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>843886</id>
      <parentid>843885</parentid>
      <timestamp>2026-08-03T08:40:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-42979-17</username>
        <id>61349</id>
      </contributor>
      <origin>843886</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="21399" sha1="8ixxy3diwespuspl7ngdw5omhmbopp1" xml:space="preserve">'''ਜਗੀਰ ਸੱਧਰ-(ਨਾਮਵਰ ਲੇਖਕ,ਕਵੀ ਅਤੇ ਗ਼ਜ਼ਲਗੋ)''' 

                             ‘ਜਗੀਰ ਸੱਧਰ ਕਾਵਿ-ਚਿੰਤਨ ਅਤੇ ਸਨਮਾਨ’-4 ਅਗਸਤ,2026

ਜਗੀਰ ਸੱਧਰ (Jagir Sadhar) ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕਵੀ, ਗ਼ਜ਼ਲਕਾਰ ਅਤੇ ਲੇਖਕ ਹਨ।ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪੰਜਾਬੀ ਕਾਵਿ-ਜਗਤ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਹੀ ਖ਼ੂਬਸੂਰਤ ਗੀਤ, ਗ਼ਜ਼ਲਾਂ, ਨਜ਼ਮਾਂ ਅਤੇ ਰੁਬਾਈਆਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਹਨ।

&lt;nowiki/&gt;#'''ਜਨਮ ਅਸਥਾਨ:''' ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜਨਮ 20 ਅਗਸਤ,1949 ਈਸਵੀ ਨੂੰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਕਰਨਾਲ (ਹਰਿਆਣਾ) ਦੇ ਪਿੰਡ ਸ਼ਾਦੀਪੁਰ ਵਿਖੇ ਹੋਇਆ।

'''#ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ:''' ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਜੀ ਦਾ ਨਾਮ ਸਰਦਾਰ ਟਹਿਲ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਜੀ ਦਾ ਨਾਮ ਸਰਦਾਰਨੀ ਬਲਵੰਤ ਕੌਰ ਹੈ।

'''#ਵਿੱਦਿਆ-'''ਘਰ ਵਿੱਚ ਤੰਗੀਆਂ-ਤੁਰਸ਼ੀਆਂ ਹੋਣ ਦੇ ਕਾਰਣ ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਪੱਧਰ ਤੇ ਹੀ ਛੱਡਣੀ ਪਈ ਪਰ ਆਪਣੀ ਲਗਨ ਅਤੇ ਮਿਹਨਤ ਸਦਕਾ ਉਸਨੇ ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੋਰ ਉੱਚ ਯੋਗਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।  

'''#ਰਿਹਾਇਸ਼ ਅਤੇ ਕਰਮ-ਭੂਮੀ (Residence)-'''

ਭਾਵੇਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜਨਮ ਹਰਿਆਣਾ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਾਰਾ ਜੀਵਨ ਸੂਫ਼ੀ ਸੰਤ ਬਾਬਾ ਸ਼ੇਖ ਫ਼ਰੀਦ ਜੀ ਦੀ ਪਾਵਨ ਚਰਨ-ਛੋਹ ਪ੍ਰਾਪਤ ਧਰਤੀ ਫ਼ਰੀਦਕੋਟ (ਪੰਜਾਬ) ਵਿਖੇ ਬੀਤਿਆ।

ਉਹ ਮੌਜੂਦਾ ਸਮੇਂ ਵੀ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨਾਲ਼ ਫ਼ਰੀਦਕੋਟ ਵਿਖੇ ਹੀ ਰਹਿ ਰਹੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉੱਥੋਂ ਦੀਆਂ ਸਾਹਿਤਕ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਰਗਰਮ ਹਿੱਸਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। 

'''#ਸ਼ਖ਼ਸੀਅਤ (Personality)-'''

ਜਗੀਰ ਸੱਧਰ ਜੀ ਸੁਭਾਅ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸਾਊ, ਸੰਜੀਦਾ ਅਤੇ ਮਿਲਣਸਾਰ ਇਨਸਾਨ ਹਨ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਅਨੁਭਵ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਸਰੋਕਾਰ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕਵਿਤਾ ਵਿੱਚ ਦਰਦ ਅਤੇ ਸਾਦਗੀ ਬਣ ਕੇ ਉੱਭਰੇ ਹਨ।

ਪੰਜਾਬੀ ਗ਼ਜ਼ਲ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਯੋਗਦਾਨ ਬਹੁਤ ਸਤਿਕਾਰਯੋਗ ਹੈ।ਜਗੀਰ ਸੱਧਰ ਦੇ ਦੱਸਣ ਅਨੁਸਾਰ ਸਾਹਿਤ ਲਿਖਣ ਅਤੇ ਪੜ੍ਹਨ ਦਾ ਉਸਨੂੰ ਬਚਪਨ ਤੋਂ ਹੀ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸ਼ੌਕ ਸੀ।ਉਸਦੀ ਮਿੱਤਰ ਮੰਡਲੀ ਹੀ ਅਜਿਹੀ ਸੀ ਜੋ ਸਾਹਿਤਕ ਰੁਚੀ ਰੱਖਦੇ ਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਉਸਨੇ ਬਹੁਤ ਕੁਝ ਸਿੱਖਿਆ,ਦਿਆਲ ਸਿੰਘ ਸ਼ਾਦੀ,ਪ੍ਰੀਤਮ ਸਿੰਘ ਸ਼ੌਂਕੀ ਆਦਿ ਨਾਂ ਜ਼ਿਕਰਯੋਗ ਹਨ।

'''#ਸਾਹਿਤਕ ਸਫ਼ਰ (Literary Journey)-'''

ਜਗੀਰ ਸੱਧਰ ਜੀ ਪਿਛਲੇ ਕਈ ਦਹਾਕਿਆਂ ਤੋਂ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ।ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਹ ਚਾਹੇ ਬਚਪਨ ਤੋਂ ਹੀ ਲਿਖ ਰਹੇ ਸਨ ਪਰ ਲੇਖਕ ਹੋਣ ਦਾ ਅਹਿਸਾਸ ਉਸਨੂੰ 1970 ਵਿੱਚ ਉਸ ਸਮੇਂ ਹੋਇਆ ਜਦ ਉਸਦੀ ਪਲੇਠੀ ਰਚਨਾ ਜਲੰਧਰ ਤੋਂ ਛਪਦੇ ਅਖ਼ਬਾਰ ਵਿੱਚ ਛਪੀ।            

ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਚੱਲ ਸੋ ਚੱਲ,ਕੋਈ ਗਿਣਤੀ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਕਿ ਕਿੰਨੇ ਅਖ਼ਬਾਰਾਂ ਤੇ ਮੈਗ਼ਜ਼ੀਨਾਂ ਵਿੱਚ ਛਪ ਚੁੱਕਾ ਹੈ।ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਰੇਡੀਓ ਅਤੇ ਦੂਰਦਰਸ਼ਨ ਤੇ ਅਣਗਿਣਤ ਵਾਰ ਹਾਜ਼ਰੀ ਲੱਗ ਚੁੱਕੀ ਹੈ।ਹੁਣ ਤੱਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ 8 ਪੁਸਤਕਾਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋ ਚੁੱਕੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਗੀਤ, ਗ਼ਜ਼ਲਾਂ, ਕਵਿਤਾਵਾਂ, ਨਜ਼ਮਾਂ ਅਤੇ ਕਹਾਣੀਆਂ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ।ਚਾਹੇ ਉਹ ਸਾਰੀਆਂ ਵਿਧਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਲਿਖਦਾ ਹੈ ਪਰ ਸ਼ਾਇਰੀ ਨੂੰ ਉਹ ਆਪਣੀ ਰੂਹ ਦੇ ਨੇੜੇ ਅਤੇ ਦਿਲ ਦੀ ਤਰਜਮਾਨੀ ਕਰਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਪਿਆਰੀ ਵਿਧਾ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਚਰਚਿਤ ਪੁਸਤਕ '''‘ਧਰਤੀ ਤਾਂਬਾ ਹੋ ਗਈ’''' 1980 ਵਿੱਚ ਆਈ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਾਹਿਤਕ ਹਲਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਬਤੌਰ ਕਵੀ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ।1985 ਵਿੱਚ ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਿਹ ‘ਸੱਚ ਦੇ ਸਾਹਵੇਂ’ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਕਿਤਾਬਾਂ ਜਿਵੇਂ ‘ਕਲਪ ਬ੍ਰਿੱਛ’, ‘ਗੰਗੋਤਰੀ ਤੋਂ ਸਾਗ਼ਰ ਵੱਲ’, ‘ਇਕ ਤੁਪਕਾ ਸਮੁੰਦਰ’ ਅਤੇ ‘ਬੋਲਾਂ ਦੀ ਮਹਿਕ’ ਪੰਜਾਬੀ ਪਾਠਕਾਂ ਵਿੱਚ ਕਾਫ਼ੀ ਚਰਚਾ ਵਿੱਚ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।

'''#ਜਗੀਰ ਸੱਧਰ ਜੀ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕਿਤਾਬਾਂ ਅਤੇ ਮਕਬੂਲ ਰਚਨਾਵਾਂ :'''

'''#ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕਾਵਿ-ਸੰਗ੍ਰਹਿ (Famous Books)-'''

&lt;nowiki&gt;*&lt;/nowiki&gt;ਧਰਤੀ ਤਾਂਬਾ ਹੋ ਗਈ (1980) – ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਬਹੁਤ ਹੀ ਚਰਚਿਤ ਕਾਵਿ-ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਹੈ।

&lt;nowiki&gt;*&lt;/nowiki&gt;ਕਲਪ ਬ੍ਰਿੱਛ – ਸਾਹਿਤਕ ਹਲਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਲਾਹੀ ਗਈ ਪੁਸਤਕ।                                                                                                         

&lt;nowiki&gt;*&lt;/nowiki&gt;ਗੰਗੋਤਰੀ ਤੋਂ ਸਾਗ਼ਰ ਵੱਲ – ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਚੋਣਵੀਆਂ ਗ਼ਜ਼ਲਾਂ ਅਤੇ ਨਜ਼ਮਾਂ ਦਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ।

&lt;nowiki&gt;*&lt;/nowiki&gt;ਇਕ ਤੁਪਕਾ ਸਮੁੰਦਰ – ਡੂੰਘੇ ਮਾਨਵੀ ਵੇਦਨਾ ਅਤੇ ਫ਼ਲਸਫ਼ੇ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੀ ਪੁਸਤਕ।                                                                                                      

'''#ਮਸ਼ਹੂਰ ਗ਼ਜ਼ਲਾਂ (Famous Ghazals)-'''

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਗ਼ਜ਼ਲਾਂ ਵਿੱਚ ਸਮਾਜਿਕ ਸੱਚਾਈਆਂ, ਦਿਲ ਦੀ ਵੇਦਨਾ ਅਤੇ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਸਰਲ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ:

'''*ਮੈਂ ਹੀਰੇ ਸੁੱਟਦਾ ਫਿਰਦਾਂ-'''

'''*ਨਾ ਕਿਸੇ ਸਮਝਿਆ ਨਾ ਕਿਸੇ ਜਾਣਿਆ-''' (ਇਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਹਿਰ ਅੰਦਰ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਇਕੱਲਤਾ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਬਸੂਰਤ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਚਿਤਰਿਆ ਗਿਆ ਹੈ)-

'''*ਬੋਲਣ ਤੋਂ ਨਾ ਰੋਕੋ-                                                                                                                                                              *ਦਾਅਵਾ ਮੇਰਾ ਹੋਰ ਸੀ-                                                                                                                                            '''

'''*ਹੱਸਦਾ-ਹੱਸਦਾ ਅੱਕ ਗਿਆ ਹਾਂ-'''

'''*ਕਦੇ ਮੈਂ ਫੁੱਲ ਹੁੰਦਾ ਹਾਂ-      '''

'''#ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਅਤੇ ਨਜ਼ਮਾਂ (Famous Poems)-'''

'''*ਨਮਸਕਾਰ –''' ਇਹ ਪ੍ਰਮਾਤਮਾ ਅਤੇ ਕੁਦਰਤ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਖੂਬਸੂਰਤ ਰਚਨਾ ਹੈ।

'''*ਨਵਾਂ ਸਵੇਰਾ –''' ਆਸ਼ਾਵਾਦੀ ਸੋਚ ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦੀ ਨਜ਼ਮ।

'''*ਜੰਗਲ –''' ਸਮਾਜਿਕ ਪ੍ਰਤੀਕਾਂ ਰਾਹੀਂ ਲਿਖੀ ਗਈ ਇੱਕ ਡੂੰਘੀ ਨਜ਼ਮ।

'''*ਰੁਬਾਈਆਂ –''' ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖੀਆਂ ਛੋਟੀਆਂ ਚਾਰ-ਲਾਈਨਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ (ਰੁਬਾਈਆਂ) ਵੀ ਪਾਠਕਾਂ ਵਿੱਚ ਕਾਫੀ ਹਰਮਨ ਪਿਆਰੀਆਂ ਹਨ।

ਜਗੀਰ ਸੱਧਰ ਜੀ ਦੀ ਸਾਹਿਤਕ ਸ਼ੈਲੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਮਕਬੂਲ ਅਤੇ ਖੂਬਸੂਰਤ ਗ਼ਜ਼ਲ ਦੇ ਕੁਝ ਸ਼ੇਅਰਾਂ ਵਿੱਚ ਦੇਖੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਗ਼ਜ਼ਲ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਾਦਗੀ, ਡੂੰਘੀ ਸੋਚ ਅਤੇ ਬਿੰਬਕਾਰੀ ਸਾਫ਼ ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦੀ ਹੈ:

'''ਗ਼ਜ਼ਲ ਦੇ ਮੁੱਖ ਸ਼ੇਅਰ (Example Verses)-'''

“ਨਾ ਕਿਸੇ ਸਮਝਿਆ ਨਾ ਕਿਸੇ ਜਾਣਿਆਂ,

ਮੈਂ ਉਮਰ ਭਰ ਲਿਖਦਾ ਰਿਹਾ ਹਾਂ ਪਾਣੀਆਂ।“

“ਮਿਲ ਗਿਆ ਜੋ ਕੁਝ ਮਿਲੀ ਏ ਖ਼ਾਕ ਹੀ,

ਮੈਂ ਤਾਂ ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਲੱਭਦਾ ਸੀ ਕਾਣੀਆਂ।“

“ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ ਇਹ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋਇਆ,                                                                                                                                   ਕਿਵੇਂ ਗੁਜ਼ਰੀਆਂ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਨਿਮਾਣੀਆਂ।”                                                                                                                                                                           

'''#ਮਾਣ-ਸਨਮਾਨ-'''

ਜਗੀਰ ਸੱਧਰ ਜੀ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਸਾਹਿਤਕ ਸੇਵਾਵਾਂ ਲਈ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਾਹਿਤਕ ਸਭਾਵਾਂ, ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਵੱਲੋਂ ਸਮੇਂ-ਸਮੇਂ ‘ਤੇ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਫ਼ਰੀਦਕੋਟ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਰਹੇ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਮਾਲਵਾ ਖੇਤਰ ਅਤੇ ਪੂਰੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸਾਹਿਤਕ ਹਲਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਬਹੁਤ ਸਤਿਕਾਰ ਹੈ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲੇ ਸਨਮਾਨਾਂ ਅਤੇ ਮਾਣ-ਸਤਿਕਾਰ ਬਾਰੇ ਮੁੱਖ ਗੱਲਾਂ ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ:

'''1. ਸਥਾਨਕ ਅਤੇ ਖੇਤਰੀ ਸਾਹਿਤਕ ਸਭਾਵਾਂ ਵੱਲੋਂ ਸਨਮਾਨ-'''

ਪੰਜਾਬ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸਾਹਿਤਕ ਸੰਸਥਾਵਾਂ (ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕੇਂਦਰੀ ਪੰਜਾਬੀ ਲੇਖਕ ਸਭਾ ਅਤੇ ਸਥਾਨਕ ਸਾਹਿਤਕ ਕਲੱਬਾਂ) ਵੱਲੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬੀ ਗ਼ਜ਼ਲ ਅਤੇ ਕਵਿਤਾ ਵਿੱਚ ਪਾਏ ਬਹੁਮੁੱਲੇ ਯੋਗਦਾਨ ਲਈ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਚੁੱਕਾ ਹੈ ਫ਼ਰੀਦਕੋਟ ਅਤੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਵਿੱਚ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਸਾਹਿਤਕ ਸਮਾਗਮਾਂ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬਤੌਰ ਮੁੱਖ ਮਹਿਮਾਨ ਜਾਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸ਼ਾਇਰ ਵਜੋਂ ਸੱਦ ਕੇ ਸਨਮਾਨ ਪੱਤਰ (Citation) ਅਤੇ ਦੋਸ਼ਾਲਾ ਭੇਟ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।

'''                                                                                                                                                               '''

''' 2. ਪੁਸਤਕ ਰਿਲੀਜ਼ ਸਮਾਗਮ ਅਤੇ ਸਲਾਹੁਤਾ-'''

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪੁਸਤਕਾਂ (ਜਿਵੇਂ ਧਰਤੀ ਤਾਂਬਾ ਹੋ ਗਈ, ਇਕ ਤੁਪਕਾ ਸਮੁੰਦਰ) ਦੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਸਮੇਂ ਪੰਜਾਬੀ ਦੇ ਵੱਡੇ-ਵੱਡੇ ਲੇਖਕਾਂ ਅਤੇ ਆਲੋਚਕਾਂ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।

ਕਈ ਸਾਹਿਤਕ ਰਸਾਲਿਆਂ ਅਤੇ ਅਖ਼ਬਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਲਿਖਣ ਸ਼ੈਲੀ ਅਤੇ ਕਾਵਿ-ਸੰਗ੍ਰਹਿਆਂ ਦੀ ਜਨਤਕ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਸ਼ਲਾਘਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਇੱਕ ਲੇਖਕ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਪੁਰਸਕਾਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 

'''3. ਪਾਠਕਾਂ ਦਾ ਪਿਆਰ (ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸਨਮਾਨ)-'''

ਸਾਹਿਤ ਜਗਤ ਵਿੱਚ ਇਹ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜਗੀਰ ਸੱਧਰ ਜੀ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸਨਮਾਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਾਠਕਾਂ ਦਾ ਅਥਾਹ ਪਿਆਰ ਹੈ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਗ਼ਜ਼ਲਾਂ ਪੰਜਾਬੀ ਕਵਿਤਾ ਦੇ ਮੰਚਾਂ ‘ਤੇ ਬਹੁਤ ਚਾਅ ਨਾਲ ਪੜ੍ਹੀਆਂ ਅਤੇ ਸਾਂਝੀਆਂ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਨੌਜਵਾਨ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦੇ ਕਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਲਿਖਤਾਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। 

ਜਗੀਰ ਸੱਧਰ ਦੀ ਚਾਹੇ ਸਾਹਿਤਕ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਵੱਖਰੀ ਪਛਾਣ ਅਤੇ ਨਾਂ ਹੈ ਪਰ ਉਸਦੇ ਮਨ ਅੰਦਰ ਇੱਕ ਵਿਗੋਚਾ ਵੀ ਹੈ,ਜਿਸਦਾ ਉਹ ਅਕਸਰ ਜ਼ਿਕਰ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਅੱਜ ਦੇ ਚਮਕ-ਦਮਕ ਵਾਲੇ ਫੋਕੇ ਵਿਖਾਵੇ ਅਤੇ ਨਵੇਂ ਵਿਲੱਖਣ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਵਾਲੇ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਮੇਰੇ ਵਰਗੇ ਖ਼ੁਦਗਾਰ ਬੰਦੇ ਦਾ ਅਣਗੌਲਿਆ ਰਹਿ ਜਾਣਾ ਕੋਈ ਵੱਡੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ।ਮੈਨੂੰ  ਜੁਗਾੜ ਨਹੀਂ ਕਰਨੇ ਆਉਂਦੇ ਸ਼ਾਇਦ ਇਹੀ ਕਾਰਨ ਹੈ ਕਿ  ਸਾਹਿਤਕ ਹਲਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਮੈਨੂੰ ਉਹ ਸਥਾਨ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ,ਜਿਸਦਾ ਮੈਂ ਆਪਣੇ-ਆਪ ਨੂੰ ਹੱਕਦਾਰ ਸਮਝਦਾ ਹਾਂ।ਫ਼ਰੀਦਕੋਟ ਨਗਰੀ ਦੇ ਇਸ ਸਾਹਿਤਕਾਰ ਦੀ ਸਾਹਿਤ ਨੂੰ ਦੇਣ ਅਤੇ ਘਾਲਣਾ ਦੀ ਕਦਰ ਕਰਦਿਆਂ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਭਾਗ ਪੰਜਾਬ ਵੱਲੋਂ ਮਾਸਿਕ ਪੈਨਸ਼ਨ ਲਗਾਉਣਾ ਇਸ ਸ਼ਖਸੀਅਤ ਦੇ ਕਦਰਦਾਨ ਹੋਣ ਦਾ ਪੁਖਤਾ ਸਬੂਤ ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।

Suggested by- 

Dr. S. S. Brar 

Principal/Director 

MAS Convent School, Jeonwala (Faridkot, Punjab)

Prepared by -Parmjeet Kaur * (LS-26)* 

Incharge -Language Development Program

==ਪੁਸਤਕਾਂ==
===ਗ਼ਜ਼ਲਾਂ ਤੇ ਨਜ਼ਮਾਂ===
*''ਧਰਤੀ ਤਾਂਬਾ ਹੋ ਗਈ'' (1980)
*''ਕਲਪ ਬ੍ਰਿੱਛ''
*''ਗੰਗੋਤਰੀ ਤੋਂ ਸਾਗ਼ਰ ਵੱਲ''
*''ਇਕ ਤੁਪਕਾ ਸਮੁੰਦਰ''

===ਹੋਰ=== 
*'''ਪੰਜਾਬੀ ਕਵਿਤਾਵਾਂ : ਜਗੀਰ ਸੱਧਰ''' '''ਨਮਸਕਾਰ!'''  ਹੇ ਇਸ ਅਪ੍ਰਮਪਾਰ  ਲੀਲਾ ਦੇ ਦੇ ਕਰਤਾ  ਪ੍ਰਮਪੁਰਖ ਪਰਮਾਤਮਾ  ਕੁੱਲ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇ ਸਿਰਜਣਹਾਰ  ਬਾਰ ਬਾਰ ਨਮਸਕਾਰ ਤੈਨੂੰ  ਬਾਰ ਬਾਰ ਨਮਸਕਾਰ !   ਤੂੰ ਨਿਰਾ ਹਾਕਮ ਨਹੀਂ  ਤੂੰ ਜੀਵਨ ਦੇ ਦਿਲ ਦਾ ਰਾਜ਼  ਤੂੰ ਜੀਵਨ ਦੇ ਸਿਰ ਦਾ ਤਾਜ਼  ਅਜ਼ਲਾਂ ਤੋਂ ਸਥਿਰ ਹੈਂ ਤੂੰ  ਤੇ ਰਹੇਂਗਾ ਹਸ਼ਰ ਤੀਕ  ਸਿਫ਼ਤ ਤੇਰੀ ਕਰ ਸਕਾਂ  ਇਹ ਨਹੀਂ ਮੇਰੀ ਤੌਫੀਕ !   ਸਿਫ਼ਤ ਤੇਰੀ ਕਰ ਰਿਹਾ  ਸਾਰਾ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ  ਖੰਡ ਖੰਡ,  ਜੀਆ ਜੰਤ, ਪੌਣ -ਪਾਣੀ  ਪਾ ਰਹੇ ਤੇਰੀ ਕਹਾਣੀ  ਧਰਤ ਤੇ ਆਕਾਸ਼ ਸਾਰੇ  ਸਾਰੀਆਂ ਕੌਮਾਂ ਦੀ ਰੂਹ  ਸੂਰਜ ਅਤੇ ਚੰਦ ਤਾਰੇ,  ਕਰ ਰਹੇ ਡੰਡੌਤ ਤੇਰੇ ਮੰਦਰੀਂ  ਹੋ ਰਹੀ ਹਰ ਪਲ ਤੇਰੀ ਆਰਤੀ!      '''ਨਵਾਂ ਸਵੇਰਾ'''  ਸ਼ਾਹ ਰਾਤ ਗਈ ਚੜ੍ਹਿਆ  ਇਕ ਨਵਾਂ ਸਵੇਰਾ ਨੀ !  ਸੱਧਰਾਂ ਦੇ ਸੂਰਜ ਨੇ  ਪੀ ਲਿਆ ਹਨੇਰਾ ਨੀ !  ਬਣ ਗਏ ਥੱਲ ਤੱਤੇ ਵੀ  ਸਾਗਰ ਦੀਆਂ ਛੱਲਾਂ ਜਿਉਂ  ਮੇਰੀ ਪਾਇਲ ਛਣਕੇ ਪਈ,  ਨੱਚ ਪਿਆ ਚੁਫ਼ੇਰਾ ਨੀ !   ਅੱਜ ਕੋਲੇ ਦੀਪਕ ਦੇ  ਪੁੱਜੇ ਪ੍ਰਵਾਨੇ ਨੀ !  ਆਸਾਂ ਦਿਆਂ ਤੀਰਾਂ ਨੂੰ  ਜਿਸ ਪਏ ਨਿਸ਼ਾਨੇ ਨੀ !  ਹੋਈ ਮਿਹਰ ਬਹਾਰਾਂ ਦੀ  ਪੱਤਝੜ ਦੇ ਪੰਛੀ ਤੇ,  ਪੱਥਰਾਂ ਦੇ ਭਾਗ ਜਗੇ  ਬਣ ਗਏ ਪੈਮਾਨੇ ਨੀ !   ਗ਼ਜ਼ਲ: ਪੁਸਤਕਾਂ ਦਾ ਮੈਂ ਦੀਵਾਨਾ  **ਰਚਨਾਕਾਰ:** ਜਗੀਰ ਸੱਧਰ  ਪੁਸਤਕਾਂ ਦਾ ਮੈਂ ਦੀਵਾਨਾ, ਹਾਂ ਬਦੌਲਤ ਪੁਸਤਕਾਂ ਦੀ !  ਵਾਚ ਲੈਂਦਾ ਹਾਂ ਇਬਾਰਤ ਬੰਦਿਆਂ ਦੇ ਚਿਹਰਿਆਂ ਦੀ !  ਮੁਫਲਿਸੀ ਮੇਰੀ ਦਾ ਅਕਸਰ , ਜੋ ਉਡਾਉਂਦੇ ਨੇ ਮਜ਼ਾਕ  ਛੱਡ ਦਿਤੀ ਹੈ ਮੈਂ ਯਾਰੀ, ਅੱਜ ਤੋਂ ਉਨਾਂ ਫੁਕਰਿਆਂ ਦੀ !  ਜਾਨ ਲੈਕੇ ਵੀ ਮੇਰੀ ਜੋ , ਖੁਸ਼ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ ਕਦੇ ,  ਸਮਝ ਮੈਨੂੰ ਪਰ ਨਾ ਆਈ, ਉਸਦੇ ਨਾਜਾ ਨਖ਼ਰਿਆਂ ਦੀ  ਮਾੜਿਆਂ ਕਮਜ਼ੋਰ ਲੋਕਾਂ ਤੇ ਸਿਤਮ ਜੋ ਢਾਅ ਰਹੇ ਹਨ ,  ਬੰਦਿਆਂ ਵਿਚ ਵੀ ਨਾ ਮੈਨੂੰ ,ਸ਼ਕਲ ਦਿਸਦੀ ਬੰਦਿਆਂ ਦੀ !  ਮਾਪਿਆਂ ਦੇ ਸਿਰ ਤੇ ਜਦ ਬੇ-ਫਿਕਰ ਘੁੰਮਦੇ ਸਾਂ ਅਸੀਂ,  ਯਾਦ ਹੁਣ ਆਉਂਦੀ ਬੜੀ ਹੈ ,ਸਾਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵੇਲਿਆਂ ਦੀ!  ਚਮਚਾਗਿਰੀ ਲੀਡਰਾਂ ਦੀ, ਕਰਨ ਵਿਚ ਜੋ ਮਾਹਰ ਨੇ,  ਵੇਖਕੇ ਹੈਰਾਨ ਹਾਂ ਮੈਂ , ਚਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਚਮਚਿਆਂ ਦੀ !  ਇੱਕ ਮਦ- ਹੋਸੀ ਜਿਹੀ ਵਿਚ , ਜੀ ਲਈ ਮੈਂ ਜ਼ਿੰਦਗੀ,  ਸਮਝ ਅੱਜ ਤੀਕਰ ਨਾ ਆਈ, ਮੰਜ਼ਲਾਂ ਦੀ ਰਸਤਿਆਂ ਦੀ !
*''ਸੱਚ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ'' (1985, ਕਹਾਣੀ ਸੰਗਹਿ)
*''ਬੋਲਾਂ ਦੀ ਮਹਿਕ'' (ਗੀਤ)

[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਕਵੀ]]</text>
      <sha1>8ixxy3diwespuspl7ngdw5omhmbopp1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਕਰਮ ਇਲਾਹੀ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>167923</id>
    <revision>
      <id>843845</id>
      <parentid>686295</parentid>
      <timestamp>2026-08-02T14:08:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>37445</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>843845</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3931" sha1="gyheqb5f1tc1q3gpw63z8ubvts40eun" xml:space="preserve">
{{ਜਾਣਕਾਰੀਡੱਬਾ ਸੰਤ|name=ਕਰਮ ਇਲਾਹੀ ਕਾਦਰੀ|image=|imagesize=|alt=|caption=|titles=|birth_date=1838|birth_place=[[ਗੁਜਰਾਤ (ਪਾਕਿਸਤਾਨ)|ਗੁਜਰਾਤ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ]], [[ਪੰਜਾਬ (ਬਰਤਾਨਵੀ ਭਾਰਤ)|ਪੰਜਾਬ]]|death_date={{death year and age|1930|1838}}|death_place=[[ਗੁਜਰਾਤ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ|ਗੁਜਰਾਤ]], [[ਪੰਜਾਬ (ਬਰਤਾਨਵੀ ਭਾਰਤ)|ਪੰਜਾਬ]], [[ ਬਰਤਾਨਵੀ ਭਾਰਤ]]&lt;br&gt; {{small|(ਹੁਣ ਪਾਕਿਸਤਾਨ)}}|venerated_in=[[ਸੁੰਨੀ ਇਸਲਾਮ]]|beatified_date=|beatified_place=|beatified_by=|canonized_date=|canonized_place=|canonized_by=|major_shrine=|feast_day=|attributes=Master of Crows|patronage=|issues=|suppressed_date=|suppressed_by=|influences=|influenced=|tradition=|major_works=}}


'''ਕਰਮ ਇਲਾਹੀ ਕਾਦਰੀ''' ਉਰਫ਼ ਹਜ਼ਰਤ ਕਰਮ ਇਲਾਹੀ ਹਜ਼ਰਤ ਕਾਂਵਾਂ ਵਲੀ ਸਰਕਾਰ ( [[ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ|ਪੰਜਾਬੀ]], [[ਉਰਦੂ]] : کرم الہیٰ سرکار المعروف کانواں والیکار) &lt;ref&gt;{{Cite web |date=31 July 2019 |title=Punjab religious Minister visits Baba Karam’s shrine |url=http://tribune.com.pk/story/2024871/1-punjab-religious-minister-visits-baba-karams-shrine |website=The Express Tribune}}&lt;/ref&gt; ਮਲਾਮਤੀ ਸੰਪਰਦਾ ਦਾ [[ਦਰਵੇਸ਼|ਦੁਰਵੇਸ਼]] ਸੀ ਜੋ * [[ਗੁਜਰਾਤ (ਪਾਕਿਸਤਾਨ)|ਗੁਜਰਾਤ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ]] ਪੰਜਾਬ ਤੋਂ [[ਕਾਦਰੀ ਸਿਲਸਿਲਾ|ਕਾਦਰੀਆ]] ਦਾ ਮਹਾਨ ਸੂਫ਼ੀ ਸੀ। &lt;ref&gt;{{Cite web |title=Minister Visits Kanwan Wali Sarkar, Shah Daullah Shrines |url=https://www.urdupoint.com/en/pakistan/minister-visits-kanwan-wali-sarkar-shah-daul-681009.html |website=UrduPoint}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web |title=Hazrat Kanwan Wali Sarkar |url=https://www.google.com/maps/place/Hazrat+Kanwan+Wali+Sarkar/@32.5910902,74.0871118,15z/data=!4m5!3m4!1s0x0:0xf3b50133a97ae6f2!8m2!3d32.5910902!4d74.0871118 |website=Hazrat Kanwan Wali Sarkar}}&lt;/ref&gt; ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜਨਮ 13 ਅਪ੍ਰੈਲ 1838 ਨੂੰ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਸਾਈਂ ਕਾਂਵਾਂ ਵਾਲ਼ੀ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸੀ। ਇਹ ਨਾਮ ਉਸਨੂੰ ਇਸ ਲਈ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਕਾਂ ਉਸਦੇ ਸਿਰ ਅਤੇ ਮੋਢਿਆਂ 'ਤੇ ਹਰ ਸਮੇਂ ਬੈਠੇ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ। &lt;ref&gt;{{Cite web |title=Karam Elahi |url=https://www.wikidata.org/wiki/Q30610658 |website=www.wikidata.org}}&lt;/ref&gt; ਉਹ 20 ਜੁਲਾਈ 1930 ਨੂੰ ਗੁਜਰਾਤ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਚਲਾਣਾ ਕਰ ਗਿਆ। &lt;ref&gt;{{Cite web |title=Kawan wali sarkar gujrat - Gujrat |url=http://wikimapia.org/1225880/Kawan-wali-sarkar-gujrat |website=wikimapia.org}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web |title=Gujrat Travel Information Pakistan |url=https://www.travel-culture.com//pakistan/gujrat.shtml |website=Travel and Culture Services |access-date=2023-05-16 |archive-date=2023-05-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230516042227/https://www.travel-culture.com//pakistan/gujrat.shtml |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web |title=Mazaar, Tombs and Shrines in Gujrat |url=http://www.gujratpakistan.com/2010/03/mazaar-tombs-and-shrines-in-gujrat.html}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web |title=Important Places &amp;#124; District Gujrat |url=https://gjt.pitb.gov.pk/important-places |website=gjt.pitb.gov.pk }}{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਮਈ 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

== ਹਵਾਲੇ ==

[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ]]</text>
      <sha1>gyheqb5f1tc1q3gpw63z8ubvts40eun</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਕੀਨੀਆ ਓ.ਐਸ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>173706</id>
    <revision>
      <id>843856</id>
      <parentid>838032</parentid>
      <timestamp>2026-08-02T16:43:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>37445</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>843856</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18672" sha1="5nwpjt5tf8xrist8lddy9047u0x2twt" xml:space="preserve">{{Infobox person
| name               = ਕੇਨੀਆ ਗੁਆਡਾਲੁਪ ਫਲੋਰਸ ਓਸੁਨਾ
| image              = Music Video Kenia Os - Malas Decisiones by Charlie Nelson CC BY 3.0.png
| caption            = ਜੁਲਾਈ 2022 ਵਿੱਚ ਓਐਸ
| birth_name         = ਕੇਨੀਆ ਗੁਆਡਾਲੁਪ ਫਲੋਰਸ ਓਸੁਨਾ
| birth_date         = {{Birth date and age|1999|7|15}}
| height_m           = 1.73&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://eslamoda.com/kenia-os-revela-su-estatura-y-su-peso|title= Kenia Os revela su estatura y su peso|date=March 17, 2020|work=Eslamoda|language=es|access-date=May 9, 2022}}&lt;/ref&gt;
| birth_place        = ਮਜ਼ਾਤਲਾਨ, ਸਿਨਾਲੋਆ, ਮੈਕਸੀਕੋ
| occupation         = {{hlist|ਗਾਇਕ|ਕਾਰੋਬਾਰੀ}}
| other_names        = ਕੇ ਓਐਸ
| years_active       = 2018–ਵਰਤਮਾਨ
| website            = {{URL|keniaosshop.com}}
| module             = {{Infobox musical artist
| embed           = yes
| genre           = {{flatlist|
* ਪੌਪ
* ਆਰ ਐਂਡ ਬੀ
&lt;!-- see the &quot;Musical Style&quot; section for references--&gt;
}}
| instrument      = ਵੋਕਲ
| label           = ਸੋਨੀ ਮਿਊਜ਼ਕ ਮੈਕਸੀਕੋ
| associated_acts = ਸਨੋ ਠਾ ਪ੍ਰੋਡਕਟ}}&lt;!-- DO NOT add people who only served as songwriters or producers. Only add acts that have collaborated with Os two or more times. Read [[Template:Infobox musical artist#associated acts]] for the criteria. --&gt;
| signature          = Kenia Os signature.svg
| signature_size     = 120px
}}
'''ਕੇਨੀਆ ਗੁਆਡਾਲੁਪ ਫਲੋਰਸ ਓਸੁਨਾ''' (ਜਨਮ 15 ਜੁਲਾਈ, 1999) ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਤੌਰ 'ਤੇ '''ਕੇਨੀਆ ਓਐਸ''' ਵਜੋਂ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਇੱਕ ਮੈਕਸੀਕਨ ਗਾਇਕਾ-ਗੀਤਕਾਰ ਅਤੇ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਔਰਤ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{Cite web |date=October 10, 2020 |title=Kenia Os: celebridad de internet, influencer y Empresaria |url=https://www.milenio.com/blogs/es10dencia/kenia-os-en-entrevista-exclusiva |access-date=November 26, 2021 |website=[[Milenio]] |language=es}}&lt;/ref&gt;

== ਜੀਵਨੀ ==
ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਇੱਕ [[ਯੂਟਿਊਬਰ|YouTube ਸ਼ਖਸੀਅਤ]] ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਉਹ ਲਗਾਤਾਰ ਵੀਡੀਓ ਬਲੌਗ ਅੱਪਲੋਡ ਕਰਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਸੀ, ਮਈ 2022 ਤੱਕ, 7.22 ਮਿਲੀਅਨ ਗਾਹਕ ਅਤੇ ਕੁੱਲ 282 ਮਿਲੀਅਨ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੇਖੇ ਜਾਣ ਵਾਲੀ।&lt;ref name=&quot;Social Blade&quot;&gt;{{Cite web |title=Kenia Os's YouTube Stats, Channel Statistics |url=https://socialblade.com/youtube/channel/UCgDeSlu4pNSRrv87ScB0VaQ8 |access-date=May 9, 2022 |website=Social Blade}}&lt;/ref&gt; ਉਸਨੇ ਸਾਲ 2015 ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਪਹਿਲਾ ਵੀਡੀਓ ਅੱਪਲੋਡ ਕੀਤਾ, YouTubers ਦੀ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਟੀਮ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਈ, ਅਤੇ ਸਾਲ  2018 ਮਈ ਵਿੱਚ, Os ਨੇ ਆਪਣਾ ਕਰੀਅਰ ਮੁੜ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ।&lt;ref&gt;{{Cite web |first= |date=February 12, 2022 |title=Kenia Os – Quién es, Biografía, Datos y Curiosidades |url=https://labiode.com/kenia-os-quien-es-biografia-datos-y-curiosidades/ |access-date=May 9, 2022 |website=LaBioDe |language=es}}&lt;/ref&gt;

ਅਗਸਤ 2018 ਵਿੱਚ Os ਨੇ &quot;Lizos Music&quot; ਲੇਬਲ ਨਾਲ ਹਸਤਾਖਰ ਕੀਤੇ ਅਤੇ ਆਪਣਾ ਪਹਿਲਾ ਸਿੰਗਲ, &quot;Por Siempre&quot; ਰਿਲੀਜ਼ ਕੀਤਾ।&lt;ref&gt;{{Cite web |date=February 20, 2019 |title=Kenia Os combina faceta de youtuber con música |url=https://pulsoslp.com.mx/camerino/kenia-os-combina-faceta-de-youtuber-con-musica/896877 |access-date=May 9, 2022 |website=Notimex |language=es}}&lt;/ref&gt; ਇਸ ਲੇਬਲ 

ਹੇਠ ਦੋ ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਨੇ ਸੁਤੰਤਰ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸੰਗੀਤ ਜਾਰੀ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ।&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Pinto |first=Kimberly |date=April 20, 2021 |title=¡Kenia Os está dando frutos! Se proclama artista independiente bajo su propio sello discográfico |url=https://www.random.news/noticias/Kenia-Os-esta-dando-frutos-Se-proclama-artista-independiente-bajo-propio-sello-discografico--20210420-0007.html |access-date=May 9, 2022 |website=Random News |language=es |archive-date=ਮਈ 9, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220509171622/https://www.random.news/noticias/Kenia-Os-esta-dando-frutos-Se-proclama-artista-independiente-bajo-propio-sello-discografico--20210420-0007.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ਕੁਝ ਮਹੀਨਿਆਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਨੇ ਸੋਨੀ ਮਿਊਜ਼ਿਕ ਮੈਕਸੀਕੋ ਨਾਲ ਦਸਤਖਤ ਕੀਤੇ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਸਟੂਡੀਓ ਐਲਬਮ ''ਕੈਮਬੀਓਸ ਡੀ ਲੂਨਾ'' (2022) ਰਿਲੀਜ਼ ਕੀਤੀ &lt;ref&gt;{{Cite web |date=March 11, 2022 |title=Kenia os lanzará 'Cambios de luna': su primer álbum |url=https://www.milenio.com/espectaculos/musica/kenia-os-lanzara-su-primer-album-cambios-de-luna |access-date=May 9, 2022 |website=[[Milenio]] |language=es}}&lt;/ref&gt; ਉਸਨੇ ਸਟ੍ਰੀਮਿੰਗ ਪਲੇਟਫਾਰਮ ਸ਼ੋਅ ਜਿਵੇਂ ਕਿ HBO ਮੈਕਸ ਦੇ ''ਬੇਕ ਆਫ ਸੇਲਿਬ੍ਰਿਟੀ: ਮੈਕਸੀਕੋ'',&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite web |last=Forbes Staff |date=July 2, 2021 |title=Esta es la primera producción original mexicana que llegará a HBO Max |url=https://www.forbes.com.mx/forbes-life/entretenimiento-hbo-max-el-gran-pastelero-bake-off-mexico-estreno/amp/ |access-date=May 2, 2022 |website=[[Forbes|Forbes Mexico]] |language=es}}&lt;/ref&gt; ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ। ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਹ ਸ਼ੋਅ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪ੍ਰਤੀਯੋਗੀ ਸੀ, ਯੂਰੀ, ਲੋਰੇਨਾ ਹੇਰੇਰਾ ਅਤੇ ਓਮਰ ਫਿਏਰੋ ਵਰਗੀਆਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹਸਤੀਆਂ ਨਾਲ ਸਕ੍ਰੀਨ ਸ਼ੇਅਰ ਕਰਦੀ ਸੀ।

== ਡਿਸਕੋਗ੍ਰਾਫੀ ==
{{MTV Europe Music Award for Best Latin America North Act}}

* ''ਕੈਮਬੀਓਸ ਡੀ ਲੂਨਾ'' (2022)
* ''ਕੇ 23'' (2022)

== ਫਿਲਮਗ੍ਰਾਫੀ ==

=== ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ===
{| class=&quot;wikitable sortable plainrowheaders&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;
|+ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਦੀ ਦਿੱਖ ਅਤੇ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width: 18em;&quot; | ਸਿਰਲੇਖ
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width: 2em;&quot; | ਸਾਲ
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width: 16em;&quot; | ਭੂਮਿਕਾ
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width: 2em;&quot; | ਨੈੱਟਵਰਕ
! class=&quot;unsortable&quot; scope=&quot;col&quot; style=&quot;width: 25em;&quot; | ਨੋਟਸ
! class=&quot;unsortable&quot; scope=&quot;col&quot; style=&quot;width: 2em;&quot; | {{Abbr|Ref.|References}}
|-
! scope=&quot;row&quot; | ''¡ਕਨੈਕਟਾ ਅਤੇ ਕੈਂਟਾ!''
| rowspan=&quot;3&quot; | 2021
| ਜੱਜ
| [[ਡਿਜ਼ਨੀ+]]
| style=&quot;text-align:left;&quot; | ਸੀਜ਼ਨ 1
| &lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web |title=Sync Us A Song |url=https://www.disneyplus.com/series/sync-us-a-song/14asezStRKcz |access-date=May 2, 2021 |website=[[Disney+]] |archive-date=ਅਪ੍ਰੈਲ 25, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210425230058/https://www.disneyplus.com/series/sync-us-a-song/14asezStRKcz |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot; | ''MTV Millennial Awards 2021''
| ਮੇਜ਼ਬਾਨ
| MTV
| style=&quot;text-align:left;&quot; | ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਵਿਸ਼ੇਸ਼
| &lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Cite web |last=Villa |first=Lucas |date=June 9, 2021 |title=Karol G, Bad Bunny And Danna Paola Lead 2021 MTV MIAW Nominations |url=https://wearemitu.com/latidomusic/mtv-miaw-2021-nominations/ |access-date=May 2, 2022 |website=Mitú |language=es}}&lt;/ref&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot; | ''ਸੇਲਿਬ੍ਰਿਟੀ ਮੈਕਸੀਕੋ ਨੂੰ ਬੇਕ ਆਫ ਕਰੋ''
| ਪ੍ਰਤੀਯੋਗੀ
| HBO ਮੈਕਸ
| style=&quot;text-align:left;&quot; | ਸੀਜ਼ਨ 1
| &lt;ref name=&quot;:1&quot;/&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot; | ''ਵਾਇਸ ਮੈਕਸੀਕੋ''
| rowspan=&quot;2&quot; | 2022
| ਸੱਦਾ ਦਿੱਤਾ
| ਐਜ਼ਟੇਕਾ ਯੂ.ਐਨ.ਓ
| style=&quot;text-align:left;&quot; | ਸੀਜ਼ਨ 4
| &lt;ref&gt;{{Cite web |last=Yaneim |first=Lorena |date=July 1, 2022 |title=Invitados en 'La Voz 2022': Kenia Os, Edén Muñoz, Paty Cantú y otros. |url=https://www.elimparcial.com/espectaculos/2022/07/01/invitados-en-la-voz-2022-kenia-os-eden-munoz-paty-cantu-y-otros |access-date=July 19, 2022 |website=El Imparcial}}&lt;/ref&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot; | ''ਨਕਾਬਪੋਸ਼ ਗਾਇਕ''
| ਸੱਦਾ ਦਿੱਤਾ
| ਲਾਸ ਏਸਟ੍ਰੇਲਾਸ
| style=&quot;text-align:left;&quot; | ਸੀਜ਼ਨ 4
| &lt;ref&gt;{{Cite web |last=Solís |first=Erik |date=November 3, 2022 |title=Fans celebran la participación de Kenia Os en ¿Quién es la Máscara |url=https://www.lasestrellas.tv/reality/quien-es-la-mascara/fans-celebran-la-participacion-de-kenia-os-en-quien-es-la-mascara |access-date=February 6, 2023 |website=Las Estrellas}}&lt;/ref&gt;
|}

=== ਵੈੱਬ ===
{| class=&quot;wikitable plainrowheaders sortable&quot; style=&quot;text-align: center;&quot;
|+List of web appearances and roles
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width: 18em;&quot; |ਸਿਰਲੇਖ
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width: 2em;&quot; |Year
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width: 16em;&quot; |Role
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width: 2em;&quot; |Network
! class=&quot;unsortable&quot; scope=&quot;col&quot; style=&quot;width: 25em;&quot; |Notes
! class=&quot;unsortable&quot; scope=&quot;col&quot; style=&quot;width: 2em;&quot; |{{Abbr|Ref.|References}}
|-
! scope=&quot;row&quot; |''MelanKOs''
|2021
|Herself
|Neerme
| style=&quot;text-align:left;&quot; |Live streaming concert that broke the record for the most watched online concert in the history of [[ਆਈਬੇਰੋ-ਅਮਰੀਕਾ|Ibero-America]].
|&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Paulín |first=Emily |date=September 15, 2021 |title=Kenia Os rompe histórico récord con su concierto en línea 'MelanKOS' a pesar de las fallas |url=https://www.sonica.mx/tendencias/2021/9/15/kenia-os-rompe-historico-record-con-su-concierto-en-linea-melankos-pesar-de-las-fallas-6599.html |access-date=May 2, 2022 |website=Sónica |archive-date=ਸਤੰਬਰ 16, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210916114531/https://www.sonica.mx/tendencias/2021/9/15/kenia-os-rompe-historico-record-con-su-concierto-en-linea-melankos-pesar-de-las-fallas-6599.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
|}

* ਕੈਮਬੀਓਸ ਡੀ ਲੂਨਾ ਟੂਰ (2022)
* K23 ਟੂਰ (2023)

== ਅਵਾਰਡ ਅਤੇ ਨਾਮਜ਼ਦਗੀਆਂ ==
{| class=&quot;wikitable sortable plainrowheaders&quot;
! scope=&quot;col&quot; |ਅਵਾਰਡ
! scope=&quot;col&quot; | ਸਾਲ {{Efn|Indicates the year of ceremony. Each year is linked to the article about the awards held that year, wherever possible.}}
! scope=&quot;col&quot; | ਪ੍ਰਾਪਤਕਰਤਾ(ਆਂ) ਅਤੇ ਨਾਮਜ਼ਦ(ਨਾਂ)
! scope=&quot;col&quot; | ਸ਼੍ਰੇਣੀ
! scope=&quot;col&quot; | ਨਤੀਜਾ
! class=&quot;unsortable&quot; scope=&quot;col&quot; | {{Abbr|Ref.|References}}
|-
! rowspan=&quot;3&quot; scope=&quot;row&quot; | ਇਲੀਅਟ ਅਵਾਰਡ
| 2020
| rowspan=&quot;25&quot; | ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ
| ਪਸੰਦ ਲਈ ਹਰਾਓ| {{Nom}}
| -
|-
| rowspan=&quot;2&quot; | 2021
| ਸਾਲ ਦਾ ਡਿਜੀਟਲ ਲੀਡਰ| {{Nom}}
| rowspan=&quot;2&quot; | -
|-
| ਪਸੰਦ ਲਈ ਹਰਾਓ| {{Nom}}
|-
! scope=&quot;row&quot; | Eres ਅਵਾਰਡ
| 2019
| ਪਸੰਦੀਦਾ ਸੰਗੀਤ ਪਰਕਾਸ਼ ਦੀ ਪੋਥੀ| {{Won}}
| style=&quot;text-align:center;&quot; | &lt;ref&gt;{{Cite web |date=March 12, 2019 |title=Lista de ganadores de Premios Eres 2019 |url=https://electriconews.home.blog/2019/03/12/lista-de-ganadores-de-premios-eres-2019/ |access-date=2022-05-01 |website=Eléctrico News |language=es }}{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਸਤੰਬਰ 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;
|-
! rowspan=&quot;2&quot; scope=&quot;row&quot; | ਹੀਟ ਲਾਤੀਨੀ ਸੰਗੀਤ ਅਵਾਰਡ
| 2021
| ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਾਅਦਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਐਕਟ| {{Nom}}
| style=&quot;text-align:center;&quot; | &lt;ref&gt;{{Cite magazine|last=Roiz|first=Jessica|date=July 1, 2021|title=Anitta, Karol G, CNCO &amp; More Win Big at Heat Latin Music Awards 2021: Full List|url=https://www.billboard.com/music/latin/heat-latin-music-awards-2021-winners-list-9596160/|magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]]|language=en-US|access-date=2022-05-01}}&lt;/ref&gt;
|-
| 2022
| ਵਧੀਆ ਕਲਾਕਾਰ ਉੱਤਰੀ ਖੇਤਰ| {{Nom}}
| style=&quot;text-align:center;&quot; | &lt;ref&gt;{{Cite magazine|last=Roiz|first=Jessica|date=March 23, 2022|title=Bad Bunny, Wisin &amp; More Top 2022 Heat Latin Music Awards Nominations: Complete List|url=https://www.billboard.com/music/latin/heat-latin-music-awards-2022-nominations-1235048079/|magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]]|language=en-US|access-date=2022-05-01}}&lt;/ref&gt;
|-
! rowspan=&quot;4&quot; scope=&quot;row&quot; | ਕਿਡਜ਼ ਚੁਆਇਸ ਅਵਾਰਡ ਮੈਕਸੀਕੋ
| 2019
| ਪਸੰਦੀਦਾ ਕਾਮੇਡੀ YouTuber| {{Nom}}
| style=&quot;text-align:center;&quot; | &lt;ref&gt;{{Cite web |date=August 29, 2019 |title=Nickelodeon Latin America Announces Kids' Choice Awards México 2019 Winners |url=http://www.nickalive.net/2019/07/nickelodeon-latin-america-announces.html |access-date=2022-05-01 |website=NickAtLive! |language=en}}&lt;/ref&gt;
|-
| 2020
| ਸਾਲ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਨਾ| {{Won}}
| style=&quot;text-align:center;&quot; | &lt;ref&gt;{{Cite web |date=November 4, 2020 |title=Kids' Choice Awards México 2020 Orange Carpet + Winners List |url=http://www.nickalive.net/2020/11/kids-choice-awards-mexico-2020-orange.html |access-date=2022-05-01 |website=NickAtLive! |language=en}}&lt;/ref&gt;
|-
| 2021
| ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸਿਰਜਣਹਾਰ| {{Nom}}
| style=&quot;text-align:center;&quot; | &lt;ref&gt;{{Cite web |date=September 9, 2021 |title=Nickelodeon Announces Kids' Choice Awards México 2021 Winners |url=http://www.nickalive.net/2021/07/nickelodeon-announces-kids-choice.html |access-date=2022-05-01 |website=NickAtLive! |language=en}}&lt;/ref&gt;
|-
| 2022
| ਸਿਰਜਣਹਾਰ ਤੋਂ ਕਲਾਕਾਰ ਤੱਕ| {{Won}}
| style=&quot;text-align:center;&quot; | &lt;ref&gt;{{Cite web |date=August 31, 2022 |title=Kids Choice Awards México 2022: Ganadores de la premiación |url=https://www.glamour.mx/articulos/kids-choice-awards-mexico-2022-nominados-fecha-y-todo-lo-que-debes-saber/amp |access-date=2022-10-02 |website=Glamour |language=es}}&lt;/ref&gt;
|-
! rowspan=&quot;10&quot; scope=&quot;row&quot; | MTV Millennial Awards
| rowspan=&quot;2&quot; | 2018
| ਸਭ ਤੋਂ ਨਵਾਂ ਚਿਹਰਾ| {{Nom}}
| rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center;&quot; | &lt;ref&gt;{{Cite web |date=June 3, 2018 |title=MTV MIAW 2018: Estos son todos los nominados a los premios |url=https://elcomercio.pe/luces/musica/premios-mtv-miaw-2018-bts-nominados-ceremonia-noticia-517661-noticia/?outputType=amp |access-date=2022-07-19 |website=El Comercio |language=es}}&lt;/ref&gt;
|-
| ਸਾਲ ਦਾ ਸਟਾਈਲਰ | {{Nom}}
|-
| 2019 {{Efn|At the same ceremony, Octavio, Os' dog, won the &quot;#INSTAPETS&quot; category.}}
| ਇੰਸਟਸਟ੍ਰੀਜ਼| {{Won}}
| style=&quot;text-align:center;&quot; | &lt;ref&gt;{{Cite web |date=June 22, 2019 |title=Estos son los ganadores de los Premios MTV Miaw 2019 |url=https://miaw.mtvla.com/articles/eovcki/estos-son-los-ganadores-de-los-premios-mtv-miaw-2019 |access-date=July 1, 2022 |website=MTV MIAW |archive-date=ਮਈ 27, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220527133130/https://miaw.mtvla.com/articles/eovcki/estos-son-los-ganadores-de-los-premios-mtv-miaw-2019 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
|-
| rowspan=&quot;3&quot; | 2021
| MIAW ਪ੍ਰਤੀਕ| {{Won}}
| rowspan=&quot;3&quot; style=&quot;text-align:center;&quot; | &lt;ref&gt;{{Cite web |last=Loreto |first=María |date=July 15, 2021 |title=MTV MIAW 2021: Our Favorite Winners, Including Bad Bunny and Danna Paola |url=https://www.hola.com/us/entertainment/20211125315060/mtv-miaw-2021-our-favorite-winners-bad-bunny-danna-paola/ |access-date=2022-05-01 |website=[[¡Hola!|HOLA!]] |language=en-US |archive-date=2022-10-31 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221031204448/https://www.hola.com/us/entertainment/20211125315060/mtv-miaw-2021-our-favorite-winners-bad-bunny-danna-paola/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
|-
| MIAW ਕਹਾਣੀਆਂ | {{Nom}}
|-
| ਵਧੀਆ ਫੈਨਡਮ | {{Nom}}
|-
| rowspan=&quot;4&quot; | 2022
| ਕੋਰਿਓ ਕਰੈਕ| {{Won}}
| rowspan=&quot;4&quot; style=&quot;text-align:center;&quot; | &lt;ref&gt;{{Cite web |date=June 6, 2022 |title=MTV MIAW 2022: CONOCE A LOS NOMINADOS |url=https://miaw.mtvla.com/articles/4zljgl/mtv-miaw-2022-conoce-a-los-nominados |access-date=2022-06-06 |website=MTV LA |language=es |archive-date=2022-06-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220604164721/https://miaw.mtvla.com/articles/4zljgl/mtv-miaw-2022-conoce-a-los-nominados |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
|-
| ਸਾਲ ਦੀ ਮੋਟੋਮਾਮੀ | {{Nom}}
|-
| ਵਧੀਆ ਫੈਨਡਮ | {{Won}}
|-
| ਵਧੀਆ ਮੈਕਸੀਕਨ ਕਲਾਕਾਰ | {{Won}}
|-
|-
! scope=&quot;row&quot; | MTV ਯੂਰਪ ਸੰਗੀਤ ਅਵਾਰਡ
| 2022
| ਉੱਤਰ ਦਾ ਸਰਬੋਤਮ ਲਾਤੀਨੀ ਕਲਾਕਾਰ| {{Won}}
| style=&quot;text-align:center;&quot; | &lt;ref name=&quot;Magallanes&quot;&gt;{{Cite web |last=Magallanes |first=Fernanda |date=January 17, 2022 |title=Kenia Os arrasa con los Socialiteen Awards |url=https://punto.mx/2022/01/17/kenia-os-arrasa-con-los-socialiteen-awards/ |access-date=2022-05-01 |website=Punto.MX |language=es}}&lt;/ref&gt;
|-
! rowspan=&quot;4&quot; scope=&quot;row&quot; | ਸੋਸ਼ਲਟੀਨ ਅਵਾਰਡ
| rowspan=&quot;4&quot; | 2021
| ਸਾਲ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵਕ| {{Won}}
| rowspan=&quot;4&quot; style=&quot;text-align:center;&quot; | &lt;ref name=&quot;Magallanes&quot; /&gt;
|-
| ਸਾਲ ਦਾ ਵਾਇਰਲ ਕਲਾਕਾਰ | {{Won}}
|-
| ਸਾਲ ਦਾ ਨਵਾਂ ਲਾਤੀਨੀ ਕਲਾਕਾਰ | {{Won}}
|-
| ਸਾਲ ਦਾ ਫੈਨਡਮ | {{Won}}
|}
ਸਮਾਰੋਹ ਦੇ ਸਾਲ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਹਰ ਸਾਲ, ਜਿੱਥੇ ਵੀ ਸੰਭਵ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਸਾਲ ਹੋਏ ਪੁਰਸਕਾਰਾਂ ਬਾਰੇ ਲੇਖ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਉਸੇ ਸਮਾਰੋਹ ਵਿੱਚ, Octavio, Os ਦੇ ਕੁੱਤੇ ਨੇ (INSTAPETS) ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਜਿੱਤੀ

== ਨੋਟ ==
{{notelist}}

== ਹਵਾਲੇ ==
{{reflist}}

== ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ ==
{{commons||ਕੀਨੀਆ ਓ.ਐਸ}}

[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1999]]</text>
      <sha1>5nwpjt5tf8xrist8lddy9047u0x2twt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਕਲੋਈ ਈਸਟ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>182540</id>
    <revision>
      <id>843849</id>
      <parentid>826395</parentid>
      <timestamp>2026-08-02T14:51:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>37445</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>843849</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11427" sha1="5sg4xvbn4ghsjgut99s5nzkmosaa04b" xml:space="preserve">
'''ਕਲੋਈ ਈਸਟ''' (ਜਨਮ 16 ਫਰਵਰੀ, 2001) ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਅਤੇ ਡਾਂਸਰ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{Cite web |date=February 16, 2019 |title=Chloe East on Instagram: &quot;hi adult years&quot; |url=https://www.instagram.com/p/Bt87cTYFrg_/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20231125123156/https://www.instagram.com/p/Bt87cTYFrg_/ |archive-date=November 25, 2023 |access-date=February 16, 2019 |website=Instagram}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Ceylan Kumbarji |date=July 8, 2016 |title=5 QUESTIONS FOR… CHLOE EAST |url=http://www.taylormagazine.com/5-questions-for-chloe-east/ |access-date=October 22, 2017 |website=Taylormagazine.com |archive-date=ਜੁਲਾਈ 12, 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160712235250/http://www.taylormagazine.com/5-questions-for-chloe-east/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ਉਸ ਨੇ ਆਡੀਅੰਸ ਨੈੱਟਵਰਕ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਸੀਰੀਜ਼ ਆਈਸ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਸੀਜ਼ਨ ਵਿੱਚ ਵਿਲੋ ਪੀਅਰਸ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਏ. ਬੀ. ਸੀ. ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਸੀਰੀਜ਼ ਕੇਵਿਨ (ਸੰਭਵ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸੇਵਜ਼ ਦ ਵਰਲਡ) ਵਿੱਚ ਰੀਜ਼ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੰਚ ਅਤੇ ਐਚ. ਬੀ. ਓ. ਮੈਕਸ ਜਨਰੇਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਨਾਓਮੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਅਭਿਨੈ ਕੀਤਾ। ਉਹ [[ਸਟੀਵਨ ਸਪੀਲਬਰਗ]] ਦੀ 2022 ਦੀ ਫ਼ਿਲਮ, ਦ ਫੈਬਲਮੈਨਜ਼ ਵਿੱਚ ਮੋਨਿਕਾ ਸ਼ੇਰਵੁੱਡ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।

== ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ ==
ਈਸਟ ਦਾ ਜਨਮ 2001 ਵਿੱਚ ਸੈਨ ਕਲੇਮੈਂਟ, ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ।&lt;ref name=&quot;CENE&quot;&gt;{{Cite web |date= |title=Chloe East |url=http://naluda.com/interviews/chloe-east/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20190914092836/http://naluda.com/interviews/chloe-east/ |archive-date=September 14, 2019 |access-date=June 4, 2019 |website=naluda.com}}&lt;/ref&gt; ਉਸ ਦੇ ਦੋ ਭਰਾ ਹਨ।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Exclusive Interview with Jessica Darling's It List's Chloe East |url=http://talknerdywithus.com/2016/05/29/exclusive-interview-with-jessica-darlings-it-lists-chloe-east/ |website=TalkNerdyWithUs |access-date=2024-03-27 |archive-date=2018-10-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181001004750/http://talknerdywithus.com/2016/05/29/exclusive-interview-with-jessica-darlings-it-lists-chloe-east/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ਉਸਨੇ ਦੋ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਨੱਚਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਡਾਂਸਰ ਵਜੋਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜਿੱਤੇ ਹਨ।&lt;ref&gt;Brittany Vanbibber (April 29, 2017). [https://www.aol.com/article/entertainment/2017/04/29/how-chloe-east-s-love-for-movie-scores-began/22045177/ &quot;How Chloe East's love for movie scores began&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241224172146/https://www.aol.com/article/entertainment/2017/04/29/how-chloe-east-s-love-for-movie-scores-began/22045177/ |date=2024-12-24 }}. ''AOL.com.'' Retrieved on May 18, 2017.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://cni.lacasting.com/talent/profile/869826 Chloe East] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171015145933/http://cni.lacasting.com/talent/profile/869826 |date=2017-10-15 }}. Casting Networks Inc. Retrieved on May 18, 2017&lt;/ref&gt;

== ਕੈਰੀਅਰ ==
ਈਸਟ ਨੇ 9 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਮਾਡਲਿੰਗ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ 11 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿਚ ਉਸਨੇ [[ਐੱਚ.ਬੀ.ਓ.|ਐਚ. ਬੀ. ਓ.]] ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਸੀਰੀਜ਼ ਟਰੂ ਬਲੱਡ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।&lt;ref&gt;{{Cite web |date=July 10, 2015 |title=Q&amp;A: GET CAUGHT UP WITH CHLOE EAST |url=http://network.bbtv.com/blog/creator-qa-chloe-east/ |access-date= |website=network.bbtv.com |archive-date=ਅਕਤੂਬਰ 23, 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171023173758/http://network.bbtv.com/blog/creator-qa-chloe-east/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;darling&quot;&gt;Sarah Sommer (June 5, 2016). [http://www.bsckids.com/2016/06/chloe-east-talks-debby-ryans-jessica-darlings-list-exclusive-interview/ &quot;Chloe East Talks Debby Ryan’s “Jessica Darling’s It List” – Exclusive Interview&quot;]. ''bsckids.com''. Retrieved on May 18, 2017.&lt;/ref&gt; ਹੋਰ ਕ੍ਰੈਡਿਟ ਵਿੱਚ ਜੇਸਿਕਾ ਡਾਰਲਿੰਗ ਦੀ ਆਈ. ਟੀ. ਲਿਸਟ ਦੇ ਫ਼ਿਲਮ ਰੂਪਾਂਤਰਣ ਵਿੱਚ ਜੈਸਿਕਾ ਡਾਰਲਿੱਗ, ਅਤੇ [[ਡਿਜ਼ਨੀ ਚੈਨਲ]] ਦੀ ਲਡ਼ੀ ''ਲਿਵ ਅਤੇ ਮੈਡੀ'' ਉੱਤੇ ਵੈਲ ਦੀ ਆਵਰਤੀ ਭੂਮਿਕਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ।[2] 2016 ਵਿੱਚ, ਈਸਟ ਨੂੰ ਆਡੀਅੰਸ ਨੈਟਵਰਕ ਡਰਾਮਾ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਸੀਰੀਜ਼ ਆਈਸ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਸੀਜ਼ਨ ਵਿੱਚ ਵਿਲੋ ਪੀਅਰਸ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।&lt;ref name=&quot;Ice1&quot;&gt;{{Cite web |last=Denise Petski |date=August 17, 2016 |title='Ice': Antoine Fuqua's Audience Drama Series Adds Ella Thomas, Rey Gallegos &amp; Chloe East |url=https://deadline.com/2016/08/ice-antoine-fuqua-audience-drama-series-cast-ella-thomas-rey-gallegos-chloe-east-1201805188/ |access-date=October 5, 2022 |website=[[Deadline Hollywood]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Brittany Frederick |date=February 15, 2017 |title=Chloe East Looks Back On Season 1 Of Diamond Thriller 'Ice' |url=http://hiddenremote.com/2017/02/25/chloe-east-looks-back-season-1-diamond-thriller-ice/ |access-date=May 18, 2017 |website=Hiddenremote.com |archive-date=ਮਈ 20, 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170520102742/http://hiddenremote.com/2017/02/25/chloe-east-looks-back-season-1-diamond-thriller-ice/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

ਮਾਰਚ 2017 ਵਿੱਚ, ਈਸਟ ਨੂੰ ਏ. ਬੀ. ਸੀ. ਡਰਾਮਾ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਸੀਰੀਜ਼ ਕੇਵਿਨ (ਸੰਭਵ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸੇਵਜ਼ ਦ ਵਰਲਡ) ਵਿੱਚ ਕੇਵਿਨ ਦੀ ਭਤੀਜੀ ਰੀਸ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ 2017-2018 ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਸੀਜ਼ਨ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ਹੋਇਆ ਸੀ।&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Denise Petski |date=March 8, 2017 |title='The Gospel Of Kevin': India de Beaufort, Dustin Ybarra &amp; Chloe East Join ABC Light Drama Pilot |url=https://deadline.com/2017/03/the-gospel-of-kevin-india-de-beaufort-dustin-ybarra-chloe-east-abc-light-drama-pilot-1202039393/ |access-date=October 5, 2022 |website=[[Deadline Hollywood]]}}&lt;/ref&gt; 2018 ਦੇ ਅੱਧ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੂੰ ਨੱਚਣ ਵਾਲੀ ਫ਼ਿਲਮ ਨੈਕਸਟ ਲੈਵਲ ਵਿੱਚ ਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ 2019 ਵਿੱਚ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਈ ਸੀ।&lt;ref name=&quot;Next Level&quot;&gt;{{Cite web |last=Amanda N'Duka |date=July 24, 2018 |title='Dance Moms' Chloe Lukasiak, Lauren Orlando, Emily Skinner &amp; More Taking It To The 'Next Level' |url=https://deadline.com/2018/07/chloe-lukasiak-lauren-orlando-emily-skinner-next-level-movie-1202432620/ |access-date=October 5, 2022 |website=Deadline Hollywood}}&lt;/ref&gt; 2020 ਵਿੱਚ, ਉਹ ਫ਼ਿਲਮ ਦ ਵੁਲਫ ਆਫ ਸਨੋ ਹੌਲੋ ਵਿੱਚ ਜੇਨਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀ।&lt;ref name=&quot;TWoSH&quot;&gt;{{Cite web |last=Peter Debruge |date=October 6, 2020 |title='The Wolf of Snow Hollow' Review: Robert Forster's Last Film Awkwardly Faces the Monster Within |url=https://variety.com/2020/film/reviews/the-wolf-of-snow-hollow-review-jim-cummings-1234793966/ |access-date=October 5, 2022 |website=[[Variety (magazine)|Variety]]}}&lt;/ref&gt; 2021 ਵਿੱਚ, ਈਸਟ ਨੂੰ [[ਸਟੀਵਨ ਸਪੀਲਬਰਗ]] ਦੀ ਆਉਣ ਵਾਲੀ ਡਰਾਮਾ ਫ਼ਿਲਮ ਦ ਫੈਬਲਮੈਨਜ਼ ਵਿੱਚ ਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ 2022 ਵਿੱਚ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਈ ਸੀ।&lt;ref name=&quot;The Fabelmans&quot;&gt;{{Cite web |last=Justin Kroll |date=July 14, 2021 |title=Chloe East, Oakes Fegley &amp; Isabelle Kusman Round Cast Of Steven Spielberg's Film Loosely Based On His Childhood |url=https://deadline.com/2021/07/chloe-east-oakes-fegley-isabelle-kusman-steven-spielberg-1234793138/ |access-date=July 27, 2021 |website=Deadline Hollywood}}&lt;/ref&gt; ਉਸ ਦਾ ਕਿਰਦਾਰ, ਮੋਨਿਕਾ ਸ਼ੇਰਵੁੱਡ, ਜੋ ਫ਼ਿਲਮ ਦੇ ਦੂਜੇ ਅੱਧ ਦੌਰਾਨ ਨਾਇਕ ਸੈਮੀ ਫੈਬਲਮੈਨ (ਗੈਬਰੀਅਲ ਲਾਬੇਲੇ) ਦੀ ਪ੍ਰੇਮਿਕਾ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਨੂੰ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਫ਼ਿਲਮ ਲਈ ਸਪੀਲਬਰਗ ਲਈ ਇੱਕ ਕਾਲਪਨਿਕ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਗਰਲਫ੍ਰੈਂਡ ਵਜੋਂ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਸੈਮੀ ਦਾ ਕਿਰਦਾਰ ਅਧਾਰਿਤ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Kaplan |first=Michael |date=December 3, 2022 |title=No girlfriend! Spielberg’s classmates reveal fictions in ‘Fabelmans’ |url=https://nypost.com/2022/12/03/steven-spielbergs-classmates-reveal-fictions-in-fabelmans/ |access-date=July 15, 2023}}&lt;/ref&gt; ਉਸੇ ਸਾਲ, ਉਸ ਨੂੰ ਆਉਣ ਵਾਲੀ ਫ਼ਿਲਮ ਗੋਇੰਗ ਪਲੇਸਸ ਵਿੱਚ ਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।&lt;ref name=&quot;Going Places&quot;&gt;{{Cite web |last=Mike Fleming Jr. |date=June 2, 2021 |title=Stampede Ventures Sets Dark Comedy 'Going Places'; Max Chernov Makes Feature Directing Debut |url=https://deadline.com/2021/06/stampede-ventures-going-places-max-chernov-ethan-cutkosky-chloe-east-spence-moore-ii-1234767412/ |access-date=June 9, 2021 |website=[[Deadline Hollywood]]}}&lt;/ref&gt; ਸਤੰਬਰ 2022 ਵਿੱਚ, ਈਸਟ ਨੇ ਆਉਣ ਵਾਲੀ ਪਰਿਵਾਰਕ ਕਾਮੇਡੀ ਫ਼ਿਲਮ ਪਾਪੂਲਰ ਥਿਊਰੀ ਦੀ ਸ਼ੂਟਿੰਗ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ।&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Emiliano De Pablos |date=September 1, 2022 |title=Filming Wraps on Family Comedy 'Popular Theory,' Handled by Blue Fox Entertainment (EXCLUSIVE) |url=https://variety.com/2022/film/global/popular-theory-blue-fox-entertainment-cheryl-hines-1235356743/ |access-date=March 4, 2023 |website=Variety}}&lt;/ref&gt;

== ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ ==
ਈਸਟ ਨੇ 2021 ਵਿੱਚ ਈਥਨ ਪ੍ਰੀਕੋਰਟ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾਇਆ।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Chloe East in film The Fabelmans |url=https://www.contentmode.com/chloe-east/ |website=ContentMode}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=The Wedding |url=https://www.youtube.com/watch?v=IgFGXG1ffbY |website=Chloe East - YouTube}}&lt;/ref&gt;

== ਹਵਾਲੇ ==

[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 2001]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਅਮਰੀਕੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]]</text>
      <sha1>5sg4xvbn4ghsjgut99s5nzkmosaa04b</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਨਾਯਲਾ ਅਲ ਖਜਾ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>185127</id>
    <revision>
      <id>843888</id>
      <parentid>829672</parentid>
      <timestamp>2026-08-03T10:55:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>37445</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>843888</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="37455" sha1="sgaqvk2gywiezasozgli14a1z1e8n69" xml:space="preserve">'''ਨਾਯਲਾ ਅਲ-ਖਜਾ''' ([[ਅਰਬੀ ਭਾਸ਼ਾ|ਅਰਬੀ]] نيلة الخجة; ਜਨਮ 7 ਮਾਰਚ 1978) [[ਸੰਯੁਕਤ ਅਰਬ ਅਮੀਰਾਤ]] ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਮਹਿਲਾ ਪਟਕਥਾ ਲੇਖਕ, ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਅਤੇ ਨਿਰਮਾਤਾ ਹੈ। ਅਲ-ਖਜਾ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਫ਼ਿਲਮ ਉਦਯੋਗ ਨੂੰ ਆਕਾਰ ਦੇ ਰਹੀ ਹੈ।&lt;ref name=&quot;Forbes&quot;&gt;{{Cite web |last=Burney |first=Charlotte |title=The UAE's First Female Film Director: How Nayla Al Khaja Is Breaking Into Hollywood As An Emirati Woman |url=https://www.forbes.com/sites/charlotteburney/2023/04/19/the-uaes-first-female-film-director-how-nayla-al-khaja-is-breaking-into-hollywood-as-an-emirati-woman/ |access-date=18 January 2024 |website=[[Forbes]]}}&lt;/ref&gt; ਉਹ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਲਈ ਸਥਾਨਕ ਕਹਾਣੀਆਂ ਦੱਸਣ ਦੀ ਵਚਨਬੱਧਤਾ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦੀ ਹੈ।

== ਪਿਛੋਕਡ਼ ==

2006 ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਫ਼ਿਲਮ ''ਅਰਬਾਨਾ'' ਦਾ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਦੁਬਈ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਫ਼ਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ, ਜਿੱਥੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸਰਬੋਤਮ ਅਮੀਰਾਤ ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਮਾਤਾ ਵਜੋਂ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।&lt;ref&gt;{{Cite web |date=26 July 2011 |title=People in Film: Nayla Al Khaja |url=https://www.dohafilminstitute.com/blog/people-in-film-nayla-al-khaja |access-date=18 January 2024 |website=Doha Film Institute}}&lt;/ref&gt; ਇਸ ਮਾਨਤਾ ਨੇ ਕਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਲਘੂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਦੀ ਲਡ਼ੀ ਲਈ ਰਾਹ ਪੱਧਰਾ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ''ਵੰਸ''  (2009) ''ਮਲਾਲ'' (2010) ਅਤੇ ''ਦ ਨੇਬਰ'' (2013) ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।

== ਡੈਬਿਊ ਫੀਚਰ ਫ਼ਿਲਮ: ਥ੍ਰੀ ==
2023 ਵਿੱਚ, ਅਲ ਖਜਾ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਡਰਾਮਾ ਅਤੇ ਥ੍ਰਿਲਰ ਫੀਚਰ ਫ਼ਿਲਮ ''ਥ੍ਰੀ'' ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕੀਤਾ।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Three |url=https://www.imdb.com/title/tt19399206/?ref_=tt_mv_close |website=[[IMDb]]}}&lt;/ref&gt; ਇਹ ਉਸੇ ਸਾਲ ਤੀਜੇ ਲਾਲ ਸਾਗਰ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫ਼ਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਸੀ।&lt;ref&gt;{{Cite web |date=30 November 2023 |title=''Three'' – Red Sea Film |url=https://redseafilmfest.com/en/rsiff_film/three/ |access-date=18 January 2024 |website=Red Sea Film – Red Sea Film Festival |archive-date=10 ਦਸੰਬਰ 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231210020249/https://redseafilmfest.com/en/rsiff_film/three/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ਇਹ ਡਰਾਉਣੀ-ਥ੍ਰਿਲਰ ਸੋਗ, ਪਰਿਵਾਰਕ ਬੰਧਨਾਂ ਅਤੇ ਅੰਤਰ-ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਵਿਸ਼ਵਾਸਾਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਦੀ ਪਡ਼ਚੋਲ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਵੌਵੌਕਸ ਵੰਡ ਨੇ ਫ਼ਿਲਮ ਨੂੰ ਮਿਡਲ ਈਸਟ ਅਤੇ ਉੱਤਰੀ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਵਿੱਚ 1 ਫਰਵਰੀ 2024 ਨੂੰ ਰਿਲੀਜ਼ ਕੀਤਾ।&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Sheded |first=Mona |last2=Kay |first2=Jeremy |last3=Rosser |first3=Michael |date=18 January 2024 |title=UAE thriller 'Three' lands Middle East distribution ahead of Red Sea premiere (exclusive) |url=https://www.screendaily.com/news/uae-thriller-three-lands-middle-east-distribution-ahead-of-red-sea-premiere-exclusive/5188434.article |access-date=18 January 2024 |website=Screen}}&lt;/ref&gt;

=== ਵਿਜ਼ੂਅਲ ਅਤੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਸ਼ੈਲੀ ===
ਅਲ ਖਜਾ ਆਪਣੀਆਂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਦਹਿਸ਼ਤ ਅਤੇ ਸੁਹਜ ਦੇ ਤੱਤਾਂ ਨੂੰ ਜੋਡ਼ਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਠੰਢਾ ਅਤੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਗਤ ਮਨਮੋਹਕ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸੰਤੁਲਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਦੋਹਰੀ ਪਹੁੰਚ ਉਸ ਦੀ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਸ਼ੈਲੀ ਨੂੰ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਨੂੰ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਸਪੈਕਟ੍ਰਮ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੀ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=The Independent Critic - Movie Review: Three |url=https://theindependentcritic.com/three}}&lt;/ref&gt;

ਵਿਲੱਖਣ ਸੈੱਟ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਅਤੇ ਇੱਕ ਜੀਵੰਤ ਪਰ ਵਾਯੂਮੰਡਲ ਰੰਗ ਪੈਲਅਟ ਦੁਆਰਾ ਚਿੰਨ੍ਹਿਤ, ਉਸ ਦੀਆਂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਇੱਕ ਵਿਲੱਖਣ ਸੁਰ ਰੱਖਦੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਭਿਆਨਕ ਮਾਹੌਲ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਭਾਵੇਂ ਸਮਾਜਿਕ ਮੁੱਦਿਆਂ ਦੀ ਪਡ਼ਚੋਲ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ ਜਾਂ ਨਿੱਜੀ ਵਿਕਾਸ, ਉਸ ਦੀ ਵਿਜ਼ੂਅਲ ਕਹਾਣੀ ਸੁਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਅਰਥ ਦੀਆਂ ਪਰਤਾਂ ਅਤੇ ਸੂਖਮ ਬਿਰਤਾਂਤਾਂ ਦਾ ਸੰਚਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=FMCG Horeca Business |url=https://thewondermom.club/insights/nayla-al-khaja-a-cinematic/%3C/ref%3E%3Cref%3Ehttps://uaetimes.ae/nayla-al-khaja-emirati-filmmaker-reflects-on-cinematic/ |access-date=18 January 2024 |website=WonderMom |archive-date=18 ਜਨਵਰੀ 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240118045435/https://thewondermom.club/insights/nayla-al-khaja-a-cinematic/%3C/ref%3E%3Cref%3Ehttps%3A//uaetimes.ae/nayla-al-khaja-emirati-filmmaker-reflects-on-cinematic/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

== ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰੀ ਮਾਨਤਾ, ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ==
ਸਤੰਬਰ 2022 ਵਿੱਚ [[ਨੈਟਫਲਿਕਸ|ਨੈੱਟਫਲਿਕਸ]] ਨੇ ਜਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ ਹਾਸਲ ਕੀਤੇ ਤਾਂ ਨੈਲਾ ਦੀਆਂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ, ਐਨੀਮਲ ਅਤੇ ਦ ''ਸ਼ੈਡੋ'' ਨੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਪਹੁੰਚ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਤੱਕ ਵਧਾ ਦਿੱਤਾ।&lt;ref&gt;{{Cite web |date=18 January 2024 |title=Netflix streams two films by Emirati filmmaker Nayla Al-Khaja |url=https://www.arabnews.com/node/2194176/spa/page_view_event/aggregate |access-date=18 January 2024 |website=Arab News}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;The National News&quot;&gt;{{Cite web |last=Skirka |first=Hayley |date=5 November 2022 |title=Netflix releases two films by Emirati filmmaker Nayla Al Khaja |url=https://www.thenationalnews.com/arts-culture/film-tv/2022/11/05/netflix-releases-two-films-by-emirati-filmmaker-nayla-al-khaja/ |access-date=18 January 2024 |website=The National}}&lt;/ref&gt;

ਅਪ੍ਰੈਲ 2021 ਵਿੱਚ, ਮੀਡੀਆ ਆਊਟਲੈਟਸ ਨੇ ਲਡ਼ੀਵਾਰ ਨਿਰਮਾਣ ਵਿੱਚ ਅਲ-ਖਜਾ ਦੇ ਦਾਖਲੇ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਦਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ 'ਦਿ ਅਲੈਗਜ਼ੈਂਡਰੀਆ ਕਿਲਿੰਗਜ਼', ਆਸਕਰ ਜੇਤੂ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਟੈਰੀ ਜਾਰਜ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਅਲ ਖਜਾ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਨਿਰਮਾਤਾ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਨਗੇ ਅਤੇ ਕਈ ਐਪੀਸੋਡਾਂ ਦਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਕਰਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹਨ।&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Allam |first=Roula |date=5 January 2024 |title=Emirati Filmmaker Nayla Al Khaja To Begin International Journey With 'The Alexandria Killings' |url=https://www.abouther.com/node/38121/people/leading-ladies/emirati-filmmaker-nayla-al-khaja-begin-international-journey- |access-date=18 January 2024 |website=About Her}}&lt;/ref&gt;

=== ''ਬਾਬ।'' ===
ਅਲ-ਖਜਾ ਇਸ ਵੇਲੇ ਇੱਕ ਦੂਜੀ ਕਲਪਨਾ-ਯਥਾਰਥਵਾਦ ਡਰਾਉਣੀ ਫੀਚਰ ਫ਼ਿਲਮ, ਬਾਬ, ਵਿਕਸਤ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਦੋ ਵਾਰ ਆਸਕਰ ਜੇਤੂ [[ਏ. ਆਰ. ਰਹਿਮਾਨ]] ਸੰਗੀਤ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕਰਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹਨ।&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Ramachandran |first=Naman |date=11 May 2022 |title=A.R. Rahman, Nayla Al Khaja Team on 'Baab' |url=https://variety.com/2022/film/global/ar-rahman-nayla-al-khaja-baab-1235263860/ |access-date=18 January 2024}}&lt;/ref&gt; 

ਬਾਬ ਵਹੀਦਾ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਨੂੰ ਉਜਾਗਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਸੋਗ ਦੇ ਪਡ਼ਾਵਾਂ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰਕੇ ਆਪਣੀ ਭੈਣ ਦੇ ਨੁਕਸਾਨ ਨਾਲ ਨਜਿੱਠਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇੱਕ ਹਰੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਲੁਕੀਆਂ ਕੈਸੇਟ ਟੇਪਾਂ ਦਾ ਖੁਲਾਸਾ ਵਹੀਦਾ ਨੂੰ ਇੱਕ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਯਾਤਰਾ ਵੱਲ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਆਪਣੀ ਜੁਡ਼ਵਾਂ ਭੈਣ ਦੀ ਰਹੱਸਮਈ ਮੌਤ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਵਿੱਚ ਅਸਮਰੱਥ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਕੰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਡਰਾਉਣੀ ਲੈਅ ਨਾਲ ਦੁਖੀ ਹੈ। ਉਹ ਸਿਰਫ਼ ਲੁਕੇ ਹੋਏ ਭੇਦ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਹੋਰ ਵੀ ਬਹੁਤ ਕੁਝ ਸੁਲਝਾਉਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਵਿਆਹ ਦੇ ਢੋਲਾਂ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਧੁਨ ਉਸ ਨੂੰ ਪਹਾਡ਼ਾਂ ਦੀ ਡੂੰਘਾਈ ਵੱਲ ਲੈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਮ੍ਰਿਤਕ ਪਿਤਾ ਅਤੇ ਲੁਲਵਾ ਨਾਮ ਦੇ ਇੱਕ ਡਜਿਨ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ ਅਪਵਿੱਤਰ ਸੰਬੰਧ ਦੀ ਗਵਾਹੀ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਬਾਬ ਪਾਗਲਪਨ ਅਤੇ ਅਰਾਜਕਤਾ ਦੀ ਡੂੰਘਾਈ ਵਿੱਚ ਉਲਝਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਸੱਚਾਈ ਅਤੇ ਬੁਰੇ ਸੁਪਨਿਆਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਦੀ ਰੇਖਾ ਨੂੰ ਧੁੰਦਲਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਹਨੇਰਾ ਕਲਪਨਾ ਵਰਜਿਤ ਪਿਆਰ, ਈਰਖਾ, ਗੁੱਸਾ, ਕਤਲ, ਸ਼ਰਮ ਅਤੇ ਅਣਸੁਲਝੇ ਦੁੱਖ ਦੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਸ਼ੂਟਿੰਗ 2024 ਦੇ ਅੱਧ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਹੈ। 

== ਫ਼ਿਲਮੋਗ੍ਰਾਫੀ ਅਤੇ ਪੁਰਸਕਾਰ ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ਅਲ ਖਜਾ ਦੀ ਫ਼ਿਲਮੋਗ੍ਰਾਫੀ
!ਸਿਰਲੇਖ
!ਸਾਲ.
!ਅਲ ਖਜਾ ਕ੍ਰੈਡਿਟ
!ਮੁੱਖ ਕਾਸਟ
!ਸ਼ੈਲੀ
!ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਦੀ ਕਿਸਮ
!ਪੁਰਸਕਾਰ
|-
|''ਮਿੱਠਾ ਸੋਲਾਂ''
|1996
|ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ
| ---
|ਕਾਮੇਡੀ
|ਛੋਟਾ
|-
|''3adi.com''
|1998
|ਡਾਇਰੈਕਟਰ
| ---
|ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ
|ਛੋਟਾ
|-
|''ਇੱਛਾ ਸ਼ਕਤੀ''
|2003
|ਨਿਰਮਾਤਾ
| ---
|ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ
|ਛੋਟਾ
|-
|''ਨੁਕਸਾਨ''
|2005
|ਨਿਰਮਾਤਾ
|ਸ਼ੌਨ ਰੇਨੋਲਡਜ਼, ਸ਼ੈਨਨ ਪੈਟਰਸਨ, ਮੈਕੇਂਜ਼ੀ ਮੁਲਦੂਨ
|ਡਰਾਮਾ
|ਛੋਟਾ
|-
|''ਦੁਬਈ ਦਾ ਉਦਘਾਟਨ''
|2005
|ਨਿਰਮਾਤਾ ਅਤੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ
|ਅਲ ਖਜਾ, ਨਿਕੋਲਸ ਡਾਲਡਿੰਗਰ
|ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ
|ਛੋਟਾ
|-
|''ਅਰਬਾਨਾ''
|2006
|ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ
|ਅਲ-ਖਜਾ, ਫਰੀਆਲ ਐਂਟੈਜ਼ਰੀ
|ਡਰਾਮਾ
|ਛੋਟਾ
|ਬੈਸਟ ਫੀਮੇਲ ਫ਼ਿਲਮਮੇਕਰ-ਦੁਬਈ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਫ਼ਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ, 2007
|-
|''ਇੱਕ ਵਾਰ''
|2009
|ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ
|ਨਿਫਿਨ ਜੀ. ਅਲ ਦੀਨ, ਬਸੀਮ ਸਾਮੀ ਅਲ ਖਲੀਫ਼, ਹਮਾਦ ਬੀ. ਅਲ ਖਲੀਫ਼
|ਡਰਾਮਾ
|ਛੋਟਾ
|
|-
|''ਮਲਾਲਾ''
|2010
|ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ
|ਅਲ-ਖਜਾ, ਹੋਰਮੁਜ਼ ਮਹਿਤਾ, ਘਸਾਨ ਅਲ-ਖਾਤੇਰੀ
|ਡਰਾਮਾ, ਰੋਮਾਂਸ
|ਛੋਟਾ
|ਸਾਲ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ-ਡਿਜੀਟਲ ਸਟੂਡੀਓ ਅਵਾਰਡ, 2011-ਪਹਿਲਾ ਇਨਾਮ, ਮੁਹ੍ਰ ਅਮੀਰਾਤ ਸ਼੍ਰੇਣੀ-ਦੁਬਈ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਫ਼ਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ, 2010-ਸਰਬੋਤਮ ਸਕ੍ਰਿਪਟ-ਖਾਡ਼ੀ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫ਼ਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਾਲ, 2010-ਪਹਿਲਾ ਇਨਾਮ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਨੌਜਵਾਨ ਸਕ੍ਰੀਨ ਉੱਦਮੀ-ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਕੌਂਸਲ, 2010-1 ਇਨਾਮ, ਅਮੀਰਾਤ ਲਘੂ ਫ਼ਿਲਮ ਸਕ੍ਰਿਪਟ ਮੁਕਾਬਲਾ-ਖਾਡ਼ੀ ਫ਼ਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵੇਲ, 2010
|-
|''ਹੈਲੋ।''
|2012
|ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ
|ਮੋਨਾ ਅਲ ਅਸਦ, ਸ਼ੇਰੀ ਫਰਾਮਰੋਜ਼
|ਡਰਾਮਾ
|ਛੋਟਾ
|
|-
|''ਤਿੰਨ''
|2013
|ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ
|ਆਯਾ ਅਲ ਅੰਸਾਰੀ, ਫਾਤਿਮਾ ਅਲ ਸ਼ਰੋਕੀ, ਕੈਟਰੀਨਾ ਬਰਨਾਰਡੋ
|ਦਹਿਸ਼ਤ
|ਛੋਟਾ
|ਛੋਟੀ ਫ਼ਿਲਮ ਲਈ ਹਜ਼ਾਵੀ ਫੰਡ-ਦੋਹਾ ਫ਼ਿਲਮ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ, 2013
|-
|''ਗੁਆਂਢੀ''
|2013
|ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ
|ਕ੍ਰਿਸਟਲ ਬੇਟਸ
|ਡਰਾਮਾ
|ਛੋਟਾ
|ਬੈਸਟ ਸ਼ਾਰਟ ਫ਼ਿਲਮ-ਮਿਡਲ ਈਸਟ ਨਾਓ ਫੈਸਟੀਵਲ, 2015 ਮੁਹ੍ਰ ਅਮੀਰਾਤ, ਸਪੈਸ਼ਲ ਜਿਊਰੀ ਅਵਾਰਡ-ਦੁਬਈ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਫ਼ਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ 2015 ਬੈਸਟ ਅਮੀਰਾਤ ਫ਼ਿਲਮ-ਅਬੂ ਧਾਬੀ ਫ਼ਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਾਲ, 2013
|-
|''ਜਾਨਵਰ''
|2016
|ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ
|ਮੁਹੰਮਦ ਅਹਿਮਦ, ਵੇਨੇਸ਼ੀਆ ਟਿਆਰਕਸ, ਡੋਨੀਆ ਆਸੀ, ਅਭਿਜੀਤ ਬਰੂਆ
|ਡਰਾਮਾ
|ਛੋਟਾ (ਫੀਚਰ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਲਈ ਪਾਇਲਟ) 
|ਬੈਸਟ ਵੁਮੈਨਜ਼ ਇਸ਼ੂ ਸ਼ਾਰਟ-ਮੈਡਰਿਡ ਆਰਟਹਾਊਸ ਫ਼ਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ, 2022 ਬੈਸਟ ਸ਼ਾਰਟ ਸਿਨੇਮੈਟੋਗ੍ਰਾਫੀ-ਆਰਟਹਾਊਜ਼ ਫੈਸਟੀਵਲ ਆਫ ਬੇਵਰਲੀ ਹਿਲਸ, 2021 ਜਿਊਰੀ ਅਵਾਰਡ, ਨੈਰੇਟਿਵ ਫ਼ਿਲਮ-ਰਾਸ ਅਲ ਖੈਮਾਹ ਫਾਈਨ ਆਰਟਸ ਫੈਸਟੀਵਲ 2018 ਜਿਊਰੀ ਸਪੈਸ਼ਲ ਪੁਰਸਕਾਰ, ਬੈਸਟ ਸ਼ੌਰਟ ਫਿਕਸ਼ਨ-ਇਟਾਲੀਅਨ ਮੂਵੀ ਅਵਾਰਡ, 2017
|-
|''ਸ਼ੈਡੋ''
|2019
|ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ
|ਸਾਰਾ ਅਲ ਅਕੀਲੀ, ਮੋਹੰਨਾਦ ਹੁਥੈਲ, ਮੀਰਾਨ ਯਾਜ਼ੀ, ਮੋਨਾ ਰਾਗਬ, ਅਬਦੁਲਰਹਮਾਨ ਅਹਿਮਦ, ਅਬਦੁਲਰਜ਼ਾਕ ਅਲ ਖਜਾ, ਰਸ਼ੀਦ ਮੁਹੰਮਦ, ਮੁਹੰਮਦ ਮਹਫੌਦ
|ਡਰਾਮਾ, ਡਰਾਮਾ
|ਛੋਟਾ (ਫੀਚਰ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਲਈ ਪਾਇਲਟ) 
|ਬੈਸਟ ਸਿਨੇਮੈਟੋਗ੍ਰਾਫੀ ਇਨ ਸ਼ਾਰਟ-ਦੁਬਈ ਇੰਡੀਪੈਂਡੈਂਟ ਫ਼ਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ, 2022 ਬੈਸਟ ਹਾਰਰ ਸ਼ਾਰਟ-ਆਰਟਹਾਊਸ ਫੈਸਟੀਵਲ ਆਫ ਬੇਵਰਲੀ ਹਿਲਸ, 2021 ਬੈਸਟ ਫੈਂਟਸੀ/ਹਾਰਰ ਸ਼ੌਰਟ-ਵਰਲਡਫੈਸਟ ਹਿਊਸਟਨ, 2020 ਬੈਸਟ ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਅਰਬ ਅਮੀਰਾਤ ਟੈਲੇਂਟ-ਅਲ ਐਨ ਫ਼ਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਾਲ, 2020
|-
|''ਪੂਰਤੀ ਦਾ ਰਾਹ''
|2022
|ਡਾਇਰੈਕਟਰ
|ਨੂਰਾ ਅਲ ਬਾਲੂਸ਼ੀ, ਫਿਲ ਡਨ, ਸ਼ੇਖ ਸਲੇਮ ਬਿਨ ਸੁਲਤਾਨ ਅਲ ਕਾਸੀਮੀ
|ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ
|ਛੋਟਾ
|ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਅਤੇ ਰਿਪੋਰਟਾਂਃ ਵਾਤਾਵਰਣ, ਵਾਤਾਵਰਣ ਅਤੇ ਸਥਿਰਤਾ, ਸਿਲਵਰ ਡੌਲਫਿਨ ਅਵਾਰਡ-ਕੈਨਸ ਕਾਰਪੋਰੇਟ ਮੀਡੀਆ ਅਤੇ ਟੀਵੀ ਅਵਾਰਡ, 2023
|-
|''ਤਿੰਨ''
|2023
|ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ
|ਜੈਫਰਸਨ ਹਾਲ, ਫਤੇਨ ਅਹਿਮਦ, ਨੌਰਾ ਅਲਬੇਦ, ਸਾਊਦ ਅਲਜ਼ਰੋਨੀ, ਮੋਹੰਨਾਦ ਹੁਥੈਲ, ਅਬਦੁਲਰਜ਼ਾਕ ਅਲ-ਖਜਾ, ਮਾਰੀ ਅਲ-ਹਲੀਅਨ, ਅਬਦੁੱਲਹਰਾਹਿਮ ਅਲਮੁਜੈਨੀ
|ਡਰਾਮਾ, ਥ੍ਰਿਲਰ, ਡਰਾਉਣਾ
|ਫੀਚਰ ਫ਼ਿਲਮ
|ਵਿਸ਼ਵ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ-ਲਾਲ ਸਾਗਰ ਫ਼ਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ, 5 ਅਤੇ 7 ਦਸੰਬਰ, 2023
|}
ਅਲ-ਖਜਾ ਫ਼ਿਲਮਜ਼ (ਪਹਿਲਾਂ ਡੀ-ਸੇਵਨ ਮੋਸ਼ਨ ਪਿਕਚਰਜ਼) ਦੇ ਸੀ. ਈ. ਓ. ਵਜੋਂ 2005 ਤੋਂ, ਅਲ-ਖਜਾ ਨੇ ਸਥਾਨਕ ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਮਾਣ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਹੈ। ਉਸ ਦੀ ਕੰਪਨੀ ਨੇ ਵਪਾਰਕ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵੀ ਬਣਾਈਆਂ ਹਨ। ਅਲ ਖਜਾ ਨੇ [[ਮਰਸਿਡੀਜ਼ ਬੇਂਜ਼|ਮਰਸੀਡੀਜ਼]], ਨਾਈਕੀ, [[ਨੇਸਲੇ|ਨੈਸਲੇ]], ਨਿਊਟ੍ਰੋਜੇਨਾ ਅਤੇ ਨਿਵੇਆ ਸਮੇਤ ਬ੍ਰਾਂਡਾਂ ਲਈ ਵਿਗਿਆਪਨਾਂ ਦਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਕੀਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਐਨੀ ਲੀਬੋਵਿਟਜ਼ ਅਤੇ [[ਰਾਜਰ ਫੈਡਰਰ|ਰੋਜਰ ਫੈਡਰਰ]] ਵਰਗੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਗਾਹਕਾਂ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਉਸ ਨੇ ਦੁਬਈ ਫ਼ਿਲਮ ਅਤੇ ਟੀਵੀ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੁਆਰਾ ਨਿਯੁਕਤ ''ਸਟਾਰ ਟ੍ਰੇਕ 3'' ਵਿੱਚ ਪਰਦੇ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।

=== ਸੀਨ ਕਲੱਬ ਦੇ ਸੰਸਥਾਪਕ ===
2007 ਵਿੱਚ, ਅਲ ਖਜਾ ਨੇ ਸੀਨ ਕਲੱਬ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ (ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਸੀਨ ਨੂੰ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ) ਸੰਯੁਕਤ ਅਰਬ ਅਮੀਰਾਤ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਫ਼ਿਲਮ ਕਲੱਬ।&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.digitalstudiome.com/broadcast/delivery-transmission/article-7662-profile-the-scene-club|title=Profile: The Scene Club|date=27 July 2014|work=Digital Studio Middle East|access-date=18 January 2024}}&lt;/ref&gt; 22, 000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਮੈਂਬਰਸ਼ਿਪ ਦੇ ਨਾਲ, ਸੀਨ ਕਲੱਬ ਨੇ ਸੰਯੁਕਤ ਅਰਬ ਅਮੀਰਾਤ ਵਿੱਚ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਲਈ ਸੁਤੰਤਰ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕਰਦਿਆਂ ਇੱਕ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਕੇਂਦਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{Cite web |last=دبي |first=محمد عبدالمقصود - |date=18 November 2017 |title=نايلة الخاجة: «المشهد».. قصة نجاح سينمائية في دبي |url=https://www.emaratalyoum.com/life/cinema/2017-11-19-1.1045373 |access-date=18 January 2024 |website=emaratalyoum.com |language=ar}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=20 December 2021 |title=Philanthropy: Nayla Al Khaja on filmmaking &amp; female empowerment |url=https://www.lux-mag.com/nayla-al-khaja-filmaker/ |access-date=18 January 2024 |website=Lux Magazine |archive-date=10 ਜਨਵਰੀ 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240110142302/https://www.lux-mag.com/nayla-al-khaja-filmaker/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ਕਲੱਬ ਨੇ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਦੀਆਂ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜੇਤੂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਵਿਭਿੰਨ ਲਡ਼ੀ ਦਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਕਲੱਬ ਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨੂੰ ਮੂਲ ਸਿਨੇਮਾਈ ਫਾਰਮੈਟਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕਰਨ ਦਾ ਮੌਕਾ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਨਾਲ ਜੁਡ਼ੇ ਮਹਿਮਾਨ ਬੁਲਾਰਿਆਂ ਨਾਲ ਸੈਸ਼ਨ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ।

=== ਬ੍ਰਾਂਡ ਅੰਬੈਸਡਰਸ਼ਿਪ ਅਤੇ ਸਮਰਥਨ ===
ਐੱਲ. ਜੀ. ਭਾਈਵਾਲੀ ਅਤੇ ਤਰੱਕੀਆਂ ਰਾਹੀਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧ, ਬ੍ਰਾਂਡ ਅੰਬੈਸਡਰ ਅਤੇ ਸਮਰਥਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਬਣ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ [[ਐਪਲ ਇੰਕ.|ਐਪਲ]], ਸੈਮਸੰਗ, ਓਪੋ, ਆਨਰ, ਡੂ ਟੈਲੀਕਮਿਊਨੀਕੇਸ਼ਨ, ਪੋਰਸ਼, ਐਲਜੀ, [[ਕੈਨੌਨ|ਕੈਨਨ]], ਗੁੱਚੀ, ਚੋਪਾਰਡ, ਡੈਮਾਸ ਜਵੈਲਰੀ, ਐਸਟੀ ਲੌਡਰ, ਟੈਗ ਹਿਊਅਰ, ਫਿਲਡੇਲ੍ਫਿਯਾ ਕਰੀਮ ਪਨੀਰ, ਨਿਊਟ੍ਰੋਜੇਨਾ, ਅਤੇ ਅਮੀਰਾਤ ਏਅਰਲਾਈਨ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Creating Opportunities: Nayla Alkhaja - Nayla Alkhaja Films no Apple Podcasts |url=https://podcasts.apple.com/br/podcast/nayla-alkhaja-nayla-alkhaja-films/id1489293113?i=1000531374307}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=DIFF and Samsung launch second Samsung Short Film Contest |url=https://communicateonline.me/category/industry-insights/post-details/diff-and-samsung-launch-second-samsung-short-film-contest}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=19 January 2023 |title=In Conversation with OPPO Brand Ambassador and the UAE's First Female Film Writer, Director and Producer, Nayla Al Khaja |url=https://lofficielarabia.com/format/InConversationwithOPPOBrandAmbassadorandtheUAEsFirstFemaleFilmWriterDirectorandProducerNaylaAlKhaja.php?id=4006&amp;table_name=master_table |access-date=18 January 2024 |website=L'Officiel Arabia}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2 June 2022 |title=Honor Teams Up with the Emirati Filmmaker 'Nayla Al-Khaja' |url=https://reviewcentralme.com/2022/06/02/honor-teams-emirati-filmmaker-nayla-al-khaja/ |access-date=18 January 2024 |website=Review Central Middle East}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Du salutes the spirit of women in business with launch of first-of-its-kind in the region &quot;Her Business Super Plan&quot; |url=https://www.du.ae/about/media-centre/newsdetail/herbusinessplan}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=In the Fast Lane |url=https://christophorus.porsche.com/en/2021/398/nayla-al-khaja-movie-producer-united-arab-emirates.html}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://tradearabia.com/touch/article/RET/208860 |title=ਪੁਰਾਲੇਖ ਕੀਤੀ ਕਾਪੀ |access-date=2024-03-31 |archive-date=2024-03-31 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240331230847/https://tradearabia.com/touch/article/RET/208860 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=29 August 2017 |title=Canon keeps award-winning UAE filmmaker as ambassador |url=https://saudigazette.com.sa/article/516082}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://www.hiamag.com/%D9%86%D8%A7%D9%8A%D9%84%D8%A9-%D8%A7%D9%84%D8%AE%D8%A7%D8%AC%D8%A9-%D9%88%D8%AA%D8%AC%D8%B1%D8%A8%D8%A9-%D9%85%D9%85%D9%8A%D8%B2%D8%A9-%D8%A8%D8%AF%D8%A7%D8%B1-%D8%A7%D9%84%D8%A3%D9%86%D8%A7%D9%82&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Digital Cover featuring Nayla Al Khaja |url=https://www.arabianmoda.com/2022/08/Nayla-Al-Khaja.html |access-date=18 January 2024 |website=www.arabianmoda.com}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Damas Continues to Highlight Women Empowerment with the Luxurious Alif Collection |url=https://www.theavenuesinsider.com/en/post/damas-continues-to-highlight-women-empowerment-with-the-luxurious-alif-collection}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Saudi ballerina Samira Al-Khamis stars in Estee Lauder Ramadan campaign |url=https://www.arabnews.com/node/2062461/page_action/aggregate}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=8 March 2014 |title=TAG Heuer club members accelerate through Dubai in McLaren supercars |url=https://www.arabnews.com/news/536501}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://tradearabia.com/touch/article/MISC/193942{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਜੁਲਾਈ 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=8 May 2016 |title=See What's Possible: Neutrogena Launches its First Global Campaign in the Middle East |url=https://bbeautyarabia.com/2016/05/08/see-whats-possible-neutrogena-launches-its-first-global-campaign-in-the-middle-east/ |access-date=31 ਮਾਰਚ 2024 |archive-date=30 ਨਵੰਬਰ 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231130021556/https://bbeautyarabia.com/2016/05/08/see-whats-possible-neutrogena-launches-its-first-global-campaign-in-the-middle-east/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Emirati women at the forefront of the UAE's thriving aviation and travel industry |url=https://www.emirates.com/media-centre/emirati-women-at-the-forefront-of-the-uaes-thriving-aviation-and-travel-industry/}}&lt;/ref&gt;

=== ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਸਲਾਹਕਾਰ ਅਤੇ ਪ੍ਰੇਰਕ ਸਪੀਕਰ ===
ਅਲ-ਖਜਾ ਪੰਜ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹੈ ਅਤੇ ਸਿਨੇਮਾ, [[ਉੱਦਮ|ਉੱਦਮਤਾ]], ਸੱਭਿਆਚਾਰ, ਯੁਵਾ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਅਤੇ ਮਹਿਲਾ ਸਸ਼ਕਤੀਕਰਨ ਬਾਰੇ ਬੋਲਦੀ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਟੇਡ ਟਾਕਸ ਦਿੱਤੇ ਹਨ।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=TEDxAbuDhabi &amp;#124; TED |url=https://www.ted.com/tedx/events/3347}}&lt;/ref&gt; ਅਲ-ਖਜਾ ਅਰਬ ਔਰਤਾਂ ਦੀਆਂ ਰੂਡ਼੍ਹੀਵਾਦੀ ਧਾਰਨਾਵਾਂ, ਮਰਦ-ਪ੍ਰਧਾਨ ਉਦਯੋਗ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨਾ, ਲਿੰਗ ਸੰਤੁਲਨ ਅਤੇ ਡਰ ਉੱਤੇ ਕਾਬੂ ਪਾਉਣ ਵਰਗੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। 

== ਪ੍ਰਸੰਸਾ ਅਤੇ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ==

* 14 ਸਫ਼ਲ ਅਮੀਰਾਤ ਔਰਤਾਂ ਜੋ ਯੂਏਈ, ''ਵੋਗ ਮਿਡਲ ਈਸਟ'', ਅਗਸਤ 2023 ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਨਾ ਜਾਰੀ ਰੱਖਦੀਆਂ ਹਨ &lt;ref&gt;{{Cite web |date=28 August 2023 |title=14 Successful Emirati Women Who Continue to Help Build the UAE |url=https://en.vogue.me/culture/successful-emirati-women/ |access-date=18 January 2024 |website=[[Vogue Arabia]]}}&lt;/ref&gt;
* ਇਸ ਪੱਖਪਾਤ ਨੂੰ ਤੋਡ਼ਨਾ-ਮਹਿਲਾ ਨੇਤਾਵਾਂ ਦਾ ਸੰਮੇਲਨ ਅਤੇ ਪੁਰਸਕਾਰ 2023 &lt;ref&gt;{{Cite web |title=ME Women Leaders Awards 2023 |url=https://menawomenleaders.com/women-leadership-awards/ |access-date=18 January 2024 |website=menawomenleaders.com |archive-date=10 ਜਨਵਰੀ 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240110130326/https://menawomenleaders.com/women-leadership-awards/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
* ਸਾਲ ਦੀ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਔਰਤ-ਖਾਡ਼ੀ ਵਪਾਰ ਪੁਰਸਕਾਰ 2020 &lt;ref&gt;{{Cite web |last=Mansoor |first=Zainab |date=26 November 2020 |title=Revealed: Winners at the 2020 Gulf Business Awards |url=https://gulfbusiness.com/revealed-winners-at-the-2020-gulf-business-awards/ |access-date=18 January 2024}}&lt;/ref&gt;
* &quot;ਫੋਰਬਸ ਵਿੱਚ ਸੂਚੀਬੱਧ ਚੋਟੀ ਦੀਆਂ ਚਾਰ ਅਮੀਰਾਤ ਔਰਤਾਂ&quot;, ਸਤੰਬਰ 2019 &lt;ref&gt;{{Cite web |last=Abusief |first=Fatma |date=2 September 2019 |title=These four Emirati women are on Forbes' Women Behind Middle Eastern Brands list |url=https://emirateswoman.com/emirati-women-forbes-women-behind-middle-eastern-brands/ |access-date=18 January 2024}}&lt;/ref&gt;
* &quot;ਬਲੈਕ ਹੰਸ ਅਵਾਰਡ ਫਾਰ ਵੂਮੈਨ ਐਂਪਾਵਰਮੈਂਟ&quot;, ''ਏਸ਼ੀਆ ਵਨ'', 2019
* &quot;ਏਸ਼ੀਆ 2018 ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾਯੋਗ ਆਗੂ-ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਮੁਲਾਂਕਣ ਅਤੇ ਖੋਜ&quot;, ''ਬਾਰਕ ਏਸ਼ੀਆ ਅਤੇ ਜਿਊਰੀ ਪੈਨਲ'', 2018 &lt;ref&gt;{{Cite web |title=Most Admired Leaders |url=http://www.barc.asia/most-admired-leaders.html |access-date=18 January 2024 |website=Sunita Rawat}}&lt;/ref&gt;
* ਫੀਚਰ ਸਕ੍ਰਿਪਟ ਐਨੀਮਲ, 2018 ਲਈ, &quot;ਕਾਨਸ ਫ਼ਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ ਵਿੱਚ ਵੱਕਾਰੀ ਪ੍ਰੋਡਿਊਸਰ ਨੈਟਵਰਕ ਵਿੱਚ ਸੀਟ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਪਹਿਲਾ ਅਮੀਰਾਤ&quot;, &lt;ref&gt;{{Cite web |last=Reporter |first=Staff |date=12 December 2017 |title=Nayla Al Khaja's film accredited for Cannes Producers' Network |url=https://www.broadcastprome.com/news/nayla-al-khajas-film-accredited-for-cannes-producers-network/ |access-date=18 January 2024}}&lt;/ref&gt;
* ਵੱਖ-ਵੱਖ 2017:IWC ਫ਼ਿਲਮਮੇਕਰ ਅਵਾਰਡ ਸ਼ਾਰਟਲਿਸਟ-ਅਲ ਖਜਾ, ਹੈਫਾ ਅਲ ਮਨਸੂਰ, ਮੁਹੰਮਦ ਰਸ਼ੀਦ ਬੁਆਲੀ ਅਤੇ ਮੁਜ਼ਨਾ ਅਲ ਮੁਸਾਫਰ, 2017 &lt;ref&gt;{{Cite web |date=30 October 2017 |title=Diff 2017: IWC Filmmaker Award shortlist revealed |url=https://gulfnews.com/going-out/diff-2017-iwc-filmmaker-award-shortlist-revealed-1.2115538 |access-date=18 January 2024 |website=gulfnews.com}}&lt;/ref&gt;
* &quot;ਸਾਲ ਦਾ ਉੱਦਮੀ&quot;, ਗਲਫ ਬਿਜ਼ਨਸ ਅਵਾਰਡ, ਸਤੰਬਰ 2017 &lt;ref&gt;{{Cite web |last=Nagraj |first=Aarti |date=11 September 2017 |title=Revealed: Winners at the Gulf Business Awards 2017 |url=https://gulfbusiness.com/revealed-winners-gulf-business-awards-2017/ |access-date=18 January 2024}}&lt;/ref&gt;
* &quot;100 ਸਭ ਤੋਂ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਅਰਬ 40 ਸਾਲ ਤੋਂ ਘੱਟ ਉਮਰ ਦੇ, #48&quot;, ਅਰਬ ਬਿਜ਼ਨਸ ਪਾਵਰ ਲਿਸਟ, 2015 &lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.arabianbusiness.com/gallery/inpics-100-most-powerful-arabs-under-40-589600|title=InPics: The 100 Most Powerful Arabs Under 40|date=19 April 2015|work=Arabian Business}}&lt;/ref&gt;
* &quot;ਮਿਡਲ ਈਸਟ ਵਿੱਚ ਚੋਟੀ ਦੀ ਮਹਿਲਾ ਉੱਦਮੀ&quot;, ਅਗਸਤ 2013
* &quot;500 ਸਭ ਤੋਂ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਅਰਬ ਲੋਕ&quot; ਵਜੋਂ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ, 2012 &lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.arabianbusiness.com/gcc/revealed-100-most-powerful-arab-women-2012-448409|title=InPics: The 100 Most Powerful Arab Women|work=Arabian Business}}&lt;/ref&gt;
* &quot;ਸਿਖਰ 50 ਸਭ ਤੋਂ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਅਰਬ ਔਰਤਾਂ&quot; ''ਅਰਬ ਵਪਾਰ'', 2012 &lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.arabianbusiness.com/list/100-most-powerful-arab-women-2012-448295-html|title=InPics: The 100 Most Powerful Arab Women|work=Arabian Business}}&lt;/ref&gt;
* ਦੁਬਈ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਫ਼ਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ, 2011 ਵਿੱਚ [[ਫਰੀਦਾ ਪਿੰਟੋ|ਫਰੀਡਾ ਪਿੰਟੋ]] ਨਾਲ ਜੂਰੀ ਕੀਤੀ ਗਈ &lt;ref&gt;{{Cite web |date=5 December 2012 |title=Frieda Pinto on DIFF jury duty |url=https://gulfnews.com/entertainment/frieda-pinto-on-diff-jury-duty-1.1114584 |access-date=18 January 2024 |website=gulfnews.com}}&lt;/ref&gt;
* &quot;ਸਾਲ ਦਾ ਦੂਰਦਰਸ਼ੀ&quot;, ਅਰਬੀ ਵਪਾਰ ਪੁਰਸਕਾਰ, 2011 &lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.arabianbusiness.com/gcc/dubai-police-chief-takes-top-honour-at-awards-night-430776|title=Dubai Police chief takes top honour at awards night|last=Anil Bhoyrul|date=20 November 2011|work=Arabian Business}}&lt;/ref&gt;
* ਨਾਦਿਨ ਲਾਬਾਕੀ ਨਾਲ ਵਿਸ਼ੇ ਫੈਸਟ ਵਿਖੇ ਜਿਊਰੀ ਕੀਤੀ ਗਈ, ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਲਘੂ ਫ਼ਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ, 2011 &lt;ref&gt;{{Cite web |date=17 October 2011 |title=Short and sweet |url=https://gulfnews.com/entertainment/short-and-sweet-1.894014 |access-date=18 January 2024 |website=gulfnews.com}}&lt;/ref&gt;
* ਅਬੂ ਧਾਬੀ ਫ਼ਿਲਮ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦਾ ਮੈਂਬਰ, ਮੈਲਬੌਰਨ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਫ਼ਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ, 2010 &lt;ref&gt;{{Cite web |date=20 July 2010 |title=UAE markets Emirati cinema Down Under - eb247 - The Business of Life - Entertainment - Emirates24&amp;#124;7 |url=https://www.emirates247.com/eb247/the-business-of-life/entertainment/uae-markets-emirati-cinema-down-under-2010-07-20-1.268617 |access-date=18 January 2024 |website=www.emirates247.com}}&lt;/ref&gt;
* ਸੰਯੁਕਤ ਅਰਬ ਅਮੀਰਾਤ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧ (ਫ਼ਿਲਮਮੇਕਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ) ਯੂਐਸ ਡਿਪਾਰਟਮੈਂਟ ਆਫ਼ ਸਟੇਟ, ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਵਿਜ਼ਟਰਜ਼ ਲੀਡਰਸ਼ਿਪ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ, 2010 &lt;ref&gt;{{Cite web |title=June Citizen Diplomacy News |url=https://myemail.constantcontact.com/June-Citizen-Diplomacy-News.html?soid=1102154923730&amp;aid=DS43kcDhf84 |access-date=18 January 2024 |website=myemail.constantcontact.com}}&lt;/ref&gt;
* ''ਮਿਡਲ ਈਸਟ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਫ਼ਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ'', 2009 ਵਿੱਚ ਜਿਊਰੀ ਮੈਂਬਰ &lt;ref&gt;{{Cite web |date=5 October 2009 |title=Kiarostami to preside over Middle East festival jury |url=https://en.mehrnews.com/news/36239/Kiarostami-to-preside-over-Middle-East-festival-jury |access-date=18 January 2024 |website=Mehr News Agency |archive-date=13 ਜਨਵਰੀ 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240113124847/https://en.mehrnews.com/news/36239/Kiarostami-to-preside-over-Middle-East-festival-jury |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
* ਪੈਰਿਸ ਹਿਲਟਨ ਦੇ &quot;ਮਾਈ ਬੀਐਫਐਫ&quot; 'ਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਗਾਈਡ ਅਤੇ ਸਹਿ-ਮੇਜ਼ਬਾਨ''ਪੈਰਿਸ ਹਿਲਟਨ ਦੀ 'ਮਾਈ ਬੀਐਫਐਫ'''
* &quot;ਸਾਲ ਦੀ ਨੌਜਵਾਨ ਔਰਤ ਉੱਦਮੀ&quot;, ਮਿਡਲ ਈਸਟ ਬਿਜ਼ਨਸਵੁਮਨ ਅਤੇ ਲੀਡਰਜ਼ ਅਚੀਵਮੈਂਟ ਅਵਾਰਡ, 2007 &lt;ref&gt;{{Cite web |title=Meet The Top 100 Global Women Mentors |url=https://globalwomanmagazine.com/meet-the-top-100-mentors/ |access-date=18 January 2024}}&lt;/ref&gt;
* &quot;ਪ੍ਰੇਰਣਾਦਾਇਕ ਲੀਡਰਸ਼ਿਪ ਅਵਾਰਡ&quot;, ''ਲੋਇਡਜ਼ ਟੀਐਸਬੀ ਬੈਂਕ'', 2006 &lt;ref&gt;{{Cite web |date=18 November 2006 |title=Flair for business flourishing in Dubai |url=https://gulfnews.com/business/markets/flair-for-business-flourishing-in-dubai-1.156967 |access-date=18 January 2024 |website=gulfnews.com}}&lt;/ref&gt;
* &quot;ਅਮੀਰਾਤ ਵੂਮਨ ਆਫ਼ ਦ ਈਅਰ&quot;, ਅਮੀਰਾਤ ਵੂਮਨ ਮੈਗਜ਼ੀਨ, 2005 &lt;ref name=&quot;auto&quot;&gt;{{Cite web |date=10 April 2006 |title='Woman of the Year' Honor for Emirati Filmmaker |url=https://www.arabnews.com/node/283084 |access-date=18 January 2024 |website=Arab News}}&lt;/ref&gt;
* &quot;ਸਾਲ ਦਾ ਸਥਾਨਕ ਕਲਾਕਾਰ&quot;, ''ਅਮੀਰਾਤ ਔਰਤ ਮੈਗਜ਼ੀਨ'', 2005 [21]&lt;ref name=&quot;auto&quot; /&gt;
* ਪਹਿਲੀ ਔਰਤ, ਸਿੱਧੀ ਟੀ. ਵੀ. ਵਪਾਰਕ, 2005 &lt;ref&gt;{{Cite web |date=1 October 2005 |title=Another day, another first |url=https://gulfnews.com/lifestyle/another-day-another-first-1.302699 |access-date=18 January 2024 |website=gulfnews.com |archive-date=13 ਜਨਵਰੀ 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240113124844/https://gulfnews.com/lifestyle/another-day-another-first-1.302699 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
* &quot;ਸਭ ਤੋਂ ਨੌਜਵਾਨ ਉੱਦਮੀ&quot;, ''ਗਲੋਬਲ ਬਿਜ਼ਨਸਵੁਮਨ ਐਂਡ ਲੀਡਰਜ਼ ਸਮਿਟ ਅਵਾਰਡ'', 2005
* ਅਰਬ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਸਿਖਰ 50 ਸਭ ਤੋਂ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਸ਼ਖਸੀਅਤਾਂ &lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.arabianbusiness.com/lists/459731-ceo-women-of-influence-2021-nayla-al-khaja|title=Nayla Al Khaja|work=Arabian Business}}&lt;/ref&gt;

== ਹਵਾਲੇ ==

[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1978]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]]</text>
      <sha1>sgaqvk2gywiezasozgli14a1z1e8n69</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਵਰਤੋਂਕਾਰ:-revi</title>
    <ns>2</ns>
    <id>190603</id>
    <redirect title="ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Revi C." />
    <revision>
      <id>843850</id>
      <parentid>772214</parentid>
      <timestamp>2026-08-02T15:03:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pathoschild</username>
        <id>274</id>
      </contributor>
      <comment>global user pages ([[m:Synchbot|requested by Revi C.]])</comment>
      <origin>843850</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="26" sha1="88g0cv17whfgb1wkeh281mptujwtlut" xml:space="preserve">#REDIRECT [[User:Revi C.]]</text>
      <sha1>88g0cv17whfgb1wkeh281mptujwtlut</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:-revi</title>
    <ns>3</ns>
    <id>190604</id>
    <redirect title="ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Revi C." />
    <revision>
      <id>843851</id>
      <parentid>772215</parentid>
      <timestamp>2026-08-02T15:39:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pathoschild</username>
        <id>274</id>
      </contributor>
      <comment>global user pages ([[m:Synchbot|requested by Revi C.]])</comment>
      <origin>843851</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="31" sha1="o9z79lcc9a9pfmqmrod5w3eyk4q9i0o" xml:space="preserve">#REDIRECT [[User talk:Revi C.]]</text>
      <sha1>o9z79lcc9a9pfmqmrod5w3eyk4q9i0o</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਕਮ ਟੈਮ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>195152</id>
    <revision>
      <id>843844</id>
      <parentid>805275</parentid>
      <timestamp>2026-08-02T13:46:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>37445</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>843844</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15596" sha1="89xh97lig9phhts1e5bhysdq24e9zbo" xml:space="preserve">{{Multiple image
| align             = right
| direction         = vertical
| width             = 265
| image1            = Green_onion_in_oil.jpg
| caption1          = Vietnamese scallions and oil garnish used on top of Com Tam
| alt1              = A small bowl of oil with green onion in it. This mix has been well heat in a pan. Nearby are whole green onions and a few chopped green onion. It looks like they are on a brown, wooden chopping board
| image2            = 
| caption2          = A typical serving of Com Tam
| image3            = Étale_de_cơm_tấm_au_marché.jpg
| caption3          = Com Tam stall on the street.
| alt3              = Com Tam stall on the street. A board titled &quot;Com Tam&quot; is hung on top of the stall. On the stall, a cook is making Com Tam for his customers who are waiting around the stall for their to-go order. In front of him is a small, transparent glass cupboard where he keeps his ingredients ready to put in the dish. Behind the stall, it looks like a small building where this stall stores its stuff. Most of the time, in Vietnam, this &quot;building&quot; is the owner's house. This is how people do casual Com Tam business in Vietnam.
| total_width       = 
}}

'''ਕਮ ਟੈਮ''' ([[ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਬੋਲੀ|ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ]]: '''Com Tam''') ਇੱਕ ਵੀਅਤਨਾਮੀ ਪਕਵਾਨ ਹੈ ਜੋ ਟੁੱਟੇ ਹੋਏ ਚੌਲਾਂ ਦੇ [[ਚਾਵਲ|ਦਾਣਿਆਂ]] ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। {{Lang|vi|Tấm}} ਟੁੱਟੇ ਹੋਏ ਚੌਲਾਂ ਦੇ ਦਾਣਿਆਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ {{Lang|vi|cơm}} ਪਕਾਏ ਹੋਏ ਚੌਲਾਂ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{Cite book|location=Melbourne, Victoria, Australia}}&lt;/ref&gt; ਹਾਲਾਂਕਿ ਇੱਥੇ ਵੱਖੋ ਵੱਖਰੇ ਨਾਮ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ '''{{Lang|vi|cơm tấm Sài Gòn}}''' (ਸਾਈਗੋਨੀਜ਼ ਟੁੱਟੇ ਚੌਲ), ਖਾਸ ਕਰਕੇ [[ਹੋ ਚੀ ਮਿਨ ਸ਼ਹਿਰ|ਸਾਈਗੋਨ]] ਲਈ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਸਮੱਗਰੀ ਉਹੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।

== ਇਤਿਹਾਸ ==
ਆਪਣੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ, ਕਾਮ ਟੈਮ ਮੇਕਾਂਗ ਡੈਲਟਾ ਦੇ ਗਰੀਬ ਚੌਲ ਕਿਸਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਆਰਥਿਕ ਹਾਲਾਤਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪਕਵਾਨ ਸੀ।&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite book|location=Ho Chi Minh City}}&lt;/ref&gt; ਮਾੜੇ ਚੌਲਾਂ ਦੇ ਮੌਸਮ ਦੌਰਾਨ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਕੋਲ ਵੇਚਣ ਲਈ ਕਾਫ਼ੀ ਚੰਗੇ ਚੌਲ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ ਸਨ, ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਪਕਾਉਣ ਲਈ ਟੁੱਟੇ ਹੋਏ ਚੌਲਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਟੁੱਟੇ ਹੋਏ ਚੌਲ ਚੌਲਾਂ ਦੇ ਦਾਣਿਆਂ ਦੇ ਟੁਕੜੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਸੰਭਾਲਣ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਵਾਂ ਦੌਰਾਨ ਟੁੱਟ ਜਾਂਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਉਸ ਸਮੇਂ ਇਸਨੂੰ ਘਟੀਆ ਚੌਲ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।&lt;ref name=&quot;:5&quot;&gt;{{Cite web |date=2019-09-13 |title=How Broken Rice Went From Poor to Popular |url=https://www.ozy.com/around-the-world/how-broken-rice-went-from-poor-to-popular/96272/ |access-date=2020-05-06 |website=OZY |archive-date=2020-09-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200923125045/https://www.ozy.com/around-the-world/how-broken-rice-went-from-poor-to-popular/96272/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ਟੁੱਟੇ ਹੋਏ ਚੌਲਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਸਿਰਫ਼ ਇਸ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੇ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਉਪਲਬਧ ਹੁੰਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੇਟ ਭਰ ਸਕਦੇ ਸਨ।&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਅੱਧ ਵਿੱਚ ਵੀਅਤਨਾਮ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰੀਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਕਾਮ ਟੈਮ ਦੱਖਣੀ ਪ੍ਰਾਂਤਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ [[ਹੋ ਚੀ ਮਿਨ ਸ਼ਹਿਰ|ਸਾਈਗਨ]] ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ।&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite book|location=London}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:5&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:32&quot;&gt;{{Cite web |title=Saigon's Classic: Broken Rice |url=https://www.itourvn.com/blog/saigon-s-classic-broken-rice |access-date=2020-05-18 |website=i Tour Vietnam |language=en-gb}}&lt;/ref&gt; ਜਦੋਂ ਸਾਈਗਨ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਦੇ ਕਈ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਤਾਂ ਭੋਜਨ ਵਿਕਰੇਤਾਵਾਂ ਨੇ ਕਾਮ ਟੈਮ ਨੂੰ ਫ੍ਰੈਂਚ, ਅਮਰੀਕੀ, ਚੀਨੀ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਵਰਗੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਗਾਹਕਾਂ ਲਈ ਵਧੇਰੇ ਢੁਕਵਾਂ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਢਾਲਿਆ। ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ, ਕਾਮ ਟੈਮ ਵਿੱਚ ਗਰਿੱਲਡ ਸੂਰ, ਚਾਂਗ ਤ੍ਰੰਗ (ਵੀਅਤਨਾਮੀ ਸ਼ੈਲੀ ਵਿੱਚ ਭੁੰਲਨਆ ਸੂਰ ਦਾ [[ਆਮਲੇਟ]] ) ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਇਹ ਹਿੱਸਾ ਰਵਾਇਤੀ ਕਟੋਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਚੋਪਸਟਿਕਸ ਦੀ ਬਜਾਏ ਕਾਂਟੇ ਵਾਲੀਆਂ ਪਲੇਟਾਂ ਵਿੱਚ ਪਰੋਸਿਆ ਜਾਣ ਲੱਗਾ।&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:23&quot;&gt;{{Cite web |date=2017-07-19 |title=Nghề Bếp Á Âu |url=https://nghebep.com/com-tam-mon-an-ket-hop-tay-ta-thu-vi |access-date=2020-05-06 |website=Nghề Bếp Á Âu |language=vi-VN |archive-date=2021-10-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211018014753/https://nghebep.com/com-tam-mon-an-ket-hop-tay-ta-thu-vi |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ਅੱਜਕੱਲ੍ਹ, ਕੋਮ ਟੈਮ ਹਰ ਕਿਸੇ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ, ਅਤੇ &quot;[ਸੈਗੋਨ] ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦਾ ਇੱਕ ਮਿਆਰੀ ਹਿੱਸਾ&quot; ਹੈ,&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:32&quot; /&gt; ਇੰਨਾ ਜ਼ਿਆਦਾ ਕਿ ਇੱਕ ਆਮ ਅਲੰਕਾਰਿਕ ਕਹਾਵਤ ਹੈ (ਵੀਅਤਨਾਮੀ ਤੋਂ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ): &quot;ਸੈਗੋਨ ਲੋਕ ਕੋਮ ਟੈਮ ਨੂੰ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਖਾਂਦੇ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਹਾ ਨੋਈ ਲੋਕ ਫੋ ਖਾਂਦੇ ਹਨ&quot;।&lt;ref&gt;{{Cite web |last=VCCorp.vn |date=2018-04-26 |title=Hít hà mùi thơm hấp dẫn của những quán cơm tấm lâu đời ở Sài Gòn |url=https://kenh14.vn/hit-ha-mui-thom-hap-dan-cua-nhung-quan-com-tam-lau-doi-o-sai-gon-20180426035611783.chn |access-date=2020-05-06 |website=kenh14.vn |language=vi}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Điểm danh 7 món ăn đặc sản Sài Gòn bạn nhất định phải thử một lần trong đời |url=https://phunusuckhoe.vn/diem-danh-7-mon-an-dac-san-sai-gon-ban-nhat-dinh-phai-thu-mot-lan-trong-doi-c24a329269.html |access-date=2020-05-06 |website=Phụ nữ sức khỏe |language=vi}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Trí |first=Dân |date=2 January 2015 |title=Cơm tấm Sài Gòn |url=https://dantri.com.vn/mon-ngon-diem-dep/com-tam-sai-gon-1420812927.htm |access-date=2020-05-06 |website=Báo điện tử Dân Trí |language=vi}}&lt;/ref&gt;[[ਤਸਵੀਰ:Rice_Bowl_Small.jpg|thumb| ਰੈਸਟੋਰੈਂਟਾਂ ਵਿੱਚ ਪਰੋਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਕਾਮ ਟੈਮ]]

== ਸਮੱਗਰੀ ==
ਹਾਲਾਂਕਿ ਕਾਮ ਟੈਮ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਰੂਪ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਖੋ-ਵੱਖਰੇ ਤੱਤ ਅਤੇ ਸ਼ੈਲੀਆਂ ਹਨ, ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ, ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਾਮ ਟੈਮ ਡਿਸ਼ ਜਿਸਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ &quot;ਕਾਮ ਟੈਮ ਸੁਨ ਬੀ ਚਾ&quot; ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਵਿੱਚ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਤੱਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ:&lt;ref name=&quot;:4&quot;&gt;{{Cite web |date=2019-04-25 |title=What is broken rice? Here 's What you should Know !!! |url=http://yummyvietnam.net/what-is-broken-rice-here-what-you-should-know/ |url-status=usurped |archive-url=https://web.archive.org/web/20210514141542/https://yummyvietnam.net/what-is-broken-rice-here-what-you-should-know/ |archive-date=May 14, 2021 |access-date=2020-05-07 |website=YummY Vietnam |language=en-GB}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=adminict |date=2015-03-02 |title=Com Tam – Traditional Vietnamese Broken Rice Food |url=http://culinaryvietnam.com/2015/03/com-tam-traditional-vietnamese-broken-rice-food/ |access-date=2020-05-07 |website=Vietnam Culinary Travel Agency: Vietnam Food Tour Packages |language=en-US}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:6&quot;&gt;{{Cite web |date=19 August 2018 |title=Broken Rice – What Is It? |url=https://runawayrice.com/blog/broken-rice-what-is-it/ |access-date=2020-05-18 |website=runawayrice.com}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:23&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=City |first=Vinh Dao in Ho Chi Minh |date=2014-10-30 |title=Real street food – No 3: Com Tam, broken rice from Ho Chi Minh City |url=http://www.theguardian.com/cities/2014/oct/30/com-tam-broken-rice-ho-chi-minh-city-real-street-food |access-date=2020-05-18 |website=the Guardian |language=en}}&lt;/ref&gt;

* ਟੁੱਟਿਆ ਹੋਇਆ ਚੌਲ - ਇੱਕ ਰਵਾਇਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਸਤਾ ਗ੍ਰੇਡ ਚੌਲ ਜੋ ਮਿਲਿੰਗ ਵਿੱਚ ਨੁਕਸਾਨ ਦੁਆਰਾ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। &lt;ref name=&quot;:5&quot;/&gt; &lt;ref name=&quot;:6&quot;/&gt; ਇਹ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਯੂਰਪ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਭੋਜਨ ਉਦਯੋਗ ਸਮੱਗਰੀ ਵਜੋਂ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ [[ਪੱਛਮੀ ਅਫ਼ਰੀਕਾ|ਪੱਛਮੀ ਅਫਰੀਕਾ]] ਅਤੇ [[ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬੀ ਏਸ਼ੀਆ]] ਵਿੱਚ ਇਸਨੂੰ ਸਿੱਧੇ ਮਨੁੱਖੀ ਖਪਤ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। &lt;ref name=&quot;:5&quot; /&gt; ਟੁੱਟੇ ਹੋਏ ਚੌਲ ਟੁਕੜੇ-ਟੁਕੜੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਖਰਾਬ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ; ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਵੀ ਗਲਤ ਨਹੀਂ ਹੈ।  ਇਹ ਕਾਮ ਟੈਮ ਦੀ ਮੁੱਖ ਸਮੱਗਰੀ ਹੈ।
* '''Sườn nướng''' - ਇਸਦਾ ਅਨੁਵਾਦ ਗਰਿੱਲਡ ਪੋਰਕ ਰਿਬਸ ਵਜੋਂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਸ ਦੀਆਂ ਦੋ ਆਮ ਕਿਸਮਾਂ ਹਨ: ਗਰਿੱਲਡ ਪੋਰਕ ਚੋਪਸ, ਅਤੇ ਗਰਿੱਲਡ ਪੋਰਕ ਰਿਬਸ, ਜਿਸਨੂੰ &quot;sườn non&quot; ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
* '''ਬੀ''' - ਸੂਰ ਦੇ ਪਤਲੇ ਧਾਗੇ ਅਤੇ ਪਕਾਏ ਹੋਏ ਸੂਰ ਦੇ ਛਿਲਕੇ ਨੂੰ ਭੁੰਨੇ ਹੋਏ ਚੌਲਾਂ ਦੇ ਪਾਊਡਰ ਨਾਲ ਸਜਾਇਆ ਗਿਆ
* '''Chả trứng''' - ਮੀਟਲੋਫ ਦੇ ਨਾਲ ਵੀਅਤਨਾਮੀ ਸ਼ੈਲੀ ਦਾ ਭੁੰਲਨਆ [[ਆਮਲੇਟ]] । ਅੱਜਕੱਲ੍ਹ ਇਸਨੂੰ ਆਮਲੇਟ ਜਾਂ ਤਲੇ ਹੋਏ ਆਂਡੇ ਨਾਲ ਬਦਲਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ 
* [[:vi:Mỡ hành|'''ਸਕੈਲੀਅਨ ਅਤੇ ਤੇਲ ਦੀ ਸਜਾਵਟ''']] - ਕੱਟਿਆ ਹੋਇਆ ਸਕੈਲੀਅਨ ਗਰਮ ਤੇਲ ਵਿੱਚ ਨਰਮ ਹੋਣ ਤੱਕ ਹਲਕਾ ਜਿਹਾ ਤਲਾਓ (ਸਕੈਲੀਅਨ ਅਤੇ ਤੇਲ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਪਰੋਸੋ)&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2012-12-03 |title=Vietnamese Scallions &amp; Oil Garnish Recipe (Mỡ Hành) |url=https://www.hungryhuy.com/vietnamese-scallions-oil-garnish-recipe-cach-lam-mo-hanh/ |access-date=2020-05-18 |website=Hungry Huy |language=en-US}}&lt;/ref&gt;
* ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਬਜ਼ੀਆਂ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕੱਟੇ ਹੋਏ ਖੀਰੇ ਅਤੇ ਟਮਾਟਰ, ਅਤੇ ਗਾਜਰ ਅਤੇ ਮੂਲੀ ਵਰਗੀਆਂ ਅਚਾਰ ਵਾਲੀਆਂ ਸਬਜ਼ੀਆਂ
* &lt;nowiki&gt;&lt;b id=&quot;mwsQ&quot;&gt;ਮਿਕਸਡ ਫਿਸ਼ ਸਾਸ (Nước mắm pha)&lt;/b&gt;&lt;/nowiki&gt; - ਇੱਕ ਮਿੱਠੀ, ਖੱਟੀ, ਨਮਕੀਨ, ਸੁਆਦੀ ਜਾਂ ਮਸਾਲੇਦਾਰ ਸਾਸ ਜੋ ਕਾਮ ਟੈਮ ਡਿਸ਼ ਦੇ ਕੋਲ ਇੱਕ ਛੋਟੇ ਕਟੋਰੇ ਵਿੱਚ ਪਰੋਸੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਸਮੱਗਰੀ ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕਾਮ ਟੈਮ ਡਿਸ਼ ਦਾ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹਿੱਸਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।&lt;ref name=&quot;:32&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;:4&quot;/&gt;

== ਪਰੋਸਣਾ ==
ਭਾਵੇਂ ਕਿ ਚੋਪਸਟਿਕਸ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵੀਅਤਨਾਮੀ ਲੋਕ ਵਰਤਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਕਾਮ ਟੈਮ ਨੂੰ ਕਾਂਟੇ ਅਤੇ ਚਮਚੇ ਨਾਲ ਖਾਧਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਭਾਵੇਂ ਮਿਸ਼ਰਤ ਮੱਛੀ ਦੀ ਚਟਣੀ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਹੋਰ ਵੀਅਤਨਾਮੀ ਪਕਵਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਡੁਬੋਣ ਲਈ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਕਾਮ ਟੈਮ ਲਈ, ਸਾਸ ਲੋੜ ਅਨੁਸਾਰ ਡਿਸ਼ 'ਤੇ ਫੈਲਾਉਣ ਲਈ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Pulido |first=Izzy |date=2019-04-06 |title=Saigon Street Food: Broken Rice (Com Tam) |url=https://guide.cmego.com/vietnamese-broken-rice-com-tam/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20201024054548/https://guide.cmego.com/vietnamese-broken-rice-com-tam/ |archive-date=2020-10-24 |access-date=2020-05-18 |website=Cmego Travel Guide |language=en-US}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=VCCorp.vn |date=2018-08-10 |title=Không chỉ có phở mà đặc sản cơm tấm Việt Nam cũng được đài truyền hình nước ngoài ca ngợi hết lời |url=https://kenh14.vn/khong-chi-co-pho-ma-dac-san-com-tam-viet-nam-cung-duoc-dai-truyen-hinh-nuoc-ngoai-ca-ngoi-het-loi-20180805153821393.chn |access-date=2020-05-18 |website=kenh14.vn |language=vi}}&lt;/ref&gt;

== ਸਨਮਾਨ ==
ਕਾਮ ਟੈਮ 10 ਵੀਅਤਨਾਮੀ ਪਕਵਾਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ ਜਿਸਨੂੰ ਏਸ਼ੀਆ ਰਿਕਾਰਡ ਆਰਗੇਨਾਈਜ਼ੇਸ਼ਨ (ਏਆਰਓ) ਦੁਆਰਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਭਾਈਚਾਰੇ ਲਈ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਰਸੋਈ ਮੁੱਲ ਲਈ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2012-08-05 |title=Top ten Vietnamese dishes win Asian records |url=https://english.vov.vn/content/MTE2NzAy.vov |access-date=2020-04-28 |website=VOV - VOV Online Newspaper}}&lt;/ref&gt;

== ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ ==

* ਟੁੱਟੇ ਹੋਏ ਚੌਲ
* ਬਾਨ ਮੀ
* ਵੀਅਤਨਾਮੀ ਰਸੋਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ
* ਵੀਅਤਨਾਮੀ ਪਕਵਾਨਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ
* ਵੀਅਤਨਾਮੀ ਪਕਵਾਨ

== ਹਵਾਲੇ ==

[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੂਰ ਦੇ ਪਕਵਾਨਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ]]</text>
      <sha1>89xh97lig9phhts1e5bhysdq24e9zbo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਮਾਸਟਰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾਰਾਓ ਫੁਲੰਬਰੀਕਰ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>195325</id>
    <revision>
      <id>843857</id>
      <parentid>809955</parentid>
      <timestamp>2026-08-02T16:57:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Meenukusam</username>
        <id>51574</id>
      </contributor>
      <comment>Created by translating the section &quot;Film career&quot; from the page &quot;[[:en:Special:Redirect/revision/1364226692|Master Krishnarao]]&quot;</comment>
      <origin>843857</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="44150" sha1="9tr92y7nybvhhokbkgtshtuxwmz17ik" xml:space="preserve">
{{Infobox person
| name               = Master Krishnarao Phulambrikar
| image              = Master Krishnarao Phulambrikar.jpg
| image_size         = 
| caption            = 
| other_names        = Master Krishnarao, Master Krishna
| birth_date         = 20 January 1898
| birth_place        = [[Alandi|Devachi Alandi]], [[Maharashtra]], India
| death_date         = {{Death date|df=yes|1974|10|20}}
| death_place        = [[Pune]]
| resting_place      = 
| resting_place_coordinates = 
| occupation         = [[Classical musician]]&lt;br/&gt;[[Vocalist]], Film and Drama artist
| years_active       = 
| known_for          = [[Hindustani music]]&lt;br/&gt;Marathi Sangeet Natak&lt;br/&gt;Marathi and Hindi film music
| spouse             = Radhabai Phulambrikar
| partner            = 
| children           = Three
| parents            = Ganesh Phulambrikar&lt;br/&gt;Mathurabai Phulambrikar
| awards             = [[Padma Bhushan]]&lt;br/&gt;[[List of Sangeet Natak Akademi fellows|Sangeet Natak Akademi Fellowship]]&lt;br/&gt;Vishnudas Bhave Gold Medal&lt;br/&gt;Balgandharva Gold Medal&lt;br/&gt;Sangeetkalanidhi
| website            = www.masterkrishnarao.com
| signature          = 
}}

ਕ੍ਰਿਸ਼ਣਾਜੀ ਗਣੇਸ਼ ਫੁਲੰਬਰੀਕਰ, ਜੋ '''ਮਾਸਟਰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾਰਾਓ''' ਵਜੋਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਇੱਕ ਸੰਗੀਤਕ ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਸਨ-ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਗਾਇਕ, ਕਲਾਸੀਕਲ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਅਤੇ [[ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸੰਗੀਤ|ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਸੰਗੀਤ]] ਦੇ ਸੰਗੀਤ ਨਿਰਮਾਤਾ।&lt;ref name=&quot;Krishnarao Phulambrikar&quot;&gt;{{Cite web |date=2016 |title=Krishnarao Phulambrikar |url=http://www.parrikar.org/vpl/?page_id=672 |access-date=15 July 2016 |publisher=Vijaya Parrikar Library}}&lt;/ref&gt; ਉਸ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ [[ਰਾਗ]] ਅਤੇ ਕਈ ਬੰਦਿਸ਼ਾਂ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ ਦਾ ਸਿਹਰਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸੰਗੀਤ ਨਾਟਕ ਅਕਾਦਮੀ ਫੈਲੋਸ਼ਿਪ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਫੁਲੰਬਰੀਕਰ, ਕਈ ਫਿਲਮਾਂ ਦੇ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਵੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਧਰਮਾਤਮਾ, 1935 ਦੀ ਹਿੰਦੀ ਫਿਲਮ ਜਿਸ ਵਿੱੱਚ ਬਾਲ ਗੰਧਰਵ, ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਮਰਾਠੀ ਗਾਇਕ ਅਤੇ 1941 ਵਿੱਚ ਵੀ. ਸ਼ਾਂਤਾਰਾਮ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਿਤ ਪੜੋਸੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।&lt;ref name=&quot;Sangeet Natak Akademi Fellowship&quot;&gt;{{Cite web |date=2016 |title=Sangeet Natak Akademi Fellowship |url=http://www.sangeetnatak.gov.in/sna/Fellows.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160727131515/http://www.sangeetnatak.gov.in/sna/Fellows.html |archive-date=27 July 2016 |access-date=16 July 2016 |publisher=Sangeet Natak Akademi}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Dharmatma on IMDb&quot;&gt;{{Cite web |date=2016 |title=Dharmatma on IMDb |url=https://www.imdb.com/title/tt0267425/fullcredits?ref_=tt_ov_st_sm |access-date=15 July 2016 |publisher=IMDb}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Padosi on IMDb&quot;&gt;{{Cite web |date=2016 |title=Padosi on IMDb |url=https://www.imdb.com/title/tt0331308/fullcredits?ref_=tt_ov_st_sm |access-date=15 July 2016 |publisher=IMDb}}&lt;/ref&gt; ਸੰਗੀਤ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਯੋਗਦਾਨ ਲਈ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ 1971 ਵਿੱਚ [[ਪਦਮ ਭੂਸ਼ਣ]] ਦੇ ਤੀਜੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਨਾਗਰਿਕ ਸਨਮਾਨ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ।&lt;ref name=&quot;Padma Awards&quot;&gt;{{Cite web |date=2016 |title=Padma Awards |url=http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |archive-date=15 October 2015 |access-date=3 January 2016 |publisher=Ministry of Home Affairs, Government of India}}&lt;/ref&gt;

== ਜੀਵਨੀ ==
ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾਰਾਓ ਫੁਲੰਬਰੀਕਰ ਦਾ ਜਨਮ 1898 ਵਿੱਚ ਪੱਛਮੀ ਭਾਰਤੀ ਰਾਜ [[ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ]] ਦੇ [[ਪੂਨੇ|ਪੁਣੇ]] ਦੇ ਇੱਕ ਕਸਬੇ ਦੇਵਾਚੀ ਅਲੰਦੀ ਵਿਖੇ ਦੇਸ਼ਸਥ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਜੋੜੇ ਗਣੇਸ਼ ਫੁਲੰਬਰੀਕਰਨ (ਜੋ ਵੇਦਮੂਰਤੀ ਸਨ) ਅਤੇ ਮਥੁਰਾ ਬਾਈ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ ਸੀ।&lt;ref name=&quot;Krishnarao Phulambrikar 'Krishnadas'&quot;&gt;{{Cite web |date=2016 |title=Krishnarao Phulambrikar 'Krishnadas' |url=https://www.swarganga.org/artist_details.php?id=108 |access-date=15 July 2016 |publisher=Swar Ganga Music Foundation |archive-date=1 ਸਤੰਬਰ 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170901110353/https://www.swarganga.org/artist_details.php?id=108 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਬਾਲ ਕਲਾਕਾਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ [[ਮਰਾਠੀ ਥੀਏਟਰ]] ਵਿੱਚ ਵੀ ਕਦਮ ਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ''ਸੰਤ ਸਖੂ''  ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਭਿਨੇਤਾ-ਗਾਇਕ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੰਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਕਿ ਨਾਟਯ ਕਲਾ ਪ੍ਰਵਰਤਕ ਮੰਡਲੀ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਮਿਤ ਇੱਕ ਸੰਗੀਤਕ ਨਾਟਕ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਸ ਡਰਾਮਾ ਕੰਪਨੀ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਮਿਤ ਹੋਰ ਸੰਗੀਤਕ ਨਾਟਕਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਅਤੇ ਇਸ ਨਾਟਕ ਕੰਪਨੀ ਵਿੱਚ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸਵਾਈ ਗੰਧਰਵ ਤੋਂ ਭਾਰਤੀ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸੰਗੀਤ ਸਿੱਖਣ ਦਾ ਮੌਕਾ ਮਿਲਿਆ ਜੋ ਇਸ ਕੰਪਨੀ ਦੇ ਸੰਗੀਤਕ ਨਾਟਕਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ 1911 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਗਾਇਕ, [[ਭਾਸਕਰਬੁਵਾ ਬਾਖ਼ਲੇ]] ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਨੇ ਇਸ ਨੌਜਵਾਨ ਲੜਕੇ ਨੂੰ [[ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸੰਗੀਤ|ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਸੰਗੀਤ]] ਦੇ [[ਗਵਾਲੀਅਰ ਘਰਾਣਾ|ਗਵਾਲੀਅਰ]], [[ਆਗਰਾ ਘਰਾਨਾ|ਆਗਰਾ]] ਅਤੇ [[ਜੈਪੁਰ-ਅਤਰੌਲੀ ਘਰਾਨਾ|ਜੈਪੁਰ]] [[ਘਰਾਨਾ|ਘਰਾਣਿਆਂ]] ਵਿੱਚ ਸਿਖਲਾਈ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਗੁਰੂ-ਸ਼ਿਸ਼ਯ ਰਿਸ਼ਤਾ 1922 ਵਿੱਚ ਬਾਖ਼ਲੇ ਦੀ ਮੌਤ ਤੱਕ ਰਿਹਾ। ਬਾਖਲੇ ਦੇ ਅਧੀਨ ਸਿਖਲਾਈ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਬਾਲ ਗੰਧਰਵ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਅਤੇ ਉਸ ਨਾਲ ਜੁੜਨ ਦਾ ਮੌਕਾ ਵੀ ਦਿੱਤਾ, ਜੋ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਮਰਾਠੀ ਗਾਇਕ ਬਣ ਗਏ ਸੀ ।&lt;ref name=&quot;1898 – 1974 Master Krishnaji Prabhakar Khadilkar&quot;&gt;{{Cite web |date=2016 |title=1898 – 1974 Master Krishnaji Prabhakar Khadilkar |url=https://fb1site.wordpress.com/2015/11/23/1898-1974-master-krishnaji-prabhakar-khadilkar/ |access-date=15 July 2016 |publisher=FB1}}&lt;/ref&gt; ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਏਕਲ ਸੰਗੀਤ ਸਮਾਰੋਹ ਉਦੋਂ ਹੋਇਆ ਜਦੋਂ ਉਹ 13 ਸਾਲ ਦੇ ਸਨ (ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ 1930 ਵਿੱਚ ''ਸੰਗੀਤ ਕਲਾਨਿਧੀ'' ਦਾ ਖਿਤਾਬ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਹ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਕਈ ਸਮਾਰੋਹ ਕਰ ਚੁੱਕੇ ਸਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ 1953 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਡੈਲੀਗੇਟ ਵਜੋਂ ਚੀਨ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ।&lt;ref name=&quot;Krishnarao Phulambrikar 'Krishnadas'&quot; /&gt;

ਫੁਲੰਬਰੀਕਰ ਨੇ ''ਪੁਣੇ ਭਾਰਤ ਗਿਆਨ ਸਮਾਜ'' ਦੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਵਜੋਂ ਵੀ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ, ਜੋ ਕਿ ਪੁਣੇ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਸਲਾਹਕਾਰ ਭਾਸਕਰਬੂਵਾ ਬਾਖ਼ਲੇ ਦੁਆਰਾ ਸਥਾਪਤ ਇੱਕ ਸੰਗੀਤ ਅਕੈਡਮੀ ਸੀ।&lt;ref name=&quot;The Pillars &amp; Mentors&quot;&gt;{{Cite web |date=2016 |title=The Pillars &amp; Mentors |url=http://www.punebharatgayansamaj.org/history.html |access-date=16 July 2016 |publisher=Pune Bharat Gayan Samaj |archive-date=31 ਮਾਰਚ 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180331205134/http://www.punebharatgayansamaj.org/history.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ਇੱਕ ਕਲਾਸੀਕਲ ਗਾਇਕ ਅਤੇ ਇੱਕ ਫਿਲਮ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਕਰੀਅਰ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਕਈ ਨਾਟਕਾਂ ਲਈ ਸੰਗੀਤ ਦਿੱਤਾ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮੇਨਕਾ, ''ਸਾਵਿਤ੍ਰੀ'', ਆਸ਼ਾ-ਨਿਰਸ਼ਾ, ''ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਿਧੀ'', ''ਕੰਹੋਪਾਟਰਾ'', ''ਨੰਦ ਕੁਮਾਰ'' ਅਤੇ ਬਾਲ ਗੰਧਰਵ ਦੁਆਰਾ ਸਥਾਪਤ ਇੱਕ ਡਰਾਮਾ ਕੰਪਨੀ ਗੰਧਰਵਾ ਸੰਗੀਤ ਨਾਟਕ ਮੰਡਲੀ ਲਈ ''ਵਿਧੀ ਲਿਖੀਤ'' ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਕੁੱਝ ਨਾਟਕਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ''ਕੁਲਵਧੂ'', ਏਕ ਹੋਤਾ ਮਹਾਤਰਾ, ਕੋਨੇ ਏਕ ਕਲੀ ਅਤੇ ''ਭਾਗਯੋਦਯ'' ਲਈ ਨਾਟਯਨਿਕੇਤਨ ਲਈ ਸੰਗੀਤ ਵੀ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਜਿਸ ਦੀ  ਮੁੱਖ ਗਾਇਕਾ ਅਭਿਨੇਤਰੀ [[ਜਯੋਤਸਨਾ ਕੇਸ਼ਵ ਭੋਲੇ|ਜਯੋਤਸਨਾ ਭੋਲੇ]]  ਸੀ।&lt;ref name=&quot;Krishnarao Phulambrikar 'Krishnadas'&quot;/&gt; ਅਕਾਦਮਿਕ ਮੋਰਚੇ ਉੱਤੇ, ਉਸਨੇ ਬਾਖ਼ਲੇ ਦੁਆਰਾ ਸਿਖਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਆਪਣੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸੰਕਲਿਤ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ 7-ਖੰਡਾਂ ਦੀ ਕਿਤਾਬ, ''ਰਾਗ ਸੰਗ੍ਰਹਿ'' ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ।&lt;ref name=&quot;Books on Indian Classical Music&quot;&gt;{{Cite web |date=2016 |title=Books on Indian Classical Music |url=https://www.swarganga.org/books.php |access-date=16 July 2016 |publisher=Swar Ganga Music Foundation }}{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਮਾਰਚ 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Master Krishnarao (1897- )&quot;&gt;{{Cite web |date=2016 |title=Master Krishnarao (1897- ) |url=http://www.moutal.eu/audio-archives/vocal/h-m/289-master-krishnarao-1897-.html |access-date=16 July 2016 |publisher=Moutal}}&lt;/ref&gt; ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸੰਕੇਤ ''ਰਾਸ਼ਟਰ ਸੰਗੀਤ'', ''ਸ਼ਿਸ਼ੂ ਸੰਗੀਤ''. ''ਅਮਰ ਸੰਗੀਤ'' ''ਮੋਹਨ ਮਾਲ'', ਨਾਟਯ ਗੀਤ ਸੰਕੇਤ ਅਤੇ ਚਿਤਰਾ ਗੀਤ ਸੰਦੇਸ਼ ਸਿਰਲੇਖਾਂ ਅਧੀਨ ਪ੍ਰਿੰਟ ਵਿੱਚ ਉਪਲਬਧ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਈ ਸੰਗੀਤਕਾਰਾਂ, ਫਿਲਮ ਅਤੇ ਨਾਟਕ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਸਿਖਲਾਈ ਦਿੱਤੀ। ਰਾਮ ਮਰਾਠੇ, ਯੋਗਿਨੀ ਜੋਗਲੇਕਰ, ਸਰਸਵਤੀ ਰਾਣੇ, ਹਰਿਭਾਉ ਦੇਸ਼ਪਾਂਡੇ, ਅੰਜਨੀਬਾਈ ਕਲਗੁਟਕਰ, ਮਧੂਸੂਦਨ ਕਾਨੇਤਕਰ, ਜੈਮਾਲਾ ਸ਼ੀਲਦਾਰ, Dr.Pabalkar, ਬਾਪੁਰਾਓ ਅਸ਼ਤੇਕਰ, ਦੱਤੋਪੰਤ ਭੋਪ, ਪਿਤਰੇ ਬੂਵਾ, ਸੁਹਾਸ ਦਾਤਾਰ, ਸੁਧਾਕਰ ਜੋਸ਼ੀ, ਰਵਿੰਦਰ ਜੋਸ਼ੀ, ਮੋਹਨ ਕਾਰਵੇ, ਰੰਗਨਾਥ ਕਰਕਰੇ, ਸ਼ਿਵਰਾਮ ਗਾਡਗਿਲ, ਬਲਵੰਤ ਦੀਕਸ਼ਿਤ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਧੀ ਵੀਨਾ ਚਿਟਕੋ ਉਸ ਦੇ ਕੁਝ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸ਼ਗਿਰਦ ਹਨ।&lt;ref name=&quot;Krishnarao Phulambrikar 'Krishnadas'&quot; /&gt;

== ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਸੰਗੀਤ ਕੈਰੀਅਰ ==
ਫੁਲੰਬਰੀਕਰ ਨੂੰ ਕਲਾਸੀਕਲ ਸੰਗੀਤ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਦੀਆਂ ਖਿਆਲ ਅਤੇ [[ਠੁਮਰੀ]] ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਮੁਹਾਰਤ ਹਾਸਲ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹ ਆਗਰਾ ਘਰਾਣੇ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਸਨ।&lt;ref name=&quot;Krishnarao Phulambrikar 'Krishnadas'&quot;/&gt; ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ [[ਰਾਗ]] ਦੀਆਂ ਬਾਰੀਕੀਆਂ ਨੂੰ ਮਿਲਾ ਕੇ ਕਈ ਰਾਗਾਂ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ ਕੀਤੀ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਤਿਲਕ ਕਾਮੋਦ ਅਤੇ ਕੇਦਾਰ ਰਾਗਾਂ 'ਤੇ ਅਧਾਰਤ ''ਤਿਲਕ ਕੇਦਾਰ'', [[ਤੋੜੀ (ਰਾਗ)|ਤੋੜੀ]] ਅਤੇ ਮੱਧਮ' ਤੇ ਮੰਗਲ ਤੋੜੀ, [[ਰਾਗ ਕਲਿਆਨ|ਕਲਿਆਣ]] ਅਤੇ [[ਸ਼ਿਵਰੰਜਨੀ]] 'ਤੇ ਸ਼ਿਵ ਕਲਿਆਣ, [[ਬਿਲਾਵਲ]]' ਤੇ ਬਿਲਵ[[ਬਿਭਾਸ]] ਅਤੇ [[ਰਾਗ ਜੌਨਪੁਰੀ|ਜੌਨਪੁਰੀ]] ਅਤੇ ਰਾਮਕਲੀ ਰਾਗਾਂ &quot; ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਬਿਭਾਸ ਅਤੇ ਜੌਨਕਲੀ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ ਕੀਤਾ। ਦੱਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਨੇ ਨਵੇਂ ਨਾਟਯਪਦ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਪ੍ਰਥਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਸੀ ਅਤੇ ਕਈ ਬਂਦਿਸ਼ਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਵੀ ਕੀਤੀ ਸੀ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ''ਰਤੀਆ ਮੇਂ ਜਾਗੀ'' (ਰਾਗ ਨਯਾਕੀ ਕਨਾਹੜਾ) ਲਾਲਨ ਤੁਮਬੀਨਾ ਕੌਨ (ਰਾਗ ਕੌਂਸੀ ਕਨਾਹੜਾ) ''ਰੰਗ ਰੰਗ ਮੁਖਪੇ'' ([[ਰਾਗ ਅੜਾਨਾ|ਰਾਗ ਅੜਾਨਾ)]] ਚਾਹੂ ਬਰਾਸਨ ਲਗੀ ([[ਭੋਪਾਲੀ|ਰਾਗ ਭੋਪਾਲੀ)]] ''ਕਾਹੂ ਕੀ ਰੀਤ'' ([[ਮਾਲਕੌਂਸ|ਰਾਗ ਮਾਲਕੌਂਸ]]) ''ਹੋਰੀ ਖੇਲਾ! ''&lt;ref name=&quot;Agra gharana &amp; areas of Impact&quot;&gt;{{Cite web |date=2016 |title=Agra gharana &amp; areas of Impact |url=http://shodhganga.inflibnet.ac.in/bitstream/10603/56174/12/12_chapter%205.pdf |access-date=16 July 2016 |publisher=Shodh Ganga}}&lt;/ref&gt; ਬਹਾਰ ([[ਪਟਦੀਪ|ਰਾਗ ਪਟਦੀਪ)]] ਏ ਮਾਂ ਬਾਦਲ ਆਏ ([[ਰਾਗ ਮਲਾਰ|ਰਾਗ ਮਲਹਾਰ]])ਮਾਈ ਰੀ ਆਜ ([[ਹਿੰਡੋਲ|ਰਾਗ ਹਿੰਡੋਲ ਬਹਾਰ]]) ਮਾਈ ਪ੍ਰੀਤਮ ਕਰੋ ਦੁਲਹਨ ਪੇ ([[ਰਾਗ ਕਲਿਆਨ|ਰਾਗ ਸ਼ਿਵ ਕਲਿਆਣ]]) ।&lt;ref name=&quot;The raags of the Ganesh pandals: The magic of Master Krishnarao&quot;&gt;{{Cite web |date=19 September 2015 |title=The raags of the Ganesh pandals: The magic of Master Krishnarao |url=http://scroll.in/article/755954/the-raags-of-the-ganesh-pandals-the-magic-of-master-krishnarao |access-date=16 July 2016 |publisher=Scroll.in}}&lt;/ref&gt; ਤੋਰੀ ਬਿਣਤੀ, ਸ਼ਿਆਮਮੋਹਨ ਪਿਆਰੇ , ਖੇਲਤ ਹੈ ਗਿਰੀਧਾਰੀ, ਸ਼ਿਆਮ ਬਜਾਏ ਤੋਰੇ ਘਰ ਮੇ ਮੁਰਲੀਆ (ਸਾਰੇ [[ਰਾਗ ਭੈਰਵੀ]] ਵਿੱਚ) ਭੈਰਵੀ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਠੁਮਰੀਆਂ ਸਨ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ '&lt;nowiki/&gt;''ਭੈਰਵੀ ਕੇ ਬਾਦਸ਼ਾਹ''&lt;nowiki/&gt;' ਦਾ ਉਪਨਾਮ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸ਼ੈਲੀ ਨੂੰ 'ਖਿਆਲੀ ਠੁਮਰੀ' ਜਾਂ '''ਮੱਧਗ੍ਰਾਮ ਠੁਮਰੀ'' &quot;ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਣ ਲੱਗ ਪਿਆ ਸੀ ।&lt;ref name=&quot;Regional Varieties of Thumri&quot;&gt;{{Cite web |date=2016 |title=Regional Varieties of Thumri |url=http://www.nadsadhna.com/Pages/IndianMusic/Gharanas.asp?About=Baneras |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160322100208/http://nadsadhna.com/pages/indianmusic/Gharanas.asp?About=Baneras |archive-date=22 March 2016 |access-date=16 July 2016 |publisher=Nad Sadhna}}&lt;/ref&gt; ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਰਾਗ [[ਝਿੰਝੌਟੀ]] ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ [[ਜਨ ਗਣ ਮਨ|ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਗੀਤ]], [[ਵੰਦੇ ਮਾਤਰਮ]] ਨੂੰ ਸੁਰ ਬੱਧ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਗੀਤ ਨੂੰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਗੀਤ ਵਜੋਂ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਦੀ ਅਸਫਲ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ।&lt;ref name=&quot;Krishnarao Phulambrikar 'Krishnadas'&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;वंदे मातरम्&quot; /&gt; ਡਾ. ਬਾਬਾ ਸਾਹਿਬ ਅੰਬੇਡਕਰ ਦੀ ਬੇਣਤੀ 'ਤੇ, ਮਾਸਟਰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾਰਾਓ ਨੇ ਬੁੱਧ ਵੰਦਨਾ ਲਈ ਸੰਗੀਤ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਗਾਇਆ ਵੀ । ਡਾ. ਬਾਬਾ ਸਾਹਿਬ ਅੰਬੇਡਕਰ ਨੇ ਇਸ ਦੀ ਰਿਕਾਰਡਿੰਗ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਇਹ ਰਿਕਾਰਡ 14 ਅਕਤੂਬਰ 1956 ਨੂੰ ਨਾਗਪੁਰ ਵਿਖੇ ਆਯੋਜਿਤ ਵਿਸ਼ਾਲ ਧਰਮ ਪਰਿਵਰਤਨ ਸਮਾਰੋਹ ਦੌਰਾਨ ਵਜਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।

== ਫ਼ਿਲਮੀ ਕਰੀਅਰ ==
ਡਾ. ਕੁਰਤਕੋਟੀ, ਕਰਵੀਰ ਪੀਠ ਦੇ ਸ਼ੰਕਰਾਚਾਰੀਆ ਤੋਂ ਸੰਗੀਤ ਕਲਾਨਿਧੀ ਦਾ ਖਿਤਾਬ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਤੋਂ ਤੁਰੰਤ ਬਾਅਦ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਤ ਫਿਲਮ ਕੰਪਨੀ ਦੁਆਰਾ ਵੀ. ਸ਼ਾਂਤਾਰਾਮ ਅਤੇ ਹੋਰ ਭਾਈਵਾਲਾਂ ਦੀ ਮਲਕੀਅਤ ਵਾਲੀ, ਆਪਣੀ ਆਉਣ ਵਾਲੀ ਫਿਲਮ, ਧਰਮਾਤਮਾ ਲਈ ਸੰਗੀਤ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਲਈ ਠੇਕਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪੁਰਾਣੇ ਸਹਿਯੋਗੀ, ਬਾਲ ਗੰਧਰਵ ਨਾਲ ਦੁਬਾਰਾ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਫਿਲਮ ਦੇ ਨਾਇਕ [[ਏਕਨਾਥ|ਸੰਤ ਏਕਨਾਥ]] ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਸੀ।&lt;ref name=&quot;The Talkie Era&quot;&gt;{{Cite web |date=2016 |title=The Talkie Era |url=https://www.cs.colostate.edu/~malaiya/music_hist.html |access-date=16 July 2016 |publisher=Colostate}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Full Cast &amp; Crew&quot;&gt;{{Cite web |date=2016 |title=Full Cast &amp; Crew |url=https://www.imdb.com/title/tt0267425/fullcredits?ref_=tt_ov_st_sm |access-date=15 July 2016 |publisher=IMDb}}&lt;/ref&gt; 1935 ਵਿੱਚ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਈ ਇਸ ਫਿਲਮ ਵਿੱਚ ਸੋਲਾਂ ਗੀਤ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਬਾਲ ਗੰਧਰਵ ਨੇ ਗਾਏ ਸਨ। ਇੱਕ ਸਾਲ ਬਾਅਦ, ਉਸ ਦੀ ਅਗਲੀ ਹਿੰਦੀ ਫਿਲਮ ਅਮਰ ਜਯੋਤੀ ਦੇ ਨਾਮ ਹੇਠ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਈ, ਜੋ ਦੁਬਾਰਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਭਾਤ ਫਿਲਮ ਕੰਪਨੀ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਸੀ।&lt;ref name=&quot;Amar Jyoti (1936)&quot;&gt;{{Cite web |date=2016 |title=Amar Jyoti (1936) |url=https://www.imdb.com/title/tt0268915/?ref_=nm_flmg_com_7 |access-date=15 July 2016 |publisher=IMDb}}&lt;/ref&gt; ਦੱਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਕਿ ਇਸ ਫਿਲਮ ਦੀ ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਇਹ ਵੇਨਿਸ ਫਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਭਾਰਤੀ ਫਿਲਮ ਸੀ। ਵਾਹਾਨ, ਇੱਕ ਹੋਰ ਪ੍ਰਭਾਤ ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨ 1937 ਵਿੱਚ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਈ, ਇਸ ਵਾਰ ਇੱਕ ਨਵੇਂ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ, ਕੇ. ਨਾਰਾਇਣ ਕਾਲੇ ਨਾਲ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਅਗਲੀ ਫਿਲਮ ਸੀ, ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸੰਗੀਤਕ ਗੋਪਾਲ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ 1938 ਵਿੱਚ ਦਾਮਲੇ ਅਤੇ ਐਸ ਫੱਤਲਾਲ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।&lt;ref name=&quot;Wahan (1937)&quot;&gt;{{Cite web |date=2016 |title=Wahan (1937) |url=https://www.imdb.com/title/tt0232919/fullcredits?ref_=tt_ov_st_sm |access-date=15 July 2016 |publisher=IMDb}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Gopal Krishna (1938)&quot;&gt;{{Cite web |date=2016 |title=Gopal Krishna (1938) |url=https://www.imdb.com/title/tt0158642/fullcredits?ref_=tt_ov_st_sm |access-date=15 July 2016 |publisher=IMDb}}&lt;/ref&gt; ਉਸਨੇ 15 ਫਿਲਮਾਂ ਲਈ ਸੰਗੀਤ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪੜੋਸੀ, ਇੱਕ ਹੋਰ ਸ਼ਾਂਤਾਰਾਮ ਫਿਲਮ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ ਅਤੇ ਫਿਲਮ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਦਸ ਮਿੰਟ ਦਾ ਗੀਤ, ਲੱਖ ਲੱਖ ਚੰਦੇਰੀ, ਕਥਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਕੋਰੀਓਗ੍ਰਾਫੀ ਦੇ ਨਾਲ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਰਾਜਕਮਲ ਕਲਾਮੰਦਿਰ ਦੁਆਰਾ ਰਿਲੀਜ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ ਫਿਲਮ ''ਭਗਤੀਚਾ ਮਾਲਾ'' ਵਿੱਚ ਸੰਤ ਸਵਾਤਾ ਮਾਲੀ ਦੀ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਸ ਫਿਲਮ ਲਈ ਸੰਗੀਤ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਇਸ ਫਿਲਮ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਗੀਤ ਵੀ ਗਾਏ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਉਤਸ਼ਾਹੀ ਸੰਗੀਤਕਾਰ-ਵਸੰਤ ਦੇਸਾਈ, ਸੁਧੀਰ ਫਡ਼ਕੇ, ਪੁਰਸ਼ੋਤਮ ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੇਸ਼ਪਾਂਡੇ, ਸਨੇਹਲ ਭਟਕਰ, ਦਿਨਕਰਰਾਓ ਅਮੇਬਲ (ਆਲੀਆਸ ਡੀ ਅਮੇਲ ਅਤੇ ਗਜਾਨਨਰਾਓ ਵਟਵੇ) ਉਸ ਦੇ ਸੰਗੀਤਕ ਵਿਚਾਰ ਦੇ ਸਕੂਲ ਤੋਂ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਹੋਏ।&lt;ref name=&quot;Krishnarao Phulambrikar 'Krishnadas'&quot;/&gt;

== ਸਨਮਾਨ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਦੇ ਸਾਲ ==
ਮਾਸਟਰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾਰਾਓ ਫੁਲੰਬਰੀਕਰ ਨੇ 1969 ਵਿੱਚ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਵਿਸ਼ਨੂੰਦਾਸ ਭਾਵੇ ਗੋਲਡ ਮੈਡਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ 1971 ਵਿੱਚ [[ਪਦਮ ਭੂਸ਼ਣ]] ਦਾ ਨਾਗਰਿਕ ਸਨਮਾਨ ਦਿੱਤਾ।&lt;ref name=&quot;Krishnarao Phulambrikar 'Krishnadas'&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Padma Awards&quot;/&gt; ਉਹ ਬਾਲਗੰਧਰਵ ਗੋਲਡ ਮੈਡਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਪਹਿਲੇ ਵਿਅਕਤੀ ਸਨ। ਸੰਗੀਤ ਨਾਟਕ ਅਕਾਦਮੀ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ 1972 ਵਿੱਚ ਸੰਗੀਤ ਨਾਟ ਅਕਾਦਮੀ ਰਤਨ ਪੁਰਸਕਾਰ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ।&lt;ref name=&quot;Sangeet Natak Akademi Fellowship&quot;/&gt; 1961 ਵਿੱਚ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਲਕਵਾ ਹੋ ਗਿਆ ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਉਸ ਨੂੰ 1969 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਗਾਇਕ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਕੈਰੀਅਰ ਛੱਡਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਹੋਣਾ ਪਿਆ।&lt;ref name=&quot;Krishnarao Phulambrikar 'Krishnadas'&quot; /&gt; ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ 60ਵੀਂ ਜਨਮ ਵਰ੍ਹੇਗੰਢ 'ਤੇ [[ਪੂਨੇ|ਪੁਣੇ]] ਵਿੱਚ 9 ਦਿਨਾਂ ਦੀ ਸੰਗੀਤ ਕਾਨਫਰੰਸ ਦਾ ਮੰਚਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪੂਰੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਕਈ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੰਗੀਤਕਾਰਾਂ ਨੇ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ।&lt;ref name=&quot;Krishnarao Phulambrikar 'Krishnadas'&quot; /&gt; ਉਹ ਜ਼ਿਆਦਾ ਦੇਰ ਤੱਕ ਜਿੰਦਾਂ ਨਹੀਂ ਰਹਿ ਸਕੇ ਅਤੇ 20 ਅਕਤੂਬਰ 1974 ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਦੇਹਾਂਤ ਹੋ ਗਿਆ, ਜਦੋਂ ਉਹ 76 ਸਾਲ ਦੇ ਸਨ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਜੀਵਨੀ, ''ਬੋਲਾ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਬੋਲਾ'' ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ ਜੋ 1985 ਵਿੱਚ ਮਰਨ ਉਪਰੰਤ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਈ ਸੀ।&lt;ref name=&quot;Agra gharana &amp; areas of Impact&quot;/&gt; ਹਰ ਦੋ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪੁਰਸਕਾਰ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਸਾਹਿਤ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ, ਪੁਣੇ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਸੰਗੀਤ ਆਲੋਚਕ ਜਾਂ ਸੰਗੀਤ ਕਿਤਾਬ ਦੇ ਲੇਖਕ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਿਉਂਕਿ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਮਰਾਠਵਾਡਾ ਦੇ ਫੁਲੰਬਰੀ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਉਸ ਦੇ ਸਨਮਾਨ ਵਿੱਚ ਜਾਲਨਾ, ਮਰਾਠਵਾਡ਼ਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਡਰਾਮਾ ਥੀਏਟਰ ਦਾ ਨਾਮ &quot;ਮਾਸਟਰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾਰਾਓ ਫੁਲੰਬਰੀਕਰ ਨਾਟਯਗ੍ਰਹਿ&quot; ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਹਰ ਸਾਲ ਪੁਣੇ ਭਾਰਤ ਗਿਆਨ ਸਮਾਜ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜਨਮ ਵਰ੍ਹੇਗੰਢ ਅਤੇ ਬਰਸੀ ਮਨਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਧੀ, ਵੀਨਾ ਚਿਟਕੋ, ਜਿਸ ਦੀ ਸਤੰਬਰ 2015 ਵਿੱਚ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ, ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਲਾਈਟ ਕਲਾਸੀਕਲ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਸੀ।&lt;ref name=&quot;Musical Nite in memory of late Usha Ghosh&quot;&gt;{{Cite web |date=22 September 2015 |title=Musical Nite in memory of late Usha Ghosh |url=http://www.afternoondc.in/culture/musical-nite-in-memory-of-late-usha-ghosh/article_149309 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160821155048/http://www.afternoondc.in/culture/musical-nite-in-memory-of-late-usha-ghosh/article_149309 |archive-date=21 August 2016 |access-date=16 July 2016 |publisher=Afternoon Despatch and Courier}}&lt;/ref&gt;

== ਫ਼ਿਲਮੋਗ੍ਰਾਫੀ ==
{| class=&quot;wikitable plainrowheaders sortable&quot; style=&quot;width:100%&quot;
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:13%&quot; |ਫ਼ਿਲਮ
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:5%&quot; |ਸਾਲ.
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:23%&quot; |ਡਾਇਰੈਕਟਰ
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:17%&quot; |ਨਿਰਮਾਤਾ
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:42%&quot; |ਹੋਰ ਜਾਣਕਾਰੀ
|-
|ਧਰਮ ਆਤਮਾ
|1935
|ਵੀ. ਸ਼ਾਂਤਾਰਾਮ
|ਪ੍ਰਭਾਤ ਫਿਲਮ ਕੰਪਨੀ
|ਮੂਲ ਸਿਰਲੇਖ ਮਹਾਤਮਾ
|-
|ਅਮਰ ਜਯੋਤੀ
|1936
|ਵੀ. ਸ਼ਾਂਤਾਰਾਮ
|ਪ੍ਰਭਾਤ ਫਿਲਮ ਕੰਪਨੀ
|3 ਗੀਤ ਗਾਉਣ ਵਾਲੀ [[ਸ਼ਾਂਤਾ ਆਪਟੇ]] ਨੇ ਵੀ ਇਸ ਫਿਲਮ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਸੀ।
|-
|ਵਾਹਨਾ
|1937
|ਕੇ. ਨਾਰਾਇਣ ਕਾਲੇ
|ਪ੍ਰਭਾਤ ਫਿਲਮ ਕੰਪਨੀ
|[[ਸ਼ਾਂਤਾ ਆਪਟੇ]] ਨੇ ਫਿਲਮ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਗਾਇਆ।
|-
|ਗੋਪਾਲ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ
|1938
|ਵਿਸ਼ਣੂਪੰਤ ਗੋਵਿੰਦ ਦਾਮਲੇ, ਸ਼ੇਖ ਫੱਤਲਾਲ
|ਪ੍ਰਭਾਤ ਫਿਲਮ ਕੰਪਨੀ
|ਇਸੇ ਨਾਮ ਦੀ 1929 ਦੀ ਮੂਕ ਫ਼ਿਲਮ ਦਾ ਰੀਮੇਕ
|-
|ਮਨੂੰਸ
|1939
|ਵੀ. ਸ਼ਾਂਤਾਰਾਮ
|ਪ੍ਰਭਾਤ ਫਿਲਮ ਕੰਪਨੀ
|ਅਨਿਲ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨੇ ਸੰਗੀਤ ਰਚਨਾ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕੀਤੀ।
|-
|ਆਦਮੀ
|1939
|ਵੀ. ਸ਼ਾਂਤਾਰਾਮ
|ਪ੍ਰਭਾਤ ਫਿਲਮ ਕੰਪਨੀ
|ਮਨੂਸ ਦਾ ਰੀਮੇਕਮਨੂੰਸ
|-
|ਪੜੋਸੀ
|1941
|ਵੀ. ਸ਼ਾਂਤਾਰਾਮ
|ਪ੍ਰਭਾਤ ਫਿਲਮ ਕੰਪਨੀ
|ਹਿੰਦੀ ਅਤੇ ਮਰਾਠੀ ਵਿੱਚ ਦੋ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ, ਮਰਾਠੀ ਵਿੱਚੋਂ ਨਾਮ ਸ਼ੇਜਾਰੀ ਸੀ।''ਸ਼ਰੀਫ''
|-
|ਲਖਰਾਨੀ
|1945
|ਵਿਸ਼ਰਾਮ ਬੇਡੇਕਰ
|ਪ੍ਰਭਾਤ ਫਿਲਮ ਕੰਪਨੀ
|[[ਦੁਰਗਾ ਖੋਟੇ]] ਸਟਾਰਰ
|-
|ਵਸੰਤਸੇਨਾ
|1942
|ਗਜਾਨਨ ਜਗੀਰਦਾਰ
|ਪ੍ਰਭਾਤ ਫਿਲਮ ਕੰਪਨੀ
|ਫ਼ਿਲਮ ਨੇ ਦੂਜੀ ਸਰਬੋਤਮ ਮਰਾਠੀ ਫ਼ਿਲਮ ਲਈ [[ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫ਼ਿਲਮ ਪੁਰਸਕਾਰ|ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੁਰਸਕਾਰ]] ਜਿੱਤਿਆ &lt;ref name=&quot;9thaward&quot;&gt;{{Cite web |title=9th National Film Awards |url=http://iffi.nic.in/Dff2011/Frm9thNFAAward.aspx |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20161202115652/http://iffi.nic.in/Dff2011/Frm9thNFAAward.aspx |archive-date=2 December 2016 |access-date=16 July 2016 |publisher=[[International Film Festival of India]]}}&lt;/ref&gt;
|-
|ਭਗਤੀਚਾ ਮਾਲਾ
|1944
|ਕੇਸ਼ਵਰਾਓ ਮਿਤੀ
|ਪ੍ਰਭਾਤ ਫਿਲਮ ਕੰਪਨੀ
|ਦੋਭਾਸ਼ੀ (ਮਰਾਠੀ ਵਿੱਚ ਮਾਲੀ) ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾਰਾਓ ਨੇ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ।
|-
|ਮੇਰੀ ਅਮਾਨਤ
|1947
|ਪ੍ਰਭਾਕਰ ਗੁਪਤੇ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੀਕਾਂਤ ਸੁਤਾਰ
|ਵਿਕਾਸ ਤਸਵੀਰ
|ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾਰਾਓ ਨੇ ਫਿਲਮ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਗਾਇਆ, ਸੰਗੀਤ ਸ਼੍ਰੀਧਰ ਪਾਰਸੇਕਰ ਦੁਆਰਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ &lt;ref name=&quot;Indian films and posters from 1930&quot;&gt;{{Cite web |date=2016 |title=Indian films and posters from 1930 |url=https://bombaymann2.blogspot.ae/2014/02/film-meri-amaanat1947.html |access-date=16 July 2016 |publisher=Bombay Mann}}&lt;/ref&gt;
|-
|ਸੰਤ ਰਾਮਦਾਸ
|1949
|ਰਾਜਾ ਨੇਨੇ
|
|ਭਗਤੀ ਫ਼ਿਲਮ
|-
|ਪੂਜਾ
|1954
|ਭਗਵਾਨ ਦਾਸ ਵਰਮਾ
|ਵਰਮਾ ਫਿਲਮਾਂ
|[[ਮੁਹੰਮਦ ਰਫ਼ੀ|ਮੁਹੰਮਦ ਰਫੀ]] ਨੇ 'ਰੁਮਝੁਮ ਕੇ ਬਾਜਾਓ ਬੰਸਰੀ ਮੁਰਲੀ &quot;ਗੀਤ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾਰਾਓ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।
|-
|ਕੀਚਕ ਵਧ
|1959
|ਤਾਰਾ ਹਰੀਸ਼ ਅਤੇ ਯਸ਼ਵੰਤ ਪੇਠਕਰ
|ਮਾਨਿਕ ਸਟੂਡੀਓਜ਼
|[[ਲਤਾ ਮੰਗੇਸ਼ਕਰ]] ਨੇ ਫਿਲਮ ਵਿੱਚ [[ਮੁਹੰਮਦ ਰਫ਼ੀ|ਮੁਹੰਮਦ ਰਫੀ]] ਨਾਲ ਇੱਕ ਯੁਗਲ ਗੀਤ ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਸੋਲੋ ਗਾਣੇ ਗਾਏ।&lt;ref name=&quot;Keechak Vadh&quot;&gt;{{Cite web |date=2016 |title=Keechak Vadh |url=http://www.hindigeetmala.net/movie/keechak_vadh.htm |access-date=16 July 2016 |publisher=Hindi Geet Mala}}&lt;/ref&gt;
|-
|ਵਿੱਥੂ ਮਾਝਾ ਲੇਕੁਰਵਾਲਾ
|1962
|ਦੱਤਾ ਧਰਮਾਧਿਕਾਰੀ
|ਮਾਨਿਕ ਸਟੂਡੀਓਜ਼
|[[ਆਸ਼ਾ ਭੋਸਲੇ|ਆਸ਼ਾ ਭੋਂਸਲੇ]] ਨੇ ਫਿਲਮ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਗੀਤ ਗਾਇਆ &lt;ref name=&quot;Marathi Songs's Lyrics&quot;&gt;{{Cite web |date=2016 |title=Marathi Songs's Lyrics |url=http://geetmanjusha.com/lyrics/12496-vithu-maza-lekurwala-%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%A0%E0%A5%82-%E0%A4%AE%E0%A4%BE%E0%A4%9D%E0%A4%BE-%E0%A4%B2%E0%A5%87%E0%A4%95%E0%A5%81%E0%A4%B0%E0%A4%B5%E0%A4%BE%E0%A4%B3%E0%A4%BE |access-date=16 July 2016 |publisher=Geet Manjusha}}&lt;/ref&gt;
|-
|ਤਾਈ ਤੇਲਿਨ
|1967
|
|ਆਰੀਅਨ ਫਿਲਮ ਕੰਪਨੀ
|[[ਤਾਈ ਤੇਲਿਨ]] ਬਾਰੇ ਇੱਕ ਬਾਇਓਪਿਕ
|}

== ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ ==
 
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਗਾਇਕ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਰਾਠੀ ਲੋਕ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1974]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1898]]

== ਫ਼ਿਲਮੀ ਕੈਰੀਅਰ ==

ਡਾ. ਕੁਰਤਕੋਟੀ, ਕਰਵੀਰ ਪੀਠ ਦੇ ਸ਼ੰਕਰਾਚਾਰੀਆ ਤੋਂ ਸੰਗੀਤ ਕਲਾਨਿਧੀ ਦਾ ਖਿਤਾਬ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਤੋਂ ਤੁਰੰਤ ਬਾਅਦ,ਮਾਸਟਰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾਰਾਓ ਫ਼ੁਲੰਬਰੀਕਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਤ ਫਿਲਮ ਕੰਪਨੀ ਦੇ ਮਲਿਕ ਵੀ. ਸ਼ਾਂਤਾਰਾਮ ਅਤੇ ਉਸ ਕੰਪਨੀ ਦੇ ਹੋਰ ਭਾਈਵਾਲਾਂ ਦੀ ਦੁਆਰਾ, ਆਪਣੀ ਆਉਣ ਵਾਲੀ ਫਿਲਮ, ਧਰਮਾਤਮਾ ਲਈ ਸੰਗੀਤ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਦਾ ਠੇਕਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿੱਥੇ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਆਪਣੇ ਪੁਰਾਣੇ ਸਹਿਯੋਗੀ, ਬਾਲ ਗੰਧਰਵ ਨਾਲ ਦੁਬਾਰਾ ਮੇਲ ਹੋ ਗਿਆ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਫਿਲਮ ਦੇ ਨਾਇਕ [[ਏਕਨਾਥ|ਸੰਤ ਏਕਨਾਥ]] ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਸੀ।&lt;ref name=&quot;The Talkie Era&quot;&gt;{{Cite web |date=2016 |title=The Talkie Era |url=https://www.cs.colostate.edu/~malaiya/music_hist.html |access-date=16 July 2016 |publisher=Colostate}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Full Cast &amp; Crew&quot;&gt;{{Cite web |date=2016 |title=Full Cast &amp; Crew |url=https://www.imdb.com/title/tt0267425/fullcredits?ref_=tt_ov_st_sm |access-date=15 July 2016 |publisher=IMDb}}&lt;/ref&gt; 1935 ਵਿੱਚ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਈ ਇਸ ਫਿਲਮ ਵਿੱਚ ਸੋਲਾਂ ਗੀਤ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਬਾਲ ਗੰਧਰਵ ਨੇ ਹੀ ਗਾਏ ਸਨ। ਇੱਕ ਸਾਲ ਬਾਅਦ, ਉਸ ਦੀ ਅਗਲੀ ਹਿੰਦੀ ਫਿਲਮ ਅਮਰ ਜਯੋਤੀ ਦੇ ਨਾਮ ਹੇਠ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਈ, ਜੋ ਦੁਬਾਰਾ ਪ੍ਰਭਾਤ ਫਿਲਮ ਕੰਪਨੀ ਦਾ ਹੀ ਇੱਕ ਹੋਰ ਨਿਰਮਾਣ ਸੀ।&lt;ref name=&quot;Amar Jyoti (1936)&quot;&gt;{{Cite web |date=2016 |title=Amar Jyoti (1936) |url=https://www.imdb.com/title/tt0268915/?ref_=nm_flmg_com_7 |access-date=15 July 2016 |publisher=IMDb}}&lt;/ref&gt; ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਇਸ ਫਿਲਮ ਦੀ ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਇਹ ਵੇਨਿਸ ਫਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਭਾਰਤੀ ਫਿਲਮ ਸੀ। ਵਾਹਨ,ਪ੍ਰਭਾਤ ਕੰਪਨੀ ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨ ਦੀ ਇੱਕ ਹੋਰ ਫਿਲਮ ਜਿਹੜੀ ਸਾਲ 1937 ਵਿੱਚ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਈ, ਇਸ ਵਾਰ ਇੱਕ ਨਵੇਂ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ, ਕੇ. ਨਾਰਾਇਣ ਕਾਲੇ ਨਾਲ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਇਹ ਅਗਲੀ ਫਿਲਮ ਸੀ, ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸੰਗੀਤਕ ਗੋਪਾਲ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ 1938 ਵਿੱਚ ਦਾਮਲੇ ਅਤੇ ਐਸ ਫੱਤਲਾਲ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।&lt;ref name=&quot;Wahan (1937)&quot;&gt;{{Cite web |date=2016 |title=Wahan (1937) |url=https://www.imdb.com/title/tt0232919/fullcredits?ref_=tt_ov_st_sm |access-date=15 July 2016 |publisher=IMDb}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Gopal Krishna (1938)&quot;&gt;{{Cite web |date=2016 |title=Gopal Krishna (1938) |url=https://www.imdb.com/title/tt0158642/fullcredits?ref_=tt_ov_st_sm |access-date=15 July 2016 |publisher=IMDb}}&lt;/ref&gt; ਉਹਨਾਂ ਨੇ 15 ਫਿਲਮਾਂ ਲਈ ਸੰਗੀਤ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪਡ਼ੋਸੀ, ਇੱਕ ਹੋਰ ਸ਼ਾਂਤਾਰਾਮ ਫਿਲਮ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ ਅਤੇ ਫਿਲਮ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਦਸ ਮਿੰਟ ਦਾ ਗੀਤ, ਲੱਖ ਲੱਖ ਚੰਦੇਰੀ, ਕਥਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਕੋਰੀਓਗ੍ਰਾਫੀ ਦੇ ਨਾਲ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਰਾਜਕਮਲ ਕਲਾਮੰਦਿਰ ਦੁਆਰਾ ਰਿਲੀਜ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ ਫਿਲਮ ''ਭਗਤੀਚਾ ਮਾਲਾ'' ਵਿੱਚ ਸੰਤ ਸਵਾਤਾ ਮਾਲੀ ਦੀ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਸ ਫਿਲਮ ਲਈ ਸੰਗੀਤ ਵੀ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਇਸ ਫਿਲਮ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਗੀਤ ਵੀ ਗਾਏ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਉਤਸ਼ਾਹੀ ਸੰਗੀਤਕਾਰ-ਵਸੰਤ ਦੇਸਾਈ, ਸੁਧੀਰ ਫਡ਼ਕੇ, ਪੁਰਸ਼ੋਤਮ ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੇਸ਼ਪਾਂਡੇ, ਸਨੇਹਲ ਭਟਕਰ, ਦਿਨਕਰਰਾਓ ਅਮੇਬਲ (ਆਲੀਆਸ ਡੀ ਅਮੇਲ ਅਤੇ ਗਜਾਨਨਰਾਓ ਵਟਵੇ) ਉਸ ਦੇ ਸੰਗੀਤਕ ਵਿਚਾਰ ਦੇ ਸਕੂਲ ਤੋਂ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਹੋਏ।&lt;ref name=&quot;Krishnarao Phulambrikar 'Krishnadas'&quot;&gt;{{Cite web |date=2016 |title=Krishnarao Phulambrikar 'Krishnadas' |url=https://www.swarganga.org/artist_details.php?id=108 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170901110353/https://www.swarganga.org/artist_details.php?id=108 |archive-date=1 September 2017 |access-date=15 July 2016 |publisher=Swar Ganga Music Foundation}}&lt;/ref&gt;
== ਫਿਲਮੋਗ੍ਰਾਫੀ ==


{| class=&quot;wikitable plainrowheaders sortable&quot; style=&quot;width:100%&quot;
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:13%&quot; |ਫ਼ਿਲਮ
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:5%&quot; |ਸਾਲ.
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:23%&quot; |ਡਾਇਰੈਕਟਰ
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:17%&quot; |ਨਿਰਮਾਤਾ
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:42%&quot; |ਹੋਰ ਜਾਣਕਾਰੀ
|-
|ਧਰਮਾਤਮਾ
|1935
|ਵੀ. ਸ਼ਾਂਤਾਰਾਮ
|ਪ੍ਰਭਾਤ ਫਿਲਮ ਕੰਪਨੀ
|ਮੂਲ ਸਿਰਲੇਖ ਮਹਾਤਮਾ
|-
|ਅਮਰ ਜਯੋਤੀ
|1936
|ਵੀ. ਸ਼ਾਂਤਾਰਾਮ
|ਪ੍ਰਭਾਤ ਫਿਲਮ ਕੰਪਨੀ
|3 ਗੀਤ ਗਾਉਣ ਵਾਲੀ [[ਸ਼ਾਂਤਾ ਆਪਟੇ]] ਨੇ ਵੀ ਇਸ ਫਿਲਮ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਸੀ।
|-
|ਵਹਾਂ
|1937
|ਕੇ. ਨਾਰਾਇਣ ਕਾਲੇ
|ਪ੍ਰਭਾਤ ਫਿਲਮ ਕੰਪਨੀ
|[[ਸ਼ਾਂਤਾ ਆਪਟੇ]] ਨੇ ਫਿਲਮ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਗਾਇਆ।
|-
|ਗੋਪਾਲ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ
|1938
|ਵਿਸ਼ਣੂਪੰਤ ਗੋਵਿੰਦ ਦਾਮਲੇ, ਸ਼ੇਖ ਫੱਤਲਾਲ
|ਪ੍ਰਭਾਤ ਫਿਲਮ ਕੰਪਨੀ
|ਇਸੇ ਨਾਮ ਦੀ 1929 ਦੀ ਮੂਕ ਫ਼ਿਲਮ ਦਾ ਰੀਮੇਕ
|-
|ਮਾਨੁਸ
|1939
|ਵੀ. ਸ਼ਾਂਤਾਰਾਮ
|ਪ੍ਰਭਾਤ ਫਿਲਮ ਕੰਪਨੀ
|ਅਨਿਲ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨੇ ਸੰਗੀਤ ਰਚਨਾ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕੀਤੀ।
|-
|ਆਦਮੀ
|1939
|ਵੀ. ਸ਼ਾਂਤਾਰਾਮ
|ਪ੍ਰਭਾਤ ਫਿਲਮ ਕੰਪਨੀ
|ਮਾਨੂਸ ਦਾ ਰੀਮੇਕਮਨੂੰਸ
|-
|ਪੜੋਸੀ
|1941
|ਵੀ. ਸ਼ਾਂਤਾਰਾਮ
|ਪ੍ਰਭਾਤ ਫਿਲਮ ਕੰਪਨੀ
|ਹਿੰਦੀ ਅਤੇ ਮਰਾਠੀ ਵਿੱਚ ਦੋ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ, ਮਰਾਠੀ ਵਿੱਚੋਂ ਨਾਮ ਸ਼ੇਜਾਰੀ ਸੀ।''ਸ਼ਰੀਫ''
|-
|ਲਾਖਰਾਨੀ
|1945
|ਵਿਸ਼ਰਾਮ ਬੇਡੇਕਰ
|ਪ੍ਰਭਾਤ ਫਿਲਮ ਕੰਪਨੀ
|[[ਦੁਰਗਾ ਖੋਟੇ]] ਸਟਾਰਰ
|-
|ਵਸੰਤਸੇਨਾ
|1942
|ਗਜਾਨਨ ਜਗੀਰਦਾਰ
|ਪ੍ਰਭਾਤ ਫਿਲਮ ਕੰਪਨੀ
|ਫ਼ਿਲਮ ਨੇ ਦੂਜੀ ਸਰਬੋਤਮ ਮਰਾਠੀ ਫ਼ਿਲਮ ਲਈ [[ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫ਼ਿਲਮ ਪੁਰਸਕਾਰ|ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੁਰਸਕਾਰ]] ਜਿੱਤਿਆ &lt;ref name=&quot;9thaward&quot;&gt;{{Cite web |title=9th National Film Awards |url=http://iffi.nic.in/Dff2011/Frm9thNFAAward.aspx |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20161202115652/http://iffi.nic.in/Dff2011/Frm9thNFAAward.aspx |archive-date=2 December 2016 |access-date=16 July 2016 |publisher=[[International Film Festival of India]]}}&lt;/ref&gt;
|-
|ਭਗਤੀਚਾ ਮਾਲਾ
|1944
|ਕੇਸ਼ਵਰਾਓ ਦਤੇ
|ਪ੍ਰਭਾਤ ਫਿਲਮ ਕੰਪਨੀ
|ਦੋਭਾਸ਼ੀ (ਮਰਾਠੀ ਵਿੱਚ ਮਾਲੀ) ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾਰਾਓ ਨੇ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ।
|-
|ਮੇਰੀ ਅਮਾਨਤ
|1947
|ਪ੍ਰਭਾਕਰ ਗੁਪਤੇ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੀਕਾਂਤ ਸੁਤਾਰ
|ਵਿਕਾਸ ਤਸਵੀਰ
|ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾਰਾਓ ਨੇ ਫਿਲਮ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਗਾਇਆ, ਸੰਗੀਤ ਸ਼੍ਰੀਧਰ ਪਾਰਸੇਕਰ ਦੁਆਰਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ &lt;ref name=&quot;Indian films and posters from 1930&quot;&gt;{{Cite web |date=2016 |title=Indian films and posters from 1930 |url=https://bombaymann2.blogspot.ae/2014/02/film-meri-amaanat1947.html |access-date=16 July 2016 |publisher=Bombay Mann}}&lt;/ref&gt;
|-
|ਸੰਤ ਰਾਮਦਾਸ
|1949
|ਰਾਜਾ ਨੇਨੇ
|
|ਭਗਤੀ ਫ਼ਿਲਮ
|-
|ਪੂਜਾ
|1954
|ਭਗਵਾਨ ਦਾਸ ਵਰਮਾ
|ਵਰਮਾ ਫਿਲਮਾਂ
|[[ਮੁਹੰਮਦ ਰਫ਼ੀ|ਮੁਹੰਮਦ ਰਫੀ]] ਨੇ 'ਰੁਮਝੁਮ ਕੇ ਬਜਾਓ ਬੰਸਰੀ ਮੁਰਲੀ &quot;ਗੀਤ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾਰਾਓ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।
|-
|ਕੀਚਕ ਵਧ
|1959
|ਤਾਰਾ ਹਰੀਸ਼ ਅਤੇ ਯਸ਼ਵੰਤ ਪੇਠਕਰ
|ਮਾਨਿਕ ਸਟੂਡੀਓਜ਼
|[[ਲਤਾ ਮੰਗੇਸ਼ਕਰ]] ਨੇ ਫਿਲਮ ਵਿੱਚ [[ਮੁਹੰਮਦ ਰਫ਼ੀ|ਮੁਹੰਮਦ ਰਫੀ]] ਨਾਲ ਇੱਕ ਯੁਗਲ ਗੀਤ ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਸੋਲੋ ਗਾਣੇ ਗਾਏ।&lt;ref name=&quot;Keechak Vadh&quot;&gt;{{Cite web |date=2016 |title=Keechak Vadh |url=http://www.hindigeetmala.net/movie/keechak_vadh.htm |access-date=16 July 2016 |publisher=Hindi Geet Mala}}&lt;/ref&gt;
|-
|ਵਿੱਥੂ ਮਾਝਾ ਲੇਕੁਰਵਾਲਾ
|1962
|ਦੱਤਾ ਧਰਮਾਧਿਕਾਰੀ
|ਮਾਨਿਕ ਸਟੂਡੀਓਜ਼
|[[ਆਸ਼ਾ ਭੋਸਲੇ|ਆਸ਼ਾ ਭੋਂਸਲੇ]] ਨੇ ਫਿਲਮ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਗੀਤ ਗਾਇਆ &lt;ref name=&quot;Marathi Songs's Lyrics&quot;&gt;{{Cite web |date=2016 |title=Marathi Songs's Lyrics |url=http://geetmanjusha.com/lyrics/12496-vithu-maza-lekurwala-%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%A0%E0%A5%82-%E0%A4%AE%E0%A4%BE%E0%A4%9D%E0%A4%BE-%E0%A4%B2%E0%A5%87%E0%A4%95%E0%A5%81%E0%A4%B0%E0%A4%B5%E0%A4%BE%E0%A4%B3%E0%A4%BE |access-date=16 July 2016 |publisher=Geet Manjusha}}&lt;/ref&gt;
|-
|ਤਾਈ ਤੇਲਿਨ
|1967
|
|ਆਰੀਅਨ ਫਿਲਮ ਕੰਪਨੀ
|[[ਤਾਈ ਤੇਲਿਨ]] ਬਾਰੇ ਇੱਕ ਬਾਇਓਪਿਕ
|}</text>
      <sha1>9tr92y7nybvhhokbkgtshtuxwmz17ik</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਕ੍ਰਿਸਟੀ ਐਂਬਰੋਸੀ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>196936</id>
    <revision>
      <id>843865</id>
      <parentid>803430</parentid>
      <timestamp>2026-08-02T19:07:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>37445</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>843865</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6346" sha1="m4n15icbx0dzc8o93lpt2f95ch5lqt1" xml:space="preserve">{{Infobox sportsperson
| name = ਕ੍ਰਿਸਟੀ ਐਂਬਰੋਸੀ
| image = 
| image_size = 
| caption = 
| headercolor = ਹਲਕਾ ਸਟੀਲ ਨੀਲਾ
| birth_name = 
| full_name = 
| nickname = 
| birth_date = {{ਜਨਮ-ਮਿਤੀ ਅਤੇ ਉਮਰ|21 ਦਸੰਬਰ, 1976}}
| birth_place = [[ਓਵਰਲੈਂਡ ਪਾਰਕ, ​​ਕੈਨਸਸ]], ਯੂ.ਐੱਸ.
| height = 5 ft 8 in
| medaltemplates = {{ਮੈਡਲਸਪੋਰਟ | ਔਰਤਾਂ ਦੀ [[ਸਾਫਟਬਾਲ]]]}}
{{ਮੈਡਲਕੰਟਰੀ | {{ਅਮਰੀਕਾ}} }}
{{ਮੈਡਲ ਮੁਕਾਬਲਾ|[[ਓਲੰਪਿਕ ਖੇਡਾਂ]]}}
{{ਮੈਡਲਗੋਲਡ| [[2000 ਸਮਰ ਓਲੰਪਿਕ|2000 ਸਿਡਨੀ]] | [[2000 ਸਮਰ ਓਲੰਪਿਕ ਵਿੱਚ ਸਾਫਟਬਾਲ|ਸਾਫਟਬਾਲ]]}}
| show-medals = ਹਾਂ
}}

'''ਕ੍ਰਿਸਟੀ ਐਂਬਰੋਸੀ''' (ਜਨਮ 21 ਦਸੰਬਰ, 1976) ਇੱਕ [[ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ|ਅਮਰੀਕੀ]], ਸਾਬਕਾ ਕਾਲਜੀਏਟ ਆਲ-ਅਮੈਰੀਕਨ, ਗੋਲਡ ਮੈਡਲ ਜੇਤੂ ਓਲੰਪੀਅਨ, ਸੱਜੇ ਹੱਥ ਦਾ ਸਾਫਟਬਾਲ ਖਿਡਾਰੀ ਅਤੇ ਮੌਜੂਦਾ ਮੁੱਖ ਕੋਚ ਹੈ, ਜੋ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਓਵਰਲੈਂਡ ਪਾਰਕ, ਕੰਸਾਸ ਤੋਂ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{Cite sports-reference|title=Christie Ambrosi|url=https://www.sports-reference.com/olympics/athletes/am/christie-ambrosi-1.html|access-date=September 23, 2013}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date= |title=1997 NSCA Division I All-America Teams |url=https://nfca.org/awards/awards-history/1997-di-all-american-teams-4441 |access-date=February 26, 2021 |location=Nfca.org}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date= |title=1999 NSCA Division I All-America Teams |url=https://nfca.org/awards/awards-history/1999-di-all-american-teams-4388 |access-date=February 26, 2021 |location=Nfca.org}}&lt;/ref&gt; ਉਸ ਨੇ ਬਲੂ ਵੈਲੀ ਨਾਰਥਵੈਸਟ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਵਿੰਚ ਪਡ਼੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ।&lt;ref name=&quot;teamusa&quot;&gt;{{Cite web |title=Christie Ambrosi |url=https://www.teamusa.org/Athletes/AM/Christie-Ambrosi |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140301095244/http://www.teamusa.org/Athletes/AM/Christie-Ambrosi |archive-date=March 1, 2014 |access-date=September 16, 2019 |website=teamusa.org}}&lt;/ref&gt; ਐਂਬਰੋਸੀ ਯੂਸੀਐਲਏ ਬਰੂਇਨਜ਼ ਲਈ ਹੁਣ-ਨਾਮ ਵਾਲੇ ਪੈਕ-12 ਕਾਨਫਰੰਸ ਵਿੱਚ 1996-97,99 ਤੋਂ ਇੱਕ ਸ਼ਾਛੋਟਾ ਸਟਾਪ ਅਤੇ ਆਊਟਫੀਲਡਰ ਸੀ, ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਆਖਰੀ ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਖਿਤਾਬ ਜਿੱਤਿਆ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਆਲ-ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਦਾ ਨਾਮ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।&lt;ref&gt;{{Cite web |date= |title=Career Season Records |url=https://s3.amazonaws.com/sidearm.sites/uclabruins.com/documents/2020/2/6/CareerSeasonRecordsTopPerformances.pdf |access-date=February 26, 2021 |location=Uclabruins.com |archive-date=ਜੂਨ 17, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210617175536/https://s3.amazonaws.com/sidearm.sites/uclabruins.com/documents/2020/2/6/CareerSeasonRecordsTopPerformances.pdf |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date= |title=UCLA WCWS Stats 1999 |url=http://fs.ncaa.org/Docs/stats/softball_wcws_stats/1999/ucla.htm |access-date=February 26, 2021 |location=Ncaa.org}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date= |title=Division I Championships |url=http://fs.ncaa.org/Docs/stats/softball_wcws_rb/2020/01-General.pdf |access-date=February 26, 2021 |location=Ncaa.org}}&lt;/ref&gt; ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਸਿਡਨੀ ਓਲੰਪਿਕ ਵਿੱਚ ਟੀਮ ਯੂ. ਐੱਸ. ਏ. ਨੂੰ ਸੋਨ ਤਗਮਾ ਦਿਵਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕੀਤੀ। ਐਂਬਰੋਸੀ ਨੇ ਕਈ ਕੋਚਿੰਗ ਅਹੁਦਿਆਂ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਹੁਣ ਉਹ ਐਸਵੀਐਸਯੂ ਕਾਰਡੀਨਲਸ ਸਾਫਟਬਾਲ ਟੀਮ ਦਾ ਮੁਖੀ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{Cite web |date= |title=Christie Ambrosi |url=https://www.svsucardinals.com/sports/sball/coaches/Christie_Ambrosi?view=bio |access-date=February 26, 2021 |location=Svsucardinals.com |archive-date=ਜਨਵਰੀ 25, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250125203238/https://www.svsucardinals.com/sports/sball/coaches/Christie_Ambrosi?view=bio |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

== ਕੈਰਿਅਰ ==
ਕ੍ਰਿਸਟੀ ਐਂਬਰੋਸੀ ਨੇ ਸਿਡਨੀ ਵਿੱਚ 2000 ਦੇ ਸਮਰ ਓਲੰਪਿਕ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ ਅਮਰੀਕੀ ਜੇਤੂ ਟੀਮ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਵਜੋਂ ਸੋਨ ਤਗਮਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ।[1] ਐਂਬਰੋਸੀ ਨੇ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਹਿੱਟ ਅਤੇ RBI ਦਾ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ।[2]

ਕ੍ਰਿਸਟੀ ਨੇ UCLA,[1] ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਚਾਰ ਸਾਲ ਆਲ-ਅਮਰੀਕਨ ਰਹੀ, ਅਤੇ ਡਿਵੀਜ਼ਨ 1 ਨੈਸ਼ਨਲ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਜਿੱਤੀ। ਕ੍ਰਿਸਟੀ ਐਂਬਰੋਸੀ ਦੇ ਕੋਲ 2000 ਓਲੰਪਿਕ ਖੇਡਾਂ ਅਤੇ ਪੈਨ-ਅਮਰੀਕਨ ਖੇਡਾਂ ਤੋਂ ਸੋਨ ਤਗਮਾ ਹੈ।

ਕ੍ਰਿਸਟੀ ਨੇ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਕੈਨਸਸ ਸਿਟੀ, ਕੈਨਸਸ ਵਿੱਚ ਕਮਿਊਨਿਟੀ ਅਮਰੀਕਾ ਪਾਰਕ ਵਿਖੇ ਆਯੋਜਿਤ ਸੇਲਿਬ੍ਰਿਟੀ ਆਲ-ਸਟਾਰ ਸਲੋ ਪਿੱਚ ਗੇਮ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ।


== ਹਵਾਲੇ ==
{{reflist|2}}

== ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ ==

* {{youTube|9O6Urdzf6OI|Christie Ambrosi Interview}}
* {{sports links|properties=-P4063}}
* {{USOPC|new_id=christie-ambrosi-910481|old_id=AM/Christie-Ambrosi|archive=20220712000716}}
{{Authority control}}
{{US-Olympic-medalist-stub}} {{US-softball-bio-stub}}
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1976]]</text>
      <sha1>m4n15icbx0dzc8o93lpt2f95ch5lqt1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਚਾਰਮਾਈਨ ਸੋਲੋਮਨ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>198210</id>
    <revision>
      <id>843871</id>
      <parentid>808074</parentid>
      <timestamp>2026-08-02T23:23:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>37445</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>843871</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14649" sha1="mjs10apvxwtpq7045wjygsd321wrq2o" xml:space="preserve">
{{Infobox writer
| name             = ਚਾਰਮਾਈਨ ਸੋਲੋਮਨ
| embed            = 
| honorific_prefix = 
| honorific_suffix = {{post-nominals|country=AUS|OAM}}
| image            = 
| image_size       = 
| image_upright    = 
| alt              = 
| caption          = 
| birth_name       = Charmaine Maureen Poulier
| birth_date       = {{Birth year and age|1930}}
| birth_place      = [[Colombo]], Ceylon
| death_date       = &lt;!-- {{Death date and age|YYYY|MM|DD|YYYY|MM|DD}} --&gt;
| death_place      = 
| resting_place    = 
| occupation       = ਲੇਖਿਕਾ, ਬਿਜ਼ਨੈਸ ਦੀ ਮਾਲਕ
| language         = ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ
| nationality      = 
| citizenship      = ਅਸਟਰੇਲੀਆ
| education        = 
| alma_mater       = 
| period           = 
| genre            = ਕੁੱਕਬੁੱਕ
| subject          = 
| movement         = 
| notable_works    = ''The Complete Asian Cookbook''
| spouse           = 
| children         = 
| relatives        = 
| awards           = OAM
| signature        = 
| signature_alt    = 
| years_active     = 1972–present
| module           = 
| website          = &lt;!-- {{URL|example.org}} --&gt;
| portaldisp       = &lt;!-- &quot;on&quot;, &quot;yes&quot;, &quot;true&quot;, etc; or omit --&gt;
}}

'''ਚਾਰਮਾਈਨ ਮੌਰੀਨ ਸੋਲੋਮਨ''' ਓ. ਏ. ਐੱਮ. (ਜਨਮ 1930) ਇੱਕ ਆਸਟਰੇਲੀਆਈ ਰਸੋਈਆ ਹੈ, 31 ਰਸੋਈ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦੀ ਲੇਖਕ ਹੈ ਅਤੇ ਮਸਾਲੇ ਦੇ ਮਿਸ਼ਰਣ ਅਤੇ ਮੈਰੀਨੇਡ ਦੇ ਆਪਣੇ ਬ੍ਰਾਂਡ ਦੀ ਸਿਰਜਣਹਾਰ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=MEDAL (OAM) OF THE ORDER OF AUSTRALIA IN THE GENERAL DIVISION |url=http://www.gg.gov.au/res/File/PDFs/honours/qb07/Media%20notes%20OAM%20(S-Z)(1).pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120227133249/http://www.gg.gov.au/res/File/PDFs/honours/qb07/Media%20notes%20OAM%20%28S-Z%29%281%29.pdf |archive-date=27 February 2012 |access-date=2011-12-23}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Charmaine Solomon |url=http://www.foodshow.co.nz/exhibitor/charmaine-solomon.aspx |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120426070810/http://www.foodshow.co.nz/exhibitor/charmaine-solomon.aspx |archive-date=26 April 2012 |access-date=24 December 2011 |publisher=The Food Show}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Home |url=http://www.charmainesolomon.com |access-date=24 December 2011 |publisher=Charmaine Solomon}}&lt;/ref&gt; ''ਸਿਡਨੀ ਮਾਰਨਿੰਗ ਹੈਰਲਡ'' ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ &quot;ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਵਿੱਚ ਏਸ਼ੀਆਈ ਖਾਣਾ ਪਕਾਉਣ ਦੀ ਰਾਣੀ&quot; ਅਤੇ &quot;ਰਸੋਈ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦੇ ਲੇਖਕਾਂ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਤ੍ਰਿਮੂਰਤੀ&quot; ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਕਿਹਾ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://www.theage.com.au/entertainment/the-hobby-worth-stringing-out-20100223-owyh.html|title=The hobby worth stringing out|date=15 January 2008|work=The Age|access-date=24 December 2011|location=Melbourne}}{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਮਈ 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Charmaine Solomon - Author of books such as The Complete Asian Cookbook |url=https://www.cooked.com.au/Charmaine-Solomon |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20210117184334/https://www.cooked.com.au/Charmaine-Solomon |archive-date=17 January 2021 |access-date=18 December 2017}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://www.smh.com.au/entertainment/silver-service-20100223-ow7w.html|title=Silver service|date=26 June 2007|work=[[The Sydney Morning Herald]]|access-date=24 December 2011}}&lt;/ref&gt; ਉਸ ਦਾ ਨਾਮ ਹੂਜ਼ ਹੂ ਇਨ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਟਿੱਪਣੀਕਾਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਆਸਟਰੇਲੀਆਈ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਏਸ਼ੀਆਈ ਭੋਜਨ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕਰਨ ਦਾ ਸਿਹਰਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://www.theaustralian.com.au/news/whos-9-and-already-cast-in-bronze/story-e6frg6oo-1111114889577|title=Who's 9, and already cast in bronze?|last=McNicoll|first=D.D.|date=16 November 2007|work=The Australian|last2=Meade|first2=Kevin}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Interview with Charmaine Solomon |url=http://www.abc.net.au/dimensions/dimensions_in_time/Transcripts/s847402.htm |access-date=24 December 2011 |publisher=Australian Broadcasting Corporation}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://www.smh.com.au/news/entertainment/good-living/classic-kitchen-pageturners/2009/08/24/1251001848561.html?page=fullpage#contentSwap1|title=Classic kitchen page-turners - Good Living - Entertainment|date=25 August 2009|work=[[The Sydney Morning Herald]]|access-date=24 December 2011}}&lt;/ref&gt; ਉਸ ਦੀ 1976 ਦੀ ਕਿਤਾਬ, ਦ ਕੰਪਲੀਟ ਏਸ਼ੀਅਨ ਕੁੱਕਬੁੱਕ, ਨੇ ਪੰਜ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ 10 ਲੱਖ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਾਪੀਆਂ ਵੇਚੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਰਸੋਈ ਕਿਤਾਬਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://www.smh.com.au/entertainment/books/10-most-influential-cookbooks-20101110-17n7h.html#ixzz1aCFtzLb8|title=10 most influential cookbooks|date=12 November 2010|work=[[The Sydney Morning Herald]]|access-date=24 December 2011}}&lt;/ref&gt;

== ਪਿਛੋਕਡ਼ ==
ਸੋਲੋਮਨ ਦਾ ਜਨਮ ਚਾਰਮਾਈਨ ਮੌਰੀਨ ਪੌਲੀਅਰ ਕੋਲੰਬੋ, ਸੀਲੋਨ (ਹੁਣ ਸ਼੍ਰੀਲੰਕਾ) ਵਿੱਚ ਬਰਗਰ ਮਾਪਿਆਂ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ ਸੀ।&lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://www.smh.com.au/national/obituaries/escape-from-burma-to-a-life-of-music-and-cuisine-20091023-hdaf.html|title=Escape from Burma to a life of music and cuisine|date=24 October 2009|work=[[The Sydney Morning Herald]]|access-date=24 December 2011}}&lt;/ref&gt; ਉਸ ਦੀ ਮਾਂ ਮੂਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ [[ਮਿਆਂਮਾਰ|ਬਰਮਾ]] ਤੋਂ ਸੀ। 18 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਉਹ ਇੱਕ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਸਵੇਰ ਦੇ ਅਖ਼ਬਾਰ ''ਸੀਲੋਨ ਡੇਲੀ ਨਿਊਜ਼'' ਦੇ ਮਹਿਲਾ ਪੰਨਿਆਂ ਦੀ ਸੰਪਾਦਕ ਬਣ ਗਈ। ਉਸ ਨੇ ਰਾਇਲਟੀ, ਫ਼ਿਲਮ ਸਿਤਾਰਿਆਂ, ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕਾਂ, ਲੇਖਕਾਂ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਸਮਾਗਮਾਂ ਦੀ ਇੰਟਰਵਿਊ ਕੀਤੀ। 1956 ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ [[ਯਾਂਗੋਨ|ਰੰਗੂਨ]] ਵਿੱਚ ਜੰਮੇ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਰੂਬੇਨ ਕੈਲੀ ਸੋਲੋਮਨ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲਿਆ ਅਤੇ 1959 ਵਿੱਚ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਜਾਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਦੋ ਬੇਟੀਆਂ ਸਨ, ਜਿੱਥੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰ ਹੋਏ।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Interview with Charmaine Solomon |url=http://www.abc.net.au/dimensions/dimensions_in_time/Transcripts/s847402.htm |access-date=24 December 2011 |publisher=Australian Broadcasting Corporation}}&lt;cite class=&quot;citation web cs1&quot; data-ve-ignore=&quot;true&quot;&gt;[http://www.abc.net.au/dimensions/dimensions_in_time/Transcripts/s847402.htm &quot;Interview with Charmaine Solomon&quot;]. Australian Broadcasting Corporation&lt;span class=&quot;reference-accessdate&quot;&gt;. Retrieved &lt;span class=&quot;nowrap&quot;&gt;24 December&lt;/span&gt; 2011&lt;/span&gt;.&lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt;

== ਕਰੀਅਰ ==
ਸੋਲੋਮੋਨ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਇੱਕ ਅਣਜਾਣ ਜਗ੍ਹਾ ਵਿੱਚ ਹੋਣ ਦੇ ਡਰ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਨ ਲਈ ਕੁਝ ਹੱਦ ਤੱਕ ਖਾਣਾ ਪਕਾਉਣਾ ਸਿਖਾਇਆ ਜਦੋਂ ਕਿ ਰੂਬੇਨ ਨੇ ਇੱਕ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਵਜੋਂ ਰਾਤਾਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।&lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://www.theaustralian.com.au/news/features/food-glorious-foodwriter/story-e6frg8io-1111117070509|title=Sri Lankan-born foodie Charmain Solomon reflects on key moments in her life|date=1 August 2008|work=The Australian}}&lt;/ref&gt; ਸੰਨ 1964 ਵਿੱਚ ਉਹ ਵੂਮੈਨਜ਼ ਡੇ ਬਟਰ ਵ੍ਹਾਈਟ ਵਿੰਗਜ਼ ਬੇਕ ਆਫ ਵਿੱਚ ਦੂਜੇ ਸਥਾਨ ਉੱਤੇ ਆਈ ਅਤੇ ਕੁਕਬੁੱਕ ਲੇਖਕ ਮਾਰਗਰੇਟ ਫੁਲਟਨ ਦਾ ਧਿਆਨ ਖਿੱਚਿਆ, ਜਿਸ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਫੂਡ ਲੇਖਕ ਵਜੋਂ ਵੂਮੈਨ ਡੇਅ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਲਈ ਸੱਦਾ ਦਿੱਤਾ।&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Charmaine Solomon |title=Charmaine Solomon &amp;#124; Penguin Books Australia |url=http://www.penguin.com.au/contributors/1702/charmaine-solomon |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110901221317/http://www.penguin.com.au/contributors/1702/charmaine-solomon |archive-date=1 September 2011 |access-date=24 December 2011 |publisher=Penguin.com.au}}&lt;/ref&gt; ਉਸ ਨੇ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਵਿੱਚ 11 ਸਾਲ ਕੰਮ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਭੋਜਨ ਸੰਪਾਦਕ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ, ਫਿਰ ''ਬੈਲੇ'' ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਦੀ ਰਸੋਈ ਸੰਪਾਦਕ ਬਣ ਗਈ। ਉਹ ਦ ਸਨ-ਹੈਰਾਲਡ ਅਤੇ ਦ ''ਸਿਡਨੀ ਮਾਰਨਿੰਗ ਹੈਰਲਡ'' ਲਈ ਇੱਕ ਨਿਯਮਤ ਕਾਲਮਨਵੀਸ ਸੀ ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਫੈਮਿਲੀ ਸਰਕਲ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਦੀ ਫੂਡ ਸੰਪਾਦਕ ਸੀ।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Charmaine Solomon / claxton speakers / speaker profile |url=http://www.claxtonspeakers.com.au/speakers_profile/410 |access-date=24 December 2011 |publisher=Claxtonspeakers.com.au }}{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਅਗਸਤ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; ਉਸ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਕਿਤਾਬ, ਦ ਸਾਊਥ ਈਸਟ ਏਸ਼ੀਅਨ ਕੁੱਕਬੁੱਕ, 1972 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਈ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 1976 ਵਿੱਚ ਦ ਕੰਪਲੀਟ ਏਸ਼ੀਅਨ ਕੁੰਕਬੁੱਕਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਈ ਸੀ। ਅਗਲੇ ਤਿੰਨ ਦਹਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ 29 ਹੋਰ ਕਿਤਾਬਾਂ ਲਿਖੀਆਂ।

== ਸਨਮਾਨ ਅਤੇ ਪੁਰਸਕਾਰ ==
ਸੋਲੋਮਨ ਨੂੰ 2007 ਵਿੱਚ ਫੂਡ ਮੀਡੀਆ ਦੀ ਸੇਵਾ ਲਈ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਏਸ਼ੀਅਨ ਰਸੋਈ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦੇ ਲੇਖਕ ਵਜੋਂ ਮੈਡਲ ਆਫ਼ ਦਿ ਆਰਡਰ ਆਫ਼ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=MEDAL (OAM) OF THE ORDER OF AUSTRALIA IN THE GENERAL DIVISION |url=http://www.gg.gov.au/res/File/PDFs/honours/qb07/Media%20notes%20OAM%20(S-Z)(1).pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120227133249/http://www.gg.gov.au/res/File/PDFs/honours/qb07/Media%20notes%20OAM%20%28S-Z%29%281%29.pdf |archive-date=27 February 2012 |access-date=2011-12-23}}&lt;cite class=&quot;citation web cs1&quot; data-ve-ignore=&quot;true&quot;&gt;[https://web.archive.org/web/20120227133249/http://www.gg.gov.au/res/File/PDFs/honours/qb07/Media%20notes%20OAM%20%28S-Z%29%281%29.pdf &quot;MEDAL (OAM) OF THE ORDER OF AUSTRALIA IN THE GENERAL DIVISION&quot;] &lt;span class=&quot;cs1-format&quot;&gt;(PDF)&lt;/span&gt;. Archived from [http://www.gg.gov.au/res/File/PDFs/honours/qb07/Media%20notes%20OAM%20(S-Z)(1).pdf the original] &lt;span class=&quot;cs1-format&quot;&gt;(PDF)&lt;/span&gt; on 27 February 2012&lt;span class=&quot;reference-accessdate&quot;&gt;. Retrieved &lt;span class=&quot;nowrap&quot;&gt;23 December&lt;/span&gt; 2011&lt;/span&gt;.&lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt; ਉਸ ਦੇ ਏਸ਼ੀਅਨ ਫੂਡ ਦੇ ਵਿਸ਼ਵਕੋਸ਼ ਨੇ 1996 ਜੂਲੀਆ ਚਾਈਲਡ ਕੁੱਕਬੁੱਕ ਅਵਾਰਡ ਵਿੱਚ ਚਾਂਦੀ ਦਾ ਤਗਮਾ ਅਤੇ 1997 ਦੇ ਵਿਸ਼ਵ ਫੂਡ ਮੀਡੀਆ ਬੈਸਟ ਫੂਡ ਬੁੱਕ ਅਵਾਰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਚਾਂਦੀ ਦਾ ਤਗ਼ਮਾ ਜਿੱਤਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਰੂਬੇਨ ਨਾਲ ਮਸਾਲੇ ਦੇ ਪੇਸਟ ਅਤੇ ਮੈਰੀਨੇਡ ਦੀ ਲਾਈਨ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ 1998 ਵਿੱਚ ਉੱਤਮਤਾ ਲਈ ਇੱਕ ਜਗੁਆਰ ਅਵਾਰਡ ਜਿੱਤਿਆ ਅਤੇ ਉਸਨੇ 2002 ਦੇ [[Gourmand World Cookbook Awards|ਗੌਰਮੰਡ ਵਰਲਡ ਕੁੱਕਬੁੱਕ ਅਵਾਰਡ]] ਵਿੱਚ ਸੰਪੂਰਨ ਸ਼ਾਕਾਹਾਰੀ ਕੁੱਕ ਬੁੱਕ ਲਈ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਸਰਬੋਤਮ ਸ਼ਾਕਾਹਾਰੀ ਕਿਤਾਬ ਜਿੱਤੀ।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Charmaine Solomon - excellent marinades and curry pastes |url=http://www.gershgoods.com.au/wp-content/uploads/2011/01/Charmaine-Solomon-082.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120304125138/http://www.gershgoods.com.au/wp-content/uploads/2011/01/Charmaine-Solomon-082.pdf |archive-date=4 March 2012 |access-date=23 December 2011}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Charmaine Solomon |date=24 March 2010 |title=Charmaine Solomon from HarperCollins Publishers Australia |url=http://www.harpercollins.com.au/authors/50000171/Charmaine_Solomon/index.aspx |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20111129155630/http://harpercollins.com.au/authors/50000171/Charmaine_Solomon/index.aspx |archive-date=29 November 2011 |access-date=24 December 2011 |publisher=Harpercollins.com.au}}&lt;/ref&gt;

== ਹਵਾਲੇ ==
{{Reflist}}

== ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ ==

* {{Official website|http://www.charmainesolomon.com}}
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1930]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸ੍ਰੀ ਲੰਕਾਈ ਔਰਤਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਸ੍ਰੀ ਲੰਕਾਈ ਔਰਤਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਸ੍ਰੀ ਲੰਕਾਈ ਲੇਖਿਕਾਵਾਂ]]</text>
      <sha1>mjs10apvxwtpq7045wjygsd321wrq2o</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ:ਸੱਥ</title>
    <ns>4</ns>
    <id>203558</id>
    <revision>
      <id>843852</id>
      <parentid>843156</parentid>
      <timestamp>2026-08-02T15:45:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kalli navya</username>
        <id>61339</id>
      </contributor>
      <comment>Adding Community Tech Task Force message</comment>
      <origin>843852</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="86015" sha1="0zcrw76x9a7rvy5i1tz045p3i1lk37v" xml:space="preserve">{{ਸੱਥ/ਹੈੱਡਰ}}

== Community Tech Task Force: Technical needs assessment for Indic communities ==
''Please feel free to translate it into your language.''
&lt;/br&gt;
&lt;/br&gt;
Hello everyone,
&lt;/br&gt;
&lt;/br&gt;
We hope you're doing well!
&lt;/br&gt;
&lt;/br&gt;
The [https://meta.wikimedia.org/wiki/Indic_MediaWiki_Developers_User_Group Indic_MediaWiki_Developers_User_Group] (IMDUG) is reaching out to Wikimedia communities across India to strengthen collaboration and better understand the technical needs of different language communities.
Last year, we piloted [https://meta.wikimedia.org/wiki/Indic_Community_Task_Force_2025 Indic_Community_Task_Force_2025] initiative by engaging with two language communities to understand their technical challenges and identify opportunities for collaboration. Based on our learnings, experience, and the valuable insights we received, we are expanding the initiative this year to reach all Indic communities. Our goal is to reach every community and understand where technical support is most needed.
=== What are we looking for? ===
We invite your community to nominate one or two points of contact and share:
*The name of your Wikimedia community.
*A primary and alternate community contact.
*Telegram usernames of the nominated contacts.
*A brief overview of your community's technical challenges, needs, or priorities.
&lt;/br&gt;
This could include areas such as:
*Editing or patrolling workflows that could be improved.
*Gadgets, tools, or bots that your community needs.
*Template or interface-related challenges.
*Technical barriers faced by contributors.
*Any other broad technical priorities for your community.
=== How to participate ===
Please fill out the community response [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdhpPdn0qgHkEiYZCXEumpV-WNWm6n8bZdfR6TIkGTcbuBOew/viewform?usp=dialog form] by '''18th August'''.

