ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ pawiki https://pa.wikipedia.org/wiki/%E0%A8%AE%E0%A9%81%E0%A9%B1%E0%A8%96_%E0%A8%B8%E0%A8%AB%E0%A8%BC%E0%A8%BE MediaWiki 1.47.0-wmf.16 first-letter ਮੀਡੀਆ ਖ਼ਾਸ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਤਸਵੀਰ ਤਸਵੀਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਮੀਡੀਆਵਿਕੀ ਮੀਡੀਆਵਿਕੀ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਫਰਮਾ ਫਰਮਾ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਮਦਦ ਮਦਦ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਫਾਟਕ ਫਾਟਕ ਗੱਲ-ਬਾਤ TimedText TimedText talk ਮੌਡਿਊਲ ਮੌਡਿਊਲ ਗੱਲ-ਬਾਤ Event Event talk Topic 0 2498 844728 752525 2026-08-20T17:57:30Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 844728 wikitext text/x-wiki {{Infobox Language | name= ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ | familycolor=ਹਿੰਦ-ਯੂਰਪੀ | pronunciation={{IPA|/ˈɪŋɡlɪʃ/}}<ref>"ਇੰਗਲਿਸ਼, a. and n." The Oxford English Dictionary. 2nd ed. 1989. OED Online. Oxford University Press. 6 September 2007 http://dictionary.oed.com/cgi/entry/50075365</ref> | ethnicity = [[ਅੰਗਰੇਜ਼]] <br/> ਐਂਗਲੋ-ਸੈਕਸਨ (ਇਤਿਹਾਸਕ ਤੌਰ 'ਤੇ) | speakers=ਪਹਿਲੀ ਭਾਸ਼ਾ: 309–400 ਮਿਲੀਅਨ <br />ਦੂਜੀ ਭਾਸ਼ਾ: 199–1,400 ਮਿਲੀਅਨ<ref>see: [http://www.ethnologue.com/show_language.asp?code=eng Ethnologue] (1984 estimate); [http://www.economist.com/world/europe/displayStory.cfm?Story_ID=883997 The Triumph of English], The Economist, Dec. 20, 2001; [http://www.ethnologue.com/show_language.asp?code=eng Ethnologue] (1999 estimate); {{cite web |url=http://www.oxfordseminars.com/Tesol/Pages/Teach/teach_20000jobs.php |title=20,000 Teaching Jobs |accessdate=2007-02-18 |publisher=Oxford Seminars |language=English |archive-date=2011-08-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110822230450/http://oxfordseminars.com/graduate-career-assistance/esl-teaching-jobs.php |url-status=dead }};</ref><ref name="wwenglish">{{cite web |url=http://www.ehistling-pub.meotod.de/01_lec06.php |title=Lecture 7: World-Wide English |accessdate=2007-03-26|publisher=_EHistLing }}</ref><br />ਕੁੱਲ: 500 ਮਿਲੀਅਨ–1.8 ਬਿਲੀਅਨ<ref name="wwenglish"/><ref>[http://www.ethnologue.com/show_language.asp?code=eng Ethnologue] (1999 estimate);</ref> | rank= 3 (ਦੇਸ਼ੀ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ)<ref name="ethno">{{Cite web |url=http://www.ethnologue.org/ethno_docs/distribution.asp?by=size |title=Ethnologue, 2009 |access-date=2010-07-21 |archive-date=2011-08-22 |archive-url=https://www.webcitation.org/617NAMVgS?url=http://www.ethnologue.org/ethno_docs/distribution.asp?by=size |dead-url=yes }}</ref> <br />Total: 1 or 2<ref name = "Languages of the World">[http://www2.ignatius.edu/faculty/turner/languages.htm Languages of the World (Charts)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110927062910/http://www2.ignatius.edu/faculty/turner/languages.htm |date=2011-09-27 }}, Comrie (1998), Weber (1997), and the Summer Institute for Linguistics (SIL) 1999 Ethnologue Survey. Available at [http://www2.ignatius.edu/faculty/turner/languages.htm The World's Most Widely Spoken Languages] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110927062910/http://www2.ignatius.edu/faculty/turner/languages.htm |date=2011-09-27 }}</ref> | date = 2013 | fam2=[[ਜਰਮਨਿਕ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ|ਜਰਮਨਿਕ]] | fam3=[[ਪੱਛਮੀ ਜਰਮਨਿਕ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ|ਪੱਛਮੀ ਜਰਮਨਿਕ]] | fam4=[[ਐਂਗਲੋ-ਫ਼ਰੀਸੀਅਨ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ|ਐਂਗਲੋ-ਫ਼ਰੀਸੀਅਨ]] | script=[[ਲਾਤੀਨੀ ਲਿਪੀ]] ([[ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਰਣਮਾਲਾ]]) | nation=67 ਦੇਸ਼ <br /> 27 ਗੈਰ-ਪ੍ਰਭੁਸੱਤਾਵਾਨ ਸੰਸਥਾਵਾਂ <br /> {{Collapsible list |titlestyle= font-weight:normal; background:transparent; text-align:left; |title= ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸੰਸਥਾਵਾਂ|[[ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ]]<br />[[ਯੂਰਪੀ ਸੰਘ]]<br />[[ਰਾਸ਼ਟਰਾਂ ਦੀ ਕਾਮਨਵੈਲਥ]] <br /> [[ਯੂਰਪ ਦੀ ਕੌਂਸਲ|ਸੀ.ਓ.ਈ]] <br />[[ਨਾਟੋ]] <br />[[ਉੱਤਰੀ ਅਮਰੀਕਾ ਮੁਫ਼ਤ ਵਪਾਰਕ ਸਮਝੌਤਾ|ਨਾਫਟਾ]] <br /> [[ਅਮਰੀਕੀ ਰਾਜਾਂ ਦਾ ਸੰਗਠਨ|ਓ.ਏ.ਐਸ]] <br /> [[ਇਸਲਾਮਿਕ ਕਾਨਫਰੰਸ ਸੰਗਠਨ|ਓ.ਆਈ.ਸੀ]] <br /> [[ਪੈਸਿਫ਼ਿਕ ਟਾਪੂ ਫੌਰਮ|ਪੀ.ਆਈ.ਐਫ]] <br /> [[ਉਕੁਸਾ]]}} | minority = ਵਿਸ਼ਵ ਭਰ ਵਿੱਚ ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ * [[ਗਰੀਨਲੈਂਡ]]<br>* [[ਮਲੇਸ਼ੀਆ]]<br>* [[ਸ੍ਰੀਲੰਕਾ]]<br>* [[ਬਹਿਰੀਨ]]<br>ਕਈ ਹੋਰ{{citation needed|date=October 2021}} | iso1=en |iso2=eng |iso3=eng | map=Anglospeak (subnational version).svg | mapcaption = {{legend|#346699|ਉਹ ਖੇਤਰ ਜਿੱਥੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਬਹੁਗਿਣਤੀ ਮੂਲ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ}} {{legend|#99ccff|ਉਹ ਖੇਤਰ ਜਿੱਥੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਧਿਕਾਰਤ ਜਾਂ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬੋਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਮੂਲ ਭਾਸ਼ਾ ਵਜੋਂ ਨਹੀਂ}} | IPAChartEng=include }} <noinclude> '''ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ''' ਜਾਂ '''[[ਅੰਗਰੇਜੀ]]''' ({{ਅਵਾਜ਼|En-uk-English.oga|English}} ''ਇੰਗਲਿਸ਼'') [[ਹਿੰਦ-ਯੂਰਪੀ ਭਾਸ਼ਾ-ਪਰਿਵਾਰ]] ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਪੱਖੋਂ [[ਹਿੰਦੀ]], [[ਉਰਦੂ]], [[ਫ਼ਾਰਸੀ]] ਵਗ਼ੈਰਾ ਦੇ ਨਾਲ ਇਸਦਾ ਦੂਰ ਦਾ ਰਿਸ਼ਤਾ ਬਣਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਇਸ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਜਰਮਾਨੀ ਸ਼ਾਖਾ ਵਿੱਚ ਰੱਖੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ''ਪਹਿਲੀ'' [[ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ]] ਭਾਸ਼ਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਕਈ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਮੁੱਖ [[ਰਾਜ ਭਾਸ਼ਾ]] ਹੈ ਅਤੇ ਅਜੋਕੇ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਕਈ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਗਿਆਨ, ਕੰਪਿਊਟਰ, ਸਾਹਿਤ, ਸਿਆਸਤ ਅਤੇ ਉੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਦੀ ਵੀ ਮੁੱਖ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ। ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਭਾਸ਼ਾ ਰੋਮਨ ਲਿਪੀ ਵਿੱਚ ਲਿਖੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ==ਇਤਿਹਾਸ== ਪੰਜਵੀਂ ਅਤੇ ਛੇਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ [[ਬ੍ਰਿਟੇਨ]] ਦੇ [[ਟਾਪੂ|ਟਾਪੂਆਂ]] ਉੱਤੇ [[ਉੱਤਰ]] ਵਲੋਂ [[ਏਂਗਲ]] ਅਤੇ [[ਸੈਕਸਨ]] [[ਕਬੀਲੇ|ਕਬੀਲਿਆਂ]] ਨੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੇ [[ਕੈਲਟਿਕ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ]] ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ [[ਮਕਾਮੀ]] ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ [[ਸਕਾਟਲੈਂਡ]], [[ਆਇਰਲੈਂਡ]] ਅਤੇ [[ਵੇਲਸ]] ਦੇ ਵੱਲ ਧਕੇਲ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਅਠਵੀਂ ਅਤੇ ਨੌਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ [[ਉੱਤਰ]] ਵਲੋਂ [[ਵਾਇਕਿੰਗਸ]] ਅਤੇ [[ਨੋਰਸ]] ਕਬੀਲਿਆਂ ਦੇ ਹਮਲੇ ਵੀ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਏ ਸਨ ਅਤੇ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ [[ਵਰਤਮਾਨ]] [[ਇੰਗਲੈਂਡ]] ਦਾ ਖੇਤਰ ਕਈ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੀਆਂ [[ਭਾਸ਼ਾ|ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ]] ਬੋਲਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦਾ [[ਦੇਸ਼]] ਬਣ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਕਈ [[ਪੁਰਾਣੇ]] [[ਸ਼ਬਦਾਂ]] ਨੂੰ ਨਵੇਂ [[ਅਰਥ]] ਮਿਲ ਗਏ। ਜਿਵੇਂ : ਡਰੀਮ ( dream ) ਦਾ ਅਰਥ ਉਸ ਸਮੇਂ ਤਕ ਆਨੰਦ ਲੈਣਾ ਸੀ ਲੇਕਿਨ ਉੱਤਰ ਦੇ [[ਵਾਇਕਿੰਗਸ]] ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਸਪਨੇ ਦੇ [[ਅਰਥ]] ਦੇ ਦਿੱਤੇ। ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਸਕਰਟ ਦਾ ਸ਼ਬਦ ਵੀ ਉੱਤਰੀ ਹਮਲਾਵਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਥੇ ਆਇਆ। ਲੇਕਿਨ ਇਸ ਦਾ ਰੂਪ ਬਦਲ ਕੇ ਸ਼ਰਟ (shirt) ਹੋ ਗਿਆ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਦੋਨੋਂ ਸ਼ਬਦ ਵੱਖ - ਵੱਖ ਅਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਹੋ ਗਏ। ਸੰਨ 500 ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ 1100 ਤੱਕ ਦੇ ਕਾਲ ਨੂੰ ਪੁਰਾਣੀ [[ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ]] ਦਾ ਦੌਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 1066 ਈਸਵੀ ਵਿੱਚ [[ਡਿਊਕ ਆਫ ਨਾਰਮੰਡੀ]] ਨੇ [[ਇੰਗਲੈਂਡ]] ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਇੱਥੇ ਦੇ [[ਐਂਗਲੋ - ਸੈਕਸਨ]] ਕਬੀਲਿਆਂ ਉੱਤੇ [[ਫਤਹਿ]] ਪਾਈ। ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਪੁਰਾਣੀ [[ਫਰਾਂਸ|ਫਰਾਂਸੀਸੀ]] [[ਭਾਸ਼ਾ]] ਦੇ ਸ਼ਬਦ ਮਕਾਮੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਮਿਲਣ ਲੱਗੇ। [[ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ]] ਦਾ ਇਹ ਦੌਰ 1100 ਤੋਂ 1500 ਤੱਕ ਜਾਰੀ ਰਿਹਾ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ [[ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ]] ਵਿਸਥਾਰ ਵਾਲਾ ਦੌਰ ਮੱਧਕਾਲੀਨ [[ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ]] ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। [[ਕਾਨੂੰਨ]] ਅਤੇ [[ਅਪਰਾਧ]] ਨਾਲ ਸੰਬੰਧ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ [[ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ]] ਸ਼ਬਦ ਇਸ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਚੱਲਿਤ ਹੋਏ। [[ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ]] [[ਸਾਹਿਤ]] ਵਿੱਚ [[ਚੌਸਰ]] (Chaucer) ਦੀ ਸ਼ਾਇਰੀ ਨੂੰ ਇਸ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਉਦਾਹਰਣ ਦੱਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸੰਨ 1500 ਦੇ ਬਾਅਦ [[ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ]] ਦਾ [[ਆਧੁਨਿਕ]] [[ਕਾਲ]] ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ [[ਯੂਨਾਨ|ਯੂਨਾਨੀ]] [[ਭਾਸ਼ਾ]] ਦੇ ਕੁੱਝ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨੇ ਮਿਲਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਇਹ ਦੌਰ [[ਸ਼ੈਕਸਪੀਅਰ]] ਵਰਗੇ [[ਸਾਹਿਤਕਾਰ]] ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸੰਨ 1800 ਤੱਕ ਚੱਲਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਬਾਅਦ [[ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ]] ਦਾ ਆਧੁਨਿਕਤਮ ਦੌਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ [[ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ]] [[ਵਿਆਕਰਣ]] ਸਰਲ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਵਿੱਚ [[ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ]] ਦੇ ਨਵੀਂ ਉਪਨਿਵੇਸ਼ਿਕ [[ਏਸ਼ੀਆਈ ਅਤੇ ਅਫਰੀਕੀ]] ਪਰਜਾ ਦੀਆਂ [[ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ]] ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ [[ਸ਼ਬਦ]] ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। [[ਸੰਸਾਰ]] [[ਰਾਜਨੀਤੀ]], [[ਸਾਹਿਤ]], [[ਪੇਸ਼ਾ]] ਆਦਿ ਵਿੱਚ [[ਅਮਰੀਕਾ]] ਦੇ ਵੱਧਦੇ ਹੋਏ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ [[ਅਮਰੀਕਾ|ਅਮਰੀਕੀ]] [[ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ]] ਨੇ ਵੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸਥਾਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਦੂਜਾ ਕਾਰਨ [[ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼]] ਲੋਕਾਂ ਦਾ [[ਸਾਮਰਾਜਵਾਦ]] ਵੀ ਸੀ। ਹਿੱਜਿਆਂ ਦੀ ਸਰਲਤਾ ਅਤੇ ਗੱਲ ਕਰਨ ਦੀ ਸਰਲ ਅਤੇ ਸੁਗਮ [[ਸ਼ੈਲੀ]] [[ਅਮਰੀਕਾ|ਅਮਰੀਕੀ]] [[ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ]] ਦੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਹਨ। ==ਭੂਗੋਲੀ ਵੰਡ== [[File:English Proficiency Index by country as of 2014.svg|upright=1.5|thumb|ਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਨਿਰਭਰਤਾ ਦੁਆਰਾ 2014 ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਬੋਲਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤਤਾ। {{{!}} border="0" cellspacing="0" cellpadding="0" style="width:100%; background:none;" {{!}}- {{!}}valign="top"{{!}} {{legend|#225500|80–100%}} {{legend|#44aa00|60–80%}} {{!}}valign="top"{{!}} {{legend|#66ff00|40–60%}} {{legend|#99ff55|20–40%}} {{!}}valign="top"{{!}} {{legend|#ccffaa|0.1–20%}} {{legend|#c0c0c0|ਕੋਈ ਡਾਟਾ ਨਹੀਂ}} {{!}}}]] [[File:Map of English native speakers.png|upright=1.5|thumb|ਦੇਸੀ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਬੋਲਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤਤਾ]] {{as of|2016}}, 400&nbsp;ਮਿਲੀਅਨ ਲੋਕ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਜੋਂ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਬੋਲਦੇ ਸਨ, ਅਤੇ 1.1&nbsp;ਬਿਲੀਅਨ ਇਸ ਨੂੰ ਸੈਕੰਡਰੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਜੋਂ ਬੋਲਦੇ ਸਨ।<ref>{{cite web|title=Which countries are best at English as a second language?|url=https://www.weforum.org/agenda/2016/11/which-countries-are-best-at-english-as-a-second-language-4d24c8c8-6cf6-4067-a753-4c82b4bc865b|website=World Economic Forum|access-date=29 November 2016|archive-date=25 November 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161125144549/https://www.weforum.org/agenda/2016/11/which-countries-are-best-at-english-as-a-second-language-4d24c8c8-6cf6-4067-a753-4c82b4bc865b/|url-status=live}}</ref> ਬੁਲਾਰਿਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਦੇ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ। ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਹਰ ਮਹਾਂਦੀਪ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਵੱਡੇ ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਦੇ ਟਾਪੂਆਂ 'ਤੇ ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਬੋਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।{{sfn|Crystal|2003b|p=106}} ==ਹਵਾਲੇ== {{ਹਵਾਲੇ}} {{ਭਾਰਤੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ}} iz6hjjlt972d3699he96aykizb8d2y3 0 13085 844737 844500 2026-08-21T07:33:48Z Harry sidhuz 38365 ਚਿੱਤਰਕਾਰੀ ਦੀਆਂ ਕਾਪੀਆਂ ਅਤੇ ਫੋਟੋਆਂ ਹੋਰ.. 844737 wikitext text/x-wiki {{Infobox Historic Site |name=ਅਜੰਤਾ ਗੁਫਾਵਾਂ |native_name= |native_language=[[ਮਰਾਠੀ]] |image=Ajanta (63).jpg |caption=ਅਜੰਤਾ ਗੁਫਾਵਾਂ |designation1=[[ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਰਾਸਤ ਟਿਕਾਣਾ]] |designation1_date=1981 <small>([[ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਰਾਸਤ ਟਿਕਾਣਾ]])</small> |designation1_partof= |designation1_number=[http://whc.unesco.org/en/list/242 242] |designation1_criteria= |designation1_type=[[ਉਰਦੂ]] |designation1_free1name=ਧਾਰਮਿਕ |designation1_free1value=[[ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਰਾਸਤ ਟਿਕਾਣਾ]] |designation2= |designation2_date=1192 |designation2_number= |designation2_offname= |location=[[ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ]]<br/>{{ਝੰਡਾ|ਭਾਰਤ}} |height= |built= |architect= | locmapin = Maharashtra | latitude = 20.552377 | longitude = 75.700436 |locmapin=India }} [[ਤਸਵੀਰ:AJANTA_CAVES_-_C.SHELARE_(2).jpg|thumb|300x300px|'''ਗੁਫਾ 19, ਅਜੰਤਾ 5ਵੀਂ ਸਦੀ ਦਾ ਚੈਤਿਆ ਹਾਲ।''']] '''ਅਜੰਤਾ ਗੁਫਾਵਾਂ''' (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: '''Ajanta Caves;''' [[ਮਰਾਠੀ]]: अजिंठा लेणी) ਭਾਰਤ ਦੇ [[ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ]] ਰਾਜ ਦੇ [[ਔਰੰਗਾਬਾਦ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ, ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ|ਔਰੰਗਾਬਾਦ]] ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ 30 ਚੱਟਾਨਾਂ ਨੂੰ ਕੱਟ ਕੇ ਬਣਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਬੋਧੀ ਗੁਫਾ-ਸਮਾਰਕ ਗੁਫਾਵਾਂ ਹਨ, ਜੋ ਦੂਜੀ ਸਦੀ ਈਸਾ ਪੂਰਵ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਲਗਭਗ 480 ਈਸਵੀ ਤੱਕ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੀਆਂ ਹਨ।<ref>{{Cite web |title=Padmapani Painting Ajanta Cave |url=https://aurangabad.gov.in/en/tourist-place/padmapani-painting-ajanta-cave/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20230402113118/https://aurangabad.gov.in/en/tourist-place/padmapani-painting-ajanta-cave/ |archive-date=April 2, 2023 |access-date=2023-04-02 |work=Aurangabad Administration, Government Of Maharashtra |language=en}}</ref><ref name=":0">{{Cite web |last=Centre |first=UNESCO World Heritage |title=Ajanta Caves |url=https://whc.unesco.org/en/list/242/ |access-date=2023-03-30 |website=UNESCO World Heritage Centre |language=en}}</ref><ref name="Madan">{{cite book|last=Gopal|first=Madan|url=https://archive.org/details/indiathroughages00mada|title=India through the ages|publisher=Publication Division, Ministry of Information and Broadcasting, Government of India|year=1990|editor=K.S. Gautam|page=[https://archive.org/details/indiathroughages00mada/page/173 173]}}</ref> ਅਜੰਤਾ ਦੀਆਂ ਗੁਫਾਵਾਂ ਯੂਨੈਸਕੋ (UNESCO) ਦੀ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਰਾਸਤ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਬੋਧੀ ਧਾਰਮਿਕ ਕਲਾ ਦੇ ਸ਼ਾਹਕਾਰ ਵਜੋਂ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮੰਨੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਗੁਫਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਚਿੱਤਰਕਾਰੀ ਅਤੇ ਪੱਥਰ ਕੱਟ ਕੇ ਬਣਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਮੂਰਤੀਆਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਭਾਰਤੀ ਕਲਾ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਬਚੇ ਹੋਏ ਨਮੂਨਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉਹ ਭਾਵਪੂਰਤ ਚਿੱਤਰ ਜੋ ਹਾਵ-ਭਾਵ, ਮੁਦਰਾ ਅਤੇ ਆਕਾਰ ਰਾਹੀਂ ਜਜ਼ਬਾਤਾਂ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ।<ref>{{cite book|first1=Trudy|last1=Ring|first2=Noelle|last2=Watson|first3=Paul|last3=Schellinger|title=Asia and Oceania|url=https://books.google.com/books?id=voerPYsAB5wC&pg=PA17|year=2012|publisher=Routledge|isbn=978-1-136-63979-1|pages=17, 14–19}}</ref><ref>{{cite book|first1=Hugh|last1=Honour|first2=John|last2=Fleming|title=A World History of Art|url=https://books.google.com/books?id=qGb4pyoseH4C|year=2005|publisher=Laurence King|isbn=978-1-85669-451-3|pages=228–230}}</ref> ਪੁਰਾਣੇ ਬਿਰਤਾਂਤਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਇਹ ਗੁਫਾਵਾਂ ਦੋ ਪੜਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਬਣਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ—ਪਹਿਲਾ ਪੜਾਅ ਲਗਭਗ ਦੂਜੀ ਸਦੀ ਈਸਵੀ ਪੂਰਵ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਦੂਜਾ 400 ਤੋਂ 650 ਈਸਵੀ ਦੌਰਾਨ ਹੋਇਆ—ਜਦਕਿ ਬਾਅਦ ਦੀ ਖੋਜ ਅਨੁਸਾਰ ਇਹ ਕੰਮ 460-480 ਈਸਵੀ ਦੇ ਥੋੜ੍ਹੇ ਜਿਹੇ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਨੇਪਰੇ ਚੜ੍ਹਿਆ।<ref>[https://whc.unesco.org/archive/advisory_body_evaluation/242.pdf ''Ajanta Caves: Advisory Body Evaluation,'' UNESCO International Council on Monuments and Sites. 1982. Retrieved 27 October 2006.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091222054333/https://whc.unesco.org/archive/advisory_body_evaluation/242.pdf|date=22 December 2009}}, p. 2.</ref> ਅਜੰਤਾ ਦੀਆਂ ਗੁਫਾਵਾਂ 75-ਮੀਟਰ (246 ਫੁੱਟ) ਉੱਚੀ ਚੱਟਾਨੀ ਕੰਧ ਵਿੱਚ ਉੱਕਰੀਆਂ ਗਈਆਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਬੋਧੀ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਮੱਠਾਂ (ਵਿਹਾਰਾਂ) ਅਤੇ ਪੂਜਾ-ਸਥਾਨਾਂ (ਚੈਤਿਆਂ) ਦਾ ਸਮੂਹ ਹਨ।<ref name="Johnston2013p18">{{cite book|first=Richard|last=Cohen|editor-first=William M.|editor-last=Johnston|title=Encyclopedia of Monasticism|url=https://books.google.com/books?id=iepJAgAAQBAJ|year=2013|publisher=Routledge|isbn=978-1-136-78716-4|pages=18–20}}</ref><ref>{{cite book|first=Aravinda Prabhakar|last=Jamkhedkar|title=Ajanta|url=https://books.google.com/books?id=HGzqAAAAMAAJ|year=2009|publisher=Oxford University Press|isbn=978-0-19-569785-8|pages=61–62, 71–73}}</ref><ref>{{Cite web |title=''Ajanta Caves, India: Brief Description,'' UNESCO World Heritage Site. Retrieved 27 October 2006. |url=https://whc.unesco.org/en/list/242 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20081218043116/https://whc.unesco.org/en/list/242 |archive-date=18 December 2008 |access-date=26 December 2019}}</ref> ਇਨ੍ਹਾਂ ਗੁਫਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਬੁੱਧ ਦੇ ਪਿਛਲੇ ਜੀਵਨਾਂ ਅਤੇ ਮੁੜ-ਜਨਮਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀਆਂ ਤਸਵੀਰਾਂ, ਆਰੀਆਸੂਰ ਦੀ 'ਜਾਤਕਮਾਲਾ' ਵਿੱਚੋਂ ਲਈਆਂ ਗਈਆਂ ਚਿੱਤਰਮਈ ਕਹਾਣੀਆਂ ਅਤੇ ਬੋਧੀ ਦੇਵੀ-ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀਆਂ ਚੱਟਾਨਾਂ ਨੂੰ ਕੱਟ ਕੇ ਬਣਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਮੂਰਤੀਆਂ ਵੀ ਮੌਜੂਦ ਹਨ।<ref>{{cite journal|last=Cohen|first=Richard S.|date=May 1998|title=Nāga, Yakṣiṇī, Buddha: Local Deities and Local Buddhism at Ajanta|journal=History of Religions|publisher=University of Chicago Press|volume=37|issue=4|pages=360–400|doi=10.1086/463514|jstor=3176402|s2cid=162226757}}</ref><ref>{{cite book|first1=Benoy K.|last1=Behl|first2=Sangitika|last2=Nigam|title=The Ajanta caves: artistic wonder of ancient Buddhist India|url=https://books.google.com/books?id=sfLVAAAAMAAJ|year=1998|publisher=Harry N. Abrams|isbn=978-0-8109-1983-9|pages=164, 226}}</ref> ਲਿਖਤੀ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ਾਂ ਤੋਂ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਗੁਫਾਵਾਂ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਭਿਕਸ਼ੂਆਂ ਲਈ ਮਾਨਸੂਨ ਦੌਰਾਨ ਠਹਿਰਨ ਦੇ ਸਥਾਨ ਅਤੇ ਵਪਾਰੀਆਂ ਤੇ ਸ਼ਰਧਾਲੂਆਂ ਲਈ ਆਰਾਮਗਾਹ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦੀਆਂ ਸਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਭਾਰਤੀ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਚਮਕਦਾਰ ਰੰਗਾਂ ਅਤੇ ਕੰਧ-ਚਿੱਤਰਾਂ ਦੀ ਭਰਪੂਰਤਾ ਰਹੀ ਹੈ—ਜਿਸ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਇਤਿਹਾਸਕ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ਾਂ ਤੋਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ—ਪਰ ਅਜੰਤਾ ਦੀਆਂ ਗੁਫਾਵਾਂ ਨੰਬਰ 1, 2, 16 ਅਤੇ 17 ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਕੰਧ-ਚਿੱਤਰ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਭਾਰਤੀ ਕੰਧ-ਚਿੱਤਰਾਂ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਸਮੂਹ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਅਜੰਤਾ ਦੀਆਂ ਗੁਫਾਵਾਂ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਮੱਧ-ਕਾਲੀਨ ਯੁੱਗ ਦੇ ਕਈ ਚੀਨੀ ਬੋਧੀ ਯਾਤਰੀਆਂ ਦੇ ਯਾਦ-ਵਰਣਨਾਂ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਗੁਫਾਵਾਂ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਲੁਕੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ, ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਕਿ 1819 ਵਿੱਚ ਕਰਨਲ ਜੌਨ ਸਮਿਥ ਨੇ ਬਾਘ ਦੇ ਸ਼ਿਕਾਰ ਦੀ ਮੁਹਿੰਮ ਦੌਰਾਨ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਚਾਨਕ "ਖੋਜ" ਨਹੀਂ ਲਿਆ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਲਿਆਂਦਾ। ਇਹ ਗੁਫਾਵਾਂ ਦੱਕਨ ਦੇ ਪਠਾਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਵਾਘੁਰ ਨਦੀ ਦੀ 'U' (ਯੂ)-ਆਕਾਰ ਵਾਲੀ ਘਾਟੀ ਦੀ ਪੱਥਰੀਲੀ ਉੱਤਰੀ ਕੰਧ 'ਤੇ ਬਣੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ।<ref>variously spelled Waghora or Waghur</ref><ref>[https://whc.unesco.org/en/list/242/multiple=1&unique_number=269 Map of Ajanta Caves] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211106080808/http://whc.unesco.org/en/list/242/multiple%3D1%26unique_number%3D269|date=6 November 2021}}, UNESCO</ref><ref>{{cite book|first=Narayan|last=Sanyal|title=Immortal Ajanta|url=https://books.google.com/books?id=oD7rAAAAMAAJ|year=1984|publisher=Bharati|page=7}}</ref> ਇਸ ਘਾਟੀ ਵਿੱਚ ਕਈ ਝਰਨੇ ਮੌਜੂਦ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਨਦੀ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਦਾ ਪੱਧਰ ਉੱਚਾ ਹੋਣ 'ਤੇ ਗੁਫਾਵਾਂ ਦੇ ਬਾਹਰੋਂ ਵੀ ਸੁਣਾਈ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। == ਆਵਾਜਾਈ == ਅਜੰਤਾ [[ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ]] ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸੈਰ-ਸਪਾਟਾ ਸਥਾਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਇਹ ਭਾਰਤ ਦੇ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਰਾਜ ਵਿੱਚ [[ਜਲਗਾਓਂ ਜੰਕਸ਼ਨ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ|ਜਲਗਾਓਂ]] ਸ਼ਹਿਰ ਤੋਂ ਲਗਭਗ 59 ਕਿਲੋਮੀਟਰ (37 ਮੀਲ), [[ਔਰੰਗਾਬਾਦ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ, ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ|ਔਰੰਗਾਬਾਦ]] ਸ਼ਹਿਰ ਤੋਂ 104 ਕਿਲੋਮੀਟਰ (65 ਮੀਲ) ਅਤੇ [[ਮੁੰਬਈ]] ਤੋਂ ਪੂਰਬ-ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ 350 ਕਿਲੋਮੀਟਰ (220 ਮੀਲ) ਦੀ ਦੂਰੀ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ।<ref>{{cite book|publisher=Indian Railways|title=Bhusawal Division: Tourism (Ajanta and Ellora)|url=https://books.google.com/books?id=vTJUAAAAMAAJ|year=1996|pages=40–43}}</ref> 100 ਕਿਲੋਮੀਟਰ (62 ਮੀਲ) ਦੀ ਦੂਰੀ 'ਤੇ ਸਥਿਤ 'ਐਲੋਰਾ ਦੀਆਂ ਗੁਫਾਵਾਂ' [[ਯੂਨੈਸਕੋ]] (UNESCO) ਦੀ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਰਾਸਤ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਇੱਕ ਹੋਰ ਸਥਾਨ ਹਨ; ਇੱਥੇ ਹਿੰਦੂ, ਜੈਨ ਅਤੇ ਬੋਧੀ ਗੁਫਾਵਾਂ ਮੌਜੂਦ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਬੋਧੀ ਗੁਫਾਵਾਂ ਦਾ ਕਾਲ ਅਜੰਤਾ ਦੀਆਂ ਗੁਫਾਵਾਂ ਦੇ ਸਮਾਨ ਹੀ ਹੈ। ਅਜੰਤਾ ਸ਼ੈਲੀ ਦੀ ਝਲਕ ਐਲੋਰਾ ਦੀਆਂ ਗੁਫਾਵਾਂ ਅਤੇ ਨੇੜਲੀਆਂ ਹੋਰ ਗੁਫਾਵਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਐਲੀਫੈਂਟਾ ਗੁਫਾਵਾਂ, ਔਰੰਗਾਬਾਦ ਗੁਫਾਵਾਂ, ਸ਼ਿਵਲੇਨੀ ਗੁਫਾਵਾਂ ਅਤੇ ਕਰਨਾਟਕ ਦੇ ਗੁਫਾ-ਮੰਦਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਪਹੁੰਚਣ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਨੇੜਲੇ ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ ਜਲਗਾਓਂ ਅਤੇ ਸੰਭਾਜੀ ਨਗਰ ਹਨ (ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮੁੰਬਈ ਦਾ ਨੰਬਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ), ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਨੇੜਲੇ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਜਲਗਾਓਂ ਅਤੇ ਭੁਸਾਵਲ ਹਨ।{{Sfn|Harle|1994}} ==ਵਾਸਤੂਕਾਲ ਦਾ ਨਮੂਨਾ== ਵਾਸਤੂਕਲਾ ਦੇ ਪਾਰਖੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਗੁਫਾਵਾਂ ‘ਚ ਬਣੀਆਂ ਆਕ੍ਰਿਤੀਆਂ ਦੇ ਹਾਵ-ਭਾਵ ਜਾਣ ਕੇ ਉਸ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਨਾਲ ਵਧੇਰੇ ਮਾਹਿਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਗੁਫਾਵਾਂ ਬੌਧ ਭਿਕਸ਼ੂਆਂ ਦੀ ਰਿਹਾਇਸ਼, ਧਿਆਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਸਥਾਨਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ। ==ਬੁੱਧ ਧਰਮ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਤ== ਦੀਵਾਰਾਂ ‘ਤੇ [[ਬੁੱਧ ਧਰਮ|ਬੁੱਧ]] ਦੇ ਜੀਵਨ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਘਟਨਾਵਾਂ ਅਤੇ ਜਾਤਕ ਕਥਾਵਾਂ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾਲ ਪੇਂਟਿੰਗਸ ਵਿੱਚ ਚਿਤਰਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਮੂਰਤੀਆਂ ਅਤੇ ਪੇਂਟਿੰਗਸ ਉਨ੍ਹਾਂ ਮਜ਼ਬੂਤ ਖੰਭਿਆਂ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਬਣੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪੱਥਰਾਂ ਨਾਲ ਤਰਾਸ਼ ਕੇ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ==ਅਜੰਤਾ ਦੀਆਂ ਗੁਫਾਵਾਂ== ਅਜੰਤਾ ਦੀਆਂ ਗੁਫਾਵਾਂ 30 ਗੁਫਾਵਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਸਮੂਹ ਹੈ। ਪਰਬਤ ‘ਤੇ ਸਥਿਤ ਇਨ੍ਹਾਂ ਗੁਫਾਵਾਂ ਦੀਆਂ ਖੋਜ ਸਾਲ 1819 ‘ਚ ਇੱਕ ਆਰਮੀ ਅਫਸਰ ਜਾਨ ਸਮਿਥ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦਲ ਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨੇ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਸ਼ਿਕਾਰ ਕਰਨ ਪਹੁੰਚੇ ਇਸ ਸਮੂਹ ਨੂੰ ਉਥੇ ਕਤਾਰ ਵਿੱਚ 29 ਗੁਫਾਵਾਂ ਇਕੱਠੀਆਂ ਨਜ਼ਰ ਆਈਆਂ, ਜਦਕਿ ਇੱਕ ਕੁਝ ਦੂਰੀ ‘ਤੇ। ਇਸ ਪਿੱਛੋਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਗੁਫਾਵਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਦੂਰ-ਦੂਰ ਤੱਕ ਫੈਲ ਗਈ। ਇਹ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਅਤੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਗੁਫਾਵਾਂ ਘੋੜੇ ਦੀ ਨਾਲ ਦੇ ਆਕਾਰ ‘ਚ ਬਣੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ ਪਰ ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ ਇਨ੍ਹਾਂ ਗੁਫਾਵਾਂ ਦਾ ਨੁਕਸਾਨ ਵੀ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਹੁਣ ਇਨ੍ਹਾਂ ‘ਚੋਂ ਸਿਰਫ 6 ਹੀ ਬਾਕੀ ਰਹਿ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਗੁਫਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਹੀਨਯਾਨ ਅਤੇ ਮਹਾਯਾਨ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੀ ਝਲਕ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ==ਅਲੋਰਾ ਗੁਫਾਵਾਂ== ਅਲੋਰਾ ‘ਚ 34 ਗੁਫਾਵਾਂ ਦਾ ਸਮੂਹ ਹੈ। ਇਹ ਵੀ ਇੱਕ ਹੀ ਕਤਾਰ ‘ਚ ਸਥਿਤ ਹਨ। ਇਥੇ ਮੰਦਰ ਅਤੇ ਮੱਠ ਪਹਾੜ ਦੇ ਉੱਪਰਲੇ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਕੱਟ ਕੇ ਬਣਾਏ ਗਏ ਹਨ। ਰਾਸ਼ਟਰਕੂਟ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਸ਼ਾਸਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਬਣਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਇਹ ਸ਼ਿਲਪਕਲਾਵਾਂ ਪਹਾੜਾਂ ਵਿੱਚ ਅਨੋਖਾ ਨਜ਼ਾਰਾ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਸਜਾਵਟੀ ਰੂਪ ‘ਚ ਤਰਾਸ਼ੀਆਂ ਗਈਆਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਅਲੋਰਾਗੁਫਾਵਾਂ ‘ਚ ਜਿਥੇ ਸ਼ਾਂਤੀ ਅਤੇ ਅਧਿਆਤਮ ਝਲਕਦਾ ਹੈ, ਉਥੇ ਹੀ ਦੈਵੀ ਊਰਜਾ ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਨਜ਼ਰ ਵੀ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ==ਕੁਦਰਤੀ ਰੰਗਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ== ਪਹਾੜੀਆਂ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਬਨਸਪਤੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਮੱਗਰੀ ਨਾਲ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਕੁਦਰਤੀ ਰੰਗਾਂ ਨਾਲ ਪੇਂਟਿੰਗਸ ‘ਚ ਰੰਗ ਭਰਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸਾਲ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਪੇਂਟਿੰਗਸ ਨੁਕਸਾਨਗ੍ਰਸਤ ਹੋ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਕਈ ਥਾਵਾਂ ‘ਤੇ ਰੰਗਾਂ ਦੀ ਪਰਤ ਉਖੜ ਗਈ ਹੈ, ਗੁਫਾਵਾਂ ‘ਚ ਤਰੇੜਾਂ ਆਉਣ ਨਾਲ ਸੁੰਦਰਤਾ ਵਿੱਚ ਥੋੜ੍ਹੀ ਕਮੀ ਨਜ਼ਰ ਆਉਣ ਲੱਗੀ ਹੈ। ==ਹਰੇਕ ਧਰਮ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਤ== ਅਜੰਤਾ ‘ਚ ਪਹਾੜ ਨੂੰ ਕੱਟ ਕੇ ਬਣਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਗੁਫਾਵਾਂ ਦਾ ਕਲਾਤਮਕ ਦੁਆਰ ਦੇਖਣ ਯੋਗ ਹੈ। ਅਲੋਰਾ ਦੀ ਪਹਾੜੀ ਨੂੰ ਕੱਟ ਕੇ ਬਣਾਇਆ ਕੈਲਾਸ਼ ਮੰਦਰ ਗਰਾਊਂਡ ਵੀ ਸ਼ਿਲਪਕਲਾ ਦਾ ਵਿਲੱਖਣ ਨਮੂਨਾ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਪੱਥਰ ਦੀ ਸ਼ਿਲਾ ਨਾਲ ਬਣੀ ਹੋਈ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਮੂਰਤੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ==ਗਣਿਤ ਦੀ ਵਰਤੋਂ== ਅਜੰਤਾ ਚਿੱਤਰ ਸਮੂਹ ਦਾ ਇਹ ਬਹੁਤ ਮੰਨਿਆ ਹੋਇਆ ਚਿੱਤਰ ਹੈ। ਇਸੇ ਗੁਫਾ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵਾਤੰਰਾ ਜਟਾਕਾ ਵੀ ਹੈ। ਸੁੰਦਰ ਜਿਓਮੈਟਰੀਕਲ ਚਿੱਤਰਕਾਰੀ ਇਸ ਦੀ ਬਾਹਰੀ ਦੀਵਾਰ ‘ਤੇ ਸਜਾਈ ਗਈ ਹੈ। ਇਹ ਇੱਕ ਜੈਨ ਇਸਤਰੀ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੇ ਹੱਥਾਂ ‘ਚ ਇੱਕ ਛਤਰੀ ਹੈ ਅਤੇ ਦੋ ਔਰਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਖਿੜਕੀ ‘ਚੋਂ ਦੇਖ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ==ਗੁਫਾਵਾਂ ਦੇ ਵੇਰਵੇ== === ਗੁਫਾ 1 === [[File:AjantaHoehle1VerandaPanorama.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:AjantaHoehle1VerandaPanorama.jpg|thumb|400x400px|ਗੁਫਾ 1 ਦਾ ਮੂਹਰਲਾ ਪਾਸਾ (ਫਰੰਟ)]] ਗੁਫਾ 1 ਘੋੜੇ ਦੀ ਨਾੜ ਦੇ ਆਕਾਰ ਦੇ ਸਕਾਰਪ ਦੇ ਪੂਰਬੀ ਸਿਰੇ 'ਤੇ ਬਣਾਈ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਹੁਣ ਇਹ ਪਹਿਲੀ ਗੁਫਾ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਸੈਲਾਨੀ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਗੁਫਾ, ਜਦੋਂ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਬਣਾਈ ਗਈ ਸੀ, ਤਾਂ ਘੱਟ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ, ਕਤਾਰ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੀ। ਸਪਿੰਕ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਹ ਆਖਰੀ ਗੁਫਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਖੁਦਾਈ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸਥਾਨ ਲਏ ਗਏ ਸਨ, ਅਤੇ ਕੇਂਦਰੀ ਤੀਰਥ ਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਬੁੱਧ ਚਿੱਤਰ ਦੇ ਸਮਰਪਣ ਦੁਆਰਾ ਪੂਜਾ ਲਈ ਕਦੇ ਵੀ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਦਘਾਟਨ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਤੀਰਥ ਸਥਾਨ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਦੇ ਅਧਾਰ 'ਤੇ ਮੱਖਣ ਦੇ ਦੀਵਿਆਂ ਤੋਂ ਕਾਲੀ ਜਮ੍ਹਾ ਦੀ ਅਣਹੋਂਦ, ਅਤੇ ਪੇਂਟਿੰਗਾਂ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਦੀ ਘਾਟ ਦੁਆਰਾ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਜੇਕਰ ਤੀਰਥ ਸਥਾਨ ਦੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਮਾਲਾ-ਹੁੱਕ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਮੇਂ ਲਈ ਵਰਤੋਂ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੇ ਤਾਂ ਵਾਪਰਦਾ। ਸਪਿੰਕ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਵਾਕਾਟਕ ਸਮਰਾਟ ਹਰੀਸ਼ੇਨ ਕੰਮ ਦਾ ਦਾਨੀ ਸੀ, ਅਤੇ ਇਹ ਗੁਫਾ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਹੀ ਜੀਵਨ ਦੀ ਕਲਪਨਾ 'ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦੇਣ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਤੀਬਿੰਬਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਹ ਜਾਤਕ ਕਹਾਣੀਆਂ ਚੁਣੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ ਜੋ ਬੁੱਧ ਦੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਪਿਛਲੇ ਜੀਵਨਾਂ ਬਾਰੇ ਦੱਸਦੀਆਂ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਸ਼ਾਹੀ ਸੀ। {{multiple image | total_width = 410 | align = right | image1 = 015 Cave 1, Main Shrine and Paintings (33470082003).jpg | alt1 = | caption1 = | image2 = Indien ajanta2.jpg | alt2 = | caption2 = | footer = ਗੁਫਾ 1, ਅੰਦਰਲਾ ਹਿੱਸਾ }} ਇੱਥੇ ਚੱਟਾਨ ਦੀ ਢਲਾਣ ਹੋਰ ਗੁਫਾਵਾਂ ਨਾਲੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਉੱਚੀ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਇੱਕ ਉੱਚਾ, ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਅਗਲਾ ਹਿੱਸਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਢਲਾਣ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਪਿੱਛੇ ਕੱਟਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਅਗਲਾ ਹਿੱਸਾ ਸਾਹਮਣੇ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਵਿਹੜਾ ਬਣ ਗਿਆ। ਮੌਜੂਦਾ ਅਗਲਾ ਹਿੱਸੇ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕਾਲਮ ਵਾਲਾ ਪੋਰਟੀਕੋ ਸੀ, ਜਿਸਨੂੰ ਸਾਈਟ ਦੀਆਂ ਤਸਵੀਰਾਂ ਵਿੱਚ "1880 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਅੱਧਾ ਬਰਕਰਾਰ" ਦੇਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਡਿੱਗ ਗਿਆ ਅਤੇ ਅਵਸ਼ੇਸ਼, ਵਧੀਆ ਉੱਕਰੀਆਂ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਲਾਪਰਵਾਹੀ ਨਾਲ ਢਲਾਣ ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ ਨਦੀ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਅਤੇ ਗੁਆਚ ਗਏ।<ref>[http://www.bl.uk/onlinegallery/onlineex/apac/photocoll/g/019pho0001000s4u00462000.html 1869 photo by Robert Gill] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140323194744/http://www.bl.uk/onlinegallery/onlineex/apac/photocoll/g/019pho0001000s4u00462000.html|date=23 March 2014}} at the [[British Library]], showing the porch already rather less than "half-intact"</ref> [[File:008_Cave_1,_In_the_Forest_(34239644366).jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:008_Cave_1,_In_the_Forest_(34239644366).jpg|thumb|ਗੁਫਾ 1 ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਵਾਲੇ ਹਿੱਸੇ ਉੱਤੇ ਬਣਿਆ ਫਰੀਜ਼ ਹਾਥੀ, ਘੋੜੇ, ਬਲਦ, ਸ਼ੇਰ, ਅਪਸਰਾ ਅਤੇ ਧਿਆਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਭਿਕਸ਼ੂਆਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ।]] ਇਸ ਗੁਫਾ (35.7 ਮੀਟਰ × 27.6 ਮੀਟਰ) ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਿਸਤ੍ਰਿਤ ਉੱਕਰੀ ਹੋਈ ਸਾਹਮਣੇ ਵਾਲੀਆਂ ਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਐਂਟਬਲੇਚਰ ਅਤੇ ਰਿਜ਼ਲ 'ਤੇ ਰਾਹਤ ਮੂਰਤੀਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਸਤਹਾਂ ਸਜਾਵਟੀ ਉੱਕਰੀ ਹੋਈ ਹਨ। ਇੱਥੇ ਬੁੱਧ ਦੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਕਈ ਸਜਾਵਟੀ ਨਕਲੀ ਨਮੂਨੇ ਉੱਕਰੇ ਹੋਏ ਹਨ। 19ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਤਸਵੀਰਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਦੋ-ਥੰਮ੍ਹਾਂ ਵਾਲਾ ਪੋਰਟੀਕੋ ਉਦੋਂ ਤੋਂ ਖਤਮ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਗੁਫਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਫੋਰਕੋਰਟ ਹੈ ਜਿਸਦੇ ਦੋਵੇਂ ਪਾਸੇ ਥੰਮ੍ਹਾਂ ਵਾਲੇ ਵੇਸਟੀਬਿਊਲ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਉੱਚਾ ਪਲਿੰਥ ਪੱਧਰ ਹੈ। ਗੁਫਾ ਵਿੱਚ ਦੋਵਾਂ ਸਿਰਿਆਂ 'ਤੇ ਸਧਾਰਨ ਸੈੱਲਾਂ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਬਰਾਂਡਾ ਹੈ। ਸਿਰਿਆਂ 'ਤੇ ਥੰਮ੍ਹਾਂ ਵਾਲੇ ਵੇਸਟੀਬਿਊਲ ਦੀ ਅਣਹੋਂਦ ਤੋਂ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਅਜੰਤਾ ਦੇ ਨਵੀਨਤਮ ਪੜਾਅ ਵਿੱਚ ਜਦੋਂ ਥੰਮ੍ਹਾਂ ਵਾਲੇ ਵੇਸਟੀਬਿਊਲ ਰਿਵਾਜ ਬਣ ਗਏ ਸਨ, ਤਾਂ ਬਰਾਂਡੇ ਦੀ ਖੁਦਾਈ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਬਰਾਂਡੇ ਦੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਖੇਤਰ ਕਦੇ ਕੰਧ-ਚਿੱਤਰਾਂ ਨਾਲ ਢੱਕੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਟੁਕੜੇ ਬਚੇ ਹਨ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਛੱਤ 'ਤੇ। ਤਿੰਨ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਹਨ: ਇੱਕ ਕੇਂਦਰੀ ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਅਤੇ ਦੋ ਪਾਸੇ ਵਾਲੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ। ਅੰਦਰਲੇ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਰੌਸ਼ਨ ਕਰਨ ਲਈ ਦਰਵਾਜ਼ਿਆਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਦੋ ਵਰਗਾਕਾਰ ਖਿੜਕੀਆਂ ਉੱਕਰੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ। ਅੰਦਰਲੇ ਹਾਲ ਦੀ ਹਰੇਕ ਕੰਧ ਲਗਭਗ 40 ਫੁੱਟ (12 ਮੀਟਰ) ਲੰਬੀ ਅਤੇ 20 ਫੁੱਟ (6.1 ਮੀਟਰ) ਉੱਚੀ ਹੈ। ਬਾਰਾਂ ਥੰਮ੍ਹ ਅੰਦਰ ਇੱਕ ਵਰਗਾਕਾਰ ਕੋਲੋਨੇਡ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਛੱਤ ਨੂੰ ਸਹਾਰਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਕੰਧਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਵਿਸ਼ਾਲ ਗਲਿਆਰੇ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਪਿਛਲੀ ਕੰਧ 'ਤੇ ਇੱਕ ਮੰਦਿਰ ਉੱਕਰੀ ਹੋਈ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਬੁੱਧ ਦੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਬੈਠੀ ਹੋਈ ਤਸਵੀਰ ਹੈ, ਉਸਦੇ ਹੱਥ ਧੰਮਕੱਕੱਪਵੱਟਨ ਮੁਦਰਾ ਵਿੱਚ ਹਨ। ਖੱਬੇ, ਪਿੱਛੇ ਅਤੇ ਸੱਜੇ ਕੰਧਾਂ 'ਤੇ ਚਾਰ ਸੈੱਲ ਹਨ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਚੱਟਾਨ ਦੀ ਨੁਕਸ ਕਾਰਨ ਪਿਛਲੇ ਗਲਿਆਰੇ ਦੇ ਸਿਰੇ 'ਤੇ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਗੁਫਾ 1 ਦੀਆਂ ਪੇਂਟਿੰਗਾਂ ਕੰਧਾਂ ਅਤੇ ਛੱਤਾਂ ਨੂੰ ਢੱਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਉਹ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੱਖਣ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਹਨ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਪੂਰੀ ਯੋਜਨਾ ਕਦੇ ਵੀ ਪੂਰੀ ਨਹੀਂ ਹੋਈ ਸੀ। ਦਰਸਾਏ ਗਏ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਉਪਦੇਸ਼ਕ, ਭਗਤੀ ਅਤੇ ਸਜਾਵਟੀ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਬੁੱਧ ਦੇ ਬੋਧੀਸਤਵ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪੁਰਾਣੇ ਜੀਵਨ, ਗੌਤਮ ਬੁੱਧ ਦੇ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਦੀਆਂ ਜਾਤਕ ਕਹਾਣੀਆਂ ਦੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਹਨ। ਅਜੰਤਾ ਵਿਖੇ ਦੋ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਪੇਂਟ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਤਸਵੀਰਾਂ ਪਿਛਲੇ ਗਲਿਆਰੇ ਦੀ ਕੰਧ 'ਤੇ ਬੁੱਧ ਮੰਦਰ ਦੇ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਦੁਆਰ ਦੇ ਦੋਵੇਂ ਪਾਸੇ ਸੁਰੱਖਿਆਤਮਕ ਬੋਧੀਸਤਵ ਪਦਮਪਾਣੀ ਅਤੇ ਵਜਰਾਪਾਣੀ ਦੀਆਂ ਦੋ ਓਵਰ-ਲਾਈਫ-ਆਕਾਰ ਦੀਆਂ ਮੂਰਤੀਆਂ ਹਨ (ਉੱਪਰ ਚਿੱਤਰ ਵੇਖੋ)। ਗੁਫਾ 1 ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਫ੍ਰੈਸਕੋ ਵਿੱਚ ਸਿਬੀ, ਸਾਂਖਪਾਲ, ਮਹਾਜਨਕ, ਮਹਾਉਮਗਗ ਅਤੇ ਚੰਪੇਯ ਜਾਤਕ ਕਹਾਣੀਆਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਗੁਫਾ ਪੇਂਟਿੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਮਾਰਾ ਦਾ ਪ੍ਰੇਰਕ, ਸ੍ਰਾਵਸਤੀ ਦਾ ਚਮਤਕਾਰ ਵੀ ਦਿਖਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਬੁੱਧ ਇੱਕੋ ਸਮੇਂ ਕਈ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਨੰਦਾ ਦੀ ਕਹਾਣੀ, ਅਤੇ ਸਿਧਾਰਥ ਅਤੇ ਯਸ਼ੋਧਰਾ ਦੀ ਕਹਾਣੀ।<gallery widths="125px" heights="125px"> File:Meister_des_Mahâjanaka_Jâtaka_001.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Meister_des_Mah%C3%A2janaka_J%C3%A2taka_001.jpg|ਮਹਾਜਨਕ ਜਾਤਕ ਕਹਾਣੀ ਦੇ ਚਾਰ ਫ੍ਰੈਸਕੋ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ: ਰਾਜਾ ਤਪੱਸਵੀ ਬਣਨ ਲਈ ਆਪਣੇ ਤਿਆਗ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।<ref>{{cite web |title=Mahajanaka Jataka: Ajanta Cave 1 |url=http://dcl.elevator.umn.edu/asset/viewAsset/56d1729c7d58aed50a8c4a98#56d1729d7d58aed50a8c4a9c |website=University of Minnesota}}</ref> File:Ajanta_Cave_1_Mahajanaka_Jataka_mural_detail.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Ajanta_Cave_1_Mahajanaka_Jataka_mural_detail.jpg|ਸਿਬੀ ਜਾਤਕ: ਰਾਜਾ ਤਿਆਗੀਆਂ ਲਈ ਰਵਾਇਤੀ ਰਸਮਾਂ ਨਿਭਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਉਸਨੂੰ ਰਸਮੀ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।<ref name="behlpaint">Benoy Behl (2004), [http://www.frontline.in/static/html/fl2120/stories/20041008000106400.htm Ajanta, the fountainhead] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221123135903/https://frontline.thehindu.com/|date=23 November 2022}}, Frontline, Volume 21, Issue 20</ref> File:Original_dancing_girl_ajanta.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Original_dancing_girl_ajanta.jpg|ਅਜੰਤਾ ਗੁਫਾ 1 ਵਿਖੇ ਇੱਕ ਨੱਚਦੀ ਕੁੜੀ ਦੀ ਪੇਂਟਿੰਗ File:Bodhisattva_Padmapani,_cave_1,_Ajanta,_India.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Bodhisattva_Padmapani,_cave_1,_Ajanta,_India.jpg|ਕਮਲ ਦੇ ਫੁੱਲ ਨਾਲ ਦਇਆ ਦਾ ਬੋਧੀਸਤਵ ਪਦਮਪਾਣੀ File:023_Cave_1,_Vajrapani_(33896242100).jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:023_Cave_1,_Vajrapani_(33896242100).jpg|ਵਜ੍ਰਪਾਣੀ File:Ajanta_painting.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Ajanta_painting.jpg|ਸ਼ਾਹੀ ਜੋੜਾ File:Kinnara_with_kachchapa_veena,_part_of_the_Bodhisattva_Padmapani,_Cave_1,_Ajanta,_India.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Kinnara_with_kachchapa_veena,_part_of_the_Bodhisattva_Padmapani,_Cave_1,_Ajanta,_India.jpg|ਕੱਛਪਾ ਵੀਣਾ ਦੇ ਨਾਲ ਕਿੰਨਰਾ, ਗੁਫਾ 1 ਵਿੱਚ ਬੋਧੀਸਤਵ ਪਦਮਪਾਣੀ ਪੇਂਟਿੰਗ ਦਾ ਹਿੱਸਾ।<ref>{{cite web |author=Subramanian Swaminathan |title=Paintings |url=https://www.saigan.com/heritage/painting/ajanta/ajanta15.html |website=saigan.com |quote=Kinnara playing Kachchapa Vina, Padmapani Panel, Cave 1}}</ref> File:Ajanta_foreigner_2.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Ajanta_foreigner_2.jpg|ਅਜੰਤਾ ਗੁਫਾ 1 ਛੱਤ 'ਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀਆਂ ਦਾ ਸਮੂਹ </gallery> === ਗੁਫਾ 2 === {{multiple image | total_width = 480 | align = right | image1 = Ajanta Caves 18.jpg | alt1 = | caption1 = | image2 = 041 Cave 2, Main Shrine and Ceiling (33438141474).jpg | alt2 = | caption2 = | footer = ਬਾਹਰੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਅਤੇ ਮੁੱਖ ਹਾਲ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਧਾਰਮਿਕ ਸਥਾਨ, ਗੁਫਾ 2 ਹੈ। }} ਗੁਫਾ 1 ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਗੁਫਾ 2, ਗੁਫਾ 1 ਦੇ ਨਾਲ ਲੱਗਦੀ, ਆਪਣੀਆਂ ਕੰਧਾਂ, ਛੱਤਾਂ ਅਤੇ ਥੰਮ੍ਹਾਂ 'ਤੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਪੇਂਟਿੰਗਾਂ ਲਈ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਗੁਫਾ 1 ਵਰਗੀ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸੰਭਾਲ ਦੀ ਬਿਹਤਰ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਇਹ ਗੁਫਾ ਆਪਣੇ ਨਾਰੀ ਫੋਕਸ, ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਚੱਟਾਨਾਂ ਦੀ ਨੱਕਾਸ਼ੀ ਅਤੇ ਪੇਂਟ ਆਰਟਵਰਕ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਫਿਰ ਵੀ ਇਹ ਅਧੂਰੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਕਸਾਰਤਾ ਦੀ ਘਾਟ ਹੈ।<ref name="picron2452">Claudine Bautze-Picron (2002), [https://www.jstor.org/stable/29757545 Nidhis and Other Images of Richness and Fertility in Ajaṇṭā] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180923163102/https://www.jstor.org/stable/29757545|date=23 September 2018}}, East and West, Vol. 52, No. 1/4 (December 2002), pp. 245–251</ref> ਇਸ ਗੁਫਾ ਵਿੱਚ 5ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਇੱਕ ਫ੍ਰੈਸਕੋ ਵਿੱਚ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਅਗਲੀਆਂ ਕਤਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਬੈਠੇ ਲੋਕ ਅਧਿਆਪਕ ਵੱਲ ਧਿਆਨ ਦੇ ਰਹੇ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਪਿਛਲੀ ਕਤਾਰ ਵਿੱਚ ਬੈਠੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਭਟਕਦੇ ਅਤੇ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਦਿਖਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਗੁਫਾ 2 (35.7 ਮੀਟਰ × 21.6 ਮੀਟਰ) 460 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਪਰ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ 475 ਅਤੇ 477 ਈਸਵੀ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਉੱਕਰੀ ਗਈ ਸੀ, ਸ਼ਾਇਦ ਸਮਰਾਟ ਹਰੀਸੇਨਾ ਨਾਲ ਨੇੜਿਓਂ ਸਬੰਧਤ ਇੱਕ ਔਰਤ ਦੁਆਰਾ ਸਪਾਂਸਰ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਸੀ। ਇਸਦਾ ਇੱਕ ਵਰਾਂਡਾ ਗੁਫਾ 1 ਤੋਂ ਕਾਫ਼ੀ ਵੱਖਰਾ ਹੈ। ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਅਗਲਾ ਹਿੱਸਾ ਵੀ ਵੱਖਰਾ ਜਾਪਦਾ ਹੈ। ਗੁਫਾ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਥੰਮ੍ਹਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸਮਰਥਤ ਹੈ, ਡਿਜ਼ਾਈਨਾਂ ਨਾਲ ਸਜਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਸਾਹਮਣੇ ਵਾਲੇ ਵਰਾਂਡੇ ਵਿੱਚ ਦੋਵੇਂ ਸਿਰਿਆਂ 'ਤੇ ਥੰਮ੍ਹਾਂ ਵਾਲੇ ਵੇਸਟੀਬਿਊਲਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸਮਰਥਤ ਸੈੱਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਹਾਲ ਵਿੱਚ ਚਾਰ ਕੋਲਨੇਡ ਹਨ ਜੋ ਛੱਤ ਨੂੰ ਸਹਾਰਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਹਾਲ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਰਗ ਨੂੰ ਘੇਰਦੇ ਹਨ। ਵਰਗ ਦੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਕੋਲਨੇਡ ਦੀ ਹਰ ਬਾਂਹ ਹਾਲ ਦੀਆਂ ਸੰਬੰਧਿਤ ਕੰਧਾਂ ਦੇ ਸਮਾਨਾਂਤਰ ਹੈ, ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ ਗਲਿਆਰਾ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਕੋਲਨੇਡਾਂ ਦੇ ਉੱਪਰ ਅਤੇ ਹੇਠਾਂ ਚੱਟਾਨਾਂ ਦੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਹਨ। ਵੱਡੇ ਆਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਜਾਵਟੀ ਥੀਮਾਂ ਨਾਲ ਉੱਕਰੀ ਅਤੇ ਪੇਂਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਜਾਵਟੀ, ਮਨੁੱਖੀ, ਜਾਨਵਰ, ਬਨਸਪਤੀ ਅਤੇ ਅਰਧ-ਦੈਵੀ ਨਮੂਨੇ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। [133] ਮੁੱਖ ਨੱਕਾਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਦੇਵੀ ਹਰੀਤੀ ਦੀ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਉਹ ਇੱਕ ਬੋਧੀ ਦੇਵਤਾ ਹੈ ਜੋ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਚੇਚਕ ਦੀ ਭੂਤ ਅਤੇ ਇੱਕ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਖਾਣ ਵਾਲੀ ਸੀ, ਜਿਸਨੂੰ ਬੁੱਧ ਨੇ ਉਪਜਾਊ ਸ਼ਕਤੀ, ਆਸਾਨ ਜਣੇਪੇ ਅਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦੀ ਇੱਕ ਸਰਪ੍ਰਸਤ ਦੇਵੀ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।<ref name="picron245">Claudine Bautze-Picron (2002), [https://www.jstor.org/stable/29757545 Nidhis and Other Images of Richness and Fertility in Ajaṇṭā] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180923163102/https://www.jstor.org/stable/29757545|date=23 September 2018}}, East and West, Vol. 52, No. 1/4 (December 2002), pp. 245–251</ref> [[File:Ajanta_si01-0368.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Ajanta_si01-0368.jpg|thumb|ਵਰਾਂਡੇ ਵਿੱਚ ਉੱਚ-ਰਿਲੀਫ਼ਾਂ ਵਾਲੇ ਕੋਲਨੇਡ]] ਗੁਫਾ 2 ਦੀਆਂ ਛੱਤਾਂ ਅਤੇ ਕੰਧਾਂ 'ਤੇ ਚਿੱਤਰਕਾਰੀ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਉਹ ਹਮਸਾ, ਵਿਧੁਰਪੰਡਿਤਾ, ਰੁਰੂ, ਕਸ਼ੰਤੀ ਜਾਤਕ ਕਹਾਣੀਆਂ ਅਤੇ ਪੂਰਨ ਅਵਧਨ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਹੋਰ ਫ੍ਰੈਸਕੋ ਸ੍ਰਾਵਸਤੀ, ਅਸ਼ਟਭਯਾ ਅਵਲੋਕਿਤੇਸ਼ਵਰ ਅਤੇ ਮਾਇਆ ਦੇ ਸੁਪਨੇ ਦੇ ਚਮਤਕਾਰ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਗੁਫਾ 1 ਵਿੱਚ ਦਰਸਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਰਾਜਸ਼ਾਹੀ 'ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਗੁਫਾ 2 ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਨੇਕ ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਦਰਸਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਸੁਝਾਅ ਦਿੱਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸਰਪ੍ਰਸਤ ਇੱਕ ਅਣਜਾਣ ਔਰਤ ਸੀ। ਵਰਾਂਡੇ ਦੀ ਪਿਛਲੀ ਕੰਧ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਹੈ, ਜੋ ਹਾਲ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਨ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਦੇ ਦੋਵੇਂ ਪਾਸੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਰੌਸ਼ਨ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਵਰਗ-ਆਕਾਰ ਦੀ ਖਿੜਕੀ ਹੈ।<gallery widths="125px" heights="125px"> File:044_Cave_2,_Paintings_and_Pillar_(34149165821).jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:044_Cave_2,_Paintings_and_Pillar_(34149165821).jpg|ਸੱਜੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਦੇ ਉੱਪਰ ਗੁਫਾ 2 ਦੀ ਫ੍ਰੈਸਕੋ ਤੁਸ਼ਿਤਾ ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਬੁੱਧ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ। File:Vidhura_at_cave_2.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Vidhura_at_cave_2.jpg|ਗੁਫਾ 2 ਵਿੱਚ ਵਿਧੂਰਾਪੰਡਿਤਾ ਜਾਟਕਾ ਦਾ ਦ੍ਰਿਸ਼ File:Vidhura_at_cave_2_(close-up).jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Vidhura_at_cave_2_(close-up).jpg|ਨੇੜੇ ਦਾ ਦ੍ਰਿਸ਼ File:Ajanta_Cave_2_Birth_of_the_Buddha.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Ajanta_Cave_2_Birth_of_the_Buddha.jpg|ਵਿਦੁਰਪੰਡਿਤ ਜਾਤਕ ਦਾ ਇੱਕ ਦ੍ਰਿਸ਼: ਬੁੱਧ ਦਾ ਜਨਮ File:Ajanta_cave_2,_girls_detail.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Ajanta_cave_2,_girls_detail.jpg|ਗੁਫਾ 2 ਦੀਆਂ ਕਲਾਕ੍ਰਿਤੀਆਂ ਆਪਣੇ ਨਾਰੀਵਾਦੀ ਫੋਕਸ ਲਈ ਜਾਣੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਇਹ ਦੋ ਮਾਦਾਵਾਂ File:045_Cave_2,_Many_Buddhas_(34122766502).jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:045_Cave_2,_Many_Buddhas_(34122766502).jpg|ਸ੍ਰਾਵਸਤੀ ਦਾ ਚਮਤਕਾਰ </gallery> == ਚਿੱਤਰਕਾਰੀ ਦੀਆਂ ਕਾਪੀਆਂ == [[ਤਸਵੀਰ:Aj2.jpg|thumb|ਅਸਲੀ ਖੱਬੇ, ਕਾਪੀ [[Christiana Herringham|ਲੇਡੀ ਹੈਰਿੰਘਮ]] ਦੁਆਰਾ (1915) ]] ਦੁਬਾਰਾ ਖੋਜੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪੇਂਟਿੰਗਾਂ ਕਾਫ਼ੀ ਵਿਗੜ ਗਈਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ 19ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਕਈ ਕਾਪੀਆਂ ਕੰਮਾਂ ਦੀ ਪੂਰੀ ਸਮਝ ਲਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹਨ। 19ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਯੂਰਪੀ ਅਤੇ ਜਾਪਾਨੀ ਅਜਾਇਬ ਘਰਾਂ ਲਈ ਅਜੰਤਾ ਦੀਆਂ ਪੇਂਟਿੰਗਾਂ ਦੀ ਨਕਲ ਕਰਨ ਦੀਆਂ ਕਈ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈਆਂ। ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੁਝ ਰਚਨਾਵਾਂ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਕੁਦਰਤੀ ਅਤੇ ਅੱਗ ਆਫ਼ਤਾਂ ਵਿੱਚ ਗੁਆਚ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ, 1846 ਵਿੱਚ, [[ਮਦਰਾਸ ਪ੍ਰੈਜ਼ੀਡੈਂਸੀ]] ਦੇ ਇੱਕ ਫੌਜੀ ਅਧਿਕਾਰੀ ਅਤੇ ਇੱਕ ਚਿੱਤਰਕਾਰ, ਮੇਜਰ [[Robert Gill|ਰੌਬਰਟ ਗਿੱਲ ਨੂੰ]] [[Royal Asiatic Society|ਰਾਇਲ ਏਸ਼ੀਆਟਿਕ ਸੋਸਾਇਟੀ]] ਦੁਆਰਾ ਗੁਫਾ ਦੀਆਂ ਕੰਧਾਂ 'ਤੇ ਫ੍ਰੈਸਕੋ ਦੀਆਂ ਕਾਪੀਆਂ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।{{Sfn|Upadhya|1994}} ਗਿੱਲ ਨੇ 1844 ਤੋਂ 1863 ਤੱਕ ਇਸ ਥਾਂ 'ਤੇ ਆਪਣੀ ਪੇਂਟਿੰਗ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੇ ਕੰਧ-ਚਿੱਤਰਾਂ ਦੇ ਵੱਡੇ ਹਿੱਸਿਆਂ ਦੀਆਂ 27 ਕਾਪੀਆਂ ਬਣਾਈਆਂ, ਪਰ ਚਾਰਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਸਾਰੀਆਂ 1866 ਵਿੱਚ ਲੰਡਨ ਦੇ [[The Crystal Palace|ਕ੍ਰਿਸਟਲ ਪੈਲੇਸ]] ਵਿੱਚ ਅੱਗ ਲੱਗਣ ਕਾਰਨ ਤਬਾਹ ਹੋ ਗਈਆਂ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ।<ref>{{Harvard citation no brackets|Gordon|2011}}; Conserving the copies of the Ajanta cave paintings at the V&A</ref> ਗਿੱਲ ਉਸ ਥਾਂ 'ਤੇ ਵਾਪਸ ਆ ਗਿਆ, ਅਤੇ 1875 ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਮੌਤ ਤੱਕ ਕੰਧ-ਚਿੱਤਰਾਂ ਦੀ ਨਕਲ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਆਪਣਾ ਕੰਮ ਦੁਬਾਰਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।{{ਹਵਾਲਾ ਲੋੜੀਂਦਾ|date=September 2016}} [[ਤਸਵੀਰ:Ajanta_dancing_girl_now_and_then.jpg|left|thumb|ਅਜੰਤਾ ਵਿੱਚ ਨੱਚਣ ਵਾਲੀ ਕੁਡ਼ੀ ਨੇ 2012 ਦੀ ਇੱਕ ਤਸਵੀਰ (ਖੱਬੇ ਪਾਸੇ) ਅਤੇ [[Robert Gill|ਰਾਬਰਟ ਗਿੱਲ]] ਦੀ 19ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀ ਕਾਪੀ <ref>Detail from this [https://collections.vam.ac.uk/item/O115444/copy-of-painting-inside-the-oil-painting-gill-robert/ painting in the V&A] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180414100711/http://collections.vam.ac.uk/item/O115444/copy-of-painting-inside-the-oil-painting-gill-robert|date=14 April 2018}}</ref>]] 1872 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਹੋਰ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ ਜਦੋਂ [[ਬੰਬੇ ਪ੍ਰੈਜ਼ੀਡੈਂਸੀ|ਬੰਬਈ ਪ੍ਰੈਜ਼ੀਡੈਂਸੀ ਨੇ]] ਜੌਨ ਗ੍ਰਿਫਿਥਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਅਜੰਤਾ ਦੀਆਂ ਪੇਂਟਿੰਗਾਂ ਦੀਆਂ ਕਾਪੀਆਂ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਕੰਮ ਸੌਂਪਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਸ 'ਤੇ ਤੇਰਾਂ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਲਗਭਗ 300 ਕੈਨਵਸ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਗਏ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੰਡਨ ਦੇ [[Exhibition Road|ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀ ਰੋਡ]] 'ਤੇ [[Imperial Institute|ਇੰਪੀਰੀਅਲ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ]] ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ, [[Victoria and Albert Museum|ਜੋ ਕਿ ਵਿਕਟੋਰੀਆ ਅਤੇ ਐਲਬਰਟ ਮਿਊਜ਼ੀਅਮ]] ਦੇ ਪੂਰਵਜਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। [[ਤਸਵੀਰ:Exposition_Clemenceau,_le_Tigre_et_l'Asie_(MNAA-Guimet,_Paris)_(13888446659).jpg|thumb|ਪੈਰਿਸ ਦੇ [[Musée Guimet|ਮਿਊਜ਼ੀ ਗੁਇਮੇਟ]] ਵਿੱਚ ਅਜੰਤਾ ਦੀ ਇੱਕ ਪੇਂਟਿੰਗ ਦੀ ਕਾਪੀ।<ref>{{Cite book}}</ref>]] ==ਹਵਾਲੇ== {{ਹਵਾਲੇ}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬੋਧੀ ਕਲਾ ਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਰਾਸਤ ਟਿਕਾਣੇ]] 7mf7r8weg8k64y6lmhxsedtjak3rft2 0 13087 844735 815123 2026-08-21T07:09:27Z Harry sidhuz 38365 ਸ਼੍ਰੇਣੀ,ਫੋਟੋ।। ਅਤੇ ਇਨਫੌਬਾਕਸ ਜੋੜਿਆ ਗਿਆ 844735 wikitext text/x-wiki {{Infobox religious building | native_name = ஐராவதேசுவரர் கோயில் | religious_affiliation = [[ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ]] | image = A different view of Airavatesvara Temple.jpg | caption = ਮੁੱਖ ਮੰਦਰ | coordinates = {{coord|10.9484|79.3567|format=dms}} | location = [[ਕੁੰਭਕੋਣਮ]], ਭਾਰਤ | deity = [[ਸ਼ਿਵ]] | website = | creator = [[ਰਾਜਰਾਜਾ]] | completed = 12th century AD | inscriptions = [[ਤਮਿਲ ਭਾਸ਼ਾ|ਤਮਿਲ]] | module = | footnotes = {{Infobox UNESCO World Heritage Site | child = yes | official_name = | part_of =[[ਚੋਲਾ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਦੇ ਮਹਾਨ ਮੰਦਰ]] | criteria = {{UNESCO WHS type|(ii), (iii)}}(ii), (iii) | ID = 250-003 | year = 1987 | extension = 2004 }} }} [[ਤਸਵੀਰ:8.Tharasuram_Airavatesvara_Temple.jpg|thumb|250x250px|'''ਐਰਾਵਤੇਸ਼ਵਰ ਮੰਦਰ ਵਿੱਚ ਅਵਤਾਰ ਵਜੋਂ ਬੁੱਧ''']] '''ਐਰਾਵਤੇਸ਼ਵਰ ਮੰਦਿਰ''', ਦਰਵਿੜ ਵਾਸਤੁਕਲਾ ਦਾ ਇੱਕ [[ਹਿੰਦੂ]] [[ਮੰਦਿਰ]] ਹੈ ਜੋ ਦੱਖਣ [[ਭਾਰਤ]] ਦੇ ਤਮਿਲਨਾੜੁ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਕੁੰਭਕੋਣਮ ਦੇ ਕੋਲ ਦਾਰਾਸੁਰਮ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। 12ਵੀਆਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਰਾਜਰਾਜਾ ਚੋਲ ਦੂਸਰਾ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਮਿਤ ਇਸ ਮੰਦਿਰ ਨੂੰ ਤੰਜਾਵੁਰ ਦੇ ਬ੍ਰਹਦੀਸ਼ਵਰ ਮੰਦਿਰ ਅਤੇ ਗਾਂਗੇਇਕੋਂਡਾ ਚੋਲਾਪੁਰਮ ਦੇ ਗਾਂਗੇਇਕੋਂਡਾਚੋਲੀਸ਼ਵਰਮ ਮੰਦਿਰ ਦੇ ਨਾਲ [[ਯੂਨੇਸਕੋ]] ਦੁਆਰਾ ਸੰਸਾਰਿਕ ਅਮਾਨਤ ਥਾਂ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਮੰਦਿਰ ਨੂੰ ਮਹਾਨ ''ਜੀਵੰਤ ਚੋਲ ਮੰਦਿਰਾਂ'' ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।<ref name="unesco">{{cite web|url=http://whc.unesco.org/en/list/250/|title=Great Living Chola Temples|year=2004|publisher=UNESCO World Heritage Centre|accessdate=28 November 2015}}</ref> ==ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਕਥਾ== ਐਰਾਵਤੇਸ਼ਵਰ ਮੰਦਿਰ ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਸਮਰਪਤ ਹੈ। ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਇੱਥੇ ਐਰਾਵਤੇਸ਼ਵਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਮੰਦਿਰ ਵਿੱਚ ਦੇਵਤਰਪਣ ਦੇ ਰਾਜੇ ਇੰਦਰ ਦੇ ਸਫੇਦ ਹਾਥੀ ਐਰਾਵਤ ਦੁਆਰਾ [[ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ]] ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਅਜਿਹਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਐਰਾਵਤ ਰਿਸ਼ੀ ਦੁਰਵਾਸ ਦੇ ਸਰਾਪ ਦੇ ਕਾਰਨ ਆਪਣਾ ਰੰਗ ਬਦਲ ਜਾਣ ਵਲੋਂ ਬਹੁਤ ਦੁਖੀ ਸੀ, ਉਸਨੇ ਇਸ ਮੰਦਿਰ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰ ਕੇ ਆਪਣਾ ਰੰਗ ਫੇਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਮੰਦਿਰ ਦੇ ਅੰਦਰਲੇ ਕਕਸ਼ ਵਿੱਚ ਬਣੀ ਇੱਕ ਛਵੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਐਰਾਵਤ ਉੱਤੇ ਇੰਦਰ ਬੈਠੇ ਹਨ, ਦੇ ਕਾਰਨ ਇਸ ਧਾਰਨਾ ਨੂੰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਘਟਨਾ ਵਲੋਂ ਹੀ ਮੰਦਿਰ ਅਤੇ ਇੱਥੇ ਬਿਰਾਜਮਾਨ ਇਸ਼ਟਦੇਵ ਦਾ ਨਾਮ ਪਿਆ। ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮੌਤ ਦੇ ਰਾਜੇ ਯਮਰਾਜ ਨੇ ਵੀ ਇੱਥੇ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ ਸੀ। [[ਪਰੰਪਰਾ]] ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਯਮਰਾਜ, ਜੋ ਕਿਸੀ ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਸਰਾਪ ਦੇ ਕਾਰਨ ਪੂਰੇ ਸਰੀਰ ਦੀ ਜਲਨ ਵਲੋਂ ਪੀੜਤ ਸਨ, ਐਰਾਵਤੇਸ਼ਵਰ ਭਗਵਾਨ ਦੁਆਰਾ ਠੀਕ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਗਏ। ਜਮਰਾਜ ਨੇ ਪਵਿੱਤਰ ਤਾਲਾਬ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਜਲਨ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਪਾਇਆ। ਉਦੋਂ ਤੋਂ ਉਸ ਤਾਲਾਬ ਨੂੰ ਯਮਤੀਰਥਮ ਦੇ ਨਾਮ ਵਲੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ==ਵਾਸਤੂਕਲਾ== ਇਹ ਮੰਦਿਰ ਕਲਾ ਅਤੇ ਰਾਜਗੀਰੀ ਕਲਾ ਦਾ ਭੰਡਾਰ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਪੱਥਰਾਂ ਉੱਤੇ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਨੱਕਾਸ਼ੀ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਮੰਦਿਰ ਬ੍ਰਹਦੀਸ਼ਵਰ ਮੰਦਿਰ ਜਾਂ ਗਾਂਗੇਇਕੋਂਡਾਚੋਲੀਸ਼ਵਰਮ ਮੰਦਿਰ ਵਲੋਂ ਬਹੁਤ ਛੋਟਾ ਹੈ, ਪਰ ਵਿਸਥਾਰ ਵਿੱਚ ਜਿਆਦਾ ਉੱਤਮ ਹੈ। ਅਜਿਹਾ ਇਸ ਲਈ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਮੰਦਿਰ ਨਿੱਤ-ਵਿਨੋਦ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਮਨੋਰੰਜਨ, ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖਕੇ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਵਿਮਾਨਾ (ਖੰਭਾ) 24 ਮੀਟਰ (80ਫੀਟ) ਉਂਚਾ ਹੈ। ਸਾਹਮਣੇ ਦੇ ਮੰਡਪਮ ਦਾ ਦੱਖਣ ਭਾਗ ਪੱਥਰ ਦੇ ਵੱਡੇ ਪਹੀਆਂ ਵਾਲੇ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਰੱਥ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹੈ ਜਿਸਨੂੰ ਘੋੜੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਖਿੱਚਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਅੰਦਰਲਾ ਅੰਗਣ ਦੇ ਪੂਰਵ ਵਿੱਚ ਚੰਗੇਰੇ ਨੱਕਾਸ਼ੀਦਾਰ ਇਮਾਰਤਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਸਮੂਹ ਸਥਿਤ ਹੈ ਜਿਹਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਨੂੰ ਬਲਿਪੀਟ (ਕੁਰਬਾਨੀ ਦੇਣ ਦਾ ਸਥਾਨ) ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਬਲੀਪੀਟ ਦੀ ਕੁਰਸੀ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਮੰਦਿਰ ਬਣਿਆ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਗਣੇਸ਼ ਜੀ ਦੀ ਛਵੀ ਅੰਕਿਤ ਹੈ। ਚੌਕੀ ਦੇ ਦੱਖਣ ਤਰਫ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਨੱਕਾਸ਼ੀ ਵਲੋਂ ਯੁਕਤ 3 ਸੀੜੀਆਂ ਦਾ ਇੱਕ ਸਮੂਹ ਹੈ। ਚਰਣਾਂ ਉੱਤੇ ਚੋਟ ਕਰਨ ਨਾਲ ਵੱਖਰੀਆਂ ਸੰਗੀਤ ਧਵਨੀਆਂ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਅੰਗਣ ਦੇ ਦੱਖਣ - ਪੱਛਮ ਵਾਲੇ ਕੋਨੇ ਵਿੱਚ 4 ਤੀਰਥ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਮੰਡਪਮ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਉੱਤੇ ਜਮਰਾਜ ਦੀ ਛਵੀ ਬਣੀ ਹੈ। ਇਸ ਮੰਦਿਰ ਦੇ ਆਸਪਾਸ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਪੱਥਰ ਦੀ ਸ਼ਿਲਾ ਹੈ ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਸਪਤਮਾਤਾਵਾਂ (ਸੱਤ ਆਕਾਸ਼ੀ ਦੇਵੀਆਂ) ਦੀਆਂ ਆਕ੍ਰਿਤੀਆਂ ਬਣੀਆਂ ਹਨ। ==ਮੰਦਿਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਲਾਲੇਖ== ਇਸ ਮੰਦਿਰ ਵਿੱਚ ਵੱਖਰੇ [[ਸ਼ਿਲਾਲੇਖ]] ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਲੇਖਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਵਿੱਚ ਕੁਲੋਤੁੰਗਾ ਚੋਲ ਤੀਸਰੀ ਦੁਆਰਾ ਮੰਦਿਰਾਂ ਦਾ ਨਵੀਨੀਕਰਨ ਕਰਾਏ ਜਾਣ ਦਾ ਪਤਾ ਚੱਲਦਾ ਹੈ। ਬਰਾਂਡੇ ਦੀ ਉੱਤਰੀ ਦੀਵਾਰ ਉੱਤੇ ਸ਼ਿਲਾਲੇਖਾਂ ਦੇ 108 ਖੰਡ ਹਨ, ਇਹਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਹਰ ਇੱਕ ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਵਾਚਾਰਿਆ (ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਮੰਨਣੇ ਵਾਲੇ ਸੰਤ) ਦੇ ਨਾਮ, ਵਰਣਨ ਅਤੇ ਛਵੀਆਂ ਬਣੀ ਹਨ ਜੋ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਦੀਆਂ ਮੁੱਖ ਘਟਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਗੋਪੁਰਾ ਦੇ ਕੋਲ ਇੱਕ ਹੋਰ ਸ਼ਿਲਾਲੇਖ ਵਲੋਂ ਪਤਾ ਚੱਲਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇੱਕ ਆਕ੍ਰਿਤੀ ਕਲਿਆਣੀ ਵਲੋਂ ਲਿਆਂਦੀ ਗਈ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਰਾਜਾ ਧਿਰਾਜ ਚੋਲ ਪਹਿਲਾ ਦੁਆਰਾ [[ਕਲਿਆਣਪੁਰਾ]] ਨਾਮ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, ਪੱਛਮ ਚਾਲੁਕਿਆ ਰਾਜਾ ਸੋਮੇਸ਼ਵਰ ਪਹਿਲਾ ਵਲੋਂ ਉਸ ਦੀ ਹਾਰ ਦੇ ਬਾਅਦ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤ ਵਿਕਰਮਾਦਿਤਿਆ ਛੇਵਾਂ (VI) ਅਤੇ ਸੋਮੇਸ਼ਨਰ ਦੂਸਰਾ ਨੇ ਚਾਲੁਕਿਆਂ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਉੱਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲਿਆ। ==ਯੂਨੇਸਕੋ ਸੰਸਾਰਿਕ ਅਮਾਨਤ ਥਾਂ== ਇਸ ਮੰਦਿਰ ਨੂੰ ਸਾਲ 2004 ਵਿੱਚ ਮਹਾਨ ਚੋਲ ਜੀਵੰਤ ਮੰਦਿਰਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਮਹਾਨ ਚੋਲ ਜੀਵੰਤ ਮੰਦਿਰਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਤੰਜਾਵੁਰ ਦਾ ਬ੍ਰਹਦੀਸ਼ਵਰ ਮੰਦਿਰ, ਗਾਂਗੇਇਕੋਂਡਾ ਚੋਲਾਪੁਰਮ ਦਾ ਗਾਂਗੇਇਕੋਂਡਾ ਚੋਲੀਸ਼ਵਰਮ ਮੰਦਿਰ ਅਤੇ ਦਾਰਾਸੁਰਮ ਦਾ ਐਰਾਵਤੇਸ਼ਵਰ ਮੰਦਿਰ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ . ਇਸ ਸਾਰੇ ਮੰਦਿਰਾਂ ਨੂੰ 10ਵੀਆਂ ਅਤੇ 12ਵੀਆਂ ਸਦੀਆਂ ਦੇ ਵਿੱਚ ਚੋਲਾਂ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਅਸਮਾਨਤਾਵਾਂ ਹਨ। <gallery> Darasuram, Airavatesvara Temple, Entrance, India.jpg Darasuram, Airavatesvara Temple, Relief, India.jpg Darasuram, Airavatesvara Temple, Reliefs, India.jpg Darasuram, Airavatesvara Temple, Dusk, India.jpg Darasuram, Airavatesvara Temple, India.jpg Darasuram, Airavatesvara Temple, Mandapa at night 2, India.jpg Darasuram, Airavatesvara Temple, Dravidian architecture, India.jpg Darasuram, Airavatesvara Temple, Gopuram, India.jpg Darasuram, Airavatesvara Temple, Inner halls 2, India.jpg Darasuram, Airavatesvara Temple, Brahmin priest, Sanctum sanctorum, India.jpg </gallery> == ਹਵਾਲੇ == [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਧਾਰਮਿਕ ਸਥਾਨ]] <references /> [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਰਾਸਤ ਟਿਕਾਣੇ]] ayaj4s04wa0rhhy778t3di75a66i0ml 844736 844735 2026-08-21T07:12:48Z Harry sidhuz 38365 ਹਵਾਲਾ ਜੋੜਿਆ ਗਿਆ . 844736 wikitext text/x-wiki {{Infobox religious building | native_name = ஐராவதேசுவரர் கோயில் | religious_affiliation = [[ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ]] | image = A different view of Airavatesvara Temple.jpg | caption = ਮੁੱਖ ਮੰਦਰ | coordinates = {{coord|10.9484|79.3567|format=dms}} | location = [[ਕੁੰਭਕੋਣਮ]], ਭਾਰਤ | deity = [[ਸ਼ਿਵ]] | website = | creator = [[ਰਾਜਰਾਜਾ]] | completed = 12th century AD | inscriptions = [[ਤਮਿਲ ਭਾਸ਼ਾ|ਤਮਿਲ]] | module = | footnotes = {{Infobox UNESCO World Heritage Site | child = yes | official_name = | part_of =[[ਚੋਲਾ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਦੇ ਮਹਾਨ ਮੰਦਰ]] | criteria = {{UNESCO WHS type|(ii), (iii)}}(ii), (iii) | ID = 250-003 | year = 1987 | extension = 2004 }} }} [[ਤਸਵੀਰ:8.Tharasuram_Airavatesvara_Temple.jpg|thumb|250x250px|'''ਐਰਾਵਤੇਸ਼ਵਰ ਮੰਦਰ ਵਿੱਚ ਅਵਤਾਰ ਵਜੋਂ ਬੁੱਧ''']] '''ਐਰਾਵਤੇਸ਼ਵਰ ਮੰਦਿਰ''', ਦਰਵਿੜ ਵਾਸਤੁਕਲਾ ਦਾ ਇੱਕ [[ਹਿੰਦੂ]] [[ਮੰਦਿਰ]] ਹੈ ਜੋ ਦੱਖਣ [[ਭਾਰਤ]] ਦੇ ਤਮਿਲਨਾੜੁ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਕੁੰਭਕੋਣਮ ਦੇ ਕੋਲ ਦਾਰਾਸੁਰਮ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। 12ਵੀਆਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਰਾਜਰਾਜਾ ਚੋਲ ਦੂਸਰਾ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਮਿਤ ਇਸ ਮੰਦਿਰ ਨੂੰ ਤੰਜਾਵੁਰ ਦੇ ਬ੍ਰਹਦੀਸ਼ਵਰ ਮੰਦਿਰ ਅਤੇ ਗਾਂਗੇਇਕੋਂਡਾ ਚੋਲਾਪੁਰਮ ਦੇ ਗਾਂਗੇਇਕੋਂਡਾਚੋਲੀਸ਼ਵਰਮ ਮੰਦਿਰ ਦੇ ਨਾਲ [[ਯੂਨੇਸਕੋ]] ਦੁਆਰਾ ਸੰਸਾਰਿਕ ਅਮਾਨਤ ਥਾਂ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਮੰਦਿਰ ਨੂੰ ਮਹਾਨ ''ਜੀਵੰਤ ਚੋਲ ਮੰਦਿਰਾਂ'' ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।<ref name="unesco">{{cite web|url=http://whc.unesco.org/en/list/250/|title=Great Living Chola Temples|year=2004|publisher=UNESCO World Heritage Centre|accessdate=28 November 2015}}</ref> ==ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਕਥਾ== ਐਰਾਵਤੇਸ਼ਵਰ ਮੰਦਿਰ ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਸਮਰਪਤ ਹੈ। ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਇੱਥੇ ਐਰਾਵਤੇਸ਼ਵਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਮੰਦਿਰ ਵਿੱਚ ਦੇਵਤਰਪਣ ਦੇ ਰਾਜੇ ਇੰਦਰ ਦੇ ਸਫੇਦ ਹਾਥੀ ਐਰਾਵਤ ਦੁਆਰਾ [[ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ]] ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਅਜਿਹਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਐਰਾਵਤ ਰਿਸ਼ੀ ਦੁਰਵਾਸ ਦੇ ਸਰਾਪ ਦੇ ਕਾਰਨ ਆਪਣਾ ਰੰਗ ਬਦਲ ਜਾਣ ਵਲੋਂ ਬਹੁਤ ਦੁਖੀ ਸੀ, ਉਸਨੇ ਇਸ ਮੰਦਿਰ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰ ਕੇ ਆਪਣਾ ਰੰਗ ਫੇਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਮੰਦਿਰ ਦੇ ਅੰਦਰਲੇ ਕਕਸ਼ ਵਿੱਚ ਬਣੀ ਇੱਕ ਛਵੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਐਰਾਵਤ ਉੱਤੇ ਇੰਦਰ ਬੈਠੇ ਹਨ, ਦੇ ਕਾਰਨ ਇਸ ਧਾਰਨਾ ਨੂੰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਘਟਨਾ ਵਲੋਂ ਹੀ ਮੰਦਿਰ ਅਤੇ ਇੱਥੇ ਬਿਰਾਜਮਾਨ ਇਸ਼ਟਦੇਵ ਦਾ ਨਾਮ ਪਿਆ। ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮੌਤ ਦੇ ਰਾਜੇ ਯਮਰਾਜ ਨੇ ਵੀ ਇੱਥੇ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ ਸੀ। [[ਪਰੰਪਰਾ]] ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਯਮਰਾਜ, ਜੋ ਕਿਸੀ ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਸਰਾਪ ਦੇ ਕਾਰਨ ਪੂਰੇ ਸਰੀਰ ਦੀ ਜਲਨ ਵਲੋਂ ਪੀੜਤ ਸਨ, ਐਰਾਵਤੇਸ਼ਵਰ ਭਗਵਾਨ ਦੁਆਰਾ ਠੀਕ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਗਏ। ਜਮਰਾਜ ਨੇ ਪਵਿੱਤਰ ਤਾਲਾਬ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਜਲਨ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਪਾਇਆ। ਉਦੋਂ ਤੋਂ ਉਸ ਤਾਲਾਬ ਨੂੰ ਯਮਤੀਰਥਮ ਦੇ ਨਾਮ ਵਲੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।<ref name="unesco2">{{Cite web |year=2004 |title=Great Living Chola Temples |url=https://whc.unesco.org/en/list/250/ |access-date=28 November 2015 |publisher=UNESCO World Heritage Centre}}</ref> ==ਵਾਸਤੂਕਲਾ== ਇਹ ਮੰਦਿਰ ਕਲਾ ਅਤੇ ਰਾਜਗੀਰੀ ਕਲਾ ਦਾ ਭੰਡਾਰ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਪੱਥਰਾਂ ਉੱਤੇ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਨੱਕਾਸ਼ੀ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਮੰਦਿਰ ਬ੍ਰਹਦੀਸ਼ਵਰ ਮੰਦਿਰ ਜਾਂ ਗਾਂਗੇਇਕੋਂਡਾਚੋਲੀਸ਼ਵਰਮ ਮੰਦਿਰ ਵਲੋਂ ਬਹੁਤ ਛੋਟਾ ਹੈ, ਪਰ ਵਿਸਥਾਰ ਵਿੱਚ ਜਿਆਦਾ ਉੱਤਮ ਹੈ। ਅਜਿਹਾ ਇਸ ਲਈ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਮੰਦਿਰ ਨਿੱਤ-ਵਿਨੋਦ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਮਨੋਰੰਜਨ, ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖਕੇ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਵਿਮਾਨਾ (ਖੰਭਾ) 24 ਮੀਟਰ (80ਫੀਟ) ਉਂਚਾ ਹੈ। ਸਾਹਮਣੇ ਦੇ ਮੰਡਪਮ ਦਾ ਦੱਖਣ ਭਾਗ ਪੱਥਰ ਦੇ ਵੱਡੇ ਪਹੀਆਂ ਵਾਲੇ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਰੱਥ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹੈ ਜਿਸਨੂੰ ਘੋੜੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਖਿੱਚਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਅੰਦਰਲਾ ਅੰਗਣ ਦੇ ਪੂਰਵ ਵਿੱਚ ਚੰਗੇਰੇ ਨੱਕਾਸ਼ੀਦਾਰ ਇਮਾਰਤਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਸਮੂਹ ਸਥਿਤ ਹੈ ਜਿਹਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਨੂੰ ਬਲਿਪੀਟ (ਕੁਰਬਾਨੀ ਦੇਣ ਦਾ ਸਥਾਨ) ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਬਲੀਪੀਟ ਦੀ ਕੁਰਸੀ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਮੰਦਿਰ ਬਣਿਆ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਗਣੇਸ਼ ਜੀ ਦੀ ਛਵੀ ਅੰਕਿਤ ਹੈ। ਚੌਕੀ ਦੇ ਦੱਖਣ ਤਰਫ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਨੱਕਾਸ਼ੀ ਵਲੋਂ ਯੁਕਤ 3 ਸੀੜੀਆਂ ਦਾ ਇੱਕ ਸਮੂਹ ਹੈ। ਚਰਣਾਂ ਉੱਤੇ ਚੋਟ ਕਰਨ ਨਾਲ ਵੱਖਰੀਆਂ ਸੰਗੀਤ ਧਵਨੀਆਂ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਅੰਗਣ ਦੇ ਦੱਖਣ - ਪੱਛਮ ਵਾਲੇ ਕੋਨੇ ਵਿੱਚ 4 ਤੀਰਥ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਮੰਡਪਮ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਉੱਤੇ ਜਮਰਾਜ ਦੀ ਛਵੀ ਬਣੀ ਹੈ। ਇਸ ਮੰਦਿਰ ਦੇ ਆਸਪਾਸ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਪੱਥਰ ਦੀ ਸ਼ਿਲਾ ਹੈ ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਸਪਤਮਾਤਾਵਾਂ (ਸੱਤ ਆਕਾਸ਼ੀ ਦੇਵੀਆਂ) ਦੀਆਂ ਆਕ੍ਰਿਤੀਆਂ ਬਣੀਆਂ ਹਨ। ==ਮੰਦਿਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਲਾਲੇਖ== ਇਸ ਮੰਦਿਰ ਵਿੱਚ ਵੱਖਰੇ [[ਸ਼ਿਲਾਲੇਖ]] ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਲੇਖਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਵਿੱਚ ਕੁਲੋਤੁੰਗਾ ਚੋਲ ਤੀਸਰੀ ਦੁਆਰਾ ਮੰਦਿਰਾਂ ਦਾ ਨਵੀਨੀਕਰਨ ਕਰਾਏ ਜਾਣ ਦਾ ਪਤਾ ਚੱਲਦਾ ਹੈ। ਬਰਾਂਡੇ ਦੀ ਉੱਤਰੀ ਦੀਵਾਰ ਉੱਤੇ ਸ਼ਿਲਾਲੇਖਾਂ ਦੇ 108 ਖੰਡ ਹਨ, ਇਹਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਹਰ ਇੱਕ ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਵਾਚਾਰਿਆ (ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਮੰਨਣੇ ਵਾਲੇ ਸੰਤ) ਦੇ ਨਾਮ, ਵਰਣਨ ਅਤੇ ਛਵੀਆਂ ਬਣੀ ਹਨ ਜੋ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਦੀਆਂ ਮੁੱਖ ਘਟਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਗੋਪੁਰਾ ਦੇ ਕੋਲ ਇੱਕ ਹੋਰ ਸ਼ਿਲਾਲੇਖ ਵਲੋਂ ਪਤਾ ਚੱਲਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇੱਕ ਆਕ੍ਰਿਤੀ ਕਲਿਆਣੀ ਵਲੋਂ ਲਿਆਂਦੀ ਗਈ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਰਾਜਾ ਧਿਰਾਜ ਚੋਲ ਪਹਿਲਾ ਦੁਆਰਾ [[ਕਲਿਆਣਪੁਰਾ]] ਨਾਮ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, ਪੱਛਮ ਚਾਲੁਕਿਆ ਰਾਜਾ ਸੋਮੇਸ਼ਵਰ ਪਹਿਲਾ ਵਲੋਂ ਉਸ ਦੀ ਹਾਰ ਦੇ ਬਾਅਦ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤ ਵਿਕਰਮਾਦਿਤਿਆ ਛੇਵਾਂ (VI) ਅਤੇ ਸੋਮੇਸ਼ਨਰ ਦੂਸਰਾ ਨੇ ਚਾਲੁਕਿਆਂ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਉੱਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲਿਆ। ==ਯੂਨੇਸਕੋ ਸੰਸਾਰਿਕ ਅਮਾਨਤ ਥਾਂ== ਇਸ ਮੰਦਿਰ ਨੂੰ ਸਾਲ 2004 ਵਿੱਚ ਮਹਾਨ ਚੋਲ ਜੀਵੰਤ ਮੰਦਿਰਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਮਹਾਨ ਚੋਲ ਜੀਵੰਤ ਮੰਦਿਰਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਤੰਜਾਵੁਰ ਦਾ ਬ੍ਰਹਦੀਸ਼ਵਰ ਮੰਦਿਰ, ਗਾਂਗੇਇਕੋਂਡਾ ਚੋਲਾਪੁਰਮ ਦਾ ਗਾਂਗੇਇਕੋਂਡਾ ਚੋਲੀਸ਼ਵਰਮ ਮੰਦਿਰ ਅਤੇ ਦਾਰਾਸੁਰਮ ਦਾ ਐਰਾਵਤੇਸ਼ਵਰ ਮੰਦਿਰ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ . ਇਸ ਸਾਰੇ ਮੰਦਿਰਾਂ ਨੂੰ 10ਵੀਆਂ ਅਤੇ 12ਵੀਆਂ ਸਦੀਆਂ ਦੇ ਵਿੱਚ ਚੋਲਾਂ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਅਸਮਾਨਤਾਵਾਂ ਹਨ। <gallery> Darasuram, Airavatesvara Temple, Entrance, India.jpg Darasuram, Airavatesvara Temple, Relief, India.jpg Darasuram, Airavatesvara Temple, Reliefs, India.jpg Darasuram, Airavatesvara Temple, Dusk, India.jpg Darasuram, Airavatesvara Temple, India.jpg Darasuram, Airavatesvara Temple, Mandapa at night 2, India.jpg Darasuram, Airavatesvara Temple, Dravidian architecture, India.jpg Darasuram, Airavatesvara Temple, Gopuram, India.jpg Darasuram, Airavatesvara Temple, Inner halls 2, India.jpg Darasuram, Airavatesvara Temple, Brahmin priest, Sanctum sanctorum, India.jpg </gallery> == ਹਵਾਲੇ == [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਧਾਰਮਿਕ ਸਥਾਨ]] <references /> [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਰਾਸਤ ਟਿਕਾਣੇ]] qa3kn36nriofvfbxi4swrk1sorvg9fs 0 29071 844726 835901 2026-08-20T17:03:52Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 844726 wikitext text/x-wiki {{Infobox writer <!-- For more information see [[:Template:Infobox Writer/doc]]. --> | name = ਅਦਾ ਜਾਫ਼ਰੀ<br><small>{{native name|ur|{{nobold|{{nq|ادؔا جعفری}}}}|italics=off}}</small> | image = Ada Jafarey.jpg | image_size = 200px | alt = A medium close-up photograph of a light-skinned, middle-aged woman, wearing a teal-coloured, patterned {{transl|ur|ALA-LC|''sāŗī''}}, with a matching {{transl|ur|ALA-LC|''colī''}}; shot taken from her right | caption = ਅਦਾ ਜਾਫ਼ਰੀ 1987 (ਕਰਾਚੀ) | pseudonym = ਅਦਾ ਜਾਫ਼ਰੀ | birth_name = ਅਜ਼ੀਜ਼ ਜਹਾਂ | birth_date = {{Birth date|df=yes|1924|08|22}} | birth_place = [[ਬਿਦਾਓਂ]], [[ਸੰਯੁਕਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ (ਭਾਰਤ)|ਯੂਪੀ]], [[ਬਰਤਾਨਵੀ ਭਾਰਤ]] | death_date = {{Death date and age|2015|03|12|1924|08|22}} | death_place = | resting_place = | occupation = ਕਵੀ, ਲੇਖਕ | language = [[ਉਰਦੂ]] | nationality = [[ਬਰਤਾਨਵੀ ਭਾਰਤ|ਬਰਤਾਨਵੀ ਭਾਰਤੀ]] <small>(1924–1947)</small><br>[[ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ]] <small>(1947 ਤੋਂ ਅੱਜ)</small> | education = | alma_mater = | period = [[ਆਧੁਨਿਕ ਜੁੱਗ]] | genre = {{unbulleted list|[[ਗਜ਼ਲ]]|[[ਮੁਕਤ ਕਾਵਿ]]|ਨਿਬੰਧ|[[ਹਾਇਕੂ]]}} | subject = ਸਮੇਤ [[ਨਾਰੀਵਾਦ]] | movement = | notableworks = | spouse = ਨੂਰੁਲ ਹਸਨ ਜਾਫ਼ਰੀ (29 ਜਨਵਰੀ 1947 ਤੋਂ 3 ਦਸੰਬਰ 1995) | partner = | children = {{unbulleted list|ਸਬੀਹਾ ਜਾਫ਼ਰੀ|ਆਜ਼ਮੀ ਜਾਫ਼ਰੀ|ਆਮਿਰ ਜਾਫ਼ਰੀ}} | relatives = | awards = {{unbulleted list|{{awd|{{nobold|[[File:Pride of Performance (ribbon).gif|22px|border]] [[ਪਰਾਈਡ ਆਫ਼ ਐਕਸੇਲੈਂਸ]]}}|2002}}|{{awd|{{nobold|[[File:Medal of Excellence (ribbon).gif|22px|border]] [[ਤਮਗਾ-ਏ-ਇਮਤਿਆਜ਼]]}}|1981}}|{{awd|{{nobold|ਅਦਾਮਜੀ ਅਦਾਬੀ ਅਵਾਰਡ}}|1967}}}} | signature = | signature_alt = | module = | website = www.adajafarey.com | portaldisp = y }} '''ਅਦਾ ਜਾਫ਼ਰੀ''' ([[ਉਰਦੂ]] ادؔا جعفری: Adā Jaʿfrī), [[ਤਮਗਾ-ਏ-ਇਮਤਿਆਜ਼]]) (ਜਨਮ 22 ਅਗਸਤ 1924 - 12 ਮਾਰਚ 2015) [[ਬਿਦਾਓਂ]], [[ਸੰਯੁਕਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ (ਭਾਰਤ)|ਯੂਪੀ]], [[ਬਰਤਾਨਵੀ ਭਾਰਤ]]<ref name=poem>{{cite web|title=Biography of Ada Jafarey|url=http://www.poemhunter.com/ada-jafri/biography/|work=PoemHunter.com|accessdate=29 November 2013}}</ref><ref name=nine>{{cite book|title={{transl|ur|ALA-LC|Bahār-i Urdū 9}}|year=2009|publisher=Punjab Textbook Board|location=[[Lahore]]|page=130|edition=2nd|editor=Professor Hafiz Siddiqui|language=[[Urdu]]|chapter=29. {{transl|ur|ALA-LC|''Yih fak&#x331;h&#x331;r to ḥāṣil hai, bure hain&#x331; kih bhale hain&#x331;''}}}}</ref><ref name="Saudi" /><ref name="handbook" /> ਪਕਿਸਤਾਨੀ ਕਵਿਤਰੀ ਹੈ ਜਿਸਨੂੰ ਔਰਤ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਪਹਿਲੀ ਵੱਡੀ ਉਰਦੂ ਕਵੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।<ref name="poem" /><ref name=Saudi>{{cite web|last=A. Khan|first=Rohail|title=Ada Jafarey: The first lady of Urdu poetry|url=http://www.saudigazette.com.sa/index.cfm?method=home.regcon&contentid=20130822177704|work=Saudi Gazette|accessdate=29 November 2013|archive-date=3 ਦਸੰਬਰ 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131203022418/http://www.saudigazette.com.sa/index.cfm?method=home.regcon&contentid=20130822177704|dead-url=yes}}</ref><ref name=handbook>{{cite book|last=Natarajan|first=Nalini|title=Handbook of Twentieth-century Literatures of India|year=1996|publisher=Greenwood Publishing Group|page=352|url=http://books.google.com/books?id=1lTnv6o-d_oC&pg=PA352|isbn=9780313287787}}</ref><ref name=poetry>{{cite book|last=Mahmood|first=Khwaja Tariq|title=Selected Poetry of Women Writers (4 languages)|year=2008|publisher=Star Publications|isbn=9788176503105|page=6|url=http://books.google.com/books?id=br4iZtc9fiIC&pg=PA1|language=[[Urdu]]}}</ref> ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ "ਉਰਦੂ ਸ਼ਾਇਰੀ ਦੀ ਮੋਹਰੀ ਔਰਤ" ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।<ref name="poem" /> ਉਹ ਲੇਖਕ ਵੀ ਹੈ ਅਤੇ [[ਉਰਦੂ ਸਾਹਿਤ]] ਦੀ ਅਹਿਮ ਹਸਤੀ ਹੈ।<ref name="poem" /><ref name="Saudi"/><ref name="South Asia">{{cite book|last=Mittra|first=Sangh|title=Encyclopaedia of Women in South Asia: Pakistan|year=2004|publisher=Gyan PublishingHouse|isbn=9788178351872|page=69|url=http://books.google.com/books?id=fwofF4kgvEgC&pg=PA68}}</ref> ਉਸਨੂੰ [[ਪਾਕਿਸਤਾਨ]] [[ਸਰਕਾਰ]], [[ਉੱਤਰੀ ਅਮਰੀਕਾ]] ਅਤੇ [[ਯੂਰਪ]] ਦੀਆਂ ਸਾਹਿਤ ਸਭਾਵਾਂ ਵਲੋਂ ਇਨਾਮ ਸਨਮਾਨ ਮਿਲ ਚੁੱਕੇ ਹਨ।<ref name="Saudi"/> ==ਜੀਵਨ== ===ਅਰੰਭ ਦਾ ਜੀਵਨ=== ਅਦਾ ਜਾਫਰੀ ਦਾ ਜਨਮ 22 ਅਗਸਤ 1924 ਨੂੰ [[ਬਿਦਾਓਂ]], [[ਸੰਯੁਕਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ (ਭਾਰਤ)|ਯੂਪੀ]] ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਜਨਮ ਸਮੇਂ ਉਸਦਾ ਨਾਮ ਅਜ਼ੀਜ਼ ਜਹਾਂ ਸੀ।<ref name=poem/><ref name="Saudi" /><ref name="Junaid">{{cite news|last1=Qureshi|first1=Junaid|title={{nq|!بڑے تاباں، بڑے روشن ستارے ٹوٹ جاتے ہیں}}|url=http://www.express.pk/story/336647/|access-date=13 March 2015|work=Express News|language=ur|quote={{lang|ur|{{nq|منکسرالمزاج، شائستہ اور درویش صفت}}}}}}</ref> ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ, ਮੌਲਵੀ ਬਦਰੁਲ ਹਸਨ<ref name=dawn.ur>{{cite news|title={{nq|اردو زبان کی عہدساز شاعرہ ادا جعفری انتقال کرگئیں}}|url=http://www.dawnnews.tv/news/1018284|access-date=14 March 2015|work=Dawn News|language=ur|archive-date=17 ਨਵੰਬਰ 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20151117031913/http://www.dawnnews.tv/news/1018284|url-status=dead}}</ref><ref name=dunya>{{cite news|title={{nq|اردو ادب کی پہلی مقبول شا عرہ ادا جعفری انتقال کر گئیں}}|url=http://dunya.com.pk/index.php/pakistan/2015-03-13/537211|access-date=14 March 2015|work=Roznama Dunya|language=ur}}</ref> ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਜਦੋਂ ਉਹ ਤਿੰਨ ਸਾਲ ਦੀ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਮਾਂ ਨੇ ਉਸਦਾ ਪਾਲਣ ਪੋਸ਼ਣ ਕੀਤਾ।<ref name=Aina>{{cite book|title={{transliteration|ur|ALA-LC|''Āʾīnah-yi Urdū (lāzmī)''}}|year=2009|publisher=Khalid Book Depot|location=[[Urdu Bazaar (Lahore)|Urdu Bazaar]], [[Lahore]]|page=358}}</ref> ਉਸਨੇ ਬਾਰਾਂ<ref name="poem"/> <ref name="Saudi"/><ref name="Junaid"/><ref name=nwqt>{{cite news|title={{nq|{{rlm}}"ہونٹوں پہ کبھی ان کے میرا نام ہی آئے" ممتاز شاعرہ ادا جعفری انتقال کر گئیں}}|url=http://www.nawaiwaqt.com.pk/entertainment/13-Mar-2015/368301|access-date=14 March 2015|work=Nawai Waqt|language=Urdu|archive-date=6 ਜੁਲਾਈ 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170706183048/http://www.nawaiwaqt.com.pk/entertainment/13-Mar-2015/368301|url-status=dead}}{{Dead link|date=May 2019 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ, ਅਦਾ ਬਦਾਯੂਨੀ ਦੇ ਕਲਮੀ ਨਾਮ ਹੇਠ ਕਵਿਤਾ ਲਿਖਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ ਆਪਣਾ ਮੁਢਲਾ ਜੀਵਨ ਸਮਾਜਿਕ ਸੀਮਾਵਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਬਿਤਾਇਆ।<ref name="South Asia" /><ref name="Junaid"/> ==ਰਚਨਾ== <Poem>ਜੋ ਚਰਾਗ਼ ਸਾਰੇ ਬੁਝਾ ਚੁਕੇ, ਉਨ੍ਹੇ ਇੰਤਜ਼ਾਰ ਕਹਾਂ ਰਹਾ ? ਯੇ ਸਕੂੰ ਕਾ ਦੌਰੇ-ਸ਼ਦੀਦ ਹੈ, ਕੋਈ ਬੇਕਰਾਰ ਕਹਾਂ ਰਹਾ ? ਜੋ ਦੁਆ ਕੋ ਹਾਥ ਉਠਾਏ ਭੀ, ਤੋ ਮੁਰਾਦ ਯਾਦ ਨਾ ਆ ਸਕੀ ਕਿਸੀ ਕਾਰਵਾਂ ਕਾ ਜੋ ਜ਼ਿਕਰ ਥਾ, ਵੋ ਪਸੇ-ਗ਼ੁਬਾਰ ਕਹਾਂ ਰਹਾ ? ਯੇ ਤਲੂਅ-ਏ-ਰੋਜ਼-ਏ-ਮਲਾਲ ਹੈ, ਸੋ ਗਿਲਾ ਭੀ ਕਿਸ ਸੇ ਕਰੇਂਗੇ ਹਮ ਕੋਈ ਦਿਲਰੁਬਾ, ਕੋਈ ਦਿਲ ਸ਼ਿਕਨ, ਕੋਈ ਦਿਲ ਫ਼ਗਾਰ ਕਹਾਂ ਰਹਾ ? ਕੋਈ ਬਾਤ ਖ਼ਾਬੋ-ਖ਼ਯਾਲ ਕੀ, ਜੋ ਕਰੋ ਤੋ ਵਕਤ ਕਟੇਗਾ ਅਬ ਹਮੇ ਮੌਸਮੋਂ ਕੇ ਮਿਜ਼ਾਜ ਪਰ, ਕੋਈ ਐਤਬਾਰ ਕਹਾਂ ਰਹਾ ? ਹਮੇ ਕੂ-ਬ-ਕੂ ਜੋ ਲੀਏ ਫਿਰੀ, ਕਿਸੀ ਨਕਸ਼ੇ-ਪਾ ਕੀ ਤਲਾਸ਼ ਥੀ ਕੋਈ ਆਫ਼ਤਾਬ ਥਾ ਜ਼ੌ-ਫ਼ਗਨ, ਸਰੇ-ਰਾਹਗੁਜ਼ਾਰ ਕਹਾਂ ਰਹਾ ? ਮਗਰ ਏਕ ਧੁਨ ਤੋ ਲਗੀ ਰਹੀ, ਨ ਯੇ ਦਿਲ ਦੁਖਾ, ਨ ਗਿਲਾ ਹੂਆ ਕਿ ਨਿਗਾ ਕੋ ਰੰਗੇ-ਬਹਾਰ ਪਰ, ਕੋਈ ਇਖ਼ਤਿਆਰ ਕਹਾਂ ਰਹਾ ? ਸਰੇ-ਦਸ਼ਤ ਹੀ ਰਹਾ ਤਸ਼ਨਾ-ਲਬ, ਜਿਸੇ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਕੀ ਤਲਾਸ਼ ਥੀ ਜਿਸੇ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਕੀ ਤਲਾਸ਼ ਥੀ, ਲਬੇ-ਜੂ-ਏ-ਬਾਰ ਕਹਾਂ ਰਹਾ ?<Ref>ਜਸਪਾਲ ਘਈ ਅਨੁਵਾਦਕ</Ref></Poem> ==ਹਵਾਲੇ== {{ਹਵਾਲੇ}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉਰਦੂ-ਭਾਸ਼ਾ ਕਵੀ]] sk9ew9f3boyhlhv1jtkuc5i3qtddd5n 0 59732 844729 788542 2026-08-20T18:14:13Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 844729 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement |official_name = ਆਕਾਪੂਲਕੋ ਦੇ ਖੁਆਰੇਜ਼ |name = ਆਕਾਪੂਲਕੋ |other_name = |native_name = Acapulco de Juárez |nickname = |settlement_type = ਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਨਗਰਪਾਲਿਕਾ |total_type = ਨਗਰਪਾਲਿਕਾ |motto = |image_skyline = Acapulco Collage 2013.jpg |image_caption = Acapulco panoramic collage. Top, from left to right: Acapulco Bay from Chapel of Peace, Petroglyphs in Palma Sola, Nuestra Señora de la Soledad Cathedral, Mural by Diego Rivera in Dolores Olmedo House, San Diego Fort, La Quebrada, La Condesa Beach, Acapulco Dorado and Acapulco Diamante. |image_flag = |image_seal = |image_shield = AyuAcaEscudo.png |image_map = |map_caption = |pushpin_map = ਮੈਕਸੀਕੋ |pushpin_label_position = above |pushpin_mapsize = |pushpin_map_caption = ਮੈਕਸੀਕੋ ਵਿੱਚ ਸਥਾਨ <!-- Location ------------------> |subdivision_type = ਦੇਸ਼ |subdivision_name = {{flag|ਮੈਕਸੀਕੋ}} |subdivision_type1 = [[ਮੈਕਸੀਕੋ ਦੇ ਸੂਬੇ|ਸੂਬਾ]] |subdivision_name1 = {{flag|ਗੂਏਰੇਰੋ}} |subdivision_type2 = |subdivision_name2 = |coordinates_display = inline, title |coordinates_region = MX <!-- Politics -----------------> |government_footnotes = |government_type = |leader_title = ਨਗਰਪਾਲਿਕਾ ਦਾ ਪ੍ਰਧਾਨ |leader_name = ਲੂਈਸ ਵਾਲਟਨ (2012–2015) |leader_title1 = <!-- for places with, say, both a mayor and a city manager --> |leader_name1 = |leader_title2 = |leader_name2 = |established_title = ਸਥਾਪਨਾ |established_date = 1520ਵਿਆਂ |established_title2 = |established_date2 = |established_title3 = |established_date3 = <!-- Area ---------------------> |area_magnitude = |area_footnotes = |area_total_km2 = 1880.60 |area_land_km2 = |area_water_km2 = |area_water_percent = |area_urban_km2 = 85 |area_metro_km2 = 3538.5 <!-- Population -----------------------> |population_as_of = 2012 |population_footnotes = |population_note = |population_total = 687608 |population_density_km2 = auto |population_metro = 1021000 |population_demonym = Acapulqueño (a)<br>[[Porteño]] (a) <!-- General information ---------------> |timezone = [[Central Standard Time|CST]] |utc_offset = −6 |timezone_DST = [[Central Daylight Time|CDT]] |utc_offset_DST = −5 |latd=16 |latm=51 |lats=49 |latNS=N |longd=99 |longm=52 |longs=57 |longEW=W <!-- coordinates of seat --> |elevation_point = of seat |elevation_m = 30 <!-- Area/postal codes & others --------> |postal_code_type = Postal code |postal_code = 39300-39937 |area_code = 744 |website = {{Official website|http://www.acapulco.gob.mx}} {{es icon}} |footnotes = }} '''ਆਕਾਪੂਲਕੋ ਦੇ ਖੁਆਰੇਜ਼''' ਜਾਂ '''ਆਕਾਪੂਲਕੋ''' ਮੈਕਸੀਕੋ ਦੇ ਗੂਏਰੇਰੋ ਸੂਬੇ ਦਾ ਇੱਕ ਸ਼ਹਿਰ, ਨਗਰਪਾਲਿਕਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਬੰਦਰਗਾਹ ਹੈ। ਇਹ [[ਮੈਕਸੀਕੋ ਸ਼ਹਿਰ]] ਤੋਂ ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ 380 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ਉੱਤੇ ਹੈ। ਆਕਾਪੂਲਕੋ ਵਿਖੇ ਇੱਕ ਡੂੰਘੀ ਖਾੜੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਮੁੱਢਲੇ ਬਸਤੀਵਾਦੀ ਦੌਰ ਤੋਂ ਬੰਦਰਗਾਹ ਹੈ।<ref name="encmuc">{{cite web |url=http://www.e-local.gob.mx/work/templates/enciclo/guerrero/municipios/12001a.htm |title=Enciclopedia de los Municipios de México Estado de Guerrero Acapulco de Juárez |publisher=INAFED |location=Mexico |language=Spanish |accessdate=January 10, 2010 |archive-date=ਸਤੰਬਰ 30, 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070930033438/http://www.e-local.gob.mx/work/templates/enciclo/guerrero/municipios/12001a.htm |dead-url=yes }}</ref> ਇਹ ਬੰਦਰਗਾਹ ਤੋਂ ਪਾਨਾਮਾ ਅਤੇ ਸੈਨ ਫਰਾਂਸਿਸਕੋ, ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਵੱਲ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜਹਾਜ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।<ref name="apiacapulco">{{cite web |url= http://www.apiacapulcoport.com/whois_api.html |title= History of API Acapulco |publisher= Administracion Portuaria Integral |location= Acapulco, Guerrero accessdate=January 10, 2010 |access-date= ਮਈ 5, 2015 |archive-date= ਅਪ੍ਰੈਲ 18, 2009 |archive-url= https://web.archive.org/web/20090418003223/http://apiacapulcoport.com/whois_api.html |dead-url= yes }}</ref> ਇਹ ਸੂਬੇ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ, ਸੂਬੇ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ [[ਚਿਲਪਾਨਸਿੰਗੋ]] ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਡਾ। ਇਹ ਮੈਕਸੀਕੋ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਬੀਚ ਅਤੇ [[ਬਾਲਨਿਆਰੀਓ]] ਹੈ।<ref name="INEGI">{{cite web |url=http://www.inegi.gob.mx/est/contenidos/espanol/sistemas/conteo2005/localidad/iter/ |title=INEGI Census 2005 |language=Spanish |accessdate=2010-01-10 |archiveurl=https://www.webcitation.org/5msVc9rGy?url=http://www.inegi.gob.mx/est/contenidos/espanol/sistemas/conteo2005/localidad/iter/ |archivedate=2010-01-18 |deadurl=no }}</ref> ਇਹ ਮੈਕਸੀਕੋ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੇ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਬੀਚਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। 1950ਵਿਆਂ ਵਿੱਚ ਹਾਲੀਵੁੱਡ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਕਰੋੜਪਤੀਆਂ ਦੇ ਏਥੇ ਆਉਣ ਨਾਲ ਇਹ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਇਆ।<ref>Lee Stacy. ''Mexico and the United States''. New York: Marshall Cavendish Publishing, 2003. p. 954 (p. 16). ISBN 978-07-61-47403-6.</ref><ref>Arleen Alleman. ''Currents of vengeance : a Darcy Farthing novel''. Xlibris Corp Publishing, 2011. p. 292 (p. 118). ISBN 978-14-65-33577-7.</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.vacationmagazine.net/eng/mexico/29/?vsid=712af928be8b0488210a6e3b29f78f55 |title=Vacation Magazine {{!}} |access-date=2015-05-05 |archive-date=2017-09-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170911072556/http://www.vacationmagazine.net/eng/mexico/29/?vsid=712af928be8b0488210a6e3b29f78f55 |url-status=dead }}</ref><ref name="nileg">{{cite web| url= http://www.nileguide.com/destination/acapulco/overview/history| title= History for Acapulco| publisher= Niles' Guides| accessdate= January 10, 2010| archiveurl= https://web.archive.org/web/20100113102315/http://www.nileguide.com/destination/acapulco/overview/history| archivedate= ਜਨਵਰੀ 13, 2010| deadurl= no}}</ref> ਆਕਾਪੂਲਕੋ ਹਾਲੇ ਵੀ ਆਪਣੀ ਰਾਤ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ, ਚਾਹੇ ਕਿ ਹੁਣ ਇੱਥੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਮੈਕਸੀਕੋ ਦੇ ਲੋਕ ਹੀ ਆਉਂਦੇ ਹਨ।<ref name="salvar">{{cite news |title= Confían en salvar temporada turística |first=Alfonso |last=Juarez |newspaper=Reforma |location=Mexico City |date=December 30, 2009 |page=12 |language=Spanish |trans_title=Trusting in saving the tourist season }}</ref><ref name="introfromm">{{cite web |url= http://www.frommers.com/destinations/acapulco/0036010001.html |title= Introduction to Acapulco |publisher= Frommer's Guides |accessdate= January 10, 2010 |archive-date= ਸਤੰਬਰ 11, 2017 |archive-url= https://web.archive.org/web/20170911071536/http://www.frommers.com/destinations/acapulco/0036010001.html |url-status= dead }}</ref> ==ਇਤਿਹਾਸ== 8ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਓਲਮੇਕ ਲੋਕ ਰਹਿਣ ਲੱਗ ਪਾਏ ਸੀ। ==ਆਰਥਿਕਤਾ== ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਆਰਥਿਕਤਾ ਵਿੱਚ ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਦਾ ਬਹੁਤ ਯੋਗਦਾਨ ਹੈ। ===ਸੈਰ-ਸਪਾਟਾ=== ਆਕਾਪੂਲਕੋ ਵਿੱਚ ਸੈਲਾਨੀ ਇੱਕ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਆ ਰਹੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਸਦੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ 1950ਵਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਿਖਰ ਉੱਤੇ ਸੀ ਜਦ ਹਾਲੀਵੁੱਡ ਕਲਾਕਾਰ ਅਤੇ ਕਰੋੜਪਤੀ ਇੱਥੋਂ ਦੇ ਬੀਚਾਂ ਉੱਤੇ ਛੁੱਟੀਆਂ ਬਿਤਾਉਣ ਆਉਂਦੇ ਸਨ।<ref name="devlin">{{cite web |url=http://www.mexconnect.com/articles/439-walking-the-walk-talking-the-talk-cita-with-the-shady-lady-on-acapulco |title=Walking the walk, talking the talk – cita with the shady 'lady' in Acapulco |first=Wendy |last=Devlin |date=February 16, 2007 |publisher=MexConnect |accessdate=January 10, 2010 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100204075643/http://www.mexconnect.com/articles/439-walking-the-walk-talking-the-talk-cita-with-the-shady-lady-on-acapulco |archivedate=ਫ਼ਰਵਰੀ 4, 2010 |deadurl=no }}</ref> ==ਹਵਾਲੇ== {{ਹਵਾਲੇ}} ==ਬਾਹਰੀ ਸਰੋਤ== * [http://www.acapulco.gob.mx Official city government website] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070808041309/http://www.acapulco.gob.mx/ |date=2007-08-08 }} (ਸਪੇਨੀ) [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੈਕਸੀਕੋ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ]] iilauphx7vf7d63xni1cyi0m9myydh3 0 62025 844743 544151 2026-08-21T08:08:35Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 844743 wikitext text/x-wiki {{Infobox royalty | name = Cyrus the Great | title = {{unbulleted list | [[List of kings of Persia|King of Kings of Persia]] | King of [[Anshan (Persia)|Anshan]] | King of [[Medes|Media]] | [[List of kings of Babylon|King of Babylon]] | [[Sumerian King List|King of Sumer]] and [[List of kings of Akkad|Akkad]] | "King of the Four Corners of the World"&thinsp;<ref name="tctgc">{{cite web |url=http://www.iranchamber.com/history/cyrus/cyrus_charter.php |title=The Cyrus the Great Cylinder |last=Ghasemi |first=Shapour |publisher=Iran Chamber Society |accessdate=2009-02-22 |archive-date=2011-05-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110514025037/http://www.iranchamber.com/history/cyrus/cyrus_charter.php |url-status=dead }}</ref> }} | image=Illustrerad Verldshistoria band I Ill 058.jpg |caption= | reign = {{nowrap|559–530 BC (30 years)}} | coronation = | birth_date = 600 or 576 BC | birth_place = [[Anshan (Persia)|Anshan]], [[Persia]] | death_date = 4 December, 530 BC<ref>[http://www.iranicaonline.org/articles/cyrus-iiI CYRUS iii. Cyrus II The Great – Encyclopaedia Iranica<!--Bot-generated title-->]</ref> | death_place = Along the [[Syr Darya]] | burial_place = [[Pasargadae]] | full name = | predecessor = [[Cambyses I]] | successor = [[Cambyses II]] | spouse = [[Cassandane]]<br/>[[Amitis Shahbanu]] | spouse-type = Consort | issue = {{hlist |[[Cambyses II]] |[[Bardiya]] |[[Artystone]] |[[Atossa]] |Roxane<ref>Dandamayev,Muhammad A.,[http://www.iranicaonline.org/articles/cyrus-iii CYRUS iii. Cyrus II The Great], Encyclopædia Iranica</ref>}} | house = [[Achaemenid]] | father = [[Cambyses I]] | mother = [[Mandane of Media]] }} '''ਸੀਪਰਸ ਮਹਾਨ''' ਜਿਸਨੂੰ ''ਸੀਪਰਸ ਦੂਜਾ'' ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਫ਼ਾਰਸ ਦਾ ਇੱਕ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਸੀ ਜਿਸਨੇ [[ਹਖਾਮਸ਼ੀ ਸਲਤਨਤ]] ਦੀ ਨੀਹ ਰੱਖੀ। ==ਹਵਾਲੇ== {{ਹਵਾਲੇ}} ejc7g5f1qhq8oxnakot0m8ssjzpj0tt 0 63430 844719 465853 2026-08-20T15:47:33Z Nitesh Gill 8973 844719 wikitext text/x-wiki {{ਬੇਹਵਾਲਾ|}} ਜੀਵ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ '''ਔਟੋਲਾਈਸਿਸ''' ਨੂੰ '''ਸਵੈ-ਪਾਚਨ''' ਵੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਹ [[ਪਾਚਕ]] (enzyme) ਦੀ ਕਾਰਵਾਈ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਸੈੱਲ ਦੀ ਤਬਾਹੀ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਇੱਕ ਪਾਚਕ ਦੇ ਅਣੂ ਦੁਆਰਾ ਦੂਜੇ ਪਾਚਕ ਦੇ ਪਾਚਨ ਵੱਲ ਵੀ ਸੰਕੇਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਯੂਨਾਨੀ ਭਾਸ਼ਾ ਤੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਜਿੱਥੇ "ਔਟੋ" ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਸਵੈ ਅਤੇ "ਲਾਈਸਿਸ" ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਵੰਡਣਾ। ==ਕੋਸ਼ਿਕਾਵਾਂ ਦੀ ਤਬਾਹੀ== ਔਟੋਲਾਈਸਿਸ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜਿਉਂਦੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਪਾਈ ਜਾਂਦੀ ਅਤੇ ਸਿਰਫ਼ ਜ਼ਖਮੀ ਕੋਸ਼ਿਕਾਵਾਂ ਅਤੇ ਮਰ ਰਹੇ ਊਤਕਾਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਪਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਕੋਸ਼ਿਕਾਵਾਂ ਦੇ [[ਲਾਈਸੋਸੋਮਜ਼]] ਦੁਆਰਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਉਹ [[ਸਾਇਟੋਪਲਾਜ਼ਮ]] ਵਿੱਚ ਪਾਚਨ ਪਾਚਕ ਛੱਡਦੇ ਹਨ। ਕੋਸ਼ਿਕਾਵਾਂ ਦੇ ਵਿਭਾਜਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜੇਕਰ ਉਸ ਅੰਗ ਜਾਂ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਠੰਡੀ ਜਗ੍ਹਾ ਤੇ [[ਆਈਸੋਟੋਨਿਕ ਬਫ਼ਰ]] ਵਿੱਚ ਸੰਭਾਲਿਆ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਕੋਸ਼ਿਕਾਵਾਂ ਦੀ ਤਬਾਹੀ ਦੀ ਡਰ ਨੂੰ ਘਟਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। == ਹਵਾਲੇ == {{reflist|}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਧੀ ਵਿਗਿਆਨ]] twdjdyguqdxkuic8x3ocdbfmsmjme7s 0 66503 844721 534675 2026-08-20T15:55:54Z Nitesh Gill 8973 844721 wikitext text/x-wiki {{ਬੇਹਵਾਲਾ|}} '''ਦੂਜੀ ਕੁਆਂਟਾਇਜ਼ੇਸ਼ਨ''' ਬਹੁ-ਵਸਤੂ ਕੁਆਂਟਮ ਸਿਸਟਮਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਣ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਫਾਰਮੂਲਾ ਸੂਤਰੀਕਰਨ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਕੁਆਂਟਮ ਫੀਲਡ ਥਿਊਰੀ ਵਿੱਚ ਕਾਨੋਨੀਕਲ ਕੁਆਂਟਾਇਜ਼ੇਸ਼ਨ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਫੀਲਡਾਂ (ਆਮਤੌਰ ਤੇ ਪਦਾਰਥਾਂ ਦੇ ਵੇਵ ਫੰਕਸ਼ਨਾਂ) ਨੂੰ ਫੀਲਡ ਓਪਰੇਟਰਾਂ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਸੋਚਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਬਿਲਕੁਲ ਉਵੇਂ ਹੀ ਜਿਵੇਂ ਭੌਤਿਕੀ ਮਾਤਰਾਵਾਂ (ਪੁਜ਼ੀਸ਼ਨ, ਮੋਮੈਂਟਮ ਆਦਿ) ਨੂੰ ਪਹਿਲੀ ਕੁਆਂਟਾਇਜ਼ੇਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਓਪਰੇਟਰਾਂ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਸੋਚਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਵਿਚਾਰ 1927 ਵਿੱਚ ਡੀਰਾਕ ਦੁਆਰਾ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ, ਅਤੇ ਫੌਕ ਅਤੇ ਜੌਰਡਨ ਰਾਹੀਂ ਬਾਦ ਵਿੱਚ ਵਿਕਸਿਤ ਕੀਤੇ ਗਏ। == ਦੂਜੀ ਕੁਆਂਟਾਇਜ਼ੇਸ਼ਨ == ਇਸ ਭਾਗ ਵਿੱਚ, ਅਸੀਂ ਦੂਜੀ ਕੁਆਂਟਾਇਜ਼ੇਸ਼ਨ ਨਾਮਕ ਇੱਕ [[ਕੁਆਂਟਮ ਫੀਲਡ ਥਿਊਰੀ]] ਰਚਣ ਲਈ ਇੱਕ ਤਰੀਕਾ ਬਿਆਨ ਕਰਾਂਗੇ| ਇਸ ਵਿੱਚ ਬੁਨਿਆਦੀ ਤੌਰ ਤੇ ਕਈ ਇੱਕੋ ਜਿਹੇ ਕਣ ਦੀਆਂ ਅਵਸਥਾਵਾਂ ਦੀ ਸਪੇਸ ਵਿੱਚ ਅਜ਼ਾਦੀ ਦੀ ਕੁਆਂਟਮ ਮਕੈਨੀਕਲ ਡਿਗਰੀ ਨੂੰ ਸੂਚੀਬੱਧ ਕਰਨ ਦਾ ਤਰੀਕਾ ਚੁਣਨਾ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੈ| ਇਹ ਕੁਆਂਟਮ ਮਕੈਨਿਕਸ ਦੇ [[ਹੈਮਿਲਟੋਨੀਅਨ]] (Hamiltonian) ਫਾਰਮੂਲਾ ਬਣਤਰ ਤੇ ਅਧਾਰਿਤ ਹੈ। ਕਈ ਹੋਰ ਪਹੁੰਚਾਂ ਵੀ ਮੌਜੂਦ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਫੇਨਮੇਨ ਦਾ ਰਸਤਾ ਜੋੜ ਤਰੀਕਾ (ਪਾਥ ਇੰਟੀਗਰਲ) ਜੋ ਇੱਕ ਲਗਰੇਂਜੀਅਨ ਫਾਰਮੂਲਾ ਬਣਤਰ ਵਰਤਦਾ ਹੈ। ਅਜਿਹੀ ਹੋਰ ਜਾਣਕਾਰੀ ਲਈ ਪਰਿਮਾਣੀਕਰਨ (ਕੁਆਂਟਾਇਜ਼ੇਸ਼ਨ) ਤੇ ਲੇਖ ਪੜੋ। === ਬੋਸੌਨ === ਸਰਲਤਾ ਲਈ, ਅਸੀਂ ਪਹਿਲਾਂ ਬੋਸੌਨਾਂ ਲਈ ਦੂਜੀ ਨਿਰਧਾਰੀਕਰਨ ਦੀ ਚਰਚਾ ਕਰਾਂਗੇ, ਜੋ ਪੂਰੀ ਤਰਾਂ ਸਮਰੂਪ ਕੁਆਂਟਮ ਅਵਸਥਾਵਾਂ ਰਚਦੇ ਹਨ। ਆਓ ਪਰਸਪਰ ਔਰਥੋਗੋਨਲ (mutually orthogonal) ਇੱਕਲੌਤੇ ਕਣ ਦੀਆਂ ਅਵਸਥਾਵਾਂ ਨੂੰ <math>|\phi_1\rang, |\phi_2\rang, |\phi_3\rang,</math> ਰਾਹੀਂ ਲਿਖੀਏ ਜੋ ਸਿਸਟਮ ਵਿੱਚ ਸੰਭਵ ਹਨ। ਉਦਾਹਰਨ ਵਜੋਂ, <math>|\phi_1\rang</math> ਅਵਸਥਾ ਦੇ ਇੱਕ ਕਣ ਨਾਲ ਅਤੇ <math>|\phi_2\rang</math> ਅਵਸਥਾ ਦੇ ਦੋ ਕਣਾਂ ਨਾਲ ਬਣੀ 3-ਕਣ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰਾਂ ਲਿਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; :<math> \frac{1}{\sqrt{3}} \left[ |\phi_1\rang |\phi_2\rang |\phi_2\rang + |\phi_2\rang |\phi_1\rang |\phi_2\rang + |\phi_2\rang |\phi_2\rang |\phi_1\rang \right]. </math> ਦੂਜੀ ਕੁਆਂਟਾਇਜ਼ੇਸ਼ਨ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਕਦਮ ਕਬਜ਼ਾ-ਸੰਖਿਆਵਾਂ (occupation numbers) ਦੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹੀਆਂ ਕੁਆਂਟਮ ਅਵਸਥਾਵਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਣਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕਲੌਤੇ ਕਣ ਦੀਆਂ ਅਵਸਥਾਵਾਂ <math>|\phi_1\rang, |\phi_2\rang, </math> ਵਿੱਚੋਂ ਹਰੇਕ ਅਵਸਥਾ ਘੇਰਨ ਵਾਲੇ ਕਣਾਂ ਦੀ ਸੰਖਿਆ ਦੀ ਕਬਜ਼ਾ ਸੰਖਿਆ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸੂਚੀ ਬਣਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਅਵਸਥਾਵਾਂ ਨੂੰ ਨਾਮ ਦੇਣ ਦਾ ਸਧਾਰਨ ਤੌਰ ਤੇ ਇੱਕ ਹੋਰ ਤਰੀਕਾ ਹੈ। ਉਦਾਹਰਨ ਵਜੋਂ, ਉੱਪਰ ਦਰਸਾਈ 3-ਕਣ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵੀ ਲਿਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; :<math> |1, 2, 0, 0, 0, \dots \rangle.</math> ਇੱਕ N- ਕਣਾ ਅਵਸਥਾ N ਕਣਾਂ ਦੇ ਸਿਸਟਮ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਅਵਸਥਾਵਾਂ ਦੀ ਸਪੇਸ ਨਾਲ ਸਬੰਧ ਰੱਖਦੀ ਹੈ। ਅਗਲਾ ਕਦਮ ਇੱਕ N-ਕਣ ਅਵਸਥਾ ਸਪੇਸਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵਧਾਈ ਹੋਈ ਅਵਸਥਾ ਸਪੇਸ ਨਾਲ ਮਿਲਾਉਣ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ [[ਫੋਕ ਸਪੇਸ]] (Fock space) ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਕਣਾਂ ਦੀ ਕੋਈ ਵੀ ਸੰਖਿਆ ਦੇ ਸਿਸਟਮਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਬਗੈਰ ਕਿਸੇ ਕਣ (ਵੈਕੱਮ ਅਵਸਥਾ, ਜਿਸ ਨੂੰ 0> ਲਿਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ) ਵਾਲੇ ਇੱਕ ਸਿਸਟਮ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਸਪੇਸ ਅਤੇ 1-ਕਣ ਸਿਸਟਮ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਸਪੇਸ ਦੇ ਜੋੜ ਦੀ ਬਣੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸੇ ਤਰਾਂ ਅੱਗੇ ਕਣਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਸੰਖਿਆ ਦਰਸਾਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਅਵਸਥਾਵਾਂ ਨੂੰ ਫੋਕ ਅਵਸਥਾਵਾਂ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ: ਫੋਕ ਸਪੇਸ ਦਾ ਇੱਕ ਆਮ ਤੱਤ ਫੋਕ ਅਵਸਥਾਵਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਰੇਖਿਕ ਜੋੜ ਹੋਵੇਗਾ। ਫੋਕ ਸਪੇਸ ਵਿੱਚ ਕਬਜ਼ਾ-ਸੰਖਿਆ ਪ੍ਰਸਤੁਤੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਮਾਣਿਤ ਬੋਸੋਨ ਅਵਸਥਾਵਾਂ ਦਰਮਿਆਨ ਇੱਕ-ਨਾਲ-ਇੱਕ ਸਿੱਧਾ ਸਬੰਧ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਬਿੰਦੂ ਤੇ, ਕੁਆਂਟਮ ਮਕੈਨੀਕਲ ਸਿਸਟਮ ਸਾਡੇ ਉੱਪਰ ਦਰਸਾਏ ਮੁਤਾਬਿਕ ਇੱਕ ਕੁਆਂਟਮ ਫੀਲਡ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਫੀਲਡ ਦੀ ਅਜ਼ਾਦੀ ਵਾਲੀ ਮੁਢਲੀ ਡਿਗਰੀ ਕਬਜ਼ਾ-ਸੰਖਿਆਵਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਹਰੇਕ ਕਬਜ਼ਾ ਸੰਖਿਆ ਇੱਕ ਨੰਬਰ j ਰਾਹੀਂ ਸੂਚੀਬੱਧ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਤੋਂ ਭਾਵ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਇੱਕਲੌਤੇ ਕਣ ਦੀਆਂ ਅਵਸਥਾਵਾਂ <math>|\phi_1\rang, |\phi_2\rang,\dots,|\phi_j\rang,\dots</math> ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਸ ਵੱਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰਦਾ ਹੈ; :<math> | N_1, N_2, N_3, \dots, N_j, \dots \rang .</math> ਇਸ ਕੁਆਂਟਮ ਫੀਲਡ ਦੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਰਚਣ ਤੇ ਵਿਨਾਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਚਾਲਕਾਂ ਨੂੰ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਕਰਕੇ ਖੋਜੀਆਂ ਜਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਕਣਾਂ ਨੂੰ ਜੋੜਦੇ ਅਤੇ ਘਟਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਕੁਆਂਟਮ [[ਹਾਰਮੋਨੀਕ ਔਸੀਲੇਟਰ]] (quantum harmonic oscillator) ਸਮੱਸਿਆ ਵਿੱਚ ਲੈਡਰ ਓਪਰੇਟਰਾਂ ਸਮਾਨ ਹਨ, ਜੋ ਊਰਜਾ ਕੁਆਂਟਾ ਜੋੜਦੇ ਤੇ ਘਟਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਫੇਰ ਵੀ, ਇਹ ਓਪਰੇਟਰ ਸੱਚਮੁੱਚ ਇੱਕ ਦਿੱਤੀ ਹੋਈ ਕੁਆਂਟਮ ਅਵਸਥਾ ਤੇ ਕਣਾਂ ਨੂੰ ਰਚਦੇ ਅਤੇ ਵਿਨਾਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਬੋਸੌਨਿਕ ਵਿਨਾਸ਼ਕਾਰੀ ਓਪਰੇਟਰ ਅਤੇ ਹੇਠਾਂ ਦਰਸਾਏ ਪ੍ਰਭਾਵ ਰੱਖਦੇ ਹੋਏ ਕਬਜ਼ਾ-ਸੰਖਿਆ ਪ੍ਰਸਤੁਤੀ ਵਿੱਚ ਅਸਾਨੀ ਨਾਲ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; :<math> a_2 | N_1, N_2, N_3, \dots \rang = \sqrt{N_2} \mid N_1, (N_2 - 1), N_3, \dots \rang,</math> :<math> a_2^\dagger | N_1, N_2, N_3, \dots \rang = \sqrt{N_2 + 1} \mid N_1, (N_2 + 1), N_3, \dots \rang.</math> ਇਹ ਦਿਖਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਆਮ ਕੁਆਂਟਮ ਮਕੈਨੀਕਲ ਸਮਝ ਵਿਚਲੇ ਓਪਰੇਟਰ ਹਨ, ਯਾਨਿ ਕਿ ਫੋਕ ਸਪੇਸ ਤੇ ਕ੍ਰਿਆ ਕਰ ਰਹੇ ਰੇਖਿਕ ਓਪਰੇਟਰ ਹਨ। ਹੋਰ ਅੱਗੇ, ਇਹ ਸੱਚਮੁੱਚ ਹਰਮਿੱਟਨ ਇਕੱਠ (Hermitian conjugates) ਹਨ, ਜੋ ਸਾਡੇ ਲਿਖੇ ਮੁਤਾਬਿਕ ਤਰੀਕੇ ਨੂੰ ਸਹੀ ਸਾਬਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਰੂਪਾਂਤਰਨ (commutation) ਸਬੰਧ ਦੀ ਵੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਦੇ ਹਨ; :<math> \left[a_i, a_j \right] = 0 \quad,\quad \left[a_i^\dagger, a_j^\dagger \right] = 0 \quad,\quad \left[a_i, a_j^\dagger \right] = \delta_{ij}, </math> ਜਿੱਥੇ ਕਰੋਨੈੱਕਰ ਡੈਲਟਾ (Kronecker delta) ਲਈ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਸੰਖੇਪ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਅਜ਼ਾਦ ਕੁਆਂਟਮ ਹਾਰਮੋਨੀਕ ਔਸੀਲੇਟਰਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਅਨੰਤ ਸਮੂਹ ਲਈ ਲੈਡਰ ਓਪਰੇਟਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਚਲਾਏ ਜਾਂਦੇ ਸਬੰਧ ਹਨ, ਜੋ ਹਰੇਕ ਇਕਲੌਤੇ ਕਣ ਅਵਸਥਾ ਲਈ ਇੱਕ ਇੱਕ ਹੁੰਦੇ ਹਨ| ਹਰੇਕ ਅਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਬੋਸੌਨਾਂ ਨੂੰ ਜੋੜਨਾ ਜਾਂ ਘਟਾਉਣਾ ਇਸਲਈ ਇੱਕ ਹਾਰਮੋਨੀਕ ਔਸੀਲੇਟਰ ਵਿੱਚ ਊਰਜਾ ਦਾ ਇੱਕ ਕੁਆਂਟਮ ਜੋੜਨ ਜਾਂ ਕੱਢਣ ਸਮਾਨ ਹੈ। ਆਪਣੇ ਸਬੰਧਿਤ ਰਚਨਾਕਾਰ ਓਪਰੇਟਰ <math>a_k^\dagger</math> ਦੇ ਅੱਗੇ ਇੱਕ ਵਿਨਾਸ਼ਕਾਰ ਓਪਰੇਟਰ <math>a_k</math> ਲਾਗੂ ਕਰਦੇ ਹੋਏ kth ਇੱਕਲੌਤੇ ਕਣ ਦੀ ਖੁਦ-<math>N_k</math> ਅਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ''k''^th ਸੰਖਿਆ ਵਾਪਸ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; :<math>a_k^\dagger\,a_k|\dots, N_k, \dots \rangle=N_k| \dots, N_k, \dots \rangle.</math> <math>a_k^\dagger a_k</math>ਨਾਮਕ ਓਪਰੇਟਰਾਂ ਦੇ ਮੇਲ ਨੂੰ kth ਖੁਦ- ਅਵਸਥਾ ਲਈ ਸੰਖਿਆ-ਓਪਰੇਟਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕੁਆਂਟਮ ਫੀਲਡ ਦਾ ਹੈਮਿਲਟੋਨੀਅਨ ਓਪਰੇਟਰ (ਜੋ ਸ਼ਰੋਡਿੰਗਰ ਸਮੀਕਰਨ ਵਿੱਚ ਯੰਤਰਾਵਲੀ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ) ਰਚਨਾਕਾਰ ਅਤੇ ਵਿਨਾਸ਼ਕਾਰੀ ਓਪਰੇਟਰਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਉਦਾਹਰਨ ਵਜੋਂ, ਮੁਕਤ (ਕ੍ਰਿਆ ਨਾ ਕਰ ਰਹੇ) ਬੋਸੋਨਾਂ ਦੇ ਖੇਤਰ ਲਈ, ਖੇਤਰ ਦੀ ਕੁੱਲ ਊਰਜਾ ਹਰੇਕ ਊਰਜਾ ਦੀ ਖੁਦ- ਅਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਬੋਸੋਨਾਂ ਦੀਆਂ ਊਰਜਾਵਾਂ ਦਾ ਜੋੜ ਕਰਕੇ ਖੋਜੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜੇਕਰ kth ਇਕਲੌਤੇ ਕਣ ਊਰਜਾ ਦੀ ਖੁਦ- ਅਵਸਥਾ ਦੀ ਊਰਜਾ <math>E_k</math> ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਇਸ ਅਵਸਥਾ ਵਿੱਚ <math>N_k</math> ਬੋਸੋਨ ਹੋਣ, ਤਾਂ ਇਹਨਾਂ ਬੋਸੋਨਾਂ ਦੀ ਕੁੱਲ ਊਰਜਾ <math>E_k N_k</math> ਹੋਵੇਗੀ। ਸਾਰੀ ਦੀ ਸਾਰੀ ਫੀਲਡ ਦੀ ਊਰਜਾ ਫੇਰ k ਉੱਤੇ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਜੋੜ ਹੋਵੇਗੀ: :<math> E_\mathrm{tot} = \sum_k E_k N_k</math> ਇਸਨੂੰ <math>N_k</math> ਦੀ ਜਗਹ ਸਬੰਧਿਤ ਨੰਬਰ <math>a_k^\dagger a_k</math> ਨਾਲ ਬਦਲ ਕੇ ਹੈਮਿਲਟੋਨੀਅਨ ਓਪਰੇਟਰ ਵਿੱਚ ਬਦਲਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਹ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; :<math>H = \sum_k E_k \, a^\dagger_k \,a_k.</math> === ਫਰਮੀਔਨ === ਇਹ ਪਤਾ ਚਲਦਾ ਹੈ ਕਿ ਫਰਮੀਔਨਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਣ ਲਈ ਰਚਨਾ ਅਤੇ ਵਿਨਾਸ਼ ਦੀ ਇੱਕ ਵੱਖਰੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਜਰੂਰ ਵਰਤੀ ਜਾਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਪੌਲੀ ਐਕਸਕਲੂਜ਼ਨ ਸਿਧਾਂਤ ਮੁਤਾਬਿਕ, ਫਰਮੀਔਨ ਕੁਆਂਟਮ ਅਵਸਥਾਵਾਂ ਨਹੀਂ ਸ਼ੇਅਰ ਕਰ ਸਕਦੇ, ਇਸਲਈ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਕਬਜ਼ਾ-ਨੰਬਰ Ni ਸਿਰਫ 0 ਜਾਂ 1 ਦਾ ਮੁੱਲ ਹੀ ਲੈ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਫਰਮੀਔਨਿਕ ਵਿਨਾਸ਼ਕਾਰ ਓਪਰੇਟਰ c ਅਤੇ ਰਚਨਾਕਾਰ ਓਪਰੇਟਰ <math>c^\dagger</math> ਇੱਕ ਫੋਕ ਅਵਸਥਾ ਉੱਤੇ ਆਪਣੀ ਕਾਰਵਾਈ ਰਾਹੀਂ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਇਸਲਈ ; :<math> c_j | N_1, N_2, \dots, N_j = 0, \dots \rangle = 0 </math> :<math> c_j | N_1, N_2, \dots, N_j = 1, \dots \rangle = (-1)^{(N_1 + \cdots + N_{j-1})} | N_1, N_2, \dots, N_j = 0, \dots \rangle </math> :<math> c_j^\dagger | N_1, N_2, \dots, N_j = 0, \dots \rangle = (-1)^{(N_1 + \cdots + N_{j-1})} | N_1, N_2, \dots, N_j = 1, \dots \rangle </math> :<math> c_j^\dagger | N_1, N_2, \dots, N_j = 1, \dots \rangle = 0. </math> ਇਹ ਇੱਕ ਉਲਟ-ਰੂਪਾਂਤਰਨ ਨਿਯਮ ਅਧੀਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ (anticommutation relation): :<math> \left\{c_i, c_j \right\} = 0 \quad,\quad \left\{c_i^\dagger, c_j^\dagger \right\} = 0 \quad,\quad \left\{c_i, c_j^\dagger \right\} = \delta_{ij}. </math> ਇਸ ਤੋਂ ਇਹ ਨੋਟ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇੱਕ ਫਰਮੀਓਨਿਕ ਰਚਨਾਕਾਰ ਓਪਰੇਟਰ ਨੂੰ ਦੋ ਵਾਰ ਲਾਗੂ ਕਰਨਾ 0 ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਇਸਲਈ ਕਣਾਂ ਲਈ ਇਕਲੌਤੇ ਕਣ ਦੀਆਂ ਅਵਸਥਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸਾਂਝਾ ਕਰਨਾ ਅਸੰਭਵ ਹੈ, ਜੋ ਐਕਸਕਲੂਜ਼ਨ ਸਿਧਾਂਤ ਦੇ ਮੁਤਾਬਿਕ ਹੈ। ===ਫੀਲਡ ਓਪਰੇਟਰ === ਪਹਿਲਾ ਦੱਸੇ ਵਾਂਗ, ਇੱਕ ਕੁਆਂਟਮ ਫੀਲਡ ਵਿੱਚ ਅਜ਼ਾਦੀ ਦੀਆਂ ਡਿਗਰੀਆਂ ਨੂੰ ਸੂਚੀਬੱਧ ਕਰਨ ਦੇ ਇੱਕ ਤਰੀਕੇ ਤੋਂ ਜਿਆਦਾ ਤਰੀਕੇ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਦੂਜੀ ਕੁਆਂਟਾਇਜ਼ੇਸ਼ਨ ਇਕਲੌਤੇ ਕਣ ਦੀਆਂ ਕੁਆਂਟਮ ਅਵਸਥਾਵਾਂ ਨੂੰ ਗਿਣ ਕੇ ਫੀਲਡ ਨੂੰ ਸੂਚੀਬੱਧ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਫੇਰ ਵੀ, ਜਿਵੇਂ ਅਸੀਂ ਚਰਚਾ ਕੀਤੀ, ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ‘ਫੀਲਡ’ ਬਾਰੇ ਸੋਚਣਾ ਜਿਆਦਾ ਕੁਦਰਤੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਮੈਗਨੈਟਿਕ ਫੀਲਡ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸਥਾਨ ਦੁਆਰਾ ਸੂਚੀਬੱਧ ਅਜ਼ਾਦੀ ਦੀਆਂ ਡਿਗਰੀਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਸਿਰੇ ਤੇ, ਅਸੀਂ ਫੀਲਡ ਓਪਰੇਟਰ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਾਂ ਜੋ ਸਪੇਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਖਾਸ ਬਿੰਦੂ ਤੇ ਇੱਕ ਕਣ ਨੂੰ ਰਚਦਾ ਜਾਂ ਵਿਨਾਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਪਾਰਟੀਕਲ ਫਿਜਿਕਸ ਵਿੱਚ, ਅਜਿਹੇ ਓਪਰੇਟਰ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਸੌਖੇ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਦੇ ਫਾਰਮੂਲੇ ਬਣਾਉਣਾ ਸੌਖਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਰੀਲੇਟੀਵਿਟੀ ਦੀਆਂ ਜਰੂਰਤਾਂ ਨੂੰ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਕਲੌਤਾ-ਕਣ ਅਵਸਥਾਵਾਂ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਗਤੀ-ਨਾਪ (momenta) ਦੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਗਿਣੀਆਂ (ਜਿਵੇਂ ਡੱਬੇ ਵਿੱਚ ਕਣ ਸਮੱਸਿਆ ਵਿੱਚ) ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਅਵਸਥਾਵਾਂ ਲਈ ਰਚਨਾਕਾਰ ਅਤੇ ਵਿਨਾਸ਼ਕਾਰ ਓਪਰੇਟਰਾਂ ਤੇ ਫੋਰੀਅਰ ਟਰਾਂਸਫੌਰਮ (Fourier transform) ਲਾਗੂ ਕਰਕੇ ਅਸੀਂ ਫੀਲਡ ਓਪਰੇਟਰ ਰਚ ਸਕਦੇ ਹਾਂ। ਉਦਾਹਰਨ ਵਜੋਂ, ਬੋਸੋਨਿਕ ਫੀਲਡ ਓਪਰੇਟਰ <math>\phi(\mathbf{r})</math> ਇਹ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; :<math>\phi(\mathbf{r}) \ \stackrel{\mathrm{def}}{=}\ \sum_{j} e^{i\mathbf{k}_j\cdot \mathbf{r}} a_{j}. </math> ਬੋਸੋਨਿਕ ਫੀਲਡ ਓਪਰੇਟਰ ਰੂਪਾਂਤਰਨ (commutation) ਸਬੰਧ ਦਾ ਪਾਲਣ ਕਰਦਾ ਹੈ; :<math> \left[\phi(\mathbf{r}), \phi(\mathbf{r'}) \right] = 0 \quad,\quad \left[\phi^\dagger(\mathbf{r}), \phi^\dagger(\mathbf{r'}) \right] = 0 \quad,\quad \left[\phi(\mathbf{r}), \phi^\dagger(\mathbf{r'}) \right] = \delta^3(\mathbf{r} - \mathbf{r'}) </math> ਜਿੱਥੇ <math>\delta(x)</math> [[ਡੀਰਾਕ ਡੈਲਟਾ ਫੰਕਸ਼ਨ]] (Dirac delta function) ਲਈ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ, ਫਰਮੀਓਨਿਕ ਸਬੰਧ ਉਹੀ ਹਨ, ਕਮਿਊਟੇਟਰਾਂ ਦੀ ਜਗਹ ਉਲਟ-ਕਮਿਊਟੇਟਰ ਹਨ। ਫੀਲਡ ਓਪਰੇਟਰ ਇੱਕ ਸਿੰਗਲ-ਕਣ ਤਰੰਗ ਫੰਕਸ਼ਨ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਉਹੀ ਚੀਜ਼ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ। ਪਹਿਲਾ ਓਪਰੇਟਰ ਫੋਕ ਸਪੇਸ ਤੇ ਕ੍ਰਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਓਪਰੇਟਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਬਾਦ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਹੋਇਆ ਕਿਸੇ ਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕਣ ਨੂੰ ਖੋਜਣ ਲਈ ਇੱਕ ਕੁਆਂਟਮ ਮਕੈਨੀਕਲ ਵਿਸਥਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਫੇਰ ਵੀ, ਇਹਨਾਂ ਦਾ ਨੇੜੇ ਦਾ ਸਬੰਧ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਇੱਕੋ ਚਿੰਨ੍ਹ ਨਾਲ ਸੱਚਮੁੱਚ ਸਾਂਝੇ ਤੌਰ ਤੇ ਲਿਖੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜੇਕਰ ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਇੱਕ ਸਪੇਸ ਪ੍ਰਸਤੁਤੀ ਵਾਲਾ ਹੈਮੀਲਟੋਨੀਅਨ ਓਪਰੇਟਰ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ :<math>H = - \frac{\hbar^2}{2m} \sum_i \nabla_i^2 + \sum_{i < j} U(|\mathbf{r}_i - \mathbf{r}_j|) </math> ਜਿੱਥੇ ਸੂਚਕ ਅੰਕ i ਅਤੇ j ਸਾਰੇ ਕਣਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਫੇਰ ਫੀਲਡ ਥਿਊਰੀ [[ਹੈਮਿਲਟੋਨੀਅਨ]] (ਨਾ-ਤੁਲਨਾਤਮਿਕ ਹੱਦ ਅਤੇ ਮਮੂਲੀ ਸਵੈ-ਕ੍ਰਿਆ ਲਈ) ਇਹ ਹੈ; :<math>H = - \frac{\hbar^2}{2m} \int d^3\!r \ \phi^\dagger(\mathbf{r}) \nabla^2 \phi(\mathbf{r}) + \frac{1}{2}\int\!d^3\!r \int\!d^3\!r' \; \phi^\dagger(\mathbf{r}) \phi^\dagger(\mathbf{r}') U(|\mathbf{r} - \mathbf{r}'|) \phi(\mathbf{r'}) \phi(\mathbf{r}). </math> ਇਹ ਊਰਜਾ ਦੇ ਅਨੁਮਾਨਿਤ ਮੁੱਲ ਲਈ ਇੱਕ ਦਰਸਾਓ ਵਾਂਗ ਦਿਸਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਤਰੰਗ ਫੰਕਸ਼ਨ ਦਾ ਰੋਲ ਅਦਾ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਫੀਲਡ ਓਪਰੇਟਰ ਅਤੇ ਤਰੰਗ ਫੰਕਸ਼ਨ ਦਰਮਿਆਨ ਇਹ ਸਬੰਧ ਸਪੇਸ-ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਡ ਹੇਮੀਲਟੋਨੀਅਨ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਫੀਲਡ ਥਿਊਰੀਆਂ ਦੇ ਫਾਰਮੂਲਿਆਂ ਦੀ ਬਣਤਰ ਸੌਖੀ ਕਰਦਾ ਹੈ। == ਹਵਾਲੇ == {{reflist|}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ]] ewaepx37nbv82bvbvlx746ygip19ql2 0 92110 844723 545484 2026-08-20T15:58:42Z Nitesh Gill 8973 844723 wikitext text/x-wiki '''ਹਲਕ਼ਾ-ਏ ਅਰਬਾਬ-ਏ ਜ਼ੌਕ਼''' (ਚੰਗੇ ਸੁਆਦ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਸਰਕਲ) ਇੱਕ [[ਪਾਕਿਸਤਾਨ|ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ]] [[ਸਾਹਿਤਕ ਲਹਿਰਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ|ਸਾਹਿਤਕ ਲਹਿਰ]] ਹੈ ਜੋ [[ਲਹੌਰ|ਲਾਹੌਰ]], [[ਪੰਜਾਬ (ਬਰਤਾਨਵੀ ਭਾਰਤ)|ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਪੰਜਾਬ]], [[ਭਾਰਤ]] ਵਿੱਚ 29 ਅਪ੍ਰੈਲ, 1939 ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ ਸੀ। <ref name="Habib">{{Cite book|title=An Anthology of Modern Urdu Poetry = Jadīd Urdū shāʻirī kā intik̲h̲āb, Angrezī tarjame ke sāth|publisher=Modern Language Association of America|others=Habib, translated by M.A.R.|year=2002|isbn=978-0-87352-797-2|editor-last=Rafey Habib|location=New York|editor-last2=M. A. R. Habib}}</ref> ਸ਼ਬਦ 'ਜ਼ੌਕ਼' (ਚੰਗਾ ਸੁਆਦ)  ਜੋ ਲੇਖ ਦੇ ਉਪਰੋਕਤ ਸਿਰਲੇਖ ਵਿੱਚ ਆਇਆ ਹੈ, ਦਾ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਇਹ ਮਤਲਬ ਲੈ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਕਿ ਇਸ ਗਰੁੱਪ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ ਉਹੀ ਮੈਂਬਰ ਹੋਣਗੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ 'ਉਰਦੂ ਸਾਹਿਤ' ਵਿੱਚ ਚੰਗੀ ਰੁਚੀ ਹੈ। ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਮੌਜੂਦਾ ਗਰੁੱਪ ਦੇ ਜੀਆਂ ਜਾਂ ਮੂਲ ਗਰੁੱਪ ਦੇ ਬਾਨੀਆਂ ਦੀ ਇਹੋ ਮੁਰਾਦ ਸੀ।  ਆਰੰਭਕ ਮੈਬਰਾਂ ਵਿੱਚ ਉਰਦੂ ਭਾਸ਼ਾਈ ਕਵੀ ਨੂਨ ਮੀਮ ਰਸ਼ੀਦ ਅਤੇ ਮੀਰਾਜੀ ਸ਼ਾਮਿਲ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਮੂਹ ਦਾ ਇੱਕ ਸਰਗਰਮ ਮੈਂਬਰ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਦੋਸਤ, ਕਾਇਯੂਮ ਨਜ਼ਰ ਬੈਠਕ ਲਈ ਲਿਆਇਆ ਸੀ। <ref name="Habib"/><ref name="Patel">{{Cite book|title=Lyrical movements, historical hauntings: on gender, colonialism, and desire in Miraji's Urdu poetry|last=Patel|first=Geeta|publisher=Stanford University Press|year=2001|isbn=978-0-8047-3329-8|location=Stanford, Calif.}}</ref> 20ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਉਰਦੂ ਸ਼ਾਇਰੀ ਵਿੱਚ ਦੂਜਾ ਆਧੁਨਿਕ ਸਾਹਿਤਕ ਅੰਦੋਲਨ, [[ਖੱਬੇ-ਪੱਖੀ ਰਾਜਨੀਤੀ|ਖੱਬੇ ਪੱਖੀ]] [[ਪ੍ਰਗਤੀਸ਼ੀਲ ਲਿਖਾਰੀ ਲਹਿਰ|ਪ੍ਰਗਤੀਸ਼ੀਲ ਲਿਖਾਰੀ ਅੰਦੋਲਨ]] ਦੇ ਦੋ ਕੁ ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ ਜਿਸਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਉਰਦੂ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਆਧੁਨਿਕ ਕਵਿਤਾ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਗਰੁੱਪ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।<ref name="Patel"/> == ਹਵਾਲੇ == {{Reflist}} {{ਆਧਾਰ|}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਸਾਹਿਤ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਸਾਹਿਤ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉਰਦੂ ਸਾਹਿਤ]] clfcegff8zyhvg3r3odapwz77nsw52c 0 104000 844727 773699 2026-08-20T17:06:09Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 844727 wikitext text/x-wiki {{Infobox person|name=ਅਦਿਤਿ ਗੁਪਤਾ|image=Mukti Mohan Additi Gupta ZND crop1.jpg|caption=Gupta in 2012|residence=[[Mumbai]], [[Maharashtra]], India|nationality=[[India]]|occupation=Actress|years active=2008{{ndash}}present|yearsactive=2008{{ndash}}present|known for=[[Kis Desh Mein Hai Meraa Dil]], [[Sanjog Se Bani Sangini]], [[Zindagi Kahe Smile Please]], [[Badalte Rishton Ki Dastaan]], [[Qubool Hai]], [[Ishqbaaz]]|known_for=[[Kis Desh Mein Hai Meraa Dil]], [[Sanjog Se Bani Sangini]], [[Zindagi Kahe Smile Please]], [[Badalte Rishton Ki Dastaan]], [[Qubool Hai]], [[Ishqbaaz]]}}'''ਅਦਿਤਿ ਗੁਪਤਾ''' (ਅਦੀਤੀ ਗੁਪਤਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਛਪਿਆ ਹੋਇਆ) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀ, ਮਾਡਲ ਅਤੇ ਫੈਸ਼ਨ ਡਿਜ਼ਾਈਨਰ ਹੈ, ਜੋ ਮਸ਼ਹੂਰ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਲੜੀ[[ਕਿਸ ਦੇਸ਼ ਮੇ ਹੈ ਮੇਰਾ ਦਿਲ]] ਸਟਾਰ ਪਲੱਸ ਚੈਨਲ ਉੱਤੇ ਉਸ ਦੇ ਕੰਮ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ।<ref>{{Cite web |url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-06-14/tv/32216780_1_additi-gupta-kis-des-harshad-chopra |title=ਪੁਰਾਲੇਖ ਕੀਤੀ ਕਾਪੀ |access-date=2018-02-27 |archive-date=2014-01-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140110110838/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-06-14/tv/32216780_1_additi-gupta-kis-des-harshad-chopra |dead-url=yes }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140110110838/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-06-14/tv/32216780_1_additi-gupta-kis-des-harshad-chopra |date=2014-01-10 }} {{Cite web |url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-06-14/tv/32216780_1_additi-gupta-kis-des-harshad-chopra |title=ਪੁਰਾਲੇਖ ਕੀਤੀ ਕਾਪੀ |access-date=2018-02-27 |archive-date=2014-01-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140110110838/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-06-14/tv/32216780_1_additi-gupta-kis-des-harshad-chopra |dead-url=yes }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140110110838/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-06-14/tv/32216780_1_additi-gupta-kis-des-harshad-chopra |date=2014-01-10 }}</ref> ਉਹ ਜ਼ੀ ਟੀ.ਵੀ. ਦੀ ਲੜੀ [[ਕਬੂਲ ਹੈ]] ਦੀ ਇੱਕ ਡੈਣ ਨੂੰ ਵੀ ਦਿਖਾਈ ਦੇ ਰਹੀ ਸੀ। ਉਹ [[ਪ੍ਰਦੇਸ ਮੇਂ ਹੈ ਮੇਰਾ ਦਿਲ]] ਅਤੇ ਸਟਾਰ ਪਲੱਸ ਦੇ [[ਇਸ਼ਕਬਾਜ]] ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀਆਂ ਨਿਗਾਸੀ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।<ref>{{Cite news|url=http://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/hindi/additi-gupta-to-enter-ishqbaaz/articleshow/58962595.cms|title=Additi Gupta to enter 'Ishqbaaz' - Times of India|work=The Times of India|access-date=2017-07-18}}</ref> == ਆਰੰਭਕ ਜੀਵਨ == ਗੁਪਤਾ ਦਾ ਜਨਮ 21 ਅਪ੍ਰੈਲ 1988 ਨੂੰ ਭੋਪਾਲ, ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਵੇਦ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਅਤੇ ਕਵਿਤਾ ਗੁਪਤਾ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ ਸੀ।<ref name="AG">{{Cite news |last=Pandey |first=Sandeep |date=21 April 2022 |title=Happy Birthday Aditi Gupta: On her 34th birthday take a look at some unheard things related to the actress |url=https://www.enavabharat.com/entertainment/today-is-the-34th-birthday-of-aditi-gupta-know-the-unheard-things-related-to-her-539917/ |work=Navabharat |access-date=21 April 2022 }}{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਅਗਸਤ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ਉਸ ਦੀ ਭੈਣ [[ਮੇਘਾ ਗੁਪਤਾ]] ਵੀ ਇੱਕ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਦਾਕਾਰਾ ਹੈ।<ref>{{cite news |last1=Mahale |first1=Sneha |title=For the large hearted |url=https://www.hindustantimes.com/india/for-the-large-hearted/story-KU90JoF49cpCoRNOhaoOoI.html |access-date=10 April 2022 |work=Hindustan Times |date=7 March 2010 |language=en}}</ref> == ਕਰੀਅਰ == ਗੁਪਤਾ ਆਪਣੇ ਅਦਾਕਾਰੀ ਕੈਰੀਅਰ ਨੂੰ ਕਿਸ ਦੇਸ਼ ਮੇ ਹੈ ਮੇਰਾ ਦਿਲ ਸਟਾਰ ਪਲੱਸ ਚੈਨਲ ਉੱਤੇ ਵਿੱਚ ਹਰੀਸ਼ਦ ਚੋਪੜਾ ਦੇ ਨਾਲ ਕੀਤੀ।<ref>{{Cite web |url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-10-25/tv/34729100_1_additi-gupta-rizwan-bachav-tinsel-town |title=ਪੁਰਾਲੇਖ ਕੀਤੀ ਕਾਪੀ |access-date=2018-02-27 |archive-date=2013-11-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131103233313/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-10-25/tv/34729100_1_additi-gupta-rizwan-bachav-tinsel-town |dead-url=yes }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131103233313/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-10-25/tv/34729100_1_additi-gupta-rizwan-bachav-tinsel-town |date=2013-11-03 }} {{Cite web |url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-10-25/tv/34729100_1_additi-gupta-rizwan-bachav-tinsel-town |title=ਪੁਰਾਲੇਖ ਕੀਤੀ ਕਾਪੀ |access-date=2018-02-27 |archive-date=2013-11-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131103233313/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-10-25/tv/34729100_1_additi-gupta-rizwan-bachav-tinsel-town |dead-url=yes }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131103233313/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-10-25/tv/34729100_1_additi-gupta-rizwan-bachav-tinsel-town |date=2013-11-03 }}</ref> ਉਸਨੇ ਸਟਾਰ ਪਰਿਵਾਰ ਅਵਾਰਡ, ਸਟਾਰ ਪਲੱਸ ਦੇ ਰੰਗ ਦਿ ਇੰਡੀਆ ਅਤੇ ਦੀਵਾਲੀ ਰਿਸ਼ਟਟਨ ਕੀ ਵਰਗੀਆਂ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਜ਼ਰਾ ਨਚਕੇ ਦਿਖਾ ਵਿੱਚ ਵੀ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਟੀਮ ਜਿੱਤ ਗਈ।<ref>{{Cite web|url=http://entertainment.oneindia.in/television/news/2010/additi-hectic-journey-100410.html|title=Additi Gupta back again on Zara Nachke Dikha|last=Shekhar Hooli|date=2010-04-10|publisher=Entertainment.oneindia.in|access-date=2012-06-06|archive-date=2012-10-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20121023012209/http://entertainment.oneindia.in/television/news/2010/additi-hectic-journey-100410.html|dead-url=yes}}</ref>  ਅਦੀਤੀ ਨੇ 2014 ਤੋਂ ਸੀਰੀਅਲ ਕਿਊਬੂਲ ਹੈ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਿਰੋਧੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ।<ref>{{Cite web|url=http://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/hindi/Additi-Gupta-is-enjoying-playing-a-witch/articleshow/46735748.cms|title=Additi Gupta is enjoying playing a witch}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/hindi/Grey-shades-of-small-screen-hotties/articleshow/46550078.cms|title=Grey shades of small screen hotties}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/hindi/Additi-Gupta-I-will-be-partying-in-Dubai-on-New-Years-Eve/articleshow/45685328.cms|title=Additi Gupta: I will be partying in Dubai on New Year's Eve}}</ref>  2016 ਵਿਚ, ਉਸਨੇ ਸੰਜਨਾ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ।<ref>{{Cite news|url=http://www.abplive.in/television/additi-guptas-look-for-pardes-mein-hai-mera-dil-revealed-439463|title=Additi Gupta's LOOK for Pardes Mein Hai Mera Dil REVEALED|last=Bureau|first=ABP News|access-date=2017-07-18|language=en|archive-date=2017-08-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20170810052535/http://www.abplive.in/television/additi-guptas-look-for-pardes-mein-hai-mera-dil-revealed-439463|dead-url=yes}}</ref> ਪਰ 2017 ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ, ਰਚਨਾਤਮਕ ਮਸਲਿਆਂ ਕਾਰਨ, ਉਹ ਸ਼ੋਅ ਨੂੰ ਬੰਦ ਕਰ  ਦਿੱਤਾ।<ref>{{Cite news|url=https://www.filmibeat.com/television/news/2017/additi-gupta-quits-pardes-mein-hai-mera-dil-255798.html|title=SHOCKING! Additi Gupta Quits Pardes Mein Hai Mera Dil!|date=2017-03-06|work=www.filmibeat.com|access-date=2017-07-18|language=en}}</ref><ref>{{Cite news|url=http://www.abplive.in/television/pardes-mein-hai-mera-dil-ohhh-no-additi-gupta-quits-the-show-501226|title=PARDES MEIN HAI MERA DIL: OHHH NO! Additi Gupta QUITS the show|last=Desk|first=ABP News Web|access-date=2017-07-18|language=en|archive-date=2017-07-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20170704144722/http://www.abplive.in/television/pardes-mein-hai-mera-dil-ohhh-no-additi-gupta-quits-the-show-501226|dead-url=yes}}</ref>  ਉਸਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਨਵਾਂ ਕੰਮ ਸਟਾਰ ਪਲੱਸ ਦੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸੀਰੀਜ਼ ਇਸ਼ਕਬਾਜ ਸੀ।<ref>{{Cite news|url=http://www.bollywoodlife.com/news-gossip/ishqbaaz-additi-gupta-enters-the-show-to-separate-shivaay-and-anika/|title=Ishqbaaz: Additi Gupta enters the show to separate Shivaay and Anika|last=Mahesh|first=Shweta|access-date=2017-07-18|language=en-US}}</ref>{{citation needed|date=May 2012}} ਉਸਨੇ ਅੰਕਿਤ ਰਾਜ ਦੇ ਨਾਲ ਸੀਰੀਜ਼ ਵਿੱਚ ਐਂਟਰੀ ਕੀਤੀ। ਨਵੰਬਰ 2018 ਵਿੱਚ, ਗੁਪਤਾ ਨੇ ਸਟਾਰ ਭਾਰਤ ਦੇ ਕਾਲ ਭੈਰਵ ਰਹਸਯ 2 ਵਿੱਚ ਗੌਤਮ ਰੋਡੇ ਦੇ ਨਾਲ ਅਰਚਨਾ ਦੀ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ।<ref>{{cite news |title=PARDES MEIN HAI MERA DIL: OHHH NO! Additi Gupta QUITS the show |url=https://news.abplive.com/entertainment/television/pardes-mein-hai-mera-dil-ohhh-no-additi-gupta-quits-the-show-501226 |access-date=10 April 2022 |work=ABP News |date=6 March 2017 |language=en}}</ref> ਗੁਪਤਾ ਨੇ 2021 ਤੋਂ 2022 ਤੱਕ 'ਧੜਕਨ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਕੀ' ਵਿੱਚ ਡਾ. ਦੀਪਿਕਾ ਸਿਨਹਾ ਸਰਦੇਸਾਈ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ।<ref>{{cite news |title=Television show 'Dhadkan Zindaggi Kii' to go off air |url=https://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/hindi/television-show-dhadkan-zindaggi-kii-to-go-off-air/articleshow/89996773.cms |access-date=29 July 2022 |work=The Times of India |date=4 March 2022}}</ref> ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਭੂਮਿਕਾ ਲਈ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਮਿਲੀ।<ref>{{cite web |last=Deshpande |first=Rasika |date=7 December 2021 |title=Dhadkan Zindaggi Kii First Episode Review: Additi Gupta makes a perfect TV comeback |url=https://www.pinkvilla.com/tv/news-gossip/dhadkan-zindaggi-kii-first-episode-review-additi-gupta-makes-perfect-tv-comeback-960198 |publisher=[[Pinkvilla]] |access-date=19 May 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220129132924/https://www.pinkvilla.com/tv/news-gossip/dhadkan-zindaggi-kii-first-episode-review-additi-gupta-makes-perfect-tv-comeback-960198 |archive-date=29 January 2022 |url-status=live}}</ref> == ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ == ਗੁਪਤਾ ਨੇ ਸਤੰਬਰ 2018 ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਬੁਆਏਫ੍ਰੈਂਡ ਕਬੀਰ ਚੋਪੜਾ ਨਾਲ ਮੰਗਣੀ ਕਰਵਾਈ ਸੀ।<ref>{{cite news |title='Ishqbaaz' actress Additi Gupta gets engaged in a hush-hush ceremony and guess who her fiancé is!|url=https://www.dnaindia.com/television/report-ishqbaaz-actress-additi-gupta-gets-engaged-in-a-hush-hush-ceremony-and-guess-who-her-fianc-is-2658633/amp |work=DNA India |date=3 September 2018 |access-date=29 July 2022}}</ref> ਉਸ ਨੇ ਅਕਤੂਬਰ 2018 ਵਿੱਚ ਮੁੰਬਈ ਵਿੱਚ ਚੋਪੜਾ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾਇਆ।<ref>{{cite news |title=Ishqbaaaz actor Additi Gupta is a vision in ivory as she marries Kabir Chopra. See pics, videos |url=https://www.hindustantimes.com/bollywood/ishqbaaaz-actor-additi-gupta-is-a-vision-in-ivory-as-she-marries-kabir-chopra-see-pics-videos/story-0dBQvlJKfdaq8V9SxMMV9O.html |access-date=29 July 2022 |work=Hindustan Times |date=13 December 2018 |language=en}}</ref> == ਟੈਲੀਵਿਜਨ == {| class="wikitable sortable" style="margin-bottom: 10px;" !ਸਾਲ ! ਸ਼ੋਅ ! ਭੂਮਿਕਾ ! ਨੇਟਵਰਕ |- | 2008–2010 | ''[[ਕਿਸ ਦੇਸ਼ ਮੇ ਹੈ ਮੇਰਾ ਦਿਲ]]'' | ਹੀਰ ਮਾਨ / ਜੁਨੇਜਾ | [[ਸਟਾਰ ਪਲੱਸ]] |- | 2010 |''ਜ਼ਰਾ ਨੱਚ ਕੇ ਵਿਖਾ'' | ਉਮੀਦਵਾਰ | [[ਸਟਾਰ ਪਲੱਸ]] |- | 2010–2011 |''ਸੰਜੋਗ ਸੇ ਬਣੀ ਸੰਗਣੀ'' | ਪ੍ਰਾਇਯਾਮਾਡਾ / ਪਿਹੂ | [[ਜ਼ੀ ਟੀਵੀ]] |- | 2011–2012 |''ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਕਹੇ ਸਮਾਇਲ ਪਲੀਜ਼'' | ਹਾਰਮਨੀ ਮੋਦੀ | Life OK |- | 2012 |''ਪੁਨਰ ਵਿਵਾਹ'' | ਕੈਮਿਓ ਰੋਲ | [[ਜ਼ੀ ਟੀਵੀ]] |- | 2012 |''ਹਿਟਲਰ ਦੀਦੀ'' | ਕੈਮਿਓ ਰੋਲ | [[ਜ਼ੀ ਟੀਵੀ]] |- | 2013 |''ਬਦਲਤੇ ਰਿਸ਼ਤੋਂ ਕੀ ਦਾਸਤਾਨ'' | ਨੰਦੀਨੀ ਅਸ਼ਟਨਾ / ਕਸ਼ਯਪ | [[ਜ਼ੀ ਟੀਵੀ]] |- | 2013 |''ਯੇ ਹੈ ਆਸ਼ਕੀ'' | ਗੰਗਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਐਪੀਸੋਡਿਕ ਰੋਲ | UTV Bindass |- | 2014–2016 | ''[[ਕਬੂਲ ਹੈ]]'' | ਸਨਮ ਅਹਿਲ ਰਜ਼ਾ ਇਬਰਾਹੀਮ / ਖ਼ਾਨ ਬੇਗਮ |[[ਜ਼ੀ ਟੀਵੀ]] |- | 2016 |''[[ਕਾਲਾ ਟੀਕਾ]]'' |ਗੈਸਟ ਭੂਮਿਕਾ |[[ਜ਼ੀ ਟੀਵੀ]] |- | 2016–2017 |''ਪਰਦੇਸ਼ ਮੈਂ ਹੈ ਮੇਰਾ ਦਿਲ'' | ਸੰਜਨਾ |[[ਸਟਾਰ ਪਲੱਸ]] |- | 2017 |''ਇਸ਼ਕਬਾਜ'' |ਰਾਗਿਨੀ ਮਲਹੋਤਰਾ |[[ਸਟਾਰ ਪਲੱਸ]] |} == ਹਵਾਲੇ == {{reflist|2}} == ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ == * {{IMDb name|3817232|Additi Gupta}} * {{Instagram|additigupta|Additi Gupta}} * [http://timesofindia.indiatimes.com/topic/Additi-Gupta Additi Gupta] collected news and commentary at ''[[ਦ ਟਾਈਮਜ਼ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ|The Times of India]]'' * [http://www.apgap.com/additi-gupta-biodata-and-filmography/ Additi Gupta biography with rare photo collection] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180130204325/http://www.apgap.com/additi-gupta-biodata-and-filmography/ |date=2018-01-30 }} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਟੈਲੀਵਿਜਨ ਦੀਆਂ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1988]] earpt50fhwgkyjt8uhuuou9a47b1z9r 0 110226 844742 581589 2026-08-21T07:56:44Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 844742 wikitext text/x-wiki {{Infobox person|name=ਸਾਰਾ ਅਹਿਮਦ|image=Sara Ahmed-IMG 6457.jpg|birth_name=ਸਾਰਾ ਅਹਿਮਦ|birth_date={{Birth date and age|df=yes|1969|08|30}}|birth_place= ਸਲਫੋਰਡ, ਇੰਗਲੈਂਡ|death_date=<!-- {{Death date and age|df=yes|YYYY|MM|DD|YYYY|MM|DD}} or {{Death-date and age|df=yes|death date†|birth date†}} -->|nationality=[[ਬਰਤਾਨਵੀ ਲੋਕ|ਬਰਤਾਨਵੀ]] ਅਤੇ [[ਆਸਟਰੇਲੀਆ|ਆਸਟਰੇਲੀਅਨ]]|alma mater=[[ਐਡਲੇਡ|ਐਡਲੇਡ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ]]<br>[[ਕਾਰਡਿਫ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ]]|occupation=ਲੇਖਕ, ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ, ਸਵੈ-ਨਿਰਭਰ ਨਾਰੀਵਾਦੀ ਵਿਦਵਾਨ}} '''ਸਾਰਾ ਅਹਿਮਦ''' (30 ਅਗਸਤ 1969)<ref name="Congress">{{Cite web|url=http://id.loc.gov/authorities/names/n98038016.html|title=Ahmed, Sara, 1969-|publisher=Library of Congress|access-date=16 January 2015|quote=data sheet (Ahmed, Sara; b. 08-30-69)}}</ref> ਇੱਕ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼-ਆਸਟਰੇਲੀਅਨ ਵਿਦਵਾਨ ਹੈ ਜਿਸ ਦੇ ਅਧਿਐਨ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਨਾਰੀਵਾਦੀ ਸਿਧਾਂਤ, [[ਕੁਈਰ ਥਿਉਰੀ]], ਸਮੀਖਿਆ ਨਸਲ ਸਿਧਾਂਤ ਅਤੇ [[ਉੱਤਰ-ਬਸਤੀਵਾਦ]] ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ। == ਜ਼ਿੰਦਗੀ == ਅਹਿਮਦ ਦਾ ਜਨਮ ਸਾਲਫੋਰਡ, ਇੰਗਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਦਾ ਪਿਤਾ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਅਤੇ ਮਾਂ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਹੈ, ਅਤੇ 1970ਵੇਂ ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ [[ਐਡਲੇਡ|ਐਡੀਲੇਡ, ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ]] ਆ ਕੇ ਵੱਸ ਗਈ ਸੀ।