ਸਾਕਸ਼ਾਤ

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="pa">
  <siteinfo>
    <sitename>ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ</sitename>
    <dbname>pawiki</dbname>
    <base>https://pa.wikipedia.org/wiki/%E0%A8%AE%E0%A9%81%E0%A9%B1%E0%A8%96_%E0%A8%B8%E0%A8%AB%E0%A8%BC%E0%A8%BE</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.17</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">ਮੀਡੀਆ</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">ਖ਼ਾਸ</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">ਗੱਲ-ਬਾਤ</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">ਵਰਤੋਂਕਾਰ</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਗੱਲ-ਬਾਤ</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">ਤਸਵੀਰ</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">ਤਸਵੀਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">ਮੀਡੀਆਵਿਕੀ</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">ਮੀਡੀਆਵਿਕੀ ਗੱਲ-ਬਾਤ</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">ਫਰਮਾ</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">ਫਰਮਾ ਗੱਲ-ਬਾਤ</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">ਮਦਦ</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">ਮਦਦ ਗੱਲ-ਬਾਤ</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">ਸ਼੍ਰੇਣੀ</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਗੱਲ-ਬਾਤ</namespace>
      <namespace key="100" case="first-letter">ਫਾਟਕ</namespace>
      <namespace key="101" case="first-letter">ਫਾਟਕ ਗੱਲ-ਬਾਤ</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">ਮੌਡਿਊਲ</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">ਮੌਡਿਊਲ ਗੱਲ-ਬਾਤ</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
      <namespace key="2600" case="first-letter">Topic</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>ਸਾਕਸ਼ਾਤ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>10380</id>
    <revision>
      <id>845211</id>
      <parentid>758895</parentid>
      <timestamp>2026-08-27T20:37:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>37445</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>845211</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19460" sha1="nxfddkkod1e157iixelrn9nucgf47sl" xml:space="preserve">'''ਸਾਕਸ਼ਾਤ''' [[ਭਾਰਤ]] ਵਿੱਚ ਡਿਜਾਇਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਇੱਕ [[ਏਂਡਰਾਇਡ]] ਪਲੇਟਫਾਰਮ ਆਧਾਰਿਤ [[ਟੈਬਲੇਟ ਕੰਪਿਊਟਰ|ਟੈਬਲੇਟ]] [[ਕੰਪਿਊਟਿੰਗ ਯੰਤਰ ]]&lt;nowiki/&gt;ਹੈ। ਇਹ [[ਡਿਜੀਟਲ ਪਾੜਾ]] ਮਿਟਾਉਣ ਹੇਤੁ ਇੱਕ ਸਸਤੇ ਯੰਤਰ ਦੇ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਡਿਜਾਇਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਸਮੱਗਰੀ ਸੂਚਨਾ ਅਤੇ ਸੰਚਾਰ ਤਕਨਾਲਾਜੀ ਦੇ ਦੁਆਰਾ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਿਸ਼ਨ ਦੇ ਤਹਿਤ ਵਿਕਸਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਉਪਮਹਾਦੀਪ ਦੇ ੨੫,੦੦੦ ਕਾਲਜ ਅਤੇ ੪੦੦ ਵਿਸ਼ਵਵਿਦਿਆਲਿਆਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਮੌਜੂਦਾ [http://sakshat.ac.in/ ਸਾਕਸ਼ਾਤ ਪੋਰਟਲ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110501035355/http://www.sakshat.ac.in/ |date=2011-05-01 }} ਦੇ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਈ-ਲਰਨਿੰਗ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਰਾਹੀਂ ਜੋੜਨਾ ਹੈ।&lt;ref name= bbc_10740817&gt;[http://www.bbc.co.uk/news/world-south-asia-10740817 India unveils prototype for $35 touch-screen computer] BBC World news - South Asia Retrieved 25 July 2010&lt;/ref&gt; ਇਹ ੧੫੦੦ ਰੁਪਏ ($ ੩੫ ਅਮਰੀਕੀ) ਦੇ ਮੁੱਲ ਦੇ ਲਕਸ਼ ਦੇ ਨਾਲ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ੨੦੦੯ ਵਿੱਚ ਵੀ $ ੧੦ ਦੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਸਮੱਗਰੀ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਗੱਲ ਹੋਈ ਸੀ ਜੋ ਕਿ ਆਖੀਰ ਇੱਕ ਪੈਨ ਡਰਾਇਵ ਵਰਗਾ ਸਟੋਰੇਜ ਯੰਤਰ ਨਿਕਲਿਆ।&lt;ref name= toiref&gt;[http://timesofindia.indiatimes.com/Hyderabad/10-laptop_proves_to_be_a_damp_squib/articleshow/4072417.cms $10-laptop proves to be a damp squib]&lt;/ref&gt;

== ਇਤਿਹਾਸ ==
[[ਤਸਵੀਰ:India-35-dollar-tablet.png|thumb|150px | right | ਸਾਕਸ਼ਾਤ ਦਾ ਪ੍ਰੋਟੋਟਾਇਪ ਦਿਖਾਂਦੇ ਕਪਿਲ ਸਿੱਬਲ]]
ਹਾਲਾਂਕਿ ਇੱਕ ਵਾਰ ਇਸਨੂੰ [[ਲੈਪਟਾਪ]] ਕੰਪਿਊਟਰ ਦੇ ਰੁਪ ਵਿੱਚ ਫੈਲਾਇਆ ਹੋਇਆ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਪਰ ਇਹ ਇੱਕ ਲੈਪਟਾਪ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਇੱਕ [[ਟੈਬਲੇਟ ਕੰਪਿਊਟਰ|ਟੈਬਲੇਟ]] ਕੰਪਿਊਟਿੰਗ ਯੰਤਰ ਹੈ। ਯੂਨੀਅਨ ਮਨੁੱਖ ਸੰਸਾਧਨ ਮੰਤਰਾਲਾ ਦੁਆਰਾ ਮੰਗਲਵਾਰ ਨੂੰ ਆਜੋਜਿਤ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਾਕਸ਼ਰਤਾ ਮਿਸ਼ਨ ਦੇ ਉਦਘਾਟਨ ਮੌਕੇ ਉੱਤੇ ਇਸ ਗੱਲ ਨੂੰ ਸਪਸ਼ਟ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਜਵਾਇੰਟ ਸੈਕਰੇਟਰੀ ਐਨ ਕੇ ਸਿਨਹਾ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਹ ਕੰਪਿਊਟਿੰਗ ਯੰਤਰ ੧੦ ਇੰਚ ਲੰਬਾ ਅਤੇ ੫ ਇੰਚ ਚੌੜਾ ਅਤੇ ਲਗਭਗ $ ੩੦ ਮੁੱਲ ਹੋਵੇਗਾ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਸ ਗੱਲ ਉੱਤੇ ਟਿੱਪਣੀ ਕਰਨ ਤੋਂ ਮਨਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਇਹ ਲੈਪਟਾਪ ਨਾ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਲੈਪਟਾਪ ਦੇ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਕਿਉਂ ਫੈਲਾਇਆ ਹੋਇਆ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ&lt;ref name= toiref/&gt;&lt;ref name= price&gt;[http://www.guardian.co.uk/world/2010/jul/23/india-unveils-cheapest-laptop India to unveil the £7 laptop ], [[The Guardian]], Febryary 2, 2008&lt;/ref&gt;

ਸਾਕਸ਼ਾਤ ਦੇ ਵਿਕਰੀ ਮੁੱਲ ਦੇ ਬਾਰੇ ਵਿੱਚ ਕਈ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਹਨ, ਇਸਨੂੰ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਸਸਤੇ ਕੰਪਿਊਟਰ ਦੇ ਰੁਪ ਵਿੱਚ ਦੱਸਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਭਾਰਤੀ [[ਮਨੁੱਖ ਸੰਸਾਧਨ ਵਿਕਾਸ ਮੰਤਰਾਲਾ (ਭਾਰਤ)|ਮਨੁੱਖ ਸੰਸਾਧਨ ਵਿਕਾਸ ਮੰਤਰੀ]], [[ਕਪਿਲ ਸਿੱਬਲ]] ਨੇ ੨੨ ਜੁਲਾਈ ੨੦੧੦ ਨੂੰ ਇੱਕ ਪ੍ਰੋਟੋਟਾਈਪ ਦਾ ਅਨਾਵਰਣ ਕੀਤਾ। ਦਿਖਾਇਆ ਹੋਇਆ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਮੱਗਰੀ ਦਾ ਮੁੱਲ $ ੩੫ ਇੱਕ ਪ੍ਰਤੀ ਦੇ ਲਗਭਗ ਰੱਖਿਆ ਜਾਣਾ ਤੈਅ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਜਿਸਨੂੰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਘਟਾਕੇ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ $ ੨੦ ਅਤੇ ਆਖੀਰ $ ੧੦ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਹੈ।&lt;ref name= bbc_10740817/&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |author=  |title= Why India's $35 computer joke isn't funny |url= http://economictimes.indiatimes.com/Hardware/articleshow/6214029.cms |work= [[The Economic Times]] |location= New Dehli |date= 25 July 2010 |accessdate= 25 July 2010 |archive-date= 28 ਜੁਲਾਈ 2010 |archive-url= https://web.archive.org/web/20100728062938/http://economictimes.indiatimes.com/Hardware/articleshow/6214029.cms |dead-url= yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://pib.nic.in/release/release.asp?relid=63417 PIB Press Release ] PIB Retrieved 26 July 2010&lt;/ref&gt; After the new device was unveiled, [[OLPC]]Chairman [[ਨਿਕੋਲਸ ਨੇਗਰੋਪੋਂਟ]] offered full access to [[OLPC]]technology, cost free to the Indian team .&lt;ref&gt;{{Cite news |author=  |title= OLPC's Negroponte supports India's $35 tablet concept |url= http://www.siliconindia.com/shownews/OLPCs_Negroponte_supports_Indias_35_tablet_concept-nid-70313.html |date= 09 August 2010 |accessdate= 14 August 2010 |archive-date= 23 ਜੂਨ 2011 |archive-url= https://web.archive.org/web/20110623224402/http://www.siliconindia.com/shownews/OLPCs_Negroponte_supports_Indias_35_tablet_concept-nid-70313.html |url-status= dead }}&lt;/ref&gt; [[ਕਪਿਲ ਸਿੱਬਲ]] ਨੇ ਘੋਸ਼ਣਾ ਦੀ ਕਿ ਇਹ ਯੂਨਿਟ ੧੫੦੦ ਰੁਪਏ ($ ੩੫) ਵਿੱਚ ਵੇਚੀ ਜਾਵੇਗੀ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਸਬਸਿਡੀ ਦੇ ਬਾਦ ੭੫੦ ਰੁਪਏ ਵਿੱਚ ਉਪਲੱਬਧ ਕਰਵਾਇਆ ਜਾਵੇਗਾ&lt;ref name= &quot;bbc . co . uk&quot;&gt;[http://www.bbc.co.uk/news/world-south-asia-10740817 India unveils prototype for $ 35 touch - screen computer ] BBC World news - South Asia Retrieved 25 July 2010&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |author=  |title= Why India's $35 computer joke isn't funny |url= http://economictimes.indiatimes.com/Hardware/articleshow/6214029.cms |work= [[द इकॉनॉमिक टाइम्स]] |location= नई दिल्ली |date= 25 July 2010 |accessdate= 25 July 2010 |archive-date= 28 ਜੁਲਾਈ 2010 |archive-url= https://web.archive.org/web/20100728062938/http://economictimes.indiatimes.com/Hardware/articleshow/6214029.cms |dead-url= yes }}&lt;/ref&gt;, ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇਸਨੂੰ ਘਟਾਕੇ ੫੦੦ ਰੁਪਏ ($ ੧੦) ਤੱਕ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਹੈ।

ਇਸ ਟੈਬਲੇਟ ਦੇ ਇੱਕ [[ਵੈਪਰਵੇਇਰ]] ਹੋਣ ਦੀਆਂ ਸ਼ੰਕਾਵਾਂ ਉੱਤੇ ਵਿਰਾਮ ਇੱਕ ਦੂਰਦਰਸ਼ਨ ਪਰੋਗਰਾਮ ਗੈਜੇਟ ਗੁਰੂ ਤੋਂ ਲਗਾ ਜੋ ਕਿ ਅਗਸਤ ੨੦੧੦ ਵਿੱਚ [[ਐਨਡੀਟੀਵੀ]] ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ਹੋਇਆ।&lt;ref name= ndtv_gadget_guru_video_1&gt;[http://www.ndtv.com/news/videos/video_player.php?id=157534 NDTV Gadget Guru] Gadget Guru exclusive: $35 laptop is here. Retrieved 13 August 2010&lt;/ref&gt; ਸਮੱਗਰੀ ਦਾ ਡੇਮੋ ਦਿਖਾਇਆ ਹੋਇਆ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਏਂਡਰਾਇਡ ਪ੍ਰਚਾਲਨ ਤੰਤਰ ਚਲਾਂਦੇ ਹੋਏ ਵਿਖਾਇਆ ਗਿਆ। ਨਾਲ ਹੀ ਇਸਨੂੰ ਵੀਡੀਓ ਚਲਾਂਦੇ, ਵਾਇ - ਫਾਇ, ੩ਜੀ, ੨ ਜੀਬੀ ਰੈਮ ਆਦਿ ਸਮਰਥਾਵਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਵਖਾਇਆ ਗਿਆ।

== ਸੰਰਚਨਾ ==
=== ਹੇਠਲਾ ਕਾਰਿਆਪ੍ਰਣਾਲੀ ===
ਮਨੁੱਖ ਸੰਸਾਧਨ ਵਿਕਾਸ ਮੰਤਰਾਲਾ, ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ Invitation to Innovate ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਸ ਸਮੱਗਰੀ ਦੀ ਸਪੈਸ਼ਿਫਿਕੇਸ਼ਨ ਅਤੇ ਹੇਠਲਾ ਕਾਰਿਆਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨਿੰਨਿਲਿਖਿਤ ਹੈ:

ਵੀਡੀਓ ਵੇਬ ਕਾਂਫਰੇਂਸਿੰਗ ਸਹੂਲਤ / ਮਲਟੀਮੀਡਿਆ ਸਾਮਗਰੀ ਦੇਖਣ ਹੇਤੁ ਸਮਰਥਨ ਜਿਵੇਂ . pdf, docx, . ods, . adp, . doc, . xls, . jpeg, . gif, . png, . bmp, . odt, . zip, AVI, AC3 ਆਦਿ / ਖੋਜ ਕਰਣ ਵਿੱਚ ਸਮਰੱਥਾਵਾਨ ਪੀਡੀਏਫ ਰੀਡਰ / ਜਿਪ ਫਾਇਲਾਂ ਨੂੰ ਅਨਜਿਪ ਕਰਣ ਹੇਤੁ ਅਨਜਿਪ ਟੂਲ / ਉਪਯੁਕਤ ਫਰਮਵੇਇਰ ਅਪਗਰੇਡ ਇੰਸਟਾਲ ਕਰਣ ਹੇਤੁ ਸੰਭਾਵਨਾ / ਕੰਪਿਊਟਿੰਗਕਸ਼ਮਤਾਵਾਂਜਿਵੇਂ ਓਪਨ ਆਫਿਸ, ਸਾਇਲੈਬ, ਕਪਸ (ਪ੍ਰਿੰਟਿੰਗ ਸਮਰਥਨ ਹੇਤੁ) / ਸਟਰੀਂਡ ਅਤੇ ਸਟੋਰ ਕੀਤੀ ਗਈ ਮੀਡਿਆ ਫਾਇਲਾਂ ਨੂੰ ਚਲਾਣ ਵਿੱਚ ਸਮਰੱਥਾਵਾਨ ਮੀਡਿਆ ਪਲੇਇਰ / ਇੰਟਰਨੇਟ ਬਰਾਉਜਿੰਗ, ਜਾਵਾਸਕਰਿਪਟ, ਪੀਡੀਏਫ ਪੱਲਗ - ਇਸ ਜਾਵਾ / ਆਡਯੋ - ਵੀਡਯੋ I / O ਹੇਤੁ ਵਾਇਰਲੈਸ ਸੰਚਾਰ / ਕਲਾਉਡ ਕੰਪਿਊਟਿੰਗ ਵਿਕਲਪ / ਰਿਮੋਟ ਯੰਤਰ ਮੈਨੇਜਮੇਂਟ ਸਮਰੱਥਾ, ਯੂਟਿਊਬ ਅਤੇ ਹੋਰ ਆਨਲਾਇਨ ਵੀਡੀਓ ਸੇਵਾਵਾਂ ਨੂੰ ਰੈਂਡਰ ਕਰਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ (ਓਪਨ ਸੋਰਸ ਫਲੈਸ਼ ਪਲੇਇਰ ਜਿਵੇਂ gnash ਜਾਂ swfdec) . 
==== ਹੋਰਵਰੀਇਤਾਵਾਂ: ====
* ਪਲੇਬੈਕ: AVCHD
* ਮਲਟੀਮੀਡਿਆ I / O ਇੰਟਰਫੇਸ: DTV, IPTv, DTH
* ਇੰਟਰਨੇਟ ਬਰਾਉਜਿੰਗ: ਫਲੈਸ਼ ਪਲੇਇਰ (ਅਡਾਬੀ)

=== ਸਪੈਸ਼ਿਫਿਕੇਸ਼ਨ ===
ਉੱਤੇ ਦੱਸੀਆਂ ਗਈਆਨ ਕਾਰਜਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਨੂੰ ਉਪਲੱਬਧ ਕਰਵਾਉਣ ਹੇਤੁ ਉਪਯੁਕਤ ਮਦਰਬੋਰਡ / ਸਿਸਟਮ ਆਨ ਚਿਪ / ਕਵਰਟੀ ਕੀਬੋਰਡ, ਮਾਉਸ ਅਤੇ ਘੱਟ ਤੋਂ ਘੱਟ ੭” ਰੰਗੀਨ ਐਲਸੀਡੀ / ਟੀਏਫਟੀ (ਟਚਸਕਰੀਨ ਵਿਕਲਪਿਕ) ਜਾਂ ਉਪਯੁਕਤ ਆਲ - ਇਸ - ਜੰਗਲ ਪ੍ਰੋਜੈਕਸ਼ਨ ਸਿਸਟਮ / ਹੇਠਲਾ ੨ ਯੂਏਸਬੀ ੨ . ੦ ਪੋਰਟ ਅਤੇ ਯੂਏਸਬੀ ਹੋਸਟ / RF, ਸਰਟਿਫਿਕੇਸ਼ਨ - ਆਲ “CE Certificate” (FCC ਗਾਇਡਲਾਇਨ) / ਬੈਟਰੀ ਜਾਂ ਬੈਟਰੀਵਿਹੀਨ ਸਮੱਗਰੀ ਦੁਆਰਾ ਤਿੰਨ ਘੰਟੇ ਜਾਂ ਜਿਆਦਾ ਅਨਇੰਟਰਪਟਿਡ ਆਪਰੇਸ਼ਨ / ਅਡੈਪਟਰ ਯੁਕਤ ਬੈਟਰੀ ਚਾਰਜਰ ਜਾਂ ਹਾਇਬਰਿਡ ਸੁਪਰ ਕੈਪੈਸਟਰ ਕਵਿਕ ਚਾਰਜਰ / ਏਸਡੀ ਕਾਰਡ ਸਲਾਟ (ਹੇਠਲਾ ੮ ਜੀਬੀ ਸਮਰਥਨ ਸਹਿਤ) / RGB / ਏਲਸੀਡੀ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਰ ਜੋੜਨ ਹੇਤੁ ਸਮਰਥਨ / ਬਾਹਰੀ ਹਾਰਡ ਡਿਸਕ ਡਰਾਇਵ ਜੋੜਨ ਹੇਤੁ ਸਮਰਥਨ (ਹੇਠਲਾ ੩੨ ਜੀਬੀ) / ਉਪਯੁਕਤ ਇਥਰਨੇਟ ਪੋਰਟ / WLAN ਕਾਰਡ (IEEE 802 . 11 a, b, g, n) ਵਾਂਛਿਤ / ਸੌਰ ਸੈਲ ਦੇ ਦੁਆਰੇ ਵਿਕਲਪਿਕ ਬੈਟਰੀ ਸਪੋਰਟ, ਜਾਂ ਹਾਇਬਰਿਡ ਕੈਪੇਸਟਰ ਵਾਂਛਿਤ ਹੋਵੇਗਾ / ਵੇਬਕੈਮ (ਨੱਥੀ ਵੇਬਕੈਮ ਵਾਂਛਿਤ) / ਸਮਰੱਥ ਰੈਮ ਅਤੇ ਹਾਰਡ ਡਿਸਕ ਜਾਂ NAND ਫਲੈਸ਼ ਉਪਲੱਬਧ ਕਰਵਾਈ ਜਾਵੇਗੀ ਤਾਂਕਿ ਵਾਂਛਿਤ ਕਾਰਿਆਪ੍ਰਣਾਲੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕੇ / ਸਮੱਗਰੀ ਹੇਤੁ ਉਪਯੁਕਤ ਫ਼ਾਰਮ ਫੈਕਟਰ ਦੀ ਭਾਜੀ ਰਜਿਸਟੇਂਟ ਕੇਸਿੰਗ, ਏੰਵਾਇਰਨਮੇਂਟਲ ਸ਼ੀਲਡ ਵਾਂਛਿਤ / ਆਪਰੇਟਿੰਗ ਤਾਪਮਾਨ ਜੀਰਾਂ ਡਿਗਰੀ ਸੇਂਟੀਗਰੇਡ ਤੋਂ ੪੮ ਡਿਗਰੀ ਸੇਂਟੀਗਰੇਡ। Max humidity ੮੦ % ਭਾਜੀ ਰਜਿਸਟ =2g / ROHS Compliant
==== ਹੋਰਵਰੀਇਤਾਵਾਂ: ====
* HDMI ਪੋਰਟ
=== ਹਾਰਡਵੇਅਰ ===
* Rugged ਕੇਸਿੰਗ rubberized feel ਸਹਿਤ
* ਵਾਇ - ਫਾਇ ਸਮਰੱਥਾਵਾਨ
* ਫਿਕਸਡ ਇਥਰਨੇਟ ਸਮਰੱਥਾ
* ਮਿਨੀ ਅਤੇ ਫੁਲ [[ਯੂਏਸਬੀ]]
* [[ਮਿਨੀਏਸਡੀ]]ਕਾਰਡ ਸਲਾਟ
* [[ਸਬਸਕਰਾਇਬਰ ਆਇਡੈਂਟਿਟੀ ਮੋਡਿਊਲ|ਸਿਮ ਕਾਰਡ]]ਸਲਾਟ
* ਵੀਡਯੋ ਆਉਟ
* ਹੈਡਫੋਨ ਜੈਕ
* ੨ ਜੀਬੀ ਮੇਮੋਰੀ [[ਮੇਮੋਰੀ ਕਾਰਡ]] ਦੇ ਦੁਆਰੇ&lt;ref name= bbc_10740817/&gt;&lt;ref name=Guardian&gt;[http://www.guardian.co.uk/world/2010/jul/23/india-unveils-cheapest-laptop India unveils cheapest laptop], [[The Guardian]], Retrieved 25 July 2010&lt;/ref&gt;
* ੨ ਵਾਟ ਪਾਵਰ ਕੰਜਪਸ਼ਨ ਸੌਰ ਚਾਰਜਿੰਗ ਦੇ ਵਿਕਲਪ ਸਹਿਤ&lt;ref name= Guardian/&gt;

=== ਸਾਫਟਵੇਇਰ ===
* [[ਏੰਡਰਾਇਡ ਆਪਰੇਟਿੰਗ ਸਿਸਟਮ|ਏੰਡਰਾਇਡ]]੨ . ੧ (ਏਕਲੇਇਰ) ਆਪਰੇਟਿੰਗ ਸਿਸਟਮ&lt;ref name= ndtv_gadget_guru_video_1/&gt;
* [[ਭਾਰਤੀ ਤਕਨੀਕੀ ਸੰਸਥਾਨ]]ਵਿੱਚ ਵਿਕਸਿਤ ਕੀਤਾ ਗਏ ਸਿੱਖਿਆਦਾਇਕ ਸਾਫਟਵੇਯਰ&lt;ref name= ndtv_gadget_guru_video_1/&gt;
* ਵੇਬ ਬਰਾਉਜਿੰਗ, ਵੀਡੀਓ ਕਾਂਫਰੇਂਸਿੰਗ ਅਤੇ ਵਰਡ ਪ੍ਰੋਸੈਸਿੰਗ ਸਾਫਟਵੇਇਰ&lt;ref name= bbc_10740817/&gt;

== ਉਤਪਾਦਨ ==
ਪਹਿਲਾਂ ਇਸਨੂੰ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਠੇਕਿਆ [[ਏਚਸੀਏਲ ਇੰਫੋਸਿਸਟੰਸ]]ਨੂੰ ਦਿੱਤੇ ਜਾਣ ਦੀ ਸੂਚਨਾ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸਦਾ ਉਤਪਾਦਨ ਜਨਵਰੀ ੨੦੧੧ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣਾ ਸੀ।&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://androidos.in/2010/09/hcl-to-manufacture-35-indian-android-tablet-first-batch-before-10-jan/ |title=HCL to manufacture $35 Indian Android tablet; first batch before 10 Jan |access-date=2011-06-03 |archive-date=2010-09-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100910084246/http://androidos.in/2010/09/hcl-to-manufacture-35-indian-android-tablet-first-batch-before-10-jan/ |dead-url=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.techeye.net/hardware/india-to-launch-35-android-tablet-in-january-2011 |title=ਪੁਰਾਲੇਖ ਕੀਤੀ ਕਾਪੀ |access-date=2011-06-03 |archive-date=2010-11-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101121061107/http://www.techeye.net/hardware/india-to-launch-35-android-tablet-in-january-2011 |dead-url=yes }}&lt;/ref&gt; ਪਰ ਇਹ ਟੈਂਡਰ ਰੱਦ ਹੋ ਗਿਆ। ਮੰਤਰਾਲਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਉੱਤਮ ਅਧਿਕਾਰੀ ਨੇ ਇਕੋਨਾਮਿਕਸ ਟਾਈਮਸ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਇਹ ਨਿਰਮਾਤਾ ੬੦ ਕਰੋੜ ਦੀ ਬੈਂਕ ਗਾਰੰਟੀ ਦੇਣ ਵਿੱਚ ਅਸਫਲ ਰਿਹਾ ਜੋ ਕਿ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਇੱਕੋ ਜਿਹੇ ਫਾਇਨੇਂਸ਼ਿਅਲ ਨਿਯਮ ੨੦੦੫ ਦੇ ਤਹਿਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਨਿਰਮਾਤਾ ਪਰਯੋਜਨਾ ਪੂਰੀ ਕਰਣ ਵਿੱਚ ਅਸਫਲ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਬੈਂਕ ਗਾਰੰਟੀ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਤੋੜ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਪਰਿਣਾਸਵਰੁਪ ਮਨੁੱਖ ਸੰਸਾਧਨ ਵਿਕਾਸ ਮੰਤਰਾਲਾ ਨੇ ਪੁਰਾਨਾ ਆਰਡਰ ਰੱਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਫਿਰ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।&lt;ref&gt;[http://economictimes.indiatimes.com/tech/hardware/tender-for-35-laptop-project-cancelled/articleshow/7316466.cms] news clipping by Pragadeesh Sekar on public interest&lt;/ref&gt;

== ਰਿਲੀਜ ==
[[ਕਪਿਲ ਸਿੱਬਲ]]ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ੨੦੧੧ ਵਿੱਚ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ੧ ਮਿਲਿਅਨ ਸਮੱਗਰੀ ਉਪਲੱਬਧ ਕਰਵਾਏ ਜਾਣਗੇ। ਸਮੱਗਰੀ ੧੫੦੦ ਰੁਪਏ ਦੀ ਕੀਮਤ ਉੱਤੇ ਨਿਰਮਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ ਜਿਸਦਾ ਅੱਧਾ ਸਰਕਾਰ ਅਤੇ ਅੱਧਾ ਉਸ ਸੰਸਥਾਨ ਦੁਆਰਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇਗਾ ਜੋ ਇਸਨੂੰ ਪ੍ਰਯੋਗ ਕਰਣਗੇ।&lt;ref name= ndtv_gadget_guru_video_1/&gt;&lt;ref&gt;[http://www.guardian.co.uk/world/2010/jul/23/india-unveils-cheapest-laptop Guardin-India untiels cheapest laptop] Retrieved 25 July 2010&lt;/ref&gt; ੨੦੧੨ ਵਿੱਚ [[ਡੈਟਾਵਿੰਡ]] ਕੰਪਨੀ ਲਈ [[ਸੁਨੀਤ ਸਿੰਘ ਤੁਲੀ]] ਨੇ ੩੫ ਡਾਲਰ ਵਿੱਚ ੧੦੦੦੦੦ ਆਕਾਸ਼ ਟੇਬਲੈੱਟ ਦਾ ਠੇਕਾ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ ਤੇ ਸਫਲਤਾ ਪੂਰਵਕ ਇਸ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰ ਚੁੱਕੇ ਹਨ।&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://economictimes.indiatimes.com/small-biz/startups/riding-the-wind-how-suneet-singh-tuli-powered-datawind-to-become-top-tablet-player-in-india/articleshow/53646908.cms|title=How Suneet Singh Tuli powered datawind to become top tablet player in India.|last=|first=|date=|website=|publisher=Economic Times|access-date=8 July 2017}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.businesstoday.in/technology/news/aakash-tablets-delivery-datawind/story/194666.html|title=Aakash tablet completes delivery of 100000 tablets to IIT Mumbai|last=|first=|date=2013|website=|publisher=Business today|access-date=8 July 2017}}&lt;/ref&gt;

== ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਵੇਖੋ ==
* [[ਟੈਬਲੇਟ ਕੰਪਿਊਟਰ]]
* [[ਓਏਲਪੀਸੀ]]
* [[ਸਿੰਪਿਊਟਰ]]
* [[ਆਇਪੈਡ]]
* [[ਲਿਨਕਸ ਡਿਵਾਇਸੋਂ ਦੀ ਸੂਚੀ]]

== ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ ==
* [http://www.guardian.co.uk/world/video/2010/jul/23/india-cheapest-laptop ਯੰਤਰਦੇ ਲਾਂਚ ਦਾ ਵੀਡੀਓ ਫੁਟੇਜ ]
==ਹਵਾਲੇ==
{{ਹਵਾਲੇ}}</text>
      <sha1>nxfddkkod1e157iixelrn9nucgf47sl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਵਿਕੀਮੀਡੀਆ ਸੰਸਥਾ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>15618</id>
    <revision>
      <id>845210</id>
      <parentid>833920</parentid>
      <timestamp>2026-08-27T17:47:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>37445</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>845210</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="33195" sha1="cpf8bk883ligo2mc6fsfaatpgrvhfrz" xml:space="preserve">{{Infobox organization
| name = ਵਿਕੀਮੀਡੀਆ ਸੰਸਥਾ, ਇੰਕ.
| logo = Wikimedia Foundation logo - vertical.svg
| type = 501(c)(3) ਸੰਸਥਾ, ਚੈਰਿਟੀ ਸੰਸਥਾ
| tax_id = 20-0049703&lt;ref name=&quot;WMF 2014 IRS 990&quot;&gt;{{cite web | url=https://upload.wikimedia.org/wikipedia/foundation/2/27/Form_990_FY_2014-2015_-_Public.pdf | title=2014 Return of Organization Exempt From Income Tax (form 990) | publisher=WMF (Public Inspection Copy) | date=11 May 2016 | accessdate=13 December 2016}}&lt;/ref&gt;
| founded_date = {{start date and age|2003|6|20}}&lt;br&gt;ਸੇਂਟ ਪੀਟਰਸਬਰਗ, [[ਫ਼ਲੌਰਿਡਾ]], [[ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ|ਯੂ.ਐਸ.]]
| founder = [[ਜਿੰਮੀ ਵੇਲਸ]]
| location = [[ਸਾਨ ਫ਼ਰਾਂਸਿਸਕੋ]], [[ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ]], ਯੂ.ਐਸ.
| key_people = 
| area_served = ਵਿਸ਼ਵਭਰ
| focus = ਮੁਫ਼ਤ, ਖੁੱਲ੍ਹੀ ਸਮੱਗਰੀ,[[ਬਹੁਭਾਸ਼ਾਵਾਦ|ਬਹੁਭਾਸ਼ਾਈ]] [[ਵਿਕੀ]]-ਆਧਾਰਿਤ [[ਇੰਟਰਨੈੱਟ]] ਪਰਿਯੋਜਨਾਵਾਂ
| products = [[ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ]], [[ਵਿਕਸ਼ਨਰੀ]], [[ਵਿਕੀਮੀਡੀਆ ਕਾਮਨਜ਼]], [[ਵਿਕੀਡਾਟਾ]], [[:q:|ਵਿਕੀਕਥਨ]], [[ਵਿਕੀਕਿਤਾਬਾਂ]], [[ਵਿਕੀਸੋਰਸ|ਵਿਕੀਸਰੋਤ]], [[:species:|ਵਿਕੀਜਾਤੀਆਂ]], [[ਵਿਕੀਖ਼ਬਰਾਂ]], [[ਵਿਕੀਵਰਸਿਟੀ]], [[ਵਿਕੀਸਫ਼ਰ]], [[ਮੀਡੀਆਵਿਕੀ]]
| revenue = {{ublist|class=nowrap|{{USD}}154.7 [[ਮਿਲੀਅਨ]] (2022)|{{USD}}162.9 [[ਮਿਲੀਅਨ]] (2021)}}&lt;ref name=2022Audit&gt;{{cite web|url=https://upload.wikimedia.org/wikipedia/foundation/2/26/Wikimedia_Foundation_FY2021-2022_Audit_Report.pdf#page=6 |title=File:Wikimedia Foundation FY2021-2022 Audit Report.pdf - Wikimedia Foundation Governance Wiki |publisher=Foundation.wikimedia.org |date= |accessdate=December 4, 2022}}&lt;/ref&gt;
| expenses = {{ublist|class=nowrap|{{USD}}146.0 ਮਿਲੀਅਨ (2022)|{{USD}}111.8 ਮਿਲੀਅਨ (2021)}}&lt;ref name=&quot;Endo100&quot;&gt;{{cite web|url = https://wikimediafoundation.org/news/2021/09/22/wikimedia-foundation-reaches-100-million-endowment-goal/|title = Wikimedia Foundation reaches $100 million Endowment goal as Wikipedia celebrates 20 years of free knowledge|date = September 22, 2021|access-date = September 22, 2021|archive-date = September 23, 2021|archive-url = https://web.archive.org/web/20210923001815/https://wikimediafoundation.org/news/2021/09/22/wikimedia-foundation-reaches-100-million-endowment-goal/|url-status = live}}. See also [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Wikimedia_Endowment&amp;diff=22056029&amp;oldid=21872920 announcement] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220929214111/https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Wikimedia_Endowment&amp;diff=22056029&amp;oldid=21872920 |date=September 29, 2022 }} on meta.wikimedia.org.&lt;/ref&gt;
| num_volunteers = 
| num_employees = ~700 ਅਮਲਾ/ਠੇਕੇ ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ({{as of|2022|11||df=US|lc=y}})
| membership = ਕੇਵਲ ਬੋਰਡ
| Non-profit_slogan = 
| homepage = {{ubl|{{official website|wikimediafoundation.org}}|{{URL|foundation.wikimedia.org}} (ਗਵਰਨੈਂਸ)}}
| footnotes = 
| abbreviation = WMF
| leader_title        = ਮੁੱਢਲਾ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਅਧਿਕਾਰੀ
| leader_name         = [[ਮਰਿਆਨਾ ਇਸਕੰਦਰ]]
}}
[[File:Inside Wikimedia 01-13-09 big.ogv|thumb|240px|thumbtime=3|ਅੰਦਰੂਨੀ ਵਿਕੀਮੀਡੀਆ ਵੀਡੀਓ]]
[[File:Maryana Iskander by christopher michel 6-9-23.jpg|thumb|200px|ਸੀ.ਈ.ਓ [[ਮਰਿਆਨਾ ਇਸਕੰਦਰ]], 2022]]
'''ਵਿਕੀਮੀਡੀਆ ਫ਼ਾਊਂਡੇਸ਼ਨ, ਇਨਕੌਰਪੋਰੇਟਡ''' ([[ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ]]: Wikimedia Foundation, Inc.) ਇੱਕ [[ਗੈਰ-ਲਾਭਕਾਰੀ ਸੰਸਥਾ]], ਅਮਰੀਕੀ ਕੰਪਨੀ ਹੈ। ਜਿਸਦੇ ਹੈਡਕੁਆਟਰ [[ਕੈਲੇਫ਼ੋਰਨੀਆ]] ਦੇ ਸੈਨ ਫ਼ਰਾਂਸਿਸਕੋ ਵਿਖੇ ਸਥਿਤ ਹਨ। ਇਹ [[ਫ਼ਲੌਰਿਡਾ|ਫ਼ਲੋਰੀਡਾ]] ਸੂਬੇ ਦੇ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਮੁਤਾਬਕ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਜਿੱਥੇ ਇਹ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਸੀ। ਇਹ ਕਈ ਮਿਲ ਕੇ ਲਿਖੀਆਂ ਜਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਵਿਕੀ ਪਰਿਯੋਜਨਾਵਾਂ ਚਲਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਜਿੰਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ [[ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ]], [[ਵਿਕਸ਼ਨਰੀ]], [[ਵਿਕੀਬੁਕਸ]], ਵਿਕੀਨਿਊਜ਼, [[ਵਿਕੀਮੀਡੀਆ ਕਾਮਨਜ਼|ਵਿਕੀਮੀਡੀਆ ਕਾੱਮਨਜ਼]], [[ਵਿਕੀਸਰੋਤ|ਵਿਕੀਸੋਰਸ]], ਵਿਕੀਸਪੀਸੀਜ਼, [[ਵਿਕੀਵਰਸਿਟੀ]], ਵਿਕੀਮੀਡੀਆ ਇਨਕੂਬੇਟਰ ਅਤੇ ਮੈਟਾ ਵਿਕੀ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ। ਇਸ ਦੇ ਇਹਨਾਂ ਪਰਿਯੋਜਨਾਵਾਂ ਵਿਚੋਂ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਦੁਨੀਆ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵੇਖੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਦਸ ਵੈੱਬਸਾਈਟਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਦਾ ਐਲਾਨ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲ਼ਿਆਂ ਵਿਚੋਂ [[ਜਿੰਮੀ ਵੇਲਸ]] ਨੇ 20 ਜੂਨ, 2003 ਨੂੰ ਕੀਤਾ।
[[File:149 New Montgomery Street, San Francisco.jpg|thumb|[[ਸਾਨ ਫ਼ਰਾਂਸਿਸਕੋ|ਸਾਨ ਫਰਾਂਸਿਸਕੋ]] ਵਿਖੇ ਵਿਕੀਮੀਡੀਆ ਫ਼ਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਦਾ ਮੁੱਖ ਦਫ਼ਤਰ]]
== ਸੰਸਥਾ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ ==
ਵਿਕੀਮੀਡੀਆ ਸੰਸਥਾ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ [[w:en: Free content|ਮੁਫ਼ਤ ਲਾਇਸੈਂਸ]] ਜਾਂ ਜਨਤਕ ਕਾਰਜਾਂ (''public domain'') ਦੇ ਤਹਿਤ ਅਕਾਦਮਿਕ ਸਮੱਗਰੀ ਇਕੱਠੀ ਕਰਕੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਬਣਾਉਣਾ ਹੈ।&lt;ref name=&quot;wikimedia-mission&quot;&gt;{{cite web | url = https://wikimediafoundation.org/wiki/Mission_statement | title = Mission statement | publisher = Wikimedia Foundation | accessdate = January 28, 2008 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20080117000000/http://wikimediafoundation.org/wiki/Mission_statement | archivedate = ਜਨਵਰੀ 17, 2008 | first = Florence | last = Devouard | authorlink = Florence Devouard | dead-url = unfit }}&lt;/ref&gt; ਵਿਕੀਮੀਡੀਆ ਫ਼ਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਦਾ ਇੱਕ ਹੋਰ ਮੁੱਖ ਉਦੇਸ਼ ਸਿਆਸੀ ਵਕਾਲਤ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{cite news |last=Jackson |first=Jasper |date=12 Feb 2017 |title='We always look for reliability': why Wikipedia's editors cut out the Daily Mail |url=https://www.theguardian.com/technology/2017/feb/12/wikipedia-daily-mail-reliability-ban-katherine-maher |newspaper=The Guardian |access-date=13 Feb 2017 |quote=&quot;Another core job for the foundation – and Maher – is political advocacy. While copyright and press freedom are important issues for Wikipedia, there is one area even more fundamental to its operation - the rules that protect web firms from full liability for what their users post.&quot;}}&lt;/ref&gt;

ਵਿਕੀਮੀਡੀਆ ਫ਼ਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਨੂੰ 2005 ਵਿੱਚ ਜਨਤਕ ਚੈਰਿਟੀ ਵਜੋਂ ਯੂਐਸ ਅੰਦਰੂਨੀ ਮਾਲੀਆ ਕੋਡ ਦੁਆਰਾ ਧਾਰਾ 501 (ਸੀ) (3) ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।&lt;ref&gt;Charity Navigator 
[http://www.charitynavigator.org/index.cfm?bay=search.irs&amp;ein=200049703#.Vq6z_FMrKV4 Charity Navigator IRS (Forms 990) Tab]. Page accessed January 31, 2016&lt;/ref&gt; ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਦੇ ਉਪ-ਨਿਯਮ ਵਿੱਦਿਅਕ ਸਮੱਗਰੀ ਇਕੱਠੀ ਕਰਨ ਅਤੇ ਵਿਕਸਤ ਕਰਨ, ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵੀ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਪ੍ਰਸਾਰ ਕਰਨ ਦਾ ਮੰਤਵ ਰੱਖਦੇ ਹਨ।&lt;ref&gt;{{cite web | url = https://wikimediafoundation.org/wiki/Wikimedia_Foundation_bylaws | title = Wikimedia Foundation bylaws | publisher = Wikimedia Foundation | accessdate = January 28, 2008 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20080123082936/http://wikimediafoundation.org/wiki/Wikimedia_Foundation_bylaws#ARTICLE_II_-_STATEMENT_OF_PURPOSE | author = Jd | authorlink = foundation:User:Jd | archivedate = ਜਨਵਰੀ 23, 2008 | dead-url = unfit }}&lt;/ref&gt;
==ਇਤਿਹਾਸ==
ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ '''ਨੂਪੀਡੀਆ''' ਦੇ ਪੂਰਕ ਵਜੋਂ ਹੋਈ ਸੀ ਜੋ ਇੱਕ ਅਜ਼ਾਦ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ-ਵਿਸ਼ਵਕੋਸ਼ ਦੀ ਪਰਿਯੋਜਨਾ ਸੀ ਜਿਸਦੇ ਲੇਖ ਮਾਹਿਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖੇ ਅਤੇ ਪੜਤਾਲੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਜਿਸ ਕਰ ਕੇ ਲੇਖ ਲਿਖੇ ਜਾਣ ਦੀ ਰਫ਼ਤਾਰ ਮੱਠੀ ਸੀ। ਨੂਪੀਡੀਆ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 9 ਮਾਰਚ, 2000 ਨੂੰ ਬੋਮਿਸ, ਇੰਕ ਦੇ ਤਹਿਤ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ। ਇਸ ਦੇ ਮੁੱਖ ਅਹੁਦੇਦਾਰਾਂ ਵਿੱਚ [[ਜਿੰਮੀ ਵੇਲਸ]], ਬੋਮਿਸ (ਸੀ.ਈ.ਓ) ਸਨ। ਲੈਰੀ ਸੈਂਗਰ ਇਸ ਦੇ ਮੁੱਖ ਸੰਪਾਦਕ ਸਨ। ਜੋ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਦੇ ਮੁੱਖ ਸੰਪਾਦਕ ਬਣੇ। ਕਿਉਂਕਿ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਬੋਮਿਸ ਦੇ ਸਰੋਤਾਂ ਨੂੰ ਘਟਾ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਵੇਲਜ਼ ਅਤੇ ਲੈਰੀ ਸੈਂਗਰ ਨੇ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਨੂੰ ਫੰਡ ਦੇਣ ਲਈ ਇੱਕ ਚੈਰਿਟੀ ਮਾਡਲ ਬਾਰੇ ਸੋਚਿਆ। 20 ਜੂਨ, 2003 ਨੂੰ ਵਿਕੀਮੀਡੀਆ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਨੂੰ ਫਲੋਰਿਡਾ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।&lt;ref name=&quot;Announcing Wikimedia Foundation&quot;&gt;{{cite web|author=Jimmy Wales|url=http://lists.wikimedia.org/pipermail/wikipedia-l/2003-June/010743.html |title=Announcing Wikimedia Foundation|date=June 20, 2003|publisher=mail:wikipedia-l|accessdate=November 26, 2012}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Florida Department of State, Division of Corporations. [http://search.sunbiz.org/Inquiry/CorporationSearch/SearchResultDetail?inquirytype=EntityName&amp;directionType=Initial&amp;searchNameOrder=WIKIMEDIAFOUNDATION%20N030000053230&amp;aggregateId=domnp-n03000005323-6dc7ff3a-b7ba-4c97-9b9e-4545cef1ca0a&amp;searchTerm=Wikimedia&amp;listNameOrder=WIKIMEDIAFOUNDATION%20N030000053230 Wikimedia Foundation, Inc Record] and [http://search.sunbiz.org/Inquiry/CorporationSearch/ConvertTiffToPDF?storagePath=COR1%5C2003%5C0620%5C90039369.tif&amp;documentNumber=N03000005323 Letters of Incoporation, Wikimedia Foundation], filed June 20, 2003&lt;/ref&gt;
&quot;ਵਿਕੀਮੀਡੀਆ&quot; ਸ਼ਬਦ, ਵਿਕੀ ਅਤੇ ਮੀਡੀਆ ਤੋਂ ਮਿਲ ਕੇ ਬਣਿਆ ਹੈ, ਇਹ ਨਾਮ ਅਮਰੀਕੀ ਲੇਖਕ ਸ਼ੇਲਡਨ ਰਮਪਟਨ ਦੁਆਰਾ ਮਾਰਚ 2003 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਇੰਗਲਿਸ਼ ਮੇਲਿੰਗ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪਦ ਤੋਂ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।&lt;ref&gt;{{cite web | url = http://mail.wikipedia.org/pipermail/wikien-l/2003-March/001887.html | title = Wikipedia English mailing list message | date = March 16, 2003 | first = Sheldon | last = Rampton | authorlink = Sheldon Rampton }}&lt;/ref&gt; ਫਿਰ ਤਿੰਨ ਮਹੀਨੇ ਬਾਅਦ ਵਿਕੀ ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਦੂਜੇ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ '''[[ਵਿਕਸ਼ਨਰੀ]]''' ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।

== ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ ਅਤੇ ਪਹਿਲਕਦਮੀਆਂ ==

=== ਵਿਕੀਮੀਡੀਆ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ ===
ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਇਹ ਸੰਸਥਾ ਦਸ ਹੋਰ ਵਿਕੀ ਪਰਿਯੋਜਨਾਵਾਂ ਵੀ ਚਲਾ ਰਹੀ ਹੈ:

{| style=&quot;margin-top: 2em&quot;
|-
| style=&quot;vertical-align: top; padding-top: 5px; padding-right: 1em; width: 5%&quot; | [[File:Wikipedia-logo-v2.svg|50px|ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਦਾ ਲੋਗੋ]]
| style=&quot;vertical-align: top; padding-right: 3em; padding-bottom: 3em; width: 28%&quot; | '''ਨਾਮ:''' [[ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ]]&lt;br /&gt;'''ਵਰਣਨ:''' ਇੱਕ ਆਜ਼ਾਦ-ਗਿਆਨਕੋਸ਼&lt;br /&gt;'''ਵੈੱਬਸਾਈਟ:''' {{URL|//www.wikipedia.org}}&lt;br /&gt;'''ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ:''' ਜਨਵਰੀ 15, 2001&lt;br /&gt;'''ਐਡੀਸ਼ਨ:''' 290 &lt;br /&gt;'''[[ਅਲੈਕਸਾ ਇੰਟਰਨੈੱਟ|ਅਲੈਕਸਾ]] ਦਰਜਾਬੰਦੀ:''' 5 {{small|{{nowrap|(ਗਲੋਬਲ, {{as of|2018|01|15|alt=ਜਨਵਰੀ 2018}})}}}}&lt;ref&gt;{{cite web |url= http://www.alexa.com/siteinfo/wikipedia.org |title= Wikipedia.org Site Info |publisher= [[ਅਲੈਕਸਾ ਇੰਟਰਨੈੱਟ]] |accessdate= 2018-01-15 |archive-date= 2018-12-25 |archive-url= https://web.archive.org/web/20181225215924/https://www.alexa.com/siteinfo/wikipedia.org |dead-url= yes }}&lt;/ref&gt;
| style=&quot;vertical-align: top; padding-top: 5px; padding-right: 1em; width: 5%&quot; | [[File:Wiktionary-logo.svg|50px|Wiktionary logo]]
| style=&quot;vertical-align: top; padding-bottom: 3em; width: 28%&quot; | '''ਨਾਮ:''' [[ਵਿਕਸ਼ਨਰੀ]]&lt;br /&gt;'''ਵਰਣਨ:''' ਆਜ਼ਾਦ-ਸ਼ਬਦਕੋਸ਼ ਅਤੇ ਗਿਆਨਕੋਸ਼&lt;br /&gt;'''ਵੈੱਬਸਾਈਟ:''' {{URL|//www.wiktionary.org}}&lt;br /&gt;'''ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ:''' ਦਸੰਬਰ 12, 2002&lt;br /&gt;'''ਐਡੀਸ਼ਨ:''' 270 ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ&lt;br /&gt;'''[[ਅਲੈਕਸਾ ਇੰਟਰਨੈੱਟ|ਅਲੈਕਸਾ]] ਦਰਜਾਬੰਦੀ:''' 503 {{small|{{nowrap|(ਗਲੋਬਲ, {{as of|2018|01|15|alt=ਜਨਵਰੀ 2018}})}}}}&lt;ref&gt;{{cite web |url= http://www.alexa.com/siteinfo/wiktionary.org |title= Wiktionary.org Site Info |publisher= [[ਅਲੈਕਸਾ ਇੰਟਰਨੈੱਟ]] |accessdate= 2018-01-15 |archive-date= 2018-12-26 |archive-url= https://web.archive.org/web/20181226130245/https://www.alexa.com/siteinfo/wiktionary.org |dead-url= yes }}&lt;/ref&gt;
| style=&quot;vertical-align: top; padding-top: 5px; padding-right: 1em; width: 5%&quot; | [[File:Wikibooks-logo.svg|50px|Wikibooks logo]]
| style=&quot;vertical-align: top; padding-right: 3em; padding-bottom: 3em; width: 28%&quot; | '''ਨਾਮ:''' [[ਵਿਕੀਕਿਤਾਬਾਂ]]&lt;br /&gt;'''ਵਰਣਨ:''' ਆਜ਼ਾਦ-ਸਿੱਖਿਆ ਕਿਤਾਬਾਂ ਅਤੇ ਦਸਤਿਆਂ &lt;br /&gt;'''ਵੈੱਬਸਾਈਟ:''' {{URL|//www.wikibooks.org}}&lt;br /&gt;'''ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ:''' ਜੁਲਾਈ 10, 2003&lt;br /&gt;'''[[ਅਲੈਕਸਾ ਇੰਟਰਨੈੱਟ|ਅਲੈਕਸਾ]] ਦਰਜਾਬੰਦੀ:''' 1,986 {{small|{{nowrap|(ਗਲੋਬਲ, {{as of|2018|01|15|alt=ਜਨਵਰੀ 2018}})}}}}&lt;ref&gt;{{cite web |url= http://www.alexa.com/siteinfo/wikibooks.org |title= Wikibooks.org Site Info |publisher= [[ਅਲੈਕਸਾ ਇੰਟਰਨੈੱਟ]] |accessdate= 2018-01-15 |archive-date= 2018-12-26 |archive-url= https://web.archive.org/web/20181226130247/https://www.alexa.com/siteinfo/wikibooks.org |dead-url= yes }}&lt;/ref&gt;
|-
| style=&quot;vertical-align: top; padding-top: 5px; padding-right: 1em; width: 5%&quot; | [[File:Wikiquote-logo.svg|50px|Wikiquote logo]]
| style=&quot;vertical-align: top; padding-right: 3em; padding-bottom: 3em; width: 28%&quot; | '''ਨਾਮ:''' [[ਵਿਕੀਕਥਨ]]&lt;br /&gt;'''ਵਰਣਨ:''' [[quotation|ਕਥਨਾਂ]] ਦਾ ਇਕੱਠ&lt;br /&gt;'''ਵੈੱਬਸਾਈਟ:''' {{URL|//www.wikiquote.org}}&lt;br /&gt;'''ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ:''' ਜੁਲਾਈ 10, 2003&lt;br /&gt;'''[[ਅਲੈਕਸਾ ਇੰਟਰਨੈੱਟ|ਅਲੈਕਸਾ]] ਦਰਜਾਬੰਦੀ:''' 4,060 {{small|{{nowrap|(ਗਲੋਬਲ, {{as of|2018|01|15|alt=ਜਨਵਰੀ 2018}})}}}}&lt;ref&gt;{{cite web |url= http://www.alexa.com/siteinfo/wikiquote.org |title= Wikiquote.org Site Info |publisher= [[ਅਲੈਕਸਾ ਇੰਟਰਨੈੱਟ]] |accessdate= 2018-01-15 |archive-date= 2018-12-26 |archive-url= https://web.archive.org/web/20181226130242/https://www.alexa.com/siteinfo/wikiquote.org |dead-url= yes }}&lt;/ref&gt;
| style=&quot;vertical-align: top; padding-top: 5px; padding-right: 1em; width: 5%&quot; | [[File:Wikivoyage-logo.svg|50px|Wikivoyage logo]]
| style=&quot;vertical-align: top; padding-bottom: 3em; width: 28%&quot; | '''ਨਾਮ:''' [[ਵਿਕੀਸਫ਼ਰ]]&lt;br /&gt;'''ਵਰਣਨ:''' ਆਜ਼ਾਦ-ਸਫ਼ਰ ਦਸਤੀ&lt;br /&gt;'''ਵੈੱਬਸਾਈਟ:''' {{URL|//www.wikivoyage.org}}&lt;br /&gt;'''ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ:''' ਜੁਲਾਈ 2003, ਵਿਕੀਯਾਤਰਾ ਵਜੋਂ&lt;br /&gt;'''ਫੋਰਕਡ:''' ਦਸੰਬਰ 10, 2006 (ਜਰਮਨ ਭਾਸ਼ਾ)&lt;br /&gt;'''ਦੁਬਾਰਾ ਸ਼ੁਰੂਆਤ:''' ਜਨਵਰੀ 15, 2013 ਵਿਕੀਮੀਡੀਆ ਸੰਸਥਾ ਦੁਆਰਾ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ&lt;br /&gt;'''[[ਅਲੈਕਸਾ ਇੰਟਰਨੈੱਟ|ਅਲੈਕਸਾ]] ਦਰਜਾਬੰਦੀ:''' 24,186 {{small|{{nowrap|(ਗਲੋਬਲ, {{as of|2018|01|15|alt=ਜਨਵਰੀ 2018}})}}}}&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.alexa.com/siteinfo/Wikivoyage.org |title=Wikivoyage.org Site Info |publisher=[[ਅਲੈਕਸਾ ਇੰਟਰਨੈੱਟ]] |accessdate=2018-01-15 |archive-date=2018-12-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181226132702/https://www.alexa.com/siteinfo/wikivoyage.org |dead-url=yes }}&lt;/ref&gt;
| style=&quot;vertical-align: top; padding-top: 5px; padding-right: 1em; width: 5%&quot; | [[File:Wikisource-logo.svg|50px|Wikisource logo]]
| style=&quot;vertical-align: top; padding-right: 3em; padding-bottom: 3em; width: 28%&quot; | '''ਨਾਮ:''' [[ਵਿਕੀਸੋਰਸ|ਵਿਕੀਸਰੋਤ]]&lt;br /&gt;'''ਵਰਣਨ:''' ਆਜ਼ਾਦ-ਸਮੱਗਰੀ ਦਾ ਕਿਤਾਬਘਰ&lt;br /&gt;'''ਵੈੱਬਸਾਈਟ:''' {{URL|//www.wikisource.org}}&lt;br /&gt;'''ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ:''' ਨਵੰਬਰ 24, 2003&lt;br /&gt;'''[[ਅਲੈਕਸਾ ਇੰਟਰਨੈੱਟ|ਅਲੈਕਸਾ]] ਦਰਜਾਬੰਦੀ:''' 3,673 {{small|{{nowrap|(ਗਲੋਬਲ, {{as of|2018|01|15|alt=ਜਨਵਰੀ 2018}})}}}}&lt;ref&gt;{{cite web |url= http://www.alexa.com/siteinfo/wikisource.org |title= Wikisource.org Site Info |publisher= [[ਅਲੈਕਸਾ ਇੰਟਰਨੈੱਟ]] |accessdate= 2018-01-15 |archive-date= 2018-12-26 |archive-url= https://web.archive.org/web/20181226132704/https://www.alexa.com/siteinfo/wikisource.org |dead-url= yes }}&lt;/ref&gt;
|-
| style=&quot;vertical-align: top; padding-top: 5px; padding-right: 1em; width: 5%&quot; | [[File:Commons-logo.svg|50px|Wikimedia Commons logo]]
| style=&quot;vertical-align: top; padding-right: 3em; padding-bottom: 3em; width: 28%&quot; | '''ਨਾਮ:''' [[ਸਾਂਝਾ ਵਿਕੀਮੀਡੀਆ]]&lt;br /&gt;'''ਵਰਣਨ:''' ਆਜ਼ਾਦ-ਸਾਂਝਾ ਮੀਡੀਆ ਭੰਡਾਰ (ਤਸਵੀਰਾਂ, ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਅਤੇ ਵੀਡੀਓ)&lt;br /&gt;'''ਵੈੱਬਸਾਈਟ:''' {{URL|//commons.wikimedia.org}}&lt;br /&gt;'''ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ:''' ਸਤੰਬਰ 7, 2004
| style=&quot;vertical-align: top; padding-top: 5px; padding-right: 1em; width: 5%&quot; | [[File:Wikispecies-logo.svg|50px|Wikispecies logo]]
| style=&quot;vertical-align: top; padding-bottom: 3em; width: 28%&quot; | '''ਨਾਮ:''' [[ਵਿਕੀਜਾਤੀਆਂ]]&lt;br /&gt;'''ਵਰਣਨ:''' ਆਜ਼ਾਦ-ਜਾਤੀਆਂ ਦੀ ਨਾਮਾਵਲੀ&lt;br /&gt;'''ਵੈੱਬਸਾਈਟ:''' {{URL|//species.wikimedia.org}}&lt;br /&gt;'''ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ:''' ਸਤੰਬਰ 14, 2004
| style=&quot;vertical-align: top; padding-top: 5px; padding-right: 1em; width: 5%&quot; | [[File:Wikinews-logo.svg|50px|Wikinews logo]]
| style=&quot;vertical-align: top; padding-right: 3em; padding-bottom: 3em; width: 28%&quot; | '''ਨਾਮ:''' [[ਵਿਕੀਖ਼ਬਰਾਂ]]&lt;br /&gt;'''ਵਰਨਣ:''' ਆਜ਼ਾਦ-ਸਮੱਗਰੀ ਖ਼ਬਰਾਂ&lt;br /&gt;'''ਵੈੱਬਸਾਈਟ:''' {{URL|//www.wikinews.org}}&lt;br /&gt;'''ਸ਼ੁਰੂਆਤ:''' ਨਵੰਬਰ 8, 2004&lt;br /&gt;'''[[ਅਲੈਕਸਾ ਇੰਟਰਨੈੱਟ|ਅਲੈਕਸਾ]] ਦਰਜਾਬੰਦੀ:''' 70,278 {{small|{{nowrap|(ਗਲੋਬਲ, {{as of|2018|01|15|alt=ਜਨਵਰੀ 2018}})}}}}&lt;ref&gt;{{cite web |url= http://www.alexa.com/siteinfo/wikinews.org |title= Wikinews.org Site Info |publisher= [[ਅਲੈਕਸਾ ਇੰਟਰਨੈੱਟ]] |accessdate= 2018-01-15 |archive-date= 2018-12-26 |archive-url= https://web.archive.org/web/20181226132653/https://www.alexa.com/siteinfo/wikinews.org |dead-url= yes }}&lt;/ref&gt;
|-
| style=&quot;vertical-align: top; padding-top: 5px; padding-right: 1em; width: 5%&quot; | [[File:Wikiversity-logo.svg|50px|Wikiversity logo]]
| style=&quot;vertical-align: top; padding-bottom: 3em; width: 28%&quot; | '''ਨਾਮ:''' [[ਵਿਕੀਵਰਸਿਟੀ]]&lt;br /&gt;'''ਵਰਣਨ:''' ਆਜ਼ਾਦ-ਸਿਖਲਾਈ ਸਮੱਗਰੀ ਅਤੇ ਸਰਗਰਮੀਆਂ&lt;br /&gt;'''ਵੈੱਬਸਾਈਟ:''' {{URL|//www.wikiversity.org}}&lt;br /&gt;'''ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ:''' August 15, 2006&lt;br /&gt;'''[[ਅਲੈਕਸਾ ਇੰਟਰਨੈੱਟ|ਅਲੈਕਸਾ]] ਦਰਜਾਬੰਦੀ:''' 11,687 {{small|{{nowrap|(ਗਲੋਬਲ, {{as of|2018|01|15|alt=ਜਨਵਰੀ 2018}})}}}}&lt;ref&gt;{{cite web |url= http://www.alexa.com/siteinfo/wikiversity.org |title= Wikiversity.org Site Info |publisher= [[ਅਲੈਕਸਾ ਇੰਟਰਨੈੱਟ]] |accessdate= 2018-01-15 |archive-date= 2018-12-26 |archive-url= https://web.archive.org/web/20181226132659/https://www.alexa.com/siteinfo/wikiversity.org |dead-url= yes }}&lt;/ref&gt;
| style=&quot;vertical-align: top; padding-top: 5px; padding-right: 1em; width: 5%&quot; | [[File:Wikidata-logo.svg|50px|Wikidata logo]]
| style=&quot;vertical-align: top; padding-right: 3em; padding-bottom: 3em; width: 28%&quot; | '''ਨਾਮ:''' [[ਵਿਕੀਡਾਟਾ]]&lt;br /&gt;'''ਵਰਣਨ:''' ਆਜ਼ਾਦ-ਗਿਆਨ ਆਧਾਰ&lt;br /&gt;'''ਵੈੱਬਸਾਈਟ:''' {{URL|//www.wikidata.org}}&lt;br /&gt;'''ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ:''' ਅਕਤੂਬਰ 30, 2012&lt;br /&gt;'''[[ਅਲੈਕਸਾ ਇੰਟਰਨੈੱਟ|ਅਲੈਕਸਾ]] ਦਰਜਾਬੰਦੀ:''' 13,467 {{small|{{nowrap|(ਗਲੋਬਲ, {{as of|2018|01|015|alt=ਜਨਵਰੀ 2018}})}}}}&lt;ref&gt;{{cite web |url= https://www.alexa.com/siteinfo/wikidata.org |title= Wikidata.org Site Info |publisher= [[ਅਲੈਕਸਾ ਇੰਟਰਨੈੱਟ]] |accessdate= 2018-01-15 |archive-date= 2012-11-03 |archive-url= https://web.archive.org/web/20121103023306/https://www.alexa.com/siteinfo/wikidata.org |dead-url= yes }}&lt;/ref&gt;
|-
|}

==== ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚਾ ਅਤੇ ਤਾਲਮੇਲ ਪਰਿਯੋਜਨਾਵਾਂ ====

{| style=&quot;margin-top: 2em&quot;
|-
| style=&quot;vertical-align: top; padding-top: 5px; padding-right: 1em; width: 5%&quot; | [[File:Wikimedia Community Logo.svg|50px|ਮੈਟਾ ਦਾ ਲੋਗੋ]]
| style=&quot;vertical-align: top; padding-right: 3em; padding-bottom: 3em; width: 28%&quot; | '''ਨਾਮ:''' ਮੈਟਾ-ਵਿਕੀ&lt;br /&gt;'''ਵਰਨਣ:''' ਵਿਕੀਮੀਡੀਆ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੇ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਂ ਲਈ ਕੇਂਦਰੀ ਵੈੱਬਸਾਈਟ&lt;br /&gt;'''ਵੈੱਬਸਾਈਟ:''' {{URL|//meta.wikimedia.org}}
| style=&quot;vertical-align: top; padding-top: 5px; padding-right: 1em; width: 5%&quot; | [[File:Incubator-logo.svg|50px|ਵਿਕੀਮੀਡੀਆ ਇਨਕਿਊਬੇਟਰ ਲੋਗੋ]]
| style=&quot;vertical-align: top; padding-right: 3em; padding-bottom: 3em; width: 28%&quot; | '''ਨਾਮ:''' ਵਿਕੀਮੀਡੀਆ ਆਲਣਾਂ (ਇਨਕਿਊਬੇਟਰ)&lt;br /&gt;'''ਵਰਨਣ:''' ਨਵੀਂਆਂ ਬੋਲਿਆਂ ਦੇ ਮੁੱਢਲੇ ਵਰਕੇਆਂ ਦਾ ਖਰੜਾ &lt;br /&gt;'''ਵੈੱਬਸਾਈਟ:''' {{URL|//incubator.wikimedia.org}}
|-
| style=&quot;vertical-align: top; padding-top: 5px; padding-right: 1em; width: 5%&quot; | [[File:MediaWiki-2020-icon.svg|50px|ਮੀਡੀਆਵਿਕੀ ਲੋਗੋ]]
| style=&quot;vertical-align: top; padding-right: 3em; padding-bottom: 3em; width: 28%&quot; | '''ਨਾਮ:''' [[ਮੀਡੀਆਵਿਕੀ]]&lt;br /&gt;'''ਵਰਨਣ:''' ਮੀਡੀਆਵਿਕੀ ਸਾਫਟਵੇਅਰ ਲਿਖਤਾਂ&lt;br /&gt;'''ਵੈੱਬਸਾਈਟ:''' {{URL|//www.mediawiki.org}}
| style=&quot;vertical-align: top; padding-top: 5px; padding-right: 1em; width: 5%&quot; | [[File:Wikitech logo.svg|50px|ਵਿਕੀਟੈਕ ਲੋਗੋ]]
| style=&quot;vertical-align: top; padding-right: 3em; padding-bottom: 3em; width: 28%&quot; | '''ਨਾਮ:''' ਵਿਕੀਟੈਕ&lt;br /&gt;'''ਉਰਫ਼:''' ਵਿਕੀਮੀਡੀਆ ਲੈਬਸ&lt;br /&gt;'''ਵਰਨਣ:''' ਤਕਨੀਕੀ ਪਰਿਯੋਜਨਾਵਾਂ ਅਤੇ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚਾ&lt;br /&gt;'''ਵੈੱਬਸਾਈਟ:''' {{URL|//wikitech.wikimedia.org}}
|-
|}

==ਅੰਦੋਲਨ ਸਹਿਯੋਗੀ==
ਵਿਕੀਮੀਡੀਆ ਅੰਦੋਲਨ ਸਹਿਯੋਗੀ ਸੁਤੰਤਰ ਹਨ, ਪਰ ਵਿਕੀਮੀਡੀਆ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਨ ਲਈ ਅਤੇ ਵਿਕੀਮੀਡੀਆ ਅੰਦੋਲਨ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਪਾਉਣ ਲਈ ਮਿਲ ਕੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹਾਂ ਨੂੰ ਰਸਮੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੈ। ਵਿਕੀਮੀਡੀਆ ਫ਼ਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਦੇ ਟਰੱਸਟੀਜ਼ ਬੋਰਡ ਨੇ ਅੰਦੋਲਨ ਸਹਿਯੋਗੀਆਂ ਲਈ ਤਿੰਨ ਸਰਗਰਮ ਮਾਡਲ ਮਨਜ਼ੂਰ ਕੀਤੇ ਹਨ: ਚੈਪਟਰ, ਥੀਮੈਟਿਕ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਅਤੇ ਯੂਜਰ ਸਮੂਹ। ਅੰਦੋਲਨ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਤ ਇਹ ਮਾਡਲ ਵਿਕੀਮੀਡੀਆ ਅੰਦੋਲਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਖੇਤਰੀ ਕਾਨਫਰੰਸ, ਆਊਟਰੀਚ, ਐਡਿਟ-ਏ-ਥੋਨਸ, ਹੈਕਥੌਨਜ਼, ਜਨ ਸੰਬੰਧ, ਪਬਲਿਕ ਪਾਲਿਸੀ ਐਡਵੋਕੇਸੀ, ਗਲੈਮ ਦੀ ਸ਼ਮੂਲੀਅਤ, ਅਤੇ ਵਿਕੀਮੈਨੀਆ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਨੂੰ ਸੰਗਠਿਤ ਕਰਨ ਅਤੇ ਉਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਮੂਲੀਅਤ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ।&lt;ref name=&quot;meta-wma&quot;&gt;{{Cite web | title = Wikimedia movement affiliates | publisher = Wikimedia Foundation | author=Various | work = meta.wikimedia.org | accessdate = 2015-10-27 |url=https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_movement_affiliates }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;meta-wma-faq&quot;&gt;{{Cite web | title = Wikimedia movement affiliates/Frequently asked questions | publisher = Wikimedia Foundation | author=Various | work = meta.wikimedia.org | accessdate = 2015-10-27 |url=https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_movement_affiliates/Frequently_asked_questions }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;meta-wma-models&quot;&gt;{{Cite web | title = Wikimedia movement affiliates/Models - Meta | author = Various | publisher = Wikimedia Foundation | work = meta.wikimedia.org | accessdate = 2015-10-27 |url=https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_movement_affiliates/Models }}&lt;/ref&gt;

ਇੱਕ ਚੈਪਟਰ ਅਤੇ ਥੀਮੈਟਿਕ ਸੰਸਥਾ ਦੀ ਪਛਾਣ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਬੋਰਡ ਦੁਆਰਾ ਮਨਜ਼ੂਰ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।&lt;ref name=&quot;meta-wma-models&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;meta-affcom&quot;&gt;{{Cite web | title = Affiliations Committee | publisher = Wikimedia Foundation | author=Various | work = meta.wikimedia.org | accessdate = 2015-10-27 |url=https://meta.wikimedia.org/wiki/Affiliations_Committee }}&lt;/ref&gt; ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਨੇ 2004 ਵਿੱਚ ਚੈਪਟਰਾਂ ਦੀ ਚੋਣ ਕਰਨੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ।&lt;ref name=&quot;MetaChap&quot;&gt;{{cite web|url=http://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_chapters|title=Wikimedia chapters|author=Various|publisher=Wikimedia Foundation|accessdate=2015-10-27}}&lt;/ref&gt;
==ਵਿਕੀਮੈਨੀਆ==
ਹਰ ਸਾਲ ਵਿਕੀਮੈਨੀਆ ਨਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਨਫ਼ਰੰਸ ਆਯੋਜਿਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਵਿਕੀਮੀਡੀਆ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਲੋਕ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਪਹਿਲੀ ਵਿਕੀਮੈਨੀਆ ਕਾਨਫ਼ਰੰਸ 2005 ਵਿੱਚ, [[ਫ੍ਰੈਂਕਫਰਟ]], ਜਰਮਨੀ ਵਿੱਚ ਆਯੋਜਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਅੱਜਕੱਲ੍ਹ ਵਿਕੀਮੈਨੀਆ ਇੱਕ ਕਮੇਟੀ ਦੁਆਰਾ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਕੌਮੀ ਚੈਪਟਰ ਦੁਆਰਾ ਸਮਰਥਿਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਵਿਕੀਮੀਡੀਆ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗ ਨਾਲ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਬੁਇਨੋਸ ਏਅਰਸ,&lt;ref name=&quot;2009-website&quot;&gt;{{cite web|url=http://wikimania2009.wikimedia.org/wiki/Portal|title=Wikimania|work=wikimedia.org|accessdate=2015-10-25}}&lt;/ref&gt; ਕੈਂਬਰਿਜ,&lt;ref name=attendees2006&gt;{{cite news|url=https://www.nytimes.com/2006/08/07/technology/07wiki.html?ex=1312603200&amp;en=c7f5a3bc5ad54239&amp;ei=5088&amp;partner=rssnyt&amp;emc=rss|title=The Many Voices of Wikipedia, Heard in One Place|newspaper= New York Times|date= August 7, 2006}}&lt;/ref&gt; ਹਾਈਫ਼ਾ,&lt;ref name=&quot;themarker&quot;&gt;{{cite news|url=http://it.themarker.com/tmit/article/16395|title=Wikimania Conference at Its Peak; Founder Jimmy Wales to Speak Tomorrow|work=TheMarker|date=August 5, 2011|author=Levin, Verony|accessdate=August 12, 2011|language=he|archive-date=ਅਕਤੂਬਰ 6, 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20111006082831/http://it.themarker.com/tmit/article/16395|dead-url=yes}}&lt;/ref&gt; [[ਹਾਂਗ ਕਾਂਗ]],&lt;ref&gt;{{cite news
| first = Keira
| last = Lu Huang
|title = Wikimania challenge for Hong Kong as conference comes to town
|url = http://www.scmp.com/lifestyle/arts-culture/article/1291419/wikimania-challenge-hong-kong-conference-comes-town
|publisher= South China Morning Post Publishers Ltd.
|date = July 29, 2013}}&lt;/ref&gt; ਅਤੇ [[ਲੰਡਨ]] ਵਰਗੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤੀ ਜਾ ਚੁੱਕੀ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{cite news
|title = Wikimania! Head to Wikipedia's first ever London festival
|url = http://now-here-this.timeout.com/2014/08/06/wikipedia-wikimania-2014-london/
|publisher = Time Out London
|date = August 6, 2014
|access-date = ਮਈ 8, 2018
|archive-date = ਅਗਸਤ 8, 2014
|archive-url = https://web.archive.org/web/20140808223927/http://now-here-this.timeout.com/2014/08/06/wikipedia-wikimania-2014-london/
|url-status = dead
}}&lt;/ref&gt; 2015 ਵਿੱਚ ਇਹ [[ਮੈਕਸੀਕੋ ਸ਼ਹਿਰ]] ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਸੀ।&lt;ref&gt;{{cite web|title = Main Page – Wikimania 2015 in Mexico City|url = https://wikimania2015.wikimedia.org|website = wikimania2015.wikimedia.org|accessdate = 2015-06-19}}&lt;/ref&gt; 2016 ਵਿੱਚ ਇਹ [[ਇਟਲੀ]] ਦੇ ਏਸੀਨੋ ਲਾਰੀਓ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਸੀ।&lt;ref&gt;[https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimania_2016_bids/Esino_Lario Wikimania 2016 bids/Esino Lario], retrieved 2015-05-17&lt;/ref&gt;

== ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ ==
* [https://www.wikimedia.org/ Official site navigation]
* {{freenode|wikimedia}} ਫਰੀਨੋਡ 'ਤੇ
* [[:en:Wikipedia:Mailing lists|ਮੇਲਿੰਗ ਸੂਚੀਆਂ]]
* [[wmf:File:2010-11 Wikimedia Foundation Annual Plan FINAL FOR WEBSITE.pdf|ਵਿਕੀਮੀਡੀਆ ਸੰਸਥਾ 2010–11 ਸਾਲਾਨਾ ਯੋਜਨਾ]], WMF ਵਿਕੀ
* [[wmf:Finance report Wikimedia|ਫ਼ਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਦੀ ਵਿੱਤੀ ਰਿਪੋਰਟ]], WMF ਵਿਕੀ
* [[wmf:Annual Report|Wikimedia ਫ਼ਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਦੀ ਸਾਲਾਨਾ ਰਿਪੋਰਟ]], WMF ਵਿਕੀ

=== ਹੋਰ ===

* [http://www.charitynavigator.org/index.cfm?bay=search.summary&amp;orgid=11212 The Wikimedia Foundation] Charity Navigator, charitynavigator.org 'ਤੇ ਪ੍ਰੋਫ਼ਾਇਲ
* [http://nccsweb.urban.org/communityplatform/nccs/organization/profile/id/200049703/popup/1 Organizational ਪ੍ਰੋਫ਼ਾਇਲ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141229002924/http://nccsweb.urban.org/communityplatform/nccs/organization/profile/id/200049703/popup/1 |date=2014-12-29 }} – National Center for Charitable Statistics (Urban Institute)

==ਹਵਾਲੇ==
{{ਹਵਾਲੇ}}

[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਮੀਡੀਆ ਸੰਸਥਾ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗੈਰ-ਲਾਭਕਾਰੀ ਸੰਸਥਾਵਾਂ]]</text>
      <sha1>cpf8bk883ligo2mc6fsfaatpgrvhfrz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਬਾਬਾ ਜੈ ਸਿੰਘ ਖਲਕੱਟ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>21696</id>
    <revision>
      <id>845220</id>
      <parentid>826053</parentid>
      <timestamp>2026-08-28T04:12:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-46824-14</username>
        <id>61709</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਪਰਿਵਾਰ ਤੇ ਜ਼ੁਲਮ */</comment>
      <origin>845220</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8923" sha1="ge6woq24l5ahkgtkk16shn85ezekiy7" xml:space="preserve">'''ਬਾਬਾ ਜੈ ਸਿੰਘ ਖਲਕੱਟ''' ਜੋ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਮਹਾਰਾਜ ਦੇ ਪੂਰਨ ਗੁਰਸਿੱਖ ਗੁਰੂ ਪਿਆਰੇ ਕਰਨੀ ਅਤੇ ਕਥਨੀ ਦੇ ਸੂਰੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣਾ ਸਾਰਾ ਪਰਿਵਾਰ ਧਰਮ ਖਾਤਰ ਸ਼ਹੀਦ ਕਰਵਾ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਆਪਣੇ ਧਰਮ ਤੇ ਕਿਸੇ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੀ ਆਂਚ ਨਹੀਂ ਆਉਣ ਦਿੱਤੀ। ਆਪ ਦਾ ਜਨਮ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਪਟਿਆਲੇ ਦੇ ਬਾਰਨ ਪਿੰਡ ਜਿਸ ਦਾ ਪੁਰਾਣਾਂ ਨਾਂ ਮੁਗਲ ਮਾਜਰਾ ਸੀ ਵਿਖੇ ਹੋਇਆ। ਆਪ [ਸਿੱਖ] ਕੌਮ ਦੇ ਮਹਾਨ ਸ਼ਹੀਦ ਸਨ&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.babajaisinghjikhalkat.com/ |title=ਪੁਰਾਲੇਖ ਕੀਤੀ ਕਾਪੀ |access-date=2014-03-17 |archive-date=2014-02-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140219034126/http://www.babajaisinghjikhalkat.com/ |dead-url=yes }}&lt;/ref&gt;

==ਗੁਰੂ ਘਰ ਦਾ ਸਿੱਖ==
ਬਾਬਾ ਜੈ ਸਿੰਘ ਜੀ ਸ਼ਹੀਦ ਦੇ ਪਿਤਾ ਜੀ ਨੇ '''[[ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ|ਦਸ਼ਮੇਸ਼ ਜੀ]]''' ਮਹਾਰਾਜ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰ ਕਮਲਾਂ ਦੁਆਰਾ ਅੰਮ੍ਰਿਤਪਾਨ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਪਿੰਡ ਮੁਗਲਮਾਜਰਾ ਦੇ ਵਸਨੀਕ ਸਨ, ਆਪ ਸੱਚੀ ਸੁੱਚੀ ਕਿਰਤ ਕਰਕੇ ਆਪਣੀ ਉਪਜੀਵਿਕਾ ਕਮਾ ਕੇ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦਾ ਨਿਰਵਾਹ ਕਰਦੇ ਸਨ।ਆਪ ਦੀ ਸੁਪਤਨੀ ਧੰਨ ਕੌਰ ਵੀ ਗੁਰਸਿੱਖੀ ਦੀ ਰੰਗਣ ਵਿੱਚ ਰੰਗੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਜਿਸ ਦੀ ਕੁੱਖੋਂ ਆਪ ਜੀ ਦੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰਾਂ (ਕੜਾਕਾ ਸਿੰਘ ਤੇ ਭਾਈ ਖੜਕ ਸਿੰਘ ਜੀ) ਨੇ ਜਨਮ ਲਿਆ।&lt;ref&gt;http://www.webstatsdomain.org/domains/babajaisinghjikhalkat.com/{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਦਸੰਬਰ 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

==ਮੁਗਲ ਅਤੇ ਸਿੱਖ==
[[ਅਹਿਮਦ ਸ਼ਾਹ ਅਬਦਾਲੀ]] ਦਿੱਲੀ ਤਖ਼ਤ ਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰਨ ਲਈ ਗਿੱਲਜਿਆਂ ਦੀ ਫੌਜ਼ ਇਕੱਠੀ ਕਰਕੇ ਸੰਨ 1753 ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਤੇ ਦੂਜਾ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ।ਪਹਿਲਾਂ ਲਾਹੌਰ ਤੇ ਫੇਰ ਸਰਹੰਦ ਤੇ ਆ ਕਬਜ਼ਾ ਕੀਤਾ।ਆਪਣੇ ਫੌਜੀ ਜਰਨੈਲ ਅਬਦੁਲਸਮਦ ਖਾਂ ਨੂੰ [[ਸਰਹਿੰਦ]] ਦਾ ਫੌਜਦਾਰ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਜੋ ਬੜਾ ਕੱਟੜ ਮੁਸਲਮਾਨ ਸੀ।ਚੇਤ ਸੁਦੀ ਦਸਵੀਂ ਸੰਨ 1753 ਨੂੰ ਅਬਦੁਸਸਮਦ ਖਾਂ ਸਰਹੰਦ ਤੋਂ ਆਪਣੇ ਕੋਤਵਾਲ ਨਜ਼ਾਮੁਦੀਨ ਨੂੰ ਨਾਲ ਲੈ ਕੇ ਪੂਰੀ ਸ਼ਾਨੋ ਸ਼ੌਕਤ ਲਾਉ ਲਸ਼ਕਰ ਸਮੇਤ ਪਿੰਡ ਮੁਗਲਮਾਜਰਾ ਪੁੱਜਿਆ।ਇੱਥੇ ਆ ਕੇ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਕੋਈ ਜੇਕਰ ਸਿੰਘ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਉਸ ਨੂੰ ਮੇਰੇ ਪਾਸ ਲਿਆਉ। ਜੈ ਸਿੰਘ ਜੀ ਉਸ ਵੇਲੇ ਖੂਹ ਤੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਦੇ ਨੂੰ ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਨੇ ਪਕੜ ਕੇ ਅਬਦੁੱਲ ਸਮਦ ਖਾਨ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਨੇ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਆਖਿਆ ਕਿ ਉਸ ਨੇ ਸਲਾਮ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਬੁਲਾਈ ਤੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ ਤੇ ਜੈ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਬੋਝਾ ਚੁੱਕ ਕੇ ਪਟਿਆਲੇ ਲਿਜਾਣ ਦਾ ਹੁਕਮ ਕੀਤਾ। ਬੋਝੇ ਵਿੱਚ ਹੁੱਕਾ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਮਨਾਂ ਕੀਤ। ਅਬਦੁੱਸਸਮਦ ਖਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਜੇਕਰ ਤੂੰ ਮੇਰੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਮੰਨਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰੇਗਾ ਤਾਂ ਸ਼ਮਸਪੰਤ ਮੁਹੰਮਦ ਤਰਵੇਜ਼ ਵਾਂਗੂੰ ਪੁੱਠਾ ਕਰਕੇ ਖੱਲ ਉਤਾਰ ਕੇ ਭੈੜੀ ਮੌਤੇ ਮਾਰਿਆ ਜਾਵੇਗਾ। ਝੱਟ ਸੂਬੇਦਾਰ ਨੇ ਮੁਗਲਮਾਜਰਾ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚੋਂ ਦੋ ਕਸਾਈ ਮੰਗਵਾਏ ਤੇ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਇਸ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਜੋੜੇ ਪਿੱਪਲ ਤੇ ਬੋਹੜ ਦੇ ਨਾਲ ਪੁੱਠਾ ਟੰਗ ਕੇ ਇਸ ਦੀ ਅੰਗੂਠੇ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਸਾਰੇ ਸਰੀਰ ਦੀ ਖੱਲ ਉਤਾਰ ਦਿਉ। ਤੁਸਾਂ ਨੂੰ ਮੂੰਹ ਮੰਗੀ ਰਕਮ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇਗੀ ਤੇ ਚੇਤ ਸੁਦੀ ਦਸਵੀਂ ਸੰਮਤ 1810 ਨੂੰ ਪੁੱਠੀ ਖੱਲ ਲੁਹਾ ਕੇ ਸ਼ਹੀਦੀ ਜਾਮ ਪੀ ਗਏ।
==ਪਰਿਵਾਰ ਤੇ ਜ਼ੁਲਮ==
ਬਾਬਾ ਜੀ ਜੀ ਸੁਪਤਨੀ, ਦੋਹਾਂ ਪੁੱਤਰਾਂ ਕੋਹ ਕੋਹ ਕੇ ਸ਼ਹੀਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਸਾਰਾ ਪਰਿਵਾਰ ਮੌਤ ਦੇ ਘਾਟ ਉਤਾਰ ਦਿੱਤਾ ਕੇ ਲਾਸ਼ਾਂ ਲਹੂ ਭਿੱਜੀਆਂ ਛੱਡ ਕੇ ਸੂਬੇਦਾਰ ਅਬਦੁੱਸ ਸਮਦ ਖਾਂ ਅੱਗੇ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਸਮੇਂ ਦੇ ਗੇੜ ਨਾਲ ਜਦੋਂ ਸਿੰਘ ਸਰਦਾਰਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਸ਼ਹੀਦੀ  ਬਾਰੇ ਪਤਾ ਲੱਗਿਆ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮੁਗਲ ਮਾਜਰਾ ਪਿੰਡ ਦਾ ਨਾਮੋ ਨਿਸ਼ਾਨ ਹੀ ਮਿਟਾ ਦਿੱਤਾ।ਜਿੱਥੇ ਬਾਬਾ ਜੈ ਸਿੰਘ ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਸ਼ਹੀਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਉਸ ਦੀ ਸਮਾਧੀ ਲਾਗੇ ਹੀ ਬਾਰਨ ਨਾਮੀ ਨਵਾਂ ਪਿੰਡ ਵਸਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਸ ਪਵਿੱਤਰ ਅਸਥਾਨ ਤੇ ਹਰ ਸਾਲ ਚੇਤ ਸੁਦੀ ਦਸਵੀਂ ਨੂੰ ਬੜਾ ਭਾਰੀ ਜੋੜ ਮੇਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
==ਚਿੱਤਰ==
[[ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ]] ਨੇ ਸਥਾਨਕ [[ਕੇਂਦਰੀ ਸਿੱਖ ਅਜਾਇਬ ਘਰ]] ਵਿਖੇ ਮਹਾਨ ਸ਼ਹੀਦ '''ਬਾਬਾ ਜੈ ਸਿੰਘ ਖਲਕੱਟ''' ਦਾ ਚਿੱਤਰ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ ਕੀਤੇ ਗਏ।

==ਜਿਹਨਾਂ ਦੀ ਪੁੱਠੀ ਖੱਲ ਲਾਹੀ ਗਈ==
ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਖੋਜਣ ਤੋਂ ਪਤਾ ਚਲਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹੇ ਚਾਰ ਮਹਾਂਪੁਰਸ਼ ਹੋਏ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਸਮਾਜ ਦੇ ਜਨੂੰਨੀ ਹਾਕਮਾਂ ਨੇ ਖੱਲ ਉਤਾਰ ਕੇ ਸ਼ਹੀਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
* [[ਸ਼ਮਸ ਤਰਬੇਜ਼]] ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਨਾਂ [[ਮਖਦੂਮ ਸ਼ਾਹ ਸ਼ਮਸਦੀਨ]] ਸੀ ਜੋ ਗਜ਼ਨੀ ਦੇ ਇਲਾਕੇ ਦੇ ਸ਼ਬਜ਼ਬਾਰ ਦੇ ਵਸਨੀਕ ਸਨ। [[ਮੁਲਤਾਨ]] ਵਿੱਚ ਮਜ਼ਹਬੀ ਜਨੂੰਨੀ ਮੌਲਾਨਿਆਂ ਨੇ ਇਸ ਸੰਤ ਦੀ ਮੌਕੇ ਦੇ ਹਾਕਮ ਪਾਸ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਹੁਕਮ ਅਨੁਸਾਰ ਮੁਲਤਾਨ ਵਿੱਚ ਹੀ ਇਸ ਦੀ ਖੱਲ੍ਹ ਉਤਰਾਈ ਗਈ। ਇਸ ਦੀ ਸੰਪਰਦਾਏ ਦੇ ਹਿੰਦੂ ਮੁਸਲਮਾਨ ਸ਼ਮਸੀ ਮਚਾਉਂਦੇ ਹਨ। 
* [[ਸ਼ਮਸਦੀਨ ਮੁਹੰਮਦ]] ਜੋ ਤਰਬੇਜ਼ ਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਖੁਦਾ ਪ੍ਰਸਤ ਸੰਤ ਸੀ ਜਿਸ ਦੀ ਕਰਾਮਾਤੀ ਸ਼ਕਤੀ ਹੀ ਇਸ ਦੀ ਸ਼ਹੀਦੀ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣੀ।	&lt;ref&gt;ਮਹਾਨ ਕੋਸ਼ ਪੰਨਾ 158&lt;/ref&gt;
* ਸ਼ਹੀਦ [[ਭਾਈ ਗੁਲਜ਼ਾਰ ਸਿੰਘ]] ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ [[ਭਾਈ ਮਨੀ ਸਿੰਘ]] ਜੀ ਦੇ ਨਾਲ ਹੋਰ ਸਿੰਘਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਹਾੜ ਸੁਦੀ ਪੰਚਮੀ ਸਤਾਰਾਂ ਸੌ ਇਕਾਨਵੇਂ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਖੱਲ੍ਹ ਉਤਾਰ ਕੇ ਸ਼ਹੀਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। 
==ਹਵਾਲੇ==
{{ਹਵਾਲੇ}}
{{ਸਿੱਖੀ}}

[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿੱਖ ਸ਼ਹੀਦ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿੱਖ ਧਰਮ]]</text>
      <sha1>ge6woq24l5ahkgtkk16shn85ezekiy7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਸੰਨੀ ਦਿਓਲ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>26550</id>
    <revision>
      <id>845206</id>
      <parentid>824225</parentid>
      <timestamp>2026-08-27T16:47:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Meenukusam</username>
        <id>51574</id>
      </contributor>
      <comment>Created by translating the section &quot;Early life and education&quot; from the page &quot;[[:en:Special:Redirect/revision/1371273561|Sunny Deol]]&quot;</comment>
      <origin>845206</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="26282" sha1="55nhgdgh6df4dcrqhvimtl1cpgpdmkm" xml:space="preserve">{{Infobox person
| auto               = 
| name               = ਸੰਨੀ ਦਿਓਲ
| image              = Sunny_Deol_snapped_during_Pal_Pal_Dil_Ke_Paas_promotions_in_New_Delhi.jpg
| birth_name         = ਅਜੈ ਸਿੰਘ ਦਿਓਲ
| birth_place        = [[ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ]], ਭਾਰਤ&lt;ref name=&quot;Sunny Deol: Profile&quot;&gt;{{cite web|title=ਸੰਨੀ ਦਿਓਲ: ਪ੍ਰੋਫਾਈਲ|url=http://www.starboxoffice.com/stars/Default.aspx?bid=actors_Sunny_Deol|work=Starboxoffice.com|accessdate=2010-10-01|archive-date=2011-04-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20110423200443/http://www.starboxoffice.com/stars/Default.aspx?bid=actors_Sunny_Deol|dead-url=yes}}&lt;/ref&gt;
| birth_date         = {{Birth date and age|1957|10|19|df=yes}} &lt;ref name=SD&gt;{{cite web |last1=National Informatics Centre |title=Shri Sunny Deol - Profile |url=https://sansad.in/ls/members/biography/5167?from=members |website=Digital Sansad |access-date=17 May 2024 |language=en |archive-date=17 May 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240517122916/https://sansad.in/ls/members/biography/5167?from=members |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
| ethnicity          = [[ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ|ਪੰਜਾਬੀ]]
| years_active       = 1983 – ਵਰਤਮਾਨ
| occupation         = [[ਅਭਿਨੇਤਾ]], [[ਫਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ|ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ]], [[ਫਿਲਮ ਨਿਰਮਾਤਾ|ਨਿਰਮਾਤਾ]]
| parents            = [[ਧਰਮਿੰਦਰ]], ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਕੌਰ
| spouse             = ਲਿੰਡਾ &quot;ਪੂਜਾ&quot; ਦਿਓਲ
| residence          = [[ਮੁੰਬਈ]], [[ਮਹਾਂਰਾਸ਼ਟਰ]], [[ਭਾਰਤ]]
| relatives          = [[ਬੌਬੀ ਦਿਓਲ]] (ਛੋਟਾ ਭਰਾ)&lt;br&gt; ਵਿਜੈਤਾ ਦਿਓਲ (ਛੋਟੀ ਭੈਣ) &lt;br&gt; ਅਜੀਤਾ ਦਿਓਲ (ਛੋਟੀ ਭੈਣ) &lt;br&gt; [[ਹੇਮਾ ਮਾਲਿਨੀ]] (ਮਤੇਈ ਮਾਂ)&lt;br&gt;[[ਏਸ਼ਾ ਦਿਓਲ]] (ਮਤੇਈ-ਭੈਣ)&lt;br&gt;ਅਹਾਨਾ ਦਿਓਲ (ਮਤੇਈ-ਭੈਣ)
}}

'''ਅਜੈ ਸਿੰਘ ਦਿਓਲ''' (ਜਨਮ 19 ਅਕਤੂਬਰ 1957),  &lt;ref name=SD/&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://164.100.47.194/Loksabha/Members/MemberBioprofile.aspx?mpsno=5167&amp;lastls=17|title=Members : Lok Sabha|website=164.100.47.194|archive-url=https://web.archive.org/web/20201011214529/http://164.100.47.194/Loksabha/Members/MemberBioprofile.aspx?mpsno=5167&amp;lastls=17|archive-date=11 October 2020|access-date=30 August 2020}}&lt;/ref&gt; ਇੱਕ ਅਭਿਨੇਤਾ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਉਸਨੇ 100 ਤੋਂ ਵੱਧ [[ਹਿੰਦੀ ਭਾਸ਼ਾ|ਹਿੰਦੀ]] ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਕ ਗੁੱਸੇ ਵਾਲੇ ਐਕਸ਼ਨ ਹੀਰੋ ਦਾ ਅਕਸ ਕਮਾਇਆ ਹੈ।&lt;ref name=&quot;Angry5Deol&quot;&gt;{{Cite news|url=https://www.dnaindia.com/entertainment/report-5-of-sunny-deol-s-angry-young-man-avatars-that-can-still-make-us-ghayal-once-again-2174336|title=5 of Sunny Deol's 'Angry Young Man' avatars that can still make us 'Ghayal Once Again'|date=5 February 2016|access-date=4 June 2022|publisher=DNAIndia}}&lt;/ref&gt; ਉਸਨੇ 1980 ਅਤੇ 1990 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਕਈ ਸਫਲ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਅਭਿਨੈ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਚੋਟੀ ਦੇ ਸਿਤਾਰਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।&lt;ref name=&quot;top90Star&quot;&gt;{{Cite news|url=https://www.indiatoday.in/movies/celebrities/story/when-salman-khan-said-he-piggybacked-on-sunny-deol-if-he-felt-gadbad-in-his-career-on-tuesday-trivia-1866627-2021-10-19|title=When Salman Khan said he piggybacked on Sunny Deol if he felt gadbad in his career|date=19 October 2021|access-date=4 June 2022|publisher=IndiaToday}}&lt;/ref&gt; ਉਸਨੇ ''ਘਾਇਲ'', ''ਡਰ'', ''ਦਾਮਿਨੀ'', ''ਜੀਤ'', ''ਘਾਤਕ'', ''''ਜਿੱਦੀ'''', ''ਬਾਰਡਰ'' ਅਤੇ ''ਗਦਰ: ਏਕ ਪ੍ਰੇਮ ਕਥਾ'' ਵਰਗੀਆਂ ਕਈ ਬਲਾਕਬਸਟਰ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਅਭਿਨੈ ਕੀਤਾ।&lt;ref name=&quot;Angry65Deol&quot;&gt;{{Cite news|url=https://www.freepressjournal.in/viral/actor-sunny-deol-turns-65-fans-take-to-twitter-to-wish-the-king-of-action-on-his-birthday|title=Actor Sunny Deol turns 65: Fans take to Twitter to wish the 'King of Action' on his birthday|date=19 October 2021|access-date=4 June 2022|publisher=Freepressjournal}}&lt;/ref&gt; ਦਿਓਲ ਨੇ ਸਰਵੋਤਮ ਅਭਿਨੇਤਾ ਲਈ ਦੋ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫਿਲਮ ਅਵਾਰਡ &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://dff.nic.in/2011/40th_nff_1993.pdf|title=40th nff 1993|date=9 March 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160309053748/http://dff.nic.in/2011/40th_nff_1993.pdf|archive-date=9 March 2016|access-date=30 August 2020}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.hindustantimes.com/bollywood/27-years-of-ghayal-sunny-deol-film-succeeded-despite-clash-with-aamir-madhuri-s-dil/story-ndhnmXcrY5KsuTtM8YzgyJ.html|title=27 years of Ghayal: Sunny Deol film succeeded despite clash with Aamir-Madhuri's Dil|date=22 June 2017|website=Hindustan Times|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20190330070508/https://www.hindustantimes.com/bollywood/27-years-of-ghayal-sunny-deol-film-succeeded-despite-clash-with-aamir-madhuri-s-dil/story-ndhnmXcrY5KsuTtM8YzgyJ.html|archive-date=30 March 2019|access-date=30 August 2020}}&lt;/ref&gt; ਅਤੇ ਦੋ [[ਫ਼ਿਲਮਫ਼ੇਅਰ ਪੁਰਸਕਾਰ|ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਅਵਾਰਡ ਜਿੱਤੇ]] ਹਨ।&lt;ref name=&quot;filmfare 1953 to 2020&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.filmfare.com/awards/filmfare-awards/winners|title=Filmfare Awards Winners From 1953 to 2020|website=filmfare.com|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20180204095338/https://www.filmfare.com/awards/filmfare-awards/winners|archive-date=4 February 2018|access-date=30 August 2020}}&lt;/ref&gt;

== ਅਰੰਭ ਦਾ ਜੀਵਨ ==
ਸੰਨੀ ਦਿਓਲ ਦਾ ਜਨਮ 19 ਅਕਤੂਬਰ 1957 ਨੂੰ [[ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ|ਪੰਜਾਬ]], [[ਭਾਰਤ]] ਦੇ [[ਸਾਹਨੇਵਾਲ]] ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਇੱਕ [[ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ|ਪੰਜਾਬੀ]] [[ਜੱਟ|ਜਾਟ]] ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ,&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.hindustantimes.com/lok-sabha-elections/lok-sabha-elections-2019-sunny-deol-banks-on-punjabi-roots-patriotic-image/story-1j3GdhDo7k9AdK571PYzHO.html|title=Lok Sabha elections 2019: Sunny Deol banks on Punjabi roots, patriotic|date=2 May 2019|website=Hindustan Times|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20200305174646/https://www.hindustantimes.com/lok-sabha-elections/lok-sabha-elections-2019-sunny-deol-banks-on-punjabi-roots-patriotic-image/story-1j3GdhDo7k9AdK571PYzHO.html|archive-date=5 March 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.bbc.co.uk/programmes/p010z34s|title=BBC Asian Network – Bobby Friction &amp; Anushka Arora, Diwali special with the Deols, Watch in Conversation with the Deols|website=www.bbc.co.uk|archive-url=https://web.archive.org/web/20190803012041/https://www.bbc.co.uk/programmes/p010z34s|archive-date=3 August 2019|access-date=30 August 2020}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.vijaytafilms.com/thedeols.html|title=Vijayta Films|date=6 June 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110606081153/http://www.vijaytafilms.com/thedeols.html|archive-date=6 June 2011|access-date=30 August 2020}}&lt;/ref&gt; [[ਬਾਲੀਵੁੱਡ]] ਅਦਾਕਾਰ [[ਧਰਮਿੰਦਰ]]&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://vijaytafilms.com/thedeols.html|title=The Deols|publisher=vijaytafilms|archive-url=https://web.archive.org/web/20110606081153/http://www.vijaytafilms.com/thedeols.html|archive-date=6 June 2011|access-date=13 July 2011}}&lt;/ref&gt; ਅਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਕੌਰ ਦੇ ਘਰ।

ਉਸਦਾ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਭਰਾ [[ਬੌਬੀ ਦਿਓਲ]] ਅਤੇ ਦੋ ਭੈਣਾਂ ਵਿਜੇਤਾ ਅਤੇ ਅਜੀਤਾ ਹਨ ਜੋ ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਵਿੱਚ ਸੈਟਲ ਹਨ। [[ਹੇਮਾ ਮਾਲਿਨੀ]]&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.hindustantimes.com/He-s-like-my-teddy-bear/Article1-711213.aspx|title=He's like my teddy bear|publisher=hindustantimes|archive-url=https://archive.today/20130125200003/http://www.hindustantimes.com/He-s-like-my-teddy-bear/Article1-711213.aspx|archive-date=25 January 2013|access-date=13 July 2011}}&lt;/ref&gt; ਉਸਦੀ ਮਤਰੇਈ ਮਾਂ ਹੈ। ਅਦਾਕਾਰਾ [[ਏਸ਼ਾ ਦਿਓਲ|ਈਸ਼ਾ ਦਿਓਲ]] ਅਤੇ ਅਹਾਨਾ ਦਿਓਲ ਉਸ ਦੀਆਂ ਸੌਤੇਲੀਆਂ ਭੈਣਾਂ ਹਨ।&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.starboxoffice.com/stars/Default.aspx?bid=actors_Sunny_Deol|title=Sunny Deol pawan|publisher=starboxoffice|archive-url=https://web.archive.org/web/20110423200443/http://www.starboxoffice.com/stars/Default.aspx?bid=actors_Sunny_Deol|archive-date=23 April 2011|access-date=13 July 2011}}&lt;/ref&gt; ਉਸਦਾ ਚਚੇਰਾ ਭਰਾ [[ਅਭੈ ਦਿਓਲ]] ਵੀ ਇੱਕ ਅਦਾਕਾਰ ਹੈ।

== ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ ==
ਸੰਨੀ ਦਿਓਲ ਦਾ ਵਿਆਹ ਪੂਜਾ ਦਿਓਲ (ਉਰਫ਼ ਲਿੰਡਾ ਦਿਓਲ) ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਜੋੜੇ ਦੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰ ਹਨ, ਕਰਨ ਅਤੇ ਰਾਜਵੀਰ। ਕਰਨ ''ਯਮਲਾ ਪਗਲਾ ਦੀਵਾਨਾ 2'' ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਹਾਇਕ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਸੀ ਅਤੇ ਫਿਲਮ ਵਿੱਚ [[ਦਿਲਜੀਤ ਦੁਸਾਂਝ|ਦਿਲਜੀਤ ਦੋਸਾਂਝ]] ਦੁਆਰਾ ਗਾਏ ਇੱਕ ਗੀਤ ਵਿੱਚ ਰੈਪ ਕੀਤਾ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://archive.indianexpress.com/news/sunny-deols-son-turns-assistant-director-wife-writer-for-yamla-pagla-deewana-2/1094802/|title=Sunny Deol's son turns assistant director, wife writer for Yamla Pagla Deewana 2 – Indian Express|website=archive.indianexpress.com|access-date=11 May 2020}}&lt;/ref&gt; ਕਰਨ ਦਿਓਲ ਨੇ [[ਹਿੰਦੀ ਭਾਸ਼ਾ]] ਦੀ ਫੀਚਰ ਫਿਲਮ ' ''ਪਲ ਪਲ ਦਿਲ ਕੇ ਪਾਸ'' ' ਨਾਲ [[ਬਾਲੀਵੁੱਡ]] 'ਚ ਡੈਬਿਊ ਕੀਤਾ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{Citation|title=Pal Pal Dil Ke Paas Movie Review: Highs and lows of love|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/movie-reviews/pal-pal-dil-ke-paas/movie-review/71206141.cms|access-date=11 May 2020}}&lt;/ref&gt;

== ਮੁੱਢਲੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ ==

ਅਜੈ ਸਿੰਘ (ਸੰਨੀ) ਦਿਓਲ ਦਾ ਜਨਮ 19 ਅਕਤੂਬਰ 1957 ਨੂੰ ਸਾਹਨੇਵਾਲ, [[ਪੂਰਬੀ ਪੰਜਾਬ|ਪੰਜਾਬ]], [[ਭਾਰਤ]] ਵਿੱਚ, ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਅਦਾਕਾਰ [[ਧਰਮਿੰਦਰ]] ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਪਤਨੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਕੌਰ, ਇੱਕ [[ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ|ਪੰਜਾਬੀ]] [[ਜੱਟ]] ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜਿਹੜੇ ਕਿ ਇੱਕ [[ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ|ਹਿੰਦੂ]] [[ਇੱਕ ਈਸ਼ਵਰਵਾਦ|ਇੱਕਦੇਵਵਾਦੀ]] ਅਤੇ ਸੁਧਾਰਵਾਦੀ ਲਹਿਰ, [[ਆਰੀਆ ਸਮਾਜ]] ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਸਨ।&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://indianexpress.com/photos/india-news/lok-sabha-elections-2019-i-hereby-declare-bjp-congress-rahul-gandhi-narendra-modi-amit-shah-5658185/|title=2019 Lok Sabha elections affidavit: I hereby declare|date=30 April 2019|work=The Indian Express|access-date=15 August 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230815112627/https://indianexpress.com/photos/india-news/lok-sabha-elections-2019-i-hereby-declare-bjp-congress-rahul-gandhi-narendra-modi-amit-shah-5658185/|archive-date=15 August 2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ASD&quot;&gt;{{Cite web |last=Parliament of India |title=Member Detail {{!}} Sunny Deol |url=https://sansad.in/ls/members/biographyM/5167 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240517122916/https://sansad.in/ls/members/biography/5167 |archive-date=17 May 2024 |access-date=17 May 2024 |website=[[Parliament of India|Sansad]] |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/bollywood/news-interviews/In-my-30-year-career-I-have-spent-five-years-in-bed-due-to-my-backache-Sunny-Deol/articleshow/25126235.cms?curpg=2|title=In my 30-year career, I have spent five years in bed due to my backache: SDeol|work=The Times Of India|access-date=11 February 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20181225165914/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/bollywood/news-interviews/In-my-30-year-career-I-have-spent-five-years-in-bed-due-to-my-backache-Sunny-Deol/articleshow/25126235.cms?curpg=2|archive-date=25 December 2018}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=The Deols |url=https://vijaytafilms.com/thedeols.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110606081153/http://www.vijaytafilms.com/thedeols.html |archive-date=6 June 2011 |access-date=13 July 2011 |publisher=vijaytafilms}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.hindustantimes.com/entertainment/bollywood/sunny-deol-mother-prakash-kaur-gadar-2-premiere-dharmendra-first-wife-bobby-deol-101691809934206.html|title=Sunny Deol's mother Prakash Kaur makes rare appearance at Gadar 2 premiere; Dharmendra, Bobby Deol, Tania also spotted|date=12 August 2023|work=Hindustan Times|access-date=18 August 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230818110021/https://www.hindustantimes.com/entertainment/bollywood/sunny-deol-mother-prakash-kaur-gadar-2-premiere-dharmendra-first-wife-bobby-deol-101691809934206.html|archive-date=18 August 2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2 May 2019 |title=Lok Sabha elections 2019: Sunny Deol banks on Punjabi roots, patriotic image |url=https://www.hindustantimes.com/lok-sabha-elections/lok-sabha-elections-2019-sunny-deol-banks-on-punjabi-roots-patriotic-image/story-1j3GdhDo7k9AdK571PYzHO.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200305174646/https://www.hindustantimes.com/lok-sabha-elections/lok-sabha-elections-2019-sunny-deol-banks-on-punjabi-roots-patriotic-image/story-1j3GdhDo7k9AdK571PYzHO.html |archive-date=5 March 2020 |website=Hindustan Times |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.rediff.com/movies/slide-show/slide-show-1-sunny-deol-the-unsung-hero/20110103.htm|title=Sunny Deol: Bobby and I are still scared of dad|last=Dedhia|first=Sonil|date=3 January 2011|work=[[Rediff.com]]|access-date=|archive-url=https://web.archive.org/web/20241210104754/https://www.rediff.com/movies/slide-show/slide-show-1-sunny-deol-the-unsung-hero/20110103.htm|archive-date=10 December 2024|quote=I am a Jat, so it came naturally.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=6 June 2011 |title=Vijayta Films |url=https://www.vijaytafilms.com/thedeols.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20110606081153/http://www.vijaytafilms.com/thedeols.html |archive-date=6 June 2011 |access-date=30 August 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://indianexpress.com/article/entertainment/entertainment-others/its-celebration-time-for-deol-household/|title=It's celebration time for Deol household|last=Sahgal|first=Geety|date=29 January 2011|work=[[The Indian Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20241210090227/https://indianexpress.com/article/entertainment/entertainment-others/its-celebration-time-for-deol-household/|archive-date=10 December 2024|quote=Sunny: He likes sushi which I don't. But at home we are all vegetarians. That's because we are Arya Samajis and my grandmother was a vegetarian.}}&lt;/ref&gt; ਸੰਨੀ ਦਿਓਲ ਦਾ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਭਰਾ [[ਬੌਬੀ ਦਿਓਲ]] ਅਤੇ ਦੋ ਭੈਣਾਂ ਵਿਜੇਤਾ ਅਤੇ ਅਜੀਤਾ ਹਨ ਜੋ [[ਕੈਲੀਫ਼ੋਰਨੀਆ|ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ]], ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਸੈਟਲ ਹਨ। [[ਹੇਮਾ ਮਾਲਿਨੀ]] ਉਸ ਦੀ ਮਤਰੇਈ ਮਾਂ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=He's like my teddy bear |url=https://www.hindustantimes.com/He-s-like-my-teddy-bear/Article1-711213.aspx |url-status=dead |archive-url=https://archive.today/20130125200003/http://www.hindustantimes.com/He-s-like-my-teddy-bear/Article1-711213.aspx |archive-date=25 January 2013 |access-date=13 July 2011 |publisher=hindustantimes}}&lt;/ref&gt; ਅਭਿਨੇਤਰੀ [[ਈਸ਼ਾ ਦਿਓਲ]] ਅਤੇ ਅਹਾਨਾ ਦਿਓਲ ਉਸ ਦੀਆਂ ਮਤਰੇਈਆਂ ਭੈਣਾਂ ਹਨ।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Sunny Deol pawan |url=https://www.starboxoffice.com/stars/Default.aspx?bid=actors_Sunny_Deol |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110423200443/http://www.starboxoffice.com/stars/Default.aspx?bid=actors_Sunny_Deol |archive-date=23 April 2011 |access-date=13 July 2011 |publisher=starboxoffice}}&lt;/ref&gt; ਉਸ ਦਾ ਚਚੇਰਾ ਭਰਾ [[ਅਭੈ ਦਿਓਲ]] ਵੀ ਇੱਕ ਅਦਾਕਾਰ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.hindustantimes.com/entertainment/bollywood/abhay-deol-sunny-deol-bobby-deol-dance-karan-deols-wedding-101687154609292.html|title=Abhay Deol dances with cousins Sunny, Bobby in Karan Deol's baaraat, calls it his 'favourite moment'|date=19 June 2023|work=Hindustan Times|access-date=27 December 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231227103408/https://www.hindustantimes.com/entertainment/bollywood/abhay-deol-sunny-deol-bobby-deol-dance-karan-deols-wedding-101687154609292.html|archive-date=27 December 2023}}&lt;/ref&gt;