If your community prefers, you are also welcome to reply directly on this message.
=== What happens next? ===
The information collected will help us:
*Build a network of community contacts for future technical collaboration.
*Understand and prioritize the technical needs of Indic Wikimedia communities.
*Plan focused technical support and community engagement activities.
*Connect communities with developers and relevant technical initiatives where appropriate.
&lt;/br&gt;
Please note that while we will carefully review every submission, our ability to provide support will depend on the complexity of the request, available expertise within the User Group, volunteer bandwidth, and available resources. Although we may not be able to address every request immediately, we will make every effort to prioritize and support as many community needs as possible, and where appropriate, connect communities with the relevant developers or technical channels.
We look forward to working more closely with your community!
&lt;/br&gt;

'''Best wishes,'''
&lt;/br&gt;
[[User:Kalli navya|Navya sri Kalli]]
&lt;/br&gt;
''On behalf of the Indic MediaWiki Developers User Group (IMDUG)''

== ਵਿਕੀ ਲਵਜ਼ ਹਿਮਾਲਿਆ ਵਰਕਸ਼ਾਪ ਅਤੇ ਓਕੇਆਈ ਨਾਲ਼ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਸੰਭਾਵਿਤ ਸਹਿਯੋਗ ==

ਸਤਿ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਜੀ, [https://outreachdashboard.wmflabs.org/campaigns/wiki%20loves%20himalayas/programs ਵਿਕੀ ਲਵਜ਼ ਹਿਮਾਲਿਆ] ਨਾਮ ਦੇ ਹੇਠ ਹੁਣ ਤੱਕ ਤਿੰਨ ਵਰਕਸ਼ਾਪ ਹੋ ਚੁੱਕੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਇੱਕ ਟ੍ਰੇਨਰ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਇਹਨਾਂ ਵਰਕਸ਼ਾਪਾਂ ਨੂੰ [https://hsrc.iiit.ac.in/research/highland%20histories.html ਹਾਈਲੈਂਡ ਹਿਸਟਰੀਜ਼] ਅਤੇ [[m:IIITH-OKI|ਓਕੇਆਈ]] ਵੱਲੋਂ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਓਕੇਆਈ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਮੈਂ ਇਸ ਲੜੀ ਦੀ ਅਗਲੀ ਵਰਕਸ਼ਾਪ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੇ ਕਮਿਊਨਿਟੀ ਕੋਆਰਡੀਨੇਟਰ ਵਜੋਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਲੜੀ ਦੀ ਅਗਲੀ ਵਰਕਸ਼ਾਪ ੧ ਅਤੇ ੨ ਅਪ੍ਰੈਲ ਨੂੰ ਸਿੱਕਮ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ। ਧੰਨਵਾਦ। -- [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Kuldeep (Punjabi Wikimedians)|Kuldeep (Punjabi Wikimedians)]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Kuldeep (Punjabi Wikimedians)|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 17:11, 22 ਫ਼ਰਵਰੀ 2026 (UTC)

== ਦੇਵ ਸਮਾਜ ਕਾਲਜ ਫ਼ਾਰ ਵੂਮੈਨ, ਫ਼ਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਵਿੱਚ ਵਰਕਸ਼ਾਪ ==

ਸਤਿ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਜੀ, ਆਪਣੇ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੇ ਵਰਤੋਂਕਾਰ [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:ਨਿਸ਼ਾਨ ਸਿੰਘ ਵਿਰਦੀ|ਨਿਸ਼ਾਨ ਸਿੰਘ ਵਿਰਦੀ]] ਜੀ [[ਦੇਵ ਸਮਾਜ ਕਾਲਜ ਫ਼ਾਰ ਵੂਮੈਨ, ਫ਼ਿਰੋਜ਼ਪੁਰ]] ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਪਿਛਲੇ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਵੱਲੋਂ ਸੰਪਰਕ ਕਰਕੇ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਨਵੇਂ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਵਿਕੀਮੀਡੀਆ ਦੇ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟਾਂ ਨਾਲ਼ ਜਾਣੂ ਕਰਵਾਉਣ ਲਈ ਇੱਕ ਵਰਕਸ਼ਾਪ ਕਰਾਉਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਇਸ ਵਰਕਸ਼ਾਪ ਦਾ ਮੁੱਖ ਮਕਸਦ ਕਾਲਜ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਵਿਕੀ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟਾਂ ਨਾਲ਼ ਜਾਣੂ ਕਰਵਾਉਣਾ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਈਚਾਰੇ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਕਾਲਜ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧਕਾਂ ਨੇ ਵੀ ਇਸ ਵਰਕਸ਼ਾਪ ਨੂੰ ਕਰਵਾਉਣ ਦੇ ਪਰਵਾਨਗੀ ਦੇ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਇਸ ਵਰਕਸ਼ਾਪ ਦੇ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਬੰਧਾਂ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਨਿਸ਼ਾਨ ਸਿੰਘ ਵਿਰਦੀ ਜੀ ਨੇ ਲਈ ਹੈ। ਇਹ ਵਰਕਸ਼ਾਪ [[ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਹਿਲਾ ਦਿਵਸ]] ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖਦੇ ਹੋਏ ਉਸਦੇ ਨੇੜੇ ਦੇ ਦਿਨ ੬ ਮਾਰਚ ਨੂੰ ਕਰਵਾਈ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ।

ਇਸ ਵਰਕਸ਼ਾਪ ਵਿੱਚ ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਈਚਾਰੇ ਵਿੱਚੋਂ ਉੱਥੇ ਸਪੀਕਰ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਧੰਨਵਾਦ। -- [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Kuldeep (Punjabi Wikimedians)|Kuldeep (Punjabi Wikimedians)]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Kuldeep (Punjabi Wikimedians)|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 17:21, 22 ਫ਼ਰਵਰੀ 2026 (UTC)

== Punjabi Wikimedians Skill Development Workshop 2026, Chandigarh ==

ਸਤਿ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਜੀ,

ਸਮੂਹ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਕੀਮੀਡੀਅਨਜ਼ ਨੂੰ ਦੱਸਦਿਆਂ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ ਕਿ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਕੀਮੀਡੀਅਨਜ਼ ਯੂਜ਼ਰ ਗਰੁੱਪ ਵੱਲੋਂ '''21 ਅਤੇ 22 ਮਾਰਚ 2026''' ਨੂੰ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਵਿਖੇ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਦੋ-ਰੋਜ਼ਾ ਸਮਰੱਥਾ ਨਿਰਮਾਣ (Capacity Building) ਵਰਕਸ਼ਾਪ ਕਰਵਾਈ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਸ ਵਰਕਸ਼ਾਪ ਦਾ ਮੁੱਖ ਮਕਸਦ ਸਾਡੇ ਸਰਗਰਮ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੇ 'ਆਨ-ਵਿਕੀ' ਯੋਗਦਾਨ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਦੇ 'ਆਫ-ਵਿਕੀ' ਹੁਨਰਾਂ (ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕਮਿਊਨੀਕੇਸ਼ਨ, ਲੀਡਰਸ਼ਿਪ ਅਤੇ ਪਾਰਟਨਰਸ਼ਿਪ) ਨੂੰ ਨਿਖਾਰਨਾ ਹੈ। ਇਸ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਵਿੱਚ ਵਿਕੀਮੀਡੀਆ ਸੰਸਥਾ ਅਤੇ OKI (IIIT-H) ਦੇ ਸਟਾਫ ਮੈਂਬਰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਮਾਹਿਰ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣਗੇ।

ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਵਰਕਸ਼ਾਪ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦੇ ਹੋ ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਇਸ ਆਨਲਾਈਨ ਅਰਜ਼ੀ ਨੂੰ ਭਰਕੇ ਬਿਆਨ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ ਜਿਸਦੀ ਆਖ਼ਰੀ ਮਿਤੀ '''4 ਮਾਰਚ 2026''' ਹੈ। ਚੁਣੇ ਗਏ ਵਰਤੋਂਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਅਗਲੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਈਮੇਲ ਰਾਹੀਂ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇਗੀ।

'''ਰਜਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ਲਿੰਕ:''' [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSetY3Ja21LI1mCDVWJzkPX893Ll7ECrWP9MN4WQwjBgUkxjHw/viewform?usp=header ਗੂਗਲ ਫਾਰਮ]

-- [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Kuldeep (Punjabi Wikimedians)|Kuldeep (Punjabi Wikimedians)]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Kuldeep (Punjabi Wikimedians)|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 18:12, 26 ਫ਼ਰਵਰੀ 2026 (UTC)

:ਜੋ ਲੋਕ ਇਹ ਜਾਨਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦੇ ਹਨ ਕਿ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਕਿਵੇਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਸੋਧਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਲਈ 20 ਮਾਰਚ ਨੂੰ ਇੱਕ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਵਿਖੇ ਹੀ ਵਰਕਸ਼ਾਪ ਕਰਵਾਈ ਜਾਵੇਗੀ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵਿਸਥਾਰ ਵਿੱਚ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟਾਂ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇਗੀ। ਸਿੱਖਣ ਦੇ ਇੱਛੁਕ [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdv1EUW1QX2a4_6DXDUB-LrhBLpCqmdqqbhnt3Kn2jfds8swA/viewform?usp=header ਇਹ ਗੂਗਲ ਫਾਰਮ] ਭਰ ਸਕਦੇ ਹਨ।
:-- [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Kuldeep (Punjabi Wikimedians)|Kuldeep (Punjabi Wikimedians)]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Kuldeep (Punjabi Wikimedians)|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 17:28, 27 ਫ਼ਰਵਰੀ 2026 (UTC)
::ਕੁੱਝ ਕਾਰਨਾਂ ਕਰਕੇ ਇਹ ਆਊਟਰੀਚ ਵਰਕਸ਼ਾਪ ਮਾਰਚ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗੀ। ਰਜਿਸਟਰ ਕੀਤੇ ਵਰਤੋਂਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਜਾਣਕਾਰੀ ਈਮੇਲ ਰਾਹੀਂ ਵੀ ਭੇਜ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ। -- [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Kuldeep (Punjabi Wikimedians)|Kuldeep (Punjabi Wikimedians)]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Kuldeep (Punjabi Wikimedians)|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 12:01, 18 ਮਾਰਚ 2026 (UTC)

== Punjabi Wikimedians Women's Day Meetup 2026, Patiala ==

ਸਤਿ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਜੀ,

ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਕੀਮੀਡੀਅਨਜ਼ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਸਾਰੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣਕਾਰੀ ਸਾਂਝੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਕੀਮੀਡੀਅਨਜ਼ ਯੂਜ਼ਰ ਗਰੁੱਪ ਵੱਲੋਂ '''ਵੂਮੈਨ ਡੇ (ਮਹਿਲਾ ਦਿਵਸ)''' ਦੇ ਉਤਸਵ ਮੌਕੇ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਬੈਠਕ ਦਾ ਆਯੋਜਨ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਹ ਬੈਠਕ 9 ਮਾਰਚ ਨੂੰ ਪਟਿਆਲਾ ਵਿਖੇ (ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਨੇੜੇ) ਕਰਵਾਈ ਜਾਵੇਗੀ।

ਇਸ ਬੈਠਕ ਦਾ ਮੁੱਖ ਉਦੇਸ਼ ਵਿਕੀਮੀਡੀਆ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਂ ਵਿੱਚ ਨਵੇਂ ਮਹਿਲਾ ਐਡਿਟਰਾਂ ਦੀ ਭਾਗੀਦਾਰੀ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਨਾਲ ਜਾਣ-ਪਛਾਣ ਕਰਵਾਉਣਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਨਵੇਂ ਐਡਿਟਰਾ ਨੂੰ ਸੰਪਾਦਨ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ, ਹਵਾਲੇ ਜੋੜਨ ਅਤੇ ਲੇਖ ਵਧਾਉਣ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇਗੀ। ਖ਼ਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਇਸ ਬੈਠਕ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਔਰਤਾਂ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਮੌਜੂਦਾ ਲੇਖਾਂ ਦੇ ਸੁਧਾਰ 'ਤੇ ਰਹੇਗਾ।

[[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Tamanpreet Kaur|Tamanpreet Kaur]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Tamanpreet Kaur|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 14:23, 27 ਫ਼ਰਵਰੀ 2026 (UTC)

== ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਕੀਮੀਡੀਅਨਜ਼ ਸਾਲਾਨਾ ਯੋਜਨਾ 2026-27 ==

ਸਤਿ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਜੀ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਆਪਾਂ ਆਪਣੇ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੇ ਪੂਰੇ ਸਾਲ ਦੀਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਨੂੰ ਮੁੱਖ ਰੱਖਦੇ ਹੋਏ ਇੱਕ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾਈ ਸੀ ਜੋ ਕਿ ਮਈ 2026 ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ। ਇਸ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੀ ਹੁਣ ਸਾਲ ਜੂਨ 2026 ਤੋਂ ਮਈ 2027 ਦੇ ਲਈ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾ ਰਹੇ ਹਾਂ। ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਭਾਈਚਾਰੇ ਲਈ ਆਫ਼ਲਾਈਨ ਬੈਠਕ, ਵਰਕਸ਼ਾਪ, ਵਿਕੀ ਮੁਕਾਬਲੇ ਆਦਿ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਪੂਰੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਤੁਸੀਂ ਹੇਠ ਦਿੱਤੇ ਲਿੰਕਾਂ ਉੱਤੇ ਦੇਖ ਸਕਦੇ ਹੋ। ਤੁਸੀਂ ਇਹਨਾਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਲਈ ਆਪਣੇ ਵਿਚਾਰ ਜਾਂ ਟਿੱਪਣੀਆਂ ਇਸੇ ਦੇ ਜਵਾਬ ਵਿੱਚ ਦੇ ਸਕਦੇ ਹੋ। ਧੰਨਵਾਦ।

* ਯੋਜਨਾ - https://docs.google.com/document/d/1hRmcQpctTkW5uD2nEMPK4rwH8gy0sPcowds_nD8RhN8/edit?tab=t.0#heading=h.xguagl4w4kiz
* ਬਜਟ - https://docs.google.com/spreadsheets/d/1ObeAO3saDF_3EV97oLTuLkRkunufnghX/edit?gid=1317624397#gid=1317624397
* ਸਮਾਂਰੇਖਾ - https://docs.google.com/spreadsheets/d/11R9rU_dw-JO8srtJuZG17bnV4SPVLHtschTbLfwgxuE/edit?gid=0#gid=0

--'''[[user:kuldeepburjbhalaike|&lt;i style=&quot;color:#FF4500; font-family:sylfaen&quot;&gt;KuldeepBurjBhalaike&lt;/i&gt;]]''' &lt;sup style=&quot;color:#FF4500; font-family:georgia&quot;&gt;([[User_talk:Kuldeepburjbhalaike|Talk]])&lt;/sup&gt; 06:15, 7 ਮਾਰਚ 2026 (UTC)

== ਮਹਿਲਾ ਦਿਵਸ ਨਾਲ਼ ਸੰਬੰਧਤ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਅਤੇ ਆਗਾਮੀ ਵਰਕਸ਼ਾਪ ਬਾਰੇ ਅੱਪਡੇਟ ==

ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉੱਪਰ ਕੁੱਝ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਬਾਰੇ ਸਾਂਝਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਮੈਂ ਉਹਨਾਂ ਬਾਰੇ ਕੁੱਝ ਅੱਪਡੇਟ ਸਾਂਝਾ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ। ਇਹਨਾਂ ਦੋਵਾਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਦੇ ਆਯੋਜਕਾਂ ਨੂਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ਤੇ ਵਧਾਈ ਦੇਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ ਕਿਉਂਕਿ ਸਾਨੂੰ ਲੋੜ ਹੈ ਕਿ ਭਾਈਚਾਰੇ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਲੋਕ ਅੱਗੇ ਆਉਣ ਅਤੇ ਇਹੋ ਜਿਹੇ ਹੋਰ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਉਲੀਕਣ।

ਮਹਿਲਾ ਦਿਵਸ ਨੂੰ ਮੁੱਖ ਰੱਖਦੇ ਹੋਏ [[ਦੇਵ ਸਮਾਜ ਕਾਲਜ ਫ਼ਾਰ ਵੂਮੈਨ, ਫ਼ਿਰੋਜ਼ਪੁਰ]] ਇੱਕ ਆਊਟਰੀਚ ਵਰਕਸ਼ਾਪ ਕਰਵਾਈ ਗਈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ 100 ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਅਤੇ ਸਟਾਫ਼ ਨੇ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ। ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਲਹਿਰ ਕੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਕਿਵੇਂ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਅਸੀਂ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਵਰਤ ਸਕਦੇ ਹਾਂ ਅਤੇ ਕਿਵੇਂ ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸੋਧ ਵੀ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ ਆਦਿ ਬਾਰੇ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ। ਇਸ ਵਰਕਸ਼ਾਪ ਨੂੰ ਕਰਵਾਉਣ ਦੀ ਪੂਰੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:ਨਿਸ਼ਾਨ ਸਿੰਘ ਵਿਰਦੀ|ਨਿਸ਼ਾਨ ਸਿੰਘ ਵਿਰਦੀ]] ਜੀ ਨੇ ਲਈ ਸੀ। ([https://outreachdashboard.wmflabs.org/courses/Punjabi%20Wikimedians/Dev%20Samaj%20College%20For%20Women%20Firozpur,%20Outreach ਆਊਟਰੀਚ ਡੈਸਬੋਰਡ])

ਦੂਜੀ ਗਤੀਵਿਧੀ ਮਹਿਲਾ ਦਿਵਸ ਉੱਤੇ [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Tamanpreet Kaur|ਤਮਨਪ੍ਰੀਤ ਕੌਰ]] ਅਤੇ [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Taranpreet Goswami|ਤਰਨਪ੍ਰੀਤ ਗੋਸਵਾਮੀ]] ਜੀ ਵੱਲੋਂ ਪਟਿਆਲਾ ਵਿਖੇ ਮਹਿਲਾ ਮੀਟਅੱਪ ਕਰਵਾਇਆ ਗਿਆ। ਜਿਸ ਵਿੱਚ 10 ਮਹਿਲਾ ਵਿਕੀਮੀਡੀਅਨਜ਼ ਨੇ ਭਾਗ ਲਿਆ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ 4 ਨਵੇਂ ਵਰਕੋਂਕਾਰ ਖ਼ਾਤੇ ਵੀ ਬਣਾਏ ਗਏ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਸੋਧ ਅਤੇ ਵਿਕੀਸਰੋਤ ਦੇ ਮੁੱਢਲੇ ਗਿਆਨ ਬਾਰੇ ਚਰਚਾ ਕੀਤੀ ਗਈ। ([https://outreachdashboard.wmflabs.org/courses/Punjabi%20Wikimedians/Women's%20Week%20Meetup%202026/home ਆਊਟਰੀਚ ਡੈਸਬੋਰਡ])

ਆਖ਼ਰੀ ਅੱਪਡੇਟ ਆਗਾਮੀ 21 ਅਤੇ 22 ਮਾਰਚ 2026 ਨੂੰ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਵਰਕਸ਼ਾਪ ਹੁਣ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਦੀ ਬਜਾਏ '''ਪਟਿਆਲਾ''' ਵਿਖੇ ਕਰਵਾਈ ਜਾਵੇਗੀ। ਸੋ ਮੈਂ ਬੇਨਤੀ ਕਰਾਂਗਾ ਜਿਹਨਾਂ ਨੇ ਪਿਛਲੇ ਮੈਸੇਜ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤਾ ਫਾਰਮ ਨਹੀਂ ਭਰਿਆ ਸੀ ਉਹ [https://docs.google.com/forms/d/1NwQHxhXorpkv1wIS6nYELgDh3oJ5-t1G1Gie9HCM7HU/edit ਇਹ ਫਾਰਮ ਕੱਲ੍ਹ ਭਾਵ 11 ਮਾਰਚ ਤੱਕ] ਭਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਧੰਨਵਾਦ ਜੀ। -- [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Kuldeep (Punjabi Wikimedians)|Kuldeep (Punjabi Wikimedians)]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Kuldeep (Punjabi Wikimedians)|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 12:38, 10 ਮਾਰਚ 2026 (UTC)

== Request for Comment: VisualEditor automatic reference names ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
Hi, I’m Johannes from [[:m:Wikimedia Deutschland|Wikimedia Deutschland]]’s [[:m:WMDE Technical Wishes|Technical Wishes team]]. Apologies for writing in English. {{Int:Please-translate}}! We are considering to work on [[:m:Community Wishlist/W17|Community Wishlist/W17: Improve VE references' automatic names and reuse]]. This has been a long-term issue for wikitext editors (see e.g. [[:en:WP:VisualEditor/Named references]]) which has been among the top-voted wishes in several [[:m:Community Wishlist Survey|Community Wishlist Surveys]], e.g. [[:m:Community Wishlist Survey 2017/Editing/VisualEditor: Allow editing of auto-generated references before adding them|2017]], [[:m:Community Wishlist Survey 2019/Citations/VisualEditor: Allow references to be named|2019]], [[:m:Community Wishlist Survey 2022/Editing/VisualEditor should use human-like names for references|2022]] or [[:m:Community Wishlist Survey 2023/Editing/VisualEditor should use proper names for references|2023]].

We would like your input on the [[:m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names#Proposed solutions|solutions]] proposed on our project page: '''[[:m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names]]'''. We are considering several options, which can be combined if desired by the community.
* Changing the default pattern for automatically generated reference names (currently &lt;code&gt;&quot;:n&quot;&lt;/code&gt;, e.g. &lt;code&gt;&quot;:0&quot;&lt;/code&gt;, &lt;code&gt;&quot;:1&quot;&lt;/code&gt;...) to use the [[:mw:Help:Reference Previews#Exposed reference types|reference type]] instead (e.g. &lt;code&gt;&quot;book_reference-1&quot;&lt;/code&gt;).
* Providing a simple mechanism for communities to configure a different default name.
* Generating automatic reference names based on the [[:en:domain name|domain name]] (if it’s a web citation).
* Generating automatic reference names based on template parameters (e.g. &quot;title&quot; or &quot;last&quot;+&quot;first&quot;) – defined by the community.

=== Feedback ===
[[:m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names|Visit our project page]] to read about our proposal in detail and share your thoughts [[:m:Talk:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names#Request for comment|on metawiki]].

'''Please note''': We will only implement a solution if there’s clear consensus among the global community. Our intention is not to build the perfect solution, but to find a simple and lean one that alleviates the pain caused by auto generated names. We are aware that some experienced VisualEditor users might prefer an option to manually change reference names in VisualEditor, but such a UX intervention is difficult to achieve across reference types and thus out of scope for our team, we can only improve the auto-naming mechanism.
We are happy about suggestions for improving certain details of the proposed solutions. Any other feedback and alternative proposals are also welcome – even though it’s out of scope for us, it might still be relevant for future work on this topic.

Please support us interpreting consensus by clearly indicating your opinion (e.g. by using support/neutral/oppose templates). We are aware of [[:en:WP:NOTVOTE]], but given that we are facilitating this discussion with users from different wikis, potentially commenting in their native language, clearly indicating your position helps us avoid misunderstandings.

Thank you for participating!&lt;/div&gt; &lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:Johannes Richter (WMDE)|Johannes Richter (WMDE)]] ([[User talk:Johannes Richter (WMDE)|ਗੱਲ-ਬਾਤ]])&lt;/bdi&gt; 11:15, 19 ਮਾਰਚ 2026 (UTC)

(This message was sent to [[:ਵਿਕਿਪੀਡਿਆ:ਕਮਿਊਨਟੀ ਪੋਰਟਲ]] and is being posted here due to a redirect.)
&lt;!-- Message sent by User:Johannes Richter (WMDE)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Johannes_Richter_(WMDE)/MassMessageRecipients&amp;oldid=30281362 --&gt;

== Punjabi Wikimedians Capacity Building Workshop 2026, Chandigarh ==

ਸਤਿ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਜੀ, Punjabi Wikimedians Skill Development Workshop 2026, Chandigarh ਲਈ ਉੱਪਰ ਜਾਣਕਾਰੀ ਸਾਂਝੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਜੋ ਕਿ ਮਾਰਚ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਹੋਣੀ ਸੀ ਪਰ ਕੁੱਝ ਕਾਰਨਾਂ ਕਰਕੇ ਉਹ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕੀ। ਹੁਣ ਇਹ ਵਰਕਸ਼ਾਪ 18 ਅਤੇ 19 ਅਪਰੈਲ ਨੂੰ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਵਿੱਚ ਹੋਵੇਗੀ। ਪਹਿਲਾਂ ਸਾਂਝਾ ਕੀਤੇ ਅਨੁਸਾਰ ਇਸ ਵਿੱਚ ਓਕੇਆਈ ਅਤੇ ਵਿਕੀਮੀਡੀਆ ਸੰਸਥਾ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਵੀ ਇਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਨ ਲਈ ਤੁਸੀਂ ਹੇਠ ਦਿੱਤਾ ਫਾਰਮ ਭਰ ਸਕਦੇ ਹੋ। ਧੰਨਵਾਦ।
ਫਾਰਮ - https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdY8hwqRH1oFeExAkDXL2Ag4xW4oH7EM8PKi2mERlXHmaQMyg/viewform?usp=header

-- [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Kuldeep (Punjabi Wikimedians)|Kuldeep (Punjabi Wikimedians)]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Kuldeep (Punjabi Wikimedians)|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 17:56, 28 ਮਾਰਚ 2026 (UTC)

== ਵਿਕੀ ਕਾਨਫਰੰਸ ਇੰਡੀਆ 2026 ਲਈ ਸਕਾਲਰਸ਼ਿਪ ਅਰਜ਼ੀਆਂ ਸ਼ੁਰੂ ==

ਸਤਿ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਜੀ,

ਵਿਕੀ ਕਾਨਫਰੰਸ ਇੰਡੀਆ 2026 ਲਈ ਸਕਾਲਰਸ਼ਿਪ ਅਰਜ਼ੀਆਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਕਾਨਫਰੰਸ 4 ਸਤੰਬਰ ਤੋਂ 6 ਸਤੰਬਰ 2026 ਤੱਕ ਕੋਚੀ (ਭਾਰਤ) ਵਿੱਚ ਹੋਵੇਗੀ।

ਵਿਕੀ ਕਾਨਫਰੰਸ ਇੰਡੀਆ ਸਮੁੱਚੇ ਭਾਰਤ, ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆ ਅਤੇ ਹੋਰਨਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਵਿਕੀਮੀਡੀਅਨ, ਕਮਿਊਨਿਟੀ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਅਤੇ ਭਾਗੀਦਾਰਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਮੰਚ 'ਤੇ ਇਕੱਠਾ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਮੰਚ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਅਸੀਂ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਜੁੜਦੇ ਹਾਂ, ਨਵਾਂ ਸਿੱਖਦੇ ਹਾਂ, ਆਪਣੇ ਤਜ਼ਰਬੇ ਸਾਂਝੇ ਕਰਕੇ, ਮੁਫ਼ਤ ਗਿਆਨ ਦੀ ਲਹਿਰ (free knowledge movement) ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨ ਲਈ ਮਿਲ ਕੇ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਾਂ।

ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਵਿਕੀਮੀਡੀਆ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰਗਰਮ ਹੋ ਜਾਂ ਕਮਿਊਨਿਟੀ ਦੀਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ, ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸਕਾਲਰਸ਼ਿਪ ਲਈ ਅਪਲਾਈ ਕਰਨ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਦੇ ਹਾਂ। ਇਸ ਬਾਰੇ ਵਿਸਥਾਰ ਵਿੱਚ ਜਾਣਕਾਰੀ ਅੱਗੇ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ। 🙂

ਅਪਲਾਈ ਕਰਨ ਦੀ ਆਖਰੀ ਮਿਤੀ: [15 ਅਪ੍ਰੈਲ 2026, ਰਾਤ 11:59 ਵਜੇ ਤੱਕ (IST)]

ਅਰਜ਼ੀ ਦਾ ਲਿੰਕ (Application link): https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdA3rR9xX_k31dzJrjM5MTDNYNUIRcAB45S4TflsYCbGJNrzg/viewform

ਵਧੇਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ (More information): [[metawiki:WikiConference_India_2026/Scholarship|WCI 2026 Scholarship metawiki]]

ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਇਸ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਕਮਿਊਨਿਟੀ ਦੇ ਹੋਰ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਸਾਂਝਾ ਕਰੋ।

ਧੰਨਵਾਦ,

ਵਿਕੀ ਕਾਨਫਰੰਸ ਇੰਡੀਆ 2026 ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ

-[[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Gnoeee|Gnoeee]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Gnoeee|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 21:16, 28 ਮਾਰਚ 2026 (UTC)

== Join the sixth Ukraine’s Cultural Diplomacy Month on Wikipedia! ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
[[File:Ukraine’s Cultural Diplomacy Month on Wikipedia 2026.png|right|250px|thumb|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Ukraine%27s_Cultural_Diplomacy_Month_2026|Join our campaign!]]
{{int:please-translate}}

Dear Wikipedians!

[[:m:Special:MyLanguage/Wikimedia Ukraine|Wikimedia Ukraine]], in cooperation with the [[:en:Ministry of Foreign Affairs of Ukraine|MFA of Ukraine]] and [[:en:Ukrainian Institute|Ukrainian Institute]], has launched the sixth edition of writing challenge &quot;'''[[:m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|Ukraine's Cultural Diplomacy Month]]'''&quot;, which lasts from '''1st April''' until '''30th April 2026'''.

The initiative aims to promote knowledge about Ukrainian culture abroad by creating and improving Wikipedia articles in multiple languages. This year marks the sixth edition of the campaign, which will focus on contemporary culture, making today’s artistic voices and practices more visible to international audiences.

🧩'''How to participate?'''

Choose an article from the suggested list → Write an article in your language, or improve an existing one according to the rules → Add your contribution to the contest page and calculate your points → Win prizes and receive a certificate of participation → Become a promoter of truthful knowledge about Ukraine.

🧩'''[[m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|Check our main page for more information]]'''.

'''If you are interested in coordinating long-term community engagement for the campaign and becoming a local ambassador, we would love to hear from you! Please let us know your interest.'''

If not, then we encourage you to translate the [[m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|landing page of the contest]] and [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MessageGroupStats?group=Centralnotice-tgroup-UCDM2026banner&amp;messages=&amp;language=en&amp;x=D banner] into your own language.

Also, we set up a [[:m:CentralNotice/Request/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|banner]] to notify users of the possibility to participate in this challenge! 

[[:m:User:OlesiaLukaniuk (WMUA)|OlesiaLukaniuk (WMUA)]] ([[:m:User talk:OlesiaLukaniuk (WMUA)|talk]]) 04:35, 1 April 2026 (UTC)
&lt;/div&gt;

(This message was sent to [[:ਵਿਕਿਪੀਡਿਆ:ਕਮਿਊਨਟੀ ਪੋਰਟਲ]] and is being posted here due to a redirect.)
&lt;!-- Message sent by User:OlesiaLukaniuk (WMUA)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:OlesiaLukaniuk_(WMUA)/list_of_wikis&amp;oldid=28552112 --&gt;

== Action Required: Update templates/modules for electoral maps (Migrating from P1846 to P14226) ==

Hello everyone,

This is a notice regarding an ongoing data migration on Wikidata that may affect your election-related templates and Lua modules (such as &lt;code&gt;Module:Itemgroup/list&lt;/code&gt;).

'''The Change:'''&lt;br /&gt;
Currently, many templates pull electoral maps from Wikidata using the property [[:d:Property:P1846|P1846]], combined with the qualifier [[:d:Property:P180|P180]]: [[:d:Q19571328|Q19571328]]. 

We are migrating this data (across roughly 4,000 items) to a newly created, dedicated property: '''[[:d:Property:P14226|P14226]]'''.

'''What You Need To Do:'''&lt;br /&gt;
To ensure your templates and infoboxes do not break or lose their maps, please update your local code to fetch data from [[:d:Property:P14226|P14226]] instead of the old [[:d:Property:P1846|P1846]] + [[:d:Property:P180|P180]] structure. A [[m:Wikidata/Property Migration: P1846 to P14226/List|list of pages]] was generated using Wikimedia Global Search.

'''Deadline:'''&lt;br /&gt;
We are temporarily retaining the old data on [[:d:Property:P1846|P1846]] to allow for a smooth transition. However, to complete the data cleanup on Wikidata, the old [[:d:Property:P1846|P1846]] statements will be removed after '''May 1, 2026'''. Please update your modules and templates before this date to prevent any disruption to your wiki's election articles.

Let us know if you have any questions or need assistance with the query logic. Thank you for your help! [[User:ZI Jony|ZI Jony]] using [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:MediaWiki message delivery|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 17:12, 3 ਅਪਰੈਲ 2026 (UTC)

(This message was sent to [[:ਵਿਕਿਪੀਡਿਆ:ਕਮਿਊਨਟੀ ਪੋਰਟਲ]] and is being posted here due to a redirect.)
&lt;!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&amp;oldid=29941252 --&gt;

== Invitation to join South Asian Community and the Annual Planning Discussions with WMF ==

&quot;Kindly feel free to translate this text into your own language.&quot;

Dear Community member,

We would like to invite you all to the April edition of the South Asia Open Community Call that will focus on a discussion with the leadership of the Wikimedia Foundation on their [[:m:Wikimedia Foundation Annual Plan/2026-2027|Annual Plan (2026-2027)]]. 

The [[:m:Wikimedia Foundation Annual Plan|Foundation’s Annual Plan]] is a high-level roadmap for what the organisation aims to achieve in the coming year. It includes not only the foundation’s Goals, Progress, and plan but also a summary of Global Trends that impact the present and future of our movement. 

This is the right time for the South Asia community to participate and share their thoughts on the Wikimedia Foundation’s annual plan, helping shape it together. Share your hopes, concerns, bold ideas, and specific requests to contribute to the Foundation’s planning.

Hence, the next [[:m:South Asia Open Community Call|South Asia Open Community Call]] will be hosted on the following dates/times. Please mark the same in your calendar and sign up [[:m:Event:South Asia Open Community Call, April 2026|here]]. 

* Platform: Google Meet
* Date: 17th April, 2026
* Time: 1930-2045 IST (1400-1515 UTC)
* Registration Link: [[:m:Event:South Asia Open Community Call, April 2026|here]]

Note: Only those who have registered will receive the joining link. 

Look forward to seeing you on the call,

Best, [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:MediaWiki message delivery|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 18:41, 5 ਅਪਰੈਲ 2026 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Nitesh Gill@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Nitesh_Gill/lists/Indic_VPs&amp;oldid=29127818 --&gt;

== ਵਿਕੀਕਾਨਫਰੰਸ ਇੰਡੀਆ 2026 - Scholarship Applications ==

ਪਿਆਰੇ ਵਿਕੀਮੀਡੀਅਨ,

ਸਾਨੂੰ ਇਹ ਸਾਂਝਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਖੁਸ਼ੀ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ ਕਿ ਵਿਕੀਕਾਨਫਰੰਸ ਇੰਡੀਆ 2026 ਲਈ ਸਕਾਲਰਸ਼ਿਪ ਅਰਜ਼ੀਆਂ ਇਸ ਸਮੇਂ ਖੁੱਲ੍ਹੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਆਖਰੀ ਮਿਤੀ ਨੇੜੇ ਆ ਰਹੀ ਹੈ।

[[metawiki:Special:MyLanguage/WikiConference_India_2026|ਵਿਕੀਕਾਨਫਰੰਸ ਇੰਡੀਆ 2026]] 

ਤੁਸੀਂ ਹੋਰ ਜਾਣਕਾਰੀ ਅਤੇ ਅਰਜ਼ੀ ਫਾਰਮ ਮੈਟਾ ਵਿਕੀ 'ਤੇ ਸਕਾਲਰਸ਼ਿਪ ਪੰਨੇ 'ਤੇ ਲੱਭ ਸਕਦੇ ਹੋ।

ਸਕਾਲਰਸ਼ਿਪ ਦੀ ਆਖਰੀ ਮਿਤੀ: 15 ਅਪ੍ਰੈਲ 2026, ਰਾਤ ​​11:59 IST

ਸਿਰਫ ਕੁਝ ਦਿਨ ਬਾਕੀ ਹਨ, ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਅਰਜ਼ੀ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੀ ਹੈ ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਅਰਜ਼ੀ ਦੇਣ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਦੇ ਹਾਂ ਅਤੇ ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਬੇਨਤੀ ਕਰਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਇਸਨੂੰ ਆਪਣੇ ਭਾਈਚਾਰੇ ਨਾਲ ਸਾਂਝਾ ਕਰੋ ਅਤੇ ਦੂਜਿਆਂ ਨੂੰ ਅਰਜ਼ੀ ਦੇਣ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰੋ।

ਵਧੇਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਅਤੇ ਨਿਯਮਤ ਅਪਡੇਟਸ ਲਈ, ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕਾਨਫਰੰਸ ਮੈਟਾ ਪੰਨੇ 'ਤੇ ਜਾਣ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਦੇ ਹਾਂ।

ਵਿਕੀਕਾਨਫਰੰਸ ਇੰਡੀਆ 2026 ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਟੀਮ ਵੱਲੋਂ,

ਨਿੱਘਾਂ ਭਰਿਆ ਸਵਾਗਤ। [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Jagmit Singh Brar|Jagmit Singh Brar]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Jagmit Singh Brar|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 03:44, 13 ਅਪਰੈਲ 2026 (UTC)

== Indic Wikimedia Hackathon Hyderabad 2026 - Call for Applications ==

The [[m:Indic MediaWiki Developers User Group|Indic MediaWiki Developers User Group]] is pleased to announce the upcoming [[m:Indic Wikimedia Hackathon Hyderabad 2026|Indic Wikimedia Hackathon Hyderabad 2026]], scheduled to take place in Hyderabad from 26 - 28 June 2026 (with 25 June as Day 0), in collaboration with the [[m:IIITH-OKI|IIITH-OKI]] and [https://www.osdg.in/ OSDG] club at [[w: International Institute of Information Technology, Hyderabad|International Institute of Information Technology, Hyderabad]].

Wikimedia hackathons are spaces for developers, designers, content editors, and other community stakeholders to collaborate on building technical solutions that help improve tools, workflows, and overall user experience across Wikimedia projects.

'''The hackathon is intended for:'''
* Technical contributors active in the Wikimedia technical ecosystem, including developers, maintainers (admins/interface admins), translators, designers, researchers, documentation writers, etc.
* Content contributors having an in-depth understanding of technical issues in their home Wikimedia projects like Wikipedia, Wikisource, Wiktionary, etc.
* Contributors from other FOSS communities or those who have participated in Wikimedia events in the past and would like to begin contributing to Wikimedia technical spaces.

Participants may work on curated hackathon tasks and are also encouraged to propose their own ideas, supported by a clear problem statement and a proposed approach.

To encourage participation and support promising contributions, scholarships will be provided to support participants’ related expenses.

'''Apply here:'''

* Scholarship application form (Deadline: 2 May 2026): [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSej8JvGsvQ7mYmkXdUDriMrKNPajCqH4e3clEct_GnmA1HZ3g/viewform Google form]


'''More information:'''

We encourage interested contributors to apply and participate. Further updates, including program details and venue, will be shared on the Meta page.

* Meta page: [[m:Indic Wikimedia Hackathon Hyderabad 2026|Indic Wikimedia Hackathon Hyderabad 2026]]

If you have any questions, concerns, or need support with the application, please reach out via the Meta-Wiki talk page or email at {{nospam|contact|indicmediawikidev.org}}.

Best Regards,
On behalf of Indic Mediawiki Developers User Group

==ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਸਭਾ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗ ਨਾਲ ਕਾਲਾਂਵਾਲੀ ਵਿੱਚ ਸੈਮੀਨਾਰ ==

ਸਤਿ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਜੀ, 

ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਸਭਾ, ਕਾਲਾਂਵਾਲੀ, ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਸਿਰਸਾ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗ ਨਾਲ ਉਸ ਵੱਲੋਂ ਚਲਾਈ ਜਾ ਰਹੀ ਪਬਲਿਕ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਕਾਲਾਂਵਾਲੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਨੀਵਾਰ, 25 ਅਪਰੈਲ, 2026 ਨੂੰ ਬਾਅਦ ਦੁਪਹਿਰ ਤਿੰਨ ਵਜੇ '''ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਨਾਲ ਜਾਣ-ਪਛਾਣ ਅਤੇ ਸੰਭਾਵਨਾਵਾਂ''' ਵਿਸ਼ੇ ਉਪਰ ਇੱਕ ਸੈਮੀਨਾਰ ਕਰਵਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਅਤੇ ਹੋਰ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਂ ਬਾਰੇ ਮੁੱਢਲੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇਗੀ। ਤੁਹਾਡਾ ਇਸ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਜਾਣਕਾਰ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਇਸ ਲਈ ਸੱਦਾ ਪੱਤਰ ਭੇਜ ਸਕਦੇ ਹੋ। ਕੋਈ ਨੇੜਲਾ ਵਿਕੀਮੀਡੀਅਨ ਇਸ ਵਿੱਚ ਮੇਰੇ ਸਹਿਯੋਗ ਲਈ ਆ ਸਕਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਜਰੂਰ ਸੰਪਰਕ ਕਰੇ। ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਇਸ ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ ਜਾਵੇਗਾ। ਤੁਹਾਡੇ ਸੁਝਾਵਾਂ ਦਾ ਵੀ ਇੰਤਜ਼ਾਰ ਰਹੇਗਾ। ਧੰਨਵਾਦ ਜੀ।
ਸੈਮੀਨਾਰ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਦਾ ਲਿੰਕ [https://meta.wikimedia.org/wiki/Seminar_on_Punjabi_Wikipedia_at_Kalanwali,_Sirsa ਇਥੇ] ਹੈ।

[[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Mulkh Singh|Mulkh Singh]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Mulkh Singh|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 16:47, 22 ਅਪਰੈਲ 2026 (UTC)

=== ਟਿੱਪਣੀ ===
:@[[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Mulkh Singh|Mulkh Singh]], ਬਹੁਤ ਵਧੀਆ ਕਦਮ ਜੀ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਮੁੜ ਸਰਗਰਮ ਹੁੰਦਿਆਂ ਦੇਖ ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ੀ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ। ੨੫ ਅਪਰੈਲ ਨੂੰ ਮੈਂ ਖ਼ੁਦ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਆ ਪਾਵਾਂਗਾ ਪਰ ਕਿਸੇ ਸੈਮੀਨਰ ਲਈ ਕਿਸੇ ਚੀਜ਼ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਜ਼ਰੂਰ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾ ਸਕਦਾ ਹੋਇਆ ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਬੇਹੱਦ ਖੁਸ਼ੀ ਹੋਵੇਗੀ। ਧੰਨਵਾਦ। -- '''[[user:kuldeepburjbhalaike|&lt;i style=&quot;color:#FF4500; font-family:sylfaen&quot;&gt;KuldeepBurjBhalaike&lt;/i&gt;]]''' &lt;sup style=&quot;color:#FF4500; font-family:georgia&quot;&gt;([[User_talk:Kuldeepburjbhalaike|Talk]])&lt;/sup&gt; 10:24, 23 ਅਪਰੈਲ 2026 (UTC)
---'''[[user:kuldeepburjbhalaike|&lt;i style=&quot;color:#FF4500; font-family:sylfaen&quot;&gt;KuldeepBurjBhalaike&lt;/i&gt;]]''' ਜੀ, ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਸਭਾ ਕਾਲਾਂਵਾਲੀ ਮੇਰੇ ਲਈ ਕੋਈ ਓਪਰੀ ਸੰਸਥਾ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਂ ਬਾਰੇ ਗੱਲ ਕਰਨੀ ਮੇਰੇ ਲਈ ਬਿਲਕੁਲ ਆਸਾਨ ਹੈ। ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਹੁੰਗਾਰੇ ਲਈ ਬਹੁਤ ਧੰਨਵਾਦ। --- [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Mulkh Singh|Mulkh Singh]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Mulkh Singh|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 15:08, 23 ਅਪਰੈਲ 2026 (UTC)

== Request for comment (global AI policy) ==

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
Apologies for writing in English. {{int:Please-translate}}
A [[:m:Requests for comment/Artificial intelligence policy|request for comment]] is currently being held to decide on a global AI policy. {{int:Feedback-thanks-title}}
[[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:MediaWiki message delivery|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 00:58, 26 ਅਪਰੈਲ 2026 (UTC)
&lt;/bdi&gt;

(This message was sent to [[:ਵਿਕਿਪੀਡਿਆ:ਕਮਿਊਨਟੀ ਪੋਰਟਲ]] and is being posted here due to a redirect.)
&lt;!-- Message sent by User:Codename Noreste@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=30424282 --&gt;

== ਲੇਖਾਂ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਦਿਆਂ ਮਨ ਵਿੱਚ ਉੱਠੇ ਕੁਝ ਸਵਾਲ ==
ਸਤ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਜੀ ਸਭ ਨੂੰ,

ਅੱਜ-ਕੱਲ੍ਹ ਅਸੀਂ, ਲਗਭਗ, ਸਭ ਆਪਣੇ 25 ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪੜ੍ਹੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਲੇਖਾਂ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੇ ਹਾਂ। ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਲੇਖ ਵਧੇਰੇ ਕਰਕੇ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬਾਨਾਂ ਬਾਰੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਵਰਗੀਆਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸ਼ਖ਼ਸੀਅਤਾਂ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਭ ਬਾਰੇ ਲੇਖ ਲਿਖਦੇ ਸਮੇਂ, ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਦੀ ਨਿਰਪੱਖਤਾ ਨੀਤੀ ਅਨੁਸਾਰ 'ਉਨ੍ਹਾਂ' ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ 'ਉਹ' ਵਰਤਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਧਾਰਮਿਕ ਵਿਸ਼ਵਾਸਾਂ ਅਤੇ ਇਜ਼ੱਤ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖਦਿਆਂ ਇਸ 'ਤੇ ਗੱਲ ਕਰਨੀ ਬਿਹਤਰ ਹੋਵੇਗੀ। ਇਸ ਬਾਰੇ ਪਹਿਲਾਂ ਇੱਕ-ਦੋ ਬੈਠਕਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਗੱਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ ਹੈ ਪਰ ਕਦੀ ਕੁਝ ਨਿਚੋੜ ਨਹੀਂ ਨਿਕਲ ਪਾਇਆ। ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਇਸ ਬਾਰੇ ਆਪਣੇ ਵਿਚਾਰ ਸਾਂਝੇ ਕਰਨਾ ਚਾਹੇ, ਤਾਂ ਬਹੁਤ ਮਿਹਰਬਾਨੀ ਹੋਵੇਗੀ। ਸ਼ੁਕਰਾਨੇ [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Nitesh Gill|Nitesh Gill]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Nitesh Gill|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 17:34, 28 ਅਪਰੈਲ 2026 (UTC)

:@[[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Nitesh Gill|Nitesh Gill]] ਜੀ ਤੁਹਾਡਾ ਬਹੁਤ ਧੰਨਵਾਦ ਇਸ ਜ਼ਰੂਰੀ ਗੱਲ ਨੂੰ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਸੱਥ ਉੱਤੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਲਈ ਤਾਂ ਕਿ ਇਸ ਵਿੱਚ ਸਭ ਦੀ ਭਾਗੀਦਾਰੀ ਵੀ ਹੋ ਸਕੇ ਅਤੇ ਇਸ ਕੋਈ ਰਾਹ ਲੱਭਕੇ ਕੋਈ ਖ਼ਾਸ ਨੀਤੀ ਨੂੰ ਅੱਪਡੇਟ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕੇ ਜਾਂ ਇਸ ਲਈ ਕੋਈ ਅਲੱਗ ਤੋਂ ਨੀਤੀ ਬਣਾਈ ਜਾ ਸਕੇ। ਮੇਰਾ ਵਿਚਾਰ ਹੈ ਕਿ ਧਰਮ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸੰਜੀਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਹੈ ਇਸ ਆਪਾਂ ਧਰਮ ਦੇ ਬਾਬਤ ਲੇਖਾਂ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਾਂ ਅਤੇ ਫਿਰ ਹੋਰ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਉੱਤੇ ਚਰਚਾ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਾਂ। ਮੈਂ ਕੁੱਝ ਸਫ਼ਿਆਂ ਦੇ ਲਿੰਕ ਸਾਂਝਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਈਚਾਰੇ ਨੇ ਹਾਲੀਆ ਹੀ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਅੱਪਡੇਟ ਕੀਤਾ ਸੀ (ਜਾਂ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਸੀ)
:ਹਾਲੀਆ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੇ ਸਫ਼ੇ -
:ਸ਼ਬਦ ਜੋੜ (Spelling) ਬਾਰੇ - [[ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ:ਸ਼ੈਲੀ ਦਸਤਾਵੇਜ਼/ਸ਼ਬਦ-ਜੋੜ|ਲਿੰਕ]]
:ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਚੰਗਾ ਲੇਖ (Good Article) - [[ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ:ਚੰਗੇ ਲੇਖ|ਲਿੰਕ]]
:ਇਸ ਉੱਤੇ ਕੋਈ ਖ਼ਾਸ ਨਤੀਜੇ ਉੱਤੇ ਪਹੁੰਚਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਪਾਂ ਹੇਠ ਦਿੱਤੇ ਸਫ਼ੇ ਨੂੰ ਅੱਪਡੇਟ ਕਰ ਦੇਵਾਂਗੇ - 
:[[ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ:ਸ਼ੈਲੀ ਦਸਤਾਵੇਜ਼/ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਨਾਲ਼ ਸੰਬਂਧਿਤ ਲੇਖ]]
:ਇਸ ਦੇ ਲਈ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਦੇ ਸਫ਼ੇ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ - [[:en:Wikipedia:Manual of Style/Islam-related articles|Wikipedia:Manual of Style/Islam-related articles]]
:-- '''[[user:kuldeepburjbhalaike|&lt;i style=&quot;color:#FF4500; font-family:sylfaen&quot;&gt;KuldeepBurjBhalaike&lt;/i&gt;]]''' &lt;sup style=&quot;color:#FF4500; font-family:georgia&quot;&gt;([[User_talk:Kuldeepburjbhalaike|Talk]])&lt;/sup&gt; 09:21, 30 ਅਪਰੈਲ 2026 (UTC)
:‘ਉਨ੍ਹਾਂ’ ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ ‘ਆਪ’ ਸ਼ਬਦ ਵਿਚਾਰਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਹੈ ਇਹ ਵੀ ਬਹੁ-ਵਚਨ। [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Geet Arts|Geet Arts]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Geet Arts|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 11:28, 9 ਮਈ 2026 (UTC)
:ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਕੀਮੀਡੀਆ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਸ਼ਾਈ ਨੀਤੀ ਸਬੰਧੀ ਚੱਲ ਰਹੀ ਚਰਚਾ ਦੇ ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ ਮੇਰਾ ਵਿਚਾਰ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਆਪਣੀ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਅਤੇ ਵਿਆਕਰਣਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖਦਿਆਂ ਪੜਨਾਵਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਬਾਰੇ ਸਪਸ਼ਟ ਨੀਤੀ ਬਣਾਈ ਜਾਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
:ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ “you” ਵਰਗਾ ਇਕ ਤਟਸਥ ਸ਼ਬਦ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ “ਤੂੰ”, “ਤੁਸੀਂ”, “ਆਪ” ਆਦਿ ਸ਼ਬਦ ਸਿਰਫ਼ ਵਿਆਕਰਣ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਆਦਰ ਅਤੇ ਸਮਾਜਕ ਵਿਵਹਾਰ ਨੂੰ ਵੀ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਪੰਜਾਬੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਹਰ ਵਿਅਕਤੀ ਨਾਲ ਸਤਿਕਾਰ ਪੂਰਵਕ ਗੱਲ ਕਰਨ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਕਰਕੇ ਪੰਜਾਬੀ ਦੀ ਆਮ ਲਿਖਤ, ਪੱਤਰਕਾਰਤਾ, ਅਕਾਦਮਿਕ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਵੀ “ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ”, “ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ” ਵਰਗੇ ਪੜਨਾਂਵ ਆਮ ਤੌਰ ’ਤੇ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
:ਮੇਰੇ ਵਿਚਾਰ ਅਨੁਸਾਰ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ’ਤੇ “ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ” ਵਰਤਣਾ ਨਿਰਪੱਖਤਾ ਦੇ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਨਹੀਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਪੰਜਾਬੀ ਦੀ ਕੁਦਰਤੀ ਅਤੇ ਸਨਮਾਨਜਨਕ ਭਾਸ਼ਾਈ ਰੀਤ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ। ਨਿਰਪੱਖਤਾ ਦਾ ਮਤਲਬ ਬੇਅਦਬੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
:ਇਸ ਲਈ ਮੇਰਾ ਸੁਝਾਅ ਹੈ ਕਿ:
:•ਸਾਰੇ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਲਈ ਆਮ ਤੌਰ ’ਤੇ “ਉਨ੍ਹਾਂ”, “ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ”, “ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ” ਵਰਗੇ ਆਦਰਸੂਚਕ ਪੜਨਾਂਵ ਵਰਤੇ ਜਾਣ।
:• ਲੇਖਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਵਨਾਤਮਕ ਜਾਂ ਪ੍ਰਚਾਰਾਤਮਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣਾਂ ਜਿਵੇਂ “ਮਹਾਨ”, “ਪੂਜਨੀਕ”, “ਅਵਤਾਰੀ”, “ਸਤਿਕਾਰਯੋਗ” ਆਦਿ ਤੋਂ ਬਚਿਆ ਜਾਵੇ, ਜਦ ਤੱਕ ਉਹ ਕਿਸੇ ਹਵਾਲੇ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਨਾ ਹੋਣ।
:• ਨੀਤੀ ਸਾਰੀਆਂ ਧਾਰਮਿਕ, ਇਤਿਹਾਸਕ, ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਅਤੇ ਸਮਕਾਲੀ ਜਨਤਕ ਹਸਤੀਆਂ ਲਈ ਇੱਕੋ ਜਿਹੀ ਹੋਵੇ।
:• ਜਿੱਥੇ ਸੰਭਵ ਹੋਵੇ, ਲੇਖਾਂ ਵਿੱਚ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਪੜਨਾਂਵ ਦੀ ਥਾਂ ਸਿੱਧਾ ਨਾਮ ਵਰਤਿਆ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਜੋ ਲਿਖਤ ਹੋਰ ਸਪਸ਼ਟ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵਕੋਸ਼ੀ ਰਹੇ।
:ਮੇਰੇ ਅਨੁਸਾਰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਨੀਤੀ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਮਰਿਆਦਾ, ਪਾਠਕਾਂ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਅਤੇ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਦੀ ਨਿਰਪੱਖਤਾ — ਤਿੰਨਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ ਸੰਤੁਲਨ ਬਣਾਈ ਰੱਖ ਸਕਦੀ ਹੈ।
:ਧੰਨਵਾਦ [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Aman Arora PTL|Aman Arora PTL]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Aman Arora PTL|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 13:21, 9 ਮਈ 2026 (UTC)

--- @[[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Nitesh Gill|Nitesh Gill]] ਜੀ, ਇਸ ਚਰਚਾ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਲਈ ਸ਼ੁਕਰੀਆ। ਪਹਿਲਾਂ ਤਾਂ ਇਹ ਵਧੀਆ ਗੱਲ ਹੈ ਕਿ ਚਰਚਾ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਸੱਥ ਉੱਤੇ ਹੋਵੇ। ਦੂਜਾ, ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੁਸੀਂ ਲਿਖਿਆ ਹੈ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਥਾਂ ਉੱਤੇ ਉਸ/ਉਹ ਕਰਦਿਆਂ ਪੰਜਾਬੀ ਸਮਾਜ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਦਾ ਧਿਆਨ ਰੱਖਿਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਅਸੀਂ ਜੇਕਰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਲੇਖਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕਵਚਨ ਕਰ ਵੀ ਦਿੰਦੇ ਹਾਂ ਤਾਂ ਉਹ ਪਾਠਕਾਂ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਉੱਤੇ ਵੀ ਸਵਾਲ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋਵੇਗਾ ਕਿ ਉਹ ਕਿਸੇ ਖ਼ਾਸ ਏਜੰਡੇ ਤਹਿਤ ਕੰਮ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਇਹ ਗੱਲ ਕਿਸੇ ਫਿਰਕੂ ਸੰਗਠਨ ਦੇ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਉਹ ਸੰਪਾਦਕਾਂ ਲਈ ਵੀ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਖੜ੍ਹੀ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਇਹਨਾਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਲੇਖਾਂ ਲਈ ਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲੀ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ। ਪਰ ਇਸ ਲਈ ਵੀ ਗਹਿਰੇ ਸੰਵਾਦ ਦੀ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਧਰਮਾਂ ਦੀਆਂ ਸ਼ਖਸੀਅਤਾਂ ਦਾ ਧਿਆਨ ਰੱਖਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ। ਪਰ ਇੱਕ ਦੌਰ ਉਹ ਵੀ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਨੇੜ ਭੂਤ ਅਤੇ ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਵਿਚਰ ਰਹੀਆਂ ਧਾਰਮਿਕ ਸ਼ਖਸੀਅਤਾਂ ਦੇ ਪੈਰੋਕਾਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵੀ ਬਹੁਤ ਹੈ ਪਰ ਨਾਲ ਹੀ ਅਜਿਹੇ ਆਗੂਆਂ ਦੇ ਕਿਰਦਾਰ ਉੱਤੇ ਸੁਆਲ ਵੀ ਉੱਠਦੇ ਰਹੇ/ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟ ਆਚਰਨ ਦੇ ਕਾਨੂੰਨੀ ਅਤੇ ਅਖਬਾਰੀ ਹਵਾਲੇ ਵੀ ਮੌਜੂਦ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਨਾਲ ਅਜਿਹੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦਾ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕਰਨਾ ਵੀ ਸਹੀ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਹ ਗੱਲ ਆਪਣੇ ਭਾਈਚਾਰੇ ਵਿੱਚ ਅੱਗੇ ਤੁਰੇ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਨਿਚੋੜ ਉੱਤੇ ਪਹੁੰਚੇ ਤਾਂ ਬਿਹਤਰ ਹੈ। --- [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Mulkh Singh|Mulkh Singh]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Mulkh Singh|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 16:14, 29 ਅਪਰੈਲ 2026 (UTC)
* [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Mulkh Singh|Mulkh Singh]] ਜੀ, ਬਹੁਤ ਧੰਨਵਾਦ। ਖੁਸ਼ੀ ਹੋਈ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਚਰਚਾ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਆਪਣਾ ਯੋਗਦਾਨ ਦਿੱਤਾ। ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਲ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਹਿਮਤ ਹਾਂ ਕਿ ਜੇ ਅਸੀਂ ਸਭ ਮਿਲ ਕੇ ਇਸ ਦੇ ਹੱਲ 'ਤੇ ਗੱਲ ਕਰੀਏ, ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਕੋਈ ਰਾਹ ਕੱਢ ਸਕਦੇ ਹਾਂ। ਉਦਾਹਰਨ ਵਜੋਂ, ਜੇ ਨੀਤੀਆਂ ਨੂੰ ਅਪਡੇਟ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਇਹ ਸਭ ਲਈ ਮਦਦਗਾਰ ਹੋਵੇਗਾ ਅਤੇ ਹਰ ਵਾਰ ਇਸ ਮਾਮਲੇ 'ਤੇ ਵੱਖਰੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਗੱਲ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਪਵੇਗੀ। ਬਾਕੀ ਸਭ ਨੂੰ ਵੀ ਬੇਨਤੀ ਹੈ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਸੁਝਾਅ ਜ਼ਰੂਰ ਸਾਂਝੇ ਕਰੋ। ਸ਼ੁਕਰੀਆ [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Nitesh Gill|Nitesh Gill]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Nitesh Gill|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 17:18, 29 ਅਪਰੈਲ 2026 (UTC)
*:ਸ਼ੁਕਰੀਆ @[[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Nitesh Gill|Nitesh Gill]] ਇਸ ਸਵਾਲ ਲਈ. ਮੇਰੇ ਵਿਚਾਰ ਨਾਲ ਸਿੱਖ ਗੁਰੂਆਂ ਦੇ ਲੇਖਾਂ 'ਤੇ 'ਉਨ੍ਹਾਂ' ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਹੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਬਿਹਤਰ ਰਹੇਗੀ। ਹੋਰ ਸਭ ਵੀ ਆਪਣੇ ਵਿਚਾਰ ਸਾਂਝੇ ਕਰਨ ਤਾਂ ਜੋ ਇਸ ਉੱਤੇ ਸਾਂਝੇ ਤੌਰ ਤੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕੇ। ਧੰਨਵਾਦ। [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Tamanpreet Kaur|Tamanpreet Kaur]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Tamanpreet Kaur|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 14:49, 30 ਅਪਰੈਲ 2026 (UTC)
* ਸਤਿ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਜੀ। ਮੈਂ ਇਸ ਚਰਚਾ ਵਿੱਚ @[[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Kuldeepburjbhalaike|Kuldeepburjbhalaike]] ਜੀ ਦੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨਾਲ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਹਿਮਤ ਹਾਂ। ਜਿਵੇਂ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਸੁਝਾਅ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਕਿ ਸਾਨੂੰ [[:en:Main_Page|ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ]] ਦੇ '[[:en:Wikipedia:Manual_of_Style/Islam-related_articles|Manual of Style/Islam-related articles]]' ਵਾਂਗ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਲਈ ਵੀ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਨੀਤੀ ਤਿਆਰ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਇਹ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸਹੀ ਅਤੇ ਤਕਨੀਕੀ ਹੱਲ ਹੈ।
:ਇਸ ਚਰਚਾ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਉਂਦੇ ਹੋਏ, ਮੈਂ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਨੁਕਤੇ ਸਾਂਝੇ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ:
:ਨੀਤੀਗਤ ਢਾਂਚਾ (Policy Framework): ਸਾਨੂੰ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ 'ਸ਼ੈਲੀ ਦਸਤਾਵੇਜ਼' (Manual of Style) ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ ਜੋ ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਅਤੇ ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਸ਼ਖਸੀਅਤਾਂ ਲਈ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਤੈਅ ਕਰੇ। ਇਸ ਨਾਲ ਸੰਪਾਦਕਾਂ ਵਿਚਾਲੇ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਸੰਭਾਵੀ ਟਕਰਾਅ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਣਗੇ ਅਤੇ ਲਿਖਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕਸਾਰਤਾ ਆਵੇਗੀ।
:ਸਾਡੇ ਮੌਜੂਦਾ '[[ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ:ਸ਼ੈਲੀ ਦਸਤਾਵੇਜ਼/ਸ਼ਬਦ-ਜੋੜ|ਸ਼ਬਦ-ਜੋੜ]]' ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਵਾਂਗ ਸਾਨੂੰ ਇਸ ਨਵੀਂ ਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸਪਸ਼ਟ ਉਦਾਹਰਨਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਨੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਹਨ। ਉਦਾਹਰਨ ਲਈ, ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬਾਨ ਜਾਂ ਸ਼ਹੀਦ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਜੀ ਵਰਗੀਆਂ ਸਤਿਕਾਰਤ ਸ਼ਖਸੀਅਤਾਂ ਲਈ 'ਉਹ' ਦੀ ਬਜਾਏ 'ਉਨ੍ਹਾਂ/ਉਹਨਾਂ' ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨੂੰ ਨੀਤੀਗਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਪਸ਼ਟ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
:ਇਹ ਨੀਤੀ ਪਾਠਕਾਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਅਤੇ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਦੇ ਮਿਆਰਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ ਮਜ਼ਬੂਤ ਪੁਲ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰੇਗੀ।
:ਮੈਂ ਇਸ ਨੀਤੀ ਨੂੰ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਅਤੇ ਤਕਨੀਕੀ ਪੱਖੋਂ ਸਹਿਯੋਗ ਦੇਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹਾਂ। &lt;font color=&quot;green&quot; face=&quot;Segoe Script&quot; size=&quot;4&quot;&gt;&lt;b&gt; [[User:Harry sidhuz|Harry sidhuz]] &lt;/b&gt;&lt;/font&gt;&lt;sup&gt;&lt;font face=&quot;Andalus&quot;&gt; ([[User talk:Harry sidhuz|talk]]) &amp;#124;[[Special:Contributions/Harry sidhuz|Contribs]])&lt;/font&gt;&lt;/sup&gt; 17:17, 1 ਮਈ 2026 (UTC)
* ਸਤਿ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਜੀ! ਇਹ ਵਿਸ਼ਾ ਬਹੁਤ ਜਰੂਰੀ ਵੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਵੀ ਹੈ। ਮੈਂ ਉੱਪਰ ਦਿੱਤੇ ਸਾਰਿਆਂ ਦੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨਾਲ ਸਹਿਮਤ ਹਾਂ। ਸਾਨੂੰ ਆਪਣੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਦਾ ਖਿਆਲ ਰੱਖਦੇ ਹੋਏ ਸਪੱਸ਼ਟ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਨੀਤੀਆਂ ਬਣਾਉਣੀਆਂ ਪੈਣਗੀਆਂ। ਮੇਰੇ ਖਿਆਲ ਨਾਲ ਪੂਰੀ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰ੍ਮੁੱਖ ਧਰਮਾਂ (ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਹਿੰਦੂ/ਮੁਸਲਮਾਨ/ਸਿੱਖ/ਇਸਾਈ ਆਦਿ) ਦੇ ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਗੁਰੂਆਂ, ਪੀਰਾਂ, ਪੈਗੰਬਰਾਂ, ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਆਦਿ ਲਈ ਇੱਕ ਖਾਸ ਸਤਿਕਾਰਯੋਗ ਸ਼ੈਲੀ (ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਓਹਨਾਂ/ਆਪ ਆਦਿ) ਵਰਤਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਪ੍ਰੰਤੂ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਖਾਸ ਛੋਟੇ ਜਿਹੇ ਖਿੱਤੇ ਜਾਂ ਜਗ੍ਹਾ ਦੇ ਅਗਵਾਈ ਕਰ ਰਹੇ ਕਿਸੇ ਧਾਰਮਿਕ ਆਗੂ ਜਾਂ ਲੀਡਰ ਲਈ ਸਿਰਫ ਆਮ ਪੰਜਾਬੀ (ਉਸ/ਓਹ ਆਦਿ) ਵਰਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਮੇਰਾ ਨਿੱਜੀ ਵਿਚਾਰ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹਨਾਂ ਦੋਵਾਂ ਕੈਟਾਗਰੀਆਂ ਨੂੰ ਵੰਡਣ ਲਈ ਬਹੁਤ ਬਰੀਕ ਜਿਹੀ ਲਾਈਨ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਨੀਤੀ ਜਾਂ ਖਰੜੇ ਵਜੋਂ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ, ਜਿਸ ਉੱਪਰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਆਪਣੇ ਆਪਣੇ ਸੁਝਾਅ ਦੇ ਸਕਦੇ ਹਨ।[[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Jagmit Singh Brar|Jagmit Singh Brar]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Jagmit Singh Brar|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 13:47, 9 ਮਈ 2026 (UTC)
*ਸਤਿ ਸ਼੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਜੀ ! ਇਹ ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਚਰਚਾ ਹੈ। ਜਿਵੇ ਕਿ ਉੱਪਰ ਸਾਰੇ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਈਚਾਰੇ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਤੂੰ, ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ  ਤੁਸੀ, ਉਸਦੀ ਜਗ੍ਹਾ ਉਹਨਾਂ ਸਬਦ ਠੀਕ ਹਨ ਜਿਵੇ ਕਿ ਇੱਕ ਲੇਖ ਹੈ ਮਾਤਾ ਗੰਗਾ ਜੀ, ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਪੜ੍ਹਨ ਵੇਲ਼ੇ ਬਹੁਤ ਅਜੀਬ ਲੱਗਿਆ ਕਿ ਉਸਦਾ ਵਿਆਹ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਨਾਲ਼ ਹੋਇਆ ਉਸਦਾ ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ ਓਹਨਾਂ ਦਾ ਵਿਆਹ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਹੋਇਆ ਠੀਕ ਲੱਗੇਗਾ ਜੀ [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Gurtej Chauhan|Gurtej Chauhan]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Gurtej Chauhan|ਗੱਲ-ਬਾਤ]])

== Call for Applications: TTT 2026 (Deadline Extended to 20 May) ==

''&lt;small&gt;Apologies for writing in English. Please feel free to translate this into your language.&lt;/small&gt;''

Hello everyone,

We hope you are doing well.

We would like to share that applications for the [[:m:IIITH-OKI/Train the Trainer Program/2026|Train the Trainer (TTT) 2026]] program are currently open. TTT is a capacity-building initiative aimed at supporting Wikimedians in developing training, facilitation, and leadership skills.

We are happy to inform you that the scholarship application deadline has been [[:m:IIITH-OKI/Train the Trainer Program/2026/Scholarship|extended until 20 May 2026]]. We are still receiving applications and encourage interested community members, especially emerging leaders, to [https://docs.google.com/forms/d/17eq6lJNCTVBoKRqz5IdSCiYWv-eHBrYRnx1wXfncwLI/viewform?edit_requested=true&amp;pli=1 apply].

We also request your support in sharing this opportunity within your communities and networks, so that it can reach a wider and more diverse group of participants.

Thank you for your continued support. '''OKI (IIIT-H)''' [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:MediaWiki message delivery|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 13:02, 17 ਮਈ 2026 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Nitesh (OKI)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Nitesh_Gill/lists/Indic_VPs&amp;oldid=30361720 --&gt;

== ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਕੀਮੀਡੀਅਨਜ਼ ਸਾਲਾਨਾ ਯੋਜਨਾ 2026-27 ਅੱਪਡੇਟ ==

ਸਤਿ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਜੀ, ਆਪਣੇ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਕੀਮੀਡੀਅਨਜ਼ ਯੂਜ਼ਰ ਗਰੁੱਪ ਵੱਲੋਂ ਜੂਨ 2026 ਤੋਂ ਮਈ 2027 ਤੱਕ [https://meta.wikimedia.org/wiki/Community_Resources_and_Partnerships/India_General_Support_Project/Punjabi_Wikimedians_Annual_Plan_2026-27 ਸਾਲਾਨਾ ਯੋਜਨਾ ਲਈ ਅਰਜ਼ੀ] ਪਾਈ ਗਈ ਸੀ। ਇਹ ਸਾਂਝਾ ਕਰਦੇ ਬੋਹੱਦ ਖੁਸ਼ੀ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਅਰਜ਼ੀ ਵਿਕੀਮੀਡੀਆ ਸੰਸਥਾ ਵੱਲੋਂ ਪ੍ਰਵਾਨ ਕਰ ਲਈ ਹੈ। ਇਸ ਯੋਜਨਾ ਸੰਬੰਧੀ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਬਾਰੇ ਚਰਚਾ ਆਪਣੀ ਅਗਲੀ ਮੀਟਿੰਗ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇਗੀ। ਸਭ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗ ਲਈ ਬਹੁਤ ਬਹੁਤ ਧੰਨਵਾਦ। -- '''[[user:kuldeepburjbhalaike|&lt;i style=&quot;color:#FF4500; font-family:sylfaen&quot;&gt;KuldeepBurjBhalaike&lt;/i&gt;]]''' &lt;sup style=&quot;color:#FF4500; font-family:georgia&quot;&gt;([[User_talk:Kuldeepburjbhalaike|Talk]])&lt;/sup&gt; 15:13, 20 ਮਈ 2026 (UTC)

== 25 ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਲੇਖ ਸੁਧਾਰ ਮੁਹਿੰਮ ==

ਸਤਿ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਜੀ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਆਪਾਂ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਉੱਤੇ 25 ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੇਖੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਲੇਖਾਂ ਨੂੰ ਸੁਧਾਰਣ ਲਈ ਇੱਕ ਮੁਹਿੰਮ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਪਿਛਲੇ ਕੁਛ ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਥੋੜ੍ਹਾ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਵੀ ਗਿਆ ਹੈ ਪਰ ਉਸ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ 25 ਮਈ ਤੋਂ 7 ਜੂਨ ਤੱਕ ਇਹਨਾਂ 25 ਲੇਖਾਂ ਵਿਚੋਂ ਰਹਿੰਦੇ ਲੇਖਾਂ ਨੂੰ ਸੁਧਾਰਣ ਅਤੇ ਸੁਧਾਰੇ ਗਏ ਲੇਖਾਂ ਦੀ ਸਮੀਖਿਆ ਕਰਨ ਉੱਤੇ ਧਿਆਨ ਦੇਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਯੋਗਦਾਨ ਦੇਣ ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੇ ਰਜਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ਲਿੰਕ ਰਾਹੀਂ ਰਜਿਸਟਰ ਕਰਨ ਤੋਂ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਸੇ ਵੀ ਲਿਖ ਉੱਤੇ ਤੁਸੀਂ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ। ਧੰਨਵਾਦ।

*ਰਜਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ਲਿੰਕ: https://w.wiki/P45L
*ਲੇਖਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ: https://w.wiki/HtyR
-- [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Kuldeep (Punjabi Wikimedians)|Kuldeep (Punjabi Wikimedians)]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Kuldeep (Punjabi Wikimedians)|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 17:07, 23 ਮਈ 2026 (UTC)

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Vote now in the 2026 U4C election&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
Eligible voters are asked to participate in the 2026 [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] election. More information–including an eligibility check, voting process information, candidate information, and a link to the vote–are available on Meta at the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|2026 Election information page]]. The vote closes on 2 June 2026 at [https://zonestamp.toolforge.org/1780358400 00:00 UTC].

Please vote if your account is eligible. Results will be available by 14 June 2026. -- In cooperation with the U4C,&lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

[[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]]) 17:14, 27 ਮਈ 2026 (UTC)

(This message was sent to [[:ਵਿਕਿਪੀਡਿਆ:ਕਮਿਊਨਟੀ ਪੋਰਟਲ]] and is being posted here due to a redirect.)
&lt;!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=30513860 --&gt;

== ਵਿਕੀ ਲਵਜ਼ ਹਿਮਾਲਿਆ ਤਹਿਤ ਇਸ ਲੜੀ ਦੀ ਆਖ਼ਰੀ ਵਰਕਸ਼ਾਪ ==

ਸਤਿ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਜੀ, [https://outreachdashboard.wmflabs.org/campaigns/wiki%20loves%20himalayas/programs ਵਿਕੀ ਲਵਜ਼ ਹਿਮਾਲਿਆ] ਨਾਮ ਦੇ ਹੇਠ ਹੁਣ ਤੱਕ ਚਾਰ ਵਰਕਸ਼ਾਪ ਹੋ ਚੁੱਕੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਕੀਮੀਡੀਅਨਜ਼ ਵੱਲੋਂ ਇੱਕ ਟ੍ਰੇਨਰ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਇਹਨਾਂ ਵਰਕਸ਼ਾਪਾਂ ਨੂੰ [https://hsrc.iiit.ac.in/research/highland%20histories.html ਹਾਈਲੈਂਡ ਹਿਸਟਰੀਜ਼] ਅਤੇ [[m:IIITH-OKI|ਓਕੇਆਈ]] ਵੱਲੋਂ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਪਿਛਲੀਆਂ ਵਰਕਸ਼ਾਪ ਦੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੀ ਇਸ ਆਖ਼ਰੀ ਵਰਕਸ਼ਾਪ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮੈਂ ਇਸ ਵਰਕਸ਼ਾਪ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੇ ਕਮਿਊਨਿਟੀ ਕੋਆਰਡੀਨੇਟਰ ਵਜੋਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮੇਰਾ ਕੰਮ ਉੱਥੇ ਆਏ ਨਵੇਂ ਭਾਗੀਦਾਰਾਂ ਨੂੰ ਵਿਕੀਮੀਡੀਆ ਲਹਿਰ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟਾਂ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨਾ ਹੋਵੇਗਾ। ਇਸ ਲੜੀ ਦੀ ਅਗਲੀ ਵਰਕਸ਼ਾਪ ੨੨ ਅਤੇ ੨੩ ਜੂਨ ੨੦੨੬ ਨੂੰ ਲੱਦਾਖ਼ ਵਿੱਚ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ। ਧੰਨਵਾਦ। -- [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Kuldeep (Punjabi Wikimedians)|Kuldeep (Punjabi Wikimedians)]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Kuldeep (Punjabi Wikimedians)|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 05:27, 31 ਮਈ 2026 (UTC)

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Migration to Parsoid&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;em&gt;[[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation/Product and Technology/Parsoid Read Views/Read View Announcement|Read this in another language]]&lt;/em&gt;

Hello everyone! I am glad to inform you that as the next step in the [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification|Parser Unification]] project, Parsoid will soon be turned on as the default article renderer on your wiki. We are gradually increasing the number of wikis using Parsoid, with the intention of making it the default wikitext parser for MediaWiki's next long-term support release. This will make our wikis more reliable and consistent for editors, readers, and tools to use, as well as making the development of future wikitext features easier.

If this disrupts your workflow, don’t worry! You can still opt out through a user preference or turn Parsoid off on the current page using the Tools submenu, as described in the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:ParserMigration|Extension:ParserMigration]] documentation.

There is [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification/Confidence Framework|more information about our roll-out strategy]] available, including the testing done before we turn on Parsoid for a new wiki.

To report bugs and issues, please look at our [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification/Known Issues|known issues]] documentation and if you found a new bug please create a phab ticket and tag the [[phab:project/view/5846|Content Transform Team in Phabricator]].
&lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[mw:User:ABreault (WMF)|Content Transform Team]]&lt;/bdi&gt; 23:21, 2 ਜੂਨ 2026 (UTC)

(This message was sent to [[:ਵਿਕਿਪੀਡਿਆ:ਕਮਿਊਨਟੀ ਪੋਰਟਲ]] and is being posted here due to a redirect.)
&lt;!-- Message sent by User:ABreault (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Wikimedia_Foundation/Product_and_Technology/Parsoid_Read_Views/2026-06-04_Wikipedias&amp;oldid=30626143 --&gt;

== ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਕੀਮੀਡੀਅਨਜ਼ ਦੀ ਅਗਲੀ ਮੀਟਿੰਗ ਅਤੇ ਸਾਲਾਨਾ ਯੋਜਨਾ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ==

ਸਤਿ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਜੀ, ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਕੀਮੀਡੀਅਨਜ਼ ਵੱਲੋਂ ਅਗਲੀ ਆਫ਼ਲਾਈਨ ਮੀਟਿੰਗ ੧੪ ਜੂਨ ੨੦੨੬ ਨੂੰ ਪਟਿਆਲਾ ਵਿਖੇ ਹੋਵੇਗੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਅਗਲੀ ਸਾਲਾਨਾ ਯੋਜਨਾ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਸਾਂਝੀ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇਗੀ ਅਤੇ ਲੇਖ ਗੁਣਵੱਤਾ ਲਈ ਚੱਲ ਰਹੀ ਮੁਹਿੰਮ ਵਿੱਚ ਲੇਖ ਸੋਧਣ ਦਾ ਕੰਮ ਵੀ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ।

ਦੂਸਰਾ ਇਹ ਕਿ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਕੀਮੀਡੀਅਨਜ਼ ਵੱਲੋਂ ੨੦੨੬-੨੭ ਦੀ ਸਾਲਾਨਾ ਯੋਜਨਾ ਲਈ ਪਾਈ ਗਈ ਅਰਜ਼ੀ ਸਵੀਕਾਰ ਲਈ ਗਈ ਹੈ ਅਤੇ  ਸਾਲਾਨਾ ਯੋਜਨਾ ੨੦੨੫-੨੬ ਦਾ ਸਮਾਂ ਜੂਨ ੨੦੨੬ ਤੱਕ ਦਾ ਸੀ। ਹੁਣ ਇਸ ਯੋਜਨਾ ਦੌਰਾਨ ਹੋਈਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਨੂੰ ਸਬਮਿੱਟ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ। ਇਸ ਯੋਜਨਾ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ ਜੇਕਰ ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸਹਾਇਤਾ ਜਾਂ ਸੁਝਾਅ ਦੇਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੇ ਨਾਲ਼ ਸੰਪਰਕ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ। ਧੰਨਵਾਦ ਜੀ। -- '''[[user:kuldeepburjbhalaike|&lt;i style=&quot;color:#FF4500; font-family:sylfaen&quot;&gt;KuldeepBurjBhalaike&lt;/i&gt;]]''' &lt;sup style=&quot;color:#FF4500; font-family:georgia&quot;&gt;([[User_talk:Kuldeepburjbhalaike|Talk]])&lt;/sup&gt; 16:32, 13 ਜੂਨ 2026 (UTC)

== RFC about AI-generated content in Wikimedia Commons ==

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Apologies for writing in English, please help translate this message to your language. You are invited to participate in a [[c:Commons:Requests for comment/Policy update for AI content|request for comment on Wikimedia Commons about a policy update for AI content]]. This may affect files that are uploaded to Wikimedia Commons for use on this project. Thank you. [[m:User:Codename Noreste|Codename Noreste]] ([[m:User talk:Codename Noreste|ਗੱਲ-ਬਾਤ]])&lt;/bdi&gt; 17:11, 23 ਜੂਨ 2026 (UTC)

(This message was sent to [[:ਵਿਕਿਪੀਡਿਆ:ਕਮਿਊਨਟੀ ਪੋਰਟਲ]] and is being posted here due to a redirect.)
&lt;!-- Message sent by User:Codename Noreste@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=30513860 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Deployment of Legal and Safety Contacts Link in the Footer of Your Wiki&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;Message&quot;/&gt;
'''Legal &amp; Safety Contacts'''

Hello community, the Wikimedia Foundation has provided a [[wmf:Special:MyLanguage/Legal:Wikimedia Foundation Legal and Safety Contact Information|single legal and safety contact page]], to be linked in the footer of your wiki, to ensure access to accurate legal information. This is a regulatory requirement. We have already rolled out links to English, German, Italian, Spanish and other wikis and we will deploy to your wiki soon. [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_Legal_and_Safety_Contacts_FAQ|Please read more on the project page]] and leave any comments in this thread or on the [[m:Special:MyLanguage/Talk:Wikimedia Foundation Legal and Safety Contacts FAQ|talk page]].

&lt;section end=&quot;Message&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

-- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 13:29, 25 ਜੂਨ 2026 (UTC)

(This message was sent to [[:ਵਿਕਿਪੀਡਿਆ:ਕਮਿਊਨਟੀ ਪੋਰਟਲ]] and is being posted here due to a redirect.)
&lt;!-- Message sent by User:Sannita (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Sannita_(WMF)/Mass_sending_test&amp;oldid=30731267 --&gt;

== ਵਿਕੀਕਾਨਫਰੰਸ ਭਾਰਤ 2026: ਸਵੈ-ਨਿਧੀ ਮੈਂਬਰਾਂ ਲਈ ਰਜਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਸੈਸ਼ਨਾਂ ਲਈ ਅਰਜ਼ੀਆਂ ==

ਪਿਆਰੇ ਭਾਈਚਾਰਕ ਸਦੱਸ,

ਸਾਨੂੰ ਇਹ ਦੱਸਦੇ ਖੁਸ਼ੀ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ ਕਿ [[m:WikiConference_India_2026|'''ਵਿਕੀਕਾਨਫਰੰਸ ਭਾਰਤ 2026''']] ਲਈ ਸਵੈ-ਨਿਧੀ ਮੈਂਬਰਾਂ ਲਈ ਰਜਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਸੈਸ਼ਨਾਂ ਲਈ ਅਰਜ਼ੀਆਂ[1] ਹੁਣ ਖੁੱਲ੍ਹ ਚੁੱਕੀਆਂ ਹਨ।

ਵਿਕੀਕਾਨਫਰੰਸ ਭਾਰਤ 2026 4 ਤੋਂ 6 ਸਤੰਬਰ 2026 ਤੱਕ ਕੋਚੀ, ਕੇਰਲਾ ਵਿੱਚ ਹੋਣ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਹ ਕਾਨਫ਼ਰੰਸ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆ ਦੇ ਵਿਕੀਮੀਡੀਅਨਾਂ, ਭਾਈਚਾਰਕ ਲੀਡਰਾਂ, ਡਿਵੈਲਪਰਾਂ, ਖੋਜਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਗਿਆਨ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਉਤਸੁਕ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਇੱਕ ਜਗ੍ਹਾ ਉੱਤੇ ਮਿਲਕੇ ਮਿਲਵਰਤਨ, ਮਿਲਕੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਅਨੁਭਵ ਸਾਂਝੇ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਮੰਚ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰੇਗੀ।

ਵਿਕੀਕਾਨਫਰੰਸ ਭਾਰਤ 2026 ਦਾ ਮੁੱਖ ਵਿਸ਼ਾ '''“Reimagining the Knowledge Commons: Community Leadership in an Evolving Wikimedia Ecosystem”''' ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਵਿਕੀਮੀਡੀਆ ਲਹਿਰ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ ਨਾਲ਼ ਤਕਨੀਕੀ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਆ ਰਹੀਆਂ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਏਆਈ ਦਾ ਉਭਾਰ ਅਤੇ ਗਿਆਨ ਸਿਰਜਣ ਦੇ ਨਵੇਂ ਮਾਡਲ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਕਾਨਫਰੰਸ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਭਾਈਚਾਰਕ ਲੀਡਰਸ਼ਿਪ, ਗਿਆਨ ਸਮਾਨਤਾ, ਖੇਤਰੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ, ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਗਿਆਨ, ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਵਿਕੀਮੀਡੀਆ ਦੇ ਭਵਿੱਖ ਬਾਰੇ ਗੱਲਬਾਤ ਲਈ ਜਗ੍ਹਾ ਬਣਾਉਣਾ ਹੈ।

=== ਸਵੈ-ਨਿਧੀ ਰਜਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ===
ਸਵੈ-ਨਿਧੀ ਰਜਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ਅਰਜ਼ੀਆਂ ਹੁਣ ਪ੍ਰੀਟਿਕਸ 'ਤੇ ਚੱਲ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।

* ਵੇਰਵੇ ਅਤੇ ਯੋਗਤਾ [2] : [[m:WikiConference_India_2026/Registration|'''ਰਜਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ਮੈਟਾ ਸਫ਼ਾ ਲਿੰਕ''']]
* ਰਜਿਸਟਰੇਸ਼ਨ ਫਾਰਮ [3] :  '''https://pretix.eu/wikimedia-events/WCI2026/'''
* ਰਜਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ਦੀ ਆਖ਼ਰੀ ਮਿਤੀ : '''ਜੁਲਾਈ 15, 2026'''

=== ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਸੈਸ਼ਨਾਂ ਲਈ ਅਰਜ਼ੀਆਂ ===
ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਸੈਸ਼ਨਾਂ ਲਈ ਅਰਜ਼ੀਆਂ ਹੁਣ ਈਵੈਂਟਯੇ 'ਤੇ ਚੱਲ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।

ਅਸੀਂ ਵਰਕਸ਼ਾਪਾਂ, ਵਿਚਾਰ-ਵਟਾਂਦਰੇ, ਪੈਨਲਾਂ, ਇੰਟਰਐਕਟਿਵ ਸੈਸ਼ਨਾਂ, ਲਾਈਟਨਿੰਗ ਵਾਰਤਾਵਾਂ, ਅਤੇ ਪੋਸਟਰ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀਆਂ ਲਈ ਪ੍ਰਸਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸੱਦਾ ਦਿੰਦੇ ਹਾਂ। ਭਾਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਇੱਕ ਤਜਰਬੇਕਾਰ ਯੋਗਦਾਨੀ ਹੋ ਜਾਂ ਇੱਕ ਨਵੇਂ ਭਾਈਚਾਰਕ ਮੈਂਬਰ ਹੋ, ਤੁਹਾਡੇ ਵਿਚਾਰ, ਅਨੁਭਵ, ਅਤੇ ਸਿੱਖਣ ਕਾਨਫਰੰਸ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਨੂੰ ਆਕਾਰ ਦੇਣ ਅਤੇ ਅੰਦੋਲਨ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਗੱਲਬਾਤ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ।

* ਵੇਰਵੇ ਅਤੇ ਦਿਸ਼ਾ-ਨਿਰਦੇਸ਼ [4] : '''[&lt;nowiki/&gt;[[m:WikiConference_India_2026/Programme/Submissions|ਮੈਟਾ-ਵਿਕੀ ਸਫ਼ੇ ਦਾ ਲਿੰਕ]]]'''
* ਜਮ੍ਹਾਂ ਕਰਨ ਦੀ ਆਖਰੀ ਮਿਤੀ: '''[ਜੁਲਾਈ 15, 2026]'''

ਵਿਕੀਕਾਨਫਰੰਸ ਭਾਰਤ 2026 ਬਾਰੇ ਪੂਰੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਲਈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਭਾਗੀਦਾਰੀ ਦੇ ਵੇਰਵਿਆਂ, ਸਮਾਂ-ਸੀਮਾਵਾਂ, ਕਾਨਫਰੰਸ ਅੱਪਡੇਟ, ਅਤੇ ਸਬਮਿਸ਼ਨ ਦਿਸ਼ਾ-ਨਿਰਦੇਸ਼ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਅਧਿਕਾਰਤ ਘੋਸ਼ਣਾ ਨੂੰ ਵੇਖੋ:

* ਵਿਸਤ੍ਰਿਤ ਘੋਸ਼ਣਾ [5]: [[diffblog:2026/06/26/shape-the-future-call-for-submissions-open-for-wikiconference-india-2026/|'''[Blog Post Link]''']]

ਅਸੀਂ ਭਾਈਚਾਰਕ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨੂੰ ਰਜਿਸਟਰ ਕਰਨ, ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਪੇਸ਼ ਕਰਨ ਅਤੇ ਇਸ ਘੋਸ਼ਣਾ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਨੈੱਟਵਰਕਾਂ ਵਿੱਚ ਸਾਂਝਾ ਕਰਨ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਦੇ ਹਾਂ।

ਸਤਿਕਾਰ ਸਹਿਤ,

ਵਿਕੀਕਾਨਫਰੰਸ ਭਾਰਤ 2026 ਪ੍ਰਬੰਧਕੀ ਟੀਮ

[1] https://meta.wikimedia.org/wiki/WikiConference_India_2026 

[2] https://meta.wikimedia.org/wiki/WikiConference_India_2026/Registration 

[3] https://pretix.eu/wikimedia-events/WCI2026/ 

[4] https://meta.wikimedia.org/wiki/WikiConference_India_2026/Programme/Submissions 

[5] https://diff.wikimedia.org/2026/06/26/shape-the-future-call-for-submissions-open-for-wikiconference-india-2026/ 

ਕੋਈ ਸੁਆਲ ਹੈ: [mailto:connect@wikiconference.in connect@wikiconference.in] ਉੱਤੇ ਸੰਪਰਕ ਕਰੋ।

ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਇਸ ਘੋਸ਼ਣਾ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ਅਤੇ ਨੈੱਟਵਰਕਾਂ ਨਾਲ ਸਾਂਝਾ ਕਰੋ।  [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Amrit Sufi|Amrit Sufi]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Amrit Sufi|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 10:27, 30 ਜੂਨ 2026 (UTC)

== Reminder: WikiConference India 2026 – Deadline on 15 July 2026 ==

Dear Community Members,

This is a friendly reminder that the deadline for '''Self-funded Registration''' and the '''Call for Submissions''' for '''WikiConference India 2026''' is '''15 July 2026'''.

