ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ pawiki https://pa.wikipedia.org/wiki/%E0%A8%AE%E0%A9%81%E0%A9%B1%E0%A8%96_%E0%A8%B8%E0%A8%AB%E0%A8%BC%E0%A8%BE MediaWiki 1.47.0-wmf.18 first-letter ਮੀਡੀਆ ਖ਼ਾਸ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਤਸਵੀਰ ਤਸਵੀਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਮੀਡੀਆਵਿਕੀ ਮੀਡੀਆਵਿਕੀ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਫਰਮਾ ਫਰਮਾ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਮਦਦ ਮਦਦ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਫਾਟਕ ਫਾਟਕ ਗੱਲ-ਬਾਤ TimedText TimedText talk ਮੌਡਿਊਲ ਮੌਡਿਊਲ ਗੱਲ-ਬਾਤ Event Event talk Topic ਹਰਭਜਨ ਮਾਨ 0 16408 845628 751969 2026-09-07T02:47:59Z Kaur Mann 61841 /* ਜੀਵਨ */ 845628 wikitext text/x-wiki {{Infobox musical artist |image = |caption = |birth_date =31 ਦਸੰਬਰ 1965 |background = solo_singer |genre = [[ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ ਸੰਗੀਤ]]<br />[[ਭੰਗੜਾ]] |occupation = [[ਗਾਇਕ]], [[ਅਦਾਕਾਰ]], [[ਫਿਲਮ ਨਿਰਮਾਤਾ]] |years_active = 1980–ਹੁਣ ਤੱਕ<ref name="db"/> |website = {{URL|http://www.harbhajanmann.com}} }} '''ਹਰਭਜਨ ਮਾਨ''' (ਜਨਮ 30 ਦਸੰਬਰ 1965) ਇੱਕ [[ਪੰਜਾਬੀ]] ਗਾਇਕ, ਅਦਾਕਾਰ<ref name = "db">{{cite web | url = http://www.desiblitz.com/content/harbhajan-mann= | title = Harbhajan Mann | publisher = [http://www.desiblitz.com DesiBlitz.com] | accessdate = ਨਵੰਬਰ 18, 2012}}</ref><ref name = "ie">{{cite web | url = http://www.indianexpress.com/news/harbhajan-mann-to-perform-at-winter-olympiad/523556/ | title = Harbhajan Mann to perform at Winter Olympiad | publisher = [[ਦ ਇੰਡੀਅਨ ਐਕਸਪ੍ਰੈੱਸ]] | work = ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਖ਼ਬਰ | date = ਅਕਤੂਬਰ 1, 2009 | accessdate = ਨਵੰਬਰ 18, 2012}}</ref> ਅਤੇ ਫ਼ਿਲਮਸਾਜ਼ ਹਨ।<ref name="cp">{{cite web | url=http://www.cinepunjab.com/2011/03/harbhajan-mann.html | title=Harbhajan Mann | publisher=[http://www.cinepunjab.com CinePunjab.com] | date=ਮਾਰਚ 2011 | accessdate=ਨਵੰਬਰ 18, 2012 | archive-date=2012-10-11 | archive-url=https://web.archive.org/web/20121011073512/http://www.cinepunjab.com/2011/03/harbhajan-mann.html | url-status=dead }}</ref> ਪੰਜਾਬੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਸੁਰਜੀਤ ਕਰਨ ਦਾ ਸਿਹਰਾ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਉੱਘੀਆਂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ 'ਜੀ ਆਇਆਂ ਨੂੰ', 'ਮਿੱਟੀ ’ਵਾਜ਼ਾਂ ਮਾਰਦੀ', 'ਜੱਗ ਜਿਉਂਦਿਆਂ ਦੇ ਮੇਲੇ' ਆਦਿ ਨਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। [[File:Kulwinder Kanwal, Sarabjit Cheema & Harbhajan Maan.jpg|thumb|ਕੁਲਵਿੰਦਰ ਕੰਵਲ ਅਤੇ ਸਰਬਜੀਤ ਚੀਮਾ ਦੇ ਨਾਲ ਹਰਭਜਨ ਮਾਨ]] ਮਾਨ ਨੇ [[ਕਵੀਸ਼ਰੀ|ਕਵੀਸ਼ਰ]] [[ਕਰਨੈਲ ਸਿੰਘ ਪਾਰਸ]] "ਰਾਮੂਵਾਲੀਆ" ਤੋਂ ਸੰਗੀਤ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਲਈ ਅਤੇ 1980-81 ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਗਾਇਕੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ।<ref name="db"/> == ਜੀਵਨ == ਮਾਨ ਦਾ ਜਨਮ 30 ਦਸੰਬਰ 1965 ਨੂੰ<ref name="db"/><ref name="cp"/> ਇੱਕ ਜੱਟ [[ਸਿੱਖ]] ਮਾਨ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਉੱਘੇ ਪੰਜਾਬੀ ਗਾਇਕ ਗੁਰਸੇਵਕ ਮਾਨ ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਛੋਟੇ ਭਰਾ ਹਨ। ਮਾਨ ਨੇ ਉੱਘੇ [[ਕਵੀਸ਼ਰ]] [[ਕਰਨੈਲ ਸਿੰਘ ਪਾਰਸ]] "ਰਾਮੂਵਾਲੀਆ" ਤੋਂ ਸੰਗੀਤ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਲਈ ਅਤੇ 1980 ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਗਾਇਕੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ।<ref name="db"/><ref name="cp"/> ਪਹਿਲਾਂ-ਪਹਿਲ ਹਰਭਜਨ ਅਤੇ ਗੁਰਸੇਵਕ [[ਕਵੀਸ਼ਰੀ]] ਗਾਇਆ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਮਾਨ ਦਾ ਵਿਆਹ ਕਰਨੈਲ ਸਿੰਘ ਪਾਰਸ ਦੀ ਪੋਤੀ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਇਹ ਦੋ ਪੁੱਤਰਾਂ ਅਤੇ ਇੱਕ ਧੀ ਦੇ ਬਾਪ ਹਨ।<ref name="db"/> == ਕੰਮ == ਮਾਨ ਨੇ 1980-81 ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਗਾਇਕੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ 1988 ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਐਲਬਮ ਦਿਲ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ। 1992 ਵਿੱਚ ਆਇਆ ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਗੀਤ, ''ਚਿੱਠੀਏ ਨੀ ਚਿੱਠੀਏ'' ਨਾਲ ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਬਣੀ।<ref name="db"/><ref name="cp"/> ਇਹਨਾਂ ਦਾ ਅਗਲਾ ਮਸ਼ਹੂਰ ਗੀਤ, ''ਆ ਸੋਹਣਿਆ ਵੇ ਜੱਗ ਜਿਉਂਦਿਆਂ ਦੇ ਮੇਲੇ'' 1994 ਵਿਚ<ref name="cp"/> ਦੂਰਦਰਸ਼ਨ ਤੋਂ ਰਿਕਾਰਡ ਹੋਇਆ। ਇਕ ਅਦਾਕਾਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਇਹਨਾਂ 2002 ਵਿੱਚ ਫ਼ਿਲਮ ਜੀ ਆਇਆਂ ਨੂੰ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਦੀ ਦੁਬਾਰਾ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ।<ref name="cp"/> ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਸਾਂ ਨੂੰ ਮਾਣ ਵਤਨਾਂ ਦਾ (2004), ਦਿਲ ਅਪਣਾ ਪੰਜਾਬੀ (2006), ਮਿੱਟੀ ’ਵਾਜ਼ਾਂ ਮਾਰਦੀ (2007), ਮੇਰਾ ਪਿੰਡ - ਮਾਈ ਹੋਮ (2008), ਜੱਗ ਜਿਉਂਦਿਆਂ ਦੇ ਮੇਲੇ (2009), ਹੀਰ ਰਾਂਝਾ (2010) ਅਤੇ ਯਾਰਾ ਓ ਦਿਲਦਾਰਾ (2011) ਆਦਿ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਈਆਂ। == ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ == *[[ਕਵੀਸ਼ਰੀ]] *[[ਕਲੀ]] *[[ਕਰਨੈਲ ਸਿੰਘ ਪਾਰਸ]] *[[ਬਾਬੂ ਰਜਬ ਅਲੀ]] *[[ਢਾਡੀ (ਸੰਗੀਤ)]] *[[ਗੁਰਦਾਸ ਮਾਨ]] *[[ਕੁਲਦੀਪ ਮਾਣਕ]] *[[ਬੱਬੂ ਮਾਨ]] ==ਹਵਾਲੇ== {{ਹਵਾਲੇ}} {{ਪੰਜਾਬੀ ਗਾਇਕ}} ==ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ== {{ਕਾਮਨਜ਼|Harbhajan Mann}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਗਾਇਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਅਭਿਨੇਤਾ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਵੀਸ਼ਰ]] azbm3k43m5x96jmr8j8tepenaa2cjpr ਰੂਸੀ ਲੋਕ 0 40710 845614 844257 2026-09-06T14:02:01Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 845614 wikitext text/x-wiki {{Infobox ethnic group | image = {{image array|perrow=5|width=60|height=70 | image1 =Dmitri Donskoy 140-190 for collage.jpg|caption1=[[ਦਮਿਤਰੀ ਡੱਬਸਕੋਏ]] | image2 = M.V. Lomonosov by L.Miropolskiy after G.C.Prenner (1787, RAN).jpg|caption2=[[ਮਿਖਾਇਲ ਲੋਮੋਨੋਸੋਵ]] | image3 = Tolstoy Leo port.jpg|caption3=[[ਲਿਉ ਤਾਲਸਤਾਏ]] | image4 = VanMeetin-AntonChekhov.jpg|caption4=[[ਐਂਤਨ ਚੈਖਵ]] | image5 = Fyodor Dostoyevsky (Shapiro, 1879) - 3 (cropped).jpg|caption5=[[ਫਿਉਦਰ ਦੋਸਤੋਵਸਕੀ]] | image6 = Tchaikovsky by Reutlinger (cropped).jpg|caption6=[[ਪਿਓਤਰ ਇਲੀਚ ਚੈਕੋਵਸਕੀ]] | image7 =Mikhail lermontov.jpg|caption7=[[ਮਿਖ਼ਾਇਲ ਲਰਮਨਤੋਵ]] | image8 =Kiprensky Pushkin.jpg|caption8=[[ਅਲੈਗਜ਼ੈਂਡਰ ਪੁਸ਼ਕਿਨ]] | image9 = Mendeleev 2.jpg|caption9=[[ਦਮਿਤਰੀ ਮੈਂਡਲੀਵ]] | image10 = Anna Pavlova, 1915.jpg|caption10=[[ਆਂਨਾ ਪਾਵਲੋਵਾ]] | image11 = Sergey Korolyov 140-190 for collage.jpg| caption11 = [[ਸਰਗੇਈ ਕੋਰੋਲਵ]] | image12 = Yuri Gagarin (1961) - Restoration.jpg|caption12=[[ਯੂਰੀ ਗਗਾਰਿਨ]] | image13 = Modest Musorgskiy, 1870.jpg|caption13=[[ਪੇਤਰੋਵਿਚ ਮੁਸੋਰਗਸਕੀ]] | image14 = Ivan Petrovitch Pavlov. Photograph after a photograph taken Wellcome V0027010.jpg|caption14=[[ਇਵਾਨ ਪਾਵਲੋਵ]] | image15 =Константин Циолковский.jpg| caption15 = [[ਕੋਨਸਟੈਂਟਿਨ ਸਿਓਲਕੋਵਸਕੀ]] | image16 = Sofja Wassiljewna Kowalewskaja 1 (Remini enhanced).jpg|caption16=[[ਸੋਫੀਆ ਕੋਵਾਲਸਕਾਇਆ]] | image17 = Nikolai A. Rimsky-Korsakov.jpg| caption17 = [[ਨਿਕੋਲਾਈ ਰਿਮਸਕੀ-ਕੋਰਕੋਵ]] | image18 =W. bechterew.jpg| caption18 = [[ਵਲਾਦੀਮੀਰ ਬੇਖਟੇਰੀਵ]] | image19 =Dmitri Shostakovich credit Deutsche Fotothek adjusted.jpg| caption19 = [[ਦਿਮਿਤਰੀ ਸ਼ੋਸਤਾਕੋਵਿਚ]] | image20 = Михаил Булгаков 1937.jpg| caption20 = [[ਮਿਖਾਇਲ ਬੁਲਗਾਕੋਵ]] | image21 =Анна Ахматова (cropped).png| caption21 = [[ਅੰਨਾ ਅਖ਼ਮਾਤੋਵਾ]] | image22 = Shishkin Ivan Ivanovich.jpg| caption22 = [[ਇਵਾਨ ਸ਼ੀਸ਼ਕੀਨ]] | image23 = Aleksandr Nikolayevich Ostrovsky 2.jpg| caption23 = [[ਅਲੈਗਜ਼ੈਂਡਰ ਓਸਤਰੋਵਸਕੀ]] | image24 = 1983 CPA 5375 (1) (Савицкая).jpg| caption24 = [[ਸਵੱਛਾ ਸਦਵੀਕਾ]] | image25 = Kropotkin2.jpg| caption25 = [[ਪੀਟਰ ਕਰੋਪੋਤਕਿਨ]] | image26 = Ilya Repin (1909).jpg| caption26 = [[ਇਲੀਆ ਰੇਪਿਨ]] | image27 = Turgenjew F1 (2) (cropped).jpg| caption27 = [[ਇਵਾਨ ਤੁਰਗਨੇਵ]] | image28 = Владимир Высоцкий - портрет (cropped).jpg| caption28 = [[ਵਲਾਦੀਮੀਰ ਵਾਈਸੋਤਸਕੀ]] | image29 =Sharapova at the Mutua Madrid Open 2015.jpg| caption29 = [[ਮਾਰੀਆ ਸ਼ਾਰਾਪੋਵਾ]] | image30 =Andrej Tarkovskij mug shot at Latina Refugee Camp 1985.jpg| caption30 = [[ਆਂਦਰੇਈ ਤਾਰਕੋਵਸਕੀ]] }} | group = '''Russians''' <br />русские <br />''russkiye'' | poptime = '''133–150 million''' (2003)<ref>{{cite web | url=http://www.russkie.org/index.php?module=fullitem&id=4194 | title=Нас 150 миллионов Немного. А могло быть меньше. | publisher=russkie.org | date=September 29, 2003 | accessdate=February 20, 2012 | author=Анатольев, Сергей}}</ref> | popplace = {{flag|Russia}}: 111,016,896<ref name=gks>[http://www.gks.ru/free_doc/new_site/population/demo/per-itog/tab5.xls Ethnic groups in Russia] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211223052305/http://www.gks.ru/free_doc/new_site/population/demo/per-itog/tab5.xls |date=2021-12-23 }}, 2010 census, Rosstat. Retrieved 15 February 2012 {{ru icon}}</ref><br /><small>(census, 2010)</small> | region1 = {{flag|Ukraine}} | pop1 = 8,334,141 (census, 2001)<ref name="Національний склад населення">[http://2001.ukrcensus.gov.ua/results/general/nationality/ Про кількість та склад населення України за підсумками Всеукраїнського перепису населення 2001 року] {{ref-uk}}</ref> | region2 = {{flag|Kazakhstan}} | pop2 = 3,793,764 (census, 2009)<ref>{{cite web |url=http://www.stat.kz/p_perepis/Documents/%D0%9F%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BF%D0%B8%D1%81%D1%8C_%D0%BA%D1%80%D0%B0%D1%82%D0%BA%D0%B8%D0%B5%20%D0%B8%D1%82%D0%BE%D0%B3%D0%B8.rar |title=(2009 census) |date= |accessdate=2012-07-22 |archive-date=2011-07-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110723084412/http://www.stat.kz/p_perepis/Documents/%D0%9F%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BF%D0%B8%D1%81%D1%8C_%D0%BA%D1%80%D0%B0%D1%82%D0%BA%D0%B8%D0%B5%20%D0%B8%D1%82%D0%BE%D0%B3%D0%B8.rar |dead-url=yes }}</ref> | region3 = {{flag|United States}}<br /><small>(Russian ancestry)</small> | pop3 = 3,072,756 (census, 2009)<ref name=census1>[http://factfinder2.census.gov/faces/tableservices/jsf/pages/productview.xhtml?pid=ACS_10_5YR_B04003&prodType=table]</ref> | region4 = {{flag|Uzbekistan}} | pop4 = 1,199,015 (estimate, 2000)<ref>{{Cite web |url=http://www.library.cjes.ru/online/?a=con&b_id=416 |title=ਪੁਰਾਲੇਖ ਕੀਤੀ ਕਾਪੀ |access-date=2014-09-05 |archive-date=2012-09-03 |archive-url=https://archive.today/20120903195859/http://www.library.cjes.ru/online/?a=con&b_id=416 |url-status=dead }}</ref> | region6 = {{flag|Belarus}} | pop6 = 785,084 (census, 2009)<ref>{{Cite web |url=http://belstat.gov.by/homep/en/census/2009/main.php |title=(2009 census) |access-date=2014-09-05 |archive-date=2010-01-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100111042053/http://belstat.gov.by/homep/en/census/2009/main.php |dead-url=yes }}</ref> | region7 = {{flag|Latvia}} | pop7 = 520,136 (census, 2014)<ref>{{Cite web |url=http://data.csb.gov.lv/Table.aspx?layout=tableViewLayout1&px_tableid=IS0070.px&px_path=Sociala__Ikgad%C4%93jie%20statistikas%20dati__Iedz%C4%ABvot%C4%81ji__Iedz%C4%ABvot%C4%81ji%20skaits%20un%20t%C4%81%20izmai%C5%86as&px_language=lv&px_db=Sociala&rxid=992a0682-2c7d-4148-b242-7b48ff9fe0c2 |title=ਪੁਰਾਲੇਖ ਕੀਤੀ ਕਾਪੀ |access-date=2014-09-05 |archive-date=2014-07-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140714231420/http://data.csb.gov.lv/Table.aspx?layout=tableViewLayout1&px_tableid=IS0070.px&px_path=Sociala__Ikgad%C4%93jie%20statistikas%20dati__Iedz%C4%ABvot%C4%81ji__Iedz%C4%ABvot%C4%81ji%20skaits%20un%20t%C4%81%20izmai%C5%86as&px_language=lv&px_db=Sociala&rxid=992a0682-2c7d-4148-b242-7b48ff9fe0c2 |url-status=dead }}</ref> | region8 = {{flag|Canada}}<br /><small>(Russian ancestry)</small> | pop8 = 550,520 (census, 2011)<ref>http://www12.statcan.gc.ca/nhs-enm/2011/dp-pd/dt-td/Rp-eng.cfm?LANG=E&APATH=3&DETAIL=0&DIM=0&FL=A&FREE=0&GC=0&GID=0&GK=0&GRP=1&PID=105396&PRID=0&PTYPE=105277&S=0&SHOWALL=0&SUB=0&Temporal=2013&THEME=95&VID=0&VNAMEE=&VNAMEF</ref> | region9 = {{flag|Kyrgyzstan}} | pop9 = 419,600 (census, 2009)<ref>{{cite web|url=http://www.stat.kg/stat.files/tematika/%D0%B4%D0%B5%D0%BC%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84/%D0%9A%D1%8B%D1%80%D0%B3%D1%8B%D0%B7%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%20%D0%B2%20%D1%86%D0%B8%D1%84%D1%80%D0%B0%D1%85/%D0%B4%D0%B5%D0%BC%D0%BE6.pdf|title=Ethnic groups in Kyrgyzstan (2009 census)|work=Kyrgyz Statistical Agency|year=2009|accessdate=2011-03-31|publisher=Kyrgyz Statistical Agency|archive-date=2012-03-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20120308134750/http://www.stat.kg/stat.files/tematika/%D0%B4%D0%B5%D0%BC%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84/%D0%9A%D1%8B%D1%80%D0%B3%D1%8B%D0%B7%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%20%D0%B2%20%D1%86%D0%B8%D1%84%D1%80%D0%B0%D1%85/%D0%B4%D0%B5%D0%BC%D0%BE6.pdf|dead-url=yes}}</ref> | region10 = {{flag|Moldova}} | pop10 = 369,488 (census, 2004)<ref>2004 [http://www.statistica.md/pageview.php?l=en&idc=295&id=2234 Moldovan Census] and [http://pridnestrovie.net/2004census.html Transnistrian Census]data. {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070217072904/http://www.pridnestrovie.net/2004census.html |date=2007-02-17 }}</ref> | region11 = {{flag| Estonia}} | pop11 = 324,431 (2013)<ref>{{cite web|url=http://www.stat.ee/34278|title=Population by ethnic nationality, 1 January, years|publisher=[[Statistics Estonia]]|year=2013|accessdate=11 October 2013|archive-date=7 ਜਨਵਰੀ 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190107090524/https://www.stat.ee/34278|dead-url=yes}}</ref> | region12 = {{flag|Turkmenistan}} | pop12 = 297,319 (census, 2000)<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/tx.html |title=CIA – The World Factbook |publisher=Cia.gov |date= |accessdate=2012-07-22 |archive-date=2007-06-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070612214157/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/tx.html |dead-url=yes }}</ref> | region13 = {{flag|Brazil}}<br /><small>(Russian ancestry)</small> | pop13 = 200,000<ref name="Câmara de Comércio Brasil-Rússia">{{cite web |url=http://www.brasil-russia.com.br/comunidade.htm |title=Câmara de Comércio Brasil-Rússia |publisher=Brasil-russia.com.br |date= |accessdate=2012-07-22 |archive-date=2020-05-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200525144021/https://brasil-russia.com.br/comunidade.htm |url-status=dead }}</ref> | region14 = {{flag|Germany}}<br /><small>(Russian citizens)</small> | pop14 = 195,310 (estimate, 2011)<ref>{{cite web |url=https://www.destatis.de/DE/ZahlenFakten/GesellschaftStaat/Bevoelkerung/MigrationIntegration/AuslaendischeBevolkerung/Tabellen/Geburtsort.html |title=Ausländische Bevölkerung am 31.12.2011 nach Geburtsort und ausgewählten Staatsangehörigkeiten |publisher=Statistisches Bundesamt |date= |accessdate=2012-07-27 |language=de |archive-date=2012-11-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121113213538/https://www.destatis.de/DE/ZahlenFakten/GesellschaftStaat/Bevoelkerung/MigrationIntegration/AuslaendischeBevolkerung/Tabellen/Geburtsort.html |dead-url=yes }}</ref> | region15 = {{flag|Lithuania}} | pop15 = 174,900 (census, 2009)<ref>{{cite web |url=http://db1.stat.gov.lt/statbank/selectvarval/saveselections.asp?MainTable=M3010215&PLanguage=0&TableStyle=&Buttons=&PXSId=3236&IQY=&TC=&ST=ST&rvar0=&rvar1=&rvar2=&rvar3=&rvar4=&rvar5=&rvar6=&rvar7=&rvar8=&rvar9=&rvar10=&rvar11=&rvar12=&rvar13=&rvar14= |title=Gyventojų skaičius metų pradžioje. Požymiai: tautybė – Rodiklių duomenų bazėje |publisher=Db1.stat.gov.lt |date= |accessdate=2012-07-22 |archive-date=2012-09-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120906042802/http://db1.stat.gov.lt/statbank/selectvarval/saveselections.asp?MainTable=M3010215&PLanguage=0&TableStyle=&Buttons=&PXSId=3236&IQY=&TC=&ST=ST&rvar0=&rvar1=&rvar2=&rvar3=&rvar4=&rvar5=&rvar6=&rvar7=&rvar8=&rvar9=&rvar10=&rvar11=&rvar12=&rvar13=&rvar14= |dead-url=yes }}</ref> | region16 = {{flag|Azerbaijan}} | pop16 = 119,300 (census, 2009)<ref>{{Cite web |url=http://www.azstat.org/statinfo/demoqraphic/en/AP_/AP_1.shtml |title=Population by ethnic groups (2009 census) |access-date=2014-09-05 |archive-date=2012-02-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120207012257/http://www.azstat.org/statinfo/demoqraphic/en/AP_/AP_1.shtml |dead-url=yes }}</ref> | region17 = {{flag|France}}<br /><small>(Country of birth)</small> | pop17 = 115,000 (census, 2007)<ref>{{cite web|url=http://en.wikipedia.org/wiki/Russian_diaspora |title=(2007 census) |publisher=Ined.fr |date=2012-07-06 |accessdate=2012-07-22}}</ref> | region18 = {{flag|Argentina}}<br /><small>(immigrants between 1895 and 1946)</small> | pop18 = 114,303<ref>[http://www.argentina.gob.ar/advf/descargas/acerca_espanol.pdf Cuadro de proyección Inmigratoria periodo 1895–1946] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150714193441/http://www.argentina.gob.ar/advf/descargas/acerca_espanol.pdf |date=2015-07-14 }} {{es icon}}</ref> | region19 = {{flag|Georgia}} | pop19 = 91,091 (census, 2002)<ref>{{Cite web |url=http://www.statistics.ge/main.php?pform=14&plang=1 |title=(2002 census) |access-date=2014-09-05 |archive-date=2007-10-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071006125019/http://www.statistics.ge/main.php?pform=14&plang=1 |dead-url=yes }}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.ethno-kavkaz.narod.ru/abhazia.html|title=The ethnic composition of the population of Abkhazia|work=2003 Census|publisher=Управление Государственной Статистики Республики Абхазия «Абхазия в цифрах», г. Сухум, 2005|date=|accessdate=| language=Russian}}</ref> | region20 = {{flag|Tajikistan}} | pop20 = 68,200 (census, 2000)<ref>{{cite web|url=http://www.demoscope.ru/weekly/2005/0191/analit05.php |title=(2000 census) |publisher=Demoscope.ru |date=2000-01-20 |accessdate=2012-07-22}}</ref> | region21 = {{flag|Australia}} | pop21 = 67,055 (census, 2006)<ref>{{cite web|url=http://www.abs.gov.au/ |title=Australian Bureau of Statistics |publisher=Abs.gov.au |date= |accessdate=2012-07-22}}</ref> | region22 = {{flag|Finland}}<br /><small>(Russian speakers)</small> | pop22 = 66,379 (estimate, 2013)<ref>{{cite web |author=VSY |url=http://pxweb2.stat.fi/Dialog/varval.asp?ma=030_vaerak_tau_102_en&ti=Language+according+to+age+and+gender+by+region+1990+-+2010&path=../Database/StatFin/vrm/vaerak/&lang=1&multilang=en |title=(2013 estimate) |publisher=Vsy.fi |date= |accessdate=2012-07-22 |archive-date=2013-01-06 |archive-url=https://archive.today/20130106153419/http://pxweb2.stat.fi/Dialog/varval.asp?ma=030_vaerak_tau_102_en&ti=Language+according+to+age+and+gender+by+region+1990+-+2010&path=../Database/StatFin/vrm/vaerak/&lang=1&multilang=en |dead-url=yes }}</ref> | region23 = {{flag|Turkey}}<br /><small>(Russian ancestry)</small> | pop23 = 50,000<ref>{{cite web|url=http://www.mid.ru/ns_publ.nsf/cb8e241d18a8904ec3256fc7002ddc0e/a26c797ba51042d2c32576800031670a?OpenDocument |title=МИД России &#124; 12/02/2009 &#124; Интервью Посла России в Турции В.Е.Ивановского, опубликованное в журнале "Консул" № 4 /19/, декабрь 2009 года |publisher=Mid.ru |date= |accessdate=2012-07-22}}</ref> | region25 = {{flag|Venezuela}} | pop25 = 34,600<ref>http://www.joshuaproject.net/countries.php?rog3=VE</ref> | region24 = {{flag|United Kingdom}}<br /><small>(Russian citizens)</small> | pop24 = 35,172 (2011)<ref>{{cite web|title=Nationality and country of birth by age, sex and qualifications Jan - Dec 2013 (Excel sheet 60Kb)|url=http://www.ons.gov.uk/ons/about-ons/business-transparency/freedom-of-information/what-can-i-request/published-ad-hoc-data/labour/april-2014/nationality-and-country-of-birth-by-age--sex-and-qualifications-jan---dec-2013.xls|website=www.ons.gov.uk|publisher=[[Office for National Statistics]]|accessdate=11 June 2014|archive-date=24 ਸਤੰਬਰ 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150924060723/http://www.ons.gov.uk/ons/about-ons/business-transparency/freedom-of-information/what-can-i-request/published-ad-hoc-data/labour/april-2014/nationality-and-country-of-birth-by-age--sex-and-qualifications-jan---dec-2013.xls|url-status=dead}}</ref> | region26 = {{flag|Romania}}<br /><small> ([[Lipovans]])</small> | pop26 = 36,397 (census, 2002)<ref>[http://mimmc.ro/info_util/formulare_1294/ Informatii utile | Agentia Nationala pentru Intreprinderi Mici si Mijlocii] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070513211550/http://mimmc.ro/info_util/formulare_1294/ |date=2007-05-13 }} (2002 census) {{ro icon}}</ref> | region29 = {{flag|Czech Republic}} | pop29 = 31,941 (estimate, 2010)<ref>{{cite web |url=http://www.czso.cz/csu/cizinci.nsf/t/1000466A60/$File/c01t01.pdf |title=(31.12.2010 – estimate) |format=PDF |language=cs |date= |accessdate=2012-07-22 |archive-date=2011-07-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110718171215/http://www.czso.cz/csu/cizinci.nsf/t/1000466A60/%24File/c01t01.pdf |url-status=dead }}</ref> | region30 = {{flag|Italy}}<br /><small>(Russian citizens)</small> | pop30 = 25,786 (2009)<ref>{{cite web |url=http://demo.istat.it/str2009/index_e.html |title=Foreigner Citizens. Demographic Balance for the year 2009 and Resident Population on 31st December – All countries of citizenship Italy |publisher=Demo.istat.it |date= |accessdate=2012-07-22 |archive-date=2016-03-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304062927/http://demo.istat.it/str2009/index_e.html |dead-url=yes }}</ref> | region31 = {{flag|Greece}}<br /><small>(Russian citizens)</small> | pop31 = 18,219 (census, 2001)<ref>{{cite web |url=http://www.statistics.gr/portal/page/portal/ESYE/BUCKET/A1604/Other/A1604_SAP03_TB_DC_00_2001_09_F_GR.pdf |title=(2001 census) |format=PDF |date= |accessdate=2012-07-22 |archive-date=2010-11-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101114090629/http://www.statistics.gr/portal/page/portal/ESYE/BUCKET/A1604/Other/A1604_SAP03_TB_DC_00_2001_09_F_GR.pdf |dead-url=yes }}</ref> | region32 = {{flag|United Arab Emirates}} | pop32 = 18,000 | region33 = {{flag|People's Republic of China}} | pop33 = 15,609 (census, 2000)<ref>{{cite web |url=http://www.stats.gov.cn/tjsj/ndsj/renkoupucha/2000pucha/html/t0106.htm |title=(2000 census) |publisher=Stats.gov.cn |date= |accessdate=2012-07-22 |archive-date=2018-08-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180826143557/http://www.stats.gov.cn/tjsj/ndsj/renkoupucha/2000pucha/html/t0106.htm |dead-url=yes }}</ref> | region34 = {{flag|Bulgaria}} | pop34 = 15,595 (census, 2002)<ref>{{cite web|url=http://www.nsi.bg/Census/Ethnos.htm |title=(2002 census) |publisher=Nsi.bg |date= |accessdate=2012-07-22}}</ref> | region35 = {{flag|Armenia}} | pop35 = 14,660 (census, 2002)<ref>{{cite web |url=http://docs.armstat.am/census/pdfs/51.pdf |title=(2002 census) |format=PDF |date= |accessdate=2012-07-22 |archive-date=2010-01-30 |archive-url=https://www.webcitation.org/5nAoWfeZT?url=http://docs.armstat.am/census/pdfs/51.pdf |dead-url=yes }}</ref> | region36 = {{flag|Venezuela}} | pop36 = 10,000 {{citation needed|date=November 2012}} | region37 = {{flag|New Zealand}} | pop37 = 5,000{{citation needed|date=February 2012}} | region38 = {{flag|Slovakia}} | pop38 = 1,997{{citation needed|date=May 2011}} | region39 = 946<ref>{{cite web|url=http://www.monstat.org/userfiles/file/popis2011/saopstenje/saopstenje(1).pdf|publisher=monstat.org|accessdate=27 November 2013}}</ref> | pop39 = {{flag|Montenegro}} | langs = [[Russian language|Russian]] | rels = Predominantly '''†''' [[Eastern Orthodox Church|Eastern Orthodox Christianity]] <br />([[Russian Orthodox Church]])<br /> Significant [[irreligion|non-religious]] population. Minorities of [[Old Believers]] | related = Other [[East Slavs]] ([[Belarusians]] and [[Ukrainians]])<ref name="2008ydna">{{cite journal|pmc=2253976 | pmid=18179905 | doi=10.1016/j.ajhg.2007.09.019 | volume=82 | issue=1 | title=Two sources of the Russian patrilineal heritage in their Eurasian context |url=https://archive.org/details/sim_american-journal-of-human-genetics_2008-01_82_1/page/236 |date=January 2008 | journal=American Journal of Human Genetics | pages=236–50}}</ref> }} '''ਰੂਸੀ ਲੋਕ''' ({{lang-ru|русские}}, ''russkiye'') ਇੱਕ ਨਸਲੀ ਸਮੂਹ ਹੈ ਜੋ ਮੂਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਰੂਸ ਦੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਹਨ<ref>[http://www.britannica.com/EBchecked/topic/548156/Slav "Slav."] Encyclopædia Britannica Online. 30 July 2011.</ref> ਜਿਹੜੇ [[ਰੂਸੀ ਭਾਸ਼ਾ]] ਬੋਲਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਰੂਸ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। 2010 ਦੀ ਜਨਗਣਨਾ ਮੁਤਾਬਕ ਰੂਸ ਵਿੱਚ 80% ਲੋਕ ਇਸ ਮੂਲ ਦੇ ਹਨ।<ref name="gks"/> ==ਹਵਾਲੇ== {{ਹਵਾਲੇ}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰੂਸੀ ਲੋਕ]] 6gwndj6nxv1muaytpswarh09113wwyk ਹੈਲੋਵੀਨ 0 50091 845632 674828 2026-09-07T03:22:41Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 845632 wikitext text/x-wiki {{Infobox holiday |holiday_name = ਹੈਲੋਵੀਨ |image = Jack-o'-Lantern 2003-10-31.jpg |caption = A [[jack-o'-lantern]], one of the symbols of Halloween representing the souls of the dead<ref name=rogers57>Rogers, p.57</ref> |official_name = |nickname = Hallowe'en<br />Allhallowe'en<br />All Hallows' Eve<br />All Saints' Eve |observedby = Western Christians and many non-Christians [[geography of Halloween|around the world]]<ref name=Fasting /> |significance = First day of [[Allhallowtide]] |scheduling = ਹਰ ਸਾਲ ਉਹੀ ਦਿਨ |date = 31 ਅਕਤੂਬਰ |celebrations = [[Trick-or-treating]], [[Halloween costume|costume]] [[Costume party|parties]], making [[jack-o'-lantern]]s, lighting [[bonfire]]s, [[divination]], [[apple bobbing]], visiting [[haunted house attractions]] |duration = 1 ਦਿਨਾ |frequency = ਸਾਲਾਨਾ |observances = [[Church service]]s,<ref name=Service>{{cite book|title=The Book of Occasional Services 2003|url=http://books.google.com/books?id=6dq6dEb9Q0IC&pg=PA108&dq=prayer+for+all+hallows+eve&hl=en&ei=6ZCvTsLWIKfi0QHU-7XRAQ&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=2&ved=0CEAQ6AEwAQ#v=onepage&q=prayer%20for%20all%20hallows%20eve&f=false|publisher=Church Publishing, Inc.|quote=Service for All Hallows' Eve: This service may be used on the evening of October 31, known as All Hallows' Eve. Suitable festivities and entertainments may take place before or after this service, and a visit may be made to a cemetery or burial place.|year=2004|accessdate=31 October 2011}}</ref> [[Prayer in Christianity|prayer]],<ref name=Prayer>{{cite book|title=The Anglican Family Prayer Book|author=Anne E. Kitch|url=http://books.google.com/books?id=idekF-9uIAIC&pg=PA148&dq=prayer+for+all+hallows+eve+Anglican&hl=en&ei=JJOvTon-Hcjh0QHIqZi8AQ&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=2&ved=0CEoQ6AEwAQ#v=onepage&q&f=false|publisher=Church Publishing, Inc.|quote=All Hallow's Eve, which later became known as Halloween, is celebrated on the night before All Saints' Day, November 1. Use this simple prayer service in conjunction with Halloween festivities to mark the Christian roots of this festival.|year=2004|accessdate=31 October 2011}}</ref> [[fasting]],<ref name=Fasting>{{cite web|title=BBC – Religions – Christianity: All Hallows' Eve|url=http://www.bbc.co.uk/religion/religions/christianity/holydays/halloween_1.shtml|publisher=[[British Broadcasting Corporation (BBC)]]|quote=All Hallows' Eve falls on 31st October each year, and is the day before All Hallows' Day, also known as All Saints' Day in the Christian calendar. The Church traditionally held a vigil on All Hallows' Eve when worshippers would prepare themselves with prayers and fasting prior to the feast day itself. The name derives from the Old English 'hallowed' meaning holy or sanctified and is now usually contracted to the more familiar word Hallowe'en.|year=2010|accessdate=1 November 2011}}</ref> and [[vigils]]<ref name=Vigil>{{cite book|title=The Paulist Liturgy Planning Guide|url=http://books.google.com/books?id=34_o1HJOrzoC&pg=PA251&dq=Christian+halloween+costumes&hl=en&ei=LlWvTriICenCsQL7rLnbAQ&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=10&ved=0CH4Q6AEwCQ#v=onepage&q=Christian%20halloween%20costumes&f=false|publisher=[[Paulist Press]]|quote=Rather than compete, liturgy planners would do well to consider ways of including children in the celebration of these vigil Masses. For example, children might be encouraged to wear Halloween costumes representing their [[patron saint]] or their favorite saint, clearly adding a new level of meaning to the Halloween celebrations and the celebration of All Saints' Day.|year=2006|accessdate=31 October 2011}}</ref> |relatedto = [[Totensonntag]], [[Blue Christmas (holiday)|Blue Christmas]], [[Thursday of the Dead]], [[Samhain]], [[Hop-tu-Naa]], [[Calan Gaeaf]], [[Allantide]], [[Day of the Dead]], [[Reformation Day]], [[All Saints' Day]] (''[[cf.|cf]]''.&nbsp;[[vigils]]) }} '''ਹੇਲੋਵੀਨ''' ਜਾਂ ਹੇਲੋਵੀਨ (ਘੱਟ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ '''ਆਲਹਾਲੋਵੀਨ''',<ref name="Palmer1882">{{Cite book|title=Folk-etymology|last=Palmer|first=Abram Smythe|publisher=Johnson Reprint|year=1882|page=6}}</ref> '''ਆਲ ਹੈਲੋਜ਼ ਈਵ''',<ref name="Elwell2001">{{Cite book|title=Evangelical Dictionary of Theology|url=https://archive.org/details/evangelicaldicti0000unse_k3p7|last=Elwell|first=Walter A.|publisher=[[Baker Academic]]|year=2001|isbn=978-0-8010-2075-9|page=[https://archive.org/details/evangelicaldicti0000unse_k3p7/page/533 533]|language=en|quote=Halloween (All Hallows Eve). The name given to October 31, the eve of the Christian festival of All Saints Day (November 1).}}</ref> ਜਾਂ '''ਆਲ ਸੇਂਟਸ''' '''ਈਵ''' ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ)<ref>{{Cite journal|year=1973|title=NEDCO Producers' Guide|publisher=Northeast Dairy Cooperative Federation|volume=31–33|quote=Originally celebrated as the night before All Saints' Day, Christians chose November first to honor their many saints. The night before was called All Saints' Eve or hallowed eve meaning holy evening.}}</ref> [[ਪੱਛਮੀ ਈਸਾਈ]] ਤਿਉਹਾਰ ਦੀ ਪੂਰਵ ਸੰਧਿਆ, 31 ਅਕਤੂਬਰ ਨੂੰ [[ਹੇਲੋਵੀਨ ਦੀ ਭੂਗੋਲ|ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ]] ਮਨਾਇਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਜਸ਼ਨ ਹੈ। [[ਸਾਰੇ ਸੰਤ ਦਿਵਸ|ਆਲ ਸੇਂਟਸ ਡੇ]] ਦਾ ਇਹ [[ਆਲਹਾਲੋਟਾਈਡ|ਅੱਲਹਾਲੋਟਾਈਡ]] ਦਾ ਪਾਲਣ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਦਾ ਹੈ,<ref>{{Cite web|url=http://www.nationaltrust.org.uk/little-moreton-hall/things-to-see-and-do/view-page/item994753/|title=Tudor Hallowtide|year=2012|publisher=[[National Trust for Places of Historic Interest or Natural Beauty]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20141006071731/https://www.nationaltrust.org.uk/little-moreton-hall/things-to-see-and-do/view-page/item994753/|archive-date=6 October 2014|quote=Hallowtide covers the three days – 31 October (All-Hallows Eve or Hallowe'en), 1 November (All Saints) and 2 November (All Souls).}}</ref> ਉਹ ਸਮਾਂ ਜੋ ਮਰੇ ਹੋਏ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਨ ਲਈ ਸਮਰਪਿਤ [[ਪਵਿੱਤਰ|ਹੁੰਦਾ]] ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ [[ਸੰਤ|ਸੰਤਾਂ]] ( [[ਧਾਰਮਿਕ ਸਾਲ|ਹੇਲੋਜ਼]] ), [[ਈਸਾਈ ਸ਼ਹੀਦ|ਸ਼ਹੀਦਾਂ]], ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਵਫ਼ਾਦਾਰ ਵਿਛੜੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।<ref>{{Cite news|url=http://www.ussu.co.uk/stagmedia/Documents/Issues/The%20Stag%20-%20Issue%2076%20(Small%20File%20Size).pdf|title=Happy Hallowe'en Surrey!|last=Hughes|first=Rebekkah|date=29 October 2014|work=The Stag|access-date=31 October 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20151119032631/http://www.ussu.co.uk/stagmedia/Documents/Issues/The%20Stag%20-%20Issue%2076%20(Small%20File%20Size).pdf|archive-date=19 November 2015|publisher=[[University of Surrey]]|page=1|quote=Halloween or Hallowe'en, is the yearly celebration on October 31st that signifies the first day of Allhallowtide, being the time to remember the dead, including martyrs, saints and all faithful departed Christians.}}</ref><ref name="Davis2009">{{Cite book|title=Don't Know Much About Mythology: Everything You Need to Know About the Greatest Stories in Human History but Never Learned|last=Davis|first=Kenneth C.|date=29 December 2009|publisher=[[HarperCollins]]|isbn=978-0-06-192575-7|page=231|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.episcopalchurch.org/glossary/all-faithful-departed-commemoration-of/|title=All Faithful Departed, Commemoration of|access-date=2023-01-08|archive-date=2022-11-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20221101095459/https://www.episcopalchurch.org/glossary/all-faithful-departed-commemoration-of/|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.catholicculture.org/culture/liturgicalyear/calendar/day.cfm?date=2021-11-02|title=The Commemoration of All the Faithful Departed (All Souls' Day) - November 02, 2021 - Liturgical Calendar|website=www.catholicculture.org}}</ref> {{ਅਧਾਰ}} ==ਹਵਾਲੇ== {{ਹਵਾਲੇ}} 10wwrwt8wcj7h3vg7qe7q3xg6nof9fj ਹਾਇਰੋਗਲਿਫ਼ (ਗੂੜ੍ਹ-ਅੱਖਰ) 0 52118 845627 616209 2026-09-07T02:36:05Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 845627 wikitext text/x-wiki [[File:Egypt Hieroglyphe2.jpg|thumb|200px|ਮਿਸਰੀ ਹਾਇਰੋਗਲਿਫ਼]] '''ਹਾਇਰੋਗਲਿਫ਼''' (ਯੂਨਾਨੀ: ਪਾਕ ਲਿਖਤ) ਇੱਕ ਲਿਪੀ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਸਭਿਆਤਾਵਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਮਿਸਰੀ, ਮਾਇਆ ਆਦਿ, ਦੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਲਿਖਣ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਕਈ ਵਾਰ ਲੋਗੋਗ੍ਰਾਫ਼ਿਕ (ਸ਼ਬਦ-ਚਿੰਨ੍ਹ ਉੱਤੇ ਆਧਾਰਿਤ) ਲਿਪੀਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਹਾਇਰੋਗਲਿਫ਼ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।