ਸੰਨੀ ਦਿਓਲ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸਕੂਲ ਦੀ ਪਡ਼੍ਹਾਈ [[ਮੁੰਬਈ]] ਦੇ ਸੈਕਰਡ ਹਾਰਟ ਬੁਆਏਜ਼ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਤੋਂ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ ਅਤੇ [[ਮੁੰਬਈ]] ਵਿੱਚ ਰਾਮਨਿਰੰਜਨ ਆਨੰਦੀਲਾਲ ਪੋਦਾਰ ਕਾਲਜ ਆਫ਼ ਕਾਮਰਸ ਐਂਡ ਇਕਨਾਮਿਕਸ ਤੋਂ ਉੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Ghosh |first=Amrita |date=24 April 2025 |title='Jaat' actor Sunny Deol and his family's educational qualities |url=https://www.msn.com/en-in/entertainment/bollywood/jaat-actor-sunny-deol-and-his-familys-educational-qualities-check-here/ar-AA1DzWTR |access-date=23 September 2025 |website=MSN}}&lt;/ref&gt; ਸੰਨੀ ਦਿਓਲ ਨੇ ਜਨਤਕ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਨੂੰ [[ਡਿਸਲੇਕਸੀਆ|ਡਿਸਲੈਕਸੀਆ ਦੀ ਸਮਸਿਆ]] ਸੀ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਪਡ਼੍ਹਨ ਅਤੇ ਲਿਖਣ ਵਿੱਚ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਆਈਆਂ ਸਨ।&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/sunny-deol-talks-about-his-battle-with-dyslexia-people-would-think-i-am-a-duffer/articleshow/105907305.cms|title=Sunny Deol talks about his battle with dyslexia: People would think I am a duffer|date=11 December 2023|work=The Times of India|access-date=23 September 2025|issn=0971-8257}}&lt;/ref&gt; ਪਰ ਉਹ ਖੇਡਾਂ ਅਤੇ ਸਹਿ-ਪਾਠਕ੍ਰਮ ਦੀਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਵਿੱਚ ਉੱਤਮ ਸਨ। ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਸੰਨੀ ਦਿਓਲ ਇੱਕ ਝਗਡ਼ਾਲੂ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਝਗਡ਼ਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪੈ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਕੁੱਟਦਾ ਸੀ। ਉਹ ਸੁਰੱਖਿਆ ਲਈ ਆਪਣੀ ਕਾਰ ਵਿੱਚ ਧਾਤ ਦੀਆਂ ਰਾਡਾਂ ਅਤੇ ਹਾਕੀ ਸਟਿਕਸ ਲੈ ਕੇ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਉਹ ਕਾਰਾਂ ਦੀ ਸੜਕ ਦੌੜ ਵਿੱਚ ਵੀ ਹਿੱਸਾ ਲੈਂਦਾ ਹੁੰਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਕਾਰ ਵਿੱਚ ਕਈ ਤਰਾਂ ਦੀਆਂ ਸੋਧਾਂ ਕੀਤੀਆਂ ਹੋਇਆਂ ਸਨ । ਉਹ ਇੱਕ ਕੈਰੀਅਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕਾਰ ਰੇਸਿੰਗ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ ਪਰ ਉਸ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੇ ਇਸ ਲਈ ਉਸ ਨੂੰ ਮਣਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/gadar-2-star-sunny-deol-reveals-he-used-to-carry-swords-and-hockey-sticks-in-his-car-says-he-got-into-fights-everywhere-and-kept-beating-people-up/articleshow/104436852.cms|title='Gadar 2' star Sunny Deol reveals he used to carry swords and hockey sticks in his car; says he got into fights everywhere and kept beating people up|date=16 October 2023|work=The Times of India|access-date=20 May 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240520125604/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/gadar-2-star-sunny-deol-reveals-he-used-to-carry-swords-and-hockey-sticks-in-his-car-says-he-got-into-fights-everywhere-and-kept-beating-people-up/articleshow/104436852.cms|archive-date=20 May 2024|issn=0971-8257}}&lt;/ref&gt;

ਕਾਲਜ ਦੀ ਪਡ਼੍ਹਾਈ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਥੀਏਟਰ ਦੀ ਪਡ਼੍ਹਾਈ ਕਰਨ ਲਈ ਚਲਾ ਗਿਆ ।&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/bollywood-trivia-did-you-know-that-sunny-deol-has-studied-acting-in-england/articleshow/102857697.cms|title=Bollywood Trivia: Did you know that Sunny Deol has studied acting in England?|date=20 August 2023|work=The Times of India|access-date=21 May 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240521173914/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/bollywood-trivia-did-you-know-that-sunny-deol-has-studied-acting-in-england/amp_articleshow/102857697.cms|archive-date=21 May 2024|issn=0971-8257}}&lt;/ref&gt; ਉਸ ਨੇ [[ਬਰਮਿੰਘਮ]] ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਓਲਡ ਰਿਪ ਥੀਏਟਰ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ। ਉੱਥੇ ਉਸ ਨੇ ਸਟੇਜ ਸ਼ੋਅ ਕੀਤੇ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਫ਼ਿਲਮ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕਰਨ ਲਈ ਭਾਰਤ ਵਾਪਸ ਆ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੂੰ [[ਸ਼ਸ਼ੀ ਕਪੂਰ]] ਦੀ ਨਿੱਜੀ ਸਿਫਾਰਸ਼ ਦੇ ਅਧਾਰ 'ਤੇ ਦਾਖਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://photogallery.indiatimes.com/celebs/bollywood/sunny-deol/we-were-supposed-to-launch-karan-not-yrf-sunny-deol/sunny-deol/articleshow/36753826.cms|title=Sunny Deol|date=18 June 2014|work=The Times of India|access-date=21 May 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240521173917/https://photogallery.indiatimes.com/celebs/bollywood/sunny-deol/we-were-supposed-to-launch-karan-not-yrf-sunny-deol/sunny-deol/articleshow/36753826.cms|archive-date=21 May 2024}}&lt;/ref&gt;
== ਸਿਆਸੀ ਕੈਰੀਅਰ ==
ਦਿਓਲ 23 ਅਪ੍ਰੈਲ 2019 ਨੂੰ [[ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ|ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ (ਭਾਜਪਾ)]] ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਏ&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/elections/news/bollywood-actor-sunny-deol-joins-bjp/articleshow/69003734.cms|title=Bollywood actor Sunny Deol joins BJP|last=PTI|date=23 April 2019|work=[[Times of India]]|access-date=27 March 2019}}{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਜਨਵਰੀ 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; ਉਸਨੇ [[ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਆਮ ਚੋਣਾਂ 2019|2019 ਦੀਆਂ ਲੋਕ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ]] [[ਗੁਰਦਾਸਪੁਰ (ਲੋਕ ਸਭਾ ਚੋਣ-ਹਲਕਾ)|ਗੁਰਦਾਸਪੁਰ ਹਲਕੇ]] ਤੋਂ [[ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ]] ਦੇ [[ਸੁਨੀਲ ਕੁਮਾਰ ਜਾਖੜ|ਸੁਨੀਲ ਜਾਖੜ]] ਦੇ ਖਿਲਾਫ 82,459 ਵੋਟਾਂ ਦੇ ਫਰਕ ਨਾਲ ਜਿੱਤੀਆਂ।&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.newsnation.in/election/lok-sabha-election-2019/from-sunny-deol-to-urmila-matondkar-heres-how-star-candidates-fared-in-lok-sabha-polls-article-225290.html|title=From Sunny Deol to Urmila Matondkar, here's how star candidates fared in Lok Sabha Polls|date=24 May 2019|website=News Nation|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20190524112411/https://www.newsnation.in/election/lok-sabha-election-2019/from-sunny-deol-to-urmila-matondkar-heres-how-star-candidates-fared-in-lok-sabha-polls-article-225290.html|archive-date=24 May 2019|access-date=24 May 2019}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/actor-sunny-deol-wins-the-lok-sabha-elections-2019-by-82459-votes/articleshow/69472584.cms|title=Actor Sunny Deol wins the Lok Sabha Elections 2019 by 82,459 votes – Times of India|website=The Times of India|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20200128000400/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/actor-sunny-deol-wins-the-lok-sabha-elections-2019-by-82459-votes/articleshow/69472584.cms|archive-date=28 January 2020|access-date=24 May 2019}}&lt;/ref&gt;

== ਨਾਮਾਂਕਨ ਅਤੇ ਪੁਰਸਕਾਰ ==
=== [[ਫ਼ਿਲਮਫ਼ੇਅਰ ਪੁਰਸਕਾਰ|ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਪੁਰਸਕਾਰ]] ===
* [[1994]] - ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸਹਾਇਕ ਅਭਿਨੇਤਾ ਪੁਰਸਕਾਰ - ਦਾਮਿਨੀ
* [[1991]] - ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਅਭਿਨੇਤਾ ਪੁਰਸਕਾਰ - ਘਾਇਲ

== ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ ==
* [[ਧਰਮਿੰਦਰ]]
* [[ਹੇਮਾ ਮਾਲਿਨੀ]]
* [[ਏਸ਼ਾ ਦਿਓਲ]]
* [[ਬੌਬੀ ਦਿਓਲ]]
* [[ਯਮਲਾ ਪਗਲਾ ਦੀਵਾਨਾ]]

==ਹਵਾਲੇ==
{{ਹਵਾਲੇ}}
{{ਅਧਾਰ}}</text>
      <sha1>55nhgdgh6df4dcrqhvimtl1cpgpdmkm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਹੋਲਾ ਮਹੱਲਾ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>30734</id>
    <revision>
      <id>845217</id>
      <parentid>833900</parentid>
      <timestamp>2026-08-27T23:27:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>37445</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>845217</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20939" sha1="50wl4mwmzimc68io1571fckw4y9j4n2" xml:space="preserve">{{Infobox holiday
| holiday_name  = ਹੋਲਾ-ਮਹੱਲਾ
| type          = ਸਿੱਖ ਧਰਮ
| nickname      = ਹੋਲਾ
| image         = Still From Hola Mohalla.jpg
| caption       = [[ਖ਼ਾਲਸਾ]] ਸਿੱਖ ਤਿਉਹਾਰ ਹੋਲਾ ਮੁਹੱਲਾ ਜਾਂ ਸਿਰਫ਼ ਹੋਲਾ ਮਨਾ ਰਹੇ ਹਨ।
| begins        = 
| date          = ਚੇਤ ਮਹੀਨੇ ਦਾ ਦੂਜਾ ਦਿਨ
| celebrations  = ਤਿੰਨ-ਦਿਨਾ&lt;ref name=&quot;festival1&quot;/&gt; ਆਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਵਿਖੇ ਮੇਲਾ ਹੋਲਾ ਮੁਹੱਲਾ, ਮਾਰਸ਼ਲ ਆਰਟਸ 'ਤੇ ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
| frequency     = ਸਾਲਾਨਾ
| observedby    = [[ਸਿੱਖ]]
| relatedto     = [[ਹੋਲੀ]], [[ਸ਼ਿਗਮੋ]] ਅਤੇ ਯਾਓਸਾਂਗ
}}{{Sikhism sidebar}}
'''ਹੋਲਾ ਮਹੱਲਾ''' ਜਾਂ '''ਹੋਲਾ''', ਇਹ ਤਿੰਨ ਦਿਨਾਂ ਦਾ [[ਸਿੱਖ]] ਤਿਉਹਾਰ ਹੈ ਜੋ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਾਰਚ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।&lt;ref name=&quot;SikhSpectrum&quot;&gt;{{cite journal |last=Ahluwalia |first=M.S. |date=November 2004 |title=Tourism: The Festival of Hola Mohalla |journal=SikhSpectrum.com Quarterly |issue=18 |url=http://www.sikhspectrum.com/112004/hola.htm |access-date=2008-09-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080517080324/http://www.sikhspectrum.com/112004/hola.htm |archive-date=17 May 2008 |url-status=usurped }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Calendar&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.sikhworld.co.uk/page19.html |title=Sikh Calendar |access-date=2008-09-17 |work=SikhWorld.co.uk |author=Amolak Singh |archive-date=2017-11-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171115103849/http://www.sikhworld.co.uk/page19.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ਇਹ [[ਚੇਤ]] ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਦੂਜੇ ਦਿਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਹਿੰਦੂ ਬਸੰਤ ਤਿਉਹਾਰ [[ਹੋਲੀ]] ਤੋਂ ਇੱਕ ਦਿਨ ਬਾਅਦ, ਪਰ ਕਈ ਵਾਰ ਇਸ ਨਾਲ ਮੇਲ ਖਾਂਦਾ ਹੈ।&lt;ref&gt;Fieldhouse, Paul  (2017) Food, Feasts, and Faith: An Encyclopedia of Food Culture in World Religions [2 volumes]. ABC-CLIO [https://books.google.com/books?id=P-FqDgAAQBAJ&amp;dq=hola+mohalla&amp;pg=PA270]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Yang, Ananad. A. (1998) Bazaar India: Markets, Society, and the Colonial State in Gangetic Biharr University of California Press [https://books.google.com/books?id=D5lQutvzAp4C&amp;dq=holi+first+day+of+chait&amp;pg=PA133]&lt;/ref&gt;
ਹੋਲਾ ਮੁਹੱਲਾ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਦੇ ਸਿੱਖਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਤਿਉਹਾਰ ਹੈ।

[[ਆਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ]] ਵਿਖੇ ਹੋਲੀ ਅਤੇ ਹੋਲੇ ਦੌਰਾਨ ਲੱਗਣ ਵਾਲਾ ਮੇਲਾ ਰਵਾਇਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਤਿੰਨ ਦਿਨਾਂ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਪਰ ਭਾਗੀਦਾਰ ਇੱਕ ਹਫ਼ਤੇ ਲਈ ਆਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਕੈਂਪਿੰਗ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਲੜਾਈ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਅਤੇ ਬਹਾਦਰੀ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਾਂ ਦਾ ਆਨੰਦ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ [[ਕੀਰਤਨ]], ਸੰਗੀਤ ਅਤੇ ਕਵਿਤਾ ਸੁਣਦੇ ਹਨ।&lt;ref name=&quot;Ceremonies&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.sikhworld.co.uk/page22.html |title=Sikh Ceremonies |access-date=2008-09-17 |work=SikhWorld.co.uk |author=Amolak Singh |archive-date=2008-07-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080705124105/http://www.sikhworld.co.uk/page22.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ਭੋਜਨ ਲਈ, ਜੋ ਕਿ ਸਿੱਖ ਸੰਸਥਾ ([[ਗੁਰਦੁਆਰਾ]]) ਦਾ ਇੱਕ ਅਨਿੱਖੜਵਾਂ ਅੰਗ ਹੈ, ਸੈਲਾਨੀ ਪੰਗਤਾਂ (ਕਤਾਰਾਂ) ਵਿੱਚ ਇਕੱਠੇ ਬੈਠਦੇ ਹਨ ਅਤੇ [[ਲੰਗਰ (ਸਿੱਖ ਧਰਮ)|ਲੰਗਰਾਂ]] ਦਾ ਲੈਕਟੋ-ਸ਼ਾਕਾਹਾਰੀ ਭੋਜਨ ਖਾਂਦੇ ਹਨ।&lt;ref name=&quot;SikhChic&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.sikhchic.com/article-detail.php?id=119&amp;cat=5 |title=The Hola Mohalla Festival |access-date=2008-09-17 |work=SikhChic.com |date=March 2007 }}{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਅਗਸਤ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; ਇਹ ਸਮਾਗਮ ਹੋਲਾ ਮੁਹੱਲਾ ਵਾਲੇ ਦਿਨ [[ਤਖ਼ਤ ਸ੍ਰੀ ਕੇਸਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬ|ਤਖ਼ਤ ਕੇਸਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬ]] ਦੇ ਨੇੜੇ ਇੱਕ ਲੰਬੇ, &quot;ਫੌਜੀ ਸ਼ੈਲੀ&quot; ਦੇ ਜਲੂਸ ਨਾਲ ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਪੰਜ ਅਸਥਾਈ ਅਧਿਕਾਰਾਂ (ਜਿਸਨੂੰ &quot;[[ਪੰਜ ਤਖ਼ਤ ਸਾਹਿਬਾਨ|ਪੰਜ ਤਖ਼ਤ]]&quot; ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ) ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ।&lt;ref name=&quot;Celebrate&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.gurbani.org/articles/webart304.htm |title=Celebrating Holi |access-date=2008-09-17 |work=Reflections On Gurbani |author=T. Singh |date= 15 August 2008 }}&lt;/ref&gt;

==ਸ਼ਬਦੀ ਅਰਥ==
'ਹੋਲਾ' [[ਅਰਬੀ ਭਾਸ਼ਾ]] ਦੇ ਸ਼ਬਦ ਹੂਲ ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਹੈ ਜਿਸਦੇ ਅਰਥ ਭਲੇ ਕੰਮਾਂ ਲਈ ਜੂਝਣਾ, ਸੀਸ ਤਲੀ 'ਤੇ ਧਰ ਕੇ ਲੜਨਾ, ਤਲਵਾਰ ਦੀ ਧਾਰ 'ਤੇ ਚੱਲਣਾ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ। ਮਹੱਲਾ ਸ਼ਬਦ ਦੇ ਅਰਥ ਹਨ ਉਹ ਅਸਥਾਨ ਜਿੱਥੇ ਫ਼ਤਹਿ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਟਿਕਾਣਾ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ। [[ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ|ਦਸਮੇਸ਼ ਪਿਤਾ]] ਜੀ ਨੇ ਨਿੱਘਰ ਚੁੱਕੇ ਸਮਾਜ ਦੇ ਦੱਬੇ-ਕੁਚਲੇ ਅਤੇ ਲਿਤਾੜੇ ਜਾ ਰਹੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਹੋਂਦ ਦਾ ਅਹਿਸਾਸ ਤੇ ਸਵੈਮਾਨ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਵਾਉਣ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਡਰਤਾ ਤੇ ਨਿਰਭੈਤਾ ਭਰਨ ਅਤੇ ਸੂਰਬੀਰ ਯੋਧੇ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਖ਼ਾਲਸਾ ਪੰਥ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਚਰਨ ਪਾਹੁਲ ਦੀ ਥਾਂ ਖੰਡੇ-ਬਾਟੇ ਦਾ [[ਅੰਮ੍ਰਿਤ]] ਤੇ ਹੋਲੀ ਦੀ ਥਾਂ ਹੋਲਾ-ਮਹੱਲਾ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਕੀਤਾ। ਆਜ਼ਾਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਅਤੇ ਜੋਸ਼ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਲਈ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਜਿਥੇ ਨਵਾਂ ਜੀਵਨ ਬਖਸ਼ਿਆ ਉਥੇ ਭਾਰਤੀ ਸਮਾਜ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰੀਤੀ-ਰਿਵਾਜਾਂ ਅਤੇ ਤਿਉਹਾਰ ਮਨਾਉਣ ਦੇ ਢੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਨਕਲਾਬੀ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਲਿਆਂਦੀਆਂ। ਭਾਈ ਕਾਨ੍ਹ ਸਿੰਘ ਅਨੁਸਾਰ- ਹੋਲੇ ਦੇ ਅਰਥ ਹਮਲਾ ਜਾ ਹੱਲਾ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਡਾ. ਵਣਜਾਰਾ ਬੇਦੀ ਨੇ ‘ਮੁਹੱਲਾ' ਨੂੰ ਅਰਬੀ ਦੇ ਸ਼ਬਦ ਮਹਲੱਹੇ ਦਾ ਤਦਭਵ ਦੱਸਿਆ ਹੈ। ਜਿਸ ਦਾ ਭਾਵ ਉਸ ਸਥਾਨ ਤੋਂ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ‘ਫ਼ਤਹ' ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਟਿਕਾਣਾ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ। ਪਹਿਲਾ ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਇਸੇ ਭਾਵ ਵਿੱਚ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ। ਜਦੋਂ ਸਿਖੇ ਹੋਏ ਅਸਥਾਨ ਉੱਪਰ ਕੋਈ ਦਲ ਕਾਬਜ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਤਾਂ ਉੱਥੇ ਹੀ ਦਰਬਾਰ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਸ਼ਾਸਤਰਧਾਰੀ ਤੇ ਗਜ਼ਨੀ ਦੇ ਕਮਾਲ ਵਿਖਾਉਂਦੇ ਪਰ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਜਲੂਸ ਲਈ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਹੋ ਗਿਆ। ਜੋ ਫ਼ੌਜੀ ਸੱਜ ਪੱਜ ਕੇ ਨਗਾਰਿਆਂ ਦੀ ਚੋਟ ਨਾਲ ਆਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਗੁਰਧਾਮ ਤੋਂ ਦੂਜੇ ਗੁਰਧਾਮਾ ਦੀ ਯਾਤਰਾਂ ਲਈ ਨਿਕਲਦਾ ਸੀ।&lt;ref name=&quot;Calendar&quot;/&gt;{{Quote box|width=246px|bgcolor=#ACE1AF|align=right|quote=ਔਰਨ ਕੀ ਹੋਲੀ ਮਮ ਹੋਲਾ। ਕਹਯੋ ਕ੍ਰਿਪਾਨਿਧ ਬਚਨ ਅਮੋਲਾ।|salign=right |source=— ਕਵੀ ਸੁਮੇਰ}}

==ਹੋਲੇ ਮੁਹੱਲੇ ਦਾ ਮੁੱਢ==
ਹੋਲਾ ਮੁਹੱਲਾ ਪੁਰਬ ਦਾ ਮੁੱਢ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਨੇ ਆਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਕਿਲ੍ਹੇ ਵਿਚ, ਚੇਤ ਵਦੀ ਏਕਤ ਸੰਮਤ 1757 ਨੂੰ ਬੰਨ੍ਆ। ਇਤਿਹਾਸਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਹੋਲੀ ਨੂੰ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਉਪਮਾ ਹੋਲਾ ਮੁਹੱਲਾ ਦੇਣ ਦਾ ਮਨੋਰਥ ਸਿੱਖ ਨੂੰ ਅਨਿਆਂ, ਜੁਲਮ ਉੱਤੇ ਸੱਚ ਅਤੇ ਨਿਆਂ ਦੀ ਜਿੱਤ ਦਾ ਸੰਕਲਪ ਦ੍ਰਿੜ ਕਰਵਾਉਣਾ ਸੀ। ਸ੍ਰੀ [[ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ]] ਵੱਲੋਂ ਮੁਰਦਾ ਹੋ ਚੁੱਕੀ, ਭਾਰਤੀ ਖਲਕਤ ਨੂੰ ਉਸ ਵੇਲੇ ਦੇ ਜਾਬਰ ਤੇ ਜਾਲਮ ਹਾਕਮਾਂ ਖਿਲਾਫ ਸੰਘਰਸ਼ ਕਰਨ ਤੇ ਕੌਮ 'ਚ ਜੋਸ਼ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਲਈ ਪੁਰਾਤਨ ਹੋਲੀ ਦੇ ਤਿਉਹਾਰ ਨੂੰ ਨਵਾਂ ਰੂਪ ਦੇ ਕੇ 1701 ਈ: 'ਚ ਹੋਲੇ ਮਹੱਲੇ ਦੀ ਪ੍ਰੰਪਰਾ ਆਰੰਭ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵੱਲੋਂ ਖਾਲਸਾਈ ਫੌਜਾਂ ਦੇ ਦੋ ਮਨਸੂਈ ਦਲਾਂ 'ਚ ਸਾਸ਼ਤਰ ਵਿਦਿਆ ਦੇ ਜੰਗੀ ਮੁਕਾਬਲੇ ਕਰਵਾਏ ਜਾਂਦੇ ਸਨ ਤੇ ਚੰਗਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਅੱਜ ਵੀ ਉਸੇ ਰਵਾਇਤ ਅਨੁਸਾਰ ਹੋਲਾ ਮਹੱਲਾ ਮਨਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਵਾਸੀਆਂ ਨੇ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਕਾਲ ਤੋਂ ਹਰੇਕ ਰੁੱਤ ਦੇ ਬਦਲਣ 'ਤੇ ਆਪਣੇ ਦਿਲੀ ਭਾਵਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਗਟਾਵਾ ਕਰਨ ਲਈ ਤਿਉਹਾਰ ਨੀਯਤ ਕੀਤੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬਾਨ ਇਨ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰੰਪਰਾਗਤ ਤਿਉਹਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਨਰੋਆ ਅਤੇ ਰਹੱਸਮਈ ਪਰਿਵਰਤਨ ਲਿਆਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਇਸ ਲਈ ਸਤਿਗੁਰਾਂ ਨੇ ਜਿਹੜਾ ਗੁਰਮਤਿ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਸਿਰਜਿਆ ਉਸ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਭਾਰਤੀ ਤਿਉਹਾਰਾਂ ਨੂੰ ਪਰਮਾਰਥ ਦੇ ਅਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਕੇ ਰੂਪਮਾਨ ਕੀਤਾ ਤਾਂ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਸਮਾਜ ਨੂੰ ਕੋਈ ਉਸਾਰੂ ਸੇਧ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕੇ। ਖ਼ਾਲਸੇ ਵਲੋਂ ਹੋਲਾ ਤਲਵਾਰਾਂ, ਬਰਛਿਆਂ ਅਤੇ ਨੇਜ਼ਿਆਂ ਨਾਲ ਖੇਡਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। [[ਹੋਲੀ]] ਦਾ ਇਹ ਬਦਲ ਹੋਲੇ-ਮਹੱਲੇ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਨਵ-ਸੰਕਲਪ ਵਜੋਂ ਸੀ।

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੋਲਾ ਮਹੱਲਾ ਆਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਮਸ਼ਹੂਰ ਮੇਲਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਲੋਕ ਕਈ ਥਾਵਾਂ ਤੋਂ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਹੋਲਾ ਮਹੱਲਾ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਆਜਾਦੀ ਬਹਾਦਰੀ ਤੇ ਦਾਨਸ਼ਸੰਦੀ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੈ, ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਸਿੱਖ ਨੂੰ ਸਿੰਘ ਖਾਲਸਾ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵਹਿਮਾ ਭਰਮਾਂ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਕੇ ਇੱਕ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਕੌਮ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ ਕੀਤੀ। ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚੋਂ ਊਚ-ਨੀਚ, ਭਿੰਨ-ਭੇਦ ਮੁਕਾ ਕੇ ਹੀ ਖੁਸ਼ੀ ਵਜੋਂ ਹੋਲਾ ਮਹੱਲਾ ਸਨਾਉਣ ਆਰੰਭਿਆ। ਜਦੋਂ ਹੋਲੇ ਮਹੱਲੇ ਦਾ ਜਲੂਸ ਕਢਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉਸਦੇ ਅੱਗੇ-ਅੱਗੇ ਯੁੱਧ ਕਲਾ ਦਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਮੰਗ ਅਨੁਸਾਰ ਮਨੁੱਖਤਾ ਦਾ ਮਨੋਬਲ ਉੱਚਿਆਂ ਚੁੱਕਣ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਸਰੀਰਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬਲਵਾਨ ਕਰਨ ਦੇ ਨਵੇਂ ਸਾਧਨ ਅਪਣਾਏ ਭਗਤੀ-ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਆਦਰਸ਼ਕ ਸੁਮੇਲ ਲਈ ਸ਼ਸਤਰਾਂ ਦੇ ਸਤਿਕਾਰ ਅਤੇ ਸਹੀ ਪ੍ਰਯੋਗ ਉੱਪਰ ਬਲ ਦਿੱਤਾ। ਇਸੇ ਪਰਿਵਰਤਨ ਤਹਿਤ ਖ਼ਾਲਸਾ ਪੰਥ ਵਿੱਚ ਹੋਲਾ ਮਹੱਲਾ ਪੁਰਬ ਦਾ ਮੰਤਵ ਅਤੇ ਉਦੇਸ਼ ਬੜੇ ਉਸਾਰੂ ਅਤੇ ਸਾਰਥਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤਾ।

==ਯੁੱਧ-ਵਿੱਦਿਆ ਅਤੇ ਰਸਮਾਂ==
ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਖ਼ਾਲਸੇ ਨੂੰ ਯੁੱਧ-ਵਿੱਦਿਆ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਬੀਨ ਬਣਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਇਸ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਸ ਤਿਉਹਾਰ ਦਾ ਸੰਬੰਧ ਸੂਰਮਤਾਈ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ। ਮਹੱਲਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੀ ਮਸਨੂਈ ਲੜਾਈ ਹੈ, ਪੈਦਲ ਅਤੇ ਘੋੜ-ਸਵਾਰ ਸ਼ਸਤਰਧਾਰੀ ਸਿੰਘਾਂ ਦੇ ਦਲ ਬਣਾ ਕੇ ਇੱਕ ਖਾਸ ਹਮਲੇ ਦੀ ਥਾਂ 'ਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਅਨੇਕ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਕਰਤੱਬ ਦਿਖਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਆਪ ਇਸ ਮਸਨੂਈ ਲੜਾਈ ਨੂੰ ਵੇਖਦੇ ਅਤੇ ਦੋਵਾਂ ਦਲਾਂ ਨੂੰ ਲੋੜੀਂਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਜਿਹੜਾ ਦਲ ਜੇਤੂ ਹੁੰਦਾ, ਉਸ ਨੂੰ ਦੀਵਾਨ ਵਿੱਚ [[ਸਿਰੋਪਾਓ]] ਬਖਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਘੋੜਸਵਾਰੀ ਤੇ ਗਤਕੇਬਾਜ਼ੀ ਦੇ ਜੰਗਜ਼ੂ ਕਰਤੱਬ ਦੇਖਣਯੋਗ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.singhsabha.com/holla_mohalla.htm Nihang |title=Festival of war |accessdate=2009-05-20 |work=Singh Sabha of NY |author=Neena Chaudhry |archive-date=2009-04-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090412033124/http://www.singhsabha.com/holla_mohalla.htm |dead-url=yes }}&lt;/ref&gt; ਇਸ ਮੌਕੇ ਦੀਵਾਨ ਸਜਦੇ, ਕਥਾ ਕੀਰਤਨ ਹੁੰਦਾ, ਬੀਰ ਰਸੀ ਵਾਰਾਂ ਗਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਅਤੇ ਅਨੇਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਫੌਜੀ ਕਵਾਇਦਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ। ਹਰ ਪਾਸੇ ਚੜ੍ਹਦੀ ਕਲਾ ਦਾ ਮਾਹੌਲ ਬਣਿਆ ਰਹਿੰਦਾ। ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰੀਆਂ ਕਾਰਵਾਈਆਂ ਵਿੱਚ ਖੁਦ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੁੰਦੇ ਅਤੇ ਸਿੱਖਾਂ ਦਾ ਉਤਸ਼ਾਹ ਵਧਾਉਂਦੇ। ਸ੍ਰੀ ਆਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਹੋਲਾ ਮਹੱਲਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮਨਾਏ ਜਾਂਦੇ। ਜੰਗਜ਼ੂ ਤਿਉਹਾਰ 'ਤੇ ਸਿੰਘਾਂ ਦੀਆਂ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਲੜੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਅਭਿਆਸ ਰੂਪੀ ਮਸਨੂਈ ਲੜਾਈਆਂ ਨੇ ਭਾਰਤੀ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਮਨੋਬਲ ਨੂੰ ਉੱਚਾ ਕੀਤਾ। ਲੋਕ ਕਾਇਰਤਾ ਭਰੇ ਮਾਹੌਲ 'ਚੋਂ ਨਿਕਲ ਕੇ ਇਸ ਉਤਸਵ ਵਿੱਚ ਧੜਾ-ਧੜ ਬੜੇ ਜੋਸ਼ ਤੇ ਸਜ-ਧਜ ਨਾਲ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੋਣ ਲੱਗੇ। 'ਹੋਲਾ ਮਹੱਲਾ' ਸਾਨੂੰ ਇੱਕ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਜਦ ਤਕ ਇਸ ਜਗਤ ਵਿੱਚ ਮਚ ਰਹੇ 'ਮਹੱਲੇ' ਅੰਦਰ ਅਸੀਂ ਪੂਰੇ ਬਲ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਕਰਮ ਨਾਲ ਸ਼ਾਮਿਲ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ, ਅਸੀਂ ਹੋਰਾਂ ਕੋਲੋਂ ਪਛੜ ਜਾਵਾਂਗੇ। ਜੇ ਅਸੀਂ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਇਸ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਸਫਲ ਕਰੀਏ ਤਾਂ ਸਾਨੂੰ ਪਿਤਾ ਕਲਗੀਧਰ ਦਾ ਦੱਸਿਆ, ਉਦੇਸ਼ ਚੇਤੇ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਸਾਨੂੰ ਹੋਲੇ ਮਹੱਲੇ ਤੋਂ ਸੱਚਾ ਉੱਦਮੀ ਜੀਵਨ ਲੈ ਕੇ ਆਪਣੀ ਤਕਦੀਰ ਨੂੰ ਨਵੇਂ ਸਿਰਿਓਂ ਘੜਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। 

==ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਥਾਨਾਂ ਤੇ ਹੋਲੇ-ਮਹੱਲੇ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ==
*ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਦੁਆਰਾ ਆਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਹੋਲਾ ਮੁਹੱਲਾ ਕੱਢਣ ਦੀ ਰੀਤ ਵਰਤਮਾਨ ਸਮੇਂ ਵੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਨਿਹੰਗ ਸਿੰਘ ਤਖ਼ਤ ਸ੍ਰੀ ਕੇਸਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬ ਤੋਂ ਅਰਦਾਸ ਕਰਨ ਉਪਰੰਤ ਹੋਲਾ ਮਹੱਲਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਨਗਾਰਿਆਂ ਦੀ ਗੂੰਜ ਵਿੱਚ ਨਿਸ਼ਾਨ ਸਾਹਿਬ ਚੜ੍ਹਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਖ਼ਤ ਸ੍ਰੀ ਕੇਸਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬ ਆਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਵਿਖੇ ਲੱਗਣ ਵਾਲੇ ਇਸ ਮੇਲੇ ਵਿੱਚ ਦੂਰ-ਦੂਰ ਤੋਂ ਲੋਕ ਵਹੀਰਾ ਘੱਤ ਕੇ ਆਉਂਦੇ ਹਨ।
*(ਹਜ਼ੂਰ ਸਾਹਿਬ ਨਾਦੇੜ) ਵਿੱਚ ਵੀ ਹੋਲੇ ਮਹੱਲੇ ਦਾ ਜਲੂਸ ਨਿਕਲਦਾ ਹੈ। ਜਲੂਸ ਦੇ ਅੱਗੇ ਇੱਕ ਸ਼ਿੰਗਾਰਿਆਂ ਹੋਇਆ ਨੀਲਾ ਘੋੜਾ ਚੱਲਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪਿੱਛੇ ਸੰਗਤਾਂ। ਫਿਰ ਕੁਝ ਸੂਰਮੇ ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਫਾਇਰ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿਸੇ ਦੁਸ਼ਮਣ ਉੱਪਰ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੋਵੇ। ਘੋੜਾ ਬੜੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਦੌੜਦਾ ਹੈ ਤੇ ਉਸ ਪਿੱਤੇ ਸੰਗਤਾਂ ਦੌੜਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਨੂੰ 'ਮਹੱਲਾ' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹੋਲੇ ਮਹੱਲੇ ਦਾ ਜਲੂਸ ਆਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਅਤੇ ਹਜ਼ੂਰ ਸਾਹਿਬ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾਂ ਹੋਰ ਕਿਧਰੇ ਨਹੀਂ ਨਿਕਲਦਾ।
*ਹੋਲਾ ਮਹੱਲਾ ਦੀ ਤਿੱਥ ਨੂੰ [[ਪਾਉਂਟਾ ਸਾਹਿਬ]] ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਦੇ ਬਾਹਰ ਮੇਲਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਮੇਲੇ ਵਿੱਚ ਭਾਰੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਦੂਰ-ਦੁਹਾਡੇ ਤੋਂ ਆਏ ਲੋਕ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਸਥਾਨ ਦੀ ਇਤਿਹਾਸਕ ਤੌਰ ਦੀ ਭਾਰੀ ਮਹੱਤਤਾ ਹੈ। ਡਾ. ਵਣਜਾਰਾ ਬੇਦੀ ਅਨੁਸਾਰ, “ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ 1742 ਬਿਕਰਮੀ ਵਿੱਚ 52 ਕਵੀਆ ਅਤੇ ਇੱਥੇ ਸਾਢੇ ਚਾਰ ਸਾਲ ਰਹੇ ਸਨ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਪਾਉਂਟਾ ਸਾਹਿਬ ਵਿੱਚ ਹੋਲੇ ਮੁਹੱਲੇ ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਸੂਰਮੇ ਆਪਣੇ ਕਰਤੱਬ ਵਿਖਾਉਂਦੇ ਅਤੇ ਕਵੀ ਆਪਣੀ ਕਵਿਤਾ ਸੁਣਾਉਂਦੇ ਸਨ।

== ਨੋਟ ==
{{reflist|group=note}}

==ਹਵਾਲੇ==
{{ਹਵਾਲੇ}}

{{ਸਿੱਖੀ}}

[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿੱਖ ਤਿਉਹਾਰ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਿਹੰਗ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਧਾਰਮਿਕ ਤਿਉਹਾਰ]]</text>
      <sha1>50wl4mwmzimc68io1571fckw4y9j4n2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Nitesh Gill</title>
    <ns>3</ns>
    <id>53134</id>
    <revision>
      <id>845218</id>
      <parentid>845098</parentid>
      <timestamp>2026-08-28T01:38:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AMAN KUMAR</username>
        <id>59900</id>
      </contributor>
      <comment>/* 'ਉਝਹੋਰੋਦ ਕਿਲਾ' ਲੇਖ ਦੇ ਰੀਡਾਇਰੈਕਟ ਸੰਬੰਧੀ */ ਜੁਆਬ</comment>
      <origin>845218</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="119883" sha1="7lmq665b3y5a0d5gv1uarqo9lyxjwf9" xml:space="preserve">{{ਜੀ ਆਇਆਂ ਨੂੰ}}[[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Satdeep gill|Satdeep gill]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Satdeep gill|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) ੦੨:੪੧, ੨੬ ਨਵੰਬਰ ੨੦੧੪ (UTC)

== [[ਵਰਤੌਂਕਾਰ:Parveer Grewal]] ==

ਵਰਤੌਂਕਾਰ:Parveer Grewal ਦਾ ਐਡਮਿਨ ਬਣਨ ਲਈ [https://pa.wikipedia.org/wiki/ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ:ਐਡਮਿਨ_ਬਣਨ_ਲਈ_ਬੇਨਤੀਆਂ#.E0.A8.B5.E0.A8.B0.E0.A8.A4.E0.A9.8C.E0.A8.82.E0.A8.95.E0.A8.BE.E0.A8.B0:Parveer_Grewal ਇਸ ਲਿੰਕ] ਉੱਤੇ ਜਾਕੇ ਸਮਰਥਨ ਕਰੋ। --[[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Satdeep gill|Satdeep gill]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Satdeep gill|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) ੧੬:੨੦, ੨੮ ਨਵੰਬਰ ੨੦੧੪ (UTC)

== ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Charan Gill  ==

ਵਰਤੋਂਕਾਰ Charan Gill ਨੂੰ ਐਡਮਿਨ ਬਣਾਉਣ ਲਈ [https://pa.wikipedia.org/wiki/%E0%A8%B5%E0%A8%BF%E0%A8%95%E0%A9%80%E0%A8%AA%E0%A9%80%E0%A8%A1%E0%A9%80%E0%A8%86:%E0%A8%90%E0%A8%A1%E0%A8%AE%E0%A8%BF%E0%A8%A8_%E0%A8%AC%E0%A8%A3%E0%A8%A8_%E0%A8%B2%E0%A8%88_%E0%A8%AC%E0%A9%87%E0%A8%A8%E0%A8%A4%E0%A9%80%E0%A8%86%E0%A8%82#.E0.A8.B5.E0.A8.B0.E0.A8.A4.E0.A9.8C.E0.A8.82.E0.A8.95.E0.A8.BE.E0.A8.B0:Charan_Gill ਇਸ ਲਿੰਕ] ਉੱਤੇ ਜਾ ਕੇ ਸਮਰਥਨ ਦੇਵੋ।--[[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Parveer Grewal|Parveer Grewal]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Parveer Grewal|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) ੧੬:੫੩, ੨੯ ਨਵੰਬਰ ੨੦੧੪ (UTC)

== ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਉੱਤੇ ਬਿਊਰੋਕਰੈਟ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ==

[https://pa.wikipedia.org/wiki/%E0%A8%B5%E0%A8%BF%E0%A8%95%E0%A9%80%E0%A8%AA%E0%A9%80%E0%A8%A1%E0%A9%80%E0%A8%86:%E0%A8%B8%E0%A9%B1%E0%A8%A5#.E0.A8.AA.E0.A9.B0.E0.A8.9C.E0.A8.BE.E0.A8.AC.E0.A9.80_.E0.A8.B5.E0.A8.BF.E0.A8.95.E0.A9.80.E0.A8.AA.E0.A9.80.E0.A8.A1.E0.A9.80.E0.A8.86_.E0.A8.89.E0.A9.B1.E0.A8.A4.E0.A9.87_.E0.A8.AC.E0.A8.BF.E0.A8.8A.E0.A8.B0.E0.A9.8B.E0.A8.95.E0.A8.B0.E0.A9.88.E0.A8.9F_.E0.A8.A6.E0.A9.80_.E0.A8.9C.E0.A8.BC.E0.A8.B0.E0.A9.82.E0.A8.B0.E0.A8.A4 ਇਸ ਲਿੰਕ] ਉੱਤੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਵਿਚਾਰ ਸਾਂਝੇ ਕਰੋ। --[[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Satdeep gill|Satdeep gill]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Satdeep gill|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) ੦੯:੩੩, ੧ ਦਸੰਬਰ ੨੦੧੪ (UTC)

== ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Satdeep Gill ਲਈ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕੀ ਹੱਕ ==

ਮੇਰੇ ਆਰਜ਼ੀ ਪਰਸ਼ਾਸਕੀ ਹੱਕਾਂ ਦੀ ਮਿਆਦ ਤੀਜੀ ਵਾਰ ਮੁੱਕ ਗਈ ਹੈ ਅਤੇ ਮੈਨੂੰ ਲਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਹੁਣ ਮੈਨੂੰ ਸਥਾਈ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕੀ ਹੱਕ ਮਿਲ ਜਾਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। ਮੇਰਾ ਸਮਰਥਨ ਜਾਂ ਵਿਰੋਧ ਕਰਨ ਲਈ [https://pa.wikipedia.org/wiki/%E0%A8%B5%E0%A8%BF%E0%A8%95%E0%A9%80%E0%A8%AA%E0%A9%80%E0%A8%A1%E0%A9%80%E0%A8%86:%E0%A8%90%E0%A8%A1%E0%A8%AE%E0%A8%BF%E0%A8%A8_%E0%A8%AC%E0%A8%A3%E0%A8%A8_%E0%A8%B2%E0%A8%88_%E0%A8%AC%E0%A9%87%E0%A8%A8%E0%A8%A4%E0%A9%80%E0%A8%86%E0%A8%82#.E0.A8.B5.E0.A8.B0.E0.A8.A4.E0.A9.8B.E0.A8.82.E0.A8.95.E0.A8.BE.E0.A8.B0:Satdeep_Gill ਇਸ ਲਿੰਕ] ਉੱਤੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਦਸਤਖ਼ਤ ਕਰਕੇ ਵੋਟ ਪਾਓ।--[[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Satdeep Gill|Satdeep Gill]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Satdeep Gill|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) ੧੪:੪੨, ੨ ਅਗਸਤ ੨੦੧੫ (UTC)

==ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਇੱਕ ਬਾਰਨਸਟਾਰ==
{| style=&quot;background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;&quot;
|rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;vertical-align: middle; padding: 5px;&quot; | [[File:Asia medal.svg|100px]]
|style=&quot;font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;&quot; | '''The Asian Month Barnstar'''
|-
|style=&quot;vertical-align: middle; padding: 3px;&quot; |  [[ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ:ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਏਸ਼ੀਆਈ ਮਹੀਨਾ|ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਏਸ਼ੀਆਈ ਮਹੀਨਾ]] 2015 ਵਿੱਚ ਤੁਹਾਡੇ ਯੋਗਦਾਨ ਲਈ ਸ਼ੁਕਰੀਆ! --[[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Satdeep Gill|Satdeep Gill]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Satdeep Gill|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 06:27, 14 ਦਸੰਬਰ 2015 (UTC)
|}

==Request for VOTE==
Plz vote [https://meta.wikimedia.org/wiki/Stewards/Elections_2016/Votes/Hindustanilanguage here] in favour of  Hindustanilanguages for Stewards election .It is my request . --[[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Abbas dhothar|Abbas dhothar]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Abbas dhothar|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 17:59, 9 ਫ਼ਰਵਰੀ 2016 (UTC)

== ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਏਸ਼ੀਆਈ ਮਹੀਨਾ ==

ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਏਸ਼ੀਆਈ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਭਾਗ ਲੈਣ ਅਤੇ 5 ਜਾਂ ਵੱਧ ਲੇਖ ਬਣਾਉਣ ਕਰਕੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪੋਸਟਕਾਰਡ ਭੇਜਿਆ ਜਾਵੇਗਾ ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ [https://docs.google.com/forms/d/1IcS3s8e052z17ITvPH-sQG_J5us9XYo8ULEQ2wBBvWA/viewform ਇਸ ਲਿੰਕ] ਉੱਤੇ ਜਾਕੇ ਆਪਣੇ ਬਾਰੇ ਕੁਝ ਜਾਣਕਾਰੀ ਸਾਂਝੀ ਕਰੋ।--[[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Satdeep Gill|Satdeep Gill]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Satdeep Gill|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 18:09, 17 ਜਨਵਰੀ 2016 (UTC)

== Address Collection Notice ==

Hi there, thank you for contributing to Wikipedia Asian Month in November 2015. You are qualified to receive (a) postcard(s) but we did not [[:m:Wikipedia Asian Month/2015 Qualified Editors/No Response|hear your back]] in past two months, or it could be an error on Google's server or a mistake. If you still willing to receive one, please use [https://docs.google.com/forms/d/1--lxwpExIYg35hcd7Wq-i8EdtqEEeCS5JkIhVTh6-TE/viewform this new survey]to submit your mailing address. The deadline will be March 20th.

--[[User:AddisWang|AddisWang]] ([[User talk:AddisWang|talk]]) 14:40, 9 March 2016 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:AddisWang@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Wikipedia_Asian_Month/2015_Qualified_Editors/No_Response&amp;oldid=15425406 --&gt;

== ਲੇਖ ਸੁਧਾਰ ਐਡਿਟਾਥਨ ਸਬੰਧੀ  ==

ਸਤਿ ਸ਼੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਜੀ, ਅਪ੍ਰੈਲ ਦੇ ਲੇਖ ਸੁਧਾਰ ਐਡਿਟਾਥਨ ਜੋ ਪੰਨੇ ਤੁਸੀਂ ਸੁਧਾਰੇ ਹਨ ਜ਼ਰਾ ਇੱਕ ਝਾਤ ਮਾਰ ਕੇ ਦੇਖ ਲਵੋ ਕਿ ਮੁਲਾਂਕਣ ਲਈ ਉਹ [[ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ:ਲੇਖ_ਸੁਧਾਰ_ਐਡਿਟਾਥਾਨ_(1-30_ਅਪਰੈਲ_2016)|ਇਸ ਸੂਚੀ]] ਜੋੜੇ ਗਏ ਹਨ ਜਾਂ ਨਹੀਂ।ਜੇਕਰ ਤੁਹਾਡਾ ਕੋਈ ਲੇਖ ਸੂਚੀਬੱਧ ਹੋਣ ਤੋਂ ਰਹਿ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਇਸ ਬਾਰੇ ਮੈਨੂੰ ਸੂਚਿਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ। ਧੰਨਵਾਦ। --[[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Satnam S Virdi|Satnam S Virdi]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Satnam S Virdi|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 16:42, 6 ਮਈ 2016 (UTC)

==ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਇੱਕ ਬਾਰਨਸਟਾਰ==

{| style=&quot;border: 1px solid {{{border|gray}}}; background-color: {{{color|#fdffe7}}}; width=100%;&quot;
|rowspan=&quot;2&quot; valign=&quot;middle&quot; | [[File:Articles for improvement star.svg|200px]]
|rowspan=&quot;2&quot; |
|style=&quot;font-size: x-large; padding: 0; vertical-align: middle; height: 1.1em;&quot; | '''[[ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ:ਲੇਖ ਸੁਧਾਰ ਐਡਿਟਾਥਾਨ (1-30 ਅਪਰੈਲ 2016)|ਲੇਖ ਸੁਧਾਰ ਐਡਿਟਾਥਾਨ ]]'''
|-
|style=&quot;vertical-align: middle; direction:ltr; border-top: 1px solid gray;&quot; |&lt;br/&gt; '''ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਲੇਖ ਸੁਧਾਰ ਐਡਿਟਾਥਾਨ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਣ ਦੇ ਲਈ ਤੁਹਾਡਾ ਬਹੁਤ ਬਹੁਤ ਸ਼ੁਕਰੀਆ!''' &lt;br/&gt;'''ਉਮੀਦ ਹੈ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਅੱਗੇ ਵੀ ਇਸੇ ਤਰਾਂ ਹੀ ਆਪਣਾ ਯੋਗਦਾਨ ਦਿੰਦੇ ਰਹੋਗੇ।'''--[[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Baljeet Bilaspur|Baljeet Bilaspur]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Baljeet Bilaspur|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 06:15, 8 ਮਈ 2016 (UTC)
|}

== Rio Olympics Edit-a-thon ==

Dear Friends &amp; Wikipedians, Celebrate the world's biggest sporting festival on Wikipedia. The Rio Olympics Edit-a-thon aims to pay tribute to Indian athletes and sportsperson who represent India at Olympics. Please find more details '''[[:m:WMIN/Events/India At Rio Olympics 2016 Edit-a-thon/Articles|here]]'''.  The  Athlete who represent their country at Olympics, often fail to attain their due recognition. They bring glory to the nation. Let's write articles on them, as a mark of tribute.

For every 20 articles created collectively, a tree will be planted. Similarly, when an editor completes 20 articles, a book will be awarded to him/her. Check the main page for more details. Thank you. [[:en:User:Abhinav619|Abhinav619]] &lt;small&gt;(sent using [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:MediaWiki message delivery|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 16:54, 16 ਅਗਸਤ 2016 (UTC), [[:m:User:Abhinav619/UserNamesList|subscribe/unsubscribe]])&lt;/small&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Titodutta@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Abhinav619/UserNamesList&amp;oldid=15842813 --&gt;

== Invitation from Wikipedia Asian Month ==

Hi Nitesh, I'm Addis Wang, one of the organizer of the [[m:Wikipedia Asian Month|Wikipedia Asian Month]]. I would like to invite you organize the Wikipedia Asian Month in upcoming November along with Satdeep. Please let me know your consideration and feel free to contact me on [[m:User_talk:AddisWang|my meta talk page]].--[[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:AddisWang|AddisWang]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:AddisWang|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 22:13, 26 ਅਕਤੂਬਰ 2016 (UTC)

== Nikolai Noskov ==

Namaste Nitesh Gill! Can you make an article in your Punjabi-language about singer [[:en:Nikolai Noskov|Nikolai Noskov]]? If you create this article, I will be very grateful! Thank you! --[[ਖ਼ਾਸ:ਯੋਗਦਾਨ/89.110.7.24|89.110.7.24]] 13:06, 16 ਅਪਰੈਲ 2017 (UTC)

== 100ਵਿਕੀਦਿਨ ਪੂਰੇ ਕਰਨ 'ਤੇ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਇੱਕ ਬਾਰਨਸਟਾਰ ==

{| style=&quot;border: 1px solid {{{border|gray}}}; background-color: {{{color|#fdffe7}}}; width=100%;&quot;
|rowspan=&quot;2&quot; valign=&quot;middle&quot; | [[File:100wikidays-barnstar-2.png|200px]]
|rowspan=&quot;2&quot; |
|style=&quot;font-size: x-large; padding: 0; vertical-align: middle; height: 1.1em;&quot; | '''[[:meta:100wikidays|The #100wikidays Barnstar]]'''
|-
|style=&quot;vertical-align: middle; direction:ltr; border-top: 1px solid gray;&quot; | Dear Nitesh Gill,&lt;br/&gt;&lt;br/&gt;I award you this barnstar to commemorate the successful completion of your #100wikidays challenge which you had started on 1 March 2017! Please accept it as a token of my appreciation and respect for the tireless contributions you have made! Keep up the &lt;s&gt;good&lt;/s&gt; great work!&lt;br&gt;&lt;br&gt; Thank you! 
- [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Satpal Dandiwal|Satpal Dandiwal]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Satpal Dandiwal|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 14:10, 15 ਸਤੰਬਰ 2017 (UTC)
|}}

== A barnstar for you! ==

{| style=&quot;background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;&quot;
|rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;vertical-align: middle; padding: 5px;&quot; | [[File:Original Barnstar Hires.png|100px]]
|style=&quot;font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;&quot; | '''The Original Barnstar'''
|-
|style=&quot;vertical-align: middle; padding: 3px;&quot; | ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਤੇ ਤੁਹਾਡੇ ਯੋਗਦਾਨ ਲਈ ਬਾਰਨਸਟਾਰ [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Tow|Tow]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Tow|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 19:39, 8 ਜਨਵਰੀ 2018 (UTC)
|}

== ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਇੱਕ ਸਨਮਾਨ ==

{| style=&quot;background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;&quot;
|rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;vertical-align: middle; padding: 5px;&quot; | [[File:Tireless Contributor Barnstar Hires.gif|100px]]
|style=&quot;font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;&quot; | '''ਲਗਾਤਾਰ ਸਰਗਰਮ ਬਾਰਨਸਟਾਰ'''
|-
|style=&quot;vertical-align: middle; padding: 3px;&quot; | ਤੁਸੀਂ ਪਿਛਲੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਲਗਾਤਾਰ ਵਿਕੀ ਉੱਤੇ ਆਪਣਾ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾ ਰਹੇ ਹੋ। ਤੁਸੀਂ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਬਾਰੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਲੇਖ ਬਣਾਏ ਅਤੇ ਸੋਧੇ ਹਨ। ਇਹ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਕੰਮ ਹੈ। ਮੈਨੂੰ ਇਹ ਬਹੁਤ ਵਧੀਆ ਲੱਗਿਆ। ਤੁਹਾਡਾ ਬਹੁਤ-ਬਹੁਤ ਧੰਨਵਾਦ! {{smiley}} [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Satpal Dandiwal|Satpal Dandiwal]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Satpal Dandiwal|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 10:07, 19 ਜਨਵਰੀ 2018 (UTC)
|}

== Thank you for keeping Wikipedia thriving in India ==

&lt;div style=&quot;width:100%; float:{{dir|2=right|3=left}}; height:8px; background:#fff;&quot;&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;width:100%; float:{{dir|2=right|3=left}}; height:8px; background:#36c;&quot;&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;width:100%; float:{{dir|2=right|3=left}}; height:8px; background:#fff;&quot;&gt;&lt;/div&gt;
&lt;span style=&quot;font-size:115%;&quot;&gt;I wanted to drop in to express my gratitude for your participation in this important [[:m:Project Tiger Editathon 2018/redirects/MayTalkpageNotice|contest to increase articles in Indian languages]]. It’s been a joyful experience for me to see so many of you join this initiative. I’m writing to make it clear why it’s so important for us to succeed.

Almost one out of every five people on the planet lives in India. But there is a huge gap in coverage of Wikipedia articles in important languages across India.

This contest is a chance to show how serious we are about expanding access to knowledge across India, and the world. If we succeed at this, it will open doors for us to ensure that Wikipedia in India stays strong for years to come. I’m grateful for what you’re doing, and urge you to continue translating and writing missing articles. 

&lt;mark&gt;'''Your efforts can change the future of Wikipedia in India.'''&lt;/mark&gt;

You can find a list of articles to work on that are missing from Wikipedia right here:

[[:m:Project Tiger Editathon 2018/redirects/MayTalkpageNoticeTopics|https://meta.wikimedia.org/wiki/Supporting_Indian_Language_Wikipedias_Program/Contest/Topics]]

Thank you,

— ''Jimmy Wales, Wikipedia Founder'' 18:18, 1 ਮਈ 2018 (UTC)&lt;/span&gt;
&lt;br/&gt;
&lt;div style=&quot;width:100%; float:{{dir|2=right|3=left}}; height:8px; background:#fff;&quot;&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;width:100%; float:{{dir|2=right|3=left}}; height:8px; background:#36c;&quot;&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;width:100%; float:{{dir|2=right|3=left}}; height:8px; background:#fff;&quot;&gt;&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:RAyyakkannu (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:RAyyakkannu_(WMF)/lists/Project_Tiger_2018_Contestants&amp;oldid=17987387 --&gt;

== ਵਿਕੀਪਰਿਯੋਜਨਾ ਮਹਿਲਾ ਬਾਰੇ ==

@[[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Nitesh Gill|Nitesh Gill]] ਜੀ! ਤੁਸੀਂ ਲਗਾਤਾਰ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਬਾਰੇ ਲੇਖ ਬਣਾ ਰਹੇ ਹੋ ਅਤੇ ਸੋਧ ਰਹੇ ਹੋ. ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ [[ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ:ਵਿਕੀਪਰਿਯੋਜਨਾ ਮਹਿਲਾ|ਵਿਕੀਪਰਿਯੋਜਨਾ ਮਹਿਲਾ]] ਵੀ ਵੇਖੋ ਅਤੇ [[ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ:ਵਿਕੀਪਰਿਯੋਜਨਾ ਮਹਿਲਾ/ਭਾਗ ਲੈਣ ਵਾਲੇ|ਇਸ]] ਸਫੇ ਤੇ ਜਾ ਕੇ ਇਸ ਪਰਿਯੋਜਨਾ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹੋ. ਧੰਨਵਾਦ - &lt;font color=&quot;green&quot; face=&quot;Segoe Script&quot; size=&quot;4&quot;&gt;&lt;b&gt; [[User:Satpal Dandiwal|Satpal Dandiwal]] &lt;/b&gt;&lt;/font&gt;&lt;sup&gt;&lt;font face=&quot;Andalus&quot;&gt; ([[User talk:Satpal Dandiwal|talk]]) &amp;#124;[[Special:Contributions/Satpal Dandiwal|Contribs]])&lt;/font&gt;&lt;/sup&gt; 06:17, 9 ਮਈ 2018 (UTC)

== ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਟਾਈਗਰ ਲੇਖ ਲਿਖਣ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਲਈ ਬਾਰਨਸਟਾਰ ==

{| style=&quot;border: 1px solid {{{border|gray}}}; background-color: {{{color|#fdffe7}}};&quot;
|rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;vertical-align:middle;&quot; | {{#ifeq:{{{2}}}|alt|[[File:Feminism Barnstar Hires.png|100px|The Feminism Barnstar]] | [[File:Feminism Barnstar.jpg|100px|ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਟਾਈਗਰ ਲੇਖ ਲਿਖਣ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਲਈ ਬਾਰਨਸਟਾਰ]] }}

|rowspan=&quot;2&quot; |
|style=&quot;font-size: x-large; padding: 0; vertical-align: middle; height: 1.1em; color: {{{textcolor|black}}}&quot; | '''The Feminism Barnstar'''
|-
|style=&quot;vertical-align: middle; border-top: 1px solid gray; color: {{{textcolor|black}}}&quot; | ਤੁਸੀਂ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਟਾਈਗਰ ਲੇਖ ਲਿਖਣ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ 45 ਲੇਖ ਬਣਾਏ ਹਨ ਅਤੇ ਇਹ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੇ ਜਿੱਤਣ ਵਿੱਚ ਅਹਿਮ ਰਹੇ। ਜੈਂਡਰ ਗੈਪ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਲਈ ਤੁਹਾਡਾ ਯੋਗਦਾਨ ਬਹੁਤ ਵਧੀਆ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਵੀ ਜਿਆਦਾਤਰ ਲੇਖ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਬਾਰੇ ਹਨ। ਤੁਹਾਡਾ ਬਹੁਤ-ਬਹੁਤ ਧੰਨਵਾਦ। ਉਮੀਦ ਹੈ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਂਦੇ ਰਹੋਗੇ। {{smiley}} - &lt;font color=&quot;green&quot; face=&quot;Segoe Script&quot; size=&quot;4&quot;&gt;&lt;b&gt; [[User:Satpal Dandiwal|Satpal Dandiwal]] &lt;/b&gt;&lt;/font&gt;&lt;sup&gt;&lt;font face=&quot;Andalus&quot;&gt; ([[User talk:Satpal Dandiwal|talk]]) &amp;#124;[[Special:Contributions/Satpal Dandiwal|Contribs]])&lt;/font&gt;&lt;/sup&gt; 03:50, 1 ਜੂਨ 2018 (UTC)
|}

== [[s:Index:Dharami Soorma.pdf]] ==

I noticed that you validated some pages in [[:s:mul:Index:Dharami Soorma.pdf]] after they were imported here to [[s:Index:Dharami Soorma.pdf]]. The pages in Multilingual Wikisource should probably be deleted after somebody from pa.ws confirms that they are no longer needed. Do you care of that that your contribution may be lost? I noted [[User:Satdeep Gill|Satdeep Gill]] about this problem [[:s:mul:Wikisource:Proposed_deletions#pages_in_Category:ਪੰਜਾਬੀ|here]], but they did not respond, maybe inactive. [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Ankry|Ankry]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Ankry|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 11:07, 8 ਮਈ 2019 (UTC)

== MiniTTT ਸੰਬੰਧੀ ਚਰਚਾ ਵਿੱਚ ਸ਼ਮੂਲੀਅਤ ਬਾਰੇ ==

ਸਤਿ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ {{ping|Nitesh Gill}} ਜੀ,

[[ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ:ਸੱਥ]] ਉੱਤੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ 15-16 ਜੂਨ 2019 ਨੂੰ MiniTTT ਕਰਵਾਉਣ ਬਾਰੇ ਚਰਚਾ ਚੱਲ ਰਹੀ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਇਸਦੇ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਵਿਚਾਰ ਸਾਂਝੇ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ। ਸੱਥ ਤੇ ਚਰਚਾ ਵਿੱਚ ਜਾਣ ਲਈ [https://pa.wikipedia.org/wiki/ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ:ਸੱਥ#15-16_ਜੂਨ_ਨੂੰ_ਪੰਜਾਬ_ਵਿੱਚ_MiniTTT_ਕਰਵਾਉਣ_ਸੰਬੰਧੀ ਇੱਥੇ] ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ। ਧੰਨਵਾਦ - [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Satpal (CIS-A2K)|Satpal (CIS-A2K)]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Satpal (CIS-A2K)|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 10:56, 5 ਜੂਨ 2019 (UTC)

== Project Tiger 2.0 ==

''Sorry for writing this message in English - feel free to help us translating it''
&lt;div style=&quot;align:center; width:90%%;float:left;font-size:1.2em;margin:0 .2em 0 0;{{#ifeq:{{#titleparts:{{FULLPAGENAME}}|2}}||background:#EFEFEF;|}}border:0.5em solid #000000; padding:1em;&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;

[[File:PT2.0 PromoMotion.webm|right|320px]]
Hello,

We are glad to inform you that [[m:Growing Local Language Content on Wikipedia (Project Tiger 2.0)|'''Project Tiger 2.0/GLOW''']] is going to start very soon. You know about Project Tiger first iteration where we saw exciting and encouraging participation from different Indian Wikimedia communities. To know about Project Tiger 1.0 please [[m:Supporting Indian Language Wikipedias Program|'''see this page''']]

Like project Tiger 1.0, This iteration will have 2 components
* Infrastructure support - Supporting Wikimedians from India with internet support for 6 months and providing Chromebooks. Application is open from 25th August 2019 to 14 September 2019. To know  more [[m:Growing Local Language Content on Wikipedia (Project Tiger 2.0)/Support|'''please visit''']] 
* Article writing contest - A 3-month article writing contest will be conducted for Indian Wikimedians communities. Following community feedback, we noted some community members wanted the process of article list generation to be improved. In this iteration, there will be at least two lists of articles 
:# Google-generated list, 
:# Community suggested list. Google generated list will be given to the community members before finalising the final list. On the other hand, the community may create a list by discussing among the community over Village pump, Mailing list and similar discussion channels. 

Thanks for your attention,&lt;br/&gt;
[[m:User:Ananth (CIS-A2K)|Ananth (CIS-A2K)]] ([[m:User talk:Ananth (CIS-A2K)|talk]])&lt;br/&gt;
Sent by [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:MediaWiki message delivery|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 11:41, 21 ਅਗਸਤ 2019 (UTC)
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Tulsi Bhagat@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Ananth_(CIS-A2K)/PT1.0&amp;oldid=19314862 --&gt;
{{clear}}

== ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਇੱਕ ਬਾਰਨਸਟਾਰ! ==

{| style=&quot;background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;&quot;
|rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;vertical-align: middle; padding: 5px;&quot; | [[ਤਸਵੀਰ:Special Barnstar Hires.png|100px]]
|style=&quot;font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;&quot; | '''ਖ਼ਾਸ ਬਾਰਨਸਟਾਰ'''
|-
|style=&quot;vertical-align: middle; padding: 3px;&quot; | ਤੁਸੀਂ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ 'ਤੇ ਕੰਮ ਬਹੁਤ ਸ਼ਲਾਘਾਯੋਗ ਹੈ। ਮੇਰੇ ਵੱਲੋਂ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਬਾਰਨਸਟਾਰ। [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Jagseer S Sidhu|Jagseer S Sidhu]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Jagseer S Sidhu|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 16:10, 25 ਅਗਸਤ 2019 (UTC)
|}

== Community Insights Survey ==

&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;

'''Share your experience in this survey'''

Hi {{PAGENAME}},

The Wikimedia Foundation is asking for your feedback in a survey about your experience with {{SITENAME}} and Wikimedia. The purpose of this survey is to learn how well the Foundation is supporting your work on wiki and how we can change or improve things in the future. The opinions you share will directly affect the current and future work of the Wikimedia Foundation.

Please take 15 to 25 minutes  to '''[https://wikimedia.qualtrics.com/jfe/form/SV_0pSrrkJAKVRXPpj?Target=CI2019List(sasiawps,act5) give your feedback through this survey]'''.  It is available in various languages.

This survey is hosted by a third-party and [https://foundation.wikimedia.org/wiki/Community_Insights_2019_Survey_Privacy_Statement governed by this privacy statement] (in English).

Find [[m:Community Insights/Frequent questions|more information about this project]]. [mailto:surveys@wikimedia.org Email us] if you have any questions, or if you don't want to receive future messages about taking this survey.

Sincerely,
&lt;/div&gt; [[User:RMaung (WMF)|RMaung (WMF)]] 15:55, 9 ਸਤੰਬਰ 2019 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:RMaung (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=CI2019List(sasia_wps,act5)&amp;oldid=19352893 --&gt;

== Reminder: Community Insights Survey ==

&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;

'''Share your experience in this survey'''

Hi {{PAGENAME}},

A couple of weeks ago, we invited you to take the Community Insights Survey. It is the Wikimedia Foundation’s annual survey of our global communities. We want to learn how well we support your work on wiki. We are 10% towards our goal for participation. If you have not already taken the survey, you can help us reach our goal! '''Your voice matters to us.'''

Please take 15 to 25 minutes  to '''[https://wikimedia.qualtrics.com/jfe/form/SV_0pSrrkJAKVRXPpj?Target=CI2019List(sasiawps,act5) give your feedback through this survey]'''.  It is available in various languages.

This survey is hosted by a third-party and [https://foundation.wikimedia.org/wiki/Community_Insights_2019_Survey_Privacy_Statement governed by this privacy statement] (in English).

Find [[m:Community Insights/Frequent questions|more information about this project]]. [mailto:surveys@wikimedia.org Email us] if you have any questions, or if you don't want to receive future messages about taking this survey.

Sincerely,
&lt;/div&gt; [[User:RMaung (WMF)|RMaung (WMF)]] 19:35, 20 ਸਤੰਬਰ 2019 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:RMaung (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=CI2019List(sasia_wps,act5)&amp;oldid=19397776 --&gt;

== Reminder: Community Insights Survey ==

&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;

'''Share your experience in this survey'''

Hi {{PAGENAME}},

There are only a few weeks left to take the Community Insights Survey! We are 30% towards our goal for participation. If you have not already taken the survey, you can help us reach our goal!
With this poll, the Wikimedia Foundation gathers feedback on how well we support your work on wiki. It only takes 15-25 minutes to complete, and it has a direct impact on the support we provide.

Please take 15 to 25 minutes  to '''[https://wikimedia.qualtrics.com/jfe/form/SV_0pSrrkJAKVRXPpj?Target=CI2019List(sasiawps,act5) give your feedback through this survey]'''.  It is available in various languages.

This survey is hosted by a third-party and [https://foundation.wikimedia.org/wiki/Community_Insights_2019_Survey_Privacy_Statement governed by this privacy statement] (in English).

Find [[m:Community Insights/Frequent questions|more information about this project]]. [mailto:surveys@wikimedia.org Email us] if you have any questions, or if you don't want to receive future messages about taking this survey.

Sincerely,
&lt;/div&gt; [[User:RMaung (WMF)|RMaung (WMF)]] 17:30, 4 ਅਕਤੂਬਰ 2019 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:RMaung (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=CI2019List(sasia_wps,act5)&amp;oldid=19433037 --&gt;

== WikiConference India 2020: IRC today ==

{{subst:WCI2020-IRC (Oct 2019)}}
[[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:MediaWiki message delivery|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 05:27, 20 ਅਕਤੂਬਰ 2019 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:KCVelaga@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WCI2020&amp;oldid=19473034 --&gt;

== WikiConference India 2020: IRC today ==

Greetings, thanks for taking part in the initial conversation around the [[:m:WikiConference_India_2020:_Initial_conversations|proposal for WikiConference India 2020]] in Hyderabad. Firstly, we are happy to share the news that there has been a very good positive response [[:m:WikiConference_India_2020:_Initial_conversations#Individual_Wikimedians|from individual Wikimedians]]. Also there have been community-wide discussions on local Village Pumps on various languages. Several of these discussions [[:m:WikiConference_India_2020:_Initial_conversations#Community_endorsements|have reached consensus]], and supported the initiative. To conclude this initial conversation and formalise the consensus, an IRC is being hosted today evening. We can clear any concerns/doubts that we have during the IRC. Looking forward to your participation.

&lt;u&gt;The details of the IRC are&lt;/u&gt;
*Timings and Date: 6:00 pm IST (12:30 pm UTC) on 20 August 2019
*Website: https://webchat.freenode.net/
*Channel: #wci

&lt;small&gt;'''''Note:''' Initially, all the users who have engaged on [[:m:WikiConference India 2020: Initial conversations|WikiConference India 2020: Initial conversations]] page or its talk page were added to the [[:m:Global message delivery/Targets/WCI2020|WCI2020 notification list]]. Members of this list will receive regular updates regarding WCI2020. If you would like to opt-out or change the target page, please do so on [[:m:Global message delivery/Targets/WCI2020|this page]].''&lt;/small&gt; 

This message is being sent again because template substitution failed on non-Meta-Wiki Wikis. Sorry for the inconvenience. [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:MediaWiki message delivery|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 05:58, 20 ਅਕਤੂਬਰ 2019 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:KCVelaga@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WCI2020&amp;oldid=19473034 --&gt;

== Wikipedia Asian Month 2019 ==

&lt;div style=&quot;border:8px orange ridge;padding:6px;&gt;

[[File:Wikipedia Asian Month Logo.svg|right|frameless]]
::&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
''{{int:please-translate}}''

Greetings!

Thank you for organizing '''Wikipedia Asian Month 2019''' for your local Wikipedia language. For rules and guidelines, refer to [[:m:Wikipedia Asian Month 2019/Organiser Guidelines|this page]] on Meta. To reach out for support for the contest or ask any query, reach out to us on our [[:m:Talk:Wikipedia Asian Month 2019|Contact Us]] page. Our [[:m:Wikipedia Asian Month 2019/International Team|International Team]] will be assisting you through out the contest duration. Thank you for your efforts in making this project successful.

Best wishes,

[[:m:Wikipedia Asian Month 2019/International Team|WAM 2019 International Team]]

::::Stay Updated [[File:B&amp;W Facebook icon.png|link=https://www.facebook.com/wikiasianmonth/|50x50px]]&amp;nbsp; [[File:B&amp;W Twitter icon.png|link=https://twitter.com/wikiasianmonth|50x50px]]

&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;
--[[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:MediaWiki message delivery|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 11:46, 2 ਨਵੰਬਰ 2019 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/WAM&amp;oldid=19515825 --&gt;

== Extension of Wikipedia Asian Month contest ==

In consideration of a week-long internet block in Iran, [[:m:Wikipedia Asian Month 2019|Wikipedia Asian Month 2019]] contest has been extended for a week past November. The articles submitted till 7th December 2019, 23:59 UTC will be accepted by the fountain tools of the participating wikis.

Please help us translate and spread this message in your local language. 

[[:m:Wikipedia Asian Month 2019/International Team|Wikipedia Asian Month international team]].

--[[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:MediaWiki message delivery|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 14:12, 27 ਨਵੰਬਰ 2019 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/WAM&amp;oldid=19592097 --&gt;

== [WikiConference India 2020] Invitation to participate in the Community Engagement Survey ==

This is an invitation to participate in the Community Engagement Survey, which is one of the key requirements for drafting the Conference &amp; Event Grant application for WikiConference India 2020 to the Wikimedia Foundation. The survey will have questions regarding a few demographic details, your experience with Wikimedia, challenges and needs, and your expectations for WCI 2020. The responses will help us to form an initial idea of what is expected out of WCI 2020, and draft the grant application accordingly. Please note that this will not directly influence the specificities of the program, there will be a detailed survey to assess the program needs post-funding decision.

*Please fill the survey at; https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSd7_hpoIKHxGW31RepX_y4QxVqoodsCFOKatMTzxsJ2Vbkd-Q/viewform
*The survey will be open until 23:59 hrs of 22 December 2019.

[[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:MediaWiki message delivery|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 05:10, 12 ਦਸੰਬਰ 2019 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:KCVelaga@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WCI2020&amp;oldid=19617891 --&gt;

== What's Next (WAM)! ==

Congratulations! The Wikipedia Asian Month has ended successfully and you've done amazing work of organizing. What we've got and what's next?
*We have a total of 10,186 articles made during this edition and it's the highest of all time.
*Make sure you judge all articles before December 20th, Once you finish the judging, please update [[:m:Wikipedia Asian Month 2019/Status|this page]].
*There will be two round of address collection scheduled: December 22th and December 27th 2019. 
*Please report the local Wikipedia Asian Ambassador (who has most accepted articles) on [[:m:Wikipedia Asian Month 2019/Ambassadors|this page]], if the 2nd participants have more than 30 accepted articles, you will have two ambassadors.
*In case you wondering how can you use the WAM tool (Fountain) in your own contest, contact the developer [[user:Ле Лой|Le Loy]] for more information.

Best wishes,

[[:Wikipedia Asian Month 2019/International Team|Wikipedia Asian Month International Team]]

--[[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:MediaWiki message delivery|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 17:30, 14 ਦਸੰਬਰ 2019 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/WAM&amp;oldid=19638067 --&gt;

== WAM 2019 Postcard ==

Dear Participants and Organizers,

Congratulations!

It's WAM's honor to have you all participated in [[:m:Wikipedia Asian Month 2019|Wikipedia Asian Month 2019]], the fifth edition of WAM. Your achievements were fabulous, and all the articles you created make the world can know more about Asia in different languages!
Here we, the WAM International team, would like to say thank you for your contribution also cheer for you that you are eligible for the postcard of Wikipedia Asian Month 2019.
Please kindly fill [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdX75AmuQcIpt2BmiTSNKt5kLfMMJUePLzGcbg5ouUKQFNF5A/viewform the form], let the postcard can send to you asap!

Cheers!

Thank you and best regards,

[[:m:Wikipedia Asian Month 2019/International Team|Wikipedia Asian Month International Team]] 
--[[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:MediaWiki message delivery|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 08:16, 3 ਜਨਵਰੀ 2020 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WAM_2019_Postcard&amp;oldid=19671656 --&gt;

== WAM 2019 Postcard ==

[[File:Wikipedia Asian Month Logo.svg|right|200px|Wikipedia Asian Month 2019|link=:m:Wikipedia Asian Month 2019]]

Dear Participants and Organizers,

Kindly remind you that we only collect the information for [[:m:Wikipedia Asian Month 2019|WAM]] postcard 31/01/2019 UTC 23:59. If you haven't filled [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdX75AmuQcIpt2BmiTSNKt5kLfMMJUePLzGcbg5ouUKQFNF5A/viewform the google form], please fill it asap. If you already completed the form, please stay tun, wait for the postcard and tracking emails.

Cheers!

Thank you and best regards,

[[:m:Wikipedia Asian Month 2019/International Team|Wikipedia Asian Month International Team]] 2020.01


[[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:MediaWiki message delivery|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 20:58, 20 ਜਨਵਰੀ 2020 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:-revi@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WAM_2019_Postcard&amp;oldid=19732202 --&gt;

== [WikiConference India 2020] Conference &amp; Event Grant proposal ==

WikiConference India 2020 team is happy to inform you that the [[m:Grants:Conference/WikiConference India 2020|Conference &amp; Event Grant proposal for WikiConference India 2020]] has been submitted to the Wikimedia Foundation. This is to notify community members that for the last two weeks we have opened the proposal for community review, according to the [[m:Grants:Conference|timeline]], post notifying on Indian Wikimedia community mailing list. After receiving feedback from several community members, certain aspects of the proposal and the budget have been changed. However, community members can still continue engage on the talk page, for any suggestions/questions/comments. After going through the proposal + [[m:Grants:Conference/WikiConference_India_2020#FAQs|FAQs]], if you feel contented, please endorse the proposal at [[m:Grants:Conference/WikiConference_India_2020#Endorsements|''WikiConference_India_2020#Endorsements'']], along with a rationale for endorsing this project. [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:MediaWiki message delivery|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 18:21, 19 ਫ਼ਰਵਰੀ 2020 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:KCVelaga@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WCI2020&amp;oldid=19740275 --&gt;

== WAM 2019 Postcard: All postcards are postponed due to the postal system shut down ==

[[File:Wikipedia Asian Month Logo.svg|right|200px|Wikipedia Asian Month 2019|link=:m:Wikipedia Asian Month 2019]]

Dear all participants and organizers,

Since the outbreak of COVID-19, all the postcards are postponed due to the shut down of the postal system all over the world. Hope all the postcards can arrive as soon as the postal system return and please take good care.

Best regards,

[[:m:Wikipedia Asian Month 2019/International Team|Wikipedia Asian Month International Team]] 2020.03
&lt;!-- Message sent by User:Aldnonymous@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WAM_2019_Postcard&amp;oldid=19882731 --&gt;

Good [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Nitesh Gill|Nitesh Gill]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Nitesh Gill|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 13:50, 20 ਅਪਰੈਲ 2020 (UTC)

== Wiki Loves Women South Asia 2020 ==

[[File:Wiki Loves Women South Asia 2020.svg|frameless|right]]

Hello! 

Thank you for your contribution in [[:m:Wiki Loves Women South Asia 2020|Wiki Loves Women South Asia 2020]]. We appreciate your time and efforts in bridging gender gap on Wikipedia. Due to the novel coronavirus (COVID-19) pandemic, we will not be couriering the prizes in the form of mechanize in 2020 but instead offer a gratitude token in the form of online claimable gift coupon.  Please fill [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLScJ_5LgwLdIVtIuBDcew839VuOcqLtyPScfFFKF-LiwxQ_nqw/viewform?usp=sf_link this form] by last at June 10 for claiming your prize for the contest. 

Wiki Love and regards! 

[[:c:Commons:Wiki Loves Folklore/International Team|Wiki Loves Folklore International Team]].

--[[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:MediaWiki message delivery|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 14:10, 31 ਮਈ 2020 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/wlwsa&amp;oldid=20129673 --&gt;

== Wiki Loves Women South Asia 2020 Jury ==

[[File:Wiki Loves Women South Asia 2020.svg|frameless|right]]

Hello! 

Thank you for your support in organizing '''[[:m:Wiki Loves Women South Asia 2020|Wiki Loves Women South Asia 2020]]''' locally in your language Wikipedia. We appreciate your time and efforts in bridging gender gap on Wikipedia. Due to the novel coronavirus (COVID-19) pandemic, we will not be couriering the prizes in the form of mechanize in 2020 but instead offer a gratitude token in the form of online claimable gift coupon.  Please fill [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLScJ_5LgwLdIVtIuBDcew839VuOcqLtyPScfFFKF-LiwxQ_nqw/viewform?usp=sf_link this form] by last '''June 10''' for claiming token of appreciation from the International team for your support in the contest. 

Wiki Love and regards! 

[[:c:Commons:Wiki Loves Folklore/International Team|Wiki Loves Folklore International Team]].

--[[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:MediaWiki message delivery|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 14:21, 31 ਮਈ 2020 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/wlwsaj&amp;oldid=20129737 --&gt;

== ਆਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਖੋਜ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਵਿਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈ ਕੇ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਨੂੰ ਬਿਹਤਰ ਬਣਾਉਣ ਵਿਚ ਸਾਡੀ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰੋ ==

ਪਿਆਰੇ {{ping|user:Nitesh Gill}},

ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਉੱਤੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਣ ਲਈ ਸ਼ੁਕਰੀਆ,

ਆਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਖੋਜ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਵਿਚ ਭਾਗ ਲੈ ਕੇ ਤੁਹਾਡੇ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਨੂੰ ਬਿਹਤਰ ਬਣਾਉਣ ਵਿਚ ਸਾਡੀ ਮਦਦ ਕਰੋ। ਇਸ ਬਾਰੇ ਹੋਰ ਜਾਣਕਾਰੀ ਲਈ, [https://wikimedia.qualtrics.com/jfe/form/SV_2i2sbUVQ4RcH7Bb ਕੁਝ ਛੋਟੇ-ਛੋਟੇ ਸਵਾਲਾਂ ਦੇ ਜਵਾਬ ਦਿਓ] ਅਤੇ ਅਸੀਂ ਕੁਝ ਭਾਗੀਦਾਰਾਂ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਕਰਕੇ ਕੁਝ ਵੀਡੀਓ ਕੌਲਾਂ ਕਰਨ ਲਈ ਸਮਾਂ ਤਹਿ ਕਰਾਂਗੇ।

ਧੰਨਵਾਦ, [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:BGerdemann (WMF)|BGerdemann (WMF)]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:BGerdemann (WMF)|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 23:14, 2 ਜੂਨ 2020 (UTC)

ਇਹ ਸਰਵੇ ਇੱਕ ਤੀਜੀ ਧਿਰ ਦੀ ਸੇਵਾ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ, ਇਸ ਲਈ ਕੁਝ ਸ਼ਰਤਾਂ ਲਾਗੂ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਪ੍ਰਾਈਵੇਸੀ ਅਤੇ ਡੇਟਾ-ਸੰਭਾਲਣ ਬਾਰੇ ਵਧੇਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਲਈ, [https://drive.google.com/file/d/1ck7A3qq9Lz3lEjHoq4PYO-JJ8c7G6VVW/view ਸਰਵੇਖਣ ਪ੍ਰਾਈਵੇਸੀ ਸਟੇਟਮੈਂਟ] ਵੇਖੋ।

== Project Tiger 2.0 - Feedback from writing contest participants (editors) and Hardware support recipients ==

&lt;div style=&quot;border:8px red ridge;padding:6px;&gt;
[[File:Emoji_u1f42f.svg|right|100px|tiger face]]
Dear Wikimedians,

We hope this message finds you well.

We sincerely thank you for your participation in Project Tiger 2.0 and we want to inform you that almost all the processes such as prize distribution etc related to the contest have been completed now. As we indicated earlier, because of the ongoing pandemic, we were unsure and currently cannot conduct the on-ground community Project Tiger workshop. 

We are at the last phase of this Project Tiger 2.0 and as a part of the online community consultation, we request you to spend some time to share your valuable feedback on the Project Tiger 2.0 writing contest.

Please '''fill this [https://docs.google.com/forms/d/1ztyYBQc0UvmGDBhCx88QLS3F_Fmal2d7MuJsiMscluY/viewform form]''' to share your feedback, suggestions or concerns so that we can improve the program further. 

'''Note: If you want to answer any of the descriptive questions in your native language, please feel free to do so.'''

Thank you. [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:MediaWiki message delivery|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 08:05, 11 ਜੂਨ 2020 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Nitesh Gill@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Nitesh_Gill/list-1/PT2.0_Participants&amp;oldid=20161046 --&gt;
&lt;/div&gt;

== Digital Postcards and Certifications ==

[[File:Wikipedia_Asian_Month_Logo.svg|link=M:Wikipedia_Asian_Month_2019|right|217x217px|Wikipedia Asian Month 2019]]

Dear Participants and Organizers,

Because of the COVID19 pandemic, there are a lot of countries’ international postal systems not reopened yet. We would like to send all the participants digital postcards and digital certifications for organizers to your email account in the upcoming weeks. For the paper ones, we will track the latest status of the international postal systems of all the countries and hope the postcards and certifications can be delivered to your mailboxes as soon as possible.

Take good care and wish you all the best.

&lt;small&gt;This message was sent by [[:m:Wikipedia Asian Month 2019/International Team|Wikipedia Asian Month International Team]] via [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:MediaWiki message delivery|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 18:58, 20 ਜੂਨ 2020 (UTC)&lt;/small&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Martin Urbanec@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WAM_2019_Postcard&amp;oldid=20024482 --&gt;

== Wiki Loves Women South Asia Barnstar Award ==

{| style=&quot;background-color: ; border: 3px solid #f1a7e8; padding-right: 10px;&quot;
|rowspan=&quot;2&quot; valign=&quot;left; padding: 5px;&quot; | [[File:WLW Barnstar.png|150px|frameless|left]]
|style=&quot;vertical-align:middle;&quot; |
[[File:Wiki Loves Women South Asia 2020.svg|frameless|100px|right]]

Greetings!

Thank you for contributing to the [[:m:Wiki Loves Women South Asia 2020|Wiki Loves Women South Asia 2020]]. We are appreciative of your tireless efforts to create articles about Women in Folklore on Wikipedia. We are deeply inspired by your persistent efforts, dedication to bridge the gender and cultural gap on Wikipedia. Your tireless perseverance and love for the movement has brought us one step closer to our quest for attaining equity for underrepresented knowledge in our Wikimedia Projects. We are lucky to have amazing Wikimedians like you in our movement. Please find your Wiki Loves Women South Asia postcard [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSeGOOxMFK4vsENdHZgF56NHPw8agfiKD3OQMGnhdQdjbr6sig/viewform here]. Kindly obtain your postcards before 15th July 2020.

Keep shining!

Wiki Loves Women South Asia Team
|}

[[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:MediaWiki message delivery|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 13:27, 5 ਜੁਲਾਈ 2020 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/wlwsa&amp;oldid=20247075 --&gt;

== Mahatma Gandhi edit-a-thon on 2 and 3 October 2020 ==

&lt;div style=&quot; border-left:12px blue ridge; padding-left:18px;box-shadow: 10px 10px;box-radius:40px;&gt;[[File:Mahatma-Gandhi, studio, 1931.jpg|right|180px]]
Hello,&lt;br&gt;
Thanks for showing interest to participate in the &lt;span style=&quot;text-shadow: 1px 1px yellow;&quot;&gt;'''[[:m:Mahatma Gandhi 2020 edit-a-thon|Mahatma Gandhi 2020 edit-a-thon]]'''&lt;/span&gt;. The event starts tomorrow 2 October 12:01 am IST and will run till 3 October 11:59 pm IST.

'''Note a few points'''&lt;br&gt;
* You may contribute to any Wikimedia project on the topic: Mahatma Gandhi, his life and contribution. Please see [[:m:Mahatma_Gandhi_2020_edit-a-thon#Scope|this section]] for more details.
* If you have added your name in the &quot;[[:m:Mahatma_Gandhi_2020_edit-a-thon#Participants|Participants]]&quot; section, please make sure that you have mentioned only those projects where you'll participate for this particular edit-a-thon. The list is not supposed to be all the projects once contributes to in general. You may go back to the page and re-edit if needed.

If you have questions, feel free to ask.&lt;br&gt;
Happy Gandhi Jayanti. -- [[User:Nitesh (CIS-A2K)]] &lt;small&gt;(sent using [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:MediaWiki message delivery|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 23:09, 30 ਸਤੰਬਰ 2020 (UTC))&lt;/small&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Titodutta@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Satpal_(CIS-A2K)/Mahatma_Gandhi_2020_edit-a-thon_Participants&amp;oldid=20496916 --&gt;

== Wikipedia Asian Month 2020 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;[[File:Wikipedia_Asian_Month_Logo.svg|link=m:Wikipedia_Asian_Month_2020|right|217x217px|Wikipedia Asian Month 2020]]

Hi WAM organizers and participants!

Hope you are all doing well! Now is the time to sign up for [[:m:Wikipedia Asian Month 2020|Wikipedia Asian Month 2020]], which will take place in this November.

'''For organizers:'''

Here are the [[:m:Wikipedia Asian Month 2020/Organiser Guidelines|basic guidance and regulations]] for organizers. Please remember to:

# use '''[https://fountain.toolforge.org/editathons/ Fountain tool]''' (you can find the [[:m:Fountain tool|usage guidance]] easily on meta page), or else you and your participants’ will not be able to receive the prize from WAM team.
# Add your language projects and organizer list to the [[:m:Wikipedia Asian Month 2020#Communities and Organizers|meta page]] before '''October 29th, 2020'''.
# Inform your community members WAM 2020 is coming soon!!!
# If you want WAM team to share your event information on [https://www.facebook.com/wikiasianmonth/ Facebook] / [https://twitter.com/wikiasianmonth twitter], or you want to share your WAM experience/ achievements on our blog, feel free to send an email to info@asianmonth.wiki or PM us via facebook.

If you want to hold a thematic event that is related to WAM, a.k.a. [[:m:Wikipedia Asian Month 2020#Subcontests|WAM sub-contest]]. The process is the same as the language one.

'''For participants:'''

Here are the [[:m:Wikipedia Asian Month 2020#How to Participate in Contest|event regulations]] and [[:m:Wikipedia Asian Month/QA|Q&amp;A information]]. Just join us! Let’s edit articles and win the prizes!

'''Here are some updates from WAM team:'''
#	Due to the [[:m:COVID-19|COVID-19]] pandemic, this year we hope all the Edit-a-thons are online not physical ones. 
#	The international postal systems are not stable enough at the moment, WAM team have decided to send all the qualified participants/ organizers extra digital postcards/ certifications. (You will still get the paper ones!) 
#	Our team has created a [[:m:Wikipedia Asian Month 2020/WAM2020 postcards and certification deliver progress (for tracking)|meta page]] so that everyone tracking the progress and the delivery status. 

If you have any suggestions or thoughts, feel free to reach out the WAM team via emailing '''info@asianmonth.wiki''' or discuss on the meta talk page. If it’s urgent, please contact the leader directly ('''jamie@asianmonth.wiki''').

Hope you all have fun in Wikipedia Asian Month 2020

Sincerely yours,

[[:m:Wikipedia Asian Month 2020/International Team|Wikipedia Asian Month International Team]] 2020.10&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:KOKUYO@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WAM_2020&amp;oldid=20508138 --&gt;

== WMWM 2021 Newsletter #1 ==

Namaskar,

You are receiving this notification as you are one of the subscriber of [[:m:Wikimedia Wikimeet India 2021/Newsletter|Wikimedia Wikimeet India 2021 Newsletter]]. We are sharing with you the first newsletter featuring news, updates and plans related to the event. You can find our first issue '''[[:m:Wikimedia Wikimeet India 2021/Newsletter/2020-12-01|here]]'''. If you do not want to receive this kind of notification further, you can remove yourself from [[:m:Global message delivery/Targets/Wikimedia Wikimeet India 2021|here]].

Sent through [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:MediaWiki message delivery|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 17:57, 1 ਦਸੰਬਰ 2020 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Bodhisattwa@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedia_Wikimeet_India_2021&amp;oldid=20717190 --&gt;

== Token of appreciation: Festive Season 2020 edit-a-thon ==
&lt;div style=&quot; border-left:12px red ridge; padding-left:18px;box-shadow: 10px 10px;box-radius:40px;&gt;[[File:Rangoli on Diwali 2020 at Moga, Punjab, India.jpg|right|110px]]

Hello, we would like to thank you for participating in [[:m: Festive Season 2020 edit-a-thon|Festive Season 2020 edit-a-thon]]. Your contribution made the edit-a-thon fruitful and successful. Now, we are taking the next step and we are planning to send a token of appreciation to them who contributed to this event. Please fill the given Google form for providing your personal information as soon as possible. After getting the addresses we can proceed further. Please find the form [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLScBp37KHGhzcSTVJnNU7PSP_osgy5ydN2-nhUplrZ6aD7crZg/viewform here]. --[[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Nitesh (CIS-A2K)|Nitesh (CIS-A2K)]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Nitesh (CIS-A2K)|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 09:46, 14 ਦਸੰਬਰ 2020 (UTC)

&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;

== Wikimedia Wikimeet India 2021 Newsletter #2 ==

&lt;div style=&quot;border:4px red ridge; background:#fcf8de; padding:8px;&gt;
Hello,&lt;br&gt;
The second edition of Wikimedia Wikimeet India 2021 newsletter has been published. We have started a logistics assessment. The objective of the survey is to collect relevant information about the logistics of the Indian Wikimedia community members who are willing to participate in the event. Please spend a few minutes to fill  [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdkSwR3UHRZnD_XYIsJhgGK2d6tJpb8dMC4UgJKAxyjZKA2IA/viewform this form].

There are other stories. Please read the '''[[:m:Wikimedia Wikimeet India 2021/Newsletter/2020-12-16|full newsletter here]]'''. 

To subscribe or unsubscribe the newsletter, please visit [[:m:Global message delivery/Targets/Wikimedia Wikimeet India 2021|this page]]. --[[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:MediaWiki message delivery|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 01:40, 17 ਦਸੰਬਰ 2020 (UTC)
&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Titodutta@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedia_Wikimeet_India_2021&amp;oldid=20756436 --&gt;

== Submission Open for Wikimedia Wikimeet India 2021 ==

''Sorry for writing this message in English - feel free to help us translating it''

Hello,

We are excited to announce that submission for session proposals has been opened for Wikimedia Wikimeet India 2021, the upcoming online wiki-event which is to be conducted from 19 – 21 February 2021 during the occasion of International Mother Language Day. The submission will remain open until 24 January 2021.

'''You can submit your session proposals here -'''&lt;br/&gt;
https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_Wikimeet_India_2021/Submissions&lt;br/&gt;
{{Clickable button 2|Click here to Submit Your session proposals|class=mw-ui-progressive|url=https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_Wikimeet_India_2021/Submissions}}

A program team has been formed recently from highly experienced Wikimedia volunteers within and outside India. It is currently under the process of expansion to include more diversity in the team. The team will evaluate the submissions, accept, modify or reject them, design and finalise the program schedule by the end of January 2021. Details about the team will come soon.

We are sure that you will share some of your most inspiring stories and conduct some really exciting sessions during the event. Best of luck for your submissions!

Regards,&lt;br/&gt;
Jayanta&lt;br/&gt;
On behalf of WMWM India 2021
&lt;!-- Message sent by User:Jayantanth@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedia_Wikimeet_India_2021&amp;oldid=20756436 --&gt;

[[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Gaurav Jhammat|Gaurav Jhammat]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Gaurav Jhammat|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 19:33, 30 ਦਸੰਬਰ 2020 (UTC) ਮੁਬਾਰਕਾਂ ਨਿਤੇਸ਼ ਗਿੱਲ ਜੀ। ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਏਸ਼ੀਆਈ ਮਹੀਨਾ 2020 ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਲੇਖ ਬਣਾਉਣ ਵਿਚ ਤੁਸੀਂ ਸਾਂਝੇ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਤੀਜੇ ਸਥਾਨ ਉੱਪਰ ਰਹੇ। ਇਸ ਜਿੱਤ ਦੀ ਵਧਾਈ ਦਿੰਦਿਆਂ ਅਸੀਂ ਇਹ ਆਸ ਕਰਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਅੱਗੇ ਵੀ ਆਪਣੀ ਸੇਵਾ-ਭਾਵਨਾ ਨੂੰ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਿਉਂਦਾ ਰੱਖੋਂਗੇ। ਨਵੇਂ ਸਾਲ ਲਈ ਸ਼ੁਭਕਾਮਨਾਵਾਂ।

== Wikimedia Wikimeet India 2021 Newsletter #3 ==

&lt;div style=&quot;border:4px red ridge; background:#fcf8de; padding:8px;&gt;
Hello,&lt;br&gt;
Happy New Year! The third edition of Wikimedia Wikimeet India 2021 newsletter has been published. We have opened proposals for session submissions. If you want to conduct a session during the event, you can propose it [[:m:Wikimedia Wikimeet India 2021/Submissions|here]] before 24 Jamuary 2021.  

There are other stories. Please read the '''[[:m:Wikimedia Wikimeet India 2021/Newsletter/2021-01-01|full newsletter here]]'''. 

To subscribe or unsubscribe the newsletter, please visit [[:m:Global message delivery/Targets/Wikimedia Wikimeet India 2021|this page]]. -- [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:MediaWiki message delivery|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 08:56, 1 ਜਨਵਰੀ 2021 (UTC)
&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Titodutta@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedia_Wikimeet_India_2021&amp;oldid=20756436 --&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Bodhisattwa@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedia_Wikimeet_India_2021&amp;oldid=20915971 --&gt;

== Wikimedia Wikimeet India 2021 Newsletter #4 ==

&lt;div style=&quot;border:1px #808080 ridge; background:Azure; padding:8px;&gt;
Hello,&lt;br&gt;
Happy New Year! The fourth edition of Wikimedia Wikimeet India 2021 newsletter has been published. We have opened the registration for participation for this event. If you want to participate in the event, you can register yourself [[:m:Wikimedia Wikimeet India 2021/Registration|here]] before 16 February 2021.  

There are other stories. Please read the '''[[:m:Wikimedia Wikimeet India 2021/Newsletter/2021-16-01|full newsletter here]]'''. 

To subscribe or unsubscribe the newsletter, please visit [[:m:Global message delivery/Targets/Wikimedia Wikimeet India 2021|this page]].[[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:MediaWiki message delivery|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 16:12, 17 ਜਨਵਰੀ 2021 (UTC)
&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Jayantanth@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedia_Wikimeet_India_2021&amp;oldid=20977965 --&gt;

== Wikimedia Wikimeet India 2021 Newsletter #5 ==

&lt;div style=&quot;border:1px #808080 ridge; background:Azure; padding:8px;&gt;
Hello,&lt;br&gt;
Greetings!! The fifth edition of Wikimedia Wikimeet India 2021 newsletter has been published. We have opened the registration for participation for this event. If you want to participate in the event, you can register yourself [[:m:Wikimedia Wikimeet India 2021/Registration|here]] before '''16 February 2021'''.  

There are other stories. Please read the '''[[:m:Wikimedia Wikimeet India 2021/Newsletter/2021-02-01|full newsletter here]]'''. 

To subscribe or unsubscribe the newsletter, please visit [[:m:Global message delivery/Targets/Wikimedia Wikimeet India 2021|this page]].&lt;br&gt;[[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:MediaWiki message delivery|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 17:49, 3 ਫ਼ਰਵਰੀ 2021 (UTC)
&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Jayantanth@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedia_Wikimeet_India_2021&amp;oldid=21052845 --&gt;

== Wikimedia Wikimeet India 2021 Newsletter #5 ==

&lt;div style=&quot;border:1px #808080 ridge; background:Azure; padding:8px;&gt;
Hello,&lt;br&gt;
Greetings!! The fifth edition of Wikimedia Wikimeet India 2021 newsletter has been published. We have opened the registration for participation for this event. If you want to participate in the event, you can register yourself [[:m:Wikimedia Wikimeet India 2021/Registration|here]] before '''16 February 2021'''.  

There are other stories. Please read the '''[[:m:Wikimedia Wikimeet India 2021/Newsletter/2021-02-01|full newsletter here]]'''. 

To subscribe or unsubscribe the newsletter, please visit [[:m:Global message delivery/Targets/Wikimedia Wikimeet India 2021|this page]].&lt;br&gt;[[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:MediaWiki message delivery|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 17:53, 3 ਫ਼ਰਵਰੀ 2021 (UTC)
&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Jayantanth@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedia_Wikimeet_India_2021&amp;oldid=21052845 --&gt;

== Invitation for Functionary consultation 2021 ==

Greetings, Admins of the emerging community,

I'm letting you know in advance about a meeting I'd like to invite you to regarding the [[:m:Universal Code of Conduct|Universal Code of Conduct]] and the community's ownership of its future enforcement. I'm still in the process of putting together the details, but I wanted to share the date with you: 10/11 July, 2021. I do not have a time on this date yet, but I will let you soon. We have created a [[:m:Universal Code of Conduct/Functionary consultations/June and July 2021|meta page]] with basic information. Please take a look at the meta page and sign up your name under the appropriate section.

Thank you for your time.--[[User:BAnand (WMF)|BAnand (WMF)]] 15:14, 10 June 2021 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:BAnand (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=MassMessage/Lists/UCoC_Group&amp;oldid=21568660 --&gt;

== 2021 Wikimedia Foundation Board elections: Eligibility requirements for voters ==

Greetings,

The eligibility requirements for voters to participate in the 2021 Board of Trustees elections have been published. You can check the requirements on [[:m:Wikimedia_Foundation_elections/2021#Eligibility_requirements_for_voters|this page]].

You can also verify your eligibility using the [https://meta.toolforge.org/accounteligibility/56 AccountEligiblity tool].

[[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:MediaWiki message delivery|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 16:46, 30 ਜੂਨ 2021 (UTC)

&lt;small&gt;''Note: You are receiving this message as part of outreach efforts to create awareness among the voters.''&lt;/small&gt;
&lt;!-- Message sent by User:KCVelaga (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:KCVelaga_(WMF)/Targets/Temp&amp;oldid=21670000 --&gt;

== [Wikimedia Foundation elections 2021] Candidates meet with South Asia + ESEAP communities ==

Hello,

As you may already know, the [[:m:Wikimedia_Foundation_elections/2021|2021 Wikimedia Foundation Board of Trustees elections]] are from 4 August 2021 to 17 August 2021. Members of the Wikimedia community have the opportunity to elect four candidates to a three-year term. After a three-week-long Call for Candidates, there are [[:m:Template:WMF elections candidate/2021/candidates gallery|20 candidates for the 2021 election]]. 

An &lt;u&gt;event for community members to know and interact with the candidates&lt;/u&gt; is being organized. During the event, the candidates will briefly introduce themselves and then answer questions from community members. The event details are as follows:
*Date: 31 July 2021 (Saturday)
*Timings: [https://zonestamp.toolforge.org/1627727412 check in your local time]
:*Bangladesh: 4:30 pm to 7:00 pm
:*India &amp; Sri Lanka: 4:00 pm to 6:30 pm
:*Nepal: 4:15 pm to 6:45 pm
:*Pakistan &amp; Maldives: 3:30 pm to 6:00 pm
* Live interpretation is being provided in Hindi.
*'''Please register using [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSflJge3dFia9ejDG57OOwAHDq9yqnTdVD0HWEsRBhS4PrLGIg/viewform?usp=sf_link this form]

For more details, please visit the event page at [[:m:Wikimedia Foundation elections/2021/Meetings/South Asia + ESEAP|Wikimedia Foundation elections/2021/Meetings/South Asia + ESEAP]].

Hope that you are able to join us, [[:m:User:KCVelaga (WMF)|KCVelaga (WMF)]], 06:32, 23 ਜੁਲਾਈ 2021 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:KCVelaga (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:KCVelaga_(WMF)/Targets/Temp&amp;oldid=21774692 --&gt;

== Invitation for Wiki Loves Women South Asia 2021 ==

&lt;div style = &quot;line-height: 1.2&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-size:200%;&quot;&gt;'''Wiki Loves Women South Asia 2021'''&lt;/span&gt;&lt;br&gt;'''September 1 - September 30, 2021'''&lt;span style=&quot;font-size:120%; float:right;&quot;&gt;[[m:Wiki Loves Women South Asia 2021|&lt;span style=&quot;font-size:10px;color:red&quot;&gt;''view details!''&lt;/span&gt;]]&lt;/span&gt;
----[[File:Wiki Loves Women South Asia.svg|right|frameless]]'''Wiki Loves Women South Asia''' is back with the 2021 edition. Join us to minify gender gaps and enrich Wikipedia with more diversity. Happening from 1 September - 30 September, [[metawiki:Wiki Loves Women South Asia 2021|Wiki Loves Women South Asia]] welcomes the articles created on gender gap theme. This year we will focus on women's empowerment and gender discrimination related topics.