=== Self-funded Registration ===
https://pretix.eu/wikimedia-events/WCI2026/

=== Call for Submissions ===
https://meta.wikimedia.org/wiki/WikiConference_India_2026/Programme/Submissions

We invite proposals for workshops, discussions, panel sessions, interactive sessions, lightning talks, and poster presentations.

=== For more information ===
https://meta.wikimedia.org/wiki/WikiConference_India_2026

We encourage everyone to register, submit proposals, and share this reminder within your communities.

Regards,

'''WikiConference India 2026 Organizing Team''' [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Gauri Guptaa|Gauri Guptaa]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Gauri Guptaa|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 14:44, 7 ਜੁਲਾਈ 2026 (UTC)

== Request for comment (the future of Abstract Wikipedia) ==

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
Apologies if this has not yet been translated into your wiki's language. {{int:Please-translate}}
You are invited to voice your opinions in a [[:m:Requests for comment/The future of Abstract Wikipedia|request for comment about the future of Abstract Wikipedia]]. {{Int:Feedback-thanks-title}}
[[:m:User:Kowal2701|Kowal2701]] ([[:m:User talk:Kowal2701|talk]])  12:24, 24 ਜੁਲਾਈ 2026 (UTC)
&lt;/bdi&gt;

(This message was sent to [[:ਵਿਕਿਪੀਡਿਆ:ਕਮਿਊਨਟੀ ਪੋਰਟਲ]] and is being posted here due to a redirect.)
&lt;!-- Message sent by User:DreamRimmer@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=30513860 --&gt;

== Invitation to Participate in Kerala Culture Month 2026 ==

Dear Wikimedia Contributors,

We are excited to announce '''[[m:Kerala_Culture_Month_2026|Kerala Culture Month 2026]]''', a collaborative campaign launched in conjunction with '''[[m:WikiConference_India_2026|WikiConference India 2026]]'''. This initiative aims to expand and enhance content about Kerala across all Wikimedia projects, creating a comprehensive, open-access knowledge base.

'''Campaign Focus:'''

* Expand Wikipedia articles about Kerala in multiple languages

* Improve content quality with citations, images, and comprehensive information

* Populate Wikimedia Commons with freely licensed Kerala media

* Enrich Wikidata with structured information about Kerala-related topics

We invite you to contribute by writing new articles, enhancing existing ones, uploading media, or organizing data on Wikidata. Whether you're an experienced editor or new to Wikimedia, your participation matters.

For more information and to get involved, visit the campaign page: https://meta.wikimedia.org/wiki/Kerala_Culture_Month_2026 on your preferred Wikimedia project.

Best regards,

''Communications Team, WCI 2026''

&lt;nowiki&gt;~~~~&lt;/nowiki&gt; [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Shadabgdg|Shadabgdg]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Shadabgdg|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 16:10, 25 ਜੁਲਾਈ 2026 (UTC)</text>
      <sha1>0zcrw76x9a7rvy5i1tz045p3i1lk37v</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>843854</id>
      <parentid>843852</parentid>
      <timestamp>2026-08-02T15:57:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kalli navya</username>
        <id>61339</id>
      </contributor>
      <origin>843854</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="83038" sha1="3v8ypbqvevcbbve5q56om1xx92v4vyx" xml:space="preserve">{{ਸੱਥ/ਹੈੱਡਰ}}


== ਵਿਕੀ ਲਵਜ਼ ਹਿਮਾਲਿਆ ਵਰਕਸ਼ਾਪ ਅਤੇ ਓਕੇਆਈ ਨਾਲ਼ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਸੰਭਾਵਿਤ ਸਹਿਯੋਗ ==

ਸਤਿ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਜੀ, [https://outreachdashboard.wmflabs.org/campaigns/wiki%20loves%20himalayas/programs ਵਿਕੀ ਲਵਜ਼ ਹਿਮਾਲਿਆ] ਨਾਮ ਦੇ ਹੇਠ ਹੁਣ ਤੱਕ ਤਿੰਨ ਵਰਕਸ਼ਾਪ ਹੋ ਚੁੱਕੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਇੱਕ ਟ੍ਰੇਨਰ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਇਹਨਾਂ ਵਰਕਸ਼ਾਪਾਂ ਨੂੰ [https://hsrc.iiit.ac.in/research/highland%20histories.html ਹਾਈਲੈਂਡ ਹਿਸਟਰੀਜ਼] ਅਤੇ [[m:IIITH-OKI|ਓਕੇਆਈ]] ਵੱਲੋਂ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਓਕੇਆਈ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਮੈਂ ਇਸ ਲੜੀ ਦੀ ਅਗਲੀ ਵਰਕਸ਼ਾਪ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੇ ਕਮਿਊਨਿਟੀ ਕੋਆਰਡੀਨੇਟਰ ਵਜੋਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਲੜੀ ਦੀ ਅਗਲੀ ਵਰਕਸ਼ਾਪ ੧ ਅਤੇ ੨ ਅਪ੍ਰੈਲ ਨੂੰ ਸਿੱਕਮ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ। ਧੰਨਵਾਦ। -- [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Kuldeep (Punjabi Wikimedians)|Kuldeep (Punjabi Wikimedians)]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Kuldeep (Punjabi Wikimedians)|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 17:11, 22 ਫ਼ਰਵਰੀ 2026 (UTC)

== ਦੇਵ ਸਮਾਜ ਕਾਲਜ ਫ਼ਾਰ ਵੂਮੈਨ, ਫ਼ਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਵਿੱਚ ਵਰਕਸ਼ਾਪ ==

ਸਤਿ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਜੀ, ਆਪਣੇ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੇ ਵਰਤੋਂਕਾਰ [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:ਨਿਸ਼ਾਨ ਸਿੰਘ ਵਿਰਦੀ|ਨਿਸ਼ਾਨ ਸਿੰਘ ਵਿਰਦੀ]] ਜੀ [[ਦੇਵ ਸਮਾਜ ਕਾਲਜ ਫ਼ਾਰ ਵੂਮੈਨ, ਫ਼ਿਰੋਜ਼ਪੁਰ]] ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਪਿਛਲੇ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਵੱਲੋਂ ਸੰਪਰਕ ਕਰਕੇ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਨਵੇਂ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਵਿਕੀਮੀਡੀਆ ਦੇ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟਾਂ ਨਾਲ਼ ਜਾਣੂ ਕਰਵਾਉਣ ਲਈ ਇੱਕ ਵਰਕਸ਼ਾਪ ਕਰਾਉਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਇਸ ਵਰਕਸ਼ਾਪ ਦਾ ਮੁੱਖ ਮਕਸਦ ਕਾਲਜ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਵਿਕੀ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟਾਂ ਨਾਲ਼ ਜਾਣੂ ਕਰਵਾਉਣਾ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਈਚਾਰੇ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਕਾਲਜ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧਕਾਂ ਨੇ ਵੀ ਇਸ ਵਰਕਸ਼ਾਪ ਨੂੰ ਕਰਵਾਉਣ ਦੇ ਪਰਵਾਨਗੀ ਦੇ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਇਸ ਵਰਕਸ਼ਾਪ ਦੇ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਬੰਧਾਂ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਨਿਸ਼ਾਨ ਸਿੰਘ ਵਿਰਦੀ ਜੀ ਨੇ ਲਈ ਹੈ। ਇਹ ਵਰਕਸ਼ਾਪ [[ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਹਿਲਾ ਦਿਵਸ]] ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖਦੇ ਹੋਏ ਉਸਦੇ ਨੇੜੇ ਦੇ ਦਿਨ ੬ ਮਾਰਚ ਨੂੰ ਕਰਵਾਈ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ।

ਇਸ ਵਰਕਸ਼ਾਪ ਵਿੱਚ ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਈਚਾਰੇ ਵਿੱਚੋਂ ਉੱਥੇ ਸਪੀਕਰ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਧੰਨਵਾਦ। -- [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Kuldeep (Punjabi Wikimedians)|Kuldeep (Punjabi Wikimedians)]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Kuldeep (Punjabi Wikimedians)|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 17:21, 22 ਫ਼ਰਵਰੀ 2026 (UTC)

== Punjabi Wikimedians Skill Development Workshop 2026, Chandigarh ==

ਸਤਿ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਜੀ,

ਸਮੂਹ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਕੀਮੀਡੀਅਨਜ਼ ਨੂੰ ਦੱਸਦਿਆਂ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ ਕਿ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਕੀਮੀਡੀਅਨਜ਼ ਯੂਜ਼ਰ ਗਰੁੱਪ ਵੱਲੋਂ '''21 ਅਤੇ 22 ਮਾਰਚ 2026''' ਨੂੰ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਵਿਖੇ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਦੋ-ਰੋਜ਼ਾ ਸਮਰੱਥਾ ਨਿਰਮਾਣ (Capacity Building) ਵਰਕਸ਼ਾਪ ਕਰਵਾਈ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਸ ਵਰਕਸ਼ਾਪ ਦਾ ਮੁੱਖ ਮਕਸਦ ਸਾਡੇ ਸਰਗਰਮ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੇ 'ਆਨ-ਵਿਕੀ' ਯੋਗਦਾਨ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਦੇ 'ਆਫ-ਵਿਕੀ' ਹੁਨਰਾਂ (ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕਮਿਊਨੀਕੇਸ਼ਨ, ਲੀਡਰਸ਼ਿਪ ਅਤੇ ਪਾਰਟਨਰਸ਼ਿਪ) ਨੂੰ ਨਿਖਾਰਨਾ ਹੈ। ਇਸ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਵਿੱਚ ਵਿਕੀਮੀਡੀਆ ਸੰਸਥਾ ਅਤੇ OKI (IIIT-H) ਦੇ ਸਟਾਫ ਮੈਂਬਰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਮਾਹਿਰ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣਗੇ।

ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਵਰਕਸ਼ਾਪ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦੇ ਹੋ ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਇਸ ਆਨਲਾਈਨ ਅਰਜ਼ੀ ਨੂੰ ਭਰਕੇ ਬਿਆਨ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ ਜਿਸਦੀ ਆਖ਼ਰੀ ਮਿਤੀ '''4 ਮਾਰਚ 2026''' ਹੈ। ਚੁਣੇ ਗਏ ਵਰਤੋਂਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਅਗਲੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਈਮੇਲ ਰਾਹੀਂ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇਗੀ।

'''ਰਜਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ਲਿੰਕ:''' [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSetY3Ja21LI1mCDVWJzkPX893Ll7ECrWP9MN4WQwjBgUkxjHw/viewform?usp=header ਗੂਗਲ ਫਾਰਮ]

-- [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Kuldeep (Punjabi Wikimedians)|Kuldeep (Punjabi Wikimedians)]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Kuldeep (Punjabi Wikimedians)|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 18:12, 26 ਫ਼ਰਵਰੀ 2026 (UTC)

:ਜੋ ਲੋਕ ਇਹ ਜਾਨਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦੇ ਹਨ ਕਿ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਕਿਵੇਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਸੋਧਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਲਈ 20 ਮਾਰਚ ਨੂੰ ਇੱਕ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਵਿਖੇ ਹੀ ਵਰਕਸ਼ਾਪ ਕਰਵਾਈ ਜਾਵੇਗੀ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵਿਸਥਾਰ ਵਿੱਚ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟਾਂ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇਗੀ। ਸਿੱਖਣ ਦੇ ਇੱਛੁਕ [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdv1EUW1QX2a4_6DXDUB-LrhBLpCqmdqqbhnt3Kn2jfds8swA/viewform?usp=header ਇਹ ਗੂਗਲ ਫਾਰਮ] ਭਰ ਸਕਦੇ ਹਨ।
:-- [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Kuldeep (Punjabi Wikimedians)|Kuldeep (Punjabi Wikimedians)]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Kuldeep (Punjabi Wikimedians)|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 17:28, 27 ਫ਼ਰਵਰੀ 2026 (UTC)
::ਕੁੱਝ ਕਾਰਨਾਂ ਕਰਕੇ ਇਹ ਆਊਟਰੀਚ ਵਰਕਸ਼ਾਪ ਮਾਰਚ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗੀ। ਰਜਿਸਟਰ ਕੀਤੇ ਵਰਤੋਂਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਜਾਣਕਾਰੀ ਈਮੇਲ ਰਾਹੀਂ ਵੀ ਭੇਜ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ। -- [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Kuldeep (Punjabi Wikimedians)|Kuldeep (Punjabi Wikimedians)]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Kuldeep (Punjabi Wikimedians)|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 12:01, 18 ਮਾਰਚ 2026 (UTC)

== Punjabi Wikimedians Women's Day Meetup 2026, Patiala ==

ਸਤਿ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਜੀ,

ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਕੀਮੀਡੀਅਨਜ਼ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਸਾਰੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣਕਾਰੀ ਸਾਂਝੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਕੀਮੀਡੀਅਨਜ਼ ਯੂਜ਼ਰ ਗਰੁੱਪ ਵੱਲੋਂ '''ਵੂਮੈਨ ਡੇ (ਮਹਿਲਾ ਦਿਵਸ)''' ਦੇ ਉਤਸਵ ਮੌਕੇ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਬੈਠਕ ਦਾ ਆਯੋਜਨ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਹ ਬੈਠਕ 9 ਮਾਰਚ ਨੂੰ ਪਟਿਆਲਾ ਵਿਖੇ (ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਨੇੜੇ) ਕਰਵਾਈ ਜਾਵੇਗੀ।

ਇਸ ਬੈਠਕ ਦਾ ਮੁੱਖ ਉਦੇਸ਼ ਵਿਕੀਮੀਡੀਆ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਂ ਵਿੱਚ ਨਵੇਂ ਮਹਿਲਾ ਐਡਿਟਰਾਂ ਦੀ ਭਾਗੀਦਾਰੀ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਨਾਲ ਜਾਣ-ਪਛਾਣ ਕਰਵਾਉਣਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਨਵੇਂ ਐਡਿਟਰਾ ਨੂੰ ਸੰਪਾਦਨ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ, ਹਵਾਲੇ ਜੋੜਨ ਅਤੇ ਲੇਖ ਵਧਾਉਣ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇਗੀ। ਖ਼ਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਇਸ ਬੈਠਕ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਔਰਤਾਂ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਮੌਜੂਦਾ ਲੇਖਾਂ ਦੇ ਸੁਧਾਰ 'ਤੇ ਰਹੇਗਾ।

[[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Tamanpreet Kaur|Tamanpreet Kaur]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Tamanpreet Kaur|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 14:23, 27 ਫ਼ਰਵਰੀ 2026 (UTC)

== ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਕੀਮੀਡੀਅਨਜ਼ ਸਾਲਾਨਾ ਯੋਜਨਾ 2026-27 ==

ਸਤਿ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਜੀ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਆਪਾਂ ਆਪਣੇ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੇ ਪੂਰੇ ਸਾਲ ਦੀਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਨੂੰ ਮੁੱਖ ਰੱਖਦੇ ਹੋਏ ਇੱਕ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾਈ ਸੀ ਜੋ ਕਿ ਮਈ 2026 ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ। ਇਸ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੀ ਹੁਣ ਸਾਲ ਜੂਨ 2026 ਤੋਂ ਮਈ 2027 ਦੇ ਲਈ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾ ਰਹੇ ਹਾਂ। ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਭਾਈਚਾਰੇ ਲਈ ਆਫ਼ਲਾਈਨ ਬੈਠਕ, ਵਰਕਸ਼ਾਪ, ਵਿਕੀ ਮੁਕਾਬਲੇ ਆਦਿ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਪੂਰੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਤੁਸੀਂ ਹੇਠ ਦਿੱਤੇ ਲਿੰਕਾਂ ਉੱਤੇ ਦੇਖ ਸਕਦੇ ਹੋ। ਤੁਸੀਂ ਇਹਨਾਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਲਈ ਆਪਣੇ ਵਿਚਾਰ ਜਾਂ ਟਿੱਪਣੀਆਂ ਇਸੇ ਦੇ ਜਵਾਬ ਵਿੱਚ ਦੇ ਸਕਦੇ ਹੋ। ਧੰਨਵਾਦ।

* ਯੋਜਨਾ - https://docs.google.com/document/d/1hRmcQpctTkW5uD2nEMPK4rwH8gy0sPcowds_nD8RhN8/edit?tab=t.0#heading=h.xguagl4w4kiz
* ਬਜਟ - https://docs.google.com/spreadsheets/d/1ObeAO3saDF_3EV97oLTuLkRkunufnghX/edit?gid=1317624397#gid=1317624397
* ਸਮਾਂਰੇਖਾ - https://docs.google.com/spreadsheets/d/11R9rU_dw-JO8srtJuZG17bnV4SPVLHtschTbLfwgxuE/edit?gid=0#gid=0

--'''[[user:kuldeepburjbhalaike|&lt;i style=&quot;color:#FF4500; font-family:sylfaen&quot;&gt;KuldeepBurjBhalaike&lt;/i&gt;]]''' &lt;sup style=&quot;color:#FF4500; font-family:georgia&quot;&gt;([[User_talk:Kuldeepburjbhalaike|Talk]])&lt;/sup&gt; 06:15, 7 ਮਾਰਚ 2026 (UTC)

== ਮਹਿਲਾ ਦਿਵਸ ਨਾਲ਼ ਸੰਬੰਧਤ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਅਤੇ ਆਗਾਮੀ ਵਰਕਸ਼ਾਪ ਬਾਰੇ ਅੱਪਡੇਟ ==

ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉੱਪਰ ਕੁੱਝ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਬਾਰੇ ਸਾਂਝਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਮੈਂ ਉਹਨਾਂ ਬਾਰੇ ਕੁੱਝ ਅੱਪਡੇਟ ਸਾਂਝਾ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ। ਇਹਨਾਂ ਦੋਵਾਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਦੇ ਆਯੋਜਕਾਂ ਨੂਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ਤੇ ਵਧਾਈ ਦੇਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ ਕਿਉਂਕਿ ਸਾਨੂੰ ਲੋੜ ਹੈ ਕਿ ਭਾਈਚਾਰੇ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਲੋਕ ਅੱਗੇ ਆਉਣ ਅਤੇ ਇਹੋ ਜਿਹੇ ਹੋਰ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਉਲੀਕਣ।

ਮਹਿਲਾ ਦਿਵਸ ਨੂੰ ਮੁੱਖ ਰੱਖਦੇ ਹੋਏ [[ਦੇਵ ਸਮਾਜ ਕਾਲਜ ਫ਼ਾਰ ਵੂਮੈਨ, ਫ਼ਿਰੋਜ਼ਪੁਰ]] ਇੱਕ ਆਊਟਰੀਚ ਵਰਕਸ਼ਾਪ ਕਰਵਾਈ ਗਈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ 100 ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਅਤੇ ਸਟਾਫ਼ ਨੇ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ। ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਲਹਿਰ ਕੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਕਿਵੇਂ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਅਸੀਂ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਵਰਤ ਸਕਦੇ ਹਾਂ ਅਤੇ ਕਿਵੇਂ ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸੋਧ ਵੀ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ ਆਦਿ ਬਾਰੇ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ। ਇਸ ਵਰਕਸ਼ਾਪ ਨੂੰ ਕਰਵਾਉਣ ਦੀ ਪੂਰੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:ਨਿਸ਼ਾਨ ਸਿੰਘ ਵਿਰਦੀ|ਨਿਸ਼ਾਨ ਸਿੰਘ ਵਿਰਦੀ]] ਜੀ ਨੇ ਲਈ ਸੀ। ([https://outreachdashboard.wmflabs.org/courses/Punjabi%20Wikimedians/Dev%20Samaj%20College%20For%20Women%20Firozpur,%20Outreach ਆਊਟਰੀਚ ਡੈਸਬੋਰਡ])

ਦੂਜੀ ਗਤੀਵਿਧੀ ਮਹਿਲਾ ਦਿਵਸ ਉੱਤੇ [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Tamanpreet Kaur|ਤਮਨਪ੍ਰੀਤ ਕੌਰ]] ਅਤੇ [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Taranpreet Goswami|ਤਰਨਪ੍ਰੀਤ ਗੋਸਵਾਮੀ]] ਜੀ ਵੱਲੋਂ ਪਟਿਆਲਾ ਵਿਖੇ ਮਹਿਲਾ ਮੀਟਅੱਪ ਕਰਵਾਇਆ ਗਿਆ। ਜਿਸ ਵਿੱਚ 10 ਮਹਿਲਾ ਵਿਕੀਮੀਡੀਅਨਜ਼ ਨੇ ਭਾਗ ਲਿਆ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ 4 ਨਵੇਂ ਵਰਕੋਂਕਾਰ ਖ਼ਾਤੇ ਵੀ ਬਣਾਏ ਗਏ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਸੋਧ ਅਤੇ ਵਿਕੀਸਰੋਤ ਦੇ ਮੁੱਢਲੇ ਗਿਆਨ ਬਾਰੇ ਚਰਚਾ ਕੀਤੀ ਗਈ। ([https://outreachdashboard.wmflabs.org/courses/Punjabi%20Wikimedians/Women's%20Week%20Meetup%202026/home ਆਊਟਰੀਚ ਡੈਸਬੋਰਡ])

ਆਖ਼ਰੀ ਅੱਪਡੇਟ ਆਗਾਮੀ 21 ਅਤੇ 22 ਮਾਰਚ 2026 ਨੂੰ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਵਰਕਸ਼ਾਪ ਹੁਣ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਦੀ ਬਜਾਏ '''ਪਟਿਆਲਾ''' ਵਿਖੇ ਕਰਵਾਈ ਜਾਵੇਗੀ। ਸੋ ਮੈਂ ਬੇਨਤੀ ਕਰਾਂਗਾ ਜਿਹਨਾਂ ਨੇ ਪਿਛਲੇ ਮੈਸੇਜ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤਾ ਫਾਰਮ ਨਹੀਂ ਭਰਿਆ ਸੀ ਉਹ [https://docs.google.com/forms/d/1NwQHxhXorpkv1wIS6nYELgDh3oJ5-t1G1Gie9HCM7HU/edit ਇਹ ਫਾਰਮ ਕੱਲ੍ਹ ਭਾਵ 11 ਮਾਰਚ ਤੱਕ] ਭਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਧੰਨਵਾਦ ਜੀ। -- [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Kuldeep (Punjabi Wikimedians)|Kuldeep (Punjabi Wikimedians)]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Kuldeep (Punjabi Wikimedians)|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 12:38, 10 ਮਾਰਚ 2026 (UTC)

== Request for Comment: VisualEditor automatic reference names ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
Hi, I’m Johannes from [[:m:Wikimedia Deutschland|Wikimedia Deutschland]]’s [[:m:WMDE Technical Wishes|Technical Wishes team]]. Apologies for writing in English. {{Int:Please-translate}}! We are considering to work on [[:m:Community Wishlist/W17|Community Wishlist/W17: Improve VE references' automatic names and reuse]]. This has been a long-term issue for wikitext editors (see e.g. [[:en:WP:VisualEditor/Named references]]) which has been among the top-voted wishes in several [[:m:Community Wishlist Survey|Community Wishlist Surveys]], e.g. [[:m:Community Wishlist Survey 2017/Editing/VisualEditor: Allow editing of auto-generated references before adding them|2017]], [[:m:Community Wishlist Survey 2019/Citations/VisualEditor: Allow references to be named|2019]], [[:m:Community Wishlist Survey 2022/Editing/VisualEditor should use human-like names for references|2022]] or [[:m:Community Wishlist Survey 2023/Editing/VisualEditor should use proper names for references|2023]].

We would like your input on the [[:m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names#Proposed solutions|solutions]] proposed on our project page: '''[[:m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names]]'''. We are considering several options, which can be combined if desired by the community.
* Changing the default pattern for automatically generated reference names (currently &lt;code&gt;&quot;:n&quot;&lt;/code&gt;, e.g. &lt;code&gt;&quot;:0&quot;&lt;/code&gt;, &lt;code&gt;&quot;:1&quot;&lt;/code&gt;...) to use the [[:mw:Help:Reference Previews#Exposed reference types|reference type]] instead (e.g. &lt;code&gt;&quot;book_reference-1&quot;&lt;/code&gt;).
* Providing a simple mechanism for communities to configure a different default name.
* Generating automatic reference names based on the [[:en:domain name|domain name]] (if it’s a web citation).
* Generating automatic reference names based on template parameters (e.g. &quot;title&quot; or &quot;last&quot;+&quot;first&quot;) – defined by the community.

=== Feedback ===
[[:m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names|Visit our project page]] to read about our proposal in detail and share your thoughts [[:m:Talk:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names#Request for comment|on metawiki]].

'''Please note''': We will only implement a solution if there’s clear consensus among the global community. Our intention is not to build the perfect solution, but to find a simple and lean one that alleviates the pain caused by auto generated names. We are aware that some experienced VisualEditor users might prefer an option to manually change reference names in VisualEditor, but such a UX intervention is difficult to achieve across reference types and thus out of scope for our team, we can only improve the auto-naming mechanism.
We are happy about suggestions for improving certain details of the proposed solutions. Any other feedback and alternative proposals are also welcome – even though it’s out of scope for us, it might still be relevant for future work on this topic.

Please support us interpreting consensus by clearly indicating your opinion (e.g. by using support/neutral/oppose templates). We are aware of [[:en:WP:NOTVOTE]], but given that we are facilitating this discussion with users from different wikis, potentially commenting in their native language, clearly indicating your position helps us avoid misunderstandings.

Thank you for participating!&lt;/div&gt; &lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:Johannes Richter (WMDE)|Johannes Richter (WMDE)]] ([[User talk:Johannes Richter (WMDE)|ਗੱਲ-ਬਾਤ]])&lt;/bdi&gt; 11:15, 19 ਮਾਰਚ 2026 (UTC)

(This message was sent to [[:ਵਿਕਿਪੀਡਿਆ:ਕਮਿਊਨਟੀ ਪੋਰਟਲ]] and is being posted here due to a redirect.)
&lt;!-- Message sent by User:Johannes Richter (WMDE)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Johannes_Richter_(WMDE)/MassMessageRecipients&amp;oldid=30281362 --&gt;

== Punjabi Wikimedians Capacity Building Workshop 2026, Chandigarh ==

ਸਤਿ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਜੀ, Punjabi Wikimedians Skill Development Workshop 2026, Chandigarh ਲਈ ਉੱਪਰ ਜਾਣਕਾਰੀ ਸਾਂਝੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਜੋ ਕਿ ਮਾਰਚ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਹੋਣੀ ਸੀ ਪਰ ਕੁੱਝ ਕਾਰਨਾਂ ਕਰਕੇ ਉਹ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕੀ। ਹੁਣ ਇਹ ਵਰਕਸ਼ਾਪ 18 ਅਤੇ 19 ਅਪਰੈਲ ਨੂੰ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਵਿੱਚ ਹੋਵੇਗੀ। ਪਹਿਲਾਂ ਸਾਂਝਾ ਕੀਤੇ ਅਨੁਸਾਰ ਇਸ ਵਿੱਚ ਓਕੇਆਈ ਅਤੇ ਵਿਕੀਮੀਡੀਆ ਸੰਸਥਾ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਵੀ ਇਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਨ ਲਈ ਤੁਸੀਂ ਹੇਠ ਦਿੱਤਾ ਫਾਰਮ ਭਰ ਸਕਦੇ ਹੋ। ਧੰਨਵਾਦ।
ਫਾਰਮ - https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdY8hwqRH1oFeExAkDXL2Ag4xW4oH7EM8PKi2mERlXHmaQMyg/viewform?usp=header

-- [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Kuldeep (Punjabi Wikimedians)|Kuldeep (Punjabi Wikimedians)]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Kuldeep (Punjabi Wikimedians)|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 17:56, 28 ਮਾਰਚ 2026 (UTC)

== ਵਿਕੀ ਕਾਨਫਰੰਸ ਇੰਡੀਆ 2026 ਲਈ ਸਕਾਲਰਸ਼ਿਪ ਅਰਜ਼ੀਆਂ ਸ਼ੁਰੂ ==

ਸਤਿ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਜੀ,

ਵਿਕੀ ਕਾਨਫਰੰਸ ਇੰਡੀਆ 2026 ਲਈ ਸਕਾਲਰਸ਼ਿਪ ਅਰਜ਼ੀਆਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਕਾਨਫਰੰਸ 4 ਸਤੰਬਰ ਤੋਂ 6 ਸਤੰਬਰ 2026 ਤੱਕ ਕੋਚੀ (ਭਾਰਤ) ਵਿੱਚ ਹੋਵੇਗੀ।

ਵਿਕੀ ਕਾਨਫਰੰਸ ਇੰਡੀਆ ਸਮੁੱਚੇ ਭਾਰਤ, ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆ ਅਤੇ ਹੋਰਨਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਵਿਕੀਮੀਡੀਅਨ, ਕਮਿਊਨਿਟੀ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਅਤੇ ਭਾਗੀਦਾਰਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਮੰਚ 'ਤੇ ਇਕੱਠਾ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਮੰਚ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਅਸੀਂ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਜੁੜਦੇ ਹਾਂ, ਨਵਾਂ ਸਿੱਖਦੇ ਹਾਂ, ਆਪਣੇ ਤਜ਼ਰਬੇ ਸਾਂਝੇ ਕਰਕੇ, ਮੁਫ਼ਤ ਗਿਆਨ ਦੀ ਲਹਿਰ (free knowledge movement) ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨ ਲਈ ਮਿਲ ਕੇ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਾਂ।

ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਵਿਕੀਮੀਡੀਆ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰਗਰਮ ਹੋ ਜਾਂ ਕਮਿਊਨਿਟੀ ਦੀਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ, ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸਕਾਲਰਸ਼ਿਪ ਲਈ ਅਪਲਾਈ ਕਰਨ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਦੇ ਹਾਂ। ਇਸ ਬਾਰੇ ਵਿਸਥਾਰ ਵਿੱਚ ਜਾਣਕਾਰੀ ਅੱਗੇ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ। 🙂

ਅਪਲਾਈ ਕਰਨ ਦੀ ਆਖਰੀ ਮਿਤੀ: [15 ਅਪ੍ਰੈਲ 2026, ਰਾਤ 11:59 ਵਜੇ ਤੱਕ (IST)]

ਅਰਜ਼ੀ ਦਾ ਲਿੰਕ (Application link): https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdA3rR9xX_k31dzJrjM5MTDNYNUIRcAB45S4TflsYCbGJNrzg/viewform

ਵਧੇਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ (More information): [[metawiki:WikiConference_India_2026/Scholarship|WCI 2026 Scholarship metawiki]]

ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਇਸ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਕਮਿਊਨਿਟੀ ਦੇ ਹੋਰ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਸਾਂਝਾ ਕਰੋ।

ਧੰਨਵਾਦ,

ਵਿਕੀ ਕਾਨਫਰੰਸ ਇੰਡੀਆ 2026 ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ

-[[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Gnoeee|Gnoeee]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Gnoeee|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 21:16, 28 ਮਾਰਚ 2026 (UTC)

== Join the sixth Ukraine’s Cultural Diplomacy Month on Wikipedia! ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
[[File:Ukraine’s Cultural Diplomacy Month on Wikipedia 2026.png|right|250px|thumb|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Ukraine%27s_Cultural_Diplomacy_Month_2026|Join our campaign!]]
{{int:please-translate}}

Dear Wikipedians!

[[:m:Special:MyLanguage/Wikimedia Ukraine|Wikimedia Ukraine]], in cooperation with the [[:en:Ministry of Foreign Affairs of Ukraine|MFA of Ukraine]] and [[:en:Ukrainian Institute|Ukrainian Institute]], has launched the sixth edition of writing challenge &quot;'''[[:m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|Ukraine's Cultural Diplomacy Month]]'''&quot;, which lasts from '''1st April''' until '''30th April 2026'''.

The initiative aims to promote knowledge about Ukrainian culture abroad by creating and improving Wikipedia articles in multiple languages. This year marks the sixth edition of the campaign, which will focus on contemporary culture, making today’s artistic voices and practices more visible to international audiences.

🧩'''How to participate?'''

Choose an article from the suggested list → Write an article in your language, or improve an existing one according to the rules → Add your contribution to the contest page and calculate your points → Win prizes and receive a certificate of participation → Become a promoter of truthful knowledge about Ukraine.

🧩'''[[m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|Check our main page for more information]]'''.

'''If you are interested in coordinating long-term community engagement for the campaign and becoming a local ambassador, we would love to hear from you! Please let us know your interest.'''

If not, then we encourage you to translate the [[m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|landing page of the contest]] and [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MessageGroupStats?group=Centralnotice-tgroup-UCDM2026banner&amp;messages=&amp;language=en&amp;x=D banner] into your own language.

Also, we set up a [[:m:CentralNotice/Request/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|banner]] to notify users of the possibility to participate in this challenge! 

[[:m:User:OlesiaLukaniuk (WMUA)|OlesiaLukaniuk (WMUA)]] ([[:m:User talk:OlesiaLukaniuk (WMUA)|talk]]) 04:35, 1 April 2026 (UTC)
&lt;/div&gt;

(This message was sent to [[:ਵਿਕਿਪੀਡਿਆ:ਕਮਿਊਨਟੀ ਪੋਰਟਲ]] and is being posted here due to a redirect.)
&lt;!-- Message sent by User:OlesiaLukaniuk (WMUA)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:OlesiaLukaniuk_(WMUA)/list_of_wikis&amp;oldid=28552112 --&gt;

== Action Required: Update templates/modules for electoral maps (Migrating from P1846 to P14226) ==

Hello everyone,

This is a notice regarding an ongoing data migration on Wikidata that may affect your election-related templates and Lua modules (such as &lt;code&gt;Module:Itemgroup/list&lt;/code&gt;).

'''The Change:'''&lt;br /&gt;
Currently, many templates pull electoral maps from Wikidata using the property [[:d:Property:P1846|P1846]], combined with the qualifier [[:d:Property:P180|P180]]: [[:d:Q19571328|Q19571328]]. 

We are migrating this data (across roughly 4,000 items) to a newly created, dedicated property: '''[[:d:Property:P14226|P14226]]'''.

'''What You Need To Do:'''&lt;br /&gt;
To ensure your templates and infoboxes do not break or lose their maps, please update your local code to fetch data from [[:d:Property:P14226|P14226]] instead of the old [[:d:Property:P1846|P1846]] + [[:d:Property:P180|P180]] structure. A [[m:Wikidata/Property Migration: P1846 to P14226/List|list of pages]] was generated using Wikimedia Global Search.

'''Deadline:'''&lt;br /&gt;
We are temporarily retaining the old data on [[:d:Property:P1846|P1846]] to allow for a smooth transition. However, to complete the data cleanup on Wikidata, the old [[:d:Property:P1846|P1846]] statements will be removed after '''May 1, 2026'''. Please update your modules and templates before this date to prevent any disruption to your wiki's election articles.

Let us know if you have any questions or need assistance with the query logic. Thank you for your help! [[User:ZI Jony|ZI Jony]] using [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:MediaWiki message delivery|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 17:12, 3 ਅਪਰੈਲ 2026 (UTC)

(This message was sent to [[:ਵਿਕਿਪੀਡਿਆ:ਕਮਿਊਨਟੀ ਪੋਰਟਲ]] and is being posted here due to a redirect.)
&lt;!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&amp;oldid=29941252 --&gt;

== Invitation to join South Asian Community and the Annual Planning Discussions with WMF ==

&quot;Kindly feel free to translate this text into your own language.&quot;

Dear Community member,

We would like to invite you all to the April edition of the South Asia Open Community Call that will focus on a discussion with the leadership of the Wikimedia Foundation on their [[:m:Wikimedia Foundation Annual Plan/2026-2027|Annual Plan (2026-2027)]]. 

The [[:m:Wikimedia Foundation Annual Plan|Foundation’s Annual Plan]] is a high-level roadmap for what the organisation aims to achieve in the coming year. It includes not only the foundation’s Goals, Progress, and plan but also a summary of Global Trends that impact the present and future of our movement. 

This is the right time for the South Asia community to participate and share their thoughts on the Wikimedia Foundation’s annual plan, helping shape it together. Share your hopes, concerns, bold ideas, and specific requests to contribute to the Foundation’s planning.

Hence, the next [[:m:South Asia Open Community Call|South Asia Open Community Call]] will be hosted on the following dates/times. Please mark the same in your calendar and sign up [[:m:Event:South Asia Open Community Call, April 2026|here]]. 

* Platform: Google Meet
* Date: 17th April, 2026
* Time: 1930-2045 IST (1400-1515 UTC)
* Registration Link: [[:m:Event:South Asia Open Community Call, April 2026|here]]

Note: Only those who have registered will receive the joining link. 

Look forward to seeing you on the call,

Best, [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:MediaWiki message delivery|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 18:41, 5 ਅਪਰੈਲ 2026 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Nitesh Gill@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Nitesh_Gill/lists/Indic_VPs&amp;oldid=29127818 --&gt;

== ਵਿਕੀਕਾਨਫਰੰਸ ਇੰਡੀਆ 2026 - Scholarship Applications ==

ਪਿਆਰੇ ਵਿਕੀਮੀਡੀਅਨ,

ਸਾਨੂੰ ਇਹ ਸਾਂਝਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਖੁਸ਼ੀ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ ਕਿ ਵਿਕੀਕਾਨਫਰੰਸ ਇੰਡੀਆ 2026 ਲਈ ਸਕਾਲਰਸ਼ਿਪ ਅਰਜ਼ੀਆਂ ਇਸ ਸਮੇਂ ਖੁੱਲ੍ਹੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਆਖਰੀ ਮਿਤੀ ਨੇੜੇ ਆ ਰਹੀ ਹੈ।

[[metawiki:Special:MyLanguage/WikiConference_India_2026|ਵਿਕੀਕਾਨਫਰੰਸ ਇੰਡੀਆ 2026]] 

ਤੁਸੀਂ ਹੋਰ ਜਾਣਕਾਰੀ ਅਤੇ ਅਰਜ਼ੀ ਫਾਰਮ ਮੈਟਾ ਵਿਕੀ 'ਤੇ ਸਕਾਲਰਸ਼ਿਪ ਪੰਨੇ 'ਤੇ ਲੱਭ ਸਕਦੇ ਹੋ।

ਸਕਾਲਰਸ਼ਿਪ ਦੀ ਆਖਰੀ ਮਿਤੀ: 15 ਅਪ੍ਰੈਲ 2026, ਰਾਤ ​​11:59 IST

ਸਿਰਫ ਕੁਝ ਦਿਨ ਬਾਕੀ ਹਨ, ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਅਰਜ਼ੀ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੀ ਹੈ ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਅਰਜ਼ੀ ਦੇਣ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਦੇ ਹਾਂ ਅਤੇ ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਬੇਨਤੀ ਕਰਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਇਸਨੂੰ ਆਪਣੇ ਭਾਈਚਾਰੇ ਨਾਲ ਸਾਂਝਾ ਕਰੋ ਅਤੇ ਦੂਜਿਆਂ ਨੂੰ ਅਰਜ਼ੀ ਦੇਣ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰੋ।

ਵਧੇਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਅਤੇ ਨਿਯਮਤ ਅਪਡੇਟਸ ਲਈ, ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕਾਨਫਰੰਸ ਮੈਟਾ ਪੰਨੇ 'ਤੇ ਜਾਣ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਦੇ ਹਾਂ।

ਵਿਕੀਕਾਨਫਰੰਸ ਇੰਡੀਆ 2026 ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਟੀਮ ਵੱਲੋਂ,

ਨਿੱਘਾਂ ਭਰਿਆ ਸਵਾਗਤ। [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Jagmit Singh Brar|Jagmit Singh Brar]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Jagmit Singh Brar|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 03:44, 13 ਅਪਰੈਲ 2026 (UTC)

== Indic Wikimedia Hackathon Hyderabad 2026 - Call for Applications ==

The [[m:Indic MediaWiki Developers User Group|Indic MediaWiki Developers User Group]] is pleased to announce the upcoming [[m:Indic Wikimedia Hackathon Hyderabad 2026|Indic Wikimedia Hackathon Hyderabad 2026]], scheduled to take place in Hyderabad from 26 - 28 June 2026 (with 25 June as Day 0), in collaboration with the [[m:IIITH-OKI|IIITH-OKI]] and [https://www.osdg.in/ OSDG] club at [[w: International Institute of Information Technology, Hyderabad|International Institute of Information Technology, Hyderabad]].

Wikimedia hackathons are spaces for developers, designers, content editors, and other community stakeholders to collaborate on building technical solutions that help improve tools, workflows, and overall user experience across Wikimedia projects.

'''The hackathon is intended for:'''
* Technical contributors active in the Wikimedia technical ecosystem, including developers, maintainers (admins/interface admins), translators, designers, researchers, documentation writers, etc.
* Content contributors having an in-depth understanding of technical issues in their home Wikimedia projects like Wikipedia, Wikisource, Wiktionary, etc.
* Contributors from other FOSS communities or those who have participated in Wikimedia events in the past and would like to begin contributing to Wikimedia technical spaces.

Participants may work on curated hackathon tasks and are also encouraged to propose their own ideas, supported by a clear problem statement and a proposed approach.

To encourage participation and support promising contributions, scholarships will be provided to support participants’ related expenses.

'''Apply here:'''

* Scholarship application form (Deadline: 2 May 2026): [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSej8JvGsvQ7mYmkXdUDriMrKNPajCqH4e3clEct_GnmA1HZ3g/viewform Google form]


'''More information:'''

We encourage interested contributors to apply and participate. Further updates, including program details and venue, will be shared on the Meta page.

* Meta page: [[m:Indic Wikimedia Hackathon Hyderabad 2026|Indic Wikimedia Hackathon Hyderabad 2026]]

If you have any questions, concerns, or need support with the application, please reach out via the Meta-Wiki talk page or email at {{nospam|contact|indicmediawikidev.org}}.

Best Regards,
On behalf of Indic Mediawiki Developers User Group

==ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਸਭਾ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗ ਨਾਲ ਕਾਲਾਂਵਾਲੀ ਵਿੱਚ ਸੈਮੀਨਾਰ ==

ਸਤਿ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਜੀ, 

ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਸਭਾ, ਕਾਲਾਂਵਾਲੀ, ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਸਿਰਸਾ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗ ਨਾਲ ਉਸ ਵੱਲੋਂ ਚਲਾਈ ਜਾ ਰਹੀ ਪਬਲਿਕ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਕਾਲਾਂਵਾਲੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਨੀਵਾਰ, 25 ਅਪਰੈਲ, 2026 ਨੂੰ ਬਾਅਦ ਦੁਪਹਿਰ ਤਿੰਨ ਵਜੇ '''ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਨਾਲ ਜਾਣ-ਪਛਾਣ ਅਤੇ ਸੰਭਾਵਨਾਵਾਂ''' ਵਿਸ਼ੇ ਉਪਰ ਇੱਕ ਸੈਮੀਨਾਰ ਕਰਵਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਅਤੇ ਹੋਰ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਂ ਬਾਰੇ ਮੁੱਢਲੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇਗੀ। ਤੁਹਾਡਾ ਇਸ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਜਾਣਕਾਰ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਇਸ ਲਈ ਸੱਦਾ ਪੱਤਰ ਭੇਜ ਸਕਦੇ ਹੋ। ਕੋਈ ਨੇੜਲਾ ਵਿਕੀਮੀਡੀਅਨ ਇਸ ਵਿੱਚ ਮੇਰੇ ਸਹਿਯੋਗ ਲਈ ਆ ਸਕਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਜਰੂਰ ਸੰਪਰਕ ਕਰੇ। ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਇਸ ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ ਜਾਵੇਗਾ। ਤੁਹਾਡੇ ਸੁਝਾਵਾਂ ਦਾ ਵੀ ਇੰਤਜ਼ਾਰ ਰਹੇਗਾ। ਧੰਨਵਾਦ ਜੀ।
ਸੈਮੀਨਾਰ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਦਾ ਲਿੰਕ [https://meta.wikimedia.org/wiki/Seminar_on_Punjabi_Wikipedia_at_Kalanwali,_Sirsa ਇਥੇ] ਹੈ।

[[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Mulkh Singh|Mulkh Singh]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Mulkh Singh|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 16:47, 22 ਅਪਰੈਲ 2026 (UTC)

=== ਟਿੱਪਣੀ ===
:@[[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Mulkh Singh|Mulkh Singh]], ਬਹੁਤ ਵਧੀਆ ਕਦਮ ਜੀ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਮੁੜ ਸਰਗਰਮ ਹੁੰਦਿਆਂ ਦੇਖ ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ੀ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ। ੨੫ ਅਪਰੈਲ ਨੂੰ ਮੈਂ ਖ਼ੁਦ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਆ ਪਾਵਾਂਗਾ ਪਰ ਕਿਸੇ ਸੈਮੀਨਰ ਲਈ ਕਿਸੇ ਚੀਜ਼ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਜ਼ਰੂਰ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾ ਸਕਦਾ ਹੋਇਆ ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਬੇਹੱਦ ਖੁਸ਼ੀ ਹੋਵੇਗੀ। ਧੰਨਵਾਦ। -- '''[[user:kuldeepburjbhalaike|&lt;i style=&quot;color:#FF4500; font-family:sylfaen&quot;&gt;KuldeepBurjBhalaike&lt;/i&gt;]]''' &lt;sup style=&quot;color:#FF4500; font-family:georgia&quot;&gt;([[User_talk:Kuldeepburjbhalaike|Talk]])&lt;/sup&gt; 10:24, 23 ਅਪਰੈਲ 2026 (UTC)
---'''[[user:kuldeepburjbhalaike|&lt;i style=&quot;color:#FF4500; font-family:sylfaen&quot;&gt;KuldeepBurjBhalaike&lt;/i&gt;]]''' ਜੀ, ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਸਭਾ ਕਾਲਾਂਵਾਲੀ ਮੇਰੇ ਲਈ ਕੋਈ ਓਪਰੀ ਸੰਸਥਾ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਂ ਬਾਰੇ ਗੱਲ ਕਰਨੀ ਮੇਰੇ ਲਈ ਬਿਲਕੁਲ ਆਸਾਨ ਹੈ। ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਹੁੰਗਾਰੇ ਲਈ ਬਹੁਤ ਧੰਨਵਾਦ। --- [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Mulkh Singh|Mulkh Singh]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Mulkh Singh|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 15:08, 23 ਅਪਰੈਲ 2026 (UTC)

== Request for comment (global AI policy) ==

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
Apologies for writing in English. {{int:Please-translate}}
A [[:m:Requests for comment/Artificial intelligence policy|request for comment]] is currently being held to decide on a global AI policy. {{int:Feedback-thanks-title}}
[[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:MediaWiki message delivery|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 00:58, 26 ਅਪਰੈਲ 2026 (UTC)
&lt;/bdi&gt;

(This message was sent to [[:ਵਿਕਿਪੀਡਿਆ:ਕਮਿਊਨਟੀ ਪੋਰਟਲ]] and is being posted here due to a redirect.)
&lt;!-- Message sent by User:Codename Noreste@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=30424282 --&gt;

== ਲੇਖਾਂ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਦਿਆਂ ਮਨ ਵਿੱਚ ਉੱਠੇ ਕੁਝ ਸਵਾਲ ==
ਸਤ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਜੀ ਸਭ ਨੂੰ,

ਅੱਜ-ਕੱਲ੍ਹ ਅਸੀਂ, ਲਗਭਗ, ਸਭ ਆਪਣੇ 25 ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪੜ੍ਹੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਲੇਖਾਂ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੇ ਹਾਂ। ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਲੇਖ ਵਧੇਰੇ ਕਰਕੇ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬਾਨਾਂ ਬਾਰੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਵਰਗੀਆਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸ਼ਖ਼ਸੀਅਤਾਂ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਭ ਬਾਰੇ ਲੇਖ ਲਿਖਦੇ ਸਮੇਂ, ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਦੀ ਨਿਰਪੱਖਤਾ ਨੀਤੀ ਅਨੁਸਾਰ 'ਉਨ੍ਹਾਂ' ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ 'ਉਹ' ਵਰਤਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਧਾਰਮਿਕ ਵਿਸ਼ਵਾਸਾਂ ਅਤੇ ਇਜ਼ੱਤ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖਦਿਆਂ ਇਸ 'ਤੇ ਗੱਲ ਕਰਨੀ ਬਿਹਤਰ ਹੋਵੇਗੀ। ਇਸ ਬਾਰੇ ਪਹਿਲਾਂ ਇੱਕ-ਦੋ ਬੈਠਕਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਗੱਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ ਹੈ ਪਰ ਕਦੀ ਕੁਝ ਨਿਚੋੜ ਨਹੀਂ ਨਿਕਲ ਪਾਇਆ। ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਇਸ ਬਾਰੇ ਆਪਣੇ ਵਿਚਾਰ ਸਾਂਝੇ ਕਰਨਾ ਚਾਹੇ, ਤਾਂ ਬਹੁਤ ਮਿਹਰਬਾਨੀ ਹੋਵੇਗੀ। ਸ਼ੁਕਰਾਨੇ [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Nitesh Gill|Nitesh Gill]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Nitesh Gill|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 17:34, 28 ਅਪਰੈਲ 2026 (UTC)

:@[[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Nitesh Gill|Nitesh Gill]] ਜੀ ਤੁਹਾਡਾ ਬਹੁਤ ਧੰਨਵਾਦ ਇਸ ਜ਼ਰੂਰੀ ਗੱਲ ਨੂੰ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਸੱਥ ਉੱਤੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਲਈ ਤਾਂ ਕਿ ਇਸ ਵਿੱਚ ਸਭ ਦੀ ਭਾਗੀਦਾਰੀ ਵੀ ਹੋ ਸਕੇ ਅਤੇ ਇਸ ਕੋਈ ਰਾਹ ਲੱਭਕੇ ਕੋਈ ਖ਼ਾਸ ਨੀਤੀ ਨੂੰ ਅੱਪਡੇਟ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕੇ ਜਾਂ ਇਸ ਲਈ ਕੋਈ ਅਲੱਗ ਤੋਂ ਨੀਤੀ ਬਣਾਈ ਜਾ ਸਕੇ। ਮੇਰਾ ਵਿਚਾਰ ਹੈ ਕਿ ਧਰਮ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸੰਜੀਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਹੈ ਇਸ ਆਪਾਂ ਧਰਮ ਦੇ ਬਾਬਤ ਲੇਖਾਂ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਾਂ ਅਤੇ ਫਿਰ ਹੋਰ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਉੱਤੇ ਚਰਚਾ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਾਂ। ਮੈਂ ਕੁੱਝ ਸਫ਼ਿਆਂ ਦੇ ਲਿੰਕ ਸਾਂਝਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਈਚਾਰੇ ਨੇ ਹਾਲੀਆ ਹੀ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਅੱਪਡੇਟ ਕੀਤਾ ਸੀ (ਜਾਂ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਸੀ)
:ਹਾਲੀਆ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੇ ਸਫ਼ੇ -
:ਸ਼ਬਦ ਜੋੜ (Spelling) ਬਾਰੇ - [[ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ:ਸ਼ੈਲੀ ਦਸਤਾਵੇਜ਼/ਸ਼ਬਦ-ਜੋੜ|ਲਿੰਕ]]
:ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਚੰਗਾ ਲੇਖ (Good Article) - [[ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ:ਚੰਗੇ ਲੇਖ|ਲਿੰਕ]]
:ਇਸ ਉੱਤੇ ਕੋਈ ਖ਼ਾਸ ਨਤੀਜੇ ਉੱਤੇ ਪਹੁੰਚਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਪਾਂ ਹੇਠ ਦਿੱਤੇ ਸਫ਼ੇ ਨੂੰ ਅੱਪਡੇਟ ਕਰ ਦੇਵਾਂਗੇ - 
:[[ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ:ਸ਼ੈਲੀ ਦਸਤਾਵੇਜ਼/ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਨਾਲ਼ ਸੰਬਂਧਿਤ ਲੇਖ]]
:ਇਸ ਦੇ ਲਈ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਦੇ ਸਫ਼ੇ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ - [[:en:Wikipedia:Manual of Style/Islam-related articles|Wikipedia:Manual of Style/Islam-related articles]]
:-- '''[[user:kuldeepburjbhalaike|&lt;i style=&quot;color:#FF4500; font-family:sylfaen&quot;&gt;KuldeepBurjBhalaike&lt;/i&gt;]]''' &lt;sup style=&quot;color:#FF4500; font-family:georgia&quot;&gt;([[User_talk:Kuldeepburjbhalaike|Talk]])&lt;/sup&gt; 09:21, 30 ਅਪਰੈਲ 2026 (UTC)
:‘ਉਨ੍ਹਾਂ’ ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ ‘ਆਪ’ ਸ਼ਬਦ ਵਿਚਾਰਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਹੈ ਇਹ ਵੀ ਬਹੁ-ਵਚਨ। [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Geet Arts|Geet Arts]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Geet Arts|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 11:28, 9 ਮਈ 2026 (UTC)
:ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਕੀਮੀਡੀਆ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਸ਼ਾਈ ਨੀਤੀ ਸਬੰਧੀ ਚੱਲ ਰਹੀ ਚਰਚਾ ਦੇ ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ ਮੇਰਾ ਵਿਚਾਰ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਆਪਣੀ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਅਤੇ ਵਿਆਕਰਣਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖਦਿਆਂ ਪੜਨਾਵਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਬਾਰੇ ਸਪਸ਼ਟ ਨੀਤੀ ਬਣਾਈ ਜਾਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
:ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ “you” ਵਰਗਾ ਇਕ ਤਟਸਥ ਸ਼ਬਦ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ “ਤੂੰ”, “ਤੁਸੀਂ”, “ਆਪ” ਆਦਿ ਸ਼ਬਦ ਸਿਰਫ਼ ਵਿਆਕਰਣ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਆਦਰ ਅਤੇ ਸਮਾਜਕ ਵਿਵਹਾਰ ਨੂੰ ਵੀ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਪੰਜਾਬੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਹਰ ਵਿਅਕਤੀ ਨਾਲ ਸਤਿਕਾਰ ਪੂਰਵਕ ਗੱਲ ਕਰਨ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਕਰਕੇ ਪੰਜਾਬੀ ਦੀ ਆਮ ਲਿਖਤ, ਪੱਤਰਕਾਰਤਾ, ਅਕਾਦਮਿਕ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਵੀ “ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ”, “ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ” ਵਰਗੇ ਪੜਨਾਂਵ ਆਮ ਤੌਰ ’ਤੇ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
:ਮੇਰੇ ਵਿਚਾਰ ਅਨੁਸਾਰ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ’ਤੇ “ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ” ਵਰਤਣਾ ਨਿਰਪੱਖਤਾ ਦੇ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਨਹੀਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਪੰਜਾਬੀ ਦੀ ਕੁਦਰਤੀ ਅਤੇ ਸਨਮਾਨਜਨਕ ਭਾਸ਼ਾਈ ਰੀਤ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ। ਨਿਰਪੱਖਤਾ ਦਾ ਮਤਲਬ ਬੇਅਦਬੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
:ਇਸ ਲਈ ਮੇਰਾ ਸੁਝਾਅ ਹੈ ਕਿ:
:•ਸਾਰੇ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਲਈ ਆਮ ਤੌਰ ’ਤੇ “ਉਨ੍ਹਾਂ”, “ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ”, “ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ” ਵਰਗੇ ਆਦਰਸੂਚਕ ਪੜਨਾਂਵ ਵਰਤੇ ਜਾਣ।
:• ਲੇਖਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਵਨਾਤਮਕ ਜਾਂ ਪ੍ਰਚਾਰਾਤਮਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣਾਂ ਜਿਵੇਂ “ਮਹਾਨ”, “ਪੂਜਨੀਕ”, “ਅਵਤਾਰੀ”, “ਸਤਿਕਾਰਯੋਗ” ਆਦਿ ਤੋਂ ਬਚਿਆ ਜਾਵੇ, ਜਦ ਤੱਕ ਉਹ ਕਿਸੇ ਹਵਾਲੇ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਨਾ ਹੋਣ।
:• ਨੀਤੀ ਸਾਰੀਆਂ ਧਾਰਮਿਕ, ਇਤਿਹਾਸਕ, ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਅਤੇ ਸਮਕਾਲੀ ਜਨਤਕ ਹਸਤੀਆਂ ਲਈ ਇੱਕੋ ਜਿਹੀ ਹੋਵੇ।
:• ਜਿੱਥੇ ਸੰਭਵ ਹੋਵੇ, ਲੇਖਾਂ ਵਿੱਚ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਪੜਨਾਂਵ ਦੀ ਥਾਂ ਸਿੱਧਾ ਨਾਮ ਵਰਤਿਆ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਜੋ ਲਿਖਤ ਹੋਰ ਸਪਸ਼ਟ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵਕੋਸ਼ੀ ਰਹੇ।
:ਮੇਰੇ ਅਨੁਸਾਰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਨੀਤੀ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਮਰਿਆਦਾ, ਪਾਠਕਾਂ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਅਤੇ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਦੀ ਨਿਰਪੱਖਤਾ — ਤਿੰਨਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ ਸੰਤੁਲਨ ਬਣਾਈ ਰੱਖ ਸਕਦੀ ਹੈ।
:ਧੰਨਵਾਦ [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Aman Arora PTL|Aman Arora PTL]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Aman Arora PTL|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 13:21, 9 ਮਈ 2026 (UTC)

--- @[[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Nitesh Gill|Nitesh Gill]] ਜੀ, ਇਸ ਚਰਚਾ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਲਈ ਸ਼ੁਕਰੀਆ। ਪਹਿਲਾਂ ਤਾਂ ਇਹ ਵਧੀਆ ਗੱਲ ਹੈ ਕਿ ਚਰਚਾ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਸੱਥ ਉੱਤੇ ਹੋਵੇ। ਦੂਜਾ, ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੁਸੀਂ ਲਿਖਿਆ ਹੈ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਥਾਂ ਉੱਤੇ ਉਸ/ਉਹ ਕਰਦਿਆਂ ਪੰਜਾਬੀ ਸਮਾਜ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਦਾ ਧਿਆਨ ਰੱਖਿਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਅਸੀਂ ਜੇਕਰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਲੇਖਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕਵਚਨ ਕਰ ਵੀ ਦਿੰਦੇ ਹਾਂ ਤਾਂ ਉਹ ਪਾਠਕਾਂ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਉੱਤੇ ਵੀ ਸਵਾਲ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋਵੇਗਾ ਕਿ ਉਹ ਕਿਸੇ ਖ਼ਾਸ ਏਜੰਡੇ ਤਹਿਤ ਕੰਮ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਇਹ ਗੱਲ ਕਿਸੇ ਫਿਰਕੂ ਸੰਗਠਨ ਦੇ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਉਹ ਸੰਪਾਦਕਾਂ ਲਈ ਵੀ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਖੜ੍ਹੀ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਇਹਨਾਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਲੇਖਾਂ ਲਈ ਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲੀ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ। ਪਰ ਇਸ ਲਈ ਵੀ ਗਹਿਰੇ ਸੰਵਾਦ ਦੀ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਧਰਮਾਂ ਦੀਆਂ ਸ਼ਖਸੀਅਤਾਂ ਦਾ ਧਿਆਨ ਰੱਖਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ। ਪਰ ਇੱਕ ਦੌਰ ਉਹ ਵੀ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਨੇੜ ਭੂਤ ਅਤੇ ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਵਿਚਰ ਰਹੀਆਂ ਧਾਰਮਿਕ ਸ਼ਖਸੀਅਤਾਂ ਦੇ ਪੈਰੋਕਾਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵੀ ਬਹੁਤ ਹੈ ਪਰ ਨਾਲ ਹੀ ਅਜਿਹੇ ਆਗੂਆਂ ਦੇ ਕਿਰਦਾਰ ਉੱਤੇ ਸੁਆਲ ਵੀ ਉੱਠਦੇ ਰਹੇ/ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟ ਆਚਰਨ ਦੇ ਕਾਨੂੰਨੀ ਅਤੇ ਅਖਬਾਰੀ ਹਵਾਲੇ ਵੀ ਮੌਜੂਦ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਨਾਲ ਅਜਿਹੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦਾ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕਰਨਾ ਵੀ ਸਹੀ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਹ ਗੱਲ ਆਪਣੇ ਭਾਈਚਾਰੇ ਵਿੱਚ ਅੱਗੇ ਤੁਰੇ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਨਿਚੋੜ ਉੱਤੇ ਪਹੁੰਚੇ ਤਾਂ ਬਿਹਤਰ ਹੈ। --- [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Mulkh Singh|Mulkh Singh]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Mulkh Singh|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 16:14, 29 ਅਪਰੈਲ 2026 (UTC)
* [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Mulkh Singh|Mulkh Singh]] ਜੀ, ਬਹੁਤ ਧੰਨਵਾਦ। ਖੁਸ਼ੀ ਹੋਈ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਚਰਚਾ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਆਪਣਾ ਯੋਗਦਾਨ ਦਿੱਤਾ। ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਲ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਹਿਮਤ ਹਾਂ ਕਿ ਜੇ ਅਸੀਂ ਸਭ ਮਿਲ ਕੇ ਇਸ ਦੇ ਹੱਲ 'ਤੇ ਗੱਲ ਕਰੀਏ, ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਕੋਈ ਰਾਹ ਕੱਢ ਸਕਦੇ ਹਾਂ। ਉਦਾਹਰਨ ਵਜੋਂ, ਜੇ ਨੀਤੀਆਂ ਨੂੰ ਅਪਡੇਟ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਇਹ ਸਭ ਲਈ ਮਦਦਗਾਰ ਹੋਵੇਗਾ ਅਤੇ ਹਰ ਵਾਰ ਇਸ ਮਾਮਲੇ 'ਤੇ ਵੱਖਰੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਗੱਲ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਪਵੇਗੀ। ਬਾਕੀ ਸਭ ਨੂੰ ਵੀ ਬੇਨਤੀ ਹੈ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਸੁਝਾਅ ਜ਼ਰੂਰ ਸਾਂਝੇ ਕਰੋ। ਸ਼ੁਕਰੀਆ [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Nitesh Gill|Nitesh Gill]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Nitesh Gill|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 17:18, 29 ਅਪਰੈਲ 2026 (UTC)
*:ਸ਼ੁਕਰੀਆ @[[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Nitesh Gill|Nitesh Gill]] ਇਸ ਸਵਾਲ ਲਈ. ਮੇਰੇ ਵਿਚਾਰ ਨਾਲ ਸਿੱਖ ਗੁਰੂਆਂ ਦੇ ਲੇਖਾਂ 'ਤੇ 'ਉਨ੍ਹਾਂ' ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਹੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਬਿਹਤਰ ਰਹੇਗੀ। ਹੋਰ ਸਭ ਵੀ ਆਪਣੇ ਵਿਚਾਰ ਸਾਂਝੇ ਕਰਨ ਤਾਂ ਜੋ ਇਸ ਉੱਤੇ ਸਾਂਝੇ ਤੌਰ ਤੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕੇ। ਧੰਨਵਾਦ। [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Tamanpreet Kaur|Tamanpreet Kaur]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Tamanpreet Kaur|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 14:49, 30 ਅਪਰੈਲ 2026 (UTC)
* ਸਤਿ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਜੀ। ਮੈਂ ਇਸ ਚਰਚਾ ਵਿੱਚ @[[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Kuldeepburjbhalaike|Kuldeepburjbhalaike]] ਜੀ ਦੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨਾਲ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਹਿਮਤ ਹਾਂ। ਜਿਵੇਂ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਸੁਝਾਅ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਕਿ ਸਾਨੂੰ [[:en:Main_Page|ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ]] ਦੇ '[[:en:Wikipedia:Manual_of_Style/Islam-related_articles|Manual of Style/Islam-related articles]]' ਵਾਂਗ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਲਈ ਵੀ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਨੀਤੀ ਤਿਆਰ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਇਹ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸਹੀ ਅਤੇ ਤਕਨੀਕੀ ਹੱਲ ਹੈ।
:ਇਸ ਚਰਚਾ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਉਂਦੇ ਹੋਏ, ਮੈਂ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਨੁਕਤੇ ਸਾਂਝੇ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ:
:ਨੀਤੀਗਤ ਢਾਂਚਾ (Policy Framework): ਸਾਨੂੰ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ 'ਸ਼ੈਲੀ ਦਸਤਾਵੇਜ਼' (Manual of Style) ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ ਜੋ ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਅਤੇ ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਸ਼ਖਸੀਅਤਾਂ ਲਈ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਤੈਅ ਕਰੇ। ਇਸ ਨਾਲ ਸੰਪਾਦਕਾਂ ਵਿਚਾਲੇ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਸੰਭਾਵੀ ਟਕਰਾਅ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਣਗੇ ਅਤੇ ਲਿਖਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕਸਾਰਤਾ ਆਵੇਗੀ।
:ਸਾਡੇ ਮੌਜੂਦਾ '[[ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ:ਸ਼ੈਲੀ ਦਸਤਾਵੇਜ਼/ਸ਼ਬਦ-ਜੋੜ|ਸ਼ਬਦ-ਜੋੜ]]' ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਵਾਂਗ ਸਾਨੂੰ ਇਸ ਨਵੀਂ ਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸਪਸ਼ਟ ਉਦਾਹਰਨਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਨੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਹਨ। ਉਦਾਹਰਨ ਲਈ, ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬਾਨ ਜਾਂ ਸ਼ਹੀਦ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਜੀ ਵਰਗੀਆਂ ਸਤਿਕਾਰਤ ਸ਼ਖਸੀਅਤਾਂ ਲਈ 'ਉਹ' ਦੀ ਬਜਾਏ 'ਉਨ੍ਹਾਂ/ਉਹਨਾਂ' ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨੂੰ ਨੀਤੀਗਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਪਸ਼ਟ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
:ਇਹ ਨੀਤੀ ਪਾਠਕਾਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਅਤੇ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਦੇ ਮਿਆਰਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ ਮਜ਼ਬੂਤ ਪੁਲ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰੇਗੀ।
:ਮੈਂ ਇਸ ਨੀਤੀ ਨੂੰ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਅਤੇ ਤਕਨੀਕੀ ਪੱਖੋਂ ਸਹਿਯੋਗ ਦੇਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹਾਂ। &lt;font color=&quot;green&quot; face=&quot;Segoe Script&quot; size=&quot;4&quot;&gt;&lt;b&gt; [[User:Harry sidhuz|Harry sidhuz]] &lt;/b&gt;&lt;/font&gt;&lt;sup&gt;&lt;font face=&quot;Andalus&quot;&gt; ([[User talk:Harry sidhuz|talk]]) &amp;#124;[[Special:Contributions/Harry sidhuz|Contribs]])&lt;/font&gt;&lt;/sup&gt; 17:17, 1 ਮਈ 2026 (UTC)
* ਸਤਿ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਜੀ! ਇਹ ਵਿਸ਼ਾ ਬਹੁਤ ਜਰੂਰੀ ਵੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਵੀ ਹੈ। ਮੈਂ ਉੱਪਰ ਦਿੱਤੇ ਸਾਰਿਆਂ ਦੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨਾਲ ਸਹਿਮਤ ਹਾਂ। ਸਾਨੂੰ ਆਪਣੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਦਾ ਖਿਆਲ ਰੱਖਦੇ ਹੋਏ ਸਪੱਸ਼ਟ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਨੀਤੀਆਂ ਬਣਾਉਣੀਆਂ ਪੈਣਗੀਆਂ। ਮੇਰੇ ਖਿਆਲ ਨਾਲ ਪੂਰੀ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰ੍ਮੁੱਖ ਧਰਮਾਂ (ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਹਿੰਦੂ/ਮੁਸਲਮਾਨ/ਸਿੱਖ/ਇਸਾਈ ਆਦਿ) ਦੇ ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਗੁਰੂਆਂ, ਪੀਰਾਂ, ਪੈਗੰਬਰਾਂ, ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਆਦਿ ਲਈ ਇੱਕ ਖਾਸ ਸਤਿਕਾਰਯੋਗ ਸ਼ੈਲੀ (ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਓਹਨਾਂ/ਆਪ ਆਦਿ) ਵਰਤਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਪ੍ਰੰਤੂ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਖਾਸ ਛੋਟੇ ਜਿਹੇ ਖਿੱਤੇ ਜਾਂ ਜਗ੍ਹਾ ਦੇ ਅਗਵਾਈ ਕਰ ਰਹੇ ਕਿਸੇ ਧਾਰਮਿਕ ਆਗੂ ਜਾਂ ਲੀਡਰ ਲਈ ਸਿਰਫ ਆਮ ਪੰਜਾਬੀ (ਉਸ/ਓਹ ਆਦਿ) ਵਰਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਮੇਰਾ ਨਿੱਜੀ ਵਿਚਾਰ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹਨਾਂ ਦੋਵਾਂ ਕੈਟਾਗਰੀਆਂ ਨੂੰ ਵੰਡਣ ਲਈ ਬਹੁਤ ਬਰੀਕ ਜਿਹੀ ਲਾਈਨ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਨੀਤੀ ਜਾਂ ਖਰੜੇ ਵਜੋਂ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ, ਜਿਸ ਉੱਪਰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਆਪਣੇ ਆਪਣੇ ਸੁਝਾਅ ਦੇ ਸਕਦੇ ਹਨ।[[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Jagmit Singh Brar|Jagmit Singh Brar]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Jagmit Singh Brar|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 13:47, 9 ਮਈ 2026 (UTC)
*ਸਤਿ ਸ਼੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਜੀ ! ਇਹ ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਚਰਚਾ ਹੈ। ਜਿਵੇ ਕਿ ਉੱਪਰ ਸਾਰੇ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਈਚਾਰੇ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਤੂੰ, ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ  ਤੁਸੀ, ਉਸਦੀ ਜਗ੍ਹਾ ਉਹਨਾਂ ਸਬਦ ਠੀਕ ਹਨ ਜਿਵੇ ਕਿ ਇੱਕ ਲੇਖ ਹੈ ਮਾਤਾ ਗੰਗਾ ਜੀ, ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਪੜ੍ਹਨ ਵੇਲ਼ੇ ਬਹੁਤ ਅਜੀਬ ਲੱਗਿਆ ਕਿ ਉਸਦਾ ਵਿਆਹ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਨਾਲ਼ ਹੋਇਆ ਉਸਦਾ ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ ਓਹਨਾਂ ਦਾ ਵਿਆਹ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਹੋਇਆ ਠੀਕ ਲੱਗੇਗਾ ਜੀ [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Gurtej Chauhan|Gurtej Chauhan]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Gurtej Chauhan|ਗੱਲ-ਬਾਤ]])

== Call for Applications: TTT 2026 (Deadline Extended to 20 May) ==

''&lt;small&gt;Apologies for writing in English. Please feel free to translate this into your language.&lt;/small&gt;''

Hello everyone,

We hope you are doing well.

We would like to share that applications for the [[:m:IIITH-OKI/Train the Trainer Program/2026|Train the Trainer (TTT) 2026]] program are currently open. TTT is a capacity-building initiative aimed at supporting Wikimedians in developing training, facilitation, and leadership skills.

We are happy to inform you that the scholarship application deadline has been [[:m:IIITH-OKI/Train the Trainer Program/2026/Scholarship|extended until 20 May 2026]]. We are still receiving applications and encourage interested community members, especially emerging leaders, to [https://docs.google.com/forms/d/17eq6lJNCTVBoKRqz5IdSCiYWv-eHBrYRnx1wXfncwLI/viewform?edit_requested=true&amp;pli=1 apply].

We also request your support in sharing this opportunity within your communities and networks, so that it can reach a wider and more diverse group of participants.

Thank you for your continued support. '''OKI (IIIT-H)''' [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:MediaWiki message delivery|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 13:02, 17 ਮਈ 2026 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Nitesh (OKI)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Nitesh_Gill/lists/Indic_VPs&amp;oldid=30361720 --&gt;

== ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਕੀਮੀਡੀਅਨਜ਼ ਸਾਲਾਨਾ ਯੋਜਨਾ 2026-27 ਅੱਪਡੇਟ ==

ਸਤਿ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਜੀ, ਆਪਣੇ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਕੀਮੀਡੀਅਨਜ਼ ਯੂਜ਼ਰ ਗਰੁੱਪ ਵੱਲੋਂ ਜੂਨ 2026 ਤੋਂ ਮਈ 2027 ਤੱਕ [https://meta.wikimedia.org/wiki/Community_Resources_and_Partnerships/India_General_Support_Project/Punjabi_Wikimedians_Annual_Plan_2026-27 ਸਾਲਾਨਾ ਯੋਜਨਾ ਲਈ ਅਰਜ਼ੀ] ਪਾਈ ਗਈ ਸੀ। ਇਹ ਸਾਂਝਾ ਕਰਦੇ ਬੋਹੱਦ ਖੁਸ਼ੀ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਅਰਜ਼ੀ ਵਿਕੀਮੀਡੀਆ ਸੰਸਥਾ ਵੱਲੋਂ ਪ੍ਰਵਾਨ ਕਰ ਲਈ ਹੈ। ਇਸ ਯੋਜਨਾ ਸੰਬੰਧੀ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਬਾਰੇ ਚਰਚਾ ਆਪਣੀ ਅਗਲੀ ਮੀਟਿੰਗ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇਗੀ। ਸਭ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗ ਲਈ ਬਹੁਤ ਬਹੁਤ ਧੰਨਵਾਦ। -- '''[[user:kuldeepburjbhalaike|&lt;i style=&quot;color:#FF4500; font-family:sylfaen&quot;&gt;KuldeepBurjBhalaike&lt;/i&gt;]]''' &lt;sup style=&quot;color:#FF4500; font-family:georgia&quot;&gt;([[User_talk:Kuldeepburjbhalaike|Talk]])&lt;/sup&gt; 15:13, 20 ਮਈ 2026 (UTC)

== 25 ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਲੇਖ ਸੁਧਾਰ ਮੁਹਿੰਮ ==

ਸਤਿ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਜੀ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਆਪਾਂ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਉੱਤੇ 25 ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੇਖੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਲੇਖਾਂ ਨੂੰ ਸੁਧਾਰਣ ਲਈ ਇੱਕ ਮੁਹਿੰਮ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਪਿਛਲੇ ਕੁਛ ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਥੋੜ੍ਹਾ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਵੀ ਗਿਆ ਹੈ ਪਰ ਉਸ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ 25 ਮਈ ਤੋਂ 7 ਜੂਨ ਤੱਕ ਇਹਨਾਂ 25 ਲੇਖਾਂ ਵਿਚੋਂ ਰਹਿੰਦੇ ਲੇਖਾਂ ਨੂੰ ਸੁਧਾਰਣ ਅਤੇ ਸੁਧਾਰੇ ਗਏ ਲੇਖਾਂ ਦੀ ਸਮੀਖਿਆ ਕਰਨ ਉੱਤੇ ਧਿਆਨ ਦੇਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਯੋਗਦਾਨ ਦੇਣ ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੇ ਰਜਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ਲਿੰਕ ਰਾਹੀਂ ਰਜਿਸਟਰ ਕਰਨ ਤੋਂ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਸੇ ਵੀ ਲਿਖ ਉੱਤੇ ਤੁਸੀਂ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ। ਧੰਨਵਾਦ।

*ਰਜਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ਲਿੰਕ: https://w.wiki/P45L
*ਲੇਖਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ: https://w.wiki/HtyR
-- [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Kuldeep (Punjabi Wikimedians)|Kuldeep (Punjabi Wikimedians)]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Kuldeep (Punjabi Wikimedians)|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 17:07, 23 ਮਈ 2026 (UTC)

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Vote now in the 2026 U4C election&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
Eligible voters are asked to participate in the 2026 [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] election. More information–including an eligibility check, voting process information, candidate information, and a link to the vote–are available on Meta at the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|2026 Election information page]]. The vote closes on 2 June 2026 at [https://zonestamp.toolforge.org/1780358400 00:00 UTC].

Please vote if your account is eligible. Results will be available by 14 June 2026. -- In cooperation with the U4C,&lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

[[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]]) 17:14, 27 ਮਈ 2026 (UTC)

(This message was sent to [[:ਵਿਕਿਪੀਡਿਆ:ਕਮਿਊਨਟੀ ਪੋਰਟਲ]] and is being posted here due to a redirect.)
&lt;!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=30513860 --&gt;

== ਵਿਕੀ ਲਵਜ਼ ਹਿਮਾਲਿਆ ਤਹਿਤ ਇਸ ਲੜੀ ਦੀ ਆਖ਼ਰੀ ਵਰਕਸ਼ਾਪ ==

ਸਤਿ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਜੀ, [https://outreachdashboard.wmflabs.org/campaigns/wiki%20loves%20himalayas/programs ਵਿਕੀ ਲਵਜ਼ ਹਿਮਾਲਿਆ] ਨਾਮ ਦੇ ਹੇਠ ਹੁਣ ਤੱਕ ਚਾਰ ਵਰਕਸ਼ਾਪ ਹੋ ਚੁੱਕੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਕੀਮੀਡੀਅਨਜ਼ ਵੱਲੋਂ ਇੱਕ ਟ੍ਰੇਨਰ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਇਹਨਾਂ ਵਰਕਸ਼ਾਪਾਂ ਨੂੰ [https://hsrc.iiit.ac.in/research/highland%20histories.html ਹਾਈਲੈਂਡ ਹਿਸਟਰੀਜ਼] ਅਤੇ [[m:IIITH-OKI|ਓਕੇਆਈ]] ਵੱਲੋਂ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਪਿਛਲੀਆਂ ਵਰਕਸ਼ਾਪ ਦੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੀ ਇਸ ਆਖ਼ਰੀ ਵਰਕਸ਼ਾਪ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮੈਂ ਇਸ ਵਰਕਸ਼ਾਪ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੇ ਕਮਿਊਨਿਟੀ ਕੋਆਰਡੀਨੇਟਰ ਵਜੋਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮੇਰਾ ਕੰਮ ਉੱਥੇ ਆਏ ਨਵੇਂ ਭਾਗੀਦਾਰਾਂ ਨੂੰ ਵਿਕੀਮੀਡੀਆ ਲਹਿਰ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟਾਂ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨਾ ਹੋਵੇਗਾ। ਇਸ ਲੜੀ ਦੀ ਅਗਲੀ ਵਰਕਸ਼ਾਪ ੨੨ ਅਤੇ ੨੩ ਜੂਨ ੨੦੨੬ ਨੂੰ ਲੱਦਾਖ਼ ਵਿੱਚ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ। ਧੰਨਵਾਦ। -- [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Kuldeep (Punjabi Wikimedians)|Kuldeep (Punjabi Wikimedians)]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Kuldeep (Punjabi Wikimedians)|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 05:27, 31 ਮਈ 2026 (UTC)

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Migration to Parsoid&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;em&gt;[[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation/Product and Technology/Parsoid Read Views/Read View Announcement|Read this in another language]]&lt;/em&gt;

Hello everyone! I am glad to inform you that as the next step in the [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification|Parser Unification]] project, Parsoid will soon be turned on as the default article renderer on your wiki. We are gradually increasing the number of wikis using Parsoid, with the intention of making it the default wikitext parser for MediaWiki's next long-term support release. This will make our wikis more reliable and consistent for editors, readers, and tools to use, as well as making the development of future wikitext features easier.

If this disrupts your workflow, don’t worry! You can still opt out through a user preference or turn Parsoid off on the current page using the Tools submenu, as described in the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:ParserMigration|Extension:ParserMigration]] documentation.

There is [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification/Confidence Framework|more information about our roll-out strategy]] available, including the testing done before we turn on Parsoid for a new wiki.