<ref>{{cite web|title=Egypt, Ancient: Hieroglyphics and Origins of Alphabet|url=http://www.credoreference.com/entry/routafricanhistory/egypt_ancient_hieroglyphics_and_origins_of_alphabet|publisher=Encyclopedia of African History Title information {{Subscription required|via=[[Credo Reference]]}}|accessdate=12 September 2012|date=}}{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਸਤੰਬਰ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==ਹਾਇਰੋਗਲਿਫ਼ਿਕ ਲਿਪੀਆਂ ਦੀ ਸੂਚੀ== ਹੇਠ ਲਿਖੀਆਂ ਲਿਪੀਆਂ ਨੂੰ ਹਾਇਰੋਗਲਿਫ਼ਿਕ ਲਿਪੀਆਂ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ:- *[[ਆਨਾਤੋਲੀਅਨ ਹਾਇਰੋਗਲਿਫ਼ਸ]] *[[ਕਰੇਤਾਨ ਹਾਇਰੋਗਲਿਫ਼ਸ]] *[[ਮਿਸਰੀ ਹਾਇਰੋਗਲਿਫ਼ਸ]] *[[ਮਾਇਆਨ ਹਾਇਰੋਗਲਿਫ਼ਸ]] *[[ਮੀਕਮਾਕ ਹਾਇਰੋਗਲਿਫ਼ਸ]] *[[ਓਜੀਬਵੇ ਹਾਇਰੋਗਲਿਫ਼ਸ]] *[[ਓਲਮੇਕ ਹਾਇਰੋਗਲਿਫ਼ਸ]] ==ਅੱਗੇ ਪੜ੍ਹੋ== *{{cite book|title= [[Middle Egyptian: An Introduction to the Language and Culture of Hieroglyphs]]|last=Allen|first=James P.|authorlink=James Peter Allen|year=2001|publisher= Cambridge University Press|location=New York|isbn= 9780521774833|oclc=51226851}} *{{cite book|title=Egypt and the Egyptians|url=https://archive.org/details/egyptegyptians0000brew_v7m0|last1= Brewer|first1=Douglas J.|last2=Teeter|first2=Emily|year= 2007|publisher= Cambridge University Press|location= Cambridge|isbn=9780521851503|oclc=433993212}} *{{cite book|title= [[Ancient Egyptian Hieroglyphs: A Practical Guide]]|last=Kamrin|first=Janice|year=2004|publisher= Harry N. Abrams|location= New York|isbn=9780810949614|oclc=55019226}} *{{cite book|title= The Story of Writing: Alphabets, Hieroglyphs & Pictograms|url= https://archive.org/details/storyofwriting0000robi_a9c9|last=Robinson|first=Andrew|year=2007|publisher=Thames & Hudson|location=London|isbn= 9780500286609|oclc=172818065}} ==ਹਵਾਲੇ== {{ਹਵਾਲੇ}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲਿਪੀਆਂ]] qnxxv8xaiia3e19d76rozlqyd1zqwlk ਹਿਪ ਹੌਪ ਸੰਗੀਤ 0 61538 845630 750996 2026-09-07T02:55:00Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 845630 wikitext text/x-wiki {{Infobox music genre <!-- See Wikipedia:WikiProject Music genres --> | name = ਹਿਪ ਹੌਪ | bgcolor = darkblue | color = white | image = | caption = | stylistic_origins = [[ਫ਼ੰਕ]], [[ਡਿਸਕੋ]], [[ਡੱਬ (ਸੰਗੀਤ)]], [[ਰਿਦਮ ਐਂਡ ਬਲੂਜ਼]], [[ਰੈਗੇ]], [[ਡਾਂਸਹਾਲ]], [[ਡੀਜੇ (ਜਮੈਕਨ)]], [[ਪਰਫ਼ੌਰਮੈਂਸ ਪੋਏਟਰੀ]], [[ਸਪੋਕਨ ਵਰਡ]], [[ਸਿਗਨੀਫ਼ਾਇੰਗ (ਸੰਗੀਤ)]], [[ਦ ਡਜ਼ਨਜ਼]], [[ਗਰੀਓਟਜ਼]], [[ਸਕੈਟ ਸਿੰਗਿੰਗ]], [[ਟੌਕਿੰਗ ਬਲੂਜ਼]] | cultural_origins = 1970ਵਿਆਂ ਵਿੱਚ ਬਰੌਂਕਸ, ਨਿਊ ਯਾਰਕ ਸ਼ਹਿਰ | instruments = [[ਟਰਨਟੇਬਲਿਜ਼ਮ|ਟਰਨਟੇਬਲ]], [[ਸਿੰਥੇਸਾਈਜ਼ਰ]], [[ਡੀਏਡਬਲਿਊ]], [[ਰੈਪਿੰਗ]], [[ਡਰੰਮ ਮਸ਼ੀਨ]], [[ਸੈਂਪਲਰ (ਸਾਜ਼)]], [[ਡਰੰਮ]], [[ਗਿਟਾਰ]], [[ਬੇਸ ਗਿਟਾਰ]], [[ਪੀਆਨੋ]], [[ਬੀਟਬੌਕਸਿੰਗ]], [[ਆਵਾਜ਼]] | derivatives = [[ਇਲੈਕਟਰੋ (ਸੰਗੀਤ)]], [[ਬਰੇਕਬੀਟ]], [[ਓਲਡਸਕੂਲ ਜੰਗਲ]], [[ਡਰੰਮ ਐਂਡ ਬੇਸ]], [[ਟਰਿਪ ਹੌਪ]], [[ਗਰੀਮੇ (ਸੰਗੀਤ)]], [[ਬਰੇਕਬੀਟ ਹਾਰਡਕੋਰ]], [[ਨੀਓ ਸੋਲ]], [[ਬਿਗ ਬੀਟ]], [[ਟਰੈਪ ਸੰਗੀਤ]] | subgenres = {{bullet}} [[ਅਲਟਰਨੇਟਿਵ ਹਿਪ ਹੌਪ]] {{bullet}} [[ਟਰਨਟੇਬਲਿਜ਼ਮ]] {{bullet}} [[ਈਸਾਈ ਹਿਪ ਹੌਪ]] {{bullet}} [[ਚੇਤਨ ਹਿਪ ਹੌਪ]] {{bullet}} [[ਪ੍ਰਯੋਗਵਾਦੀ ਹਿਪ ਹੌਪ]] {{bullet}} [[ਫ਼ਰੀਸਟਾਈਲ ਰੈਪ]] {{bullet}} [[ਗੈਂਗਸਤਾ ਰੈਪ]] {{bullet}} [[ਹੋਮੋ ਹੌਪ]] {{bullet}} [[ਹਾਰਡਕੋਰ ਹਿਪ ਹੌਪ]] {{bullet}} [[ਹੌਰਰਕੋਰ]] {{bullet}} [[ਇਨਸਟਰੂਮੈਂਟਲ ਹਿਪ ਹੌਪ]] {{bullet}} [[ਮਾਫ਼ੀਓਸੋ ਰੈਪ]] {{bullet}} [[ਨਰਡਕੋਰ]] {{bullet}} [[ਰਾਜਨੀਤਕ ਹਿਪ ਹੌਪ]] {{bullet}} [[ਬਾਲਟੀਮੋਰ ਕਲੱਬ]] {{bullet}} [[ਬਾਊਂਸ ਸੰਗੀਤ]] {{bullet}} [[ਬਰਿੱਕ ਸਿਟੀ ਕਲੱਬ]] {{bullet}} [[ਸ਼ਿਕਾਗੋ ਰੈਪ]] {{bullet}} [[ਮੂਲ ਅਮਰੀਕੀ ਹਿਪ ਹੌਪ]] {{bullet}} [[ਜਰਕਿੰਗ]] | fusiongenres = {{bullet}} [[ਕੰਟਰੀ ਰੈਪ]] {{bullet}} [[ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆਈ ਹਿਪ ਹੌਪ]] {{bullet}} [[ਹਿਪ ਹੌਪ ਸੋਲ]] {{bullet}} [[ਹਿਪ ਹਾਊਸ]] {{bullet}} [[ਕਰੰਕ]] {{bullet}} [[ਹਾਈਫੀ]] {{bullet}} [[ਜੈਜ਼ ਰੈਪ]] {{bullet}} [[ਮੇਰੇਨੇਰੈਪ]] {{bullet}} [[ਨੀਓ ਸੋਲ]] {{bullet}} [[ਨੂ ਮੈਟਲ]] {{bullet}} [[ਰਾਗਾ]] {{bullet}} [[ਰੈਗੇਟਨ]] {{bullet}} [[ਰੈਪ ਓਪੇਰਾ]] {{bullet}} [[ਰੈਪ ਰੌਕ]] {{bullet}} [[ਰੈਪਕੋਰ]] {{bullet}} [[ਰੈਪ ਮੈਟਲ]] {{bullet}} [[ਕੂੰਬੀਆ ਰੈਪ]] {{bullet}} [[ਮੇਰੇਨਰੈਪ]] {{bullet}} [[ਹਿਪਲਾਈਫ਼]] {{bullet}} [[ਲੋ ਬੈਪ]] {{bullet}} [[ਗਿਓਟੈਕ]] {{bullet}} [[ਗਲਿੱਚ (ਸੰਗੀਤ)]] {{bullet}} [[ਵੌਂਕੀ (ਸੰਗੀਤ)]] {{bullet}} [[ਇੰਡਸਟਰੀਅਲ ਹਿਪ ਹੌਪ]] {{bullet}} [[ਨਿਊ ਜੈਕ ਸਵਿੰਗ]] {{bullet}} [[ਸਾਈਕੇਡੇਲਿਕ ਹਿਪ ਹੌਪ]] | regional_scenes = {{bullet}} [[ਅਟਲਾਂਟਾ ਹਿਪ ਹੌਪ]] {{bullet}} [[ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ੀ ਹਿਪ ਹੌਪ]] {{bullet}} [[ਦੇਸੀ ਹਿਪ ਹੌਪ]] {{bullet}} [[ਈਸਟ ਕੋਸਟ ਹਿਪ ਹੌਪ]] {{bullet}} [[ਵੈਸਟ ਕੋਸਟ ਹਿਪ ਹੌਪ]] {{bullet}} [[ਨੌਰਥ ਕੋਸਟ ਹਿਪ ਹੌਪ]] {{bullet}} [[ਦੱਖਣੀ ਹਿਪ ਹੌਪ]] {{bullet}} [[ਮਿਡਵੈਸਟ ਹਿਪ ਹੌਪ]] {{bullet}} [[ਬਰਤਾਨਵੀ ਹਿਪ ਹੌਪ]] {{bullet}} [[ਫ਼ਰਾਂਸੀਸੀ ਹਿਪ ਹੌਪ]] {{bullet}} [[ਤੁਰਕੀ ਹਿਪ ਹੌਪ]] {{bullet}} [[ਕੀਨੀਆਈ ਹਿਪ ਹੌਪ]] {{bullet}} [[ਜਾਪਾਨੀ ਹਿਪ ਹੌਪ]] {{bullet}} [[ਕੋਰੀਆਈ ਹਿਪ ਹੌਪ]] {{bullet}} [[ਇਜ਼ਰਾਇਲੀ ਹਿਪ ਹੌਪ]] {{bullet}} [[ਨੇਪਾਲੀ ਹਿਪ ਹੌਪ]] {{bullet}} [[ਰੋਮਾਨੀ ਹਿਪ ਹੌਪ]] | popularity = 1980ਵਿਆਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸੰਸਾਰਭਰ ਵਿੱਚ | current_year = yes }} '''ਹਿਪ ਹੌਪ ਸੰਗੀਤ''' ਹੋਰ ਨਾਂ '''ਹਿਪ-ਹੌਪ''',<ref name="Merriam-Webster-hip-hop">[[Merriam-Webster Dictionary]] entry on [[hip-hop]], retrieved from [http://www.merriam-webster.com/dictionary/hip%20hop merriam-webster.com]: A subculture especially of inner-city youths who are typically devotees of rap music; the stylized rhythmic music that commonly accompanies rap; also rap together with this music.</ref><ref name="britannica-rap"/> '''ਰੈਪ ਸੰਗੀਤ'''<ref name="britannica-rap">[[Encyclopædia Britannica]] article on rap, retrieved from [http://www.britannica.com/EBchecked/topic/665039/rap britannica.com]: Rap, musical style in which rhythmic and/or rhyming speech is chanted (“rapped”) to musical accompaniment. This backing music, which can include digital sampling (music and sounds extracted from other recordings), is also called hip-hop, the name used to refer to a broader cultural movement that includes rap, deejaying (turntable manipulation), graffiti painting, and break dancing.</ref><ref name="AllMusic-rap">[[AllMusic]] article for rap, retrieved from [http://allmusic.com/explore/genre/rap-d1 AllMusic.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101013192132/http://www.allmusic.com/explore/genre/rap-d1 |date=2010-10-13 }}</ref><ref>[[Harvard Dictionary of Music]] article for rap, retrieved from [http://www.credoreference.com/ CredoReference]{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਸਤੰਬਰ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ਜਾਂ '''ਹਿਪ-ਹੌਪ ਸੰਗੀਤ'''<ref name="britannica-rap"/><ref name="britannica-hip-hop">[[Encyclopædia Britannica]] article on hip-hop, retrieved from [http://www.britannica.com/EBchecked/topic/266545/hip-hop britannica.com]: Hip-hop, cultural movement that attained widespread popularity in the 1980s and ’90s; also, the backing music for rap, the musical style incorporating rhythmic and/or rhyming speech that became the movement’s most lasting and influential art form.</ref> ਇੱਕ ਸੰਗੀਤਕ ਵਿਧਾ ਹੈ ਜੋ 1970ਵਿਆਂ ਵਿੱਚ ਨਿਊ ਯਾਰਕ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਬਰਾਂਕਸ ਨਾਮੀ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੀ ਹੋਈ।<ref name="britannica-rap"/> ਅਕਸਰ ਹਿਪ ਹੌਪ ਸੰਗੀਤ ਅਤੇ ਰੈਪ ਸੰਗੀਤ ਨੂੰ ਸਮਾਨਾਰਥੀ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਜੋਂ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ<ref name="britannica-rap" /><ref name="britannica-hip-hop2">[[Encyclopædia Britannica]] article on hip-hop, retrieved from [http://www.britannica.com/EBchecked/topic/266545/hip-hop britannica.com]: Hip-hop, cultural movement that attained widespread popularity in the 1980s and '90s; also, the backing music for rap, the musical style incorporating rhythmic and/or rhyming speech that became the movement's most lasting and influential art form.</ref> ਪਰ ਹਿਪ ਹੌਪ ਵਿੱਚ ਰੈਪ ਦਾ ਹੋਣਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਨਹੀਂ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਹਿਪ ਹੌਪ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਹੋਰ ਤੱਤ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ [[ਬੀਟਬੌਕਸਿੰਗ]], ਟਰਨਟੇਬਲਿਸਮ, ਇੰਸਟਰੂਮੈਂਟਲ ਟਰੈਕ ਆਦਿ।<ref name="Merriam-Webster">{{cite web|url=https://www.merriam-webster.com/dictionary/Hip-hop|title=Hip-hop|work=Merriam-Webster Dictionary|publisher=Merriam-Webster, Incorporated|accessdate=February 5, 2017}}</ref><ref name="OED">{{cite web|url=http://www.oed.com/view/Entry/243423?rskey=GAowBg&result=1&isAdvanced=false#|title=Hip-hop|work=Oxford English Dictionary|publisher=Oxford University Press|accessdate=October 6, 2011}}</ref> ==ਨਿਰੁਕਤੀ== "ਹਿਪ ਹੌਪ" ਸ਼ਬਦ ਨੂੰ ਘੜਨ ਵਾਲਾ "ਗਰੈਂਡਮਾਸਟਰ ਫ਼ਲੈਸ਼ ਐਂਡ ਫ਼ਿਊਰੀਅਸ ਫ਼ਾਈਵ" ਨਾਂ ਦੇ ਅਮਰੀਕੀ ਗਾਇਕ ਸਮੂਹ ਦੇ ਰੈਪਰ [[ਕੀਥ ਕਾਓਬੋਏ]] ਨੂੰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।<ref name="furious5">{{cite web |url=http://www.furious5.net/cowboy.htm |title=Keith Cowboy – The Real Mc Coy |publisher=Web.archive.org |date=2006-03-17 |accessdate=2010-01-12 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20060317071002/http://www.furious5.net/cowboy.htm |archivedate=2006-03-17 |dead-url=no }}</ref> ==ਇਤਿਹਾਸ== ===1970ਵਿਆਂ ਵਿੱਚ=== ਹਿਪ ਹੌਪ ਇੱਕ ਸੰਗੀਤਕ ਵਿਧਾ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਵਜੋਂ 1970ਵਿਆਂ ਵਿੱਚ [[ਨਿਊਯਾਰਕ ਸ਼ਹਿਰ|ਨਿਊ ਯਾਰਕ ਸ਼ਹਿਰ]] ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਜਦੋਂ ਅਫ਼ਰੀਕੀ-ਅਮਰੀਕੀਆਂ, ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਆਵਾਸੀਆਂ ਅਤੇ ਕੈਰੀਬੀਆਈ ਮੁਲਕਾਂ ਤੋਂ ਆਏ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ, ਵਿੱਚ ਆਪਸੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਸਾਂਝ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ।<ref name="Dyson 2007, p. 6">[[Michael Eric Dyson|Dyson, Michael Eric]], 2007, ''Know What I Mean?: Reflections on Hip-Hop'', Basic Civitas Books, p. 6.</ref> ==ਹਵਾਲੇ== {{ਹਵਾਲੇ}} == ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ == {{commons category}} * [http://books.google.com/books?id=DCNC_qGcgkgC&printsec=frontcover&dq= Can't Stop, Won't Stop: A History of the Hip-Hop Generation]&nbsp;— By Jeff Chang * [http://books.google.com/books?id=dywEAAAAMBAJ&pg=PA66#v=onepage&q&f=false Back in the Days]{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਜਨਵਰੀ 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&nbsp;— ''[[Vibe (magazine)|Vibe]]'' * [http://articles.latimes.com/1989-04-02/entertainment/ca-1582_1_black-rap Rap: Striking Tales of Black Frustration and Pride Shake the Pop Mainstream]&nbsp;— By [[Robert Hilburn]] * [http://www.jamaicans.com/music/articles_reggae/when-did-reggae-become-ra.shtml When did Reggae become Rap?] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150320034026/http://www.jamaicans.com/music/articles_reggae/when-did-reggae-become-ra.shtml |date=2015-03-20 }} by D. George * [http://worldmusic.nationalgeographic.com/worldmusic/view/page.basic/genre/content.genre/hip_hop_730 National Geographic Hip Hop Overview] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081014160831/http://worldmusic.nationalgeographic.com/worldmusic/view/page.basic/genre/content.genre/hip_hop_730 |date=2008-10-14 }} * {{Cite journal|title=Phat Lines: Spelling Conventions in Rap Music|author=Olivo, W.|journal=Written Language & Literacy|volume=4|issue=1|date=March 2001|pages=67–85|url=http://www.ingentaconnect.com/content/jbp/wll/2001/00000004/00000001/art00004|doi=10.1075/wll.4.1.05oli}} *[http://articles.latimes.com/1992-07-19/entertainment/ca-4391_1_uncivil-war/2|The Uncivil War: The battle between the Establishment and supporters of rap music reopens old wounds of race and class] &nbsp;— By [[Chuck Philips]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੰਗੀਤ]] d4xfupmraxd4ktiae73ucbxcczug3se ਸ਼ੈਰਨ ਮਿਸ਼ੇਲ 0 96461 845623 628258 2026-09-06T21:22:08Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 845623 wikitext text/x-wiki {{Infobox adult biography | name = ਸ਼ੈਰਨ ਮਿਸ਼ੇਲ | caption = 2006 ਵਿੱਚ ਸ਼ੈਰਨ ਮਿਸ਼ੇਲ | image = Sharon Mitchell.jpg | birth_name = | birth_date = {{birth date and age|1958|1|18}} | birth_place = [[ਨਿਊ ਜਰਸੀ]], ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ | spouse = | height = {{height|ft=5|in=7}} | weight = | alias = | number_of_films = {{plainlist| *701 ਬਤੌਰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਕ *29 ਬਤੌਰ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ *{{small|(per [[Internet Adult Film Database|IAFD]])}}<ref name=IAFD>{{iafd name|id=Mitchell|gender=female|name=Sharon Mitchell}}</ref>}} | website = }} '''ਸ਼ੈਰਨ ਮਿਸ਼ੇਲ''' ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਸੈਕਸੋਲੋਜਿਸਟ ਅਤੇ ਸਾਬਕਾ ਪੌਰਨੋਗ੍ਰਾਫਿਕ ਫਿਲਮ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਹੈ। 1998 ਵਿੱਚ, ਇਸਨੇ ਬਾਲਗ ਉਦਯੋਗ ਮੈਡੀਕਲ ਸਿਹਤ ਸੰਭਾਲ ਫਾਊਡੇਸ਼ਨ (ਏਆਈਐਮ) ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਨੇ 2011  ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਲੀਕ ਮੁਤਾਬਿਕ 1,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਬਾਲਗ ਫਿਲਮ ਪ੍ਰ੍ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਦਾ ਟੈਸਟ ਪ੍ਰਤੀ ਮਹੀਨੇ ਕੀਤਾ। == ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਕੈਰੀਅਰ == ਮਿਸ਼ੇਲ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸਿੰਗਲ-ਬੱਚੇ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੇ ਗੋਦ ਲਿਆ,ਇੱਕ ਕੈਥੋਲਿਕ, ਵਜੋਂ ਵੱਡੀ ਹੋਈ ਅਤੇ ਸੰਖੇਪ ਤੌਰ ' ਤੇ 17 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰਵਿੱਚ ਵਿਆਹ ਹੋ ਗਿਆ ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਹ ਆਫ਼ ਬ੍ਰੋਡਵੇਅ ਅਦਾਕਾਰਾ ਅਤੇ ਡਾਂਸਰ ਵਜੋਂ ਮਾਰਥਾ ਗ੍ਰਾਹਮ ਡਾਂਸ ਕੰਪਨੀ ਵਿੱਚ ਚਲੀ ਗਈ। ਫਿਰ 1970 ਦੇ ਅੱਧ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਇੱਕ  ਇੱਕ ਬਾਲਗ ਅਦਾਕਾਰਾ ਬਣੀ।<ref name="Madigan040510">{{cite news|url=https://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?sec=health&res=9C05EEDF123CF933A25756C0A9629C8B63|title=Voice of Health in a Pornographic World|last=Madigan|first=Nick|date=2004-05-10|newspaper=New York Times|accessdate=2007-02-26}}</ref> == ਮੌਜੂਦਾ ਕੈਰੀਅਰ == ਆਪਣੇ ਨਸ਼ਾ ਕਰਨ ਦੀ ਆਦਤ ਤੇ ਕਾਬੂ ਪਾਉਣ ਅਤੇ ਬਾਲਗ ਮਨੋਰੰਜਕ ਕੈਰੀਅਰ ਦੇ ਖਤਮ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਮਿਸ਼ੇਲ ਨੇ ਇੱਕ ਮਾਸਟਰਸ ਅਤੇ ਫਿਰ ਇੱਕ ਡਾਕਟਰੇਟ ਡਿਗਰੀ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਫ਼ਾਰ ਐਡਵਾਂਸ ਸਟਡੀ ਆਫ਼ ਹੁਮਨ ਸੈਕਸਉਐਲਟੀ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।<ref name="Lancet2004">{{Cite journal|last=Tannen|first=Terrell|date=2004-08-28|title=Profile: Sharon Mitchell, head of the Adult Industry Medical Clinic|url=http://www.thelancet.com/pdfs/journals/lancet/PIIS0140673604169213.pdf|journal=The Lancet|publisher=Elsevier|volume=364|page=751|doi=10.1016/s0140-6736(04)16921-3|access-date=2014-09-10}}</ref> == ਅਵਾਰਡ == ਮਿਸ਼ੈਲ ਏਵੀਐਨ ਅਵਾਰਡਸ ਹਾਲ ਆਫ਼ ਫੇਮ<ref>{{cite web|url=http://www.avnawards.com/halloffame.php|title=Hall of Fame|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070715074926/http://www.avnawards.com/halloffame.php|archivedate=2007-07-15|deadurl=yes|accessdate=2007-07-19|df=}}</ref> ਅਤੇ ਐਕਸਆਰਸੀਓ ਹਾਲ ਆਫ਼ ਫੇਮ (1988 ਦੌਰਾਨ) ਦੀ ਇੱਕ ਮੈਂਬਰ ਰਹੀ ਹੈ।<ref name="XRCOHOF">{{cite news|url=http://www.bwdl.net/XRCO-2/hall.htm|title=XRCO Hall of Fame|accessdate=2007-12-30|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110720064742/http://www.bwdl.net/XRCO-2/hall.htm|archivedate=2011-07-20|deadurl=yes|df=}}</ref> * 1982 ਸੀਏਐਫਏ - ਵਧੀਆ ਸਹਾਇਕ ਅਦਾਕਾਰਾ ਬਲੂ ਜੀਨਸ ਲਈ<ref name="rame">{{cite news|url=http://www.rame.net/library/lists/best.html|title=rame awards list|accessdate=2007-12-30|archive-date=2019-04-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20190421220757/http://www.rame.net/library/lists/best.html|dead-url=yes}}</ref> * 1983 ਸੀਏਐਫਏ- ਵਧੀਆ ਅਦਾਕਾਰ ਸੈਕਸਕਾਪਾਡੇਸ ਲਈ * 1983 ਸੀਏਐਫਏ- ਵਧੀਆ ਸਹਾਇਕ ਅਦਾਕਾਰ, ਨਾਇਟ ਹੰਗਰ ਲਈ * 1984 ਏਵੀਐਨ - ਵਧੀਆ ਅਦਾਕਾਰਾ, ਫਿਲਮ ''ਸੈਕਸਕਾਪਾਡੇਸ''<ref name="AVN84">{{cite web|url=http://avnawards.avn.com/past/winners/1984|title=1984 AVN Award winners and categories|last=Staff|publisher=Adult Video News|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140116182259/http://avnawards.avn.com/past/winners/1984|archivedate=January 16, 2014|deadurl=yes|accessdate=January 16, 2014}}</ref> * 2001 ਹੋਟ ਦ'ਓਰ ਦ’ਹੋਨੇਉਰ ਰਿਸੇਪਿਏਨਟ<ref>{{cite web|url=http://hot-dor.fr/index.php?option=com_content&view=category&layout=blog&id=2&Itemid=4|title=Hot d’Or archives presse x, articles sur les Hot d’or|publisher=Hot-dor.fr|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140316035017/http://hot-dor.fr/index.php?option=com_content&view=category&layout=blog&id=2&Itemid=4|archivedate=2014-03-16|deadurl=yes|accessdate=2014-05-17|df=}}</ref> * 2008 ਐਕਸਬੀਆਈਜ਼ੈਡ - ਲਾਇਫ਼ਟਾਈਮ ਅਚੀਵਮੈਂਟ-ਇੰਡਸਟਰੀ ਕੰਟਰੀਬਿਉਸ਼ਨ<ref name="xbizwinners">{{cite web|url=http://www.xbizawards.com/winners.php|title=XBIZ Award Winners|publisher=XBIZ|accessdate=13 September 2014|archive-date=3 ਜਨਵਰੀ 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120103173201/http://www.xbizawards.com/winners.php|url-status=dead}}</ref> == ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ == * HIV/ਏਡਜ਼ ' ਚ ਅਸ਼ਲੀਲ ਫਿਲਮ ਉਦਯੋਗ * ਮਨੁੱਖੀ ਝੁਕਾਓ == ਹਵਾਲੇ == {{Reflist|3}} == ਹੋਰ ਪੜ੍ਹੋ == *Anthony, Andrew (2004-07-31). "Risky Business (part 1)". The Observer. Guardian News and Media. Retrieved 2014-09-10. *Anthony, Andrew (2004-07-31). "Risky Business (part 2)". The Observer. Guardian News and Media. Retrieved 2014-09-10. *Mitchell, Sharon (2007-12-08). "Promoting Healthcare for the Porn Industry". Weekend Edition (Transcript of interview). Interview with Scott Simon. NPR. Retrieved 2014-09-10. *Mitchell, Sharon (2013-08-05). "Bringing Medical and Psychiatric Care to the Adult Film Industry". Clinician's Roundtable (Podcast). Interview with Michael Greenberg MD. ReachMD. Retrieved 2014-09-10. == ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ == * [https://web.archive.org/web/20100607101118/http://www.drsharonmitchell.com/html/dr__mitchell_s_bio.html Biography at Dr. Sharon Mitchell's website] * {{IMDb name|0593722|Sharon Mitchell}} * {{iafd name|id=Mitchell|gender=female|name=Sharon Mitchell}}Internet Adult Film Database * {{afdb name|id=182|gender=female|name=Sharon Mitchell}}Adult Film Database [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1956]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਪੌਰਨੋਗ੍ਰਾਫਿਕ ਫ਼ਿਲਮ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਪੌਰਨੋਗ੍ਰਾਫਿਕ ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]] jtxkk7d3ci5fhsttpksm95hawbz6aam ਹੈਪੀ ਰਾਏਕੋਟੀ 0 102223 845633 766889 2026-09-07T03:58:01Z Keerthi65 61821 /* */ 845633 wikitext text/x-wiki {{Infobox musical artist | background = solo_singer | image =Happy Raikoti.jpg | alt = | birth_place = [[ਰਾਏਰੋਟ]], [[ਲੁਧਿਆਣਾ]], [[ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ|ਪੰਜਾਬ]], [[ਭਾਰਤ]] | occupation = ਗਾਇਕ, ਗੀਤਕਾਰ, ਅਦਾਕਾਰ | years_active = 2011-ਵਰਤਮਾਨ | website = [https://www.tigerzindah.com HappyRaikoti.com] | real name = ਅਨਿਲ ਕੁਮਾਰ | date of birth = ਮਈ 1992 }} '''ਹੈਪੀ ਰਾਏਕੋਟੀ''' ਇੱਕ [[ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ|ਭਾਰਤੀ]] ਗਾਇਕ, ਗੀਤਕਾਰ ਅਤੇ ਅਦਾਕਾਰ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ [[ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ|ਪੰਜਾਬ]] ਤੋਂ ਹੈ। ਉਹ ਪੰਜਾਬੀ ਗਾਇਕ [[ਰੌਸ਼ਨ ਪ੍ਰਿੰਸ]] ਦੇ ਗਾਏ ਗੀਤ ਲਿਖਣ ਕਰਕੇ ਉਭਰ ਕੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ ਸੀ।<ref>{{Cite web |url=http://www.tribuneindia.com/news/life-style/gyan-zone/addicted-to-love/164119.html |title=ਪੁਰਾਲੇਖ ਕੀਤੀ ਕਾਪੀ |access-date=2018-01-09 |archive-date=2017-12-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171216093514/http://www.tribuneindia.com/news/life-style/gyan-zone/addicted-to-love/164119.html |url-status=dead }}</ref><ref>http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/punjabi/music/Roshan-Prince-presents-Back-To-Bhangra/articleshow/45070764.cms</ref> ਉਸਨੂੰ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ 2014 ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਦੁਆਰਾ ਗਾਏ ਗੀਤ "ਜਾਨ" ਕਰਕੇ ਮਿਲੀ। ਫਿਰ 2015 ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਐਲਬਮ "7 ਕਨਾਲਾਂ" ਨੂੰ ਵੀ ਹੁੰਗਾਰਾ ਮਿਲਿਆ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਅਦਾਕਾਰੀ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਉਸਨੇ ਪੰਜਾਬੀ ਫ਼ਿਲਮ "ਟੇਸ਼ਨ" ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ। ਉਹ ਜੱਟ ਸਿੱਖ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਹੈਪੀ ਰਾਏਕੋਟੀ ਦੇ ਲਿਖੇ ਅਤੇ ਗਾਏ ਗੀਤ ਸਮੇਂ-ਸਮੇਂ 'ਤੇ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੁੰਦੇ ਰਹੇ ਹਨ। ਉਹ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੰਮ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। == ਕਰੀਅਰ == ਹੈਪੀ ਰਾਏਕੋਟੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸੰਗੀਤਕ ਕਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇੱਕ ਗੀਤਕਾਰ ਵਜੋਂ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖਿਆ ਗੀਤ "ਜਾਨ" (ਜਿਸਨੂੰ ਗਾਇਕ ਸਿੱਪੀ ਗਿੱਲ ਨੇ ਗਾਇਆ ਸੀ) 2014 ਵਿੱਚ ਕਾਫ਼ੀ ਮਕਬੂਲ ਹੋਇਆ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬੀ ਸੰਗੀਤ ਉਦਯੋਗ ਵਿੱਚ ਪਛਾਣ ਮਿਲੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪੰਜਾਬੀ ਗਾਇਕੀ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕਦਮ ਰੱਖਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਗਾਇਆ ਗੀਤ "7 ਕਨਾਲਾਂ" (2014) ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਹਿੱਟ ਰਿਹਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪੰਜਾਬੀ ਉਦਯੋਗ ਦੇ ਕਈ ਨਾਮਵਰ ਗਾਇਕਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ [[ਦਿਲਜੀਤ ਦੋਸਾਂਝ]], [[ਗਿੱਪੀ ਗਰੇਵਾਲ]], [[ਐਮੀ ਵਿਰਕ]], [[ਰੋਸ਼ਨ ਪ੍ਰਿੰਸ]] ਅਤੇ [[ਸਰਬਜੀਤ ਚੀਮਾ]] ਲਈ ਕਈ ਸੁਪਰਹਿੱਟ ਗੀਤ ਲਿਖੇ ਹਨ। === ਫ਼ਿਲਮੀ ਕਰੀਅਰ === ਉਸਨੇ ਸਾਲ 2016 ਵਿੱਚ ਫ਼ਿਲਮ ''ਟੇਸ਼ਨ'' ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਅਦਾਕਾਰੀ ਕਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸਨੇ ''ਮੋਟਰ ਮਿੱਤਰਾਂ ਦੀ'' (2016) ਅਤੇ ''ਸੁਬੇਦਾਰ ਜੋਗਿੰਦਰ ਸਿੰਘ'' (2018) ਵਰਗੀਆਂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ/ਸਹਾਇਕ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਨਜ਼ਰ ਆਏ। === ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਗੀਤ === ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੁਆਰਾ ਗਾਏ ਅਤੇ ਲਿਖੇ ਕੁਝ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਗੀਤ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਹਨ: * ''ਜਾਨ'' (ਗੀਤਕਾਰ) * ''7 ਕਨਾਲਾਂ'' (ਗਾਇਕ ਅਤੇ ਗੀਤਕਾਰ) * ''ਮੈਂ ਤਨ੍ਹਾ'' (ਗਾਇਕ) * ''ਪਾਗਲ'' (ਗਾਇਕ) * ''ਗੁਲਾਬੀ ਪੱਗ'' (ਦਿਲਜੀਤ ਦੋਸਾਂਝ ਲਈ ਲਿਖਿਆ) * ''ਅਰਦਾਸ'' ਫ਼ਿਲਮ ਦੇ ਗੀਤ (ਜਿਵੇਂ "ਦਾਤਾ ਜੀ") == ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਗੀਤਕਾਰ ਵਜੋਂ == {| class="wikitable" |- ! ਸਾਲ ! ਫ਼ਿਲਮ |- | 2015 | [[ਅੰਗਰੇਜ਼]] |- | 2015 | [[ਦਿਲਦਾਰੀਆਂ]] |- | 2016 | [[ਅੰਬਰਸਰੀਆ]] |- | 2016 | [[ਲਵ ਪੰਜਾਬ]] |- | 2016 | [[ਅਰਦਾਸ (ਫ਼ਿਲਮ)|ਅਰਦਾਸ]] |- | 2016 | ਦੁੱਲਾ ਭੱਟੀ |- | 2016 | ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਤੂੰ ਮੇਰਾ |- |2016 | ਟਾਇਗਰ |- |2016 | ਲੌਕ |- |2016 | ਦਾਰਾ |- |2016 | [[ਨਿੱਕਾ ਜ਼ੈਲਦਾਰ]] |- |2017 | [[ਸਰਵਣ]] |- |2017 | [[ਮੰਜੇ ਬਿਸਤਰੇ]] |} ==ਹਵਾਲੇ== {{ਹਵਾਲੇ}} ==ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ== {{ਕਾਮਨਜ਼ ਸ਼੍ਰੇਣੀ|Happy Raikoti|ਹੈਪੀ ਰਾਏਕੋਟੀ}} * {{IMDb name|8328781}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਗਾਇਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਪੁਰਸ਼ ਗੀਤਕਾਰ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਗੀਤਕਾਰ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਅਦਾਕਾਰ]] p6lih8by7u9fjwzsmx45zich4ucnp6h 845634 845633 2026-09-07T04:16:46Z Keerthi65 61821 /* ਕਰੀਅਰ */ 845634 wikitext text/x-wiki {{Infobox musical artist | background = solo_singer | image =Happy Raikoti.jpg | alt = | birth_place = [[ਰਾਏਰੋਟ]], [[ਲੁਧਿਆਣਾ]], [[ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ|ਪੰਜਾਬ]], [[ਭਾਰਤ]] | occupation = ਗਾਇਕ, ਗੀਤਕਾਰ, ਅਦਾਕਾਰ | years_active = 2011-ਵਰਤਮਾਨ | website = [https://www.tigerzindah.com HappyRaikoti.com] | real name = ਅਨਿਲ ਕੁਮਾਰ | date of birth = ਮਈ 1992 }} '''ਹੈਪੀ ਰਾਏਕੋਟੀ''' ਇੱਕ [[ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ|ਭਾਰਤੀ]] ਗਾਇਕ, ਗੀਤਕਾਰ ਅਤੇ ਅਦਾਕਾਰ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ [[ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ|ਪੰਜਾਬ]] ਤੋਂ ਹੈ। ਉਹ ਪੰਜਾਬੀ ਗਾਇਕ [[ਰੌਸ਼ਨ ਪ੍ਰਿੰਸ]] ਦੇ ਗਾਏ ਗੀਤ ਲਿਖਣ ਕਰਕੇ ਉਭਰ ਕੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ ਸੀ।<ref>{{Cite web |url=http://www.tribuneindia.com/news/life-style/gyan-zone/addicted-to-love/164119.html |title=ਪੁਰਾਲੇਖ ਕੀਤੀ ਕਾਪੀ |access-date=2018-01-09 |archive-date=2017-12-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171216093514/http://www.tribuneindia.com/news/life-style/gyan-zone/addicted-to-love/164119.html |url-status=dead }}</ref><ref>http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/punjabi/music/Roshan-Prince-presents-Back-To-Bhangra/articleshow/45070764.cms</ref> ਉਸਨੂੰ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ 2014 ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਦੁਆਰਾ ਗਾਏ ਗੀਤ "ਜਾਨ" ਕਰਕੇ ਮਿਲੀ। ਫਿਰ 2015 ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਐਲਬਮ "7 ਕਨਾਲਾਂ" ਨੂੰ ਵੀ ਹੁੰਗਾਰਾ ਮਿਲਿਆ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਅਦਾਕਾਰੀ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਉਸਨੇ ਪੰਜਾਬੀ ਫ਼ਿਲਮ "ਟੇਸ਼ਨ" ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ। ਉਹ ਜੱਟ ਸਿੱਖ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਹੈਪੀ ਰਾਏਕੋਟੀ ਦੇ ਲਿਖੇ ਅਤੇ ਗਾਏ ਗੀਤ ਸਮੇਂ-ਸਮੇਂ 'ਤੇ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੁੰਦੇ ਰਹੇ ਹਨ। ਉਹ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੰਮ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। == ਕਰੀਅਰ == ਹੈਪੀ ਰਾਏਕੋਟੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸੰਗੀਤਕ ਕਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇੱਕ ਗੀਤਕਾਰ ਵਜੋਂ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਉਸਨੇ 2013 ਵਿੱਚ ਰੌਸ਼ਨ ਪਾਰ ਦੇ ਗੀਤ "ਤੇਰੇ ਠੁਮਕੇ ਨਚਾਈ ਜਾਦੇ" ਨਾਲ ਇੱਕ ਗੀਤਕਾਰ ਵਜੋਂ ਆਪਣੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ, ਜੋ ਕਿ ਇੱਕ ਟੀ ਸੀਰੀਜ਼ ਕੰਪਨੀ ਵੱਲੋਂ ਇਹ ਰਿਲੀਜ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਗਾਣਾ ਸੀ ਤੇ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਡੀਡੀ ਪੰਜਾਬੀ ਦੂਰਦਰਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਗਾਣਾ ਇਹ ਚੱਲਿਆ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪੰਜਾਬੀ ਗਾਇਕੀ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕਦਮ ਰੱਖਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਗਾਇਆ ਗੀਤ "7 ਕਨਾਲਾਂ" (2014) ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਹਿੱਟ ਰਿਹਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪੰਜਾਬੀ ਉਦਯੋਗ ਦੇ ਕਈ ਨਾਮਵਰ ਗਾਇਕਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ [[ਦਿਲਜੀਤ ਦੋਸਾਂਝ]], [[ਗਿੱਪੀ ਗਰੇਵਾਲ]], [[ਐਮੀ ਵਿਰਕ]], [[ਰੋਸ਼ਨ ਪ੍ਰਿੰਸ]] ਅਤੇ [[ਸਰਬਜੀਤ ਚੀਮਾ]] ਲਈ ਕਈ ਸੁਪਰਹਿੱਟ ਗੀਤ ਲਿਖੇ ਹਨ। === ਫ਼ਿਲਮੀ ਕਰੀਅਰ === ਉਸਨੇ ਸਾਲ 2016 ਵਿੱਚ ਫ਼ਿਲਮ ''ਟੇਸ਼ਨ'' ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਅਦਾਕਾਰੀ ਕਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸਨੇ ''ਮੋਟਰ ਮਿੱਤਰਾਂ ਦੀ'' (2016) ਅਤੇ ''ਸੁਬੇਦਾਰ ਜੋਗਿੰਦਰ ਸਿੰਘ'' (2018) ਵਰਗੀਆਂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ/ਸਹਾਇਕ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਨਜ਼ਰ ਆਏ। === ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਗੀਤ === ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੁਆਰਾ ਗਾਏ ਅਤੇ ਲਿਖੇ ਕੁਝ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਗੀਤ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਹਨ: * ''ਜਾਨ'' (ਗੀਤਕਾਰ) * ''7 ਕਨਾਲਾਂ'' (ਗਾਇਕ ਅਤੇ ਗੀਤਕਾਰ) * ''ਮੈਂ ਤਨ੍ਹਾ'' (ਗਾਇਕ) * ''ਪਾਗਲ'' (ਗਾਇਕ) * ''ਗੁਲਾਬੀ ਪੱਗ'' (ਦਿਲਜੀਤ ਦੋਸਾਂਝ ਲਈ ਲਿਖਿਆ) * ''ਅਰਦਾਸ'' ਫ਼ਿਲਮ ਦੇ ਗੀਤ (ਜਿਵੇਂ "ਦਾਤਾ ਜੀ") == ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਗੀਤਕਾਰ ਵਜੋਂ == {| class="wikitable" |- ! ਸਾਲ ! ਫ਼ਿਲਮ |- | 2015 | [[ਅੰਗਰੇਜ਼]] |- | 2015 | [[ਦਿਲਦਾਰੀਆਂ]] |- | 2016 | [[ਅੰਬਰਸਰੀਆ]] |- | 2016 | [[ਲਵ ਪੰਜਾਬ]] |- | 2016 | [[ਅਰਦਾਸ (ਫ਼ਿਲਮ)|ਅਰਦਾਸ]] |- | 2016 | ਦੁੱਲਾ ਭੱਟੀ |- | 2016 | ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਤੂੰ ਮੇਰਾ |- |2016 | ਟਾਇਗਰ |- |2016 | ਲੌਕ |- |2016 | ਦਾਰਾ |- |2016 | [[ਨਿੱਕਾ ਜ਼ੈਲਦਾਰ]] |- |2017 | [[ਸਰਵਣ]] |- |2017 | [[ਮੰਜੇ ਬਿਸਤਰੇ]] |} ==ਹਵਾਲੇ== {{ਹਵਾਲੇ}} ==ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ== {{ਕਾਮਨਜ਼ ਸ਼੍ਰੇਣੀ|Happy Raikoti|ਹੈਪੀ ਰਾਏਕੋਟੀ}} * {{IMDb name|8328781}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਗਾਇਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਪੁਰਸ਼ ਗੀਤਕਾਰ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਗੀਤਕਾਰ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਅਦਾਕਾਰ]] e93k1fe0gqsvlupq45tnrj7xi35pzke 845635 845634 2026-09-07T04:19:06Z Keerthi65 61821 /* ਕਰੀਅਰ */ 845635 wikitext text/x-wiki {{Infobox musical artist | background = solo_singer | image =Happy Raikoti.jpg | alt = | birth_place = [[ਰਾਏਰੋਟ]], [[ਲੁਧਿਆਣਾ]], [[ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ|ਪੰਜਾਬ]], [[ਭਾਰਤ]] | occupation = ਗਾਇਕ, ਗੀਤਕਾਰ, ਅਦਾਕਾਰ | years_active = 2011-ਵਰਤਮਾਨ | website = [https://www.tigerzindah.com HappyRaikoti.com] | real name = ਅਨਿਲ ਕੁਮਾਰ | date of birth = ਮਈ 1992 }} '''ਹੈਪੀ ਰਾਏਕੋਟੀ''' ਇੱਕ [[ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ|ਭਾਰਤੀ]] ਗਾਇਕ, ਗੀਤਕਾਰ ਅਤੇ ਅਦਾਕਾਰ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ [[ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ|ਪੰਜਾਬ]] ਤੋਂ ਹੈ। ਉਹ ਪੰਜਾਬੀ ਗਾਇਕ [[ਰੌਸ਼ਨ ਪ੍ਰਿੰਸ]] ਦੇ ਗਾਏ ਗੀਤ ਲਿਖਣ ਕਰਕੇ ਉਭਰ ਕੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ ਸੀ।<ref>{{Cite web |url=http://www.tribuneindia.com/news/life-style/gyan-zone/addicted-to-love/164119.html |title=ਪੁਰਾਲੇਖ ਕੀਤੀ ਕਾਪੀ |access-date=2018-01-09 |archive-date=2017-12-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171216093514/http://www.tribuneindia.com/news/life-style/gyan-zone/addicted-to-love/164119.html |url-status=dead }}</ref><ref>http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/punjabi/music/Roshan-Prince-presents-Back-To-Bhangra/articleshow/45070764.cms</ref> ਉਸਨੂੰ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ 2014 ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਦੁਆਰਾ ਗਾਏ ਗੀਤ "ਜਾਨ" ਕਰਕੇ ਮਿਲੀ। ਫਿਰ 2015 ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਐਲਬਮ "7 ਕਨਾਲਾਂ" ਨੂੰ ਵੀ ਹੁੰਗਾਰਾ ਮਿਲਿਆ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਅਦਾਕਾਰੀ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਉਸਨੇ ਪੰਜਾਬੀ ਫ਼ਿਲਮ "ਟੇਸ਼ਨ" ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ। ਉਹ ਜੱਟ ਸਿੱਖ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਹੈਪੀ ਰਾਏਕੋਟੀ ਦੇ ਲਿਖੇ ਅਤੇ ਗਾਏ ਗੀਤ ਸਮੇਂ-ਸਮੇਂ 'ਤੇ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੁੰਦੇ ਰਹੇ ਹਨ। ਉਹ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੰਮ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। == ਕਰੀਅਰ == ਹੈਪੀ ਰਾਏਕੋਟੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸੰਗੀਤਕ ਕਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇੱਕ ਗੀਤਕਾਰ ਵਜੋਂ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਉਸਨੇ 2013 ਵਿੱਚ ਰੌਸ਼ਨ ਪਾਰ ਦੇ ਗੀਤ "ਤੇਰੇ ਠੁਮਕੇ ਨਚਾਈ ਜਾਦੇ" ਨਾਲ ਇੱਕ ਗੀਤਕਾਰ ਵਜੋਂ ਆਪਣੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ, ਜੋ ਕਿ ਇੱਕ ਟੀ ਸੀਰੀਜ਼ ਕੰਪਨੀ ਵੱਲੋਂ ਇਹ ਰਿਲੀਜ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਗਾਣਾ ਸੀ ਤੇ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਡੀਡੀ ਪੰਜਾਬੀ ਦੂਰਦਰਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਗਾਣਾ ਇਹ ਚੱਲਿਆ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪੰਜਾਬੀ ਗਾਇਕੀ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕਦਮ ਰੱਖਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਗਾਇਆ ਗੀਤ "7 ਕਨਾਲਾਂ" (2015) ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਹਿੱਟ ਰਿਹਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪੰਜਾਬੀ ਉਦਯੋਗ ਦੇ ਕਈ ਨਾਮਵਰ ਗਾਇਕਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ [[ਦਿਲਜੀਤ ਦੋਸਾਂਝ]], [[ਗਿੱਪੀ ਗਰੇਵਾਲ]], [[ਐਮੀ ਵਿਰਕ]], [[ਰੋਸ਼ਨ ਪ੍ਰਿੰਸ]], ਅਤੇ [[ਮਿਸ ਪੂਜਾ]] ਲਈ ਕਈ ਸੁਪਰਹਿੱਟ ਗੀਤ ਲਿਖੇ ਹਨ। === ਫ਼ਿਲਮੀ ਕਰੀਅਰ === ਉਸਨੇ ਸਾਲ 2016 ਵਿੱਚ ਫ਼ਿਲਮ ''ਟੇਸ਼ਨ'' ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਅਦਾਕਾਰੀ ਕਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸਨੇ ''ਮੋਟਰ ਮਿੱਤਰਾਂ ਦੀ'' (2016) ਅਤੇ ''ਸੁਬੇਦਾਰ ਜੋਗਿੰਦਰ ਸਿੰਘ'' (2018) ਵਰਗੀਆਂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ/ਸਹਾਇਕ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਨਜ਼ਰ ਆਏ। === ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਗੀਤ === ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੁਆਰਾ ਗਾਏ ਅਤੇ ਲਿਖੇ ਕੁਝ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਗੀਤ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਹਨ: * ''ਜਾਨ'' (ਗੀਤਕਾਰ) * ''7 ਕਨਾਲਾਂ'' (ਗਾਇਕ ਅਤੇ ਗੀਤਕਾਰ) * ''ਮੈਂ ਤਨ੍ਹਾ'' (ਗਾਇਕ) * ''ਪਾਗਲ'' (ਗਾਇਕ) * ''ਗੁਲਾਬੀ ਪੱਗ'' (ਦਿਲਜੀਤ ਦੋਸਾਂਝ ਲਈ ਲਿਖਿਆ) * ''ਅਰਦਾਸ'' ਫ਼ਿਲਮ ਦੇ ਗੀਤ (ਜਿਵੇਂ "ਦਾਤਾ ਜੀ") == ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਗੀਤਕਾਰ ਵਜੋਂ == {| class="wikitable" |- ! ਸਾਲ ! ਫ਼ਿਲਮ |- | 2015 | [[ਅੰਗਰੇਜ਼]] |- | 2015 | [[ਦਿਲਦਾਰੀਆਂ]] |- | 2016 | [[ਅੰਬਰਸਰੀਆ]] |- | 2016 | [[ਲਵ ਪੰਜਾਬ]] |- | 2016 | [[ਅਰਦਾਸ (ਫ਼ਿਲਮ)|ਅਰਦਾਸ]] |- | 2016 | ਦੁੱਲਾ ਭੱਟੀ |- | 2016 | ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਤੂੰ ਮੇਰਾ |- |2016 | ਟਾਇਗਰ |- |2016 | ਲੌਕ |- |2016 | ਦਾਰਾ |- |2016 | [[ਨਿੱਕਾ ਜ਼ੈਲਦਾਰ]] |- |2017 | [[ਸਰਵਣ]] |- |2017 | [[ਮੰਜੇ ਬਿਸਤਰੇ]] |} ==ਹਵਾਲੇ== {{ਹਵਾਲੇ}} ==ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ== {{ਕਾਮਨਜ਼ ਸ਼੍ਰੇਣੀ|Happy Raikoti|ਹੈਪੀ ਰਾਏਕੋਟੀ}} * {{IMDb name|8328781}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਗਾਇਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਪੁਰਸ਼ ਗੀਤਕਾਰ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਗੀਤਕਾਰ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਅਦਾਕਾਰ]] mju3gpf32d76bsfywvtmk4u63wprecj 845636 845635 2026-09-07T05:19:57Z Keerthi65 61821 /* ਕਰੀਅਰ */ 845636 wikitext text/x-wiki {{Infobox musical artist | background = solo_singer | image =Happy Raikoti.jpg | alt = | birth_place = [[ਰਾਏਰੋਟ]], [[ਲੁਧਿਆਣਾ]], [[ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ|ਪੰਜਾਬ]], [[ਭਾਰਤ]] | occupation = ਗਾਇਕ, ਗੀਤਕਾਰ, ਅਦਾਕਾਰ | years_active = 2011-ਵਰਤਮਾਨ | website = [https://www.tigerzindah.com HappyRaikoti.com] | real name = ਅਨਿਲ ਕੁਮਾਰ | date of birth = ਮਈ 1992 }} '''ਹੈਪੀ ਰਾਏਕੋਟੀ''' ਇੱਕ [[ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ|ਭਾਰਤੀ]] ਗਾਇਕ, ਗੀਤਕਾਰ ਅਤੇ ਅਦਾਕਾਰ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ [[ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ|ਪੰਜਾਬ]] ਤੋਂ ਹੈ। ਉਹ ਪੰਜਾਬੀ ਗਾਇਕ [[ਰੌਸ਼ਨ ਪ੍ਰਿੰਸ]] ਦੇ ਗਾਏ ਗੀਤ ਲਿਖਣ ਕਰਕੇ ਉਭਰ ਕੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ ਸੀ।