<ref>{{Cite book|title=Conversations in Postcolonial Thought|last=Sian|first=Katy|publisher=Palgrave|year=2014|pages=17–18}}</ref> ਉਸਦੇ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਵਿਸ਼ੇ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਮਾਈਗਰੇਸ਼ਨ, ਸਥਿਤੀ, ਅੰਤਰ ਅਤੇ ਮਿਕਸ ਪਛਾਣ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੁਝ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਅਨੁਭਵਾਂ ਨਾਲ ਸਿੱਧੇ ਸਬੰਧਿਤ ਹਨ। ਉਸਨੇ ਐਡੀਲੇਡ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਡਿਗਰੀ ਹਾਸਿਲ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਡਾਕਟਰਲ ਰਿਸਰਚ, ਸੈਂਟਰ ਫਾਰ ਕ੍ਰਿਟੀਕਲ ਐਂਡ ਕਲਚਰਲ ਥਿਊਰੀ, ਕਾਰਡਿਫ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਮੁਕੰਮਲ ਕੀਤੀ।<ref>{{Cite web|url=http://assets.cambridge.org/97805215/92253/frontmatter/9780521592253_frontmatter.pdf|title=Differences That Matter|date=1998|access-date=2018-08-19|archive-date=2016-09-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20160923113728/http://assets.cambridge.org/97805215/92253/frontmatter/9780521592253_frontmatter.pdf|url-status=dead}}</ref> ਉਹ ਹੁਣ ਕੈਮਬ੍ਰਿਜ ਦੇ ਬਾਹਰੀ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਸਾਥੀ ਸਾਰਾ ਫ੍ਰੈਂਕਲਿਨ ਨਾਲ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਕੈਮਬ੍ਰਿਜ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਕਾਦਮਿਕ ਹੈ।<ref>{{Cite web|url=https://www.saranahmed.com/bio-cv/|title=Bio|website=Sarah Ahmed}}</ref> == ਕੈਰੀਅਰ == ਅਹਿਮਦ 1994 ਤੋਂ 2004 ਤੱਕ ਲੈਨਕਾਸਟਰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਖੇ ਵਿੱਦਿਅਕ ਸੰਸਥਾ ਵੁਮੈਨ ਸਟੱਡੀਜ਼ 'ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਸੀ, ਅਤੇ ਇਹ ਆਪਣੇ ਸਾਬਕਾ ਡਾਇਰੈਕਟਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ।<ref>{{Cite web|url=http://www.lancaster.ac.uk/fass/centres/gws/people.htm|title=People - Centre for Gender and Womens' Studies, Lancaster University, UK|website=www.lancaster.ac.uk|access-date=2016-09-26|archive-date=2016-11-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20161101031225/http://www.lancaster.ac.uk/fass/centres/gws/people.htm|dead-url=yes}}</ref> ਉਹ 2004 ਵਿੱਚ ਲੰਡਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਗੋਲਡਸਿੱਥ ਕਾਲਜ, ਲੰਡਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਮੀਡੀਆ ਅਤੇ ਸੰਚਾਰ ਵਿਭਾਗ ਵਿੱਚ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਸੈਂਟਰ ਫ਼ਾਰ ਫੈਮੀਨਿਸਟ ਰਿਸਰਚ ਦੀ ਉਦਘਾਟਨੀ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ 'ਗੋਲਡਸਿਡਜ਼' ਨਾਰੀਵਾਦੀ ਇਤਿਹਾਸ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕਰਨ ਅਤੇ ਨਾਰੀਵਾਦੀ ਭਵਿੱਖ ਨੂੰ ਸਹੀ ਕਰਨ ਲਈ 'ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।'<ref>{{Cite web|url=http://www.gold.ac.uk/centre-for-feminist-research/|title=Centre for Feminist Research|access-date=2016-09-26}}</ref> 2016 ਵਿੱਚ ਅਹਿਮਦ ਨੇ ਸਟਾਫ਼ ਦੁਆਰਾ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੇ ਕਥਿਤ ਜਿਨਸੀ-ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਦੇ ਵਿਰੋਧ ਵਿੱਚ ਗੋਲਡਸਿਮਥ ਵਿੱਖੇ ਆਪਣੇ ਅਹੁਦੇ ਤੋਂ ਅਸਤੀਫ਼ਾ ਦੇ ਦਿੱਤਾ।<ref>{{Cite web|url=https://www.independent.co.uk/news/education/education-news/london-university-goldsmiths-professor-quits-sexual-harassment-female-students-staff-a7072131.html/|title=London university professor quits over sexual harassment of female students by staff|access-date=2017-01-21}}</ref> ਉਸ ਨੇ ਸੰਕੇਤ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਉਹ ਇੱਕ ਸੁਤੰਤਰ ਵਿਦਵਾਨ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਆਪਣਾ ਕੰਮ ਜਾਰੀ ਰੱਖੇਗੀ।<ref>{{Cite web|url=https://feministkilljoys.com/about/|title=Feministkilljoys|last=Ahmed|first=Sara}}</ref> ਬਸੰਤ 2009 ਵਿੱਚ, ਅਹਿਮਦ ਰੁਟਜਰਸ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਖੇ ਵੂਮੈਨ ਸਟੱਡੀਜ਼ ਵਿੱਚ ਲਾਉਰੀ ਨਿਊ ਜਰਸੀ ਦੀ ਚੇਅਰਪਰਸਨ ਸੀ।<ref>{{Cite web|url=http://womens-studies.rutgers.edu/images/stories/Newsletters/Spring_2009.pdf|title=Spring Newsletter 2009}}</ref> 2015 ਵਿੱਚ ਉਹ ਨੈਸ਼ਨਲ ਵੁਮੈਨਸ ਸਟੱਡੀਜ਼ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਦੇ ਸਾਲਾਨਾ ਕਾਨਫਰੰਸ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਭਾਸ਼ਣਕਾਰ ਸੀ।<ref>{{Cite web|url=https://ansonkochrein.wordpress.com/2015/11/08/nwsa-conference-2015/|title=NWSA Conference 2015|last=Koch-Rein|first=Anson|date=2015-11-09|website=Anson Koch-Rein, PhD|archive-url=https://web.archive.org/web/20161014065450/https://ansonkochrein.wordpress.com/2015/11/08/nwsa-conference-2015/|archive-date=14 October 2016|dead-url=yes|access-date=2016-09-22}}</ref> ਉਸ ਨੇ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਹੱਕਾਂ ਲਈ ਬਲੌਗ ਲਿਖੇ, ਇਸ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਨੂੰ ਉਸ ਨੇ ਲਗਾਤਾਰ ਅਪਡੇਟ ਕਰਨਾ ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ।<ref>{{Cite web|url=https://feministkilljoys.com|title=feministkilljoys|last=Ahmed|first=Sara|website=feministkilljoys|publisher=wordpress.org|access-date=16 March 2017}}</ref>  == ਸਿਧਾਂਤ == === ਅੰਤਰ-ਅਨੁਭਾਗਿਤਾ === ਅਹਿਮਦ ਦੇ ਨਾਰੀਵਾਦ ਲਈ ਅੰਤਰ-ਲਚਕਤਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਉਹ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ "ਅੰਤਰ-ਲਚਕਤਾ ਇੱਕ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਬਿੰਦੂ ਹੈ, ਉਹ ਬਿੰਦੂ ਜਿਸ ਤੋਂ ਸਾਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਜੇ ਸਾਨੂੰ ਸ਼ਕਤੀ ਕਿਵੇਂ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ ਇਸ ਦਾ ਲੇਖਾ ਪੇਸ਼ ਕਰਨਾ ਹੈ." ਨਸਲਵਾਦ ਅਤੇ ਬਸਤੀਵਾਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਹੋਰ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਵੇਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਾਡੇ ਮੌਜੂਦਾ ਸਮਾਜ ਨੂੰ ਲਿਆ। ਅਹਿਮਦ ਦੇ ਲਈ, ਅੰਤਰ-ਲਚਕਤਾ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਅਸੀਂ ਕਿਵੇਂ "ਆਪਣੀ ਹੋਂਦ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਦੇ ਬਾਰੇ ਵਿੱਚ ਦੱਸਦੇ ਹਾਂ।" ਅਹਿਮਦ ਲਈ ਅੰਤਰਵਾਦ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਉਸ ਦੀ ਆਪਣੀ ਨਾਰੀਵਾਦ ਅਤੇ ਆਪਣੇ-ਆਪ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਨੂੰ ਪਰਿਭਾਸ਼ਤ ਕਰਦੀ ਹੈ: “ਮੈਂ ਇੱਕ ਪਲ ਲੇਸਬੀਅਨ ਨਹੀਂ ਹਾਂ ਅਤੇ ਅਗਲੇ ਪਲ ਕਲਰ ਵਿਅਕਤੀ ਨਹੀਂ ਹਾਂ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਸਮੇਂ ਨਾਰੀਵਾਦੀ ਨਹੀਂ ਹਾਂ। ਪਰ ਕਿਸੇ ਸਮੇਂ ਮੈਂ ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਹਾਂ ਅਤੇ ਕਲਰ ਲੇਸਬੀਅਨ ਨਾਰੀਵਾਦ ਇਹ ਸਭ ਹੋਂਦ ਵਿੱਚ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹੈ।” === ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਦਾ ਕੰਮ === ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਦਾ ਕੰਮ ਅਹਿਮਦ ਦੇ ਆਮ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਾਰੀਵਾਦੀ ਜੀਵਨ ਜੀਉਣਾ ਅਤੇ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ, ਇਹ ਇੱਕ ਸੰਕਲਪ ਹੈ ਜੋ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿਨ ਪ੍ਰਤੀ ਨਾਰੀਵਾਦੀ ਜੀਵਨ ਜੀਉਣ ਦੇ ਅਰਥ ਨੂੰ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਅਹਿਮਦ ਲਈ, ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਦਾ ਕੰਮ "ਸੰਸਥਾਗਤ ਨਿਯਮਾਂ ਨੂੰ ਬਦਲਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਵਿੱਚ ਜਾਂ ਅਜਿਹੀ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਵਿੱਚ ਸ਼ਕਤੀ ਦੀ ਤਕਨੀਕਾਂ ਬਾਰੇ ਹੈ ਜੋ ਸਾਡੇ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਅਨੁਕੂਲ ਨਹੀਂ ਹੈ।" ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਦਾ ਕੰਮ ਕੋਈ ਇੱਕ ਚੀਜ਼ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਹ ਕਿਸੇ ਸੰਸਥਾ ਨੂੰ ਬਦਲਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਨ ਦਾ ਕੰਮ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਵੀ ਸਿਰਫ ਇੱਕ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਕਾਰਜ ਹੈ ਜਦੋਂ ਇਹ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਨਹੀਂ ਸੀ. ਉਹ ਅਕਾਦਮਿਕਤਾ ਵਿੱਚ ਕਲਰ ਔਰਤ ਅਤੇ ਚੰਦਰ ਤਲਪੜੇ ਮੋਹੰਤੀ, ਐਮ. ਜੈਕੀ ਅਲੈਗਜ਼ੈਂਡਰ ਅਤੇ ਹੈਦੀ ਮਿਰਜ਼ਾ ਸਮੇਤ ਹੋਰਾਂ ਦੇ ਕੰਮਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਤਜ਼ਰਬਿਆਂ ਨੂੰ ਖਿੱਚਦੀ ਹੈ। === ਕਲਰ ਲੇਸਬੀਅਨ ਨਾਰੀਵਾਦ === ਅਹਿਮਦ ਦੇ ਲਈ, ਕਲਰ ਲੈਸਬੀਅਨ ਨਾਰੀਵਾਦ "ਆਪਣੇ-ਆਪ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਇਕੱਠਾ ਕਰਨ ਦਾ ਸੰਘਰਸ਼ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਲੇਸਬੀਅਨ ਸ਼ੈਲਟਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸਾਡੇ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਅਨੁਕੂਲ ਨਹੀਂ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।" == ਕਾਰਜ == ਅਹਿਮਦ ਨੂੰ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਲੇਖਿਕਾ ਵੱਜੋਂ ਦੱਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।ਉਸ ਦੇ ਕੰਮ ਦੇ ਇੱਕ ਸਮੀਖਿਅਕ ਨੇ ਟਿੱਪਣੀ ਕੀਤੀ, "ਯੂਕੇ ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੇ ਕੁਝ ਅਕਾਦਮਿਕ ਲੇਖਕ ਅੱਜ ਉਸਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਆਊਟਪੁਟ ਵਿੱਚ ਸਾਰਾ ਅਹਿਮਦ ਨਾਲ ਮੇਲ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਅਜੇ ਵੀ ਉਸ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤਕ ਖੋਜਾਂ ਦੇ ਲਗਾਤਾਰ ਉੱਚੇ ਪੱਧਰ ਨੂੰ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖ ਸਕਦੇ ਹਨ।"<ref>{{Cite journal|last=Shildrick|first=Margrit|date=2009|title=Review, Queer Phenomenology|journal=International Journal of Philosophical Studies|volume=17|issue=4}}</ref> ਅਹਿਮਦ ਨੇ ਅੱਠ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ। === ਕਿਤਾਬਾਂ === *''Differences that Matter: Feminist Theory and Postmodernism'', 1998 ਵੁਚ ਕੈਮਬ੍ਰਿਜ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਪ੍ਰੈਸ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ।<ref>Cambridge: [//en.wikipedia.org/wiki/Cambridge_University_Press Cambridge University Press]. [http://www.cambridge.org/catalogue/catalogue.asp?isbn=9780521597616]</ref> *''Strange Encounters: Embodied Others in Post-Coloniality'', 2000 ਵਿੱਚ [[ਰੌਟਲੈੱਜ]] ਨੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਨੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀ।<ref>{{Cite web|url=http://www.routledge.com/books/details/9780415201858/|title=Strange Encounters: Embodied Others in Post-Coloniality (Paperback) - Routledge|access-date=25 August 2016}}</ref> *''The Cultural Politics of Emotion'' 2004 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਈ, ਦੂਜਾ ਐਡੀਸ਼ਨ 2014 ਵਿੱਚ ਇਡਿਨਬਰਗ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਪ੍ਰੈਸ ਦੁਆਰਾ ਅਤੇ ਨਿਊਯਾਰਕ ਵਿੱਚ [[ਰੌਟਲੈੱਜ]] ਨੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀ।<ref>[//en.wikipedia.org/wiki/Edinburgh_University_Press Edinburgh University Press] and New York: [//en.wikipedia.org/wiki/Routledge Routledge]. [http://www.euppublishing.com/book/978-0-7486-1847-7]</ref> == ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ == * [https://feministkilljoys.com feministkilljoys], Sara Ahmed's blog * [https://saranahmed.com saranahmed.com], Sara Ahmed's website == ਹਵਾਲੇ == {{Reflist|30em}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1969]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]] jbol7owppmqz5hipr2ui3ln1zu6bdgo 0 122280 844730 836047 2026-08-20T23:53:17Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 844730 wikitext text/x-wiki {{Redirect2|ਜੋਸਫ਼ ਬਾਈਡਨ|ਬਾਈਡਨ|ਹੋਰ ਵਰਤੋਂਆਂ|ਬਾਈਡਨ (ਗੁੰਝਲ-ਖੋਲ੍ਹ)}} {{Infobox officeholder | image = Joe Biden presidential portrait.jpg | caption = ਅਧਿਕਾਰਤ ਚਿੱਤਰ, 2021 | order = [[ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀਆਂ ਦੀ ਸੂਚੀ|46ਵੇਂ]] | office = ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ | vicepresident = [[ਕਮਲਾ ਹੈਰਿਸ]] | term_start = ਜਨਵਰੀ 20, 2021 | term_end = ਜਨਵਰੀ 20, 2025 | predecessor = [[ਡੋਨਲਡ ਟਰੰਪ]] | successor = ਡੌਨਲਡ ਟਰੰਪ | order2 = 47ਵਾਂ | office2 = ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਦਾ ਉਪ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ | president2 = [[ਬਰਾਕ ਓਬਾਮਾ]] | term_start2 = ਜਨਵਰੀ 20, 2009 | term_end2 = ਜਨਵਰੀ 20, 2017 | predecessor2 = [[ਡਿਕ ਚੇਨੀ]] | successor2 = [[ਮਾਈਕ ਪੈਂਸ]] | jr/sr3 = ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਦਾ ਸੈਨੇਟਰ | state3 = [[ਡੇਲਾਵੇਅਰ]] | term_start3 = ਜਨਵਰੀ 3, 1973 | term_end3 = ਜਨਵਰੀ 15, 2009 | predecessor3 = ਜੇ ਕਾਲੇਬ ਬੋਗਸ | successor3 = ਟੇਡ ਕੌਫਮੈਨ | office4 = ਸੈਨੇਟ ਵਿਦੇਸ਼ ਸੰਬੰਧ ਕਮੇਟੀ ਦਾ ਅਹੁਦਾ | term_start4 = ਜਨਵਰੀ 3, 2007 | term_end4 = ਜਨਵਰੀ 3, 2009 | predecessor4 = ਰਿਚਰਡ ਲੂਗਰ | successor4 = ਜੌਨ ਕੈਰੀ | term_start5 = ਜੂਨ 6, 2001 | term_end5 = ਜਨਵਰੀ 3, 2003 | predecessor5 = ਜੈਸੀ ਹੇਲਮਜ਼ | successor5 = ਰਿਚਰਡ ਲੂਗਰ | term_start6 = ਜਨਵਰੀ 3, 2001 | term_end6 = ਜਨਵਰੀ 20, 2001 | predecessor6 = ਜੈਸੀ ਹੇਲਮਜ਼ | successor6 = ਜੈਸੀ ਹੇਲਮਜ਼ | office7 = ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਨਾਰਕੋਟਿਕਸ ਕੰਟਰੋਲ ਕਾੱਕਸ ਦਾ ਅਹੁਦਾ | term_start7 = ਜਨਵਰੀ 3, 2007 | term_end7 = ਜਨਵਰੀ 3, 2009 | predecessor7 = ਚੱਕ ਗ੍ਰਾਸਲੀ | successor7 = ਡਿਆਨ ਫਿਨਸਟਾਈਨ | office8 = ਸੈਨੇਟ ਦੀ ਨਿਆਂਇਕ ਕਮੇਟੀ ਦਾ ਅਹੁਦਾ | term_start8 = ਜਨਵਰੀ 3, 1987 | term_end8 = ਜਨਵਰੀ 3, 1995 | predecessor8 = ਸਟ੍ਰਮ ਥਰਮੰਡ | successor8 = ਓਰਿਨ ਹੈਚ | office9 = ਨਿਊ ਕੈਸਲ ਕਾਉਂਟੀ ਕਾਉਂਸਲ ਦਾ ਮੈਂਬਰ<br>ਚੌਥੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਤੋਂ | term_start9 = ਜਨਵਰੀ 5, 1971 | term_end9 = ਜਨਵਰੀ 1, 1973 | predecessor9 = ਹੈਨਰੀ ਆਰ ਫੋਲਸੋਮ | successor9 = ਫ੍ਰਾਂਸਿਸ ਆਰ ਸਵਿਫਟ | birth_name = ਜੋਸਫ ਰੌਬਿਨੈੱਟ ਬਾਈਡਨ ਜੂਨੀਅਰ | birth_date = {{birth date and age|1942|11|20}} | birth_place = ਸਕ੍ਰੈਂਟਨ, [[ਪੈੱਨਸਿਲਵੇਨੀਆ]], [[ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ|ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ]] | death_date = | death_place = | party = [[ਡੈਮੋਕਰੇਟਿਕ ਪਾਰਟੀ (ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ)|ਡੈਮੋਕਰੈਟਿਕ]] | spouse = {{plainlist| * {{marriage|ਨੀਲਿਆ ਹੰਟਰ|1966|1972|reason=died}} * {{marriage|[[ਜਿੱਲ ਬਾਈਡਨ|ਜਿੱਲ ਜੈਕਬਸ]]|June 17, 1977}} }} | children = {{flatlist| * ਬੀਉ * ਹੰਟਰ * ਨਾਓਮੀ * ਐਸ਼ਲੇ }} | parents = {{plainlist| * ਜੋਸਫ ਰੌਬਿਨੈੱਟ ਬਿਡੇਨ ਸੀਨੀਅਰ * ਕੈਥਰੀਨ ਯੂਜੇਨੀਆ ਫਿੰਨੇਗਨ }} | relatives = | occupation = {{hlist|ਸਿਆਸਤਦਾਨ|ਵਕੀਲ|ਲੇਖਕ}} | education = {{plainlist| * ਡੇਲਾਵੇਅਰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ([[ਬੀਏ|ਬੀ.ਏ.]]) * ਸਿਰਾਕਯੂਸ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ (ਜੇ.ਡੀ) }} | awards = | signature = Joe Biden Signature.svg | signature_alt = Cursive signature in ink | website = {{Plainlist}} * {{Official website|bidenlibrary.gov/|name = Presidential library}} * {{Official website|bidenwhitehouse.archives.gov/|name = White House archives}} {{endplainlist}} }} '''ਜੋਸਫ਼ ਰੋਬਿਨੇਟ ਬਾਈਡਨ ਜੂਨੀਅਰ''' <ref name=":0">{{YouTube|olQT5g6UJJA|"Joe Biden takes the oath of Office of Vice President"}}</ref> (ਜਨਮ 20 ਨਵੰਬਰ, 1942) ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ, ਵਕੀਲ ਅਤੇ ਰਾਜਨੇਤਾ ਹਨ ਜਿਹਨਾਂ ਨੇ 2021 ਤੋ 2025 ਤਕ [[ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਦਾ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ|ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਦੇ 46ਵੇਂ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ]] ਵਜੋ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ 2009 ਤੋ 2017 ਤੱਕ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ [[ਬਰਾਕ ਓਬਾਮਾ]] ਦੇ ਅਧੀਨ 47ਵੇਂ [[ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਦਾ ਉਪ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ|ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਦੇ ਉਪ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ]] ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ। ਬਾਈਡਨ 1973 ਤੋ 2009 ਤੱਕ [[ਡੇਲਾਵੇਅਰ]] ਤੋ [[ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਦੀ ਸੈਨੇਟ|ਸੈਨੇਟਰ]] ਰਹੇ। ਉਹ [[ਡੈਮੋਕਰੇਟਿਕ ਪਾਰਟੀ (ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ)|ਡੈਮੋਕ੍ਰੇਟਿਕ ਪਾਰਟੀ]] ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਹਨ। ਬਾਈਡਨ ਨੂੰ [[2020 ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਚੋਣਾਂ|2020 ਦੀਆਂ ਅਮਰੀਕੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਚੋਣਾਂ]] ਲਈ ਉਮੀਦਵਾਰ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ 20 ਜਨਵਰੀ 2021 ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਸਾਥੀ [[ਕਮਲਾ ਹੈਰਿਸ]] ਨੇ 46ਵੇਂ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਅਤੇ 49ਵੀਂ ਉਪ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਵਜੋ ਸਹੁੰ ਚੁੱਕੀ। 25 ਅਪ੍ਰੈਲ 2023 ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਕਿ ਉਹ 2024 ਵਿੱਚ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਅਮਰੀਕੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦੀਆਂ ਚੋਣਾਂ ਲੜਨਗੇ।<ref>{{Cite news|url=https://www.bbc.com/news/world-us-canada-65381883|title=President Joe Biden launches 2024 re-election campaign|date=2023-04-25|work=BBC News|access-date=2023-08-26|language=en-GB}}</ref> ਪਰ 21 ਜੁਲਾਈ 2024 ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਆਪਣਾ ਨਾਮ ਉਮੀਦਵਾਰ ਵਜੋਂ ਵਾਪਸ ਲੈ ਲਿਆ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਉਪ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ [[ਕਮਲਾ ਹੈਰਿਸ]] ਦਾ ਡੇਮੋਕ੍ਰੇਟਿਕ ਉਮੀਦਵਾਰ ਵਜੋਂ ਸਮਰਥਨ ਕੀਤਾ।<ref>{{Cite web |date=2024-07-21 |title=ਜੋਅ ਬਾਇਡਨ ਅਮਰੀਕੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦੌੜ 'ਚੋਂ ਹਟੇ, ਕਮਲਾ ਹੈਰਿਸ ਦੇਣਗੇ ਡੌਨਲਡ ਟਰੰਪ ਨੂੰ ਟੱਕਰ |url=https://www.bbc.com/punjabi/articles/cx72jeppn9no |access-date=2024-07-22 |website=BBC News ਪੰਜਾਬੀ |language=pa}}</ref><ref>{{Cite web |date=2024-07-21 |title=US election 2024 {{!}} ਬਾਈਡਨ ਨੇ Kamala Harris ਦੇ ਨਾਂ ਦਾ ਕੀਤਾ ਸਮਰਥਨ {{!}} Joe Biden {{!}} Obama {{!}} News18 Punjab |url=https://punjab.news18.com/videos/videos/us-election-2024-biden-endorses-the-name-of-kamala-harris-joe-biden-obama-news18-punjab-622724.html |access-date=2024-07-22 |website=punjab.news18.com |language=pa |archive-date=2024-07-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240722154236/https://punjab.news18.com/videos/videos/us-election-2024-biden-endorses-the-name-of-kamala-harris-joe-biden-obama-news18-punjab-622724.html |url-status=dead }}</ref> == ਮੁੱਢਲੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ (1942–1965) == ਬਾਈਡਨ ਦਾ ਜਨਮ 20 ਨਵੰਬਰ, 1942 ਨੂੰ , ਪੈਨਸਿਲਵੇਨੀਆ ਦੇ ਸਕ੍ਰੈਂਟਨ ਦੇ ਸੇਂਟ ਮੈਰੀ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿਖੇ ਹੋਇਆ ਸੀ, <ref>Witcover, ''Joe Biden'', p. 5.</ref> ਕੈਥਰੀਨ ਯੂਗੇਨੀਆ ਬਿਡੇਨ (ਨੇ ਫਿਨਗਨ) <ref name="ap010810">{{Cite news|url=http://www.witn.com/home/headlines/81062772.html|title=Vice President Biden's mother, Jean, dies at 92|last=Chase, Randall|date=January 9, 2010|publisher=[[WITN-TV]]|agency=Associated Press|access-date=ਨਵੰਬਰ 12, 2019|archive-date=ਮਈ 20, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200520012620/https://www.witn.com/home/headlines/81062772.html|dead-url=yes}}</ref> ਅਤੇ ਜੋਸਫ਼ ਰੋਬਨੇਟ ਬਿਡੇਨ ਸੀਨੀਅਰ ਉਸਦੇ ਮਾਤਾ ਪਿਤਾ ਸਨ। <ref>{{Cite news|url=http://nl.newsbank.com/nl-search/we/Archives?p_product=PI&s_site=philly&p_multi=PI&p_theme=realcities&p_action=search&p_maxdocs=200&p_topdoc=1&p_text_direct-0=0F5D5B2EC83D6A9E&p_field_direct-0=document_id&p_perpage=10&p_sort=YMD_date:D|title=Joseph Biden Sr., 86, father of the senator|date=September 3, 2002|work=[[The Philadelphia Inquirer]]|page=B4|format=fee required|access-date=ਨਵੰਬਰ 12, 2019|archive-date=ਅਕਤੂਬਰ 20, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181020095243/http://nl.newsbank.com/nl-search/we/Archives?p_product=PI&s_site=philly&p_multi=PI&p_theme=realcities&p_action=search&p_maxdocs=200&p_topdoc=1&p_text_direct-0=0F5D5B2EC83D6A9E&p_field_direct-0=document_id&p_perpage=10&p_sort=YMD_date:D|url-status=dead}}</ref> ਉਹ ਚਾਰ ਭੈਣਾਂ-ਭਰਾਵਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸੀ।ਉਸਦਾ ਇਕ [[ਕੈਥੋਲਿਕ ਗਿਰਜਾਘਰ|ਕੈਥੋਲਿਕ]] ਪਰਿਵਾਰ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਉਸਦੇ ਇਕ ਭੈਣ ਅਤੇ ਦੋ ਭਰਾ ਸਨ। <ref name="witcover-9">Witcover, ''Joe Biden'', p. 9.</ref> ਉਸਦੀ ਮਾਂ [[ਆਇਰਿਸ਼ ਲੋਕ|ਆਇਰਿਸ਼ ਦੀ]] ਸੀ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਜੜ੍ਹਾਂ ਵੱਖੋ ਵੱਖਰੇ ਤੌਰ ਤੇ ਕਾਉਂਟੀ ਲੂਥ <ref>{{Cite news|url=http://www.huffingtonpost.com/megan-smolenyak-smolenyak/joe-bidens-irish-roots_b_1641678.html|title=Joe Biden's Irish Roots|last=Smolenyak|first=Megan|date=July 2, 2012|work=Huffington Post|access-date=December 6, 2012|author-link=Megan Smolenyak}}</ref> ਜਾਂ ਕਾਉਂਟੀ ਲੰਡਨਡੇਰੀ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹਨ। <ref>{{Cite news|url=http://www.belfasttelegraph.co.uk/sunday-life/number-two-biden-has-a-history-over-irish-debate-14048948.html|title=Number two Biden has a history over Irish debate|date=November 9, 2008|work=[[The Belfast Telegraph]]|access-date=January 22, 2008}}</ref> ਉਸ ਦੇ ਨਾਨਾ-ਨਾਨੀ, ਮੈਰੀ ਐਲਿਜ਼ਾਬੈਥ (ਰੋਬਿਨੈੱਟ) ਅਤੇ ਜੋਸੇਫ ਐਚ ਬਿਡਨ, [[ਬਾਲਟੀਮੋਰ|ਬਾਲਟੀਮੋਰ, ਮੈਰੀਲੈਂਡ ਦੇ]] ਤੇਲ ਕਾਰੋਬਾਰੀ, [[ਅੰਗਰੇਜ਼|ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ]], [[ਫ਼ਰਾਂਸੀਸੀ ਲੋਕ|ਫ੍ਰੈਂਚ]] ਅਤੇ ਆਇਰਿਸ਼ ਦੇ ਵੰਸ਼ਵਾਦੀ ਸਨ। <ref name="witcover-8">Witcover, ''Joe Biden'', p. 8.</ref> <ref>{{Cite news|url=http://irishamerica.com/2013/03/joey-from-scranton-vice-president-bidens-irish-roots/|title=Joey From Scranton – Vice President Biden's Irish Roots|last=Smolenyak|first=Megan|date=April–May 2013|work=[[Irish America (magazine)|Irish America]]|author-link=Megan Smolenyak}}</ref> ਉਸ ਦੇ ਤੀਸਰੇ ਦਾਦਾ, ਵਿਲੀਅਮ ਬਿਡੇਨ, ਦਾ ਜਨਮ ਇੰਗਲੈਂਡ ਦੇ ਸਸੇਕਸ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਨਾਨਾ-ਦਾਦਾ, ਐਡਵਰਡ ਫ੍ਰਾਂਸਿਸ ਬਲਿਵਿਟ, <ref>{{Cite news|url=http://www.lafayette.edu/about/?p=29444|title=Vice President Joe Biden Discusses American Innovation|last=Gehman, Geoff|date=May 3, 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20140202110137/http://www.lafayette.edu/about/?p=29444&wpmp_switcher=mobile|archive-date=February 2, 2014|publisher=[[Lafayette College]]}}</ref> ਪੈਨਸਿਲਵੇਨੀਆ ਸਟੇਟ ਸੀਨੇਟ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਸਨ। <ref>{{Cite news|url=http://www.scrantontimes.com/articles/2008/08/24/news/sc_times_trib.20080824.a.pg1.tt24biden_s1.1896121_top4.txt|title=Remembering his roots|last=Krawczeniuk, Borys|date=August 24, 2008|work=[[The Times-Tribune (Scranton)|The Times-Tribune]]|access-date=January 21, 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090406014842/http://www.scrantontimes.com/articles/2008/08/24/news/sc_times_trib.20080824.a.pg1.tt24biden_s1.1896121_top4.txt|archive-date=April 6, 2009}}</ref> ਬਾਈਡਨ ਦੇ ਪਿਤਾ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿਚ ਅਮੀਰ ਸਨ ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬੇਟੇ ਦੇ ਜਨਮ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਨ੍ਕਹਾਂ ਨੂੰ ਕਈ ਵਿੱਤੀ ਪਰੇਸ਼ਾਨੀਆਂ ਝੱਲਣੀਆਂ ਪਈਆਂ ਸਨ। ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ, ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਬਿਡੇਨ ਦੇ ਨਾਨਾ-ਨਾਨੀ, ਫਿਨਨੇਗਨਜ਼ ਨਾਲ ਰਹਿਣਾ ਪਿਆ।<ref name="nyt-father">{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/2008/10/24/us/politics/24biden.html|title=Father's Tough Life an Inspiration for Biden|last=Broder, John M.|date=October 23, 2008|work=The New York Times|access-date=October 24, 2008}}</ref> ਜਦੋਂ ਸਕੈਨਟੋਨ ਖੇਤਰ 1950 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੌਰਾਨ ਆਰਥਿਕ ਗਿਰਾਵਟ ਵਿੱਚ ਪੈ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਬਿਡੇਨ ਦੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਲਗਾਤਾਰ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਮਿਲ ਸਕਿਆ। <ref name="ap-scranton">{{Cite news|url=http://www.foxnews.com/wires/2008Aug27/0,4670,CVNBidenapossScrantonRoots,00.html|title=Biden's Scranton childhood left lasting impression|last=Rubinkam, Michael|date=August 27, 2008|access-date=September 7, 2008|publisher=[[Fox News Channel|Fox News]]|agency=[[Associated Press]]}}</ref> 1953 ਵਿਚ, ਬਿਡੇਨ ਪਰਿਵਾਰ ਡੈਲੇਵਰ ਦੇ ਕਲੇਮੌਂਟ ਵਿਚ ਇਕ ਅਪਾਰਟਮੈਂਟ ਵਿਚ ਚਲੇ ਗਏ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਡੇਲਾਵੇਅਰ ਦੇ ਵਿਲਮਿੰਗਟਨ ਵਿਚ ਇਕ ਘਰ ਰਹਿਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਈ ਸਾਲ ਰਹੇ ਸਨ। ਜੋਅ ਬਿਡੇਨ ਸੀਨੀਅਰ ਇੱਕ ਸਫਲ ਵਰਤੀ ਕਾਰ ਸੇਲਜ਼ਮੈਨ ਬਣ ਗਏ, ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਹਾਲਾਤ ਮੱਧਵਰਗੀ ਸਨ। <ref name="aap08-bio">''Almanac of American Politics'' 2008, p. 364.</ref> [[ਤਸਵੀਰ:Joe_Biden_at_Archmere_Academy_(cropped).jpg|alt=|thumb| ਬਾਈਡਨ 1950 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿਚ ਆਰਚਮੇਅਰ ਅਕੈਡਮੀ ਵਿਚ ਇਕ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਜਦਕਿ. ]] ਬਾਈਡਨ ਨੇ ਕਲੈਮੌਂਟ <ref>Witcover, ''Joe Biden'', pp. 27, 32.</ref> ਵਿੱਚ ਆਰਕਮੇਅਰ ਅਕੈਡਮੀ ਵਿੱਚ ਭਾਗ ਲਿਆ ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਫੁੱਟਬਾਲ ਟੀਮ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅੱਧਾ ਹਾਫਬੈਕ / ਵਾਈਡ ਰਸੀਵਰ ਸੀ।ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਸੀਨੀਅਰ ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬਾਰ-ਬਾਰ ਹਾਰਨ ਵਾਲੀ ਟੀਮ ਨੂੰ ਇੱਕ ਮਾੜੇ ਸੀਜ਼ਨ ਵਿੱਚ ਅਗਵਾਈ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕੀਤੀ। <ref name="nyt-father"/> <ref name="tnj092808">{{Cite news|url=https://pqasb.pqarchiver.com/delawareonline/access/1742718581.html?FMT=ABS|title=Biden was the stuttering kid who wanted the ball|last=Frank, Martin|date=September 28, 2008|work=[[The News Journal]]|page=D.1|access-date=ਨਵੰਬਰ 12, 2019|archive-date=ਜੂਨ 1, 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130601081204/http://pqasb.pqarchiver.com/delawareonline/access/1742718581.html?FMT=ABS|dead-url=yes}}</ref> ਉਸਨੇ ਬੇਸਬਾਲ ਟੀਮ 'ਤੇ ਵੀ ਖੇਡਿਆ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਾਲਾਂ ਦੌਰਾਨ, ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਵਿਲਮਿੰਗਟਨ ਥੀਏਟਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਲੱਗ-ਅਲੱਗ ਬੈਠਕ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ। <ref name="cby-43">''Current Biography Yearbook 1987'', p. 43.</ref> ਅਕਾਦਮਿਕ ਤੌਰ ਤੇ, ਉਹ ਇੱਕ ਵਧੀਆ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਸੀ, ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕੁਦਰਤੀ ਨੇਤਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਜੂਨੀਅਰ ਅਤੇ ਸੀਨੀਅਰ ਸਾਲਾਂ ਦੌਰਾਨ ਕਲਾਸ ਪ੍ਰਧਾਨ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। <ref name="taylor-99">Taylor, ''See How They Run'', p. 99.</ref> ਉਸਨੇ 1961 ਵਿੱਚ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਕੀਤੀ। <ref name="witcover-41">Witcover, ''Joe Biden'', pp. 40–41.</ref> == ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਜੀਵਨ == === ਡੇਲਾਵੇਅਰ ਤੋ ਸੈਨੇਟਰ === {{Multiple image | image1 = Joe Biden and Jimmy Carter.jpg | caption1 = 39ਵੇਂ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ [[ਜਿੰਮੀ ਕਾਰਟਰ]] ਨਾਲ ਬਾਈਡਨ 1979 ਵਿੱਚ | image2 = Joe Biden, official photo portrait 2.jpg | caption2 = ਅਧਿਕਾਰਤ ਪੋਰਟਰੇਟ, 2005 }} 3 ਜਨਵਰੀ 1973 ਨੂੰ ਬਾਈਡਨ ਨੇ [[ਡੇਲਾਵੇਅਰ|ਡੇਲਾਵੇਅਰ ਰਾਜ]] ਰਾਜ ਦੇ ਇਕ [[ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਦੀ ਸੈਨੇਟ|ਸੇਨੇਟਰ]] ਵਜੋ ਸਹੁੰ ਚੁਕੀ ਉਹ 30 ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਉਮਰ ਚ ਸੈਨੇਟਰ ਬਣੇ ਸਨ ਉਸ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ 7ਵੇਂ ਸਭ ਤੋ ਜਵਾਨ ਸੈਨੇਟਰ ਸਨ। ਉਹ ਇਸ ਅਹੁਦੇ ਤੇ 36 ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਰਹੇ। == ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਦੇ ਉਪ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ (2009-2017) == {{Multiple image | image1 = Joe Biden sworn in 1-20-09 hires 090120-N-0696M-204a.jpg | caption1 = 2009 ਵਿੱਚ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਦੇ 47ਵੇਂ ਉਪ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਵਜੋ ਸਹੁੰ ਚੁੱਕਦੇ ਹੋਏ ਜੋ ਬਾਈਡਨ | image2 = Joe Biden official portrait 2013.jpg | caption2 = ਅਧਿਕਾਰਤ ਚਿੱਤਰ, 2013 | image3 = Official portrait of President Obama and Vice President Biden 2012.jpg | caption3 = 2013 ਵਿੱਚ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਓਬਾਮਾ ਨਾਲ ਬਾਈਡਨ | image4 = Cheney and Biden.jpg | caption4 = 2008 ਵਿਚ [[ਨੰਬਰ ਵੱਨ ਆਬਜ਼ਰਵੇਟਰੀ ਸਰਕਲ|ਆਪਣੀ ਰਿਹਾਇਸ਼]] ਵਿਖੇ ਬਾਈਡਨ ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਪਤਨੀ ਅਤੇ ਸਾਬਕਾ ਉਪ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ [[ਡਿਕ ਚੇਨੀ]] }} 23 ਅਗਸਤ 2008 ਨੂੰ ਓਬਾਮਾ ਨੇ ਬਾਈਡਨ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਸਾਥੀ ਚੁਣਿਆ ਲਿਆ 2009 ਵਿੱਚ ਓਬਾਮਾ ਅਤੇ ਬਾਈਡਨ ਨੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਦੀਆਂ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਚੋਣਾਂ ਚ ਜਿੱਤ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ, 20 ਜਨਵਰੀ 2009 ਨੂੰ ਦੋਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਅਹੁਦੇ ਲਈ ਸਹੁੰ ਚੁੱਕੀ। ਬਾਈਡਨ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਉਪ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਸਨ ਜੋ [[ਕੈਥੋਲਿਕ ਗਿਰਜਾਘਰ|ਰੋਮਨ ਕੈਥੋਲਿਕ]] ਸਨ ਅਤੇ ਡੇਲਾਵੇਅਰ ਰਾਜ ਤੋ ਸਨ। == ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਲਈ ਮੁਹਿੰਮ == {{Multiple image | image1 = Biden Harris logo.svg | caption1 = ਮੁਹਿੰਮ ਦੀ ਮੋਹਰ | image2 = Biden9 (32932624647).jpg | caption2 = ਆਪਣੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਮੁਹਿੰਮ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਦਿਨ ਪੈਨਸਿਲਵੇਨੀਆ ਵਿੱਚ ਭਾਸ਼ਣ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ ਬਾਈਡਨ | direction = vertical }} 25 ਅਪ੍ਰੈਲ 2019 ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦੀ ਨਾਮਜ਼ਦਗੀ ਦੀ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕੀਤੀ ਇਹ ਤੀਸਰੀ ਵਾਰ ਸੀ ਜਲ ਬਾਈਡਨ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦੀਆਂ ਚੋਣਾਂ ਲੜ ਰਹੇ ਸਨ ਪਹਿਲਾਂ 1988 ਵਿੱਚ ਫਿਰ 2008 ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਨਾਮਜ਼ਦਗੀ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ ਸੀ ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਹ ਦੋਹਾਂ ਵਿਚ ਨਾਕਾਮਯਾਬ ਰਹੇ। ਪਰ 2009 ਵਿੱਚ ਉਪ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਬਣ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਸਫਲਤਾ ਮਿਲੀ ਸੀ। 18 ਮਈ 2019 ਨੂੰ ਬਾਈਡਨ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮੁਹਿੰਮ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ 8 ਅਪ੍ਰੈਲ 2020 ਨੂੰ ਇਹ ਲੱਗਣ ਲੱਗ ਗਿਆ ਸੀ ਕੀ ਬਾਈਡਨ ਹੀ ਅਗਲੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਹੋਣਗੇ ਅਖੀਰ 18 ਅਗਸਤ 2020 ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਅਧਿਕਾਰਤ ਤੌਰ ਤੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਦੀ ਡੈਮੋਕਰੇਟਿਕ ਪਾਰਟੀ ਵੱਲੋ ਉਮੀਦਵਾਰ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ, ਬਾਈਡਨ ਨੇ 11 ਅਗਸਤ 2020 ਨੂੰ [[ਕਮਲਾ ਹੈਰਿਸ]] ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਸਾਥੀ ਚੁਣਿਆ, ਜੋ ਕਿ ਉਸ ਵਕਤ [[ਕੈਲੀਫ਼ੋਰਨੀਆ|ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਰਾਜ]] ਤੋ ਸੈਨੇਟਰ ਦੇ ਅਹੁਦੇ ਤੇ ਸੀ, ਹਾਲਾਂਕਿ 2020 ਲਈ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦੀ ਨਾਮਜ਼ਦਗੀ 'ਚ ਕਮਲਾ ਵੀ ਸੀ। {{Multiple image | image1 = Joe Biden and Kamala Harris at first campaign event since the announce of her selection as VP.png | caption1 = ਜੋ ਬਾਈਡਨ ਅਤੇ ਕਮਲਾ ਹੈਰਿਸ }} == ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ (2021-2025) == 7 ਨਵੰਬਰ 2020 ਨੂੰ ਬਾਈਡਨ ਅਤੇ ਹੈਰਿਸ ਨੇ 2020 ਦੀਆਂ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਜਿੱਤ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਮੌਜੂਦਾ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ [[ਡੌਨਲਡ ਟਰੰਪ]] ਅਤੇ ਉਪ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ [[ਮਾਈਕ ਪੈਂਸ]] ਨੂੰ ਹਰਾਇਆ। {{Multiple image | image1 = President Biden taking oath of office (cropped).png | caption1 = 20 ਜਨਵਰੀ 2021 ਨੂੰ [[ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਮਹਿਲਾ|ਪਹਿਲੀ ਮਹਿਲਾ]] [[ਜਿੱਲ ਬਾਈਡਨ|ਡਾ.ਜਿੱਲ ਬਾਈਡਨ]] ਨਾਲ ਅਤੇ ਚੀਫ ਜਸਟਿਸ ਜੌਹਨ ਰੌਬਰਟਸ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਦੇ 46ਵੇਂ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਵਜੋ ਸਹੁੰ ਚੁੱਕਦੇ ਹੋਏ | image2 = Joe Biden and Kamala Harris 141695641.jpg | caption2 = [[ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਦਾ ਉਪ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ|ਉਪ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ]] ਕਮਲਾ ਹੈਰਿਸ ਨਾਲ 2021 ਵਿੱਚ ਬਾਈਡਨ | image3 = Cabinet of President Joe Biden in April 2021.jpg | image4 = Joe Biden office portrait (cropped).jpg | caption3 = ਅਪ੍ਰੈਲ 2021 ਵਿਚ ਆਪਣੀ ਕੈਬਨਿਟ ਨਾਲ ਬਾਈਡਨ | caption4 = [[ਵਾਈਟ ਹਾਊਸ#ਓਵਲ ਦਫਤਰ|ਓਵਲ ਦਫਤਰ]] ਵਿੱਚ ਬਾਈਡਨ 2022 ਵਿੱਚ }} 20 ਜਨਵਰੀ 2021 ਨੂੰ ਜੋ ਬਾਈਡਨ ਨੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਦੇ 46ਵੇਂ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਵਜੋ ਸਹੁੰ ਚੁੱਕੀ, ਬਾਈਡਨ [[ਜੌਨ ਐੱਫ. ਕੈਨੇਡੀ|ਜੌਨ ਐੱਫ ਕੈਨੇਡੀ]] ਤੋ ਬਾਅਦ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਦੇ ਦੂਜੇ ਰੋਮਨ ਕੈਥੋਲਿਕ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਸਨ ਅਤੇ ਡੇਲਾਵੇਅਰ ਰਾਜ ਤੋ ਵੀ ਉਹ ਪਹਿਲੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਸਨ। ਬਾਈਡਨ 78 ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਬਣੇਂ ਸਨ ਅਤੇ ਉਹ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਸਭ ਤੋ ਬਜੁਰਗ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਸਨ। ਉਹ [[ਜਾਰਜ ਐਚ. ਡਬਲਿਉ. ਬੁਸ਼|ਜਾਰਜ ਐਚ ਡਬਲਿਉ ਬੁਸ਼]] ਤੋ ਬਾਅਦ ਪਹਿਲੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਸਨ ਜੋ ਕਿ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਬਣਨ ਤੋ ਪਹਿਲਾਂ ਉਪ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਵੀ ਰਹੇ ਸਨ। ਬਾਈਡਨ ਦੇ ਕਾਰਜਕਾਲ ਦੌਰਾਨ ਸੰਸਾਰ ਚ ਕਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਚੀਜਾਂ ਹੋਇਆਂ ਜਿਵੇ ਮਈ 2021 'ਚ ਇਜ਼ਰਾਇਲ ਫਿਲਿਸਤੀਨੀ ਸੰਕਟ, ਅਗਸਤ 2021 ਵਿਚ [[ਤਾਲਿਬਾਨ]] ਨੇ [[ਅਫ਼ਗ਼ਾਨਿਸਤਾਨ]] ਉਪਰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲਿਆ ਅਤੇ 2022 ਵਿਚ [[ਯੂਕ੍ਰੇਨ ਉੱਤੇ ਰੂਸੀ ਹਮਲਾ, 2022|ਰੂਸ ਯੂਕਰੇਨ ਯੁੱਧ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ]] ਹੋਈ। ਬਾਈਡਨ ਨੇ ਵਿਦੇਸ਼ ਨੀਤੀ, ਆਰਥਿਕਤਾ, ਅਤੇ ਨਿਆਂਪਾਲਿਕਾ ਲਈ ਕਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਫੈਸਲੇ ਲਏ। ਬਾਈਡਨ ਨੇ 2022 ਵਿੱਚ ਕੇਤਨਜੀ ਬ੍ਰਾਊਨ ਜੈਕਸਨ ਨੂੰ ਅਮਰੀਕੀ ਸਰਵਉੱਚ ਅਦਾਲਤ ਵਿੱਚ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਦੀ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਦੇ ਐਸੋਸੀਏਟ ਜਸਟਿਸ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਜੂਨ 2023 ਵਿੱਚ [[ਅਜੈ ਬੰਗਾ]] ਨੂੰ [[ਵਿਸ਼ਵ ਬੈਂਕ]] ਦਾ ਮੁਖੀ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ। ਬਾਈਡਨ ਦਾ ਕਾਰਜਕਾਲ 20 ਜਨਵਰੀ 2025 ਨੂੰ ਅਧਿਕਾਰਿਤ ਤੌਰ ਤੇ ਸਮਾਪਤ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪੁਰਵਗਾਮੀ ਅਤੇ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਦੋਨੋ [[ਡੌਨਲਡ ਟਰੰਪ]] ਸਨ। === ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਦੌਰੇ === ਬਾਈਡਨ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕਾਰਜਕਾਲ ਦੌਰਾਨ 23 ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ 16 ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਯਾਤਰਾਵਾਂ ਕੀਤੀਆਂ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਆਪਣਾ ਸਭ ਤੋ ਪਹਿਲਾ ਦੌਰਾ ਜੂਨ 2021 ਵਿੱਚ [[ਯੂਨਾਈਟਡ ਕਿੰਗਡਮ]] ਦਾ ਕੀਤਾ ਸੀ ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਨੇ 47ਵੇਂ ਜੀ-7 ਸੰਮੇਲਨ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਏ। ਬਾਈਡਨ ਨੇ ਆਪਣਾ ਹਾਲ ਹੀ ਦਾ ਦੌਰਾ 18 ਨਵੰਬਰ 2024 ਨੂੰ [[ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ]] ਦਾ ਕੀਤਾ ਹੈ।<ref>{{Cite web |date=2024-11-18 |title=ਜੀ-20 ਸੰਮੇਲਨ ''ਚ ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਤੇ ਜੋਅ ਬਿਡੇਨ ਨੂੰ ਮਿਲੇ PM ਮੋਦੀ - mobile |url=https://m.jagbani.punjabkesari.in/international/news/pm-modi-meets-joe-biden--brazil-president-at-g20-summit-in-rio-de-janeiro-1525889 |access-date=2024-11-20 |website=jagbani}}</ref> {{Multiple image | image1 = Family photo of the G7 leaders at Carbis Bay (1).jpg | caption1 = ਜੂਨ 2021 ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਪਹਿਲੇ ਦੌਰੇ ਦੌਰਾਨ ਬਾਈਡਨ ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੋਰ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਆਗੂ | image2 = | caption2 = 13 ਜੂਨ 2024 ਨੂੰ ਬਾਈਡਨ ਜੀ-7 ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਆਗੂਆਂ ਨਾਲ [[ਇਟਲੀ|ਫਸਾਨੋ, ਇਟਲੀ]] ਵਿਖੇ | image3 = President Biden and Prime Minister Modi of India before the 2023 G20 Summit.jpg | caption3 = [[ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ (ਭਾਰਤ)|ਭਾਰਤੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ]] [[ਨਰਿੰਦਰ ਮੋਦੀ]] ਨਾਲ ਜੀ-20 ਸੰਮੇਲਨ ਤੋ ਪਹਿਲਾਂ ਮਿਲਦੇ ਹੋਏ ਬਾਈਡਨ | image4 = Global Biofuels Alliance at G20 New Delhi 2023.jpg | caption4 = ਵਿਸ਼ਵ ਆਗੂਆਂ ਨਾਲ ਬਾਈਡਨ 2023 ਦੇ ਜੀ-20 ਸੰਮੇਲਨ ਵਿਚ }} ਬਾਈਡਨ ਸਤੰਬਰ 2023 ਵਿੱਚ [[2023 ਜੀ-20 ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਸਿਖਰ ਸੰਮੇਲਨ|ਜੀ-20 ਸੰਮੇਲਨ]] ਲਈ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ(ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ) ਭਾਰਤ ਆਏ ਸੀ।<ref>{{Cite web |title=ਅਮਰੀਕੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਜੋਅ ਬਾਈਡਨ ਜੀ-20 ਸੰਮੇਲਨ ਲਈ ਦਿੱਲੀ ਪਹੁੰਚੇ |url=https://www.ajitjalandhar.com/story/20230908/51/4280633.cms |access-date=2023-10-10 |website=ਅਜੀਤ: ਤਾਜ਼ਾ ਖ਼ਬਰਾਂ |language=en |archive-date=2023-10-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231020183530/https://www.ajitjalandhar.com/story/20230908/51/4280633.cms |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |title=G20 Summit 2023: ਭਾਰਤ ਪਹੁੰਚੇ ਅਮਰੀਕੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਜੋ ਬਾਇਡਨ |url=https://zeenews.india.com/hindi/zeephh/nri/g20-summit-2023-joe-biden-in-india-will-meet-pm-narendra-modi/1861981 |access-date=2023-10-10 |website=Zee News |language=hi}}</ref> == ਹਵਾਲੇ == [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਦੇ ਉਪ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1942]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜੋ ਬਾਈਡਨ]] e7pye2svpigsfu8nubnwxin84fx1afb 0 154544 844734 815360 2026-08-21T06:52:03Z Harry sidhuz 38365 ਹਵਾਲੇ ਵਿਚ ਗਲਤੀ............................।।।।।।।।।।।।।।।।।।।।।।।।।।।।।।।।।।।।।।।।।।।।।।।।।।।।। ਅਤੇ ਇਨਫੌਬਾਕਸ ਜੋੜਿਆ ਗਿਆ 844734 wikitext text/x-wiki {{Infobox Military Structure|name=ਜੈਸਲਮੇਰ ਕਿਲ੍ਹਾ|native_name=ਸਵਰਨ ਦੁਰਗ, ਜੈਸਲਮੇਰ ਕਿਲ੍ਹਾ|location=[[ਜੈਸਲਮੇਰ]], [[ਰਾਜਸਥਾਨ]], [[ਭਾਰਤ]]|image=[[File:Jaisalmer forteresse.jpg|300px]]|caption=ਜੈਸਲਮੇਰ ਕਿਲ੍ਹਾ|pushpin_map=India#India Rajasthan|coordinates={{coord|26.9127|70.9126|type:landmark_region:IN|display=title,inline}}|map_caption=Location of Jaisalmer Fort in Rajasthan|pushpin_relief=yes|type=Desert fortification|code=|built={{start date and age|1156}}|builder=[[ਰਾਵਲ ਜੈਸਲ]]|materials=ਪੀਲਾ ਪੱਥਰ|height=|condition=Protected Monument|owner=|open_to_public=Yes|garrison=|current_commander=|occupants=ਜੈਸਲਮੇਰ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਦਾ ਲਗਭਗ ਚੌਥਾ ਹਿੱਸਾ|battles=|events=|image2=|footnotes={{designation list | embed=yes | designation1 = WHS | designation1_partof = [[ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੇ ਪਹਾੜੀ ਕਿਲ੍ਹੇ]] | designation1_date = [[List of World Heritage Sites by year of inscription#2013 (36th ਸ਼ੈਸ਼ਨ)|2013]] <small>(36th [[World Heritage Committee|session]])</small> | designation1_type = ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ | designation1_criteria = ii, iii | designation1_number = [https://whc.unesco.org/en/list/247 247] | designation1_free1name = Region | designation1_free1value = [[ਏਸ਼ੀਆ | ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਰਾਸਤੀ ਸਥਾਨਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ]] }}}}[[ਤਸਵੀਰ:Sonar Fort 1.png|thumb|ਸੋਨਾਰ ਕਿਲ੍ਹਾ]] [[ਤਸਵੀਰ:Sonar Fort 2.png|thumb|ਸੋਨਾਰ ਕਿਲ੍ਹਾ ਜੈਸਲਮੇਰ]] [[ਤਸਵੀਰ:Sonar Fort 3.png|thumb|ਸੋਨਾਰ ਕਿਲ੍ਹਾ]] '''ਜੈਸਲਮੇਰ ਕਿਲ੍ਹਾ''' [[ਭਾਰਤ]] ਦੇ [[ਰਾਜਸਥਾਨ]] ਰਾਜ ਵਿੱਚ [[ਜੈਸਲਮੇਰ]] ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਬਹੁਤ ਘੱਟ "ਜੀਵਤ ਕਿਲ੍ਹਿਆਂ" ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ (ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕਾਰਕਸੋਨ, [[ਫ਼ਰਾਂਸ|ਫਰਾਂਸ]]), ਕਿਉਂਕਿ ਪੁਰਾਣੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਦਾ ਇੱਕ ਚੌਥਾਈ ਹਿੱਸਾ ਅਜੇ ਵੀ ਕਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਅੰਦਰ ਹੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।<ref name="Fort full of life">{{Cite web |title=Fort full of life |url=http://www.frontline.in/static/html/fl2709/stories/20100507270906400.htm |access-date=2017-12-10 |website=www.frontline.in}}</ref> ਇਸਦੇ 860 ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਬਿਹਤਰ ਹਿੱਸੇ ਲਈ, ਕਿਲ੍ਹਾ ਜੈਸਲਮੇਰ ਦਾ ਸ਼ਹਿਰ ਸੀ। ਜੈਸਲਮੇਰ ਦੀ ਵਧਦੀ ਆਬਾਦੀ ਦੇ ਅਨੁਕੂਲ ਹੋਣ ਲਈ ਕਿਲੇ ਦੀਆਂ ਕੰਧਾਂ ਦੇ ਬਾਹਰ ਪਹਿਲੀ ਬਸਤੀਆਂ, 17ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਆਈਆਂ ਦੱਸੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।<ref name="Fort full of life" /> ਜੈਸਲਮੇਰ ਦਾ ਕਿਲ੍ਹਾ ਰਾਜਸਥਾਨ ਦਾ ਦੂਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣਾ ਕਿਲ੍ਹਾ ਹੈ, ਜੋ 1156 ਵਿੱਚ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ&nbsp;ਰਾਜਪੂਤ<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=PjXrAAAAMAAJ&q=Jaisal+rajput|title=Princely Rajasthan: Rajput Palaces and Mansions|last=Martinelli|first=Antonio|last2=Michell|first2=George|last3=Nath|first3=Aman|date=14 October 2004|isbn=9780865652408}}</ref> ਰਾਵਲ ( [[ਰੇਸ਼ਮ ਮਾਰਗ|ਸ਼ਾਸਕ]] ) ਜੈਸਲ ਦੁਆਰਾ ਈ.<ref name="Fort full of life" /> ਕਿਲ੍ਹੇ ਦੀਆਂ ਵਿਸ਼ਾਲ ਪੀਲੇ ਰੇਤਲੇ ਪੱਥਰ ਦੀਆਂ ਕੰਧਾਂ ਦਿਨ ਦੇ ਸਮੇਂ ਇੱਕ ਤਿੱਖੇ ਸ਼ੇਰ ਰੰਗ ਦੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਸੂਰਜ ਡੁੱਬਣ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਸ਼ਹਿਦ-ਸੋਨੇ ਵਿੱਚ ਫਿੱਕਾ ਪੈ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਕਿਲ੍ਹੇ ਨੂੰ ਪੀਲੇ ਮਾਰੂਥਲ ਵਿੱਚ ਛਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਕਾਰਨ ਇਸ ਨੂੰ ''ਸੋਨਾਰ ਕਿਲਾ'' ਜਾਂ ''ਗੋਲਡਨ ਫੋਰਟ'' ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।<ref>{{Cite news|url=http://www.highbeam.com/doc/1P3-3191827171.html|title=The Fantastic 5 Forts: Rajasthan Is Home to Some Beautiful Forts, Here Are Some Must-See Heritage Structures|date=28 January 2014|access-date=5 July 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150924204252/http://www.highbeam.com/doc/1P3-3191827171.html|archive-date=24 September 2015|publisher=DNA : Daily News & Analysis|via=[[HighBeam Research]]}}</ref> ''ਸੋਨਾਰ ਕਿਲਾ'' (ਸੁਨਹਿਰੀ ਕਿਲ੍ਹੇ ਲਈ ਬੰਗਾਲੀ) ਨਾਮ ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਉਸੇ ਨਾਮ ਦੀ ਮਸ਼ਹੂਰ ਬੰਗਾਲੀ ਫਿਲਮ ਦੇ ਬਾਅਦ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਉੱਘੇ ਫਿਲਮ ਨਿਰਮਾਤਾ ਸਤਿਆਜੀਤ ਰੇ ਦੁਆਰਾ ਇਸ ਕਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਸ਼ੂਟ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਕਿਲ੍ਹਾ ਤ੍ਰਿਕੁਟਾ ਪਹਾੜੀ 'ਤੇ ਮਹਾਨ [[ਥਾਰ ਮਾਰੂਥਲ]] ਦੇ ਰੇਤਲੇ ਫੈਲਾਅ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਖੜ੍ਹਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਇਸਨੂੰ ''ਤ੍ਰਿਕੁਟਗੜ੍ਹ'' ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਅੱਜ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਦੱਖਣੀ ਕਿਨਾਰੇ ਦੇ ਨਾਲ ਸਥਿਤ ਹੈ ਜੋ ਇਸਦਾ ਨਾਮ ਰੱਖਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਦਾ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਪਹਾੜੀ ਟਿਕਾਣਾ ਇਸ ਦੇ ਕਿਲੇਬੰਦੀਆਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਟਾਵਰਾਂ ਨੂੰ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਕਈ ਮੀਲਾਂ ਤੱਕ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। 2013 ਵਿੱਚ, [[ਪਨਾਮ ਪੈਨ|ਫਨੋਮ ਪੇਨ]], [[ਕੰਬੋਡੀਆ]] ਵਿੱਚ ਆਯੋਜਿਤ [[ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਰਾਸਤ ਕਮੇਟੀ]] ਦੇ 37ਵੇਂ ਸੈਸ਼ਨ ਵਿੱਚ, ਜੈਸਲਮੇਰ ਕਿਲ੍ਹੇ, ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੇ ਪੰਜ ਹੋਰ ਕਿਲ੍ਹਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਨੂੰ ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੇ ਸਮੂਹ ਪਹਾੜੀ ਕਿਲ੍ਹਿਆਂ ਦੇ ਅਧੀਨ [[ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਰਾਸਤ ਟਿਕਾਣਾ|ਯੂਨੈਸਕੋ ਦੀ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਰਾਸਤ ਸਥਾਨ]] ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। == ਇਤਿਹਾਸ == [[ਤਸਵੀਰ:Jaisalmer_Fort.jpg|thumb| ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਉੱਪਰਲੇ ਕਿਲੇ ਦਾ ਦ੍ਰਿਸ਼]] ਦੰਤਕਥਾ ਹੈ ਕਿ ਕਿਲ੍ਹਾ ਰਾਵਲ ਜੈਸਲ, ਇੱਕ ਭਾਟੀ ਰਾਜਪੂਤ, ਦੁਆਰਾ 1156 ਈਸਵੀ ਵਿੱਚ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।<ref>Rajasthan Guides (Everyman Guides). By Vivien Crump et al. 2002. Pg. 208. {{ISBN|1-85715-887-3}}</ref> ਕਹਾਣੀ ਦੱਸਦੀ ਹੈ ਕਿ ਇਸਨੇ ਲੋਧਰੁਵਾ ਵਿਖੇ ਇੱਕ ਪੁਰਾਣੇ ਨਿਰਮਾਣ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਜੈਸਲ ਅਸੰਤੁਸ਼ਟ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਦੋਂ ਜੈਸਲ ਨੇ ਜੈਸਲਮੇਰ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਤਾਂ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਰਾਜਧਾਨੀ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ। 1299 ਈਸਵੀ ਦੇ ਆਸ-ਪਾਸ, ਰਾਵਲ ਜੈਤ ਸਿੰਘ I ਨੂੰ [[ਦਿੱਲੀ ਸਲਤਨਤ]] ਦੇ [[ਅਲਾਉੱਦੀਨ ਖ਼ਿਲਜੀ|ਅਲਾਉਦੀਨ ਖਲਜੀ]] ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਲੰਬੀ ਘੇਰਾਬੰਦੀ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪਿਆ, ਜਿਸਨੂੰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਦੇ ਖਜ਼ਾਨੇ ਦੇ ਕਾਫ਼ਲੇ ਉੱਤੇ ਭਾਟੀ ਦੇ ਛਾਪੇ ਦੁਆਰਾ ਭੜਕਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਘੇਰਾਬੰਦੀ ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ, ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹਾਰ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਭਾਟੀ ਰਾਜਪੂਤ ਔਰਤਾਂ ਨੇ '[[ਜੌਹਰ]]' ਦਾ ਵਚਨਬੱਧ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਮੂਲਰਾਜ ਦੀ ਕਮਾਨ ਹੇਠ ਮਰਦ ਯੋਧੇ ਸੁਲਤਾਨ ਦੀਆਂ ਫੌਜਾਂ ਨਾਲ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਘਾਤਕ ਅੰਤ ਹੋਇਆ। ਸਫਲ ਘੇਰਾਬੰਦੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕੁਝ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ, ਕਿਲ੍ਹਾ [[ਦਿੱਲੀ ਸਲਤਨਤ]] ਦੇ ਅਧੀਨ ਰਿਹਾ, ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਬਚੇ ਹੋਏ ਭਾਟੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਮੁੜ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ।<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=qqd1RAAACAAJ|title=A HISTORY OF RAJASTHAN (PB)|last=Rima Hooja|date=2006|isbn=978-81-291-1501-0|pages=368|quote=The attack on Jaisalmer during Sultan Alauddin Khilji’s reign seems to have begun in AD 1299, when its Bhati king Jait Singh I was ruling. The besieged fort withstood the assault and encirclement until, at long last, scarcity of food and provisions played their inevitable part in deciding the issue. By this time, Jait Singh may have already lost his life, as tradition holds, and the crown taken up by his son, Mularaj. It was at this stage that the women of Jaisalmer fort performed jauhar, while the men, led by Rawal Mularaj, and his younger brother Ratan Singh, flung open the gates of the fort and rushed forth to die fighting to the last. Some sources suggest that Mularaj died in an earlier sortie, and that Ratan Singh (or Ratan-Si), succeeded him as Rawal and carried out the defence of Jaisalmer, until the final shaka. In any event, once Jaisalmer was invested, it is known to have remained in Khilji hands for the next few years}}</ref> ਰਾਵਲ ਲੁਨਾਕਰਨ ਦੇ ਰਾਜ ਦੌਰਾਨ, ਲਗਭਗ 1530-1551 ਈਸਵੀ, ਇੱਕ ਅਫਗਾਨ ਮੁਖੀ ਅਮੀਰ ਅਲੀ ਦੁਆਰਾ ਕਿਲ੍ਹੇ 'ਤੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਰਾਵਲ ਨੂੰ ਜਾਪਿਆ ਕਿ ਉਹ ਹਾਰੀ ਹੋਈ ਲੜਾਈ ਲੜ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਕਤਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਕਿਉਂਕਿ ''ਜੌਹਰ ਦਾ'' ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਰਨ ਲਈ ਕਾਫ਼ੀ ਸਮਾਂ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਦੁਖਦਾਈ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਕੰਮ ਕਰਨ ਤੋਂ ਤੁਰੰਤ ਬਾਅਦ ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਪਹੁੰਚ ਗਈ ਅਤੇ ਜੈਸਲਮੇਰ ਦੀ ਫੌਜ ਕਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਵਿੱਚ ਜੇਤੂ ਹੋ ਗਈ। 1541 ਈਸਵੀ ਵਿੱਚ, ਰਾਵਲ ਲੁਨਾਕਰਨ ਨੇ [[ਮੁਗ਼ਲ ਸਲਤਨਤ|ਮੁਗ਼ਲ]] ਸਮਰਾਟ [[ਹੁਮਾਯੂੰ]] ਨਾਲ ਵੀ ਲੜਾਈ ਕੀਤੀ ਜਦੋਂ ਬਾਅਦ ਵਾਲੇ ਨੇ ਅਜਮੇਰ ਦੇ ਰਸਤੇ ਵਿੱਚ ਕਿਲ੍ਹੇ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ।<ref>{{Cite web |title=Fort full of life |url=http://www.frontline.in/static/html/fl2709/stories/20100507270906400.htm |access-date=2017-12-11 |website=www.frontline.in}}</ref> ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਧੀ ਨੂੰ ਅਕਬਰ ਨੂੰ ਵਿਆਹ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਵੀ ਕੀਤੀ। ਮੁਗਲਾਂ ਨੇ 1762 ਤੱਕ ਕਿਲ੍ਹੇ ਨੂੰ ਕੰਟਰੋਲ ਕੀਤਾ<ref name="Verma">{{Cite book|title=Forts of India|last=Verma|first=Amrit|publisher=The Director, Publication Division, Ministry of Information and Broadcasting, Government of India|year=2003|isbn=81-230-1002-8|location=New Delhi|pages=21–23}}</ref> ਇਹ ਕਿਲ੍ਹਾ 1762 ਤੱਕ ਮੁਗਲਾਂ ਦੇ ਕਬਜ਼ੇ ਹੇਠ ਰਿਹਾ, ਜਦੋਂ ਮਹਾਰਾਵਲ ਮੂਲਰਾਜ ਨੇ ਕਿਲ੍ਹੇ 'ਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲਿਆ। [[ਈਸਟ ਇੰਡੀਆ ਕੰਪਨੀ]] ਅਤੇ ਮੂਲਰਾਜ ਵਿਚਕਾਰ 12 ਦਸੰਬਰ 1818 ਨੂੰ ਹੋਈ ਸੰਧੀ ਨੇ ਮੂਲਰਾਜ ਨੂੰ ਕਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਕੰਟਰੋਲ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖਣ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਹਮਲੇ ਤੋਂ ਸੁਰੱਖਿਆ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੀ। 1820 ਵਿੱਚ ਮੂਲਰਾਜ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਦੇ ਪੋਤਰੇ ਗਜ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਕਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਵਿਰਾਸਤ ਵਿੱਚ ਮਿਲਿਆ।<ref name="Verma" /> [[ਬਰਤਾਨਵੀ ਰਾਜ|ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸ਼ਾਸਨ]] ਦੇ ਆਗਮਨ ਦੇ ਨਾਲ, ਸਮੁੰਦਰੀ ਵਪਾਰ ਦੇ ਉਭਾਰ ਅਤੇ [[ਮੁੰਬਈ|ਬੰਬਈ]] ਦੀ ਬੰਦਰਗਾਹ ਦੇ ਵਾਧੇ ਨੇ ਜੈਸਲਮੇਰ ਦੇ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਆਰਥਿਕ ਗਿਰਾਵਟ ਵੱਲ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ। [[ਭਾਰਤ ਦਾ ਆਜ਼ਾਦੀ ਸੰਗਰਾਮ|ਆਜ਼ਾਦੀ]] ਅਤੇ [[ਭਾਰਤ ਦੀ ਵੰਡ]] ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਵਪਾਰਕ ਮਾਰਗ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੰਦ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਵਪਾਰ ਵਿੱਚ ਇਸਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ਦੀ ਪੁਰਾਣੀ ਭੂਮਿਕਾ ਤੋਂ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਸਥਾਈ ਤੌਰ 'ਤੇ ਹਟਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਫਿਰ ਵੀ, ਜੈਸਲਮੇਰ ਦੀ ਨਿਰੰਤਰ ਰਣਨੀਤਕ ਮਹੱਤਤਾ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿਚਕਾਰ [[ਭਾਰਤ-ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਯੁੱਧ (1965)|1965]] ਅਤੇ [[ਭਾਰਤ-ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਯੁੱਧ (1971)|1971 ਦੀਆਂ ਲੜਾਈਆਂ]] ਦੌਰਾਨ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।{{ਹਵਾਲਾ ਲੋੜੀਂਦਾ|date=December 2017}} ਹਾਲਾਂਕਿ ਜੈਸਲਮੇਰ ਦਾ ਕਸਬਾ ਹੁਣ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਵਪਾਰਕ ਸ਼ਹਿਰ, ਜਾਂ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਫੌਜੀ ਚੌਕੀ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਅਜੇ ਵੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸੈਰ-ਸਪਾਟਾ ਸਥਾਨ ਵਜੋਂ ਮਾਲੀਆ ਕਮਾਉਣ ਦੇ ਯੋਗ ਹੈ। ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ, [[ਜੈਸਲਮੇਰ]] ਦੀ ਪੂਰੀ ਆਬਾਦੀ ਕਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਅੰਦਰ ਰਹਿੰਦੀ ਸੀ, ਅਤੇ ਅੱਜ ਵੀ ਪੁਰਾਣੇ ਕਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 4,000 ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਵਸਨੀਕ ਆਬਾਦੀ ਬਰਕਰਾਰ ਹੈ ਜੋ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ [[ਬ੍ਰਾਹਮਣ]] ਅਤੇ ਰਾਜਪੂਤ ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਹਨ। ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ਨੇ ਇੱਕ ਵਾਰ ਕਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਦੇ ਭਾਟੀ ਸ਼ਾਸਕਾਂ ਲਈ ਕਾਰਜਬਲ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਸੇਵਾ ਨੇ ਫਿਰ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਨੂੰ ਪਹਾੜੀ ਦੀ ਚੋਟੀ 'ਤੇ ਅਤੇ ਕਿਲ੍ਹੇ ਦੀਆਂ ਕੰਧਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਰਹਿਣ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਦਿੱਤਾ। ਖੇਤਰ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਵਿੱਚ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਵਾਧੇ ਦੇ ਨਾਲ, ਕਸਬੇ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਵਸਨੀਕ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਤ੍ਰਿਕੁਟਾ ਪਹਾੜੀ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਹੋ ਗਏ। ਉਥੋਂ ਕਸਬੇ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਕਿਲ੍ਹੇ ਦੀਆਂ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਕੰਧਾਂ ਤੋਂ ਪਰੇ, ਅਤੇ ਹੇਠਾਂ ਨਾਲ ਲੱਗਦੀ ਘਾਟੀ ਵਿੱਚ ਫੈਲ ਗਈ ਹੈ। == ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ == ਕਿਲ੍ਹਾ {{Convert|1500|ft|m|abbr=on}} ਹੈ ਲੰਬੀ ਅਤੇ {{Convert|750|ft|m|abbr=on}} ਚੌੜਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਕ ਪਹਾੜੀ 'ਤੇ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਜੋ {{Convert|250|ft|m|abbr=on}} ਦੀ ਉਚਾਈ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਉੱਠਦਾ ਹੈ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਪੇਂਡੂ ਖੇਤਰਾਂ ਤੋਂ ਉੱਪਰ। ਕਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਅਧਾਰ 'ਤੇ {{Convert|15|ft|m|abbr=on}} ਹੈ ਉੱਚੀ ਕੰਧ ਜੋ ਕਿਲੇ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਬਾਹਰਲੇ ਰਿੰਗ ਨੂੰ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਇਸਦੇ ਤੀਹਰੀ ਰਿੰਗ ਵਾਲੇ ਰੱਖਿਆ ਢਾਂਚੇ ਦੇ ਅੰਦਰ। ਕਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਉੱਪਰਲੇ ਬੁਰਜ ਜਾਂ ਬੁਰਜ ਇੱਕ ਰੱਖਿਆਤਮਕ ਅੰਦਰੂਨੀ-ਕੰਧ ਦਾ ਘੇਰਾ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ ਜੋ ਲਗਭਗ {{Convert|2.5|mi|km|abbr=on}} ਹੈ। ਲੰਬਾ। ਕਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਹੁਣ 99 ਬੁਰਜ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 92 1633-47 ਦੀ ਮਿਆਦ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਬਣਾਏ ਗਏ ਸਨ ਜਾਂ ਕਾਫ਼ੀ ਹੱਦ ਤੱਕ ਦੁਬਾਰਾ ਬਣਾਏ ਗਏ ਸਨ। ਕਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਕਸਬੇ ਦੇ ਚਾਰ ਕਿਲ੍ਹੇ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਦੁਆਰ ਜਾਂ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਵੀ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਦੀ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਪਾਂ ਦੁਆਰਾ ਰਾਖੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ।<ref name="Verma" /> ਕਿਲ੍ਹੇ ਦੀਆਂ ਕੰਧਾਂ ਅਤੇ ਮੈਦਾਨਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਦਿਲਚਸਪੀ ਦੇ ਹੋਰ ਨੁਕਤੇ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ: * [[ਤਸਵੀਰ:Suraj_pol_of_Jaiselmer_Fort.JPG|thumb| ਸੁਰਜ ਪੋਲ, ਜੈਸਲਮੇਰ ਕਿਲੇ ਦੇ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਦੁਆਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ]] ਚਾਰ ਵਿਸ਼ਾਲ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਨੂੰ ਲੰਘਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਕਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਮੁੱਖ ਪਹੁੰਚ ਦੇ ਨਾਲ ਸਥਿਤ ਹੈ। * ਰਾਜ ਮਹਿਲ ਪੈਲੇਸ, ਜੈਸਲਮੇਰ ਦੇ ਮਹਾਰਾਵਲ ਦਾ ਸਾਬਕਾ ਨਿਵਾਸ। * [[ਤਸਵੀਰ:Corridor_of_Jain_temple_-_Jaisalmer_Fort.jpg|thumb| ਜੈਨ ਮੰਦਰ ਦਾ ਗਲਿਆਰਾ - ਜੈਸਲਮੇਰ ਦਾ ਕਿਲਾ]] ਜੈਨ ਮੰਦਰ : ਜੈਸਲਮੇਰ ਕਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਅੰਦਰ, 12-16ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੌਰਾਨ ਪੀਲੇ ਰੇਤਲੇ ਪੱਥਰ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਏ ਗਏ 7 ਜੈਨ ਮੰਦਰ ਹਨ।<ref>{{Cite web |date=21 June 2013 |title=Hill Forts of Rajasthan |url=https://whc.unesco.org/en/list/247 |publisher=[[UNESCO]]}}</ref>{{Sfn|Melton|2014}} ਮੇਰਟਾ ਦੇ ਅਸਕਰਨ ਚੋਪੜਾ ਨੇ ਸੰਭਵਨਾਥ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਮੰਦਰ ਬਣਾਇਆ। ਮੰਦਰ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪੁਰਾਣੇ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਦੇ ਨਾਲ 600 ਤੋਂ ਵੱਧ ਮੂਰਤੀਆਂ ਹਨ।{{Sfn|Jain|2005}} ਚੋਪੜਾ ਪੰਜਾਜੀ ਨੇ ਕਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਅੰਦਰ ਅਸ਼ਟਪਧ ਮੰਦਰ ਬਣਵਾਇਆ।{{Sfn|Jain|2005}} * ਜੈਸਲਮੇਰ ਦਾ ਲਕਸ਼ਮੀਨਾਥ ਮੰਦਿਰ, ਲਕਸ਼ਮੀ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਹੈ। * [[ਤਸਵੀਰ:Jaisalmer,_India,_Haveli.jpg|thumb| ਜੈਸਲਮੇਰ ਕਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਹਵੇਲੀ]] ਕਈ ਵਪਾਰੀ ਹਵੇਲੀਆਂ। ਇਹ ਵੱਡੇ ਘਰ ਹਨ ਜੋ ਅਕਸਰ ਰਾਜਸਥਾਨੀ ਕਸਬਿਆਂ ਅਤੇ [[ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤ]] ਦੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਅਮੀਰ ਵਪਾਰੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਰੇਤਲੇ ਪੱਥਰ ਦੀ ਸਜਾਵਟੀ ਨੱਕਾਸ਼ੀ ਨਾਲ। ਕੁਝ [[ਹਵੇਲੀ|ਹਵੇਲੀਆਂ]] ਕਈ ਸੌ ਸਾਲ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਹਨ। [[ਜੈਸਲਮੇਰ]] ਵਿੱਚ ਪੀਲੇ ਰੇਤਲੇ ਪੱਥਰ ਤੋਂ ਉੱਕਰੀਆਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਵਿਸਤ੍ਰਿਤ ਹਵੇਲੀਆਂ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੁਝ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਮੰਜ਼ਿਲਾਂ ਅਤੇ ਅਣਗਿਣਤ ਕਮਰੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸਜਾਈਆਂ ਖਿੜਕੀਆਂ, archways, ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਅਤੇ ਬਾਲਕੋਨੀ ਹਨ। ਕੁਝ ਹਵੇਲੀਆਂ ਅੱਜ ਅਜਾਇਬ ਘਰ ਹਨ ਪਰ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ [[ਜੈਸਲਮੇਰ]] ਵਿੱਚ ਅਜੇ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬਣਾਇਆ ਸੀ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਵਿਆਸ ਹਵੇਲੀ ਹੈ ਜੋ 15ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਬਣਾਈ ਗਈ ਸੀ, ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਅੱਜ ਵੀ ਮੂਲ ਬਿਲਡਰਾਂ ਦੇ ਵੰਸ਼ਜਾਂ ਦਾ ਕਬਜ਼ਾ ਹੈ। ਇਕ ਹੋਰ ਉਦਾਹਰਨ ਸ਼੍ਰੀ ਨਾਥ ਪੈਲੇਸ ਹੈ ਜੋ ਕਿਸੇ ਸਮੇਂ ਜੈਸਲਮੇਰ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਦੁਆਰਾ ਆਬਾਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਕੁਝ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਅਤੇ ਛੱਤਾਂ ਸੈਂਕੜੇ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਦੀਆਂ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਉੱਕਰੀਆਂ ਲੱਕੜ ਦੀਆਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਉਦਾਹਰਣਾਂ ਹਨ। * [[ਤਸਵੀਰ:Nathmal_Haweli_with_signature_seals_of_architects.jpg|thumb| ਨਾਥਮਲ ਹਵੇਲੀ ਆਰਕੀਟੈਕਟਾਂ ਦੇ ਦਸਤਖਤ ਸੀਲਾਂ ਨਾਲ]] ਨਾਥਮਲ ਹਵੇਲੀ<ref>https://www.incredibleindia.org/content/incredibleindia/en/destinations/jaisalmer/nathmal-ki-haveli.html</ref> ਜੈਸਲਮੇਰ ਕਿਲੇ ਦਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਤੀਕ ਸਮਾਰਕ ਹੈ। ਇਹ ਪੀਲੇ ਰੇਤ ਦੇ ਪੱਥਰ ਵਿੱਚ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਜੋ ਸੂਰਜ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਸੋਨੇ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਹਵੇਲੀ ਦਾ ਨਾਮ ਜੈਸਲਮੇਰ ਦੇ ਦਰਬਾਰ ਵਿੱਚ ਤਤਕਾਲੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨਾਥਮਲ ਦੇ ਨਾਮ ਉੱਤੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।<ref>https://www.tourism-rajasthan.com/nathmal-ki-haveli.html</ref> ਇਸ ਨੂੰ ਦੋ ਭਰਾਵਾਂ ਲੂਲੂ ਅਤੇ ਹਾਥੀ ਨੇ ਇੱਕੋ ਸਮੇਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹਿੱਸਿਆਂ ਤੋਂ ਬਣਾਇਆ ਸੀ। ਇਸ ਕਾਰਨ ਕਰਕੇ, ਇਮਾਰਤ ਦੀ ਕੋਈ ਸਮਰੂਪਤਾ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਫਿਰ ਵੀ ਇਹ ਕਲਾ ਦਾ ਇੱਕ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਨਮੂਨਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਸਜਾਵਟੀ ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਆਰਕੀਟੈਕਟਾਂ ਨੇ ਹਾਥੀ 'ਤੇ ਰਾਜਪੂਤਾਨਾ ਦੇ ਯੋਧੇ ਦੀ ਉੱਕਰੀ ਵਜੋਂ ਇਮਾਰਤ ਦੇ ਥੰਮ੍ਹ 'ਤੇ ਆਪਣੇ ਦਸਤਖਤ ਛੱਡੇ। ਇਮਾਰਤ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦੋਵੇਂ ਪਾਸੇ ਦੋ ਹਾਥੀਆਂ ਨਾਲ ਪਛਾਣਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਮਾਰਤ ਇਸਲਾਮੀ ਅਤੇ ਰਾਜਪੂਤਾਨਾ ਸ਼ੈਲੀ ਦੀ ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ ਦਾ ਮਿਸ਼ਰਣ ਹੈ। ਕਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ''ਘੁੱਟ ਨਾਲੀ'' ਨਾਮਕ ਇੱਕ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਨਿਕਾਸੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਹੈ ਜੋ ਕਿਲੇ ਦੇ ਚਾਰੇ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਕਿਲ੍ਹੇ ਤੋਂ ਦੂਰ ਬਰਸਾਤੀ ਪਾਣੀ ਦੀ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਨਿਕਾਸੀ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਸਾਲਾਂ ਦੌਰਾਨ, ਬੇਤਰਤੀਬੇ ਉਸਾਰੀ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਅਤੇ ਨਵੀਆਂ ਸੜਕਾਂ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਨੇ ਇਸਦੀ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ੀਲਤਾ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਘਟਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। [[ਤਸਵੀਰ:DSC_2758b_Jharokha_Jaisalmer_Fort.jpg|thumb| ਜੈਸਲਮੇਰ ਕਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਝਰੋਖਾ]] == ਗੈਲਰੀ == <gallery> 20170309 094915 Jaisalmer fort anagoria.jpg|ਕਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਮਹਿਲ Cannon at Jaisalmer Fort.jpg|ਜੈਸਲਮੇਰ ਕਿਲ੍ਹੇ 'ਤੇ ਤੋਪ Evening view of Jaisalmer Fort.jpg|ਜੈਸਲਮੇਰ ਕਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਸ਼ਾਮ ਦਾ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਤਸਵੀਰ:Jaisalmer, India, Jaisalmer Fort, Walls.jpg|ਕੰਧਾਂ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰ ਤਸਵੀਰ:Jaisalmer, India, Jaisalmer Fort, Passage.jpg|ਕਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਦੁਆਰ ਤਸਵੀਰ:Jaisalmer, India, Jaisalmer Fort, Cows.jpg|ਮੁੱਖ ਮਾਰਗ 'ਤੇ ਗਾਵਾਂ Fort Palace - Jaisalmer (8029457852).jpg|ਫੋਰਟ ਪੈਲੇਸ - ਜੈਸਲਮੇਰ ਦਾ ਕਿਲਾ Bairisal Borj (Jaisalmer Fort), Jaisalmer, Jodhpur, Rajasthan, India (2012).jpg|ਦਰਜਾਬੰਦੀ JAISALMER FORT AND CITY.JPG|ਜੈਸਲਮੇਰ ਕਿਲਾ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰ Jaisalmer-Citadel-02-Weaked retaining wall-20131010.jpg|ਜੈਸਲਮੇਰ ਗੜ੍ਹ Jaisalmer-palaces and forts 13.jpg|ਕਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਨੱਕਾਸ਼ੀ ਤਸਵੀਰ:Jaisalmer, India, Jaisalmer Fort, Haveli art.jpg|ਹਵੇਲੀ ਕਲਾ ਤਸਵੀਰ:Narrow alleys of Jasalmer fort.jpg|ਥੰਬ|ਜੈਸਲਮੇਰ ਕਿਲੇ ਦੀਆਂ ਤੰਗ ਗਲੀਆਂ। ਪੀਲੇ ਰੇਤਲੇ ਪੱਥਰ ਵਿੱਚ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਤਸਵੀਰ:Puppets onsale at Jaisalmer Fort.jpg|thumb|ਜੈਸਲਮੇਰ ਕਿਲੇ ਦੀਆਂ ਤੰਗ ਗਲੀਆਂ ਵਿੱਚ ਕਠਪੁਤਲੀਆਂ ਦੀ ਵਿਕਰੀ ਤਸਵੀਰ:Street market in Jaisalmer Fort.jpg|ਥੰਬ | ਜੈਸਲਮੇਰ ਕਿਲੇ ਦੇ ਅੰਦਰ ਗਲੀ ਬਾਜ਼ਾਰ ਤਸਵੀਰ:NathmalJi Haveli Elephant carving high releif.jpg|thumb|ਨਾਥਮਲਜੀ ਹਵੇਲੀ ਹਾਥੀ ਦੀ ਨੱਕਾਸ਼ੀ ਉੱਚੀ ਰਾਹਤ ਤਸਵੀਰ:Nathmalji Haveli Elephant carvings in low relief.jpg|thumb|ਨਾਥਮਲਜੀ ਹਵੇਲੀ ਹਾਥੀ ਦੀ ਨੱਕਾਸ਼ੀ ਘੱਟ ਰਾਹਤ ਵਿੱਚ </gallery> == ਹਵਾਲੇ == {{Reflist}} == ਸਰੋਤ == * {{Citation |last=Melton |first=J. Gordon |title=Faiths Across Time: 5,000 Years of Religious History [4 Volumes] |date=2014 |url=https://books.google.com/books?id=bI9_AwAAQBAJ&pg=PA125 |publisher=ABC-CLIO |isbn=9781610690263}} * {{Citation |last=Jain |first=Chanchalmal Lodha |title=History of Oswals |url=https://books.google.com/books?id=3m-J50FHmGcC&pg=PA23 |publisher=Panchshil Publications |isbn=9788192373027 |ref={{SfnRef|Jain|2005}}}} == ਹੋਰ ਪੜ੍ਹਨਾ == * {{Cite book|title=Rajasthan|last=Crump, Vivien|last2=Toh, Irene|publisher=Everyman Guides|year=1996|isbn=1-85715-887-3|location=London|type=Hardback}} * {{Cite book|title=The Palaces of Rajasthan|last=Michell, George, Martinelli, Antonio|publisher=Frances Lincoln|year=2005|isbn=978-0-7112-2505-3|location=London}} * {{Cite book|title=The Rajput Palaces - The Development of an Architectural Style|url=https://archive.org/details/rajputpalacesdev0000till|last=Tillotson|first=G.H.R|publisher=Yale University Press|year=1987|isbn=0-300-03738-4|edition=First|location=New Haven and London|type=Hardback}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਰਾਸਤ ਟਿਕਾਣੇ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਾਜਸਥਨ ਦੇ ਕਿਲ੍ਹੇ]] qpkb3ccz0m60oqhht1n8ljqcbo55keg 0 159066 844744 655814 2026-08-21T08:10:56Z CommonsDelinker 156 Replacing OpenAI_Logo.svg with [[File:OpenAI_wordmark_2017.svg]] (by [[:c:User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] because: [[:c:COM:FR|File renamed]]: [[:c:COM:FR#FR2|Criterion 2]] (meaningless or ambiguous name) · The current title is ambiguous because it 844744 wikitext text/x-wiki {{Infobox company | name = ਓਪਨਏਆਈ | logo = OpenAI wordmark 2017.svg | logo_size = 250px | image = Pioneer Building, San Francisco (2019) -1.jpg | image_size = 275px | image_caption = ਸੈਨ ਫਰਾਂਸਿਸਕੋ ਵਿੱਚ ਪਾਇਨੀਅਰ ਬਿਲਡਿੰਗ ਵਿਖੇ ਹੈੱਡਕੁਆਰਟਰ | industry = [[ਆਰਟੀਫੀਸ਼ੀਅਲ ਇੰਟੈਲੀਜੈਂਸ]] | founders = {{Unbulleted list| | ਸੈਮ ਆਲਟਮੈਨ | ਇਲਿਆ ਸੂਟਸਕੇਵਰ | ਗ੍ਰੇਗ ਬ੍ਰੋਕਮੈਨ | ਵੋਜਸੀਚ ਜ਼ਰੇਮਬਾ | [[ਏਲਨ ਮਸਕ]] | ਜੌਨ ਸ਼ੁਲਮੈਨ | ਆਂਡਰੇਜ ਕਰਪਾਥੀ<ref name="auto2">{{Cite web |date=2015-12-12 |title=Introducing OpenAI |url=https://openai.com/blog/introducing-openai/ |access-date=2023-01-27 |website=OpenAI |language=en |archive-date=August 8, 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170808104802/https://openai.com/blog/introducing-openai/ |url-status=live }}</ref> }} | founded = {{Start date and age|2015|12|10}} | hq_location = ਪਾਇਨੀਅਰ ਬਿਲਡਿੰਗ, ਸੈਨ ਫਰਾਂਸਿਸਕੋ, ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ, ਯੂ.