ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ pawiki https://pa.wikipedia.org/wiki/%E0%A8%AE%E0%A9%81%E0%A9%B1%E0%A8%96_%E0%A8%B8%E0%A8%AB%E0%A8%BC%E0%A8%BE MediaWiki 1.47.0-wmf.19 first-letter ਮੀਡੀਆ ਖ਼ਾਸ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਤਸਵੀਰ ਤਸਵੀਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਮੀਡੀਆਵਿਕੀ ਮੀਡੀਆਵਿਕੀ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਫਰਮਾ ਫਰਮਾ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਮਦਦ ਮਦਦ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਫਾਟਕ ਫਾਟਕ ਗੱਲ-ਬਾਤ TimedText TimedText talk ਮੌਡਿਊਲ ਮੌਡਿਊਲ ਗੱਲ-ਬਾਤ Event Event talk Topic 0 3284 845899 843114 2026-09-12T15:19:31Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 845899 wikitext text/x-wiki '''ਵੈਨੇਡੀਅਮ''' (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: Vanadium) ਇੱਕ [[ਰਸਾਇਣਕ ਤੱਤ]] ਹੈ। ਇਸ ਦਾ [[ਪਰਮਾਣੂ-ਅੰਕ]] 23 ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦਾ ਸੰਕੇਤ '''V''' ਹੈ। ਇਸ ਦਾ [[ਪਰਮਾਣੂ-ਭਾਰ]] 50.9415 amu ਹੈ। == ਬਾਹਰੀ ਕੜੀ == {{ਕਾਮਨਜ਼|Vanadium}} * [http://www.webelements.com/vanadium/ WebElements.com ਤੇ ਵੈਨੇਡੀਯਮ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080913224250/http://www.webelements.com/vanadium/ |date=2008-09-13 }} * [http://www.mii.org/Minerals/photovan.html Mineral Information Institute – Vanadium] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060308105443/http://www.mii.org/Minerals/photovan.html |date=2006-03-08 }} * [http://www.atsdr.cdc.gov/tfacts58.html ATSDR – ToxFAQs: Vanadium] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090115005137/http://www.atsdr.cdc.gov/tfacts58.html |date=2009-01-15 }} * [http://www.ceic.unsw.edu.au/centers/vrb/ The Vanadium Redox Battery was invented at The University of New South Wales] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050615112258/http://www.ceic.unsw.edu.au/centers/vrb/ |date=2005-06-15 }} * [http://www.lenntech.com/Periodic-chart-elements/V-en.htm Vanadium general infos] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080805221421/http://www.lenntech.com/Periodic-chart-elements/v-en.htm |date=2008-08-05 }} * [http://chemed.chem.purdue.edu/demos/main_pages/12.7.html Oxidation States of Vanadium, with video demostration and electrode potentials relevant] * [http://www.chemguide.co.uk/inorganic/redox/oxidnstates.html Redox chemistry quoted Vanadium as illustrations] * [http://www.vanadiumconsortium.com The (REACH) Vanadium Consortium] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080821123534/http://www.vanadiumconsortium.com/ |date=2008-08-21 }} {{ਪੀਰੀਆਡਿਕ ਟੇਬਲ}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਸਾਇਣਕ ਤੱਤ]] {{Science-stub}} qe89c62ynob48jhwtqgx8weqdp28yw8 0 11529 845891 841705 2026-09-12T12:52:29Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 845891 wikitext text/x-wiki {{Infobox language | name = ਲਾਤੀਨੀ | nativename = ''Lingua latīna'' | pronunciation = {{IPA-la|laˈtiːna|}} | states = {{ublist|class=nowrap |[[ਲਾਤੀਅਮ]] |[[ਰੋਮਨ ਸਾਮਰਾਜ]]{{\}}[[ਰੋਮਨ ਗਣਰਾਜ|ਗਣਰਾਜ]]{{\}}[[ਰੋਮਨ ਸਾਮਰਾਜ|ਸਾਮਰਾਜ]] |{{hlist|[[ਮੁੱਢਲਾ ਆਧੁਨਿਕ ਯੂਰਪ]]}} |[[ਸਿਲੀਸ਼ੀਆ ਦਾ ਆਰਮੇਨੀਆਈ ਸਾਮਰਾਜ]]&nbsp;{{smaller|([[ਲਿੰਗੂਆ ਫ਼ਰਾਂਕਾ]])}} |[[ਵੈਟੀਕਨ ਸ਼ਹਿਰ]]}} | ethnicity = ਲਾਤੀਨੀ ਕਬੀਲਾ | era = [[ਵਲਗਰ ਲਾਤੀਨੀ]] ਤੋਂ [[ਰੁਮਾਂਸ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ]] ਬਣੀਆਂ, 6ਵੀਂ - 9ਵੀਂ ਸਦੀਆਂ; ਧਾਰਮਿਕ ਅਤੇ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਜੋਂ ਮੱਧ ਯੂਰਪ ਦੇ ਕੈਥੋਲਿਕ ਮੁਲਕਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਚਲਦੀ ਰਹੀ। | familycolor = [[ਹਿੰਦ-ਯੂਰਪੀ]] | fam2 = [[ਇਟੈਲੀਕ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ]] | fam3 = [[ਫ਼ਲਿਸਕੀ ਬੋਲੀ|ਲਾਤੀਨੋ-ਫ਼ਲਿਸ਼ਨ]] | script = [[ਲਾਤੀਨੀ ਲਿਪੀ]]&nbsp;<!--&nbsp; needed to prevent default link to Latin script--> | nation = {{ublist|class=nowrap |{{flag|ਮਾਲਟਾ ਪੰਥ}} |{{flag|ਵੈਟੀਕਨ ਸ਼ਹਿਰ}} }} | agency = {{ublist|class=nowrap |ਪੁਰਾਤਨ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ: ਵਿਆਕਰਨ ਦੇ ਰੋਮਨ ਸਕੂਲ<ref>{{cite encyclopedia |title=Schools |encyclopedia=Britannica |edition=1911}}</ref> |ਅੱਜ: [[ਪੋਂਟੀਫਿਕਲ ਅਕੈਡਮੀ ਫ਼ੌਰ ਲੈਟਿਨ]]}} | iso1 = la | iso2 = lat | iso3 = lat | glotto = lati1261 | glottorefname = ਲਾਤੀਨੀ | lingua = 51-AAB-a | image = Rome Colosseum inscription 2.jpg | imagesize = 300px | imagecaption = [[ਕੋਲੋਸੀਅਮ]] ਵਿੱਚ ਲਾਤੀਨੀ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਹੋਇਆ | map = Roman Empire map.svg | mapcaption = ਰੋਮਨ ਸਾਮਰਾਜ ({{circa}} 117 ਈਸਵੀ) ਦਾ ਨਕਸ਼ਾ ਅਤੇ ਲਾਤੀਨੀ ਬੁਲਾਰਿਆਂ ਦਾ ਖੇਤਰ (ਗੂੜ੍ਹਾ ਹਰਾ)। ਸਾਮਰਾਜ ਵਿੱਚ ਲਾਤੀਨੀ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਯੂਨਾਨੀ ਭਾਸ਼ਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵੀ ਬੋਲੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਸਨ। | map2 = Romance 20c en-2009-15-02.png | mapcaption2 = ਰੁਮਾਂਸ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦਾ ਦਾਇਰਾ। | notice = IPA }} '''ਲਾਤੀਨੀ''' (ਲਾਤੀਨੀ [[ਭਾਸ਼ਾ]] ਵਿੱਚ: Lingua Latina) ਪ੍ਰਾਚੀਨ [[ਰੋਮਨ ਸਾਮਰਾਜ]] ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਰੋਮਨ ਧਰਮ ਦੀ ਰਾਜਭਾਸ਼ਾ ਸੀ। ਅੱਜ ਇਹ ਇੱਕ ਮੁਰਦਾ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ, ਲੇਕਿਨ ਫਿਰ ਵੀ [[ਰੋਮਨ ਕੈਥੋਲਿਕ ਗਿਰਜਾ ਘਰ]] ਦੀ ਧਰਮਭਾਸ਼ਾ ਅਤੇ [[ਵੈਟੀਕਨ ਸਿਟੀ]] ਨਾਮੀ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ [[ਰਾਜਭਾਸ਼ਾ]] ਹੈ। ਇਹ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਕਲਾਸੀਕਲ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ<ref>{{cite book|title=A companion to Latin studies|url=https://archive.org/details/acompaniontolat00sandgoog|first=John Edwin |last=Sandys|location=Chicago|publisher=[[University of Chicago Press]]|year=1910|pages=[https://archive.org/details/acompaniontolat00sandgoog/page/811 811]–812}}</ref> ਜੋ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਨਾਲ ਇਹ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਮੇਲ ਖਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ [[ਹਿੰਦ-ਯੂਰਪੀ ਭਾਸ਼ਾ-ਪਰਵਾਰ]] ਦੀ ਰੁਮਾਂਸ ਸ਼ਾਖਾ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ [[ਫਰਾਂਸੀਸੀ ਭਾਸ਼ਾ|ਫਰਾਂਸੀਸੀ]], [[ਇਤਾਲਵੀ ਭਾਸ਼ਾ|ਇਤਾਲਵੀ]], [[ਸਪੇਨੀ ਭਾਸ਼ਾ|ਸਪੇਨੀ]], [[ਰੋਮਾਨੀਆਈ ਭਾਸ਼ਾ|ਰੋਮਾਨਿਆਈ]] ਅਤੇ [[ਪੁਰਤਗਾਲੀ ਭਾਸ਼ਾ|ਪੁਰਤਗਾਲੀ]] ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿਕਸਿਤ ਹੋਈਆਂ। ਯੂਰਪ ਵਿੱਚ ਈਸਾਈ ਧਰਮ ਦੇ ਪ੍ਰਭੁਤਵ ਕਰਕੇ ਲਾਤੀਨੀ ਮਧਯੁਗ ਅਤੇ ਪੂਰਬ-ਆਧੁਨਿਕ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ ਸਾਰੇ ਯੂਰਪ ਦੀ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਭਾਸ਼ਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕੁਲ ਧਰਮ, ਵਿਗਿਆਨ, ਉੱਚ ਸਾਹਿਤ, ਦਰਸ਼ਨ ਅਤੇ ਹਿਸਾਬ ਦੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਲਿਖੀ ਜਾਂਦੀਆਂ ਸਨ। ==ਇਤਿਹਾਸ== ਰੋਮਨ ਮਿੱਥ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਲਾਤੀਨੀ ਭਾਸ਼ਾ [[ਟ੍ਰੋਜਨ ਦੀ ਜੰਗ]] ਦੇ ਨੇੜੇ-ਤੇੜੇ ਲਾਤੀਨੀ ਕਬੀਲੇ ਦੁਆਰਾ ਬੋਲੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ, ਵਰਤੋਂ, ਹਿੱਜਿਆਂ ਆਦਿ ਵਿੱਚ ਫ਼ਰਕ ਦੇ ਮੁਤਾਬਿਕ ਲਾਤੀਨੀ ਭਾਸ਼ਾ ਨੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪੜਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ===ਪੁਰਾਣੀ ਲਾਤੀਨੀ=== {{ਮੁੱਖ|ਪੁਰਾਣੀ ਲਾਤੀਨੀ}} ਲਾਤੀਨੀ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੀ ਕਿਸਮ [[ਪੁਰਾਣੀ ਲਾਤੀਨੀ]] ਹੈ। ਪੁਰਾਣੀ ਲਾਤੀਨੀ 75 ਈਸਵੀ ਪੂਰਵ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੀ ਲਾਤੀਨੀ ਭਾਸ਼ਾ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸਦੀ ਪ੍ਰਮਾਣਿਕਤਾ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੀਆਂ ਸਾਹਿਤਕ ਰਚਨਾਵਾਂ ਅਤੇ ਸ਼ਿਲਾਲੇਖਾਂ ਤੋਂ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਇਤਰੁਸਕੀ ਲਿਪੀ ਤੋਂ [[ਲਾਤੀਨੀ ਲਿਪੀ]] ਵਿਕਸਿਤ ਹੋਈ। ਇਸਦੀ ਲਿਪੀ ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੇਰ ਬਾਅਦ ਸੱਜੇ ਤੋਂ ਖੱਬੇ<ref>{{harvnb|Diringer|1996|pp=533–4}}</ref> ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ ਖੱਬੇ ਤੋਂ ਸੱਜੇ ਹੋ ਗਈ।<ref>{{cite book|first=David |last=Sacks |year=2003 |title=Language Visible: Unraveling the Mystery of the Alphabet from A to Z |url=https://archive.org/details/languagevisibleu00sack |location=London |publisher= Broadway Books |page=[https://archive.org/details/languagevisibleu00sack/page/80 80]|isbn=0-7679-1172-5}}</ref> ===ਕਲਾਸੀਕਲ ਲਾਤੀਨੀ=== {{ਮੁੱਖ|ਕਲਾਸੀਕਲ ਲਾਤੀਨੀ}} ਕਲਾਸੀਕਲ ਲਾਤੀਨੀ 75 ਈਸਵੀ ਪੂਰਵ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਤੀਜੀ ਸਦੀ ਈਸਵੀ ਤੱਕ ਦੀ ਲਾਤੀਨੀ ਭਾਸ਼ਾ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਕਿਸਮ ਕਵੀਆਂ, ਇਤਿਹਾਸਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤਕਾਰਾਂ ਨੇ ਚੇਤਨ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਬਣਾਈ, ਜਿਹਨਾਂ ਨੇ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੀਆਂ ਮਹਾਨ ਰਚਨਾਵਾਂ ਲਿਖੀਆਂ। ਇਹਨਾਂ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਵਿਆਕਰਨ ਸਕੂਲਾਂ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੀ ਸੀ। ===ਵਲਗਰ ਲਾਤੀਨੀ=== {{ਮੁੱਖ|ਵਲਗਰ ਲਾਤੀਨੀ}} [[ਪਲੌਟਸ]] ਦੀਆਂ ਲਿਖਤਾਂ ਦੇ ਅਧਿਐਨ ਤੋਂ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਪ੍ਰਮਾਣ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕਲਾਸੀਕਲ ਲਾਤੀਨੀ ਦੇ ਸਮੇਂ ਆਮ ਬੋਲ ਚਾਲ ਵਿੱਚ [[ਵਲਗਰ ਲਾਤੀਨੀ]](''sermo vulgi'' (ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ) - [[ਸੀਸੇਰੋ]]) ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਇਹ ਭਾਸ਼ਾ ਲਿਖਤ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ ਇਸ ਲਈ ਇਹਦੇ ਸਿਰਫ਼ ਕੁਝ ਲਫ਼ਜ਼(ਕਲਾਸਕੀਲ ਲੇਖਕਾਂ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ) ਜਾਂ ਕਿਤੇ-ਕਿਤੇ ਕੰਧਾਂ ਉੱਤੇ ਉਕਰੇ ਵਾਕ ਹੀ ਮਿਲਦੇ ਹਨ।<ref>{{harvnb|Herman|Wright|2000|pp=17–18}}</ref> ===ਮੱਧਕਾਲੀ ਲਾਤੀਨੀ=== {{ਮੁੱਖ|ਮੱਧਕਾਲੀ ਲਾਤੀਨੀ}} [[ਮੱਧਕਾਲੀ ਲਾਤੀਨੀ]] ਉੱਤਰ-ਕਲਾਸੀਕਲ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਲਿਖਤ ਵਿੱਚ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਲਾਤੀਨੀ ਭਾਸ਼ਾ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਬੋਲ-ਚਾਲ ਦੀ ਲਾਤੀਨੀ ਰੋਮਾਂਸ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਕਸਿਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ ਪਰ ਅਕਾਦਮਿਕ ਹਲਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਹਾਲੇ ਵੀ ਲਾਤੀਨੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਹੁੰਦੀ ਸੀ। ===ਪੁਨਰਜਾਗਰਨ ਲਾਤੀਨੀ=== {{ਮੁੱਖ|ਪੁਨਰਜਾਗਰਨ ਲਾਤੀਨੀ}} [[ਪੁਨਰਜਾਗਰਨ]] ਦੇ ਨਾਲ ਲਾਤੀਨੀ ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੇਰ ਲਈ ਫਿਰ ਤੋਂ ਪ੍ਰਚੱਲਿਤ ਹੋ ਗਈ। ਇਸ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਮੱਧਕਾਲੀ ਲਾਤੀਨੀ ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ ਉੱਤੇ ਦੁਬਾਰਾ ਤੋਂ ਕਲਾਸੀਕਲ ਲਾਤੀਨੀ ਨੂੰ ਲਿਆਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਸਮੇਂ [[ਦਾਂਤੇ ਆਲੀਗੀਏਰੀ]] ਅਤੇ [[ਜਿਓਵਾਨੀ ਬੋਕਾਸੀਓ]] ਵਰਗੇ ਲੇਖਕਾਂ ਨੇ ਲਾਤੀਨੀ ਵਿੱਚ ਰਚਨਾਵਾਂ ਲਿਖੀਆਂ। ===ਮੁੱਢਲੀ ਆਧੁਨਿਕ ਲਾਤੀਨੀ=== {{ਮੁੱਖ|ਮੁੱਢਲੀ ਆਧੁਨਿਕ ਲਾਤੀਨੀ}} ਮੁੱਢਲੇ ਆਧੁਨਿਕ ਦੌਰ ਤੱਕ ਵੀ ਲਾਤੀਨੀ ਯੂਰਪੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦੀ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਭਾਸ਼ਾ ਸੀ। 17ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ ਵੀ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਕਿਤਾਬਾਂ ਅਤੇ ਲਗਭਗ ਸਾਰੇ ਹੀ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਲਾਤੀਨੀ ਵਿੱਚ ਲਿਖੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ===ਆਧੁਨਿਕ ਲਾਤੀਨੀ=== {{ਮੁੱਖ|ਆਧੁਨਿਕ ਲਾਤੀਨੀ}} 19ਵੀਂ ਸਦੀ ਤੋਂ ਲੈਕੇ ਹੁਣ ਤੱਕ ਚੱਲ ਰਹੀ ਲਾਤੀਨੀ ਨੂੰ [[ਆਧੁਨਿਕ ਲਾਤੀਨੀ]] ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਆਧੁਨਿਕ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਲਾਤੀਨੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਵਧੇਰੇ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਵਾਕੰਸ਼ਾਂ ਦੇ ਪੱਧਰ ਉੱਤੇ ਹੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਲਾਤੀਨੀ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਆਦਾ ਕਾਵਿ-ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਅਤੇ ਉਸਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਵਾਰਤਕ ਜਾਂ ਹੋਰ ਰਚਨਾਵਾਂ ਵੀ ਲਿਖੀਆਂ ਗਈ। ਕੁਝ ਲਾਤੀਨੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵੀ ਬਣਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ। ==ਧੁਨੀ ਵਿਗਿਆਨ== ਪੁਰਾਤਨ ਲਾਤੀਨੀ ਧੁਨੀਆਂ ਦੇ ਉਚਾਰਨ ਬਾਰੇ ਕੋਈ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇ ਸਬੂਤ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੇ। ਇਸਦਾ ਧੁਨੀ ਵਿਗਿਆਨ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸਾਰਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਪੁਰਾਣੇ ਲੇਖਕਾਂ ਦੇ ਉਚਾਰਨ ਬਾਰੇ ਟਿੱਪਣੀਆਂ, ਪੁਰਾਤਨ ਸ਼ਬਦ ਨਿਰੁਕਤੀਆਂ ਅਤੇ ਬਾਕੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਲਾਤੀਨੀ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।<ref>{{harvnb|Allen|2004|pp=viii-ix}}</ref> ===ਵਿਅੰਜਨ=== ਪੁਰਾਤਨ ਲਾਤੀਨੀ ਦੀਆਂ ਵਿਅੰਜਨ ਧੁਨੀਆਂ ਹੇਠਲੇ ਟੇਬਲ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ।<ref>{{cite book|first=Andrew L.|last=Sihler|title=New Comparative Grammar of Greek and Latin|url=http://books.google.com/books?id=IeHmqKY2BqoC|accessdate=12 March 2013|year=1995|publisher=Oxford University Press|isbn=978-0-19-508345-3}}</ref> {| class="wikitable IPA" style="text-align: center;" |- ! colspan="2" rowspan="2" | ! rowspan="2" | [[ਹੋਂਠੀ ਵਿਅੰਜਨ|ਹੋਂਠੀ]] ! rowspan="2" | [[ਦੰਤੀ ਵਿਅੰਜਨ|ਦੰਤੀ]] ! rowspan="2" | [[ਤਾਲਵੀ ਵਿਅੰਜਨ|ਤਾਲਵੀ]] ! colspan="2" | [[ਕੋਮਲ ਤਾਲਵੀ ਵਿਅੰਜਨ|ਕੋਮਲ ਤਾਲਵੀ]] ! rowspan="2" | [[ਕੰਠੀ ਵਿਅੰਜਨ|ਕੰਠੀ]] |- !ਸਾਧਾਰਨ ! ਹੋਂਠੀ |- ! rowspan=2| [[ਸਫੋਟਕ ਵਿਅੰਜਨ|ਸਫੋਟਕ]] ! <small>ਸਘੋਸ਼</small> | b | d | | ɡ | | |- ! <small>ਅਘੋਸ਼</small> | p | t | | k | kʷ | |- ! rowspan=2| [[ਸੰਘਰਸ਼ੀ ਵਿਅੰਜਨ|ਸੰਘਰਸ਼ੀ ]] ! <small>ਸਘੋਸ਼</small> | | z | | | | |- ! <small>ਅਘੋਸ਼</small> | f | s | | | | h |- ! colspan=2| [[ਨਾਸਕੀ ਵਿਅੰਜਨ|ਨਾਸਕੀ]] | m | n | | | | |- ! colspan=2| [[ਕਾਂਬਵੀਂ ਵਿਅੰਜਨ|ਕਾਂਬਵੀਂ]] | | r | | | | |- ! colspan=2| [[ਅਰਧਵਿਅੰਜਨ]] | | l | j | | w | |} ===ਸਵਰ=== {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- ! !! ਮੂਹਰਲੇ !! ਵਿਚਲੇ !! ਮਗਰਲੇ |- ! ਬੰਦ | iː ɪ || || ʊ uː |- ! ਮੱਧ | eː ɛ || || ɔ oː |- ! ਖੁੱਲ੍ਹੇ | || a aː || |} ==ਅੰਕ== ਪੁਰਾਤਨ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਲਾਤੀਨੀ ਵਿੱਚ ਅੰਕ ਅੱਖਰਾਂ ਨਾਲ ਲਿਖੇ ਜਾਂਦੇ ਸੀ। ਨੀਚੇ ਕੁਝ ਅੰਕ ਲਾਤੀਨੀ ਅੱਖਰਾਂ, ਰੋਮਨ ਅੰਕਾਂ, ਪੰਜਾਬੀ ਅੱਖਰਾਂ ਅਤੇ ਅਰਬੀ ਅੰਕਾਂ ਦੇ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਹਨ। {| |- |''ਊਨਸ(ūnus), ਊਨਾ(ūna), ਊਨਮ(ūnum) (ਪੁਰਸ਼, ਇਸਤਰੀ, ਨਿਪੁੰਸਕ) | |I | |ਇੱਕ(1)'' |- |''ਦੂਓ(duo), ਦੂਏ(duae), ਦੂਓ(duo)'' (ਪੁ., ਇ., ਨਿ.) | |II | |ਦੋ(2) |- |''ਤਰੇਸ(trēs), ਤਰੀਆ(tria)'' (ਪੁ./ਇ., ਨਿ.) | |III | |ਤਿੰਨ(3) |- |''ਕੂਆਤੋਰ(quattuor)'' | |IIII <small>ਜਾਂ</small> IV | |ਚਾਰ(4) |- |''ਕੂਈਂਕੇ(quīnque)'' | |V | |ਪੰਜ(5) |- |''ਸੇਕਸ(sex)'' | |VI | |ਛੇ(6) |- |''ਸੇਪਤੇਮ(septem)'' | |VII | |ਸੱਤ(7) |- |''ਔਕਤੋ(octō)'' | |VIII | |ਅੱਠ(8) |- |''ਨੋਵੇਮ(novem)'' | |VIIII <small>or</small> IX | |ਨੌਂ(9) |- |''ਦੇਸੇਮ(decem)'' | |X | |ਦੱਸ(10) |- | ''ਕੂਈਨਕੂਆਗੀਂਤਾ''(quīnquāgintā) | |L | |ਪੰਜਾਹ(50) |- |''ਸੈਂਤਮ(Centum)'' | |C | |ਸੌ (100) |- |''ਕੂਈਨਗੇਂਤੀ(Quīngentī)'' | |D | |ਪੰਜ ਸੌ(500) |- |''ਮੀਲੇ(Mīlle)'' | |M | |ਇੱਕ ਹਜ਼ਾਰ(1000) |} ==ਹਵਾਲੇ== {{ਹਵਾਲੇ}} == ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ== {{commons|Latin language}} ===ਭਾਸ਼ਾ ਸਬੰਧੀ ਕੁਝ ਸੰਦ=== * {{cite web | url=http://www.perseus.tufts.edu/hopper/resolveform?lang=la | title=Latin Dictionary Headword Search | work=Perseus Hopper | publisher=Tufts University}} Searches Lewis & Short's ''A Latin Dictionary'' and Lewis's ''An Elementary Latin Dictionary''. Online results. * {{cite web | url=http://www.online-latin-dictionary.com | title=Online Latin Dictionary with conjugator and declension tool | publisher=Olivetti Media Communication}} Search on line Latin-English and English-Latin dictionary with complete declension or conjugation. Online results. * [http://genedict.net Genedict.net], genealogic dictionary and register of historical terms * {{cite web | url=http://www.perseus.tufts.edu/hopper/morph?lang=la | title=Latin Word Study Tool | work=Perseus Hopper | publisher=Tufts University}} Identifies the grammatical functions of words entered. Online results. * {{cite web | url=http://www.u.arizona.edu/~aversa/latin/ | title=Latin Inflector | first=Alan | last=Aversa | publisher=University of Arizona | access-date=2015-06-11 | archive-date=2011-04-30 | archive-url=https://web.archive.org/web/20110430044836/http://www.u.arizona.edu/~aversa/latin/ | url-status=dead }} Identifies the grammatical functions of all the words in sentences entered, using Perseus. * {{cite web | url=http://www.verbix.com/languages/latin.shtml | title=Latin Verb Conjugator | publisher=Verbix}} Displays complete conjugations of verbs entered in first-person present singular form. * {{cite web | url=http://stranica.net63.net/verba_latina | title=Online Latin Verb Conjugator | access-date=2015-06-11 | archive-date=2016-05-18 | archive-url=http://arquivo.pt/wayback/20160518085747/http://stranica.net63.net/verba_latina | dead-url=yes }} Displays conjugation of verbs entered in their infinitive form. * {{cite web | url=http://lysy2.archives.nd.edu/cgi-bin/words.exe | title=Words | first=William | last=Whittaker | publisher=Notre Dame Archives | access-date=2015-06-11 | archive-date=2006-06-18 | archive-url=https://web.archive.org/web/20060618211448/http://lysy2.archives.nd.edu/cgi-bin/words.exe | dead-url=yes }} Identifies Latin words entered. Translates English words entered. * {{cite web | url=http://alpheios.net | title=Alpheios | publisher=Alpheios Project}} Combines Whittakers Words, Lewis and Short, Bennett's grammar and inflection tables in a browser addon. * {{dmoz|Reference/Dictionaries/World_Languages/L/Latin/|Latin Dictionaries}} * {{cite book | url=http://books.google.pl/books?id=2sIDAAAAQAAJ&printsec=frontcover#v=onepage&q&f=false | title=A new abridgment of Ainsworth's Dictionary, English and Latin, for the use of Grammar Schools | first=John | last=Dymock | edition=4th | location=Glasgow | publisher=Hutchison & Brookman | year=1830}} ===ਕੋਰਸ=== * [http://learnlangs.com/latin/#ਮੁਫ਼ਤ ਲੈਸਨ 47-ਲੈਸਨ ਦਾ ਆਨਲਾਈਨ ਲਾਤੀਨੀ ਕੋਰਸ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150503145706/http://www.learnlangs.com/latin/#ਮੁਫ਼ਤ |date=2015-05-03 }}, ਲਰਨਲੈਂਗਜ਼(Learnlangs) * [http://learn101.org/latin.php ਲਾਤੀਨੀ ਸਿੱਖੋ] ਵਿਆਕਰਨ, ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਅਤੇ ਉਚਾਰ * [http://frcoulter.com/latin/links.html Latin Links and Resources], Compiled by Fr. Gary Coulter * {{cite web| url=http://latinum.org.uk | title=Latinum | work=Latin Latin Course on YouTube and audiobooks | first=Evan | last=der Millner | authorlink=Evan der Millner | year=2007 | publisher=Molendinarius | accessdate=2 February 2012}} * {{cite web| url=http://www.cherryh.com/www/latin1.htm |title=Latin 1:the Easy Way | first=CJ |last=Cherryh |authorlink=C. J. Cherryh |year=1999 | publisher=CJ Cherryh |accessdate=24 June 2010}} * {{cite web |url=http://www.u.arizona.edu/~aversa/latin/simplicissimus.pdf |title=Simplicissimus |first=Carol |last=Byrne |year=1999 |publisher=The Latin Mass Society of England and Wales |accessdate=20 April 2011 |archive-date=30 ਅਪ੍ਰੈਲ 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110430044833/http://www.u.arizona.edu/~aversa/latin/simplicissimus.pdf |url-status=dead }} (a course in [[ecclesiastical Latin]]). * {{cite web | url=http://www.hs-augsburg.de/~harsch/Ludus/lud_port.html | title=Ludus Latinus Cursus linguae latinae | work=Bibliotheca Augustiana | first=Ulrich | last=Harsch | date=1996–2010 | location=Augsburg | publisher=University of Applied Sciences | language=Latin | accessdate=24 June 2010 | archive-date=20 ਫ਼ਰਵਰੀ 2010 | archive-url=https://web.archive.org/web/20100220133124/http://www.hs-augsburg.de/~harsch/Ludus/lud_port.html | url-status=dead }} * [http://www.nationalarchives.gov.uk/latin/beginners/default.htm Beginners' Latin] on [[The National Archives (United Kingdom)]] * [http://latinpodcast.podbean.com/ Latin Language for Beginners]{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਅਕਤੂਬਰ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} podcast ===ਵਿਆਕਰਨ=== * {{cite web|title=Latin Language (Lingua Latina) |url=http://www.orbilat.com/Languages/Latin/index.html |publisher=Orbis Latinus |first=Zdravko |last=Batzarov |year=2000 | accessdate=24 June 2010}} * {{cite book |url=http://www.gutenberg.org/etext/15665 |title=New Latin Grammar |first=Charles E. |last=Bennett | year=2005 |publisher= Project Gutenberg | origyear=1908 |edition=2nd |isbn=1-176-19706-1}} * {{cite book|last=Griffin | first=Robin | title=A student's Latin Grammar |url=https://archive.org/details/studentslatingra00grif | publisher=University of Cambridge | edition=3rd | year=1992 | isbn=0-521-38587-3}} * {{cite web|title=Latin Online, Series Introduction|url=http://www.utexas.edu/cola/centers/lrc/eieol/latol-0-X.html|first=Winifred P.|last=Lehmann|first2=Jonathan|last2=Slocum|publisher=The University of Texas at Austin|year=2008|accessdate=16 September 2009|archive-date=29 ਅਪ੍ਰੈਲ 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150429221355/http://www.utexas.edu/cola/centers/lrc/eieol/latol-0-X.html|dead-url=yes}} * {{cite web |url=http://www6.ocn.ne.jp/~wil/ |title=The World of Comparative and Historical Linguistics (A Historical Survey of the Romance Languages) |first=Hugh Everard |last=Wilkinson |year=2010 |work=Page ON Park |publisher=NTT Communications |accessdate=24 June 2010 |archive-date=1 ਮਈ 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110501100652/http://www6.ocn.ne.jp/~wil/ |dead-url=yes }} </div> ===ਧੁਨੀ ਉਚਾਰ ਵਿਗਿਆਨ=== * {{cite web|title=Latin Pronunciation – a Beginner's Guide|url=http://www.bbc.co.uk/dna/h2g2/A657272|year=2001|publisher=H2G2, BBC}} * {{cite web |title=Phonetica Latinae-How to pronounce Latin |url=http://la.raycui.com/ |first=Ray |last=Cui |year=2005 |publisher=Ray Cui |accessdate=25 June 2010}} ===ਲਾਤੀਨੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਖ਼ਬਰਾਂ=== * [http://ephemeris.alcuinus.net/ Ephemeris] ਆਨਲਾਈਨ ਲਾਤੀਨੀ ਅਖ਼ਬਾਰ * [http://yle.fi/radio1/tiede/nuntii_latini/ Nuntii Latini], ਫਿਨਿਸ਼ ਵਾਈਐਲਈ ਰੇਡੀਓ 1(Finnish YLE Radio 1) * [http://www.radiobremen.de/nachrichten/latein/ ਲਾਤੀਨੀ ਵਿੱਚ ਖ਼ਬਰਾਂ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100618130408/http://www.radiobremen.de/nachrichten/latein/ |date=2010-06-18 }}, ਰੇਡੀਓ ਬਰੇਮੇਨ * [http://www.haverford.edu/classics/audio/ ਲਾਤੀਨੀ ਅਤੇ ਪੁਰਾਤਨ ਯੂਨਾਨੀ ਵਿੱਚ ਕਲਾਸਿਕ ਪੋਡਕਾਸਟ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150129091342/http://www.haverford.edu/classics/audio/ |date=2015-01-29 }}, ਹੈਵਰਫੋਰਡ ਕਾਲਜ * [https://sites.google.com/site/janualinguae/latin ਲਾਤੀਨਮ (ਲਾਤੀਨੀ ਭਾਸ਼ਾ ਕੋਰਸ ਅਤੇ ਲਾਤੀਨੀ ਭਾਸ਼ਾ ਯੂਟੀਊਬ ਇੰਡੈਕਸ)] ===ਲਾਤੀਨੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਆਨਲਾਈਨ ਭਾਈਚਾਰੇ=== * [http://www.alcuinus.net/GLL/ Grex Latine Loquentium] (ਲਾਤੀਨੀ ਬੋਲਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦਾ ਸਮੂਹ) * [http://www.circuluslatinusinterretialis.co.uk/ Circulus Latinus Interretialis] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130520083843/http://www.circuluslatinusinterretialis.co.uk/ |date=2013-05-20 }} (ਇੰਟਰਨੈਟ ਲਾਤੀਨੀ ਸਰਕਲ) * [http://www.vatican.va/roman_curia/institutions_connected/latinitas/documents/index_en.htmਲਾਤੀਨੀਤਾਸ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ, ਵੈਟੀਕਨ ਵਿਖੇ] * [http://schola.ning.com/ ਲਾਤੀਨਮ ਸਕੋਲਾ(Latinum Schola)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120630141837/http://schola.ning.com/ |date=2012-06-30 }} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ]] sms06p070hl5q38tgnpl0n42jgdfb59 0 18003 845937 770515 2026-09-13T09:40:19Z CommonsDelinker 156 Replacing Coat_of_arms_of_Burkina_Faso.svg with [[File:Coat_of_arms_of_Burkina_Faso_(1984-2025).svg]] (by [[:c:User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] because: [[:c:COM:FR|File renamed]]: [[:c:COM:FR#FR4|Criterion 4]] (harmonizing names of file set) · The 845937 wikitext text/x-wiki {{Infobox Country |native_name = ਬੁਰਕੀਨਾ ਫ਼ਾਸੋ |common_name = ਬੁਰਕੀਨਾ ਫ਼ਾਸੋ |image_flag = Flag of Burkina Faso.svg |image_coat = Coat of arms of Burkina Faso (1984-2025).svg |national_motto = "Unité&ndash;Progrès&ndash;Justice" ([[ਫ਼ਰਾਂਸੀਸੀ ਭਾਸ਼ਾ|ਫ਼ਰਾਂਸੀਸੀ]])<br/>"ਏਕਤਾ&ndash;ਤਰੱਕੀ&ndash;ਨਿਆਂ" |national_anthem = {{nowrap|Une Seule Nuit ([[ਫ਼ਰਾਂਸੀਸੀ ਭਾਸ਼ਾ|ਫ਼ਰਾਂਸੀਸੀ]])<br/>''ਇੱਕ ਇਕੱਲੀ ਰੈਣ / ਜਿੱਤ ਦਾ ਭਜਨ''}} |image_map = Location Burkina Faso AU Africa.svg |map_caption = {{map caption |countryprefix= |location_color=ਗੂੜ੍ਹਾ ਨੀਲਾ |region=[[ਅਫ਼ਰੀਕਾ]] |region_color=ਗੂੜ੍ਹਾ ਸਲੇਟੀ |subregion=ਅਫ਼ਰੀਕੀ ਸੰਘ |subregion_color=ਹਲਕਾ ਨੀਲਾ |legend=Location Burkina Faso AU Africa.svg}} |official_languages = [[ਫ਼ਰਾਂਸੀਸੀ ਭਾਸ਼ਾ|ਫ਼ਰਾਂਸੀਸੀ]] |regional_languages = {{unbulleted list |ਮੂਰੇ |ਮੰਦਿੰਕਾ |ਬੰਬਾਰਾ}} |demonym = ਬੁਰਕੀਨਾਬੇ/ਬੁਰਕੀਨੀ |ethnic_groups = {{nowrap|{{unbulleted list |47.9% ਮੋਸੀ|10.3% ਫ਼ੂਲਾਨੀ |6.9% ਲੋਬੀ |6.9% ਬੋਬੋ |6.7% ਮਾਂਦੇ |5.3% ਸੇਨੂਫ਼ੋ |5.0% ਗ੍ਰੋਸੀ |4.8% ਗੁਰਮਾ |3.1% ਤੁਆਰੇਗ}}}} |ethnic_groups_year = 1995 |capital = ਊਆਗਾਦੂਗੂ |latd=12 |latm=20 |latNS=N |longd=1 |longm=40 |longEW=W |largest_city = capital |government_type = {{nowrap|ਅਰਧ-ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ-ਪ੍ਰਧਾਨ ਗਣਰਾਜ}} |leader_title1 = ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ |leader_name1 = ਬਲੇਸ ਕੋਂਪਾਓਰੇ |leader_title2 = ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ |leader_name2 = ਲੂਕ-ਅਡੋਲਫ਼ ਤਿਆਓ |legislature = ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਭਾ |sovereignty_type = ਸੁਤੰਤਰਤਾ |established_event1 = [[ਫ਼ਰਾਂਸ]] ਤੋਂ |established_date1 = 5 ਅਗਸਤ 1960 |area_km2 = 274,200 |area_sq_mi = 105,869 |area_rank = 774ਵਾਂ |area_magnitude = 1 E11 |percent_water = 0.146% |population_estimate = 15,730,977<ref name="INSD">(ਫ਼ਰਾਂਸੀਸੀ) [http://www.insd.bf/fr/ INSD Burkina Faso] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140901021928/http://www.insd.bf/fr/ |date=2014-09-01 }}</ref> |population_estimate_year = 2010 |population_estimate_rank = 64ਵਾਂ |population_census = 14,017,262 |population_census_year = 2006 |population_density_km2 = 57.4 |population_density_sq_mi = 148.9 |population_density_rank = 145ਵਾਂ |GDP_PPP_year = 2011 |GDP_PPP = $22.042 ਬਿਲੀਅਨ<ref name=imf2>{{cite web |url=http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2012/01/weodata/weorept.aspx?pr.x=66&pr.y=9&sy=2009&ey=2012&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&c=748&s=NGDPD%2CNGDPDPC%2CPPPGDP%2CPPPPC%2CLP&grp=0&a= |title=Burkina Faso |publisher=International Monetary Fund |accessdate=18 April 2012}}</ref> |GDP_PPP_rank = |GDP_PPP_per_capita = $1,466<ref name=imf2/> |GDP_PPP_per_capita_rank = |GDP_nominal = $9.981 ਬਿਲੀਅਨ<ref name=imf2/> |GDP_nominal_year = 2011 |GDP_nominal_per_capita = $664<ref name=imf2/> |HDI_year = 2007 |HDI = {{nowrap|{{increase}} 0.389}} |HDI_rank = 177ਵਾਂ |HDI_category = <span style="color:#e0584e;white-space:nowrap;">ਨੀਵਾਂ</span> |Gini = 39.5<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2172.html |title=Distribution of family income – Gini index |work=The World Factbook |publisher=CIA |accessdate=1 September 2009 |archive-date=13 ਜੂਨ 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070613005439/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2172.html |dead-url=yes }}</ref> |Gini_year = 2007 |Gini_category = <span style="color:#fc0;white-space:nowrap;">ਦਰਮਿਆਨਾ</span> |currency = ਪੱਛਮੀ ਅਫ਼ਰੀਕੀ ਸੀ.ਐੱਫ਼.ਏ. ਫ਼੍ਰੈਂਕ<ref>CFA Franc BCEAO. Codes: XOF / 952 [http://www.iso.org/iso/support/faqs/faqs_widely_used_standards/widely_used_standards_other/currency_codes/currency_codes_list-1.htm ISO 4217 currency names and code elements] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120524153331/http://www.iso.org/iso/support/faqs/faqs_widely_used_standards/widely_used_standards_other/currency_codes/currency_codes_list-1.htm |date=2012-05-24 }}. ISO. Retrieved 8 May 2009.</ref> |currency_code = XOF |time_zone = |utc_offset = +0 |time_zone_DST = ਨਿਰੀਖਤ ਨਹੀਂ |utc_offset_DST = |drives_on = ਸੱਜੇ |cctld = .bf |calling_code = 226 |footnotes = ਇੱਥੇ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਅੰਕੜੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਾਇਕ ਕੋਸ਼ ਵੱਲੋਂ ਅਪਰੈਲ 2005 ਵਿੱਚ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਅੰਦਾਜ਼ਿਆਂ ਮੁਤਾਬਕ ਹਨ। }} '''ਬੁਰਕੀਨਾ ਫ਼ਾਸੋ''', ਜਾਂ ਛੋਟਾ ਨਾਂ '''ਬੁਰਕੀਨਾ''', ਪੱਛਮੀ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਦਾ ਲਗਭਗ 274,200 ਵਰਗ ਕਿ.ਮੀ. ਖੇਤਰਫਲ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਦੇਸ਼ ਹੈ। ਇਹ ਛੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ: ਉੱਤਰ ਵੱਲ [[ਮਾਲੀ]]; ਪੂਰਬ ਵੱਲ [[ਨਾਈਜਰ]]; ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬ ਵੱਲ [[ਬੇਨਿਨ]]; ਦੱਖਣ ਵੱਲ [[ਟੋਗੋ]] ਅਤੇ [[ਘਾਨਾ]]; ਅਤੇ ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮ ਵੱਲ [[ਦੰਦ ਖੰਡ ਤਟ]]। ਇਸ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਊਆਗਾਦੂਗੂ ਹੈ। 2001 ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੀ ਅਬਾਦੀ ਅੰਦਾਜ਼ੇ ਮੁਤਾਬਕ 1.575 ਕਰੋੜ ਤੋਂ ਥੋੜ੍ਹੀ ਜਿਹੀ ਘੱਟ ਸੀ।<ref name="INSD"/> ==ਤਸਵੀਰਾਂ== <gallery> </gallery> ==ਹਵਾਲੇ== {{ਹਵਾਲੇ}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਦੇ ਦੇਸ਼]] 55ge9gv5no1ix3j5bqy1c3ceaj0j9la 0 19137 845909 624596 2026-09-12T17:02:44Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 845909 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ਸਵਾਮੀ ਵਿਵੇਕਾਨੰਦ | image = Swami Vivekananda-1893-09-signed.jpg | image_size = 225px | caption = ਸਵਾਮੀ ਵਿਵੇਕਾਨੰਦ ਸ਼ਿਕਾਗੋ (ਸਤੰਬਰ 1893) ਵਿੱਚ ਚਿੱਤਰ ਵਿੱਚ ਸਵਾਮੀ ਵਿਵੇਕਾਨੰਦ ਦੀ ਹਥ ਲਿਖਤ ਦੀ ਤਸਵੀਰ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਖੱਬੇ ਪਾਸੇ ਬੰਗਾਲੀ ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਹੈ: ਇੱਕ ਬੇਹੱਦ, ਪਵਿਤਰ, ਸ਼ੁੱਧ ਸੋਚ ਅਤੇ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਪਰਿਪੂਰਣ ਉਸ ਈਸਵਰ ਨੂੰ ਮੈਂ ਨਤਮਸਤਕ ਹਾਂ। ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਸਵਾਮੀ ਵਿਵੇਕਾਨੰਦ ਦੇ ਹਸਤਾਖਰ ਹਨ।<ref name="World fair 1893 circulated photo">{{cite web|title=World fair 1893 circulated photo|url=http://vivekananda.net/photos/1893-1895TN/pages/chicago-1893-september-harrr.htm|publisher=vivekananda.net|accessdate=11 April 2012|archive-date=21 ਜਨਵਰੀ 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120121053444/http://www.vivekananda.net/photos/1893-1895TN/pages/chicago-1893-september-harrr.htm|url-status=dead}}</ref> | image_alt = Black and white image of an Indian man standing | birth_date = {{Birth date|1863|1|12|df=y}} | birth_place = [[ਕੋਲਕਾਤਾ]] ([[ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ]]), [[ਬਰਤਾਨਵੀ ਭਾਰਤ]] | birth_name = ਨਰੇਂਦਰ ਨਾਥ ਦੱਤ | death_date = {{Death date and age|1902|7|4|1863|1|12|df=y}} | death_place = [[ਕੋਲਕਾਤਾ]] ਨੇੜੇ [[ਬੇਲੂਰ ਮਠ]], [[ਬਰਤਾਨਵੀ ਭਾਰਤ]] | nationality = [[ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ|ਭਾਰਤੀ]] | guru = [[ਰਾਮ-ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਪਰਮਹੰਸ]] | disciple = [[ਸਵਾਮੀ ਅਸ਼ੋਕਾਨੰਦ]], [[ਸਵਾਮੀ ਵਿਰਾਜਾਨੰਦ]], [[ਸਵਾਮੀ ਪਰਮਾਨੰਦ (ਰਾਮ-ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਮਿਸ਼ਨ)|ਸਵਾਮੀ ਪਰਮਾਨੰਦ]], [[ਅਲਾਸਿੰਗਾ ਪੇਰੂਮਲ]], [[ਸਵਾਮੀ ਅਭੈਨੰਦ]], [[ਸਿਸਟਰ ਨਿਵੇਦਿਤਾ]], ਸਵਾਮੀ ਸਦਾਨੰਦ | philosophy = [[ਵੇਦਾਂਤ]] | founder = [[ਬੇਲੂਰ ਮਠ]], [[ਰਾਮ-ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਮਠ]] ਅਤੇ [[ਰਾਮ-ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਮਿਸ਼ਨ]] | Literary works = [[Raja Yoga (book)|Raja Yoga]], [[Karma Yoga (book)|Karma Yoga]], Bhakti Yoga and [[Jnana Yoga (book)|Jnana Yoga]] | influenced = [[ਸੁਭਾਸ ਚੰਦਰ ਬੋਸ]], [[ਅਰਬਿੰਦੋ ਘੋਸ]], [[ਬਗਹਾ ਜਤਿਨ]], [[ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ]], [[ਚਕਰਵਰਤੀ ਰਾਜਗੋਪਾਲਆਚਾਰੀ]], [[ਜਮਸੇਦਜੀ ਟਾਟਾ]], [[ਨਿਕੋਲਾ ਤੇਸਲਾ]], [[ਸਾਰਾ ਬੇਰਨਹਾਰਡਟ]], [[ਐਮਾ ਕਾਲਵ]], [[ਜਗਦੀਸ਼ ਚੰਦਰ ਬੋਸ]] | quote = ''Come up, O lions, and shake off the delusion that you are sheep; you are souls immortal, spirits free, blest and eternal; ye are not matter, ye are not bodies; matter is your servant, not you the servant of matter.''<ref name="Paper On Hinduism">{{Harvnb|Vivekananda|2001|loc=Paper on Hinduism, Chapter "Addresses at The Parliament of Religions", Vol '''1'''}}</ref><br />''(See [[q:Swami Vivekananda|more quotations]] in [[Wikiquote]])'' | signature = Vivekananda_Sig.jpg | footnotes = }} '''ਸਵਾਮੀ ਵਿਵੇਕਾਨੰਦ''' ({{IPA-bn|ʃami bibekanɒnɖo|lang|Swami_Vivekananda.ogg}} ([[12 ਜਨਵਰੀ]] [[1863]] - [[4 ਜੁਲਾਈ]] [[1902]]), ਜਨਮ ਸਮੇਂ '''ਨਰੇਂਦਰ ਨਾਥ ਦੱਤ'''<ref>{{Harvnb|Sen|2006|p=11}}</ref> ({{IPA-bn|nɔrend̪ro nat̪ʰ d̪ɔt̪t̪o|lang}}), ਭਾਰਤੀ ਹਿੰਦੂ ਸੰਨਿਆਸੀ ਸੀ ਅਤੇ 19ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਸੰਤ [[ਰਾਮਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਪਰਮਹੰਸ|ਰਾਮ-ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਪਰਮਹੰਸ]] ਦੇ ਮੁੱਖ ਚੇਲੇ ਸਨ। ਪੱਛਮੀ ਜਗਤ ਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਦਰਸ਼ਨ, ਵੇਦਾਂਤ ਅਤੇ ਯੋਗ ਦਾ ਤੁਆਰਫ਼ ਕਰਾਉਣ ਵਾਲੀ ਮੁੱਖ ਹਸਤੀ ਸਨ। ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅੰਤਰ-ਧਰਮੀ ਚੇਤਨਾ ਧਾਉਣ ਦਾ ਅਤੇ ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਨੂੰ 19ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਸੰਸਾਰ ਧਰਮ ਦੇ ਰੁਤਬੇ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਦਾ ਸਿਹਰਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।<ref name="clarke">{{Harvnb|Clarke|2006|p=209}}</ref> ==ਜੀਵਨ== ਵਿਵੇਕਾਨੰਦ ਦਾ ਜਨਮ [[ਕੋਲਕਾਤਾ]] ([[ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ]]) ਵਿਖੇ ਨੂੰ 'ਦੱਤ' ਗੋਤਰ ਦੇ ਕਾਇਸਥ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ 12 ਜਨਵਰੀ 1863 ਨੂੰ ਹੋਇਆ ਸੀ। [[ਬੰਗਾਲੀ]] ਕੈਲੰਡਰ ਅਨੁਸਾਰ ਉਸ ਦਿਨ 'ਮਾਘੀ' (ਮਕਰ ਸੰਕ੍ਰਾਂਤੀ) ਦਾ ਤਿਉਹਾਰ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਸ਼੍ਰੀ ਵਿਸ਼ਵਨਾਥ ਦੱਤ ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਸ਼੍ਰੀਮਤੀ ਭੁਵਨੇਸ਼ਵਰੀ ਦੇਵੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਦਾ ਨਾਂ ਨਰੇਂਦਰ ਨਾਥ ਦੱਤ ਧਰਿਆ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਉਥੇ ਹਾਈਕੋਰਟ ਵਿਖੇ ਸਰਕਾਰੀ ਵਕੀਲ ਸਨ। ==ਅਧਿਆਤਮਕ ਰੁਝਾਨ== ਨਰੇਂਦ੍ਰ ਜੀ ਨੂੰ ਅਧਿਆਤਮਕ ਰੁਝਾਨ ਪਿਤਾ-ਪੁਰਖੀ ਦਾਤ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦਾਦਾ ਸ਼੍ਰੀ ਦੁਰਗਾ ਚਰਨ ਦੱਤ 25 ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਦੀ ਉਮਰ ਹੋਣ 'ਤੇ ਘਰ-ਬਾਰ ਛੱਡ ਕੇ ਸੰਨਿਆਸੀ ਬਣ ਗਏ ਸਨ। ਪੇਸ਼ੇ ਤੋਂ ਵਕੀਲ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਨਰੇਂਦ੍ਰ ਦੇ ਪਿਤਾ ਸ਼੍ਰੀ ਵਿਸ਼ਵਨਾਥ ਦੱਤ ਧਾਰਮਿਕ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਉਦਾਰ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਰੱਖਦੇ ਸਨ। ਆਤਮ-ਸੰਜਮ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਮਾਤਾ ਭੁਵਨੇਸ਼ਵਰੀ ਦੇਵੀ ਜੀ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਈ ਸੀ। ਕਾਲਜ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਵੇਲੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪੱਛਮੀ ਤਰਕ ਸ਼ਾਸਤਰ ਅਤੇ ਦਰਸ਼ਨ ਅਤੇ ਯੂਰਪ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿਸ਼ੇ ਲਏ ਸਨ। ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਵਾਂਗ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰੁਚੀ [[ਵੇਦਾਂ]], [[ਉਪਨਿਸ਼ਦਾਂ]], [[ਸ਼੍ਰੀਮਦ ਭਗਵਤ ਗੀਤਾ]], [[ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ]] ਅਤੇ [[ਪੁਰਾਣਾਂ]] ਵਿੱਚ ਸੀ। ਉਹ ਅਜਿਹੀਆਂ ਪੁਸਤਕਾਂ ਆਪਣੇ ਕਾਲਜ ਦੀ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਤੋਂ ਘਰ ਲਿਆ ਕੇ ਪੜ੍ਹਿਆ ਕਰਦੇ ਸਨ। ==ਸਵਾਮੀ ਰਾਮ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ== ਕੋਸੀਪੁਰ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿਖੇ ਨਰੇਂਦਰ ਜੀ ਨੇ [[ਸਵਾਮੀ ਰਾਮ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ]] ਜੀ ਤੋਂ 'ਨਿਰਵਿਕਲਪ ਸਮਾਧੀ' ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਕੁਝ ਦਿਨਾਂ ਤਕ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉਸ ਕਾਰਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਵਾਮੀ ਜੀ ਵਾਂਗ ਸੰਨਿਆਸੀ ਬਣਨ ਦਾ ਨਿਸ਼ਚਾ ਕਰ ਲਿਆ। ਸੰਨ 1885 ਵਿੱਚ [[ਸਵਾਮੀ ਰਾਮ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ]] ਜੀ ਨੂੰ 'ਗਲੇ ਦਾ ਨਾਸੂਰ' ਦਾ ਰੋਗ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਨ੍ਹੀਂ ਦਿਨੀਂ ਕੁਝ ਹੋਰ ਭਗਤਾਂ ਸਮੇਤ ਨਰੇਂਦਰ ਜੀ ਨੇ ਵੀ ਸਵਾਮੀ ਜੀ ਤੋਂ ਦੀਖਿਆ ਲੈ ਕੇ ਸੰਨਿਆਸੀਆਂ ਵਾਲੇ ਭਗਵੇਂ ਕੱਪੜੇ ਧਾਰਨ ਕਰ ਲਏ। 16 ਅਗਸਤ 1886 ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਅਕਾਲ ਚਲਾਣੇ ਤੋਂ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਨਰੇਂਦਰ ਜੀ ਨੂੰ 'ਵਿਵੇਕਾਨੰਦ' ਸੱਦਿਆ ਅਤੇ ਆਖਿਆ ''ਪੁੱਤਰ! ਹੁਣ ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਭਗਤ ਸੰਨਿਆਸੀਆਂ ਦਾ ਧਿਆਨ ਰੱਖੀਂ।'' ਇਵੇਂ ਹੀ ਹੋਰ ਸੰਨਿਆਸੀਆਂ ਨੂੰ ਸਮਝਾਇਆ ਕਿ ਮੇਰੇ ਸੁਰਗ ਸਿਧਾਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ 'ਵਿਵੇਕਾਨੰਦ' ਨੂੰ ਹੀ ਗੁਰੂ ਵਾਂਗ ਆਦਰ-ਸਨਮਾਨ ਦੇਣ। ==ਸਰਬ ਧਰਮ ਸੰਮੇਲਨ== [[File:Swami Vivekananda at Parliament of Religions.jpg|thumb|right |250px| ਸਵਾਮੀ ਵਿਵੇਕਾਨੰਦ ਸ਼ਿਕਾਗੋ ਦੀ ਵਿਸ਼ਵ ਧਰਮ ਮਹਾਸਭਾ, (ਸਤੰਬਰ 1893) ਦੌਰਾਨ।ਮੰਚ ਤੇ ਬੈਠੇ ਹਨ (ਖੱਬੇ ਤੋਂ ਸੱਜੇ) ਵੀਰਚੰਦ ਗਾਂਧੀ, ਧਰਮਪਾਲ, ਸਵਾਮੀ ਵਿਵੇਕਾਨੰਦ<ref name="Chicago, September, 1893 on the platform">{{cite web|title=Chicago, September, 1893 on the platform|url=http://vivekananda.net/photos/1893-1895TN/pages/chicago-1893-september-plat.htm|publisher=vivekananda.net}}</ref>]] [[ਅਮਰੀਕਾ]] ਦੇ [[ਸ਼ਿਕਾਗੋ]] ਨਗਰ ਵਿੱਚ 11 ਸਤੰਬਰ ਤੋਂ 27 ਸਤੰਬਰ 1893 ਤਕ ਸੋਲਾਂ ਦਿਨ ਚੱਲਣ ਵਾਲੇ [[ਵਿਸ਼ਵ ਧਰਮ ਸੰਸਦ]] ਦੀ ਖਬਰ ਸਵਾਮੀ ਵਿਵੇਕਾਨੰਦ ਜੀ ਨੇ ਅਖਬਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹੀ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਤਾਂ ਨਾ ਕੋਈ ਸੱਦਾ ਪੱਤਰ ਮਿਲਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਉਥੇ ਟਿਕਣ ਦਾ ਕੋਈ ਟਿਕਾਣਾ ਸੀ। ਪ੍ਰਬੰਧਕਾਂ ਨੇ ਫਟਾਫਟ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਭਗਵੇਂ ਬਸਤਰਾਂ ਵਾਲੇ ਬਿਨ ਬੁਲਾਏ ਮਹਿਮਾਨ ਨੂੰ 'ਜੀ ਆਇਆਂ ਨੂੰ' ਆਖਿਆ ਅਤੇ ਵਿਚਾਰ-ਵਟਾਂਦਰਾ ਕਰਕੇ ਵਿਵੇਕਾਨੰਦ ਜੀ ਨੂੰ ਚਾਰ ਦਿਨ ਬੋਲਣ ਦਾ ਸਮਾਂ ਦਿੱਤਾ। ==ਭਾਸ਼ਣ== #16 ਸਤੰਬਰ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸੰਪਰਦਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਭ੍ਰਾਤਰੀ ਭਵ ਵਿਸ਼ੇ ਉਤੇ, #19 ਸਤੰਬਰ ਨੂੰ ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ, #20 ਸਤੰਬਰ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਈਸਾਈ ਕੀ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ ਅਤੇ #23 ਸਤੰਬਰ ਨੂੰ ਬੁੱਧ ਧਰਮ ਦਾ ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧ ਵਿਸ਼ੇ ਉਤੇ ਭਾਸ਼ਣ ਦਿੱਤੇ। ==ਭਰਾਵੋ ਅਤੇ ਭੈਣੋ== 16 ਸਤੰਬਰ ਵਾਲੇ ਭਾਸ਼ਣ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਮੂਹ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧੀਆਂ ਨੂੰ ਇੰਝ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ ਸੀ- ;;''ਅਮਰੀਕਾ ਵਾਸੀ ਭਰਾਵੋ ਅਤੇ ਭੈਣੋ। ਮੈਨੂੰ ਇਹ ਆਖਦਿਆਂ ਬੜਾ ਗੌਰਵ ਮਹਿਸੂਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮੈਂ ਜਿਸ ਸਨਾਤਨ ਧਰਮ ਦਾ ਪੈਰੋਕਾਰ ਹਾਂ, ਉਸ ਨੇ ਜਗਤ ਨੂੰ ਉਦਾਰਤਾ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਸਮਝਣ ਦੀ ਉੱਚ ਭਾਵਨਾ ਸਿਖਾਈ ਹੈ। ਇਹੋ ਨਹੀਂ ਅਸੀਂ ਸਾਰੇ ਧਰਮਾਂ ਨੂੰ ਸੱਚਾ ਮੰਨਦੇ ਹਾਂ ਅਤੇ ਅਸੀਂ ਪੁਰਾਣੇ ਵੇਲਿਆਂ ਵਿੱਚ [[ਯਹੂਦੀ]] ਅਤੇ [[ਪਾਰਸੀ]] ਜਿਹੇ ਵੱਖਰੇ ਧਰਮ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਟਿਕਾਇਆ ਸੀ... ਅਸੀਂ ਤਾਂ [[ਭਗਵਾਨ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ]] ਦੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਮਨੋਹਰ ਵਚਨਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਰੱਖਦੇ ਹਾਂ ਜੋ ਕਿ '[[ਸ਼੍ਰੀਮਦ ਭਗਵਤ ਗੀਤਾ]]' ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਹਨ 'ਕੋਈ ਵੀ ਵਿਅਕਤੀ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਭਾਵੇਂ ਕਿਸੇ ਵੀ ਭਾਵ ਨਾਲ ਆਵੇ ਤਾਂ ਵੀ ਉਸ ਨੂੰ ਮਿਲਦਾ ਹਾਂ। ਲੋਕੀਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰਸਤਿਆਂ ਉੱਤੇ ਟੁਰ ਕੇ ਅਗਾਂਹ ਵਧਣ ਦਾ ਯਤਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਰਸਤੇ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਹੀ ਮਿਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਅਸੀਂ ਲੋਕੀਂ ਸਮੂਹ ਧਰਮਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਕੇਵਲ ਸਹਿਣਸ਼ੀਲਤਾ ਵਿੱਚ ਹੀ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ, ਸਗੋਂ ਸਾਰੇ ਧਰਮਾਂ ਨੂੰ ਸੱਚਾ ਮੰਨ ਕੇ ਅਪਣਾਉਂਦੇ ਹਾਂ। ਮੈਂ ਇਹ ਬੇਨਤੀ ਕਰਦਿਆਂ ਗੌਰਵ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਮੈਂ ਅਜਿਹੇ ਧਰਮ ਦਾ ਅਨੁਯਾਈ ਹਾਂ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸਾਡੀ ਪਵਿੱਤਰ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ 'ਸਨਾਤਨ ਧਰਮ' ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਪਰ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਦਾ 'ਐਕਸਕਲੂਸਿਵ' ਸ਼ਬਦ ਵੀ ਉਸ ਦਾ ਸਮਾਨ-ਅਰਥਕ ਬਣਨ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦਾ।'' ਇਸ ਮਹਾ ਸਭਾ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਡਾ. ਬੈਰੋਜ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਤਿਭਾਸ਼ਾਲੀ ਸ਼ਖਸੀਅਤ ਵੇਖ ਕੇ ਇਹ ਟਿੱਪਣੀ ਕੀਤੀ ਸੀ ;;''ਭਾਰਤ ਜਿਸ ਨੂੰ ਧਰਮਾਂ ਦੀ ਮਾਤਾ' ਸੱਦਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧਤਾ ਸਵਾਮੀ ਵਿਵੇਕਾਨੰਦ ਨੇ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਭਗਵੇਂ ਕੱਪੜਿਆਂ ਵਾਲੇ ਇਸ ਸੰਨਿਆਸੀ ਨੇ ਸਰੋਤਿਆਂ ਉਤੇ ਚਮਤਕਾਰਪੂਰਨ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਾਇਆ ਹੈ। ਸਮਾਚਾਰ ਪੱਤਰਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧੀ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਲ ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਆਕਰਸ਼ਿਤ ਹੋਏ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਤੂਫਾਨ ਵਰਗੇ ਸੰਨਿਆਸੀ ਦੀ ਉਪਮਾ ਦਿੱਤੀ ਹੈ।'' ==ਵੇਦਾਂਤ ਅਤੇ ਯੋਗ ਸਾਧਨਾ== ਸਵਾਮੀ ਜੀ ਲਗਭਗ ਦੋ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਤਕ [[ਸ਼ਿਕਾਗੋ]] ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ [[ਅਮਰੀਕਾ]] ਦੇ [[ਡੈਸਟ੍ਰੋਇਟ]], [[ਬੋਸਟਨ]] ਅਤੇ [[ਨਿਊਯਾਰਕ]] ਨਾਂ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਧਾਰਮਿਕ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਉਤੇ ਭਾਸ਼ਣ ਕਰਦੇ ਰਹੇ। ਇਸੇ ਦੌਰਾਨ ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਬੀਮਾਰ ਹੋ ਗਏ ਫਿਰ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਜੂਨ 1895 ਤੋਂ ਨਵੰਬਰ 1895 ਤਕ [[ਨਿਊਯਾਰਕ]] ਦੇ 'ਥਾਊਜ਼ੈਂਡ ਆਈਲੈਂਡ ਪਾਰਕ' ਵਿਖੇ ਉਥੇ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਮੁਫਤ ਵਿੱਚ ਵੇਦਾਂਤ ਅਤੇ ਯੋਗ ਸਾਧਨਾ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦਿੱਤੀ। ==[[ਰਾਮ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਮਿਸ਼ਨ]]== ਸਵਾਮੀ ਵਿਵੇਕਾਨੰਦ ਜੀ ਨੇ ਪਹਿਲੀ ਮਈ 1897 ਨੂੰ [[ਕੋਲਕਾਤਾ]] ਵਿੱਚ '[[ਰਾਮ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਮਿਸ਼ਨ]]' ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ। ਇਹ 'ਧਰਮਾਰਥ ਟਰੱਸਟ' [[ਸਵਾਮੀ ਰਾਮ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ]] '[[ਪਰਮ ਹੰਸ]]' ਦੇ ਪੂਜਾ ਅਤੇ ਨਿਵਾਸ ਅਸਥਾਨ (ਰਾਮ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਮੱਠ) ਅਖਵਾਉਣ ਵਾਲੇ 'ਬੇਲੁਰ ਮੱਠ' ਵਿਖੇ ਵਿਦਮਾਨ ਹੈ। ਇਸ ਮਗਰੋਂ ਵਿਵੇਕਾਨੰਦ ਜੀ ਨੇ [[ਅਲਮੋੜਾ]] ([[ਉਤਰਾਖੰਡ]]) ਦੇ ਨੇੜੇ 'ਮਾਇਆਵਤੀ' ਕਸਬੇ ਅਤੇ '[[ਮਦਰਾਸ]]' ([[ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ]]) ਵਿਖੇ 'ਅਦ੍ਵੈਤ ਆਸ਼ਰਮ' ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੇ। ਸਵਾਮੀ ਰਾਮ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਜੀ ਨੇ ਅਧਿਆਤਮਕ ਸੰਦੇਸ਼ਾਂ ਅਤੇ ਵਿਵੇਕਾਨੰਦ ਜੀ ਦੇ ਧਾਰਮਿਕ ਇਕਮਿਕਤਾ ਸੰਬੰਧੀ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਚਾਰ ਲਈ ਕਲਕੱਤਾ ਦੇ ਬੇਲੁਰ ਮੱਠ ਤੋਂ 'ਪ੍ਰਬੁੱਧ ਭਾਰਤ' ਨਾਂ ਦੀ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਪੱਤ੍ਰਿਕਾ ਅਤੇ 'ਉਦਬੋਧਨ' ਨਾਂ ਦੀ ਬੰਗਾਲੀ ਪੱਤ੍ਰਿਕਾ ਵੀ ਛਪਣ ਲੱਗ ਪਈ। ਉਹ ਬ੍ਰਿਟੇਨੀ, ਵਿਯਨਾ, ਇਸਤੰਬੋਲ, ਏਥਨਜ਼ ਅਤੇ ਮਿਸਰ ਹੁੰਦੇ ਹੋਏ 9 ਦਸੰਬਰ 1900 ਨੂੰ ਰਾਮ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਮਿਸ਼ਨ ਦੇ ਮੁੱਖ ਅਸਥਾਨ ਬੇਲੁਰ ਮੱਠ ਵਿਖੇ ਪਰਤ ਆਏ। ਉਥੇ ਕੁਝ ਦਿਨਾਂ ਬਾਅਦ ਸ਼੍ਰੀ [[ਬਾਲ ਗੰਗਾਧਰ ਤਿਲਕ]], [[ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀਯ ਕਾਂਗਰਸ]] ਦੇ ਕਈ ਨੇਤਾ ਅਤੇ [[ਗਵਾਲੀਅਰ]] ਦਾ ਮਹਾਰਾਜਾ ਸਵਾਮੀ ਜੀ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨਾਂ ਲਈ ਆਏ। [[ਜਾਪਾਨ]] ਵਿੱਚ ਦਸੰਬਰ 1901 ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵ ਧਰਮ ਦਾ ਸੰਮੇਲਨ ਆਯੋਜਿਤ ਹੋਇਆ, ਉਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਲਈ ਸਵਾਮੀ ਜੀ ਨੂੰ ਸੱਦਾ ਪੱਤਰ ਘੱਲਿਆ ਗਿਆ ਪਰ ਦਮੇ, ਮਧੂਮੇਹ ਅਤੇ ਉਨੀਂਦਰ ਦੇ ਰੋਗਾਂ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਵਿਵੇਕਾਨੰਦ ਜੀ ਨੇ ਖਿਮਾਯਾਚਨਾ ਕਰ ਲਈ। ਫਿਰ ਵੀ ਉਹ ਕੁਝ ਦਿਨਾਂ ਲਈ ਧਰਮ ਪ੍ਰਚਾਰ ਵਾਸਤੇ [[ਬੌਧ ਗਯਾ]] ([[ਬਿਹਾਰ]]) ਅਤੇ [[ਵਾਰਾਣਸੀ]] ([[ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼]]) ਗਏ। ==ਸਦਾ ਲਈ ਅੱਖਾਂ ਮੀਟ== 4 ਜੁਲਾਈ 1902 ਨੂੰ ਵਿਵੇਕਾਨੰਦ ਜੀ ਨੇ ਸਵੇਰੇ ਨਿੱਤ ਨੇਮ ਕੀਤਾ। ਕਾਲੀ ਮਾਤਾ ਦੀ ਆਰਤੀ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਗੁਰੂ ਭਾਈ ਸਵਾਮੀ ਪ੍ਰੇਮਾਨੰਦ ਨੂੰ 'ਰਾਮ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਮੱਠ' ਦੀ ਉਚਿਤ ਵਿਵਸਥਾ ਲਈ ਨਿਰਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ। ਫੇਰ ਕੁਝ ਘੰਟਿਆਂ ਬਾਅਦ ਸਦਾ ਲਈ ਅੱਖਾਂ ਮੀਟ ਲਈਆਂ। ==ਸਵਾਮੀ ਵਿਵੇਕਾਨੰਦ ਜੀ ਦੇ ਕੁਝ ਕਥਨ== * ਬਿਨਾਂ ਅਨੁਭਵ ਦੇ ਕੋਰਾ ਸ਼ਾਬਦਿਕ ਗਿਆਨ ਅੰਨ੍ਹਾ ਹੈ। * ਆਦਰਸ਼ ਹੀ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਮੌਤ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। * ਕੀ ਉਹ ਆਜ਼ਾਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਹੈ?ਜੋ ਦੂਜਿਆਂ ਨੂੰ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੇਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਨਹੀਂ। * ਉਪਦੇਸ਼ ਸੁਣਦੇ ਰਹਿਣ ਨਾਲੋਂ ਓਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੁਝ ਕੁ 'ਤੇ ਅਮਲ ਕਰਨਾ ਵੱਧ ਲਾਭਦਾਇਕ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ==ਹਵਾਲੇ== {{ਹਵਾਲੇ}} {{commonscat|Swami Vivekananda|ਸਵਾਮੀ ਵਿਵੇਕਾਨੰਦ}} {{ਹਵਾਲੇ}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:19ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ]] mq5yxca4zk1zj9p8wvuom4t54gbywj3 0 19658 845940 733909 2026-09-13T10:47:53Z ~2026-49563-49 61928 /* ਸਨਮਾਨ */ ਕੜੀਆਂ ਜੋੜੀਆਂ 845940 wikitext text/x-wiki {{Infobox person |name = ਸੰਤੋਖ ਸਿੰਘ ਧੀਰ |image =ਸੰਤੋਖ ਸਿੰਘ ਧੀਰ.jpg |alt = |caption =ਸੰਤੋਖ ਸਿੰਘ ਧੀਰ |birth_name = ਸੰਤੋਖ ਸਿੰਘ |birth_date = {{birth date|1920|12|02}} |birth_place =ਪਿੰਡ ਬੱਸੀ ਪਠਾਣਾਂ, ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਪਟਿਆਲਾ, [[ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਪੰਜਾਬ]] |death_date = {{death date and age|2010|02|08|1920|12|02}} |death_place = [[ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ]], [[ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ|ਪੰਜਾਬ]], ਭਾਰਤ |nationality = [[ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ]] |other_names = ਸੰਤੋਖ ਸਿੰਘ ਧੀਰ |known_for = |occupation = [[ਲੇਖਕ]], [[ਕਵੀ]] }} '''ਸੰਤੋਖ ਸਿੰਘ ਧੀਰ''' (2 ਦਸੰਬਰ 1920 - 8 ਫਰਵਰੀ 2010) ਪੰਜਾਬੀ ਦਾ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਇਨਾਮ ਜੇਤੂ ਲੇਖਕ ਸੀ।