<ref>{{Cite web |url=http://www.tribuneindia.com/news/life-style/gyan-zone/addicted-to-love/164119.html |title=ਪੁਰਾਲੇਖ ਕੀਤੀ ਕਾਪੀ |access-date=2018-01-09 |archive-date=2017-12-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171216093514/http://www.tribuneindia.com/news/life-style/gyan-zone/addicted-to-love/164119.html |url-status=dead }}</ref><ref>http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/punjabi/music/Roshan-Prince-presents-Back-To-Bhangra/articleshow/45070764.cms</ref> ਉਸਨੂੰ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ 2014 ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਦੁਆਰਾ ਗਾਏ ਗੀਤ "ਜਾਨ" ਕਰਕੇ ਮਿਲੀ। ਫਿਰ 2015 ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਐਲਬਮ "7 ਕਨਾਲਾਂ" ਨੂੰ ਵੀ ਹੁੰਗਾਰਾ ਮਿਲਿਆ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਅਦਾਕਾਰੀ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਉਸਨੇ ਪੰਜਾਬੀ ਫ਼ਿਲਮ "ਟੇਸ਼ਨ" ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ। ਉਹ ਜੱਟ ਸਿੱਖ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਹੈਪੀ ਰਾਏਕੋਟੀ ਦੇ ਲਿਖੇ ਅਤੇ ਗਾਏ ਗੀਤ ਸਮੇਂ-ਸਮੇਂ 'ਤੇ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੁੰਦੇ ਰਹੇ ਹਨ। ਉਹ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੰਮ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। == ਕਰੀਅਰ == ਹੈਪੀ ਰਾਏਕੋਟੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸੰਗੀਤਕ ਕਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇੱਕ ਗੀਤਕਾਰ ਵਜੋਂ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਉਸਨੇ 2013 ਵਿੱਚ ਰੌਸ਼ਨ ਪਾਰ ਦੇ ਗੀਤ "ਤੇਰੇ ਠੁਮਕੇ ਨਚਾਈ ਜਾਦੇ" ਨਾਲ ਇੱਕ ਗੀਤਕਾਰ ਵਜੋਂ ਆਪਣੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ, ਜੋ ਕਿ ਇੱਕ ਟੀ ਸੀਰੀਜ਼ ਕੰਪਨੀ ਵੱਲੋਂ ਇਹ ਰਿਲੀਜ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਗਾਣਾ ਸੀ ਤੇ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਡੀਡੀ ਪੰਜਾਬੀ ਦੂਰਦਰਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਗਾਣਾ ਇਹ ਚੱਲਿਆ। ਉਸਨੇ ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪੰਜਾਬੀ ਗਾਇਕੀ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕਦਮ ਰੱਖਿਆ। ਉਸ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਐਲਬਮ ਦਾ ਟਾਈਟਲ ਟਰੈਕ ਗੀਤ ਗੀਤ "7 ਕਨਾਲਾਂ" (2015) ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਹਿੱਟ ਰਿਹਾ। ਉਸਨੇ ਉਸੇ ਸਾਲ ਅੰਗਰੇਜ਼ ਫਿਲਮ ਵਿੱਚ ਅਮਰਿੰਦਰ ਗਿੱਲ ਨੂੰ "ਕੁੜਤਾ" ਗਾਣਾ ਲਿਖ ਕੇ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਇਸ ਗੀਤ ਉਸ ਨੂੰ 2016 ਵਿੱਚ ਪੀਟੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਫਿਲਮ ਅਵਾਰਡ ਵੱਲੋਂ ਵਧੀਆ ਲਿਖਾਰੀ ਦਾ ਅਵਾਰਡ ਮਿਲਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪੰਜਾਬੀ ਉਦਯੋਗ ਦੇ ਕਈ ਨਾਮਵਰ ਗਾਇਕਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ [[ਦਿਲਜੀਤ ਦੋਸਾਂਝ]], [[ਗਿੱਪੀ ਗਰੇਵਾਲ]], [[ਐਮੀ ਵਿਰਕ]], [[ਰੋਸ਼ਨ ਪ੍ਰਿੰਸ]], ਅਤੇ [[ਮਿਸ ਪੂਜਾ]] ਲਈ ਕਈ ਸੁਪਰਹਿੱਟ ਗੀਤ ਲਿਖੇ ਹਨ। === ਫ਼ਿਲਮੀ ਕਰੀਅਰ === ਉਸਨੇ ਸਾਲ 2016 ਵਿੱਚ ਫ਼ਿਲਮ ''ਟੇਸ਼ਨ'' ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਅਦਾਕਾਰੀ ਕਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸਨੇ ''ਮੋਟਰ ਮਿੱਤਰਾਂ ਦੀ'' (2016) ਅਤੇ ''ਸੁਬੇਦਾਰ ਜੋਗਿੰਦਰ ਸਿੰਘ'' (2018) ਵਰਗੀਆਂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ/ਸਹਾਇਕ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਨਜ਼ਰ ਆਏ। === ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਗੀਤ === ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੁਆਰਾ ਗਾਏ ਅਤੇ ਲਿਖੇ ਕੁਝ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਗੀਤ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਹਨ: * ''ਜਾਨ'' (ਗੀਤਕਾਰ) * ''7 ਕਨਾਲਾਂ'' (ਗਾਇਕ ਅਤੇ ਗੀਤਕਾਰ) * ''ਮੈਂ ਤਨ੍ਹਾ'' (ਗਾਇਕ) * ''ਪਾਗਲ'' (ਗਾਇਕ) * ''ਗੁਲਾਬੀ ਪੱਗ'' (ਦਿਲਜੀਤ ਦੋਸਾਂਝ ਲਈ ਲਿਖਿਆ) * ''ਅਰਦਾਸ'' ਫ਼ਿਲਮ ਦੇ ਗੀਤ (ਜਿਵੇਂ "ਦਾਤਾ ਜੀ") == ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਗੀਤਕਾਰ ਵਜੋਂ == {| class="wikitable" |- ! ਸਾਲ ! ਫ਼ਿਲਮ |- | 2015 | [[ਅੰਗਰੇਜ਼]] |- | 2015 | [[ਦਿਲਦਾਰੀਆਂ]] |- | 2016 | [[ਅੰਬਰਸਰੀਆ]] |- | 2016 | [[ਲਵ ਪੰਜਾਬ]] |- | 2016 | [[ਅਰਦਾਸ (ਫ਼ਿਲਮ)|ਅਰਦਾਸ]] |- | 2016 | ਦੁੱਲਾ ਭੱਟੀ |- | 2016 | ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਤੂੰ ਮੇਰਾ |- |2016 | ਟਾਇਗਰ |- |2016 | ਲੌਕ |- |2016 | ਦਾਰਾ |- |2016 | [[ਨਿੱਕਾ ਜ਼ੈਲਦਾਰ]] |- |2017 | [[ਸਰਵਣ]] |- |2017 | [[ਮੰਜੇ ਬਿਸਤਰੇ]] |} ==ਹਵਾਲੇ== {{ਹਵਾਲੇ}} ==ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ== {{ਕਾਮਨਜ਼ ਸ਼੍ਰੇਣੀ|Happy Raikoti|ਹੈਪੀ ਰਾਏਕੋਟੀ}} * {{IMDb name|8328781}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਗਾਇਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਪੁਰਸ਼ ਗੀਤਕਾਰ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਗੀਤਕਾਰ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਅਦਾਕਾਰ]] eko9dmm565rxmdnpt93oyhc12we4iyb 845637 845636 2026-09-07T05:20:49Z Keerthi65 61821 /* ਕਰੀਅਰ */ 845637 wikitext text/x-wiki {{Infobox musical artist | background = solo_singer | image =Happy Raikoti.jpg | alt = | birth_place = [[ਰਾਏਰੋਟ]], [[ਲੁਧਿਆਣਾ]], [[ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ|ਪੰਜਾਬ]], [[ਭਾਰਤ]] | occupation = ਗਾਇਕ, ਗੀਤਕਾਰ, ਅਦਾਕਾਰ | years_active = 2011-ਵਰਤਮਾਨ | website = [https://www.tigerzindah.com HappyRaikoti.com] | real name = ਅਨਿਲ ਕੁਮਾਰ | date of birth = ਮਈ 1992 }} '''ਹੈਪੀ ਰਾਏਕੋਟੀ''' ਇੱਕ [[ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ|ਭਾਰਤੀ]] ਗਾਇਕ, ਗੀਤਕਾਰ ਅਤੇ ਅਦਾਕਾਰ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ [[ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ|ਪੰਜਾਬ]] ਤੋਂ ਹੈ। ਉਹ ਪੰਜਾਬੀ ਗਾਇਕ [[ਰੌਸ਼ਨ ਪ੍ਰਿੰਸ]] ਦੇ ਗਾਏ ਗੀਤ ਲਿਖਣ ਕਰਕੇ ਉਭਰ ਕੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ ਸੀ।<ref>{{Cite web |url=http://www.tribuneindia.com/news/life-style/gyan-zone/addicted-to-love/164119.html |title=ਪੁਰਾਲੇਖ ਕੀਤੀ ਕਾਪੀ |access-date=2018-01-09 |archive-date=2017-12-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171216093514/http://www.tribuneindia.com/news/life-style/gyan-zone/addicted-to-love/164119.html |url-status=dead }}</ref><ref>http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/punjabi/music/Roshan-Prince-presents-Back-To-Bhangra/articleshow/45070764.cms</ref> ਉਸਨੂੰ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ 2014 ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਦੁਆਰਾ ਗਾਏ ਗੀਤ "ਜਾਨ" ਕਰਕੇ ਮਿਲੀ। ਫਿਰ 2015 ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਐਲਬਮ "7 ਕਨਾਲਾਂ" ਨੂੰ ਵੀ ਹੁੰਗਾਰਾ ਮਿਲਿਆ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਅਦਾਕਾਰੀ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਉਸਨੇ ਪੰਜਾਬੀ ਫ਼ਿਲਮ "ਟੇਸ਼ਨ" ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ। ਉਹ ਜੱਟ ਸਿੱਖ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਹੈਪੀ ਰਾਏਕੋਟੀ ਦੇ ਲਿਖੇ ਅਤੇ ਗਾਏ ਗੀਤ ਸਮੇਂ-ਸਮੇਂ 'ਤੇ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੁੰਦੇ ਰਹੇ ਹਨ। ਉਹ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੰਮ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। == ਕਰੀਅਰ == ਹੈਪੀ ਰਾਏਕੋਟੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸੰਗੀਤਕ ਕਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇੱਕ ਗੀਤਕਾਰ ਵਜੋਂ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਉਸਨੇ 2013 ਵਿੱਚ ਰੌਸ਼ਨ ਪਾਰ ਦੇ ਗੀਤ "ਤੇਰੇ ਠੁਮਕੇ ਨਚਾਈ ਜਾਦੇ" ਨਾਲ ਇੱਕ ਗੀਤਕਾਰ ਵਜੋਂ ਆਪਣੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ, ਜੋ ਕਿ ਇੱਕ ਟੀ ਸੀਰੀਜ਼ ਕੰਪਨੀ ਵੱਲੋਂ ਇਹ ਰਿਲੀਜ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਗਾਣਾ ਸੀ ਤੇ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਡੀਡੀ ਪੰਜਾਬੀ ਦੂਰਦਰਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਗਾਣਾ ਇਹ ਚੱਲਿਆ। ਉਸਨੇ ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪੰਜਾਬੀ ਗਾਇਕੀ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕਦਮ ਰੱਖਿਆ। ਉਸ ਦੀ ੨੦੧੫ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਐਲਬਮ ਦਾ ਟਾਈਟਲ ਟਰੈਕ ਗੀਤ ਗੀਤ "7 ਕਨਾਲਾਂ" ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਹਿੱਟ ਰਿਹਾ। ਉਸਨੇ ਉਸੇ ਸਾਲ ਅੰਗਰੇਜ਼ ਫਿਲਮ ਵਿੱਚ ਅਮਰਿੰਦਰ ਗਿੱਲ ਨੂੰ "ਕੁੜਤਾ" ਗਾਣਾ ਲਿਖ ਕੇ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਇਸ ਗੀਤ ਉਸ ਨੂੰ 2016 ਵਿੱਚ ਪੀਟੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਫਿਲਮ ਅਵਾਰਡ ਵੱਲੋਂ ਵਧੀਆ ਲਿਖਾਰੀ ਦਾ ਅਵਾਰਡ ਮਿਲਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪੰਜਾਬੀ ਉਦਯੋਗ ਦੇ ਕਈ ਨਾਮਵਰ ਗਾਇਕਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ [[ਦਿਲਜੀਤ ਦੋਸਾਂਝ]], [[ਗਿੱਪੀ ਗਰੇਵਾਲ]], [[ਐਮੀ ਵਿਰਕ]], [[ਰੋਸ਼ਨ ਪ੍ਰਿੰਸ]], ਅਤੇ [[ਮਿਸ ਪੂਜਾ]] ਲਈ ਕਈ ਸੁਪਰਹਿੱਟ ਗੀਤ ਲਿਖੇ ਹਨ। === ਫ਼ਿਲਮੀ ਕਰੀਅਰ === ਉਸਨੇ ਸਾਲ 2016 ਵਿੱਚ ਫ਼ਿਲਮ ''ਟੇਸ਼ਨ'' ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਅਦਾਕਾਰੀ ਕਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸਨੇ ''ਮੋਟਰ ਮਿੱਤਰਾਂ ਦੀ'' (2016) ਅਤੇ ''ਸੁਬੇਦਾਰ ਜੋਗਿੰਦਰ ਸਿੰਘ'' (2018) ਵਰਗੀਆਂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ/ਸਹਾਇਕ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਨਜ਼ਰ ਆਏ। === ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਗੀਤ === ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੁਆਰਾ ਗਾਏ ਅਤੇ ਲਿਖੇ ਕੁਝ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਗੀਤ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਹਨ: * ''ਜਾਨ'' (ਗੀਤਕਾਰ) * ''7 ਕਨਾਲਾਂ'' (ਗਾਇਕ ਅਤੇ ਗੀਤਕਾਰ) * ''ਮੈਂ ਤਨ੍ਹਾ'' (ਗਾਇਕ) * ''ਪਾਗਲ'' (ਗਾਇਕ) * ''ਗੁਲਾਬੀ ਪੱਗ'' (ਦਿਲਜੀਤ ਦੋਸਾਂਝ ਲਈ ਲਿਖਿਆ) * ''ਅਰਦਾਸ'' ਫ਼ਿਲਮ ਦੇ ਗੀਤ (ਜਿਵੇਂ "ਦਾਤਾ ਜੀ") == ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਗੀਤਕਾਰ ਵਜੋਂ == {| class="wikitable" |- ! ਸਾਲ ! ਫ਼ਿਲਮ |- | 2015 | [[ਅੰਗਰੇਜ਼]] |- | 2015 | [[ਦਿਲਦਾਰੀਆਂ]] |- | 2016 | [[ਅੰਬਰਸਰੀਆ]] |- | 2016 | [[ਲਵ ਪੰਜਾਬ]] |- | 2016 | [[ਅਰਦਾਸ (ਫ਼ਿਲਮ)|ਅਰਦਾਸ]] |- | 2016 | ਦੁੱਲਾ ਭੱਟੀ |- | 2016 | ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਤੂੰ ਮੇਰਾ |- |2016 | ਟਾਇਗਰ |- |2016 | ਲੌਕ |- |2016 | ਦਾਰਾ |- |2016 | [[ਨਿੱਕਾ ਜ਼ੈਲਦਾਰ]] |- |2017 | [[ਸਰਵਣ]] |- |2017 | [[ਮੰਜੇ ਬਿਸਤਰੇ]] |} ==ਹਵਾਲੇ== {{ਹਵਾਲੇ}} ==ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ== {{ਕਾਮਨਜ਼ ਸ਼੍ਰੇਣੀ|Happy Raikoti|ਹੈਪੀ ਰਾਏਕੋਟੀ}} * {{IMDb name|8328781}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਗਾਇਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਪੁਰਸ਼ ਗੀਤਕਾਰ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਗੀਤਕਾਰ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਅਦਾਕਾਰ]] cxzc76zzfaub2j1x79yf2dipnj7xcag 845638 845637 2026-09-07T05:23:05Z Keerthi65 61821 /* ਕਰੀਅਰ */ 845638 wikitext text/x-wiki {{Infobox musical artist | background = solo_singer | image =Happy Raikoti.jpg | alt = | birth_place = [[ਰਾਏਰੋਟ]], [[ਲੁਧਿਆਣਾ]], [[ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ|ਪੰਜਾਬ]], [[ਭਾਰਤ]] | occupation = ਗਾਇਕ, ਗੀਤਕਾਰ, ਅਦਾਕਾਰ | years_active = 2011-ਵਰਤਮਾਨ | website = [https://www.tigerzindah.com HappyRaikoti.com] | real name = ਅਨਿਲ ਕੁਮਾਰ | date of birth = ਮਈ 1992 }} '''ਹੈਪੀ ਰਾਏਕੋਟੀ''' ਇੱਕ [[ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ|ਭਾਰਤੀ]] ਗਾਇਕ, ਗੀਤਕਾਰ ਅਤੇ ਅਦਾਕਾਰ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ [[ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ|ਪੰਜਾਬ]] ਤੋਂ ਹੈ। ਉਹ ਪੰਜਾਬੀ ਗਾਇਕ [[ਰੌਸ਼ਨ ਪ੍ਰਿੰਸ]] ਦੇ ਗਾਏ ਗੀਤ ਲਿਖਣ ਕਰਕੇ ਉਭਰ ਕੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ ਸੀ।<ref>{{Cite web |url=http://www.tribuneindia.com/news/life-style/gyan-zone/addicted-to-love/164119.html |title=ਪੁਰਾਲੇਖ ਕੀਤੀ ਕਾਪੀ |access-date=2018-01-09 |archive-date=2017-12-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171216093514/http://www.tribuneindia.com/news/life-style/gyan-zone/addicted-to-love/164119.html |url-status=dead }}</ref><ref>http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/punjabi/music/Roshan-Prince-presents-Back-To-Bhangra/articleshow/45070764.cms</ref> ਉਸਨੂੰ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ 2014 ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਦੁਆਰਾ ਗਾਏ ਗੀਤ "ਜਾਨ" ਕਰਕੇ ਮਿਲੀ। ਫਿਰ 2015 ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਐਲਬਮ "7 ਕਨਾਲਾਂ" ਨੂੰ ਵੀ ਹੁੰਗਾਰਾ ਮਿਲਿਆ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਅਦਾਕਾਰੀ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਉਸਨੇ ਪੰਜਾਬੀ ਫ਼ਿਲਮ "ਟੇਸ਼ਨ" ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ। ਉਹ ਜੱਟ ਸਿੱਖ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਹੈਪੀ ਰਾਏਕੋਟੀ ਦੇ ਲਿਖੇ ਅਤੇ ਗਾਏ ਗੀਤ ਸਮੇਂ-ਸਮੇਂ 'ਤੇ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੁੰਦੇ ਰਹੇ ਹਨ। ਉਹ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੰਮ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। == ਕਰੀਅਰ == ਹੈਪੀ ਰਾਏਕੋਟੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸੰਗੀਤਕ ਕਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇੱਕ ਗੀਤਕਾਰ ਵਜੋਂ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਉਸਨੇ 2013 ਵਿੱਚ ਰੌਸ਼ਨ ਪਾਰ ਦੇ ਗੀਤ "ਤੇਰੇ ਠੁਮਕੇ ਨਚਾਈ ਜਾਦੇ" ਨਾਲ ਇੱਕ ਗੀਤਕਾਰ ਵਜੋਂ ਆਪਣੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ, ਜੋ ਕਿ ਇੱਕ ਟੀ ਸੀਰੀਜ਼ ਕੰਪਨੀ ਵੱਲੋਂ ਇਹ ਰਿਲੀਜ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਗਾਣਾ ਸੀ ਤੇ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਡੀਡੀ ਪੰਜਾਬੀ ਦੂਰਦਰਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਗਾਣਾ ਇਹ ਚੱਲਿਆ। ਉਸਨੇ ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪੰਜਾਬੀ ਗਾਇਕੀ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕਦਮ ਰੱਖਿਆ। ਉਸ ਦੀ ੨੦੧੫ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਐਲਬਮ ਦਾ ਟਾਈਟਲ ਟਰੈਕ ਗੀਤ ਗੀਤ "7 ਕਨਾਲਾਂ" ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਹਿੱਟ ਰਿਹਾ। ਉਸਨੇ ਉਸੇ ਸਾਲ ''ਅੰਗਰੇਜ਼'' ਫਿਲਮ ਵਿੱਚ ਅਮਰਿੰਦਰ ਗਿੱਲ ਨੂੰ "ਕੁੜਤਾ" ਗਾਣਾ ਲਿਖ ਕੇ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਇਸ ਗੀਤ ਉਸ ਨੂੰ 2016 ਵਿੱਚ ਪੀਟੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਫਿਲਮ ਅਵਾਰਡ ਵੱਲੋਂ ਵਧੀਆ ਲਿਖਾਰੀ ਦਾ ਅਵਾਰਡ ਮਿਲਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪੰਜਾਬੀ ਉਦਯੋਗ ਦੇ ਕਈ ਨਾਮਵਰ ਗਾਇਕਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ [[ਦਿਲਜੀਤ ਦੋਸਾਂਝ]], [[ਗਿੱਪੀ ਗਰੇਵਾਲ]], [[ਐਮੀ ਵਿਰਕ]], [[ਰੋਸ਼ਨ ਪ੍ਰਿੰਸ]], ਅਤੇ [[ਮਿਸ ਪੂਜਾ]] ਲਈ ਕਈ ਸੁਪਰਹਿੱਟ ਗੀਤ ਲਿਖੇ ਹਨ। === ਫ਼ਿਲਮੀ ਕਰੀਅਰ === ਉਸਨੇ ਸਾਲ 2016 ਵਿੱਚ ਫ਼ਿਲਮ ''ਟੇਸ਼ਨ'' ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਅਦਾਕਾਰੀ ਕਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸਨੇ ''ਮੋਟਰ ਮਿੱਤਰਾਂ ਦੀ'' (2016) ਅਤੇ ''ਸੁਬੇਦਾਰ ਜੋਗਿੰਦਰ ਸਿੰਘ'' (2018) ਵਰਗੀਆਂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ/ਸਹਾਇਕ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਨਜ਼ਰ ਆਏ। === ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਗੀਤ === ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੁਆਰਾ ਗਾਏ ਅਤੇ ਲਿਖੇ ਕੁਝ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਗੀਤ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਹਨ: * ''ਜਾਨ'' (ਗੀਤਕਾਰ) * ''7 ਕਨਾਲਾਂ'' (ਗਾਇਕ ਅਤੇ ਗੀਤਕਾਰ) * ''ਮੈਂ ਤਨ੍ਹਾ'' (ਗਾਇਕ) * ''ਪਾਗਲ'' (ਗਾਇਕ) * ''ਗੁਲਾਬੀ ਪੱਗ'' (ਦਿਲਜੀਤ ਦੋਸਾਂਝ ਲਈ ਲਿਖਿਆ) * ''ਅਰਦਾਸ'' ਫ਼ਿਲਮ ਦੇ ਗੀਤ (ਜਿਵੇਂ "ਦਾਤਾ ਜੀ") == ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਗੀਤਕਾਰ ਵਜੋਂ == {| class="wikitable" |- ! ਸਾਲ ! ਫ਼ਿਲਮ |- | 2015 | [[ਅੰਗਰੇਜ਼]] |- | 2015 | [[ਦਿਲਦਾਰੀਆਂ]] |- | 2016 | [[ਅੰਬਰਸਰੀਆ]] |- | 2016 | [[ਲਵ ਪੰਜਾਬ]] |- | 2016 | [[ਅਰਦਾਸ (ਫ਼ਿਲਮ)|ਅਰਦਾਸ]] |- | 2016 | ਦੁੱਲਾ ਭੱਟੀ |- | 2016 | ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਤੂੰ ਮੇਰਾ |- |2016 | ਟਾਇਗਰ |- |2016 | ਲੌਕ |- |2016 | ਦਾਰਾ |- |2016 | [[ਨਿੱਕਾ ਜ਼ੈਲਦਾਰ]] |- |2017 | [[ਸਰਵਣ]] |- |2017 | [[ਮੰਜੇ ਬਿਸਤਰੇ]] |} ==ਹਵਾਲੇ== {{ਹਵਾਲੇ}} ==ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ== {{ਕਾਮਨਜ਼ ਸ਼੍ਰੇਣੀ|Happy Raikoti|ਹੈਪੀ ਰਾਏਕੋਟੀ}} * {{IMDb name|8328781}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਗਾਇਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਪੁਰਸ਼ ਗੀਤਕਾਰ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਗੀਤਕਾਰ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਅਦਾਕਾਰ]] 52vscr66vkcu8y8ms0j7y95qat376kb ਰਿਤੂ ਮੈਨਨ 0 132169 845612 769382 2026-09-06T13:26:15Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 845612 wikitext text/x-wiki {{Infobox person|name=ਰਿਤੂ ਮੈਨਨ|image=<!-- just the filename, without the File: or Image: prefix or enclosing [[brackets]] -->|alt=|caption=|birth_name=|birth_date=<!-- {{Birth date and age|df=yes|YYYY|MM|DD}} or {{Birth-date and age|df=yes|Month DD, YYYY}} -->|birth_place=|death_date=<!-- {{Death date and age|df=yes|YYYY|MM|DD|YYYY|MM|DD}} or {{Death-date and age|df=yes|Month DD, YYYY|Month DD, YYYY}} (death date then birth date) -->|death_place=|nationality=ਭਾਰਤੀ|other_names=|occupation=[[ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ]], [[ਲੇਖਕ]]|known_for=}}'''ਰੀਤੂ ਮੈਨਨ''' ਇੱਕ [[ਭਾਰਤ|ਭਾਰਤੀ]] ਨਾਰੀਵਾਦੀ, ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ ਹੈ। <ref>{{Cite web|url=https://www.hindustantimes.com/books/unlock-diaries-about-being-normal-by-ritu-menon/story-rCbDcKRIWuaNqYY64SItXK.html|title=Unlock Diaries: About being normal by Ritu Menon|date=2020-06-03|website=Hindustan Times|language=en|access-date=2021-01-16}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://us.sagepub.com/en-us/nam/author/ritu-menon|title=Menon, Ritu|date=2021-01-16|website=SAGE Publications Inc|language=en|access-date=2021-01-16}}</ref> == ਕਰੀਅਰ == 1984 ਵਿੱਚ ਮੈਨਨ ਨੇ ਆਪਣੇ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਸਹਿਯੋਗੀ [[ਉਰਵਸ਼ੀ ਬੁਟਾਲੀਆ]] ਦੇ ਨਾਲ, ਭਾਰਤ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਨਾਰੀਵਾਦੀ ਪਬਲੀਕੇਸ਼ਨ ਹਾਊਸ, ਕਾਲੀ ਫਾਰ ਵਿਮਨ ਦੀ ਸਹਿ-ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ। 2003 ਵਿੱਚ ਕਾਲੀ ਫਾਰ ਵਿਮਨ ਦੇ ਵਪਾਰਕ ਵਿਵਹਾਰਕਤਾ ਦੀ ਘਾਟ ਕਾਰਨ ਦੁਕਾਨ ਨੂੰ ਬੰਦ ਕਰਨਾ ਪਿਆ ਅਤੇ ਮੈਨਨ ਅਤੇ ਬੁਟਾਲੀਆ ਦਰਮਿਆਨ ਅਪ੍ਰਤੱਖ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਮਤ-ਭੇਦ ਆਏ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮੈਨਨ ਨੇ ਸੁਤੰਤਰ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਕ ਹੋਰ ਨਾਰੀਵਾਦੀ ਪਬਲੀਕੇਸ਼ਨ ਹਾਊਸ ਵਿਮਨ ਅਨਲਿਮਟੇਡ ਨੂੰ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ।<ref>{{Cite web|url=https://scroll.in/article/973158/a-publishing-diary-written-during-the-pandemic-ritu-menons-literary-memories-and-encounters|title=A publishing diary written during the pandemic: Ritu Menon’s literary memories and encounters|last=Menon|first=Ritu|website=Scroll.in|language=en-US|access-date=2021-01-16}}</ref> ਉਸਨੇ ਅਖ਼ਬਾਰਾਂ ਦੇ ਕਈ ਲੇਖ ਅਤੇ ਓਪ-ਏਡ ਵੀ ਲਿਖੇ ਹਨ। ਉਸਦੀ ਲਿਖਤ [[ਔਰਤਾਂ ਖ਼ਿਲਾਫ ਹਿੰਸਾ|ਔਰਤ ਵਿਰੁੱਧ ਹਿੰਸਾ]], ਔਰਤਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਧਰਮ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਅਤੇ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਲਿੰਗ ਵੰਡ ਨੂੰ ਜ਼ੋਰਦਾਰ [[ਨਾਰੀਵਾਦ|ਨਾਰੀਵਾਦੀ]] ਅਤੇ ਖੱਬੇਪੱਖੀ ਨਜ਼ਰੀਏ ਤੋਂ ਕੇਂਦਰਤ ਕਰਦੀ ਹੈ।<ref>{{Cite web|url=http://www.kennedy-center.org/explorer/artists/?entity_id=70701&source_type=A|title=Ritu Menon|publisher=The Kennedy Center|archive-url=https://web.archive.org/web/20140714194756/http://www.kennedy-center.org/explorer/artists/?entity_id=70701&source_type=A|archive-date=14 July 2014|access-date=13 July 2013}}</ref> == ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ == * ਦ ਅਨਫਨਿਸ਼ਡ ਬਿਜਨਸ਼, ਆਉਟਲੁੱਕ, ਮਈ 2001 <ref>{{Cite web|url=https://magazine.outlookindia.com/story/the-unfinished-business/211753|title=The Unfinished Business {{!}} Outlook India Magazine|website=https://magazine.outlookindia.com/|access-date=2021-01-16|archive-date=2021-01-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20210122001620/https://magazine.outlookindia.com/story/the-unfinished-business/211753|url-status=dead}}</ref> * ਐਂਟੀ-ਸੀਏਏ ਪ੍ਰੋਟੈਸਟ ਬਾਏ ਮੁਸਲਿਮ ਵਿਮਨ ਆਰ ਅਬਾਉਟ ਹਾਓ, ਵੇਅਰ ਐਂਡ ਵਾਏ ਯੂ ਬੀਲੋਂਗ. ਇੰਡੀਅਨ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ, ਫਰਵਰੀ 2020 <ref>{{Cite web|url=https://indianexpress.com/article/opinion/columns/shaheen-bagh-anti-caa-protest-mother-india-6249503/|title=Anti-CAA protests by Muslim women are about where, how and why you belong|date=2020-02-04|website=The Indian Express|language=en|access-date=2021-01-16}}</ref> * ਬੋਰਡਰਜ ਐਂਡ ਬਾਊਂਡਰੀਜ਼: ਵਿਮਨ ਇਨ ਇੰਡੀਆ'ਜ ਪਾਰਟੀਸ਼ਨ <ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=yNN4SE7cL60C&newbks=0&printsec=frontcover&dq=Ritu+Menon&hl=en|title=Borders & Boundaries: Women in India's Partition|last=Menon|first=Ritu|last2=Bhasin|first2=Kamla|date=1998|publisher=Rutgers University Press|isbn=978-0-8135-2552-5|language=en}}</ref> * ਅਨਇਕੁਅਲ ਸਟੀਜ਼ਨ: ਅ ਸਟੱਡੀ ਆਫ ਮੁਸਲਿਮ ਵਿਮਨ ਇਨ ਇੰਡੀਆ<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=3tAfPQAACAAJ&newbks=0&hl=en|title=Unequal Citizens: A Study of Muslim Women in India|last=Hasan|first=Zoya|last2=Menon|first2=Ritu|date=2006-09-14|publisher=OUP India|isbn=978-0-19-568459-9|language=en}}</ref> * ਫਰੋਮ ਮਥੁਰਾ ਟੂ ਮਨੋਰਮਾ: ਰੀਜਿਸਟਿੰਗ ਵਾਏਓਲੈਂਸ ਅਗੇਨਸਟ ਵਿਮਨ ਇਨ ਇੰਡੀਆ<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=8XLaAAAAMAAJ&newbks=0&hl=en|title=From Mathura to Manorama: Resisting Violence Against Women in India|last=Kannabirān|first=Kalpana|last2=Menon|first2=Ritu|date=2007|publisher=Women Unlimited|isbn=978-81-88965-35-9|language=en}}</ref> == ਸਨਮਾਨ == 2000-2001 ਵਿਚ ਉਸਨੇ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਰਾਜਾ ਰਾਓ ਅਵਾਰਡ ਦੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਲਾਹਕਾਰ ਬੋਰਡ ਵਿਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।<ref>[https://www.blackwellpublishing.com/content/bpl_images/Journal_Samples/WENG0883-2919~20~1~196/203.PDF "Professional Notes"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191127191353/https://www.blackwellpublishing.com/content/bpl_images/Journal_Samples/WENG0883-2919~20~1~196/203.PDF |date=2019-11-27 }}, ''World Englishes'', [https://onlinelibrary.wiley.com/toc/1467971x/2001/20/1 Vol. 20, No. 1] ([[Wiley-Blackwell]] 2001), pp. 117-118.</ref> ਸਾਲ 2011 ਵਿੱਚ ਮੈਨਨ ਅਤੇ ਬੁਟਾਲੀਆ ਨੂੰ ਭਾਰਤ [[ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ|ਸਰਕਾਰ]] ਦੁਆਰਾ ਸੰਯੁਕਤ ਰੂਪ ਵਿੱਚ [[ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ]], ਭਾਰਤ ਦਾ ਚੌਥਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚ ਨਾਗਰਿਕ ਪੁਰਸਕਾਰ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। == ਹਵਾਲੇ == {{ਹਵਾਲੇ}} == ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ == * [http://www.womenunlimited.net/authors/authors_ritumenon.htm ਰਿਤੂ ਮੈਨਨ, ਵੂਮਨ ਅਨਲਿਮਟੇਡ ਬਾਰੇ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140530061831/http://www.womenunlimited.net/authors/authors_ritumenon.htm |date=2014-05-30 }} * [http://www.wworld.org/about/board/ritu_menon.htm ਰਿਤੂ ਮੈਨਨ, ਵੂਮਨਜ਼ ਵਰਲਡ ਬਾਰੇ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151121131011/http://www.wworld.org/about/board/ritu_menon.htm |date=2015-11-21 }} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਲੇਖਿਕਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤ ਪੱਤਰਕਾਰ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਨਾਰੀਵਾਦੀ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਨਾਰੀਵਾਦੀ]] rhgpximgq92jrbavo367eko0igvfzm4 ਸੌਰ ਪੀਚ ਫ਼ਿਲਮਜ਼ 0 132182 845625 574998 2026-09-07T01:05:16Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 845625 wikitext text/x-wiki '''ਸੌਰ ਪੀਚ ਫ਼ਿਲਮਜ਼''' ਇਕ ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਮਾਣ ਕੰਪਨੀ ਹੈ ਜੋ ਬਰੁਕਲਿਨ, [[ਨਿਊ ਯਾਰਕ|ਨਿਊਯਾਰਕ]] ਅਧਾਰਿਤ ਹੈ, ਜੋ ਚੇਲਸੀਆ ਮੂਰ ਅਤੇ ਏਰਿਕਾ ਰੋਜ਼ ਦੁਆਰਾ 2017 ਦੀ ਗਰਮੀ ਵਿਚ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ, ਸੌਰ ਪੀਚ ਫਿਲਮਾਂ ਕੁਈਰ ਔਰਤਾਂ 'ਤੇ ਕੇਂਦ੍ਰਿਤ ਕੰਮਾਂ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਲਘੂ ਜਾਂ ਨਿੱਕੀ ਫ਼ਿਲਮ ''ਗਰਲ ਟਾਕ'' ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਫੈਸਟੀਵਲ ਵੱਲੋਂ ਜਿਵੇਂ ਨਿਊਫੈਸਟ [[ਐਲ.ਜੀ.ਬੀ.ਟੀ|ਐਲਜੀਬੀਟੀ]] ਫ਼ਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ ਅਤੇ ਆਈਰਿਸ ਪ੍ਰਾਈਜ਼ ਐਲਜੀਬੀਟੀ ਫ਼ਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ ਲਈ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।<ref name=":0">{{Cite web|url=http://www.newnownext.com/erica-rose-chelsea-moore-girl-talk-sour-peach-films/10/2018/|title=Talking "Girl Talk," the New Lesbian Short Pushing the Boundaries of Queer Cinema {{!}} NewNowNext|website=www.newnownext.com|access-date=2019-05-30}}</ref> <ref name=":1"/> == ਇਤਿਹਾਸ == ਚੇਲਸੀਆ ਮੂਰ ਅਤੇ ਏਰਿਕਾ ਰੋਜ਼ ਦੀ ਮੁਲਾਕਾਤ 2015 ਵਿੱਚ ਸੀ.ਬੀ.ਐਸ. ਪਾਇਲਟ ''ਫਾਰ ਜਸਟਿਸ'' ਦੇ ਸੈੱਟ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਸਮੇਂ ਹੋਈ ਸੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਆਵਾ ਡੁਵਰਨੇ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਪਰ ਇਸ ਫ਼ਿਲਮ ਨੂੰ ਲਿਆ ਨਹੀਂ ਗਿਆ ਸੀ।<ref name=":2">{{Cite web|url=https://www.filminquiry.com/interview-erica-rose-chelsea-moore/|title=Interview With Erica Rose & Chelsea Moore Of Sour Peach Films, The Team Behind Short Film GIRL TALK|last=Strouse|first=Kristy|date=2018-10-25|website=Film Inquiry|language=en-US|access-date=2019-05-30}}</ref> ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅਜਿਹੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਦੀ ਘਾਟ ਨੂੰ ਹੱਲ ਕਰਨ ਅਤੇ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਨੂੰ ਬੜਾਵਾ ਦੇਣ ਲਈ 2017 ਵਿਚ ਸੌਰ ਪੀਚ ਫ਼ਿਲਮਜ਼ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕੀਤਾ ਜੋ ਕਿ ਕੁਈਰ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਤਜ਼ਰਬਿਆਂ ਅਤੇ ਜਿਨਸੀਅਤ 'ਤੇ ਕੇਂਦ੍ਰਿਤ ਹੈ। ਕੰਪਨੀ ਵਿਭਿੰਨ ਕਾਸਟਿੰਗ ਅਤੇ ਕਰੀਉ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਵੀ ਕਰਦੀ ਹੈ।<ref name=":1"/> <ref>{{Cite web|url=http://www.curvemag.com/Culture/Sour-Peach-Films-GIRL-TALK-to-Receive-New-York-Premiere-2474/|title=Sour Peach Films' GIRL TALK to Receive New York Premiere|website=www.curvemag.com|language=en|access-date=2019-05-30|archive-date=2019-05-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20190530043016/http://www.curvemag.com/Culture/Sour-Peach-Films-GIRL-TALK-to-Receive-New-York-Premiere-2474/|dead-url=yes}}</ref> == ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨ == ਸੌਰ ਪਿਚ ਫ਼ਿਲਮਜ਼ ਨੇ 2018 ਵਿੱਚ ਗਰਲ ਟਾਕ ਨਾਮੀ ਬਿਰਤਾਂਤਕ ਲਘੂ ਫ਼ਿਲਮ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ, ਜਿਹੜੀ ਮੀਆਂ (ਹਨਾਹ ਹੋਡਸਨ) ਨਾਮ ਦੀ ਇੱਕ ਬਲੈਕ ਕੁਈਰ ਔਰਤ 'ਤੇ ਅਧਾਰਿਤ ਹੈ, ਜੋ ਨਿਊਯਾਰਕ ਦੇ ਐਲਜੀਬੀਟੀਕਿਯੂ ਸਪੇਸ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਨਿੱਜੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾ ਰਹੀ ਹੈ। <ref name=":1">{{Cite web|url=https://divamag.co.uk/2019/02/27/girl-talk-diva-meet-the-fierce-queer-femmes-behind-sour-peach-films/|title=Girl Talk: DIVA meet the fierce femmes behind Sour Peach Films|date=2019-02-27|website=DIVA MAGAZINE|language=en-GB|access-date=2019-05-30}}</ref> ਇਸਨੂੰ ਰੋਜ਼ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖਿਆ ਅਤੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਇਹ ਫ਼ਿਲਮ ਅਰਧ-ਸਵੈ-ਜੀਵਨੀ ਹੈ। ਮੂਰ ਅਤੇ ਰੋਜ਼ ਨੇ ਬਜਟ ਦੇ ਦੋ ਤਿਹਾਈ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਭੀੜ ਫੰਡਿੰਗ ਪਲੇਟਫਾਰਮ ਸੀਡ ਐਂਡ ਸਪਾਰਕ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਸੀ।<ref name=":0"/> ਦਸੰਬਰ 2018 ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ''ਪਲੀਜ਼'' ਇੱਕ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਲਘੂ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਜੋ ਕਿ ਬਰੁਕਲਿਨ ਸੈਕਸ ਦੁਕਾਨ ਦੇ ਮਾਲਕ ਸਿਡ ਆਜ਼ਮੀ ਨੂੰ ਉਜਾਗਰ ਕਰਦੀ ਹੈ। <ref>{{Cite web|url=http://www.newnownext.com/please-short-film-premiere/12/2018/|title=This Incredible Woman Wants to Help Everyone Find Sexual Fulfillment {{!}} NewNowNext|website=www.newnownext.com|access-date=2019-05-30}}</ref> ਫਰਵਰੀ 2019 ਵਿਚ ਕੰਪਨੀ ਨੇ ਬਰੁਕਲਿਨ ਡਰੈਗ ਅਤੇ ਬਰਲਸਕ ਸਮੂਹਕ, ਸਵਿਚ ਐਨ 'ਪਲੇ ਬਾਰੇ ਇਕ ਆਉਣ ਵਾਲੀ ਫ਼ਿਲਮ ਦੀ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕੀਤੀ।<ref name=":1"/> ਕੋਡੀ ਸਟਿਕਲਜ਼ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਤ ਫ਼ਿਲਮ ''ਏ ਨਾਈਟ ਐਟ ਸਵਿਚ ਐਨ'ਪਲੇ'', ਦਾ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ 1 ਜੂਨ, 2019 ਨੂੰ ਇਨਸਾਈਡ ਆਉਟ ਫ਼ਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ ਵਿਖੇ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। <ref>{{Cite web|url=https://www.indiewire.com/2019/05/night-switch-n-play-trailer-drag-kings-lgbt-gay-movies-1202142445/|title=‘A Night at Switch n’ Play’ Trailer: Drag Kings, Burlesque, and Glitter — Oh My!|last=Dry|first=Jude|date=2019-05-17|website=IndieWire|language=en|access-date=2019-05-30}}</ref> == ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ == * [[:en:List_of_LGBT-related_films|ਲੈਸਬੀਅਨ, ਗੇਅ, ਦੁਲਿੰਗੀ ਜਾਂ ਟਰਾਂਸਜੈਂਡਰ-ਸਬੰਧਤ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ]] * [[:en:History_of_homosexuality_in_American_film|ਅਮਰੀਕੀ ਫ਼ਿਲਮ ਵਿਚ ਸਮਲਿੰਗਤਾ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ]] == ਹਵਾਲੇ == {{ਹਵਾਲੇ}} == ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ == * [https://www.sourpeachfilms.com/ ਅਧਿਕਾਰਤ ਵੈਬਸਾਈਟ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210123133155/https://www.sourpeachfilms.com/ |date=2021-01-23 }} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਐਲਜੀਬੀਟੀ ਨਿਰਮਾਤਾ]] 6aremc8jjydysxixsxeleb5lpdcyiva ਰੋਹਜ਼ਿਨ 0 145098 845615 835771 2026-09-06T14:41:09Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 845615 wikitext text/x-wiki {{Infobox book | name = ਰੋਹਜ਼ਿਨ | author = [[ਰਹਿਮਾਨ ਅੱਬਾਸ]] | country = [[ਭਾਰਤ]] | language = [[ਉਰਦੂ]] | published = 2016 }} '''ਰੋਹਜ਼ਿਨ''' [[ਰਹਿਮਾਨ ਅੱਬਾਸ]] ਦਾ ਚੌਥਾ ਨਾਵਲ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਵਲ ਲਈ ਉਸ ਨੇ 2018 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦਾ ਸਰਵਉੱਚ ਸਾਹਿਤਕ ਪੁਰਸਕਾਰ ''[[ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਇਨਾਮ|ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ]]'' ਹਾਸਿਲ ਕੀਤਾ।<ref name="siasat">{{Cite web|url=https://www.siasat.com/news/sahitya-akademi-announces-2018-awards-24-languages-rahman-abbas-bags-urdu-award-1442303/|title=Sahitya Akademi announces 2018 awards in 24 languages, Rahman Abbas bags Urdu award &#124; The Siasat Daily - Archive|date=6 December 2018|website=siasat.com|access-date=15 June 2020}}</ref><ref name="thehindu">{{Cite web|url=https://www.thehindu.com/news/cities/mumbai/city-writer-wins-sahitya-akademi-award/article25674967.ece|title=Mumbai-based writer Rahman Abbas wins Sahitya Akademi Award|date=2018-12-06|website=The Hindu|issn=0971-751X|access-date=15 June 2020}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://epaperlokmat.in/sub-editions/Hello+Mumbai/2017-11-04/4#Article/LOK_HMUM_20171104_4_8/522px/|title=Lokmat ePaper: Marathi News Paper - Online English, Hindi & Marathi Paper - Daily News ePaper- Today's News Papers - लोकमत वृत्तपत्रे|website=epaperlokmat.in|access-date=4 January 2018}}{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਅਕਤੂਬਰ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.scholarsimpact.com/urdu/?p=3553|title=رحمن عباس کے ناول 'روحزن' کو ریاستی اکیڈمی کا انعام - Scholars Impact News|website=Scholarsimpact.com|access-date=4 January 2018|archive-date=7 ਜੁਲਾਈ 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180707201537/http://www.scholarsimpact.com/urdu/?p=3553|dead-url=yes}}</ref> ਅਰਸ਼ੀਆ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ, ਦਿੱਲੀ ਦੁਆਰਾ 2016 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਇਸ ਨਾਵਲ ਨੂੰ14 ਫਰਵਰੀ 2016 ਨੂੰ [[ਜਸ਼ਨ-ਏ-ਰੇਖ਼ਤਾ|ਜਸ਼ਨ-ਏ-ਰੇਖਤਾ]], [[ਦਿੱਲੀ]] ਵਿਖੇ ਲਾਂਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਉਦੋਂ ਤੋਂ, ਰੋਹਜ਼ਿਨ ਭਾਰਤ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ, ਮੱਧ ਪੂਰਬ, ਕੈਨੇਡਾ, ਸਵਿਟਜ਼ਰਲੈਂਡ ਅਤੇ ਜਰਮਨੀ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਚਰਚਾ ਵਿੱਚ ਰਿਹਾ ਹੈ।<ref name="cafedissensusblog">{{Cite web|url=https://cafedissensusblog.com/2018/05/10/rahman-abbas-rohzin-first-urdu-novel-to-be-discussed-in-germany/|title=Rahman Abbas' 'Rohzin': First Urdu novel to be discussed in Germany &#124; Cafe Dissensus Everyday|date=10 May 2018|website=cafedissensusblog.com|access-date=15 June 2020}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://thebookreviewindia.org/the-city-as-protagonist/|title=The City as Protagonist}}</ref><ref name="uni-heidelberg">{{Cite web|url=https://www.sai.uni-heidelberg.de/nsp/aktuelles_en.php?start_from=10&ucat=&archive=&subaction=&id=&|title=South Asia Institute - Modern South Asian Languages and Literatures - News and Events|website=sai.uni-heidelberg.de|access-date=15 June 2020}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://dailysalar.com/news/12413/page2/|title=علمی اورادبی سرگرمیوں کے حوالے سے شعبۂ اردو ممبئی یونیورسٹی کی فعالیت لائق ستائش : پروفیسر اعجاز|website=Dailysalar.com|access-date=4 January 2018|archive-date=7 ਅਕਤੂਬਰ 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221007161804/http://dailysalar.com/news/12413/page2/|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.dunyapakistan.com/76524/|title=امن و محبت کے غیر رسمی سفیر - Dunya Pakistan|date=18 April 2016|website=Dunyapakistan.com|access-date=4 January 2018|archive-date=26 ਸਤੰਬਰ 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170926054907/http://www.dunyapakistan.com/76524/|dead-url=yes}}</ref><ref name="jang.com.pk">{{Cite web|url=https://jang.com.pk/latest/76318-rohzin-story-of-unnamed-relations|title='روحزن'... بے نام رشتوں کی کہانی|website=Jang.com.pk|access-date=4 January 2018}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://thebookreviewindia.org/the-city-as-protagonist/|title=The City As Protagonist|website=Thebookreviewindia.org|access-date=4 January 2018}}</ref> ਲੇਖਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨਕ ਸਦਮੇ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਣ ਲਈ ਸ਼ਬਦ- 'ਰੋਹਜ਼ਿਨ' ਨੂੰ ਵਰਤਦਾ ਹੈ ਜੋ ਆਪਣੇ ਮਾਪਿਆਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸਘਾਤ ਜਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਨਾਲ ਸੌਂਦੇ ਹੋਏ ਦੇਖਦੇ ਹਨ।<ref>{{Cite web|url=https://kitaab.org/2018/02/08/book-review-rohzin-by-rahman-abbas/|title=Book Review: Rohzin by Rahman Abbas|date=8 February 2018}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.thebookreviewindia.org/the-city-as-protagonist/|title=The City as Protagonist}}</ref> ਗਲੋਬਲ ਸਾਊਥ ਵਿੱਚ ਆਲੋਚਕ ਰੋਹਜ਼ਿਨ ਨੂੰ ਉਰਦੂ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਾਹਿਤਕ ਮੀਲ ਪੱਥਰ ਸਮਝਦੇ ਹਨ।<ref>{{Cite web|url=https://www.thefridaytimes.com/2022/08/13/defying-boundaries-with-rohzin/|title=Defying Boundaries with Rohzin|date=13 August 2022|access-date=7 ਅਕਤੂਬਰ 2022|archive-date=7 ਅਕਤੂਬਰ 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221007163311/https://www.thefridaytimes.com/2022/08/13/defying-boundaries-with-rohzin/|url-status=dead}}</ref> == ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਨੁਵਾਦ == ਪੈਂਗੁਇਨ ਰੈਂਡਮ ਹਾਊਸ ਨੇ ਮਈ 2022 ਵਿੱਚ ਰੋਹਜ਼ਿਨ ਨੂੰ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ<ref>{{Cite web|url=https://www.hindustantimes.com/books/reviewrohzin-by-rahman-abbas-101659700043898.html|title=Review: Rohzin by Rahman Abbas|date=5 August 2022}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.thehindu.com/society/rohzin-by-rahman-abbas-translated-by-sabika-abbas-naqvi-reviewed-by-annie-zaidi/article65438723.ece|title=In Sahitya Akademi winner Rahman Abbas' 'Rohzin' Mumbai is a protean beast says Annie Zaidi|last=Zaidi|first=Annie|date=25 May 2022|work=The Hindu}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/life-style/books/features/sahitya-akademi-winning-urdu-novel-rohzin-to-release-in-english-in-may/articleshow/91255653.cms|title=Sahitya Akademi winning Urdu novel 'Rohzin' to release in English in May - Times of India|website=[[The Times of India]]}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://theprint.in/india/english-translation-of-sahitya-akademi-winner-rohzin-to-release-next-month/930402/|title=English translation of Sahitya Akademi winner 'Rohzin' to release next month|date=25 April 2022}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.news9live.com/art-culture/books/rohzin-with-gift-of-english-translation-rahman-abbas-novel-could-turn-wheels-of-urdu-literature-179300|title=Rohzin: With gift of English translation, Rahman Abbas' novel could turn wheels of Urdu literature|date=29 June 2022}}</ref> ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਜੇ.ਸੀ.ਬੀ. ਇਨਾਮ ਲਈ ਸੂਚੀਬੱਧ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਭਾਰਤ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਅਮੀਰ ਸਾਹਿਤਕ ਇਨਾਮ ਹੈ।<ref>{{Cite web|url=https://indianexpress.com/article/books-and-literature/the-jcb-prize-for-literature-announces-2022s-longlist-of-10-incredible-books-8128473/|title=JCB Prize for Literature announces 2022's longlist of 10 'incredible' books|date=3 September 2022}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://scroll.in/article/1031939/jcb-prize-for-literature-2022-six-translations-two-from-urdu-feature-in-the-longlist-of-10-novels|title=JCB Prize for Literature 2022: Six translations (Two from Urdu) feature in the longlist of 10 novels}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://mediabrief.com/2022-jcb-prize-for-literature-unveils-longlist-for-fifth-edition/|title=2022 JCB Prize for Literature unveils longlist for fifth edition|date=5 September 2022}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://thenewpublishingstandard.com/2022/09/04/india-jcb-prize-for-literature-announces-2022s-longlist/|title=India - JCB Prize for Literature announces 2022's longlist|date=4 September 2022}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.onmanorama.com/lifestyle/news/2022/09/05/longlist-jcb-prize-literature-2022-announced.html|title=Longlist of JCB Prize for Literature 2022 announced}}</ref> <ref>{{Cite web |url=https://www.thejcbprize.org/ |title=ਪੁਰਾਲੇਖ ਕੀਤੀ ਕਾਪੀ |access-date=2022-10-07 |archive-date=2022-09-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220928191004/https://www.thejcbprize.org/ |url-status=dead }}</ref> ਡੇਕੈਨਹੈਰਲਡ ਲਿਖਦਾ ਹੈ ਕਿ ਰੋਹਜ਼ਿਨ ਅਜੋਕੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨਾਵਲਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਪੜ੍ਹਨਾ ਪਾਠਕ ਨੂੰ ਕਈ ਦਿਨਾਂ ਲਈ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਕਰ ਛੱਡਦਾ ਹੈ।<ref>{{Cite web|url=https://www.deccanherald.com/sunday-herald/sunday-herald-books/a-disquieting-look-at-desire-1145681.html|title=A disquieting look at desire|date=18 September 2022}}</ref> == ਸੰਖੇਪ == ਦੋ ਮੁੱਖ ਪਾਤਰ ਅਸਰਾਰ ਅਤੇ ਹਿਨਾ ਹਨ। ਕਹਾਣੀ ਮੁੰਬਈ ਅਧਾਰਿਤ ਹੈ। ਨਾਵਲ ਉਦੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਸ਼ਹਿਰ ਡੁੱਬ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਦਿਨ ਅਸਰਾਰ ਅਤੇ ਹਿਨਾ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਆਖਰੀ ਦਿਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਫਲੈਸ਼ਬੈਕ ਇੱਕ ਕਹਾਣੀ ਦੱਸਦੀ ਹੈ ਜੋ ਮਿਥਿਹਾਸ, ਦੰਤਕਥਾ, ਧਰਮ, ਜਾਦੂ ਯਥਾਰਥਵਾਦ, ਲਿੰਗਕਤਾ, ਸੰਵੇਦਨਾ, ਪਿਆਰ ਅਤੇ ਵਫ਼ਾਦਾਰੀ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹੈ। ਕਿਸੇ ਵੀ ਕਿਸਮ ਦੀਆਂ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਦੀ ਬਹੁਤੀ ਚਿੰਤਾ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਸਮਕਾਲੀ ਜੀਵਨਸ਼ੈਲੀ 'ਤੇ ਸਵਾਲ ਉਠਾਉਣ ਦੇ ਅਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਪੁਸਤਕ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਆਧੁਨਿਕ ਹੈ।<ref name="jang.com.pk"/><ref>{{Cite web|url=http://www.rawal.tv/show.php?show=password|title=Password - Rawal TV|website=Rawal.tv|access-date=4 January 2018|archive-date=28 ਜਨਵਰੀ 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180128182551/http://rawal.tv/show.php?show=password|dead-url=yes}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://tns.thenews.com.pk/writing-fiction-avoid-politics/#.WPj2NkWGPIU|title=In writing fiction…you cannot avoid politics|website=TNS - The News on Sunday|access-date=4 January 2018|archive-date=20 ਅਪ੍ਰੈਲ 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180420013459/http://tns.thenews.com.pk/writing-fiction-avoid-politics/#.WPj2NkWGPIU|dead-url=yes}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.dandc.eu/en/article/rahman-abbas-novel-rohzin-love-story-portrays-modern-muslim-life-multi-cultural|title=Rahman Abbas' novel Rohzin is a love story that portrays modern Muslim life in multi-cultural}}</ref> == ਰਿਸੈਪਸ਼ਨ == ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਵਿਦਵਾਨ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤਕ ਆਲੋਚਕ ''ਰੋਹਜ਼ਿਨ'' ਨੂੰ ਪਿਛਲੇ ਕੁਝ ਦਹਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ [[ਉ੍ਰਦੂ|ਉਰਦੂ]] ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਸਭ ਤੋਂ ਸੁੰਦਰ ਅਤੇ ਰਚਨਾਤਮਕ ਨਾਵਲ ਮੰਨਦੇ ਹਨ।<ref>{{Cite web|url=http://theindianawaaz.com/rohzin-a-monologue-to-soul/|title=Rohzin: A monologue to soul - The Indian Awaaz|date=23 May 2016|website=theindianawaaz.com|access-date=4 January 2018|archive-date=16 ਦਸੰਬਰ 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171216192544/http://theindianawaaz.com/rohzin-a-monologue-to-soul/|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.jankipul.com/2017/05/lalita-dasgupta-comments-on-rohzin.html|title=रोहज़िन : मुंबई और यथार्थ की कहानी - जानकी पुल - A Bridge of World's Literature.|date=19 May 2017|website=Jankipul.com|access-date=4 January 2018}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.jankipul.com/2017/03/rohzin-latest-novel-of-rahman-abbas.html/|title=ऐसा नॉवेल, जिसे पढ़ने के लिए उर्दू सीखी जा सकती है - जानकी पुल - A Bridge of World's Literature.|date=19 March 2017|website=Jankipul.com|access-date=4 January 2018}}</ref> ਆਲੋਚਕ ਅਤੇ [[ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ]] (ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ) ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ [[ਗੋਪੀ ਚੰਦ ਨਾਰੰਗ]] ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ''ਰੋਹਜ਼ਿਨ'' ਉਰਦੂ ਗਲਪ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਮੋੜ ਹੈ।<ref>{{Cite web|url=https://thefederal.com/features/bombay-is-the-cultural-and-psychic-cradle-of-my-characters-rahman-abbas/|title=Bombay is the cultural and psychic cradle of my characters: Rahman Abbas|date=5 September 2022}}</ref> ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜੇਤੂ ਸਾਹਿਤਕ ਆਲੋਚਕ ਨਿਜ਼ਾਮ ਸਿੱਦੀਕੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ''ਰੋਹਜ਼ਿਨ'' ਜਿੰਨਾ ਵੱਡਾ ਨਾਵਲ 21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਦੂਜੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਉਰਦੂ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਆਇਆ।<ref>{{Cite web|url=http://www.urdunewsexpress.com/|title=اردو نیور اکسپریس|website=Urdunewsexpress.com|access-date=4 January 2018|archive-date=17 ਜਨਵਰੀ 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180117114245/http://urdunewsexpress.com/|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.frontline.in/the-nation/writers-and-thinkers-should-speak-up/article8409048.ece|title='Writers and thinkers should speak up'|date=30 March 2016|website=Frontline.in|access-date=4 January 2018}}</ref> 2017 ਵਿੱਚ ਹਿੰਦੂ ਲਿਟਰੇਰੀ ਫਾਰ ਲਾਈਫ ਫੈਸਟੀਵਲ ਨੇ ''ਰੋਹਜ਼ਿਨ'' 'ਤੇ ਇੱਕ ਸੈਸ਼ਨ ਦੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਕੀਤੀ, ਜਿੱਥੇ ਆਲੋਚਕ, ਸ਼ੈਫੇ ਕਿਦਵਈ ਨੇ ਲੇਖਕ ਨਾਲ ਨਾਵਲ ਬਾਰੇ ਚਰਚਾ ਕੀਤੀ। ਸੀਮਾਂਚਲ ਲਿਟਰੇਰੀ ਫੈਸਟੀਵਲ, ਟੀ.ਆਈ.ਐਸ.ਐਸ. ਅਤੇ ਦੇਹਰਾਦੂਨ ਲਿਟਰੇਚਰ ਫੈਸਟੀਵਲ ਨੇ ਲੇਖਕ ਨੂੰ ਨਾਵਲ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਨ ਲਈ ਸੱਦਾ ਦਿੱਤਾ। 2016 ਵਿੱਚ, ਰਾਵਲ ਟੀਵੀ, ਕੈਨੇਡਾ ਦੇ ਉਰਦੂ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਨੈੱਟਵਰਕ ਨੇ ਇਸ ਨਾਵਲ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਘੰਟੇ ਦੀ ਬਹਿਸ ਦਾ ਪ੍ਰਸਾਰਣ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਆਲੋਚਕਾਂ ਨੇ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ।<ref name="kitaab">{{Cite web|url=https://kitaab.org/2018/05/12/rohzin-first-urdu-novel-to-be-discussed-across-cities-in-germany/|title=Rohzin: First Urdu novel to be discussed in Germany|date=12 May 2018|website=kitaab|access-date=15 June 2020}}</ref> ''ਰੋਹਜ਼ਿਨ'' ਨੇ ਜਰਮਨ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਗਿਆਨੀ ਅਤੇ ਉਰਦੂ ਅਨੁਵਾਦਕ, ਅਲਮਥ ਡੀਗੇਨਰ ਦਾ ਧਿਆਨ ਖਿੱਚਿਆ, ਜਿਸ ਨੇ ਇਸ ਦਾ ਜਰਮਨ ਸਿਰਲੇਖ "ਡਾਈ ਸਟੈਡਟ, ਦਾਸ ਮੀਰ, ਡਾਈ ਲੀਬੇ" (ਸ਼ਹਿਰ, ਸਮੁੰਦਰ ਅਤੇ ਪਿਆਰ) ਅਧੀਨ ਦ੍ਰੋਪਦੀ ਵਰਲਾਗ ਲਈ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤਾ। ਅਨੁਵਾਦਿਤ ਸੰਸਕਰਣ ਫਰਵਰੀ 2018 ਵਿੱਚ ਸਵਿਟਜ਼ਰਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਲਾਂਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।<ref name="lokalezeitung">{{Cite web|url=https://www.lokalezeitung.de/2018/05/12/die-stadt-das-meer-die-liebe/|title=Die Stadt, das Meer, die Liebe|date=12 May 2018|website=lokalezeitung.de|access-date=15 June 2020|archive-date=7 ਅਕਤੂਬਰ 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221007161805/https://www.lokalezeitung.de/2018/05/12/die-stadt-das-meer-die-liebe/|url-status=dead}}</ref><ref name="kulturzueri">{{Cite web|url=https://www.kulturzueri.ch/kulturdatenbank-zurich/veranstaltungen/41769-10878-die_stadt-das_meer-die_liebe-rahman_abbas_grosser_mumbai-roman/|title=Die Stadt, das Meer, die Liebe - Rahman Abbas' grosser Mumbai-Roman &#124; Literaturhaus Zürich &#124; Literatur|website=kulturzueri.ch|access-date=15 June 2020}}</ref> ਰਹਿਮਾਨ ਅੱਬਾਸ ਨੂੰ 23 ਮਾਰਚ ਤੋਂ 15 ਜੂਨ 2018 ਤੱਕ ਸਾਹਿਤਕ ਦੌਰੇ ਲਈ ਜਰਮਨੀ ਬੁਲਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਰੋਹਜ਼ਿਨ ਦੀਆਂ ਰੀਡਿੰਗਾਂ ਸਾਊਥ ਏਸ਼ੀਅਨ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ (ਹਾਈਡਲਬਰਗ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ), ਬੋਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਈਵ. ਅਕੈਡਮੀ (ਵਿਲਿਗਸਟ), ਭਾਰਤੀ ਕੌਂਸਲੇਟ (ਫ੍ਰੈਂਕਫਰਟ), ਕੈਫੇ ਮਾਉਸਕਲਿਕ, ਟਿਸ਼ ਹੋਚਸਟ, ਪਾਕਬਨ (ਫ੍ਰੈਂਕਫਰਟ), ਲੋਕਲੇਜ਼ੀਤੁੰਗ, ਗੋਂਸੇਨਹਾਈਮ (ਮੇਨਜ਼), ਫਲਜ਼ਰ ਹੋਫ ਸ਼ੋਨੌ (ਬੇਈ, ਹਾਈਡਲਬਰਗ), ਬਿਕਲਮੈਨ ਫੈਮਿਲੀ (ਹਾਈਡਲਬਰਗ) ਅਤੇ ਹੋਰ ਥਾਵਾਂ ਵਿਚ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ।<ref name="kitaab2">{{Cite web|url=https://kitaab.org/2018/07/03/rohzin-an-urdu-novel-has-attracted-readers-in-the-west/|title=Rohzin in Germany – The Urdu novel that has attracted readers in the West|date=3 July 2018|website=kitaab|access-date=15 June 2020}}</ref> == ਹਵਾਲੇ == {{ਹਵਾਲੇ|30em}} == ਬਿਬਲੀਓਗ੍ਰਾਫੀ == * ਰੋਹਜ਼ਿਨ ਪਹਿਲਾ ਐਡੀਸ਼ਨ 2016 {{ISBN|9789383322503}} ਪਬਲੀਕੇਸ਼ਨ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਵੱਲੋਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉਰਦੂ ਨਾਵਲ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਸਾਹਿਤ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਇਨਾਮ ਜੇਤੂ ਕੰਮ]] 6du8yzdzb5bcsizvxa1ngqitujbrk2t ਰਾਧਿਕਾ ਗੋਵਿੰਦਰਾਜਨ 0 145813 845611 841630 2026-09-06T12:30:59Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 845611 wikitext text/x-wiki {{Infobox person|name=ਰਾਧਿਕਾ ਗੋਵਿੰਦਰਾਜਨ|birth_date=|birth_place=|nationality=ਭਾਰਤੀ-ਅਮਰੀਕੀ|citizenship=ਅਮਰੀਕੀ|education=|alma_mater=[[ਜਵਾਹਰ ਲਾਲ ਨਹਿਰੂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ]]<br/>[[ਯੇਲ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ]]|occupation=[[ਮਾਨਵ-ਵਿਗਿਆਨੀ]], ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ|known_for=''Animal Intimacies''|relatives=}} [[Category:Articles with hCards]] '''ਰਾਧਿਕਾ ਗੋਵਿੰਦਰਾਜਨ''' ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ-ਅਮਰੀਕੀ ਮਾਨਵ-ਵਿਗਿਆਨੀ, ਖੋਜਕਰਤਾ ਅਤੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੀ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੇ ਅਧਿਐਨਾਂ 'ਤੇ ਖੋਜ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਚੀਤੇ, ਹਾਥੀਆਂ ਬਾਰੇ। ਉਹ ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਹਾਇਕ ਐਸੋਸੀਏਟ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ।<ref>{{Cite web|url=https://chid.washington.edu/people/radhika-govindrajan|title=Radhika Govindrajan {{!}} Comparative History of Ideas {{!}} University of Washington|website=chid.washington.edu|access-date=2020-06-30}}</ref> ਉਹ ਆਪਣੀ ਕਿਤਾਬ ''ਐਨੀਮਲ ਇੰਟੀਮੇਸੀਜ਼'' ਲਈ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਕੇਂਦਰੀ ਹਿਮਾਲੀਅਨ ਰਾਜ [[ਉੱਤਰਾਖੰਡ]] ਵਿੱਚ ਬਹੁ-ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਨਸਲੀ ਵਿਗਿਆਨ ਬਾਰੇ ਹੈ।<ref>{{Cite web|url=https://www.theweek.in/review/books/2019/05/10/fantastic-beasts.html|title=Fantastic beasts|website=The Week|language=en|access-date=2020-06-30|archive-date=2020-06-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20200630115559/https://www.theweek.in/review/books/2019/05/10/fantastic-beasts.html|url-status=dead}}</ref> == ਕੈਰੀਅਰ == ਉਸਨੇ 2006 ਵਿੱਚ [[ਜਵਾਹਰ ਲਾਲ ਨਹਿਰੂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ]] ਤੋਂ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਐਮਏ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ 2013 ਵਿੱਚ [[ਯੇਲ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ]] ਤੋਂ [[ਮਨੁੱਖੀ ਵਿਗਿਆਨ|ਮਾਨਵ ਵਿਗਿਆਨ]] ਵਿੱਚ [[ਪੀਐਚ.ਡੀ.]] ਯੇਲ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਉੱਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਜਾਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਲੀਨੋਇਸ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਲੈਕਚਰਾਰ ਬਣ ਗਈ। ਉਹ 2015 ਵਿੱਚ ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਮਾਨਵ-ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਕ ਐਸੋਸੀਏਟ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਬਣ ਗਈ।<ref>{{Cite web|url=https://anthropology.washington.edu/people/radhika-govindrajan|title=Radhika Govindrajan {{!}} Department of Anthropology {{!}} University of Washington|website=anthropology.washington.edu|access-date=2020-06-30|archive-date=2020-07-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20200703034147/https://anthropology.washington.edu/people/radhika-govindrajan|url-status=dead}}</ref> ਉਸਨੇ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੇ ਅਧਿਐਨ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਕਿਤਾਬਾਂ ਵੀ ਲਿਖੀਆਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀਆਂ ਅਤੇ ''ਐਨੀਮਲ ਇੰਟੀਮੇਸੀਜ਼: ਇੰਟਰਸਪੀਸੀਜ਼ ਰਿਲੇਸ਼ਨਸ ਇਨ ਇੰਡੀਆਜ਼ ਸੈਂਟਰਲ ਹਿਮਾਲਿਆਸ'' ਸਿਰਲੇਖ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜੇਤੂ ਕਿਤਾਬ ਲਿਖੀ।<ref>{{Cite web|url=https://www.thenewleam.com/2019/04/radhika-govindrajans-animal-intimacies-a-tale-of-difference-and-ineffable-affinity/|title=Radhika Govindrajan's Animal Intimacies: a Tale of Difference and Ineffable Affinity - The New Leam|last=LEAM|first=THE NEW|date=|website=|language=en-US|archive-url=https://web.archive.org/web/20200630091642/https://www.thenewleam.com/2019/04/radhika-govindrajans-animal-intimacies-a-tale-of-difference-and-ineffable-affinity/|archive-date=2020-06-30|access-date=2020-06-30|url-status=dead}}</ref> ਕੇਂਦਰੀ ਹਿਮਾਲਿਆ ਦੀ ਪਿੱਠਭੂਮੀ ਵਿੱਚ ਬਣਾਈ ਗਈ ਇਹ ਕਿਤਾਬ ਮਨੁੱਖ-ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੇ ਸਬੰਧਾਂ ਬਾਰੇ ਗੱਲ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਖੋਜ ਕਰਦੀ ਹੈ।<ref>{{Cite web|url=https://www.hindustantimes.com/books/review-animal-intimacies-by-radhika-govindrajan/story-uDyoTOkJQUevgBYxBpJUUI.html|title=Review: Animal Intimacies by Radhika Govindrajan|date=2019-07-19|website=Hindustan Times|language=en|access-date=2020-06-30}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://scroll.in/article/917637/an-extraordinary-book-explores-identity-and-anxieties-in-kumaon-through-human-animal-relationships|title=An extraordinary book explores identity and anxieties in Kumaon through human-animal relationships|last=Mulmi|first=Amish Raj|website=Scroll.in|language=en-US|access-date=2020-06-30}}</ref> ਇਹ ਕਿਤਾਬ ਅਧਿਕਾਰਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਆਫ਼ ਸ਼ਿਕਾਗੋ ਪ੍ਰੈਸ ਦੁਆਰਾ ਮਈ 2018 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।<ref>{{Cite web|url=https://www.washington.edu/news/2018/06/12/anthropology-professor-focuses-book-on-the-bonds-between-humans-animals/|title=Anthropology professor focuses book on the bonds between humans, animals|website=UW News|language=en|access-date=2020-06-30}}</ref> ਰਾਧਿਕਾ ਨੂੰ ਅਮੇਰਿਕਨ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਅਨ ਸਟੱਡੀਜ਼ ਤੋਂ ''ਐਨੀਮਲ ਇੰਟੀਮੇਸੀਜ਼: ਇੰਟਰਸਪੀਸੀਜ਼ ਰਿਲੇਸ਼ਨਜ਼ ਇਨ ਇੰਡੀਆਜ਼ ਸੈਂਟਰਲ ਹਿਮਾਲਿਆਜ਼'' ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਐਡਵਰਡ ਕੈਮਰਨ ਡਿਮੌਕ ਇਨਾਮ ਵੀ ਮਿਲਿਆ ਅਤੇ 2019 ਵਿੱਚ ਗ੍ਰੇਗਰੀ ਬੈਟਸਨ ਪੁਰਸਕਾਰ ਨਾਲ ਵੀ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।<ref>{{Cite web|url=https://anthropology.yale.edu/news/alumna-radhika-govindrajan-receives-gregory-bateson-prize|title=Alumna, Radhika Govindrajan, receives Gregory Bateson Prize {{!}} Department of Anthropology|website=anthropology.yale.edu|access-date=2020-06-30}}{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਸਤੰਬਰ 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Cite web|url=https://culanth.org/about/about-the-society/announcements/radhika-govindrajan-awarded-the-2019-bateson-prize|title=Radhika Govindrajan Awarded the 2019 Bateson Prize|last=Gürsel|first=Zeynep Devrim|website=Society for Cultural Anthropology|language=en|access-date=2020-06-30}}</ref> ਜੂਨ 2020 ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੂੰ ਅਮੈਰੀਕਨ ਕੌਂਸਲ ਆਫ਼ ਲਰਨਡ ਸੋਸਾਇਟੀਜ਼ ਦੁਆਰਾ ਸਾਲ 2020 ਲਈ ਫੈਲੋ ਦੇ ਸਮੂਹ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।<ref>{{Cite web|url=https://www.indiawest.com/news/global_indian/three-indian-american-women-named-among-american-council-of-learned-societies-fellows/article_ccd1abae-b9e8-11ea-8cfc-f7ad77d3dcda.html|title=Three Indian American Women Named Among American Council of Learned Societies Fellows|last=Reporter|first=India-West Staff|website=India West|language=en|access-date=2020-06-30|archive-date=2020-06-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20200630091631/https://www.indiawest.com/news/global_indian/three-indian-american-women-named-among-american-council-of-learned-societies-fellows/article_ccd1abae-b9e8-11ea-8cfc-f7ad77d3dcda.html|dead-url=yes}}</ref> == ਹਵਾਲੇ == <references group="" responsive="1"></references> == ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ == * Radhika Govindrajan publications indexed by Google Scholar * [https://penguin.co.in/book_author/radhika-govindrajan/ Radhika Govindrajan] at Penguin India [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਲੇਖਿਕਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਮਾਨਵਵਿਗਿਆਨੀ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਨਾਰੀ ਸਿੱਖਿਅਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]] cygiopvieazxruszwoe49qdcktsevu0 ਵੈਲਨਟਾਈਨ ਪੇਨਰੋਜ਼ 0 147793 845617 627831 2026-09-06T17:53:15Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 845617 wikitext text/x-wiki {{ਜਾਣਕਾਰੀਡੱਬਾ ਲਿਖਾਰੀ|image=Valentine Penrose by Eileen Agar (cropped).jpg|caption=Valentine Penrose photographed by [[Eileen Agar]] (cropped)|birth_name=Valentine Boué|birth_date={{birth date|1898|1|1|df=yes}}|birth_place=[[Mont-de-Marsan]], [[Landes (department)|Landes]], France|death_date={{death date and age|1978|8|7|1898|1|1|df=yes}}|death_place=[[Chiddingly]], [[East Sussex]], England|nationality=French|occupation=Poet, author, collagist|spouse={{marriage|[[Roland Penrose]]|1925|1937|reason=divorced}}}} '''ਵੈਲਨਟਾਈਨ ਪੇਨਰੋਜ਼''' ( née '''Boué''' ; 1 ਜਨਵਰੀ 1898 – 7 ਅਗਸਤ 1978), ਇੱਕ ਫਰਾਂਸੀਸੀ [[ਪੜਯਥਾਰਥਵਾਦ|ਅਤਿ ਯਥਾਰਥਵਾਦੀ]] ਕਵੀ, ਲੇਖਕ, ਅਤੇ [[ਕੋਲਾਜ|ਕੋਲਾਜਿਸਟ]] ਸੀ। == ਜੀਵਨੀ == ਵੈਲਨਟਾਈਨ ਬੂਏ ਦਾ ਜਨਮ 1898 ਵਿੱਚ ਮੋਂਟ-ਡੀ-ਮਾਰਸਨ, ਲੈਂਡਸ, ਫਰਾਂਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਫੌਜੀ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਬਹੁਤ ਛੋਟੀ ਸੀ ਤਾਂ ਪਰਿਵਾਰ ਪੈਰਿਸ ਚਲਾ ਗਿਆ। <ref name="Dictionnaire">{{Cite book|title=Dictionnaire littéraire des femmes de langue française: De Marie de France à Marie NDiaye|last=Colvile, Georgiana|publisher=Karthala|year=1997|editor-last=Makward Christiane P.|pages=463–465|language=fr|chapter=Penrose, Valentine Boué|editor-last2=Cottenet-Hage, Madeleine|chapter-url=http://www.karthala.com/240-dictionnaire-litteraire-des-femmes-de-langue-francaise-de-marie-de-france-a-marie-ndiaye-9782865376766.html|access-date=2023-01-01|archive-date=2024-05-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20240528173331/https://www.karthala.com/240-dictionnaire-litteraire-des-femmes-de-langue-francaise-de-marie-de-france-a-marie-ndiaye-9782865376766.html|url-status=dead}}</ref> 1925 ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਕਲਾਕਾਰ, ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਅਤੇ ਕਵੀ ਰੋਲੈਂਡ ਪੇਨਰੋਜ਼ (1900-1984) ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਪੈਰਿਸ, ਮੌਗਿਨਸ ਅਤੇ ਇੰਗਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਅਤਿ-ਯਥਾਰਥਵਾਦੀਆਂ ਦੇ ਭਾਈਚਾਰੇ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਈ। ਵਿਆਹ ਕਦੇ ਵੀ ਪੂਰਾ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ ਸੀ। <ref>{{Cite magazine|last=Lambirth|first=Andrew|date=25 June 2016|title=The surreal life – and loves – of Roland Penrose|url=https://www.spectator.co.uk/2016/06/the-surreal-life-and-loves-of-roland-penrose/|magazine=[[The Spectator]]|access-date=31 May 2019}}<br /><br />A review of {{Cite book|title=Roland Penrose : the life of a surrealist|last=King|first=James|date=2016|publisher=Edinburgh University Press|isbn=978-1474414500}}</ref> ਵੈਲੇਨਟਾਈਨ ਅਤੇ ਉਸਦਾ ਪਤੀ ਸਪੈਨਿਸ਼ ਘਰੇਲੂ ਯੁੱਧ ਦੌਰਾਨ 1936 ਵਿੱਚ ਸਪੇਨ ਚਲੇ ਗਏ। ਉਸੇ ਸਾਲ ਉਹ ਸਪੇਨ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਮਜ਼ਦੂਰ ਮਿਲਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਈ। <ref>{{Cite book|url=https://archive.org/details/yaleanthologyoft0000unse_d8k5|title=The Yale Anthology of Twentieth-Century French Poetry|date=2004|publisher=Yale University Press|others=Caws, Mary Ann.|isbn=9780300133158|location=New Haven|oclc=182530178|url-access=registration}}</ref> ਵੈਲਨਟਾਈਨ ਅਤੇ ਰੋਲੈਂਡ ਦੇ ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ, ਪੂਰਬੀ ਵਿਚਾਰ ਅਤੇ ਦਰਸ਼ਨ ਬਾਰੇ ਵੱਖੋ-ਵੱਖਰੇ ਨਜ਼ਰੀਏ ਸਨ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਦੋਵਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਦੂਰੀ ਵਧਦੀ ਗਈ। <ref name=":1">{{Cite book|title=Farewell to the Muse: Love, War and the Women of Surrealism|last=Chadwick|first=Whitney|date=2017}}</ref> ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ 1937 ਵਿੱਚ ਤਲਾਕ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ, ਪਰ [[ਦੂਜੀ ਸੰਸਾਰ ਜੰਗ|ਲੜਾਈ]] ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਲੰਡਨ ਵਿੱਚ ਦੁਬਾਰਾ ਮੁਲਾਕਾਤ ਹੋਈ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣਾ ਅੱਧਾ ਸਮਾਂ ਆਪਣੇ ਸਾਬਕਾ ਪਤੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਦੂਜੀ ਪਤਨੀ, ਅਮਰੀਕੀ ਫੋਟੋ ਜਰਨਲਿਸਟ [[ਲੀ ਮੀਲਰ|ਲੀ ਮਿਲਰ]] ਨਾਲ ਬਿਤਾਇਆ। ਇਹ ਪ੍ਰਬੰਧ ਉਸਦੀ ਸਾਰੀ ਉਮਰ ਜਾਰੀ ਰਿਹਾ। <ref name="Dictionnaire"/> <ref>{{Cite news|url=https://www.theguardian.com/artanddesign/2010/aug/22/picasso-lee-miller-tony-penrose|title=Tony Penrose: 'With Picasso, the rule book was torn up'|last=Kellaway|first=Kate|date=22 August 2010|work=The Guardian|access-date=8 May 2014}}</ref> ਉਹ 1940 ਵਿੱਚ ਫਰਾਂਸੀਸੀ ਫੌਜ ਵਿੱਚ ਭਰਤੀ ਹੋ ਗਈ। <ref name="Dictionnaire"/> ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ 7 ਅਗਸਤ 1978 ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸਾਬਕਾ ਪਤੀ ਦੇ ਘਰ ਚਿਡਿੰਗਲੀ, ਈਸਟ ਸਸੇਕਸ, ਇੰਗਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਹੋਈ। ਪੇਨਰੋਜ਼ ਇੱਕ ਸੁਤੰਤਰ ਔਰਤ ਸੀ ਜਿਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਉੱਤੇ ਸਥਾਪਤ ਸਮਾਜਿਕ ਉਮੀਦਾਂ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਧੱਕਾ ਕੀਤਾ; ਇੱਕ ਔਰਤ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਮਰਦ ਅਤਿ-ਯਥਾਰਥਵਾਦੀ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਅਜਾਇਬ ਅਤੇ ਵਸਤੂ ਹੋਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। <ref name=":2">{{Citation|chapter=Gisèle Prassinos|publisher=The MIT Press|title=Surrealist Painters and Poets}}</ref> == ਹਵਾਲੇ == <references group="" responsive="1"></references> [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1978]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1898]] m3202u55ggll1utafvs6r6hwljk56fe ਰਾਜਸਥਾਨ ਫ਼ਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ 0 150985 845607 837389 2026-09-06T12:02:24Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 845607 wikitext text/x-wiki '''ਰਾਜਸਥਾਨ ਫਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ''' ਅਵਾਰਡ ਸਮਾਰੋਹ (ਜਿਸਨੂੰ RFF ਅਵਾਰਡ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ) [[ਰਾਜਸਥਾਨ ਦਾ ਸਿਨੇਮਾ|ਰਾਜਸਥਾਨੀ ਸਿਨੇਮਾ]] ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਹੋਰ ਖੇਤਰੀ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਦੀ ਕਲਾਤਮਕ ਅਤੇ ਤਕਨੀਕੀ ਉੱਤਮਤਾ ਦਾ ਸਨਮਾਨ ਕਰਨ ਲਈ ਸਲਾਨਾ ਪੁਰਸਕਾਰਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਸਮੂਹ ਹੈ। ਇਹ ਪੁਰਸਕਾਰ 2013 ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਏ ਸਨ। [https://epaper.patrika.com/Home/ShareArticle?OrgId=26904989c10 RFF ਪੁਰਸਕਾਰ ਸਮਾਰੋਹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220927101309/https://epaper.patrika.com/Home/ShareArticle?OrgId=26904989c10 |date=2022-09-27 }} ਦਾ 10ਵਾਂ ਸੰਸਕਰਨ 22 ਸਤੰਬਰ 2022 ਤੋਂ 24 ਸਤੰਬਰ 2022 ਨੂੰ ਮਾਨ ਪਲੇਸ, ਜੈਪੁਰ ਵਿਖੇ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। [https://epaper.patrika.com/Home/ShareArticle?OrgId=287dfd7edcc&imageview=1 ਤੁਸ਼ਾਰ ਕਪੂਰ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220921095434/https://epaper.patrika.com/Home/ShareArticle?OrgId=287dfd7edcc&imageview=1 |date=2022-09-21 }} ਅਤੇ ਮਹਿਮਾ ਚੌਧਰੀ ਫਿਲਮ ਆਲੋਚਕ ਕੋਮਲ ਨਾਹਟਾ ਦੇ ਨਾਲ ਮੇਜ਼ਬਾਨ ਸਨ। ਫੈਸਟੀਵਲ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ "ਅਨੇਕਤਾ ਵਿੱਚ ਏਕਤਾ" ਹੈ ਅਤੇ 2 ਵਿਆਪਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ ਵਿੱਚ 24 ਪੁਰਸਕਾਰ ਦਿੱਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਪਹਿਲਾ ਰਾਜਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਬਣੀਆਂ ਫਿਲਮਾਂ ਲਈ ਅਤੇ ਦੂਜਾ [[ਭਾਰਤ]] ਦੇ ਹੋਰ ਖੇਤਰਾਂ (ਰਾਜਸਥਾਨ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ) ਵਿੱਚ ਬਣਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਫਿਲਮਾਂ ਲਈ। ਉਦਯੋਗ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਸ਼ਖਸੀਅਤਾਂ ਨੂੰ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕਰਨ ਲਈ, ਸਮਾਰੋਹ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਲਾਈਫਟਾਈਮ ਅਚੀਵਮੈਂਟ ਅਵਾਰਡ ਵੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪੁਰਸਕਾਰ ਸਮਾਰੋਹ ਦਾ 7ਵਾਂ ਐਡੀਸ਼ਨ [[ਜੈਪੁਰ]] ਦੇ ਮਾਨ ਪੈਲੇਸ ਵਿਖੇ 3 ਦਿਨਾਂ (26 ਸਤੰਬਰ ਤੋਂ 28 ਸਤੰਬਰ, 2019) ਲਈ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਸ਼੍ਰੇਅਸ ਤਲਪੜੇ ਐਵਾਰਡ ਨਾਈਟ ਦੇ ਮੇਜ਼ਬਾਨ ਸਨ। ਸਮਾਰੋਹ ਵਿੱਚ [[ਸ਼ਕਤੀ ਕਪੂਰ]], [[ਸਤੀਸ਼ ਕੌਸ਼ਿਕ]], ਰਾਜੇਸ਼ ਪੁਰੀ, ਕੋਮਲ ਨਾਹਟਾ, ਅਨਿਰੁਧ ਦਵੇ, ਨੇਹਾ ਸ਼੍ਰੀ, ਅਨਿਰੁਧ ਸਿੰਘ ਸਮੇਤ ਹੋਰ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਹਸਤੀਆਂ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ। ਪੁਰਸਕਾਰ ਸਮਾਰੋਹ ਦਾ ਅੱਠਵਾਂ ਅਤੇ ਨੌਵਾਂ ਐਡੀਸ਼ਨ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਲਗਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਕੋਵਿਡ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਕਾਰਨ ਰੱਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਪੁਰਸਕਾਰ<ref>{{Cite news|url=http://epaper.patrika.com/c/32354020|title=अवार्ड सेरेमनी को होस्ट करेंगे अभिनेता वत्सल सेठ|last=Joshi|first=Dashrath|date=20 September 2018|work=Rajasthan Patrika|access-date=20 September 2018|archive-date=20 ਸਤੰਬਰ 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180920123011/http://epaper.patrika.com/c/32354020|url-status=dead}}</ref> ਸਮਾਰੋਹ 5 ਦਿਨਾਂ (25 ਤੋਂ 29 ਸਤੰਬਰ 2018<ref>{{Cite news|url=http://epaper.dailynews360.com/c/32358745|title=राजस्थानी फिल्म महोत्सव का आगाज 25 सितंबर से|last=Joshi|first=Dashrath|date=20 September 2018|work=Daily News|access-date=20 September 2018|archive-date=20 ਸਤੰਬਰ 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180920122800/http://epaper.dailynews360.com/c/32358745|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite news|url=http://epaper2.dnaindia.com/index.php?mod=1&pgnum=1&edcode=131201&pagedate=2018-09-20|title=Vatshal Seth to Attend Film Fest In City|last=Joshi|first=Dashrath|date=20 September 2018|work=DNA|access-date=20 September 2018|archive-date=20 ਸਤੰਬਰ 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180920160830/http://epaper2.dnaindia.com/index.php?mod=1&pgnum=1&edcode=131201&pagedate=2018-09-20|url-status=dead}}</ref>) ਲਈ ਮਾਨ ਪੈਲੇਸ,<ref>{{Cite web |title=राजस्थान फिल्म महोत्सव 25 सितंबर से शुरू होने जा रहा है - Samacharjagat |url=http://www.samacharjagat.com/home/paperclip/430?edition=1&date=2018-09-20&page=3 |access-date=2023-02-08 |archive-date=2023-02-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230208162832/https://www.samacharjagat.com/home/paperclip/430?edition=1&date=2018-09-20&page=3 |url-status=dead }}</ref> [[ਜੈਪੁਰ]] ਵਿੱਚ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਵਤਸਲ ਸੇਠ<ref>{{Cite news|url=http://epaper.patrika.com/1838429/Rajasthan-Patrika-Jaipur/Rajasthan-Patrika-Jaipur#clip/32709917/b5a73c59-9e55-429f-9db1-2123491fd054/433.8154181709148:885.0604635178383|title=वत्सल सेठ ने पत्रिका प्लस से करि बातचीत|date=1 October 2018|work=Rajasthan E-Patrika|access-date=2 October 2018|archive-date=2 ਅਕਤੂਬਰ 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181002102342/http://epaper.patrika.com/1838429/Rajasthan-Patrika-Jaipur/Rajasthan-Patrika-Jaipur#clip/32709917/b5a73c59-9e55-429f-9db1-2123491fd054/433.8154181709148:885.0604635178383|url-status=dead}}</ref> ਅਵਾਰਡ ਨਾਈਟ ਦੇ ਮੇਜ਼ਬਾਨ ਸਨ ਅਤੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹਸਤੀਆਂ<ref>{{Cite news|url=http://epaper.patrika.com/1838429/Rajasthan-Patrika-Jaipur/Rajasthan-Patrika-Jaipur#clip/32709728/4a09fc26-a5ab-4bf1-bdce-67799dbef899/693.3333333333334:1115.309187279152|title=फ़िल्मी टीवी सितारों की जयपुर में जमी महफ़िल|date=1 October 2018|work=Rajasthan E- Patrika|access-date=2 October 2018|archive-date=2 ਅਕਤੂਬਰ 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181002102342/http://epaper.patrika.com/1838429/Rajasthan-Patrika-Jaipur/Rajasthan-Patrika-Jaipur#clip/32709728/4a09fc26-a5ab-4bf1-bdce-67799dbef899/693.3333333333334:1115.309187279152|url-status=dead}}</ref> [[ਜੀਤੇਂਦਰ|ਜਿਤੇਂਦਰ ਕਪੂਰ]], ਮਿਥੂਨ ਸ਼ਰਮਾ, [[ਨੀਲੂ ਵਘੇਲਾ|ਨੀਲੂ ਵਾਘੇਲਾ]], ਗਜੇਂਦਰ ਚੌਹਾਨ, ਅਨਿਰੁਧ ਦਵੇ ਅਤੇ [[ਸਾਰਾ ਖਾਨ (ਟੀ ਵੀ ਅਦਾਕਾਰਾ)|ਸਾਰਾ ਖਾਨ]] ਨੇ ਆਪਣੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਲਗਾਈ। 2017 ਵਿੱਚ, ਸਮਾਰੋਹ 14 ਤੋਂ 16 ਸਤੰਬਰ 2017 ਨੂੰ ਦੀਪ ਸਮ੍ਰਿਤੀ ਆਡੀਟੋਰੀਅਮ,<ref name="navajyoti.net">{{Cite web |title=Jaipur Nav Xpress Page: 4 - Dainik Navajyoti ePaper |url=http://epaper.navajyoti.net/htdocs/epaper/edition/7976/jaipur-nav-xpress/page/4 |access-date=9 September 2017 |website=Epaper.navajyoti.net |archive-date=26 ਅਗਸਤ 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170826140907/http://epaper.navajyoti.net/htdocs/epaper/edition/7976/jaipur-nav-xpress/page/4 |url-status=dead }}</ref> ਵਿੱਚ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ<ref>{{Cite news|url=http://epaper.dailynews360.com/1327504/Metro-Mix/Metro-Mix#page/1/2|title=teen divasye rajasthan film festival 14 se 16|last=Film Festival|first=Rajasthan|date=21 August 2017|work=daily news|access-date=9 January 2018|archive-date=26 ਅਗਸਤ 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170826052533/http://epaper.dailynews360.com/1327504/Metro-Mix/Metro-Mix#page/1/2|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web |title=Metro Mix, Metro Mix |url=http://epaper.dailynews360.com/1327504/Metro-Mix/Metro-Mix#page/1/2 |access-date=9 September 2017 |website=Epaper.dailynews360.com |archive-date=26 ਅਗਸਤ 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170826052533/http://epaper.dailynews360.com/1327504/Metro-Mix/Metro-Mix#page/1/2 |url-status=dead }}</ref> == ਇਤਿਹਾਸ == ਪਹਿਲੇ ਪੁਰਸਕਾਰ 2013 ਵਿੱਚ ਰਾਜਸਥਾਨ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ। ਉਦੋਂ ਤੋਂ, ਪੁਰਸਕਾਰ ਜੈਪੁਰ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਥਾਨਾਂ 'ਤੇ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ। ਸੰਜਨਾ ਸ਼ਰਮਾ ਰਾਜਸਥਾਨ ਫਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ ਦੀ ਸੰਸਥਾਪਕ ਹੈ।<ref>{{Cite web |last=Dashrath |first=Joshi |date=15 September 2017 |title=14 सितम्बर से शुरू होगा 5वें राजस्थान फिल्म फेस्टिवल का आयोजन |trans-title=5th Rajasthan Film Festival will start from 14th September |url=https://hindi.news18.com/news/rajasthan/jaipur-5th-rajasthan-film-festival-will-begin-from-14-september-1083562.html |website=hindi.news18.com |language=hi }}{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਅਪ੍ਰੈਲ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ਆਪਣੇ 6ਵੇਂ ਐਡੀਸ਼ਨ (2018) ਵਿੱਚ, RRF ਨੇ 5 ਦਿਨਾਂ ਲਈ ਇਸ ਸਮਾਗਮ ਦਾ ਆਯੋਜਨ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਸਮਾਗਮ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 25-27 ਸਤੰਬਰ ਨੂੰ ਹੋਏ ਨਾਟਕ ਮੁਕਾਬਲੇ ਨਾਲ ਹੋਈ।<ref>{{Cite news|url=http://epaper.patrika.com/1327469/Rajasthan-Patrika-Jaipur/Rajasthan-Patrika-Jaipur#page/20/1|title=राजस्थान फिल्म फेस्टिवल का आगाज १४ से|last=Dashrath|first=Joshi|date=21 August 2017|work=Rajasthan Patrika|access-date=15 January 2018|archive-date=15 ਜਨਵਰੀ 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180115184657/http://epaper.patrika.com/1327469/Rajasthan-Patrika-Jaipur/Rajasthan-Patrika-Jaipur#page/20/1|url-status=dead}}</ref> 28 ਸਤੰਬਰ ਨੂੰ ਅੰਤਰ ਕਾਲਜ ਡਾਂਸ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਵਾਇਆ ਗਿਆ ਜਿੱਥੇ ਰਾਜਸਥਾਨੀ ਫਿਲਮ ਇੰਡਸਟਰੀ<ref>{{Cite news|url=http://epaper.dailynews360.com/1358911/Metro-Mix/16-09-2017#page/1/2|title=विकास की राह पर राजस्थानी सिनेमा|last=Dashrath|first=Joshi|date=16 September 2017|work=Daily News|access-date=8 ਫ਼ਰਵਰੀ 2023|archive-date=22 ਅਗਸਤ 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180822213845/http://epaper.dailynews360.com/1358911/Metro-Mix/16-09-2017#page/1/2|url-status=dead}}</ref> ਦੇ ਕਈ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਰਾਜਸਥਾਨੀ ਸਿਨੇਮਾ ਬਾਰੇ ਆਪਣੇ ਵਿਚਾਰ ਸਾਂਝੇ ਕੀਤੇ<ref>{{Cite news|url=http://epaper.patrika.com/1358869/Rajasthan-Patrika-Jaipur/Rajasthan-Patrika-Jaipur#page/25/2|title=स्पेशल स्क्रीनिंग|last=Dashrath|first=Joshi|date=16 September 2017|work=Rajasthan Patrika|access-date=8 ਫ਼ਰਵਰੀ 2023|archive-date=22 ਅਗਸਤ 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180822213755/http://epaper.patrika.com/1358869/Rajasthan-Patrika-Jaipur/Rajasthan-Patrika-Jaipur#page/25/2|url-status=dead}}</ref> ਅਤੇ ਈਵੈਂਟ ਦੇ ਆਖਰੀ ਦਿਨ (29 ਸਤੰਬਰ)<ref>{{Cite news|url=https://epaper.bhaskar.com/jaipur/jaipur-city-bhaskar/34/20092018/0/1/|title=अवार्ड सेरेमनी को होस्ट करेंगे अभिनेता वत्सल सेठ|last=Joshi|first=Dashrath|date=20 September 2018|work=Dainik Bhaskar|access-date=20 September 2018|archive-date=20 ਸਤੰਬਰ 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180920123044/https://epaper.bhaskar.com/jaipur/jaipur-city-bhaskar/34/20092018/0/1/|url-status=dead}}</ref> RFF ਦੁਆਰਾ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ ਨੂੰ ਇਨਾਮ ਦਿੱਤੇ ਗਏ।