We are proud to announce and invite you and your community to participate in the competition. You can learn more about the scope and the prizes at the [[metawiki:Wiki Loves Women South Asia 2021|''project page'']].

&lt;span style=&quot;color: grey;font-size:10px;&quot;&gt;''This message has been sent to you because you participated in the last edition of this event as an organizer/judge.''&lt;/span&gt;

Best wishes,&lt;br&gt;
[[m:Wiki Loves Women South Asia 2021|Wiki Loves Women Team]]
&lt;/div&gt;19:00, 13 ਅਗਸਤ 2021 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:MdsShakil@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:MdsShakil/sandbox_1&amp;oldid=21879031 --&gt;

== ਵਿਕੀਮੀਡੀਆ ਬੁਣੀਆਦ ੨੦੨੧ ਬੋਰਡ ਆਫ ਟਰੱਸਟੀ ਚੌਣਾਂ ਚ ਵੋਟ ਪਾਉਣ ਦਾ ਯਾਦ ਰੱਖਣਾ। ==

ਡਿਅਰ Nitesh Gill,

ਤੁਸੀ ਇਹ ਈਮੇਲ ਇਸਲਈ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਰਹੇ ਹੋ ਕਿਓ ਕਿ ਤੁਸੀ ਵਿਕੀਮੀਡੀਆ ਬੁਣੀਆਦ ੨੦੨੧ ਬੋਰਡ ਆਫ਼ ਟਰਸਟੀ ਚੌਣਾ ਵਿੱਚ ਵੋਟ ਪੌਣ ਦੇ ਯੋਗ ਹੋ | ਚੋਣਾਂ ੧੮ ਅਗਸਤ, ੨੦੨੧ ਨੂੰ ਖੁੱਲੀਆਂ ਅਤੇ ੩੧ ਅਗਸਤ, ੨੦੨੧ ਨੂੰ ਬੰਦ ਹੋਣ ਗਿਆਂ | ਵਿਕੀਮੀਡੀਆ ਬੁਣੀਆਦ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਵਰਗੇ ਪਰੋਜੈਕਟਾਂ ਦਾ ਸੰਚਾਲਨ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਇੱਕ ਟਰਸਟੀ ਬੋਰਡ ਵਲੋ ਕਿਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ|ਬੋਰਡ ਵਿਕੀਮੀਡੀਆ ਬੁਣੀਆਦ ਦਾ ਫੈਂਸਲਾ ਲੈਣ ਵਾਲੀ ਸੰਸਥਾ ਹੈ | [[:m:Wikimedia Foundation Board of Trustees/Overview|ਬੋਰਡ ਆਫ ਟਰਸਟੀ ਬਾਰੇ ਹੋਰ ਜਾਣੋ]] |

ਇਸ ਸਾਲ ਚਾਰ ਸੀਟਾਂ ਦੀ ਚੋਣ ਕਮਿਓਨਟੀ ਵਲੋ ਕਿਤੀ ਜਾਨੀ ਹੈ | ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਦੇ ੧੯ ਉਮੀਦਵਾਰ ਇਨਾਂ ਸੀਟਾਂ ਲਈ ਚੋਣ ਲੜ ਰਹੇ ਹਨ | [[:m:Wikimedia_Foundation_elections/2021/Candidates#Candidate_Table|੨੦੨੧ ਦੇ ਬੋਰਡ ਟਰਸਟੀ ਦੇ ਉਮੀਦਵਾਰਾਂ ਬਾਰੇ ਹੋਰ ਜਾਣੋ]] |

ਲਗਭਗ ੭੦.੦੦੦ ਕਮਿਉਨਟੀ ਦੇ ਮੈਬਰਾਂ ਨੂੰ ਚੋਣ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਹਾ ਹੈ | ਜੋ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਦਾ ਹੈ ! ਚੋਣਾਂ ੨੩.੫੯ ਯੂਟੀਸੀ ੩੧ ਆਗਸਤ ਤੱਕ ਹੀ ਨੇ | 
*[[Special:SecurePoll/vote/Wikimedia_Foundation_Board_Elections_2021|'''ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਦੇ ਸਿਕਿਉਰ ਪੋਲ ਤੇ ਜਾ ਕੇ ਵੋਟ ਕਰੋ''']] |

ਜੇ ਤੁਸੀ ਪਹਿਲਾ ਵੋਟ ਕਰ ਚੁੱਕੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਵੋਟ ਪਾਉਣ ਲਈ ਧੰਨਵਾਦ ਅਤੇ ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਇਸ ਮੇਲ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰ ਅੰਦਾਜ਼ ਕਰੋ | ਲੋਕ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਵਾਰ ਵੋਟ ਪਾ ਸਕਦੇ ਹਨ ਚਾਹੇ ਉਨਾਂ ਦੇ ਕਿੰਨੇ ਵੀ ਖਾਤੇ ਹੋਨ |

[[:m:Wikimedia Foundation elections/2021|ਇਸ ਚੋਣਾਂ ਦੀ ਹੋਰ ਜਾਨਕਾਰੀ ਲਈ ਪੜੋ]]| [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:MediaWiki message delivery|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 06:37, 28 ਅਗਸਤ 2021 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:KCVelaga (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:KCVelaga_(WMF)/Targets/Temp&amp;oldid=21946145 --&gt;

== Wikipedia Asian Month 2021 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
Hi [[m:Wikipedia Asian Month|Wikipedia Asian Month]] organizers and participants!
Hope you are all doing well! Now is the time to sign up for [[Wikipedia Asian Month 2021]], which will take place in this November.

'''For organizers:'''

Here are the [[m:Wikipedia Asian Month 2021/Rules|basic guidance and regulations]] for organizers. Please remember to:

# use '''[https://fountain.toolforge.org/editathons/ Fountain tool]''' (you can find the [[m:Wikipedia Asian Month/Fountain tool|usage guidance]] easily on meta page), or else you and your participants' will not be able to receive the prize from Wikipedia Asian Month team.
# Add your language projects and organizer list to the [[m:Template:Wikipedia Asian Month 2021 Communities and Organizers|meta page]] before '''October 29th, 2021'''.
# Inform your community members Wikipedia Asian Month 2021 is coming soon!!!
# If you want Wikipedia Asian Month team to share your event information on [https://www.facebook.com/wikiasianmonth Facebook] / [https://twitter.com/wikiasianmonth Twitter], or you want to share your Wikipedia Asian Month experience / achievements on [https://asianmonth.wiki/ our blog], feel free to send an email to [mailto:info@asianmonth.wiki info@asianmonth.wiki] or PM us via Facebook.

If you want to hold a thematic event that is related to Wikipedia Asian Month, a.k.a. [[m:Wikipedia Asian Month 2021/Events|Wikipedia Asian Month sub-contest]]. The process is the same as the language one.

'''For participants:'''

Here are the [[m:Wikipedia Asian Month 2021/Rules#How to Participate in Contest?|event regulations]] and [[m:Wikipedia Asian Month 2021/FAQ|Q&amp;A information]]. Just join us! Let's edit articles and win the prizes!

'''Here are some updates from Wikipedia Asian Month team:'''

# Due to the [[m:COVID-19|COVID-19]] pandemic, this year we hope all the Edit-a-thons are online not physical ones.
# The international postal systems are not stable enough at the moment, Wikipedia Asian Month team have decided to send all the qualified participants/ organizers extra digital postcards/ certifications. (You will still get the paper ones!)
# Our team has created a [[m:Wikipedia Asian Month 2021/Postcards and Certification|meta page]] so that everyone tracking the progress and the delivery status.

If you have any suggestions or thoughts, feel free to reach out the Wikipedia Asian Month team via emailing '''[Mailto:info@asianmonth.wiki info@asianmonth.wiki]''' or discuss on the meta talk page. If it's urgent, please contact the leader directly ('''[Mailto:&amp;#x20;Jamie@asianmonth.wiki jamie@asianmonth.wiki]''').

Hope you all have fun in Wikipedia Asian Month 2021

Sincerely yours,

[[m:Wikipedia Asian Month 2021/Team#International Team|Wikipedia Asian Month International Team]], 2021.10
&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Reke@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikipedia_Asian_Month_Organisers&amp;oldid=20538644 --&gt;

== First Newsletter: Wikimedia Wikimeet India 2022 ==

Dear Wikimedian,

We are glad to inform you that the [[:m: Wikimedia Wikimeet India 2022|second iteration of Wikimedia Wikimeet India]] is going to be organised in February. This is an upcoming online wiki event that is to be conducted from 18 to 20 February 2022 to celebrate International Mother Language Day. The planning of the event has already started and there are many opportunities for Wikimedians to volunteer in order to help make it a successful event. The major announcement is that [[:m: Wikimedia Wikimeet India 2022/Submissions|submissions for sessions]] has opened from yesterday until a month (until 23 January 2022). You can propose your session [[:m: Wikimedia Wikimeet India 2022/Submissions|here]]. For more updates and how you can get involved in the same, please read the [[:m: Wikimedia Wikimeet India 2022/Newsletter/2021-12-23|first newsletter]]

If you want regular updates regarding the event on your talk page, please add your username [[:m: Global message delivery/Targets/Wikimedia Wikimeet India 2022|here]]. You will get the next newsletter after 15 days. Please get involved in the event discussions, open tasks and so on. 

[[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:MediaWiki message delivery|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 14:36, 24 ਦਸੰਬਰ 2021 (UTC)

&lt;small&gt;On behalf of [[User:Nitesh (CIS-A2K)]]&lt;/small&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Nitesh (CIS-A2K)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Nitesh_(CIS-A2K)/WMWM_2021_users_list&amp;oldid=22491850 --&gt;

== How we will see unregistered users ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=content/&gt;
Hi!

You get this message because you are an admin on a Wikimedia wiki.

When someone edits a Wikimedia wiki without being logged in today, we show their IP address. As you may already know, we will not be able to do this in the future. This is a decision by the Wikimedia Foundation Legal department, because norms and regulations for privacy online have changed.

Instead of the IP we will show a masked identity. You as an admin '''will still be able to access the IP'''. There will also be a new user right for those who need to see the full IPs of unregistered users to fight vandalism, harassment and spam without being admins. Patrollers will also see part of the IP even without this user right. We are also working on [[m:IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation/Improving tools|better tools]] to help.

If you have not seen it before, you can [[m:IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation|read more on Meta]]. If you want to make sure you don’t miss technical changes on the Wikimedia wikis, you can [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|subscribe]] to [[m:Tech/News|the weekly technical newsletter]].

We have [[m:IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation#IP Masking Implementation Approaches (FAQ)|two suggested ways]] this identity could work. '''We would appreciate your feedback''' on which way you think would work best for you and your wiki, now and in the future. You can [[m:Talk:IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation|let us know on the talk page]]. You can write in your language. The suggestions were posted in October and we will decide after 17 January.

Thank you. 
/[[m:User:Johan (WMF)|Johan (WMF)]]&lt;section end=content/&gt;
&lt;/div&gt;

18:18, 4 ਜਨਵਰੀ 2022 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Johan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Johan_(WMF)/Target_lists/Admins2022(6)&amp;oldid=22532666 --&gt;

== Second Newsletter: Wikimedia Wikimeet India 2022 ==

Dear Wikimedian,

Happy New Year! Hope you are doing well and safe. It's time to update you regarding [[:m: Wikimedia Wikimeet India 2022|Wikimedia Wikimeet India 2022]], the second iteration of Wikimedia Wikimeet India which is going to be conducted in February. Please note the dates 18 to 20 February 2022 of the event. The [[:m: Wikimedia Wikimeet India 2022/Submissions|submissions]] has opened from 23 December until 23 January 2022. You can propose your session [[:m: Wikimedia Wikimeet India 2022/Submissions|here]]. We want a few proposals from Indian communities or Wikimedians. For more updates and how you can get involved in the same, please read the [[:m: Wikimedia Wikimeet India 2022/Newsletter/2022-01-07|second newsletter]]

If you want regular updates regarding the event on your talk page, please add your username [[:m: Global message delivery/Targets/Wikimedia Wikimeet India 2022|here]]. You will get the next newsletter after 15 days. Please get involved in the event discussions, open tasks and so on. 

[[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:MediaWiki message delivery|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 05:44, 8 ਜਨਵਰੀ 2022 (UTC)

&lt;small&gt;On behalf of [[User:Nitesh (CIS-A2K)]]&lt;/small&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Nitesh (CIS-A2K)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Nitesh_(CIS-A2K)/WMWM_2021_users_list&amp;oldid=22491850 --&gt;

== Second Newsletter: Wikimedia Wikimeet India 2022 ==

Dear Wikimedian,

Happy New Year! Hope you are doing well and safe. It's time to update you regarding [[:m: Wikimedia Wikimeet India 2022|Wikimedia Wikimeet India 2022]], the second iteration of Wikimedia Wikimeet India which is going to be conducted in February. Please note the dates 18 to 20 February 2022 of the event. The [[:m: Wikimedia Wikimeet India 2022/Submissions|submissions]] has opened from 23 December until 23 January 2022. You can propose your session [[:m: Wikimedia Wikimeet India 2022/Submissions|here]]. We want a few proposals from Indian communities or Wikimedians. For more updates and how you can get involved in the same, please read the [[:m: Wikimedia Wikimeet India 2022/Newsletter/2022-01-07|second newsletter]]

If you want regular updates regarding the event on your talk page, please add your username [[:m: Global message delivery/Targets/Wikimedia Wikimeet India 2022|here]]. You will get the next newsletter after 15 days. Please get involved in the event discussions, open tasks and so on. 

[[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:MediaWiki message delivery|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 06:04, 8 ਜਨਵਰੀ 2022 (UTC)

&lt;small&gt;On behalf of [[User:Nitesh (CIS-A2K)]]&lt;/small&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Nitesh (CIS-A2K)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Nitesh_(CIS-A2K)/WMWM_2021_users_list&amp;oldid=22491850 --&gt;

== Invitation to organize Feminism and Folklore 2022 ==

Dear {{PAGENAME}},

You are humbly invited to organize '''[[:m:Feminism and Folklore 2022|Feminism and Folklore 2022]]''' writing competion. This year Feminism and Folklore will focus on feminism, women biographies and gender-focused topics for the project in league with Wiki Loves Folklore gender gap focus with folk culture theme on Wikipedia.  

You can help us in enriching the folklore documentation on Wikipedia from your region by creating or improving articles based on folklore around the world, including, but not limited to folk festivals, folk dances, folk music, women and queer personalities in folklore, folk culture (folk artists, folk dancers, folk singers, folk musicians, folk game athletes, women in mythology, women warriors in folklore, witches and witch hunting, fairy tales and more. Users can contribute to new articles or translate from the list of suggested articles [[:m:Feminism and Folklore 2022/List of Articles|here]].

Organizers can sign up their local community using [[:m:Feminism and Folklore 2022/Project Page|Sign up page]] and create a local contest page as [[:en:Wikipedia:Feminism and Folklore 2022|one on English Wikipedia]]. You can also support us in translating the [[m:Feminism and Folklore 2022|project page]] and help us spread the word in your native language. 

Learn more about the contest and prizes from our project page. Feel free to contact us on our [[:m:Talk:Feminism and Folklore 2022|talk page]] or via Email if you need any assistance.

Looking forward for your immense coordination.

Thank you.

'''Feminism and Folklore Team''',

[[User:Tiven2240|Tiven2240]]

05:17, 11 ਜਨਵਰੀ 2022 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/wlf&amp;oldid=22573505 --&gt;

== [[ਆਚਾਰੀਆ_ਪੰਡਿਤ_ਰਾਜ]] ==

Apologize this message is written in English. Hi Nitesh_Gill, would you mind have a look at page [[ਆਚਾਰੀਆ_ਪੰਡਿਤ_ਰਾਜ]]? Seems to be a promotional article, and the creator tried to remove delete template for many times. Thanks! [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Stang|Stang]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Stang|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 16:24, 22 ਜਨਵਰੀ 2022 (UTC)

:Hi [[User:Stang]], Thank you so much for showing your interest. This is not a promotional article. The article is created by a university student and he or she is a newbie so it will take time to fix it. Thank you [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Nitesh Gill|Nitesh Gill]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Nitesh Gill|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 05:01, 10 ਮਾਰਚ 2022 (UTC)

== You are invited to join/orginize Wikipedia Asain Month 2022 ! ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;[[File:Wikipedia_Asian_Month_Logo.svg|link=m:Wikipedia_Asian_Month_2022|right|217x217px|Wikipedia Asian Month 2022]]

Hi WAM organizers and participants!

Hope you are all doing well! Now is the time to sign up for [[:m:Wikipedia Asian Month 2022|Wikipedia Asian Month 2022]], which will take place in this November.

'''For organizers:'''

Here are the [[:m:Wikipedia_Asian_Month_2022/Rules|basic guidance and regulations]]  for organizers. Please remember to:

# use '''[https://outreachdashboard.wmflabs.org/campaigns/wikipedia_asian_month_2022/overview/ Wikipedia Asian Month 2022 Programs &amp; Events Dashboard.]''' , or else you and your participants’ will not be able to receive the prize from WAM team.
# Add your language projects and organizer list to the [[:m:Wikipedia Asian Month 2022#Communities and Organizers|meta page]] 1 week before '''your campaign start date'''.
# Inform your community members WAM 2022 is coming!!!
# If you want WAM team to share your event information on [https://www.facebook.com/wikiasianmonth/ Facebook] / [https://twitter.com/wikiasianmonth twitter], or you want to share your WAM experience/ achievements on our blog, feel free to send an email to info@asianmonth.wiki.

If you want to hold a thematic event that is related to WAM, a.k.a. [[:m:Wikipedia Asian Month 2022#Subcontests|WAM sub-contest]]. The process is the same as the language one.

'''For participants:'''

Here are the [[:m:Wikipedia Asian Month 2022#How to Participate in Contest|event regulations]] and [[:m:Wikipedia_Asian_Month_2022/FAQ|Q&amp;A information]]. Just join us! Let’s edit articles and win the prizes!

'''Here are some updates from WAM team:'''
#	Based on the [[:m:COVID-19|COVID-19]] pandemic situation in different region, this year we still suggest all the Edit-a-thons are online, but you are more then welcome to organize local offline events. 
#	The international postal systems are not stable, WAM team have decided to send all the qualified participants/ organizers a [[:m:Wikipedia Asian Month 2022/Barnstars|digital Barnstars]]. 

If you have any suggestions or thoughts, feel free to reach out the WAM team via emailing '''info@asianmonth.wiki''' or discuss on the meta talk page. If it’s urgent, please contact the leader directly ('''reke@wikimedia.tw''').

Hope you all have fun in Wikipedia Asian Month 2022

Sincerely yours,

 [[:m:Wikipedia_Asian_Month_2022/Team|Wikipedia Asian Month International Team]] 2022.10&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Joycewikiwiki@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikipedia_Asian_Month_Organisers&amp;oldid=23975688 --&gt;

== WikiConference India 2023: Program submissions and Scholarships form are now open ==

Dear Wikimedian, 

We are really glad to inform you that '''[[:m:WikiConference India 2023|WikiConference India 2023]]''' has been successfully funded and it will take place from 3 to 5 March 2023. The theme of the conference will be '''Strengthening the Bonds'''. 

We also have exciting updates about the Program and Scholarships. 

The applications for scholarships and program submissions are already open! You can find the form for scholarship '''[[:m:WikiConference India 2023/Scholarships|here]]''' and for program you can go '''[[:m:WikiConference India 2023/Program Submissions|here]]'''. 

For more information and regular updates please visit the Conference [[:m:WikiConference India 2023|Meta page]]. If you have something in mind you can write on [[:m:Talk:WikiConference India 2023|talk page]].

‘‘‘Note’’’: Scholarship form and the Program submissions will be open from '''11 November 2022, 00:00 IST''' and the last date to submit is '''27 November 2022, 23:59 IST'''. 

Regards 

[[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:MediaWiki message delivery|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 11:25, 16 ਨਵੰਬਰ 2022 (UTC) 

(on behalf of the WCI Organizing Committee)
&lt;!-- Message sent by User:Nitesh Gill@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WCI_2023_active_users,_scholarships_and_program&amp;oldid=24082246 --&gt;

== WikiConference India 2023: Help us organize! ==

Dear Wikimedian,

You may already know that the third iteration of [[:m:WikiConference_India_2023|WikiConference India]] is happening in March 2023. We have recently opened [[:m:WikiConference_India_2023/Scholarships|scholarship applications]] and [[:WikiConference_India_2023/Program_Submissions|session submissions for the program]]. As it is a huge conference, we will definitely need help with organizing. As you have been significantly involved in contributing to Wikimedia projects related to Indic languages, we wanted to reach out to you and see if you are interested in helping us. We have different teams that might interest you, such as communications, scholarships, programs, event management etc. 

If you are interested, please fill in [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdN7EpOETVPQJ6IG6OX_fTUwilh7MKKVX75DZs6Oj6SgbP9yA/viewform?usp=sf_link this form]. Let us know if you have any questions on the [[:m:Talk: WikiConference_India_2023|event talk page]]. Thank you [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:MediaWiki message delivery|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 15:21, 18 ਨਵੰਬਰ 2022 (UTC)

(on behalf of the WCI Organizing Committee)
&lt;!-- Message sent by User:Nitesh Gill@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WCI_2023_active_users,_organizing_teams&amp;oldid=24094749 --&gt;

== WikiConference India 2023: Open Community Call and Extension of program and scholarship submissions deadline ==

Dear Wikimedian,

Thank you for supporting Wiki Conference India 2023. We are humbled by the number of applications we have received and hope to learn more about the work that you all have been doing to take the movement forward. In order to offer flexibility, we have recently extended our deadline for the Program and Scholarships submission- you can find all the details on our [[:m:WikiConference India 2023|Meta Page]].

COT is working hard to ensure we bring together a conference that is truly meaningful and impactful for our movement and one that brings us all together. With an intent to be inclusive and transparent in our process, we are committed to organizing community sessions at regular intervals for sharing updates and to offer an opportunity to the community for engagement and review. Following the same, we are hosting the first Open Community Call on the 3rd of December, 2022. We wish to use this space to discuss the progress and answer any questions, concerns or clarifications, about the conference and the Program/Scholarships. 

Please add the following to your respective calendars and we look forward to seeing you on the call 

* '''WCI 2023 Open Community Call'''
* '''Date''': 3rd December 2022
* '''Time''': 1800-1900 (IST)
* '''Google Link'''': https://meet.google.com/cwa-bgwi-ryx

Furthermore, we are pleased to share the email id of the conference contact@wikiconferenceindia.org which is where you could share any thoughts, inputs, suggestions, or questions and someone from the COT will reach out to you. Alternatively, leave us a message on the Conference [[:m:Talk:WikiConference India 2023|talk page]]. Regards [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:MediaWiki message delivery|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 16:21, 2 ਦਸੰਬਰ 2022 (UTC)

On Behalf of,
WCI 2023 Core organizing team.
&lt;!-- Message sent by User:Nitesh Gill@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WCI_2023_active_users,_scholarships_and_program&amp;oldid=24083503 --&gt;

== Indic Wiki Improve-a-thon 2022 ==

Dear Wikimedian, Glad to inform you that CIS-A2K is going to conduct an event,  Indic Wiki improve-a-thon 2022, for the Indic language. It will run from 15 December to 5 January 2023. It will be an online activity however if communities want to organise any on-ground activity under Improve-a-thon that would also be welcomed. The event has its own theme '''Azadi Ka Amrit Mahatosav''' which is based on a celebration of the 75th anniversary of Indian Independence. The event will be for 20 days only. This is an effort to work on content enrichment and improvement. We invite you to plan a short activity under this event and work on the content on your local Wikis. The event is not restricted to a project, anyone can edit any project by following the theme. The event page link is [[:m:Indic Wiki Improve-a-thon 2022|here]]. The list is under preparation and will be updated soon. The community can also prepare their list for this improve-a-thon. If you have question or concern please write on [[:m:Talk:Indic Wiki Improve-a-thon 2022|here]]. Regards [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:MediaWiki message delivery|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 07:35, 12 ਦਸੰਬਰ 2022 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Nitesh (CIS-A2K)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Satpal_(CIS-A2K)/Mahatma_Gandhi_2020_edit-a-thon_Participants&amp;oldid=20516231 --&gt;

== Indic Wiki Improve-a-thon 2022 has started ==

Dear Wikimedians, As you already know, Indic Wiki improve-a-thon 2022 has started today. It runs from 15 December (today) to 5 January 2023. This is an online activity however if communities want to organise any on-ground activity under Improve-a-thon please let us know at program@cis-india.org. Please note the event has a theme ''' Azadi Ka Amrit Mahatosav''' which is based on a celebration of the 75th anniversary of Indian Independence. The event will be for 20 days only. This is an effort to work on content enrichment and improvement. The event is not restricted to a particular project. The event page link is [[:m:Indic Wiki Improve-a-thon 2022|here]] please add your name in the participant's section. A few lists are there and we will add more. The community can also prepare their list for this improve-a-thon but we suggest you list stub articles from your Wiki. If you have a question or concern please write [[:m:Talk:Indic Wiki Improve-a-thon 2022|here]]. Regards [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:MediaWiki message delivery|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 08:30, 15 ਦਸੰਬਰ 2022 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Nitesh (CIS-A2K)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Satpal_(CIS-A2K)/Mahatma_Gandhi_2020_edit-a-thon_Participants&amp;oldid=20516231 --&gt;

== WikiConference India 2023:WCI2023 Open Community call on 18 December 2022 ==

Dear Wikimedian,

As you may know, we are hosting regular calls with the communities for [[:m:WikiConference India 2023|WikiConference India 2023]]. This message is for the second Open Community Call which is scheduled on the 18th of December, 2022 (Today) from 7:00 to 8:00 pm to answer any questions, concerns, or clarifications, take inputs from the communities, and give a few updates related to the conference from our end. Please add the following to your respective calendars and we look forward to seeing you on the call.

* [WCI 2023] Open Community Call
* Date: 18 December 2022
* Time: 1900-2000  [7 pm to 8 pm] (IST)
* Google Link: https://meet.google.com/wpm-ofpx-vei

Furthermore, we are pleased to share the telegram group created for the community members who are interested to be a part of WikiConference India 2023 and share any thoughts, inputs, suggestions, or questions. Link to join the telegram group: https://t.me/+X9RLByiOxpAyNDZl. Alternatively, you can also leave us a message on the [[:m:Talk:WikiConference India 2023|Conference talk page]]. Regards [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:MediaWiki message delivery|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 08:11, 18 ਦਸੰਬਰ 2022 (UTC)

&lt;small&gt;
On Behalf of,
WCI 2023 Organizing team
&lt;/small&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Nitesh Gill@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WCI_2023_active_users,_organizing_teams&amp;oldid=24099166 --&gt;

== Invitation to Rejoin the [https://mdwiki.org/wiki/WikiProjectMed:Translation_task_force Healthcare Translation Task Force] ==

[[File:Wiki Project Med Foundation logo.svg|right|frameless|125px]]
You have been a [https://mdwiki.toolforge.org/prior/index.php?lang=pa medical translators within Wikipedia]. We have recently relaunched our efforts and invite you to [https://mdwiki.toolforge.org/Translation_Dashboard/index.php join the new process]. Let me know if you have questions. Best [[User:Doc James|&lt;span style=&quot;color:#0000f1&quot;&gt;'''Doc James'''&lt;/span&gt;]] ([[User talk:Doc James|talk]] · [[Special:Contributions/Doc James|contribs]] · [[Special:EmailUser/Doc James|email]]) 12:34, 2 August 2023 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Doc James@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Top_translatiors/pa&amp;oldid=25416310 --&gt;

== Image Description Month in India Campaign ==

Dear Wikimedian,

A2K has conducted an online activity or campaign which is an ongoing Image Description Month in India description-a-thon, a collaborative effort known as [[:m:Image Description Month|Image Description Month]]. This initiative aims to enhance image-related content across Wikimedia projects and is currently underway, running from October 1st to October 31st, 2023. Throughout this event, our focus remains centered on three primary areas: Wikipedia, Wikidata, and Wikimedia Commons. We have outlined several tasks, including the addition of captions to images on Wikipedia, the association of images with relevant Wikidata items, and improvements in the organization, categorization, and captions of media files on Wikimedia Commons.

To participate, please visit our dedicated [[:m:CIS-A2K/Events/Image Description Month in India|event page]]. We encourage you to sign up on the respective meta page and generously contribute your time and expertise to make essential and impactful edits. 

Should you have any questions or require further information, please do not hesitate to reach out to me at nitesh@cis-india.org or [[User talk:Nitesh (CIS-A2K)|Nitesh (CIS-A2K)]].

Your active participation will play a significant role in enriching Wikimedia content, making it more accessible and informative for users worldwide. Join us in this ongoing journey of improvement and collaboration. Regards [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:MediaWiki message delivery|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 16:09, 10 ਅਕਤੂਬਰ 2023 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Nitesh (CIS-A2K)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Satpal_(CIS-A2K)/Mahatma_Gandhi_2020_edit-a-thon_Participants&amp;oldid=20516231 --&gt;

== Organising Feminism and Folklore ==

[[File:Feminism and Folklore 2024 logo.svg | 350px | right]]

Hello Community Organizers,

Thank you for organising Feminism and Folklore writing competition on your wiki. We congratulate you in joining and celebrating our cultural heritage and promoting gender equality on Wikipedia.

To encourage boost for the contributions of the participants, we're offering prizes for Feminism and Folklore local prizes. Each Wikipedia will have three local winners:

*First Prize: $15 USD
*Second Prize: $10 USD
*Best Jury Article: $5 USD

All this will be in '''gift voucher format only'''. Kindly inform your local community regarding these prizes and post them on the local project page 

The Best Jury Article will be chosen by the jury based on how unique the article is aligned with the theme. The jury will review all submissions and decide the winner together, making sure it's fair. These articles will also be featured on our social media handles. 

We're also providing internet and childcare support to the first 50 organizers and Jury members for who request for it. Remember, only 50 organizers will get this support, and it's given on a first-come, first-served basis. The registration form will close after 50 registrations, and the deadline is March 15, 2024. This support is optional and not compulsory, so if you're interested, fill out the form [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdnytyact-HR6DvsWwnrVeWuzMfuNH1dSjpF24m6od-f3LzZQ/viewform here]. 

Each organizer/jury who gets support will receive $30 USD in gift voucher format, even if they're involved in more than one wiki. No dual support will be provided if you have signed up in more than one language. This support is meant to appreciate your volunteer support for the contest.  

We also invite all organizers and jury members to join us for office hours on '''Saturday, March 2, 2024'''. This session will help you understand the jury process for both contests and give you a chance to ask questions. More details are on  [https://meta.wikimedia.org/wiki/Wiki_Loves_Folklore_2024_Office_Hour_2  meta page].

Let's celebrate our different cultures and work towards gender equality on Wikipedia!

Best regards,

Rockpeterson

[[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:MediaWiki message delivery|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 05:56, 29 ਫ਼ਰਵਰੀ 2024 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Rockpeterson@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Rockpeterson/fnf2024golbal&amp;oldid=26304232 --&gt;

== Next Steps and Feedback Request for Feminism and Folklore Organizers ==

[[File:Feminism and Folklore 2024 logo.svg|centre|550px|frameless]]

Dear Organizer,

I hope this message finds you well.

First and foremost, I want to extend my gratitude to you for your efforts in organizing the '''Feminism and Folklore''' campaign on your local Wikipedia. Your contribution has been instrumental in bridging the gender and folk gap on Wikipedia, and we truly appreciate your dedication to this important cause.

As the campaign draws to a close, I wanted to inform you about the next steps. It's time to commence the jury process using the CampWiz or Fountain tool where your campaign was hosted. Please ensure that you update the details of the jury, campaign links and the names of organizers accurately on the [[:m:Feminism and Folklore 2024/Project Page|sign-up page]].

Once the jury process is completed, kindly update the [[:m:Feminism and Folklore 2024/Results|results page]] accordingly. The deadline for jury submission of results is '''April 30, 2024'''. However, if you find that the number of articles is high and you require more time, please don't hesitate to inform us via email or on our Meta Wiki talk page. We are more than willing to approve an extension if needed.

Should you encounter any issues with the tools, please feel free to reach out to us on Telegram for assistance. Your feedback and progress updates are crucial for us to improve the campaign and better understand your community's insights.

Therefore, I kindly ask you to spare just 10 minutes to share your progress and achievements with us through a Google Form survey. Your input will greatly assist us in making the campaign more meaningful and impactful.

Here's the link to the survey: [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSfCkFONXlPVlakMmdh-BWtZp0orYBCSVvViJPbsjf2TIXAWvw/viewform?usp=sf_link Survey Google Form Link]

Thank you once again for your hard work and dedication to the Feminism and Folklore campaign. Your efforts are deeply appreciated, and we look forward to hearing from you soon.

Warm regards,

'''Feminism and Folklore International Team #WeTogether'''

[[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:MediaWiki message delivery|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 08:26, 7 ਅਪਰੈਲ 2024 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/fnf2024&amp;oldid=26557949 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Reminder to vote now to select members of the first U4C&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
:''[[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024/Announcement – vote reminder|You can find this message translated into additional languages on Meta-wiki.]] [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=page-{{urlencode:Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024/Announcement – vote reminder}}&amp;language=&amp;action=page&amp;filter= {{int:please-translate}}]''

Dear Wikimedian,

You are receiving this message because you previously participated in the UCoC process.

This is a reminder that the voting period for the Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C) ends on May 9, 2024. Read the information on the [[Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024|voting page on Meta-wiki]] to learn more about voting and voter eligibility.

The Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C) is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. Community members were invited to submit their applications for the U4C. For more information and the responsibilities of the U4C, please [[Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter|review the U4C Charter]].

Please share this message with members of your community so they can participate as well.

On behalf of the UCoC project team,&lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

[[m:User:RamzyM (WMF)|RamzyM (WMF)]] 22:53, 2 ਮਈ 2024 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:RamzyM (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2024/Previous_voters_list_3&amp;oldid=26721208 --&gt;

== Thank You for Your Contribution to Feminism and Folklore 2024! ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
[[File:Feminism and Folklore 2024 logo.svg|center|500px]]

{{int:please-translate}}

Dear Wikimedian,

We extend our sincerest gratitude to you for making an extraordinary impact in the '''[[:m:Feminism and Folklore 2024|Feminism and Folklore 2024]]''' writing competition. Your remarkable dedication and efforts have been instrumental in bridging cultural and gender gaps on Wikipedia. We are truly grateful for the time and energy you've invested in this endeavor.

As a token of our deep appreciation, we'd love to send you a special postcard. It serves as a small gesture to convey our immense thanks for your involvement in organizing the competition. To ensure you receive this token of appreciation, kindly fill out [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSeHYAhFA9Q5vUs9UA1N45TOUxUdSNO8igGTmg4oPUL_qXS1EQ/viewform?usp=sf_link this form] by August 15th, 2024.

Looking ahead, we are thrilled to announce that we'll be hosting Feminism and Folklore in 2025. We eagerly await your presence in the upcoming year as we continue our journey to empower and foster inclusivity.

Once again, thank you for being an essential part of our mission to promote feminism and preserve folklore on Wikipedia.

With warm regards,

'''Feminism and Folklore International Team'''.
--[[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:MediaWiki message delivery|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 12:28, 21 ਜੁਲਾਈ 2024 (UTC)
&lt;/div&gt;.
&lt;!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/fnf2024&amp;oldid=26557949 --&gt;

== Indic Technical Consultations 2024 ==

ਪਿਆਰੇ ਸਾਥੀਓ,

[[m:Indic MediaWiki Developers User Group|ਇੰਡਿਕ ਮੀਡੀਆਵਿਕੀ ਡਿਵੈਲਪਰਸ ਯੂਜ਼ਰ ਗਰੁੱਪ]] ਵਿਕੀਮੀਡੀਆ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟਾਂ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਕਨੀਕੀ ਮੁੱਦਿਆਂ 'ਤੇ ਭਾਈਚਾਰਾ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੀਆਂ ਲੋੜਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਲਈ ਇੱਕ ਭਾਈਚਾਰਾ ਤਕਨੀਕੀ ਸਲਾਹ-ਮਸ਼ਵਰੇ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦੀ ਸਹੂਲਤ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਨੂੰ ਬਿਹਤਰ ਢੰਗ ਨਾਲ ਸਮਝਣਾ, ਆਮ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਣਾ ਅਤੇ ਭਵਿੱਖ ਦੀਆਂ ਤਕਨੀਕੀ ਵਿਕਾਸ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਨੂੰ ਸੁਚਾਰੂ ਬਣਾਉਣਾ ਹੈ।

ਇਸਦਾ ਪਹਿਲਾ ਕਦਮ ਇੱਕ ਸਰਵੇਖਣ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੀਆਂ ਮੁਸ਼ਕਿਲਾਂ ਅਤੇ ਸੁਝਾਅ ਦੇ ਸਕਦੇ ਹੋ। ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਹੇਠ ਦਿੱਤੇ ਲਿੰਕ ਉੱਤੇ ਜਾ ਕੇ ਸਰਵੇਖਣ ਫਾਰਮ (ਕਿਸੇ ਵੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ) ਭਰੋ।
https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSfvVFtXWzSEL4YlUlxwIQm2s42Tcu1A9a_4uXWi2Q5jUpFZzw/viewform?usp=sf_link

ਇਸ ਦੀ ਆਖ਼ਰੀ ਮਿਤੀ 21 ਸਤੰਬਰ 2024 ਹੈ।

ਇਸ ਗਤੀਵਿਧੀ ਬਾਰੇ ਹੋਰ ਜਾਣਕਾਰੀ ਲਈ ਦੇਖੋ: https://w.wiki/AV78

ਇਹ ਸਰਵੇਖਣ {ਤੁਹਾਡੀ ਭਾਸ਼ਾ} ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਨ ਲਈ ਵੀ ਮੌਜੂਦ ਹੈ।

ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਸਰਵੇਖਣ ਨੂੰ ਇੱਕ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਾਰ ਵੀ ਭਰ ਸਕਦੇ ਹੋ ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਕਈ ਮੁਸ਼ਕਿਲਾਂ ਜਾਂ ਸੁਝਾਅ ਦਰਜ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ।

ਤੁਹਾਡੇ ਯੋਗਦਾਨਾਂ ਲਈ ਧੰਨਵਾਦ!

[[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:MediaWiki message delivery|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 13:33, 9 ਸਤੰਬਰ 2024 (UTC), ਇੰਡਿਕ ਮੀਡੀਆਵਿਕੀ ਡਿਵੈਲਪਰਸ ਦੀ ਤਰਫੋਂ
&lt;!-- Message sent by User:KCVelaga@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Indic_Tech_Consults_2024/pa&amp;oldid=27434533 --&gt;

== Invitation to Participate in the Wikimedia SAARC Conference Community Engagement Survey ==

Dear Community Members,

I hope this message finds you well. Please excuse the use of English; we encourage translations into your local languages to ensure inclusivity.

We are conducting a Community Engagement Survey to assess the sentiments, needs, and interests of South Asian Wikimedia communities in organizing the inaugural Wikimedia SAARC Regional Conference, proposed to be held in Kathmandu, Nepal.

This initiative aims to bring together participants from eight nations to collaborate towards shared goals. Your insights will play a vital role in shaping the event's focus, identifying priorities, and guiding the strategic planning for this landmark conference.

Survey Link: https://forms.gle/en8qSuCvaSxQVD7K6

We kindly request you to dedicate a few moments to complete the survey. Your feedback will significantly contribute to ensuring this conference addresses the community's needs and aspirations.

Deadline to Submit the Survey: 20 January 2025

Your participation is crucial in shaping the future of the Wikimedia SAARC community and fostering regional collaboration. Thank you for your time and valuable input.

Warm regards,&lt;br&gt;
[[:m:User:Biplab Anand|Biplab Anand]]
&lt;!-- Message sent by User:Biplab Anand@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Biplab_Anand/lists&amp;oldid=28078122 --&gt;

== Thank you! ==

[[File:Translation Barnstar Velvet.svg|left|150px|Thank you, Nitesh Gill, for translating the user interfaces of tools like the Growth feature and others into Punjabi.]] [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:UOzurumba (WMF)|UOzurumba (WMF)]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:UOzurumba (WMF)|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 01:58, 4 ਸਤੰਬਰ 2025 (UTC)

:Thank you! :) [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Nitesh Gill|Nitesh Gill]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Nitesh Gill|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 15:46, 6 ਸਤੰਬਰ 2025 (UTC)


== Excellent collaborator Award ==

{| style=&quot;border: 1px solid {{{border|gray}}}; background-color: {{{color|#FFFFFF}}};&quot;
|rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;vertical-align:middle;&quot; | [[File:Collaboration barnstar.svg|250px]]
|rowspan=&quot;2&quot; |
|style=&quot;font-size: x-large; padding: 0; vertical-align: middle; height: 1.1em;&quot; | '''Exploration to improve the Wiki'''
|-
|style=&quot;vertical-align: middle; border-top: 1px solid gray;&quot; | {{{2|Thank you for all your work, your willingness to collaborate and your constructive feedback on [[m:Research:Engage native speakers to improve vital content in small language Wikipedias|an experimental project]] to attract contributors to Punjabi Wikipedia. &lt;BR&gt;&lt;BR&gt;}}}''{{{1|}}}&lt;BR&gt;''
|} [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:UOzurumba (WMF)|UOzurumba (WMF)]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:UOzurumba (WMF)|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 03:28, 11 ਦਸੰਬਰ 2025 (UTC)

== Last Few Days: WikiConference India 2026 Scholarship Applications ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
''{{int:please-translate}}''

Dear Wikimedian,

We're happy to share that scholarship applications for '''WikiConference India 2026''' are currently open and the deadline is just around the corner.

[[m:Special:MyLanguage/WikiConference India 2026|WikiConference India 2026]] is the fourth edition of the national-level conference that brings together Wikimedians and stakeholders engaged in Indic-language Wikimedia projects and the broader open knowledge movement across India and South Asia. The conference will take place in Kochi, Kerala, from 4–6 September 2026.

* You can find the more information and the application form at the [[m:Special:MyLanguage/WikiConference India 2026/Scholarship|Scholarship page here at Meta wiki]]

* '''Scholarship deadline: 15 April 2026, 11:59 PM IST'''

With only a few days left, we warmly encourage you to apply if you haven’t already and kindly request you to share this with your community and encourage others to apply.

For more information and regular updates, we encourage you to visit the conference Meta page.

Warm regards,
&lt;br&gt;
on behalf of the WikiConference India 2026 Organising Team

''This message was sent with [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:MediaWiki message delivery|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) on 18:30, 11 ਅਪਰੈਲ 2026 (UTC)''
&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Gnoeee@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WCI_2026_active_users&amp;oldid=30389801 --&gt;

== You may be an eligible candidate for the U4C election ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
Greetings,

The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]] seeks candidates for the 2026 election. The U4C is the global committee responsible for overseeing enforcement of the [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal Code of Conduct|Universal Code of Conduct]]. Elections are held annually, if elected a committee member serves for two years.

This year the U4C requires candidates to hold administrator rights on at least one wiki, which is why you are being contacted as you appear to hold this right. There are other requirements, such as candidates must be at least 18 years old and may not be employed by the Wikimedia Foundation or other related chapters and affiliates. You can find more information in the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026#Call_for_Candidates|call for candidates on Meta-wiki]]. Additionally, the committee's working language is English; some ability to communicate in English is required.

The election opens on 18 May, if you are eligible and interested you have until 10 May to submit your candidacy. There will be a week in between for candidates to answer questions from the community. Voting takes place privately in [[m:Special:MyLanguage/SecurePoll|SecurePoll]], successful candidates must receive at least 60% support. More information is available on [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|the 2026 Elections page]], including timelines and other candidacy information. If you read over the material and consider yourself qualified, please consider submitting your name to run for the committee. If you think someone else in your community might be interested and qualified, please encourage them to run.

In partnership with the U4C -- [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|talk]]) 20:07, 28 ਅਪਰੈਲ 2026 (UTC) &lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Keegan_(WMF)/test&amp;oldid=30472432 --&gt;

== 'ਉਝਹੋਰੋਦ ਕਿਲਾ' ਲੇਖ ਦੇ ਰੀਡਾਇਰੈਕਟ ਸੰਬੰਧੀ ==

@[[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Nitesh Gill|Nitesh Gill]] ਜੀ,

ਤੁਸੀਂ '''ਉਝਹੋਰੋਦ ਕਿਲਾ''' ਨੂੰ ਰੀਡਾਇਰੈਕਟ ਕਰਕੇ '''ਉਜ਼ਹੋਰੋਡ ਕਿਲ੍ਹਾ''' ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਮੇਰੀ ਬੇਨਤੀ ਹੈ ਕਿ ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਇਸ ਲੇਖ ਨੂੰ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚੋਂ ਰੱਦ ਨਾ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ ਜੀ।

ਧੰਨਵਾਦ [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:AMAN KUMAR|AMAN KUMAR]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:AMAN KUMAR|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 19:13, 24 ਅਗਸਤ 2026 (UTC)
** ਬਿਲਕੁਲ [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:AMAN KUMAR|AMAN KUMAR]] ਜੀ, ਮੈਂ ਸਿਰਫ਼ ਉਸ ਦਾ ਨਾਂ ਗੂਗਲ ਤੋਂ ਸੁਣ ਕੇ ਤੇ ਹਿੰਦੀ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਉੱਤੇ ਇਸ ਨਾਂ ਚੈੱਕ ਕਰਕੇ ਲਿਖਿਆ ਹੈ। ਤੁਹਾਡੇ ਲੇਖ ਨੂੰ ਮੁਕਾਬਲੇ ਤੋਂ ਬਿਲਕੁਲ ਬਾਹਰ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ। ਸ਼ੁਰਕੀਆ [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Nitesh Gill|Nitesh Gill]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Nitesh Gill|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 19:17, 24 ਅਗਸਤ 2026 (UTC)
**:@[[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Nitesh Gill|Nitesh Gill]] ਸਤਿ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ, ਮੈਂ ਪੁਰਾਣੇ ਪੰਨੇ Heritage Across Borders ਉੱਤੇ 3 ਲੇਖ ਜਮ੍ਹਾਂ (ਸਬਮਿਟ) ਕੀਤੇ ਹਨ। ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ Heritage Across Borders - Punjabi ਉੱਤੇ ਅੱਪਡੇਟ ਕਰ ਦਿਓ ਜੀ। [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:AMAN KUMAR|AMAN KUMAR]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:AMAN KUMAR|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 01:38, 28 ਅਗਸਤ 2026 (UTC)</text>
      <sha1>7lmq665b3y5a0d5gv1uarqo9lyxjwf9</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>845219</id>
      <parentid>845218</parentid>
      <timestamp>2026-08-28T01:58:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AMAN KUMAR</username>
        <id>59900</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* 'ਉਝਹੋਰੋਦ ਕਿਲਾ' ਲੇਖ ਦੇ ਰੀਡਾਇਰੈਕਟ ਸੰਬੰਧੀ */ .</comment>
      <origin>845219</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="119865" sha1="1fqu80wpdkfmgggqsm4145xnersmup9" xml:space="preserve">{{ਜੀ ਆਇਆਂ ਨੂੰ}}[[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Satdeep gill|Satdeep gill]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Satdeep gill|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) ੦੨:੪੧, ੨੬ ਨਵੰਬਰ ੨੦੧੪ (UTC)

== [[ਵਰਤੌਂਕਾਰ:Parveer Grewal]] ==

ਵਰਤੌਂਕਾਰ:Parveer Grewal ਦਾ ਐਡਮਿਨ ਬਣਨ ਲਈ [https://pa.wikipedia.org/wiki/ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ:ਐਡਮਿਨ_ਬਣਨ_ਲਈ_ਬੇਨਤੀਆਂ#.E0.A8.B5.E0.A8.B0.E0.A8.A4.E0.A9.8C.E0.A8.82.E0.A8.95.E0.A8.BE.E0.A8.B0:Parveer_Grewal ਇਸ ਲਿੰਕ] ਉੱਤੇ ਜਾਕੇ ਸਮਰਥਨ ਕਰੋ। --[[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Satdeep gill|Satdeep gill]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Satdeep gill|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) ੧੬:੨੦, ੨੮ ਨਵੰਬਰ ੨੦੧੪ (UTC)

== ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Charan Gill  ==

ਵਰਤੋਂਕਾਰ Charan Gill ਨੂੰ ਐਡਮਿਨ ਬਣਾਉਣ ਲਈ [https://pa.wikipedia.org/wiki/%E0%A8%B5%E0%A8%BF%E0%A8%95%E0%A9%80%E0%A8%AA%E0%A9%80%E0%A8%A1%E0%A9%80%E0%A8%86:%E0%A8%90%E0%A8%A1%E0%A8%AE%E0%A8%BF%E0%A8%A8_%E0%A8%AC%E0%A8%A3%E0%A8%A8_%E0%A8%B2%E0%A8%88_%E0%A8%AC%E0%A9%87%E0%A8%A8%E0%A8%A4%E0%A9%80%E0%A8%86%E0%A8%82#.E0.A8.B5.E0.A8.B0.E0.A8.A4.E0.A9.8C.E0.A8.82.E0.A8.95.E0.A8.BE.E0.A8.B0:Charan_Gill ਇਸ ਲਿੰਕ] ਉੱਤੇ ਜਾ ਕੇ ਸਮਰਥਨ ਦੇਵੋ।--[[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Parveer Grewal|Parveer Grewal]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Parveer Grewal|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) ੧੬:੫੩, ੨੯ ਨਵੰਬਰ ੨੦੧੪ (UTC)

== ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਉੱਤੇ ਬਿਊਰੋਕਰੈਟ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ==

[https://pa.wikipedia.org/wiki/%E0%A8%B5%E0%A8%BF%E0%A8%95%E0%A9%80%E0%A8%AA%E0%A9%80%E0%A8%A1%E0%A9%80%E0%A8%86:%E0%A8%B8%E0%A9%B1%E0%A8%A5#.E0.A8.AA.E0.A9.B0.E0.A8.9C.E0.A8.BE.E0.A8.AC.E0.A9.80_.E0.A8.B5.E0.A8.BF.E0.A8.95.E0.A9.80.E0.A8.AA.E0.A9.80.E0.A8.A1.E0.A9.80.E0.A8.86_.E0.A8.89.E0.A9.B1.E0.A8.A4.E0.A9.87_.E0.A8.AC.E0.A8.BF.E0.A8.8A.E0.A8.B0.E0.A9.8B.E0.A8.95.E0.A8.B0.E0.A9.88.E0.A8.9F_.E0.A8.A6.E0.A9.80_.E0.A8.9C.E0.A8.BC.E0.A8.B0.E0.A9.82.E0.A8.B0.E0.A8.A4 ਇਸ ਲਿੰਕ] ਉੱਤੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਵਿਚਾਰ ਸਾਂਝੇ ਕਰੋ। --[[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Satdeep gill|Satdeep gill]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Satdeep gill|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) ੦੯:੩੩, ੧ ਦਸੰਬਰ ੨੦੧੪ (UTC)

== ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Satdeep Gill ਲਈ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕੀ ਹੱਕ ==

ਮੇਰੇ ਆਰਜ਼ੀ ਪਰਸ਼ਾਸਕੀ ਹੱਕਾਂ ਦੀ ਮਿਆਦ ਤੀਜੀ ਵਾਰ ਮੁੱਕ ਗਈ ਹੈ ਅਤੇ ਮੈਨੂੰ ਲਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਹੁਣ ਮੈਨੂੰ ਸਥਾਈ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕੀ ਹੱਕ ਮਿਲ ਜਾਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। ਮੇਰਾ ਸਮਰਥਨ ਜਾਂ ਵਿਰੋਧ ਕਰਨ ਲਈ [https://pa.wikipedia.org/wiki/%E0%A8%B5%E0%A8%BF%E0%A8%95%E0%A9%80%E0%A8%AA%E0%A9%80%E0%A8%A1%E0%A9%80%E0%A8%86:%E0%A8%90%E0%A8%A1%E0%A8%AE%E0%A8%BF%E0%A8%A8_%E0%A8%AC%E0%A8%A3%E0%A8%A8_%E0%A8%B2%E0%A8%88_%E0%A8%AC%E0%A9%87%E0%A8%A8%E0%A8%A4%E0%A9%80%E0%A8%86%E0%A8%82#.E0.A8.B5.E0.A8.B0.E0.A8.A4.E0.A9.8B.E0.A8.82.E0.A8.95.E0.A8.BE.E0.A8.B0:Satdeep_Gill ਇਸ ਲਿੰਕ] ਉੱਤੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਦਸਤਖ਼ਤ ਕਰਕੇ ਵੋਟ ਪਾਓ।--[[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Satdeep Gill|Satdeep Gill]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Satdeep Gill|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) ੧੪:੪੨, ੨ ਅਗਸਤ ੨੦੧੫ (UTC)

==ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਇੱਕ ਬਾਰਨਸਟਾਰ==
{| style=&quot;background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;&quot;
|rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;vertical-align: middle; padding: 5px;&quot; | [[File:Asia medal.svg|100px]]
|style=&quot;font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;&quot; | '''The Asian Month Barnstar'''
|-
|style=&quot;vertical-align: middle; padding: 3px;&quot; |  [[ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ:ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਏਸ਼ੀਆਈ ਮਹੀਨਾ|ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਏਸ਼ੀਆਈ ਮਹੀਨਾ]] 2015 ਵਿੱਚ ਤੁਹਾਡੇ ਯੋਗਦਾਨ ਲਈ ਸ਼ੁਕਰੀਆ! --[[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Satdeep Gill|Satdeep Gill]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Satdeep Gill|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 06:27, 14 ਦਸੰਬਰ 2015 (UTC)
|}

==Request for VOTE==
Plz vote [https://meta.wikimedia.org/wiki/Stewards/Elections_2016/Votes/Hindustanilanguage here] in favour of  Hindustanilanguages for Stewards election .It is my request . --[[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Abbas dhothar|Abbas dhothar]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Abbas dhothar|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 17:59, 9 ਫ਼ਰਵਰੀ 2016 (UTC)

== ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਏਸ਼ੀਆਈ ਮਹੀਨਾ ==

ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਏਸ਼ੀਆਈ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਭਾਗ ਲੈਣ ਅਤੇ 5 ਜਾਂ ਵੱਧ ਲੇਖ ਬਣਾਉਣ ਕਰਕੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪੋਸਟਕਾਰਡ ਭੇਜਿਆ ਜਾਵੇਗਾ ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ [https://docs.google.com/forms/d/1IcS3s8e052z17ITvPH-sQG_J5us9XYo8ULEQ2wBBvWA/viewform ਇਸ ਲਿੰਕ] ਉੱਤੇ ਜਾਕੇ ਆਪਣੇ ਬਾਰੇ ਕੁਝ ਜਾਣਕਾਰੀ ਸਾਂਝੀ ਕਰੋ।--[[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Satdeep Gill|Satdeep Gill]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Satdeep Gill|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 18:09, 17 ਜਨਵਰੀ 2016 (UTC)

== Address Collection Notice ==

Hi there, thank you for contributing to Wikipedia Asian Month in November 2015. You are qualified to receive (a) postcard(s) but we did not [[:m:Wikipedia Asian Month/2015 Qualified Editors/No Response|hear your back]] in past two months, or it could be an error on Google's server or a mistake. If you still willing to receive one, please use [https://docs.google.com/forms/d/1--lxwpExIYg35hcd7Wq-i8EdtqEEeCS5JkIhVTh6-TE/viewform this new survey]to submit your mailing address. The deadline will be March 20th.

--[[User:AddisWang|AddisWang]] ([[User talk:AddisWang|talk]]) 14:40, 9 March 2016 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:AddisWang@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Wikipedia_Asian_Month/2015_Qualified_Editors/No_Response&amp;oldid=15425406 --&gt;

== ਲੇਖ ਸੁਧਾਰ ਐਡਿਟਾਥਨ ਸਬੰਧੀ  ==

ਸਤਿ ਸ਼੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਜੀ, ਅਪ੍ਰੈਲ ਦੇ ਲੇਖ ਸੁਧਾਰ ਐਡਿਟਾਥਨ ਜੋ ਪੰਨੇ ਤੁਸੀਂ ਸੁਧਾਰੇ ਹਨ ਜ਼ਰਾ ਇੱਕ ਝਾਤ ਮਾਰ ਕੇ ਦੇਖ ਲਵੋ ਕਿ ਮੁਲਾਂਕਣ ਲਈ ਉਹ [[ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ:ਲੇਖ_ਸੁਧਾਰ_ਐਡਿਟਾਥਾਨ_(1-30_ਅਪਰੈਲ_2016)|ਇਸ ਸੂਚੀ]] ਜੋੜੇ ਗਏ ਹਨ ਜਾਂ ਨਹੀਂ।ਜੇਕਰ ਤੁਹਾਡਾ ਕੋਈ ਲੇਖ ਸੂਚੀਬੱਧ ਹੋਣ ਤੋਂ ਰਹਿ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਇਸ ਬਾਰੇ ਮੈਨੂੰ ਸੂਚਿਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ। ਧੰਨਵਾਦ। --[[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Satnam S Virdi|Satnam S Virdi]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Satnam S Virdi|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 16:42, 6 ਮਈ 2016 (UTC)

==ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਇੱਕ ਬਾਰਨਸਟਾਰ==

{| style=&quot;border: 1px solid {{{border|gray}}}; background-color: {{{color|#fdffe7}}}; width=100%;&quot;
|rowspan=&quot;2&quot; valign=&quot;middle&quot; | [[File:Articles for improvement star.svg|200px]]
|rowspan=&quot;2&quot; |
|style=&quot;font-size: x-large; padding: 0; vertical-align: middle; height: 1.1em;&quot; | '''[[ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ:ਲੇਖ ਸੁਧਾਰ ਐਡਿਟਾਥਾਨ (1-30 ਅਪਰੈਲ 2016)|ਲੇਖ ਸੁਧਾਰ ਐਡਿਟਾਥਾਨ ]]'''
|-
|style=&quot;vertical-align: middle; direction:ltr; border-top: 1px solid gray;&quot; |&lt;br/&gt; '''ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਲੇਖ ਸੁਧਾਰ ਐਡਿਟਾਥਾਨ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਣ ਦੇ ਲਈ ਤੁਹਾਡਾ ਬਹੁਤ ਬਹੁਤ ਸ਼ੁਕਰੀਆ!''' &lt;br/&gt;'''ਉਮੀਦ ਹੈ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਅੱਗੇ ਵੀ ਇਸੇ ਤਰਾਂ ਹੀ ਆਪਣਾ ਯੋਗਦਾਨ ਦਿੰਦੇ ਰਹੋਗੇ।'''--[[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Baljeet Bilaspur|Baljeet Bilaspur]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Baljeet Bilaspur|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 06:15, 8 ਮਈ 2016 (UTC)
|}

== Rio Olympics Edit-a-thon ==

Dear Friends &amp; Wikipedians, Celebrate the world's biggest sporting festival on Wikipedia. The Rio Olympics Edit-a-thon aims to pay tribute to Indian athletes and sportsperson who represent India at Olympics. Please find more details '''[[:m:WMIN/Events/India At Rio Olympics 2016 Edit-a-thon/Articles|here]]'''.  The  Athlete who represent their country at Olympics, often fail to attain their due recognition. They bring glory to the nation. Let's write articles on them, as a mark of tribute.

For every 20 articles created collectively, a tree will be planted. Similarly, when an editor completes 20 articles, a book will be awarded to him/her. Check the main page for more details. Thank you. [[:en:User:Abhinav619|Abhinav619]] &lt;small&gt;(sent using [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:MediaWiki message delivery|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 16:54, 16 ਅਗਸਤ 2016 (UTC), [[:m:User:Abhinav619/UserNamesList|subscribe/unsubscribe]])&lt;/small&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Titodutta@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Abhinav619/UserNamesList&amp;oldid=15842813 --&gt;

== Invitation from Wikipedia Asian Month ==

Hi Nitesh, I'm Addis Wang, one of the organizer of the [[m:Wikipedia Asian Month|Wikipedia Asian Month]]. I would like to invite you organize the Wikipedia Asian Month in upcoming November along with Satdeep. Please let me know your consideration and feel free to contact me on [[m:User_talk:AddisWang|my meta talk page]].--[[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:AddisWang|AddisWang]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:AddisWang|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 22:13, 26 ਅਕਤੂਬਰ 2016 (UTC)

== Nikolai Noskov ==

Namaste Nitesh Gill! Can you make an article in your Punjabi-language about singer [[:en:Nikolai Noskov|Nikolai Noskov]]? If you create this article, I will be very grateful! Thank you! --[[ਖ਼ਾਸ:ਯੋਗਦਾਨ/89.110.7.24|89.110.7.24]] 13:06, 16 ਅਪਰੈਲ 2017 (UTC)

== 100ਵਿਕੀਦਿਨ ਪੂਰੇ ਕਰਨ 'ਤੇ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਇੱਕ ਬਾਰਨਸਟਾਰ ==

{| style=&quot;border: 1px solid {{{border|gray}}}; background-color: {{{color|#fdffe7}}}; width=100%;&quot;
|rowspan=&quot;2&quot; valign=&quot;middle&quot; | [[File:100wikidays-barnstar-2.png|200px]]
|rowspan=&quot;2&quot; |
|style=&quot;font-size: x-large; padding: 0; vertical-align: middle; height: 1.1em;&quot; | '''[[:meta:100wikidays|The #100wikidays Barnstar]]'''
|-
|style=&quot;vertical-align: middle; direction:ltr; border-top: 1px solid gray;&quot; | Dear Nitesh Gill,&lt;br/&gt;&lt;br/&gt;I award you this barnstar to commemorate the successful completion of your #100wikidays challenge which you had started on 1 March 2017! Please accept it as a token of my appreciation and respect for the tireless contributions you have made! Keep up the &lt;s&gt;good&lt;/s&gt; great work!&lt;br&gt;&lt;br&gt; Thank you! 
- [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Satpal Dandiwal|Satpal Dandiwal]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Satpal Dandiwal|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 14:10, 15 ਸਤੰਬਰ 2017 (UTC)
|}}

== A barnstar for you! ==

{| style=&quot;background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;&quot;
|rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;vertical-align: middle; padding: 5px;&quot; | [[File:Original Barnstar Hires.png|100px]]
|style=&quot;font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;&quot; | '''The Original Barnstar'''
|-
|style=&quot;vertical-align: middle; padding: 3px;&quot; | ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਤੇ ਤੁਹਾਡੇ ਯੋਗਦਾਨ ਲਈ ਬਾਰਨਸਟਾਰ [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Tow|Tow]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Tow|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 19:39, 8 ਜਨਵਰੀ 2018 (UTC)
|}

== ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਇੱਕ ਸਨਮਾਨ ==

{| style=&quot;background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;&quot;
|rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;vertical-align: middle; padding: 5px;&quot; | [[File:Tireless Contributor Barnstar Hires.gif|100px]]
|style=&quot;font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;&quot; | '''ਲਗਾਤਾਰ ਸਰਗਰਮ ਬਾਰਨਸਟਾਰ'''
|-
|style=&quot;vertical-align: middle; padding: 3px;&quot; | ਤੁਸੀਂ ਪਿਛਲੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਲਗਾਤਾਰ ਵਿਕੀ ਉੱਤੇ ਆਪਣਾ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾ ਰਹੇ ਹੋ। ਤੁਸੀਂ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਬਾਰੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਲੇਖ ਬਣਾਏ ਅਤੇ ਸੋਧੇ ਹਨ। ਇਹ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਕੰਮ ਹੈ। ਮੈਨੂੰ ਇਹ ਬਹੁਤ ਵਧੀਆ ਲੱਗਿਆ। ਤੁਹਾਡਾ ਬਹੁਤ-ਬਹੁਤ ਧੰਨਵਾਦ! {{smiley}} [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Satpal Dandiwal|Satpal Dandiwal]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Satpal Dandiwal|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 10:07, 19 ਜਨਵਰੀ 2018 (UTC)
|}

== Thank you for keeping Wikipedia thriving in India ==

&lt;div style=&quot;width:100%; float:{{dir|2=right|3=left}}; height:8px; background:#fff;&quot;&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;width:100%; float:{{dir|2=right|3=left}}; height:8px; background:#36c;&quot;&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;width:100%; float:{{dir|2=right|3=left}}; height:8px; background:#fff;&quot;&gt;&lt;/div&gt;
&lt;span style=&quot;font-size:115%;&quot;&gt;I wanted to drop in to express my gratitude for your participation in this important [[:m:Project Tiger Editathon 2018/redirects/MayTalkpageNotice|contest to increase articles in Indian languages]]. It’s been a joyful experience for me to see so many of you join this initiative. I’m writing to make it clear why it’s so important for us to succeed.

Almost one out of every five people on the planet lives in India. But there is a huge gap in coverage of Wikipedia articles in important languages across India.

This contest is a chance to show how serious we are about expanding access to knowledge across India, and the world. If we succeed at this, it will open doors for us to ensure that Wikipedia in India stays strong for years to come. I’m grateful for what you’re doing, and urge you to continue translating and writing missing articles. 

&lt;mark&gt;'''Your efforts can change the future of Wikipedia in India.'''&lt;/mark&gt;

You can find a list of articles to work on that are missing from Wikipedia right here:

[[:m:Project Tiger Editathon 2018/redirects/MayTalkpageNoticeTopics|https://meta.wikimedia.org/wiki/Supporting_Indian_Language_Wikipedias_Program/Contest/Topics]]

Thank you,

— ''Jimmy Wales, Wikipedia Founder'' 18:18, 1 ਮਈ 2018 (UTC)&lt;/span&gt;
&lt;br/&gt;
&lt;div style=&quot;width:100%; float:{{dir|2=right|3=left}}; height:8px; background:#fff;&quot;&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;width:100%; float:{{dir|2=right|3=left}}; height:8px; background:#36c;&quot;&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;width:100%; float:{{dir|2=right|3=left}}; height:8px; background:#fff;&quot;&gt;&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:RAyyakkannu (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:RAyyakkannu_(WMF)/lists/Project_Tiger_2018_Contestants&amp;oldid=17987387 --&gt;

== ਵਿਕੀਪਰਿਯੋਜਨਾ ਮਹਿਲਾ ਬਾਰੇ ==

@[[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Nitesh Gill|Nitesh Gill]] ਜੀ! ਤੁਸੀਂ ਲਗਾਤਾਰ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਬਾਰੇ ਲੇਖ ਬਣਾ ਰਹੇ ਹੋ ਅਤੇ ਸੋਧ ਰਹੇ ਹੋ. ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ [[ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ:ਵਿਕੀਪਰਿਯੋਜਨਾ ਮਹਿਲਾ|ਵਿਕੀਪਰਿਯੋਜਨਾ ਮਹਿਲਾ]] ਵੀ ਵੇਖੋ ਅਤੇ [[ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ:ਵਿਕੀਪਰਿਯੋਜਨਾ ਮਹਿਲਾ/ਭਾਗ ਲੈਣ ਵਾਲੇ|ਇਸ]] ਸਫੇ ਤੇ ਜਾ ਕੇ ਇਸ ਪਰਿਯੋਜਨਾ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹੋ. ਧੰਨਵਾਦ - &lt;font color=&quot;green&quot; face=&quot;Segoe Script&quot; size=&quot;4&quot;&gt;&lt;b&gt; [[User:Satpal Dandiwal|Satpal Dandiwal]] &lt;/b&gt;&lt;/font&gt;&lt;sup&gt;&lt;font face=&quot;Andalus&quot;&gt; ([[User talk:Satpal Dandiwal|talk]]) &amp;#124;[[Special:Contributions/Satpal Dandiwal|Contribs]])&lt;/font&gt;&lt;/sup&gt; 06:17, 9 ਮਈ 2018 (UTC)

== ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਟਾਈਗਰ ਲੇਖ ਲਿਖਣ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਲਈ ਬਾਰਨਸਟਾਰ ==

{| style=&quot;border: 1px solid {{{border|gray}}}; background-color: {{{color|#fdffe7}}};&quot;
|rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;vertical-align:middle;&quot; | {{#ifeq:{{{2}}}|alt|[[File:Feminism Barnstar Hires.png|100px|The Feminism Barnstar]] | [[File:Feminism Barnstar.jpg|100px|ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਟਾਈਗਰ ਲੇਖ ਲਿਖਣ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਲਈ ਬਾਰਨਸਟਾਰ]] }}

|rowspan=&quot;2&quot; |
|style=&quot;font-size: x-large; padding: 0; vertical-align: middle; height: 1.1em; color: {{{textcolor|black}}}&quot; | '''The Feminism Barnstar'''
|-
|style=&quot;vertical-align: middle; border-top: 1px solid gray; color: {{{textcolor|black}}}&quot; | ਤੁਸੀਂ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਟਾਈਗਰ ਲੇਖ ਲਿਖਣ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ 45 ਲੇਖ ਬਣਾਏ ਹਨ ਅਤੇ ਇਹ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੇ ਜਿੱਤਣ ਵਿੱਚ ਅਹਿਮ ਰਹੇ। ਜੈਂਡਰ ਗੈਪ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਲਈ ਤੁਹਾਡਾ ਯੋਗਦਾਨ ਬਹੁਤ ਵਧੀਆ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਵੀ ਜਿਆਦਾਤਰ ਲੇਖ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਬਾਰੇ ਹਨ। ਤੁਹਾਡਾ ਬਹੁਤ-ਬਹੁਤ ਧੰਨਵਾਦ। ਉਮੀਦ ਹੈ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਂਦੇ ਰਹੋਗੇ। {{smiley}} - &lt;font color=&quot;green&quot; face=&quot;Segoe Script&quot; size=&quot;4&quot;&gt;&lt;b&gt; [[User:Satpal Dandiwal|Satpal Dandiwal]] &lt;/b&gt;&lt;/font&gt;&lt;sup&gt;&lt;font face=&quot;Andalus&quot;&gt; ([[User talk:Satpal Dandiwal|talk]]) &amp;#124;[[Special:Contributions/Satpal Dandiwal|Contribs]])&lt;/font&gt;&lt;/sup&gt; 03:50, 1 ਜੂਨ 2018 (UTC)
|}

== [[s:Index:Dharami Soorma.pdf]] ==

I noticed that you validated some pages in [[:s:mul:Index:Dharami Soorma.pdf]] after they were imported here to [[s:Index:Dharami Soorma.pdf]]. The pages in Multilingual Wikisource should probably be deleted after somebody from pa.ws confirms that they are no longer needed. Do you care of that that your contribution may be lost? I noted [[User:Satdeep Gill|Satdeep Gill]] about this problem [[:s:mul:Wikisource:Proposed_deletions#pages_in_Category:ਪੰਜਾਬੀ|here]], but they did not respond, maybe inactive. [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Ankry|Ankry]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Ankry|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 11:07, 8 ਮਈ 2019 (UTC)

== MiniTTT ਸੰਬੰਧੀ ਚਰਚਾ ਵਿੱਚ ਸ਼ਮੂਲੀਅਤ ਬਾਰੇ ==

ਸਤਿ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ {{ping|Nitesh Gill}} ਜੀ,

[[ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ:ਸੱਥ]] ਉੱਤੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ 15-16 ਜੂਨ 2019 ਨੂੰ MiniTTT ਕਰਵਾਉਣ ਬਾਰੇ ਚਰਚਾ ਚੱਲ ਰਹੀ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਇਸਦੇ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਵਿਚਾਰ ਸਾਂਝੇ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ। ਸੱਥ ਤੇ ਚਰਚਾ ਵਿੱਚ ਜਾਣ ਲਈ [https://pa.wikipedia.org/wiki/ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ:ਸੱਥ#15-16_ਜੂਨ_ਨੂੰ_ਪੰਜਾਬ_ਵਿੱਚ_MiniTTT_ਕਰਵਾਉਣ_ਸੰਬੰਧੀ ਇੱਥੇ] ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ। ਧੰਨਵਾਦ - [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Satpal (CIS-A2K)|Satpal (CIS-A2K)]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Satpal (CIS-A2K)|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 10:56, 5 ਜੂਨ 2019 (UTC)

== Project Tiger 2.0 ==

''Sorry for writing this message in English - feel free to help us translating it''
&lt;div style=&quot;align:center; width:90%%;float:left;font-size:1.2em;margin:0 .2em 0 0;{{#ifeq:{{#titleparts:{{FULLPAGENAME}}|2}}||background:#EFEFEF;|}}border:0.5em solid #000000; padding:1em;&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;

[[File:PT2.0 PromoMotion.webm|right|320px]]
Hello,

We are glad to inform you that [[m:Growing Local Language Content on Wikipedia (Project Tiger 2.0)|'''Project Tiger 2.0/GLOW''']] is going to start very soon. You know about Project Tiger first iteration where we saw exciting and encouraging participation from different Indian Wikimedia communities. To know about Project Tiger 1.0 please [[m:Supporting Indian Language Wikipedias Program|'''see this page''']]

Like project Tiger 1.0, This iteration will have 2 components
* Infrastructure support - Supporting Wikimedians from India with internet support for 6 months and providing Chromebooks. Application is open from 25th August 2019 to 14 September 2019. To know  more [[m:Growing Local Language Content on Wikipedia (Project Tiger 2.0)/Support|'''please visit''']] 
* Article writing contest - A 3-month article writing contest will be conducted for Indian Wikimedians communities. Following community feedback, we noted some community members wanted the process of article list generation to be improved. In this iteration, there will be at least two lists of articles 
:# Google-generated list, 
:# Community suggested list. Google generated list will be given to the community members before finalising the final list. On the other hand, the community may create a list by discussing among the community over Village pump, Mailing list and similar discussion channels. 

Thanks for your attention,&lt;br/&gt;
[[m:User:Ananth (CIS-A2K)|Ananth (CIS-A2K)]] ([[m:User talk:Ananth (CIS-A2K)|talk]])&lt;br/&gt;
Sent by [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:MediaWiki message delivery|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 11:41, 21 ਅਗਸਤ 2019 (UTC)
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Tulsi Bhagat@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Ananth_(CIS-A2K)/PT1.0&amp;oldid=19314862 --&gt;
{{clear}}

== ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਇੱਕ ਬਾਰਨਸਟਾਰ! ==

{| style=&quot;background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;&quot;
|rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;vertical-align: middle; padding: 5px;&quot; | [[ਤਸਵੀਰ:Special Barnstar Hires.png|100px]]
|style=&quot;font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;&quot; | '''ਖ਼ਾਸ ਬਾਰਨਸਟਾਰ'''
|-
|style=&quot;vertical-align: middle; padding: 3px;&quot; | ਤੁਸੀਂ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ 'ਤੇ ਕੰਮ ਬਹੁਤ ਸ਼ਲਾਘਾਯੋਗ ਹੈ। ਮੇਰੇ ਵੱਲੋਂ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਬਾਰਨਸਟਾਰ। [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Jagseer S Sidhu|Jagseer S Sidhu]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Jagseer S Sidhu|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 16:10, 25 ਅਗਸਤ 2019 (UTC)
|}

== Community Insights Survey ==

&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;

'''Share your experience in this survey'''

Hi {{PAGENAME}},

The Wikimedia Foundation is asking for your feedback in a survey about your experience with {{SITENAME}} and Wikimedia. The purpose of this survey is to learn how well the Foundation is supporting your work on wiki and how we can change or improve things in the future. The opinions you share will directly affect the current and future work of the Wikimedia Foundation.

Please take 15 to 25 minutes  to '''[https://wikimedia.qualtrics.com/jfe/form/SV_0pSrrkJAKVRXPpj?Target=CI2019List(sasiawps,act5) give your feedback through this survey]'''.  It is available in various languages.

This survey is hosted by a third-party and [https://foundation.wikimedia.org/wiki/Community_Insights_2019_Survey_Privacy_Statement governed by this privacy statement] (in English).

Find [[m:Community Insights/Frequent questions|more information about this project]]. [mailto:surveys@wikimedia.org Email us] if you have any questions, or if you don't want to receive future messages about taking this survey.

Sincerely,
&lt;/div&gt; [[User:RMaung (WMF)|RMaung (WMF)]] 15:55, 9 ਸਤੰਬਰ 2019 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:RMaung (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=CI2019List(sasia_wps,act5)&amp;oldid=19352893 --&gt;

== Reminder: Community Insights Survey ==

&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;

'''Share your experience in this survey'''

Hi {{PAGENAME}},

A couple of weeks ago, we invited you to take the Community Insights Survey. It is the Wikimedia Foundation’s annual survey of our global communities. We want to learn how well we support your work on wiki. We are 10% towards our goal for participation. If you have not already taken the survey, you can help us reach our goal! '''Your voice matters to us.'''

Please take 15 to 25 minutes  to '''[https://wikimedia.qualtrics.com/jfe/form/SV_0pSrrkJAKVRXPpj?Target=CI2019List(sasiawps,act5) give your feedback through this survey]'''.  It is available in various languages.

This survey is hosted by a third-party and [https://foundation.wikimedia.org/wiki/Community_Insights_2019_Survey_Privacy_Statement governed by this privacy statement] (in English).

Find [[m:Community Insights/Frequent questions|more information about this project]]. [mailto:surveys@wikimedia.org Email us] if you have any questions, or if you don't want to receive future messages about taking this survey.

Sincerely,
&lt;/div&gt; [[User:RMaung (WMF)|RMaung (WMF)]] 19:35, 20 ਸਤੰਬਰ 2019 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:RMaung (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=CI2019List(sasia_wps,act5)&amp;oldid=19397776 --&gt;

== Reminder: Community Insights Survey ==

&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;

'''Share your experience in this survey'''

Hi {{PAGENAME}},

There are only a few weeks left to take the Community Insights Survey! We are 30% towards our goal for participation. If you have not already taken the survey, you can help us reach our goal!
With this poll, the Wikimedia Foundation gathers feedback on how well we support your work on wiki. It only takes 15-25 minutes to complete, and it has a direct impact on the support we provide.

Please take 15 to 25 minutes  to '''[https://wikimedia.qualtrics.com/jfe/form/SV_0pSrrkJAKVRXPpj?Target=CI2019List(sasiawps,act5) give your feedback through this survey]'''.  It is available in various languages.

This survey is hosted by a third-party and [https://foundation.wikimedia.org/wiki/Community_Insights_2019_Survey_Privacy_Statement governed by this privacy statement] (in English).

Find [[m:Community Insights/Frequent questions|more information about this project]]. [mailto:surveys@wikimedia.org Email us] if you have any questions, or if you don't want to receive future messages about taking this survey.

Sincerely,
&lt;/div&gt; [[User:RMaung (WMF)|RMaung (WMF)]] 17:30, 4 ਅਕਤੂਬਰ 2019 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:RMaung (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=CI2019List(sasia_wps,act5)&amp;oldid=19433037 --&gt;

== WikiConference India 2020: IRC today ==

{{subst:WCI2020-IRC (Oct 2019)}}
[[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:MediaWiki message delivery|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 05:27, 20 ਅਕਤੂਬਰ 2019 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:KCVelaga@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WCI2020&amp;oldid=19473034 --&gt;

== WikiConference India 2020: IRC today ==

Greetings, thanks for taking part in the initial conversation around the [[:m:WikiConference_India_2020:_Initial_conversations|proposal for WikiConference India 2020]] in Hyderabad. Firstly, we are happy to share the news that there has been a very good positive response [[:m:WikiConference_India_2020:_Initial_conversations#Individual_Wikimedians|from individual Wikimedians]]. Also there have been community-wide discussions on local Village Pumps on various languages. Several of these discussions [[:m:WikiConference_India_2020:_Initial_conversations#Community_endorsements|have reached consensus]], and supported the initiative. To conclude this initial conversation and formalise the consensus, an IRC is being hosted today evening. We can clear any concerns/doubts that we have during the IRC. Looking forward to your participation.

&lt;u&gt;The details of the IRC are&lt;/u&gt;
*Timings and Date: 6:00 pm IST (12:30 pm UTC) on 20 August 2019
*Website: https://webchat.freenode.net/
*Channel: #wci

&lt;small&gt;'''''Note:''' Initially, all the users who have engaged on [[:m:WikiConference India 2020: Initial conversations|WikiConference India 2020: Initial conversations]] page or its talk page were added to the [[:m:Global message delivery/Targets/WCI2020|WCI2020 notification list]]. Members of this list will receive regular updates regarding WCI2020. If you would like to opt-out or change the target page, please do so on [[:m:Global message delivery/Targets/WCI2020|this page]].''&lt;/small&gt; 

This message is being sent again because template substitution failed on non-Meta-Wiki Wikis. Sorry for the inconvenience. [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:MediaWiki message delivery|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 05:58, 20 ਅਕਤੂਬਰ 2019 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:KCVelaga@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WCI2020&amp;oldid=19473034 --&gt;

== Wikipedia Asian Month 2019 ==

&lt;div style=&quot;border:8px orange ridge;padding:6px;&gt;

[[File:Wikipedia Asian Month Logo.svg|right|frameless]]
::&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
''{{int:please-translate}}''

Greetings!

Thank you for organizing '''Wikipedia Asian Month 2019''' for your local Wikipedia language. For rules and guidelines, refer to [[:m:Wikipedia Asian Month 2019/Organiser Guidelines|this page]] on Meta. To reach out for support for the contest or ask any query, reach out to us on our [[:m:Talk:Wikipedia Asian Month 2019|Contact Us]] page. Our [[:m:Wikipedia Asian Month 2019/International Team|International Team]] will be assisting you through out the contest duration. Thank you for your efforts in making this project successful.

Best wishes,

[[:m:Wikipedia Asian Month 2019/International Team|WAM 2019 International Team]]

::::Stay Updated [[File:B&amp;W Facebook icon.png|link=https://www.facebook.com/wikiasianmonth/|50x50px]]&amp;nbsp; [[File:B&amp;W Twitter icon.png|link=https://twitter.com/wikiasianmonth|50x50px]]

&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;
--[[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:MediaWiki message delivery|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 11:46, 2 ਨਵੰਬਰ 2019 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/WAM&amp;oldid=19515825 --&gt;

== Extension of Wikipedia Asian Month contest ==

In consideration of a week-long internet block in Iran, [[:m:Wikipedia Asian Month 2019|Wikipedia Asian Month 2019]] contest has been extended for a week past November. The articles submitted till 7th December 2019, 23:59 UTC will be accepted by the fountain tools of the participating wikis.

Please help us translate and spread this message in your local language. 

[[:m:Wikipedia Asian Month 2019/International Team|Wikipedia Asian Month international team]].

--[[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:MediaWiki message delivery|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 14:12, 27 ਨਵੰਬਰ 2019 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/WAM&amp;oldid=19592097 --&gt;

== [WikiConference India 2020] Invitation to participate in the Community Engagement Survey ==

This is an invitation to participate in the Community Engagement Survey, which is one of the key requirements for drafting the Conference &amp; Event Grant application for WikiConference India 2020 to the Wikimedia Foundation. The survey will have questions regarding a few demographic details, your experience with Wikimedia, challenges and needs, and your expectations for WCI 2020. The responses will help us to form an initial idea of what is expected out of WCI 2020, and draft the grant application accordingly. Please note that this will not directly influence the specificities of the program, there will be a detailed survey to assess the program needs post-funding decision.

*Please fill the survey at; https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSd7_hpoIKHxGW31RepX_y4QxVqoodsCFOKatMTzxsJ2Vbkd-Q/viewform
*The survey will be open until 23:59 hrs of 22 December 2019.

[[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:MediaWiki message delivery|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 05:10, 12 ਦਸੰਬਰ 2019 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:KCVelaga@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WCI2020&amp;oldid=19617891 --&gt;

== What's Next (WAM)! ==

Congratulations! The Wikipedia Asian Month has ended successfully and you've done amazing work of organizing. What we've got and what's next?
*We have a total of 10,186 articles made during this edition and it's the highest of all time.
*Make sure you judge all articles before December 20th, Once you finish the judging, please update [[:m:Wikipedia Asian Month 2019/Status|this page]].
*There will be two round of address collection scheduled: December 22th and December 27th 2019. 
*Please report the local Wikipedia Asian Ambassador (who has most accepted articles) on [[:m:Wikipedia Asian Month 2019/Ambassadors|this page]], if the 2nd participants have more than 30 accepted articles, you will have two ambassadors.
*In case you wondering how can you use the WAM tool (Fountain) in your own contest, contact the developer [[user:Ле Лой|Le Loy]] for more information.

Best wishes,

[[:Wikipedia Asian Month 2019/International Team|Wikipedia Asian Month International Team]]

--[[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:MediaWiki message delivery|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 17:30, 14 ਦਸੰਬਰ 2019 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/WAM&amp;oldid=19638067 --&gt;

== WAM 2019 Postcard ==

Dear Participants and Organizers,

Congratulations!

It's WAM's honor to have you all participated in [[:m:Wikipedia Asian Month 2019|Wikipedia Asian Month 2019]], the fifth edition of WAM. Your achievements were fabulous, and all the articles you created make the world can know more about Asia in different languages!
Here we, the WAM International team, would like to say thank you for your contribution also cheer for you that you are eligible for the postcard of Wikipedia Asian Month 2019.
Please kindly fill [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdX75AmuQcIpt2BmiTSNKt5kLfMMJUePLzGcbg5ouUKQFNF5A/viewform the form], let the postcard can send to you asap!

Cheers!

Thank you and best regards,

[[:m:Wikipedia Asian Month 2019/International Team|Wikipedia Asian Month International Team]] 
--[[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:MediaWiki message delivery|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 08:16, 3 ਜਨਵਰੀ 2020 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WAM_2019_Postcard&amp;oldid=19671656 --&gt;

== WAM 2019 Postcard ==

[[File:Wikipedia Asian Month Logo.svg|right|200px|Wikipedia Asian Month 2019|link=:m:Wikipedia Asian Month 2019]]

Dear Participants and Organizers,

Kindly remind you that we only collect the information for [[:m:Wikipedia Asian Month 2019|WAM]] postcard 31/01/2019 UTC 23:59. If you haven't filled [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdX75AmuQcIpt2BmiTSNKt5kLfMMJUePLzGcbg5ouUKQFNF5A/viewform the google form], please fill it asap. If you already completed the form, please stay tun, wait for the postcard and tracking emails.

Cheers!

Thank you and best regards,

[[:m:Wikipedia Asian Month 2019/International Team|Wikipedia Asian Month International Team]] 2020.01


[[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:MediaWiki message delivery|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 20:58, 20 ਜਨਵਰੀ 2020 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:-revi@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WAM_2019_Postcard&amp;oldid=19732202 --&gt;

== [WikiConference India 2020] Conference &amp; Event Grant proposal ==

WikiConference India 2020 team is happy to inform you that the [[m:Grants:Conference/WikiConference India 2020|Conference &amp; Event Grant proposal for WikiConference India 2020]] has been submitted to the Wikimedia Foundation. This is to notify community members that for the last two weeks we have opened the proposal for community review, according to the [[m:Grants:Conference|timeline]], post notifying on Indian Wikimedia community mailing list. After receiving feedback from several community members, certain aspects of the proposal and the budget have been changed. However, community members can still continue engage on the talk page, for any suggestions/questions/comments. After going through the proposal + [[m:Grants:Conference/WikiConference_India_2020#FAQs|FAQs]], if you feel contented, please endorse the proposal at [[m:Grants:Conference/WikiConference_India_2020#Endorsements|''WikiConference_India_2020#Endorsements'']], along with a rationale for endorsing this project. [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:MediaWiki message delivery|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 18:21, 19 ਫ਼ਰਵਰੀ 2020 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:KCVelaga@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WCI2020&amp;oldid=19740275 --&gt;

== WAM 2019 Postcard: All postcards are postponed due to the postal system shut down ==

[[File:Wikipedia Asian Month Logo.svg|right|200px|Wikipedia Asian Month 2019|link=:m:Wikipedia Asian Month 2019]]

Dear all participants and organizers,

Since the outbreak of COVID-19, all the postcards are postponed due to the shut down of the postal system all over the world. Hope all the postcards can arrive as soon as the postal system return and please take good care.

Best regards,

[[:m:Wikipedia Asian Month 2019/International Team|Wikipedia Asian Month International Team]] 2020.03
&lt;!-- Message sent by User:Aldnonymous@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WAM_2019_Postcard&amp;oldid=19882731 --&gt;

Good [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Nitesh Gill|Nitesh Gill]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Nitesh Gill|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 13:50, 20 ਅਪਰੈਲ 2020 (UTC)

== Wiki Loves Women South Asia 2020 ==

[[File:Wiki Loves Women South Asia 2020.svg|frameless|right]]

Hello! 

Thank you for your contribution in [[:m:Wiki Loves Women South Asia 2020|Wiki Loves Women South Asia 2020]]. We appreciate your time and efforts in bridging gender gap on Wikipedia. Due to the novel coronavirus (COVID-19) pandemic, we will not be couriering the prizes in the form of mechanize in 2020 but instead offer a gratitude token in the form of online claimable gift coupon.  Please fill [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLScJ_5LgwLdIVtIuBDcew839VuOcqLtyPScfFFKF-LiwxQ_nqw/viewform?usp=sf_link this form] by last at June 10 for claiming your prize for the contest. 

Wiki Love and regards! 

[[:c:Commons:Wiki Loves Folklore/International Team|Wiki Loves Folklore International Team]].

--[[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:MediaWiki message delivery|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 14:10, 31 ਮਈ 2020 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/wlwsa&amp;oldid=20129673 --&gt;

== Wiki Loves Women South Asia 2020 Jury ==

[[File:Wiki Loves Women South Asia 2020.svg|frameless|right]]

Hello! 

Thank you for your support in organizing '''[[:m:Wiki Loves Women South Asia 2020|Wiki Loves Women South Asia 2020]]''' locally in your language Wikipedia. We appreciate your time and efforts in bridging gender gap on Wikipedia. Due to the novel coronavirus (COVID-19) pandemic, we will not be couriering the prizes in the form of mechanize in 2020 but instead offer a gratitude token in the form of online claimable gift coupon.  Please fill [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLScJ_5LgwLdIVtIuBDcew839VuOcqLtyPScfFFKF-LiwxQ_nqw/viewform?usp=sf_link this form] by last '''June 10''' for claiming token of appreciation from the International team for your support in the contest. 

Wiki Love and regards! 

[[:c:Commons:Wiki Loves Folklore/International Team|Wiki Loves Folklore International Team]].

--[[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:MediaWiki message delivery|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 14:21, 31 ਮਈ 2020 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/wlwsaj&amp;oldid=20129737 --&gt;

== ਆਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਖੋਜ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਵਿਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈ ਕੇ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਨੂੰ ਬਿਹਤਰ ਬਣਾਉਣ ਵਿਚ ਸਾਡੀ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰੋ ==

ਪਿਆਰੇ {{ping|user:Nitesh Gill}},

ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਉੱਤੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਣ ਲਈ ਸ਼ੁਕਰੀਆ,

ਆਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਖੋਜ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਵਿਚ ਭਾਗ ਲੈ ਕੇ ਤੁਹਾਡੇ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਨੂੰ ਬਿਹਤਰ ਬਣਾਉਣ ਵਿਚ ਸਾਡੀ ਮਦਦ ਕਰੋ। ਇਸ ਬਾਰੇ ਹੋਰ ਜਾਣਕਾਰੀ ਲਈ, [https://wikimedia.qualtrics.com/jfe/form/SV_2i2sbUVQ4RcH7Bb ਕੁਝ ਛੋਟੇ-ਛੋਟੇ ਸਵਾਲਾਂ ਦੇ ਜਵਾਬ ਦਿਓ] ਅਤੇ ਅਸੀਂ ਕੁਝ ਭਾਗੀਦਾਰਾਂ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਕਰਕੇ ਕੁਝ ਵੀਡੀਓ ਕੌਲਾਂ ਕਰਨ ਲਈ ਸਮਾਂ ਤਹਿ ਕਰਾਂਗੇ।

ਧੰਨਵਾਦ, [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:BGerdemann (WMF)|BGerdemann (WMF)]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:BGerdemann (WMF)|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 23:14, 2 ਜੂਨ 2020 (UTC)

ਇਹ ਸਰਵੇ ਇੱਕ ਤੀਜੀ ਧਿਰ ਦੀ ਸੇਵਾ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ, ਇਸ ਲਈ ਕੁਝ ਸ਼ਰਤਾਂ ਲਾਗੂ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਪ੍ਰਾਈਵੇਸੀ ਅਤੇ ਡੇਟਾ-ਸੰਭਾਲਣ ਬਾਰੇ ਵਧੇਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਲਈ, [https://drive.google.com/file/d/1ck7A3qq9Lz3lEjHoq4PYO-JJ8c7G6VVW/view ਸਰਵੇਖਣ ਪ੍ਰਾਈਵੇਸੀ ਸਟੇਟਮੈਂਟ] ਵੇਖੋ।

== Project Tiger 2.0 - Feedback from writing contest participants (editors) and Hardware support recipients ==

&lt;div style=&quot;border:8px red ridge;padding:6px;&gt;
[[File:Emoji_u1f42f.svg|right|100px|tiger face]]
Dear Wikimedians,

We hope this message finds you well.

We sincerely thank you for your participation in Project Tiger 2.0 and we want to inform you that almost all the processes such as prize distribution etc related to the contest have been completed now. As we indicated earlier, because of the ongoing pandemic, we were unsure and currently cannot conduct the on-ground community Project Tiger workshop. 

We are at the last phase of this Project Tiger 2.0 and as a part of the online community consultation, we request you to spend some time to share your valuable feedback on the Project Tiger 2.0 writing contest.

Please '''fill this [https://docs.google.com/forms/d/1ztyYBQc0UvmGDBhCx88QLS3F_Fmal2d7MuJsiMscluY/viewform form]''' to share your feedback, suggestions or concerns so that we can improve the program further. 

'''Note: If you want to answer any of the descriptive questions in your native language, please feel free to do so.'''

Thank you. [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:MediaWiki message delivery|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 08:05, 11 ਜੂਨ 2020 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Nitesh Gill@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Nitesh_Gill/list-1/PT2.0_Participants&amp;oldid=20161046 --&gt;
&lt;/div&gt;

== Digital Postcards and Certifications ==

[[File:Wikipedia_Asian_Month_Logo.svg|link=M:Wikipedia_Asian_Month_2019|right|217x217px|Wikipedia Asian Month 2019]]

Dear Participants and Organizers,

Because of the COVID19 pandemic, there are a lot of countries’ international postal systems not reopened yet. We would like to send all the participants digital postcards and digital certifications for organizers to your email account in the upcoming weeks. For the paper ones, we will track the latest status of the international postal systems of all the countries and hope the postcards and certifications can be delivered to your mailboxes as soon as possible.

Take good care and wish you all the best.

&lt;small&gt;This message was sent by [[:m:Wikipedia Asian Month 2019/International Team|Wikipedia Asian Month International Team]] via [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:MediaWiki message delivery|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 18:58, 20 ਜੂਨ 2020 (UTC)&lt;/small&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Martin Urbanec@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WAM_2019_Postcard&amp;oldid=20024482 --&gt;

== Wiki Loves Women South Asia Barnstar Award ==

{| style=&quot;background-color: ; border: 3px solid #f1a7e8; padding-right: 10px;&quot;
|rowspan=&quot;2&quot; valign=&quot;left; padding: 5px;&quot; | [[File:WLW Barnstar.png|150px|frameless|left]]
|style=&quot;vertical-align:middle;&quot; |
[[File:Wiki Loves Women South Asia 2020.svg|frameless|100px|right]]

Greetings!

Thank you for contributing to the [[:m:Wiki Loves Women South Asia 2020|Wiki Loves Women South Asia 2020]]. We are appreciative of your tireless efforts to create articles about Women in Folklore on Wikipedia. We are deeply inspired by your persistent efforts, dedication to bridge the gender and cultural gap on Wikipedia. Your tireless perseverance and love for the movement has brought us one step closer to our quest for attaining equity for underrepresented knowledge in our Wikimedia Projects. We are lucky to have amazing Wikimedians like you in our movement. Please find your Wiki Loves Women South Asia postcard [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSeGOOxMFK4vsENdHZgF56NHPw8agfiKD3OQMGnhdQdjbr6sig/viewform here]. Kindly obtain your postcards before 15th July 2020.

Keep shining!

Wiki Loves Women South Asia Team
|}

[[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:MediaWiki message delivery|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 13:27, 5 ਜੁਲਾਈ 2020 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/wlwsa&amp;oldid=20247075 --&gt;

== Mahatma Gandhi edit-a-thon on 2 and 3 October 2020 ==

&lt;div style=&quot; border-left:12px blue ridge; padding-left:18px;box-shadow: 10px 10px;box-radius:40px;&gt;[[File:Mahatma-Gandhi, studio, 1931.jpg|right|180px]]
Hello,&lt;br&gt;
Thanks for showing interest to participate in the &lt;span style=&quot;text-shadow: 1px 1px yellow;&quot;&gt;'''[[:m:Mahatma Gandhi 2020 edit-a-thon|Mahatma Gandhi 2020 edit-a-thon]]'''&lt;/span&gt;. The event starts tomorrow 2 October 12:01 am IST and will run till 3 October 11:59 pm IST.

'''Note a few points'''&lt;br&gt;
* You may contribute to any Wikimedia project on the topic: Mahatma Gandhi, his life and contribution. Please see [[:m:Mahatma_Gandhi_2020_edit-a-thon#Scope|this section]] for more details.
* If you have added your name in the &quot;[[:m:Mahatma_Gandhi_2020_edit-a-thon#Participants|Participants]]&quot; section, please make sure that you have mentioned only those projects where you'll participate for this particular edit-a-thon. The list is not supposed to be all the projects once contributes to in general. You may go back to the page and re-edit if needed.

If you have questions, feel free to ask.&lt;br&gt;
Happy Gandhi Jayanti. -- [[User:Nitesh (CIS-A2K)]] &lt;small&gt;(sent using [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:MediaWiki message delivery|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 23:09, 30 ਸਤੰਬਰ 2020 (UTC))&lt;/small&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Titodutta@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Satpal_(CIS-A2K)/Mahatma_Gandhi_2020_edit-a-thon_Participants&amp;oldid=20496916 --&gt;

== Wikipedia Asian Month 2020 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;[[File:Wikipedia_Asian_Month_Logo.svg|link=m:Wikipedia_Asian_Month_2020|right|217x217px|Wikipedia Asian Month 2020]]

Hi WAM organizers and participants!

Hope you are all doing well! Now is the time to sign up for [[:m:Wikipedia Asian Month 2020|Wikipedia Asian Month 2020]], which will take place in this November.

'''For organizers:'''

Here are the [[:m:Wikipedia Asian Month 2020/Organiser Guidelines|basic guidance and regulations]] for organizers. Please remember to:

# use '''[https://fountain.toolforge.org/editathons/ Fountain tool]''' (you can find the [[:m:Fountain tool|usage guidance]] easily on meta page), or else you and your participants’ will not be able to receive the prize from WAM team.
# Add your language projects and organizer list to the [[:m:Wikipedia Asian Month 2020#Communities and Organizers|meta page]] before '''October 29th, 2020'''.
# Inform your community members WAM 2020 is coming soon!!!
# If you want WAM team to share your event information on [https://www.facebook.com/wikiasianmonth/ Facebook] / [https://twitter.com/wikiasianmonth twitter], or you want to share your WAM experience/ achievements on our blog, feel free to send an email to info@asianmonth.wiki or PM us via facebook.

If you want to hold a thematic event that is related to WAM, a.k.a. [[:m:Wikipedia Asian Month 2020#Subcontests|WAM sub-contest]]. The process is the same as the language one.

'''For participants:'''

Here are the [[:m:Wikipedia Asian Month 2020#How to Participate in Contest|event regulations]] and [[:m:Wikipedia Asian Month/QA|Q&amp;A information]]. Just join us! Let’s edit articles and win the prizes!

'''Here are some updates from WAM team:'''
#	Due to the [[:m:COVID-19|COVID-19]] pandemic, this year we hope all the Edit-a-thons are online not physical ones. 
#	The international postal systems are not stable enough at the moment, WAM team have decided to send all the qualified participants/ organizers extra digital postcards/ certifications. (You will still get the paper ones!) 
#	Our team has created a [[:m:Wikipedia Asian Month 2020/WAM2020 postcards and certification deliver progress (for tracking)|meta page]] so that everyone tracking the progress and the delivery status. 

If you have any suggestions or thoughts, feel free to reach out the WAM team via emailing '''info@asianmonth.wiki''' or discuss on the meta talk page. If it’s urgent, please contact the leader directly ('''jamie@asianmonth.wiki''').

Hope you all have fun in Wikipedia Asian Month 2020

Sincerely yours,

[[:m:Wikipedia Asian Month 2020/International Team|Wikipedia Asian Month International Team]] 2020.10&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:KOKUYO@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WAM_2020&amp;oldid=20508138 --&gt;

== WMWM 2021 Newsletter #1 ==

Namaskar,

You are receiving this notification as you are one of the subscriber of [[:m:Wikimedia Wikimeet India 2021/Newsletter|Wikimedia Wikimeet India 2021 Newsletter]]. We are sharing with you the first newsletter featuring news, updates and plans related to the event. You can find our first issue '''[[:m:Wikimedia Wikimeet India 2021/Newsletter/2020-12-01|here]]'''. If you do not want to receive this kind of notification further, you can remove yourself from [[:m:Global message delivery/Targets/Wikimedia Wikimeet India 2021|here]].

Sent through [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:MediaWiki message delivery|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 17:57, 1 ਦਸੰਬਰ 2020 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Bodhisattwa@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedia_Wikimeet_India_2021&amp;oldid=20717190 --&gt;

== Token of appreciation: Festive Season 2020 edit-a-thon ==
&lt;div style=&quot; border-left:12px red ridge; padding-left:18px;box-shadow: 10px 10px;box-radius:40px;&gt;[[File:Rangoli on Diwali 2020 at Moga, Punjab, India.jpg|right|110px]]

Hello, we would like to thank you for participating in [[:m: Festive Season 2020 edit-a-thon|Festive Season 2020 edit-a-thon]]. Your contribution made the edit-a-thon fruitful and successful. Now, we are taking the next step and we are planning to send a token of appreciation to them who contributed to this event. Please fill the given Google form for providing your personal information as soon as possible. After getting the addresses we can proceed further. Please find the form [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLScBp37KHGhzcSTVJnNU7PSP_osgy5ydN2-nhUplrZ6aD7crZg/viewform here]. --[[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Nitesh (CIS-A2K)|Nitesh (CIS-A2K)]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Nitesh (CIS-A2K)|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 09:46, 14 ਦਸੰਬਰ 2020 (UTC)

&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;

== Wikimedia Wikimeet India 2021 Newsletter #2 ==

&lt;div style=&quot;border:4px red ridge; background:#fcf8de; padding:8px;&gt;
Hello,&lt;br&gt;
The second edition of Wikimedia Wikimeet India 2021 newsletter has been published. We have started a logistics assessment. The objective of the survey is to collect relevant information about the logistics of the Indian Wikimedia community members who are willing to participate in the event. Please spend a few minutes to fill  [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdkSwR3UHRZnD_XYIsJhgGK2d6tJpb8dMC4UgJKAxyjZKA2IA/viewform this form].

There are other stories. Please read the '''[[:m:Wikimedia Wikimeet India 2021/Newsletter/2020-12-16|full newsletter here]]'''. 

To subscribe or unsubscribe the newsletter, please visit [[:m:Global message delivery/Targets/Wikimedia Wikimeet India 2021|this page]]. --[[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:MediaWiki message delivery|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 01:40, 17 ਦਸੰਬਰ 2020 (UTC)
&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Titodutta@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedia_Wikimeet_India_2021&amp;oldid=20756436 --&gt;

== Submission Open for Wikimedia Wikimeet India 2021 ==

''Sorry for writing this message in English - feel free to help us translating it''

Hello,

We are excited to announce that submission for session proposals has been opened for Wikimedia Wikimeet India 2021, the upcoming online wiki-event which is to be conducted from 19 – 21 February 2021 during the occasion of International Mother Language Day. The submission will remain open until 24 January 2021.

'''You can submit your session proposals here -'''&lt;br/&gt;
https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_Wikimeet_India_2021/Submissions&lt;br/&gt;
{{Clickable button 2|Click here to Submit Your session proposals|class=mw-ui-progressive|url=https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_Wikimeet_India_2021/Submissions}}

A program team has been formed recently from highly experienced Wikimedia volunteers within and outside India. It is currently under the process of expansion to include more diversity in the team. The team will evaluate the submissions, accept, modify or reject them, design and finalise the program schedule by the end of January 2021. Details about the team will come soon.

We are sure that you will share some of your most inspiring stories and conduct some really exciting sessions during the event. Best of luck for your submissions!

Regards,&lt;br/&gt;
Jayanta&lt;br/&gt;
On behalf of WMWM India 2021
&lt;!-- Message sent by User:Jayantanth@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedia_Wikimeet_India_2021&amp;oldid=20756436 --&gt;

[[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Gaurav Jhammat|Gaurav Jhammat]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Gaurav Jhammat|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 19:33, 30 ਦਸੰਬਰ 2020 (UTC) ਮੁਬਾਰਕਾਂ ਨਿਤੇਸ਼ ਗਿੱਲ ਜੀ। ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਏਸ਼ੀਆਈ ਮਹੀਨਾ 2020 ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਲੇਖ ਬਣਾਉਣ ਵਿਚ ਤੁਸੀਂ ਸਾਂਝੇ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਤੀਜੇ ਸਥਾਨ ਉੱਪਰ ਰਹੇ। ਇਸ ਜਿੱਤ ਦੀ ਵਧਾਈ ਦਿੰਦਿਆਂ ਅਸੀਂ ਇਹ ਆਸ ਕਰਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਅੱਗੇ ਵੀ ਆਪਣੀ ਸੇਵਾ-ਭਾਵਨਾ ਨੂੰ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਿਉਂਦਾ ਰੱਖੋਂਗੇ। ਨਵੇਂ ਸਾਲ ਲਈ ਸ਼ੁਭਕਾਮਨਾਵਾਂ।

== Wikimedia Wikimeet India 2021 Newsletter #3 ==

&lt;div style=&quot;border:4px red ridge; background:#fcf8de; padding:8px;&gt;
Hello,&lt;br&gt;
Happy New Year! The third edition of Wikimedia Wikimeet India 2021 newsletter has been published. We have opened proposals for session submissions. If you want to conduct a session during the event, you can propose it [[:m:Wikimedia Wikimeet India 2021/Submissions|here]] before 24 Jamuary 2021.  

There are other stories. Please read the '''[[:m:Wikimedia Wikimeet India 2021/Newsletter/2021-01-01|full newsletter here]]'''. 

To subscribe or unsubscribe the newsletter, please visit [[:m:Global message delivery/Targets/Wikimedia Wikimeet India 2021|this page]]. -- [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:MediaWiki message delivery|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 08:56, 1 ਜਨਵਰੀ 2021 (UTC)
&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Titodutta@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedia_Wikimeet_India_2021&amp;oldid=20756436 --&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Bodhisattwa@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedia_Wikimeet_India_2021&amp;oldid=20915971 --&gt;

== Wikimedia Wikimeet India 2021 Newsletter #4 ==

&lt;div style=&quot;border:1px #808080 ridge; background:Azure; padding:8px;&gt;
Hello,&lt;br&gt;
Happy New Year! The fourth edition of Wikimedia Wikimeet India 2021 newsletter has been published. We have opened the registration for participation for this event. If you want to participate in the event, you can register yourself [[:m:Wikimedia Wikimeet India 2021/Registration|here]] before 16 February 2021.  

There are other stories. Please read the '''[[:m:Wikimedia Wikimeet India 2021/Newsletter/2021-16-01|full newsletter here]]'''. 

To subscribe or unsubscribe the newsletter, please visit [[:m:Global message delivery/Targets/Wikimedia Wikimeet India 2021|this page]].[[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:MediaWiki message delivery|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 16:12, 17 ਜਨਵਰੀ 2021 (UTC)
&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Jayantanth@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedia_Wikimeet_India_2021&amp;oldid=20977965 --&gt;

== Wikimedia Wikimeet India 2021 Newsletter #5 ==

&lt;div style=&quot;border:1px #808080 ridge; background:Azure; padding:8px;&gt;
Hello,&lt;br&gt;
Greetings!! The fifth edition of Wikimedia Wikimeet India 2021 newsletter has been published. We have opened the registration for participation for this event. If you want to participate in the event, you can register yourself [[:m:Wikimedia Wikimeet India 2021/Registration|here]] before '''16 February 2021'''.  

There are other stories. Please read the '''[[:m:Wikimedia Wikimeet India 2021/Newsletter/2021-02-01|full newsletter here]]'''. 