ਐਸ.<ref>{{cite news |url=https://www.nytimes.com/2015/12/12/science/artificial-intelligence-research-center-is-founded-by-silicon-valley-investors.html |title=Artificial-Intelligence Research Center Is Founded by Silicon Valley Investors |first1=John |last1=Markoff |date=December 11, 2015 |newspaper=[[The New York Times]] |access-date=December 12, 2015 |archive-date=August 30, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200830184433/https://www.nytimes.com/2015/12/12/science/artificial-intelligence-research-center-is-founded-by-silicon-valley-investors.html |url-status=live }}</ref><ref name=technologyreview/> | key_people = | area_served = | products = {{Unbulleted list | [[ਜੀਪੀਟੀ-4]] | [[ਓਪਨਏਆਈ ਪੰਜ]] | [[ਚੈਟਜੀਪੀਟੀ]] }} | services = | revenue = | equity = | equity_year = | num_employees = {{circa|375}} (2023)<ref>{{cite news |last=Roose |first=Kevin |author-link=Kevin Roose |date=February 3, 2023 |title=How ChatGPT Kicked Off an A.I. Arms Race |url=https://www.nytimes.com/2023/02/03/technology/chatgpt-openai-artificial-intelligence.html |newspaper=[[The New York Times]] |archive-date=March 8, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230308162500/https://www.nytimes.com/2023/02/03/technology/chatgpt-openai-artificial-intelligence.html |url-status=live }}</ref> | subsid = | owner = | homepage = {{Official URL}} | footnotes = }} '''ਓਪਨਏਆਈ''' ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ [[ਆਰਟੀਫੀਸ਼ੀਅਲ ਇੰਟੈਲੀਜੈਂਸ]] (ਏਆਈ) ਖੋਜ ਪ੍ਰਯੋਗਸ਼ਾਲਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ [[ਗੈਰ-ਲਾਭਕਾਰੀ ਸੰਸਥਾ|ਗੈਰ-ਮੁਨਾਫ਼ਾ]] '''ਓਪਨਏਆਈ ਇਨਕਾਰਪੋਰੇਟਿਡ''' ('''ਓਪਨਏਆਈ ਇੰਕ)''' ਅਤੇ ਇਸਦੀ [[ਸਹਾਇਕ ਕੰਪਨੀ|ਸਹਾਇਕ]] ਲਾਭਕਾਰੀ ਸੰਸਥਾ '''ਓਪਨਏਆਈ ਲਿਮਿਟੇਡ ਪਾਰਟਨਰਸ਼ਿਪ''' ('''ਓਪਨਏਆਈ ਐਲਪੀ''') ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੈ। ਓਪਨਏਆਈ ਇੱਕ ਦੋਸਤਾਨਾ AI ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਅਤੇ ਵਿਕਸਿਤ ਕਰਨ ਦੇ ਐਲਾਨੇ ਇਰਾਦੇ ਨਾਲ AI ਖੋਜ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਓਪਨਏਆਈ ਸਿਸਟਮ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਪੰਜਵੇਂ ਸਭ ਤੋਂ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ [[ਸੁਪਰ ਕੰਪਿਊਟਰ]] 'ਤੇ ਚੱਲਦੇ ਹਨ।<ref name="Langston 2023">{{cite web | last=Langston | first=Jennifer | title=Microsoft announces new supercomputer, lays out vision for future AI work | website=Source | date=2023-01-11 | quote=Built in collaboration with and exclusively for OpenAI | url=https://news.microsoft.com/source/features/ai/openai-azure-supercomputer/ | archive-url=https://web.archive.org/web/20230210180449/https://news.microsoft.com/source/features/ai/openai-azure-supercomputer/ | archive-date=February 10, 2023 | url-status=live | access-date=2023-02-10 }}</ref><ref name="Foley 2020">{{cite web | last=Foley | first=Mary Jo | title=Microsoft builds a supercomputer for OpenAI for training massive AI models | website=ZDNET | date=2020-05-19 | quote= | url=https://www.zdnet.com/article/microsoft-builds-a-supercomputer-for-openai-for-training-massive-ai-models/ | archive-url=https://web.archive.org/web/20230210180846/https://www.zdnet.com/article/microsoft-builds-a-supercomputer-for-openai-for-training-massive-ai-models/ | archive-date=February 10, 2023 | url-status=live | access-date=2023-02-10 }}</ref><ref name="Engadget 2020">{{cite web | title=Microsoft's OpenAI supercomputer has 285,000 CPU cores, 10,000 GPUs | quote=Microsoft's OpenAI supercomputer has 285,000 CPU cores, 10,000 GPUs. It's one of the five fastest systems in the world. | website=Engadget | date=2020-05-19 | url=https://www.engadget.com/microsoft-openai-supercomputer-azure-150001119.html | archive-url=https://web.archive.org/web/20230210180859/https://www.engadget.com/microsoft-openai-supercomputer-azure-150001119.html | archive-date=February 10, 2023 | url-status=live | access-date=2023-02-10 }}</ref> ਇਸ ਸੰਸਥਾ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 2015 ਵਿੱਚ ਸਾਨ ਫਰਾਂਸਿਸਕੋ ਵਿੱਚ ਸੈਮ ਓਲਟਮੈਨ, ਰੀਡ ਹਾਫਮੈਨ, ਜੈਸਿਕਾ ਲਿਵਿੰਗਸਟਨ, [[ਐਲੋਨ ਮਸਕ]], ਇਲਿਆ ਸੁਟਸਕੇਵਰ, ਪੀਟਰ ਥੀਏਲ ਅਤੇ ਹੋਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ,<ref>{{cite magazine|title=SAM ALTMAN ON HIS PLAN TO KEEP A.I. OUT OF THE HANDS OF THE "BAD GUYS|url=https://www.vanityfair.com/news/2015/12/sam-altman-elon-musk-openai|magazine=Vanity Fair|date=2015|access-date=January 23, 2023|archive-date=February 3, 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230203201103/https://www.vanityfair.com/news/2015/12/sam-altman-elon-musk-openai|url-status=live}}</ref><ref name="auto2"/><ref>{{Cite web |last= |first= |last2= |last3= |first3= |date=January 25, 2023 |title=OpenAI, the company behind ChatGPT: What all it does, how it started and more |url=https://timesofindia.indiatimes.com/gadgets-news/openai-the-company-behind-chatgpt-what-all-it-does-how-it-started-and-more/articleshow/97297027.cms |access-date=2023-01-28 |website=The Times of India |language=en |archive-date=February 3, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230203201056/https://timesofindia.indiatimes.com/gadgets-news/openai-the-company-behind-chatgpt-what-all-it-does-how-it-started-and-more/articleshow/97297027.cms |url-status=live }}</ref> ਜਿਸਨੇ ਸਮੂਹਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ US$1 ਬਿਲੀਅਨ ਦਾ ਵਾਅਦਾ ਕੀਤਾ। ਮਸਕ ਨੇ 2018 ਵਿੱਚ ਬੋਰਡ ਤੋਂ ਅਸਤੀਫਾ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਪਰ ਇੱਕ ਦਾਨੀ ਬਣੇ ਰਹੇ। [[ਮਾਈਕ੍ਰੋਸਾਫਟ]] ਨੇ ਓਪਨਏਆਈ ਐਲਪੀ ਨੂੰ 2019 ਵਿੱਚ $1 ਬਿਲੀਅਨ ਨਿਵੇਸ਼ ਅਤੇ ਜਨਵਰੀ 2023 ਵਿੱਚ ਦੂਜਾ ਬਹੁ-ਸਾਲਾ ਨਿਵੇਸ਼, $10 ਬਿਲੀਅਨ ਦੱਸਿਆ।<ref>{{Cite web |last=Browne |first=Ryan |title=Microsoft reportedly plans to invest $10 billion in creator of buzzy A.I. tool ChatGPT |url=https://www.cnbc.com/2023/01/10/microsoft-to-invest-10-billion-in-chatgpt-creator-openai-report-says.html |access-date=2023-01-27 |website=CNBC |language=en |archive-date=February 3, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230203201055/https://www.cnbc.com/2023/01/10/microsoft-to-invest-10-billion-in-chatgpt-creator-openai-report-says.html |url-status=live }}</ref> == ਨੋਟ == {{notelist}} == ਹਵਾਲੇ == {{Reflist}} == ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ == * {{Official website}} [[Category:ਓਪਨਏਆਈ| ]] [[Category:ਏਲਨ ਮਸਕ]] rb3dntqo8dnutz1aa8wsqq25o5fhumk 0 165096 844720 672340 2026-08-20T15:48:48Z Nitesh Gill 8973 844720 wikitext text/x-wiki '''ਭੋਲੂਵਾਲਾ''' [[ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ|ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ]] ਦੇ [[ਫਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ|ਫ਼ਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ]], ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਪਿੰਡ ਭੋਲੂਵਾਲਾ, ਘੱਲ ਖੁਰਦ ਤਹਿਸੀਲ ਅਧੀਨ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਪਿੰਡ 18ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਬਾਬੇ ਕੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਤ ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਤੋਂ ਆਇਆ ਸੀ। ਪਰ ਅੱਜ ਭੋਲੂਵਾਲਾ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਯੋਗਦਾਨ ਨਾਲ ਬਦਲ ਗਿਆ ਹੈ। 2011 ਦੀ ਜਨਗਣਨਾ ਅਨੁਸਾਰ ਭੋਲੂਵਾਲਾ ਦੀ ਕੁੱਲ ਆਬਾਦੀ 1,112 ਸੀ। <ref>{{Cite web |last= |first= |date= |title=Census data of Bholu Wala village |url=http://censusindia.gov.in/pca/SearchDetails.aspx?Id=38252 |url-status=live |archive-url= |archive-date= |access-date=16 October 2019 |website=[[Census of India]] official website}}</ref> == ਹਵਾਲੇ == {{reflist|}} {{ਆਧਾਰ|}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ]] piog94etatkgna7i0higbu34t1iom3b 0 170776 844722 837720 2026-08-20T15:57:56Z Nitesh Gill 8973 /* ਫਿਲਮਗ੍ਰਾਫੀ */ 844722 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ਰੂਪਸ਼ਾ ਚੈਟਰਜੀ | birth_date = 18 ਜੁਲਾਈ | birth_place = ਕੋਲਕਾਤਾ | nationality = ਭਾਰਤੀ | occupation = {{hlist|ਅਭਿਨੇਤਰੀ}} }} '''ਰੂਪਸ਼ਾ ਚੈਟਰਜੀ''' ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਬੰਗਾਲੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਤੇ ਫਿਲਮ ਅਦਾਕਾਰਾ ਹੈ। ਜੋ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬੰਗਾਲੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਸੀਰੀਅਲਾਂ ਅਤੇ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ।<ref>{{Cite web |title=Glad to do a comedy soap and play a police for the first time: Rupsa Chatterjee |url=http://www.tellychakkar.com/tv/tv-news/glad-do-comedy-soap-and-play-police-the-first-time-rupsa-chatterjee-180424 |access-date=2023-06-11 |website=Tellychakkar.com |language=en}}</ref> == ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ == {| class="wikitable" !ਸਾਲ !ਦਿਖਾਓ !ਚੈਨਲ !ਅੱਖਰ |- |2009 |''ਅਗਨੀਪਰੀਕਸ਼ਾ'' |ਜ਼ੀ ਬੰਗਲਾ |ਮੇਖਲਾ ਦੇਬਰਾਏ ਚੈਟਰਜੀ |- |2014 |''ਜਾਨਿ ਦੇਖਾ ਹੋਬੇ''<ref>{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/bengali/now-a-tale-of-reincarnation-on-small-screen/articleshow/45584506.cms|title=Now, a tale of reincarnation on small screen|date=2014-12-20|work=The Times of India|access-date=2023-06-11|issn=0971-8257}}</ref> |ਸਟਾਰ ਜਲਸਾ |ਵਿੰਨੀ |- |2016 |''ਰਾਧਾ'' |ਜ਼ੀ ਬੰਗਲਾ |ਜ਼ਾਰਾ ਬਾਸੁ |- |2018 |''ਸਤਯਮੇਵ ਜਯਤਿ''<ref>{{Cite web |title=নতুন মোড়কে শাশুড়ি-বউমা |url=https://www.anandabazar.com/entertainment/satyamev-jayate-a-new-serial-to-be-aired-soon-1.781167 |access-date=2023-06-11 |website=www.anandabazar.com |language=bn}}</ref> |ਰੰਗ ਬੰਗਲਾ |ਜਯਤਿ |- |2018 |''ਕਰੁਣਾਮਯੀ ਰਾਣੀ ਰਸ਼ਮੋਨੀ'' |ਜ਼ੀ ਬੰਗਲਾ |ਲੂਸਾ ਡੋਨਾਲਡ |- |2019 |''ਫੱਗਣ ਬਾਹੂ''<ref>{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/bengali/bengali-tv-actress-rupsa-chatterjee-joins-the-cast-of-phagun-bou/articleshow/70409067.cms|title=Bengali TV actress Rupsa Chatterjee joins the cast of ‘Phagun Bou’|date=2019-07-27|work=The Times of India|access-date=2023-06-11|issn=0971-8257}}</ref> |ਸਟਾਰ ਜਲਸਾ |ਮੇਘਲਾ |- |2019 |''ਅਰਬ ਰਜਨੀ''<ref>{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/bengali/actress-rupsa-chatterjee-bags-a-new-project/amp_articleshow/99778464.cms|title=Actress Rupsa Chatterjee bags a new project|work=The Times of India|access-date=2023-06-11|issn=0971-8257}}</ref> |ਰੰਗ ਬੰਗਲਾ |ਮਰਜੀਨਾ |- |2021 |''ਫਲਨਾ''<ref>{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/bengali/rupsa-chatterjee-joins-the-cast-of-falna/articleshow/83738385.cms|title=Rupsa Chatterjee joins the cast of ‘Falna’|date=2021-06-22|work=The Times of India|access-date=2023-06-11|issn=0971-8257}}</ref> |ਸਟਾਰ ਜਲਸਾ |ਚੰਦ |- |2022 |''ਸਾਥੀ''<ref>{{Cite web |date=2022-09-04 |title=Sun Bangla's Saathi Completes 200 Episodes |url=https://thekolkatamail.com/sun-banglas-saathi-completes-200-episodes-cast-cut-cake-to-celebrate-this-feat/ |access-date=2023-06-11 |language=en-US}}</ref> |ਸਨ ਬੰਗਲਾ |ਸਤਵਿਸ਼ਾ ਸੇਨ |- |2023 |''ਟੁੰਟੇ''<ref>{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/bengali/actress-rupsa-chatterjee-bags-a-new-project/amp_articleshow/99778464.cms|title=Actress Rupsa Chatterjee bags a new project|work=The Times of India|access-date=2023-06-11|issn=0971-8257}}</ref> |ਸਟਾਰ ਜਲਸਾ |ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਭੂਮਿਕਾ |} == ਫ਼ਿਲਮੋਗ੍ਰਾਫੀ == {| class="wikitable" |- ! ਸਾਲ !! ਫ਼ਿਲਮ !! ਭਾਸ਼ਾ !! ਨੋਟਸ |- |2017 |''ਲੋਫਰ'' |ਬੰਗਾਲੀ |<ref>{{Cite web |title=Loafer on Moviebuff.com |url=https://www.moviebuff.com/loafer |access-date=2023-06-11 |website=Moviebuff.com}}</ref> |- |2020-ਮੌਜੂਦ |''ਤਾਨਸੇਰ ਤਾਨਪੁਰਾ'' |ਬੰਗਾਲੀ |<ref>{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/web-series/reviews/bengali/tansener-tanpura/seasonreview/76708704.cms?from=mdr|title=Tansener Tanpura Season 1 Review : A musical thriller that engages with a simple treasure hunt tale|work=The Times of India|access-date=2023-06-11|issn=0971-8257}}</ref> |- |2021 |''ਤਿੰਨ ਕੋਰਸ ਭੋਜਨ'' |ਬੰਗਾਲੀ |<ref>{{Cite web |title=A culinary adventure |url=https://www.telegraphindia.com/entertainment/upcoming-anthology-three-course-meal-has-three-stories-around-one-central-theme-food/cid/1824992 |access-date=2023-06-11 |website=www.telegraphindia.com |language=en}}</ref> |- |2022 |''ਬਿਸ਼ਕ੍ਤੋ ਮਾਨੁਸ਼'' |ਬੰਗਾਲੀ |<ref>{{Cite web |date=2022-08-07 |title=নেক্রফিলিক সিরিয়াল কিলারের গল্প নিয়ে 'বিষাক্ত মানুষ', ছবি মুক্তি ২ সেপ্টেম্বর |url=https://bengali.news18.com/news/entertainment/bishakto-manush-bengali-movie-releasing-2-september-starring-sourav-das-rupsha-chatterjee-sumana-das-tes-863495.html |access-date=2023-06-11 |website=News18 Bengali |language=bn |archive-date=2023-06-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230611135101/https://bengali.news18.com/news/entertainment/bishakto-manush-bengali-movie-releasing-2-september-starring-sourav-das-rupsha-chatterjee-sumana-das-tes-863495.html |url-status=dead }}</ref> |- |2022 |''ਰੁਦਰਬਿਨਰ ਅਭਿਸਾਪ'' |ਬੰਗਾਲੀ |<ref>{{Cite web |last=Sur |first=Binita |date=2022-06-29 |title=OTT Release This Week: Alaap And Shruti Are Back With Rudrabinar Obhishaap Part 2 |url=https://news.abplive.com/entertainment/web-series/ott-release-this-week-alaap-and-shruti-are-back-with-rudrabinar-obhishaap-part-2-on-july-1-1539896 |access-date=2023-06-11 |website=news.abplive.com |language=en}}</ref> |} == ਹਵਾਲੇ == {{Reflist}} i1vu9k4x1fi6qmhmeyrel1h2r5k27s7 0 172056 844731 746025 2026-08-21T03:44:57Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 844731 wikitext text/x-wiki '''ਪੰਗਿਨ''' [[ਸਿਆਂਗ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ|ਸਿਆਂਗ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ]] ਦਾ ਇੱਕ ਕਸਬਾ ਹੈ, ਇਹ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਹੈੱਡਕੁਆਰਟਰ ਹੈ। 2015 ਵਿੱਚ ਸਿਆਂਗ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਣਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ [[ਪੂਰਬ ਸਿਆਂਗ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ|ਪੂਰਬੀ ਸਿਆਂਗ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ]] ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸੀ।<ref>{{Cite web |date=28 November 2015 |title=Siang becomes 21st district of Arunachal |url=https://arunachaltimes.in/archives/nov15%2028.html |publisher=The Arunachal Times |access-date=15 ਜੁਲਾਈ 2023 |archive-date=31 ਮਾਰਚ 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190331044433/https://arunachaltimes.in/archives/nov15%2028.html |url-status=dead }}</ref> ਇਹ ਲਗਭਗ {{Cvt|60|km}} ਦੀ ਦੂਰੀ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ [[ਪਾਸੀਘਾਟ]] ਤੋਂ, ਸੜਕ ਦੁਆਰਾ ਪਹਿਲਾਂ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਹੈੱਡਕੁਆਰਟਰ। ਬੰਦੋਬਸਤ ਜੰਕਸ਼ਨ ਪੁਆਇੰਟ 'ਤੇ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਸਿਓਮ ਨਦੀ [[ਬ੍ਰਹਮਪੁੱਤਰ ਦਰਿਆ|ਸਿਆਂਗ ਨਦੀ]] ਨੂੰ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਅਰੁਣਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਆਦਿ ਵਾਸੀ ਕਬੀਲੇ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਘਰ ਹੈ। <ref>{{Cite web |title=Panging East Siang Arunachal Pradesh |url=http://arunachal.tourism1.org/2012/07/panging-east-siang-arunachal-pradesh.html |access-date=26 October 2015 |archive-date=31 ਮਾਰਚ 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220331084711/http://arunachal.tourism1.org/2012/07/panging-east-siang-arunachal-pradesh.html |url-status=dead }}</ref> ਇਥੋ <nowiki>ਪਾਸੀਘਾਟ</nowiki>,ਅਤੇ ਅਲੌਗ, ਲੀਕਾਬਾਲੀ ਨੂੰ ਸਟੇਟ ਟ੍ਰਾਂਸਪੋਰਟ ਦੀਆਂ ਬੱਸਾਂ ਅਤੇ ਸੂਮੋ ਸਰਵਿਸ ਰੋਜਾਨਾ ਹੈ। {{As of|2016}}ਪੰਗਿਨ ਹਲਕੇ ਦੇ ਮੌਜੂਦਾ ਵਿਧਾਇਕ ਦਾ ਨਾਮ ਤਪੰਗ ਤਲੋਹ ਹੈ।<ref>{{Cite web |title=Panging MLA |url=http://arunachalassembly.gov.in/mla.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160819210824/http://www.arunachalassembly.gov.in/mla.html |archive-date=19 August 2016 |access-date=14 August 2016}}</ref> == ਹਵਾਲੇ == {{Reflist}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿਆਂਗ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿਆਂਗ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਕਸਬੇ]] nln5yjbp8k4ral01pvrr5w0vyw1buib 0 179737 844738 731394 2026-08-21T07:40:27Z Harry sidhuz 38365 ਇਨਫੌਬਾਕਸ ਜੋੜਿਆ ਗਿਆ 844738 wikitext text/x-wiki {{Infobox historic site | name = ਅਲਾਈ ਦਰਵਾਜ਼ਾ | native_name = {{nq|علائی دروازه}} | image = File: Alai Darwaza.JPG | caption = ਅਲਾਈ ਦਰਵਾਜ਼ਾ | designation1 = WHS | designation1_date = 1993 <small>(17th [[World Heritage Committee|session]])</small> | designation1_partof = [[ਕੁਤਬ ਮੀਨਾਰ ਕੰਪਲੈਕਸ]] | designation1_number = | designation1_criteria = iv | designation1_type = ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ | designation1_free1name = Region | designation1_free1value = [[ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਰਾਸਤੀ ਸਥਾਨਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ|ਭਾਰਤ]] | location = [[ਕੁਤਬ ਮੀਨਾਰ ਕੰਪਲੈਕਸ]], [[ਦਿੱਲੀ]], ਭਾਰਤ | built = {{start date and age|1311}} | rebuilt = | architect = | coordinates = {{coord|28.5242|77.1857|display=inline}} }} '''ਅਲਾਈ ਦਰਵਾਜ਼ਾ''' [[ਕੁਤਬ ਇਮਾਰਤ ਸਮੂਹ]], [[ਮਹਿਰੌਲੀ]], [[ਦਿੱਲੀ]], ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਕੁਵਤ-ਉਲ-ਇਸਲਾਮ ਮਸਜਿਦ ਦਾ ਦੱਖਣੀ ਗੇਟਵੇ ਹੈ। ਸੁਲਤਾਨ [[ਅਲਾਉੱਦੀਨ ਖ਼ਿਲਜੀ|ਅਲਾਉਦੀਨ ਖਲਜੀ]] ਦੁਆਰਾ 1311 ਵਿੱਚ ਬਣਵਾਇਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਲਾਲ ਰੇਤਲੇ ਪੱਥਰ ਦਾ ਬਣਿਆ, ਇਹ ਇੱਕ ਚੌਰਸ ਗੁੰਬਦ ਵਾਲਾ ਗੇਟਹਾਊਸ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਤੀਰਦਾਰ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਦੁਆਰ ਹਨ ਅਤੇ ਇੱਕ ਸਿੰਗਲ ਚੈਂਬਰ ਹੈ। ਇੰਡੋ-ਇਸਲਾਮਿਕ ਇਮਾਰਤ ਕਲਾ ਵਿੱਚ ਇਸਦੀ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਮਹੱਤਤਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਉਸਾਰੀ ਅਤੇ ਸਜਾਵਟ ਦੇ ਇਸਲਾਮੀ ਤਰੀਕਿਆਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਪਹਿਲਾ ਭਾਰਤੀ ਸਮਾਰਕ ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਕ [[ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਰਾਸਤ ਟਿਕਾਣਾ|ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਰਾਸਤ ਸਥਾਨ]] ਹੈ।<ref name="ASI">{{Cite web |title=Qutb Minar |url=http://asi.nic.in/qutb-minar/ |access-date=22 March 2019 |publisher=[[Archaeological Survey of India]]}}</ref> == ਪਿਛੋਕੜ == ਅਲਾਈ ਦਰਵਾਜ਼ਾ 1311 ਵਿੱਚ [[ਖ਼ਿਲਜੀ ਵੰਸ਼|ਖ਼ਲਜੀ ਖ਼ਾਨਦਾਨ]] ਦੇ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਸੁਲਤਾਨ [[ਅਲਾਉੱਦੀਨ ਖ਼ਿਲਜੀ|ਅਲਾਉਦੀਨ ਖ਼ਲਜੀ]] ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਕੁਵਤ-ਉਲ-ਇਸਲਾਮ ਮਸਜਿਦ ਨੂੰ ਚਾਰੇ ਪਾਸੇ ਵਧਾਉਣ ਦੀ ਉਸ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਸਨੇ ਚਾਰ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾਈ ਸੀ, ਕੇਵਲ ਅਲਾਈ ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਹੀ ਪੂਰਾ ਹੋ ਸਕਿਆ ਕਿਉਂਕਿ ਉਸਦੀ ਮੌਤ 1316 ਵਿੱਚ ਹੋ ਗਈ ਸੀ।<ref name="RS1">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=xHNOBAAAQBAJ&dq=alai+darwaza+location&pg=PT21|title=Monuments of India|last=Renu Saran|date=2014|publisher=Diamond Pocket Books Pvt Ltd|isbn=9789351652984}}</ref> ਇਹ ਮਸਜਿਦ ਦੇ ਦੱਖਣੀ ਗੇਟਵੇ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ।<ref name="ASI" /> ਇਹ [[ਕੁਤਬ ਇਮਾਰਤ ਸਮੂਹ|ਕੁਤਬ ਕੰਪਲੈਕਸ]] ਦੇ ਦੱਖਣੀ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ।<ref name="RS1" /> 1993 ਵਿੱਚ, ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਅਤੇ ਕੰਪਲੈਕਸ ਦੇ ਹੋਰ ਸਮਾਰਕਾਂ ਨੂੰ [[ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਰਾਸਤ ਟਿਕਾਣੇ|ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਰਾਸਤੀ ਸਥਾਨ ਵਜੋਂ]] ਮਨੋਨੀਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।<ref>{{Cite web |title=Qutb Minar and its Monuments, Delhi |url=https://whc.unesco.org/en/list/233 |access-date=22 March 2019 |publisher=UNESCO}}</ref> ਕੁਤਬ ਮੀਨਾਰ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਮਕਬਰੇ, ਮਸਜਿਦ ਅਤੇ ਲੋਹੇ ਦੇ ਥੰਮਾਂ ਨੂੰ [[ਕੁਤਬ ਇਮਾਰਤ ਸਮੂਹ]] ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। == ਤਸਵੀਰਾਂ == <gallery widths="200" heights="200"> ਤਸਵੀਰ:Alai_Darwaza,_Qutub_Complex,_Delhi_in_the_1870s.jpg|alt=Alai Darwaza in the 1870s|1870 ਵਿੱਚ ਅਲਾਈ ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਤਸਵੀਰ:Qutub_Minar_Alai_Darwaza_Imam_Zamin_Delhi_India_-_panoramio.jpg|alt=Alai Darwaza with the Tomb of Imam Zamin in the foreground|ਅਲਾਈ ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਇਮਾਮ ਦੀ ਕਬਰ ਦੇ ਨਾਲ। ਤਸਵੀਰ:Alai_Darwaza-Qutub-Complex.jpg|alt=Doorway of the Darwaza|ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਤਸਵੀਰ:Window_at_Alai_Darwaza,_Qutb_complex.jpg|alt=Window of the Darwaza|ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਦੀ ਖਿੜਕੀ </gallery> == ਹਵਾਲੇ == {{Reflist}} == ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ == * {{Commons category inline|Alai Gate|ਅਲਾਈ ਦਰਵਾਜ਼ਾ}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਰਾਸਤ ਟਿਕਾਣੇ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਹਿਰੌਲੀ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦਿੱਲੀ ਦੀਆਂ ਇਮਾਰਤਾਂ ਅਤੇ ਸ਼ਿਲਪਕਾਰੀ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਲਾਉੱਦੀਨ ਖ਼ਿਲਜੀ]] o6u1jw81mbj7f2frsa8de7ltib874so 844739 844738 2026-08-21T07:43:13Z Harry sidhuz 38365 844739 wikitext text/x-wiki {{Infobox historic site | name = ਅਲਾਈ ਦਰਵਾਜ਼ਾ | native_name = {{nq|علائی دروازه}} | image = File: Alai Darwaza.JPG | caption = ਅਲਾਈ ਦਰਵਾਜ਼ਾ | designation1 = WHS | designation1_date = 1993 <small>(17th [[World Heritage Committee|session]])</small> | designation1_partof = [[ਕੁਤਬ ਮੀਨਾਰ ਕੰਪਲੈਕਸ]] | designation1_number = | designation1_criteria = iv | designation1_type = ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ | designation1_free1name = Region | designation1_free1value = [[ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਰਾਸਤੀ ਸਥਾਨਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ|ਭਾਰਤ]] | location = [[ਕੁਤਬ ਮੀਨਾਰ ਕੰਪਲੈਕਸ]], [[ਦਿੱਲੀ]], ਭਾਰਤ | built = {{start date and age|1311}} | rebuilt = | architect = | coordinates = {{coord|28.5242|77.1857|display=inline}} }} '''ਅਲਾਈ ਦਰਵਾਜ਼ਾ''' [[ਕੁਤਬ ਇਮਾਰਤ ਸਮੂਹ]], [[ਮਹਿਰੌਲੀ]], [[ਦਿੱਲੀ]], ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਕੁਵਤ-ਉਲ-ਇਸਲਾਮ ਮਸਜਿਦ ਦਾ ਦੱਖਣੀ ਗੇਟਵੇ ਹੈ। ਸੁਲਤਾਨ [[ਅਲਾਉੱਦੀਨ ਖ਼ਿਲਜੀ|ਅਲਾਉਦੀਨ ਖਲਜੀ]] ਦੁਆਰਾ 1311 ਵਿੱਚ ਬਣਵਾਇਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਲਾਲ ਰੇਤਲੇ ਪੱਥਰ ਦਾ ਬਣਿਆ, ਇਹ ਇੱਕ ਚੌਰਸ ਗੁੰਬਦ ਵਾਲਾ ਗੇਟਹਾਊਸ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਤੀਰਦਾਰ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਦੁਆਰ ਹਨ ਅਤੇ ਇੱਕ ਸਿੰਗਲ ਚੈਂਬਰ ਹੈ। ਇੰਡੋ-ਇਸਲਾਮਿਕ ਇਮਾਰਤ ਕਲਾ ਵਿੱਚ ਇਸਦੀ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਮਹੱਤਤਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਉਸਾਰੀ ਅਤੇ ਸਜਾਵਟ ਦੇ ਇਸਲਾਮੀ ਤਰੀਕਿਆਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਪਹਿਲਾ ਭਾਰਤੀ ਸਮਾਰਕ ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਕ [[ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਰਾਸਤ ਟਿਕਾਣਾ|ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਰਾਸਤ ਸਥਾਨ]] ਹੈ।<ref name="ASI">{{Cite web |title=Qutb Minar |url=http://asi.nic.in/qutb-minar/ |access-date=22 March 2019 |publisher=[[Archaeological Survey of India]]}}</ref> ਪੂਰਾ ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਲਾਲ [[Sandstone|ਰੇਤਲੇ ਪੱਥਰ]] ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਹੈ ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਬਾਹਰੀ ਕੰਧਾਂ 'ਤੇ ਚਿੱਟੇ ਰੰਗ ਦੇ ਸੰਗਮਰਮਰ ਜੜੇ ਹੋਏ ਹਨ।<ref>{{Cite book}}</ref> ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਦੀਆਂ ਕੰਧਾਂ 'ਤੇ ਵਿਆਪਕ [[Arabic calligraphy|ਅਰਬੀ ਕੈਲੀਗ੍ਰਾਫੀ]] ਹੈ। ਇਹ ਮਹਿਰਾਬ [[Horseshoe|ਘੋੜੇ ਦੀ ਨਾਲ]] ਦੇ ਆਕਾਰ ਦੇ ਹਨ,<ref name="OB">{{Cite book}}</ref> ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਅਜਿਹੇ ਮਹਿਰਾਬ ਵਰਤੇ ਗਏ ਸਨ। ਇਸ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਵਾਲੇ ਹਿੱਸੇ 'ਤੇ ਤੁਰਕੀ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੀਆਂ ਨੱਕਾਸ਼ੀ ਅਤੇ ਨਮੂਨੇ ਹਨ।<ref name="RS12">{{Cite book}}</ref> == ਪਿਛੋਕੜ == ਅਲਾਈ ਦਰਵਾਜ਼ਾ 1311 ਵਿੱਚ [[ਖ਼ਿਲਜੀ ਵੰਸ਼|ਖ਼ਲਜੀ ਖ਼ਾਨਦਾਨ]] ਦੇ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਸੁਲਤਾਨ [[ਅਲਾਉੱਦੀਨ ਖ਼ਿਲਜੀ|ਅਲਾਉਦੀਨ ਖ਼ਲਜੀ]] ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਕੁਵਤ-ਉਲ-ਇਸਲਾਮ ਮਸਜਿਦ ਨੂੰ ਚਾਰੇ ਪਾਸੇ ਵਧਾਉਣ ਦੀ ਉਸ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਸਨੇ ਚਾਰ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾਈ ਸੀ, ਕੇਵਲ ਅਲਾਈ ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਹੀ ਪੂਰਾ ਹੋ ਸਕਿਆ ਕਿਉਂਕਿ ਉਸਦੀ ਮੌਤ 1316 ਵਿੱਚ ਹੋ ਗਈ ਸੀ।<ref name="RS1">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=xHNOBAAAQBAJ&dq=alai+darwaza+location&pg=PT21|title=Monuments of India|last=Renu Saran|date=2014|publisher=Diamond Pocket Books Pvt Ltd|isbn=9789351652984}}</ref> ਇਹ ਮਸਜਿਦ ਦੇ ਦੱਖਣੀ ਗੇਟਵੇ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ।<ref name="ASI" /> ਇਹ [[ਕੁਤਬ ਇਮਾਰਤ ਸਮੂਹ|ਕੁਤਬ ਕੰਪਲੈਕਸ]] ਦੇ ਦੱਖਣੀ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ।<ref name="RS1" /> 1993 ਵਿੱਚ, ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਅਤੇ ਕੰਪਲੈਕਸ ਦੇ ਹੋਰ ਸਮਾਰਕਾਂ ਨੂੰ [[ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਰਾਸਤ ਟਿਕਾਣੇ|ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਰਾਸਤੀ ਸਥਾਨ ਵਜੋਂ]] ਮਨੋਨੀਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।<ref>{{Cite web |title=Qutb Minar and its Monuments, Delhi |url=https://whc.unesco.org/en/list/233 |access-date=22 March 2019 |publisher=UNESCO}}</ref> ਕੁਤਬ ਮੀਨਾਰ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਮਕਬਰੇ, ਮਸਜਿਦ ਅਤੇ ਲੋਹੇ ਦੇ ਥੰਮਾਂ ਨੂੰ [[ਕੁਤਬ ਇਮਾਰਤ ਸਮੂਹ]] ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। == ਤਸਵੀਰਾਂ == <gallery widths="200" heights="200"> ਤਸਵੀਰ:Alai_Darwaza,_Qutub_Complex,_Delhi_in_the_1870s.jpg|alt=Alai Darwaza in the 1870s|1870 ਵਿੱਚ ਅਲਾਈ ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਤਸਵੀਰ:Qutub_Minar_Alai_Darwaza_Imam_Zamin_Delhi_India_-_panoramio.jpg|alt=Alai Darwaza with the Tomb of Imam Zamin in the foreground|ਅਲਾਈ ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਇਮਾਮ ਦੀ ਕਬਰ ਦੇ ਨਾਲ। ਤਸਵੀਰ:Alai_Darwaza-Qutub-Complex.jpg|alt=Doorway of the Darwaza|ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਤਸਵੀਰ:Window_at_Alai_Darwaza,_Qutb_complex.jpg|alt=Window of the Darwaza|ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਦੀ ਖਿੜਕੀ </gallery> == ਹਵਾਲੇ == {{Reflist}} == ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ == * {{Commons category inline|Alai Gate|ਅਲਾਈ ਦਰਵਾਜ਼ਾ}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਰਾਸਤ ਟਿਕਾਣੇ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਹਿਰੌਲੀ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦਿੱਲੀ ਦੀਆਂ ਇਮਾਰਤਾਂ ਅਤੇ ਸ਼ਿਲਪਕਾਰੀ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਲਾਉੱਦੀਨ ਖ਼ਿਲਜੀ]] 923ikb2bmb57hof42w3o2gdiem46wal 844740 844739 2026-08-21T07:45:49Z Harry sidhuz 38365 844740 wikitext text/x-wiki {{Infobox historic site | name = ਅਲਾਈ ਦਰਵਾਜ਼ਾ | native_name = {{nq|علائی دروازه}} | image = File: Alai Darwaza.JPG | caption = ਅਲਾਈ ਦਰਵਾਜ਼ਾ | designation1 = WHS | designation1_date = 1993 <small>(17th [[World Heritage Committee|session]])</small> | designation1_partof = [[ਕੁਤਬ ਮੀਨਾਰ ਕੰਪਲੈਕਸ]] | designation1_number = | designation1_criteria = iv | designation1_type = ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ | designation1_free1name = Region | designation1_free1value = [[ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਰਾਸਤੀ ਸਥਾਨਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ|ਭਾਰਤ]] | location = [[ਕੁਤਬ ਮੀਨਾਰ ਕੰਪਲੈਕਸ]], [[ਦਿੱਲੀ]], ਭਾਰਤ | built = {{start date and age|1311}} | rebuilt = | architect = | coordinates = {{coord|28.5242|77.1857|display=inline}} }} '''ਅਲਾਈ ਦਰਵਾਜ਼ਾ''' [[ਕੁਤਬ ਇਮਾਰਤ ਸਮੂਹ]], [[ਮਹਿਰੌਲੀ]], [[ਦਿੱਲੀ]], ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਕੁਵਤ-ਉਲ-ਇਸਲਾਮ ਮਸਜਿਦ ਦਾ ਦੱਖਣੀ ਗੇਟਵੇ ਹੈ। ਸੁਲਤਾਨ [[ਅਲਾਉੱਦੀਨ ਖ਼ਿਲਜੀ|ਅਲਾਉਦੀਨ ਖਲਜੀ]] ਦੁਆਰਾ 1311 ਵਿੱਚ ਬਣਵਾਇਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਲਾਲ ਰੇਤਲੇ ਪੱਥਰ ਦਾ ਬਣਿਆ, ਇਹ ਇੱਕ ਚੌਰਸ ਗੁੰਬਦ ਵਾਲਾ ਗੇਟਹਾਊਸ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਤੀਰਦਾਰ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਦੁਆਰ ਹਨ ਅਤੇ ਇੱਕ ਸਿੰਗਲ ਚੈਂਬਰ ਹੈ। ਇੰਡੋ-ਇਸਲਾਮਿਕ ਇਮਾਰਤ ਕਲਾ ਵਿੱਚ ਇਸਦੀ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਮਹੱਤਤਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਉਸਾਰੀ ਅਤੇ ਸਜਾਵਟ ਦੇ ਇਸਲਾਮੀ ਤਰੀਕਿਆਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਪਹਿਲਾ ਭਾਰਤੀ ਸਮਾਰਕ ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਕ [[ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਰਾਸਤ ਟਿਕਾਣਾ|ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਰਾਸਤ ਸਥਾਨ]] ਹੈ।<ref name="ASI">{{Cite web |title=Qutb Minar |url=http://asi.nic.in/qutb-minar/ |access-date=22 March 2019 |publisher=[[Archaeological Survey of India]]}}</ref> == ਪਿਛੋਕੜ == ਅਲਾਈ ਦਰਵਾਜ਼ਾ 1311 ਵਿੱਚ [[ਖ਼ਿਲਜੀ ਵੰਸ਼|ਖ਼ਲਜੀ ਖ਼ਾਨਦਾਨ]] ਦੇ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਸੁਲਤਾਨ [[ਅਲਾਉੱਦੀਨ ਖ਼ਿਲਜੀ|ਅਲਾਉਦੀਨ ਖ਼ਲਜੀ]] ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਕੁਵਤ-ਉਲ-ਇਸਲਾਮ ਮਸਜਿਦ ਨੂੰ ਚਾਰੇ ਪਾਸੇ ਵਧਾਉਣ ਦੀ ਉਸ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਸਨੇ ਚਾਰ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾਈ ਸੀ, ਕੇਵਲ ਅਲਾਈ ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਹੀ ਪੂਰਾ ਹੋ ਸਕਿਆ ਕਿਉਂਕਿ ਉਸਦੀ ਮੌਤ 1316 ਵਿੱਚ ਹੋ ਗਈ ਸੀ।<ref name="RS1">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=xHNOBAAAQBAJ&dq=alai+darwaza+location&pg=PT21|title=Monuments of India|last=Renu Saran|date=2014|publisher=Diamond Pocket Books Pvt Ltd|isbn=9789351652984}}</ref> ਇਹ ਮਸਜਿਦ ਦੇ ਦੱਖਣੀ ਗੇਟਵੇ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ।<ref name="ASI" /> ਇਹ [[ਕੁਤਬ ਇਮਾਰਤ ਸਮੂਹ|ਕੁਤਬ ਕੰਪਲੈਕਸ]] ਦੇ ਦੱਖਣੀ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ।<ref name="RS1" /> 1993 ਵਿੱਚ, ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਅਤੇ ਕੰਪਲੈਕਸ ਦੇ ਹੋਰ ਸਮਾਰਕਾਂ ਨੂੰ [[ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਰਾਸਤ ਟਿਕਾਣੇ|ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਰਾਸਤੀ ਸਥਾਨ ਵਜੋਂ]] ਮਨੋਨੀਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।<ref>{{Cite web |title=Qutb Minar and its Monuments, Delhi |url=https://whc.unesco.org/en/list/233 |access-date=22 March 2019 |publisher=UNESCO}}</ref> ਕੁਤਬ ਮੀਨਾਰ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਮਕਬਰੇ, ਮਸਜਿਦ ਅਤੇ ਲੋਹੇ ਦੇ ਥੰਮਾਂ ਨੂੰ [[ਕੁਤਬ ਇਮਾਰਤ ਸਮੂਹ]] ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। == ਉਸਾਰੀ ਕਲਾ == ਗੁੰਬਦ ਦੀ ਉਚਾਈ 47 ਫੁੱਟ (14 ਮੀਟਰ) ਹੈ।<ref name="RS13">{{Cite book}}</ref> ਇਹ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਪਹਿਲਾ ਸੱਚਾ ਗੁੰਬਦ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇੱਕ ਸੱਚਾ ਗੰਬਦ ਬਣਾਉਣ ਦੀਆਂ ਪਿਛਲੀਆਂ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਸਫਲ ਨਹੀਂ ਸਨ।<ref name="RS13" /> ਪੂਰਾ ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਲਾਲ [[Sandstone|ਰੇਤਲੇ ਪੱਥਰ]] ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਹੈ ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਬਾਹਰੀ ਕੰਧਾਂ 'ਤੇ ਚਿੱਟੇ ਰੰਗ ਦੇ ਸੰਗਮਰਮਰ ਜੜੇ ਹੋਏ ਹਨ।<ref>{{Cite book}}</ref> ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਦੀਆਂ ਕੰਧਾਂ 'ਤੇ ਵਿਆਪਕ [[Arabic calligraphy|ਅਰਬੀ ਕੈਲੀਗ੍ਰਾਫੀ]] ਹੈ। ਇਹ ਮਹਿਰਾਬ [[Horseshoe|ਘੋੜੇ ਦੀ ਨਾਲ]] ਦੇ ਆਕਾਰ ਦੇ ਹਨ,<ref name="OB">{{Cite book}}</ref> ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਅਜਿਹੇ ਮਹਿਰਾਬ ਵਰਤੇ ਗਏ ਸਨ। ਇਸ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਵਾਲੇ ਹਿੱਸੇ 'ਤੇ ਤੁਰਕੀ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੀਆਂ ਨੱਕਾਸ਼ੀ ਅਤੇ ਨਮੂਨੇ ਹਨ।<ref name="RS12">{{Cite book}}</ref> == ਤਸਵੀਰਾਂ == <gallery widths="200" heights="200"> ਤਸਵੀਰ:Alai_Darwaza,_Qutub_Complex,_Delhi_in_the_1870s.jpg|alt=Alai Darwaza in the 1870s|1870 ਵਿੱਚ ਅਲਾਈ ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਤਸਵੀਰ:Qutub_Minar_Alai_Darwaza_Imam_Zamin_Delhi_India_-_panoramio.jpg|alt=Alai Darwaza with the Tomb of Imam Zamin in the foreground|ਅਲਾਈ ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਇਮਾਮ ਦੀ ਕਬਰ ਦੇ ਨਾਲ। ਤਸਵੀਰ:Alai_Darwaza-Qutub-Complex.jpg|alt=Doorway of the Darwaza|ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਤਸਵੀਰ:Window_at_Alai_Darwaza,_Qutb_complex.jpg|alt=Window of the Darwaza|ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਦੀ ਖਿੜਕੀ </gallery> == ਹਵਾਲੇ == {{Reflist}} == ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ == * {{Commons category inline|Alai Gate|ਅਲਾਈ ਦਰਵਾਜ਼ਾ}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਰਾਸਤ ਟਿਕਾਣੇ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਹਿਰੌਲੀ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦਿੱਲੀ ਦੀਆਂ ਇਮਾਰਤਾਂ ਅਤੇ ਸ਼ਿਲਪਕਾਰੀ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਲਾਉੱਦੀਨ ਖ਼ਿਲਜੀ]] 928531t99zick5yzk8tda3elk0gv8w6 844741 844740 2026-08-21T07:48:21Z Harry sidhuz 38365 844741 wikitext text/x-wiki {{Infobox historic site | name = ਅਲਾਈ ਦਰਵਾਜ਼ਾ | native_name = {{nq|علائی دروازه}} | image = File: Alai Darwaza.JPG | caption = ਅਲਾਈ ਦਰਵਾਜ਼ਾ | designation1 = WHS | designation1_date = 1993 <small>(17th [[World Heritage Committee|session]])</small> | designation1_partof = [[ਕੁਤਬ ਮੀਨਾਰ ਕੰਪਲੈਕਸ]] | designation1_number = | designation1_criteria = iv | designation1_type = ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ | designation1_free1name = Region | designation1_free1value = [[ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਰਾਸਤੀ ਸਥਾਨਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ|ਭਾਰਤ]] | location = [[ਕੁਤਬ ਮੀਨਾਰ ਕੰਪਲੈਕਸ]], [[ਦਿੱਲੀ]], ਭਾਰਤ | built = {{start date and age|1311}} | rebuilt = | architect = | coordinates = {{coord|28.5242|77.1857|display=inline}} }} '''ਅਲਾਈ ਦਰਵਾਜ਼ਾ''' [[ਕੁਤਬ ਇਮਾਰਤ ਸਮੂਹ]], [[ਮਹਿਰੌਲੀ]], [[ਦਿੱਲੀ]], ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਕੁਵਤ-ਉਲ-ਇਸਲਾਮ ਮਸਜਿਦ ਦਾ ਦੱਖਣੀ ਗੇਟਵੇ ਹੈ। ਸੁਲਤਾਨ [[ਅਲਾਉੱਦੀਨ ਖ਼ਿਲਜੀ|ਅਲਾਉਦੀਨ ਖਲਜੀ]] ਦੁਆਰਾ 1311 ਵਿੱਚ ਬਣਵਾਇਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਲਾਲ ਰੇਤਲੇ ਪੱਥਰ ਦਾ ਬਣਿਆ, ਇਹ ਇੱਕ ਚੌਰਸ ਗੁੰਬਦ ਵਾਲਾ ਗੇਟਹਾਊਸ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਤੀਰਦਾਰ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਦੁਆਰ ਹਨ ਅਤੇ ਇੱਕ ਸਿੰਗਲ ਚੈਂਬਰ ਹੈ। ਇੰਡੋ-ਇਸਲਾਮਿਕ ਇਮਾਰਤ ਕਲਾ ਵਿੱਚ ਇਸਦੀ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਮਹੱਤਤਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਉਸਾਰੀ ਅਤੇ ਸਜਾਵਟ ਦੇ ਇਸਲਾਮੀ ਤਰੀਕਿਆਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਪਹਿਲਾ ਭਾਰਤੀ ਸਮਾਰਕ ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਕ [[ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਰਾਸਤ ਟਿਕਾਣਾ|ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਰਾਸਤ ਸਥਾਨ]] ਹੈ।<ref name="ASI">{{Cite web |title=Qutb Minar |url=http://asi.nic.in/qutb-minar/ |access-date=22 March 2019 |publisher=[[Archaeological Survey of India]]}}</ref> == ਪਿਛੋਕੜ == ਅਲਾਈ ਦਰਵਾਜ਼ਾ 1311 ਵਿੱਚ [[ਖ਼ਿਲਜੀ ਵੰਸ਼|ਖ਼ਲਜੀ ਖ਼ਾਨਦਾਨ]] ਦੇ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਸੁਲਤਾਨ [[ਅਲਾਉੱਦੀਨ ਖ਼ਿਲਜੀ|ਅਲਾਉਦੀਨ ਖ਼ਲਜੀ]] ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਕੁਵਤ-ਉਲ-ਇਸਲਾਮ ਮਸਜਿਦ ਨੂੰ ਚਾਰੇ ਪਾਸੇ ਵਧਾਉਣ ਦੀ ਉਸ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਸਨੇ ਚਾਰ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾਈ ਸੀ, ਕੇਵਲ ਅਲਾਈ ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਹੀ ਪੂਰਾ ਹੋ ਸਕਿਆ ਕਿਉਂਕਿ ਉਸਦੀ ਮੌਤ 1316 ਵਿੱਚ ਹੋ ਗਈ ਸੀ।<ref name="RS1">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=xHNOBAAAQBAJ&dq=alai+darwaza+location&pg=PT21|title=Monuments of India|last=Renu Saran|date=2014|publisher=Diamond Pocket Books Pvt Ltd|isbn=9789351652984}}</ref> ਇਹ ਮਸਜਿਦ ਦੇ ਦੱਖਣੀ ਗੇਟਵੇ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ।<ref name="ASI" /> ਇਹ [[ਕੁਤਬ ਇਮਾਰਤ ਸਮੂਹ|ਕੁਤਬ ਕੰਪਲੈਕਸ]] ਦੇ ਦੱਖਣੀ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ।<ref name="RS1" /> 1993 ਵਿੱਚ, ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਅਤੇ ਕੰਪਲੈਕਸ ਦੇ ਹੋਰ ਸਮਾਰਕਾਂ ਨੂੰ [[ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਰਾਸਤ ਟਿਕਾਣੇ|ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਰਾਸਤੀ ਸਥਾਨ ਵਜੋਂ]] ਮਨੋਨੀਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।<ref>{{Cite web |title=Qutb Minar and its Monuments, Delhi |url=https://whc.unesco.org/en/list/233 |access-date=22 March 2019 |publisher=UNESCO}}</ref> ਕੁਤਬ ਮੀਨਾਰ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਮਕਬਰੇ, ਮਸਜਿਦ ਅਤੇ ਲੋਹੇ ਦੇ ਥੰਮਾਂ ਨੂੰ [[ਕੁਤਬ ਇਮਾਰਤ ਸਮੂਹ]] ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। == ਉਸਾਰੀ ਕਲਾ == ਅਲਾਈ ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਇੱਕ ਸਿੰਗਲ ਹਾਲ ਦਾ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਅੰਦਰੂਨੀ ਹਿੱਸਾ {{Convert|34.5|ft|m}} ਅਤੇ ਬਾਹਰੀ ਹਿੱਸੇ ਦੀ ਲੰਬਾਈ {{Convert|56.5|ft|m}} ਹੈ।<ref name="RS14">{{Cite book}}</ref> ਇਹ {{Convert|60|ft|m}} ਉੱਚੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਕੰਧਾਂ {{Convert|11|ft|m}} ਮੋਟਾ।<ref name="OB2">{{Cite book}}</ref> 1311 ਦਾ ਗੇਟਹਾਊਸ, ਅਜੇ ਵੀ ਨਵੀਂ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਪ੍ਰਤੀ ਇੱਕ ਸਾਵਧਾਨ ਪਹੁੰਚ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਬਹੁਤ ਮੋਟੀਆਂ ਕੰਧਾਂ ਅਤੇ ਇੱਕ ਖੋਖਲਾ ਗੁੰਬਦ ਦੇ ਨਾਲ, ਜੋ ਸਿਰਫ ਇੱਕ ਖਾਸ ਦੂਰੀ ਜਾਂ ਉਚਾਈ ਤੋਂ ਹੀ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਗੁੰਬਦ ਦੀ ਉਚਾਈ 47 ਫੁੱਟ (14 ਮੀਟਰ) ਹੈ।<ref name="RS13">{{Cite book}}</ref> ਇਹ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਪਹਿਲਾ ਸੱਚਾ ਗੁੰਬਦ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇੱਕ ਸੱਚਾ ਗੰਬਦ ਬਣਾਉਣ ਦੀਆਂ ਪਿਛਲੀਆਂ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਸਫਲ ਨਹੀਂ ਸਨ।<ref name="RS13" /> ਪੂਰਾ ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਲਾਲ [[Sandstone|ਰੇਤਲੇ ਪੱਥਰ]] ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਹੈ ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਬਾਹਰੀ ਕੰਧਾਂ 'ਤੇ ਚਿੱਟੇ ਰੰਗ ਦੇ ਸੰਗਮਰਮਰ ਜੜੇ ਹੋਏ ਹਨ।<ref>{{Cite book}}</ref> ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਦੀਆਂ ਕੰਧਾਂ 'ਤੇ ਵਿਆਪਕ [[Arabic calligraphy|ਅਰਬੀ ਕੈਲੀਗ੍ਰਾਫੀ]] ਹੈ। ਇਹ ਮਹਿਰਾਬ [[Horseshoe|ਘੋੜੇ ਦੀ ਨਾਲ]] ਦੇ ਆਕਾਰ ਦੇ ਹਨ,<ref name="OB">{{Cite book}}</ref> ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਅਜਿਹੇ ਮਹਿਰਾਬ ਵਰਤੇ ਗਏ ਸਨ। ਇਸ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਵਾਲੇ ਹਿੱਸੇ 'ਤੇ ਤੁਰਕੀ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੀਆਂ ਨੱਕਾਸ਼ੀ ਅਤੇ ਨਮੂਨੇ ਹਨ।<ref name="RS12">{{Cite book}}</ref> == ਤਸਵੀਰਾਂ == <gallery widths="200" heights="200"> ਤਸਵੀਰ:Alai_Darwaza,_Qutub_Complex,_Delhi_in_the_1870s.jpg|alt=Alai Darwaza in the 1870s|1870 ਵਿੱਚ ਅਲਾਈ ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਤਸਵੀਰ:Qutub_Minar_Alai_Darwaza_Imam_Zamin_Delhi_India_-_panoramio.jpg|alt=Alai Darwaza with the Tomb of Imam Zamin in the foreground|ਅਲਾਈ ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਇਮਾਮ ਦੀ ਕਬਰ ਦੇ ਨਾਲ। ਤਸਵੀਰ:Alai_Darwaza-Qutub-Complex.jpg|alt=Doorway of the Darwaza|ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਤਸਵੀਰ:Window_at_Alai_Darwaza,_Qutb_complex.jpg|alt=Window of the Darwaza|ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਦੀ ਖਿੜਕੀ </gallery> == ਹਵਾਲੇ == {{Reflist}} == ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ == * {{Commons category inline|Alai Gate|ਅਲਾਈ ਦਰਵਾਜ਼ਾ}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਰਾਸਤ ਟਿਕਾਣੇ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਹਿਰੌਲੀ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦਿੱਲੀ ਦੀਆਂ ਇਮਾਰਤਾਂ ਅਤੇ ਸ਼ਿਲਪਕਾਰੀ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਲਾਉੱਦੀਨ ਖ਼ਿਲਜੀ]] lrad77d6seiub6frao475kw72lhs51z 0 194998 844733 794041 2026-08-21T06:51:11Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 844733 wikitext text/x-wiki '''''ਲੁੰਪੀਆ''''' [[ਇੰਡੋਨੇਸ਼ੀਆਈ ਪਕਵਾਨ|ਇੰਡੋਨੇਸ਼ੀਆਈ]]<ref>{{Cite web |last=Tony Tan |date=June 16, 2011 |title=Indonesian spring rolls (Lumpia) |url=http://www.gourmettraveller.com.au/recipes/recipe-search/chefs-recipes/2011/6/indonesian-spring-rolls-lumpia/ |access-date=February 25, 2016 |website=Gourmet Traveller Australia |archive-date=ਮਾਰਚ 5, 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160305123145/http://www.gourmettraveller.com.au/recipes/recipe-search/chefs-recipes/2011/6/indonesian-spring-rolls-lumpia/ |url-status=dead }}</ref> ਅਤੇ ਫਿਲੀਪੀਨੋ ਪਕਵਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪਾਏ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਸਪਰਿੰਗ ਰੋਲ ਹਨ। ਲੁੰਪੀਆ ਪਤਲੇ ਕਾਗਜ਼ ਵਰਗੇ ਜਾਂ ਕ੍ਰੇਪ ਵਰਗੇ ਪੇਸਟਰੀ ਸਕਿਨ ਤੋਂ ਬਣੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਿਸਨੂੰ 'ਲੁੰਪੀਆ ਰੈਪਰ' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਸੁਆਦੀ ਜਾਂ ਮਿੱਠੇ ਭਰਾਈ ਨੂੰ ਘੇਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਅਕਸਰ ਐਪੀਟਾਈਜ਼ਰ ਜਾਂ ਸਨੈਕ ਵਜੋਂ ਪਰੋਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਤਲਿਆ ਜਾਂ ਤਾਜ਼ਾ (ਬਿਨਾਂ ਤਲਿਆ) ਪਰੋਸਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਲੂਮਪੀਆ ਇੰਡੋਨੇਸ਼ੀਆਈ ਅਤੇ ਫਿਲੀਪੀਨੋ ਫੂਜੀਆਨੀਜ਼ ''ਲੁਨ-ਪਿਆ'' ਅਤੇ ਟੇਓਚਿਊ ''ਪੋਪੀਆ'' ਦੇ ਰੂਪਾਂਤਰ ਹਨ, ਜੋ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕਿੰਗਮਿੰਗ ਫੈਸਟੀਵਲ ਦੌਰਾਨ ਖਾਧੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇੰਡੋਨੇਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ, ਲੁੰਪੀਆ ਇੱਕ ਪਸੰਦੀਦਾ ਸਨੈਕ ਹੈ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਇਸਨੂੰ ਇੱਕ ਗਲੀ-ਮੁਹੱਲੇ ਵਾਲੇ ਭੋਜਨ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।<ref name="IndoEats-Lumpia">{{Cite web |last=Nasution |first=Pepy |date=February 18, 2010 |title=Lumpia Semarang Recipe (Semarang Style Springroll) |url=http://indonesiaeats.com/lumpia-semarang-indonesian-springroll/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20220625074155/https://indonesiaeats.com/lumpia-semarang-indonesian-springroll/ |archive-date=June 25, 2022 |access-date=February 16, 2016 |website=Indonesia Eats}}</ref> ਲੁੰਪੀਆ ਨੂੰ ਚੀਨੀ ਵਸਨੀਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਇੰਡੋਨੇਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਬਸਤੀਵਾਦੀ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਸ਼ਾਇਦ 19ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।<ref name="Kompas.com-Lumpia Semarang">{{Cite web |last=Aida |first=Nur Rohmi |date=2023-01-21 |title=Mengenal Sejarah dan Cara Membuat Lumpia Semarang (Knowing the History and How to Make Lumpia Semarang) |url=https://www.kompas.com/tren/read/2023/01/22/060500765/mengenal-sejarah-dan-cara-membuat-lumpia-semarang |access-date=2023-04-12 |website=KOMPAS.com |language=id}}</ref> ਫਿਲੀਪੀਨਜ਼ ਵਿੱਚ ਲੂੰਪੀਆ ਇਕੱਠਾਂ ਅਤੇ ਜਸ਼ਨਾਂ ਵਿੱਚ ਪਰੋਸੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਸਭ ਤੋਂ ਆਮ ਪਕਵਾਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ।<ref>{{Cite web |last=Abby |date=November 28, 2012 |title=Lumpiang Shanghai (Filipino Spring Rolls) |url=http://www.manilaspoon.com/2012/11/lumpiang-shanghai-filipino-spring-rolls.html |website=Manila Spoon}}</ref> [[ਨੀਦਰਲੈਂਡਜ਼|ਨੀਦਰਲੈਂਡ]] ਅਤੇ [[ਬੈਲਜੀਅਮ]] ਵਿੱਚ ਇਸਨੂੰ ''loempia'' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਪੁਰਾਣੀ [[ਇੰਡੋਨੇਸ਼ੀ ਬੋਲੀ|ਇੰਡੋਨੇਸ਼ੀਆਈ]] ਸਪੈਲਿੰਗ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ [[ਡੱਚ ਭਾਸ਼ਾ|ਡੱਚ]] ਵਿੱਚ "ਸਪਰਿੰਗ ਰੋਲ" ਦਾ ਆਮ ਨਾਮ ਵੀ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ। == ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ == ਗੁਆਂਢੀ [[ਮਲੇਸ਼ੀਆ]] ਅਤੇ ਸਿੰਗਾਪੁਰ ਵਿੱਚ, ਲੁੰਪੀਆ ਨੂੰ ਇਸਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ''ਪੋਪੀਆਹ'' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਚਾਓਸ਼ਾਨ ਉਪਭਾਸ਼ਾ ਤੋਂ ਹੈ ਜਿਸਨੂੰ /poʔ˩piã˥˧/ (薄餅, Peng'im : boh⁸ bian²) ਵਜੋਂ ਉਚਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ "ਪਤਲਾ ਵੇਫਰ"। == ਇੰਡੋਨੇਸ਼ੀਆ == ਲੁੰਪੀਆ ਨੂੰ [[ਫੂਜਾਨ|ਫੁਜੀਅਨ]] ਮੂਲ ਦੇ ਚੀਨੀ ਵਸਨੀਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਡੱਚ ਈਸਟ ਇੰਡੀਜ਼ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਸੰਭਵ ਤੌਰ 'ਤੇ 19ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ।<ref name="Kompas.com-Lumpia Semarang" /> ਇਹ ਫੁਜੀਆਨੀਜ਼ ''ਰੁਨਬੰਗ'' ਤੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲੁੰਪੀਆ ਹੋਕੀਅਨ ਬੋਲੀ ''ਲੁਨਪੀਆ'' ਤੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। == ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ == * ਪੋਪੀਆ * ਬਕਪੀਆ (ਹੋਪੀਆ) * ਕ੍ਰੇਪ * ਅੰਡਾ ਰੋਲ * ਸਪਰਿੰਗ ਰੋਲ * ਟੂਰੋਨ * ਦਰਾਲ * ਗੋਈ ਕੁਨ * [[ਚਾਅ ਜੋ|ਚਾ ਗਿਓ]] * ਜਾਵਾਨੀ ਪਕਵਾਨ * ਚੀਨੀ ਇੰਡੋਨੇਸ਼ੀਆਈ ਪਕਵਾਨ * ਫਿਲੀਪੀਨੋ ਚੀਨੀ ਪਕਵਾਨ * ਭਰੇ ਹੋਏ ਪਕਵਾਨਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ == ਹਵਾਲੇ == {{Reflist}} == ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ == * [http://indonesiaeats.com/lumpia-semarang-indonesian-springroll/ ਲੁੰਪੀਆ ਸੇਮਰੰਗ ਰੈਸਿਪੀ (ਸੇਮਰੰਗ ਸਟਾਈਲ ਸਪ੍ਰਿੰਗਰੋਲ)] 'ਤੇ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220625074155/https://indonesiaeats.com/lumpia-semarang-indonesian-springroll/|date=June 25, 2022}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੱਛੀ ਦੇ ਪਕਵਾਨ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਣ-ਸਮੀਖਿਆ ਅਨੁਵਾਦਾਂ ਵਾਲੇ ਸਫ਼ੇ]] 3jg5opme45q7iwghq3590ajajvj2a4v 0 204923 844732 844677 2026-08-21T06:41:11Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 844732 wikitext text/x-wiki {| class="infobox ib-settlement vcard" id="8" |- id="17" | colspan="2" id="18" class="infobox-subheader" |'''ਲਵੀਵ''' '''Львів (Ukrainian)'''<div id="19" class="category">'''ਸ਼ਹਿਰ'''</div> |- id="22" class="mergedtoprow" | colspan="2" id="23" class="infobox-full-data" |'''[[ਤਸਵੀਰ:Латинський_кафедральний_собор_(Львів)_16.jpg|276x276px]]'''<div id="25" class="thumb tmulti tnone center"> ਲਵੀਵ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸਕ ਕੇਂਦਰ<div id="26" class="multiimageinner"> '''[[ਤਸਵੀਰ:Львівський_національний_академічний_театр_опери_та_балету_імені_Соломії_Крушельницької_13.jpg|139x139px]]'''<div id="27" class="trow"> ਲਵੀਵ ਓਪੇਰਾ<div id="28" class="tsingle"> '''[[ਤਸਵੀਰ:LvivOldTown1.jpg|133x133px]]'''<div id="29">ਡੌਰਮਿਸ਼ਨ ਚਰਚ</div>'''[[ਤਸਵੀਰ:Лвов_Галиција.jpg|145x145px]]'''<div id="30">ਮਾਰਕੀਟ ਸਕੁਏਅਰ</div>'''[[ਤਸਵੀਰ:Головний_залізничний_вокзал_(Львів)_P1900308.jpg|123x123px]]''' </div>ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ </div>'''[[ਤਸਵੀਰ:Lviv_University_RB.jpg|127x127px]]'''<div id="33" class="trow"> ਲਵੀਵ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ<div id="34" class="tsingle"> '''[[ਤਸਵੀਰ:Кропивницького_пл.,_1,_церква_св._Ольги_і_Єлизавети,_9109-HDR-Edit.jpg|149x149px]]'''<div id="35">ਸੇਂਟ ਓ. ਅਤੇ ਈ. ਚਰਚ</div><div id="36"></div></div><div id="39" class="tsingle"><div id="40"></div><div id="41"></div></div></div><div id="44" class="trow"><div id="45" class="tsingle"><div id="46"></div><div id="47"></div></div><div id="50" class="tsingle"><div id="51"></div><div id="52"></div></div></div><div id="55" class="trow"><div id="56" class="tsingle"><div id="57"></div><div id="58"></div></div><div id="62" class="tsingle"><div id="63"></div><div id="64"></div></div></div></div></div> |- id="67" class="mergedtoprow" | colspan="2" id="68" class="infobox-full-data maptable" |<div id="70" class="ib-settlement-cols"><div id="71" class="ib-settlement-cols-row"><div id="72" class="ib-settlement-cols-cell">'''[[ਤਸਵੀਰ:Lviv_flag.svg|border|100x100px|Flag of Lviv]]'''<div id="73" class="ib-settlement-caption-link">'''Flag'''</div></div></div></div><div id="75" class="ib-settlement-cols"><div id="76" class="ib-settlement-cols-row"></div><div id="77" class="ib-settlement-cols-row"><div id="78" class="ib-settlement-cols-cell">'''[[ਤਸਵੀਰ:Coat_of_arms_of_Lviv.svg|102x102px|Coat of arms of Lviv]]'''<div id="79" class="ib-settlement-caption-link">'''[[Coat of arms of Lviv|Coat of arms]]'''</div></div><div id="82" class="ib-settlement-cols-cell">'''[[ਤਸਵੀਰ:Логотип_Львова_англійською.png|108x108px|Official logo of Lviv]]'''<div id="83" class="ib-settlement-caption-link">'''[[ਲੋਗੋ|Logo]]'''</div></div></div></div> |- id="86" class="mergedtoprow" | colspan="2" id="87" class="infobox-full-data" |'''ਮਾਟੋ:''' '''"ਲਵੀਵ ਦੁਨੀਆ ਲਈ ਖੁੱਲ੍ਹਾ ਹੈ"''' |- id="138" | colspan="2" id="139" class="infobox-full-data" |'''Coordinates: <span class="geo-inline"><span class="plainlinks nourlexpansion">[https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Lviv&params=49_50_33_N_24_01_56_E_region:UA_type:city(723403) <span class="geo-default"><span title="Maps, aerial photos, and other data for this location" class="geo-dms"><span class="latitude">49°50′33″N</span> <span class="longitude">24°01′56″E</span></span></span><span class="geo-multi-punct">&#xFEFF; / &#xFEFF;</span><span class="geo-nondefault"><span title="Maps, aerial photos, and other data for this location" class="geo-dec">49.84250°N 24.03222°E</span>&#xFEFF; / <span class="geo">49.84250; 24.03222</span></span>]</span></span>''' |- id="143" class="mergedtoprow" ! scope="row" id="144" class="infobox-label" |ਦੇਸ਼ | id="147" class="infobox-data" |<span class="flagicon">[[ਤਸਵੀਰ:Flag_of_Ukraine.svg|link=|alt=|border|23x23px]]</span> ਯੂਕਰੇਨ |- id="149" class="mergedrow" ! scope="row" id="150" class="infobox-label" |ਓਬਲਾਸਟ | id="153" class="infobox-data" |[[Lviv Oblast]] |- id="156" class="mergedrow" ! scope="row" id="157" class="infobox-label" |ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ | id="160" class="infobox-data" |[[Lviv Raion]] |- id="163" class="mergedrow" ! scope="row" id="164" class="infobox-label" |ਹਰੋਮਾਡਾ | id="167" class="infobox-data" |[[Lviv urban hromada]] |- id="170" class="mergedtoprow" ! scope="row" id="171" class="infobox-label" |ਸਥਾਪਨਾ | id="173" class="infobox-data" |1256 |- id="175" class="mergedrow" ! scope="row" id="176" class="infobox-label" |ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ | id="179" class="infobox-data" |1356 |- id="181" class="mergedtoprow" ! colspan="2" id="182" class="infobox-header" |ਸਰਕਾਰ |- id="185" class="mergedrow" ! scope="row" id="186" class="infobox-label" |ਮੇਅਰ | id="189" class="infobox-data" |'''[[Andriy Sadovyi]] ([[Self Reliance (political party)|Self Reliance]])''' |- id="193" class="mergedtoprow" ! colspan="2" id="194" class="infobox-header" |ਖੇਤਰ |- id="197" class="mergedrow" ! scope="row" id="198" class="infobox-label" |ਸ਼ਹਿਰ | id="202" class="infobox-data" |'''148.9&nbsp;km² (57.5&nbsp;sq&nbsp;mi)''' |- id="204" class="mergedrow" ! scope="row" id="205" class="infobox-label" |ਮੈਟਰੋ | id="208" class="infobox-data" |'''4,975&nbsp;km² (1,921&nbsp;sq&nbsp;mi)''' |- id="210" class="mergedtoprow" ! scope="row" id="211" class="infobox-label" |ਉਚਾਈ | id="214" class="infobox-data" |'''296&nbsp;m (971&nbsp;ft)''' |- id="216" class="mergedtoprow" ! colspan="2" id="217" class="infobox-header" |'''ਜਨਸੰਖਿਆ'''<div id="219" class="ib-settlement-fn">'''<span class="nowrap">&nbsp;</span>(2025)<ref name="d743"><templatestyles src="Module:Citation/CS1/styles.css"></templatestyles><cite class="citation web cs1">[https://www.citypopulation.de/en/ukraine/lviv/lvivskyj_rajon/460602500100__lviv/ "L'viv (L'vivs'kyj rajon, Lviv, Ukraine)"]. </cite></ref>'''</div> |- id="221" class="mergedrow" ! scope="row" id="222" class="infobox-label" |ਸ਼ਹਿਰ | id="226" class="infobox-data" |'''723,403''' |- id="228" class="mergedrow" ! scope="row" id="229" class="infobox-label" |ਰੈੰਕ | id="231" class="infobox-data" |'''[[List of cities in Ukraine|5th]] in Ukraine''' |- id="239" class="mergedrow" ! scope="row" id="240" class="infobox-label" |ਸ਼ਹਿਰੀ | id="245" class="infobox-data" |'''720,797''' |- id="247" class="mergedrow" ! scope="row" id="248" class="infobox-label" |ਮੈਟ੍ਰੋ | id="253" class="infobox-data" |'''1,141,119''' |- id="262" class="mergedtoprow" ! scope="row" id="263" class="infobox-label" |ਸਮਾਂ ਜ਼ੋਨ | id="266" class="infobox-data" |'''[[UTC+2]] ([[Eastern European Time|EET]])''' |- id="278" class="mergedtoprow" ! scope="row" id="279" class="infobox-label" |ਪੋਸਟਲ ਕੋਡ | id="281" class="infobox-data adr" |'''79000–79490''' |- id="284" class="mergedrow" ! scope="row" id="285" class="infobox-label" |ਏਰੀਆ ਕੋਡ | id="288" class="infobox-data" |'''+380 32(2)''' |- id="290" class="mergedtoprow" ! scope="row" id="291" class="infobox-label" |'''[[ਵਾਹਨ ਰਜਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ਪਲੇਟ]]''' | id="294" class="infobox-data" |'''BC, HC''' |- id="296" class="mergedtoprow" ! scope="row" id="297" class="infobox-label" |ਵੈਬਸਾਈਟ | id="299" class="infobox-data" |'''<span class="url">[https://city-adm.lviv.ua/ city-adm.lviv.ua]</span>''' |} '''ਲਵੀਵ''' ([[ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਬੋਲੀ|ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ]]: '''Lviv''') [[ਯੂਕਰੇਨ]] ਦਾ ਪੰਜਵਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ, ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਪੱਛਮੀ ਹਿੱਸੇ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ। 2025 ਦੇ ਅੰਦਾਜ਼ੇ ਮੁਤਾਬਕ ਇਸਦੀ ਆਬਾਦੀ 7,23,403 ਹੈ। ਇਹ ਲਵੀਵ ਓਬਲਾਸਟ (ਸੂਬੇ) ਅਤੇ ਲਵੀਵ ਰਾਇਓਨ (ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ) ਦੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕੀ ਕੇਂਦਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ,<ref>{{Cite web |title=Те, чого ніколи не було в Україні: Уряд затвердив адмінтерустрій базового рівня, що забезпечить повсюдність місцевого самоврядування |url=https://decentralization.gov.ua/admin/articles/12533.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220214180228/https://decentralization.gov.ua/admin/articles/12533.html |archive-date=14 February 2022 |access-date=15 December 2021 |website=decentralization.gov.ua}}</ref> ਅਤੇ ਯੂਕਰੇਨ ਦੇ ਮੁੱਖ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਕੇਂਦਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਲਵੀਵ ਸ਼ਹਿਰੀ ਹਰੋਮਾਡਾ (ਨਗਰ ਪਾਲਿਕਾ) ਦੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਦਾ ਵੀ ਕੇਂਦਰ ਹੈ। ਲਵੀਵ ਦਾ ਨਾਮ ਰੂਥੀਨੀਆ ਦੇ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਗੈਲੀਸ਼ੀਆ ਦੇ ਲੀਓ ਪਹਿਲੇ ਦੇ ਨਾਮ ਉੱਤੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਡੈਨੀਅਲ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ। ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਮਿਆਂ ਉੱਤੇ ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਨਾਂ ਵੀ ਵੱਖੋ-ਵੱਖ ਰਹੇ ਹਨ। ਲਵੀਵ 14ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਰੈੱਡ ਰੁਥੇਨੀਆ ਅਤੇ ਗੈਲੀਸੀਆ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਖੇਤਰਾਂ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਵਜੋਂ ਉਭਰਿਆ, ਜਿਸਨੇ ਹੈਲਿਚ, ਚੇਲਮ, ਬੇਲਜ਼ ਅਤੇ ਪ੍ਰਜ਼ੇਮਿਸਲ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ। ਇਹ 1272 ਤੋਂ 1340 ਤੱਕ ਗੈਲੀਸੀਆ-ਵੋਲਹੀਨੀਆ ਰਾਜ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਸੀ <ref>Perfecky, George A. (1973).</ref>, ਜਦੋਂ ਇਹ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰ ਦੀ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਪੋਲੈਂਡ ਦੇ ਰਾਜਾ ਕੈਸੀਮੀਰ III ਦੇ ਹੱਥ ਆਇਆ ਸੀ। 1356 ਵਿੱਚ, ਕੈਸੀਮੀਰ ਮਹਾਨ ਨੇ ਇਸਨੂੰ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ ਦਿੱਤੇ। 1434 ਤੋਂ, ਇਹ ਪੋਲੈਂਡ ਦੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਰੁਥੇਨੀਅਨ ਵੋਇਵੋਡਸ਼ਿਪ ਦੀ ਖੇਤਰੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਸੀ। 1772 ਵਿੱਚ, ਪੋਲੈਂਡ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਵੰਡ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈਬਸਬਰਗ ਅਰਧ-ਖੁਦਮੁਖਤਿਆਰ ਪੋਲਿਸ਼-ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਰਾਜ ਗੈਲੀਸ਼ੀਆ ਅਤੇ ਲੋਡੋਮੇਰੀਆ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਬਣ ਗਿਆ। 1918 ਅਤੇ 1939 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਦੂਜੇ ਪੋਲਿਸ਼ ਗਣਰਾਜ ਵਿੱਚ ਲਵੋ ਵੋਇਵੋਡਸ਼ਿਪ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਸੀ। ਇਸ ਮਿਆਦ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਅਤੇ ਉਦਯੋਗ ਵਧਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਇਸਦੀਆਂ ਅਕਾਦਮਿਕ ਸੰਸਥਾਵਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਲਵੌ ਸਕੂਲ ਆਫ਼ ਮੈਥੇਮੈਟਿਕਸ, ਲਵੌ ਹਿਸਟੋਰੀਕਲ ਸਕੂਲ, ਅਤੇ ਲਵੌ ਸਕੂਲ ਆਫ਼ ਇਕਨਾਮਿਕਸ। 1939 ਵਿਚ ਪੋਲੈਂਡ 'ਤੇ ਜਰਮਨ-ਸੋਵੀਅਤ ਹਮਲੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਲੌਵ ਨੂੰ ਸੋਵੀਅਤ ਯੂਨੀਅਨ ਦੁਆਰਾ ਮਿਲਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਦੂਜੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਦੌਰਾਨ ਸੋਵੀਅਤ ਅਤੇ ਜਰਮਨ ਕਿੱਤਿਆਂ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਬਚਿਆ ਰਿਹਾ। ਫਰਵਰੀ 1946 ਵਿੱਚ, ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਯੂਕਰੇਨੀ ਸੋਵੀਅਤ ਸਮਾਜਵਾਦੀ ਗਣਰਾਜ ਦਾ ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ ਬਣ ਗਿਆ, ਇਸਦੀ ਪੂਰਵ-ਯੁੱਧ ਆਬਾਦੀ ਦਾ ਅੰਦਾਜ਼ਨ 80-90% ਖਤਮ ਹੋ ਗਿਆ। 1991 ਵਿੱਚ, ਸੋਵੀਅਤ ਯੂਨੀਅਨ ਦੇ ਭੰਗ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਲ, ਲਵੀਵ ਯੂਕਰੇਨ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਰਿਹਾ।ਜ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਪੱਥਰ ਦੀਆਂ ਗਲੀਆਂ ਅਤੇ [[ਮੁੜ-ਸੁਰਜੀਤੀ|ਪੁਨਰਜਾਗਰਣ]], [[ਬਾਰੋਕ]], ਨਵ-ਕਲਾਸਿਕ ਅਤੇ ਆਰਟ ਨੂਵੋ ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ ਦਾ ਇੱਕ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਹੈ। ਇਤਿਹਾਸਕ ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਯੂਨੈਸਕੋ ਦੀ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਰਾਸਤ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। [[ਯੂਕ੍ਰੇਨ ਉੱਤੇ ਰੂਸੀ ਹਮਲਾ|ਯੂਕਰੇਨ ਉੱਤੇ ਰੂਸੀ ਹਮਲੇ]] ਕਾਰਨ ਇਸਨੂੰ ਇੱਕ ਖ਼ਤਰੇ ਵਾਲੀ ਥਾਂ ਵਜੋਂ ਸੂਚੀਬੱਧ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਲਵੀਵ ਵਿੱਚ ਕਈ ਉਦਯੋਗ ਅਤੇ ਉੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਲਵੀਵ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਅਤੇ ਲਵੀਵ ਪੌਲੀਟੈਕਨਿਕ । ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਕਈ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦਾ ਘਰ ਵੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਲਵੀਵ ਫਿਲਹਾਰਮੋਨਿਕ ਦਾ ਅਕਾਦਮਿਕ ਸਿੰਫਨੀ ਆਰਕੈਸਟਰਾ ਅਤੇ ਓਪੇਰਾ ਅਤੇ ਬੈਲੇ ਦਾ ਲਵੀਵ ਥੀਏਟਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।<ref>{{Cite web |title=Archives |url=http://www.meest-tour.com/index.php?i9 I hid=17 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20100225032259/http://www.meest-tour.com/index.php?id=17 |archive-date=25 February 2010 |access-date=24 March 2021}}</ref> [[ਤਸਵੀਰ:POL_Lwów_COA.svg|left|thumb|ਲਵੋਵ ਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨ (1918 – 1939)]] ਲਵੀਵ ਸਿਟੀ ਕੌਂਸਲ ਦਾ ਕੋਟ ਆਫ਼ ਆਰਮਜ਼, ਅਤੇ ਲੋਗੋ ਅਤੇ ਬੈਨਰ ਲਵੀਵ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪ੍ਰਵਾਨਿਤ ਚਿੰਨ੍ਹ ਹਨ। ਆਰਕੀਟੈਕਚਰਲ ਅਤੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸਮਾਰਕਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਜਾਂ ਤਸਵੀਰਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।