<ref>{{Cite news|url=http://epaper.dailynews360.com/1359892/Metro-Mix/17-09-2017#page/1/2|title=अवार्ड्स की बिखेरी चमक|last=Dashrath|first=Joshi|date=17 September 2017|work=Daily News|access-date=8 ਫ਼ਰਵਰੀ 2023|archive-date=22 ਅਗਸਤ 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180822214025/http://epaper.dailynews360.com/1359892/Metro-Mix/17-09-2017#page/1/2|url-status=dead}}</ref> == ਅਵਾਰਡ == === ਰਾਜਸਥਾਨੀ ਫਿਲਮ (ਸ਼੍ਰੇਣੀ-ਏ) === * ਵਧੀਆ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ * ਵਧੀਆ ਲੇਖਕ * ਵਧੀਆ ਸਿਨੇਮਾਟੋਗ੍ਰਾਫਰ * ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਵਿੱਚ ਵਧੀਆ ਅਭਿਨੇਤਾ * ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਵਿੱਚ ਵਧੀਆ ਅਭਿਨੇਤਰੀ * ਵਧੀਆ ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ * ਵਧੀਆ ਸਹਾਇਕ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ * ਸਰਬੋਤਮ ਸੰਗੀਤ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ * ਵਧੀਆ ਗੀਤਕਾਰ * ਸਰਵੋਤਮ ਗਾਇਕ (ਪੁਰਸ਼) * ਸਰਵੋਤਮ ਗਾਇਕਾ (ਮਹਿਲਾ) * ਵਧੀਆ ਫਿਲਮ === ਹੋਰ ਖੇਤਰੀ ਫਿਲਮ (ਸ਼੍ਰੇਣੀ-ਬੀ) === * ਵਧੀਆ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ * ਵਧੀਆ ਲੇਖਕ * ਵਧੀਆ ਸਿਨੇਮਾਟੋਗ੍ਰਾਫਰ * ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਵਿੱਚ ਵਧੀਆ ਅਭਿਨੇਤਾ * ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਵਿੱਚ ਵਧੀਆ ਅਭਿਨੇਤਰੀ * ਵਧੀਆ ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ * ਵਧੀਆ ਸਹਾਇਕ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ * ਸਰਬੋਤਮ ਸੰਗੀਤ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ * ਵਧੀਆ ਗੀਤਕਾਰ * ਸਰਵੋਤਮ ਗਾਇਕ (ਪੁਰਸ਼) * ਸਰਵੋਤਮ ਗਾਇਕ (ਮਹਿਲਾ) * ਵਧੀਆ ਫਿਲਮ === ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪੁਰਸਕਾਰ === * ਲਾਈਫ ਟਾਈਮ ਅਚੀਵਮੈਂਟ === ਜਿਊਰੀ ਮੈਂਬਰ === {| class="wikitable" !ਐੱਸ ਨੰ. ! ਜਿਊਰੀ ਦਾ ਨਾਮ ! ਉਦਯੋਗ |- | 1 | ਨਰੇਸ਼ ਮਲਹੋਤਰਾ | [[ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ|ਫਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ]] |- | 2 | ਇੰਦਰਜੀਤ ਬਾਂਸਲ | ਡੀ.ਓ.ਪੀ |- | 3 | ਪੰ. ਵਿਸ਼ਵ ਮੋਹਨ ਭੱਟ | ਸੰਗੀਤ |- | 4 | ਦੀਪਕ ਤਿਜੋਰੀ | [https://epaper.patrika.com/Home/ShareArticle?OrgId=218fc15c769 ਅਦਾਕਾਰ ਅਤੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220921095433/https://epaper.patrika.com/Home/ShareArticle?OrgId=218fc15c769 |date=2022-09-21 }} |} == ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ == * ਪਹਿਲਾ ਅਵਾਰਡ ਸ਼ੋਅ (ਰਾਜਸਥਾਨ ਫਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ) == ਹਵਾਲੇ == [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੇ ਮੇਲੇ]] 8cxh1hevokzr0z4injxi5krsc98e0tz ਹਰਪਾਲ ਕੁਮਾਰ 0 164596 845626 813116 2026-09-07T02:09:39Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 845626 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ਹਰਪਾਲ ਕੁਮਾਰ | image = Harpal Kumar Z6Q6532 RT(1).jpg | caption = ਕੁਮਾਰ 2014 ਵਿੱਚ | birth_name = ਹਰਪਾਲ ਸਿੰਘ ਕੁਮਾਰ | birth_date = {{birth year and age|1965}} | nationality = [[British nationality law|British]] | alma_mater = [[St. John's College, Cambridge|St. John's, Cambridge]] <br /> [[Harvard Business School]] }} [[Category:Articles with hCards]] '''ਸਰ ਹਰਪਾਲ ਸਿੰਘ ਕੁਮਾਰ''' (ਜਨਮ 1965) ਭਾਰਤੀ ਮੂਲ ਦਾ ਇੱਕ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਮੈਡੀਕਲ ਕਾਢਕਾਰ ਹੈ, ਜੋ ਜੂਨ 2018 ਤੱਕ ਕੈਂਸਰ ਰਿਸਰਚ ਯੂਕੇ<ref>[http://www.totalpolitics.com/print/317027/cancer-research-uk-dr-harpal-kumar-interview.thtml Caroline Crampton interviews Harpal Kumar about cigarette marketing.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304062643/http://www.totalpolitics.com/print/317027/cancer-research-uk-dr-harpal-kumar-interview.thtml|date=2016-03-04}} ''Total Politics''.</ref><ref>[https://www.theguardian.com/healthcare-network/2013/jan/11/cancer-research-uk-dr-harpal-kumar Five minutes with Dr Harpal Kumar of Cancer Research UK.] ''theguardian''.</ref><ref>{{Cite web |last=NCRI Cancer Conference |first= |date=21 May 2013 |title=Dr Harpal Kumar talks about the work of the NCRI partnership |url=https://www.youtube.com/watch?v=V9YV609BcIs |url-status=bot: unknown |archive-url=https://web.archive.org/web/20230416055242/https://www.youtube.com/watch?v=V9YV609BcIs&gl=US&hl=en |archive-date=2023-04-16 |publisher= |via=YouTube |access-date=2023-04-16 }}</ref><ref>{{Cite news|url=https://fundraising.co.uk/2017/10/02/sir-harpal-kumar-leave-cancer-research-uk-next-year/|title=Sir Harpal Kumar to leave Cancer Research UK next year {{!}} UK Fundraising|date=2017-10-02|work=UK Fundraising|access-date=2018-11-09|language=en-GB}}</ref> ਦਾ ਮੁੱਖ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਅਧਿਕਾਰੀ ਰਿਹਾ। ਉਸਨੇ ਜਾਨਸਨ ਐਂਡ ਜਾਨਸਨ ਇਨੋਵੇਸ਼ਨ EMEA ਦਾ ਮੁਖੀ ਬਣਨ ਲਈ ਸੰਸਥਾ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ ਸੀ।<ref>{{Cite news|url=https://www.jnjinnovation.com/team/sir-harpal-kumar|title=Sir Harpal Kumar|date=2018-09-10|work=JNJ Innovation|access-date=2018-11-09|language=en|archive-date=2018-11-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20181109234656/https://www.jnjinnovation.com/team/sir-harpal-kumar|url-status=dead}}</ref> == ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ == ਕੁਮਾਰ ਦੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਸ਼ਰਨਾਰਥੀ ਸਨ। [[ਸਿੱਖ]] ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਤੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 1947 ਵਿੱਚ [[ਭਾਰਤ ਦੀ ਵੰਡ]] ਦੌਰਾਨ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ [[ਭਾਰਤ ਦਾ ਰਾਜ|ਭਾਰਤ]] ਜਾਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਸ਼ਰਨਾਰਥੀ ਕੈਂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਰਹੇ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਹ ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਇੰਗਲੈਂਡ ਚਲੇ ਗਏ, ਜਿੱਥੇ ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਆਪਣੀ ਖੁਦ ਦੀ ਕਰਿਆਨੇ ਦੀ ਦੁਕਾਨ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਫੈਕਟਰੀ ਦੇ ਫਰਸ਼ ਸਾਫ਼ ਕਰਨ ਦਾ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।<ref name="NYT">{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/2013/01/07/business/global/07iht-manager07.html|title=Judging What's Important|last=Werdigier|first=Julia|date=6 January 2013|work=New York Times|access-date=12 January 2015}}</ref> ਕੁਮਾਰ ਨੇ ਲੈਟੀਮਰ ਅੱਪਰ ਸਕੂਲ, ਹੈਮਰਸਮਿਥ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸੇਂਟ ਜੌਹਨਜ਼ ਕਾਲਜ, ਕੈਮਬ੍ਰਿਜ ਤੋਂ ਮਾਸਟਰ ਆਫ਼ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ, ਅਤੇ ਮਾਸਟਰ ਆਫ਼ ਆਰਟਸ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਮੋਬਿਲ ਇਨਾਮ, ਮੈਟਲ ਬਾਕਸ ਇਨਾਮ, ਅਤੇ ਹਿਊਗਜ ਇਨਾਮ ਜਿੱਤਿਆ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ [[ਹਾਰਵਰਡ ਬਿਜ਼ਨਸ ਸਕੂਲ]] ਵਿੱਚ ਇੱਕ [[ਹਾਰਵਰਡ ਬਿਜ਼ਨਸ ਸਕੂਲ|ਬੇਕਰ ਸਕਾਲਰ ਦੇ]] ਤੌਰ 'ਤੇ [[ਮਾਸਟਰ ਆਫ਼ ਬਿਜ਼ਨਸ ਐਡਮਿਨਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ]] ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਫੋਰਡ ਇਨਾਮ ਅਤੇ ਵੁਲਫ ਇਨਾਮ ਜਿੱਤਿਆ।<ref name="Deb">[http://www.debretts.com/people-of-today/profile/25760/Harpal-Singh-KUMAR "Harpal Singh KUMAR"] ''Debrett's People of Today''. Retrieved 11 January 2015.</ref><ref name="can">[http://www.cancerresearchuk.org/about-us/how-we-are-run/chief-executive-and-executive-board Chief Executive and Executive Board.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230321144954/https://www.cancerresearchuk.org/about-us/how-we-are-run/chief-executive-and-executive-board |date=2023-03-21 }} Cancer Research UK. Retrieved 11 January 2015.</ref> == ਕੈਰੀਅਰ == ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਕੁਮਾਰ ਨੂੰ ਮੈਕਕਿਨਸੀ ਐਂਡ ਕੰਪਨੀ ਨੇ ਹੈਲਥਕੇਅਰ ਸਲਾਹਕਾਰ ਰੱਖ ਲਿਆ। 1992 ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ ਡਿਸੇਬਲਿਟੀ ਚੈਰਿਟੀ ਪਾਪਵਰਥ ਟਰੱਸਟ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।<ref name="civilsoc">{{Cite web |title=Charity events - trustee training - Harpal Kumar |url=http://www.civilsociety.co.uk/events/conferences/user/Harpal%20Kumar/ |publisher= |access-date=2023-04-16 |archive-date=2016-10-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161012061331/http://www.civilsociety.co.uk/events/conferences/user/Harpal%20Kumar/ |url-status=dead }}</ref> 1997 ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਉੱਦਮ ਪੂੰਜੀ -ਬੈਕਡ ਮੈਡੀਕਲ ਡਿਵਾਈਸ ਕੰਪਨੀ ਨੇਕਸਨ ਗਰੁੱਪ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ।<ref name="civilsoc" /> ਉਹ 2002 ਵਿੱਚ ਕੈਂਸਰ ਰਿਸਰਚ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ ਲਿਮਟਿਡ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਅਤੇ 2004 ਵਿੱਚ ਕੈਂਸਰ ਰਿਸਰਚ ਯੂਕੇ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਅਧਿਕਾਰੀ ਬਣਿਆ। ਉਹ ਅਪ੍ਰੈਲ 2007<ref name="can"/> ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਅਧਿਕਾਰੀ ਬਣਿਆ ਅਤੇ ਜਾਨਸਨ ਐਂਡ ਜੌਨਸਨ ਇਨੋਵੇਸ਼ਨ ਲਈ ਰਵਾਨਾ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇੱਕ ਦਹਾਕੇ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਸੰਸਥਾ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ। ਆਪਣੀਆਂ ਹੋਰ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਦੇ ਇਲਾਵਾ, ਕੁਮਾਰ ਫ੍ਰਾਂਸਿਸ ਕ੍ਰਿਕ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਅਤੇ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਫਾਰ ਕੈਂਸਰ ਰਿਸਰਚ ਦਾ ਟਰੱਸਟੀ , ਅਤੇ ਨੈਸ਼ਨਲ ਕੈਂਸਰ ਰਿਸਰਚ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਦੇ ਬੋਰਡ ਦਾ ਚੇਅਰਮੈਨ ਹੈ। ਉਹ ਇੰਗਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਕੈਂਸਰ ਨਤੀਜਿਆਂ ਦੇ ਰਣਨੀਤੀ ਸਲਾਹਕਾਰ ਸਮੂਹ ਦਾ ਚੇਅਰਮੈਨ ਵੀ ਹੈ ਅਤੇ ਨੈਸ਼ਨਲ ਅਵੇਅਰਨੈਸ ਐਂਡ ਅਰਲੀ ਡਾਇਗਨੋਸਿਸ ਇਨੀਸ਼ੀਏਟਿਵ ਦਾ ਸਹਿ-ਮੁਖੀ,<ref name="can"/> ਇਨੋਵੇਟ ਯੂਕੇ ਦਾ ਸੀਨੀਅਰ ਸੀਨੀਅਰ ਸੁਤੰਤਰ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਅਤੇ ਯੂਕੇ ਰਿਸਰਚ ਐਂਡ ਇਨੋਵੇਸ਼ਨ ਦਾ ਇੱਕ ਬੋਰਡ ਮੈਂਬਰ ਹੈ।<ref>{{Cite web |title=Sir Harpal Kumar - UK Research and Innovation |url=https://www.ukri.org/about-us/governance-and-structure/uk-research-and-innovation-board/sir-harpal-kumar/ |access-date=2018-11-09 |website=www.ukri.org |language=en |archive-date=2018-11-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181109193754/https://www.ukri.org/about-us/governance-and-structure/uk-research-and-innovation-board/sir-harpal-kumar/ |url-status=dead }}</ref> 10 ਅਪ੍ਰੈਲ 2020 ਨੂੰ GRAIL Inc. ਨੇ ਕੁਮਾਰ ਨੂੰ GRAIL ਯੂਰਪ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਵਜੋਂ ਨਿਯੁਕਤ ਕਰਬ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ।<ref>{{Cite web |title=GRAIL Appoints Sir Harpal Kumar as President of GRAIL Europe |url=https://grail.com/press-releases/grail-appoints-sir-harpal-kumar-as-president-of-grail-europe/ |access-date=2020-04-10 |website=grail.com |language=en}}</ref> == ਹਵਾਲੇ == [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਰਤਾਨਵੀ ਸਿੱਖ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1965]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]] geufg0dkfoa5w6d89c8acdkxzh3tyn8 ਰਾਧਾ ਸੁਆਮੀ 0 171724 845608 834996 2026-09-06T12:17:35Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 845608 wikitext text/x-wiki {{Infobox religious group | group = ਰਾਧਾ ਸੁਆਮੀ | flag = | flag_caption = | image = SethShivDayalSingh.jpg | image_caption = [[ਸ਼ਿਵ ਦਿਆਲ ਸਿੰਘ|ਸੇਠ ਸ਼ਿਵ ਦਿਆਲ ਸਿੰਘ ਜੀ ਮਹਾਰਾਜ]], ਉਰਫ਼ ਹਜ਼ੂਰ ਸੁਆਮੀ ਜੀ ਮਹਾਰਾਜ | population = {{ca}} 3,000,000<ref name="Zoccarelli" /> | founder = [[ਸ਼ਿਵ ਦਿਆਲ ਸਿੰਘ|ਸੇਠ ਸ਼ਿਵ ਦਿਆਲ ਸਿੰਘ ਜੀ ਮਹਾਰਾਜ]] (1861)<ref name="Kalsi2005" /><ref name="JonesRyan" /> | religions = ਸੰਤ ਮਤ | scriptures = ''ਸਾਰ ਬਚਨ''{{sfn|Singh Ji Maharaj|1934}} | languages = [[ਹਿੰਦੀ]]{{•}}[[ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ|ਪੰਜਾਬੀ]]{{•}}[[ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਭਾਸ਼ਾ|ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ]] | regions = | tablehdr = | region1 = [[ਆਗਰਾ]], [[ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼]], [[ਭਾਰਤ]] | pop1 = | ref1 = <ref name="JonesRyan" /> | region2 = [[ਬਿਆਸ ਸ਼ਹਿਰ|ਬਿਆਸ]], [[ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ]] | pop2 = | ref2 = <ref name="Kalsi2005" /> | related-c = | notes = }} '''ਰਾਧਾ ਸੁਆਮੀ''' ਇੱਕ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਸੰਪਰਦਾ ਹੈ ਜਿਸਦੀ ਸਥਾਪਨਾ [[ਸ਼ਿਵ ਦਿਆਲ ਸਿੰਘ|ਸੇਠ ਸ਼ਿਵ ਦਿਆਲ ਸਿੰਘ]] ਦੁਆਰਾ 1861 ਵਿੱਚ [[ਆਗਰਾ]], ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ [[ਬਸੰਤ ਪੰਚਮੀ]] ਦਿਵਸ 'ਤੇ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।<ref name="Zoccarelli">{{cite encyclopedia |surname=Zoccarelli |given=Pierluigi |year=2006 |title=Radhasoami movements |encyclopedia=Encyclopedia of New Religious Movements |editor-surname=Clarke |editor-given=Peter B. |editor-link=Peter B. Clarke |place=London; New York |publisher=Routledge |pages=507–509 |isbn=9-78-0-415-26707-6}}</ref><ref name="Kalsi2005">{{cite book |surname=Kalsi |given=Sewa Singh |title=Sikhism |series=Religions of the World |place=Philadelphia |publisher=Chelsea House Publishers |url={{Google books|YOI1nB_zTyAC|page=|keywords=|text=|plainurl=yes}} |year=2005 |isbn=0-7910-8098-6 |pages=12–13}}</ref><ref name="JonesRyan">{{cite encyclopedia |surname=Jones |given=Constance A. |surname2=Ryan |given2=James D. |title=Radhasoami Movement |encyclopedia=Encyclopedia of Hinduism |url={{Google books|OgMmceadQ3gC|page=|keywords=|text=|plainurl=yes}} |year=2007 |place=New York |publisher=Facts On File |isbn=978-0-8160-5458-9 |series=Encyclopedia of World Religions. [[J. Gordon Melton]], Series Editor |archive-url=https://web.archive.org/web/20250131231141/https://books.google.com/books?id=OgMmceadQ3gC |archive-date=2025-01-31 |url-status=bot: unknown |pages=344–345 |access-date=2023-07-04 }}</ref><ref name="Juergensmeyer1991">{{cite book |surname=Juergensmeyer |given=Mark |authorlink=Mark Juergensmeyer |title=Radhasoami Reality: The Logic of a Modern Faith |place=Princeton, NJ |publisher=Princeton University Press |year=1991 |url={{Google books|slX3eRycszMC|page=|keywords=|text=|plainurl=yes}} |isbn=0-691-01092-7}} p.&nbsp;90 note 5, Quote: "The date of Seth Shiv Dayal's first public discourse is Basant Panchami Day, February 15, 1861".</ref><ref name="Lorenzen">{{cite book |surname=Lorenzen |given=David N. |title=Bhakti Religion in North India: Community Identity and Political Action |url={{Google books|rpSxJg_ehnIC|page=|keywords=|text=|plainurl=yes}}|year=1995 |publisher=State University of New York Press|isbn=978-0-7914-2025-6 |page=67}}, Quote: "The movement traces its origins to Seth Shiv Dayal Singh, who began his public ministry in Agra in 1861."</ref> ਓਹਨਾਂ ਦੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ, [[ਸਿੱਖ ਧਰਮ]] ਦੇ [[ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ]] ਦੇ ਪੈਰੋਕਾਰ ਸਨ, ਅਤੇ ਸੰਤ ਤੁਲਸੀ ਸਾਹਿਬ ਨਾਮ ਦੇ ਹਾਥਰਸ ਤੋਂ ਇੱਕ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਗੁਰੂ ਦੇ ਵੀ ਪੈਰੋਕਾਰ ਸਨ। ਸੇਠ ਸ਼ਿਵ ਦਿਆਲ ਸਿੰਘ, ਸੰਤ ਤੁਲਸੀ ਸਾਹਿਬ ਦੀਆਂ ਸਿੱਖਿਆਵਾਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸੂਰਤ ਸ਼ਬਦ ਯੋਗ ਸਿਖਾਇਆ (ਜਿਸ ਨੂੰ ਰਾਧਾ ਸੁਆਮੀ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਦੁਆਰਾ "ਬ੍ਰਹਮ, ਅੰਦਰੂਨੀ ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲ ਆਤਮਾ ਦਾ ਮਿਲਾਪ" ਵਜੋਂ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ); ਗੁਰੂ ਭਗਤੀ ("ਮਾਲਕ ਦੀ ਸ਼ਰਧਾ"); ਅਤੇ ਉੱਚ ਨੈਤਿਕ ਜੀਵਨ, ਇੱਕ ਸਖਤ ਲੈਕਟੋ-ਸ਼ਾਕਾਹਾਰੀ ਖੁਰਾਕ ਸਮੇਤ। ਸੇਠ ਸ਼ਿਵ ਦਿਆਲ ਸਿੰਘ ਅਕਸਰ ਸੰਤ ਤੁਲਸੀ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਨਾਲ ਜਾਂਦੇ ਸਨ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਦੀਖਿਆ ਨਹੀਂ ਲਈ। ਅੰਦੋਲਨ ਬ੍ਰਹਮਚਾਰੀ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵੰਸ਼ਾਂ ਦੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਮਾਸਟਰਾਂ ਨੇ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਸਿੱਖਿਆਵਾਂ 18ਵੀਂ ਅਤੇ 19ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਗੁਪਤ ਰਹੱਸਵਾਦ ਦੇ ਰੂਪਾਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਜਾਪਦੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਉਸ ਸਮੇਂ ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਸਨ। ਰਾਧਾ ਸੁਆਮੀ ਮਤ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਦੀ ਮਿਤੀ ਬਸੰਤ ਪੰਚਮੀ 1861 ਦੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਸੇਠ ਸ਼ਿਵ ਦਿਆਲ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਜਨਤਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਤਿਸੰਗ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਸੀ।{{sfn|Juergensmeyer|1991|pp=15–19, 38–42 with footnotes}}<ref name="oxfordbibliographies2">{{cite web|author=Juergensmeyer, Mark|author2=Lane, David Christopher|date=May 24, 2018|title=Radhasoami Tradition|url=https://www.oxfordbibliographies.com/view/document/obo-9780195399318/obo-9780195399318-0203.xml|website=oxfordbibliographies.com|publisher=Oxford Bibliographies|doi=10.1093/OBO/9780195399318-0203|authorlink=Mark Juergensmeyer|authorlink2=David C. Lane}}</ref> ਕੁਝ ਉਪ-ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਸਦਾ ਨਾਮ ਰਾਧਾ ਸੁਆਮੀ ਸ਼ਬਦ ਤੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਆਤਮਾ ਦਾ ਪ੍ਰਭੂ। "ਰਾਧਾ ਸੁਆਮੀ" ਸੇਠ ਸ਼ਿਵ ਦਿਆਲ ਸਿੰਘ ਵੱਲ ਸੰਕੇਤ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।<ref>''Saarbachan Radhasoami Vartik''.</ref> ਸੇਠ ਸ਼ਿਵ ਦਿਆਲ ਸਿੰਘ ਦੇ ਪੈਰੋਕਾਰ ਆਪ ਜੀ ਨੂੰ ਜੀਵਤ ਗੁਰੂ ਅਤੇ ਰਾਧਾਸੁਆਮੀ ਦਿਆਲ ਦਾ ਅਵਤਾਰ ਮੰਨਦੇ ਸਨ। ਆਪ ਜੀ ਦੇ ਜੋਤੀ ਜੋਤਿ ਸਮਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਬਾਬਾ ਜੈਮਲ ਸਿੰਘ ਜੀ, ਰਾਇ ਸਾਲਿਗ ਰਾਮ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਹੋਰ ਪੈਰੋਕਾਰਾਂ ਨੇ ਰਾਧਾ ਸੁਆਮੀ ਮਤ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸ਼ਾਖਾਵਾਂ/ਸੰਪ੍ਰਦਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਰਾਧਾ ਸੁਆਮੀ ਸਤਿਸੰਗ ਸੁਆਮੀ ਬਾਗ ਆਗਰਾ, [[ਰਾਧਾ ਸੁਆਮੀ ਸਤਿਸੰਗ ਬਿਆਸ]], [[ਰਾਧਾਸਾਮੀ ਸਤਸੰਗ ਦਿਆਲਬਾਗ|ਰਾਧਾ ਸੁਆਮੀ ਸਤਿਸੰਗ ਦਿਆਲਬਾਗ]], ਰਾਧਾ ਸੁਆਮੀ ਸਤਿਸੰਗ ਪਿੱਪਲ ਮੰਡੀ, ਅਤੇ ਰਾਧਾ ਸੁਆਮੀ ਸਤਿਸੰਗ ਦੀਨੋਦ। ==ਮੁੱਖੀ== [[ਰਾਧਾਸਾਮੀ ਸਤਸੰਗ ਦਿਆਲਬਾਗ|ਰਾਧਾ ਸੁਆਮੀ ਸਤਿਸੰਗ ਦਿਆਲਬਾਗ]],ਅਗਰਾ (ਸੰਤ ਸਤਗੁਰੂ ਆਫ ਰਾਧਾਸਵਾਮੀ ਫੇਥ) *ਪਰਮ ਪੁਰਖ ਪੂਰਨ ਧਨੀ ਹਜ਼ੂਰ ਸੁਆਮੀ ਜੀ ਮਹਾਰਾਜ (1818–1878) ਪਹਿਲਾ ਸੰਤ ਸਤਗੁਰੂ, 1861–1878 *ਪਰਮ ਗੁਰੂ ਹਜ਼ੂਰ ਮਹਾਰਾਜ (1829–1898) ਦੂਜਾ ਸੰਤ ਸਤਗੁਰੂ, 1878–1898 *ਪਰਮ ਗੁਰੂ ਮਹਾਰਾਜ ਸਾਹਿਬ (1861–1907) ਤੀਸਰਾ ਸੰਤ ਸਤਗੁਰੂ, 1898–1907 *ਪਰਮ ਗੁਰੂ ਸਰਕਾਰ ਸਾਹਿਬ (1871–1913) ਚੌਥਾ ਸੰਤ ਸਤਗੁਰੂ, 1907–1913 *ਪਰਮ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਮਹਾਰਾਜ (1881–1937) ਪੰਜਵਾਂ ਸੰਤ ਸਤਗੁਰੂ, 1913–1937 *ਪਰਮ ਗੁਰੂ ਮੇਹਤਾ ਜੀ ਮਹਾਰਾਜ (1885–1975) ਛੇਵਾਂ ਸੰਤ ਸਤਗੁਰੂ, 1937–1975 *ਪਰਮ ਗੁਰੂ ਲਾਲ ਸਾਹਿਬ (1907–2002) ਸੱਤਵਾਂ ਸੰਤ ਸਤਗੁਰੂ, 1975–2002 *ਪਰਮ ਗੁਰੂ ਸਤਸੰਗੀ ਸਾਹਿਬ (1937–ਵਰਤਮਾਨ) ਅੱਠਵਾਂ ਅਤੇ ਵਰਤਮਾਨ ਵਕਤ ਸੰਤ ਸਤਗੁਰੂ, 2002–ਵਰਤਮਾਨ [[ਰਾਧਾ ਸੁਆਮੀ ਸਤਿਸੰਗ ਬਿਆਸ]] * [[ਜੈਮਲ ਸਿੰਘ|ਬਾਬਾ ਜੈਮਲ ਸਿੰਘ]] - 1878-1903 * [[ਸਾਵਨ ਸਿੰਘ|ਮਹਾਰਾਜ ਸਾਵਣ ਸਿੰਘ]] - 1903-1948 * ਮਹਾਰਾਜ ਜਗਤ ਸਿੰਘ - 1948-1951 * ਮਹਾਰਾਜ ਚਰਨ ਸਿੰਘ - 1951-1990 * [[ਗੁਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ|ਬਾਬਾ ਗੁਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਢਿੱਲੋਂ]] - 1990 - ਮੌਜੂਦਾ * [[ਜਸਦੀਪ ਸਿੰਘ ਗਿੱਲ|ਹਜ਼ੂਰ ਜਸਦੀਪ ਸਿੰਘ ਗਿੱਲ]] - 2024 - ਮੌਜੂਦਾ == ਹਵਾਲੇ == {{Reflist}}{{Commons category}} == ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ == * {{official website|rssoamibagh.org/en-rs/SatsangSangrachna.php|Central Administrative Council, Radha Soami Satsang, Soami Bagh, Agra}} * {{official website|rssb.org|Radha Soami Satsang Beas}} * {{official website|www.dayalbagh.org.in| Radha Soami Satsang Dayalbagh}} * {{official website|radhasoamisatsang.org|Radha Soami Satsang Dayalbagh}} * {{official website|radhaswamidinod.org|Radha Swami Satsang Dinod}} * {{official website|ruhanisatsangusa.org|Ruhani Satsang USA}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਧਾਰਮਿਕ ਅਧਿਐਨ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਾਧਾ ਸੁਆਮੀ]] tmkvll3ucito4auo4kaeoeiyzvcftwg ਸਿਦਰਾ ਨਿਆਜ਼ੀ 0 183010 845624 766855 2026-09-06T22:42:34Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 845624 wikitext text/x-wiki {{Reflist}} '''ਸਿਦਰਾ ਨਿਆਜ਼ੀ''' ([[ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ]]: '''Sidra Niazi''') ਇੱਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਅਦਾਕਾਰਾ ਅਤੇ ਮਾਡਲ ਹੈ।<ref name="MagTheWeekly">{{Cite web |date=March 2, 2024 |title=Sidra Niazi - Is Determined, Delightful And Above All, Real |url=https://magtheweekly.com/detail/14028-sidra-niazi-is-determined-delightful-and-above-all-real |website=Mag - The Weekly}}</ref> ''[[ਕਯਾਮਤ (ਟੀਵੀ ਸੀਰੀਜ਼)|ਕਯਾਮਤ]]'', ''ਤੁਮਹਾਰੇ ਹੁਸਨ ਕੇ ਨਾਮ'', ''ਸਮਝੋਤਾ'' ਅਤੇ ''ਚੁਪਕੇ ਚੁਪਕੇ'' ਅਤੇ [[ਇਮਰਾਨ ਅਸ਼ਰਫ|ਇਮਰਾਨ ਅਸ਼ਰਫ਼]], ਅਲੀ ਅੱਬਾਸ ਅਤੇ [[ਉਰਵਾ ਹੁਸੈਨ|ਉਰਵਾ ਹੋਕੇਨ]] ਦੇ ਨਾਲ ਜੀਓ ਐਂਟਰਟੇਨਮੈਂਟ ਦੇ ''ਬਜ਼ਾਤ ਵਿੱਚ'' ਉਸ ਦੀਆਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀਆਂ ਹਨ।<ref>{{Cite web |date=2021-04-17 |title=Sidra Niazi appreciates her experience working with team 'Qayamat' |url=https://dailytimes.com.pk/746524/sidra-niazi-appreciates-her-experience-working-with-team-qayamat/ |access-date=2021-06-15 |website=Daily Times |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |date=2021-02-28 |title=Osman Khalid Butt takes to social media after 'wedding' pics with Sidra Niazi go viral |url=https://en.dailypakistan.com.pk/28-Feb-2021/osman-khalid-butt-responds-to-wedding-rumors |access-date=2021-06-15 |website=Daily Pakistan Global |language=en }}{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਅਪ੍ਰੈਲ 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref name="bdzt">{{Cite web |date=3 March 2022 |title='Badzaat' — a story of love, pain and hope is what 7th Sky Entertainment has in store for us |url=https://dailytimes.com.pk/894578/badzaat-a-story-of-love-pain-and-hope-is-what-7th-sky-entertainment-has-in-store-for-us/ |access-date=15 March 2022 |website=Daily Times}}</ref><ref>{{Cite web |last=Sumiya |date=2022-05-21 |title=Sidra Niazi Biography – Age – Family – Dramas |url=https://www.magpakistan.com/sidra-niazi-biography-age-family-dramas-list/ |access-date=2022-07-05 |website=Mag Pakistan |language=en-US }}{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਅਗਸਤ 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == ਫਿਲਮੋਗ੍ਰਾਫੀ == === ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਲੜੀ === * ਕਯਾਮਤ<ref>{{cite web |date=June 18, 2021 |title=Review: Qayamat Ends On A Dissatisfying Note |url=https://galaxylollywood.com/2021/06/17/review-qayamat-ends-on-a-dissatisfying-note/ |website=Galaxy Lollywood |access-date=ਮਾਰਚ 29, 2024 |archive-date=ਮਾਰਚ 17, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240317205230/https://galaxylollywood.com/2021/06/17/review-qayamat-ends-on-a-dissatisfying-note/ |url-status=dead }}</ref> * ਚੁਪਕੇ ਚੁਪਕੇ<ref>{{Cite web |last=Ashley |first=James |date=2021-05-11 |title=Chupke Chupke TV Series - The Latest Update |url=https://www.thebulletintime.com/news/chupke-chupke-tv-series-the-latest-update/ |access-date=2021-06-15 |website=The Bulletin Time |language=en-US}}</ref> * ਮਕਾਫਤ ਸੀਜ਼ਨ 3 * ਦਿਖਾਵਾ ਸੀਜ਼ਨ 2 * ਬਦਜ਼ਾਤ * ਦਿਖਾਵਾ ਸੀਜ਼ਨ 3 * ਦਿਲ ਜ਼ਾਰ ਜ਼ਾਰ<ref>{{Cite web |date=7 March 2022 |title=Upcoming Drama Serial Dil Zaar Zaar's first look and OST are out. |url=https://nexttvc.com/upcoming-drama-serial-dil-zaar-zaars-first-look-and-ost-are-out/ |website=nexttvc.com |access-date=29 ਮਾਰਚ 2024 |archive-date=18 ਅਕਤੂਬਰ 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231018132615/https://nexttvc.com/upcoming-drama-serial-dil-zaar-zaars-first-look-and-ost-are-out/ |url-status=dead }}</ref> * ਮਕਾਫਤ ਸੀਜ਼ਨ 4 * ਜ਼ਖਮ<ref>{{Cite web |last=Sumiya |date=2022-07-06 |title=Zakham Drama Cast Name, Cast Pictures, Story, & Timing |url=https://www.magpakistan.com/zakham-drama-cast-name-pictures-story-timing/ |access-date=2022-07-05 |website=Mag Pakistan |language=en-US }}{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਅਗਸਤ 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> * ਇਨਾਮ-ਏ-ਮੁਹੱਬਤ<ref>{{Cite web |last=Sumiya |date=2022-07-18 |title=Inaam e Mohabbat Drama Cast Name, Pictures, Story, & Timing |url=https://www.magpakistan.com/inaam-e-mohabbat-drama-cast-name-pictures-story-timing/ |access-date=2022-07-18 |website=Mag Pakistan |language=en-US |archive-date=2022-07-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220718101916/https://www.magpakistan.com/inaam-e-mohabbat-drama-cast-name-pictures-story-timing/ |url-status=dead }}</ref> * ਸਮਝੋਤਾ<ref>{{cite web |date=February 2, 2023 |title=Shaista Lodhi Shares Hilarious BTS Clip From Set of 'Samjhota' |url=https://propakistani.pk/lens/shaista-lodhi-shares-hilarious-bts-clip-from-set-of-samjhota-video/ |website=Pro Pakistan}}</ref> * ਝੂਮ<ref>{{cite web |date=March 12, 2023 |title=Zara Noor Abbas share BTS from set of 'Jhoom' |url=https://www.bolnews.com/latest/2023/03/zara-noor-abbas-share-bts-from-set-of-jhoom/ |website=BOL News}}</ref> * ਤੁਮਹਾਰੇ ਹੁਸਨ ਕੇ ਨਾਮ * ਖੁਸ਼ਬੋ ਮੈਂ ਬਸੇ ਖਤ<ref>{{cite web |date=November 29, 2023 |title=Khushbo Mein Basay Khat: A Grand Comeback Of Adnan Siddiqui And Nadia Jamil |url=https://galaxylollywood.com/2023/11/29/khushbo-mein-basay-khat-a-grand-comeback-of-adnan-siddiqui-and-nadia-jamil/ |website=Galaxy Lollywood |access-date=ਮਾਰਚ 29, 2024 |archive-date=ਮਾਰਚ 17, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240317205156/https://galaxylollywood.com/2023/11/29/khushbo-mein-basay-khat-a-grand-comeback-of-adnan-siddiqui-and-nadia-jamil/ |url-status=dead }}</ref> * ਤੇਰੇ ਆਨੇ ਸੇ * ਮੁਝੈ ਕਬੂਲ ਨਹੀਂ<ref>{{cite web |date=June 4, 2023 |title=Ahsan Khan to play a positive character in his next drama Mujhay Qabool Nahi |url=https://magtheweekly.com/detail/18418-ahsan-khan-to-play-a-positive-character-in-his-next-drama-mujhay-qabool-nahi |website=Mag - The Weekly}}</ref> * ਸੁਕੂਨ<ref>{{cite web |date=July 26, 2023 |title=Ahsan Khan Pairs Up With Sana Javed and Sidra Niazi for Upcoming Drama 'Sukoon' |url=https://propakistani.pk/lens/ahsan-khan-pairs-up-with-sana-javed-and-sidra-niazi-for-upcoming-drama-sukoon/ |website=Pro Pakistan}}</ref> * ਢੋਕਾ * ਰਿਸ਼ਤੇ === ਫਿਲਮ === {| class="wikitable" !ਸਾਲ ! ਸਿਰਲੇਖ ! ਭੂਮਿਕਾ ! ਨੋਟਸ |- | 2019 | ''ਲਾਲ'' | ਜ਼ਰਮੀਨੇ ਦੀ ਮਾਂ | <ref>{{Cite web |title=Geo TV to telecast 'Laal' on March 23 |url=https://www.thenews.com.pk/print/446591-geo-tv-to-telecast-laal-on-march-23 |access-date=2021-06-15 |website=www.thenews.com.pk |language=en}}</ref> |- | 2021 | ''ਦਾਦੀ ਕਾ ਦਮਦ'' | ਮੋਨਾ | <ref>{{Cite web |last= |date=2021-07-19 |title=7th Sky Entertainment to bring two light-hearted telefilms this Eid-Ul-Adha |url=https://dailytimes.com.pk/794480/7th-sky-entertainment-to-bring-two-light-hearted-telefilms-this-eid-ul-adha/ |access-date=2021-10-27 |website=Daily Times}}</ref> |- | 2021 | ''ਤਮੀਜ਼ ਉੱਦੀਨ ਕੀ ਬਦਤਮੀਜ਼ ਪਰਿਵਾਰ'' | ਨੂਰੀਨ | <ref>{{Cite web |last=Nadeem |first=Syed Omer |date=2021-05-12 |title=Stay home and enjoy Eid with ARY Digital! |url=https://arydigital.tv/eid-ul-fitar-2021-programming/ |access-date=2021-11-03 |website=ARY Digital |language=en-US}}</ref> |- | rowspan="2" | 2022 | ''ਪਿਆਰ ਮੁਬਾਰਕ'' | ਸਾਰਾ | |- | ''ਲਵ ਲਾਈਫ ਕਾ ਕਾਨੂੰਨ'' | ਸਿਦਰਾ | |} === ਲਘੂ ਫਿਲਮ === {| class="wikitable" !ਸਾਲ ! ਸਿਰਲੇਖ ! ਭੂਮਿਕਾ ! ਨੋਟਸ |- | 2021 | ''ਪਹਿਲੀ ਵਾਲੀ'' | ਪਲਵਾਸ਼ਾਯ | ਓਮੈਰ ਰਾਣਾ ਦੇ ਉਲਟ ਅਤੇ [[ਜੁਗਨ ਕਾਜ਼ਿਮ]] ਲੀਡ ਵਿੱਚ <ref>{{Cite web |date=2021-05-21 |title=Juggun and Omair Rana play leads in 'Pehli Wali' |url=https://dailytimes.com.pk/758840/juggun-and-omair-rana-play-leads-in-pehli-wali/ |access-date=2021-06-15 |website=Daily Times |language=en-US}}</ref> |} === ਟੈਲੀਫ਼ਿਲਮ === {| class="wikitable sortable plainrowheaders" ! scope="col" |ਸਾਲ ! scope="col" | ਸਿਰਲੇਖ ! scope="col" | ਭੂਮਿਕਾ ! scope="col" | ਨੋਟਸ |- | 2017 | ''ਚਲੈ ਥੇ ਸਾਥ'' | ਰੇਸ਼ਮ ਦੀ ਮਾਂ | |} == ਹਵਾਲੇ == {{Reflist}} * {{instagram|sidra.niazii}} * {{IMDb name|12517306}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਫਿਲਮ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਔਰਤ ਮਾਡਲਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਟੈਲੀਵਿਜਨ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1990]] 5deoahpbaiq8he4y9yrt5p7bq7j3836 ਸੁਦਕਸ਼ੀਨਾ ਸਰਮਾ 0 183705 845620 771723 2026-09-06T18:11:44Z Meenukusam 51574 Created by translating the section "Early life" from the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1359428825|Sudakshina Sarma]]" 845620 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ਸੁਦਕਸ਼ੀਨਾ ਸਰਮਾ | image = Sudakshina Sarma.jpg | other_names = ਰਾਣੀ ਹਜ਼ਾਰਿਕਾ | birth_name = ਨਿਰੂਪਮਾ ਹਜ਼ਾਰਿਕਾ | birth_date = {{birth date|df=y|1934|08|08}} | birth_place = [[ਗੁਹਾਟੀ]], ਅਸਾਮ ਸੂਬਾ, ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼&nbsp;ਭਾਰਤ | death_date = {{death date and age|2023|07|03|1934|08|08|df=y}} | death_place = [[ਗੁਹਾਟੀ]], ਅਸਾਮ | years_active = 1944–2023 | known_for = }} '''ਸੁਦਕਸ਼ੀਨਾ ਸਰਮਾ''' ([[ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ]]: '''Sudakshina Sarma;''' ਜਨਮ ਨਾਮ: {{Nee|'''Nirupama Hazarika'''}} ; 8 ਅਗਸਤ 1934 – 3 ਜੁਲਾਈ 2023) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਅਸਾਮੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਗਾਇਕ ਅਤੇ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਸੀ। ਸੱਤ ਦਹਾਕਿਆਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੇ ਕੈਰੀਅਰ ਵਿੱਚ, ਸਰਮਾ ਨੇ ਕਲਾਸੀਕਲ ਅਤੇ ਆਧੁਨਿਕ ਦੋਨਾਂ ਵਿੱਚ ਫੈਲੇ ਅਸਾਮੀ ਸੰਗੀਤ ਦੀਆਂ ਕਈ ਸ਼ੈਲੀਆਂ ਵਿੱਚ ਗੀਤ ਰਿਕਾਰਡ ਕੀਤੇ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ''ਬੋਰਗੀਟ'', ''[[ਕਾਮਰੂਪੀ ਲੋਕਗੀਤ]]'', ਅਤੇ ''[[ਗੋਲਪਾਰੀਆ ਲੋਕੋਗੀਤ|ਗੋਲਪਰੀਆ ਲੋਕਗੀਤ]]'' ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਉਸਨੇ ''ਜੋਤੀ ਸੰਗੀਤ'', ਅਸਾਮੀ ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਗੀਤਕਾਰ [[ਜੋਤੀ ਪ੍ਰਸਾਦ ਅਗਰਵਾਲਾ]] ਦੁਆਰਾ ਲਿਖੇ ਗੀਤਾਂ ਅਤੇ ''[[ਰਬਿੰਦਰ ਸੰਗੀਤ|ਰਬਿੰਦਰ ਸੰਗੀਤ ਨੂੰ]]'' ਵੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕੀਤਾ। ਸਰਮਾ ਨੂੰ ਅਸਾਮੀ ਸੰਗੀਤ ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਯੋਗਦਾਨ ਲਈ 2002 ਵਿੱਚ [[ਸੰਗੀਤ ਨਾਟਕ ਅਕਾਦਮੀ ਇਨਾਮ|ਸੰਗੀਤ ਨਾਟਕ ਅਕਾਦਮੀ ਅਵਾਰਡ]] ਮਿਲਿਆ। == ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ == ਸੁਦਕਸ਼ਿਨਾ ਸ਼ਰਮਾ ਦਾ ਜਨਮ ਗੁਵਾਹਾਟੀ ਦੇ ਭਰਾਲੁਮੁੱਖ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਂਤੀਪ੍ਰਿਆ ਅਤੇ ਨੀਲਕਾਂਤ ਹਜ਼ਾਰਿਕਾ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ ਇਸ ਜੋੜੀ ਦੇ ਦਸ ਬੱਚੇ ਸਨ ਅਤੇ ਉਹ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਚੌਥਾ ਬੱਚਾ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਵੱਡਾ ਭਰਾ, [[ਭੂਪੇਨ ਹਾਜ਼ਰਿਕਾ|ਭੁਪੇਨ ਹਜ਼ਾਰਿਕਾ]] ਅਤੇ ਛੋਟਾ ਭਰਾ, ਜਯੰਤ ਹਜ਼ਾਰਿਕਾ ਵੀ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਸਨ।<ref>{{Cite web |date=4 July 2023 |title=Renowned singer Sudakshina Sarma passes away in Guwahati – Sentinelassam |url=https://www.sentinelassam.com/topheadlines/renowned-singer-sudakshina-sarma-passes-away-in-guwahati-656598 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230704181004/https://www.sentinelassam.com/topheadlines/renowned-singer-sudakshina-sarma-passes-away-in-guwahati-656598 |archive-date=4 July 2023 |access-date=4 July 2023 |website=www.sentinelassam.com |language=en}}</ref> ਉਸ ਨੂੰ ਬਚਪਨ ਵਿੱਚ ਹੀ ਉਪਨਾਮ ਕਵੀਨ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਸੰਗੀਤਕ ਕੈਰੀਅਰ ਦੌਰਾਨ ਆਮ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਕਵੀਨੀ ਹਜ਼ਾਰਿਕਾ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।<ref name=":0">{{Cite web |date=3 July 2023 |title=Sudakshina Sarma (1934–2023): Assamese music legend leaves a profound legacy |url=https://frontline.thehindu.com/other/obituary/sudakshina-sarma-obituary-assamese-music-legend-legacy/article67037632.ece |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230704181003/https://frontline.thehindu.com/other/obituary/sudakshina-sarma-obituary-assamese-music-legend-legacy/article67037632.ece |archive-date=4 July 2023 |access-date=4 July 2023 |website=frontline.thehindu.com |language=en}}</ref> ਸੁਦਕਸ਼ਿਨਾ ਸ਼ਰਮਾ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸਕੂਲ ਦੀ ਪਡ਼੍ਹਾਈ ਪਾਨ ਬਾਜ਼ਾਰ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਤੋਂ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਹੈਂਡੀਕ ਗਰਲਜ਼ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਪਡ਼੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ।<ref name=":2">{{Cite web |date=4 July 2023 |title=Renowned singer Sudakshina Sarma passes away in Guwahati – Sentinelassam |url=https://www.sentinelassam.com/topheadlines/renowned-singer-sudakshina-sarma-passes-away-in-guwahati-656598 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230704181004/https://www.sentinelassam.com/topheadlines/renowned-singer-sudakshina-sarma-passes-away-in-guwahati-656598 |archive-date=4 July 2023 |access-date=4 July 2023 |website=www.sentinelassam.com |language=en}}</ref> ਉਸ ਦੇ ਵੱਡੇ ਭਰਾ, ਭੁਪੇਂਦਰ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਕਲਾਤਮਕ ਵਿਕਾਸ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਕਈ ਅਸਾਮੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਪ੍ਰਤੀਕ ਜਿਵੇਂ ਕਿ [[ਜੋਤੀ ਪ੍ਰਸਾਦ ਅਗਰਵਾਲਾ|ਰੂਪਕੋਂਵਰ ਜਯੋਤੀਪ੍ਰਸਾਦ ਅਗਰਵਾਲ]], ਬਿਸ਼ਨੂੰ ਪ੍ਰਸਾਦ ਰਾਭਾ ਅਤੇ ਫਨੀਫਾਨੀ ਸਰਮਾ ਆਦਿ ਤੋਂ ਜਾਣੂ ਕਰਵਾਇਆ।<ref name=":0" /> == ਕੈਰੀਅਰ == ਸਰਮਾ ਦਾ ਕੈਰੀਅਰ ਉਦੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਜਦੋਂ ਉਹ 10 ਸਾਲ ਦੀ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਉਸਨੇ ਬਿਸ਼ਨੂ ਪ੍ਰਸਾਦ ਰਾਭਾ ਦੁਆਰਾ ਰਚੇ ਦੋ ਗੀਤ ਰਿਕਾਰਡ ਕਰਨ ਲਈ ਕੋਲਕਾਤਾ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਕੀਤੀ। ਉਸੇ ਸਾਲ, ਉਸਨੇ ਦੋ ਹੋਰ ਗਾਣੇ ਰਿਕਾਰਡ ਕੀਤੇ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।<ref name=":0">{{Cite web |date=3 July 2023 |title=Sudakshina Sarma (1934–2023): Assamese music legend leaves a profound legacy |url=https://frontline.thehindu.com/other/obituary/sudakshina-sarma-obituary-assamese-music-legend-legacy/article67037632.ece |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230704181003/https://frontline.thehindu.com/other/obituary/sudakshina-sarma-obituary-assamese-music-legend-legacy/article67037632.ece |archive-date=4 July 2023 |access-date=4 July 2023 |website=frontline.thehindu.com |language=en}}</ref> ਸਰਮਾ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਉਸਦੇ ਕੈਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਸੀ ਜਦੋਂ ਉਸਨੇ ''"ਈ ਜੋਈ ਰੋਗਨੰਦਨ"'' 1946 ਵਿੱਚ [[ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ]] ਦੀ [[ਗੁਹਾਟੀ]] ਫੇਰੀ ਲਈ ਗੋਪੀਨਾਥ ਬੋਰਦੋਲੋਈ ਦੀ ਬੇਨਤੀ 'ਤੇ। ਸਰਮਾ ਨੇ ''"ਪ੍ਰਿਥੀਬੀਰ ਸ਼ਿਰੋਤ ਬਜਰਾਪਤ ਪੋਰੀਲੇ"'', ਉਸਦੇ ਭਰਾ ਭੂਪੇਨ ਹਜ਼ਾਰਿਕਾ ਦੁਆਰਾ ਰਚਿਆ ਗਿਆ ਇੱਕ ਗੀਤ, ਜਦੋਂ 1948 ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਹੱਤਿਆ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਗਾਂਧੀ ਦੀਆਂ ਅਸਥੀਆਂ ਨੂੰ [[ਬ੍ਰਹਮਪੁੱਤਰ ਦਰਿਆ|ਬ੍ਰਹਮਪੁੱਤਰ ਨਦੀ]] ਵਿੱਚ ਡੁਬੋਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।