To report bugs and issues, please look at our [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification/Known Issues|known issues]] documentation and if you found a new bug please create a phab ticket and tag the [[phab:project/view/5846|Content Transform Team in Phabricator]].
&lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[mw:User:ABreault (WMF)|Content Transform Team]]&lt;/bdi&gt; 23:21, 2 ਜੂਨ 2026 (UTC)

(This message was sent to [[:ਵਿਕਿਪੀਡਿਆ:ਕਮਿਊਨਟੀ ਪੋਰਟਲ]] and is being posted here due to a redirect.)
&lt;!-- Message sent by User:ABreault (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Wikimedia_Foundation/Product_and_Technology/Parsoid_Read_Views/2026-06-04_Wikipedias&amp;oldid=30626143 --&gt;

== ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਕੀਮੀਡੀਅਨਜ਼ ਦੀ ਅਗਲੀ ਮੀਟਿੰਗ ਅਤੇ ਸਾਲਾਨਾ ਯੋਜਨਾ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ==

ਸਤਿ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਜੀ, ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਕੀਮੀਡੀਅਨਜ਼ ਵੱਲੋਂ ਅਗਲੀ ਆਫ਼ਲਾਈਨ ਮੀਟਿੰਗ ੧੪ ਜੂਨ ੨੦੨੬ ਨੂੰ ਪਟਿਆਲਾ ਵਿਖੇ ਹੋਵੇਗੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਅਗਲੀ ਸਾਲਾਨਾ ਯੋਜਨਾ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਸਾਂਝੀ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇਗੀ ਅਤੇ ਲੇਖ ਗੁਣਵੱਤਾ ਲਈ ਚੱਲ ਰਹੀ ਮੁਹਿੰਮ ਵਿੱਚ ਲੇਖ ਸੋਧਣ ਦਾ ਕੰਮ ਵੀ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ।

ਦੂਸਰਾ ਇਹ ਕਿ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਕੀਮੀਡੀਅਨਜ਼ ਵੱਲੋਂ ੨੦੨੬-੨੭ ਦੀ ਸਾਲਾਨਾ ਯੋਜਨਾ ਲਈ ਪਾਈ ਗਈ ਅਰਜ਼ੀ ਸਵੀਕਾਰ ਲਈ ਗਈ ਹੈ ਅਤੇ  ਸਾਲਾਨਾ ਯੋਜਨਾ ੨੦੨੫-੨੬ ਦਾ ਸਮਾਂ ਜੂਨ ੨੦੨੬ ਤੱਕ ਦਾ ਸੀ। ਹੁਣ ਇਸ ਯੋਜਨਾ ਦੌਰਾਨ ਹੋਈਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਨੂੰ ਸਬਮਿੱਟ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ। ਇਸ ਯੋਜਨਾ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ ਜੇਕਰ ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸਹਾਇਤਾ ਜਾਂ ਸੁਝਾਅ ਦੇਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੇ ਨਾਲ਼ ਸੰਪਰਕ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ। ਧੰਨਵਾਦ ਜੀ। -- '''[[user:kuldeepburjbhalaike|&lt;i style=&quot;color:#FF4500; font-family:sylfaen&quot;&gt;KuldeepBurjBhalaike&lt;/i&gt;]]''' &lt;sup style=&quot;color:#FF4500; font-family:georgia&quot;&gt;([[User_talk:Kuldeepburjbhalaike|Talk]])&lt;/sup&gt; 16:32, 13 ਜੂਨ 2026 (UTC)

== RFC about AI-generated content in Wikimedia Commons ==

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Apologies for writing in English, please help translate this message to your language. You are invited to participate in a [[c:Commons:Requests for comment/Policy update for AI content|request for comment on Wikimedia Commons about a policy update for AI content]]. This may affect files that are uploaded to Wikimedia Commons for use on this project. Thank you. [[m:User:Codename Noreste|Codename Noreste]] ([[m:User talk:Codename Noreste|ਗੱਲ-ਬਾਤ]])&lt;/bdi&gt; 17:11, 23 ਜੂਨ 2026 (UTC)

(This message was sent to [[:ਵਿਕਿਪੀਡਿਆ:ਕਮਿਊਨਟੀ ਪੋਰਟਲ]] and is being posted here due to a redirect.)
&lt;!-- Message sent by User:Codename Noreste@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=30513860 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Deployment of Legal and Safety Contacts Link in the Footer of Your Wiki&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;Message&quot;/&gt;
'''Legal &amp; Safety Contacts'''

Hello community, the Wikimedia Foundation has provided a [[wmf:Special:MyLanguage/Legal:Wikimedia Foundation Legal and Safety Contact Information|single legal and safety contact page]], to be linked in the footer of your wiki, to ensure access to accurate legal information. This is a regulatory requirement. We have already rolled out links to English, German, Italian, Spanish and other wikis and we will deploy to your wiki soon. [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_Legal_and_Safety_Contacts_FAQ|Please read more on the project page]] and leave any comments in this thread or on the [[m:Special:MyLanguage/Talk:Wikimedia Foundation Legal and Safety Contacts FAQ|talk page]].

&lt;section end=&quot;Message&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

-- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 13:29, 25 ਜੂਨ 2026 (UTC)

(This message was sent to [[:ਵਿਕਿਪੀਡਿਆ:ਕਮਿਊਨਟੀ ਪੋਰਟਲ]] and is being posted here due to a redirect.)
&lt;!-- Message sent by User:Sannita (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Sannita_(WMF)/Mass_sending_test&amp;oldid=30731267 --&gt;

== ਵਿਕੀਕਾਨਫਰੰਸ ਭਾਰਤ 2026: ਸਵੈ-ਨਿਧੀ ਮੈਂਬਰਾਂ ਲਈ ਰਜਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਸੈਸ਼ਨਾਂ ਲਈ ਅਰਜ਼ੀਆਂ ==

ਪਿਆਰੇ ਭਾਈਚਾਰਕ ਸਦੱਸ,

ਸਾਨੂੰ ਇਹ ਦੱਸਦੇ ਖੁਸ਼ੀ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ ਕਿ [[m:WikiConference_India_2026|'''ਵਿਕੀਕਾਨਫਰੰਸ ਭਾਰਤ 2026''']] ਲਈ ਸਵੈ-ਨਿਧੀ ਮੈਂਬਰਾਂ ਲਈ ਰਜਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਸੈਸ਼ਨਾਂ ਲਈ ਅਰਜ਼ੀਆਂ[1] ਹੁਣ ਖੁੱਲ੍ਹ ਚੁੱਕੀਆਂ ਹਨ।

ਵਿਕੀਕਾਨਫਰੰਸ ਭਾਰਤ 2026 4 ਤੋਂ 6 ਸਤੰਬਰ 2026 ਤੱਕ ਕੋਚੀ, ਕੇਰਲਾ ਵਿੱਚ ਹੋਣ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਹ ਕਾਨਫ਼ਰੰਸ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆ ਦੇ ਵਿਕੀਮੀਡੀਅਨਾਂ, ਭਾਈਚਾਰਕ ਲੀਡਰਾਂ, ਡਿਵੈਲਪਰਾਂ, ਖੋਜਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਗਿਆਨ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਉਤਸੁਕ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਇੱਕ ਜਗ੍ਹਾ ਉੱਤੇ ਮਿਲਕੇ ਮਿਲਵਰਤਨ, ਮਿਲਕੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਅਨੁਭਵ ਸਾਂਝੇ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਮੰਚ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰੇਗੀ।

ਵਿਕੀਕਾਨਫਰੰਸ ਭਾਰਤ 2026 ਦਾ ਮੁੱਖ ਵਿਸ਼ਾ '''“Reimagining the Knowledge Commons: Community Leadership in an Evolving Wikimedia Ecosystem”''' ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਵਿਕੀਮੀਡੀਆ ਲਹਿਰ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ ਨਾਲ਼ ਤਕਨੀਕੀ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਆ ਰਹੀਆਂ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਏਆਈ ਦਾ ਉਭਾਰ ਅਤੇ ਗਿਆਨ ਸਿਰਜਣ ਦੇ ਨਵੇਂ ਮਾਡਲ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਕਾਨਫਰੰਸ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਭਾਈਚਾਰਕ ਲੀਡਰਸ਼ਿਪ, ਗਿਆਨ ਸਮਾਨਤਾ, ਖੇਤਰੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ, ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਗਿਆਨ, ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਵਿਕੀਮੀਡੀਆ ਦੇ ਭਵਿੱਖ ਬਾਰੇ ਗੱਲਬਾਤ ਲਈ ਜਗ੍ਹਾ ਬਣਾਉਣਾ ਹੈ।

=== ਸਵੈ-ਨਿਧੀ ਰਜਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ===
ਸਵੈ-ਨਿਧੀ ਰਜਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ਅਰਜ਼ੀਆਂ ਹੁਣ ਪ੍ਰੀਟਿਕਸ 'ਤੇ ਚੱਲ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।

* ਵੇਰਵੇ ਅਤੇ ਯੋਗਤਾ [2] : [[m:WikiConference_India_2026/Registration|'''ਰਜਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ਮੈਟਾ ਸਫ਼ਾ ਲਿੰਕ''']]
* ਰਜਿਸਟਰੇਸ਼ਨ ਫਾਰਮ [3] :  '''https://pretix.eu/wikimedia-events/WCI2026/'''
* ਰਜਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ਦੀ ਆਖ਼ਰੀ ਮਿਤੀ : '''ਜੁਲਾਈ 15, 2026'''

=== ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਸੈਸ਼ਨਾਂ ਲਈ ਅਰਜ਼ੀਆਂ ===
ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਸੈਸ਼ਨਾਂ ਲਈ ਅਰਜ਼ੀਆਂ ਹੁਣ ਈਵੈਂਟਯੇ 'ਤੇ ਚੱਲ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।

ਅਸੀਂ ਵਰਕਸ਼ਾਪਾਂ, ਵਿਚਾਰ-ਵਟਾਂਦਰੇ, ਪੈਨਲਾਂ, ਇੰਟਰਐਕਟਿਵ ਸੈਸ਼ਨਾਂ, ਲਾਈਟਨਿੰਗ ਵਾਰਤਾਵਾਂ, ਅਤੇ ਪੋਸਟਰ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀਆਂ ਲਈ ਪ੍ਰਸਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸੱਦਾ ਦਿੰਦੇ ਹਾਂ। ਭਾਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਇੱਕ ਤਜਰਬੇਕਾਰ ਯੋਗਦਾਨੀ ਹੋ ਜਾਂ ਇੱਕ ਨਵੇਂ ਭਾਈਚਾਰਕ ਮੈਂਬਰ ਹੋ, ਤੁਹਾਡੇ ਵਿਚਾਰ, ਅਨੁਭਵ, ਅਤੇ ਸਿੱਖਣ ਕਾਨਫਰੰਸ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਨੂੰ ਆਕਾਰ ਦੇਣ ਅਤੇ ਅੰਦੋਲਨ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਗੱਲਬਾਤ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ।

* ਵੇਰਵੇ ਅਤੇ ਦਿਸ਼ਾ-ਨਿਰਦੇਸ਼ [4] : '''[&lt;nowiki/&gt;[[m:WikiConference_India_2026/Programme/Submissions|ਮੈਟਾ-ਵਿਕੀ ਸਫ਼ੇ ਦਾ ਲਿੰਕ]]]'''
* ਜਮ੍ਹਾਂ ਕਰਨ ਦੀ ਆਖਰੀ ਮਿਤੀ: '''[ਜੁਲਾਈ 15, 2026]'''

ਵਿਕੀਕਾਨਫਰੰਸ ਭਾਰਤ 2026 ਬਾਰੇ ਪੂਰੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਲਈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਭਾਗੀਦਾਰੀ ਦੇ ਵੇਰਵਿਆਂ, ਸਮਾਂ-ਸੀਮਾਵਾਂ, ਕਾਨਫਰੰਸ ਅੱਪਡੇਟ, ਅਤੇ ਸਬਮਿਸ਼ਨ ਦਿਸ਼ਾ-ਨਿਰਦੇਸ਼ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਅਧਿਕਾਰਤ ਘੋਸ਼ਣਾ ਨੂੰ ਵੇਖੋ:

* ਵਿਸਤ੍ਰਿਤ ਘੋਸ਼ਣਾ [5]: [[diffblog:2026/06/26/shape-the-future-call-for-submissions-open-for-wikiconference-india-2026/|'''[Blog Post Link]''']]

ਅਸੀਂ ਭਾਈਚਾਰਕ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨੂੰ ਰਜਿਸਟਰ ਕਰਨ, ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਪੇਸ਼ ਕਰਨ ਅਤੇ ਇਸ ਘੋਸ਼ਣਾ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਨੈੱਟਵਰਕਾਂ ਵਿੱਚ ਸਾਂਝਾ ਕਰਨ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਦੇ ਹਾਂ।

ਸਤਿਕਾਰ ਸਹਿਤ,

ਵਿਕੀਕਾਨਫਰੰਸ ਭਾਰਤ 2026 ਪ੍ਰਬੰਧਕੀ ਟੀਮ

[1] https://meta.wikimedia.org/wiki/WikiConference_India_2026 

[2] https://meta.wikimedia.org/wiki/WikiConference_India_2026/Registration 

[3] https://pretix.eu/wikimedia-events/WCI2026/ 

[4] https://meta.wikimedia.org/wiki/WikiConference_India_2026/Programme/Submissions 

[5] https://diff.wikimedia.org/2026/06/26/shape-the-future-call-for-submissions-open-for-wikiconference-india-2026/ 

ਕੋਈ ਸੁਆਲ ਹੈ: [mailto:connect@wikiconference.in connect@wikiconference.in] ਉੱਤੇ ਸੰਪਰਕ ਕਰੋ।

ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਇਸ ਘੋਸ਼ਣਾ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ਅਤੇ ਨੈੱਟਵਰਕਾਂ ਨਾਲ ਸਾਂਝਾ ਕਰੋ।  [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Amrit Sufi|Amrit Sufi]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Amrit Sufi|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 10:27, 30 ਜੂਨ 2026 (UTC)

== Reminder: WikiConference India 2026 – Deadline on 15 July 2026 ==

Dear Community Members,

This is a friendly reminder that the deadline for '''Self-funded Registration''' and the '''Call for Submissions''' for '''WikiConference India 2026''' is '''15 July 2026'''.

=== Self-funded Registration ===
https://pretix.eu/wikimedia-events/WCI2026/

=== Call for Submissions ===
https://meta.wikimedia.org/wiki/WikiConference_India_2026/Programme/Submissions

We invite proposals for workshops, discussions, panel sessions, interactive sessions, lightning talks, and poster presentations.

=== For more information ===
https://meta.wikimedia.org/wiki/WikiConference_India_2026

We encourage everyone to register, submit proposals, and share this reminder within your communities.

Regards,

'''WikiConference India 2026 Organizing Team''' [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Gauri Guptaa|Gauri Guptaa]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Gauri Guptaa|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 14:44, 7 ਜੁਲਾਈ 2026 (UTC)

== Request for comment (the future of Abstract Wikipedia) ==

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
Apologies if this has not yet been translated into your wiki's language. {{int:Please-translate}}
You are invited to voice your opinions in a [[:m:Requests for comment/The future of Abstract Wikipedia|request for comment about the future of Abstract Wikipedia]]. {{Int:Feedback-thanks-title}}
[[:m:User:Kowal2701|Kowal2701]] ([[:m:User talk:Kowal2701|talk]])  12:24, 24 ਜੁਲਾਈ 2026 (UTC)
&lt;/bdi&gt;

(This message was sent to [[:ਵਿਕਿਪੀਡਿਆ:ਕਮਿਊਨਟੀ ਪੋਰਟਲ]] and is being posted here due to a redirect.)
&lt;!-- Message sent by User:DreamRimmer@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=30513860 --&gt;

== Invitation to Participate in Kerala Culture Month 2026 ==

Dear Wikimedia Contributors,

We are excited to announce '''[[m:Kerala_Culture_Month_2026|Kerala Culture Month 2026]]''', a collaborative campaign launched in conjunction with '''[[m:WikiConference_India_2026|WikiConference India 2026]]'''. This initiative aims to expand and enhance content about Kerala across all Wikimedia projects, creating a comprehensive, open-access knowledge base.

'''Campaign Focus:'''

* Expand Wikipedia articles about Kerala in multiple languages

* Improve content quality with citations, images, and comprehensive information

* Populate Wikimedia Commons with freely licensed Kerala media

* Enrich Wikidata with structured information about Kerala-related topics

We invite you to contribute by writing new articles, enhancing existing ones, uploading media, or organizing data on Wikidata. Whether you're an experienced editor or new to Wikimedia, your participation matters.

For more information and to get involved, visit the campaign page: https://meta.wikimedia.org/wiki/Kerala_Culture_Month_2026 on your preferred Wikimedia project.

Best regards,

''Communications Team, WCI 2026''

&lt;nowiki&gt;~~~~&lt;/nowiki&gt; [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Shadabgdg|Shadabgdg]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Shadabgdg|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 16:10, 25 ਜੁਲਾਈ 2026 (UTC)</text>
      <sha1>3v8ypbqvevcbbve5q56om1xx92v4vyx</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>843855</id>
      <parentid>843854</parentid>
      <timestamp>2026-08-02T15:58:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kalli navya</username>
        <id>61339</id>
      </contributor>
      <comment>/* Community Tech Task Force: Technical needs assessment for Indic communities */ ਨਵਾਂ ਭਾਗ</comment>
      <origin>843855</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="86119" sha1="5rdnlkz3h93bt7r2yzqhumj16xzoyna" xml:space="preserve">{{ਸੱਥ/ਹੈੱਡਰ}}


== ਵਿਕੀ ਲਵਜ਼ ਹਿਮਾਲਿਆ ਵਰਕਸ਼ਾਪ ਅਤੇ ਓਕੇਆਈ ਨਾਲ਼ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਸੰਭਾਵਿਤ ਸਹਿਯੋਗ ==

ਸਤਿ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਜੀ, [https://outreachdashboard.wmflabs.org/campaigns/wiki%20loves%20himalayas/programs ਵਿਕੀ ਲਵਜ਼ ਹਿਮਾਲਿਆ] ਨਾਮ ਦੇ ਹੇਠ ਹੁਣ ਤੱਕ ਤਿੰਨ ਵਰਕਸ਼ਾਪ ਹੋ ਚੁੱਕੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਇੱਕ ਟ੍ਰੇਨਰ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਇਹਨਾਂ ਵਰਕਸ਼ਾਪਾਂ ਨੂੰ [https://hsrc.iiit.ac.in/research/highland%20histories.html ਹਾਈਲੈਂਡ ਹਿਸਟਰੀਜ਼] ਅਤੇ [[m:IIITH-OKI|ਓਕੇਆਈ]] ਵੱਲੋਂ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਓਕੇਆਈ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਮੈਂ ਇਸ ਲੜੀ ਦੀ ਅਗਲੀ ਵਰਕਸ਼ਾਪ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੇ ਕਮਿਊਨਿਟੀ ਕੋਆਰਡੀਨੇਟਰ ਵਜੋਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਲੜੀ ਦੀ ਅਗਲੀ ਵਰਕਸ਼ਾਪ ੧ ਅਤੇ ੨ ਅਪ੍ਰੈਲ ਨੂੰ ਸਿੱਕਮ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ। ਧੰਨਵਾਦ। -- [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Kuldeep (Punjabi Wikimedians)|Kuldeep (Punjabi Wikimedians)]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Kuldeep (Punjabi Wikimedians)|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 17:11, 22 ਫ਼ਰਵਰੀ 2026 (UTC)

== ਦੇਵ ਸਮਾਜ ਕਾਲਜ ਫ਼ਾਰ ਵੂਮੈਨ, ਫ਼ਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਵਿੱਚ ਵਰਕਸ਼ਾਪ ==

ਸਤਿ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਜੀ, ਆਪਣੇ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੇ ਵਰਤੋਂਕਾਰ [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:ਨਿਸ਼ਾਨ ਸਿੰਘ ਵਿਰਦੀ|ਨਿਸ਼ਾਨ ਸਿੰਘ ਵਿਰਦੀ]] ਜੀ [[ਦੇਵ ਸਮਾਜ ਕਾਲਜ ਫ਼ਾਰ ਵੂਮੈਨ, ਫ਼ਿਰੋਜ਼ਪੁਰ]] ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਪਿਛਲੇ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਵੱਲੋਂ ਸੰਪਰਕ ਕਰਕੇ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਨਵੇਂ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਵਿਕੀਮੀਡੀਆ ਦੇ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟਾਂ ਨਾਲ਼ ਜਾਣੂ ਕਰਵਾਉਣ ਲਈ ਇੱਕ ਵਰਕਸ਼ਾਪ ਕਰਾਉਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਇਸ ਵਰਕਸ਼ਾਪ ਦਾ ਮੁੱਖ ਮਕਸਦ ਕਾਲਜ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਵਿਕੀ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟਾਂ ਨਾਲ਼ ਜਾਣੂ ਕਰਵਾਉਣਾ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਈਚਾਰੇ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਕਾਲਜ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧਕਾਂ ਨੇ ਵੀ ਇਸ ਵਰਕਸ਼ਾਪ ਨੂੰ ਕਰਵਾਉਣ ਦੇ ਪਰਵਾਨਗੀ ਦੇ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਇਸ ਵਰਕਸ਼ਾਪ ਦੇ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਬੰਧਾਂ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਨਿਸ਼ਾਨ ਸਿੰਘ ਵਿਰਦੀ ਜੀ ਨੇ ਲਈ ਹੈ। ਇਹ ਵਰਕਸ਼ਾਪ [[ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਹਿਲਾ ਦਿਵਸ]] ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖਦੇ ਹੋਏ ਉਸਦੇ ਨੇੜੇ ਦੇ ਦਿਨ ੬ ਮਾਰਚ ਨੂੰ ਕਰਵਾਈ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ।

ਇਸ ਵਰਕਸ਼ਾਪ ਵਿੱਚ ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਈਚਾਰੇ ਵਿੱਚੋਂ ਉੱਥੇ ਸਪੀਕਰ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਧੰਨਵਾਦ। -- [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Kuldeep (Punjabi Wikimedians)|Kuldeep (Punjabi Wikimedians)]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Kuldeep (Punjabi Wikimedians)|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 17:21, 22 ਫ਼ਰਵਰੀ 2026 (UTC)

== Punjabi Wikimedians Skill Development Workshop 2026, Chandigarh ==

ਸਤਿ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਜੀ,

ਸਮੂਹ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਕੀਮੀਡੀਅਨਜ਼ ਨੂੰ ਦੱਸਦਿਆਂ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ ਕਿ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਕੀਮੀਡੀਅਨਜ਼ ਯੂਜ਼ਰ ਗਰੁੱਪ ਵੱਲੋਂ '''21 ਅਤੇ 22 ਮਾਰਚ 2026''' ਨੂੰ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਵਿਖੇ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਦੋ-ਰੋਜ਼ਾ ਸਮਰੱਥਾ ਨਿਰਮਾਣ (Capacity Building) ਵਰਕਸ਼ਾਪ ਕਰਵਾਈ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਸ ਵਰਕਸ਼ਾਪ ਦਾ ਮੁੱਖ ਮਕਸਦ ਸਾਡੇ ਸਰਗਰਮ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੇ 'ਆਨ-ਵਿਕੀ' ਯੋਗਦਾਨ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਦੇ 'ਆਫ-ਵਿਕੀ' ਹੁਨਰਾਂ (ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕਮਿਊਨੀਕੇਸ਼ਨ, ਲੀਡਰਸ਼ਿਪ ਅਤੇ ਪਾਰਟਨਰਸ਼ਿਪ) ਨੂੰ ਨਿਖਾਰਨਾ ਹੈ। ਇਸ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਵਿੱਚ ਵਿਕੀਮੀਡੀਆ ਸੰਸਥਾ ਅਤੇ OKI (IIIT-H) ਦੇ ਸਟਾਫ ਮੈਂਬਰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਮਾਹਿਰ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣਗੇ।

ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਵਰਕਸ਼ਾਪ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦੇ ਹੋ ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਇਸ ਆਨਲਾਈਨ ਅਰਜ਼ੀ ਨੂੰ ਭਰਕੇ ਬਿਆਨ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ ਜਿਸਦੀ ਆਖ਼ਰੀ ਮਿਤੀ '''4 ਮਾਰਚ 2026''' ਹੈ। ਚੁਣੇ ਗਏ ਵਰਤੋਂਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਅਗਲੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਈਮੇਲ ਰਾਹੀਂ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇਗੀ।

'''ਰਜਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ਲਿੰਕ:''' [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSetY3Ja21LI1mCDVWJzkPX893Ll7ECrWP9MN4WQwjBgUkxjHw/viewform?usp=header ਗੂਗਲ ਫਾਰਮ]

-- [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Kuldeep (Punjabi Wikimedians)|Kuldeep (Punjabi Wikimedians)]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Kuldeep (Punjabi Wikimedians)|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 18:12, 26 ਫ਼ਰਵਰੀ 2026 (UTC)

:ਜੋ ਲੋਕ ਇਹ ਜਾਨਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦੇ ਹਨ ਕਿ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਕਿਵੇਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਸੋਧਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਲਈ 20 ਮਾਰਚ ਨੂੰ ਇੱਕ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਵਿਖੇ ਹੀ ਵਰਕਸ਼ਾਪ ਕਰਵਾਈ ਜਾਵੇਗੀ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵਿਸਥਾਰ ਵਿੱਚ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟਾਂ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇਗੀ। ਸਿੱਖਣ ਦੇ ਇੱਛੁਕ [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdv1EUW1QX2a4_6DXDUB-LrhBLpCqmdqqbhnt3Kn2jfds8swA/viewform?usp=header ਇਹ ਗੂਗਲ ਫਾਰਮ] ਭਰ ਸਕਦੇ ਹਨ।
:-- [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Kuldeep (Punjabi Wikimedians)|Kuldeep (Punjabi Wikimedians)]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Kuldeep (Punjabi Wikimedians)|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 17:28, 27 ਫ਼ਰਵਰੀ 2026 (UTC)
::ਕੁੱਝ ਕਾਰਨਾਂ ਕਰਕੇ ਇਹ ਆਊਟਰੀਚ ਵਰਕਸ਼ਾਪ ਮਾਰਚ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗੀ। ਰਜਿਸਟਰ ਕੀਤੇ ਵਰਤੋਂਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਜਾਣਕਾਰੀ ਈਮੇਲ ਰਾਹੀਂ ਵੀ ਭੇਜ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ। -- [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Kuldeep (Punjabi Wikimedians)|Kuldeep (Punjabi Wikimedians)]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Kuldeep (Punjabi Wikimedians)|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 12:01, 18 ਮਾਰਚ 2026 (UTC)

== Punjabi Wikimedians Women's Day Meetup 2026, Patiala ==

ਸਤਿ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਜੀ,

ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਕੀਮੀਡੀਅਨਜ਼ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਸਾਰੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣਕਾਰੀ ਸਾਂਝੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਕੀਮੀਡੀਅਨਜ਼ ਯੂਜ਼ਰ ਗਰੁੱਪ ਵੱਲੋਂ '''ਵੂਮੈਨ ਡੇ (ਮਹਿਲਾ ਦਿਵਸ)''' ਦੇ ਉਤਸਵ ਮੌਕੇ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਬੈਠਕ ਦਾ ਆਯੋਜਨ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਹ ਬੈਠਕ 9 ਮਾਰਚ ਨੂੰ ਪਟਿਆਲਾ ਵਿਖੇ (ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਨੇੜੇ) ਕਰਵਾਈ ਜਾਵੇਗੀ।

ਇਸ ਬੈਠਕ ਦਾ ਮੁੱਖ ਉਦੇਸ਼ ਵਿਕੀਮੀਡੀਆ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਂ ਵਿੱਚ ਨਵੇਂ ਮਹਿਲਾ ਐਡਿਟਰਾਂ ਦੀ ਭਾਗੀਦਾਰੀ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਨਾਲ ਜਾਣ-ਪਛਾਣ ਕਰਵਾਉਣਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਨਵੇਂ ਐਡਿਟਰਾ ਨੂੰ ਸੰਪਾਦਨ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ, ਹਵਾਲੇ ਜੋੜਨ ਅਤੇ ਲੇਖ ਵਧਾਉਣ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇਗੀ। ਖ਼ਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਇਸ ਬੈਠਕ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਔਰਤਾਂ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਮੌਜੂਦਾ ਲੇਖਾਂ ਦੇ ਸੁਧਾਰ 'ਤੇ ਰਹੇਗਾ।

[[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Tamanpreet Kaur|Tamanpreet Kaur]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Tamanpreet Kaur|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 14:23, 27 ਫ਼ਰਵਰੀ 2026 (UTC)

== ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਕੀਮੀਡੀਅਨਜ਼ ਸਾਲਾਨਾ ਯੋਜਨਾ 2026-27 ==

ਸਤਿ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਜੀ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਆਪਾਂ ਆਪਣੇ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੇ ਪੂਰੇ ਸਾਲ ਦੀਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਨੂੰ ਮੁੱਖ ਰੱਖਦੇ ਹੋਏ ਇੱਕ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾਈ ਸੀ ਜੋ ਕਿ ਮਈ 2026 ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ। ਇਸ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੀ ਹੁਣ ਸਾਲ ਜੂਨ 2026 ਤੋਂ ਮਈ 2027 ਦੇ ਲਈ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾ ਰਹੇ ਹਾਂ। ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਭਾਈਚਾਰੇ ਲਈ ਆਫ਼ਲਾਈਨ ਬੈਠਕ, ਵਰਕਸ਼ਾਪ, ਵਿਕੀ ਮੁਕਾਬਲੇ ਆਦਿ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਪੂਰੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਤੁਸੀਂ ਹੇਠ ਦਿੱਤੇ ਲਿੰਕਾਂ ਉੱਤੇ ਦੇਖ ਸਕਦੇ ਹੋ। ਤੁਸੀਂ ਇਹਨਾਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਲਈ ਆਪਣੇ ਵਿਚਾਰ ਜਾਂ ਟਿੱਪਣੀਆਂ ਇਸੇ ਦੇ ਜਵਾਬ ਵਿੱਚ ਦੇ ਸਕਦੇ ਹੋ। ਧੰਨਵਾਦ।

* ਯੋਜਨਾ - https://docs.google.com/document/d/1hRmcQpctTkW5uD2nEMPK4rwH8gy0sPcowds_nD8RhN8/edit?tab=t.0#heading=h.xguagl4w4kiz
* ਬਜਟ - https://docs.google.com/spreadsheets/d/1ObeAO3saDF_3EV97oLTuLkRkunufnghX/edit?gid=1317624397#gid=1317624397
* ਸਮਾਂਰੇਖਾ - https://docs.google.com/spreadsheets/d/11R9rU_dw-JO8srtJuZG17bnV4SPVLHtschTbLfwgxuE/edit?gid=0#gid=0

--'''[[user:kuldeepburjbhalaike|&lt;i style=&quot;color:#FF4500; font-family:sylfaen&quot;&gt;KuldeepBurjBhalaike&lt;/i&gt;]]''' &lt;sup style=&quot;color:#FF4500; font-family:georgia&quot;&gt;([[User_talk:Kuldeepburjbhalaike|Talk]])&lt;/sup&gt; 06:15, 7 ਮਾਰਚ 2026 (UTC)

== ਮਹਿਲਾ ਦਿਵਸ ਨਾਲ਼ ਸੰਬੰਧਤ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਅਤੇ ਆਗਾਮੀ ਵਰਕਸ਼ਾਪ ਬਾਰੇ ਅੱਪਡੇਟ ==

ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉੱਪਰ ਕੁੱਝ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਬਾਰੇ ਸਾਂਝਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਮੈਂ ਉਹਨਾਂ ਬਾਰੇ ਕੁੱਝ ਅੱਪਡੇਟ ਸਾਂਝਾ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ। ਇਹਨਾਂ ਦੋਵਾਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਦੇ ਆਯੋਜਕਾਂ ਨੂਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ਤੇ ਵਧਾਈ ਦੇਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ ਕਿਉਂਕਿ ਸਾਨੂੰ ਲੋੜ ਹੈ ਕਿ ਭਾਈਚਾਰੇ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਲੋਕ ਅੱਗੇ ਆਉਣ ਅਤੇ ਇਹੋ ਜਿਹੇ ਹੋਰ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਉਲੀਕਣ।

ਮਹਿਲਾ ਦਿਵਸ ਨੂੰ ਮੁੱਖ ਰੱਖਦੇ ਹੋਏ [[ਦੇਵ ਸਮਾਜ ਕਾਲਜ ਫ਼ਾਰ ਵੂਮੈਨ, ਫ਼ਿਰੋਜ਼ਪੁਰ]] ਇੱਕ ਆਊਟਰੀਚ ਵਰਕਸ਼ਾਪ ਕਰਵਾਈ ਗਈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ 100 ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਅਤੇ ਸਟਾਫ਼ ਨੇ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ। ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਲਹਿਰ ਕੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਕਿਵੇਂ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਅਸੀਂ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਵਰਤ ਸਕਦੇ ਹਾਂ ਅਤੇ ਕਿਵੇਂ ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸੋਧ ਵੀ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ ਆਦਿ ਬਾਰੇ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ। ਇਸ ਵਰਕਸ਼ਾਪ ਨੂੰ ਕਰਵਾਉਣ ਦੀ ਪੂਰੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:ਨਿਸ਼ਾਨ ਸਿੰਘ ਵਿਰਦੀ|ਨਿਸ਼ਾਨ ਸਿੰਘ ਵਿਰਦੀ]] ਜੀ ਨੇ ਲਈ ਸੀ। ([https://outreachdashboard.wmflabs.org/courses/Punjabi%20Wikimedians/Dev%20Samaj%20College%20For%20Women%20Firozpur,%20Outreach ਆਊਟਰੀਚ ਡੈਸਬੋਰਡ])

ਦੂਜੀ ਗਤੀਵਿਧੀ ਮਹਿਲਾ ਦਿਵਸ ਉੱਤੇ [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Tamanpreet Kaur|ਤਮਨਪ੍ਰੀਤ ਕੌਰ]] ਅਤੇ [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Taranpreet Goswami|ਤਰਨਪ੍ਰੀਤ ਗੋਸਵਾਮੀ]] ਜੀ ਵੱਲੋਂ ਪਟਿਆਲਾ ਵਿਖੇ ਮਹਿਲਾ ਮੀਟਅੱਪ ਕਰਵਾਇਆ ਗਿਆ। ਜਿਸ ਵਿੱਚ 10 ਮਹਿਲਾ ਵਿਕੀਮੀਡੀਅਨਜ਼ ਨੇ ਭਾਗ ਲਿਆ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ 4 ਨਵੇਂ ਵਰਕੋਂਕਾਰ ਖ਼ਾਤੇ ਵੀ ਬਣਾਏ ਗਏ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਸੋਧ ਅਤੇ ਵਿਕੀਸਰੋਤ ਦੇ ਮੁੱਢਲੇ ਗਿਆਨ ਬਾਰੇ ਚਰਚਾ ਕੀਤੀ ਗਈ। ([https://outreachdashboard.wmflabs.org/courses/Punjabi%20Wikimedians/Women's%20Week%20Meetup%202026/home ਆਊਟਰੀਚ ਡੈਸਬੋਰਡ])

ਆਖ਼ਰੀ ਅੱਪਡੇਟ ਆਗਾਮੀ 21 ਅਤੇ 22 ਮਾਰਚ 2026 ਨੂੰ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਵਰਕਸ਼ਾਪ ਹੁਣ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਦੀ ਬਜਾਏ '''ਪਟਿਆਲਾ''' ਵਿਖੇ ਕਰਵਾਈ ਜਾਵੇਗੀ। ਸੋ ਮੈਂ ਬੇਨਤੀ ਕਰਾਂਗਾ ਜਿਹਨਾਂ ਨੇ ਪਿਛਲੇ ਮੈਸੇਜ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤਾ ਫਾਰਮ ਨਹੀਂ ਭਰਿਆ ਸੀ ਉਹ [https://docs.google.com/forms/d/1NwQHxhXorpkv1wIS6nYELgDh3oJ5-t1G1Gie9HCM7HU/edit ਇਹ ਫਾਰਮ ਕੱਲ੍ਹ ਭਾਵ 11 ਮਾਰਚ ਤੱਕ] ਭਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਧੰਨਵਾਦ ਜੀ। -- [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Kuldeep (Punjabi Wikimedians)|Kuldeep (Punjabi Wikimedians)]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Kuldeep (Punjabi Wikimedians)|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 12:38, 10 ਮਾਰਚ 2026 (UTC)

== Request for Comment: VisualEditor automatic reference names ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
Hi, I’m Johannes from [[:m:Wikimedia Deutschland|Wikimedia Deutschland]]’s [[:m:WMDE Technical Wishes|Technical Wishes team]]. Apologies for writing in English. {{Int:Please-translate}}! We are considering to work on [[:m:Community Wishlist/W17|Community Wishlist/W17: Improve VE references' automatic names and reuse]]. This has been a long-term issue for wikitext editors (see e.g. [[:en:WP:VisualEditor/Named references]]) which has been among the top-voted wishes in several [[:m:Community Wishlist Survey|Community Wishlist Surveys]], e.g. [[:m:Community Wishlist Survey 2017/Editing/VisualEditor: Allow editing of auto-generated references before adding them|2017]], [[:m:Community Wishlist Survey 2019/Citations/VisualEditor: Allow references to be named|2019]], [[:m:Community Wishlist Survey 2022/Editing/VisualEditor should use human-like names for references|2022]] or [[:m:Community Wishlist Survey 2023/Editing/VisualEditor should use proper names for references|2023]].

We would like your input on the [[:m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names#Proposed solutions|solutions]] proposed on our project page: '''[[:m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names]]'''. We are considering several options, which can be combined if desired by the community.
* Changing the default pattern for automatically generated reference names (currently &lt;code&gt;&quot;:n&quot;&lt;/code&gt;, e.g. &lt;code&gt;&quot;:0&quot;&lt;/code&gt;, &lt;code&gt;&quot;:1&quot;&lt;/code&gt;...) to use the [[:mw:Help:Reference Previews#Exposed reference types|reference type]] instead (e.g. &lt;code&gt;&quot;book_reference-1&quot;&lt;/code&gt;).
* Providing a simple mechanism for communities to configure a different default name.
* Generating automatic reference names based on the [[:en:domain name|domain name]] (if it’s a web citation).
* Generating automatic reference names based on template parameters (e.g. &quot;title&quot; or &quot;last&quot;+&quot;first&quot;) – defined by the community.

=== Feedback ===
[[:m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names|Visit our project page]] to read about our proposal in detail and share your thoughts [[:m:Talk:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names#Request for comment|on metawiki]].

'''Please note''': We will only implement a solution if there’s clear consensus among the global community. Our intention is not to build the perfect solution, but to find a simple and lean one that alleviates the pain caused by auto generated names. We are aware that some experienced VisualEditor users might prefer an option to manually change reference names in VisualEditor, but such a UX intervention is difficult to achieve across reference types and thus out of scope for our team, we can only improve the auto-naming mechanism.
We are happy about suggestions for improving certain details of the proposed solutions. Any other feedback and alternative proposals are also welcome – even though it’s out of scope for us, it might still be relevant for future work on this topic.

Please support us interpreting consensus by clearly indicating your opinion (e.g. by using support/neutral/oppose templates). We are aware of [[:en:WP:NOTVOTE]], but given that we are facilitating this discussion with users from different wikis, potentially commenting in their native language, clearly indicating your position helps us avoid misunderstandings.

Thank you for participating!&lt;/div&gt; &lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:Johannes Richter (WMDE)|Johannes Richter (WMDE)]] ([[User talk:Johannes Richter (WMDE)|ਗੱਲ-ਬਾਤ]])&lt;/bdi&gt; 11:15, 19 ਮਾਰਚ 2026 (UTC)

(This message was sent to [[:ਵਿਕਿਪੀਡਿਆ:ਕਮਿਊਨਟੀ ਪੋਰਟਲ]] and is being posted here due to a redirect.)
&lt;!-- Message sent by User:Johannes Richter (WMDE)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Johannes_Richter_(WMDE)/MassMessageRecipients&amp;oldid=30281362 --&gt;

== Punjabi Wikimedians Capacity Building Workshop 2026, Chandigarh ==

ਸਤਿ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਜੀ, Punjabi Wikimedians Skill Development Workshop 2026, Chandigarh ਲਈ ਉੱਪਰ ਜਾਣਕਾਰੀ ਸਾਂਝੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਜੋ ਕਿ ਮਾਰਚ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਹੋਣੀ ਸੀ ਪਰ ਕੁੱਝ ਕਾਰਨਾਂ ਕਰਕੇ ਉਹ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕੀ। ਹੁਣ ਇਹ ਵਰਕਸ਼ਾਪ 18 ਅਤੇ 19 ਅਪਰੈਲ ਨੂੰ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਵਿੱਚ ਹੋਵੇਗੀ। ਪਹਿਲਾਂ ਸਾਂਝਾ ਕੀਤੇ ਅਨੁਸਾਰ ਇਸ ਵਿੱਚ ਓਕੇਆਈ ਅਤੇ ਵਿਕੀਮੀਡੀਆ ਸੰਸਥਾ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਵੀ ਇਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਨ ਲਈ ਤੁਸੀਂ ਹੇਠ ਦਿੱਤਾ ਫਾਰਮ ਭਰ ਸਕਦੇ ਹੋ। ਧੰਨਵਾਦ।
ਫਾਰਮ - https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdY8hwqRH1oFeExAkDXL2Ag4xW4oH7EM8PKi2mERlXHmaQMyg/viewform?usp=header

-- [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Kuldeep (Punjabi Wikimedians)|Kuldeep (Punjabi Wikimedians)]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Kuldeep (Punjabi Wikimedians)|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 17:56, 28 ਮਾਰਚ 2026 (UTC)

== ਵਿਕੀ ਕਾਨਫਰੰਸ ਇੰਡੀਆ 2026 ਲਈ ਸਕਾਲਰਸ਼ਿਪ ਅਰਜ਼ੀਆਂ ਸ਼ੁਰੂ ==

ਸਤਿ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਜੀ,

ਵਿਕੀ ਕਾਨਫਰੰਸ ਇੰਡੀਆ 2026 ਲਈ ਸਕਾਲਰਸ਼ਿਪ ਅਰਜ਼ੀਆਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਕਾਨਫਰੰਸ 4 ਸਤੰਬਰ ਤੋਂ 6 ਸਤੰਬਰ 2026 ਤੱਕ ਕੋਚੀ (ਭਾਰਤ) ਵਿੱਚ ਹੋਵੇਗੀ।

ਵਿਕੀ ਕਾਨਫਰੰਸ ਇੰਡੀਆ ਸਮੁੱਚੇ ਭਾਰਤ, ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆ ਅਤੇ ਹੋਰਨਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਵਿਕੀਮੀਡੀਅਨ, ਕਮਿਊਨਿਟੀ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਅਤੇ ਭਾਗੀਦਾਰਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਮੰਚ 'ਤੇ ਇਕੱਠਾ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਮੰਚ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਅਸੀਂ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਜੁੜਦੇ ਹਾਂ, ਨਵਾਂ ਸਿੱਖਦੇ ਹਾਂ, ਆਪਣੇ ਤਜ਼ਰਬੇ ਸਾਂਝੇ ਕਰਕੇ, ਮੁਫ਼ਤ ਗਿਆਨ ਦੀ ਲਹਿਰ (free knowledge movement) ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨ ਲਈ ਮਿਲ ਕੇ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਾਂ।

ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਵਿਕੀਮੀਡੀਆ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰਗਰਮ ਹੋ ਜਾਂ ਕਮਿਊਨਿਟੀ ਦੀਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ, ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸਕਾਲਰਸ਼ਿਪ ਲਈ ਅਪਲਾਈ ਕਰਨ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਦੇ ਹਾਂ। ਇਸ ਬਾਰੇ ਵਿਸਥਾਰ ਵਿੱਚ ਜਾਣਕਾਰੀ ਅੱਗੇ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ। 🙂

ਅਪਲਾਈ ਕਰਨ ਦੀ ਆਖਰੀ ਮਿਤੀ: [15 ਅਪ੍ਰੈਲ 2026, ਰਾਤ 11:59 ਵਜੇ ਤੱਕ (IST)]

ਅਰਜ਼ੀ ਦਾ ਲਿੰਕ (Application link): https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdA3rR9xX_k31dzJrjM5MTDNYNUIRcAB45S4TflsYCbGJNrzg/viewform

ਵਧੇਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ (More information): [[metawiki:WikiConference_India_2026/Scholarship|WCI 2026 Scholarship metawiki]]

ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਇਸ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਕਮਿਊਨਿਟੀ ਦੇ ਹੋਰ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਸਾਂਝਾ ਕਰੋ।

ਧੰਨਵਾਦ,

ਵਿਕੀ ਕਾਨਫਰੰਸ ਇੰਡੀਆ 2026 ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ

-[[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Gnoeee|Gnoeee]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Gnoeee|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 21:16, 28 ਮਾਰਚ 2026 (UTC)

== Join the sixth Ukraine’s Cultural Diplomacy Month on Wikipedia! ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
[[File:Ukraine’s Cultural Diplomacy Month on Wikipedia 2026.png|right|250px|thumb|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Ukraine%27s_Cultural_Diplomacy_Month_2026|Join our campaign!]]
{{int:please-translate}}

Dear Wikipedians!

[[:m:Special:MyLanguage/Wikimedia Ukraine|Wikimedia Ukraine]], in cooperation with the [[:en:Ministry of Foreign Affairs of Ukraine|MFA of Ukraine]] and [[:en:Ukrainian Institute|Ukrainian Institute]], has launched the sixth edition of writing challenge &quot;'''[[:m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|Ukraine's Cultural Diplomacy Month]]'''&quot;, which lasts from '''1st April''' until '''30th April 2026'''.

The initiative aims to promote knowledge about Ukrainian culture abroad by creating and improving Wikipedia articles in multiple languages. This year marks the sixth edition of the campaign, which will focus on contemporary culture, making today’s artistic voices and practices more visible to international audiences.

🧩'''How to participate?'''

Choose an article from the suggested list → Write an article in your language, or improve an existing one according to the rules → Add your contribution to the contest page and calculate your points → Win prizes and receive a certificate of participation → Become a promoter of truthful knowledge about Ukraine.

🧩'''[[m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|Check our main page for more information]]'''.

'''If you are interested in coordinating long-term community engagement for the campaign and becoming a local ambassador, we would love to hear from you! Please let us know your interest.'''

If not, then we encourage you to translate the [[m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|landing page of the contest]] and [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MessageGroupStats?group=Centralnotice-tgroup-UCDM2026banner&amp;messages=&amp;language=en&amp;x=D banner] into your own language.

Also, we set up a [[:m:CentralNotice/Request/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|banner]] to notify users of the possibility to participate in this challenge! 

[[:m:User:OlesiaLukaniuk (WMUA)|OlesiaLukaniuk (WMUA)]] ([[:m:User talk:OlesiaLukaniuk (WMUA)|talk]]) 04:35, 1 April 2026 (UTC)
&lt;/div&gt;

(This message was sent to [[:ਵਿਕਿਪੀਡਿਆ:ਕਮਿਊਨਟੀ ਪੋਰਟਲ]] and is being posted here due to a redirect.)
&lt;!-- Message sent by User:OlesiaLukaniuk (WMUA)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:OlesiaLukaniuk_(WMUA)/list_of_wikis&amp;oldid=28552112 --&gt;

== Action Required: Update templates/modules for electoral maps (Migrating from P1846 to P14226) ==

Hello everyone,

This is a notice regarding an ongoing data migration on Wikidata that may affect your election-related templates and Lua modules (such as &lt;code&gt;Module:Itemgroup/list&lt;/code&gt;).

'''The Change:'''&lt;br /&gt;
Currently, many templates pull electoral maps from Wikidata using the property [[:d:Property:P1846|P1846]], combined with the qualifier [[:d:Property:P180|P180]]: [[:d:Q19571328|Q19571328]]. 

We are migrating this data (across roughly 4,000 items) to a newly created, dedicated property: '''[[:d:Property:P14226|P14226]]'''.

'''What You Need To Do:'''&lt;br /&gt;
To ensure your templates and infoboxes do not break or lose their maps, please update your local code to fetch data from [[:d:Property:P14226|P14226]] instead of the old [[:d:Property:P1846|P1846]] + [[:d:Property:P180|P180]] structure. A [[m:Wikidata/Property Migration: P1846 to P14226/List|list of pages]] was generated using Wikimedia Global Search.

'''Deadline:'''&lt;br /&gt;
We are temporarily retaining the old data on [[:d:Property:P1846|P1846]] to allow for a smooth transition. However, to complete the data cleanup on Wikidata, the old [[:d:Property:P1846|P1846]] statements will be removed after '''May 1, 2026'''. Please update your modules and templates before this date to prevent any disruption to your wiki's election articles.

Let us know if you have any questions or need assistance with the query logic. Thank you for your help! [[User:ZI Jony|ZI Jony]] using [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:MediaWiki message delivery|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 17:12, 3 ਅਪਰੈਲ 2026 (UTC)

(This message was sent to [[:ਵਿਕਿਪੀਡਿਆ:ਕਮਿਊਨਟੀ ਪੋਰਟਲ]] and is being posted here due to a redirect.)
&lt;!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&amp;oldid=29941252 --&gt;

== Invitation to join South Asian Community and the Annual Planning Discussions with WMF ==

&quot;Kindly feel free to translate this text into your own language.&quot;

Dear Community member,

We would like to invite you all to the April edition of the South Asia Open Community Call that will focus on a discussion with the leadership of the Wikimedia Foundation on their [[:m:Wikimedia Foundation Annual Plan/2026-2027|Annual Plan (2026-2027)]]. 

The [[:m:Wikimedia Foundation Annual Plan|Foundation’s Annual Plan]] is a high-level roadmap for what the organisation aims to achieve in the coming year. It includes not only the foundation’s Goals, Progress, and plan but also a summary of Global Trends that impact the present and future of our movement. 

This is the right time for the South Asia community to participate and share their thoughts on the Wikimedia Foundation’s annual plan, helping shape it together. Share your hopes, concerns, bold ideas, and specific requests to contribute to the Foundation’s planning.

Hence, the next [[:m:South Asia Open Community Call|South Asia Open Community Call]] will be hosted on the following dates/times. Please mark the same in your calendar and sign up [[:m:Event:South Asia Open Community Call, April 2026|here]]. 

* Platform: Google Meet
* Date: 17th April, 2026
* Time: 1930-2045 IST (1400-1515 UTC)
* Registration Link: [[:m:Event:South Asia Open Community Call, April 2026|here]]

Note: Only those who have registered will receive the joining link. 

Look forward to seeing you on the call,

Best, [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:MediaWiki message delivery|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 18:41, 5 ਅਪਰੈਲ 2026 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Nitesh Gill@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Nitesh_Gill/lists/Indic_VPs&amp;oldid=29127818 --&gt;

== ਵਿਕੀਕਾਨਫਰੰਸ ਇੰਡੀਆ 2026 - Scholarship Applications ==

ਪਿਆਰੇ ਵਿਕੀਮੀਡੀਅਨ,

ਸਾਨੂੰ ਇਹ ਸਾਂਝਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਖੁਸ਼ੀ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ ਕਿ ਵਿਕੀਕਾਨਫਰੰਸ ਇੰਡੀਆ 2026 ਲਈ ਸਕਾਲਰਸ਼ਿਪ ਅਰਜ਼ੀਆਂ ਇਸ ਸਮੇਂ ਖੁੱਲ੍ਹੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਆਖਰੀ ਮਿਤੀ ਨੇੜੇ ਆ ਰਹੀ ਹੈ।

[[metawiki:Special:MyLanguage/WikiConference_India_2026|ਵਿਕੀਕਾਨਫਰੰਸ ਇੰਡੀਆ 2026]] 

ਤੁਸੀਂ ਹੋਰ ਜਾਣਕਾਰੀ ਅਤੇ ਅਰਜ਼ੀ ਫਾਰਮ ਮੈਟਾ ਵਿਕੀ 'ਤੇ ਸਕਾਲਰਸ਼ਿਪ ਪੰਨੇ 'ਤੇ ਲੱਭ ਸਕਦੇ ਹੋ।

ਸਕਾਲਰਸ਼ਿਪ ਦੀ ਆਖਰੀ ਮਿਤੀ: 15 ਅਪ੍ਰੈਲ 2026, ਰਾਤ ​​11:59 IST

ਸਿਰਫ ਕੁਝ ਦਿਨ ਬਾਕੀ ਹਨ, ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਅਰਜ਼ੀ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੀ ਹੈ ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਅਰਜ਼ੀ ਦੇਣ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਦੇ ਹਾਂ ਅਤੇ ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਬੇਨਤੀ ਕਰਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਇਸਨੂੰ ਆਪਣੇ ਭਾਈਚਾਰੇ ਨਾਲ ਸਾਂਝਾ ਕਰੋ ਅਤੇ ਦੂਜਿਆਂ ਨੂੰ ਅਰਜ਼ੀ ਦੇਣ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰੋ।

ਵਧੇਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਅਤੇ ਨਿਯਮਤ ਅਪਡੇਟਸ ਲਈ, ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕਾਨਫਰੰਸ ਮੈਟਾ ਪੰਨੇ 'ਤੇ ਜਾਣ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਦੇ ਹਾਂ।

ਵਿਕੀਕਾਨਫਰੰਸ ਇੰਡੀਆ 2026 ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਟੀਮ ਵੱਲੋਂ,

ਨਿੱਘਾਂ ਭਰਿਆ ਸਵਾਗਤ। [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Jagmit Singh Brar|Jagmit Singh Brar]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Jagmit Singh Brar|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 03:44, 13 ਅਪਰੈਲ 2026 (UTC)

== Indic Wikimedia Hackathon Hyderabad 2026 - Call for Applications ==

The [[m:Indic MediaWiki Developers User Group|Indic MediaWiki Developers User Group]] is pleased to announce the upcoming [[m:Indic Wikimedia Hackathon Hyderabad 2026|Indic Wikimedia Hackathon Hyderabad 2026]], scheduled to take place in Hyderabad from 26 - 28 June 2026 (with 25 June as Day 0), in collaboration with the [[m:IIITH-OKI|IIITH-OKI]] and [https://www.osdg.in/ OSDG] club at [[w: International Institute of Information Technology, Hyderabad|International Institute of Information Technology, Hyderabad]].

Wikimedia hackathons are spaces for developers, designers, content editors, and other community stakeholders to collaborate on building technical solutions that help improve tools, workflows, and overall user experience across Wikimedia projects.

'''The hackathon is intended for:'''
* Technical contributors active in the Wikimedia technical ecosystem, including developers, maintainers (admins/interface admins), translators, designers, researchers, documentation writers, etc.
* Content contributors having an in-depth understanding of technical issues in their home Wikimedia projects like Wikipedia, Wikisource, Wiktionary, etc.
* Contributors from other FOSS communities or those who have participated in Wikimedia events in the past and would like to begin contributing to Wikimedia technical spaces.

Participants may work on curated hackathon tasks and are also encouraged to propose their own ideas, supported by a clear problem statement and a proposed approach.

To encourage participation and support promising contributions, scholarships will be provided to support participants’ related expenses.

'''Apply here:'''

* Scholarship application form (Deadline: 2 May 2026): [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSej8JvGsvQ7mYmkXdUDriMrKNPajCqH4e3clEct_GnmA1HZ3g/viewform Google form]


'''More information:'''

We encourage interested contributors to apply and participate. Further updates, including program details and venue, will be shared on the Meta page.

* Meta page: [[m:Indic Wikimedia Hackathon Hyderabad 2026|Indic Wikimedia Hackathon Hyderabad 2026]]

If you have any questions, concerns, or need support with the application, please reach out via the Meta-Wiki talk page or email at {{nospam|contact|indicmediawikidev.org}}.

Best Regards,
On behalf of Indic Mediawiki Developers User Group

==ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਸਭਾ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗ ਨਾਲ ਕਾਲਾਂਵਾਲੀ ਵਿੱਚ ਸੈਮੀਨਾਰ ==

ਸਤਿ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਜੀ, 

ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਸਭਾ, ਕਾਲਾਂਵਾਲੀ, ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਸਿਰਸਾ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗ ਨਾਲ ਉਸ ਵੱਲੋਂ ਚਲਾਈ ਜਾ ਰਹੀ ਪਬਲਿਕ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਕਾਲਾਂਵਾਲੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਨੀਵਾਰ, 25 ਅਪਰੈਲ, 2026 ਨੂੰ ਬਾਅਦ ਦੁਪਹਿਰ ਤਿੰਨ ਵਜੇ '''ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਨਾਲ ਜਾਣ-ਪਛਾਣ ਅਤੇ ਸੰਭਾਵਨਾਵਾਂ''' ਵਿਸ਼ੇ ਉਪਰ ਇੱਕ ਸੈਮੀਨਾਰ ਕਰਵਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਅਤੇ ਹੋਰ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਂ ਬਾਰੇ ਮੁੱਢਲੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇਗੀ। ਤੁਹਾਡਾ ਇਸ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਜਾਣਕਾਰ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਇਸ ਲਈ ਸੱਦਾ ਪੱਤਰ ਭੇਜ ਸਕਦੇ ਹੋ। ਕੋਈ ਨੇੜਲਾ ਵਿਕੀਮੀਡੀਅਨ ਇਸ ਵਿੱਚ ਮੇਰੇ ਸਹਿਯੋਗ ਲਈ ਆ ਸਕਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਜਰੂਰ ਸੰਪਰਕ ਕਰੇ। ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਇਸ ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ ਜਾਵੇਗਾ। ਤੁਹਾਡੇ ਸੁਝਾਵਾਂ ਦਾ ਵੀ ਇੰਤਜ਼ਾਰ ਰਹੇਗਾ। ਧੰਨਵਾਦ ਜੀ।
ਸੈਮੀਨਾਰ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਦਾ ਲਿੰਕ [https://meta.wikimedia.org/wiki/Seminar_on_Punjabi_Wikipedia_at_Kalanwali,_Sirsa ਇਥੇ] ਹੈ।

[[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Mulkh Singh|Mulkh Singh]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Mulkh Singh|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 16:47, 22 ਅਪਰੈਲ 2026 (UTC)

=== ਟਿੱਪਣੀ ===
:@[[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Mulkh Singh|Mulkh Singh]], ਬਹੁਤ ਵਧੀਆ ਕਦਮ ਜੀ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਮੁੜ ਸਰਗਰਮ ਹੁੰਦਿਆਂ ਦੇਖ ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ੀ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ। ੨੫ ਅਪਰੈਲ ਨੂੰ ਮੈਂ ਖ਼ੁਦ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਆ ਪਾਵਾਂਗਾ ਪਰ ਕਿਸੇ ਸੈਮੀਨਰ ਲਈ ਕਿਸੇ ਚੀਜ਼ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਜ਼ਰੂਰ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾ ਸਕਦਾ ਹੋਇਆ ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਬੇਹੱਦ ਖੁਸ਼ੀ ਹੋਵੇਗੀ। ਧੰਨਵਾਦ। -- '''[[user:kuldeepburjbhalaike|&lt;i style=&quot;color:#FF4500; font-family:sylfaen&quot;&gt;KuldeepBurjBhalaike&lt;/i&gt;]]''' &lt;sup style=&quot;color:#FF4500; font-family:georgia&quot;&gt;([[User_talk:Kuldeepburjbhalaike|Talk]])&lt;/sup&gt; 10:24, 23 ਅਪਰੈਲ 2026 (UTC)
---'''[[user:kuldeepburjbhalaike|&lt;i style=&quot;color:#FF4500; font-family:sylfaen&quot;&gt;KuldeepBurjBhalaike&lt;/i&gt;]]''' ਜੀ, ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਸਭਾ ਕਾਲਾਂਵਾਲੀ ਮੇਰੇ ਲਈ ਕੋਈ ਓਪਰੀ ਸੰਸਥਾ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਂ ਬਾਰੇ ਗੱਲ ਕਰਨੀ ਮੇਰੇ ਲਈ ਬਿਲਕੁਲ ਆਸਾਨ ਹੈ। ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਹੁੰਗਾਰੇ ਲਈ ਬਹੁਤ ਧੰਨਵਾਦ। --- [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Mulkh Singh|Mulkh Singh]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Mulkh Singh|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 15:08, 23 ਅਪਰੈਲ 2026 (UTC)

== Request for comment (global AI policy) ==

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
Apologies for writing in English. {{int:Please-translate}}
A [[:m:Requests for comment/Artificial intelligence policy|request for comment]] is currently being held to decide on a global AI policy. {{int:Feedback-thanks-title}}
[[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:MediaWiki message delivery|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 00:58, 26 ਅਪਰੈਲ 2026 (UTC)
&lt;/bdi&gt;

(This message was sent to [[:ਵਿਕਿਪੀਡਿਆ:ਕਮਿਊਨਟੀ ਪੋਰਟਲ]] and is being posted here due to a redirect.)
&lt;!-- Message sent by User:Codename Noreste@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=30424282 --&gt;

== ਲੇਖਾਂ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਦਿਆਂ ਮਨ ਵਿੱਚ ਉੱਠੇ ਕੁਝ ਸਵਾਲ ==
ਸਤ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਜੀ ਸਭ ਨੂੰ,

ਅੱਜ-ਕੱਲ੍ਹ ਅਸੀਂ, ਲਗਭਗ, ਸਭ ਆਪਣੇ 25 ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪੜ੍ਹੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਲੇਖਾਂ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੇ ਹਾਂ। ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਲੇਖ ਵਧੇਰੇ ਕਰਕੇ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬਾਨਾਂ ਬਾਰੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਵਰਗੀਆਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸ਼ਖ਼ਸੀਅਤਾਂ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਭ ਬਾਰੇ ਲੇਖ ਲਿਖਦੇ ਸਮੇਂ, ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਦੀ ਨਿਰਪੱਖਤਾ ਨੀਤੀ ਅਨੁਸਾਰ 'ਉਨ੍ਹਾਂ' ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ 'ਉਹ' ਵਰਤਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਧਾਰਮਿਕ ਵਿਸ਼ਵਾਸਾਂ ਅਤੇ ਇਜ਼ੱਤ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖਦਿਆਂ ਇਸ 'ਤੇ ਗੱਲ ਕਰਨੀ ਬਿਹਤਰ ਹੋਵੇਗੀ। ਇਸ ਬਾਰੇ ਪਹਿਲਾਂ ਇੱਕ-ਦੋ ਬੈਠਕਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਗੱਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ ਹੈ ਪਰ ਕਦੀ ਕੁਝ ਨਿਚੋੜ ਨਹੀਂ ਨਿਕਲ ਪਾਇਆ। ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਇਸ ਬਾਰੇ ਆਪਣੇ ਵਿਚਾਰ ਸਾਂਝੇ ਕਰਨਾ ਚਾਹੇ, ਤਾਂ ਬਹੁਤ ਮਿਹਰਬਾਨੀ ਹੋਵੇਗੀ। ਸ਼ੁਕਰਾਨੇ [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Nitesh Gill|Nitesh Gill]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Nitesh Gill|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 17:34, 28 ਅਪਰੈਲ 2026 (UTC)

:@[[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Nitesh Gill|Nitesh Gill]] ਜੀ ਤੁਹਾਡਾ ਬਹੁਤ ਧੰਨਵਾਦ ਇਸ ਜ਼ਰੂਰੀ ਗੱਲ ਨੂੰ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਸੱਥ ਉੱਤੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਲਈ ਤਾਂ ਕਿ ਇਸ ਵਿੱਚ ਸਭ ਦੀ ਭਾਗੀਦਾਰੀ ਵੀ ਹੋ ਸਕੇ ਅਤੇ ਇਸ ਕੋਈ ਰਾਹ ਲੱਭਕੇ ਕੋਈ ਖ਼ਾਸ ਨੀਤੀ ਨੂੰ ਅੱਪਡੇਟ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕੇ ਜਾਂ ਇਸ ਲਈ ਕੋਈ ਅਲੱਗ ਤੋਂ ਨੀਤੀ ਬਣਾਈ ਜਾ ਸਕੇ। ਮੇਰਾ ਵਿਚਾਰ ਹੈ ਕਿ ਧਰਮ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸੰਜੀਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਹੈ ਇਸ ਆਪਾਂ ਧਰਮ ਦੇ ਬਾਬਤ ਲੇਖਾਂ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਾਂ ਅਤੇ ਫਿਰ ਹੋਰ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਉੱਤੇ ਚਰਚਾ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਾਂ। ਮੈਂ ਕੁੱਝ ਸਫ਼ਿਆਂ ਦੇ ਲਿੰਕ ਸਾਂਝਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਈਚਾਰੇ ਨੇ ਹਾਲੀਆ ਹੀ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਅੱਪਡੇਟ ਕੀਤਾ ਸੀ (ਜਾਂ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਸੀ)
:ਹਾਲੀਆ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੇ ਸਫ਼ੇ -
:ਸ਼ਬਦ ਜੋੜ (Spelling) ਬਾਰੇ - [[ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ:ਸ਼ੈਲੀ ਦਸਤਾਵੇਜ਼/ਸ਼ਬਦ-ਜੋੜ|ਲਿੰਕ]]
:ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਚੰਗਾ ਲੇਖ (Good Article) - [[ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ:ਚੰਗੇ ਲੇਖ|ਲਿੰਕ]]
:ਇਸ ਉੱਤੇ ਕੋਈ ਖ਼ਾਸ ਨਤੀਜੇ ਉੱਤੇ ਪਹੁੰਚਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਪਾਂ ਹੇਠ ਦਿੱਤੇ ਸਫ਼ੇ ਨੂੰ ਅੱਪਡੇਟ ਕਰ ਦੇਵਾਂਗੇ - 
:[[ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ:ਸ਼ੈਲੀ ਦਸਤਾਵੇਜ਼/ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਨਾਲ਼ ਸੰਬਂਧਿਤ ਲੇਖ]]
:ਇਸ ਦੇ ਲਈ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਦੇ ਸਫ਼ੇ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ - [[:en:Wikipedia:Manual of Style/Islam-related articles|Wikipedia:Manual of Style/Islam-related articles]]
:-- '''[[user:kuldeepburjbhalaike|&lt;i style=&quot;color:#FF4500; font-family:sylfaen&quot;&gt;KuldeepBurjBhalaike&lt;/i&gt;]]''' &lt;sup style=&quot;color:#FF4500; font-family:georgia&quot;&gt;([[User_talk:Kuldeepburjbhalaike|Talk]])&lt;/sup&gt; 09:21, 30 ਅਪਰੈਲ 2026 (UTC)
:‘ਉਨ੍ਹਾਂ’ ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ ‘ਆਪ’ ਸ਼ਬਦ ਵਿਚਾਰਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਹੈ ਇਹ ਵੀ ਬਹੁ-ਵਚਨ। [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Geet Arts|Geet Arts]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Geet Arts|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 11:28, 9 ਮਈ 2026 (UTC)
:ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਕੀਮੀਡੀਆ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਸ਼ਾਈ ਨੀਤੀ ਸਬੰਧੀ ਚੱਲ ਰਹੀ ਚਰਚਾ ਦੇ ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ ਮੇਰਾ ਵਿਚਾਰ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਆਪਣੀ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਅਤੇ ਵਿਆਕਰਣਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖਦਿਆਂ ਪੜਨਾਵਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਬਾਰੇ ਸਪਸ਼ਟ ਨੀਤੀ ਬਣਾਈ ਜਾਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
:ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ “you” ਵਰਗਾ ਇਕ ਤਟਸਥ ਸ਼ਬਦ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ “ਤੂੰ”, “ਤੁਸੀਂ”, “ਆਪ” ਆਦਿ ਸ਼ਬਦ ਸਿਰਫ਼ ਵਿਆਕਰਣ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਆਦਰ ਅਤੇ ਸਮਾਜਕ ਵਿਵਹਾਰ ਨੂੰ ਵੀ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਪੰਜਾਬੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਹਰ ਵਿਅਕਤੀ ਨਾਲ ਸਤਿਕਾਰ ਪੂਰਵਕ ਗੱਲ ਕਰਨ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਕਰਕੇ ਪੰਜਾਬੀ ਦੀ ਆਮ ਲਿਖਤ, ਪੱਤਰਕਾਰਤਾ, ਅਕਾਦਮਿਕ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਵੀ “ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ”, “ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ” ਵਰਗੇ ਪੜਨਾਂਵ ਆਮ ਤੌਰ ’ਤੇ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
:ਮੇਰੇ ਵਿਚਾਰ ਅਨੁਸਾਰ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ’ਤੇ “ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ” ਵਰਤਣਾ ਨਿਰਪੱਖਤਾ ਦੇ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਨਹੀਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਪੰਜਾਬੀ ਦੀ ਕੁਦਰਤੀ ਅਤੇ ਸਨਮਾਨਜਨਕ ਭਾਸ਼ਾਈ ਰੀਤ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ। ਨਿਰਪੱਖਤਾ ਦਾ ਮਤਲਬ ਬੇਅਦਬੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
:ਇਸ ਲਈ ਮੇਰਾ ਸੁਝਾਅ ਹੈ ਕਿ:
:•ਸਾਰੇ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਲਈ ਆਮ ਤੌਰ ’ਤੇ “ਉਨ੍ਹਾਂ”, “ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ”, “ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ” ਵਰਗੇ ਆਦਰਸੂਚਕ ਪੜਨਾਂਵ ਵਰਤੇ ਜਾਣ।
:• ਲੇਖਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਵਨਾਤਮਕ ਜਾਂ ਪ੍ਰਚਾਰਾਤਮਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣਾਂ ਜਿਵੇਂ “ਮਹਾਨ”, “ਪੂਜਨੀਕ”, “ਅਵਤਾਰੀ”, “ਸਤਿਕਾਰਯੋਗ” ਆਦਿ ਤੋਂ ਬਚਿਆ ਜਾਵੇ, ਜਦ ਤੱਕ ਉਹ ਕਿਸੇ ਹਵਾਲੇ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਨਾ ਹੋਣ।
:• ਨੀਤੀ ਸਾਰੀਆਂ ਧਾਰਮਿਕ, ਇਤਿਹਾਸਕ, ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਅਤੇ ਸਮਕਾਲੀ ਜਨਤਕ ਹਸਤੀਆਂ ਲਈ ਇੱਕੋ ਜਿਹੀ ਹੋਵੇ।
:• ਜਿੱਥੇ ਸੰਭਵ ਹੋਵੇ, ਲੇਖਾਂ ਵਿੱਚ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਪੜਨਾਂਵ ਦੀ ਥਾਂ ਸਿੱਧਾ ਨਾਮ ਵਰਤਿਆ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਜੋ ਲਿਖਤ ਹੋਰ ਸਪਸ਼ਟ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵਕੋਸ਼ੀ ਰਹੇ।
:ਮੇਰੇ ਅਨੁਸਾਰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਨੀਤੀ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਮਰਿਆਦਾ, ਪਾਠਕਾਂ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਅਤੇ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਦੀ ਨਿਰਪੱਖਤਾ — ਤਿੰਨਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ ਸੰਤੁਲਨ ਬਣਾਈ ਰੱਖ ਸਕਦੀ ਹੈ।
:ਧੰਨਵਾਦ [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Aman Arora PTL|Aman Arora PTL]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Aman Arora PTL|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 13:21, 9 ਮਈ 2026 (UTC)

--- @[[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Nitesh Gill|Nitesh Gill]] ਜੀ, ਇਸ ਚਰਚਾ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਲਈ ਸ਼ੁਕਰੀਆ। ਪਹਿਲਾਂ ਤਾਂ ਇਹ ਵਧੀਆ ਗੱਲ ਹੈ ਕਿ ਚਰਚਾ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਸੱਥ ਉੱਤੇ ਹੋਵੇ। ਦੂਜਾ, ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੁਸੀਂ ਲਿਖਿਆ ਹੈ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਥਾਂ ਉੱਤੇ ਉਸ/ਉਹ ਕਰਦਿਆਂ ਪੰਜਾਬੀ ਸਮਾਜ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਦਾ ਧਿਆਨ ਰੱਖਿਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਅਸੀਂ ਜੇਕਰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਲੇਖਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕਵਚਨ ਕਰ ਵੀ ਦਿੰਦੇ ਹਾਂ ਤਾਂ ਉਹ ਪਾਠਕਾਂ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਉੱਤੇ ਵੀ ਸਵਾਲ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋਵੇਗਾ ਕਿ ਉਹ ਕਿਸੇ ਖ਼ਾਸ ਏਜੰਡੇ ਤਹਿਤ ਕੰਮ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਇਹ ਗੱਲ ਕਿਸੇ ਫਿਰਕੂ ਸੰਗਠਨ ਦੇ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਉਹ ਸੰਪਾਦਕਾਂ ਲਈ ਵੀ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਖੜ੍ਹੀ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਇਹਨਾਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਲੇਖਾਂ ਲਈ ਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲੀ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ। ਪਰ ਇਸ ਲਈ ਵੀ ਗਹਿਰੇ ਸੰਵਾਦ ਦੀ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਧਰਮਾਂ ਦੀਆਂ ਸ਼ਖਸੀਅਤਾਂ ਦਾ ਧਿਆਨ ਰੱਖਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ। ਪਰ ਇੱਕ ਦੌਰ ਉਹ ਵੀ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਨੇੜ ਭੂਤ ਅਤੇ ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਵਿਚਰ ਰਹੀਆਂ ਧਾਰਮਿਕ ਸ਼ਖਸੀਅਤਾਂ ਦੇ ਪੈਰੋਕਾਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵੀ ਬਹੁਤ ਹੈ ਪਰ ਨਾਲ ਹੀ ਅਜਿਹੇ ਆਗੂਆਂ ਦੇ ਕਿਰਦਾਰ ਉੱਤੇ ਸੁਆਲ ਵੀ ਉੱਠਦੇ ਰਹੇ/ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟ ਆਚਰਨ ਦੇ ਕਾਨੂੰਨੀ ਅਤੇ ਅਖਬਾਰੀ ਹਵਾਲੇ ਵੀ ਮੌਜੂਦ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਨਾਲ ਅਜਿਹੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦਾ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕਰਨਾ ਵੀ ਸਹੀ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਹ ਗੱਲ ਆਪਣੇ ਭਾਈਚਾਰੇ ਵਿੱਚ ਅੱਗੇ ਤੁਰੇ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਨਿਚੋੜ ਉੱਤੇ ਪਹੁੰਚੇ ਤਾਂ ਬਿਹਤਰ ਹੈ। --- [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Mulkh Singh|Mulkh Singh]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Mulkh Singh|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 16:14, 29 ਅਪਰੈਲ 2026 (UTC)
* [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Mulkh Singh|Mulkh Singh]] ਜੀ, ਬਹੁਤ ਧੰਨਵਾਦ। ਖੁਸ਼ੀ ਹੋਈ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਚਰਚਾ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਆਪਣਾ ਯੋਗਦਾਨ ਦਿੱਤਾ। ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਲ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਹਿਮਤ ਹਾਂ ਕਿ ਜੇ ਅਸੀਂ ਸਭ ਮਿਲ ਕੇ ਇਸ ਦੇ ਹੱਲ 'ਤੇ ਗੱਲ ਕਰੀਏ, ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਕੋਈ ਰਾਹ ਕੱਢ ਸਕਦੇ ਹਾਂ। ਉਦਾਹਰਨ ਵਜੋਂ, ਜੇ ਨੀਤੀਆਂ ਨੂੰ ਅਪਡੇਟ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਇਹ ਸਭ ਲਈ ਮਦਦਗਾਰ ਹੋਵੇਗਾ ਅਤੇ ਹਰ ਵਾਰ ਇਸ ਮਾਮਲੇ 'ਤੇ ਵੱਖਰੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਗੱਲ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਪਵੇਗੀ। ਬਾਕੀ ਸਭ ਨੂੰ ਵੀ ਬੇਨਤੀ ਹੈ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਸੁਝਾਅ ਜ਼ਰੂਰ ਸਾਂਝੇ ਕਰੋ। ਸ਼ੁਕਰੀਆ [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Nitesh Gill|Nitesh Gill]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Nitesh Gill|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 17:18, 29 ਅਪਰੈਲ 2026 (UTC)
*:ਸ਼ੁਕਰੀਆ @[[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Nitesh Gill|Nitesh Gill]] ਇਸ ਸਵਾਲ ਲਈ. ਮੇਰੇ ਵਿਚਾਰ ਨਾਲ ਸਿੱਖ ਗੁਰੂਆਂ ਦੇ ਲੇਖਾਂ 'ਤੇ 'ਉਨ੍ਹਾਂ' ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਹੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਬਿਹਤਰ ਰਹੇਗੀ। ਹੋਰ ਸਭ ਵੀ ਆਪਣੇ ਵਿਚਾਰ ਸਾਂਝੇ ਕਰਨ ਤਾਂ ਜੋ ਇਸ ਉੱਤੇ ਸਾਂਝੇ ਤੌਰ ਤੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕੇ। ਧੰਨਵਾਦ। [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Tamanpreet Kaur|Tamanpreet Kaur]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Tamanpreet Kaur|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 14:49, 30 ਅਪਰੈਲ 2026 (UTC)
* ਸਤਿ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਜੀ। ਮੈਂ ਇਸ ਚਰਚਾ ਵਿੱਚ @[[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Kuldeepburjbhalaike|Kuldeepburjbhalaike]] ਜੀ ਦੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨਾਲ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਹਿਮਤ ਹਾਂ। ਜਿਵੇਂ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਸੁਝਾਅ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਕਿ ਸਾਨੂੰ [[:en:Main_Page|ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ]] ਦੇ '[[:en:Wikipedia:Manual_of_Style/Islam-related_articles|Manual of Style/Islam-related articles]]' ਵਾਂਗ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਲਈ ਵੀ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਨੀਤੀ ਤਿਆਰ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਇਹ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸਹੀ ਅਤੇ ਤਕਨੀਕੀ ਹੱਲ ਹੈ।
:ਇਸ ਚਰਚਾ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਉਂਦੇ ਹੋਏ, ਮੈਂ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਨੁਕਤੇ ਸਾਂਝੇ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ:
:ਨੀਤੀਗਤ ਢਾਂਚਾ (Policy Framework): ਸਾਨੂੰ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ 'ਸ਼ੈਲੀ ਦਸਤਾਵੇਜ਼' (Manual of Style) ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ ਜੋ ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਅਤੇ ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਸ਼ਖਸੀਅਤਾਂ ਲਈ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਤੈਅ ਕਰੇ। ਇਸ ਨਾਲ ਸੰਪਾਦਕਾਂ ਵਿਚਾਲੇ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਸੰਭਾਵੀ ਟਕਰਾਅ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਣਗੇ ਅਤੇ ਲਿਖਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕਸਾਰਤਾ ਆਵੇਗੀ।
:ਸਾਡੇ ਮੌਜੂਦਾ '[[ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ:ਸ਼ੈਲੀ ਦਸਤਾਵੇਜ਼/ਸ਼ਬਦ-ਜੋੜ|ਸ਼ਬਦ-ਜੋੜ]]' ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਵਾਂਗ ਸਾਨੂੰ ਇਸ ਨਵੀਂ ਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸਪਸ਼ਟ ਉਦਾਹਰਨਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਨੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਹਨ। ਉਦਾਹਰਨ ਲਈ, ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬਾਨ ਜਾਂ ਸ਼ਹੀਦ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਜੀ ਵਰਗੀਆਂ ਸਤਿਕਾਰਤ ਸ਼ਖਸੀਅਤਾਂ ਲਈ 'ਉਹ' ਦੀ ਬਜਾਏ 'ਉਨ੍ਹਾਂ/ਉਹਨਾਂ' ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨੂੰ ਨੀਤੀਗਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਪਸ਼ਟ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
:ਇਹ ਨੀਤੀ ਪਾਠਕਾਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਅਤੇ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਦੇ ਮਿਆਰਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ ਮਜ਼ਬੂਤ ਪੁਲ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰੇਗੀ।
:ਮੈਂ ਇਸ ਨੀਤੀ ਨੂੰ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਅਤੇ ਤਕਨੀਕੀ ਪੱਖੋਂ ਸਹਿਯੋਗ ਦੇਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹਾਂ। &lt;font color=&quot;green&quot; face=&quot;Segoe Script&quot; size=&quot;4&quot;&gt;&lt;b&gt; [[User:Harry sidhuz|Harry sidhuz]] &lt;/b&gt;&lt;/font&gt;&lt;sup&gt;&lt;font face=&quot;Andalus&quot;&gt; ([[User talk:Harry sidhuz|talk]]) &amp;#124;[[Special:Contributions/Harry sidhuz|Contribs]])&lt;/font&gt;&lt;/sup&gt; 17:17, 1 ਮਈ 2026 (UTC)
* ਸਤਿ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਜੀ! ਇਹ ਵਿਸ਼ਾ ਬਹੁਤ ਜਰੂਰੀ ਵੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਵੀ ਹੈ। ਮੈਂ ਉੱਪਰ ਦਿੱਤੇ ਸਾਰਿਆਂ ਦੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨਾਲ ਸਹਿਮਤ ਹਾਂ। ਸਾਨੂੰ ਆਪਣੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਦਾ ਖਿਆਲ ਰੱਖਦੇ ਹੋਏ ਸਪੱਸ਼ਟ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਨੀਤੀਆਂ ਬਣਾਉਣੀਆਂ ਪੈਣਗੀਆਂ। ਮੇਰੇ ਖਿਆਲ ਨਾਲ ਪੂਰੀ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰ੍ਮੁੱਖ ਧਰਮਾਂ (ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਹਿੰਦੂ/ਮੁਸਲਮਾਨ/ਸਿੱਖ/ਇਸਾਈ ਆਦਿ) ਦੇ ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਗੁਰੂਆਂ, ਪੀਰਾਂ, ਪੈਗੰਬਰਾਂ, ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਆਦਿ ਲਈ ਇੱਕ ਖਾਸ ਸਤਿਕਾਰਯੋਗ ਸ਼ੈਲੀ (ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਓਹਨਾਂ/ਆਪ ਆਦਿ) ਵਰਤਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਪ੍ਰੰਤੂ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਖਾਸ ਛੋਟੇ ਜਿਹੇ ਖਿੱਤੇ ਜਾਂ ਜਗ੍ਹਾ ਦੇ ਅਗਵਾਈ ਕਰ ਰਹੇ ਕਿਸੇ ਧਾਰਮਿਕ ਆਗੂ ਜਾਂ ਲੀਡਰ ਲਈ ਸਿਰਫ ਆਮ ਪੰਜਾਬੀ (ਉਸ/ਓਹ ਆਦਿ) ਵਰਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਮੇਰਾ ਨਿੱਜੀ ਵਿਚਾਰ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹਨਾਂ ਦੋਵਾਂ ਕੈਟਾਗਰੀਆਂ ਨੂੰ ਵੰਡਣ ਲਈ ਬਹੁਤ ਬਰੀਕ ਜਿਹੀ ਲਾਈਨ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਨੀਤੀ ਜਾਂ ਖਰੜੇ ਵਜੋਂ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ, ਜਿਸ ਉੱਪਰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਆਪਣੇ ਆਪਣੇ ਸੁਝਾਅ ਦੇ ਸਕਦੇ ਹਨ।[[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Jagmit Singh Brar|Jagmit Singh Brar]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Jagmit Singh Brar|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 13:47, 9 ਮਈ 2026 (UTC)
*ਸਤਿ ਸ਼੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਜੀ ! ਇਹ ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਚਰਚਾ ਹੈ। ਜਿਵੇ ਕਿ ਉੱਪਰ ਸਾਰੇ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਈਚਾਰੇ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਤੂੰ, ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ  ਤੁਸੀ, ਉਸਦੀ ਜਗ੍ਹਾ ਉਹਨਾਂ ਸਬਦ ਠੀਕ ਹਨ ਜਿਵੇ ਕਿ ਇੱਕ ਲੇਖ ਹੈ ਮਾਤਾ ਗੰਗਾ ਜੀ, ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਪੜ੍ਹਨ ਵੇਲ਼ੇ ਬਹੁਤ ਅਜੀਬ ਲੱਗਿਆ ਕਿ ਉਸਦਾ ਵਿਆਹ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਨਾਲ਼ ਹੋਇਆ ਉਸਦਾ ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ ਓਹਨਾਂ ਦਾ ਵਿਆਹ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਹੋਇਆ ਠੀਕ ਲੱਗੇਗਾ ਜੀ [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Gurtej Chauhan|Gurtej Chauhan]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Gurtej Chauhan|ਗੱਲ-ਬਾਤ]])

== Call for Applications: TTT 2026 (Deadline Extended to 20 May) ==

''&lt;small&gt;Apologies for writing in English. Please feel free to translate this into your language.&lt;/small&gt;''

Hello everyone,

We hope you are doing well.