To subscribe or unsubscribe the newsletter, please visit [[:m:Global message delivery/Targets/Wikimedia Wikimeet India 2021|this page]].&lt;br&gt;[[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:MediaWiki message delivery|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 17:49, 3 ਫ਼ਰਵਰੀ 2021 (UTC)
&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Jayantanth@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedia_Wikimeet_India_2021&amp;oldid=21052845 --&gt;

== Wikimedia Wikimeet India 2021 Newsletter #5 ==

&lt;div style=&quot;border:1px #808080 ridge; background:Azure; padding:8px;&gt;
Hello,&lt;br&gt;
Greetings!! The fifth edition of Wikimedia Wikimeet India 2021 newsletter has been published. We have opened the registration for participation for this event. If you want to participate in the event, you can register yourself [[:m:Wikimedia Wikimeet India 2021/Registration|here]] before '''16 February 2021'''.  

There are other stories. Please read the '''[[:m:Wikimedia Wikimeet India 2021/Newsletter/2021-02-01|full newsletter here]]'''. 

To subscribe or unsubscribe the newsletter, please visit [[:m:Global message delivery/Targets/Wikimedia Wikimeet India 2021|this page]].&lt;br&gt;[[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:MediaWiki message delivery|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 17:53, 3 ਫ਼ਰਵਰੀ 2021 (UTC)
&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Jayantanth@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedia_Wikimeet_India_2021&amp;oldid=21052845 --&gt;

== Invitation for Functionary consultation 2021 ==

Greetings, Admins of the emerging community,

I'm letting you know in advance about a meeting I'd like to invite you to regarding the [[:m:Universal Code of Conduct|Universal Code of Conduct]] and the community's ownership of its future enforcement. I'm still in the process of putting together the details, but I wanted to share the date with you: 10/11 July, 2021. I do not have a time on this date yet, but I will let you soon. We have created a [[:m:Universal Code of Conduct/Functionary consultations/June and July 2021|meta page]] with basic information. Please take a look at the meta page and sign up your name under the appropriate section.

Thank you for your time.--[[User:BAnand (WMF)|BAnand (WMF)]] 15:14, 10 June 2021 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:BAnand (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=MassMessage/Lists/UCoC_Group&amp;oldid=21568660 --&gt;

== 2021 Wikimedia Foundation Board elections: Eligibility requirements for voters ==

Greetings,

The eligibility requirements for voters to participate in the 2021 Board of Trustees elections have been published. You can check the requirements on [[:m:Wikimedia_Foundation_elections/2021#Eligibility_requirements_for_voters|this page]].

You can also verify your eligibility using the [https://meta.toolforge.org/accounteligibility/56 AccountEligiblity tool].

[[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:MediaWiki message delivery|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 16:46, 30 ਜੂਨ 2021 (UTC)

&lt;small&gt;''Note: You are receiving this message as part of outreach efforts to create awareness among the voters.''&lt;/small&gt;
&lt;!-- Message sent by User:KCVelaga (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:KCVelaga_(WMF)/Targets/Temp&amp;oldid=21670000 --&gt;

== [Wikimedia Foundation elections 2021] Candidates meet with South Asia + ESEAP communities ==

Hello,

As you may already know, the [[:m:Wikimedia_Foundation_elections/2021|2021 Wikimedia Foundation Board of Trustees elections]] are from 4 August 2021 to 17 August 2021. Members of the Wikimedia community have the opportunity to elect four candidates to a three-year term. After a three-week-long Call for Candidates, there are [[:m:Template:WMF elections candidate/2021/candidates gallery|20 candidates for the 2021 election]]. 

An &lt;u&gt;event for community members to know and interact with the candidates&lt;/u&gt; is being organized. During the event, the candidates will briefly introduce themselves and then answer questions from community members. The event details are as follows:
*Date: 31 July 2021 (Saturday)
*Timings: [https://zonestamp.toolforge.org/1627727412 check in your local time]
:*Bangladesh: 4:30 pm to 7:00 pm
:*India &amp; Sri Lanka: 4:00 pm to 6:30 pm
:*Nepal: 4:15 pm to 6:45 pm
:*Pakistan &amp; Maldives: 3:30 pm to 6:00 pm
* Live interpretation is being provided in Hindi.
*'''Please register using [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSflJge3dFia9ejDG57OOwAHDq9yqnTdVD0HWEsRBhS4PrLGIg/viewform?usp=sf_link this form]

For more details, please visit the event page at [[:m:Wikimedia Foundation elections/2021/Meetings/South Asia + ESEAP|Wikimedia Foundation elections/2021/Meetings/South Asia + ESEAP]].

Hope that you are able to join us, [[:m:User:KCVelaga (WMF)|KCVelaga (WMF)]], 06:32, 23 ਜੁਲਾਈ 2021 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:KCVelaga (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:KCVelaga_(WMF)/Targets/Temp&amp;oldid=21774692 --&gt;

== Invitation for Wiki Loves Women South Asia 2021 ==

&lt;div style = &quot;line-height: 1.2&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-size:200%;&quot;&gt;'''Wiki Loves Women South Asia 2021'''&lt;/span&gt;&lt;br&gt;'''September 1 - September 30, 2021'''&lt;span style=&quot;font-size:120%; float:right;&quot;&gt;[[m:Wiki Loves Women South Asia 2021|&lt;span style=&quot;font-size:10px;color:red&quot;&gt;''view details!''&lt;/span&gt;]]&lt;/span&gt;
----[[File:Wiki Loves Women South Asia.svg|right|frameless]]'''Wiki Loves Women South Asia''' is back with the 2021 edition. Join us to minify gender gaps and enrich Wikipedia with more diversity. Happening from 1 September - 30 September, [[metawiki:Wiki Loves Women South Asia 2021|Wiki Loves Women South Asia]] welcomes the articles created on gender gap theme. This year we will focus on women's empowerment and gender discrimination related topics.

We are proud to announce and invite you and your community to participate in the competition. You can learn more about the scope and the prizes at the [[metawiki:Wiki Loves Women South Asia 2021|''project page'']].

&lt;span style=&quot;color: grey;font-size:10px;&quot;&gt;''This message has been sent to you because you participated in the last edition of this event as an organizer/judge.''&lt;/span&gt;

Best wishes,&lt;br&gt;
[[m:Wiki Loves Women South Asia 2021|Wiki Loves Women Team]]
&lt;/div&gt;19:00, 13 ਅਗਸਤ 2021 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:MdsShakil@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:MdsShakil/sandbox_1&amp;oldid=21879031 --&gt;

== ਵਿਕੀਮੀਡੀਆ ਬੁਣੀਆਦ ੨੦੨੧ ਬੋਰਡ ਆਫ ਟਰੱਸਟੀ ਚੌਣਾਂ ਚ ਵੋਟ ਪਾਉਣ ਦਾ ਯਾਦ ਰੱਖਣਾ। ==

ਡਿਅਰ Nitesh Gill,

ਤੁਸੀ ਇਹ ਈਮੇਲ ਇਸਲਈ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਰਹੇ ਹੋ ਕਿਓ ਕਿ ਤੁਸੀ ਵਿਕੀਮੀਡੀਆ ਬੁਣੀਆਦ ੨੦੨੧ ਬੋਰਡ ਆਫ਼ ਟਰਸਟੀ ਚੌਣਾ ਵਿੱਚ ਵੋਟ ਪੌਣ ਦੇ ਯੋਗ ਹੋ | ਚੋਣਾਂ ੧੮ ਅਗਸਤ, ੨੦੨੧ ਨੂੰ ਖੁੱਲੀਆਂ ਅਤੇ ੩੧ ਅਗਸਤ, ੨੦੨੧ ਨੂੰ ਬੰਦ ਹੋਣ ਗਿਆਂ | ਵਿਕੀਮੀਡੀਆ ਬੁਣੀਆਦ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਵਰਗੇ ਪਰੋਜੈਕਟਾਂ ਦਾ ਸੰਚਾਲਨ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਇੱਕ ਟਰਸਟੀ ਬੋਰਡ ਵਲੋ ਕਿਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ|ਬੋਰਡ ਵਿਕੀਮੀਡੀਆ ਬੁਣੀਆਦ ਦਾ ਫੈਂਸਲਾ ਲੈਣ ਵਾਲੀ ਸੰਸਥਾ ਹੈ | [[:m:Wikimedia Foundation Board of Trustees/Overview|ਬੋਰਡ ਆਫ ਟਰਸਟੀ ਬਾਰੇ ਹੋਰ ਜਾਣੋ]] |

ਇਸ ਸਾਲ ਚਾਰ ਸੀਟਾਂ ਦੀ ਚੋਣ ਕਮਿਓਨਟੀ ਵਲੋ ਕਿਤੀ ਜਾਨੀ ਹੈ | ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਦੇ ੧੯ ਉਮੀਦਵਾਰ ਇਨਾਂ ਸੀਟਾਂ ਲਈ ਚੋਣ ਲੜ ਰਹੇ ਹਨ | [[:m:Wikimedia_Foundation_elections/2021/Candidates#Candidate_Table|੨੦੨੧ ਦੇ ਬੋਰਡ ਟਰਸਟੀ ਦੇ ਉਮੀਦਵਾਰਾਂ ਬਾਰੇ ਹੋਰ ਜਾਣੋ]] |

ਲਗਭਗ ੭੦.੦੦੦ ਕਮਿਉਨਟੀ ਦੇ ਮੈਬਰਾਂ ਨੂੰ ਚੋਣ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਹਾ ਹੈ | ਜੋ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਦਾ ਹੈ ! ਚੋਣਾਂ ੨੩.੫੯ ਯੂਟੀਸੀ ੩੧ ਆਗਸਤ ਤੱਕ ਹੀ ਨੇ | 
*[[Special:SecurePoll/vote/Wikimedia_Foundation_Board_Elections_2021|'''ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਦੇ ਸਿਕਿਉਰ ਪੋਲ ਤੇ ਜਾ ਕੇ ਵੋਟ ਕਰੋ''']] |

ਜੇ ਤੁਸੀ ਪਹਿਲਾ ਵੋਟ ਕਰ ਚੁੱਕੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਵੋਟ ਪਾਉਣ ਲਈ ਧੰਨਵਾਦ ਅਤੇ ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਇਸ ਮੇਲ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰ ਅੰਦਾਜ਼ ਕਰੋ | ਲੋਕ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਵਾਰ ਵੋਟ ਪਾ ਸਕਦੇ ਹਨ ਚਾਹੇ ਉਨਾਂ ਦੇ ਕਿੰਨੇ ਵੀ ਖਾਤੇ ਹੋਨ |

[[:m:Wikimedia Foundation elections/2021|ਇਸ ਚੋਣਾਂ ਦੀ ਹੋਰ ਜਾਨਕਾਰੀ ਲਈ ਪੜੋ]]| [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:MediaWiki message delivery|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 06:37, 28 ਅਗਸਤ 2021 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:KCVelaga (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:KCVelaga_(WMF)/Targets/Temp&amp;oldid=21946145 --&gt;

== Wikipedia Asian Month 2021 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
Hi [[m:Wikipedia Asian Month|Wikipedia Asian Month]] organizers and participants!
Hope you are all doing well! Now is the time to sign up for [[Wikipedia Asian Month 2021]], which will take place in this November.

'''For organizers:'''

Here are the [[m:Wikipedia Asian Month 2021/Rules|basic guidance and regulations]] for organizers. Please remember to:

# use '''[https://fountain.toolforge.org/editathons/ Fountain tool]''' (you can find the [[m:Wikipedia Asian Month/Fountain tool|usage guidance]] easily on meta page), or else you and your participants' will not be able to receive the prize from Wikipedia Asian Month team.
# Add your language projects and organizer list to the [[m:Template:Wikipedia Asian Month 2021 Communities and Organizers|meta page]] before '''October 29th, 2021'''.
# Inform your community members Wikipedia Asian Month 2021 is coming soon!!!
# If you want Wikipedia Asian Month team to share your event information on [https://www.facebook.com/wikiasianmonth Facebook] / [https://twitter.com/wikiasianmonth Twitter], or you want to share your Wikipedia Asian Month experience / achievements on [https://asianmonth.wiki/ our blog], feel free to send an email to [mailto:info@asianmonth.wiki info@asianmonth.wiki] or PM us via Facebook.

If you want to hold a thematic event that is related to Wikipedia Asian Month, a.k.a. [[m:Wikipedia Asian Month 2021/Events|Wikipedia Asian Month sub-contest]]. The process is the same as the language one.

'''For participants:'''

Here are the [[m:Wikipedia Asian Month 2021/Rules#How to Participate in Contest?|event regulations]] and [[m:Wikipedia Asian Month 2021/FAQ|Q&amp;A information]]. Just join us! Let's edit articles and win the prizes!

'''Here are some updates from Wikipedia Asian Month team:'''

# Due to the [[m:COVID-19|COVID-19]] pandemic, this year we hope all the Edit-a-thons are online not physical ones.
# The international postal systems are not stable enough at the moment, Wikipedia Asian Month team have decided to send all the qualified participants/ organizers extra digital postcards/ certifications. (You will still get the paper ones!)
# Our team has created a [[m:Wikipedia Asian Month 2021/Postcards and Certification|meta page]] so that everyone tracking the progress and the delivery status.

If you have any suggestions or thoughts, feel free to reach out the Wikipedia Asian Month team via emailing '''[Mailto:info@asianmonth.wiki info@asianmonth.wiki]''' or discuss on the meta talk page. If it's urgent, please contact the leader directly ('''[Mailto:&amp;#x20;Jamie@asianmonth.wiki jamie@asianmonth.wiki]''').

Hope you all have fun in Wikipedia Asian Month 2021

Sincerely yours,

[[m:Wikipedia Asian Month 2021/Team#International Team|Wikipedia Asian Month International Team]], 2021.10
&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Reke@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikipedia_Asian_Month_Organisers&amp;oldid=20538644 --&gt;

== First Newsletter: Wikimedia Wikimeet India 2022 ==

Dear Wikimedian,

We are glad to inform you that the [[:m: Wikimedia Wikimeet India 2022|second iteration of Wikimedia Wikimeet India]] is going to be organised in February. This is an upcoming online wiki event that is to be conducted from 18 to 20 February 2022 to celebrate International Mother Language Day. The planning of the event has already started and there are many opportunities for Wikimedians to volunteer in order to help make it a successful event. The major announcement is that [[:m: Wikimedia Wikimeet India 2022/Submissions|submissions for sessions]] has opened from yesterday until a month (until 23 January 2022). You can propose your session [[:m: Wikimedia Wikimeet India 2022/Submissions|here]]. For more updates and how you can get involved in the same, please read the [[:m: Wikimedia Wikimeet India 2022/Newsletter/2021-12-23|first newsletter]]

If you want regular updates regarding the event on your talk page, please add your username [[:m: Global message delivery/Targets/Wikimedia Wikimeet India 2022|here]]. You will get the next newsletter after 15 days. Please get involved in the event discussions, open tasks and so on. 

[[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:MediaWiki message delivery|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 14:36, 24 ਦਸੰਬਰ 2021 (UTC)

&lt;small&gt;On behalf of [[User:Nitesh (CIS-A2K)]]&lt;/small&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Nitesh (CIS-A2K)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Nitesh_(CIS-A2K)/WMWM_2021_users_list&amp;oldid=22491850 --&gt;

== How we will see unregistered users ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=content/&gt;
Hi!

You get this message because you are an admin on a Wikimedia wiki.

When someone edits a Wikimedia wiki without being logged in today, we show their IP address. As you may already know, we will not be able to do this in the future. This is a decision by the Wikimedia Foundation Legal department, because norms and regulations for privacy online have changed.

Instead of the IP we will show a masked identity. You as an admin '''will still be able to access the IP'''. There will also be a new user right for those who need to see the full IPs of unregistered users to fight vandalism, harassment and spam without being admins. Patrollers will also see part of the IP even without this user right. We are also working on [[m:IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation/Improving tools|better tools]] to help.

If you have not seen it before, you can [[m:IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation|read more on Meta]]. If you want to make sure you don’t miss technical changes on the Wikimedia wikis, you can [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|subscribe]] to [[m:Tech/News|the weekly technical newsletter]].

We have [[m:IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation#IP Masking Implementation Approaches (FAQ)|two suggested ways]] this identity could work. '''We would appreciate your feedback''' on which way you think would work best for you and your wiki, now and in the future. You can [[m:Talk:IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation|let us know on the talk page]]. You can write in your language. The suggestions were posted in October and we will decide after 17 January.

Thank you. 
/[[m:User:Johan (WMF)|Johan (WMF)]]&lt;section end=content/&gt;
&lt;/div&gt;

18:18, 4 ਜਨਵਰੀ 2022 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Johan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Johan_(WMF)/Target_lists/Admins2022(6)&amp;oldid=22532666 --&gt;

== Second Newsletter: Wikimedia Wikimeet India 2022 ==

Dear Wikimedian,

Happy New Year! Hope you are doing well and safe. It's time to update you regarding [[:m: Wikimedia Wikimeet India 2022|Wikimedia Wikimeet India 2022]], the second iteration of Wikimedia Wikimeet India which is going to be conducted in February. Please note the dates 18 to 20 February 2022 of the event. The [[:m: Wikimedia Wikimeet India 2022/Submissions|submissions]] has opened from 23 December until 23 January 2022. You can propose your session [[:m: Wikimedia Wikimeet India 2022/Submissions|here]]. We want a few proposals from Indian communities or Wikimedians. For more updates and how you can get involved in the same, please read the [[:m: Wikimedia Wikimeet India 2022/Newsletter/2022-01-07|second newsletter]]

If you want regular updates regarding the event on your talk page, please add your username [[:m: Global message delivery/Targets/Wikimedia Wikimeet India 2022|here]]. You will get the next newsletter after 15 days. Please get involved in the event discussions, open tasks and so on. 

[[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:MediaWiki message delivery|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 05:44, 8 ਜਨਵਰੀ 2022 (UTC)

&lt;small&gt;On behalf of [[User:Nitesh (CIS-A2K)]]&lt;/small&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Nitesh (CIS-A2K)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Nitesh_(CIS-A2K)/WMWM_2021_users_list&amp;oldid=22491850 --&gt;

== Second Newsletter: Wikimedia Wikimeet India 2022 ==

Dear Wikimedian,

Happy New Year! Hope you are doing well and safe. It's time to update you regarding [[:m: Wikimedia Wikimeet India 2022|Wikimedia Wikimeet India 2022]], the second iteration of Wikimedia Wikimeet India which is going to be conducted in February. Please note the dates 18 to 20 February 2022 of the event. The [[:m: Wikimedia Wikimeet India 2022/Submissions|submissions]] has opened from 23 December until 23 January 2022. You can propose your session [[:m: Wikimedia Wikimeet India 2022/Submissions|here]]. We want a few proposals from Indian communities or Wikimedians. For more updates and how you can get involved in the same, please read the [[:m: Wikimedia Wikimeet India 2022/Newsletter/2022-01-07|second newsletter]]

If you want regular updates regarding the event on your talk page, please add your username [[:m: Global message delivery/Targets/Wikimedia Wikimeet India 2022|here]]. You will get the next newsletter after 15 days. Please get involved in the event discussions, open tasks and so on. 

[[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:MediaWiki message delivery|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 06:04, 8 ਜਨਵਰੀ 2022 (UTC)

&lt;small&gt;On behalf of [[User:Nitesh (CIS-A2K)]]&lt;/small&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Nitesh (CIS-A2K)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Nitesh_(CIS-A2K)/WMWM_2021_users_list&amp;oldid=22491850 --&gt;

== Invitation to organize Feminism and Folklore 2022 ==

Dear {{PAGENAME}},

You are humbly invited to organize '''[[:m:Feminism and Folklore 2022|Feminism and Folklore 2022]]''' writing competion. This year Feminism and Folklore will focus on feminism, women biographies and gender-focused topics for the project in league with Wiki Loves Folklore gender gap focus with folk culture theme on Wikipedia.  

You can help us in enriching the folklore documentation on Wikipedia from your region by creating or improving articles based on folklore around the world, including, but not limited to folk festivals, folk dances, folk music, women and queer personalities in folklore, folk culture (folk artists, folk dancers, folk singers, folk musicians, folk game athletes, women in mythology, women warriors in folklore, witches and witch hunting, fairy tales and more. Users can contribute to new articles or translate from the list of suggested articles [[:m:Feminism and Folklore 2022/List of Articles|here]].

Organizers can sign up their local community using [[:m:Feminism and Folklore 2022/Project Page|Sign up page]] and create a local contest page as [[:en:Wikipedia:Feminism and Folklore 2022|one on English Wikipedia]]. You can also support us in translating the [[m:Feminism and Folklore 2022|project page]] and help us spread the word in your native language. 

Learn more about the contest and prizes from our project page. Feel free to contact us on our [[:m:Talk:Feminism and Folklore 2022|talk page]] or via Email if you need any assistance.

Looking forward for your immense coordination.

Thank you.

'''Feminism and Folklore Team''',

[[User:Tiven2240|Tiven2240]]

05:17, 11 ਜਨਵਰੀ 2022 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/wlf&amp;oldid=22573505 --&gt;

== [[ਆਚਾਰੀਆ_ਪੰਡਿਤ_ਰਾਜ]] ==

Apologize this message is written in English. Hi Nitesh_Gill, would you mind have a look at page [[ਆਚਾਰੀਆ_ਪੰਡਿਤ_ਰਾਜ]]? Seems to be a promotional article, and the creator tried to remove delete template for many times. Thanks! [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Stang|Stang]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Stang|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 16:24, 22 ਜਨਵਰੀ 2022 (UTC)

:Hi [[User:Stang]], Thank you so much for showing your interest. This is not a promotional article. The article is created by a university student and he or she is a newbie so it will take time to fix it. Thank you [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Nitesh Gill|Nitesh Gill]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Nitesh Gill|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 05:01, 10 ਮਾਰਚ 2022 (UTC)

== You are invited to join/orginize Wikipedia Asain Month 2022 ! ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;[[File:Wikipedia_Asian_Month_Logo.svg|link=m:Wikipedia_Asian_Month_2022|right|217x217px|Wikipedia Asian Month 2022]]

Hi WAM organizers and participants!

Hope you are all doing well! Now is the time to sign up for [[:m:Wikipedia Asian Month 2022|Wikipedia Asian Month 2022]], which will take place in this November.

'''For organizers:'''

Here are the [[:m:Wikipedia_Asian_Month_2022/Rules|basic guidance and regulations]]  for organizers. Please remember to:

# use '''[https://outreachdashboard.wmflabs.org/campaigns/wikipedia_asian_month_2022/overview/ Wikipedia Asian Month 2022 Programs &amp; Events Dashboard.]''' , or else you and your participants’ will not be able to receive the prize from WAM team.
# Add your language projects and organizer list to the [[:m:Wikipedia Asian Month 2022#Communities and Organizers|meta page]] 1 week before '''your campaign start date'''.
# Inform your community members WAM 2022 is coming!!!
# If you want WAM team to share your event information on [https://www.facebook.com/wikiasianmonth/ Facebook] / [https://twitter.com/wikiasianmonth twitter], or you want to share your WAM experience/ achievements on our blog, feel free to send an email to info@asianmonth.wiki.

If you want to hold a thematic event that is related to WAM, a.k.a. [[:m:Wikipedia Asian Month 2022#Subcontests|WAM sub-contest]]. The process is the same as the language one.

'''For participants:'''

Here are the [[:m:Wikipedia Asian Month 2022#How to Participate in Contest|event regulations]] and [[:m:Wikipedia_Asian_Month_2022/FAQ|Q&amp;A information]]. Just join us! Let’s edit articles and win the prizes!

'''Here are some updates from WAM team:'''
#	Based on the [[:m:COVID-19|COVID-19]] pandemic situation in different region, this year we still suggest all the Edit-a-thons are online, but you are more then welcome to organize local offline events. 
#	The international postal systems are not stable, WAM team have decided to send all the qualified participants/ organizers a [[:m:Wikipedia Asian Month 2022/Barnstars|digital Barnstars]]. 

If you have any suggestions or thoughts, feel free to reach out the WAM team via emailing '''info@asianmonth.wiki''' or discuss on the meta talk page. If it’s urgent, please contact the leader directly ('''reke@wikimedia.tw''').

Hope you all have fun in Wikipedia Asian Month 2022

Sincerely yours,

 [[:m:Wikipedia_Asian_Month_2022/Team|Wikipedia Asian Month International Team]] 2022.10&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Joycewikiwiki@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikipedia_Asian_Month_Organisers&amp;oldid=23975688 --&gt;

== WikiConference India 2023: Program submissions and Scholarships form are now open ==

Dear Wikimedian, 

We are really glad to inform you that '''[[:m:WikiConference India 2023|WikiConference India 2023]]''' has been successfully funded and it will take place from 3 to 5 March 2023. The theme of the conference will be '''Strengthening the Bonds'''. 

We also have exciting updates about the Program and Scholarships. 

The applications for scholarships and program submissions are already open! You can find the form for scholarship '''[[:m:WikiConference India 2023/Scholarships|here]]''' and for program you can go '''[[:m:WikiConference India 2023/Program Submissions|here]]'''. 

For more information and regular updates please visit the Conference [[:m:WikiConference India 2023|Meta page]]. If you have something in mind you can write on [[:m:Talk:WikiConference India 2023|talk page]].

‘‘‘Note’’’: Scholarship form and the Program submissions will be open from '''11 November 2022, 00:00 IST''' and the last date to submit is '''27 November 2022, 23:59 IST'''. 

Regards 

[[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:MediaWiki message delivery|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 11:25, 16 ਨਵੰਬਰ 2022 (UTC) 

(on behalf of the WCI Organizing Committee)
&lt;!-- Message sent by User:Nitesh Gill@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WCI_2023_active_users,_scholarships_and_program&amp;oldid=24082246 --&gt;

== WikiConference India 2023: Help us organize! ==

Dear Wikimedian,

You may already know that the third iteration of [[:m:WikiConference_India_2023|WikiConference India]] is happening in March 2023. We have recently opened [[:m:WikiConference_India_2023/Scholarships|scholarship applications]] and [[:WikiConference_India_2023/Program_Submissions|session submissions for the program]]. As it is a huge conference, we will definitely need help with organizing. As you have been significantly involved in contributing to Wikimedia projects related to Indic languages, we wanted to reach out to you and see if you are interested in helping us. We have different teams that might interest you, such as communications, scholarships, programs, event management etc. 

If you are interested, please fill in [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdN7EpOETVPQJ6IG6OX_fTUwilh7MKKVX75DZs6Oj6SgbP9yA/viewform?usp=sf_link this form]. Let us know if you have any questions on the [[:m:Talk: WikiConference_India_2023|event talk page]]. Thank you [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:MediaWiki message delivery|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 15:21, 18 ਨਵੰਬਰ 2022 (UTC)

(on behalf of the WCI Organizing Committee)
&lt;!-- Message sent by User:Nitesh Gill@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WCI_2023_active_users,_organizing_teams&amp;oldid=24094749 --&gt;

== WikiConference India 2023: Open Community Call and Extension of program and scholarship submissions deadline ==

Dear Wikimedian,

Thank you for supporting Wiki Conference India 2023. We are humbled by the number of applications we have received and hope to learn more about the work that you all have been doing to take the movement forward. In order to offer flexibility, we have recently extended our deadline for the Program and Scholarships submission- you can find all the details on our [[:m:WikiConference India 2023|Meta Page]].

COT is working hard to ensure we bring together a conference that is truly meaningful and impactful for our movement and one that brings us all together. With an intent to be inclusive and transparent in our process, we are committed to organizing community sessions at regular intervals for sharing updates and to offer an opportunity to the community for engagement and review. Following the same, we are hosting the first Open Community Call on the 3rd of December, 2022. We wish to use this space to discuss the progress and answer any questions, concerns or clarifications, about the conference and the Program/Scholarships. 

Please add the following to your respective calendars and we look forward to seeing you on the call 

* '''WCI 2023 Open Community Call'''
* '''Date''': 3rd December 2022
* '''Time''': 1800-1900 (IST)
* '''Google Link'''': https://meet.google.com/cwa-bgwi-ryx

Furthermore, we are pleased to share the email id of the conference contact@wikiconferenceindia.org which is where you could share any thoughts, inputs, suggestions, or questions and someone from the COT will reach out to you. Alternatively, leave us a message on the Conference [[:m:Talk:WikiConference India 2023|talk page]]. Regards [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:MediaWiki message delivery|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 16:21, 2 ਦਸੰਬਰ 2022 (UTC)

On Behalf of,
WCI 2023 Core organizing team.
&lt;!-- Message sent by User:Nitesh Gill@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WCI_2023_active_users,_scholarships_and_program&amp;oldid=24083503 --&gt;

== Indic Wiki Improve-a-thon 2022 ==

Dear Wikimedian, Glad to inform you that CIS-A2K is going to conduct an event,  Indic Wiki improve-a-thon 2022, for the Indic language. It will run from 15 December to 5 January 2023. It will be an online activity however if communities want to organise any on-ground activity under Improve-a-thon that would also be welcomed. The event has its own theme '''Azadi Ka Amrit Mahatosav''' which is based on a celebration of the 75th anniversary of Indian Independence. The event will be for 20 days only. This is an effort to work on content enrichment and improvement. We invite you to plan a short activity under this event and work on the content on your local Wikis. The event is not restricted to a project, anyone can edit any project by following the theme. The event page link is [[:m:Indic Wiki Improve-a-thon 2022|here]]. The list is under preparation and will be updated soon. The community can also prepare their list for this improve-a-thon. If you have question or concern please write on [[:m:Talk:Indic Wiki Improve-a-thon 2022|here]]. Regards [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:MediaWiki message delivery|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 07:35, 12 ਦਸੰਬਰ 2022 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Nitesh (CIS-A2K)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Satpal_(CIS-A2K)/Mahatma_Gandhi_2020_edit-a-thon_Participants&amp;oldid=20516231 --&gt;

== Indic Wiki Improve-a-thon 2022 has started ==

Dear Wikimedians, As you already know, Indic Wiki improve-a-thon 2022 has started today. It runs from 15 December (today) to 5 January 2023. This is an online activity however if communities want to organise any on-ground activity under Improve-a-thon please let us know at program@cis-india.org. Please note the event has a theme ''' Azadi Ka Amrit Mahatosav''' which is based on a celebration of the 75th anniversary of Indian Independence. The event will be for 20 days only. This is an effort to work on content enrichment and improvement. The event is not restricted to a particular project. The event page link is [[:m:Indic Wiki Improve-a-thon 2022|here]] please add your name in the participant's section. A few lists are there and we will add more. The community can also prepare their list for this improve-a-thon but we suggest you list stub articles from your Wiki. If you have a question or concern please write [[:m:Talk:Indic Wiki Improve-a-thon 2022|here]]. Regards [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:MediaWiki message delivery|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 08:30, 15 ਦਸੰਬਰ 2022 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Nitesh (CIS-A2K)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Satpal_(CIS-A2K)/Mahatma_Gandhi_2020_edit-a-thon_Participants&amp;oldid=20516231 --&gt;

== WikiConference India 2023:WCI2023 Open Community call on 18 December 2022 ==

Dear Wikimedian,

As you may know, we are hosting regular calls with the communities for [[:m:WikiConference India 2023|WikiConference India 2023]]. This message is for the second Open Community Call which is scheduled on the 18th of December, 2022 (Today) from 7:00 to 8:00 pm to answer any questions, concerns, or clarifications, take inputs from the communities, and give a few updates related to the conference from our end. Please add the following to your respective calendars and we look forward to seeing you on the call.

* [WCI 2023] Open Community Call
* Date: 18 December 2022
* Time: 1900-2000  [7 pm to 8 pm] (IST)
* Google Link: https://meet.google.com/wpm-ofpx-vei

Furthermore, we are pleased to share the telegram group created for the community members who are interested to be a part of WikiConference India 2023 and share any thoughts, inputs, suggestions, or questions. Link to join the telegram group: https://t.me/+X9RLByiOxpAyNDZl. Alternatively, you can also leave us a message on the [[:m:Talk:WikiConference India 2023|Conference talk page]]. Regards [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:MediaWiki message delivery|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 08:11, 18 ਦਸੰਬਰ 2022 (UTC)

&lt;small&gt;
On Behalf of,
WCI 2023 Organizing team
&lt;/small&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Nitesh Gill@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WCI_2023_active_users,_organizing_teams&amp;oldid=24099166 --&gt;

== Invitation to Rejoin the [https://mdwiki.org/wiki/WikiProjectMed:Translation_task_force Healthcare Translation Task Force] ==

[[File:Wiki Project Med Foundation logo.svg|right|frameless|125px]]
You have been a [https://mdwiki.toolforge.org/prior/index.php?lang=pa medical translators within Wikipedia]. We have recently relaunched our efforts and invite you to [https://mdwiki.toolforge.org/Translation_Dashboard/index.php join the new process]. Let me know if you have questions. Best [[User:Doc James|&lt;span style=&quot;color:#0000f1&quot;&gt;'''Doc James'''&lt;/span&gt;]] ([[User talk:Doc James|talk]] · [[Special:Contributions/Doc James|contribs]] · [[Special:EmailUser/Doc James|email]]) 12:34, 2 August 2023 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Doc James@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Top_translatiors/pa&amp;oldid=25416310 --&gt;

== Image Description Month in India Campaign ==

Dear Wikimedian,

A2K has conducted an online activity or campaign which is an ongoing Image Description Month in India description-a-thon, a collaborative effort known as [[:m:Image Description Month|Image Description Month]]. This initiative aims to enhance image-related content across Wikimedia projects and is currently underway, running from October 1st to October 31st, 2023. Throughout this event, our focus remains centered on three primary areas: Wikipedia, Wikidata, and Wikimedia Commons. We have outlined several tasks, including the addition of captions to images on Wikipedia, the association of images with relevant Wikidata items, and improvements in the organization, categorization, and captions of media files on Wikimedia Commons.

To participate, please visit our dedicated [[:m:CIS-A2K/Events/Image Description Month in India|event page]]. We encourage you to sign up on the respective meta page and generously contribute your time and expertise to make essential and impactful edits. 

Should you have any questions or require further information, please do not hesitate to reach out to me at nitesh@cis-india.org or [[User talk:Nitesh (CIS-A2K)|Nitesh (CIS-A2K)]].

Your active participation will play a significant role in enriching Wikimedia content, making it more accessible and informative for users worldwide. Join us in this ongoing journey of improvement and collaboration. Regards [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:MediaWiki message delivery|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 16:09, 10 ਅਕਤੂਬਰ 2023 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Nitesh (CIS-A2K)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Satpal_(CIS-A2K)/Mahatma_Gandhi_2020_edit-a-thon_Participants&amp;oldid=20516231 --&gt;

== Organising Feminism and Folklore ==

[[File:Feminism and Folklore 2024 logo.svg | 350px | right]]

Hello Community Organizers,

Thank you for organising Feminism and Folklore writing competition on your wiki. We congratulate you in joining and celebrating our cultural heritage and promoting gender equality on Wikipedia.

To encourage boost for the contributions of the participants, we're offering prizes for Feminism and Folklore local prizes. Each Wikipedia will have three local winners:

*First Prize: $15 USD
*Second Prize: $10 USD
*Best Jury Article: $5 USD

All this will be in '''gift voucher format only'''. Kindly inform your local community regarding these prizes and post them on the local project page 

The Best Jury Article will be chosen by the jury based on how unique the article is aligned with the theme. The jury will review all submissions and decide the winner together, making sure it's fair. These articles will also be featured on our social media handles. 

We're also providing internet and childcare support to the first 50 organizers and Jury members for who request for it. Remember, only 50 organizers will get this support, and it's given on a first-come, first-served basis. The registration form will close after 50 registrations, and the deadline is March 15, 2024. This support is optional and not compulsory, so if you're interested, fill out the form [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdnytyact-HR6DvsWwnrVeWuzMfuNH1dSjpF24m6od-f3LzZQ/viewform here]. 

Each organizer/jury who gets support will receive $30 USD in gift voucher format, even if they're involved in more than one wiki. No dual support will be provided if you have signed up in more than one language. This support is meant to appreciate your volunteer support for the contest.  

We also invite all organizers and jury members to join us for office hours on '''Saturday, March 2, 2024'''. This session will help you understand the jury process for both contests and give you a chance to ask questions. More details are on  [https://meta.wikimedia.org/wiki/Wiki_Loves_Folklore_2024_Office_Hour_2  meta page].

Let's celebrate our different cultures and work towards gender equality on Wikipedia!

Best regards,

Rockpeterson

[[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:MediaWiki message delivery|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 05:56, 29 ਫ਼ਰਵਰੀ 2024 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Rockpeterson@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Rockpeterson/fnf2024golbal&amp;oldid=26304232 --&gt;

== Next Steps and Feedback Request for Feminism and Folklore Organizers ==

[[File:Feminism and Folklore 2024 logo.svg|centre|550px|frameless]]

Dear Organizer,

I hope this message finds you well.

First and foremost, I want to extend my gratitude to you for your efforts in organizing the '''Feminism and Folklore''' campaign on your local Wikipedia. Your contribution has been instrumental in bridging the gender and folk gap on Wikipedia, and we truly appreciate your dedication to this important cause.

As the campaign draws to a close, I wanted to inform you about the next steps. It's time to commence the jury process using the CampWiz or Fountain tool where your campaign was hosted. Please ensure that you update the details of the jury, campaign links and the names of organizers accurately on the [[:m:Feminism and Folklore 2024/Project Page|sign-up page]].

Once the jury process is completed, kindly update the [[:m:Feminism and Folklore 2024/Results|results page]] accordingly. The deadline for jury submission of results is '''April 30, 2024'''. However, if you find that the number of articles is high and you require more time, please don't hesitate to inform us via email or on our Meta Wiki talk page. We are more than willing to approve an extension if needed.

Should you encounter any issues with the tools, please feel free to reach out to us on Telegram for assistance. Your feedback and progress updates are crucial for us to improve the campaign and better understand your community's insights.

Therefore, I kindly ask you to spare just 10 minutes to share your progress and achievements with us through a Google Form survey. Your input will greatly assist us in making the campaign more meaningful and impactful.

Here's the link to the survey: [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSfCkFONXlPVlakMmdh-BWtZp0orYBCSVvViJPbsjf2TIXAWvw/viewform?usp=sf_link Survey Google Form Link]

Thank you once again for your hard work and dedication to the Feminism and Folklore campaign. Your efforts are deeply appreciated, and we look forward to hearing from you soon.

Warm regards,

'''Feminism and Folklore International Team #WeTogether'''

[[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:MediaWiki message delivery|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 08:26, 7 ਅਪਰੈਲ 2024 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/fnf2024&amp;oldid=26557949 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Reminder to vote now to select members of the first U4C&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
:''[[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024/Announcement – vote reminder|You can find this message translated into additional languages on Meta-wiki.]] [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=page-{{urlencode:Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024/Announcement – vote reminder}}&amp;language=&amp;action=page&amp;filter= {{int:please-translate}}]''

Dear Wikimedian,

You are receiving this message because you previously participated in the UCoC process.

This is a reminder that the voting period for the Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C) ends on May 9, 2024. Read the information on the [[Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024|voting page on Meta-wiki]] to learn more about voting and voter eligibility.

The Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C) is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. Community members were invited to submit their applications for the U4C. For more information and the responsibilities of the U4C, please [[Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter|review the U4C Charter]].

Please share this message with members of your community so they can participate as well.

On behalf of the UCoC project team,&lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

[[m:User:RamzyM (WMF)|RamzyM (WMF)]] 22:53, 2 ਮਈ 2024 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:RamzyM (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2024/Previous_voters_list_3&amp;oldid=26721208 --&gt;

== Thank You for Your Contribution to Feminism and Folklore 2024! ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
[[File:Feminism and Folklore 2024 logo.svg|center|500px]]

{{int:please-translate}}

Dear Wikimedian,

We extend our sincerest gratitude to you for making an extraordinary impact in the '''[[:m:Feminism and Folklore 2024|Feminism and Folklore 2024]]''' writing competition. Your remarkable dedication and efforts have been instrumental in bridging cultural and gender gaps on Wikipedia. We are truly grateful for the time and energy you've invested in this endeavor.

As a token of our deep appreciation, we'd love to send you a special postcard. It serves as a small gesture to convey our immense thanks for your involvement in organizing the competition. To ensure you receive this token of appreciation, kindly fill out [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSeHYAhFA9Q5vUs9UA1N45TOUxUdSNO8igGTmg4oPUL_qXS1EQ/viewform?usp=sf_link this form] by August 15th, 2024.

Looking ahead, we are thrilled to announce that we'll be hosting Feminism and Folklore in 2025. We eagerly await your presence in the upcoming year as we continue our journey to empower and foster inclusivity.

Once again, thank you for being an essential part of our mission to promote feminism and preserve folklore on Wikipedia.

With warm regards,

'''Feminism and Folklore International Team'''.
--[[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:MediaWiki message delivery|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 12:28, 21 ਜੁਲਾਈ 2024 (UTC)
&lt;/div&gt;.
&lt;!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/fnf2024&amp;oldid=26557949 --&gt;

== Indic Technical Consultations 2024 ==

ਪਿਆਰੇ ਸਾਥੀਓ,

[[m:Indic MediaWiki Developers User Group|ਇੰਡਿਕ ਮੀਡੀਆਵਿਕੀ ਡਿਵੈਲਪਰਸ ਯੂਜ਼ਰ ਗਰੁੱਪ]] ਵਿਕੀਮੀਡੀਆ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟਾਂ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਕਨੀਕੀ ਮੁੱਦਿਆਂ 'ਤੇ ਭਾਈਚਾਰਾ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੀਆਂ ਲੋੜਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਲਈ ਇੱਕ ਭਾਈਚਾਰਾ ਤਕਨੀਕੀ ਸਲਾਹ-ਮਸ਼ਵਰੇ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦੀ ਸਹੂਲਤ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਨੂੰ ਬਿਹਤਰ ਢੰਗ ਨਾਲ ਸਮਝਣਾ, ਆਮ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਣਾ ਅਤੇ ਭਵਿੱਖ ਦੀਆਂ ਤਕਨੀਕੀ ਵਿਕਾਸ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਨੂੰ ਸੁਚਾਰੂ ਬਣਾਉਣਾ ਹੈ।

ਇਸਦਾ ਪਹਿਲਾ ਕਦਮ ਇੱਕ ਸਰਵੇਖਣ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੀਆਂ ਮੁਸ਼ਕਿਲਾਂ ਅਤੇ ਸੁਝਾਅ ਦੇ ਸਕਦੇ ਹੋ। ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਹੇਠ ਦਿੱਤੇ ਲਿੰਕ ਉੱਤੇ ਜਾ ਕੇ ਸਰਵੇਖਣ ਫਾਰਮ (ਕਿਸੇ ਵੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ) ਭਰੋ।
https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSfvVFtXWzSEL4YlUlxwIQm2s42Tcu1A9a_4uXWi2Q5jUpFZzw/viewform?usp=sf_link

ਇਸ ਦੀ ਆਖ਼ਰੀ ਮਿਤੀ 21 ਸਤੰਬਰ 2024 ਹੈ।

ਇਸ ਗਤੀਵਿਧੀ ਬਾਰੇ ਹੋਰ ਜਾਣਕਾਰੀ ਲਈ ਦੇਖੋ: https://w.wiki/AV78

ਇਹ ਸਰਵੇਖਣ {ਤੁਹਾਡੀ ਭਾਸ਼ਾ} ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਨ ਲਈ ਵੀ ਮੌਜੂਦ ਹੈ।

ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਸਰਵੇਖਣ ਨੂੰ ਇੱਕ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਾਰ ਵੀ ਭਰ ਸਕਦੇ ਹੋ ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਕਈ ਮੁਸ਼ਕਿਲਾਂ ਜਾਂ ਸੁਝਾਅ ਦਰਜ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ।

ਤੁਹਾਡੇ ਯੋਗਦਾਨਾਂ ਲਈ ਧੰਨਵਾਦ!

[[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:MediaWiki message delivery|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 13:33, 9 ਸਤੰਬਰ 2024 (UTC), ਇੰਡਿਕ ਮੀਡੀਆਵਿਕੀ ਡਿਵੈਲਪਰਸ ਦੀ ਤਰਫੋਂ
&lt;!-- Message sent by User:KCVelaga@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Indic_Tech_Consults_2024/pa&amp;oldid=27434533 --&gt;

== Invitation to Participate in the Wikimedia SAARC Conference Community Engagement Survey ==

Dear Community Members,

I hope this message finds you well. Please excuse the use of English; we encourage translations into your local languages to ensure inclusivity.

We are conducting a Community Engagement Survey to assess the sentiments, needs, and interests of South Asian Wikimedia communities in organizing the inaugural Wikimedia SAARC Regional Conference, proposed to be held in Kathmandu, Nepal.

This initiative aims to bring together participants from eight nations to collaborate towards shared goals. Your insights will play a vital role in shaping the event's focus, identifying priorities, and guiding the strategic planning for this landmark conference.

Survey Link: https://forms.gle/en8qSuCvaSxQVD7K6

We kindly request you to dedicate a few moments to complete the survey. Your feedback will significantly contribute to ensuring this conference addresses the community's needs and aspirations.

Deadline to Submit the Survey: 20 January 2025

Your participation is crucial in shaping the future of the Wikimedia SAARC community and fostering regional collaboration. Thank you for your time and valuable input.

Warm regards,&lt;br&gt;
[[:m:User:Biplab Anand|Biplab Anand]]
&lt;!-- Message sent by User:Biplab Anand@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Biplab_Anand/lists&amp;oldid=28078122 --&gt;

== Thank you! ==

[[File:Translation Barnstar Velvet.svg|left|150px|Thank you, Nitesh Gill, for translating the user interfaces of tools like the Growth feature and others into Punjabi.]] [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:UOzurumba (WMF)|UOzurumba (WMF)]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:UOzurumba (WMF)|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 01:58, 4 ਸਤੰਬਰ 2025 (UTC)

:Thank you! :) [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Nitesh Gill|Nitesh Gill]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Nitesh Gill|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 15:46, 6 ਸਤੰਬਰ 2025 (UTC)


== Excellent collaborator Award ==

{| style=&quot;border: 1px solid {{{border|gray}}}; background-color: {{{color|#FFFFFF}}};&quot;
|rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;vertical-align:middle;&quot; | [[File:Collaboration barnstar.svg|250px]]
|rowspan=&quot;2&quot; |
|style=&quot;font-size: x-large; padding: 0; vertical-align: middle; height: 1.1em;&quot; | '''Exploration to improve the Wiki'''
|-
|style=&quot;vertical-align: middle; border-top: 1px solid gray;&quot; | {{{2|Thank you for all your work, your willingness to collaborate and your constructive feedback on [[m:Research:Engage native speakers to improve vital content in small language Wikipedias|an experimental project]] to attract contributors to Punjabi Wikipedia. &lt;BR&gt;&lt;BR&gt;}}}''{{{1|}}}&lt;BR&gt;''
|} [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:UOzurumba (WMF)|UOzurumba (WMF)]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:UOzurumba (WMF)|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 03:28, 11 ਦਸੰਬਰ 2025 (UTC)

== Last Few Days: WikiConference India 2026 Scholarship Applications ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
''{{int:please-translate}}''

Dear Wikimedian,

We're happy to share that scholarship applications for '''WikiConference India 2026''' are currently open and the deadline is just around the corner.

[[m:Special:MyLanguage/WikiConference India 2026|WikiConference India 2026]] is the fourth edition of the national-level conference that brings together Wikimedians and stakeholders engaged in Indic-language Wikimedia projects and the broader open knowledge movement across India and South Asia. The conference will take place in Kochi, Kerala, from 4–6 September 2026.

* You can find the more information and the application form at the [[m:Special:MyLanguage/WikiConference India 2026/Scholarship|Scholarship page here at Meta wiki]]

* '''Scholarship deadline: 15 April 2026, 11:59 PM IST'''

With only a few days left, we warmly encourage you to apply if you haven’t already and kindly request you to share this with your community and encourage others to apply.

For more information and regular updates, we encourage you to visit the conference Meta page.

Warm regards,
&lt;br&gt;
on behalf of the WikiConference India 2026 Organising Team

''This message was sent with [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:MediaWiki message delivery|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) on 18:30, 11 ਅਪਰੈਲ 2026 (UTC)''
&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Gnoeee@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WCI_2026_active_users&amp;oldid=30389801 --&gt;

== You may be an eligible candidate for the U4C election ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
Greetings,

The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]] seeks candidates for the 2026 election. The U4C is the global committee responsible for overseeing enforcement of the [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal Code of Conduct|Universal Code of Conduct]]. Elections are held annually, if elected a committee member serves for two years.

This year the U4C requires candidates to hold administrator rights on at least one wiki, which is why you are being contacted as you appear to hold this right. There are other requirements, such as candidates must be at least 18 years old and may not be employed by the Wikimedia Foundation or other related chapters and affiliates. You can find more information in the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026#Call_for_Candidates|call for candidates on Meta-wiki]]. Additionally, the committee's working language is English; some ability to communicate in English is required.

The election opens on 18 May, if you are eligible and interested you have until 10 May to submit your candidacy. There will be a week in between for candidates to answer questions from the community. Voting takes place privately in [[m:Special:MyLanguage/SecurePoll|SecurePoll]], successful candidates must receive at least 60% support. More information is available on [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|the 2026 Elections page]], including timelines and other candidacy information. If you read over the material and consider yourself qualified, please consider submitting your name to run for the committee. If you think someone else in your community might be interested and qualified, please encourage them to run.

In partnership with the U4C -- [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|talk]]) 20:07, 28 ਅਪਰੈਲ 2026 (UTC) &lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Keegan_(WMF)/test&amp;oldid=30472432 --&gt;

== 'ਉਝਹੋਰੋਦ ਕਿਲਾ' ਲੇਖ ਦੇ ਰੀਡਾਇਰੈਕਟ ਸੰਬੰਧੀ ==

@[[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Nitesh Gill|Nitesh Gill]] ਜੀ,

ਤੁਸੀਂ '''ਉਝਹੋਰੋਦ ਕਿਲਾ''' ਨੂੰ ਰੀਡਾਇਰੈਕਟ ਕਰਕੇ '''ਉਜ਼ਹੋਰੋਡ ਕਿਲ੍ਹਾ''' ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਮੇਰੀ ਬੇਨਤੀ ਹੈ ਕਿ ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਇਸ ਲੇਖ ਨੂੰ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚੋਂ ਰੱਦ ਨਾ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ ਜੀ।

ਧੰਨਵਾਦ [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:AMAN KUMAR|AMAN KUMAR]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:AMAN KUMAR|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 19:13, 24 ਅਗਸਤ 2026 (UTC)
** ਬਿਲਕੁਲ [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:AMAN KUMAR|AMAN KUMAR]] ਜੀ, ਮੈਂ ਸਿਰਫ਼ ਉਸ ਦਾ ਨਾਂ ਗੂਗਲ ਤੋਂ ਸੁਣ ਕੇ ਤੇ ਹਿੰਦੀ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਉੱਤੇ ਇਸ ਨਾਂ ਚੈੱਕ ਕਰਕੇ ਲਿਖਿਆ ਹੈ। ਤੁਹਾਡੇ ਲੇਖ ਨੂੰ ਮੁਕਾਬਲੇ ਤੋਂ ਬਿਲਕੁਲ ਬਾਹਰ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ। ਸ਼ੁਰਕੀਆ [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Nitesh Gill|Nitesh Gill]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Nitesh Gill|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 19:17, 24 ਅਗਸਤ 2026 (UTC)
**:@[[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Nitesh Gill|Nitesh Gill]] ਸਤਿ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ, ਮੈਂ ਪੁਰਾਣੇ ਪੰਨੇ Heritage Across Borders ਉੱਤੇ 3 ਲੇਖ ਜਮ੍ਹਾਂ ਕੀਤੇ ਹਨ। ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ Heritage Across Borders - Punjabi ਉੱਤੇ ਅੱਪਡੇਟ ਕਰ ਦਿਓ ਜੀ। [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:AMAN KUMAR|AMAN KUMAR]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:AMAN KUMAR|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 01:38, 28 ਅਗਸਤ 2026 (UTC)</text>
      <sha1>1fqu80wpdkfmgggqsm4145xnersmup9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>114564</id>
    <revision>
      <id>845212</id>
      <parentid>844712</parentid>
      <timestamp>2026-08-27T21:14:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>37445</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>845212</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="69921" sha1="grwatvqmp5wz2ws4vflgwg0jftlq5qu" xml:space="preserve">[[ਤਸਵੀਰ:KHALSA.JPG|thumb|ਖੰਡਾ ਮਾਣ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੈ]]
'''ਸਿੱਖ''', ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਇਸ ਤਰਾਂ ਵੀ ਲਿਖਿਆ ਜਾਂਦਾ: '''ਸਿਖ''') ਉਸ ਇਨਸਾਨ ਨੂੰ ਆਖਦੇ ਹਨ ਜੋ [[ਸਿੱਖੀ]], 15ਵੀਂ ਸਦੀ 'ਚ ਉੱਤਰ [[ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆ]] ਦੇ [[ਪੰਜਾਬ ਖੇਤਰ]] ਵਿਖੇ ਆਗਾਜ਼ ਹੋਏ ਇੱਕ ਰੱਬ ਨੂੰ ਮੰਨਣ ਵਾਲੇ [[ਧਰਮ]] ਅਤੇ [[ਕੌਮ|ਕੌਮੀ]] ਫ਼ਲਸਫੇ ਵਿੱਚ ਯਕੀਨ ਰੱਖਦਾ। ਸਿੱਖ ਸ਼ਬਦ [[ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ]] ਦੇ ਸ਼ਬਦ शिष्य (ਸਿਸ਼ਯਾ: ਵਿਦਿਆਰਥੀ) ਜਾਂ शिक्ष (ਸਿਖਸ਼ਾ: ਸਿੱਖਿਆ) ਦਾ ਤਦਭਵ ਰੂਪ ਹੈ।

== [[ਸਿੱਖ]] ਧਰਮ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ==

* '''[[ਬੇਬੇ ਨਾਨਕੀ]]''' (1464-1518) ਨੂੰ ਪਹਿਲੇ ਸਿੱਖ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਗੁਰੂ (ਅਧਿਆਪਕ) ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਦੀ ਵੱਡੀ ਭੈਣ ਸੀ। ਬੇਬੇ ਨਾਨਕੀ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਦੀ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਮਹਾਨਤਾ ਨੂੰ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਪਹਿਲੀ ਸੀ.
* '''[[ਸ੍ਰੀ ਚੰਦ]]''' (1494-1629)&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.sikh-heritage.co.uk/personalities/baba%20srichand/babasrichand.htm|title=Untitled Document|publisher=|access-date=2 April 2016}}&lt;/ref&gt; [[ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ|ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ]] ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਪੁੱਤਰ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਭੈਣ ਦੁਆਰਾ ਉਭਾਰਿਆ ਸੀ. ਸ੍ਰੀ ਚੰਦ ਇੱਕ ਯੋਗੀ ਸਨ। ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਛੱਡਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸ੍ਰੀ ਚੰਦ [[ਡੇਰਾ ਬਾਬਾ ਨਾਨਕ]] ਵਿਖੇ ਰਹੇ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦਾ ਮੰਦਰ ਬਣਾਇਆ। ਉਸ ਨੇ [[ਉਦਾਸੀ ਸੰਪਰਦਾ|ਉਦਾਸੀ]] ਸੰੰਪਰਦਾ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ [[ਉਦਾਸੀ ਸੰਪਰਦਾ|ਜੋਨੇਕ]] ਦੇ ਬਚਨ ਨੂੰ ਫੈਲਾਉਣ ਲਈ ਦੂਰ ਅਤੇ ਦੂਰ ਸਫ਼ਰ ਕੀਤਾ।
* '''[[ਮਾਤਾ ਖੀਵੀ]]''' ('''[[ਮਾਤਾ ਖੀਵੀ|ਮਾਤਾ]]''' ਖ਼ੀਵੀ) (1506-1582) ਸਿਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਵਿੱਚ ਇਕੋ ਇੱਕ ਔਰਤ ਹੈ ਜਿਸ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਹੈ. ਉਹ ਗੁਰੂ ਅੰਗਦ ਦੀ ਪਤਨੀ ਸੀ, ਅਤੇ ਲੰਗਰ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ, ਇੱਕ ਮੁਫ਼ਤ ਰਸੋਈ ਜਿੱਥੇ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਬਰਾਬਰ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਸੇਵਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ. ਕੇਵਲ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸੰਭਵ ਸਮੱਗਰੀ ਵਰਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਅਤੇ ਹਰੇਕ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਨਿਮਰਤਾ ਨਾਲ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ. ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਰਾਹੁਣਚਾਰੀ ਸਦੀਆਂ ਤੋਂ ਨਕਲ ਦੇ ਰਹੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਪਛਾਣ ਬਣ ਗਈ ਹੈ. ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਸਿੱਖ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੇ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਸਹਾਇਤਾ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਸੁਭਾਅ, ਕੁਸ਼ਲ ਅਤੇ ਸੁੰਦਰ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ. 
* '''[[ਬਾਬਾ ਬੁੱਢਾ ਜੀ|ਬਾਬਾ ਬੁੱਢਾ]]''' (6 ਅਕਤੂਬਰ 1506 - 8 ਸਤੰਬਰ 1631) ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਦੇ ਮੁੱਢਲੇ ਚੇਲਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ. ਉਹ ਇੱਕ ਮਿਸਾਲੀ ਜੀਵਨ ਜਿਊਂਦਾ ਰਿਹਾ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਹਰਗੋਬਿੰਦ ਤਕ, ਪੰਜ ਗੁਰੂਆਂ ਨੂੰ ਗੁਰੁਤਾ ਪਾਸ ਕਰਨ ਦੀ ਰਸਮ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਲਈ ਬੁਲਾਇਆ ਗਿਆ. ਬਾਬਾ ਬੁੱਢੇ ਨੇ ਛੇਵੇਂ ਗੁਰੂ ਨੂੰ ਮਾਰਸ਼ਲ ਆਰਟਸ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਨੂੰ ਚੁਣੌਤੀ ਦੇਣ ਲਈ ਇੱਕ ਨੌਜਵਾਨ ਵਜੋਂ ਸਿਖਿਅਤ ਕੀਤਾ. 
* '''[[ਭਾਈ ਗੁਰਦਾਸ]]''' ('''[[ਭਾਈ ਗੁਰਦਾਸ]]''') (1551-1637) [[ਸਿੱਖ]] [[ਧਰਮ]] ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸਾਹਿਤਿਕ ਹਸਤੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ [[ਧਰਮ|ਹੈ]] . ਉਹ [[ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ|ਆਦਿ ਗ੍ਰੰਥ]] ਦੇ ਵਿਦਵਾਨ, ਕਵੀ ਅਤੇ ਲਿਖਾਰੀ ਸਨ. ਉਹ ਇੱਕ ਯੋਗ ਮਿਸ਼ਨਰੀ ਅਤੇ ਇੱਕ ਪੂਰਨ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸੀ . ਭਾਰਤੀ ਧਾਰਮਿਕ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਵਿੱਚ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭਾਸ਼ੀ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਉਹ [[ਸਿੱਖੀ|ਸਿੱਖ ਧਰਮ]] ਦੇ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਨੂੰ ਡੂੰਘਾ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਸੀ. 
* '''[[ਮਾਤਾ ਗੁਜਰੀ]]''' (1624-1705) ਨੇ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੇ ਗ੍ਰੰਥੀ ਨੂੰ ਮੰਨਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ [[ਬਾਬਾ ਬਕਾਲਾ|ਬਾਬਾ ਬਕਾਲੇ]] ਵਿੱਚ ਨੌਂਵੇਂ ਗੁਰੂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ. ਉਸਨੇ ਦਸਵੇਂ ਗੁਰੂ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਉਠਾਇਆ, ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਮਾਤਾ ਗੁਜਰੀ ਆਪਣੇ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੇ ਪੋਤਰੇ, ਬਾਬਾ ਫਤਿਹ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਬਾਬਾ ਜੋਰਾਵਰ ਸਿੰਘ ਦੇ ਨਾਲ [[ਸਰਹਿੰਦ|ਸਿਰਹਿੰਦ-ਫਤਿਹਗੜ੍ਹ]] ਵਿਖੇ ਸ਼ਹੀਦ ਹੋ ਗਏ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਵੀ ਪਾਸ ਹੋਏ. 
* '''[[ਮਾਈ ਭਾਗੋ]]''' ('''[[ਮਾਈ ਭਾਗੋ|ਮਾਈ]]''' ਭਗੋ)&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.sikh-history.com/sikhhist/warriors/bhago.html|title=Great Sikh Warriors|publisher=|access-date=2 April 2016|archive-date=20 ਮਾਰਚ 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160320221721/http://www.sikh-history.com/sikhhist/warriors/bhago.html|dead-url=yes}}&lt;/ref&gt; ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਔਰਤਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ. ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਘੋੜੇ ਦੀ ਪਿੱਠ 'ਤੇ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪੱਗ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਸੁਗੰਧਿਤ ਆਪਣੇ ਸਿਰ-ਕਾਰਾਂ ਨਾਲ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹਤਾ ਨਾਲ ਫੌਜ ਦੀ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਅਗਵਾਈ ਕਰਦਾ ਹੈ. ਜਨਮ ਅਤੇ ਪਾਲਣ ਪੋਸ਼ਣ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਕੱਟੜ ਸਿੱਖ, 1705 ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਦੁਖੀ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਲਈ ਲੜਨ ਲਈ ਅਨੰਦਪੁਰ ਗਏ ਆਪਣੇ ਪਿੰਡ ਦੇ ਕੁਝ ਸਿੱਖਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਗਲਤ ਹਾਲਾਤਾਂ ਵਿੱਚ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਸੀ. ਉਸ ਨੇ ਰਬੜਿਆਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕੀਤਾ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਲਈ ਮਨਾਇਆ ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਮਾਫੀ ਮੰਗੀ. ਉਸਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਮੁਕਤਸਰ (ਖਿਦ੍ਰਨਾ) ਪੰਜਾਬ ਵਿਖੇ ਜੰਗ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਵਾਪਸ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਕੋਲ ਲੈ ਲਿਆ. ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਦੇ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅੰਗ-ਰੱਖਿਅਕਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਪੁਰਸ਼ ਕੱਪੜੇ ਵਿੱਚ ਰੁਕੇ. ਗੁਰੂ ਗੋਵਿੰਦ ਸਿੰਘ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ 1708 ਵਿੱਚ ਨੰਦੇੜ ਵਿੱਚ ਛੱਡ ਦੇ ਬਾਅਦ, ਉਸ ਨੇ ਹੋਰ ਦੱਖਣ ਰਿਟਾਇਰ ਅੱਗੇ. ਉਹ ਜਿਨਾਵੜਾ ਵਿੱਚ ਵਸ ਗਈ, ਜਿੱਥੇ, ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਗਈ, ਉਹ ਬੁਢਾਪੇ ਵਿੱਚ ਜੀਉਂਦੀ ਰਹੀ. 
* '''[[ਭਾਈ ਮਨੀ ਸਿੰਘ]]''' (1644-1738) 18 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਸਿੱਖ ਵਿਦਵਾਨ ਅਤੇ ਸ਼ਹੀਦ ਸਨ. ਉਹ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਦਾ ਬਚਪਨ ਦਾ ਸਾਥੀ ਸੀ ਅਤੇ ਮਾਰਚ 1699 ਵਿੱਚ ਜਦੋਂ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਖਾਲਸਾ ਦਾ ਉਦਘਾਟਨ ਕੀਤਾ ਤਾਂ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੀਆਂ ਸਹੁੰਆਂ ਲੈ ਲਈਆਂ ਸਨ. ਇਸ ਤੋਂ ਛੇਤੀ ਬਾਅਦ, ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਹਰਮੰਦਰ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਰਨ ਲਈ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਭੇਜਿਆ, ਜੋ ਕਿ 1696 ਤੋਂ ਸਰਪ੍ਰਸਤ ਨਹੀਂ ਸਨ. ਉਸ ਨੇ ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਅਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਕਬਜ਼ਾ ਲੈ ਲਿਆ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਦੇ ਕਿਸਮਤ ਦੇ ਰਾਹ ਤੇ ਚੱਲਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ. ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਸਾਂਝਾ ਕਰਕੇ ਸਾਂਝਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਸਿੱਖ ਅਰਦਾਸ (ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ) ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ. 
* '''[[ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ|ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ]]''' (1780-1839) ਸਿੱਖ ਸਾਮਰਾਜ ਦਾ ਨੇਤਾ ਸੀ ਜਿਸ ਨੇ ਉੱਤਰੀ-ਪੱਛਮੀ ਭਾਰਤੀ ਉਪ-ਮਹਾਂਦੀਪ ਉੱਤੇ 19 ਵੀਂ ਸ਼ਤਾਬਦੀ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਅੱਧ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਸਨ ਕੀਤਾ ਸੀ. ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੇ ਰਾਜ ਨੇ ਸੁਧਾਰਾਂ, ਆਧੁਨਿਕੀਕਰਨ, ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚੇ ਵਿੱਚ ਨਿਵੇਸ਼ ਅਤੇ ਆਮ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ. ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਅਤੇ ਫੌਜ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖ, ਹਿੰਦੂ, ਮੁਸਲਿਮ ਅਤੇ ਯੂਰਪੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ. ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੀ ਵਿਰਾਸਤ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਅਤੇ ਕਲਾਤਮਕ ਪੁਨਰਜਾਤਪੁਣੇ ਦਾ ਸਮਾਂ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿੱਚ ਹਰਿਮੰਦਿਰ ਸਾਹਿਬ ਅਤੇ ਹੋਰ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਗੁਰਦੁਆਰੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਤਖ਼ਤ ਸ੍ਰੀ ਪਟਨਾ ਸਾਹਿਬ, ਬਿਹਾਰ ਅਤੇ ਹਜ਼ੂਰ ਸਾਹਿਬ ਨੰਦੇੜ, ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਆਦਿ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ. ਉਹ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸ਼ੇਰ-ਇ-ਪੰਜਾਬ ਵਜੋਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ, ਜਾਂ &quot;ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਸ਼ੇਰ&quot;. 
* '''[[ਭਗਤ ਪੂਰਨ ਸਿੰਘ]]''' ('''[[ਭਗਤ ਪੂਰਨ ਸਿੰਘ|ਭਗਤ ਪੂਰਨ]]''' ਸਿੰਘ) (1904-1992) ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਦੂਰ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕ੍ਰਿਤ, ਇੱਕ ਨਿਪੁੰਨ ਵਾਤਾਵਰਣਵਾਦੀ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖਤਾ ਲਈ ਨਿਰਸੁਆਰਥ ਸੇਵਾ ਦਾ ਚਿੰਨ੍ਹ ਸੀ. ਉਹ ਆਲ ਇੰਡੀਆ [[ਪਿੰਗਲਵਾੜਾ]] ਚੈਰੀਟੇਬਲ ਸੁਸਾਇਟੀ ਦੇ ਸੰਸਥਾਪਕ ਸਨ ਜੋ ਗਰੀਬਾਂ, ਦੱਬੇ ਕੁਚਲੇ ਹੋਏ, ਮਰਨ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਮਾਨਸਿਕ ਅਤੇ ਸਰੀਰਕ ਤੌਰ ਤੇ ਅਪਾਹਜ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ. 
* '''[[ਹਰਭਜਨ ਸਿੰਘ ਯੋਗੀ|ਹਰਭਜਨ ਸਿੰਘ ਖਾਲਸਾ]]''' (1929-2004) ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਬਾਰੇ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸਨ। ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਰਾਹੀਂ, ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਨੇ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਨੂੰ ਅਪਣਾਇਆ. ਹਰਭਜਨ ਸਿੰਘ ਦੇ ਇੰਟਰਫੇਥ ਵਰਕ ਵਿੱਚ 1970 ਅਤੇ 80 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਪੋਪਾਂ ਅਤੇ ਆਰਚਬਿਸ਼ਪਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਬੈਠਕਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ, ਜਦੋਂ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ. ਕਈ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਨੇ ਇਹ ਮੰਨਿਆ ਹੈ ਕਿ ਹਰਭਜਨ ਸਿੰਘ ਖ਼ਾਲਸਾ ਨੇ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੇ ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਜਾਣ ਦੀ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਕਰਕੇ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵ ਧਰਮ ਮੰਨਣ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਜਦਕਿ ਉਸੇ ਸਮੇਂ ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ ਜ਼ਬਰਦਸਤ ਟਕਰਾਅ ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ ਸੀ ਜਿਸ ਨੇ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਾਂਝੇ ਇਤਿਹਾਸ ਦੀ ਦੌੜ ਵਜੋਂ ਹੀ ਪਛਾਣ ਕੀਤੀ ਸੀ।&lt;ref&gt;&lt;div&gt; ਵਰਨੇ ਏ. ਦੁਸੇਬੇਰੀ (1999). &quot;'ਨੈਸ਼ਨ' ਜਾਂ 'ਵਰਲਡ ਧਰਮ'? ਸਿੱਖ ਪਛਾਣ ਵਿੱਚ ਮਾਸਟਰ ਨੇਰੀਟਿਟੀਜ਼: ਸਿੱਖ ਪਛਾਣ ਵਿਚ: ਇਕਸਾਰਤਾ ਅਤੇ ਬਦਲਾਅ. ਪਸ਼ੌਰਾ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਐਨ. ਜੇਰਾਲਡ ਬੈਰੀਅਰ, ਸੰਪਾਦਕ. ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ: ਮਨੋਹਰ ਪਬਲਿਸ਼ਰਜ਼ ਪੰਨੇ 127-139; ਪਸ਼ੌਰਾ ਸਿੰਘ (2013) &quot;Twenty-first Century: ਸਿੱਖ ਅਧਿਐਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪੈਰਾਡੀਗਮ ਸ਼ਿਫਟ ਵਿੱਚ&quot; ਸਿੱਖੀ ਦੀ ਦੁਬਾਰਾ ਕਲਪਨਾ ਕਰੋ &quot;ਦੱਖਣ ਏਸ਼ੀਅਨ ਧਰਮਾਂ ਦੀ ਪੁਨਰ ਕਲਪਨਾ ਵਿੱਚ. ਪਸ਼ੌਰਾ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਮਾਈਕਲ ਹਵਾ, ਸੰਪਾਦਕ. ਲੀਡੇਨ, ਨੀਦਰਲੈਂਡ: ਬ੍ਰੈਲ ਐਨ.ਵੀ. ਪੀ. 43; ਓਪਨਿੰਦਰਜੀਤ ਕੌਰ ਤੱਖਰ (2005). ਸਿਖ ਪਛਾਣ: ਸਿੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸਮੂਹਾਂ ਦੀ ਖੋਜ. ਏਲਡਰਸ਼ੌਟ, ਇੰਗਲੈਂਡ: ਐਸਗੇਟ ਪਬਲਿਸ਼ਿੰਗ ਲਿਮਿਟੇਡ. ਸਫ਼ੇ 172-77 &lt;/div&gt;&lt;/ref&gt;

== ਸ਼ਹੀਦ ==

* [[ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ|ਗੁਰੂ ਅਰਜੁਨ]] ਲਾਹੌਰ, 1606 
*[[ਭਾਈ ਦਿਆਲਾ]] ਦਿੱਲੀ, 1675
* [[ਭਾਈ ਮਤੀ ਦਾਸ]] ਦਿੱਲੀ, 1675
*[[ਭਾਈ ਸਤੀ ਦਾਸ]] ਦਿੱਲੀ, 1675
* [[ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਜੀ|ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦੁਰ]] ਦਿੱਲੀ, 1675 
* ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਾ [[ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਾ ਫ਼ਤਿਹ ਸਿੰਘ ਜੀ|ਫਤਿਹ ਸਿੰਘ]] ਸਰਹਿੰਦ, 1705 
* ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਾ [[ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਾ ਜ਼ੋਰਾਵਰ ਸਿੰਘ|ਜੋਰਾਵਰ ਸਿੰਘ]] ਸਿਰਹਿੰਦ, 1705 
* [[ਭਾਈ ਮਨੀ ਸਿੰਘ]] ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ, 1738 
* [[ਭਾਈ ਤਾਰੂ ਸਿੰਘ]] ਲਾਹੌਰ, 1745 
* [[ਫੌਜਾ ਸਿੰਘ (ਸਿੱਖ ਆਗੂ)|ਫੌਜਾ ਸਿੰਘ]] ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ, 1 9 7 9

== ਹੋਰ ਧਾਰਮਿਕ ਸਖਸ਼ੀਅਤਾਂ ==

* [[ਭਾਈ ਘਨੱਈਆ|ਭਾਈ ਕਨ੍ਹਈਆ]] 
* [[ਭਾਈ ਦਇਆ ਸਿੰਘ]]
*[[ਭਾਈ ਧਰਮ ਸਿੰਘ]]
* [[ਭਾਈ ਹਿੰਮਤ ਸਿੰਘ]] 
* [[ਭਾਈ ਮੁਹਕਮ ਸਿੰਘ|ਭਾਈ ਮੋਹਕਮ ਸਿੰਘ]] 
*[[ਭਾਈ ਸਾਹਿਬ ਸਿੰਘ]]
* [[ਭਾਈ ਨੰਦ ਲਾਲ]] 
* [[ਰਣਧੀਰ ਸਿੰਘ ਨਾਰੰਗਵਾਲ|ਰਣਧੀਰ ਸਿੰਘ]] 
* [[ਬਾਬਾਜੀ ਸਿੰਘ|ਬਾਬਾ ਜੀ ਸਿੰਘ]]

== [[ਗੁਰਬਾਣੀ|ਗੁਰਬਾਨੀ]] ਕੀਰਤਨ ==

*[[ਭਾਈ ਨਿਰਮਲ ਸਿੰਘ ਖਾਲਸਾ]] [[ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ|ਹਰਿਮੰਦਿਰ ਸਾਹਿਬ]] ਵਿਖੇ ਸਿੱਖ ਕੀਰਤਨ ਦੇ ਕਰਤਾ ਸਨ
*[[ਸਿੰਘ ਕੌਰ]] ਨੇ ਸਿੱਖ ਕੀਰਤਨ ਅਤੇ ਨਿਊ ਏਜ ਯੁੱਗ ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਅਤੇ ਕਲਾਕਾਰ ਨੂੰ ਭੇਂਟ ਕੀਤਾ
* [[ਸਨਾਤਮ ਕੌਰ]] ਨੇ ਸਿੱਖ ਕੀਰਤਨ ਅਤੇ ਨਿਊ ਯੁੱਗ ਸੰਗੀਤ ਦਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ

== ਮਨੋਰੰਜਨ ==

=== ਪੰਜਾਬੀ ਸਿਨੇਮਾ ===
ਸਿੱਧੂ ਮੂਸੇਆਲਾ 
* [[ਅਮਿਤੋਜ ਮਾਨ]]
* [[ਸੋਨੀਆ ਆਨੰਦ]]
* [[ਐਮੀ ਵਿਰਕ]]
* [[ਅਮਰਿੰਦਰ ਗਿੱਲ]]
* [[ਅਨੁਰਾਗ ਸਿੰਘ (ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ)|ਅਨੁਰਾਗ ਸਿੰਘ]]
* [[ਬੱਬੂ ਮਾਨ]]
* [[ਬਲਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦਿਓ]]
* [[ਬੀਨੂ ਢਿੱਲੋਂ]]
* [[ਦਿਲਜੀਤ ਦੁਸਾਂਝ]]
* [[ਗਿੱਪੀ ਗਰੇਵਾਲ]]
* [[ਗੁੱਗੂ ਗਿੱਲ]]
* [[ਗੁਰਦਾਸ ਮਾਨ]]
* [[ਗੁਰਪ੍ਰੀਤ ਘੁੱਗੀ]]
* [[ਹਰਭਜਨ ਮਾਨ]]
* [[ਹੈਰੀ ਬਵੇਜਾ]]
* [[ਹਿਮਾਂਸ਼ੀ ਖੁਰਾਣਾ]]
* [[ਜਸਪਾਲ ਭੱਟੀ]]
* [[ਜਸਵਿੰਦਰ ਭੱਲਾ]]
* [[ਜਿੰਮੀ ਸ਼ੇਰਗਿੱਲ]]
* [[ਕੁਲਰਾਜ ਰੰਧਾਵਾ]]
* [[ਮਾਹੀ ਗਿੱਲ]]
* [[ਮੈਂਡੀ ਤੱਖਰ]]
* [[ਨੀਰੂ ਬਾਜਵਾ]]
* [[ਰਾਣਾ ਰਣਬੀਰ]]
* [[ਸ਼ਵਿੰਦਰ ਮਾਹਲ]]
* [[ਸਿਮਰਨ ਕੌਰ ਮੁੰਡੀ]]
* [[ਸਮੀਪ ਕੰਗ]]
* [[ਸੋਨਮ ਬਾਜਵਾ]]
* [[ਸੁਰਵੀਨ ਚਾਵਲਾ]]
* [[ਯੋਗਰਾਜ ਸਿੰਘ]]

=== ਬਾਲੀਵੁੱਡ ===
*[[ਰਾਜਕਵੀ ਇੰਦਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਤੁਲਸੀ]]
*[[ਅਰਿਜੀਤ ਸਿੰਘ]] 
*[[ਦਿਲਜੀਤ ਦੁਸਾਂਝ]] 
*[[ਧਰਮਿੰਦਰ]]
*[[ਸੰਨੀ ਦਿਓਲ]]
*[[ਅਭੈ ਦਿਓਲ]]
*[[ਅੰਮ੍ਰਿਤਾ ਸਿੰਘ]]
*[[ਬੌਬੀ ਦਿਓਲ]]
*[[ਚੰਦਰਚੜ੍ਹ ਸਿੰਘ]]
*[[ਗਿੱਪੀ ਗਰੇਵਾਲ]]
*[[ਹਨੀ ਸਿੰਘ]]
*[[ਨੀਤੂ ਸਿੰਘ]] 
*[[ਅਭਿਮਨਯੂ ਸਿੰਘ]]
*[[ਮਨਜੋਤ ਸਿੰਘ]]
*[[ਮਨੀਸ਼ਾ ਲਾਂਬਾ]]
*[[ਨਵਨੀਤ ਕੌਰ ਢਿੱਲੋਂ]]
*[[ਨਿਮਰਤ ਕੌਰ]]
*[[ਪਮੇਲਾ ਚੋਪੜਾ]]
*[[ਗੀਤਾ ਬਾਲੀ]]
*[[ਗਰੇਸੀ ਸਿੰਘ]]
*[[ਗੁਲਜ਼ਾਰ]]
*[[ਗੁਰੂ ਰੰਧਾਵਾ]] 
*[[ਜਗਜੀਤ ਸਿੰਘ]]
*[[ਜਸਪਾਲ ਭੱਟੀ]]
*[[ਜੋਗਿੰਦਰ]]
*[[ਕਬੀਰ ਬੇਦੀ]]
*[[ਕੰਵਲਜੀਤ ਸਿੰਘ (ਅਭਿਨੇਤਾ)|ਕੰਵਲਜੀਤ ਸਿੰਘ]]
*[[ਕੁਲਦੀਪ ਕੌਰ]]
*[[ਕੁਲਰਾਜ ਰੰਧਾਵਾ]]
*[[ਮੰਗਲ ਢਿੱਲੋਂ]]
*[[ਮਨੋਜ ਸਿੰਘ]]
*[[ਨੀਤੂ ਸਿੰਘ]]
*[[ਨੇਹਾ ਧੁਪੀਆ]]
*[[ਪੂਨਮ ਢਿੱਲੋਂ]]
*[[ਪ੍ਰਿਆ ਗਿੱਲ]]
*[[ਪ੍ਰਿਆ ਰਾਜਵੰਸ਼]]
*[[ਰਣਜੀਤ ਕੌਰ]]
*[[ਸ਼ਾਦ ਰੰਧਾਵਾ]]
*[[ਸਿਮੀ ਗਰੇਵਾਲ]]
*[[ਸੁਖਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ]]
*[[ਸਵਰਨ ਲਤਾ (ਅਭਿਨੇਤਰੀ)|ਸਵਰਨ ਲਤਾ]]
*[[ਵਿਕਰਮ ਚਟਵਾਲ]]
*[[ਵਿਮੀ]]
*[[ਵਿੱਦੂ ਦਾਰਾ ਸਿੰਘ]]
*[[ਯੋਗੀਤਾ ਬਾਲੀ]]
=== ਤੇਲਗੂ ਸਿਨੇਮਾ ===
*[[ਰਕੁਲ ਪ੍ਰੀਤ ਸਿੰਂਘ]]
*[[ਚਾਰਮੀ ਕੌਰ]]
*[[ਮਿਹਰਾਨ ਪਿਰਜ਼ਾਦਾ]]
*[[ਤਾਪਸੀ ਪੰਨੂ]]

=== ਹਾਲੀਵੁਡ ===
*[[ਗੁਰਿੰਦਰ ਚੱਡਾ]]&lt;ref&gt;[http://www.sikhtimes.com/bios_032603a.html Biographies – Gurinder Chadha: Bender of Rules]. The Sikh Times (2003-03-26). Retrieved on 2010-12-14.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.sikhnet.com/-arts/gurinder-chadha-va-sikh-treasures Gurinder Chadha at the V&amp;A: Sikh Treasures.]. SikhNet (2008-07-21). Retrieved on 2010-12-14.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.sikhchic.com/film_stage/sikhbriton_filmmaker_gurinder_chadha_is_back The Art and Culture of the Diaspora | Sikh-Briton Filmmaker Gurinder Chadha is Back!] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200309012407/http://sikhchic.com/film_stage/sikhbriton_filmmaker_gurinder_chadha_is_back |date=2020-03-09 }}. sikhchic.com (2009-05-14). Retrieved on 2010-12-14.&lt;/ref&gt;
*[[ਕੁਲਵਿੰਦਰ ਘਿਰ]]&lt;ref&gt;[http://www.bbc.co.uk/pressoffice/pressreleases/stories/2004/08_august/13/sikhs.shtml Press Office – Sikhs and the City]. BBC (2004-08-13). Retrieved on 2010-12-14.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.bbc.co.uk/england/desidownload/ Podcasts – Desi Download]. BBC. Retrieved on 2010-12-14.&lt;/ref&gt;
*[[ਨਿਮਰਤਾ ਕੌਰ ਗੁਜਰਾਲ]]&lt;ref&gt;[http://www.sikhchic.com/article-detail.php?id=55&amp;cat=12 The Art and Culture of the Diaspora | Breaking the Mold: Namrata Singh Gujral]. sikhchic.com. Retrieved on 2010-12-14.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.perfectpeople.net/biography/5700/namrata-singh-gujral.htm Namrata Singh Gujral Biography]. Perfect People (1976-02-26). Retrieved on 2010-12-14.&lt;/ref&gt;
*[[ਪਰਮਿੰਦਰ ਨਾਗਰਾ]]&lt;ref&gt;[http://www.celebrityweddingbuzz.com/celebrity_weddings/2009/01/er-star-parminder-nagra-weds-in-traditional-sikh-ceremony.html Celebrity Weddings: “ER” Star Parminder Nagra Weds in Traditional Sikh Ceremony] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100202024609/http://www.celebrityweddingbuzz.com/celebrity_weddings/2009/01/er-star-parminder-nagra-weds-in-traditional-sikh-ceremony.html |date=2010-02-02 }}. Celebrityweddingbuzz.com (2009-01-29). Retrieved on 2010-12-14.&lt;/ref&gt;
*[[ਸਤਿੰਦਰ ਸਰਤਾਜ]]
*[[ਤਰਸੇਮ ਸਿੰਘ]]
*[[ਵਾਰਿਸ ਆਹਲੂਵਾਲੀਆ]]

=== ਇੰਟਰਨੈਟ ਹਸਤੀਆਂ ===

* [[ਲਿਲੀ ਸਿੰਘ]] 
* [[ਜਸਮੀਤ ਸਿੰਘ]]

==== ਪੌਪ ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ ਭੰਗੜਾ ====
*[[ਡੀਜੇ ਏਡੀਐਕਸ|ਏਡੀਐਕਸ]] (ਅਮਨਦੀਪ ਸਿੰਘ)
*[[ਬੀ੨੧ (ਬੈਂਡ)|ਬੀ੨੧]] (ਬੈਲੀ ਅਤੇ ਬੂਟਾ ਜਸਪਾਲ)
*[[ਬੱਲੀ ਸਗੂ]]
*[[ਗਿੱਪੀ ਗਰੇਵਾਲ]]
*[[ਅਮਰਿੰਦਰ ਗਿੱਲ]]
*[[ਜੱਸੀ ਗਿੱਲ]]
*[[ਜੈਜ਼ ਧੰਮੀ]] 
*[[ਜੈਜ਼ੀ ਬੀ]]
*[[ਦਿਲਜੀਤ ਦੁਸਾਂਝ]]
*[[ਬੌਬੀ ਫ਼ਰਿਕਸ਼ਨ]]
*[[ਡਾਕਟਰ ਜਿਉਸ]]
*[[ਹਾਰਡ ਕੌਰ]]
*[[ਜਸ ਮਾਨ]] 
*[[ਜੇ ਸੀਨ]]&lt;ref&gt;[http://www.sing365.com/music/lyric.nsf/Jay-Sean-Biography/1E1CF02E335B19F148256F36000D03B0 Jay Sean Biography] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160303233541/http://www.sing365.com/music/lyric.nsf/Jay-Sean-Biography/1E1CF02E335B19F148256F36000D03B0 |date=2016-03-03 }}. Sing365.com. Retrieved on 2010-12-14.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.telegraph.co.uk/culture/music/3626214/The-first-Asian-prince-of-pop.html The first Asian prince of pop]. Telegraph (2004-10-28); retrieved 2010-12-14.&lt;/ref&gt;
*[[ਜੁੱਗੀ ਡੀ]]&lt;ref&gt;[http://www.desiparty.com/content/content.aspx?GetArticle=1&amp;ArticleID=5&amp;BackURL=/content/ContentHome.aspx Content|Juggy D profile] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110709014856/http://www.desiparty.com/content/content.aspx?GetArticle=1&amp;ArticleID=5&amp;BackURL=%2Fcontent%2FContentHome.aspx |date=2011-07-09 }}, DesiParty.com;m retrieved 2010-12-14.&lt;/ref&gt;
*[[ਨਵਤੇਜ ਸਿੰਘ ਰੇਹਲ]] of [[Bombay Rockers]]
*[[ਪੰਜਾਬੀ ਐੱਮਸੀ]]
*[[ਰਿਚੀ ਰਿਚ]]&lt;ref&gt;[http://www.desihits.com/celebs/view/Rishi+Rich Rishi Rich] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304201650/http://www.desihits.com/celebs/view/Rishi+Rich |date=2016-03-04 }}. Desihits.com. Retrieved on 2010-12-14.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://singhisking.co.uk/?p=213 Rishi rich] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100110222629/http://singhisking.co.uk/?p=213 |date=2010-01-10 }}. Singh is King.co.uk (2008-12-29); retrieved 2010-12-14.&lt;/ref&gt;
*[[ਸਹੋਤਾਸ]]
*[[ਸੁਖਬੀਰ (ਸੰਗੀਤਕਾਰ)|ਸੁਖਬੀਰ]]
*[[ਤਾਜ਼ (ਗਾਇਕ)|ਤਾਜ਼]]
[[ਤਸਵੀਰ:Gurdas_Mann.jpg|thumb|102x102px|[[ਗੁਰਦਾਸ ਮਾਨ]]]]
*[[ਅਮਰ ਸਿੰਘ ਚਮਕੀਲਾ]]
*[[ਅਮਰਿੰਦਰ ਗਿੱਲ]]
*[[ਅਸਾ ਸਿੰਘ ਮਸਤਾਨਾ]]
*[[ਬੱਬੂ ਮਾਨ]]
*[[ਬਲਰਾਜ ਸਿੱਧੂ]]
*[[ਦਲੇਰ ਮਹਿੰਦੀ]]
*[[ਗਿੱਪੀ ਗਰੇਵਾਲ]]
*[[ਗੁਰਦਾਸ ਮਾਨ]]
*[[ਹਰਭਜਨ ਮਾਨ]]
*[[ਹਰਸ਼ਦੀਪ ਕੌਰ]]
*[[ਜਗਮੀਤ ਬਲ]]
*[[ਕਮਲ ਹੀਰ]]
*[[ਕੁਲਦੀਪ ਮਾਣਕ]]
*[[ਲਾਲ ਚੰਦ ਯਮਲਾ ਜੱਟ]]
*[[ਲਹਿੰਬਰ ਹੁਸੈਨਪੁਰੀ]]
*[[ਮਲਕੀਤ ਸਿੰਘ]]
*[[ਮਨਮੋਹਨ ਵਾਰਿਸ]]
*[[ਮਿਕਾ ਸਿੰਘ]]
*[[ਰੱਬੀ ਸ਼ੇਰਗਿੱਲ]]
*[[ਰਵਿੰਦਰ ਗਰੇਵਾਲ]]
*[[ਸੰਗਤਾਰ]]
*[[ਸਨਾਤਮ ਕੌਰ]]
*[[ਸੁਖਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ]]
*[[ਸੁਰਿੰਦਰ ਕੌਰ]]
*[[ਸੁਰਿੰਦਰ ਛਿੰਦਾ]]
*[[ਸੁਰਜੀਤ ਬਿੰਦਰੱਖੀਆ]]
*[[ਉਤਮ ਸਿੰਘ]]

== ਸਿੱਖ ਰਾਸ਼ਟਰਵਾਦੀ ਆਗੂ ==

* [[ਬਲਵੰਤ ਸਿੰਘ ਰਾਜੋਆਣਾ]]
* [[ਬੰਦਾ ਸਿੰਘ ਬਹਾਦਰ]]
* [[ਜਰਨੈਲ ਸਿੰਘ ਭਿੰਡਰਾਂਵਾਲਾ]]
* [[ਗੁਰਚਰਨ ਸਿੰਘ ਮਾਨੋਚਾਹਲ]]
* [[ਜਗਤਾਰ ਸਿੰਘ ਹਵਾਰਾ]]
* [[ਜੱਸਾ ਸਿੰਘ ਆਹਲੂਵਾਲੀਆ]]
* [[ਜੱਸਾ ਸਿੰਘ ਰਾਮਗੜ੍ਹੀਆ]]
* [[ਜਿੰਦ ਕੌਰ]]
* [[ਕਪੂਰ ਸਿੰਘ]]
* [[ਨਵਾਬ ਕਪੂਰ ਸਿੰਘ]]
* [[ਲਾਭ ਸਿੰਘ]]
* [[ਮਨਬੀਰ ਸਿੰਘ ਚਹੇੜੂ]]
* [[ਫੂਲਾ ਸਿੰਘ]]
* [[ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ]]
* [[ਸ਼ਾਮ ਸਿੰਘ ਅਟਾਰੀਵਾਲਾ]]
* [[ਸਿਮਰਨਜੀਤ ਸਿੰਘ ਮਾਨ]]
* [[ਸੁੱਖਦੇਵ ਸਿੰਘ ਬੱਬਰ]]

== ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਅਤੇ ਆਜ਼ਾਦੀ ਘੁਲਾਟੀਏ ==

* [[ਬਾਬਾ ਗੁਰਦਿੱਤ ਸਿੰਘ]] 
* [[ਗੁਰਮੁੱਖ ਸਿੰਘ ਲਲਤੋਂ|ਬਾਬਾ ਗੁਰਮੁਖ ਸਿੰਘ]] 
* [[ਬਲਦੇਵ ਸਿੰਘ]] 
* [[ਭਗਤ ਸਿੰਘ]], ਜਿਸ ਨੂੰ &quot;ਸ਼ਹੀਦ-ਏ-ਆਜ਼ਮ&quot; ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ,&lt;ref&gt;&lt;div&gt; [http://www.sikh-history.com/sikhhist/personalities/bhagat.html ਸ਼ਹੀਦ-ਏ-ਆਜ਼ਮ ਭਗਤ ਸਿੰਘ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190109024439/http://www.sikh-history.com/sikhhist/personalities/bhagat.html |date=2019-01-09 }} Sikh-history.com. 2010-12-14 ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ. &lt;/div&gt;&lt;/ref&gt; ਇੱਕ ਕ੍ਰਿਸ਼ਮਈ ਭਾਰਤੀ ਸਮਾਜਵਾਦੀ ਇਨਕਲਾਬੀ ਸੀ ਜਿਸ ਨੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਦੇ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਨਾਟਕੀ ਹਿੰਸਾ ਅਤੇ 23 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਫਾਂਸੀ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਦਿੱਤੀ ਸੀ. 
* [[ਜਰਨਲ ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ|ਕੈਪਟਨ ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ]] 
* ਗੁਰਦਾ ਸੈਨੀ 
* [[ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ਸਰਾਭਾ]],&lt;ref&gt;&lt;div&gt; [http://www.sikh-history.com/sikhhist/personalities/sarabha.html ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ਸਰਾਭਾ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160816043107/http://www.sikh-history.com/sikhhist/personalities/sarabha.html |date=2016-08-16 }} Sikh-history.com. 2010-12-14 ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ. &lt;/div&gt;&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.searchsikhism.com/sarabha.html Sikh Martyrs – Kartar Singh Sarabha] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100404004508/http://www.searchsikhism.com/sarabha.html|date=2010-04-04}}. Searchsikhism.com. Retrieved on 2010-12-14.&lt;/ref&gt; ਭਾਰਤੀ ਸਿੱਖ ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਅਤੇ [[ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ|ਗਦਰ ਪਾਰਟੀ]] ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਸਰਗਰਮ ਮੈਂਬਰ 
* ਲਹਿਹ ਸਿੰਘ ਸੈਣੀ 
* [[ਤੇਜਾ ਸਿੰਘ ਸਮੁੰਦਰੀ]] 
* [[ਊਧਮ ਸਿੰਘ]]&lt;ref&gt;&lt;div&gt; [http://www.sikh-history.com/sikhhist/personalities/udhams.html ਸ਼ਹੀਦ ਊਧਮ ਸਿੰਘ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090628084607/http://www.sikh-history.com/sikhhist/personalities/udhams.html |date=2009-06-28 }} Sikh-history.com. 2010-12-14 ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ. &lt;/div&gt;&lt;/ref&gt; 
* [[ਹਰਨਾਮ ਸਿੰਘ ਸੈਣੀ]] 
* [[ਸਰਦੂਲ ਸਿੰਘ ਕਵੀਸ਼ਰ]] 
* [[ਸਰਦਾਰ ਅਜੀਤ ਸਿੰਘ]] ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਸਨ, ਉਹ ਸਰਦਾਰ [[ਭਗਤ ਸਿੰਘ|ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਦਾ]] ਚਾਚਾ ਸੀ 
* ਧਰਮ ਸਿੰਘ ਹਯਾਤਪੁਰ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਇਨਕਲਾਬੀ ਸੀ, ਉਹ [[ਸਿੱਖ]] ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਸਮੂਹ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਮੈਂਬਰ ਸਨ ਜੋ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ [[ਬੱਬਰ ਅਕਾਲੀ ਲਹਿਰ|ਬੱਬਰ ਅਕਾਲੀ ਅੰਦੋਲਨ]] ਸਨ 
* [[ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ਝੱਬਰ]] ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਇਨਕਲਾਬੀ ਸੀ, ਉਹ 1920 ਵਿਆਂ ਦੇ [[ਅਕਾਲੀ ਲਹਿਰ|ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸੁਧਾਰ ਲਹਿਰ]] ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਭੂਮਿਕਾ ਲਈ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ [[ਸਿੱਖ]] ਨੇਤਾ ਸਨ. 
* [[ਰਿਪੁਦਮਨ ਸਿੰਘ]], ਭਾਰਤੀ ਇਨਕਲਾਬੀ 
* [[ਬਾਬਾ ਖੜਕ ਸਿੰਘ]] 
* [[ਬਾਲਮੁਕੰਦ|ਭਾਈ ਬਾਲਮੁਕੰਦ]] ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਘੁਲਾਟੀਏ ਸਨ 
* [[ਰਾਮ ਸਿੰਘ ਕੂਕਾ|ਰਾਮ ਸਿੰਘ]] ਨੇ ਸਿਆਸੀ ਹਥਿਆਰ ਵਜੋਂ ਬਰਤਾਨੀਆ ਵਪਾਰ ਅਤੇ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦਾ ਬਾਈਕਾਟ ਕਰਨ ਲਈ ਪਹਿਲੇ ਭਾਰਤੀ ਹੋਣ ਦਾ ਸਿਹਰਾ ਦਿੱਤਾ. 
* [[ਕਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਗੜਗੱਜ|ਕਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਗੜਗਜ]] 
* [[ਸੇਵਾ ਸਿੰਘ ਠੀਕਰੀਵਾਲਾ|ਸੇਵਾ ਸਿੰਘ ਠੀਚਿਵਾਲਾ]] 
* [[ਸੋਹਣ ਸਿੰਘ ਭਕਨਾ|ਸੋਹਨ ਸਿੰਘ ਭਕਨਾ]] ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਸਨ, ਜੋ [[ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ|ਗਦਰ ਪਾਰਟੀ]] ਦੇ ਸੰਸਥਾਪਕ ਪ੍ਰਧਾਨ ਸਨ 
* [[ਸੋਹਣ ਸਿੰਘ ਜੋਸ਼|ਸੋਹਨ ਸਿੰਘ ਜੋਸ਼]], ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਕਾਰਕੁਨ ਅਤੇ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਸੈਨਾਨੀ ਸੀ 
* [[ਦੀਵਾਨ ਮੂਲ ਰਾਜ|ਦੀਵਾਨ ਮੂਲਰਾਜ ਚੋਪੜਾ]] 
* [[ਗੁਲਾਬ ਕੌਰ]] 
* [[ਸੁੰਦਰ ਸਿੰਘ ਲਾਇਲਪੁਰੀ]], [[ਅਕਾਲੀ ਲਹਿਰ|ਅਕਾਲੀ ਅੰਦੋਲਨ]] ਦਾ ਇੱਕ ਜਨਰਲ ਸੀ 
* ਮਾਇਆ ਸਿੰਘ ਸੈਣੀ 
* [[ਜਗਬੀਰ ਸਿੰਘ ਛੀਨਾ]] 
* [[ਅੱਛਰ ਸਿੰਘ ਛੀਨਾ|ਆਹਾਰ ਸਿੰਘ ਛੀਨਾ]] 
* [[ਸਾਧੂ ਸਿੰਘ ਹਮਦਰਦ]], ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਆਜ਼ਾਦੀ ਘੁਲਾਟੀਏ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪੱਤਰਕਾਰ 
* [[ਦਰਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਫ਼ੇਰੂਮਾਨ|ਦਰਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਫੇਰੂਮਾਨ]], ਭਾਰਤੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਘੁਲਾਟੀਏ, ਸਿੱਖ ਐਕਟੀਵਿਸਟ ਅਤੇ ਸਿਆਸਤਦਾਨ 
* [[ਜਸਵੰਤ ਸਿੰਘ ਰਾਹੀ]] 
* [[ਗਿਆਨੀ ਦਿੱਤ ਸਿੰਘ]] 
* [[ਗੰਡਾ ਸਿੰਘ]], ਗਦਰ ਪਾਰਟੀ ਦਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਮੈਂਬਰ ਸੀ 
* [[ਤੇਜਾ ਸਿੰਘ ਸੁਤੰਤਰ|ਤੇਜਾ ਸਿੰਘ ਸਵਤੰਤਰ]]

== ਸਿਆਸਤਦਾਨ ==

=== ਭਾਰਤ ===

* [[ਅਮਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ]] 
* [[ਪਰਨੀਤ ਕੌਰ|ਪ੍ਰਨੀਤ ਕੌਰ ਕਾਹਲੋਂ]] 
*[[ਨਿਰਮਲ ਸਿੰਘ ਕਾਹਲੋਂ]]
* [[ਬਲਦੇਵ ਸਿੰਘ]] 
* [[ਬੂਟਾ ਸਿੰਘ (ਸਿਆਸਤਦਾਨ)|ਬੂਟਾ ਸਿੰਘ]] 
* [[ਦਰਬਾਰਾ ਸਿੰਘ]] 
* [[ਗਿਆਨੀ ਜ਼ੈਲ ਸਿੰਘ]] 
* [[ਗੁਰਚਰਨ ਸਿੰਘ ਟੌਹੜਾ]] 
* [[ਗੁਰਦਿਆਲ ਸਿੰਘ ਢਿੱਲੋਂ]] 
* [[ਹਰਕਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਸੁਰਜੀਤ]] 
* [[ਹਰਸਿਮਰਤ ਕੌਰ ਬਾਦਲ]] 
* [[ਮਨਮੋਹਨ ਸਿੰਘ]],&lt;ref&gt;&lt;div&gt; [http://www.sikhtimes.com/bios_111405a.html ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ - ਮਨਮੋਹਨ ਸਿੰਘ: ਨਿਊ ਇੰਡੀਆ ਦੇ ਆਰਕੀਟੈਕਟ] ਸਿੱਖ ਟਾਈਮਜ਼ (2005-11-14); Retrieved 2010-12-14. &lt;/div&gt;&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://books.google.com/books?id=QEaDKgzcs3gC&amp;pg=PA46&amp;dq=father+of+economic+reforms+manmohan&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;ei=qRq9VJ6pMsmiyASgvoGQDg&amp;ved=0CDEQ6AEwAzha#v=onepage&amp;q=father%20of%20economic%20reforms%20manmohan&amp;f=false|title=Manmohan Singh: Visionary to Certainty - K. Bhushan, G. Katyal - Google Books|date=|publisher=Books.google.com|access-date=2016-04-02}}&lt;/ref&gt; 
* [[ਮਾਸਟਰ ਤਾਰਾ ਸਿੰਘ]] 
* [[ਮੋਨਟੇਕ ਸਿੰਘ ਆਹਲੂਵਾਲੀਆ]],&lt;ref&gt;[http://www.india-server.com/news/montek-singh-ahluwalia-receives-sikh-of-4795.html Montek Singh Ahluwalia Receives Sikh Of The Year 2008 Award] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100521171756/http://www.india-server.com/news/montek-singh-ahluwalia-receives-sikh-of-4795.html|date=2010-05-21}}, India-server.com; retrieved on 2010-12-14.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;&lt;div&gt; [http://www.journalism.co.uk/66/articles/532849.php ਮੋਂਟੇਕ ਸਿੰਘ ਆਹਲੂਵਾਲੀਆ ਨੇ ਸਿੱਖ ਫੋਰਮ ਦੀ ਸਾਲਾਨਾ ਡਿਨਰ ਲਈ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕੀਤੀ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100826075121/http://www.journalism.co.uk/66/articles/532849.php |date=2010-08-26 }} Journalism.co.uk (2008-11-17). 2010-12-14 ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ. &lt;/div&gt;&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;&lt;div&gt; [http://www.sikhnet.com/news/montek-singh-conferred-sikh-year-2008-award ਮੌਨਟੇਕ ਸਿੰਘ ਨੂੰ 'ਸਿੱਖ ਆਫ਼ ਦਿ ਯੀਅਰ' 2008 ਪੁਰਸਕਾਰ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ] ਸਿੱਖनेट (2008-11-24). 2010-12-14 ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ. &lt;/div&gt;&lt;/ref&gt; ਭਾਰਤ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੇ ਡਿਪਟੀ ਚੇਅਰਮੈਨ
* [[ਪਰਕਾਸ਼ ਸਿੰਘ ਬਾਦਲ]] 
* [[ਪ੍ਰਤਾਪ ਸਿੰਘ ਬਾਜਵਾ]] 
* [[ਪ੍ਰਤਾਪ ਸਿੰਘ ਕੈਰੋਂ]] 
* [[ਰਾਜਿੰਦਰ ਕੌਰ ਭੱਠਲ]] 
* [[ਫ਼ਤਿਹ ਸਿੰਘ (ਸਿੱਖ ਆਗੂ)|ਸੰਤ ਫਤਿਹ ਸਿੰਘ]] 
* [[ਉਜਲ ਸਿੰਘ|ਸਰਦਾਰ ਉੱਜਲ ਸਿੰਘ]], [[ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ|ਪੰਜਾਬ]] ਅਤੇ [[ਤਮਿਲ਼ ਨਾਡੂ]] ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਰਾਜਪਾਲ&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.tnrajbhavan.gov.in/PastGovernors.htm|title=Past Governors|publisher=[[Raj Bhavan, Chennai]]}}&lt;/ref&gt;
* [[ਸਰਦੂਲ ਸਿੰਘ ਕਵੀਸ਼ਰ]] 
* [[ਸਿਮਰਨਜੀਤ ਸਿੰਘ ਮਾਨ]] 
* [[ਸੁਖਬੀਰ ਸਿੰਘ ਬਾਦਲ]] 
*[[ਸੁਖਮਿੰਦਰਪਾਲ ਗਰੇਵਾਲ]]
*[[ਸੁਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਬਾਜਵਾ]]
* [[ਸੁਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਬਰਨਾਲਾ]] 
* [[ਸਵਰਨ ਸਿੰਘ]] 
*[[ਵਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਬਾਜਵਾ]]

=== ਕੈਨੇਡਾ ===

* [[ਗੁਰਬਖਸ਼ ਸਿੰਘ ਮੱਲ੍ਹੀ]] - ਸਾਬਕਾ ਲਿਬਰਲ ਐਮਪੀ
* [[ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਮਾਂਗਟ]] - ਲਿਬਰਲ ਐਮਪੀਪੀ, ਬਰੈਂਪਟਨ
* [[ਗੁਲਜਾਰ ਸਿੰਘ ਚੀਮਾ]] - [[ਮਾਨੀਟੋਬਾ|ਮੈਨੀਟੋਬਾ]] ਅਤੇ [[ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਕੋਲੰਬੀਆ]] ਸਾਬਕਾ ਵਿਧਾਇਕ
* [[ਗੁਰਮੰਤ ਗਰੇਵਾਲ]] - ਸਾਬਕਾ ਕਨਜ਼ਰਵੇਟਿਵ ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ, ਅੱਧਾ (ਨੀਨਾ ਦੇ ਨਾਲ, ਹੇਠਾਂ ਸੂਚੀਬੱਧ)
* [[ਹਾਰਡੀ ਬੈਂਸ]] - 1970 ਤੋਂ 1 997 ਤਕ ਮਾਰਕਸਵਾਦੀ-ਲੈਨਿਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ ਆਫ ਕੈਨੇਡਾ ਦਾ ਮੋਢੀ ਅਤੇ ਆਗੂ
* [[ਹਰਿੰਦਰ ਤੱਖਰ]] - ਓਨਟੇਰੀਓ ਲਿਬਰਲ ਐਮ ਪੀ ਪੀ ਅਤੇ ਟਰਾਂਸਪੋਰਟ ਮੰਤਰੀ
* [[ਹੈਰੀ ਬੈਂਸ]] - ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਕੋਲੰਬੀਆ ਨਿਊ ਡੈਮੋਕਰੇਟਿਕ
* [[ਹਰਬ ਧਾਲੀਵਾਲ]] - ਸਾਬਕਾ ਲਿਬਰਲ ਮੈਂਬਰ ਅਤੇ ਪਹਿਲੀ ਇੰਡੋ-ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਕੈਬਨਿਟ ਮੰਤਰੀ
* [[ਜਗਮੀਤ ਸਿੰਘ]] - ਓਨਟਾਰੀਓ ਐਨਡੀਪੀ ਐੱਮਪੀਪੀ / ਫੈਡਰਲ ਨਿਊ ਡੈਮੋਕਰੇਟਿਕ ਪਾਰਟੀ ਦਾ ਆਗੂ
* [[ਵਿਕ ਢਿੱਲੋਂ]] - ਓਨਟਾਰੀਓ ਲਿਬਰਲ ਐੱਮ ਪੀ ਪੀ
* [[ਹਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਸੱਜਣ]] - ਲਿਬਰਲ ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ, ਵੈਨਕੂਵਰ ਸਾਊਥ ਅਤੇ ਕੌਮੀ ਰੱਖਿਆ ਮੰਤਰੀ (ਕੈਨੇਡਾ)
* [[ਨਵਦੀਪ ਬੈਂਸ]] - ਲਿਬਰਲ ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ, ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਵਿਗਿਆਨ ਮੰਤਰੀ
* [[ਅਮਰਜੀਤ ਸੋਹੀ]] - ਲਿਬਰਲ ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ, ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚਾ ਅਤੇ ਕਮਿਊਨਿਟੀਆਂ ਦੇ ਮੰਤਰੀ
* [[ਬਰਦਿਸ਼ ਚੱਗਰ]] - ਲਿਬਰਲ ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ, ਛੋਟੇ ਕਾਰੋਬਾਰ ਅਤੇ ਸੈਰ ਸਪਾਟਾ ਮੰਤਰੀ ਅਤੇ ਹਾਊਸ ਆਫ਼ ਕਾਮਨਜ਼ ਵਿੱਚ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਆਗੂ
* [[ਉੱਜਲ ਦੁਸਾਂਝ]] - ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਕੋਲੰਬੀਆ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ, ਸਾਬਕਾ ਐੱਮ ਪੀਪੀ, ਸਾਬਕਾ ਫੈਡਰਲ ਸਿਹਤ ਮੰਤਰੀ
* [[ਪ੍ਰਭਦੀਪ ਗਿੱਲ]] - ਵਿਧਾਇਕ, ਕੈਲਗਰੀ-ਗ੍ਰੀਨਵੇਅ, ਅਲਬਰਟਾ