<ref name=":1">{{Cite web |date=3 July 2023 |title=Assam's noted singer Sudakshina Sarma dies at age 89 |url=https://indianexpress.com/article/entertainment/regional/assams-noted-singer-sudakshina-sarma-dies-at-age-89-8698551/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230704181007/https://indianexpress.com/article/entertainment/regional/assams-noted-singer-sudakshina-sarma-dies-at-age-89-8698551/ |archive-date=4 July 2023 |access-date=4 July 2023 |website=The Indian Express |language=en}}</ref> ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੇ ਨਾਲ, ਸਰਮਾ ਨੇ ਅਸਾਮੀ ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਗੀਤਕਾਰ [[ਜੋਤੀ ਪ੍ਰਸਾਦ ਅਗਰਵਾਲਾ]] ਦੁਆਰਾ ਲਿਖੇ ਗੀਤ, ''ਜੋਤੀ ਸੰਗੀਤ ਨੂੰ'' ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਜੋੜੇ ਨੇ ''[[ਰਬਿੰਦਰ ਸੰਗੀਤ]]'', ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰਵਾਦੀ [[ਰਬਿੰਦਰਨਾਥ ਟੈਗੋਰ]] ਦੁਆਰਾ ਲਿਖੇ ਗੀਤਾਂ 'ਤੇ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨਾਲ ਕਈ ਐਲਬਮਾਂ ਰਿਕਾਰਡ ਕਰਨ ਲਈ ਸਾਂਝੇਦਾਰੀ ਕੀਤੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ''ਕਮਲਕੁਵਾਰੀ ਮੋਰ ਪ੍ਰਨੇਸਵਰੀ, ਮੋਯੂ ਬਣੇ ਜਾਓ ਸਵਾਮੀਹੇ, ਨਾਹਰ ਫੂਲੇ ਨੁਸ਼ੁਵਾਈ, ਰਤੀ ਪੁਵਾਲਰੇ ਕੁਰੂਵਈ ਪਰੇ ਰਾਓ,'' ਅਤੇ ''ਉਰ ਉਰ ਨੀਲ ਆਕਾਸ਼ਤ'' ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਸੱਤ ਦਹਾਕਿਆਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੇ ਕੈਰੀਅਰ ਵਿੱਚ, ਸਰਮਾ ਨੇ ਕਲਾਸੀਕਲ ਅਤੇ ਆਧੁਨਿਕ ਦੋਨਾਂ ਵਿੱਚ ਫੈਲੇ ਅਸਾਮੀ ਸੰਗੀਤ ਦੀਆਂ ਕਈ ਸ਼ੈਲੀਆਂ ਵਿੱਚ ਗੀਤ ਰਿਕਾਰਡ ਕੀਤੇ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ''ਬੋਰਗੀਟ'', ''[[ਕਾਮਰੂਪੀ ਲੋਕਗੀਤ]]'', ਅਤੇ ''[[ਗੋਲਪਾਰੀਆ ਲੋਕੋਗੀਤ|ਗੋਲਪਰੀਆ ਲੋਕਗੀਤ]]'' ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਉਹ [[ਆਕਾਸ਼ਵਾਣੀ|ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਰੇਡੀਓ]] ਦੇ [[ਗੁਹਾਟੀ]] ਸਟੇਸ਼ਨ ਦੀ ਕਲਾਕਾਰ ਸੀ।<ref name=":3">{{Cite web |title=Noted Assamese singer Sudakshina Sarma dies at 89 |url=https://www.indiatoday.in/lifestyle/people/story/singer-sudakshina-sarma-bhupen-hazarika-sister-dies-at-89-2401236-2023-07-03 |access-date=9 July 2023 |website=India Today |language=en}}</ref> ਇੱਕ [[ਪਿਠਵਰਤੀ ਗਾਇਕ|ਪਲੇਬੈਕ ਗਾਇਕ]] ਵਜੋਂ, ਸਰਮਾ ਨੇ ''ਮਨੀਰਾਮ ਦੀਵਾਨ, ਚਿਕਮਿਕ ਬਿਜੁਲੀ, ਪਰਗਟ, ਅਬੂਜ ਬੇਦੋਨਾ,'' ਅਤੇ ''ਹੇਪਾਹ ਸਮੇਤ'' ਅਸਾਮੀ ਫਿਲਮਾਂ ਲਈ ਗੀਤ ਰਿਕਾਰਡ ਕੀਤੇ। ਉਸਦੇ ਕੁਝ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਗੀਤਾਂ ਵਿੱਚ ''ਜੇਤੁਕਾ ਬੋਲੇਰੇ, ਕੋਠਾ ਅਰੂ ਜ਼ੁਰ,'' ਅਤੇ ''ਸ਼ਰਤਕਲੋਰ ਰਤੀ'' ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।<ref name=":4">{{Cite web |last=Time |first=Pratidin |date=3 July 2023 |title=BREAKING: Noted Assamese Singer Sudakshina Sarma No More |url=https://www.pratidintime.com/top-stories/breaking-assamese-singer-sudakshina-sarma-no-more |access-date=9 July 2023 |website=Pratidin Time |language=en}}</ref> ਸਰਮਾ ਨੂੰ 2002 ਵਿੱਚ [[ਸੰਗੀਤ ਨਾਟਕ ਅਕਾਦਮੀ ਇਨਾਮ|ਸੰਗੀਤ ਨਾਟਕ ਅਕਾਦਮੀ ਅਵਾਰਡ]] ਮਿਲਿਆ, ਇੱਕ ਅਵਾਰਡ ਜੋ ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨਾਲ ਸਾਂਝਾ ਕੀਤਾ, ਅਸਾਮੀ ਸੰਗੀਤ ਅਤੇ ''ਜੋਤੀ ਸੰਗੀਤ'' ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਯੋਗਦਾਨ ਲਈ। ਜੋੜੇ ਨੇ ਦੇਸ਼ ਭਰ ਵਿੱਚ ਸੰਗੀਤ ਵਰਕਸ਼ਾਪਾਂ ਦਾ ਆਯੋਜਨ ਕੀਤਾ। ਸਰਮਾ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਪਤੀ [[ਇਪਟਾ|ਇੰਡੀਅਨ ਪੀਪਲਜ਼ ਥੀਏਟਰ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ]] ਦੀ ਅਸਾਮ ਇਕਾਈ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਵੀ ਸਨ। == ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਮੌਤ == ਸਰਮਾ ਨੇ 1954 ਵਿੱਚ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਅਤੇ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਦਿਲੀਪ ਸਰਮਾ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਪਣਾ ਨਾਮ ਨਿਰੂਪਮਾ ਹਜ਼ਾਰਿਕਾ ਤੋਂ ਬਦਲ ਕੇ ਸੁਦਕਸ਼ੀਨਾ ਸਰਮਾ ਰੱਖ ਲਿਆ। ਜੋੜੇ ਦੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਇੱਕ ਧੀ ਸੀ। 2008 ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਪਤੀ ਦੀ ਮੌਤ ਦੇ ਨਾਲ ਉਸਦੇ ਪਤੀ ਅਤੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰ ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਏ ਸਨ।<ref>{{Cite web |title=Dilip Sarma passes away – Homage paid to icon of assamese music |url=https://www.telegraphindia.com/north-east/dilip-sarma-passes-away-homage-paid-to-icon-of-assamese-music/cid/537798 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230704181005/https://www.telegraphindia.com/north-east/dilip-sarma-passes-away-homage-paid-to-icon-of-assamese-music/cid/537798 |archive-date=4 July 2023 |access-date=4 July 2023 |website=www.telegraphindia.com |language=en}}</ref> ਸਰਮਾ ਦਾ ਵੱਡਾ ਭਰਾ ਅਸਾਮੀ ਸੰਗੀਤਕਾਰ [[ਭੂਪੇਨ ਹਾਜ਼ਰਿਕਾ|ਭੂਪੇਨ ਹਜ਼ਾਰਿਕਾ]] ਸੀ। ਉਸਦਾ ਛੋਟਾ ਭਰਾ ਜੈਅੰਤਾ ਹਜ਼ਾਰਿਕਾ ਵੀ ਇੱਕ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਸੀ।<ref name=":2">{{Cite web |last=Desk |first=Sentinel Digital |date=4 July 2023 |title=Renowned singer Sudakshina Sarma passes away in Guwahati – Sentinelassam |url=https://www.sentinelassam.com/topheadlines/renowned-singer-sudakshina-sarma-passes-away-in-guwahati-656598 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230704181004/https://www.sentinelassam.com/topheadlines/renowned-singer-sudakshina-sarma-passes-away-in-guwahati-656598 |archive-date=4 July 2023 |access-date=4 July 2023 |website=www.sentinelassam.com |language=en}}</ref> ਸਰਮਾ ਦੀ ਮੌਤ 3 ਜੁਲਾਈ 2023 ਨੂੰ 88 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ [[ਗੁਹਾਟੀ]] ਵਿੱਚ ਹੋਈ। ਮੌਤ ਦੇ ਸਮੇਂ ਉਹ [[ਨਮੋਨੀਆ|ਨਿਮੋਨੀਆ]] ਦਾ ਇਲਾਜ ਕਰਵਾ ਰਹੀ ਸੀ।<ref>{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/guwahati/assams-nightingale-sudakshina-sarma-passes-away-at-89/articleshow/101471121.cms?from=mdr|title=Assam's nightingale Sudakshina Sarma passes away at 89|date=4 July 2023|work=The Times of India|access-date=4 July 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230704181006/https://timesofindia.indiatimes.com/city/guwahati/assams-nightingale-sudakshina-sarma-passes-away-at-89/articleshow/101471121.cms?from=mdr|archive-date=4 July 2023|issn=0971-8257}}</ref> ਸਰਮਾ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸਦੇ ਅੰਗ ਦਾਨ ਕਰਨ ਲਈ ਏਲੋਰਾ ਵਿਗਿਆਨ ਮੰਚ, ਇੱਕ ਅਸਾਮੀ [[ਗੈਰ-ਸਰਕਾਰੀ ਸੰਸਥਾ|ਐਨਜੀਓ]] ਨਾਲ ਭਾਈਵਾਲੀ ਕੀਤੀ ਸੀ। == ਹਵਾਲੇ == [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਗਾਇਕਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2023]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1934]] fzynq7pweddosmhm6eg7dtnahpxabk3 ਮਹਿੰਦਰਾ ਐਂਡ ਮਹਿੰਦਰਾ 0 191723 845631 776994 2026-09-07T03:03:01Z BD2412 5350 ([[c:GR|GR]]) [[c:COM:FR|File renamed]]: [[File:Mahindra Thar Photoshoot At Perupalem Beach (West Godavari District,AP,India ) Djdavid.jpg]] → [[File:Mahindra Thar Photoshoot at Perupalem Beach (West Godavari District, AP, India) Djdavid.jpg]] obvious typo in title 845631 wikitext text/x-wiki {{Infobox company | name = ਮਹਿੰਦਰਾ ਐਂਡ ਮਹਿੰਦਰਾ ਲਿਮਿਟਡ | logo = Mahindra logo.svg | type = ਜਨਤਕ ਕੰਪਨੀ | traded_as = | ISIN = | industry = ਆਟੋਮੋਟਿਵ ਉਦਯੋਗ | predecessor = | founded = {{Start date and age|1945|10|2|df=yes}} | founder = | hq_location = [[ਮੁੰਬਈ]], [[ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ]] | hq_location_country = ਭਾਰਤ | area_served = ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ | key_people = {{plainlist| * ਆਨੰਦ ਮਹਿੰਦਰਾ <br /> (ਚੇਅਰਮੈਨ) *ਡਾ. ਅਨੀਸ਼ ਸ਼ਾਹ <br /> (ਐਮ.ਡੀ. ਅਤੇ ਸੀ.ਈ.ਓ.}} | products = {{plainlist| * ਆਟੋਮੋਬਾਈਲਜ਼ * ਵਪਾਰਕ ਵਾਹਨ * ਟਰੈਕਟਰ * ਮੋਟਰਸਾਈਕਲ}} | production = {{down}} 14,076,043 ਵਾਹਨ | production_year = 2022 | revenue = {{increase}} {{INRConvert|139078|c}} | revenue_year = FY2024 | operating_income = {{increase}} {{INRConvert|24892|c}} | income_year = FY2024 | net_income = {{increase}} {{INRConvert|11269|c}} | net_income_year = FY2024 | assets = {{increase}} {{INRConvert|83811|c}} | assets_year = FY2024 | equity = {{increase}} {{INRConvert|52276|c}} | equity_year = FY2024 | num_employees = 140,619 (2022) | parent = [[ਮਹਿੰਦਰਾ ਗਰੁੱਪ]] | subsid = | website = {{URL|auto.mahindra.com}} }} '''ਮਹਿੰਦਰਾ ਐਂਡ ਮਹਿੰਦਰਾ''' ([[ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ]]: '''Mahindra & Mahindra''') ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਆਟੋਮੋਬਾਈਲ ਨਿਰਮਾਣ ਕੰਪਨੀ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਮੁੱਖ ਦਫਤਰ [[ਮੁੰਬਈ]], [[ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ]] ਵਿੱਚ ਹੈ। ਇਸਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 1945 ਵਿੱਚ ਮਹਿੰਦਰਾ ਐਂਡ ਮੁਹੰਮਦ ਵਜੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇਸਦਾ ਨਾਮ ਮਹਿੰਦਰਾ ਐਂਡ ਮਹਿੰਦਰਾ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਮਹਿੰਦਰਾ ਗਰੁੱਪ ਦਾ ਹਿੱਸਾ, M&M ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਉਤਪਾਦਨ ਦੁਆਰਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਵਾਹਨ ਨਿਰਮਾਤਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਇਸਦੀ ਇਕਾਈ, [[ਮਹਿੰਦਰਾ ਟਰੈਕਟਰਜ਼]], ਆਵਾਜ਼ ਦੇ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ [[ਟਰੈਕਟਰ|ਟਰੈਕਟਰਾਂ]] ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਨਿਰਮਾਤਾ ਹੈ।<ref>{{Cite magazine|date=1 August 2013|title=Indian Tractor Maker Mahindra Takes On Deere|url=http://www.businessweek.com/articles/2013-08-01/indian-tractor-maker-mahindra-takes-on-deere|magazine=Business Week|archive-url=https://web.archive.org/web/20130803183330/http://www.businessweek.com/articles/2013-08-01/indian-tractor-maker-mahindra-takes-on-deere|archive-date=3 August 2013|access-date=2 February 2014}}</ref> ਇਹ 2018 ਵਿੱਚ ਫਾਰਚੂਨ ਇੰਡੀਆ 500 ਦੁਆਰਾ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਚੋਟੀ ਦੀਆਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ 17ਵੇਂ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਸੀ।<ref>{{Cite web |date=22 December 2011 |title=Mahindra & Mahindra in Fortune India list |url=http://www.rediff.com/business/slide-show/slide-show-1-indias-30-biggest-companies/20111222.htm/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210125230649/https://www.rediff.com/business/slide-show/slide-show-1-indias-30-biggest-companies/20111222.htm |archive-date=25 January 2021 |access-date=2 February 2014 |website=Rediff.com}}</ref> ਭਾਰਤੀ ਵਾਹਨ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਇਸਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਪ੍ਰਤੀਯੋਗੀਆਂ ਵਿੱਚ ਮਾਰੂਤੀ ਸੁਜ਼ੂਕੀ ਇੰਡੀਆ ਅਤੇ [[ਟਾਟਾ ਮੋਟਰਸ|ਟਾਟਾ ਮੋਟਰਜ਼]] ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।<ref>{{Cite web |title=Top Competitors for Mahindra & Mahindra Limited |url=http://www.hoovers.com/company-information/cs/competition.Mahindra__Mahindra_Limited_.88313bf0a2725f22.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20130315155912/http://www.hoovers.com/company-information/cs/competition.Mahindra__Mahindra_Limited_.88313bf0a2725f22.html |archive-date=15 March 2013 |access-date=2 February 2014 |publisher=Hoovers}}</ref> ਡਾ. ਅਨੀਸ਼ ਸ਼ਾਹ ਮਹਿੰਦਰਾ ਐਂਡ ਮਹਿੰਦਰਾ ਦੇ ਮੌਜੂਦਾ ਸੀਈਓ ਅਤੇ ਪ੍ਰਬੰਧ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਹਨ।<ref>{{Cite web |last=Ghosh |first=Malyaban |date=2021-03-26 |title=Mahindra appoints Anish Shah as the MD and CEO, effective from April 2 |url=https://www.livemint.com/companies/news/mahindra-appoints-anish-shah-as-the-md-and-ceo-effective-from-april-2-11616762650940.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210713060820/https://www.livemint.com/companies/news/mahindra-appoints-anish-shah-as-the-md-and-ceo-effective-from-april-2-11616762650940.html |archive-date=13 July 2021 |access-date=2024-03-13 |website=mint |language=en}}</ref><ref name="nxccontrols3">{{Cite web |last=patel |first=nirav |date=14 March 2024 |title=The Mahindra XUV400 |url=https://ev.nxccontrols.in/blog/exploring-the-best-long-range-ev-cars-in-india-2024/ |access-date=20 April 2024 |website=ev.nxccontrols.in |publisher=author |ref=nxccontrols}}</ref> === ਫੌਜੀ ਵਾਹਨ === [[ਤਸਵੀਰ:Mahindra_Armado_Side_view.jpg|thumb| ਮਹਿੰਦਰਾ ਬਖਤਰਬੰਦ ਲਾਈਟ ਸਪੈਸ਼ਲਿਸਟ ਵਾਹਨ]] ਕੰਪਨੀ ਨੇ ਮਿਲਟਰੀ ਵਾਹਨਾਂ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਅਤੇ ਅਸੈਂਬਲ ਕੀਤਾ ਹੈ, 1947 ਵਿੱਚ ਵਿਲੀਸ ਜੀਪ ਦੇ ਆਯਾਤ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਜੋ ਦੂਜੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਰਤੀ ਗਈ ਸੀ।<ref>[http://www.mahindra.com/What-We-do/Defense "Mahindra & Mahindra Defense Division"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150905204156/http://www.mahindra.com/What-We-Do/Defense|date=5 September 2015}}, Mahindra Corporate Web site. </ref> ਮਹਿੰਦਰਾ ਐਮੀਰੇਟਸ ਵਹੀਕਲ ਆਰਮਰਿੰਗ (MEVA, ਮਹਿੰਦਰਾ ਆਰਮਰਡ) ਦੇ ਅਧੀਨ ਮਿਲਟਰੀ ਵਾਹਨਾਂ ਦੀ ਇਸ ਲਾਈਨ ਵਿੱਚ ਮਹਿੰਦਰਾ ਆਰਮਰਡ ਲਾਈਟ ਸਪੈਸ਼ਲਿਸਟ ਵਹੀਕਲ (ALSV) ਅਤੇ ਮਹਿੰਦਰਾ ਆਰਮਰਡ ਸਟ੍ਰੈਟਨ ਆਰਮਰਡ ਪਰਸੋਨਲ ਕੈਰੀਅਰ (APC), <ref>{{Cite web |last=Gupta |first=Ritvik |date=2020-05-31 |title=Mahindra Armoured Vehicles: The Indigenous Line of Defence |url=https://gomechanic.in/blog/mahindra-armored-vehicles/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210227001629/https://gomechanic.in/blog/mahindra-armored-vehicles/ |archive-date=27 February 2021 |access-date=2021-03-23 |website=The GoMechanic Blog |language=en-US}}</ref> ਅਤੇ ਬੰਦ ਕੀਤੇ ਵਾਹਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਐਕਸ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਇਸਨੇ BAE ਸਿਸਟਮਸ, ਡਿਫੈਂਸ ਲੈਂਡ ਸਿਸਟਮਜ਼ ਇੰਡੀਆ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਸੰਯੁਕਤ ਉੱਦਮ ਵੀ ਕਾਇਮ ਰੱਖਿਆ; ਇਸ ਤਹਿਤ ਬਣਾਏ ਗਏ ਪਹਿਲੇ ਵਾਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਮਹਿੰਦਰਾ ਮਾਈਨ ਪ੍ਰੋਟੈਕਟਡ ਵਹੀਕਲ -I (MPV-I) ਸੀ।<ref>{{Cite news|url=http://articles.economictimes.indiatimes.com/2012-03-21/news/31220043_1_defence-land-systems-india-defence-sector-defence-industry|title=Govt's 26% cap for FDI in defence a challenge: Dean McCumiskey, CEO, BAE Systems India|last=Gooptu|first=Biswarup|date=21 March 2012|work=The Economic Times|access-date=9 October 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20160305084904/http://articles.economictimes.indiatimes.com/2012-03-21/news/31220043_1_defence-land-systems-india-defence-sector-defence-industry|archive-date=5 March 2016}}</ref> 2018 ਵਿੱਚ, ਕੰਪਨੀ ਨੇ ਧਾਤੂ ਦੇ ਹਿੱਸਿਆਂ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਅਤੇ ਸਪਲਾਈ ਲਈ ਏਅਰਬੱਸ ਸਮੂਹ ਨਾਲ ਇੱਕ ਬਹੁ-ਮਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ ਦੇ ਏਰੋਸਪੇਸ ਸੌਦੇ 'ਤੇ ਹਸਤਾਖਰ ਕੀਤੇ।<ref>{{Cite news|url=https://economictimes.indiatimes.com/news/defence/make-in-india-mahindra-group-bags-multi-million-dollar-aerospace-deal-with-airbus/articleshow/47678226.cms?from=mdr|title=Make in India: Mahindra Group bags multi-million dollar aerospace deal with Airbus|date=14 July 2018|work=Economic Times|access-date=8 May 2021}}</ref> === ਫਾਰਮ ਉਪਕਰਣ === ਮਹਿੰਦਰਾ ਨੇ 60 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਬਾਜ਼ਾਰ ਲਈ ਟਰੈਕਟਰਾਂ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਇਹ 200,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਟਰੈਕਟਰਾਂ ਦੀ ਸਾਲਾਨਾ ਵਿਕਰੀ ਦੇ ਨਾਲ (ਵਾਲੀਅਮ ਦੁਆਰਾ) ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਚੋਟੀ ਦੀ ਟਰੈਕਟਰ ਕੰਪਨੀ ਹੈ। ਆਪਣੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ, ਕੰਪਨੀ ਨੇ 2.1 ਮਿਲੀਅਨ ਤੋਂ ਵੱਧ ਟਰੈਕਟਰ ਵੇਚੇ ਹਨ। <ref>{{Cite web |title="Farm Equipment", Mahindra Corporate Website. Retrieved 5 December 2011 |url=http://www.mahindra.com/What-We-Do/Farm-Equipment |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20120209094740/http://www.mahindra.com/What-We-Do/Farm-Equipment |archive-date=9 February 2012 |access-date=5 February 2012 |publisher=Mahindra.com}}</ref> ਮਹਿੰਦਰਾ ਐਂਡ ਮਹਿੰਦਰਾ ਦੀ ਖੇਤੀ ਉਪਕਰਣ ਡਿਵੀਜ਼ਨ ( [[ਮਹਿੰਦਰਾ ਟਰੈਕਟਰਜ਼]] ) ਕੋਲ ਲਗਭਗ 1,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਡੀਲਰ 1.45 ਮਿਲੀਅਨ ਗਾਹਕ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਮਹਿੰਦਰਾ ਟਰੈਕਟਰ ਭਾਰਤ, ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ, ਚੀਨ, ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ, ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ, ਅਫਰੀਕਾ (ਨਾਈਜੀਰੀਆ, ਮਾਲੀ, ਚਾਡ, ਗੈਂਬੀਆ, ਅੰਗੋਲਾ, ਸੁਡਾਨ, ਘਾਨਾ, ਅਤੇ ਮੋਰੋਕੋ), ਲਾਤੀਨੀ ਅਮਰੀਕਾ (ਚਿਲੀ, ਅਰਜਨਟੀਨਾ, ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ) ਸਮੇਤ 40 ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਉਪਲਬਧ ਹਨ।, ਵੈਨੇਜ਼ੁਏਲਾ, ਮੱਧ ਅਮਰੀਕਾ, ਅਤੇ ਕੈਰੇਬੀਅਨ), ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆ (ਸ਼੍ਰੀਲੰਕਾ, ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਨੇਪਾਲ), ਮੱਧ ਪੂਰਬ (ਇਰਾਨ ਅਤੇ ਸੀਰੀਆ) ਅਤੇ ਪੂਰਬੀ ਯੂਰਪ (ਸਰਬੀਆ, ਤੁਰਕੀ ਅਤੇ ਮੈਸੇਡੋਨੀਆ)। ਮਹਿੰਦਰਾ ਟਰੈਕਟਰ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਚਾਰ ਪਲਾਂਟਾਂ ਵਿੱਚ, ਦੋ ਮੇਨਲੈਂਡ ਚੀਨ ਵਿੱਚ, ਤਿੰਨ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਵਿੱਚ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਉਤਪਾਦ ਤਿਆਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੀਆਂ ਤਿੰਨ ਵੱਡੀਆਂ ਸਹਾਇਕ ਕੰਪਨੀਆਂ ਹਨ: ਮਹਿੰਦਰਾ ਯੂਐਸਏ, ਮਹਿੰਦਰਾ (ਚੀਨ) ਟਰੈਕਟਰ ਕੰਪਨੀ, ਅਤੇ ਮਹਿੰਦਰਾ ਯੂਏਦਾ (ਯਾਨਚੇਂਗ) ਟਰੈਕਟਰ ਕੰਪਨੀ (ਜਿਆਂਗਸੂ ਯੂਏਡਾ ਸਮੂਹ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਸਾਂਝਾ ਉੱਦਮ)।<ref name="Mahindra 2011">[http://www.mahindra.com/What-We-do/Farm-Equipment/Companies/Mahindra-and-Mahindra-Farm-Equipment-Division "Mahindra & Mahindra Farm Equipment Division"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150912160907/http://www.mahindra.com/What-We-do/Farm-Equipment/Companies/Mahindra-and-Mahindra-Farm-Equipment-Division|date=12 September 2015}}, Mahindra Corporate Website. </ref> [[ਤਸਵੀਰ:Mahindra_e2o_Plus_battery_electric_car,_cropped_(2).png|thumb| ਮਹਿੰਦਰਾ ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਕਾਰ|left]]2003 ਵਿੱਚ, ਮਹਿੰਦਰਾ ਐਂਡ ਮਹਿੰਦਰਾ ਦੇ ਫਾਰਮ ਉਪਕਰਣ ਸੈਕਟਰ ਨੇ [[Deming Prize|ਡੈਮਿੰਗ ਐਪਲੀਕੇਸ਼ਨ ਇਨਾਮ]] ਜਿੱਤਿਆ।<ref name="DemingPrizeMM">{{Cite news|url=http://www.thehindubusinessline.in/2003/10/14/stories/2003101401860300.htm|title=M&M unit receives Deming award|date=13 October 2003|work=The Hindu|access-date=2 February 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20121001184105/http://www.thehindubusinessline.in/2003/10/14/stories/2003101401860300.htm|archive-date=1 October 2012}}</ref><ref>{{Cite web |title=Press Release: M&M Tractors awarded the Deming for excellence in quality |url=http://www.mahindra.com/News/Press-Releases/1294142442 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140219010323/http://www.mahindra.com/News/Press-Releases/1294142442 |archive-date=19 February 2014 |access-date=2 February 2014 |publisher=Mahindra Group}}</ref> 2007 ਵਿੱਚ ਇਸਨੂੰ ਇਸਦੇ ਪੂਰੇ ਵਪਾਰਕ ਕਾਰਜਾਂ ਵਿੱਚ ਕੁੱਲ ਗੁਣਵੱਤਾ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਲਈ ਜਾਪਾਨ ਕੁਆਲਿਟੀ ਮੈਡਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ।<ref>{{Cite news|url=https://www.business-standard.com/article/press-releases/mahindra-s-fes-wins-japan-quality-medal-107111501008_1.html#:~:text=Mahindra's%20Farm%20Equipment%20Sector%20has,multi%2Dutility%20vehicles%20in%20India|title=Mahindra's FES wins Japan quality medal|date=5 February 2013|work=Business Standard|access-date=8 May 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210508093113/https://www.business-standard.com/article/press-releases/mahindra-s-fes-wins-japan-quality-medal-107111501008_1.html#:~:text=Mahindra's%20Farm%20Equipment%20Sector%20has,multi%2Dutility%20vehicles%20in%20India|archive-date=8 May 2021}}</ref> ਕੰਪਨੀ ਨੇ ਉਦਯੋਗ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਗਾਹਕ ਸੰਤੁਸ਼ਟੀ ਸੂਚਕ ਅੰਕ (CSI) 88 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਹੈ।<ref name="Mahindra 20112">[http://www.mahindra.com/What-We-do/Farm-Equipment/Companies/Mahindra-and-Mahindra-Farm-Equipment-Division "Mahindra & Mahindra Farm Equipment Division"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150912160907/http://www.mahindra.com/What-We-do/Farm-Equipment/Companies/Mahindra-and-Mahindra-Farm-Equipment-Division|date=12 September 2015}}, Mahindra Corporate Website.</ref> ਇਸ ਨੇ ਇੱਕ ਲੋਡ ਕਾਰ ਦੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਵਿਕਾਸ ਲਈ ਇਨੋਵੇਟਿਵ ਉਤਪਾਦ/ਸੇਵਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚ 2008 ਦਾ ਗੋਲਡਨ ਪੀਕੌਕ ਅਵਾਰਡ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ।<ref>{{Cite news|url=http://goldenpeacockaward.com/innovative-productservice-award-gpipsa.html|title=Innovative Product/Service (GPIPSA)|date=|work=Golden Peacock Awards|access-date=8 May 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210508093116/http://goldenpeacockaward.com/innovative-productservice-award-gpipsa.html|archive-date=8 May 2021}}</ref> ਏਸ਼ੀਆ ਦੀਆਂ 200 ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾਯੋਗ ਅਤੇ ਨਵੀਨਤਾਕਾਰੀ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦੇ 2009 ਦੇ ਸਰਵੇਖਣ ਵਿੱਚ, ਵਾਲ ਸਟਰੀਟ ਜਰਨਲ ਨੇ ਮਹਿੰਦਰਾ ਐਂਡ ਮਹਿੰਦਰਾ ਨੂੰ 10 ਸਭ ਤੋਂ ਨਵੀਨਤਾਕਾਰੀ ਭਾਰਤੀ ਕੰਪਨੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਦਾ ਨਾਮ ਦਿੱਤਾ।<ref name="Mahindra 20112" />[[ਤਸਵੀਰ:Mahindra_Arjun_605_DI_tractor_with_trailer.JPG|thumb| ਮਹਿੰਦਰਾ ਅਰਜੁਨ 605 DI ਟਰੈਕਟਰ ਟਰੇਲਰ ਨਾਲ|center]] ਟਰੈਕਟਰਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਮਹਿੰਦਰਾ ਹੋਰ ਖੇਤੀ ਸੰਦ ਵੇਚਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨੇ ਮਹਿੰਦਰਾ ਐਪਲੀਟਰੈਕ ਰਾਹੀਂ ਖੇਤੀ ਮਸ਼ੀਨੀਕਰਨ ਉਤਪਾਦਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਨ ਲਈ ਆਪਣੀ ਉਤਪਾਦ-ਲਾਈਨ ਦਾ ਵਿਸਤਾਰ ਕੀਤਾ ਹੈ।<ref>{{Cite news|url=https://www.dnaindia.com/business/report-mahindra-mahindra-plans-to-add-farm-mechanisation-products-1976132|title=Mahindra & Mahindra plans to add farm mechanisation products|date=8 April 2014|work=DNA|access-date=8 May 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210510143843/https://www.dnaindia.com/business/report-mahindra-mahindra-plans-to-add-farm-mechanisation-products-1976132|archive-date=10 May 2021}}</ref> ਅਕਤੂਬਰ 2021 ਵਿੱਚ, ਮਹਿੰਦਰਾ ਦੇ FES ਨੇ ਇੱਕ ਅਗਲੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦਾ ਯੂਵੋ ਟਰੈਕਟਰ ਪਲੇਟਫਾਰਮ ਲਾਂਚ ਕੀਤਾ - ਇੱਕ ਨਵੇਂ-ਯੁੱਗ ਦੀ ਉੱਨਤ ਟਰੈਕਟਰ ਰੇਂਜ ਜਿਸਨੂੰ Yuvo Tech+ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।<ref>{{Cite news|url=https://www.freepressjournal.in/business/mahindra-launches-new-yuvo-tech-tractor-will-be-available-in-three-models|title=Mahindra launches new Yuvo Tech + tractor; will be available in three models|date=12 October 2021|work=Free Press Journal|access-date=14 January 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220114140046/https://www.freepressjournal.in/business/mahindra-launches-new-yuvo-tech-tractor-will-be-available-in-three-models|archive-date=14 January 2022}}</ref> == ਮਾਡਲ == === ਯਾਤਰੀ ਵਾਹਨ === ===== ਮੌਜੂਦਾ ਮਾਡਲ: ICE ਵਾਹਨ ===== {| class="wikitable" style="text-align: center; font-size: 0.85em; width: 88%" ! colspan="2" |ਮਾਡਲ ! width="10%" |ਕੈਲੰਡਰ ਸਾਲ !ਮੌਜੂਦਾ ਮਾਡਲ ! width="32%" |ਵਾਹਨ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ |- bgcolor="#e0e0e0" | colspan="5" |''' SUV''' |- |[[ਤਸਵੀਰ:Mahindra_Bolero_Gen_3.jpg|alt=|200x200px]]<br /><br />'''ਬੋਲੇਰੋ''' |'''ਬੋਲੇਰੋ''' |2000 |2020 |ਮੱਧ ਆਕਾਰ ਦੀ SUV |- |[[ਤਸਵੀਰ:Mahindra_TUV_300_Chennai_2016_(2).JPG|alt=|200x200px]]<br />ਬੋਲੇਰੋ ਨੀਓ |'''ਬੋਲੇਰੋ ਨੀਓ''' |2021 |2021 |ਮਿੰਨੀ ਐਸ.ਯੂ.ਵੀ |- |[[ਤਸਵੀਰ:Mahindra Thar Photoshoot at Perupalem Beach (West Godavari District, AP, India) Djdavid.jpg|alt=|200x200px]]<br /><br />ਥਾਰ |'''ਥਾਰ''' |2010 |2020 |4x4 ਕੰਪੈਕਟ SUV |- |ਥਾਰ ਰੌਕਸ |'''ਥਾਰ ਰੌਕਸ''' |2024 |2024 |4x4 ਮੱਧ ਆਕਾਰ ਦੀ SUV |- |[[ਤਸਵੀਰ:Mahindra_Scorpio_GLX_2.6_m-Hawk_2011_(36756517492).jpg|alt=|200x200px]]<br /><br />ਸਕਾਰਪੀਓ |'''ਸਕਾਰਪੀਓ''' |2002 |2022 |ਸੀ-ਸੈਗਮੈਂਟ ਦੀ ਐਸ.ਯੂ.ਵੀ |- |'''ਸਕਾਰਪੀਓ-N''' |'''[[ਮਹਿੰਦਰਾ ਸਕਾਰਪੀਓ|ਸਕਾਰਪੀਓ-N]]''' |2022 |2022 |ਡੀ-ਸਗਮੈਂਟ SUV |- bgcolor="#e0e0e0" | colspan="5" |''' Crossover SUV''' |- |'''XUV 3XO''' |'''XUV 3XO''' |2019 |2024 |ਬੀ-ਸੈਗਮੈਂਟ ਕਰਾਸਓਵਰ SUV |- |[[ਤਸਵੀਰ:2021_Mahindra_XUV700_2.2_AX7_(India)_front_view.png|frameless]] '''XUV700''' |'''XUV700''' |2021 |2021 |ਸੀ-ਸੈਗਮੈਂਟ ਕਰਾਸਓਵਰ ਐਸ.ਯੂ.ਵੀ |- |- bgcolor="#e0e0e0" | colspan="5" |ਹਲਕਾ ਵਪਾਰਕ ਵਾਹਨ |- |[[ਤਸਵੀਰ:Mahindra_Bilbao-_08_Marzo_30.jpg|alt=|200x200px]]<br /><br />'''ਸਕਾਰਪੀਓ ਗੇਟਵੇ''' |'''ਸਕਾਰਪੀਓ ਗੇਟਵੇ''' |2006 |2017 |ਪਿਕਅੱਪ ਟਰੱਕ |- |- bgcolor="#e0e0e0" | colspan="5" |'''UTV''' |- |[[ਤਸਵੀਰ:Red_2018_Mahindra_Roxor_with_after_market_hard_cab.jpeg|alt=|199x199px]] ਰੋਕਸਰ |'''ਰੋਕਸਰ''' |2018 |2018 |4x4 ਆਫ-ਰੋਡ ਸਿਰਫ ਸਪੋਰਟਸ ਯੂਟਿਲਿਟੀ ਵਾਹਨ |} ===== ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਵਾਹਨ ===== {| class="wikitable" style="text-align: center; font-size: 0.85em; width: 88%" ! colspan="2" |ਮਾਡਲ ! width="10%" | ਕੈਲੰਡਰ ਸਾਲ ! ਮੌਜੂਦਾ ਮਾਡਲ ! width="32%" | ਵਾਹਨ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ |- bgcolor="#e0e0e0" | colspan="5" | '''ਕਰਾਸਓਵਰ SUV''' |- |[[ਤਸਵੀਰ:2023_Mahindra_XUV_400_EL_EV_,_Ashiana_Brahmananda,_Jamshedpur,_Jharkhand,_India_(_Ank_Kumar,_Infosys_Limited_)_01.jpg|alt=|200x200px]] '''XUV400''' | '''XUV400''' | 2023 | 2023 | ਬੀ-ਸੈਗਮੈਂਟ ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਕਰਾਸਓਵਰ SUV |- | '''BE6''' | '''BE6''' | 2024 | 2024 | ਸੀ-ਸੈਗਮੈਂਟ ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਕਰਾਸਓਵਰ ਕੂਪੇ SUV |- | '''XEV 9e''' | '''XEV 9e''' | 2024 | 2024 | ਡੀ-ਸਗਮੈਂਟ ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਕਰਾਸਓਵਰ ਕੂਪੇ SUV |- |} ==== ਬੰਦ ਕੀਤੇ ਮਾਡਲ ==== {| class="wikitable" style="text-align:center" !ਮਾਡਲ !ਜਾਰੀ !ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ !ਚਿੱਤਰ !ਨੋਟ |- |'''ਆਰਮਾਡਾ''' |1993 |2001 |[[ਤਸਵੀਰ:2009-03_Janakpur_32.jpg|200x200px]] | |- |'''ਵੋਏਜਰ''' |1997 |2002 | | |- |'''ਮੇਜਰ''' |2004 |2010 |[[ਤਸਵੀਰ:Mahindra_CL_550_MDI_@_Changanasseri.jpg|285x285px]] | |- |'''ਮਾਰਕਸਮੈਨ''' |2006 |2020 | | |- |'''ਜ਼ਾਈਲੋ''' |2009 |2019 |[[ਤਸਵੀਰ:Mahindra_Xylo.png|200x200px]] | |- |'''ਮੈਕਸੀਮੋ''' |2010 |2015 |[[ਤਸਵੀਰ:Mahindra_Maxximo_-_Full_Bin.JPG|200x200px]] | |- |'''XUV500''' |2011 |2021 |[[ਤਸਵੀਰ:Mahindra_XUV_SUV_at_Ashiana_Brahmananda_(Ank_Kumar,_Infosys_Limited)._01.jpg|200x200px]] | |- |ਕੁਆਂਟੋ |2012 |2016 |[[ਤਸਵੀਰ:Mahindra_Quanto_image.JPG|200x200px]] | |- |'''e2o''' |2013 |2017 |[[ਤਸਵੀਰ:Mahindra_e2o_Kathmandu_2.jpg|200x200px]] | |- |'''ਵਰਿਟੋ ਵਿਬੋ''' |2013 |2019 |[[ਤਸਵੀਰ:Mahindra_Verito_Vibe_2015.JPG|200x200px]] | |- |'''TUV 300''' |2015 |2020 |[[ਤਸਵੀਰ:Mahindra_TUV300_2016_(2).JPG|200x200px]] |Replacement of TUV 300 comes as Bolero Neo. |- |'''KUV100''' |2016 |2023 |[[ਤਸਵੀਰ:Mahindra_KUV100_1.2_K4_Plus_2019.jpg|200x200px]] | |- |'''ਨੂਵੋਸਪੋਰਟ''' |2016 |2020 | | |- |'''TUV300 ਪਲੱਸ''' |2018 |2020 | | |- |'''ਅਲਤੁਰ੍ਸ G4''' |2018 |2022 |[[ਤਸਵੀਰ:Ssangyong_Rexton_220_e-XDi_2018.jpg|200x200px]] |Rebadged from Ssangyong Rexton |- |'''ਮਾਰਾਜ਼ੋ''' |2018 |2024 |[[ਤਸਵੀਰ:Mahindra_Marazzo_MPV_SEP_18_(3).jpg|267x267px]] | |} === ਮੋਟਰਾਈਜ਼ਡ ਟ੍ਰਾਈਕ === * ਅਲਫਾ ਡੀਐਕਸ * ਅਲਫ਼ਾ ਡੀਐਕਸ (ਸੀਐਨਜੀ) === ਮੋਟਰਾਈਜ਼ਡ ਕਾਰਗੋ ਟ੍ਰਾਈਕ === * ਅਲਫ਼ਾ ਪਲੱਸ * ਅਲਫ਼ਾ ਪਲੱਸ (CNG) === ਪਿਕਅੱਪ ਟਰੱਕ === * ਬੋਲੇਰੋ ਪਿਕ-ਅੱਪ * ਮੈਕਸ ਪਿਕ-ਅੱਪ ਸਿਟੀ * Maxx Pik-Up HD (ਭਾਰੀ ਡਿਊਟੀ, 2000kg ਪੇਲੋਡ) <ref>{{Cite web |title=maxx-hd |url=https://auto.mahindra.com/pick-up-trucks/maxx-hd |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240321230334/https://auto.mahindra.com/pick-up-trucks/maxx-hd |archive-date=21 March 2024 |access-date=2024-03-21 |website=auto.mahindra.com |language=en}}</ref> * ਜੀਤੋ ਤਕੜਾ * ਸੁਪਰੋ ਮੈਕਸੀ ਟਰੱਕ * ਸੁਪਰੋ ਮਿੰਨੀ ਟਰੱਕ * ਵੀਰੋ === ਟਰੱਕ === * ਬਲੈਜ਼ੋ ਹੌਲੇਜ * ਬਲੇਜ਼ੋ ਟਿਪਰ * ਬਲੇਜ਼ੋ ਟਰੈਕਟਰ ਟ੍ਰੇਲਰ * ਫੁਰੀਓ * ਜਯੋ * ਓਪਟੀਮੋ ਲੋਡਕਿੰਗ === ਬੱਸ === * ਕਰੂਜ਼ੀਓ * ਕਰੂਜ਼ੀਓ ਗ੍ਰਾਂਡ<ref>{{Cite web |title=Authentic SUVs {{!}} Explore the Impossible |url=https://auto.mahindra.com/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240321225659/https://auto.mahindra.com/ |archive-date=21 March 2024 |access-date=2024-03-21 |website=auto.mahindra.com |language=en}}</ref> === ਧਾਰਨਾਵਾਂ === * ਬੀ.05 * ਬੀ.07 * ਬੀ.09 * ਬੀ.ਈ. RALL-E * XUV.e8 * XUV.e9 * XUV 700 ਪੈਟਰੋਲ ਹਾਈਬ੍ਰਿਡ * ਥਾਰ<ref>{{Cite web |title=New Mahindra Electric SUV {{!}} Electric SUVs |url=https://mahindraelectricautomobile.com/#products |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240122044020/https://mahindraelectricautomobile.com/#products |archive-date=22 January 2024 |access-date=2024-01-22 |website=Born Electric |language=en}}</ref> == ਹਵਾਲੇ == [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਬਰੈਂਡ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਿਫਟੀ 50]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬੀਐਸਈ ਸੈਂਸੈਕਸ]] h2tpkel65mn5xr30cz6phm4m74xlsiw ਰਾਧਾਸਾਮੀ ਸਤਸੰਗ ਦਿਆਲਬਾਗ 0 192397 845610 809120 2026-09-06T12:29:20Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 845610 wikitext text/x-wiki '''ਰਾਧਾਸੋਮੀ ਸਤਿਸੰਗ ਦਿਆਲਬਾਗ''' ([[ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ]]: '''Radhasoami Satsang Dayalbagh''') ਇੱਕ ਸਦੀ ਪੁਰਾਣੀ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਸੰਸਥਾ ਹੈ ਅਤੇ ਰਾਧਾਸੋਮੀ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਪਰੰਪਰਾ ਦਾ ਮੁੱਖ ਸੰਪਰਦਾ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਮੁੱਖ ਦਫਤਰ ਆਗਰਾ ਵਿੱਚ ਹੈ ([[ਰਾਧਾ ਸੁਆਮੀ|ਰਾਧਾਸੋਮੀ]] ਸੰਤ ਮੱਤ ਦਾ ਜਨਮ ਸਥਾਨ)।<ref>{{Cite web |title= |url=http://eacharya.inflibnet.ac.in/data-server/eacharya-documents/548158e2e41301125fd790cf_INFIEP_72/110/ET/72-110-ET-V1-S1__l_.pdf |website=eacharya.inflibnet.ac.in}}</ref><ref>{{Cite web |title= |url=https://www.acnc.gov.au/charity/charities/81d5a2a6-3aaf-e811-a963-000d3ad244fd/documents/d83fa24e-6d4f-ec11-8f8e-000d3ad0187b |website=acnc.gov.au}}</ref> ਰਾਧਾਸੋਮੀ ਸਤਿਸੰਗ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਪਹਿਲੇ ਸੰਤ ਸਤਿਗੁਰੂ, ਪਰਮ ਪੁਰਖ ਪੂਰਨ ਧਨੀ ਸੋਮੀ ਦੁਆਰਾ 1861 ਵਿੱਚ ਆਗਰਾ ਵਿੱਚ ਬਸੰਤ ਪੰਚਮੀ ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।<ref>{{Cite web |title=Soami Bagh |url=https://www.tajmahal.gov.in/soami-bagh.aspx |access-date=2024-06-22 |website=tajmahal.gov.in}}</ref><ref>{{Cite web |title=Special Talks |url=https://www.dayalbagh.org.in/specialTalks/visiontalkTSC2013.htm |access-date=2024-06-22 |website=dayalbagh.org.in |archive-date=2024-12-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241224150313/https://www.dayalbagh.org.in/specialTalks/visiontalkTSC2013.htm |url-status=dead }}</ref> ਸਥਾਈ ਸਤਿਸੰਗ ਹੈੱਡਕੁਆਰਟਰ " ਦਿਆਲਬਾਗ " ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਪੰਜਵੇਂ ਸੰਤ ਸਤਿਗੁਰੂ ਦੁਆਰਾ 1915 ਵਿੱਚ ਬਸੰਤ ਪੰਚਮੀ ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।<ref>{{Cite web |title= |url=https://juergensmeyer.org/wp-content/uploads/2013/12/Radhasoami-for-Hind-enc-print.pdf |website=juergensmeyer.org}}</ref> ਰਾਧਾਸੁਆਮੀ ਸਤਿਸੰਗ ਸਭਾ 1910 ਤੋਂ ਇਸਦੀ ਮੁੱਖ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਕਮੇਟੀ ਹੈ। ਸੋਮੀ ਮਹਾਰਾਜ ਦੀ ਗੁਰੂ ਵੰਸ਼ ਅੱਜ ਤੱਕ ਆਗਰਾ ਵਿੱਚ ਜਾਰੀ ਹੈ। ਪਰਮ ਗੁਰੂ ਹਜ਼ੂਰ ਸਤਸੰਗੀ ਸਹਿਬ ਸਤਿਸੰਗ ਦੇ ਮੌਜੂਦਾ ਸੰਤ ਸਤਿਗੁਰੂ ਹਨ।<ref>{{Cite web |title=Home |url=https://www.dayalbagh.org.in/ |access-date=2024-11-23 |website=www.dayalbagh.org.in |archive-date=2024-06-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240617204803/http://dayalbagh.org.in/ |url-status=dead }}</ref> {{Gallery|File:Soami Ji Maharaj 8x10.jpg|ਪਰਮ ਗੁਰੂ ਸੋਆਮੀ ਜੀ ਮਹਾਰਾਜ, ਰਾਧਾਸੁਆਮੀ ਲਹਿਰ ਦੇ ਮੋਢੀ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਰਾਧਾਸੋਮੀ ਸਤਿਸੰਗ ਦਿਆਲਬਾਗ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਅਧਿਆਤਮਕ ਗੁਰੂ ਸਨ।|File:Hazur 4.png|ਰਾਧਾ ਸੁਆਮੀ ਸਤਿਸੰਗ ਦਿਆਲਬਾਗ ਦੇ ਅਗਲੇ ਅਧਿਆਤਮਕ ਮੁਖੀ ਪਰਮ ਗੁਰੂ ਹਜ਼ੂਰ ਮਹਾਰਾਜ। ਉਹ 1878 ਤੋਂ 1898 ਤੱਕ ਇਸ ਅਹੁਦੇ 'ਤੇ ਰਿਹਾ।|File:Maharaj sahab.jpg|ਹਜ਼ੂਰ ਮਹਾਰਾਜ ਦੇ ਪੈਰੋਕਾਰ ਪਰਮ ਗੁਰੂ ਮਹਾਰਾਜ ਸਹਿਬ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬਣੇ ਅਤੇ ਰਾਧਾ ਸੁਆਮੀ ਸਤਿਸੰਗ ਦਿਆਲਬਾਗ ਦੇ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਮੁਖੀ ਬਣੇ। ਉਹ 1898 ਤੋਂ 1907 ਤੱਕ ਇਸ ਅਹੁਦੇ 'ਤੇ ਰਿਹਾ।|File:SARKAR SAHAB.jpg|ਮਹਾਰਾਜ ਸਹਿਬ ਦੇ ਪੈਰੋਕਾਰ ਪਰਮ ਗੁਰੂ ਸਰਕਾਰ ਸਹਿਬ ਨੇ ਰਾਧਾ ਸੁਆਮੀ ਸਤਿਸੰਗ ਦਿਆਲਬਾਗ ਦੇ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਮੁਖੀ ਵਜੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਥਾਂ ਲਈ। ਉਹ 1907 ਤੋਂ 1913 ਤੱਕ ਇਸ ਅਹੁਦੇ 'ਤੇ ਰਹੇ।|File:Anand_Swarup.jpg|ਹਜ਼ੂਰ ਸਰਕਾਰ ਸਹਿਬ ਦੇ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਪਰਮ ਗੁਰੂ ਸਹਿਬ ਜੀ ਮਹਾਰਾਜ ਨੇ ਰਾਧਾ ਸੁਆਮੀ ਸਤਿਸੰਗ ਦਿਆਲਬਾਗ ਦੇ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਮੁਖੀ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਥਾਂ ਲਈ। ਉਹ 1913 ਤੋਂ 1937 ਤੱਕ ਇਸ ਅਹੁਦੇ 'ਤੇ ਰਹੇ।|File:Mehta Ji Maharaj (Dayalbagh).jpg|ਹਜ਼ੂਰ ਸਹਿਬ ਜੀ ਮਹਾਰਾਜ ਦੇ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਪਰਮ ਗੁਰੂ ਮਹਿਤਾ ਜੀ ਮਹਾਰਾਜ ਨੇ ਰਾਧਾ ਸੁਆਮੀ ਸਤਿਸੰਗ ਦਿਆਲਬਾਗ ਦੇ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਮੁਖੀ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਥਾਂ ਲਈ। ਉਹ 1937 ਤੋਂ 1975 ਤੱਕ ਇਸ ਅਹੁਦੇ 'ਤੇ ਰਹੇ।|File:Lal Sahab (Dayalbagh).jpg|ਹਜ਼ੂਰ ਮਹਿਤਾ ਜੀ ਮਹਾਰਾਜ ਦੇ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਪਰਮ ਗੁਰੂ ਪ੍ਰੋ. ਮੁਕੁੰਦ ਬਿਹਾਰੀ ਲਾਲ ਸਹਿਬ ਨੇ ਰਾਧਾ ਸੁਆਮੀ ਸਤਿਸੰਗ ਦਿਆਲਬਾਗ ਦੇ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਮੁਖੀ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਥਾਂ ਲਈ। ਉਹ 1975 ਤੋਂ 2002 ਤੱਕ ਇਸ ਅਹੁਦੇ 'ਤੇ ਰਹੇ।|File:Satsangi Sahab.jpg|ਹਜ਼ੂਰ ਲਾਲ ਸਹਿਬ ਦੇ ਵਾਰਿਸ ਪਰਮ ਗੁਰੂ ਪ੍ਰੋ. ਪ੍ਰੇਮ ਸਰਨ ਸਤਿਸੰਗੀ ਸਹਿਬ (ਮਿਹਰਬਾਨ ਹੁਜ਼ੂਰ), ਰਾਧਾ ਸੁਆਮੀ ਸਤਿਸੰਗ ਦਿਆਲਬਾਗ ਦੇ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਮੁਖੀ ਵਜੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬਣੇ। ਉਹ 2002 ਤੋਂ ਸੰਤ ਸਤਿਗੁਰੂ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ}} == ਹਵਾਲੇ == [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਾਧਾ ਸੁਆਮੀ]] c0vuqoelr3k71v7xlh0upxa8131qej9 ਰਾਧਾ ਸੁਆਮੀ ਸਤਿਸੰਗ ਸਭਾ 0 192407 845609 839378 2026-09-06T12:26:22Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 4 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 845609 wikitext text/x-wiki '''ਰਾਧਾਸੋਮੀ ਸਤਿਸੰਗ ਸਭਾ'''<ref>{{Cite web |title=Home |url=http://www.dayalbagh.org.in/index.htm |access-date=2024-12-21 |archive-date=2025-01-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250114190630/https://www.dayalbagh.org.in/index.htm |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |title=Home |url=https://www.dayalbagh.org.in/ |access-date=20 June 2024 |website=www.dayalbagh.org.in |archive-date=17 ਜੂਨ 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240617204803/http://dayalbagh.org.in/ |url-status=dead }}</ref> [[ਰਾਧਾਸਾਮੀ ਸਤਸੰਗ ਦਿਆਲਬਾਗ|ਰਾਧਾਸੁਆਮੀ ਸਤਿਸੰਗ ਦਿਆਲਬਾਗ]] ਦੀ ਮੁੱਖ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਕਮੇਟੀ ਹੈ। ਸਭਾ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 1910 ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਚੈਰੀਟੇਬਲ ਸੋਸਾਇਟੀਜ਼ ਰਜਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ਐਕਟ (1860 ਦਾ ਨੰਬਰ 21) ਦੇ ਤਹਿਤ ਰਜਿਸਟਰ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।