<ref name="ti">{{cite news | url=http://www.tribuneindia.com/2010/20100211/cth1.htm | title=PGI to study Santokh Singh Dhir’s brain | date=February 10, 2010 | agency=[[The Tribune]]| location=[[Chandigarh]]}}</ref><ref name="ao">{{cite web | url=http://www.apnaorg.com/articles/amarjit-21/ | title=Santokh Singh Dhir | publisher=[http://apnaorg.com apnaorg.com] }}</ref><ref name="pn">{{cite news | url=http://www.punjabnewsline.com/content/view/23210/38/ | title=Noted Punjabi writer Santokh Singh Dhir passed away | date=February 9, 2010 | agency=[http://punjabnews.com PunjabNews] | location=[[Chandigarh]] | access-date=ਜਨਵਰੀ 26, 2013 | archive-date=ਅਪ੍ਰੈਲ 18, 2010 | archive-url=https://web.archive.org/web/20100418203828/http://www.punjabnewsline.com/content/view/23210/38 | dead-url=yes }}</ref> ਮੁੱਢਲੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸੰਤੋਖ ਸਿੰਘ ਧੀਰ ਪੰਜਾਬੀ ਕਹਾਣੀਕਾਰ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜਦਕਿ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਕਹਾਣੀ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਕਵਿਤਾ ਤੇ ਵਾਰਤਕ ਵੀ ਲਿਖੀ ਅਤੇ ਅਨੁਵਾਦ ਦਾ ਕੰਮ ਵੀ ਕੀਤਾ। ==ਜੀਵਨ== ਸੰਤੋਖ ਸਿੰਘ ਧੀਰ ਦਾ ਜਨਮ 2 ਦਸੰਬਰ 1920 ਨੂੰ ਪਿੰਡ ਬੱਸੀ ਪਠਾਣਾਂ, ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਪਟਿਆਲਾ, [[ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਪੰਜਾਬ]] (ਹੁਣ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਫਤਹਿਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬ, ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ) ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਦਾਦਕਾ ਖੰਨੇ ਲਾਗੇ [[ਡਡਹੇੜੀ]] ਪਿੰਡ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਜੀ ਦਾ ਨਾਂ ਗਿਆਨੀ ਈਸ਼ਰ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਜੀ ਦਾ ਨਾਂ ਸ਼੍ਰੀ ਮਤੀ ਮਾਇਆ ਦੇਵੀ ਸੀ।<ref>{{cite web | url=http://www.likhari.org/archive/Likhari%20Pages%202010/5602%20major%20mangat%2028_punjabi%20sahit%20da%20shah%20swaar%20santokh%20singh%20dheer_12%20February%202010.htm | title='ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਸ਼ਾਹ ਅਸਵਾਰ ਸੀ ਸੰਤੋਖ ਸਿੰਘ ਧੀਰ' | author=ਮੇਜਰ ਮਾਂਗਟ | access-date=2013-01-26 | archive-date=2016-03-05 | archive-url=https://web.archive.org/web/20160305070457/http://www.likhari.org/archive/Likhari%20Pages%202010/5602%20major%20mangat%2028_punjabi%20sahit%20da%20shah%20swaar%20santokh%20singh%20dheer_12%20February%202010.htm | dead-url=yes }}</ref> ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਛੇ ਜਮਾਤਾਂ ਹੀ ਰਸਮੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕਰ ਸਕਿਆ। ਅੱਠ ਭੈਣ-ਭਰਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਹੋਣ ਕਰ ਕੇ, ਨਿੱਕੀ ਉਮਰੇ ਹੀ ਪਿਤਾ ਪੁਰਖੀ ਦਰਜ਼ੀ ਦੇ ਕੰਮ ਲਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਅਤੇ ਧੰਦੇ ਦੀ ਪਰਿਪੱਕਤਾ ਲਈ ਉਸਨੂੰ ਦਿੱਲੀ, [[ਸ਼ਿਮਲਾ]] ਅਤੇ [[ਰਾਵਲਪਿੰਡੀ]] ਜਾਣਾ ਪਿਆ<ref>[http://punjabipedia.org/topic.aspx?txt=%E0%A8%B8%E0%A9%B0%E0%A8%A4%E0%A9%8B%E0%A8%96%20%E0%A8%B8%E0%A8%BF%E0%A9%B0%E0%A8%98%20%E0%A8%A7%E0%A9%80%E0%A8%B0 ਸੰਤੋਖ ਸਿੰਘ ਧੀਰ - ਪੰਜਾਬੀ ਪੀਡੀਆ]</ref>। == ਸਾਹਿਤਕ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ == ਆਪ ਆਰਥਿਕ ਤੰਗੀਆਂ ਤੁਰਸ਼ੀਆਂ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹੇ ਤੇ ਜਵਾਨ ਹੋਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਗ਼ਰੀਬੀ ਤੇ ਦੱਬੇ ਕੁਚਲੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਨੇੜਿਓਂ ਦੇਖਿਆ ਸੀ। ਇਸੇ ਕਰਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਲਿਖਿਆ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਹੱਕ ਵਿੱਚ ਹੀ ਲਿਖਿਆ।<ref>{{Cite news|url=https://www.punjabitribuneonline.com/2018/09/%E0%A8%87%E0%A8%A8%E0%A8%95%E0%A8%B2%E0%A8%BE%E0%A8%AC%E0%A9%80-%E0%A8%B8%E0%A8%BE%E0%A8%B9%E0%A8%BF%E0%A8%A4%E0%A8%95%E0%A8%BE%E0%A8%B0-%E0%A8%B8%E0%A9%B0%E0%A8%A4%E0%A9%8B%E0%A8%96-%E0%A8%B8/|title=ਇਨਕਲਾਬੀ ਸਾਹਿਤਕਾਰ ਸੰਤੋਖ ਸਿੰਘ ਧੀਰ - Tribune Punjabi|last=ਸਰੂਪ ਸਿੰਘ ਸਹਾਰਨ ਮਾਜਰਾ|first=|date=2018-09-08|work=Tribune Punjabi|access-date=2018-09-10|archive-url=|archive-date=|dead-url=|language=}}{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਜੁਲਾਈ 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==ਰਚਨਾਵਾਂ== ===ਕਾਵਿ ਸੰਗ੍ਰਹਿ=== * [[ਗੁੱਡੀਆਂ ਪਟੋਲੇ]] (1944) * [[ਪਹੁਫੁਟਾਲਾ]] (1948) * [[ਧਰਤੀ ਮੰਗਦੀ ਮੀਂਹ ਵੇ]] (1952) * [[ਪੱਤ ਝੜੇ ਪੁਰਾਣੇ]] (1955) * [[ਬਿਰਹੜੇ]] (1960) * [[ਅੱਗ ਦੇ ਪੱਤੇ]] (1976) * [[ਕਾਲ਼ੀ ਬਰਛੀ]] (1980) * [[ਸੰਜੀਵਨੀ]] (1983) * [[ਸਿੰਘਾਵਲੀ]] (1983) * [[ਆਉਣ ਵਾਲਾ ਸੂਰਜ]] (1985) * [[ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਆਵਾਂਗੇ]] (1988) * [[ਟੂ ਦ ਪੰਜਾਬ ਆਫ਼ ਫ਼ਰੀਦ ਐਂਡ ਅਦਰ ਪੋਇਮਸ]], (To the Punjab of Farid and other Poems) - ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਨੁਵਾਦਿਤ ਈ ਬੁੱਕ ===ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ=== * [[ਸਿੱਟਿਆਂ ਦੀ ਛਾਂ]] (1950) * [[ਸਵੇਰ ਹੋਣ ਤੱਕ]] (1955) * [[ਸਾਂਝੀ ਕੰਧ]] (1958) * [[ਸ਼ਰਾਬ ਦਾ ਗਲਾਸ]] (1970) * [[ਊਸ਼ਾ ਭੈਣ ਜੀ ਚੁੱਪ ਸਨ]] (1991) * [[ਪੱਖੀ]] (1991) * [[ਇੱਕ ਕੁੱਤਾ ਤੇ ਮੈਂ]] * [[ਆਪਣਾ ਦੇਸ਼]] == ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕਹਾਣੀਆਂ== * ਮੰਗੋ * ਕੋਈ ਇੱਕ ਸਵਾਰ * ਮੇਰਾ ਉੱਜੜਿਆ ਗੁਆਂਢੀ * ਸਵੇਰ ਹੋਣ ਤੱਕ * ਸਾਂਝੀ ਕੰਧ ===ਨਾਵਲ=== * [[ਨਵਾਂ ਜਨਮ]] * [[ਸ਼ਰਾਬੀ ਜਾਂ ਦੋ ਫੂਲ]] (1963) * [[ਯਾਦਗਾਰ]] (1979) * [[ਅਤੀਤ ਦੇ ਪਰਛਾਵੇਂ]] (1981) * [[ਮੈਨੂੰ ਇੱਕ ਸੁਪਨਾ ਆਇਆ]] (1991) * [[ਹਿੰਦੋਸਤਾਨ ਹਮਾਰਾ]] (1994) ==ਸਵੈਜੀਵਨੀ== * [[ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ]] (ਸਵੈਜੀਵਨੀ) * [[ਮੇਰੀ ਕਲਮ]] (ਸਾਹਿਤਿਕ ਸਵੈਜੀਵਨੀ) ==ਸਫ਼ਰਨਾਮਾ== * ਮੇਰੀ ਇੰਗਲੈਂਡ ਯਾਤਰਾ ==ਅਨੁਵਾਦ== * ਕਬੀਰ ਰਚਨਾਵਲੀ ==ਸਨਮਾਨ== * [[ਹੀਰਾ ਸਿੰਘ ਦਰਦ ਇਨਾਮ]] (1979) * [[ਪੰਜਾਬ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਭਾਗ ਇਨਾਮ]] (1980) * [[ਨਾਗਮਣੀ ਇਨਾਮ]] (1982) * [[ਪੰਜਾਬ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਇਨਾਮ]] ਪੱਖੀ (ਨਿੱਕੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ 1996) * [[ਪੰਜਾਬ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਫੈਲੋਸ਼ਿੱਪ]] (1993) ==ਬਾਹਰਲੇ ਲਿੰਕ== * [https://app.box.com/shared/qx9k5ernos To the Punjab of Farid and other poems.] PDF ==ਹਵਾਲੇ== {{ਹਵਾਲੇ}} {{ਪੰਜਾਬੀ ਲੇਖਕ}} {{ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਇਨਾਮ ਜੇਤੂ}} {{ਅਧਾਰ}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਲੇਖਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਕਹਾਣੀਕਾਰ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਇਨਾਮ ਜੇਤੂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1920]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2010]] matpwrr5dq5bavou3f3pl50rk7b9bth 0 24396 845918 841286 2026-09-12T19:23:14Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 845918 wikitext text/x-wiki {{Infobox | image = [[ਤਸਵੀਰ:Sarah Bernhardt, par Nadar, 1864.jpg|200px]] | caption = }} '''ਸਾਰਾ ਬਰਨਹਾਰਟ''' (ਫਰਾਂਸੀਸੀ ਉਚਾਰਣ:[sa.ʁa bɛʁ.nɑʁt], 22/23 ਅਕਤੂਬਰ 1844-26 ਮਾਰਚ 1923) ਇੱਕ ਫਰਾਂਸੀਸੀ ਰੰਗ ਮੰਚ ਅਤੇ ਫਿਲਮ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਸੀ। ੳਸਨੂੰ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਬਰਨਹਾਰਟ ਨੇ 1870 ਦੇ ਦਸ਼ਕ ਵਿੱਚ ਫ਼ਰਾਂਸ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਹਾਸਿਲ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਜਲਦੀ ਹੀ ਯੂਰੋਪ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ੳਸਦੀ ਮੰਗ ਹੋਣ ਲਗੀ। ਉਸ ਨੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਫਰੈਂਚ ਪਲੇਅ ਵਿੱਚ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਐਲੈਗਜ਼ੈਂਡਰ ਡੂਮਜ਼ ਦੁਆਰਾ "ਲਾ ਡੇਮ ਔਕਸ ਕੈਮਿਲਿਅਸ, ਵਿਕਟਰ ਹਿਊਗੋ ਦੁਆਰਾ ਫਿਲਜ਼, ਰੁਏ ਬਲਾਸ ਅਤੇ ਵਿਕਟੋਰੀਅਨ ਸਾਰਡੋ ਦੁਆਰਾ ਲਾ ਟੋਸਕਾ, ਫੇਡੋਰਾ ਅਤੇ ਐਡਮੰਡ ਰੋਸਟੈਂਡ ਦੁਆਰਾ ਲ'ਇਗਲੋਨ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ। ਉਸ ਨੇ ਸ਼ੈਕਸਪੀਅਰ ਦੇ [[ਹੈਮਲੇਟ]] ਸਮੇਤ ਕੈ ਪੁਰਸ਼ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਵੀ ਨਿਭਾਈਆਂ। ਰੋਸਟੈਂਡ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ "ਪੋਜ਼ ਦੀ ਰਾਣੀ ਅਤੇ ਇਸ਼ਾਰੇ ਦੀ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ" ਕਿਹਾ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਹਿਊਗੋ ਨੇ ਉਸ ਦੀ "ਸੁਨਹਿਰੀ ਆਵਾਜ਼" ਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਨੇ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਕਈ ਥੀਏਟਰਿਕ ਟੂਰ ਕੀਤੇ, ਅਤੇ ਆਵਾਜ਼ ਰਿਕਾਰਡਿੰਗ ਬਣਾਉਣ ਅਤੇ ਮੋਸ਼ਨ ਪਿਕਚਰ ਵਿੱਚ ਅਭਿਨੈ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਨਾਮਵਰ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ। ==ਜੀਵਨ== ===ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ=== [[File:Sarah Bernhardt and her mother.jpg|thumb|ਬਰਨਾਰਟ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਨਾਲ]] ਹੈਨਰੀਏਟ-ਰੋਸਿਨ ਬਰਨਾਰਡ<ref>{{cite web|url=http://www.larousse.fr/encyclopedie/personnage/Henriette_Rosine_Bernard_dite_Sarah_Bernhardt/108572|title=Encyclopédie Larousse en ligne – Henriette Rosine Bernard dite Sarah Bernhardt|first=Éditions|last=Larousse|website=www.larousse.fr|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170527230343/http://larousse.fr/encyclopedie/personnage/Henriette_Rosine_Bernard_dite_Sarah_Bernhardt/108572|archivedate=27 May 2017}}</ref> ਦਾ ਜਨਮ 22 ਜਾਂ 23 ਅਕਤੂਬਰ 1844 ਨੂੰ ਪੈਰਿਸ ਦੇ ਲਾਤੀਨੀ ਕੁਆਰਟਰ ਵਿੱਚ 5 ਰੋਅ ਡੀ ਲੈਕੋਲੇ-ਡੀ-ਮੈਡੀਸਿਨ ਵਿਖੇ ਹੋਇਆ ਸੀ।<ref group="note">Some uncertainty exists about the date. See [https://www.britannica.com/biography/Sarah-Bernhardt ''Encyclopedia Britannica'' online Tierchant (2009), page 15 and Skinner (1967) page 1, and section below on birthdate] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180310044948/https://www.britannica.com/biography/Sarah-Bernhardt |date=10 March 2018 }}</ref><ref name="Sarah Bernhardt | French actress | Britannica.com">{{cite web|url=https://www.britannica.com/biography/Sarah-Bernhardt|title=Sarah Bernhardt – French actress|publisher=|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180310044948/https://www.britannica.com/biography/Sarah-Bernhardt|archivedate=10 March 2018}}</ref> ਉਹ ਜੂਡਿਥ ਬਰਨਾਰਡ ਦੀ ਨਾਜਾਇਜ਼ ਧੀ ਸੀ (ਜਿਸ ਨੂੰ ਜੂਲੀ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਫਰਾਂਸ ਵਿੱਚ ਯੂਲੇ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ), ਜੋ ਇੱਕ ਡੱਚ ਯਹੂਦੀ ਸੀ ਜੋ ਅਮੀਰ ਜਾਂ ਉੱਚ-ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਗ੍ਰਾਹਕ ਵਾਲੀ ਰਖੇਲ ਸੀ।<ref>{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/2000/10/07/style/sarah-bernhardt-and-the-divine-lie.html|title=Sarah Bernhardt and the Divine Lie|last=Blume|first=Mary|date=7 October 2000|work=[[The New York Times]]|accessdate=23 June 2018}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.bbc.com/culture/story/20171214-sarah-bernhardt-was-she-the-first-a-list-actress|title=Sarah Bernhardt: Was she the first 'A-list' actress?|accessdate=23 June 2018|date=15 December 2017|last=Williams|first=Holly|publisher=[[BBC]] Culture}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.independent.co.uk/arts-entertainment/theatre-dance/features/sarah-bernhardt-goddess-with-a-golden-voice-347025.html|title=Sarah Bernhardt: Goddess with a golden voice|last=Koenig|first=Rhoda|date=22 February 2006|work=[[The Independent]] |location=London |accessdate=23 June 2018}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.theguardian.com/books/2010/oct/24/sarah-bernhardt-robert-gottlieb-review|title=Sarah: The Life of Sarah Bernhardt by Robert Gottlieb|accessdate=23 June 2018|date=24 October 2010|last=Laing|first=Olivia|work=[[The Guardian]] |location=London }}</ref> ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਨਾਮ ਕਿਤੇ ਵੀ ਦਰਜ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਕੁਝ ਸਰੋਤਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਉਹ ਸ਼ਾਇਦ ਹੇ ਹਾਵਰੇ ਦੇ ਇੱਕ ਅਮੀਰ ਵਪਾਰੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਬਰਨਹਾਰਟ ਨੇ ਲਿਖਿਆ ਕਿ ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦੀ ਅਦਾਇਗੀ ਕੀਤੀ, ਉਸ ਨੇ ਜ਼ੋਰ ਦੇ ਕੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਹ ਕੈਥੋਲਿਕ ਵਜੋਂ ਬਪਤਿਸਮਾ ਅਪਨਾਵੇ ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਉਸ ਦੀ ਉਮਰ ਹੋ ਗਈ ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਛੱਡੀ ਹੋਈ ਵੱਡੀ ਰਕਮ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇ। ਉਸ ਦੀ ਮਾਂ ਅਕਸਰ ਘੁੰਮਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਸੀ, ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਧੀ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਵੇਖਦੀ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਬਰਨਹਾਰਟ ਨੂੰ ਬ੍ਰਿਟਨੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਰਸ ਨਾਲ ਰੱਖਿਆ, ਫਿਰ ਪੈਰਿਸ ਉਪਨਗਰ ਨਿਊਲੀ-ਸੁਰ-ਸੀਨ ਦੇ ਇੱਕ ਕੋਟੇਜ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ। ==ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ== ਬਰਨਹਾਰਟ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਪਛਾਣ ਨਿਸ਼ਚਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਨਹੀਂ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਦਾ ਅਸਲ ਜਨਮ ਪ੍ਰਮਾਣ-ਪੱਤਰ ਉਦੋਂ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ ਜਦੋਂ ਪੈਰਿਸ ਕਮਿਊਨ ਨੇ ਮਈ 1871 ਵਿੱਚ ਹੋਟਲ ਦਿ ਵਿਲੀ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਪੁਰਾਲੇਖਾਂ ਨੂੰ ਸਾੜ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸਵੈ-ਜੀਵਨੀ, "ਮਾ ਡਬਲ ਵੀ"<ref>{{cite web|url=http://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k2008708|title=Ma double vie: mémoires / de Sarah Bernhardt|first=Sarah (1844–1923) Auteur du texte|last=Bernhardt|date=25 August 2017|publisher=E. Fasquelle|via=gallica.bnf.fr|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170807074613/http://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k2008708|archivedate=7 August 2017}}</ref>, ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਨਾਲ ਕਈ ਵਾਰ ਮਿਲਣ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਲਿਖਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੇ ਉਸ ਲਈ ਫੰਡ ਮੁਹੱਈਆ ਕਰਵਾ ਕੇ ਸਿੱਖਿਆ ਦਿੱਤੀ, ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਉਮਰ ਦੇ ਹੋਣ ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਲਈ 100,000 ਫ੍ਰੈਂਕ ਦੀ ਰਕਮ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ। ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਹ ਅਕਸਰ ਵਿਦੇਸ਼ ਯਾਤਰਾ ਕਰਦੇ ਸੀ, ਅਤੇ ਇਹ ਕਿ ਜਦੋਂ ਉਹ ਅਜੇ ਬੱਚੀ ਸੀ, ਤਾਂ ਉਸ ਦੇ ਪੀਸਾ ਵਿੱਚ "ਅਣਜਾਣ ਹਾਲਤਾਂ ਵਿੱਚ ਮਰ ਗਏ ਜੋ ਕਿ ਰਹੱਸਮਈ ਹੈ।" ਫਰਵਰੀ 1914 ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ ਦੁਬਾਰਾ ਬਣਵਾਇਆ ਜਨਮ ਪ੍ਰਮਾਣ-ਪੱਤਰ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਇਡਾਰਡ ਬਰਨਹਾਰਟ ਉਸ ਦਾ ਜਾਇਜ਼ ਪਿਤਾ ਸੀ। 21 ਮਈ 1856 ਨੂੰ, ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੇ ਬਪਤਿਸਮਾ ਲਿਆ, ਉਸ ਨੂੰ "ਐਡਵਰਡ ਬਰਨਹਾਰਟ ਦੀ ਧੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਰਜਿਸਟਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਜੋ ਲੇ ਹਾਵਰ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਰਿਹਾ ਸੀ ਅਤੇ ਜੁਡੀਥ ਵੈਨ ਹਾਰਡ, ਪੈਰਿਸ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਰਿਹਾ ਸੀ।" ਹੇਲੇਨ ਟੀਅਰਚੈਂਟ (2009) ਦੀ ਇੱਕ ਹਾਲੀਆ ਜੀਵਨੀ ਦੱਸਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਦਾ ਪਿਤਾ ਡੀ ਮੋਰੇਲ ਨਾਮ ਦਾ ਇੱਕ ਜਵਾਨ ਆਦਮੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰਕ ਮੈਂਬਰ ਲੇ ਹਾਵਰ ਵਿੱਚ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜਹਾਜ਼ ਦੇ ਮਾਲਕ ਅਤੇ ਵਪਾਰੀ ਸਨ। ਬਰਨਹਾਰਟ ਦੀ ਸਵੈ-ਜੀਵਨੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਲੇ ਹਾਵਰ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਦਾਦੀ ਅਤੇ ਚਾਚੇ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਲਈ ਵਿੱਤੀ ਸਹਾਇਤਾ ਦਿੱਤੀ ਸੀ ਜਦੋਂ ਉਹ ਜਵਾਨ ਸੀ, ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਭਵਿੱਖ ਬਾਰੇ ਪਰਿਵਾਰਕ ਸਭਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ, ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਪੈਸੇ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਜਦੋਂ ਪੈਰਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸਦਾ ਅਪਾਰਟਮੈਂਟ ਅੱਗ ਨਾਲ ਤਬਾਹ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਸ ਦੇ ਜਨਮ ਪ੍ਰਮਾਣ-ਪੱਤਰ ਦੇ ਵਿਗਾੜ ਕਾਰਨ ਉਸ ਦੀ ਜਨਮ ਤਾਰੀਖ ਵੀ ਅਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਆਪਣਾ ਜਨਮ ਮਿਤੀ 23 ਅਕਤੂਬਰ, 1844 ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤੀ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸੇ ਦਿਨ ਇਸ ਆਪਣਾ ਜਨਮ ਦਿਨ ਮਨਾਉਂਦੀ ਸੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਉਸ ਨੇ ਪੁਨਰਗਠਿਤ ਜਨਮ ਸਰਟੀਫਿਕੇਟ ਜੋ ਉਸ ਨੇ 1914 ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਸੀ ਨੇ 25 ਅਕਤੂਬਰ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਸੀ। ਦੂਜੇ ਸਰੋਤ 22 ਅਕਤੂਬਰ, ਜਾਂ 22 ਜਾਂ 23 ਅਕਤੂਬਰ ਦੀ ਤਾਰੀਖ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।<ref>{{cite web|url=https://www.biography.com/people/sarah-bernhardt-9210057|title=Sarah Bernhardt|website=Biography.com|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170425092034/http://www.biography.com/people/sarah-bernhardt-9210057|archivedate=25 April 2017|access-date=3 June 2017}}</ref> ਬਰਨਹਾਰਟ ਦੀ ਮਾਂ ਜੂਡਿਥ, ਜੂਲੀ, 1820 ਦੇ ਅਰੰਭ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਸੀ। ਉਹ ਛੇ ਬੱਚਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ, ਪੰਜ ਧੀਆਂ ਅਤੇ ਇੱਕ ਬੇਟਾ, ਇੱਕ ਡੱਚ-ਯਹੂਦੀ ਯਾਤਰੀ ਚਸ਼ਮਾ ਵਪਾਰੀ, ਮੋਰਿਟਜ਼ ਬਾਰੂਚ ਬਰਨਾਰਡ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਜਰਮਨ ਲਾਂਡ੍ਰੈਸ, ਸਾਰਾ ਹੀਰਸ਼ (ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਜੈਨੇਟਾ ਹਾਰਟੋਗ ਜਾਂ ਜੀਨੇ ਹਾਰਡ ਵਜੋਂ ਜਾਣੀ ਜਾਣ)। ਜੁਡੀਥ ਦੀ ਮਾਂ ਦੀ ਮੌਤ 1829 ਵਿੱਚ ਹੋ ਗਈ ਅਤੇ ਪੰਜ ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਬਾਅਦ ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਦੁਬਾਰਾ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲਿਆ। ਉਸ ਦੀ ਨਵੀਂ ਪਤਨੀ ਦੀ ਉਸ ਦੇ ਮਤ੍ਰਏ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਬਣੀ। ਜੂਡਿਥ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਦੋ ਭੈਣਾਂ, ਹੈਨਰੀਏਟ ਅਤੇ ਰੋਸਿਨ, ਘਰ ਛੱਡ ਕੇ ਥੋੜੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਲੰਡਨ ਚਲੀਆਂ ਗਈਆਂ, ਅਤੇ ਫੇਰ ਫਰਾਂਸ ਦੇ ਤੱਟ 'ਤੇ ਲੇ ਹਾਵਰੇ ਵਿੱਚ ਸੈਟਲ ਹੋ ਗਈਆਂ। ਹੈਨਰੀਏਟ ਨੇ ਲੇ ਹਾਵਰ ਦੇ ਇੱਕ ਸਥਾਨਕ ਵਿਅਕਤੀ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲਿਆ, ਪਰ ਜੂਲੀ ਅਤੇ ਰੋਸਿਨ ਰਖੇਲਾਂ ਬਣ ਗਈਆਂ ਅਤੇ ਜੂਲੀ ਨੇ ਨਵਾਂ, ਫ੍ਰੈਂਚ ਨਾਮ ਯੂਲੇ ਅਤੇ ਵਧੇਰੇ ਖ਼ਾਨਦਾਨ-ਆਖ਼ਰੀ ਨਾਂ ਵੈਨ ਹਾਰਡ ਅਪਨਾ ਲਿਆ। ਅਪ੍ਰੈਲ 1843 ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ "ਅਣਜਾਣ ਪਿਤਾ" ਦੀਆਂ ਜੌੜੇ ਲੜਕੀਆਂ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ। ਦੋਵਾਂ ਲੜਕੀਆਂ ਦੀ ਇੱਕ ਮਹੀਨੇ ਬਾਅਦ ਲੇ ਹਵਾਰ ਵਿੱਚ ਧਰਮਸ਼ਾਲਾ ਵਿੱਚ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ। ਅਗਲੇ ਸਾਲ, ਯੂਲੇ ਦੁਬਾਰਾ ਗਰਭਵਤੀ ਹੋਈ, ਇਸ ਵਾਰ ਸਾਰਾਹ ਢਿੱਡ 'ਚ ਸੀ। ਉਹ ਪੈਰਿਸ ਚਲੀ ਗਈ, ਜਿਥੇ ਉਹ 5 ਰੂਅ ਡੇ ਲ'ਕੋਲ-ਡੀ-ਮੈਡੀਸਿਨ ਸੀ, ਜਿੱਥੇ ਅਕਤੂਬਰ 1844 ਵਿੱਚ ਸਾਰਾਹ ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ ਸੀ। ==ਬਰਨਹਾਰਟ ਦੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ== * Dans les nuages, Impressions d'une chaise (1878) * L'Aveu, drame en un acte en prose (1888) * Adrienne Lecouvreur, drame en six actes (1907) * Ma Double Vie (1907), translated as My Double Life: Memoirs of Sarah Bernhardt (1907), William Heinemann * Un Cœur d'Homme, pièce en quatre actes (1911) * Petite Idole (1920; as The Idol of Paris, 1921) * Joli Sosie (1921), Editions Nillson * L'Art du Théâtre: la voix, le geste, la prononciation, etc. (1923; as The Art of the Theatre, 1924) ==ਹਵਾਲੇ== {{reflist}} ===ਕਾਰਜੀ ਹਵਾਲੇ=== * {{cite book|ref=harv |last=Bernhardt |first=Sarah |year=2000 |title=Ma double vie |url=https://archive.org/details/isbn_9782752907509 |language=French |location=Paris |publisher=Libretto |isbn=978-2-7529-0750-9 |oclc=}} ** William Heinemann/D. Appleton 1907 English-language edition: {{Google books|5VAnwxiuxN4C|My Double Life: Memoirs of Sarah Bernhardt}}. * {{cite book |ref=harv |last=Bernhardt |first=Sarah |year=2017 |orig-year=1923 |title=L'art du théâtre: la voix, le geste, la prononciation |language=French |publisher=la Coopérative |location=Paris |isbn=9791095066088 |oclc=981938318}} * {{cite book |ref=harv |last=Duckett |first=Victoria |year=2015 |title=Seeing Sarah Bernhardt: Performance and Silent Film |location=Urbana/Chicago, Ill. |publisher=University of Illinois Press |isbn=9780252081163 |oclc=944318596}} * {{cite book |ref=harv |last1=Gold |first1=Arthur |last2=Fizdale |first2=Robert |lastauthoramp=yes |year=1991 |title=The Divine Sarah: A Life of Sarah Bernhardt |url=https://archive.org/details/divinesarahlife00gold |location=New York |publisher=Knopf |isbn=0394528794 |oclc=966037749}} * {{cite book |ref=harv |last=Gottlieb |first=Robert |year=2010 |title=Sarah: The Life of Sarah Bernhardt |url=https://archive.org/details/sarahlifeofsarah00gott |url-access=registration |location=New Haven, Conn. |publisher=Yale University Press |isbn=978-03-0019-2599 |oclc=813393485}} * {{cite book |ref=harv |last=Skinner |first=Cornelia Otis |year=1967 |title=Madame Sarah |url=https://archive.org/details/madamesarah00skin |url-access=registration |location=New York |publisher=Houghton-Mifflin |isbn= |oclc=912389162}} * {{cite book |ref=harv |last=Snel |first=Harmen |year=2007 |title=The Ancestry of Sarah Bernhardt: A Myth Unraveled |translator=Alfred Willis |location=Amsterdam |publisher=Joods Historisch Museum |isbn=9789080202931 |oclc=237204074 |postscript=. "On the occasion of the exhibition 'Sarah Bernhardt: The Art of High Drama', 15 June till 16 September 2007 in the Jewish Historical Museum, Amsterdam".}} * {{cite book |ref=harv |last=Tierchant |first=Hélène |year=2009 |title=Sarah Bernhardt: Madame "quand même" |url=https://archive.org/details/sarahbernhardtma0000tier |location=Paris |publisher=Éditions Télémaque |isbn=9782753300927 |oclc=2753300925}} ==ਹੋਰ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ== * Brandon, Ruth. ''Being Divine: A Biography of Sarah Bernhardt''. London: Mandarin, 1992. * Duckett, Victoria. ''Seeing Sarah Bernhardt: Performance and Silent Film''. University of Illinois Press, 2015. {{ISBN|978-0-252-08116-3}}. * Garans, Louis, ''Sarah Bernhardt: itinéraire d'une divine''. Éditions Palatines, 2005, {{ISBN|978-2911434433}} * Léturgie, Jean and Xavier Fauche: ''Sarah Bernhardt''. [[Lucky Luke]] vol. 49. Dupuis, 1982. * Lorcey, Jacques. ''Sarah Bernhardt, l'art et la vie''. Paris: Éditions Séguier, 2005. 160 pages. Avec une préface d'Alain Feydeau. {{ISBN|2-84049-417-5}}. * {{Cite book |last=Marcus |first=Sharon |year=2019 |title=The Drama of Celebrity |url=https://books.google.com/books?id=9N9-DwAAQBAJ&printsec=frontcover#v=twopage&q&f=false |location=Princeton, NJ |publisher=Princeton University Press |isbn=9780691177595 |oclc=1059270781 |access-date=29 July 2019 |postscript=. On the history of Sarah Bernhardt's celebrity.}} * Ockmann, Carol and Kenneth E. Silver. ''Sarah Bernhardt: The Art of High Drama''. New York: [[Yale University Press]], 2005 ==ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ== * [http://cylinders.library.ucsb.edu/search.php?query_type=keyword&query=bernhardt&nq=1 Sarah Bernhardt cylinder recordings], from the [[Cylinder Preservation and Digitization Project]] at the [[University of California, Santa Barbara]] Library. * [http://dangerouswomenproject.org/2016/06/09/sarah-bernhardt/ Dangerous Women Project: Celebrating Transgressive Celebrity] * [https://www.litencyc.com/php/speople.php?rec=true&UID=391 Sarah Bernhardt at the Literary Encyclopaedia] * Sarah Bernhardt at [https://wfpp.cdrs.columbia.edu/pioneer/sarah-bernhardt/ Columbia University Women Film Pioneers Project] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190623101936/https://wfpp.cdrs.columbia.edu/pioneer/sarah-bernhardt/ |date=2019-06-23 }} * [https://web.archive.org/web/20080110002201/http://www.templeresearch.eclipse.co.uk/sarah/Sarah.htm The Sarah Bernhardt Pages] * {{Gutenberg author |id=Bernhardt,+Sarah | name=Sarah Bernhardt}} * Loubat, Emmanuelle: [https://encyclopedia.1914-1918-online.net/article/bernhardt_sarah/ Bernhardt, Sara], in: [https://encyclopedia.1914-1918-online.net/home.html/ 1914-1918-online. International Encyclopedia of the First World War]. * {{Internet Archive author |sname=Sarah Bernhardt}} * {{IBDB name}} * [http://www.bris.ac.uk/theatrecollection/search/people_sub_plays?forename=Sarah&surname=BERNHARDT&job=Actor&pid=13624&image_view=Yes&x=19&y=17 Performances in Theatre Archive University of Bristol] * [https://web.archive.org/web/20120218061643/http://research.hrc.utexas.edu:8080/hrcxtf/view?docId=ead%2F00184p1.xml&query=bernhardt%2C%20sarah&query-join=and Sarah Bernhardt Collection] at the [[Harry Ransom Center]] at the [[University of Texas at Austin]]. * [http://film.virtual-history.com/person.php?personid=2013 Bibliography] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090102033720/http://film.virtual-history.com/person.php?personid=2013 |date=2009-01-02 }} * [http://jwa.org/encyclopedia/article/bernhardt-sarah Sarah Bernhardt] Jewish Women's Archive * [http://archives.nypl.org/the/22445 Elie Edson press files on Sarah Bernhardt, 1910–1911], held by the Billy Rose Theatre Division, [[New York Public Library for the Performing Arts]] * [http://lib-archives.ex.ac.uk/Record.aspx?src=CalmView.Catalog&id=EUL+MS+170 Papers relating to Sarah Bernhardt at the University of Exeter] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200806221135/http://lib-archives.ex.ac.uk/Record.aspx?src=CalmView.Catalog&id=EUL+MS+170 |date=2020-08-06 }} *[https://www.greatwartheatre.org.uk/db/script/1037/ Play ''Du Théâtre au Champ D'Honneur'' by Sarah Bernhardt on Great War Theatre website] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200807014754/https://www.greatwartheatre.org.uk/db/script/1037/ |date=2020-08-07 }} omsu99p57jchxv9iyutnat8kyldcguk 0 28757 845928 324773 2026-09-13T05:01:24Z Tamanpreet Kaur 26648 845928 wikitext text/x-wiki {{Infobox film |name = ਪਿੰਜਰ |image = Pinjar film poster.jpg |image size = |border = |alt = |caption = |director = [[ਚੰਦਰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦਿਵੇਦੀ]] |producer = |writer = |screenplay = ਚੰਦਰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦਿਵੇਦੀ |story = ਅੰਮ੍ਰਿਤਾ ਪ੍ਰੀਤਮ |based on = {{ਆਧਾਰਿਤ|[[ਪਿੰਜਰ (ਨਾਵਲ)]]|[[ਅੰਮ੍ਰਿਤਾ ਪ੍ਰੀਤਮ]]}} |narrator = |starring =[[ਉਰਮਿਲਾ ਮਾਤੌਂਡਕਰ]]<br>[[ਮਨੋਜ ਬਾਜਪਾਈ]]<br> [[ਸੰਜੇ ਸੂਰੀ]]<br>[[ਕੁਲਭੂਸ਼ਨ ਖਰਬੰਦਾ]]<br>[[ਇਸ਼ਾ ਕੋਪੀਕਾਰ]]<br>[[ਫ਼ਰੀਦਾ ਜਲਾਲ]]<br>[[ਸਨਦਾਲੀ ਸਿਨਹਾ]]<br>[[ਪ੍ਰਿਆਨਸੂ ਚੈਟਰਜੀ]] |music = [[ਉੱਤਮ ਸਿੰਘ]] |cinematography = ਸੰਤੋਸ਼ ਧੁੰਦੀਯਿਲ |Lyricist = ਗੁਲਜ਼ਾਰ |editing = ਬਲੂ ਸਲੂਜਾ |studio = |distributor = |released = 24 ਅਕਤੂਬਰ 2003 |runtime = 188 ਮਿੰਟ |country = [[ਭਾਰਤ]] |language = [[ਹਿੰਦੀ ਭਾਸ਼ਾ|ਹਿੰਦੀ]]/[[ਉਰਦੂ]]<br>[[ਪੰਜਾਬੀ ਬੋਲੀ|ਪੰਜਾਬੀ]] |budget = |gross = }} '''''ਪਿੰਜਰ''''' ({{lang-hi|पिंजर}}, {{lang-ur|پنجر}}) ਭਾਰਤੀ ਫਿਲਮ (2003) ਹੈ ਜਿਸ ਦੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਡਾ. ਚੰਦਰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦਿਵੇਦੀ ਹਨ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਕਿਰਦਾਰ [[ਉਰਮਿਲਾ ਮਾਤੋਂਡਕਰ]], [[ਮਨੋਜ ਵਾਜਪਾਈ]] ਅਤੇ ਸੰਜੇ ਸੂਰੀ ਨੇ ਨਿਭਾਏ ਹਨ।<ref name=imdb>{{IMDb|0347779|Pinjar}}</ref> ਇਸ ਫ਼ਿਲਮ ਨੂੰ ਕੌਮੀ ਏਕਤਾ ਬਾਰੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਫ਼ੀਚਰ ਫ਼ਿਲਮ ਦਾ ਇਨਾਮ ਮਿਲਿਆ।<ref name=imdb/> ਇਹ ਫਿਲਮ ਅਮ੍ਰਿਤਾ ਪ੍ਰੀਤਮ ਦੇ [[ਪਿੰਜਰ (ਨਾਵਲ)|ਇਸੀ ਨਾਮ ਦੇ ਨਾਵਲ]] ਉੱਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੈ। ==ਹਵਾਲੇ== {{ਹਵਾਲੇ}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ]] 06qpewok1dapsj3l9dmatb4zgsm8fxe 1 32346 845925 160924 2026-09-13T02:13:51Z ~2026-49359-01 61921 /* ਮੱਧਕਾਲੀ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ - ਕਿੱਸਾ ਕਾਵਿ */ ਨਵਾਂ ਭਾਗ 845925 wikitext text/x-wiki {{ਚਰਚਾ ਸਿਰਲੇਖ}} == ਮੱਧਕਾਲੀ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ - ਕਿੱਸਾ ਕਾਵਿ == ਮੱਧਕਾਲੀ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ - ਕਿੱਸਾ ਕਾਵਿ [[ਖ਼ਾਸ:ਯੋਗਦਾਨ/~2026-49359-01|~2026-49359-01]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:~2026-49359-01|talk]]) 02:13, 13 ਸਤੰਬਰ 2026 (UTC) hvvae24i45cp9guyz1cp05gwkly4j00 0 50622 845889 845329 2026-09-12T12:35:15Z ~2026-49296-16 61914 /* ਸਫ਼ਰਨਾਮੇ */ 845889 wikitext text/x-wiki {{notability}} {{BLP sources}} {{more citations needed}} {{Infobox writer | name =ਸੁਖਪਾਲ ਸਿੰਘ ਥਿੰਦ | image = Sukhpal Singh Thind.JPG | imagesize = | caption = ਸੁਖਪਾਲ ਸਿੰਘ ਥਿੰਦ | pseudonym = ਸੁਖਪਾਲ ਥਿੰਦ | birth_name = | birth_date = {{Birth date and age|1967|4| 20|df=yes}} | birth_place = ਭਾਰਤੀ [[ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ|ਪੰਜਾਬ]] | death_date = | death_place = | occupation =ਲੇਖਕ,ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ(ਪੰਜਾਬੀ) | nationality = [[ਭਾਰਤ|ਭਾਰਤੀ]] | period = | genre = | subject = |alma_mater =[ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਪਟਿਆਲਾ] | movement = ਸੈਕੂਲਰ ਡੈਮੋਕ੍ਰੇਸੀ | notable_works = ਹੀਰ 'ਵਾਰਸ': ਬਿਰਤਾਂਤ-ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਪਰਿਪੇਖ, ਬਿਰਤਾਂਤ ਸ਼ਾਸਤਰ :ਉੱਤਰ ਆਧੁਨਿਕ ਪਰਿਪੇਖ, ਪੰਜਾਬੀ ਗਲਪ ਦੇ ਆਰ-ਪਾਰ | spouse = ਪ੍ਰੋ.ਰਮਣੀਕ ਕੌਰ ਥਿੰਦ | partner = | children = ਅਰਸ਼ਨੂਰ ਕੌਰ ਥਿੰਦ (ਬੇਟੀ) ਸ਼ੁਭਸੀਰਤ ਸਿੰਘ ਥਿੰਦ (ਬੇਟਾ) | relatives = | influences = | influenced = |website= }} [[ਤਸਵੀਰ:Sukhpal Thind2.jpg|thumb|ਸੁਖਪਾਲ ਥਿੰਦ 2026 ਵਿੱਚ।]] '''ਪ੍ਰੋ. ਸੁਖਪਾਲ ਸਿੰਘ ਥਿੰਦ''' (ਜਨਮ 20 ਅਪ੍ਰੈਲ 1967) ਪੰਜਾਬੀ ਕਹਾਣੀਕਾਰ, ਸਫ਼ਰਨਾਮਾਕਾਰ, ਆਲੋਚਕ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ-ਸ਼ਾਸ਼ਤਰੀ।<ref>[http://beta.ajitjalandhar.com/news/20130215 ਪ੍ਰੋ: ਸੁਖਪਾਲ ਸਿੰਘ ਥਿੰਦ ਦੀਆਂ ਪੁਸਤਕਾਂ ਦੀ ਘੁੰਡ ਚੁਕਾਈ ]{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਮਈ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ਵਰਤਮਾਨ ਸਮੇਂ ਉਹ ਬਾਬਾ ਸਾਹਿਬ ਬੀ.ਆਰ. ਅੰਬੇਦਕਰ, ਸਰਕਾਰੀ ਕਾਲਜ, ਜਲੰਧਰ (ਪੰਜਾਬ), [ਭਾਰਤ] ਦੇ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਭਾਗ ਵਿੱਚ ਬਤੌਰ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਅਤੇ ਵਿਭਾਗ ਮੁਖੀ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ==ਜੀਵਨ ਬਿਓਰਾ== ਸੁਖਪਾਲ ਸਿੰਘ ਥਿੰਦ ਦਾ ਜਨਮ 20 ਅਪ੍ਰੈਲ 1967 ਨੂੰ ਸ: ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ਥਿੰਦ ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਤ੍ਰਿਸ਼ਨ ਕੌਰ ਦੇ ਘਰ ਪਿੰਡ ਬੂਲਪੁਰ ਜਿਲ੍ਹਾ ਕਪੂਰਥਲਾ (ਪੰਜਾਬ, [ਭਾਰਤ]) ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਨੇ ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਪਟਿਆਲਾ ਤੋਂ ‘ਹੀਰ’ ਵਾਰਿਸ ਦਾ ਬਿਰਤਾਂਤ-ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਅਧਿਐਨ' ਵਿਸ਼ੇ ਉੱਪਰ 1990 ਤੋਂ 1994 ਤੱਕ ਖੋਜ ਕਾਰਜ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਪੀ-ਐਚ.ਡੀ. ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਉਹ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਭਾਗ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾਂ ਜੂਨੀਅਰ ਰੀਸਰਚ ਫੈਲੋ ਅਤੇ ਫਿਰ ਸੀਨੀਅਰ ਰੀਸਰਚ ਫੈਲੋ ਵਜੋਂ ਖੋਜ ਕਾਰਜ ਕਰਦੇ ਰਹੇ। 1997 ਵਿੱਚ ਉਹ ਪੰਜਾਬ ਪਬਲਿਕ ਸਰਵਿਸ ਕਮਿਸ਼ਨ ਵੱਲੋਂ ਕਾਲਜ ਲੈਕਚਰਾਰ ਭਰਤੀ ਕੀਤੇ ਗਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਆਪਣੀ ਕਾਲਜ ਦੀ ਨੌਕਰੀ ਸਰਕਾਰੀ ਕਾਲਜ ਸਿੱਧਸਰ (ਲੁਧਿਆਣਾ) ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ, ਜਿੱਥੇ ਕੁਝ ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੀ ਠਹਿਰ ਉਪਰੰਤ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਈ ਡੇਢ ਸਾਲ ਸਰਕਾਰੀ ਕਾਲਜ ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਲਗਪਗ 20 ਸਾਲ ਤੋਂ ਵਧੇਰੇ ਸਮਾਂ ਉਹ ਨਵਾਬ ਜੱਸਾ ਸਿੰਘ ਆਹਲੂਵਾਲੀਆ, ਸਰਕਾਰੀ ਕਾਲਜ, ਕਪੂਰਥਲਾ ਵਿਖੇ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਮੁਖੀ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਉਪਰੰਤ ਮੌਜੂਦਾ ਸਮੇਂ ਬਾਬਾ ਸਾਹਿਬ ਬੀ.ਆਰ. ਅੰਬੇਦਕਰ ਸਰਕਾਰੀ ਕਾਲਜ ਜਲੰਧਰ (ਪੰਜਾਬ) ਵਿਖੇ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਅਤੇ ਵਿਭਾਗ ਮੁਖੀ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾਵਾਂ ਨਿਭਾ ਰਹੇ ਹਨ। ==ਪੁਸਤਕਾਂ== ===ਸਫ਼ਰਨਾਮੇ=== * ਲੰਡਨ ਨੂੰ ਮਿਲਦਿਆਂ (2003) * ਕੈਨੇਡਾ: ਇਕ ਬਾਗ ਬਹੁਰੰਗੀ (2005) * ਠੰਢੇ ਰੇਗਿਸਤਾਨ ਤੋਂ ਨੀਲੇ ਪਾਣੀ ਵੱਲ (2025) ===ਆਲੋਚਨਾ=== * ਬਿਰਤਾਂਤ ਸ਼ਾਸਤਰ :ਉੱਤਰ ਆਧੁਨਿਕ ਪਰਿਪੇਖ (2002) * 'ਹੀਰ' ਵਾਰਸ: ਬਿਰਤਾਂਤ-ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਪਰਿਪੇਖ (2012) * ਪੰਜਾਬੀ ਗਲਪ ਦੇ ਆਰ-ਪਾਰ (2012) * ਬਲਦੇਵ ਸਿੰਘ ਧਾਲੀਵਾਲ ਦੀ ਸਫ਼ਰਨਾਮਾਕਾਰੀ (ਸੰਪਾਦਨ ) (2012) ===ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ=== * ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਫ਼ਸਲ (2020) ===ਸੁਖਪਾਲ ਥਿੰਦ ਬਾਰੇ ਪੁਸਤਕਾਂ=== *''ਸੁਖਪਾਲ ਥਿੰਦ ਦਾ ਸਫ਼ਰਨਾਮਾ ਸੰਸਾਰ''<ref>[http://www.uread.com/book/sukhpal-thind-da-safarnama-sansaar/9789350172360]{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਫ਼ਰਵਰੀ 2024|bot=InternetArchiveBot|fix-attempted=yes}}</ref> *''ਸੁਖਪਾਲ ਸਿੰਘ ਥਿੰਦ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਦਾ ਅੰਤਰ ਬੋਧ''<ref>{{Cite book|ਡਾ.ਬਲਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਥਿੰਦ, ਸੰਪਾਦਕ: ਸੁਖਪਾਲ ਸਿੰਘ ਥਿੰਦ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਦਾ ਅੰਤਰ ਬੋਧ, ਪੰਜ ਆਬ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ, ਜਲੰਧਰ, 2023 www.5aabparkashan.com, ISBN: 978-93-88817-93-1=ਸੁਖਪਾਲ ਸਿੰਘ ਥਿੰਦ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਦਾ ਅੰਤਰ ਬੋਧ, ਥਿੰਦ, ਬਲਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ (ਡਾ.) ਪੰਜ ਆਬ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ,ਜਲੰਧਰ, 2023}}</ref> ਇਸਦੇ ਇਲਾਵਾ ਦਰਜਨਾਂ ਪੁਸਤਕਾਂ ਅਤੇ ਮੈਗਜੀਨਾਂ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਸੁਖਪਾਲ ਦੇ ਸਮੀਖਿਆਤਮਕ ਲੇਖ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਕੁਝ ਪੁਸਤਕਾਂ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਵੀ ਲਿਖੀ ਹੈ। ਉਹ ਤਿੰਨ ਵਿਸ਼ਵ ਪੰਜਾਬੀ ਕਾਨਫਰੰਸਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਗ ਲੈ ਚੁੱਕਿਆ ਹੈ। <big>ਲੇਖਕ ਦੀ ਰਚਨਾ ਬਾਰੇ ਖੋਜ ਕਾਰਜ:</big> { ਐਮ. ਫਿਲ. ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਹਿੱਤ } ਹਰਜਿੰਦਰ ਸਿੰਘ , ਸਮਕਾਲੀ ਪੰਜਾਬੀ ਸਫ਼ਰਨਾਮਾ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਅੰਤਰ –ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਦਵੰਦ , ਪੰਜਾਬ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਰੀਜ਼ਨਲ ਸੈਂਟਰ , ਮੁਕਤਸਰ , 2007 ਰਣਧੀਰ ਸਿੰਘ , ਸੁਖਪਾਲ ਸਿੰਘ ਥਿੰਦ ਦਾ ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ‘ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਫ਼ਸਲ ’ : ਇੱਕ ਅਧਿਐਨ , ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਅਧਿਐਨ ਵਿਭਾਗ , ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ , ਪਟਿਆਲਾ , 2023 { ਐਮ.ਏ. ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਹਿੱਤ }        ਸਰੋਜ ਬਾਲਾ, ਸੁਖਪਾਲ ਸਿੰਘ ਥਿੰਦ ਦੇ ਸਫ਼ਰਨਾਮੇ ‘ ਲੰਡਨ ਨੂੰ ਮਿਲਦਿਆਂ ‘ ਦਾ ਸਮਾਜ ਸ਼ਾਸ਼ਤਰੀ ਅਧਿਐਨ, ਲਵਲੀ ਪ੍ਰੋਫੈਸ਼ਨਲ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਫਗਵਾੜਾ , 2018 ==ਮਾਣ ਸਨਮਾਨ== *ਰਚਨਾ ਵਿਚਾਰ ਮੰਚ (ਰਜਿ:) ਨਾਭਾ ਵੱਲੋਂ ਪੰਜਾਬੀ ਆਲੋਚਨਾ ਵਿੱਚ ਪਾਏ ਬਹੁਮੁੱਲੇ ਯੋਗਦਾਨ ਲਈ 17 ਨਵੰਬਰ 2002 ਨੂੰ ਮਾਣ ਪੱਤਰ ਭੇਂਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ *ਉੱਤਰੀ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ ਕੇਂਦਰੀ ਪੰਜਾਬੀ ਲੇਖਕ ਸਭਾ ਨੇ ਜੂਨ 2003 ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਪਾਏ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਯੋਗਦਾਨ ਲਈ ਸਨਮਾਨ ਕੀਤਾ *26 ਜਨਵਰੀ ਦੇ ਮੌਕੇ, 2007 ਵਿੱਚ ਕਪੂਰਥਲਾ ਜਿਲ੍ਹਾ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਵੱਲੋਂ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਯੋਗਦਾਨ ਲਈ ਸਨਮਾਨਤ ਕੀਤਾ *ਸਿਰਜਣਾ ਕੇਂਦਰ,ਕਪੂਰਥਲਾ (ਰਜਿ.) ਵੱਲੋਂ 28 ਫਰਵਰੀ 2016 ਨੂੰ ਤੀਸਰੇ ਰਾਜ ਕੁਮਾਰ ਕੁਮਰਾ ਯਾਦਗਾਰੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ । *ਉਪਰਾਲਾ ਸਮਾਜਕ ਸੰਘ, ਜਲੰਧਰ ਵੱਲੋਂ 26ਨਵੰਬਰ 2016 ਨੂੰ ਸਮਾਜ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤ ਸੇਵਾ ਲਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸਨਮਾਨ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ । *ਪੰਜਾਬ ਭਵਨ, ਸਰੀ ( ਕੈਨੇਡਾ ) ਵੱਲੋਂ 11 ਜੂਨ 2018 ਨੂੰ  ਅਤੇ ਗ਼ਜ਼ਲ ਮੰਚ, ਸਰੀ ( ਕੈਨੇਡਾ ) ਵੱਲੋਂ 19 ਜੂਨ 2018 ਨੂੰ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਲਈ ਸਨਮਾਨਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ । *ਹਿੰਦੂ ਕੰਨਿਆ ਕਾਲਜ, ਕਪੂਰਥਲਾ ਵੱਲੋਂ 11 ਅਗਸਤ 2018 ਨੂੰ 21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਕਹਾਣੀਕਾਰ ਪੁਰਸਕਾਰ ਨਾਲ ਨਵਾਜਿਆ ਗਿਆ *ਦਲਬੀਰ ਚੇਤਨ ਯਾਦਗਾਰੀ ਮੰਚ , ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵੱਲੋਂ 4 ਅਪ੍ਰੈਲ 2021 ਨੂੰ ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ‘ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਫਸਲ ’ ਨੂੰ 2020 ਦੇ ‘ ਦਲਬੀਰ ਚੇਤਨ ਯਾਦਗਾਰੀ ਕਥਾ ਪੁਰਸਕਾਰ ’  ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ । *ਸਾਹਿਤ ਸਭਾ ਜਗਰਾਓ ( ਰਜਿ.) ਲੁਧਿਆਣਾ ਵੱਲੋਂ 20 ਮਾਰਚ 2022 ਨੂੰ ‘ ਜਸਵੰਤ ਸਿੰਘ ਕੰਵਲ ਗਲਪ ਪੁਰਸਕਾਰ ’ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ । ==ਹਵਾਲੇ:-== [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਆਲੋਚਕ]] <references /> ਸੁਖਪਾਲ ਸਿੰਘ ਥਿੰਦ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਦਾ ਅੰਤਰ ਬੋਧ, ਥਿੰਦ, ਬਲਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ (ਡਾ.) [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਆਲੋਚਕ]] ਪੰਜ ਆਬ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ, ਜਲੰਧਰ, 2023, ISBN: 977-93-88817-98-1 http://www.5aabparkashan.com {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220314203732/http://www.5aabparkashan.com/ |date=2022-03-14 }} 7949p8s0hermotr6e1b45huy0pzuauf 0 52244 845903 770177 2026-09-12T16:53:51Z Nitesh Gill 8973 845903 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ਜੈਨੀਫ਼ਰ ਐਨਿਸਟਨ<br>Jennifer Aniston | image = JenniferAnistonHWoFFeb2012.jpg | image_size = 230px | caption = ਫ਼ਰਵਰੀ 2012 ਵਿੱਚ ਜੈਨੀਫ਼ਰ ਐਨਿਸਟਨ | birth_name = ਜੈਨੀਫ਼ਰ ਜੋਆਨਾ ਐਨਿਸਟਨ | birth_date =11 ਫ਼ਰਵਰੀ, 1969<ref>{{cite news|title=Monitor|newspaper=[[Entertainment Weekly]]|date=February 17, 2012|issue=1194|page=26}}</ref> | birth_place = [[ਸ਼ਰਮਨ ਓਕਸ, ਲਾਸ ਐਂਜਲਸ]], [[ਕੈਲੀਫ਼ੋਰਨੀਆ]], ਯੂ.ਐੱਸ. | residence = [[ਬੈੱਲ ਏਅਰ, ਲਾਸ ਐਂਜਲਸ]], ਕੈਲੀਫ਼ੋਰਨੀਆ, ਯੂ.ਐੱਸ. | occupation = ਅਦਾਕਾਰਾ, ਫ਼ਿਲਮਕਾਰ, ਕਾਰੋਬਾਰੀ<ref>[http://www.youtube.com/watch?v=gsJulMDpIVg Jennifer Aniston interview]. YouTube. Retrieved on 2014-06-05.</ref> | years_active = 1988–ਹੁਣ ਤੱਕ | spouse = [[ਬਰੈਡ ਪਿੱਟ]] (200 ਅਤੇ 2005 ਵਿੱਚ) | partner = | parents = {{unbulleted list|[[ਜਾਨ ਐਨਿਸਟਨ]]|[[ਨੈਂਸੀ ਡਾਓ]]}} }} '''ਜੈਨੀਫ਼ਰ ਜੋਆਨਾ ਐਨਿਸਟਨ''' (11 ਫ਼ਰਵਰੀ, 1969 ਦਾ ਜਨਮ) ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਅਦਾਕਾਰਾ, ਫ਼ਿਲਮਕਾਰਾ ਅਤੇ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਹੈ। ਇਹਨੂੰ ਟੀਵੀ ਲੜੀਵਾਰ ''[[ਫਰੈਂਡਜ਼]]'' (1994-2004) ਵਿਚਲੇ ਰੋਲ ਕਰ ਕੇ ਸੰਸਾਰਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਹਾਸਲ ਹੋਈ। ਉਹ [[ਜਾਨ ਐਨਿਸਟਨ]] ਅਤੇ ਅਦਾਕਾਰ [[ਨੈਨਸੀ ਡੋ]] ਦੀ ਬੇਟੀ ਹੈ।{{ਕਾਮਨਜ਼ ਸ਼੍ਰੇਣੀ|Jennifer Aniston|ਜੈਨੀਫ਼ਰ ਐਨਿਸਟਨ}} ਉਹ ਅਦਾਕਾਰ ਜੌਨ ਐਨਿਸਟਨ ਅਤੇ ਨੈਨਸੀ ਡਾਓ ਦੀ ਧੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਅਦਾਕਾਰੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਸੀ; ਉਸ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਭੂਮਿਕਾ 1988 ਦੀ ਫ਼ਿਲਮ 'ਮੈਕ ਐਂਡ ਮੀ' (Mac and Me) ਵਿੱਚ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦਾ ਨਾਮ ਕ੍ਰੈਡਿਟ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਵੱਡੀ ਭੂਮਿਕਾ 1993 ਦੀ ਡਰਾਉਣੀ-ਕਾਮੇਡੀ ਫ਼ਿਲਮ 'ਲੈਪਰਚੌਨ' (Leprechaun) ਵਿੱਚ ਮਿਲੀ। ਉਸ ਨੂੰ 1994 ਤੋਂ 2004 ਤੱਕ ਚੱਲੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਸਿਟਕਾਮ 'ਫ੍ਰੈਂਡਜ਼' (Friends) ਵਿੱਚ 'ਰੇਚਲ ਗ੍ਰੀਨ' ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਾਲ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਮਿਲੀ; ਇਸ ਭੂਮਿਕਾ ਲਈ ਉਸ ਨੂੰ ਕਾਮੇਡੀ ਸੀਰੀਜ਼ ਵਿੱਚ 'ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਮੁੱਖ ਅਦਾਕਾਰਾ' ਵਜੋਂ 'ਪ੍ਰਾਈਮਟਾਈਮ ਐਮੀ ਅਵਾਰਡ' ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਐਨਿਸਟਨ ਨੇ ਕਈ ਸਫਲ ਕਾਮੇਡੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਦੇ ਬਾਕਸ-ਆਫਿਸ 'ਤੇ ਕੁੱਲ ਮਿਲਾ ਕੇ 1.6 ਬਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੀ ਕਮਾਈ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ 'ਆਫਿਸ ਸਪੇਸ' (1999), 'ਬਰੂਸ ਆਲਮਾਈਟੀ' (2003), 'ਦ ਬ੍ਰੇਕ-ਅੱਪ' (2006), 'ਮਾਰਲੇ ਐਂਡ ਮੀ' (2008), 'ਜਸਟ ਗੋ ਵਿਦ ਇਟ' (2011), 'ਹੌਰਿਬਲ ਬੌਸਿਜ਼' (2011), 'ਵੀ ਆਰ ਦ ਮਿਲਰਜ਼' (2013), 'ਡੰਪਲਿਨ' (2018) ਅਤੇ 'ਮਰਡਰ ਮਿਸਟਰੀ' (2019) ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਐਨਿਸਟਨ ਨੇ 'ਦ ਗੁੱਡ ਗਰਲ' (2002), 'ਫ੍ਰੈਂਡਜ਼ ਵਿਦ ਮਨੀ' (2006) ਅਤੇ 'ਕੇਕ' (2014) ਵਰਗੀਆਂ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾਯੋਗ ਸੁਤੰਤਰ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਅਦਾਕਾਰੀ ਕੀਤੀ। 2019 ਵਿੱਚ, ਉਹ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ 'ਤੇ ਵਾਪਸ ਆਈ ਅਤੇ ਐਪਲ ਟੀਵੀ+ (Apple TV+) ਦੀ ਡਰਾਮਾ ਸੀਰੀਜ਼ 'ਦ ਮੌਰਨਿੰਗ ਸ਼ੋਅ' (The Morning Show) ਨੂੰ ਪ੍ਰੋਡਿਊਸ ਕਰਨ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਉਸ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਵੀ ਨਿਭਾਈ; ਇਸ ਲਈ ਉਸ ਨੂੰ 'ਸਕ੍ਰੀਨ ਐਕਟਰਜ਼ ਗਿਲਡ ਅਵਾਰਡ' ਮਿਲਿਆ। ਐਨਿਸਟਨ ਨੂੰ ਕਈ ਰਸਾਲਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਦੁਨੀਆ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਖੂਬਸੂਰਤ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਉਸ ਦੀ ਕੁੱਲ ਜਾਇਦਾਦ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ 300 ਮਿਲੀਅਨ ਅਮਰੀਕੀ ਡਾਲਰ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਉਸਨੂੰ 'ਹਾਲੀਵੁੱਡ ਵਾਕ ਆਫ ਫੇਮ' 'ਤੇ ਇੱਕ ਸਟਾਰ (ਤਾਰਾ) ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ 2008 ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨ ਕੰਪਨੀ 'ਈਕੋ ਫਿਲਮਜ਼' (Echo Films) ਦੀ ਸਹਿ-ਸੰਸਥਾਪਕ ਵੀ ਹੈ। == ਹਵਾਲੇ == [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਫ਼ਿਲਮੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਲੋਕ]] 98mwek4ri0ljgbtgexnrqms4jmjcicu 845904 845903 2026-09-12T16:54:51Z Nitesh Gill 8973 845904 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ਜੈਨੀਫ਼ਰ ਐਨਿਸਟਨ<br>Jennifer Aniston | image = JenniferAnistonHWoFFeb2012.jpg | image_size = 230px | caption = ਫ਼ਰਵਰੀ 2012 ਵਿੱਚ ਜੈਨੀਫ਼ਰ ਐਨਿਸਟਨ | birth_name = ਜੈਨੀਫ਼ਰ ਜੋਆਨਾ ਐਨਿਸਟਨ | birth_date =11 ਫ਼ਰਵਰੀ, 1969<ref>{{cite news|title=Monitor|newspaper=[[Entertainment Weekly]]|date=February 17, 2012|issue=1194|page=26}}</ref> | birth_place = [[ਸ਼ਰਮਨ ਓਕਸ, ਲਾਸ ਐਂਜਲਸ]], [[ਕੈਲੀਫ਼ੋਰਨੀਆ]], ਯੂ.ਐੱਸ. | residence = [[ਬੈੱਲ ਏਅਰ, ਲਾਸ ਐਂਜਲਸ]], ਕੈਲੀਫ਼ੋਰਨੀਆ, ਯੂ.ਐੱਸ. | occupation = ਅਦਾਕਾਰਾ, ਫ਼ਿਲਮਕਾਰ, ਕਾਰੋਬਾਰੀ<ref>[http://www.youtube.com/watch?v=gsJulMDpIVg Jennifer Aniston interview]. YouTube. Retrieved on 2014-06-05.</ref> | years_active = 1988–ਹੁਣ ਤੱਕ | spouse = [[ਬਰੈਡ ਪਿੱਟ]] (200 ਅਤੇ 2005 ਵਿੱਚ) | partner = | parents = {{unbulleted list|[[ਜਾਨ ਐਨਿਸਟਨ]]|[[ਨੈਂਸੀ ਡਾਓ]]}} }} '''ਜੈਨੀਫ਼ਰ ਜੋਆਨਾ ਐਨਿਸਟਨ''' (11 ਫ਼ਰਵਰੀ, 1969 ਦਾ ਜਨਮ) ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਅਦਾਕਾਰਾ, ਫ਼ਿਲਮਕਾਰਾ ਅਤੇ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਹੈ। ਇਹਨੂੰ ਟੀਵੀ ਲੜੀਵਾਰ ''[[ਫਰੈਂਡਜ਼]]'' (1994-2004) ਵਿਚਲੇ ਰੋਲ ਕਰ ਕੇ ਸੰਸਾਰਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਹਾਸਲ ਹੋਈ। ਉਹ [[ਜਾਨ ਐਨਿਸਟਨ]] ਅਤੇ ਅਦਾਕਾਰ [[ਨੈਨਸੀ ਡੋ]] ਦੀ ਬੇਟੀ ਹੈ।{{ਕਾਮਨਜ਼ ਸ਼੍ਰੇਣੀ|Jennifer Aniston|ਜੈਨੀਫ਼ਰ ਐਨਿਸਟਨ}} ਉਹ ਅਦਾਕਾਰ ਜੌਨ ਐਨਿਸਟਨ ਅਤੇ ਨੈਨਸੀ ਡਾਓ ਦੀ ਧੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਅਦਾਕਾਰੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਸੀ; ਉਸ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਭੂਮਿਕਾ 1988 ਦੀ ਫ਼ਿਲਮ 'ਮੈਕ ਐਂਡ ਮੀ' (Mac and Me) ਵਿੱਚ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦਾ ਨਾਮ ਕ੍ਰੈਡਿਟ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਵੱਡੀ ਭੂਮਿਕਾ 1993 ਦੀ ਡਰਾਉਣੀ-ਕਾਮੇਡੀ ਫ਼ਿਲਮ 'ਲੈਪਰਚੌਨ' (Leprechaun) ਵਿੱਚ ਮਿਲੀ। ਉਸ ਨੂੰ 1994 ਤੋਂ 2004 ਤੱਕ ਚੱਲੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਸਿਟਕਾਮ 'ਫ੍ਰੈਂਡਜ਼' (Friends) ਵਿੱਚ 'ਰੇਚਲ ਗ੍ਰੀਨ' ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਾਲ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਮਿਲੀ; ਇਸ ਭੂਮਿਕਾ ਲਈ ਉਸ ਨੂੰ ਕਾਮੇਡੀ ਸੀਰੀਜ਼ ਵਿੱਚ 'ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਮੁੱਖ ਅਦਾਕਾਰਾ' ਵਜੋਂ 'ਪ੍ਰਾਈਮਟਾਈਮ ਐਮੀ ਅਵਾਰਡ' ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਐਨਿਸਟਨ ਨੇ ਕਈ ਸਫਲ ਕਾਮੇਡੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਦੇ ਬਾਕਸ-ਆਫਿਸ 'ਤੇ ਕੁੱਲ ਮਿਲਾ ਕੇ 1.6 ਬਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੀ ਕਮਾਈ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ 'ਆਫਿਸ ਸਪੇਸ' (1999), 'ਬਰੂਸ ਆਲਮਾਈਟੀ' (2003), 'ਦ ਬ੍ਰੇਕ-ਅੱਪ' (2006), 'ਮਾਰਲੇ ਐਂਡ ਮੀ' (2008), 'ਜਸਟ ਗੋ ਵਿਦ ਇਟ' (2011), 'ਹੌਰਿਬਲ ਬੌਸਿਜ਼' (2011), 'ਵੀ ਆਰ ਦ ਮਿਲਰਜ਼' (2013), 'ਡੰਪਲਿਨ' (2018) ਅਤੇ 'ਮਰਡਰ ਮਿਸਟਰੀ' (2019) ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਐਨਿਸਟਨ ਨੇ 'ਦ ਗੁੱਡ ਗਰਲ' (2002), 'ਫ੍ਰੈਂਡਜ਼ ਵਿਦ ਮਨੀ' (2006) ਅਤੇ 'ਕੇਕ' (2014) ਵਰਗੀਆਂ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾਯੋਗ ਸੁਤੰਤਰ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਅਦਾਕਾਰੀ ਕੀਤੀ। 2019 ਵਿੱਚ, ਉਹ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ 'ਤੇ ਵਾਪਸ ਆਈ ਅਤੇ ਐਪਲ ਟੀਵੀ+ (Apple TV+) ਦੀ ਡਰਾਮਾ ਸੀਰੀਜ਼ 'ਦ ਮੌਰਨਿੰਗ ਸ਼ੋਅ' (The Morning Show) ਨੂੰ ਪ੍ਰੋਡਿਊਸ ਕਰਨ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਉਸ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਵੀ ਨਿਭਾਈ; ਇਸ ਲਈ ਉਸ ਨੂੰ 'ਸਕ੍ਰੀਨ ਐਕਟਰਜ਼ ਗਿਲਡ ਅਵਾਰਡ' ਮਿਲਿਆ। ਐਨਿਸਟਨ ਨੂੰ ਕਈ ਰਸਾਲਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਦੁਨੀਆ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਖੂਬਸੂਰਤ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਉਸ ਦੀ ਕੁੱਲ ਜਾਇਦਾਦ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ 300 ਮਿਲੀਅਨ ਅਮਰੀਕੀ ਡਾਲਰ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।