We would like to share that applications for the [[:m:IIITH-OKI/Train the Trainer Program/2026|Train the Trainer (TTT) 2026]] program are currently open. TTT is a capacity-building initiative aimed at supporting Wikimedians in developing training, facilitation, and leadership skills.

We are happy to inform you that the scholarship application deadline has been [[:m:IIITH-OKI/Train the Trainer Program/2026/Scholarship|extended until 20 May 2026]]. We are still receiving applications and encourage interested community members, especially emerging leaders, to [https://docs.google.com/forms/d/17eq6lJNCTVBoKRqz5IdSCiYWv-eHBrYRnx1wXfncwLI/viewform?edit_requested=true&amp;pli=1 apply].

We also request your support in sharing this opportunity within your communities and networks, so that it can reach a wider and more diverse group of participants.

Thank you for your continued support. '''OKI (IIIT-H)''' [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:MediaWiki message delivery|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 13:02, 17 ਮਈ 2026 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Nitesh (OKI)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Nitesh_Gill/lists/Indic_VPs&amp;oldid=30361720 --&gt;

== ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਕੀਮੀਡੀਅਨਜ਼ ਸਾਲਾਨਾ ਯੋਜਨਾ 2026-27 ਅੱਪਡੇਟ ==

ਸਤਿ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਜੀ, ਆਪਣੇ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਕੀਮੀਡੀਅਨਜ਼ ਯੂਜ਼ਰ ਗਰੁੱਪ ਵੱਲੋਂ ਜੂਨ 2026 ਤੋਂ ਮਈ 2027 ਤੱਕ [https://meta.wikimedia.org/wiki/Community_Resources_and_Partnerships/India_General_Support_Project/Punjabi_Wikimedians_Annual_Plan_2026-27 ਸਾਲਾਨਾ ਯੋਜਨਾ ਲਈ ਅਰਜ਼ੀ] ਪਾਈ ਗਈ ਸੀ। ਇਹ ਸਾਂਝਾ ਕਰਦੇ ਬੋਹੱਦ ਖੁਸ਼ੀ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਅਰਜ਼ੀ ਵਿਕੀਮੀਡੀਆ ਸੰਸਥਾ ਵੱਲੋਂ ਪ੍ਰਵਾਨ ਕਰ ਲਈ ਹੈ। ਇਸ ਯੋਜਨਾ ਸੰਬੰਧੀ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਬਾਰੇ ਚਰਚਾ ਆਪਣੀ ਅਗਲੀ ਮੀਟਿੰਗ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇਗੀ। ਸਭ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗ ਲਈ ਬਹੁਤ ਬਹੁਤ ਧੰਨਵਾਦ। -- '''[[user:kuldeepburjbhalaike|&lt;i style=&quot;color:#FF4500; font-family:sylfaen&quot;&gt;KuldeepBurjBhalaike&lt;/i&gt;]]''' &lt;sup style=&quot;color:#FF4500; font-family:georgia&quot;&gt;([[User_talk:Kuldeepburjbhalaike|Talk]])&lt;/sup&gt; 15:13, 20 ਮਈ 2026 (UTC)

== 25 ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਲੇਖ ਸੁਧਾਰ ਮੁਹਿੰਮ ==

ਸਤਿ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਜੀ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਆਪਾਂ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਉੱਤੇ 25 ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੇਖੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਲੇਖਾਂ ਨੂੰ ਸੁਧਾਰਣ ਲਈ ਇੱਕ ਮੁਹਿੰਮ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਪਿਛਲੇ ਕੁਛ ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਥੋੜ੍ਹਾ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਵੀ ਗਿਆ ਹੈ ਪਰ ਉਸ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ 25 ਮਈ ਤੋਂ 7 ਜੂਨ ਤੱਕ ਇਹਨਾਂ 25 ਲੇਖਾਂ ਵਿਚੋਂ ਰਹਿੰਦੇ ਲੇਖਾਂ ਨੂੰ ਸੁਧਾਰਣ ਅਤੇ ਸੁਧਾਰੇ ਗਏ ਲੇਖਾਂ ਦੀ ਸਮੀਖਿਆ ਕਰਨ ਉੱਤੇ ਧਿਆਨ ਦੇਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਯੋਗਦਾਨ ਦੇਣ ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੇ ਰਜਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ਲਿੰਕ ਰਾਹੀਂ ਰਜਿਸਟਰ ਕਰਨ ਤੋਂ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਸੇ ਵੀ ਲਿਖ ਉੱਤੇ ਤੁਸੀਂ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ। ਧੰਨਵਾਦ।

*ਰਜਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ਲਿੰਕ: https://w.wiki/P45L
*ਲੇਖਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ: https://w.wiki/HtyR
-- [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Kuldeep (Punjabi Wikimedians)|Kuldeep (Punjabi Wikimedians)]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Kuldeep (Punjabi Wikimedians)|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 17:07, 23 ਮਈ 2026 (UTC)

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Vote now in the 2026 U4C election&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
Eligible voters are asked to participate in the 2026 [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] election. More information–including an eligibility check, voting process information, candidate information, and a link to the vote–are available on Meta at the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|2026 Election information page]]. The vote closes on 2 June 2026 at [https://zonestamp.toolforge.org/1780358400 00:00 UTC].

Please vote if your account is eligible. Results will be available by 14 June 2026. -- In cooperation with the U4C,&lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

[[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]]) 17:14, 27 ਮਈ 2026 (UTC)

(This message was sent to [[:ਵਿਕਿਪੀਡਿਆ:ਕਮਿਊਨਟੀ ਪੋਰਟਲ]] and is being posted here due to a redirect.)
&lt;!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=30513860 --&gt;

== ਵਿਕੀ ਲਵਜ਼ ਹਿਮਾਲਿਆ ਤਹਿਤ ਇਸ ਲੜੀ ਦੀ ਆਖ਼ਰੀ ਵਰਕਸ਼ਾਪ ==

ਸਤਿ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਜੀ, [https://outreachdashboard.wmflabs.org/campaigns/wiki%20loves%20himalayas/programs ਵਿਕੀ ਲਵਜ਼ ਹਿਮਾਲਿਆ] ਨਾਮ ਦੇ ਹੇਠ ਹੁਣ ਤੱਕ ਚਾਰ ਵਰਕਸ਼ਾਪ ਹੋ ਚੁੱਕੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਕੀਮੀਡੀਅਨਜ਼ ਵੱਲੋਂ ਇੱਕ ਟ੍ਰੇਨਰ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਇਹਨਾਂ ਵਰਕਸ਼ਾਪਾਂ ਨੂੰ [https://hsrc.iiit.ac.in/research/highland%20histories.html ਹਾਈਲੈਂਡ ਹਿਸਟਰੀਜ਼] ਅਤੇ [[m:IIITH-OKI|ਓਕੇਆਈ]] ਵੱਲੋਂ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਪਿਛਲੀਆਂ ਵਰਕਸ਼ਾਪ ਦੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੀ ਇਸ ਆਖ਼ਰੀ ਵਰਕਸ਼ਾਪ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮੈਂ ਇਸ ਵਰਕਸ਼ਾਪ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੇ ਕਮਿਊਨਿਟੀ ਕੋਆਰਡੀਨੇਟਰ ਵਜੋਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮੇਰਾ ਕੰਮ ਉੱਥੇ ਆਏ ਨਵੇਂ ਭਾਗੀਦਾਰਾਂ ਨੂੰ ਵਿਕੀਮੀਡੀਆ ਲਹਿਰ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟਾਂ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨਾ ਹੋਵੇਗਾ। ਇਸ ਲੜੀ ਦੀ ਅਗਲੀ ਵਰਕਸ਼ਾਪ ੨੨ ਅਤੇ ੨੩ ਜੂਨ ੨੦੨੬ ਨੂੰ ਲੱਦਾਖ਼ ਵਿੱਚ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ। ਧੰਨਵਾਦ। -- [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Kuldeep (Punjabi Wikimedians)|Kuldeep (Punjabi Wikimedians)]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Kuldeep (Punjabi Wikimedians)|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 05:27, 31 ਮਈ 2026 (UTC)

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Migration to Parsoid&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;em&gt;[[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation/Product and Technology/Parsoid Read Views/Read View Announcement|Read this in another language]]&lt;/em&gt;

Hello everyone! I am glad to inform you that as the next step in the [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification|Parser Unification]] project, Parsoid will soon be turned on as the default article renderer on your wiki. We are gradually increasing the number of wikis using Parsoid, with the intention of making it the default wikitext parser for MediaWiki's next long-term support release. This will make our wikis more reliable and consistent for editors, readers, and tools to use, as well as making the development of future wikitext features easier.

If this disrupts your workflow, don’t worry! You can still opt out through a user preference or turn Parsoid off on the current page using the Tools submenu, as described in the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:ParserMigration|Extension:ParserMigration]] documentation.

There is [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification/Confidence Framework|more information about our roll-out strategy]] available, including the testing done before we turn on Parsoid for a new wiki.

To report bugs and issues, please look at our [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification/Known Issues|known issues]] documentation and if you found a new bug please create a phab ticket and tag the [[phab:project/view/5846|Content Transform Team in Phabricator]].
&lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[mw:User:ABreault (WMF)|Content Transform Team]]&lt;/bdi&gt; 23:21, 2 ਜੂਨ 2026 (UTC)

(This message was sent to [[:ਵਿਕਿਪੀਡਿਆ:ਕਮਿਊਨਟੀ ਪੋਰਟਲ]] and is being posted here due to a redirect.)
&lt;!-- Message sent by User:ABreault (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Wikimedia_Foundation/Product_and_Technology/Parsoid_Read_Views/2026-06-04_Wikipedias&amp;oldid=30626143 --&gt;

== ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਕੀਮੀਡੀਅਨਜ਼ ਦੀ ਅਗਲੀ ਮੀਟਿੰਗ ਅਤੇ ਸਾਲਾਨਾ ਯੋਜਨਾ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ==

ਸਤਿ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਜੀ, ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਕੀਮੀਡੀਅਨਜ਼ ਵੱਲੋਂ ਅਗਲੀ ਆਫ਼ਲਾਈਨ ਮੀਟਿੰਗ ੧੪ ਜੂਨ ੨੦੨੬ ਨੂੰ ਪਟਿਆਲਾ ਵਿਖੇ ਹੋਵੇਗੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਅਗਲੀ ਸਾਲਾਨਾ ਯੋਜਨਾ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਸਾਂਝੀ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇਗੀ ਅਤੇ ਲੇਖ ਗੁਣਵੱਤਾ ਲਈ ਚੱਲ ਰਹੀ ਮੁਹਿੰਮ ਵਿੱਚ ਲੇਖ ਸੋਧਣ ਦਾ ਕੰਮ ਵੀ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ।

ਦੂਸਰਾ ਇਹ ਕਿ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਕੀਮੀਡੀਅਨਜ਼ ਵੱਲੋਂ ੨੦੨੬-੨੭ ਦੀ ਸਾਲਾਨਾ ਯੋਜਨਾ ਲਈ ਪਾਈ ਗਈ ਅਰਜ਼ੀ ਸਵੀਕਾਰ ਲਈ ਗਈ ਹੈ ਅਤੇ  ਸਾਲਾਨਾ ਯੋਜਨਾ ੨੦੨੫-੨੬ ਦਾ ਸਮਾਂ ਜੂਨ ੨੦੨੬ ਤੱਕ ਦਾ ਸੀ। ਹੁਣ ਇਸ ਯੋਜਨਾ ਦੌਰਾਨ ਹੋਈਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਨੂੰ ਸਬਮਿੱਟ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ। ਇਸ ਯੋਜਨਾ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ ਜੇਕਰ ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸਹਾਇਤਾ ਜਾਂ ਸੁਝਾਅ ਦੇਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੇ ਨਾਲ਼ ਸੰਪਰਕ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ। ਧੰਨਵਾਦ ਜੀ। -- '''[[user:kuldeepburjbhalaike|&lt;i style=&quot;color:#FF4500; font-family:sylfaen&quot;&gt;KuldeepBurjBhalaike&lt;/i&gt;]]''' &lt;sup style=&quot;color:#FF4500; font-family:georgia&quot;&gt;([[User_talk:Kuldeepburjbhalaike|Talk]])&lt;/sup&gt; 16:32, 13 ਜੂਨ 2026 (UTC)

== RFC about AI-generated content in Wikimedia Commons ==

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Apologies for writing in English, please help translate this message to your language. You are invited to participate in a [[c:Commons:Requests for comment/Policy update for AI content|request for comment on Wikimedia Commons about a policy update for AI content]]. This may affect files that are uploaded to Wikimedia Commons for use on this project. Thank you. [[m:User:Codename Noreste|Codename Noreste]] ([[m:User talk:Codename Noreste|ਗੱਲ-ਬਾਤ]])&lt;/bdi&gt; 17:11, 23 ਜੂਨ 2026 (UTC)

(This message was sent to [[:ਵਿਕਿਪੀਡਿਆ:ਕਮਿਊਨਟੀ ਪੋਰਟਲ]] and is being posted here due to a redirect.)
&lt;!-- Message sent by User:Codename Noreste@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=30513860 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Deployment of Legal and Safety Contacts Link in the Footer of Your Wiki&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;Message&quot;/&gt;
'''Legal &amp; Safety Contacts'''

Hello community, the Wikimedia Foundation has provided a [[wmf:Special:MyLanguage/Legal:Wikimedia Foundation Legal and Safety Contact Information|single legal and safety contact page]], to be linked in the footer of your wiki, to ensure access to accurate legal information. This is a regulatory requirement. We have already rolled out links to English, German, Italian, Spanish and other wikis and we will deploy to your wiki soon. [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_Legal_and_Safety_Contacts_FAQ|Please read more on the project page]] and leave any comments in this thread or on the [[m:Special:MyLanguage/Talk:Wikimedia Foundation Legal and Safety Contacts FAQ|talk page]].

&lt;section end=&quot;Message&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

-- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 13:29, 25 ਜੂਨ 2026 (UTC)

(This message was sent to [[:ਵਿਕਿਪੀਡਿਆ:ਕਮਿਊਨਟੀ ਪੋਰਟਲ]] and is being posted here due to a redirect.)
&lt;!-- Message sent by User:Sannita (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Sannita_(WMF)/Mass_sending_test&amp;oldid=30731267 --&gt;

== ਵਿਕੀਕਾਨਫਰੰਸ ਭਾਰਤ 2026: ਸਵੈ-ਨਿਧੀ ਮੈਂਬਰਾਂ ਲਈ ਰਜਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਸੈਸ਼ਨਾਂ ਲਈ ਅਰਜ਼ੀਆਂ ==

ਪਿਆਰੇ ਭਾਈਚਾਰਕ ਸਦੱਸ,

ਸਾਨੂੰ ਇਹ ਦੱਸਦੇ ਖੁਸ਼ੀ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ ਕਿ [[m:WikiConference_India_2026|'''ਵਿਕੀਕਾਨਫਰੰਸ ਭਾਰਤ 2026''']] ਲਈ ਸਵੈ-ਨਿਧੀ ਮੈਂਬਰਾਂ ਲਈ ਰਜਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਸੈਸ਼ਨਾਂ ਲਈ ਅਰਜ਼ੀਆਂ[1] ਹੁਣ ਖੁੱਲ੍ਹ ਚੁੱਕੀਆਂ ਹਨ।

ਵਿਕੀਕਾਨਫਰੰਸ ਭਾਰਤ 2026 4 ਤੋਂ 6 ਸਤੰਬਰ 2026 ਤੱਕ ਕੋਚੀ, ਕੇਰਲਾ ਵਿੱਚ ਹੋਣ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਹ ਕਾਨਫ਼ਰੰਸ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆ ਦੇ ਵਿਕੀਮੀਡੀਅਨਾਂ, ਭਾਈਚਾਰਕ ਲੀਡਰਾਂ, ਡਿਵੈਲਪਰਾਂ, ਖੋਜਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਗਿਆਨ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਉਤਸੁਕ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਇੱਕ ਜਗ੍ਹਾ ਉੱਤੇ ਮਿਲਕੇ ਮਿਲਵਰਤਨ, ਮਿਲਕੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਅਨੁਭਵ ਸਾਂਝੇ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਮੰਚ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰੇਗੀ।

ਵਿਕੀਕਾਨਫਰੰਸ ਭਾਰਤ 2026 ਦਾ ਮੁੱਖ ਵਿਸ਼ਾ '''“Reimagining the Knowledge Commons: Community Leadership in an Evolving Wikimedia Ecosystem”''' ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਵਿਕੀਮੀਡੀਆ ਲਹਿਰ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ ਨਾਲ਼ ਤਕਨੀਕੀ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਆ ਰਹੀਆਂ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਏਆਈ ਦਾ ਉਭਾਰ ਅਤੇ ਗਿਆਨ ਸਿਰਜਣ ਦੇ ਨਵੇਂ ਮਾਡਲ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਕਾਨਫਰੰਸ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਭਾਈਚਾਰਕ ਲੀਡਰਸ਼ਿਪ, ਗਿਆਨ ਸਮਾਨਤਾ, ਖੇਤਰੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ, ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਗਿਆਨ, ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਵਿਕੀਮੀਡੀਆ ਦੇ ਭਵਿੱਖ ਬਾਰੇ ਗੱਲਬਾਤ ਲਈ ਜਗ੍ਹਾ ਬਣਾਉਣਾ ਹੈ।

=== ਸਵੈ-ਨਿਧੀ ਰਜਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ===
ਸਵੈ-ਨਿਧੀ ਰਜਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ਅਰਜ਼ੀਆਂ ਹੁਣ ਪ੍ਰੀਟਿਕਸ 'ਤੇ ਚੱਲ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।

* ਵੇਰਵੇ ਅਤੇ ਯੋਗਤਾ [2] : [[m:WikiConference_India_2026/Registration|'''ਰਜਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ਮੈਟਾ ਸਫ਼ਾ ਲਿੰਕ''']]
* ਰਜਿਸਟਰੇਸ਼ਨ ਫਾਰਮ [3] :  '''https://pretix.eu/wikimedia-events/WCI2026/'''
* ਰਜਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ਦੀ ਆਖ਼ਰੀ ਮਿਤੀ : '''ਜੁਲਾਈ 15, 2026'''

=== ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਸੈਸ਼ਨਾਂ ਲਈ ਅਰਜ਼ੀਆਂ ===
ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਸੈਸ਼ਨਾਂ ਲਈ ਅਰਜ਼ੀਆਂ ਹੁਣ ਈਵੈਂਟਯੇ 'ਤੇ ਚੱਲ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।

ਅਸੀਂ ਵਰਕਸ਼ਾਪਾਂ, ਵਿਚਾਰ-ਵਟਾਂਦਰੇ, ਪੈਨਲਾਂ, ਇੰਟਰਐਕਟਿਵ ਸੈਸ਼ਨਾਂ, ਲਾਈਟਨਿੰਗ ਵਾਰਤਾਵਾਂ, ਅਤੇ ਪੋਸਟਰ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀਆਂ ਲਈ ਪ੍ਰਸਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸੱਦਾ ਦਿੰਦੇ ਹਾਂ। ਭਾਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਇੱਕ ਤਜਰਬੇਕਾਰ ਯੋਗਦਾਨੀ ਹੋ ਜਾਂ ਇੱਕ ਨਵੇਂ ਭਾਈਚਾਰਕ ਮੈਂਬਰ ਹੋ, ਤੁਹਾਡੇ ਵਿਚਾਰ, ਅਨੁਭਵ, ਅਤੇ ਸਿੱਖਣ ਕਾਨਫਰੰਸ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਨੂੰ ਆਕਾਰ ਦੇਣ ਅਤੇ ਅੰਦੋਲਨ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਗੱਲਬਾਤ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ।

* ਵੇਰਵੇ ਅਤੇ ਦਿਸ਼ਾ-ਨਿਰਦੇਸ਼ [4] : '''[&lt;nowiki/&gt;[[m:WikiConference_India_2026/Programme/Submissions|ਮੈਟਾ-ਵਿਕੀ ਸਫ਼ੇ ਦਾ ਲਿੰਕ]]]'''
* ਜਮ੍ਹਾਂ ਕਰਨ ਦੀ ਆਖਰੀ ਮਿਤੀ: '''[ਜੁਲਾਈ 15, 2026]'''

ਵਿਕੀਕਾਨਫਰੰਸ ਭਾਰਤ 2026 ਬਾਰੇ ਪੂਰੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਲਈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਭਾਗੀਦਾਰੀ ਦੇ ਵੇਰਵਿਆਂ, ਸਮਾਂ-ਸੀਮਾਵਾਂ, ਕਾਨਫਰੰਸ ਅੱਪਡੇਟ, ਅਤੇ ਸਬਮਿਸ਼ਨ ਦਿਸ਼ਾ-ਨਿਰਦੇਸ਼ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਅਧਿਕਾਰਤ ਘੋਸ਼ਣਾ ਨੂੰ ਵੇਖੋ:

* ਵਿਸਤ੍ਰਿਤ ਘੋਸ਼ਣਾ [5]: [[diffblog:2026/06/26/shape-the-future-call-for-submissions-open-for-wikiconference-india-2026/|'''[Blog Post Link]''']]

ਅਸੀਂ ਭਾਈਚਾਰਕ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨੂੰ ਰਜਿਸਟਰ ਕਰਨ, ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਪੇਸ਼ ਕਰਨ ਅਤੇ ਇਸ ਘੋਸ਼ਣਾ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਨੈੱਟਵਰਕਾਂ ਵਿੱਚ ਸਾਂਝਾ ਕਰਨ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਦੇ ਹਾਂ।

ਸਤਿਕਾਰ ਸਹਿਤ,

ਵਿਕੀਕਾਨਫਰੰਸ ਭਾਰਤ 2026 ਪ੍ਰਬੰਧਕੀ ਟੀਮ

[1] https://meta.wikimedia.org/wiki/WikiConference_India_2026 

[2] https://meta.wikimedia.org/wiki/WikiConference_India_2026/Registration 

[3] https://pretix.eu/wikimedia-events/WCI2026/ 

[4] https://meta.wikimedia.org/wiki/WikiConference_India_2026/Programme/Submissions 

[5] https://diff.wikimedia.org/2026/06/26/shape-the-future-call-for-submissions-open-for-wikiconference-india-2026/ 

ਕੋਈ ਸੁਆਲ ਹੈ: [mailto:connect@wikiconference.in connect@wikiconference.in] ਉੱਤੇ ਸੰਪਰਕ ਕਰੋ।

ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਇਸ ਘੋਸ਼ਣਾ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ਅਤੇ ਨੈੱਟਵਰਕਾਂ ਨਾਲ ਸਾਂਝਾ ਕਰੋ।  [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Amrit Sufi|Amrit Sufi]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Amrit Sufi|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 10:27, 30 ਜੂਨ 2026 (UTC)

== Reminder: WikiConference India 2026 – Deadline on 15 July 2026 ==

Dear Community Members,

This is a friendly reminder that the deadline for '''Self-funded Registration''' and the '''Call for Submissions''' for '''WikiConference India 2026''' is '''15 July 2026'''.

=== Self-funded Registration ===
https://pretix.eu/wikimedia-events/WCI2026/

=== Call for Submissions ===
https://meta.wikimedia.org/wiki/WikiConference_India_2026/Programme/Submissions

We invite proposals for workshops, discussions, panel sessions, interactive sessions, lightning talks, and poster presentations.

=== For more information ===
https://meta.wikimedia.org/wiki/WikiConference_India_2026

We encourage everyone to register, submit proposals, and share this reminder within your communities.

Regards,

'''WikiConference India 2026 Organizing Team''' [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Gauri Guptaa|Gauri Guptaa]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Gauri Guptaa|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 14:44, 7 ਜੁਲਾਈ 2026 (UTC)

== Request for comment (the future of Abstract Wikipedia) ==

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
Apologies if this has not yet been translated into your wiki's language. {{int:Please-translate}}
You are invited to voice your opinions in a [[:m:Requests for comment/The future of Abstract Wikipedia|request for comment about the future of Abstract Wikipedia]]. {{Int:Feedback-thanks-title}}
[[:m:User:Kowal2701|Kowal2701]] ([[:m:User talk:Kowal2701|talk]])  12:24, 24 ਜੁਲਾਈ 2026 (UTC)
&lt;/bdi&gt;

(This message was sent to [[:ਵਿਕਿਪੀਡਿਆ:ਕਮਿਊਨਟੀ ਪੋਰਟਲ]] and is being posted here due to a redirect.)
&lt;!-- Message sent by User:DreamRimmer@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=30513860 --&gt;

== Invitation to Participate in Kerala Culture Month 2026 ==

Dear Wikimedia Contributors,

We are excited to announce '''[[m:Kerala_Culture_Month_2026|Kerala Culture Month 2026]]''', a collaborative campaign launched in conjunction with '''[[m:WikiConference_India_2026|WikiConference India 2026]]'''. This initiative aims to expand and enhance content about Kerala across all Wikimedia projects, creating a comprehensive, open-access knowledge base.

'''Campaign Focus:'''

* Expand Wikipedia articles about Kerala in multiple languages

* Improve content quality with citations, images, and comprehensive information

* Populate Wikimedia Commons with freely licensed Kerala media

* Enrich Wikidata with structured information about Kerala-related topics

We invite you to contribute by writing new articles, enhancing existing ones, uploading media, or organizing data on Wikidata. Whether you're an experienced editor or new to Wikimedia, your participation matters.

For more information and to get involved, visit the campaign page: https://meta.wikimedia.org/wiki/Kerala_Culture_Month_2026 on your preferred Wikimedia project.

Best regards,

''Communications Team, WCI 2026''

&lt;nowiki&gt;~~~~&lt;/nowiki&gt; [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Shadabgdg|Shadabgdg]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Shadabgdg|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 16:10, 25 ਜੁਲਾਈ 2026 (UTC)

== Community Tech Task Force: Technical needs assessment for Indic communities ==

''Please feel free to translate it into your language.'' 


Hello everyone, 


We hope you're doing well! 


The [[m:Indic_MediaWiki_Developers_User_Group|Indic_MediaWiki_Developers_User_Group]] (IMDUG) is reaching out to Wikimedia communities across India to strengthen collaboration and better understand the technical needs of different language communities. Last year, we piloted [[m:Indic_Community_Task_Force_2025|Indic_Community_Task_Force_2025]] initiative by engaging with two language communities to understand their technical challenges and identify opportunities for collaboration. Based on our learnings, experience, and the valuable insights we received, we are expanding the initiative this year to reach all Indic communities. Our goal is to reach every community and understand where technical support is most needed.

=== What are we looking for? ===
We invite your community to nominate one or two points of contact and share:

* The name of your Wikimedia community.
* A primary and alternate community contact.
* Telegram usernames of the nominated contacts.
* A brief overview of your community's technical challenges, needs, or priorities.

This could include areas such as:

* Editing or patrolling workflows that could be improved.
* Gadgets, tools, or bots that your community needs.
* Template or interface-related challenges.
* Technical barriers faced by contributors.
* Any other broad technical priorities for your community.

=== How to participate ===
Please fill out the community response [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdhpPdn0qgHkEiYZCXEumpV-WNWm6n8bZdfR6TIkGTcbuBOew/viewform?usp=dialog form] by '''18th August'''.

If your community prefers, you are also welcome to reply directly on this message.

=== What happens next? ===
The information collected will help us:

* Build a network of community contacts for future technical collaboration.
* Understand and prioritize the technical needs of Indic Wikimedia communities.
* Plan focused technical support and community engagement activities.
* Connect communities with developers and relevant technical initiatives where appropriate.

Please note that while we will carefully review every submission, our ability to provide support will depend on the complexity of the request, available expertise within the User Group, volunteer bandwidth, and available resources. Although we may not be able to address every request immediately, we will make every effort to prioritize and support as many community needs as possible, and where appropriate, connect communities with the relevant developers or technical channels. We look forward to working more closely with your community! 

'''Best wishes,''' 

[[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Kalli navya|Navya sri Kalli]] 

''On behalf of the Indic MediaWiki Developers User Group (IMDUG)'' [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Kalli navya|Kalli navya]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Kalli navya|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 15:58, 2 ਅਗਸਤ 2026 (UTC)</text>
      <sha1>5rdnlkz3h93bt7r2yzqhumj16xzoyna</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਖੇਮ ਸਿੰਘ ਗਿੱਲ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>204052</id>
    <revision>
      <id>843866</id>
      <parentid>843295</parentid>
      <timestamp>2026-08-02T20:19:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>37445</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>843866</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="24080" sha1="c1oihc3drc3dl23w3dfks56zmqqfmi6" xml:space="preserve">

{{Infobox person
| name               = ਖੇਮ ਸਿੰਘ ਗਿੱਲ
| image              = Dr. Khem Singh Gill.png
| birth_date         = {{Birth date|df=yes|1930|09|01}}
| birth_place        = [[ਕਾਲੇਕੇ]], [[ਮੋਗਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ]], [[Punjab Province (British India)|ਪੰਜਾਬ]], ਭਾਰਤ
| death_date         = {{death date and age|df=yes|2019|09|17|1930|09|01}}
| death_place        = 
| occupation         = [[ਜੈਨੇਟਿਕਸਿਸਟ]]&lt;br&gt;ਪੌਦਾ ਬਰੀਡਰ&lt;br&gt;ਅਕਾਦਮਿਸ਼ਨ
| years_active       = Since 1951
| known_for          = ਜੈਨੇਟਿਕਸਿਸਟ&lt;br&gt;ਪੌਦਾ ਬਰੀਡਰ
| spouse             = ਸੁਰਜੀਤ ਕੌਰ ਗਿੱਲ
| children           = 3
| awards             = [[ਪਦਮ ਭੂਸ਼ਣ]]&lt;br&gt;[[ਰਫ਼ੀ ਅਹਿਮਦ ਕਿਦਵਈ ਪੁਰਸਕਾਰ]]&lt;br&gt;[[Indian Council of Agricultural Research|ICAR]] ਟੀਮ ਰਿਸਰਚ ਅਵਾਰਡ&lt;br&gt;FICCI ਅਵਾਰਡ&lt;br&gt;[[Indian Council of Agricultural Research|ICAR]] ਗੋਲਡਨ ਜੁਬਲੀ ਅਵਾਰਡ&lt;br&gt;ISOR ਸਿਲਵਰ ਜੁਬਲੀ ਅਵਾਰਡ
}}

'''ਖੇਮ ਸਿੰਘ ਗਿੱਲ''' (1 ਸਤੰਬਰ 1930 – 17 ਸਤੰਬਰ 2019)&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Former PAU vice chancellor Khem Singh Gill passes away at 89 |url=https://www.tribuneindia.com/mobi/news/punjab/former-pau-vice-chancellor-khem-singh-gill-passes-away-at-89/833951.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20221114190224/https://www.tribuneindia.com/news/archive/punjab/former-pau-vice-chancellor-khem-singh-gill-passes-away-at-89-833951 |archive-date=14 November 2022 |access-date=17 September 2019}}&lt;/ref&gt; ਭਾਰਤੀ ਅਕਾਦਮਿਸ਼ਨ, ਜੈਨੇਟਿਕਸਿਸਟ, [[ਪੌਦਾ ਪ੍ਰਜਨਨ|ਪੌਦਾ ਬ੍ਰੀਡਰ]] ਅਤੇ [[ਪੰਜਾਬ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ]] ਦੇ ਵਾਈਸ-ਚਾਂਸਲਰ ਸਨ।&lt;ref name=&quot;Ranjit Singh 'Kuki' Gill&quot;&gt;{{Cite web |date=2016 |title=Ranjit Singh 'Kuki' Gill |url=https://naujawani.com/ranjit-singh-kuki-gill |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160918121727/https://naujawani.com/ranjit-singh-kuki-gill |archive-date=18 September 2016 |access-date=20 May 2016 |publisher=Nau Jawani}}&lt;/ref&gt; ਉਹ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹਰੀ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਯੋਗਦਾਨ ਲਈ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ।&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/chandigarh/prof-khem-singh-gill-who-powered-the-green-revolution-passes-away/articleshow/71175867.cms|title=Professor Khem Singh Gill, who powered the Green Revolution, passes away|date=2019-09-18|work=The Times of India|access-date=2025-06-19|issn=0971-8257}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2019-09-18 |title=Dr Khem Singh Gill (1930-2019): One of the pioneers of Green Revolution, he helped develop 30 crop varieties |url=https://indianexpress.com/article/india/one-of-the-pioneers-of-green-revolution-dr-khem-singh-gill-helped-develop-30-new-crop-varieties-6005659/ |access-date=2025-06-19 |website=The Indian Express |language=en}}&lt;/ref&gt; ਕਣਕ, ਅਲਸੀ ਅਤੇ ਤਿਲ ਦੀਆਂ ਨਵੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਜਨਨ ਲਈ ਸਹਾਇਕ, ਉਹ ''ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਕਣਕ ਅਤੇ ਟ੍ਰਾਈਟੀਕੇਲ ਬਾਰੇ ਖੋਜ''  ਕਿਤਾਬ ਦੇ ਲੇਖਕ ਸਨ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿਸ਼ੇ 'ਤੇ ਕਈ ਵਾਧੂ ਲੇਖ ਵੀ ਲਿਖੇ ਸਨ। ਉਹ ਕਲਗੀਧਰ ਟਰੱਸਟ&lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://www.barusahib.org|title=Home|date=2013-11-13|work=The Kalgidhar Society, Baru Sahib|access-date=2017-01-12}}&lt;/ref&gt; ਅਤੇ ਕਲਗੀਧਰ ਸੁਸਾਇਟੀ, [[ਬੜੂ ਸਾਹਿਬ]] ਦੇ ਉਪ-ਪ੍ਰਧਾਨ ਵੀ ਸਨ, ਜੋ ਕਿ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ [[ਸਿੱਖ]] ਚੈਰਿਟੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਈਟਰਨਲ ਗਲੋਬਲ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ&lt;ref name=&gt;{{Cite web |date=2016 |title=Sannt Teja Singh Chair Professorship in Sikhism |url=http://eternalglobaluniversity.education/2016/03/23/sannt-teja-singh-chaired-professorships-awarded-to-dr-khem-singh-gill/ |access-date=20 May 2016 |publisher=Eternal Global University |archive-date=3 ਜੂਨ 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160603124209/http://eternalglobaluniversity.education/2016/03/23/sannt-teja-singh-chaired-professorships-awarded-to-dr-khem-singh-gill/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ਦੇ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ''ਸੰਤ'' ਤੇਜਾ ਸਿੰਘ ਚੇਅਰ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਅਤੇ ਦ ਵਰਲਡ ਅਕੈਡਮੀ ਆਫ਼ ਸਾਇੰਸਜ਼ ਦੇ ਸੰਸਥਾਪਕ ਫੈਲੋ, &lt;ref name=/&gt; ਉਹ ਰਫ਼ੀ ਅਹਿਮਦ ਕਿਦਵਈ ਮੈਮੋਰੀਅਲ ਇਨਾਮ, [[ਇੰਡੀਅਨ ਕੌਂਸਲ ਆਫ਼ ਐਗਰੀਕਲਚਰਲ ਰਿਸਰਚ]] (ICAR) ਦਾ ਟੀਮ ਰਿਸਰਚ ਅਵਾਰਡ, FICCI ਅਵਾਰਡ, ICAR ਗੋਲਡਨ ਜੁਬਲੀ ਅਵਾਰਡ ਅਤੇ ਇੰਡੀਅਨ ਸੋਸਾਇਟੀ ਆਫ਼ ਆਇਲਸੀਡਜ਼ ਰਿਸਰਚ ਦਾ ਸਿਲਵਰ ਜੁਬਲੀ ਅਵਾਰਡ ਪ੍ਰਾਪਤਕਰਤਾ ਸਨ। 1992 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਯੋਗਦਾਨ ਲਈ [[ਪਦਮ ਭੂਸ਼ਣ]] ਦਾ ਤੀਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਨਾਗਰਿਕ ਸਨਮਾਨ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤਾ।&lt;ref name=/&gt;

== ਜੀਵਨੀ ==
1 ਸਤੰਬਰ 1930 ਨੂੰ [[ਭਾਰਤ]] ਦੇ [[ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ|ਪੰਜਾਬ ਰਾਜ]] (ਮੌਜੂਦਾ [[ਮੋਗਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ|ਮੋਗਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ]] ਵਿੱਚ) ਦੇ ਇੱਕ ਛੋਟੇ ਜਿਹੇ ਪਿੰਡ ਕਾਲੇਕੇ ਵਿਖੇ ਜਨਮੇ, ਖੇਮ ਸਿੰਘ ਗਿੱਲ ਨੇ 1949 ਵਿੱਚ [[ਖ਼ਾਲਸਾ ਕਾਲਜ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ|ਖਾਲਸਾ ਕਾਲਜ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ]] ਤੋਂ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਵਿਗਿਆਨ (ਬੀਐਸਸੀ) ਵਿੱਚ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਕੀਤੀ ਅਤੇ 1951 ਵਿੱਚ [[Punjab University, Shimla, India|ਪੰਜਾਬ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ]] ਤੋਂ ਆਪਣੀ ਮਾਸਟਰ ਡਿਗਰੀ (ਐਮਐਸਸੀ) ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ&lt;ref name=&quot;Fellow, Elected 1991&quot;&gt;{{Cite web |date=2016 |title=Fellow, Elected 1991 |url=http://naasindia.org/fdetail.html#G014 |access-date=20 May 2016 |publisher=National Academy of Agricultural Sciences}}&lt;cite class=&quot;citation web cs1&quot; data-ve-ignore=&quot;&quot;&gt;[http://naasindia.org/fdetail.html#G014 &quot;Fellow, Elected 1991&quot;]. National Academy of Agricultural Sciences. 2016&lt;span class=&quot;reference-accessdate&quot;&gt;. Retrieved &lt;span class=&quot;nowrap&quot;&gt;20 May&lt;/span&gt; 2016&lt;/span&gt;.&lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt; ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਨਗਰੋਟਾ ਭਗਵਾਨ (ਕਾਂਗੜਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ, ਅਣਵੰਡੇ ਪੰਜਾਬ) ਦੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਵਿਭਾਗ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਚੌਲ ਬਰੀਡਰ ਡਾ. ਸੋਹਣ ਸਿੰਘ ਸੈਣੀ ਦੇ ਅਧੀਨ ਇੱਕ ਖੋਜ ਸਹਾਇਕ ਵਜੋਂ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ 1963 ਵਿੱਚ ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਡਾਕਟਰੇਟ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕਰਨ ਲਈ ਕੰਮ ਤੋਂ ਬ੍ਰੇਕ ਲੈਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸਹਾਇਕ ਤੇਲ ਬੀਜ ਬਰੀਡਰ ਵਜੋਂ [[ਪੰਜਾਬ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ]] (ਪੀਏਯੂ) ਚਲੇ ਗਏ 1966 ਵਿੱਚ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਜੈਨੇਟਿਕਸ ਵਿੱਚ ਪੀਐਚਡੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਭਾਰਤ ਵਾਪਸ ਆ ਗਏ ਅਤੇ [[ਪੰਜਾਬ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ]] ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਅਤੇ ਜੈਨੇਟਿਕਸ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਮੁਖੀ (1966-1968) ਵਜੋਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਏ। ਡਾ. ਗਿੱਲ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਪੌਦਾ ਪ੍ਰਜਨਨ ਵਿਭਾਗ (1968-79), ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਕਾਲਜ ਦੇ ਡੀਨ (1979-83), ਖੋਜ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ (1983-87), ਅਤੇ ਵਿਸਥਾਰ ਸਿੱਖਿਆ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ (1987-89) ਦੇ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਅਤੇ ਮੁਖੀ ਬਣੇ। ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਨੇ 1990 ਵਿੱਚ ਪੀਏਯੂ ਦੇ ਵਾਈਸ ਚਾਂਸਲਰ ਦਾ ਅਹੁਦਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ।&lt;ref name=&quot;Fellow, Elected 1991&quot; /&gt;

ਡਾ. ਗਿੱਲ ਨੇ 1993 ਤੱਕ ਵਾਈਸ ਚਾਂਸਲਰ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ। ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਕਾਰਜਕਾਲ ਦੌਰਾਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪਲਾਂਟ ਬ੍ਰੀਡਿੰਗ ਵਿਭਾਗ ਨੂੰ ਸੈਂਟਰ ਆਫ਼ ਐਕਸੀਲੈਂਸ ਵਿੱਚ ਵਿਕਸਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ। ਸੰਸਥਾ ਦੇ [[ਹਿਸਾਰ]] ਅਤੇ [[ਲੁਧਿਆਣਾ]] ਕੈਂਪਸਾਂ ਵਿੱਚ ਖੋਜ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿੱਚ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਯੋਗਦਾਨ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਰਾਜ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਕਣਕ ਸੁਧਾਰ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ। ਖੋਜ ਦੇ ਮੋਰਚੇ 'ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੰਮ ਨੇ [[ਅਲਸੀ]], [[ਤਿਲ]] ਅਤੇ [[ਕਣਕ]] ਦੀਆਂ ਸੁਧਰੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਅਤੇ [[ਬਾਜਰਾ|ਮੋਤੀ ਬਾਜਰਾ]], [[ਜੌਂ]] ਅਤੇ ਟ੍ਰਾਈਟੀਕੇਲ ਦੇ ਜੈਨੇਟਿਕ ਸੁਧਾਰ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕੀਤੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਖੋਜਾਂ ਨੂੰ 475 ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਿਗਿਆਨਕ ਪੇਪਰਾਂ ਅਤੇ ਲੇਖਾਂ&lt;ref name=&quot;Gill, Khem Singh on WorldCat&quot;&gt;{{Cite web |date=2016 |title=Gill, Khem Singh on WorldCat |url=http://www.worldcat.org/identities/lccn-n86871804/ |access-date=20 May 2016 |publisher=WorldCat}}&lt;/ref&gt; ਅਤੇ ਕਈ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦੁਆਰਾ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਰੂਪ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ,&lt;ref name=&quot;Fellow, Elected 1991&quot; /&gt; ਜਿਸ ਵਿੱਚ ''ਉਪਜ ਦੀ ਸਥਿਰਤਾ ਅਤੇ ਅਨਾਜ ਦੀ ਬਿਹਤਰ ਗੁਣਵੱਤਾ ਲਈ ਟ੍ਰਾਈਟੀਕੇਲ ਦਾ ਵਿਕਾਸ: ਅੰਤਿਮ ਤਕਨੀਕੀ ਰਿਪੋਰਟ''  ਅਤੇ ''ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਕਣਕ ਅਤੇ ਟ੍ਰਾਈਟੀਕੇਲ 'ਤੇ ਖੋਜ'' ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ।  ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 17 ਡਾਕਟਰੇਟ ਅਤੇ 8 ਮਾਸਟਰ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਖੋਜਾਂ ਵਿੱਚ ਮਾਰਗਦਰਸ਼ਨ ਵੀ ਕੀਤਾ। 


ਪੀਏਯੂ ਵਿੱਚ ਪਲਾਂਟ ਬ੍ਰੀਡਿੰਗ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਮੁਖੀ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਉਂਦੇ ਹੋਏ, ਡਾ. ਗਿੱਲ ਨੇ 1974 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਫਸਲ ਸੁਧਾਰ ਸੁਸਾਇਟੀ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ।&lt;ref name=&quot;Crop Improvement Society of India&quot;&gt;{{Cite web |date=2016 |title=Crop Improvement Society of India |url=http://www.indianjournals.com/ijor.aspx?target=publisher&amp;type=138 |access-date=20 May 2016 |publisher=Indian Journals.com |archive-date=17 ਜੂਨ 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160617034044/http://www.indianjournals.com/ijor.aspx?target=publisher&amp;type=138 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 1979 ਤੱਕ ਇਸਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ। ਉਹ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੱਕੀ ਅਤੇ ਕਣਕ ਸੁਧਾਰ ਕੇਂਦਰ ਨਾਲ ਇਸਦੀ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਕਮੇਟੀ ਅਤੇ ਟਰੱਸਟੀ ਬੋਰਡ (1988-93) ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਵਜੋਂ ਜੁੜੇ ਰਹੇ।&lt;ref name=&quot;Fellow, Elected 1991&quot;/&gt; ਉਹ ਦੋ ਯੂਐਨਡੀਪੀ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਦੇ ਮੁਲਾਂਕਣਕਾਰ ਸਨ: ਹੈਦਰਾਬਾਦ (1981) ਵਿੱਚ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫਸਲ ਖੋਜ ਸੰਸਥਾਨ (ਆਈਸੀਆਰਆਈਐਸਏਟੀ) ਲਈ ਸੋਰਘਮ ਅਤੇ ਬਾਜਰਾ ਸੁਧਾਰ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਅਤੇ ਫਿਲੀਪੀਨਜ਼ (1983) ਵਿੱਚ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਚੌਲ ਖੋਜ ਸੰਸਥਾਨ (ਆਈਆਰਆਰਆਈ) ਦਾ ਚੌਲ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ। ਡਾ. ਗਿੱਲ ਨੇ 1988 ਤੋਂ 1994 ਤੱਕ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਟ੍ਰਾਈਟੀਕਲ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਦੇ ਸੀਨੀਅਰ ਵਾਈਸ ਪ੍ਰੈਜ਼ੀਡੈਂਟ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ  ਉਹ 1983 ਤੋਂ 1985 ਤੱਕ ਇੰਡੀਅਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਸਾਇੰਸ ਅਕੈਡਮੀ ਦੇ ਕੌਂਸਲ ਮੈਂਬਰ ਰਹੇ। ਉਹ ਕਲਗੀਧਰ ਟਰੱਸਟ, [[ਬੜੂ ਸਾਹਿਬ]] ਦੇ ਸੰਸਥਾਪਕ ਬੋਰਡ ਮੈਂਬਰ ਸਨ।  ਇੱਕ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਗੈਰ-ਮੁਨਾਫ਼ਾ ਚੈਰੀਟੇਬਲ ਸੰਸਥਾ ਬਾਬਾ ਇਕਬਾਲ ਸਿੰਘ ਦੇ ਨਾਲ ਜੋ ਬੋਰਡ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਸਨ। ਉਹ ਕਾਲਜ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਦਿਨਾਂ ਤੋਂ ਹੀ ਬਾਬਾ ਇਕਬਾਲ ਸਿੰਘ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਸਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਸੰਤ ਤੇਜਾ ਸਿੰਘ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਗੁਰੂ ਮਿਲਿਆ,  (ਐਮਏ ਐਲਐਲਬੀ ਏਐਮ ਹਾਰਵਰਡ)। 1994 ਤੋਂ, ਡਾ. ਗਿੱਲ ਨੇ ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪੇਂਡੂ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕਲਗੀਧਰ ਟਰੱਸਟ/ਸੁਸਾਇਟੀ ਦੇ ਅਧੀਨ 129 [http://akalacademy.in/ ਅਕਾਲ ਅਕੈਡਮੀਆਂ] ਦੇ ਚੇਅਰਮੈਨ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ।&lt;ref name=&quot;Sannt Teja Singh Chair Professorship in Sikhism&quot;&gt;{{Cite web |date=2016 |title=Sannt Teja Singh Chair Professorship in Sikhism |url=http://eternalglobaluniversity.education/2016/03/23/sannt-teja-singh-chaired-professorships-awarded-to-dr-khem-singh-gill/ |access-date=20 May 2016 |publisher=Eternal Global University |archive-date=3 ਜੂਨ 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160603124209/http://eternalglobaluniversity.education/2016/03/23/sannt-teja-singh-chaired-professorships-awarded-to-dr-khem-singh-gill/ |url-status=dead }}&lt;cite class=&quot;citation web cs1&quot; data-ve-ignore=&quot;&quot;&gt;[http://eternalglobaluniversity.education/2016/03/23/sannt-teja-singh-chaired-professorships-awarded-to-dr-khem-singh-gill/ &quot;Sannt Teja Singh Chair Professorship in Sikhism&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181010061250/http://eternalglobaluniversity.education/2016/03/23/sannt-teja-singh-chaired-professorships-awarded-to-dr-khem-singh-gill/ |date=2018-10-10 }}. Eternal Global University. 2016&lt;span class=&quot;reference-accessdate&quot;&gt;. Retrieved &lt;span class=&quot;nowrap&quot;&gt;20 May&lt;/span&gt; 2016&lt;/span&gt;.&lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt;

== ਵਿਗਿਆਨਕ ਯੋਗਦਾਨ ==
ਡਾ. ਖੇਮ ਸਿੰਘ ਗਿੱਲ ਨੇ 1960 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਨੋਬਲ ਸ਼ਾਂਤੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜੇਤੂ [[ਨੌਰਮਨ ਬੋਰਲੌਗ]] ਨਾਲ ਕਣਕ ਦੀਆਂ ਨਵੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਵਿਕਸਤ ਕਰਨ ਲਈ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ, ਪੌਦਾ ਪ੍ਰਜਨਨ ਵਿਭਾਗ ਨੂੰ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਮਾਨਤਾ ਮਿਲੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮੁੱਖ ਧਿਆਨ ਕਣਕ ਸੁਧਾਰ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਰਿਹਾ। ਡਾ. ਗਿੱਲ ਨੇ ਕਣਕ ਦੀਆਂ ਸੁਧਰੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਅਤੇ ਪਛਾਣ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਕੰਮ ਕੀਤਾ, ਜਿਸਨੇ ਪੰਜਾਬ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਕਈ ਹੋਰ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕਣਕ ਦੇ ਉਤਪਾਦਨ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਲਿਆਂਦੀ। ਉਹ [[ਭਾਰਤ ਦਾ ਹਰਾ ਇਨਕਲਾਬ|ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹਰੀ ਕ੍ਰਾਂਤੀ]] ਦੇ ਮੁੱਖ ਯੋਗਦਾਨੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸਨ, ਜਿਸਨੇ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸਵੈ-ਨਿਰਭਰ ਦੇਸ਼ ਬਣਾਇਆ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਦੂਜੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਅਨਾਜ ਨਿਰਯਾਤ ਕਰਨ ਦੀ ਵਾਧੂ ਸਮਰੱਥਾ ਸੀ। ਡਾ. ਗਿੱਲ ਕੋਲ 300 ਤੋਂ ਵੱਧ ਖੋਜ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਹਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮੁਹਾਰਤ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਕਈ ਕਿਤਾਬਾਂ ਲਿਖੀਆਂ ਹਨ (ਕੇ.ਐਸ. ਗਿੱਲ, ਨਿੱਜੀ ਸੰਚਾਰ, 22 ਨਵੰਬਰ 2016)।

== ਪੁਰਸਕਾਰ ਅਤੇ ਸਨਮਾਨ ==
ਡਾ. ਖੇਮ ਸਿੰਘ ਗਿੱਲ ਦ ਵਰਲਡ ਅਕੈਡਮੀ ਆਫ਼ ਸਾਇੰਸਜ਼ (1974) ਦੇ ਸੰਸਥਾਪਕ ਫੈਲੋ ਸਨ, ਨਾਲ ਹੀ ਇੰਡੀਅਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਸਾਇੰਸ ਅਕੈਡਮੀ (1981) ਅਤੇ ਨੈਸ਼ਨਲ ਅਕੈਡਮੀ ਆਫ਼ ਐਗਰੀਕਲਚਰਲ ਸਾਇੰਸਜ਼ (1991) ਦੇ ਚੁਣੇ ਹੋਏ ਫੈਲੋ ਸਨ। ਉਹ ਇੰਡੀਅਨ ਸੋਸਾਇਟੀ ਆਫ਼ ਐਗਰੀਕਲਚਰਲ ਸਾਇੰਸਜ਼, ਇੰਡੀਅਨ ਸੋਸਾਇਟੀ ਆਫ਼ ਜੈਨੇਟਿਕਸ ਐਂਡ ਪਲਾਂਟ ਬਰੀਡਿੰਗ, ਜੈਨੇਟਿਕ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ ਅਤੇ ਕ੍ਰੌਪ ਇੰਪਰੂਵਮੈਂਟ ਸੁਸਾਇਟੀ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ ਦੇ ਫੈਲੋ ਵੀ ਸਨ। ਇੰਡੀਅਨ ਕੌਂਸਲ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ 1980 ਵਿੱਚ ਨੈਸ਼ਨਲ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਆਫ਼ ਐਮੀਨੈਂਸ ਬਣਾਇਆ ਅਤੇ ਈਟਰਨਲ ਗਲੋਬਲ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਨੇ 2016 ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ''ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਸੰਤ ਤੇਜਾ ਸਿੰਘ ਚੇਅਰ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰਸ਼ਿਪ'' ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੀ।&lt;ref name=&quot;Sannt Teja Singh Chair Professorship in Sikhism&quot; /&gt;


ਡਾ. ਗਿੱਲ ਨੂੰ 1976 ਵਿੱਚ [[ਇੰਡੀਅਨ ਕੌਂਸਲ ਆਫ਼ ਐਗਰੀਕਲਚਰਲ ਰਿਸਰਚ|ਭਾਰਤੀ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਖੋਜ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ]] (ICAR) ਦਾ ਰਫ਼ੀ ਅਹਿਮਦ ਕਿਦਵਈ ਪੁਰਸਕਾਰ ਅਤੇ 1978 ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਨਕਦ ਇਨਾਮ ਮਿਲਿਆ।&lt;ref name=&quot;Fellow, Elected 1991&quot;/&gt; ICAR ਨੇ 1981 ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਟੀਮ ਖੋਜ ਪੁਰਸਕਾਰ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਅਤੇ 1985 ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ FICCI ਪੁਰਸਕਾਰ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।  ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ 1981, 1987 ਅਤੇ 1991 ਵਿੱਚ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਦੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਵਿਭਾਗ, ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ ਤੋਂ ਤਿੰਨ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਪੱਤਰ ਅਤੇ 1973 ਅਤੇ 1993 ਵਿੱਚ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੱਕੀ ਅਤੇ ਕਣਕ ਸੁਧਾਰ ਕੇਂਦਰ ਤੋਂ ਦੋ ਕਣਕ ਖੋਜ ਮੈਡਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਏ। ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ 1992 ਵਿੱਚ [[ਪਦਮ ਭੂਸ਼ਣ]] ਦਾ ਨਾਗਰਿਕ ਸਨਮਾਨ ਦਿੱਤਾ,&lt;ref name=&quot;Padma Awards&quot;&gt;{{Cite web |date=2016 |title=Padma Awards |url=http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |archive-date=19 ਅਕਤੂਬਰ 2017 |access-date=3 January 2016 |publisher=Ministry of Home Affairs, Government of India }}&lt;cite class=&quot;citation web cs1&quot; data-ve-ignore=&quot;&quot;&gt; &lt;span class=&quot;cs1-format&quot;&gt;(PDF)&lt;/span&gt;. Ministry of Home Affairs, Government of India. 2016. Archived from [http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf the original] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }} &lt;span class=&quot;cs1-format&quot;&gt;(PDF)&lt;/span&gt; on 15 October 2015&lt;span class=&quot;reference-accessdate&quot;&gt;. Retrieved &lt;span class=&quot;nowrap&quot;&gt;3 January&lt;/span&gt; 2016&lt;/span&gt;.&lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt; ਉਸੇ ਸਾਲ ਜਦੋਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ [[ਇੰਡੀਅਨ ਕੌਂਸਲ ਆਫ਼ ਐਗਰੀਕਲਚਰਲ ਰਿਸਰਚ|ਭਾਰਤੀ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਖੋਜ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ]] ਦਾ ਗੋਲਡਨ ਜੁਬਲੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਮਿਲਿਆ। ਉਹ 1993 ਵਿੱਚ ਇੰਡੀਅਨ ਸੋਸਾਇਟੀ ਆਫ਼ ਆਇਲਸੀਡ ਰਿਸਰਚ ਦੇ ਸਿਲਵਰ ਜੁਬਲੀ ਅਵਾਰਡ ਦੇ ਪ੍ਰਾਪਤਕਰਤਾ ਵੀ ਸਨ। 2015 ਵਿੱਚ, ਡਾ. ਗਿੱਲ ਨੂੰ [[ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ]] ਦੇ [[ਲੁਧਿਆਣਾ]] ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਐਗਰੀਕਲਚਰਲ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੁਆਰਾ ਡਾਕਟਰ ਆਫ਼ ਸਾਇੰਸ (ਆਨਰੇਰੀ ਕਾਰਨ) ਦੀ ਉਪਾਧੀ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।

== ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ ==

* [[ਖ਼ਾਲਸਾ ਕਾਲਜ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ|ਖਾਲਸਾ ਕਾਲਜ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ]] 

== ਹਵਾਲੇ ==
{{Reflist|30em}}

== ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ ==

* {{Cite web |date=7 June 2013 |title=Interview with Dr. Khem Singh Gill |url=https://www.youtube.com/watch?v=quU7AnV--WM |access-date=20 May 2016 |website=[[YouTube]] video |publisher=The Harpreet Singh Show}}
* {{Cite web |date=23 May 2009 |title=Dr. Khem Singh Gill's speech - Part 1 |url=https://www.youtube.com/watch?v=2NweASBk99o |access-date=20 May 2016 |website=[[YouTube]] video |publisher=Apsumal61}}
* {{Cite web |date=23 May 2009 |title=Dr. Khem Singh Gill's speech - Part 2 |url=https://www.youtube.com/watch?v=KQaCJl8KClE |access-date=20 May 2016 |website=[[YouTube]] video |publisher=Apsumal61}}
{{Authority control}}{{PadmaBhushanAwardRecipients 1990–99}}
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ ਪ੍ਰਾਂਤ (ਬਰਤਾਨਵੀ ਭਾਰਤ) ਦੇ ਲੋਕ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੋਗਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਲੋਕ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2019]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦਾ ਅਕਾਦਮਿਕ ਸਟਾਫ਼]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਵਿਗਿਆਨੀ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1930]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਖੇਤੀ ਵਿਗਿਆਨੀ]]</text>
      <sha1>c1oihc3drc3dl23w3dfks56zmqqfmi6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਟ੍ਰੇਸਐਕਸ ਲੈਬਸ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>204663</id>
    <revision>
      <id>843877</id>
      <parentid>840171</parentid>
      <timestamp>2026-08-03T05:00:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>37445</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>843877</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16111" sha1="kkonkrfva3xe1tbad3hu6n9y3vytqtb" xml:space="preserve">{{Infobox company
| name = ਟ੍ਰੇਸਐਕਸ ਲੈਬਸ
| logo = TraceX Labs.svg
| type = Private
| industry = Computer security
| founded = 2025
| founders = 
| hq_location = ਭਾਰਤ
| services = 
| website = {{URL|https://tracexlabs.com}}
}}

'''ਟ੍ਰੇਸਐਕਸ ਲੈਬਸ''' ([[ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਬੋਲੀ]]:TraceX Labs)ਇੱਕ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਹੋਲਡਿੰਗ cybersecurity ਕੰਪਨੀ ਹੈ ਜੋ 2025 ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।&lt;ref&gt;https://www.sikkimexpress.com/news-details/tracex-labs-raises-concerns-over-indias-proposed-sim-binding-mandate-for-messaging-apps&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2025-12-03 |title=India vrea să lege WhatsApp și Telegram de cartela SIM. Ce înseamnă asta pentru utilizatori - Financiarul |url=https://financiarul.ro/tehnologie/india-vrea-sa-lege-whatsapp-si-telegram-de-cartela-sim-ce-inseamna-asta-pentru-utilizatori/ |access-date=2026-05-25 |website=financiarul.ro |language=ro-RO}}&lt;/ref&gt; ਇਹ ਸਾਈਬਰਸਿਕਿਊਰਿਟੀ ਹਮਲਿਆਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰਨ, ਮੈਲੀਸ਼ਸ ਸਾਫਟਵੇਅਰ ਵਿਰੁੱਧ ਸੁਰੱਖਿਆ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ, ਅਤੇ ਆਈਟੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਜੋਖਮਾਂ ਦਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਕਰਨ ਲਈ ਸਾਫਟਵੇਅਰ ਅਤੇ ਸੇਵਾਵਾਂ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੀ ਹੈ।&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|title=Fake 'Cockroach Janta Party' Android app flagged as critical malware threat, report warns|url=https://www.wionews.com/india-news/fake-cockroach-janta-party-android-app-flagged-as-critical-malware-threat-report-warns-1779954616682|access-date=2026-05-29|website=Wion|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=desk |first=India Today Technology |date=2025-12-02 |title=Sanchar Saathi new Pegasus spyware? Centre's order on app raises storm |url=https://www.indiatoday.in/india/story/sanchar-saathi-pegasus-spyware-centre-order-app-privacy-surveillance-concerns-2829174-2025-12-02 |access-date=2026-05-25 |website=India Today |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Giri |first=Sushil |date=2026-03-15 |title=TraceX Labs Warns Sanchar Saathi Mandate Could Create Pegasus-Style Surveillance Architecture {{!}} TraceX Labs raises privacy and security concerns over forced installation of the government telecom |url=https://english.newstrack.com/india-news/tracex-labs-warns-sanchar-saathi-surveillance-concerns-585273 |access-date=2026-05-25 |website=english.newstrack.com |language=en}}&lt;/ref&gt;

== ਉਤਪਾਦ ==
'''ਟ੍ਰੇਸਐਕਸ ਗਾਰਡ''' ਇੱਕ AI-ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਮੋਬਾਈਲ ਸੁਰੱਖਿਆ ਐਪਲੀਕੇਸ਼ਨ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{Cite news|date=2026-01-04|title=The Best Antivirus Software for Mobile Security in 2026|language=en|url=https://udaipurtimes.com/technology/best-mobile-antivirus-apps-2026-android-ios/cid18034730.htm|access-date=2026-05-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20260104153119/https://udaipurtimes.com/technology/best-mobile-antivirus-apps-2026-android-ios/cid18034730.htm|archive-date=2026-01-04}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|date=2025-08-22|title=Beware! Traffic challan message on WhatsApp could be a malware: Scam spreading rapidly across districts, say officials|work=The Times of India|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/lucknow/beware-traffic-challan-msg-onwhatsapp-it-could-be-a-malware/articleshow/123438227.cms|access-date=2026-05-25|issn=0971-8257}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|last=Federal|first=The|date=2026-04-22|title=India's First AI Security App Strengthening National Cyber Safety Against Malicious Apps, QR Fraud, and Phishing Attacks|url=https://thefederal.com/category/science/indias-first-ai-security-app-protecting-users-from-malicious-apps-qr-fraud-and-phishing-attacks-242286|access-date=2026-05-25|website=thefederal.com|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|last=ವಾರ್ತಾಭಾರತಿ|date=2026-02-18|title=ಡಿಜಿಟಲ್ ಭದ್ರತೆಯಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಯುಗ: TraceX Guard AI ಮೊಬೈಲ್ ಸುರಕ್ಷತಾ ಪರಿಹಾರ|url=https://www.varthabharati.in/technology/tracex-guard-ai-mobile-security-digital-safety-india-2115258|access-date=2026-05-25|website=Vartha Bharati|language=kn}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|last=Lađarević|first=Ana|date=2025-12-18|title=Ove aplikacije za Android otkrivaju da li neko špijunira vaš mobilni telefon|url=https://www.blic.rs/it/ove-aplikacije-za-android-otkrivaju-da-li-neko-spijunira-vas-mobilni-telefon/slvzv6z|access-date=2026-05-25|website=Blic|language=sr}}&lt;/ref&gt;

'''ਜੀਓਐਕਸ ਏਆਈ''' ਇੱਕ artificial intelligence-ਅਧਾਰਿਤ ਜਿਓਸਪੇਸ਼ਲ ਇੰਟੈਲੀਜੈਂਸ ਪਲੇਟਫਾਰਮ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{Cite web|last=Federal|first=The|date=2026-05-17|title=India's GEOX AI Can Identify Locations From Photos Without GPS Metadata|url=https://thefederal.com/category/science/indias-geox-ai-can-identify-locations-from-photos-without-gps-metadata-243634|access-date=2026-05-25|website=thefederal.com|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|title=GEOX AI: AI જિયોલોકેશનથી સૈન્ય ઇન્ટેલિજન્સમાં બદલાવ|url=https://www.gujaratsamachar.com/news/national/geox-ai-explained-ai-geolocation-20752028494.html|access-date=2026-05-25|website=Gujarat Samachar|language=gu}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|date=2026-04-27|title=राजस्थान के भाइयों का अनूठा इनोवेशन: फोटो-वीडियो देखकर AI बता रहा सटीक लोकेशन, फ्री में कर सकते हैं यूज {{!}} Free Ai Tool To Trace Location From Photo Video Trace X Innovation By Jalore Brothers|url=https://www.patrika.com/udaipur-news/free-ai-tool-to-trace-location-from-photo-video-trace-x-innovation-by-jalore-brothers-20532216|access-date=2026-05-25|website=[[राजस्थान पत्रिका|Rajasthan Patrika]]|language=hi}}&lt;/ref&gt;

'''URL X''' ਇੱਕ ਐਂਟਰਪ੍ਰਾਈਜ਼ URL ਸੁਰੱਖਿਆ ਪਲੇਟਫਾਰਮ ਹੈ ਜੋ ਫਿਸ਼ਿੰਗ ਪਤਾ ਲਗਾਉਣ ਅਤੇ ਮੈਲੀਸ਼ਸ ਲਿੰਕ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ 'ਤੇ ਕੇਂਦ੍ਰਿਤ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{Cite web|last=Muddhala|first=Prabhu|date=2026-03-01|title=URL X: TraceX Labs రూపొందించిన AI ఆధారిత భద్రతా వేదిక ఫిషింగ్ దాడులకు రియల్-టైమ్‌లో అడ్డుకట్ట {{!}} URL X by TraceX Labs: AI-Powered Platform Transforming Real-Time Phishing and Malware Protection|url=https://www.tv5news.in/national/url-x-tracex-labs-ai-powered-phishing-and-malware-protection-981035|access-date=2026-05-25|website=TV5 (India)|language=te}}{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਅਗਸਤ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://www.sikkimexpress.com/news-details/enterprise-url-security-platform-designed-to-monitor-and-control-url-based-risks Sikkim Express&lt;/ref&gt;

== ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ==

=== ਕਾਕਰੋਚ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ ਐਂਡਰਾਇਡ ਮਾਲਵੇਅਰ ===
2026 ਵਿੱਚ, [https://www.wionews.com/india-news/fake-cockroach-janta-party-android-app-flagged-as-critical-malware-threat-report-warns-1779954616682 WION] ਅਨੁਸਾਰ, ਟ੍ਰੇਸਐਕਸ ਲੈਬਸ ਨੇ ਰਿਪੋਰਟ ਕੀਤਾ ਕਿ ਫੇਕ &quot;Cockroach Janta Party.apk&quot; ਇੱਕ Android RAT ਅਤੇ spyware ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਸੀ ਜੋ WhatsApp ਅਤੇ Telegram ਰਾਹੀਂ ਫੈਲਿਆ ਅਤੇ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਡੇਟਾ ਚੋਰੀ ਕਰਦਾ ਸੀ।&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Fake 'Cockroach Janta Party' Android app flagged as critical malware threat, report warns|url=https://www.wionews.com/india-news/fake-cockroach-janta-party-android-app-flagged-as-critical-malware-threat-report-warns-1779954616682|access-date=2026-05-29|website=Wion|language=en}}&lt;/ref&gt;

ਟ੍ਰੇਸਐਕਸ ਲੈਬਸ ਨੇ ''Cockroach Janta Party.apk'' ਨਾਮ ਦੇ ਤਹਿਤ ਵੰਡੇ ਗਏ ਇੱਕ ਮੈਲੀਸ਼ਸ Android ਐਪਲੀਕੇਸ਼ਨ ਦਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ।&lt;ref&gt;https://tracexlabs.com/reports/cockroach-janta-party-malware-threat-report-2026.pdf&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|date=2026-05-25|title=Fake 'Cockroach Janta Party' APK Malware Campaign Raises Serious Cybersecurity Concerns in India|url=https://countercurrents.org/2026/05/fake-cockroach-janta-party-apk-malware-campaign-raises-serious-cybersecurity-concerns-in-india/|access-date=2026-05-25|website=Countercurrents.org|language=en-US}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|date=2026-05-24|title=Fake 'Cockroach Janta Party' Android app flagged as critical malware threat|url=https://thenewsmill.com/2026/05/fake-cockroach-janta-party-android-app-flagged-as-critical-malware-threat/|access-date=2026-05-25|website=thenewsmill.com|language=en-US}}&lt;/ref&gt; ਰਿਪੋਰਟ ਅਨੁਸਾਰ, ਐਪਲੀਕੇਸ਼ਨ ਨੂੰ WhatsApp ਅਤੇ Telegram ਗਰੁੱਪਾਂ ਰਾਹੀਂ ਫੈਲਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਇਹ spyware ਅਤੇ remote access trojan (RAT) ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਸੀ।&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Cockroach Janta Party APK થી Android યુઝર્સને ખતરો: TraceX Labs|url=https://www.gujaratsamachar.com/news/national/cockroach-janta-party-malware-apk-targeting-android-users-warns-tracex-labs-30174054246.html|access-date=2026-05-25|website=www.gujaratsamachar.com|language=gu}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|last=Desk|first=Tech|date=2026-05-22|title=Cockroach Janta Party Malware APK Targets Android Users Through WhatsApp and Telegram|url=https://udaipurtimes.com/technology/fake-cockroach-janta-party-android-app-malware-warning/cid18722038.htm|access-date=2026-05-25|website=udaipurtimes.com|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|last=Bureau|first=Adgully|date=2026-05-25|title=Fake Cockroach Janta Party apps flagged as critical android malware threat: TraceX Labs report|url=https://www.adgully.com/post/15944/fake-cockroach-janta-party-apps-flagged-as-critical-android-malware-threat-tracex-lab-report|url-status=live|access-date=2026-05-25|website=www.adgully.com|language=en}}&lt;/ref&gt; ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਵਿੱਚ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ malware ਨੇ Telegram-ਅਧਾਰਿਤ command-and-control ਈਨਫਰਾਸਟਰਕਚਰ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਅਤੇ Android accessibility ਸੇਵਾਵਾਂ ਅਤੇ ਬੈਕਗ੍ਰਾਉਂਡ ਪਰਮਿਸ਼ਨਾਂ ਦੀ ਦੁਰਵਰਤੋਂ ਰਾਹੀਂ SMS ਸੁਨੇਹੇ, ਇੱਕ ਵਾਰ ਦੇ ਪਾਸਵਰਡ, ਸੰਪਰਕ, ਕਾਲ ਲੌਗ, ਮੀਡੀਆ ਫਾਈਲਾਂ, ਅਤੇ ਹੋਰ ਡਿਵਾਈਸ ਡੇਟਾ ਚੋਰੀ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਸੀ।&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Verma |first=Gaurav |date=2026-05-22 |title=TraceX Labs ने &quot;Cockroach Janta Party&quot; Android Malware का किया खुलासा, भारतीय यूजर्स के लिए बड़ा खतरा {{!}} Cockroach Janta Party Malware APK Targeting Android Users Through WhatsApp and Telegram |url=https://jantaserishta.com/breaking-news/cockroach-janta-party-android-malware-warning-apk-4727870 |access-date=2026-05-25 |website=jantaserishta.com |language=hi}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2026-05-22 |title=&quot;&quot;Cockroach Janta Party&quot; APK Malware Spreading Across India, Android Users Warned |url=https://www.mumbailive.com/en/politics/cockroach-janta-party-apk-malware-spreading-across-india-android-users-warned-92894 |access-date=2026-05-25 |website=Mumbai Live |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=admin |date=2026-05-22 |title=Cockroach Janta Party Malware APK Android वापरकर्त्यांना लक्ष्य करत असल्याचा TraceX Labs चा इशारा |url=https://www.mymahanagar.com/trending/cockroach-janta-party-malware-apk-android-warning-marathi/986037/ |access-date=2026-05-25 |website=Mahanagar (newspaper) |language=mr}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|date=2026-05-28|title=Cockroach Janta Party का 'ऐप' भी आ गया! इंस्टॉल करने की गलती ना करें, है बड़ा झोल|url=https://www.timesnowhindi.com/tech-gadgets/fake-cockroach-janata-party-app-has-also-surfaced-asking-users-for-access-to-their-photo-gallery-article-154417988|access-date=2026-05-29|website=Times Now Navbharat|language=hi}}&lt;/ref&gt;

== ਵਿਵਾਦ ==

=== ''ਸੰਚਾਰ ਸਾਥੀ'' ਨਿਗਰਾਨੀ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ===
2026 ਵਿੱਚ, ਟ੍ਰੇਸਐਕਸ ਲੈਬਸ ਨੇ ਟੈਲੀਕਮਿਊਨੀਕੇਸ਼ਨ ਵਿਭਾਗ ਦੁਆਰਾ ਵਿਕਸਿਤ ''ਸੰਚਾਰ ਸਾਥੀ'' ਮੋਬਾਈਲ ਐਪਲੀਕੇਸ਼ਨ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤmendੀ ਪ੍ਰੀ-ਇੰਸਟਾਲੇਸ਼ਨ ਬਾਰੇ ਗੋਪਨੀਯਤਾ ਅਤੇ ਨਿਗਰਾਨੀ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਉਠਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ।&lt;ref&gt;https://www.sikkimexpress.com/news-details/tracex-labs-raises-concerns-over-indias-proposed-sim-binding-mandate-for-messaging-apps&lt;/ref&gt; ਰਿਪੋਰਟ ਅਨੁਸਾਰ, ਕੰਪਨੀ ਨੇ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਡਿਵਾਈਸ identifiers, ਲੋਕੇਸ਼ਨ ਡੇਟਾ, ਅਤੇ যোগਾਯੋਗ metadata ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਵਾਲੀ ਨਾ-ਹਟਾਏ ਜਾ सकਣ ਵਾਲੀ ਐਪਲੀਕੇਸ਼ਨ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤmendੀ ਇੰਸਟਾਲੇਸ਼ਨ ਨੂੰ ਬਿਨਾਂ ਪਾਰਦਰਸ਼ੀਤਾ ਅਤੇ ਨਿਗਰਾਨੀ ਦੇ ਲਾਗੂ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਸਮਾਰਟਫੋਨਾਂ 'ਤੇ ਨਿਗਰਾਨੀ-ਸ਼ੈਲੀ ਦੀ ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ ਬਣ ਸਕਦੀ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2025-12-03 |title=India vrea să lege WhatsApp și Telegram de cartela SIM. Ce înseamnă asta pentru utilizatori - Financiarul |url=https://financiarul.ro/tehnologie/india-vrea-sa-lege-whatsapp-si-telegram-de-cartela-sim-ce-inseamna-asta-pentru-utilizatori/ |access-date=2026-05-25 |website=financiarul.ro |language=ro-RO}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Matei |first=Cristian |date=2025-12-03 |title=India vrea să lege WhatsApp și Telegram de cartela SIM ce înseamnă asta pentru utilizatori |url=https://news24.ro/india-vrea-sa-lege-whatsapp-si-telegram-de-cartela-sim-ce-inseamna-asta-pentru-utilizatori/ |access-date=2026-05-25 |website=News24 |language=ro-RO}}&lt;/ref&gt; ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਨੇ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਕੁਝ ਆਰਕੀਟੈਕਚਰਲ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਦੀ ਤੁਲਨਾ Pegasus ਵਰਗੇ spyware ਪਲੇਟਫਾਰਮਾਂ ਨਾਲ ਕੀਤੀ।&lt;ref&gt;{{Cite web |last=desk |first=India Today Technology |date=2025-12-02 |title=Sanchar Saathi new Pegasus spyware? Centre's order on app raises storm |url=https://www.indiatoday.in/india/story/sanchar-saathi-pegasus-spyware-centre-order-app-privacy-surveillance-concerns-2829174-2025-12-02 |access-date=2026-05-25 |website=India Today |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Giri |first=Sushil |date=2026-03-15 |title=TraceX Labs Warns Sanchar Saathi Mandate Could Create Pegasus-Style Surveillance Architecture {{!}} TraceX Labs raises privacy and security concerns over forced installation of the government telecom |url=https://english.newstrack.com/india-news/tracex-labs-warns-sanchar-saathi-surveillance-concerns-585273 |access-date=2026-05-25 |website=english.newstrack.com |language=en}}&lt;/ref&gt;