<ref>{{Cite web |title= |url=https://indiankanoon.org/docfragment/512593/?big=3&formInput=dayalbagh |website=indiankanoon.org}}</ref> [[ਰਾਧਾ ਸੁਆਮੀ]] ਸੰਪਰਦਾ ਦੀਆਂ ਸਿੱਖਿਆਵਾਂ [[ਸ਼ਿਵ ਦਿਆਲ ਸਿੰਘ]] ਦੀਆਂ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਸਿੱਖਿਆਵਾਂ 'ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹਨ।<ref>{{Cite web |title=Radhasoami Satsang: Radhasoami Faith - The First Guru - Establishment of the Faith |url=http://www.radhasoamisatsang.org/rsfaith/radhasoamifaith_3.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070301012725/http://www.radhasoamisatsang.org/rsfaith/radhasoamifaith_3.htm |archive-date=1 March 2007 |website=www.radhasoamisatsang.org}}</ref> ਰਾਧਾ ਸੁਆਮੀ ਸਤਿਸੰਗ ਸਭਾ ਦੇ ਮੌਜੂਦਾ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਮੁਖੀ ਪ੍ਰੇਮ ਸਰਨ ਸਤਸੰਗੀ ਹਨ ਜੋ ਰਾਧਾਸੋਮੀ ਸਤਿਸੰਗ ਦਿਆਲਬਾਗ ਦੇ ਅੱਠਵੇਂ ਅਤੇ ਮੌਜੂਦਾ ਸੰਤ ਸਤਿਗੁਰੂ ਅਤੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿਗਿਆਨੀ ਅਤੇ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨੀ ਵੀ ਹਨ।<ref>{{Cite web |title=Special Talks |url=http://www.dayalbagh.org.in/specialTalks/visionTalkQANSAS2012.htm |access-date=2024-12-21 |archive-date=2025-01-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250114200911/https://www.dayalbagh.org.in/specialTalks/visionTalkQANSAS2012.htm |url-status=dead }}</ref> == ਰਾਧਾਸੁਆਮੀ ਸਤਿਸੰਗ ਦਿਆਲਬਾਗ ਦੀ ਵੰਸ਼ == * [[ਸ਼ਿਵ ਦਿਆਲ ਸਿੰਘ]] (1818-1878) ''ਉਰਫ'' ''ਪਰਮ ਗੁਰੂ ਸੋਆਮੀ ਜੀ ਮਹਾਰਾਜ'', ਰਾਧਾਸੋਮੀ ਸਤਿਸੰਗ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਗੁਰੂ ਅਤੇ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਮੁਖੀ, 1861-1878 * ਸਾਲਿਗ ਰਾਮ (1829-1898) ''ਉਰਫ਼ ਪਰਮ ਗੁਰੂ ਹਜ਼ੂਰ ਮਹਾਰਾਜ,'' ਰਾਧਾਸੁਆਮੀ ਸਤਿਸੰਗ ਦੇ ਦੂਜੇ ਗੁਰੂ ਅਤੇ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਮੁਖੀ 1878-1898 * ਮਹਾਰਾਜ ਸਹਿਬ (1861-1907) ''ਉਰਫ ਪਰਮ ਗੁਰੂ ਮਹਾਰਾਜ ਸਹਿਬ,'' ਰਾਧਾਸੋਮੀ ਸਤਿਸੰਗ ਦੇ ਤੀਜੇ ਗੁਰੂ ਅਤੇ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਮੁਖੀ, 1898-1907 * ਕਾਮਤਾ ਪ੍ਰਸਾਦ ਸਿਨਹਾ (1871-1913) ''ਉਰਫ਼ ਪਰਮ ਗੁਰੂ ਸਰਕਾਰ ਸਹਿਬ ,'' ਰਾਧਾਸੁਆਮੀ ਸਤਿਸੰਗ ਦੇ ਚੌਥੇ ਗੁਰੂ ਅਤੇ ਸਤਿਸੰਗ ਸਭਾ ਦੇ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਮੁਖੀ, 1907-1913 * ਆਨੰਦ ਸਵਰੂਪ (1881-1937) ''ਉਰਫ਼ ਪਰਮ ਗੁਰੂ ਸਹਿਬ ਜੀ ਮਹਾਰਾਜ'', ਰਾਧਾਸੁਆਮੀ ਸਤਿਸੰਗ ਦੇ ਪੰਜਵੇਂ ਗੁਰੂ ਅਤੇ ਸਤਿਸੰਗ ਸਭਾ ਦੇ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਮੁਖੀ, 1913-1937 * ਗੁਰਚਰਨ ਦਾਸ ਮਹਿਤਾ (1885-1975) ''ਉਰਫ਼ ਪਰਮ ਗੁਰੂ ਮਹਿਤਾ ਜੀ ਮਹਾਰਾਜ,'' ਰਾਧਾਸੁਆਮੀ ਸਤਿਸੰਗ ਦੇ ਛੇਵੇਂ ਗੁਰੂ ਅਤੇ ਸਤਿਸੰਗ ਸਭਾ ਦੇ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਮੁਖੀ, 1937-1975 * ਮਕੁੰਦ ਬਿਹਾਰੀ ਲਾਲ (1907-2002) ''ਉਰਫ਼ ਪਰਮ ਗੁਰੂ ਲਾਲ ਸਹਿਬ ,'' ਰਾਧਾਸੁਆਮੀ ਸਤਿਸੰਗ ਦੇ ਸੱਤਵੇਂ ਗੁਰੂ ਅਤੇ ਸਤਿਸੰਗ ਸਭਾ ਦੇ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਮੁਖੀ, 1975-2002 * ਪ੍ਰੇਮ ਸਰਨ ਸਤਸੰਗੀ (1937–ਮੌਜੂਦਾ) ''ਉਰਫ਼ ਪਰਮ ਗੁਰੂ ਸਤਿਸੰਗੀ ਸਹਿਬ,'' ਰਾਧਾਸੁਆਮੀ ਸਤਿਸੰਗ ਦੇ ਅੱਠਵੇਂ ਅਤੇ ਮੌਜੂਦਾ ਗੁਰੂ ਅਤੇ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਮੁਖੀ, 2002–ਵਰਤਮਾਨ == ਮੁੱਖ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਅਤੇ ਸੰਸਥਾਵਾਂ == * [[ਰਾਧਾਸਾਮੀ ਸਤਸੰਗ ਦਿਆਲਬਾਗ|ਰਾਧਾਸੁਆਮੀ ਸਤਿਸੰਗ ਦਿਆਲਬਾਗ]] <ref>{{Cite web |title=Home |url=https://dayalbagh.org.in/ |access-date=23 June 2024 |website=dayalbagh.org.in |archive-date=22 ਜੂਨ 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240622160924/http://dayalbagh.org.in/ |url-status=dead }}</ref> * ਸਰਨ ਆਸ਼ਰਮ ਹਸਪਤਾਲ (ਚੈਰੀਟੇਬਲ ਹਸਪਤਾਲ) <ref>{{Cite web |title=SARAN ASHRAM HOSPITAL – SARAN ASHRAM HOSPITAL |url=https://sahospital.org.in/ |access-date=4 July 2024 |language=en-US}}</ref> * ਦਿਆਲਬਾਗ ਵਿੱਦਿਅਕ ਸੰਸਥਾ <ref>{{Cite web |title=Home |url=https://www.dei.ac.in/dei/ |access-date=23 June 2024 |website=www.dei.ac.in}}</ref> * ਦਿਆਲਬਾਗ ਚੇਤਨਾ ਦਾ ਵਿਗਿਆਨ <ref>{{Cite web |title=DSC2024 |url=https://dsc-dei.in/ |access-date=23 June 2024 |website=dsc-dei.in}}</ref> * ਖੇਤੀ ਵਿਗਿਆਨ ਲਈ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕੇਂਦਰ (ICA) <ref>{{Cite web |last=Agrocology |first=International Center for |title=Come Join us on our journey to a better and sustainable tomorrow |url=https://internationalcenterforagroecology.org/ |access-date=23 June 2024 |website=International Center for Agroecology |language=en-US}}</ref> * ਸਪੇਹਾ <ref>{{Cite web |title=SPHEEHA - Home |url=https://spheeha.org/ |access-date=23 June 2024 |website=SPHEEHA |language=en-US}}</ref> * ਸਿਸਟਮ ਸੋਸਾਇਟੀ ਆਫ ਇੰਡੀਆ <ref>{{Cite web |title=Systems Society of India - Sysi.org |url=https://www.sysi.org/ |access-date=23 June 2024 |website=www.sysi.org}}</ref> * ਸਸਟੇਨੇਬਲ ਡਿਵੈਲਪਮੈਂਟ ਲਈ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਸੈਂਟਰ ਫਾਰ ਅਪਲਾਈਡ ਸਿਸਟਮ ਸਾਇੰਸ <ref>{{Cite web |title=Home {{!}} ICAS3D |url=https://www.icasssd.org/ |access-date=23 June 2024 |website=ICASSSD |language=en }}{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਮਈ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> * ਦ (ਦਿਆਲਬਾਗ) ਰਾਧਾ ਸਵਾ ਆ ਮੀ ਸਤਿਸੰਗ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਆਫ਼ ਯੂਰਪ <ref>{{Cite web |title=DRSAE – The (Dayalbagh) Radhasoami Satsang Association Europe |url=https://drsae.org/ |access-date=23 June 2024 |language=en-GB |archive-date=22 ਜੂਨ 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240622163930/https://drsae.org/ |url-status=dead }}</ref> * ਦਿਆਲਬਾਗ ਰਾਧਾਸੁਆਮੀ ਸਤਿਸੰਗ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਆਫ਼ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ <ref>{{Cite web |title= |url=https://www.acnc.gov.au/charity/charities/81d5a2a6-3aaf-e811-a963-000d3ad244fd/profile |website=acnc.gov.au}}</ref> * ਦਿਆਲਬਾਗ ਰਾਧਾਸੁਆਮੀ ਸਤਿਸੰਗ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਆਫ ਨਾਰਥ ਅਮਰੀਕਾ <ref>{{Cite web |last=Roberts |first=Andrea Suozzo, Alec Glassford, Ash Ngu, Brandon |date=9 May 2013 |title=Dayalbagh Radhasoami Satsang Association Of North America - Nonprofit Explorer |url=https://projects.propublica.org/nonprofits/organizations/134295464 |access-date=23 June 2024 |website=ProPublica |language=en}}</ref> == ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ == * ਦਿਆਲਬਾਗ * [[ਰਾਧਾਸਾਮੀ ਸਤਸੰਗ ਦਿਆਲਬਾਗ|ਰਾਧਾਸੁਆਮੀ ਸਤਿਸੰਗ ਦਿਆਲਬਾਗ]] * [[ਰਾਧਾ ਸੁਆਮੀ ਸਤਿਸੰਗ ਬਿਆਸ|ਰਾਧਾ ਸੁਆਮੀ ਸਤਸੰਗ ਬਿਆਸ]] * ਸੰਤ ਮਤਿ == ਹਵਾਲੇ == <references /> [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਾਧਾ ਸੁਆਮੀ]] 4ln6we28ft93wnln68nkbawz1vfqdao ਸਹਿਬਾਨ ਅਜ਼ੀਮ 0 193360 845622 832571 2026-09-06T19:48:11Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 845622 wikitext text/x-wiki {{Distinguish|Shabana Azmi}}{{Infobox person | name = Sehban Azim | image = Sehban Azim.jpg | image_size = | caption = Sehban Azim at the success bash of the web series Smoke | birth_date = {{Birth date and age|1986 |02|26|df=y}} | birth_place = [[Delhi]], [[India]]<ref name="college"/> | nationality = | alma_mater = Dayal Singh College | occupation = Actor | known_for = }} '''ਸਹਿਬਾਨ ਅਜ਼ੀਮ''' (ਜਨਮ 26 ਫਰਵਰੀ 1986) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਭਿਨੇਤਾ ਹੈ, ਜਿਸਨੇ ਦਿਲ ਮਿਲ ਗਏ, ਏਕ ਹਜਾਰਾਂ ਮੈਂ ਮੇਰੀ ਬੇਹਨਾ ਹੈ, ਹਮਸਫਰ, ਥਪਕੀ ਪਿਆਰ ਕੀ, ਬੇਪੰਨਾ ਅਤੇ ਤੁਝਸੇ ਹੈ ਰਾਬਤਾ ਵਰਗੇ ਟੀਵੀ ਸ਼ੋਅ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ। == ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ == ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਲੇਖਕ ਮਾਂ ਅਤੇ ਚਿੱਤਰਕਾਰ ਪਿਤਾ ਅਬਦੁਲ ਦੇ ਘਰ ਜਨਮੇ, ਅਜ਼ੀਮ ਨੇ ਦਿਆਲ ਸਿੰਘ ਕਾਲਜ (ਦਿੱਲੀ) ਤੋਂ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ। <ref>{{Cite web |title=Sehban Azim: The way people stare at girls in Delhi is unnerving - Times of India |url=https://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/hindi/Sehban-Azim-The-way-people-stare-at-girls-in-Delhi-is-unnerving/articleshow/45779639.cms |access-date=26 November 2017 |website=[[The Times of India]] |publisher=}}</ref> <ref name="college">{{Cite web |title=Master of his destiny: Sheban |url=http://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/hindi/Master-of-his-destiny-Sheban/articleshow/6167288.cms |website=The Times of India}}</ref> ਕਾਲਜ ਦੇ ਦਿਨਾਂ ਦੌਰਾਨ ਉਸਨੇ ਪ੍ਰਮੋਟਰ ਜਾਂ ਕੋਆਰਡੀਨੇਟਰ ਵਰਗੀਆਂ ਛੋਟੀਆਂ ਨੌਕਰੀਆਂ ਕੀਤੀਆਂ। <ref>{{Cite web |title=Iqbal Khan to Tejasswi Prakash: TV celebs wish Eid Mubarak! |url=http://indiatoday.intoday.in/story/iqbal-khan-nausheen-ali-sardar-tv-celebs-eid-mubarak-lifetv/1/987672.html |access-date=29 November 2017 |publisher=}}</ref> <ref>{{Cite web |title=This actor is a poet, too - Times of India |url=https://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/hindi/This-actor-is-a-poet-too/articleshow/50672166.cms |access-date=29 November 2017 |website=[[The Times of India]] |publisher=}}</ref> == ਮੀਡੀਆ == {| class="wikitable" ! colspan="3" |[[ਦ ਟਾਈਮਜ਼ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ|ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ 'ਤੇ ਟਾਈਮਜ਼ 20 ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਲੋੜੀਂਦੇ ਪੁਰਸ਼]] |- ! ਦਰਜਾਬੰਦੀ ! ਸਾਲ ! ਰੈਫ |- | 10ਵੀਂ | 2018 | <ref>{{Cite web |title=Meet television's most desirable dudes - Times of India |url=https://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/hindi/meet-televisions-most-desirable-dudes/articleshow/69268331.cms |access-date=2021-08-05 |website=The Times of India |language=en}}</ref> |- | 19ਵਾਂ | 2019 | <ref>{{Cite web |title=THE TIMES 20 MOST DESIRABLE MEN ON TELEVISION 2019 - Times of India |url=https://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/hindi/the-times-20-most-desirable-men-on-television-2019/articleshow/77917069.cms |access-date=2021-08-05 |website=The Times of India |language=en}}</ref> |- | 14ਵਾਂ | 2020 | <ref>{{Cite web |title=Meet The Times 20 Most Desirable Men on Television 2020 - Times of India |url=https://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/hindi/meet-the-times-20-most-desirable-men-on-television-2020/articleshow/83403113.cms |access-date=2021-08-05 |website=The Times of India |language=en}}</ref> |} == ਫਿਲਮੋਗ੍ਰਾਫੀ == === ਫਿਲਮਾਂ === {| class="wikitable" !ਸਾਲ ! ਸਿਰਲੇਖ ! ਭੂਮਿਕਾ ! ਨੋਟਸ ! ਰੈਫ. |- | rowspan="2" | 2008 | ''ਸਟੇਸ਼ਨ'' | ਅਗਿਆਤ | ਕੈਮਿਓ | |- | ''ਕਰਮਾ'' | ਰੌਕੀ | | <ref>{{Cite web |date=2021-07-30 |title=I want to start afresh with a new project soon: Sehban Azim |url=https://www.hindustantimes.com/entertainment/tv/i-want-to-start-afresh-with-a-new-project-soon-sehban-azim-101627653253008.html |access-date=2021-10-21 |website=Hindustan Times |language=en}}</ref> |- | 2010 | ''ਟਕੀਲਾ ਨਾਈਟਸ'' | ਅਗਿਆਤ | | |- | 2012 | ''੬੪ ਪੰਨੇ'' | ਅਗਿਆਤ | | <ref>{{Cite web |date=2012-04-28 |title=Sehban Azim is back with bang - Times Of India |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tv/Sehban-Azim-is-back-with-bang/articleshow/12291857.cms |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20120428174930/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-03-16/tv/31200645_1_lady-luck-international-festival-circuits-bang |archive-date=28 April 2012 |access-date=2021-10-21}}</ref> |- | 2018 | ''ਹੈਵ ਯੂ ਮੀਟ ਯੂ'' | ਕਰਨ ਵਾਹੀ | rowspan="3" | ਲਘੂ ਫਿਲਮ | <ref>{{Cite web |title=Karan Wahi has a question, 'Have You met You'. |url=https://www.peepingmoon.com/webcast-news/news/24110/Karan-Wahi-has-a-question-Have-You-met-You-Find-your-answer.html |access-date=2021-10-21 |website= |language=en}}</ref> |- | 2019 | ''ਬੰਜਰ'' | ਅਗਿਆਤ | <ref>{{Cite web |date=2018-07-04 |title=TV star Sehban Azim to be seen in short film Banjar |url=https://www.easterneye.biz/tv-star-sehban-azim-to-be-seen-in-short-film-banjar/ |access-date=2021-10-21 |website=EasternEye |language=en-GB}}</ref> |- | 2020 | ਰੂਹਸਾਥੀ | ਰਜਤ | <ref>{{Cite web |last= |first= |title=Eros Now Original Launches 'Soulsathi', Short Film Starring Adah Sharma |url=https://www.indiawest.com/entertainment/bollywood/eros-now-original-launches-soulsathi-short-film-starring-adah-sharma/article_3793f4fe-f532-11ea-be75-f77bee9d7564.html |access-date=2021-10-21 |website=India West |language=en |archive-date=2021-07-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210717140326/https://www.indiawest.com/entertainment/bollywood/eros-now-original-launches-soulsathi-short-film-starring-adah-sharma/article_3793f4fe-f532-11ea-be75-f77bee9d7564.html |url-status=dead }}</ref> |} === ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ === {| class="wikitable" !Year !Title !Role !Notes !Ref. |- |2009–2010 |''Dill Mill Gayye'' |Dr. Yuvraj Oberoi | |<ref>{{Cite web |date=21 April 2015 |title=Sid and Riddhima reunite! - Urban Asian |url=https://urbanasian.com/whats-happenin/2015/04/sid-and-riddhima-reunite/ |access-date=29 November 2017 |publisher=}}</ref> |- |2012–2013 |''Ek Hazaaron Mein Meri Behna Hai'' |Karan Singh Shekhawat | |<ref name="ekhazaaron">{{Cite web |title=Sehban Azim returns to TV with EK Hazaaron..? |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tv/Sehban-Azim-returns-to-TV-with-EK-Hazaaron-/articleshow/16884804.cms |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140202174722/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-10-20/tv/34605623_1_sehban-azim-ek-hazaaron-production-house |archive-date=2014-02-02 |website=[[The Times of India]]}}</ref> |- | rowspan="2" |2013 |''Yeh Hai Aashiqui'' |Neel |Season 1; Episode 14 | |- |''Dil Dosti Dance'' |Aditya Khurana | | |- |2014 |''Pyaar Ka The End'' |Suraj Sharma | |<ref>{{Cite web |title=Discover love's different side on Pyaar Ka The End - Times of India |url=https://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/hindi/discover-loves-different-side-on-pyaar-ka-the-end/articleshow/40194804.cms |access-date=2021-08-13 |website=The Times of India |language=en}}</ref> |- |2014–2015 |''Humsafars'' |Zaki Chaudhary | |<ref name="zaki">{{Cite web |title=Sehban Azim: Flirt like on-screen character Zaki |url=http://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/hindi/Sehban-Azim-Flirt-like-on-screen-character-Zaki/articleshow/43914001.cms |website=The Times of India}}</ref> |- | rowspan="2" |2015 |''Pyaar Tune Kya Kiya'' |Karan Singh | |<ref name="ptkk">{{Cite web |date=16 May 2015 |title=Sehban Azim to do an episodic of Pyaar Tune Kya Kiya? |url=http://urbanasian.com/featured/2015/05/sehban-azim-to-do-an-episodic-of-pyaar-tune-kya-kiya/ |website=UrbanAsian |access-date=19 ਜਨਵਰੀ 2025 |archive-date=2 ਅਗਸਤ 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170802204502/https://urbanasian.com/featured/2015/05/sehban-azim-to-do-an-episodic-of-pyaar-tune-kya-kiya/ |url-status=dead }}</ref> |- |''MTV Webbed'' |Rohit Kapoor | | style="text-align:center;" | |- | rowspan="2" |2016 |''Silsila Pyaar Ka'' |Akshay Singh Bansal | | |- |''Yeh Hai Aashiqui'' |Nick |Season 4; Episode 12 | style="text-align:center;" | |- |2016–2017 |''Thapki Pyar Ki'' |Kabir Katyal | | |- |2017 |''Udaan'' |Inspector Ajay Khurana | |<ref>{{Cite web |date=15 September 2017 |title=Sehban Azim admits he was hesitant to be a part of Udaan - Urban Asian |url=https://urbanasian.com/entertainment/2017/09/sehban-azim-admits-hesitant-part-udaan/ |access-date=29 November 2017 |publisher=}}</ref> |- |2018 |''Bepannaah'' |Yash Arora | |<ref>{{Cite web |title=After Beyhadh, Jennifer Winget to feature in Bepanah - Mumbai Mirror - |url=https://mumbaimirror.indiatimes.com/entertainment/bollywood/after-beyhadh-jennifer-winget-to-feature-in-bepanah/articleshow/61774846.cms |access-date=26 November 2017 |publisher=}}</ref> |- | rowspan="2" |2018–2021 | rowspan="2" |''Tujhse Hai Raabta'' |ACP Malhar Rane | | |- |Shera Choudhary |Cameo |<ref>{{Cite web |title=I had sleepless nights while learning Haryanvi accent for Tujhse Hai Raabta: Sehban Azim |url=https://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/hindi/i-had-sleepless-nights-while-learning-haryanvi-accent-for-tujhse-hai-raabta-sehban-azim/articleshow/80150929.cms |access-date=2022-01-17 |website=The Times of India |language=en}}</ref> |- |2019 |''Kitchen Champion'' |Himself/Contestant |Episode 22 |<ref>{{Cite web |title=Kitchen Champion - Sehban Azim VS Aishwariya Sakhuja - Episode 22 - JioCinema - Watch |url=https://www.jiocinema.com/watch/tv/kitchen-champion-2019/1/1/1551122799817/21ec50304fb911e992abebd4ad55a55f/0 |access-date=2021-08-13 |website=www.jiocinema.com}}</ref> |- |2022 |''Spy Bahu'' |Yohan Nanda | |<ref>{{Cite web |title=I would recommend a solo trip to everyone at least once in life: Sehban Azim on his life-changing experience & his new TV show Spy Bahu |url=https://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/hindi/i-would-recommend-a-solo-trip-to-everyone-at-least-once-in-life-sehban-azim-on-his-life-changing-experience-his-new-tv-show-spy-bahu/articleshow/89112943.cms |access-date=2022-02-19 |website=[[Times of India]]}}</ref> |} === ਵੈੱਬ ਸੀਰੀਜ਼ === {| class="wikitable" !ਸਾਲ ! ਸਿਰਲੇਖ ! ਭੂਮਿਕਾ ! ਨੋਟਸ ! ਰੈਫ. |- | 2023 | ''ਪਿਆਰੇ ਇਸ਼ਕ'' | ਅਭਿਮਨਿਊ ਰਾਜ਼ਦਾਨ | | <ref>{{Cite web |date=25 January 2023 |title=Sehban Azim and Niyati Fitnani come together for a new show titled Dear Ishq : Bollywood News - Bollywood Hungama |url=https://www.bollywoodhungama.com/news/bollywood/sehban-azim-niyati-fitnani-come-together-new-show-titled-dear-ishq/ |website=[[Bollywood Hungama]]}}</ref> |- | 2024 | ''ਤੇਰਾ ਇਸ਼ਕ ਮੇਰਾ ਫਿਤੂਰ'' | ਰਾਘਵ | | |} === ਸੰਗੀਤ ਵੀਡੀਓਜ਼ === {| class="wikitable" !ਸਾਲ ! ਸਿਰਲੇਖ ! ਗਾਇਕ ! ਰੈਫ. |- | 2018 | ''ਮੈਂ ਤੇਨੁ ਸਮਝਾਂਵਾਂ (ਮੁੜ)'' | [[ਪਾਵਨੀ ਪਾਂਡੇ]] | <ref>{{Cite web |date=2018-04-14 |title=Sehban Azim romances Barkha Bisht on reprised version of Main Tenu Samjhawan |url=https://www.mid-day.com/entertainment/television-news/article/sehban-azim-romances-barkha-bisht-on-reprised-version-of-main-tenu-samjhawan-19318150 |access-date=2022-04-21 |website=Mid-Day |language=}}</ref> |- | 2020 | ''ਯਾਦ ਆਏਗਾ'' | ਅਭੈ ਜੋਧਪੁਰਕਰ, ਆਰ. ਨਾਜ਼ | <ref>{{Cite web |title=Latest Hindi Song 2020 'Yaad Aayega' Sung By Abhay Jodhpurkar & R Naaz {{!}} Hindi Video Songs - Times of India |url=https://timesofindia.indiatimes.com/videos/entertainment/music/hindi/latest-hindi-song-2020-yaad-aayega-sung-by-abhay-jodhpurkar-r-naaz/videoshow/74889389.cms |access-date=2021-10-21 |website=timesofindia.indiatimes.com |language=en}}</ref> |- | rowspan="3" | 2022 | ''ਜੀਵ ਝਾਲਾ ਮੋਗਰਾ'' | ਚਿਨਮਯ ਹੁਲਯਾਲਕਰ, ਸਈ ਗੰਗਨ | <ref>{{Cite web |date=2022-01-10 |title=आई कुठे... फेम संजनाला मिळाला नवा प्रोजेक्ट, मालिकेबद्दल घेतला हा निर्णय |url=https://lokmat.news18.com/entertainment/tujhse-hai-raabta-fame-sehban-azim-and-rupali-bhosale-comes-together-for-a-marathi-music-video-titled-jeev-zala-mogra-update-sp-655081.html |access-date=2022-01-21 |website=News18 Lokmat |language=mr |archive-date=2022-01-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220121151915/https://lokmat.news18.com/entertainment/tujhse-hai-raabta-fame-sehban-azim-and-rupali-bhosale-comes-together-for-a-marathi-music-video-titled-jeev-zala-mogra-update-sp-655081.html |url-status=dead }}</ref> |- | ''ਮਿਨਨਾਟੇਨ'' | rowspan="2" | ਮੁਹੰਮਦ ਇਰਫਾਨ | <ref>{{Cite web |title=Sehban Azim and Reem Sameer reunite for love ballad 'Minnatein' |url=https://www.freepressjournal.in/entertainment/watch-reem-sameer-and-sehban-azim-reunite-for-love-ballad-minnatein |access-date=2022-05-23 |website=Free Press Journal |language=en}}</ref> |- | ''ਇਸ਼ਕ ਪਉੜੀਆਂ'' | <ref>{{Cite web |title=Ishq Paudiyan sung by Mohammed Irfan |url=https://timesofindia.indiatimes.com/videos/entertainment/music/punjabi/check-out-latest-punjabi-song-music-video-ishq-paudiyan-sung-by-mohammed-irfan/videoshow/92073923.cms |access-date=2022-06-27 |website=timesofindia.indiatimes.com |language=en}}</ref> |} == ਹਵਾਲੇ == {{Reflist|2}} == ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ == * {{IMDb name|2961568}} {{Authority control}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1986]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਪੁਰਸ਼ ਅਦਾਕਾਰ]] 5nwxn7sp36hbwafscvbgxtpctq0ywfx ਸਵਿੰਦਰਾ ਸਾਵਰਕਰ 0 194672 845621 791785 2026-09-06T19:46:13Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 845621 wikitext text/x-wiki {| class="infobox biography vcard" ! colspan="2" class="infobox-above" style="font-size:125%;" |<div class="fn">ਸਵਿੰਦਰਾ ਸਾਵਰਕਰ</div> |- class="mw-file-element" data-file-height="273" data-file-type="bitmap" data-file-width="365" decoding="async" height="165" resource="./File:Book_Cover_of_Detta_land_som_aldrig_var_vår_moder_Dikter_av_indiska_dalitpoeter_bok.jpg" src="//upload.wikimedia.org/wikipedia/en/thumb/a/ae/Book_Cover_of_Detta_land_som_aldrig_var_v%C3%A5r_moder_Dikter_av_indiska_dalitpoeter_bok.jpg/220px-Book_Cover_of_Detta_land_som_aldrig_var_v%C3%A5r_moder_Dikter_av_indiska_dalitpoeter_bok.jpg" srcset="//upload.wikimedia.org/wikipedia/en/thumb/a/ae/Book_Cover_of_Detta_land_som_aldrig_var_v%C3%A5r_moder_Dikter_av_indiska_dalitpoeter_bok.jpg/330px-Book_Cover_of_Detta_land_som_aldrig_var_v%C3%A5r_moder_Dikter_av_indiska_dalitpoeter_bok.jpg 1.5x, //upload.wikimedia.org/wikipedia/en/a/ae/Book_Cover_of_Detta_land_som_aldrig_var_v%C3%A5r_moder_Dikter_av_indiska_dalitpoeter_bok.jpg 2x" width="220" | colspan="2" class="infobox-image" |[[File:Book_Cover_of_Detta_land_som_aldrig_var_vår_moder_Dikter_av_indiska_dalitpoeter_bok.jpg|frameless]]<div class="infobox-caption"> "ਇਹ ਧਰਤੀ ਕਦੇ ਸਾਡੀ ਮਾਂ ਨਹੀਂ ਸੀ" ਕਿਤਾਬ ਦਾ ਕਵਰ, ਸਾਵੀ ਦੁਆਰਾ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ</div> |- class="infobox-label" scope="row" ! class="infobox-label" scope="row" |ਜਨਮ | class="infobox-data" |<div class="birthplace" style="display:inline"> [[ਨਾਗਪੁਰ]]</div> |- ! class="infobox-label" scope="row" |<span style="white-space:nowrap;">ਕੰਮ</span> | class="infobox-data" | ਪੇਂਟਿੰਗ |- class="infobox-data" ! class="infobox-label" scope="row" | <span style="white-space:nowrap;">ਜ਼ਿਕਰਯੋਗ ਕੰਮ</span> | class="infobox-data" | ਭਾਰਤ ਦੀ ਨੀਂਹ (1986) |} '''ਸਵਿੰਦਰਾ ਸਾਵਰਕਰ''' ([[ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ]]: '''Savindra Sawarkar;''' ਜਨਮ 1961) '''ਸਾਵੀ ਸਾਵਰਕਰ''' ਵਜੋਂ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਕਲਾਕਾਰ ਹੈ, ਜੋ ਬੋਧੀ ਚਿੱਤਰਕਾਰੀ ਅਤੇ ਦਲਿਤ ਵਿਅਕਤੀਗਤਤਾ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ 40 ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਕਰੀਅਰ ਦੌਰਾਨ ਇੱਕ ਵੱਖਰੀ ਤਸਵੀਰੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ [[ਭੀਮਰਾਓ ਅੰਬੇਡਕਰ|ਬੀ.ਆਰ. ਅੰਬੇਡਕਰ]] ਦੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਦਰਸ਼ਨ, ਨਵ-ਬੋਧੀ ਕਲਪਨਾ, ਅਤੇ ਇੱਕ [[ਦਲਿਤ]] ਵਜੋਂ ਆਪਣੇ ਅਨੁਭਵਾਂ ਤੋਂ ਲਈ ਗਈ ਹੈ।<ref name=":0">{{Cite web |title=The Asian Social Forum: a new public space |url=https://www.opendemocracy.net/en/article_1005jsp/ |access-date=2023-05-12 |website=openDemocracy |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=SIVANARAYANAN |first=ANUSHIYA |date=2004 |title=Tamil Nation & Beyond - Translating Tamil Dalit Poetry |url=https://tamilnation.org/literature/dalit.pdf |access-date=2023-05-12 |website=tamilnation.org}}</ref> == ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ == ਸਵਿੰਦਰਾ ਸਾਵਰਕਰ ਦਾ ਜਨਮ 1961 ਵਿੱਚ [[ਨਾਗਪੁਰ]], ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਇੱਕ ਅੰਬੇਡਕਰਵਾਦੀ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਹੋਇਆ, ਉਹ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਤੋਂ ਹੀ ਕੱਟੜਪੰਥੀ ਵਿਚਾਰਾਂ ਅਤੇ ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਸੋਚ ਦੇ ਸੰਪਰਕ ਵਿੱਚ ਆਇਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦਾਦਾ-ਦਾਦੀ ਨੇ 1956 ਵਿੱਚ ਡਾ. ਅੰਬੇਡਕਰ ਨਾਲ ਬੁੱਧ ਧਰਮ ਅਪਣਾ ਲਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ, ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ, ਇੱਕ ਰੇਲਵੇ ਅਧਿਕਾਰੀ ਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਿੱਖਿਆ ਨੂੰ ਤਰਜੀਹ ਦਿੱਤੀ।<ref name="Sharma">{{Cite web |last=Sharma |first=Kamayani |title='In all my years, no gallery has represented me': Savindra Sawarkar on Brahmanism in the arts |url=https://scroll.in/magazine/1033348/in-all-my-years-no-gallery-has-represented-me-savindra-sawarkar-on-brahmanism-in-the-arts |access-date=2023-05-06 |website=Scroll.in |language=en-US}}</ref> ਸਾਵਰਕਰ ਨੇ 1982 ਵਿੱਚ ਨਾਗਪੁਰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਡਰਾਇੰਗ ਅਤੇ ਪੇਂਟਿੰਗ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਬੈਚਲਰ ਆਫ਼ ਫਾਈਨ ਆਰਟਸ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ 1984 ਵਿੱਚ ਮਹਾਰਾਜਾ ਸਯਾਜੀਰਾਓ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਆਫ਼ ਬੜੌਦਾ ਦੇ ਫਾਈਨ ਆਰਟਸ ਫੈਕਲਟੀ ਤੋਂ ਗ੍ਰਾਫਿਕ (ਪ੍ਰਿੰਟ ਮੇਕਿੰਗ) ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਮਾਸਟਰ ਆਫ਼ ਫਾਈਨ ਆਰਟਸ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਆਪਣੇ ਮਾਸਟਰ ਦੇ ਖੋਜ-ਪ੍ਰਬੰਧ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ, ਉਸਨੇ ਤਿੰਨ ਜਰਮਨ ਪ੍ਰਗਟਾਵਾਵਾਦੀ ਪ੍ਰਿੰਟਮੇਕਰਾਂ: ਮੈਕਸ ਬੈਕਮੈਨ, ਕੈਥੇ ਕੋਲਵਿਟਜ਼ ਅਤੇ ਔਟੋ ਡਿਕਸ ਦੇ ਕੰਮ 'ਤੇ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦਰਿਤ ਕੀਤਾ। == ਕਰੀਅਰ == ਸਵਿੰਦਰਾ ਸਾਵਰਕਰ ਦਸੰਬਰ 1996 ਤੋਂ [[ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ]] ਦੇ ਕਾਲਜ ਆਫ਼ ਫਾਈਨ ਆਰਟਸ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਕ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਹਨ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਪੇਂਟਿੰਗ ਸਿਖਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਉਹ ਦਸੰਬਰ 1982 ਤੋਂ ਜਨਵਰੀ 1992 ਤੱਕ [[ਇਪਟਾ|ਇੰਡੀਅਨ ਪੀਪਲਜ਼ ਥੀਏਟਰ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ]] (IPTA) ਦਿੱਲੀ ਚੈਪਟਰ ਨਾਲ ਇੱਕ ਕਲਾਕਾਰ ਸੀ, ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ ਪੋਸਟਰ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਕੀਤੇ ਅਤੇ ਵਰਕਸ਼ਾਪਾਂ ਚਲਾਈਆਂ। ਦਸੰਬਰ 1990 ਤੋਂ ਜਨਵਰੀ 1996 ਤੱਕ, ਉਹ ਐਮੇਚਿਓਰ ਐਸਟ੍ਰੋਨੋਮਰਸ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਦਿੱਲੀ (AAAD) ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਕਲਾਕਾਰ ਵੀ ਸੀ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਚਿੱਤਰਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਕਲਾਕਾਰਾਂ 'ਤੇ ਖਗੋਲੀ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਇੱਕ ਖੋਜ ਸਮੂਹ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸੀ। 1990 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ, ਸਾਵਰਕਰ ਨੂੰ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਮੈਕਸੀਕੋ ਵਿੱਚ ਯਾਤਰਾ ਅਤੇ ਪੜ੍ਹਾਈ ਲਈ ਗ੍ਰਾਂਟਾਂ ਮਿਲੀਆਂ।<ref>{{Cite web |date=2009-02-18 |title=2001 Annual Meeting: Interarea Sessions |url=http://www.aasianst.org/absts/2001abst/Interarea/Sessions.htm#S173 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090218063856/http://www.aasianst.org/absts/2001abst/Interarea/Sessions.htm#S173 |archive-date=2009-02-18 |access-date=2023-05-11}}</ref> [[ਤਸਵੀਰ:The_Vice_President,_Mohammad_Hamid_Ansari_going_round_the_Painting_Exhibitions_of_Shri_Savi_Sawarkar,_organised_by_UGC,_in_New_Delhi_on_April_17,_2008.jpg|thumb| ਉਪ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ, ਮੁਹੰਮਦ ਹਾਮਿਦ ਅੰਸਾਰੀ ਸ਼੍ਰੀ ਸਾਵੀ ਸਾਵਰਕਰ ਦੀਆਂ ਪੇਂਟਿੰਗ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀਆਂ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ।]] 1980 ਅਤੇ 1990 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ, ਸਾਵਰਕਰ ਨੇ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਅਭਿਆਸ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਦਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੇ [[ਲਲਿਤ ਕਲਾ ਅਕਾਦਮੀ]] ਦੇ ਗੜ੍ਹੀ ਸਟੂਡੀਓ ਵਿੱਚ ਕਲਾਕਾਰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਰੈਡੀ ਅਤੇ ਸ਼ਾਂਤੀਨੀਕੇਤਨ ਵਿੱਚ ਕੇਜੀ ਸੁਬਰਾਮਨੀਅਨ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।<ref>{{Cite web |date=2016-03-16 |title=Previous Issues {{!}} Lead Feature - Alka Pande {{!}} ART INDIA |url=http://artindiamag.com/issue01_06/pre_lead_feature02.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20160316001755/http://artindiamag.com/issue01_06/pre_lead_feature02.html |archive-date=2016-03-16 |access-date=2023-05-12}}</ref> ਉਸਨੇ ਕਈ ਸੋਲੋ ਸ਼ੋਅ ਕੀਤੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ 2005-6 ਵਿੱਚ ਵੱਕਾਰੀ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰ ਸੰਗਠਨ 'ਬ੍ਰੈੱਡ ਫਾਰ ਵਰਲਡ' ਦੁਆਰਾ ਜਰਮਨੀ ਵਿੱਚ ਆਯੋਜਿਤ ਆਪਣੀਆਂ ਪੇਂਟਿੰਗਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਸਾਲ ਭਰ ਦੀ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। 2006 ਵਿੱਚ, ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ ਆਇਓਵਾ ਸਟੇਟ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਪੇਂਟਿੰਗਾਂ ਅਤੇ ਗ੍ਰਾਫਿਕਸ ਦਾ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪੇਂਟਿੰਗ ਸ਼ੋਅ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸਦਾ ਸਿਰਲੇਖ ਸੀ 'ਸਾਵੀ ਸਾਵਰਕਰ ਅਤੇ ਜਾਤ ਦਾ ਖਾਤਮਾ'।<ref>{{Cite web |last=Koster |first=Chelsea |title=Art exhibit focuses on untouchables |url=https://iowastatedaily.com/183159/uncategorized/art-exhibit-focuses-on-untouchables/ |access-date=2023-05-12 |website=Iowa State Daily}}</ref><ref>{{Cite web |title=Inside Iowa State |url=https://archive.inside.iastate.edu/2006/0414/savi.shtml |access-date=2023-05-11 |website=archive.inside.iastate.edu}}</ref> ਉਸਨੇ ਕਈ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ 1982, 1985, 2004 ਅਤੇ 2008 ਵਿੱਚ ਲਲਿਤ ਕਲਾ ਅਕੈਡਮੀ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਦੁਆਰਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਲਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀ<ref>{{Cite journal|last=Dave-Mukherji|first=Parul|date=2008-01-01|title=Eyes Re-Cast: Recent Works of Savi Sawarkar|url=https://www.academia.edu/44321484|journal=Eyes Re-Cast: Recent Works of Savi Sawarkar}}</ref> ਅੱਠਵੀਂ ਤਿਕੋਣੀ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਲਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ 1991, ਕਾਸਾ ਬੋਰਡਾ, ਟੈਕਸਕੋ, ਮੈਕਸੀਕੋ ਦੁਆਰਾ ਭਾਰਤੀ ਚਿੱਤਰਕਾਰਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀ 2002, ਲਾਜ਼ਾਰੋ ਕਾਰਡੇਨਾਜ਼, ਮੈਕਸੀਕੋ ਵਿੱਚ ਮਿੱਤਲ ਸਟੀਲ ਦੁਆਰਾ ਆਯੋਜਿਤ ਪੇਂਟਿੰਗ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀ, ਏਸ਼ੀਅਨ ਸੋਸ਼ਲ ਫੋਰਮ ਹੈਦਰਾਬਾਦ 2003, ਵਿਸ਼ਵ ਸੋਸ਼ਲ ਫੋਰਮ, ਮੁੰਬਈ 2004, ਅਤੇ [[ਨੈਸ਼ਨਲ ਗੈਲਰੀ ਆਫ਼ ਮਾਡਰਨ ਆਰਟ]], ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਦੁਆਰਾ 100 ਸਾਲ ਭਾਰਤੀ ਕਲਾ, 1994, ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।<ref>{{Cite web |title=Colours of oppression - Indian Express |url=http://archive.indianexpress.com/news/colours-of-oppression/307853/ |access-date=2023-05-06 |website=archive.indianexpress.com}}</ref> ਉਸਦਾ ਕੰਮ 2006 ਵਿੱਚ ਗੋਟੇਨਬਰਗ ਕਿਤਾਬ ਮੇਲੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕਿਤਾਬ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਅਤੇ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।<ref>{{Cite web |date=2007-06-10 |title=Sweden in solidarity with Dalit human rights |url=http://www.sasnet.lu.se/dalitsweden06.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20070610113636/http://www.sasnet.lu.se/dalitsweden06.pdf |archive-date=2007-06-10 |access-date=2023-05-11 |page=9}}</ref> ਸਾਵਰਕਰ ਨੇ 2008 ਵਿੱਚ IIDS ਵਿੱਚ ਵੀ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀ ਲਗਾਈ ਸੀ।<ref>{{Cite web |title=Annual Report 2008-09 - IIDS - Indian Institute of Dalit Studies |url=https://www.dalitstudies.org.in/media/vnmbknwg/2008-09.pdf |access-date=2023-05-12 |website=www.dalitstudies.org.in |page=46 |archive-date=2023-06-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230624063349/https://www.dalitstudies.org.in/media/vnmbknwg/2008-09.pdf |url-status=dead }}</ref> ਉਸਨੇ 2010 ਵਿੱਚ ਐਮਐਫ ਹੁਸੈਨ ਆਰਟ ਗੈਲਰੀ, [[ਜਾਮੀਆ ਮਿਲੀਆ ਇਸਲਾਮੀਆ]] ਵਿਖੇ ਆਯੋਜਿਤ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀ ਦਾ ਇੱਕ ਕੈਟਾਲਾਗ 'ਵਾਇਸ ਫਾਰ ਦ ਵੌਇਸਲੈੱਸ' ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ। ਉਸੇ ਸਾਲ, ਸਾਵੀ ਨੇ ਅਗਸਤ ਸੇਵੇਜ ਗੈਲਰੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀ ਲਗਾਈ ਜਿਸਨੂੰ ਗੈਰੀ ਟਾਰਟਾਕੋਵ ਦੁਆਰਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।<ref>{{Cite web |last=Staff |first=Advocate |date=2010-11-04 |title=Spittoon and Swastika |url=https://valleyadvocate.com/2010/11/04/spittoon-and-swastika/ |access-date=2023-05-06 |website=Valley Advocate |language=en-US}}</ref> ਉਸਨੇ "Detta land som aldrig var vår moder" ਨਾਮ ਦੀ ਇੱਕ ਸਵੀਡਿਸ਼ ਕਿਤਾਬ ਨੂੰ ਵੀ ਦਰਸਾਇਆ ਜਿਸਦਾ ਅਨੁਵਾਦ ਹੈ "ਇਹ ਧਰਤੀ ਕਦੇ ਵੀ ਸਾਡੀ ਮਾਂ ਨਹੀਂ ਸੀ"।<ref>{{Cite web |title=Sydasien – tidskrift för fördjupning om länderna i regionen |url=https://sydasien.se/ |access-date=2023-05-12 |website=Sydasien – tidskrift om Indien, Pakistan, Sri Lanka, Bangladesh, Afghanistan, Nepal, Bhutan, och Maldiverna |language=sv-SE}}</ref> == ਪ੍ਰਭਾਵ ਅਤੇ ਮਾਨਤਾ == ਕਲਾ ਆਲੋਚਕਾਂ ਅਤੇ ਵਿਦਵਾਨਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਗੀਤਾ ਕਪੂਰ, ਨੇ ਭਾਰਤੀ ਕਲਾ ਦੇ ਅੰਦਰ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਦਲਿਤ ਮੂਰਤੀ-ਵਿਗਿਆਨ ਨੂੰ ਆਕਾਰ ਦੇਣ ਵਿੱਚ ਸਾਵਰਕਰ ਦੇ ਕੰਮ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ਨੂੰ ਨੋਟ ਕੀਤਾ ਹੈ।<ref name="Sharma"/> == ਹਵਾਲੇ == [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦਲਿਤ ਲੋਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1961]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਚਿੱਤਰਕਾਰ]] 9t0etkbjb4mhrml5cl0g066t2e69u0e ਜ਼ਿਆ ਫਰੀਦੁਦੀਨ ਡਾਗਰ 0 194822 845619 792707 2026-09-06T18:05:32Z Meenukusam 51574 Created by translating the section "Notable students" from the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1370456150|Zia Fariduddin Dagar]]" 845619 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = Zia Fariduddin Dagar | image = | image_size = | alt = | caption = | birth_name = | birth_date = {{Birth date|df=yes|1932|06|15}} | birth_place = [[Udaipur]], Rajasthan | death_date = {{death date and age|df=yes|2013|05|08|1932|06|15}} | death_place = [[Panvel]], near [[Mumbai]], India | occupation = Vocalist musician of [[Dhrupad]], [[Hindustani classical music]] | awards = [[Sangeet Natak Akademi Award]] in 1994<br/>[[Tansen Samman]] Award in 1993 }} '''ਜ਼ਿਆ ਫਰੀਦੁਦੀਨ ਡਾਗਰ''' (15 ਜੂਨ 1932-8 ਮਈ 2013) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਗਾਇਕ ਸੀ ਜੋ [[ਧਰੁਪਦ]] ਪਰੰਪਰਾ, (ਜਿਹੜੀ ਕਿ [[ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤ|ਉੱਤਰੀ]] ਭਾਰਤੀ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸੰਗੀਤ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣਾ ਮੌਜੂਦਾ ਰੂਪ ਹੈ), ਦੇ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਈ ਸਨ, ।