=== ਮਲੇਸ਼ੀਆ ===

*[[ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਦਿਓ]] - ਡੈਮੋਕਰੇਟਿਕ ਐਕਸ਼ਨ ਪਾਰਟੀ ਕੇਂਦਰੀ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਕਮੇਟੀ, ਵਰਤਮਾਨ ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ, ਸੰਚਾਰ ਅਤੇ ਮਲਟੀਮੀਡੀਆ ਦੇ ਮੰਤਰੀ
* [[ਕਰਪਾਲ ਸਿੰਘ]] - ਡੀਏਪੀ ਦੇ ਚੇਅਰਮੈਨ ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ (ਉਰਫ਼ &quot;ਜੇਲੂਤੋਂੰਗ ਦਾ ਟਾਈਗਰ&quot;)

=== ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ===

*[[ਕੰਵਲ ਸਿੰਘ ਬਕਸ਼ੀ]], 2008 ਤੋਂ ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ (ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੇ ਭਾਰਤੀ ਅਤੇ ਪਹਿਲੇ ਸਿੱਖ ਐਮ ਪੀ)
* ਸੁੱਖੀ ਟਰਨਰ, ਡੂਨੇਡਿਨ ਦੇ ਮੇਅਰ 1995-2005

=== ਯੁਨਾਇਟੇਡ ਕਿਂਗਡਮ ===

* [[ਪਰਮਜੀਤ ਢਾਂਡਾ]], ਸਾਬਕਾ ਲੇਬਰ ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ
* [[ਤਨਮਨਜੀਤ ਸਿੰਘ ਢੇਸੀ]], ਲੇਬਰ ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ
* [[ਪ੍ਰੀਤ ਗਿੱਲ]], ਲੇਬਰ ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ
* [[ਇੰਦਰਜੀਤ ਸਿੰਘ]], ਗੈਰ-ਪਾਰਟੀ ਸਿਆਸੀ ਜੀਵਨ ਪੀਅਰ
* [[ਮਾਰਸ਼ਾ ਸਿੰਘ]], ਸਾਬਕਾ ਲੇਬਰ ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ
* [[ਪਰਮਜੀਤ ਸਿੰਘ ਗਿੱਲ]], ਲਿਬਰਲ ਡੈਮੋਕਰੇਟਸ
* [[ਪੌਲ ਉੱਪਲ]], ਸਾਬਕਾ ਕੰਜ਼ਰਵੇਟਿਵ ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ

=== ਸੰਯੁਕਤ ਪ੍ਰਾਂਤ ===

* [[ਨਿੱਕੀ ਹੈਲੀ ਰੰਧਾਵਾ]] ਯੂ ਐਨ ਦੇ ਅਮਰੀਕੀ ਰਾਜਦੂਤ ਨਿੱਕੀ ਹੇਲੀ (ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਉਭਾਰਿਆ ਗਿਆ)
* [[ਪ੍ਰੀਤ ਭਰਾਰਾ]] (ਜਨਮ 1968), ਸਾਬਕਾ [[ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ]] ਅਟਾਰਨੀ
* [[ਹਰਮੀਤ ਢਿੱਲੋਂ]], [[ਸਾਨ ਫ਼ਰਾਂਸਿਸਕੋ]] ਵਿੱਚ ਰਿਪਬਲਿਕਨ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰੀ
* [[ਕਸ਼ਮੀਰ ਗਿੱਲ]], ਬੈਂਕਰ ਅਤੇ ਸਾਬਕਾ ਮੇਅਰ
* [[ਮਾਰਟਿਨ ਹੋਕ]] (ਜਨਮ 1952), ਰਿਪਬਲਿਕਨ ਸਿਆਸਤਦਾਨ
* [[ਦਲੀਪ ਸਿੰਘ ਸੌੰਦ]] (1899-1973), ਡੈਮੋਯੇਟ ਸਿਆਸਤਦਾਨ
*
* [[ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਥਿੰਦ]] (ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਥਿੰਦ) (1892-1967) ਲੇਖਕ, ਵਿਗਿਆਨੀ, ਅਤੇ ਅਧਿਆਤਮਿਕਤਾ ਬਾਰੇ ਲੈਕਚਰਾਰ, ਅਮਰੀਕੀ ਨਾਗਰਿਕਤਾ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਲਈ ਭਾਰਤੀਆਂ ਦੇ ਹੱਕਾਂ ਦੀ ਕਾਨੂੰਨੀ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ.
* [[ਉਦੇ ਸਿੰਘ ਤੌਨਕ]] (1982 - 2003) ਸਿਪਾਹੀ, ਕੇਆ, ਕਾਂਸੀ ਦਾ ਤਮਗਾ ਜੇਤੂ
* [[ਰਵਿੰਦਰ ਭੱਲਾ]], ਨਿਊ ਜਰਸੀ ਦੇ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਅਤੇ ਹੋਬੋਕਨ ਮੇਅਰ ਨੇ ਚੋਣ ਕੀਤੀ.
* [[ਗੁਰਬੀਰ ਗਰੇਵਾਲ]], ਨਿਊਜਰਸੀ ਦੇ 61 ਵੇਂ ਅਟਾਰਨੀ ਜਨਰਲ

== ਖਿਡਾਰੀ ==
[[ਤਸਵੀਰ:Milkha_Singh.jpg|thumb|163x163px| [[ਮਿਲਖਾ ਸਿੰਘ]] ]]

* [[ਮਿਲਖਾ ਸਿੰਘ]],&lt;ref&gt;&lt;div&gt; [http://www.sikh-history.com/sikhhist/personalities/sports/milkha.html ਸਿੱਖ ਸਪੋਰਟਸ ਦੇ ਸ਼ਖਸੀਅਤ ਫਲਾਇੰਗ ਸਿੱਖ ਮਿਲਖਾ ਸਿੰਘ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150225164938/http://www.sikh-history.com/sikhhist/personalities/sports/milkha.html |date=2015-02-25 }} Sikh-history.com. 2010-12-14 ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ. &lt;/div&gt;&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;&lt;div&gt; [http://www.mapsofindia.com/who-is-who/sports/milkha-singh.html ਮਿਲਖਾ ਸਿੰਘ] Mapsofindia.com; Retrieved 2010-12-14. &lt;/div&gt;&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;&lt;div&gt; [http://www.rediff.com/sports/2000/sep/08milka.htm ਓਲੰਪਿਕ ਸਪੈਸ਼ਲ: ਮਿਲਖਾ ਸਿੰਘ ਨੇ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੀ ਦੌੜ ਵਿਚ] . Rediff.com; Retrieved 2010-12-14. &lt;/div&gt;&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.sadapunjab.com/cv/Literature_On_Punjab/PUNJAB/Milkha_Singh_The_Flying_Sikh/index0.html Milkha Singh The Flying Sikh] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100324114916/http://www.sadapunjab.com/cv/Literature_On_Punjab/PUNJAB/Milkha_Singh_The_Flying_Sikh/index0.html|date=2010-03-24}}. Sadapunjab.com; retrieved 2010-12-14.&lt;/ref&gt; 
* [[ਗੁਰਬਚਨ ਸਿੰਘ ਰੰਧਾਵਾ]] 
* [[ਕਮਲਜੀਤ ਸੰਧੂ]] 
* [[ਫ਼ੌਜਾ ਸਿੰਘ]],&lt;ref&gt;&lt;div&gt; [http://www.sikhtimes.com/bios_041904a.html ਜੀਵਨ ਕਥਾਵਾਂ - ਫੌਜਾ ਸਿੰਘ: &quot;ਮੈਂ ਰਨ ਓਨ ਟਾਕਿੰਗ ਟੂ ਫਾਈਬਰ&quot;] ਦ ਸਿੱਖ ਟਾਈਮਜ਼ (2004-04-19); Retrieved 2010-12-14. &lt;/div&gt;&lt;/ref&gt; ਇੱਕ 100 ਸਾਲਾ ਮੈਰਾਥਨ ਦੌੜਾਕ

=== ਬਾਸਕਟਬਾਲ ===

* [[ਸਿਮ ਭੁੱਲਰ]], ਕੈਨੇਡੀਆਈ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਬਾਸਕੇਟਬਾਲ ਖਿਡਾਰੀ&lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://www.sacbee.com/sports/nba/sacramento-kings/article17482079.html|title=Region’s Sikhs rally behind Kings rookie Sim Bhullar|last=Magagnini|first=Stephen|date=April 5, 2015|work=[[Sacramento Bee]]|access-date=2 June 2016}}&lt;/ref&gt; 
* [[ਸਤਨਾਮ ਸਿੰਘ ਭਮਰਾ]]

=== ਮੁੱਕੇਬਾਜ਼ੀ ===

* [[ਐਂਡ੍ਰਿਊ ਸਿੰਘ ਕੂਨਰ]], ਕੈਨਡਾ ਦੀ ਮੌਜੂਦਾ ਬੈਂਤਵਵੇਟ ਵਿਜੇਤਾ 
* [[ਆਕਾਸ਼ ਭਾਤਿਆ]], ਬਰਤਾਨੀਆ ਦੇ ਫ਼ੈਦਰਵੇਟ ਪੇਸ਼ੇਵਰੀ ਮੁੱਕੇਬਾਜ਼

=== ਸਾਈਕਲਿੰਗ ===

* [[ਅਲੇਕੀ ਗਰੇਵਾਲ]], ਓਲੰਪਿਕ ਸੋਨ ਤਮਗਾ ਜੇਤੂ&lt;ref&gt;&lt;div&gt; [http://www.sikhtimes.com/books_060803a.html ਬੁੱਕ ਰਿਵਿਊ - ਸਿੱਖ ਡਾਇਸਪੋਰਾ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਚਿਹਰੇ] . ਦ ਸਿੱਖ ਟਾਈਮਜ਼ (2003-06-08). 2010-12-14 ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ. &lt;/div&gt;&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;&lt;div&gt; [http://www.tribuneindia.com/2003/20030308/windows/note.htm ਟ੍ਰਿਬਿਊਨ - ਵਿੰਡੋਜ਼ - ਨੋਟ ਲੈਣਾ] ਟ੍ਰਿਬਿਊਨ ਇੰਡੀਅਮਾ ਡਾਟ (2003-03-08). 2010-12-14 ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ. &lt;/div&gt;&lt;/ref&gt; (ਲੋਸ ਐਂਜਲਾਸ ਵਿੱਚ 1984 ਦੇ ਓਲੰਪਿਕਸ)

=== ਕ੍ਰਿਕੇਟ ===

* [[ਨੁਰੀਤ ਸਿੰਘ]] 
* [[ਬਲਵਿੰਦਰ ਸੰਧੂ]] 
* [[ਭੁਪਿੰਦਰ ਸਿੰਘ|ਭੁਪਿੰਦਰ ਸਿੰਘ, ਸੀਨੀਅਰ]] 
* [[ਬਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਬੇਦੀ]], ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਕਪਤਾਨ 
* [[ਗੁਰਸ਼ਰਨ ਸਿੰਘ]] 
* [[ਹਰਭਜਨ ਸਿੰਘ (ਕ੍ਰਿਕਟ ਖਿਡਾਰੀ)|ਹਰਭਜਨ ਸਿੰਘ]] 
* [[ਹਰਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ]]&lt;ref name=&quot;sikhtimes.com&quot;&gt;&lt;div&gt; [http://www.sikhtimes.com/news_100706b.html ਨਿਊਜ਼ ਐਂਡ ਐਨਾਲਿਜ਼ਸ - ਹਰਭਜਨ ਨੇ ਵਾਲ ਡਾਊਨ ਲੈਟਿੰਗ ਲਈ ਅਪੀਲ ਕੀਤੀ, ਐਸਐਮਜੀਪੀ ਸਲਾਮਾ] ਦ ਸਿੱਖ ਟਾਈਮਜ਼ (2006-10-07); Retrieved 2010-12-14. &lt;/div&gt;&lt;/ref&gt; 
* [[ਈਸ਼ ਸੋਢੀ]] ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਕ੍ਰਿਕੇਟ ਟੀਮ ਦੇ ਮੈਂਬਰ 
* [[ਮਨਦੀਪ ਸਿੰਘ]] 
* [[ਮਨਿੰਦਰ ਸਿੰਘ]] 
* [[ਮਨਪ੍ਰੀਤ ਗੋਨੀ]] 
* [[ਮੋਂਟੀ ਪਨੇਸਰ]],&lt;ref&gt;&lt;div&gt; [http://www.biographyonline.net/sport/monty_panesar.html ਮੋਂਟੀ ਪਨੇਸਰ ਜੀਵਨੀ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100607124042/http://www.biographyonline.net/sport/monty_panesar.html |date=2010-06-07 }}, ਜੀਵਨੀਓਨਲਾਈਨ. Retrieved 2010-12-14. &lt;/div&gt;&lt;/ref&gt; ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਕ੍ਰਿਕੇਟ ਟੀਮ ਦੇ ਮੈਂਬਰ 
* [[ਨਵਜੋਤ ਸਿੰਘ ਸਿੱਧੂ]], ਸਾਬਕਾ ਕ੍ਰਿਕੇਟਰ ਅਤੇ ਮੌਜੂਦਾ ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ 
* [[ਰਵੀ ਬੋਪਾਰਾ]],&lt;ref&gt;&lt;div&gt; [http://www.cricketnirvana.com/players/england/ravi-bopara.html ਰਾਵੀ ਬੋਪਾਰਾ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120324234129/http://www.cricketnirvana.com/players/england/ravi-bopara.html |date=2012-03-24 }}, ਕ੍ਰਿਕੇਟਇਨਰਵਨਾ. Com; Retrieved 2010-12-14. &lt;/div&gt;&lt;/ref&gt; ਇੰਗਲਿਸ਼ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ ਦਾ ਮੈਂਬਰ 
* [[ਰਿਤਿੰਦਰ ਸੋਢੀ]] 
* [[ਸਰਨਦੀਪ ਸਿੰਘ]] 
* [[ਸਿਮਰਨਜੀਤ ਸਿੰਘ]] 
* [[ਸੰਨੀ ਸੋਹਲ]] 
* [[ਵੀਆਰਵੀ ਸਿੰਘ]] 
* [[ਯੋਗਰਾਜ ਸਿੰਘ]] 
* [[ਯੁਵਰਾਜ ਸਿੰਘ]] 
* [[ਜਸਪ੍ਰੀਤ ਬੁਮਰਾਹ]]

=== ਘੋੜਸਵਾਰ ===

* [[ਅਮਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ]]

=== ਫੁੱਟਬਾਲ ===

* [[ਇੰਦਰ ਸਿੰਘ]] 
* [[ਗੁਰਦੇਵ ਸਿੰਘ ਗਿੱਲ]] 
* [[ਹਰਮੀਤ ਸਿੰਘ]]

==== ਸੰਗਠਨ ====

* [[ਹਰਪਾਲ ਸਿੰਘ]] 
* [[ਹਰਮੀਤ ਸਿੰਘ]]&lt;ref&gt;[http://www.vif-fotball.no/article888577.ece Vålerenga Fotball] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071024015502/http://www.vif-fotball.no/article888577.ece|date=2007-10-24}}. Vif-fotball.no; retrieved 2010-12-14.&lt;/ref&gt; 
* [[ਰਿੱਕੀ ਬੈਂਸ]] 
* [[ਰੌਜਰ ਵਰਡੀ]]
* [[ਡੈਨੀ ਬਾਠ]] 
* [[ਮਲਵਿੰਦ ਬੇਨਿਨਿੰਗ]]

=== ਗੋਲਫ ===

* [[ਜੋਤੀ ਰੰਧਾਵਾ]]&lt;ref name=&quot;hindustantimes.com&quot;&gt;[http://www.hindustantimes.com/editorial-views-on/viewscolumnskhushwantsingh/Rooting-for-the-turban/Article1-518784.aspx Rooting for the turban] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100419065529/http://www.hindustantimes.com/editorial-views-on/viewscolumnskhushwantsingh/Rooting-for-the-turban/Article1-518784.aspx|date=2010-04-19}}. Hindustan Times (2010-03-14); retrieved 2010-12-14.&lt;/ref&gt; 
* [[ਅਰਜੁਨ ਅਟਵਾਲ]]&lt;ref name=&quot;hindustantimes.com&quot; /&gt; 
* [[ਗਗਨਜੀਤ ਭੁੱਲਰ]]&lt;ref name=&quot;hindustantimes.com&quot; /&gt; 
* [[ਅਸ਼ਬੇਅਰ ਸੈਣੀ]] 
* [[ਜੀਵ ਮਿਲਖਾ ਸਿੰਘ]]
* [[ਵਿਜੈ ਸਿੰਘ]]

=== ਹਾਕੀ ===
*[[ਹਰਮਨਪ੍ਰੀਤ ਸਿੰਘ]] 
*[[ਰਵੀ ਕਾਹਲੋਂ]]
*[[ਅਜੀਤਪਾਲ ਸਿੰਘ]]
*[[ਬਲਜੀਤ ਸਿੰਘ ਸੈਣੀ]]
*[[ਬਲਜੀਤ ਸਿੰਘ ਢਿੱਲੋਂ]]
*[[ਬਲਵੰਤ ਸਿੰਘ ਸੈਣੀ]]
*[[ਗਗਨ ਅਜੀਤ ਸਿੰਘ]]
*[[ਗਰੇਵਾਲ ਸਿੰਘ]]
*[[ਗੁਰਦੇਵ ਸਿੰਘ (ਮੈਦਾਨੀ ਹਾਕੀ)|ਗੁਰਦੇਵ ਸਿੰਘ ਕੁਲਰ]] (ਮੈਦਾਨੀ ਹਾਕੀ)
*[[ਜੁਝਰ ਖੈਹਿਰਾ]]
*[[ਕੁਲਬੀਰ ਭਉਰਾ]]
*[[ਪ੍ਰਗਟ ਸਿੰਘ]]
*[[ਪ੍ਰਭਜੋਤ ਸਿੰਘ]]
*[[ਪ੍ਰਿਥੀਪਾਲ ਸਿੰਘ]]
*[[ਰਮਨਦੀਪ ਸਿੰਘ (ਮੈਦਾਨੀ ਹਾਕੀ, ਜਨਮ ੧੯੭੧)|ਰਮਨਦੀਪ ਸਿੰਘ]]
*[[ਸੁਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਰੰਧਾਵਾ]]

=== ਮਿਸ਼ਰਤ ਯੁੱਧ ਕਲਾ ===

* [[ਕੁਲਤਾਰ ਗਿੱਲ]]

==== ਮੁਆਏ ਥਾਈ ====

* [[ਕਾਸ਼ ਗਿੱਲ]]

=== ਭਾਰ ਚੱਕਣਾ ===

* [[ਰਾਜਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਰਾਏਲੂ]], ਸਿੱਖ ਪੈਰਾਲਪੀਅਨ ਅਤੇ ੨੦੦੪ ਐਥਨਜ਼ ਕਾਂਸੀ ਮੈਡਲ ਜੇਤੂ

=== ਰਗਬੀ ===

* [[ਟੋਸ਼ ਮੈਸਨ]]

=== ਨਿਸ਼ਾਨੇਬਾਜ਼ੀ ===

* [[ਅਭਿਨਵ ਬਿੰਦਰਾ]]&lt;ref name=&quot;hindustantimes.com&quot;/&gt;&lt;ref&gt;&lt;div&gt; [http://worldsikhnews.com/6%20August%202008/Sikh%20shooter%20wins%20first%20ever%20individual%20gold%20for%20India%20at%20Olympics.htm ਡਬਲਯੂ ਐਸ ਐਨ-ਸਪੋਰਟਸ ਨਿਊਜ਼-ਸਿੱਖ ਨਿਸ਼ਾਨੇਬਾਜ਼ ਨੇ ਓਲੰਪਿਕ 'ਤੇ ਭਾਰਤ ਲਈ ਪਹਿਲਾ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਸੋਨ ਤਮਗਾ ਜਿੱਤਿਆ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111208175643/http://worldsikhnews.com/6%20August%202008/Sikh%20shooter%20wins%20first%20ever%20individual%20gold%20for%20India%20at%20Olympics.htm |date=2011-12-08 }} . ਵਰਲਡਿਸਿਖਨਸ.ਕਾੱਮ (2008-08-11). 2010-12-14 ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ. &lt;/div&gt;&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;&lt;div&gt; [http://www.sikhnet.com/daily-news/sikhs-shoot ਜੋ ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਕਰਦੇ] ਹਨ ਸਿਖनेट (2008-08-13); Retrieved 2010-12-14. &lt;/div&gt;&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;&lt;div&gt; [http://www.nriinternet.com/NRIsports/INDIA/A_Z/B/Abhinav_Bindra_1/1_Won_Gold-Medal.htm ਅਭਿਨਵ ਬਿੰਦਰਾ ਨੇ ਗੋਲਡ ਮੈਡਲ ਜਿੱਤਿਆ] Nriinternet.com; Retrieved 2010-12-14. &lt;/div&gt;&lt;/ref&gt; ਨਿਸ਼ਾਨੇਬਾਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਓਲੰਪਿਕ ਸੋਨ ਤਮਗਾ ਜੇਤੂ 
* [[ਅਵਨੀਤ ਕੌਰ ਸਿੱਧੂ|ਅਵਨੀਤ ਸਿੱਧੂ]], ਨਿਸ਼ਾਨੇਬਾਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਰਾਸ਼ਟਰਮੰਡਲ ਖੇਡ ਤਗਮਾ ਜੇਤੂ 
* [[ਮਾਨਵਜੀਤ ਸਿੰਘ ਸੰਧੂ]], ਨਿਸ਼ਾਨੇਬਾਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵ ਚੈਂਪੀਅਨ 
* [[ਹੀਨਾ ਸਿੱਧੂ]], ਨਿਸ਼ਾਨੇਬਾਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਜੇਤਾ

=== ਤੈਰਾਕੀ ===

* [[ਪੈਮੇਲਾ ਰਾਏ]], ੧੯੮੪ ਓਲੰਪਿਕ ਕਾਂਸੀ ਤਗਮਾ ਜੇਤੂ, ੧੯੮੬ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਮੰਡਲ ਖੇਡਾਂ ਦਾ ਸੋਨ ਤਮਗਾ ਜੇਤੂ

=== ਕੁਸ਼ਤੀ ===

* [[ਦਾਰਾ ਸਿੰਘ]] 
* [[ਟਾਈਗਰ ਜੋਗਿੰਦਰ ਸਿੰਘ]] 
* [[ਰੰਧਾਵਾ]] 
* [[ਟਾਈਗਰ ਜੀਤ ਸਿੰਘ]]&lt;ref&gt;&lt;div&gt; [http://www.garywill.com/wrestling/canada/singh.htm ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਦੇ ਸਫ਼ਾ: ਟਾਈਗਰ ਜੀਤ ਸਿੰਘ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100307035224/http://www.garywill.com/wrestling/canada/singh.htm |date=2010-03-07 }} ਗੈਰੀਵਿਲ.ਕਾਮ. 2010-12-14 ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ. &lt;/div&gt;&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;&lt;div&gt; [http://in.rediff.com/sports/2005/may/05sspec.htm ਟਾਈਗਰ ਸਿੰਘ: ਜਾਪਾਨ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਡਰਦਾ ਆਦਮੀ - ਰੈਡੀਫ ਖੇਡਾਂ] In.rediff.com (2005-05-05); 2010-12-14 ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ. &lt;/div&gt;&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;&lt;div&gt; [http://www.sceneandheard.ca/article.php?id=1080&amp;morgue=1 SceneandHeard.ca] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090505075751/http://www.sceneandheard.ca/article.php?id=1080&amp;morgue=1 |date=2009-05-05 }} SceneandHeard.ca 2010-12-14 ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ. &lt;/div&gt;&lt;/ref&gt; 
* [[ਗੁਰਜੀਤ ਸਿੰਘ]] 
* [[ਜਿੰਦਰ ਮਹਿਲ]] 
* [[ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ]] 
* [[ਗੌਂਦਰ ਸਿੰਘ ਸਹੋਤਾ]]
* [[ਅਰਜਨ ਭੁਲਰ]] 
* [[ਟਾਈਗਰ ਅਲੀ ਸਿੰਘ]]

== ਕਾਰੋਬਾਰ ==
{{ਕਾਲਮ ਸ਼ੁਰੂ|colwidth=30em}}
*[[Ajay Banga]], Billionaire; President/COO, MasterCard; ex-CEO- Citi Group-Asia Pacific
*[[Analjit Singh]], Billionaire; founder/chairman, Max India Limited; chair, Max New York Life Insurance Company Ltd; Max Healthcare Institute Ltd and Max Bupa Health Insurance Company Ltd
*[[Dyal Singh Majithia]], Indian banker
*[[Gurbaksh Chahal]]&lt;ref&gt;[http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?f=/c/a/2008/10/24/LV8P13K9P3.DTL&amp;hw=gurbaksh&amp;sn=001&amp;sc=1000 Advice from young millionaire Gurbaksh Chahal] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111006052206/http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?f=/c/a/2008/10/24/LV8P13K9P3.DTL&amp;hw=gurbaksh&amp;sn=001&amp;sc=1000 |date=2011-10-06 }}. Sfgate.com (2008-10-26). Retrieved on 2010-12-14.&lt;/ref&gt;
*[[H. S. Bedi (entrepreneur)]], Telecom
*[[Jay Sidhu]], Billionaire; former Chairman and CEO of Sovereign Bancorp
*[[Jessie Singh Saini]], Billionaire; founder of BJS Electronics and notable American industrialist of Indian descent.
*[[Jojar S Dhinsa]]
*[[M. S. Banga]], Billionaire; ex-CEO, Hindustan Lever
*[[Malvinder Mohan Singh]], Billionaire; Ranbaxy/Fortis Group
*[[Mohan Singh Oberoi]]&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.iloveindia.com/indian-heroes/ms-oberoi.html|title=M.S. Oberoi Profile|publisher=|accessdate=2 April 2016|archive-date=22 ਮਾਰਚ 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160322045630/http://www.iloveindia.com/indian-heroes/ms-oberoi.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
*[[Sanjiv Sidhu]], Billionaire; Founder and President of [[i2 Technologies]]
*[[Sant Singh Chatwal]],&lt;ref name=&quot;forbes.com&quot;&gt;[https://www.forbes.com/global/2006/0619/078.html Upgrading], Forbes.com; retrieved 14 December 2010&lt;/ref&gt; owner of the Bombay Palace chain of restaurants and Hampshire Hotels &amp; Resorts
*[[Satwant Singh]], Le Meridien Hotel, DSS Enterprises, Pure Drink
*[[Shivinder Mohan Singh]], Billionaire; Ranbaxy/Fortis Group
*[[Tom Singh]], founder, New Look (Fashion chain)
*[[Trishneet Arora]], author 
*[[Vikram Chatwal]], hotelier
*[[Kuldip Singh Dhingra]] - Billionaire; Owner of [[Berger Paints India]]
*[[Gurbachan Singh Dhingra]] - Billionaire; Owner of [[Berger Paints India]]
*[[Jasminder Singh]] - Billionaire
{{Div col end}}

== ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ==

* ਹਰਬੰਸ ਸਿੰਘ 
* [[ਭਾਈ ਜੋਧ ਸਿੰਘ|ਜੋਧ ਸਿੰਘ]] 
* [[ਰਤਨ ਸਿੰਘ ਭੰਗੂ]]

== ਪੱਤਰਕਾਰ ==

* [[ਖ਼ੁਸ਼ਵੰਤ ਸਿੰਘ|ਖੁਸ਼ਵੰਤ ਸਿੰਘ]] 
* [[ਤਵਲੀਨ ਸਿੰਘ]] 
* ਸੱਥਨਾਮ ਸੰਘੇੜਾ 
* ਬੰਦੰਤੈਂਟ ਸਿੰਘ

== ਲੇਖਕ ==

=== ਪੰਜਾਬੀ, ਹਿੰਦੀ ਅਤੇ ਉਰਦੂ ===

* ਰਾਜਕੀ ਇੰਦਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਤੁਲਸੀ 
* [[ਭਾਈ ਗੁਰਦਾਸ]] 
* [[ਨਾਨਕ ਸਿੰਘ]] 
* [[ਕਾਨ੍ਹ ਸਿੰਘ ਨਾਭਾ|ਭਾਈ ਕਾਨ੍ਹ ਸਿੰਘ ਨਾਭਾ]] 
* [[ਭਾਈ ਵੀਰ ਸਿੰਘ]] 
* [[ਰਾਜਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਬੇਦੀ|ਰਜਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਬੇਦੀ]] 
* [[ਜਸਵੰਤ ਸਿੰਘ ਨੇਕੀ|ਜਸਵੰਤ ਨੇਕੀ]] 
* [[ਰੁਪਿੰਦਰਪਾਲ ਸਿੰਘ ਢਿੱਲੋਂ]] 
* [[ਡਾ. ਹਰਿਭਜਨ ਸਿੰਘ|ਹਰਭਜਨ ਸਿੰਘ]] 
* [[ਡਾ. ਹਰਚਰਨ ਸਿੰਘ|ਹਰਚਰਨ ਸਿੰਘ]] (ਨਾਟਕਕਾਰ) 
* [[ਜਸਵੰਤ ਸਿੰਘ ਕੰਵਲ]] 
* [[ਅੰਮ੍ਰਿਤਾ ਪ੍ਰੀਤਮ]] 
* [[ਦਲੀਪ ਕੌਰ ਟਿਵਾਣਾ]] 
* [[ਕੁਲਵੰਤ ਸਿੰਘ ਵਿਰਕ]]

=== ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ===

* [[ਰੂਪੀ ਕੌਰ|ਰੁਪਈ ਕੌਰ]] 
* ਬਾਲੀ ਰਾਏ 
* ਜਸਪ੍ਰੀਤ ਸਿੰਘ 
* [[ਖ਼ੁਸ਼ਵੰਤ ਸਿੰਘ|ਖੁਸ਼ਵੰਤ ਸਿੰਘ]] 
* ਦਿਆਲ ਕੌਰ ਖਾਲਸਾ 
* ਰਾਣਜ ਧਾਲੀਵਾਲ 
* ਸ਼ਾਨਾ ਸਿੰਘ ਬਾਲਡਵਿਨ

== ਮਾਡਲ ==

* ਜੈਸੀ ਰੰਧਾਵਾ 
* [[ਸਨੀ ਲਿਓਨ]]

== ਮਾਨਵਤਾਵਾਦੀ ==

* ਨਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਕਪਾਣੀ,&lt;ref&gt;&lt;div&gt; [http://www.sikh-history.com/sikhhist/personalities/kapany.html ਮਹਾਨ ਸਿੱਖ ਸ਼ਖਸੀਅਤ ਦੇ ਜੀਵਨੀ ਡਾ. ਨਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਕਪਾਣੀ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080708012152/http://www.sikh-history.com/sikhhist/personalities/kapany.html |date=2008-07-08 }} Sikh-history.com. 2010-12-14 ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ. &lt;/div&gt;&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.sikhpress.com/story/1166|title=Archived copy|archive-url=https://web.archive.org/web/20090510032554/http://www.sikhpress.com/story/1166|archive-date=May 10, 2009|dead-url=yes|access-date=April 28, 2010}}&lt;/ref&gt; ਓਪਟੀਕਲ ਫਾਈਬਰਜ਼ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕੀਤਾ 
* [[ਭਗਤ ਪੂਰਨ ਸਿੰਘ]],&lt;ref&gt;&lt;div&gt; [http://www.sikh-history.com/sikhhist/personalities/sewadars/puransingh.html ਭਗਤ ਪੂਰਨ ਸਿੰਘ ਦੀ ਜੀਵਨੀ ਪੜ੍ਹੋ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100726141832/http://www.sikh-history.com/sikhhist/personalities/sewadars/puransingh.html |date=2010-07-26 }} . Sikh-history.com (1904-06-04). 2010-12-14 ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ. &lt;/div&gt;&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://sikhfoundation-store.org/catalog/selfless-life-bhagat-puran-singh-pingalwara-p-236.html A Selfless Life – Bhagat Puran Singh of Pingalwara: A Selfless Life – Bhagat Puran Singh of Pingalwara] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728022610/http://sikhfoundation-store.org/catalog/selfless-life-bhagat-puran-singh-pingalwara-p-236.html|date=2011-07-28}}. Sikhfoundation-store.org (2009-06-02). Retrieved on 2010-12-14.&lt;/ref&gt; ਪਿੰਗਲਵਾੜਾ ਦੇ ਸੰਸਥਾਪਕ, ਅਪਾਹਜ ਘਰ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ 
* ਭਰਾ ਤ੍ਰਿਲੋਚਨ ਸਿੰਘ ਪਨੇਸਰ ਨੇ ਸਿੱਖ ਜੀਵਨ ਦੇ ਦੋ ਸਿਧਾਂਤ, ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨੂੰ ਸੇਵਾ (ਸਮੁਦਾਏ ਅਤੇ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਸੇਵਾ) ਅਤੇ ਸਿਮਰਨ (ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਯਾਦ ਦਿਵਾਉਣ) ਲਈ ਸਮਰਪਿਤ ਕੀਤਾ. 
* ਹਰਪਾਲ ਕੁਮਾਰ, ਕੈਂਸਰ ਰਿਸਰਚ ਯੂਕੇ ਦੇ ਮੁੱਖ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਅਧਿਕਾਰੀ

== ਚਿੱਤਰਕਾਰ ਅਤੇ ਕਲਾਕਾਰ ==

* [[ਅੰਮ੍ਰਿਤਾ ਸ਼ੇਰਗਿਲ]]&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.sikh-heritage.co.uk/arts/amritashergil/amritashergill.html|title=Untitled Document|publisher=|access-date=2 April 2016}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;&lt;div&gt; [http://www.mapsofindia.com/who-is-who/art-culture/amrita-sher-gill.html ਅੰਮ੍ਰਿਤਾ ਸ਼ੇਰ-ਗਿੱਲ] Mapsofindia.com. 2010-12-14 ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ. &lt;/div&gt;&lt;/ref&gt; 
* [[ਸੋਭਾ ਸਿੰਘ (ਚਿੱਤਰਕਾਰ)|ਸੋਭਾ ਸਿੰਘ]] 
* [[ਐਸ ਜੀ ਠਾਕੁਰ ਸਿੰਘ|ਐਸ. ਜੀ. ਠਾਕੁਰ ਸਿੰਘ]] 
* [[ਜੀ ਐਸ ਸੋਹਨ ਸਿੰਘ]]
* [[ਪ੍ਰੇਮ ਸਿੰਘ]]

== ਆਰਕੀਟੇਕ ==

* [[ਰਾਮ ਸਿੰਘ (ਆਰਕੀਟੈਕਟ)]], ਜੋ ਕਿ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਹੀ ਵੰਡਣ ਵਾਲਾ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਆਰਕੀਟੈਕਟਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ

== ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਤੰਦਰੁਸਤੀ ==

* [[ਡੇਵਿਡ ਸ਼ੈਨਾਹੌਫ਼-ਖ਼ਾਲਸਾ]], ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਸੇਨ ਡਿਏਗੋ ਦੇ ਬਾਇਓਕਿਰਕਿਊਟਸ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਕੁੰਡਲਨੀ ਯੋਗਾ ਦੇ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨਕ ਐਪਲੀਕੇਸ਼ਨਾਂ 'ਤੇ ਉਚੇਰੀ ਖੋਜਕਰਤਾ. 
* [[ਧਰਮ ਸਿੰਘ ਖ਼ਾਲਸਾ]], ਵਿਆਪਕ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਖੋਜਕਾਰ ਅਤੇ ਲੇਖਕ ਨੂੰ ਸਿਹਤਮੰਦ ਜੀਵਨ ਸ਼ੈਲੀ 'ਤੇ, [[ਅਲਜ਼ਾਈਮਰ ਰੋਗ]] ਵਿੱਚ ਮੁਹਾਰਤ. 
* [[ਸਤਬੀਰ ਸਿੰਘ ਖ਼ਾਲਸਾ]], [[ਹਾਰਵਰਡ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ|ਹਾਵਰਡ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ]] - ਕੁੰਡਲਨੀ ਯੋਗਾ ਦੇ ਖੋਜਕਾਰ ਅਤੇ ਯੋਗ ਖੋਜ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਧਿਕਾਰਕ ਆਧਾਰ

== ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ==

=== ਦਵਾਈ ===

* ਹਰਵਿੰਦਰ ਸਹੋਤਾ, ਕਾਰਡੀਆਲੋਜਿਸਟ; ਐਫਡੀਆ-ਪ੍ਰਵਾਨਤ ਪਰਫਿਊਜ਼ਨ ਬੈਲੂਨ ਐਂਜੀਓਪਲਾਸਟੀ ਦੀ ਕਾਢ ਕੱਢੀ ਅਤੇ 24 ਹੋਰ ਮੈਡੀਕਲ ਇਨਪੁਟੀਆਂ ਦੇ ਪੇਟੈਂਟ ਰੱਖੇ. {{ਹਵਾਲਾ ਲੋੜੀਂਦਾ|date=November 2015}} 
* ਹਰਮਿੰਦਰ ਡੂਆ ਨੇ, &quot; ਦੂਆ ਦੀ ਲੇਅਰ&quot; ਨਾਮ ਦੀ ਇੱਕ ਮਨੁੱਖੀ ਅੱਖ ਵਿੱਚ ਗੁਪਤ ਪਿਛਲੀ ਅਣਜਾਣ ਪਰਤ ਲੱਭੀ. {{ਹਵਾਲਾ ਲੋੜੀਂਦਾ|date=January 2016}}

=== ਫਿਜ਼ਿਕਸ ===

* ਫਾਈਬਰ ਆਪਟਿਕਸ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਗਤਾ, ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨੀ ਨਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਕਾਪਨੀ ''ਫਾਰਚੂਨ ਮੈਗਜ਼ੀਨ'' ਦੁਆਰਾ ਆਪਣੇ '''''ਬਿਜਨਸਮੈਨ ਆਫ ਦ ਸੈਂਚੁਰੀ''''' (22 ਨਵੰਬਰ, 1999) ਐਡੀਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਸੱਤ &quot;ਅਨਸੰਗ ਹੀਰੋਜ਼&quot; ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਵਜੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਨਾਂ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ. {{ਹਵਾਲਾ ਲੋੜੀਂਦਾ|date=November 2015}}

== ਕਾਰਪੋਰੇਟ ਪੇਸ਼ਾਵਰ ==

=== ਕਾਨੂੰਨ ===

* [[ਜਸਵੀਰ ਸਿੰਘ (ਬੈਰਿਸਟਰ)|ਜਸਵੀਰ ਸਿੰਘ]] - ਪਰਿਵਾਰਕ ਕਾਨੂੰਨ ਬੈਰਿਸਟਰ

=== ਬੈਂਕਿੰਗ ===

* [[ਕਮਲ ਹੋਥੀ]] - ਲੌਇਡਸ ਬੈਂਕ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਬੈਂਕਰ

== ਫੌਜੀ ਆਗੂ ==

=== ਭਾਰਤੀ ਹਵਾਈ ਸੈਨਾ ===

* [[ਭਾਰਤੀ ਹਵਾਈ ਸੈਨਾ]] ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਹਵਾਈ ਮੁਖੀ ਫੌਜਦਾਰ [[ਅਰਜਨ ਸਿੰਘ]] ਦੇ ਮਾਰਸ਼ਲ&lt;ref&gt;&lt;div&gt; [http://www.mapsofindia.com/who-is-who/defence/marshal-arjan-singh.html ਮਾਰਸ਼ਲ ਅਰਜਨ ਸਿੰਘ] Mapsofindia.com. 2010-12-14 ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ. &lt;/div&gt;&lt;/ref&gt; 
* [[ਹਵਾਈ ਮੁਖੀ ਫੌਜਦਾਰ]] [[ਦਿਲਬਾਗ਼ ਸਿੰਘ]], ਸਾਬਕਾ ਮੁਖੀ, [[ਭਾਰਤੀ ਹਵਾਈ ਸੈਨਾ]] 
* [[ਹਵਾਈ ਮੁਖੀ ਫੌਜਦਾਰ]] [[ਬਿਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਧਨੋਆ]], ਮੌਜੂਦਾ ਮੁਖੀ, [[ਭਾਰਤੀ ਹਵਾਈ ਸੈਨਾ]]।

=== ਹਵਾਈ ਸੈਨਾ ਦੇ ਹਵਾਈ ਫੌਜਦਾਰ ===

* [[ਹਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਅਰੋੜਾ]]
* [[ਤਿਰਲੋਚਨ ਸਿੰਘ ਬਰਾੜ]]
* [[ਕੁਲਵੰਤ ਸਿੰਘ ਗਿੱਲ]] 
* [[ਜਸਜੀਤ ਸਿੰਘ (ਹਵਾਈ ਸੈਨਾ ਅਫ਼ਸਰ)|ਜਸਜੀਤ ਸਿੰਘ]]

=== ਭਾਰਤੀ ਸੈਨਾ ===

* ਜਨਰਲ [[ਜੋਗਿੰਦਰ ਜਸਵੰਤ ਸਿੰਘ]] [[ਭਾਰਤੀ ਫੌਜ|ਭਾਰਤੀ ਸੈਨਾ]] ਦਾ ਸਾਬਕਾ ਮੁਖੀ 
* ਜਨਰਲ [[ਬਿਕਰਮ ਸਿੰਘ (ਜਨਰਲ)|ਬਿਕਰਮ ਸਿੰਘ]] [[ਭਾਰਤੀ ਫੌਜ]] ਦਾ ਸਾਬਕਾ ਮੁਖੀ 
* ਲੈਫਟੀਨੈਂਟ ਜਨਰਲ [[ਬਿਕਰਮ ਸਿੰਘ (ਸਿਪਾਹੀ)|ਬਿਕਰਮ ਸਿੰਘ]]

== ਫੌਜੀ ਬਹਾਦਰੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਵਿਜੇਤਾ ==

=== ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਭਾਰਤੀ ਸੈਨਾ ===

==== ਵਿਕਟੋਰੀਆ ਕਰਾਸ ====

* [[ਈਸ਼ਰ ਸਿੰਘ]] [[ਵਿਕਟੋਰੀਆ ਕਰੌਸ|ਵਿਕਟੋਰੀਆ ਕਰਾਸ]] ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਪਹਿਲਾ [[ਸਿੱਖ|ਸਿੱਖ ਸੀ]] 
* [[ਨੰਦ ਸਿੰਘ]] 
* [[ਗਿਆਨ ਸਿੰਘ]] 
* [[ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਸਿੰਘ]]
* [[ਕਰਮਜੀਤ ਸਿੰਘ ਜੱਜ]]

=== ਭਾਰਤੀ ਫੌਜ ===

==== ਪਰਮ ਵੀਰ ਚੱਕਰ ====

* [[ਨਿਰਮਲਜੀਤ ਸਿੰਘ ਸੇਖੋਂ]], ਕੇਵਲ [[ਭਾਰਤੀ ਹਵਾਈ ਫੌਜ]] ਦੇ ਅਫਸਰ ਨੂੰ [[ਪਰਮਵੀਰ ਚੱਕਰ]] ਨਾਲ ਨਿਵਾਜਿਆ ਜਾਵੇਗਾ 
* [[ਸੂਬੇਦਾਰ|ਸੁਬੇਦਾਰ]] [[ਬਾਨਾ ਸਿੰਘ]] 
* [[ਕਰਮ ਸਿੰਘ]]
* [[ਸੂਬੇਦਾਰ ਜੋਗਿੰਦਰ ਸਿੰਘ]]

==== ਮਹਾਵੀਰ ਚੱਕਰ ====

* [[ਦੀਵਾਨ ਰਣਜੀਤ ਰਾਏ]] ਮਹਾਂਵੀਰ ਚੱਕਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਪਹਿਲੇ ਭਾਰਤੀ 
* ਬ੍ਰਿਗੇਡੀਅਰ [[ਰਾਜਿੰਦਰ ਸਿੰਘ]] 
* [[ਰਾਜਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਸਪੈਰੋ]] 
* [[ਸੰਤ ਸਿੰਘ]] 
* [[ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦਿਆਲ]] 
* ਬ੍ਰਿਗੇਡੀਅਰ [[ਕੁਲਦੀਪ ਸਿੰਘ ਚੰਦਪੁਰੀ]], ਲੋਂਗਵੇਲਾ ਦੀ ਮਸ਼ਹੂਰ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਬਹਾਦਰੀ ਲੀਡਰਸ਼ਿਪ ਲਈ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ 
* ਮੇਜਰ ਜਨਰਲ [[ਕੁਲਵੰਤ ਸਿੰਘ ਪੰਨੂੰ]]

== ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ ==

* [[ਬਰਤਾਨਵੀ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ]]

== ਹਵਾਲੇ ==
&lt;references group=&quot;&quot;&gt;&lt;/references&gt;

[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿੱਖ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਦੁਆਰਾ ਲੋਕ ਦੀ ਸੂਚੀ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿਖ ਧਰਮ ਸੰਬੰਧੀ ਸੂਚੀਆਂ]]</text>
      <sha1>grwatvqmp5wz2ws4vflgwg0jftlq5qu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਲੈਕ ਵੌਸਾ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>122649</id>
    <revision>
      <id>845207</id>
      <parentid>595720</parentid>
      <timestamp>2026-08-27T17:04:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>37445</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>845207</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13379" sha1="1ekqswwc40cx91le8zxhua82zy3bxbi" xml:space="preserve">
{{Infobox officeholder|name=Lech Wałęsa|image=Lech_Walesa_-_2009.jpg|caption=Wałęsa in 2009|office=2nd [[List of heads of state of Poland#Presidents of the Third Republic|President of Poland]]|primeminister=[[Tadeusz Mazowiecki]]&lt;br /&gt;[[Jan Krzysztof Bielecki]]&lt;br /&gt;[[Jan Olszewski]]&lt;br /&gt;[[Waldemar Pawlak]]&lt;br /&gt;[[Hanna Suchocka]]&lt;br /&gt;[[Waldemar Pawlak]]&lt;br /&gt;[[Józef Oleksy]]|term_start=22 December 1990|term_end=22 December 1995|predecessor=[[Wojciech Jaruzelski]] (de facto) &lt;br/&gt; [[Ryszard Kaczorowski]] (as last Polish President-in-exile)|successor=[[Aleksander Kwaśniewski]]|office2=[[Solidarity (Polish trade union)|Chairperson of Solidarity]]|term_start2=14 August 1980|term_end2=12 December 1990|predecessor2=Position established|successor2=[[Marian Krzaklewski]]|birth_date={{birth date and age|1943|9|29|df=y}}|birth_place=[[Popowo, Gmina Tłuchowo|Popowo]], [[Reichsgau Danzig-West Prussia]], [[Nazi Germany|Greater German Reich]] (today in [[Poland]])|death_date=|death_place=|otherparty=[[Solidarity (Polish trade union)|Solidarity]] {{small|(1980–1988)}}&lt;br /&gt;[[Solidarity Citizens' Committee]] {{small|(1988–1993)}}&lt;br /&gt;[[Nonpartisan Bloc for Support of Reforms]] {{small|(1993–1997)}}&lt;br /&gt;[[Solidarity Electoral Action]] {{small|(1997–2001)}}&lt;br /&gt;[[Christian Democracy of the 3rd Polish Republic]] {{small|(1997–2001)}}|occupation=Electrician|spouse={{marriage|[[Danuta Wałęsa|Mirosława Danuta Gołoś]]|8 November 1969}}|children=8, including [[Jarosław Wałęsa|Jarosław]]|parents=Bolesław Wałęsa&lt;br /&gt;Feliksa Kamieńska|signature=Lech Walesa Signature.svg}} '''ਲੈਕ ਵੌਸਾ''' ( {{IPA-pl|ˈlɛɣ vaˈwɛ̃sa|lang|Pl-Lech_Wałęsa.ogg}}    [[null|link=| ਇਸ ਆਵਾਜ਼ ਬਾਰੇ ]]  ; &lt;ref&gt;In isolaton, ''Lech'' is pronounced &lt;span class=&quot;IPA&quot; title=&quot;Representation in the International Phonetic Alphabet (IPA)&quot;&gt;[[Help:IPA/Polish|[ˈlɛx]]]&lt;/span&gt;.&lt;/ref&gt; ਜਨਮ 29 ਸਤੰਬਰ 1943) ਇੱਕ ਪੋਲਿਸ਼ [[wiktionary:elder statesman|ਰਾਜਨੀਤੀਵਾਨ]], ਅਸਹਿਮਤ, ਯੂਨੀਅਨ ਪ੍ਰਬੰਧਕ, ਅਤੇ [[ਨੋਬਲ ਸ਼ਾਂਤੀ ਇਨਾਮ|ਨੋਬਲ ਸ਼ਾਂਤੀ ਪੁਰਸਕਾਰ]] ਜੇਤੂ (1983) ਹੈ। ਵਪਾਰ ਦੁਆਰਾ ਇਕ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜਹਾਜ਼ ਦਾ ਇਲੈਕਟ੍ਰੀਸ਼ੀਅਨ, ਉਹ ਇਕਜੁਟਤਾ (ਐਨਐਸਜ਼ੈਡਜ਼ &quot;ਸੋਲਿਡਾਰਨੋ&quot;) ਦਾ ਆਗੂ ਬਣ ਗਿਆ, ਇੱਕ ਸੁਤੰਤਰਤਾ-ਅਧਾਰਤ ਸਮਾਜਿਕ ਲਹਿਰ ਅਤੇ ਟਰੇਡ ਯੂਨੀਅਨ, ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਪੋਲੈਂਡ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਲੋਕਤੰਤਰੀ-ਚੁਣੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ (1990-1995) ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ। ਉਸਦੇ ਅਹਿੰਸਾਵਾਦੀ ਸੰਘਰਸ਼ ਨੇ ਆਖਰਕਾਰ ਪੋਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਸ਼ਾਸਨ ਦਾ ਅੰਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਆਇਰਨ ਪਰਦੇ ਦੇ ਪਤਨ ਦੇ ਸਮੇਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਿਆ। &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.wsj.com/articles/polands-new-nationalist-rulers-are-erasing-lech-walesa-from-history-1516636420|title=Poland’s New Nationalist Rulers Are Erasing Lech Walesa From History|last=Walker|first=Drew Hinshaw and Marcus|website=WSJ|language=en-US|access-date=2019-09-01}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://freedomcenter.org/IFCA/about-lech-walesa|title=About Lech Walesa {{!}} National Underground Railroad Freedom Center|website=freedomcenter.org|access-date=2019-09-01|archive-date=2019-09-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20190901212949/https://freedomcenter.org/IFCA/about-lech-walesa|dead-url=yes}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.britannica.com/biography/Lech-Walesa|title=Lech Walesa {{!}} Biography, Solidarity, Nobel Prize, &amp; Facts|website=Encyclopedia Britannica|language=en|access-date=2019-09-01}}&lt;/ref&gt; 

ਲੈਨਿਨ ਸ਼ਿਪਯਾਰਡ (ਹੁਣ ਗਦਾਸਕ ਸਿਪਯਾਰਡ) ਵਿਖੇ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਸਮੇਂ, ਇਕ ਇਲੈਕਟ੍ਰੀਸ਼ੀਅਨ ਵਾਸਾ ਇਕ ਟ੍ਰੇਡ-ਯੂਨੀਅਨ ਕਾਰਕੁਨ ਬਣ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਉਸ ਨੂੰ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਸਤਾਇਆ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਨਿਗਰਾਨੀ ਅਧੀਨ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਨੂੰ 1976 ਵਿਚ ਨੌਕਰੀ ਤੋਂ ਹਟਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਕਈ ਵਾਰ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਅਗਸਤ 1980 ਵਿਚ ਉਹ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਗੱਲਬਾਤ ਵਿਚ ਅਹਿਮ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਂਦਾ ਰਿਹਾ ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਹੜਤਾਲ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰ ਵਿਚਾਲੇ ਗਰੇਡਸਕ ਸਮਝੌਤਾ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਇਕਜੁੱਟਤਾ ਟਰੇਡ ਯੂਨੀਅਨ ਲਹਿਰ ਦੀ ਸਹਿ-ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ। 

ਪੋਲੈਂਡ ਵਿਚ ਮਾਰਸ਼ਲ ਲਾਅ ਲਗਾਏ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਤੇ ਏਕਤਾ ਨੂੰ ਗੈਰਕਾਨੂੰਨੀ ਠਹਿਰਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਵੌਸਾ ਨੂੰ ਫਿਰ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ ਕਰ ਲਿਆ ਗਿਆ। ਹਿਰਾਸਤ ਤੋਂ ਰਿਹਾ ਹੋਣ ਤੇ, ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਸਰਗਰਮੀ ਜਾਰੀ ਰੱਖੀ ਅਤੇ 1989 ਦੇ ਗੋਲ ਟੇਬਲ ਸਮਝੌਤੇ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਵਿਚ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਜੂਨ 1989 ਵਿਚ ਅਰਧ-ਮੁਕਤ ਪਾਰਲੀਮਾਨੀ ਚੋਣਾਂ ਹੋਈਆਂ ਅਤੇ ਇਕਜੁਟਤਾ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੀ ਸਰਕਾਰ ਬਣ ਗਈ। 

1990 ਦੀ ਪੋਲੈਂਡ ਦੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਚੋਣ ਜਿੱਤਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਵੌਸਾ ਪੋਲੈਂਡ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਬਣ ਗਈ ਹੈ ਜੋ ਇੱਕ ਮਸ਼ਹੂਰ ਵੋਟ ਵਿੱਚ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਤੱਕ ਸਵੀਡਨ ਦਾ ਸਫਲ ਤਬਦੀਲੀ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨਗੀ [[ਕਮਿਊਨਿਜ਼ਮ]] ਨੂੰ ਇੱਕ ਵਿੱਚ ਖੁੱਲ੍ਹੀ ਮੰਡੀ ਉਦਾਰਵਾਦੀ ਲੋਕਤੰਤਰ ਹੈ। &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://oecdobserver.org/news/archivestory.php/aid/212/Polands_successful_transition.html|title=Poland's successful transition - OECD Observer|website=oecdobserver.org|access-date=2019-09-21|archive-date=2019-09-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20190921150630/http://oecdobserver.org/news/archivestory.php/aid/212/Polands_successful_transition.html|dead-url=yes}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.worldbank.org/en/news/opinion/2015/02/12/how-poland-became-europes-growth-champion-insights-from-the-successful-post-socialist-transition|title=How Poland Became Europe’s Growth Champion: Insights from the Successful Post-Socialist Transition|website=World Bank|language=en|access-date=2019-09-21|archive-date=2022-05-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20220530112536/https://www.worldbank.org/en/news/opinion/2015/02/12/how-poland-became-europes-growth-champion-insights-from-the-successful-post-socialist-transition|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.cfr.org/expert-brief/poland|title=Poland|website=Council on Foreign Relations|language=en|access-date=2019-09-21}}&lt;/ref&gt; 

ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਲਾਲਸਾ ਦੀ ਅਦਾਲਤ ਨੇ ਉਸਦੀ ਬੇਗੁਨਾਹਤਾ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕਰਦਿਆਂ 2000 ਦੇ ਫੈਸਲੇ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਇਹ ਦੋਸ਼ ਲਗਾਏ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ ਕਿ ਵਾਸਾ ਆਪਣੇ ਵੀਹਵਿਆਂ ਦੇ ਦਹਾਕਿਆਂ ਵਿਚ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਸੁਰੱਖਿਆ ਸੇਵਾਵਾਂ, ਸਾਉਬਾਬਾ ਬੇਜ਼ਪੀਸੈਸਟਵਾ ਦਾ ਜਾਣਕਾਰ ਸੀ। &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.britannica.com/biography/Lech-Walesa|title=Lech Walesa {{!}} Biography, Solidarity, Nobel Prize, &amp; Facts|website=Encyclopedia Britannica|language=en}}&lt;/ref&gt; ਨਿਯਮਤ ਐਸਬੀ ਮੁਖਬਰ ਹੋਣ ਦੀ ਸਖਤ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰਦਿਆਂ, ਵੌਸਾ ਨੇ ਮੰਨਿਆ ਕਿ &quot;1970 ਦੇ ਦਰਮਿਆਨ ਪੁੱਛਗਿੱਛ ਅਧੀਨ ਕਿਸੇ ਚੀਜ਼ 'ਤੇ ਦਸਤਖਤ ਕਰਨੇ&quot;। &lt;ref&gt;{{Cite book|url=https://www.worldcat.org/oclc/50804967|title=The Polish revolution : Solidarity|last=Garton Ash, Timothy.|date=2002|publisher=Yale University Press|isbn=0300095686|edition=3rd|location=New Haven|oclc=50804967}}&lt;/ref&gt; 2017 ਵਿਚ, ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਯਾਦਗਾਰ ਸੰਸਥਾ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖਤ ਇਕ ਲਿਖਤ ਅਧਿਐਨ ਵਿਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ 1970 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਤੋਂ ਕਈ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ਾਂ 'ਤੇ ਦਸਤਖਤ ਵਾਸਾ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਸਨ। &lt;ref name=&quot;INR&quot;&gt;{{Cite news|url=https://www.reuters.com/article/us-poland-politics-walesa-idUSKBN15F16L|title=Institute says Poland's Walesa collaborated with Polish Security Service|date=31 January 2017|access-date=2 February 2017|agency=[[Reuters]]}}&lt;/ref&gt; ਐਸਬੀ ਨਾਲ ਅੱਜ ਤਕ ਵਾਅਸਾ ਦੇ ਰਿਸ਼ਤੇ ਦਾ ਸਹੀ ਸੁਭਾਅ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰਾਂ ਵਿਚ ਵਿਵਾਦਪੂਰਨ ਸਵਾਲ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.theatlantic.com/international/archive/2016/02/lech-walesa-law-and-justice-poland/471366/|title=Don't Panic About Poland|last=Karatnycky|first=Adrian|date=2016-02-29|website=The Atlantic|language=en-US|access-date=2019-09-21}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.dzieje.pl/wideo/prof-dudek-ujawnienie-wspolpracy-l-walesy-z-sb-nie-obciaza-jego-wizerunku-jako|title=Prof. A. Dudek: Ujawnienie współpracy L. Wałęsy z SB nie obciąża jego wizerunku jako przywódcy Solidarności|website=dzieje.pl|language=pl|access-date=2019-09-21|archive-date=2019-09-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20190921150633/https://www.dzieje.pl/wideo/prof-dudek-ujawnienie-wspolpracy-l-walesy-z-sb-nie-obciaza-jego-wizerunku-jako|dead-url=yes}}&lt;/ref&gt; 

1980 ਤੋਂ, ਵੌਸਾ ਨੂੰ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਕਈ ਦੇਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਸੈਂਕੜੇ ਇਨਾਮ, ਸਨਮਾਨ ਅਤੇ ਪੁਰਸਕਾਰ ਮਿਲ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਉਸਨੂੰ 20 ਵੀਂ ਸਦੀ (1999) ਦੇ ਟਾਈਮ ਦੇ 100 ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ, ਟਾਈਮ ਪਰਸਨ ਆਫ਼ ਦਿ ਈਅਰ (1981) ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਨਿਵਾਜਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਚਾਲੀ ਤੋਂ ਵੱਧ ਆਨਰੇਰੀ ਡਿਗਰੀਆਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਈਆਂ, ਜਿਸ ਵਿਚ [[ਹਾਰਵਰਡ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ]] ਅਤੇ [[ਕੋਲੰਬੀਆ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ]] ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਦਰਜਨਾਂ ਉੱਚਤਮ ਰਾਜ ਆਦੇਸ਼ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ: ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਮੈਡਲ ਆਫ ਫਰੀਡਮ, ਨਾਈਟ ਗ੍ਰੈਂਡ ਕ੍ਰਾਸ ਦਾ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਆਰਡਰ ਆਫ਼ ਬਾਥ ਜਾਂ ਫ੍ਰੈਂਚ ਦਾ ਗ੍ਰੈਂਡ ਕ੍ਰਾਸ ਆਫ ਲੀਜੀਅਨ ਉਫ ਆਨਰ . &lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/1989/11/14/world/solidarity-s-envoy-bush-give-walesa-medal-of-freedom.html|title=Solidarity's Envoy; BUSH GIVE WALESA MEDAL OF FREEDOM|last=Dowd|first=Maureen|date=1989-11-14|work=The New York Times|access-date=2019-09-21|last2=Times|first2=Special To the New York|language=en-US|issn=0362-4331}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.independent.org/aboutus/person_detail.asp?id=1531|title=Lech Wałęsa|website=The Independent Institute|access-date=2019-09-21}}&lt;/ref&gt; 1989 ਵਿਚ, ਵੌਸਾ ਅਮਰੀਕੀ ਕਾਂਗਰਸ ਦੀ ਸਾਂਝੀ ਬੈਠਕ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਪਹਿਲਾ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਗੈਰ-ਮੁਖੀ ਸੀ। &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://history.house.gov/Institution/Foreign-Leaders/Fast-Facts/|title=Fast Facts {{!}} US House of Representatives: History, Art &amp; Archives|website=history.house.gov|language=en|access-date=2019-09-21}}&lt;/ref&gt; 1995 ਵਿਚ ਉਸਨੇ ਲੈਕ ਵਾłęਸਾ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ &lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.ilw.org.pl/en/about-foundation|title=About foundation • Fundacja Instytut Lecha Wałęsy|website=www.ilw.org.pl|language=en|access-date=2019-10-26}}&lt;/ref&gt; ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ. ਗਡਾਂਸਕ ਲੈਕ ਵੌਸਾ ਏਅਰਪੋਰਟ 2004 ਤੋਂ ਉਸਦਾ ਨਾਮ ਹੈ। 
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1943]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:Articles with hAudio microformats]]</text>
      <sha1>1ekqswwc40cx91le8zxhua82zy3bxbi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਸੂ ਗਾਰਡਨਰ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>132024</id>
    <revision>
      <id>845214</id>
      <parentid>590574</parentid>
      <timestamp>2026-08-27T21:47:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>37445</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>845214</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="22419" sha1="qbdy3owmv2zcvkucz45z8f6mex4qwru" xml:space="preserve">{{Infobox person|name=ਸੂ ਗਾਰਡਨਰ|image=Sue Gardner (40471084743).jpg|caption=2008 ਵਿੱਚ ਗਾਰਡਨਰ|occupation=|birth_date={{birth date and age|1967|05|11|mf=yes}}|birth_place=[[ਬਾਰਬਾਡੋਸ]]&lt;ref name=forbes&gt;{{cite magazine|title=US Power Women Born Abroad|url=https://www.forbes.com/pictures/ffhm45khf/sue-gardner/|magazine=[[Forbes]]|access-date=10 February 2015|archive-date=10 ਫ਼ਰਵਰੀ 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150210044131/http://www.forbes.com/pictures/ffhm45khf/sue-gardner/|dead-url=yes}}&lt;/ref&gt;|nationality=ਕੈਨੇਡੀਅਨ|alma_mater=[[ਰਾਇਰਸਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ]]|known_for=ਸਾਬਕਾ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ, [[ਵਿਕੀਮੀਡੀਆ ਫਾਉਂਡੇਸ਼ਨ]] (2007{{ndash}}2014)|website={{Official website}}}}

'''ਸੂ ਗਾਰਡਨਰ''' (ਜਨਮ 11 ਮਈ, 1967)&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://suegardner.org/about/ |title=Sue Gardner's Blog |access-date=February 25, 2012}}&lt;/ref&gt; ਇੱਕ ਕੈਨੇਡੀਅਨ [[ਪੱਤਰਕਾਰ]] ਅਤੇ ਗੈਰ-ਮੁਨਾਫ਼ਾ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਹੈ। ਉਹ ਦਸੰਬਰ 2007 ਤੋਂ ਮਈ 2014 ਤੱਕ [[ਵਿਕੀਮੀਡੀਆ ਸੰਸਥਾ|ਵਿਕੀਮੀਡੀਆ ਫਾਉਂਡੇਸ਼ਨ]] ਦੀ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਸੀ,&lt;ref name=&quot;tretikov&quot;&gt;&lt;/ref&gt; ਅਤੇ ਇਸਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਹ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਬ੍ਰੌਡਕਾਸਟਿੰਗ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ ਦੀ ਵੈਬਸਾਈਟ ਅਤੇ ਖ਼ਬਰਾਂ ਦੀ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਸੀ।

ਸਾਲ 2012 ਵਿਚ, ਉਸ ਨੂੰ ''[[ਫੋਰਬਜ਼|ਫੋਰਬਸ]]''  ਰਸਾਲੇ ਦੁਆਰਾ ਦੁਨੀਆ ਦੀ [[ਫੋਰਬਜ਼ ਦੀ 100 ਸ਼ਕਤੀਸਾਲੀ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ|70 ਵੀਂ ਸਭ ਤੋਂ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ]] ਔਰਤ ਦਾ ਦਰਜਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।&lt;ref&gt;[https://www.forbes.com/profile/sue-gardner/ The World's 100 Most Powerful Women, Sue Gardner]. ''Forbes''. Accessed August 23, 2012.&lt;/ref&gt; 2013 ਵਿਚ, ਉਹ [[ਗਲੋਬਲ ਵੁਆਇਸਿਸ (ਔਨਲਾਈਨ)|ਗਲੋਬਲ ਵਾਇਸ]] ਦੇ ਬੋਰਡ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਈ।&lt;ref&gt;{{cite web|url = https://globalvoices.org/2013/01/16/wikimedias-sue-gardner-joins-global-voices-board/|title = Wikimedia's Sue Gardner Joins Global Voices Board|access-date = 17 October 2014|website = Global Voices Online|last = Ivan|first = Sigal}}&lt;/ref&gt; ਮਈ 2015 ਵਿਚ, [[ਟੋਰ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ, ਇੰਕ|ਟੌਰ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ]] ਨੇ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕੀਤੀ ਕਿ ਗਾਰਡਨਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਸੰਗਠਨਾਤਮਕ ਰਣਨੀਤੀ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਵਿਚ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰੇਗੀ।&lt;ref&gt;{{cite web|url = https://blog.torproject.org/blog/sue-gardner-and-tor-strategy-project|title = Sue Gardner and the Tor strategy project|access-date = 11 May 2015|website = Tor Project Blogs|last = arma|archive-date = 9 ਮਈ 2015|archive-url = https://web.archive.org/web/20150509151657/https://blog.torproject.org/blog/sue-gardner-and-tor-strategy-project|url-status = dead}}&lt;/ref&gt; 2018 ਵਿਚ, ਉਸ ਨੂੰ ਦਿ ਮਾਰਕਅਪ ਦੀ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਵਜੋਂ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।&lt;ref name=&quot;Markup&quot;&gt;&lt;/ref&gt; ਗਾਰਡਨਰ ਨੇ ਮਈ 2019 ਵਿਚ ਇਸ ਅਹੁਦੇ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ।

== ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ ==
ਗਾਰਡਨਰ ਦਾ ਜਨਮ [[ਬਾਰਬਾਡੋਸ]] ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ [[ਪੋਰਟ ਹੋਪ, ਓਨਟਾਰੀਓ]] , ਕਨੇਡਾ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਉਹ ਇੱਕ ਐਂਗਲਿਕਨ ਪੁਜਾਰੀ ਅਤੇ ਇੱਕ ਸਕੂਲ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਦੀ ਧੀ ਹੈ।  ਉਸਨੇ [[ਰਾਇਰਸਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ]] ਤੋਂ ਪੱਤਰਕਾਰੀ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। &lt;ref name=&quot;Globe and Mail&quot;&gt;&lt;/ref&gt;

== ਕਰੀਅਰ ==

=== ਪੱਤਰਕਾਰੀ ===
ਗਾਰਡਨਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕੈਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 1990 ਵਿਚ [[ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਬਰਾਡਕਾਸਟਿੰਗ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ|ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਬ੍ਰਾਡਕਾਸਟਿੰਗ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ]] (ਸੀ ਬੀ ਸੀ) ਰੇਡੀਓ ਤੋਂ ''ਏਸ ਇਟ ਹੈਪਨਜ਼''  ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਪੌਪ ਸਭਿਆਚਾਰ ਤੇ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦ੍ਰਤ ਕਰਦਿਆਂ ਸੀ ਬੀ ਸੀ ਰੇਡੀਓ ਮੌਜੂਦਾ ਮਾਮਲਿਆਂ ਅਤੇ ਨਿਊਜ਼ਵਰਲਡ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਲਈ ਇਕ ਨਿਰਮਾਤਾ, ਰਿਪੋਰਟਰ ਅਤੇ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਨਿਰਮਾਤਾ ਵਜੋਂ ਇਕ ਦਹਾਕੇ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਸਮੇਂ ਲਈ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਮੁੱਦੇ ਲਈ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।&lt;ref name=&quot;lavin&quot;&gt;From the Lavin Agency's [http://www.thelavinagency.com/speaker-sue-gardner.html profile] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140203193146/http://www.thelavinagency.com/speaker-sue-gardner.html |date=2014-02-03 }}.&lt;/ref&gt;

ਮਾਰਚ 2006 ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੂੰ ਸੀ.ਬੀ.ਸੀ ਦੀ ਵੈਬਸਾਈਟ ਅਤੇ ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਪਲੇਟਫਾਰਮ ਦੇ ਸੀਨੀਅਰ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਕਲੋਡ ਗਾਲੀਪੌ ਸੀ ਬੀ ਸੀ, 35 ਤੋਂ 160 ਤੱਕ ਇਸ ਦੇ ਸਟਾਫ ਨੂੰ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਸਫ਼ਲ ਰਹੀ।&lt;ref&gt;{{cite web | url=http://www.friends.ca/News/Friends_News/archives/articles07190602.asp | title=CBC clicks online by Tara Perkins | publisher=Toronto Star | work=Friends of Canadian Broadcasting | date=July 19, 2006 | access-date=February 7, 2016 | author=Perkins, Tara|archive-url=https://web.archive.org/web/20061004053033/http://www.friends.ca/News/Friends_News/archives/articles07190602.asp|archive-date=October 4, 2006}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web | url=http://www.theteamakers.com/2006/03/02/does-cbcca-run-itself/ | title=Does CBC.ca run itself? | publisher=The Tea Makers | access-date=February 7, 2016 | author=Ouimet|archive-url=https://web.archive.org/web/20150531120909/http://www.theteamakers.com/2006/03/02/does-cbcca-run-itself|archive-date=May 31, 2015}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;GnM&quot;&gt;{{cite news|last1=Martin|first1=Cynthia|title=Sue Gardner: ‘Hubris is the engine of Silicon Valley’|url=https://www.theglobeandmail.com/report-on-business/careers/management/sue-gardner-hubris-is-the-engine-of-silicon-valley/article34340030/|access-date=March 19, 2017|newspaper=Globe and Mail|date=March 19, 2017}}&lt;/ref&gt;

=== ਵਿਕੀਮੀਡੀਆ ===
ਮਈ 2007 ਵਿਚ, ਗਾਰਡਨਰ ਨੇ ਸੀ ਬੀ ਸੀ ਤੋਂ ਅਸਤੀਫਾ ਦੇ ਦਿੱਤਾ, ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੇਰ ਬਾਅਦ ਉਸ ਨੇ ਵਿਕੀਮੀਡੀਆ ਫਾਉਂਡੇਸ਼ਨ ਲਈ ਕਾਰਜ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸਲਾਹਕਾਰ ਵਜੋਂ ਸਲਾਹ ਮਸ਼ਵਰਾ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। &lt;ref name=&quot;advisor&quot;&gt;&lt;/ref&gt; ਦਸੰਬਰ 2007 ਵਿਚ, ਉਸ ਨੂੰ ਫਾਉਂਡੇਸ਼ਨ ਦੀ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।&lt;ref name=&quot;ed&quot;&gt;&lt;/ref&gt; ਅਗਲੇ ਦੋ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਸਟਾਫ ਦੇ ਵਾਧੇ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਕੀਤੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਫੰਡ ਜੁਟਾਉਣ ਵਾਲੀ ਟੀਮ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਅਤੇ [[ਫ਼ਲੌਰਿਡਾ|ਫਲੋਰਿਡਾ ਦੇ]] ਸੇਂਟ ਪੀਟਰਸਬਰਗ ਤੋਂ [[ਸਾਨ ਫ਼ਰਾਂਸਿਸਕੋ|ਸੈਨ ਫ੍ਰਾਂਸਿਸਕੋ]], [[ਕੈਲੀਫ਼ੋਰਨੀਆ|ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ]] ਵਿੱਚ ਹੈੱਡਕੁਆਰਟਰ ਜਾਣ ਦਾ ਕੰਮ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ। ਅਕਤੂਬਰ  2009 ਵਿਚ, ਗਾਰਡਨਰ ਨੂੰ ''ਦਿ ਹਫਿੰਗਟਨ ਪੋਸਟ''  ਨੇ ਵਿਕੀਮੀਡੀਆ ਲਈ ਉਸ ਦੇ ਕੰਮ ਦੇ ਨਵੇਂ ਮੀਡੀਆ 'ਤੇ ਅਸਰ ਪਾਉਣ ਲਈ  &quot;ਮੀਡੀਆ ਗੇਮ ਬਦਲਣ ਵਾਲੇ ਸਾਲ&quot; ਦਸ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਨਾਮਿਤ ਕੀਤਾ। &lt;ref name=&quot;huffpost&quot;&gt;&lt;/ref&gt;

ਗਾਰਡਨਰ ਨੇ ਵਿਕੀਮੀਡੀਆ ਫਾਉਂਡੇਸ਼ਨ ਦੇ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਹੁੰਦਿਆਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਮੁੱਦਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਨੂੰ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਉੱਤੇ ਲਿੰਗ ਪੱਖਪਾਤ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੇ ਨੌਂ ਕਾਰਨਾਂ ਨੂੰ ਸੂਚੀਬੱਧ ਕੀਤਾ ਕਿ ਔਰਤਾਂ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਸੰਪਾਦਿਤ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀਆਂ, ਉਸਨੇ ਇਹ ਟਿੱਪਣੀਆ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਦੀਆਂ ਔਰਤ ਸੰਪਾਦਕਾਂ ਤੋਂ ਇਕੱਠੀਆਂ ਕੀਤੀਆਂ। &lt;ref name=&quot;Gardner110219&quot;&gt;&lt;/ref&gt;

# ਸੰਪਾਦਨ ਇੰਟਰਫੇਸ ਵਿੱਚ ਉਪਭੋਗਤਾ-ਮਿੱਤਰਤਾ ਦੀ ਘਾਟ
# ਕਾਫ਼ੀ ਖਾਲੀ ਸਮਾਂ ਨਾ ਹੋਣਾ
# ਆਤਮ-ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਦੀ ਘਾਟ
# ਟਕਰਾਅ ਪ੍ਰਤੀ ਘ੍ਰਿਣਾ ਅਤੇ ਲੰਬੇ ਸੰਪਾਦਨ ਯੁੱਧਾਂ ਵਿਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਨਹੀਂ
# ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਯੋਗਦਾਨਾਂ ਦੇ ਮੁੜ ਬਦਲਣ ਜਾਂ ਮਿਟਾਏ ਜਾਣ ਦੀ ਬਹੁਤ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੈ
# ਕਈਆਂ ਨੂੰ ਇਸ ਦਾ ਸਮੁੱਚਾ ਵਾਤਾਵਰਣ ਗ਼ਲਤਫ਼ਹਿਮੀ ਵਾਲਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ
# ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਉਹਨਾਂ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਜਿਨਸੀ ਹੈ ਜੋ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਬੰਦ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ
# ਮਰਦ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਸੰਬੋਧਿਤ ਹੋਣਾ ਉਹਨਾਂ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡਣਾ ਹੈ ਜਿਸਦੀ ਮੁਢਲੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਆਕਰਣ ਸੰਬੰਧੀ ਲਿੰਗ ਹੈ
# ਸਮਾਜਿਕ ਸੰਬੰਧਾਂ ਅਤੇ ਸਵਾਗਤਯੋਗ ਸੁਰਾਂ ਲਈ ਦੂਜੀਆਂ ਸਾਈਟਾਂ ਨਾਲੋਂ ਘੱਟ ਮੌਕੇ

27 ਮਾਰਚ, 2013 ਨੂੰ, ਗਾਰਡਨਰ ਨੇ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕੀਤੀ ਕਿ ਉਹ ਵਿਕੀਮੀਡੀਆ ਫਾਊਡੇਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਅਹੁਦਾ ਛੱਡ ਦੇਵੇਗੀ। ਉਸਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਵਿਕੀਮੀਡੀਆ ਫਾਊਡੇਸ਼ਨ ਹੁਣ ਵਧੀਆ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ ਪਰ ਇੰਟਰਨੈਟ ਨਹੀਂ , ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਅੱਗੇ ਵਧਣ ਵਾਲੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਨ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾਈ ਹੈ।&lt;ref&gt;[http://blog.wikimedia.org/2013/03/27/sue-gardner-departure-announcement/ Please read: an announcement from Wikimedia Foundation ED Sue Gardner « Wikimedia blog]&lt;/ref&gt; ਗਾਰਡਨਰ ਨੇ 2012 ਦੇ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਬਲੈਕਆ ਆਊਟ ਵਿੱਚ ਸਟਾਪ ਆਨਲਾਈਨ ਪਾਈਰੇਸੀ ਐਕਟ ਅਤੇ ਪ੍ਰੋਟੈਕਟ ਬੌਧਿਕ ਜਾਇਦਾਦ ਐਕਟ ਦੇ ਵਿਰੋਧ ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਸ਼ਮੂਲੀਅਤ ਵਜੋਂ ਅੱਗੇ ਵਧਣ ਦੇ ਆਪਣੇ ਫੈਸਲੇ ਲਈ “ਮੋੜ” ਦੀ ਪਛਾਣ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਦੇ ਵਿਰੋਧ ਵਿੱਚ “ਮੈਨੂੰ ਇੰਟਰਨੈਟ ਦੇ ਰੂਪ ਬਾਰੇ ਸੋਚਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਕਿਹੜੀ ਭੂਮਿਕਾ ਹੈ। ਮੈਂ ਉਸ ਵਿਚ ਖੇਡ ਸਕਦੀ ਸੀ।”&lt;ref&gt;{{cite news |last=Chozick |first=Amy |title=Leader of Foundation Behind Wikipedia to Step Down |url=https://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9D07E7D7173DF93BA15750C0A9659D8B63&amp;ref=wikipedia |work=The New York Times |date=March 28, 2013 |access-date=May 30, 2013}}&lt;/ref&gt;
[[ਤਸਵੀਰ:Sue_Gardner_during_her_presentation_at_Wikimania_2013.jpg|thumb| [[ਵਿੱਕੀਮੈਨੀਆ|ਗਿੱਡਨਰ]] 2013 ਵਿੱਚ [[ਵਿੱਕੀਮੈਨੀਆ|ਵਿਕੀਮਾਨਿਆ]] ਵਿਖੇ]]
2013 ਵਿੱਚ, ਗਾਰਡਨਰ ਨੇ ਉਸਦੀ [[ਅਲਮਾ ਮਾਤਰ|ਅਲਮਾ ਮੈਟਰ]], ਰਾਇਰਸਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਆਨਰੇਰੀ ਡਾਕਟਰੇਟ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।&lt;ref&gt;{{cite web |title=Ken Dryden, Deepa Mehta among honorary doctorate recipients at convocation |url=http://ryerson.ca/ryersontoday/data/news/2013/05/20130524_hondocs.html |work=Ryerson Today |publisher=Ryerson University |access-date=May 1, 2013 |archive-date=ਨਵੰਬਰ 27, 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131127002356/http://ryerson.ca/ryersontoday/data/news/2013/05/20130524_hondocs.html |dead-url=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.ryerson.ca/convocation/hondocs/ |title=Honorary Doctorates - Convocation - Ryerson University |access-date=December 3, 2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080202074506/http://www.ryerson.ca/convocation/hondocs/ |archive-date=February 2, 2008 }}&lt;/ref&gt;

1 ਮਈ, 2014 ਨੂੰ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਕਿ ਲੀਲਾ ਟ੍ਰੇਟੀਕੋਵ ਗਾਰਡਨਰ ਦੀ ਥਾਂ ਲੈਣਗੇ ਅਤੇ ਉਹ 1 ਜੂਨ, 2014 ਨੂੰ ਵਿਕੀਮੀਡੀਆ ਫਾਉਂਡੇਸ਼ਨ ਦੇ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਦਾ ਅਹੁਦਾ ਸੰਭਾਲਣਗੇ।&lt;ref&gt;{{cite web|title=Wikipedia's New Chief: From Soviet Union to World's Sixth-Largest Site|url=https://blogs.wsj.com/digits/2014/05/01/wikipedia-names-software-executive-tretikov-as-new-chief/|work=[[The Wall Street Journal]]|access-date=5 May 2014}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|title=Open-Source Software Specialist Selected as Executive Director of Wikipedia|last=Cohen|first=Noam|url=https://www.nytimes.com/2014/05/02/business/media/open-source-software-specialist-selected-as-executive-director-of-wikipedia.html|work=New York Times|access-date=5 May 2014}}&lt;/ref&gt;

=== ਟੋਰ ਅਤੇ ਫਸਟ ਲੁੱਕ ===
ਗਾਰਡਨਰ ਫਰਸਟ ਲੁੱਕ ਮੀਡੀਆ ਦੇ ਸਮਰਥਨ ਨਾਲ ਇੱਕ ਰਣਨੀਤਕ ਯੋਜਨਾ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਲਈ ਟੌਰ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ, ਇੰਕ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਈ।&lt;ref&gt;[https://blog.torproject.org/blog/sue-gardner-and-tor-strategy-project Sue Gardner and the Tor strategy project] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150509151657/https://blog.torproject.org/blog/sue-gardner-and-tor-strategy-project |date=2015-05-09 }} - The Tor Project, 6 May 2015&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://suegardner.org/2015/05/20/why-im-working-with-tor-and-first-look/ Why I'm working with Tor and First Look] - Sue Gardner's Blog, 20 May 2015&lt;/ref&gt; ਟੋਰ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਇਕ [[ਮੈਸਾਚੂਸਟਸ|ਮੈਸੇਚਿਉਸੇਟਸ]] ਅਧਾਰਤ ਖੋਜ-ਸਿੱਖਿਆ [[ਗੈਰ-ਲਾਭਕਾਰੀ ਸੰਸਥਾ|ਗੈਰ]] - [[ਗੈਰ-ਲਾਭਕਾਰੀ ਸੰਸਥਾ|ਲਾਭਕਾਰੀ ਸੰਗਠਨ ਹੈ]] ਜੋ ਕੰਪਿਊਟਰ ਵਿਗਿਆਨੀ ਰੋਜਰ ਡਿੰਗਲੇਡਾਈਨ, ਨਿਕ ਮੈਥਿਊਸਨ ਅਤੇ ਪੰਜ ਹੋਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਟੋਰ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਟੋਰ ਅਗਿਆਤ ਨੈਟਵਰਕ ਲਈ ਸਾੱਫਟਵੇਅਰ ਨੂੰ ਕਾਇਮ ਰੱਖਣ ਲਈ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਹੈ।&lt;ref name=&quot;torproject-corepeople&quot;&gt;&lt;/ref&gt; ਫਸਟ ਲੁੱਕ ਮੀਡੀਆ ਇਕ ਅਮਰੀਕੀ ਖ਼ਬਰ ਸੰਸਥਾ ਹੈ ਜੋ ਪਿਅਰੇ ਓਮੀਦਯਾਰ ਦੁਆਰਾ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ ਜੋ ਅਕਤੂਬਰ 2013 ਵਿਚ &quot;ਅਸਲ, ਸੁਤੰਤਰ ਪੱਤਰਕਾਰੀ&quot; ਦੇ ਸਥਾਨ ਵਜੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਸੰਗਠਨ ਨੂੰ ਟੈਕਸ ਤੋਂ ਛੋਟ ਵਾਲੀ ਚੈਰੀਟੇਬਲ ਇਕਾਈ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। &lt;ref name=&quot;aboutfirstlook&quot;&gt;&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;rosen1&quot;&gt;&lt;/ref&gt;

=== ਮਾਰਕਅਪ ===
ਸਤੰਬਰ 2018 ਵਿੱਚ, ਗਾਰਡਨਰ ਨੇ ''ਪ੍ਰੋ ਪਬਲਿਕ'' ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਦੀ ਨਿਰੰਤਰਤਾ ਵਜੋਂ ਜੂਲੀਆ ਐਂਗਵਿਨ ਅਤੇ ਜੈਫ ਲਾਰਸਨ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਮਾਰਕਅਪ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ। ਕਰੈਗ ਨਿਊਮਾਰਕ ਤੋਂ 20 ਮਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਫੰਡਾਂ ਨਾਲ, ਇਹ ਸਾਈਟ &quot;ਬਿਗ ਟੈਕ&quot; ਅਤੇ ਜਨਤਾ 'ਤੇ ਇਸ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਬਾਰੇ ਖ਼ਬਰਾਂ ਨੂੰ ਛਾਪਣ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰੇਗੀ। &lt;ref name=&quot;Markup&quot;&gt;{{Cite news|url=https://www.sfgate.com/business/article/News-Site-to-Investigate-Big-Tech-Helped-by-13252004.php|title=News Site to Investigate Big Tech, Helped by Craigslist Founder|last=Bowles|first=Nellie|date=September 23, 2018|work=The New York Times|access-date=September 23, 2018|via=''San Francisco Chronicle''}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;NiemanLab&quot;&gt;&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;nytimes_Bolles_2018&quot;&gt;&lt;/ref&gt; ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿੱਚ, ਗਾਰਡਨਰ ਨੂੰ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ, ਐਂਗਵਿਨ ਨੂੰ ਮੁੱਖ ਸੰਪਾਦਕ ਵਜੋਂ, ਅਤੇ ਲਾਰਸਨ ਨੂੰ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਸੰਪਾਦਕ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, 2019 ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਦੀ ਤਾਰੀਖ ਦੇ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਤੈਅ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

ਅਪ੍ਰੈਲ 2019 ਵਿੱਚ, ਗਾਰਡਨਰ ਨੇ ਰਚਨਾਤਮਕ ਅਤੇ ਪ੍ਰਬੰਧਕੀ ਅੰਤਰਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨ ਐਂਗਵਿਨ ਨੂੰ ਬਰਖਾਸਤ ਕੀਤਾ।&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.cjr.org/analysis/julia-angwin-markup-letter-sue-gardner.php|title=The Markup ousts editor in chief Julia Angwin, prompting resignations|website=Columbia Journalism Review|language=en|access-date=2019-04-25}}&lt;/ref&gt; ਲਾਰਸਨ ਨੂੰ ਐਡੀਟਰ-ਇਨ-ਚੀਫ਼ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਸਟਾਫ ਦੇ ਸੱਤ ਪੰਜ ਪੱਤਰਕਾਰਾਂ ਨੇ ਅਸਤੀਫਾ ਦੇ ਦਿੱਤੇ। ਨਿਊਮਾਰਕ ਨੂੰ ਲਿਖੀ ਚਿੱਠੀ ਵਿਚ ਐਂਗਵਿਨ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਗਾਰਡਨਰ ਮਾਰਕਅਪ ਨੂੰ “ਪਬਲੀਕੇਸ਼ਨ” ਦੀ ਬਜਾਏ “ਕਾਰਨ” ਵਿਚ ਬਦਲਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਐਂਗਵਿਨ ਨੇ ਇਹ ਵੀ ਕਿਹਾ ਕਿ ਗਾਰਡਨਰ ਨੇ ਪੱਤਰਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਨੌਕਰੀ ਦੇ ਇੰਟਰਵਿਊਆਂ ਵਿੱਚ ਦਰਜਾ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਤਕਨੀਕੀ ਕੰਪਨੀਆਂ ਨੂੰ ਕਿੰਨਾ ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਦਿਖਾਇਆ ਅਤੇ ਸਿਰਲੇਖਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਦਾ ਸੁਝਾਅ ਦਿੱਤਾ “ਫੇਸਬੁੱਕ ਇੱਕ ਡੰਪਸਟਰ ਅੱਗ ਹੈ।” ਗਾਰਡਨਰ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਮਾਰਕਅਪ ਦਾ ਮਿਸ਼ਨ ਨਹੀਂ ਬਦਲਿਆ ਸੀ।&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.nytimes.com/2019/04/23/business/media/julia-angwin-markup.html?partner=IFTTT|title=Julia Angwin Is Out as Editor of New Tech Watchdog Site The Markup|publisher=The Markup|access-date=2019-02-01}}&lt;/ref&gt; ਗਾਰਡਨਰ ਅਤੇ ਲਾਰਸਨ ਨੇ ਅਗਲੇ ਮਹੀਨੇ ਮਾਰਕਅਪ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ, ਅਤੇ ਐਂਗਵਿਨ ਨੂੰ ਅਗਸਤ 2019 ਵਿੱਚ ਵੈਬਸਾਈਟ ਦੇ ਐਡੀਟਰ-ਇਨ-ਚੀਫ਼ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮੁੜ ਤੋਂ ਅਸਤੀਫਾ ਦੇ ਦਿੱਤਾ।&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Tracy |first1=Marc |title=The Markup, a Tech News Site, Reinstalls Its Fired Editor as Part of a Fresh Start |url=https://www.nytimes.com/2019/08/06/business/media/the-markup-julia-angwin.html |access-date=29 August 2019 |work=The New York Times |date=6 August 2019}}&lt;/ref&gt;

== ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ ==

* ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ

== ਹਵਾਲੇ ==
{{ਹਵਾਲੇ|30em}}

== ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ ==

* [http://www.suegardner.org/ ਸੂ ਗਾਰਡਨਰ ਦਾ ਨਿੱਜੀ ਬਲਾੱਗ ਹੈ]
* ''ਇਸ ਸਵੇਰ ਦੇ ਐਤਵਾਰ'' ਲਈ, [http://archives.cbc.ca/arts_entertainment/poetry/clips/11133/ ਗਾਰਡਨਰ ਦੁਆਰਾ] ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਕਵੀ, ਅਲ ਪੁਰਦੀ ਬਾਰੇ [http://archives.cbc.ca/arts_entertainment/poetry/clips/11133/ ਰੇਡੀਓ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ]
* [http://www.fastcompany.com/magazine/154/librarian-to-the-world.html ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਦੀ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀਅਨ ਟੂ ਵਰਲਡ] ''ਫਾਸਟ ਕੰਪਨੀ''  ਇੰਟਰਵਿਊ
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1967]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ 20ਵੀਂ ਵਰ੍ਹੇਗੰਢ ਅਧੀਨ ਬਣਾਏ ਅਤੇ ਵਧਾਏ ਲੇਖ]]</text>
      <sha1>qbdy3owmv2zcvkucz45z8f6mex4qwru</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਹੈਰੀਟ ਪਾਵਰਜ਼</title>
    <ns>0</ns>
    <id>132643</id>
    <revision>
      <id>845216</id>
      <parentid>843500</parentid>
      <timestamp>2026-08-27T23:22:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>37445</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>845216</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12555" sha1="rjcenf6bh3pxx52cx3tjyajivw8xtuj" xml:space="preserve">{{Infobox artist|name=ਹੈਰੀਟ ਪਾਵਰਜ਼|image=Harriet Powers 1901.png|caption=Photograph of Harriet Powers (1901)|birth_name=ਹੈਰੀਟ ਪਾਵਰਜ਼|birth_date={{birth date|1839|10|29|mf=y}}|birth_place=[[ਕਲਾਰਕ ਕਾਉਂਟੀ,ਜਾਰਜੀਆ]]|death_date={{death date and age|1910|1|1|1837|10|29|mf=y}}|death_place=[[ਕਲਾਰਕ ਕਾਉਂਟੀ, ਜਾਰਜੀਆ]]|nationality=[[Americans|ਅਮਰੀਕਨ]]|field=[[ਰਜਾਈ]]|training=|movement=|works=''ਬਾਈਬਲ ਰਜਾਈ 1886''&lt;br&gt;''ਬਾਈਬਲ ਰਜਾਈ 1898''|patrons=|awards=}}
'''ਹੈਰੀਟ ਪਾਵਰਸ''' (29 ਅਕਤੂਬਰ, 1837 - 1 ਜਨਵਰੀ, 1910)&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.georgiaencyclopedia.org/articles/arts-culture/harriet-powers-1837-1910|title=Harriet Powers (1837–1910)|last=Ashley Callahan|website=New Georgia Encyclopedia}}&lt;/ref&gt; ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਲੋਕ ਕਲਾਕਾਰ ਅਤੇ ਰਜਾਈ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੀ ਸੀ। ਉਸਦਾ ਜਨਮ ਪੇਂਡੂ [[ਜਾਰਜੀਆ (ਅਮਰੀਕੀ ਰਾਜ)|ਜਾਰਜੀਆ]] ਵਿੱਚ ਗੁਲਾਮੀ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਸਥਾਨਕ ਕਥਾਵਾਂ, [[ਬਾਈਬਲ]] ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਅਤੇ [[ਤਾਰਾ ਵਿਗਿਆਨ|ਖਗੋਲ-ਵਿਗਿਆਨ]] ਦੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਰਜਾਈਆਂ 'ਤੇ ਰਿਕਾਰਡ ਕਰਨ ਲਈ ਰਵਾਇਤੀ ਮਨਮੋਹਕ ਤਕਨੀਕਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਹੈ।ਉਸ ਦੀਆਂ ਸਿਰਫ ਦੋ ਰਜਾਈਆਂ ਬਚੀਆਂ ਜਾਣੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ: ''ਬਾਈਬਲ ਕੁਇਲਟ 1886'' ਅਤੇ ''ਪਿਕਚਰਲ ਰਜਾਈ 1898।'' ਉਸ ਦੀਆਂ ਰਜਾਈਆਂ ਨੂੰ ਉਨੀਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਦੱਖਣੀ ਰਜਾਈ ਦੀਆਂ ਉੱਤਮ ਉਦਾਹਰਣਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਗਿਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।&lt;ref&gt;[http://www.earlywomenmasters.net/powers/index.html Harriet Powers] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071018043355/http://earlywomenmasters.net/powers/index.html|date=October 18, 2007}}, Early Women Masters.&lt;/ref&gt; ਉਸਦਾ ਕੰਮ [[ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ, ਡੀ.ਸੀ.]] ਦੇ ਨੈਸ਼ਨਲ ਮਿਊਜ਼ੀਅਮ ਆਫ ਅਮੈਰੀਕਨ ਹਿਸਟਰੀ ਵਿਖੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਤ ਹੈ ਅਤੇ ਮੈਸੇਚਿਉਸੇਟਸ ਦੇ ਬੋਸਟਨ ਵਿੱਚ ਫਾਈਨ ਆਰਟਸ ਦੇ ਅਜਾਇਬ ਘਰ ਵਿੱਚ ਵੀ ਹਨ।

== ਜੀਵਨੀ ==

=== ਮੁਢਲਾ ਜੀਵਨ ===
ਪਾਵਰਜ਼ ਦਾ ਜਨਮ ਐਥਨਜ਼, ਜਾਰਜੀਆ ਦੇ ਨੇੜੇ ਗੁਲਾਮੀ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਇਤਿਹਾਸਕਾਰਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸਨੇ ਜਾਰਜੀਆ ਦੇ ਮੈਡੀਸਨ ਕਾਉਂਟੀ ਵਿੱਚ ਜੌਨ ਅਤੇ ਨੈਨਸੀ ਲੇਸਟਰ ਦੀ ਮਾਲਕੀ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਬਗੀਚੀ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਬਤੀਤ ਕੀਤੀ, ਜਿੱਥੇ ਇਹ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸਨੇ ਹੋਰ ਗੁਲਾਮਾਂ ਜਾਂ ਆਪਣੀ ਮਾਲਕਣ ਤੋਂ ਸਿਲਾਈ ਸਿੱਖੀ।&lt;ref name=&quot;gwoa&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.georgiawomen.org/copy-of-pauley-frances-freeborn|title=HARRIET POWERS – Nurse. Volunteer. social activist|date=March 2009|website=[[Georgia Women of Achievement]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20191221174659/https://www.georgiawomen.org/copy-of-pauley-frances-freeborn|archive-date=December 21, 2019|access-date=August 27, 2020}}&lt;/ref&gt;

ਹਾਲਾਂਕਿ ਕਾਟਨ ਸਟੇਟਸ ਅਤੇ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਐਕਸਪੋ ਬਾਰੇ 1895 ''ਸ਼ਿਕਾਗੋ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨ'' ਲੇਖ&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://archives.chicagotribune.com/1895/11/24/page/30/article/exhibit-of-the-negroes|title=EXHIBIT OF THE NEGROES (November 24, 1895)|access-date=March 5, 2016}}&lt;/ref&gt; ਪਾਵਰਸ ਨੂੰ ਅਣਜਾਣ ਅਤੇ ਅਨਪੜ੍ਹ ਮੰਨਦਾ ਹੈ, ਸਿਰਫ &quot;ਹੋਰ ਵਧੇਰੇ ਕਿਸਮਤ ਵਾਲੇ&quot; ਤੋਂ ਬਾਈਬਲ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਸਿੱਖਦੀ ਹੈ, ਰਜਾਈ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਕਯਰਾ ਈ. ਹਿਕਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪੁਸਤਕ ਖੋਜ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਲੱਭਿਆ ''ਇਹ ਪੂਰਾ ਕਰਦਾ ਹੈ: ਹੈਰੀਟ ਪਾਵਰਜ਼ ਦੀ ਬਾਈਬਲ ਰਜਾਈ ਅਤੇ ਹੋਰ ਟੁਕੜੇ''&lt;ref&gt;{{Cite book|title=This I Accomplish: Harriet Powers' Bible Quilt and Other Pieces|url=https://archive.org/details/thisiaccomplishh0000hick|last=Hicks|first=Kyra E.|date=July 6, 2009|publisher=Black Threads Press|isbn=9780982479650|edition=1St|location=Place of publication not identified|language=en}}&lt;/ref&gt; ਪਾਵਰਸ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖੀ ਇੱਕ ਚਿੱਠੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇਹ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਕਿਵੇਂ ਸਾਖਰ ਹੋਈ ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਬਾਈਬਲ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਸਿੱਖੀਆਂ, ਜੋ ਕਿ ਬਾਈਬਲ ਦੇ ਆਪਣੇ ਅਧਿਐਨ ਦੁਆਰਾ ਉਸ ਦੇ ਰਜਾਈ ਕੰਮ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਸੀ। 

1855 ਵਿਚ, ਅਠਾਰਾਂ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿਚ ਪਾਵਰਜ਼ ਨੇ ਆਰਮਸਟੀਡ ਪਾਵਰਜ਼ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲਿਆ।&lt;ref name=&quot;gwoa&quot;/&gt; ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਘੱਟੋ ਘੱਟ ਨੌਂ ਬੱਚੇ ਸਨ।&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite web|url=http://americanhistory.si.edu/collections/search/object/nmah_556462|title=1885 – 1886 Harriet Powers's Bible Quilt|website=National Museum of American History|access-date=March 5, 2016|archive-date=ਮਾਰਚ 7, 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160307045748/http://americanhistory.si.edu/collections/search/object/nmah_556462|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;{{Cite book|title=Threads of life : a history of the world through the eye of a needle|last=Hunter|first=Clare|publisher=Sceptre (Hodder &amp; Stoughton)|year=2019|isbn=9781473687912|location=London|pages=201–203|oclc=1079199690}}&lt;/ref&gt; ਹੈਰੀਅਟ ਦੇ ਪਤੀ, ਆਰਮਸਟੀਡ ਪਾਵਰਜ਼ ਨੇ 1870 ਦੀ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਵਿਚ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਇਕ 'ਫਾਰਮੈਂਡ' ਵਜੋਂ ਪਛਾਣਿਆ; ਹੈਰੀਐਟ ਨੂੰ 'ਕੀਪਿੰਗ ਹਾ'ਸ' ਵਜੋਂ ਸੂਚੀਬੱਧ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਬੱਚੇ, ਅਮੰਡਾ, ਲਿਓਨ ਜੋ (ਐਲੋਨਜ਼ੋ) ਅਤੇ ਨੈਨਸੀ ਘਰ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ।&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Cite book|title=Threads of Time, The Fabric of History|url=https://archive.org/details/threadsoftimefab0000reed|last=Reed Miller|first=Rosemary E.|publisher=T&amp;S Press|year=2002|isbn=0-9709713-0-3|location=Washington, DC|pages=[https://archive.org/details/threadsoftimefab0000reed/page/32 32]}}&lt;/ref&gt; 1880 ਵਿਆਂ ਵਿਚ, [[ਅਮਰੀਕੀ ਖ਼ਾਨਾਜੰਗੀ|ਅਮੈਰੀਕਨ ਸਿਵਲ ਯੁੱਧ]] ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ ਰਿਹਾ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਚਾਰ ਏਕੜ ਜ਼ਮੀਨ ਸੀ ਅਤੇ ਇਕ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਫਾਰਮ ਸੀ।&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://aaregistry.org/story/harriet-powers-an-artist-of-story-quilts/|title=Harriet Powers an artist of story quilts web|access-date=March 22, 2018}}&lt;/ref&gt; 1890 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੌਰਾਨ, ਆਰਥਿਕ ਤੰਗੀ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਉਸਦੇ ਪਤੀ ਨੇ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਜ਼ਮੀਨਾਂ ਦੇ ਪਾਰਸਲ ਵੇਚ ਦਿੱਤੇ, ਟੈਕਸਾਂ 'ਤੇ ਡਿਫਾਲਟ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਅਤੇ ਆਖਰਕਾਰ ਹੈਰੀਐਟ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਫਾਰਮ 1895 ਵਿੱਚ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ। ਪਾਵਰਜ਼ ਨੇ ਕਦੀ ਦੁਬਾਰਾ ਵਿਆਹ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਸ਼ਾਇਦ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਇਕ ਸਹਿਜ ਲੜਕੀ ਵਜੋਂ ਸਮਰਥਨ ਦਿੱਤਾ। ਆਪਣੀ ਜਿੰਦਗੀ ਦੇ ਬਹੁਤੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਉਹ ਕਲਾਰਕ ਕਾਉਂਟੀ, ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਸੈਂਡੀ ਕ੍ਰੀਕ ਅਤੇ ਬੱਕ ਬ੍ਰਾਂਚ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੀ ਸੀ। 

=== ਕੈਰੀਅਰ ===
[[ਤਸਵੀਰ:PowersBibleQuilt_1886.jpg|thumb| ਹੈਰੀਟ ਪਾਵਰਜ਼ ਬਾਈਬਲ ਕਿਲ੍ਹੇ, 1885–1886]]
1886 ਵਿਚ, ਪਾਵਰਜ਼ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਰਜਾਈਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਤ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਰਜਾਈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ''ਬਾਈਬਲ ਰਜਾਈ'' ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਨੂੰ 1886 ਵਿਚ ਐਥਨਜ਼ [[ਕਪਾਹ]] ਮੇਲੇ ਵਿਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।&lt;ref name=&quot;:1&quot;/&gt; &lt;ref name=&quot;:3&quot;/&gt; ਇਹ ਰਜਾਈ ਹੁਣ ਸਮਿਥਸੋਨੀਅਨ ਸੰਸਥਾ ਵਿੱਚ ਪਾਈ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਲੂਸੀ ਕੋਬ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਦੀ ਇੱਕ ਕਲਾਕਾਰ ਅਤੇ ਕਲਾ ਅਧਿਆਪਕ ਜੈਨੀ ਸਮਿੱਥ ਨੇ ਇਸ ਰਜਾਈ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਸਨੇ ਬਹੁਤ ਕਮਾਲ ਦੀ ਕਿਹਾ&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.mfa.org/collections/object/pictorial-quilt-116166|title=Pictorial quilt|website=Museum of Fine Arts, Boston|access-date=March 5, 2016}}&lt;/ref&gt; ਮੇਲੇ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਖਰੀਦਣ ਲਈ ਕਿਹਾ, ਪਰ ਪਾਵਰਜ਼ ਨੇ ਵੇਚਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਦੋਵੇਂ ਔਰਤਾਂ ਸੰਪਰਕ ਵਿੱਚ ਰਹੀਆਂ, ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਪਾਵਰਜ਼ ਨੇ ਚਾਰ ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਵਿੱਤੀ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕੀਤਾ, ਤਾਂ ਉਹ ਉਸ ਟੁਕੜੇ ਨੂੰ ਪੰਜ ਡਾਲਰ ਵਿੱਚ ਵੇਚਣ ਲਈ ਰਾਜ਼ੀ ਹੋ ਗਈ, ਉਸਨੇ ਦਸ ਵਾਰ ਪੁੱਛਿਆ ਪਰ ਸਮਿੱਥ ਦੁਆਰਾ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਗਈ।  ਉਸੇ ਸਮੇਂ ਪਾਵਰਜ਼ ਨੇ ਰਜਾਈ 'ਤੇ ਪੂਰੇ ਰੂਪ ਨਾਲ ਵਿਆਖਿਆ ਕੀਤੀ; ਸਮਿੱਥ ਨੇ ਇਹ ਵੇਰਵਾ ਆਪਣੀ ਨਿੱਜੀ ਡਾਇਰੀ ਵਿਚ ਆਪਣੇ ਖੁਦ ਦੇ ਨੋਟ ਜੋੜਦੇ ਹੋਏ ਰਿਕਾਰਡ ਕੀਤਾ ਹੈ।&lt;ref name=&quot;gwoa&quot;/&gt; ਇਹ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਮਿਥ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਖਾਤੇ ਵਿਚ ਈਸਾਈ ਸਮਗਰੀ ਬਾਰੇ ਵਿਸਤਾਰ ਨਾਲ ਦੱਸਿਆ। ਪਾਵਰਜ਼ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਆਪਣੇ ਤਜ਼ਰਬੇ ਦੇ ਥੀਮਾਂ ਅਤੇ ਅਫ਼ਰੀਕੀ ਅਮਰੀਕਨਾਂ ਦੇ ਬੁਢਾਪੇ ਦੇ ਸ਼ਿਲਪਕਾਰੀ ਦੀਆਂ ਤਕਨੀਕਾਂ ਨਾਲ ਦਰਸਾਇਆ ਹੈ।

ਦੂਜੀ ਰਜਾਈ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਅਸਪਸ਼ਟ ਹੈ। ਇਕ ਬਿਰਤਾਂਤ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਅਟਲਾਂਟਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਫੈਕਲਟੀ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ 1895 ਵਿਚ ਅਟਲਾਂਟਾ ਵਿਚ ਕਪਾਹ ਸਟੇਟਸ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀ ਵਿਚ ਪਹਿਲੀ ਰਜਾਈ ਵੇਖੀ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਪਾਵਰ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਪਤੀ ਵੱਖ ਹੋ ਗਏ ਸਨ।&lt;ref name=&quot;:3&quot;/&gt; ਇੱਕ ਹੋਰ ਸਰੋਤ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਰਜਾਈ 1898 ਵਿੱਚ , ਟੈਨਸੀ ਦੇ ਨੈਸ਼ਵਿਲ ਵਿੱਚ ਖਰੀਦੀ ਗਈ ਸੀ।

== ਹਵਾਲੇ ==

[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1910]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1837]]</text>
      <sha1>rjcenf6bh3pxx52cx3tjyajivw8xtuj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਮੈਪਲ ਪੱਤਾ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>147267</id>
    <revision>
      <id>845196</id>
      <parentid>809946</parentid>
      <timestamp>2026-08-27T14:00:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>37445</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>845196</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19816" sha1="hmby3cefj8cde1x8pa7vw571bpj3knm" xml:space="preserve">
[[ਤਸਵੀਰ:Acer_pseudoplatanus_002.jpg|thumb| ਸਿਕੈਮੋਰ ਮੈਪਲ ਦੇ ਪੱਤੇ ( ''ਏਸਰ ਸੂਡੋਪਲਾਟੇਨਸ'' )]]
'''ਮੈਪਲ ਪੱਤਾ''' ਮੈਪਲ ਦੇ ਰੁੱਖ ਦਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ [[ਪੱਤਾ]] ਹੈ। ਇਹ ਕੈਨੇਡਾ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਚਿੰਨ੍ਹ ਹੈ।&lt;ref name=&quot;canher2&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.canada.ca/en/canadian-heritage/services/unofficial-symbols-canada.html|title=Unofficial symbols of Canada|publisher=[[Department of Canadian Heritage]]|access-date=2019-01-01|archive-date=2020-04-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20200413214339/https://www.canada.ca/en/canadian-heritage/services/unofficial-symbols-canada.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