<ref>{{Cite web |title=Statute of Lviv |url=http://lvivrada.gov.ua/files/statut/Preambula_R1.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20121127062809/http://lvivrada.gov.ua/files/statut/Preambula_R1.pdf |archive-date=27 November 2012 |access-date=24 March 2021}}</ref> ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਆਧੁਨਿਕ ਨਿਸ਼ਾਨ 14ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਮੱਧ ਦੀ ਇੱਕ [[ਮੋਹਰ (ਚਿੰਨ੍ਹ)|ਮੋਹਰ]] 'ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਹੈ। ਆਧੁਨਿਕ ਮੋਹਰ ਤਿੰਨ ਬੁਰਜਾਂ ਵਾਲੇ ਇੱਕ ਪੱਥਰ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਦੇ ਖੁੱਲ੍ਹਣ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸੁਨਹਿਰੀ ਸ਼ੇਰ ਚੱਲਦਾ ਹੈ। ਲਵੀਵ ਦਾ ਵੱਡਾ ਕੋਟ ਆਫ਼ ਆਰਮਜ਼ ਇੱਕ ਢਾਲ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਕੋਟ ਆਫ਼ ਆਰਮਜ਼ ਹੈ, ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਤਿੰਨ ਕਿਨਾਰਿਆਂ ਵਾਲਾ ਚਾਂਦੀ ਦਾ ਤਾਜ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਇੱਕ ਸ਼ੇਰ ਅਤੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਯੋਧੇ ਨੇ ਫੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਲਵੀਵ ਦਾ ਝੰਡਾ ਇੱਕ ਨੀਲਾ ਵਰਗਾਕਾਰ ਬੈਨਰ ਹੈ ਜਿਸਦੇ ਉੱਤੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਚਿੰਨ੍ਹ ਦੀ ਤਸਵੀਰ ਹੈ ਅਤੇ ਕਿਨਾਰਿਆਂ ਤੇ ਪੀਲੇ ਅਤੇ ਨੀਲੇ ਤਿਕੋਣ ਹਨ। ਲਵੀਵ ਦਾ ਲੋਗੋ ਲਵੀਵ ਵਿੱਚ ਪੰਜ ਰੰਗੀਨ ਟਾਵਰਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਤਸਵੀਰ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਹੇਠਾਂ "ਲਵੀਵ - ਦੁਨੀਆ ਲਈ ਖੁੱਲ੍ਹਾ" ਨਾਅਰਾ ਹੈ।<ref>{{Cite web |title=Heraldry |url=http://www.lviv.ua/uk/about/heraldry/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100122224547/http://www.lviv.ua/uk/about/heraldry/ |archive-date=22 January 2010 |access-date=24 March 2021}}</ref> ਲਾਤੀਨੀ ਵਾਕੰਸ਼ ''"Semper fidelis"'' ('ਹਮੇਸ਼ਾ ਵਫ਼ਾਦਾਰ') 1936-1939 ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੇ ਕੋਟ 'ਤੇ ਇੱਕ ਆਦਰਸ਼ ਵਜੋਂ ਵਰਤਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਪਰ [[ਦੂਜੀ ਸੰਸਾਰ ਜੰਗ|ਦੂਜੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ]] ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਸਦੀ ਵਰਤੋਂ ਬੰਦ ਹੋ ਗਈ। == ਇਤਿਹਾਸ == ਪੁਰਾਤੱਤਵ-ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ਦਿਖਾਇਆ ਹੈ ਕਿ ਲਵੀਵ ਖੇਤਰ ਪੰਜਵੀਂ ਸਦੀ ਤੱਕ ਵਸ ਗਿਆ ਸੀ, <ref name="Isa">{{Cite book|location=Lviv, Ukraine}}</ref> ਲੀਚਾਕੀਵਸਕੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਚੇਰਨੇਚਾ ਹੋਰਾ -ਵੋਜ਼ਨੇਸੇਂਸਕ ਸਟਰੀਟ 'ਤੇ ਗੋਰਡ ਨੂੰ ਗੋਰੇ ਕਰੋਟਸ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।<ref>{{Cite journal|last=Hrytsak|first=Yaroslav|author-link=Yaroslav Hrytsak|date=2000|title=Lviv: A Multicultural History through the Centuries|url=http://www.jstor.org/stable/41036810|journal=Harvard Ukrainian Studies|volume=24|pages=48|jstor=41036810|archive-url=https://web.archive.org/web/20221028100216/https://www.jstor.org/stable/41036810|archive-date=28 October 2022|access-date=18 June 2022}}</ref> ਲਵੀਵ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 1250 ਵਿੱਚ ਗੈਲੀਸੀਆ ਦੇ ਰਾਜਾ ਡੈਨੀਅਲ ਦੁਆਰਾ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ [[Lev I of Galicia|ਲੇਵ]]<ref>[[Orest Subtelny]].</ref> ਦੇ ਸਨਮਾਨ ਵਿੱਚ ਲਵੀਹੋਰੋਡ<ref>Gloger, Zygmunt.</ref> ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਜੋ ਕਿ ਹੋਰ ਯੂਕਰੇਨੀ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਦੇ ਨਾਵਾਂ ਨਾਲ ਮੇਲ ਖਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਮਾਈਰਹੋਰੋਡ, ਸ਼ਾਰਹੋਰੋਡ, ਨੋਵਹੋਰੋਡ, ਬਿਲਹੋਰੋਡ, ਹੋਰੋਡੀਸ਼ੇ ਅਤੇ ਹੋਰੋਡੋਕ। ਪਹਿਲਾਂ ਇੱਥੇ ਇੱਕ ਨਗਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬਸਤੀ ਸੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਲੇਆਉਟ ਤੱਤ ਸੀ - ਇੱਕ ਲੰਮਾ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਰਗ। 1240 ਦੇ [[ਬਾਤੂ ਖ਼ਾਨ|ਬਾਟੂ ਖਾਨ]] ਹਮਲੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਡੈਨੀਅਲ ਦੁਆਰਾ ਗੜ੍ਹ ਦੀ ਨੀਂਹ ਇਸਦੀ ਅਗਲੀ ਪੁਨਰ ਉਸਾਰੀ ਸੀ।<ref>Vołodymyr Vujcyk, ''Derżavnyj Istoryczno-Architekturnyj Zapovidnyk u L’vovi'', Lviv 1991, p. 9, [w:] Łukasz Walczy, ''Początki Lwowa w świetle najnowszych badań'', [w:] ''Lwów wśród nas'', pt.</ref><ref>Jan Buraczyński, ''Roztocze – dzieje osadnictwa'', Lublin 2008, p. 73.</ref> ਲਵੀਵ ਉੱਤੇ [[ਮੰਗੋਲ|ਮੰਗੋਲਾਂ]] ਨੇ 1261 ਵਿੱਚ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ ਸੀ।<ref name="Meyers Konversations-Lexikon">''Meyers Konversations-Lexikon''.</ref> ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਰੋਤ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਕਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਵਿਨਾਸ਼ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤਬਾਹ ਹੋਣ ਤੱਕ ਦੀਆਂ ਹਨ। ਸਾਰੇ ਸਰੋਤ ਇਸ ਗੱਲ ਨਾਲ ਸਹਿਮਤ ਹਨ ਕਿ ਇਹ ਮੰਗੋਲ ਜਨਰਲ ਬੁਰੁੰਡੀ ਦੇ ਹੁਕਮ 'ਤੇ ਸੀ। ਸ਼ੇਵਚੇਂਕੋ ਸਾਇੰਟਿਫਿਕ ਸੋਸਾਇਟੀ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਬੁਰੂੰਡੀ ਨੇ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਢਾਹ ਦੇਣ ਦਾ ਹੁਕਮ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਗੈਲੀਸ਼ੀਅਨ-ਵੋਲਹਿਨੀਅਨ ਇਤਹਾਸ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ 1261 ਵਿੱਚ "ਬੁਰੋਂਡਾ ਨੇ ਵਾਸਿਲਕੋ ਨੂੰ ਕਿਹਾ: 'ਕਿਉਂਕਿ ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਸ਼ਾਂਤੀ ਵਿੱਚ ਹੋ ਤਾਂ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਕਿਲ੍ਹੇ ਢਾਹ ਦਿਓ'"।<ref name="SSS1">{{Cite book}}</ref> ਬੇਸਿਲ ਦਮਿਤ੍ਰੀਸ਼ਿਨ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਹੁਕਮ ਸਮੁੱਚੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕਿਲ੍ਹਿਆਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਸੀ: "ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਸ਼ਾਂਤੀ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਆਪਣੇ ਕਸਬਿਆਂ ਦੀਆਂ [ਸਾਰੀਆਂ ਕਿਲ੍ਹਿਆਂ] ਨੂੰ ਤਬਾਹ ਕਰ ਦਿਓ"।<ref name="Dmy1">{{Cite book}}</ref> ਡੈਨੀਅਲ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਰਾਜਾ ਲੇਵ ਨੇ 1270 ਦੇ ਆਸਪਾਸ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਬਣਾਇਆ, ਲਵੀਵ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਨਿਵਾਸ ਵਜੋਂ ਚੁਣਿਆ,<ref name="Meyers Konversations-Lexikon2">''Meyers Konversations-Lexikon''.</ref> ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਗੈਲੀਸੀਆ-ਵੋਲਹੀਨੀਆ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਬਣਾਇਆ।<ref>B.V. Melnyk, Vulytsiamy starovynnoho Lvova, Vyd-vo "Svit" (Old Lviv Streets), 2001, {{ISBN|966-603-048-9}}</ref> ਲਗਭਗ 1280 ਅਰਮੀਨੀਆਈ ਲੋਕ ਗੈਲੀਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਲਵੀਵ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ ਜਿੱਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਆਪਣਾ ਆਰਚਬਿਸ਼ਪ ਸੀ।<ref>''Allgemeine Enzyklopädie der Wissenschaft und Künste'', edited by Johann Samuel Ersch and Johann Gottfried Gruber.</ref> 13ਵੀਂ ਅਤੇ 14ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ, ਲਵੀਵ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਲੱਕੜ ਦਾ ਸ਼ਹਿਰ ਸੀ, ਇਸਦੇ ਕਈ ਗੈਲੀਸ਼ੀਅਨ-ਸ਼ੈਲੀ ਦੇ ਪੱਥਰ ਦੇ ਚਰਚਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੁਝ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸੇਂਟ ਨਿਕੋਲਸ ਦਾ ਚਰਚ, ਬਚ ਗਏ ਹਨ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੁਬਾਰਾ ਬਣਾਏ ਗਏ ਰੂਪ ਵਿੱਚ।<ref>{{Cite journal|last=Zhuk|first=Ihor|date=2000|title=The Architecture of Lviv from the Thirteenth to the Twentieth Centuries|journal=[[Harvard Ukrainian Studies]]|publisher=Harvard Ukrainian Research Institute|volume=24|page=98}}</ref> ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ 1340 ਵਿੱਚ ਲਿਥੁਆਨੀਆ ਦੇ ਗ੍ਰੈਂਡ ਡਚੀ ਦੁਆਰਾ ਵਿਰਾਸਤ ਵਿੱਚ ਮਿਲਿਆ ਸੀ ਅਤੇ 1349 ਤੱਕ ਲਿਥੁਆਨੀਆ ਦੇ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਲਿਉਬਾਰਟਾਸ ਦੇ ਪਸੰਦੀਦਾ, ਵੋਇਵੋਡ ਦਮਿਤਰੋ ਡੇਡਕੋ ਦੁਆਰਾ ਸ਼ਾਸਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।<ref name="EOMADobson1">{{Cite book|location=Chicago}}</ref> 13ਵੀਂ ਅਤੇ 14ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਅਰਮੀਨੀਆ ਦੇ [[ਸਲਜੂਕ ਸਲਤਨਤ|ਸਲਜੂਕ]] ਅਤੇ ਮੰਗੋਲ ਹਮਲਿਆਂ ਤੋਂ ਭੱਜ ਕੇ ਆਏ 50,000 ਅਰਮੀਨੀਆਈ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਟਿਕਾਣਾ ਸੀ।<ref>{{Cite web |title=Epilogue – History of Armenia |url=http://www.armenica.org/cgi-bin/armenica.cgi?=1=1=172=31==1=3=A |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20191231171629/http://www.armenica.org/cgi-bin/armenica.cgi?=1=1=172=31==1=3=A |archive-date=31 December 2019 |access-date=31 July 2020}}</ref> === ਗੈਲੀਸੀਆ-ਵੋਲਹੀਨੀਆ ਯੁੱਧ === 1339 ਵਿੱਚ ਗੈਲੀਸੀਆ-ਵੋਲਹਿਨੀਆ ਰਿਆਸਤ ਦੇ ਉਤਰਾਧਿਕਾਰ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਹੋਏ ਯੁੱਧਾਂ ਦੌਰਾਨ ਪੋਲੈਂਡ ਦੇ ਰਾਜਾ ਕੈਸੀਮੀਰ III ਨੇ ਇੱਕ ਮੁਹਿੰਮ ਚਲਾਈ ਅਤੇ 1340 ਵਿੱਚ ਸ਼ਹਿਰ 'ਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲਿਆ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਪੁਰਾਣੇ ਰਿਆਸਤ ਦੇ ਕਿਲ੍ਹੇ ਨੂੰ ਸਾੜ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।<ref name="Meyers Konversations-Lexikon3">''Meyers Konversations-Lexikon''.</ref> ਪੋਲੈਂਡ ਨੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ 1349 ਵਿੱਚ ਲਵੀਵ ਅਤੇ ਨਾਲ ਲੱਗਦੇ ਖੇਤਰ ਉੱਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲਿਆ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਆਬਾਦੀ ਨੂੰ ਪੋਲੋਨਾਈਜ਼ ਅਤੇ ਕੈਥੋਲਿਕ ਬਣਾਉਣ ਦੀਆਂ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪਿਆ।<ref>Jacob Caro: ''Geschichte Polens''.</ref> ਲਿਥੁਆਨੀਆ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ 1351 ਵਿੱਚ ਹੈਲਿਚ-ਵੋਲਹਿਨ ਯੁੱਧਾਂ ਦੌਰਾਨ ਲਵੀਵ ਦੀ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਤਬਾਹ ਕਰ ਦਿੱਤਾ<ref>{{Cite book}}</ref> ਅਤੇ 1353 ਵਿੱਚ ਡਿਊਕ ਲਿਉਬਾਰਟਾਸ ਦੁਆਰਾ ਲਵੀਵ ਨੂੰ ਲੁੱਟਿਆ ਅਤੇ ਤਬਾਹ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ<ref>{{Cite book|deadurl=Jerzy Wyrozumski}}</ref><ref>{{Cite book}}</ref> ਕਾਸੀਮੀਰ ਨੇ ਇੱਕ ਬੇਸਿਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਸ਼ਹਿਰ ਕੇਂਦਰ ਬਣਾਇਆ (ਜਾਂ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਸ਼ਹਿਰ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ), ਇਸਨੂੰ ਕੰਧਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ, ਅਤੇ ਲੱਕੜ ਦੇ ਮਹਿਲ ਦੀ ਥਾਂ ਚਿਣਾਈ ਵਾਲੇ ਕਿਲ੍ਹੇ ਨਾਲ ਲੈ ਲਈ - ਉਸਦੇ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਏ ਗਏ ਦੋ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ।<ref name="Meyers Konversations-Lexikon4">''Meyers Konversations-Lexikon''.</ref><ref name="Piechotka">{{Cite book}}</ref><ref name="Ashmore">{{Cite book}}</ref> ਪੁਰਾਣੀ (ਰੂਥੇਨੀਅਨ) ਬਸਤੀ, ਇਸਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਬਣਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, [[ਕਰਾਕੋਵ|ਕ੍ਰਾਕੋਵ]] ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਾਕੋਵੀਅਨ ਉਪਨਗਰ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਣ ਲੱਗਾ।<ref name="Piechotka" /> === ਪੋਲੈਂਡ ਦਾ ਰਾਜ === [[ਤਸਵੀਰ:Lviv_High_Castle_(Engraving).jpg|left|thumb|ਉੱਚਾ ਕਿਲ੍ਹਾ 1362 ਵਿੱਚ ਪੋਲੈਂਡ ਦੇ ਕਾਸੀਮੀਰ III ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ (ਏ. ਗੋਗੇਨਬਰਗ ਦੁਆਰਾ ਉੱਕਰੀ, 17ਵੀਂ ਸਦੀ)]] 1349 ਵਿੱਚ, ਰੁਥੇਨੀਆ ਦੇ ਰਾਜ ਨੂੰ ਇਸਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਲਵੀਵ ਦੇ ਨਾਲ ਪੋਲੈਂਡ ਦੇ ਰਾਜ ਦੇ ਤਾਜ ਦੁਆਰਾ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਲਿਆ ਗਿਆ। ਰਾਜ ਨੂੰ ਤਾਜ ਦੇ ਰੁਥੇਨੀਅਨ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਜਿਸਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਲਵੋ ਸੀ। 17 ਜੂਨ 1356 ਨੂੰ ਰਾਜਾ ਕੈਸੀਮੀਰ III ਮਹਾਨ ਨੇ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਥਾਂ 'ਤੇ ਤਬਦੀਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਮੈਗਡੇਬਰਗ ਅਧਿਕਾਰ ਦਿੱਤੇ, ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਸੀ ਕਿ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਸਾਰੇ ਮਾਮਲੇ ਅਮੀਰ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਚੁਣੀ ਗਈ ਕੌਂਸਲ ਦੁਆਰਾ ਹੱਲ ਕੀਤੇ ਜਾਣੇ ਸਨ। 1362 ਵਿੱਚ, ਉੱਚ ਕਿਲ੍ਹਾ ਪੱਥਰ ਨਾਲ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। 1358 ਵਿੱਚ, ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਰੋਮਨ ਕੈਥੋਲਿਕ ਆਰਚਡਾਇਓਸੀਸ ਦਾ ਇੱਕ ਕੇਂਦਰ ਬਣ ਗਿਆ, ਜਿਸਨੇ ਰੂਥੇਨੀਅਨ ਜ਼ਮੀਨਾਂ ਉੱਤੇ ਲਾਤੀਨੀ ਚਰਚ ਦੇ ਫੈਲਣ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। 1370 ਵਿੱਚ ਕਾਸੀਮੀਰ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਦੇ ਭਤੀਜੇ, ਹੰਗਰੀ ਦੇ ਰਾਜਾ ਲੂਈ ਪਹਿਲੇ ਨੇ ਪੋਲੈਂਡ ਦਾ ਰਾਜਾ ਬਣਾਇਆ, ਜਿਸਨੇ 1372 ਵਿੱਚ ਲਵੋ ਨੂੰ ਗੈਲੀਸੀਆ-ਵੋਲਹੀਨੀਆ ਰਾਜ ਦੇ ਖੇਤਰ ਨਾਲ ਜੋੜ ਦਿੱਤਾ, ਜੋ ਕਿ ਉਸਦੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਓਪੋਲ ਦੇ ਡਿਊਕ, ਓਪੋਲ ਦੇ ਵਲਾਦੀਸਲਾਸ II ਦੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਅਧੀਨ ਸੀ।<ref name="Meyers Konversations-Lexikon5">''Meyers Konversations-Lexikon''.</ref> ਜਦੋਂ 1387 ਵਿੱਚ ਵਲਾਡੀਸਲਾਵ ਆਪਣੇ ਗਵਰਨਰ ਦੇ ਅਹੁਦੇ ਤੋਂ ਪਿੱਛੇ ਹਟ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਗੈਲੀਸੀਆ-ਵੋਲਹੀਨੀਆ ਹੰਗਰੀ ਦੇ ਕਬਜ਼ੇ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ, ਪਰ ਜਲਦੀ ਹੀ ਜਾਡਵਿਗਾ, ਜੋ ਕਿ ਲੂਈਸ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੀ ਧੀ ਸੀ, ਅਤੇ ਪੋਲੈਂਡ ਦੀ ਸ਼ਾਸਕ ਅਤੇ ਪੋਲੈਂਡ ਦੇ ਰਾਜਾ ਵਲਾਡੀਸਲਾਵ II ਜਾਗੀਲੋ ਦੀ ਪਤਨੀ ਸੀ, ਨੇ ਇਸਨੂੰ ਸਿੱਧੇ ਪੋਲੈਂਡ ਦੇ ਰਾਜ ਦੇ ਤਾਜ ਨਾਲ ਜੋੜ ਦਿੱਤਾ।<ref name="Meyers Konversations-Lexikon5" />ਅਗਲੀਆਂ ਸਦੀਆਂ ਦੌਰਾਨ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਕਾਸੀਮੀਰ, ਰਾਣੀ ਜਾਡਵਿਗਾ ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੇ ਪੋਲਿਸ਼ ਰਾਜਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਵਪਾਰਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨ ਹੈ।<ref name="Meyers Konversations-Lexikon6">''Meyers Konversations-Lexikon''.</ref> ਜਰਮਨ, ਪੋਲਿਸ਼ ਅਤੇ ਚੈੱਕ ਨਵੇਂ ਆਉਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਸਮੂਹਾਂ ਦਾ ਗਠਨ ਕਰਦੇ ਸਨ। 15ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਵਸਨੀਕਾਂ ਨੂੰ ਪੋਲੋਨਾਈਜ਼ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰ ਰੂਥੇਨੀਅਨ ਆਰਥੋਡਾਕਸ ਆਬਾਦੀ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਇੱਕ ਪੋਲਿਸ਼ ਟਾਪੂ ਬਣ ਗਿਆ ਸੀ।<ref>Jerzy Lukowski, Hubert Zawadzki.</ref> 1356 ਵਿੱਚ, ਅਰਮੀਨੀਆਈ ਡਾਇਓਸਿਸ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਅਰਮੀਨੀਆਈ ਗਿਰਜਾਘਰ ਵਿੱਚ ਕੇਂਦਰਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਲਵੋ ਪੋਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਕਾਮੀਨੀਕ ਪੋਡੋਲਸਕੀ ਦੇ ਨਾਲ ਅਰਮੀਨੀਆਈ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਦੋ ਮੁੱਖ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਕੇਂਦਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ।<ref>{{Cite book|location=Kraków}}</ref> ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਆਧੁਨਿਕ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਪੋਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਸਕਾਟਸ ਅਤੇ ਇਟਾਲੀਅਨਾਂ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਸੰਘਣਤਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਬਣ ਗਿਆ। <ref>{{Cite magazine|last=Feduszka|first=Jacek|year=2009|title=Szkoci i Anglicy w Zamościu w XVI-XVIII wieku|magazine=Czasy Nowożytne|language=pl|publisher=Zarząd Główny Polskiego Towarzystwa Historycznego|volume=22|page=53|issn=1428-8982}}</ref> <ref>{{Cite book|location=Warszawa}}</ref> [[ਤਸਵੀਰ:Львов_1618_АГогенберг.jpg|left|thumb|1618 ਦੇ ਲਿਥੋਗ੍ਰਾਫ ਵਿੱਚ ਲਵੋ]] 1412 ਵਿੱਚ, ਸਥਾਨਕ ਆਰਚਡਾਇਓਸੀਜ਼ ਰੋਮਨ ਕੈਥੋਲਿਕ ਮੈਟਰੋਪੋਲਿਸ ਵਿੱਚ ਵਿਕਸਤ ਹੋ ਗਿਆ, ਜੋ ਕਿ 1375 ਤੋਂ ਡਾਇਓਸੀਜ਼ ਵਜੋਂ ਹੈਲਿਚ ਵਿੱਚ ਸੀ।<ref name="Meyers Konversations-Lexikon7">''Meyers Konversations-Lexikon''.</ref> ਨਵੇਂ ਮਹਾਂਨਗਰ ਵਿੱਚ ਲਵੌ, ਪ੍ਰਜ਼ੇਮੀਸਲ, ਚੇਲਮ, ਵਲੋਡਜ਼ਿਮੀਅਰਜ਼, ਲੂਕ, ਕਾਮੇਨੀਏਕ, ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ [[ਸੀਰੇਤ]] ਅਤੇ [[ਕੀਵ|ਕਿਜੋਵ]] ( ਸੇਂਟ ਸੋਫੀਆ, ਕੀਵ ਦਾ ਪੁਰਾਣਾ ਗਿਰਜਾਘਰ ਦੇਖੋ) ਵਿੱਚ ਖੇਤਰੀ ਡਾਇਓਸੀਜ਼ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ। ਲਵੋਵ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਪਹਿਲਾ ਕੈਥੋਲਿਕ ਆਰਚਬਿਸ਼ਪ ਜਾਨ ਰਜ਼ੇਸੋਵਸਕੀ ਸੀ। 1572 ਵਿੱਚ, ਹੁਣ ਯੂਕਰੇਨ ਵਿੱਚ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ, ਇਵਾਨ ਫੇਡੋਰੋਵ, ਜੋ ਕਿ ਕ੍ਰਾਕੋ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਸੀ, ਥੋੜ੍ਹੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਇੱਥੇ ਵਸ ਗਿਆ। ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਪੂਰਬੀ ਆਰਥੋਡਾਕਸ ਲਈ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਕੇਂਦਰ ਬਣ ਗਿਆ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਆਰਥੋਡਾਕਸ ਭਾਈਚਾਰਾ, ਇੱਕ ਯੂਨਾਨੀ-ਸਲਾਵੋਨਿਕ ਸਕੂਲ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰਿੰਟਰ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਹੋਈ ਜਿਸਨੇ 1580 ਵਿੱਚ ਚਰਚ ਸਲਾਵੋਨਿਕ ਵਿੱਚ ਬਾਈਬਲ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਪੂਰੇ ਸੰਸਕਰਣ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤੇ। ਇੱਕ ਜੇਸੁਇਟ ਕਾਲਜੀਅਮ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 1608 ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਅਤੇ 20 ਜਨਵਰੀ 1661 ਨੂੰ ਪੋਲੈਂਡ ਦੇ ਰਾਜਾ ਜੌਨ II ਕੈਸੀਮੀਰ ਨੇ ਇਸਨੂੰ "ਅਕਾਦਮੀ ਦਾ ਸਨਮਾਨ ਅਤੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦਾ ਖਿਤਾਬ" ਦੇਣ ਦਾ ਇੱਕ ਫ਼ਰਮਾਨ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ।<ref>{{Cite web |title=Jesuits in Ukraine |url=https://www.manresa-sj.org/stamps/2_Ukraine.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220307223326/https://www.manresa-sj.org/stamps/2_Ukraine.htm |archive-date=7 March 2022 |access-date=7 March 2022 |website=www.manresa-sj.org}}</ref> 1672 ਵਿੱਚ, ਇਸਨੂੰ [[ਉਸਮਾਨੀ ਸਾਮਰਾਜ|ਓਟੋਮਨਾਂ]] ਨੇ ਘੇਰ ਲਿਆ ਸੀ ਜੋ ਇਸਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਵਿੱਚ ਅਸਫਲ ਰਹੇ। ਤਿੰਨ ਸਾਲ ਬਾਅਦ, ਲਵੋਵ ਦੀ ਲੜਾਈ (1675) ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੋਈ। [[ਮੱਧਕਾਲ|ਮੱਧ ਯੁੱਗ]] ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ 1704 ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਫੌਜ ਦੁਆਰਾ ਲਵੋ ਨੂੰ ਫੜ ਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਰਾਜਾ ਚਾਰਲਸ XII ਦੇ ਅਧੀਨ ਸਵੀਡਿਸ਼ ਫੌਜਾਂ ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਘੇਰਾਬੰਦੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਈਆਂ ਸਨ।<ref>{{cite EB9|wstitle=Lemberg|volume=XIV|last=|first=|author-link=|page=453|short=1}}</ref> 18ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਆਈ ਪਲੇਗ ਨੇ ਲਗਭਗ 10,000 ਵਸਨੀਕਾਂ (ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਦਾ 40%) ਦੀ ਮੌਤ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਿਆ।<ref>Karl-Erik Frandsen.</ref> === ਹੈਬਸਬਰਗ ਸਾਮਰਾਜ === [[ਤਸਵੀਰ:Old_map_of_Lviv_(cropped).jpg|left|thumb|ਲੇਮਬਰਗ ਦਾ 18ਵੀਂ ਸਦੀ ਦਾ ਨਕਸ਼ਾ (ਲਵੀਵ, ਲਵੌ)]] 1772 ਵਿੱਚ, ਪੋਲੈਂਡ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਵੰਡ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਇਸ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਹੈਬਸਬਰਗ ਰਾਜਸ਼ਾਹੀ ਦੁਆਰਾ ਆਸਟ੍ਰੀਆ ਦੀ ਵੰਡ ਨਾਲ ਜੋੜ ਲਿਆ ਗਿਆ। ਜਰਮਨ ਵਿੱਚ ''ਲੈਂਬਰਗ'' ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਗੈਲੀਸੀਆ ਅਤੇ ਲੋਡੋਮੇਰੀਆ ਰਾਜ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਬਣ ਗਿਆ।<ref>{{Cite EB1911|wstitle=Lemberg|volume=16|pages=409–410|short=1}}</ref> 19ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੌਰਾਨ ਲੈਂਬਰਗ ਵਿੱਚ ਨਾਟਕੀ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ, 1772 ਵਿੱਚ ਆਸਟ੍ਰੀਆ ਦੇ ਕਬਜ਼ੇ ਦੇ ਸਮੇਂ ਆਬਾਦੀ ਲਗਭਗ 30,000 ਤੋਂ ਵਧ ਕੇ<ref name="TC">Tertius Chandler.</ref> 1910 ਤੱਕ 196,000<ref>{{Cite book|location=Warsaw}}</ref> ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਸਾਲ ਬਾਅਦ 212,000 ਹੋ ਗਈ;<ref>{{Cite journal|last=Hrytsak|first=Yaroslav|title=Lviv: A Multicultural History through the Centuries|journal=Harvard Ukrainian Studies|volume=24|pages=54}}</ref> ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਆਬਾਦੀ ਵਾਧੇ ਨੇ ਆਸਟ੍ਰੀਆ ਦੇ ਗੈਲੀਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਸ਼ਹਿਰੀ ਗੰਦਗੀ ਅਤੇ ਗਰੀਬੀ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਕੀਤਾ।<ref name="New International">[https://books.google.com/books?id=qxooAAAAYAAJ&q=lemberg New International Encyclopedia, Volume 13.]</ref> 18ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਖੀਰ ਅਤੇ 19ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਆਸਟ੍ਰੀਅਨਾਂ ਅਤੇ ਜਰਮਨ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਚੈੱਕ ਨੌਕਰਸ਼ਾਹਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਆਮਦ ਨੇ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਕਿਰਦਾਰ ਦਿੱਤਾ ਜੋ 1840 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਤੱਕ ਆਪਣੀ ਵਿਵਸਥਾ ਅਤੇ ਆਸਟ੍ਰੀਅਨ ਕੌਫੀਹਾਊਸਾਂ ਦੀ ਦਿੱਖ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਵਿੱਚ ਕਾਫ਼ੀ ਆਸਟ੍ਰੀਅਨ ਸੀ।<ref name="multi">Chris Hann, Paul R. Magocsi.</ref> [[ਤਸਵੀਰ:Lwow_Panorama_Raclawicka.jpg|left|thumb|ਰਾਕਲਾਵਿਸ ਪੈਨੋਰਮਾ 1894 ਵਿੱਚ ਖੋਲ੍ਹਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।]] ਹੈਬਸਬਰਗ ਸ਼ਾਸਨ ਦੌਰਾਨ, ਲਵੀਵ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਪੋਲਿਸ਼, ਯੂਕਰੇਨੀ ਅਤੇ ਯਹੂਦੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਕੇਂਦਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਬਣ ਗਿਆ। ਲਵੀਵ ਵਿੱਚ, 1910 ਦੀ ਆਸਟ੍ਰੀਆ ਦੀ ਜਨਗਣਨਾ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਧਰਮ ਅਤੇ ਭਾਸ਼ਾ ਨੂੰ ਸੂਚੀਬੱਧ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਦਾ 51% [[ਕੈਥੋਲਿਕ ਗਿਰਜਾਘਰ|ਰੋਮਨ ਕੈਥੋਲਿਕ]], 28% ਯਹੂਦੀ, ਅਤੇ 19% ਯੂਕਰੇਨੀ ਯੂਨਾਨੀ ਕੈਥੋਲਿਕ ਚਰਚ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਸੀ। ਭਾਸ਼ਾਈ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ 86% ਆਬਾਦੀ [[ਪੋਲਿਸ਼ ਭਾਸ਼ਾ|ਪੋਲਿਸ਼ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ]] ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੀ ਸੀ ਅਤੇ 11% ਨੇ ਰੁਥੇਨੀਅਨ ਨੂੰ ਤਰਜੀਹ ਦਿੱਤੀ।<ref name="New International2">[https://books.google.com/books?id=qxooAAAAYAAJ&q=lemberg New International Encyclopedia, Volume 13.]</ref> 1773 ਵਿੱਚ, ਲੈਂਬਰਗ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾ ਅਖ਼ਬਾਰ, ''ਗਜ਼ਟ ਡੀ ਲਿਓਪੋਲੀ'', ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ। 1784 ਵਿੱਚ, ਇੱਕ [[ਲਾਤੀਨੀ ਭਾਸ਼ਾ]] ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਖੋਲ੍ਹੀ ਗਈ ਸੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ [[ਜਰਮਨ ਭਾਸ਼ਾ|ਜਰਮਨ]], [[ਪੋਲਿਸ਼ ਭਾਸ਼ਾ|ਪੋਲਿਸ਼]] ਅਤੇ ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਰੁਥੇਨੀਅਨ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਲੈਕਚਰ ਦਿੱਤੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ; 1805 ਵਿੱਚ ਬੰਦ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਇਸਨੂੰ 1817 ਵਿੱਚ ਦੁਬਾਰਾ ਖੋਲ੍ਹਿਆ ਗਿਆ। 1825 ਤੱਕ, ਜਰਮਨ ਪੜ੍ਹਾਈ ਦੀ ਇੱਕੋ ਇੱਕ ਭਾਸ਼ਾ ਬਣ ਗਈ।<ref name="multi2">Chris Hann, Paul R. Magocsi.</ref> ਲੈਂਬਰਗ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ 1784 ਵਿੱਚ ਮਾਰੀਆ ਥੇਰੇਸਾ ਦੁਆਰਾ ਖੋਲ੍ਹੀ ਗਈ ਸੀ। 1787 ਤੱਕ, ਉਸਦੇ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਜੋਸਫ਼ II, ਪਵਿੱਤਰ ਰੋਮਨ ਸਮਰਾਟ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਲਈ "ਸਟੂਡੀਅਮ ਰੁਥੇਨਮ" ਖੋਲ੍ਹਿਆ ਜੋ ਨਿਯਮਤ ਕੋਰਸ ਕਰਨ ਲਈ ਕਾਫ਼ੀ ਲਾਤੀਨੀ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ ਸਨ।<ref>{{Cite book}}</ref> 19ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੌਰਾਨ, ਆਸਟ੍ਰੀਆ ਦੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਨੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਵਿਦਿਅਕ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰੀ ਅਦਾਰਿਆਂ ਦਾ ਜਰਮਨੀਕਰਨ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ। ਕਈ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਸੰਗਠਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜਰਮਨ-ਪੱਖੀ ਰੁਝਾਨ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਗਏ। 1848 ਦੇ ਇਨਕਲਾਬਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਜਰਮਨ ਤੋਂ ਬਦਲ ਕੇ ਯੂਕਰੇਨੀ ਅਤੇ ਪੋਲਿਸ਼ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰ ਲਿਆ ਗਿਆ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਆਸ-ਪਾਸ, ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਖਾਸ ਸਮਾਜਿਕ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਕਸਤ ਹੋਈ ਜਿਸਨੂੰ ਲਵੋਵ ਉਪਭਾਸ਼ਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪੋਲਿਸ਼ ਉਪਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਇੱਕ ਕਿਸਮ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਇਹ ਪੋਲਿਸ਼ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਕਈ ਹੋਰ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਤੋਂ ਆਪਣੀਆਂ ਜੜ੍ਹਾਂ ਖਿੱਚਦੀ ਹੈ। 1853 ਵਿੱਚ, ਇਗਨੇਸੀ ਲੂਕਾਸੀਵਿਚ ਅਤੇ ਜਾਨ ਜ਼ੇਹ ਦੁਆਰਾ ਸਟ੍ਰੀਟ ਲਾਈਟਿੰਗ ਵਜੋਂ [[ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਤੇਲ ਵਾਲਾ ਲੈਂਪ|ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਤੇਲ ਦੇ ਲੈਂਪ]] ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ। ਫਿਰ 1858 ਵਿੱਚ, ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਗੈਸ ਲੈਂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, ਅਤੇ 1900 ਵਿੱਚ ਬਿਜਲੀ ਵਾਲੇ ਲੈਂਪਾਂ ਵਿੱਚ। [[ਤਸਵੀਰ:Вступление_русских_войск_во_Львов.jpg|left|thumb|1914 ਵਿੱਚ ਲਵੀਵ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਈ ਰੂਸੀ ਫੌਜ]] ਫਰਵਰੀ 1867 ਦੇ ਅਖੌਤੀ " ਔਸਗਲਿਚ " ਤੋਂ ਬਾਅਦ, [[ਆਸਟਰੀਆਈ ਸਲਤਨਤ|ਆਸਟ੍ਰੀਆ ਸਾਮਰਾਜ ਨੂੰ]] ਇੱਕ ਦਵੰਦਵਾਦੀ [[ਆਸਟਰੀਆ-ਹੰਗਰੀ|ਆਸਟ੍ਰੀਆ-ਹੰਗਰੀ]] ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਗੈਲੀਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਆਸਟ੍ਰੀਆ ਦੇ ਸ਼ਾਸਨ ਦੇ ਉਦਾਰੀਕਰਨ ਦੀ ਇੱਕ ਹੌਲੀ ਪਰ ਸਥਿਰ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ। 1873 ਤੋਂ, ਗੈਲੀਸੀਆ ''ਅਸਲ ਵਿੱਚ'' [[ਆਸਟਰੀਆ-ਹੰਗਰੀ]] ਦਾ ਇੱਕ ਖੁਦਮੁਖਤਿਆਰ ਸੂਬਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪੋਲਿਸ਼ ਅਤੇ ਰੁਥੇਨੀਅਨ ਸਰਕਾਰੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਸਨ। ਜਰਮਨੀਕਰਨ ਰੋਕ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਸੈਂਸਰਸ਼ਿਪ ਵੀ ਹਟਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ। ਗੈਲੀਸ਼ੀਆ ਦੋਹਰੀ ਰਾਜਸ਼ਾਹੀ ਦੇ ਆਸਟ੍ਰੀਅਨ ਹਿੱਸੇ ਦੇ ਅਧੀਨ ਸੀ, ਪਰ ਗੈਲੀਸ਼ੀਅਨ ਸੇਜਮ ਅਤੇ ਸੂਬਾਈ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ, ਦੋਵੇਂ ਲਵੀਵ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਸਨ, ਨੂੰ ਵਿਆਪਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਅਧਿਕਾਰ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਅਧਿਕਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਸਨ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਸਿੱਖਿਆ, ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਅਤੇ ਸਥਾਨਕ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ। 1894 ਵਿੱਚ, ਲਵੀਵ ਵਿੱਚ ਜਨਰਲ ਨੈਸ਼ਨਲ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।<ref>{{Cite news|url=https://lia.lvivcenter.org/en/storymaps/exhibition-after/|title=The General Regional Exhibition of Galicia|access-date=22 December 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20210126151938/https://lia.lvivcenter.org/en/storymaps/exhibition-after/|archive-date=26 January 2021}}</ref> 1910 ਦੀ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਧਣ ਲੱਗਾ, ਆਸਟਰੀਆ-ਹੰਗਰੀ ਵਿੱਚ ਚੌਥਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਬਣ ਗਿਆ। ਕਈ ਬੇਲੇ ਏਪੋਕ ਜਨਤਕ ਇਮਾਰਤਾਂ ਅਤੇ ਟੈਨਮੈਂਟ ਹਾਊਸ ਬਣਾਏ ਗਏ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਆਸਟ੍ਰੀਅਨ ਕਾਲ ਦੀਆਂ ਕਈ ਇਮਾਰਤਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਲਵੀਵ ਥੀਏਟਰ ਆਫ਼ ਓਪੇਰਾ ਐਂਡ ਬੈਲੇ, [[ਵਿਆਨਾ|ਵਿਯੇਨੀਜ਼]] ਨਵ-ਪੁਨਰਜਾਗਰਣ ਸ਼ੈਲੀ ਵਿੱਚ ਬਣੀਆਂ ਸਨ। ਉਸ ਸਮੇਂ, ਲਵੀਵ ਕਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਪੋਲਿਸ਼-ਭਾਸ਼ਾ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦਾ ਘਰ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਓਸੋਲੀਨੀਅਮ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਪੋਲਿਸ਼ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦਾ ਦੂਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਸੀ, ਪੋਲਿਸ਼ ਅਕੈਡਮੀ ਆਫ਼ ਆਰਟਸ, ਨੈਸ਼ਨਲ ਮਿਊਜ਼ੀਅਮ (1908 ਤੋਂ), ਲਵੋ ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸਕ ਅਜਾਇਬ ਘਰ (1891 ਤੋਂ), ਪੋਲਿਸ਼ ਕੋਪਰਨਿਕਸ ਸੋਸਾਇਟੀ ਆਫ਼ ਨੈਚੁਰਲਿਸਟਸ, ਪੋਲਿਸ਼ ਹਿਸਟੋਰੀਕਲ ਸੋਸਾਇਟੀ, ਲਵੋ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ 1882 ਤੋਂ ਪੋਲਿਸ਼ ਭਾਸ਼ਾ ਸਰਕਾਰੀ ਭਾਸ਼ਾ ਸੀ, ਲਵੋ ਵਿਗਿਆਨਕ ਸੋਸਾਇਟੀ, ਲਵੋ ਆਰਟ ਗੈਲਰੀ, ਪੋਲਿਸ਼ ਥੀਏਟਰ, ਅਤੇ ਪੋਲਿਸ਼ ਆਰਚਡੀਓਸੀਸ । [[ਤਸਵੀਰ:Lemberg_1915_Mariyska.jpg|left|thumb|1915 ਵਿੱਚ ਲੈਂਬਰਗ (ਲਵੀਵ, ਲਵੋਵ)]] ਪਹਿਲੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਹੈਬਸਬਰਗ ਰਾਜਸ਼ਾਹੀ ਦੇ ਢਹਿ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਲਵੀਵ ਸਥਾਨਕ ਪੋਲਿਸ਼ ਆਬਾਦੀ ਅਤੇ ਯੂਕਰੇਨੀ ਸਿਚ ਰਾਈਫਲਮੈਨ ਵਿਚਕਾਰ ਲੜਾਈ ਦਾ ਅਖਾੜਾ ਬਣ ਗਿਆ। ਦੋਵੇਂ ਕੌਮਾਂ ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਨਵੇਂ ਰਾਜਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਅਨਿੱਖੜਵਾਂ ਅੰਗ ਸਮਝਦੀਆਂ ਸਨ ਜੋ ਉਸ ਸਮੇਂ ਸਾਬਕਾ ਆਸਟ੍ਰੀਆ ਦੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਬਣ ਰਹੇ ਸਨ। 31 ਅਕਤੂਬਰ - 1 ਨਵੰਬਰ 1918 ਦੀ ਰਾਤ ਨੂੰ ਪੱਛਮੀ ਯੂਕਰੇਨੀ ਲੋਕ ਗਣਰਾਜ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਜਿਸਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਲਵੀਵ ਸੀ। ਯੂਕਰੇਨੀ ਸਿਚ ਰਾਈਫਲਮੈਨ (ਸਿਚੋਵੀ ਸਟ੍ਰਿਲਟਸੀ) ਦੇ 2,300 ਯੂਕਰੇਨੀ ਸੈਨਿਕਾਂ, ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਆਸਟ੍ਰੀਅਨ ਫੌਜ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕੋਰ ਸੀ, ਨੇ ਲਵੀਵ ਉੱਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ। ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਪੋਲਿਸ਼ ਬਹੁਗਿਣਤੀ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਯੂਕਰੇਨੀ ਐਲਾਨ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਯੂਕਰੇਨੀ ਫੌਜਾਂ ਵਿਰੁੱਧ ਲੜਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।<ref>Timothy Snyder, ''The Reconstruction of Nations: Poland, Ukraine, Lithuania, Belarus, 1569–1999'', Yale University Press, 2003, p.158</ref> ਇਸ ਲੜਾਈ ਦੌਰਾਨ ਨੌਜਵਾਨ ਪੋਲਿਸ਼ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਡਿਫੈਂਡਰਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਜਿਸਨੂੰ ਲਵੋ ਈਗਲਟਸ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਯੂਕਰੇਨੀ ਫੌਜਾਂ 21 ਨਵੰਬਰ 1918 ਤੱਕ ਲਵੋਵ ਦੀਆਂ ਸੀਮਾਵਾਂ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਹਟ ਗਈਆਂ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪੋਲਿਸ਼ ਸੈਨਿਕਾਂ ਦੇ ਤੱਤਾਂ ਨੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਯਹੂਦੀ ਅਤੇ ਯੂਕਰੇਨੀ ਕੁਆਰਟਰਾਂ ਨੂੰ ਲੁੱਟਣਾ ਅਤੇ ਸਾੜਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਲਗਭਗ 340 ਨਾਗਰਿਕ ਮਾਰੇ ਗਏ (ਦੇਖੋ: ਲਵੋਵ ਪੋਗ੍ਰੋਮ)। ਪੋਲਿਸ਼ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਕਤਲੇਆਮ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ 'ਤੇ ਮੁਕੱਦਮਾ ਚਲਾਇਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਨੂੰ ਫਾਂਸੀ ਦੇ ਦਿੱਤੀ ਗਈ।<ref name="ND">Norman Davies.</ref> ਪਿੱਛੇ ਹਟ ਰਹੀਆਂ ਯੂਕਰੇਨੀ ਫੌਜਾਂ ਨੇ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਘੇਰ ਲਿਆ। ਸਿਚ ਰਾਈਫਲਮੈਨ ਯੂਕਰੇਨੀ ਗੈਲੀਸ਼ੀਅਨ ਆਰਮੀ (UHA) ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਕੀਤੇ ਗਏ। ਮੱਧ ਪੋਲੈਂਡ ਤੋਂ ਸਹਾਇਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਪੋਲਿਸ਼ ਫੌਜਾਂ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਜਨਰਲ ਹਾਲਰ ਦੀ ਬਲੂ ਆਰਮੀ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ, ਜੋ ਫਰਾਂਸੀਸੀ ਫੌਜਾਂ ਦੁਆਰਾ ਲੈਸ ਸੀ, ਨੇ ਮਈ 1919 ਵਿੱਚ ਘੇਰੇ ਹੋਏ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਮੁਕਤ ਕਰਵਾਇਆ ਅਤੇ UHA ਨੂੰ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਧੱਕ ਦਿੱਤਾ। 23 ਫਰਵਰੀ 1921 ਨੂੰ, [[ਲੀਗ ਆਫ਼ ਨੇਸ਼ਨਜ਼]] ਦੀ ਕੌਂਸਲ ਨੇ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਕਿ ਗੈਲੀਸੀਆ (ਸ਼ਹਿਰ ਸਮੇਤ) ਪੋਲੈਂਡ ਦੇ ਖੇਤਰ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਹੈ ਅਤੇ ਪੋਲੈਂਡ ਕੋਲ ਉਸ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕੀ ਨਿਯੰਤਰਣ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨ ਦਾ ਆਦੇਸ਼ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਅਤੇ ਪੋਲੈਂਡ ਸਿਰਫ਼ ਗੈਲੀਸੀਆ (ਸਮੁੱਚੇ ਤੌਰ 'ਤੇ<ref name="MagocsiB">{{Cite book}}</ref>) ਦੀ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਫੌਜੀ ਸ਼ਕਤੀ ਸੀ, ਜਿਸਦੀ ਪ੍ਰਭੂਸੱਤਾ ਸਹਿਯੋਗੀ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਹੀ ਰਹੀਆਂ ਅਤੇ ਕਿਸਮਤ ਲੀਗ ਆਫ਼ ਨੇਸ਼ਨਜ਼ ਵਿਖੇ ਰਾਜਦੂਤਾਂ ਦੀ ਕੌਂਸਲ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇਗੀ।<ref>''Ukraine: A Concise Encyclopedia'' (1963).</ref> 14 ਮਾਰਚ 1923 ਨੂੰ, ਰਾਜਦੂਤਾਂ ਦੀ ਕੌਂਸਲ ਨੇ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਗੈਲੀਸੀਆ ਨੂੰ ਪੋਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ "ਜਦੋਂ ਕਿ ਪੋਲੈਂਡ ਦੁਆਰਾ ਇਹ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੈ ਕਿ ਨਸਲੀ ਸਥਿਤੀਆਂ ਲਈ ਗੈਲੀਸੀਆ ਦੇ ਪੂਰਬੀ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਖੁਦਮੁਖਤਿਆਰ ਸ਼ਾਸਨ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ।"<ref>{{Cite web |title=DECISION TAKEN BY THE CONFERENCE OF AMBASSADORS REGARDING THE EASTERN FRONTIERS OF POLAND. PARIS, MARCH 15, 1923 |url=http://www.forost.ungarisches-institut.de/pdf/19230315-1.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20110719101750/http://www.forost.ungarisches-institut.de/pdf/19230315-1.pdf |archive-date=19 July 2011 |access-date=14 January 2018 |website=forost.ungarisches-institut.de |language=en}}</ref> ਇਸ ਵਿਵਸਥਾ ਦਾ ਕਦੇ ਵੀ ਯੁੱਧ ਦੌਰਾਨ ਪੋਲਿਸ਼ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਸਨਮਾਨ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। 1923 ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਇਸ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਪੋਲਿਸ਼ ਰਾਜ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਈ।<ref name="MagocsiB" /> === ਜੰਗ ਦੌਰਾਨ === [[ਤਸਵੀਰ:Lwów.Panorama_miasta.jpg|left|thumb|1924 ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਲਵੌ ਦਾ ਇੱਕ ਪੈਨੋਰਾਮਾ]] [[ਇੰਟਰਵਾਰ ਪੀਰੀਅਡ|ਜੰਗ ਦੇ ਅੰਤਰਾਲ]] ਦੌਰਾਨ ਲਵੋਵ ਦੂਜੇ ਪੋਲਿਸ਼ ਗਣਰਾਜ ਦਾ ਤੀਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਆਬਾਦੀ ਵਾਲਾ ਸ਼ਹਿਰ ਸੀ ( [[ਵਾਰਸਾ]] ਅਤੇ ਲੋਡੋ ਤੋਂ ਬਾਅਦ), ਅਤੇ ਇਹ ਲਵੋਵ ਵੋਇਵੋਡਸ਼ਿਪ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਬਣ ਗਿਆ। ਵਾਰਸਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਲਵੋ ਪੋਲੈਂਡ ਦੇ ਯੁੱਧ ਦੌਰਾਨ ਦੂਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਅਤੇ ਅਕਾਦਮਿਕ ਕੇਂਦਰ ਸੀ। ਉਦਾਹਰਨ ਲਈ, 1920 ਵਿੱਚ ਲਵੋ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਰੁਡੋਲਫ ਵੇਗਲ ਨੇ ਟਾਈਫਸ ਬੁਖਾਰ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਇੱਕ ਟੀਕਾ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਲਵੋਵ ਦੀ ਭੂਗੋਲਿਕ ਸਥਿਤੀ ਨੇ ਇਸਨੂੰ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਵਪਾਰ ਨੂੰ ਉਤੇਜਿਤ ਕਰਨ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਪੋਲੈਂਡ ਦੇ ਆਰਥਿਕ ਵਿਕਾਸ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਭੂਮਿਕਾ ਦਿੱਤੀ। 1921 ਵਿੱਚ ਟਾਰਗੀ ਵਸ਼ੋਡਨੀ ਨਾਮਕ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਵਪਾਰ ਮੇਲਾ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। 1937-1938 ਦੇ ਅਕਾਦਮਿਕ ਸਾਲ ਵਿੱਚ, 9,100 ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਉੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ ਪੰਜ ਸੰਸਥਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹ ਰਹੇ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਲਵੋ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਪੌਲੀਟੈਕਨਿਕ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ।<ref>''Mały Rocznik Statystyczny 1939'' (Polish statistical yearbook of 1939), [[Central Statistical Office (Poland)]], Warsaw, 1939.</ref> ਜਦੋਂ ਕਿ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਲਗਭਗ ਦੋ-ਤਿਹਾਈ ਵਸਨੀਕ ਪੋਲਿਸ਼ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੁਝ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਲਵੋਵ ਉਪਭਾਸ਼ਾ ਬੋਲਦੇ ਸਨ, ਲਵੋਵ ਵੋਇਵੋਡਸ਼ਿਪ ਦੇ ਪੂਰਬੀ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਇਸਦੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਪੇਂਡੂ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਤੁਲਨਾਤਮਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਯੂਕਰੇਨੀ ਬਹੁਗਿਣਤੀ ਸੀ। ਪੋਲਿਸ਼ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਮਝੌਤਿਆਂ ਰਾਹੀਂ ਪੂਰਬੀ ਗੈਲੀਸੀਆ ਨੂੰ ਖੁਦਮੁਖਤਿਆਰੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ (ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਲਵੋਵ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵੱਖਰੀ ਯੂਕਰੇਨੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ), ਅਤੇ ਭਾਵੇਂ ਸਤੰਬਰ 1922 ਵਿੱਚ ਪੋਲਿਸ਼ ਸੇਜਮ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬਿੱਲ ਲਾਗੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ,<ref>{{Cite web |date=29 February 2012 |title=Text of the 1922 Bill (in Polish) |url=http://pl.wikisource.org/wiki/Ustawa_o_zasadach_powszechnego_samorz%C4%85du_wojew%C3%B3dzkiego |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20120502230934/http://pl.wikisource.org/wiki/Ustawa_o_zasadach_powszechnego_samorz%C4%85du_wojew%C3%B3dzkiego |archive-date=2 May 2012 |access-date=3 May 2012 |publisher=Pl.wikisource.org |language=pl}}</ref> ਇਹ ਪੂਰਾ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ। [[ਤਸਵੀਰ:Targi_Wschodnie_(1930th).jpg|left|thumb|ਪੂਰਬੀ ਵਪਾਰ ਮੇਲਾ (''ਟਾਰਗੀ ਵਸਚੋਡਨੀ'' ), ਮੁੱਖ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਦੁਆਰ। <ref name="cracovia-leopolis">{{Cite web |last=Aleksander Nikodemowicz |date=2006 |title=Targi Wschodnie we Lwowie |url=http://cracovia-leopolis.pl/index.php?pokaz=art&id=2089 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20130928020306/http://cracovia-leopolis.pl/index.php?pokaz=art&id=2089 |archive-date=28 September 2013 |access-date=13 March 2013 |website=Kwartalniki |publisher=Cracovia Leopolis |language=pl}}</ref>]] ਪੋਲੈਂਡ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਆਸਟ੍ਰੀਆ ਦੇ ਸ਼ਾਸਨ ਦੌਰਾਨ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਕਈ ਯੂਕਰੇਨੀ ਸਕੂਲਾਂ ਨੂੰ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ,<ref name="Magosci">{{Cite book|location=Toronto}}</ref> ਅਤੇ ਇੱਕ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਲਵੋ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਯੂਕਰੇਨੀ ਵਿਭਾਗਾਂ ਨੂੰ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।<ref name="Subtelny">{{Cite book|location=Toronto}}</ref> ਯੁੱਧ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਲਵੋ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਅਤੇ ਖੁਸ਼ਹਾਲ [[ਯਹੂਦੀ|ਯਹੂਦੀ ਭਾਈਚਾਰਾ]] ਵੀ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਆਬਾਦੀ ਦਾ ਲਗਭਗ ਇੱਕ ਚੌਥਾਈ ਹਿੱਸਾ ਸੀ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ 'ਤੇ ਯੂਕਰੇਨੀਆਂ ਨਾਲ ਸਹਿਯੋਗ ਕਰਨ ਦਾ ਦੋਸ਼ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।<ref name="Oldenbourg">{{Cite book}}</ref> ਆਸਟ੍ਰੀਆ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਉਲਟ, ਜਦੋਂ ਜਨਤਕ ਪਰੇਡਾਂ ਜਾਂ ਹੋਰ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਪ੍ਰਗਟਾਵੇ ਦਾ ਆਕਾਰ ਅਤੇ ਗਿਣਤੀ ਹਰੇਕ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਸਮੂਹ ਦੀ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਆਬਾਦੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹੁੰਦੀ ਸੀ, ਪੋਲਿਸ਼ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਪੋਲਿਸ਼ ਸੁਭਾਅ ਅਤੇ ਯਹੂਦੀ ਅਤੇ ਯੂਕਰੇਨੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਸੀਮਤ ਜਨਤਕ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਾਂ 'ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ। ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਅੰਦਰ ਖਾਸ ਗਲੀਆਂ 'ਤੇ ਫੌਜੀ ਪਰੇਡਾਂ ਅਤੇ ਲੜਾਈਆਂ ਦੀਆਂ ਯਾਦਗਾਰਾਂ, ਜੋ ਕਿ 1918 ਵਿੱਚ ਯੂਕਰੇਨੀਆਂ ਵਿਰੁੱਧ ਲੜਨ ਵਾਲੀਆਂ ਪੋਲਿਸ਼ ਫੌਜਾਂ ਦਾ ਜਸ਼ਨ ਮਨਾਉਂਦੀਆਂ ਸਨ, ਅਕਸਰ ਹੁੰਦੀਆਂ ਰਹੀਆਂ,<ref name="Oldenbourg2">{{Cite book}}</ref> ਅਤੇ 1930 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਲੀਚਾਕੀਵ ਕਬਰਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਉਸ ਸੰਘਰਸ਼ ਦੇ ਪੋਲਿਸ਼ ਸੈਨਿਕਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਯਾਦਗਾਰੀ ਸਮਾਰਕ ਅਤੇ ਦਫ਼ਨਾਉਣ ਵਾਲਾ ਸਥਾਨ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਯੂਕਰੇਨੀਅਨਾਂ ਨੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਯਾਦਗਾਰੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ। ਇੱਕ ਭੂਮੀਗਤ ਫੌਜੀ ਸੰਗਠਨ ਨੇ ਪੋਲਿਸ਼ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਪੋਲਿਸ਼ ਸਿਆਸਤਦਾਨਾਂ 'ਤੇ ਵੀ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ।<ref>{{Cite book}}</ref> === ਸੋਵੀਅਤ ਕਬਜ਼ਾ ਅਤੇ ਸ਼ਮੂਲੀਅਤ === [[ਤਸਵੀਰ:Wojska_Armii_Czerwonej_na_ulicach_Lwowa_we_wrzesniu_1939._Fot.AIPN.jpg|left|thumb|1939 ਵਿੱਚ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਕਬਜ਼ੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਲਵੀਵ ਵਿੱਚ ਲਾਲ ਫੌਜ ਦੀ ਪਰੇਡ]] ਜਰਮਨੀ ਨੇ 1 ਸਤੰਬਰ 1939 ਨੂੰ ਪੋਲੈਂਡ 'ਤੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ 14 ਸਤੰਬਰ ਤੱਕ ਲਵੋ ਨੂੰ ਜਰਮਨ ਫੌਜ ਦੀਆਂ ਇਕਾਈਆਂ ਨੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਘੇਰ ਲਿਆ। <ref>Robert M. Kennedy, The German Campaign in Poland (1939), Major Infantry United States Army DEPARTMENT OF THE ARMY DC 1956.</ref> ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸੋਵੀਅਤ ਸੰਘ ਨੇ 17 ਸਤੰਬਰ ਨੂੰ ਪੋਲੈਂਡ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ । 22 ਸਤੰਬਰ 1939 ਨੂੰ ਲਵੋ ਨੇ [[ਲਾਲ ਫ਼ੌਜ|ਲਾਲ ਫੌਜ]] ਅੱਗੇ ਆਤਮ ਸਮਰਪਣ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਯੂਐਸਐਸਆਰ ਨੇ ਦੂਜੇ ਪੋਲਿਸ਼ ਗਣਰਾਜ ਦੇ ਪੂਰਬੀ ਅੱਧ ਨੂੰ ਯੂਕਰੇਨੀ ਅਤੇ ਬੇਲਾਰੂਸੀ ਆਬਾਦੀ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਲਿਆ । ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਨਵੇਂ ਬਣੇ ਲਵੀਵ ਓਬਲਾਸਟ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਬਣ ਗਿਆ। ਸੋਵੀਅਤ ਸੰਘ ਨੇ ਇੱਕ-ਭਾਸ਼ਾਈ ਯੂਕਰੇਨੀ ਸਕੂਲ ਦੁਬਾਰਾ ਖੋਲ੍ਹੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪੋਲਿਸ਼ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਸੋਵੀਅਤ ਸੰਘ ਦੁਆਰਾ ਥੋਪੀ ਗਈ ਇੱਕੋ ਇੱਕ ਤਬਦੀਲੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਸੀ, ਜਿਸਦੇ ਨਾਲ ਥੋੜ੍ਹੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 1,000 ਸਕੂਲਾਂ ਦਾ ਅਸਲ ਸ਼ੁੱਧ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋਇਆ।<ref name="p201">{{Citation |last=Piotrowski |first=Tadeusz |title=Ukrainian collaboration |pages=[https://archive.org/details/polandsholocaust00piot/page/201 201]–202 |year=1998 |chapter=Poland's Holocaust |chapter-url=https://archive.org/details/polandsholocaust00piot |publisher=McFarland |isbn=0-7864-0371-3 |quote=Ukraini-anized. |author-link=Tadeusz Piotrowski (sociologist)}}</ref> ਲਵੀਵ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਯੂਕਰੇਨੀ ਭਾਸ਼ਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸਦੀਆਂ ਲਗਭਗ ਸਾਰੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਪੋਲਿਸ਼ ਵਿੱਚ ਸਨ। ਇਹ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ [[Ukrainization|ਯੂਕਰੇਨੀ]] ਬਣ ਗਿਆ ਅਤੇ ਇਸਦਾ ਨਾਮ ਯੂਕਰੇਨੀ ਲੇਖਕ [[ਇਵਾਨ ਫ਼ਰਾਂਕੋ|ਇਵਾਨ ਫ੍ਰੈਂਕੋ]] ਦੇ ਨਾਮ 'ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ। ਪੋਲਿਸ਼ ਅਕਾਦਮਿਕ ਨੌਕਰੀਆਂ ਤੋਂ ਕੱਢ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਸਨ। ਸੋਵੀਅਤ ਸ਼ਾਸਨ ਪੋਲਿਸ਼ ਸ਼ਾਸਨ ਨਾਲੋਂ ਕਿਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਦਮਨਕਾਰੀ ਸਾਬਤ ਹੋਇਆ; ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ, ਪੋਲਿਸ਼ ਲਵੋਵ ਵਿੱਚ ਯੂਕਰੇਨੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨਾਂ ਦੀ ਅਮੀਰ ਦੁਨੀਆਂ ਸੋਵੀਅਤ ਲਵੀਵ ਵਿੱਚ ਚਲੀ ਗਈ ਸੀ, ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਨਾਲ ਕਈ ਪੱਤਰਕਾਰੀ ਦੀਆਂ ਨੌਕਰੀਆਂ ਖਤਮ ਹੋ ਗਈਆਂ ਸਨ। [[ਤਸਵੀਰ:Львівське_гетто.jpg|left|thumb|1992 ਵਿੱਚ ਚੋਰਨੋਵੋਲਾ ਸਟਰੀਟ 'ਤੇ ਬਣਾਈ ਗਈ ਲਵੀਵ ਘੇਟੋ ਦੇ [[ਯਹੂਦੀ ਘੱਲੂਘਾਰਾ|ਹੋਲੋਕਾਸਟ]] ਪੀੜਤਾਂ ਦੀ ਯਾਦਗਾਰ। ਸ਼ਿਲਾਲੇਖ 'ਤੇ ਲਿਖਿਆ ਹੈ "ਯਾਦ ਰੱਖੋ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਰੱਖੋ"।]] === ਜਰਮਨ ਕਿੱਤਾ === 22 ਜੂਨ 1941 ਨੂੰ, [[ਨਾਜ਼ੀ ਜਰਮਨੀ]] ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਕਈ [[ਰੋਮ-ਬਰਲਿਨ-ਟੋਕੀਓ ਧੁਰੀ|ਸਹਿਯੋਗੀਆਂ]] ਨੇ ਯੂਐਸਐਸਆਰ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। [[ਓਪਰੇਸ਼ਨ ਬਾਰਬਾਰੋਸਾ]] (30 ਜੂਨ 1941) ਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਪੜਾਅ ਵਿੱਚ, ਲਵੀਵ ਨੂੰ ਜਰਮਨਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕਬਜ਼ੇ ਵਿੱਚ ਲੈ ਲਿਆ। ਖਾਲੀ ਕਰਵਾਉਣ ਵਾਲੇ ਸੋਵੀਅਤਾਂ ਨੇ ਜੇਲ੍ਹ ਦੀ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਆਬਾਦੀ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ, ਪਹੁੰਚਣ ਵਾਲੇ ਵੇਹਰਮਾਕਟ ਬਲਾਂ ਨੂੰ NKVD ਅਤੇ NKGB ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸ਼ਹਿਰ<ref name="Lviv massacre">{{Cite web |title=Lviv massacre |url=http://www.alfreddezayas.com/Chapbooks/Lembergmassacre.shtml |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20110707111610/http://www.alfreddezayas.com/Chapbooks/Lembergmassacre.shtml |archive-date=7 July 2011 |access-date=3 May 2012 |publisher=Alfreddezayas.com}}</ref> ਵਿੱਚ ਸੋਵੀਅਤ ਸਮੂਹਿਕ ਕਤਲਾਂ ਦੇ ਸਬੂਤ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਮਿਲ ਗਏ। ਜਰਮਨ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਨੇ ਯਹੂਦੀਆਂ ਉੱਤੇ ਕਤਲੇਆਮ ਦਾ ਝੂਠਾ ਦੋਸ਼ ਲਗਾਇਆ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਯਹੂਦੀ ਭਾਈਚਾਰੇ ਵਿਰੁੱਧ ਕਤਲੇਆਮ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਿਆ । 30 ਜੂਨ 1941 ਨੂੰ ਯਾਰੋਸਲਾਵ ਸਟੈਟਸਕੋ ਨੇ ਲਵੀਵ ਵਿੱਚ ਨਾਜ਼ੀ ਜਰਮਨੀ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਇੱਕ ਸੁਤੰਤਰ ਯੂਕਰੇਨੀ ਰਾਜ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ । ਇਹ ਜਰਮਨਾਂ ਦੀ ਪੂਰਵ ਪ੍ਰਵਾਨਗੀ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ 15 ਸਤੰਬਰ 1941 ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਪ੍ਰਬੰਧਕਾਂ ਨੂੰ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਕਰ ਲਿਆ ਗਿਆ।<ref name="history.org.ua">Організація українських націоналістів і Українська повстанська армія.</ref><ref name="autogenerated1940">І.</ref><ref>ОУН в 1941 році: документи: В 2-х ч Ін-т історії України НАН України К.</ref> 30 ਜੁਲਾਈ 1941 ਨੂੰ ਲੰਡਨ ਵਿੱਚ ਜਲਾਵਤਨ ਪੋਲਿਸ਼ ਸਰਕਾਰ ਅਤੇ ਸੋਵੀਅਤ ਸਰਕਾਰ ਵਿਚਕਾਰ ਹਸਤਾਖਰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਿਕੋਰਸਕੀ-ਮੇਸਕੀ ਸਮਝੌਤੇ ਨੇ ਸਤੰਬਰ 1939 ਵਿੱਚ ਪੋਲੈਂਡ ਦੀ ਸੋਵੀਅਤ-ਜਰਮਨ ਵੰਡ ਨੂੰ ਅਯੋਗ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਸੋਵੀਅਤ ਸੰਘ ਨੇ ਇਸਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।<ref>{{Cite web |date=30 July 1941 |title=Text of Polish-Soviet Treaty of 1941 |url=http://avalon.law.yale.edu/wwii/polsov.asp |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20110810225919/http://avalon.law.yale.edu/wwii/polsov.asp |archive-date=10 August 2011 |access-date=3 May 2012 |publisher=Avalon.law.yale.edu}}</ref> ਇਸ ਦੌਰਾਨ, ਅਗਸਤ 1941 ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿੱਚ ਜਰਮਨ-ਕਬਜ਼ੇ ਵਾਲੇ ਪੂਰਬੀ ਗੈਲੀਸ਼ੀਆ ਨੂੰ ਜਨਰਲ ਸਰਕਾਰ ਵਿੱਚ ''ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਗੈਲੀਜ਼ੀਅਨ'' ਵਜੋਂ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਲਵੀਵ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਸੀ। ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਪੋਲਿਸ਼ ਆਬਾਦੀ ਪ੍ਰਤੀ ਜਰਮਨ ਨੀਤੀ ਬਾਕੀ ਜਨਰਲ ਸਰਕਾਰ ਵਾਂਗ ਹੀ ਸਖ਼ਤ ਸੀ। ਸ਼ਹਿਰ ਉੱਤੇ ਕਬਜ਼ੇ ਦੌਰਾਨ, ਜਰਮਨਾਂ ਨੇ ਕਈ ਅੱਤਿਆਚਾਰ ਕੀਤੇ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ 1941 ਵਿੱਚ ਪੋਲਿਸ਼ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰਾਂ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ। ਜਰਮਨ ਨਾਜ਼ੀਆਂ ਨੇ ਯੂਕਰੇਨੀ ਗੈਲੀਸ਼ੀਅਨਾਂ, ਜੋ ਕਿ ਆਸਟ੍ਰੀਅਨ ਕਰਾਊਨ ਲੈਂਡ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਵਸਨੀਕ ਸਨ, ਨੂੰ 1939 ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਯੂ.ਐਸ.ਐਸ.ਆਰ. ਦੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀ ਯੂਕਰੇਨੀ ਆਬਾਦੀ ਨਾਲੋਂ ਵਧੇਰੇ ਆਰੀਅਨ ਅਤੇ ਸੱਭਿਅਕ ਸਮਝਿਆ। ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ, ਉਹ ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਯੂਕਰੇਨੀਆਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਜਰਮਨ ਕਾਰਵਾਈਆਂ ਤੋਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਚ ਗਏ, ਜਰਮਨ-ਕਬਜ਼ੇ ਵਾਲੇ ਸੋਵੀਅਤ ਯੂਕਰੇਨ ਵਿੱਚ ''ਰੀਚਸਕੋਮਿਸਾਰੀਆਟ ਯੂਕਰੇਨ'' ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਗਿਆ।<ref name="auto">ОУН і УПА в 1943 році: Документи / НАН України.</ref> [[ਯਹੂਦੀ ਘੱਲੂਘਾਰਾ|ਥਰਡ ਰੀਕ ਦੀਆਂ ਨਸਲੀ ਨੀਤੀਆਂ]] ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਸਥਾਨਕ ਯਹੂਦੀ ਫਿਰ ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਜਰਮਨ ਦਮਨ ਦਾ ਮੁੱਖ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣ ਗਏ। ਜਰਮਨ ਕਬਜ਼ੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਯਹੂਦੀ ਆਬਾਦੀ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਜ਼ਾਮਰਸਟਾਈਨਵ (ਅੱਜ ''ਜ਼ਾਮਰਸਟਾਈਨਵ'' ) ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਲਵੋਵ ਘੇਟੋ ਵਿੱਚ ਕੇਂਦਰਿਤ ਹੋ ਗਈ ਅਤੇ ਜਾਨੋਵਸਕਾ ਨਜ਼ਰਬੰਦੀ ਕੈਂਪ ਵੀ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਜਾਨੋਵਸਕਾ ਨਜ਼ਰਬੰਦੀ ਕੈਂਪ ਵਿੱਚ, ਨਾਜ਼ੀਆਂ ਨੇ ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਨਾਲ ਤਸੀਹੇ ਦਿੱਤੇ ਅਤੇ ਫਾਂਸੀ ਦਿੱਤੀ। ਲਵੀਵ ਨੈਸ਼ਨਲ ਓਪੇਰਾ ਦੇ ਮੈਂਬਰ, ਜੋ ਕੈਦੀ ਸਨ, ਨੇ ਇੱਕੋ ਜਿਹੀ ਧੁਨ ਵਜਾਈ, "ਟੈਂਗੋ ਆਫ਼ ਡੈਥ"। ਲਵੀਵ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੀ ਪੂਰਵ ਸੰਧਿਆ 'ਤੇ, ਜਰਮਨ ਨਾਜ਼ੀਆਂ ਨੇ 40 ਆਰਕੈਸਟਰਾ ਸੰਗੀਤਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਚੱਕਰ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ। ਸੁਰੱਖਿਆ ਕਰਮੀਆਂ ਨੇ ਸੰਗੀਤਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਸਖ਼ਤੀ ਨਾਲ ਘੇਰ ਲਿਆ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਜਾਉਣ ਦਾ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ। ਪਹਿਲਾਂ, ਆਰਕੈਸਟਰਾ ਕੰਡਕਟਰ, ਮੁੰਡ, ਨੂੰ ਫਾਂਸੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ। ਫਿਰ ਕਮਾਂਡੈਂਟ ਨੇ ਸੰਗੀਤਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ-ਇੱਕ ਕਰਕੇ ਚੱਕਰ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਆਉਣ, ਆਪਣੇ ਸਾਜ਼ ਜ਼ਮੀਨ 'ਤੇ ਰੱਖਣ ਅਤੇ ਨੰਗੇ ਹੋਣ ਦਾ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਿਰ ਵਿੱਚ ਗੋਲੀ ਮਾਰ ਕੇ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਨੂਰਮਬਰਗ ਟਰਾਇਲਾਂ ਵਿੱਚ ਆਰਕੈਸਟਰਾ ਵਾਦਕਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਫੋਟੋ ਦੋਸ਼ੀ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ। 1931 ਵਿੱਚ 75,316 [[ਯਿੱਦੀ ਭਾਸ਼ਾ|ਯਿੱਦੀਸ਼]] ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਵਸਨੀਕ ਸਨ, ਪਰ 1941 ਤੱਕ ਲਗਭਗ 100,000 ਯਹੂਦੀ ਲਵੀਵ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਸਨ। <ref>{{Cite web |title=Lvov 1939–1944 Timeline |url=http://www.ushmm.org/wlc/media_cm.php?lang=en&ModuleId=10005171&MediaId=1581 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090506162225/http://www.ushmm.org/wlc/media_cm.php?lang=en&ModuleId=10005171&MediaId=1581 |archive-date=6 May 2009 |website=United States Holocaust Memorial Museum}}</ref> ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਯਹੂਦੀਆਂ ਨੂੰ ਜਾਂ ਤਾਂ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਅੰਦਰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਜਾਂ ਬੇਲਜ਼ੇਕ ਦੇ ਵਿਨਾਸ਼ ਕੈਂਪ ਵਿੱਚ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। 1943 ਦੀਆਂ ਗਰਮੀਆਂ ਵਿੱਚ, [[ਹਾਈਨਰਿਕ ਹਿੰਮਲਰ|ਹੇਨਰਿਕ ਹਿਮਲਰ]] ਦੇ ਹੁਕਮਾਂ 'ਤੇ, ਐਸਐਸ-ਸਟੈਂਡਾਰਟਨਫਿਊਹਰਰ ਪਾਲ ਬਲੋਬਲ ਨੂੰ ਲਵੀਵ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਨਾਜ਼ੀ ਸਮੂਹਿਕ ਕਤਲੇਆਮ ਦੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਬੂਤ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨ ਦਾ ਕੰਮ ਸੌਂਪਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। 15 ਜੂਨ ਨੂੰ ਬਲੌਬੇਲ ਨੇ, ਜਾਨੋਵਸਕਾ ਤੋਂ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ, ਕਈ ਸਮੂਹਿਕ ਕਬਰਾਂ ਪੁੱਟੀਆਂ ਅਤੇ ਅਵਸ਼ੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਸਾੜ ਦਿੱਤਾ।<ref>Gilbert, M. (1989), ''Second World War'', Weidenfeld & Nicolson, p. 438</ref> ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ, 19 ਨਵੰਬਰ 1943 ਨੂੰ, ਜਾਨੋਵਸਕਾ ਦੇ ਕੈਦੀਆਂ ਨੇ ਇੱਕ ਵਿਦਰੋਹ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਸਮੂਹਿਕ ਭੱਜਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ। ਕੁਝ ਸਫਲ ਹੋਏ, ਪਰ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਨੂੰ ਮੁੜ ਫੜ ਲਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। [[ਸ਼ੂਤਜ਼ਤਾਫ਼ਿਲ|ਐੱਸਐੱਸ]] ਸਟਾਫ਼ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਥਾਨਕ ਸਹਾਇਕਾਂ ਨੇ, ਜਾਨੋਵਸਕਾ ਕੈਂਪ ਦੇ ਖਾਤਮੇ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਘੱਟੋ-ਘੱਟ 6,000 ਹੋਰ ਕੈਦੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਗੈਲੀਸੀਆ ਦੇ ਹੋਰ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਮਜ਼ਦੂਰੀ ਕੈਂਪਾਂ ਵਿੱਚ [[ਯਹੂਦੀ|ਯਹੂਦੀਆਂ ਦਾ]] ਕਤਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਯੁੱਧ ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ, ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਯਹੂਦੀ ਆਬਾਦੀ ਲਗਭਗ ਖਤਮ ਹੋ ਗਈ ਸੀ, ਸਿਰਫ਼ 200 ਤੋਂ 800 ਬਚੇ ਸਨ।<ref>{{Cite web |date=6 March 2020 |title=A True Story of Holocaust Survivors. The documentary includes 60 historical pictures. 1932–1944, Lwow, Poland (now Lviv, Ukraine) |url=https://www.youtube.com/watch?v=chDkIitLUnY |archive-url=https://web.archive.org/web/20260213193043/https://www.youtube.com/watch?feature=youtu.be&v=chDkIitLUnY |archive-date=2026-02-13 |website=[[YouTube]] |access-date=2026-08-17 |url-status=bot: unknown }}</ref><ref>Filip Friedman, ''Zagłada Żydów lwowskich'' (Extermination of the Jews of Lwów) – [http://www.mankurty.com/fridpl.html online in Polish, Ukrainian and Russian] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140417082332/http://www.mankurty.com/fridpl.html|date=17 April 2014}}</ref> === ਸੋਵੀਅਤ ਪੁਨਰ-ਕਬਜ਼ਾ === [[ਤਸਵੀਰ:RKKA_Lviv.jpg|thumb|ਲਵੀਵ ਵਿੱਚ ਸੋਵੀਅਤ ਸੈਨਿਕ, ਜੁਲਾਈ 1944]] ਜੁਲਾਈ 1944 ਦੇ ਸਫਲ ਲਵੋਵ-ਸੈਂਡੋਮੀਅਰਜ਼ ਹਮਲੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸੋਵੀਅਤ ਤੀਜੀ ਗਾਰਡਜ਼ ਟੈਂਕ ਫੌਜ ਨੇ 27 ਜੁਲਾਈ 1944 ਨੂੰ ਸਥਾਨਕ ਪੋਲਿਸ਼ ਵਿਰੋਧ ਦੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸਹਿਯੋਗ ਨਾਲ ਲਵੋਵ ਉੱਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲਿਆ। ਇਸ ਤੋਂ ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੇਰ ਬਾਅਦ, ਪੋਲਿਸ਼ ''ਆਰਮੀਆ ਕ੍ਰਾਜੋਵਾ'' ਦੇ ਸਥਾਨਕ ਕਮਾਂਡਰਾਂ ਨੂੰ ਲਾਲ ਫੌਜ ਦੇ ਕਮਾਂਡਰਾਂ ਨਾਲ ਇੱਕ ਮੀਟਿੰਗ ਲਈ ਸੱਦਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਮੀਟਿੰਗ ਦੌਰਾਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਕਰ ਲਿਆ ਗਿਆ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਸੋਵੀਅਤ NKVD ਦੁਆਰਾ ਵਿਛਾਇਆ ਗਿਆ ਇੱਕ ਜਾਲ ਸਾਬਤ ਹੋਇਆ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ, 1945 ਦੀ ਸਰਦੀਆਂ ਅਤੇ ਬਸੰਤ ਵਿੱਚ, ਸਥਾਨਕ NKVD ਨੇ ਸ਼ਹਿਰ ਤੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਰਵਾਸ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਵਿੱਚ ਲਵੋ (ਜੋ ਕਿ 1 ਅਕਤੂਬਰ 1944 ਨੂੰ ਸੋਵੀਅਤ ਸਰੋਤਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਅਜੇ ਵੀ 66.7% ਦੀ ਸਪੱਸ਼ਟ ਪੋਲਿਸ਼ ਬਹੁਗਿਣਤੀ ਸੀ) ਵਿੱਚ ਪੋਲਿਸ਼ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਕਰਨਾ ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ।<ref name="auto1">{{Cite book|location=New York}}</ref> ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਾਗਜ਼ਾਂ 'ਤੇ ਦਸਤਖਤ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੀ ਰਿਹਾਅ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਹ ਪੋਲੈਂਡ ਜਾਣ ਲਈ ਸਹਿਮਤ ਹੋਏ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਯੁੱਧ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੀਆਂ ਸਰਹੱਦਾਂ [[ਯਾਲਟਾ ਕਾਨਫਰੰਸ]] ਸਮਝੌਤੇ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਤਬਦੀਲ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਣੀਆਂ ਸਨ। ਯਾਲਟਾ ਵਿੱਚ, ਪੋਲਿਸ਼ ਇਤਰਾਜ਼ਾਂ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਸਹਿਯੋਗੀ ਨੇਤਾਵਾਂ, [[ਜੋਸਿਫ਼ ਸਟਾਲਿਨ|ਜੋਸਫ਼ ਸਟਾਲਿਨ]], [[ਫ਼ਰੈਂਕਲਿਨ ਡੀ ਰੂਜ਼ਵੈਲਟ|ਫਰੈਂਕਲਿਨ ਡੀ. ਰੂਜ਼ਵੈਲਟ]] ਅਤੇ [[ਵਿੰਸਟਨ ਚਰਚਿਲ|ਵਿੰਸਟਨ ਚਰਚਿਲ ਨੇ]] ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਲਵੋ ਨੂੰ ਸੋਵੀਅਤ ਯੂਨੀਅਨ ਦੀਆਂ ਸਰਹੱਦਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਹੀ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਰੂਜ਼ਵੈਲਟ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ ਕਿ ਪੋਲੈਂਡ ਕੋਲ ਲਵੋ ਅਤੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਤੇਲ ਖੇਤਰ ਹੋਣ, ਪਰ ਸਟਾਲਿਨ ਨੇ ਇਸਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦੇਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।<ref name="auto12">{{Cite book|location=New York}}</ref> 16 ਅਗਸਤ 1945 ਨੂੰ, ਸੋਵੀਅਤ ਯੂਨੀਅਨ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਅਤੇ ਪੋਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਸੋਵੀਅਤਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸਥਾਪਿਤ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਏਕਤਾ ਦੀ ਆਰਜ਼ੀ ਸਰਕਾਰ ਵਿਚਕਾਰ ਮਾਸਕੋ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਰਹੱਦੀ ਸਮਝੌਤਾ<ref>[[:pl:wikisource:Umowa graniczna pomiędzy Polską a ZSRR z 16 sierpnia 1945 roku]] {{Cite web |url=http://pl.wikisource.org/wiki/Umowa_graniczna_pomi%C4%99dzy_Polsk%C4%85_a_ZSRR_z_16_sierpnia_1945_roku |title=ਪੁਰਾਲੇਖ ਕੀਤੀ ਕਾਪੀ |access-date=17 ਅਗਸਤ 2026 |archive-date=18 ਨਵੰਬਰ 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091118182630/http://pl.wikisource.org/wiki/Umowa_graniczna_pomi%C4%99dzy_Polsk%C4%85_a_ZSRR_z_16_sierpnia_1945_roku |url-status=bot: unknown }} full text of the agreement {{In lang|pl}}</ref> ਤੇ ਹਸਤਾਖਰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ। ਸੰਧੀ ਵਿੱਚ, ਪੋਲਿਸ਼ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਰਸਮੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਯੁੱਧ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇ ਪੂਰਬੀ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਸੋਵੀਅਤ ਯੂਨੀਅਨ ਨੂੰ ਸੌਂਪ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਪੋਲਿਸ਼-ਸੋਵੀਅਤ ਸਰਹੱਦ ਨੂੰ ਕਰਜ਼ਨ ਲਾਈਨ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਖਿੱਚਣ 'ਤੇ ਸਹਿਮਤੀ ਹੋਈ। ਸਿੱਟੇ ਵਜੋਂ, ਸਮਝੌਤੇ ਨੂੰ 5 ਫਰਵਰੀ 1946 ਨੂੰ ਪ੍ਰਵਾਨਗੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ। === ਸੋਵੀਅਤ ਯੁੱਗ === ਫਰਵਰੀ 1946 ਵਿੱਚ, ਲਵੀਵ ਸੋਵੀਅਤ ਯੂਨੀਅਨ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣ ਗਿਆ। ਇਹ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਜੰਗ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਦੇ ਤਬਾਦਲੇ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ 100,000 ਤੋਂ 140,000 ਪੋਲਿਸ਼ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਹਿਰ ਤੋਂ ਅਖੌਤੀ ਰਿਕਵਰਡ ਟੈਰੀਟਰੀਜ਼ ਵਿੱਚ ਮੁੜ ਵਸਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਨਵੇਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਵ੍ਰੋਕਲਾ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ, ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਜਰਮਨ ਸ਼ਹਿਰ ਬ੍ਰੇਸਲਾਉ ਸੀ। ਲਵੀਵ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਪੋਲਿਸ਼ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਲਵੀਵ ਲੈਂਡ ਦੇ ਪੋਲਿਸ਼ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦੀ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਬਣਾਈ। ਮਾਰਚ 1946 ਵਿੱਚ, ਲਵੀਵ [[ਕੇ. ਜੀ. ਬੀ.|ਕੇਜੀਬੀ]] ਦੇ ਦਬਾਅ ਹੇਠ ਆਯੋਜਿਤ ਇੱਕ ਚਰਚ ਧਰਮ ਸਭਾ ਦਾ ਸਥਾਨ ਬਣ ਗਿਆ, ਜਿਸਨੇ ਯੂਕਰੇਨੀ ਯੂਨਾਨੀ ਕੈਥੋਲਿਕ ਚਰਚ ਨੂੰ ਰਸਮੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਭੰਗ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਪੈਰਿਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਰੂਸੀ ਆਰਥੋਡਾਕਸ ਚਰਚ ਨਾਲ ਜੋੜ ਦਿੱਤਾ। [[ਤਸਵੀਰ:Rynok_Square_1957.jpg|thumb|1957 ਵਿੱਚ ਮਾਰਕੀਟ ਸਕੁਏਅਰ]] ਵੱਖ-ਵੱਖ ਅਨੁਮਾਨਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਲਵੀਵ ਨੇ ਆਪਣੀ ਜੰਗ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਦਾ 80% ਅਤੇ 90% ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਗੁਆ ਦਿੱਤਾ। <ref>{{Cite book}}</ref> ਪੋਲਿਸ਼ ਆਬਾਦੀ ਦੇ ਦੇਸ਼ ਨਿਕਾਲਾ ਅਤੇ [[ਯਹੂਦੀ ਘੱਲੂਘਾਰਾ|ਸਰਬਨਾਸ਼]] ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਯੂਕਰੇਨੀ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਆਲੇ- ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਇਲਾਕਿਆਂ (ਜਬਰਦਸਤੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਇਲਾਕਿਆਂ ਤੋਂ ਮੁੜ ਵਸਾਇਆ ਗਿਆ ਜੋ ਯੁੱਧ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪੋਲਿਸ਼ ਪੀਪਲਜ਼ ਰੀਪਬਲਿਕ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣੇ ਸਨ) ਤੋਂ ਪਰਵਾਸ, ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਸੋਵੀਅਤ ਯੂਨੀਅਨ ਦੇ ਹੋਰ ਹਿੱਸਿਆਂ ਤੋਂ, ਨੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਨਸਲੀ ਬਣਤਰ ਨੂੰ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ। ਰੂਸ ਅਤੇ ਪੂਰਬੀ ਯੂਕਰੇਨ ਦੇ ਰੂਸੀ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਖੇਤਰਾਂ ਤੋਂ ਪਰਵਾਸ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਅਤੇ 1950 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੌਰਾਨ ਨਸਲੀ [[ਰੂਸੀ ਲੋਕ|ਰੂਸੀ]] ਲਵੀਵ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਦਾ ਲਗਭਗ ਇੱਕ ਤਿਹਾਈ ਹਿੱਸਾ ਸਨ। ਇਸੇ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ, 28,000 ਯਹੂਦੀ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਸੋਵੀਅਤ ਯੂਨੀਅਨ ਦੇ ਦੂਜੇ ਹਿੱਸਿਆਂ ਤੋਂ ਆਏ ਰੂਸੀ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਵਾਸੀ ਸਨ। 8 ਸਤੰਬਰ 1956 ਨੂੰ ਲਵੀਵ ਦੀ ਆਬਾਦੀ 400,000 ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਈ।<ref name="loc">{{Cite web |date=2023-04-05 |title=Фіри із трофейними німецькими кіньми, 400-тисячний житель і перші "сталінки". Побутові хроніки Львова: 1950 |url=https://localhistory.org.ua/texts/statti/firi-iz-trofeinimi-nimetskimi-kinmi-400-tisiachnii-zhitel-i-pershi-stalinki-pobutovi-khroniki-lvova-1950/ |access-date=2026-03-24}}</ref> 1950 ਵਿੱਚ ਸਟ੍ਰਾਈ ਪਾਰਕ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਖੇਤਰੀ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀ ਖੋਲ੍ਹੀ ਗਈ ਸੀ, ਅਤੇ 1951 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਰੇਲਵੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। 1952 ਵਿੱਚ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਟਰਾਲੀਬੱਸ ਲਾਈਨ ਖੋਲ੍ਹੀ ਗਈ ਸੀ। 1960 ਤੱਕ, ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ 262 ਬੱਸਾਂ, 380 ਟੈਕਸੀਆਂ ਅਤੇ 50 ਤੋਂ ਵੱਧ ਟਰਾਲੀ ਬੱਸਾਂ ਸਨ। 1955 ਵਿੱਚ ਨਵੇਂ ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ ਦੇ ਟਰਮੀਨਲ ਨੇ ਕੰਮ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। 1955 ਤੱਕ ਲਵੀਵ ਵਿੱਚ 415 ਰੈਸਟੋਰੈਂਟ, ਕੈਫੇ ਅਤੇ ਕੰਟੀਨ ਸਨ, ਪਰ ਇਹ ਵਧਦੀ ਆਬਾਦੀ ਦੀਆਂ ਜ਼ਰੂਰਤਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਲਈ ਕਾਫ਼ੀ ਨਹੀਂ ਸਨ। 1950 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੌਰਾਨ ਸ਼ੇਵਚੇਨਕੀਵਸਕੀ ਹੈ ਸਮੇਤ ਕਈ ਜਨਤਕ ਪਾਰਕ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ।<ref name="loc2">{{Cite web |date=2023-04-05 |title=Фіри із трофейними німецькими кіньми, 400-тисячний житель і перші "сталінки". Побутові хроніки Львова: 1950 |url=https://localhistory.org.ua/texts/statti/firi-iz-trofeinimi-nimetskimi-kinmi-400-tisiachnii-zhitel-i-pershi-stalinki-pobutovi-khroniki-lvova-1950/ |access-date=2026-03-24}}</ref> ਪੁਰਾਣੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਕੁਆਰਟਰਾਂ ਵਿੱਚ ਉਦਯੋਗਿਕ ਉੱਦਮਾਂ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਸਥਾਨਕ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਸ਼ੋਰ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਵਿਰੁੱਧ ਉਪਾਅ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ, 1958 ਤੱਕ ਲਵੀਵ ਭਾਰੀ ਫੌਜੀ ਉਪਕਰਣਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਆਵਾਜਾਈ ਬਿੰਦੂ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ। 