<ref>{{cite web |title=Jennifer Aniston – Career Summary |url=https://www.the-numbers.com/person/5370401-Jennifer-Aniston#tab=summary |publisher=The Numbers |access-date=March 12, 2021 |archive-date=June 7, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210607105518/https://www.the-numbers.com/person/5370401-Jennifer-Aniston#tab=summary |url-status=live }}</ref> ਉਸ ਨੂੰ 'ਹਾਲੀਵੁੱਡ ਵਾਕ ਆਫ ਫੇਮ' 'ਤੇ ਇੱਕ ਸਟਾਰ (ਤਾਰਾ) ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ 2008 ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨ ਕੰਪਨੀ 'ਈਕੋ ਫਿਲਮਜ਼' (Echo Films) ਦੀ ਸਹਿ-ਸੰਸਥਾਪਕ ਵੀ ਹੈ। == ਹਵਾਲੇ == [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਫ਼ਿਲਮੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਲੋਕ]] cmvn2guc20lw8qc0bdo14s1ndjlxmcr 845906 845904 2026-09-12T17:01:21Z Nitesh Gill 8973 845906 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ਜੈਨੀਫ਼ਰ ਐਨਿਸਟਨ<br>Jennifer Aniston | image = JenniferAnistonHWoFFeb2012.jpg | image_size = 230px | caption = ਫ਼ਰਵਰੀ 2012 ਵਿੱਚ ਜੈਨੀਫ਼ਰ ਐਨਿਸਟਨ | birth_name = ਜੈਨੀਫ਼ਰ ਜੋਆਨਾ ਐਨਿਸਟਨ | birth_date =11 ਫ਼ਰਵਰੀ, 1969<ref>{{cite news|title=Monitor|newspaper=[[Entertainment Weekly]]|date=February 17, 2012|issue=1194|page=26}}</ref> | birth_place = [[ਸ਼ਰਮਨ ਓਕਸ, ਲਾਸ ਐਂਜਲਸ]], [[ਕੈਲੀਫ਼ੋਰਨੀਆ]], ਯੂ.ਐੱਸ. | residence = [[ਬੈੱਲ ਏਅਰ, ਲਾਸ ਐਂਜਲਸ]], ਕੈਲੀਫ਼ੋਰਨੀਆ, ਯੂ.ਐੱਸ. | occupation = ਅਦਾਕਾਰਾ, ਫ਼ਿਲਮਕਾਰ, ਕਾਰੋਬਾਰੀ<ref>[http://www.youtube.com/watch?v=gsJulMDpIVg Jennifer Aniston interview]. YouTube. Retrieved on 2014-06-05.</ref> | years_active = 1988–ਹੁਣ ਤੱਕ | spouse = [[ਬਰੈਡ ਪਿੱਟ]] (200 ਅਤੇ 2005 ਵਿੱਚ) | partner = | parents = {{unbulleted list|[[ਜਾਨ ਐਨਿਸਟਨ]]|[[ਨੈਂਸੀ ਡਾਓ]]}} }} '''ਜੈਨੀਫ਼ਰ ਜੋਆਨਾ ਐਨਿਸਟਨ''' (11 ਫ਼ਰਵਰੀ, 1969 ਦਾ ਜਨਮ) ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਅਦਾਕਾਰਾ, ਫ਼ਿਲਮਕਾਰਾ ਅਤੇ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਹੈ। ਇਹਨੂੰ ਟੀਵੀ ਲੜੀਵਾਰ ''[[ਫਰੈਂਡਜ਼]]'' (1994-2004) ਵਿਚਲੇ ਰੋਲ ਕਰ ਕੇ ਸੰਸਾਰਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਹਾਸਲ ਹੋਈ। ਉਹ [[ਜਾਨ ਐਨਿਸਟਨ]] ਅਤੇ ਅਦਾਕਾਰ [[ਨੈਨਸੀ ਡੋ]] ਦੀ ਬੇਟੀ ਹੈ।{{ਕਾਮਨਜ਼ ਸ਼੍ਰੇਣੀ|Jennifer Aniston|ਜੈਨੀਫ਼ਰ ਐਨਿਸਟਨ}} ਉਹ ਅਦਾਕਾਰ ਜੌਨ ਐਨਿਸਟਨ ਅਤੇ ਨੈਨਸੀ ਡਾਓ ਦੀ ਧੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਅਦਾਕਾਰੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਸੀ; ਉਸ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਭੂਮਿਕਾ 1988 ਦੀ ਫ਼ਿਲਮ 'ਮੈਕ ਐਂਡ ਮੀ' (Mac and Me) ਵਿੱਚ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦਾ ਨਾਮ ਕ੍ਰੈਡਿਟ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਵੱਡੀ ਭੂਮਿਕਾ 1993 ਦੀ ਡਰਾਉਣੀ-ਕਾਮੇਡੀ ਫ਼ਿਲਮ 'ਲੈਪਰਚੌਨ' (Leprechaun) ਵਿੱਚ ਮਿਲੀ। ਉਸ ਨੂੰ 1994 ਤੋਂ 2004 ਤੱਕ ਚੱਲੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਸਿਟਕਾਮ 'ਫ੍ਰੈਂਡਜ਼' (Friends) ਵਿੱਚ 'ਰੇਚਲ ਗ੍ਰੀਨ' ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਾਲ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਮਿਲੀ; ਇਸ ਭੂਮਿਕਾ ਲਈ ਉਸ ਨੂੰ ਕਾਮੇਡੀ ਸੀਰੀਜ਼ ਵਿੱਚ 'ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਮੁੱਖ ਅਦਾਕਾਰਾ' ਵਜੋਂ 'ਪ੍ਰਾਈਮਟਾਈਮ ਐਮੀ ਅਵਾਰਡ' ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਐਨਿਸਟਨ ਨੇ ਕਈ ਸਫਲ ਕਾਮੇਡੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਦੇ ਬਾਕਸ-ਆਫਿਸ 'ਤੇ ਕੁੱਲ ਮਿਲਾ ਕੇ 1.6 ਬਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੀ ਕਮਾਈ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ 'ਆਫਿਸ ਸਪੇਸ' (1999), 'ਬਰੂਸ ਆਲਮਾਈਟੀ' (2003), 'ਦ ਬ੍ਰੇਕ-ਅੱਪ' (2006), 'ਮਾਰਲੇ ਐਂਡ ਮੀ' (2008), 'ਜਸਟ ਗੋ ਵਿਦ ਇਟ' (2011), 'ਹੌਰਿਬਲ ਬੌਸਿਜ਼' (2011), 'ਵੀ ਆਰ ਦ ਮਿਲਰਜ਼' (2013), 'ਡੰਪਲਿਨ' (2018) ਅਤੇ 'ਮਰਡਰ ਮਿਸਟਰੀ' (2019) ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਐਨਿਸਟਨ ਨੇ 'ਦ ਗੁੱਡ ਗਰਲ' (2002), 'ਫ੍ਰੈਂਡਜ਼ ਵਿਦ ਮਨੀ' (2006) ਅਤੇ 'ਕੇਕ' (2014) ਵਰਗੀਆਂ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾਯੋਗ ਸੁਤੰਤਰ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਅਦਾਕਾਰੀ ਕੀਤੀ। 2019 ਵਿੱਚ, ਉਹ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ 'ਤੇ ਵਾਪਸ ਆਈ ਅਤੇ ਐਪਲ ਟੀਵੀ+ (Apple TV+) ਦੀ ਡਰਾਮਾ ਸੀਰੀਜ਼ 'ਦ ਮੌਰਨਿੰਗ ਸ਼ੋਅ' (The Morning Show) ਨੂੰ ਪ੍ਰੋਡਿਊਸ ਕਰਨ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਉਸ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਵੀ ਨਿਭਾਈ; ਇਸ ਲਈ ਉਸ ਨੂੰ 'ਸਕ੍ਰੀਨ ਐਕਟਰਜ਼ ਗਿਲਡ ਅਵਾਰਡ' ਮਿਲਿਆ। ਐਨਿਸਟਨ ਨੂੰ ਕਈ ਰਸਾਲਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਦੁਨੀਆ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਖੂਬਸੂਰਤ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਉਸ ਦੀ ਕੁੱਲ ਜਾਇਦਾਦ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ 300 ਮਿਲੀਅਨ ਅਮਰੀਕੀ ਡਾਲਰ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।<ref>{{cite web |title=Jennifer Aniston – Career Summary |url=https://www.the-numbers.com/person/5370401-Jennifer-Aniston#tab=summary |publisher=The Numbers |access-date=March 12, 2021 |archive-date=June 7, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210607105518/https://www.the-numbers.com/person/5370401-Jennifer-Aniston#tab=summary |url-status=live }}</ref> ਉਸ ਨੂੰ 'ਹਾਲੀਵੁੱਡ ਵਾਕ ਆਫ ਫੇਮ' 'ਤੇ ਇੱਕ ਸਟਾਰ (ਤਾਰਾ) ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ 2008 ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨ ਕੰਪਨੀ 'ਈਕੋ ਫਿਲਮਜ਼' (Echo Films) ਦੀ ਸਹਿ-ਸੰਸਥਾਪਕ ਵੀ ਹੈ। == ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜੀਵਨ == ਐਨਿਸਟਨ ਦਾ ਜਨਮ 11 ਫਰਵਰੀ 1969 ਨੂੰ ਲਾਸ ਏਂਜਲਸ ਦੇ ਸ਼ੇਰਮਨ ਓਕਸ ਇਲਾਕੇ<ref name="People-Bio" /><ref>{{cite news|url=http://www.eonline.com/celebs/Jennifer_Aniston/112166|title=Jennifer Aniston|publisher=[[E!]]|access-date=September 19, 2011|archive-date=February 6, 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120206211942/http://www.eonline.com/celebs/jennifer_aniston/112166|url-status=live}}</ref> ਵਿੱਚ ਯੂਨਾਨੀ ਮੂਲ ਦੇ ਅਭਿਨੇਤਾ ਜੌਹਨ ਐਨੀਸਟਨ ਅਤੇ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਨੈਨਸੀ ਡੋ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ ਸੀ।<ref name="People-Bio">{{cite magazine|url=http://www.people.com/people/jennifer_aniston/biography|title=Jennifer Aniston Biography|access-date=May 21, 2008|magazine=People|archive-date=September 21, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180921015041/https://people.com/people/jennifer_aniston/biography|url-status=dead}}</ref> ਉਸ ਦੇ ਪੜਦਾਦਾ, ਲੁਈਸ ਗ੍ਰੀਕੋ, ਇਟਲੀ ਤੋਂ ਸਨ। ਉਸ ਦੀ ਮਾਂ ਦੇ ਹੋਰ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ, ਆਇਰਿਸ਼, ਸਕਾਟਿਸ਼ ਅਤੇ ਥੋੜ੍ਹੇ ਜਿਹੇ ਗ੍ਰੀਕ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।<ref>{{Cite book|title=From Mother and Daughter to Friends: A Memoir| first= Nancy| last= Dow| page= 32| year= 1999|location=Amherst, New York|publisher=Prometheus Books|isbn=978-1-57392-772-7}}</ref> ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਵੰਸ਼ ਕ੍ਰੀਟ ਦੇ ਯੂਨਾਨੀ ਟਾਪੂ ਤੋਂ ਹੈ। ਐਨੀਸਟਨ ਦੇ ਦੋ ਸੌਤੇਲੇ ਭਰਾ ਹਨ: ਜੌਨ ਮੈਲਿਕ, ਉਸ ਦੇ ਵੱਡੇ ਮਾਮੇ ਦੇ ਸੌਤੇਲੇ ਭਰਾ; ਅਤੇ ਐਲੇਕਸ ਐਨੀਸਟਨ, ਉਸ ਦਾ ਛੋਟਾ ਸੌਤੇਲਾ ਭਰਾ। ਉਸ ਦੇ ਗੌਡਫਾਦਰ ਅਭਿਨੇਤਾ ਟੈਲੀ ਸਾਵਲਸ ਸਨ, ਜੋ ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਚੰਗੇ ਦੋਸਤਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸਨ।<ref name="People-Bio"/><ref>{{cite magazine |url=https://hollywoodreporter.com/race/jennifer-aniston-cake-typecasting-not-754710 |title=Jennifer Aniston on 'Cake,' Typecasting and Not Wanting to Talk About BS Anymore |magazine=[[The Hollywood Reporter]] |date=December 8, 2014 |first=Scott |last=Feinberg |access-date=December 13, 2014 |archive-date=December 10, 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141210213425/http://www.hollywoodreporter.com/race/jennifer-aniston-cake-typecasting-not-754710 |url-status=live }}</ref> ਜਦੋਂ ਉਹ ਛੋਟੀ ਸੀ ਤਾਂ ਉਸ ਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਨਿਊਯਾਰਕ ਸਿਟੀ ਚਲਾ ਗਿਆ ਸੀ।<ref name="People-Bio"/> Despite her father's television career, she was discouraged from watching television, though she found ways around the prohibition. When she was six, she began attending a [[Waldorf school]].<ref>{{cite magazine| first= Cal| last= Fussman| url= http://www.esquire.com/women/women-we-love/ESQ1002-OCT_ANISTON| title= A Woman We Love: Jennifer Aniston| access-date= August 8, 2008| date= October 1, 2002| magazine= [[Esquire (magazine)|Esquire]]| archive-date= September 19, 2009| archive-url= https://web.archive.org/web/20090919132925/http://www.esquire.com/women/women-we-love/ESQ1002-OCT_ANISTON| url-status= live}}</ref> ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਕਰੀਅਰ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਉਸ ਨੂੰ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਦੇਖਣ ਤੋਂ ਨਿਰਾਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਸ ਨੇ ਮਨਾਹੀ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਤਰੀਕੇ ਲੱਭੇ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਛੇ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਸੀ, ਉਸ ਨੇ ਵਾਲਡੋਰਫ ਸਕੂਲ ਜਾਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਨੌਂ ਸਾਲ ਦੀ ਸੀ ਤਾਂ ਉਸ ਦੇ ਮਾਪਿਆਂ ਦਾ ਤਲਾਕ ਹੋ ਗਿਆ।<ref name="Yahoo Bio">{{cite web|title=Jennifer Aniston- Biography |url=https://movies.yahoo.com/person/jennifer-aniston/biography.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20120626002525/http://movies.yahoo.com/person/jennifer-aniston/biography.html |url-status=dead |archive-date=June 26, 2012 |publisher=Yahoo! Movies |access-date=May 17, 2013}}</ref> ਵਾਲਡੋਰਫ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ 11 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰੀ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ,<ref name="Yahoo Bio"/> ਐਨੀਸਟਨ ਨੇ ਮੈਨਹਟਨ ਦੇ ਫਿਓਰੇਲੋ ਐਚ. ਲਾਗਾਰਡੀਆ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਆਫ਼ ਮਿਊਜ਼ਿਕ ਐਂਡ ਆਰਟ ਐਂਡ ਪਰਫਾਰਮਿੰਗ ਆਰਟਸ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲਾ ਲਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਸਕੂਲ ਦੀ ਡਰਾਮਾ ਸੋਸਾਇਟੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਈ,<ref>{{cite magazine| last= Quirk| first= Mary Beth| title= Fame-ous Alumni of NYC's LaGuardia High School| url= http://www.okmagazine.com/news/fame-ous-alumni-nycs-laguardia-high-school| access-date= March 31, 2013| magazine= OK!| date= July 11, 2009| archive-date= June 26, 2019| archive-url= https://web.archive.org/web/20190626182503/https://okmagazine.com/news/fame-ous-alumni-nycs-laguardia-high-school/| url-status= live}}</ref> ਅਤੇ ਜਿੱਥੇ ਐਂਥਨੀ ਐਬੇਸਨ ਉਸਦਾ ਡਰਾਮਾ ਅਧਿਆਪਕ ਸੀ।<ref>{{cite web|url=http://anthonyabeson.com/news7.html|title=Hassan Manning has been cast as a principal in the Michael Pinkney film|website=anthonyabeson.com|access-date=June 4, 2017|archive-date=December 1, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171201032947/http://anthonyabeson.com/news7.html|url-status=dead}}</ref> ਉਸਨੇ ਲੋਰੇਨ ਹੈਂਸਬੇਰੀ ਦੁਆਰਾ ਸਿਡਨੀ ਬਰਸਟੇਨ ਦੀ ਵਿੰਡੋ ਅਤੇ ਐਂਟਨ ਚੇਖੋਵ ਦੁਆਰਾ ਥ੍ਰੀ ਸਿਸਟਰਜ਼ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ।<ref>{{cite book |last=Smith |first=Sean |date=September 4, 2008 |title=Jennifer Aniston: The Unauthorized Biography |url=https://books.google.com/books?id=CjIQmp2llUQC&pg=PA67 |publisher=[[Pan Macmillan]] |page=67{{Verify source|reason=Link has "&pg=PA67" in it, but original citation had no page no. value, and google books has no preview availible, so can't verify. Can someone with a physical or digital copy please verify the page number? |date=August 2023}} |isbn=9780283063893 |access-date=August 22, 2017 |archive-date=September 26, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230926013935/https://books.google.com/books?id=CjIQmp2llUQC&pg=PA67 |url-status=live }}</ref> == ਹਵਾਲੇ == {{reflist|}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਫ਼ਿਲਮੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਲੋਕ]] h7qp4he7vplxa3vwueorrj75qo5dro0 845908 845906 2026-09-12T17:02:17Z Nitesh Gill 8973 /* ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜੀਵਨ */ 845908 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ਜੈਨੀਫ਼ਰ ਐਨਿਸਟਨ<br>Jennifer Aniston | image = JenniferAnistonHWoFFeb2012.jpg | image_size = 230px | caption = ਫ਼ਰਵਰੀ 2012 ਵਿੱਚ ਜੈਨੀਫ਼ਰ ਐਨਿਸਟਨ | birth_name = ਜੈਨੀਫ਼ਰ ਜੋਆਨਾ ਐਨਿਸਟਨ | birth_date =11 ਫ਼ਰਵਰੀ, 1969<ref>{{cite news|title=Monitor|newspaper=[[Entertainment Weekly]]|date=February 17, 2012|issue=1194|page=26}}</ref> | birth_place = [[ਸ਼ਰਮਨ ਓਕਸ, ਲਾਸ ਐਂਜਲਸ]], [[ਕੈਲੀਫ਼ੋਰਨੀਆ]], ਯੂ.ਐੱਸ. | residence = [[ਬੈੱਲ ਏਅਰ, ਲਾਸ ਐਂਜਲਸ]], ਕੈਲੀਫ਼ੋਰਨੀਆ, ਯੂ.ਐੱਸ. | occupation = ਅਦਾਕਾਰਾ, ਫ਼ਿਲਮਕਾਰ, ਕਾਰੋਬਾਰੀ<ref>[http://www.youtube.com/watch?v=gsJulMDpIVg Jennifer Aniston interview]. YouTube. Retrieved on 2014-06-05.</ref> | years_active = 1988–ਹੁਣ ਤੱਕ | spouse = [[ਬਰੈਡ ਪਿੱਟ]] (200 ਅਤੇ 2005 ਵਿੱਚ) | partner = | parents = {{unbulleted list|[[ਜਾਨ ਐਨਿਸਟਨ]]|[[ਨੈਂਸੀ ਡਾਓ]]}} }} '''ਜੈਨੀਫ਼ਰ ਜੋਆਨਾ ਐਨਿਸਟਨ''' (11 ਫ਼ਰਵਰੀ, 1969 ਦਾ ਜਨਮ) ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਅਦਾਕਾਰਾ, ਫ਼ਿਲਮਕਾਰਾ ਅਤੇ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਹੈ। ਇਹਨੂੰ ਟੀਵੀ ਲੜੀਵਾਰ ''[[ਫਰੈਂਡਜ਼]]'' (1994-2004) ਵਿਚਲੇ ਰੋਲ ਕਰ ਕੇ ਸੰਸਾਰਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਹਾਸਲ ਹੋਈ। ਉਹ [[ਜਾਨ ਐਨਿਸਟਨ]] ਅਤੇ ਅਦਾਕਾਰ [[ਨੈਨਸੀ ਡੋ]] ਦੀ ਬੇਟੀ ਹੈ।{{ਕਾਮਨਜ਼ ਸ਼੍ਰੇਣੀ|Jennifer Aniston|ਜੈਨੀਫ਼ਰ ਐਨਿਸਟਨ}} ਉਹ ਅਦਾਕਾਰ ਜੌਨ ਐਨਿਸਟਨ ਅਤੇ ਨੈਨਸੀ ਡਾਓ ਦੀ ਧੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਅਦਾਕਾਰੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਸੀ; ਉਸ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਭੂਮਿਕਾ 1988 ਦੀ ਫ਼ਿਲਮ 'ਮੈਕ ਐਂਡ ਮੀ' (Mac and Me) ਵਿੱਚ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦਾ ਨਾਮ ਕ੍ਰੈਡਿਟ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਵੱਡੀ ਭੂਮਿਕਾ 1993 ਦੀ ਡਰਾਉਣੀ-ਕਾਮੇਡੀ ਫ਼ਿਲਮ 'ਲੈਪਰਚੌਨ' (Leprechaun) ਵਿੱਚ ਮਿਲੀ। ਉਸ ਨੂੰ 1994 ਤੋਂ 2004 ਤੱਕ ਚੱਲੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਸਿਟਕਾਮ 'ਫ੍ਰੈਂਡਜ਼' (Friends) ਵਿੱਚ 'ਰੇਚਲ ਗ੍ਰੀਨ' ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਾਲ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਮਿਲੀ; ਇਸ ਭੂਮਿਕਾ ਲਈ ਉਸ ਨੂੰ ਕਾਮੇਡੀ ਸੀਰੀਜ਼ ਵਿੱਚ 'ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਮੁੱਖ ਅਦਾਕਾਰਾ' ਵਜੋਂ 'ਪ੍ਰਾਈਮਟਾਈਮ ਐਮੀ ਅਵਾਰਡ' ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਐਨਿਸਟਨ ਨੇ ਕਈ ਸਫਲ ਕਾਮੇਡੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਦੇ ਬਾਕਸ-ਆਫਿਸ 'ਤੇ ਕੁੱਲ ਮਿਲਾ ਕੇ 1.6 ਬਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੀ ਕਮਾਈ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ 'ਆਫਿਸ ਸਪੇਸ' (1999), 'ਬਰੂਸ ਆਲਮਾਈਟੀ' (2003), 'ਦ ਬ੍ਰੇਕ-ਅੱਪ' (2006), 'ਮਾਰਲੇ ਐਂਡ ਮੀ' (2008), 'ਜਸਟ ਗੋ ਵਿਦ ਇਟ' (2011), 'ਹੌਰਿਬਲ ਬੌਸਿਜ਼' (2011), 'ਵੀ ਆਰ ਦ ਮਿਲਰਜ਼' (2013), 'ਡੰਪਲਿਨ' (2018) ਅਤੇ 'ਮਰਡਰ ਮਿਸਟਰੀ' (2019) ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਐਨਿਸਟਨ ਨੇ 'ਦ ਗੁੱਡ ਗਰਲ' (2002), 'ਫ੍ਰੈਂਡਜ਼ ਵਿਦ ਮਨੀ' (2006) ਅਤੇ 'ਕੇਕ' (2014) ਵਰਗੀਆਂ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾਯੋਗ ਸੁਤੰਤਰ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਅਦਾਕਾਰੀ ਕੀਤੀ। 2019 ਵਿੱਚ, ਉਹ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ 'ਤੇ ਵਾਪਸ ਆਈ ਅਤੇ ਐਪਲ ਟੀਵੀ+ (Apple TV+) ਦੀ ਡਰਾਮਾ ਸੀਰੀਜ਼ 'ਦ ਮੌਰਨਿੰਗ ਸ਼ੋਅ' (The Morning Show) ਨੂੰ ਪ੍ਰੋਡਿਊਸ ਕਰਨ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਉਸ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਵੀ ਨਿਭਾਈ; ਇਸ ਲਈ ਉਸ ਨੂੰ 'ਸਕ੍ਰੀਨ ਐਕਟਰਜ਼ ਗਿਲਡ ਅਵਾਰਡ' ਮਿਲਿਆ। ਐਨਿਸਟਨ ਨੂੰ ਕਈ ਰਸਾਲਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਦੁਨੀਆ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਖੂਬਸੂਰਤ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਉਸ ਦੀ ਕੁੱਲ ਜਾਇਦਾਦ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ 300 ਮਿਲੀਅਨ ਅਮਰੀਕੀ ਡਾਲਰ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।<ref>{{cite web |title=Jennifer Aniston – Career Summary |url=https://www.the-numbers.com/person/5370401-Jennifer-Aniston#tab=summary |publisher=The Numbers |access-date=March 12, 2021 |archive-date=June 7, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210607105518/https://www.the-numbers.com/person/5370401-Jennifer-Aniston#tab=summary |url-status=live }}</ref> ਉਸ ਨੂੰ 'ਹਾਲੀਵੁੱਡ ਵਾਕ ਆਫ ਫੇਮ' 'ਤੇ ਇੱਕ ਸਟਾਰ (ਤਾਰਾ) ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ 2008 ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨ ਕੰਪਨੀ 'ਈਕੋ ਫਿਲਮਜ਼' (Echo Films) ਦੀ ਸਹਿ-ਸੰਸਥਾਪਕ ਵੀ ਹੈ। == ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜੀਵਨ == ਐਨਿਸਟਨ ਦਾ ਜਨਮ 11 ਫਰਵਰੀ 1969 ਨੂੰ ਲਾਸ ਏਂਜਲਸ ਦੇ ਸ਼ੇਰਮਨ ਓਕਸ ਇਲਾਕੇ<ref name="People-Bio" /><ref>{{cite news|url=http://www.eonline.com/celebs/Jennifer_Aniston/112166|title=Jennifer Aniston|publisher=[[E!]]|access-date=September 19, 2011|archive-date=February 6, 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120206211942/http://www.eonline.com/celebs/jennifer_aniston/112166|url-status=live}}</ref> ਵਿੱਚ ਯੂਨਾਨੀ ਮੂਲ ਦੇ ਅਭਿਨੇਤਾ ਜੌਹਨ ਐਨੀਸਟਨ ਅਤੇ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਨੈਨਸੀ ਡੋ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ ਸੀ।<ref name="People-Bio">{{cite magazine|url=http://www.people.com/people/jennifer_aniston/biography|title=Jennifer Aniston Biography|access-date=May 21, 2008|magazine=People|archive-date=September 21, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180921015041/https://people.com/people/jennifer_aniston/biography|url-status=dead}}</ref> ਉਸ ਦੇ ਪੜਦਾਦਾ, ਲੁਈਸ ਗ੍ਰੀਕੋ, ਇਟਲੀ ਤੋਂ ਸਨ। ਉਸ ਦੀ ਮਾਂ ਦੇ ਹੋਰ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ, ਆਇਰਿਸ਼, ਸਕਾਟਿਸ਼ ਅਤੇ ਥੋੜ੍ਹੇ ਜਿਹੇ ਗ੍ਰੀਕ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।<ref>{{Cite book|title=From Mother and Daughter to Friends: A Memoir| first= Nancy| last= Dow| page= 32| year= 1999|location=Amherst, New York|publisher=Prometheus Books|isbn=978-1-57392-772-7}}</ref> ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਵੰਸ਼ ਕ੍ਰੀਟ ਦੇ ਯੂਨਾਨੀ ਟਾਪੂ ਤੋਂ ਹੈ। ਐਨੀਸਟਨ ਦੇ ਦੋ ਸੌਤੇਲੇ ਭਰਾ ਹਨ: ਜੌਨ ਮੈਲਿਕ, ਉਸ ਦੇ ਵੱਡੇ ਮਾਮੇ ਦੇ ਸੌਤੇਲੇ ਭਰਾ; ਅਤੇ ਐਲੇਕਸ ਐਨੀਸਟਨ, ਉਸ ਦਾ ਛੋਟਾ ਸੌਤੇਲਾ ਭਰਾ। ਉਸ ਦੇ ਗੌਡਫਾਦਰ ਅਭਿਨੇਤਾ ਟੈਲੀ ਸਾਵਲਸ ਸਨ, ਜੋ ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਚੰਗੇ ਦੋਸਤਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸਨ।<ref name="People-Bio"/><ref>{{cite magazine |url=https://hollywoodreporter.com/race/jennifer-aniston-cake-typecasting-not-754710 |title=Jennifer Aniston on 'Cake,' Typecasting and Not Wanting to Talk About BS Anymore |magazine=[[The Hollywood Reporter]] |date=December 8, 2014 |first=Scott |last=Feinberg |access-date=December 13, 2014 |archive-date=December 10, 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141210213425/http://www.hollywoodreporter.com/race/jennifer-aniston-cake-typecasting-not-754710 |url-status=live }}</ref> ਜਦੋਂ ਉਹ ਛੋਟੀ ਸੀ ਤਾਂ ਉਸ ਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਨਿਊਯਾਰਕ ਸਿਟੀ ਚਲਾ ਗਿਆ ਸੀ।<ref name="People-Bio"/> ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਕਰੀਅਰ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਉਸ ਨੂੰ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਦੇਖਣ ਤੋਂ ਨਿਰਾਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਸ ਨੇ ਮਨਾਹੀ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਤਰੀਕੇ ਲੱਭੇ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਛੇ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਸੀ,<ref>{{cite magazine| first= Cal| last= Fussman| url= http://www.esquire.com/women/women-we-love/ESQ1002-OCT_ANISTON| title= A Woman We Love: Jennifer Aniston| access-date= August 8, 2008| date= October 1, 2002| magazine= [[Esquire (magazine)|Esquire]]| archive-date= September 19, 2009| archive-url= https://web.archive.org/web/20090919132925/http://www.esquire.com/women/women-we-love/ESQ1002-OCT_ANISTON| url-status= live}}</ref> ਉਸ ਨੇ ਵਾਲਡੋਰਫ ਸਕੂਲ ਜਾਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਨੌਂ ਸਾਲ ਦੀ ਸੀ ਤਾਂ ਉਸ ਦੇ ਮਾਪਿਆਂ ਦਾ ਤਲਾਕ ਹੋ ਗਿਆ।<ref name="Yahoo Bio">{{cite web|title=Jennifer Aniston- Biography |url=https://movies.yahoo.com/person/jennifer-aniston/biography.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20120626002525/http://movies.yahoo.com/person/jennifer-aniston/biography.html |url-status=dead |archive-date=June 26, 2012 |publisher=Yahoo! Movies |access-date=May 17, 2013}}</ref> ਵਾਲਡੋਰਫ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ 11 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰੀ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ,<ref name="Yahoo Bio"/> ਐਨੀਸਟਨ ਨੇ ਮੈਨਹਟਨ ਦੇ ਫਿਓਰੇਲੋ ਐਚ. ਲਾਗਾਰਡੀਆ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਆਫ਼ ਮਿਊਜ਼ਿਕ ਐਂਡ ਆਰਟ ਐਂਡ ਪਰਫਾਰਮਿੰਗ ਆਰਟਸ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲਾ ਲਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਸਕੂਲ ਦੀ ਡਰਾਮਾ ਸੋਸਾਇਟੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਈ,<ref>{{cite magazine| last= Quirk| first= Mary Beth| title= Fame-ous Alumni of NYC's LaGuardia High School| url= http://www.okmagazine.com/news/fame-ous-alumni-nycs-laguardia-high-school| access-date= March 31, 2013| magazine= OK!| date= July 11, 2009| archive-date= June 26, 2019| archive-url= https://web.archive.org/web/20190626182503/https://okmagazine.com/news/fame-ous-alumni-nycs-laguardia-high-school/| url-status= live}}</ref> ਅਤੇ ਜਿੱਥੇ ਐਂਥਨੀ ਐਬੇਸਨ ਉਸਦਾ ਡਰਾਮਾ ਅਧਿਆਪਕ ਸੀ।<ref>{{cite web|url=http://anthonyabeson.com/news7.html|title=Hassan Manning has been cast as a principal in the Michael Pinkney film|website=anthonyabeson.com|access-date=June 4, 2017|archive-date=December 1, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171201032947/http://anthonyabeson.com/news7.html|url-status=dead}}</ref> ਉਸਨੇ ਲੋਰੇਨ ਹੈਂਸਬੇਰੀ ਦੁਆਰਾ ਸਿਡਨੀ ਬਰਸਟੇਨ ਦੀ ਵਿੰਡੋ ਅਤੇ ਐਂਟਨ ਚੇਖੋਵ ਦੁਆਰਾ ਥ੍ਰੀ ਸਿਸਟਰਜ਼ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ।<ref>{{cite book |last=Smith |first=Sean |date=September 4, 2008 |title=Jennifer Aniston: The Unauthorized Biography |url=https://books.google.com/books?id=CjIQmp2llUQC&pg=PA67 |publisher=[[Pan Macmillan]] |page=67{{Verify source|reason=Link has "&pg=PA67" in it, but original citation had no page no. value, and google books has no preview availible, so can't verify. Can someone with a physical or digital copy please verify the page number? |date=August 2023}} |isbn=9780283063893 |access-date=August 22, 2017 |archive-date=September 26, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230926013935/https://books.google.com/books?id=CjIQmp2llUQC&pg=PA67 |url-status=live }}</ref> == ਹਵਾਲੇ == {{reflist|}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਫ਼ਿਲਮੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਲੋਕ]] 6uru3c8p2xvr2vylh1upjiv920tyi2n 0 82377 845897 636780 2026-09-12T14:52:03Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 845897 wikitext text/x-wiki '''ਵਿਯੂਲਿੰਗ ਏਅਰਲਾਈਨਜ਼''', ਐਸ.ਏ. ਇੱਕ ਘੱਟ - ਕੀਮਤ ਵਾਲੀ ਸਪੈਨਿਸ਼ ਏਅਰਲਾਈਨ ਹੈ ਜੋਕਿ ਈਆਇ ਪੈ੍ਟ ਡੇ ਲੋਮਬ੍ਰੇਗਟ (ਗ੍ਰੇਟਰ ਬਾਰਸੇਲੋਨਾ ਵਿੱਚ) ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ I ਇਸਦਾ ਹੱਬ [[ਰੋਮ]], ਇਟਲੀ ਦੇ ਈਆਇ ਪੈ੍ਟ ਏਅਰਪੋਰਟ ਅਤੇ ਲਿਓਨਾਰਡੋ ਡਾ ਵਿਨਸੀ – ਫ਼ੀਉਮੀਸੀਨੋ ਏਅਰਪੋਰਟ ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ I ਇਸ ਦਾ ਨਾਂ ਸਪੈਨਿਸ਼ ਸ਼ਬਦ ਵਿਯੁਲੋ ਤੋ ਬਣਿਆ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਉਡਾਣ I ਇਸ ਦੇ ਤੇਰਾਂ ਵਾਧੂ ਬੇਸ ਹਨ, ਜੋ ਹਨ- ਕੌਰੁਨਾ, ਐਲੀਕੇਂਟ, ਐਮਸਟਰਡਮ, ਬਿਲਬਾਓ, ਬ੍ਰਸੇਲਜ਼, ਫ਼ਲੋਰੈਂਸ, ਮੈਡਰਿਡ, ਮਾਲਾਗਾ, ਪੈਲਮਾ ਡੇ ਮੈਲੋਰਕਾ, ਪੈਰਿਸ- ਓਰਿਲੀ, ਸੈਂਟਿਆਗੋ ਡੇਕਮਪੋਸਟੇਲਾ, ਸੈਵਿਲ ਅਤੇ ਵੈਲੇਂਸਿਆ I ਪੰਦਰਵਾਂ ਗਰਮੀਆਂ ਦੇ ਮੌਸਮ ਦਾ ਬੇਸ ਲਿਬਜ਼ਾ ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ I ਵਿਯੂਲਿੰਗ ਅਫ਼ਰੀਕਾ, [[ਏਸ਼ੀਆ]] ਅਤੇ [[ਯੂਰਪ|ਯੂਰੋਪ]] ਦੇ 100 ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਥਾਨਾਂ ਲਈ ਸੇਵਾਵਾਂ ਪ੍ਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮੌਜੂਦਾ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸਪੇਨ ਵਿੱਚ ਦੂਸਰੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਏਅਰਲਾਈਨ ਹੈ I<ref name=IAG>{{cite news|url=http://www.rte.ie/news/business/2013/0308/375450-iag-considering-vueling-options-after-snub/|title=IAG considering Vueling options after snub|date=8 March 2013|work=RTE.ie|accessdate=27 July 2016}}</ref> ਸਾਲ 2014 ਵਿੱਚ, ਏਅਰਲਾਈਨ ਨੇ 17.2 ਲੱਖ ਤੋਂ ਵੱਧ ਯਾਤਰੀਆਂ ਨੂੰ, 80% ਲੋਡ ਫ਼ੈਕਟਰ ਸਮੇਤ, ਆਪਣੀ ਸੇਵਾ ਪ੍ਦਾਨ ਕੀਤੀ I<ref>{{cite web |url=http://www.cleartrip.com/flight-booking/vueling-airlines.html |title=Vueling Airlines |publisher=cleartrip.com |date= |accessdate=27 July 2016 |archive-date=16 ਜੁਲਾਈ 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130716110341/http://www.cleartrip.com/flight-booking/vueling-airlines.html |dead-url=yes }}</ref> ==ਇਤਿਹਾਸ== ਵਿਯੂਲਿੰਗ ਫ਼ਰਵਰੀ 2004 ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਇਸਨੇ ਆਪਣਾ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸੰਚਾਲਨ 1 ਜੁਲਾਈ 2004 ਨੂੰ, ਬਾਰਸੇਲੋਨਾ ਅਤੇ ਆਇਬਾਇਜ਼ਾ ਵਿਚਕਾਰ ਉਡਾਣ ਭਰ ਕੇ ਕੀਤਾ I ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਉਡਾਣ ਵਿੱਚ ਦੋ ਏਅਰਬੱਸ ਏ320 ਏਅਰਕ੍ਰਾਫਟ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ, ਜੋਕਿ ਬਾਰਸੇਲੋਨਾ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਸੀ ਅਤੇ ਬ੍ਰਸੇਲਜ਼, ਆਇਬਾਇਜ਼ਾ, ਪੈਲਮਾ ਡੇ ਮੈਲੋਰਕਾ ਅਤੇ [[ਪੈਰਿਸ]] - ਚਾਰਲਸ ਡੇ ਗੌਲਏ ਲਈ ਸੇਵਾਵਾਂ ਪ੍ਦਾਨ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਸਨ I<ref name=history>{{cite web |url=http://www.vueling.com/EN/vueling/acerca_03a.php?language=EN |title=The History of Vueling |publisher=Vueling.com |date= |accessdate=27 July 2016 |archive-date=10 ਦਸੰਬਰ 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101210230403/http://www.vueling.com/EN/vueling/acerca_03a.php?language=EN |url-status=dead }}</ref> ਵਿਯੂਲਿੰਗ ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਬਣਤੋਂ ਸਪੈਨਿਸ਼ ਸ਼ਬਦ ਵਿਯੂਲੋ (ਮਤਲਬ ਉਡਾਣ) ਨਾਲ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸ਼ਬਦ ਇੰਗ ਨੂੰ ਪਿਛੇਤਰ ਲਗਾਕੇ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ I<ref>{{cite press release |title=Vueling Launches Flight Service from Vienna to Rome |publisher=Vienna Airport |url=http://www.viennaairport.com/jart/prj3/news_press/uploads/db-con_def-uploads/va-news/E-22_2015.pdf |date=4 May 2015 |accessdate=27 July 2016 |archivedate=6 ਸਤੰਬਰ 2015 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150906061543/http://www.viennaairport.com/jart/prj3/news_press/uploads/db-con_def-uploads/va-news/E-22_2015.pdf }}</ref> ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿੱਚ, ਵਿਯੂਲਿੰਗ ਏਅਰਲਾਈਨ ਦੇ ਮੁੱਖ ਸ਼ੇਅਰਧਾਰਕ ਏਪੈਕਸ ਪਾਰਟਨਰ (40%), ਇਨਵਰਸੰਨਸ ਹੈਮਿਸਫ਼ਿਰਿਓ (ਗਰੁੱਪੋ ਪਲੇਨੇਟਾ) (30%), ਵਿਯੂਲਿੰਗ ਦੀ ਮੈਨੇਜਮੇੰਟ ਟੀਮ (23%) ਅਤੇ ਵੀ.ਏ ਇਨਵੈਸਟਰ (ਜੈਟਬਲੂ ਏਅਰਵੇਜ਼) (7%) ਸਨ I ਆਪਣੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਦੌਰ ਵਿੱਚ, ਕੰਪਨੀ ਦਾ ਜਨਰਲ ਮੈਨੇਜਰ ਲ਼ਜ਼ਾਰੋ ਰੋਸ ਸੀ ਜਦਕਿ ਸੀਈਓ ਕਾਰਲੋਸ ਮੁਨੋਜ਼ ਸੀ I ਨਵੰਬਰ 2007 ਵਿੱਚ, ਵਿਯੂਲਿੰਗ ਨੇ ਸਪਾਨਾਇਰ ਦੇ ਮੈਨੇਜਿੰਗ ਡਰੈਕਟਰ ਲਾਰਸ ਨਾਇਗਾਰ੍ਡ ਨੂੰ ਕਾਰਲੋਸ ਮੁਨੋਜ਼ ਦੀ ਥਾਂ ਤੇ ਸੀਈਓ ਨਿਯੁਕਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਜਦਕਿ ਕਾਰਲੋਸ ਮੁਨੋਜ਼ ਬੋਰਡ ਆਫ਼ ਡਰੈਕਟਰਸ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਹੀ ਰਹੇ I ਸਾਲ 2005 ਵਿੱਚ, ਮੈਡਰਿਡ ਨੂੰ ਏਅਰਲਾਈਨ ਦਾ ਦੁਸਰਾ ਬੇਸ ਬਣਾ ਦਿਤਾ ਗਿਆ, ਇਸਦਾ ਪਹਿਲਾ ਬੇਸ [[ਸਪੇਨ]] ਦੇ ਬਾਹਰ ਪੈਰਿਸ ਚਾਲ਼ਸ ਡੇ ਗੌਲਲੇ. ਸੇਵਿੱਲੇ ਇਸ ਤੋ ਬਾਦ 2007 ਵਿੱਚ ਬਣਾਈਆ ਗਿਆ. ==ਵਿੱਤੀ ਚਿੰਤਾ ਅਤੇ ਪ੍ਬੰਧ ਮੁੜ–ਸ਼ਫ਼ਲ== ਸਾਲ 2007 ਵਿਯੂਲਿੰਗ ਲਈ ਇੱਕ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਸਮਾਂ ਸੀ; ਏਪੈਕਸ ਪਾਰਟਨਰਜ਼ ਨੇ ਉਸ ਸਾਲ ਜੂਨ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ 21% ਹਿੱਸਾ ਬੇਚ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਅਗਸਤ ਅਤੇ ਅਕਤੂਬਰ ਵਿੱਚ ਦੋ ਲਾਭ ਚੇਤਾਵਨੀਆਂ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ I ਕੰਪਨੀ ਦੇ ਦੋ ਡਰੈਕਟਰਾਂ ਨੇ ਅਤੇ ਚੇਅਰਮੈਨਾਂ ਨੇ ਦੂਸਰੀ ਲਾਭ ਚੇਤਾਵਨੀ ਤੋ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਵਪਾਰਕ ਰਣਨੀਤੀ ਦੇ ਅੰਤਰ ਹੋਣ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦੇ ਕੇ ਇਸਤੀਫ਼ਾ ਦੇ ਦਿੱਤਾ I<ref>{{cite web |url=http://www.e-tid.com/News-Home/Vueling-issues-second-profit-warning.aspx |title=Madrid-listed budget carrier Vueling has warned higher fuel costs and lower ticket prices could result in it reporting a loss this year |publisher=E-tid.com |date=2007-10-02 |accessdate=27 July 2016 |archive-date=2012-04-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120430194454/http://www.e-tid.com/News-Home/Vueling-issues-second-profit-warning.aspx |dead-url=yes }}</ref> ਕੰਪਨੀ ਦੇ ਸ਼ੇਅਰ ਵੀ ਅਸਥਾਈ ਤੌਰ ਲਈ ਮੁਅੱਤਲ ਹੋ ਗਏ ਸੀ I<ref>{{cite web |url=http://www.e-tid.com/News-Home/Contrasting-fortunes-for-Vueling-and-Clickair.aspx |title=The Spanish stock market regulator CNMV has suspended trading in low-cost carrier Vueling’s shares |publisher=E-tid.com |date=2007-10-01 |accessdate=27 July 2016 |archive-date=2012-04-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120430194509/http://www.e-tid.com/News-Home/Contrasting-fortunes-for-Vueling-and-Clickair.aspx |dead-url=yes }}</ref> ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਬਾਰਬਰਾ ਕੈਸਾਨੀ, ਜੋਕਿ ਯੂਕੇ ਦੀ ਘੱਟ ਕੀਮਤ ਏਅਰਲਾਈਨ ਗੋ ਦੀ ਸਾਬਕਾ ਚੀਫ਼ ਐਗਜ਼ੈਕਟਿਵ ਸੀ, ਨੇ ਬੋਰਡ ਦੀ ਚੇਅਰਮੈਨ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਸਤੰਬਰ 2007 ਵਿੱਚ ਵਿਯੂਲਿੰਗ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੋ ਗਈ I ਏਅਰਲਾਈਨ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁਨਰਗਠਨ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਆਪਣਾ ਪਹਿਲਾ ਲਾਭ ਸਾਲ 2009 ਦੇ ਮੱਧ ਵਿੱਚ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ I ==ਵਿਯੂਲਿੰਗ ਅਤੇ ਕਲਿਕਏਅਰ ਦੀ ਸ਼ਮੂਲੀਅਤ== ਸਾਲ 2008 ਦੇ ਜੂਨ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ, ਵਿਯੂਲਿੰਗ ਅਤੇ ਰਿਵਲ [[ਸਪੈਨਿਸ਼]] ਘੱਟ ਕੀਮਤ ਵਾਲੀ ਏਅਰਲਾਈਨ ਕਲਿਕਏਅਰ ਨੇ ਸ਼ਮੂਲੀਅਤ ਦੇ ਇਰਾਦੇ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ I ==ਹਵਾਲੇ:== [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਏਅਰਲਾਈਨਜ਼]] e98qlohh3nwg4d5kaehspaw0iu7tffc 0 89177 845932 543122 2026-09-13T08:43:48Z CommonsDelinker 156 Replacing Bundesarchiv_Bild_183-R97512,_Berlin,_Geheimes_Staatspolizeihauptamt.jpg with [[File:Bundesarchiv_Bild_183-R97512,_Berlin,_Geheimes_Staatspolizeiamt.jpg]] (by [[:c:User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] because: [[:c:COM:FR|File renamed]]: [[:c: 845932 wikitext text/x-wiki {{ਜਾਣਕਾਰੀਡੱਬਾ ਸਰਕਾਰੀ ਏਜੰਸੀ|agency_name=''ਸ਼ੂਤਜ਼ਤਾਫ਼ਿਲ''|seal_width=100px|seal_caption=ਨਿਸ਼ਾਨ|logo=Flag Schutzstaffel.svg|logo_width=125px|logo_caption=ਝੰਡਾ|picture={{Photomontage |color=#ffff | photo4b = Bundesarchiv Bild 183-H04436, Klagenfurt, Adolf Hitler, Ehrenkompanie.jpg | photo2b = Bundesarchiv Bild 101III-Lerche Stereo-046-03, Metz, Sepp Dietrich bei Ordensverleihung.jpg | photo2a = Himmler besichtigt die Gefangenenlager in Russland. Heinrich Himmler inspects a prisoner of war camp in Russia, circa... - NARA - 540164.jpg | photo3a = Bundesarchiv Bild 183-R97512, Berlin, Geheimes Staatspolizeiamt.jpg | photo3b = Majdanek (June 24, 1944).jpg | photo4a = Stroop Report - Warsaw Ghetto Uprising 06b.jpg | spacing = 2 | border = 0 | size = 300 }}|picture_caption=|formed=4 ਅਪ੍ਰੈਲ 1925|preceding1=''[[ਸਟੁਰਮਾਬਤਾਲੁੰਗ]]'' (SA)|dissolved=8 ਮਈ 1945|superseding=ਕੋਈ ਨਹੀਂ|jurisdiction=[[ਨਾਜ਼ੀ ਜਰਮਨੀ]]<div>ਜਰਮਨ ਅਧਿਕਾਰ ਵਾਲਾ [[ਯੂਰਪ]]</div>|headquarters=ਬਰਲਨ|employees=800,000 ({{circa}}&nbsp;1944)|minister1_name=[[ਅਡੋਲਫ ਹਿਟਲਰ]]|chief1_name=<br>|parent_agency=[[ਨਾਜ਼ੀ ਪਾਰਟੀ]]|child1_agency=<br>|preceding2=''ਸਟਾਬਵਾਖੇ''|agency_type=ਨੀਮ-ਫ਼ੌਜੀ ਦਸਤਾ|latd=52|longd=13|latm=30|lats=26|latNS=N|longm=22|longs=57|longEW=E|minister2_name=[[ਹਾਈਨਰਿਕ ਹਿੰਮਲਰ]]|minister1_pfo=ਫ਼ਿਊਰਰ|minister2_pfo=''ਰਾਈਖਸਫ਼ਿਊਰਰ''|chief2_name=<br>|chief3_name=<br>|chief5_name=<br>|child2_agency=<br>|child4_agency=<br>}}'''''ਸ਼ੂਤਜ਼ਤਾਫ਼ਿਲ''''' ('''ਐੱਸ.ਐੱਸ.'''; [[ਤਸਵੀਰ:Schutzstaffel_SS_SVG1.1.svg|16x16px|Runic "ᛋᛋ"]]; {{IPA-de|ˈʃʊtsˌʃtafəl|-|De-Schutzstaffel.ogg}}) [[ਅਡੋਲਫ ਹਿਟਲਰ]] ਅਤੇ [[ਨਾਜ਼ੀ ਪਾਰਟੀ]] ਦੇ [[ਜਰਮਨੀ]] ਵਿੱਚ ਰਾਜ ਦੌਰਾਨ ਮੁੱਖ ਨੀਮ-ਫ਼ੌਜੀ ਦਸਤਾ ਸੀ। ਇਹ ਇੱਕ ਛੋਟੇ ਨਿਗਰਾਨ ਦਸਤੇ ਵੱਜੋਂ, ਜਿਸਨੂੰ ''ਸਾਲ-ਸ਼ੁਤਜ਼'' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਇਸਦਾ ਕੰਮ ਪਾਰਟੀ ਦੀਆਂ ਸਭਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦੇਣਾ ਸੀ। 1925 ਵਿੱਚ ਜਦੋਂ [[ਹਾਈਨਰਿਕ ਹਿੰਮਲਰ]] ਇਸ ਵਿੱਚ ਭਰਤੀ ਹੋਇਆ ਉਦੋਂ ਤੱਕ ਇਸਨੂੰ ਸੋਧਿਆ ਅਤੇ ਨਵਾਂ ਨਾਮ ਦਿੱਤਾ ਜਾ ਚੁੱਕਾ ਸੀ। ਉਸਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ ਇਹ ਇੱਕ ਛੋਟੇ ਦਸਤੇ ਤੋਂ ਵਧ ਕੇ ਨਾਜ਼ੀ ਜਰਮਨੀ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਬਣ ਗਿਆ।  ਇਹ ਸੰਸਥਾ ਯਹੂਦੀਆਂ ਅਤੇ ਹੋਰਨਾਂ ਨਸਲਾਂ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ [[ਯਹੂਦੀ ਘੱਲੂਘਾਰਾ|ਨਸਲਕੁਸ਼ੀ]] ਲਈ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ 55 ਤੋਂ 60 ਲੱਖ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਗਵਾਈ।{{Sfn}} ਇਸਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਸ਼ਾਖਾਂ ਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨੇ [[ਦੂਜੀ ਸੰਸਾਰ ਜੰਗ]] ਦੌਰਾਨ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦਾ ਘਾਣ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਯੁੱਧ ਨਿਯਮਾਂ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਕੀਤੀ। [[ਨਾਜ਼ੀ ਜਰਮਨੀ]] ਦੀ ਹਾਰ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੋਈਆਂ ਕਾਨੂੰਨੀ ਕਾਰਾਵਾਈਆਂ ਦੌਰਾਨ ਐੱਸ.ਐੱਸ ਨੂੰ ਇਸਦਾ ਦੋਸ਼ੀ ਕਰਾਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। == ਹਵਾਲੇ == {{ਹਵਾਲੇ}} 9v09n4xwf1cohkejgd3s4hr1r7rgh4j 0 109362 845895 581514 2026-09-12T14:30:11Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 845895 wikitext text/x-wiki '''ਵਿਕਲਪਿਤ ਸਿੱਖਿਆ'''(ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ:Alternative Education)ਵਿੱਚ [[ਸਿੱਖਿਆ]] ਸਬੰਧੀ ਮੁੱਖ ਧਾਰਾ ਦੀ [[ਸਿੱਖਿਆ ਸ਼ਾਸਤਰ|ਪੈਡਾਗੋਜੀ]] ਤੋਂ ਵੱਖਰੀਆਂ ਧਾਰਨਾਵਾਂ ਅਤੇ ਢੰਗ-ਤਰੀਕੇ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਅਜਿਹਾ ਬਦਲਵਾਂ [[ਸਿੱਖਣਾ|ਸਿੱਖਣ]] ਦਾ ਮਾਹੌਲ ਰਾਜ, ਚਾਰਟਰ ਅਤੇ ਸੁਤੰਤਰ ਸਕੂਲਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਘਰੇਲੂ ਪੱਧਰ ਤੇ ਵੀ ਮਿਲ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਅਜਿਹੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ [[ਵਿੱਦਿਅਕ ਵਿਕਲਪ |ਵਿੱਦਿਅਕ ਵਿਕਲਪਾਂ]] ਵਿੱਚ ਕਲਾਸ ਦੇ ਛੋਟੇ ਆਕਾਰ, [[ਵਿਦਿਆਰਥੀ |ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ]] ਅਤੇ [[ਅਧਿਆਪਕ |ਅਧਿਆਪਕਾਂ]] ਵਿਚਕਾਰ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਰਿਸ਼ਤੇ ਅਤੇ [[ਸਮੂਹ]] ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਅਜਿਹੀ [[ਸਿੱਖਿਆ]] ਲਈ [[ਕਾਨੂੰਨ |ਕਾਨੂੰਨੀ]] ਢਾਂਚਾ ਥਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਬਦਲਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮੁੱਖ ਧਾਰਾ ਦੇ ਮਿਆਰੀ ਟੈਸਟਾਂ ਅਤੇ ਗ੍ਰੇਡਾਂ ਦੇ ਅਨੁਕੂਲ ਹੋਣ ਲਈ ਇਸ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਵਿਕਲਪਿਤ ਸਿੱਖਿਆਤਮਕ ਪਹੁੰਚ ਵਿੱਚ ਕਵੇਕਰ ਅਤੇ [[ਫ੍ਰੀ ਸਕੂਲ|ਫ੍ਰੀ ਸਕੂਲਾਂ]] ਵਾਂਗ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਕਲਾਸ ਰੂਮ, ਵੱਖਰੇ ਅਧਿਆਪਕ-ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਰਿਸ਼ਤੇ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ ਅਤੇ [[ਵਲਡੋਰਫ਼]] ਅਤੇ [[ਮੋਂਟੇਸਰੀ]] ਸਕੂਲਾਂ<ref>[http://www.britannica.com/topic/alternative-education "alternative education"]. Encyclopædia Britannica. Encyclopædia Britannica Online. 21 Sep. 2015.</ref> ਵਾਂਗ ਵੱਖਰੀ ਕਿਸਮ ਦਾ [[ਪਾਠਕ੍ਰਮ]] ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ ਤਰੀਕੇ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ "ਵਿਕਲਪਿਤ" ਲਈ <nowiki>'''</nowiki>ਗੈਰ- ਰਸਮੀ<nowiki>'''</nowiki>, <nowiki>'''</nowiki>ਗੈਰ-ਪਰੰਪਰਾਗਤ<nowiki>'''</nowiki> ਅਤੇ <nowiki>'''</nowiki>ਗੈਰ-ਪ੍ਰਮਾਣੀਕ੍ਰਿਤ<nowiki>'''</nowiki> ਸਮਾਨਾਰਥਕ ਧਾਰਨਾਵਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। '''ਵਿਕਲਪਿਤ ਸਿੱਖਿਆ''' ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਆਪਣੇ ਢੰਗ ਲਈ "ਪ੍ਰਮਾਣਿਕ", "ਸੰਪੂਰਨ" ਅਤੇ "ਪ੍ਰਗਤੀਸ਼ੀਲ" ਵਰਗੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹਨ।<ref>{{cite web|url=http://www.educationrevolution.org/store/resources/alternatives/introtoalternatives/|title=An Introduction to Educational Alternatives|last1=Martin|first1=Robin Ann|date=November 2000|website=Alternative Education Resource Organization|publisher=Paths of Learning|accessdate=16 October 2014|archive-date=16 ਮਾਰਚ 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150316215151/http://www.educationrevolution.org/store/resources/alternatives/introtoalternatives/|url-status=dead}}</ref> == ਵਿਕਲਪਿਤ ਸਿੱਖਿਆ ਦੀ ਲੋੜ == ਮੌਜੂਦਾ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਬਦਲਣਾ ਅੱਜ ਦੇ ਸਮੇਂ ’ਚ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਸਕੂਲੀ ਪੱਧਰ ਤੋਂ ਹੀ ਇਸ ਪਾਸੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਧਿਆਨ ਦੇਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ। ਸਭ ਤੋਂ ਅਹਿਮ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਸਕੂਲ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਬੱਚਿਆਂ ’ਚ ਸਿੱਖਣ ਅਤੇ ਸਮਝਣ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਪੈਦਾ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ ਅਤੇ ਉਸ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ ਹੀ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਦੇ ਸਿਲੇਬਸ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਜਾਣ। ਰੱਟਾ ਲਾਉਣ/ਲਵਾਉਣ ਦੀ ਪ੍ਰਵਿਰਤੀ ਤਿਆਗਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਭਾਰੀ ਬਸਤਿਆਂ ਹੇਠ ਦੱਬਣ ਦੀ ਥਾਂ ਸਿਸਟਮ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਬਣਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪੜ੍ਹਾਈ ਬੋਝ ਨਾ ਬਣੇ। ਮੁੱਢਲੀ ਵਿੱਦਿਆ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦੀ ਥਾਂ ਆਡੀਓ-ਵੀਡਿਓ ਤਕਨੀਕ ਰਾਹੀਂ ਕਰਵਾਈ ਜਾਵੇ।<ref>{{Cite news|url=https://www.punjabitribuneonline.com/2012/06/%E0%A8%B8%E0%A8%BF%E0%A9%B1%E0%A8%96%E0%A8%BF%E0%A8%86-%E0%A8%AA%E0%A9%8D%E0%A8%B0%E0%A8%A3%E0%A8%BE%E0%A8%B2%E0%A9%80-%E0%A8%9A-%E0%A8%B2%E0%A9%8B%E0%A9%9C%E0%A9%80%E0%A8%82%E0%A8%A6/|title=ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ’ਚ ਲੋੜੀਂਦੀਆਂ ਤਬਦੀਲੀਆਂ|last=|first=|date=2012-06-07|work=ਪੰਜਾਬੀ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨ|access-date=2018-07-18|archive-url=|archive-date=|dead-url=|language=}}{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਅਕਤੂਬਰ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == ਇਤਿਹਾਸ, 18ਵੀਂ ਤੋਂ 21ਵੀਂ ਸਦੀ == ਵਿਕਲਪਿਤ ਸਿੱਖਿਆ ਦਾ ਸੰਕਲਪ ਪਿਛਲੀਆਂ ਦੋ-ਤਿੰਨ ਸਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਮਿਆਰੀ ਅਤੇ ਲਾਜ਼ਮੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਦੇ ਜਵਾਬ ਵਜੋਂ ਉੱਭਰਿਆ। ਜੀਨ-ਜੈਕ ਰੋਸੇਯੂ<ref>Jean Jacques Rousseau Bertram, Christopher, "Jean Jacques Rousseau", The Stanford Encyclopedia of Philosophy (Winter 2012 Edition), Edward N. Zalta (ed.), URL = http://plato.stanford.edu/archives/win2012/entries/rousseau/</ref>, ਸਵਿੱਸ ਮਾਨਵਵਾਦੀ ਜੋਹਨ ਹਨਰਿਚ ਪੈਸਟੋਲੋਜ਼ੀ ਸਮੇਤ ਸਿੱਖਿਅਕ; ਅਮਰੀਕਨ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਐਮਸ ਬਰੋਨਸਨ ਐਲਕੋਟ, ਰਾਲਫ਼ ਵਾਲਡੋ ਐਮਰਸਨ ਅਤੇ ਹੈਨਰੀ ਡੇਵਿਡ ਥੋਰਾ; ਪ੍ਰਗਤੀਸ਼ੀਲ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ ਸੰਸਥਾਪਕ ਜੌਹਨ ਡੇਵੀ ਅਤੇ ਫਰਾਂਸਿਸ ਪਾਰਕਰ, ਅਤੇ ਫਰੀਡਿ੍ਰਕ ਫਰੋਬਲ, ਮਾਰੀਆ ਮੋਂਟੇਸਰੀ ਅਤੇ ਰੁਡੌਲਫ ਸਟੈਨਰ ਵਰਗੇ ਵਿੱਦਿਅਕ ਆਗੂ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸਿੱਖਿਆ ਨੂੰ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪੱਧਰ, ਮਿਆਰਾਂ ਜਿਵੇਂ ਨੈਤਿਕ, ਰੂਹਾਨੀ, ਭਾਵਨਾਤਮਕ, ਮਾਨਸਿਕ ਅਤੇ ਸਰੀਰਕ ਤੌਰ ਤੇ ਵਿਕਸਿਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਨਾ ਕਿ ਸਿਰਫ ਬੌਧਿਕ ਤੌਰ ਤੇ। ਦੂਜੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਇਟਲੀ ਵਿੱਚ ਰੈਜੂਓ ਏਮੀਲਿਆ ਦੁਆਰਾ ਲੋਰਿਸ ਮਲਗੁਜੀ ਦੁਆਰਾ ਵਿਕਸਿਤ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਬਚਪਨ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਨੂੰ ਬਦਲਣ ਲਈ ਇੱਕ ਵਿਲੱਖਣ ਢੰਗ ਜਾਂ ਪਹੁੰਚ ਵਿਕਸਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਆਲੋਚਕ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਜੌਨ ਕੈਲਡਵੈਲ ਹੋਲਟ, ਪਾਲ ਗੁਮਡੇਨ, ਫਰੇਡਰਿਕ ਮੇਅਰ ਅਤੇ ਜੌਰਜ ਡੇਨੀਸਨ ਨੇ ਵਿਅਕਤੀਗਤ, ਅਰਾਜਕਤਾਵਾਦੀ ਅਤੇ ਆਜ਼ਾਦ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣਾਂ ਤੋਂ ਸਿੱਖਿਆ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਪਾਓਲੋ ਫਰੀਰੇ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਅਮਰੀਕੀ ਸਿੱਖਿਅਕਾਂ ਹਰਬਰਟ ਕੋਲ ਅਤੇ ਜੋਨਾਥਨ ਕੋਜ਼ੋਲ ਨੇ ਉਦਾਰਵਾਦੀ ਅਤੇ ਇਨਕਲਾਬੀ ਸਿਆਸਤ ਦੇ ਨਜ਼ਰੀਏ ਤੋਂ ਮੁੱਖ ਧਾਰਾ ਦੀ ਪੱਛਮੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦੀ ਆਲੋਚਨਾ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਦਿਲਚਸਪੀ ਅਤੇ ਸਿੱਖਣ ਦੀ ਸ਼ੈਲੀ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਪਹੁੰਚ ਦੇ ਪੱਖ ਵਿੱਚ ਇਹ ਦਲੀਲ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ ਕਿ ਸਿੱਖਿਆਰਥੀ ਕੇਂਦਰਤ ਮਾਡਲ ਅਧਿਆਪਕ ਕੇਂਦਰਤ ਮਾਡਲ ਨਾਲੋਂ ਕੀਤੇ ਜਿਆਦਾ ਅਸਰਦਾਰ ਹੈ।<ref>{{cite journal|author=J. Scott Armstrong|year=2012|title=Natural Learning in Higher Education|url=https://marketing.wharton.upenn.edu/files/?whdmsaction=public:main.file&fileID=8113|journal=Encyclopedia of the Sciences of Learning}}</ref> ਰੈਨ ਮਿਲਰ ਨੇ ਵਿਕਲਪਿਤ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ ਮਾਡਲਾਂ ਵਿੱਚ ਪੰਜ ਸਾਂਝੇ ਤੱਤ ਲੱਭੇ ਹਨ:<ref>Ron Miller, ''Self-Organizing Revolution'', Holistic Education Press, 2008</ref> # ਵਿਅਕਤੀ ਦਾ ਆਦਰ ਕਰਨਾ # ਸੰਤੁਲਨ # ਸੱਤਾ ਦਾ ਵਿਕੇਂਦਰੀਕਰਨ  # ਸਮਾਜ ਦੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ, ਆਰਥਿਕ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਦਖ਼ਲ ਨਹੀਂ # ਇੱਕ ਸੰਪੂਰਨ ਵਿਸ਼ਵ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਆਧੁਨਿਕ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ, ਕੁਝ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਸਕੂਲੀ ਉਮਰ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਵਿੱਦਿਅਕ ਵਿਕਲਪ ਮੁਹਈਆ ਕਰਾਉਣ ਦਾ ਕਾਨੂੰਨੀ ਹੱਕ ਸਥਾਪਿਤ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। === ਕੈਨੇਡਾ === ਕੈਨੇਡਾ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰੋਵਿੰਸ਼ੀਅਲ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਵਿਕਲਪਿਤ ਸਿੱਖਿਆ ਕੁਝ ਪਬਲਿਕ ਸਕੂਲਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਮਾਉਂਟੇਨਵਿਉ ਮੌਂਟਸਰੀ ਸਕੂਲ, ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਆਜ਼ਾਦ ਸਕੂਲਾਂ ਵਿੱਚ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਟੋਰਾਂਟੋ ਮੋਂਟੇਸੋਰੀ ਸਕੂਲ ਅਤੇ ਵੈਨਕੂਵਰ ਵੋਲਡੋਰਫ ਸਕੂਲ।<ref>[http://www.ourkids.net/school/vancouver-waldorf-school-north-vancouver/207]</ref> ==== ਆਰੰਭ ==== [[ਕੈਨੇਡਾ]] ਵਿੱਚ ਵਿਕਲਪਿਤ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਗਤੀਵਾਦੀ ਅਤੇ ਮਨਮਰਜ਼ੀ ਦੀ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਦੇ ਹਾਮੀ ਦੋ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਵਿਦਿਅਕ ਬਿੰਦੂਆਂ ਤੋਂ ਹੈ। [[ਲੇਵਿਨ]] (2006) ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ '''ਵਿਕਲਪਿਤ''' [[ਸ਼ਬਦ]] ਇਹਨਾਂ [[ਸਕੂਲ|ਸਕੂਲਾਂ]] ਨੂੰ [[ਸੁਤੰਤਰ]],ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ-ਵਿਦਿਆਰਥੀ-ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸੰਚਾਲਤ "ਮੁਫ਼ਤ" ਸਕੂਲਾਂ ਤੋਂ ਵੱਖ ਕਰਨ ਲਈ ਅੰਸ਼ਕ ਤੌਰ ਤੇ ਅਪਣਾ ਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜੋ ਉਹਨਾਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ (ਅਤੇ ਜਿਸ ਵਿੱਚੋਂ ਕੁਝ ਸਕੂਲਾਂ ਨੇ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਵਿਕਾਸ ਕੀਤਾ ਸੀ) ਅਤੇ [[ਜਨਤਕ ਸਕੂਲ ਪ੍ਰਣਾਲੀ]] ਦੇ ਅੰਦਰ ਵਿਕਲਪਾਂ ਲਈ [[ਸਿੱਖਿਆ ਬੋਰਡ]] ਦੀ ਵਚਨਬੱਧਤਾ ਤੇ ਜੋਰ ਦਿੰਦਾ ਸੀ। ਪ੍ਰਗਤੀਸ਼ੀਲ ਵਿੱਦਿਅਕ ਪਰੰਪਰਾ, [[ਬਾਲ ਵਿਕਾਸ]] ਦੀਆਂ ਪੌੜੀਆਂ ਨਾਲ [[ਪਾਠਕ੍ਰਮ]] ਅਤੇ [[ਅਧਿਆਪਨ]] ਨੂੰ ਮਿਲਾਉਣ ਅਤੇ ਯੋਜਨਾਵੱਧ ਤਜਰਬੇ ਨਾਲ ਬੱਚੇ ਦੇ ਸਿੱਖਣ ਅਤੇ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ [[ਸਮਾਜ]] ਨਾਲ ਏਕੀਕਰਣ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜੀਂਦੀ [[ਸਿਖਲਾਈ]] ਤੇ ਜੋਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਸਟੇਟ ਵਿੱਚ [[ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ|ਦਾਰਸ਼ਨਕ]] ਜੋਹਨ ਡੇਵੀ ਅਤੇ [[ਬਰਤਾਨੀਆ]] ਵਿੱਚ WW1 ਨਿਊ ਸਕੂਲਜ਼, [[ਯੋਰਪ]] ਵਿੱਚ ਸਟੀਨੇਰ / ਵਾਲਡੋਰਫ ਸਕੂਲਾਂ ਤੋਂ ਉਤਸਾਹਿਤ ਹੋਏ। ਲਿਬਰਟਿਅਨ ਦੀ ਰਵਾਇਤ ਉਨ੍ਹਾਂ ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਨੂੰ ਵਿਦਿਅਕ ਅਤੇ ਜੀਵਨ ਫੈਸਲੇ ਲੈਣ ਦੀ ਮਾਪਿਆਂ ਅਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੀ ਪੈਰਵਾਈ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਲੇਵਿਨ ਦੁਆਰਾ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ "ਇਹ ਸੰਸਥਾਗਤ ਅਤੇ ਸਮਾਜਕ ਸਮਰੂਪਤਾ ਅਤੇ ਆਧੁਨਿਕ ਸਮਾਜ ਦੇ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਬੱਚੇ ਦੀ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਅਤੇ ਕੁਦਰਤੀ ਭਲਾਈ ਨੂੰ ਮਾਨਤਾ ਦੇਣ [[ਵਿਸ਼ਵਾਸ]] ਰਖਦੀ ਹੈ।"<ref name="Alternative Education2" /> === ਭਾਰਤ === ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ 20 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ, ਸਿੱਖਿਅਕਾਂ ਨੇ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ ਵਿਕਲਪਿਕ ਰੂਪਾਂ 'ਤੇ ਚਰਚਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਲਾਗੂ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਰਬਿੰਦਰਨਾਥ ਟੈਗੋਰ ਦੀ ਵਿਸ਼ਵ-ਭਾਰਤੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਸ੍ਰੀ ਔਰਵਿੰਦੋ ਦੇ ਸ੍ਰੀ ਅਰਵਿੰਦੋ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਸੈਂਟਰ ਆਫ ਐਜੂਕੇਸ਼ਨ ਅਤੇ ਜੇ. ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾਮੂਰਤੀ ਸਕੂਲ। ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੰਪਰਾਗਤ ਸਿੱਖਿਆ ਗੁਰੂਕੁਲਾਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਰਹੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ("ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਵਿੱਚ ਅਧਿਆਪਕ") ਤੋਂ ਮੁਫਤ ਭੋਜਨ, ਰਿਹਾਇਸ਼ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ ਮਿਲਦੀ ਸੀ। ਤਰੱਕੀ ਗੁਰੂਆਂ ਦੁਆਰਾ ਲਈ ਗਈ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਦੇ ਆਧਾਰ ਤੇ ਸੀ, ਅਤੇ ਇਸਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾਤਮਕਤਾ ਅਤੇ ਸ਼ਖਸੀਅਤ ਵਿਕਾਸ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨਾ ਸੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਧਾਰਾ ਸਿੱਖਿਆ [[ਲਾਰਡ ਮੈਕਾਲੇ]] ਦੁਆਰਾ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ ਪ੍ਰਣਾਲੀ 'ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਹੈ ਜੋ ਸਭ ਲਈ ਹੈ। ਗੁਰੂਕੁਲ ਸਿੱਖਿਆ ਦੀ ਸੀਮਾ ਇਹ ਸੀ ਕੀ ਇਹ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਵਰਗ ਦੇ ਥੋੜ੍ਹੇ ਜਿਹੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਮਿਲਦੀ ਸੀ। ਆਮ ਆਦਮੀ ਦੀ ਪਹੁੰਚ ਇਸ ਤਕ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਪਰ ਇਸ ਦਾ ਰੂਪ ਵਿਕਲਪਿਤ ਨਾਲੋਂ ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਵਧੇਰੇ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਵਿੱਚ ਮੰਤਰ ਜਾਪ,ਰੱਟਾ ਤੇ ਸਾਖਰਤਾ ਤਾਂ ਸੀ ਪਰ ਬਾਲ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ ਦਾ ਕੋਈ ਅੰਸ਼ ਨਹੀਂ ਸੀ। === ਯੁਨਾਈਟਡ ਕਿੰਗਡਮ === 2003 ਵਿੱਚ, ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਕਿੰਗਡਮ ਦੇ ਲਗਭਗ 70 ਸਕੂਲਾਂ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਧਾਰਾ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤ ਤੋਂ ਪਰੇ ਵੱਖੋ-ਵੱਖਰੇ ਫ਼ਲਸਫ਼ਿਆਂ ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਸਿੱਖਿਆ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਅੱਧੇ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ [[ਸਟੈਂਨਰ-ਵਾਲਡੋਰਫ ਸਕੂਲ]] ਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਏ.ਐਸ.ਨੀਲ ਨੇ 1921 ਵਿੱਚ ਸਮਰਹਿਲ ਸਕੂਲ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਜੋ ਕਿ ਪਹਿਲਾ ਲੋਕਤਾਂਤਰਿਕ ਸਕੂਲ ਸੀ। ਪਰ ਹੁਣ ਸਮਰਹਿੱਲ, ਸੈਂਡਜ਼ ਸਕੂਲ, ਪਾਰਕ ਸਕੂਲ ਅਤੇ ਸਮਾਲ ਇਕਰਸ ਸਕੂਲ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਬਹੁਤੇ ਬੰਦ ਹੋ ਚੁਕੇ ਹਨ। === ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ === ਸੰਯੁਕਤ ਆਰਏਏਜੇ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ,ਸੈਕੰਡਰੀ ਅਤੇ ਤੀਸਰੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਚਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵਿਦਿਅਕ ਬਦਲ ਮੌਜੂਦ ਹਨ: ਪਸੰਦ ਦੇ ਸਕੂਲ, ਸੁਤੰਤਰ ਸਕੂਲ ਅਤੇ ਘਰ ਅਧਾਰਤ ਸਿੱਖਿਆ।<ref>''State Regulation of Private Schools'', U.S. Department of Education, 2009 [http://www2.ed.gov/admins/comm/choice/regprivschl/index.html?exp=5]</ref> ==== ਸਕੂਲ ਦੇ ਵਿਕਲਪ ==== ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਪਬਲਿਕ-ਸਕੂਲ ਦੇ ਵਿਕਲਪਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਖ ਸਕੂਲ, ਵੱਖ ਕਲਾਸਾਂ, ਵਖਰੇ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਅਤੇ ਅਰਧ-ਖੁਦਮੁਖਤਿਆਰੀ "ਸਕੂਲਾਂ ਵਿਚਲੇ ਸਕੂਲ" ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਜਨਤਕ ਸਕੂਲ ਚੋਣ ਦੇ ਵਿਕਲਪ ਸਾਰੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਲਈ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਹਨ, ਭਾਵੇਂ ਕਿ ਕੁਝ ਇੰਤਜ਼ਾਰ ਸੂਚੀਆਂ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਚਾਰਟਰ ਸਕੂਲ ਹਨ ਜੋ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਪਹਿਲਕਦਮੀਆਂ ਅਤੇ ਰਾਜ ਦੀ ਫੰਡਿੰਗ ਦਾ ਮਿਸ਼ਰਨ ਹਨ ਅਤੇ ਮੈਗਨਟ ਸਕੂਲ ਵੀ ਹਨ ਜੋ ਕਿਸੇ ਖਾਸ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ (ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਲਾਵਾਂ) ਲਈ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਆਕਰਸ਼ਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। == ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ == [[ਵਿਕਲਪਿਤ ਸਕੂਲ]] [[ਵਿਕਲਪਿਤ ਯੁਨੀਵਰਸਿਟੀ]] [[ਅਰਜਕਤਾਵਾਦ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ]] === ਵਿੱਦਿਆਵੇਤਾ === * [[ਜੋਹਨ ਡੀਵੀ]] *[[ਫ੍ਰੈਡਰਿਕ ਫਰੈਬਲ]] *[[ਇਵਾਨ ਇਲਿਚ]] == ਹਵਾਲੇ == {{ ਹਵਾਲੇ }} ==ਸਿੱਖਿਆ ਸੰਬੰਧੀ ਹੋਰ ਵੇਰਵੇ== [[ਸਹਿ-ਸਿੱਖਿਆ]] [[ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਮੁੱਢਲੀ ਸਿੱਖਿਆ]] [[ਸਿੱਖਿਆ (ਭਾਰਤ)]] [[ਸਿੱਖਿਆ ਸ਼ਾਸਤਰ]] [[ਸਿੱਖਿਆ-ਸੰਸਥਾ]] [[ਬਾਲਗ਼ ਸਿੱਖਿਆ ਸ਼ਾਸਤਰ]] [[ਸਿੱਖਿਆ ਵਿੱਚ ਪੱਖਪਾਤ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਕੂਲ ਦੀ ਕਿਸਮ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿੱਖਿਆ]] q3cavl73fi8evjl6feiaf8xh9l9h2fq 0 113954 845917 818511 2026-09-12T19:13:40Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 845917 wikitext text/x-wiki {{Infobox person|name=ਸਾਨੀਆ ਮਲਹੋਤਰਾ|image=Sanya Malhotra in 2019.jpg|caption=ਸਾਨੀਆ ਮਲਹੋਤਰਾ ਦੀ ਸਾਲ 2019 ਦੀ ਤਸਵੀਰ|birth_date={{birth date and age|1992|02|25|df=y}}|birth_place=[[ਦਿੱਲੀ]], [[ਭਾਰਤ]]|nationality=ਭਾਰਤੀ|years_active=2016{{ndash}}ਜਾਰੀ}} '''ਸਾਨੀਆ ਮਲਹੋਤਰਾ''' ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਹੈ ਜੋ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਹਿੰਦੀ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਨਿਤੇਸ਼ ਤਿਵਾੜੀ ਦੇ ਜੀਵਨੀ ਸੰਬੰਧੀ ਖੇਡ ਡਰਾਮਾ ਨਾਲ 2016 ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਅਦਾਕਾਰੀ ਕਾਰਜ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਬਾਇਗ੍ਰਾਫੀਕਲ ਸਪੋਰਟਸ ਫਿਲਮ ਦੰਗਲ (2016) ਵਿੱਚ ਬਬੀਤਾ ਕੁਮਾਰੀ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਫਿਲਮੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਨੇ ਕਾਮੇਡੀ-ਡਰਾਮੇ ਬਧਾਈ ਹੋ (2018) ਵਿੱਚ ਅਭਿਨੈ ਕੀਤਾ, ਦੋਵੇਂ ਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਮਾਈ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਮਾਰ ਹਨ। ਉਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਨਾਟਕ ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫ਼ (2019) ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਟ੍ਰੀਟ ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫਰ ਨਾਲ ਦੋਸਤੀ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਲਈ ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਆਲੋਚਕ ਪੁਰਸਕਾਰ ਲਈ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਬਾਇਓਪਿਕ ਸ਼ਕੁੰਤਲਾ ਦੇਵੀ (2020) ਅਤੇ ਡਾਰਕ ਕਾਮੇਡੀ "ਅਪਰਾਧ" ਫਿਲਮ "ਲੂਡੋ" ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਵਾਲੀਆਂ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਈ ਸੀ। 2020)। == ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਅਤੇ ਕਰੀਅਰ == ਮਲਹੋਤਰਾ ਦਾ ਜਨਮ [[ਦਿੱਲੀ]], [[ਭਾਰਤ]] ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਉਸਨੇ ਦਿੱਲੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਗਾਰਗੀ ਕਾਲਜ ਤੋਂ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਉਹ ਸਮਕਾਲੀ ਅਤੇ ਬੈਲੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਿਖਿਅਤ ਡਾਂਸਰ ਹੈ।<ref>{{Cite news|url=https://www.india.com/showbiz/dangal-selection-process-sanya-malhotra-talks-about-the-emotionally-exhausting-experience-1708568/|title=Dangal section process|last=|first=|date=|work=|access-date=|archive-url=|archive-date=|dead-url=}}</ref> ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਮਲਹੋਤਰਾ ਨੇ ਡਾਂਸ ਰਿਟੇਜ ਸ਼ੋਅ ਡਾਂਸ ਇੰਡੀਆ ਡਾਂਸ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਚੋਟੀ ਦੇ 100<ref>{{Cite news|url=https://www.hindustantimes.com/bollywood/dangal-girl-sanya-malhotra-says-she-was-never-a-khan-fan/story-PmXWtn6JexMFNkdFWbruEJ.html|title=Dangal: For some reason. I thougt it's a kangana Ranuat film,says Saniya Malhotra|last=|first=|date=|work=|access-date=|archive-url=|archive-date=|dead-url=}}</ref> ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਮੁੰਬਈ ਚਲੀ ਗਈ ਅਤੇ ਆਡਿਡਿੰਗ ਦੇਣ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਪਰ ਉਹ ਤਿੰਨ ਚਾਰ ਮਹੀਨਿਆਂ ਲਈ ਬੇਰੁਜ਼ਗਾਰ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਵਪਾਰ ਲਈ ਕੈਮਰੇਂਪਕਾਂ ਦੀ ਮਦਦ ਕੀਤੀ।<ref>{{Cite news|url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/Braving-the-bruises/article16907284.ece|title=Braving the bruises|last=|first=|date=|work=|access-date=|archive-url=|archive-date=|dead-url=}}</ref> ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ₹ 5,000 (US $ 70) ਲਈ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਇੱਕ ਸਾਲ ਦੇ ਬਾਅਦ, ਕਾਸਟਿੰਗ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਮੁਕੇਸ਼ ਛਾਬੜਾ ਨੇ ਇੱਕ ਆਡੀਸ਼ਨ ਲਈ ਬੁਲਾਇਆ। ਉਹ ਨਿਤੇਸ਼ ਤਿਵਾੜੀ ਦੀ ਜੀਵਨੀ ਸੰਬੰਧੀ ਖੇਡ ਫ਼ਿਲਮ ਦੰਗਲ ਦੇ ਨਾਲ ਫਾਤਿਮਾ ਸਨਾ ਸ਼ੇਖ ਲਈ ਚੁਣੀ ਗਈ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਮੁਕਾਬਲਤਨ ਨਵੇਂ ਸੀ।<ref>{{Cite news|url=https://www.ibtimes.co.in/dangal-review-roundup-heres-what-critics-have-say-about-aamir-khan-starrer-709409|title=Dangal review rondup|last=|first=|date=|work=|access-date=|archive-url=|archive-date=|dead-url=}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.forbes.com/sites/robcain/2017/06/19/how-an-indian-drama-became-the-worlds-highest-grossing-sports-movie-of-2017/#132c3d3722a3|title=Forbes|last=|first=|date=|work=|access-date=|archive-url=|archive-date=|dead-url=}}</ref> ਫਿਲਮ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਮਲਹੋਤਰਾ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਸ ਨੂੰ ਕੁਸ਼ਤੀ ਬਾਰੇ ਬਹੁਤ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਪਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਕੋਈ ਮੈਚ ਨਹੀਂ ਦੇਖਿਆ। ਉਸਨੇ ਫਿਰ ਕੁਸ਼ਤੀ ਅਤੇ "ਪਹਿਲਵਾਨਾਂ ਕਿਵੇਂ ਚਲੇ, ਚੱਲੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਲਾਡੀ ਭਾਸ਼ਾ" ਤੇ ਕਈ ਵੀਡਿਓ ਦੇਖੇ ਅਤੇ ਇਹ ਵੀ ਸਿਖਲਾਈ ਕੀਤੀ। ਮਲਹੋਤਰਾ ਅਤੇ ਸ਼ੇਖ ਦੋਵਾਂ ਨੇ ਪੰਜ ਦੌਰ ਆਡੀਸ਼ਨਾਂ, ਸਰੀਰਕ ਟਰੇਨਿੰਗ ਅਤੇ ਵਰਕਸ਼ਾਪਾਂ ਤੋਂ ਤਿਵਾੜੀ ਅਤੇ ਆਮਿਰ ਖਾਨ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕੀਤੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕੋਚ ਅਤੇ ਸਾਬਕਾ ਪਹਿਲਵਾਨ ਕ੍ਰਿਪਾ ਸ਼ੰਕਰ ਪਟੇਲ ਬਿਸ਼ਨੋਈ ਨੇ ਸਿਖਲਾਈ ਦਿੱਤੀ ਸੀ। ਰਿਲੀਜ਼ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਦੰਗਲ ਨੇ ਆਲੋਚਕਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਵਪਾਰਕ ਸਫਲਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ, ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਆਮਦਨ ਵਾਲੀ ਭਾਰਤੀ ਫ਼ਿਲਮ ਬਣ ਗਈ।<ref>{{Cite news|url=https://www.filmcompanion.in/article/dangal-bollywood-movie-review-anupama-chopra|title=Dangal Movie Review|last=|first=|date=|work=|access-date=|archive-url=https://web.archive.org/web/20170524171239/https://www.filmcompanion.in/article/dangal-bollywood-movie-review-anupama-chopra|archive-date=2017-05-24|dead-url=unfit}}</ref> ਅਨੁਪਮਾ ਚੋਪੜਾ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸਮੀਖਿਆ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਕਿ ਮਲਹੋਤਰਾ ਕਹਾਣੀ ਨੂੰ "ਮਜ਼ਬੂਤ ਸਮਰਥਨ" ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਸੀਕੁਟ ਸੁਪਰਸਟਾਰ (2017) ਤੋਂ ਗੀਤ "ਸੇਸੀ ਬਾਲਈ" ਦਾ ਵੀ ਕੋਰਿਓਗ੍ਰਾਫ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਖ਼ਾਨ ਸੀ।<ref>{{Cite news|url=https://www.ndtv.com/entertainment/secret-superstar-sanya-malhotra-enjoyed-making-aamir-khan-dance-to-sexy-baliye-this-much-1763650|title=Secret Superstar: Sanya Malhotra Enjoyed Making Aamir Khan Dance To Sexy Baliye This Much|last=|first=|date=|work=|access-date=|archive-url=|archive-date=|dead-url=}}</ref> ਦੋ ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਵਕਫ਼ੇ ਦੇ ਬਾਅਦ, [[ਵਿਸ਼ਾਲ ਭਾਰਦਵਾਜ]] ਦੀ ਕਾਮੇਡੀ ਨਾਟਕ ਪਾਟਾਖਾ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਨਵਾਂ ਰਾਧਾਿਕਾ ਮਦਨ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ। ਚਰਨ ਸਿੰਘ ਪਠੀਕ ਦੁਆਰਾ ਛੋਟੀ ਕਹਾਣੀ ਦੋ ਬਹਿਣ ਦੇ ਆਧਾਰ ਤੇ ਕਹਾਣੀ ਰਾਜਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਦੋ ਭੈਣਾਂ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਘੁੰਮਦੀ ਹੈ ਜੋ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸੰਘਰਸ਼ ਕਰਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।<ref>{{Cite news|url=https://www.livemint.com/Leisure/WiqHP8bkqork75xn7DUFFK/Blood-is-thicker.html|title=Home » Leisure Blood is thicker|last=|first=|date=|work=|access-date=|archive-url=https://web.archive.org/web/20190214205846/https://www.livemint.com/Leisure/WiqHP8bkqork75xn7DUFFK/Blood-is-thicker.html|archive-date=2019-02-14|dead-url=|url-status=dead}}</ref> ਕਹਾਣੀ ਪਾਥਿਕ ਦੇ ਭਰਾਵਾਂ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ 'ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਸੀ। ਮਦਨ ਅਤੇ ਮਲਹੋਤਰਾ ਦੋਵੇਂ ਬੋਲੀ ਅਤੇ ਅੱਖਰਾਂ ਦੀ ਸੂਝ-ਬੂਝ ਲਈ ਅਸਲੀ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲੇ। ਤਿਆਰੀ ਲਈ, ਮਲਹੋਤਰਾ ਅਤੇ ਮਦਨ ਦੋਵੇਂ ਜੈਪੁਰ ਦੇ ਨੇੜੇ ਰੋਂਸੀ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਰਹੇ ਅਤੇ ਰਾਜਸਥਾਨੀ ਬੋਲੀ ਸਿੱਖੀ; ਉਹ ਦੁੱਧ ਚੋਣ ਵਾਲੇ ਮੱਝਾਂ, ਛੱਤਾਂ ਦੀ ਖੁਦਾਈ, ਗੋਹੇ ਦੇ ਢੱਕਣ ਨੂੰ ਪਲਾਸਟਰ ਕਰਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਲੰਬੇ ਦੂਰੀ ਲਈ ਤੁਰਦੇ ਸਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸਿਰ ਤੇ ਮੈਟਾ ਪਾਣੀ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਦੇ ਕਮਰ ਦੇ ਨੇੜੇ।<ref>{{Cite news|url=https://mumbaimirror.indiatimes.com/entertainment/bollywood/sanya-malhotra-radhika-madan-in-vishal-bhardwajs-next/articleshow/63651588.cms|title=Sanya Malhotra, Radhika Madan in Vishal Bhardwaj's next|last=|first=|date=|work=|access-date=|archive-url=|archive-date=|dead-url=}}</ref> ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ 10 ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ ਭਾਰ ਪਾਉਣਾ ਵੀ ਪਿਆ ਸੀ।<ref>{{Cite news|url=https://mumbaimirror.indiatimes.com/entertainment/bollywood/vishal-bhardwajs-pataakha-opens-on-september-28/articleshow/64703084.cms|title=Vishal Bhardwaj's Pataakha opens on September 28|last=|first=|date=|work=|access-date=|archive-url=https://web.archive.org/web/20190107234851/https://mumbaimirror.indiatimes.com/entertainment/bollywood/vishal-bhardwajs-pataakha-opens-on-september-28/articleshow/64703084.cms|archive-date=2019-01-07|dead-url=|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.hindustantimes.com/bollywood/this-is-why-sanya-malhotra-is-gaining-weight-for-vishal-bhardwaj-s-film/story-jhudJkcTkh5o1mpjuJb4fJ.html|title=This is why Sanya Malhotra is gaining weight for Vishal Bhardwaj’s film|last=|first=|date=|work=|access-date=|archive-url=|archive-date=|dead-url=}}</ref> ਰਾਜਾ ਸੇਨ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸਮੀਖਿਆ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਕਿ ਮਲਹੋਤਰਾ "ਇਸ ਕਿਰਦਾਰ ਨੂੰ ਬੇਵਕੂਫ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ ਨਿਭਾਉਂਦਾ ਹੈ" ਅਤੇ "ਇੱਕ ਨਿਰਭਾਰ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।<ref>{{Cite news|url=https://www.hindustantimes.com/bollywood/pataakha-movie-review-vishal-bhardwaj-gives-us-a-delightful-explosion/story-pZymKKZwBilP5P7fk3EjHK.html|title=Pataakha review: The new Vishal Bhardwaj film is colourful, noisy and dazzling|last=|first=|date=|work=|access-date=|archive-url=|archive-date=|dead-url=}}</ref>" ਮਲਹੋਤਰਾ ਦੀ ਅਗਲੀ ਰਿਲੀਜ਼ ਕਾਮੇਡੀ ਫ਼ਿਲਮ ਬਥਾਹਾ ਹੋ, ਸਹਿ-ਸਿਤਾਰਾ ਅਯੁਸ਼ਮਾਨ ਖੁਰਾਣਾ ਸੀ। ਇਹ ਬੀਮਾਰ ਸਮੇਂ ਦੇ ਗਰਭ ਅਵਸਥਾ ਦੇ ਦੁਆਲੇ ਘੁੰਮ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਹਨ। ਇਹ ਫਿਲਮ ਇੱਕ ਨਾਜ਼ੁਕ ਅਤੇ ਵਪਾਰਕ ਸਫਲਤਾ ਸਾਬਤ ਹੋਈ।<ref>{{Cite news|url=https://www.news18.com/news/movies/saif-ali-khan-bazaar-witnesses-positive-upturn-at-box-office-ayushmann-khurrana-badhaai-ho-inches-towards-rs-100-cr-mark-1923529.html|title=Saif's Baazaar Earns Rs 11.93 Cr in 3 Days, Ayushmann's Badhaai Ho Gets Closer to Rs 100-Cr Mark|last=|first=|date=|work=|access-date=|archive-url=|archive-date=|dead-url=}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://mumbaimirror.indiatimes.com/entertainment/bollywood/sanya-malhotra-is-vishal-bhardwajs-fan-girl/articleshow/63965019.cms|title=Sanya Malhotra is Vishal Bhardwaj's fan girl|last=|first=|date=|work=|access-date=|archive-url=https://web.archive.org/web/20180925221435/https://mumbaimirror.indiatimes.com/entertainment/bollywood/sanya-malhotra-is-vishal-bhardwajs-fan-girl/articleshow/63965019.cms|archive-date=2018-09-25|dead-url=|url-status=dead}}</ref> 2019 ਵਿਚ, ਮਲਹੋਤਰਾ [[ਰਿਤੇਸ਼ ਬੱਤਰਾ]] ਦੀ ਫੋਟੋ ਵਿਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀ। ਇਹ ਫਿਲਮ ਇਕ ਸਟ੍ਰੀਟ ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫਰ ਰਾਫੀ ਦੀ ਹੈ ਜੋ [[ਨਵਾਜ਼ੂਦੀਨ ਸਿਦੀਕੀ]] ਦੁਆਰਾ ਨਿਭਾਈ ਗਈ ਹੈ, ਜੋ ਇਕ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਮਿਲੋਨੀ (ਮਲਹੋਤਰਾ) ਨੂੰ ਉਸ ਦਾ ਮੰਗੇਤਰ ਬਣਨ ਲਈ ਰਾਜ਼ੀ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਕਿ ਉਸਦੀ ਦਾਦੀ ਉਸ 'ਤੇ ਵਿਆਹ ਕਰਾਉਣ ਲਈ ਦਬਾਅ ਬੰਦ ਕਰੇ। ਇਹ 2019 ਦੇ ਸੁੰਦਰਤਾ ਫਿਲਮ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਅਤੇ 69 ਵੇਂ ਬਰਲਿਨ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਫਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਫਿਲਮ ਕੰਪੈਨੀਅਨ ਦੇ ਰਾਹੁਲ ਦੇਸਾਈ ਨੇ ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫ ਨੂੰ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਸਮੀਖਿਆ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਲਿਖਿਆ ਕਿ ਮਲਹੋਤਰਾ "ਸੁਫਨਾ-ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ ਭਾਗੀਦਾਰ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਫਿਲਮ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਸ਼ਾਂਤ ਨਜ਼ਰ ਅਤੇ ਕਲਪਨਾ ਦੀਆਂ ਕੋਮਲ ਉਡਾਣਾਂ ਨੂੰ ਗਲੇ ਲਗਾਉਣ ਦੇ ਯੋਗ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਮਲਹੋਤਰਾ ਨੂੰ ਫਿਲਮ ਲਈ ਸਰਬੋਤਮ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਲਈ ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਆਲੋਚਕ ਪੁਰਸਕਾਰ ਲਈ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਮਲਹੋਤਰਾ ਦੀਆਂ ਅਗਲੀਆਂ ਤਿੰਨ ਫਿਲਮਾਂ- 2020 ਦੀ ਜੀਵਨੀ ਫਿਲਮ ਸ਼ਕੁੰਤਲਾ ਦੇਵੀ, 2020 ਦੀ ਕਵਿਤਾ ਫਿਲਮ ਲੂਡੋ ਅਤੇ 2021 ਦੀ ਕਾਮੇਡੀ ਪਗਗਲਾਈਟ- ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਥੀਏਟਰਲ ਰਿਲੀਜ਼ ਲਈ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾਈ ਗਈ ਸੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਕੋਵਿਡ -19 ਮਹਾਂਮਾਰੀ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਤਿੰਨਾਂ ਨੂੰ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਔਨਲਾਈਨ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ਕਰਨ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਪਹਿਲੀ ਪ੍ਰਾਈਮ ਵੀਡੀਓ' ਤੇ ਅਤੇ ਦੂਜੀ ਨੈੱਟਫਲਿਕਸ 'ਤੇ। ਉਸ ਦੀ ਸਾਲ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਫਿਲਮ ਅਨੂ ਮੈਨਨ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਤ "ਸ਼ਕੁੰਤਲਾ ਦੇਵੀ" ਸੀ। ਇਹ ਫਿਲਮ ਇਕੋ ਨਾਮ ਦੇ ਗਣਿਤ ਵਿਗਿਆਨੀ ਦੇ ਜੀਵਨ ਬਾਰੇ ਹੈ ਅਤੇ [[ਵਿਦਿਆ ਬਾਲਨ]] ਨੇ ਸਿਰਲੇਖ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਵਿਚ ਦਿਖਾਇਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਮਲਹੋਤਰਾ ਦੇਵੀ ਦੀ ਧੀ ਅਨੁਪਮਾ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ।<ref>https://www.hindustantimes.com/bollywood/vidya-balan-s-shakuntala-devi-biopic-to-be-released-on-amazon-prime-actor-thrilled-to-entertain-you-in-unprecedented-times/story-JBB5KBfMeGt2UfuBedHJYK_amp.html, Hindustan Times. 15 May 2020. Retrieved 15 May 2020.</ref> "ਦਿ ਗਾਰਡੀਅਨ" ਦੇ ਮਾਈਕ ਮੈਕਕਿਲ ਨੇ ਪਾਇਆ ਕਿ ਮਲਹੋਤਰਾ ਆਪਣੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ "ਚੁੱਪ-ਚਾਪ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਾ ਰਹੀ" ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਤਾਰੀਫ ਕੀਤੀ ਕਿ ਉਸਦੀ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਸਹਿ-ਸਟਾਰ ਦੇ ਬਿਲਕੁਲ ਉਲਟ ਹੈ। ਉਸ ਸਾਲ [[ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਬੱਚਨ]], [[ਆਦਿਤਿਆ ਰਾਏ ਕਪੂਰ]], [[ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਰਾਓ]], [[ਫਾਤਿਮਾ ਸਨਾ ਸ਼ੇਖ]] ਅਤੇ [[ਪੰਕਜ ਤ੍ਰਿਪਾਠੀ]] ਦੀ ਇਕ ਕਲਾਕਾਰ ਕਲਾਕਾਰ, ਅਨੁਰਾਗ ਬਾਸੂ ਦੀ ਕਵਿਤਾ ਫਿਲਮ "ਲੂਡੋ" ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਪਗਗਲਾਈਟ, ਜਿਸ ਵਿਚ [[ਸਯਾਨੀ ਗੁਪਤਾ]], [[ਆਸ਼ੂਤੋਸ਼ ਰਾਣਾ]], [[ਰਘੁਬੀਰ ਯਾਦਵ]] ਅਤੇ [[ਸ਼ਰੂਤੀ ਸ਼ਰਮਾ]] ਵੀ ਹਨ, ਨੇ 26 ਮਾਰਚ 2021 ਨੂੰ ਨੈੱਟਫਲਿਕਸ 'ਤੇ ਸਟ੍ਰੀਮ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਪਗਗਲਾਈਟ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮਲਹੋਤਰਾ ਦੀ ਅਗਲੀ ਫਿਲਮ ਰੋਮ-ਕੌਮ ਮੀਨਾਕਸ਼ੀ ਸੁੰਦਰੇਸ਼ਵਰ ਹੋਵੇਗੀ, ਜੋ ਕਿ ਨੈੱਟਫਲਿਕਸ ਦੀ ਅਸਲ ਫਿਲਮ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਉਥੇ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਲਗਾਤਾਰ ਤੀਜੀ ਫਿਲਮ ਹੈ। ਨਵੇਂ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਵਿਵੇਕ ਸੋਨੀ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਤ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਹ ਅਭਿਮਨਯੂ ਦਾਸਾਨੀ ਦੇ ਨਾਲ ਨਜ਼ਰ ਆਵੇਗੀ। ਫਿਲਹਾਲ ਉਹ ਵਿਕਰਾਂਤ ਮੈਸੀ ਅਤੇ ਬੌਬੀ ਦਿਓਲ ਦੇ ਨਾਲ ਲਵ ਹੋਸਟਲ ਦੀ ਸ਼ੂਟਿੰਗ ਵਿਚ ਰੁੱਝੀ ਹੋਈ ਹੈ।<ref>https://www.hindustantimes.com/bollywood/sanya-malhotra-was-nervous-about-filming-lovemaking-scenes-with-aditya-roy-kapur-in-ludo-but-my-god-he-s-good-looking/story-P9rDiw72dCuYKAmLOMR1QL.html,Hindustan{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਜੁਲਾਈ 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} Times. 17 November 2020. Retrieved 18 November 2020.</ref> == ਫਿਲਮੋਗਰਾਫੀ == {| class="wikitable" |+key | style="background:#FFFFCC;" |{{dagger|alt=Films that have not yet been released}} |ਉਹ ਫਿਲਮਾਂ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਰਿਲੀਜ ਨਹੀਂ ਹੋਈਆਂ। |} {| class="wikitable sortable plainrowheaders" ! scope="col" |ਸਾਲ ! scope="col" |ਫਿਲਮ ! scope="col" |ਰੋਲ ! scope="col" |ਨੋਟਿਸ |- |2016 ! scope="row" |ਦੰਗਲ |[[Babita Kumari|ਬਬੀਤਾ ਕੁਮਾਰੀ]] |ਪਹਿਲੀ ਫਿਲਮ |- |2017 ! scope="row" |ਸਿਕਰੇਟ |{{mdash}} |ਕੋਰਿਓਗ੍ਰਾਫੀ" ਸੈਕ੍ਸੀ ਬਲੀਏ" ਗੀਤ ਲਈ |- | rowspan="2" |2018 ! scope="row" |ਪਟਾਖਾ |ਗੇਂਦਾ ਛੁਟਕੀ ਕੁਮਾਰੀ | |- ! scope="row" |''[[Badhaai Ho|ਵਧਾਈ ਹੋ]]'' |ਰੈਨਾ ਸ਼ਰਮਾ | |- |2019 ! scope="row" style="background:#FFFFCC;" |ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫ |ਮੀਲੋਨੀ |ਫਿਲਮਿੰਗ |} ==ਹਵਾਲੇ== <references /> [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1992]] s1awqnq4lpkxqxzm6ykvnls2zjijk8p 0 114060 845939 845665 2026-09-13T10:46:30Z CommonsDelinker 156 Replacing Andrew_Scheer_with_Amrit_Maan-_41365565990_(cropped).jpg with [[File:Amrit_Maan-_41365565990_(cropped).jpg]] (by [[:c:User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] because: [[:c:COM:FR|File renamed]]: [[:c:COM:FR#FR4|Criterion 4]] (harmonizing names of 845939 wikitext text/x-wiki {{Infobox musical artist | name = ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਮਾਨ | image = Amrit Maan- 41365565990 (cropped).jpg | image_upright = | image_size = | landscape = <!-- yes, if wide image, otherwise leave blank --> | alt = | caption = | background = | native_name = | native_name_lang = | birth_name = | alias = | birth_date = 10 ਜੂਨ<ref name=":0"/> | birth_place = [[ਗੋਨਿਆਣਾ ਮੰਡੀ]], [[ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ|ਪੰਜਾਬ]], [[ਭਾਰਤ]] | origin = ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ | death_date = <!-- {{Death date and age|df=y|YYYY|MM|DD|YYYY|MM|DD}} (death date first) --> | death_place = | genre = {{ubl| *[[ਭੰਗੜਾ (ਸੰਗੀਤ)|ਭੰਗੜਾ]] *[[ਪੌਪ ਸੰਗੀਤ|ਪੌਪ]] *[[ਹਿਪ ਹੌਪ ਸੰਗੀਤ|ਹਿਪ ਹੌਪ]] }} | occupation = {{hlist|ਗਾਇਕ|ਗੀਤਕਾਰ|ਅਦਾਕਾਰ}} | instrument = ਵੋਕਲ | years_active = (2014 – ਵਰਤਮਾਨ) | label = ਵਾਈਟ ਹਿੱਲ ਮਿਯੂਜ਼ਕ<br/>ਬੰਬ ਬੀਟਸ<br/>ਸਪੀਡ ਰਿਕਾਰਡਸ | website = {{Instagram|amritmaan106|ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਮਾਨ}} | module = | module2 = | module3 = | current_members = }} '''ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਮਾਨ''' ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਗਾਇਕ, ਗੀਤਕਾਰ ਅਤੇ ਅਦਾਕਾਰ ਹੈ ਜੋ [[ਪੰਜਾਬੀ ਸਿਨਮਾ|ਪੰਜਾਬੀ ਫਿਲਮ]] ਅਤੇ [[ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਸੰਗੀਤ|ਸੰਗੀਤ]] ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਉਹ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਫਿਲਮ, 2015 ਵਿੱਚ ਦੇਸੀ ਦਾ ਢੋਲ ਅਤੇ 2020 ਵਿੱਚ "ਬੰਬੀਹਾ ਬੋਲੇ" ਦੀ ਰਿਲੀਜ਼ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ। ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਫਿਲਮ [[ਚੰਨਾ ਮੇਰਿਆ]] ਲਈ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।<ref name=":0">{{cite news |last1=Vashist |first1=Neha |title=Birthday special: Amrit Maan's top songs |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/punjabi/movies/news/birthday-special-amrit-maans-top-songs/articleshow/64528025.cms |access-date=9 May 2022 |work=The Times of India |date=10 June 2018 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://m.timesofindia.com/topic/Amrit-Maan|title=Amrit Maan: Movies, Photos, Videos, News & Biography|work=The Times of India|access-date=14 June 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.filmfare.com/awards/filmfare-awards-punjabi-2018/nominations/best-debut-actor-male/amrit-maan-channa-mereya |title=Best Debut Actor in a Leading Role (Male) Nominee |work=Filmfare |access-date=1 March 2019}}</ref> == ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜੀਵਨ == ਮਾਨ ਦਾ ਜਨਮ [[ਗੋਨਿਆਣਾ ਮੰਡੀ]], [[ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ]] ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ।<ref>{{cite web |title=Amrit Maan - Official FB Page |url=https://www.facebook.com/pg/iamamritmaan/about/?ref=page_internal |website=[[Facebook]] |accessdate=24 February 2019}}</ref> ਉਸਨੇ ਸਵਾਮੀ ਵਿਵੇਕਾਨੰਦ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ ਇੰਜਨੀਅਰਿੰਗ ਐਂਡ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ, ਰਾਮਨਗਰ, ਮੋਹਾਲੀ ਤੋਂ ਸਾਫਟਵੇਅਰ ਇੰਜਨੀਅਰਿੰਗ ਵਿੱਚ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਮਾਸਟਰ ਡਿਗਰੀ ਕੀਤੀ।<ref>{{cite news |title=Sidhu Moosewala to Badshah: 5 Punjabi stars who have an engineering degree The Times of India - Bharat Times English News |url=https://eng.bharattimes.co.in/sidhu-moosewala-to-badshah-5-punjabi-stars-who-have-an-engineering-degree-the-times-of-india/ |access-date=21 March 2022 |work=Bharat Times |date=15 September 2021 |archive-date=14 ਜਨਵਰੀ 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230114195840/https://eng.bharattimes.co.in/sidhu-moosewala-to-badshah-5-punjabi-stars-who-have-an-engineering-degree-the-times-of-india/ |url-status=dead }}</ref> ==ਗੀਤਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ== {| class="wikitable sortable" !ਸਾਲ !ਗੀਤ !ਟਿੱਪਣੀ |- | rowspan="2" |2015 |ਦੇਸੀ ਦਾ ਡਰੱਮ |ਪਹਿਲਾ ਗੀਤ |- |''ਮੁੱਛ 'ਤੇ ਮਸ਼ੂਕ'' | |- | rowspan="5" |2016 |''ਕਾਲੀ ਕੈਮੇਰੋ'' | |- |ਪੱਗ ਦੀ ਪੂਨੀ |[[ਵਾਪਸੀ (ਫ਼ਿਲਮ)]] ਤੋਂ |- |ਸ਼ਿਕਾਰ | |- |''ਸੱਚ 'ਤੇ ਸੁਪਨਾ'' | |- |''ਅੱਖ ਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨਾ'' | |- | rowspan="4" |2017 |''ਬੰਬ ਜੱਟ'' | |- |''ਸ਼ਿਕਾਰ'' |[[ਚੰਨਾ ਮੇਰਿਆ]] ਤੋਂ |- |ਪੈਗ ਦੀ ਵਾਸ਼ਨਾ | |- |ਗੁਰਿਲਾ ਵਾਰ | |- | rowspan="7" |2018 |ਲੋਗੋ ਮੁਸ਼ ਦੇ |[[ਲੌਂਗ ਲਾਚੀ]] ਤੋਂ |- |ਟਰੈਡਿੰਗ ਨਖਰਾ | |- |ਡਿਫ਼ਰੈਸ | |- |ਪਰੀਆਂ ਤੋਂ ਸੋਹਣੀ | |- |ਬਲੱਡ ਵਿੱਚ ਤੂੰ | rowspan="2" |[[ਆਟੇ ਦੀ ਚਿੜੀ]] ਤੋਂ |- |ਲਵ ਯੂ ਨੀ ਮੁਨਿਆਰੇ |- |ਕੈਲਰਬੋਨ | |} == ਹਵਾਲੇ == {{ਹਵਾਲੇ}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਗਾਇਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1992]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਠਿੰਡਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਲੋਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]] msze8q0tp7ztc485vamoih1uiyqk9cx 2 127042 845900 845683 2026-09-12T16:36:39Z ListeriaBot 61041 Wikidata list updated [V2] 845900 wikitext text/x-wiki {{User sandbox}} <!-- EDIT BELOW THIS LINE --> == Test == {{Wikidata list|sparql= SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q39715 . ?item (wdt:P131)* wd:Q55 } |columns=label:Article,description,P131:Place |section= |min_section= |wdedit=yes }} {| class='wikitable sortable wd_can_edit' ! Article ! description ! Place |- class='wd_q28364957' |class='wd_label'| ''[[:d:Q28364957|Lacre Punt Lighthouse]]'' | |class='wd_p131'| [[ਬੋਨੇਅਰ]] |- class='wd_q29509706' |class='wd_label'| ''[[:d:Q29509706|Kralendijk Lighthouse]]'' | |class='wd_p131'| [[ਬੋਨੇਅਰ]]<br/>''[[:d:Q331584|Kralendijk]]'' |- class='wd_q29509775' |class='wd_label'| ''[[:d:Q29509775|Malmok Lighthouse]]'' | |class='wd_p131'| [[ਬੋਨੇਅਰ]] |- class='wd_q58035221' |class='wd_label'| ''[[:d:Q58035221|Ceru Bentana. Lighthouse]]'' | |class='wd_p131'| [[ਬੋਨੇਅਰ]] |- class='wd_q58035955' |class='wd_label'| ''[[:d:Q58035955|Boca Spelonk Lighthouse]]'' | |class='wd_p131'| [[ਬੋਨੇਅਰ]] |- class='wd_q42303960' |class='wd_label'| ''[[:d:Q42303960|Academiesingel lighthouse]]'' | |class='wd_p131'| ''[[:d:Q9822|Breda]]'' |- class='wd_q66741687' |class='wd_label'| ''[[:d:Q66741687|Vuurtoren Willemstad, North Brabant]]'' | |class='wd_p131'| ''[[:d:Q9854|Moerdijk]]'' |- class='wd_q2921152' |class='wd_label'| ''[[:d:Q2921152|Lighthouse Hoek van 't IJ]]'' | |class='wd_p131'| ''[[:d:Q9899|Amsterdam]]'' |- class='wd_q2778629' |class='wd_label'| ''[[:d:Q2778629|J.C.J. van Speijk Lighthouse]]'' | |class='wd_p131'| ''[[:d:Q9901|Bergen]]'' |- class='wd_q1180435' |class='wd_label'| ''[[:d:Q1180435|De Ven]]'' | |class='wd_p131'| ''[[:d:Q9918|Enkhuizen]]'' |- class='wd_q1847968' |class='wd_label'| ''[[:d:Q1847968|harbour entrance light of Enkhuizen]]'' | |class='wd_p131'| ''[[:d:Q9918|Enkhuizen]]'' |- class='wd_q1120326' |class='wd_label'| ''[[:d:Q1120326|Lange Jaap]]'' | |class='wd_p131'| ''[[:d:Q9911|Den Helder]]'' |- class='wd_q2158333' |class='wd_label'| ''[[:d:Q2158333|Den Oever Lighthouse]]'' | |class='wd_p131'| ''[[:d:Q9936|Hollands Kroon]]'' |- class='wd_q2193605' |class='wd_label'| ''[[:d:Q2193605|Groote Kaap]]'' | |class='wd_p131'| ''[[:d:Q9955|Schagen]]'' |- class='wd_q1137560' |class='wd_label'| ''[[:d:Q1137560|Eierland Lighthouse]]'' | |class='wd_p131'| ''[[:d:Q9966|Texel]]'' |- class='wd_q2295936' |class='wd_label'| ''[[:d:Q2295936|Paard van Marken]]'' | |class='wd_p131'| ''[[:d:Q9971|Waterland]]'' |- class='wd_q2269203' |class='wd_label'| ''[[:d:Q2269203|IJmuiden lower Lighthouse]]'' | |class='wd_p131'| ''[[:d:Q9970|Velsen]]'' |- class='wd_q2972345' |class='wd_label'| ''[[:d:Q2972345|Hoge vuurtoren van IJmuiden]]'' | |class='wd_p131'| ''[[:d:Q9970|Velsen]]'' |- class='wd_q66882316' |class='wd_label'| ''[[:d:Q66882316|Lighthouse of Zandvoort]]'' | |class='wd_p131'| ''[[:d:Q9980|Zandvoort]]'' |- class='wd_q90155660' |class='wd_label'| ''[[:d:Q90155660|Hansweert Lighthouse]]'' | |class='wd_p131'| ''[[:d:Q10078|Reimerswaal]]'' |- class='wd_q1138126' |class='wd_label'| ''[[:d:Q1138126|Westerlichttoren]]'' | |class='wd_p131'| ''[[:d:Q10079|Schouwen-Duiveland]]'' |- class='wd_q66882499' |class='wd_label'| ''[[:d:Q66882499|Verklikkerlicht]]'' | |class='wd_p131'| ''[[:d:Q10079|Schouwen-Duiveland]]'' |- class='wd_q66882794' |class='wd_label'| ''[[:d:Q66882794|Hoge vuurtoren van Noord-Schouwen]]'' | |class='wd_p131'| ''[[:d:Q10079|Schouwen-Duiveland]]'' |- class='wd_q66882927' |class='wd_label'| ''[[:d:Q66882927|Lage vuurtoren van Noord-Schouwen]]'' | |class='wd_p131'| ''[[:d:Q10079|Schouwen-Duiveland]]'' |- class='wd_q1352690' |class='wd_label'| ''[[:d:Q1352690|Nieuwe Sluis]]'' | |class='wd_p131'| ''[[:d:Q10080|Sluis]]'' |- class='wd_q1423636' |class='wd_label'| ''[[:d:Q1423636|Noorderhoofd]]'' | |class='wd_p131'| ''[[:d:Q10083|Veere]]'' |- class='wd_q1821477' |class='wd_label'| ''[[:d:Q1821477|Westkapelle Hoog]]'' | |class='wd_p131'| ''[[:d:Q10083|Veere]]'' |- class='wd_q2257394' |class='wd_label'| ''[[:d:Q2257394|Lichtopstand Zoutelande]]'' | |class='wd_p131'| ''[[:d:Q10083|Veere]]'' |- class='wd_q28470871' |class='wd_label'| ''[[:d:Q28470871|Kaapduinen rear lighthouse]]'' | |class='wd_p131'| ''[[:d:Q10083|Veere]]'' |- class='wd_q28470873' |class='wd_label'| ''[[:d:Q28470873|Kaapduinen front lighthouse]]'' | |class='wd_p131'| ''[[:d:Q10083|Veere]]'' |- class='wd_q28916435' |class='wd_label'| ''[[:d:Q28916435|Lichtopstand De Nolle]]'' | |class='wd_p131'| ''[[:d:Q10084|Vlissingen]]'' |- class='wd_q2743993' |class='wd_label'| ''[[:d:Q2743993|Scheveningen Lighthouse]]'' | |class='wd_p131'| [[ਹੇਗ]] |- class='wd_q28492063' |class='wd_label'| ''[[:d:Q28492063|Scheveningen North Mole Light]]'' | |class='wd_p131'| [[ਹੇਗ]] |- class='wd_q28492346' |class='wd_label'| ''[[:d:Q28492346|Scheveningen South Mole Light]]'' | |class='wd_p131'| [[ਹੇਗ]] |- class='wd_q34443573' |class='wd_label'| ''[[:d:Q34443573|Scheveningen Pier Light]]'' | |class='wd_p131'| [[ਹੇਗ]] |- class='wd_q15697454' |class='wd_label'| ''[[:d:Q15697454|Vischpoort]]'' | |class='wd_p131'| ''[[:d:Q58931|Harderwijk]]'' |- class='wd_q2797912' |class='wd_label'| ''[[:d:Q2797912|Vischpoort]]'' | |class='wd_p131'| ''[[:d:Q165662|Elburg]]'' |- class='wd_q897813' |class='wd_label'| ''[[:d:Q897813|Brandaris]]'' | |class='wd_p131'| ''[[:d:Q204412|Terschelling]]'' |- class='wd_q939914' |class='wd_label'| ''[[:d:Q939914|Vuurduin]]'' | |class='wd_p131'| ''[[:d:Q207851|Vlieland]]'' |- class='wd_q228633' |class='wd_label'| ''[[:d:Q228633|Zuidertoren]]'' | |class='wd_p131'| ''[[:d:Q208011|Schiermonnikoog]]'' |- class='wd_q748679' |class='wd_label'| ''[[:d:Q748679|North Tower]]'' | |class='wd_p131'| ''[[:d:Q208011|Schiermonnikoog]]'' |- class='wd_q2549659' |class='wd_label'| ''[[:d:Q2549659|Ameland Lighthouse]]'' | |class='wd_p131'| ''[[:d:Q208259|Ameland]]'' |- class='wd_q2259688' |class='wd_label'| ''[[:d:Q2259688|Vuurbaak Katwijk]]'' | |class='wd_p131'| ''[[:d:Q208764|Katwijk]]'' |- class='wd_q17605654' |class='wd_label'| ''[[:d:Q17605654|Van Speyk Light Beacon]]'' | |class='wd_p131'| ''[[:d:Q210007|Vlaardingen]]'' |- class='wd_q58206150' |class='wd_label'| ''[[:d:Q58206150|Oranjestad Lighthouse]]'' | |class='wd_p131'| ''[[:d:Q217610|Oranjestad]]'' |- class='wd_q2540813' |class='wd_label'| ''[[:d:Q2540813|Urk Lighthouse]]'' | |class='wd_p131'| ''[[:d:Q273746|Urk]]'' |- class='wd_q2658194' |class='wd_label'| ''[[:d:Q2658194|Noordwijk Lighthouse]]'' | |class='wd_p131'| ''[[:d:Q455464|Noordwijk]]'' |- class='wd_q58206007' |class='wd_label'| ''[[:d:Q58206007|St. John's Lighthouse]]'' | |class='wd_p131'| ''[[:d:Q475718|The Bottom]]'' |- class='wd_q2514617' |class='wd_label'| ''[[:d:Q2514617|Westhoofd Lighthouse]]'' | |class='wd_p131'| ''[[:d:Q933459|Goeree-Overflakkee]]'' |- class='wd_q66882436' |class='wd_label'| ''[[:d:Q66882436|Vuurtoren aan het Flaauwe Werk]]'' | |class='wd_p131'| ''[[:d:Q933459|Goeree-Overflakkee]]'' |- class='wd_q34445514' |class='wd_label'| ''[[:d:Q34445514|Nieuwendijk Range Rear]]'' | |class='wd_p131'| ''[[:d:Q952194|Korendijk]]'' |- class='wd_q34449521' |class='wd_label'| ''[[:d:Q34449521|Nieuwendijk Range Front]]'' | |class='wd_p131'| ''[[:d:Q952194|Korendijk]]'' |- class='wd_q1143857' |class='wd_label'| ''[[:d:Q1143857|Stavoren Lighthouse]]'' | |class='wd_p131'| ''[[:d:Q1473276|Súdwest-Fryslân]]'' |- class='wd_q2741100' |class='wd_label'| ''[[:d:Q2741100|Workum Lighthouse]]'' | |class='wd_p131'| ''[[:d:Q1473276|Súdwest-Fryslân]]'' |- class='wd_q28806369' |class='wd_label'| ''[[:d:Q28806369|Stavoren South Pierhead Light]]'' | |class='wd_p131'| ''[[:d:Q1473276|Súdwest-Fryslân]]'' |- class='wd_q28806370' |class='wd_label'| ''[[:d:Q28806370|Stavoren North Pierhead Light]]'' | |class='wd_p131'| ''[[:d:Q1473276|Súdwest-Fryslân]]'' |- class='wd_q1877806' |class='wd_label'| ''[[:d:Q1877806|Harlingen Lighthouse]]'' | |class='wd_p131'| ''[[:d:Q2536628|Harlingen]]'' |- class='wd_q16902805' |class='wd_label'| ''[[:d:Q16902805|Low Light of the Hook of Holland]]'' | |class='wd_p131'| ''[[:d:Q2680952|Rotterdam]]'' |- class='wd_q17439848' |class='wd_label'| ''[[:d:Q17439848|Hoek van Holland Vuurtoren]]'' | |class='wd_p131'| ''[[:d:Q2680952|Rotterdam]]'' |- class='wd_q1137592' |class='wd_label'| ''[[:d:Q1137592|Maasvlakte Light]]'' | |class='wd_p131'| ''[[:d:Q2680952|Rotterdam]]'' |- class='wd_q28600745' |class='wd_label'| ''[[:d:Q28600745|Hoek Van Holland Range Front]]'' | |class='wd_p131'| ''[[:d:Q2680952|Rotterdam]]'' |- class='wd_q28600746' |class='wd_label'| ''[[:d:Q28600746|Hoek Van Holland Range Rear]]'' | |class='wd_p131'| ''[[:d:Q2680952|Rotterdam]]'' |- class='wd_q28604096' |class='wd_label'| ''[[:d:Q28604096|Europoort Low Light]]'' | |class='wd_p131'| ''[[:d:Q2680952|Rotterdam]]'' |- class='wd_q28604097' |class='wd_label'| ''[[:d:Q28604097|Europoort High Light]]'' | |class='wd_p131'| ''[[:d:Q2680952|Rotterdam]]'' |- class='wd_q28604301' |class='wd_label'| ''[[:d:Q28604301|Vuurtoren Maasmond Hoog]]'' | |class='wd_p131'| ''[[:d:Q2680952|Rotterdam]]'' |- class='wd_q28604302' |class='wd_label'| ''[[:d:Q28604302|Vuurtoren Maasmond Laag]]'' | |class='wd_p131'| ''[[:d:Q2680952|Rotterdam]]'' |- class='wd_q2334542' |class='wd_label'| ''[[:d:Q2334542|Watum Lighthouse]]'' | |class='wd_p131'| ''[[:d:Q97055892|Eemsdelta]]'' |- class='wd_q2609558' |class='wd_label'| ''[[:d:Q2609558|Delfzijl Lighthouse (1888)]]'' | |class='wd_p131'| ''[[:d:Q97055892|Eemsdelta]]'' |- class='wd_q3970355' |class='wd_label'| ''[[:d:Q3970355|Delfzijl Lighthouse (1949)]]'' | |class='wd_p131'| ''[[:d:Q97055892|Eemsdelta]]'' |- class='wd_q2215732' |class='wd_label'| ''[[:d:Q2215732|Hellevoetsluis Lighthouse]]'' | |class='wd_p131'| ''[[:d:Q106436626|Voorne aan Zee]]'' |- class='wd_q2577060' |class='wd_label'| ''[[:d:Q2577060|Stenen Baak]]'' | |class='wd_p131'| ''[[:d:Q106436626|Voorne aan Zee]]'' |- class='wd_q17447912' |class='wd_label'| ''[[:d:Q17447912|Lighthouse of Oostvoorne]]'' | |class='wd_p131'| ''[[:d:Q106436626|Voorne aan Zee]]'' |- class='wd_q2278417' |class='wd_label'| ''[[:d:Q2278417|Lemmer replica lighthouse]]'' | |class='wd_p131'| ''[[:d:Q144091|Lemmer]]'' |- class='wd_q123107788' |class='wd_label'| ''[[:d:Q123107788|Maasmond North Mole]]'' | |class='wd_p131'| ''[[:d:Q34370|Rotterdam]]'' |- class='wd_q17598817' |class='wd_label'| ''[[:d:Q17598817|Strijensas Lichtopstand]]'' | |class='wd_p131'| ''[[:d:Q858607|Strijen]]''<br/>''[[:d:Q2627301|Strijensas]]'' |} {{Wikidata list end}} 3i6vdo4dzby2bzb0eldrevi2v7vxa61 0 129289 845920 544657 2026-09-12T21:08:39Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 845920 wikitext text/x-wiki {{Infobox Italian comune|name=Cerro Veronese|elevation_footnotes=|area_total_km2=10.2|population_footnotes=|population_total=2274|population_as_of=Dec. 2004|pop_density_footnotes=|population_demonym=Cerresi|elevation_m=730|mayor=|twin1=|twin1_country=|saint=|day=|postal_code=37020|area_code=045|website={{official website|http://www.cerro-veronese.it/}}|area_footnotes=|mayor_party=|official_name=Comune di Cerro Veronese|image_map=|native_name=|image_skyline=|imagesize=|image_alt=|image_caption=|image_shield=|shield_alt=|map_alt=|frazioni=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|45|34|N|11|2|E|type:city(2,274)_region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region=[[Veneto]]|province=[[Province of Verona]] (VR)|footnotes=}} '''ਸੇਰਰੋ ਵੇਰੋਨੀਸ''' (ਸਿਮਬ੍ਰਿਅਨ: ਕੇਮ ਸਾਇਰ; ਵੇਨੇਸ਼ੀਅਨ: ਏਲ ਸਏਰੋ) ਇਤਾਲਵੀ ਖੇਤਰ ਵੈਨੇਤੋ ਦੇ ਵੇਰੋਨਾ ਪ੍ਰਾਂਤ ਦਾ ਕਮਿਉਨ ਹੈ। ਇਹ ਵੈਨਿਸ ਤੋਂ ਲਗਭਗ 100 ਕਿਲੋਮੀਟਰ (62 ਮੀਲ) ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਵੇਰੋਨਾ ਤੋਂ 15 ਕਿਲੋਮੀਟਰ (9 ਮੀਲ) ਉੱਤਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। 31 ਦਸੰਬਰ 2004 ਤੱਕ, ਇਸਦੀ ਅਬਾਦੀ 2,274 ਅਤੇ ਖੇਤਰਫਲ 10.2 ਵਰਗ ਕਿਲੋਮੀਟਰ (3.9 ਵਰਗ ਮੀਲ) ਸੀ।<ref name="istat">All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].</ref> ਇਹ ਤੇਰ੍ਹਾਂ ਕਮਿਉਨਟੀਆਂ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ, ਪਿੰਡਾਂ ਦਾ ਸਮੂਹ ਜੋ ਇਤਿਹਾਸਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਿਮਬ੍ਰੀਅਨ ਭਾਸ਼ਾ ਬੋਲਦਾ ਹੈ। ਸੇਰਰੋ ਵੇਰੋਨੀਸ ਹੇਠ ਲਿਖੀਆਂ ਨਗਰ ਪਾਲਿਕਾਵਾਂ ਨਾਲ ਲੱਗਦਾ ਹੈ: [[ਬੋਸਕੋ ਚੀਸਨੁਓਵਾ]], [[ਗਰੇਜ਼ਾਨਾ]] ਅਤੇ ਰੋਵੇਰੇ ਵੇਰੋਨੀਸ ਆਦਿ। == ਜਸ਼ਨ == === ਸੈਂਟ'ਓਸਵਾਲਡੋ === ਸੇਰਰੋ ਦੇ ਲੋਕ ਆਪਣੇ ਸੈਂਟ ਰੱਖਿਅਕ, ਸੈਂਟ ਓਸਵਾਲਡ ਨੂੰ ਹਰ 5 ਅਗਸਤ ਨੂੰ ਮੁੱਖ ਚਰਚ ਵਿੱਚ ਧਾਰਮਿਕ ਰਸਮ ਨਾਲ ਮਨਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਸਥਾਨਕ ਭੋਜਨ ਸਟੈਂਡ (ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਲਮੀ ਅਤੇ [[ਪਨੀਰ]] ਵਿਚ) ਅਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਮੇਲਿਆਂ ਨਾਲ ਇਹ ਜਸ਼ਨ ਕਈ ਦਿਨਾਂ ਤਕ ਚੱਲਦਾ ਹੈ। === ਫ੍ਰੈਗੋਲੋਸਾ === ਫੈਸਟਾ ਡੇਲਾ ਫ੍ਰੇਗੋਲਾ (ਸਟ੍ਰਾਬੇਰੀ ਤਿਉਹਾਰ) ਵਜੋਂ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਜ਼ੋਨ ਦੇ ਇੱਕ ਖਾਸ ਫਲ, ਸਟ੍ਰਾਬੇਰੀ (ਇਤਾਲਵੀ ਫ੍ਰੇਗੋਲਾ ਵਿਚ) ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਇਵੇਂਟ ਹੈ। ਜੀਓਕੋਂਡੋ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਉਡੀਕਿਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਜਸ਼ਨ ਹੈ। ਫਰੈਗੋਲੋਸਾ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜੁਲਾਈ ਦੇ ਦੂਜੇ ਹਫਤੇ' ਤੇ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਹਫ਼ਤਾ ਲੰਬਾ ਚਲਦਾ ਹੈ। == ਜਨਸੰਖਿਆ ਵਿਕਾਸ == <timeline> Colors= id:lightgrey value:gray(0.9) id:darkgrey value:gray(0.8) id:sfondo value:rgb(1,1,1) id:barra value:rgb(0.6,0.7,0.8) ImageSize = width:455 height:303 PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30 DateFormat = x.y Period = from:0 till:3000 TimeAxis = orientation:vertical AlignBars = justify ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:1000 start:0 ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:200 start:0 BackgroundColors = canvas:sfondo BarData= bar:1861 text:1861 bar:1871 text:1871 bar:1881 text:1881 bar:1901 text:1901 bar:1911 text:1911 bar:1921 text:1921 bar:1931 text:1931 bar:1936 text:1936 bar:1951 text:1951 bar:1961 text:1961 bar:1971 text:1971 bar:1981 text:1981 bar:1991 text:1991 bar:2001 text:2001 PlotData= color:barra width:20 align:left bar:1861 from: 0 till:0 bar:1871 from: 0 till:753 bar:1881 from: 0 till:894 bar:1901 from: 0 till:984 bar:1911 from: 0 till:1122 bar:1921 from: 0 till:1156 bar:1931 from: 0 till:1161 bar:1936 from: 0 till:991 bar:1951 from: 0 till:1026 bar:1961 from: 0 till:940 bar:1971 from: 0 till:1066 bar:1981 from: 0 till:1273 bar:1991 from: 0 till:1495 bar:2001 from: 0 till:2043 PlotData= bar:1861 at:0 fontsize:XS text: ? shift:(-8,5) bar:1871 at:753 fontsize:XS text: 753 shift:(-8,5) bar:1881 at:894 fontsize:XS text: 894 shift:(-8,5) bar:1901 at:984 fontsize:XS text: 984 shift:(-8,5) bar:1911 at:1122 fontsize:XS text: 1122 shift:(-8,5) bar:1921 at:1156 fontsize:XS text: 1156 shift:(-8,5) bar:1931 at:1161 fontsize:XS text: 1161 shift:(-8,5) bar:1936 at:991 fontsize:XS text: 991 shift:(-8,5) bar:1951 at:1026 fontsize:XS text: 1026 shift:(-8,5) bar:1961 at:940 fontsize:XS text: 940 shift:(-8,5) bar:1971 at:1066 fontsize:XS text: 1066 shift:(-8,5) bar:1981 at:1273 fontsize:XS text: 1273 shift:(-8,5) bar:1991 at:1495 fontsize:XS text: 1495 shift:(-8,5) bar:2001 at:2043 fontsize:XS text: 2043 shift:(-8,5) TextData= fontsize:S pos:(20,20) text:Data from ISTAT </timeline> == ਹਵਾਲੇ == {{ਹਵਾਲੇ}} == ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ == * [http://www.cerro-veronese.it/ www.cerro-vernes.it/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060813120703/http://www.cerro-veronese.it/ |date=2006-08-13 }} {{Clear}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵੈਨੇਤੋ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਕਸਬੇ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵੇਰੋਨਾ ਪ੍ਰਾਂਤ ਦੇ ਕਮਿਉਨ]] gky5rs0ovy3m99jk657cc0qf4horems 0 130925 845927 697626 2026-09-13T04:58:36Z Ziv 53128 ([[c:GR|GR]]) [[File:Panna Ghosh (3) (cropped).jpg]] → [[File:Panna Ghosh.jpg]] → The file was renamed on Commons, but the filename in the language versions was not changed ([[c:c:GR]]) 845927 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricketer|name=ਪੰਨਾ ਘੋਸ਼|best bowling1=2/9|year3=|columns=2|column1=ਮਹਿਲਾ ਇਕ ਰੋਜ਼ਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ|matches1=25|runs1=131|bat avg1=10.07|100s/50s1=0/0|top score1=23|deliveries1=841|wickets1=12|bowl avg1=47.91|fivefor1=–|tenfor1=–|catches/stumpings1=4/–|year2=|column2=ਮਹਿਲਾ ਟੀ-20 ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ|matches2=33|runs2=75|bat avg2=9.37|100s/50s2=0/0|top score2=14[[ਨੋਟ ਆਉਟ|*]]|deliveries2=531|wickets2=29|bowl avg2=19.05|fivefor2=1|tenfor2=–|best bowling2=5/16|catches/stumpings2=4/–|date=2 ਮਾਰਚ 2020|club3=|club2=|female=ਸਹੀ|odidebutdate=26 ਨਵੰਬਰ|image=Panna Ghosh.jpg|image_size=250px|country=ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼|fullname=ਪੰਨਾ ਘੋਸ਼|nickname=|birth_date={{Birth date and age|1989|11|11|df=yes}}|birth_place=[[ਰਾਜਸ਼ਾਹੀ]], [[ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼]]|heightft=|heightinch=|batting=ਸੱਜੇ ਹੱਥ ਬੱਲੇਬਾਜ਼|bowling=ਸੱਜੀ ਬਾਂਹ ਦਰਮਿਆਨੀ|role=ਗੇਂਦਬਾਜ਼|international=ਸਹੀ|odidebutyear=2011|year1=|odidebutagainst=ਆਇਰਲੈਂਡ|odicap=5|lastodidate=4 ਨਵੰਬਰ|lastodiyear=2019|lastodiagainst=ਪਾਕਿਸਤਾਨ|odishirt=|T20Idebutdate=28 ਅਕਤੂਬਰ|T20Idebutyear=2012|T20Idebutagainst=ਸ੍ਰੀ ਲੰਕਾ|T20Icap=15|lastT20Idate=2 ਮਾਰਚ|lastT20Iyear=2020|lastT20Iagainst=ਸ੍ਰੀ ਲੰਕਾ|club1=|source=http://www.espncricinfo.com/ci/content/player/301600.html ESPN Cricinfo}}'''ਪੰਨਾ ਘੋਸ਼''' ({{Lang-bn|পান্না ঘোষ}}) (ਜਨਮ: 11 ਨਵੰਬਰ 1989, ਰਾਜਸ਼ਾਹੀ) ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖਿਡਾਰੀ ਹੈ, ਜੋ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਹਿਲਾ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ ਲਈ ਖੇਡਦੀ ਹੈ।<ref>{{Cite news|url=http://archive.thedailystar.net/beta2/news/bd-womens-sa-camp-from-sunday/|title=BD women's SA camp from Sunday|date=2013-08-23|work=The Daily Star|access-date=2014-02-12|archive-date=2014-02-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20140221221208/http://archive.thedailystar.net/beta2/news/bd-womens-sa-camp-from-sunday/|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite news|url=http://www.samakal.net/2014/01/19/33630|work=Samakal|access-date=2014-02-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20140221180514/http://www.samakal.net/2014/01/19/33630|archive-date=2014-02-21|language=bn|script-title=bn:নারী ক্রিকেটের প্রাথমিক দল ঘোষণা {{pipe}} খেলাধুলা}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://sportbangla.com/index.php?option=com_content&view=article&id=713:2014-01-10-05-08-33&catid=34:cricket&Itemid=27|title=মহিলা ŕŚ•ŕ§?ŕŚ°ŕŚżŕŚ•ŕ§‡ŕŚ&#x;ŕŚžŕŚ°ŕŚŚŕ§‡ŕŚ° ŕŚ•ŕ§?যামŕ§?প শৠরŕ§|date=2014-01-10|publisher=Sportbangla.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20140222042848/http://sportbangla.com/index.php?option=com_content&view=article&id=713:2014-01-10-05-08-33&catid=34:cricket&Itemid=27|archive-date=2014-02-22|access-date=2014-02-12}}</ref> ਉਹ ਸੱਜੀ ਬਾਂਹ ਦਰਮਿਆਨੀ ਤੇਜ ਗੇਂਦਬਾਜ਼ ਅਤੇ ਸੱਜੇ ਹੱਥ ਬੱਲੇਬਾਜ਼ ਹੈ। == ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਪਿਛੋਕੜ == ਘੋਸ਼ ਦਾ ਜਨਮ 11 ਨਵੰਬਰ 1989 ਨੂੰ ਰਾਜਸ਼ਾਹੀ, [[ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼]] ਵਿਚ ਹੋਇਆ ਸੀ।