== ਕੈਨੇਡਾ ਵਿੱਚ ਵਰਤੋਂ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ==
1700 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਤੱਕ, [[ਸੇਂਟ ਲਾਰੰਸ ਦਰਿਆ|ਸੇਂਟ ਲਾਰੈਂਸ ਨਦੀ]] ਦੇ ਨਾਲ ਫ੍ਰੈਂਚ ਕੈਨੇਡੀਅਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਮੈਪਲ ਪੱਤੇ ਨੂੰ ਇੱਕ ਪ੍ਰਤੀਕ ਵਜੋਂ ਅਪਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.fraser.cc/FlagsCan/Nation/NatSym.html#r10|title=National Symbols|website=www.fraser.cc}}&lt;/ref&gt;

ਫ੍ਰੈਂਚ ਕੈਨੇਡੀਅਨਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸਦੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਜਾਰੀ ਰਹੀ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਹੋਰ ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਮਿਲੀ ਜਦੋਂ 1834 ਵਿੱਚ ਸੋਸਾਇਟੀ ਸੇਂਟ-ਜੀਨ-ਬੈਪਟਿਸਟ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਮੀਟਿੰਗ ਵਿੱਚ,&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.pch.gc.ca/progs/cpsc-ccsp/sc-cs/o3_e.cfm |title=Ceremonial and Canadian Symbols Promotion page for Maple Leaf |access-date=2022-12-19 |archive-date=2010-11-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101124233358/http://www.pch.gc.ca/progs/cpsc-ccsp/sc-cs/o3_e.cfm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ਮੇਪਲ ਲੀਫ ਸਮਾਜ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਨ ਲਈ ਪ੍ਰਸਤਾਵਿਤ ਕਈ ਪ੍ਰਤੀਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ। ਇਸਦੇ ਹੱਕ ਵਿੱਚ ਬੋਲਦੇ ਹੋਏ, ਜੈਕ ਵਿਗਰ, [[ਮਾਂਟਰੀਆਲ|ਮਾਂਟਰੀਅਲ]] ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਮੇਅਰ, ਨੇ ਮੈਪਲ ਨੂੰ &quot;ਸਾਡੇ ਜੰਗਲ ਦਾ ਰਾਜਾ; ... ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ&quot; ਦੱਸਿਆ।
[[ਤਸਵੀਰ:Royal_standard_of_Canada_(1962–2022).svg|right|thumb| ਮਹਾਰਾਣੀ ਐਲਿਜ਼ਾਬੈਥ II ਦਾ ਨਿੱਜੀ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਝੰਡਾ, ਡਿਜ਼ਾਇਨ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਤਿੰਨ ਮੈਪਲ ਪੱਤਿਆਂ ਦਾ ਇੱਕ ਟੁਕੜਾ ਦਿਖਾ ਰਿਹਾ ਹੈ]]
[[ਤਸਵੀਰ:Flag_of_Canada_(Pantone).svg|right|thumb| [[ਕੈਨੇਡਾ ਦਾ ਝੰਡਾ]], ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਟਾਈਲਾਈਜ਼ਡ ਮੈਪਲ ਪੱਤਾ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਕਰਦਾ ਹੈ]]
ਮੈਪਲ ਪੱਤਾ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਇੱਕ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਚਿੰਨ੍ਹ ਵਜੋਂ ਫੜਿਆ ਗਿਆ: 1868 ਵਿੱਚ, ਇਸਨੂੰ ਓਨਟਾਰੀਓ ਦੇ ਕੋਟ ਆਫ਼ ਆਰਮਜ਼ ਅਤੇ ਕਿਊਬਿਕ ਦੇ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੇ ਕੋਟ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ 1921 ਵਿੱਚ ਇਸਨੂੰ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਕੋਟ ਆਫ਼ ਆਰਮਜ਼ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਤਿਹਾਸਕ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਸੁਨਹਿਰੀ ਮੈਪਲ ਪੱਤਾ ਓਨਟਾਰੀਓ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਦਾ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਹਰੇ ਮੈਪਲ ਪੱਤੇ ਨੇ ਕਿਊਬਿਕ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕੀਤੀ ਸੀ।&lt;ref&gt;[http://www.onzone.ca/english/ontario/symbols/shield.asp Shield of Arms] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091207232357/http://www.onzone.ca/english/ontario/symbols/shield.asp|date=2009-12-07}}&lt;/ref&gt; 1867 ਵਿੱਚ, ਅਲੈਗਜ਼ੈਂਡਰ ਮੁਇਰ ਨੇ ਦੇਸ਼ਭਗਤੀ ਦੀ ਰਚਨਾ &quot; ਦ ਮੈਪਲ ਲੀਫ ਫਾਰਐਵਰ &quot; ਕੀਤੀ, ਜੋ ਕਿ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਕੈਨੇਡਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਣਅਧਿਕਾਰਤ ਗੀਤ ਬਣ ਗਿਆ।&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://torontosun.com/2013/10/07/should-we-drop-o-canada-and-revert-to-maple-leaf-forever|title=Should we drop O Canada and revert to Maple Leaf Forever?|last=Mike Strobel|website=Toronto Sun|language=en-CA|access-date=2020-10-13}}&lt;/ref&gt; 1876 ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ 1901 ਤੱਕ, ਪੱਤਾ ਸਾਰੇ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਸਿੱਕਿਆਂ 'ਤੇ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤਾ, ਅਤੇ 1901 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਿੱਕਿਆਂ 'ਤੇ ਰਿਹਾ।&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://ottawacitizen.com/news/national/a-short-history-of-the-maple-leaf-flag|title=A short history of the Maple Leaf flag|last=Robert Sibley|website=Ottawa Citizen|language=en-CA|access-date=2020-10-13}}&lt;/ref&gt; [[ਪਹਿਲੀ ਸੰਸਾਰ ਜੰਗ|ਪਹਿਲੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਦੌਰਾਨ]], ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਐਕਸਪੀਡੀਸ਼ਨਰੀ ਫੋਰਸ ਦੇ ਬੈਜ ਅਕਸਰ ਮੈਪਲ ਲੀਫ ਡਿਜ਼ਾਈਨ 'ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਹੁੰਦੇ ਸਨ।&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.warmuseum.ca/s3/supplyline/assets/teacherresources/CWM_SupplyLine_GeneralListCapBadge_EN_FINAL_20140922.pdf|title=General List Cap Badge|publisher=War Museum|access-date=2020-10-13}}{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਜੂਨ 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; ਰੈਜੀਮੈਂਟਲ ਪ੍ਰਤੀਕ ਵਜੋਂ ਮੈਪਲ ਲੀਫ ਦੀ ਵਰਤੋਂ 1800 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਤੋਂ ਫੈਲੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਅਤੇ ਦੂਜੀ ਬੋਅਰ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸੂਰਜ ਦੇ ਹੈਲਮੇਟ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਮੈਪਲ ਪੱਤਾ ਦੁਆਰਾ ਵੱਖਰਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.warmuseum.ca/cwm/exhibitions/boer/canadianuniforms_e.html|title=WarMuseum.ca - South African War - The Canadian Uniform|website=www.warmuseum.ca|publisher=War Museum|language=en|access-date=2020-10-13}}{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਜੂਨ 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; 1957 ਵਿੱਚ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਬਾਹਾਂ ਉੱਤੇ ਮੈਪਲ ਪੱਤੇ ਦਾ ਰੰਗ ਹਰੇ ਤੋਂ ਲਾਲ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.canada.ca/en/canadian-heritage/services/flag-canada-history.html|title=The history of the National Flag of Canada|date=2017-08-28|website=aem|access-date=2020-10-13}}&lt;/ref&gt; - ਕੁਝ ਮੈਪਲ ਪੱਤੇ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬਸੰਤ ਰੁੱਤ ਵਿੱਚ ਵੀ ਲਾਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਮੁਕੁਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਕੋਈ ਵੀ ਮੌਸਮੀ ਰੰਗ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।

ਮੈਪਲ ਲੀਫ [[ਕੈਨੇਡਾ ਦਾ ਝੰਡਾ|ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਝੰਡੇ]] ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਨਾਲ ਕੇਂਦਰੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਚਿੰਨ੍ਹ ਬਣ ਗਿਆ ( ਜਾਰਜ ਐੱਫ.&lt;nowiki&gt;&lt;span typeof=&quot;mw:Entity&quot; id=&quot;mwRA&quot;&gt;&amp;&lt;/nowiki&gt;nbsp;&lt;nowiki&gt;&lt;/span&gt;&lt;/nowiki&gt;ਜੀ. ਸਟੈਨਲੀ ਅਤੇ 1965 ਵਿੱਚ {{Abbr|MP|member of parliament}} ਜੌਹਨ ਮੈਥੇਸਨ ਦੁਆਰਾ ਸਪਾਂਸਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਮੈਪਲ ਦੀ ਕਿਸੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪ੍ਰਜਾਤੀ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ, ਇੱਕ ਉੱਚ ਸ਼ੈਲੀ ਵਾਲੇ ਗਿਆਰਾਂ-ਪੁਆਇੰਟਡ ਮੈਪਲ ਲੀਫ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਾ ਹੈ।&lt;ref name=&quot;:0&quot;/&gt; ਮੈਪਲ ਲੀਫ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਦੀ ਪਹਿਲਾਂ ਅਧਿਕਾਰਤ ਵਰਤੋਂ ਅਕਸਰ 30 ਤੋਂ ਵੱਧ ਪੁਆਇੰਟਾਂ ਅਤੇ ਇੱਕ ਛੋਟੇ ਸਟੈਮ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਇੱਕ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਇੱਕ ਆਮ ਮੈਪਲ ਪੱਤਾ ਹੈ ਜੋ ਕੈਨੇਡਾ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਮੈਪਲ ਟ੍ਰੀ ਦੀਆਂ ਦਸ ਕਿਸਮਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ - ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਇੱਕ ਪ੍ਰਜਾਤੀ ਹਰ ਸੂਬੇ ਵਿੱਚ ਮੂਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵਧਦੀ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.mapleleavesforever.com/default.asp|title=Maple Leaves Forever&lt;!-- Bot generated title --&gt;|archive-url=https://web.archive.org/web/20091125220137/http://www.mapleleavesforever.com/default.asp|archive-date=Nov 25, 2009}}&lt;/ref&gt; ਮੈਪਲ ਲੀਫ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਝੰਡੇ 'ਤੇ ਅਤੇ ਫੈਡਰਲ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਸ਼ਬਦ ਚਿੰਨ੍ਹ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ, ਇਸ ਦੀਆਂ ਵੈੱਬਸਾਈਟਾਂ 'ਤੇ ਇੱਕ ਸ਼ਖਸੀਅਤ ਅਤੇ ਪਛਾਣਕਰਤਾ ਵਜੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਮੈਪਲ ਲੀਫ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕੈਨੇਡੀਅਨ-ਅਧਾਰਤ ਕੰਪਨੀਆਂ (ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦੀਆਂ ਕੈਨੇਡੀਅਨ [[ਸਹਾਇਕ ਕੰਪਨੀ|ਸਹਾਇਕ]] ਕੰਪਨੀਆਂ ਅਤੇ ਛੋਟੇ ਸਥਾਨਕ ਕਾਰੋਬਾਰਾਂ ਸਮੇਤ) ਅਤੇ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਸਪੋਰਟਸ ਟੀਮਾਂ ਦੇ ਲੋਗੋ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਦਾਹਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ [[ਏਅਰ ਕੈਨੇਡਾ]],&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.aircanada.com/ch/en/aco/home/legal/trademarks.html|title=Trademarks|website=www.aircanada.com|publisher=Air Canada|language=en-CH|access-date=2020-10-13}}&lt;/ref&gt; ਜਨਰਲ ਮੋਟਰਜ਼ ਕੈਨੇਡਾ, ਟੋਰਾਂਟੋ ਮੈਪਲ ਲੀਫਜ਼ ਅਤੇ ਵਿਨੀਪੈਗ ਜੇਟਸ NHL ਫਰੈਂਚਾਇਜ਼ੀ, ਟੋਰਾਂਟੋ ਬਲੂ ਜੇਜ਼ ਐਮਐਲਬੀ ਫਰੈਂਚਾਇਜ਼ੀ ਅਤੇ ਟੋਰਾਂਟੋ ਐਫਸੀ ਸੌਕਰ ਕਲੱਬ। ਕਈ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਚੇਨਾਂ (ਉਦਾਹਰਨ ਲਈ McDonald's Canada, Wendy's Canada) ਕਿਊਬਿਕ ਦੇ &lt;nowiki&gt;&lt;i id=&quot;mwWw&quot;&gt;ਸਰਕਾਰੀ ਭਾਸ਼ਾ ਐਕਟ&lt;/i&gt;&lt;/nowiki&gt; (ਕਿਉਂਕਿ ਫ੍ਰੈਂਚ ਭਾਸ਼ਾ ਇਸ ਵਿਰਾਮ ਚਿੰਨ੍ਹ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀ) ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਦੇਸ਼ ਭਰ ਵਿੱਚ ਇਕਸਾਰ ਬ੍ਰਾਂਡਿੰਗ ਰੱਖਣ ਲਈ, ਆਪਣੀ ਕੰਪਨੀ ਦੇ ਲੋਗੋ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸੰਪੱਤੀ ਵਾਲੇ ਅਪੋਸਟ੍ਰੋਫੀ ਦੀ ਥਾਂ 'ਤੇ ਮੈਪਲ ਲੀਫ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਮੈਪਲ ਲੀਫ ਨੂੰ ਕੈਨੇਡਾ ਵਿੱਚ ਉਤਪਾਦ ਲੇਬਲਾਂ 'ਤੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮਾਣੀਕਰਣ ਚਿੰਨ੍ਹ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, &quot; ਕੈਨੇਡਾ ਦੇ ਉਤਪਾਦ &quot; ਦੇ ਬਰਾਬਰ, ਜਿਸ ਲਈ ਕੈਨੇਡਾ ਵਿੱਚ ਉਤਪਾਦ ਦੀ ਕੁੱਲ ਸਿੱਧੀ ਲਾਗਤ ਦਾ 98% ਖਰਚ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।&lt;ref name=&quot;GnirssMade&quot;&gt;{{Cite book|title=Made in Canada, Eh?|last=Gnirss|first=Gary|date=September 2007|work=Food in Vancouver|publisher=Glacier Media|volume=67|location=Vancouver, British Columbia|page=24|issn=1188-9187|id={{ProQuest|224329565}}|issue=7}}&lt;templatestyles src=&quot;Module:Citation/CS1/styles.css&quot; /&gt;&lt;/ref&gt;

1979 ਤੋਂ, ਰਾਇਲ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਟਕਸਾਲ ਨੇ [[ਸੋਨਾ]], [[ਚਾਂਦੀ]], [[ਪਲੈਟੀਨਮ]], ਅਤੇ [[ਪੈਲੇਡੀਅਮ]] ਬੁਲਿਅਨ [[ਸਿੱਕਾ (ਪੈਸਾ)|ਸਿੱਕੇ]] ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਹਨ, ਜੋ ਅਧਿਕਾਰਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮੈਪਲ ਲੀਫਜ਼ ਵਜੋਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ [[ਰੇਖਾ ਗਣਿਤ|ਜਿਓਮੈਟ੍ਰਿਕ]] ਮੈਪਲ ਦੇ ਪੱਤਿਆਂ 'ਤੇ ਮੋਹਰ ਲੱਗੀ ਹੋਈ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.mint.ca/store/content/bullionProductDetails.jsp?itemId=prod1630042&amp;cat=Products&amp;nId=7400002&amp;parentnId=1300002&amp;nodeGroup=About+the+Mint|title=Gold Maple Leaf Bullion Coins {{!}} The Royal Canadian Mint|website=www.mint.ca|access-date=2020-10-13|archive-date=2020-11-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20201106151059/https://www.mint.ca/store/content/bullionProductDetails.jsp?itemId=prod1630042&amp;cat=Products&amp;nId=7400002&amp;parentnId=1300002&amp;nodeGroup=About+the+Mint|dead-url=yes}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.mint.ca/store/content/bullionProductDetails.jsp?itemId=prod1630032&amp;cat=Products&amp;nId=7400002&amp;parentnId=1300002&amp;nodeGroup=About+the+Mint|title=Silver Maple Leaf Bullion Coin {{!}} The Royal Canadian Mint|website=www.mint.ca|access-date=2020-10-13}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.mint.ca/store/content/bullionProductDetails.jsp?itemId=prod1660006&amp;cat=Products&amp;nId=7400002&amp;parentnId=1300002&amp;nodeGroup=About+the+Mint|title=Platinum Maple Leaf Bullion Coin {{!}} The Royal Canadian Mint|website=www.mint.ca|access-date=2020-10-13|archive-date=2020-11-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20201106055424/https://www.mint.ca/store/content/bullionProductDetails.jsp?itemId=prod1660006&amp;cat=Products&amp;nId=7400002&amp;parentnId=1300002&amp;nodeGroup=About+the+Mint|dead-url=yes}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.mint.ca/store/content/bullionProductDetails.jsp?itemId=prod2500601&amp;cat=Products&amp;nId=7400002&amp;parentnId=1300002&amp;nodeGroup=About+the+Mint|title=Palladium Maple Leaf Coin {{!}} The Royal Canadian Mint|website=www.mint.ca|access-date=2020-10-13|archive-date=2020-10-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20201014002814/https://www.mint.ca/store/content/bullionProductDetails.jsp?itemId=prod2500601&amp;cat=Products&amp;nId=7400002&amp;parentnId=1300002&amp;nodeGroup=About+the+Mint|dead-url=yes}}&lt;/ref&gt; ਟ੍ਰਾਂਸ ਕੈਨੇਡਾ ਹਾਈਵੇ ਇੱਕ ਹਰੇ ਮੈਪਲ ਪੱਤੇ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਾ ਹੈ।

== ਹੋਰ ਵਰਤੋਂ ==
[[ਤਸਵੀਰ:Chehalis_Washington_The_Maple_Leaf_City.jpg|thumb| ਮੇਪਲ ਪੱਤੇ ਦੀ ਸ਼ਕਲ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਚੇਹਾਲਿਸ ਨਦੀ, ਸਹਾਇਕ ਨਦੀਆਂ ਅਤੇ ਖੇਤਰ ਦੇ ਰੇਲਮਾਰਗ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਨਕਸ਼ਾ]]
ਇਤਾਲਵੀ ਸ਼ਹਿਰ ਕੈਂਪੋਬਾਸੋ ਨੂੰ &quot;ਕੈਨੇਡਾ ਸਿਟੀ&quot; ਜਾਂ ਇੱਕ ਮਾਮੂਲੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ &quot;ਮੈਪਲ ਲੀਫ ਸਿਟੀ&quot; ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਕਿਉਂਕਿ [[ਦੂਜੀ ਸੰਸਾਰ ਜੰਗ|ਦੂਜੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ]] ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਫੌਜਾਂ ਨੇ ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ 'ਤੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਜਰਮਨਾਂ ਤੋਂ ਆਜ਼ਾਦ ਕਰਵਾਇਆ ਸੀ।&lt;ref&gt;{{Cite book|url=https://www.worldcat.org/oclc/163697491|title=Hell &amp; high water : Canada and the Italian campaign|last=Goddard, Lance.|date=2007|publisher=Dundurn Group|isbn=978-1-55002-728-0|location=Toronto|page=75|oclc=163697491}}&lt;/ref&gt; ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਮੈਪਲ ਹਨ ਜੋ ਗਲੀਆਂ ਵਿਚ ਵੀ ਲੱਭੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ.

ਅਮਰੀਕੀ ਸ਼ਹਿਰ ਕਾਰਥੇਜ, ਮਿਸੂਰੀ, ਨੂੰ &quot;ਅਮਰੀਕਾ ਦਾ ਮੈਪਲ ਲੀਫ ਸਿਟੀ&quot; ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.legendsofamerica.com/mo-carthage/|title=Carthage, Missouri – America’s Maple Leaf City|last=|first=|date=|website=Legends of America|publisher=|location=|language=|access-date=December 27, 2020|quote=}}&lt;/ref&gt;

ਚਹਿਲਿਸ ਸ਼ਹਿਰ, ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ ਨੂੰ &quot;ਮੈਪਲ-ਲੀਫ ਸਿਟੀ&quot; ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://access.bl.uk/item/pdf/lsidyv37008fd3|title=The Evergreen State Souvenir by J.O. Hestwood, Chicago: W.B. Conkey Co., 1893, p.38|access-date=2020-10-13|archive-date=2018-02-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20180203170716/http://access.bl.uk/item/pdf/lsidyv37008fd3|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

ਗੋਸ਼ੇਨ, ਇੰਡੀਆਨਾ ਵਿੱਚ ਗੋਸ਼ੇਨ ਕਾਲਜ ਦਾ ਮਾਸਕੋਟ ਮੈਪਲ ਲੀਫ ਹੈ ਅਤੇ ਗੋਸ਼ੇਨ ਕਾਲਜ ਸਪੋਰਟਸ ਟੀਮਾਂ ਦਾ ਉਪਨਾਮ ਮੈਪਲ ਲੀਫ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://goleafs.net/|title=Goshen College - Official Athletics Website|website=Goshen College}}&lt;/ref&gt;

ਇਸ ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ [[ਪਾਕਿਸਤਾਨ|ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ]] ਸੂਬੇ [[ਅਜ਼ਾਦ ਕਸ਼ਮੀਰ|ਆਜ਼ਾਦ ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ]] ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਕ 'ਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਚਿੰਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਵਜੋਂ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਸਹੀ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਅਸਲ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਚਿੰਨ੍ਹ ਇੱਕ ਚਿਨਾਰ ਪੱਤਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ''ਚਿਨਾਰ'' ਓਰੀਐਂਟਲ ਪਲੇਨ ( ''ਪਲਾਟਨਸ ਓਰੀਐਂਟਲਿਸ'' ) ਲਈ ਫ਼ਾਰਸੀ/ਤੁਰਕੀ/ਉਰਦੂ ਨਾਮ ਹੈ, ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਚੌੜਾ ਪੱਤਾ ਵਾਲਾ ਦਰਖਤ।

[[ਇਸਤੋਨੀਆ|ਐਸਟੋਨੀਆ]] ਅਤੇ [[ਲਿਥੁਆਨੀਆ]] ਵਿੱਚ, ਭੋਲੇ-ਭਾਲੇ ਡ੍ਰਾਈਵਰਾਂ ਨੂੰ ਵਾਹਨ 'ਤੇ ਇੱਕ ਹਰੇ ਰੰਗ ਦੇ ਮੈਪਲ ਪੱਤੇ ਦਾ ਚਿੰਨ੍ਹ ਦਿਸਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਕੁਝ ਹੋਰ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ P-ਪਲੇਟ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.riigiteataja.ee/ert/act.jsp?id=13305765|title=Liikluseeskiri|date=25 April 2010|website=Elektrooniline Riigi Teataja|publisher=Government of Estonia|location=Estonia|language=et|access-date=9 July 2010}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.regitra.lt/uploads/documents/2013_Eng_KET.pdf|title=Road traffic rules|archive-url=https://web.archive.org/web/20130903045651/http://www.regitra.lt/uploads/documents/2013_Eng_KET.pdf|archive-date=2013-09-03}}&lt;/ref&gt;

ਮੈਪਲ ਪੱਤਾ [[ਫ਼ਿਨਲੈਂਡ|ਫਿਨਲੈਂਡ]] ਦੇ ਸੰਮਤੀ ਦੇ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੇ ਕੋਟ 'ਤੇ ਵੀ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

== ਹਵਾਲੇ ==
{{ਹਵਾਲੇ}}

== ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ ==

[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੱਤੇ]]</text>
      <sha1>hmby3cefj8cde1x8pa7vw571bpj3knm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਮੱਟੂ ਪੋਂਗਲ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>161970</id>
    <revision>
      <id>845197</id>
      <parentid>754941</parentid>
      <timestamp>2026-08-27T14:28:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>37445</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 3 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>845197</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17220" sha1="rfjqahxc4uz5qisan8h5mu8ivv49rge" xml:space="preserve">{{Infobox holiday|
| holiday_name  = ਮੱਟੂ ਪੋਂਗਲ&lt;br&gt;{{lang|ta|மாட்டுப் பொங்கல்}}
| image         = 
| caption       = 
| observedby    = [[ਤਾਮਿਲ ਲੋਕ]]
| date          = [[ਤਾਮਿਲ ਕੈਲੰਡਰ]] ਵਿੱਚ ਥਾਈ ਮਹੀਨੇ ਦਾ ਦੂਜਾ ਦਿਨ
| celebrations  = ਦਾਵਤ
| longtype      = ਤਾਮਿਲ ਤਿਉਹਾਰ
| significance  = ਪਸ਼ੂ ਪਾਲਣ ਅਤੇ ਪਸ਼ੂ ਪਾਲਣ ਲਈ ਧੰਨਵਾਦ
| type          = 
}}
'''ਮੱਟੂ ਪੋਂਗਲ''' ( {{Lang-ta|மாட்டுப் பொங்கல்/பட்டிப் பொங்கல்}}   ਚਾਰ ਦਿਨਾਂ [[ਪੋਂਗਲ (ਤਿਉਹਾਰ)|ਪੋਂਗਲ]] ਤਿਉਹਾਰ ਦਾ ਤੀਜਾ ਦਿਨ ਹੈ। ਗ੍ਰੇਗੋਰੀਅਨ ਕੈਲੰਡਰ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਇਹ 16 ਜਨਵਰੀ ਨੂੰ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਤਿਉਹਾਰ ਦਾ ਨਾਮ [[ਤਮਿਲ਼ ਨਾਡੂ|ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ]] ਲਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਹੋਰ ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤੀ ਰਾਜਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ [[ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼]] ਅਤੇ [[ਕਰਨਾਟਕ]] ਵਿੱਚ ਵੀ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮਕਰ ਸੰਕ੍ਰਾਂਤੀ ਇੱਕ ਤਿਉਹਾਰ ਹੈ ਜੋ [[ਧਨੂ ਰਾਸ਼ੀ|ਧਨੁ]] ਰਾਸ਼ੀ ਤੋਂ [[ਮਕਰ|ਮਕਰ ਰਾਸ਼ੀ]] ਤੱਕ [[ਸੂਰਜ]] ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਪਤਨ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਤਮਿਲ ਕੈਲੰਡਰ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ 14 ਜਨਵਰੀ ਨੂੰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।

ਤਾਮਿਲ ਵਿੱਚ, &quot;ਮੱਟੂ&quot; ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਅਰਥ ਬਲਦ ਹੈ ਅਤੇ ਪੋਂਗਲ ਦਾ ਇਹ ਦਿਨ ਪਸ਼ੂਆਂ ਦੇ ਜਸ਼ਨ ਲਈ ਹੈ, ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬਲਦ ਜੋ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਖੇਤਾਂ ਵਿੱਚ ਫਸਲਾਂ ਉਗਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਨ ਲਈ ਸਖ਼ਤ ਮਿਹਨਤ ਕਰਕੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਅਗਲੇ ਦਿਨ, 15 ਜਨਵਰੀ ਨੂੰ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। . ਇਹ ਤਿਉਹਾਰ [[ਸ੍ਰੀਲੰਕਾ|ਸ਼੍ਰੀਲੰਕਾ]] ਦੀ ਨਸਲੀ ਤਮਿਲ ਆਬਾਦੀ ਦੁਆਰਾ ਵੀ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।&lt;ref name=&quot;Tourist&quot;&gt;{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=nGxbJqdEQrwC&amp;q=mattu+pongal&amp;pg=PA9|title=Tourist Guide to Tamil Nadu|publisher=Sura Books|year=2010|isbn=978-81-7478-177-2|page=9|access-date=31 December 2009}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Bhalla&quot;&gt;{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=WORYY5Vl0ygC&amp;q=Mattu+Pongal&amp;pg=PA16|title=Let's Know Festivals of India|last=Bhalla|first=Kartar Singh|work=Pongal|publisher=Star Publications|year=2005|isbn=81-7650-165-4|page=16|access-date=31 December 2009}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;mattu&quot;&gt;{{Cite web |title=Mattu Pongal |url=http://www.pongalfestival.org/mattu-pongal.html |access-date=26 December 2009 |archive-date=13 ਜਨਵਰੀ 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100113130206/http://www.pongalfestival.org/mattu-pongal.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;mean&quot;&gt;{{Cite web |title=Pongal: Meaning &amp; Significance |url=http://www.pongalfestival.org/meaning-significance.html |access-date=26 December 2009 |archive-date=3 ਜਨਵਰੀ 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100103033607/http://www.pongalfestival.org/meaning-significance.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Verma&quot;&gt;{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=z4gzFFLdBoYC&amp;q=mattu+pongal&amp;pg=PA75|title=Fasts and festivals of India|last=Verma|first=Manish|work=Pongal|publisher=Diamond Pocket Books (P) Ltd.|year=2000|isbn=81-7182-076-X|pages=74–75}}&lt;/ref&gt;

ਤਿਉਹਾਰ ਦਾ ਦਿਨ ਵੀ ਇੱਕ ਖਾਸ ਮੌਕਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਜ਼ਿਮੀਂਦਾਰ ਅਤੇ ਕਿਸਾਨ, ਅਮੀਰ ਅਤੇ ਗਰੀਬ, ਬੁੱਢੇ ਅਤੇ ਨੌਜਵਾਨ ਸਾਰੇ ਜਾਤ-ਪਾਤ ਅਤੇ ਨਸਲ ਦੇ ਬੰਦੋਬਸਤ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਭੋਜਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਹ ਤਿਉਹਾਰ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਮੌਕਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਖੇਤਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਤਾਜ਼ੀ ਫ਼ਸਲ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਅਤੇ ਮਿਠਾਈਆਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਭਾਈਚਾਰੇ ਨਾਲ, ਸਗੋਂ ਜਾਨਵਰਾਂ ਅਤੇ ਪੰਛੀਆਂ ਨਾਲ ਵੀ ਸਾਂਝਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਮੌਸਮ ਦੀ ਤਬਦੀਲੀ ਨੂੰ ਵੀ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ।&lt;ref name=&quot;mattu2&quot;&gt;{{Cite web |title=Mattu Pongal |url=http://www.pongalfestival.org/mattu-pongal.html |access-date=26 December 2009 |archive-date=13 ਜਨਵਰੀ 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100113130206/http://www.pongalfestival.org/mattu-pongal.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Verma2&quot;&gt;{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=z4gzFFLdBoYC&amp;q=mattu+pongal&amp;pg=PA75|title=Fasts and festivals of India|last=Verma|first=Manish|work=Pongal|publisher=Diamond Pocket Books (P) Ltd.|year=2000|isbn=81-7182-076-X|pages=74–75}}&lt;/ref&gt;

== ਨਾਮ ਅਤੇ ਦੰਤਕਥਾ ==
ਮੱਟੂ ਪੋਂਗਲ ਦੋ ਤਾਮਿਲ ਸ਼ਬਦਾਂ ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਹੈ; &quot;ਮੱਟੂ&quot;, ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ 'ਬਲਦ', ਅਤੇ &quot;ਪੋਂਗਲ&quot;, ਦਾ ਸ਼ਾਬਦਿਕ ਅਰਥ ਹੈ 'ਉਬਲੇ ਹੋਏ ਚਾਵਲ' (ਇੱਕ ਚੌਲ ਅਤੇ ਦਾਲ ਪਕਵਾਨ) ਪਰ ਅਲੰਕਾਰਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ।&lt;ref name=&quot;journal&quot;&gt;{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=Q-cKAAAAIAAJ&amp;q=Mattu+Pongal|title=Journal of social research, Volume 11|work=Mattu pongal|publisher=Council of Social and Cultural Research, Bihar, Ranchi University. Dept. of Anthropology, Ranchi, India (City) University Dept. of Anthropology|year=1968|pages=152–153|access-date=26 December 2009}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Wilson&quot;&gt;{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=0P5DAAAAYAAJ&amp;q=Mattu+Pongal&amp;pg=PA172|title=Essays and lectures on the religions of the Hindus, Volume 2|last=Wilson|first=Horace Hayman|last2=Reinhold Rost|work=Mattu Pongal|publisher=Trüber &amp; Co|year=1862|pages=170–173|author-link2=Reinhold Rost|access-date=26 December 2009}}&lt;/ref&gt;ਪੋਂਗਲ ਦਾ ਤਿਉਹਾਰ &quot;ਜਣਨ ਸ਼ਕਤੀ ਅਤੇ ਨਵੀਨੀਕਰਨ&quot; ਦੇ ਜਸ਼ਨ ਨੂੰ ਵੀ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮਾਨਸੂਨ ਦੇ ਮੌਸਮ ਦੇ ਅੰਤ ਅਤੇ ਚੌਲਾਂ (ਝੋਨੇ) ਦੀ ਫਸਲ ਦੀ ਕਟਾਈ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਤਿੰਨ ਦਿਨ ਜਾਂ ਚਾਰ ਦਿਨਾਂ ਲਈ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।&lt;ref name=&quot;Bartock&quot;&gt;{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=2quHoPeIL_AC&amp;q=mattu+pongal&amp;pg=PT18|title=South India|last=Bartok|first=Mira|last2=Esther Grisham|last3=Christine Ronan|work=Fesivals|publisher=Good Year Books|year=1997|isbn=0-673-36359-7|page=18|access-date=1 January 2010}}&lt;/ref&gt;

ਮੱਟੂ ਪੋਂਗਲ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਇੱਕ ਕਥਾ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਦੇਵਤਾ [[ਸ਼ਿਵ]] ਨੇ ਆਪਣਾ ਬਲਦ ਨੰਦੀ (ਸ਼ਿਵ ਦਾ ਪਹਾੜ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਦਰਵਾਜ਼ਾ) ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਸੰਦੇਸ਼ ਦੇਣ ਲਈ ਸਵਰਗ ਤੋਂ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਭੇਜਿਆ ਕਿ ਉਹ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਤੇਲ ਦਾ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨ ਅਤੇ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਾਰ ਖਾਣਾ ਖਾਣ। . ਇਸ ਦੀ ਬਜਾਏ, ਨੰਦੀ ਨੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਾਰ ਤੇਲ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨ ਅਤੇ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਖਾਣ ਦੀ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ। ਭੋਜਨ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਇਸ ਸਲਾਹ ਤੋਂ ਸ਼ਿਵ ਨਾਰਾਜ਼ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ ਆ ਕੇ, ਨੰਦੀ ਨੂੰ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਸਥਾਈ ਤੌਰ 'ਤੇ ਰਹਿਣ ਲਈ ਅਤੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਖਾਣ ਲਈ ਲੋੜੀਂਦੀ ਵਾਧੂ ਖੁਰਾਕੀ ਫਸਲਾਂ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਵਿਚ ਮਦਦ ਕਰਨ ਲਈ ਭਜਾ ਦਿੱਤਾ।&lt;ref name=&quot;Bhalla2&quot;&gt;{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=WORYY5Vl0ygC&amp;q=Mattu+Pongal&amp;pg=PA16|title=Let's Know Festivals of India|last=Bhalla|first=Kartar Singh|work=Pongal|publisher=Star Publications|year=2005|isbn=81-7650-165-4|page=16|access-date=31 December 2009}}&lt;/ref&gt;

== ਜਲੀਕੱਟੂ ==
[[ਤਸਵੀਰ:Bullriding-India-PONGAL_festival-Tamiword25.jpg|right|thumb|250x250px|[[ਜਲੀਕੱਟੂ]] - ਮੱਟੂ ਪੋਂਗਲ ਦੇ ਜਸ਼ਨ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਇੱਕ ਬਲਦ ਸਵਾਰੀ ਪਿੰਡ ਦੀ ਖੇਡ]]
[[ਜਲੀਕੱਟੂ]] (ਬੁੱਲ {{Literal translation}} ਗਲੇ ਲਗਾਉਣਾ) ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਮੱਟੂ ਪੋਂਗਲ ਦੇ ਜਸ਼ਨਾਂ ਦੀ ਦੁਪਹਿਰ ਜਾਂ ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਆਯੋਜਿਤ ਇੱਕ ਬਲਦ ਟੇਮਿੰਗ ਪਿੰਡ ਦੀ ਖੇਡ ਸੀ। ਇਹ ਖੇਡ ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਦੇ ਦੱਖਣੀ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ [[ਮਦੁਰਈ|ਮਦੁਰਾਈ]], [[ਤਿਰੁਚਿਰਪੱਲੀ|ਤਿਰੂਚਿਰਾਪੱਲੀ]] ਅਤੇ ਤੰਜਾਵੁਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੀ। ਇਸ ਦਿਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਬਲਦਾਂ ਦੀ ਦਿਨ-ਰਾਤ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ ਅਤੇ ਚਾਰੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਿੰਗਾਂ ਨੂੰ ਸਿੱਕਿਆਂ ਜਾਂ ਨੋਟਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪੈਸਿਆਂ ਦੇ ਬੰਡਲਾਂ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਨੌਜਵਾਨ ਮੁੰਡਿਆਂ ਨੇ ਅਜਿਹੇ ਬਲਦਾਂ ਦਾ ਪਿੱਛਾ ਕੀਤਾ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲੱਤ ਮਾਰੀ ਅਤੇ ਸਿੰਗ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹੇ ਹੋਏ ਪੈਸੇ ਵਾਪਸ ਲੈ ਲਏ। ਜੇ ਉਹ ਅਸਫਲ ਹੋ ਗਏ ਤਾਂ ਬਲਦ ਭੱਜ ਗਏ ਅਤੇ ਅਗਲੀ ਸਵੇਰ ਹੀ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੇ। ਪਰ ਇਹ ਖੇਡ ਦਾ ਇੱਕ ਹਲਕਾ ਰੂਪ ਸੀ ਜੋ 500 ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਦੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।&lt;ref name=&quot;Tourist2&quot;&gt;{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=nGxbJqdEQrwC&amp;q=mattu+pongal&amp;pg=PA9|title=Tourist Guide to Tamil Nadu|publisher=Sura Books|year=2010|isbn=978-81-7478-177-2|page=9|access-date=31 December 2009}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Bhalla3&quot;&gt;{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=WORYY5Vl0ygC&amp;q=Mattu+Pongal&amp;pg=PA16|title=Let's Know Festivals of India|last=Bhalla|first=Kartar Singh|work=Pongal|publisher=Star Publications|year=2005|isbn=81-7650-165-4|page=16|access-date=31 December 2009}}&lt;/ref&gt; ਇਹ ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਖੇਡ ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਵਿੱਚ ਨਾਇਕ ਸ਼ਾਸਨ ਦੌਰਾਨ ਬਦਲ ਗਈ ਇੱਕ ਨੁਕਸਾਨਦੇਹ ਬਲਦ ਦਾ ਪਿੱਛਾ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਖੇਡ ਤੋਂ ਇਹ ਜਲੀਕੱਟੂ ਦੇ ਮੌਜੂਦਾ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਗਈ, ਜੋ ਕਿ ਇੱਕ ਖੂਨੀ ਬਲਦ-ਕੁਸ਼ਤੀ ਖੇਡ ਹੈ ਜੋ ਹੁਣ ਪੂਰੇ ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਦੇ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਮੱਟੂ ਪੋਂਗਲ ਮਨਾਉਣ ਲਈ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। .&lt;ref name=&quot;Hindu&quot;&gt;{{Cite web |date=17 January 2008 |title=Bull chasing, an ancient Tamil tradition |url=http://www.hinduonnet.com/2008/01/17/stories/2008011759090900.htm |url-status=deviated |archive-url=https://web.archive.org/web/20090110165403/http://www.hinduonnet.com/2008/01/17/stories/2008011759090900.htm |archive-date=10 January 2009 |access-date=1 January 2010 |website=The Hindu |archivedate=10 ਜਨਵਰੀ 2009 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090110165403/http://www.hinduonnet.com/2008/01/17/stories/2008011759090900.htm }}&lt;/ref&gt; ਜਲੀਕੱਟੂ, ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਦੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਖੇਡ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਵਿੱਚ [[ਨੀਲਗਿਰੀ ਦੀਆਂ ਪਹਾੜੀਆਂ|ਨੀਲਗਿਰੀਸ]] ਵਿੱਚ ਕਰਿਕੀਯੂਰ ਵਿਖੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਚੱਟਾਨਾਂ ਦੀਆਂ ਸਤਹਾਂ 'ਤੇ ਖੋਜੀਆਂ ਗਈਆਂ 'ਬਲਦ ਪਿੱਛਾ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਖੇਡ' ਦੀਆਂ ਚੱਟਾਨਾਂ ਦੀਆਂ ਪੇਂਟਿੰਗਾਂ ਤੋਂ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ 2,000 ਈਸਾ ਪੂਰਵ ਅਤੇ 1,500 ਈਸਾ ਪੂਰਵ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਹਨ&lt;ref name=&quot;Hindu&quot; /&gt;

== ਹੋਰ ਧਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਸਮਾਨਤਾਵਾਂ ==
ਹਿੰਦੂ ਮੌਸਮੀ ਤਿਉਹਾਰਾਂ ਦੇ ਆਯੋਜਨ ਵਿੱਚ ਸਮਾਨਤਾਵਾਂ 'ਤੇ ਅਧਿਐਨ, ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰਵ-ਇਤਿਹਾਸਕ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਯੂਰਪ ਵਿੱਚ ਈਸਾਈ ਧਰਮ ਦੇ ਨਾਲ, ਇਹ ਸੰਕੇਤ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਅਜਿਹੀਆਂ ਸਮਾਨਤਾਵਾਂ ਸੰਜੋਗ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ।&lt;ref name=&quot;Robertson&quot;&gt;{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=usGxKc9gMNwC&amp;q=Mattu+Pongal&amp;pg=PA178|title=Christianity and Mythology|last=Robertson|first=John M.|work=Christ and Krishna|publisher=Kessinger Publishing|year=2004|isbn=0-7661-8768-3|access-date=31 December 2009}}&lt;/ref&gt;ਸਰਦੀਆਂ ਦੇ ਸੰਕ੍ਰਾਂਤੀ ਦੋਹਾਂ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸੂਰਜ ਦੇ ਮਕਰ ਰਾਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਨ ਦੀ ਤਾਰੀਖ ਹੈ ਜੋ ਮਕਰ ਸੰਕ੍ਰਾਂਤੀ (ਉੱਤਰਾਯਣ ਭਾਵ ਉੱਤਰੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦੀ ਵਾਪਸੀ) ਨਾਲ ਮੇਲ ਖਾਂਦੀ ਹੈ, ਨਵੇਂ ਸਾਲ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਦਿਨ ਹਿੰਦੂਆਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਮਾਘ ਮਹੀਨੇ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਤਾਮਿਲ ਕੈਲੰਡਰ ਇਹ 21 ਦਸੰਬਰ ਪ੍ਰਤੀ ਈਸਾਈ ਤਾਰੀਖ ਨਾਲ ਮੇਲ ਖਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਬੱਕਰੀ ਦਾ ਚਿੰਨ੍ਹ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਹਿੰਦੂ ਕੈਲੰਡਰ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਮੱਧ ਜਨਵਰੀ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਮਕਰ ਸੰਕ੍ਰਾਂਤੀ ਹਿੰਦੂਆਂ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਦਿਨਾਂ ਲਈ ਮਨਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਮੱਟੂ ਪੋਂਗਲ (ਪਸ਼ੂਆਂ ਦਾ ਤਿਉਹਾਰ) ਦੇ ਨਾਲ ਸੂਰਜ ਦੇ ਮਕਰ ਰਾਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਣ ਤੋਂ ਅਗਲੇ ਦਿਨ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। (ਤਿਉਹਾਰ ਦੀਆਂ ਤਾਰੀਖਾਂ ਵਿੱਚ ਥੋੜਾ ਜਿਹਾ ਭਿੰਨਤਾ ਹੈ, ਸਾਲ ਦਰ ਸਾਲ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਮਕਰ ਸੰਕ੍ਰਾਂਤੀ ਨੂੰ ਮਨਾਉਣ ਦਾ ਸਾਰ ਹਿੰਦੂਆਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕੋ ਜਿਹਾ ਹੈ)। ਮੱਟੂ ਪੋਂਗਲ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਹਿੰਦੂਆਂ ਦੁਆਰਾ ਪਸ਼ੂਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ 17 ਜਨਵਰੀ ਨੂੰ ਰੋਮ ਵਿੱਚ ਸੇਂਟ ਐਂਥਨੀ ਦਿਵਸ ਵਜੋਂ ਆਯੋਜਿਤ [[ਕੈਥੋਲਿਕ ਗਿਰਜਾਘਰ|ਕੈਥੋਲਿਕ]] ਸਮਾਰੋਹ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਸਮਾਨਤਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਪਸ਼ੂਆਂ (ਗਾਂ, ਘੋੜੇ, ਬੱਕਰੀਆਂ, ਖੋਤੇ ਅਤੇ ਹੋਰ) ਨੂੰ ਅਸੀਸ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਵਿਲਸਨ ਨੇ ਰੂਪਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਮਾਨਤਾ ਦਿੱਤੀ ਹੈ:&lt;ref name=&quot;Robertson pp.178-179&quot;&gt;Robertson pp.178–179&lt;/ref&gt;

== ਹਵਾਲੇ ==
&lt;references /&gt;

[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਧਾਰਮਿਕ ਤਿਉਹਾਰ]]</text>
      <sha1>rfjqahxc4uz5qisan8h5mu8ivv49rge</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਸੋ ਲ੍ਹਾਮੋ ਝੀਲ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>167704</id>
    <revision>
      <id>845215</id>
      <parentid>742788</parentid>
      <timestamp>2026-08-27T22:03:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>37445</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>845215</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5450" sha1="t8ql3ktc88uz6kr75wl8z5drrvhffjs" xml:space="preserve">
{{Infobox body of water
| name               = ਸੋ ਲ੍ਹਾਮੋ  ਝੀਲ
| image              = Hooker_Himalayan.jpg
| caption            = ਤਿੱਬਤ ਅਤੇ ਸੋ ਲ੍ਹਾਮੋ  ਝੀਲ [[ਡੋਂਗਖਾ ਲਾ|ਡੋਨਕੀਆ ਪਾਸ]] ਦੇ ਸਿਖਰ ਤੋਂ ਉੱਤਰ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਦੇਖਦੇ ਹੋਏ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ [[ਜੋਸਫ਼ ਡਾਲਟਨ ਹੂਕਰ]] ਦੇ ''ਹਿਮਾਲੀਅਨ ਜਰਨਲਜ਼'' ਵਿੱਚ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
| alt                = ਡੋਂਗਖਾ ਲਾ ਪਾਸ ਦੇ ਸਿਖਰ ਤੋਂ ਤਿੱਬਤ ਅਤੇ ਤਸੋ ਲਹਾਮੋ ਝੀਲ
| image_bathymetry   = 
| caption_bathymetry = 
| location           = [[ਉੱਤਰੀ ਸਿੱਕਮ]], [[ਸਿੱਕਮ]], [[ਭਾਰਤ]]
| coordinates        = {{coord|28.0091|88.7553|region:IN_type:waterbody|display=inline,title}}
| type               = 
| inflow             = Glacial
| outflow            = 
| catchment          = 
| basin_countries    = ਭਾਰਤ
| length             = 
| width              = 
| area               = 
| depth              = 
| max-depth          = {{convert|5.5|m|ft|abbr=on}}
| volume             = 
| residence_time     = 
| shore              = 
| elevation          = {{convert|6210|m|ft|abbr=on}}
| islands            = 
| cities             = 
}}
[[Category:Articles using infobox body of water without image bathymetry]]

'''ਤਸੋ ਲਹਾਮੋ ਝੀਲ''' ਦੁਨੀਆ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀਆਂ ਝੀਲਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ, ਜੋ {{Convert|6200|m|abbr=on}} ਦੀ ਉਚਾਈ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। । &lt;ref&gt;Highest Lakes Researching the highest lakes in the world |http://highestlakes.com/list.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230515094459/http://highestlakes.com/list.html |date=2023-05-15 }}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;National Wetland Atlas&quot;&gt;{{Cite journal|last=Romshoo, Shakil|last2=Panigrahy, S.|last3=Patel, J. G.|last4=Parihar, J. S.|year=2012|title=High Altitude Lakes of India|url=https://www.researchgate.net/publication/277143410|journal=National Wetland Inventory and Assessment (NWIA) Atlas}}&lt;/ref&gt; ਇਹ ਮਾਂਗਨ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ, [[ਸਿੱਕਮ]], [[ਭਾਰਤ]] ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ {{Convert|4|km|mi|abbr=on}} ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ ਚੀਨ ਦੇ ਨਾਲ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਰਹੱਦ ਦੇ ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ। ਇਹ ਜ਼ੇਮੂ ਗਲੇਸ਼ੀਅਰ, ਕਾਂਗਟਸੇ ਗਲੇਸ਼ੀਅਰ ਜਾਂ ਪੌਹੁਨਰੀ ਗਲੇਸ਼ੀਅਰ ਦੇ ਪਾਣੀ ਦੁਆਰਾ ਖੁਆਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਤੀਸਤਾ ਨਦੀ ਦਾ ਸਰੋਤ ਹੈ।

ਜੋਸਫ਼ ਡਾਲਟਨ ਹੂਕਰ ਨੇ ਝੀਲ ਨੂੰ '''ਚੋਲਾਮੂ ਝੀਲ''' ਕਿਹਾ। &lt;ref name=&quot;Hooker&quot;&gt;{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=KHYOAAAAQAAJ&amp;pg=PA125|title=Himalayan journals: or, Notes of a naturalist in Bengal, the Sikkim and Nepal Himalayas, The Khasia Mountains etc.|last=Hooker|first=Joseph Dalton|publisher=John Murray, Albemarle Street|year=1854|location=London, England|page=125|author-link=Joseph Dalton Hooker|access-date=2009-11-28}}&lt;/ref&gt; ਇਸ ਦੇ ਨਾਮ ਦੀ ਸਪੈਲਿੰਗ '''ਛੋ ਲਹਮੋ''' &lt;ref name=&quot;Das&quot;&gt;{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=Xnw-2sU1KMoC&amp;pg=PA38|title=Sikkim : A Traveller's Guide|last=Das|first=Sujoy|last2=Roy, Anuradha|date=2002|publisher=Sangam Books Ltd|isbn=978-81-7824-008-4|location=New Delhi, [[India]]|page=38|access-date=2009-11-27}}&lt;/ref&gt; ਅਤੇ '''ਚੋਲਾਮੂ ਝੀਲ''' ਵੀ ਹੈ। &lt;ref name=&quot;Bisht&quot;&gt;{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=aHnK8W5FwYoC&amp;pg=PA18|title=International Encyclopaedia of Himalayas (5 Vols.)|last=Bisht|first=Ramesh Chandra|date=2008|publisher=Mittal Publication|isbn=978-81-8324-265-3|location=New Delhi, [[India]]|page=18|access-date=2009-11-28}}&lt;/ref&gt;

== ਭੂਗੋਲ ==
ਤਸੋ ਲਹਾਮੋ ਝੀਲ [[ਤਿੱਬਤੀ ਪਠਾਰ]] ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਉੱਚੇ ਪਠਾਰ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ [[ਕੰਚਨਜੰਗਾ|ਕੰਗਚਨਜੰਗਾ]] ਰੇਂਜ ਦੇ ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਗਲੇਸ਼ੀਅਲ, ਤਾਜ਼ੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਝੀਲ ਹੈ। &lt;ref name=&quot;Negi&quot;&gt;{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=5YtUShKY8zcC&amp;pg=PA156|title=Himalayan Rivers, Lakes and Glaciers|last=Negi|first=S.S.|date=1 April 2002|publisher=Indus Publishing Company|isbn=978-81-85182-61-2|location=New Delhi, [[India]]|page=156|access-date=2009-11-27}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;Choudhury&quot;&gt;{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=W9EwNfXkxZwC|title=Sikkim: Geographical Perspectives|last=Choudhury|first=Maitreyee|publisher=Mittal Publication|year=2006|isbn=978-81-8324-158-8|location=New Delhi, India|page=10|access-date=2009-11-27}}&lt;/ref&gt;

[[ਗੁਰੂਡੋਂਗਮਾਰ ਝੀਲ]] ਕੁਝ {{Convert|5|km|abbr=on}} ਸਥਿਤ ਹੈ ਪੱਛਮ ਵੱਲ.

== ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ ==

* [[ਤਿਲੀਚੋ ਝੀਲ]]
* [[ਸੋਂਗਮੋ ਝੀਲ]]
* [[ਖੇਚਿਓਪਾਲਰੀ ਝੀਲ]]

== ਹਵਾਲੇ ==
{{Reflist}}
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿੱਕਮ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ]]</text>
      <sha1>t8ql3ktc88uz6kr75wl8z5drrvhffjs</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਰੁਤੁਲ ਭਾਸ਼ਾ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>189797</id>
    <revision>
      <id>845199</id>
      <parentid>769478</parentid>
      <timestamp>2026-08-27T15:50:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>37445</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>845199</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2663" sha1="nq3f1f40e55pgp0nzp7izixl1yinde4" xml:space="preserve">{{distinguish|ਰੁਤੁਲੀ}}
'''ਰੁਤੁਲ'''&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Makhmudova |first1=Svetlana |title=Морфология Рутульского языка |url=https://elibrary.ru/item.asp?id=35016178 |website=elibrary.ru}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |author1=Svetlana Makhmudova |title=Морфология рутульского языка |url=https://www.academia.edu/81032697 |website=www.academia.edu |location=Moscow |pages=202 |date=2001}}&lt;/ref&gt; ਜਾਂ '''ਰੂਤੁਲੀਅਨ''' ਇੱਕ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ ਜੋ ਰੁਤੁਲ ਲੋਕ ਬੋਲਦੇ ਹਨ, ਜੋ [[ਦਾਗਿਸਤਾਨ|ਦਾਗਸਤਾਨ]] ([[ਰੂਸ]] ਅਤੇ [[ਅਜ਼ਰਬਾਈਜਾਨ]] ਦੇ ਕੁਝ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Makhmudova |first=Svetlana |title=Морфология Рутульского языка |url=https://elibrary.ru/item.asp?id=35016178 |website=elibrary.ru}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Svetlana Makhmudova |date=2001 |title=Морфология рутульского языка |url=https://www.academia.edu/81032697 |website=www.academia.edu |pages=202 |location=Moscow}}&lt;/ref&gt; ਇਹ ਦਾਗਸਤਾਨ (2010 ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ) ਵਿੱਚ 30,000 ਲੋਕਾਂ'ਚ ਬੋਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਅਜ਼ਰਬਾਈਜਾਨ ਦੇ ਵਿੱਚ 17,000 (ਕੋਈ ਤਾਰੀਖ ਨਹੀਂ)।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Информационные материалы об окончательных итогах Всероссийской переписи населения 2010 года |url=http://www.gks.ru/free_doc/new_site/population/demo/per-itog/tab6.xls |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20211006173252/http://www.gks.ru/free_doc/new_site/population/demo/per-itog/tab6.xls |archive-date=2021-10-06 |access-date=2014-08-07}}&lt;/ref&gt; ਰੁਤੁਲ ਸ਼ਬਦ ਇੱਕ ਦਾਗੇਸਤਾਨੀ ਪਿੰਡ ਦੇ ਨਾਮ ਤੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਇਸ ਭਾਸ਼ਾ ਨੂੰ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਜ਼ਿਅਦੇ ਵਿੱਚ ਹਨ।&lt;ref name=&quot;rutetheo&quot;&gt;{{In lang|ru}} [http://etheo.h10.ru/rutu01.htm ETHEO: Rutul Language] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070927225750/http://etheo.h10.ru/rutu01.htm |date=2007-09-27 }}&lt;/ref&gt;{{Full citation needed|date=January 2010}}

==ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ==
*[[ਰੁਤੁਲ ਲੋਕ]]

==ਹਵਾਲੇ==
{{Reflist}}

[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰੂਸ ਦੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਆਜ਼ਰਬਾਈਜਾਨ ਦੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ]]</text>
      <sha1>nq3f1f40e55pgp0nzp7izixl1yinde4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਸੀਮਾ ਕੋਹਲੀ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>190215</id>
    <revision>
      <id>845213</id>
      <parentid>770952</parentid>
      <timestamp>2026-08-27T21:24:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>37445</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>845213</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9430" sha1="dac448pdq4by38ygdctet7ofyjvet9i" xml:space="preserve"> 
{| class=&quot;infobox biography vcard&quot;
! colspan=&quot;2&quot; class=&quot;infobox-above&quot; style=&quot;font-size:125%;&quot; |&lt;div class=&quot;fn&quot;&gt;ਸੀਮਾ ਕੋਹਲੀ&lt;/div&gt;
|- class=&quot;mw-file-element&quot; data-file-height=&quot;2616&quot; data-file-type=&quot;bitmap&quot; data-file-width=&quot;2538&quot; decoding=&quot;async&quot; height=&quot;227&quot; resource=&quot;./File:Seema_Kohli.jpg&quot; src=&quot;//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/c1/Seema_Kohli.jpg/220px-Seema_Kohli.jpg&quot; srcset=&quot;//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/c1/Seema_Kohli.jpg/330px-Seema_Kohli.jpg 1.5x, //upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/c1/Seema_Kohli.jpg/440px-Seema_Kohli.jpg 2x&quot; width=&quot;220&quot;
| colspan=&quot;2&quot; class=&quot;infobox-image&quot; |[[File:Seema_Kohli.jpg|frameless]]&lt;/img&gt;
|-
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ
| class=&quot;infobox-data&quot; | 1960&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;nowiki&gt;&lt;/br&gt;&lt;/nowiki&gt;&lt;div class=&quot;birthplace&quot; style=&quot;display:inline&quot;&gt; ਦਿੱਲੀ&lt;/div&gt;
|-
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; | ਕੌਮੀਅਤ
| class=&quot;infobox-data category&quot; | ਭਾਰਤੀ
|-
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; | ਅਲਮਾ&amp;nbsp;ਮੈਟਰ
| class=&quot;infobox-data&quot; | [[Miranda House|ਮਿਰਾਂਡਾ ਹਾਊਸ, ਦਿੱਲੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ]]
|- class=&quot;infobox-data&quot;
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; | ਮਾਪੇ 
| class=&quot;infobox-data&quot; |
|}
'''ਸੀਮਾ ਕੋਹਲੀ''' ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਮਕਾਲੀ [[ਕਲਾਕਾਰ]], [[ਮੂਰਤੀਕਲਾ|ਮੂਰਤੀਕਾਰ]] ਅਤੇ [[ਕਵੀ]] ਹੈ।&lt;ref&gt;{{Cite web |date=19 March 2022 |title=Imagining the universe as a womb and bringing a starfish home: Artist Seema Kohli on creating happy memories |url=https://www.moneycontrol.com/news/business/real-estate/imagining-the-universe-as-a-womb-and-bringing-a-starfish-home-artist-seema-kohli-on-creating-happy-memories-8249631.html |website=Moneycontrol |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=6 March 2021 |title=A tryst with the yoginis |url=https://www.newindianexpress.com/lifestyle/spirituality/2021/mar/07/a-tryst-with-the-yoginis-2272294.html |website=The New Indian Express}}&lt;/ref&gt; ਉਸ ਨੇ ਪੇਂਟਿੰਗ, ਮੂਰਤੀ ਅਤੇ ਸਥਾਪਨਾ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{Cite web |date=16 February 2018 |title=This stirring exhibition is showcasing art with a potato-based twist |url=https://www.indiatoday.in/lifestyle/people/story/this-stirring-exhibition-is-showcasing-art-with-a-potato-based-twist-1170832-2018-02-16 |website=India Today |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Seema Kohli {{!}} Department of Visual Arts |url=https://dova.uchicago.edu/opc/seema-kohli |website=dova.uchicago.edu}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Project Home |url=https://asiasociety.org/hong-kong/events/project-home |website=Asia Society |language=en}}&lt;/ref&gt;

ਉਸ ਦਾ ਕੰਮ ਕੋਚੀ-ਮੁਜ਼ੀਰਿਸ ਬਿਏਨਾਲੇ, ਫਲੋਰੈਂਸ ਬਿਏਨੇਲ, ਬਰਥ ਰਾਈਟਸ ਕਲੈਕਟਿਵ, ਵੇਨਿਸ ਬਿਏਨੇਲ ਆਫ਼ ਆਰਟ, [[ਨੈਸ਼ਨਲ ਗੈਲਰੀ ਆਫ਼ ਮਾਡਰਨ ਆਰਟ]], ਆਰਕੋ, ਆਰਟ ਬੇਜ਼ਲ, [[ਜੈਪੁਰ ਸਾਹਿਤ ਸੰਮੇਲਨ|ਜੈਪੁਰ ਸਾਹਿਤ ਉਤਸਵ]], ਜਹਾਂਗੀਰ ਆਰਟ ਗੈਲਰੀ, ਅਤੇ ਇੰਡੀਆ ਆਰਟ ਫੇਅਰ ਅਤੇ ਹਬਿਆਰਟ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵਿੱਚ ਵੀ ਦਿਖਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2 July 2022 |title=Home is where the heart is: Artist Seema Kohli shares her idea of home through art |url=https://www.newindianexpress.com/magazine/2022/jul/03/home-is-where-the-heart-is-artist-seema-kohli-shares-her-idea-of-home-through-art-2471528.html |website=The Indian Express}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Reliving Van Gogh |url=http://habiartfoundation.org/reliving-van-gogh.aspx |website=habiartfoundation.org |access-date=2024-10-15 |archive-date=2024-04-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240415100718/http://habiartfoundation.org/reliving-van-gogh.aspx |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=A Café Exposition: Reliving Van Gogh {{!}} India International Centre |url=https://iicdelhi.in/programmes/cafe-exposition-reliving-van-gogh |website=iicdelhi.in}}&lt;/ref&gt;

== ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਕਰੀਅਰ ==
ਸੀਮਾ ਕੋਹਲੀ ਦਾ ਜਨਮ 1960 ਵਿੱਚ [[ਦਿੱਲੀ]], ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਕੋਹਲੀ ਨੇ [[ਮਿਰਾਂਡਾ ਹਾਊਸ|ਦਿੱਲੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਮਿਰਾਂਡਾ ਹਾਊਸ]] ਤੋਂ ਆਪਣੀ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ ਹੈ।&lt;ref name=&quot;fp&quot;&gt;{{Cite web |date=2 May 2022 |title=Artist Seema Kohli on the India Art Fair 2022: 'Art is alive, physical and raw' |url=https://www.firstpost.com/art-and-culture/artist-seema-kohli-on-the-india-art-fair-2022-art-is-alive-physical-and-raw-10623981.html |website=Firstpost |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;IE&quot;&gt;{{Cite web |date=22 June 2019 |title=The philosopher in her studio in Delhi |url=https://www.newindianexpress.com/magazine/2019/jun/23/the-philosopher-in-her-studio-in-delhi-1993255.html |website=The Indian Express}}&lt;/ref&gt;

[[ਫਲੋਰੈਂਸ]], [[ਇਟਲੀ]] ਵਿੱਚ ਫਲੋਰੈਂਸ ਬਿਏਨੇਲ 2009 ਵਿੱਚ, ਸੀਮਾ ਕੋਹਲੀ ਨੂੰ ਉਸਦੀ ਫ਼ਿਲਮ &quot;ਸਵੈਮਸਿਧਾ - ਮਿੱਥ, ਮਨ ਅਤੇ ਅੰਦੋਲਨ&quot; ਲਈ ਸੋਨ ਤਗਮਾ ਮਿਲਿਆ।&lt;ref name=&quot;Swayam Siddha: The Self Realized&quot;&gt;{{Cite web |date=5 November 2019 |title=Swayam Siddha: The Self Realized |url=https://takeonartmagazine.com/accolade/swayam-siddha-the-self-realized/ |website=Take Art Magazine}}&lt;/ref&gt;

ਉਸ ਨੂੰ ਬਿਹਾਰ ਮਿਊਜ਼ੀਅਮ ਬਿਨੇਲ 2021, TEDx, ਜੈਪੁਰ ਲਿਟ ਫੈਸਟੀਵਲ 2021, NGMA, WIN ਕਾਨਫਰੰਸ, ਅਤੇ UConn, Chico, Harvard, ਅਤੇ Davis ਸਮੇਤ ਕਈ ਭਾਰਤੀ ਅਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅਕਾਦਮਿਕ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਲਈ ਸੱਦਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।

ਉਸ ਦੀ ਕਿਤਾਬ ''ਏ ਸਟੌਰਮ ਇਨ ਮਾਈ ਟੀਕਪ'' ਆਈਏਐਫ ਵਿੱਚ ਆਰਟ ਹੈਰੀਟੇਜ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਗਈ ਸੀ, ਹੁਣ ਕਿਰਨ ਨਾਦਰ ਮਿਊਜ਼ੀਅਮ ਆਫ਼ ਆਰਟ ਕੋਲ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਵਿੱਚ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/blogs/plumage/is-this-art-seema-kohli-chai-at-nehru-park-new-delhi/|title=Is this art? Seema Kohli Chai at Nehru Park, New Delhi|last=Nair|first=Uma|work=The Times of India}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Narayanan |first=Chitra |date=29 April 2022 |title=India Art Fair opens in the Capital with pandemic and sustainability themes dominating |url=https://www.thehindubusinessline.com/news/variety/india-art-fair-opens-in-the-capital-with-pandemic-and-sustainability-themes-dominating/article65367400.ece |website=Thehindubusinessline |language=en}}&lt;/ref&gt;

ਕੋਹਲੀ ਨੇ 2016 ਵਿੱਚ ਕਾਲਾ ਘੋੜਾ ਆਰਟਸ ਫੈਸਟੀਵਲ ਵਿੱਚ 1,000 ਰੰਗਦਾਰ ਕਟਿੰਗ ਚਾਈ ਗਲਾਸ ਅਤੇ 700 ਗਲਾਸ ਹੋਲਡਰਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਸਥਾਪਨਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ।&lt;ref&gt;{{Cite web |date=1 February 2016 |title=Walk through a wonderland at Kala Ghoda |url=https://www.hindustantimes.com/mumbai/walk-through-a-wonderland-at-kala-ghoda/story-wzFXgXTGAhcTAl5CKzKUlN.html |website=Hindustan Times |language=en}}&lt;/ref&gt;

== ਇਨਾਮ ਅਤੇ ਮਾਨਤਾ ==

* 2017 - ਬੀ ਸੀ ਸਾਨਿਆਲ ਅਵਾਰਡ&lt;ref&gt;{{Cite web |date=17 January 2017 |title=Artists honoured with BC Sanyal Award |url=https://www.business-standard.com/article/news-ians/artists-honoured-with-bc-sanyal-award-117011701389_1.html |website=business-standard}}&lt;/ref&gt;
* 2014 ਔਰਤ ਸਸ਼ਕਤੀਕਰਨ, ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਪੁਰਸਕਾਰ, ਅਣੂ ਸੰਚਾਰ ਦੁਆਰਾ, ਮੁੰਬਈ&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Seema Kohli: From the canvas of her life and art |url=https://thedailyeye.info/thought-box/seema-kohli-from-the-canvas-of-her-life-and-art/26652eb7ac5cb40f |website=thedailyeye.info |language=en}}&lt;/ref&gt;
* ਔਰਤਾਂ ਲਈ 2007 ਲਲਿਤ ਕਲਾ ਅਕਾਦਮੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੁਰਸਕਾਰ&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Seema Kohli |url=https://southasianart.gallery/collections/seema-kohli |website=South Asian Art Gallery}}&lt;/ref&gt;

== ਹਵਾਲੇ ==
{{Reflist}}

== ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ ==

* [https://indiainclusionsummit.com/video/seema-kohli-at-india-inclusion-summit-2013/ ਸੀਮਾ ਕੋਹਲੀ ਇੰਡੀਆ ਇਨਕਲੂਜ਼ਨ ਸਮਿਟ ਵਿੱਚ ਬੋਲਦੀ ਹੋਈ]
* [https://www.youtube.com/watch?v=Er7-BWSpmII ਕੰਮ 'ਤੇ ਕਲਾਕਾਰ: ਸੀਮਾ ਕੋਹਲੀ] ( ਬੀਬੀਸੀ ਹਿੰਦੀ )
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1960]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤ ਕਲਾਕਾਰ]]</text>
      <sha1>dac448pdq4by38ygdctet7ofyjvet9i</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਅੱਪਾ ਜਲਗਾਓਂਕਰ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>195759</id>
    <revision>
      <id>845209</id>
      <parentid>798537</parentid>
      <timestamp>2026-08-27T17:26:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Meenukusam</username>
        <id>51574</id>
      </contributor>
      <comment>Created by translating the section &quot;Early life and education&quot; from the page &quot;[[:en:Special:Redirect/revision/1234838636|Appa Jalgaonkar]]&quot;</comment>
      <origin>845209</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="22222" sha1="jz95bsowgma652u8sazro51fh5dglr2" xml:space="preserve">
{{Infobox person
| name               = Appa Jalgaonkar
| other_names        = Appasaheb Jalgaonkar
| birth_name         = Sakharam Prabhakar Jalgaonkar
| birth_date         = {{Birth date|1922|1|1|df=yes}}
| birth_place        = [[Jalna district]], [[Bombay Presidency]], British India
| death_date         = {{Death date and age|2009|9|16|1922|1|1|df=yes}}
| death_place        = [[Pune]], Maharashtra, India
| occupation         = [[Harmonium]] player
| awards             = [[Sangeet Natak Akademi Award]]
}}

'''ਸਖਾਰਾਮ ਪ੍ਰਭਾਕਰ ਜਲਗਾਓਂਕਰ''' (ਜਨਮ 1 ਜਨਵਰੀ 1922-ਦੇਹਾਂਤ 16 ਸਤੰਬਰ 2009), ਜਿਨਹਾਂ ਨੂੰ ਅੱਪਾ ਜਲਗਾਓਂਕਾਰ ਜਾਂ ਅੱਪਾਸਾਹੇਬ ਜਲਗਾਓਂਕਰ ਵਜੋਂ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, [[ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ]] ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ [[ਹਾਰਮੋਨੀਅਮ]] ਵਾਦਕ ਸੀ।&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite web |last=Joshirao |first=Swarali |date=22 February 2022 |title=Making the harmonium go solo: An artiste's efforts to elevate the humble musical instrument |url=https://indianexpress.com/article/cities/pune/harmonium-artist-maharashtra-santosh-ghante-7785425/ |access-date=7 January 2023 |website=[[The Indian Express]] |language=en}}&lt;/ref&gt; ਉਹ ਸਾਲ1922 ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਅਤੇ ਉਹ ਦੋ ਸਾਲ ਦੇ ਸਨ ਜਦੋਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਗੋਦ ਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਗਾਣਾ ਸਿੱਖਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਪਰ ਕਿਸ਼ੋਰ ਅਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸ਼ਰੀਰਿਕ ਬਦਲਾਵ ਆਉਣ ਕਕਰ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲੀ ਆਉਣ ਦੇ ਕਾਰਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਗਾਉਣਾ ਬੰਦ ਕਰਨਾ ਪਿਆ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਹਾਰਮੋਨੀਅਮ ਸਿੱਖਣ ਲਈ ਚਲੇ ਗਏ। ਉਹ ਕਈ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਗਾਇਕਾਂ, [[ਤਬਲਾ]] ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਨ੍ਰਿਤਕਾਂ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਏ। ਉਸ ਨੂੰ ਹਾਰਮੋਨਿਯਮ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚ [[ਸੰਗੀਤ ਨਾਟਕ ਅਕਾਦਮੀ ਇਨਾਮ|ਸੰਗੀਤ ਨਾਟਕ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ]] ਮਿਲਿਆ-ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਸੰਗੀਤ ਨਾਟਕ ਅਕਾਦਮੀ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ। 1990 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ [[ਅਧਰੰਗ]] ਦੇ ਹਮਲੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, 2009 ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ।

== ਮੁਢਲਾ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ ==
ਜਲਗਾਓਂਕਰ ਦਾ ਜਨਮ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਮੌਜੂਦਾ ਜਾਲਨਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਜਲਗਾਓਂ ਪਿੰਡ (ਉਦੋਂ [[ਬਰਤਾਨਵੀ ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰੈਜ਼ੀਡੈਂਸੀਆਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਂਤ|ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਭਾਰਤ]] ਵਿੱਚ [[ਬੰਬੇ ਪ੍ਰੈਜ਼ੀਡੈਂਸੀ|ਬੰਬਈ ਪ੍ਰੈਜ਼ੀਡੈਂਸੀ]] ਵਿੱਚ) ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਜਲਗਾਓਂਕਾਰ ਨੂੰ ਦੋ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਗੋਦ ਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮੁੱਢਲੀ ਪਡ਼੍ਹਾਈ ਜਾਲਨਾ ਵਿੱਚ ਪੰਜਵੀਂ ਜਮਾਤ ਤੱਕ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਜਾਲਨਾ ਵਿੱਚ ਉਰਦੂ ਵਿੱਚ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਕੂਲ ਦੀ ਪੜਾਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਗੋਦ ਲਏ ਪਿਤਾ ਨੇ ਨਾਮਨਜ਼ੂਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਇਸ ਲਈ ਉਸ ਨੇ ਜਲਗਾਓਂਕਰ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤੀ।&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web |date=17 September 2009 |title=Harmonium maestro Appa Jalgaonkar dead |url=http://archive.indianexpress.com/news/harmonium-maestro-appa-jalgaonkar-dead/517983/0 |access-date=6 January 2023 |website=[[The Indian Express]]}}&lt;/ref&gt;

ਰਸਮੀ ਸਿੱਖਿਆ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਜਲਗਾਓਂਕਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਗੋਦ ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਜ਼ੋਰ ਦੇਣ 'ਤੇ ਕਲਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਕਦਮ ਰੱਖਿਆ। ਉਹਨਾਂ  ਨੇ ਕਲਾਸੀਕਲ ਗਾਇਕ ਬਾਲਕ੍ਰਿਸ਼ਣਬੂਵਾ ਚਿਖਲਿਕਰ ਤੋਂ [[ਧਰੁਪਦ]]-ਧਮਾਰ ਸ਼ੈਲੀਆਂ ਵਿੱਚ ਗਾਉਣ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਲੈਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ। ਕਿਸ਼ੋਰ ਅਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸ਼ਰੀਰਿਕ ਬਦਲਾਵ ਆਉਣ ਕਕਰ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲੀ ਆਉਣ ਦੇ ਕਾਰਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਦੇ ਟੁੱਟਣ ਦੇ ਕਾਰਣ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਗਾਉਣਾ ਬੰਦ ਕਰਨਾ ਪਿਆ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਗਾਇਕ ਬਣਨ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਖਤਮ ਹੋ ਗਈ।&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web |date=17 September 2009 |title=Harmonium maestro Appa Jalgaonkar dead |url=http://archive.indianexpress.com/news/harmonium-maestro-appa-jalgaonkar-dead/517983/0 |access-date=6 January 2023 |website=[[The Indian Express]]}}&lt;cite class=&quot;citation web cs1&quot; data-ve-ignore=&quot;true&quot;&gt;[http://archive.indianexpress.com/news/harmonium-maestro-appa-jalgaonkar-dead/517983/0 &quot;Harmonium maestro Appa Jalgaonkar dead&quot;]. ''[[ਦਾ ਇੰਡੀਅਨ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ|The Indian Express]]''. 17 September 2009&lt;span class=&quot;reference-accessdate&quot;&gt;. Retrieved &lt;span class=&quot;nowrap&quot;&gt;6 January&lt;/span&gt; 2023&lt;/span&gt;.&lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt; ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਹਾਰਮੋਨੀਅਮ ਵਜਾਉਣਾ ਸਿੱਖਣ 'ਤੇ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦਰਤ ਕਰਨਾ ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਮੁਹਾਰਤ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ।&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Cite web |date=17 September 2009 |title=Appa Jalgaonkar no more |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/pune/appa-jalgaonkar-no-more/articleshow/5020330.cms |access-date=7 January 2023 |website=[[The Times of India]] |language=en}}&lt;/ref&gt;

== ਮੁੱਢਲੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ ==

ਅੱਪਾ ਜਲਗਾਓਂਕਰ ਦਾ ਜਨਮ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਮੌਜੂਦਾ ਜਾਲਨਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਜਲਗਾਓਂ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕਿਸਾਨ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ (ਉਦੋਂ [[ਬਰਤਾਨਵੀ ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰੈਜ਼ੀਡੈਂਸੀਆਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਂਤ|ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਭਾਰਤ]] ਵਿੱਚ [[ਬੰਬੇ ਪ੍ਰੈਜ਼ੀਡੈਂਸੀ|ਬੰਬਈ ਪ੍ਰੈਜ਼ੀਡੈਂਸੀ]] ਵਿੱਚ) ਜਲਗਾਓਂਕਾਰ ਨੂੰ ਦੋ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਗੋਦ ਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮੁੱਢਲੀ ਪਡ਼੍ਹਾਈ ਜਾਲਨਾ ਵਿੱਚ ਪੰਜਵੀਂ ਜਮਾਤ ਤੱਕ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਜਾਲਨਾ ਵਿੱਚ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਕੂਲ ਦੀ ਪਡ਼੍ਹਾਈ ਉਰਦੂ ਵਿੱਚ ਕਰਵਾਈ ਜਾਂਦੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਗੋਦ ਲਏ ਪਿਤਾ ਨੇ ਨਾਮਨਜ਼ੂਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਜਿਸ ਕਾਰਣ ਅੱਪਾ ਜਲਗਾਓਂਕਰ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਪੂਰੀ ਨਾ ਹੋ ਸਕੀ ।&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web |date=17 September 2009 |title=Harmonium maestro Appa Jalgaonkar dead |url=http://archive.indianexpress.com/news/harmonium-maestro-appa-jalgaonkar-dead/517983/0 |access-date=6 January 2023 |website=[[The Indian Express]]}}&lt;/ref&gt;

ਰਸਮੀ ਸਿੱਖਿਆ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ,ਅੱਪਾ ਜਲਗਾਓਂਕਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਗੋਦ ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਉਤਸਾਹਿਤ ਕਰਣ ਤੇ ਕਲਾ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਕਦਮ ਰੱਖਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਕਲਾਸੀਕਲ ਗਾਇਕ ਬਾਲਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਬੂਵਾ ਚਿਖਲਿਕਰ ਤੋਂ [[ਧਰੁਪਦ]]-ਧਮਾਰ ਸ਼ੈਲੀਆਂ ਵਿੱਚ ਗਾਉਣ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਲੈਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ। ਜਵਾਨੀ ਹੋਣ 'ਤੇ, ਉਸ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਗਾਉਣ ਲੱਗਿਆਂਟੁੱਟਣ ਲੱਗ ਪੈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਸ ਦੇ ਗਾਇਕ ਬਣਨ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਖਤਮ ਹੋ ਗਈ।&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਹਾਰਮੋਨੀਅਮ ਵਜਾਉਣਾ ਸਿੱਖਣ 'ਤੇ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦਰਤ ਕਰਨਾ ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਮੁਹਾਰਤ ਵੀ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ।&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Cite web |date=17 September 2009 |title=Appa Jalgaonkar no more |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/pune/appa-jalgaonkar-no-more/articleshow/5020330.cms |access-date=7 January 2023 |website=[[The Times of India]] |language=en}}&lt;/ref&gt;
== ਕੈਰੀਅਰ ==
1947 ਵਿੱਚ ਜਲਗਾਓਂਕਰ [[ਪੂਨੇ|ਪੁਣੇ]] ਚਲੇ ਗਏ। ਉਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜਾਣ-ਪਛਾਣ ਗਾਇਕ ਮਾਣਿ[[ਮਾਨਿਕ ਵਰਮਾ|ਮਨੀਕ ਵਰਮਾ]] ਨਾਲ ਜੋਸ਼ੀ ਦੁਆਰਾ ਹੋਈ ਸੀ। ਵਰਮਾ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕਈ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਕਲਾਸੀਕਲ ਗਾਇਕਾਂ ਦਾ ਸਾਥ ਮਿਲਿਆ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ [[ਅਮੀਰ ਖ਼ਾਨ (ਗਾਇਕ)|ਅਮੀਰ ਖਾਨ]], [[ਬੜੇ ਗ਼ੁਲਾਮ ਅਲੀ ਖ਼ਾਨ|ਬੜੇ ਗੁਲਾਮ ਅਲੀ ਖਾਨ]], [[ਭੀਮਸੇਨ ਜੋਸ਼ੀ]], [[ਗੰਗੂਬਾਈ ਹੰਗਲ]], [[ਹੀਰਾਬਾਈ ਬਰੋਡੇਕਰ]], [[ਜਸਰਾਜ|ਪੰਡਿਤ ਜਸਰਾਜ]], [[ਕਿਸ਼ੋਰੀ ਆਮੋਣਕਰ|ਕਿਸ਼ੋਰੀ ਅਮੋਨਕਰ]], [[ਕੁਮਾਰ ਗੰਧਰਵ]], [[ਮੁਕੁਲ ਸ਼ਿਵਪੁਤਰ|ਮੁਕੂਲ ਸ਼ਿਵਪੁਤਰਾ]], ਰੋਸ਼ਨ ਆਰਾ ਬੇਗਮ, ਅਤੇ [[ਵਸੰਤਰਾਓ ਦੇਸ਼ਪਾਂਡੇ]] ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web |date=17 September 2009 |title=Harmonium maestro Appa Jalgaonkar dead |url=http://archive.indianexpress.com/news/harmonium-maestro-appa-jalgaonkar-dead/517983/0 |access-date=6 January 2023 |website=[[The Indian Express]]}}&lt;cite class=&quot;citation web cs1&quot; data-ve-ignore=&quot;true&quot;&gt;[http://archive.indianexpress.com/news/harmonium-maestro-appa-jalgaonkar-dead/517983/0 &quot;Harmonium maestro Appa Jalgaonkar dead&quot;]. ''[[ਦਾ ਇੰਡੀਅਨ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ|The Indian Express]]''. 17 September 2009&lt;span class=&quot;reference-accessdate&quot;&gt;. Retrieved &lt;span class=&quot;nowrap&quot;&gt;6 January&lt;/span&gt; 2023&lt;/span&gt;.&lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Pradhan |first=Aneesh |date=6 October 2018 |title=Listen: Three master Hindustani vocalists demonstrate the stunning range of Rupak taal |url=https://scroll.in/article/897213/listen-three-master-hindustani-vocalists-demonstrate-the-stunning-range-of-rupak-taal |access-date=7 January 2023 |website=[[Scroll.in]]}}&lt;/ref&gt; ਤਬਲਾ ਕਲਾਕਾਰ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਉਹ ਸਾਥੀ ਹਾਰਮੋਨਿਯਮ  ਵਾਦਕ ਰਹੇ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ [[ਅਹਿਮਦ ਜਾਨ ਥਿਰਕਵਾ]], ਅੱਲਾ ਰਖਾ, [[ਕਿਸ਼ਨ ਮਹਾਰਾਜ]], ਰਵਿੰਦਰ ਯਾਵਗਲ, [[ਸਮਤਾ ਪ੍ਰਸਾਦ|ਸਾਮਤਾ ਪ੍ਰਸਾਦ]] ਅਤੇ [[ਜ਼ਾਕਿਰ ਹੁਸੈਨ (ਸੰਗੀਤਕਾਰ)|ਜ਼ਾਕਿਰ ਹੁਸੈਨ]] ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=C. S. Sarvamangala |date=20 December 2019 |title=Yavagal: Tabla maestro at 60 |url=https://www.deccanherald.com/entertainment/yavagal-tabla-maestro-at-60-787330.html |access-date=7 January 2023 |website=[[Deccan Herald]] |language=en}}&lt;/ref&gt; ਨ੍ਰਿਤਕਾਂ ਵਿੱਚ, ਉਹ [[ਬਿਰਜੂ ਮਹਾਰਾਜ]] ਅਤੇ ਰੋਹਿਨੀ ਭਾਟੇ ਦੇ ਨਾਲ ਸਨ। 1970 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਏਕਲ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਨੂੰ ਹਾਰਮੋਨੀਅਮ ਵਜਾਨ ਦੀ ਕਲਾ ਲਈ ਉੱਚ ਸਨਮਾਨ ਲਿਆਉਣ ਵਿੱਚ ਮੋਹਰੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਹਾਰਮੋਨੀਅਮ ਸਿਖਾਇਆ ਵੀ। ਸੰਤੋਸ਼ ਘੰਟੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸ਼ਗਿਰਦਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸਨ।&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite web |last=Joshirao |first=Swarali |date=22 February 2022 |title=Making the harmonium go solo: An artiste's efforts to elevate the humble musical instrument |url=https://indianexpress.com/article/cities/pune/harmonium-artist-maharashtra-santosh-ghante-7785425/ |access-date=7 January 2023 |website=[[The Indian Express]] |language=en}}&lt;cite class=&quot;citation web cs1&quot; data-ve-ignore=&quot;true&quot; id=&quot;CITEREFJoshirao2022&quot;&gt;Joshirao, Swarali (22 February 2022). [https://indianexpress.com/article/cities/pune/harmonium-artist-maharashtra-santosh-ghante-7785425/ &quot;Making the harmonium go solo: An artiste's efforts to elevate the humble musical instrument&quot;]. ''[[ਦਾ ਇੰਡੀਅਨ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ|The Indian Express]]''&lt;span class=&quot;reference-accessdate&quot;&gt;. Retrieved &lt;span class=&quot;nowrap&quot;&gt;7 January&lt;/span&gt; 2023&lt;/span&gt;.&lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt;

== ਰਿਸੈਪਸ਼ਨ ==
ਜਲਗਾਓਂਕਰ ਦੀ ''ਲਯ'' (ਟੈਂਪੋ) ਅਤੇ ਤਾਲ (ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਸਮੇਂ ਨੂੰ ਮਾਪਣ ਲਈ ਤਾੜੀਆਂ ਵਜਾਉਣਾ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਦੀ ਬਾਂਹ 'ਤੇ ਹੱਥ ਦਬਾਉਣਾ) ਦੀ ਮਹਫਿਲ ਦੌਰਾਨ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸਾਥੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਅਕਸਰ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ (ਗਾਉਣ ਅਤੇ ਨੱਚਣ ਸਮੇਤ ਮਨੋਰੰਜਕ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਲਈ) ।&lt;ref&gt;{{Cite book|location=London|deadurl=Monier Monier-Williams}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book|location=Cambridge, Massachusetts|deadurl=Don Michael Randel}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book|deadurl=Ashok Damodar Ranade}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web |date=17 September 2009 |title=Harmonium maestro Appa Jalgaonkar dead |url=http://archive.indianexpress.com/news/harmonium-maestro-appa-jalgaonkar-dead/517983/0 |access-date=6 January 2023 |website=[[The Indian Express]]}}&lt;cite class=&quot;citation web cs1&quot; data-ve-ignore=&quot;true&quot;&gt;[http://archive.indianexpress.com/news/harmonium-maestro-appa-jalgaonkar-dead/517983/0 &quot;Harmonium maestro Appa Jalgaonkar dead&quot;]. ''[[ਦਾ ਇੰਡੀਅਨ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ|The Indian Express]]''. 17 September 2009&lt;span class=&quot;reference-accessdate&quot;&gt;. Retrieved &lt;span class=&quot;nowrap&quot;&gt;6 January&lt;/span&gt; 2023&lt;/span&gt;.&lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt; ਕਿਰਾਨਾ ਘਰਾਣੇ ਦੇ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਸੰਗੀਤ ਗਾਇਕ ਸ਼੍ਰੀਕਾਂਤ ਦੇਸ਼ਪਾਂਡੇ ਨੇ ਨੋਟ ਕੀਤਾ, &quot;[ਜਲਗਾਓਂਕਰ] ਨਾ ਸਿਰਫ ਇੱਕ ਨਿਪੁੰਨ ਸਾਥੀ ਸਨ ਬਲਕਿ ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪਹਿਲੂਆਂ ਨਾਲ ਵੀ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਣੂ ਸਨ। ਉਹ ਹਰੇਕ ਰਾਗ ਬਾਰੇ ਵਿਸਥਾਰ ਵਿੱਚ ਜਾਣਦੇ ਸਨ।[mr]&lt;ref&gt;{{Cite web |date=30 January 2011 |title=Days after Bhimsen, disciple passes away |url=http://archive.indianexpress.com/news/days-after-bhimsen-disciple-passes-away/743726/ |access-date=7 January 2023 |website=[[The Indian Express]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Cite web |date=17 September 2009 |title=Appa Jalgaonkar no more |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/pune/appa-jalgaonkar-no-more/articleshow/5020330.cms |access-date=7 January 2023 |website=[[The Times of India]] |language=en}}&lt;cite class=&quot;citation web cs1&quot; data-ve-ignore=&quot;true&quot;&gt;[https://timesofindia.indiatimes.com/city/pune/appa-jalgaonkar-no-more/articleshow/5020330.cms &quot;Appa Jalgaonkar no more&quot;]. ''[[ਦ ਟਾਈਮਜ਼ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ|The Times of India]]''. 17 September 2009&lt;span class=&quot;reference-accessdate&quot;&gt;. Retrieved &lt;span class=&quot;nowrap&quot;&gt;7 January&lt;/span&gt; 2023&lt;/span&gt;.&lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt; [[ਸਿਤਾਰ]] ਕਲਾਕਾਰ [[ਪੰਡਿਤ ਰਵੀ ਸ਼ੰਕਰ|ਰਵੀ ਸ਼ੰਕਰ]] ਨੇ ਕਿਹਾ, &quot;[ਜਲਗਾਓਂਕਰ] ਸਭ ਤੋਂ ਮਧੁਰ ਅਤੇ ਸੁੰਦਰ ਹਾਰਮੋਨੀਅਮ ਵਜਾਉਂਦਾ ਹੈ।&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

=== ਪੁਰਸਕਾਰ ===
ਜਲਗਾਓਂਕਰ ਨੂੰ [[ਸੰਗੀਤ ਨਾਟਕ ਅਕਾਦਮੀ ਇਨਾਮ|ਸੰਗੀਤ ਨਾਟਕ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ]] ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਕਲਾ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਨਾਗਰਿਕ ਪੁਰਸਕਾਰ ਹੈ, ਸੰਨ 2000 ਵਿੱਚ ਸੰਗੀਤ ਨਾਟਕ ਅਕਾਦਮੀ ਦੁਆਰਾ, ਜੋ ਕਿ ਹਾਰਮੋਨਿਯਮ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਹੇਠ ਸੀ-ਇੱਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਅਕਾਦਮੀ ਦੁਆਰਾ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Cite web |date=17 September 2009 |title=Appa Jalgaonkar no more |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/pune/appa-jalgaonkar-no-more/articleshow/5020330.cms |access-date=7 January 2023 |website=[[The Times of India]] |language=en}}&lt;cite class=&quot;citation web cs1&quot; data-ve-ignore=&quot;true&quot;&gt;[https://timesofindia.indiatimes.com/city/pune/appa-jalgaonkar-no-more/articleshow/5020330.cms &quot;Appa Jalgaonkar no more&quot;]. ''[[ਦ ਟਾਈਮਜ਼ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ|The Times of India]]''. 17 September 2009&lt;span class=&quot;reference-accessdate&quot;&gt;. Retrieved &lt;span class=&quot;nowrap&quot;&gt;7 January&lt;/span&gt; 2023&lt;/span&gt;.&lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web |date=17 September 2009 |title=Harmonium maestro Appa Jalgaonkar dead |url=http://archive.indianexpress.com/news/harmonium-maestro-appa-jalgaonkar-dead/517983/0 |access-date=6 January 2023 |website=[[The Indian Express]]}}&lt;cite class=&quot;citation web cs1&quot; data-ve-ignore=&quot;true&quot;&gt;[http://archive.indianexpress.com/news/harmonium-maestro-appa-jalgaonkar-dead/517983/0 &quot;Harmonium maestro Appa Jalgaonkar dead&quot;]. ''[[ਦਾ ਇੰਡੀਅਨ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ|The Indian Express]]''. 17 September 2009&lt;span class=&quot;reference-accessdate&quot;&gt;. Retrieved &lt;span class=&quot;nowrap&quot;&gt;6 January&lt;/span&gt; 2023&lt;/span&gt;.&lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt;

== ਮੌਤ ਅਤੇ ਵਿਰਾਸਤ ==
1990 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਅੱਧ ਤੋਂ ਅੰਤ ਤੱਕ [[ਅਧਰੰਗ]] ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜਲਗਾਓਂਕਰ ਦੀ ਸਿਹਤ ਵਿਗਡੜਨੀ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਈ। ਉਸੇ ਸਮੇਂ, ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਲੀਲਾ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ। 16 ਸਤੰਬਰ 2009 ਨੂੰ ਪੁਣੇ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ।&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web |date=17 September 2009 |title=Harmonium maestro Appa Jalgaonkar dead |url=http://archive.indianexpress.com/news/harmonium-maestro-appa-jalgaonkar-dead/517983/0 |access-date=6 January 2023 |website=[[The Indian Express]]}}&lt;cite class=&quot;citation web cs1&quot; data-ve-ignore=&quot;true&quot;&gt;[http://archive.indianexpress.com/news/harmonium-maestro-appa-jalgaonkar-dead/517983/0 &quot;Harmonium maestro Appa Jalgaonkar dead&quot;]. ''[[ਦਾ ਇੰਡੀਅਨ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ|The Indian Express]]''. 17 September 2009&lt;span class=&quot;reference-accessdate&quot;&gt;. Retrieved &lt;span class=&quot;nowrap&quot;&gt;6 January&lt;/span&gt; 2023&lt;/span&gt;.&lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt;

ਜਲਗਾਓਂਕਰ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ, ਭਾਰਤੀ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸੰਗੀਤ ਅਤੇ ਨਾਚ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਇੱਕ ਭਾਈਚਾਰੇ, ਗਣਵਰਧਨ ਨੇ ਇੱਕ ਪੁਰਸਕਾਰ &quot;ਅੱਪਾ ਸਾਹਿਬ ਜਲਗਾਓਂਕਾਰ ਸਮ੍ਰਿਤੀ ਸੰਵਾਦਿਨੀ ਵਦਨ ਪੁਰਸਕਾਰ&quot; ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਨੂੰ 5,000 ਰੁਪਏ (57 ਅਮਰੀਕੀ ਡਾਲਰ) ਨਕਦ ਅਤੇ ਇੱਕ ਸਨਮਾਨ ਪੱਤਰ ਦਿੱਤਾ।&lt;ref&gt;{{Cite web |date=19 July 2003 |title=Jasraj, Chaurasia to talk ragas |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/pune/jasraj-chaurasia-to-talk-ragas/articleshow/83457.cms |access-date=7 January 2023 |website=[[The Times of India]] |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |editor-last=Kharade |editor-first=Pallavi |title=Harmonium player Kulkarni gets Appasaheb Jalgaonkar award |url=https://www.dnaindia.com/mumbai/report-harmonium-player-kulkarni-gets-appasaheb-jalgaonkar-award-1498586 |access-date=7 January 2023 |website=[[DNA India]] |language=en}}&lt;/ref&gt;

== ਹਵਾਲੇ ==
{{Reflist}}

== ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ ==

[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2009]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1922]]</text>
      <sha1>jz95bsowgma652u8sazro51fh5dglr2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਲਿਵਾਦੀਆ ਪੈਲੇਸ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>204967</id>
    <revision>
      <id>845205</id>
      <parentid>844793</parentid>
      <timestamp>2026-08-27T16:45:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>37445</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>845205</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16820" sha1="p3vcb6ohyibegc8h0yv56bt0knpq5u9" xml:space="preserve">{{Infobox building
| name             = ਲਿਵਾਦੀਆ ਮਹਿਲ
| native_name      = Ливадийский дворец
| image            = Лівадійський палацовий комплекс7.jpg
| caption          = ਲਿਵਾਦੀਆ ਮਹਿਲ ਦਾ ਸਾਹਮਣੇ ਵਾਲਾ ਹਿੱਸਾ
| location_town    = ਲਿਵਾਦੀਆ, ਕਰੀਮੀਆ
| location_country = ਯੂਕਰੇਨ
| rooms            = 116
| website          = [https://xn----7sbfcibirdakblh1d6aj3h.xn--p1ai/ Official site of the Livadia Palace]
}}

'''ਲਿਵਾਦੀਆ ਪੈਲੇਸ''' ([[ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਬੋਲੀ|ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ]]: '''Livadia Palace;''' [[ਰੂਸੀ ਭਾਸ਼ਾ|ਰੂਸੀ]]: Ливадийский дворец; [[ਯੂਕਰੇਨੀ ਭਾਸ਼ਾ|ਯੂਕਰੇਨੀ]]: Лівадійський палац) ਕ੍ਰੀਮੀਆ ਦੇ ਲਿਵਾਦੀਆ ਵਿਖੇ ਸਥਿਤ ਰੂਸ ਦੇ ਆਖਰੀ ਜ਼ਾਰ (ਸ਼ਾਸਕ), ਨਿਕੋਲਸ ਦੂਜੇ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦਾ ਗਰਮੀਆਂ ਦਾ ਰਿਹਾਇਸ਼ੀ ਸਥਾਨ ਸੀ। 1945 ਵਿੱਚ ਇੱਥੇ [[ਯਾਲਟਾ ਕਾਨਫਰੰਸ]] ਹੋਈ ਸੀ; ਉਸ ਸਮੇਂ ਇਸ ਮਹਿਲ ਵਿੱਚ [[ਫ਼ਰੈਂਕਲਿਨ ਡੀ ਰੂਜ਼ਵੈਲਟ|ਫਰੈਂਕਲਿਨ ਡੇਲਾਨੋ ਰੂਜ਼ਵੈਲਟ]] ਅਤੇ ਅਮਰੀਕੀ ਵਫ਼ਦ ਦੇ ਹੋਰ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੀ ਰਿਹਾਇਸ਼ ਸੀ, ਜਦਕਿ ਸੋਵੀਅਤ ਵਫ਼ਦ ਯੂਸੁਪੋਵ ਪੈਲੇਸ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਵਫ਼ਦ ਲਗਭਗ ਅੱਠ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਵੋਰੋਂਤਸੋਵ ਪੈਲੇਸ ਵਿੱਚ ਠਹਿਰੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਇਸ ਮਹਿਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਜਾਇਬ ਘਰ ਵੀ ਮੌਜੂਦ ਹੈ ਅਤੇ ਕਦੇ-ਕਦਾਈਂ ਇਸਦੀ ਵਰਤੋਂ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਿਖਰ ਸੰਮੇਲਨਾਂ ਲਈ ਵੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

== ਇਤਿਹਾਸ ==
[[ਤਸਵੀਰ:Внутренний_дворик_дворца.jpg|thumb|200x200px|ਲਿਵਾਡੀਆ ਪੈਲੇਸ ਦਾ ਇੱਕ ਇਤਾਲਵੀ ਵਿਹੜਾ]]
[[ਤਸਵੀਰ:Yalta-livadiya-crimea-palace-chapel-1.jpg|thumb|200x200px|ਚੈਪਲ]]
ਪਹਿਲਾਂ ਲੈਂਬਰੋਸ ਕੈਟਸੋਨਿਸ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਪੋਟੋਕੀ ਪਰਿਵਾਰ ਦਾ ਕਬਜ਼ਾ ਸੀ, ਲਿਵਾਡੀਆ ਅਸਟੇਟ 1860 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਰੂਸੀ ਸ਼ਾਹੀ ਪਰਿਵਾਰ ਦਾ ਗਰਮੀਆਂ ਦਾ ਨਿਵਾਸ ਬਣ ਗਿਆ, ਜਦੋਂ ਆਰਕੀਟੈਕਟ ਇਪੋਲੀਟੋ ਮੋਨੀਗੇਟੀ ਨੇ ਉੱਥੇ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਮਹਿਲ, ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਮਹਿਲ ਅਤੇ ਇੱਕ ਚਰਚ ਬਣਾਇਆ। ਇਸ ਨਿਵਾਸ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਰੂਸ ਦਾ ਅਲੈਗਜ਼ੈਂਡਰ ਦੂਜਾ ਅਕਸਰ ਆਉਂਦਾ-ਜਾਂਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਉਸਦਾ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਅਲੈਗਜ਼ੈਂਡਰ ਤੀਜਾ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਛੋਟੇ ਮਹਿਲ ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ। ਉਸਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨਿਕੋਲਸ ਦੂਜੇ ਨੇ ਵੱਡੇ ਮਹਿਲ ਨੂੰ ਢਾਹ ਕੇ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਇਮਾਰਤ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ। ਛੋਟੇ ਮਾਲਿਜ (ਛੋਟੇ) ਮਹਿਲ ਨੂੰ ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਮੌਤ ਦੇ ਸਥਾਨ ਵਜੋਂ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਪਰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਦੂਜੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਦੌਰਾਨ ਇਸਨੂੰ ਤਬਾਹ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।

1909 ਦੇ ਆਸ-ਪਾਸ, ਯਾਲਟਾ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਫੈਸ਼ਨੇਬਲ ਆਰਕੀਟੈਕਟ, ਨਿਕੋਲੇ ਕ੍ਰਾਸਨੋਵ, ਜੋ ਕੋਰੀਜ਼ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਡੁਕਲ ਨਿਵਾਸਾਂ ਲਈ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਸੀ, ਇੱਕ ਨਵੇਂ ਸ਼ਾਹੀ ਮਹਿਲ ਲਈ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਰੁੱਝਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਜ਼ਾਰ ਦੀ ਡਾਇਰੀ ਤੋਂ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸ਼ਾਹੀ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਇਸ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਬਾਰੇ ਬਹੁਤ ਚਰਚਾ ਹੋਈ ਸੀ; ਇਹ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਮਹਿਲ ਦੇ ਚਾਰੇ ਪਾਸੇ ਵੱਖਰੇ ਦਿਖਾਈ ਦੇਣ। 17 ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਨਵੇਂ ਮਹਿਲ ਦਾ ਉਦਘਾਟਨ 11 ਸਤੰਬਰ 1911 ਨੂੰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਨਵੰਬਰ ਵਿੱਚ ਗ੍ਰੈਂਡ ਡਚੇਸ ਓਲਗਾ ਨਿਕੋਲਾਈਵਨਾ ਨੇ ਲਿਵਾਡੀਆ ਵਿਖੇ ਆਪਣਾ 16ਵਾਂ ਜਨਮਦਿਨ ਮਨਾਇਆ।

1917 ਵਿੱਚ [[ਫ਼ਰਵਰੀ ਇਨਕਲਾਬ|ਫਰਵਰੀ ਕ੍ਰਾਂਤੀ]] ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਨਿਕੋਲਸ ਦੀ ਮਾਂ, ਡੋਗਰ ਮਹਾਰਾਣੀ ਮਾਰੀਆ ਫੀਓਡੋਰੋਵਨਾ, ਸ਼ਾਹੀ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਕੁਝ ਹੋਰ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨਾਲ ਲਿਵਾਡੀਆ ਭੱਜ ਗਈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਜਹਾਜ਼ ਐਚ.ਐਮ.ਐਸ ''ਮਾਰਲਬਰੋ'' ਦੁਆਰਾ ਬਚਾਇਆ ਗਿਆ, ਜਿਸਨੂੰ ਡੋਗਰ ਮਹਾਰਾਣੀ ਦੇ ਭਤੀਜੇ, ਰਾਜਾ ਜਾਰਜ ਪੰਜਵੇਂ ਦੁਆਰਾ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।

1917 ਦੀ ਰੂਸੀ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਇਸ ਮਹਿਲ ਨੂੰ ਸਰਕਾਰੀ ਮਲਕੀਅਤ ਅਧੀਨ ਲਿਆਂਦਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਵਲਾਦੀਮੀਰ ਲੈਨਿਨ ਦੁਆਰਾ ਦਸਤਖਤ ਕੀਤੇ ਗਏ RSFSR ਦੀ 'ਕੌਂਸਲ ਆਫ਼ ਪੀਪਲਜ਼ ਕਮਿਸਾਰਜ਼' ਦੇ 21 ਦਸੰਬਰ 1920 ਦੇ ਹੁਕਮ—ਜੋ &quot;ਕਾਮਿਆਂ ਦੇ ਇਲਾਜ ਲਈ ਕ੍ਰੀਮੀਆ ਦੀ ਵਰਤੋਂ&quot; ਬਾਰੇ ਸੀ—ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਸਨੂੰ ਕਾਮਿਆਂ ਲਈ ਇੱਕ ਸੈਨੇਟੋਰੀਅਮ (ਸਿਹਤ-ਲਾਭ ਕੇਂਦਰ) ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।&lt;ref&gt;{{cite web |title=Декрет Совета народных комиссаров РСФСР от 21.12.1920 «Об использовании Крыма для лечения трудящихся» |url=https://krym.rusarchives.ru/dokumenty/dekret-soveta-narodnyh-komissarov-rsfsr-ob-ispolzovanii-kryma-dlya-lecheniya |access-date=13 August 2025 |website=Государственный архив Республики Крым |publisher=Российский государственный архив социально-политической истории |language=ru |archive-date=20 ਮਈ 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240520040202/https://krym.rusarchives.ru/dokumenty/dekret-soveta-narodnyh-komissarov-rsfsr-ob-ispolzovanii-kryma-dlya-lecheniya |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; 1925 ਤੋਂ 1931 ਤੱਕ ਇਹ ਪੀਪਲਜ਼ ਕਮਿਸਰੀਏਟ ਆਫ਼ ਹੈਲਥ ਦੇ ਕਿਸਾਨ ਸੈਨੇਟੋਰੀਅਮ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਟੀਬੀ-ਰੋਧੀ ਅਤੇ ਆਮ ਇਲਾਜ ਇਲਾਜ ਵਿੱਚ ਮਾਹਰ ਸੀ।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Historical Note |url=https://livadiapalace.crimea.ua/historical-note |access-date=13 August 2025 |website=Livadia Palace–Park Museum |publisher=Ministry of Culture of the Republic of Crimea }}{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਅਗਸਤ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Ливадия. Санаторий |url=https://prlib.ru/item/421067 |access-date=13 August 2025 |website=Presidential Library |publisher=Russian State Library |language=ru}}&lt;/ref&gt; 1931 ਅਤੇ 1941 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਇਹ ਇੱਕ ਜਲਵਾਯੂ-ਇਲਾਜ ਸੁਮੇਲ ਅਤੇ ਸਿਹਤ-ਰਿਜ਼ੋਰਟ ਕੰਪਲੈਕਸ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਜੰਗ ਸਮੇਂ ਦੇ ਕਬਜ਼ੇ ਅਤੇ ਨੁਕਸਾਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਮਹਿਲ ਨੂੰ ਬਹਾਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਇਸਦੀ ਸੈਨੇਟੋਰੀਅਮ ਭੂਮਿਕਾ ਦੁਬਾਰਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਇਮਾਰਤ ਦੇ ਕੁਝ ਹਿੱਸੇ 1974 ਵਿੱਚ ਜਨਤਾ ਲਈ ਦੁਬਾਰਾ ਖੋਲ੍ਹ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਸਨ, ਅਤੇ ਇਹ ਹੁਣ ਇੱਕ ਅਜਾਇਬ ਘਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਕੁਝ ਆਧੁਨਿਕ ਦਾਅਵਿਆਂ ਦੇ ਉਲਟ, ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਕੋਈ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਸਬੂਤ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿ ਮਹਿਲ ਨੂੰ ਕਦੇ ਮਾਨਸਿਕ ਹਸਪਤਾਲ ਵਜੋਂ ਵਰਤਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।&lt;ref&gt;{{Cite book|location=Madison}}&lt;/ref&gt;