== ਹਵਾਲੇ ==
{{Reflist}}</text>
      <sha1>kkonkrfva3xe1tbad3hu6n9y3vytqtb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਚਾਂਗਥਾਂਗ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>204827</id>
    <revision>
      <id>843869</id>
      <parentid>842991</parentid>
      <timestamp>2026-08-02T23:16:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>37445</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>843869</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="30202" sha1="3ljpclemnepc529gc713y4za114ggiz" xml:space="preserve">
{{Infobox settlement
| name               = ਚਾਂਗਥਾਂਗ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ
| native_name        = 
| settlement_type    = [[List of districts of ਲਾਦਾਖ|ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ]] of [[ਲਾਦਾਖ]]
| image_skyline      = File:Changthang Cold Desert Wildlife Sanctuary.jpg
| image_alt          = 
| image_caption      = View of Changthang Cold Desert Wildlife Sanctuary
| coordinates        = {{coord|33|13|N|78|37|E|type:adm2nd_region:IN_dim:200000|display=inline,title}}
| subdivision_type   = ਦੇਸ਼
| subdivision_name   = {{ਝੰਡਾ|ਭਾਰਤ}}
| subdivision_type1  = [[States and union territories of India| Union Territory]]
| subdivision_name1  = {{flagicon image|Flag of Ladakh, India.svg}}[[Ladakh]]
| subdivision_type2  = ਹੈੱਡਕੁਆਟਰ
| subdivision_name2  = [[ਨਿਓਮਾ]]
| subdivision_type3  = Established
| subdivision_name3  = 27 April 2026
| seat_type          = 
| parts_type         = Administrative divisions
| leader_title       = [[District magistrate (India)|District collector and magistrate]]
| leader_title1      = [[Lok Sabha|Lok Sabha constituencies]]
| leader_name1       = [[Ladakh Lok Sabha constituency|Ladakh]]
| area_total_km2     = 10610
| demographics_type2 = Languages
| demographics2_title1 = Official
| demographics2_info1 = [[Hindi]] and [[Indian English|English]]&lt;ref name=&quot;officiallanguage&quot;&gt;{{Cite news |last=Ganai |first=Naseer |date=19 January 2022 |title=Urdu No More Official Language Of Ladakh |work=[[Outlook India]] |url=https://www.outlookindia.com/national/urdu-is-dogra-legacy-to-j-k-and-ladakh-not-kashmiri-imposition-news-38816 |access-date=8 April 2022 |archive-date=7 April 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220407144133/https://www.outlookindia.com/national/urdu-is-dogra-legacy-to-j-k-and-ladakh-not-kashmiri-imposition-news-38816 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
| timezone1          = [[Indian Standard Time|IST]]
| utc_offset1        = +05:30
| leader_name2       = {{nowrap|[[Mohmad Haneefa]]}}
| leader_title2      = [[Member of Parliament, Lok Sabha|MP]]
| demographics2_title2 = Spoken
| demographics2_info2 = [[Purgi language|Purgi]], [[Shina language|Shina]], [[Ladakhi language|Ladakhi]], [[Urdu]], [[Balti language|Balti]], [[Tibetic languages|Tibetan]]
}}
{| class=&quot;infobox ib-settlement vcard&quot;
! colspan=&quot;2&quot; class=&quot;infobox-above&quot; |&lt;div class=&quot;fn org&quot;&gt;ਚਾਂਗਥਾਂਗ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ&lt;/div&gt;
|-
| colspan=&quot;2&quot; class=&quot;infobox-subheader&quot; |&lt;div class=&quot;category&quot;&gt;[[Ladakh|ਲੱਦਾਖ]] ਦਾ [[List of districts of Ladakh|ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ]]&lt;/div&gt;
|- class=&quot;mergedtoprow&quot;
| colspan=&quot;2&quot; class=&quot;infobox-full-data&quot; |[[File:Changthang_Cold_Desert_Wildlife_Sanctuary.jpg|250x250px|View of Changthang Cold Desert Wildlife Sanctuary]]&lt;div class=&quot;ib-settlement-caption&quot;&gt;ਚਾਂਗਥਾਂਗ ਠੰਡੇ ਮਾਰੂਥਲ ਜੰਗਲੀ ਜੀਵ ਰੱਖ ਦਾ ਦ੍ਰਿਸ਼&lt;/div&gt;
|-
| colspan=&quot;2&quot; class=&quot;infobox-full-data&quot; |&lt;mapframe zoom=&quot;6&quot; align=&quot;center&quot; frameless=&quot;1&quot; height=&quot;200&quot; width=&quot;250&quot;&gt;[
{&quot;properties&quot;:{&quot;title&quot;:&quot;Changthang district&quot;,&quot;fill-opacity&quot;:0.1,&quot;stroke&quot;:&quot;#FF0000&quot;,&quot;stroke-width&quot;:2,&quot;fill&quot;:&quot;#606060&quot;},&quot;type&quot;:&quot;ExternalData&quot;,&quot;service&quot;:&quot;geoshape&quot;,&quot;ids&quot;:&quot;Q130265766&quot;},
{&quot;properties&quot;:{&quot;stroke-width&quot;:2,&quot;stroke&quot;:&quot;#FF0000&quot;,&quot;title&quot;:&quot;Changthang district&quot;},&quot;type&quot;:&quot;ExternalData&quot;,&quot;service&quot;:&quot;geoline&quot;,&quot;ids&quot;:&quot;Q130265766&quot;},
{&quot;type&quot;:&quot;Feature&quot;,&quot;geometry&quot;:{&quot;coordinates&quot;:[78.61666666666666,33.21666666666667],&quot;type&quot;:&quot;Point&quot;},&quot;properties&quot;:{&quot;marker-color&quot;:&quot;#5E74F3&quot;,&quot;title&quot;:&quot;Changthang district&quot;,&quot;marker-symbol&quot;:&quot;town&quot;}}
]&lt;/mapframe&gt;&lt;div class=&quot;infobox-caption&quot;&gt;ਚਾਂਗਥਾਂਗ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਪਰਸਪਰ ਪ੍ਰਭਾਵ ਵਾਲਾ ਨਕਸ਼ਾ&lt;/div&gt;
|-
| colspan=&quot;2&quot; class=&quot;infobox-full-data&quot; |ਕੋਆਰਡੀਨੇਟਸਃ 33°13′N 78°37′E/33.217 °N 78.617 °E/
|- class=&quot;mergedtoprow&quot;
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |ਦੇਸ਼
| class=&quot;infobox-data&quot; |&lt;span class=&quot;flagicon nowrap&quot;&gt;[[File:Flag_of_India.svg|link=|alt=|border|23x23px]] &lt;/span&gt;[[India|ਭਾਰਤ]]
|- class=&quot;mergedrow&quot;
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |[[States and union territories of India|ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਸਿਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼]]
| class=&quot;infobox-data&quot; |&lt;span class=&quot;flagicon&quot;&gt;[[File:Flag_of_Ladakh,_India.svg|link=|alt=|border|23x23px]]&lt;/span&gt;[[Ladakh|ਲੱਦਾਖ]]
|- class=&quot;mergedrow&quot;
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |ਹੈੱਡਕੁਆਰਟਰ
| class=&quot;infobox-data&quot; |[[Nyoma|ਨਿਓਮਾ]]
|- class=&quot;mergedrow&quot;
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |ਸਥਾਪਿਤ
| class=&quot;infobox-data&quot; |27 ਅਪ੍ਰੈਲ 2026
|- class=&quot;mergedtoprow&quot;
! colspan=&quot;2&quot; class=&quot;infobox-header&quot; |ਸਰਕਾਰ&lt;div class=&quot;ib-settlement-fn&quot;&gt;&lt;/div&gt;
|- class=&quot;mergedrow&quot;
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |• [[Lok Sabha|ਲੋਕ ਸਭਾ ਹਲਕੇ]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;
| class=&quot;infobox-data&quot; |[[Ladakh Lok Sabha constituency|ਲੱਦਾਖ]]
|- class=&quot;mergedrow&quot;
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |• [[Member of Parliament, Lok Sabha|ਐਮ. ਪੀ.]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;
| class=&quot;infobox-data&quot; |&lt;span class=&quot;nowrap&quot;&gt;[[Mohmad Haneefa|ਮੁਹੰਮਦ ਹਨੀਫਾ]]&lt;/span&gt;
|- class=&quot;mergedtoprow&quot;
! colspan=&quot;2&quot; class=&quot;infobox-header&quot; |ਖੇਤਰ&lt;div class=&quot;ib-settlement-fn&quot;&gt;&lt;/div&gt;
|- class=&quot;mergedrow&quot;
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |&lt;div style=&quot;white-space:nowrap;&quot;&gt;• ਕੁੱਲ&amp;nbsp;&amp;nbsp;&lt;/div&gt;
| class=&quot;infobox-data&quot; |10, 610 ਵਰਗ ਕਿਲੋਮੀਟਰ (4,100 ਵਰਗ ਮੀਲ) &amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;
|- class=&quot;mergedtoprow&quot;
! colspan=&quot;2&quot; class=&quot;infobox-header&quot; |ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ&lt;div class=&quot;ib-settlement-fn&quot;&gt;&lt;/div&gt;
|- class=&quot;mergedrow&quot;
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |• ਅਧਿਕਾਰਕ&amp;nbsp;&amp;nbsp;
| class=&quot;infobox-data&quot; |[[Hindi|ਹਿੰਦੀ]] ਅਤੇ [[Indian English|ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ]] &lt;ref name=&quot;officiallanguage&quot;&gt;&lt;cite class=&quot;citation news cs1&quot; id=&quot;CITEREFGanai2022&quot;&gt;&lt;span class=&quot;cx-segment&quot; data-segmentid=&quot;314&quot;&gt;Ganai, Naseer (19 January 2022). &lt;/span&gt;&lt;span class=&quot;cx-segment&quot; data-segmentid=&quot;315&quot;&gt;[https://www.outlookindia.com/national/urdu-is-dogra-legacy-to-j-k-and-ladakh-not-kashmiri-imposition-news-38816 &quot;Urdu No More Official Language Of Ladakh&quot;]. &lt;/span&gt;&lt;span class=&quot;cx-segment&quot; data-segmentid=&quot;316&quot;&gt;''[[Outlook India]]''. &lt;/span&gt;&lt;span class=&quot;cx-segment&quot; data-segmentid=&quot;318&quot;&gt;[https://web.archive.org/web/20220407144133/https://www.outlookindia.com/national/urdu-is-dogra-legacy-to-j-k-and-ladakh-not-kashmiri-imposition-news-38816 Archived] from the original on 7 April 2022&lt;span class=&quot;reference-accessdate&quot;&gt;. &lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class=&quot;cx-segment&quot; data-segmentid=&quot;319&quot;&gt;&lt;span class=&quot;reference-accessdate&quot;&gt;Retrieved &lt;span class=&quot;nowrap&quot;&gt;8 April&lt;/span&gt; 2022&lt;/span&gt;.&lt;/span&gt;&lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt;
|- class=&quot;mergedrow&quot;
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |• ਬੋਲਿਆ&amp;nbsp;&amp;nbsp;
| class=&quot;infobox-data&quot; |[[Purgi language|ਪੁਰਗੀ]], [[Shina language|ਸ਼ਿਨਾ]], [[Ladakhi language|ਲੱਦਾਖੀ]], [[Urdu|ਉਰਦੂ]], [[Balti language|ਬਾਲਟੀ]], [[Tibetic languages|ਤਿੱਬਤੀ]]
|- class=&quot;mergedtoprow&quot;
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |[[Time zone|ਟਾਈਮ ਜ਼ੋਨ]]
| class=&quot;infobox-data&quot; |ਯੂਟੀਸੀ + 05:30 (ਆਈਐੱਸਟੀ) 
|}
&lt;templatestyles src=&quot;Module:Hatnote/styles.css&quot;&gt;&lt;/templatestyles&gt;{{See also|India-China Border Roads|Tourism in Ladakh#Roads|label 2=Tourist roads in Ladakh}}'''ਚਾਂਗਥਾਂਗ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ''', ਜਿਸਦਾ ਮੁੱਖ ਦਫ਼ਤਰ [[ਨਿਓਮਾ]] ਵਿਖੇ ਹੈ, [[ਭਾਰਤ]] ਦੇ [[ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਸਿਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼]] [[ਲੱਦਾਖ਼|ਲੱਦਾਖ]] ਦੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/mha-announces-five-new-districts-in-ladakh/articleshow/112797243.cms|title=MHA announces five new districts in Ladakh|date=2024-08-26|work=The Times of India|access-date=2024-08-26|issn=0971-8257}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite news|url=https://www.thehindu.com/news/national/ladakh/government-decides-to-create-five-new-districts-in-ladakh-says-amit-shah/article68567920.ece|title=MHA announces five new districts in Ladakh: Zanskar, Drass, Sham, Nubra and Changthang|last=Singh|first=Vijaita|date=2024-08-26|work=The Hindu|access-date=2024-08-27|language=en-IN|issn=0971-751X}}&lt;/ref&gt;

== ਇਤਿਹਾਸ ==
27 ਅਪ੍ਰੈਲ 2026 ਨੂੰ, ਸੇਵਾ ਸਪੁਰਦਗੀ ਅਤੇ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚੇ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਲਈ [[ਸਰਕਾਰੀ ਗਜ਼ਟ]] ਵਿੱਚ 5 ਨਵੇਂ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਨੂੰ ਨੋਟੀਫਾਈ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਾਰਗਿਲ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪੱਛਮੀ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚੋਂ ਬਣਾਏ ਗਏ 24 ਮਾਲੀਆ ਪਿੰਡਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਦਰਾਸ ਚਾਂਗਥਾਂਗ ਅਤੇ 26 ਮਾਲੀਆ ਪਿੰਡਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਜ਼ਾਂਸਕਰ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ 26ਗਸਤ 20 ਅ24 ਨੂੰ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਸਿਰਜਣ ਲਈ ਰਸਮੀ ਨੋਟੀਫਿਕੇਸ਼ਨ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ।&lt;ref name=&quot;:11&quot;&gt;{{Cite web |title=Ladakh Gets 5 New Districts: Zanskar, Drass, Sham, Nubra And Changthang |url=https://www.ndtv.com/india-news/ladakh-gets-5-new-districts-zanskar-drass-sham-nubra-and-changthang-6419637 |access-date=2024-08-27 |website=NDTV.com}}&lt;/ref&gt; ਜਨਵਰੀ 2024 ਵਿੱਚ, ਖੇਤਰ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪਿੰਡਾਂ ਦੇ ਸੈਂਕੜੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਸ਼ਾਂਤੀਪੂਰਨ ਵਿਰੋਧ ਮਾਰਚ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮੰਗ ਕੀਤੀ ਗਈ ਕਿ ਦਰਾਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਜੋਂ ਮਾਨਤਾ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇ।&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.tribuneindia.com/news/j-k/residents-seek-district-tag-for-drass-581118/amp|title=Residents seek district tag for Drass|date=14 Jan 2024|work=Tribune India|access-date=26 Aug 2024}}&lt;/ref&gt;

== ਭੂਗੋਲ ==
'''ਚਾਂਗਥਾਂਗ''' ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਵੱਡੇ ਚਾਂਗਟਾਂਗ ਖੇਤਰ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ (ਉੱਚਾਈ ਵਾਲੇ [[ਤਿੱਬਤ]] ਪਠਾਰ ਵਿੱਚ ਬਦਲਵੇਂ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕਾਂਗਟਾਂਗ) । ਚਾਂਗਟਾਂਗ ਖੇਤਰ ਪੱਛਮੀ ਅਤੇ ਉੱਤਰੀ ਤਿੱਬਤ ਵਿੱਚ [[ਸ਼ਿਨਚਿਆਂਙ|ਸ਼ਿਨਜਿਆਂਗ]] ਦੇ ਦੱਖਣੀ ਕਿਨਾਰਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਭਾਰਤ ਦੇ ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬੀ ਲੱਦਾਖ ਵਿੱਚ ਚਾਂਗਥਾਂਗ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।

ਚਾਂਗਥਾਂਗ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਪੂਰਬੀ ਫਲੈਟ ਲੈਂਡ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਖੇਤਰ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਖਾਨਾਬਦੋਸ਼ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਚੀਨੀ ਸਰਹੱਦ ਦੇ ਨੇੜੇ ਲੇਹ ਦੇ ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਸ ਖੇਤਰ ਦੀ ਆਮ ਉੱਚਾਈ ਸਮੁੰਦਰ ਤਲ ਤੋਂ ਲਗਭਗ {{Cvt|4450|m|abbr=on}} ਮੀਟਰ (14,600 ) ਹੈ।&lt;ref name=&quot;rup2&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;rup1&quot;&gt;{{Cite web |date=2022-08-14 |title=Dhata Nomadic Festival celebrated in Changthang |url=https://www.voiceofladakh.in/2022/08/dhata-nomadic-festival-celebrated-in-changthang/ |access-date=2024-08-27 |website=Voice of Ladakh |language=en-GB}}&lt;/ref&gt;

== ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ==
ਚਾਂਗਥਾਂਗ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਨਿਓਮਾ ਅਤੇ ਦੁਰਬੁਕ ਉਪ-ਮੰਡਲ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ। ਡੇਮਚੋਕ, ਹਾਨਲੇ, ਉਕਡੁੰਗਲ, ਚੁਸ਼ੁਲ, ਤਾਂਗਤਸੇ ਅਤੇ [[ਚੁਮਾਰ]] ਸੈਕਟਰ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਬਸਤੀਆਂ ਹਨ।
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;margin:1em auto 1em auto; font-size:smaller; text-align:center;&quot;
! colspan=&quot;5&quot; |&lt;big&gt;ਚਾਂਗਥਾਂਗ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਉਪ-ਮੰਡਲ, ਬਲਾਕ ਅਤੇ ਪਿੰਡ&lt;/big&gt;
|-
! scope=&quot;col&quot; |ਮੌਜੂਦਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ
! scope=&quot;col&quot; |ਸਾਬਕਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ
! scope=&quot;col&quot; |ਸਬ-ਡਿਵੀਜ਼ਨ
! scope=&quot;col&quot; |ਬਲਾਕ
! scope=&quot;col&quot; |ਪਿੰਡ
|-
| rowspan=&quot;4&quot; |ਚਾਂਗਥਾਂਗ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ
| rowspan=&quot;4&quot; |ਲੇਹ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ
| rowspan=&quot;3&quot; |[[ਨਿਓਮਾ]]
|[[ਨਿਓਮਾ]]
|ਅਨਲੇ, [[ਡੇਮਚੋਕ, ਲੱਦਾਖ|ਡੈਮਜੋਕ]], ਕੋਇਉਲ, [[Mood, Leh district|ਮੂਡ]], ਨਯੋਮਾ[[ਨਿਓਮਾ]]
|-
|[[Rong valley|ਰੋਂਗ]]-ਚੁਮਾਥਾਂਗ
|ਚੁਮਾਥਾਂਗ, ਹਿੰਮਿਆ, ਕੇਰੇ, ਕੁਮਗਯਾਮ, ਲਿੱਕਟਸੇ, ਸਕਿਤਮੰਗ, ਤਰਚਿਤ, [[Teri, Leh district|ਟੇਰੀ]], [[Tukla, Leh district|ਤੁਕਲਾ]]
|-
|ਰੁਪਸ਼ੋ-[[Puga valley|ਪੁਗਾ]]
|ਕਰਜ਼ੋਕ, ਖਾਰਨਕ, ਸਮਦ ਰਕਚਨ
|-
|ਦੁਰਬੁਕ
|ਦੁਰਬੁਕ
|ਚੁਸ਼ੂਲ, ਦੁਰਬੁਕ, ਕਾਰਗਯਮ, ਮਾਨ ਪੈਂਗੋਂਗ, [[Shachukul|ਸ਼ਚੁਕੁਲ]], ਤਾਂਗਤਸੇਟੈਂਗਟਸੇ
|-
!ਕੁੱਲ
!1
!2
!4
!24
|}

== ਜਨਸੰਖਿਆ ==
ਮੌਜੂਦਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਗਠਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਖੇਤਰਾਂ ਲਈ ਭਾਰਤ ਦੀ 2011 ਦੀ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਤੋਂ ਪਿੰਡ ਪੱਧਰ ਦੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਦੇ ਇਕੱਤਰ ਹੋਣ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ, ਚਾਂਗਥਾਂਗ ਦੀ 2011 ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 13,000 ਦੀ ਅੰਦਾਜ਼ਨ ਆਬਾਦੀ ਸੀ।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Changthang Development Package |url=https://interstatecouncil.gov.in/wp-content/uploads/2023/08/Ladakh1.pdf |access-date=30 June 2026 |publisher=Government of India }}{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਅਗਸਤ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਆਬਾਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਜਨਸੰਖਿਆ ਘਣਤਾ 1 ਵਿਅਕਤੀ ਪ੍ਰਤੀ ਵਰਗ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਤੋਂ ਘੱਟ ਹੈ, ਅਤੇ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਖਾਨਾਬਦੋਸ਼ ਅਤੇ ਅਰਧ-ਖਾਨਾਬਦੋਸ਼ ਚਾਂਗਪਾ ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਵਸਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Biodiversity of Changthang |url=https://forestsclearance.nic.in/writereaddata/Addinfo/FPLAOthers58512021_part2AdditionalInfo_02102021165644286265_32735707.pdf |publisher=Government of India}}&lt;/ref&gt;

== ਸੈਰ ਸਪਾਟਾ ==
[[ਤਸਵੀਰ:Changthang_Cold_Desert_Wildlife_Sanctuary.jpg|thumb|ਚਾਂਗਥਾਂਗ ਵਿੱਚ ਚਾਂਗਥਾਂਗ ਜੰਗਲੀ ਜੀਵ ਰੱਖ।]]

=== ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਸੈਰ-ਸਪਾਟਾ ===
[[ਤਸਵੀਰ:Changpas_nomadic_people_-_Changtang_-_Tibet.jpg|thumb|262x262px|ਚਾਂਗਥਾਂਗ ਦੇ ਚਾਂਗਪਾ ਖਾਨਾਬਦੋਸ਼ ਲੋਕ।]]
ਇਸ ਝੀਲ ਖੇਤਰ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਕਮਾਲ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਖਾਨਾਬਦੋਸ਼ ਲੋਕ ਹਨ ਜੋ ਬੱਕਰੀਆਂ ਅਤੇ ਯਾਕਾਂ ਦਾ ਝੁੰਡ ਕਰਦੇ ਹਨ।&lt;ref name=&quot;bud1&quot;/&gt; ਚਾਂਗਟਾਂਗ ਚਾਂਗਪਾ ਦਾ ਘਰ ਹੈ, ਜੋ ਇੱਕ ਖਾਨਾਬਦੋਸ਼ ਪਸ਼ੂ ਪਾਲਣ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਹਨ।

=== ਧਾਰਮਿਕ ਸੈਰ-ਸਪਾਟਾ ===
19ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ [[ਤਿਬਤੀ ਬੁੱਧ ਧਰਮ|ਤਿੱਬਤੀ]] [[ਗੌਤਮ ਬੁੱਧ|ਬੁੱਧ]] ਧਰਮ ਦੇ ਕੋਰਜ਼ੋਕ ਮੱਠ ਵਿੱਚ ਸ਼ਕੀਮੁਨੀ ਬੁੱਧ ਅਤੇ ਹੋਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀਆਂ ਮੂਰਤੀਆਂ ਹਨ।&lt;ref name=&quot;bud1&quot;/&gt;

=== ਈਕੋ ਟੂਰਿਜ਼ਮ ===
[[ਤਸਵੀਰ:Equus_hemonius_kiang.jpg|thumb|ਤਸੋ ਕਾਰ ਝੀਲ ਦੇ ਨੇੜੇ ਜੰਗਲੀ ਕਿਆਂਗ.]]
ਚਾਂਗਥਾਂਗ ਜੰਗਲੀ ਜੀਵ ਰੱਖ, ਜੰਗਲੀ ਜਾਨਵਰ, ਝੀਲਾਂ ਅਤੇ ਦੁਰਲੱਭ ਪੰਛੀ ਇਸ ਖੇਤਰ ਦੇ ਮੁੱਖ ਆਕਰਸ਼ਣ ਹਨ।&lt;ref name=&quot;rup2&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;rup1&quot;/&gt;

=== ਕੈਲਾਸ਼ ਰੇਂਜ ===
ਕੈਲਾਸ਼ ਰੇਂਜ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ ਪੈਂਗੋਂਗ ਸੋ ਅਤੇ ਸਪਾਂਗਗੁਰ ਸੋ ਹਨ।

==== ਪੈਂਗੋਂਗ ਝੀਲ ====
[[ਪਗੋਂਗ ਝੀਲ|ਪੈਂਗੋਂਗ ਝੀਲ]] 40 ਮੀਲ ਤੱਕ ਫੈਲੀ ਹੋਈ ਹੈ ਅਤੇ ਲਗਭਗ 2 ਤੋਂ 4 ਮੀਲ ਚੌੜੀ ਹੈ, ਜੋ ਸਮੁੰਦਰ ਤਲ ਤੋਂ {{Cvt|4267|m|abbr=on}} ਮੀਟਰ (13,999 ) ਦੀ ਉਚਾਈ ਉੱਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਨੇ ਝੀਲ ਦੇ ਇੱਕ ਤਿਹਾਈ ਹਿੱਸੇ ਉੱਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲਿਆ ਹੈ, ਬਾਕੀ ਚੀਨ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਝੀਲ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਇਸ ਦਾ ਪਾਣੀ ਦਾ ਰੰਗ ਹੈ, ਜੋ ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਇੱਕ ਜੀਵੰਤ ਡੂੰਘਾ ਨੀਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਵੇਰੇ ਹਲਕਾ ਨੀਲਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਪਹਿਲੀ ਨਜ਼ਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਅੱਖਾਂ ਨੂੰ ਫੜ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਝੀਲ ਦਾ ਪਾਣੀ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਪਾਣੀ ਜਿੰਨਾ ਨਮਕੀਨ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਬਰਫ਼ ਜਿੰਨਾ ਠੰਡਾ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Sharma |first=Nootan |date=2023-02-18 |title=Pangong Tso will be the highest frozen lake marathon. Aim is Guinness, climate consciousness |url=https://theprint.in/feature/pangong-tso-will-be-the-highest-frozen-lake-marathon-aim-is-guinness-climate-consciousness/1380053/ |access-date=2024-08-27 |website=ThePrint |language=en-US}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite web |title=Ladakh Monastery &amp; Villages |url=https://theincredibleladakh.com/ladakh-monastery-and-lake-tour.htm |access-date=2024-08-27 |website=theincredibleladakh.com |archive-date=2024-12-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241205115723/https://theincredibleladakh.com/ladakh-monastery-and-lake-tour.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

==== ਸਪਾਂਗੁਰ ਤਸੋ ====
ਸਪਾਂਗਗੁਰ ਸੋ ਪੈਂਗੋਂਗ ਝੀਲ ਦੇ ਨਾਲ ਲੱਗਦੀ ਹੈ।

=== ਰੁਪਸ਼ੋ ਘਾਟੀ ===
{{Anchor|Rupsho}}

ਰੁਪਸ਼ੂ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸਾਲਟ ਵੈਲੀ ਦੇ ਅੰਦਰ ਕਈ ਸੋਡਾ ਝੀਲਾਂ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰਾਮਸਰ ਸਾਈਟ ਵਜੋਂ ਵੀ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੈ।&lt;ref name=&quot;rup2&quot;&gt;{{Cite web |last=Kothari |first=Ashish |date=2023-11-13 |title=India's energy transition |url=https://www.meer.com/en/76901-indias-energy-transition |access-date=2024-08-27 |website=Meer |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;rup1&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/ladakhs-tso-kar-wetland-complex-added-to-list-of-ramsar-sites/articleshow/79949608.cms|title=Ladakh's Tso Kar wetland complex added to list of Ramsar sites|date=25 December 2020|work=The Times of India|access-date=2020-12-27|language=en}}&lt;/ref&gt;

* ਹੋਰ ਮੈਦਾਨ ਪੂਲ ਸੋ ਕਰ ਸਟਾਰਟਸਪੁਕ ਸੋ
** ਸੋ ਕਰ
** [[Startsapuk Tso|ਸਟਾਰਟਸਪੁਕ ਤ੍ਸੋ]]

* ਸਾਲਟ ਵੈਲੀ
** [[ਕਯਾਗੋ ਸੋ|ਕਿਆਗੋ ਤ੍ਸੋ]] (ਕਿਆਗਰ ਤ੍ਸੋ) 
** [[ਸੋ ਮੋਰੀਰੀ ਝੀਲ|ਤ੍ਸੋ ਮੋਰਿਰੀ]]

* ਚਾਂਗਥਾਂਗ ਚਿਲਿੰਗ ਸੋ ਰਯੂਲ ਸੋ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਝੀਲਾਂ
** [[ਰ੍ਯੁਲ ਸੋ ਝੀਲ|ਠੰਢਾ ਸੋ]]
** [[ਰ੍ਯੁਲ ਸੋ ਝੀਲ|ਰੂਲ ਤ੍ਸੋ]]

==== ਤਸੋ ਮੋਰਿਰੀ ਝੀਲ ====
Rupshu|Rupshu ਘਾਟੀ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ, ਸੋ ਮੋਰਿਰੀ ਝੀਲ ਪਹਾੜਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੀ ਹੋਈ ਅਤੇ ਲੇਹ ਤੋਂ ਲਗਭਗ 240 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ਉੱਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਝੀਲ ਕਰਜ਼ੋਕ ਦੇ ਛੋਟੇ ਜਿਹੇ ਪਿੰਡ ਦੇ ਨੇੜੇ 14,000 ਫੁੱਟ ਦੀ ਉੱਚਾਈ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ।&lt;ref name=&quot;bud1&quot;&gt;{{Cite web |date=2022-08-06 |title=Gul Panag explores Ladakh's Tso Moriri: Know more about the place |url=https://indianexpress.com/article/lifestyle/destination-of-the-week/gul-panag-ladakh-tso-moriri-about-the-place-8028076/ |access-date=2024-08-27 |website=The Indian Express |language=en}}&lt;/ref&gt;

==== ਸੋ ਕਰ ====
ਸੋ ਕਾਰ (ਜਿਸ ਨੂੰ ਨਮਕ ਝੀਲ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ) ਇੱਕ ਹੋਰ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਝੀਲ ਹੈ, ਜੋ ਸੋ ਮੋਰਿਰੀ ਤੋਂ ਲਗਭਗ 76 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਸਥਿਤ ਹੈ।&lt;ref name=&quot;bud1&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;:1&quot;/&gt; ਸੋ ਕਾਰ ਝੀਲ, ਜਿਸ ਨੂੰ 'ਵ੍ਹਾਈਟ ਲੇਕ' ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਲੱਦਾਖ ਦੇ ਦੱਖਣੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਰੂਪਸ਼ੂ ਪਠਾਰ ਅਤੇ ਘਾਟੀ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਚਾਰੇ ਪਾਸੇ ਜਲਗਾਹਾਂ ਅਤੇ ਹਰੇ-ਭਰੇ ਘਾਹ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਹਨ। ਝੀਲ ਦਾ ਪਾਣੀ ਥੋੜਾ ਨਮਕੀਨ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਪੰਛੀਆਂ ਦੀ ਵਿਸ਼ਾਲ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਹੈ। ਵੱਡੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਗ੍ਰੀਬ ਅਤੇ ਭੂਰੇ ਸਿਰ ਵਾਲੇ ਗੁਲ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਕੁਝ ਪੱਟੀ ਵਾਲੇ ਜੀਜ਼, ਜੰਗਾਲ ਵਾਲੇ ਜੀਜ਼ ਅਤੇ ਟਰਨਸ ਵੇਖੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਸੋ ਕਾਰ ਝੀਲ ਕਿਆਂਗ, ਤਿੱਬਤੀ ਗਜ਼ੇਲ, ਤਿੱਬਤੀ ਬਘਿਆੜ ਵਰਗੇ ਕਈ ਹੋਰ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦਾ ਪਾਲਣ ਪੋਸ਼[[ਸੋ ਕਰ ਝੀਲ|ਸੋ ਕਰ]] ਹੈ। ਤੰਬੂ-ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਸਮਦ-ਰੋਕਚੇਨ ਖਾਨਾਬਦੋਸ਼ ਸਮੂਹ ਝੀਲ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਥੁੱਗਜੈ ਪਿੰਡ ਇਸ ਖਾਨਾਬਦੋਸ਼ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੇ ਕੇਂਦਰੀ ਕੇਂਦਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Ladakh's Tso Kar Wetland Complex added to list of Ramsar site |url=https://www.aninews.in/news/national/general-news/ladakhs-tso-kar-wetland-complex-added-to-list-of-ramsar-site20201224170711/ |access-date=2024-08-27 |website=ANI News |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;

=== ਵਿਗਿਆਨਕ ਸੈਰ-ਸਪਾਟਾ ===
{{Anchor|Scientific}}

==== ਹੈਨਲੇ ਆਬਜ਼ਰਵੇਟਰੀ ====
{{Anchor|IAO}}
[[ਤਸਵੀਰ:Hanle_observatory.jpg|thumb|350x350px|ਹਾਨਲੇ ਵਿਖੇ ਭਾਰਤੀ ਖਗੋਲ ਵਿਗਿਆਨ ਆਬਜ਼ਰਵੇਟਰੀ।]]
ਭਾਰਤੀ ਖਗੋਲ ਵਿਗਿਆਨ ਆਬਜ਼ਰਵੇਟਰੀ (ਆਈ. ਏ. ਓ.) [[ਪੱਛਮੀ ਹਿਮਾਲਿਆ]] ਦੇ ਹਾਨਲੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਉੱਚ-ਉਚਾਈ ਖਗੋਲ ਵਿਗਿਆਨ ਸਟੇਸ਼ਨ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਭਾਰਤੀ ਖਗੋਲ ਵਿਗਿਆਨ ਸੰਸਥਾਨ ਦੁਆਰਾ 4,500 ਮੀਟਰ (14,800 ) ਦੀ ਉਚਾਈ 'ਤੇ ਆਪਟੀਕਲ, ਇਨਫਰਾਰੈੱਡ ਅਤੇ ਗਾਮਾ-ਰੇ ਦੂਰਬੀਨ ਲਈ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਦਸਵੇਂ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੇ ਆਪਟੀਕਲ ਦੂਰਬੀਨ ਸਥਾਨਾਂ ਵਜੋਂ ਚਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{Cite web |date=20 November 2020 |title=Indian Astronomical Observatory, Hanle |url=https://www.iiap.res.in/?q=iao_about |access-date=13 November 2022 |website=Indian Institute of Astrophysics}}&lt;/ref&gt;

==== ਇਸਰੋ ਪੁਲਾੜ ਸਟੇਸ਼ਨ ====
{{Anchor|ISRO}}

[[ਭਾਰਤੀ ਮਨੁੱਖੀ ਪੁਲਾੜ ਉਡਾਣ ਪ੍ਰੋਗ੍ਰਾਮ|ਭਾਰਤ ਦੀ ਮਨੁੱਖੀ ਪੁਲਾੜ ਖੋਜ]] ਲਈ [[ਭਾਰਤੀ ਪੁਲਾੜ ਖੋਜ ਸੰਸਥਾ|ਇਸਰੋ]] ਦਾ [[ਸੋ ਕਰ ਝੀਲ|ਮਨੁੱਖੀ ਬਾਹਰੀ ਗ੍ਰਹਿ ਖੋਜ]] (ਸੋ ਕਾਰ ਵਿਖੇ HOPE) ਸਟੇਸ਼ਨ ਚੰਦਰਮਾ ਅਤੇ ਮੰਗਲ ਦੀਆਂ ਸਥਿਤੀਆਂ ਦੀ ਨਕਲ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦਾ ਉਦੇਸ਼ ''&quot;ਭਵਿੱਖ ਦੇ ਚਾਲਕ ਦਲ ਦੀਆਂ ਅੰਤਰ-ਗ੍ਰਹਿ ਯਾਤਰਾਵਾਂ ਲਈ ਖੋਜ&quot;'' ਕਰਨਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਸੰਬੰਧਤ ਟੈਕਨੋਲੋਜੀਆਂ ਲਈ ਟੈਸਟਿੰਗ ਦੇ ਅਧਾਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਕਨੀਕੀ ਤਿਆਰੀ ਦੇ ਪੱਧਰਾਂ (TRL) ਅਤੇ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਏਕੀਕਰਣ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਉਣ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਐਨ, ਚਾਲਕ ਦਲ ਦੀ ਸਿਖਲਾਈ ਅਤੇ ਭੂ-ਵਿਗਿਆਨਕ, ਭੂ-ਵਿਗਿਆਨਕ ਅਤੇ ਜੀਵਨ ਖੋਜ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਖੋਜ ਦੀ ਸਹੂਲਤ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹੇ 33 ਸਟੇਸ਼ਨ ਹਨ। ਅਗਸਤ 2025 ਵਿੱਚ, ਭਾਰਤ ਨੇ ਇਸ ਸਟੇਸ਼ਨ 'ਤੇ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਪੁਲਾੜ ਸਿਮੂਲੇਸ਼ਨ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪੁਲਾੜ ਸੂਟ ਵਿੱਚ 2 ਚਾਲਕ ਦਲ ਅੱਗੇ ਦੀ ਖੋਜ ਅਤੇ ਵਿਕਾਸ ਲਈ ਸਟੇਸ਼ਨ ਦੇ ਅੰਦਰ ਰਹੇ।

== ਜਲਵਾਯੂ ==
ਗਰਮੀਆਂ ਗਰਮ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਪਰ ਛੋਟੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹੈ ਅਤੇ ਸਾਲ ਦੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਮੇਂ ਗਰਜ ਨਾਲ ਮੀਂਹ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਅਕਸਰ ਗੜੇ ਪੈਣ ਦੇ ਨਾਲ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ, ਸਰਦੀਆਂ ਅੰਕ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਠੰਡੇ ਅਤੇ [[ਆਰਕਟਿਕ]] ਵਰਗੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਉੱਚਾਈ ਦੇ ਕਾਰਨ.&lt;ref name=&quot;mel.p44&quot;&gt;{{Cite book|location=Berkeley, CA, UwSA}}&lt;/ref&gt;

== ਆਵਾਜਾਈ ==
{{Reflist}}{{See also|India-China Border Roads|Tourism in Ladakh#Roads|label 2=Tourist roads in Ladakh}}ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ [[ਨਿਓਮਾ]] ਹਵਾਈ ਪੱਟੀ ਅਤੇ ਫੁਕਚੇ ਹਵਾਈ ਪੱਤੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਦੋ ਫੌਜੀ ਹਵਾਈ ਪੱਟੀਆਂ ਹਨ। 

ਹਾਨਲੇ-[[Kaza, Himachal Pradesh|ਕਾਜ਼ਾ]]-ਤਾਬੋ ਰੋਡ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਬੀਆਰਓ ਦੁਆਰਾ ਇੰਡੋ-ਚਾਈਨਾ ਬਾਰਡਰ ਰੋਡਜ਼ (ਆਈਸੀਬੀਆਰ) ਸਕੀਮ ਤਹਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਡ਼ਕ 125 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਲੰਬੀ [[Kiato-Karzok Road|ਕਿਆਟੋ-]][[Karzok|ਕਰਜ਼ੋਕ]] ਰੋਡ ਨਾਲ ਜੁੜਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਅੰਸ਼ਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਓਵਰਲੈਪ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, [[ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼]] ਵਿੱਚ [[ਲਾਹੌਲ ਅਤੇ ਸਪੀਤੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ|ਸਪੀਤੀ ਘਾਟੀ]] ਵਿੱਚ ਕਿਆਟੋ (ਨੇੜੇ ਕਾਜ਼ਾ) ਤੋਂ [[Takling La|ਟਾਕਲਿੰਗ ਲਾ]] ਸੁਰੰਗ (5575 ਮੀਟਰ) ਤੋਂ ਕਰਜ਼ੋਕ (ਸੋ ਮੋਰਿਰੀ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ) ਤੱਕ ਬੀਆਰਓ ਦੁਆਰਾ ਲੱਦਾਖ ਦੇ ਚੌਥੇ ਬਦਲਵੇਂ ਰਸਤੇ ਵਜੋਂ ਬਣਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।&lt;ref name=&quot;kart1&quot;&gt;{{Cite web |last= |first= |date=2025-04-21 |title=Kyato-Korzok road will connect Himachal to Ladakh, army will have easy access to China border |url=https://www.amarujala.com/shimla/kyato-korzok-road-will-connect-himachal-to-ladakh-army-will-have-easy-access-to-china-border-2025-04-21?pageId=1 |access-date=2025-04-22 |website=Amar Ujala}}&lt;/ref&gt;{{Anchor|HKTR}}

ਹੈਨਲੇ-ਜ਼ੁਰਸਰ-ਇਮਿਸ ਲਾ ਰੋਡ ਦਸੰਬਰ 2023 ਤੱਕ ਮੁਕੰਮਲ ਹੋ ਗਈ ਸੀ।{{Anchor|HZIR}}

== ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ ==

* ਲੱਦਾਖ ਦੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਦੀ ਸੂਚੀ
* ਲੱਦਾਖ ਦਾ ਭੂਗੋਲ
* [[ਲੱਦਾਖ ਵਿੱਚ ਸੈਰ-ਸਪਾਟਾ]]

== ਹਵਾਲੇ ==
&lt;templatestyles src=&quot;Reflist/styles.css&quot; /&gt;
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਿਨਾਂ ਨਕਸ਼ੇ ਦੇ ਜਾਣਕਾਰੀਡੱਬਾ ਵਸੋਂ ਨੂੰ ਵਰਤਣ ਵਾਲੇ ਸਫ਼ੇ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਡਾਟਾ ਤੇ ਗੁਣਕ ਹਨ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਿਨਾਂ ਗੁਣਕ ਦੇ ਜਾਣਕਾਰੀਡੱਬਾ ਵਸੋਂ ਨੂੰ ਵਰਤਣ ਵਾਲੇ ਸਫ਼ੇ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੰਖੇਪ ਜਾਣਕਾਰੀ ਵਿਕੀਡਾਟਾ ਤੋਂ ਵੱਖਰੀ ਹੈ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੰਖੇਪ ਜਾਣਕਾਰੀ ਵਾਲੇ ਲੇਖ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਣ-ਸਮੀਖਿਆ ਅਨੁਵਾਦਾਂ ਵਾਲੇ ਸਫ਼ੇ]]</text>
      <sha1>3ljpclemnepc529gc713y4za114ggiz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਸਾਲਾਸਰ ਬਾਲਾਜੀ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>204864</id>
    <revision>
      <id>843861</id>
      <parentid>843834</parentid>
      <timestamp>2026-08-02T17:50:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Nitesh Gill</username>
        <id>8973</id>
      </contributor>
      <origin>843861</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8895" sha1="qltnn7kjiw8wpc2dfp77m87n2tgrg29" xml:space="preserve">{{Infobox Hindu temple
| name            = ਸਾਲਾਸਰ ਬਾਲਾਜੀ
| image           = Salasar balaji 02.jpg
| caption         = ਸਾਲਾਸਰ ਬਾਲਾਜੀ ਮੰਦਰ
| location        = ਸਾਲਾਸਰ
| country         = [[ਭਾਰਤ]]
| district        = [[ਚੁਰੂ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ|ਚੁਰੂ]]
| state           = [[ਰਾਜਸਥਾਨ]]
| deity           = [[ਹਨੂੰਮਾਨ]]
| pushpin_map     = ਭਾਰਤੀ ਰਾਜਸਥਾਨ
| pushpin_caption = ਰਾਜਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਸਾਲਾਸਰ ਬਾਲਾਜੀ ਮੰਦਰ ਲੋਕੇਸ਼ਨ
| coordinates     = {{coord|27.72|74.71|type:landmark_region:IN|display=inline,title}}
| website         = {{URL| https://shreesalasarbalajimandir.com}}
}}

'''ਸਾਲਾਸਰ ਬਾਲਾਜੀ''' (Salasar Balaji) [[ਭਾਰਤ]] ਦੇ [[ਰਾਜਸਥਾਨ]] ਰਾਜ ਦੇ [[ਚੂਰੂ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ|ਚੂਰੂ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ]] ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ [[ਹਨੂਮਾਨ]] ਜੀ ਦਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ [[ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ|ਹਿੰਦੂ]] ਮੰਦਰ ਹੈ। ਇਹ ਜੈਪੁਰ-ਬੀਕਾਨੇਰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰਾਜਮਾਰਗ 'ਤੇ [[ਸੁਜਾਨਗੜ੍ਹ]] ਦੇ ਨੇੜੇ [[ਸਾਲਾਸਰ]] ਕਸਬੇ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਮੰਦਰ ਪੂਰੇ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਹਨੂਮਾਨ ਭਗਤਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਆਸਥਾ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਹਨੂਮਾਨ ਜੀ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਆਪਣੇ ਵਿਲੱਖਣ ਰੂਪ (ਦਾੜ੍ਹੀ ਅਤੇ ਮੁੱਛਾਂ) ਲਈ ਵਿਸ਼ਵ ਭਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ।

== ਇਤਿਹਾਸ ਅਤੇ ਉਤਪੱਤੀ ==
ਲੋਕ ਮਾਨਤਾਵਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਸੰਮਤ 1811 (ਸਨ 1754) ਦੇ [[ਸਾਵਣ|ਸਾਉਣ]] ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਸ਼ੁਕਲ ਪੱਖ ਦੀ ਨੌਮੀ ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਨਾਗੌਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ 'ਆਸੋਟਾ' ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕਿਸਾਨ ਦੇ ਖੇਤ ਵਿੱਚ ਹਲ਼ ਵਾਹੁੰਦੇ ਸਮੇਂ ਇਹ ਮੂਰਤੀ ਚਮਤਕਾਰੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਜ਼ਮੀਨ ਵਿੱਚੋਂ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਈ ਸੀ। 

ਉਸੇ ਸਮੇਂ ਸਾਲਾਸਰ ਵਿੱਚ ਹਨੂਮਾਨ ਜੀ ਦੇ ਪਰਮ ਭਗਤ '''ਬਾਬਾ ਮੋਹਨਦਾਸ''' ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ। ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਹਨੂਮਾਨ ਜੀ ਨੇ ਆਸੋਟਾ ਦੇ ਜ਼ਿਮੀਂਦਾਰ ਅਤੇ ਬਾਬਾ ਮੋਹਨਦਾਸ ਨੂੰ ਸੁਪਨੇ ਵਿੱਚ ਦਰਸ਼ਨ ਦੇ ਕੇ ਇਸ ਮੂਰਤੀ ਨੂੰ ਸਾਲਾਸਰ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਨ ਦਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇੱਕ ਬਲਦ-ਗੱਡੀ ਰਾਹੀਂ ਇਸ ਮੂਰਤੀ ਨੂੰ ਸਾਲਾਸਰ ਲਿਆਂਦਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਪੂਰੀ ਰੀਤੀ-ਰਿਵਾਜਾਂ ਨਾਲ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।

== ਮੂਰਤੀ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ==
ਸਾਲਾਸਰ ਬਾਲਾਜੀ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਹੋਰ ਹਨੂਮਾਨ ਮੰਦਰਾਂ ਨਾਲੋਂ ਬਿਲਕੁਲ ਵੱਖਰੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੀਆਂ ਮੁੱਖ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹਨ:
* ਇੱਥੇ ਹਨੂਮਾਨ ਜੀ ਦੇ ਚਿਹਰੇ 'ਤੇ '''ਦਾੜ੍ਹੀ ਅਤੇ ਮੁੱਛਾਂ''' ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ ਹਨ।
* ਬਾਲਾਜੀ ਦੇ ਮੱਥੇ 'ਤੇ ਸੁੰਦਰ ਤਿਲਕ ਹੈ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਬਹੁਤ ਹੀ ਦਿਆਲੂ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ।
* ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਭਗਤ ਮੋਹਨਦਾਸ ਦੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਹਨੂਮਾਨ ਜੀ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਸੇ ਬਾਲ-ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦਰਸ਼ਨ ਦਿੱਤੇ ਸਨ।

== ਮੁੱਖ ਪੁਜਾਰੀਆਂ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾ ==
ਸਾਲਾਸਰ ਮੰਦਰ ਦੀ ਪੂਜਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਵਿਵਸਥਾ ਕਿਸੇ ਸੰਨਿਆਸੀ ਜਾਂ ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤੀ ਪੀਠ ਦੇ ਅਧੀਨ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਇਹ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲੋਕ-ਪਰੰਪਰਾ 'ਤੇ ਅਧਾਰਿਤ ਹੈ:
* ਮੰਦਰ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਬਾਬਾ ਮੋਹਨਦਾਸ ਆਜੀਵਨ ਬ੍ਰਹਮਚਾਰੀ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਭੈਣ ਕਾਨ੍ਹੀ ਬਾਈ ਦੇ ਪੁੱਤਰ '''ਉਦੈਰਾਮ ਜੀ''' ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਚੇਲਾ ਬਣਾਇਆ ਸੀ।
* ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਮੰਦਰ ਦੇ ਸਾਰੇ ਪੁਜਾਰੀ ਉਦੈਰਾਮ ਜੀ ਦੇ ਵੰਸ਼ਜ ਹਨ, ਜੋ ਜਾਤ ਪੱਖੋਂ '''ਦਾਧੀਚ ਬ੍ਰਾਹਮਣ''' ਹਨ।
* ਇੱਥੇ 'ਮਾਮਾ-ਭਾਣਜਾ ਪਰੰਪਰਾ' ਦੇ ਤਹਿਤ ਪੀੜ੍ਹੀ-ਦਰ-ਪੀੜ੍ਹੀ ਗ੍ਰਹਿਸਥ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਪਰਿਵਾਰ ਹੀ ਵਾਰੀ-ਵਾਰੀ (ਰੋਟੇਸ਼ਨ ਪ੍ਰਣਾਲੀ) ਪੂਜਾ-ਸੇਵਾ ਦਾ ਕਾਰਜ ਸੰਭਾਲਦੇ ਹਨ।

== ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਰੀਤਾਂ ਅਤੇ ਰਿਵਾਜ ==
=== ਨਾਰੀਅਲ ਬੰਨ੍ਹਣਾ ===
ਸਾਲਾਸਰ ਧਾਮ ਵਿੱਚ ਮੰਨਤ ਮੰਗਣ ਦੀ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਰੀਤ ਹੈ। ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਮੰਦਰ ਦੇ ਵਿਹੜੇ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਜਾਂਟੀ ([[ਖੇਜੜੀ]]) ਦੇ ਰੁੱਖ 'ਤੇ ਨਾਰੀਅਲ ਨੂੰ ਲਾਲ ਧਾਗੇ (ਮੌਲੀ) ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ ਮੰਨਤ ਮੰਗਦੇ ਹਨ।

=== ਸਵਾਮਣੀ ===
ਭਗਤਾਂ ਦੀ ਮਨੋਕਾਮਨਾ ਪੂਰੀ ਹੋਣ 'ਤੇ ਭਗਵਾਨ ਨੂੰ '''ਸਵਾਮਣੀ''' (ਭਾਵ ਸਵਾ ਮਣ ਜਾਂ ਲਗਭਗ 50 ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ) ਦਾ ਭੋਗ ਲਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਰਾਜਸਥਾਨੀ ਚੂਰਮਾ, ਲੱਡੂ, ਦਾਲ ਅਤੇ ਬਾਟੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਮੰਦਰ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਇਸ ਦੇ ਲਈ ਵੱਡੀਆਂ ਰਸੋਈਆਂ ਬਣੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ।

== ਮੇਲੇ ਅਤੇ ਉਤਸਵ ==
ਭਾਵੇਂ ਇੱਥੇ ਸਾਲ ਭਰ ਸ਼ਰਧਾਲੂਆਂ ਦੀ ਭੀੜ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਦੋ ਵਾਰ ਇੱਥੇ ਵੱਡੇ ਮੇਲੇ ਲੱਗਦੇ ਹਨ:
# '''ਹਨੂਮਾਨ ਜਯੰਤੀ ਮੇਲਾ:''' [[ਚੇਤ]] ਦੀ ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ ਦੇ ਅਵਸਰ 'ਤੇ।
# '''ਸ਼ਰਦ ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ ਮੇਲਾ:''' [[ਆਸੂ|ਅੱਸੂ]] ਦੀ ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ ਦੇ ਅਵਸਰ 'ਤੇ।
ਇਨ੍ਹਾਂ ਮੇਲਿਆਂ ਦੌਰਾਨ ਦੇਸ਼-ਵਿਦੇਸ਼ ਤੋਂ ਲੱਖਾਂ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਪੈਦਲ ਯਾਤਰਾ (ਨਿਸ਼ਾਨ ਯਾਤਰਾ) ਕਰਕੇ ਇੱਥੇ ਪਹੁੰਚਦੇ ਹਨ।

== ਭੂਗੋਲਿਕ ਸਥਿਤੀ ਅਤੇ ਆਵਾਜਾਈ ==
ਸਾਲਾਸਰ ਧਾਮ ਸੜਕ ਮਾਰਗ ਰਾਹੀਂ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ:
* '''ਸੜਕ ਮਾਰਗ:''' ਇਹ ਜੈਪੁਰ ਤੋਂ ਲਗਭਗ 170 ਕਿਲੋਮੀਟਰ, [[ਸੀਕਰ]] ਤੋਂ 57 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਅਤੇ [[ਲਛਮਣਗੜ੍ਹ]] ਤੋਂ 30 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ।
* '''ਨੇੜੇ ਦਾ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ:''' ਸੁਜਾਨਗੜ੍ਹ, ਸੀਕਰ, ਅਤੇ ਲਛਮਣਗੜ੍ਹ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ।
* '''ਨੇੜੇ ਦਾ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ:''' [[ਜੈਪੁਰ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ]] (ਸਾਂਗਾਨੇਰ)।

== ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ ==
* [[ਮਹਿੰਦੀਪੁਰ ਬਾਲਾਜੀ ਮੰਦਰ]]
* [[ਖਾਟੂ ਸ਼ਿਆਮ ਜੀ]]
* [[ਦਾਧੀਚ ਬ੍ਰਾਹਮਣ]]

== ਹਵਾਲੇ ==
&lt;references /&gt;

[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੇ ਹਿੰਦੂ ਮੰਦਰ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਨੂਮਾਨ ਮੰਦਰ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਚੂਰੂ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ]]</text>
      <sha1>qltnn7kjiw8wpc2dfp77m87n2tgrg29</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>843862</id>
      <parentid>843861</parentid>
      <timestamp>2026-08-02T18:03:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Nitesh Gill</username>
        <id>8973</id>
      </contributor>
      <origin>843862</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9708" sha1="1qmpkrwe66trwe5csaisxx6pky9a9p9" xml:space="preserve">{{Infobox Hindu temple
| name            = ਸਾਲਾਸਰ ਬਾਲਾਜੀ
| image           = Salasar balaji 02.jpg
| caption         = ਸਾਲਾਸਰ ਬਾਲਾਜੀ ਮੰਦਰ
| location        = ਸਾਲਾਸਰ
| country         = [[ਭਾਰਤ]]
| district        = [[ਚੁਰੂ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ|ਚੁਰੂ]]
| state           = [[ਰਾਜਸਥਾਨ]]
| deity           = [[ਹਨੂੰਮਾਨ]]
| pushpin_map     = ਭਾਰਤੀ ਰਾਜਸਥਾਨ
| pushpin_caption = ਰਾਜਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਸਾਲਾਸਰ ਬਾਲਾਜੀ ਮੰਦਰ ਲੋਕੇਸ਼ਨ
| coordinates     = {{coord|27.72|74.71|type:landmark_region:IN|display=inline,title}}
| website         = {{URL| https://shreesalasarbalajimandir.com}}
}}

'''ਸਾਲਾਸਰ ਬਾਲਾਜੀ''' (Salasar Balaji) [[ਭਾਰਤ]] ਦੇ [[ਰਾਜਸਥਾਨ]] ਰਾਜ ਦੇ [[ਚੂਰੂ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ|ਚੂਰੂ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ]] ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ [[ਹਨੂਮਾਨ]] ਦਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ [[ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ|ਹਿੰਦੂ]] ਮੰਦਰ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{cite book |last1=GANGASHETTY |first1=RAMESH |title=THIRTHA YATRA: A GUIDE TO HOLY TEMPLES AND THIRTHA KSHETRAS IN INDIA |date=30 October 2019 |publisher=Notion Press |isbn=978-1-68466-134-3 |url=https://books.google.com/books?id=ajK6DwAAQBAJ&amp;dq=%22Salasar%20Balaji%22%20-wikipedia&amp;pg=PT47 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;auto&quot;&gt;{{cite book |last1=Saluja |first1=Kuldeep |title=Impact Of Vaastu On Nations, Religious &amp; Historical Places |date=13 March 2021 |publisher=Diamond Pocket Books Pvt Ltd |isbn=978-93-90504-86-2 |url=https://books.google.com/books?id=0RgjEAAAQBAJ&amp;dq=%22Salasar%20Balaji%22%20-wikipedia&amp;pg=PT202 |language=en}}&lt;/ref&gt; ਇਹ ਜੈਪੁਰ-ਬੀਕਾਨੇਰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰਾਜਮਾਰਗ 'ਤੇ [[ਸੁਜਾਨਗੜ੍ਹ]] ਦੇ ਨੇੜੇ [[ਸਾਲਾਸਰ]] ਕਸਬੇ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{cite web |title=Official Website of Salasar Balaji Temple |url=https://shreesalasarbalajimandir.com/ |access-date=28 November 2023 |website=Shree Salasar Balaji Mandir}}&lt;/ref&gt; ਇਹ ਮੰਦਰ ਪੂਰੇ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਹਨੂਮਾਨ ਭਗਤਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਆਸਥਾ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਹਨੂਮਾਨ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਆਪਣੇ ਵਿਲੱਖਣ ਰੂਪ (ਦਾੜ੍ਹੀ ਅਤੇ ਮੁੱਛਾਂ) ਲਈ ਵਿਸ਼ਵ ਭਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ।

== ਇਤਿਹਾਸ ਅਤੇ ਉਤਪੱਤੀ ==
ਲੋਕ ਮਾਨਤਾਵਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਸੰਮਤ 1811 (ਸਨ 1754) ਦੇ [[ਸਾਵਣ|ਸਾਉਣ]] ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਸ਼ੁਕਲ ਪੱਖ ਦੀ ਨੌਮੀ ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਨਾਗੌਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ 'ਆਸੋਟਾ' ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕਿਸਾਨ ਦੇ ਖੇਤ ਵਿੱਚ ਹਲ਼ ਵਾਹੁੰਦੇ ਸਮੇਂ ਇਹ ਮੂਰਤੀ ਚਮਤਕਾਰੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਜ਼ਮੀਨ ਵਿੱਚੋਂ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਈ ਸੀ। 

ਉਸੇ ਸਮੇਂ ਸਾਲਾਸਰ ਵਿੱਚ ਹਨੂਮਾਨ ਜੀ ਦੇ ਪਰਮ ਭਗਤ '''ਬਾਬਾ ਮੋਹਨਦਾਸ''' ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ। ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਹਨੂਮਾਨ ਜੀ ਨੇ ਆਸੋਟਾ ਦੇ ਜ਼ਿਮੀਂਦਾਰ ਅਤੇ ਬਾਬਾ ਮੋਹਨਦਾਸ ਨੂੰ ਸੁਪਨੇ ਵਿੱਚ ਦਰਸ਼ਨ ਦੇ ਕੇ ਇਸ ਮੂਰਤੀ ਨੂੰ ਸਾਲਾਸਰ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਨ ਦਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇੱਕ ਬਲਦ-ਗੱਡੀ ਰਾਹੀਂ ਇਸ ਮੂਰਤੀ ਨੂੰ ਸਾਲਾਸਰ ਲਿਆਂਦਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਪੂਰੀ ਰੀਤੀ-ਰਿਵਾਜਾਂ ਨਾਲ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।

== ਮੂਰਤੀ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ==
ਸਾਲਾਸਰ ਬਾਲਾਜੀ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਹੋਰ ਹਨੂਮਾਨ ਮੰਦਰਾਂ ਨਾਲੋਂ ਬਿਲਕੁਲ ਵੱਖਰੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੀਆਂ ਮੁੱਖ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹਨ:
* ਇੱਥੇ ਹਨੂਮਾਨ ਜੀ ਦੇ ਚਿਹਰੇ 'ਤੇ '''ਦਾੜ੍ਹੀ ਅਤੇ ਮੁੱਛਾਂ''' ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ ਹਨ।
* ਬਾਲਾਜੀ ਦੇ ਮੱਥੇ 'ਤੇ ਸੁੰਦਰ ਤਿਲਕ ਹੈ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਬਹੁਤ ਹੀ ਦਿਆਲੂ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ।
* ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਭਗਤ ਮੋਹਨਦਾਸ ਦੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਹਨੂਮਾਨ ਜੀ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਸੇ ਬਾਲ-ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦਰਸ਼ਨ ਦਿੱਤੇ ਸਨ।

== ਮੁੱਖ ਪੁਜਾਰੀਆਂ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾ ==
ਸਾਲਾਸਰ ਮੰਦਰ ਦੀ ਪੂਜਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਵਿਵਸਥਾ ਕਿਸੇ ਸੰਨਿਆਸੀ ਜਾਂ ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤੀ ਪੀਠ ਦੇ ਅਧੀਨ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਇਹ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲੋਕ-ਪਰੰਪਰਾ 'ਤੇ ਅਧਾਰਿਤ ਹੈ:
* ਮੰਦਰ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਬਾਬਾ ਮੋਹਨਦਾਸ ਆਜੀਵਨ ਬ੍ਰਹਮਚਾਰੀ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਭੈਣ ਕਾਨ੍ਹੀ ਬਾਈ ਦੇ ਪੁੱਤਰ '''ਉਦੈਰਾਮ ਜੀ''' ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਚੇਲਾ ਬਣਾਇਆ ਸੀ।
* ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਮੰਦਰ ਦੇ ਸਾਰੇ ਪੁਜਾਰੀ ਉਦੈਰਾਮ ਜੀ ਦੇ ਵੰਸ਼ਜ ਹਨ, ਜੋ ਜਾਤ ਪੱਖੋਂ '''ਦਾਧੀਚ ਬ੍ਰਾਹਮਣ''' ਹਨ।
* ਇੱਥੇ 'ਮਾਮਾ-ਭਾਣਜਾ ਪਰੰਪਰਾ' ਦੇ ਤਹਿਤ ਪੀੜ੍ਹੀ-ਦਰ-ਪੀੜ੍ਹੀ ਗ੍ਰਹਿਸਥ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਪਰਿਵਾਰ ਹੀ ਵਾਰੀ-ਵਾਰੀ (ਰੋਟੇਸ਼ਨ ਪ੍ਰਣਾਲੀ) ਪੂਜਾ-ਸੇਵਾ ਦਾ ਕਾਰਜ ਸੰਭਾਲਦੇ ਹਨ।

== ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਰੀਤਾਂ ਅਤੇ ਰਿਵਾਜ ==
=== ਨਾਰੀਅਲ ਬੰਨ੍ਹਣਾ ===
ਸਾਲਾਸਰ ਧਾਮ ਵਿੱਚ ਮੰਨਤ ਮੰਗਣ ਦੀ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਰੀਤ ਹੈ। ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਮੰਦਰ ਦੇ ਵਿਹੜੇ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਜਾਂਟੀ ([[ਖੇਜੜੀ]]) ਦੇ ਰੁੱਖ 'ਤੇ ਨਾਰੀਅਲ ਨੂੰ ਲਾਲ ਧਾਗੇ (ਮੌਲੀ) ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ ਮੰਨਤ ਮੰਗਦੇ ਹਨ।

=== ਸਵਾਮਣੀ ===
ਭਗਤਾਂ ਦੀ ਮਨੋਕਾਮਨਾ ਪੂਰੀ ਹੋਣ 'ਤੇ ਭਗਵਾਨ ਨੂੰ '''ਸਵਾਮਣੀ''' (ਭਾਵ ਸਵਾ ਮਣ ਜਾਂ ਲਗਭਗ 50 ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ) ਦਾ ਭੋਗ ਲਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਰਾਜਸਥਾਨੀ ਚੂਰਮਾ, ਲੱਡੂ, ਦਾਲ ਅਤੇ ਬਾਟੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਮੰਦਰ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਇਸ ਦੇ ਲਈ ਵੱਡੀਆਂ ਰਸੋਈਆਂ ਬਣੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ।

== ਮੇਲੇ ਅਤੇ ਉਤਸਵ ==
ਭਾਵੇਂ ਇੱਥੇ ਸਾਲ ਭਰ ਸ਼ਰਧਾਲੂਆਂ ਦੀ ਭੀੜ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਦੋ ਵਾਰ ਇੱਥੇ ਵੱਡੇ ਮੇਲੇ ਲੱਗਦੇ ਹਨ:
# '''ਹਨੂਮਾਨ ਜਯੰਤੀ ਮੇਲਾ:''' [[ਚੇਤ]] ਦੀ ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ ਦੇ ਅਵਸਰ 'ਤੇ।
# '''ਸ਼ਰਦ ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ ਮੇਲਾ:''' [[ਆਸੂ|ਅੱਸੂ]] ਦੀ ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ ਦੇ ਅਵਸਰ 'ਤੇ।
ਇਨ੍ਹਾਂ ਮੇਲਿਆਂ ਦੌਰਾਨ ਦੇਸ਼-ਵਿਦੇਸ਼ ਤੋਂ ਲੱਖਾਂ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਪੈਦਲ ਯਾਤਰਾ (ਨਿਸ਼ਾਨ ਯਾਤਰਾ) ਕਰਕੇ ਇੱਥੇ ਪਹੁੰਚਦੇ ਹਨ।

== ਭੂਗੋਲਿਕ ਸਥਿਤੀ ਅਤੇ ਆਵਾਜਾਈ ==
ਸਾਲਾਸਰ ਧਾਮ ਸੜਕ ਮਾਰਗ ਰਾਹੀਂ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ:
* '''ਸੜਕ ਮਾਰਗ:''' ਇਹ ਜੈਪੁਰ ਤੋਂ ਲਗਭਗ 170 ਕਿਲੋਮੀਟਰ, [[ਸੀਕਰ]] ਤੋਂ 57 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਅਤੇ [[ਲਛਮਣਗੜ੍ਹ]] ਤੋਂ 30 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ।
* '''ਨੇੜੇ ਦਾ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ:''' ਸੁਜਾਨਗੜ੍ਹ, ਸੀਕਰ, ਅਤੇ ਲਛਮਣਗੜ੍ਹ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ।
* '''ਨੇੜੇ ਦਾ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ:''' [[ਜੈਪੁਰ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ]] (ਸਾਂਗਾਨੇਰ)।

== ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ ==
* [[ਮਹਿੰਦੀਪੁਰ ਬਾਲਾਜੀ ਮੰਦਰ]]
* [[ਖਾਟੂ ਸ਼ਿਆਮ ਜੀ]]
* [[ਦਾਧੀਚ ਬ੍ਰਾਹਮਣ]]

== ਹਵਾਲੇ ==
&lt;references /&gt;

[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੇ ਹਿੰਦੂ ਮੰਦਰ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਨੂਮਾਨ ਮੰਦਰ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਚੂਰੂ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ]]</text>
      <sha1>1qmpkrwe66trwe5csaisxx6pky9a9p9</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>843863</id>
      <parentid>843862</parentid>
      <timestamp>2026-08-02T18:06:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Nitesh Gill</username>
        <id>8973</id>
      </contributor>
      <origin>843863</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10740" sha1="oi0hwif5y16vs909gdyui1rz59aa0gi" xml:space="preserve">{{Infobox Hindu temple
| name            = ਸਾਲਾਸਰ ਬਾਲਾਜੀ
| image           = Salasar balaji 02.jpg
| caption         = ਸਾਲਾਸਰ ਬਾਲਾਜੀ ਮੰਦਰ
| location        = ਸਾਲਾਸਰ
| country         = [[ਭਾਰਤ]]
| district        = [[ਚੁਰੂ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ|ਚੁਰੂ]]
| state           = [[ਰਾਜਸਥਾਨ]]
| deity           = [[ਹਨੂੰਮਾਨ]]
| pushpin_map     = ਭਾਰਤੀ ਰਾਜਸਥਾਨ
| pushpin_caption = ਰਾਜਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਸਾਲਾਸਰ ਬਾਲਾਜੀ ਮੰਦਰ ਲੋਕੇਸ਼ਨ
| coordinates     = {{coord|27.72|74.71|type:landmark_region:IN|display=inline,title}}
| website         = {{URL| https://shreesalasarbalajimandir.com}}
}}

'''ਸਾਲਾਸਰ ਬਾਲਾਜੀ''' (Salasar Balaji) [[ਭਾਰਤ]] ਦੇ [[ਰਾਜਸਥਾਨ]] ਰਾਜ ਦੇ [[ਚੂਰੂ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ|ਚੂਰੂ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ]] ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ [[ਹਨੂਮਾਨ]] ਦਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ [[ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ|ਹਿੰਦੂ]] ਮੰਦਰ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{cite book |last1=GANGASHETTY |first1=RAMESH |title=THIRTHA YATRA: A GUIDE TO HOLY TEMPLES AND THIRTHA KSHETRAS IN INDIA |date=30 October 2019 |publisher=Notion Press |isbn=978-1-68466-134-3 |url=https://books.google.com/books?id=ajK6DwAAQBAJ&amp;dq=%22Salasar%20Balaji%22%20-wikipedia&amp;pg=PT47 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;auto&quot;&gt;{{cite book |last1=Saluja |first1=Kuldeep |title=Impact Of Vaastu On Nations, Religious &amp; Historical Places |date=13 March 2021 |publisher=Diamond Pocket Books Pvt Ltd |isbn=978-93-90504-86-2 |url=https://books.google.com/books?id=0RgjEAAAQBAJ&amp;dq=%22Salasar%20Balaji%22%20-wikipedia&amp;pg=PT202 |language=en}}&lt;/ref&gt; ਇਹ ਜੈਪੁਰ-ਬੀਕਾਨੇਰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰਾਜਮਾਰਗ 'ਤੇ [[ਸੁਜਾਨਗੜ੍ਹ]] ਦੇ ਨੇੜੇ [[ਸਾਲਾਸਰ]] ਕਸਬੇ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{cite web |title=Official Website of Salasar Balaji Temple |url=https://shreesalasarbalajimandir.com/ |access-date=28 November 2023 |website=Shree Salasar Balaji Mandir}}&lt;/ref&gt; ਇਹ ਮੰਦਰ ਪੂਰੇ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਹਨੂਮਾਨ ਭਗਤਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਆਸਥਾ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਹਨੂਮਾਨ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਆਪਣੇ ਵਿਲੱਖਣ ਰੂਪ (ਦਾੜ੍ਹੀ ਅਤੇ ਮੁੱਛਾਂ) ਲਈ ਵਿਸ਼ਵ ਭਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ।

== ਟਿਕਾਣਾ ==
ਸਾਲਾਸਰ [[ਸੁਜਾਨਗੜ੍ਹ]], [[ਰਾਜਸਥਾਨ]] ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{cite web |date= 28 ਮਈ 2023|title=बालाजी के इस मंदिर में दाड़ी मूंछ वाली विश्व की एकलौती प्रतिमा, मंदिर का नाम विश्व रिकॉर्ड बुक में दर्ज करें। |url=https://hindi.news18.com/news/rajasthan/churu-name-of-shri-siddhpeeth-salasar-balaji-temple-is-recorded-in-the-world-record-book-know-why-6339665.html |access-date=28 ਨਵੰਬਰ 2023 |website=News18}}&lt;/ref&gt; ਇਹ ਜੈਪੁਰ-ਬੀਕਾਨੇਰ ਹਾਈਵੇਅ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.freepressjournal.in/india/as-gehlot-firefights-sachin-pilot-remembers-salasar-balaji-temple|title=As Gehlot firefights, Sachin Pilot remembers Salasar Balaji temple|website=Free Press Journal|accessdate=10 August 2023}}&lt;/ref&gt;

== ਇਤਿਹਾਸ ਅਤੇ ਉਤਪੱਤੀ ==
ਲੋਕ ਮਾਨਤਾਵਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਸੰਮਤ 1811 (ਸਨ 1754) ਦੇ [[ਸਾਵਣ|ਸਾਉਣ]] ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਸ਼ੁਕਲ ਪੱਖ ਦੀ ਨੌਮੀ ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਨਾਗੌਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ 'ਆਸੋਟਾ' ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕਿਸਾਨ ਦੇ ਖੇਤ ਵਿੱਚ ਹਲ਼ ਵਾਹੁੰਦੇ ਸਮੇਂ ਇਹ ਮੂਰਤੀ ਚਮਤਕਾਰੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਜ਼ਮੀਨ ਵਿੱਚੋਂ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਈ ਸੀ। 

ਉਸੇ ਸਮੇਂ ਸਾਲਾਸਰ ਵਿੱਚ ਹਨੂਮਾਨ ਜੀ ਦੇ ਪਰਮ ਭਗਤ '''ਬਾਬਾ ਮੋਹਨਦਾਸ''' ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ। ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਹਨੂਮਾਨ ਜੀ ਨੇ ਆਸੋਟਾ ਦੇ ਜ਼ਿਮੀਂਦਾਰ ਅਤੇ ਬਾਬਾ ਮੋਹਨਦਾਸ ਨੂੰ ਸੁਪਨੇ ਵਿੱਚ ਦਰਸ਼ਨ ਦੇ ਕੇ ਇਸ ਮੂਰਤੀ ਨੂੰ ਸਾਲਾਸਰ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਨ ਦਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇੱਕ ਬਲਦ-ਗੱਡੀ ਰਾਹੀਂ ਇਸ ਮੂਰਤੀ ਨੂੰ ਸਾਲਾਸਰ ਲਿਆਂਦਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਪੂਰੀ ਰੀਤੀ-ਰਿਵਾਜਾਂ ਨਾਲ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।

== ਮੂਰਤੀ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ==
ਸਾਲਾਸਰ ਬਾਲਾਜੀ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਹੋਰ ਹਨੂਮਾਨ ਮੰਦਰਾਂ ਨਾਲੋਂ ਬਿਲਕੁਲ ਵੱਖਰੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੀਆਂ ਮੁੱਖ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹਨ:
* ਇੱਥੇ ਹਨੂਮਾਨ ਜੀ ਦੇ ਚਿਹਰੇ 'ਤੇ '''ਦਾੜ੍ਹੀ ਅਤੇ ਮੁੱਛਾਂ''' ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ ਹਨ।
* ਬਾਲਾਜੀ ਦੇ ਮੱਥੇ 'ਤੇ ਸੁੰਦਰ ਤਿਲਕ ਹੈ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਬਹੁਤ ਹੀ ਦਿਆਲੂ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ।
* ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਭਗਤ ਮੋਹਨਦਾਸ ਦੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਹਨੂਮਾਨ ਜੀ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਸੇ ਬਾਲ-ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦਰਸ਼ਨ ਦਿੱਤੇ ਸਨ।

== ਮੁੱਖ ਪੁਜਾਰੀਆਂ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾ ==
ਸਾਲਾਸਰ ਮੰਦਰ ਦੀ ਪੂਜਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਵਿਵਸਥਾ ਕਿਸੇ ਸੰਨਿਆਸੀ ਜਾਂ ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤੀ ਪੀਠ ਦੇ ਅਧੀਨ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਇਹ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲੋਕ-ਪਰੰਪਰਾ 'ਤੇ ਅਧਾਰਿਤ ਹੈ:
* ਮੰਦਰ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਬਾਬਾ ਮੋਹਨਦਾਸ ਆਜੀਵਨ ਬ੍ਰਹਮਚਾਰੀ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਭੈਣ ਕਾਨ੍ਹੀ ਬਾਈ ਦੇ ਪੁੱਤਰ '''ਉਦੈਰਾਮ ਜੀ''' ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਚੇਲਾ ਬਣਾਇਆ ਸੀ।
* ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਮੰਦਰ ਦੇ ਸਾਰੇ ਪੁਜਾਰੀ ਉਦੈਰਾਮ ਜੀ ਦੇ ਵੰਸ਼ਜ ਹਨ, ਜੋ ਜਾਤ ਪੱਖੋਂ '''ਦਾਧੀਚ ਬ੍ਰਾਹਮਣ''' ਹਨ।
* ਇੱਥੇ 'ਮਾਮਾ-ਭਾਣਜਾ ਪਰੰਪਰਾ' ਦੇ ਤਹਿਤ ਪੀੜ੍ਹੀ-ਦਰ-ਪੀੜ੍ਹੀ ਗ੍ਰਹਿਸਥ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਪਰਿਵਾਰ ਹੀ ਵਾਰੀ-ਵਾਰੀ (ਰੋਟੇਸ਼ਨ ਪ੍ਰਣਾਲੀ) ਪੂਜਾ-ਸੇਵਾ ਦਾ ਕਾਰਜ ਸੰਭਾਲਦੇ ਹਨ।

== ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਰੀਤਾਂ ਅਤੇ ਰਿਵਾਜ ==
=== ਨਾਰੀਅਲ ਬੰਨ੍ਹਣਾ ===
ਸਾਲਾਸਰ ਧਾਮ ਵਿੱਚ ਮੰਨਤ ਮੰਗਣ ਦੀ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਰੀਤ ਹੈ। ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਮੰਦਰ ਦੇ ਵਿਹੜੇ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਜਾਂਟੀ ([[ਖੇਜੜੀ]]) ਦੇ ਰੁੱਖ 'ਤੇ ਨਾਰੀਅਲ ਨੂੰ ਲਾਲ ਧਾਗੇ (ਮੌਲੀ) ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ ਮੰਨਤ ਮੰਗਦੇ ਹਨ।

=== ਸਵਾਮਣੀ ===
ਭਗਤਾਂ ਦੀ ਮਨੋਕਾਮਨਾ ਪੂਰੀ ਹੋਣ 'ਤੇ ਭਗਵਾਨ ਨੂੰ '''ਸਵਾਮਣੀ''' (ਭਾਵ ਸਵਾ ਮਣ ਜਾਂ ਲਗਭਗ 50 ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ) ਦਾ ਭੋਗ ਲਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਰਾਜਸਥਾਨੀ ਚੂਰਮਾ, ਲੱਡੂ, ਦਾਲ ਅਤੇ ਬਾਟੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਮੰਦਰ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਇਸ ਦੇ ਲਈ ਵੱਡੀਆਂ ਰਸੋਈਆਂ ਬਣੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ।

== ਮੇਲੇ ਅਤੇ ਉਤਸਵ ==
ਭਾਵੇਂ ਇੱਥੇ ਸਾਲ ਭਰ ਸ਼ਰਧਾਲੂਆਂ ਦੀ ਭੀੜ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਦੋ ਵਾਰ ਇੱਥੇ ਵੱਡੇ ਮੇਲੇ ਲੱਗਦੇ ਹਨ:
# '''ਹਨੂਮਾਨ ਜਯੰਤੀ ਮੇਲਾ:''' [[ਚੇਤ]] ਦੀ ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ ਦੇ ਅਵਸਰ 'ਤੇ।
# '''ਸ਼ਰਦ ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ ਮੇਲਾ:''' [[ਆਸੂ|ਅੱਸੂ]] ਦੀ ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ ਦੇ ਅਵਸਰ 'ਤੇ।
ਇਨ੍ਹਾਂ ਮੇਲਿਆਂ ਦੌਰਾਨ ਦੇਸ਼-ਵਿਦੇਸ਼ ਤੋਂ ਲੱਖਾਂ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਪੈਦਲ ਯਾਤਰਾ (ਨਿਸ਼ਾਨ ਯਾਤਰਾ) ਕਰਕੇ ਇੱਥੇ ਪਹੁੰਚਦੇ ਹਨ।

== ਭੂਗੋਲਿਕ ਸਥਿਤੀ ਅਤੇ ਆਵਾਜਾਈ ==
ਸਾਲਾਸਰ ਧਾਮ ਸੜਕ ਮਾਰਗ ਰਾਹੀਂ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ:
* '''ਸੜਕ ਮਾਰਗ:''' ਇਹ ਜੈਪੁਰ ਤੋਂ ਲਗਭਗ 170 ਕਿਲੋਮੀਟਰ, [[ਸੀਕਰ]] ਤੋਂ 57 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਅਤੇ [[ਲਛਮਣਗੜ੍ਹ]] ਤੋਂ 30 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ।
* '''ਨੇੜੇ ਦਾ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ:''' ਸੁਜਾਨਗੜ੍ਹ, ਸੀਕਰ, ਅਤੇ ਲਛਮਣਗੜ੍ਹ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ।
* '''ਨੇੜੇ ਦਾ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ:''' [[ਜੈਪੁਰ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ]] (ਸਾਂਗਾਨੇਰ)।

== ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ ==
* [[ਮਹਿੰਦੀਪੁਰ ਬਾਲਾਜੀ ਮੰਦਰ]]
* [[ਖਾਟੂ ਸ਼ਿਆਮ ਜੀ]]
* [[ਦਾਧੀਚ ਬ੍ਰਾਹਮਣ]]

== ਹਵਾਲੇ ==
&lt;references /&gt;

[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੇ ਹਿੰਦੂ ਮੰਦਰ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਨੂਮਾਨ ਮੰਦਰ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਚੂਰੂ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ]]</text>
      <sha1>oi0hwif5y16vs909gdyui1rz59aa0gi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Kalli navya</title>
    <ns>3</ns>
    <id>204865</id>
    <revision>
      <id>843853</id>
      <timestamp>2026-08-02T15:45:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>New user message</username>
        <id>10694</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Adding [[Template:Welcome|welcome message]] to new user's talk page</comment>
      <origin>843853</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="235" sha1="od46redfnvq51qan5kehfsezc6ukc7a" xml:space="preserve">{{Template:Welcome|realName=|name=Kalli navya}}

-- [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:New user message|New user message]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:New user message|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 15:45, 2 ਅਗਸਤ 2026 (UTC)</text>
      <sha1>od46redfnvq51qan5kehfsezc6ukc7a</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>