<ref>{{Cite news|url=http://www.dainikdestiny.com/index.php?view=details&type=main&cat_id=1&menu_id=21&pub_no=222&news_type_id=1&index=4&archiev=yes&arch_date=04-04-2010|date=|work=Dainik Destiny|access-date=2014-02-12|language=bn|script-title=bn:ভয়ে মুখে কলুপ মহিলা ক্রিকেটারদের|archive-date=2014-02-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20140224011319/http://www.dainikdestiny.com/index.php?view=details&type=main&cat_id=1&menu_id=21&pub_no=222&news_type_id=1&index=4&archiev=yes&arch_date=04-04-2010|url-status=dead}}</ref> == ਕਰੀਅਰ == === ਵਨਡੇ ਕਰੀਅਰ === ਘੋਸ਼ ਨੇ 26 ਨਵੰਬਰ 2011 ਨੂੰ [[ਆਇਰਲੈਂਡ]] ਦੀ ਮਹਿਲਾ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ ਦੇ ਖਿਲਾਫ਼ ਇਕ ਰੋਜ਼ਾ ਮੈਚਾਂ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਸੀ। === ਟੀ20ਆਈ ਕਰੀਅਰ === [[ਤਸਵੀਰ:2020_ICC_W_T20_WC_I_v_B_02-24_Panna_Ghosh_(01).jpg|alt=Panna bowling for Bangladesh during the 2020 ICC Women's T20 World Cup|left|thumb|ਪੰਨਾ 2020 ਆਈ.ਸੀ.ਸੀ. ਮਹਿਲਾ ਟੀ -20 ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਦੌਰਾਨ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਲਈ ਗੇਂਦਬਾਜ਼ੀ ਕਰਦੀ ਹੋਈ।]] ਪੰਨਾ ਨੇ ਟੀ -20 ਆਈ. ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 28 ਅਕਤੂਬਰ 2012 ਨੂੰ [[ਸ਼੍ਰੀਲੰਕਾ]] ਮਹਿਲਾ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ ਦੇ ਖਿਲਾਫ਼ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਜੂਨ 2018 ਵਿਚ ਉਹ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਦੀ ਟੀਮ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸੀ ਜਿਸ ਨੇ ਆਪਣਾ ਪਹਿਲਾ ਮਹਿਲਾ ਏਸ਼ੀਆ ਕੱਪ ਖਿਤਾਬ ਅਤੇ 2018 ਮਹਿਲਾ ਟੀ -20 ਏਸ਼ੀਆ ਕੱਪ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਜਿੱਤਿਆ।<ref name="BanSquad">{{Cite web|url=https://www.icc-cricket.com/news/695001|title=Bangladesh name 15-player squad for Women's Asia Cup|website=International Cricket Council|access-date=2018-05-31}}</ref> <ref name="BCB">{{Cite web|url=http://www.tigercricket.com.bd/2018/06/10/bangladesh-women-clinch-historic-asia-cup-trophy/|title=Bangladesh Women clinch historic Asia Cup Trophy|website=Bangladesh Cricket Board|access-date=2018-06-11|archive-date=2018-06-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20180612140646/http://www.tigercricket.com.bd/2018/06/10/bangladesh-women-clinch-historic-asia-cup-trophy/|dead-url=yes}}</ref> <ref name="ICC">{{Cite web|url=https://www.icc-cricket.com/news/712190|title=Bangladesh stun India in cliff-hanger to win title|website=International Cricket Council|access-date=2018-06-11}}</ref> ਉਸੇ ਮਹੀਨੇ ਬਾਅਦ ਵਿਚ, ਉਸ ਨੂੰ 2018 ਆਈ.ਸੀ.ਸੀ. ਮਹਿਲਾ ਵਿਸ਼ਵ ਟੀ -20 ਕੁਆਲੀਫਾਇਰ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਲਈ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਦੀ ਟੀਮ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।<ref name="WT20Squads">{{Cite web|url=https://www.icc-cricket.com/media-releases/761671|title=ICC announces umpire and referee appointments for ICC Women's World Twenty20 Qualifier 2018|website=International Cricket Council|access-date=2018-06-27}}</ref> ਅਕਤੂਬਰ 2018 ਵਿਚ ਉਸ ਨੂੰ ਵੈਸਟਇੰਡੀਜ਼ ਵਿਚ 2018 ਆਈ.ਸੀ.ਸੀ. ਮਹਿਲਾ ਵਿਸ਼ਵ ਟੀ -20 ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਲਈ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਦੀ ਟੀਮ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।<ref>{{Cite web|url=http://www.tigercricket.com.bd/2018/10/09/media-release-icc-womens-world-t20-west-indies-2018-bangladesh-squad-announced/|title=Media Release: ICC WOMEN'S WORLD T20 WEST INDIES 2018: Bangladesh Squad Announced|website=Bangladesh Cricket Board|access-date=2018-10-09|archive-date=2018-10-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20181009211520/http://www.tigercricket.com.bd/2018/10/09/media-release-icc-womens-world-t20-west-indies-2018-bangladesh-squad-announced/|dead-url=yes}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.icc-cricket.com/news/876996|title=Bangladesh announce Women's World T20 squad|website=International Cricket Council|access-date=2018-10-09}}</ref> ਜਨਵਰੀ 2020 ਵਿਚ ਉਸ ਨੂੰ [[ਆਸਟਰੇਲੀਆ]] ਵਿਚ 2020 ਆਈ.ਸੀ.ਸੀ. ਮਹਿਲਾ ਟੀ -20 ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਲਈ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਦੀ ਟੀਮ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।<ref>{{Cite web|url=https://cricbuzz.com/cricket-news/112045/rumana-ahmed-included-in-bangladesh-t20-world-cup-squad|title=Rumana Ahmed included in Bangladesh T20 WC squad|website=Cricbuzz|access-date=2020-01-29}}</ref>{{clear left}} === ਏਸ਼ੀਆਈ ਖੇਡਾਂ === ਪੰਨਾ [[ਗੁਆਂਗਜ਼ੂ|ਗੁਆਂਗਜ਼ੁ]], [[ਚੀਨ]] ਵਿਖੇ ਹੋਈਆਂ [[2010 ਏਸ਼ੀਆਈ ਖੇਡਾਂ]] ਵਿਚ ਚੀਨ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਹਿਲਾ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ ਖਿਲਾਫ਼ ਖੇਡ ਕੇ ਚਾਂਦੀ ਤਗਮਾ ਹਾਸਿਲ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਟੀਮ ਦੀ ਇੱਕ ਮੈਂਬਰ ਸੀ।<ref>{{Cite news|url=http://www.dailysangram.com/news_details.php?news_id=43138|date=2010-11-26|work=The Daily Sangram|access-date=2014-02-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20140226041419/http://www.dailysangram.com/news_details.php?news_id=43138|archive-date=2014-02-26|language=bn|script-title=bn:এশিয়ান গেমস ক্রিকেটে আজ স্বর্ণ পেতে পারে বাংলাদেশ}}</ref><ref>{{Cite news|url=http://www.khulnanews.com/sports/64-2010-09-21-13-34-59/25742-2012-10-22-07-55-23.html|work=Khulna News|access-date=2014-02-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20140222014649/http://www.khulnanews.com/sports/64-2010-09-21-13-34-59/25742-2012-10-22-07-55-23.html|archive-date=2014-02-22|language=bn|script-title=bn:বাংলাদেশ মহিলা ক্রিকেট দলের চীন সফর}}</ref> {{MedalTableTop||100px}} {{MedalSport|ਮਹਿਲਾ ਕ੍ਰਿਕਟ}} {{MedalCountry|{{BAN}}}} {{MedalCompetition|ਏਸ਼ਿਆਈ ਖੇਡਾਂ}} {{MedalSilver|2010 [[ਗੁਆਂਗਜ਼ੂ]]|ਟੀਮ}} {{MedalBottom}} == ਹਵਾਲੇ == {{ਹਵਾਲੇ}} == ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ == * {{Cricinfo|ref=ci/content/player/301600.html}} * {{Cricketarchive|id=198545}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1989]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਹਿਲਾ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖਿਡਾਰੀ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖਿਡਾਰੀ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ੀ ਮਹਿਲਾ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖਿਡਾਰੀ]] s3rn0azp7r4z9o518yx8bpq34ax0icb 0 134127 845919 818525 2026-09-12T20:25:08Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 845919 wikitext text/x-wiki {{Infobox person|URL={{official website|drseemarao.com/}}}} '''ਸੀਮਾ ਰਾਓ''', ਜਿਸ ਨੂੰ ਕਈ ਵਾਰ '''ਭਾਰਤ ਦੀ ਵੰਡਰ ਵੂਮੈਨ''' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, <ref name="Close to 50, yet I like to spar and engage in combat with men to keep fit">{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/life-style/spotlight/close-to-50-yet-i-like-to-spar-and-engage-in-combat-with-men-to-keep-fit-dr-seema-rao/articleshow/68315815.cms|title=Close to 50, yet I like to spar and engage in combat with men to keep fit|publisher=Times of India|access-date=2019-03-08}}</ref> <ref name="India's Wonder Woman">{{Cite web|url=http://www.deccanchronicle.com/sunday-chronicle/headliners/250617/indias-wonder-woman.html|title=India's wonder woman|date=24 June 2017|publisher=Deccan Chronicle|access-date=2017-06-25}}</ref> ਭਾਰਤ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਮਹਿਲਾ ਕਮਾਂਡੋ ਟ੍ਰੇਨਰ ਹੈ, <ref name="Women Power: Dr. Seema Rao's Iron Will">{{Cite web|url=https://www.jagran.com/news/national-india-first-women-commando-trainer-dr-seema-rao-still-stealthy-intentions-jagran-special-19039556.html|title=Women Power: Dr. Seema Rao's Iron Will|publisher=jagran.com|access-date=2019-03-14}}</ref> <ref name="IWD Special Interview of Dr. Seema Rao">{{Cite web|url=https://www.bhaskar.com/national/news/international-womens-day-special-interview-of-dr-seema-rao-01496877.html|title=IWD Special Interview of Dr. Seema Rao|date=7 March 2019|publisher=bhaskar.com|access-date=2019-03-08}}</ref> ਦੋ ਦਹਾਕਿਆਂ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਮੁਆਵਜ਼ੇ ਦੇ ਭਾਰਤ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸੈਨਾ ਨੂੰ ਸਿਖਲਾਈ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਉਹ ਨੇੜੇ ਦੀ ਤਿਮਾਹੀ ਲੜਾਈ (ਸੀ.ਕਿਯੂ.ਬੀ.)-ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਲੜਾਈ ਲੜਨ ਦੀ ਕਲਾ <ref name="Seema Rao - CQB Specialist">{{Cite web|url=http://mumbaimirror.indiatimes.com/news/india/womens-day-special-meet-dr-seema-rao-indias-first-woman-commando-trainer/articleshow/57532488.cms|title=Dr Seema Rao Commando Trainer|publisher=indiatimes.com|access-date=2017-06-25|archive-date=2017-03-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20170308093626/http://mumbaimirror.indiatimes.com/news/india/womens-day-special-meet-dr-seema-rao-indias-first-woman-commando-trainer/articleshow/57532488.cms|url-status=dead}}</ref> ਵਿਚ ਮਾਹਰ ਹੈ ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਭਾਰਤੀ ਫੌਜਾਂ ਨੂੰ ਸਿਖਲਾਈ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।<ref name="Seema Rao - Forces Trainer">{{Cite news|url=http://www.bbc.com/hindi/india-38725388|title=Training the Indian Forces|date=25 January 2017|work=BBC News हिंदी|access-date=2017-06-25|publisher=BBC}}</ref> ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਮੇਜਰ ਦੀਪਕ ਰਾਓ ਨਾਲ ਸਾਂਝੇਦਾਰੀ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ।<ref name="Deccan Chronicle">{{Cite web|url=http://www.deccanchronicle.com/sunday-chronicle/headliners/210816/desi-super-woman.html|title=Indian Super Woman Dr. Seema Rao|date=20 August 2016|publisher=Deccan Chronicle|access-date=2016-08-21}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.cnbctv18.com/buzz/meet-indias-only-woman-commando-trainer-dr-seema-rao-3692201.htm|title=Meet India’s only woman commando trainer Dr Seema Rao|website=cnbctv18.com|language=en-US|access-date=2020-10-30}}</ref> == ਜੀਵਨੀ == [[ਤਸਵੀਰ:Dr_Seema_Rao_Woman_Commando_Trainer_at_Corps_Battle_School_Northern_Command_Indian_Army.png|thumb| ਸੀਮਾ ਰਾਓ ਕੋਰ ਬੈਟਲ ਸਕੂਲ ਨਾਰਦਰਨ ਕਮਾਂਡ ਇੰਡੀਅਨ ਆਰਮੀ ਵਿਖੇ]] ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਸੰਗਰਾਮੀ, ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਰਮਾਕਾਂਤ ਸਿਨਾਰੀ ਦੇ ਘਰ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਰਾਓ ਨੇ ਸੰਕਟ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਵਿੱਚ ਐਮ.ਬੀ.ਏ. ਕੀਤੀ। ਉਹ ਮਿਸਿਜ਼ ਇੰਡੀਆ ਵਰਲਡ ਬਿਊਟੀ ਪੈਂਜਨੇਂਟ ਫਾਈਨਲਿਸਟ ਸੀ।<ref name="Dr Seema Rao - India's only commando trainer">{{Cite web|url=http://www.indiatimes.com/culture/who-we-are/meet-seema-rao-india-s-only-female-commando-trainer-who-s-also-a-firefighter-a-filmmaker-258725.html|title=Dr Seema Rao - India's only commando trainer|publisher=indiatimes|access-date=2016-07-11}}</ref> ਰਾਓ ਨੇ [[ਭਾਰਤੀ ਹਵਾਈ ਸੈਨਾ]] ਦੇ ਕੋਰਸ ਵਿਚ ਸਕਾਈਡਾਈਵ ਕਰਕੇ ਆਪਣੀ ਪਾਰਾ ਵਿੰਗਸ ਹਾਸਿਲ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਲੜਾਈ ਦੀ ਸ਼ੂਟਿੰਗ ਇੰਸਟ੍ਰਕਟਰ, ਇਕ ਆਰਮੀ ਮਾਉਂਟੇਨਿੰਗ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਐਚ.ਐਮ.ਆਈ. ਮੈਡਲਿਸਟ ਅਤੇ ਫੌਜੀ ਮਾਰਸ਼ਲ ਆਰਟ ਵਿਚ 8 ਵੀਂ ਡਿਗਰੀ ਬਲੈਕਬੈਲਟ ਹੈ।<ref>{{Cite web|url=https://www.femina.in/trending/achievers/meet-seema-rao-indias-only-woman-combat-trainer-162270.html|title=Meet Seema Rao, India’s Only Woman Combat Trainer|website=femina.in|language=en|access-date=2020-10-30}}</ref> ਉਹ ਜੀਤ ਕੁਨੇ ਡੋ ਨੂੰ ਸਿਖਾਉਣ ਲਈ ਅਧਿਕਾਰਤ ਮੁੱਠੀ ਭਰ ਇੰਸਟ੍ਰਕਟਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ।<ref name="Seema Rao - Sr JKD Instructor">{{Cite web|url=http://lokmarg.com/dr-seema-rao-the-indian-superwoman-who-has-mastered-jeet-kune-do-2/|title=Jeet Kune Do Instructor - Dr Seema Rao|date=19 December 2016|publisher=LokMarg|access-date=2017-06-25}}</ref> ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੀਪਕ ਰਾਓ ਨਾਲ ਨੇੜਲੇ ਕੁਆਰਟਰ ਲੜਾਈ ਲਈ, ਦ ਰਾਓ ਸਿਸਟਮ ਆਫ ਰਿਫਲੈਕਸ ਫਾਇਰ ਨਾਮਕ ਸ਼ੂਟਿੰਗ ਦੇ ਇੱਕ ਨਵੇਂ ਢੰਗ ਦੀ ਸਹਿ-ਕਾਢ ਕੱਢੀ।  ਮਿਲ ਕੇ ਰਾਓਸ 15,000 ਸੈਨਿਕਾਂ ਨੂੰ ਸਿਖਲਾਈ ਦੇਣ ਵਿੱਚ ਦੋ ਦਹਾਕਿਆਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਮੇਂ ਲਈ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਣ ਵਾਲੇ ਤਿੰਨ ਆਰਮੀ ਚੀਫ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਚੁੱਕੇ ਹਨ।<ref name="Eyecatchers Combat Couple">{{Cite web|url=http://indiatoday.intoday.in/story/the-unstoppables/1/108749.html|title=Unstoppables Combat Couple|publisher=indiatoday.intoday.in|access-date=2009-10-04}}</ref> ਰਾਓ ਦੋ ਕਿਤਾਬਾਂ- "ਐਨਸਾਈਕਲੋਪੀਡੀਆ ਆਫ ਕਲੋਜ਼ ਕੰਬੈਟ ਓਪਸ" ਅਤੇ " ਏ ਕੰਪੇਰੀਹੇਨਸ਼ਿਵ ਅਨਾਲਾਈਸਸ ਆਫ ਵਰਲਡ ਟਰੇਰਿਜ਼ਮ" ਦੀ ਸਹਿ-ਲੇਖਕ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨਾਲ ਇੱਕ ਕਿਤਾਬ "ਹੈਂਡਬੁੱਕ ਆਫ ਵਰਲਡ ਟਰੇਰਿਜ਼ਮ" ਵੀ ਲਿਖੀ ਹੈ।  == ਅਵਾਰਡ ਅਤੇ ਮਾਨਤਾ == [[ਤਸਵੀਰ:President_of_India_awarding_Nari_Shakti_Puraskar.jpg|thumb| ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਹਿਲਾ ਦਿਵਸ, 2019 ਦੌਰਾਨ ਸੀਮਾ ਰਾਓ (ਖੱਬੇ) ਨੂੰ ਨਾਰੀ ਸ਼ਕਤੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ [[ਰਾਮ ਨਾਥ ਕੋਵਿੰਦ|ਰਾਮ ਨਾਥ ਕੋਵਿੰਦ (ਸੱਜੇ)]]]] ਰਾਓ ਨੂੰ 2019 [[ਫੋਰਬਜ਼ ਭਾਰਤ|ਫੋਰਬਸ ਇੰਡੀਆ]] ਡਬਲਯੂ-ਪਾਵਰ ਟ੍ਰੇਲਬਲੇਜ਼ਰ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿਚ ਛੇਵੇਂ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।<ref>{{Cite web|url=http://www.forbesindia.com/wpower_2019.php?tblname=wpower2019&list_id=1759&pg=all|title=Dr Seema Rao is No 6 in the 2019 Forbes India Woman-Power|publisher=forbesindia.com|access-date=2019-03-01|archive-date=2019-03-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20190302024613/http://www.forbesindia.com/wpower_2019.php?tblname=wpower2019&list_id=1759&pg=all|url-status=dead}}</ref> ਉਸਨੇ 2019 ਵਿੱਚ [[ਨਾਰੀ ਸ਼ਕਤੀ ਪੁਰਸਕਾਰ]] ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। <ref>{{Cite web|url=http://www.uniindia.com/~/president-gives-away-nari-shakti-puraskar-woman-marine-pilot-commando-trainer-receive-loudest-cheers/India/news/1522459.html|title=President gives Nari Shakti Puraskar, woman marine pilot, commando trainer receive loudest cheers|publisher=uniindia.com|access-date=2019-03-08}}</ref> == ਹਵਾਲੇ ==   [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਾਰੀ ਸ਼ਕਤੀ ਪੁਰਸਕਾਰ 2018 ਵਿਜੈਤਾ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]] qhlaxwmfctp2ccarht4tm5yr4bkq1yz 0 138428 845896 753679 2026-09-12T14:48:45Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 845896 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = Vibha Bakshi | image = Vibha Bakshi Two Time National Film Award Winning Director & Producer.jpg | caption = | birth_date = {{Birth date and age|1970|09|23|df=y}} | birth_place = [[Mumbai]], Maharashtra, India | nationality = Indian | education = [[Bachelor of science degree]] | alma_mater = {{unbulleted|[[Boston University]]|[[St Xaviers College]], [[Mumbai]]|[[Convent of Jesus and Mary]]}} | occupation = Filmmaker | years_active = | known_for = {{Unbulleted|[[Daughters of Mother India]]|[[Son Rise]]}} | notable_works = | awards = 4 [[National Film Awards]] | honours = }} '''ਵਿਭਾ ਬਖਸ਼ੀ''' (ਜਨਮ 23 ਸਤੰਬਰ 1970) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਮਾਤਾ, ਪੱਤਰਕਾਰ ਅਤੇ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਦੀ ਸੰਸਥਾਪਕ ਹੈ। ਉਹ ਆਪਣੀਆਂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਲਈ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜੋ ਲਿੰਗ ਅਸਮਾਨਤਾ ਦੇ ਮੁੱਦਿਆਂ ਨੂੰ ਉਜਾਗਰ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਅਤੇ ਨਿਰਮਾਤਾ ਵਜੋਂ ਬਖਸ਼ੀ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ''ਡਾਟਰਜ਼ ਆਫ਼ ਮਦਰ ਇੰਡੀਆ'' ਅਤੇ ''ਸਨ ਰਾਈਜ਼'' ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਦੋਵੇਂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਵੱਲੋਂ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫ਼ਿਲਮ ਪੁਰਸਕਾਰਾਂ ਦੀਆਂ ਜੇਤੂਆਂ ਹਨ।<ref name=":0">{{Cite news|url=https://mumbaimirror.indiatimes.com/others/sunday-read/We-saw-women-cops-get-emotional/articleshow/45507578.cms|title=We saw women cops get emotional|last=D'Mello|first=Yolande|work=[[Mumbai Mirror]]|access-date=23 October 2018|archive-date=4 ਅਕਤੂਬਰ 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181004150511/https://mumbaimirror.indiatimes.com/others/sunday-read/We-saw-women-cops-get-emotional/articleshow/45507578.cms|url-status=dead}}</ref> ਉਹ ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਤੋਂ ਚਾਰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫ਼ਿਲਮ ਪੁਰਸਕਾਰਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤਕਰਤਾ ਹੈ। == ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ == ਬਖਸ਼ੀ ਦਾ ਜਨਮ 23 ਸਤੰਬਰ 1970 ਨੂੰ [[ਮੁੰਬਈ]], ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ, ਵੇਦ ਛਾਬੜਾ, ਇੱਕ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਹਨ ਅਤੇ 2018 ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ [[ਫੋਰਬਜ਼|ਫੋਰਬਸ]] ਦੁਆਰਾ ਚੋਟੀ ਦੇ 100 ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਨੇਤਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਨਾਮਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ<ref>{{Cite news|url=https://www.khaleejtimes.com/supplements/specialists-of-a-niche-genre|title=Specialists of a niche genre|last=Chowdhury|first=Farhana|date=23 November 2017|work=[[Khaleej Times]]}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://gulfnews.com/business/revealed-top-indian-business-leaders-in-arab-world-1.2218991|title=Revealed: Top Indian business leaders in Arab world|last=Maceda|first=Cleofe|work=Gulf News|access-date=9 May 2018}}</ref> ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਮਾਂ ਗੀਤਾ ਛਾਬੜਾ, ਇੱਕ ਕਵੀ ਅਤੇ ਲੇਖਕ ਹੈ। ਬਖਸ਼ੀ ਨੇ ਕਾਨਵੈਂਟ ਆਫ਼ ਜੀਸਸ ਐਂਡ ਮੈਰੀ ਅਤੇ ਸੇਂਟ ਜ਼ੇਵੀਅਰਜ਼ ਕਾਲਜ, ਮੁੰਬਈ ਵਿਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਪੱਤਰਕਾਰੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸਾਰਣ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਅੰਡਰਗਰੈਜੂਏਟ ਪੜ੍ਹਾਈ ਲਈ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਗਈ ਸੀ। ਉਸਨੇ 1993 ਵਿੱਚ [[ਬੋਸਟਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ]] ਤੋਂ ਸੰਚਾਰ ਵਿੱਚ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਬੈਚਲਰ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ <ref name="Khalijtimes">{{Cite news|url=https://www.khaleejtimes.com/nation/dubai/dont-change-the-world-be-the-change|title='Don't change the world, be the change'|last=Haziq|first=Saman|date=27 October 2017|work=[[Khaleej Times]]|language=en}}</ref> ਅਤੇ 1999 ਵਿੱਚ [[ਨਿਊਯਾਰਕ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ]] ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਾਰਣ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਡਿਪਲੋਮਾ ਕੋਰਸ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ।<ref name="calgaryherald">{{Cite news|url=https://calgaryherald.com/entertainment/movies/documentary-daughters-of-mother-india-tackles-horror-with-hope/|title=Documentary Daughters of Mother India tackles horror with hope|last=Volmers|first=Eric|date=26 January 2017|work=[[Calgary Herald]]}}</ref><ref name="Rediff.com">{{Cite news|url=https://www.rediff.com/news/2001/apr/19usspec.htm|title=rediff.com US edition: 'A terrible visa which inherently isolates women'|date=19 April 2001|work=[[Rediff.com]]}}</ref> == ਕਰੀਅਰ == ਬਖਸ਼ੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਪਲੱਸ ਚੈਨਲ, ਮੁੰਬਈ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਾਰਣ ਪੱਤਰਕਾਰੀ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਹ ਜੀ.ਈ. ਦੀ ਸੰਸਥਾਪਕ ਟੀਮ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਸੀ.ਐਨ.ਬੀ.ਸੀ. ([[ਭਾਰਤ]]) ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਈ।<ref>{{Cite news|url=https://www.heraldgoa.in/Cafe/A-world-of-gender-equality/153771|title=A world of gender equality|last=D’Cruz|first=Dolcy|date=20 November 2019|work=Herald Goa}}</ref> 2004 ਵਿੱਚ ਬਖਸ਼ੀ ਆਸਕਰ ਜੇਤੂ ਮੈਰੀਅਨ ਡੀਲੀਓ ਨਾਲ ਸਹਿ-ਨਿਰਮਾਤਾ ਬਣ ਗਈ। ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਲਾਈਫਟਾਈਮ ਟੀਵੀ ਲਈ ''ਟੈਰਰ ਐਟ ਹੋਮ (2005)'' ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਵਿਰੁੱਧ ਹਿੰਸਾ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਸਰਕਾਰ ਦੀ [[ਐਮੀ ਇਨਾਮ|ਐਮੀ ਅਵਾਰਡ ਜੇਤੂ]] ਮੁਹਿੰਮ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸੀ - ਅਤੇ ਇਸ ਮੁੱਦੇ 'ਤੇ ਐਚ.ਬੀ.ਓ. ਦੀ ਫ਼ਿਲਮ ''ਟੂ ਹਾਟ ਨਾਟ ਟੂ ਹੈਂਡਲ (2006)'' ਸੀ, ਜੋ ਗਲੋਬਲ ਵਾਰਮਿੰਗ 'ਤੇ ਕੇਂਦ੍ਰਿਤ ਸੀ।<ref>{{Cite news|url=https://www.firstpost.com/politics/daughters-of-mother-india-vibha-bakshis-documentary-is-an-exploration-of-why-our-society-keeps-failing-women-2660268.html|title=Daughters of Mother India: Vibha Bakshi's documentary is an exploration of why our society keeps failing women|last=Bhandaram|first=Vishnupriya|date=8 March 2016|work=[[Firstpost]]}}</ref><ref name="calgaryherald"/> ਉਸਦੇ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਤਾਜ ਹੋਟਲਾਂ ਲਈ ਭਾਰਤ ਦੇ ਜਵੇਲ ਪੈਲੇਸ, <ref>{{Cite news|url=https://www.youtube.com/watch?v=uADqyUN0sUk&t=25s|title=The Enchanting Taj Falaknuma Palace, Hyderabad|work=[[Taj Hotels]]}}</ref> ਫਲਕਨੁਮਾ ਪੈਲੇਸ, ਝੀਲ ਉਦੈਪੁਰ ਪੈਲੇਸ,<ref>{{Cite news|url=https://www.youtube.com/watch?v=qi-8JdveWxo|title=Taj Lake Palace, Udaipur|work=[[Taj Hotels]]}}</ref> ਉਮੈਦ ਭਵਨ ਪੈਲੇਸ ਅਤੇ ਰਾਮਬਾਗ ਪੈਲੇਸ ਲਈ ਛੋਟੀਆਂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।<ref>{{Cite news|url=https://www.youtube.com/watch?v=EBIR0GEtbx0|title=Experience the Life at Rambagh Palace, Jaipur|work=[[Taj Hotels]]}}</ref> [[ਕੋਲਕਾਤਾ|ਟਾਟਾ ਮੈਡੀਕਲ ਸੈਂਟਰ, ਕੋਲਕਾਤਾ]] ਲਈ ਬਖਸ਼ੀ ਦੀ ਫ਼ਿਲਮ, ਟਾਟਾ ਟਰੱਸਟ ਦੁਆਰਾ ਫੰਡ ਕੀਤੇ ਗਏ ₹4 ਬਿਲੀਅਨ ਪਰਉਪਕਾਰੀ ਪਹਿਲਕਦਮੀ ਅਤੇ [[ਰਤਨ ਟਾਟਾ|ਰਤਨ ਟਾਟਾ ਦੀ]] ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ 29 ਚੈਨਲਾਂ ਵਿੱਚ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਤੇ 9 ਖੇਤਰੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਉਸਨੇ 2015 ਵਿੱਚ ਮੁੰਬਈ ਪੁਲਿਸ ਲਈ ਮਹਿਲਾ ਸੁਰੱਖਿਆ ਮੁਹਿੰਮ ਦਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਅਤੇ ਨਿਰਮਾਣ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਨੂੰ ਇਸ ਕੰਮ ਲਈ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ [[ਦੇਵੇਂਦਰ ਫੜਨਵੀਸ]] ਨੇ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ।<ref name="business">{{Cite news|url=https://www.business-standard.com/article/news-ians/daughters-of-mother-india-in-syllabus-of-200-maharashtra-schools-115042800900_1.html|title='Daughters of Mother India' in syllabus of 200 Maharashtra schools|date=28 April 2015|work=[[Business Standard]]}}</ref> ਉਸਦੀਆਂ ਨਵੀਨਤਮ ਜੈਂਡਰ ਅਧਿਕਾਰ ਫਿਲਮਾਂ ਸਨ ਰਾਈਜ਼ ਅਤੇ ਡੌਟਰਜ਼ ਆਫ ਮਦਰ ਇੰਡੀਆ ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਲਿੰਗ ਅਸਮਾਨਤਾ ਅਤੇ ਲਿੰਗ ਨਿਆਂ ਦੇ ਬਿਰਤਾਂਤ ਨੂੰ ਬਦਲ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।<ref>{{Cite web|url=https://www.lifestyleasia.com/ind/culture/entertainment/vibha-bakshis-film-son-rise-is-knocking-down-patriarchy-world-over/|title=Vibha Bakshi’s film 'Son Rise' is knocking down patriarchy world over|date=2020-08-05|website=Lifestyle Asia India|language=en-US|access-date=2021-07-01|archive-date=2021-07-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20210709184504/https://www.lifestyleasia.com/ind/culture/entertainment/vibha-bakshis-film-son-rise-is-knocking-down-patriarchy-world-over/|url-status=dead}}</ref> == ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ == ਬਖਸ਼ੀ ਦਾ ਵਿਆਹ ਵਿਸ਼ਾਲ ਬਖਸ਼ੀ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਸਾਬਕਾ ਗੋਲਡਮੈਨ ਸਾਕਸ ਹੈੱਡ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਇਕੁਇਟੀ ਇੰਡੀਆ <ref name="Rediff.com"/> ਅਤੇ ਹੁਣ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਇਕੁਇਟੀ ਫਰਮ ਅਵਤਾਰ ਗਰੋਥ ਕੈਪੀਟਲ ਪਾਰਟਨਰਜ਼ ਦਾ ਸੰਸਥਾਪਕ ਹਨ।<ref>{{Cite news|url=https://www.livemint.com/Companies/gLqmXUC0REIcZERKwHCCMM/Vishal-Bakshi-quits-Goldman-Sachs-to-set-up-private-equity-b.html|title=Vishal Bakshi quits Goldman Sachs to set up private equity business|last=Balakrishnan|first=Reghu|date=29 June 2016|work=[[Mint (newspaper)|Mint]]|language=en}}</ref> ਇਸ ਜੋੜੇ ਦੇ ਦੋ ਲੜਕੇ ਵਰੁਣ ਅਤੇ ਵੀਰ ਹਨ।<ref>{{Cite news|url=https://www.thestatesman.com/supplements/an-attempt-to-change-114012.html|title=An attempt to change|last=Saha|first=Pashupati|date=2 January 2016|work=[[The Statesman (India)|The Statesman]]|access-date=29 ਨਵੰਬਰ 2021|archive-date=29 ਨਵੰਬਰ 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211129181322/https://www.thestatesman.com/supplements/an-attempt-to-change-114012.html|dead-url=yes}}</ref> == ਹਵਾਲੇ == {{ਹਵਾਲੇ}} == ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ == * [http://www.sonrisethefilm.com/ ਵਿਭਾ ਬਖਸ਼ੀ] * {{IMDb name|id=2258148}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤ ਪੱਤਰਕਾਰ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਮਾਤਾ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]] 04emxktkvzs6adwwqv0bsmob6406i3t 0 157249 845922 650898 2026-09-12T21:49:46Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 845922 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ਸੰਗੀਤਾ ਜਿੰਦਲ | image = Ms. Sangita Jindal .jpg | image_size = | caption = ਸੰਗੀਤਾ ਜਿੰਦਲ | other_names = | birth_date = {{birth date and age|df=y|1962|8|30}} | birth_place = [[ਕਲਕੱਤਾ]], [[ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ]], ਭਾਰਤ | death_date = | death_place = | resting_place = | resting_place_coordinates = | occupation = ਚੇਅਰਪਰਸਨ - JSW ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ | years_active = | spouse = ਸੱਜਣ ਜਿੰਦਲ | children = 3 | parents = | awards = | website = }} [[Category:Articles with hCards]] '''ਸੰਗੀਤਾ ਜਿੰਦਲ''' ([[ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ]]: '''Sangita Jindal''') ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਔਰਤ ਹੈ ਅਤੇ JSW ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਦੀ ਚੇਅਰਪਰਸਨ ਹੈ,<ref>{{Cite web |title=JSW Group- Homepage- Corporate Citizenship - JSW Foundation - Chairperson Speaks- the social development arm of the Group |url=http://www.jsw.in/foundation/chairperson-speaks |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20151211203827/http://www.jsw.in/foundation/chairperson-speaks |archive-date=11 December 2015 |access-date=2 November 2015}}</ref> ਜੋ JSW ਗਰੁੱਪ ਦੇ ਅੰਦਰ ਸਮਾਜਿਕ ਵਿਕਾਸ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਂ ਨੂੰ ਚਲਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਜਿੰਦਲ ਆਰਟਸ ਸੈਂਟਰ ਦੀ ਵੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਆਰਟ ਇੰਡੀਆ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਸਮਕਾਲੀ ਕਲਾ ਅਭਿਆਸਾਂ ਅਤੇ ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਸਿਧਾਂਤ<ref name="auto">{{Cite web |title=The Fabulous Five |url=http://www.mumbaimirror.com/mumbai/cover-story/The-Fabulous-Five/articleshow/49574396.cms |access-date=2023-03-12 |archive-date=2016-03-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160311004927/http://www.mumbaimirror.com/mumbai/cover-story/The-Fabulous-Five/articleshow/49574396.cms |url-status=dead }}</ref> 'ਤੇ ਕੇਂਦਰਿਤ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਕਲਾ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਹੈ, ਜੋ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਅੰਤਰ-ਅਨੁਸ਼ਾਸਨੀ ਕਲਾ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ। JSW ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਨੇ CSR ਲਈ 2009 ਅਤੇ 2019 ਵਿੱਚ ਗੋਲਡਨ ਪੀਕੌਕ ਅਵਾਰਡ ਵੀ ਜਿੱਤਿਆ ਹੈ।<ref>{{Cite web |title=ROLL OF HONOUR |url=http://goldenpeacockaward.com/past-winners/individual-leadership-awards.html#sangita-jindal |access-date=27 January 2021 |website=goldenpeacockaward.com |archive-date=4 ਮਾਰਚ 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210304190140/http://goldenpeacockaward.com/past-winners/individual-leadership-awards.html#sangita-jindal |url-status=dead }}</ref> ਉਸ ਦਾ ਵਿਆਹ ਸੱਜਣ ਜਿੰਦਲ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਪਾਰਥ ਜਿੰਦਲ ਦੀ ਮਾਂ ਹੈ। == ਜੀਵਨੀ == ਜਿੰਦਲ ਦਾ ਜਨਮ ਕਲਕੱਤਾ (ਹੁਣ [[ਕੋਲਕਾਤਾ]]) ਵਿੱਚ 30 ਅਗਸਤ 1962 ਨੂੰ ਕੈਲਾਸ਼ ਕੁਮਾਰ ਕਨੋਰੀਆ ਅਤੇ ਉਰਮਿਲਾ ਕਨੋਰੀਆ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ ਸੀ।<ref>{{Cite news|url=http://economictimes.indiatimes.com/magazines/panache/mums-the-word-for-jsw-steels-first-lady-sangita-jindal/articleshow/45884163.cms|title=Mum's the word for JSW Steel's first lady Sangita Jindal|last=Menon|first=Rashmi|date=14 January 2015|work=The Economic Times|access-date=8 November 2019}}</ref> ਉਸਦਾ ਇੱਕ ਭਰਾ ਸਾਕੇਤ ਕਨੋਰੀਆ ਹੈ।<ref>{{Cite news|url=https://economictimes.indiatimes.com/magazines/panache/the-big-fat-indian-wedding-sangita-jindals-nephew-akshay-kanoria-ties-the-knot-with-shreya-seksaria/articleshow/63197076.cms?from=mdr|title=The big, fat, Indian wedding: Sangita Jindal's nephew Akshay Kanoria ties the knot with Shreya Seksaria|date=8 March 2018|work=The Economic Times|access-date=5 January 2021}}</ref> ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਸਿੱਖਿਆ ਸੇਂਟ ਜ਼ੇਵੀਅਰ ਕਾਲਜ, [[ਅਹਿਮਦਾਬਾਦ]] ਤੋਂ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ।<ref>{{Cite news|url=https://www.indiatoday.in/magazine/supplement/story/20090817-the-memory-keeper-740454-2009-08-06|title=The memory keeper|last=Subramanyam|first=Chitra|date=6 August 2009|work=India Today|access-date=5 January 2021|language=en}}</ref> ਉਸ ਦਾ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਪਾਰਥ ਜਿੰਦਲ ਅਤੇ ਦੋ ਧੀਆਂ ਤਰਨੀ ਜਿੰਦਲ ਹਾਂਡਾ ਅਤੇ ਤਨਵੀ ਜਿੰਦਲ ਸ਼ੇਟੇ ਹਨ।<ref>{{Cite news|url=https://economictimes.indiatimes.com/magazines/panache/celebrations-galore-for-the-jindals-a-new-addition-to-the-family-and-a-birthday-bash/articleshow/55410222.cms?from=mdr|title=A family affair at Tarini Jindal's 'Wasabi' birthday bash|date=14 November 2016|work=The Economic Times|access-date=5 January 2021}}</ref> == ਕੈਰੀਅਰ == JSW ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਵਿਖੇ ਉਹ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਕਤੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਟਿਕਾਊ ਸਕੇਲੇਬਲ ਹੱਲਾਂ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰਕੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਪਰਉਪਕਾਰੀ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਿੱਤਾਮੁਖੀ ਸਿਖਲਾਈ ਅਤੇ ਭਾਈਵਾਲੀ ਅਤੇ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਨਾਲ ਗੱਠਜੋੜ, ਮਾਨਸਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅਪਾਹਜਾਂ ਲਈ ਸੰਪੂਰਨ ਵਿਕਾਸ, ਅਤੇ ਪੇਂਡੂ ਬੀਪੀਓ ਦੁਆਰਾ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਸਸ਼ਕਤੀਕਰਨ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ,<ref>{{Cite web |title=Latest News: India News &#124; Latest Business News &#124; BSE &#124; IPO News |url=https://www.moneycontrol.com/news/ |website=Moneycontrol}}</ref> "ਬੇਟੀ ਪੜ੍ਹਾਓ, ਬੇਟੀ ਬਚਾਓ" ਮੁਹਿੰਮ ਦੇ ਤਹਿਤ ਮਹਿਲਾ ਅਤੇ ਬਾਲ ਵਿਕਾਸ ਮੰਤਰਾਲੇ ਦੁਆਰਾ ਅਪਣਾਈ ਗਈ ਮਿਸ਼ਨ ਹਜ਼ਾਰ ਮੁਹਿੰਮ ਨਾਮਕ ਸ਼ਿਸ਼ੂ ਅਤੇ ਮਾਵਾਂ ਦੀ ਸਿਹਤ ਪਹਿਲਕਦਮੀ।<ref>{{Cite news|url=http://economictimes.indiatimes.com/magazines/panache/like-mother-like-daughter-the-breakthrough-mission-hazaar-campaign/articleshow/49378733.cms|title=Like mother, like daughter: The breakthrough Mission Hazaar campaign|date=15 October 2015|work=The Economic Times|access-date=15 March 2021}}</ref> ਉਹ ਵਾਤਾਵਰਣ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਅਰਥ ਕੇਅਰ ਅਵਾਰਡਾਂ ਦੇ ਸੰਸਥਾਗਤਕਰਨ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ।<ref>{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/home/environment/developmental-issues/Earth-care-awards-2012-Celebrating-the-green-champs/articleshow/16417526.cms|title=Earth care awards 2012: Celebrating the green champs|date=16 September 2012|work=The Times of India|access-date=15 March 2021}}</ref> JSW ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਦੁਆਰਾ ਉਸਨੇ ਸਰ ਜੇਜੇ ਸਕੂਲ ਆਫ਼ ਆਰਟਸ ਦੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਹਿੱਸੇ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਅਤੇ ਬਹਾਲੀ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ ਹੈ।<ref>{{Cite news|url=http://timesofindia.indiatimes.com/city/mumbai/Kipling-house-to-become-museum/articleshow/2430337.cms|title=Kipling house to become museum|date=5 October 2007|work=The Times of India|access-date=15 March 2021}}</ref> ਇੱਕ ਆਈਜ਼ਨਹਾਵਰ ਫੈਲੋ, ਉਹ TEDx ਗੇਟਵੇ ਲਈ ਇੱਕ ਸਲਾਹਕਾਰ ਹੈ।<ref>{{Cite web |title=Sangita Jindal |url=http://www.tedxgateway.com/speaker/sangita-jindal/ |access-date=15 March 2021 }}{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਮਾਰਚ 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ਉਸਨੂੰ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਮਹਿਲਾ ਸਸ਼ਕਤੀਕਰਨ ਸਿਧਾਂਤ ਪਹਿਲਕਦਮੀ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨਗੀ ਕਰਨ ਲਈ ਸੱਦਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।<ref>{{Cite web |date=8 March 2013 |title=Indian companies come together for the first time to champion gender equality |url=http://asiapacific.unwomen.org/en/news-and-events/stories/2013/3/indian-companies-come-together-for-the-first-time-to-champion-gender-equality |access-date=15 March 2021 |website=asiapacific.unwomen.org}}</ref> ਉਸ ਨੂੰ ਫਿੱਕੀ ਦੁਆਰਾ ਮਹਿਲਾ ਪਰਉਪਕਾਰੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਨਾਲ ਵੀ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।<ref>{{Cite web |date=23 April 2011 |title=27th Annual Session: Honoring Women Philanthropists "Business of Sharing" |url=http://www.ficciflo.com/events/fdel/2010-11/annualsession.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110716041609/http://www.ficciflo.com/events/fdel/2010-11/annualsession.html |archive-date=16 July 2011 |website=Ficci Flo}} </ref> ਉਹ 2000 ਤੋਂ 2003 ਤੱਕ ਕਾਲਾ ਘੋੜਾ ਫੈਸਟੀਵਲ ਦੀ ਚੇਅਰਪਰਸਨ ਵੀ ਸੀ।<ref>{{Cite magazine|title=Break Through Artist Award|url=http://www.artindiamag.com/BreakthroughArtistAward/Jury_List.shtml|magazine=ART India|archive-url=https://web.archive.org/web/20120906051306/http://www.artindiamag.com/BreakthroughArtistAward/Jury_List.shtml|archive-date=6 September 2012|access-date=18 April 2022}} </ref> ਉਸਨੇ ਹੰਪੀ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਬਣਾਈ ਹੈ ਜਿਸ ਨੇ ਹੰਪੀ ਦੇ ਤਿੰਨ ਮੰਦਰਾਂ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਦਾ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ।<ref>{{Cite news|url=http://economictimes.indiatimes.com/magazines/panache/jsw-foundation-chairperson-sangita-jindal-is-a-patron-of-arts/articleshow/45294429.cms|title=JSW Foundation chairperson Sangita Jindal is a patron of arts|date=27 November 2014|work=The Economic Times|access-date=4 February 2021}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://punemirror.indiatimes.com/columns/columnists/suhel-seth/THE-POLITICS-OF-CULTURE/articleshow/49210405.cms|title=THE POLITICS OF CULTURE|last=Seth|first=Suhel|date=4 October 2014|work=Pune Mirror|access-date=4 February 2021|language=en}}{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਮਾਰਚ 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == ਹਵਾਲੇ == [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1962]] nifhrz65pw20sw6eh6wk061oc3aa89w 0 157779 845915 830886 2026-09-12T18:40:10Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 845915 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = Shriya Pilgaonkar | image = Shriya Pilgaonkar grace the Jury meet of 13th Gemfields Retail Jeweller India Awards 2017 (02) (cropped).jpg | caption = Pilgaonkar in 2017 | other_names = | birth_name = Shriya Sachin Pilgaonkar | birth_date = | birth_place = <!--Must be attributed to a reliable published source with an established reputation for fact-checking. No blogs, no IMDb.--> | nationality = | alma_mater = [[St. Xavier's College, Mumbai]] | occupation = {{hlist|Film actress|director|producer|writer|stage performer}} | years_active = 2013–present | parents = {{ubl|[[Sachin Pilgaonkar (actor)|Sachin Pilgaonkar]]|[[Supriya Pilgaonkar]]}} }} [[Category:Articles with hCards]] '''ਸ਼੍ਰੀਆ ਪਿਲਗਾਂਵਕਰ''' ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀ, ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ, ਨਿਰਮਾਤਾ, ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਸਟੇਜ ਕਲਾਕਾਰ ਹੈ। ਉਹ ਅਦਾਕਾਰ ਸਚਿਨ ਅਤੇ [[ਸੁਪ੍ਰੀਆ ਪਿਲਗਾਂਵਕਰ]] ਦੀ ਧੀ ਹੈ।<ref>{{Cite web |date=20 March 2016 |title=RELATIVE VALUE: THE THREE 'BESTIES' |url=http://www.mumbaimirror.com/others/sunday-read/Relative-value-The-three-besties/articleshow/51475269.cms |access-date=8 May 2016}}</ref> == ਆਰੰਭਕ ਜੀਵਨ == ਸ਼੍ਰਿਆ ਮਸ਼ਹੂਰ ਮਰਾਠੀ ਅਦਾਕਾਰ ਸਚਿਨ ਅਤੇ [[ਸੁਪ੍ਰੀਆ ਪਿਲਗਾਂਵਕਰ]] ਦੀ ਇਕਲੌਤੀ ਔਲਾਦ ਹੈ। ਬਚਪਨ ਵਿੱਚ, ਪਿਲਗਾਂਵਕਰ ਨੇ ਇੱਕ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਤੈਰਾਕ ਬਣਨ ਦੀ ਸਿਖਲਾਈ ਲਈ ਅਤੇ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਿਆਂ ਕਈ ਤਗਮੇ ਜਿੱਤੇ।<ref name="ALMOST FAMOUS">{{Cite web |date=8 March 2015 |title=ALMOST FAMOUS |url=http://www.mumbaimirror.com/others/sunday-read/Almost-famous/articleshow/46486907.cms |access-date=8 May 2016 |archive-date=4 ਜੂਨ 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160604205046/http://www.mumbaimirror.com/others/sunday-read/Almost-famous/articleshow/46486907.cms |url-status=dead }}</ref> ਇਹ ਮੰਨਦੇ ਹੋਏ ਕਿ ਉਹ ਵੱਡੀ ਹੋਣ 'ਤੇ ਇੱਕ ਅਨੁਵਾਦਕ ਜਾਂ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਗਿਆਨੀ ਬਣ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਪਿਲਗਾਂਵਕਰ ਨੇ ਬਚਪਨ ਵਿੱਚ [[ਜਪਾਨੀ ਭਾਸ਼ਾ|ਜਾਪਾਨੀ ਦੀਆਂ]] ਕਲਾਸਾਂ ਵੀ ਲਈਆਂ।<ref name="ALMOST FAMOUS" /> ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵੱਖਰਾ ਰਸਤਾ ਅਪਣਾਉਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਪਿਲਗਾਂਵਕਰ ਨੇ [[ਮੁੰਬਈ]] ਦੇ ਸੇਂਟ ਜ਼ੇਵੀਅਰ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਸਮਾਜ ਸ਼ਾਸਤਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਬੈਚਲਰ ਡਿਗਰੀ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ। ਪਿਲਗਾਂਵਕਰ ਨੇ ਵੀ ਬਚਪਨ ਵਿੱਚ [[ਕਥਕ]] ਸਿੱਖ ਲਿਆ ਸੀ।<ref>{{Cite news|url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-features/tp-metroplus/making-an-impact/article8567108.ece|title=Making an impact|date=7 May 2016|work=[[The Hindu]]|access-date=1 June 2016}}</ref> == ਕਰੀਅਰ == === ਅਦਾਕਾਰੀ === ਪੰਜ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ, ਪਿਲਗਾਂਵਕਰ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ 'ਤੇ [[ਹਿੰਦੀ ਭਾਸ਼ਾ|ਹਿੰਦੀ]] ਸੀਰੀਅਲ ''<nowiki/>'ਤੂ ਤੂ ਮੈਂ ਮੈਂ''' ਵਿੱਚ ਬਿੱਟੂ ਨਾਮ ਦੇ ਇੱਕ ਲੜਕੇ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਨਜ਼ਰ ਆਏ।<ref name="IE Reaction">{{Cite web |date=18 April 2016 |title=Reaction to my performance in 'Fan' overwhelming: Shriya Pilgaonkar |url=http://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/reaction-to-my-performance-in-fan-overwhelming-shriya-pilgaonkar-2758384/ |access-date=11 May 2016}}</ref> ਪਿਲਗਾਂਵਕਰ ਨੇ 2012 ਵਿੱਚ ਕਰਨ ਸ਼ੈੱਟੀ ਦੇ 10 ਮਿੰਟ ਦੇ ਛੋਟੇ ਨਾਟਕ ''ਫਰੀਡਮ ਆਫ ਲਵ'' ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਸਟੇਜ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। ਇਹ ਨਾਟਕ NCPA ਦੇ ਸ਼ਾਰਟ ਐਂਡ ਸਵੀਟ ਫੈਸਟੀਵਲ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸੀ। ਨਾਟਕ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ ਅਦਾਕਾਰੀ ਕੀਤੀ, ਗਾਇਆ ਅਤੇ ਨੱਚਿਆ।<ref name="It is more difficult to make an impact in a short role">{{Cite web |date=3 May 2016 |title=It is more difficult to make an impact in a short role |url=http://www.thehindu.com/news/cities/mumbai/entertainment/it-is-more-difficult-to-make-an-impact-in-a-short-role/article8549846.ece |access-date=8 May 2016}}</ref> ''ਫ੍ਰੀਡਮ ਆਫ ਲਵ'' ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਪਿਲਗਾਂਵਕਰ ਨੇ 2013 ਵਿੱਚ ਮਰਾਠੀ ਫ਼ਿਲਮ ''ਏਕੁਲਟੀ ਏਕ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਵੱਡੇ ਪਰਦੇ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ।'' ਫ਼ਿਲਮ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਅਰੁਣ ਦੇਸ਼ਪਾਂਡੇ (ਸਚਿਨ ਪਿਲਗਾਓਂਕਰ) ਅਤੇ ਨੰਦਿਨੀ (ਸੁਪ੍ਰੀਆ ਪਿਲਗਾਂਵਕਰ) ਦੀ ਧੀ ਸਵਰਾ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ (ਸਚਿਨ ਪਿਲਗਾਂਵਕਰ) ਦੁਆਰਾ ਸਵਰਾ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਜਿਸ ਨੇ ਫ਼ਿਲਮ ਨੂੰ ਲਿਖਿਆ, ਨਿਰਦੇਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਨਿਰਮਾਣ ਕੀਤਾ। ਪਿਲਗਾਂਵਕਰ ਨੇ ਕਿਹਾ, <nowiki>''ਮੇਰੀ ਮਾਂ ਸਮੇਤ ਕਈ ਪ੍ਰਤਿਭਾਵਾਂ ਨੂੰ ਲਾਂਚ ਕਰਨ ਦਾ ਸਿਹਰਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਫ਼ਿਲਮ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕੀਤੀ ਤਾਂ ਮੈਂ ਕੋਈ ਪੱਖ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਪਰ ਉਸ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਸੁਧਾਰਦੇ ਹੋਏ ਕਿਹਾ, 'ਮੈਂ ਬੇਵਕੂਫ਼ ਨਹੀਂ ਹਾਂ ਕਿ ਮੈਂ ਬਿਨਾਂ ਕਾਰਨ ਸਰੋਤਾਂ ਦਾ ਨਿਵੇਸ਼ ਕਰਾਂ।'</nowiki><ref name="ALMOST FAMOUS"/> ਉਸ ਨੇ ਇਹ ਵੀ ਕਿਹਾ, "ਤਜ਼ਰਬੇ ਦੇ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ ਮੈਂ ਇੱਕ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਹਾਂ ਪਰ ਮੈਨੂੰ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਦਯੋਗ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਦਾ ਇਹ ਬਹੁਤ ਵਧੀਆ ਸਮਾਂ ਹੈ। ਬਹੁਤ ਕੁਝ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਬਹੁਤ ਕੁਝ ਬਦਲ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਮੈਨੂੰ ਮਾਣ ਹੈ ਕਿ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਨਾਲ ਪਹਿਲੀ ਫ਼ਿਲਮ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹਾਂ।<nowiki>''</nowiki><ref name="It is more difficult to make an impact in a short role"/> ਇਸ ਫ਼ਿਲਮ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਛੇ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜਿੱਤਣ ਲਈ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ ਡੈਬਿਊ ਅਦਾਕਾਰਾ ਲਈ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਰਾਜ ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਅਵਾਰਡ ਸੀ, ਜੋ ਉਸ ਨੇ 51ਵੇਂ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਰਾਜ ਫਿਲਮ ਅਵਾਰਡ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ।<ref name="It is more difficult to make an impact in a short role" /><ref>{{Cite web |date=1 May 2013 |title=Sachin Pilgaonkar's daughter to debut in dad's directorial |url=http://zeenews.india.com/entertainment/regional/sachin-pilgaonkar-s-daughter-to-debut-in-dad-s-directorial_133428.html |access-date=12 May 2016 |website=[[Zee News]]}}</ref><ref>{{Cite web |date=21 January 2014 |title=Shriya bags Most Promising Newcomer award |url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/marathi/movies/news/Shriya-Pilgaonkar-Vishal-Bharadwaj-Farhan-Akhtar-Sachin-Pilgaonkar-Ekulti-Ek-Marathi/articleshow/29164117.cms |access-date=8 May 2016}}</ref><ref>{{Cite news|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/marathi/movies/Winners-at-the-51st-Maharashtra-State-Awards/photostory/40284298.cms|title=Winners at the 51st Maharashtra State Awards|work=[[The Times of India]]|access-date=8 May 2016}}</ref> ਫ਼ਿਲਮ ਨੂੰ ਆਲੋਚਕਾਂ ਤੋਂ ਔਸਤ ਤੋਂ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਸਮੀਖਿਆਵਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਈਆਂ। ''[[ਦ ਟਾਈਮਜ਼ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ|ਟਾਈਮਜ਼ ਆਫ ਇੰਡੀਆ]]'' ਦੇ ਇੱਕ ਆਲੋਚਕ ਨੇ ਫ਼ਿਲਮ ਨੂੰ 3/5 ਸਟਾਰ ਦਿੱਤੇ, "ਇਹ ਉਸ ਦੀ (ਸਚਿਨ ਪਿਲਗਾਂਵਕਰ) ਧੀ ਸ਼੍ਰਿਆ ਲਈ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਸੰਪੂਰਨ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਨਿਰਾਸ਼ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।"<ref>{{Cite web |date=24 May 2013 |title=Ekulti Ek Movie Review |url=http://m.timesofindia.com/entertainment/marathi/movie-reviews/Ekulti-Ek/movie-review/20247336.cms |access-date=11 May 2016}}</ref> ''ਏਕੁਲਟੀ ਏਕ'' ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਪਿਲਗਾਂਵਕਰ ਨੇ ਹੋਰ ਸਟੇਜ ਅਤੇ ਫਿਲਮ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਂ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ। ਉਸ ਨੂੰ ਥੀਏਟਰ ਦੇ ਦਿੱਗਜ ਅਭਿਨੇਤਾ ਅਕਰਸ਼ ਖੁਰਾਣਾ ਨੇ ''ਅੰਦਰੂਨੀ ਮਾਮਲਿਆਂ'' ਅਤੇ ''ਆਮ ਲੋਕਾਂ'' ਵਿੱਚ ਅਭਿਨੈ ਕਰਨ ਲਈ ਸੰਪਰਕ ਕੀਤਾ ਸੀ। <ref name="ALMOST FAMOUS"/> ਦੋਵਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦੇਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਨੂੰ ਫ੍ਰੈਂਚ ਫਿਲਮ ''Un plus une'' ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦਾ ਮੌਕਾ ਮਿਲਿਆ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਆਸਕਰ ਜੇਤੂ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਕਲਾਉਡ ਲੇਲੌਚ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।<ref name="It is more difficult to make an impact in a short role"/> ਫ਼ਿਲਮ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ ਅਯਾਨਾ, ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਡਾਂਸਰ, ਅਤੇ ਅਦਾਕਾਰਾ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ।<ref name="It is more difficult to make an impact in a short role" /><ref name="WATCH OUT FOR SHRIYA PILGAONKAR">{{Cite news|url=http://www.vervemagazine.in/people/shriya-pilgaonkar-actress-fan|title=WATCH OUT FOR SHRIYA PILGAONKAR|date=14 April 2016|work=[[Verve (Indian magazine)|Verve]]|access-date=14 May 2016}}</ref> ਪਿਲਗਾਂਵਕਰ ਨੇ 2016 ਵਿੱਚ ਮਨੀਸ਼ ਸ਼ਰਮਾ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖੀ ਅਤੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਿਤ ਅਤੇ ਆਦਿਤਿਆ ਚੋਪੜਾ ਦੁਆਰਾ ਯਸ਼ ਰਾਜ ਫ਼ਿਲਮਜ਼ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਮਿਤ ਫ਼ਿਲਮ ''[[ਫ਼ੈਨ (ਫ਼ਿਲਮ)|ਫ਼ੈਨ]]'' ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਡੈਬਿਊ ਕੀਤਾ। ਪਿਲਗਾਂਵਕਰ ਨੂੰ ਮਨੀਸ਼ ਸ਼ਰਮਾ ਦੁਆਰਾ ਕਰਵਾਏ ਗਏ 750 ਕੁੜੀਆਂ ਦੇ ਆਡੀਸ਼ਨ ਵਿੱਚੋਂ ਉਸ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਲਈ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ [[ਸ਼ਾਹ ਰੁਖ ਖ਼ਾਨ|ਸ਼ਾਹਰੁਖ ਖਾਨ]] ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਭੂਮਿਕਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨਾ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਸਫਲਤਾ ਸਮਝਿਆ।<ref name="WATCH OUT FOR SHRIYA PILGAONKAR"/> ਫ਼ਿਲਮ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ ਨੇਹਾ, ਇੱਕ [[ਦਿੱਲੀ]]-ਅਧਾਰਤ ਕਾਲ ਸੈਂਟਰ ਗਰਲ, ਅਤੇ ਗੌਰਵ ਦੀ ਦੋਸਤ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਹੈ। ਉਹ ਇੱਕੋ ਸਮੇਂ ''ਫੈਨ'' ਅਤੇ ''ਉਨ ਪਲੱਸ ਉਨ'' ਦੋਨਾਂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਦੀ ਸ਼ੂਟਿੰਗ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ।<ref name="IE Reaction"/><ref>{{Cite web |date=2 March 2015 |title=Sachin Pilgaonkar's daughter to make her Bollywood debut in SRK's Fan? |url=http://m.indiatoday.in/story/shah-rukh-khan-fan-shriya-pilgaonkar-sachin-pilgaonkar-waluscha-de-sousa-maneesh-sharma/1/421874.html |access-date=11 May 2016}}</ref><ref>{{Cite web |date=13 March 2015 |title=Shriya Pilgaonkar in Shah Rukh Khan's 'Fan' |url=http://indianexpress.com/article/entertainment/screen/shriya-pilgaonkar-in-shah-rukh-khans-fan/ |access-date=8 May 2016}}</ref> ''ਫੈਨ'' ਦੀ ਰਿਲੀਜ਼ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਪਿਲਗਾਂਵਕਰ ਹੁੰਗਾਰੇ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਏ।<ref name="IE Reaction" /> ਫ਼ਿਲਮ ਦੇ ਰਿਸੈਪਸ਼ਨ ਬਾਰੇ ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਇਮਾਨਦਾਰੀ ਨਾਲ, ਮੈਂ ਕੋਈ ਉਮੀਦ ਨਹੀਂ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਰੋਲ ਸੀ ਅਤੇ ਫ਼ਿਲਮ ਵਿੱਚ ਸਾਡੇ ਦੋ ਸ਼ਾਹਰੁਖ ਸਨ ਪਰ ਮੈਂ ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ ਹਾਂ ਕਿ ਸਾਰਿਆਂ ਨੇ ਨੋਟਿਸ ਲਿਆ ਅਤੇ ਮੇਰੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤਾ।"<ref name="IE Reaction" /> 2018 ਵਿੱਚ, ਸ਼੍ਰੀਆ ਨੇ ਐਮਾਜ਼ਾਨ ਪ੍ਰਾਈਮ ਇੰਡੀਆ ਸ਼ੋਅ [[ਮਿਰਜ਼ਾਪੁਰ (ਵੈੱਬ ਲੜੀ)|ਮਿਰਜ਼ਾਪੁਰ]] ਵਿੱਚ ਸਵੀਟੀ ਗੁਪਤਾ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ। ਸ਼ੋਅ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਸਫਲਤਾ ਮਿਲੀ, ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੀਆ ਜਲਦੀ ਹੀ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਚਿਹਰਾ ਬਣ ਗਈ।<ref>{{Cite web |last=Ramnath |first=Nandini |title='Mirzapur' review: Strong performances and sharp dialogue elevate a familiar gangster saga |url=https://scroll.in/reel/902450/mirzapur-review-strong-performances-and-sharp-dialogue-elevate-a-familiar-gangster-saga |access-date=15 August 2021 |website=Scroll.in |language=en-US}}</ref> ਸ਼੍ਰੀਆ ਨੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕੀਤੀ ਕਿ ਉਸ ਦਾ ਕਿਰਦਾਰ ਪਹਿਲੇ ਸੀਜ਼ਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵਾਪਸੀ ਨਹੀਂ ਕਰੇਗਾ।<ref>{{Cite web |last=Debnath |first=Neela |date=19 November 2020 |title=Mirzapur cast: Why did Shriya Pilgaonkar leave Mirzapur as Sweety Gupta? |url=https://www.express.co.uk/showbiz/tv-radio/1360634/Mirzapur-cast-Why-Shriya-Pilgaonkar-leave-quit-Mirazpur-Sweety-Gupta-series-evg |access-date=15 August 2021 |website=Daily Express |language=en}}</ref> 2020 ਵਿੱਚ, ਉਹ ਦੋ ਵੂਟ ਸ਼ੋਅ ਵਿੱਚ ਦ ਗੋਨ ਗੇਮ ਅਤੇ ਕਰੈਕਡਾਉਨ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀ। === ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਅਤੇ ਨਿਰਮਾਤਾ === ਇੱਕ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਲ, ਪਿਲਗਾਂਵਕਰ ਇੱਕ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਅਤੇ ਛੋਟੀਆਂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਦੇ ਨਿਰਮਾਤਾ ਵੀ ਹਨ। 2012 ਵਿੱਚ, ਉਹ ਗਰਮੀਆਂ ਦੇ ਸਕੂਲ ਲਈ [[ਹਾਰਵਰਡ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ]] ਗਈ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਲਘੂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।<ref name="WATCH OUT FOR SHRIYA PILGAONKAR"/> ''ਮੁੰਬਈ ਮਿਰਰ'' ਨਾਲ ਇੱਕ ਇੰਟਰਵਿਊ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਇੱਕ ਵਾਰ ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਆਤਮ-ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤਾ, ਮੈਂ ''ਪੇਂਟਡ ਸਿਗਨਲ'', ਇੱਕ ਲਘੂ ਫ਼ਿਲਮ, ਅਤੇ ''ਪੰਚਗਵਯ'' " ਦਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਕੀਤਾ,<ref name="ALMOST FAMOUS"/> ਇੱਕ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਜਿਸ ਦਾ ਉਸ ਨੇ ਹਾਨਾ ਕਿਤਾਸੇ ਨਾਲ ਸਹਿ-ਨਿਰਦੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਇਹ ਗਾਵਾਂ ਦੀ ਦੁਰਦਸ਼ਾ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ [[ਰਾਜਸਥਾਨ]] ਵਿੱਚ ਬੀਕਾਨੇਰ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਦੀਆਂ ਹਨ।<ref name="Sinners and superstars">{{Cite news|url=http://www.livemint.com/Leisure/RvClM2BNXaISsM51hKKQeO/Sinners-and-superstars.html|title=Sinners and superstars|date=25 April 2015|work=[[Mint (newspaper)|Live Mint]]|access-date=22 May 2016}}</ref> ਉਸ ਨੇ ਸਿਧਾਰਥ ਜੋਗਲੇਕਰ ਦੇ ਨਾਲ ਲਘੂ ਫ਼ਿਲਮ ''ਡਰੈਸਵਾਲਾ'' ਦਾ ਸਹਿ-ਨਿਰਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਸੰਪਾਦਨ ਵੀ ਕੀਤਾ ਜੋ ਕਿ 2012 ਦੇ ਮੁੰਬਈ ਫ਼ਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ ਵਿੱਚ ਅਧਿਕਾਰਤ ਚੋਣ ਸੀ।<ref name="Film Fest 2012">{{Cite web |last=Ashwin |first=K. |title=14th Mumbai FIlm Festival Supports Local Talent |url=http://www.indianshowbiz.com/?p=17668 |access-date=12 August 2016 |website=IndianShowBiz.com |publisher=IndianShowBiz.com |archive-date=4 ਦਸੰਬਰ 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181204101913/http://www.indianshowbiz.com/?p=17668 |url-status=dead }}</ref> ''ਪੇਂਟਡ ਸਿਗਨਲ'' ਅਤੇ ''ਡਰੈਸਵਾਲਾ'' ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਆਲੋਚਕਾਂ ਤੋਂ ਔਸਤ ਹੁੰਗਾਰਾ ਮਿਲਿਆ ਅਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫ਼ਿਲਮ ਤਿਉਹਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।<ref name="WATCH OUT FOR SHRIYA PILGAONKAR" /> == ਮੀਡੀਆ ਵਿੱਚ == ਪਿਲਗਾਂਵਕਰ ਨੇ [[ਦ ਟਾਈਮਜ਼ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ|ਟਾਈਮਜ਼ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆਜ਼ ਮੋਸਟ ਡਿਜ਼ਾਇਰੇਬਲ ਵੂਮੈਨ ਲਿਸਟ]] ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਜਗ੍ਹਾ ਬਣਾਈ ਅਤੇ 2020 ਵਿੱਚ 40ਵੇਂ ਨੰਬਰ ਉੱਤੇ ਸੀ।<ref>{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/the-times-most-desirable-woman-of-2020-rhea-chakraborty-living-through-a-trial-by-fire-gracefully/articleshow/83312150.cms|title=The Times Most Desirable Women of 2020 - Times of India|work=The Times of India|access-date=7 August 2021|language=en}}</ref> ਪਿਲਗਾਂਵਕਰ ਨੇ ਮਾਡਲਿੰਗ ਕੀਤੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰਾਂ ਦੀ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਵੀ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹਸਤੀਆਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ [[ਸ਼ਾਹਿਦ ਕਪੂਰ]] ਅਤੇ ਵਿਕਰਾਂਤ ਮੈਸੀ ਨਾਲ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ।<ref name="Meet Shriya Pilgaonkar, the Girl Who Made Her Debut in 'Fan' Opposite Shah Rukh Khan">{{Cite news|url=http://www.news18.com/news/movies/meet-shriya-pilgaonkar-the-girl-who-made-her-debut-in-fan-1232165.html|title=Meet Shriya Pilgaonkar, the Girl Who Made Her Debut in 'Fan' Opposite Shah Rukh Khan|date=20 April 2016|work=[[Network 18|News18]]|access-date=22 May 2016}}</ref> == ਫ਼ਿਲਮੋਗ੍ਰਾਫੀ == === ਫ਼ਿਲਮਾਂ === {| class="wikitable sortable" style="font-size:100%" ! scope="col" |ਸਾਲ ! scope="col" | ਸਿਰਲੇਖ ! scope="col" | ਭੂਮਿਕਾ ! scope="col" | ਭਾਸ਼ਾ ! class="unsortable" scope="col" | ਨੋਟਸ ! scope="col" | ਹਵਾਲੇ |- | 2013 | ''ਏਕੁਲਟੀ ਏਕ'' | ਸਵਾਰਾ | [[ਮਰਾਠੀ ਭਾਸ਼ਾ|ਮਰਾਠੀ]] | | <ref>{{Cite news|url=https://www.newindianexpress.com/entertainment/hindi/2019/nov/11/i-end-up-associating-my-character-with-a-song-shriya-pilgaonkar-2060119.html|title=I end up associating my character with a song: Shriya Pilgaonkar|last=Khandelwal|first=Heena|date=11 November 2019|work=The New Indian Express|access-date=30 May 2021}}</ref> |- | 2015 | ''ਅਨ ਪਲਸ ਅਨ'' | ਅਯਾਨਾ | [[ਫ਼ਰਾਂਸੀਸੀ ਭਾਸ਼ਾ|ਫ੍ਰੈਂਚ]] | 2015 ਟੋਰਾਂਟੋ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਫਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਇਆ ਗਿਆ | <ref name="ScreenDaily">{{Cite web |date=28 July 2015 |title=Toronto to open with 'Demolition'; world premieres for 'Trumbo', 'The Program' |url=http://www.screendaily.com/toronto-world-premieres-for-trumbo-demolition-the-program/5090990.article?blocktitle=LATEST-FILM-NEWS&contentID=40562# |access-date=28 July 2015 |website=ScreenDaily}}</ref> |- | 2016 | ''[[ਫ਼ੈਨ (ਫ਼ਿਲਮ)|ਪੱਖਾ]]'' | ਨੇਹਾ ਸਿੰਘ | [[ਹਿੰਦੀ ਭਾਸ਼ਾ|ਹਿੰਦੀ]] | ਹਿੰਦੀ ਡੈਬਿਊ | <ref>{{Cite web |title="I wasn't nervous working with Shah Rukh Khan"&nbsp;– Shriya Pilgaonkar |url=https://m.filmfare.com/features/i-wasnt-nervous-working-with-shah-rukh-khan-shriya-pilgaonkar-14139.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180206201231/https://m.filmfare.com/features/i-wasnt-nervous-working-with-shah-rukh-khan-shriya-pilgaonkar-14139.html |archive-date=6 February 2018 |access-date=6 February 2018}}</ref> |- | 2017 | ''ਜੈ ਮਾਤਾ ਦੀ'' | ਅਨੁ | ਹਿੰਦੀ | ਲਘੂ ਫਿਲਮ | |- | 2019 | ''ਘਰ ਦੀ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰੀ'' | ਸਾਇਰਾ | ਹਿੰਦੀ | [[ਨੈਟਫਲਿਕਸ|Netflix ']] ਤੇ ਰਿਲੀਜ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ | <ref>{{Cite web |date=15 October 2019 |title=House Arrest: Netflix to premiere Ali Fazal, Shriya Pilgaonkar's upcoming comedy on 15 November |url=https://www.firstpost.com/entertainment/house-arrest-netflix-to-premiere-ali-fazal-shriya-pilgaonkars-upcoming-comedy-on-15-november-7503071.html |access-date=5 August 2020 |website=Firstpost}}</ref> |- | 2020 | ''ਭੰਗੜਾ ਪਾ ਲੈ'' | ਨਿੰਮੋ | ਹਿੰਦੀ | | <ref>{{Cite web |last=Hungama |first=Bollywood |date=19 January 2019 |title=BREAKING: Sneha Taurani's directorial debut to star Sunny Kaushal, Rukhsar Dhillon and Shriya Pilgaonkar |url=https://www.bollywoodhungama.com/news/bollywood/breaking-ramesh-tauranis-daughter-sneha-tauranis-directorial-debut-star-vicky-kaushals-brother-sunny-kaushal-south-actress-rukshar-dhillon/ |website=[[Bollywood Hungama]]}}</ref> |- | 2021 | ''ਕਾਦਾਨ'' | ਅਰੁੰਧਤੀ | [[ਬਹੁਭਾਸ਼ਾਵਾਦ|ਤ੍ਰਿਭਾਸ਼ੀ]] <small>(ਹਿੰਦੀ, [[ਤੇਲੁਗੂ ਭਾਸ਼ਾ|ਤੇਲਗੂ]] ਅਤੇ [[ਤਮਿਲ਼ ਭਾਸ਼ਾ|ਤਾਮਿਲ]] )</small> | ਤੇਲਗੂ ਅਤੇ ਤਾਮਿਲ ਡੈਬਿਊ | <ref>{{Cite web |date=14 January 2019 |title=Shriya Pilgaonkar on bagging Haathi Mere Saathi: Its subject is something I feel strongly about |url=https://indianexpress.com/article/entertainment/regional/shriya-pilgaonkar-haathi-mere-saathi-replaces-kalki-koechlin-rana-daggubati-5537376/ |access-date=14 January 2019 |website=The Indian Express |language=en-IN}}</ref> |- | rowspan="2" | ਟੀ.ਬੀ.ਏ | style="background:#ffc;" | ''ਇਸ਼ਕ-ਏ-ਨਾਦਾਨ''</img>|{{TBA}} | ਹਿੰਦੀ | ਪੂਰਾ ਹੋਇਆ | <ref>{{Cite news|url=https://m.timesofindia.com/entertainment/hindi/bollywood/news/ishq-e-nadaan-starring-mohit-raina-lara-dutta-neena-gupta-wraps-up-shoot/amp_articleshow/92037988.cms|title='Ishq-E-Nadaan' starring Mohit Raina, Lara Dutta, Neena Gupta, Shriya Pilgaonkar wraps up shoot|work=The Times of India|access-date=26 June 2022}}</ref> |- | style="background:#ffc;" | ''ਅਬਿ ਤੋਹ ਪਾਰਟੀ ਸੂਰੁ ਹੁਇ ਹੈ''</img>|{{TBA}} | ਹਿੰਦੀ | ਪੂਰਾ ਹੋਇਆ | <ref>{{Cite web |date=9 April 2018 |title=Meet the cast of Anubhav Sinha's next film Abhi Toh Party Shuru Hui Hai |url=https://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/abhi-toh-party-shuru-hui-hai-anubhav-sinha-film-12-actors-see-photo-5129772/lite/ |access-date=23 May 2022 |website=The Indian Express}}</ref> |} === ਵੈੱਬ ਸੀਰੀਜ਼ === {| class="wikitable sortable" style="font-size:100%" ! scope="col" |ਸਾਲ ! scope="col" | ਸਿਰਲੇਖ ! scope="col" | ਭੂਮਿਕਾ ! scope="col" | ਪਲੇਟਫਾਰਮ ! class="unsortable" scope="col" | ਨੋਟਸ ! scope="col" | ਹਵਾਲੇ |- | rowspan="2" | 2018 | ''13 ਮਸੂਰੀ'' | ਅਦਿਤੀ ਬਿਸ਼ਟ | ਵੂਟ | | |- | ''[[ਮਿਰਜ਼ਾਪੁਰ (ਵੈੱਬ ਲੜੀ)|ਮਿਰਜ਼ਾਪੁਰ]]'' | ਸਵਰਾਗਿਨੀ "ਸਵੀਟੀ" ਗੁਪਤਾ | ਐਮਾਜ਼ਾਨ ਪ੍ਰਾਈਮ ਵੀਡੀਓ | ਸੀਜ਼ਨ 1 | <ref>{{Cite web |last=Sheth |first=Hemani |date=17 July 2020 |title='Mirzapur' most searched web series, followed by 'Sacred Games': Report |url=https://www.thehindubusinessline.com/news/variety/mirzapur-most-searched-web-series-followed-by-sacred-games-report/article32111733.ece |access-date=23 January 2021 |website=@businessline |language=en}}</ref> |- | 2019 | ''ਬੀਚਮ ਹਾਊਸ'' | ਚੰਚਲ | [[ਨੈਟਫਲਿਕਸ|Netflix]] | [[ਯੂਨਾਈਟਡ ਕਿੰਗਡਮ|ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼]] ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਲੜੀ | <ref>{{Cite news|url=https://variety.com/2018/tv/news/itv-beecham-house-bend-it-like-beckham-gurinder-chadha-1202731153/|title=ITV Orders Period Drama 'Beecham House' From 'Bend It Like Beckham' Director Gurinder Chadha|last=Clarke|first=Stewart|date=20 March 2018|work=[[Variety (magazine)|Variety]]|access-date=31 August 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180831174936/https://variety.com/2018/tv/news/itv-beecham-house-bend-it-like-beckham-gurinder-chadha-1202731153/|archive-date=31 August 2018}}</ref> |- | rowspan="3" | 2020 | ''ਅਗੋਂਦਾ ਵਿੱਚ ਕਤਲ'' | ਸਰਲਾ ਸਲੇਲਕਰ | ਐਮਾਜ਼ਾਨ ਪ੍ਰਾਈਮ ਵੀਡੀਓ | | <ref>{{Cite web |date=11 April 2022 |title=This is why you should watch Shriya Pilgaonkar starrer thriller 'Murder In Agonda' |url=https://lehren.com/entertainment/television/reasons-to-watch-crime-thriller-murder-in-agonda/119380/?amp |access-date=23 May 2022 |website=Lehren |archive-date=15 ਮਾਰਚ 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230315171630/https://lehren.com/entertainment/television/reasons-to-watch-crime-thriller-murder-in-agonda/119380/?amp |url-status=dead }}</ref> |- | ''ਗੌਨ ਗੇਮ'' | ਸੁਹਾਨੀ ਗੁਜਰਾਲ | ਵੂਟ | | <ref>{{Cite web |title=The Gone Game web series review: A whodunit that keeps you hooked till the end |url=https://www.freepressjournal.in/entertainment/the-gone-game-web-series-review-a-whodunit-that-keeps-you-hooked-till-the-end |access-date=17 September 2020 |website=Free Press Journal |language=en}}</ref> |- | ''ਕਰੈਕਡਾਊਨ'' | ਦਿਵਿਆ ਸ਼ਿਰੋਡਕਰ/ਮਰੀਅਮ | ਵੂਟ | | <ref>{{Cite web |date=22 September 2020 |title=VIDEO: Shriya Pilgaonkar opens up on webseries Crackdown |url=https://www.indiatvnews.com/video/entertainment/shriya-pilgaonkar-opens-up-on-webseries-crackdown-651417 |access-date=1 October 2020 |website=indiatvnews.com |language=en}}</ref> |- | rowspan="2" | 2022 | ''ਦੋਸ਼ੀ ਮਨ'' | ਕਸ਼ਫ਼ ਕਵਾਜ਼ | ਐਮਾਜ਼ਾਨ ਪ੍ਰਾਈਮ ਵੀਡੀਓ | | <ref>{{Cite web |date=22 April 2022 |title=Guilty Minds review: All-desi, hugely entertaining and thought-provoking |url=https://indianexpress.com/article/entertainment/movie-review/guilty-minds-review-shriya-pilgaonkar-varun-mitra-amazon-prime-video-7881758/lite/ |access-date=23 April 2022 |website=[[The Indian Express]]}}</ref> |- | ''ਬ੍ਰੋਕਨ ਨਿਊਜ਼'' | ਰਾਧਾ ਭਾਰਗਵ | ZEE5 | | <ref>{{Cite news|url=https://m.timesofindia.com/web-series/news/hindi/shriya-pilgaonkar-opens-up-about-working-with-sonali-bendre-in-broken-news/amp_articleshow/91576888.cms|title=Shriya Pilgaonkar opens up about working with Sonali Bendre in 'Broken News'|work=The Times of India|access-date=23 May 2022}}</ref> |- | 2023 | ''[[ਤਾਜ਼ਾ ਖਬਰ|ਤਾਜਾ ਖਬਰ]]'' | ਮਧੂਬਾਲਾ/ਮਧੂ | [[ਡਿਜ਼ਨੀ+ ਹੌਟਸਟਾਰ|ਡਿਜ਼ਨੀ ਪਲੱਸ ਹੌਟਸਟਾਰ]] | | |- |} === ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ === {| class="wikitable sortable" style="font-size:100%" ! scope="col" |ਸਾਲ ! scope="col" | ਸਿਰਲੇਖ ! scope="col" | ਭੂਮਿਕਾ ! class="unsortable" scope="col" | ਨੋਟਸ ! scope="col" | ਰੈਫ. |- | 2015 | ''ਮੂਰਖ ਕਾਮਪਿਡ'' | ਈਸ਼ਾਨਵੀ | | |- | 2017 | ''ਕ੍ਰਾਈਮ ਪੈਟਰੋਲ'' | ਐਪੀਸੋਡਿਕ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ | | |} === ਖੇਡ === {| class="wikitable sortable" style="font-size:100%" ! scope="col" |ਸਾਲ ! scope="col" | ਸਿਰਲੇਖ ! scope="col" | ਭੂਮਿਕਾ ! scope="col" | ਡਾਇਰੈਕਟਰ ! class="unsortable" scope="col" style="text-align:center;" | |- | 1996 | ''ਪਿਆਰ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ'' | | ਕਰਨ ਸ਼ੈਟੀ | <ref name="WATCH OUT FOR SHRIYA PILGAONKAR"/> |- | rowspan="2" | 2014 | ''ਅੰਦਰੂਨੀ ਮਾਮਲੇ'' | ਰੀਆ | ਆਧਾਰ ਖੁਰਾਣਾ | |- | ''ਆਮ ਲੋਕ'' | ਮਾਇਆ | rowspan="2" | ਅਕਰਸ਼ ਖੁਰਾਣਾ | <ref name="ALMOST FAMOUS"/> |- | 2016 | ''ਬੰਬਈ ਦੀ ਮੌਤ'' | | |} === ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਅਤੇ ਨਿਰਮਾਤਾ ਵਜੋਂ === {| class="wikitable sortable" style="font-size:100%" ! scope="col" |ਸਾਲ ! scope="col" | ਸਿਰਲੇਖ ! class="unsortable" scope="col" | ਨੋਟਸ ! class="unsortable" scope="col" style="text-align:center;" | |- | 2012 | ''ਪੇਂਟ ਕੀਤਾ ਸਿਗਨਲ'' | ਲਘੂ ਫਿਲਮ | <ref name="WATCH OUT FOR SHRIYA PILGAONKAR"/> |- | 2013 | ''ਪਹਿਰਾਵੇ ਵਾਲਾ'' | ਲਘੂ ਫਿਲਮ | <ref name="WATCH OUT FOR SHRIYA PILGAONKAR" /> |- | 2015 | ''ਪੰਚਗਵਯ'' | ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਫਿਲਮ, ਲੇਖਕ ਵੀ | <ref name="Sinners and superstars"/> |} == ਅਵਾਰਡ ਅਤੇ ਨਾਮਜ਼ਦਗੀਆਂ == {| class="wikitable" |+ਫ਼ਿਲਮ ਪੁਰਸਕਾਰ ! ਸਾਲ ! ਅਵਾਰਡ ! ਸ਼੍ਰੇਣੀ ! ਕੰਮ ! ਨਤੀਜਾ ! ਰੈਫ. |- | 2013 | ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਰਾਜ ਫਿਲਮ ਅਵਾਰਡ | ਸਰਵੋਤਮ ਡੈਬਿਊ ਅਦਾਕਾਰਾ | ''ਏਕੁਲਟੀ ਏਕ''|{{Won}} | <ref>{{Cite web |date=3 May 2016 |title=It is more difficult to make an impact in a short role |url=http://www.thehindu.com/news/cities/mumbai/entertainment/it-is-more-difficult-to-make-an-impact-in-a-short-role/article8549846.ece |access-date=22 February 2020}}</ref> |} == ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ == * [[ਪੰਕਜ ਤ੍ਰਿਪਾਠੀ]] * [[ਅਲੀ ਫ਼ਜ਼ਲ|ਅਲੀ ਫਜ਼ਲ]] * ਦਿਵਯੇਨਦੂ * [[ਮਿਰਜ਼ਾਪੁਰ (ਵੈੱਬ ਲੜੀ)|ਮਿਰਜ਼ਾਪੁਰ]] * ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ ਦੀ ਸੂਚੀ * ਭਾਰਤੀ ਫਿਲਮ ਅਦਾਕਾਰਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ == ਹਵਾਲੇ == {{Reflist|30em}} == ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ == * {{IMDB name|6798708}} * {{ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਹੰਗਾਮਾ|shriya-pilgaonkar}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਟੈਲੀਵਿਜਨ ਦੀਆਂ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਰਾਠੀ ਲੋਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੁੰਬਈ ਦੀਆਂ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਰਾਠੀ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]] si52vnl42bx5g6zjb8p4qfyn7x3d13f 0 158267 845910 653385 2026-09-12T17:27:20Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 845910 wikitext text/x-wiki {| class="infobox biography vcard" ! colspan="2" class="infobox-above" style="font-size:125%;" |ਸ਼ਰੂਤੀ ਪਾਠਕ |- | colspan="2" class="infobox-image" |[[File:Vishal-Shruti-Shekhar_live_at_Flare_2012_PDPU.JPG|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Vishal-Shruti-Shekhar_live_at_Flare_2012_PDPU.JPG|frameless]]<div class="infobox-caption">ਵਿਸ਼ਾਲ ਅਤੇ ਸ਼ੇਖਰ ਨਾਲ ਸ਼ਰੂਤੀ ਪੰਡਿਤ ਦੀਨਦਿਆਲ ਪੈਟਰੋਲੀਅਮ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਗਾਂਧੀਨਗਰ ਵਿਖੇ ਫਲੇਅਰ 2012 ਵਿੱਚ ਲਾਈਵ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ</div> |- ! scope="row" class="infobox-label" |ਜਨਮ | class="infobox-data" |ਅਹਿਮਦਾਬਾਦ, ਗੁਜਰਾਤ, ਭਾਰਤ |- ! scope="row" class="infobox-label" |ਕਿੱਤੇ | class="infobox-data role" |ਗਾਇਕ, ਗੀਤਕਾਰ |- ! scope="row" class="infobox-label" |ਸਰਗਰਮ ਸਾਲ | class="infobox-data" |2004–ਮੌਜੂਦ |} '''ਸ਼ਰੂਤੀ ਪਾਠਕ''' ([[ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ]]: '''Shruti Pathak''') ਇੱਕ [[ਫ਼ਿਲਮਫ਼ੇਅਰ ਪੁਰਸਕਾਰ|ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਅਵਾਰਡ]] -ਨਾਮਜ਼ਦ ਭਾਰਤੀ [[ਪਿਠਵਰਤੀ ਗਾਇਕ|ਪਲੇਬੈਕ ਗਾਇਕਾ]] ਅਤੇ ਗੀਤਕਾਰ ਹੈ, ਜੋ [[ਹਿੰਦੀ ਭਾਸ਼ਾ|ਹਿੰਦੀ]] ਫਿਲਮ ਉਦਯੋਗ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ। == ਸ਼ੁਰੁਆਤੀ ਜੀਵਨ == ਉਹ ਇੱਕ ਗੁਜਰਾਤੀ ਹੈ,<ref>{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/gujarati/music/Shruti-Pathak-The-singer-is-open-for-Gujarati-films/articleshow/31171169.cms|title=Shruti Pathak open for Gujarati films|date=13 January 2017|work=[[The Times of India]]|access-date=25 January 2018}}</ref> ਅਤੇ ਉਸਦਾ ਜਨਮ ਅਤੇ ਪਾਲਣ ਪੋਸ਼ਣ [[ਅਹਿਮਦਾਬਾਦ]] ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਉਹ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਮਾਸਟਰ ਡਿਗਰੀ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇੱਕ ਕੈਰੀਅਰ ਵਜੋਂ ਗਾਇਕੀ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਉਣ ਲਈ [[ਮੁੰਬਈ]] ਚਲੀ ਗਈ ਸੀ।<ref>{{Cite web |year=2011 |title=In Conversation With Shruti Pathak |url=http://www.musicaloud.com/2011/05/28/in-conversation-with-shruti-pathak/ |access-date=25 January 2018 |publisher=Music Aloud}}</ref> == ਕੈਰੀਅਰ == ਪਾਠਕ ਨੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੀਮਿਕਸ ਐਲਬਮਾਂ ਲਈ ਗਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਪਣੇ ਗਾਇਕੀ ਕਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। 2004 ਵਿੱਚ ਬੇਬੀ ਡੌਲ ਲੜੀ ਲਈ ਉਸਦੀ "ਲੇਕੇ ਪਹਿਲਾ ਪਹਿਲਾ ਪਿਆਰ"। ''[[ਫੈਸ਼ਨ (2008 ਫਿਲਮ)|ਫੈਸ਼ਨ]]'' (2008) ਦੇ ਉਸ ਦੇ ਗੀਤ "ਮਰ ਜਾਵਾ" ਨਾਲ ਪਾਠਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਇਆ।<ref>{{Cite news|url=http://mumbaimirror.com/entertainment/music/I-exist-for-music-feels-Shruti-Pathak/articleshow/16046474.cms|title=I exist for music, feels Shruti Pathak|last=K|first=Nivedita|date=24 August 2010|work=[[Mumbai Mirror]]|access-date=18 February 2012|archive-date=22 ਜੂਨ 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140622023207/http://mumbaimirror.com/entertainment/music/I-exist-for-music-feels-Shruti-Pathak/articleshow/16046474.cms|url-status=dead}}</ref> ਉਸਨੇ ਗੀਤ ਲਈ [[ਫ਼ਿਲਮਫ਼ੇਅਰ ਪੁਰਸਕਾਰ|ਫਿਲਮਫੇਅਰ]] ਅਤੇ ਸਕ੍ਰੀਨ ਅਵਾਰਡਾਂ ਦੋਵਾਂ ਵਿੱਚ ਨਾਮਜ਼ਦਗੀਆਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀਆਂ। ''ਦੇਵ ਡੀ (2009)ਦੇ ਗੀਤ "ਪਿਆਲੀਆ" ਦੀ ਗਾਇਕਾ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਉਹ ਗੀਤਕਾਰ ਵੀ ਹੈ''। 2013 ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਕਾਈ ਪੋ ਚੇ ਵਿੱਚ [[ਅਮਿਤ ਤ੍ਰਿਵੇਦੀ]] ਲਈ ਇੱਕ ਹੋਰ ਗੀਤ "ਸ਼ੁਭਰਾਮਭ" ਲਿਖਿਆ। ਉਹ ਕਈ ਸਟੇਜ ਸ਼ੋਅ ਵੀ ਕਰ ਚੁੱਕੀ ਹੈ। ਉਸਨੇ [[ਐਨ.ਆਈ.ਟੀ. ਇਲਾਹਾਬਾਦ|ਮੋਤੀਲਾਲ ਨਹਿਰੂ ਨੈਸ਼ਨਲ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ ਇਲਾਹਾਬਾਦ]] ਦੇ ਕਲਰਵ 2012 ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਮੇਲੇ, ਪੰਡਿਤ ਦੀਨਦਿਆਲ ਪੈਟਰੋਲੀਅਮ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, [[ਗਾਂਧੀਨਗਰ]] ਦੇ ਫਲੇਅਰ ( ਟੈਕਨੋ-ਕਲਚਰਲ ਫੈਸਟ), ਐਸਵੀਕੇਐਮਐਸ ਕੈਂਪਸ ਸ਼ਿਰਪੁਰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਪ੍ਰੋਟਸਾਹਨ 13 ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ, ਖੇਡ ਅਤੇ ਤਕਨੀਕੀ ਤਿਉਹਾਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ ਹੈ। 1 ਅਪ੍ਰੈਲ 2013 ਨੂੰ, ਰਾਕਫ੍ਰੀ ਐਂਟਰਟੇਨਮੈਂਟ ਦੁਆਰਾ 22 ਫਰਵਰੀ 2014 ਨੂੰ ਸਪੀਆਈਟੀ ਕਾਲਜ, ਮੁੰਬਈ ਦਾ ਉਡਾਨ 2014 ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਮੇਲਾ ਅਤੇ 22 ਦਸੰਬਰ 2015 ਨੂੰ ਲਤਾ ਮੰਗੇਸ਼ਕਰ ਹਸਪਤਾਲ, ਨਾਗਪੁਰ ਦਾ ਸਿਲਵਰ ਜੁਬਲੀ ਸਮਾਗਮ।<ref>{{Cite news|url=https://indianexpress.com/article/entertainment/music/singer-shruti-pathak-on-recreations-bollywood-music-6352928/|title=Singer Shruti Pathak on recreations: I miss the newness in Bollywood music|last=Kameshwari|first=A.|date=8 April 2020|work=The Indian Express|access-date=24 February 2021|language=en}}</ref> ਪਾਠਕ ਕੋਕ ਸਟੂਡੀਓ ਇੰਡੀਆ ਦੇ ਤਿੰਨੋਂ ਸੀਜ਼ਨ ਵੀ ਪੇਸ਼ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਉਸਨੇ ਸੀਜ਼ਨ 1 ਵਿੱਚ 'ਕਿਆ ਹਾਲ ਸੁਨਾਵਾਂ', ਸੀਜ਼ਨ 2 ਵਿੱਚ 'ਗਲੋਰੀਅਸ' ਅਤੇ 'ਸ਼ੇਡਿੰਗ ਸਕਿਨ' ਅਤੇ ਸੀਜ਼ਨ 3 ਵਿੱਚ 'ਹਾਲ ਵੇ ਰੱਬਾ' ਗਾਏ। ਉਹ ਸਚਿਨ - ਜਿਗਰ ਦੇ ਨਾਲ ਐਮਟੀਵੀ ਅਨਪਲੱਗਡ ਸੀਜ਼ਨ 4 ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀ। ਉਸਨੇ ਬਹੁਤ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਤੋਂ ਹੀ ਆਪਣੇ ਗੁਰੂ ਸ਼੍ਰੀ ਦਿਵਯਾਂਗ ਠੱਕਰ ਤੋਂ ਕਲਾਸੀਕਲ ਸਿੱਖਿਆ। == ਹਵਾਲੇ == [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਦੇ ਪਲੇਬੈਕ ਗਾਇਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗੁਜਰਾਤੀ ਲੋਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]] ratjbn1gxceg6yj9axcvpit0eebmj9h 0 160121 845894 748069 2026-09-12T14:19:56Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 845894 wikitext text/x-wiki {| class="infobox biography vcard" ! colspan="2" class="infobox-above" style="font-size:125%;" |ਵਾਨੀ ਭੋਜਨ |- | colspan="2" class="infobox-image" |[[File:Vani_Bhojan_at_PuthuYugam_Interview_1.jpg|frameless]]<div class="infobox-caption">2021</div> |- ! class="infobox-label" scope="row" |ਜਨਮ | class="infobox-data" |28 ਅਕਤੂਬਰ 1988 (ਉਮਰ 34) ਊਟੀ, ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ, ਭਾਰਤ |- ! class="infobox-label" scope="row" |ਕੌਮੀਅਤ | class="infobox-data category" |ਭਾਰਤੀ |- ! class="infobox-label" scope="row" |ਅਲਮਾ ਮੈਟਰ | class="infobox-data" |ਸਰਕਾਰੀ ਆਰਟਸ ਕਾਲਜ, ਊਟੀ (ਬੀ. ਏ. ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ) |- ! class="infobox-label" scope="row" |Occupations | class="infobox-data role" |ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਮਾਡਲ |- ! class="infobox-label" scope="row" |ਸਰਗਰਮ ਸਾਲ | class="infobox-data" |2010–ਮੌਜੂਦ |} [[Category:Articles with hCards]] '''ਵਾਨੀ ਭੋਜਨ''' (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: '''Vani Bhojan;''' ਜਨਮ 28 ਅਕਤੂਬਰ 1988) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਹੈ ਜੋ ਤਾਮਿਲ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ।<ref name="Lo">{{Cite news|url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/vani-bhojan-is-to-happy-to-have-made-a-telugu-film-debut-with-meeku-maathrame-cheptha/article29991904.ece|title=Vani Bhojan makes a smooth transition from TV to cinema|last=Chowdhary|first=Y. sunita|date=16 November 2019|work=The Hindu}}</ref> ਉਸਨੇ 2019 ਵਿੱਚ ''ਮੀਕੂ ਮਾਥਰਾਮੇ ਚੇਪਥਾ'' ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਤੇਲਗੂ ਫਿਲਮ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ 2020 ਵਿੱਚ ''ਓ ਮਾਈ ਕਦਾਵੁਲੇ'' ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਤਾਮਿਲ ਫਿਲਮ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। == ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰ == ਭੋਜਨ ਦਾ ਜਨਮ 28 ਅਕਤੂਬਰ 1988 ਨੂੰ [[ਊਟੀ]], [[ਨੀਲਗਿਰੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ]], [[ਤਮਿਲ਼ ਨਾਡੂ|ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ]] ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬਡਾਗਾ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ।<ref>{{Cite web |title=Fans trend 'HBD Vani Bhojan' to celebrate Oh My Kadavule star's 32nd birthday |url=https://www.zoomtventertainment.com/tamil-cinema/article/fans-trend-hbd-vani-bhojan-to-celebrate-oh-my-kadavule-stars-32nd-birthday/674010 |access-date=10 December 2020 |website=zoomtventertainment.com |language=en}}</ref> ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਸਕੂਲਿੰਗ ਬੋਰਡਿੰਗ ਸਕੂਲ, ਊਟੀ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰੀ ਆਰਟਸ ਕਾਲਜ, ਸਟੋਨ ਹਾਊਸ ਹਿੱਲ, [[ਊਟੀ]] ਵਿੱਚ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ [[ਬੀਏ|ਬੈਚਲਰ ਆਫ਼ ਆਰਟਸ]] ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ। ਭੋਗਨ ਨੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਕਿੰਗਫਿਸ਼ਰ ਏਅਰਲਾਈਨਜ਼ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਗਰਾਊਂਡ ਸਟਾਫ਼ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ,<ref name="W">{{Cite web |date=13 February 2020 |title=I'm my own cheer leader during difficult times-Vani Bhojan |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/im-my-own-cheer-leader-during-difficult-times-vani-bhojan/articleshow/74117983.cmss |access-date=26 September 2020 |website=The Times of India}}</ref> ਜਦੋਂ ਕਿ [[ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸਾਹਿਤ]] ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਡਿਗਰੀ ਲਈ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ, ਉਸ ਦੀ ਦਿ ਚੇਨਈ ਸਿਲਕਸ ਲਈ ਇੱਕ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦੇਣ ਕਾਰਨ ਉਸ ਨੂੰ ਅਦਾਕਾਰੀ ਦੀਆਂ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਈਆਂ।<ref name="chennaimemes">{{Cite web |title="I Don't Have A Degree" – Vani Bhojan Opens For The First Time !! WATCH &#124; Chennai Memes |url=https://www.chennaimemes.in/i-dont-have-a-degree-vani-bhojan-opens-for-the-first-time-watch/ |access-date=2023-03-28 |archive-date=2020-10-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201001195057/https://www.chennaimemes.in/i-dont-have-a-degree-vani-bhojan-opens-for-the-first-time-watch/ |url-status=dead }}</ref> == ਮੀਡੀਆ ਵਿੱਚ == ਭੋਜਨ ਨੂੰ 2017 ਵਿੱਚ [[ਦ ਟਾਈਮਜ਼ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ|ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ 'ਤੇ ਟਾਈਮਜ਼ ਮੋਸਟ ਡਿਜ਼ਾਇਰੇਬਲ ਵੂਮੈਨ]] ਵਿੱਚ ਨੰਬਰ 1<ref>{{Cite web |title=Chennai's most desirable Women on Television |url=https://m.timesofindia.com/tv/news/tamil/chennai-times-15-most-desirable-women-on-television-2018/amp_articleshow/67792954.cms |access-date=6 August 2017 |website=The Times of India |language=en}}</ref> ਅਤੇ 2018 ਅਤੇ 2019 ਵਿੱਚ ਨੰਬਰ 3 ਵਿੱਚ ਦਰਜਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਹ 2020 ਵਿੱਚ [[ਦ ਟਾਈਮਜ਼ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ|ਟਾਈਮਜ਼ ਮੋਸਟ ਡਿਜ਼ਾਇਰੇਬਲ ਵੂਮੈਨ]]<ref>{{Cite web |title=The Times Most Desirable Women of 2020: Sushant Singh Rajput – Philosopher, dreamer, charmer |url=https://m.timesofindia.com/entertainment/tamil/movies/news/chennai-times-30-most-desirable-women-2020/articleshow/83147467.cms |access-date=6 August 2021 |website=The Times of India |language=en}}</ref> ਵਿੱਚ ਵੀ 16ਵੇਂ ਨੰਬਰ 'ਤੇ ਸੀ। ਹੁਣ ਉਹ ਜ਼ੀ ਥਿਰਾਈ ਦੀ ਬ੍ਰਾਂਡ ਅੰਬੈਸਡਰ ਹੈ। == ਅਵਾਰਡ ਅਤੇ ਨਾਮਜ਼ਦਗੀਆਂ == === ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ === {| class="wikitable" !ਸਾਲ ! ਅਵਾਰਡ ! ਸ਼੍ਰੇਣੀ ! ਸੀਰੀਅਲ ! ਨਤੀਜਾ ! |- | rowspan="4" | 2014 | rowspan="7" | ਸੁਨ ਕੁਡੰਬਮ ਵਿਰੁਥੁਗਲ | ਵਧੀਆ ਅਦਾਕਾਰਾ | rowspan="9" | ''ਦੇਵਾਮਗਲ'' |ਨਾਮਜ਼ਦ |- | ਦੇਵਥਾਈਗਲ |ਜਿੱਤਿਆ |- | ਵਧੀਆ ਅਦਾਕਾਰਾ |ਨਾਮਜ਼ਦ |- | ਸਰਵੋਤਮ ਡੈਬਿਊ ਅਦਾਕਾਰਾ |ਨਾਮਜ਼ਦ |- | rowspan="4" | 2018 | ਵਧੀਆ ਅਦਾਕਾਰਾ |ਜਿੱਤਿਆ |<ref>{{Cite tweet|user=SunTV}}</ref> |- | ਵਧੀਆ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਜੋੜੀ |ਜਿੱਤਿਆ |<ref>{{Cite web |title=Sun Kudumbam Awards 2018 Winners – Sun Kudumbam Virudhugal |url=https://www.indiantvinfo.com/sun-kudumbam-awards-2018/ |access-date=2023-03-28 |archive-date=2021-05-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210514133907/https://www.indiantvinfo.com/sun-kudumbam-awards-2018/ |url-status=dead }}</ref> |- | ਵਧੀਆ ਜੋਡੀ |ਨਾਮਜ਼ਦ |- | ਵਿਕਟਨ ਅਵਾਰਡ | ਵਧੀਆ ਅਦਾਕਾਰਾ |ਜਿੱਤਿਆ |- |} {| class="wikitable sortable" !ਸਾਲ ! ਅਵਾਰਡ ! ਸ਼੍ਰੇਣੀ ! ਫਿਲਮ ! ਨਤੀਜਾ ! |- | rowspan="2" | 2021 | SIIMA ਅਵਾਰਡ | ਸਰਵੋਤਮ ਸਹਾਇਕ ਅਭਿਨੇਤਰੀ | rowspan="2" | ''ਹੇ ਮੇਰੇ ਕਦਾਵੁਲੇ'' |ਨਾਮਜ਼ਦ |<ref>{{Cite web |date=21 September 2021 |title=Soorarai Pottru and Asuran wins big at SIIMA 2020 and 2021! |url=https://www.sify.com/movies/soorarai-pottru-and-asuran-wins-big-at-siima-2020-and-2021-news-tamil-vjuflkcdfiiji.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20210921074856/https://www.sify.com/movies/soorarai-pottru-and-asuran-wins-big-at-siima-2020-and-2021-news-tamil-vjuflkcdfiiji.html |archive-date=21 September 2021 |website=Sify.com}}</ref> |- | ਆਨੰਦ ਵਿਕਟਨ ਸਿਨੇਮਾ ਅਵਾਰਡ | ਵਧੀਆ ਅਦਾਕਾਰਾ |ਜਿੱਤਿਆ |- |} == ਹਵਾਲੇ == [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤੇਲਗੂ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤਾਮਿਲ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1988]] 56teek5sllfcuo6u83ctpd3kjxcmyyl 0 166332 845902 835607 2026-09-12T16:40:56Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 845902 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ਸਰਲਾ ਦੇਵੀ ਚੌਧਰਾਣੀ | image = Sarala Devi Chaudhurani.jpg | image_size = 200px | caption = ਸਰਲਾ ਦੇਵੀ ਚੌਧਰਾਣੀ | birth_name = ਸਰਲਾ ਘੋਸ਼ਾਲ | birth_date = {{Birth date|df=yes|1872|09|09}} | birth_place = [[ਕੋਲਕਾਤਾ]], [[ਬੰਗਾਲ ਪ੍ਰੈਜ਼ੀਡੈਂਸੀ | ਬੰਗਾਲ]], [[ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਭਾਰਤ]] | death_date = {{Death date and age|df=yes|1945|08|18|1872|09|09}} | death_place = [[ਕੋਲਕਾਤਾ]], [[ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਭਾਰਤ]] | nationality = [[ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਭਾਰਤ|ਭਾਰਤੀ]] | occupation = ਸਿੱਖਿਆ ਸ਼ਾਸਤਰੀ, ਸਿਆਸੀ ਕਾਰਕੁਨ | spouse = {{ਵਿਆਹ|ਰਾਮਭੁਜ ਦੱਤ ਚੌਧਰੀ|1905|1923|ਅੰਤ=ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ}} | children = ਦੀਪਕ (ਪੁੱਤਰ) | relatives = [[ਸਵਰਨਕੁਮਾਰੀ ਦੇਵੀ]] (ਮਾਤਾ)<br/>ਜਾਨਕੀਨਾਥ ਘੋਸਾਲ (ਪਿਤਾ)<br/>[[ਦੇਬੇਂਦਰਨਾਥ ਟੈਗੋਰ]] (ਨਾਨਾ)<br/>[[ਰਬਿੰਦਰਨਾਥ ਟੈਗੋਰ]] (ਮਾਮਾ)<br/> />[[ਇੰਦਰਾ ਦੇਵੀ ਚੌਧਰਾਨੀ]] (ਮਾਮੇ ਦੀ ਚਚੇਰੀ ਭੈਣ)<br/>[[ਸੁਰੇਂਦਰਨਾਥ ਟੈਗੋਰ]] (ਮਾਮੇ ਦੀ ਚਚੇਰੀ ਭੈਣ) }}   '''ਸਰਲਾ ਦੇਵੀ ਚੌਧਰਾਣੀ''' (ਜਨਮ ਵੇਲ਼ੇ '''ਸਰਲਾ ਘੋਸ਼ਾਲ''' ; <ref name="Ray2012">{{Cite book|title=Early Feminists of Colonial India: Sarala Devi Chaudhurani and Rokeya Sakhawat Hossain|last=Ray|first=Bharati|date=13 September 2012|publisher=Oxford University Press|isbn=978-0-19-808381-8|page=2|chapter=Sarala and Rokeya: Brief Biographical Sketches|chapter-url=http://www.oxfordscholarship.com/view/10.1093/acprof:oso/9780198083818.001.0001/acprof-9780198083818-chapter-1|via=[[Oxford Scholarship Online]]}}{{Subscription required}}</ref> 9 ਸਤੰਬਰ 1872 – 18 ਅਗਸਤ 1945) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਿੱਖਿਆ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਕਾਰਕੁਨ ਸੀ, ਜਿਸਨੇ 1910 ਵਿੱਚ [[ਅਲਾਹਾਬਾਦ|ਇਲਾਹਾਬਾਦ]] ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਇਸਤਰੀ ਮਹਾਮੰਡਲ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਇਹ [[ਭਾਰਤ]] ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ ਦਾ ਮਹਿਲਾ ਸੰਗਠਨ ਸੀ। <ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=l-kSsJ99aOgC&dq=Bharat+Stree+Mahamandal+was+formed+by+Sarala+Devi+Chaudharani&pg=PA91|title=Elite Women of India|last=Mohapatra|first=Padmalaya|date=2002|publisher=APH Publishing|isbn=978-81-7648-339-1|language=en}}</ref> ਸੰਸਥਾ ਦੇ ਮੁਢਲੇ ਟੀਚਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ [[ਔਰਤ ਸਿੱਖਿਆ|ਔਰਤ ਸਿੱਖਿਆ ਨੂੰ]] ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨਾ ਸੀ। ਸੰਗਠਨ ਨੇ ਪੂਰੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਸੁਧਾਰਨ ਲਈ [[ਲਹੌਰ|ਲਾਹੌਰ]] (ਉਸ ਸਮੇਂ ਅਣਵੰਡੇ ਭਾਰਤ ਦਾ ਹਿੱਸਾ), ਇਲਾਹਾਬਾਦ, [[ਦਿੱਲੀ]], [[ਕਰਾਚੀ]], [[ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ]], [[ਹੈਦਰਾਬਾਦ]], [[ਕਾਨਪੁਰ]], ਬਾਂਕੁਰਾ, ਹਜ਼ਾਰੀਬਾਗ, ਮਿਦਨਾਪੁਰ ਅਤੇ [[ਕੋਲਕਾਤਾ|ਕੋਲਕੱਤਾ]] ਵਿੱਚ ਕਈ ਦਫ਼ਤਰ ਖੋਲ੍ਹੇ। == ਜੀਵਨੀ == === ਅਰੰਭਕ ਜੀਵਨ === ਸਰਲਾ ਦਾ ਜਨਮ ਜੋਰਾਸਾਂਕੋ, ਕੋਲਕਾਤਾ ਵਿੱਚ 9 ਸਤੰਬਰ 1872 ਨੂੰ ਇੱਕ ਮਸ਼ਹੂਰ ਬੰਗਾਲੀ ਬੁੱਧੀਜੀਵੀ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ [[Janakinath Ghosal|ਜਾਨਕੀਨਾਥ ਘੋਸ਼ਾਲ]] ਬੰਗਾਲ ਕਾਂਗਰਸ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਸਕੱਤਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸਨ। ਉਸਦੀ ਮਾਤਾ [[ਸਵਰਨਾਕੁਮਾਰੀ ਦੇਵੀ|ਸਵਰਨਕੁਮਾਰੀ ਦੇਵੀ]], ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਲੇਖਕ, [[ਦੇਬੇਂਦਰਨਾਥ ਟੈਗੋਰ]] ਦੀ ਧੀ ਸੀ, ਜੋ ਇੱਕ ਉੱਘੇ ਬ੍ਰਹਮੋ ਨੇਤਾ ਅਤੇ ਕਵੀ [[ਰਬਿੰਦਰਨਾਥ ਟੈਗੋਰ|ਰਾਬਿੰਦਰਨਾਥ ਟੈਗੋਰ]] ਦੇ ਪਿਤਾ ਸਨ। ਉਸਦੀ ਵੱਡੀ ਭੈਣ, ਹੀਰੋਨਮਈ, ਇੱਕ ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਵਿਧਵਾ ਘਰ ਦੀ ਬਾਨੀ ਸੀ। ਸਰਲਾ ਦੇਵੀ ਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਬ੍ਰਹਮਵਾਦ ਦਾ ਅਨੁਯਾਈ ਸੀ, ਇੱਕ ਧਰਮ ਜਿਸ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ [[ਰਾਜਾ ਰਾਮਮੋਹਨ ਰਾਯੇ|ਰਾਮ ਮੋਹਨ ਰਾਏ]] ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਸਰਲਾ ਦੇ ਦਾਦਾ ਦੇਬੇਂਦਰਨਾਥ ਟੈਗੋਰ ਦੁਆਰਾ ਵਿਕਸਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। [[ਤਸਵੀਰ:Sarala_and_Hironmoyee.jpg|left|thumb| ਸਰਲਾ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਭੈਣ ਹੀਰੋਨਮਈ]] 1890 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਬੇਥੂਨ ਕਾਲਜ ਤੋਂ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ [[ਬੀਏ|ਬੀ.ਏ.]] ਕੀਤੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਬੀਏ ਦੀ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਵਿੱਚ ਚੋਟੀ ਦੀ ਮਹਿਲਾ ਉਮੀਦਵਾਰ ਹੋਣ ਲਈ ਕਾਲਜ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਪਦਮਾਵਤੀ ਗੋਲਡ ਮੈਡਲ <ref>{{Cite web |title=Bethune College - Banglapedia |url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Bethune_College |access-date=13 October 2020 |website=Banglapedia |archive-date=11 ਨਵੰਬਰ 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231111234845/http://en.banglapedia.org/index.php?title=Bethune_College |url-status=dead }}</ref> ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਹ [[ਭਾਰਤ ਦਾ ਆਜ਼ਾਦੀ ਸੰਗਰਾਮ|ਭਾਰਤੀ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਅੰਦੋਲਨ]] ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣ ਵਾਲੀਆਂ ਆਪਣੇ ਸਮੇਂ ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਕੁ ਔਰਤਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ। ਵੰਡ ਵਿਰੋਧੀ ਅੰਦੋਲਨ ਦੌਰਾਨ ਉਸਨੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਰਾਸ਼ਟਰਵਾਦ ਦਾ ਹੋਕਾ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਗੁਪਤ ਇਨਕਲਾਬੀ ਸਭਾ ਨੂੰ ਕਾਇਮ ਰੱਖਿਆ।{{ਹਵਾਲਾ ਲੋੜੀਂਦਾ|date=March 2019}} === ਕਰੀਅਰ === ਆਪਣੀ ਸਿੱਖਿਆ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸਰਲਾ ਮੈਸੂਰ ਰਾਜ ਚਲੀ ਗਈ ਅਤੇ ਮਹਾਰਾਣੀ ਗਰਲਜ਼ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਸਕੂਲ ਅਧਿਆਪਕ ਲੱਗ ਗਈ। ਇੱਕ ਸਾਲ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਘਰ ਪਰਤੀ ਅਤੇ ਆਪਣੀਆਂ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਇੱਕ ਬੰਗਾਲੀ ਰਸਾਲੇ, ''ਭਾਰਤੀ'' ਲਈ ਲਿਖਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। <ref name="Ghosh2019">{{Cite journal|last=Ghosh|first=Sutanuka|year=2010|title=Expressing the Self in Bengali Women's Autobiographies in the Twentieth Century|journal=South Asia Research|volume=30|issue=2|pages=105–23|doi=10.1177/026272801003000201|pmid=20684082}}{{Subscription required}}</ref> 1895 ਤੋਂ 1899 ਤੱਕ, ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਅਤੇ ਭੈਣ ਦੇ ਨਾਲ ਸਾਂਝੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ''ਭਾਰਤੀ ਦਾ'' ਸੰਪਾਦਨ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਫਿਰ 1899 ਤੋਂ 1907 ਤੱਕ, ਦੇਸ਼ ਭਗਤੀ ਦਾ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕਰਨ ਅਤੇ ਰਸਾਲੇ ਦੇ ਸਾਹਿਤਕ ਮਿਆਰ ਨੂੰ ਉੱਚਾ ਚੁੱਕਣ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ ਨਾਲ, ਆਪਣੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। 1904 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਕੋਲਕਾਤਾ ਵਿੱਚ ਲਕਸ਼ਮੀ ਭੰਡਾਰ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਤਾਂ ਜੋ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਦੇਸੀ ਦਸਤਕਾਰੀ ਨੂੰ ਹਰਮਨਪਿਆਰਾ ਬਣਾਇਆ ਜਾ ਸਕੇ। 1910 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਭਾਰਤ ਇਸਤਰੀ ਮਹਾਮੰਡਲ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ, ਜਿਸਨੂੰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਸਰਬ-ਭਾਰਤੀ ਸੰਸਥਾ ਮੰਨਦੇ ਹਨ। <ref>{{Cite journal|last=Majumdar|first=Rochona|year=2002|title="Self-Sacrifice" versus "Self-Interest": A Non-Historicist Reading of the History of Women's Rights in India|url=https://muse.jhu.edu/article/191247|journal=Comparative Studies of South Asia, Africa and the Middle East|publisher=Duke University Press|volume=22|issue=1–2|page=24|doi=10.1215/1089201X-22-1-2-20|via=[[Project MUSE]]}}{{Subscription required}}</ref> ਦੇਸ਼ ਭਰ ਵਿੱਚ ਕਈ ਸ਼ਾਖਾਵਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਇਸਨੇ ਵਰਗ, ਜਾਤ ਅਤੇ ਧਰਮ ਦੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਕਿੱਤਾਮੁਖੀ ਸਿਖਲਾਈ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕੀਤਾ। === ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ === 1905 ਵਿੱਚ, ਸਰਲਾ ਦੇਵੀ ਨੇ ਇੱਕ ਵਕੀਲ, ਪੱਤਰਕਾਰ, ਰਾਸ਼ਟਰਵਾਦੀ ਨੇਤਾ ਅਤੇ ਸਵਾਮੀ [[ਸਵਾਮੀ ਦਯਾਨੰਦ ਸਰਸਵਤੀ|ਦਯਾਨੰਦ ਸਰਸਵਤੀ]] ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੇ ਹਿੰਦੂ ਸੁਧਾਰ ਅੰਦੋਲਨ, [[ਆਰੀਆ ਸਮਾਜ]] ਦੇ ਪੈਰੋਕਾਰ [[Rambhuj Dutt Chaudhary|ਰਾਮਭੁਜ ਦੱਤ ਚੌਧਰੀ]] (1866-1923) ਨਾਲ਼ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲਿਆ। ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ [[ਪੰਜਾਬ]] ਚਲੀ ਗਈ। ਉੱਥੇ, ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਵਾਦੀ [[ਉਰਦੂ]] ਹਫ਼ਤਾਵਾਰੀ ''ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਨੂੰ'' ਸੰਪਾਦਿਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕੀਤੀ, ਜਿਸਨੂੰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਖ਼ਬਾਰ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਜਦੋਂ ਉਸ ਦੇ ਪਤੀ ਨੂੰ [[ਨਾਮਿਲਵਰਤਨ ਅੰਦੋਲਨ|ਅਸਹਿਯੋਗ ਅੰਦੋਲਨ]] ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਲਈ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਤਾਂ [[ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ]] [[ਲਹੌਰ|ਲਾਹੌਰ]] ਵਿਚ ਉਸ ਦੇ ਘਰ ਮਹਿਮਾਨ ਵਜੋਂ ਆਏ ਸਨ। ਗਾਂਧੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਭਾਸ਼ਣਾਂ ਅਤੇ ਯੰਗ ਇੰਡੀਆ ਅਤੇ ਹੋਰ ਰਸਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਉਸਦੀਆਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਅਤੇ ਲਿਖਤਾਂ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੱਤਾ। ਫਰਵਰੀ 1920 ਵਿੱਚ, ''ਯੰਗ ਇੰਡੀਆ ਨੇ'' ''ਲਾਹੌਰ ਪਰਦਾ ਕਲੱਬ'' ਦੀ ਮੈਂਬਰਸ਼ਿਪ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਤ ਕਈ ਪੱਤਰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤੇ। ਸਰਲਾ ਦੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਰੌਲਟ ਸੱਤਿਆਗ੍ਰਹਿ ਵਿਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣ ਲਈ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਊਨਾ ਓਡਵਾਇਰ (ਮਾਈਕਲ ਓਡਵਾਇਰ ਦੀ ਪਤਨੀ) ਚਾਹੁੰਦੀ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੀ ਮੈਂਬਰਸ਼ਿਪ ਤੋਂ ਅਸਤੀਫਾ ਦੇ ਦੇਵੇ। <ref>{{Cite book|title=Gandhi: The Years That Changed the World|url=https://archive.org/details/gandhiyearsthatc0000guha_r7g4|last=Guha|first=Ramchandra|publisher=Penguin Allen Lane|year=2018|isbn=978-0670083886|pages=[https://archive.org/details/gandhiyearsthatc0000guha_r7g4/page/110 110]}}</ref> ਉਸਨੇ ਉਸਦੇ ਨਾਲ ਪੂਰੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਯਾਤਰਾ ਕੀਤੀ। ਵੱਖ ਹੋਣ 'ਤੇ, ਉਹ ਅਕਸਰ ਚਿੱਠੀਆਂ ਦਾ ਆਦਾਨ-ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੇ ਸਨ। <ref>{{Cite magazine|last=Kapoor|first=Pramod|date=13 October 2014|title=When Gandhi Nearly Slipped|url=https://magazine.outlookindia.com/story/when-gandhi-nearly-slipped/292132|magazine=Outlook India|access-date=5 ਮਈ 2023|archive-date=2 ਸਤੰਬਰ 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210902012204/https://magazine.outlookindia.com/story/when-gandhi-nearly-slipped/292132|url-status=dead}}</ref> ਰਬਿੰਦਰਾ ਭਾਰਤੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਵਾਈਸ-ਚਾਂਸਲਰ ਪ੍ਰੋਫ਼ੈਸਰ ਸਬਿਆਸਾਚੀ ਬਾਸੂ ਰੇ ਚੌਧਰੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਦੋਵਾਂ ਦਾ ਰਿਸ਼ਤਾ, ਭਾਵੇਂ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਸੀ, ਪਰ ਆਪਸੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਸੀ। <ref>{{Cite news|url=https://indianexpress.com/article/lifestyle/sarala-devi-tagore-family-swadeshi-movement-bengali-revolutionary-6302759/|title=Sarala Devi: From Tagore's family, a leading light of the swadeshi movement|date=8 March 2020|work=The Indian Express|access-date=24 November 2020|language=en}}</ref> ਪਰ ਸਰਲਾ ਨੂੰ ਲਿਖੇ ਇੱਕ ਪੱਤਰ ਵਿੱਚ ਗਾਂਧੀ ਨੇ ਲਿਖਿਆ ਸੀ :<blockquote>''ਤੁਸੀਂ ਅਜੇ ਵੀ ਮੇਰੀ ਨੀਂਦ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮੈਨੂੰ ਸਤਾਉਂਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹੋ।'' ''ਕੋਈ ਹੈਰਾਨੀ ਨਹੀਂ ਕਿ ਪੰਡਿਤ ਜੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦੀ ਮਹਾਨ ਸ਼ਕਤੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।'' ''ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਉਹ ਜਾਦੂ ਉਸ ਉੱਤੇ ਧੂੜ ਦਿੱਤਾ ਹੋਵੇ।'' ''ਤੁਸੀਂ ਹੁਣ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਉਹੀ ਜਾਦੂ ਕਰ ਰਹੇ ਹੋ।'' <ref>{{Cite book|title=Gandhi: The Years That Changed the World|url=https://archive.org/details/gandhiyearsthatc0000guha_r7g4|last=Guha|first=Ramchandra|publisher=Penguin Allen Lane|year=2018|isbn=978-0670083886|pages=[https://archive.org/details/gandhiyearsthatc0000guha_r7g4/page/116 117]}}</ref></blockquote>ਉਸ ਦੇ ਇਕਲੌਤੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀਪਕ ਦਾ ਵਿਆਹ ਗਾਂਧੀ ਦੀ ਪੋਤੀ ਰਾਧਾ ਨਾਲ ਹੋਇਆ। === ਬਾਅਦ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ === 1923 ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸਰਲਾ ਦੇਵੀ ਕੋਲਕਾਤਾ ਵਾਪਸ ਚਲੀ ਗਈ, ਅਤੇ 1924 ਤੋਂ 1926 ਤੱਕ ''ਭਾਰਤੀ'' ਦੇ ਸੰਪਾਦਨ ਦੀਆਂ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀਆਂ ਮੁੜ ਸਾਂਭ ਲਈਆਂ। ਉਸਨੇ 1930 ਵਿੱਚ ਕੋਲਕਾਤਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਗਰਲਜ਼ ਸਕੂਲ, ਸਿਕਸ਼ਾ ਸਦਨ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ 1935 ਵਿੱਚ ਜਨਤਕ ਜੀਵਨ ਤੋਂ ਸੰਨਿਆਸ ਲੈ ਲਿਆ ਅਤੇ ਬਿਜੋਏ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਗੋਸਵਾਮੀ, ਇੱਕ ਗੌੜੀਆ ਵੈਸ਼ਨਵ, ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਗੁਰੂ ਵਜੋਂ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਈ। 