<ref name="NDTV" /><ref>{{Cite web |date=3 June 2002 |title=Ustad Zia Fariduddin Dagar: One of Dhrupad's oldest living exponents.. |url=https://www.outlookindia.com/article.aspx?215920 |access-date=7 January 2022 |publisher=Outlook (Indian magazine)}}</ref> ਉਹ ਸੰਗੀਤਕਾਰਾਂ ਦੇ ਡਾਗਰ ਪਰਿਵਾਰ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਭੋਪਾਲ ਦੇ ਧਰੁਪਦ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਵੀ ਆਪਣੇ ਵੱਡੇ ਭਰਾ ਜ਼ਿਆ ਮੋਹਿਉਦੀਨ ਡਾਗਰ ਨਾਲ ਪਡ਼੍ਹਾਇਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਬਾਬਰੀ ਮਸਜਿਦ ਦੰਗਿਆਂ ਦੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਇੱਕ ਵਿਜ਼ਿਟਿੰਗ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੀ ਪਡ਼੍ਹਾਇਆ। ਦੰਗਿਆਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਨੇ [[ਮੁੰਬਈ]] ਦੇ ਨੇੜੇ, ਪਨਵੇਲ ਦੇ ਨੇੜੇ ਪਲਾਸਪੇ ਵਿਖੇ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਜ਼ਿਆ ਮੋਹਿਉਦੀਨ ਡਾਗਰ ਦੇ ਗੁਰੂਕੁਲ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ। == ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਿਖਲਾਈ == ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਜਨਮ [[ਉਦੈਪੁਰ]], ਰਾਜਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜਿੱਥੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ, ਮਹਾਨ ਉਸਤਾਦ ਜ਼ਿਆਉਦੀਨ ਖਾਨਸਾਹਿਬ, ਉਦੈਪੁਰ ਦੇ ਮਹਾਰਾਣਾ ਭੂਪਾਲ ਸਿੰਘ ਦੇ ਦਰਬਾਰੀ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਸਨ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਅਪਣੇ ਪਿਤਾ ਤੋਂ [[ਧਰੁਪਦ]] ਵੋਕਲ ਅਤੇ ਵੀਨਾ ਦੀ ਤਾਲੀਮ ਹਾਸਿਲ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਵੱਡੇ ਭਰਾ, ਉਸਤਾਦ ਜ਼ਿਆ ਮੋਹਿਉਦੀਨ ਡਾਗਰ ਦੇ ਅਧੀਨ ਅਪਣੀ ਤਾਲੀਮ ਜਾਰੀ ਰਖੀ == ਕੈਰੀਅਰ == ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ ਹੈ ਅਤੇ [[ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼]] ਸਰਕਾਰ ਤੋਂ ਤਾਨਸੇਨ ਸਨਮਾਨ ਅਤੇ [[ਸੰਗੀਤ ਨਾਟਕ ਅਕਾਦਮੀ ਇਨਾਮ|ਸੰਗੀਤ ਨਾਟਕ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ]] ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਸੰਨ 2005 ਵਿੱਚ,ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਨੌਰਥ ਅਮੈਰੀਕਨ ਧਰੁਪਦ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਦੁਆਰਾ ਲਾਈਫਟਾਈਮ ਅਚੀਵਮੈਂਟ ਅਵਾਰਡ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। 1980 ਤੱਕ, ਉਹ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਆਸਟਰੀਆ ਵਿੱਚ ਸੈਟਲ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ ਇਨਸਬਰਕ ਦੀ ਕੰਜ਼ਰਵੇਟਰੀ ਵਿੱਚ ਪੜਾਇਆ ਅਤੇ ਆਸਟਰੀਆ ਅਤੇ ਫਰਾਂਸ (ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਪੈਰਿਸ) ਵਿੱਚ ਧਰੁਪਦ ਦੀ ਤਾਲੀਮ ਦਿੱਤੀ । ਇੱਕ ਵਾਰ, ਭਾਰਤ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਦੌਰਾਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਚੇਲੇ, ਫਿਲਮ ਨਿਰਮਾਤਾ, ਮਣੀ ਕੌਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਆਏ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ ਕਿ ਉਹ [[ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼]] ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਫਿਲਮ, '[[ਮਣੀ ਕੌਲ|ਮਨੀ ਕੌਲ]] ਡੋਰ' (1994) ਲਈ ਪਿਛੋਕਡ਼ ਸੰਗੀਤ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ।<ref>{{IMDb name|0196720}}</ref> ਫਿਲਮ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਦੌਰਾਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਦੋ ਮਹੀਨੇ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਮਾਂ ਬਿਤਾਇਆ, ਭੋਪਾਲ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਮਾਂ ਬਿਤਾਇਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੀ ਅਰਜੁਨ ਸਿੰਘ [[ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼]] ਦੇ [[ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ]] ਸਨ। ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਵਿਕਾਸ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜਨੂੰਨ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨ ਹੀ [[ਭੋਪਾਲ]] ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਭਾਰਤ ਭਵਨ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਕੇਂਦਰ ਬਣਿਆ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਸਕੱਤਰ ਅਸ਼ੋਕ ਵਾਜਪਾਈ ਸਨ। ਵਾਜਪਾਈ ਨੇ ਭੋਪਾਲ ਵਿੱਚ ਧਰੁਪਦ ਲਈ ਇੱਕ ਸਰਕਾਰੀ ਸਹਾਇਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਸਕੂਲ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕੀਤੀ। ਜ਼ਿਆ ਫਰੀਦੁਦੀਨ ਭਾਰਤ ਵਾਪਸ ਆ ਜਾਣ ਅਤੇ ਇਸ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਅਧਿਆਪਕ ਵਜੋਂ ਕਾਰਜਭਾਰ ਸੰਭਾਲਣ ਲਈ ਸਹਿਮਤ ਹੋ ਗਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਸ ਧ੍ਰੁਪਦ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਉਸਤਾਦ ਅਲਾਉਦੀਨ ਖਾਨ ਸੰਗੀਤ ਅਕਾਦਮੀ, ਭੋਪਾਲ ਦੇ ਤਹਿਤ ਗੁੰਡੇਚਾ ਬ੍ਰਦਰਜ਼, ਉਦੈ ਭਾਵਲਕਰ, ਨਿਰਮਲਾ ਡੇ ਅਤੇ ਮਾਰੀਆਨਾ ਸਵਸੇਕ ਵਰਗੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ 25 ਸਾਲ ਤੱਕ ਧ੍ਰੁਪਦ ਸਿਖਾਇਆ। ਉਹ 5 ਸਾਲਾਂ ਲਈ [[ਇੰਡੀਅਨ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ, ਮੁੰਬਈ|ਆਈ. ਆਈ. ਟੀ. ਬੰਬਈ]] ਦੇ 'ਧਰੁਪਦ ਸੰਸਾਰ' ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਮਹਿਮਾਨ ਫੈਕਲਟੀ ਸਨ। ਧਰੁਪਦ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਮਨੁੱਖੀ ਕਦਰਾਂ-ਕੀਮਤਾਂ ਲਈ ਸੈੱਲ ਦੇ ਤਹਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਤਾਂ ਜੋ ਸੰਸਥਾ ਦੇ ਸਟਾਫ ਅਤੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਕਲਾਵਾਂ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਬਾਰੇ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਪੈਦਾ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕੇ। == ਮੌਤ == ਉਹ ਪਨਵੇਲ ਦੇ ਨੇਡ਼ੇ ਧਰੁਪਦ ਗੁਰੂਕੁਲ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਰਿਹਾ ਸੀ ਅਤੇ ਪਡ਼੍ਹਾ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਜੋ ਉਸ ਦੇ ਵੱਡੇ ਭਰਾ ਉਸਤਾਦ ਜ਼ਿਆ ਮੋਹਿਉਦੀਨ ਡਾਗਰ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ 8 ਮਈ 2013 ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਸੰਖੇਪ ਬਿਮਾਰੀ ਅਤੇ ਮੌਤ ਤੱਕ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨਾ ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ। == ਉੱਘੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ == ਉਸਤਾਦ ਜ਼ਿਆ ਫਰੀਦੁਦੀਨ ਡਾਗਰ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਹੋਰਾਂ ਵਿੱਚ * [[Pt. Ritwik Sanyal|ਪੰਡਿਤ. ਰਿਤਵਿਕ ਸਾਨਿਆਲ]] * [[Pt. Umakant Gundecha, Pt. Ramakant Gundecha|ਪੰਡਿਤ. ਉਮਾਕਾਂਤ ਗੁੰਡੇਚਾ, ਪੰਡਿਤ. ਰਮਾਕਾਂਤ ਗੁੰਡੇਚਾ]] * ਪੰਡਿਤ. ਉਦੈ ਭਵਾਲਕਰ * [[Pt. Nirmalya Dey|ਪੰਡਿਤ. ਨਿਰਮਲਯਾ ਡੇ]] == ਪੁਰਸਕਾਰ == * ਰਾਜਸਥਾਨ ਸੰਗੀਤ ਨਾਟਕ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ (1988) * ਤਾਨਸੇਨ ਸਨਮਾਨ ਪੁਰਸਕਾਰ (1993) ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ * [[ਸੰਗੀਤ ਨਾਟਕ ਅਕਾਦਮੀ ਇਨਾਮ|ਸੰਗੀਤ ਨਾਟਕ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ]] (1994) <ref name="SNA">{{Cite web |title=SNA: List of Akademi Awardees (his award listed in the (Music – Vocal) section |url=http://www.sangeetnatak.org/sna/awardeeslist.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120217185616/http://www.sangeetnatak.org/sna/awardeeslist.htm |archive-date=17 February 2012 |access-date=7 January 2022 |publisher=Sangeet Natak Akademi website}}</ref><ref name="NDTV" /> * ਸੰਗੀਤ ਨਾਟਕ ਅਕਾਦਮੀ ਟੈਗੋਰ ਰਤਨ (2011) <ref name="NDTV" /> == Notable students == ਉਸਤਾਦ ਜ਼ਿਆ ਫਰੀਦੁਦੀਨ ਡਾਗਰ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਵਿੱਚ ਉਦੈ ਭਵਾਲਕਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ * == ਡਿਸਕੋਗ੍ਰਾਫੀ == * ''ਚਾਲਨਤ'' (ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ 1998) (ਮਕਰ ਰਿਕਾਰਡਜ਼, ਮੱਕਡ਼039 ਧਰੁਪਦ ਦੀ ਗੀਤਾਂ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾ-9,1999) * ਚੰਦਰਕਾਊਨਸ (ਮੋਸੇਸ ਚਰਚ, ਐਮਸਟਰਡਮ 1985) (ਰਾਗਿਨੀ ਸੂਤਰ, ਆਰ. ਐੱਸ. 200202,2002) * ''ਮਲਕੌਨਸ'' (ਬੰਬੇ 1968, ਰੁਦਰ ਵੀਨ/ਵੋਕਲ ਜੁਗਲਬੰਦੀ (ਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਪੂਰਬੀ, 02 ਈਸਵੀ, 2005) == ਹਵਾਲੇ == {{Reflist}} == ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ == [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਸੰਗੀਤਕਾਰ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੁੰਬਈ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2013]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1932]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਗਾਇਕ]] 4bnxdkjmmfrqr5tfw2u8f2d5f7zp4zc ਰੂਜੀਆਮੋ 0 195841 845613 798834 2026-09-06T13:54:45Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 845613 wikitext text/x-wiki   '''ਰੂਜੀਆਮੋ''' ਜਾਂ '''ਰੂਗਾਮੋ''' ਇੱਕ ਸ਼ਾਨਕਸੀ ਸਟ੍ਰੀਟ ਫੂਡ ਹੈ।<ref name="Tan 2017">{{Cite web |last=Tan |first=Tony |date=April 27, 2017 |title=What is rou jia mo? |url=https://www.gourmettraveller.com.au/recipes/explainers/what-is-rou-jia-mo-2327 |access-date=September 17, 2018 |website=Gourmet Traveller |archive-date=ਅਕਤੂਬਰ 27, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221027123640/https://www.gourmettraveller.com.au/recipes/explainers/what-is-rou-jia-mo-2327 |url-status=dead }}</ref> == ਸੰਖੇਪ ਜਾਣਕਾਰੀ == ਇਹ ਮਾਸ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ [[ਪੋਰਕ(ਸੂਰ ਦਾ ਮਾਸ)|ਸੂਰ ਦਾ ਮਾਸ]] ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਮਸਾਲਿਆਂ ਅਤੇ ਮਸਾਲਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਸੂਪ ਵਿੱਚ ਘੰਟਿਆਂ ਬੱਧੀ ਪਕਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕੁਝ ਵਿਕਲਪ ਵੀ ਉਪਲਬਧ ਹਨ। ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ, [[ਸ਼ੀਆਨ|ਸ਼ੀਆਨ]] ਦੇ ਮੁਸਲਿਮ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਮਾਸ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ [[ਬੀਫ]] ਹੁੰਦਾ ਹੈ ( [[ਜੀਰਾ]] ਅਤੇ ਮਿਰਚ ਦੇ ਨਾਲ ਸੁਆਦੀ) ਅਤੇ ਗਾਂਸੂ ਸੂਬੇ ਵਿੱਚ ਇਹ ਅਕਸਰ ਲੇਲੇ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਮਾਸ ਨੂੰ ਬਾਰੀਕ ਜਾਂ ਕੱਟਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ "ਬਾਈਜੀਮੋ" ਵਿੱਚ ਭਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਇੱਕ ਕਿਸਮ ਦੀ ਫਲੈਟਬ੍ਰੈੱਡ ਹੈ । ਇੱਕ ਅਸਲੀ ਬਾਈਜੀਮੋ ਕਣਕ ਦੇ ਆਟੇ ਦੇ ਆਟੇ ਤੋਂ ਖਮੀਰ ਨਾਲ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਫਿਰ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਤੰਦੂਰ ਵਿੱਚ ਪਕਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਹੁਣ ਚੀਨ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਬਾਈਜੀਮੋ ਇੱਕ ਤਲ਼ਣ ਵਾਲੇ ਪੈਨ ਵਿੱਚ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ,<ref name="Tan 2017" /> ਜਿਸ ਨਾਲ ਇੱਕ ਸੁਆਦ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਜੋ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਓਵਨ-ਬੇਕ ਕੀਤੇ ਸੰਸਕਰਣ ਤੋਂ ਕਾਫ਼ੀ ਵੱਖਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਮਾਸ ਪਕਾਉਣ ਲਈ ਵਰਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਮਸਾਲਿਆਂ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਅਤੇ ਰੋਟੀ ਬਣਾਉਣ ਦੇ ਤਰੀਕੇ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਿਆਂ, ਰੂਜੀਆਮੋ ਦਾ ਸੁਆਦ ਵਿਕਰੇਤਾ ਤੋਂ ਵਿਕਰੇਤਾ ਤੱਕ ਬਹੁਤ ਵੱਖਰਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਰੋਜੀਆਮੋ ਪੂਰਾ ਖਾਣਾ ਨਹੀਂ ਹੈ ਅਤੇ ਅਕਸਰ ਲਿਆਂਗਪੀ ਦੇ ਨਾਲ ਕੰਬੋ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੇਚਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।{{ਹਵਾਲਾ ਲੋੜੀਂਦਾ|date=November 2022}}<sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">&#x5B; ''<nowiki><span title="This claim needs references to reliable sources. (November 2022)">ਹਵਾਲੇ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ</span></nowiki>'' &#x5D;</sup> ਇਹ ਪੂਰੇ ਚੀਨ ਵਿੱਚ ਖੇਤਰੀ ਸੋਧਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਰੋਜੀਆਮੋ ਨੂੰ ਪੱਛਮੀ [[ਹੈਮਬਰਗਰ]] ਅਤੇ ਮੀਟ [[ਸੈਂਡਵਿਚ]] ਦੇ ਸਮਾਨ ਚੀਨੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।<ref name=":0">{{Cite web |last=Shah |first=Khushbu |date=April 14, 2015 |title=China Brazenly Claims it Invented the Hamburger |url=https://www.eater.com/2015/4/14/8414083/china-claims-it-invented-hamburger-burger |access-date=September 24, 2018 |website=Eater}}</ref><ref name="HuffPost1">{{Cite news}}</ref> ਰੋਜੀਆਮੋ ਨੂੰ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੇ ਹੈਮਬਰਗਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਰੋਟੀ ਜਾਂ "ਮੋ" [[ਚਿਨ ਰਾਜਵੰਸ਼|ਕਿਨ ਰਾਜਵੰਸ਼]] (221–206 ਈਸਾ ਪੂਰਵ) ਅਤੇ ਮਾਸ [[ਝੋਊ ਰਾਜਵੰਸ਼|ਝੌ ਰਾਜਵੰਸ਼]] (1045–256 ਈਸਾ ਪੂਰਵ) ਦਾ ਹੈ।<ref name="Roujiamo">{{Cite web |last=Wei |first=Clarissa |author-link=Clarissa Wei |date=July 16, 2020 |title=Roujiamo: Is this Chinese snack the world's first hamburger? |url=https://www.goldthread2.com/food/roujiamo-chinese-snack-worlds-first-hamburger/article/3093480 |access-date=December 16, 2020 |website=Goldthread}}</ref><sup class="noprint Inline-Template" style="white-space:nowrap;">&#x5B; ''<nowiki><span title="The material near this tag may rely on an unreliable source. (October 2023)">ਭਰੋਸੇਯੋਗ ਸਰੋਤ?</span></nowiki>'' &#x5D;</sup> == ਗੈਲਰੀ == <gallery mode="packed" widths="170px" heights="170px"> ਤਸਵੀਰ:Chinese_roujiamo.jpg ਤਸਵੀਰ:古城樊氏腊汁肉夹馍1.JPG ਤਸਵੀਰ:King_Baos_Roujiamo.jpg ਤਸਵੀਰ:Roujiamo,_Ji_Bai_He,_Paris_002.jpg ਤਸਵੀਰ:Laotongguan_thousand_layer_roujiamo.jpg ਤਸਵੀਰ:Roujiamo_x2_(20160103174347).jpg ਤਸਵੀਰ:Prepare_roujiamo.jpg|alt=Roujiamo being prepared| ਰੂਜੀਆਮੋ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ </gallery>  == ਹਵਾਲੇ == {{Reflist}} == ਹੋਰ ਪੜ੍ਹੋ == * {{Cite web |last=Connelly |first=Michael Alan |date=December 18, 2014 |title=20 Must-Try Street Foods Around the World |url=http://www.fodors.com/news/photos/20-must-try-street-foods-around-the-world#!5-rou-jia-mo |access-date=July 24, 2016 |website=[[Fodor's]]}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੂਰ ਦੇ ਪਕਵਾਨਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਣ-ਸਮੀਖਿਆ ਅਨੁਵਾਦਾਂ ਵਾਲੇ ਸਫ਼ੇ]] ec208j1ytg5lcn6wfhlnhsq5h9uecaf ਰਾਮਕ੍ਰਿਸ਼ਣਬੂਵਾ ਵਾਜ਼ੇ 0 196915 845616 837712 2026-09-06T17:42:11Z Meenukusam 51574 Created by translating the section "Personal life" from the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1350167920|Ramkrishnabuwa Vaze]]" 845616 wikitext text/x-wiki {{Infobox musical artist | name = Ramkrishna Vaze | image = | image_size = | caption = | birth_name = | birth_date = {{Birth date |df=yes|1871|11|28|}} | origin = Village [[Vazare]], [[Sindhudurg District]], [[Bombay Presidency]] | death_date = {{Death date and age|df=yes|1945|5|5|1871|11|28}} | genre = [[Hindustani classical music]], [[Natyageet]], [[Bhajan]], [[Thumri]] | occupation = Singer, Actor | years_active = 1890-1945 | label = [[Saregama|His Master's Voice]], [[Columbia Records|Columbia]] | website = }} '''ਰਾਮਕ੍ਰਿਸ਼ਣਬੂਵਾ ਵਾਜ਼ੇ''', ਜਿਸ ਨੂੰ ਵਜ਼ੇਬੂਵਾ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, (ਜਨਮ 28 ਨਵੰਬਰ 1871-ਦੇਹਾਂਤ 5 ਮਈ 1945) ਗਵਾਲੀਅਰ ਪਰੰਪਰਾ ਦਾ ਇੱਕ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਸੀ ਜੋ 20 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਰੰਭ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸੱਗੀਤ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਬਣਾਉਣ ਅਤੇ ਨਾਟਯਗੀਤ ਉੱਤੇ ਇਸ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। == ਪਿਛੋਕੜ == 1871 ਵਿੱਚ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਵਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਜਨਮੇ, ਵਾਜ਼ੇ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਦੇਹਾਂਤ ਵਾਜੇ ਦੀ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਮਾਂ ਨੇ ਉਸ ਦਾ ਪਾਲਣ ਪੋਸ਼ਣ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਥੋੜੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਪਡ਼੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ। ਅਕਾਦਮਿਕਾਂ ਨੂੰ ਪਛਾੜ ਕੇ ਸੰਗੀਤ ਵਿੱਚ ਦਿਲਚਸਪੀ ਰੱਖਣ ਕਰਕੇ, ਵਾਜ਼ੇ ਦੀ ਮਾਂ ਨੇ ਕਈ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਤੋਂ ਸੰਗੀਤ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਲੈਣ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਕੀਤੀ, ਕਈ ਸਾਲ ਘੁੰਮਦੇ ਰਹੇ।<ref>{{Cite web |title=Ramkrishnabuwa Vaze |url=https://img.discogs.com/mYaVpWvpS2-AmMroMOKfm9gOhlg=/fit-in/600x547/filters:strip_icc():format(jpeg):mode_rgb():quality(90)/discogs-images/R-12808975-1542524101-9073.jpeg.jpg}}</ref> ਉਸ ਨੇ ਬਲਵੰਤਰਈ ਪੋਹਰੇ ਅਤੇ ਮਾਲਵਨ ਦੇ ਵਿੱਥੋਬਾ ਹਡਪ ਵਰਗੇ ਸੰਗੀਤਕਾਰਾਂ ਤੋਂ ਸਿੱਖਿਆ। ਵਿਆਹੇ ਹੋਣ ਅਤੇ ਘਰੇਲੂ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀਆਂ ਨਿਭਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ,ਵਾਜ਼ੇ ਸੰਗੀਤ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਉਣ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਫੜੀ। == ਸੰਗੀਤ ਕੈਰੀਅਰ == === ਸਿਖਲਾਈ === ਉਸ ਸਮੇਂ ਖਿਆਲ ਸੰਗੀਤ ਦਾ ਘਰ ਮੰਨੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਗਵਾਲੀਅਰ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਸੰਗੀਤ ਸਿੱਖਣ ਲਈ ਉੱਥੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ।<ref>{{Cite web |title=Tribute to a Maestro |url=https://www.itcsra.org/TributeMaestro.aspx?Tributeid=16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220819151657/https://www.itcsra.org/TributeMaestro.aspx?Tributeid=16 |archive-date=2022-08-19}}</ref> ਪੁਣੇ, ਬੰਬਈ, ਇੰਦੌਰ, ਉਜੈਨ ਅਤੇ ਬਨਾਰਸ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਵਾਜ਼ੇ ਨੇ [[Natthe Khan|ਨੱਥੇ ਖਾਨ]] ਦੇ ਪੁੱਤਰ [[Bade Nissar Hussain Khan|ਬੜੇ ਨਿਸਾਰ ਹੁਸੈਨ ਖਾਨ]] ਨਾਲ ਮੁਲਾਕਾਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਉਹ ਉਸ ਦਾ ਚੇਲਾ ਬਣ ਗਿਆ। ਭਾਵੇਂ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੁੱਖਾਂ ਅਤੇ ਮੁਸ਼ਕਿਲਾਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪਿਆ, ਪਰ ਵਾਜ਼ੇ ਸੰਗੀਤ ਉੱਤੇ ਕੇਂਦ੍ਰਿਤ ਰਹੇ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਗੁਰੂ ਤੋਂ ਉਸ ਨੇ ਦੁਰਲੱਭ ਰਚਨਾਵਾਂ ਦਾ ਭੰਡਾਰ ਇਕੱਠਾ ਕੀਤਾ।  {{ਹਵਾਲਾ ਲੋੜੀਂਦਾ|date=January 2021}}<sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">&#x5B;''<nowiki><span title="This claim needs references to reliable sources. (January 2021)">citation needed</span></nowiki>''&#x5D;</sup> === ਦਰਬਾਰੀ ਸੰਗੀਤਕਾਰ === ਉਸ ਨੂੰ ਨੇਪਾਲ ਦੇ ਦਰਬਾਰੀ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਵਜੋਂ ਵੀ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।<ref>{{Cite web |title=Veteran Musician of Maharashtra – Vazebuwa &#124; the writings of Mohan Nadkarni |url=http://www.mohannadkarni.org/veteran-musician-of-maharashtra-vazebuwa/ |access-date=2025-03-30 |archive-date=2024-12-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241227121734/https://mohannadkarni.org/veteran-musician-of-maharashtra-vazebuwa/ |url-status=dead }}</ref> === ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ === ==== ਰਿਕਾਰਡਿੰਗ ==== 1933 ਵਿੱਚ ਕਈ 78 ਆਰਪੀਐੱਮ ਰਿਕਾਰਡਾਂ ਨੂੰ ਰਿਕਾਰਡ ਕਰਨ ਅਤੇ ਜਾਰੀ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਵਾਜ਼ੇ ਦੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਅਤੇ ਖਾਸ ਕਰਕੇ [[ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ]] ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਵਧੀ।<ref>{{Cite web |date=15 April 2016 |title=Celebrating the eclecticism of Hindustani maestro Ramkrishna Vaze |url=https://aneeshpradhan.com/celebrating-the-eclecticism-of-hindustani-maestro-ramkrishna-vaze/ }}{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਅਪ੍ਰੈਲ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==== ਨਾਟਯ ਸੰਗੀਤ ==== 1920 ਅਤੇ 1931 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ,ਵਾਜ਼ੇ ਨੂੰ ਲਲਿਤਕਲਾਦਰਸ਼ ਸੰਗੀਤ ਨਾਟਕ ਮੰਡਲੀ ਅਤੇ ਬਲਵੰਤ ਸੰਗੀਤ ਮੰਡਲੀ ਦੁਆਰਾ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਵਜੋਂ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। [[ਦੀਨਾਨਾਥ ਮੰਗੇਸ਼ਕਰ]] ਵਰਗੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਅਦਾਕਾਰ-ਗਾਇਕਾਂ ਨੇ ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਧੀਨ ਸਿਖਲਾਈ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਵਾਜ਼ੇ ਨੂੰ "ਗੰਭੀਰ ਸੰਗੀਤ" ਅਤੇ ਦੁਰਲੱਭ ਰਚਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਜਨਤਾ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਲਈ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਕਲਾਸੀਕਲ ਸੰਗੀਤ ਲਈ ਇੱਕ ਖ਼ਾਸ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਨੂੰ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਦਾ ਸਿਹਰਾ ਵੀ ਵਾਜ਼ੇ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। === ਸੰਗੀਤ ਸ਼ੈਲੀ === ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਇਸ ਗੱਲ ਵੱਲ ਧਿਆਨ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਵਾਜ਼ੇ ਨੇ ਲਯਕਾਰੀ, ਸਪਸ਼ਟ ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਤਾਨਾਂ ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਗਮਕਾਂ ਵਿੱਚ ਉੱਤਮਤਾ ਹਾਸਿਲ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਦੀ ਸ਼ੈਲੀ ਇੰਨੀ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਿਤ ਹੋ ਗਈ ਕਿ ਬੀ. ਆਰ. ਦਿਓਧਰ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਸ਼ੈਲੀ ਨੂੰ "ਵਾਜ਼ੇ [[ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸੰਗੀਤ|ਗਾਇਕੀ]]" ਕਿਹਾ। ਉਸ ਨੇ ਘੱਟ ਪਰਚਲਿਤ ਰਾਗਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਪਰਚਲਿਤ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਇੱਕ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਵਜੋਂ, ਉਸ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਤੇਜ਼ ਟੈਂਪੋ ਵਿੱਚ ਬੰਦਿਸ਼ ਸੀ।<ref>{{Cite journal|last=Pradhan|first=Aneesh|year=2004|title=Perspectives on performance practice: Hindustani music in nineteenth and twentieth century Bombay (Mumbai)|url=https://www.academia.edu/7501968|journal=South Asia: Journal of South Asian Studies|volume=27|issue=3|pages=339–358|doi=10.1080/1479027042000327165}}</ref> ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਗੌੜ ਕਲਿਆਣ, ਗੌਡ਼ਗਿਰੀ ਅਤੇ ਨਟ ਬਿਲਾਵਲ ਵਰਗੇ ਦੁਰਲੱਭ ਰਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਮੁਹਾਰਤ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ।  {{ਹਵਾਲਾ ਲੋੜੀਂਦਾ|date=January 2021}}<sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">&#x5B;''<nowiki><span title="This claim needs references to reliable sources. (January 2021)">citation needed</span></nowiki>''&#x5D;</sup> == ਵਿਰਾਸਤ == ਵਾਜ਼ੇ ਨੂੰ [[ਗਵਾਲੀਅਰ ਘਰਾਣਾ|ਗਵਾਲੀਅਰ ਘਰਾਣੇ]] ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਨੁਮਾਇੰਦਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਅਤੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰਤਿਭਾਸ਼ਾਲੀ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।<ref>{{Cite web |title=The Gwalior Gharana — samarth Nagarkar |url=http://www.samarthnagarkar.com/samarth-nagarkars-blog/2017/10/1/the-gwalior-gharana |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20180409011054/http://www.samarthnagarkar.com/samarth-nagarkars-blog/2017/10/1/the-gwalior-gharana |archive-date=2018-04-09 |website=www.samarthnagarkar.com}}</ref> ਉਸ ਨੇ ਕਲਾਸੀਕਲ ਸੰਗੀਤ ਉੱਤੇ ਕਿਤਾਬਾਂ ਅਤੇ ਲੇਖ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤੇ, ਜੋ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਲਈ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਸਨ।<ref>{{Cite web |title=Ramakrishnabua Vaze « Running Gamak: Warren Senders' Blog |url=https://www.warrensenders.com/journal/tag/ramakrishnabua-vaze/}}</ref> ਵਾਜ਼ੇ ਨੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸ਼ਗਿਰਦਾਂ ਨੂੰ ਸਿਖਾਇਆ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਈਆਂ ਨੇ [[ਭਾਰਤ ਦਾ ਸੰਗੀਤ|ਭਾਰਤੀ ਸੰਗੀਤ]] ਦੇ ਕੋਰਸ ਉੱਤੇ ਅਮਿੱਟ ਨਿਸ਼ਾਨ ਛੱਡੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੰਚ ਸ਼ਿਵਰਾਮਬੂਵਾ ਵਾਜ਼ੇ (ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਕੇਸ਼ਵਰਾਓ ਭੋਸਲੇ, ਬਾਪੁਰਾਓ ਪੰਢਾਰਕਰ, [[ਦੀਨਾਨਾਥ ਮੰਗੇਸ਼ਕਰ]], ਗੁਰੂਰਾਓ ਦੇਸ਼ਪਾਂਡੇ, ਵਿਨਾਇਕਰਾਓ ਪਟਵਰਧਨ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। [[ਸਵਾਮੀ ਵਿਵੇਕਾਨੰਦ]] ਅਤੇ ਵਾਜ਼ੇ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਦੇ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਕ ਸਨ ਅਤੇ ਪਹਿਲੇ ਨੇ ਬਾਅਦ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਅਸ਼ੀਰਵਾਦ ਦਿੱਤਾ।<ref>{{Cite web |date=20 January 2013 |title=Monk with soul |url=https://punemirror.indiatimes.com/entertainment/unwind/monk-with-soul/articleshow/31487009.cms }}{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਅਪ੍ਰੈਲ 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Cite web |title=Kamat's Potpourri: Music - Highest Form of Worship |url=http://www.kamat.com/umbrella/vivek_music.htm |website=www.kamat.com}}</ref> == ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ == ਵਾਜ਼ੇ ਨੂੰ ਸਾਥੀਆਂ ਅਤੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਵਿਲਖਣ ਕਲਾਕਾਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਉਹ ਪੁਣੇ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ। 5 ਮਈ 1945 ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ। == ਨਿੱਜੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ == ਰਾਮ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣਬੂਵਾ ਵਾਜ਼ੇ ਦੇ ਸਾਥੀ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸਨਕੀ ਸਮਝਦੇ ਸਨ। ਉਹ ਪੁਣੇ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ। 5 ਮਈ 1945 ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ। == ਡਿਸਕੋਗ੍ਰਾਫੀ == {| class="wikitable" !ਐਲਬਮ !ਸਾਲ. !ਕਿਸਮ |- |ਤਿਲਕ ਕਮੋਦ, ਮੀਆਂ ਮਲਹਾਰ ਭੈਰਵ ਬਹਾਰ, ਜੌਨਪੁਰੀ ਨਟ ਬਿਹਾਗ, ਮਾਲਵਾ ਬਰਵਾ, ਭਜਨ ਖੰਬਾਵਤੀ, ਤਿਲੰਗ ਠੁਮਰੀ ਭਾਟੀਆਰ, ਗਾਰਾ ਬਾਗੇਸ਼ਰੀ <ref>{{Cite web |title=Ramkrishna Vaze 78rpms |url=https://courses.nus.edu.sg/course/ellpatke/Miscellany/vazebua.htm |access-date=2025-03-30 |archive-date=2024-12-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241227112204/https://courses.nus.edu.sg/course/ellpatke/Miscellany/vazebua.htm |url-status=dead }}</ref><br /><br /><br /><br /><br /> |1932 |78 ਵਜੇ |- |ਤੋੜੀ, ਸ਼ਤਰਗਾ (ਖਤ ਬ੍ਰਿੰਦਾਵਨੀ ਸਾਰੰਗ, ਖਮਾਜ ਭਟਿਯਾਰ, ਕਾਫੀ ਕਾਹਨੜਾ) <br /><br /> |1939 |ਐੱਲ. ਪੀ. |} == ਪੁਸਤਕ ਸੂਚੀ == * ''ਸੰਗੀਤ ਕਲਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼'' (1938, ਦੋ ਖੰਡ) == ਹਵਾਲੇ == {{Reflist}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1945]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1871]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਹਿੰਦੂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਗਾਇਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਣ-ਸਮੀਖਿਆ ਅਨੁਵਾਦਾਂ ਵਾਲੇ ਸਫ਼ੇ]] 05ltlpay8ncwrhlnocgh342ztg7f50q ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Depot, KG 3 203604 845639 833004 2026-09-07T11:28:11Z Tanbiruzzaman 45968 Tanbiruzzaman ਨੇ ਸਫ਼ਾ [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:কল্কি]] ਨੂੰ [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Depot, KG]] ’ਤੇ ਭੇਜਿਆ: Automatically moved page while renaming the user "[[Special:CentralAuth/কল্কি|কল্কি]]" to "[[Special:CentralAuth/Depot, KG|Depot, KG]]" 833004 wikitext text/x-wiki {{Template:Welcome|realName=|name=কল্কি}} -- [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:New user message|New user message]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:New user message|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 15:26, 25 ਫ਼ਰਵਰੀ 2026 (UTC) q4eksnyl7q7ksp6vpslmqrm1g3t67ms ਰਕੇਸ਼ ਚੌਰਸੀਆ 0 205108 845618 2026-09-06T18:02:21Z Meenukusam 51574 "[[:en:Special:Redirect/revision/1369569914|Rakesh Chaurasia]]" ਸਫ਼ੇ ਦਾ ਤਰਜਮਾ ਕਰਕੇ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ 845618 wikitext text/x-wiki {{Infobox musical artist | name = Rakesh Chaurasia | image = Rakesh Chaurasia.JPG | image_size = <!-- Only for images narrower than 220 pixels --> | caption = Rakesh Chaurasia at Pune | birth_name = | alias = | birth_date = {{Birth date and age|1971|01|13|df=y}} | birth_place = [[Allahabad]], Uttar Pradesh, India | origin = | death_date = {{Death date and age|YYYY|MM|DD|YYYY|MM|DD}} | genre = [[Hindustani classical music]] | occupation = [[Flute|Flautist]] | instrument = [[Bansuri]] | years_active = | label = | website = {{URL|http://www.rakeshchaurasia.com}} | associated_acts = }} ਰਾਕੇਸ਼ ਚੌਰਸੀਆ (ਜਨਮ 10 ਜਨਵਰੀ 1971) ਇੱਕ [[ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸੰਗੀਤ|ਭਾਰਤੀ]] ਬਾਂਸੁਰੀ ਵਾਦਕ ਹੈ, ਜੋ [[ਫ਼ਲੂਟ|ਬਾਂਸੁਰੀ]],ਜਿਹੜਾ ਕਿ ਭਾਰਤ ਦਾ ਇਕ ਬਾਂਸ ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਸਾਜ਼ ਹੈ।<ref>{{Cite news|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-07-02/music-events/32495577_1_music-lovers-music-event-musicians|title=Renowned musicians at Pune's event|date=2 July 2012|work=[[The Times of India]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20130131205725/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-07-02/music-events/32495577_1_music-lovers-music-event-musicians|archive-date=31 January 2013}}</ref><ref>{{Cite news|url=http://www.dnaindia.com/entertainment/report_teen-prahar-classical-music-festival-for-peace_1216484|title=Teen Prahar, classical music festival for peace Published: Wednesday|date=24 December 2008|work=[[Daily News and Analysis]]}}</ref> ਉਹ ਬਾਂਸੁਰੀ ਵਾਦਕ ਹਰਿਪ੍ਰਸਾਦ ਚੌਰਸੀਆ ਦਾ ਭਤੀਜਾ ਹੈ।<ref>{{Cite news|url=http://www.hindu.com/thehindu/mp/2003/04/03/stories/2003040301250200.htm|title=Striking the right note|date=3 April 2003|work=[[The Hindu]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20030704011435/http://www.hindu.com/thehindu/mp/2003/04/03/stories/2003040301250200.htm|archive-date=4 July 2003}}</ref><ref>{{Cite news|url=http://www.hindu.com/mp/2004/08/17/stories/2004081700670100.htm|title=Tuneful tips: Rakesh Chaurasia|date=17 August 2004|work=[[The Hindu]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20040829234630/http://www.hindu.com/mp/2004/08/17/stories/2004081700670100.htm|archive-date=29 August 2004}}</ref> ਰਾਕੇਸ਼ ਚੌਰਸੀਆ ਨੇ ਸਾਥੀ ਸੰਗੀਤਕਾਰਾਂ ਬੇਲਾ ਫਲੈਕ, ਐਡਗਰ ਮੇਅਰ ਅਤੇ [[ਜ਼ਾਕਿਰ ਹੁਸੈਨ (ਸੰਗੀਤਕਾਰ)|ਜ਼ਾਕਿਰ ਹੁਸੈਨ]] ਨਾਲ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਬਾਂਸੁਰੀ ਵਜਾਈ ਅਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਦੌਰਾ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਫਲੈਕ ਦੀ ਐਲਬਮ ਐਜ਼ ਵੀ ਸਪੀਕ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਬੈਸਟ ਇੰਸਟਰੂਮੈਂਟਲ ਕੰਪੋਜੀਸ਼ਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚ ਗ੍ਰੈਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਲਈ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਪਰ ਇਸ ਦੀ ਬਜਾਏ 2024 ਵਿੱਚ ਬੈਸਟ ਕੰਟੈਂਪਰੇਰੀ ਇੰਸਟਰੂਮੈਂਟ ਐਲਬਮ ਲਈ ਜਿੱਤਿਆ ਸੀ। ਐਲਬਮ ਦੇ ਟਰੈਕ "ਪਾਸਤੋ" ਨੇ ਬੈਸਟ ਗਲੋਬਲ ਮਿਊਜ਼ਿਕ ਪਰਫਾਰਮੈਂਸ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਜਿੱਤਿਆ।<ref name=":1">{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/flautist-rakesh-chaurasia-and-others-win-big-at-2024-grammy-awards/articleshow/107440571.cms|title=Shakti of Indian music shines at Grammys as five win honours|date=6 February 2024|work=The Times of India|access-date=20 February 2025|issn=0971-8257}}</ref> ਉਸਨੇ 2023 ਵਿੱਚ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਈ ਸਟ੍ਰੀਟ ਆਫ਼ ਮੀਨਾਰਟਸ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਧਫ਼ਰ ਯੂਸਫ਼ ਦੀ ਮਦਦ ਕੀਤੀ, ਇੱਕ ਦਹਾਕੇ ਪਹਿਲਾਂ ਲਾਸ ਏਂਜਲਸ ਵਿੱਚ ਸਨਸੈੱਟ ਸਾਊਂਡ ਵਿਖੇ ਰਿਕਾਰਡ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸਮੱਗਰੀ ਤੋਂ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ "ਚੱਕਰ ਦੇ ਓਂਡੇਸ" ਸਮੇਤ ਕਈ ਟਰੈਕਾਂ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ।<ref>{{Cite web |last=Spry |first=Graham |date=16 January 2023 |title=Dhafer Youssef - 'Streets of Minarets' |url=https://ukjazznews.com/dhafer-youssef-streets-of-minarets/ |website=UK Jazz News}}</ref> ਉਹ ਪੂਰੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਪਿਕ ਮੈਕੇ ਸਮਾਰੋਹ ਵਿੱਚ ਵੀ ਅਕਸਰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। [ਹਵਾਲਾ ਲੋਡ਼ੀਂਦਾ]{{ਹਵਾਲਾ ਲੋੜੀਂਦਾ|date=July 2025}} == ਡਿਸਕੋਗ੍ਰਾਫੀ == * ਕਾਲ ਆਫ਼ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ-2003 * ਕਾਲ ਆਫ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ 2 -2005 * ''ਡੋਰ''-2006 * ਕਾਲ ਆਫ਼ ਸ਼ਿਵਾ-2007 * ਕਾਲ ਆਫ਼ ਡੀਵਾਇਨ-2013 * ਫਿਨੇਸ ਓਨ ਫਲਿਉਟ-2019 (ਮੁਕੰਦਰਾਜ ਦਿਓ ਨਾਲ ਤਬਲਾ ਉੱਤੇ) * ''ਜ਼ਾਰਾ''-2022 ([[ਜ਼ਾਕਿਰ ਹੁਸੈਨ (ਸੰਗੀਤਕਾਰ)|ਜ਼ਾਕਿਰ ਹੁਸੈਨ]] ਨਾਲ) * ਰੂਪਕ ਕੁਲਕਰਨੀ ਅਤੇ ਰਾਕੇਸ਼ ਚੌਰਸੀਆ-ਰਾਗ ਕਿਰਵਾਨੀ * ਤਲਵੀਨ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਰਾਕੇਸ਼ ਚੌਰਸੀਆ-''ਵੀਰਾ'' (2002) ਸੋਨਾ ਰੂਪਾ ਯੂ. ਕੇ./ਨਵਰਸ ਰਿਕਾਰਡਜ਼ <ref>{{Cite web |date=2002 |title=Talvin Singh & Rakesh Chaurasia – Vira |url=https://www.discogs.com/Talvin-Singh-Rakesh-Chaurasia-Vira/master/252973 |publisher=Discogs}}</ref> * ਅਭਿਜੀਤ ਪੋਹੰਕਰ ਅਤੇ ਰਾਕੇਸ਼ ਚੌਰਸੀਆ-''ਸ਼ਾਂਤੀ'' (2001) ਸੋਨਾ ਰੂਪਾ ਰਿਕਾਰਡਜ਼ == ਪੁਰਸਕਾਰ == * ਭਾਰਤੀ ਸੰਗੀਤ ਅਕੈਡਮੀ ਅਵਾਰਡ-2007 <ref name=":0">{{Cite web |title=Visiting Artists: Rakesh Chaurasia |url=https://cso.org/about/performers/visiting-artists/rakesh-chaurasia/ |access-date=15 June 2021 |website=cso.org |language=en}}</ref> * ਆਦਿੱਤਿਆ ਬਿਰਲਾ ਕਲਾਕਿਰਨ ਪੁਰਸਾਕਰ-2008 <ref name=":0" /> * ਗੁਰੂ ਸ਼ਿਸ਼ਯ ਪੁਰਸਕਾਰ-2011 <ref name=":0" /> * ਆਈਡਬਲਯੂਏਪੀ-ਪੰਦਿਰ ਜਸਰਾਜ ਸੰਗੀਤ ਰਤਨ ਪੁਰਸਕਾਰ-2013 <ref name=":0" /> * ਪੰਨਾਲਾ ਘੋਸ਼ ਪੁਰਸਕਾਰ-2013 <ref name=":0" /> * ਗ੍ਰੈਮੀ ਅਵਾਰਡ ਸਾਲ 2024 ਵਿੱਚ ਪਾਸਤੋ ਲਈ ਸਰਬੋਤਮ ਸਮਕਾਲੀ ਯੰਤਰ ਐਲਬਮ ਦੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚ।<ref name=":1" /> * ਗ੍ਰੈਮੀ ਅਵਾਰਡ ਬੈਸਟ ਗਲੋਬਲ ਮਿਊਜ਼ਿਕ ਪਰਫਾਰਮੈਂਸ ਦੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚ ਜਿਵੇਂ ਅਸੀਂ ਸਾਲ 2024 ਵਿੱਚ ਬੋਲਦੇ ਹਾਂ<ref name=":1" /> == ਹਵਾਲੇ == {{Reflist}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1971]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗ੍ਰੈਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜੇਤੂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਸੰਗੀਤਕਾਰ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:Articles with hCards]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੰਖੇਪ ਜਾਣਕਾਰੀ ਵਿਕੀਡਾਟਾ ਤੋਂ ਵੱਖਰੀ ਹੈ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੰਖੇਪ ਜਾਣਕਾਰੀ ਵਾਲੇ ਲੇਖ]] kl0dnc36m4fcbqkn5vz3o07gmwu86xf ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Kaur Mann 3 205109 845629 2026-09-07T02:48:01Z New user message 10694 Adding [[Template:Welcome|welcome message]] to new user's talk page 845629 wikitext text/x-wiki {{Template:Welcome|realName=|name=Kaur Mann}} -- [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:New user message|New user message]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:New user message|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 02:48, 7 ਸਤੰਬਰ 2026 (UTC) nmop70i5x16zgy1nu6r8xxsu68a0o6m ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:কল্কি 3 205110 845640 2026-09-07T11:28:11Z Tanbiruzzaman 45968 Tanbiruzzaman ਨੇ ਸਫ਼ਾ [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:কল্কি]] ਨੂੰ [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Depot, KG]] ’ਤੇ ਭੇਜਿਆ: Automatically moved page while renaming the user "[[Special:CentralAuth/কল্কি|কল্কি]]" to "[[Special:CentralAuth/Depot, KG|Depot, KG]]" 845640 wikitext text/x-wiki #ਰੀਡਾਇਰੈਕਟ [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Depot, KG]] 1gxy4m88fnh3y7dfh0o18tico138mdt ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:ਇੰਫੋਟੈੱਕ ਪੰਜਾਬੀ 3 205111 845641 2026-09-07T11:30:57Z New user message 10694 Adding [[Template:Welcome|welcome message]] to new user's talk page 845641 wikitext text/x-wiki {{Template:Welcome|realName=|name=ਇੰਫੋਟੈੱਕ ਪੰਜਾਬੀ}} -- [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:New user message|New user message]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:New user message|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 11:30, 7 ਸਤੰਬਰ 2026 (UTC) 7ezvcmbkdooxftgmhu5j75u8ehlwru9 ਵਰਤੋਂਕਾਰ:ਇੰਫੋਟੈੱਕ ਪੰਜਾਬੀ 2 205112 845642 2026-09-07T11:37:29Z ਇੰਫੋਟੈੱਕ ਪੰਜਾਬੀ 61843 ਇੰਫੋਟੈੱਕ ਪੰਜਾਬੀ 845642 wikitext text/x-wiki ਇੰਫੋਟੈੱਕ ਪੰਜਾਬੀ 6dfssvzcnpwb7libxblde54radyg9gd