1958 ਵਿੱਚ, ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਇੱਕ ਗਲੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਘਰ ਨੇੜੇ ਦੀ ਇੱਕ ਗਲੀ ਵਿੱਚ ਸਵੈ-ਚਾਲਿਤ ਤੋਪਖਾਨੇ ਦੀ ਗਤੀ ਕਾਰਨ ਢਹਿ ਗਿਆ। ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ, ਪੁਰਾਣੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਕੁਆਰਟਰਾਂ ਰਾਹੀਂ ਫੌਜੀ ਹਾਰਡਵੇਅਰ ਦੀ ਆਵਾਜਾਈ ਨੂੰ ਗੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਕਰਾਰ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਲਵੀਵ ਵਿੱਚ ਤਾਇਨਾਤ ਡਿਵੀਜ਼ਨ ਨੂੰ ਯਾਵੋਰਿਵ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।<ref name="loc3">{{Cite web |date=2023-04-05 |title=Фіри із трофейними німецькими кіньми, 400-тисячний житель і перші "сталінки". Побутові хроніки Львова: 1950 |url=https://localhistory.org.ua/texts/statti/firi-iz-trofeinimi-nimetskimi-kinmi-400-tisiachnii-zhitel-i-pershi-stalinki-pobutovi-khroniki-lvova-1950/ |access-date=2026-03-24}}</ref> 1950 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਸੋਵੀਅਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਲਵੀਵ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵੱਡੇ ਉਦਯੋਗਿਕ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਬਦਲਣ ਦਾ ਮਤਾ ਅਪਣਾਇਆ। 1954 ਵਿੱਚ ਸੋਵੀਅਤ ਯੂਨੀਅਨ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਕਾਇਨਸਕੋਪ ਟਿਊਬ ਇੱਕ ਸਥਾਨਕ ਫੈਕਟਰੀ ਵਿੱਚ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਅਤੇ 1958 ਵਿੱਚ ਟੀਵੀ ਸੈੱਟਾਂ ਦਾ ਸੀਰੀਅਲ ਉਤਪਾਦਨ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ। 1956 ਵਿੱਚ ਲਵੀਵ ਬੱਸ ਫੈਕਟਰੀ ਨੇ ਆਪਣਾ ਉਤਪਾਦਨ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ [[ਟੈਂਕ]] ਮੁਰੰਮਤ ਪਲਾਂਟ ਵੀ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਆਬਾਦੀ ਨੂੰ ਅਨੁਕੂਲ ਬਣਾਉਣ ਲਈ, ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਸਸਤੇ ਘਰਾਂ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਦਾ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ। ਉਸੇ ਸਮੇਂ, [[ਸੋਵੀਅਤ ਯੂਨੀਅਨ ਦੀ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ|ਕਮਿਊਨਿਸਟ]] ਕੁਲੀਨ ਵਰਗ ਲਈ ਸਟਾਲਿਨਵਾਦੀ ਸ਼ੈਲੀ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਆਰਾਮਦਾਇਕ ਇਮਾਰਤਾਂ ਬਣਾਈਆਂ ਗਈਆਂ। ਨਵੀਂ ਉਸਾਰੀ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਸਾਂਝੇ ਫਲੈਟਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾਂ ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਤਹਿਖਾਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਰਹਿੰਦੇ ਰਹੇ। ਕਈ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸੈਂਟਰਲ ਹੀਟਿੰਗ, ਪਾਣੀ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਅਤੇ ਸੀਵਰੇਜ ਗੈਰਹਾਜ਼ਰ ਸਨ। 1950 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੌਰਾਨ, ਕਈ ਨੇੜਲੇ ਪਿੰਡ ਅਤੇ ਕਸਬੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਲਵੀਵ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰੂਖੋਵਿਚੀ ਅਤੇ ਵਿੰਨੀਕੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ। ਦਸੰਬਰ 1957 ਵਿੱਚ ਲਵੀਵ ਟੀਵੀ ਸੈਂਟਰ ਨੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਓਪੇਰਾ ਥੀਏਟਰ ਤੋਂ ਆਪਣਾ ਪਹਿਲਾ ਪ੍ਰਸਾਰਣ ਕੀਤਾ।<ref name="loc4">{{Cite web |date=2023-04-05 |title=Фіри із трофейними німецькими кіньми, 400-тисячний житель і перші "сталінки". Побутові хроніки Львова: 1950 |url=https://localhistory.org.ua/texts/statti/firi-iz-trofeinimi-nimetskimi-kinmi-400-tisiachnii-zhitel-i-pershi-stalinki-pobutovi-khroniki-lvova-1950/ |access-date=2026-03-24}}</ref> 1950 ਅਤੇ 1960 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ, ਸ਼ਹਿਰ ਆਬਾਦੀ ਅਤੇ ਆਕਾਰ ਦੋਵਾਂ ਵਿੱਚ ਫੈਲਿਆ, ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਸਦੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਧ ਰਹੇ ਉਦਯੋਗਿਕ ਅਧਾਰ ਦੇ ਕਾਰਨ। ਯੂਕਰੇਨੀ ਵਿਦਰੋਹੀ ਫੌਜ ਨਾਲ ਸਮੇਰਸ਼ ਦੀ ਲੜਾਈ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਲਵੀਵ ਨੂੰ ਇੱਕ ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਅਰਥ ਵਾਲਾ ਉਪਨਾਮ ਮਿਲਿਆ: ਬੈਂਡਰਸਟੈਡ, ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਸਟੀਪਨ ਬੈਂਡੇਰਾ ਸ਼ਹਿਰ। ਸ਼ਹਿਰ ਸਟੈਡ ਲਈ ਜਰਮਨ ਪਿਛੇਤਰ ਨੂੰ ਅਲਹਿਦਗੀ ਦਰਸਾਉਣ ਲਈ ਰੂਸੀ ਗ੍ਰੇਡ ਦੀ ਬਜਾਏ ਜੋੜਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਸਾਲਾਂ ਦੌਰਾਨ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਵਸਨੀਕਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਇੰਨਾ ਹਾਸੋਹੀਣਾ ਲੱਗਿਆ ਕਿ ਬੈਂਡੇਰਾ ਤੋਂ ਜਾਣੂ ਨਾ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਵੀ ਇਸਨੂੰ ਪੱਛਮੀ ਯੂਕਰੇਨ ਦੀ ਸੋਵੀਅਤ ਧਾਰਨਾ ਦੇ ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ ਵਿਅੰਗ ਵਜੋਂ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਲਿਆ। ਸੋਵੀਅਤ ਯੂਨੀਅਨ ਦੇ ਪਤਨ ਦੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਇਹ ਨਾਮ ਲਵੀਵ ਦੇ ਮੂਲ ਨਿਵਾਸੀਆਂ ਲਈ ਇੱਕ ਮਾਣ ਵਾਲੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਬਣ ਗਿਆ ਜਿਸਦਾ ਸਿੱਟਾ ਖਲੋਪਤਸੀ ਜ਼ ਬੈਂਡਰਸ਼ਟਾਡਟੂ (ਬੈਂਡਰਸਟੈਡ ਦੇ ਮੁੰਡੇ) ਨਾਮ ਹੇਠ ਇੱਕ ਸਥਾਨਕ ਰਾਕ ਬੈਂਡ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ।<ref>{{Cite web |title=Official site of the Khloptsi z Bandershtadtu |url=http://bandershtadt.w6.ru/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080414164419/http://bandershtadt.w6.ru/ |archive-date=14 April 2008 |access-date=3 May 2012 |publisher=Bandershtadt.w6.ru}}</ref> [[ਤਸਵੀਰ:Lviv._Former_Jewish_Quarter_of_Suburb.jpg|thumb|1960 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ ਓਪੇਰਾ ਥੀਏਟਰ ਅਤੇ ਹੋਟਲ ਲਵੀਵ ਦਾ ਦ੍ਰਿਸ਼।]] 1960 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੌਰਾਨ, ਲਵੀਵ ਅਤੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਖੇਤਰ ਦੇ ਵਸਨੀਕਾਂ ਨੂੰ ਪੋਲਿਸ਼ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਤੇ ਰੇਡੀਓ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਸਾਥੀ [[ਵਾਰਸਾ ਪੈਕਟ]] ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰੈਸ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨਾਂ ਦਾ ਫਾਇਦਾ ਹੋਇਆ। ਯੂਕਰੇਨੀ ਪਿੰਡਾਂ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਵਾਸੀ, ਜੋ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਵਸ ਗਏ ਸਨ, ਦੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਸਨ ਅਤੇ ਉਹ ਲੋਹੇ ਦੇ ਪਰਦੇ ਦੇ ਪਾਰ ਪੱਤਰ ਵਿਹਾਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਸਕਦੇ ਸਨ। " ਬੁਰਜੂਆ ਰਾਸ਼ਟਰਵਾਦ " ਦਾ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਨ ਲਈ, ਸੋਵੀਅਤ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਛਪਾਈ ਦੇ ਉਤਪਾਦਨ ਅਤੇ ਮੀਡੀਆ ਵਿੱਚ [[ਯੂਕਰੇਨ ਦਾ ਝੰਡਾ|ਨੀਲੇ ਅਤੇ ਪੀਲੇ ਰੰਗ]] ਦੇ ਸੁਮੇਲ ਨੂੰ ਗੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਕਰਾਰ ਦੇ ਦਿੱਤਾ। ਧਰਮ ਦਾ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਨ ਲਈ, ਸ਼ਾਸਨ ਨੇ ਲਵੀਵ ਦੇ ਡੋਮਿਨਿਕਨ ਗਿਰਜਾਘਰ ਨੂੰ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਇਸਦੀ ਇਮਾਰਤ ਵਿੱਚ [[ਨਾਸਤਿਕਤਾ]] ਦਾ ਇੱਕ ਅਜਾਇਬ ਘਰ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਸਰਕਾਰੀ ਦਬਾਅ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਲਵੀਵ ਦੇ ਵਸਨੀਕਾਂ ਨੇ ਧਾਰਮਿਕ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਜਾਰੀ ਰੱਖੀ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਨੇ [[Vertep|ਵਰਟੇਪ]] ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਾਂ ਦਾ ਆਯੋਜਨ ਕੀਤਾ। 1960 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੌਰਾਨ ਲਵੀਵ ਨੇ ਆਪਣੇ ਨੌਜਵਾਨ [[ਉੱਪ-ਸਭਿਆਚਾਰ|ਉਪ-ਸਭਿਆਚਾਰ]] ਵੀ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤੇ, ਜੋ ਪੱਛਮੀ ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਹੇਠ ਬਣੇ।<ref>{{Cite web |date=2023-06-07 |title=Коли є "все" не для всіх, зате є джинси, "довгі патли" і жовто-сині трамваї. Побутові хроніки Львова: 1960-ті |url=https://localhistory.org.ua/texts/statti/plodi-khrushchovskoyi-vidligi-i-brezhnievskii-zastii-koli-ie-vse-ne-dlia-vsikh-zate-ie-dzhinsi-dovgi-patli-i-zhovto-sini-tramvayi-pobutovi-khroniki-lvova-1960-ti/ |access-date=2026-03-24}}</ref> 1970 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੌਰਾਨ ਵੋਲੋਦੀਮੀਰ ਸ਼ਚਰਬਿਟਸਕੀ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ ਯੂਕਰੇਨੀ ਸੋਵੀਅਤ ਲੀਡਰਸ਼ਿਪ ਦੀਆਂ ਨੀਤੀਆਂ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਰੂਸੀਕਰਨ ਦੀ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਲਹਿਰ ਆਈ। ਲਵੀਵ ਦੀਆਂ ਗਲੀਆਂ ਅਤੇ ਜਨਤਕ ਆਵਾਜਾਈ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸ਼ਿਲਾਲੇਖ ਅਤੇ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰ ਹੁਣ ਰੂਸੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਲਿਖੇ ਗਏ ਸਨ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਆਰਥਿਕ ਸਥਿਤੀ ਵਿਗੜਦੀ ਗਈ, ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਮੱਧ ਤੱਕ ਦੁਕਾਨਾਂ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਗਾਇਬ ਹੋ ਗਈਆਂ । 1970 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ [[ਮਹਿੰਗਾਈ|ਮੁਦਰਾਸਫੀਤੀ]] ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਚਿੰਤਾ ਬਣ ਗਈ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ, ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਵਪਾਰਕ ਨੈੱਟਵਰਕ ਫੈਲਦਾ ਰਿਹਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ 200 ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੁਕਾਨਾਂ ਬਣੀਆਂ। ਨਵੇਂ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਰੁਝਾਨ ਲਵੀਵ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਦੇ ਰਹੇ, ਅਤੇ 1979 ਵਿੱਚ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਦੋ ਪੰਥ ਸਥਾਨ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ: ਯੂਥ ਪੈਲੇਸ "ਰੋਮਾਂਟਿਕ", ਜੋ ਆਪਣੇ [[ਨਾਈਟ ਕਲੱਬ|ਡਿਸਕੋ]] ਕਾਰਨ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਇਆ, ਅਤੇ "ਵਿਰਮੇਂਕਾ" ਕੌਫੀ ਹਾਊਸ, ਜੋ ਸਥਾਨਕ [[ਬੋਹੀਮੀਅਨਵਾਦ|ਬੋਹੇਮ ਲੋਕਾਂ]] ਲਈ ਇੱਕ ਇਕੱਠ ਸਥਾਨ ਬਣ ਗਿਆ। 1970 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਲਵੀਵ ਵਿੱਚ [[ਹਿੱਪੀ]] ਲਹਿਰ ਦਾ ਉਭਾਰ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ। 1975-1977 ਵਿੱਚ ਸਥਾਨਕ ਕਾਰਮੇਲਾਈਟ ਮੱਠ ਦਾ ਬਾਗ਼ ਸੋਵੀਅਤ ਯੂਨੀਅਨ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹਿੱਸਿਆਂ ਤੋਂ ਗੈਰ-ਅਨੁਕੂਲ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਲਈ ਇਕੱਠਾਂ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਬਣ ਗਿਆ।<ref name="loc1">{{Cite web |date=2023-08-23 |title=Русифікований побут, зате з "голосом" західних радіостанцій, дешева "бормотуха", тихий бунт позасуспільних гіпі. Побутові хроніки Львова: 1970-ті |url=https://localhistory.org.ua/texts/statti/rusifikovanii-pobut-zate-z-golosom-zakhidnikh-radiostantsii-desheva-bormotukha-tikhii-bunt-pozasuspilnikh-gipi-pobutovi-khroniki-lvova-1970-ti-roki/ |access-date=2026-03-24}}</ref> ਸੋਵੀਅਤ ਰੂਸੀਕਰਨ ਦੀਆਂ ਸਥਿਤੀਆਂ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਲਵੀਵ ਅਸੰਤੁਸ਼ਟ ਲਹਿਰ ਦਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਕੇਂਦਰ ਬਣ ਗਿਆ। 1972 ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਲਵੀਵ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਅਸੰਤੁਸ਼ਟ ਕਾਰਕੁਨਾਂ ਨੂੰ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਲਾਕੀ ਸਟਰੀਟ 'ਤੇ ਬਦਨਾਮ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ।<ref name="loc1" /> 1980 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਸੋਵੀਅਤ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਤੋਂ ਉਦਾਰੀਕਰਨ ਦੇ ਦੌਰ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਯੂਐਸਐਸਆਰ ਤੋਂ ਯੂਕਰੇਨੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੀ ਵਕਾਲਤ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਲਹਿਰਾਂ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਬਣ ਗਿਆ। 17 ਸਤੰਬਰ 1989 ਨੂੰ ਲਵੀਵ ਵਿੱਚ ਸੋਵੀਅਤ ਯੂਨੀਅਨ ਤੋਂ ਯੂਕਰੇਨ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੇ ਸਮਰਥਨ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਰੈਲੀ ਹੋਈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 100,000 ਭਾਗੀਦਾਰ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ।<ref name="cnn1803">{{Cite news|url=https://edition.cnn.com/2022/03/18/europe/lviv-ukraine-attack-russia-importance-intl/index.html|title=Russia has attacked Lviv. Here's why the western city is so important to Ukraine's defense|date=18 March 2022|access-date=18 March 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220323011157/https://edition.cnn.com/2022/03/18/europe/lviv-ukraine-attack-russia-importance-intl/index.html|archive-date=23 March 2022|agency=CNN}}</ref> === ਸੁਤੰਤਰ ਯੂਕਰੇਨ === [[ਤਸਵੀਰ:Lviv_street_scene_20041126.jpg|thumb|2004 ਦੀਆਂ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਚੋਣਾਂ ਦੌਰਾਨ ਲਵੀਵ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਕਾਰੀ]] ਲਵੀਵ ਦੇ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਨੇ 2004 ਦੀਆਂ ਯੂਕਰੇਨੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਚੋਣਾਂ ਦੌਰਾਨ ਵਿਕਟਰ ਯੁਸ਼ਚੇਂਕੋ ਦਾ ਜ਼ੋਰਦਾਰ ਸਮਰਥਨ ਕੀਤਾ ਅਤੇ [[ਸੰਤਰੀ ਇਨਕਲਾਬ|ਸੰਤਰੀ ਕ੍ਰਾਂਤੀ]] ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ। ਔਰੇਂਜ ਕੈਂਪ ਦੇ ਹੱਕ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨ ਲਈ ਲੱਖਾਂ ਲੋਕ ਠੰਢੇ ਤਾਪਮਾਨ ਵਿੱਚ ਇਕੱਠੇ ਹੋਣਗੇ। [[ਸਿਵਲ ਨਾਫ਼ਰਮਾਨੀ]] ਦੇ ਕੰਮਾਂ ਨੇ ਸਥਾਨਕ ਪੁਲਿਸ ਦੇ ਮੁਖੀ ਨੂੰ ਅਸਤੀਫ਼ਾ ਦੇਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਸਥਾਨਕ ਅਸੈਂਬਲੀ ਨੇ ਧੋਖਾਧੜੀ ਵਾਲੇ ਪਹਿਲੇ ਅਧਿਕਾਰਤ ਨਤੀਜਿਆਂ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਨ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਮਤਾ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ।<ref>{{Cite news|url=http://www.timesonline.co.uk/tol/news/world/article395652.ece|title=Protest grows in western city|last=Tchorek|first=Kamil|date=26 November 2004|work=Times Online|access-date=25 July 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20110629121745/http://www.timesonline.co.uk/tol/news/world/article395652.ece|archive-date=29 June 2011}}</ref> ਲਵੀਵ ਅੱਜ ਵੀ ਯੂਕਰੇਨੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਮੁੱਖ ਕੇਂਦਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਵਰਗ ਦਾ ਮੂਲ ਹੈ। ਯੂਰੋਮੈਦਾਨ ਅੰਦੋਲਨ ਦੇ ਸਮਰਥਨ ਵਿੱਚ, ਲਵੀਵ ਦੀ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਕਮੇਟੀ ਨੇ 19 ਫਰਵਰੀ 2014 ਨੂੰ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਵਿਕਟਰ ਯਾਨੁਕੋਵਿਚ ਦੇ ਸ਼ਾਸਨ ਤੋਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸੁਤੰਤਰ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ।<ref>{{Cite news|url=http://www.ibtimes.co.uk/ukraine-facing-civil-war-lviv-declares-independence-yanukovich-rule-1437092|title=Ukraine Facing Civil War: Lviv Declares Independence from Yanukovich Rule|last=Gianluca Mezzofiore|date=19 February 2014|work=International Business Times|access-date=19 February 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20081201194141/http://www.ibtimes.co.uk/ukraine-facing-civil-war-lviv-declares-independence-yanukovich-rule-1437092|archive-date=1 December 2008}}</ref> 2019 ਵਿੱਚ, ਲਵੀਵ ਦੇ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਨੇ 2019 ਦੀਆਂ ਯੂਕਰੇਨੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਚੋਣਾਂ ਦੌਰਾਨ [[ਵੋਲੋਦੀਮੀਰ ਜ਼ੈਲੈਂਸਕੀ|ਵੋਲੋਦੀਮੀਰ ਜ਼ੇਲੇਨਸਕੀ]] ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਪੈਟਰੋ ਪੋਰੋਸ਼ੈਂਕੋ ਦਾ ਜ਼ੋਰਦਾਰ ਸਮਰਥਨ ਕੀਤਾ। ਪੋਰੋਸ਼ੈਂਕੋ ਲਈ ਗਿਣੀਆਂ ਗਈਆਂ ਵੋਟਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤਤਾ 90% ਤੋਂ ਵੱਧ ਸੀ। ਲਵੀਵ ਵਿੱਚ ਇਸ ਪੱਧਰ ਦੇ ਸਮਰਥਨ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਉਹ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਵੋਟ ਹਾਰ ਗਿਆ। 18 ਜੁਲਾਈ 2020 ਤੱਕ, ਲਵੀਵ ਨੂੰ ਓਬਲਾਸਟ ਮਹੱਤਵ ਵਾਲੇ ਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਲਵੀਵ ਨਗਰਪਾਲਿਕਾ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਵਜੋਂ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਯੂਕਰੇਨ ਦੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕੀ ਸੁਧਾਰ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਜੁਲਾਈ 2020 ਵਿੱਚ ਨਗਰਪਾਲਿਕਾ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਲਵੀਵ ਓਬਲਾਸਟ ਦੇ ਰੇਅਨਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਸੱਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ। ਲਵੀਵ ਨਗਰਪਾਲਿਕਾ ਦੇ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਨਵੇਂ ਸਥਾਪਿਤ ਲਵੀਵ ਰਾਇਓਨ ਵਿੱਚ ਮਿਲਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।<ref>{{Cite news|url=http://www.golos.com.ua/article/333466|title=Про утворення та ліквідацію районів. Постанова Верховної Ради України № 807-ІХ.|date=2020-07-18|work=Голос України|access-date=2020-10-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20210709121303/http://www.golos.com.ua/article/333466|archive-date=9 July 2021|language=uk}}</ref><ref>{{Cite web |date=July 17, 2020 |title=Нові райони: карти + склад |url=https://www.minregion.gov.ua/press/news/novi-rajony-karty-sklad/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210302224321/https://www.minregion.gov.ua/press/news/novi-rajony-karty-sklad/ |archive-date=2 March 2021 |access-date=15 January 2022 |website=Мінрегіон |publisher=Міністерство розвитку громад та територій України |language=Ukrainian}}</ref> === ਰੂਸ-ਯੂਕਰੇਨੀ ਯੁੱਧ === ==== 2022 ਵਿੱਚ ਯੂਕਰੇਨ ਉੱਤੇ ਰੂਸੀ ਹਮਲਾ ==== [[ਤਸਵੀਰ:2022_Lviv_bombing.jpg|thumb|ਮਾਰਚ 2022 ਵਿੱਚ ਲਵੀਵ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬਾਲਣ ਡਿਪੂ 'ਤੇ ਰੂਸੀ ਹਮਲੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅੱਗ।]] ਫਰਵਰੀ 2022 ਵਿੱਚ, 2022 ਵਿੱਚ ਯੂਕਰੇਨ ਉੱਤੇ ਰੂਸੀ ਹਮਲੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਲਵੀਵ ਦੇਸ਼ ਦੀ ''ਅਸਲ'' ਪੱਛਮੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਬਣ ਗਈ ਕਿਉਂਕਿ ਰਾਜਧਾਨੀ ਨੂੰ ਸਿੱਧੇ ਫੌਜੀ ਖ਼ਤਰੇ ਕਾਰਨ ਕੁਝ ਦੂਤਾਵਾਸਾਂ, ਸਰਕਾਰੀ ਏਜੰਸੀਆਂ ਅਤੇ ਮੀਡੀਆ ਸੰਗਠਨਾਂ ਨੂੰ [[ਕੀਵ]] ਤੋਂ ਤਬਦੀਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।<ref name="War">{{Cite news|url=https://www.washingtonpost.com/world/2022/02/18/ukraine-russia-lviv-war/|title=Ukraine's Lviv in spotlight as diplomats and others leave Kyiv – the Washington Post|work=[[The Washington Post]]|access-date=23 February 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220224074723/https://www.washingtonpost.com/world/2022/02/18/ukraine-russia-lviv-war/|archive-date=24 February 2022}}</ref> ਲਵੀਵ ਹਮਲੇ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਹੋਰ ਹਿੱਸਿਆਂ ਤੋਂ ਭੱਜਣ ਵਾਲੇ ਯੂਕਰੇਨੀ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਪਨਾਹਗਾਹ ਵੀ ਬਣ ਗਿਆ, 18 ਮਾਰਚ 2022 ਤੱਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ 200,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੋ ਗਈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਈਆਂ ਨੇ ਪੋਲੈਂਡ ਜਾਂਦੇ ਸਮੇਂ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਰੁਕਣ ਦੇ ਸਥਾਨ ਵਜੋਂ ਵਰਤਿਆ। ਲਵੀਵ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਦਾ ਵੱਡਾ ਖੇਤਰ ਵੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹਥਿਆਰਾਂ ਅਤੇ ਮਾਨਵਤਾਵਾਦੀ ਸਪਲਾਈ ਰੂਟ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਸੀ।<ref name="cnn18032">{{Cite news|url=https://edition.cnn.com/2022/03/18/europe/lviv-ukraine-attack-russia-importance-intl/index.html|title=Russia has attacked Lviv. Here's why the western city is so important to Ukraine's defense|date=18 March 2022|access-date=18 March 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220323011157/https://edition.cnn.com/2022/03/18/europe/lviv-ukraine-attack-russia-importance-intl/index.html|archive-date=23 March 2022|agency=CNN}}</ref> ਰੂਸੀ ਹਮਲਿਆਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨ ਲਈ ਤਿਆਰ, ਸਥਾਨਕ ਸਰਕਾਰ ਅਤੇ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਨੇ, ਪੋਲਿਸ਼ ਅਤੇ ਕ੍ਰੋਏਸ਼ੀਅਨ ਸਲਾਹਕਾਰਾਂ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ, ਇਤਿਹਾਸਕ ਸਮਾਰਕਾਂ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਅਸਥਾਈ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਖੜ੍ਹੀਆਂ ਕਰਕੇ, ਮੂਰਤੀਆਂ ਨੂੰ ਲਪੇਟ ਕੇ, ਅਤੇ ਕਲਾ ਖਜ਼ਾਨਿਆਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਕੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਵਿਰਾਸਤ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।<ref>{{Cite news|url=https://www.rferl.org/a/lviv-monuments-protection-russia-war/31759566.html|title=Wrapping The Art Treasures Of Lviv|date=18 March 2022|access-date=18 March 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220318145610/https://www.rferl.org/a/lviv-monuments-protection-russia-war/31759566.html|archive-date=18 March 2022|agency=RadioFreeEurope/RadioLiberty|language=en}}</ref> ਯੁੱਧ ਦੌਰਾਨ, ਲਵੀਵ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਰੂਸੀ ਮਿਜ਼ਾਈਲ ਹਮਲਿਆਂ ਨੇ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ। 13 ਮਾਰਚ 2022 ਨੂੰ ਯਾਵੋਰਿਵ ਫੌਜੀ ਸਿਖਲਾਈ ਬੇਸ 'ਤੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ; 18 ਮਾਰਚ 2022 ਨੂੰ ਲਵੀਵ ਡੈਨੀਲੋ ਹਾਲਿਤਸਕੀ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ ਦੇ ਨੇੜੇ ਲਵੀਵ ਸਟੇਟ ਏਅਰਕ੍ਰਾਫਟ ਰਿਪੇਅਰ ਪਲਾਂਟ; ਅਤੇ 26 ਮਾਰਚ 2022 ਨੂੰ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀਆਂ ਸੀਮਾਵਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਇੱਕ ਬਾਲਣ ਡਿਪੂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਹੂਲਤਾਂ।<ref name="cnn18033">{{Cite news|url=https://edition.cnn.com/2022/03/18/europe/lviv-ukraine-attack-russia-importance-intl/index.html|title=Russia has attacked Lviv. Here's why the western city is so important to Ukraine's defense|date=18 March 2022|access-date=18 March 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220323011157/https://edition.cnn.com/2022/03/18/europe/lviv-ukraine-attack-russia-importance-intl/index.html|archive-date=23 March 2022|agency=CNN}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://edition.cnn.com/europe/live-news/ukraine-russia-putin-news-03-26-22#h_0209716058a32b5f42a81bf113a2f979|title=Three additional blasts heard in Lviv, regional military administration says|date=26 March 2022|work=CNN|access-date=26 March 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220326184113/https://edition.cnn.com/europe/live-news/ukraine-russia-putin-news-03-26-22/h_0209716058a32b5f42a81bf113a2f979|archive-date=26 March 2022|language=en}}</ref> ਮੇਅਰ ਐਂਡਰੀ ਸਦੋਵੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, 18 ਅਪ੍ਰੈਲ 2022 ਨੂੰ, ਸ਼ਹਿਰ 'ਤੇ ਪੰਜ ਮਿਜ਼ਾਈਲ ਹਮਲੇ ਹੋਏ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸੱਤ ਨਾਗਰਿਕ ਮਾਰੇ ਗਏ ਅਤੇ 11 ਜ਼ਖਮੀ ਹੋ ਗਏ। ਖੇਤਰੀ ਗਵਰਨਰ ਮੈਕਸਿਮ ਕੋਜ਼ਿਸਟਕੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਫੌਜੀ ਫੈਕਟਰੀਆਂ ਅਤੇ ਇੱਕ ਟਾਇਰਾਂ ਦੀ ਦੁਕਾਨ ਸੀ। ਇੱਕ ਹੋਟਲ ਜਿੱਥੇ ਖਾਲੀ ਕਰਵਾਏ ਗਏ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਰਿਹਾਇਸ਼ ਸੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਵੀ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਿਆ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀਆਂ ਖਿੜਕੀਆਂ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਿਆ। ਰੂਸੀ ਰੱਖਿਆ ਮੰਤਰਾਲੇ ਨੇ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਕਿ 18 ਅਪ੍ਰੈਲ ਦੀ ਰਾਤ ਨੂੰ ਰੂਸੀ ਮਿਜ਼ਾਈਲਾਂ ਦੁਆਰਾ ਮਾਰੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਥਾਵਾਂ ਫੌਜੀ ਨਿਸ਼ਾਨੇ ਸਨ।<ref>{{Cite news|url=https://www.canberratimes.com.au/story/7702438/blasts-rock-ukraine-as-bodies-line-streets/|title=Blasts rock Ukraine as bodies line streets|date=18 April 2022|access-date=18 April 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220418092930/https://www.canberratimes.com.au/story/7702438/blasts-rock-ukraine-as-bodies-line-streets/|archive-date=18 April 2022|publisher=the Canberra Times|language=en}}</ref> 10 ਅਕਤੂਬਰ 2022 ਨੂੰ ਯੂਕਰੇਨ 'ਤੇ ਕੀਤੇ ਗਏ ਮਿਜ਼ਾਈਲ ਹਮਲਿਆਂ ਦੌਰਾਨ ਲਵੀਵ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਸ਼ਹਿਰ ਭਰ ਵਿੱਚ ਬਲੈਕਆਊਟ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ।<ref>{{Cite web |title=Explosions in Lviv, city is without electricity and mobile connection |url=https://www.pravda.com.ua/eng/news/2022/10/10/7371068/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20221012150631/https://www.pravda.com.ua/eng/news/2022/10/10/7371068/ |archive-date=12 October 2022 |access-date=2022-10-12 |website=Ukrainska Pravda |language=en}}</ref> 11 ਅਕਤੂਬਰ 2022 ਨੂੰ, ਸਦੋਵੀ ਨੇ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਕਿ ਸ਼ਹਿਰ ਇੱਕ ਮਿਜ਼ਾਈਲ ਹਮਲੇ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜਿਸਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਬਿਜਲੀ ਬੰਦ ਹੋ ਗਈ ਹੈ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਵਿੱਚ ਕਮੀ ਆਈ ਹੈ।<ref>{{Cite news|url=https://www.reuters.com/world/europe/russian-strike-ukraines-lviv-hits-power-supply-mayor-says-2022-10-11/|title=Russian strike on Ukraine's Lviv hits power supply – mayor|date=2022-10-12|work=Reuters|access-date=2022-10-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20221013015118/https://www.reuters.com/world/europe/russian-strike-ukraines-lviv-hits-power-supply-mayor-says-2022-10-11/|archive-date=13 October 2022|agency=Reuters|language=en}}</ref> ਗਵਰਨਰ ਮੈਕਸਿਮ ਕੋਜ਼ਿਤਸਕੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ 5 ਅਕਤੂਬਰ, 2025 ਨੂੰ, ਲਵੀਵ ਉੱਤੇ ਰੂਸੀ ਹਮਲਾ ਲਵੀਵ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਯੁੱਧ ਸੀ, ਇਸ ਵਿੱਚ 140 ਡਰੋਨ ਅਤੇ 23 ਮਿਜ਼ਾਈਲਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ। 5 ਨਾਗਰਿਕ ਮਾਰੇ ਗਏ ਅਤੇ ਦਰਜਨਾਂ ਜ਼ਖਮੀ ਹੋ ਗਏ।<ref>{{Cite news|url=https://www.reuters.com/world/europe/russian-aerial-attack-kyiv-kills-one-injures-10-officials-say-2025-10-25/|title=Russian aerial attack on Kyiv kills two, injures 13, Ukraine officials say|date=October 25, 2025|work=[[Reuters]]}}</ref> == ਭੂਗੋਲ == [[ਤਸਵੀਰ:Lviv_City,_Ukraine,_Sentinel-2_satellite_image,_30-AUG-2017.jpg|thumb|ਲਵੀਵ ਦਾ ਇੱਕ ਸੈਟੇਲਾਈਟ ਦ੍ਰਿਸ਼ ([[Sentinel-2|ਸੈਂਟੀਨਲ-2]]; 14 ਅਗਸਤ 2017)]] ਲਵੀਵ ਰੋਜ਼ਟੋਚੀਆ ਅੱਪਲੈਂਡ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ 'ਤੇ ਹੈ, ਜੋ ਪੋਲਿਸ਼ ਸਰਹੱਦ ਤੋਂ ਲਗਭਗ 70 ਕਿਲੋਮੀਟਰ (43 ਮੀਲ) ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਪੂਰਬੀ ਕਾਰਪੈਥੀਅਨ ਪਹਾੜਾਂ ਤੋਂ 160 ਕਿਲੋਮੀਟਰ (99 ਮੀਲ) ਉੱਤਰ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਲਵੀਵ ਦੀ ਔਸਤ ਉਚਾਈ ਸਮੁੰਦਰ ਤਲ ਤੋਂ 296 ਮੀਟਰ (971 ਫੁੱਟ) ਹੈ। ਇਸਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਬਿੰਦੂ ਵਿਸੋਕੀ ਜ਼ਾਮੋਕ (ਉੱਚਾ ਕਿਲ੍ਹਾ) ਹੈ, ਜੋ ਸਮੁੰਦਰ ਤਲ ਤੋਂ 409 ਮੀਟਰ (1,342 ਫੁੱਟ) ਉੱਚਾ ਹੈ। ਇਸ ਕਿਲ੍ਹੇ ਤੋਂ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਦਾ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਇਸਦੇ ਵਿਲੱਖਣ, ਹਰੇ-ਗੁੰਬਦ ਵਾਲੇ ਚਰਚਾਂ ਅਤੇ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ ਦੇ ਨਾਲ। ਪੁਰਾਣਾ ਕੰਧਾਂ ਵਾਲਾ ਸ਼ਹਿਰ ਪੋਲਟਵਾ ਨਦੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਹਾਈ ਕੈਸਲ ਦੇ ਤਲਹਟੀ 'ਤੇ ਸੀ। 13ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ, ਨਦੀ ਨੂੰ ਸਾਮਾਨ ਦੀ ਢੋਆ-ਢੁਆਈ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। 20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ, ਪੋਲਟਵਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਢੱਕਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ ਜਿੱਥੇ ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚੋਂ ਵਗਦਾ ਸੀ; ਨਦੀ ਲਵੀਵ ਦੀ ਕੇਂਦਰੀ ਗਲੀ, ਲਿਬਰਟੀ ਐਵੇਨਿਊ [ਯੂਕੇ], ਅਤੇ ਲਵੀਵ ਥੀਏਟਰ ਆਫ਼ ਓਪੇਰਾ ਐਂਡ ਬੈਲੇ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਸਿੱਧਾ ਵਗਦੀ ਹੈ। === ਜਲਵਾਯੂ === ਲਵੀਵ ਦਾ ਜਲਵਾਯੂ ਨਮੀ ਵਾਲਾ ਮਹਾਂਦੀਪੀ ਹੈ (ਕੋਪੇਨ ਜਲਵਾਯੂ ਵਰਗੀਕਰਣ Dfb) ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਰਦੀਆਂ ਠੰਡੀਆਂ ਅਤੇ ਗਰਮੀਆਂ ਗਰਮ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।<ref>{{Cite journal|last=Kottek|first=M.|last2=J. Grieser|last3=C. Beck|last4=B. Rudolf|last5=F. Rubel|year=2006|title=World Map of the Köppen-Geiger climate classification updated|url=http://koeppen-geiger.vu-wien.ac.at/pdf/kottek_et_al_2006_A4.pdf|journal=Meteorol. Z.|volume=15|issue=3|pages=259–263|bibcode=2006MetZe..15..259K|doi=10.1127/0941-2948/2006/0130|archive-url=https://web.archive.org/web/20210811204828/http://koeppen-geiger.vu-wien.ac.at/pdf/kottek_et_al_2006_A4.pdf|archive-date=11 August 2021|access-date=24 August 2012}}</ref> ਜਨਵਰੀ ਵਿੱਚ ਔਸਤ ਤਾਪਮਾਨ −3 °C (27 °F) ਅਤੇ ਜੁਲਾਈ ਵਿੱਚ 18 °C (64 °F) ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਔਸਤ ਨਮੀ ਦਾ ਪੱਧਰ ਖੁਸ਼ਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਗਰਮੀਆਂ ਵਿੱਚ ਨਮੀ ਆਰਾਮਦਾਇਕ ਤੋਂ ਗਿੱਲੀ ਤੱਕ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।<ref>{{Cite web |title=Climate and Average Weather Year Round in Lviv |url=https://weatherspark.com/y/91475/Average-Weather-in-Lviv-Ukraine-Year-Round |access-date=2025-12-08 |website=WeatherSpark}}</ref> ਔਸਤ ਸਾਲਾਨਾ ਬਾਰਿਸ਼ 745 ਮਿਲੀਮੀਟਰ (29 ਇੰਚ) ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਿਸਦੀ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਗਰਮੀਆਂ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਲਵੀਵ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਤੀ ਸਾਲ ਔਸਤ ਧੁੱਪ ਦੀ ਮਿਆਦ ਲਗਭਗ 1,804 ਘੰਟੇ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।{{Weather box | collapsed = yes | location = Lviv (1991–2020, extremes 1936–present) | metric first = Y | single line = Y | Jan record high C = 14.9 | Feb record high C = 17.9 | Mar record high C = 23.5 | Apr record high C = 28.9 | May record high C = 32.2 | Jun record high C = 37.4 | Jul record high C = 36.3 | Aug record high C = 37.3 | Sep record high C = 34.5 | Oct record high C = 25.6 | Nov record high C = 21.6 | Dec record high C = 16.5 | year record high C = 37.4 | Jan high C = 0.2 | Feb high C = 2.0 | Mar high C = 7.0 | Apr high C = 14.5 | May high C = 19.5 | Jun high C = 23.0 | Jul high C = 24.7 | Aug high C = 24.5 | Sep high C = 19.0 | Oct high C = 13.2 | Nov high C = 6.8 | Dec high C = 1.5 | year high C = 13.0 | Jan mean C = -2.7 | Feb mean C = -1.5 | Mar mean C = 2.5 | Apr mean C = 9.0 | May mean C = 13.8 | Jun mean C = 17.3 | Jul mean C = 19.0 | Aug mean C = 18.5 | Sep mean C = 13.5 | Oct mean C = 8.4 | Nov mean C = 3.3 | Dec mean C = -1.3 | year mean C = 8.3 | Jan low C = -5.7 | Feb low C = -4.8 | Mar low C = -1.4 | Apr low C = 3.8 | May low C = 8.4 | Jun low C = 12.0 | Jul low C = 13.7 | Aug low C = 13.2 | Sep low C = 8.7 | Oct low C = 4.4 | Nov low C = 0.4 | Dec low C = -4.1 | year low C = 4.1 | Jan record low C = -28.5 | Feb record low C = -29.5 | Mar record low C = -25.0 | Apr record low C = -12.1 | May record low C = -5.0 | Jun record low C = 0.5 | Jul record low C = 4.5 | Aug record low C = 2.6 | Sep record low C = -3.0 | Oct record low C = -13.2 | Nov record low C = -17.6 | Dec record low C = -25.6 | year record low C = -29.5 | precipitation colour = green | Jan precipitation mm = 46 | Feb precipitation mm = 48 | Mar precipitation mm = 48 | Apr precipitation mm = 52 | May precipitation mm = 93 | Jun precipitation mm = 86 | Jul precipitation mm = 96 | Aug precipitation mm = 73 | Sep precipitation mm = 70 | Oct precipitation mm = 57 | Nov precipitation mm = 50 | Dec precipitation mm = 50 | year precipitation mm = 769 | Jan snow depth cm = 7 | Feb snow depth cm = 9 | Mar snow depth cm = 4 | Apr snow depth cm = 0 | May snow depth cm = 0 | Jun snow depth cm = 0 | Jul snow depth cm = 0 | Aug snow depth cm = 0 | Sep snow depth cm = 0 | Oct snow depth cm = 0 | Nov snow depth cm = 1 | Dec snow depth cm = 4 | year snow depth cm = 9 | Jan rain days = 9 | Feb rain days = 9 | Mar rain days = 11 | Apr rain days = 14 | May rain days = 16 | Jun rain days = 17 | Jul rain days = 16 | Aug rain days = 14 | Sep rain days = 14 | Oct rain days = 14 | Nov rain days = 13 | Dec rain days = 11 | year rain days = 158 | Jan snow days = 17 | Feb snow days = 17 | Mar snow days = 11 | Apr snow days = 3 | May snow days = 0.1 | Jun snow days = 0 | Jul snow days = 0 | Aug snow days = 0 | Sep snow days = 0 | Oct snow days = 1 | Nov snow days = 8 | Dec snow days = 15 | year snow days = 72 | Jan humidity = 83.3 | Feb humidity = 80.7 | Mar humidity = 74.5 | Apr humidity = 67.1 | May humidity = 70.4 | Jun humidity = 72.6 | Jul humidity = 74.1 | Aug humidity = 74.3 | Sep humidity = 78.2 | Oct humidity = 80.3 | Nov humidity = 84.4 | Dec humidity = 85.0 | year humidity = 77.1 | Jan sun = 64 | Feb sun = 79 | Mar sun = 112 | Apr sun = 188 | May sun = 227 | Jun sun = 238 | Jul sun = 254 | Aug sun = 222 | Sep sun = 179 | Oct sun = 148 | Nov sun = 56 | Dec sun = 37 | year sun = 1804 | source 1 = Pogoda.ru.net<ref name=pogoda>{{cite web |archive-url=https://web.archive.org/web/20191214004830/http://www.pogodaiklimat.ru/climate/33393.htm |archive-date=14 December 2019 |url=http://www.pogodaiklimat.ru/climate/33393.htm |title=Pogoda.ru.net |access-date=8 November 2021 |publisher=Weather and Climate (Погода и климат) |language=ru |date=May 2011}}</ref> | source 2 = [[NOAA]] (humidity 1991–2020, sun 1961–1990)<ref name=WMOCLINO>{{cite web |archive-url=https://web.archive.org/web/20250422013818/https://www.ncei.noaa.gov/data/oceans/archive/arc0216/0253808/6.6/data/0-data/Region-6-WMO-Normals-9120/Ukraine/CSV/Lviv_33393.csv |archive-date=22 April 2025 |url=https://www.ncei.noaa.gov/data/oceans/archive/arc0216/0253808/6.6/data/0-data/Region-6-WMO-Normals-9120/Ukraine/CSV/Lviv_33393.csv |format=CSV |title=Lviv Climate Normals 1991–2020 |work=World Meteorological Organization Climatological Standard Normals (1991–2020) |publisher=[[National Centers for Environmental Information]] |access-date=21 April 2025}}</ref><ref name=NOAA>{{cite web |url=https://www.ncei.noaa.gov/pub/data/normals/WMO/1961-1990/TABLES/REG_VI/UP/33393.TXT |title=L'vov (Lviv) Climate Normals 1961–1990 |publisher=[[National Oceanic and Atmospheric Administration]] |access-date=13 October 2015 |archive-date=29 October 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211029040233/https://www.ncei.noaa.gov/pub/data/normals/WMO/1961-1990/TABLES/REG_VI/UP/33393.TXT |url-status=live }}</ref> | date = April 2012 }} == ਪ੍ਰਬੰਧਕੀ ਵੰਡ == ਲਵੀਵ ਛੇ ਸ਼ਹਿਰੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ (ਖੇਤਰਾਂ) ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਹਰੇਕ ਦੇ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਬੰਧਕੀ ਅੰਗ ਹਨ: * Halytskyi ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ({{Lang|uk|Галицький район}}), ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ ਗੈਲੀਸ਼ੀਆ ਦੇ ਡੈਨੀਅਲ (ਡੈਨੀਲੋ ਹਾਲਿਤਸਕੀ) ਦੇ ਨਾਮ ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। * ਜ਼ਲਿਜ਼ਨੀਚਨੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ({{Lang|uk|Залізничний район}}), ਸ਼ਾਬਦਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ "ਰੇਲਵੇ ਆਂਢ-ਗੁਆਂਢ" * Lychakivskyi ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ({{Lang|uk|Личаківський район}}) * ਸਿਖਿਵਸਕੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ({{Lang|uk|Сихівський район}}) * ਫ੍ਰੈਂਕਿਵਸਕੀ ({{Lang|uk|Франківський район}}), ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ [[ਇਵਾਨ ਫ਼ਰਾਂਕੋ|ਇਵਾਨ ਫ੍ਰੈਂਕੋ]] ਦੇ ਨਾਮ ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। * Shevchenkivskyi ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ({{Lang|uk|Шевченківський район}}), ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ [[ਤਾਰਾਸ ਸ਼ੇਵਚੈਨਕੋ|ਤਾਰਾਸ ਸ਼ੇਵਚੇਂਕੋ]] ਦੇ ਨਾਮ ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਉਪਨਗਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਨੀਕੀ ({{Lang|uk|Винники}}), ਬ੍ਰਿਉਖੋਵਿਚੀ ({{Lang|uk|Брюховичі}}), ਅਤੇ ਰੁਡਨੋ ({{Lang|uk|Рудно}}) == ਜਨਸੰਖਿਆ == {{Historical populations|5=1939|6=340000|7=1959|8=410678|9=1970|10=553452|11=1979|12=667243|13=1989|14=790908|15=2001|16=732818|17=2011|18=732009|19=2022|20=717273}}ਲਵੀਵ ਦੇ ਵਸਨੀਕ ਔਸਤਨ 75 ਸਾਲ ਜਿਉਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਹ ਉਮਰ ਯੂਕਰੇਨ ਵਿੱਚ ਔਸਤ ਉਮਰ ਨਾਲੋਂ 7 ਸਾਲ ਵੱਧ ਹੈ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵ ਔਸਤ (68 ਸਾਲ) ਨਾਲੋਂ 8 ਸਾਲ ਵੱਧ ਹੈ। 2010 ਵਿੱਚ ਔਸਤ ਜੀਵਨ ਸੰਭਾਵਨਾ ਮਰਦਾਂ ਵਿੱਚ 71 ਸਾਲ ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਵਿੱਚ 79.5 ਸਾਲ ਸੀ।<ref>{{Cite web |title= |url=http://www.city-institute.org/Socio/Demographic_forecast_small_eng.jpg |archive-url=https://web.archive.org/web/20141205154531/http://www.city-institute.org/Socio/Demographic_forecast_small_eng.jpg |archive-date=5 December 2014 |access-date=7 August 2023}}</ref> 2001 ਅਤੇ 2010 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ [[ਜਣਨ ਸਮਰੱਥਾ|ਪ੍ਰਜਨਨ]] ਦਰਾਂ ਵਿੱਚ ਲਗਾਤਾਰ ਵਾਧਾ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ; ਹਾਲਾਂਕਿ, ਪਿਛਲੇ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਘੱਟ ਪ੍ਰਜਨਨ ਦਰ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਧਿਆਨ ਦੇਣ ਯੋਗ ਰਹੇ, ਭਾਵੇਂ ਜਨਮ ਦਰ ਵਧੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ, 25 ਸਾਲ ਤੋਂ ਘੱਟ ਉਮਰ ਦੇ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਦੀ ਭਾਰੀ ਘਾਟ ਹੈ। 2011 ਵਿੱਚ, ਲਵੀਵ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਦਾ 13.7% 15 ਸਾਲ ਤੋਂ ਘੱਟ ਉਮਰ ਦੇ ਨੌਜਵਾਨ ਅਤੇ 17.6% 60 ਸਾਲ ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਧ ਉਮਰ ਦੇ ਵਿਅਕਤੀ ਸਨ।<ref>{{Cite web |title=Lviv City Profile 2010–2011 |url=http://www.ebed.org.ua/sites/expertise.one2action.com/files/repo/ebed_lviv_city_profile_eng.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140701033150/http://www.ebed.org.ua/sites/expertise.one2action.com/files/repo/ebed_lviv_city_profile_eng.pdf |archive-date=1 July 2014}}</ref> === ਇਤਿਹਾਸਕ ਆਬਾਦੀ === {| class="wikitable floatright" ! colspan="7" style="background:#E0E0E0;" |ਧਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਆਬਾਦੀ ਢਾਂਚਾ 1869–1931 |- !ਭਾਈਚਾਰਾ !1869 <ref name="Britannica1890">''The Encyclopædia Britannica: a dictionary of arts, sciences and general literature''.</ref> !1890 <ref name="Brockhaus1894">''Brockhaus' Konversations-Lexikon''.</ref> !1900 <ref name="Meyers1908">''Meyers Konversations-Lexikon''.</ref> !1910 <ref name="Hann">C. M. Hann, Paul Robert Magocsi ed.</ref> !1921 <ref name="Hann" /> !1931 <ref name="Chorny">[http://etno.uaweb.org/nsklad/1931-lvivske.html Національний склад Львівського воєводства] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101031192233/http://etno.uaweb.org/nsklad/1931-lvivske.html|date=31 October 2010}} за переписом 1931 року</ref> |- |ਰੋਮਨ ਕੈਥੋਲਿਕ |53.1% |52.6% |51.7% |51% |51% |50.4% |- |ਯਹੂਦੀ |30.6% |28.2% |27.7% |28% |35% |31.9% |- |ਯੂਨਾਨੀ ਕੈਥੋਲਿਕ |14.2% |17.1% |18.3% |19% |12% |15.9% |} {| class="wikitable floatright" ! colspan="10" style="background:#E0E0E0;" |ਨਸਲੀ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਆਬਾਦੀ ਦੀ ਬਣਤਰ 1900–2001 |- !ਨਸਲ !1900 <ref>[http://etno.uaweb.org/nsklad/1900-halychyna.html Населення Східної Галичини] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101031192201/http://etno.uaweb.org/nsklad/1900-halychyna.html|date=31 October 2010}} за переписом 1900 року</ref> !1921 {{Sfn|Romantsov|2012}} !1931 <ref name="Chorny2">[http://etno.uaweb.org/nsklad/1931-lvivske.html Національний склад Львівського воєводства] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101031192233/http://etno.uaweb.org/nsklad/1931-lvivske.html|date=31 October 2010}} за переписом 1931 року</ref> !1944 <ref name="Risch">William Jay Risch.</ref> !1950 !1959 <ref name="Szporluk">Roman Szporluk.</ref> !1979 <ref name="Szporluk" /> !1989 <ref name="Szporluk" /> !2001 <ref name="2001census">{{Cite web |title=Всеукраїнський перепис населення 2001 |url=http://2001.ukrcensus.gov.ua/eng/results/general/nationality/Lviv/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20110723105733/http://2001.ukrcensus.gov.ua/eng/results/general/nationality/Lviv/ |archive-date=23 July 2011 |access-date=2 May 2011 |website=2001.ukrcensus.gov.ua}}</ref> |- style="text-align:right;" | style="text-align:left;" |ਯੂਕਰੇਨੀਅਨ |19.9% |9.1% |11.2% |26.4% |49.9% |60.0% |74.0% |79.1% |88.1% |- style="text-align:right;" | style="text-align:left;" |[[ਰੂਸੀ ਲੋਕ|ਰੂਸੀ]] |0.0% |0.2% |0.2% |5.5% |31.2% |27.0% |19.3% |16.1% |8.9% |- style="text-align:right;" | style="text-align:left;" |[[ਯਹੂਦੀ]] |26.5% |27.6% |24.1% | |6.4% |6.0% |2.7% |1.6% |0.3% |- style="text-align:right;" | style="text-align:left;" |ਪੋਲ |49.4% |62.2% |63.5% |63% |10.3% |4.0% |1.8% |1.2% |0.9% |} {| class="wikitable floatright" style="text-align:right; margin:0 0 0 1em;" ! colspan="4" |1989 ਅਤੇ 2001 ਦੀ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਲਵੀਵ ਵਿੱਚ ਨਸਲੀ |- | style="text-align:left;" |ਯੂਕਰੇਨੀਅਨ |622,800 |79.1% |88.1% |- | style="text-align:left;" |[[ਰੂਸੀ ਲੋਕ|ਰੂਸੀ]] |126,418 |16.1% |8.9% |- | style="text-align:left;" |[[ਯਹੂਦੀ]] |12,837 |1.6% |0.3% |- | style="text-align:left;" |ਪੋਲ |9,697 |1.2% |0.9% |- | style="text-align:left;" |ਬੇਲਾਰੂਸੀ |5,800 |0.7% |0.4% |- | style="text-align:left;" |ਅਰਮੀਨੀਆਈ |1,000 |0.1% |0.1% |- | style="text-align:left;" |ਕੁੱਲ |778,557 | | |- | colspan="4" style="text-align:left;" |<small>ਸੰਖਿਆਵਾਂ ਵਿੱਚ ਖੇਤਰ ਜਾਂ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਕਸਬੇ ਸ਼ਾਮਲ ਨਹੀਂ ਹਨ।</small><ref name="per">Official census of 2001.</ref> |} * ਸਾਲ 1405: ਪੁਰਾਣੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 4,500 ਵਸਨੀਕ, ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਦੋ ਉਪਨਗਰਾਂ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 600। * ਸਾਲ 1544: ਪੁਰਾਣੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 3,000 ਵਸਨੀਕ (1527 ਦੀ ਅੱਗ ਕਾਰਨ ਗਿਣਤੀ ਲਗਭਗ 30% ਘੱਟ ਗਈ ਸੀ), ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਉਪਨਗਰਾਂ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 2,700। * ਸਾਲ 1840: ਲਗਭਗ 67,000 ਵਸਨੀਕ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ 20,000 ਯਹੂਦੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ। * ਸਾਲ 1850: ਲਗਭਗ 80,000 ਵਸਨੀਕ (ਚਾਰ ਉਪਨਗਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ), ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ 25,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਯਹੂਦੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ। * ਸਾਲ 1869: 87,109 ਵਸਨੀਕ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 46,252 ਰੋਮਨ ਕੈਥੋਲਿਕ, 26,694 ਯਹੂਦੀ, ਯੂਨਾਨੀ ਯੂਨੀਏਟ ਚਰਚਾਂ ਦੇ 12,406 ਮੈਂਬਰ। * ਸਾਲ 1890: 127,943 ਵਸਨੀਕ (64,102 ਮਰਦ, 63,481 ਔਰਤਾਂ), ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 67,280 ਕੈਥੋਲਿਕ, 36,130 ਯਹੂਦੀ, ਯੂਨਾਨੀ ਯੂਨੀਏਟ ਚਰਚਾਂ ਦੇ 21,876 ਮੈਂਬਰ, 2,061 ਪ੍ਰੋਟੈਸਟੈਂਟ, 596 ਆਰਥੋਡਾਕਸ ਅਤੇ ਹੋਰ। * ਸਾਲ 1900: 159,877 ਵਸਨੀਕ, ਫੌਜੀ (10,326 ਮਰਦ) ਸਮੇਤ। ਇਹਨਾਂ ਵਸਨੀਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ, 82,597 ਰੋਮਨ ਕੈਥੋਲਿਕ ਚਰਚ ਦੇ ਮੈਂਬਰ, 29,327 ਯੂਨਾਨੀ ਯੂਨੀਏਟ ਚਰਚਾਂ ਦੇ ਮੈਂਬਰ, ਅਤੇ 44,258 ਯਹੂਦੀ ਸਨ। ਆਪਣੀ ਸੰਚਾਰ ਭਾਸ਼ਾ ਵਜੋਂ, 120,634 ਪੋਲਿਸ਼, 20,409 ਜਰਮਨ ਜਾਂ ਯਿੱਦੀਸ਼, ਅਤੇ 15,159 ਯੂਕਰੇਨੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਰਤਦੇ ਸਨ। * ਸਾਲ 1921: 219,388 ਵਸਨੀਕ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ 136,519 ਪੋਲਿਸ਼, 60,431 ਯਹੂਦੀ ਅਤੇ 19,866 ਯੂਕਰੇਨੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ। * ਸਾਲ 1931: 312,231 ਵਸਨੀਕ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ 198,212 ਪੋਲਿਸ਼, 75,316 ਯਹੂਦੀ ਅਤੇ 35,137 ਯੂਕਰੇਨੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ। * ਸਾਲ 1939: 340.000 ਵਸਨੀਕ। * ਸਾਲ 1940: 500,000। * ਜੁਲਾਈ 1944: 149,000। * ਸਾਲ 1955: 380,000। * ਸਾਲ 2001: 725,000 ਵਸਨੀਕ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 88% ਯੂਕਰੇਨੀ, 9% ਰੂਸੀ ਅਤੇ 1% ਪੋਲਿਸ਼ ਸਨ। ਹੋਰ 200,000 ਲੋਕ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਉਪਨਗਰਾਂ ਤੋਂ ਆਉਣ-ਜਾਣ ਕਰਦੇ ਸਨ। * ਸਾਲ 2007: 735,000 ਵਸਨੀਕ। ਲਿੰਗ ਅਨੁਸਾਰ: 51.5% ਔਰਤਾਂ, ਅਤੇ 48.5% ਮਰਦ। ਜਨਮ ਸਥਾਨ ਅਨੁਸਾਰ: 56% ਲਵੀਵ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਏ, 19% ਲਵੀਵ ਓਬਲਾਸਟ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਏ, 11% ਪੂਰਬੀ ਯੂਕਰੇਨ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਏ, 7% ਯੂਐਸਐਸਆਰ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਗਣਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਏ (ਰੂਸ 4%), 4% ਪੋਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਏ, ਅਤੇ 3% ਪੱਛਮੀ ਯੂਕਰੇਨ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਏ, ਪਰ ਲਵੀਵ ਓਬਲਾਸਟ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ। * ਧਾਰਮਿਕ ਪਾਲਣਾ: (2001) * 52% ਯੂਕਰੇਨੀ ਯੂਨਾਨੀ ਕੈਥੋਲਿਕ ਚਰਚ * 31% ਯੂਕਰੇਨੀ ਆਰਥੋਡਾਕਸ ਚਰਚ - ਕੀਵ ਪੈਟ੍ਰਿਆਰਕੇਟ * 5% ਯੂਕਰੇਨੀ ਆਟੋਸੇਫਲਸ ਆਰਥੋਡਾਕਸ ਚਰਚ * 3% ਯੂਕਰੇਨੀ ਆਰਥੋਡਾਕਸ ਚਰਚ (ਮਾਸਕੋ ਪੈਟ੍ਰਿਆਰਕੇਟ) * 3% ਹੋਰ ਧਰਮ === ਭਾਸ਼ਾ === {| class="floatright wikitable" ! colspan="5" style="background:#E0E0E0;" |20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੌਰਾਨ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਵਰਤੋਂ |- !ਭਾਸ਼ਾ !1931 !1970 !1979 !1989 |- |ਯੂਕਰੇਨੀ |11.3% |&nbsp;65.2% |&nbsp;71.3% |&nbsp;77.2% |- |ਰੂਸੀ |0.1% |&nbsp;31.1% |&nbsp;25.7% |&nbsp;19.9% |- |ਯਿੱਦੀਸ਼ |24.1% | | | |- |ਪੋਲਿਸ਼ |63.5% | | | |- |ਹੋਰ |1.0% |&nbsp;3.7% |&nbsp;3.0% |&nbsp;2.9% |} ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਲਵੀਵੀਅਨ [[ਯੂਕਰੇਨੀ ਭਾਸ਼ਾ|ਯੂਕਰੇਨੀ]] ਬੋਲਦੇ ਹਨ। 1970 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਤੋਂ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਯੂਕਰੇਨੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾਹੋਇਆ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ 1980 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਤੋਂ ਰੂਸੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਵਿੱਚ ਗਿਰਾਵਟ ਆਈ ਹੈ। 2000 ਵਿੱਚ, ਇਹ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ 80% ਲਵੀਵੀਅਨ ਯੂਕਰੇਨੀ ਬੋਲਦੇ ਸਨ। <ref name="The population of Lviv in the mirror polls">{{Cite web |title=Андрій Садовий |url=http://www.ji.lviv.ua/n23texts/sadovyj.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20090816124100/http://www.ji.lviv.ua/n23texts/sadovyj.htm |archive-date=16 August 2009 |access-date=10 April 2013 |website=www.ji.lviv.ua}}</ref> 2001 ਦੀ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਦੇ ਨਤੀਜੇ:<ref>{{Cite web |title=Рідні мови в об'єднаних територіальних громадах України |url=https://socialdata.org.ua/projects/mova-2001/ |language=uk}}</ref> {| class="standard" !ਭਾਸ਼ਾ !ਨੰਬਰ !ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤਤਾ |- |[[ਯੂਕਰੇਨੀ ਭਾਸ਼ਾ|ਯੂਕਰੇਨੀ]] | align="right" |641 688 | align="right" |88.48% |- |ਰੂਸੀ | align="right" |72 125 | align="right" |9.95% |- |ਹੋਰ ਜਾਂ ਅਨਿਸ਼ਚਿਤ | align="right" |11 389 | align="right" |1.57% |- |ਕੁੱਲ | align="right" |725 202 | align="right" |100.00% |} 2023 ਦੇ ਮੱਧ ਵਿੱਚ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਰਿਪਬਲਿਕਨ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੇ ਗਏ ਇੱਕ ਸਰਵੇਖਣ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ 96% ਵਸਨੀਕ ਘਰ ਵਿੱਚ ਯੂਕਰੇਨੀ ਬੋਲਦੇ ਸਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 3% ਰੂਸੀ ਬੋਲਦੇ ਸਨ।<ref>{{Cite web |title=Municipal Survey 2023 |url=https://ratinggroup.ua/files/ratinggroup/reg_files/municipal_survey_may_2023_ua_-_final.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230719164824/https://ratinggroup.ua/files/ratinggroup/reg_files/municipal_survey_may_2023_ua_-_final.pdf |archive-date=19 July 2023 |access-date=7 August 2023 |website=ratinggroup.ua}}</ref> === ਨਸਲੀ ਪੋਲਿਸ਼ ਆਬਾਦੀ === {| class="wikitable floatright" !ਸਾਲ !ਪੋਲ !% |- |1921 <ref name="brockhaus">''Der Große Brockhaus''.</ref> |112,000 |51 |- |1989 |9,500 <ref>1.2% of 790,908</ref> |1.2 <ref name="2001census2">{{Cite web |title=Всеукраїнський перепис населення 2001 |url=http://2001.ukrcensus.gov.ua/eng/results/general/nationality/Lviv/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20110723105733/http://2001.ukrcensus.gov.ua/eng/results/general/nationality/Lviv/ |archive-date=23 July 2011 |access-date=2 May 2011 |website=2001.ukrcensus.gov.ua}}</ref> |- |2001 <ref name="2001census2" /> |6,400 |0.9 |} 1349 ਵਿੱਚ ਪਿਆਸਟ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਦੇ ਰਾਜਾ ਕੈਸੀਮੀਰ ਦੁਆਰਾ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਨਸਲੀ ਪੋਲਿਸ਼ ਅਤੇ ਪੋਲਿਸ਼ ਯਹੂਦੀ ਕਾਫ਼ੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਲਵੋ ਵਿੱਚ ਵਸਣ ਲੱਗ ਪਏ ਸਨ। ਲੂਵ ਨੇ ਕਈ ਸਦੀਆਂ ਤੱਕ, ਪੋਲਿਸ਼ ਸੁਨਹਿਰੀ ਯੁੱਗ ਦੌਰਾਨ, ਅਤੇ ਰੂਸ, ਪ੍ਰਸ਼ੀਆ ਅਤੇ ਆਸਟਰੀਆ ਦੁਆਰਾ ਪੋਲੈਂਡ ਦੀ ਵੰਡ ਤੱਕ, ਪੋਲੈਂਡ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕ ਕੇਂਦਰ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ।<ref>{{Cite news|title=In Poland, a Jewish Revival Thrives|date=12 July 2007|work=[[The New York Times]]|quote=Probably about 70 percent of the world's European Jews, or [[Ashkenazi]], can trace their ancestry to Poland – thanks to a 14th-century king, Casimir III the Great, who drew Jewish settlers from across Europe with his vow to protect them as "people of the king".}}</ref> ਦੂਜੇ ਪੋਲਿਸ਼ ਗਣਰਾਜ ਵਿੱਚ, ਲਵੋ ਵੋਇਵੋਡਸ਼ਿਪ (1921 ਵਿੱਚ 2,789,000 ਲੋਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਵਸਿਆ ਹੋਇਆ) ਦਸ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਵਧ ਕੇ 3,126,300 ਵਸਨੀਕ ਹੋ ਗਿਆ।<ref name="grodek">{{Cite web |date=2012 |title=Województwo lwowskie. 1920–1939 |url=http://www.grodekjagiellonski.republika.pl/wojewodztwo.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120308215808/http://www.grodekjagiellonski.republika.pl/wojewodztwo.html |archive-date=8 March 2012 |website=KALENDARIUM |publisher=Grodek Jagiellonski}}</ref> ਦੂਜੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ, ਲਵੀਵ ਨੂੰ ਪੋਲੋਨਾਈਜ਼ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ 1944-1946 ਵਿੱਚ ਸੋਵੀਅਤ-ਪ੍ਰਬੰਧਿਤ ਆਬਾਦੀ ਦੇ ਆਦਾਨ-ਪ੍ਰਦਾਨ ਦੁਆਰਾ, ਪਰ ਸਾਇਬੇਰੀਆ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਦੇਸ਼ ਨਿਕਾਲੇ ਦੁਆਰਾ ਵੀ। <ref name="loz">{{Cite web |last=R. Lozinsky |title=poles in Lviv |url=http://postup.brama.com/010928/148_8_1.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303175015/http://postup.brama.com/010928/148_8_1.html |archive-date=3 March 2016 |access-date=11 February 2016}}</ref> ਜਿਹੜੇ ਲੋਕ ਸਰਹੱਦੀ ਤਬਦੀਲੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਨਾਲ ਬਣੇ ਰਹੇ, ਉਹ ਲਵੀਵ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਨਸਲੀ ਘੱਟ ਗਿਣਤੀ ਬਣ ਗਏ। 1959 ਤੱਕ ਪੋਲ ਲੋਕ ਸਥਾਨਕ ਆਬਾਦੀ ਦਾ ਸਿਰਫ਼ 4% ਸਨ। ਕਈ ਪਰਿਵਾਰ ਮਿਸ਼ਰਤ ਸਨ।<ref name="loz" /> ਸੋਵੀਅਤ ਦਹਾਕਿਆਂ ਦੌਰਾਨ ਸਿਰਫ਼ ਦੋ ਪੋਲਿਸ਼ ਸਕੂਲ ਹੀ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਰਹੇ: ਨੰਬਰ 10 (8 ਗ੍ਰੇਡਾਂ ਦੇ ਨਾਲ) ਅਤੇ ਨੰਬਰ 24 (10 ਗ੍ਰੇਡਾਂ ਦੇ ਨਾਲ)।<ref name="loz" /> 1980 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਸਮੂਹਾਂ ਨੂੰ ਨਸਲੀ ਸੰਗਠਨਾਂ ਵਿੱਚ ਜੋੜਨ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ। 1988 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪੋਲਿਸ਼ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਅਖ਼ਬਾਰ (ਗਜ਼ੇਟਾ ਲਵੋਵਸਕਾ) ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਪੋਲਿਸ਼ ਆਬਾਦੀ ਪੋਲਿਸ਼ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਉਪਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨਾ ਜਾਰੀ ਰੱਖਦੀ ਹੈ ਜਿਸਨੂੰ ਲਵੋਵ ਉਪਭਾਸ਼ਾ (ਪੋਲਿਸ਼: gwara lwowska) ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 2011 ਵਿੱਚ ਲਵੀਵ ਵਿੱਚ ਵ੍ਹਾਈਟ ਈਗਲ ਨਾਮਕ ਪੋਲਜ਼ ਦੀ ਇੱਕ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।<ref>{{Cite web |title=Orzeł Biały Lwów |url=http://orzelbialy.org.ua/ |website=orzelbialy.org.ua |language=uk-UA}}</ref> === ਯਹੂਦੀ ਆਬਾਦੀ === [[ਤਸਵੀਰ:Стінопис-привид_вул_Тиктора_Львів.jpg|thumb|ਡੇਅਰੀ ਸਟੋਰ ''" [[:pl:mleczarnia|ਮਲੇਕਜ਼ਾਰਨੀਆ]] " ਦੇ'' ਇਸ਼ਤਿਹਾਰ। ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਅਜੇ ਵੀ ਯੁੱਧ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇ ਪੋਲਿਸ਼, ਯਿੱਦੀਸ਼ ਅਤੇ ਜਰਮਨ ਭੂਤਾਂ ਦੇ ਚਿੰਨ੍ਹ ਮਿਲ ਸਕਦੇ ਹਨ।]] ਲਵੀਵ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੇ ਜਾਣੇ-ਪਛਾਣੇ ਯਹੂਦੀ ਦਸਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਹਨ।<ref name="erasedvanishingtraces">{{Cite book|location=Princeton, New Jersey}}</ref> ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣਾ ਬਚਿਆ ਹੋਇਆ ਯਹੂਦੀ ਮਕਬਰਾ 1348 ਦਾ ਹੈ।<ref name="erasedvanishingtraces" /> ਰੱਬੀ ਯਹੂਦੀਆਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਕਰਾਈ ਲੋਕ ਵੀ ਸਨ ਜੋ ਪੂਰਬ ਅਤੇ [[ਬੇਜ਼ਨਟਾਇਨ ਸਾਮਰਾਜ|ਬਿਜ਼ੈਂਟੀਅਮ]] ਤੋਂ ਆਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਵਸ ਗਏ ਸਨ। 1349 ਵਿੱਚ ਕੈਸੀਮੀਰ III ਦੁਆਰਾ ਲਵੀਵ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਯਹੂਦੀ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਨੂੰ ਪੋਲੈਂਡ ਦੇ ਦੂਜੇ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਕਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਅਧਿਕਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਏ। ਲਵੀਵ ਦੇ ਦੋ ਵੱਖਰੇ ਯਹੂਦੀ ਕੁਆਰਟਰ ਸਨ, ਇੱਕ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀਆਂ ਕੰਧਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਅਤੇ ਇੱਕ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਬਾਹਰਵਾਰ। ਹਰੇਕ ਦਾ ਆਪਣਾ ਵੱਖਰਾ [[ਸਿਨਾਗੌਗ]] ਸੀ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਕਬਰਸਤਾਨ ਸਾਂਝਾ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਜਿਸਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕ੍ਰੀਮੀਅਨ ਕਰਾਈਟ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੁਆਰਾ ਵੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। 1939 ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ 97 ਸਿਨਾਗੌਗ ਸਨ। [[ਯਹੂਦੀ ਘੱਲੂਘਾਰਾ|ਹੋਲੋਕਾਸਟ]] ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਦਾ ਲਗਭਗ ਇੱਕ ਤਿਹਾਈ ਹਿੱਸਾ ਯਹੂਦੀ ਸੀ (ਦੂਜੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਦੀ ਪੂਰਵ ਸੰਧਿਆ 'ਤੇ 140,000 ਤੋਂ ਵੱਧ)। 1940 ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ ਇਹ ਗਿਣਤੀ ਲਗਭਗ 240,000 ਹੋ ਗਈ ਕਿਉਂਕਿ 1939 ਵਿੱਚ ਪੋਲੈਂਡ ਨੂੰ ਨਾਜ਼ੀ ਅਤੇ ਸੋਵੀਅਤ ਜ਼ੋਨਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਣ ਵਾਲੇ ਮੋਲੋਟੋਵ-ਰਿਬੇਨਟ੍ਰੋਪ ਸਮਝੌਤੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਯਹੂਦੀ ਪੋਲੈਂਡ ਦੇ ਨਾਜ਼ੀ-ਕਬਜ਼ੇ ਵਾਲੇ ਹਿੱਸਿਆਂ ਤੋਂ ਸੋਵੀਅਤ-ਕਬਜ਼ੇ ਵਾਲੇ ਪੋਲੈਂਡ (ਲਵੀਵ ਸਮੇਤ) ਦੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ (ਅਤੇ ਅਸਥਾਈ) ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਭੱਜ ਗਏ। ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਯਹੂਦੀ ਆਬਾਦੀ ਹੋਲੋਕਾਸਟ ਵਿੱਚ ਮਾਰੀ ਗਈ ਸੀ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ, ਨਾਜ਼ੀਆਂ ਨੇ ਯਹੂਦੀ ਕਬਰਸਤਾਨ ਨੂੰ ਵੀ ਤਬਾਹ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਸਨੂੰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ "ਸੋਵੀਅਤਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪੱਕਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ"।<ref name="erasedvanishingtraces2">{{Cite book|location=Princeton, New Jersey}}</ref> ਹੋਲੋਕਾਸਟ ਅਤੇ ਪਰਵਾਸ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਮੂਲ ਯਹੂਦੀ ਆਬਾਦੀ ਲਗਭਗ ਅਲੋਪ ਹੋ ਗਈ। ਯੁੱਧ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਬਚੇ ਹੋਏ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਯਹੂਦੀ ਆਬਾਦੀ ਦੁਆਰਾ ਭਰਿਆ ਗਿਆ, ਜੋ ਕਿ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਪਰਵਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਲੱਖਾਂ ਰੂਸੀਆਂ ਅਤੇ ਯੂਕਰੇਨੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਬਣੀ ਸੀ। ਜੰਗ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਯਹੂਦੀ ਆਬਾਦੀ 1970 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ 30,000 ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਈ। ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ, ਯਹੂਦੀ ਆਬਾਦੀ ਪਰਵਾਸ (ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਅਤੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ) ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਕਾਫ਼ੀ ਘੱਟ ਗਈ ਹੈ ਅਤੇ, ਕੁਝ ਹੱਦ ਤੱਕ, ਸਮਾਈ, ਅਤੇ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਗਿਣਤੀ ਕੁਝ ਹਜ਼ਾਰ ਹੈ।<ref>{{Cite web |title=L'viv entry |url=https://yivoencyclopedia.org/article.aspx/lviv#id0e2jbk |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20221118135400/https://yivoencyclopedia.org/article.aspx/lviv#id0e2jbk |archive-date=18 November 2022 |access-date=18 November 2022}}</ref> ਕਈ ਸੰਗਠਨ ਅਜੇ ਵੀ ਸਰਗਰਮ ਹਨ। ਲਵੀਵ ਵਿੱਚ ਸ਼ੋਲੇਮ ਅਲੀਚੇਮ ਯਹੂਦੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਸੋਸਾਇਟੀ ਨੇ 1988 ਵਿੱਚ [[Ghetto|ਘੇਟੋ]] ਦੇ ਪੀੜਤਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਸਮਾਰਕ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ। 23 ਅਗਸਤ 1992 ਨੂੰ, ਲਵੋਵ ਘੇਟੋ (1941–1943) ਦੇ ਪੀੜਤਾਂ ਲਈ ਯਾਦਗਾਰੀ ਕੰਪਲੈਕਸ ਅਧਿਕਾਰਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਖੋਲ੍ਹਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।<ref>{{Cite web |title=Memorial for the Lwów Ghetto Victims |url=http://www.lvivcenter.org/en/lia/description?ci_objectid=224 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20130501193308/http://www.lvivcenter.org/en/lia/description?ci_objectid=224 |archive-date=1 May 2013 |access-date=11 February 2016 |publisher=Center for Urban History of East Central Europe}}</ref> 2011-2012 ਦੌਰਾਨ, ਯਾਦਗਾਰ ਵਿਰੁੱਧ ਕੁਝ [[ਯਹੂਦੀ-ਵਿਰੋਧ|ਯਹੂਦੀ ਵਿਰੋਧੀ]] ਕਾਰਵਾਈਆਂ ਹੋਈਆਂ। 20 ਮਾਰਚ 2011 ਨੂੰ, ਇਹ ਰਿਪੋਰਟ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਕਿ ਸਮਾਰਕ 'ਤੇ ਸਵਾਸਤਿਕ ਦੇ ਚਿੰਨ੍ਹ ਦੇ ਨਾਲ "ਯਹੂਦੀਆਂ ਨੂੰ ਮੌਤ" ਦਾ ਨਾਅਰਾ ਛਿੜਕਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।<ref>{{Cite web |title=Near Lviv desecrated monument to Holocaust victims |url=http://jn.com.ua/Antisemitism/lvov_1703.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110421022626/http://jn.com.ua/Antisemitism/lvov_1703.html |archive-date=21 April 2011 |access-date=20 October 2012 |publisher=JewishNews.com.ua}}</ref> 21 ਮਾਰਚ 2012 ਨੂੰ, ਅਣਪਛਾਤੇ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਯਾਦਗਾਰ ਦੀ ਭੰਨਤੋੜ ਕੀਤੀ ਗਈ, ਜੋ ਕਿ ਇੱਕ [[ਯਹੂਦੀ-ਵਿਰੋਧ|ਯਹੂਦੀ ਵਿਰੋਧੀ]] ਕਾਰਵਾਈ ਜਾਪਦੀ ਸੀ।<ref>{{Cite web |title=Львовский мемориал жертвам Холокоста во Львове осквернили. ФОТО |url=http://polemika.com.ua/news-85154.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120324111203/http://polemika.com.ua/news-85154.html |archive-date=24 March 2012 |publisher=ДемотиваторыДемотиваторы Редакция не несет ответственности за содержание и}}</ref> === ਆਰਥਿਕਤਾ === [[ਤਸਵੀਰ:E14101.jpg|thumb|E19101 ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਬੱਸ - ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਨ ਦਾ ਉਤਪਾਦ]] ਲਵੀਵ ਪੱਛਮੀ ਯੂਕਰੇਨ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਵਪਾਰਕ ਕੇਂਦਰ ਹੈ। 1 ਜਨਵਰੀ 2011 ਤੱਕ, ਸ਼ਹਿਰ ਨੇ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾ ਵਿੱਚ 837.1 ਮਿਲੀਅਨ [[ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਡਾਲਰ|ਅਮਰੀਕੀ ਡਾਲਰ]] ਦਾ ਨਿਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਲਵੀਵ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਕੁੱਲ ਨਿਵੇਸ਼ ਦਾ ਲਗਭਗ ਦੋ-ਤਿਹਾਈ ਹਿੱਸਾ ਹੈ। 2015 ਵਿੱਚ, ਲਵੀਵ ਦੀਆਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਨੂੰ $14.3 ਮਿਲੀਅਨ ਦਾ ਸਿੱਧਾ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਨਿਵੇਸ਼ ਮਿਲਿਆ; ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਹ ਇੱਕ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਨਾਲੋਂ ਅੱਧਾ ਹੈ (2014 ਵਿੱਚ $30.9 ਮਿਲੀਅਨ)।<ref>{{Cite web |title=Прямі іноземні інвестиції у Львів скоротились у 2,2 разу (ГРАФІК) |url=http://vgolos.com.ua/news/pryami_inozemni_investytsii_u_lviv_skorotylys_u_22_razu_207661.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160314161130/http://vgolos.com.ua/news/pryami_inozemni_investytsii_u_lviv_skorotylys_u_22_razu_207661.html |archive-date=14 March 2016 |access-date=11 September 2017 |website=vgolos.com.ua}}</ref> ਜਨਵਰੀ-ਸਤੰਬਰ 2017 ਦੌਰਾਨ ਲਵੀਵ ਵਿੱਚ ਸਥਾਨਕ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਸਿੱਧੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਨਿਵੇਸ਼ ਦੀ ਆਮ ਰਕਮ $52.4 ਮਿਲੀਅਨ ਸੀ। ਅੰਕੜਾ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਪੂੰਜੀ 31 ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੁਆਰਾ ਨਿਵੇਸ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ (ਕੁਝ ਮੁੱਖ ਨਿਵੇਸ਼ਕ: ਪੋਲੈਂਡ - 47.7%; ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ - 11.3%; [[ਸਾਇਪ੍ਰਸ|ਸਾਈਪ੍ਰਸ]] - 10.7% ਅਤੇ ਨੀਦਰਲੈਂਡ - 6%)।<ref>{{Cite news|url=http://leopolis.news/obsyag-pryamyh-inozemnyh-investytsij-na-lvivshhyni-syagnuv-ponad-50-mln-dol/|access-date=6 December 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20180122184706/http://leopolis.news/obsyag-pryamyh-inozemnyh-investytsij-na-lvivshhyni-syagnuv-ponad-50-mln-dol/|archive-date=22 January 2018|publisher=Leopolis News|year=2017|language=uk|script-title=uk:Обсяг прямих іноземних інвестицій на Львівщині сягнув понад 50 млн дол.}}</ref> 2015 ਲਈ ਲਵੀਵ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਬਜਟ ਦਾ ਕੁੱਲ ਮਾਲੀਆ ਲਗਭਗ 3.81 ਬਿਲੀਅਨ ਯੂਏਐਚ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਇੱਕ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਨਾਲੋਂ 23% ਵੱਧ ਸੀ (2014 ਵਿੱਚ 2.91 ਬਿਲੀਅਨ ਯੂਏਐਚ)।<ref>{{Cite web |title=Ухвала №4261 від 01/19/2015 |url=http://www8.city-adm.lviv.ua/inteam/uhvaly.nsf/(SearchForWeb)/909A31A6B178D576C2257DDB0031913A?OpenDocument |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160314173229/http://www8.city-adm.lviv.ua/inteam/uhvaly.nsf/(SearchForWeb)/909A31A6B178D576C2257DDB0031913A?OpenDocument |archive-date=14 March 2016 |access-date=11 September 2017 |website=www8.city-adm.lviv.ua}}</ref> 10 ਨਵੰਬਰ 2017 ਤੱਕ, [[Lviv City Council|ਲਵੀਵ ਕੌਂਸਲ]] ਦੇ ਡਿਪਟੀਆਂ ਨੇ 5.4 ਬਿਲੀਅਨ UAH ($204 ਮਿਲੀਅਨ) ਦੇ ਬਜਟ ਨੂੰ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਦਿੱਤੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ (5.12 ਬਿਲੀਅਨ UAH) ਲਵੀਵ ਦੇ ਫੰਡ ਦਾ ਮਾਲੀਆ ਸੀ।