18 ਅਗਸਤ 1945 ਨੂੰ ਕੋਲਕਾਤਾ ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ। ਉਸਦੀ ਆਤਮਕਥਾ ''ਜੀਵਨੇਰ ਝਰਾ ਪਾਤਾ ਨੂੰ'' ਉਸਦੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਬਾਅਦ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ, 1942-1943 ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਬੰਗਾਲੀ ਸਾਹਿਤਕ ਮੈਗਜ਼ੀਨ, ''ਦੇਸ਼'' ਵਿੱਚ ਲੜੀਵਾਰ ਛਾਪਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸਦਾ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਸਿਕਤਾ ਬੈਨਰਜੀ ਨੇ ਦ ਸਕੈਟਰਡ ਲੀਵਜ਼ ਆਫ ਮਾਈ ਲਾਈਫ (2011) ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। <ref name="Mookerjea-Leonard2017">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=L0AlDwAAQBAJ&pg=PA188|title=Literature, Gender, and the Trauma of Partition: The Paradox of Independence|last=Mookerjea-Leonard|first=Debali|publisher=Taylor & Francis|year=2017|isbn=978-1-317-29389-7|location=New York|page=188}}</ref> <ref name="McDermott2014">{{Cite book|title=Sources of Indian Traditions: Modern India, Pakistan, and Bangladesh|publisher=Columbia University Press|year=2014|isbn=978-0-231-13830-7|editor-last=McDermott|editor-first=Rachel Fell|page=283|chapter=Radical Politics and Cultural Criticism, 1880–1914: The Extremists|editor-last2=Gordon|editor-first2=Leonard|editor-last3=Embree|editor-first3=Ainslie|editor-last4=Pritchett|editor-first4=Frances|editor-last5=Dalton|editor-first5=Dennis|chapter-url=https://www.degruyter.com/view/product/464294|via=[[De Gruyter]]}}{{Subscription required}}</ref> == ਹਵਾਲੇ == [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਨਾਰੀ ਕਾਰਕੁਨ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਕਾਰਕੁਨ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਲੇਖਿਕਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਨਾਰੀ ਸਿੱਖਿਅਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਸਿੱਖਿਅਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1872]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1945]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਹੱਕਾਂ ਦੇ ਸਰਗਰਮ ਕਾਰਜ ਕਰਤਾ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਨਾਰੀਵਾਦੀ]] qtmc1hk83w1u0lv53eh6od6gv173hcs 10 173252 845930 729870 2026-09-13T08:26:34Z CommonsDelinker 156 Replacing Flag_of_West_Germany;_Flag_of_Germany_(1990–1996).svg with [[File:Flag_of_East_Germany_(1949–1959),_Flag_of_West_Germany_(1949–1990),_Flag_of_Germany_(1990–1996).svg]] (by [[:c:User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] because: [[:c:COM:FR|File ren 845930 wikitext text/x-wiki {{safesubst<noinclude />: {{{1<noinclude>|country showdata</noinclude>}}} | alias = ਜਰਮਨੀ | flag alias = Flag of Germany.svg | flag alias-1866 = Flag of the German Empire.svg | link alias-1866 = German Empire | flag alias-empire = Flag of the German Empire.svg | link alias-empire = German Empire | flag alias-1919 = Flag of Germany (3-2).svg | link alias-1919 = Weimar Republic | flag alias-Weimar = Flag of Germany (3-2).svg | link alias-Weimar = Weimar Republic | flag alias-1933 = Flag of Germany (1933-1935).svg | flag alias-1935 = Flag of Germany (1935–1945).svg | link alias-1935 = Nazi Germany | flag alias-Nazi = Flag of Germany (1935–1945).svg | link alias-Nazi = Nazi Germany | flag alias-1946 = Merchant flag of Germany (1946–1949).svg | border-1946 = | flag alias-1949 = Flag of Germany.svg | flag alias-EUA = German Olympic flag (1959-1968).svg | flag alias-gold = Flag of East Germany (1949–1959), Flag of West Germany (1949–1990), Flag of Germany (1990–1996).svg | flag alias-state = Flag of Germany (state).svg | flag alias-naval = Naval Ensign of Germany.svg | border-naval = | link alias-naval = German Navy | flag alias-coast guard=German Federal Coast Guard racing stripe.svg | border-coast guard= | link alias-coast guard=German Federal Coast Guard | flag alias-army = Colour of Germany.svg | flag alias-air force =Flag of Germany (state).svg | link alias-air force = German Air Force | link alias-army = German Army | flag alias-navy = Naval Ensign of Germany.svg | link alias-navy = German Navy | border-navy = | border-army= | size = {{{size|}}} | name = {{{name|}}} | altlink = {{{altlink|}}} | variant = {{{variant|}}} <noinclude> | var1 = 1866 | var2 = empire | var3 = 1919 | var4 = Weimar | var5 = 1933 | var6 = 1935 | var7 = Nazi | var8 = 1946 | var9 = 1949 | var10 = EUA | var11 = gold | var12 = state | redir1 = DEU | redir2 = GER | related1 = German Empire | related2 = Weimar Republic | related3 = Nazi Germany | related4 = Allied-occupied Germany | related5 = East Germany | related6 = West Germany </noinclude> }} c3k3yevuuoapcm3ruemo89x2hnm0yqq 0 182231 845914 831173 2026-09-12T18:31:40Z Meenukusam 51574 Created by translating the section "Training and career" from the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1357634846|Sandhya Mukherjee]]" 845914 wikitext text/x-wiki {{Infobox musical artist | honorific_prefix = ਗੀਤਾਸ਼੍ਰੀ | background = solo_singer | name = ਸੰਧਿਆ ਮੁਖਰਜੀ | image = Sandhya Mukherjee.webp | image_size = | caption = ਸੰਧਿਆ ਮੁਖਰਜੀ | birth_name = ਸੰਧਿਆ ਮੁਖਰਜੀ | birth_date = {{birth date|1931|10|04|df=y}} | birth_place = [[ਕਲਕੱਤਾ]], ਬੰਗਾਲ ਪ੍ਰੈਜ਼ੀਡੈਂਸੀ, [[ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਰਾਜ]] | death_date = {{death date and age|2022|02|15|1931|10|04|df=y}} | death_place = [[ਕੋਲਕਾਤਾ]], [[ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ]], ਭਾਰਤ | genre = ਪਲੇਬੈਕ ਗਾਇਨ | occupation = ਗਾਇਕ, ਸੰਗੀਤਕਾਰ | instrument = | years_active = }} '''ਗੀਤਾਸ਼੍ਰੀ''' ([[ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ]]: '''Geetashree''')<ref name=":0">{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/kolkata/geetashree-sandhyas-journey-of-songs-comes-to-an-end-at-90/articleshow/89602528.cms|title=Geetashree Sandhya's Journey Of Songs Comes To An End At 90|work=The Times of India|access-date=2022-02-17|language=en}}</ref><ref name=":1">{{Cite news|url=https://www.thehindu.com/entertainment/music/legendary-bengali-singer-sandhya-mukhopadhyay-passes-away-at-90/article65053669.ece|title=Legendary Bengali singer Sandhya Mukhopadhyay passes away at 90|last=Singh|first=Shiv Sahay|date=2022-02-15|work=The Hindu|access-date=2022-02-17|language=en-IN|issn=0971-751X}}</ref> '''ਸੰਧਿਆ ਮੁਖਰਜੀ'''; 4 ਅਕਤੂਬਰ 1931 – 15 ਫਰਵਰੀ 2022) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ [[ਪਿਠਵਰਤੀ ਗਾਇਕ|ਪਲੇਬੈਕ ਗਾਇਕਾ]] ਅਤੇ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਸੀ, ਜੋ [[ਬੰਗਾਲ ਦਾ ਸੰਗੀਤ|ਬੰਗਾਲੀ ਸੰਗੀਤ]] ਵਿੱਚ ਮੁਹਾਰਤ ਰੱਖਦੀ ਸੀ। ਉਸਨੇ 2011 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੇ [[ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ]] ਰਾਜ ਦਾ ਸਰਵਉੱਚ ਨਾਗਰਿਕ ਸਨਮਾਨ ਬੰਗਾ ਬਿਭੂਸ਼ਣ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ।<ref>[https://web.archive.org/web/20121105234331/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-07-26/kolkata/29815979_1_manna-dey-mamata-banerjee-award State honours nine with Banga-Vibhushan]. ''[[The Times of India]]''.</ref> ਉਸਨੇ ਸਾਲ 1970 ਵਿੱਚ ਫਿਲਮਾਂ ''ਜੈ ਜੈਯੰਤੀ'' ਅਤੇ ''ਨਿਸ਼ੀ ਪਦਮਾ'' ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਗੀਤਾਂ ਲਈ ਸਰਵੋਤਮ ਮਹਿਲਾ ਪਲੇਬੈਕ ਗਾਇਕਾ ਦਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫਿਲਮ ਅਵਾਰਡ ਵੀ ਜਿੱਤਿਆ।<ref name="18thawardPDF">{{Cite web |title=18th National Film Awards |url=http://dff.nic.in/2011/17th_NFF_1971.pdf |access-date=26 September 2011 |publisher=[[Directorate of Film Festivals]]}}</ref> == ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਅਤੇ ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ == ਮੁਖਰਜੀ ਦਾ ਜਨਮ 4 ਅਕਤੂਬਰ 1931 ਨੂੰ ਢਾਕੁਰੀਆ, [[ਕੋਲਕਾਤਾ|ਕਲਕੱਤਾ]] ਵਿੱਚ ਨਰੇਂਦਰਨਾਥ ਮੁਖਰਜੀ, ਇੱਕ ਰੇਲਵੇ ਅਧਿਕਾਰੀ, ਅਤੇ ਹੇਮਪ੍ਰੋਵਾ ਦੇਵੀ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਛੇ ਬੱਚਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੀ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਦਾਦਾ ਇੱਕ [[ਪੁਲਿਸ]] ਅਫਸਰ ਸਨ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰ 1911 ਤੋਂ ਢਕੁਰੀਆ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਰਿਹਾ ਸੀ।<ref name="observerbd">{{Cite news|url=http://www.observerbd.com/2015/02/06/70889.php|title=A singer with a transparent voice|last=Saleheen|first=Mesbah-us-|date=6 February 2015|work=The Daily Observer|access-date=10 October 2017|archive-date=10 ਅਕਤੂਬਰ 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171010155400/http://www.observerbd.com/2015/02/06/70889.php|url-status=dead}}</ref> 2010 ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਤੱਕ, ਮਸ਼ਹੂਰ ਗੀਤਕਾਰ ਸ਼ਿਆਮਲ ਗੁਪਤਾ ਨਾਲ ਉਸਦਾ ਵਿਆਹ ਹੋਇਆ ਸੀ।<ref>{{Cite web |last=মিত্র |first=সৈকত |title=Sandhya Mukherjee: যত নামীই হও, আমার একতলার বাড়িতেই থাকতে হবে, বিয়ের আগে সন্ধ্যাকে বলেছিলেন শ্যামল |url=https://www.anandabazar.com/entertainment/shyamal-gupta-used-to-control-sandhya-mukherjee-admitted-saikat-mitra-dgtl/cid/1329147 |access-date=2024-01-06 |website=www.anandabazar.com |language=bn}}</ref> ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਬੇਟੀ ਹੈ ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਂ ਸੌਮੀ ਸੇਨਗੁਪਤਾ ਹੈ।<ref>{{Cite web |date=2022-01-25 |title='Demeaning': Veteran singer Sandhya Mukherjee, 90, refuses Padma Shri award |url=https://www.cnbctv18.com/news/demeaning-veteran-singer-sandhya-mukherjee-90-refuses-padma-shri-award-12247652.htm |access-date=2024-01-06 |website=CNBCTV18 |language=en}}</ref> == ਸਿਖਲਾਈ ਅਤੇ ਕਰੀਅਰ == ਸੰਧਿਆ ਮੁਖਰਜੀ ਨੇ ਸੰਗੀਤ ਦੀ ਸਿਖਲਾਈ ਪੰਡਿਤ ਸੰਤੋਸ਼ ਕੁਮਾਰ ਬਾਸੂ, ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਏ. ਟੀ. ਕੰਨਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਚਿਨਮੋਏ ਲਹਿਰੀ ਦੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਹੇਠ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਸੀ । ਹਾਲਾਂਕਿ, ਉਸ ਦੇ ਗੁਰੂ [[ਬੜੇ ਗ਼ੁਲਾਮ ਅਲੀ ਖ਼ਾਨ|ਉਸਤਾਦ ਬੜੇ ਗੁਲਾਮ ਅਲੀ ਖਾਨ]] ਸਨ, ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬੜੇ ਗੁਲਾਮ ਅਲੀ ਖਾਨ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਉਸਤਾਦ ਮੁਨੱਵਰ ਅਲੀ ਖਾਨ ਰਹੇ ਹਨ । ਆਪਣੇ ''ਗੁਰੂ ਜੀ'' ਦੇ ਅਧੀਨ ਉਸ ਨੇ ਭਾਰਤੀ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸੰਗੀਤ ਵਿੱਚ ਮੁਹਾਰਤ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ। ਮਨੋਰਮਾ ਸ਼ਰਮਾ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, "ਸੰਧਿਆ ਪਲੇਅਬੈਕ ਗਾਇਕੀ ਦੀ ਚਮਕ-ਦਮਕ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਇੱਕ ਕਲਾਸੀਕਲ ਗਾਇਕਾ ਵਜੋਂ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਨੂੰ ਕਾਇਮ ਰੱਖਣ ਦੇ ਸਮਰਥ ਰਹੀ ਹੈ"... <ref name="sharma" /> ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਸ ਨੇ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸੰਗੀਤ ਦੀ ਸਿਖਲਾਈ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਸੀ , ਪਰ ਉਸ ਦੇ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਬੰਗਾਲੀ ਆਧੁਨਿਕ ਗੀਤ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ [[ਮੁੰਬਈ]] ਵਿੱਚ [[ਹਿੰਦੀ ਭਾਸ਼ਾ|ਹਿੰਦੀ]] ਗੀਤ ਗਾ ਕੇ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 1950 ਵਿੱਚ ਫਿਲਮ ਤਰਾਨਾ ਦੇ ਇੱਕ ਗੀਤ ਨਾਲ ਹੋਈ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ 17 ਹਿੰਦੀ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪਲੇਅਬੈਕ ਗਾਇਕਾ ਵਜੋਂ ਗਾਇਆ। ਉਸ ਨੇ 1952 ਵਿੱਚ ਨਿੱਜੀ ਕਾਰਨਾਂ ਕਰਕੇ ਆਪਣੇ ਗ੍ਰਹਿ ਸ਼ਹਿਰ [[ਕੋਲਕਾਤਾ]] ਵਾਪਸ ਆਉਣ ਅਤੇ ਵਸਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਨੇ 1966 ਵਿੱਚ ਬੰਗਾਲੀ ਕਵੀ [[Shyamal Gupta|ਸ਼ਿਆਮਲ ਗੁਪਤਾ]] ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾਇਆ। ਗੁਪਤਾ ਨੇ ਸੰਧਿਆ ਮੁਖਰਜੀ ਦੇ ਲਈ ਕਈ ਗੀਤਾਂ ਦੇ ਬੋਲ ਲਿਖੇ। ਉਸ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਜੋੜੀ ਬੰਗਾਲੀ ਗਾਇਕ [[ਹੇਮੰਤ ਕੁਮਾਰ|ਹੇਮੰਤ ਮੁਖਰਜੀ]] ਨਾਲ ਰਹੀ ਹੈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਸ ਨੇ ਕਈ ਯੁਗਲ ਗੀਤ ਗਾਏ, ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬੰਗਾਲੀ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਪਲੇਅਬੈਕ ਗਾਇਕਾ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ । ਹੇਮੰਤ ਮੁਖਰਜੀ ਅਤੇ ਸੰਧਿਆ ਮੁਖਾਰਜੀ ਬੰਗਾਲੀ ਸੁਪਰਸਟਾਰ ਉੱਤਮ ਕੁਮਾਰ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਕਈ ਨਾਇਕਾਂ ਦੀ ਜੋੜੀ ਦੇ ਪਲੇਬੈਕ ਜੋੜੀ ਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਜਾਣੇ ਜਾਣ ਲੱਗ ਪਏ ਸਨ, ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅਭਿਨੇਤਰੀ [[ਸੁਚਿਤਰਾ ਸੇਨ]], ਜਿਸ ਦੀ ਗਾਇਕੀ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਸੰਧਿਆ ਮੁਖਰਜੀ ਬਣ ਗਈ ਸੀ । [[ਹੇਮੰਤ ਕੁਮਾਰ|ਹੇਮੰਤ ਮੁਖਰਜੀ]] ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਉਸ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਕੰਮ ਰੌਬਿਨ ਚਟੋਪਾਧਿਆਏ ਅਤੇ ਨਚਿਕੇਤ ਘੋਸ਼ ਨਾਲ ਹੈ। ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੀ ਜੰਗ ਦੌਰਾਨ ਉਹ ਭਾਰਤੀ ਬੰਗਾਲੀ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਦੇ ਜਨ ਅੰਦੋਲਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਈ ਤਾਂ ਜੋ ਲੱਖਾਂ ਸ਼ਰਨਾਰਥੀਆਂ ਲਈ ਪੈਸਾ ਇਕੱਠਾ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕੇ ਜੋ ਲੜਾਈ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ [[ਕੋਲਕਾਤਾ]] ਅਤੇ [[ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ]] ਵਿੱਚ ਸ਼ਰਨਾਰਥੀਆਂ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਵਜੂਦ ਲਈ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਲਈ ਆ ਗਏ ਸਨ । ਉਸ ਨੇ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਦੇ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਸਮਰ ਦਾਸ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਕੀਤੀ ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਨੇ ਆਜ਼ਾਦ ਬੰਗਲਾ ਬੇਤਾਰ ਕੇਂਦਰ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ, ਜੋ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਗੁਪਤ ਰੇਡੀਓ ਸਟੇਸ਼ਨ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਲਈ ਕਈ ਦੇਸ਼ ਭਗਤੀ ਦੇ ਗੀਤ ਰਿਕਾਰਡ ਕੀਤੇ ਸਨ। [[ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼]] ਦੇ ਨਵੇਂ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਨਜ਼ਰਬੰਦ ਕੀਤੇ ਗਏ ਨੇਤਾ [[ਸ਼ੇਖ਼ ਮੁਜੀਬੁਰ ਰਹਿਮਾਨ|ਸ਼ੇਖ ਮੁਜੀਬੁਰ ਰਹਿਮਾਨ]] ਦੀ ਰਿਹਾਈ ਦੇ ਮੌਕੇ 'ਤੇ, ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ ਗੀਤ ਬੰਗਬੰਧੂ ਤੂਮੀ ਫਿਰਏ ਏਲੇ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ [[ਢਾਕਾ]] ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਪਹਿਲੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਬਣ ਗਈ, ਜਿਸ ਨੇ 1971 ਵਿੱਚ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪਹਿਲੇ ਏਕੁਸ਼ੀ ਫਰਵਰੀ ਨੂੰ ਮਨਾਉਣ ਲਈ [[ਢਾਕਾ]] ਦੇ ਪਲਟਨ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਓਪਨ-ਏਅਰ ਸੰਗੀਤ ਸਮਾਰੋਹ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ। 26 ਜਨਵਰੀ 2022 ਨੂੰ, ਗਣਤੰਤਰ ਦਿਵਸ ਦੇ ਮੌਕੇ ਅਤੇ ਕੋਵਿਡ-19 ਪਾਜ਼ੇਟਿਵ ਪਾਏ ਜਾਣ ਤੋਂ ਕੁਝ ਦਿਨ ਪਹਿਲਾਂ, ਸੰਧਿਆ ਮੁਖਰਜੀ ਨੂੰ ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਯੋਗਦਾਨ ਲਈ 'ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ' ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।[1] ਹਾਲਾਂਕਿ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਸ ਪੁਰਸਕਾਰ ਨੂੰ "ਅਪਮਾਨਜਨਕ ਅਤੇ ਨੀਵਾਂ ਦਿਖਾਉਣ ਵਾਲਾ" ਕਰਾਰ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ ਲੈਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।[2] 15 ਫਰਵਰੀ 2022 ਨੂੰ ਕੋਲਕਾਤਾ ਦੇ ਇੱਕ ਨਿੱਜੀ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਚ 90 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਦਿਲ ਦਾ ਦੌਰਾ ਪੈਣ ਅਤੇ ਕੋਵਿਡ-19 ਦੀਆਂ ਜਟਿਲਤਾਵਾਂ ਕਾਰਨ ਸੰਧਿਆ ਮੁਖਰਜੀ ਦਾ ਦੇਹਾਂਤ ਹੋ ਗਿਆ।[3][4] == ਅਵਾਰਡ == * 2022 ਵਿੱਚ [[ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ]] (ਮੰਨਿਆ)<ref>{{Cite news|url=https://www.indiatoday.in/india/story/veteran-playback-singer-sandhya-mukherjee-refuses-padma-shri-felt-insulted-1904439-2022-01-26|title='Felt insulted': Veteran playback singer Sandhya Mukherjee turns down Padma Shri|last=Mondal|first=Rittick|date=26 January 2022|work=[[India Today]]|language=en}}</ref> * ਬੰਗਾ ਬਿਭੂਸ਼ਣ 2011 ਵਿੱਚ<ref>{{Cite news|url=https://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-newdelhi/bangabibhushan-title-for-luminaries/article2289417.ece|title=Bangabibhushan title for luminaries|date=24 July 2011|work=The Hindu|language=en-IN}}</ref> * ਭਾਰਤ ਨਿਰਮਾਣ ਅਵਾਰਡ - 1999 ਵਿੱਚ ਲਾਈਫਟਾਈਮ ਅਚੀਵਮੈਂਟ ਅਵਾਰਡ। * 1971 ਵਿੱਚ "ਅਮਦਰ ਚੂਤੀ ਚੂਤੀ" ਜੈ ਜੈਅੰਤੀ ਅਤੇ "ਓਰੇ ਸਕੋਲ ਸੋਨਾ ਮੋਲਿਨ ਹੋਲੋ" ਨਿਸ਼ੀ ਪਦਮ ਦੇ ਗੀਤਾਂ ਲਈ ਸਰਵੋਤਮ ਮਹਿਲਾ ਪਲੇਬੈਕ ਗਾਇਕਾ ਲਈ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫਿਲਮ ਅਵਾਰਡ । * BFJA ਅਵਾਰਡਸ - 1965 ਵਿੱਚ ''ਸੰਧਿਆ ਦੀਪ ਸਿੱਖਾ'' ਲਈ ਸਰਵੋਤਮ ਮਹਿਲਾ ਪਲੇਬੈਕ ਗਾਇਕਾ * BFJA ਅਵਾਰਡਸ - 1972 ਵਿੱਚ ''ਜੈ ਜੈਅੰਤੀ'' ਲਈ ਸਰਵੋਤਮ ਮਹਿਲਾ ਪਲੇਬੈਕ ਗਾਇਕਾ * ਬਾਕਸਾਸ ਅਵਾਰਡ - 1973 ਵਿੱਚ ''ਧੀਰੇ ਬੋਹੇ ਮੇਘਨਾ'' ਲਈ ਸਰਵੋਤਮ ਮਹਿਲਾ ਪਲੇਬੈਕ ਗਾਇਕਾ * ਆਨਰੇਰੀ ਡੀ.ਲਿਟ. 2009 ਵਿੱਚ [[ਜਾਦਵਪੁਰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ]], ਕੋਲਕਾਤਾ ਤੋਂ<ref>{{Cite news|url=https://news.abplive.com/entertainment/gitashree-sandhya-mukhopadhyay-dies-of-cardiac-arrest-10-facts-about-the-legendary-singer-from-bengal-1513274|title=Sandhya Mukherjee Is No More: 10 Facts About The Legendary Singer From Bengal|date=15 February 2022|work=news.abplive.com|agency=[[ABP News]]|language=en}}</ref> * ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ 1993 ਵਿੱਚ ਲਤਾ ਮੰਗੇਸ਼ਕਰ ਪੁਰਸਕਾਰ == ਮੌਤ == 27 ਜਨਵਰੀ ਨੂੰ, ਸੰਧਿਆ ਮੁਖਰਜੀ ਨੂੰ ਸਾਹ ਲੈਣ ਵਿੱਚ ਤਕਲੀਫ਼ ਦੇ ਨਾਲ ਐਸਐਸਕੇਐਮ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਕਰਵਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਪੋਲੋ ਗਲੇਨੇਗਲਜ਼ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ [[ਕੋਰੋਨਾਵਾਇਰਸ ਮਹਾਮਾਰੀ 2019|ਕੋਵਿਡ -19]] ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਸੀ।<ref>{{Cite web |last=সংবাদদাতা |first=নিজস্ব |title=Mamata meets Sandhya: কোভিড আক্রান্ত সন্ধ্যা, সরানো হচ্ছে বাইপাসের ধারে বেসরকারি হাসপাতালে: মমতা |url=https://www.anandabazar.com/west-bengal/chief-minister-mamata-banerjee-visits-sskm-to-enquire-about-singer-sandhya-mukhapadhyay-health-condition-dgtl/cid/1325788 |access-date=2022-02-27 |website=www.anandabazar.com |language=bn}}</ref> ਉਸ ਨੂੰ ਫੇਫੜਿਆਂ ਦੀ ਲਾਗ, ਹਾਈਪੋਟੈਂਸ਼ਨ, ਦਿਲ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ, ਮਲਟੀ ਆਰਗਨ ਡਿਸਫੰਕਸ਼ਨ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਖੱਬੇ ਫੇਮਰ ਵਿੱਚ ਫ੍ਰੈਕਚਰ ਵੀ ਸੀ।<ref>{{Cite web |date=Jan 29, 2022 |title=Sandhya Mukhopadhyay Critical But Stable: Hosp {{!}} Kolkata News - Times of India |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/kolkata/sandhya-mukhopadhyay-critical-but-stable-hosp/articleshow/89190289.cms |access-date=2022-02-27 |website=The Times of India |language=en |agency=TNN}}</ref><ref>{{Cite web |last=সংবাদদাতা |first=নিজস্ব |title=Sandhya Mukhopadhyay: গুরুতর অসুস্থ সন্ধ্যার চিকিৎসায় পাঁচ সদস্যের মেডিক্যাল বোর্ড, করানো হল একাধিক পরীক্ষাও |url=https://www.anandabazar.com/west-bengal/sandhya-mukhopadhyay-will-be-under-observation-of-5-members-medical-board-dgtl/cid/1325875 |access-date=2022-02-27 |website=www.anandabazar.com |language=bn}}</ref> ਉਹ ਆਪਣੇ ਇਲਾਜ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਤੀਸ਼ੀਲ ਸੁਧਾਰ ਦਿਖਾ ਰਹੀ ਸੀ, [[ਕੋਰੋਨਾਵਾਇਰਸ ਮਹਾਮਾਰੀ 2019|ਕੋਵਿਡ-19]] ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਹੋ ਗਈ ਅਤੇ 11 ਫਰਵਰੀ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸਫਲ ਔਰਤ ਦੀ ਸਰਜਰੀ ਹੋਈ।<ref>{{Cite web |last=সংবাদদাতা |first=নিজস্ব |title=Sandhya Mukhopadhyay: সন্ধ্যা মুখোপাধ্যায়ের বাঁ পায়ে সফল অস্ত্রোপচার, শারীরিক অবস্থাও স্থিতিশীল |url=https://www.anandabazar.com/west-bengal/left-femur-bone-surgery-of-sandhya-mukhopadhyay-becomes-successful-her-condition-is-stable-dgtl/cid/1328402 |access-date=2022-02-27 |website=www.anandabazar.com |language=bn}}</ref> 15 ਫਰਵਰੀ ਦੀ ਸਵੇਰ ਨੂੰ, ਉਸ ਨੂੰ ਅਚਾਨਕ ਗੰਭੀਰ ਪੇਟ ਦਰਦ ਅਤੇ ਹਾਈਪੋਟੈਂਸ਼ਨ ਲਈ ਇੰਟੈਂਸਿਵ ਕੇਅਰ ਯੂਨਿਟ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ,<ref>{{Cite web |date=2022-02-15 |title=সন্ধ্যা মুখোপাধ্যায়ের শারীরিক অবস্থার অবনতি, রয়েছেন ICU-তে ভেসোপ্রেসার সাপোর্টে |url=https://bangla.hindustantimes.com/entertainment/sandhya-mukherjee-s-health-condition-deteriorated-she-is-again-in-icu-vasopressor-support-31644930353752.html |access-date=2022-02-27 |website=Hindustantimes Bangla |language=bn |archive-date=2022-02-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220227201822/https://bangla.hindustantimes.com/entertainment/sandhya-mukherjee-s-health-condition-deteriorated-she-is-again-in-icu-vasopressor-support-31644930353752.html |url-status=dead }}</ref> ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸੇ ਦਿਨ ਸ਼ਾਮ 7.30 ਵਜੇ ਦਿਲ ਦਾ ਦੌਰਾ ਪੈਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ।<ref>{{Cite web |last=সংবাদদাতা |first=নিজস্ব |title=Sandhya Mukhopadhyay Death: প্রয়াত গীতশ্রী সন্ধ্যা, পাতায় পাতায় রামধনু রং ছড়িয়ে সাদাকালো ফ্রেমে গানের প্রজাপতি |url=https://www.anandabazar.com/entertainment/bengali-singer-sandhya-mukhopadhyay-passes-away-dgtl/cid/1329112 |access-date=2022-02-27 |website=www.anandabazar.com |language=bn}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/bengali/music/veteran-singer-sandhya-mukhopadhyay-passes-away/articleshow/89598585.cms|title=Veteran singer Sandhya Mukhopadhyay passes away - Times of India|date=15 February 2022|work=The Times of India|access-date=2022-02-27|language=en}}</ref> ਹਸਪਤਾਲ ਦੀ ਇੱਕ ਨਰਸ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ [[ਮੰਨਾ ਡੇ]] ਦਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਬੰਗਾਲੀ ਗੀਤ ''"ਈ ਸ਼ੋਹਰ ਥੇਕੇ ਆਰੋ ਇੱਕ ਦੂਰ"'' ਸੁਣਦੇ ਸਮੇਂ ਉਸਨੂੰ ਦਿਲ ਦਾ ਦੌਰਾ ਪੈ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਸਨੇ ਕਈ ਦੋਗਾਣੇ ਗਾਏ ਸਨ।<ref>{{Cite web |last=ঘোষ |first=শান্তনু |title=Sandhya Mukhopadhyay Death: হাসপাতালে গানে গানেই কেটেছিল শেষ কয়েক ঘণ্টা |url=https://www.anandabazar.com/entertainment/how-singer-sandhya-mukhopadhyay-spent-spent-her-last-few-hours-in-the-hospital/cid/1329367 |access-date=2022-03-08 |website=www.anandabazar.com |language=bn}}</ref> ਪੂਰੇ ਸਰਕਾਰੀ ਸਨਮਾਨਾਂ ਨਾਲ ਕੇਓਰਾਟੋਲਾ ਸ਼ਮਸ਼ਾਨਘਾਟ ਦੀ ਬਿਜਲੀ ਚਿਖਾ 'ਤੇ ਉਸ ਦਾ ਅੰਤਿਮ ਸੰਸਕਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।<ref>{{Cite web |last=সংবাদদাতা |first=নিজস্ব |title=Sandhya Mukhopadhyay Funeral: সন্ধ্যা-প্রদীপ নিভেছিল মঙ্গলেই, বুধ সন্ধ্যায় চিরতরে বিলীন তাঁর নশ্বর দেহ |url=https://www.anandabazar.com/entertainment/process-of-sandhya-mukhopadhyays-last-rite-and-ritual-started-mamata-returned-to-kolkata-for-last-prayer-dgtl/cid/1329227 |access-date=2022-02-27 |website=www.anandabazar.com |language=bn}}</ref> == ਹਵਾਲੇ == [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਦੇ ਪਲੇਬੈਕ ਗਾਇਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2022]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1931]] 13nfyzgr8htzbnywks35xh2jkxdrx9g 0 182968 845916 835829 2026-09-12T18:50:21Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 845916 wikitext text/x-wiki {{Reflist}} '''ਸਾਇਮਾ ਕੁਰੈਸ਼ੀ''' ([[ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ]]: '''Saima Qureshi''') ਇੱਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਹੈ।<ref>{{Cite web |date=1 October 2021 |title=Ahsan Khan and Ushna Shah will be working together in Bandhay Aik Dor Say |url=https://images.dawn.com/news/1184069 |website=Images.Dawn}}</ref> ਉਹ ''ਅਮਾਨਤ'', ''ਬੰਧੈ ਏਕ ਡੋਰ ਸੇ'', ''ਨੰਦ'', ''ਦੀਵਾਰ-ਏ-ਸ਼ਬ'' ਅਤੇ ''ਇਸ਼ਕ ਹੈ'' ਵਿੱਚ ਆਪਣੀਆਂ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਲਈ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।<ref>{{Cite web |date=23 December 2021 |title=Phenomenal actresses to appear in drama 'Ishq Hai' |url=https://nation.com.pk/04-Jun-2021/phenomenal-actresses-to-appear-in-drama-ishq-hai |website=The Nation}}</ref><ref>{{Cite web |date=December 2, 2023 |title=Ahsan Khan and Ushna Shah pairing up for a drama serial |url=https://magtheweekly.com/detail/7282-ahsan-khan-and-ushna-shah-pairing-up-for-a-drama-serial |website=Mag - The Weekly}}</ref> == ਅਰੰਭ ਦਾ ਜੀਵਨ == ਸਾਇਮਾ ਦਾ ਜਨਮ 1978 ਵਿੱਚ 8 ਨਵੰਬਰ ਨੂੰ ਕਰਾਚੀ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਕਰਾਚੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਆਪਣੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ। ਸਾਇਮਾ ਦੀ ਮਾਂ ਰੋਜ਼ੀਨਾ ਇੱਕ ਫਿਲਮ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਰਿਫਤ ਕੁਰੈਸ਼ੀ ਫਿਲਮਾਂ ਦੇ ਸਾਊਂਡ ਸਪੈਸ਼ਲਿਸਟ ਸਨ।<ref name="BOLNews">{{cite web |date=12 April 2021 |title=Descendants of Past Celebrities Turn Out To Be The Celebrities Themselves |url=https://www.bolnews.com/entertainment/2020/10/descendants-of-past-celebrities-turn-out-to-be-the-celebrities-themselves |website=BOL News |access-date=29 ਮਾਰਚ 2024 |archive-date=6 ਮਾਰਚ 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230306102305/https://www.bolnews.com/entertainment/2020/10/descendants-of-past-celebrities-turn-out-to-be-the-celebrities-themselves/ |url-status=dead }}</ref><ref name="BOLNews2">{{cite web |date=12 April 2021 |title=Descendants of Past Celebrities Turn Out To Be The Celebrities Themselves |url=https://www.bolnews.com/entertainment/2020/10/descendants-of-past-celebrities-turn-out-to-be-the-celebrities-themselves |website=BOL News |access-date=29 ਮਾਰਚ 2024 |archive-date=6 ਮਾਰਚ 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230306102305/https://www.bolnews.com/entertainment/2020/10/descendants-of-past-celebrities-turn-out-to-be-the-celebrities-themselves/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |date=7 March 2021 |title="بیتے دنوں کی بیتی یادیں اداکارہ "روزینہ |url=https://jang.com.pk/news/598030 |website=Daily Jang}}</ref> == ਕੈਰੀਅਰ == ਸਾਇਮਾ ਨੇ 1990 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਪੀਟੀਵੀ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਸੀ।<ref>{{Cite web |date=28 July 2021 |title=ڈرامہ انڈسٹری میڈیا کی ایک شکل ہے، صائمہ قریشی |url=https://dailypakistan.com.pk/27-Sep-2021/1345730 |website=Daily Pakistan }}{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਮਾਰਚ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ਉਹ ''ਹਰਜੀ'', ''ਚਾਹਤੀਂ'', ''ਤੁਝ ਪੇ ਕੁਰਬਾਨ'', ''ਮਨ ਕਾ ਭੰਵਰ'', ''ਤਲੂਕ'' ਅਤੇ ''ਦਿਲ ਦੀ ਦੇਹਲੀਜ਼ ਪਰ'' ਵਿੱਚ ਆਪਣੀਆਂ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸੀ।<ref>{{Cite book|title=Newsline - Volume 18|publisher=Newsline Publications|page=100}}</ref><ref>{{Cite web |date=19 April 2021 |title=ڈرامو ں میں اصلاح کا پہلو نمایاں ہوتا ہے ،صائمہ |url=https://dailypakistan.com.pk/27-Jul-2020/1163287 |website=Daily Pakistan }}{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਮਾਰਚ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Cite web |date=28 December 2021 |title=People are loving Bandhay Ek Dour Se drama serial |url=https://www.incpak.com/entertainment/bandhay-ek-dour-se |website=INCPak}}</ref> ਫਿਰ ਉਹ ''ਜਿਠਾਣੀ'', ''ਖੁਸ਼ਬੂ ਦਾ ਘਰ'', ''ਤੂਤੇ ਹੁਵੇ ਤਾਰੇ'', ''ਚੀਖ'', ''ਦੀਵਾਰ-ਏ-ਸ਼ਬ'' ਅਤੇ ''ਛੋਟੀ ਛੋਟੀ ਬਾਤੇਂ'' ਨਾਟਕਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਨਜ਼ਰ ਆਈ।<ref>{{Cite web |date=10 September 2021 |title=Ishq Hai Episodes 7 & 8: This is a Drama Completely Void Of Sensible Characters |url=https://thebrownidentity.com/ishq-hai-episodes-7-8-this-is-a-drama-completely-void-of-sensible-characters |website=The Brown Identity |access-date=29 ਮਾਰਚ 2024 |archive-date=30 ਸਤੰਬਰ 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230930063029/https://thebrownidentity.com/ishq-hai-episodes-7-8-this-is-a-drama-completely-void-of-sensible-characters/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |date=5 November 2021 |title=نئی ڈرامہ سیریل "چیخ" کی ریکارڈنگ کراچی میں شروع |url=https://dailypakistan.com.pk/03-Dec-2018/890023 |website=Daily Pakistan |access-date=29 ਮਾਰਚ 2024 |archive-date=27 ਨਵੰਬਰ 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241127061420/https://dailypakistan.com.pk/03-Dec-2018/890023 |url-status=dead }}</ref> ਉਦੋਂ ਤੋਂ ਉਹ ''ਰੇਸ਼ਮ ਗਲੀ ਕੀ ਹੁਸਨਾ'', ''ਨੰਦ'', ''ਬੰਧੈ ਏਕ ਦੋਰ ਕਹਿ'', ''ਏਕ ਝੂਟਾ ਲਫ਼ਜ਼ ਮੁਹੱਬਤ'', ''ਇਸ਼ਕ ਹੈ'' ਅਤੇ ''ਅਮਾਨਤ'' ਨਾਟਕਾਂ ਵਿੱਚ ਨਜ਼ਰ ਆਈ।<ref>{{Cite web |date=11 June 2021 |title=The Tube: The Week That Was Chhoti Chhoti Baatein |url=https://www.dawn.com/news/1474363 |website=Dawn News}}</ref><ref>{{Cite web |date=8 July 2021 |title=Ishq Hai Episodes 3 & 4: Danish Taimoor and Minal Khan’s Show Is Full of Selfish Characters |url=https://thebrownidentity.com/ishq-hai-episodes-3-4-danish-taimoor-and-minal-khans-show-is-full-of-selfish-characters |website=The Brown Identity |access-date=29 ਮਾਰਚ 2024 |archive-date=23 ਸਤੰਬਰ 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230923065912/https://thebrownidentity.com/ishq-hai-episodes-3-4-danish-taimoor-and-minal-khans-show-is-full-of-selfish-characters/ |url-status=dead }}</ref> == ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ == ਸਾਇਮਾ ਸ਼ਾਦੀਸ਼ੁਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅਭਿਨੇਤਾ ਦਾਨਿਆਲ ਖਾਨ ਉਸਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹੈ।<ref name="PakistaniDramaStory&MovieReviews{{!}}Ratings{{!}}Celebrities{{!}}EntertainmentnewsPortal{{!}}Reviewit.pk">{{Cite web |date=2 January 2021 |title=Faisal Qureshi and his family |url=https://reviewit.pk/faisal-qureshi-and-his-family |website=Pakistani Drama Story & Movie Reviews {{!}} Ratings {{!}} Celebrities {{!}} Entertainment news Portal {{!}} Reviewit.pk |language=en-US}}</ref> ਸਾਇਮਾ ਦੀ ਮਾਸੀ ਅਫਸ਼ਾਨ ਕੁਰੈਸ਼ੀ ਇੱਕ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਦਾ ਚਾਚਾ ਆਬਿਦ ਕੁਰੈਸ਼ੀ ਇੱਕ ਅਭਿਨੇਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਦਾ ਚਚੇਰਾ ਭਰਾ ਫੈਸਲ ਕੁਰੈਸ਼ੀ ਵੀ ਇੱਕ ਅਦਾਕਾਰ ਹੈ।<ref>{{Cite web |date=7 January 2022 |title=Actresses And Their Aunts Who Are Working In Same Field |url=https://www.bolnews.com/entertainment/2020/11/actresses-and-their-aunts-who-are-working-in-same-field |website=BOL News}}</ref> == ਹਵਾਲੇ == [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਫਿਲਮ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਟੈਲੀਵਿਜਨ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1978]] <references /> == ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ == * {{Instagram|isaimaqureshi}} * {{IMDb name|6500340}} ckuhboqwnj1rubb4tnlkte33lusw926 0 182982 845923 838496 2026-09-12T23:24:27Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 845923 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ਹੀਨਾ ਰਿਜ਼ਵੀ | image = | alt = | caption = | native_name = | native_name_lang = | birth_name = ਸ਼ਰਮੀਨ ਰਿਜ਼ਵੀ | birth_date = {{birth date and age|1980|3|16|df=y}} | birth_place = [[ਲਾਹੌਰ]], [[ਪਾਕਿਸਤਾਨ]] | education = ਵੈਸਟਮਿੰਸਟਰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ | occupation = ਅਦਾਕਾਰਾ | years_active = 2003 – ਮੌਜੂਦ | parents = }} '''ਹੀਨਾ ਰਿਜ਼ਵੀ''' ([[ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ]]: '''Hina Rizvi''') ਇੱਕ [[ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ]] [[ਅਭਿਨੇਤਰੀ]] ਹੈ।<ref>{{Cite web |date=1 March 2021 |title=Naach Na Jaane proves thundering success |url=https://www.thenews.com.pk/print/516072-naach-na-jaane-proves-thundering-success |website=The News International}}</ref> ਉਹ ਡਰਾਮੇ ''ਤਿਸ਼ਨਗੀ ਦਿਲ ਕੀ'', ''ਉਮੇਦ'', ''ਹਰੀ ਹਰੀ ਚੂੜੀਆਂ'', ''ਨੀਲੀ ਜ਼ਿੰਦਾ ਹੈ'' ਅਤੇ ''ਕੁਦੁੱਸੀ ਸਾਹਬ ਕੀ ਬੇਵਾਹ'' ਵਿੱਚ ਆਪਣੀਆਂ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਲਈ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।<ref>{{Cite web |date=2 March 2021 |title=It was laughter, laughter all the way |url=https://www.thenews.com.pk/print/446997-it-was-laughter-laughter-all-the-way |website=The News International}}</ref> == ਅਰੰਭ ਦਾ ਜੀਵਨ == ਹਿਨਾ ਦਾ ਜਨਮ 16 ਮਾਰਚ 1980 ਨੂੰ [[ਲਹੌਰ|ਲਾਹੌਰ]], ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ।<ref name="GNN">{{Cite web |date=17 March 2021 |title=Taron Sey Karen Batain with Fiza Ali, Hina Rizvi and Waris Baig |url=https://www.youtube.com/watch?v=FKJwpVK_jno |website=GNN}}</ref> ਉਸਨੇ ਇੰਗਲੈਂਡ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਆਫ ਵੈਸਟਮਿੰਸਟਰ ਤੋਂ ਆਪਣੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ।<ref>{{Cite web |date=3 March 2021 |title=Dare to dance |url=https://www.thenews.com.pk/tns/detail/568406-dare-dance |website=The News International }}{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਮਈ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ਹਿਨਾ ਦੀ ਮਾਂ ਮਹਿਤਾਬ ਰਿਜ਼ਵੀ ਇੱਕ ਸਕ੍ਰੀਨ ਲੇਖਕ, ਨਿਰਮਾਤਾ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਤੈਯਬ ਹੁਸੈਨ ਰਿਜ਼ਵੀ ਨਿਰਮਾਤਾ ਸਨ।<ref>{{Cite web |date=2 July 2021 |title=Cinema Ghar's Karachi Kahaani is a glimpse of urban stories |url=https://cutacut.com/2021/05/28/cinema-ghars-karachi-kahaani-is-a-glimpse-of-urban-stories |website=Cutacut}}</ref> == ਕੈਰੀਅਰ == ਹਿਨਾ ਨੇ 2003 ਵਿੱਚ ਫੈਸਲ ਕੁਰੈਸ਼ੀ ਦੇ ਨਾਲ ਪੀਟੀਵੀ ਦੇ ਸਿਟਕਾਮ ਸ਼ਾਰਟਕੱਟ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਸੀ।<ref>{{Cite web |date=4 March 2021 |title=Audience left with mixed feelings after Naach Na Jaane premiere |url=https://www.dawn.com/news/1496601 |website=Dawn News}}</ref> ਉਹ ''ਮੈਂ ਸੋਤੇਲੀ'', ''ਬਾਬੁਲ ਕੀ ਦੁਆਏਂ ਲੇਤੀ ਜਾ'', ''ਯੇਹੀ ਹੈ ਜ਼ਿੰਦਗੀ'', ''ਯੇਹੀ ਹੈ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਸੀਜ਼ਨ 2'', ''ਆਪ ਕੋ ਕਯਾ ਤਕਲੀਫ਼ ਹੈ'' ਅਤੇ ''ਜਲਤੇ ਖਵਾਬ'' ਵਿੱਚ ਆਪਣੀਆਂ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸੀ।<ref>{{Cite web |date=5 March 2021 |title=Pakistan National Council of Arts arranges special show of Anwar Maqsood's 'Naach Na Janay' |url=https://dailytimes.com.pk/438222/pakistan-national-council-of-arts-arranges-special-show-of-anwar-maqsoods-naach-na-janay |website=Daily Times}}</ref><ref>{{Cite web |date=6 March 2021 |title=Anwar Maqsood's Naach Na Jaane failed to lay bare the realities of Zia’s rule |url=https://images.dawn.com/news/1182109 |website=Images.Dawn}}</ref> ਉਹ ''ਉੱਲੂ ਬਰਾਏ ਫਰੋਖਤ ਨਹੀਂ'', ''ਕਲਮੂਹੀ'', ''ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਦੀ ਦੋਰ'' ਅਤੇ ''ਬੰਟੀ ਆਈ ਲਵ ਯੂ'', ''ਕੁਦੁੱਸੀ ਸਾਹਬ ਕੀ ਬੇਵਾਹ'' ਵਿੱਚ ਵੀ ਨਜ਼ਰ ਆਈ।<ref>{{Cite web |date=18 March 2021 |title=3rd Galaxy Lollywood Awards 2017 (Nominations) |url=https://galaxylollywood.com/2017/01/26/gala2017 |website=Galaxy Lollywood |access-date=29 ਮਾਰਚ 2024 |archive-date=23 ਸਤੰਬਰ 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230923210127/https://galaxylollywood.com/2017/01/26/gala2017/ |url-status=dead }}</ref> ਉਦੋਂ ਤੋਂ ਉਹ ''ਤੇਰੇ ਬੀਨਾ'', ''ਮਹਿਰਮ'', ''ਤਿਸ਼ਨਾਗੀ ਦਿਲ ਕੀ'' ਅਤੇ ''ਉਮੇਦ'' ਨਾਟਕਾਂ ਵਿੱਚ ਨਜ਼ਰ ਆਈ ਹੈ।<ref>{{Cite web |date=15 March 2021 |title=Not quite workman like |url=https://www.dawn.com/news/1470853 |website=Dawn News}}</ref> ਉਹ ''ਇਸ਼ਕ ਪਾਜ਼ੇਟਿਵ'', ''ਬਾਲੂ ਮਾਹੀ'' ਅਤੇ ''ਹੱਲਾ ਗੁੱਲਾ'' ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਨਜ਼ਰ ਆਈ।<ref>{{Cite web |date=7 March 2021 |title=Halla Gulla all set to provide you wholesome entertainment this August. |url=https://galaxylollywood.com/2015/06/20/halla-gulla-all-set-to-provide-you-wholesome-entertainment-this-august |website=Galaxy Lollywood |access-date=29 ਮਾਰਚ 2024 |archive-date=22 ਜੁਲਾਈ 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230722183006/https://galaxylollywood.com/2015/06/20/halla-gulla-all-set-to-provide-you-wholesome-entertainment-this-august/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |date=8 March 2021 |title=Balu Mahi (Review): 30 minutes too long but definitely worth seeing! |url=https://galaxylollywood.com/2017/02/12/balu-mahi-review |website=Galaxy Lollywood |access-date=29 ਮਾਰਚ 2024 |archive-date=4 ਅਕਤੂਬਰ 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231004074757/https://galaxylollywood.com/2017/02/12/balu-mahi-review/ |url-status=dead }}</ref> == ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ == ਹਿਨਾ ਦੀਆਂ ਵੱਡੀਆਂ ਭੈਣਾਂ [[ਸੰਗੀਤਾ (ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਅਦਾਕਾਰਾ)|ਸੰਗੀਤਾ]] ਅਤੇ [[ਕਵਿਤਾ (ਅਦਾਕਾਰਾ)|ਕਵਿਤਾ]] ਦੋਵੇਂ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਹਨ।<ref>{{Cite web |date=9 March 2021 |title=I don't appreciate women wearing revealing clothes at award shows: Sangeeta |url=https://tribune.com.pk/story/2153802/4-dont-appreciate-women-wearing-revealing-clothes-award-shows-sangeeta |website=The Express Tribune}}</ref> ਹਿਨਾ ਦਾ ਵੱਡਾ ਭਰਾ ਰਜ਼ਾ ਅਲੀ ਰਿਜ਼ਵੀ ਵੀ ਨਿਰਮਾਤਾ ਸੀ।<ref>{{Cite web |date=16 March 2021 |title=Family of Tayyab Rizvi |url=https://reviewit.pk/family-of-tayyab-rizvi/ |website=Pakistani Drama Story & Movie Reviews {{!}} Ratings {{!}} Celebrities {{!}} Entertainment news Portal {{!}} Reviewit.pk |language=en-US}}</ref> ਉਹ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਅਮਰੀਕੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀ [[ਜਿਆ ਖਾਨ|ਜੀਆ ਖਾਨ]] ਦੀ ਮਾਸੀ ਵੀ ਹੈ।<ref>{{Cite web |date=December 10, 2023 |title=Habs character Bobby Phupho belongs to this Lollywood actress |url=https://www.bolnews.com/latest/2022/08/habs-characters-bobby-phupho-is-belongs-to-this-lollywood-actress/ |website=BOL News |access-date=ਮਾਰਚ 29, 2024 |archive-date=ਫ਼ਰਵਰੀ 21, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250221192027/https://www.bolnews.com/latest/2022/08/habs-characters-bobby-phupho-is-belongs-to-this-lollywood-actress/ |url-status=dead }}</ref> == ਹਵਾਲੇ == {{Reflist}} == ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ == * {{Instagram|hina_rizvi_official}} * {{IMDb name|7501964}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਫਿਲਮ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਟੈਲੀਵਿਜਨ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1981]] cmovykntxbm3a1eji8p08lxqp7ymhhh 0 183032 845911 821262 2026-09-12T17:37:54Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 845911 wikitext text/x-wiki '''ਸ਼ਾਇਸਤਾ ਲੋਧੀ''' ([[ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ]]: '''Shaista Lodhi;''' {{lang-ur|{{nq|شائستہ لودھی}}}}) ਇੱਕ [[ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਲੋਕ|ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ]] ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਹੋਸਟ, ਅਤੇ ਅਦਾਕਾਰਾ ਹੈ।<ref>{{Cite news|url=https://tribune.com.pk/story/2068646/4-mani-jokes-first-marriage-interview/|title=Mani jokes about his 'first' marriage in an interview|date=30 September 2019|work=The Express Tribune|access-date=27 October 2019}}</ref> == ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ == ਲੋਧੀ ਦਾ ਜਨਮ [[ਕਰਾਚੀ]] ਵਿੱਚ ਅਲੀ ਗੋਹਰ ਲੋਧੀ ਅਤੇ ਰੋਸ਼ਨ ਤਾਜ ਲੋਧੀ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਤਿੰਨ ਭਰਾਵਾਂ (ਅਮਿਰ ਲੋਧੀ, ਤਾਹਿਰ ਲੋਧੀ ਅਤੇ ਸਾਹਿਰ ਲੋਧੀ) ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਹੋਈ। 2000 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਜਿਨਾਹ ਸਿੰਧ ਮੈਡੀਕਲ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਆਪਣੀ ਐਮਬੀਬੀਐਸ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ।<ref name=":0">{{Cite web |last=sama |date=2017-11-22 |title=A Complete Biography of Dr. Shaista Lodhi |url=https://folder.pk/shaista-lodhi-biography/ |access-date=2022-04-18 |website=Folder |language=en-US |archive-date=2022-07-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220705084206/https://folder.pk/shaista-lodhi-biography/ |url-status=dead }}</ref> == ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਕੈਰੀਅਰ == ਸ਼ਾਇਸਤਾ ਨੇ 2001 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵੀਜੇ ਵਜੋਂ ਆਪਣੇ ਕਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। ਫਿਰ ਉਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਨਿੱਜੀ ਟੀਵੀ ਚੈਨਲ 'ਤੇ ਹੋਸਟ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਹਾ ਗਿਆ। ਉਹ ਸਵੇਰ ਦੇ ਸ਼ੋਅ ਗੁੱਡ ਮਾਰਨਿੰਗ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨ ਸੀ, ਜੋ ARY ਡਿਜੀਟਲ 'ਤੇ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਸਤੰਬਰ 2010 ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ GEO ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਸੇ ਚੈਨਲ 'ਤੇ ਸਵੇਰ ਦੇ ਸ਼ੋਅ ਉਠੋ ਜਾਗੋ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਕੀਤੀ। ਸ਼ੋਅ ਦੌਰਾਨ ਕਥਿਤ ਕੁਫ਼ਰ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਚੈਨਲ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਦੁਆਰਾ 15 ਮਈ 2014 ਨੂੰ ਸ਼ੋਅ ਨੂੰ ਮੁਅੱਤਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦੇ ਡਰ ਕਾਰਨ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।<ref>{{Cite web |last=Younas |first=Nouman |date=2010-09-28 |title=Dr.Shaista Wahidi Is Joining Geo TV For The Morning Show |url=https://awamiweb.com/dr-shaista-wahidi-is-joining-geo-tv-for-the-morning-show-10236.html |access-date=2022-04-18 |website=Awami Web |language=en-US |archive-date=2024-03-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240329072835/https://awamiweb.com/dr-shaista-wahidi-is-joining-geo-tv-for-the-morning-show-10236.html |url-status=dead }}</ref> The show was suspended on 15 May 2014 by the channel administration after alleged [[ਈਸ਼ਨਿੰਦਾ|blasphemy]] during the show and she left Pakistan because of fears for her safety.<ref>{{Cite web |last=Tahseen |first=Nida |title=Shaista Lodhi leaves for Qatar {{!}} Pakistan Today |url=https://archive.pakistantoday.com.pk/2014/05/25/shaista-lodhi-leaves-for-qatar/ |access-date=2022-04-18 |language=en-GB |archive-date=2022-08-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220817074143/https://archive.pakistantoday.com.pk/2014/05/25/shaista-lodhi-leaves-for-qatar/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |last=Tahseen |first=Nida |title=Shaista Wahidi likely to flee country amid death threats {{!}} Pakistan Today |url=https://archive.pakistantoday.com.pk/2014/05/16/shaista-wahidi-likely-to-flee-country-amid-death-threats/ |access-date=2022-04-18 |language=en-GB |archive-date=2022-04-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220418124700/https://archive.pakistantoday.com.pk/2014/05/16/shaista-wahidi-likely-to-flee-country-amid-death-threats/ |url-status=dead }}</ref> ਸ਼ਾਇਸ਼ਤਾ ਫਿਰ ਆਪਣੇ ਤਿੰਨ ਬੱਚਿਆਂ ਨਾਲ [[ਦੱਖਣੀ ਅਫ਼ਰੀਕਾ|ਦੱਖਣੀ ਅਫਰੀਕਾ]] ਚਲੀ ਗਈ ਅਤੇ 2015 ਵਿੱਚ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਾਪਸ ਆ ਗਈ। ਉਸਨੇ ਹਮ ਸਿਤਾਰੇ 'ਤੇ ''ਸਿਤਾਰੇ ਕੀ ਸੁਬਾਹ ਦੀ'' ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਕਰਕੇ ਸਵੇਰ ਦੇ ਸ਼ੋਅ ਵਿੱਚ ਵਾਪਸੀ ਕੀਤੀ।<ref>[http://www.dailytimes.com.pk/entertainment/01-Jul-2015/shaista-lodhi-ties-the-knot-again Shaista Lodhi ties the knot again]. </ref> ਉਸਨੇ ਐਸਈਈ ਟੀਵੀ 'ਤੇ ''ਮਹਿਮਾਨ ਨਵਾਜ਼ ਦੀ'' ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਵੀ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਫਿਰ 30 ਜਨਵਰੀ 2017 ਤੋਂ ''ਜੀਓ ਸੁਬਾਹ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ'' ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਜੀਓ ਟੀਵੀ ' ਤੇ ਵਾਪਸ ਆ ਗਈ। 2020 ਵਿੱਚ, ਸ਼ਾਇਸਤਾ ਲੋਧੀ [[ਰਮਜ਼ਾਨ]] ਸਪੈਸ਼ਲ ਵਿੱਚ ''ਜੀਤੋ ਪਾਕਿਸਤਾਨ'' ਲੀਗ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ਾਵਰ ਸਟਾਲੀਅਨਜ਼ ਟੀਮ ਦੀ ਕਪਤਾਨ ਸੀ। ਅਕਤੂਬਰ 2021 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਖੁਲਾਸਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਉਹ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਪੀਟੀਵੀ ਹੋਮ ' ਤੇ [[ਨਾਦੀਆ ਖ਼ਾਨ|ਨਾਦੀਆ ਖਾਨ ਦੀ]] ਥਾਂ ਤੇ ਇੱਕ ਸਵੇਰ ਦੇ ਸ਼ੋਅ ਦੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਕਰੇਗੀ।<ref>{{Cite web |last=Haq |first=Irfan Ul |date=2021-10-26 |title=Shaista Lodhi is all set to become the new face of PTV's morning show |url=https://images.dawn.com/news/1188667 |access-date=2022-04-18 |website=Images |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Shaista Lodhi to replace Nadia Khan as the new face of 'PTV's' morning show {{!}} Fab Fun Find - MAG THE WEEKLY |url=https://magtheweekly.com/detail/13656-shaista-lodhi-to-replace-nadia-khan-as-the-new-face-of-ptvs-morning-show |access-date=2022-04-18 |website=magtheweekly.com |language=en}}</ref> ਉਸਨੇ 15 ਨਵੰਬਰ 2021 ਨੂੰ ਸ਼ੋਅ, ''ਮਾਰਨਿੰਗ ਐਟ ਹੋਮ'', ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ।<ref>{{Citation |title=MORNING @ HOME - 15th NOV, 2021 - WITH SHAISTA LODHI |url=https://www.youtube.com/watch?v=AETi-TNON_g |language=en |access-date=2022-04-18}}</ref> == ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ == ਉਹ ਪਹਿਲਾਂ ਸ਼ਾਇਸਤਾ ਵਾਹਿਦੀ ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ, 1999 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਵਕਾਰ ਵਾਹਿਦੀ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ, <ref>{{Cite web |last=Staff |first=Showbiz |date=2021-04-24 |title=Shaista Lodhi First Time Talk About Her Divorce With Waqar Wahidi |url=https://showbizpk.com/2021/04/24/shaista-lodhi-first-time-talk-about-her-divorce-with-waqar-wahidi/ |access-date=2022-04-18 |website=Showbiz Pakistan |language=en-US |archive-date=2021-12-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211207155320/https://showbizpk.com/2021/04/24/shaista-lodhi-first-time-talk-about-her-divorce-with-waqar-wahidi/ |url-status=dead }}</ref> <ref name=":0"/> ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਸ਼ਾਇਸਤਾ ਵਾਹਿਦੀ ਵਜੋਂ ਜਾਣੀ ਜਾਣ ਲੱਗੀ। 