[[ਦੂਜੀ ਸੰਸਾਰ ਜੰਗ|ਦੂਜੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ]] ਦੌਰਾਨ, ਜਰਮਨ ਕ੍ਰੀਮੀਅਨ ਮੁਹਿੰਮ (1941–1942) ਦੇ ਸਫਲ ਸੰਪੂਰਨਤਾ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਇੱਕ ਸਮਾਰੋਹ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ [[General (Germany)|ਜਨਰਲ]] ਏਰਿਕ ਵੌਨ ਮੈਨਸਟਾਈਨ ਦੀ ਕਮਾਨ ਹੇਠ ਜਰਮਨ 11ਵੀਂ ਫੌਜ ਦੁਆਰਾ ਸੇਵਾਸਤੋਪੋਲ 'ਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਮੈਨਸਟਾਈਨ ਨੂੰ ''ਜਨਰਲਫੇਲਡਮਾਰਸ਼ਲ'' (ਫੀਲਡ ਮਾਰਸ਼ਲ) ਦੇ ਅਹੁਦੇ 'ਤੇ ਤਰੱਕੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ, 6 ਜੁਲਾਈ, 1942 ਨੂੰ ਲਿਵਾਡੀਆ ਪੈਲੇਸ ਦੇ ਬਾਗ਼ ਵਿੱਚ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਭਾਗੀਦਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਅਫਸਰ, ਗੈਰ-ਕਮਿਸ਼ਨਡ ਅਫਸਰ ਅਤੇ ਸਿਪਾਹੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜਰਮਨ &quot; ਰਿਟਰਕ੍ਰੇਜ਼ &quot; (ਨਾਈਟਸ ਕਰਾਸ) ਅਤੇ &quot; ਡਿਊਸ਼ ਕਰੇਜ਼ ਇਨ ਗੋਲਡ &quot; (ਜਰਮਨ ਕਰਾਸ ਇਨ ਗੋਲਡ) ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।&lt;ref&gt;Book: Author: Erich von Manstein. Titel: [[Verlorene Siege]]. 2000. 16 Auflage. Bonn. pp. 283–85&lt;/ref&gt;

ਮਹਿਲ ਇੱਕ ਇਤਿਹਾਸਕ ਅਜਾਇਬ ਘਰ ਬਣ ਗਿਆ। ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਇਤਿਹਾਸਕ ਫਰਨੀਚਰ ਗੁੰਮ ਹੋ ਗਏ ਹਨ, ਪਰ ਜੋ ਵੀ ਬਰਾਮਦ ਹੋਇਆ ਹੈ ਉਸਨੂੰ ਥੋੜ੍ਹੀ ਜਿਹੀ ਫੀਸ ਦੇ ਕੇ ਦੇਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਅਗਸਤ 2007 ਵਿੱਚ , ਯੂਕਰੇਨ ਦੇ ਸੱਤ ਅਜੂਬਿਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਦੁਆਰਾ ਇਸ ਮਹਿਲ ਨੂੰ ''ਆਧੁਨਿਕ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਇੱਕ ਮੀਲ ਪੱਥਰ'' ਵਜੋਂ ਮਾਨਤਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਯੂਕਰੇਨੀ ਪੌਪ ਗਾਇਕਾ ਸੋਫੀਆ ਰੋਟਾਰੂ, ਜਿਸਨੇ ਰੂਸ, ਯੂਕਰੇਨ ਅਤੇ ਮੋਲਡੋਵਾ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀਆਂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਵਿੱਚ ਮਹਿਲ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ 60ਵਾਂ ਜਨਮਦਿਨ ਮਨਾਇਆ - [[ਯਾਲਟਾ ਕਾਨਫਰੰਸ]] ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੂਜੀ ਅਜਿਹੀ ਮੀਟਿੰਗ - ਨੇ 2008 ਵਿੱਚ ਲਿਵਾਡੀਆ ਪੈਲੇਸ ਦੀ ਬਹਾਲੀ ਲਈ ਫੰਡ ਦਿੱਤਾ।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Sofia Rotaru decided to take Livadia Palace in charge |url=http://www.tden.ru/articles/024175/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080511075849/http://www.tden.ru/articles/024175/ |archive-date=2008-05-11 |access-date=2007-12-28 |website=Твой День}}&lt;/ref&gt;

ਮਹਿਲ ਵਿਖੇ ਕਈ ਅਕਾਦਮਿਕ ਕਾਨਫਰੰਸਾਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ। ਪੈਲੇਸ ਦੇ ਸਟਾਫ਼ ਸਰਗਰਮੀ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਖੋਜ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Ливадийский дворец-музей. Издательская деятельность |url=http://www.livadia-palace.crimea.com/publishing.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130522133112/http://www.livadia-palace.crimea.com/publishing.htm |archive-date=22 May 2013 |access-date=12 January 2022 |website=www.livadia-palace.crimea.com}}&lt;/ref&gt; ਸੈਲਾਨੀ 1945 ਦੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦਿਲਚਸਪੀ ਰੱਖਦੇ ਹਨ।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=КРЫМСКАЯ КОНФЕРЕНЦИЯ 1945 г. (альманах) - Conference &quot;YALTA-45/13&quot; |url=http://krim-konference.at.ua/index/conference_yalta_45_13/0-5}}&lt;/ref&gt;

18 ਨਵੰਬਰ 2017 ਨੂੰ, ਜ਼ਾਰ ਅਲੈਗਜ਼ੈਂਡਰ III ਦੇ ਦਫ਼ਨਾਉਣ ਦੀ 123ਵੀਂ ਵਰ੍ਹੇਗੰਢ 'ਤੇ, ਰੂਸੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਵਲਾਦੀਮੀਰ ਪੁਤਿਨ ਨੇ ਲਿਵਾਡੀਆ ਪੈਲੇਸ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਅਲੈਗਜ਼ੈਂਡਰ III ਨੂੰ ਇੱਕ ਸਮਾਰਕ ਸਮਰਪਿਤ ਕੀਤਾ।

== ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ ==
ਲਿਵਾਡੀਆ ਪੈਲੇਸ ਨਵ-ਪੁਨਰਜਾਗਰਣ ਸ਼ੈਲੀ ਵਿੱਚ ਚਿੱਟੇ ਕ੍ਰੀਮੀਅਨ ਚੂਨੇ ਦੇ ਪੱਥਰ ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਇਮਾਰਤ ਵਿੱਚ ਕੈਰਾਰਾ ਸੰਗਮਰਮਰ ਦਾ ਇੱਕ ਮਹਿਰਾਬਦਾਰ ਪੋਰਟੀਕੋ, ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਅਰਬੀ ਵੇਹੜਾ, ਇੱਕ ਇਤਾਲਵੀ ਵੇਹੜਾ, ਇੱਕ ਫਲੋਰੈਂਟਾਈਨ ਟਾਵਰ, ਸਜਾਵਟੀ ਬ੍ਰਾਮਾਂਟੇਸਕ ਖਿੜਕੀਆਂ, ਇੱਕ &quot;ਬਾਲਕੋਨੀ-ਬੈਲਵੇਡੇਅਰ&quot;, ਅਤੇ ਜੈਸਪਰ ਫੁੱਲਦਾਨਾਂ ਵਾਲੇ ਕਈ ਬੇਅ ਹਨ। ਇੱਕ ਗੈਲਰੀ ਮਹਿਲ ਨੂੰ 1866 ਵਿੱਚ ਮੋਨੀਗੇਟੀ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਏ ਗਏ ਐਕਸਾਲਟੇਸ਼ਨ ਆਫ਼ ਦ ਕਰਾਸ ਦੇ ਨਵ-ਬਾਈਜ਼ੈਂਟਾਈਨ ਚਰਚ ਨਾਲ ਜੋੜਦੀ ਹੈ।

ਇਸ ਮਹਿਲ ਵਿੱਚ 116 ਕਮਰੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਅੰਦਰੂਨੀ ਹਿੱਸਾ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸ਼ੈਲੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਜਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਇੱਕ [[ਪੋਂਪੀ|ਪੋਂਪੀਅਨ]] ਵੈਸਟੀਬਿਊਲ, ਇੱਕ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਬਿਲੀਅਰਡ-ਰੂਮ, ਇੱਕ ਨਿਓ-ਬਾਰੋਕ ਡਾਇਨਿੰਗ ਰੂਮ, ਅਤੇ ਮੈਪਲ ਲੱਕੜ ਦਾ ਇੱਕ ਜੈਕਬ-ਸ਼ੈਲੀ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ ਨਿਕੋਲਸ II ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕੀਤੀ।

== ਗੈਲਰੀ ==
&lt;gallery&gt;
ਤਸਵੀਰ:Смерть_Александра_III_в_Ливадии._Худ.М.Зичи.1895_г..png|alt=Alexander III with his wife, 1895|ਅਲੈਗਜ਼ੈਂਡਰ ਤੀਜਾ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਨਾਲ, 1895
ਤਸਵੀਰ:Yalta_Conference_(Churchill,_Roosevelt,_Stalin)_(B&amp;W).jpg|alt=Yalta Conference in February 1945|ਫਰਵਰੀ 1945 ਵਿੱਚ ਯਾਲਟਾ ਕਾਨਫਰੰਸ
&lt;/gallery&gt;

== ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ ==

* ਜ਼ਾਰ ਦਾ ਰਸਤਾ, ਮਹਿਲ ਕੰਪਲੈਕਸ ਦੇ ਉੱਪਰੋਂ ਲੰਘਦਾ ਹੈ।
* ਡੁਲਬਰ, ਨੇੜੇ ਦਾ ਮਹਿਲ ਜਿਸਨੂੰ ਉਸੇ ਆਰਕੀਟੈਕਟ ਦੁਆਰਾ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
* ਯੂਸੁਪੋਵ ਪੈਲੇਸ, ਇੱਕ ਹੋਰ ਨੇੜਲਾ ਮਹਿਲ
* ਵੋਰੋਂਤਸੋਵ ਪੈਲੇਸ, ਗੁਆਂਢੀ ਅਲੂਪਕਾ ਵਿੱਚ

== ਹਵਾਲੇ ==

[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਯੂਕਰੇਨੀ ਇਮਾਰਤਾਂ]]</text>
      <sha1>p3vcb6ohyibegc8h0yv56bt0knpq5u9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਮੈਨਅੱਪ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>205003</id>
    <revision>
      <id>845221</id>
      <parentid>845058</parentid>
      <timestamp>2026-08-28T04:14:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Nitesh Gill</username>
        <id>8973</id>
      </contributor>
      <origin>845221</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12202" sha1="42nfk3ir6ycg2cicwwx9ro4r8vfo3vp" xml:space="preserve">{{Infobox settlement
| official_name      = ਮੈਨਅੱਪ
| native_name        = {{langx|crh|Mangup}}
| settlement_type    = ਇਤਿਹਾਸਕ ਸਥਾਨ
| image_skyline      = Mangup Fortress2.jpg
| imagesize          = 250px
| image_caption      = ਮੈਨਅੱਪ ਵਿੱਚ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਦੇ ਅਵਸ਼ੇਸ਼
| pushpin_map        = Crimea
| pushpin_relief     = y
| pushpin_label_position = 
| pushpin_map_alt    = 
| pushpin_map_caption = ਕ੍ਰੀਮੀਆ ਵਿੱਚ ਮੈਨਅੱਪ
| coordinates        = {{Coord|44|35|40|N|33|48|28|E|source:frwiki_region:UA|display=it}}
| subdivision_type   = ਦੇਸ਼
| subdivision_name   = 
| subdivision_type1  = ਖੇਤਰ
| subdivision_name1  = [[ਕ੍ਰੀਮੀਆ]]
| subdivision_type2  = 
| subdivision_name2  = 
| established_title  = ਸਥਾਪਿਤ
| established_date   = 
| timezone           = 
| utc_offset         = 
| timezone_DST       = 
| utc_offset_DST     = 
| elevation_footnotes = 
| elevation_m        = 
| elevation_ft       = 
| mapframe = yes
| mapframe-wikidata = yes
| mapframe-zoom = 16
| module             = {{Infobox historic site |embed = yes |designation1 = UKRAINE NATIONAL |designation1_offname = {{Lang|uk|Комплекс фортеці і печерного міста “Мангуп-Кале”}} (''ਮੈਨਅੱਪ-ਕਾਲੇ ਦੇ ਕਿਲ੍ਹੇ ਅਤੇ ਗੁਫਾ ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਕੰਪਲੈਕਸ'') |designation1_type = ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ |designation1_number = 010087}}
}}
'''ਮੈਨਅੱਪ''' ({{Langx|ru|Мангуп}}; {{Langx|uk|Мангуп|Manhup}}; {{Langx|crh|Mangup}}) ਜਿਸਨੂੰ ''ਮੈਨਅੱਪ ਕਾਲੇ'' (ਤੁਰਕੀ ਵਿੱਚ ''ਕਾਲੇ'' ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ &quot;ਕਿਲ੍ਹਾ&quot;) ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, [[ਕ੍ਰੀਮੀਆ]] ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਇਤਿਹਾਸਕ ਕਿਲ੍ਹਾ ਹੈ, ਜੋ [[ਸੇਵਾਸਤੋਪੋਲ]] (ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਚੈਰਸੋਨੇਸਸ) ਤੋਂ ਲਗਭਗ 13 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪਠਾਰ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ।

== ਨਾਮ ==
ਕਿਪਚਕ ਨਾਮ '''ਮੈਨਅੱਪ''' ਦੇਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਸਨੂੰ '''ਡੋਰੀ''', ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ '''ਡੋਰੋਸ''', '''ਡੋਰਾਸ''' ਅਤੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ [[ਬੇਜ਼ਨਟਾਇਨ ਸਾਮਰਾਜ|ਬਾਈਜ਼ੈਂਟਾਈਨਾਂ]]&lt;ref name=&quot;ODB&quot;&gt;{{cite encyclopedia | title = Dory | pages = 654–655 | last = Pritsak | first = Omeljan | editor-first = Alexander | editor-last = Kazhdan | editor-link=Alexander Kazhdan | encyclopedia = [[The Oxford Dictionary of Byzantium]] | publisher = Oxford University Press | year = 1991 | isbn = 978-0-19-504652-6}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book| last = Vasiliev| first = Alexander Alexandrovich| title = The Goths in the Crimea | url = https://archive.org/details/Vasiliev1936Goths| publisher = The Mediaeval academy of America| date=1936}}&lt;/ref&gt; ਦੁਆਰਾ '''ਥੀਓਡੋਰੋ''', ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਮਿਲੇ 14ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਇੱਕ ਸ਼ਿਲਾਲੇਖ ਵਿੱਚ ਇਸਨੂੰ &quot;ਥੀਓਡੋਰੋ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਥੀਓਡੋਰਾਈਟਸ ਦਾ ਰੱਬ-ਰੱਖਿਅਤ ਕਿਲ੍ਹਾ&quot; ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ।{{sfnp|Vasiliev|1936|p=49}} ਜੀਨੋਜ਼ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਟੇਡੋਰੋ, ਟੋਡੋਰੋ, ਥੀਓਡੋਰੀ, ਟੀਓਡੋਰੀ, ਥੋਡੋਰੀ, ਟੇਡੋਰੀ ਅਤੇ ਟੋਡੋਰੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਨਾਮ ਸਥਾਨ ਦੇ ਯੂਨਾਨੀ ਨਾਵਾਂ ਤੋਂ ਲਏ ਗਏ ਹਨ।{{sfnp|Vasiliev|1936|p=191}}

ਥੀਓਡੋਰੋ ਨਾਮ ਅੱਜ ਤੱਕ ਆਈ-ਟੋਡੋਰ (ਸੇਂਟ ਥੀਓਡੋਰ) ਪਿੰਡ ਦੇ ਨਾਮ 'ਤੇ ਬਚਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਮੈਨਅੱਪ ਦੇ ਦੱਖਣ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ।{{sfnp|Vasiliev|1936|p=50}}

ਸਿਲਵੀਓ ਗਿਉਸੇਪ ਮਰਕਾਤੀ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਸੀ ਕਿ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਨਾਮ (ਥੀਓਡੋਰੀ, ਟੀਓਡੋਰੀ, ਥੋਡੋਰੀ, ਟੇਡੋਰੀ, ਟੋਡੋਰੀ) ਦਾ ਬਹੁਵਚਨ ਰੂਪ ਇਸ ਲਈ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਦੋ ਸੰਤਾਂ, ਥੀਓਡੋਰ ਟਿਰੋਨ ਅਤੇ ਥੀਓਡੋਰ ਸਟ੍ਰੈਟੇਲੇਟਸ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਸੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਅਲੈਗਜ਼ੈਂਡਰ ਵਾਸਿਲੀਵ (ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ) ਇਸ ਸਿਧਾਂਤ ਬਾਰੇ ਸ਼ੱਕੀ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਕੋਈ ਸਬੂਤ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਵਾਂ ਸੰਤਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਰੱਖਿਅਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।{{sfnp|Vasiliev|1936|p=191}}

== ਇਤਿਹਾਸ ==
1395 ਅਤੇ 1404 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਥੀਓਡੋਰੋ [[ਤੈਮੂਰ]] ਦੇ ਨਿਯੰਤਰਣ ਅਧੀਨ ਸੀ, ਪਰ ਇਸਦੇ ਰਾਜਕੁਮਾਰ, ਅਲੈਕਸੀਓਸ, ਤੈਮੂਰ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਪਣੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਮੁੜ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਕਾਮਯਾਬ ਰਹੇ, ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਇਸਨੂੰ 1475 ਵਿੱਚ ਓਟੋਮਨ ਦੀ ਜਿੱਤ ਤੱਕ ਕਾਇਮ ਰੱਖਿਆ।&lt;ref name=&quot;ODB&quot;/&gt; 1475 ਵਿੱਚ, ਮੋਲਦਾਵੀਆ ਦੇ ਸਟੀਫਨ III ਨੇ ਆਪਣੇ ਜੀਜਾ ਅਲੈਗਜ਼ੈਂਡਰ ਗੈਬਰਾਸ ਨੂੰ ਗੈਬਰਾਸ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਇੱਕ ਸਥਾਨਕ ਸ਼ਾਸਕ ਦੀ ਥਾਂ ਲੈਣ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ ਨਾਲ ਮੰਗੂਪ ਭੇਜਿਆ, ਜੋ ਅਲੈਗਜ਼ੈਂਡਰ ਦਾ ਆਪਣਾ ਭਰਾ ਸੀ ਅਤੇ ਓਟੋਮੈਨਾਂ ਦਾ ਜਾਲਦਾਰ ਸੀ। ਉਸੇ ਸਾਲ ਦੇ ਮਈ ਵਿੱਚ, ਓਟੋਮੈਨ ਕਮਾਂਡਰ ਗੇਡਿਕ ਅਹਿਮਤ ਪਾਸ਼ਾ ਨੇ ਕੈਫਾ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲਿਆ ਅਤੇ ਸਾਲ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ, ਮੰਗੂਪ ਨੂੰ ਘੇਰਾ ਪਾਉਣ ਦੇ ਪੰਜ ਮਹੀਨਿਆਂ ਬਾਅਦ, ਸ਼ਹਿਰ ਹਮਲੇ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗ ਗਿਆ। ਜਦੋਂ ਕਿ ਕ੍ਰੀਮੀਆ ਦਾ ਬਾਕੀ ਹਿੱਸਾ ਕ੍ਰੀਮੀਅਨ ਖਾਨੇਟ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਰਿਹਾ, ਹੁਣ ਇੱਕ ਓਟੋਮੈਨ ਵਾਸਲ, ਥੀਓਡੋਰੋ ਦੀਆਂ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਜ਼ਮੀਨਾਂ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਕ੍ਰੀਮੀਆ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਬਲਾਈਮ ਪੋਰਟੇ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਿਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ।

1453 ਵਿੱਚ ਕਾਂਸਟੈਂਟੀਨੋਪਲ ਦੇ ਪਤਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਯੂਨਾਨੀ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਕਰਾਇਤਾਂ ਨੇ ਮੰਗਪ ਅਤੇ ਚੁਫੁਟ-ਕਲੇ ਵਿੱਚ ਪਰਵਾਸ ਕਰਨ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹਨਾਂ ਸਥਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਜਾਣੂ ਈਸਾਈ ਯੂਨਾਨੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਸੀ।&lt;ref&gt;{{cite book |author=Dan Shapira |title=Avraham Firkowicz in Istanbul (1830-1832) : paving the way for Turkic nationalism|url= https://books.google.com/books?id=j7ulQPrfm_cC|year=2003 |page=3 |publisher= KaraM publication |isbn=9756467037}}&lt;/ref&gt;

ਤੁਰਕੀ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਜੇਨੇਬੀ ਨੇ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ 1475 ਵਿੱਚ, ਕੈਫਾ ਦੇ ਕਬਜ਼ੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਗੇਦਿਕ ਅਹਿਮਤ ਪਾਸ਼ਾ ਨੇ ਮਾਨਕੁਪ ਦੇ ਕਿਲੇ ਉੱਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰਨ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ। [[ਯੂਨਾਨੀ|ਯੂਨਾਨੀਆਂ]] ਨੇ ਉੱਥੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਇਸਦਾ ਬਚਾਅ ਕੀਤਾ ਪਰ ਤੁਰਕਾਂ ਨੇ ਕਿਲ੍ਹੇ 'ਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲਿਆ।&lt;ref name =&quot;The_Goths_in_the_Crimea&quot;&gt; The siege of Mangup lasted for half a year and the Turks used cannons.&lt;/ref&gt;&lt;ref name = &quot;TAURIDA VERNADSKY NATIONAL UNIVERSITY&quot;&gt;MAIN STAGES OF THE HISTORY DOROS-THEODORO (MANGUP)IN THE LIGHT OF ARCHAEOLOGICAL RESEARCH EXPEDITION - TAURIDA VERNADSKY NATIONAL UNIVERSITY - Gertsen A. G., p. 201&lt;/ref&gt;

ਕਸਬੇ ਦੀ ਬੇਮਿਸਾਲ ਗਿਰਾਵਟ ਜਾਰੀ ਰਹੀ। 1774 ਵਿੱਚ ਕਿਲ੍ਹੇ ਨੂੰ ਤੁਰਕੀ ਦੀ ਫ਼ੌਜ ਨੇ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਆਖਰੀ ਵਸਨੀਕ, ਕਰਾਇਮ ਦੇ ਇੱਕ ਛੋਟੇ ਭਾਈਚਾਰੇ ਨੇ 1790 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਸਾਈਟ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ।

1901 ਵਿੱਚ, ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਯੂਨਾਨੀ ਸ਼ਿਲਾਲੇਖ ਲੱਭਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਸ਼ਿਲਾਲੇਖ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ 1503 ਵਿੱਚ, ਤੁਰਕੀ ਦੀ ਜਿੱਤ ਤੋਂ ਲਗਭਗ ਤੀਹ ਸਾਲ ਬਾਅਦ, ਮੈਨਕੁਪ ਦੇ ਵਾਸੀ ਅਜੇ ਵੀ ਯੂਨਾਨੀ ਬੋਲਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀਆਂ ਕੰਧਾਂ ਨੂੰ ਬਹਾਲ ਕਰਨ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਸ਼ਿਲਾਲੇਖ ਤੋਂ, ਇਤਿਹਾਸਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਪਤਾ ਲੱਗਾ ਕਿ ਮੈਨਕੂਪ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਤੁਰਕੀ ਦੇ ਗਵਰਨਰ ਦੇ ਅਧੀਨ ਸੀ।&lt;ref name =&quot;The_Goths_in_the_Crimea&quot;/&gt;

1913 ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਬੇਸਿਲਿਕਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਯੂਨਾਨੀ ਸ਼ਿਲਾਲੇਖ ਮਿਲਿਆ ਸੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਮਰਾਟ ਜਸਟਿਨੀਅਨ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਹੈ। ਸ਼ਿਲਾਲੇਖ ਸਾਬਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜਸਟਿਨੀਅਨ ਦੇ ਅਧੀਨ ਸ਼ਹਿਰ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਸਮਰਾਟ ਦੁਆਰਾ ਵਿਚਾਰੇ ਜਾਣ ਲਈ ਕਾਫ਼ੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸੀ।&lt;ref name =&quot;The_Goths_in_the_Crimea&quot;/&gt; ਉਸੇ ਸਾਲ ਇਕ ਹੋਰ ਯੂਨਾਨੀ ਸ਼ਿਲਾਲੇਖ ਲੱਭਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਜੋ ਕੰਧ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲਿਆਂ 'ਤੇ [[ਯਿਸੂ ਮਸੀਹ]] ਦੀ ਅਸੀਸ ਦਾ ਸੱਦਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।&lt;ref name =&quot;The_Goths_in_the_Crimea&quot;/&gt;

ਮੈਨਅੱਪ ਵਿਖੇ ਇਜ਼ੈਂਟਾਈਨ ਕਾਂਸੀ ਦੇ ਵਜ਼ਨ ਦੀ ਖੁਦਾਈ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਸਬੂਤ ਹੈ ਕਿ ਵਸਨੀਕਾਂ ਨੇ ਸ਼ਾਹੀ ਵਜ਼ਨ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕੀਤੀ।&lt;ref&gt;[https://www.academia.edu/37968405/Dushenko_A._Byzantine_Weights_Excavated_at_Mangup_Византийские_разновесы_из_раскопок_Мангупа_ Dushenko A. Byzantine Weights Excavated at Mangup ]&lt;/ref&gt;

==ਹਵਾਲੇ==
{{Reflist}}

==ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ==
{{Commons category|Mangup|ਮੈਨਅੱਪ}}
*[http://www.mangup.bigyalta.net/eng/mangup-history.shtml History of Mangup Kale] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081226043452/http://www.mangup.bigyalta.net/eng/mangup-history.shtml |date=2008-12-26 }}
*[http://archeologia.narod.ru/krim/krimman.htm History and Monuments of Mangup]
*[https://web.archive.org/web/20110719075024/http://web.rgzm.de/218.html Archaeological Project in SW-Crimea]
*[https://web.archive.org/web/20090811064925/http://mangup-kale.ru/ Site of Mangup-Kale]
*[http://www.graal.org.ua/en/theodoro-principality Brief history of Theodoro Principality (Mangup)ENG]</text>
      <sha1>42nfk3ir6ycg2cicwwx9ro4r8vfo3vp</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>845222</id>
      <parentid>845221</parentid>
      <timestamp>2026-08-28T04:15:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Nitesh Gill</username>
        <id>8973</id>
      </contributor>
      <origin>845222</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12201" sha1="q9v6umwdgw2lkhe7whc8lx3k1ce3079" xml:space="preserve">{{Infobox settlement
| official_name      = ਮੈਨਅੱਪ
| native_name        = {{langx|crh|Mangup}}
| settlement_type    = ਇਤਿਹਾਸਕ ਸਥਾਨ
| image_skyline      = Mangup Fortress2.jpg
| imagesize          = 250px
| image_caption      = ਮੈਨਅੱਪ ਵਿੱਚ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਦੇ ਅਵਸ਼ੇਸ਼
| pushpin_map        = Crimea
| pushpin_relief     = y
| pushpin_label_position = 
| pushpin_map_alt    = 
| pushpin_map_caption = ਕ੍ਰੀਮੀਆ ਵਿੱਚ ਮੈਨਅੱਪ
| coordinates        = {{Coord|44|35|40|N|33|48|28|E|source:frwiki_region:UA|display=it}}
| subdivision_type   = ਦੇਸ਼
| subdivision_name   = 
| subdivision_type1  = ਖੇਤਰ
| subdivision_name1  = [[ਕ੍ਰੀਮੀਆ]]
| subdivision_type2  = 
| subdivision_name2  = 
| established_title  = ਸਥਾਪਿਤ
| established_date   = 
| timezone           = 
| utc_offset         = 
| timezone_DST       = 
| utc_offset_DST     = 
| elevation_footnotes = 
| elevation_m        = 
| elevation_ft       = 
| mapframe = yes
| mapframe-wikidata = yes
| mapframe-zoom = 16
| module             = {{Infobox historic site |embed = yes |designation1 = UKRAINE NATIONAL |designation1_offname = {{Lang|uk|Комплекс фортеці і печерного міста “Мангуп-Кале”}} (''ਮੈਨਅੱਪ-ਕਾਲੇ ਦੇ ਕਿਲ੍ਹੇ ਅਤੇ ਗੁਫਾ ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਕੰਪਲੈਕਸ'') |designation1_type = ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ |designation1_number = 010087}}
}}
'''ਮੈਨਅੱਪ''' ({{Langx|ru|Мангуп}}; {{Langx|uk|Мангуп|Manhup}}; {{Langx|crh|Mangup}}) ਜਿਸਨੂੰ ''ਮੈਨਅੱਪ ਕਾਲੇ'' (ਤੁਰਕੀ ਵਿੱਚ ''ਕਾਲੇ'' ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ &quot;ਕਿਲ੍ਹਾ&quot;) ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, [[ਕ੍ਰੀਮੀਆ]] ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਇਤਿਹਾਸਕ ਕਿਲ੍ਹਾ ਹੈ, ਜੋ [[ਸੇਵਾਸਤੋਪੋਲ]] (ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਚੈਰਸੋਨੇਸਸ) ਤੋਂ ਲਗਭਗ 13 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪਠਾਰ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ।
== ਨਾਮ ==
ਕਿਪਚਕ ਨਾਮ '''ਮੈਨਅੱਪ''' ਦੇਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਸਨੂੰ '''ਡੋਰੀ''', ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ '''ਡੋਰੋਸ''', '''ਡੋਰਾਸ''' ਅਤੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ [[ਬੇਜ਼ਨਟਾਇਨ ਸਾਮਰਾਜ|ਬਾਈਜ਼ੈਂਟਾਈਨਾਂ]]&lt;ref name=&quot;ODB&quot;&gt;{{cite encyclopedia | title = Dory | pages = 654–655 | last = Pritsak | first = Omeljan | editor-first = Alexander | editor-last = Kazhdan | editor-link=Alexander Kazhdan | encyclopedia = [[The Oxford Dictionary of Byzantium]] | publisher = Oxford University Press | year = 1991 | isbn = 978-0-19-504652-6}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book| last = Vasiliev| first = Alexander Alexandrovich| title = The Goths in the Crimea | url = https://archive.org/details/Vasiliev1936Goths| publisher = The Mediaeval academy of America| date=1936}}&lt;/ref&gt; ਦੁਆਰਾ '''ਥੀਓਡੋਰੋ''', ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਮਿਲੇ 14ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਇੱਕ ਸ਼ਿਲਾਲੇਖ ਵਿੱਚ ਇਸਨੂੰ &quot;ਥੀਓਡੋਰੋ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਥੀਓਡੋਰਾਈਟਸ ਦਾ ਰੱਬ-ਰੱਖਿਅਤ ਕਿਲ੍ਹਾ&quot; ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ।{{sfnp|Vasiliev|1936|p=49}} ਜੀਨੋਜ਼ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਟੇਡੋਰੋ, ਟੋਡੋਰੋ, ਥੀਓਡੋਰੀ, ਟੀਓਡੋਰੀ, ਥੋਡੋਰੀ, ਟੇਡੋਰੀ ਅਤੇ ਟੋਡੋਰੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਨਾਮ ਸਥਾਨ ਦੇ ਯੂਨਾਨੀ ਨਾਵਾਂ ਤੋਂ ਲਏ ਗਏ ਹਨ।{{sfnp|Vasiliev|1936|p=191}}

ਥੀਓਡੋਰੋ ਨਾਮ ਅੱਜ ਤੱਕ ਆਈ-ਟੋਡੋਰ (ਸੇਂਟ ਥੀਓਡੋਰ) ਪਿੰਡ ਦੇ ਨਾਮ 'ਤੇ ਬਚਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਮੈਨਅੱਪ ਦੇ ਦੱਖਣ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ।{{sfnp|Vasiliev|1936|p=50}}

ਸਿਲਵੀਓ ਗਿਉਸੇਪ ਮਰਕਾਤੀ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਸੀ ਕਿ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਨਾਮ (ਥੀਓਡੋਰੀ, ਟੀਓਡੋਰੀ, ਥੋਡੋਰੀ, ਟੇਡੋਰੀ, ਟੋਡੋਰੀ) ਦਾ ਬਹੁਵਚਨ ਰੂਪ ਇਸ ਲਈ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਦੋ ਸੰਤਾਂ, ਥੀਓਡੋਰ ਟਿਰੋਨ ਅਤੇ ਥੀਓਡੋਰ ਸਟ੍ਰੈਟੇਲੇਟਸ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਸੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਅਲੈਗਜ਼ੈਂਡਰ ਵਾਸਿਲੀਵ (ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ) ਇਸ ਸਿਧਾਂਤ ਬਾਰੇ ਸ਼ੱਕੀ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਕੋਈ ਸਬੂਤ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਵਾਂ ਸੰਤਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਰੱਖਿਅਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।{{sfnp|Vasiliev|1936|p=191}}

== ਇਤਿਹਾਸ ==
1395 ਅਤੇ 1404 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਥੀਓਡੋਰੋ [[ਤੈਮੂਰ]] ਦੇ ਨਿਯੰਤਰਣ ਅਧੀਨ ਸੀ, ਪਰ ਇਸਦੇ ਰਾਜਕੁਮਾਰ, ਅਲੈਕਸੀਓਸ, ਤੈਮੂਰ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਪਣੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਮੁੜ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਕਾਮਯਾਬ ਰਹੇ, ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਇਸਨੂੰ 1475 ਵਿੱਚ ਓਟੋਮਨ ਦੀ ਜਿੱਤ ਤੱਕ ਕਾਇਮ ਰੱਖਿਆ।&lt;ref name=&quot;ODB&quot;/&gt; 1475 ਵਿੱਚ, ਮੋਲਦਾਵੀਆ ਦੇ ਸਟੀਫਨ III ਨੇ ਆਪਣੇ ਜੀਜਾ ਅਲੈਗਜ਼ੈਂਡਰ ਗੈਬਰਾਸ ਨੂੰ ਗੈਬਰਾਸ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਇੱਕ ਸਥਾਨਕ ਸ਼ਾਸਕ ਦੀ ਥਾਂ ਲੈਣ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ ਨਾਲ ਮੰਗੂਪ ਭੇਜਿਆ, ਜੋ ਅਲੈਗਜ਼ੈਂਡਰ ਦਾ ਆਪਣਾ ਭਰਾ ਸੀ ਅਤੇ ਓਟੋਮੈਨਾਂ ਦਾ ਜਾਲਦਾਰ ਸੀ। ਉਸੇ ਸਾਲ ਦੇ ਮਈ ਵਿੱਚ, ਓਟੋਮੈਨ ਕਮਾਂਡਰ ਗੇਡਿਕ ਅਹਿਮਤ ਪਾਸ਼ਾ ਨੇ ਕੈਫਾ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲਿਆ ਅਤੇ ਸਾਲ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ, ਮੰਗੂਪ ਨੂੰ ਘੇਰਾ ਪਾਉਣ ਦੇ ਪੰਜ ਮਹੀਨਿਆਂ ਬਾਅਦ, ਸ਼ਹਿਰ ਹਮਲੇ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗ ਗਿਆ। ਜਦੋਂ ਕਿ ਕ੍ਰੀਮੀਆ ਦਾ ਬਾਕੀ ਹਿੱਸਾ ਕ੍ਰੀਮੀਅਨ ਖਾਨੇਟ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਰਿਹਾ, ਹੁਣ ਇੱਕ ਓਟੋਮੈਨ ਵਾਸਲ, ਥੀਓਡੋਰੋ ਦੀਆਂ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਜ਼ਮੀਨਾਂ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਕ੍ਰੀਮੀਆ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਬਲਾਈਮ ਪੋਰਟੇ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਿਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ।

1453 ਵਿੱਚ ਕਾਂਸਟੈਂਟੀਨੋਪਲ ਦੇ ਪਤਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਯੂਨਾਨੀ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਕਰਾਇਤਾਂ ਨੇ ਮੰਗਪ ਅਤੇ ਚੁਫੁਟ-ਕਲੇ ਵਿੱਚ ਪਰਵਾਸ ਕਰਨ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹਨਾਂ ਸਥਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਜਾਣੂ ਈਸਾਈ ਯੂਨਾਨੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਸੀ।&lt;ref&gt;{{cite book |author=Dan Shapira |title=Avraham Firkowicz in Istanbul (1830-1832) : paving the way for Turkic nationalism|url= https://books.google.com/books?id=j7ulQPrfm_cC|year=2003 |page=3 |publisher= KaraM publication |isbn=9756467037}}&lt;/ref&gt;

ਤੁਰਕੀ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਜੇਨੇਬੀ ਨੇ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ 1475 ਵਿੱਚ, ਕੈਫਾ ਦੇ ਕਬਜ਼ੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਗੇਦਿਕ ਅਹਿਮਤ ਪਾਸ਼ਾ ਨੇ ਮਾਨਕੁਪ ਦੇ ਕਿਲੇ ਉੱਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰਨ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ। [[ਯੂਨਾਨੀ|ਯੂਨਾਨੀਆਂ]] ਨੇ ਉੱਥੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਇਸਦਾ ਬਚਾਅ ਕੀਤਾ ਪਰ ਤੁਰਕਾਂ ਨੇ ਕਿਲ੍ਹੇ 'ਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲਿਆ।&lt;ref name =&quot;The_Goths_in_the_Crimea&quot;&gt; The siege of Mangup lasted for half a year and the Turks used cannons.&lt;/ref&gt;&lt;ref name = &quot;TAURIDA VERNADSKY NATIONAL UNIVERSITY&quot;&gt;MAIN STAGES OF THE HISTORY DOROS-THEODORO (MANGUP)IN THE LIGHT OF ARCHAEOLOGICAL RESEARCH EXPEDITION - TAURIDA VERNADSKY NATIONAL UNIVERSITY - Gertsen A. G., p. 201&lt;/ref&gt;

ਕਸਬੇ ਦੀ ਬੇਮਿਸਾਲ ਗਿਰਾਵਟ ਜਾਰੀ ਰਹੀ। 1774 ਵਿੱਚ ਕਿਲ੍ਹੇ ਨੂੰ ਤੁਰਕੀ ਦੀ ਫ਼ੌਜ ਨੇ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਆਖਰੀ ਵਸਨੀਕ, ਕਰਾਇਮ ਦੇ ਇੱਕ ਛੋਟੇ ਭਾਈਚਾਰੇ ਨੇ 1790 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਸਾਈਟ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ।

1901 ਵਿੱਚ, ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਯੂਨਾਨੀ ਸ਼ਿਲਾਲੇਖ ਲੱਭਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਸ਼ਿਲਾਲੇਖ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ 1503 ਵਿੱਚ, ਤੁਰਕੀ ਦੀ ਜਿੱਤ ਤੋਂ ਲਗਭਗ ਤੀਹ ਸਾਲ ਬਾਅਦ, ਮੈਨਕੁਪ ਦੇ ਵਾਸੀ ਅਜੇ ਵੀ ਯੂਨਾਨੀ ਬੋਲਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀਆਂ ਕੰਧਾਂ ਨੂੰ ਬਹਾਲ ਕਰਨ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਸ਼ਿਲਾਲੇਖ ਤੋਂ, ਇਤਿਹਾਸਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਪਤਾ ਲੱਗਾ ਕਿ ਮੈਨਕੂਪ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਤੁਰਕੀ ਦੇ ਗਵਰਨਰ ਦੇ ਅਧੀਨ ਸੀ।&lt;ref name =&quot;The_Goths_in_the_Crimea&quot;/&gt;

1913 ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਬੇਸਿਲਿਕਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਯੂਨਾਨੀ ਸ਼ਿਲਾਲੇਖ ਮਿਲਿਆ ਸੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਮਰਾਟ ਜਸਟਿਨੀਅਨ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਹੈ। ਸ਼ਿਲਾਲੇਖ ਸਾਬਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜਸਟਿਨੀਅਨ ਦੇ ਅਧੀਨ ਸ਼ਹਿਰ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਸਮਰਾਟ ਦੁਆਰਾ ਵਿਚਾਰੇ ਜਾਣ ਲਈ ਕਾਫ਼ੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸੀ।&lt;ref name =&quot;The_Goths_in_the_Crimea&quot;/&gt; ਉਸੇ ਸਾਲ ਇਕ ਹੋਰ ਯੂਨਾਨੀ ਸ਼ਿਲਾਲੇਖ ਲੱਭਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਜੋ ਕੰਧ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲਿਆਂ 'ਤੇ [[ਯਿਸੂ ਮਸੀਹ]] ਦੀ ਅਸੀਸ ਦਾ ਸੱਦਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।&lt;ref name =&quot;The_Goths_in_the_Crimea&quot;/&gt;

ਮੈਨਅੱਪ ਵਿਖੇ ਇਜ਼ੈਂਟਾਈਨ ਕਾਂਸੀ ਦੇ ਵਜ਼ਨ ਦੀ ਖੁਦਾਈ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਸਬੂਤ ਹੈ ਕਿ ਵਸਨੀਕਾਂ ਨੇ ਸ਼ਾਹੀ ਵਜ਼ਨ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕੀਤੀ।&lt;ref&gt;[https://www.academia.edu/37968405/Dushenko_A._Byzantine_Weights_Excavated_at_Mangup_Византийские_разновесы_из_раскопок_Мангупа_ Dushenko A. Byzantine Weights Excavated at Mangup ]&lt;/ref&gt;

==ਹਵਾਲੇ==
{{Reflist}}

==ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ==
{{Commons category|Mangup|ਮੈਨਅੱਪ}}
*[http://www.mangup.bigyalta.net/eng/mangup-history.shtml History of Mangup Kale] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081226043452/http://www.mangup.bigyalta.net/eng/mangup-history.shtml |date=2008-12-26 }}
*[http://archeologia.narod.ru/krim/krimman.htm History and Monuments of Mangup]
*[https://web.archive.org/web/20110719075024/http://web.rgzm.de/218.html Archaeological Project in SW-Crimea]
*[https://web.archive.org/web/20090811064925/http://mangup-kale.ru/ Site of Mangup-Kale]
*[http://www.graal.org.ua/en/theodoro-principality Brief history of Theodoro Principality (Mangup)ENG]</text>
      <sha1>q9v6umwdgw2lkhe7whc8lx3k1ce3079</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਸ੍ਰੀ (ਓਡੀਸੀ ਰਾਗ)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>205061</id>
    <revision>
      <id>845202</id>
      <parentid>845173</parentid>
      <timestamp>2026-08-27T16:03:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Nitesh Gill</username>
        <id>8973</id>
      </contributor>
      <origin>845202</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3759" sha1="nix7d4ww13i8suc0oitecruayu1xsvb" xml:space="preserve">{{Infobox Odissi raga
|badi=ਰੁਸਭਾ
|sambadi=ਪੰਚਮਾ
|angaraga=[[ਧਨਾਸ੍ਰੀ]], [[ਬੰਗਾਲਸ੍ਰੀ]], [[ਕਰੁਣਾਸ੍ਰੀ]], [[ਮਾਲਾਸ੍ਰੀ]], [[ਮਧੁਸ੍ਰੀ]], [[ਦਖੀਨਾਸ੍ਰੀ]]
|odia=ଗୁଜ୍ଜରୀ
|arohana=S n D P M G R S
|abarohana=S R M P n S
|mela=ਸ਼੍ਰੀ
|jati=ਔਦਾਬਾ - ਸੰਪੂਰਨਾ
|raga_name=ਸ਼੍ਰੀ
|name=ਸ਼੍ਰੀ
|allied=[[ਅਭੀਰੀ]]
}}
''ਸ਼੍ਰੀ'' (ਓਡੀਆਃ هديا, ਰੋਮਾਨੀਕਰਨਃ , ਜਿਸ ਨੂੰ ਸ੍ਰੀ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੀ ਵੀ ਲਿਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਓਡੀਸੀ ਸੰਗੀਤ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਇੱਕ ਰਾਗ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{Cite book|location=Bhubaneswar|deadurl=Gopal Chandra Panda}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite book|location=India|deadurl=Kirtan Narayan Parhi}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book|location=Bhubaneswar|deadurl=Damodar Hota}}&lt;/ref&gt; ਇਸੇ ਨਾਮ ਦੇ ਮੇਲਾ ਦੇ ਤਹਿਤ ਆਉਣ ਵਾਲਾ, ਰਾਗ ਕੋਮ''ਲ'' ਨਿਸ਼ਾਦ ਸੁਰ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਰਵਾਇਤੀ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਉਦਾਸ ਕਰੁਣਾ ਰਸ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਰਾਗ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{Cite book|location=Bhubaneswar}}&lt;/ref&gt; ਰਾਗ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ''ਗੀਤਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼'' ਅਤੇ ਸੰਗੀਤਾ ਨਾਰਾਇਣ ਵਰਗੇ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{Cite book|location=Bhubaneswar|deadurl=Krusnadasa Badajena Mahapatra}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book|location=Bhubaneswar|editor1-link=Kalicharan Pattnaik}}&lt;/ref&gt; ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲਦੇ ਜੁਲਦੇ ਰਾਗਾਂ ਵਿੱਚ [[ਮਲਾਸਰੀ]], ਬੰਗਾਲਾਸਰੀ, ਕਰੁਣਾਸਰੀ, ਮਾਲਾਸਰੀ, [[ਮਧੂਸਰੀ]], ਦਖਿਨਾਸਰੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਨ।&lt;ref&gt;{{Cite book|location=Bhubaneswar|deadurl=Gopal Chandra Panda}}&lt;/ref&gt;

== ਬਣਤਰ ==
ਇੱਕ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਰਾਗ, ਸ਼੍ਰੀ ਪਿਛਲੇ ਕਈ ਸਦੀਆਂ ਤੋਂ ਸੈਂਕਡ਼ੇ ਕਵੀ-ਸੰਗੀਤਕਾਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।&lt;ref name=&quot;:32&quot;&gt;{{Cite book|location=Bhubaneswar, Odisha|deadurl=Ramhari Das}}&lt;/ref&gt; ਇਸ ਦਾ ''ਅਰੋਹ-ਅਵਰੋਹ'' ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹੈਃ 

ਅਰੋਹਾਃ ਸ ਰੇ ਮ ਪ ਨੀ ਸੰ

ਅਬਰੋਹਾਃ ਸੰ ਨੀ ਧ ਪ ਮ ਗ ਰੇ ਸ

ਪਰੰਪਰਾ ਅਨੁਸਾਰ ਇਸ ਰਾਗ ਦਾ ਨਯਾਸ ਸੁਰ ਰਿਸ਼ਭ ਹੈ ਜਾਂ ਉਸ ਤੇ ਨਿਆਸ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਸ਼੍ਰੀ ਕਰਨਾਟਕ ਸੰਗੀਤ ਪਰੰਪਰਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਰਾਗ ਵੀ ਹੈ।&lt;templatestyles src=&quot;Hlist/styles.css&quot;&gt;&lt;/templatestyles&gt;&lt;templatestyles src=&quot;Module:Sidebar/styles.css&quot;&gt;&lt;/templatestyles&gt; 

== ਰਚਨਾਵਾਂ ==
ਕੁਝ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਰਵਾਇਤੀ ਰਚਨਾਵਾਂ ਇਸ ਰਾਗ ਵਿੱਚ ਰਚੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ ਜੋ ਹੇਠ ਦਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹਨਃ 

* ਦਿਨਾਕ੍ਰੁਸ਼ਨਾ ਦਾਸਾ ਦੁਆਰਾ ਰਚਿਤ  ਸ਼ਿਆਮਾ ਪ੍ਰੀਤੀਰੇ ਸਜਨੀ &lt;ref&gt;{{Cite book|location=[[Cuttack]]}}&lt;/ref&gt;
* ਬੇਨੁਧਾਰਾ ਦੁਆਰਾ ਰਚਿਤ ਕਹਾ ਕੀ ਉਪਾਯਾ ਆਓ
* ''ਜਾ ਜਾ ਤੂੰ ਛੂਹਾਂ ਨਾ'' ਗੋਪਾਲਕ੍ਰੁਸ਼ਨਾ ਦੁਆਰਾ ਰਚਿਤ 

== ਹਵਾਲੇ ==
&lt;references /&gt;</text>
      <sha1>nix7d4ww13i8suc0oitecruayu1xsvb</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>845203</id>
      <parentid>845202</parentid>
      <timestamp>2026-08-27T16:04:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Nitesh Gill</username>
        <id>8973</id>
      </contributor>
      <origin>845203</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3274" sha1="blhvtxrtmxr3x8nrykj1udgi3wgyedt" xml:space="preserve">''ਸ਼੍ਰੀ'' (ਓਡੀਆਃ هديا, ਰੋਮਾਨੀਕਰਨਃ , ਜਿਸ ਨੂੰ ਸ੍ਰੀ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੀ ਵੀ ਲਿਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਓਡੀਸੀ ਸੰਗੀਤ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਇੱਕ ਰਾਗ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{Cite book|location=Bhubaneswar|deadurl=Gopal Chandra Panda}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite book|location=India|deadurl=Kirtan Narayan Parhi}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book|location=Bhubaneswar|deadurl=Damodar Hota}}&lt;/ref&gt; ਇਸੇ ਨਾਮ ਦੇ ਮੇਲਾ ਦੇ ਤਹਿਤ ਆਉਣ ਵਾਲਾ, ਰਾਗ ਕੋਮ''ਲ'' ਨਿਸ਼ਾਦ ਸੁਰ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਰਵਾਇਤੀ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਉਦਾਸ ਕਰੁਣਾ ਰਸ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਰਾਗ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{Cite book|location=Bhubaneswar}}&lt;/ref&gt; ਰਾਗ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ''ਗੀਤਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼'' ਅਤੇ ਸੰਗੀਤਾ ਨਾਰਾਇਣ ਵਰਗੇ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{Cite book|location=Bhubaneswar|deadurl=Krusnadasa Badajena Mahapatra}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book|location=Bhubaneswar|editor1-link=Kalicharan Pattnaik}}&lt;/ref&gt; ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲਦੇ ਜੁਲਦੇ ਰਾਗਾਂ ਵਿੱਚ [[ਮਲਾਸਰੀ]], ਬੰਗਾਲਾਸਰੀ, ਕਰੁਣਾਸਰੀ, ਮਾਲਾਸਰੀ, [[ਮਧੂਸਰੀ]], ਦਖਿਨਾਸਰੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਨ।&lt;ref&gt;{{Cite book|location=Bhubaneswar|deadurl=Gopal Chandra Panda}}&lt;/ref&gt;

== ਬਣਤਰ ==
ਇੱਕ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਰਾਗ, ਸ਼੍ਰੀ ਪਿਛਲੇ ਕਈ ਸਦੀਆਂ ਤੋਂ ਸੈਂਕਡ਼ੇ ਕਵੀ-ਸੰਗੀਤਕਾਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।&lt;ref name=&quot;:32&quot;&gt;{{Cite book|location=Bhubaneswar, Odisha|deadurl=Ramhari Das}}&lt;/ref&gt; ਇਸ ਦਾ ''ਅਰੋਹ-ਅਵਰੋਹ'' ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹੈਃ 

ਅਰੋਹਾਃ ਸ ਰੇ ਮ ਪ ਨੀ ਸੰ

ਅਬਰੋਹਾਃ ਸੰ ਨੀ ਧ ਪ ਮ ਗ ਰੇ ਸ

ਪਰੰਪਰਾ ਅਨੁਸਾਰ ਇਸ ਰਾਗ ਦਾ ਨਯਾਸ ਸੁਰ ਰਿਸ਼ਭ ਹੈ ਜਾਂ ਉਸ ਤੇ ਨਿਆਸ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਸ਼੍ਰੀ ਕਰਨਾਟਕ ਸੰਗੀਤ ਪਰੰਪਰਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਰਾਗ ਵੀ ਹੈ।&lt;templatestyles src=&quot;Hlist/styles.css&quot;&gt;&lt;/templatestyles&gt;&lt;templatestyles src=&quot;Module:Sidebar/styles.css&quot;&gt;&lt;/templatestyles&gt; 

== ਰਚਨਾਵਾਂ ==
ਕੁਝ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਰਵਾਇਤੀ ਰਚਨਾਵਾਂ ਇਸ ਰਾਗ ਵਿੱਚ ਰਚੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ ਜੋ ਹੇਠ ਦਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹਨਃ 

* ਦਿਨਾਕ੍ਰੁਸ਼ਨਾ ਦਾਸਾ ਦੁਆਰਾ ਰਚਿਤ  ਸ਼ਿਆਮਾ ਪ੍ਰੀਤੀਰੇ ਸਜਨੀ &lt;ref&gt;{{Cite book|location=[[Cuttack]]}}&lt;/ref&gt;
* ਬੇਨੁਧਾਰਾ ਦੁਆਰਾ ਰਚਿਤ ਕਹਾ ਕੀ ਉਪਾਯਾ ਆਓ
* ''ਜਾ ਜਾ ਤੂੰ ਛੂਹਾਂ ਨਾ'' ਗੋਪਾਲਕ੍ਰੁਸ਼ਨਾ ਦੁਆਰਾ ਰਚਿਤ 

== ਹਵਾਲੇ ==
&lt;references /&gt;</text>
      <sha1>blhvtxrtmxr3x8nrykj1udgi3wgyedt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਵਾਗਾਮੋਨ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>205063</id>
    <revision>
      <id>845198</id>
      <timestamp>2026-08-27T15:43:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Nitesh Gill</username>
        <id>8973</id>
      </contributor>
      <comment>&quot;[[:en:Special:Redirect/revision/1367001355|Vagamon]]&quot; ਸਫ਼ੇ ਦਾ ਤਰਜਮਾ ਕਰਕੇ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ</comment>
      <origin>845198</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="30620" sha1="j2qtmbfal2zfpdes8xky1n9z8s7obaw" xml:space="preserve">
{| class=&quot;infobox ib-settlement vcard&quot;
! colspan=&quot;2&quot; class=&quot;infobox-above&quot; |&lt;div class=&quot;fn org&quot;&gt;ਵਾਗਾਮਨ&lt;/div&gt;
|-
| colspan=&quot;2&quot; class=&quot;infobox-subheader&quot; |&lt;div class=&quot;category&quot;&gt;[[Hill station|ਪਹਾਡ਼ੀ ਸਟੇਸ਼ਨ]]&lt;/div&gt;
|- class=&quot;mergedtoprow&quot;
| colspan=&quot;2&quot; class=&quot;infobox-full-data&quot; |&lt;templatestyles src=&quot;Multiple image/styles.css&quot; wrapper=&quot;.tmulti&quot;&gt;&lt;/templatestyles&gt;&lt;div class=&quot;thumb tmulti tnone center&quot;&gt;&lt;div class=&quot;multiimageinner&quot; style=&quot;width:292px;max-width:292px;border:none&quot;&gt;&lt;div class=&quot;trow&quot;&gt;&lt;div class=&quot;tsingle&quot; style=&quot;width:290px;max-width:290px&quot;&gt;&lt;div style=&quot;;height:207px;overflow:hidden&quot;&gt;[[ਤਸਵੀਰ:Vagamon_meadows.JPG|288x288px]]&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;trow&quot;&gt;&lt;div class=&quot;tsingle&quot; style=&quot;width:144px;max-width:144px&quot;&gt;&lt;div style=&quot;;height:106px;overflow:hidden&quot;&gt;[[ਤਸਵੀਰ:Pain_Forest,_Vagamon_-_panoramio.jpg|142x142px]]&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;tsingle&quot; style=&quot;width:144px;max-width:144px&quot;&gt;&lt;div style=&quot;;height:106px;overflow:hidden&quot;&gt;[[ਤਸਵੀਰ:Vagamon_-_വാഗമൺ_02.jpg|142x142px]]&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;trow&quot;&gt;&lt;div class=&quot;tsingle&quot; style=&quot;width:139px;max-width:139px&quot;&gt;&lt;div style=&quot;;height:97px;overflow:hidden&quot;&gt;[[ਤਸਵੀਰ:Route_to_Vagamon.JPG|137x137px]]&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;tsingle&quot; style=&quot;width:149px;max-width:149px&quot;&gt;&lt;div style=&quot;;height:97px;overflow:hidden&quot;&gt;[[ਤਸਵੀਰ:Vagamon_HS-4910.jpg|147x147px]]&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;ib-settlement-caption&quot;&gt;''ਖੱਬੇ ਤੋਂ ਸੱਜੇ'' ਵਾਗਾਮਨ ਘਾਹ ਦੇ ਮੈਦਾਨ, ਵਾਗਾਮਨ ਚੀਡ਼ ਜੰਗਲ, ਵਾਗਾਮਨ ਝੀਲ, ਇਰਾੱਟੂਪੈਟਾ-ਵਾਗਾਮਨ ਰੋਡ, ਵਾਗਾਮਨ ਸ਼ਹਿਰ&lt;/div&gt;
|- class=&quot;mergedtoprow&quot;
| colspan=&quot;2&quot; class=&quot;infobox-full-data&quot; |ਉਪਨਾਮਃ&amp;nbsp;&lt;div class=&quot;ib-settlement-nickname nickname&quot;&gt;ਏਸ਼ੀਆ ਦਾ ਸਕਾਟਲੈਂਡ&lt;/div&gt;
|- class=&quot;mergedtoprow&quot;
| colspan=&quot;2&quot; class=&quot;infobox-full-data&quot; |&lt;div class=&quot;switcher-container&quot;&gt;&lt;templatestyles src=&quot;Module:Location map/styles.css&quot;&gt;&lt;/templatestyles&gt;&lt;div class=&quot;center&quot;&gt;&lt;div class=&quot;locmap&quot; style=&quot;width:250px;float:none;clear:both;margin-left:auto;margin-right:auto&quot;&gt;&lt;div style=&quot;width:250px;padding:0&quot;&gt;&lt;div style=&quot;position:relative;width:250px&quot;&gt;[[ਤਸਵੀਰ:India_Kerala_location_map.svg|class=notpageimage noviewer|364x364px|Vagamon is located in Kerala]]&lt;div class=&quot;od notheme&quot; style=&quot;top:66.244%;left:68.77%;font-size:91%&quot;&gt;&lt;div class=&quot;id&quot; style=&quot;left:-4px;top:-4px&quot;&gt;[[ਤਸਵੀਰ:Red_pog.svg|link=|class=notpageimage noviewer|8x8px|Vagamon]]&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;pr&quot; style=&quot;width:6em;left:5px&quot;&gt;&lt;div&gt;ਵਾਗਾਮਨ&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;padding-top:0.2em&quot;&gt;ਕੇਰਲ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਥਾਨ&lt;/div&gt;&lt;span class=&quot;switcher-label&quot; style=&quot;display:none&quot;&gt;ਕੇਰਲ ਦਾ ਨਕਸ਼ਾ ਦਿਖਾਓ&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;templatestyles src=&quot;Module:Location map/styles.css&quot;&gt;&lt;/templatestyles&gt;&lt;div class=&quot;center&quot;&gt;&lt;div class=&quot;locmap&quot; style=&quot;width:250px;float:none;clear:both;margin-left:auto;margin-right:auto&quot;&gt;&lt;div style=&quot;width:250px;padding:0&quot;&gt;&lt;div style=&quot;position:relative;width:250px&quot;&gt;[[ਤਸਵੀਰ:India_location_map.svg|class=notpageimage noviewer|269x269px|Vagamon is located in India]]&lt;div class=&quot;od notheme&quot; style=&quot;top:85.576%;left:30.959%;font-size:91%&quot;&gt;&lt;div class=&quot;id&quot; style=&quot;left:-4px;top:-4px&quot;&gt;[[ਤਸਵੀਰ:Red_pog.svg|link=|class=notpageimage noviewer|8x8px|Vagamon]]&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;pr&quot; style=&quot;width:6em;left:5px&quot;&gt;&lt;div&gt;ਵਾਗਾਮਨ&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;padding-top:0.2em&quot;&gt;ਵਾਗਾਮੋਨ (ਭਾਰਤ) &lt;/div&gt;&lt;span class=&quot;switcher-label&quot; style=&quot;display:none&quot;&gt;ਭਾਰਤ ਦਾ ਨਕਸ਼ਾ ਦਿਖਾਓ&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;
|-
| colspan=&quot;2&quot; class=&quot;infobox-full-data&quot; |ਕੋਆਰਡੀਨੇਟਸਃ&lt;templatestyles src=&quot;Module:Coordinates/styles.css&quot;&gt;&lt;/templatestyles&gt;&lt;span class=&quot;geo-inline&quot;&gt;&lt;span class=&quot;plainlinks nourlexpansion&quot;&gt;[https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Vagamon&amp;params=9_41_16_N_76_54_25_E_type:city(14641)_region:IN &lt;span class=&quot;geo-default&quot;&gt;&lt;span class=&quot;geo-dms&quot; title=&quot;Maps, aerial photos, and other data for this location&quot;&gt;9°41′16′′N 76°54′25′′E&lt;span class=&quot;longitude&quot;&gt;76°54′25 &quot;ਈ&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class=&quot;geo-multi-punct&quot;&gt;/&amp;#x2E;&amp;#x2E;&amp;#x2E;&lt;/span&gt;&lt;span class=&quot;geo-nondefault&quot;&gt;&lt;span class=&quot;geo-dec&quot; title=&quot;Maps, aerial photos, and other data for this location&quot;&gt;9.68778 °N 76.90694 °E&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;﻿ / &lt;span class=&quot;geo&quot;&gt;9.68778; 76.90694&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;]&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;indicator name=&quot;coordinates&quot;&gt;&lt;span id=&quot;coordinates&quot;&gt;[[Geographic coordinate system|Coordinates]]: {{#parsoid�fragment:11}}&lt;span class=&quot;plainlinks nourlexpansion&quot;&gt;[https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Vagamon&amp;params=9_41_16_N_76_54_25_E_type:city(14641)_region:IN &lt;span class=&quot;geo-default&quot;&gt;&lt;span class=&quot;geo-dms&quot; title=&quot;Maps, aerial photos, and other data for this location&quot;&gt;&lt;span class=&quot;latitude&quot;&gt;9°41′16″N&lt;/span&gt; &lt;span class=&quot;longitude&quot;&gt;76°54′25″E&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class=&quot;geo-multi-punct&quot;&gt;&amp;#xfeff; / &amp;#xfeff;&lt;/span&gt;&lt;span class=&quot;geo-nondefault&quot;&gt;&lt;span class=&quot;geo-dec&quot; title=&quot;Maps, aerial photos, and other data for this location&quot;&gt;9.68778°N 76.90694°E&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;&amp;#xfeff; / &lt;span class=&quot;geo&quot;&gt;9.68778; 76.90694&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;]&lt;/span&gt;[[Category:Pages using gadget WikiMiniAtlas]]&lt;/span&gt;&lt;/indicator&gt;
|- class=&quot;mergedtoprow&quot;
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |ਦੇਸ਼
| class=&quot;infobox-data&quot; |&lt;span class=&quot;flagicon nowrap&quot;&gt;[[File:Flag_of_India.svg|link=|alt=|border|23x23px]] &lt;/span&gt;[[ਭਾਰਤ]]
|- class=&quot;mergedrow&quot;
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |[[ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਜ ਅਤੇ ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਸਿਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼|ਰਾਜ]]
| class=&quot;infobox-data&quot; |[[ਕੇਰਲ]]&lt;span class=&quot;flagicon&quot;&gt;[[ਤਸਵੀਰ:Government_of_Kerala_Logo.svg|link=|alt=|border|23x23px]]&lt;/span&gt;
|- class=&quot;mergedrow&quot;
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |[[ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਦੀ ਸੂਚੀ|ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ]]
| class=&quot;infobox-data&quot; |ਕੋਟਾਯਮ, ਇਡੁੱਕੀ
|- class=&quot;mergedrow&quot;
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |ਤਾਲੁਕ
| class=&quot;infobox-data&quot; |ਪੀਰੂਮੇਡੂ, [[Meenachil taluk|ਮੀਨਾਚਿਲ]], [[Kanjirapally taluk|ਕਾਂਜੀਰਾਪੱਲੀ]]
|- class=&quot;mergedtoprow&quot;
! colspan=&quot;2&quot; class=&quot;infobox-header&quot; |ਸਰਕਾਰ&lt;div class=&quot;ib-settlement-fn&quot;&gt;&lt;/div&gt;
|- class=&quot;mergedrow&quot;
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |• ਕਿਸਮ&amp;nbsp;&amp;nbsp;
| class=&quot;infobox-data&quot; |[[ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਪੰਚਾਇਤੀ ਰਾਜ|ਪੰਚਾਇਤ]]
|- class=&quot;mergedrow&quot;
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |• ਸਰੀਰ&amp;nbsp;&amp;nbsp;
| class=&quot;infobox-data agent&quot; |ਇਲਾਪਾਰਾ ਗ੍ਰਾਮ ਪੰਚਾਇਤ
|- class=&quot;mergedtoprow&quot;
! colspan=&quot;2&quot; class=&quot;infobox-header&quot; |ਖੇਤਰ&lt;div class=&quot;ib-settlement-fn&quot;&gt;&lt;/div&gt;
|- class=&quot;mergedrow&quot;
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |&lt;div style=&quot;white-space:nowrap;&quot;&gt;• ਕੁੱਲ&amp;nbsp;&amp;nbsp;&lt;/div&gt;
| class=&quot;infobox-data&quot; |78. 3 km&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt; (30.2 ਵਰਗ ਮੀਲ) &amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;
|- class=&quot;mergedtoprow&quot;
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |ਉਚਾਈ&lt;div class=&quot;ib-settlement-fn&quot;&gt;&lt;/div&gt;
| class=&quot;infobox-data&quot; |1, 200 ਮੀਟਰ (3,900 ਫੁੱਟ) &amp;nbsp;&amp;nbsp;
|- class=&quot;mergedtoprow&quot;
! colspan=&quot;2&quot; class=&quot;infobox-header&quot; |ਆਬਾਦੀ&lt;div class=&quot;ib-settlement-fn&quot;&gt; (2011)&lt;span class=&quot;nowrap&quot;&gt;&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
|- class=&quot;mergedrow&quot;
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |&lt;div style=&quot;white-space:nowrap;&quot;&gt;• ਕੁੱਲ&amp;nbsp;&amp;nbsp;&lt;/div&gt;
| class=&quot;infobox-data&quot; |14,641
|- class=&quot;mergedrow&quot;
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |• ਘਣਤਾ&amp;nbsp;&amp;nbsp;
| class=&quot;infobox-data&quot; |187/km&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt; (484/sq mi) &amp;nbsp;
|- class=&quot;mergedtoprow&quot;
! colspan=&quot;2&quot; class=&quot;infobox-header&quot; |ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ&lt;div class=&quot;ib-settlement-fn&quot;&gt;&lt;/div&gt;
|- class=&quot;mergedrow&quot;
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |• ਅਧਿਕਾਰਕ&amp;nbsp;&amp;nbsp;
| class=&quot;infobox-data&quot; |[[ਮਲਿਆਲਮ]], ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ 
|- class=&quot;mergedtoprow&quot;
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |[[ਸਮਾਂ ਖੇਤਰ|ਟਾਈਮ ਜ਼ੋਨ&amp;nbsp;]]
| class=&quot;infobox-data&quot; |ਯੂਟੀਸੀ + 5:30 (ਆਈਐੱਸਟੀ) 
|- class=&quot;mergedtoprow&quot;
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |[[ਪਿੰਨ ਕੋਡ|ਪਿੰਨ]]
| class=&quot;infobox-data adr&quot; |&lt;div class=&quot;postal-code&quot;&gt;685503&lt;/div&gt;
|- class=&quot;mergedrow&quot;
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |[[ਵਾਹਨ ਰਜਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ਪਲੇਟ|ਵਾਹਨ ਰਜਿਸਟਰੇਸ਼ਨ]]
| class=&quot;infobox-data&quot; |ਕੇ. ਐੱਲ.-37
|- class=&quot;mergedrow&quot;
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |ਸਭ ਤੋਂ ਨੇਡ਼ੇ ਦਾ ਸ਼ਹਿਰ
| class=&quot;infobox-data&quot; |ਏਰਟੂਪੈਟਾ, ਕੱਟੱਪਨਾ, ਥੋਡੂਪੁਝਾ, ਪਾਲਾ, ਇਲਾਪਾਰਾਐਲੱਪਰਾ
|- class=&quot;mergedrow&quot;
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ
| class=&quot;infobox-data&quot; |[[ਕੋਚਿਨ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ|ਕੋਚੀ]]
|}
'''ਵਾਗਾਮੋਨ''' ({{IPA|ml|ʋaːɡɐmɐɳ|lang}} ) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ [[ਪਹਾੜੀ ਇਲਾਕਾ]]  ਅਤੇ ਇਡੁੱਕੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪੀਰੂਮੇਡੂ ਤਾਲੁਕ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ [[ਮਾਲ ਪਿੰਡ]] ਹੈ, ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ [[ਭਾਰਤ]] ਦੇ [[ਕੇਰਲ|ਕੇਰਲਾ]] ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਕੋਟਾਯਮ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਮੀਨਾਚਿਲ ਤਾਲੁਕ ਅਤੇ ਕਾਂਜੀਰਾਪੱਲੀ ਤਾਲੁਕ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸਥਿਤ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Vagamon or Wagamon, International Paragliding Idukki {{!}} Kerala Tourism |url=https://www.keralatourism.org/destination/vagamon-idukki/324/ |access-date=2026-07-31 |website=www.keralatourism.org |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Vagamon,Wagamon, Vagamon hill station, Vagamon Heights, Vagamon Hideout |url=https://www.vagamon.com/ |access-date=2026-07-31 |website=www.vagamon.com}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Vagamon {{!}} Idukki Tourist Places |url=https://www.dtpcidukki.com/destination/vagamon |access-date=2026-07-31 |website=DTPC idukki |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=VAGAMON {{!}} Kottayam District, Government of Kerala {{!}} India |url=https://kottayam.nic.in/en/tourist-place/vagamon/ |access-date=2026-07-31 |language=en-US}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;censusindia&quot;&gt;{{Cite web |others=Registrar General &amp; Census Commissioner, India |title=Census of India: Villages with population 5000 &amp; above |url=http://www.censusindia.gov.in/Census_Data_2001/Village_Directory/Population_data/Population_5000_and_Above.aspx |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20081208044522/http://www.censusindia.gov.in/Census_Data_2001/Village_Directory/Population_data/Population_5000_and_Above.aspx |archive-date=2008-12-08 |access-date=2008-12-10}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web |date=2022-05-16 |title=Explore Vagamon |url=https://vagamon.org/,%20https://vagamon.org/ |access-date=2023-09-29 |website=Vagamon Destination Maker |language=en-US}}{{Dead link|date=May 2025|bot=medic}}&lt;/ref&gt; [[ਪੱਛਮੀ ਘਾਟ]] ਵਿੱਚ {{Convert|25|ਕਿ.ਮੀ.|mi}} ਸਥਿਤ ਹੈ। ਕੋਟਾਯਮ-ਇਡੁੱਕੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਦੀ ਸਰਹੱਦ 'ਤੇ ਏਰਾੱਟੁਪੇਟਾ ਦੇ ਪੂਰਬ ਵੱਲ, ਵਾਗਾਮੋਨ ਆਪਣੇ ਕੁਦਰਤੀ ਵਾਤਾਵਰਨ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite web |last=Pal |first=Pradip Kumar |date=21 January 2010 |title=Vagamon - Scotland of Asia Visit |url=http://www.indiastudychannel.com/resources/103305-Vagamon-Scotland-Asia.aspx |website=India Study Channel}}&lt;/ref&gt; [[ਵਾਗਾਮੋਨ ਕੱਚ ਦਾ ਪੁਲ]] ਭਾਰਤ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਲੰਬਾ ਕੰਟੀਲੀਵਰ ਕੱਚ ਦਾ ਪੁਲ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Valsalan |first=Anson |date=2023-08-25 |title=Enjoy a thrilling walk on India's longest glass bridge at Vagamon |url=https://www.onmanorama.com/travel/kerala/2023/08/24/vagamon-longest-cantilever-glass-bridge-kolahalamedu.html |access-date=2023-09-29 |website=OnManorama}}&lt;/ref&gt;

== ਇਤਿਹਾਸ ==
ਵਾਗਾਮੋਨ ਸਦੀਆਂ ਤੱਕ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਅਣਪਛਾਤਾ ਰਿਹਾ। ਭਾਵੇਂ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਕੋਲ ਇੱਥੇ ਚਾਹ ਦੇ ਬਾਗ ਸਨ, ਪਰ ਇਹ ਸਿਰਫ਼ 1926 ਵਿੱਚ ਹੀ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੋਇਆ, ਜਦੋਂ ਵਾਲਟਰ ਡੰਕਨ ਐਂਡ ਕੰਪਨੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਚਾਹ ਦੇ ਬਾਗ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੇ। 1930 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ, ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਚਾਹ ਦੇ ਬਾਗ ਲਗਾਏ ਗਏ ਸਨ।&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; 1940 ਤੋਂ ਬਾਅਦ, [[ਤਰਾਵਣਕੋਰ]] ਅਤੇ [[ਚੇਨਈ|ਮਦਰਾਸ]] ( [[ਤਮਿਲ਼ ਨਾਡੂ|ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ]] ) ਦੇ ਲੋਕ ਵਾਗਾਮੋਨ ਚਲੇ ਗਏ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ, ਕੇਰਲਾ ਰਾਜ ਦੇ ਗਠਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਕੇਰਲਾ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹਿੱਸਿਆਂ ਤੋਂ ਲੋਕ ਉੱਥੇ ਆ ਕੇ ਵੱਸ ਗਏ।{{ਹਵਾਲਾ ਲੋੜੀਂਦਾ|date=September 2023}}

1955 ਵਿੱਚ, ਟ੍ਰੈਪਿਸਟ ਮੱਠ [[ਕੁਰੀਸੁਮਾਲਾ ਆਸ਼ਰਮ]] ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਵਾਗਾਮੋਨ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Cite web |last=Bose |first=Abhish |date=2017-04-22 |title=Kurisumala ashram at Vagamon rejuvenates the visitors |url=https://www.deccanchronicle.com/nation/in-other-news/230417/kurisumala-ashram-at-vagamon-rejuvenates-the-visitors.html |access-date=2023-09-29 |website=Deccan Chronicle}}&lt;/ref&gt;

1963 ਵਿੱਚ ਡਾ. ਐਲਿਜ਼ਾਬੈਥ ਬੇਕਰ ਅਤੇ ਆਰਕੀਟੈਕਟ [[ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ]] [[ਲੌਰੀ ਬੇਕਰ]] ਨੇ ਇਡੁੱਕੀ ਪਹਾਡ਼ੀਆਂ ਵਿੱਚ ਚਾਹ ਦੇ ਪੌਦੇ ਲਗਾਉਣ ਵਾਲੇ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਅਤੇ ਪੇਂਡੂ ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਲਈ ਕੁਰੀਸ਼ੁਮਾਲਾ, ਵਾਗਾਮਨ ਵਿਖੇ ਇੱਕ ਹਸਪਤਾਲ ਅਤੇ ਪੇਂਡੂ ਸੇਵਾ ਕੇਂਦਰ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ। ਅਕਸਰ ਮਿੱਤਰਨਿਕੇਤਨ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਨੂੰ ਕੇਰਲ ਵਿੱਚ ਬੇਕਰ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਸਥਾਨਕ ਸਮੱਗਰੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਿਆਂ ਉਸ ਦੀ ਲਾਗਤ-ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ, ਜਲਵਾਯੂ-ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਇਮਾਰਤ ਪਹੁੰਚ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਉਦਾਹਰਨ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=A journey through Laurie Baker’s earliest projects in Kerala |url=https://thefederal.com/the-eighth-column/a-journey-through-laurie-bakers-earliest-projects-in-kerala |access-date=2026-06-11 |website=Thefederal.com}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Laurie Baker : Architect's Official Website  - Rural Kerala: Vagamon |url=http://lauriebaker.net/index.php/life/rural-kerala-vagamon |access-date=11 June 2026 |website=Lauriebaker.net}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Nagarajan |first=Saraswathy |date=16 May 2024 |title=Laurie Baker's buildings that showcase the architecture he championed are living museums of his philosophy |url=https://www.thehindu.com/life-and-style/laurie-bakers-buildings-that-showcase-the-architecture-he-championed-are-living-museums-of-his-philosophy/article68124734.ece |access-date=11 June 2026 |website=Thehindu.com}}&lt;/ref&gt;

== ਭੂਗੋਲ ==
ਵਾਗਾਮੋਨ [[ਪੱਛਮੀ ਘਾਟ]] ਵਿੱਚ ਸਮੁੰਦਰ ਤਲ ਤੋਂ ਉੱਪਰ {{Convert|1100|ਮੀ}} 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ।&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt; ਇੱਥੇ ਦਾ ਮੌਸਮ ਠੰਡਾ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਗਰਮੀਆਂ ਦਾ ਤਾਪਮਾਨ {{Convert|10-23|C|F}} ਅਤੇ 10-23 ਡਿਗਰੀ ਦੁਪਹਿਰ ਵੇਲੇ  ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ। &lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;{{Cite web |title=Vagamon Village Office |url=https://village.kerala.gov.in/Office_websites/about_village.php?nm=270270Vagamonvillageoffice#:~:text=Geography,1,100%20metres%20above%20sea%20level. |access-date=2023-09-29 |website=Government of Kerala Revenue Department}}&lt;/ref&gt;

== ਜਨਸੰਖਿਆ ==
[[2011 ਭਾਰਤ ਦੀ ਜਨਗਣਨਾ|2011 ਦੀ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ]] ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਵਾਗਾਮੋਨ ਦੀ ਆਬਾਦੀ 14,641 ਸੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ 7,212 ਪੁਰਸ਼ ਅਤੇ 7,429 ਔਰਤਾਂ ਸਨ। ਵਾਗਾਮੋਨ ਪਿੰਡ ਦਾ ਰਕਬਾ {{Cvt|78.3|km2}} ਹੈ।   ਜਿਸ ਵਿੱਚ 3,816 ਪਰਿਵਾਰ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਔਸਤ ਲਿੰਗ ਅਨੁਪਾਤ ਰਾਜ ਦੇ ਔਸਤ 1084 ਨਾਲੋਂ 1030 ਘੱਟ ਸੀ। ਵਾਗਾਮੋਨ ਵਿੱਚ, ਆਬਾਦੀ ਦਾ 9% 6 ਸਾਲ ਤੋਂ ਘੱਟ ਉਮਰ ਦਾ ਸੀ। ਵਾਗਾਮੋਨ ਦੀ ਔਸਤ ਸਾਖਰਤਾ 90.9% ਅਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਔਸਤ 74% ਤੋਂ ਵੱਧ, ਅਤੇ ਰਾਜ ਦੀ ਔਸਤ 94% ਤੋਂ ਘੱਟ ਸੀ।&lt;ref&gt;{{Cite book|location=Thiruvananthapuram}}&lt;/ref&gt;

== ਆਰਥਿਕਤਾ ==
ਮੁੱਖ ਆਰਥਿਕਤਾ ਈਕੋਟੂਰਿਜ਼ਮ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਝਰਨਿਆਂ ਦੀ ਪੜਚੋਲ ਕਰਨ ਲਈ ਹਾਈਕਿੰਗ, ਚੱਟਾਨਾਂ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹਨਾ ਅਤੇ ਪੈਰਾਗਲਾਈਡਿੰਗ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ।&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt; ਨੈਸ਼ਨਲ ਜੀਓਗ੍ਰਾਫਿਕ ਟ੍ਰੈਵਲਰ ਨੇ &quot;ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਣ ਲਈ 50 ਸਭ ਤੋਂ ਆਕਰਸ਼ਕ ਸਥਾਨਾਂ&quot; ਦੀ ਆਪਣੀ ਡਾਇਰੈਕਟਰੀ ਵਿੱਚ ਵਾਗਾਮੋਨ ਨੂੰ ਸੂਚੀਬੱਧ ਕੀਤਾ ਹੈ।&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt; ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਚਾਹ ਅਤੇ ਕੌਫੀ ਦੇ ਬਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ।&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt;

== ਸਿੱਖਿਆ ==
ਵਾਗਾਮੋਨ ਵਿੱਚ ਦੋ ਕਾਲਜ ਡੀ. ਸੀ. ਸਕੂਲ ਆਫ਼ ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ ਐਂਡ ਟੈਕਨੋਲੋਜੀ (ਡੀ. ਸੀਜ਼. ਐੱਸ. ਐੱਮ. ਏ. ਟੀ.) ਅਤੇ ਡੀ. ਸੀ ਸਕੂਲ ਆਫ਼ ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ ਐਂਡ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਹਨ, ਦੋਵੇਂ ਡੀ. ਸੀ ਕਿਜ਼ਾਕੇਮੁਰੀ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰੋਤਸਾਹਿਤ ਅਤੇ ਡੀ. ਸਿ. ਬੁੱਕਸ ਦੁਆਰਾ ਸਹਿ-ਪ੍ਰੋਤਸਾਹਨ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ। ਕੇਰਲਾ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਕਾਲਜਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ, ਡੀਸੀਐੱਸਐੱਮਏਟੀ ਦਾ [[ਤਿਰੂਵਨੰਤਪੁਰਮ]] ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਾਧੂ ਕੈਂਪਸ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=INDIAN BUSINESS SCHOOL TO FEATURE AT GHEDEX FROM APRIL 20 TO 22 – Muscat Daily |url=http://www.muscatdaily.com/Archive/Oman/Indian-business-school-to-feature-at-Ghedex-from-April-20-to-22-3zl6 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160915222452/http://www.muscatdaily.com/Archive/Oman/Indian-business-school-to-feature-at-Ghedex-from-April-20-to-22-3zl6 |archive-date=15 September 2016 |access-date=17 April 2017}}&lt;/ref&gt; ਡੀ. ਸੀ. ਐੱਸ. ਐੱਮ. ਏ. ਟੀ. ਮਾਸਟਰ ਆਫ਼ ਬਿਜ਼ਨਸ ਐਡਮਿਨਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ (ਐੱਮਬੀਏ) ਬੈਚਲਰ ਆਫ਼ ਕਾਮਰਸ (ਆਈ. ਡੀ. 1) ਬੈਚਲਰ ਆਫ਼ ਬਿਜ਼ਨਸ ਐਡਮਨਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ (ਬੀਬੀਏ) ਸਰਟੀਫਾਈਡ ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ ਅਕਾਊਂਟੈਂਟ (ਸੀ. ਐੰ. ਏ.) ਅਤੇ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਆਫ਼ ਚਾਰਟਰਡ ਸਰਟੀਫਾਈਡ ਅਕਾਊਂਟੈਂਟਸ (ਏ. ਸੀ. ਸੀ. ਏ. ਏ. ਐੱਚ.) ਵਰਗੇ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਡੀ. ਸੀ. ਸਕੂਲ ਆਫ਼ ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ ਐਂਡ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਬੈਚਲਰ ਆਫ਼ ਆਰਟਸ ਇਨ ਇੰਟੀਰੀਅਰ ਡਿਜ਼ਾਈਨ (ਬੀ. ਏ. ਇੰਟੀਰਿਅਰ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਅਤੇ ਬੈਚਲਰ ਆਫ਼ ਆਰਕੀਟੈਕਟ (ਬੀ. ਡੇਅਰੀ ਸਾਇੰਸਜ਼ ਕਾਲਜ ਕੋਲਾਹਲਾਮਡੂ ਵਾਗਾਮਨ, ਬੀ. ਟੈੱਕ ਡੇਅਰੀ ਸਾਇੰਸਿਜ਼ ਲਈ ਕੋਰਸ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਵੈਟਰਨਰੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Vagamon Destination Residential Campus |url=https://dcschool.net/vagamon/ |publisher=DCSMAT Institutions}}&lt;/ref&gt;

== ਮੁੱਦੇ ==
ਅਗਸਤ 2008 ਵਿੱਚ, ਕੇਰਲ ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਪਾਬੰਦੀਸ਼ੁਦਾ ਸਿਮੀ ਕਾਰਕੁਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਦਸੰਬਰ 2007 ਵਿੱਚ ਆਯੋਜਿਤ ਇੱਕ ਸਿਖਲਾਈ ਕੈਂਪ ਦੀ ਜਾਂਚ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ।&lt;ref&gt;{{Cite web |title='SIMI's camp in Kerela, not ultra's training ground' |url=http://www.deccanherald.com/Content/Aug172008/national2008081785077.asp?section=updatenews |publisher=The Deccan herald}}{{Dead link|date=September 2023}}&lt;/ref&gt;

18 ਅਗਸਤ 2014 ਨੂੰ, ਕੋਜ਼ੀਕੋਡ ਦੇ ਦੋ ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਦੀ ਵਾਗਾਮੋਨ ਵਿੱਚ ਬਿਜਲੀ ਡਿੱਗਣ ਕਾਰਨ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਮੌਜੂਦ ਹੋਰ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਮਾਮੂਲੀ ਸੱਟਾਂ ਲੱਗੀਆਂ। ਇਹ ਘਟਨਾ ਸ਼ਾਮ 4:30 ਵਜੇ ਦੇ ਕਰੀਬ ਵਾਪਰੀ ਜਦੋਂ ਸੈਲਾਨੀ ਉਜਾੜ ਪਹਾੜੀਆਂ ਦੀਆਂ ਚੋਟੀਆਂ 'ਤੇ ਘੁੰਮ ਰਹੇ ਸਨ। ਬਿਜਲੀ ਡਿੱਗਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੋਵੇਂ ਡਿੱਗ ਪਏ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੱਪੜੇ ਸੜ ਗਏ। ਭਾਵੇਂ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਹਸਪਤਾਲ ਲਿਜਾਇਆ ਗਿਆ, ਪਰ ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਉਹ ਪਹੁੰਚੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=മിന്നലേറ്റ് വാഗമണില്‍ രണ്ട് കോഴിക്കോട് സ്വദേശികള്‍ മരിച്ചു - Latest News - Mathrubhumi |trans-title=Two natives of Kozhikode died in Vagamon due to lightning |url=http://www.mathrubhumi.com/story.php?id=477741 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140818210613/http://www.mathrubhumi.com/story.php?id=477741 |archive-date=2014-08-18 |website=Mathrubhumi.com |language=ml}}&lt;/ref&gt;

== ਜੈਵ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ==
ਵਾਗਾਮੋਨ, ਆਪਣੀ ਉਚਾਈ ਅਤੇ ਜਲਵਾਯੂ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਇੱਕ ਵਿਲੱਖਣ ਈਕੋਸਿਸਟਮ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਅਮੀਰ ਕੁਦਰਤੀ ਬਨਸਪਤੀ, ਪੌਦਿਆਂ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ, ਸ਼ੋਲਾ ਜੰਗਲ ਆਦਿ ਦਾ ਉਭਾਰ ਹੋਇਆ। 20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਤੋਂ ਹੀ ਚਾਹ ਅਤੇ ਕੌਫੀ ਵਰਗੀਆਂ ਫਸਲਾਂ ਉਗਾਈਆਂ ਜਾਣ ਲੱਗੀਆਂ। ਵਾਗਾਮੋਨ ਪਹਾੜੀਆਂ ਘੱਟ ਖੋਜੇ ਗਏ ਬਨਸਪਤੀ ਅਤੇ ਜੀਵ-ਜੰਤੂਆਂ ਦਾ ਘਰ ਹਨ।{{ਹਵਾਲਾ ਲੋੜੀਂਦਾ|date=September 2023}} ਡਾ. ਪ੍ਰਤਿਸ਼ ਮੈਥਿਊ ਦੁਆਰਾ ਕਰਵਾਏ ਗਏ ਇੱਕ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਅਧਿਐਨ ਵਿੱਚ ਅੱਠ ਸੁਪਰਫੈਮਿਲੀਆਂ ਦੇ ਅਧੀਨ 16 ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਦੇ ਪਤੰਗਿਆਂ ਦੀਆਂ 112 ਕਿਸਮਾਂ ਦਰਜ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਅਤੇ ਇਹ ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਜੀਵ-ਜੰਤੂ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਅਧਿਐਨ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ। ਲੇਖਕ ਨੇ ਕੀੜੇ-ਮਕੌੜਿਆਂ, ਐਨੀਲਿਡਾਂ, ਉਭੀਵੀਆਂ, ਕਿਰਲੀਆਂ, ਸੱਪਾਂ, ਪੰਛੀਆਂ ਅਤੇ ਥਣਧਾਰੀ ਜੀਵਾਂ ਦੀਆਂ ਕਈ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਵੀ ਦਰਜ ਕੀਤੇ। ਦੁਰਲੱਭ ਸਾਈਕਾਸ ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਸਮੇਤ ਫੁੱਲਾਂ ਅਤੇ ਗੈਰ-ਫੁੱਲਾਂ ਵਾਲੇ ਪੌਦਿਆਂ ਦੀ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਕਿਸਮ ਵੀ ਨੋਟ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਇਸ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਚੱਲ ਰਹੇ ਜੀਵ-ਜੰਤੂਆਂ ਅਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੇ ਸਰਵੇਖਣਾਂ ਤੋਂ ਜੈਵ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਦੀ ਅਮੀਰੀ 'ਤੇ ਰੌਸ਼ਨੀ ਪਾਉਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਹੈ। ਇਸ ਖੇਤਰ ਦੇ ਵਧਦੇ ਸੈਰ-ਸਪਾਟੇ ਅਤੇ ਇਸ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਤ ਵਿਕਾਸ ਦਾ ਇਸ ਖੇਤਰ ਦੇ ਬਨਸਪਤੀ ਅਤੇ ਜੀਵ-ਜੰਤੂਆਂ 'ਤੇ ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪੈਣ ਦੀ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। &lt;ref&gt;{{Cite web |last=Mathew |first=Pratheesh |last2=Anand |first2=Sekar |last3=Kuppusamy |first3=Sivasankaran |last4=Ignacimuthi |first4=Savarimuthu |date=2018-03-01 |title=The moths (Lepidoptera: Heterocera) of vagamon hills (Western Ghats), Idukki district, Kerala, India |url=https://www.researchgate.net/publication/324194880 |access-date=2021-06-10 |website=researchgate.net}}&lt;/ref&gt;

== ਸਭਿਆਚਾਰ ==
ਵਾਗਾਮੋਨ ਦਾ ਹਿੰਦੂ, ਈਸਾਈ ਅਤੇ ਮੁਸਲਮਾਨ ਆਬਾਦੀਆਂ ਨਾਲ ਧਾਰਮਿਕ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਦਾ ਇੱਕ ਅਮੀਰ ਇਤਿਹਾਸ ਹੈ।&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt; ਇੱਥੇ ਦੇਖਣ ਲਈ ਕਈ ਧਾਰਮਿਕ ਇਮਾਰਤਾਂ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨਃ

* ਕੁਰੀਸੁਮਾਲਾ ਆਸ਼ਰਮ, ਵਾਗਾਮੋਨ, ਭਾਰਤੀ-ਕੈਥੋਲਿਕ ਮੱਠ&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;
* ਸੇਂਟ ਸੇਬੇਸਟੀਅਨਜ਼ ਆਰਸੀ ਚਰਚ ਵਾਗਾਮੋਨ{{ਹਵਾਲਾ ਲੋੜੀਂਦਾ|date=September 2023}}
* ਸੇਂਟ ਐਂਟਨੀ ਚਰਚ ਵਾਗਾਮੋਨ{{ਹਵਾਲਾ ਲੋੜੀਂਦਾ|date=September 2023}}
* ਇਮੈਨੁਅਲ ਸੀਐਸਆਈ ਚਰਚ ਵਾਗਾਮੋਨ{{ਹਵਾਲਾ ਲੋੜੀਂਦਾ|date=September 2023}}
* ਪੇਨੀਅਲ ਪੂਜਾ ਕੇਂਦਰ ਵਾਗਾਮੋਨ
* ਸੀਯੋਨ ਪੂਜਾ ਕੇਂਦਰ ਬੀਬੀਏ ਚਰਚ ਪਾਰਕੱਟੂ
* ਬਾਈਬਲ ਵਿਸ਼ਵਾਸੀ ਸਭਾ ਕੋਟਾਮਾਲਾ ਤੀਜਾ ਭਾਗ
* ਥੰਗਲ ਪਾਰਾ, ਇੱਕ ਮੁਸਲਮਾਨ ਤੀਰਥ ਸਥਾਨ {{Convert|5|km|mi}} ਵਾਗਾਮੋਨ ਤੋਂ ਬਾਹਰ।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Thangalpara, Vagamon - Timings, History, Pooja &amp; Aarti schedule |url=https://www.trawell.in/kerala/vagamon/thangalpara |access-date=2023-09-29 |website=Trawell.in}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2017-07-27 |title=A trek up the mythical Thangal Para |url=https://www.onmanorama.com/travel/kerala/2017/07/27/thangal-para-religion-vagamon.html |access-date=2023-09-29 |website=OnManorama}}&lt;/ref&gt;
* ਸ਼੍ਰੀ ਅਰੁੰਧਤੀ ਵਸ਼ਿਸ਼ਟ ਮੰਦਿਰ, ਵਸ਼ਿਸ਼ਟਗਿਰੀ, ਵਾਗਾਮੋਨ।{{ਹਵਾਲਾ ਲੋੜੀਂਦਾ|date=September 2023}}
* ਸ਼੍ਰੀ ਸੁਬਰਾਮਨੀਅਮ ਸਵਾਮੀ ਮੰਦਰ&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Vagamon Sree Subrahmanya Swami Temple |url=https://iprarthana.net/TempleSelect/68550301/#! |access-date=2023-09-29 |website=iPrarthana}}&lt;/ref&gt;

== ਕਿਤਾਬਾਂ ==

* ਜਾਰਜ ਥੇਨਗੁਮੋਟਿਲ ਦੁਆਰਾ ਪੀਰਮੇਡ ਦੀ ਕਹਾਣੀ (ਆਈ. ਐਸ. ਬੀ. ਐਨ. ) {{ISBN|9788192888606}}

== ਗੈਲਰੀ ==
&lt;gallery&gt;
ਤਸਵੀਰ:Vagamon_meadows.JPG|alt=Vagamon meadows, Kerala, India| ਵਾਗਾਮੋਨ ਮੈਦਾਨ, [[ਕੇਰਲ]], [[ਭਾਰਤ]]
ਤਸਵੀਰ:Western_Ghats_as_seen_from_Vagamon_View_Point.jpg|alt=Western Ghats as seen from Vagamon View Point| ਵਾਗਾਮੋਨ ਵਿਊ ਪੁਆਇੰਟ ਤੋਂ ਦਿਖਾਈ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਪੱਛਮੀ ਘਾਟ
ਤਸਵੀਰ:VagamonPineForest.jpg|alt=Pine Forest at Kolahalamedu| ਕੋਲਾਹਲਾਮੇਡੂ ਵਿਖੇ ਪਾਈਨ ਜੰਗਲ
ਤਸਵੀਰ:Glamping_in_Vagamon.jpg|alt=Glamping in a resort at Vagamon| ਵਾਗਾਮੋਨ ਵਿਖੇ ਇੱਕ ਰਿਜ਼ੋਰਟ ਵਿੱਚ ਝਲਕਣਾ
&lt;/gallery&gt;

== ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ ==
[[ਕਟੱਪਨਾ]]

ਕਲਵਰੀ ਮਾਊਂਟਕੋਟਾਮਾਲਾ

== ਹਵਾਲੇ ==
&lt;templatestyles src=&quot;Reflist/styles.css&quot; /&gt;{{Reflist}}

== ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ ==

* [https://www.keralatourism.org/destination/vagamon-idukki/324/ ਵਾਗਾਮਨ ਅਧਿਕਾਰਤ ਕੇਰਲ ਸੈਰ-ਸਪਾਟਾ]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੁਮਾਰਾਕੋਮ ਜਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਡਾਟਾ ਤੇ ਗੁਣਕ ਹਨ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੰਖੇਪ ਜਾਣਕਾਰੀ ਵਿਕੀਡਾਟਾ ਤੋਂ ਵੱਖਰੀ ਹੈ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੰਖੇਪ ਜਾਣਕਾਰੀ ਵਾਲੇ ਲੇਖ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਣ-ਸਮੀਖਿਆ ਅਨੁਵਾਦਾਂ ਵਾਲੇ ਸਫ਼ੇ]]</text>
      <sha1>j2qtmbfal2zfpdes8xky1n9z8s7obaw</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>845200</id>
      <parentid>845198</parentid>
      <timestamp>2026-08-27T15:52:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Nitesh Gill</username>
        <id>8973</id>
      </contributor>
      <origin>845200</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="30618" sha1="pze9e0tgpbtutggqcojlcnhfx3a7cpo" xml:space="preserve">
{| class=&quot;infobox ib-settlement vcard&quot;
! colspan=&quot;2&quot; class=&quot;infobox-above&quot; |&lt;div class=&quot;fn org&quot;&gt;ਵਾਗਾਮਨ&lt;/div&gt;
|-
| colspan=&quot;2&quot; class=&quot;infobox-subheader&quot; |&lt;div class=&quot;category&quot;&gt;[[Hill station|ਪਹਾਡ਼ੀ ਸਟੇਸ਼ਨ]]&lt;/div&gt;
|- class=&quot;mergedtoprow&quot;
| colspan=&quot;2&quot; class=&quot;infobox-full-data&quot; |&lt;templatestyles src=&quot;Multiple image/styles.css&quot; wrapper=&quot;.tmulti&quot;&gt;&lt;/templatestyles&gt;&lt;div class=&quot;thumb tmulti tnone center&quot;&gt;&lt;div class=&quot;multiimageinner&quot; style=&quot;width:292px;max-width:292px;border:none&quot;&gt;&lt;div class=&quot;trow&quot;&gt;&lt;div class=&quot;tsingle&quot; style=&quot;width:290px;max-width:290px&quot;&gt;&lt;div style=&quot;;height:207px;overflow:hidden&quot;&gt;[[ਤਸਵੀਰ:Vagamon_meadows.JPG|288x288px]]&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;trow&quot;&gt;&lt;div class=&quot;tsingle&quot; style=&quot;width:144px;max-width:144px&quot;&gt;&lt;div style=&quot;;height:106px;overflow:hidden&quot;&gt;[[ਤਸਵੀਰ:Pain_Forest,_Vagamon_-_panoramio.jpg|142x142px]]&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;tsingle&quot; style=&quot;width:144px;max-width:144px&quot;&gt;&lt;div style=&quot;;height:106px;overflow:hidden&quot;&gt;[[ਤਸਵੀਰ:Vagamon_-_വാഗമൺ_02.jpg|142x142px]]&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;trow&quot;&gt;&lt;div class=&quot;tsingle&quot; style=&quot;width:139px;max-width:139px&quot;&gt;&lt;div style=&quot;;height:97px;overflow:hidden&quot;&gt;[[ਤਸਵੀਰ:Route_to_Vagamon.JPG|137x137px]]&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;tsingle&quot; style=&quot;width:149px;max-width:149px&quot;&gt;&lt;div style=&quot;;height:97px;overflow:hidden&quot;&gt;[[ਤਸਵੀਰ:Vagamon_HS-4910.jpg|147x147px]]&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;ib-settlement-caption&quot;&gt;''ਖੱਬੇ ਤੋਂ ਸੱਜੇ'' ਵਾਗਾਮਨ ਘਾਹ ਦੇ ਮੈਦਾਨ, ਵਾਗਾਮਨ ਚੀਡ਼ ਜੰਗਲ, ਵਾਗਾਮਨ ਝੀਲ, ਇਰਾੱਟੂਪੈਟਾ-ਵਾਗਾਮਨ ਰੋਡ, ਵਾਗਾਮਨ ਸ਼ਹਿਰ&lt;/div&gt;
|- class=&quot;mergedtoprow&quot;
| colspan=&quot;2&quot; class=&quot;infobox-full-data&quot; |ਉਪਨਾਮਃ&amp;nbsp;&lt;div class=&quot;ib-settlement-nickname nickname&quot;&gt;ਏਸ਼ੀਆ ਦਾ ਸਕਾਟਲੈਂਡ&lt;/div&gt;
|- class=&quot;mergedtoprow&quot;
| colspan=&quot;2&quot; class=&quot;infobox-full-data&quot; |&lt;div class=&quot;switcher-container&quot;&gt;&lt;templatestyles src=&quot;Module:Location map/styles.css&quot;&gt;&lt;/templatestyles&gt;&lt;div class=&quot;center&quot;&gt;&lt;div class=&quot;locmap&quot; style=&quot;width:250px;float:none;clear:both;margin-left:auto;margin-right:auto&quot;&gt;&lt;div style=&quot;width:250px;padding:0&quot;&gt;&lt;div style=&quot;position:relative;width:250px&quot;&gt;[[ਤਸਵੀਰ:India_Kerala_location_map.svg|class=notpageimage noviewer|364x364px|Vagamon is located in Kerala]]&lt;div class=&quot;od notheme&quot; style=&quot;top:66.244%;left:68.77%;font-size:91%&quot;&gt;&lt;div class=&quot;id&quot; style=&quot;left:-4px;top:-4px&quot;&gt;[[ਤਸਵੀਰ:Red_pog.svg|link=|class=notpageimage noviewer|8x8px|Vagamon]]&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;pr&quot; style=&quot;width:6em;left:5px&quot;&gt;&lt;div&gt;ਵਾਗਾਮਨ&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;padding-top:0.2em&quot;&gt;ਕੇਰਲ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਥਾਨ&lt;/div&gt;&lt;span class=&quot;switcher-label&quot; style=&quot;display:none&quot;&gt;ਕੇਰਲ ਦਾ ਨਕਸ਼ਾ ਦਿਖਾਓ&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;templatestyles src=&quot;Module:Location map/styles.css&quot;&gt;&lt;/templatestyles&gt;&lt;div class=&quot;center&quot;&gt;&lt;div class=&quot;locmap&quot; style=&quot;width:250px;float:none;clear:both;margin-left:auto;margin-right:auto&quot;&gt;&lt;div style=&quot;width:250px;padding:0&quot;&gt;&lt;div style=&quot;position:relative;width:250px&quot;&gt;[[ਤਸਵੀਰ:India_location_map.svg|class=notpageimage noviewer|269x269px|Vagamon is located in India]]&lt;div class=&quot;od notheme&quot; style=&quot;top:85.576%;left:30.959%;font-size:91%&quot;&gt;&lt;div class=&quot;id&quot; style=&quot;left:-4px;top:-4px&quot;&gt;[[ਤਸਵੀਰ:Red_pog.svg|link=|class=notpageimage noviewer|8x8px|Vagamon]]&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;pr&quot; style=&quot;width:6em;left:5px&quot;&gt;&lt;div&gt;ਵਾਗਾਮਨ&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;padding-top:0.2em&quot;&gt;ਵਾਗਾਮੋਨ (ਭਾਰਤ) &lt;/div&gt;&lt;span class=&quot;switcher-label&quot; style=&quot;display:none&quot;&gt;ਭਾਰਤ ਦਾ ਨਕਸ਼ਾ ਦਿਖਾਓ&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;
|-
| colspan=&quot;2&quot; class=&quot;infobox-full-data&quot; |ਕੋਆਰਡੀਨੇਟਸਃ&lt;templatestyles src=&quot;Module:Coordinates/styles.css&quot;&gt;&lt;/templatestyles&gt;&lt;span class=&quot;geo-inline&quot;&gt;&lt;span class=&quot;plainlinks nourlexpansion&quot;&gt;[https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Vagamon&amp;params=9_41_16_N_76_54_25_E_type:city(14641)_region:IN &lt;span class=&quot;geo-default&quot;&gt;&lt;span class=&quot;geo-dms&quot; title=&quot;Maps, aerial photos, and other data for this location&quot;&gt;9°41′16′′N 76°54′25′′E&lt;span class=&quot;longitude&quot;&gt;76°54′25 &quot;ਈ&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class=&quot;geo-multi-punct&quot;&gt;/&amp;#x2E;&amp;#x2E;&amp;#x2E;&lt;/span&gt;&lt;span class=&quot;geo-nondefault&quot;&gt;&lt;span class=&quot;geo-dec&quot; title=&quot;Maps, aerial photos, and other data for this location&quot;&gt;9.68778 °N 76.90694 °E&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;﻿ / &lt;span class=&quot;geo&quot;&gt;9.68778; 76.90694&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;]&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;indicator name=&quot;coordinates&quot;&gt;&lt;span id=&quot;coordinates&quot;&gt;[[Geographic coordinate system|Coordinates]]: {{#parsoid�fragment:11}}&lt;span class=&quot;plainlinks nourlexpansion&quot;&gt;[https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Vagamon&amp;params=9_41_16_N_76_54_25_E_type:city(14641)_region:IN &lt;span class=&quot;geo-default&quot;&gt;&lt;span class=&quot;geo-dms&quot; title=&quot;Maps, aerial photos, and other data for this location&quot;&gt;&lt;span class=&quot;latitude&quot;&gt;9°41′16″N&lt;/span&gt; &lt;span class=&quot;longitude&quot;&gt;76°54′25″E&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class=&quot;geo-multi-punct&quot;&gt;&amp;#xfeff; / &amp;#xfeff;&lt;/span&gt;&lt;span class=&quot;geo-nondefault&quot;&gt;&lt;span class=&quot;geo-dec&quot; title=&quot;Maps, aerial photos, and other data for this location&quot;&gt;9.68778°N 76.90694°E&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;&amp;#xfeff; / &lt;span class=&quot;geo&quot;&gt;9.68778; 76.90694&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;]&lt;/span&gt;[[Category:Pages using gadget WikiMiniAtlas]]&lt;/span&gt;&lt;/indicator&gt;
|- class=&quot;mergedtoprow&quot;
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |ਦੇਸ਼
| class=&quot;infobox-data&quot; |&lt;span class=&quot;flagicon nowrap&quot;&gt;[[File:Flag_of_India.svg|link=|alt=|border|23x23px]] &lt;/span&gt;[[ਭਾਰਤ]]
|- class=&quot;mergedrow&quot;
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |[[ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਜ ਅਤੇ ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਸਿਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼|ਰਾਜ]]
| class=&quot;infobox-data&quot; |[[ਕੇਰਲ]]&lt;span class=&quot;flagicon&quot;&gt;[[ਤਸਵੀਰ:Government_of_Kerala_Logo.svg|link=|alt=|border|23x23px]]&lt;/span&gt;
|- class=&quot;mergedrow&quot;
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |[[ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਦੀ ਸੂਚੀ|ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ]]
| class=&quot;infobox-data&quot; |ਕੋਟਾਯਮ, ਇਡੁੱਕੀ
|- class=&quot;mergedrow&quot;
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |ਤਾਲੁਕ
| class=&quot;infobox-data&quot; |ਪੀਰੂਮੇਡੂ, [[Meenachil taluk|ਮੀਨਾਚਿਲ]], [[Kanjirapally taluk|ਕਾਂਜੀਰਾਪੱਲੀ]]
|- class=&quot;mergedtoprow&quot;
! colspan=&quot;2&quot; class=&quot;infobox-header&quot; |ਸਰਕਾਰ&lt;div class=&quot;ib-settlement-fn&quot;&gt;&lt;/div&gt;
|- class=&quot;mergedrow&quot;
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |• ਕਿਸਮ&amp;nbsp;&amp;nbsp;
| class=&quot;infobox-data&quot; |[[ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਪੰਚਾਇਤੀ ਰਾਜ|ਪੰਚਾਇਤ]]
|- class=&quot;mergedrow&quot;
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |• ਸਰੀਰ&amp;nbsp;&amp;nbsp;
| class=&quot;infobox-data agent&quot; |ਇਲਾਪਾਰਾ ਗ੍ਰਾਮ ਪੰਚਾਇਤ
|- class=&quot;mergedtoprow&quot;
! colspan=&quot;2&quot; class=&quot;infobox-header&quot; |ਖੇਤਰ&lt;div class=&quot;ib-settlement-fn&quot;&gt;&lt;/div&gt;
|- class=&quot;mergedrow&quot;
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |&lt;div style=&quot;white-space:nowrap;&quot;&gt;• ਕੁੱਲ&amp;nbsp;&amp;nbsp;&lt;/div&gt;
| class=&quot;infobox-data&quot; |78. 3 km&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt; (30.2 ਵਰਗ ਮੀਲ) &amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;
|- class=&quot;mergedtoprow&quot;
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |ਉਚਾਈ&lt;div class=&quot;ib-settlement-fn&quot;&gt;&lt;/div&gt;
| class=&quot;infobox-data&quot; |1, 200 ਮੀਟਰ (3,900 ਫੁੱਟ) &amp;nbsp;&amp;nbsp;
|- class=&quot;mergedtoprow&quot;
! colspan=&quot;2&quot; class=&quot;infobox-header&quot; |ਆਬਾਦੀ&lt;div class=&quot;ib-settlement-fn&quot;&gt; (2011)&lt;span class=&quot;nowrap&quot;&gt;&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
|- class=&quot;mergedrow&quot;
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |&lt;div style=&quot;white-space:nowrap;&quot;&gt;• ਕੁੱਲ&amp;nbsp;&amp;nbsp;&lt;/div&gt;
| class=&quot;infobox-data&quot; |14,641
|- class=&quot;mergedrow&quot;
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |• ਘਣਤਾ&amp;nbsp;&amp;nbsp;
| class=&quot;infobox-data&quot; |187/km&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt; (484/sq mi) &amp;nbsp;
|- class=&quot;mergedtoprow&quot;
! colspan=&quot;2&quot; class=&quot;infobox-header&quot; |ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ&lt;div class=&quot;ib-settlement-fn&quot;&gt;&lt;/div&gt;
|- class=&quot;mergedrow&quot;
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |• ਅਧਿਕਾਰਕ&amp;nbsp;&amp;nbsp;
| class=&quot;infobox-data&quot; |[[ਮਲਿਆਲਮ]], ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ 
|- class=&quot;mergedtoprow&quot;
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |[[ਸਮਾਂ ਖੇਤਰ|ਟਾਈਮ ਜ਼ੋਨ&amp;nbsp;]]
| class=&quot;infobox-data&quot; |ਯੂਟੀਸੀ + 5:30 (ਆਈਐੱਸਟੀ) 
|- class=&quot;mergedtoprow&quot;
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |[[ਪਿੰਨ ਕੋਡ|ਪਿੰਨ]]
| class=&quot;infobox-data adr&quot; |&lt;div class=&quot;postal-code&quot;&gt;685503&lt;/div&gt;
|- class=&quot;mergedrow&quot;
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |[[ਵਾਹਨ ਰਜਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ਪਲੇਟ|ਵਾਹਨ ਰਜਿਸਟਰੇਸ਼ਨ]]
| class=&quot;infobox-data&quot; |ਕੇ. ਐੱਲ.-37
|- class=&quot;mergedrow&quot;
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |ਸਭ ਤੋਂ ਨੇਡ਼ੇ ਦਾ ਸ਼ਹਿਰ
| class=&quot;infobox-data&quot; |ਏਰਟੂਪੈਟਾ, ਕੱਟੱਪਨਾ, ਥੋਡੂਪੁਝਾ, ਪਾਲਾ, ਇਲਾਪਾਰਾਐਲੱਪਰਾ
|- class=&quot;mergedrow&quot;
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ
| class=&quot;infobox-data&quot; |[[ਕੋਚਿਨ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ|ਕੋਚੀ]]
|}
'''ਵਾਗਾਮੋਨ''' ({{IPA|ml|ʋaːɡɐmɐɳ|lang}} ) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ [[ਪਹਾੜੀ ਇਲਾਕਾ]]  ਅਤੇ ਇਡੁੱਕੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪੀਰੂਮੇਡੂ ਤਾਲੁਕ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ [[ਮਾਲ ਪਿੰਡ]] ਹੈ, ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ [[ਭਾਰਤ]] ਦੇ [[ਕੇਰਲ|ਕੇਰਲਾ]] ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਕੋਟਾਯਮ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਮੀਨਾਚਿਲ ਤਾਲੁਕ ਅਤੇ ਕਾਂਜੀਰਾਪੱਲੀ ਤਾਲੁਕ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸਥਿਤ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Vagamon or Wagamon, International Paragliding Idukki {{!}} Kerala Tourism |url=https://www.keralatourism.org/destination/vagamon-idukki/324/ |access-date=2026-07-31 |website=www.keralatourism.org |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Vagamon,Wagamon, Vagamon hill station, Vagamon Heights, Vagamon Hideout |url=https://www.vagamon.com/ |access-date=2026-07-31 |website=www.vagamon.com}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Vagamon {{!}} Idukki Tourist Places |url=https://www.dtpcidukki.com/destination/vagamon |access-date=2026-07-31 |website=DTPC idukki |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=VAGAMON {{!}} Kottayam District, Government of Kerala {{!}} India |url=https://kottayam.nic.in/en/tourist-place/vagamon/ |access-date=2026-07-31 |language=en-US}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;censusindia&quot;&gt;{{Cite web |others=Registrar General &amp; Census Commissioner, India |title=Census of India: Villages with population 5000 &amp; above |url=http://www.censusindia.gov.in/Census_Data_2001/Village_Directory/Population_data/Population_5000_and_Above.aspx |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20081208044522/http://www.censusindia.gov.in/Census_Data_2001/Village_Directory/Population_data/Population_5000_and_Above.aspx |archive-date=2008-12-08 |access-date=2008-12-10}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web |date=2022-05-16 |title=Explore Vagamon |url=https://vagamon.org/,%20https://vagamon.org/ |access-date=2023-09-29 |website=Vagamon Destination Maker |language=en-US}}{{Dead link|date=May 2025|bot=medic}}&lt;/ref&gt; [[ਪੱਛਮੀ ਘਾਟ]] ਵਿੱਚ 25 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਕੋਟਾਯਮ-ਇਡੁੱਕੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਦੀ ਸਰਹੱਦ 'ਤੇ ਏਰਾੱਟੁਪੇਟਾ ਦੇ ਪੂਰਬ ਵੱਲ, ਵਾਗਾਮੋਨ ਆਪਣੇ ਕੁਦਰਤੀ ਵਾਤਾਵਰਨ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite web |last=Pal |first=Pradip Kumar |date=21 January 2010 |title=Vagamon - Scotland of Asia Visit |url=http://www.indiastudychannel.com/resources/103305-Vagamon-Scotland-Asia.aspx |website=India Study Channel}}&lt;/ref&gt; [[ਵਾਗਾਮੋਨ ਕੱਚ ਦਾ ਪੁਲ]] ਭਾਰਤ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਲੰਬਾ ਕੰਟੀਲੀਵਰ ਕੱਚ ਦਾ ਪੁਲ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Valsalan |first=Anson |date=2023-08-25 |title=Enjoy a thrilling walk on India's longest glass bridge at Vagamon |url=https://www.onmanorama.com/travel/kerala/2023/08/24/vagamon-longest-cantilever-glass-bridge-kolahalamedu.html |access-date=2023-09-29 |website=OnManorama}}&lt;/ref&gt;