<ref>{{Citation |last=Особа |first=Софія |url=https://lvivrada.gov.ua/novyny/item/6170-lyviv-otrymav-byudzhet-na-2017-rik |year=2017 |script-title=uk:Львів отримав бюджет на 2017 рік |archive-url=https://web.archive.org/web/20180123072110/https://lvivrada.gov.ua/novyny/item/6170-lyviv-otrymav-byudzhet-na-2017-rik |publisher=LvivRada |language=uk |access-date=23 January 2018 |archive-date=23 January 2018}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://zik.ua/news/2016/11/10/byudzhet_lvova_na_2017_rik_zatverdyly_iz_profitsytom_v_1235_milyarda_988957|access-date=10 November 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20180123072214/https://zik.ua/news/2016/11/10/byudzhet_lvova_na_2017_rik_zatverdyly_iz_profitsytom_v_1235_milyarda_988957|archive-date=23 January 2018|publisher=Zik.UA|year=2017|language=uk|script-title=uk:Депутати Львова затвердили бюджет на 2017 рік}}</ref> 2015 ਵਿੱਚ ਲਵੀਵ ਵਿੱਚ ਵਪਾਰਕ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਔਸਤ ਤਨਖਾਹ 14,041 UAH ਸੀ, ਬਜਟ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ - 9,475 [[ਯੂਕਰੇਨੀ ਹਰੀਵਨਾ|UAH]]।<ref>{{Cite news|url=http://galinfo.com.ua/news/u_lvovi_serednya_zarplata_v_galuzi_it__28_tys_grn_217703.html|title=У Львові середня зарплата в галузі ІТ – 28 тис. грн|work=Гал-інфо|access-date=11 September 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20160314193826/http://galinfo.com.ua/news/u_lvovi_serednya_zarplata_v_galuzi_it__28_tys_grn_217703.html|archive-date=14 March 2016}}</ref> 1 ਫਰਵਰੀ 2014 ਨੂੰ, ਰਜਿਸਟਰਡ ਬੇਰੁਜ਼ਗਾਰੀ 0.6% ਸੀ।<ref>{{Cite web |title=Безробітних у Львові менше 1% – офіційна статистика |url=http://vgolos.com.ua/news/bezrobitnyh_u_lvovi_menshe_1__ofitsiyna_statystyka_134830.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160314161918/http://vgolos.com.ua/news/bezrobitnyh_u_lvovi_menshe_1__ofitsiyna_statystyka_134830.html |archive-date=14 March 2016 |access-date=11 September 2017 |website=vgolos.com.ua}}</ref> ਲਵੀਵ ਯੂਕਰੇਨ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ ਅਤੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਧ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਯੂਕਰੇਨ ਦੇ ਆਰਥਿਕ ਮੰਤਰਾਲੇ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਲਵੀਵ ਵਿੱਚ ਮਾਸਿਕ ਔਸਤ ਤਨਖਾਹ ਯੂਕਰੇਨ ਦੀ ਔਸਤ ਤੋਂ ਥੋੜ੍ਹੀ ਘੱਟ ਹੈ ਜੋ ਫਰਵਰੀ 2013 ਵਿੱਚ 6050 [[ਯੂਕਰੇਨੀ ਹਰੀਵਨਾ|UAH]] ($755) ਸੀ। [[ਵਿਸ਼ਵ ਬੈਂਕ ਗਰੁੱਪ|ਵਿਸ਼ਵ ਬੈਂਕ ਦੇ]] ਵਰਗੀਕਰਣ ਅਨੁਸਾਰ ਲਵੀਵ ਇੱਕ ਮੱਧ-ਆਮਦਨ ਵਾਲਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ। ਜੂਨ 2019 ਵਿੱਚ, ਔਸਤ ਤਨਖਾਹ 23,000 UAH ($920) ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਨਾਲੋਂ 18.9% ਵੱਧ ਸੀ।<ref>{{Cite news|url=https://dyvys.info/2019/09/10/yaka-u-lvovi-serednya-zarplata/|access-date=10 September 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191115203628/https://dyvys.info/2019/09/10/yaka-u-lvovi-serednya-zarplata/|archive-date=15 November 2019|publisher=Dyvys.info|year=2019|language=uk|script-title=uk:Яка у Львові середня зарплата}}</ref><ref>{{Citation |title=State Statistics Service of Ukraine |url=http://www.ukrstat.gov.ua/ |year=2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130123112523/http://www.ukrstat.gov.ua/ |publisher=Statistics Service of Ukraine |language=en |access-date=23 January 2018 |archive-date=23 January 2013}}</ref> ਲਵੀਵ ਵਿੱਚ 218 ਵੱਡੇ ਉਦਯੋਗਿਕ ਉੱਦਮ, 40 ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਪਾਰਕ ਬੈਂਕ, 4 ਐਕਸਚੇਂਜ, 13 ਨਿਵੇਸ਼ ਕੰਪਨੀਆਂ, 80 ਬੀਮਾ ਅਤੇ 24 ਲੀਜ਼ਿੰਗ ਕੰਪਨੀਆਂ, 77 ਆਡਿਟ ਫਰਮਾਂ ਅਤੇ ਲਗਭਗ 9,000 ਛੋਟੇ ਉੱਦਮ ਹਨ। ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਮਸ਼ੀਨਰੀ-ਨਿਰਮਾਣ ਅਤੇ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕਸ ਲਵੀਵ ਵਿੱਚ ਮੋਹਰੀ ਉਦਯੋਗ ਸਨ। ਸ਼ਹਿਰ-ਅਧਾਰਤ ਜਨਤਕ ਕੰਪਨੀ ਇਲੈਕਟ੍ਰੌਨ, ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਸੈੱਟ ਨਿਰਮਾਣ ਦਾ ਟ੍ਰੇਡਮਾਰਕ, 32 ਅਤੇ 37-ਇੰਚ ਤਰਲ-ਕ੍ਰਿਸਟਲ ਟੀਵੀ-ਸੈੱਟ ਤਿਆਰ ਕਰਦੀ ਹੈ।<ref>{{Cite web |title=Львів діловий, виставковий, бізнесовий ''Карта Львова'' |url=http://map.lviv.ua/lviv04.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20100714035316/http://map.lviv.ua/lviv04.html |archive-date=14 July 2010 |access-date=9 April 2013 |website=map.lviv.ua}}</ref> ਇਲੈਕਟ੍ਰੌਨਟ੍ਰਾਂਸ ਆਧੁਨਿਕ ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਟ੍ਰਾਂਸਪੋਰਟ ਦੇ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਅਤੇ ਉਤਪਾਦਨ ਵਿੱਚ ਮਾਹਰ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਟਰਾਮ, ਟਰਾਲੀਬੱਸ, ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਬੱਸਾਂ ਅਤੇ ਸਪੇਅਰ ਪਾਰਟਸ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। 2013 ਵਿੱਚ ਇਲੈਕਟ੍ਰੌਟ੍ਰਾਂਸ ਜੇਵੀ ਨੇ ਲੋ-ਫਲੋਰ ਟਰਾਮਾਂ ਦਾ ਉਤਪਾਦਨ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ, ਪਹਿਲਾ ਯੂਕਰੇਨੀ 100% ਲੋ-ਫਲੋਰ ਟਰਾਮਵੇ। LAZ ਲਵੀਵ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬੱਸ ਨਿਰਮਾਣ ਕੰਪਨੀ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਆਪਣਾ ਅਮੀਰ ਇਤਿਹਾਸ ਹੈ। 1945 ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ, LAZ ਨੇ 1950 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਬੱਸ ਉਤਪਾਦਨ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਲਵੀਵ ਇੰਜੀਨੀਅਰਾਂ ਦੇ ਨਵੀਨਤਾਕਾਰੀ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਵਿਚਾਰ ਬੱਸ ਨਿਰਮਾਣ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵ ਮਿਆਰ ਬਣ ਗਏ ਹਨ। 2015 ਵਿੱਚ ਵੇਚੇ ਗਏ ਉਦਯੋਗਿਕ ਉਤਪਾਦਨ ਦੀ ਕੁੱਲ ਮਾਤਰਾ 24.2 ਬਿਲੀਅਨ UAH ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਇੱਕ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ (2014 ਵਿੱਚ 14.6 ਬਿਲੀਅਨ UAH) ਨਾਲੋਂ 39% ਵੱਧ ਸੀ।<ref>{{Citation |url=http://www.lv.ukrstat.gov.ua/ukr/si/express/2016/v0309_20.pdf |year=2016 |script-title=uk:Обсяг реалізованої промислової продукції за основними видами діяльності у місті Львові за 2015 рік |archive-url=https://web.archive.org/web/20160314172608/http://www.lv.ukrstat.gov.ua/ukr/si/express/2016/v0309_20.pdf |publisher=ukrstat.gov.ua |language=uk |access-date=23 January 2018 |archive-date=14 March 2016}}</ref><ref>{{Citation |url=http://www.lv.ukrstat.gov.ua/ukr/themes/99/2015/pp_LV_0115.pdf |year=2015 |script-title=uk:ОВІДОМЛЕННЯ ПРО СОЦІАЛЬНО-ЕКОНОМІЧНЕ СТАНОВИЩЕ МІСТА ЛЬВОВА У СІЧНІ 2015 РОКУ |archive-url=https://web.archive.org/web/20160314172735/http://www.lv.ukrstat.gov.ua/ukr/themes/99/2015/pp_LV_0115.pdf |publisher=ukrstat.gov.ua |language=uk |access-date=23 January 2018 |archive-date=14 March 2016}}</ref> ਲਵੀਵ ਵਿੱਚ ਕਈ ਬੈਂਕ ਸਥਿਤ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕ੍ਰੇਡੋਬੈਂਕ, ਆਈਡੀਆ ਬੈਂਕ, ਵੀਐਸ ਬੈਂਕ, ਓਕਸੀ ਬੈਂਕ ਅਤੇ ਲਵੀਵ ਬੈਂਕ। 2014-2016 ਦੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕ ਸੰਕਟ ਦੌਰਾਨ ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੋਈ ਵੀ ਬੈਂਕ ਦੀਵਾਲੀਆ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ, ਜਿਸਦਾ ਕਾਰਨ ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਵਿੱਚ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਪੂੰਜੀ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਹੈ। 2015 ਤੋਂ 2019 ਤੱਕ, ਸ਼ਹਿਰ ਨੇ ਉਸਾਰੀ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ੀ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਕੀਤਾ। 2019 ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਤਿਮਾਹੀ ਵਿੱਚ, ਅੰਕੜਿਆਂ ਦੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਲਵੀਵ ਵਿੱਚ ਨਵੇਂ ਘਰਾਂ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਦੇ ਵਾਧੇ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ (3.2 ਗੁਣਾ, 377,900 ਵਰਗ ਮੀਟਰ)।<ref>{{Citation |title=Lviv becomes Ukraine's real estate boomtown |url=http://bunews.com.ua/economy/item/lviv-becomes-ukraines-real-estate-boomtown |archive-url=https://web.archive.org/web/20191115223132/http://bunews.com.ua/economy/item/lviv-becomes-ukraines-real-estate-boomtown |publisher=bunews.com |language=en |access-date=15 November 2019 |archive-date=15 November 2019}}</ref> ਲਵੀਵ ਵਾਰਸਾ ਅਤੇ ਕੀਵ ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਵਪਾਰਕ ਕੇਂਦਰ ਹੈ। ਲਵੀਵ ਆਰਥਿਕ ਵਿਕਾਸ ਰਣਨੀਤੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, 2025 ਤੱਕ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਆਰਥਿਕਤਾ ਦੀਆਂ ਮੁੱਖ ਸ਼ਾਖਾਵਾਂ [[ਟੂਰਿਜ਼ਮ|ਸੈਰ-ਸਪਾਟਾ]] ਅਤੇ [[ਸੂਚਨਾ ਤਕਨਾਲੋਜੀ]] (IT) ਹੋਣੀਆਂ ਸਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਵਪਾਰਕ ਸੇਵਾਵਾਂ ਅਤੇ ਲੌਜਿਸਟਿਕਸ ਨੂੰ ਵੀ ਤਰਜੀਹ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇਗੀ।<ref>{{Citation |url=http://www.city-adm.lviv.ua/adm/projects/department-of-economic-policy/649-strategija-jekonomichnogo-rozvitku |year=2015 |script-title=uk:Стратегія економічного розвитку |archive-url=https://web.archive.org/web/20091024061219/http://www.city-adm.lviv.ua/adm/projects/department-of-economic-policy/649-strategija-jekonomichnogo-rozvitku |publisher=city-adm.lviv.ua |language=uk |access-date=23 January 2018 |archive-date=24 October 2009}}</ref> ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਨੇਸਲੇ ਸੇਵਾ ਕੇਂਦਰ ਲਵੀਵ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਇਹ ਕੇਂਦਰ ਮੱਧ ਅਤੇ ਪੂਰਬੀ ਯੂਰਪ ਦੇ 20 ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਪਨੀ ਦੇ ਡਿਵੀਜ਼ਨਾਂ ਦਾ ਮਾਰਗਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।<ref>{{Cite news|url=http://zaxid.net/news/showNews.do?u_lvovi_vidkrili_pershiy_u_yevropi_obyednaniy_biznesservistsentr_neztl&objectId=1230327|title=У Львові відкрили перший у Європі об'єднаний бізнес-сервіс-центр Nestlé|access-date=4 July 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20160128221548/http://zaxid.net/news/showNews.do?u_lvovi_vidkrili_pershiy_u_yevropi_obyednaniy_biznesservistsentr_neztl&objectId=1230327|archive-date=28 January 2016|publisher=Zahid.Net|year=2011|language=uk}}</ref> 2016 ਦੌਰਾਨ ਲਵੀਵ ਵਿੱਚ ਗਲੋਬਲ ਸਰਵਿਸ ਸੈਂਟਰ ਵਿਮਪੈਲਕਾਮ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਜੋ ਇਸ ਕੰਪਨੀ ਦੀਆਂ ਅੱਠ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਸ਼ਾਖਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿੱਤ, ਖਰੀਦ ਅਤੇ ਐਚਆਰ ਕਾਰਜਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।<ref>{{Cite news|url=http://city-adm.lviv.ua/news/city/lviv-changes/236291-vimpelcom-vidkryla-u-lvovi-hlobalnyi-servisnyi-tsentr-na-900-robochykh-mists|title=У Львові відкрили перший у Європі об'єднаний бізнес-сервіс-центр Nestlé|access-date=16 December 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161218180607/http://city-adm.lviv.ua/news/city/lviv-changes/236291-vimpelcom-vidkryla-u-lvovi-hlobalnyi-servisnyi-tsentr-na-900-robochykh-mists|archive-date=18 December 2016|publisher=Zahid.Net|year=2016|language=uk}}</ref> ਇੱਥੇ ਕਈ ਰੈਸਟੋਰੈਂਟ ਅਤੇ ਦੁਕਾਨਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਭੋਜਨ, ਕਿਤਾਬਾਂ, ਕੱਪੜੇ, ਰਵਾਇਤੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਵਸਤੂਆਂ ਅਤੇ ਸੈਲਾਨੀ ਤੋਹਫ਼ਿਆਂ ਦੇ ਗਲੀ-ਮੁਹੱਲੇ ਵਿਕਰੇਤਾ ਹਨ। ਬੈਂਕਿੰਗ ਅਤੇ ਪੈਸੇ ਦਾ ਵਪਾਰ ਲਵੀਵ ਦੀ ਆਰਥਿਕਤਾ ਦਾ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹਿੱਸਾ ਹਨ ਜਿਸਦੇ ਪੂਰੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਬੈਂਕ ਅਤੇ ਐਕਸਚੇਂਜ ਦਫ਼ਤਰ ਹਨ। ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਵੱਡੀਆਂ ਭੋਜਨ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦਾ ਘਰ ਵੀ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਲਵੀਵਸਕੇ [[ਬੀਅਰ]] ਫੈਕਟਰੀ, ਸਵਿਟੋਚ [[ਚੌਕਲੇਟ|ਚਾਕਲੇਟ]] ਫੈਕਟਰੀ, ਐਨਜ਼ਾਈਮ, ਲਵੀਵ ਸ਼ਰਾਬ ਅਤੇ ਵੋਡਕਾ ਫੈਕਟਰੀ, ਆਦਿ। === ਸੂਚਨਾ ਤਕਨੀਕ === ਲਵੀਵ [[ਪੂਰਬੀ ਯੂਰਪ]] ਵਿੱਚ [[ਸਾਫ਼ਟਵੇਅਰ|ਸਾਫਟਵੇਅਰ]] ਨਿਰਯਾਤ ਦੇ ਮੋਹਰੀ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ, 2020 ਤੱਕ ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ 20% ਦੀ ਵਿਕਾਸ ਦਰ ਦੀ ਉਮੀਦ ਹੈ।<ref>{{Cite web |date=12 July 2017 |title=Why Outsource Software Development to Eastern Europe? |url=https://www.newfireglobal.com/learn/why-outsource-software-development-to-eastern-europe/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210527123222/https://www.newfireglobal.com/learn/why-outsource-software-development-to-eastern-europe/ |archive-date=27 May 2021 |access-date=2021-05-27 |website=newfireglobal.com |language=en}}</ref> ਯੂਕਰੇਨ ਦੇ ਸਾਰੇ ਆਈਟੀ ਮਾਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 15% ਤੋਂ ਵੱਧ ਲਵੀਵ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਹਰ ਸਾਲ ਸਥਾਨਕ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਤੋਂ 4100 ਤੋਂ ਵੱਧ ਨਵੇਂ ਆਈਟੀ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਪੱਛਮੀ ਯੂਕਰੇਨ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਕਾਨਫਰੰਸ, ਲਵੀਵ ਆਈਟੀ ਅਰੇਨਾ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 2,500 ਤਕਨੀਕੀ ਉਤਸ਼ਾਹੀਆਂ ਨੇ ਸ਼ਿਰਕਤ ਕੀਤੀ।<ref>{{Cite web |title=Why Lviv is the Most Attractive IT Outsourcing Destination in Ukraine – N-iX |url=https://www.n-ix.com/why-lviv-is-most-attractive-it-outsourcing-destination-ukraine/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200526081011/https://www.n-ix.com/why-lviv-is-most-attractive-it-outsourcing-destination-ukraine/ |archive-date=26 May 2020 |access-date=2019-10-02 |website=n-ix.com |language=en}}</ref> 2019 ਤੱਕ ਲਵੀਵ ਵਿੱਚ 24,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਆਈਟੀ ਮਾਹਰ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ।<ref name="ain.ua">{{Cite web |date=2019-01-02 |title=Economic impact of IT Industry in Lviv reached $1 billion – IT Cluster research |url=https://ain.ua/en/2019/01/02/lviv-it-cluster-research/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20191017223715/https://ain.ua/en/2019/01/02/lviv-it-cluster-research/ |archive-date=17 October 2019 |access-date=2019-10-02 |website=AIN.UA |language=en-US}}</ref> [[ਕੀਵ|ਲਵੀਵ]], ਕੀਵ, ਡਨੀਪਰੋ, [[ਖਾਰਕੀਵ|ਖਾਰਕਿਵ]] ਅਤੇ ਓਡੇਸਾ ਦੇ ਨਾਲ, ਆਈਟੀ ਅਤੇ ਆਈਟੀ ਆਊਟਸੋਰਸਿੰਗ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਖੋਜ ਅਤੇ ਵਿਕਾਸ ਕੇਂਦਰ ਖੋਲ੍ਹਣ ਲਈ ਚੋਟੀ ਦੇ ਪੰਜ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਯੂਕਰੇਨੀ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ।<ref>{{Cite web |last=Storozhkova |first=Elena |date=2019-11-25 |title=IT Outsourcing 2019 in Ukraine |url=https://perfectial.com/blog/it-outsourcing-2019/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220315054857/https://perfectial.com/blog/it-outsourcing-2019/ |archive-date=15 March 2022 |access-date=2020-04-13 |website=Perfectial |language=en}}</ref> 2009 ਵਿੱਚ, ਕੇਪੀਐਮਜੀ, ਜੋ ਕਿ ਮਸ਼ਹੂਰ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਆਡਿਟਿੰਗ ਕੰਪਨੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ, ਨੇ ਲਵੀਵ ਨੂੰ ਸੂਚਨਾ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਵਿਕਾਸ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਵਾਲੇ ਚੋਟੀ ਦੇ 30 ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਵਜੋਂ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ।<ref>{{Cite news|url=http://www.city-adm.lviv.ua/news/lviv-zminujetsa/7375-text1|work=Львівська міська рада|access-date=23 January 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20100103085130/http://www.city-adm.lviv.ua/news/lviv-zminujetsa/7375-text1|archive-date=3 January 2010|publisher=city-adm.lviv.ua|year=2009|language=uk|script-title=uk:Події 2009 року, що змінили Львів}}</ref> ਦਸੰਬਰ 2015 ਤੱਕ, ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ 192 ਆਈਟੀ ਕੰਪਨੀਆਂ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 4 ਵੱਡੀਆਂ ਸਨ (400 ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ), 16 ਔਸਤ (150-300 ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ), 97 ਛੋਟੀਆਂ (10-110 ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ) ਅਤੇ 70 ਸੂਖਮ ਕੰਪਨੀਆਂ (3-7 ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ) ਸਨ। 2017 ਤੋਂ 2018 ਤੱਕ ਆਈ.ਟੀ. ਕੰਪਨੀਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਧ ਕੇ 317 ਹੋ ਗਈ। 2015 ਵਿੱਚ ਲਵੀਵ ਦੇ ਆਈਟੀ ਉਦਯੋਗ ਦਾ ਕਾਰੋਬਾਰ $300 ਮਿਲੀਅਨ ਸੀ। ਲਗਭਗ 50% ਆਈਟੀ ਸੇਵਾਵਾਂ ਅਮਰੀਕਾ ਨੂੰ, 37% ਯੂਰਪ ਨੂੰ, ਅਤੇ ਬਾਕੀ ਦੂਜੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਨਿਰਯਾਤ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। 2015 ਤੱਕ, ਇਸ ਉਦਯੋਗ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 15 ਹਜ਼ਾਰ ਮਾਹਰ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਔਸਤ ਤਨਖਾਹ 28 ਹਜ਼ਾਰ UAH ਸੀ। ਲਵੀਵ ਆਈਟੀ-ਮਾਰਕੀਟ ਦੇ ਆਰਥਿਕ ਪ੍ਰਭਾਵ ਦੇ ਇੱਕ ਅਧਿਐਨ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਜੋ ਕਿ ਲਵੀਵ ਆਈਟੀ ਕਲੱਸਟਰ ਅਤੇ ਸਮਾਜ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਏਜੰਸੀ "ਦ ਫਾਰਮ" ਦੁਆਰਾ ਕਰਵਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, 2017 ਵਿੱਚ ਲਵੀਵ ਵਿੱਚ 257 ਆਈਟੀ ਕੰਪਨੀਆਂ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਲਗਭਗ 17 ਹਜ਼ਾਰ ਮਾਹਰਾਂ ਨੂੰ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਦਿੱਤਾ। ਲਵੀਵ ਵਿੱਚ ਆਈਟੀ ਉਦਯੋਗ ਦਾ ਆਰਥਿਕ ਪ੍ਰਭਾਵ $734 ਮਿਲੀਅਨ ਹੈ।<ref>{{Citation |title=IT Research 2.0 |url=https://itcluster.lviv.ua/en/projects/it-research/ |year=2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180123190940/https://itcluster.lviv.ua/en/projects/it-research/ |publisher=IT Cluster |language=en |access-date=23 January 2018 |archive-date=23 January 2018}}</ref> ਲਵੀਵ ਵਿੱਚ 15 ਚੋਟੀ ਦੀਆਂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 5 ਕੰਪਿਊਟਰ ਅਤੇ ਆਈਟੀ ਤਕਨਾਲੋਜੀਆਂ ਵਿੱਚ ਉੱਚ ਹੁਨਰਮੰਦ ਮਾਹਿਰ ਤਿਆਰ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਹਰ ਸਾਲ 1,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਆਈਟੀ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟਾਂ ਨੂੰ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਸਪਲਾਈ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।<ref>{{Citation |last=Altinajusufi |title=Regional Structure of Ukraine's IT Outsourcing Industry |url=https://www.symphony-solutions.eu/regional-structure-of-ukraines-it-outsourcing-industry/ |work=Symphony Solutions |year=2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210826113821/https://www.symphony-solutions.eu/regional-structure-of-ukraines-it-outsourcing-industry/ |access-date=26 August 2021 |archive-date=26 August 2021}}</ref> ਲਵੀਵ ਆਈਟੀ ਆਊਟਸੋਰਸਿੰਗ ਕੰਪਨੀਆਂ ਇਕੱਠੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਯੂਕਰੇਨੀ ਡਿਵੈਲਪਰ ਇੱਕੋ ਥਾਂ 'ਤੇ, ਜਿਸਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਕਈ ਫਰੰਟ-ਐਂਡ ਇੰਟਰਨ, ਜਾਵਾ ਸਕ੍ਰਿਪਟ ਡਿਵੈਲਪਰ, ਬੈਕ-ਐਂਡ ਅਤੇ ਫੁੱਲ-ਸਟੈਕ ਕੋਡਰ ਸਹੀ ਯੋਗਤਾਵਾਂ, ਤਜਰਬੇ ਅਤੇ ਚੰਗੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਹੁਨਰਾਂ ਵਾਲੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਲਵੀਵ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਆਈਟੀ ਕੰਪਨੀਆਂ ਆਪਣੇ ਸਾਫਟਵੇਅਰ ਉਤਪਾਦ ਵਿਕਸਤ ਕਰਨ ਦੀ ਬਜਾਏ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨਾਂ ਨੂੰ ਆਊਟਸੋਰਸਿੰਗ ਸਾਫਟਵੇਅਰ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।<ref>{{Cite web |date=11 January 2021 |title=Why Lviv is the best destination for IT outsourcing – Elitex Systems |url=https://elitex.systems/blog/lviv-destination-it-software-outsourcing/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210306045659/https://elitex.systems/blog/lviv-destination-it-software-outsourcing/ |archive-date=6 March 2021 |access-date=2021-01-18 |website=elitex.systems |language=en}}</ref> === ਸੱਭਿਆਚਾਰ === ਲਵੀਵ ਯੂਕਰੇਨ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਕੇਂਦਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਕਲਾ, ਸਾਹਿਤ, ਸੰਗੀਤ ਅਤੇ ਥੀਏਟਰ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅੱਜ ਕੱਲ੍ਹ, ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਅਮੀਰੀ ਦਾ ਸਬੂਤ ਥੀਏਟਰਾਂ, ਕੰਸਰਟ ਹਾਲਾਂ ਅਤੇ ਰਚਨਾਤਮਕ ਯੂਨੀਅਨਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ, ਅਤੇ ਕਲਾਤਮਕ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਦੀ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ (ਸਾਲਾਨਾ 100 ਤੋਂ ਵੱਧ ਤਿਉਹਾਰ, 60 ਅਜਾਇਬ ਘਰ ਅਤੇ 10 ਥੀਏਟਰ) ਹਨ। ਲਵੀਵ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸਕ ਕੇਂਦਰ 1998 ਤੋਂ [[ਯੂਨੈਸਕੋ|ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਵਿਦਿਅਕ, ਵਿਗਿਆਨਕ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਸੰਗਠਨ (ਯੂਨੈਸਕੋ) ਦੀ]] [[ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਰਾਸਤ ਟਿਕਾਣਾ|ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਰਾਸਤ ਸੂਚੀ]] ਵਿੱਚ ਹੈ। ਯੂਨੈਸਕੋ ਨੇ ਇਸਦੀ ਚੋਣ ਲਈ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਕਾਰਨ ਦਿੱਤੇ।<ref name=":0">[https://whc.unesco.org/en/list/865 L'viv&nbsp;– the Ensemble of the Historic Centre] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220224203848/https://whc.unesco.org/en/list/865/|date=24 February 2022}}, UNESCO&nbsp;– World Heritage.</ref> :<blockquote>"ਮਾਪਦੰਡ II: ਆਪਣੇ ਸ਼ਹਿਰੀ ਤਾਣੇ-ਬਾਣੇ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ ਵਿੱਚ, ਲਵੀਵ ਮੱਧ ਅਤੇ ਪੂਰਬੀ ਯੂਰਪ ਦੀਆਂ ਆਰਕੀਟੈਕਚਰਲ ਅਤੇ ਕਲਾਤਮਕ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਦੇ ਇਟਲੀ ਅਤੇ ਜਰਮਨੀ ਦੀਆਂ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਦੇ ਸੁਮੇਲ ਦੀ ਇੱਕ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਉਦਾਹਰਣ ਹੈ।"</blockquote><blockquote>"ਮਾਪਦੰਡ V: ਲਵੀਵ ਦੀ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਅਤੇ ਵਪਾਰਕ ਭੂਮਿਕਾ ਨੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਵਾਲੇ ਕਈ ਨਸਲੀ ਸਮੂਹਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਵੱਲ ਆਕਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਅੰਦਰ ਵੱਖਰੇ ਪਰ ਅੰਤਰ-ਨਿਰਭਰ ਭਾਈਚਾਰੇ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤੇ, ਜਿਸਦਾ ਸਬੂਤ ਅਜੇ ਵੀ ਆਧੁਨਿਕ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਵਿੱਚ ਦੇਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।"</blockquote> ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਰਾਸਤ ਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਸੇਰੇਡਮਿਸਟੀਆ (ਮਿਡਲਟਾਊਨ), ਪਿਡਜ਼ਾਮਚੇ, ਹਾਈ ਕੈਸਲ, ਅਤੇ ਸੇਂਟ ਜਾਰਜ ਕੈਥੇਡ੍ਰਲ ਦਾ ਸਮੂਹ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ।<ref name=":02">[https://whc.unesco.org/en/list/865 L'viv&nbsp;– the Ensemble of the Historic Centre] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220224203848/https://whc.unesco.org/en/list/865/|date=24 February 2022}}, UNESCO&nbsp;– World Heritage.</ref> === ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ === ਲਵੀਵ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਗਿਰਜਾਘਰ, ਇਮਾਰਤਾਂ ਅਤੇ ਅਵਸ਼ੇਸ਼ 13ਵੀਂ ਸਦੀ ਤੋਂ 20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ (ਪੋਲਿਸ਼ ਅਤੇ ਆਸਟ੍ਰੋ-ਹੰਗਰੀ ਰਾਜ) ਤੱਕ ਦੇ ਹਨ। ਹਾਲੀਆ ਸਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਲਵੀਵ ਕੁਝ ਹਮਲਿਆਂ ਅਤੇ ਯੁੱਧਾਂ ਤੋਂ ਬਚਿਆ ਰਿਹਾ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਹੋਰ ਯੂਕਰੇਨੀ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਨੂੰ ਤਬਾਹ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਇਸਦੀ ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਯੂਰਪੀ ਸ਼ੈਲੀਆਂ ਅਤੇ ਦੌਰ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ। 1527 ਅਤੇ 1556 ਦੀਆਂ ਅੱਗਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਲਵੀਵ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਗੌਥਿਕ ਸ਼ੈਲੀ ਦੀਆਂ ਇਮਾਰਤਾਂ ਗੁਆ ਦਿੱਤੀਆਂ ਪਰ ਇਹ ਪੁਨਰਜਾਗਰਣ, ਬਾਰੋਕ ਅਤੇ ਕਲਾਸਿਕ ਸ਼ੈਲੀਆਂ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਇਮਾਰਤਾਂ ਨੂੰ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਵਿਯੇਨ੍ਨਾ ਸੈਸੇਸ਼ਨ, ਆਰਟ ਨੂਵੋ ਅਤੇ ਆਰਟ ਡੇਕੋ ਦੇ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਹਨ। ਇਮਾਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਪੱਥਰ ਦੀਆਂ ਕਈ ਮੂਰਤੀਆਂ ਅਤੇ ਉੱਕਰੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਵੱਡੇ ਦਰਵਾਜ਼ਿਆਂ 'ਤੇ, ਜੋ ਸੈਂਕੜੇ ਸਾਲ ਪੁਰਾਣੇ ਹਨ। ਪੁਰਾਣੇ ਗਿਰਜਾਘਰਾਂ ਦੇ ਅਵਸ਼ੇਸ਼ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਕੇਂਦਰੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ 'ਤੇ ਬਿੰਦੀ ਬੰਨ੍ਹਦੇ ਹਨ। ਕੁਝ ਤਿੰਨ ਤੋਂ ਪੰਜ ਮੰਜ਼ਿਲਾ ਇਮਾਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਛੁਪੇ ਹੋਏ ਅੰਦਰੂਨੀ ਵਿਹੜੇ ਅਤੇ ਗੁਫਾਵਾਂ ਹਨ ਜੋ ਮੁਰੰਮਤ ਦੀ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਹਨ। ਕੁਝ ਕਬਰਸਤਾਨ ਦਿਲਚਸਪ ਹਨ: ਉਦਾਹਰਨ ਲਈ, ਲੀਚਾਕੀਵਸਕੀ ਕਬਰਸਤਾਨ ਜਿੱਥੇ ਪੋਲਿਸ਼ ਕੁਲੀਨ ਵਰਗ ਨੂੰ ਸਦੀਆਂ ਤੋਂ ਦਫ਼ਨਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਕੇਂਦਰੀ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਆਰਕੀਟੈਕਚਰਲ ਸ਼ੈਲੀ ਬੁਨਿਆਦੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬਦਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਸੋਵੀਅਤ ਯੁੱਗ ਦੀਆਂ ਉੱਚ-ਮੰਜ਼ਿਲਾਂ ਦੇ ਬਲਾਕ ਹਾਵੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ, ਸੋਵੀਅਤ ਯੁੱਗ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੁਝ ਆਧੁਨਿਕ ਸ਼ੈਲੀ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਮਾਰਕਾਂ ਅਤੇ ਮੂਰਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਝਲਕਦਾ ਹੈ।<gallery mode="packed"> ਤਸਵੀਰ:2017-05-25_Armenian_church,_Lviv.jpg|alt=Armenian Cathedral of Lviv|ਲਵੀਵ ਦਾ ਅਰਮੀਨੀਆਈ ਗਿਰਜਾਘਰ ਤਸਵੀਰ:StsPeterAndPaulChurchinLviv.jpg|alt=Baroque Saints Peter and Paul Garrison Church|[[ਬਾਰੋਕ]] ਸੇਂਟਸ ਪੀਟਰ ਅਤੇ ਪਾਲ ਗੈਰੀਸਨ ਚਰਚ ਤਸਵੀਰ:LvivEveningSummer2019.jpg|alt=Bernardine church and monastery in the style of Italian mannerism|ਇਤਾਲਵੀ ਵਿਹਾਰਕਤਾ ਦੀ ਸ਼ੈਲੀ ਵਿੱਚ ਬਰਨਾਰਡਾਈਨ ਚਰਚ ਅਤੇ ਮੱਠ ਤਸਵੀਰ:ProspektSvobodyLviv.jpg|alt=Early 20th century architecture in Lviv|ਲਵੀਵ ਵਿੱਚ 20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਦੀ ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ ਤਸਵੀਰ:LvivShevchenkoAve.JPG|alt=Architecture of Shevchenko Avenue|ਸ਼ੇਵਚੇਂਕੋ ਐਵੇਨਿਊ ਦਾ ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ ਤਸਵੀਰ:Управління_Львівської_залізниці.jpg|alt=Lviv Railways headquarters|ਲਵੀਵ ਰੇਲਵੇ ਹੈੱਡਕੁਆਰਟਰ ਤਸਵੀਰ:ВП_РОКС_Львов.jpg|alt=Railwaymen's Palace of Culture, an example of functionalist architecture|ਰੇਲਵੇਮੈਨਜ਼ ਪੈਲੇਸ ਆਫ਼ ਕਲਚਰ, ਫੰਕਸ਼ਨਲਿਸਟ ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ ਦੀ ਇੱਕ ਉਦਾਹਰਣ ਤਸਵੀਰ:Lviv_(Lvov)_-_Danylo_Halytsky_(Snilow)_(LWO_-_UKLL)_AN1373650.jpg|alt=Old terminal of Lviv Airport built in Stalinist style|ਸਟਾਲਿਨਵਾਦੀ ਸ਼ੈਲੀ ਵਿੱਚ ਬਣਿਆ ਲਵੀਵ ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ ਦਾ ਪੁਰਾਣਾ ਟਰਮੀਨਲ ਤਸਵੀਰ:SykhivChurch.jpg|alt=The Nativity of the Holy Virgin Church was constructed in 1995–2001 in Sykhiv district|ਪਵਿੱਤਰ ਵਰਜਿਨ ਚਰਚ ਦਾ ਜਨਮ 1995-2001 ਵਿੱਚ ਸਿਖਿਵ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਤਸਵੀਰ:Lviv_northern_part_of_the_city.jpg|alt=The mixture of modern and Soviet-era architecture in the northern part of the city|ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆਧੁਨਿਕ ਅਤੇ ਸੋਵੀਅਤ ਯੁੱਗ ਦੇ ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ ਦਾ ਮਿਸ਼ਰਣ ਤਸਵੀਰ:Ukrainian_Catholic_University_(5).jpg|alt=Andrey Sheptytsky Centre of the Ukrainian Catholic University|ਯੂਕਰੇਨੀ ਕੈਥੋਲਿਕ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦਾ ਐਂਡਰੀ ਸ਼ੈਪਟਿਸਕੀ ਸੈਂਟਰ </gallery> ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਪੁਰਾਣੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਇਮਾਰਤਾਂ ਪੋਲਿਸ਼ ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ ਦੀਆਂ ਉਦਾਹਰਣਾਂ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਲਵੀਵ ਵਿੱਚ ਟੈਕਨੀਕਲ ਸਕੂਲ (ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਪੌਲੀਟੈਕਨਿਕ) ਦੇ ਖੁੱਲਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵਧੀਆਂ, ਜੋ ਕਿ ਪੋਲਿਸ਼ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਉੱਚ-ਸਿੱਖਿਆ ਤਕਨੀਕੀ ਅਕੈਡਮੀ ਸੀ। ਪੌਲੀਟੈਕਨਿਕ ਨੇ ਆਰਕੀਟੈਕਟਾਂ ਦੀਆਂ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਾਇਆ ਜੋ ਪੂਰੇ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਸਨ। ਉਦਾਹਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਲਵੀਵ ਪੌਲੀਟੈਕਨਿਕ ਦੀਆਂ ਮੁੱਖ ਇਮਾਰਤਾਂ, ਲਵੀਵ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਲਵੀਵ ਓਪੇਰਾ, ਲਵੀਵ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ, ਗੈਲੀਸੀਜਸਕਾ ਕਾਸਾ ਓਜ਼ਕਜ਼ਡਨੋਸਸੀ ਦੀ ਪੁਰਾਣੀ ਇਮਾਰਤ, ਅਤੇ ਪੋਟੋਕੀ ਪੈਲੇਸ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।<ref>Ihor Zhuk, 'The Architecture of Lviv from the Thirteenth to the Twentieth Centuries', s. 113</ref> === ਸਮਾਰਕ === [[ਤਸਵੀਰ:Lviv_-_Church_of_Transfiguration_01.jpg|thumb|ਪਰਿਵਰਤਨ ਦੇ ਚਰਚ ਦੇ ਅੰਦਰ]] ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਬਾਹਰੀ ਮੂਰਤੀਆਂ ਲਵੀਵ ਦੇ ਅਮੀਰ ਅਤੇ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਇਤਿਹਾਸ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਕਈ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਬਣੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ। ਇੱਥੇ ਐਡਮ ਮਿਕੀਵਿਕਜ਼, ਇਵਾਨ ਫਰੈਂਕੋ, ਕਿੰਗ ਡੈਨੀਲੋ, ਤਾਰਾਸ ਸ਼ੇਵਚੇਂਕੋ, ਇਵਾਨ ਫੇਡੋਰੋਵ, ਸੋਲੋਮੀਆ ਕ੍ਰੁਸ਼ੇਲਨਿਤਸਕਾ, ਇਵਾਨ ਪਿਡਕੋਵਾ, ਮਾਈਖਾਈਲੋ ਹਰੁਸ਼ੇਵਸਕੀ, ਪੋਪ ਜੌਹਨ ਪਾਲ II, ਜੈਨ ਕਿਲਿੰਸਕੀ, ਇਵਾਨ ਟ੍ਰਸ਼, ਸੇਂਟ ਜਾਰਜ ਟੂ ਦ ਬਰਜ਼ਨੂ ਗੇਰਨ, ਸੇਂਟ ਜਾਰਜ ਟੂ, ਬਰਜ਼ੁਨ, ਦੇ ਸਮਾਰਕ ਹਨ । ਮੈਰੀ, ਨਿਕੀਫੋਰ ਤੋਂ, ਦ ਗੁੱਡ ਸੋਲਜਰ ਸਵੇਜਕ, ਸਟੈਪਨ ਬੈਂਡੇਰਾ, ਲੀਓਪੋਲਡ ਵਾਨ ਸੈਚਰ-ਮਾਸੋਚ,ਅਤੇ ਹੋਰ। [[ਇੰਟਰਵਾਰ ਪੀਰੀਅਡ|ਯੁੱਧ]] ਦੌਰਾਨ ਪੋਲਿਸ਼ ਇਤਿਹਾਸ ਦੀਆਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸ਼ਖਸੀਅਤਾਂ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਸਮਾਰਕ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੁਝ ਨੂੰ ਦੂਜੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪੋਲਿਸ਼ " ਮੁੜ ਪ੍ਰਾਪਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ਾਂ " ਵਿੱਚ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਅਲੈਗਜ਼ੈਂਡਰ ਫਰੈਡਰੋ ਦਾ ਸਮਾਰਕ, ਜੋ ਹੁਣ ਵ੍ਰੋਕਲਾ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਰਾਜਾ ਜੌਨ III ਸੋਬੀਸਕੀ ਦਾ ਸਮਾਰਕ, ਜੋ ਕਿ 1945 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਗਡਾਨਸਕ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਕੋਰਨੇਲ ਉਜੇਜਸਕੀ ਦਾ ਸਮਾਰਕ, ਜੋ ਹੁਣ ਸਜ਼ਚੇਸਿਨ ਵਿੱਚ ਹੈ। 16ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਇੱਕ ਟਾਈਪੋਗ੍ਰਾਫ਼ਰ ਇਵਾਨ ਫੇਡੋਰੋਵਿਚ ਦੇ ਸਮਾਰਕ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਇੱਕ ਕਿਤਾਬ ਬਾਜ਼ਾਰ ਲੱਗਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਮਾਸਕੋ ਤੋਂ ਭੱਜ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਲਵੀਵ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਘਰ ਲੱਭ ਲਿਆ ਸੀ। [[ਤਸਵੀਰ:Успенская_церковь_в_Львов.jpg|thumb|ਚਰਚ ਆਫ਼ ਦ ਅਸੰਪਸ਼ਨ]] [[ਤਸਵੀਰ:Chapel-of-Boim-family.jpg|thumb|ਬੋਇਮ ਪਰਿਵਾਰ ਦਾ ਚੈਪਲ]] ਆਸਟ੍ਰੋ-ਹੰਗਰੀ ਸ਼ਾਸਨ ਦੌਰਾਨ ਲਵੀਵ ਵਿੱਚ ਨਵੇਂ ਵਿਚਾਰ ਆਏ। 19ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ, ਕਈ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਘਰ, ਅਖ਼ਬਾਰ ਅਤੇ ਰਸਾਲੇ ਸਥਾਪਿਤ ਹੋਏ। ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਓਸੋਲੀਨੀਅਮ ਸੀ ਜੋ ਕਿ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਪੋਲਿਸ਼ ਵਿਗਿਆਨਕ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ। ਓਸੋਲੀਨੀਅਮ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਦੀਆਂ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਪੋਲਿਸ਼ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਅਜੇ ਵੀ ਇੱਕ ਸਥਾਨਕ ਜੇਸੁਇਟ ਚਰਚ ਵਿੱਚ ਰੱਖੇ ਗਏ ਹਨ। 1997 ਵਿੱਚ ਪੋਲੈਂਡ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਯੂਕਰੇਨੀ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਇਹ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਪੋਲੈਂਡ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਹਾ। 2003 ਵਿੱਚ, ਯੂਕਰੇਨ ਨੇ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਇਹਨਾਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦਿੱਤੀ। 2006 ਵਿੱਚ, ਓਸੋਲੀਨੀਅਮ (ਹੁਣ ਵ੍ਰੋਕਲਾ ਵਿੱਚ) ਦਾ ਇੱਕ ਦਫ਼ਤਰ ਲਵੀਵ ਵਿੱਚ ਖੋਲ੍ਹਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਸਾਰੇ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਸਕੈਨ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਲਵੀਵ ਵਿੱਚ ਲਿਖੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਨੇ ਆਸਟ੍ਰੀਅਨ, ਯੂਕਰੇਨੀ, ਯਿੱਦੀਸ਼ ਅਤੇ ਪੋਲਿਸ਼ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਅਨੁਵਾਦ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਲਵੀਵ ਵਿੱਚ ਸਟੀਪਨ ਬਾਂਡੇਰਾ ਸਮਾਰਕ, ਜੋ ਕਿ ਸਟੀਲ ਆਫ਼ ਯੂਕਰੇਨ ਸਮਾਰਕ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜ੍ਹਾ ਹੈ, ਰਾਸ਼ਟਰਵਾਦੀ ਨੇਤਾ, ਸਟੀਪਨ ਬਾਂਡੇਰਾ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਇੱਕ ਮੂਰਤੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਵੀਹਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਵਾਦ ਦੇ ਇੱਕ ਵਿਵਾਦਪੂਰਨ ਯੂਕਰੇਨੀ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੈ। === ਧਰਮ === ਲਵੀਵ ਧਾਰਮਿਕ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਵਾਲਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ। [[ਧਰਮ (ਪੰਥ)|ਧਰਮ]] (2012): ਕੈਥੋਲਿਕ: 57% ( ਯੂਕਰੇਨੀ ਯੂਨਾਨੀ ਕੈਥੋਲਿਕ ਚਰਚ 56% ਅਤੇ ਰੋਮਨ ਕੈਥੋਲਿਕ ਚਰਚ 1%), ਆਰਥੋਡਾਕਸ : 32%, ਪ੍ਰੋਟੈਸਟੈਂਟਵਾਦ : 2%, [[ਯਹੂਦੀ ਧਰਮ]] : 0.1%, ਹੋਰ ਧਰਮ: 3%, ਧਾਰਮਿਕ ਮਾਮਲਿਆਂ ਪ੍ਰਤੀ ਉਦਾਸੀਨਤਾ: 4%, [[ਨਾਸਤਿਕਤਾ]] : 1.9%<ref>{{Cite web |date=29 April 2014 |title=Who is he, the citizen of Lviv? |url=http://city-institute.org/en/index.php?option=com_content&view=article&id=231:who-is-he-the-citizen-of-lviv&catid=1:latest |archive-url=https://web.archive.org/web/20140429045226/http://city-institute.org/en/index.php?option=com_content&view=article&id=231:who-is-he-the-citizen-of-lviv&catid=1:latest |archive-date=29 April 2014 |access-date=7 August 2023}}</ref> === ਈਸਾਈ ਧਰਮ === ਇੱਕ ਸਮੇਂ, ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ 60 ਤੋਂ ਵੱਧ ਚਰਚ ਸਨ। ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ 13ਵੀਂ ਸਦੀ ਤੋਂ ਈਸਾਈ ਸਮੂਹ ਮੌਜੂਦ ਹਨ। ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ [[ਕੈਥੋਲਿਕ ਗਿਰਜਾਘਰ|ਕੈਥੋਲਿਕ ਚਰਚ]] ਦੇ ਤਿੰਨ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਖਾਸ ਚਰਚਾਂ ਦਾ ਏਪਿਸਕੋਪਲ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਰਿਹਾ ਹੈ: ਯੂਕਰੇਨੀ ਯੂਨਾਨੀ ਕੈਥੋਲਿਕ ਚਰਚ ਦੇ ਲ੍ਵੀਵ ਦੇ ਯੂਕਰੇਨੀ ਕੈਥੋਲਿਕ ਆਰਚਪਾਰਚੀ, ਲਾਤੀਨੀ ਚਰਚ ਦੇ ਲ੍ਵੀਵ ਦੇ ਆਰਚਡੀਓਸੀਸ, ਅਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਅਰਮੀਨੀਆਈ ਕੈਥੋਲਿਕ ਚਰਚ ਦੇ ਲ੍ਵੀਵ ਦੇ ਅਰਮੀਨੀਆਈ ਕੈਥੋਲਿਕ ਆਰਚਪਾਰਚੀ । 16ਵੀਂ ਸਦੀ ਤੋਂ ਲਵੀਵ ਵਿੱਚ ਹਰੇਕ ਦਾ ਇੱਕ ਡਾਇਓਸੇਸਨ ਸੀਟ ਰਿਹਾ ਹੈ। 16ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ, ਯੂਕਰੇਨ ਵਿੱਚ ਪੂਰਬੀ ਆਰਥੋਡਾਕਸ ਭਾਈਚਾਰੇ ਨੇ ਰੋਮ ਵਿੱਚ [[ਪੋਪ]] ਪ੍ਰਤੀ ਆਪਣੀ ਵਫ਼ਾਦਾਰੀ ਤਬਦੀਲ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਯੂਕਰੇਨੀ ਯੂਨਾਨੀ ਕੈਥੋਲਿਕ ਚਰਚ ਬਣ ਗਿਆ। ਇਸ ਬੰਧਨ ਨੂੰ 1946 ਵਿੱਚ ਸੋਵੀਅਤ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਭੰਗ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਪੋਲਿਸ਼ ਆਬਾਦੀ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਕੱਢ ਕੇ ਰੋਮਨ ਕੈਥੋਲਿਕ ਭਾਈਚਾਰੇ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਕੱਢਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। 1989 ਤੋਂ, ਲਵੀਵ ਵਿੱਚ ਧਾਰਮਿਕ ਜੀਵਨ ਨੇ ਇੱਕ ਪੁਨਰ ਸੁਰਜੀਤੀ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਲਗਭਗ 35 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਧਾਰਮਿਕ ਇਮਾਰਤਾਂ ਯੂਕਰੇਨੀ ਗ੍ਰੀਕ ਕੈਥੋਲਿਕ ਚਰਚ, 11.5 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਯੂਕਰੇਨੀ ਆਟੋਸੇਫਾਲਸ ਆਰਥੋਡਾਕਸ ਚਰਚ, 9 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਯੂਕਰੇਨੀ ਆਰਥੋਡਾਕਸ ਚਰਚ - ਕੀਵ ਪੈਟਰੀਆਰਕੇਟ ਅਤੇ 6 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ [[ਕੈਥੋਲਿਕ ਗਿਰਜਾਘਰ|ਰੋਮਨ ਕੈਥੋਲਿਕ ਚਰਚ]] ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹਨ। ਜੂਨ 2001 ਵਿੱਚ, ਪੋਪ ਜੌਨ ਪਾਲ II ਨੇ ਲਾਤੀਨੀ ਗਿਰਜਾਘਰ, ਸੇਂਟ ਜਾਰਜ ਗਿਰਜਾਘਰ ਅਤੇ ਅਰਮੀਨੀਆਈ ਗਿਰਜਾਘਰ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕੀਤਾ। === ਯਹੂਦੀ ਧਰਮ === ਲਵੀਵ ਵਿੱਚ ਇਤਿਹਾਸਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਅਤੇ ਸਰਗਰਮ ਯਹੂਦੀ ਭਾਈਚਾਰਾ ਸੀ ਅਤੇ 1941 ਤੱਕ, ਘੱਟੋ-ਘੱਟ 45 [[ਸਿਨਾਗੌਗ|ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਸਥਾਨ]] ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਸਥਾਨ ਮੌਜੂਦ ਸਨ। 16ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਦੋ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਭਾਈਚਾਰੇ ਮੌਜੂਦ ਸਨ। ਇੱਕ ਅੱਜ ਦੇ ਪੁਰਾਣੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਦੂਜਾ ਕ੍ਰਾਕੋਵਸਕੀ ਪ੍ਰਜ਼ੇਡਮੀਏਸੀ ਵਿੱਚ। ਗੋਲਡਨ ਰੋਜ਼ ਸਿਨਾਗੌਗ 1582 ਵਿੱਚ ਲਵੀਵ ਵਿੱਚ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। 19ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਹੋਰ ਵਿਭਿੰਨ ਭਾਈਚਾਰਾ ਫੈਲਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ। ਉਦਾਰਵਾਦੀ ਯਹੂਦੀਆਂ ਨੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਮੇਲ-ਮਿਲਾਪ ਦੀ ਵਧੇਰੇ ਮੰਗ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਜਰਮਨ ਅਤੇ ਪੋਲਿਸ਼ ਬੋਲਦੇ ਸਨ। ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਆਰਥੋਡਾਕਸ ਅਤੇ ਹਾਸੀਦਿਕ ਯਹੂਦੀਆਂ ਨੇ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ। 1941 ਅਤੇ 1944 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਜਰਮਨਾਂ ਨੇ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਲਵੀਵ ਦੀ ਸਦੀਆਂ ਪੁਰਾਣੀ ਯਹੂਦੀ ਪਰੰਪਰਾ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤਬਾਹ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਸਿਨਾਗੌਗ ਤਬਾਹ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਅਤੇ ਯਹੂਦੀ ਆਬਾਦੀ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਇੱਕ [[Nazi ghettos|ਘੇਟੋ]] ਵਿੱਚ ਧੱਕ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਫਿਰ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ [[ਨਾਜ਼ੀ ਨਜ਼ਰਬੰਦੀ ਕੈਂਪ|ਨਜ਼ਰਬੰਦੀ ਕੈਂਪਾਂ]] ਵਿੱਚ ਲਿਜਾਇਆ ਗਿਆ ਜਿੱਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕਤਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।<ref>{{Cite web |date=November 2003 |title=International Forum:"Challenge of Holocaust and Its Lessons" |url=http://www.holocaust.kiev.ua/eng/seminarse/lviv.htm#vip2 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120308035832/http://www.holocaust.kiev.ua/eng/seminarse/lviv.htm |archive-date=8 March 2012 |website=Lviv Polytechnic National University Regional Holocaust Study Center: Ukrainian Holocaust History Study Center}}</ref> ਸੋਵੀਅਤ ਯੂਨੀਅਨ ਦੇ ਅਧੀਨ, ਸਿਨਾਗੌਗ ਬੰਦ ਰਹੇ ਅਤੇ ਗੋਦਾਮਾਂ ਜਾਂ ਸਿਨੇਮਾਘਰਾਂ ਵਜੋਂ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਆਖਰੀ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਸਿਨਾਗੌਗ 1960 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।<ref>{{Cite web |title=Entry for L'viv |url=https://yivoencyclopedia.org/article.aspx/lviv |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20221116213137/https://yivoencyclopedia.org/article.aspx/lviv |archive-date=16 November 2022 |access-date=16 November 2022 |publisher=[[YIVO]]}}</ref> ਲੋਹੇ ਦੇ ਪਰਦੇ ਦੇ ਡਿੱਗਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੀ, ਯਹੂਦੀ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੇ ਬਾਕੀ ਹਿੱਸੇ ਨੇ ਇੱਕ ਧੁੰਦਲੀ ਪੁਨਰ ਸੁਰਜੀਤੀ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ, ਲਵੀਵ ਵਿੱਚ ਇੱਕੋ ਇੱਕ ਕਾਰਜਸ਼ੀਲ ਆਰਥੋਡਾਕਸ ਯਹੂਦੀ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਸਥਾਨ ਬੇਇਸ ਅਹਾਰੋਨ ਵੀ'ਇਸਰਾਈਲ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਸਥਾਨ ਹੈ। === ਕਲਾ === [[ਤਸਵੀਰ:Lwowska_Galeria_Sztuki_-_Wnętrza_01.JPG|thumb|ਲਵੀਵ ਨੈਸ਼ਨਲ ਆਰਟ ਗੈਲਰੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕਮਰਾ]] ਕਲਾਤਮਕ ਲਵੀਵ ਦੀ ਰੇਂਜ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਹੈ। ਇੱਕ ਪਾਸੇ, ਇਹ ਕਲਾਸੀਕਲ ਕਲਾ ਦਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ। ਲਵੀਵ ਓਪੇਰਾ ਅਤੇ ਲਵੀਵ ਫਿਲਹਾਰਮੋਨਿਕ ਉਹ ਸਥਾਨ ਹਨ ਜੋ ਕਲਾਸੀਕਲ ਕਲਾਵਾਂ ਦੇ ਸੱਚੇ ਮੁਲਾਂਕਣ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀਆਂ ਮੰਗਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਯੂਰਪ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਮੂਰਤੀਕਾਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ, ਜੋਹਾਨ ਜਾਰਜ ਪਿੰਜ਼ਲ ਦਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ, ਜਿਸਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਲਵੀਵ ਵਿੱਚ ਸੇਂਟ ਜਾਰਜ ਕੈਥੇਡ੍ਰਲ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਅਤੇ ਪਿੰਜ਼ਲ ਅਜਾਇਬ ਘਰ ਵਿੱਚ ਵੇਖੀਆਂ ਜਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਸੋਲੋਮੀਆ ਕ੍ਰੂਸ਼ੇਲਨਿਤਸਕਾ ਦਾ ਸ਼ਹਿਰ ਵੀ ਹੈ, ਜਿਸਨੇ ਲਵੀਵ ਓਪੇਰਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਗਾਇਕਾ ਵਜੋਂ ਆਪਣਾ ਕਰੀਅਰ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ [[ਮਿਲਾਨ]] ਵਿੱਚ ਲਾ ਸਕਾਲਾ ਓਪੇਰਾ ਦੀ ਪ੍ਰਾਈਮਾ ਡੋਨਾ ਬਣ ਗਈ। "ਗਰੁੱਪ ਆਰਟਸ" ਇੱਕ ਨੌਜਵਾਨ ਲਹਿਰ ਸੀ ਜਿਸਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 1929 ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਸੀ। ਕਈ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਨੇ ਪੈਰਿਸ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਪੂਰੇ ਯੂਰਪ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਕੀਤੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਧੁਨਿਕ ਕਲਾ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਯੋਗ ਕੀਤੇ: [[ਭਵਿੱਖਵਾਦ]], [[ਘਣਵਾਦ]], ਨਵੀਂ ਵਸਤੂਕਤਾ ਅਤੇ [[ਪੜਯਥਾਰਥਵਾਦ|ਅਤਿਯਥਾਰਥਵਾਦ]] । ਐਵਾਂ-ਗਾਰਡ ਸੰਗੀਤਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਲੇਖਕਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਸਹਿਯੋਗ ਹੋਇਆ। " ''ਆਰਟਸ'' " ਦੀਆਂ ਕੁੱਲ ਤੇਰਾਂ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀਆਂ ਵਾਰਸਾ, ਕ੍ਰਾਕੋ, ਲੋਡਜ਼ ਅਤੇ ਲਵੀਵ ਵਿੱਚ ਹੋਈਆਂ। ਜਰਮਨ ਕਬਜ਼ੇ ਨੇ ਇਸ ਸਮੂਹ ਦਾ ਅੰਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਓਟੋ ਹਾਨ ਨੂੰ 1942 ਵਿੱਚ ਲਵੀਵ ਵਿੱਚ ਫਾਂਸੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਅਲੈਗਜ਼ੈਂਡਰ ਰੀਮਰ ਨੂੰ 1943 ਵਿੱਚ ਆਸ਼ਵਿਟਜ਼ ਵਿੱਚ ਕਤਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।<ref>Kosmolinska, Natalia (2007).</ref> ਹੈਨਰੀਕ ਸਟ੍ਰੈਂਗ ਅਤੇ ਮਾਰਗਿਟ ਰੀਚ-ਸੀਲਸਕਾ [[ਯਹੂਦੀ ਘੱਲੂਘਾਰਾ|ਹੋਲੋਕਾਸਟ]] (ਜਾਂ ਸ਼ੋਆਹ) ਤੋਂ ਬਚਣ ਦੇ ਯੋਗ ਸਨ। ਆਰਟੇਸ ਦੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਬਚੇ ਹੋਏ ਮੈਂਬਰ 1945 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪੋਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ। ਸਿਰਫ਼ ਮਾਰਗਿਟ ਰੀਚ-ਸਿਲਸਕਾ (1900–1980) ਅਤੇ ਰੋਮਨ ਸਿਏਲਸਕੀ (1903–1990) ਸੋਵੀਅਤ ਲਵੀਵ ਵਿੱਚ ਰਹੇ। ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਪੋਲੈਂਡ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਕੇਂਦਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਰਿਹਾ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਅਲੈਗਜ਼ੈਂਡਰ ਫਰੈਡਰੋ, ਗੈਬਰੀਲਾ ਜ਼ਾਪੋਲਸਕਾ, ਲਿਓਪੋਲਡ ਸਟਾਫ, ਮਾਰੀਆ ਕੋਨੋਪਨਿਕਾ ਅਤੇ ਜਾਨ ਕਾਸਪਰੋਵਿਜ਼ ਵਰਗੇ ਲੇਖਕ ਲਵੀਵ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ। ਅੱਜ ਲਵੀਵ ਨਵੇਂ ਵਿਚਾਰਾਂ ਅਤੇ ਅਸਾਧਾਰਨ ਪਾਤਰਾਂ ਦਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਲਗਭਗ 20 ਗੈਲਰੀਆਂ ਹਨ ( ਲਵੀਵ ਮਿਊਂਸੀਪਲ ਆਰਟ ਸੈਂਟਰ, ਦ "ਡਜ਼ੀਗਾ" ਗੈਲਰੀ, ਆਰਟ-ਗੈਲਰੀ "ਪ੍ਰਾਈਮਸ", ਯੂਕਰੇਨੀ ਫੌਜੀ ਵਰਦੀਆਂ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਦੀ ਗੈਲਰੀ, ਮਾਡਰਨ ਆਰਟ ਦੀ ਗੈਲਰੀ "ਜ਼ੇਲੇਨਾ ਕਨਾਪਾ" ਅਤੇ ਹੋਰ)। ਲਵੀਵ ਨੈਸ਼ਨਲ ਆਰਟ ਗੈਲਰੀ ਯੂਕਰੇਨ ਵਿੱਚ ਕਲਾ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਅਜਾਇਬ ਘਰ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 50,000 ਕਲਾਕ੍ਰਿਤੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਪੱਛਮੀ ਅਤੇ ਪੂਰਬੀ ਯੂਰਪ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਮੱਧ ਯੁੱਗ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਆਧੁਨਿਕ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਦੀਆਂ ਪੇਂਟਿੰਗਾਂ, ਮੂਰਤੀਆਂ ਅਤੇ ਗ੍ਰਾਫਿਕ ਕਲਾ ਦੇ ਕੰਮ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। === ਥੀਏਟਰ ਅਤੇ ਓਪੇਰਾ === [[ਤਸਵੀਰ:Lviv_Opera_House.jpg|thumb|ਲਵੀਵ ਓਪੇਰਾ ਅਤੇ ਬੈਲੇ ਥੀਏਟਰ, ਨਿਵਾਸੀਆਂ ਅਤੇ ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਲਈ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਕੇਂਦਰ]] 1842 ਵਿੱਚ ਸਕਾਰਬੇਕ ਥੀਏਟਰ ਖੋਲ੍ਹਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਜਿਸ ਨਾਲ ਇਹ [[ਕੇਂਦਰੀ ਯੂਰਪ|ਮੱਧ ਯੂਰਪ]] ਦਾ ਤੀਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਥੀਏਟਰ ਬਣ ਗਿਆ। 1903 ਵਿੱਚ ਲਵੀਵ ਨੈਸ਼ਨਲ ਓਪੇਰਾ ਹਾਊਸ, ਜਿਸਨੂੰ ਉਸ ਸਮੇਂ ਸਿਟੀ-ਥੀਏਟਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਨੂੰ ਵੀਏਨਾ ਸਟੇਟ ਓਪੇਰਾ ਹਾਊਸ ਦੀ ਨਕਲ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਖੋਲ੍ਹਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਘਰ ਨੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਜਰਮਨ ਅਤੇ [[ਪੋਲਿਸ਼ ਭਾਸ਼ਾ]] ਵਿੱਚ ਕਲਾਸੀਕਲ ਡਰਾਮੇ, ਓਪੇਰਾ, ਓਪੇਰੇਟਾ, ਕਾਮੇਡੀ ਅਤੇ ਥੀਏਟਰ ਵਰਗੇ ਬਦਲਦੇ ਭੰਡਾਰ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ। ਇਸ ਓਪੇਰਾ ਹਾਊਸ ਦਾ ਨਾਮ ਯੂਕਰੇਨੀ ਓਪੇਰਾ ਦੀਵਾ ਸਲੋਮੀਆ ਕ੍ਰੂਸ਼ੇਲਨਿਤਸਕਾ ਦੇ ਨਾਮ 'ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਜੋ ਇੱਥੇ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਸੀ। ਜਾਨੋਵਸਕਾ ਨਜ਼ਰਬੰਦੀ ਕੈਂਪ ਵਿੱਚ, ਨਾਜ਼ੀਆਂ ਨੇ ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਨਾਲ ਤਸੀਹੇ ਦਿੱਤੇ ਅਤੇ ਫਾਂਸੀ ਦਿੱਤੀ। ਅਜਿਹਾ ਕਰਨ ਲਈ ਉਹ ਲਗਭਗ ਸਾਰਾ ਲਵੀਵ ਨੈਸ਼ਨਲ ਓਪੇਰਾ ਕੈਂਪ ਵਿੱਚ ਲੈ ਆਏ। ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਸ਼ਟ੍ਰਿਕਸ, ਓਪੇਰਾ ਕੰਡਕਟਰ ਮੁੰਡ ਅਤੇ ਹੋਰ ਮਸ਼ਹੂਰ ਯਹੂਦੀ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਮੈਂਬਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ। 1941 ਤੋਂ 1944 ਤੱਕ ਨਾਜ਼ੀਆਂ ਨੇ 200,000 ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਕਤਲੇਆਮ ਕੀਤਾ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ 40 ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ।<ref>{{Cite web |last=Baranovskiy |first=Mikhail |date=202 |title=Tango of Death. A True Story of Holocaust Survivors |url=https://www.amazon.com/Tango-Death-Story-Holocaust-Survivors/dp/B085HHMGMT/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200818124211/https://www.amazon.com/Tango-Death-Story-Holocaust-Survivors/dp/B085HHMGMT |archive-date=18 August 2020 |access-date=16 April 2020 |website=Amazon}}</ref> ਅੱਜਕੱਲ੍ਹ ਲਵੀਵ ਥੀਏਟਰ ਆਫ਼ ਓਪੇਰਾ ਐਂਡ ਬੈਲੇ ਵਿੱਚ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਰਚਨਾਤਮਕ ਸਮੂਹ ਹੈ ਜੋ ਯੂਕਰੇਨੀ ਓਪੇਰਾ ਅਤੇ ਕਲਾਸੀਕਲ ਬੈਲੇ ਦੀਆਂ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਕਾਇਮ ਰੱਖਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਥੀਏਟਰ ਇੱਕ ਸੁਚੱਜੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਸੰਗਠਿਤ ਰਚਨਾਤਮਕ ਸੰਸਥਾ ਹੈ ਜਿੱਥੇ 500 ਤੋਂ ਵੱਧ ਲੋਕ ਇੱਕ ਸਾਂਝੇ ਟੀਚੇ ਵੱਲ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਵਿੱਚ 10 ਯੂਕਰੇਨੀ ਸੰਗੀਤ ਰਚਨਾਵਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਯੂਕਰੇਨ ਦੇ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਸਮਾਨ ਥੀਏਟਰ ਵਿੱਚ ਇੰਨੀ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ [[ਯੂਕਰੇਨ|ਯੂਕਰੇਨੀ]] ਨਿਰਮਾਣ ਨਹੀਂ ਹਨ।  . ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਸੰਗੀਤਕਾਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖੇ ਗਏ ਕਈ ਓਪੇਰਾ ਵੀ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਓਪੇਰਾ ਮੂਲ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ: ਜੀ. ਵਰਡੀ ਦੁਆਰਾ ''ਓਥੇਲੋ'', ''ਆਈਡਾ'', ''ਲਾ ਟ੍ਰਾਵੀਆਟਾ'', ''ਨਾਬੂਕੋ'', ਅਤੇ ''ਏ ਮਾਸਕਡ ਬਾਲ,'' ਜੀ. ਪੁਚੀਨੀ ਦੁਆਰਾ ''ਟੋਸਕਾ'', ''ਲਾ ਬੋਹੇਮ'' ਅਤੇ ''ਮੈਡਮ ਬਟਰਫਲਾਈ'', ਪੀ. ਮਾਸਕਾਗਨੀ ਦੁਆਰਾ ''ਕੈਵੇਲੇਰੀਆ ਰੁਸਟੀਕਾਨਾ'', ਅਤੇ ਆਰ. ਲਿਓਨਕਾਵਲੋ ਦੁਆਰਾ ''ਪੈਗਲਿਆਚੀ'' (ਇਤਾਲਵੀ ਵਿੱਚ); ਜੀ. ਬਿਜ਼ੇਟ ਦੁਆਰਾ ''ਕਾਰਮੇਨ'' (ਫ੍ਰੈਂਚ ਵਿੱਚ), ਐਸ. ਮੋਨੀਅਸਕੋ ਦੁਆਰਾ ''ਦ ਹੌਂਟੇਡ ਮੈਨੋਰ'' (ਪੋਲਿਸ਼ ਵਿੱਚ) === ਅਜਾਇਬ ਘਰ ਅਤੇ ਆਰਟ ਗੈਲਰੀਆਂ === [[ਤਸਵੀਰ:Zabytki_Lwowa_106.jpg|thumb|ਲਵੀਵ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅਜਾਇਬ ਘਰ ਦੀ ਮੁੱਖ ਇਮਾਰਤ]] ਮਿਊਜ਼ੀਅਮ ਫਾਰਮੇਸੀ "ਪਿਡ ਚੋਰਨੀਮ ਓਰਲੋਮ" (ਕਾਲੇ ਈਗਲ ਦੇ ਹੇਠਾਂ) ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 1735 ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ - ਇਹ ਲਵੀਵ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੀ ਫਾਰਮੇਸੀ ਹੈ। 1966 ਵਿੱਚ ਪੁਰਾਣੀ ਫਾਰਮੇਸੀ ਦੇ ਅਹਾਤੇ ਵਿੱਚ ਫਾਰਮਾਸਿਊਟੀਕਲ ਇਤਿਹਾਸ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਇੱਕ ਅਜਾਇਬ ਘਰ ਖੋਲ੍ਹਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਅਜਿਹਾ ਅਜਾਇਬ ਘਰ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਵਿਚਾਰ 19ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਹੀ ਆਇਆ ਸੀ। ਗੈਲੀਸ਼ੀਅਨ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਆਫ਼ ਫਾਰਮਾਸਿਸਟ 1868 ਵਿੱਚ ਬਣਾਈ ਗਈ ਸੀ। ਮੈਂਬਰਾਂ ਨੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀਆਂ ਦਾ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਇਕੱਠਾ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਕਾਮਯਾਬੀ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਅਜਾਇਬ ਘਰ ਬਣਾਉਣ ਵੱਲ ਪਹਿਲਾ ਕਦਮ ਚੁੱਕਿਆ। ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀ ਸਥਾਨ ਕਾਫ਼ੀ ਫੈਲਿਆ ਹੈ, 16 ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀ ਕਮਰੇ ਅਤੇ ਇੱਕ ਆਮ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀ ਸਤ੍ਹਾ ਕੁੱਲ 700 ਵਰਗ ਫੁੱਟ ਹੈ। ਮਿਊਜ਼ੀਅਮ ਵਿੱਚ 3,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਯੂਕਰੇਨ ਅਤੇ ਯੂਰਪ ਵਿੱਚ ਇੱਕੋ ਇੱਕ ਸੰਚਾਲਿਤ ਅਜਾਇਬ ਘਰ ਫਾਰਮੇਸੀ ਹੈ। ਅਜਾਇਬ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਲਵੀਵ ਨੈਸ਼ਨਲ ਮਿਊਜ਼ੀਅਮ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਨੈਸ਼ਨਲ ਗੈਲਰੀ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਵਿੱਚ 140,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਿਲੱਖਣ ਚੀਜ਼ਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਅਜਾਇਬ ਘਰ 12ਵੀਂ ਤੋਂ 18ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀ ਮੱਧਯੁਗੀ ਪਵਿੱਤਰ ਕਲਾ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਅਤੇ ਸੰਪੂਰਨ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਮਾਣ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦਾ ਹੈ: ਆਈਕਾਨ, ਹੱਥ-ਲਿਖਤਾਂ, ਦੁਰਲੱਭ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਕਿਤਾਬਾਂ, ਸਜਾਵਟੀ ਉੱਕਰੀ ਹੋਈ ਕਲਾ ਦੇ ਟੁਕੜੇ, ਧਾਤ ਅਤੇ ਪਲਾਸਟਿਕ ਦੀਆਂ ਕਲਾਕ੍ਰਿਤੀਆਂ, ਅਤੇ ਸੋਨੇ ਅਤੇ ਚਾਂਦੀ ਨਾਲ ਕਢਾਈ ਕੀਤੇ ਕੱਪੜੇ। ਅਜਾਇਬ ਘਰ ਵਿੱਚ ਯੂਕਰੇਨੀ ਬਾਰੋਕ ਸ਼ੈਲੀ ਦਾ ਇੱਕ ਵਿਲੱਖਣ ਸਮਾਰਕ ਵੀ ਹੈ: ਬੋਹੋਰੋਡਚਾਂਸਕੀ ਆਈਕੋਨੋਸਟੈਸਿਸ। ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀਆਂ ਵਿੱਚ 12ਵੀਂ ਤੋਂ 15ਵੀਂ ਸਦੀ ਤੱਕ ਦੀ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਯੂਕਰੇਨੀ ਕਲਾ, 16ਵੀਂ ਤੋਂ 18ਵੀਂ ਸਦੀ ਤੱਕ ਦੀ ਯੂਕਰੇਨੀ ਕਲਾ, ਅਤੇ 18ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅੰਤ ਤੋਂ 20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਤੱਕ ਦੀ ਯੂਕਰੇਨੀ ਕਲਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਨਸਲੀ ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਸ਼ਿਲਪਕਾਰੀ ਦੇ ਅਜਾਇਬ ਘਰ ਵਿੱਚ ਮੈਕਸੀਮਿਲੀਅਨ ਗੋਲਡਸਟਾਈਨ ਦਾ ਜੂਡਾਈਕਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਸਾਲੋ ਅਜਾਇਬ ਘਰ 2011 ਵਿੱਚ ਖੋਲ੍ਹਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਲਵੀਵ ਗੈਲਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਪੋਲਿਸ਼ ਕਲਾ ਅਤੇ ਮੂਰਤੀ ਕਲਾ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਨਮੂਨੇ ਲੱਭੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਜਾਨ ਪਿਓਟਰ ਨੋਰਬਲਿਨ, ਮਾਰਸੇਲੋ ਬੈਕਸੀਆਰੇਲੀ, ਕਾਜ਼ੀਮੀਅਰਜ਼ ਵੋਜਨਿਆਕੋਵਸਕੀ, ਐਂਟੋਨੀ ਬਰੋਡੋਵਸਕੀ, ਹੈਨਰੀਕ ਰੋਡਾਕੋਵਸਕੀ, ਆਰਟਰ ਗਰੋਟਗਰ, ਜਾਨ ਮਾਤੇਜਕੋ, ਲੇਨੀਸਕੀ, ਜੈਨਿਸਕੀ, ਜੈਨਿਸਕੀ ਅਲੋਨਿਸਕੀ, ਆਰਟੁਰ ਗਰੋਟਗਰ, ਦੁਆਰਾ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਵਿਜ਼ੋਲਕੋਵਸਕੀ, ਜੋਜ਼ੇਫ ਚੇਲਮੋੰਸਕੀ, ਜੋਜ਼ੇਫ ਮੇਹੋਫਰ, ਸਟੈਨਿਸਲਾਵ ਵਿਸਪਿਅੰਸਕੀ, ਓਲਗਾ ਬੋਜ਼ਨਸਕਾ, ਵਲਾਡੀਸਲਾਵ ਸਲੋਵਿੰਸਕੀ, ਜੈਸੇਕ ਮਲਕਜ਼ੇਵਸਕੀ ਮੁੱਖ ਹਨ। === ਸੰਗੀਤ === ਲਵੀਵ ਦਾ ਇੱਕ ਸਰਗਰਮ ਸੰਗੀਤਕ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਜੀਵਨ ਹੈ। ਲਵੀਵ ਓਪੇਰਾ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਸਿੰਫਨੀ ਆਰਕੈਸਟਰਾ, ਚੈਂਬਰ ਆਰਕੈਸਟਰਾ ਅਤੇ ਟ੍ਰੇਮਬਿਟਾ ਕੋਰਸ ਹਨ। ਲਵੀਵ ਵਿੱਚ ਯੂਕਰੇਨ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸੰਗੀਤ ਅਕੈਡਮੀਆਂ ਅਤੇ ਸੰਗੀਤ ਕਾਲਜਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ, ਲਵੀਵ ਕੰਜ਼ਰਵੇਟਰੀ, ਅਤੇ ਤਾਰਾਂ ਵਾਲੇ ਸੰਗੀਤ ਯੰਤਰਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਫੈਕਟਰੀ। ਲਵੀਵ ਕਈ ਸੰਗੀਤਕਾਰਾਂ ਦਾ ਘਰ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਮੋਜ਼ਾਰਟ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਫ੍ਰਾਂਜ਼ ਜ਼ਾਵਰ ਵੁਲਫਗਾਂਗ ਮੋਜ਼ਾਰਟ, ਸਟੈਨਿਸਲਾਵ ਲਿਉਡਕੇਵਿਚ, ਵੋਜਸੀਚ ਕਿਲਰ ਅਤੇ ਮਾਈਕੋਲਾ ਕੋਲੇਸਾ । ਬੰਸਰੀ ਵਜਾਉਣ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਅਲਬਰਟ ਫ੍ਰਾਂਜ਼ ਡੌਪਲਰ (1821–1883) ਦਾ ਜਨਮ ਇੱਥੇ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਬਚਪਨ ਦੇ ਸਾਲ ਇੱਥੇ ਬਿਤਾਏ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਤੋਂ ਬੰਸਰੀ ਦੇ ਸਬਕ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ। ਕਲਾਸੀਕਲ ਪਿਆਨੋਵਾਦਕ ਮੀਕਜ਼ੀਸਲਾਵ ਹੌਰਸਜ਼ੋਵਸਕੀ (1892–1993) ਦਾ ਜਨਮ ਇੱਥੇ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਓਪੇਰਾ ਦੀਵਾ ਸਲੋਮੀਆ ਕਰੂਜ਼ਲਨਿਕਾ ਨੇ 1920 ਤੋਂ 1930 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਤੱਕ ਲਵੀਵ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਘਰ ਕਿਹਾ। ਕਲਾਸੀਕਲ ਵਾਇਲਨਵਾਦਕ ਐਡਮ ਹਾਨ ਗੋਰਸਕੀ ਦਾ ਜਨਮ 1940 ਵਿੱਚ ਇੱਥੇ ਹੋਇਆ ਸੀ। " ''ਪੋਲਿਸ਼ ਰੇਡੀਓ ਲਵੋ'' " ਇੱਕ ਪੋਲਿਸ਼ ਰੇਡੀਓ ਸਟੇਸ਼ਨ ਸੀ ਜੋ 15 ਜਨਵਰੀ 1930 ਨੂੰ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਇਹ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਪੋਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸਾਬਤ ਹੋਇਆ। ਐਤਵਾਰ ਨੂੰ [[ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸੰਗੀਤ]] ਅਤੇ ਮਨੋਰੰਜਨ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਭਾਸ਼ਣ, ਪਾਠ, ਯੁਵਾ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ, ਖ਼ਬਰਾਂ ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਸਾਰਣ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। [[ਤਸਵੀਰ:PikkardiyskaTertsia01.jpg|thumb|ਪਿਕਾਰਡੀਅਸਕਾ ਟਰਤਸੀਆ - ਯੂਕਰੇਨੀ ਇੱਕ ਕੈਪੇਲਾ ਸੰਗੀਤਕ ਰਚਨਾ]] ਪੋਲੈਂਡ ਭਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕਾਮਿਕ ਲਵੋ ਵੇਵ ਸੀ, ਇੱਕ ਕੈਬਰੇ - ਰਿਵਿਊ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸੰਗੀਤਕ ਟੁਕੜੇ ਸਨ। ਯਹੂਦੀ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਨੇ ਇਸ ਕਲਾਤਮਕ ਗਤੀਵਿਧੀ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ। ਹੈਨਰੀਕ ਵਾਰਜ਼, ਗੀਤਕਾਰ ਇਮੈਨੁਅਲ ਸਜ਼ਲੇਚਟਰ ਅਤੇ ਵਿਕਟਰ ਬੁਡਜ਼ੀੰਸਕੀ, ਅਭਿਨੇਤਾ ਮਾਈਕਜ਼ੀਸਲਾ ਮੋਂਡੇਰਰ ਅਤੇ ਅਡੋਲਫ ਫਲੇਸ਼ਰ ("ਅਪ੍ਰੀਕੋਸੇਨਕ੍ਰਾਂਜ਼ ਅਤੇ ਉਨਟੇਨਬੌਮ ") ਵਰਗੇ ਸੰਗੀਤਕਾਰਾਂ ਨੇ ਲਵੀਵ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਸ਼ੋਅ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸਿਤਾਰੇ ਹੈਨਰੀਕ ਵੋਗੇਲਫੈਂਗਰ ਅਤੇ ਕਾਜ਼ੀਮੀਅਰਜ਼ ਵਾਜਦਾ ਸਨ ਜੋ ਕਾਮਿਕ ਜੋੜੀ "ਸਜ਼ਜ਼ੇਪਕੋ ਅਤੇ ਟੋਂਕੋ" ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਇਕੱਠੇ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੇ ਸਨ ਅਤੇ ਲੌਰੇਲ ਅਤੇ ਹਾਰਡੀ ਦੇ ਸਮਾਨ ਸਨ। ਲਵੀਵ ਫਿਲਹਾਰਮੋਨਿਕ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਕੇਂਦਰ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਲੰਮਾ ਇਤਿਹਾਸ ਅਤੇ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਹਨ ਜੋ ਯੂਕਰੇਨ ਦੇ ਸਮੁੱਚੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਪੂਰਕ ਹਨ। ਲਵੀਵ ਫਿਲਹਾਰਮੋਨਿਕ ਦੇ ਮੰਚ ਤੋਂ ਮਹਾਨ ਕਲਾ ਵਿਸ਼ਵ-ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਯੂਕਰੇਨੀ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਓਲੇਹ ਕ੍ਰਿਸਾ, ਓਲੇਕਜ਼ੈਂਡਰ ਸਲੋਬੋਡਿਆਨਿਕ, ਯੂਰੀ ਲਿਸੀਚੇਂਕੋ, ਅਤੇ ਮਾਰੀਆ ਚੈਕੋਵਸਕਾ, ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਨੌਜਵਾਨ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਈ. ਚੁਪ੍ਰਿਕ, ਵਾਈ. ਏਰਮਿਨ, ਓਕਸਾਨਾ ਰਾਪਿਤਾ ਅਤੇ ਓਲੇਕਜ਼ੈਂਡਰ ਕੋਜ਼ਾਰੇਂਕੋ ਤੱਕ ਆਪਣਾ ਰਸਤਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਲਵੀਵ ਫਿਲਹਾਰਮੋਨਿਕ ਯੂਕਰੇਨ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸੰਗੀਤ ਸਮਾਰੋਹ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਇਸ ਦੀਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਵਿੱਚ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਤਿਉਹਾਰ, ਸੰਗੀਤ ਸਮਾਰੋਹ-ਮੋਨੋਗ੍ਰਾਫ਼ਾਂ ਦੇ ਚੱਕਰ, ਅਤੇ ਨੌਜਵਾਨ ਸੰਗੀਤਕਾਰਾਂ ਨਾਲ ਸੰਗੀਤ ਸਮਾਰੋਹ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਚੈਂਬਰ ਆਰਕੈਸਟਰਾ "ਲਵੀਵ ਵਰਚੁਓਸੋਸ" 1994 ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਲਵੀਵ ਸੰਗੀਤਕਾਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਆਰਕੈਸਟਰਾ ਵਿੱਚ 16-40 ਵਿਅਕਤੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ / ਇਹ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ / ਅਤੇ ਇਸ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਵਿੱਚ ਬਾਖ, ਕੋਰੇਲੀ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਆਧੁਨਿਕ ਯੂਕਰੇਨੀ ਅਤੇ ਯੂਰਪੀਅਨ ਸੰਗੀਤਕਾਰਾਂ ਤੱਕ ਦੀਆਂ ਸੰਗੀਤਕ ਰਚਨਾਵਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਦੇ ਥੋੜ੍ਹੇ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ, ਆਰਕੈਸਟਰਾ ਨੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਯੂਰਪੀਅਨ ਮਿਆਰਾਂ ਦੇ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਪੱਧਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਇਸਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਯੂਕਰੇਨੀ ਅਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਸੰਗੀਤਕ ਆਲੋਚਕਾਂ ਦੁਆਰਾ 100 ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਲੇਖਾਂ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਲਵੀਵ ਵੋਕਲ ਫਾਰਮੇਸ਼ਨ " ਪਿਕਾਰਡੀਅਸਕਾ ਟਰਤਸੀਆ " ਅਤੇ ਯੂਰੋਵਿਜ਼ਨ ਸੌਂਗ ਮੁਕਾਬਲਾ 2004 ਦੀ ਜੇਤੂ ਰੁਸਲਾਨਾ ਦਾ ਜੱਦੀ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ, ਜੋ ਉਦੋਂ ਤੋਂ ਯੂਰਪ ਅਤੇ ਬਾਕੀ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੋ ਗਈ ਹੈ। ਪਿਕਾਰਡੀਅਸਕਾਟੇਰਸੀਆ 24 ਸਤੰਬਰ 1992 ਨੂੰ ਲਵੀਵ ਵਿੱਚ ਬਣਾਈ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸਨੇ ਕਈ ਸੰਗੀਤਕ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜਿੱਤੇ ਹਨ। ਇਹ ਸਭ 15ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਯੂਕਰੇਨੀ ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਰਵਾਇਤੀ ਯੂਕਰੇਨੀ ਲੋਕ ਗੀਤਾਂ ਦੇ ਰੂਪਾਂਤਰਣਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਚੌਗਿਰਦੇ ਦੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ। ਲਵੀਵ ਆਰਗਨ ਹਾਲ ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਜਗ੍ਹਾ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸੰਗੀਤ (ਆਰਗਨ, ਸਿੰਫੋਨਿਕ, ਕੈਮਰਾਲ) ਅਤੇ ਕਲਾ ਇਕੱਠੇ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਹਰ ਸਾਲ 50,000 ਸੈਲਾਨੀ, ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਤੋਂ ਦਰਜਨਾਂ ਸੰਗੀਤਕਾਰ। ਲਵੀਵ ਸਭ ਤੋਂ ਸਫਲ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਯੂਕਰੇਨੀ ਰਾਕ ਬੈਂਡਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ, ਓਕੇਨ ਐਲਜ਼ੀ ਦਾ ਜੱਦੀ ਸ਼ਹਿਰ ਵੀ ਹੈ। === ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ === [[ਤਸਵੀਰ:Львівський_університет_ім,_Франка.jpg|thumb|ਯੂਕਰੇਨ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਲਵੀਵ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦਾ ਅਗਲਾ ਹਿੱਸਾ]] ਲਵੀਵ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਮੱਧ ਯੂਰਪ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 1608 ਵਿੱਚ ਸੋਸਾਇਟੀ ਆਫ਼ ਜੀਸਸ (ਜੇਸੂਟ) ਸਕੂਲ ਵਜੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਇਸਦੀ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਾ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਕਾਜ਼ੀਮੀਅਰਜ਼ ਟਵਾਰਡੋਵਸਕੀ (1866–1938) ਦੇ ਕੰਮ ਦੁਆਰਾ ਬਹੁਤ ਵਧੀ, ਜੋ ਕਿ ਲਵੋ-ਵਾਰਸਾ ਸਕੂਲ ਆਫ਼ ਲਾਜਿਕ ਦੇ ਸੰਸਥਾਪਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ। ਇਸ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਨੇ ਪੋਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਅਕਾਦਮਿਕ ਖੋਜ ਅਤੇ [[ਸਿੱਖਿਆ]] ਲਈ ਮਾਪਦੰਡ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤੇ। ਇੰਟਰਬੇਲਮ ਪੀਰੀਅਡ ਦੇ ਪੋਲਿਸ਼ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਸਟੈਨਿਸਲਾਵ ਗਲਾਬਿਨਸਕੀ ਨੇ ਕਾਨੂੰਨ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਡੀਨ (1889–1890) ਅਤੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਰੈਕਟਰ (1908–1909) ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ ਸੀ। 1901 ਵਿੱਚ ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਲਵੋ ਵਿਗਿਆਨਕ ਸੁਸਾਇਟੀ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਸੀ ਜਿਸ ਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਵਿਗਿਆਨਕ ਹਸਤੀਆਂ ਸਨ। ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਗਣਿਤ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸਟੀਫਨ ਬਨਾਚ, ਜੂਲੀਅਸ ਸ਼ੌਡਰ ਅਤੇ ਸਟੈਨਿਸਲਾਵ ਉਲਮ ਸਨ ਜੋ 1930 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਲਵੌ ਸਕੂਲ ਆਫ਼ ਮੈਥੇਮੈਟਿਕਸ ਦੇ ਸੰਸਥਾਪਕ ਸਨ ਜਿਸਨੇ ਲਵੌ ਨੂੰ "ਵਰਲਡ ਸੈਂਟਰ ਆਫ਼ ਫੰਕਸ਼ਨਲ ਐਨਾਲਿਸਿਸ" ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਲਵੌ ਅਕਾਦਮਿਕ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਕਾਫ਼ੀ ਸੀ। 1852 ਵਿੱਚ ਡਬਲਾਨੀ ਵਿੱਚ, (ਲਵੀਵ ਦੇ ਬਾਹਰੀ ਹਿੱਸੇ ਤੋਂ ਅੱਠ ਕਿਲੋਮੀਟਰ (5.0 ਮੀਲ) ਦੂਰ) ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਅਕੈਡਮੀ ਖੋਲ੍ਹੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਇਹ ਪਹਿਲੇ ਪੋਲਿਸ਼ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਕਾਲਜਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ। ਅਕੈਡਮੀ ਨੂੰ 1919 ਵਿੱਚ ਲਵੀਵ ਪੌਲੀਟੈਕਨਿਕ ਵਿੱਚ ਮਿਲਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇੰਟਰਬੇਲਮ ਪੀਰੀਅਡ ਦਾ ਇੱਕ ਹੋਰ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਕਾਲਜ ਲਵੋਵ ਵਿੱਚ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਵਪਾਰ ਅਕੈਡਮੀ ਸੀ।1873 ਵਿੱਚ, ਲਵੀਵ ਨੇ ਸ਼ੇਵਚੇਂਕੋ ਵਿਗਿਆਨਕ ਸੁਸਾਇਟੀ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ, ਜਿਸਨੇ ਸ਼ੁਰੂ ਤੋਂ ਹੀ ਯੂਕਰੇਨੀ ਪਿਛੋਕੜ ਵਾਲੇ ਲੇਖਕਾਂ ਅਤੇ ਸਰਪ੍ਰਸਤਾਂ ਦਾ ਵਿੱਤੀ ਅਤੇ ਬੌਧਿਕ ਸਮਰਥਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। 1893 ਵਿੱਚ, ਇਸਦੇ ਕਾਨੂੰਨ ਵਿੱਚ ਬਦਲਾਅ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਸ਼ੇਵਚੇਂਕੋ ਵਿਗਿਆਨਕ ਸੁਸਾਇਟੀ ਨੂੰ ਇੱਕ ਅਸਲ ਵਿਦਵਤਾਪੂਰਨ ਬਹੁ-ਅਨੁਸ਼ਾਸਨੀ ਵਿਗਿਆਨ ਅਕੈਡਮੀ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ, ਮਾਈਖਾਈਲੋ ਹਰੁਸ਼ੇਵਸਕੀ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨਗੀ ਹੇਠ, ਇਸਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਦਾ ਬਹੁਤ ਵਿਸਥਾਰ ਕੀਤਾ, ਮਨੁੱਖਤਾ ਅਤੇ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ, ਕਾਨੂੰਨ ਅਤੇ ਦਵਾਈ ਦੋਵਾਂ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ, ਪਰ ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇੱਕ ਵਾਰ ਫਿਰ ਇਹ ਯੂਕਰੇਨੀ ਅਧਿਐਨਾਂ 'ਤੇ ਕੇਂਦ੍ਰਿਤ ਸੀ। ਸੋਵੀਅਤ ਯੂਨੀਅਨ ਨੇ ਦੂਜੇ ਪੋਲਿਸ਼ ਗਣਰਾਜ ਦੇ ਪੂਰਬੀ ਅੱਧ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਲਿਆ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਲਵੋ ਸ਼ਹਿਰ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ, ਜਿਸਨੇ 22 ਸਤੰਬਰ 1939 ਨੂੰ ਲਾਲ ਫੌਜ ਅੱਗੇ ਆਤਮ ਸਮਰਪਣ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਲਵੀਵ ਉੱਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸੋਵੀਅਤਾਂ ਨੇ ਸ਼ੇਵਚੇਂਕੋ ਸਮਾਜ ਨੂੰ ਭੰਗ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਇਸਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨੂੰ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਜਾਂ ਤਾਂ ਕੈਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਜਾਂ ਫਾਂਸੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ। === ਗਣਿਤ === [[ਤਸਵੀਰ:Hotel-Atlas-2014.JPG|thumb|ਸਾਬਕਾ ਸਕਾਟਿਸ਼ ਕੈਫੇ ਦੀ ਇਮਾਰਤ]] ਲਵੀਵ ਸਕਾਟਿਸ਼ ਕੈਫੇ ਦਾ ਘਰ ਸੀ, ਜਿੱਥੇ 1930 ਅਤੇ 1940 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ, ਲਵੋ ਸਕੂਲ ਆਫ਼ ਮੈਥੇਮੈਟਿਕਸ ਦੇ ਪੋਲਿਸ਼ [[ਹਿਸਾਬਦਾਨ|ਗਣਿਤ-ਸ਼ਾਸਤਰੀ]] ਮਿਲਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਆਪਣੀਆਂ ਦੁਪਹਿਰਾਂ ਗਣਿਤ ਦੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ 'ਤੇ ਚਰਚਾ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਬਿਤਾਉਂਦੇ ਸਨ। ਸਟੈਨਿਸਲਾਵ ਉਲਮ, ਜੋ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ [[ਮੈਨਹੈਟਨ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ|ਮੈਨਹਟਨ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ]] ਵਿੱਚ ਭਾਗੀਦਾਰ ਸਨ ਅਤੇ ਥਰਮੋਨਿਊਕਲੀਅਰ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੇ ਟੇਲਰ-ਉਲਮ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਦੇ ਪ੍ਰਸਤਾਵਕ ਸਨ, ਸਟੀਫਨ ਬਨਾਚ, ਫੰਕਸ਼ਨਲ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਦੇ ਸੰਸਥਾਪਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ, ਹਿਊਗੋ ਸਟਾਈਨਹੌਸ, ਕੈਰੋਲ ਬੋਰਸੁਕ, ਕਾਜ਼ੀਮੀਅਰਜ਼ ਕੁਰਾਟੋਵਸਕੀ, ਮਾਰਕ ਕੈਕ ਅਤੇ ਕਈ ਹੋਰ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਗਣਿਤ ਵਿਗਿਆਨੀ ਉੱਥੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋਣਗੇ।<ref name="Ulam">Stanislaw M. Ulam, ''Adventures of a Mathematician'', New York: [[Charles Scribner's Sons]], 1976. {{ISBN|0-684-15064-6}}</ref> ਕੈਫੇ ਦੀ ਇਮਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹੁਣ 27 ਤਾਰਾਸ ਸ਼ੇਵਚੇਂਕੋ ਪ੍ਰੋਸਪੇਕਟ (ਯੁੱਧ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੀ ਪੋਲਿਸ਼ ਗਲੀ ਦਾ ਨਾਮ: ''ਉਲਿਕਾ ਅਕਾਡੇਮਿਕਾ'' ) ਵਿਖੇ ਐਟਲਸ ਡੀਲਕਸ ਹੋਟਲ ਹੈ।<ref>[http://www-history.mcs.st-and.ac.uk/history/Miscellaneous/Scottish_Cafe.html "The Scottish Café in Lvov"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070929145904/http://www-history.mcs.st-and.ac.uk/history/Miscellaneous/Scottish_Cafe.html|date=29 September 2007}}, at the [[MacTutor History of Mathematics archive]].</ref> 3 ਜਨਵਰੀ 1920 ਨੂੰ ਗਣਿਤ-ਵਿਗਿਆਨੀ ਜ਼ੈਗਮੰਟ ਜੈਨਿਸਜ਼ੇਵਸਕੀ ਦੀ ਮੌਤ ਲਵੀਵ ਵਿੱਚ ਹੋਈ। === ਪ੍ਰਿੰਟ ਅਤੇ ਮੀਡੀਆ === 1990 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਤੋਂ ਹੀ, ਲਵੀਵ ਆਜ਼ਾਦੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੇ ਯੂਕਰੇਨੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਉਦਯੋਗ ਦਾ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਘਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਲਵੀਵ ਬੁੱਕ ਫੋਰਮ (ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ ਫੋਰਮ) ਯੂਕਰੇਨ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਕਿਤਾਬ ਮੇਲਾ ਹੈ। ਲਵੀਵ ਯੂਕਰੇਨੀ ਲਾਤੀਨੀ ਵਰਣਮਾਲਾ (ਲਾਤਿੰਕਾ) ਦੇ ਪ੍ਰਚਾਰ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਹੈ। ਲਵੀਵ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਅਖਬਾਰਾਂ ਹਨ " ਵਿਸੋਕੀ ਜ਼ਮੋਕ ", " ਐਕਸਪ੍ਰੇਸ ", "ਲਵੀਵਸਕਾ ਹੈਜ਼ੇਟਾ", "ਰਤੁਸ਼ਾ", ਸੁਬੋਤਨਾ ਪੋਸ਼ਤਾ", "ਹਜ਼ੇਟਾ ਪੋ-ਲਵੀਵਸਕੀ", "ਪੋਸਟਅੱਪ" ਅਤੇ ਹੋਰ। ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਰਸਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ "ਲਵੀਵ ਟੂਡੇ", "ਚੇਟਵਰ", "ਆਰਆਈਏ" ਅਤੇ "Ї" ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। "ਲਵੀਵ ਟੂਡੇ" ਇੱਕ ਯੂਕਰੇਨੀ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਬੋਲਣ ਵਾਲਾ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਹੈ, ਜਿਸਦੀ ਸਮੱਗਰੀ ਵਿੱਚ ਲਵੀਵ ਅਤੇ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਕਾਰੋਬਾਰ, ਇਸ਼ਤਿਹਾਰ ਅਤੇ ਮਨੋਰੰਜਨ ਦੇ ਖੇਤਰਾਂ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਲਵੀਵ ਓਬਲਾਸਟ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਕੰਪਨੀ ਚੈਨਲ 12 'ਤੇ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਲਵੀਵ ਤੋਂ ਤਿੰਨ ਨਿੱਜੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਚੈਨਲ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ: "LUKS", "NTA" ਅਤੇ "ZIK"। ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ 17 ਖੇਤਰੀ ਅਤੇ ਸਾਰੇ-ਯੂਕਰੇਨੀ ਰੇਡੀਓ ਸਟੇਸ਼ਨ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਸੂਚਨਾ ਏਜੰਸੀਆਂ ਮੌਜੂਦ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ "ZIK", "Zaxid.net", "GAл-info", "Львівський portal" ਅਤੇ ਹੋਰ। ਲਵੀਵ ਪੋਲਿਸ਼ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੇ ਅਖ਼ਬਾਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਦਾ ਘਰ ਹੈ , ਜੋ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ 1811 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਅਜੇ ਵੀ ਦੋ-ਹਫ਼ਤਾਵਾਰੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਹੈ। ਹੋਰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨਾਂ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹੇ ਸਿਰਲੇਖ ਸਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ * ''ਕੁਰੀਅਰ ਲਵੋਵਸਕੀ'' : 1883 ਤੋਂ 1935 ਤੱਕ ਚੱਲੀ ਆ ਰਹੀ ਲੋਕ ਲਹਿਰ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਸਹਿਯੋਗ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਲੇਖਕਾਂ ਵਿੱਚ ਏਲੀਜ਼ਾ ਓਰਜ਼ੇਸਕੋਵਾ, ਜੈਨ ਕਾਸਪ੍ਰੋਵਿਜ਼, ਬੋਲੇਸਲਾਵ ਲਿਮਨੋਵਸਕੀ, ਵਲਾਡੀਸਲਾਵ ਓਰਕਨ ਅਤੇ ਇਵਾਨ ਫਰੈਂਕੋ ਵਰਗੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਨਾਮ ਸਨ। * ''ਸਲੋਵੋ ਲਵੋਵਸਕੀ'' (1895–1939): ਇੱਕ ਸੱਜੇ-ਪੱਖੀ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਜਿਸ ਨੇ ਵਲਾਡਿਸਲਾਵ ਰੇਮੋਂਟ, ਹੈਨਰੀਕ ਸਿਏਨਕੀਵਿਜ਼, ਕਾਜ਼ੀਮੀਅਰਜ਼ ਟੈਟਮਾਜਰ, ਲੀਓਪੋਲਡ ਸਟਾਫ, ਜੇਰਜ਼ੀ ਜ਼ੁਲਾਵਸਕੀ ਅਤੇ ਗੈਬਰੀਏਲਾ ਜ਼ਪੋਲਸਕਾ ਨਾਲ ਸਹਿਯੋਗ ਕੀਤਾ। ਇਸਦੇ ਮੁੱਖ ਸੰਪਾਦਕਾਂ ਵਿੱਚ ਸਟੈਨਿਸਲਾਵ ਗ੍ਰੈਬਸਕੀ ਸੀ। 20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ''ਸਲੋਵੋ'' ਦੀ ਸਰਕੂਲੇਸ਼ਨ 20,000 ਸੀ ਅਤੇ ਇਹ ਰੇਮੋਂਟ ਦੇ ਨਾਵਲ ''ਕਲੋਪੀ'' ਦਾ ਲੜੀਵਾਰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਪਹਿਲਾ ਪੋਲਿਸ਼ ਅਖ਼ਬਾਰ ਸੀ।<ref>{{Cite web |date=20 November 2007 |title=Slowo Polskie – a daily with 100-year tradition |url=http://www.reporterzy.info/article.php?go=historia,13,slowo_polskie_dziennik_z_ponadstuletnia_tradycja |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220315054852/https://reporterzy.info/13,slowo-polskie-dziennik-z-ponadstuletnia-tradycj.html |archive-date=15 March 2022 |access-date=3 May 2012 |publisher=Reporterzy.info}}</ref> ਦੂਜੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਲੋਵੋ ਨੂੰ 1 ਨਵੰਬਰ 1946 ਨੂੰ ਜੰਗ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਅੰਕ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਲ ਵ੍ਰੋਕਲਾ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। * ''ਜ਼ੇਰਵੋਨੀ ਸਜ਼ਟੈਂਡਰ'' : 1939 ਅਤੇ 1941 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਇੱਕ ਸੋਵੀਅਤ ਰੋਜ਼ਾਨਾ। 20ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਮੱਧ ਯੂਰਪ ਦੇ ਲੇਖਕਾਂ ਨਾਲ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਲਹਿਰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ। ਲਵੀਵ ਵਿੱਚ ਲੇਖਕਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਨਵ-ਰੋਮਾਂਟਿਕ ਸਮੂਹ ਗੀਤਕਾਰ ਸ਼ਮੁਏਲ ਜਾਨਕੇਵ ਇਮਬਰ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਬਣਿਆ। ਛੋਟੇ ਪ੍ਰਿੰਟ ਦਫ਼ਤਰਾਂ ਨੇ ਆਧੁਨਿਕ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਅਤੇ [[ਨਿੱਕੀ ਕਹਾਣੀ|ਛੋਟੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ]] ਦੇ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਅਤੇ ਪਰਵਾਸ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਨੈੱਟਵਰਕ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਦੂਜਾ ਛੋਟਾ ਸਮੂਹ  ਨੇ 1930 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ [[ਐਵਾਂ ਗਾਰਦ|ਅਵਾਂਟਗਾਰਡ]] ਕਲਾ ਅਤੇ ਯਿੱਦੀਸ਼ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ ਸਬੰਧ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਸਮੂਹ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਡੇਬੋਰਾ ਵੋਗਲ, ਰੇਚਲ ਔਰਬਾਖ ਅਤੇ ਰੇਚਲ ਕੋਰਨ ਸਨ। 1940 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਜਰਮਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਕਤਲ ਕੀਤੇ ਗਏ ਕਈ ਹੋਰ ਯਿੱਦੀ ਲੇਖਕਾਂ ਸਮੇਤ ਡੇਬੋਰਾ ਵੋਗਲ ਦੇ ਨਾਲ ਹੋਲੋਕਾਸਟ ਨੇ ਇਸ ਲਹਿਰ ਨੂੰ ਤਬਾਹ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। === ਪਾਰਕ === [[ਤਸਵੀਰ:Центральна_алея_парку_восени.jpg|right|thumb|ਇਵਾਨ ਫ੍ਰੈਂਕੋ ਪਾਰਕ]] [[ਤਸਵੀਰ:Стрийський_парк,_осінь.jpg|thumb|ਸਟ੍ਰੀਸਕੀ ਪਾਰਕ]] ਲਵੀਵ ਦਾ ਆਰਕੀਟੈਕਚਰਲ ਚਿਹਰਾ ਕਈ ਪਾਰਕਾਂ ਅਤੇ ਜਨਤਕ ਬਗੀਚਿਆਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਅਤੇ ਭਰਪੂਰ ਹੈ। ਇੱਥੇ 20 ਤੋਂ ਵੱਧ ਬੁਨਿਆਦੀ ਮਨੋਰੰਜਨ ਪਾਰਕ ਜ਼ੋਨ, ਤਿੰਨ ਬੋਟੈਨੀਕਲ ਗਾਰਡਨ ਅਤੇ 16 ਕੁਦਰਤੀ ਸਮਾਰਕ ਹਨ। ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਤੋਂ ਬਚਣ ਜਾਂ ਰੁੱਖਾਂ ਵਿਚਕਾਰ, ਕਿਸੇ ਚੰਗੇ ਝਰਨੇ ਜਾਂ ਝੀਲ 'ਤੇ ਕੁਝ ਦੇਰ ਬੈਠਣ ਦਾ ਇੱਕ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਮੌਕਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਹਰੇਕ ਪਾਰਕ ਦਾ ਆਪਣਾ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਕਿਰਦਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਮਾਰਕਾਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਇਤਿਹਾਸ ਰਾਹੀਂ ਝਲਕਦਾ ਹੈ। * ਇਵਾਨ ਫ੍ਰੈਂਕੋ ਪਾਰਕ, ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣਾ ਪਾਰਕ ਹੈ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਤਿੰਨ ਸੌ ਸਾਲ ਪੁਰਾਣੇ ਓਕ ਅਤੇ ਮੈਪਲ ਦੇ ਰੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਮਿਲ ਸਕਦੇ ਹਨ। 1773 ਵਿੱਚ ਜੇਸੁਇਟ ਆਰਡਰ ਦੇ ਰੱਦ ਹੋਣ 'ਤੇ ਇਹ ਇਲਾਕਾ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਜਾਇਦਾਦ ਬਣ ਗਿਆ। ਇੱਕ ਮਸ਼ਹੂਰ ਮਾਲੀ ਬੇਗਰ ਨੇ ਇਸ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਲੈਂਡਸਕੇਪ ਸ਼ੈਲੀ ਵਿੱਚ ਵਿਵਸਥਿਤ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਰੁੱਖ 1885-1890 ਦੇ ਅੰਦਰ ਲਗਾਏ ਗਏ ਸਨ। * ਬੋਹਦਾਨ ਖਮੇਲਨੀਤਸਕੀ ਕਲਚਰ ਐਂਡ ਰੀਕ੍ਰੀਏਸ਼ਨ ਪਾਰਕ, ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸੰਗਠਿਤ ਅਤੇ ਆਧੁਨਿਕ ਗ੍ਰੀਨ ਜ਼ੋਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕੰਸਰਟ ਅਤੇ ਡਾਂਸ ਹਾਲ, ਸਟੇਡੀਅਮ, ਆਕਰਸ਼ਣਾਂ ਦਾ ਸ਼ਹਿਰ, ਕੇਂਦਰੀ ਸਟੇਜ, ਕਈ ਕੈਫੇ ਅਤੇ ਰੈਸਟੋਰੈਂਟ ਹਨ। ਪਾਰਕ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਫੈਰਿਸ ਵ੍ਹੀਲ ਹੈ। * ਸਟ੍ਰੀਸਕੀ ਪਾਰਕ, ਲਵੀਵ ਹਾਈਟਸ ਦੀਆਂ ਪਹਾੜੀਆਂ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ, ਨੂੰ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਸੁੰਦਰ ਪਾਰਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।<ref name="auto2">{{Cite web |title=Stryiskyi Park |url=https://lia.lvivcenter.org/en/objects/park-stryiskyi/ |access-date=2024-12-12 |website=Lviv Interactive |language=en}}</ref> 1870 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਆਰਕੀਟੈਕਟ ਅਰਨੋਲਡ ਰੋਅਰਿੰਗ ਦੁਆਰਾ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ,<ref>{{Cite web |title=Lviv old photos, Ukraine |url=https://retrophotos.org/lviv |access-date=2024-12-12 |website=retrophotos.org}}</ref> ਇਸ ਪਾਰਕ ਨੇ 1894 ਦੀ ਖੇਤਰੀ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀ,<ref>{{Cite web |title=Following the Steps of the 1894 General Regional Exhibition in Lviv |url=https://www.lvivcenter.org/en/spatial/general-regional-exhibition/ |access-date=2024-12-12 |website=Lvivcenter |language=en-US}}</ref> ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 1.1 ਮਿਲੀਅਨ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਦੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਕੀਤੀ, ਜੋ ਕਿ ਪਾਰਕ ਦੇ ਲਗਭਗ 50 ਹੈਕਟੇਅਰ (ਲਗਭਗ 120 ਏਕੜ) ਦੇ ਅੰਦਰ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਇਸ ਪਾਰਕ ਵਿੱਚ 200 ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਰੁੱਖ ਅਤੇ ਪੌਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਦੁਰਲੱਭ ਅਤੇ ਕੀਮਤੀ ਰੁੱਖਾਂ ਅਤੇ ਝਾੜੀਆਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮੁੱਖ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਦੁਆਰ 'ਤੇ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਹੰਸਾਂ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਤਲਾਅ ਮਿਲੇਗਾ। ਸਟ੍ਰਾਈਸਕੀ ਪਾਰਕ ਵਿੱਚ ਲੋਕ ਪਾਤਰ, ਇਵਾਸਿਕ ਟੈਲੀਸਿਕ, ਹੰਸ ਦੀ ਸਵਾਰੀ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਦਾ ਇੱਕ ਫੁਹਾਰਾ ਬੁੱਤ ਹੈ।<ref>{{Cite web |title="Ivasyk-Telesyk" fountain in Stryiskyi park |url=https://uma.lvivcenter.org/en/photos/3718 |access-date=2024-12-12 |website=Urban Media Archive |language=en}}</ref> * ਜ਼ਨੇਸਿਨਿਆ ਪਾਰਕ ਸਾਈਕਲਿੰਗ, ਸਕੀਇੰਗ ਖੇਡਾਂ ਅਤੇ ਹਾਈਕਿੰਗ ਲਈ ਇੱਕ ਆਦਰਸ਼ ਸਥਾਨ ਹੈ। ਜਨਤਕ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਇੱਥੇ ਗਰਮੀਆਂ ਦੇ ਕੈਂਪ (ਵਾਤਾਵਰਣਿਕ ਅਤੇ ਵਿਦਿਅਕ, ਵਿਦਿਅਕ ਅਤੇ ਬੋਧਾਤਮਕ) ਲਗਾਉਣ ਦੇ ਹੱਕ ਵਿੱਚ ਹਨ। * ਸ਼ੇਵਚੇਨਕੀਵਸਕੀ ਹੈ, ਪਾਰਕ ਵਿੱਚ ਯੂਕਰੇਨੀ ਲੱਕੜ ਦੇ ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ ਦਾ ਇੱਕ ਓਪਨ-ਏਅਰ ਅਜਾਇਬ ਘਰ ਹੈ। * ਹਾਈ ਕੈਸਲ ਪਾਰਕ, ਇਹ ਪਾਰਕ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਪਹਾੜੀ ( {{Cvt|413|m|ft|abbr=off|disp=or}} 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ) ਅਤੇ {{Cvt|36|ha|abbr=off}} ਦੇ ਖੇਤਰ ਉੱਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਵਿੱਚ ਹੇਠਲਾ ਟੈਰੇਸ ਜਿਸਨੂੰ ਕਦੇ ਨਿਆਜ਼ਾ ਹੋਰਾ (ਪ੍ਰਿੰਸ ਮਾਊਂਟ) ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਉੱਪਰਲਾ ਟੈਰੇਸ ਇੱਕ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਟਾਵਰ ਅਤੇ ਨਕਲੀ ਬੰਨ੍ਹ ਦੇ ਨਾਲ ਹੈ। * ਜ਼ਲੀਜ਼ਨੀ ਵੋਡੀ ਪਾਰਕ, ਪਾਰਕ ਸਾਬਕਾ ਬਾਗ ਜ਼ਲੀਜ਼ਨਾ ਵੋਡਾ (ਆਇਰਨ ਵਾਟਰ) ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ ਹੈ ਜੋ ਸਨੋਪਕੀਵਸਕਾ ਗਲੀ ਨੂੰ ਨੋਵੀ ਲਵੀਵ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਨਾਲ ਜੋੜਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਪਾਰਕ ਦਾ ਨਾਮ ਲੋਹੇ ਦੀ ਉੱਚ ਮਾਤਰਾ ਵਾਲੇ ਚਸ਼ਮੇ ਦੇ ਕਾਰਨ ਪਿਆ ਹੈ। ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਬੀਚ ਦੇ ਰੁੱਖਾਂ ਅਤੇ ਕਈ ਰਸਤਿਆਂ ਵਾਲਾ ਇਹ ਪਾਰਕ ਸਥਾਨਕ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਪਸੰਦੀਦਾ ਜਗ੍ਹਾ ਹੈ। * ਲੀਚਾਕੀਵਸਕੀ ਪਾਰਕ, 1892 ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਅਤੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਉਪਨਗਰਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ। ਪਾਰਕ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬੋਟੈਨੀਕਲ ਗਾਰਡਨ ਸਥਿਤ ਹੈ, ਜਿਸਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 1911 ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਸੀ ਅਤੇ ਇਹ {{Cvt|18.5|ha|1|abbr=off}} ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। === ਖੇਡ === ਲਵੀਵ ਮੱਧ ਯੂਰਪ ਵਿੱਚ ਖੇਡਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਕੇਂਦਰ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਪੋਲਿਸ਼ ਫੁੱਟਬਾਲ ਦਾ ਜਨਮ ਸਥਾਨ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਲਵੀਵ ਪੋਲਿਸ਼ ਹੋਰ ਖੇਡਾਂ ਦਾ ਜਨਮ ਸਥਾਨ ਹੈ। ਜਨਵਰੀ 1905 ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾ ਪੋਲਿਸ਼ ਆਈਸ-ਹਾਕੀ ਮੈਚ ਉੱਥੇ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਦੋ ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਨੇੜਲੇ ਸਲਾਵਸਕੋ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾ ਸਕੀ-ਜੰਪਿੰਗ ਮੁਕਾਬਲਾ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸੇ ਸਾਲ, ਲਵੀਵ ਦੇ ਜਿਮਨੇਜ਼ੀਅਮ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੇ ਪੋਲਿਸ਼ ਬਾਸਕਟਬਾਲ ਮੈਚ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ। 1887 ਦੀ ਪਤਝੜ ਵਿੱਚ ਲੀਚਾਕੀਵ ਸਟਰੀਟ ਦੇ ਇੱਕ ਜਿਮਨੇਜ਼ੀਅਮ ਵਿੱਚ ਲੰਬੀ ਛਾਲ ਅਤੇ ਉੱਚੀ ਛਾਲ ਵਰਗੀਆਂ ਖੇਡਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਪਹਿਲਾ ਪੋਲਿਸ਼ ਟਰੈਕ ਅਤੇ ਫੀਲਡ ਮੁਕਾਬਲਾ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਲਵੀਵ ਦੇ ਐਥਲੀਟ ਵਲਾਡੀਸਲਾਵ ਪੋਨੂਰਸਕੀ ਨੇ 1912 ਦੀਆਂ ਸਟਾਕਹੋਮ ਓਲੰਪਿਕ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਆਸਟਰੀਆ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕੀਤੀ। 9 ਜੁਲਾਈ 1922 ਨੂੰ ਪੋਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾ ਅਧਿਕਾਰਤ ਰਗਬੀ ਮੈਚ ਪੋਗੋਨ ਲਵੋ ਦੇ ਸਟੇਡੀਅਮ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਓਰਜ਼ੇਲ ਬਿਆਲੀ ਲਵੋ ਦੀ ਰਗਬੀ ਟੀਮ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਦੋ ਟੀਮਾਂ - "ਦਿ ਰੈੱਡਜ਼" ਅਤੇ "ਦਿ ਬਲੈਕਸ" ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ। ਇਸ ਖੇਡ ਦਾ ਰੈਫਰੀ ਰੋਬਿਨੋ ਨਾਮ ਦਾ ਇੱਕ ਫਰਾਂਸੀਸੀ ਸੀ। === ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਫੁੱਟਬਾਲ === [[ਤਸਵੀਰ:EURO_2012_Lvov_clock.jpg|thumb|ਲਵੀਵ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੋਸਪੇਕਟ ਸਵੋਬੌਡੀ (ਫ੍ਰੀਡਮ ਐਵੇਨਿਊ) 'ਤੇ ਇੱਕ ਘੜੀ, ਜੋ ਯੂਰੋ 2012 ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਦਾ ਸਮਾਂ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਪਿਛੋਕੜ ਵਿੱਚ ਓਪੇਰਾ ਅਤੇ ਬੈਲੇ ਥੀਏਟਰ]] ਪੋਲਿਸ਼ ਫੁੱਟਬਾਲ ਮੈਚ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾ ਜਾਣਿਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਅਧਿਕਾਰਤ ਗੋਲ 14 ਜੁਲਾਈ 1894 ਨੂੰ ਪੋਗੋਨ ਲਵੋਵ ਵਿਖੇ ਲਵੋ-ਕ੍ਰਾਕੋਵ ਮੈਚ ਦੌਰਾਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਗੋਲ ਲਵੀਵ ਦੀ ਟੀਮ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਵਲੋਡਜ਼ੀਮੀਅਰਜ਼ ਚੋਮਿਕੀ ਨੇ ਕੀਤਾ। 1904 ਵਿੱਚ, ਲਵੀਵ ਤੋਂ ਕਾਜ਼ੀਮੀਅਰਜ਼ ਹੇਮਰਲਿੰਗ ਨੇ ਫੁੱਟਬਾਲ ਦੇ ਨਿਯਮਾਂ ਦਾ ਪੋਲਿਸ਼ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾ ਅਨੁਵਾਦ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਲਵੀਵ ਦੇ ਇੱਕ ਹੋਰ ਮੂਲ ਨਿਵਾਸੀ, ਸਟੈਨਿਸਲਾਵ ਪੋਲਕੀਵਿਚ, 1911 ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੇ ਅਧਿਕਾਰਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਪੋਲਿਸ਼ ਰੈਫਰੀ ਬਣੇ, ਜਿਸ ਸਾਲ ਲਵੀਵ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਪੋਲਿਸ਼ ਫੁੱਟਬਾਲ ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਹੋਈ ਸੀ। ਪਹਿਲਾ ਪੋਲਿਸ਼ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਫੁੱਟਬਾਲ ਕਲੱਬ, ਜ਼ਾਰਨੀ ਲਵੋਵ 1903 ਵਿੱਚ ਇੱਥੇ ਖੁੱਲ੍ਹਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਪਹਿਲਾ ਸਟੇਡੀਅਮ, ਜੋ ਕਿ ਪੋਗੋਨ ਦਾ ਸੀ, 1913 ਵਿੱਚ ਖੋਲ੍ਹਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਇੱਕ ਹੋਰ ਕਲੱਬ, ਪੋਗੋਨ ਲਵੋ, ਪੋਲੈਂਡ ਦਾ ਚਾਰ ਵਾਰ ਫੁੱਟਬਾਲ ਚੈਂਪੀਅਨ ਸੀ (1922, 1923, 1925 ਅਤੇ 1926)। 1920 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ, ਸ਼ਹਿਰ ਦੀਆਂ ਚਾਰ ਟੀਮਾਂ ਪੋਲਿਸ਼ ਫੁੱਟਬਾਲ ਲੀਗ (ਪੋਗੋਨ, ਜ਼ਾਰਨੀ, ਹਾਸਮੋਨੀਆ ਅਤੇ ਲੇਚੀਆ) ਵਿੱਚ ਖੇਡੀਆਂ। ਹਾਸਮੋਨੀਆ ਪੋਲੈਂਡ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਯਹੂਦੀ ਫੁੱਟਬਾਲ ਕਲੱਬ ਸੀ। ਪੋਲਿਸ਼ ਫੁੱਟਬਾਲ ਦੀਆਂ ਕਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸ਼ਖਸੀਅਤਾਂ ਸ਼ਹਿਰ ਤੋਂ ਆਈਆਂ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਕਾਜ਼ੀਮੀਅਰਜ਼ ਗੋਰਸਕੀ, ਰਾਈਜ਼ਾਰਡ ਕੋਨਸੇਵਿਕਜ਼, ਮਾਈਕਲ ਮਾਤਿਆਸ ਅਤੇ ਵੈਕਲਾਵ ਕੁਚਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। 1900-1911 ਦੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਲਵੀਵ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਫੁੱਟਬਾਲ ਕਲੱਬ ਖੁੱਲ੍ਹੇ। ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਇਵਾਨ ਬੋਬਰਸਕੀ ਨੇ 1906 ਵਿੱਚ ਅਕਾਦਮਿਕ ਗ੍ਰਾਮਰ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾ ਯੂਕਰੇਨੀ ਖੇਡ ਸਰਕਲ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਜਿੱਥੇ ਸਕੂਲੀ ਬੱਚੇ ਟਰੈਕ ਐਂਡ ਫੀਲਡ, ਫੁੱਟਬਾਲ, ਮੁੱਕੇਬਾਜ਼ੀ, ਹਾਕੀ, ਸਕੀਇੰਗ, ਸੈਰ-ਸਪਾਟਾ ਅਤੇ ਸਲੇਜ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਉਸਨੇ 1908 ਵਿੱਚ "ਯੂਕਰੇਨੀ ਸਪੋਰਟਸ ਸਰਕਲ" ਦਾ ਆਯੋਜਨ ਕੀਤਾ। 1911 ਵਿੱਚ ਇਸਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ "ਯੂਕਰੇਨ" ਨਾਮ ਨਾਲ ਇੱਕ ਸਪੋਰਟਸ ਸੋਸਾਇਟੀ ਬਣਾਈ - ਲਵੀਵ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾ ਯੂਕਰੇਨੀ ਫੁੱਟਬਾਲ ਕਲੱਬ।<ref>[http://www.boberskiy.org.ua/indexe.html "Ivan Bobersky – training of the first teachers of physical training is connected to his name."]</ref> ਲਵੀਵ ਵਿੱਚ ਹੁਣ ਕਈ ਵੱਡੇ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਫੁੱਟਬਾਲ ਕਲੱਬ ਅਤੇ ਕੁਝ ਛੋਟੇ ਕਲੱਬ ਹਨ। ਸ਼ਹਿਰ ਦੀਆਂ ਦੋ ਟੀਮਾਂ, ਐਫਸੀ ਰੁਖ ਲਵੀਵ ਅਤੇ ਐਫਸੀ ਲਵੀਵ, ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਯੂਕਰੇਨੀ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਲੀਗ ਵਿੱਚ ਖੇਡਦੀਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਫੁੱਟਬਾਲ ਦਾ ਸਿਖਰਲਾ ਪੱਧਰ ਹੈ। 1963 ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਐਫਸੀ ਕਾਰਪੇਟੀ ਲਵੀਵ, ਇਤਿਹਾਸਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਕਲੱਬ ਰਿਹਾ ਹੈ। === ਸਟੇਡੀਅਮ === * ਯੂਕਰੇਨ ਸਟੇਡੀਅਮ, ਜੋ ਕਿ 2018 ਤੱਕ ਐਫਸੀ ਕਾਰਪੇਟੀ ਲਵੀਵ ਨੂੰ ਲੀਜ਼ 'ਤੇ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। * ਅਰੇਨਾ ਲਵੀਵ ਇੱਕ ਬਿਲਕੁਲ ਨਵਾਂ ਫੁੱਟਬਾਲ ਸਟੇਡੀਅਮ ਹੈ ਜੋ ਲਵੀਵ ਵਿੱਚ ਯੂਰੋ 2012 ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਖੇਡਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਅਧਿਕਾਰਤ ਸਥਾਨ ਸੀ। ਉਸਾਰੀ ਦਾ ਕੰਮ 20 ਨਵੰਬਰ 2008 ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਅਕਤੂਬਰ 2011 ਤੱਕ ਪੂਰਾ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਦਘਾਟਨੀ ਸਮਾਰੋਹ 29 ਅਕਤੂਬਰ ਨੂੰ ਹੋਇਆ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਲਵੀਵ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਨਾਟਕੀ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਕੀਤੀ ਗਈ।<ref>{{Cite web |date=29 October 2011 |title=UEFA EURO 2016 |url=https://www.uefa.com/uefaeuro/history/news/0254-0d7d294b28ab-8c0a222ec278-1000--music-and-fireworks-as-arena-lviv-opens-doors/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200606010522/https://www.uefa.com/news/newsid=1706984.html |archive-date=6 June 2020 |access-date=31 March 2020 |website=[[UEFA]]}}</ref> ਅਰੇਨਾ ਲਵੀਵ ਐਫਸੀ ਲਵੀਵ ਦਾ ਘਰੇਲੂ ਮੈਦਾਨ ਹੈ, ਅਤੇ ਡੋਨਬਾਸ ਵਿੱਚ ਚੱਲ ਰਹੀ ਜੰਗ ਦੇ ਕਾਰਨ 2014 ਅਤੇ 2016 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸ਼ਖਤਾਰ ਡੋਨੇਟਸਕ ਦੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਕੀਤੀ ਸੀ। * ਐਸਕੇਏ ਸਟੇਡੀਅਮ, ਫੁੱਟਬਾਲ ਅਤੇ ਮੋਟਰਸਾਈਕਲ ਸਪੀਡਵੇਅ ਸਟੇਡੀਅਮ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ 23,040 ਦਰਸ਼ਕ ਬੈਠਦੇ ਹਨ। === ਹੋਰ ਖੇਡਾਂ === ਲਵੀਵ ਦੇ ਸ਼ਤਰੰਜ ਸਕੂਲ ਦੀ ਚੰਗੀ ਸਾਖ ਹੈ; ਵੈਸਿਲ ਇਵਾਨਚੁਕ, ਲਿਓਨਿਡ ਸਟਾਈਨ, ਅਲੈਗਜ਼ੈਂਡਰ ਬੇਲਿਆਵਸਕੀ, ਆਂਦਰੇਈ ਵੋਲੋਕੀਟਿਨ ਵਰਗੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਗ੍ਰੈਂਡਮਾਸਟਰ ਪਹਿਲਾਂ ਲਵੀਵ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ।<ref>[http://chessbase.com/newsdetail.asp?newsid=5548 "Lviv&nbsp;– the chess capital of Ukraine"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110722010540/http://chessbase.com/newsdetail.asp?newsid=5548|date=22 July 2011}}.</ref> ਗ੍ਰੈਂਡਮਾਸਟਰ ਅੰਨਾ ਮੁਜ਼ੀਚੁਕ ਲਵੀਵ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਲਵੀਵ ਸਪੀਡਵੇਅ ਇੱਕ ਮੋਟਰਸਾਈਕਲ ਸਪੀਡਵੇਅ ਟੀਮ ਹੈ ਜੋ SKA ਸਟੇਡੀਅਮ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ।<ref>{{Cite web |date=19 November 2011 |script-title=uk:ФК "Львів" повертається до рідного міста |trans-title=FC Lviv returns to its native city |url=http://www.ua-football.com/ukrainian/first/4ec50330.html |access-date=19 November 2011 |publisher=ua-football.com |language=uk}}</ref> ਲਵੀਵ ਨੇ 2022 ਸਰਦ ਰੁੱਤ ਓਲੰਪਿਕ ਦੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਲਈ ਬੋਲੀ ਲਗਾਈ ਸੀ,<ref>{{Cite web |date=5 November 2013 |title=Lviv officially enters race to stage 2022 Winter Olympics and Paralympics |url=https://www.insidethegames.biz/articles/1016812/lviv-officially-enters-race-to-stage-2022-winter-olympics-and-paralympics |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231002121132/https://www.insidethegames.biz/articles/1016812/lviv-officially-enters-race-to-stage-2022-winter-olympics-and-paralympics |archive-date=2 October 2023 |access-date=7 March 2022 |website=www.insidethegames.biz}}</ref> ਜੋ ਕਿ ਜੂਨ 2014 ਵਿੱਚ ਵਾਪਸ ਲੈ ਲਈ ਗਈ ਸੀ।<ref>{{Cite web |date=30 June 2014 |title=Ukraine's Lviv withdraws bid for 2022 Winter Games |url=https://apnews.com/general-news-d65cf71209c8479084ceda139ee46449 |access-date=19 December 2024 |website=AP News}}</ref> == ਸੈਰ ਸਪਾਟਾ == [[ਤਸਵੀਰ:Lvivrynok2018.jpg|right|thumb|ਮਾਰਕੀਟ (ਰਿਨੋਕ) ਚੌਕ]] ਇੱਕ ਵਿਆਪਕ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਅਤੇ ਸੈਰ-ਸਪਾਟਾ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚੇ (8,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੋਟਲ ਕਮਰੇ, 1,300 ਤੋਂ ਵੱਧ ਕੈਫ਼ੇ ਅਤੇ ਰੈਸਟੋਰੈਂਟ, ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ<ref>{{Cite web |date=16 October 2017 |title=Експерти підрахували кількість магазинів, ресторанів і кафе у найбільших містах України Источник |url=https://informator.news/eksperty-pidrahuvaly-kilkist-mahazyniv-restoraniv-kafe-u-najbilshyh-mistah-ukrajiny/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190110014403/https://informator.news/eksperty-pidrahuvaly-kilkist-mahazyniv-restoraniv-kafe-u-najbilshyh-mistah-ukrajiny/ |archive-date=10 January 2019 |access-date=9 January 2019 |website=ІНФОРМАТОР}}</ref> ਮੁਫ਼ਤ ਵਾਈ-ਫਾਈ ਜ਼ੋਨ, ਅਤੇ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਕਈ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ) ਦੇ ਕਾਰਨ, ਲਵੀਵ ਨੂੰ ਯੂਕਰੇਨ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸੈਰ-ਸਪਾਟਾ ਸਥਾਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 2010 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਦੀ ਆਮਦ ਵਿੱਚ 40% ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਸੀ; ਜੋ ਕਿ ਯੂਰਪ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦਰ ਹੈ।<ref name="BBCLviv2012">[https://www.bbc.co.uk/news/world-europe-15983012 Two cities prepare for Euro 2012] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181125112003/https://www.bbc.co.uk/news/world-europe-15983012|date=25 November 2018}}, [[BBC News]] (2 December 2011)</ref> ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੈਲਾਨੀ ਆਕਰਸ਼ਣਾਂ ਵਿੱਚ ਪੁਰਾਣਾ ਸ਼ਹਿਰ, ਅਤੇ ਮਾਰਕੀਟ ਸਕੁਏਅਰ (ਯੂਕਰੇਨੀ: ਪਲੋਸ਼ਚਾ ਰਾਇਨੋਕ) ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ ਜੋ ਕਿ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ 18,300 ਵਰਗ ਮੀਟਰ (196,980 ਵਰਗ ਫੁੱਟ) ਵਰਗ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਸਿਟੀ ਹਾਲ ਸਥਿਤ ਹੈ, ਨਾਲ ਹੀ ਬਲੈਕ ਹਾਊਸ (ਯੂਕਰੇਨੀ: ਚੋਰਨਾ ਕਾਮਿਆਨਿਤਸੀਆ), ਅਰਮੀਨੀਆਈ ਕੈਥੇਡ੍ਰਲ, ਡੌਰਮਿਸ਼ਨ ਚਰਚ ਦਾ ਕੰਪਲੈਕਸ ਜੋ ਕਿ ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਮੁੱਖ ਆਰਥੋਡਾਕਸ ਚਰਚ ਹੈ; ਜੇਸੁਇਟ ਆਰਡਰ ਦਾ ਸੇਂਟ ਪੀਟਰ ਅਤੇ ਪਾਲ ਚਰਚ (ਲਵੀਵ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਚਰਚਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ); ਕੋਰਨੀਆਕਟ ਪੈਲੇਸ ਦੇ ਨਾਲ, ਜੋ ਹੁਣ ਲਵੀਵ ਇਤਿਹਾਸ ਅਜਾਇਬ ਘਰ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ। ਹੋਰ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸਥਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ ਲਾਤੀਨੀ ਗਿਰਜਾਘਰ ਆਫ਼ ਦ ਅਸੰਪਸ਼ਨ ਆਫ਼ ਮੈਰੀ ; ਸੇਂਟ ਜਾਰਜ ਗਿਰਜਾਘਰ ਆਫ਼ ਦ ਗ੍ਰੀਕ-ਕੈਥੋਲਿਕ ਚਰਚ ; ਡੋਮਿਨਿਕਨ ਚਰਚ ਆਫ਼ ਕਾਰਪਸ ਕ੍ਰਿਸਟੀ ; ਬੋਇਮ ਪਰਿਵਾਰ ਦਾ ਚੈਪਲ ; ਲਵੀਵ ਹਾਈ ਕਿਲ੍ਹਾ (Ukrainian: Vysokyi Zamok) ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਵੱਲ ਨਜ਼ਰ ਆਉਣ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਪਹਾੜੀ 'ਤੇ; ਲੁਬਲਿਨ ਟੀਲੇ ਦਾ ਯੂਨੀਅਨ ; ਲੀਚਾਕੀਵਸਕੀ ਕਬਰਸਤਾਨ ਜਿੱਥੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਦਫ਼ਨਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ; ਅਤੇ ਸਵੋਬਡੀ ਪ੍ਰਾਸਪੈਕਟ ਜੋ ਕਿ ਲਵੀਵ ਦੀ ਕੇਂਦਰੀ ਗਲੀ ਹੈ। ਹੋਰ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸਥਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਲਵੀਵ ਥੀਏਟਰ ਆਫ਼ ਓਪੇਰਾ ਐਂਡ ਬੈਲੇ, ਪੋਟੋਕੀ ਪੈਲੇਸ ਅਤੇ ਬਰਨਾਰਡਾਈਨ ਚਰਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।<gallery mode="packed" caption="ਭੂਮੀ ਚਿੰਨ੍ਹ ਅਤੇ ਦਿਲਚਸਪ ਸਥਾਨ"> ਤਸਵੀਰ:2019.08.25.1442.04._Львів_пл.Соборна_Церква_св.Андрія.jpg|alt=Bernardine Church|ਬਰਨਾਰਡਾਈਨ ਚਰਚ ਤਸਵੀਰ:Interior_of_Dominican_church,_Lviv,_2009.jpg|alt=Dominican Church|ਡੋਮਿਨਿਕਨ ਚਰਚ ਤਸਵੀਰ:Дворец_Потоцких.jpg|alt=Potocki Palace|ਪੋਟੋਕੀ ਪੈਲੇਸ ਤਸਵੀਰ:StGeorgeCathedral_Lviv.JPG|alt=St. George's Cathedral, Lviv|ਸੇਂਟ ਜੌਰਜ ਕੈਥੇਡ੍ਰਲ, ਲਵੀਵ ਤਸਵੀਰ:LvivOldTown1.jpg|alt=View of Old Town, a UNESCO World Heritage Site|ਯੂਨੈਸਕੋ ਦੀ [[ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਰਾਸਤ ਟਿਕਾਣਾ|ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਰਾਸਤ ਸਾਈਟ]], ਪੁਰਾਣੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਦ੍ਰਿਸ਼ </gallery> === ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੱਭਿਆਚਾਰ === [[ਤਸਵੀਰ:Скульптор_відтворює_із_шоколаду_фігури_левів.jpg|thumb|240x240px|ਚਾਕਲੇਟ ਫੈਸਟੀਵਲ 'ਤੇ ਇੱਕ ਹਲਵਾਈ [[ਚੌਕਲੇਟ|ਚਾਕਲੇਟ]] ਸ਼ੇਰ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ]] ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਮੂਲ ਨਿਵਾਸੀਆਂ ਨੂੰ ਮਜ਼ਾਕ ਵਿੱਚ ਲਵੀਵੀਅਨ ਬੱਟੀਰੀ (ਸ਼ਰਾਰਤ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਵਿਅਕਤੀ) ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਲਵੀਵੀਅਨ ਆਪਣੇ ਬੋਲਣ ਦੇ ਢੰਗ ਲਈ ਵੀ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜੋ ਕਿ ਲਵੀਵੀਅਨ ਗਵਾਰਾ (ਗੱਲਬਾਤ) ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਸੀ।<ref>{{Cite web |title=Lviv dialect |url=http://balzatul.multiply.com/journal/item/1051 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120209084934/http://balzatul.multiply.com/journal/item/1051 |archive-date=9 February 2012 |access-date=3 May 2012 |publisher=Balzatul.multiply.com}}</ref> ''ਵੇਸੋਲਾ ਲਵੋਵਸਕਾ ਫਾਲਾ'' ( ''ਲੋਵ ਦੀ ਮੈਰੀ ਵੇਵ'' ਲਈ ਪੋਲਿਸ਼) ''ਸਜ਼ਕਜ਼ੇਪਕੋ'' ਅਤੇ ''ਟੋਂਕੋ'' ਦੇ ਨਾਲ ਪੋਲਿਸ਼ ਰੇਡੀਓ ਲਵੋ ਦਾ ਇੱਕ ਹਫਤਾਵਾਰੀ ਰੇਡੀਓ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਸੀ, ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ''ਬੇਡਜ਼ੀ ਲੇਪੀਜ'' ਅਤੇ ''ਦ ਵੈਗਾਬੌਂਡਜ਼'' ਵਿੱਚ ਅਭਿਨੈ ਕੀਤਾ। ਮੌਰਿਸ ਐਲ. ਵੈਸਟ ਦੇ ਨਾਵਲ ਅਤੇ ਇਸਦੇ 1968 ਦੇ ਫਿਲਮ ਰੂਪਾਂਤਰ, ''ਦ ਸ਼ੂਜ਼ ਆਫ਼ ਦ ਫਿਸ਼ਰਮੈਨ'', ਵਿੱਚ ਪੋਪ ਨੂੰ ਇਸਦੇ ਸਾਬਕਾ ਆਰਚਬਿਸ਼ਪ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਲਵੀਵ ਨੇ ਕਈ ਸ਼ਹਿਰੀ ਤਿਉਹਾਰਾਂ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕੌਫੀ ਅਤੇ ਚਾਕਲੇਟ ਤਿਉਹਾਰ, ਪਨੀਰ ਅਤੇ ਵਾਈਨ ਛੁੱਟੀ, ਪੰਪਖੁ ਦਾ ਤਿਉਹਾਰ, ਬਟਯਾਰ ਦਾ ਦਿਨ, ਸਾਲਾਨਾ ਰੋਟੀ ਦਿਵਸ ਅਤੇ ਹੋਰ। ਲਵੀਵ ਵਿੱਚ 50 ਤੋਂ ਵੱਧ ਤਿਉਹਾਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਲਿਓਪੋਲਿਸ ਜੈਜ਼ ਫੈਸਟ, ਇੱਕ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਜੈਜ਼ ਫੈਸਟੀਵਲ; ਲਿਓਪੋਲਿਸ ਗ੍ਰਾਂ ਪ੍ਰੀ, ਵਿੰਟੇਜ ਕਾਰਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਤਿਉਹਾਰ; ਅਕਾਦਮਿਕ ਸੰਗੀਤ ਵਰਚੁਓਸੀ ਦਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਤਿਉਹਾਰ; ਸਟਾਰ ਮਿਸਟੋ ਰੌਕ ਫੈਸਟ; ਮੱਧਯੁਗੀ ਤਿਉਹਾਰ ਲਵੀਵ ਲੈਜੇਂਡ; ਯੂਨੈਸਕੋ ਦੁਆਰਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਏਟਨੋਵਾਇਰ ਲੋਕਧਾਰਾ ਤਿਉਹਾਰ; ਵਿਜ਼ੂਅਲ ਆਰਟ ਵਿਜ਼-ਆਰਟ ਦਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਤਿਉਹਾਰ; ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਥੀਏਟਰ ਫੈਸਟੀਵਲ ਗੋਲਡਨ ਲਾਇਨ; ਲਵੀਵ ਲੂਮਿਨਸ ਫਲੋਰੋਸੈਂਟ ਆਰਟ ਫੈਸਟੀਵਲ; ਸਮਕਾਲੀ ਨਾਟਕ ਦਾ ਤਿਉਹਾਰ; ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਮਕਾਲੀ ਸੰਗੀਤ ਫੈਸਟੀਵਲ ਕੰਟ੍ਰਾਸਟ; ਲਵੀਵ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਾਹਿਤਕ ਫੈਸਟੀਵਲ, ਕ੍ਰੇਨਾ ਮਰੀ; ਗੈਸਟ੍ਰੋਨੋਮਿਕ ਫੈਸਟੀਵਲ ਲਵੀਵ ਔਨ ਏ ਪਲੇਟ; ਆਰਗਨ ਸੰਗੀਤ ਫੈਸਟੀਵਲ ਡਾਇਪਾਸਨ; ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੁਤੰਤਰ ਫਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ ਕਿਨੋਲੇਵ; ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫੈਸਟੀਵਲ ਲਵੀਵਕਲੇਜ਼ਫੈਸਟ; ਅਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੀਡੀਆ ਫੈਸਟੀਵਲ ਮੀਡੀਆਡੇਪੋ। ਲਵੀਵ ਸਟੀਪਨ ਬਾਂਡੇਰਾ ਅਤੇ ਰੋਮਨ ਸ਼ੁਖੇਵਿਚ ਦੀ ਯਾਦ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਲਵੀਵ ਖੇਤਰੀ ਕੌਂਸਲ ਨੇ 16 ਮਾਰਚ, 2021 ਨੂੰ ਯੂਕਰੇਨ ਦੇ ਮੰਤਰੀ ਮੰਡਲ ਨੂੰ ਇੱਕ ਅਪੀਲ ਨੂੰ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਦੇ ਦਿੱਤੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਕਿ ਇੱਥੋਂ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਸਟੇਡੀਅਮ ਦਾ ਨਾਮ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਦੇ ਨਾਮ 'ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਜਾਵੇ।<ref>{{Cite web |last=Tymotsko |first=Roman |date=19 March 2021 |title=Local governments name stadiums after Bandera and Shukhevych, provoking protest from Israel and Poland |url=https://www.ukrweekly.com/uwwp/local-governments-name-stadiums-after-bandera-and-shukhevych-provoking-protest-from-israel-and-poland/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220227100758/https://www.ukrweekly.com/uwwp/local-governments-name-stadiums-after-bandera-and-shukhevych-provoking-protest-from-israel-and-poland/ |archive-date=27 February 2022 |access-date=27 February 2022 |website=The Ukrainian Weekly}}</ref> ਬਾਂਡੇਰਾ ਨੇ ਯੂਕਰੇਨੀ ਵਿਦਰੋਹੀ ਫੌਜ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ, ਜਿਸਨੇ ਦੂਜੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਦੌਰਾਨ ਨਾਜ਼ੀ ਜਰਮਨੀ ਦੇ ਨਾਲ ਲੜਿਆ, ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਯਹੂਦੀਆਂ ਅਤੇ ਪੋਲਿਸ਼ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ।<ref>{{Cite web |date=January 2022 |title=Hundreds of Ukrainian nationalists march in honor of Nazi collaborator |url=https://www.timesofisrael.com/hundreds-of-ukrainian-nationalists-march-in-in-honor-of-nazi-collaborator/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220227100757/https://www.timesofisrael.com/hundreds-of-ukrainian-nationalists-march-in-in-honor-of-nazi-collaborator/ |archive-date=27 February 2022 |access-date=27 February 2022 |website=The Times of Israel}}</ref> 1940 ਵਿੱਚ, ਸ਼ੁਖੇਵਿਚ ਨੇ ਯੂਕਰੇਨੀ ਰਾਸ਼ਟਰਵਾਦੀ ਸੰਗਠਨ (OUN) ਦੀ ਇੱਕ ਫੌਜੀ ਇਕਾਈ ਦੀ ਕਮਾਂਡ ਕੀਤੀ ਜਿਸਨੇ ਨਾਜ਼ੀਆਂ ਨਾਲ ਸਰਗਰਮੀ ਨਾਲ ਸਹਿਯੋਗ ਕੀਤਾ।<ref>{{Cite web |title=Israeli Envoy in Ukraine Slams Naming of Soccer Stadium in Honor of Nazi Ally Roman Shukhevych |url=https://www.algemeiner.com/2021/03/09/israeli-envoy-in-ukraine-slams-naming-of-soccer-stadium-in-honor-of-nazi-ally-roman-shukhevych/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220227111348/https://www.algemeiner.com/2021/03/09/israeli-envoy-in-ukraine-slams-naming-of-soccer-stadium-in-honor-of-nazi-ally-roman-shukhevych/ |archive-date=27 February 2022 |access-date=27 February 2022 |website=Algemeiner.com}}</ref> === ਜਨਤਕ ਆਵਾਜਾਈ === [[ਤਸਵੀਰ:Electron_1179_(2).jpg|thumb|ਪੁਰਾਣੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਲਵੀਵ ਟਰਾਮ]] ਇਤਿਹਾਸਕ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਲਵੀਵ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀਆਂ ਘੋੜਿਆਂ ਨਾਲ ਖਿੱਚੀਆਂ ਜਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਟਰਾਮਵੇ ਲਾਈਨਾਂ ਦਾ ਉਦਘਾਟਨ 5 ਮਈ 1880 ਨੂੰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। 31 ਮਈ 1894 ਨੂੰ ਇੱਕ ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਟਰਾਮ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਆਖਰੀ ਘੋੜੇ ਨਾਲ ਖਿੱਚੀ ਗਈ ਲਾਈਨ 1908 ਵਿੱਚ ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਟ੍ਰੈਕਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। 1922 ਵਿੱਚ ਟਰਾਮਵੇਅ ਸੱਜੇ ਪਾਸੇ ਚਲਾਉਣ ਲਈ ਬਦਲ ਦਿੱਤੇ ਗਏ। ਸੋਵੀਅਤ ਯੂਨੀਅਨ ਦੁਆਰਾ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਕਬਜ਼ੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਕਈ ਲਾਈਨਾਂ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ ਪਰ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚਾ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਪਟੜੀਆਂ ਤੰਗ-ਗੇਜ ਵਾਲੀਆਂ ਸਨ, ਸੋਵੀਅਤ ਯੂਨੀਅਨ ਲਈ ਅਸਾਧਾਰਨ, ਪਰ ਇਸ ਤੱਥ ਦੁਆਰਾ ਸਮਝਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਕਿ ਇਹ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਉਦੋਂ ਬਣਾਈ ਗਈ ਸੀ ਜਦੋਂ ਸ਼ਹਿਰ ਆਸਟ੍ਰੋ-ਹੰਗਰੀ ਸਾਮਰਾਜ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸੀ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਤੰਗ ਮੱਧਯੁਗੀ ਗਲੀਆਂ ਵਿੱਚ ਚੱਲਣ ਦੀ ਲੋੜ ਸੀ। ਲਵੀਵ ਟਰਾਮਵੇਅ ਸਿਸਟਮ ਹੁਣ 75 ਕਿਲੋਮੀਟਰ (47 ਮੀਲ) ਦੇ ਟਰੈਕ 'ਤੇ ਲਗਭਗ 220 ਕਾਰਾਂ ਚਲਾਉਂਦਾ ਹੈ। 2006 ਦੇ ਆਸ-ਪਾਸ ਕਈ ਟਰੈਕਾਂ ਦਾ ਪੁਨਰ ਨਿਰਮਾਣ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਫਰਵਰੀ 2019 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਟ੍ਰਾਮ/ਟਰਾਲੀਬੱਸ ਟਿਕਟ ਦੀ ਕੀਮਤ 5 UAH ਸੀ (ਘਟੀ ਹੋਈ ਕਿਰਾਏ ਦੀ ਟਿਕਟ 2.5 UAH ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਲਈ)। ਟਿਕਟ ਡਰਾਈਵਰ ਤੋਂ ਖਰੀਦੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਦੂਜੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਰੂਸ ਤੋਂ ਵਾਪਸ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਅਤੇ ਸੋਵੀਅਤ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਭਾਰੀ ਉਦਯੋਗ ਦੇ ਜ਼ੋਰਦਾਰ ਵਿਕਾਸ ਕਾਰਨ ਸ਼ਹਿਰ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਧਿਆ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਯੂਰਲ ਅਤੇ ਹੋਰਾਂ ਤੋਂ ਪੂਰੀਆਂ ਫੈਕਟਰੀਆਂ ਨੂੰ ਯੂਐਸਐਸਆਰ ਦੇ ਨਵੇਂ "ਆਜ਼ਾਦ" ਹੋਏ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਕਰਨਾ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ। 27 ਨਵੰਬਰ 1952 ਨੂੰ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਦੀਆਂ ਟਰਾਮਵੇ ਲਾਈਨਾਂ ਨੂੰ ਟਰਾਲੀ ਬੱਸਾਂ ਨਾਲ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਬਾਹਰਵਾਰ ਫਲੈਟਾਂ ਦੇ ਬਲਾਕਾਂ ਲਈ ਨਵੀਆਂ ਲਾਈਨਾਂ ਖੋਲ੍ਹੀਆਂ ਗਈਆਂ। ਇਹ ਨੈੱਟਵਰਕ ਹੁਣ ਲਗਭਗ 100 ਟਰਾਲੀ ਬੱਸਾਂ ਚਲਾਉਂਦਾ ਹੈ - ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ 1980 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੀਆਂ ਸਕੋਡਾ 14Tr ਅਤੇ LAZ 52522 । 2006 ਤੋਂ 2008 ਤੱਕ ਲਵੀਵ ਬੱਸ ਫੈਕਟਰੀ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਈਆਂ ਗਈਆਂ 11 ਆਧੁਨਿਕ ਲੋ-ਫਲੋਰ ਟਰਾਲੀਬੱਸਾਂ (LAZ E183) ਖਰੀਦੀਆਂ ਗਈਆਂ। ਜਨਤਕ ਬੱਸ ਨੈੱਟਵਰਕ ਨੂੰ ਮਿੰਨੀ-ਬੱਸਾਂ (ਅਖੌਤੀ ''ਮਾਰਸ਼ਰੁਤਕਾ'' ) ਅਤੇ ਵੱਡੀਆਂ ਬੱਸਾਂ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ LAZ ਅਤੇ MAN ਦੁਆਰਾ ਦਰਸਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 1 ਜਨਵਰੀ 2013 ਨੂੰ, ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ 52 ਜਨਤਕ ਬੱਸ ਰੂਟ ਸਨ। === ਰੇਲਵੇ === [[ਤਸਵੀਰ:Lviv_railway_station2.png|thumb|ਲਵੀਵ ਦਾ ਮੁੱਖ ਰੇਲਵੇ ਟਰਮੀਨਲ]] ਆਧੁਨਿਕ ਲਵੀਵ ਇੱਕ ਹੱਬ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਜਿਸ 'ਤੇ ਨੌਂ ਰੇਲਵੇ ਸਥਾਨਕ ਅਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੇਵਾਵਾਂ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਲਵੀਵ ਰੇਲਵੇ ਯੂਕਰੇਨ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੇ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਪਹਿਲੀ ਰੇਲਗੱਡੀ 4 ਨਵੰਬਰ 1861 ਨੂੰ ਲਵੀਵ ਪਹੁੰਚੀ। ਮੁੱਖ ਲਵੀਵ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ, ਜਿਸਨੂੰ ਵਲਾਡੀਸਲਾਵ ਸਾਡਲੋਵਸਕੀ ਦੁਆਰਾ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, 1904 ਵਿੱਚ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਆਰਕੀਟੈਕਚਰਲ ਅਤੇ ਤਕਨੀਕੀ ਦੋਵਾਂ ਪੱਖਾਂ ਤੋਂ ਯੂਰਪ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਅੰਤਰ-ਯੁੱਧ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ, ਲਵੀਵ (ਉਸ ਸਮੇਂ ਲਵੋਵ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ) ਪੋਲਿਸ਼ ਸਟੇਟ ਰੇਲਵੇ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੱਬਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ। 1939 ਦੇ ਮੱਧ ਵਿੱਚ ਲਵੋਵ ਜੰਕਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਚਾਰ ਸਟੇਸ਼ਨ ਸਨ - ਮੁੱਖ ਸਟੇਸ਼ਨ ਲਵੋਵ ਗਲੋਵਨੀ (ਹੁਣ ਯੂਕਰੇਨੀ: ਲਵੀਵ ਹੋਲੋਵਨੀ), ਲਵੋਵ ਕਲੇਪਾਰੋ (ਹੁਣ ਲਵੀਵ ਕਲੇਪਾਰਿਵ), ਲਵੋਵ Łyczaków (ਹੁਣ ਲਵੀਵ ਲੀਚਾਕੀਵ), ਅਤੇ ਲਵੋਵ ਪੋਡਜ਼ਾਮਚੇ (ਹੁਣ ਲਵੀਵ ਪਿਡਜ਼ਾਮਚੇ)। ਦੂਜੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਤੋਂ ਠੀਕ ਪਹਿਲਾਂ ਅਗਸਤ 1939 ਵਿੱਚ, ਮੁੱਖ ਸਟੇਸ਼ਨ ਤੋਂ ਰੋਜ਼ਾਨਾ 73 ਰੇਲਗੱਡੀਆਂ ਰਵਾਨਾ ਹੁੰਦੀਆਂ ਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ 56 ਸਥਾਨਕ ਅਤੇ 17 ਤੇਜ਼ ਰੇਲਗੱਡੀਆਂ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ। ਲਵੋਵ ਦੂਜੇ ਪੋਲਿਸ਼ ਗਣਰਾਜ ਦੇ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਕੇਂਦਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਬਰਲਿਨ, ਬੁਖਾਰੇਸਟ ਅਤੇ ਬੁਡਾਪੇਸਟ ਵਰਗੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਨਾਲ ਸਿੱਧਾ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।<ref>Urzędowy Rozkład Jazdy i Lotów PKP, Lato 1939 (Polish State Railroads Timetable, Summer 1939)</ref> ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ, ਕਈ ਰੇਲਗੱਡੀਆਂ ਨੇੜਲੀ ਪੋਲਿਸ਼-ਯੂਕਰੇਨੀ ਸਰਹੱਦ (ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਪੋਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਜ਼ੇਮਿਸਲ ਰਾਹੀਂ) ਪਾਰ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਸਲੋਵਾਕੀਆ ਅਤੇ ਹੰਗਰੀ ([[ਬੁਦਾਪੈਸਤ|ਬੁਡਾਪੇਸਟ]]) ਨਾਲ ਚੰਗੇ ਸੰਪਰਕ ਹਨ। ਕਈ ਰੂਟਾਂ 'ਤੇ ਰਾਤ ਭਰ ਚੱਲਣ ਵਾਲੀਆਂ ਟ੍ਰੇਨਾਂ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸੌਣ ਵਾਲੇ ਡੱਬੇ ਹਨ। ਲਵੀਵ ਰੇਲਵੇ ਨੂੰ ਅਕਸਰ ਯੂਕਰੇਨ ਤੋਂ ਯੂਰਪ ਦਾ ਮੁੱਖ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਦੁਆਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਹਾਲਾਂਕਿ ਬੱਸਾਂ ਅਕਸਰ " ਸ਼ੈਂਗਨ " ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਣ ਦਾ ਇੱਕ ਸਸਤਾ ਅਤੇ ਵਧੇਰੇ ਸੁਵਿਧਾਜਨਕ ਤਰੀਕਾ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਲਵੀਵ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾਂ ਇੱਕ ਰੇਲਬੱਸ ਹੁੰਦੀ ਸੀ, ਜਿਸਦੀ ਥਾਂ ਹੁਣ ਜਨਤਕ ਆਵਾਜਾਈ ਦੇ ਹੋਰ ਸਾਧਨਾਂ ਨੇ ਲੈ ਲਈ ਹੈ। ਇਹ ਇੱਕ ਮੋਟਰ-ਰੇਲ ਕਾਰ ਸੀ ਜੋ ਲਵੀਵ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਤੋਂ ਕੇਂਦਰੀ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘਦੇ ਹੋਏ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਉਦਯੋਗਿਕ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਤੱਕ ਚੱਲਦੀ ਸੀ। ਇਹ ਇੱਕ ਦਿਨ ਵਿੱਚ ਸੱਤ ਫੇਰੇ ਲੈਂਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਦੂਰ-ਦੁਰਾਡੇ ਸ਼ਹਿਰੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ ਤੇਜ਼ ਅਤੇ ਵਧੇਰੇ ਆਰਾਮਦਾਇਕ ਸੰਪਰਕ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨਾ ਸੀ। ਫਰਵਰੀ 2010 ਵਿੱਚ ਰੇਲਬੱਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ-ਪਾਸੜ ਸਿੰਗਲ ਸਵਾਰੀ ਦੀ ਕੀਮਤ 1.50 UAH ਸੀ। 15 ਜੂਨ 2010 ਨੂੰ, ਰੂਟ ਨੂੰ ਗੈਰ-ਲਾਭਕਾਰੀ ਵਜੋਂ ਰੱਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। === ਹਵਾਈ ਆਵਾਜਾਈ === [[ਤਸਵੀਰ:Ethiopian_Airlines_Boeing_767-300ER_(ET-AMG)_at_Lviv_International_Airport.jpeg|thumb|ਲਵੀਵ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ]] ਲਵੀਵ ਵਿੱਚ ਹਵਾਬਾਜ਼ੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 1884 ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਜਦੋਂ ਉੱਥੇ ਏਅਰੋਨਾਟਿਕ ਸੋਸਾਇਟੀ ਖੋਲ੍ਹੀ ਗਈ ਸੀ। ਸੋਸਾਇਟੀ ਨੇ ਆਪਣਾ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ''ਐਸਟ੍ਰੋਨਾਟਾ'' ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਪਰ ਜਲਦੀ ਹੀ ਇਸਦਾ ਵਜੂਦ ਖਤਮ ਹੋ ਗਿਆ। 1909 ਵਿੱਚ ਐਡਮੰਡ ਲਿਬਾਂਸਕੀ ਦੀ ਪਹਿਲਕਦਮੀ 'ਤੇ ਅਵੀਆਟਾ ਸੋਸਾਇਟੀ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਇਸਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਵਿੱਚ ਲਵੀਵ ਪੌਲੀਟੈਕਨਿਕ ਦੇ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰਾਂ ਅਤੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦਾ ਇੱਕ ਸਮੂਹ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਟੀਫਨ ਡ੍ਰਜ਼ੇਵੀਕੀ ਅਤੇ ਜ਼ਿਗਮੰਟ ਸੋਚਾਕੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ। ਅਵੀਆਟਾ ਇਸ ਕਿਸਮ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣਾ ਪੋਲਿਸ਼ ਸੰਗਠਨ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ''ਪਹਿਲੀ ਹਵਾਬਾਜ਼ੀ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀ'' ਵਰਗੀਆਂ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀਆਂ 'ਤੇ ਕੇਂਦ੍ਰਿਤ ਕੀਤੀਆਂ ਜੋ 1910 ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਸੀ ਅਤੇ ਲਵੀਵ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਏ ਗਏ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਦੇ ਮਾਡਲਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਸੀ।<ref name="Zdzislaw Sikorski, Lotniczy Lwow">{{Cite web |title=Zdzislaw Sikorski, Lotniczy Lwow |url=http://www.lwow.home.pl/semper/lotniczy.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20120305172622/http://www.lwow.home.pl/semper/lotniczy.html |archive-date=5 March 2012 |access-date=3 May 2012 |publisher=Lwow.home.pl}}</ref> 1913-1914 ਵਿੱਚ ਭਰਾਵਾਂ ਟੈਡਿਊਜ਼ ਅਤੇ ਵਲਾਡੀਸਲਾਵ ਫਲੋਰੀਆਨਸੀ ਨੇ ਦੋ ਸੀਟਾਂ ਵਾਲਾ ਹਵਾਈ ਜਹਾਜ਼ ਬਣਾਇਆ। ਜਦੋਂ ਪਹਿਲਾ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਤਾਂ ਆਸਟ੍ਰੀਆ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਇਸਨੂੰ ਜ਼ਬਤ ਕਰ ਲਿਆ ਪਰ ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਜਹਾਜ਼ ਨੂੰ ਖਾਲੀ ਕਰਵਾਉਣ ਵਿੱਚ ਕਾਮਯਾਬ ਨਹੀਂ ਹੋਏ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਰੂਸੀਆਂ ਨੇ ਜ਼ਬਤ ਕਰ ਲਿਆ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਖੁਫੀਆ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਲਈ ਜਹਾਜ਼ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ। ਫਲੋਰੀਆਨਸੀ ਭਰਾਵਾਂ ਦਾ ਜਹਾਜ਼ ਪਹਿਲਾ ਪੋਲਿਸ਼-ਬਣਾਇਆ ਜਹਾਜ਼ ਸੀ। 5 ਨਵੰਬਰ 1918 ਨੂੰ, ਸਟੀਫਨ ਬਾਸਟਾਇਰ ਅਤੇ ਜਾਨੂਜ਼ ਡੀ ਬਿਊਰੇਨ ਦੇ ਇੱਕ ਅਮਲੇ ਨੇ ਲਵੀਵ ਦੇ ਲੇਵਾਂਡੋਵਕਾ (ਹੁਣ ਯੂਕਰੇਨੀ: ਲੇਵਾਂਡੀਵਕਾ) ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ ਤੋਂ ਪੋਲਿਸ਼ ਝੰਡੇ ਹੇਠ ਪਹਿਲੀ ਉਡਾਣ ਭਰੀ।<ref name="Zdzislaw Sikorski, Lotniczy Lwow2">{{Cite web |title=Zdzislaw Sikorski, Lotniczy Lwow |url=http://www.lwow.home.pl/semper/lotniczy.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20120305172622/http://www.lwow.home.pl/semper/lotniczy.html |archive-date=5 March 2012 |access-date=3 May 2012 |publisher=Lwow.home.pl}}</ref> ਇੰਟਰਬੇਲਮ ਪੀਰੀਅਡ ਵਿੱਚ ਲਵੋ ਗਲਾਈਡਿੰਗ ਦਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਕੇਂਦਰ ਸੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਬੇਜ਼ਮੀਚੋਵਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਗਲਾਈਡਿੰਗ ਸਕੂਲ ਸੀ ਜੋ 1932 ਵਿੱਚ ਖੁੱਲ੍ਹਿਆ ਸੀ। ਉਸੇ ਸਾਲ ਲਵੋ ਵਿੱਚ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਗਲਾਈਡਿੰਗ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ ਖੋਲ੍ਹੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਇਹ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਦੂਜਾ ਅਜਿਹਾ ਸੰਸਥਾਨ ਸੀ। 1938 ਵਿੱਚ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਪੋਲਿਸ਼ ਹਵਾਈ ਜਹਾਜ਼ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀ ਹੋਈ। ਇੰਟਰਵਾਰ ਲਵੋਵ ਪੋਲਿਸ਼ ਹਵਾਈ ਸੈਨਾ ਦਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਕੇਂਦਰ ਵੀ ਸੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਛੇਵੀਂ ਏਅਰ ਰੈਜੀਮੈਂਟ ਉੱਥੇ ਸਥਿਤ ਸੀ। ਇਹ ਰੈਜੀਮੈਂਟ 1924 ਵਿੱਚ ਸਕਨੀਲੋਵ (ਅੱਜ ਯੂਕਰੇਨੀ: ਸਕਨੀਲਿਵ) ਦੇ ਉਪਨਗਰ ਵਿੱਚ ਖੋਲ੍ਹੇ ਗਏ ਲਵੋਵ ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਸੀ। ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਤੋਂ 6 ਕਿਲੋਮੀਟਰ (4 ਮੀਲ) ਦੀ ਦੂਰੀ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ।<ref name="europe-airports">{{Cite web |title=Europe Airports – Lviv (LWO) |url=http://www.europe-airports.com/ukraine/show-airport.php?code=LWO |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20120304130608/http://www.europe-airports.com/ukraine/show-airport.php?code=LWO |archive-date=4 March 2012 |access-date=3 May 2012 |publisher=Europe-airports.com}}</ref> 2012 ਵਿੱਚ, ਮੁਰੰਮਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਲਵੋਵ ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ ਨੂੰ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਅਧਿਕਾਰਤ ਨਾਮ ਲਵੋਵ ਡੈਨੀਲੋ ਹਾਲਿਤਸਕੀ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ (LWO) ਮਿਲਿਆ।<ref name="New terminal of the Lviv Airport">{{Cite web |title=New terminal of the Lviv Airport |url=http://www.kmu.gov.ua/control/en/publish/article?art_id=245126146&cat_id=244314975 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20130522135150/http://www.kmu.gov.ua/control/en/publish/article?art_id=245126146&cat_id=244314975 |archive-date=22 May 2013 |access-date=19 February 2013 |publisher=kmu.gov.ua}}</ref> 2012 UEFA ਯੂਰਪੀਅਨ ਫੁੱਟਬਾਲ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਵਿੱਚ $200 ਮਿਲੀਅਨ ਤੋਂ ਘੱਟ ਕੀਮਤ ਦਾ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਟਰਮੀਨਲ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸੁਧਾਰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ।<ref>[http://zik.com.ua/en/news/2008/05/27/137795 Modernization of Lviv airport for Euro-2012 finals to cost $200 million. ]</ref> ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ ਤੋਂ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਤੱਕ ਦਾ ਸੰਪਰਕ ਬੱਸ ਨੰਬਰ 48 ਅਤੇ ਨੰਬਰ 9 ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਈ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। === ਸਾਈਕਲ ਲੇਨ === ਸਾਈਕਲਿੰਗ ਲਵੀਵ ਵਿੱਚ ਆਵਾਜਾਈ ਦਾ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਪਰ ਵਧ ਰਿਹਾ ਸਾਧਨ ਹੈ। 2011 ਵਿੱਚ ਲਵੀਵ ਸ਼ਹਿਰ ਨੇ ਸਾਈਕਲਿੰਗ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚੇ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਲਈ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਾਕਾਂਖੀ 9-ਸਾਲਾ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕੀਤੀ [1] - ਸਾਲ 2019 ਤੱਕ 270 ਕਿਲੋਮੀਟਰ (168 ਮੀਲ) ਸਾਈਕਲ ਲੇਨਾਂ ਅਤੇ ਟਰੈਕਾਂ ਦੀ ਕੁੱਲ ਲੰਬਾਈ ਨੂੰ ਸਾਕਾਰ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ।<ref>{{Cite web |title= |url=http://www.city-adm.lviv.ua/news/images/stories/program_bicycle_network_lviv.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110717123621/http://www.city-adm.lviv.ua/news/images/stories/program_bicycle_network_lviv.pdf |archive-date=17 July 2011 |website=www.city-adm.lviv.ua}}</ref> ਲਵੀਵ ਸਿਟੀ ਕੌਂਸਲ ਦੇ ਅੰਦਰ ਰਸਮੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇੱਕ ਕਾਰਜ ਸਮੂਹ ਦਾ ਆਯੋਜਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਹਿਰ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧੀਆਂ, ਯੋਜਨਾਬੰਦੀ ਅਤੇ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ, ਸਥਾਨਕ ਗੈਰ-ਸਰਕਾਰੀ ਸੰਗਠਨਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਹਿੱਸੇਦਾਰਾਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਆਲ-ਯੂਕਰੇਨੀ ਬਾਈਕਡੇ<ref>{{Cite web |title=bikeday.org.ua |url=http://www.bikeday.org.ua |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20130302160044/http://www.bikeday.org.ua/ |archive-date=2 March 2013 |access-date=16 February 2013 |publisher=bikeday.org.ua}}</ref> ਜਾਂ ਯੂਰਪੀਅਨ ਮੋਬਿਲਿਟੀ ਵੀਕ<ref>{{Cite web |title=Downloads &#124; Event Reports |url=http://www.mobilnist.org.ua/en/downloads/doc_download/43-european-mobility-week-2011-in-lvivukraine.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20130317020347/http://www.mobilnist.org.ua/en/downloads/doc_download/43-european-mobility-week-2011-in-lvivukraine.html |archive-date=17 March 2013 |access-date=16 February 2013 |publisher=Mobilnist.org.ua}}</ref> ਵਰਗੇ ਸਮਾਗਮ ਲਵੀਵ ਦੇ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਵਿੱਚ ਸਾਈਕਲਿੰਗ ਦੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਸਤੰਬਰ 2011 ਤੱਕ, 8 ਕਿਲੋਮੀਟਰ (5 ਮੀਲ) ਨਵਾਂ ਸਾਈਕਲਿੰਗ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚਾ ਬਣਾਇਆ ਜਾ ਚੁੱਕਾ ਸੀ। ਇਹ ਉਮੀਦ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ ਕਿ 2011 ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ 50 ਕਿਲੋਮੀਟਰ (31 ਮੀਲ) ਵਰਤੋਂ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ। ਲਵੀਵ ਵਿੱਚ ਸਾਈਕਲਿੰਗ ਸਲਾਹਕਾਰ - ਯੂਕਰੇਨ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹਾ ਪਹਿਲਾ ਅਹੁਦਾ - ਸਾਈਕਲਿੰਗ ਯੋਜਨਾ ਦੇ ਅਮਲ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਅਤੇ ਅੱਗੇ ਵਧਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਤਾਲਮੇਲ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਯੂਕਰੇਨ ਵਿੱਚ ਸਾਈਕਲਿੰਗ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਵਿੱਚ ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਪੁਰਾਣੇ ਯੋਜਨਾਬੰਦੀ ਨਿਯਮਾਂ ਅਤੇ ਇਸ ਤੱਥ ਕਾਰਨ ਰੁਕਾਵਟ ਆ ਰਹੀ ਹੈ ਕਿ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਯੋਜਨਾਕਾਰਾਂ ਨੇ ਅਜੇ ਤੱਕ ਸਾਈਕਲਿੰਗ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚੇ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਨਹੀਂ ਬਣਾਈ ਅਤੇ ਅਨੁਭਵ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਲਈ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਨੂੰਨ ਅਤੇ ਯੋਜਨਾਕਾਰਾਂ ਲਈ ਸਿਖਲਾਈ ਦਾ ਅੱਪਡੇਟ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। 2015 ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਨਵੇਂ ਬਾਈਕ-ਸ਼ੇਅਰਿੰਗ ਸਿਸਟਮ ਨੈਕਸਟਬਾਈਕ ਲਈ ਪਹਿਲੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ - ਯੂਕਰੇਨ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਕਿਸਮ ਦਾ ਪਹਿਲਾ। ਨਵੀਆਂ ਬਾਈਕ ਲੇਨਾਂ ਵੀ ਉਸਾਰੀ ਅਧੀਨ ਹਨ, ਜੋ ਲਵੀਵ ਨੂੰ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਬਾਈਕ-ਅਨੁਕੂਲ ਸ਼ਹਿਰ ਬਣਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਲਵੀਵ ਸਿਟੀ ਕੌਂਸਲ 2020 ਤੱਕ ਇੱਕ ਪੂਰਾ ਸਾਈਕਲਿੰਗ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚਾ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾ ਰਹੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਾਈਕਲ ਲੇਨ (268 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਜਾਂ 167 ਮੀਲ) ਅਤੇ ਸਟ੍ਰੀਟ ਬਾਈਕ ਕਿਰਾਏ ਦੀਆਂ ਸੇਵਾਵਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। === ਸਿੱਖਿਆ === [[ਤਸਵੀਰ:Львівська_політехніка_1.jpg|right|thumb|[[Lviv Polytechnic|ਲਵੀਵ ਪੌਲੀਟੈਕਨਿਕ]]]] [[ਤਸਵੀਰ:Palace_of_Turkull-Comello_Lviv.jpg|right|thumb|[[Lviv National Stepan Gzhytsky University of Veterinary Medicine and Biotechnology|ਲਵੀਵ ਨੈਸ਼ਨਲ ਸਟੀਪਨ ਗਜ਼ਿਤਸਕੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਆਫ਼ ਵੈਟਰਨਰੀ ਮੈਡੀਸਨ ਐਂਡ ਬਾਇਓਟੈਕਨਾਲੋਜੀ]]]] ਲਵੀਵ ਯੂਕਰੇਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸਿੱਖਿਆ ਕੇਂਦਰ ਹੈ। ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਕੁੱਲ 12 [[ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ|ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ]], 8 ਅਕੈਡਮੀਆਂ ਅਤੇ ਉੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ ਕਈ ਛੋਟੇ ਸਕੂਲ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਲਵੀਵ ਦੇ ਅੰਦਰ, ਯੂਕਰੇਨ ਦੀ ਨੈਸ਼ਨਲ ਅਕੈਡਮੀ ਆਫ਼ ਸਾਇੰਸ ਦੇ ਕੁੱਲ ਅੱਠ ਸੰਸਥਾਨ ਅਤੇ ਚਾਲੀ ਤੋਂ ਵੱਧ ਖੋਜ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਖੋਜ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸੈਂਟਰ ਆਫ਼ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਫਾਰ ਸਪੇਸ ਰਿਸਰਚ ; ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਫਾਰ ਕੰਡੈਂਸਡ ਮੈਟਰ ਫਿਜ਼ਿਕਸ ; ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ [[ਕੋਸ਼ਾਣੂ ਵਿਗਿਆਨ|ਸੈੱਲ ਬਾਇਓਲੋਜੀ]] ; ਨੈਸ਼ਨਲ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਸਟ੍ਰੈਟੇਜਿਕ ਸਟੱਡੀਜ਼; ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਨਿਊਰੋ-ਮੈਥੇਮੈਟਿਕਲ ਸਿਮੂਲੇਸ਼ਨ ਇਨ ਪਾਵਰ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ; ਅਤੇ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਈਕੋਲੋਜੀ ਆਫ਼ ਦ ਕਾਰਪੈਥੀਅਨਜ਼ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਸੋਵੀਅਤ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ, ਲਵੀਵ ਸ਼ਹਿਰ ਉਹ ਸਥਾਨ ਸੀ ਜਿੱਥੇ ਲੂਨੋਖੋਡ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਲਈ ਸਾਫਟਵੇਅਰ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਵੇਨੇਰਾ ਲੜੀ ਦੇ ਪ੍ਰੋਬ ਅਤੇ ਪਹਿਲੇ ਔਰਬਿਟਲ ਸ਼ਟਲ ਬੁਰਾਨ ਲਈ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਵੀ ਲਵੀਵ ਵਿੱਚ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਕਾਫ਼ੀ ਵਿਗਿਆਨਕ ਸੰਭਾਵਨਾ ਕੇਂਦ੍ਰਿਤ ਹੈ: ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਡਾਕਟਰਾਂ, ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਉਮੀਦਵਾਰਾਂ, ਵਿਗਿਆਨਕ ਸੰਗਠਨਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਲਵੀਵ ਯੂਕਰੇਨ ਦਾ ਚੌਥਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ। ਲਵੀਵ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਅਕਾਦਮਿਕ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਲਈ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਅਸਪਸ਼ਨ ਬ੍ਰਦਰਹੁੱਡ ਸਕੂਲ ਅਤੇ ਜੇਸੁਇਟ ਕਾਲਜੀਅਮ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਹਰ ਸਾਲ 100,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਿਦਿਆਰਥੀ 50 ਤੋਂ ਵੱਧ ਉੱਚ ਵਿਦਿਅਕ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਦੇ ਹਨ। '''ਵਸਨੀਕਾਂ ਦਾ ਵਿਦਿਅਕ ਪੱਧਰ''' : <ref>{{Cite web |title=Social Portrait of Lviv resident |url=http://www.city-institute.org/en/Socio/Social_portrait_Eng.jpg |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20141205154901/http://www.city-institute.org/en/Socio/Social_portrait_Eng.jpg |archive-date=5 December 2014 |access-date=7 August 2023 |website=Lviv City Institute}}</ref> * ਮੁੱਢਲੀ ਅਤੇ ਸੰਪੂਰਨ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਿੱਖਿਆ: 10% * ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਿੱਖਿਆ: 25% * ਅਧੂਰੀ ਉੱਚ ਸਿੱਖਿਆ (ਅੰਡਰਗ੍ਰੈਜੂਏਟ): 13% * ਉੱਚ ਸਿੱਖਿਆ (ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ): 51% * ਪੀਐਚਡੀ (ਪੋਸਟ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ): ਲਗਭਗ 1% '''ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ''' * ਇਵਾਨ ਫ੍ਰੈਂਕੋ ਨੈਸ਼ਨਲ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਆਫ਼ ਲਵੀਵ * ਲਵੀਵ ਪੌਲੀਟੈਕਨਿਕ * ਡੈਨੀਲੋ ਹੈਲਿਤਸਕੀ ਲਵੀਵ ਨੈਸ਼ਨਲ ਮੈਡੀਕਲ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ * ਲਵੀਵ ਸਟੀਪਨ ਗਜ਼ਿਤਸਕੀ ਨੈਸ਼ਨਲ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਆਫ਼ ਵੈਟਰਨਰੀ ਮੈਡੀਸਨ ਐਂਡ ਬਾਇਓਟੈਕਨਾਲੋਜੀ * ਨੈਸ਼ਨਲ ਫੋਰੈਸਟਰੀ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਆਫ਼ ਯੂਕਰੇਨ * ਯੂਕਰੇਨੀ ਕੈਥੋਲਿਕ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ * ਲਵੀਵ ਨੈਸ਼ਨਲ ਅਕੈਡਮੀ ਆਫ਼ ਆਰਟਸ * ਲਵੀਵ ਨੈਸ਼ਨਲ ਮਿਊਜ਼ਿਕ ਅਕੈਡਮੀ * ਲਵੀਵ ਨੈਸ਼ਨਲ ਐਗਰੇਰੀਅਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ * ਲਵੀਵ ਸਟੇਟ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਆਫ਼ ਫਿਜ਼ੀਕਲ ਟ੍ਰੇਨਿੰਗ * ਲਵੀਵ ਅਕੈਡਮੀ ਆਫ਼ ਕਾਮਰਸ * ਲਵੀਵ ਸਟੇਟ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਆਫ਼ ਲਾਈਫ ਸੇਫਟੀ * ਲਵੀਵ ਸਟੇਟ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਆਫ਼ ਇੰਟਰਨਲ ਅਫੇਅਰਜ਼ ==== ਭਾਈਵਾਲ ਸ਼ਹਿਰ ==== 7 ਸਤੰਬਰ 2023 ਨੂੰ, ਲਵੀਵ ਅਤੇ ਕੋਬੇ ਦੇ ਮੇਅਰਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਸਹਿਯੋਗ ਸਮਝੌਤੇ 'ਤੇ ਹਸਤਾਖਰ ਕੀਤੇ। ਫ੍ਰੈਂਕਫਰਟ ਨੇ 13 ਮਈ 2024 ਨੂੰ ਲਵੀਵ ਨਾਲ ਇੱਕ ਸਹਿਯੋਗ ਸਮਝੌਤੇ 'ਤੇ ਵੀ ਹਸਤਾਖਰ ਕੀਤੇ। ==ਹਵਾਲੇ== {{ਹਵਾਲੇ}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਡਾਟਾ ਤੇ ਗੁਣਕ ਹਨ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੰਖੇਪ ਜਾਣਕਾਰੀ ਵਿਕੀਡਾਟਾ ਤੋਂ ਵੱਖਰੀ ਹੈ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੰਖੇਪ ਜਾਣਕਾਰੀ ਵਾਲੇ ਲੇਖ]] qt56lvz3wqffwdmpp3lgynlxd6yjiak 0 204954 844724 844709 2026-08-20T16:20:29Z Nitesh Gill 8973 844724 wikitext text/x-wiki '''ਪਰਛਾਵਾਂ''' ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਪੰਜਾਬੀ ਲੇਖਕ ਅਕਮਲ ਸ਼ਹਿਜ਼ਾਦ ਘੁੰਮਣ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਇੱਕ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਵਲ ਹੈ ਜੋ ਸ਼ਾਹਮੁਖੀ ਵਿੱਚ ਰਚਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਨਾਵਲ ਨਿਗਾਰਸ਼ਤ ਪਬਲਿਸ਼ਰਜ਼, ਲਹੌਰ ਵੱਲੋਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਰਚਨਾ 1980ਵਿਆਂ ਦੇ ਪੰਜਾਬੀ ਪੇਂਡੂ ਪਿਛੋਕੜ ਵਿੱਚ ਜਨਰਲ ਜ਼ਿਆ-ਉਲ-ਹੱਕ ਦੇ ਰਾਜਸੀ ਦੌਰ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ 'ਇਸਲਾਮੀਕਰਨ' ਦੇ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਅਧੀਨ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਆਏ ਸਮਾਜਿਕ-ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਬਦਲਾਵਾਂ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਵਲ ਦਾ ਗੁਰਮੁਖੀ ਲਿਪੀਆਂਤਰਨ ਜੁਗਲ ਕਿਸ਼ੋਰ ਪੰਗੋਤਰਾ ਨੇ ਕੀਤਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਪੰਚਨਦ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ, ਗੁਰਦਾਸਪੁਰ ਵਲੋਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। == ਵਿਸ਼ਾ-ਵਸਤੂ ਅਤੇ ਪਿਛੋਕੜ == ਨਾਵਲ ਦੀ ਕਹਾਣੀ 1980ਵਿਆਂ ਦੇ ਇੱਕ ਪੰਜਾਬੀ ਪਿੰਡ ਦੁਆਲੇ ਘੁੰਮਦੀ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਤਤਕਾਲੀਨ ਫ਼ੌਜੀ ਹਕੂਮਤ ਦੀਆਂ ਨੀਤੀਆਂ ਕਾਰਨ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਉਥਲ-ਪੁਥਲ ਨੂੰ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਨਾਵਲ ਦੇ ਸਿਰਲੇਖ ਅਤੇ ਕਥਾਨਕ ਵਿੱਚ ਤਿੱਖਾ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਵਿਅੰਗ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਜਿੱਥੇ ਸ਼ਾਸਕ ਦੇ ਨਾਂ ਦਾ ਅਰਥ 'ਰੌਸ਼ਨੀ' ਨਾਲ ਜੁੜਦਾ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਹੀ ਨਾਵਲਕਾਰ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਛਾਏ ਹਨੇਰੇ ਅਤੇ ਦੰਭੀ ਪ੍ਰਬੰਧ ਨੂੰ ਸਾਹਮਣੇ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਸਥਾਨਕ ਪਾਤਰਾਂ ਅਤੇ ਪਿੰਡ ਦੇ ਭੰਡਾਂ (ਮਨੋਰੰਜਨਕਾਰਾਂ) ਦੇ ਸੰਵਾਦਾਂ ਰਾਹੀਂ ਸ਼ਾਸਨ ਦੀਆਂ ਨੈਤਿਕ ਕਮਜ਼ੋਰੀਆਂ ਅਤੇ ਦੋਹਰੇ ਮਾਪਦੰਡਾਂ 'ਤੇ ਵਿਅੰਗ ਕਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। == ਸਾਹਿਤਕ ਸ਼ੈਲੀ ਅਤੇ ਰੂਪ == ਨਾਵਲ ਦੀ ਬਣਤਰ ਛੋਟੇ ਅਤੇ ਸੁਤੰਤਰ ਘਟਨਾਕ੍ਰਮਾਂ ਵਾਲੇ ਅਧਿਆਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਹਰ ਅਧਿਆਇ ਪਿੰਡ ਦੇ ਆਮ ਜੀਵਨ ਦੀਆਂ ਛੋਟੀਆਂ-ਮੋਟੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਸਮੁੱਚੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਜੁੜ ਕੇ ਉਸ ਦੌਰ ਦੇ ਵਿਖੰਡਿਤ ਸਮਾਜ ਦੀ ਇੱਕ ਸੰਪੂਰਨ ਤਸਵੀਰ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਨਾਵਲ ਦੀ ਵਾਰਤਕ ਸਹਿਜ, ਪ੍ਰਵਾਹਮਈ ਅਤੇ ਸਾਦਗੀ ਭਰਪੂਰ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਹਾਸ-ਵਿਅੰਗ ਦੀ ਭਰਪੂਰ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਨਾਵਲ ਵਿੱਚ ਪਿੰਡ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਭੂਗੋਲਿਕ ਪਿਛੋਕੜ ਨਾ ਰਹਿ ਕੇ ਇੱਕ ਜਿਊਂਦੀ-ਜਾਗਦੀ ਹਸਤੀ ਵਜੋਂ ਉੱਭਰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਰਾਜਸੀ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਅਤੇ ਦਮਨਕਾਰੀ ਦੌਰ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਆਪਣੀ ਹੋਂਦ ਬਣਾਈ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। == ਹਵਾਲੇ == {{reflist|}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਵਲ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਵਲ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਸਾਹਿਤ]] pxqcbm7w63vu0vhzgcttinctvze2ah4 844725 844724 2026-08-20T16:25:17Z Nitesh Gill 8973 844725 wikitext text/x-wiki {{ਬੇਹਵਾਲਾ|}} '''ਪਰਛਾਵਾਂ''' ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਪੰਜਾਬੀ ਲੇਖਕ ਅਕਮਲ ਸ਼ਹਿਜ਼ਾਦ ਘੁੰਮਣ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਇੱਕ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਵਲ ਹੈ ਜੋ ਸ਼ਾਹਮੁਖੀ ਵਿੱਚ ਰਚਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਨਾਵਲ ਨਿਗਾਰਸ਼ਤ ਪਬਲਿਸ਼ਰਜ਼, ਲਹੌਰ ਵੱਲੋਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਰਚਨਾ 1980ਵਿਆਂ ਦੇ ਪੰਜਾਬੀ ਪੇਂਡੂ ਪਿਛੋਕੜ ਵਿੱਚ ਜਨਰਲ ਜ਼ਿਆ-ਉਲ-ਹੱਕ ਦੇ ਰਾਜਸੀ ਦੌਰ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ 'ਇਸਲਾਮੀਕਰਨ' ਦੇ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਅਧੀਨ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਆਏ ਸਮਾਜਿਕ-ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਬਦਲਾਵਾਂ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਵਲ ਦਾ ਗੁਰਮੁਖੀ ਲਿਪੀਆਂਤਰਨ ਜੁਗਲ ਕਿਸ਼ੋਰ ਪੰਗੋਤਰਾ ਨੇ ਕੀਤਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਪੰਚਨਦ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ, ਗੁਰਦਾਸਪੁਰ ਵਲੋਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। == ਵਿਸ਼ਾ-ਵਸਤੂ ਅਤੇ ਪਿਛੋਕੜ == ਨਾਵਲ ਦੀ ਕਹਾਣੀ 1980ਵਿਆਂ ਦੇ ਇੱਕ ਪੰਜਾਬੀ ਪਿੰਡ ਦੁਆਲੇ ਘੁੰਮਦੀ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਤਤਕਾਲੀਨ ਫ਼ੌਜੀ ਹਕੂਮਤ ਦੀਆਂ ਨੀਤੀਆਂ ਕਾਰਨ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਉਥਲ-ਪੁਥਲ ਨੂੰ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਨਾਵਲ ਦੇ ਸਿਰਲੇਖ ਅਤੇ ਕਥਾਨਕ ਵਿੱਚ ਤਿੱਖਾ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਵਿਅੰਗ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਜਿੱਥੇ ਸ਼ਾਸਕ ਦੇ ਨਾਂ ਦਾ ਅਰਥ 'ਰੌਸ਼ਨੀ' ਨਾਲ ਜੁੜਦਾ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਹੀ ਨਾਵਲਕਾਰ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਛਾਏ ਹਨੇਰੇ ਅਤੇ ਦੰਭੀ ਪ੍ਰਬੰਧ ਨੂੰ ਸਾਹਮਣੇ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਸਥਾਨਕ ਪਾਤਰਾਂ ਅਤੇ ਪਿੰਡ ਦੇ ਭੰਡਾਂ (ਮਨੋਰੰਜਨਕਾਰਾਂ) ਦੇ ਸੰਵਾਦਾਂ ਰਾਹੀਂ ਸ਼ਾਸਨ ਦੀਆਂ ਨੈਤਿਕ ਕਮਜ਼ੋਰੀਆਂ ਅਤੇ ਦੋਹਰੇ ਮਾਪਦੰਡਾਂ 'ਤੇ ਵਿਅੰਗ ਕਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। == ਸਾਹਿਤਕ ਸ਼ੈਲੀ ਅਤੇ ਰੂਪ == ਨਾਵਲ ਦੀ ਬਣਤਰ ਛੋਟੇ ਅਤੇ ਸੁਤੰਤਰ ਘਟਨਾਕ੍ਰਮਾਂ ਵਾਲੇ ਅਧਿਆਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਹਰ ਅਧਿਆਇ ਪਿੰਡ ਦੇ ਆਮ ਜੀਵਨ ਦੀਆਂ ਛੋਟੀਆਂ-ਮੋਟੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਸਮੁੱਚੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਜੁੜ ਕੇ ਉਸ ਦੌਰ ਦੇ ਵਿਖੰਡਿਤ ਸਮਾਜ ਦੀ ਇੱਕ ਸੰਪੂਰਨ ਤਸਵੀਰ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਨਾਵਲ ਦੀ ਵਾਰਤਕ ਸਹਿਜ, ਪ੍ਰਵਾਹਮਈ ਅਤੇ ਸਾਦਗੀ ਭਰਪੂਰ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਹਾਸ-ਵਿਅੰਗ ਦੀ ਭਰਪੂਰ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਨਾਵਲ ਵਿੱਚ ਪਿੰਡ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਭੂਗੋਲਿਕ ਪਿਛੋਕੜ ਨਾ ਰਹਿ ਕੇ ਇੱਕ ਜਿਊਂਦੀ-ਜਾਗਦੀ ਹਸਤੀ ਵਜੋਂ ਉੱਭਰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਰਾਜਸੀ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਅਤੇ ਦਮਨਕਾਰੀ ਦੌਰ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਆਪਣੀ ਹੋਂਦ ਬਣਾਈ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। == ਹਵਾਲੇ == {{reflist|}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਵਲ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਵਲ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਸਾਹਿਤ]] rwwdzf0pv8ukrhx256hkpahy463zkjo 1 204957 844745 2026-08-21T11:13:03Z ~2026-45708-96 61630 /* ki hoya si */ ਨਵਾਂ ਭਾਗ 844745 wikitext text/x-wiki == ki hoya si == ^{ki hoya si 1740 nu} [[ਖ਼ਾਸ:ਯੋਗਦਾਨ/&#126;2026-45708-96|&#126;2026-45708-96]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:&#126;2026-45708-96|talk]]) 11:13, 21 ਅਗਸਤ 2026 (UTC) 4lefjtfeq9mlwcp0mgxg5fv51m5n5dr