== ਇਤਿਹਾਸ ==
ਵਾਗਾਮੋਨ ਸਦੀਆਂ ਤੱਕ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਅਣਪਛਾਤਾ ਰਿਹਾ। ਭਾਵੇਂ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਕੋਲ ਇੱਥੇ ਚਾਹ ਦੇ ਬਾਗ ਸਨ, ਪਰ ਇਹ ਸਿਰਫ਼ 1926 ਵਿੱਚ ਹੀ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੋਇਆ, ਜਦੋਂ ਵਾਲਟਰ ਡੰਕਨ ਐਂਡ ਕੰਪਨੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਚਾਹ ਦੇ ਬਾਗ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੇ। 1930 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ, ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਚਾਹ ਦੇ ਬਾਗ ਲਗਾਏ ਗਏ ਸਨ।&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; 1940 ਤੋਂ ਬਾਅਦ, [[ਤਰਾਵਣਕੋਰ]] ਅਤੇ [[ਚੇਨਈ|ਮਦਰਾਸ]] ( [[ਤਮਿਲ਼ ਨਾਡੂ|ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ]] ) ਦੇ ਲੋਕ ਵਾਗਾਮੋਨ ਚਲੇ ਗਏ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ, ਕੇਰਲਾ ਰਾਜ ਦੇ ਗਠਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਕੇਰਲਾ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹਿੱਸਿਆਂ ਤੋਂ ਲੋਕ ਉੱਥੇ ਆ ਕੇ ਵੱਸ ਗਏ।{{ਹਵਾਲਾ ਲੋੜੀਂਦਾ|date=September 2023}}

1955 ਵਿੱਚ, ਟ੍ਰੈਪਿਸਟ ਮੱਠ [[ਕੁਰੀਸੁਮਾਲਾ ਆਸ਼ਰਮ]] ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਵਾਗਾਮੋਨ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Bose |first=Abhish |date=2017-04-22 |title=Kurisumala ashram at Vagamon rejuvenates the visitors |url=https://www.deccanchronicle.com/nation/in-other-news/230417/kurisumala-ashram-at-vagamon-rejuvenates-the-visitors.html |access-date=2023-09-29 |website=Deccan Chronicle}}&lt;/ref&gt;

1963 ਵਿੱਚ ਡਾ. ਐਲਿਜ਼ਾਬੈਥ ਬੇਕਰ ਅਤੇ ਆਰਕੀਟੈਕਟ [[ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ]] [[ਲੌਰੀ ਬੇਕਰ]] ਨੇ ਇਡੁੱਕੀ ਪਹਾਡ਼ੀਆਂ ਵਿੱਚ ਚਾਹ ਦੇ ਪੌਦੇ ਲਗਾਉਣ ਵਾਲੇ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਅਤੇ ਪੇਂਡੂ ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਲਈ ਕੁਰੀਸ਼ੁਮਾਲਾ, ਵਾਗਾਮਨ ਵਿਖੇ ਇੱਕ ਹਸਪਤਾਲ ਅਤੇ ਪੇਂਡੂ ਸੇਵਾ ਕੇਂਦਰ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ। ਅਕਸਰ ਮਿੱਤਰਨਿਕੇਤਨ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਨੂੰ ਕੇਰਲ ਵਿੱਚ ਬੇਕਰ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਸਥਾਨਕ ਸਮੱਗਰੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਿਆਂ ਉਸ ਦੀ ਲਾਗਤ-ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ, ਜਲਵਾਯੂ-ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਇਮਾਰਤ ਪਹੁੰਚ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਉਦਾਹਰਨ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=A journey through Laurie Baker’s earliest projects in Kerala |url=https://thefederal.com/the-eighth-column/a-journey-through-laurie-bakers-earliest-projects-in-kerala |access-date=2026-06-11 |website=Thefederal.com}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Laurie Baker : Architect's Official Website  - Rural Kerala: Vagamon |url=http://lauriebaker.net/index.php/life/rural-kerala-vagamon |access-date=11 June 2026 |website=Lauriebaker.net}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Nagarajan |first=Saraswathy |date=16 May 2024 |title=Laurie Baker's buildings that showcase the architecture he championed are living museums of his philosophy |url=https://www.thehindu.com/life-and-style/laurie-bakers-buildings-that-showcase-the-architecture-he-championed-are-living-museums-of-his-philosophy/article68124734.ece |access-date=11 June 2026 |website=Thehindu.com}}&lt;/ref&gt;

== ਭੂਗੋਲ ==
ਵਾਗਾਮੋਨ [[ਪੱਛਮੀ ਘਾਟ]] ਵਿੱਚ ਸਮੁੰਦਰ ਤਲ ਤੋਂ ਉੱਪਰ {{Convert|1100|ਮੀ}} 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ।&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt; ਇੱਥੇ ਦਾ ਮੌਸਮ ਠੰਡਾ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਗਰਮੀਆਂ ਦਾ ਤਾਪਮਾਨ {{Convert|10-23|C|F}} ਅਤੇ 10-23 ਡਿਗਰੀ ਦੁਪਹਿਰ ਵੇਲੇ  ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ। &lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;{{Cite web |title=Vagamon Village Office |url=https://village.kerala.gov.in/Office_websites/about_village.php?nm=270270Vagamonvillageoffice#:~:text=Geography,1,100%20metres%20above%20sea%20level. |access-date=2023-09-29 |website=Government of Kerala Revenue Department}}&lt;/ref&gt;

== ਜਨਸੰਖਿਆ ==
[[2011 ਭਾਰਤ ਦੀ ਜਨਗਣਨਾ|2011 ਦੀ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ]] ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਵਾਗਾਮੋਨ ਦੀ ਆਬਾਦੀ 14,641 ਸੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ 7,212 ਪੁਰਸ਼ ਅਤੇ 7,429 ਔਰਤਾਂ ਸਨ। ਵਾਗਾਮੋਨ ਪਿੰਡ ਦਾ ਰਕਬਾ 78.3 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਹੈ।   ਜਿਸ ਵਿੱਚ 3,816 ਪਰਿਵਾਰ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਔਸਤ ਲਿੰਗ ਅਨੁਪਾਤ ਰਾਜ ਦੇ ਔਸਤ 1084 ਨਾਲੋਂ 1030 ਘੱਟ ਸੀ। ਵਾਗਾਮੋਨ ਵਿੱਚ, ਆਬਾਦੀ ਦਾ 9% 6 ਸਾਲ ਤੋਂ ਘੱਟ ਉਮਰ ਦਾ ਸੀ। ਵਾਗਾਮੋਨ ਦੀ ਔਸਤ ਸਾਖਰਤਾ 90.9% ਅਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਔਸਤ 74% ਤੋਂ ਵੱਧ, ਅਤੇ ਰਾਜ ਦੀ ਔਸਤ 94% ਤੋਂ ਘੱਟ ਸੀ।&lt;ref&gt;{{Cite book|location=Thiruvananthapuram}}&lt;/ref&gt;

== ਆਰਥਿਕਤਾ ==
ਮੁੱਖ ਆਰਥਿਕਤਾ ਈਕੋਟੂਰਿਜ਼ਮ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਝਰਨਿਆਂ ਦੀ ਪੜਚੋਲ ਕਰਨ ਲਈ ਹਾਈਕਿੰਗ, ਚੱਟਾਨਾਂ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹਨਾ ਅਤੇ ਪੈਰਾਗਲਾਈਡਿੰਗ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ।&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt; ਨੈਸ਼ਨਲ ਜੀਓਗ੍ਰਾਫਿਕ ਟ੍ਰੈਵਲਰ ਨੇ &quot;ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਣ ਲਈ 50 ਸਭ ਤੋਂ ਆਕਰਸ਼ਕ ਸਥਾਨਾਂ&quot; ਦੀ ਆਪਣੀ ਡਾਇਰੈਕਟਰੀ ਵਿੱਚ ਵਾਗਾਮੋਨ ਨੂੰ ਸੂਚੀਬੱਧ ਕੀਤਾ ਹੈ।&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt; ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਚਾਹ ਅਤੇ ਕੌਫੀ ਦੇ ਬਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ।&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt;

== ਸਿੱਖਿਆ ==
ਵਾਗਾਮੋਨ ਵਿੱਚ ਦੋ ਕਾਲਜ ਡੀ. ਸੀ. ਸਕੂਲ ਆਫ਼ ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ ਐਂਡ ਟੈਕਨੋਲੋਜੀ (ਡੀ. ਸੀਜ਼. ਐੱਸ. ਐੱਮ. ਏ. ਟੀ.) ਅਤੇ ਡੀ. ਸੀ ਸਕੂਲ ਆਫ਼ ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ ਐਂਡ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਹਨ, ਦੋਵੇਂ ਡੀ. ਸੀ ਕਿਜ਼ਾਕੇਮੁਰੀ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰੋਤਸਾਹਿਤ ਅਤੇ ਡੀ. ਸਿ. ਬੁੱਕਸ ਦੁਆਰਾ ਸਹਿ-ਪ੍ਰੋਤਸਾਹਨ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ। ਕੇਰਲਾ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਕਾਲਜਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ, ਡੀਸੀਐੱਸਐੱਮਏਟੀ ਦਾ [[ਤਿਰੂਵਨੰਤਪੁਰਮ]] ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਾਧੂ ਕੈਂਪਸ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=INDIAN BUSINESS SCHOOL TO FEATURE AT GHEDEX FROM APRIL 20 TO 22 – Muscat Daily |url=http://www.muscatdaily.com/Archive/Oman/Indian-business-school-to-feature-at-Ghedex-from-April-20-to-22-3zl6 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160915222452/http://www.muscatdaily.com/Archive/Oman/Indian-business-school-to-feature-at-Ghedex-from-April-20-to-22-3zl6 |archive-date=15 September 2016 |access-date=17 April 2017}}&lt;/ref&gt; ਡੀ. ਸੀ. ਐੱਸ. ਐੱਮ. ਏ. ਟੀ. ਮਾਸਟਰ ਆਫ਼ ਬਿਜ਼ਨਸ ਐਡਮਿਨਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ (ਐੱਮਬੀਏ) ਬੈਚਲਰ ਆਫ਼ ਕਾਮਰਸ (ਆਈ. ਡੀ. 1) ਬੈਚਲਰ ਆਫ਼ ਬਿਜ਼ਨਸ ਐਡਮਨਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ (ਬੀਬੀਏ) ਸਰਟੀਫਾਈਡ ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ ਅਕਾਊਂਟੈਂਟ (ਸੀ. ਐੰ. ਏ.) ਅਤੇ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਆਫ਼ ਚਾਰਟਰਡ ਸਰਟੀਫਾਈਡ ਅਕਾਊਂਟੈਂਟਸ (ਏ. ਸੀ. ਸੀ. ਏ. ਏ. ਐੱਚ.) ਵਰਗੇ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਡੀ. ਸੀ. ਸਕੂਲ ਆਫ਼ ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ ਐਂਡ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਬੈਚਲਰ ਆਫ਼ ਆਰਟਸ ਇਨ ਇੰਟੀਰੀਅਰ ਡਿਜ਼ਾਈਨ (ਬੀ. ਏ. ਇੰਟੀਰਿਅਰ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਅਤੇ ਬੈਚਲਰ ਆਫ਼ ਆਰਕੀਟੈਕਟ (ਬੀ. ਡੇਅਰੀ ਸਾਇੰਸਜ਼ ਕਾਲਜ ਕੋਲਾਹਲਾਮਡੂ ਵਾਗਾਮਨ, ਬੀ. ਟੈੱਕ ਡੇਅਰੀ ਸਾਇੰਸਿਜ਼ ਲਈ ਕੋਰਸ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਵੈਟਰਨਰੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Vagamon Destination Residential Campus |url=https://dcschool.net/vagamon/ |publisher=DCSMAT Institutions}}&lt;/ref&gt;

== ਮੁੱਦੇ ==
ਅਗਸਤ 2008 ਵਿੱਚ, ਕੇਰਲ ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਪਾਬੰਦੀਸ਼ੁਦਾ ਸਿਮੀ ਕਾਰਕੁਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਦਸੰਬਰ 2007 ਵਿੱਚ ਆਯੋਜਿਤ ਇੱਕ ਸਿਖਲਾਈ ਕੈਂਪ ਦੀ ਜਾਂਚ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ।&lt;ref&gt;{{Cite web |title='SIMI's camp in Kerela, not ultra's training ground' |url=http://www.deccanherald.com/Content/Aug172008/national2008081785077.asp?section=updatenews |publisher=The Deccan herald}}{{Dead link|date=September 2023}}&lt;/ref&gt;

18 ਅਗਸਤ 2014 ਨੂੰ, ਕੋਜ਼ੀਕੋਡ ਦੇ ਦੋ ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਦੀ ਵਾਗਾਮੋਨ ਵਿੱਚ ਬਿਜਲੀ ਡਿੱਗਣ ਕਾਰਨ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਮੌਜੂਦ ਹੋਰ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਮਾਮੂਲੀ ਸੱਟਾਂ ਲੱਗੀਆਂ। ਇਹ ਘਟਨਾ ਸ਼ਾਮ 4:30 ਵਜੇ ਦੇ ਕਰੀਬ ਵਾਪਰੀ ਜਦੋਂ ਸੈਲਾਨੀ ਉਜਾੜ ਪਹਾੜੀਆਂ ਦੀਆਂ ਚੋਟੀਆਂ 'ਤੇ ਘੁੰਮ ਰਹੇ ਸਨ। ਬਿਜਲੀ ਡਿੱਗਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੋਵੇਂ ਡਿੱਗ ਪਏ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੱਪੜੇ ਸੜ ਗਏ। ਭਾਵੇਂ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਹਸਪਤਾਲ ਲਿਜਾਇਆ ਗਿਆ, ਪਰ ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਉਹ ਪਹੁੰਚੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=മിന്നലേറ്റ് വാഗമണില്‍ രണ്ട് കോഴിക്കോട് സ്വദേശികള്‍ മരിച്ചു - Latest News - Mathrubhumi |trans-title=Two natives of Kozhikode died in Vagamon due to lightning |url=http://www.mathrubhumi.com/story.php?id=477741 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140818210613/http://www.mathrubhumi.com/story.php?id=477741 |archive-date=2014-08-18 |website=Mathrubhumi.com |language=ml}}&lt;/ref&gt;

== ਜੈਵ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ==
ਵਾਗਾਮੋਨ, ਆਪਣੀ ਉਚਾਈ ਅਤੇ ਜਲਵਾਯੂ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਇੱਕ ਵਿਲੱਖਣ ਈਕੋਸਿਸਟਮ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਅਮੀਰ ਕੁਦਰਤੀ ਬਨਸਪਤੀ, ਪੌਦਿਆਂ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ, ਸ਼ੋਲਾ ਜੰਗਲ ਆਦਿ ਦਾ ਉਭਾਰ ਹੋਇਆ। 20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਤੋਂ ਹੀ ਚਾਹ ਅਤੇ ਕੌਫੀ ਵਰਗੀਆਂ ਫਸਲਾਂ ਉਗਾਈਆਂ ਜਾਣ ਲੱਗੀਆਂ। ਵਾਗਾਮੋਨ ਪਹਾੜੀਆਂ ਘੱਟ ਖੋਜੇ ਗਏ ਬਨਸਪਤੀ ਅਤੇ ਜੀਵ-ਜੰਤੂਆਂ ਦਾ ਘਰ ਹਨ।{{ਹਵਾਲਾ ਲੋੜੀਂਦਾ|date=September 2023}} ਡਾ. ਪ੍ਰਤਿਸ਼ ਮੈਥਿਊ ਦੁਆਰਾ ਕਰਵਾਏ ਗਏ ਇੱਕ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਅਧਿਐਨ ਵਿੱਚ ਅੱਠ ਸੁਪਰਫੈਮਿਲੀਆਂ ਦੇ ਅਧੀਨ 16 ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਦੇ ਪਤੰਗਿਆਂ ਦੀਆਂ 112 ਕਿਸਮਾਂ ਦਰਜ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਅਤੇ ਇਹ ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਜੀਵ-ਜੰਤੂ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਅਧਿਐਨ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ। ਲੇਖਕ ਨੇ ਕੀੜੇ-ਮਕੌੜਿਆਂ, ਐਨੀਲਿਡਾਂ, ਉਭੀਵੀਆਂ, ਕਿਰਲੀਆਂ, ਸੱਪਾਂ, ਪੰਛੀਆਂ ਅਤੇ ਥਣਧਾਰੀ ਜੀਵਾਂ ਦੀਆਂ ਕਈ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਵੀ ਦਰਜ ਕੀਤੇ। ਦੁਰਲੱਭ ਸਾਈਕਾਸ ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਸਮੇਤ ਫੁੱਲਾਂ ਅਤੇ ਗੈਰ-ਫੁੱਲਾਂ ਵਾਲੇ ਪੌਦਿਆਂ ਦੀ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਕਿਸਮ ਵੀ ਨੋਟ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਇਸ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਚੱਲ ਰਹੇ ਜੀਵ-ਜੰਤੂਆਂ ਅਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੇ ਸਰਵੇਖਣਾਂ ਤੋਂ ਜੈਵ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਦੀ ਅਮੀਰੀ 'ਤੇ ਰੌਸ਼ਨੀ ਪਾਉਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਹੈ। ਇਸ ਖੇਤਰ ਦੇ ਵਧਦੇ ਸੈਰ-ਸਪਾਟੇ ਅਤੇ ਇਸ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਤ ਵਿਕਾਸ ਦਾ ਇਸ ਖੇਤਰ ਦੇ ਬਨਸਪਤੀ ਅਤੇ ਜੀਵ-ਜੰਤੂਆਂ 'ਤੇ ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪੈਣ ਦੀ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। &lt;ref&gt;{{Cite web |last=Mathew |first=Pratheesh |last2=Anand |first2=Sekar |last3=Kuppusamy |first3=Sivasankaran |last4=Ignacimuthi |first4=Savarimuthu |date=2018-03-01 |title=The moths (Lepidoptera: Heterocera) of vagamon hills (Western Ghats), Idukki district, Kerala, India |url=https://www.researchgate.net/publication/324194880 |access-date=2021-06-10 |website=researchgate.net}}&lt;/ref&gt;

== ਸਭਿਆਚਾਰ ==
ਵਾਗਾਮੋਨ ਦਾ ਹਿੰਦੂ, ਈਸਾਈ ਅਤੇ ਮੁਸਲਮਾਨ ਆਬਾਦੀਆਂ ਨਾਲ ਧਾਰਮਿਕ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਦਾ ਇੱਕ ਅਮੀਰ ਇਤਿਹਾਸ ਹੈ।&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt; ਇੱਥੇ ਦੇਖਣ ਲਈ ਕਈ ਧਾਰਮਿਕ ਇਮਾਰਤਾਂ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨਃ

* ਕੁਰੀਸੁਮਾਲਾ ਆਸ਼ਰਮ, ਵਾਗਾਮੋਨ, ਭਾਰਤੀ-ਕੈਥੋਲਿਕ ਮੱਠ&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;
* ਸੇਂਟ ਸੇਬੇਸਟੀਅਨਜ਼ ਆਰਸੀ ਚਰਚ ਵਾਗਾਮੋਨ{{ਹਵਾਲਾ ਲੋੜੀਂਦਾ|date=September 2023}}
* ਸੇਂਟ ਐਂਟਨੀ ਚਰਚ ਵਾਗਾਮੋਨ{{ਹਵਾਲਾ ਲੋੜੀਂਦਾ|date=September 2023}}
* ਇਮੈਨੁਅਲ ਸੀਐਸਆਈ ਚਰਚ ਵਾਗਾਮੋਨ{{ਹਵਾਲਾ ਲੋੜੀਂਦਾ|date=September 2023}}
* ਪੇਨੀਅਲ ਪੂਜਾ ਕੇਂਦਰ ਵਾਗਾਮੋਨ
* ਸੀਯੋਨ ਪੂਜਾ ਕੇਂਦਰ ਬੀਬੀਏ ਚਰਚ ਪਾਰਕੱਟੂ
* ਬਾਈਬਲ ਵਿਸ਼ਵਾਸੀ ਸਭਾ ਕੋਟਾਮਾਲਾ ਤੀਜਾ ਭਾਗ
* ਥੰਗਲ ਪਾਰਾ, ਇੱਕ ਮੁਸਲਮਾਨ ਤੀਰਥ ਸਥਾਨ {{Convert|5|km|mi}} ਵਾਗਾਮੋਨ ਤੋਂ ਬਾਹਰ।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Thangalpara, Vagamon - Timings, History, Pooja &amp; Aarti schedule |url=https://www.trawell.in/kerala/vagamon/thangalpara |access-date=2023-09-29 |website=Trawell.in}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2017-07-27 |title=A trek up the mythical Thangal Para |url=https://www.onmanorama.com/travel/kerala/2017/07/27/thangal-para-religion-vagamon.html |access-date=2023-09-29 |website=OnManorama}}&lt;/ref&gt;
* ਸ਼੍ਰੀ ਅਰੁੰਧਤੀ ਵਸ਼ਿਸ਼ਟ ਮੰਦਿਰ, ਵਸ਼ਿਸ਼ਟਗਿਰੀ, ਵਾਗਾਮੋਨ।{{ਹਵਾਲਾ ਲੋੜੀਂਦਾ|date=September 2023}}
* ਸ਼੍ਰੀ ਸੁਬਰਾਮਨੀਅਮ ਸਵਾਮੀ ਮੰਦਰ&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Vagamon Sree Subrahmanya Swami Temple |url=https://iprarthana.net/TempleSelect/68550301/#! |access-date=2023-09-29 |website=iPrarthana}}&lt;/ref&gt;

== ਕਿਤਾਬਾਂ ==

* ਜਾਰਜ ਥੇਨਗੁਮੋਟਿਲ ਦੁਆਰਾ ਪੀਰਮੇਡ ਦੀ ਕਹਾਣੀ (ਆਈ. ਐਸ. ਬੀ. ਐਨ. ) {{ISBN|9788192888606}}

== ਗੈਲਰੀ ==
&lt;gallery&gt;
ਤਸਵੀਰ:Vagamon_meadows.JPG|alt=Vagamon meadows, Kerala, India| ਵਾਗਾਮੋਨ ਮੈਦਾਨ, [[ਕੇਰਲ]], [[ਭਾਰਤ]]
ਤਸਵੀਰ:Western_Ghats_as_seen_from_Vagamon_View_Point.jpg|alt=Western Ghats as seen from Vagamon View Point| ਵਾਗਾਮੋਨ ਵਿਊ ਪੁਆਇੰਟ ਤੋਂ ਦਿਖਾਈ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਪੱਛਮੀ ਘਾਟ
ਤਸਵੀਰ:VagamonPineForest.jpg|alt=Pine Forest at Kolahalamedu| ਕੋਲਾਹਲਾਮੇਡੂ ਵਿਖੇ ਪਾਈਨ ਜੰਗਲ
ਤਸਵੀਰ:Glamping_in_Vagamon.jpg|alt=Glamping in a resort at Vagamon| ਵਾਗਾਮੋਨ ਵਿਖੇ ਇੱਕ ਰਿਜ਼ੋਰਟ ਵਿੱਚ ਝਲਕਣਾ
&lt;/gallery&gt;

== ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ ==
[[ਕਟੱਪਨਾ]]

ਕਲਵਰੀ ਮਾਊਂਟਕੋਟਾਮਾਲਾ

== ਹਵਾਲੇ ==
&lt;templatestyles src=&quot;Reflist/styles.css&quot; /&gt;{{Reflist}}

== ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ ==
* [https://www.keralatourism.org/destination/vagamon-idukki/324/ ਵਾਗਾਮਨ ਅਧਿਕਾਰਤ ਕੇਰਲ ਸੈਰ-ਸਪਾਟਾ]

[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੁਮਾਰਾਕੋਮ ਜਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਡਾਟਾ ਤੇ ਗੁਣਕ ਹਨ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੰਖੇਪ ਜਾਣਕਾਰੀ ਵਿਕੀਡਾਟਾ ਤੋਂ ਵੱਖਰੀ ਹੈ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੰਖੇਪ ਜਾਣਕਾਰੀ ਵਾਲੇ ਲੇਖ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਣ-ਸਮੀਖਿਆ ਅਨੁਵਾਦਾਂ ਵਾਲੇ ਸਫ਼ੇ]]</text>
      <sha1>pze9e0tgpbtutggqcojlcnhfx3a7cpo</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>845201</id>
      <parentid>845200</parentid>
      <timestamp>2026-08-27T15:53:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Nitesh Gill</username>
        <id>8973</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਸਭਿਆਚਾਰ */</comment>
      <origin>845201</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="30601" sha1="2qlgdwunwsn9xzfvwlz6ppf97ntwbm5" xml:space="preserve">
{| class=&quot;infobox ib-settlement vcard&quot;
! colspan=&quot;2&quot; class=&quot;infobox-above&quot; |&lt;div class=&quot;fn org&quot;&gt;ਵਾਗਾਮਨ&lt;/div&gt;
|-
| colspan=&quot;2&quot; class=&quot;infobox-subheader&quot; |&lt;div class=&quot;category&quot;&gt;[[Hill station|ਪਹਾਡ਼ੀ ਸਟੇਸ਼ਨ]]&lt;/div&gt;
|- class=&quot;mergedtoprow&quot;
| colspan=&quot;2&quot; class=&quot;infobox-full-data&quot; |&lt;templatestyles src=&quot;Multiple image/styles.css&quot; wrapper=&quot;.tmulti&quot;&gt;&lt;/templatestyles&gt;&lt;div class=&quot;thumb tmulti tnone center&quot;&gt;&lt;div class=&quot;multiimageinner&quot; style=&quot;width:292px;max-width:292px;border:none&quot;&gt;&lt;div class=&quot;trow&quot;&gt;&lt;div class=&quot;tsingle&quot; style=&quot;width:290px;max-width:290px&quot;&gt;&lt;div style=&quot;;height:207px;overflow:hidden&quot;&gt;[[ਤਸਵੀਰ:Vagamon_meadows.JPG|288x288px]]&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;trow&quot;&gt;&lt;div class=&quot;tsingle&quot; style=&quot;width:144px;max-width:144px&quot;&gt;&lt;div style=&quot;;height:106px;overflow:hidden&quot;&gt;[[ਤਸਵੀਰ:Pain_Forest,_Vagamon_-_panoramio.jpg|142x142px]]&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;tsingle&quot; style=&quot;width:144px;max-width:144px&quot;&gt;&lt;div style=&quot;;height:106px;overflow:hidden&quot;&gt;[[ਤਸਵੀਰ:Vagamon_-_വാഗമൺ_02.jpg|142x142px]]&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;trow&quot;&gt;&lt;div class=&quot;tsingle&quot; style=&quot;width:139px;max-width:139px&quot;&gt;&lt;div style=&quot;;height:97px;overflow:hidden&quot;&gt;[[ਤਸਵੀਰ:Route_to_Vagamon.JPG|137x137px]]&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;tsingle&quot; style=&quot;width:149px;max-width:149px&quot;&gt;&lt;div style=&quot;;height:97px;overflow:hidden&quot;&gt;[[ਤਸਵੀਰ:Vagamon_HS-4910.jpg|147x147px]]&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;ib-settlement-caption&quot;&gt;''ਖੱਬੇ ਤੋਂ ਸੱਜੇ'' ਵਾਗਾਮਨ ਘਾਹ ਦੇ ਮੈਦਾਨ, ਵਾਗਾਮਨ ਚੀਡ਼ ਜੰਗਲ, ਵਾਗਾਮਨ ਝੀਲ, ਇਰਾੱਟੂਪੈਟਾ-ਵਾਗਾਮਨ ਰੋਡ, ਵਾਗਾਮਨ ਸ਼ਹਿਰ&lt;/div&gt;
|- class=&quot;mergedtoprow&quot;
| colspan=&quot;2&quot; class=&quot;infobox-full-data&quot; |ਉਪਨਾਮਃ&amp;nbsp;&lt;div class=&quot;ib-settlement-nickname nickname&quot;&gt;ਏਸ਼ੀਆ ਦਾ ਸਕਾਟਲੈਂਡ&lt;/div&gt;
|- class=&quot;mergedtoprow&quot;
| colspan=&quot;2&quot; class=&quot;infobox-full-data&quot; |&lt;div class=&quot;switcher-container&quot;&gt;&lt;templatestyles src=&quot;Module:Location map/styles.css&quot;&gt;&lt;/templatestyles&gt;&lt;div class=&quot;center&quot;&gt;&lt;div class=&quot;locmap&quot; style=&quot;width:250px;float:none;clear:both;margin-left:auto;margin-right:auto&quot;&gt;&lt;div style=&quot;width:250px;padding:0&quot;&gt;&lt;div style=&quot;position:relative;width:250px&quot;&gt;[[ਤਸਵੀਰ:India_Kerala_location_map.svg|class=notpageimage noviewer|364x364px|Vagamon is located in Kerala]]&lt;div class=&quot;od notheme&quot; style=&quot;top:66.244%;left:68.77%;font-size:91%&quot;&gt;&lt;div class=&quot;id&quot; style=&quot;left:-4px;top:-4px&quot;&gt;[[ਤਸਵੀਰ:Red_pog.svg|link=|class=notpageimage noviewer|8x8px|Vagamon]]&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;pr&quot; style=&quot;width:6em;left:5px&quot;&gt;&lt;div&gt;ਵਾਗਾਮਨ&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;padding-top:0.2em&quot;&gt;ਕੇਰਲ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਥਾਨ&lt;/div&gt;&lt;span class=&quot;switcher-label&quot; style=&quot;display:none&quot;&gt;ਕੇਰਲ ਦਾ ਨਕਸ਼ਾ ਦਿਖਾਓ&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;templatestyles src=&quot;Module:Location map/styles.css&quot;&gt;&lt;/templatestyles&gt;&lt;div class=&quot;center&quot;&gt;&lt;div class=&quot;locmap&quot; style=&quot;width:250px;float:none;clear:both;margin-left:auto;margin-right:auto&quot;&gt;&lt;div style=&quot;width:250px;padding:0&quot;&gt;&lt;div style=&quot;position:relative;width:250px&quot;&gt;[[ਤਸਵੀਰ:India_location_map.svg|class=notpageimage noviewer|269x269px|Vagamon is located in India]]&lt;div class=&quot;od notheme&quot; style=&quot;top:85.576%;left:30.959%;font-size:91%&quot;&gt;&lt;div class=&quot;id&quot; style=&quot;left:-4px;top:-4px&quot;&gt;[[ਤਸਵੀਰ:Red_pog.svg|link=|class=notpageimage noviewer|8x8px|Vagamon]]&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;pr&quot; style=&quot;width:6em;left:5px&quot;&gt;&lt;div&gt;ਵਾਗਾਮਨ&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;padding-top:0.2em&quot;&gt;ਵਾਗਾਮੋਨ (ਭਾਰਤ) &lt;/div&gt;&lt;span class=&quot;switcher-label&quot; style=&quot;display:none&quot;&gt;ਭਾਰਤ ਦਾ ਨਕਸ਼ਾ ਦਿਖਾਓ&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;
|-
| colspan=&quot;2&quot; class=&quot;infobox-full-data&quot; |ਕੋਆਰਡੀਨੇਟਸਃ&lt;templatestyles src=&quot;Module:Coordinates/styles.css&quot;&gt;&lt;/templatestyles&gt;&lt;span class=&quot;geo-inline&quot;&gt;&lt;span class=&quot;plainlinks nourlexpansion&quot;&gt;[https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Vagamon&amp;params=9_41_16_N_76_54_25_E_type:city(14641)_region:IN &lt;span class=&quot;geo-default&quot;&gt;&lt;span class=&quot;geo-dms&quot; title=&quot;Maps, aerial photos, and other data for this location&quot;&gt;9°41′16′′N 76°54′25′′E&lt;span class=&quot;longitude&quot;&gt;76°54′25 &quot;ਈ&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class=&quot;geo-multi-punct&quot;&gt;/&amp;#x2E;&amp;#x2E;&amp;#x2E;&lt;/span&gt;&lt;span class=&quot;geo-nondefault&quot;&gt;&lt;span class=&quot;geo-dec&quot; title=&quot;Maps, aerial photos, and other data for this location&quot;&gt;9.68778 °N 76.90694 °E&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;﻿ / &lt;span class=&quot;geo&quot;&gt;9.68778; 76.90694&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;]&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;indicator name=&quot;coordinates&quot;&gt;&lt;span id=&quot;coordinates&quot;&gt;[[Geographic coordinate system|Coordinates]]: {{#parsoid�fragment:11}}&lt;span class=&quot;plainlinks nourlexpansion&quot;&gt;[https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Vagamon&amp;params=9_41_16_N_76_54_25_E_type:city(14641)_region:IN &lt;span class=&quot;geo-default&quot;&gt;&lt;span class=&quot;geo-dms&quot; title=&quot;Maps, aerial photos, and other data for this location&quot;&gt;&lt;span class=&quot;latitude&quot;&gt;9°41′16″N&lt;/span&gt; &lt;span class=&quot;longitude&quot;&gt;76°54′25″E&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class=&quot;geo-multi-punct&quot;&gt;&amp;#xfeff; / &amp;#xfeff;&lt;/span&gt;&lt;span class=&quot;geo-nondefault&quot;&gt;&lt;span class=&quot;geo-dec&quot; title=&quot;Maps, aerial photos, and other data for this location&quot;&gt;9.68778°N 76.90694°E&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;&amp;#xfeff; / &lt;span class=&quot;geo&quot;&gt;9.68778; 76.90694&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;]&lt;/span&gt;[[Category:Pages using gadget WikiMiniAtlas]]&lt;/span&gt;&lt;/indicator&gt;
|- class=&quot;mergedtoprow&quot;
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |ਦੇਸ਼
| class=&quot;infobox-data&quot; |&lt;span class=&quot;flagicon nowrap&quot;&gt;[[File:Flag_of_India.svg|link=|alt=|border|23x23px]] &lt;/span&gt;[[ਭਾਰਤ]]
|- class=&quot;mergedrow&quot;
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |[[ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਜ ਅਤੇ ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਸਿਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼|ਰਾਜ]]
| class=&quot;infobox-data&quot; |[[ਕੇਰਲ]]&lt;span class=&quot;flagicon&quot;&gt;[[ਤਸਵੀਰ:Government_of_Kerala_Logo.svg|link=|alt=|border|23x23px]]&lt;/span&gt;
|- class=&quot;mergedrow&quot;
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |[[ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਦੀ ਸੂਚੀ|ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ]]
| class=&quot;infobox-data&quot; |ਕੋਟਾਯਮ, ਇਡੁੱਕੀ
|- class=&quot;mergedrow&quot;
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |ਤਾਲੁਕ
| class=&quot;infobox-data&quot; |ਪੀਰੂਮੇਡੂ, [[Meenachil taluk|ਮੀਨਾਚਿਲ]], [[Kanjirapally taluk|ਕਾਂਜੀਰਾਪੱਲੀ]]
|- class=&quot;mergedtoprow&quot;
! colspan=&quot;2&quot; class=&quot;infobox-header&quot; |ਸਰਕਾਰ&lt;div class=&quot;ib-settlement-fn&quot;&gt;&lt;/div&gt;
|- class=&quot;mergedrow&quot;
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |• ਕਿਸਮ&amp;nbsp;&amp;nbsp;
| class=&quot;infobox-data&quot; |[[ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਪੰਚਾਇਤੀ ਰਾਜ|ਪੰਚਾਇਤ]]
|- class=&quot;mergedrow&quot;
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |• ਸਰੀਰ&amp;nbsp;&amp;nbsp;
| class=&quot;infobox-data agent&quot; |ਇਲਾਪਾਰਾ ਗ੍ਰਾਮ ਪੰਚਾਇਤ
|- class=&quot;mergedtoprow&quot;
! colspan=&quot;2&quot; class=&quot;infobox-header&quot; |ਖੇਤਰ&lt;div class=&quot;ib-settlement-fn&quot;&gt;&lt;/div&gt;
|- class=&quot;mergedrow&quot;
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |&lt;div style=&quot;white-space:nowrap;&quot;&gt;• ਕੁੱਲ&amp;nbsp;&amp;nbsp;&lt;/div&gt;
| class=&quot;infobox-data&quot; |78. 3 km&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt; (30.2 ਵਰਗ ਮੀਲ) &amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;
|- class=&quot;mergedtoprow&quot;
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |ਉਚਾਈ&lt;div class=&quot;ib-settlement-fn&quot;&gt;&lt;/div&gt;
| class=&quot;infobox-data&quot; |1, 200 ਮੀਟਰ (3,900 ਫੁੱਟ) &amp;nbsp;&amp;nbsp;
|- class=&quot;mergedtoprow&quot;
! colspan=&quot;2&quot; class=&quot;infobox-header&quot; |ਆਬਾਦੀ&lt;div class=&quot;ib-settlement-fn&quot;&gt; (2011)&lt;span class=&quot;nowrap&quot;&gt;&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
|- class=&quot;mergedrow&quot;
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |&lt;div style=&quot;white-space:nowrap;&quot;&gt;• ਕੁੱਲ&amp;nbsp;&amp;nbsp;&lt;/div&gt;
| class=&quot;infobox-data&quot; |14,641
|- class=&quot;mergedrow&quot;
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |• ਘਣਤਾ&amp;nbsp;&amp;nbsp;
| class=&quot;infobox-data&quot; |187/km&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt; (484/sq mi) &amp;nbsp;
|- class=&quot;mergedtoprow&quot;
! colspan=&quot;2&quot; class=&quot;infobox-header&quot; |ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ&lt;div class=&quot;ib-settlement-fn&quot;&gt;&lt;/div&gt;
|- class=&quot;mergedrow&quot;
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |• ਅਧਿਕਾਰਕ&amp;nbsp;&amp;nbsp;
| class=&quot;infobox-data&quot; |[[ਮਲਿਆਲਮ]], ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ 
|- class=&quot;mergedtoprow&quot;
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |[[ਸਮਾਂ ਖੇਤਰ|ਟਾਈਮ ਜ਼ੋਨ&amp;nbsp;]]
| class=&quot;infobox-data&quot; |ਯੂਟੀਸੀ + 5:30 (ਆਈਐੱਸਟੀ) 
|- class=&quot;mergedtoprow&quot;
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |[[ਪਿੰਨ ਕੋਡ|ਪਿੰਨ]]
| class=&quot;infobox-data adr&quot; |&lt;div class=&quot;postal-code&quot;&gt;685503&lt;/div&gt;
|- class=&quot;mergedrow&quot;
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |[[ਵਾਹਨ ਰਜਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ਪਲੇਟ|ਵਾਹਨ ਰਜਿਸਟਰੇਸ਼ਨ]]
| class=&quot;infobox-data&quot; |ਕੇ. ਐੱਲ.-37
|- class=&quot;mergedrow&quot;
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |ਸਭ ਤੋਂ ਨੇਡ਼ੇ ਦਾ ਸ਼ਹਿਰ
| class=&quot;infobox-data&quot; |ਏਰਟੂਪੈਟਾ, ਕੱਟੱਪਨਾ, ਥੋਡੂਪੁਝਾ, ਪਾਲਾ, ਇਲਾਪਾਰਾਐਲੱਪਰਾ
|- class=&quot;mergedrow&quot;
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ
| class=&quot;infobox-data&quot; |[[ਕੋਚਿਨ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ|ਕੋਚੀ]]
|}
'''ਵਾਗਾਮੋਨ''' ({{IPA|ml|ʋaːɡɐmɐɳ|lang}} ) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ [[ਪਹਾੜੀ ਇਲਾਕਾ]]  ਅਤੇ ਇਡੁੱਕੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪੀਰੂਮੇਡੂ ਤਾਲੁਕ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ [[ਮਾਲ ਪਿੰਡ]] ਹੈ, ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ [[ਭਾਰਤ]] ਦੇ [[ਕੇਰਲ|ਕੇਰਲਾ]] ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਕੋਟਾਯਮ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਮੀਨਾਚਿਲ ਤਾਲੁਕ ਅਤੇ ਕਾਂਜੀਰਾਪੱਲੀ ਤਾਲੁਕ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸਥਿਤ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Vagamon or Wagamon, International Paragliding Idukki {{!}} Kerala Tourism |url=https://www.keralatourism.org/destination/vagamon-idukki/324/ |access-date=2026-07-31 |website=www.keralatourism.org |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Vagamon,Wagamon, Vagamon hill station, Vagamon Heights, Vagamon Hideout |url=https://www.vagamon.com/ |access-date=2026-07-31 |website=www.vagamon.com}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Vagamon {{!}} Idukki Tourist Places |url=https://www.dtpcidukki.com/destination/vagamon |access-date=2026-07-31 |website=DTPC idukki |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=VAGAMON {{!}} Kottayam District, Government of Kerala {{!}} India |url=https://kottayam.nic.in/en/tourist-place/vagamon/ |access-date=2026-07-31 |language=en-US}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;censusindia&quot;&gt;{{Cite web |others=Registrar General &amp; Census Commissioner, India |title=Census of India: Villages with population 5000 &amp; above |url=http://www.censusindia.gov.in/Census_Data_2001/Village_Directory/Population_data/Population_5000_and_Above.aspx |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20081208044522/http://www.censusindia.gov.in/Census_Data_2001/Village_Directory/Population_data/Population_5000_and_Above.aspx |archive-date=2008-12-08 |access-date=2008-12-10}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web |date=2022-05-16 |title=Explore Vagamon |url=https://vagamon.org/,%20https://vagamon.org/ |access-date=2023-09-29 |website=Vagamon Destination Maker |language=en-US}}{{Dead link|date=May 2025|bot=medic}}&lt;/ref&gt; [[ਪੱਛਮੀ ਘਾਟ]] ਵਿੱਚ 25 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਕੋਟਾਯਮ-ਇਡੁੱਕੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਦੀ ਸਰਹੱਦ 'ਤੇ ਏਰਾੱਟੁਪੇਟਾ ਦੇ ਪੂਰਬ ਵੱਲ, ਵਾਗਾਮੋਨ ਆਪਣੇ ਕੁਦਰਤੀ ਵਾਤਾਵਰਨ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite web |last=Pal |first=Pradip Kumar |date=21 January 2010 |title=Vagamon - Scotland of Asia Visit |url=http://www.indiastudychannel.com/resources/103305-Vagamon-Scotland-Asia.aspx |website=India Study Channel}}&lt;/ref&gt; [[ਵਾਗਾਮੋਨ ਕੱਚ ਦਾ ਪੁਲ]] ਭਾਰਤ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਲੰਬਾ ਕੰਟੀਲੀਵਰ ਕੱਚ ਦਾ ਪੁਲ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Valsalan |first=Anson |date=2023-08-25 |title=Enjoy a thrilling walk on India's longest glass bridge at Vagamon |url=https://www.onmanorama.com/travel/kerala/2023/08/24/vagamon-longest-cantilever-glass-bridge-kolahalamedu.html |access-date=2023-09-29 |website=OnManorama}}&lt;/ref&gt;

== ਇਤਿਹਾਸ ==
ਵਾਗਾਮੋਨ ਸਦੀਆਂ ਤੱਕ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਅਣਪਛਾਤਾ ਰਿਹਾ। ਭਾਵੇਂ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਕੋਲ ਇੱਥੇ ਚਾਹ ਦੇ ਬਾਗ ਸਨ, ਪਰ ਇਹ ਸਿਰਫ਼ 1926 ਵਿੱਚ ਹੀ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੋਇਆ, ਜਦੋਂ ਵਾਲਟਰ ਡੰਕਨ ਐਂਡ ਕੰਪਨੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਚਾਹ ਦੇ ਬਾਗ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੇ। 1930 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ, ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਚਾਹ ਦੇ ਬਾਗ ਲਗਾਏ ਗਏ ਸਨ।&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; 1940 ਤੋਂ ਬਾਅਦ, [[ਤਰਾਵਣਕੋਰ]] ਅਤੇ [[ਚੇਨਈ|ਮਦਰਾਸ]] ( [[ਤਮਿਲ਼ ਨਾਡੂ|ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ]] ) ਦੇ ਲੋਕ ਵਾਗਾਮੋਨ ਚਲੇ ਗਏ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ, ਕੇਰਲਾ ਰਾਜ ਦੇ ਗਠਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਕੇਰਲਾ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹਿੱਸਿਆਂ ਤੋਂ ਲੋਕ ਉੱਥੇ ਆ ਕੇ ਵੱਸ ਗਏ।{{ਹਵਾਲਾ ਲੋੜੀਂਦਾ|date=September 2023}}

1955 ਵਿੱਚ, ਟ੍ਰੈਪਿਸਟ ਮੱਠ [[ਕੁਰੀਸੁਮਾਲਾ ਆਸ਼ਰਮ]] ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਵਾਗਾਮੋਨ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Bose |first=Abhish |date=2017-04-22 |title=Kurisumala ashram at Vagamon rejuvenates the visitors |url=https://www.deccanchronicle.com/nation/in-other-news/230417/kurisumala-ashram-at-vagamon-rejuvenates-the-visitors.html |access-date=2023-09-29 |website=Deccan Chronicle}}&lt;/ref&gt;

1963 ਵਿੱਚ ਡਾ. ਐਲਿਜ਼ਾਬੈਥ ਬੇਕਰ ਅਤੇ ਆਰਕੀਟੈਕਟ [[ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ]] [[ਲੌਰੀ ਬੇਕਰ]] ਨੇ ਇਡੁੱਕੀ ਪਹਾਡ਼ੀਆਂ ਵਿੱਚ ਚਾਹ ਦੇ ਪੌਦੇ ਲਗਾਉਣ ਵਾਲੇ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਅਤੇ ਪੇਂਡੂ ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਲਈ ਕੁਰੀਸ਼ੁਮਾਲਾ, ਵਾਗਾਮਨ ਵਿਖੇ ਇੱਕ ਹਸਪਤਾਲ ਅਤੇ ਪੇਂਡੂ ਸੇਵਾ ਕੇਂਦਰ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ। ਅਕਸਰ ਮਿੱਤਰਨਿਕੇਤਨ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਨੂੰ ਕੇਰਲ ਵਿੱਚ ਬੇਕਰ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਸਥਾਨਕ ਸਮੱਗਰੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਿਆਂ ਉਸ ਦੀ ਲਾਗਤ-ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ, ਜਲਵਾਯੂ-ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਇਮਾਰਤ ਪਹੁੰਚ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਉਦਾਹਰਨ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=A journey through Laurie Baker’s earliest projects in Kerala |url=https://thefederal.com/the-eighth-column/a-journey-through-laurie-bakers-earliest-projects-in-kerala |access-date=2026-06-11 |website=Thefederal.com}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Laurie Baker : Architect's Official Website  - Rural Kerala: Vagamon |url=http://lauriebaker.net/index.php/life/rural-kerala-vagamon |access-date=11 June 2026 |website=Lauriebaker.net}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Nagarajan |first=Saraswathy |date=16 May 2024 |title=Laurie Baker's buildings that showcase the architecture he championed are living museums of his philosophy |url=https://www.thehindu.com/life-and-style/laurie-bakers-buildings-that-showcase-the-architecture-he-championed-are-living-museums-of-his-philosophy/article68124734.ece |access-date=11 June 2026 |website=Thehindu.com}}&lt;/ref&gt;

== ਭੂਗੋਲ ==
ਵਾਗਾਮੋਨ [[ਪੱਛਮੀ ਘਾਟ]] ਵਿੱਚ ਸਮੁੰਦਰ ਤਲ ਤੋਂ ਉੱਪਰ {{Convert|1100|ਮੀ}} 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ।&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt; ਇੱਥੇ ਦਾ ਮੌਸਮ ਠੰਡਾ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਗਰਮੀਆਂ ਦਾ ਤਾਪਮਾਨ {{Convert|10-23|C|F}} ਅਤੇ 10-23 ਡਿਗਰੀ ਦੁਪਹਿਰ ਵੇਲੇ  ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ। &lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;{{Cite web |title=Vagamon Village Office |url=https://village.kerala.gov.in/Office_websites/about_village.php?nm=270270Vagamonvillageoffice#:~:text=Geography,1,100%20metres%20above%20sea%20level. |access-date=2023-09-29 |website=Government of Kerala Revenue Department}}&lt;/ref&gt;

== ਜਨਸੰਖਿਆ ==
[[2011 ਭਾਰਤ ਦੀ ਜਨਗਣਨਾ|2011 ਦੀ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ]] ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਵਾਗਾਮੋਨ ਦੀ ਆਬਾਦੀ 14,641 ਸੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ 7,212 ਪੁਰਸ਼ ਅਤੇ 7,429 ਔਰਤਾਂ ਸਨ। ਵਾਗਾਮੋਨ ਪਿੰਡ ਦਾ ਰਕਬਾ 78.3 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਹੈ।   ਜਿਸ ਵਿੱਚ 3,816 ਪਰਿਵਾਰ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਔਸਤ ਲਿੰਗ ਅਨੁਪਾਤ ਰਾਜ ਦੇ ਔਸਤ 1084 ਨਾਲੋਂ 1030 ਘੱਟ ਸੀ। ਵਾਗਾਮੋਨ ਵਿੱਚ, ਆਬਾਦੀ ਦਾ 9% 6 ਸਾਲ ਤੋਂ ਘੱਟ ਉਮਰ ਦਾ ਸੀ। ਵਾਗਾਮੋਨ ਦੀ ਔਸਤ ਸਾਖਰਤਾ 90.9% ਅਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਔਸਤ 74% ਤੋਂ ਵੱਧ, ਅਤੇ ਰਾਜ ਦੀ ਔਸਤ 94% ਤੋਂ ਘੱਟ ਸੀ।&lt;ref&gt;{{Cite book|location=Thiruvananthapuram}}&lt;/ref&gt;

== ਆਰਥਿਕਤਾ ==
ਮੁੱਖ ਆਰਥਿਕਤਾ ਈਕੋਟੂਰਿਜ਼ਮ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਝਰਨਿਆਂ ਦੀ ਪੜਚੋਲ ਕਰਨ ਲਈ ਹਾਈਕਿੰਗ, ਚੱਟਾਨਾਂ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹਨਾ ਅਤੇ ਪੈਰਾਗਲਾਈਡਿੰਗ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ।&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt; ਨੈਸ਼ਨਲ ਜੀਓਗ੍ਰਾਫਿਕ ਟ੍ਰੈਵਲਰ ਨੇ &quot;ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਣ ਲਈ 50 ਸਭ ਤੋਂ ਆਕਰਸ਼ਕ ਸਥਾਨਾਂ&quot; ਦੀ ਆਪਣੀ ਡਾਇਰੈਕਟਰੀ ਵਿੱਚ ਵਾਗਾਮੋਨ ਨੂੰ ਸੂਚੀਬੱਧ ਕੀਤਾ ਹੈ।&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt; ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਚਾਹ ਅਤੇ ਕੌਫੀ ਦੇ ਬਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ।&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt;

== ਸਿੱਖਿਆ ==
ਵਾਗਾਮੋਨ ਵਿੱਚ ਦੋ ਕਾਲਜ ਡੀ. ਸੀ. ਸਕੂਲ ਆਫ਼ ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ ਐਂਡ ਟੈਕਨੋਲੋਜੀ (ਡੀ. ਸੀਜ਼. ਐੱਸ. ਐੱਮ. ਏ. ਟੀ.) ਅਤੇ ਡੀ. ਸੀ ਸਕੂਲ ਆਫ਼ ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ ਐਂਡ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਹਨ, ਦੋਵੇਂ ਡੀ. ਸੀ ਕਿਜ਼ਾਕੇਮੁਰੀ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰੋਤਸਾਹਿਤ ਅਤੇ ਡੀ. ਸਿ. ਬੁੱਕਸ ਦੁਆਰਾ ਸਹਿ-ਪ੍ਰੋਤਸਾਹਨ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ। ਕੇਰਲਾ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਕਾਲਜਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ, ਡੀਸੀਐੱਸਐੱਮਏਟੀ ਦਾ [[ਤਿਰੂਵਨੰਤਪੁਰਮ]] ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਾਧੂ ਕੈਂਪਸ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=INDIAN BUSINESS SCHOOL TO FEATURE AT GHEDEX FROM APRIL 20 TO 22 – Muscat Daily |url=http://www.muscatdaily.com/Archive/Oman/Indian-business-school-to-feature-at-Ghedex-from-April-20-to-22-3zl6 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160915222452/http://www.muscatdaily.com/Archive/Oman/Indian-business-school-to-feature-at-Ghedex-from-April-20-to-22-3zl6 |archive-date=15 September 2016 |access-date=17 April 2017}}&lt;/ref&gt; ਡੀ. ਸੀ. ਐੱਸ. ਐੱਮ. ਏ. ਟੀ. ਮਾਸਟਰ ਆਫ਼ ਬਿਜ਼ਨਸ ਐਡਮਿਨਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ (ਐੱਮਬੀਏ) ਬੈਚਲਰ ਆਫ਼ ਕਾਮਰਸ (ਆਈ. ਡੀ. 1) ਬੈਚਲਰ ਆਫ਼ ਬਿਜ਼ਨਸ ਐਡਮਨਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ (ਬੀਬੀਏ) ਸਰਟੀਫਾਈਡ ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ ਅਕਾਊਂਟੈਂਟ (ਸੀ. ਐੰ. ਏ.) ਅਤੇ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਆਫ਼ ਚਾਰਟਰਡ ਸਰਟੀਫਾਈਡ ਅਕਾਊਂਟੈਂਟਸ (ਏ. ਸੀ. ਸੀ. ਏ. ਏ. ਐੱਚ.) ਵਰਗੇ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਡੀ. ਸੀ. ਸਕੂਲ ਆਫ਼ ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ ਐਂਡ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਬੈਚਲਰ ਆਫ਼ ਆਰਟਸ ਇਨ ਇੰਟੀਰੀਅਰ ਡਿਜ਼ਾਈਨ (ਬੀ. ਏ. ਇੰਟੀਰਿਅਰ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਅਤੇ ਬੈਚਲਰ ਆਫ਼ ਆਰਕੀਟੈਕਟ (ਬੀ. ਡੇਅਰੀ ਸਾਇੰਸਜ਼ ਕਾਲਜ ਕੋਲਾਹਲਾਮਡੂ ਵਾਗਾਮਨ, ਬੀ. ਟੈੱਕ ਡੇਅਰੀ ਸਾਇੰਸਿਜ਼ ਲਈ ਕੋਰਸ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਵੈਟਰਨਰੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Vagamon Destination Residential Campus |url=https://dcschool.net/vagamon/ |publisher=DCSMAT Institutions}}&lt;/ref&gt;

== ਮੁੱਦੇ ==
ਅਗਸਤ 2008 ਵਿੱਚ, ਕੇਰਲ ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਪਾਬੰਦੀਸ਼ੁਦਾ ਸਿਮੀ ਕਾਰਕੁਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਦਸੰਬਰ 2007 ਵਿੱਚ ਆਯੋਜਿਤ ਇੱਕ ਸਿਖਲਾਈ ਕੈਂਪ ਦੀ ਜਾਂਚ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ।&lt;ref&gt;{{Cite web |title='SIMI's camp in Kerela, not ultra's training ground' |url=http://www.deccanherald.com/Content/Aug172008/national2008081785077.asp?section=updatenews |publisher=The Deccan herald}}{{Dead link|date=September 2023}}&lt;/ref&gt;

18 ਅਗਸਤ 2014 ਨੂੰ, ਕੋਜ਼ੀਕੋਡ ਦੇ ਦੋ ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਦੀ ਵਾਗਾਮੋਨ ਵਿੱਚ ਬਿਜਲੀ ਡਿੱਗਣ ਕਾਰਨ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਮੌਜੂਦ ਹੋਰ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਮਾਮੂਲੀ ਸੱਟਾਂ ਲੱਗੀਆਂ। ਇਹ ਘਟਨਾ ਸ਼ਾਮ 4:30 ਵਜੇ ਦੇ ਕਰੀਬ ਵਾਪਰੀ ਜਦੋਂ ਸੈਲਾਨੀ ਉਜਾੜ ਪਹਾੜੀਆਂ ਦੀਆਂ ਚੋਟੀਆਂ 'ਤੇ ਘੁੰਮ ਰਹੇ ਸਨ। ਬਿਜਲੀ ਡਿੱਗਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੋਵੇਂ ਡਿੱਗ ਪਏ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੱਪੜੇ ਸੜ ਗਏ। ਭਾਵੇਂ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਹਸਪਤਾਲ ਲਿਜਾਇਆ ਗਿਆ, ਪਰ ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਉਹ ਪਹੁੰਚੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=മിന്നലേറ്റ് വാഗമണില്‍ രണ്ട് കോഴിക്കോട് സ്വദേശികള്‍ മരിച്ചു - Latest News - Mathrubhumi |trans-title=Two natives of Kozhikode died in Vagamon due to lightning |url=http://www.mathrubhumi.com/story.php?id=477741 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140818210613/http://www.mathrubhumi.com/story.php?id=477741 |archive-date=2014-08-18 |website=Mathrubhumi.com |language=ml}}&lt;/ref&gt;

== ਜੈਵ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ==
ਵਾਗਾਮੋਨ, ਆਪਣੀ ਉਚਾਈ ਅਤੇ ਜਲਵਾਯੂ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਇੱਕ ਵਿਲੱਖਣ ਈਕੋਸਿਸਟਮ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਅਮੀਰ ਕੁਦਰਤੀ ਬਨਸਪਤੀ, ਪੌਦਿਆਂ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ, ਸ਼ੋਲਾ ਜੰਗਲ ਆਦਿ ਦਾ ਉਭਾਰ ਹੋਇਆ। 20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਤੋਂ ਹੀ ਚਾਹ ਅਤੇ ਕੌਫੀ ਵਰਗੀਆਂ ਫਸਲਾਂ ਉਗਾਈਆਂ ਜਾਣ ਲੱਗੀਆਂ। ਵਾਗਾਮੋਨ ਪਹਾੜੀਆਂ ਘੱਟ ਖੋਜੇ ਗਏ ਬਨਸਪਤੀ ਅਤੇ ਜੀਵ-ਜੰਤੂਆਂ ਦਾ ਘਰ ਹਨ।{{ਹਵਾਲਾ ਲੋੜੀਂਦਾ|date=September 2023}} ਡਾ. ਪ੍ਰਤਿਸ਼ ਮੈਥਿਊ ਦੁਆਰਾ ਕਰਵਾਏ ਗਏ ਇੱਕ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਅਧਿਐਨ ਵਿੱਚ ਅੱਠ ਸੁਪਰਫੈਮਿਲੀਆਂ ਦੇ ਅਧੀਨ 16 ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਦੇ ਪਤੰਗਿਆਂ ਦੀਆਂ 112 ਕਿਸਮਾਂ ਦਰਜ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਅਤੇ ਇਹ ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਜੀਵ-ਜੰਤੂ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਅਧਿਐਨ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ। ਲੇਖਕ ਨੇ ਕੀੜੇ-ਮਕੌੜਿਆਂ, ਐਨੀਲਿਡਾਂ, ਉਭੀਵੀਆਂ, ਕਿਰਲੀਆਂ, ਸੱਪਾਂ, ਪੰਛੀਆਂ ਅਤੇ ਥਣਧਾਰੀ ਜੀਵਾਂ ਦੀਆਂ ਕਈ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਵੀ ਦਰਜ ਕੀਤੇ। ਦੁਰਲੱਭ ਸਾਈਕਾਸ ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਸਮੇਤ ਫੁੱਲਾਂ ਅਤੇ ਗੈਰ-ਫੁੱਲਾਂ ਵਾਲੇ ਪੌਦਿਆਂ ਦੀ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਕਿਸਮ ਵੀ ਨੋਟ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਇਸ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਚੱਲ ਰਹੇ ਜੀਵ-ਜੰਤੂਆਂ ਅਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੇ ਸਰਵੇਖਣਾਂ ਤੋਂ ਜੈਵ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਦੀ ਅਮੀਰੀ 'ਤੇ ਰੌਸ਼ਨੀ ਪਾਉਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਹੈ। ਇਸ ਖੇਤਰ ਦੇ ਵਧਦੇ ਸੈਰ-ਸਪਾਟੇ ਅਤੇ ਇਸ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਤ ਵਿਕਾਸ ਦਾ ਇਸ ਖੇਤਰ ਦੇ ਬਨਸਪਤੀ ਅਤੇ ਜੀਵ-ਜੰਤੂਆਂ 'ਤੇ ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪੈਣ ਦੀ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। &lt;ref&gt;{{Cite web |last=Mathew |first=Pratheesh |last2=Anand |first2=Sekar |last3=Kuppusamy |first3=Sivasankaran |last4=Ignacimuthi |first4=Savarimuthu |date=2018-03-01 |title=The moths (Lepidoptera: Heterocera) of vagamon hills (Western Ghats), Idukki district, Kerala, India |url=https://www.researchgate.net/publication/324194880 |access-date=2021-06-10 |website=researchgate.net}}&lt;/ref&gt;

== ਸਭਿਆਚਾਰ ==
ਵਾਗਾਮੋਨ ਦਾ ਹਿੰਦੂ, ਈਸਾਈ ਅਤੇ ਮੁਸਲਮਾਨ ਆਬਾਦੀਆਂ ਨਾਲ ਧਾਰਮਿਕ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਦਾ ਇੱਕ ਅਮੀਰ ਇਤਿਹਾਸ ਹੈ।&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt; ਇੱਥੇ ਦੇਖਣ ਲਈ ਕਈ ਧਾਰਮਿਕ ਇਮਾਰਤਾਂ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨਃ

* ਕੁਰੀਸੁਮਾਲਾ ਆਸ਼ਰਮ, ਵਾਗਾਮੋਨ, ਭਾਰਤੀ-ਕੈਥੋਲਿਕ ਮੱਠ
* ਸੇਂਟ ਸੇਬੇਸਟੀਅਨਜ਼ ਆਰਸੀ ਚਰਚ ਵਾਗਾਮੋਨ{{ਹਵਾਲਾ ਲੋੜੀਂਦਾ|date=September 2023}}
* ਸੇਂਟ ਐਂਟਨੀ ਚਰਚ ਵਾਗਾਮੋਨ{{ਹਵਾਲਾ ਲੋੜੀਂਦਾ|date=September 2023}}
* ਇਮੈਨੁਅਲ ਸੀਐਸਆਈ ਚਰਚ ਵਾਗਾਮੋਨ{{ਹਵਾਲਾ ਲੋੜੀਂਦਾ|date=September 2023}}
* ਪੇਨੀਅਲ ਪੂਜਾ ਕੇਂਦਰ ਵਾਗਾਮੋਨ
* ਸੀਯੋਨ ਪੂਜਾ ਕੇਂਦਰ ਬੀਬੀਏ ਚਰਚ ਪਾਰਕੱਟੂ
* ਬਾਈਬਲ ਵਿਸ਼ਵਾਸੀ ਸਭਾ ਕੋਟਾਮਾਲਾ ਤੀਜਾ ਭਾਗ
* ਥੰਗਲ ਪਾਰਾ, ਇੱਕ ਮੁਸਲਮਾਨ ਤੀਰਥ ਸਥਾਨ {{Convert|5|km|mi}} ਵਾਗਾਮੋਨ ਤੋਂ ਬਾਹਰ।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Thangalpara, Vagamon - Timings, History, Pooja &amp; Aarti schedule |url=https://www.trawell.in/kerala/vagamon/thangalpara |access-date=2023-09-29 |website=Trawell.in}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2017-07-27 |title=A trek up the mythical Thangal Para |url=https://www.onmanorama.com/travel/kerala/2017/07/27/thangal-para-religion-vagamon.html |access-date=2023-09-29 |website=OnManorama}}&lt;/ref&gt;
* ਸ਼੍ਰੀ ਅਰੁੰਧਤੀ ਵਸ਼ਿਸ਼ਟ ਮੰਦਿਰ, ਵਸ਼ਿਸ਼ਟਗਿਰੀ, ਵਾਗਾਮੋਨ।{{ਹਵਾਲਾ ਲੋੜੀਂਦਾ|date=September 2023}}
* ਸ਼੍ਰੀ ਸੁਬਰਾਮਨੀਅਮ ਸਵਾਮੀ ਮੰਦਰ&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Vagamon Sree Subrahmanya Swami Temple |url=https://iprarthana.net/TempleSelect/68550301/#! |access-date=2023-09-29 |website=iPrarthana}}&lt;/ref&gt;

== ਕਿਤਾਬਾਂ ==

* ਜਾਰਜ ਥੇਨਗੁਮੋਟਿਲ ਦੁਆਰਾ ਪੀਰਮੇਡ ਦੀ ਕਹਾਣੀ (ਆਈ. ਐਸ. ਬੀ. ਐਨ. ) {{ISBN|9788192888606}}

== ਗੈਲਰੀ ==
&lt;gallery&gt;
ਤਸਵੀਰ:Vagamon_meadows.JPG|alt=Vagamon meadows, Kerala, India| ਵਾਗਾਮੋਨ ਮੈਦਾਨ, [[ਕੇਰਲ]], [[ਭਾਰਤ]]
ਤਸਵੀਰ:Western_Ghats_as_seen_from_Vagamon_View_Point.jpg|alt=Western Ghats as seen from Vagamon View Point| ਵਾਗਾਮੋਨ ਵਿਊ ਪੁਆਇੰਟ ਤੋਂ ਦਿਖਾਈ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਪੱਛਮੀ ਘਾਟ
ਤਸਵੀਰ:VagamonPineForest.jpg|alt=Pine Forest at Kolahalamedu| ਕੋਲਾਹਲਾਮੇਡੂ ਵਿਖੇ ਪਾਈਨ ਜੰਗਲ
ਤਸਵੀਰ:Glamping_in_Vagamon.jpg|alt=Glamping in a resort at Vagamon| ਵਾਗਾਮੋਨ ਵਿਖੇ ਇੱਕ ਰਿਜ਼ੋਰਟ ਵਿੱਚ ਝਲਕਣਾ
&lt;/gallery&gt;

== ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ ==
[[ਕਟੱਪਨਾ]]

ਕਲਵਰੀ ਮਾਊਂਟਕੋਟਾਮਾਲਾ

== ਹਵਾਲੇ ==
&lt;templatestyles src=&quot;Reflist/styles.css&quot; /&gt;{{Reflist}}

== ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ ==
* [https://www.keralatourism.org/destination/vagamon-idukki/324/ ਵਾਗਾਮਨ ਅਧਿਕਾਰਤ ਕੇਰਲ ਸੈਰ-ਸਪਾਟਾ]

[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੁਮਾਰਾਕੋਮ ਜਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਡਾਟਾ ਤੇ ਗੁਣਕ ਹਨ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੰਖੇਪ ਜਾਣਕਾਰੀ ਵਿਕੀਡਾਟਾ ਤੋਂ ਵੱਖਰੀ ਹੈ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੰਖੇਪ ਜਾਣਕਾਰੀ ਵਾਲੇ ਲੇਖ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਣ-ਸਮੀਖਿਆ ਅਨੁਵਾਦਾਂ ਵਾਲੇ ਸਫ਼ੇ]]</text>
      <sha1>2qlgdwunwsn9xzfvwlz6ppf97ntwbm5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>53ਵੇਂ ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਪੁਰਸਕਾਰ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>205064</id>
    <revision>
      <id>845208</id>
      <timestamp>2026-08-27T17:15:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Meenukusam</username>
        <id>51574</id>
      </contributor>
      <comment>&quot;[[:en:Special:Redirect/revision/1337987818|53rd Filmfare Awards]]&quot; ਸਫ਼ੇ ਦਾ ਤਰਜਮਾ ਕਰਕੇ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ</comment>
      <origin>845208</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="21085" sha1="pp30a61m0a2z2jfousafzwsjwjtc3t5" xml:space="preserve">
{{Infobox film awards
| number = 53
| award = [[Filmfare Awards]]
| image = 
| caption = 
| date = 16 February 2008
| site = [[Yash Raj Films|Yash Raj Studios]]
| host = [[Shah Rukh Khan|Shahrukh Khan]]&lt;br/&gt;[[Saif Ali Khan]]&lt;br/&gt;[[Vidya Balan]]&lt;br/&gt;[[Karan Johar]]
| producer = 
| director = 
| website = {{URL|http://www.filmfare.com}}
| best_film = ''[[Taare Zameen Par]]''
| most_wins = ''[[Chak De! India]]'', ''[[Guru (2007 film)|Guru]]'' &amp; ''Taare Zameen Par'' (5)
| most_nominations = ''Guru'' (14)
| best_critic = ''Chak De! India''
| network = [[Sony Entertainment Television (India)]]
| duration = 
| ratings = 
| last = [[52nd Filmfare Awards|52nd]]
| next = [[54th Filmfare Awards|54th]]
}}ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਦੁਆਰਾ ਆਯੋਜਿਤ 53ਵੇਂ ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਅਵਾਰਡਾਂ ਨੇ 2007 ਦੀਆਂ ਸਰਬੋਤਮ [[ਹਿੰਦੀ ਸਿਨੇਮਾ|ਬਾਲੀਵੁੱਡ]] ਫਿਲਮਾਂ ਨੂੰ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਇਹ ਸਮਾਰੋਹ 16 ਫਰਵਰੀ 2008 ਨੂੰ ਯਸ਼ ਰਾਜ ਸਟੂਡੀਓਜ਼, [[ਮੁੰਬਈ]] ਵਿਖੇ ਹੋਇਆ ਸੀ।

ਫਿਲਮ ਗੁਰੂ ਨੇ 14 ਨਾਮਜ਼ਦਗੀਆਂ ਨਾਲ ਸਮਾਰੋਹ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ''[[ਚੱਕ ਦੇ! ਇੰਡੀਆ]]'' ਨੇ 13 ਨਾਮਜ਼ਦਗੀਆਂ, ''[[ਓਮ ਸ਼ਾਂਤੀ ਓਮ]]'' ਨੇ 12 ਨਾਮਜ਼ਦਗੀਆਂ ਅਤੇ ''[[ਤਾਰੇ ਜ਼ਮੀਨ ਪਰ]]'' ਨੇ 11 ਨਾਮਜ਼ਦਗੀਆਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀਆਂ ਸਨ।

''ਚੱਕ ਦੇ ਇੰਡੀਆ ,'' ਗੁਰੂ ਅਤੇ ''ਤਾਰੇ ਜ਼ਮੀਨ ਪਰ'' ਨੇ 5-5 ਪੁਰਸਕਾਰ ਜਿੱਤੇ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਮਾਰੋਹ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪੁਰਸਕਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਫਿਲਮਾਂ ਬਣ ਗਈਆਂ, ਪਹਿਲੀ ਜੇਤੂ ਸਰਬੋਤਮ ਫਿਲਮ (ਕ੍ਰਿਟਿਕਸ) ਅਤੇ ਸਰਬੋਤਮ ਅਦਾਕਾਰ 

([[ਸ਼ਾਹ ਰੁਖ਼ ਖ਼ਾਨ|ਸ਼ਾਹਰੁਖ ਖਾਨ]] ਲਈ) ਦੂਜੀ ਜੇਤੂ ਸਰਬੋਤ ਸੰਗੀਤ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ([[ਏ. ਆਰ. ਰਹਿਮਾਨ]] ਲਈ) ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਸਰਬੋਤ ਫਿਲਮ, ਸਰਬੋਤ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ([[ਆਮਿਰ ਖ਼ਾਨ|ਆਮਿਰ ਖਾਨ]] ਲਈ) ਅਤੇ ਸਰਵੋਤਮ ਅਦਾਕਾਰ (ਦਰਸ਼ੀਲ ਸਫ਼ਾਰੀ ਲਈ) ।

ਸ਼ਾਹਰੁਖ ਖਾਨ ਨੂੰ ਚੱਕ ਦੇ ਇੰਡੀਆ ਅਤੇ ਓਮ ਸ਼ਾਂਤੀ ਓਮ ਦੋਵਾਂ ਫਿਲਮਾਂ ਲਈ [[ਫ਼ਿਲਮਫ਼ੇਅਰ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਅਦਾਕਾਰ|ਬੈਸਟ ਐਕਟਰ]] ''ਲਈ  '' ਨਾਮਜ਼ਦਗੀਆਂ ਮਿਲੀਆਂ ਅਤੇ ਉਸ  ਨੇ ਇਸ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਸੱਤਵਾਂ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜਿੱਤਿਆ। 

[[ਕਰੀਨਾ ਕਪੂਰ]] ਨੇ 'ਜਬ ਵੀ ਮੇਟ &quot;ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਅਦਾਕਾਰੀ ਲਈ ਆਪਣਾ ਪਹਿਲਾ ਅਤੇ ਇਕਲੌਤਾ ਸਰਬੋਤਮ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਦਾ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜਿੱਤਿਆ। 

[[ਕੋਂਕਣਾ ਸੇਨ ਸ਼ਰਮਾ]] ਨੂੰ '''ਲਾਗਾ ਚੁਨਰੀ ਮੇਂ ਦਾਗ''&lt;nowiki/&gt;' ਅਤੇ 'ਲਾਈਫ ਇਨ ਏ....ਮੇਟ੍ਰੋ' ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਲਈ ਸਰਬੋਤਮ ਸਹਾਇਕ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਲਈ ਦੋਹਰੀ ਨਾਮਜ਼ਦਗੀ ਮਿਲੀ।''ਲਾਈਫ ਇਨ ਏ...ਮੈਟਰੋ''  ਲਈ ਉਸਨੇ ਜਿੱਤ ਹਾਸਿਲ ਕੀਤੀ ।

ਇਹ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਇਸ ਲਈ ਵੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ [[ਮਾਧੁਰੀ ਦੀਕਸ਼ਿਤ]] ਨੂੰ '''ਆਜਾ ਨਚਲੇ''&lt;nowiki/&gt;' ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਭੂਮਿਕਾ ਲਈ ਸਰਬੋਤਮ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਲਈ 13ਵੀਂ ਨਾਮਜ਼ਦਗੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਈ, ਜਿਸ ਨੇ [[ਮੀਨਾ ਕੁਮਾਰੀ]] ਦਾ ਪਿਛਲੇ 35 ਸਾਲਾਂ ਦਾ  12 ਨਾਮਜ਼ਦਗੀਆਂ ਨਾਲ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਰਿਕਾਰਡ ਤੋੜ ਦਿੱਤਾ।&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.filmfare.com/awards/filmfare-awards/winners|title=Filmfare Awards Winners From 1953 to 2019|work=filmfare.com|access-date=14 February 2020|language=en}}&lt;/ref&gt;

== ਪੁਰਸਕਾਰ ਅਤੇ ਨਾਮਜ਼ਦਗੀਆਂ ==
[[ਤਸਵੀਰ:Aamir_Khan_From_The_NDTV_Greenathon_at_Yash_Raj_Studios_(11).jpg|thumb|[[ਆਮਿਰ ਖ਼ਾਨ|ਆਮਿਰ ਖਾਨ]] ਨੇ ਸਰਵੋਤਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਦਾ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜਿੱਤਿਆ।]]
[[ਤਸਵੀਰ:Shah_Rukh_crop.jpg|alt=|thumb|ਬੈਸਟ ਐਕਟਰ ਦਾ ਖ਼ਿਤਾਬ [[ਸ਼ਾਹ ਰੁਖ਼ ਖ਼ਾਨ|ਸ਼ਾਹਰੁਖ ਖਾਨ]] ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ ਹੈ।]]
[[ਤਸਵੀਰ:Kareena_Kapoor_Filmfare_cropped.jpg|alt=|thumb|[[ਕਰੀਨਾ ਕਪੂਰ]] ਨੇ ਜਿੱਤਿਆ ਸਰਵੋਤਮ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਦਾ ਪੁਰਸਕਾਰ]]
[[ਤਸਵੀਰ:Irrfan_Khan_May_2015_(cropped).jpg|alt=|thumb|[[ਇਰਫ਼ਾਨ ਖ਼ਾਨ|ਇਰਫਾਨ ਖਾਨ]] ਨੂੰ ਸਰਵੋਤਮ ਸਹਾਇਕ ਅਦਾਕਾਰ ਦਾ ਪੁਰਸਕਾਰ]]
[[ਤਸਵੀਰ:Konkona_Sen_Sharma.jpg|alt=|thumb|[[ਕੋਂਕਣਾ ਸੇਨ ਸ਼ਰਮਾ]] ਨੇ ਸਰਵੋਤਮ ਸਹਾਇਕ ਅਦਾਕਾਰ ਦਾ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜਿੱਤਿਆ।]]
[[ਤਸਵੀਰ:Rishi_Kapoor.jpg|alt=|thumb|[[ਰਿਸ਼ੀ ਕਪੂਰ]], ਲਾਈਫਟਾਈਮ ਅਚੀਵਮੈਂਟ ਅਵਾਰਡੀ]]
ਜੇਤੂਆਂ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਸੂਚੀਬੱਧ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ '''ਬੋਲਡਫੇਸ''' ਵਿੱਚ ਉਜਾਗਰ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

=== ਮੁੱਖ ਪੁਰਸਕਾਰ ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
![[ਫ਼ਿਲਮਫ਼ੇਅਰ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਫ਼ਿਲਮ|ਬੈਸਟ ਫ਼ਿਲਮ]]
![[ਫ਼ਿਲਮਫ਼ੇਅਰ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ|ਬੈਸਟ ਡਾਇਰੈਕਟਰ]]
|-
| valign=&quot;top&quot; |
* '''''[[ਤਾਰੇ ਜ਼ਮੀਨ ਪਰ]]'''''-ਆਮਿਰ ਖਾਨ ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨਜ਼'''- ਆਮਿਰ ਖਾਨ ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨਜ਼'''
** ''[[ਚੱਕ ਦੇ! ਇੰਡੀਆ]]'' -ਯਸ਼ ਰਾਜ ਫਿਲਮਜ਼- ਯਸ਼ਰਾਜ ਫਿਲਮਜ਼ਯਸ਼ ਰਾਜ ਫਿਲਮਜ਼
** ਗੁਰੂ-ਮਦਰਾਸ ਟਾਕੀਜ਼
** ਜਬ ਵੀ ਮੇਟ-ਸ਼੍ਰੀ ਅਸ਼ਟਾਵਿਨਾਇਕ ਸਿਨੇ ਵਿਜ਼ਨ ਲਿਮਟਿਡ
** ''[[ਓਮ ਸ਼ਾਂਤੀ ਓਮ]]''-ਰੈੱਡ ਚਿਲੀਜ਼ ਐਂਟਰਟੇਨਮੈਂਟਰੈੱਡ ਚਿਲੀਜ਼ ਮਨੋਰੰਜਨ
| valign=&quot;top&quot; |
* '''[[ਆਮਿਰ ਖ਼ਾਨ|ਆਮਿਰ ਖਾਨ]]'''-'''''[[ਤਾਰੇ ਜ਼ਮੀਨ ਪਰ]]'''''
** ਅਨੁਰਾਗ ਬਾਸੂ-ਲਾਈਫ ਇਨ ਏ...''...ਮੈਟਰੋ''
** [[ਫ਼ਰਾਹ ਖ਼ਾਨ|ਫਰਾਹ ਖਾਨ]]-''[[ਓਮ ਸ਼ਾਂਤੀ ਓਮ]]''
** [[ਇਮਤਿਆਜ਼ ਅਲੀ (ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ)|ਇਮਤਿਆਜ਼ ਅਲੀ]]-ਜਬ ਵੀ ਮੇਟ
** [[ਮਨੀਰਤਨਮ|ਮਣੀ ਰਤਨਮ]]-ਗੁਰੂ
** [[ਸ਼ਿਮਿਤ ਅਮੀਨ]]-''[[ਚੱਕ ਦੇ! ਇੰਡੀਆ|ਚੱਕ ਦੇ!]] ਇੰਡੀਆ ''
|-
![[ਫ਼ਿਲਮਫ਼ੇਅਰ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਅਦਾਕਾਰ|ਬੈਸਟ ਐਕਟਰ]]
!ਬੈਸਟ ਅਦਾਕਾਰਾ
|-
|
* '''[[ਸ਼ਾਹ ਰੁਖ਼ ਖ਼ਾਨ|ਸ਼ਾਹਰੁਖ ਖਾਨ]]-''[[ਚੱਕ ਦੇ! ਇੰਡੀਆ|ਚੱਕ ਦੇ!]]'' ਇੰਡੀਆ  ''ਦੇ ਕੋਚ ਕਬੀਰ ਖਾਨ'''''
** [[ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਬੱਚਨ]]-ਗੁਰੂ ਨੇ ਗੁਰੂ &quot;ਗੁਰੂ&quot; ਦੇਸਾਈ ਵਜੋਂ
** ਅਰਜੁਨ ਸਿੰਘ ਦੇ ਰੂਪ 'ਚ [[ਅਕਸ਼ੈ ਕੁਮਾਰ]]-''[[ਨਮਸਤੇ ਲੰਡਨ]]''
** ਦਰਸ਼ੀਲ ਸਫ਼ਾਰੀ-''[[ਤਾਰੇ ਜ਼ਮੀਨ ਪਰ]]'' ਈਸ਼ਾਨ ਅਵਸਥੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ
** [[ਸ਼ਾਹਿਦ ਕਪੂਰ]]-ਜਬ ਵੀ ਮੇਟ ਆਦਿਤਿਆ ਕਸ਼ਿਅਪ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮਿਲੇ
** ਸ਼ਾਹਰੁਖ ਖਾਨ-''[[ਓਮ ਸ਼ਾਂਤੀ ਓਮ]]'' ਓਮ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਮਖੀਜਾ/ਓਮ ਕਪੂਰ ਵਜੋਂ
|
* '''[[ਕਰੀਨਾ ਕਪੂਰ]]-ਗੀਤ ਢਿੱਲੋਂ ਦੇ ਰੂਪ 'ਚ ''ਜਬ ਵੀ ਮੇਟ ਗੀਤ ਢਿੱਲੋਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ'''''
** ਸੁਜਾਤਾ ਗੁਰੂਕਾਂਤ ਦੇਸਾਈ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ [[ਐਸ਼ਵਰਿਆ ਰਾਏ ਬੱਚਨ|ਐਸ਼ਵਰਿਆ ਰਾਏ]]-ਗੁਰੂ
** [[ਦੀਪਿਕਾ ਪਾਦੂਕੋਣ|ਦੀਪਿਕਾ ਪਾਦੁਕੋਣ]]-''[[ਓਮ ਸ਼ਾਂਤੀ ਓਮ]]'' ਸ਼ਾਂਤੀਪ੍ਰਿਆ ਮਹਿਰਾ/ਸੰਧਿਆ &quot;ਸੈਂਡੀ&quot; ਬਾਂਸਲ ਵਜੋਂ
** [[ਮਾਧੁਰੀ ਦੀਕਸ਼ਿਤ]]-ਦੀਯਾ ਸ਼੍ਰੀਵਾਸਤਵ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ''ਆਜਾ ਨਚਲੇ''
** [[ਰਾਣੀ ਮੁਖਰਜੀ]]-'''ਲਾਗਾ ਚੁਨਰੀ ਮੇਂ ਦਾਗ''&lt;nowiki/&gt;' ਵਿੱਭਵਾਰੀ ਸਹਾਏ/ਬੜਕੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ
** [[ਵਿੱਦਿਆ ਬਾਲਨ|ਵਿਦਿਆ ਬਾਲਨ]]-ਅਵਨੀ ਐਸ ਚਤੁਰਵੇਦੀ/ਮੰਜੁਲਿਕਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ''[[ਭੂਲ ਭੁਲਈਆ]]''
|-
!ਬੈਸਟ ਸਪੋਰਟਿੰਗ ਐਕਟਰ
!ਬੈਸਟ ਸਪੋਰਟਿੰਗ ਐਕਟਰਸ
|-
|
* '''[[ਇਰਫ਼ਾਨ ਖ਼ਾਨ|ਇਰਫਾਨ ਖਾਨ]]-ਲਾਈਫ ਇਨ ਏ...''ਮੇਟ੍ਰੋ ਵਿੱਚ...ਮੋਂਟੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ''''' 
** [[ਆਮਿਰ ਖ਼ਾਨ|ਆਮਿਰ ਖਾਨ]]-''[[ਤਾਰੇ ਜ਼ਮੀਨ ਪਰ]]'' ਰਾਮ ਸ਼ੰਕਰ ਨਿਕੰਭ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ
** [[ਅਨਿਲ ਕਪੂਰ]]-ਫਿਲਮ ਵੇਲ੍ਸਾਕਮ ਲਈ ਸਾਗਰ 'ਮਜਨੂੰ' ਪਾਂਡੇ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ 
** [[ਮਿਥੁਨ ਚੱਕਰਵਰਤੀ]]-ਗੁਰੂ ਵਜੋਂ ਮਾਣਿਕ &quot;ਨਾਨਾਜੀ&quot; ਦਾਸਗੁਪਤਾ
** ਸ਼੍ਰੇਅਸ ਤਲਪਡ਼ੇ-''[[ਓਮ ਸ਼ਾਂਤੀ ਓਮ]]'' ਪੱਪੂ ਮਾਸਟਰ ਵਜੋਂ
|
* '''[[ਕੋਂਕਣਾ ਸੇਨ ਸ਼ਰਮਾ]]-ਲਾਈਫ ਇਨ ਏ...''ਮੇਟ੍ਰੋ  ਵਿੱਚ...ਸ਼ਰੂਤੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮੈਟਰੋ'''''
** ਕੋਂਕਣਾ ਸੇਨ ਸ਼ਰਮਾ-''ਲਾਗਾ ਚੁਨਰੀ ਮੇਂ ਦਾਗ'' ਸ਼ੁਭਵਰੀ ਸਹਾਏ/ਚੁਟਕੀ ਵਜੋਂ
** ਗੁਲਾਬਜੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ [[ਰਾਣੀ ਮੁਖਰਜੀ]]-''ਸਾਵਰੀਆ''
** [[ਸ਼ਿਲਪਾ ਸ਼ੁਕਲਾ]]-''[[ਚੱਕ ਦੇ! ਇੰਡੀਆ|ਚੱਕ ਦੇ ਇੰਡੀਆ]]'' ਬਿੰਦੀਆ ਨਾਇਕ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ 
** [[ਟਿਸਕਾ ਚੋਪੜਾ|ਟਿਸਕਾ ਚੋਪਡ਼ਾ]]-''[[ਤਾਰੇ ਜ਼ਮੀਨ ਪਰ]]'' ਮਾਇਆ ਅਵਸਥੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ
|-
![[ਫ਼ਿਲਮਫ਼ੇਅਰ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਨਵਾਂ ਅਦਾਕਾਰ|ਸਰਬੋਤਮ ਪੁਰਸ਼ ਡੈਬਿਊ]]
![[ਫ਼ਿਲਮਫ਼ੇਅਰ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਨਵੀਂ ਅਦਾਕਾਰਾ|ਬੈਸਟ ਫੀਮੇਲ ਡੈਬਿਊ]]
|-
|
* '''[[ਰਣਬੀਰ ਕਪੂਰ]]'''-'''''ਸਾਵਰੀਆ ਰਣਬੀਰ ਰਾਜ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ'''''
** ਦਰਸ਼ੀਲ ਸਫ਼ਾਰੀ-''[[ਤਾਰੇ ਜ਼ਮੀਨ ਪਰ]]'' ਈਸ਼ਾਨ ਅਵਸਥੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ
** [[ਹਿਮੇਸ਼ ਰੇਸ਼ਮਿਆ|ਹਿਮੇਸ਼ ਰੇਸ਼ਮੀਆ]]-'''ਆਪ ਕਾ ਸੁਰੂਰ''&lt;nowiki/&gt;' ਐਚਆਰ ਵਜੋਂ
** ਮੁਜ਼ਮਿਲ ਇਬਰਾਹਿਮ-ਇੰਸਪੈਕਟਰ ਜ਼ੈਦ ਅਹਿਮਦ ਖਾਨ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਧੋਖਾ
** ਨੀਲ ਨਿਤਿਨ ਮੁਕੇਸ਼-''ਜੌਨੀ ਗੱਦਾਰ''
** ਰੁਸਲਾਨ ਮੁਮਤਾਜ-MP3: ਰੋਹਨ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮੇਰਾ ਪਹਿਲਾ ਪਹਿਲਾ ਪਿਆਰ
|
* '''[[ਦੀਪਿਕਾ ਪਾਦੂਕੋਣ|ਦੀਪਿਕਾ ਪਾਦੁਕੋਣ]]'''-'''''[[ਓਮ ਸ਼ਾਂਤੀ ਓਮ]] ਸ਼ਾਂਤੀਪ੍ਰਿਆ ਮਹਿਰਾ/ਸੰਧਿਆ ਬਾਂਸਲ ਵਜੋਂ'''''
** [[ਹੰਸਿਕਾ ਮੋਟਵਾਨੀ]]-''ਆਪ ਕਾ ਸੁਰੂਰ'' ਰੀਆ ਬਖਸ਼ੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ
** [[ਜਿਆ ਖਾਨ|ਜੀਆ ਖਾਨ]]-ਜੀਆ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ''ਨਿਸ਼ਬਦ''
** [[ਸੋਨਮ ਕਪੂਰ]]-''ਸਾਵਰੀਆ'' ਸਕੀਨਾ ਇਬਰਾਹਿਮ ਵਜੋਂ
** [[ਉਰਵਸ਼ੀ ਸ਼ਰਮਾ]]-''ਨਕਾਬ''-ਸੋਫੀਆ ਡੀ ਕੋਸਟਾ ਮਲਹੋਤਰਾ
|-
![[ਫ਼ਿਲਮਫ਼ੇਅਰ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸੰਗੀਤਕਾਰ|ਬੈਸਟ ਮਿਊਜ਼ਿਕ ਡਾਇਰੈਕਟਰ]]
![[ਫ਼ਿਲਮਫ਼ੇਅਰ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਗੀਤਕਾਰ|ਸਰਬੋਤਮ ਗੀਤਕਾਰ]]
|-
|
* '''[[ਏ. ਆਰ. ਰਹਿਮਾਨ]]-ਗੁਰੂ'''
** ਮੋਂਟੀ ਸ਼ਰਮਾ-''ਸਾਵਰੀਆ''
** ਪ੍ਰੀਤਮ-ਜਬ ਵੀ ਮੇਟ
** ਪ੍ਰੀਤਮ-ਇੱਕ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ...''ਲਾਈਫ ਇਨ ਏ ਮੇਟ੍ਰੋ'' 
** [[ਵਿਸ਼ਾਲ-ਸ਼ੇਖਰ]]-''[[ਓਮ ਸ਼ਾਂਤੀ ਓਮ]]''
|
* ਪ੍ਰਸੂਨ ਜੋਸ਼ੀ-'''''[[ਤਾਰੇ ਜ਼ਮੀਨ ਪਰ]]''''' ਤੋਂ &quot;ਮਾਂ&quot;
** ਗ਼ੁਲਜ਼ਾਰ-ਗੁਰੂ ਤੋਂ 'ਤੇਰੇ ਬਿਨਾ'
** [[ਜਾਵੇਦ ਅਖ਼ਤਰ]]-''[[ਓਮ ਸ਼ਾਂਤੀ ਓਮ]]'' ਤੋਂ 'ਮੈਂ ਅਗਰ ਕਹਾਣੀ'
** [[ਸਮੀਰ]]-''ਸਾਵਰੀਆ'' ਤੋਂ 'ਜਬ ਸੇ ਤੇਰੇ ਨੈਨਾ'
** ਵਿਸ਼ਾਲ ਦਦਲਾਨੀ-''ਓਮ ਸ਼ਾਂਤੀ ਓਮ'' ਤੋਂ 'ਆਂਖੇਂ ਮੇਂ ਤੇਰੀ'
|-
![[ਫ਼ਿਲਮਫ਼ੇਅਰ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਪਿੱਠਵਰਤੀ ਗਾਇਕ|ਬੈਸਟ ਪਲੇਅਬੈਕ ਸਿੰਗਰ-ਪੁਰਸ਼]]
![[ਫ਼ਿਲਮਫ਼ੇਅਰ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਪਿੱਠਵਰਤੀ ਗਾਇਕਾ|ਬੈਸਟ ਪਲੇਅਬੈਕ ਸਿੰਗਰ-ਫੀਮੇਲ]]
|-
|
* ਸ਼ਾਨ-'''''ਸਾਵਰੀਆ''''' ਤੋਂ 'ਜਬ ਸੇ ਤੇਰੇ ਨੈਨਾ'
** [[ਏ. ਆਰ. ਰਹਿਮਾਨ]]-'ਗੁਰੂ' ਤੋਂ 'ਤੇਰੇ ਬਿਨਾ'
** [[ਕੇ ਕੇ (ਗਾਇਕ)|ਕੇ. ਕੇ.]]-''[[ਓਮ ਸ਼ਾਂਤੀ ਓਮ]]'' ਤੋਂ &quot;ਆਂਖੇਂ ਮੇਂ ਤੇਰੀ&quot;
** [[ਸੋਨੂੰ ਨਿਗਮ]]-''ਓਮ ਸ਼ਾਂਤੀ ਓਮ'' ਤੋਂ 'ਮੈਂ ਅਗਰ ਕਹਾਂ'
** [[ਸੁਖਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ]]-&quot;ਚੱਕ ਦੇ! ਇੰਡੀਆ  ਚੱਕ ਦੇ ਇੰਡੀਆ ਤੋਂ 
|
* ਸ਼੍ਰੇਆ ਘੋਸ਼ਾਲ-ਗੁਰੂ ਤੋਂ &quot;ਬਰਸੋ ਰੇ&quot;
** [[ਅਲੀਸ਼ਾ ਚਿਨਾਈ]]-ਕਿਆ ਲਵ ਸਟੋਰੀ ਹੈ ਤੋਂ &quot;ਇਹ ਰੌਕਿੰਗ ਹੈ!&quot;''ਕ੍ਯਾਲੁਵ ਸਟੋਰੀ ਹੈ'' 
** ਸ਼੍ਰੇਆ ਘੋਸ਼ਾਲ-'ਜਬ ਵੀ ਮੇਟ' ਤੋਂ 'ਯੇ ਇਸ਼ਕ ਹੈ'''[[ਜਬ ਵੀ ਮੈਟ|ਜਬ ਵੀ ਮੇਟ]]'' 
** [[ਸੁਨਿਧੀ ਚੌਹਾਨ]]-'''ਆਜਾ ਨਚਲੇ'' &quot;ਤੋਂ' ਆਜਾ ਨਚਲਾ&quot;
** ਸੁਨਿਧੀ ਚੌਹਾਨ-''ਹਨੀਮੂਨ ਟ੍ਰੈਵਲਜ਼ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਲਿਮਟਿਡ'' ਤੋਂ &quot;ਸਜਨਾਜੀ ਵਾਰੀ ਵਾਰੀ&quot;।
|}

=== ਆਲੋਚਕਾਂ ਦੇ ਪੁਰਸਕਾਰ ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
! colspan=&quot;2&quot; |ਬੈਸਟ ਫ਼ਿਲਮ
|-
| colspan=&quot;2&quot; |
* '''''[[ਚੱਕ ਦੇ! ਇੰਡੀਆ]]'''''   ([[ਸ਼ਿਮਿਤ ਅਮੀਨ]])  
|-
! colspan=&quot;2&quot; |[[ਫ਼ਿਲਮਫ਼ੇਅਰ ਪੁਰਸਕਾਰ|ਸਰਬੋਤਮ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ]]
|-
!ਮਰਦ
!ਔਰਤ
|-
|
* '''ਦਰਸ਼ੀਲ ਸਫ਼ਾਰੀ-''[[ਤਾਰੇ ਜ਼ਮੀਨ ਪਰ]]'''''
|
* '''ਤੱਬੂ-''ਚੀਨੀ ਕਮ'''''
|-
|}

=== ਤਕਨੀਕੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
![[ਫ਼ਿਲਮਫ਼ੇਅਰ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਕਹਾਣੀ|ਸਰਬੋਤਮ ਕਹਾਣੀ]]
!ਬੈਸਟ ਸਕ੍ਰੀਨਪਲੇਅ
|-
|
* '''ਅਮੋਲ ਗੁਪਤੇ'''-'''''[[ਤਾਰੇ ਜ਼ਮੀਨ ਪਰ]]'''''
** [[ਜੈਦੀਪ ਸਾਹਨੀ]]-''[[ਚੱਕ ਦੇ! ਇੰਡੀਆ|ਚੱਕ ਦੇ!]]'' ਇੰਡੀਆ
** [[ਮਨੀਰਤਨਮ|ਮਣੀ ਰਤਨਮ]]-ਗੁਰੂ''ਗੁਰੂ ਜੀ।''
** ਡੇਵਿਡ ਐਨ. ਡੋਨੀਹੂ ਅਤੇ ਰਾਹੁਲ ਢੋਲਕੀਆ-''[[ਪਰਜਾਨੀਆ|ਪਰਜ਼ਾਨੀਆ]]''
** ਵਿਭਾ ਸਿੰਘ-''ਧਰਮ''
|
* '''ਅਨੁਰਾਗ ਬਾਸੂ'''-ਲਾਈਫ ਇਨ ਏ...'''''..ਮੈਟਰੋ'''''
** ਅਮੋਲ ਗੁਪਤੇ'''-'''''[[ਤਾਰੇ ਜ਼ਮੀਨ ਪਰ]]''
** [[ਜੈਦੀਪ ਸਾਹਨੀ]]-''[[ਚੱਕ ਦੇ! ਇੰਡੀਆ|ਚੱਕ ਦੇ!]]''ਇੰਡੀਆ 
** ਡੇਵਿਡ ਐਨ. ਡੋਨੀਹੂ ਅਤੇ ਰਾਹੁਲ ਢੋਲਕੀਆ-''[[ਪਰਜਾਨੀਆ|ਪਰਜ਼ਾਨੀਆ]]''
** ਸ਼੍ਰੀਰਾਮ ਰਾਘਵਨ-''ਜੌਨੀ ਗੱਦਾਰ''
|-
!ਸਰਬੋਤਮ ਸੰਵਾਦ
!ਸਰਬੋਤਮ ਐਡੀਟਿੰਗ
|-
|
* '''[[ਇਮਤਿਆਜ਼ ਅਲੀ (ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ)|ਇਮਤਿਆਜ਼ ਅਲੀ]]'''-ਜਬ ਵੀ ਮੇਟ
** ਅਮੋਲ ਗੁਪਤੇ-''[[ਤਾਰੇ ਜ਼ਮੀਨ ਪਰ]]''
** [[ਜੈਦੀਪ ਸਾਹਨੀ]]-''[[ਚੱਕ ਦੇ! ਇੰਡੀਆ|ਚੱਕ ਦੇ!]]'' ''[[ਚੱਕ ਦੇ! ਇੰਡੀਆ|ਭਾਰਤ]]''
** ਮਯੂਰ ਪੁਰੀ-''[[ਓਮ ਸ਼ਾਂਤੀ ਓਮ]]''
** ਸੰਜੀਵ ਦੱਤਾ-ਲਾਈਫ ਇਨ ਏ...''...ਮੈਟਰੋ''
|
* '''ਅਮਿਤਾਭ ਸ਼ੁਕਲਾ'''-'''''[[ਚੱਕ ਦੇ! ਇੰਡੀਆ|ਚੱਕ ਦੇ!]]''''' '''''[[ਚੱਕ ਦੇ! ਇੰਡੀਆ|ਇੰਡੀਆ]]'''''
|-
!ਸਰਬੋਤਮ ਕੋਰੀਓਗ੍ਰਾਫੀ
!ਬੈਸਟ ਫ਼ਿਲਮ
|-
|
* '''[[ਸਰੋਜ ਖ਼ਾਨ|ਸਰੋਜ ਖਾਨ]]'''-'''&quot;''ਬਰਸੋ ਰੇ''&quot;'''-ਗੁਰੂ
|
* '''ਸੁਦੀਪ ਚੈਟਰਜੀ'''-'''''[[ਚੱਕ ਦੇ! ਇੰਡੀਆ|ਚੱਕ ਦੇ!]]''''' '''''[[ਚੱਕ ਦੇ! ਇੰਡੀਆ|ਇੰਡੀਆ]]'''''
|-
!ਬੈਸਟ ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨ ਡਿਜ਼ਾਈਨ
!ਬੈਸਟ ਸਾਊਂਡ ਡਿਜ਼ਾਈਨ
|-
|
* '''ਸਮੀਰ ਚੰਦਾ'''-ਗੁਰੂ
|
* '''ਲੇਸਲੀ ਫਰਨਾਂਡੀਜ਼'''-'''''ਜੌਨੀ ਗੱਦਾਰ'''''
|-
!ਬੈਸਟ ਕਾਸਟਿਊਮ ਡਿਜ਼ਾਈਨ
!ਬੈਸਟ ਬੈਕਗਰਾਊਂਡ ਸਕੋਰ
|-
|
* '''[[ਸੁਜਾਤਾ ਸ਼ਰਮਾ]]-ਗਾਂਧੀ, ਮਾਈ ਫਾਦਰ'''
|
* '''[[ਏ. ਆਰ. ਰਹਿਮਾਨ]]'''-ਗੁਰੂ
|-
!ਬੈਸਟ ਸਪੈਸ਼ਲ ਇਫੈਕਟ
!ਸਰਬੋਤਮ ਐਕਸ਼ਨ
|-
|
* ਰੈੱਡ ਚਿਲੀਜ਼ ਵੀਐੱਫਐਕਸ-'''''[[ਓਮ ਸ਼ਾਂਤੀ ਓਮ]]'''''
|
* '''ਰੌਬ ਮਿਲਰ'''-'''''[[ਚੱਕ ਦੇ! ਇੰਡੀਆ|ਚੱਕ ਦੇ!]]''''' ਇੰਡੀਆ 
|}

=== ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪੁਰਸਕਾਰ ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
! colspan=&quot;2&quot; |ਲਾਈਫ ਟਾਇਮ ਅਚੀਵਮੇੰਟ
|-
| colspan=&quot;2&quot; |
* '''[[ਰਿਸ਼ੀ ਕਪੂਰ]]'''
|-
! colspan=&quot;2&quot; |ਆਰ. ਡੀ. ਬਰਮਨ ਅਵਾਰਡ
|-
| colspan=&quot;2&quot; |
* '''ਮੋਂਟੀ ਸ਼ਰਮਾ'''
|-
! colspan=&quot;3&quot; |ਸਾਲ ਦਾ ਤਾਜ਼ਾ ਚਿਹਰਾ
|-
| colspan=&quot;3&quot; |
* '''[[ਦੀਪਿਕਾ ਪਾਦੂਕੋਣ|ਦੀਪਿਕਾ ਪਾਦੁਕੋਣ]]'''
|-
|}

== ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਨਾਮਜ਼ਦਗੀਆਂ ਅਤੇ ਜਿੱਤਾਂ ==
 

== ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ ==

* [[ਫ਼ਿਲਮਫ਼ੇਅਰ ਪੁਰਸਕਾਰ|ਫ਼ਿਲਮਫੇਅਰ ਅਵਾਰਡ]]
* 52ਵੇਂ ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਪੁਰਸਕਾਰ
* 54ਵੇਂ ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਪੁਰਸਕਾਰ
* 55ਵੇਂ ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਪੁਰਸਕਾਰ

== ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ ==
{{Reflist}}{{Filmfare Awards}}</text>
      <sha1>pp30a61m0a2z2jfousafzwsjwjtc3t5</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>