2012 ਵਿੱਚ ਉਹ ਵੱਖ ਹੋ ਗਏ ਅਤੇ ਵਿਆਹ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਤਲਾਕ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਸ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਤਿੰਨ ਬੱਚੇ ਹਨ। <ref>{{Cite web |date=2015-07-01 |title=Shaista reveals second marriage with mystery man |url=https://www.arabnews.com/offbeat/news/770306 |access-date=2022-04-18 |website=Arab News |language=en |archive-date=2022-04-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220418124700/https://www.arabnews.com/offbeat/news/770306 |url-status=dead }}</ref> ਉਸਨੇ ਜੂਨ 2015 ਵਿੱਚ ਦੂਜੀ ਵਾਰ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ ਸੀ <ref>{{Cite web |last=Desk |first=Entertainment |date=2015-06-30 |title=Has Shaista Lodhi tied the knot? |url=http://www.dawn.com/news/1191424 |access-date=2022-04-18 |website=DAWN.COM |language=en}}</ref> ਉਸਦਾ ਦੂਜਾ ਪਤੀ, ਅਦਨਾਨ ਲੋਧੀ, ਦੱਖਣੀ ਅਫਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਕਲਾ ਨਿਲਾਮੀਕਰਤਾ ਹੈ। <ref>{{Cite web |date=2015-07-06 |title=Shaista Lodhi breaks silence on wedding, shares photos with fans |url=http://tribune.com.pk/story/915717/shasita-lodhi-breaks-silence-on-wedding-shares-photos-with-fans |access-date=2022-04-18 |website=The Express Tribune |language=en}}</ref> ਸ਼ਾਇਸਤਾ ਦਾ ਭਰਾ ਸਾਹਿਰ ਲੋਧੀ ਵੀ ਟੀਵੀ ਇੰਡਸਟਰੀ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ। <ref name="brosis">Zahidi, Farahnaz. </ref> == ਹਵਾਲੇ == <references /> == ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ == * {{IMDb name|6758817}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1971]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਟੈਲੀਵਿਜਨ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੁਹਾਜਿਰ ਲੋਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਰਾਚੀ ਦੇ ਲੋਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]] rqvjd08x2qkuoeb1ighv4ilw4d5tatg 0 191227 845898 775281 2026-09-12T14:57:36Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 845898 wikitext text/x-wiki '''ਵਿਸ਼ਵ ਕੰਪਿਊਟਰ ਸਾਖਰਤਾ ਦਿਵਸ''' ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਭਾਰਤੀ ਕੰਪਿਊਟਰ ਕੰਪਨੀ ਐਨ. ਆਈ. ਆਈ. ਟੀ ਨੇ ਸਾਲ 2001 ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ 20ਵੀਂ ਵਰ੍ਹੇਗੰਢ ਮਨਾਉਣ ਲਈ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਖੋਜ ਦੇ ਜਵਾਬ ਵਿੱਚ ਜਿਸ ਨੇ ਸੁਝਾਅ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਕਿ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਕੰਪਿਊਟਰ ਉਪਭੋਗਤਾਵਾਂ ਦੀ ਬਹੁਗਿਣਤੀ ਮਰਦ ਸਨ।<ref name="Trauth2006" /><ref>{{Cite web |title=Indian firm launches 'World Computer Literacy Day' |url=https://www.scidev.net/global/digital-divide/news/indian-firm-launches-world-computer-literacy-day.html}}</ref> ਇਹ ਹਰ ਸਾਲ 2 ਦਸੰਬਰ ਨੂੰ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਤਕਨੀਕੀ ਹੁਨਰਾਂ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨਾ ਹੈ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਬੱਚਿਆਂ ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਵਿੱਚ।<ref>{{Cite web |title=Govt school kids becoming tech-geeks a far cry |url=https://www.tribuneindia.com/news/ludhiana/community/govt-school-kids-becoming-tech-geeks-a-far-cry/165593.html |access-date=2024-12-02 |archive-date=2018-11-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181107230328/https://www.tribuneindia.com/news/ludhiana/community/govt-school-kids-becoming-tech-geeks-a-far-cry/165593.html |url-status=dead }}</ref> ਆਪਣੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ, ਇਸਦਾ ਉਦੇਸ਼ "ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਪੈਦਾ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਘੱਟ ਸੇਵਾਵਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਡਿਜੀਟਲ ਸਾਖਰਤਾ ਨੂੰ ਚਲਾਉਣਾ ਹੈ।<ref>{{Cite web |date=27 November 2015 |title=CcHub will host 50 Nigerian high schoolers at this year's Computer Literacy Day - TechCabal |url=https://techcabal.com/2015/11/27/cchub-will-host-50-nigerian-high-schoolers-at-this-years-computer-literacy-day/ |website=techcabal.com}}</ref> ਇਹ ਅਸਲ ਵਿੱਚ NIIT ਦੁਆਰਾ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਇਹ ਦਿਨ [[ਸੂਚਨਾ ਤਕਨਾਲੋਜੀ]] ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਲਿਆਉਣ ਲਈ ਵੀ ਨਿਰਦੇਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।<ref>{{Cite web |last=Edulink |first=Global |date=1 December 2017 |title=World Computer Literacy Day - Global Edulink |url=https://www.globaledulink.co.uk/world-computer-literacy-day/ |publisher= |access-date=2 ਦਸੰਬਰ 2024 |archive-date=4 ਦਸੰਬਰ 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241204141415/https://www.globaledulink.co.uk/world-computer-literacy-day/ |url-status=dead }}</ref> == ਹਵਾਲੇ == {{Reflist}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਸ਼ਵ ਦਿਵਸ]] etn1yd9rlhktai6yqvd5rk7gxbv4889 0 192964 845912 813844 2026-09-12T18:11:31Z Meenukusam 51574 Created by translating the section "Early life and training" from the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1365813067|Kuldeep Singh (music director)]]" 845912 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__{{Infobox person | name = ਕੁਲਦੀਪ ਸੰਧੂ | image = Kuldeep sandhu.jpg | birth_date = 9 ਅਪ੍ਰੈਲ 1978 (ਉਮਰ 46) | birth_place = ਦਿੱਲੀ, ਭਾਰਤ | occupation = ਸੰਗੀਤਕਾਰ, ਗਾਇਕ, ਸੰਗੀਤ ਨਿਰਮਾਤਾ | genres = ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ, ਭਾਰਤੀ ਸ਼ਾਸਤਰੀ, ਭਗਤੀ ਸੰਗੀਤ }} '''ਕੁਲਦੀਪ ਸੰਧੂ''' (ਜਨਮ 9 ਅਪ੍ਰੈਲ 1978) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸੰਗੀਤਕਾਰ, ਗਾਇਕ ਅਤੇ ਸੰਗੀਤ ਨਿਰਮਾਤਾ ਹਨ। ਉਹ ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ, ਭਾਰਤੀ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਅਤੇ ਭਗਤੀ ਸੰਗੀਤ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਯੋਗਦਾਨ ਲਈ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਸੰਧੂ ਨੇ ਅਨੇਕਾਂ ਗੀਤਾਂ ਵਿੱਚ ਸੰਗੀਤ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਅਤੇ ਗਾਇਕੀ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਜੋ ਪੰਜਾਬੀ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸੰਗੀਤ ਦੀ ਸੰਮ੍ਰਿੱਧ ਪਰੰਪਰਾ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ।<ref>{{Cite web |date=2022-04-07 |title=Kulldeep Sandhu's Debut On OTT Voot |url=https://www.outlookindia.com/outlook-spotlight/kulldeep-sandhu-s-debut-on-ott-voot-news-190517 |access-date=2025-01-06 |website=Outlook India |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Watch The Popular Haryanvi Song 'Chhori' Sung By Kulldeep Sandhu |url=https://timesofindia.indiatimes.com/videos/entertainment/music/haryanvi/watch-the-popular-haryanvi-song-chhori-sung-by-kulldeep-sandhu/videoshow/99237828.cms |access-date=2025-01-06 |website=The Times of India |language=en}}</ref> == ਮੁੱਢਲੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਅਤੇ ਸਿਖਲਾਈ == ਕੁਲਦੀਪ ਸਿੰਘ ਦਾ ਜਨਮ [[ਹਸਨ ਅਬਦਾਲ]], ਜਿਹੜਾ ਹੁਣ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਹੈ,ਵਿਖੇ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਲਕਸ਼ਮਣ ਪ੍ਰਸਾਦ ਜੈਪੁਰਵਾਲੇ ਦੇ ਅਧੀਨ ਸ਼ਾਮ ਚੌਰਸੀਆ ਘਰਾਣੇ ਦੇ ਸ. ਜੋਗਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਜੋਗੀ ਤੋਂ ਸੰਗੀਤ ਸਿੱਖਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਕੁਲਦੀਪ ਸਿੰਘ ਨੇ [[ਮੁੰਬਈ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ|ਬੰਬਈ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ]] ਤੋਂ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਮਾਸਟਰ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।<ref name="SNAProfile">{{Cite web |title=Kuldeep Singh Vig |url=https://sangeetnatak.gov.in/public/uploads/awardees/docs/Kuldeep_Singh_Vig.pdf |access-date=23 July 2026 |publisher=[[Sangeet Natak Akademi]]}}</ref> ਗਜ਼ਲ ਗਾਇਕ [[ਜਸਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ]] ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹੈ। <ref name="TOIJaswinder2007">{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/lucknow-times/ghazals-are-like-old-wine/articleshow/1912150.cms|title=Ghazals are like old wine|last=Khanna|first=Smita|date=15 April 2007|work=[[The Times of India]]|access-date=23 July 2026}}</ref><ref name="NewsIndiaTimes2017">{{Cite news|url=https://newsindiatimes.com/jaswinder-singhs-ghazal-evening-mesmerizes-chicago-audience/|title=Jaswinder Singh's Ghazal Evening Mesmerizes Chicago Audience|date=4 January 2017|work=News India Times|access-date=23 July 2026}}</ref> == ਕਰੀਅਰ == ਕੁਲਦੀਪ ਸੰਧੂ ਨੇ ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ ਅਤੇ ਭਗਤੀ ਸੰਗੀਤ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਯੋਗਦਾਨ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਈ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਭਗਤੀ ਗੀਤਾਂ ਅਤੇ ਵੀਡੀਓ ਗੀਤਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸੰਗੀਤ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਸ਼ਾਸਤਰੀ, ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ ਅਤੇ ਸਮਕਾਲੀ ਧੁਨਾਵਾਂ ਦਾ ਵਿਲੱਖਣ ਮਿਲਾਪ ਵੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।<ref>{{Cite web |title=Watch The Music Video Of The Latest Punjabi Song Aisha Sung By Kuldeep Basanti |url=https://timesofindia.indiatimes.com/videos/entertainment/music/punjabi/watch-the-music-video-of-the-latest-punjabi-song-aisha-sung-by-kuldeep-basanti/videoshow/109937803.cms |access-date=2025-01-06 |website=The Times of India |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Voice |first=Brand |date=2022-01-28 |title=Inspiring Journey of Kulldeep Sandhu |url=https://edtimes.in/inspiring-journey-of-kulldeep-sandhu/ |access-date=2025-01-06 |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |title=Watch Latest Hindi Song Music Video - 'Piya Bin' Sung By Idris Qutbi, Arshad Qutbi And Adnan Qutbi |url=https://timesofindia.indiatimes.com/videos/entertainment/music/hindi/watch-latest-hindi-song-music-video-piya-bin-sung-by-idris-qutbi-arshad-qutbi-and-adnan-qutbi/videoshow/87105813.cms |access-date=2025-01-06 |website=The Times of India |language=en}}</ref> == ਡਿਸਕੋਗ੍ਰਾਫੀ == {| class="wikitable" !ਭੂਮਿਕਾ !ਸਿਰਲੇਖ !ਸਾਲ !ਪ੍ਰਕਾਰ |- |ਲੇਖਕ |ਮੇਹਸੂਸ |2018 |ਛੋਟੀ ਫਿਲਮ |- |ਲੇਖਕ |ਡਰੈੱਸ ਅੱਪ |2017 |ਵੀਡੀਓ |- |ਅਦਾਕਾਰ |ਕਿਵੇਂ ਮਨਾਵਾਂ ਹੋਲੀ |2021 |ਵੀਡੀਓ |- |ਨਿਰਮਾਤਾ |ਸ਼੍ਰੀ ਹਨੂਮਾਨ ਚਾਲੀਸਾ |2021 |ਵੀਡੀਓ |- |ਸੰਗੀਤਕਾਰ |ਉੱਲੂ ਦਾ ਪੱਤਾ |2022 |ਛੋਟੀ ਫਿਲਮ |- |ਸੰਗੀਤਕਾਰ |ਬੋলো ਸਭ ਬਮ ਬਮ ਭੋਲੇ |2021 |ਵੀਡੀਓ |- |ਸੰਗੀਤਕਾਰ |ਸ਼੍ਰੀ ਹਨੂਮਾਨ ਚਾਲੀਸਾ |2021 |ਵੀਡੀਓ |} == ਉਲੇਖਨਯੋਗ ਕਾਮ == ਕੁਲਦੀਪ ਸੰਧੂ ਨੇ ਭਾਰਤੀ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਅਤੇ ਲੋਕ ਸੰਗੀਤ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਵਿਲੱਖਣ ਯੋਗਦਾਨ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ "ਸ਼੍ਰੀ ਹਨੂਮਾਨ ਚਾਲੀਸਾ" ਅਤੇ "ਜੈ ਜੈ ਦੇਵਾ" ਵਰਗੇ ਭਗਤੀ ਗੀਤਾਂ ਵਿੱਚ ਸੰਗੀਤ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਜੋ ਭਗਤਾਂ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਨ।<ref>{{Cite web |title=Bhakti Song 2021: Hindi Song ‘Kya Hoga Bholenath’ Sung by Kulldeep Sandhu |url=https://timesofindia.indiatimes.com/videos/lifestyle/devotional/hindi/new-bhakti-songs-videos-bhajan-2021-hindi-song-kya-hoga-bholenath-sung-by-kulldeep-sandhu/videoshow/82371261.cms |access-date=2025-01-06 |website=The Times of India |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Kulldeep Sandhu honoured by UP's Chief Secretary for his song on Yogi Adityanath |url=https://www.aninews.in/news/business/business/kulldeep-sandhu-honoured-by-ups-chief-secretary-for-his-song-on-yogi-adityanath20220330161120/ |access-date=2025-01-06 |website=ANI News |language=en |archive-date=2023-05-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230507111005/https://www.aninews.in/news/business/business/kulldeep-sandhu-honoured-by-ups-chief-secretary-for-his-song-on-yogi-adityanath20220330161120/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |title=Watch Latest Hindi Song Music Video - 'Piya Bin' Sung By Idris Qutbi, Arshad Qutbi And Adnan Qutbi |url=https://timesofindia.indiatimes.com/videos/entertainment/music/hindi/watch-latest-hindi-song-music-video-piya-bin-sung-by-idris-qutbi-arshad-qutbi-and-adnan-qutbi/videoshow/87105813.cms |access-date=2025-01-06 |website=The Times of India |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Bhakti Song 2021: Hindi Song ‘Shyam Se Naina Lad Gaye’ Sung by Kulldeep Sandhu |url=https://timesofindia.indiatimes.com/videos/lifestyle/devotional/hindi/new-bhakti-songs-videos-bhajan-2021-hindi-song-shyam-se-naina-lad-gaye-sung-by-kulldeep-sandhu/videoshow/82126389.cms |access-date=2025-01-06 |website=The Times of India |language=en}}</ref> == ਹਵਾਲੇ == <references /> 7vwnrrwdr0fw82qcrqyw3evw1gxqjr4 0 194113 845921 788801 2026-09-12T21:49:30Z CommonsDelinker 156 Removing [[:c:File:Bigg_Boss_16.jpg|Bigg_Boss_16.jpg]], it has been deleted from Commons by [[:c:User:Shaan Sengupta|Shaan Sengupta]] because: [[:c:COM:NETCOPYRIGHT|Copyright violation]], no indication of a [[:c:COM:L|free license]] on the source site ([[ 845921 wikitext text/x-wiki {{Infobox television season | bg_colour = #B11030 | season_number = 16 | image = | image_alt = | caption = ''Bigg Boss'' Season 16 | module1 = {{Infobox reality competition season | presenter = [[Salman Khan]] | num_days = 134 | num_housemates = 17 | winner = MC Stan | runner_up = [[Shiv Thakare]] }} | num_episodes = 135 | network = [[Colors TV]] | first_aired = {{Start date|2022|10|01|df=yes}} | last_aired = {{End date|2023|02|12|df=yes}} }} '''''''[[ਬਿੱਗ ਬੌਸ (ਹਿੰਦੀ ਟੀਵੀ ਲੜੀਵਾਰ)|ਬਿੱਗ ਬੌਸ]]'' 16''''', ਜਿਸ ਨੂੰ ਬਿੱਗ ਬਾਸਃ ਗੇਮ ਬਦਲੇਗਾ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਬਿੱਗ '''''''[[ਬਿੱਗ ਬੌਸ (ਹਿੰਦੀ ਟੀਵੀ ਲੜੀਵਾਰ)|ਬੌਸ]]''''''' ਖੁਦ ਖੇਲੇਗਾ ਭਾਰਤੀ [[ਹਿੰਦੀ ਭਾਸ਼ਾ|ਹਿੰਦੀ]] ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਰਿਐਲਿਟੀ ਟੀਵੀ ਸੀਰੀਜ਼ ਬਿੱਗ '''''''[[ਬਿੱਗ ਬੌਸ (ਹਿੰਦੀ ਟੀਵੀ ਲੜੀਵਾਰ)|ਬੌਸ]]''''''' ਦਾ ਸੋਲ੍ਹਵਾਂ ਸੀਜ਼ਨ ਸੀ। ਇਸ ਦਾ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ 1 ਅਕਤੂਬਰ 2022 ਨੂੰ ਕਲਰਜ਼ ਟੀਵੀ ਉੱਤੇ ਹੋਇਆ ਸੀ। [[ਸਲਮਾਨ ਖਾਨ]] ਨੇ 13ਵੀਂ ਵਾਰ ਸ਼ੋਅ ਦੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਕੀਤੀ।<ref>{{Cite web |date=2022-09-22 |title=Bigg Boss 16 confirmed contestants list: Manya Singh, Tina Dutta, Shalin Bhanot to get locked in KRK's show |url=https://indianexpress.com/article/entertainment/television/bigg-boss-16-confirmed-list-manya-singh-tina-dutta-shalin-bhanot-locked-KRK-8165743/ |access-date=2022-09-12 |website=The Indian Express |language=en }}{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਫ਼ਰਵਰੀ 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ਗ੍ਰੈਂਡ ਫਿਨਾਲੇ 12 ਫਰਵਰੀ 2023 ਨੂੰ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ਹੋਇਆ, ਜਿੱਥੇ ਐੱਮ. ਸੀ. ਸਟੈਨ ਜੇਤੂ ਅਤੇ ਸ਼ਿਵ ਠਾਕਰੇ ਉਪ ਜੇਤੂ ਵਜੋਂ ਉੱਭਰੇ।<ref name=":4">{{Cite web |title=Bigg Boss 16 Finale Live Updates: Priyanka lifts the trophy; Shiv Thakare is first runner-up |url=https://indianexpress.com/article/entertainment/television/bigg-boss-16-grand-finale-live-updates-priyanka-chahar-choudhary-shiv-thakare-KRK-8439719/ |access-date=2022-02-12 |website=The Indian Express |language=en }}{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਫ਼ਰਵਰੀ 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ਇਹ ਸੀਜ਼ਨ ਸ਼ੋਅ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਸਫਲ ਸੀਜ਼ਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਬਣ ਗਿਆ।<ref name=":3" /><ref name=":4" /> == ਉਤਪਾਦਨ == == ਪ੍ਰਸਾਰਣ == ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਹਿੱਸਾ-''[[ਸ਼ੇਖਰ ਸੁਮਨ]] ਨਾਲ ਬਿੱਗ ਬੁਲੇਟਿਨ'' ਐਤਵਾਰ ਨੂੰ ਸ਼ੇਖਰ ਸੁਮਨ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।<ref name="Cyril">{{Cite web |last=Cyril |first=Grace |date=September 30, 2022 |title=New rules to Weekend Ka Vaar, things that will be different on Bigg Boss 16 |url=https://www.indiatoday.in/television/reality-tv/story/new-rules-to-weekend-ka-vaar-things-that-will-be-different-on-bigg-boss-16-2006701-2022-09-30 |website=India Today}}</ref> ਵੀਕੈਂਡ ਕਾ ਵਾਰ, ਅਰਥਾਤ-ਸ਼ੁਕਰਵਰ ਅਤੇ ਸ਼ਨਿਵਰ ਕਾ ਵਾਰ ਪਿਛਲੇ ਸੀਜ਼ਨਾਂ ਵਾਂਗ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਸ਼ਨੀਵਾਰ ਅਤੇ ਐਤਵਾਰ ਦੀ ਬਜਾਏ ਸ਼ੁੱਕਰਵਾਰ ਅਤੇ ਸ਼ਨੀਵਾਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ, ਬੇਦਖਲੀ ਐਤਵਾਰ ਦੀ ਬਜਾਏ ਸ਼ਨੀਵਾਰ ਨੂੰ ਹੋਈ। == ਹਵਾਲੇ == [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਲਰਸ (ਟੀ ਵੀ ਚੈਨਲ) ਦੇ ਲੜੀਵਾਰ]] i0ze3gtxyhljcizcfg301px4r8uz4fn 0 195508 845924 822627 2026-09-12T23:35:22Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 845924 wikitext text/x-wiki {{Infobox artist | honorific_prefix = | name = Huma Bhabha | honorific_suffix = | image = We Come in Peace 2018.jpg <!-- just the pagename, without the File:/Image: prefix or [[brackets]] --> | image_size = | alt = | caption = ''[[ਅਸੀਂ ਸ਼ਾਂਤੀ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੇ ਹਾਂ]]'' (2018) ਹੁਮਾ ਭਾਬਾ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਈ ਕਲਾਕ੍ਰਿਤੀ[[ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ, ਡੀ.ਸੀ.]] ਦੇ [[ਹਿਰਸ਼ਹੋਰਨ ਮਿਊਜ਼ੀਅਮ ਅਤੇ ਮੂਰਤੀ ਗਾਰਡਨ]] ਵਿਖੇ | birth_name = <!-- only use if different than name --> | birth_date = {{birth year and age|1962}} <!-- {{Birth date and age|YYYY|MM|DD}} for living artists, {{Birth date|YYYY|MM|DD}} for dead. For living people supply only the year unless the exact date is already WIDELY published, as per [[WP:DOB]]. Treat such cases as if only the year is known, so use {{birth year and age|YYYY}} or a similar option. -->| birth_place = [[ਕਰਾਚੀ]], [[ਪਾਕਿਸਤਾਨ]] | death_date = <!-- {{Death date and age|YYYY|MM|DD|YYYY|MM|DD}} --> | death_place = | resting_place = | resting_place_coordinates = <!-- {{Coord|LAT|LONG|type:landmark|display=inline}} --> | nationality = ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ | education = [[ਰ੍ਹੋਡ ਆਈਲੈਂਡ ਸਕੂਲ ਆਫ਼ ਡਿਜ਼ਾਈਨ]], <br /> [[ਕੋਲੰਬੀਆ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ]] | alma_mater = | known_for = ਮੂਰਤੀਕਾਰ | notable_works = | style = | movement = | spouse = | awards = <!-- {{awd|award|year|title|role|name}} (optional) --> | elected = | patrons = | memorials = | website = <!-- {{URL|Example.com}} --> }} '''ਹੁਮਾ ਭਾਬਾ''' (ਜਨਮ 1962) ਇੱਕ [[ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਲੋਕ|ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ]]-ਅਮਰੀਕੀ [[ਮੂਰਤੀਕਲਾ|ਮੂਰਤੀਕਾਰ]] ਹੈ ਜੋ ਪੌਗਕੀਪਸੀ, ਨਿਊਯਾਰਕ ਵਿੱਚ ਹੈ।<ref>{{Cite web |last= |first= |date= |title=Union List of Artist Names Online (ULAN) Full Record Display for Bhabha, Huma |url=http://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500294125 |access-date=2017-01-09 |website=www.getty.edu |publisher=Getty Research}}</ref> ਉਹ ਆਪਣੇ ਬਣਾਏ ਹੋਏ ਵਿਲੱਖਣ, ਵਿਲੱਖਣ ਰੂਪਾਂ ਲਈ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਹੁਮਾ ਭਾਬਾ ਅਕਸਰ ਆਪਣੀਆਂ ਮੂਰਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਟਾਈਰੋਫੋਮ, ਕਾਰਕ, ਰਬੜ, ਕਾਗਜ਼, ਤਾਰ ਅਤੇ ਮਿੱਟੀ ਵਰਤਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਕਦੇ-ਕਦੇ ਹੋਰ ਲੋਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਉਸ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਆਪਣੀ ਕਲਾਕਾਰੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਦੀ ਹੈ।<ref>{{Cite web |last=Trigg |first=Sarah |date=26 May 2015 |title=Canines to Cannabis in Artist Huma Bhabha's New Show |url=http://www.vulture.com/2015/05/canines-to-cannabis-in-huma-bhabhas-new-show.html |access-date=20 February 2018 |website=Vulture}}</ref> ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਈ ਮੂਰਤੀਆਂ ਕਾਂਸੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਬਣਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਉਹ ਕਾਗਜ਼ ਉੱਤੇ ਆਪਣੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਓਨੀ ਹੀ ਉੱਤਮ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਜੀਵੰਤ ਪੇਸਟਲ ਡਰਾਇੰਗ, ਡਰਾਉਣੇ ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫਿਕ ਕੋਲਾਜ ਅਤੇ ਡਰਾਉਣੇ ਪ੍ਰਿੰਟ ਐਡੀਸ਼ਨ ਬਣਾਏ ਗਏ ਹਨ।<ref>{{Cite web |last= |first= |date= |title=Huma Bhabha (Artist Page) |url=http://www.nielsborchjensen.com/skill/huma-bhabha/ |access-date=2017-01-09 |website=www.nielsborchjensen.com |publisher=Niels Borch Jensen Gallery & Editions |archive-date=2020-03-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200329194010/http://nielsborchjensen.com/skill/huma-bhabha/ |url-status=dead }}</ref>  {{Better source needed|date=July 2019}}<sup class="noprint Inline-Template noprint noexcerpt Template-Fact" style="white-space:nowrap;">&#x5B;''[[ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ:ਤਸਦੀਕ ਯੋਗਤਾ|<span title="This claim needs references to better sources. (July 2019)">better&nbsp;source&nbsp;needed</span>]]''&#x5D;</sup><ref name=":2">{{Cite web |last=Irwin |first=Michael |date=16 January 2023 |title=Huma Bhabha |url=https://ocula.com/artists/huma-bhabha/ |archive-url= |archive-date= |access-date= |website=Ocula}}</ref> == ਮੁਢਲਾ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ == ਹੁਮਾ ਭਾਬਾ ਦਾ ਜਨਮ [[ਕਰਾਚੀ]], [[ਪਾਕਿਸਤਾਨ]] ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ।<ref>{{Cite web |title=Huma Bhabha Named Artist for The Met's 2018 Cantor Roof Garden Commission |url=http://www.artfixdaily.com/artwire/release/4353-huma-bhabha-named-artist-for-the-mets-2018-cantor-roof-garden-com |access-date=2018-02-21 |website=ArtfixDaily |language=en |archive-date=2018-02-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180222045013/http://www.artfixdaily.com/artwire/release/4353-huma-bhabha-named-artist-for-the-mets-2018-cantor-roof-garden-com |url-status=dead }}</ref> ਉਸ ਦੀ ਮਾਂ ਇੱਕ ਕਲਾਕਾਰ ਸੀ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਸ ਨੇ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ। ਭਾਬਾ ਦਾ ਬਚਪਨ ਦਾ ਘਰ ਕਲਾ ਦੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਮਾਂ ਅਕਸਰ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਂ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਮਦਦ ਕਰਦੀ ਸੀ। ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਤੱਕ, ਹੁਮਾ ਨੂੰ ਡਰਾਇੰਗ ਅਤੇ ਪੇਂਟਿੰਗ ਦਾ ਸ਼ੌਕ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਕਲਾਕਾਰ ਬਣਨ ਬਾਰੇ ਸੋਚਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।<ref>{{Cite web |title=In the Studio: Huma Bhabha |url=https://www.artinamericamagazine.com/news-features/magazines/huma-bhabha/ |access-date=2019-03-03 |website=Art in America |language=en-US}}</ref> 1981 ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕਰਨ ਲਈ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਭਾਬਾ ਨੇ ਰ੍ਹੋਡ ਆਈਲੈਂਡ ਸਕੂਲ ਆਫ਼ ਡਿਜ਼ਾਈਨ (1985) ਤੋਂ ਬੀ. ਐੱਫ. ਏ. ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ। ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ ਪ੍ਰਿੰਟ ਮੇਕਿੰਗ ਵਿੱਚ ਮੁਹਾਰਤ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਪੇਂਟਿੰਗ ਦੀਆਂ ਕਲਾਸਾਂ ਵੀ ਲਈਆਂ।<ref>{{Cite web |title=In the Studio: Huma Bhabha |url=https://www.artinamericamagazine.com/news-features/magazines/huma-bhabha/ |access-date=2019-03-03 |website=Art in America |language=en-US}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="true">[https://www.artinamericamagazine.com/news-features/magazines/huma-bhabha/ "In the Studio: Huma Bhabha"]. ''Art in America''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">2019-03-03</span></span>.</cite></ref><ref>{{Cite web |date=18 February 2013 |title=Hip-Hop-Era Giacometti |url=http://our.risd.edu/post/43411445998/hip-hop-era-giacometti |access-date=2016-11-13 |website=Our RISD |archive-date=2016-11-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161114002004/http://our.risd.edu/post/43411445998/hip-hop-era-giacometti |url-status=dead }}</ref> ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਲਗਭਗ 2 ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਾਪਸ ਆ ਗਈ। 1986 ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਵਾਪਸ ਆ ਗਈ ਅਤੇ [[ਕੋਲੰਬੀਆ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ]] ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ, ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ ਐਮ. ਐਫ. ਏ. (1989) ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।<ref>{{Cite web |last= |first= |date=2013-05-13 |title=Huma Bhabha ('89) in ICP Triennial |url=http://arts.columbia.edu/huma-bhabha-89-icp-triennial |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20161114001720/http://arts.columbia.edu/huma-bhabha-89-icp-triennial |archive-date=2016-11-14 |access-date=2016-11-13 |website=Columbia University, Visual Arts Program |publisher=}}</ref> ਕੋਲੰਬੀਆ ਵਿਖੇ, ਉਸਨੇ ਕੈਨਵਸ ਦੀ ਬਜਾਏ ਲੱਕੜ ਅਤੇ ਧਾਤ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਪੇਂਟਿੰਗਾਂ ਬਣਾਈਆਂ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਸ਼ਕਲ, ਸਪੇਸ ਅਤੇ ਰੰਗ ਵਰਗੇ ਰਸਮੀ ਗੁਣਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਨ ਦੀ ਆਗਿਆ ਮਿਲੀ। ਕੋਲੰਬੀਆ ਵਿਖੇ ਆਪਣੇ ਦੂਜੇ ਸਾਲ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕਰਦਿਆਂ, ਉਸ ਨੇ ਕਲਾਕਾਰ [[Meyer Vaisman|ਮੇਅਰ ਵੈਸਮੈਨ]] ਦੇ ਸਹਾਇਕ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਕਲਾਕਾਰ ਬਣਨਾ ਸਿੱਖਿਆ। ਉਸਨੇ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਨੈਟਵਰਕ ਨਾਲ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਸੰਪਰਕ ਦਾ ਲਾਭ ਉਠਾਇਆ ਅਤੇ ਕਲਾ ਜਗਤ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲੀ। ਉਹ 2002 ਤੱਕ ਨਿਊਯਾਰਕ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਰਹੀ, ਫਿਰ ਉਹ ਪੌਗਕੀਪਸੀ, ਨਿਊਯਾਰਕ ਚਲੀ ਗਈ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ।<ref>{{Cite web |last=Trigg |first=Sarah |date=26 May 2015 |title=Canines to Cannabis in Artist Huma Bhabha's New Show |url=http://www.vulture.com/2015/05/canines-to-cannabis-in-huma-bhabhas-new-show.html |access-date=20 February 2018 |website=Vulture}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="true" id="CITEREFTrigg2015">Trigg, Sarah (26 May 2015). [http://www.vulture.com/2015/05/canines-to-cannabis-in-huma-bhabhas-new-show.html "Canines to Cannabis in Artist Huma Bhabha's New Show"]. ''Vulture''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">20 February</span> 2018</span>.</cite></ref><ref>{{Cite web |title=Huma Bhabha, Artist |url=http://art.yale.edu/HumaBhabha |access-date=20 February 2018 |website=Yale University School of Art |archive-date=27 ਸਤੰਬਰ 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190927220142/http://art.yale.edu/HumaBhabha |url-status=dead }}</ref> ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਤੀ, ਜੇਸਨ ਫੌਕਸ ਨਾਲ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਇੱਕ ਕਲਾਕਾਰ ਵੀ ਹੈ ਅਤੇ ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਸ ਨੇ 1990 ਵਿੱਚ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ ਸੀ।<ref name=":1">{{Cite web |title=In the Studio: Huma Bhabha |url=https://www.artinamericamagazine.com/news-features/magazines/huma-bhabha/ |access-date=2019-03-03 |website=Art in America |language=en-US}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="true">[https://www.artinamericamagazine.com/news-features/magazines/huma-bhabha/ "In the Studio: Huma Bhabha"]. ''Art in America''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">2019-03-03</span></span>.</cite></ref> == ਕੰਮ. == == ਹਵਾਲੇ == [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੁਹਾਜਿਰ ਲੋਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1962]] ea13xxpmx9dhyo5gj9irbfdu235q4g2 0 196113 845890 799890 2026-09-12T12:38:55Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 845890 wikitext text/x-wiki '''ਲਕਸ਼ਮੀ ਹੋਲਮਸਟ੍ਰੋਮ''' ਐਮਬੀਈ ([[ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ]]: '''Lakshmi Holmström;''' 1 ਜੂਨ 1935 - 6 ਮਈ 2016)<ref name="MM">{{Cite web |title=Our lady of Tamil literature |url=http://www.mumbaimirror.com/mumbai/others/Our-lady-of-Tamil-literature/articleshow/52169703.cms |access-date=8 May 2016 |website=Mumbai Mirror |archive-date=8 ਮਈ 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160508130027/http://mumbaimirror.com/mumbai/others/Our-lady-of-Tamil-literature/articleshow/52169703.cms |url-status=dead }}</ref> ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ-ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਲੇਖਕ, [[ਸਾਹਿਤ ਆਲੋਚਨਾ|ਸਾਹਿਤਕ ਆਲੋਚਕ]], ਅਤੇ [[ਤਮਿਲ਼ ਭਾਸ਼ਾ|ਤਾਮਿਲ]] ਗਲਪ ਦਾ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦਕ ਸੀ। ਉਸਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਰਚਨਾਵਾਂ ਸਮਕਾਲੀ ਤਾਮਿਲ ਲੇਖਕਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਮੌਨੀ, ਪੁਧੂਮਾਈਪੀਥਨ, [[ਅਸੋਕਾਮਿਤ੍ਰਾਨ|ਅਸ਼ੋਕ ਮਿੱਤਰਨ]], ਸੁੰਦਰਾ ਰਾਮਾਸਮੀ, [[ਸੀ ਐਸ ਲਕਸ਼ਮੀ|ਸੀਐਸ ਲਕਸ਼ਮੀ]], [[ਬਾਮਾ (ਲੇਖਕ)|ਬਾਮਾ]] ਅਤੇ ਇਮਾਇਮ, ਦੁਆਰਾ ਲਿਖੀਆਂ ਛੋਟੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਅਤੇ ਨਾਵਲਾਂ ਦੇ ਅਨੁਵਾਦ ਸਨ। == ਸਿੱਖਿਆ == 1935 ਵਿੱਚ ਤਾਮਿਲ ਨਾਡੂ ਦੇ ਸਲੇਮ ਵਿੱਚ ਪਾਲ ਡੇਵਿਡ ਦੇਵਾਨੰਦਨ ਅਤੇ ਹੰਨਾਹ (ਨੀ ਅਮਰੂਵਤੀ) ਦੀ ਦੂਜੀ ਧੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਜਨਮੀ ਲਕਸ਼ਮੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਨੂੰ ਦੋ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਗੁਆ ਦਿੱਤਾ। ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਦੁਬਾਰਾ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲਿਆ। ਲਕਸ਼ਮੀ ਨੇ [[ਮਦਰਾਸ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ]] ਤੋਂ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਅੰਡਰਗ੍ਰੈਜੁਏਟ ਡਿਗਰੀ ਅਤੇ [[ਆਕਸਫ਼ੋਰਡ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ|ਆਕਸਫੋਰਡ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ]] ਤੋਂ ਆਪਣੀ ਪੋਸਟ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਉਸਦਾ ਪੋਸਟ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਕੰਮ [[ਆਰ. ਕੇ. ਨਰਾਇਣ|ਆਰ.ਕੇ. ਨਾਰਾਇਣ]] ਦੇ ਕੰਮ 'ਤੇ ਸੀ। == ਕਰੀਅਰ == ਉਹ ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਕਿੰਗਡਮ ਵਿੱਚ ਸੈਟਲ ਹੋ ਗਈ ਅਤੇ ਸਲਿਦਾ (ਸਾਊਥ ਏਸ਼ੀਅਨ ਡਾਇਸਪੋਰਾ ਲਿਟਰੇਚਰ ਐਂਡ ਆਰਟਸ ਆਰਕਾਈਵ) ਦੀ ਸੰਸਥਾਪਕ-ਟਰੱਸਟੀ ਸੀ - ਇੱਕ ਸੰਸਥਾ ਜੋ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆਈ ਮੂਲ ਦੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਲੇਖਕਾਂ ਅਤੇ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਦੇ ਕੰਮ ਨੂੰ ਪੁਰਾਲੇਖ ਕਰਦੀ ਹੈ।<ref>{{cite web |author=Manoj Nair |date=23 April 2001 |title=A Number of Great Indian Writers Are Not Known in the Rest of the World |url=http://www.outlookindia.com/article.aspx?211410 |accessdate=5 January 2010 |work=[[Outlook (Indian magazine)|Outlook Magazine]]}}</ref><ref name="rlf2">{{cite news|url=http://www.rlf.org.uk/fellowshipscheme/profile.cfm?fellow=30&menu=2|title=Current Fellows – Lakshmi Holmström|work=The Royal Literary Fund|accessdate=5 January 2010|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110716143849/http://www.rlf.org.uk/fellowshipscheme/profile.cfm?fellow=30&menu=2|archivedate=16 July 2011|df=dmy-all}}</ref><ref name="oup12">{{cite news|url=http://www.oup.com/us/catalog/general/subject/LiteratureEnglish/WorldLiterature/Asia/?view=usa&ci=9780195698435|title=Sangati Events|work=[[Oxford University Press]]|accessdate=5 January 2010|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110604161159/http://www.oup.com/us/catalog/general/subject/LiteratureEnglish/WorldLiterature/Asia/?view=usa&ci=9780195698435|archivedate=4 June 2011|df=dmy-all}}</ref><ref name="cwd2">{{cite news|url=http://www.crosswordbookstores.com/Html/cwba-winners%202004.htm|title=The Hutch Crossword Book Award 2006 for Indian Language Fiction Translation|work=[[Crossword Bookstores]]|accessdate=5 January 2010|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20100131204559/http://www.crosswordbookstores.com/Html/cwba-winners%202004.htm|archivedate=31 January 2010|df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite web |author=Malashri Lal |author-link=Malashri Lal |date=29 June 2009 |title=On Back Stage |url=http://www.outlookindia.com/article.aspx?250309 |accessdate=5 January 2010 |work=Outlook Magazine}}</ref><ref name="toi2">{{cite news|url=http://timesofindia.indiatimes.com/city/chennai/Tamil-poems-find-an-English-audience/articleshow/4920825.cms|title=Tamil poems find an English audience|work=[[The Times of India]]|publisher=[[The Times Group]]|date=22 August 2009|accessdate=5 January 2010}}</ref> 2003 ਤੋਂ 2006 ਤੱਕ ਉਹ ਇੰਗਲੈਂਡ ਦੇ [[ਨੌਰਿਜ|ਨੌਰਵਿਚ]] ਵਿੱਚ ਈਸਟ ਐਂਗਲੀਆ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਰਾਇਲ ਲਿਟਰੇਰੀ ਫੰਡ ਦੀ ਫੈਲੋ ਸੀ । ਉਸਨੂੰ ਸਾਹਿਤ ਦੀਆਂ ਸੇਵਾਵਾਂ ਲਈ 2011 ਵਿੱਚ ਆਰਡਰ ਆਫ਼ ਦ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਐਂਪਾਇਰ (MBE) ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। == ਮੌਤ == ਉਸਦੀ ਮੌਤ 6 ਮਈ 2016 ਨੂੰ 80 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਨੌਰਵਿਚ ਵਿੱਚ ਕੈਂਸਰ ਨਾਲ ਹੋਈ। == ਪੁਰਸਕਾਰ == * [[ਬਾਮਾ (ਲੇਖਕ)|ਬਾਮਾ]] ਦੁਆਰਾ ''ਕਾਰੂਕੂ'' ਲਈ ਭਾਰਤੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਗਲਪ ਅਨੁਵਾਦ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚ 2000 ਦਾ ਕਰਾਸਵਰਡ ਬੁੱਕ ਅਵਾਰਡ। * [[ਸੀ ਐਸ ਲਕਸ਼ਮੀ|ਸੀਐਸ ਲਕਸ਼ਮੀ]] ਦੁਆਰਾ ''ਇਨ ਏ ਫੋਰੈਸਟ, ਏ ਡੀਅਰ'' ਲਈ ਭਾਰਤੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਗਲਪ ਅਨੁਵਾਦ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚ 2006 ਦਾ ਕਰਾਸਵਰਡ ਬੁੱਕ ਅਵਾਰਡ। * 2007 ''ਇਯਾਲ ਵਿਰੁਧੂ'' ਲਾਈਫਟਾਈਮ ਅਚੀਵਮੈਂਟ ਅਵਾਰਡ, ਦ ਤਾਮਿਲ ਲਿਟਰੇਰੀ ਗਾਰਡਨ, ਕੈਨੇਡਾ ਦੁਆਰਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। * ਸੁੰਦਰਾ ਰਾਮਾਸਵਾਮੀ ਦੁਆਰਾ ''ਬੱਚੇ, ਔਰਤਾਂ, ਪੁਰਸ਼ਾਂ'' ਲਈ ਭਾਰਤੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਗਲਪ ਅਨੁਵਾਦ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚ 2015 ਦਾ ਕਰਾਸਵਰਡ ਬੁੱਕ ਅਵਾਰਡ<ref>{{Cite web |last=Zafar Anjum |date=29 April 2015 |title=India: Raymond Crossword Book Award 2014 winners announced |url=http://kitaab.org/2015/04/29/india-raymond-crossword-book-award-2014-winners-announced/ |access-date=29 April 2015 |publisher=kitaab.org}}</ref> * 2016 ਦਾ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆਈ ਭਾਸ਼ਾ ਤੋਂ ਅਨੁਵਾਦ ਲਈ ਏ.ਕੇ. ਰਾਮਾਨੁਜਨ ਕਿਤਾਬ ਪੁਰਸਕਾਰ, ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਫਾਰ ਏਸ਼ੀਅਨ ਸਟੱਡੀਜ਼ ਫਾਰ ''ਚਿਲਡਰਨ, ਵੂਮੈਨ ਐਂਡ ਮੈਨ'' ਦੁਆਰਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, ਜੋ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਸੁੰਦਰਾ ਰਾਮਾਸਵਾਮੀ, ਪੈਂਗੁਇਨ ਬੁੱਕਸ ਇੰਡੀਆ ਦੁਆਰਾ ''ਕੁਝੰਡਾਈਗਲ, ਪੇਂਗਲ, ਅੰਗਲ ਦੇ'' ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਇਆ ਸੀ। == ਹਵਾਲੇ == [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਨਾਵਲਕਾਰ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਲੇਖਿਕਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਲੇਖਿਕਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤਮਿਲ ਲੇਖਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2016]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1935]] i4z70kxv7i1e7kzjoy4j79zqxs446od 0 199444 845907 813465 2026-09-12T17:01:28Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 845907 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | name = ਸਵਾਤੀ ਖੰਡੋਕਰ | image = | width = | alt = | caption = | nationality = ਭਾਰਤੀ | office = [[ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ]] ਮੈਂਬਰ | term_start = ਮਈ 2011 | constituency = [[ਚੰਡੀਤਾਲਾ (ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ)|ਚੰਡੀਤਾਲਾ]] | predecessor = ਭਕਤਾਰਾਮ ਪਾਨ | office1 = | termstart1 = | termend1 = | predecessor1 = | successor1 = | birth_name = | birth_date = | birth_place = | residence = | website = | spouse = | children = | party = [[ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਤ੍ਰਿਣਮੂਲ ਕਾਂਗਰਸ]] | profession = | alma_mater = | date = | year = | signature = | bodyclass = }} '''ਸਵਾਤੀ ਖੰਡੋਕਰ''' ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਹੈ। ਉਹ [[ਤ੍ਰਿਣਮੂਲ ਕਾਂਗਰਸ|ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਤ੍ਰਿਣਮੂਲ ਕਾਂਗਰਸ]] ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਚੰਡੀਤਾਲਾ ਤੋਂ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਲਈ ਚੁਣੀ ਗਈ ਸੀ।<ref>{{Cite web |date=3 May 2021 |title=West Bengal assembly election 2021: Full list of winners |url=https://www.financialexpress.com/india-news/west-bengal-assembly-election-2021-full-list-of-winners/2243718/ |access-date=8 May 2021 |publisher=Financial Express}}</ref><ref>{{Cite web |title=Chanditala Election Result 2021 |url=https://www.timesnownews.com/elections/chanditala-west-bengal-election-result-2021 |access-date=8 May 2021 |publisher=Times Now |archive-date=6 ਮਈ 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210506211037/https://www.timesnownews.com/elections/chanditala-west-bengal-election-result-2021 |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |date=7 April 2021 |title=West Bengal Assembly election 2021, Chanditala profile: TMC's Swati Khandoker brushed off 2016 challenge from CPM |url=https://www.firstpost.com/politics/west-bengal-assembly-election-2021-chanditala-profile-tmcs-swati-khandoker-brushed-off-2016-challenge-from-cpm-9373001.html |access-date=9 May 2021 |publisher=FirstPost}}</ref> == ਹਵਾਲੇ == {{Reflist}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਸਿਆਸਤਦਾਨ]] 1ac8qbgu68qosbztws4828sicvvh5zg 0 205015 845901 845122 2026-09-12T16:40:08Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 845901 wikitext text/x-wiki {{Infobox scientist | name = ਸਰਦੂਲ ਸਿੰਘ ਗੁਰਾਇਆ | image = | alt = | caption = | birth_date = {{birth date|df=yes|1930|10|12}} | birth_place = [[ਕੋਟ ਮਜਲਸ]], [[ਪੰਜਾਬ (ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਭਾਰਤ)]], [[ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਭਾਰਤ]] | death_date = {{death date and age|df=yes|2012|7|8|1930|10|12}} | death_place = | nationality = | fields = {{ublist | [[Reproductive physiology]] | [[Cell biology]] }} | workplaces = {{ublist | [[Gorakhpur University]] | [[Population Council]] | [[Council for Scientific and Industrial Research]] | [[Mohanlal Sukhadia University]] | [[Punjab Agricultural University]] }} | alma_mater = {{ublist | [[Panjab University, Chandigarh]] |International University Foundation }} | doctoral_advisor = | doctoral_students = | known_for = Evolutionary significance of reproductive processes | awards = 1973&nbsp;[[Shanti Swarup Bhatnagar Prize]]<br>1980&nbsp;PAU Prize<br>1985&nbsp;M. S. Randhawa Award<br>[[Indian Council of Medical Research|1990&nbsp;ICMR]] Basanti Devi Amir Chand Prize }} '''ਸਰਦੂਲ ਸਿੰਘ ਗੁਰਾਇਆ''' (12 ਅਕਤੂਬਰ 1930 - 8 ਜੁਲਾਈ 2012) ਭਾਰਤੀ ਜੀਵ ਵਿਗਿਆਨੀ ਸੀ, ਜੋ ਪ੍ਰਜਨਨ ਸਰੀਰ ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਵਿਕਾਸ ਜੀਵ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਯੋਗਦਾਨ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।<ref name="Brief Profile of the Awardee">{{Cite web |date=2016 |title=Brief Profile of the Awardee |url=http://ssbprize.gov.in/content/Detail.aspx?AID=316 |access-date=15 September 2016 |publisher=Shanti Swarup Bhatnagar Prize}}</ref> ਉਹ ਇੰਡੀਅਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਸਾਇੰਸ ਅਕੈਡਮੀ, ਨੈਸ਼ਨਲ ਅਕੈਡਮੀ ਆਫ਼ ਸਾਇੰਸਜ਼, ਇੰਡੀਆ ਅਤੇ ਨੈਸ਼ਨਲ ਅਕੈਡਮੀ ਆਫ਼ ਐਗਰੀਕਲਚਰਲ ਸਾਇੰਸਜ਼ ਦੇ ਚੁਣੇ ਹੋਏ ਫੈਲੋ ਸਨ।<ref name="Deceased fellow - Sardul Singh Guraya">{{Cite web |date=2016 |title=Deceased fellow - Sardul Singh Guraya |url=http://insaindia.res.in/detail/N80-0308 |access-date=16 September 2016 |publisher=Indian National Science Academy |archive-date=27 ਅਪ੍ਰੈਲ 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170427203007/http://insaindia.res.in/detail/N80-0308 |url-status=dead }}</ref> ਵਿਗਿਆਨਕ ਖੋਜ ਲਈ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਸਿਖਰਲੀ ਏਜੰਸੀ, ਵਿਗਿਆਨਕ ਅਤੇ ਉਦਯੋਗਿਕ ਖੋਜ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜੈਵਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਲਈ 1973 ਵਿੱਚ, ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਲਈ ਸ਼ਾਂਤੀ ਸਵਰੂਪ ਭਟਨਾਗਰ ਪੁਰਸਕਾਰ, ਜੋ ਕਿ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚ ਭਾਰਤੀ ਵਿਗਿਆਨ ਪੁਰਸਕਾਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ, ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ।<ref name="View Bhatnagar Awardees">{{Cite web |date=2016 |title=View Bhatnagar Awardees |url=http://ssbprize.gov.in/Content/AwardeeList.aspx |access-date=4 September 2016 |publisher=Shanti Swarup Bhatnagar Prize}}</ref> == ਜੀਵਨੀ == ਸਰਦੂਲ ਸਿੰਘ ਗੁਰਾਇਆ ਦਾ ਜਨਮ 12 ਅਕਤੂਬਰ 1930 ਨੂੰ ਬੰਤਾ ਸਿੰਘ ਗੁਰਾਇਆ ਅਤੇ ਨਿਹਾਲ ਕੌਰ ਦੇ ਘਰ [[ਬਰਤਾਨਵੀ ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰੈਜ਼ੀਡੈਂਸੀਆਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਂਤ|ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਭਾਰਤ]] ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਦੇ [[ਗੁਰਦਾਸਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ|ਗੁਰਦਾਸਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ]] ਦੇ ਪਿੰਡ ਕੋਟ ਮਜਲਸ ਵਿਖੇ ਹੋਇਆ ਸੀ। <ref name="Sardul Singh Guraya (1930–2012)">{{Cite journal|last=S. K. Saidapur|date=10 October 2012|title=Sardul Singh Guraya (1930–2012)|url=http://www.currentscience.ac.in/Volumes/103/07/0839.pdf|journal=Current Science|volume=103|issue=7|pages=839–840}}</ref> ਉਸਨੇ 1954 ਵਿੱਚ [[ਪੰਜਾਬ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ|ਪੰਜਾਬ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ]] ਤੋਂ ਸਾਇੰਸ ਵਿੱਚ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ (ਬੀਐਸਸੀ ਆਨਰਜ਼) ਕੀਤੀ ਜਿੱਥੋਂ ਉਸਨੇ 1956 ਅਤੇ 1959 ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਮਾਸਟਰ (ਐਮਐਸਸੀ) ਅਤੇ ਡਾਕਟਰੇਟ (ਪੀਐਚਡੀ) ਦੀਆਂ ਡਿਗਰੀਆਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀਆਂ ਅਤੇ 1960 ਵਿੱਚ ਗੋਰਖਪੁਰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਹਾਇਕ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਵਜੋਂ ਆਪਣਾ ਕਰੀਅਰ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਦੋ ਸਾਲ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਅਮਰੀਕਾ ਚਲਾ ਗਿਆ ਅਤੇ 1962 ਤੋਂ 1964 ਤੱਕ ਆਬਾਦੀ ਕੌਂਸਲ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਪੋਸਟ ਡਾਕਟਰੇਟ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ। 1965 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਵਾਪਸ ਆ ਕੇ, ਉਹ ਵਿਗਿਆਨਕ ਅਤੇ ਉਦਯੋਗਿਕ ਖੋਜ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪੂਲ ਅਫਸਰ ਵਜੋਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਏ ਅਤੇ ਇੱਕ ਸਾਲ ਤੱਕ ਕੌਂਸਲ ਵਿੱਚ ਰਹੇ ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਉਹ 1966 ਵਿੱਚ ਮੋਹਨ ਲਾਲ ਸੁਖਾਡੀਆ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ (ਉਦੋਂ ਉਦੈਪੁਰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਜੋਂ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ) ਦੇ ਰੀਡਰ ਵਜੋਂ ਅਕਾਦਮਿਕ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਵਾਪਸ ਨਹੀਂ ਆਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਅਗਲਾ ਕਦਮ 1971 ਵਿੱਚ [[ਪੰਜਾਬ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ]] ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਵਜੋਂ ਸੀ ਜਿੱਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 1992 ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਸੇਵਾਮੁਕਤੀ ਤੱਕ ਆਪਣਾ ਕਰੀਅਰ ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ; ਇਸ ਦੌਰਾਨ, 1982 ਤੋਂ 1991 ਤੱਕ ਕਾਲਜ ਆਫ਼ ਬੇਸਿਕ ਸਾਇੰਸਜ਼ ਐਂਡ ਹਿਊਮੈਨਟੀਜ਼ ਦੇ ਡੀਨ ਅਤੇ ''ਐਡਵਾਂਸ ਰੀਜਨਲ ਰਿਸਰਚ ਸੈਂਟਰ ਇਨ ਰੀਪ੍ਰੋਡਕਟਿਵ ਬਾਇਓਲੋਜੀ'' (ਇੱਕ ਇੰਡੀਅਨ ਕੌਂਸਲ ਆਫ਼ ਮੈਡੀਕਲ ਰਿਸਰਚ ਸਪਾਂਸਰਡ ਪਹਿਲ) ਦੇ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਦੇ ਅਹੁਦੇ ਸੰਭਾਲੇ। ਆਪਣੇ ਕਰੀਅਰ ਦੌਰਾਨ, ਉਸਨੇ 1971 ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਤੋਂ ਡਾਕਟਰ ਸਾਇੰਸ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। <ref name="Deceased fellow - Sardul Singh Guraya" /> ਗੁਰਾਇਆ ਦਾ ਵਿਆਹ ਸੁਰਿੰਦਰ ਕੌਰ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਜੋੜੇ ਦੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਇੱਕ ਧੀ ਸੀ। ਉਸਦੀ ਮੌਤ 8 ਜੁਲਾਈ 2012 ਨੂੰ 81 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਹੋਈ। <ref name="Sardul Singh Guraya (1930–2012)" /> == ਵਿਰਾਸਤ == ਗੁਰਾਇਆ ਨੂੰ ''ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪ੍ਰਜਨਨ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਨਾਲ ਫਸਲਾਂ ਦੇ ਜੈਨੇਟਿਕ ਵਿਭਿੰਨਤਾ'' 'ਤੇ ਮੋਹਰੀ ਖੋਜ ਕਰਨ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਜਿਸਨੇ ਇਸ ਵਿਸ਼ੇ 'ਤੇ ਇੱਕ ਨਵੇਂ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਦਾ ਉਦਘਾਟਨ ਕੀਤਾ। <ref name="Handbook of Shanti Swarup Bhatnagar Prize Winners">{{Cite web |date=1999 |title=Handbook of Shanti Swarup Bhatnagar Prize Winners |url=http://www.csirhrdg.res.in/ssb.pdf |access-date=15 September 2016 |publisher=Council of Scientific and Industrial Research |pages=31}}</ref> ਉਸਦੇ ਅਧਿਐਨਾਂ ਨੇ ਪ੍ਰਜਨਨ ਅੰਗਾਂ ਦੀ ਬਣਤਰ ਅਤੇ ਕਾਰਜ ਵਿਚਕਾਰ ਸਬੰਧਾਂ ਨਾਲ ਨਜਿੱਠਿਆ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਵਿਕਾਸਵਾਦੀ ਪਹਿਲੂਆਂ ਨੂੰ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਅੰਡਕੋਸ਼ ਅਤੇ ਟੈਸਟੀਕੂਲਰ ਕੰਪਾਰਟਮੈਂਟਾਂ 'ਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਫਸਲਾਂ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਸੰਬੰਧੀ ਗੁਣਾਂ ਬਾਰੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਖੋਜਾਂ ਨੇ ਬਿਮਾਰੀ ਪ੍ਰਤੀਰੋਧ, ਉਤਪਾਦਕਤਾ ਅਤੇ ਅਨਾਜ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਵਿੱਚ ਫਸਲਾਂ ਦੇ ਸੁਧਾਰ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਖੋਜ ਨਤੀਜਿਆਂ ਨੂੰ ਕਈ ਲੇਖਾਂ {{Refn|While many of Guraya's articles are co-written, majority of his books are single-author publications (please see bibliography).|group=note}} ਅਤੇ 10 ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਿਤਾਬਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ; ਪਬਮੇਡ, ਇੱਕ ਔਨਲਾਈਨ ਲੇਖ ਭੰਡਾਰ, ਨੇ ਉਸਦੇ 215 ਲੇਖਾਂ ਨੂੰ ਸੂਚੀਬੱਧ ਕੀਤਾ ਹੈ। <ref name="Guraya SS[au] on Pubmed">{{Cite web |date=2016 |title=Guraya SS[au] on Pubmed |url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed?cmd=search&term=Guraya%20SS%5Bau%5D&dispmax=50 |access-date=19 September 2016 |publisher=Pubmed}}</ref> ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੰਮ ਦੇ ਮੁੱਖ ਭਾਗ ਵਿੱਚ ''ਮੱਛੀ ਦੇ ਓਓਜੇਨੇਸਿਸ ਦਾ ਸੈੱਲ ਅਤੇ ਅਣੂ ਜੀਵ ਵਿਗਿਆਨ'', ''ਥਣਧਾਰੀ ਜਾਨਵਰਾਂ ਵਿੱਚ ਗੋਨਾਡਲ ਵਿਕਾਸ ਅਤੇ ਪਰਿਪੱਕਤਾ ਦਾ ਸੈਲੂਲਰ ਅਤੇ ਅਣੂ ਜੀਵ ਵਿਗਿਆਨ: ਬੁਨਿਆਦੀ ਅਤੇ ਬਾਇਓਮੈਡੀਕਲ ਪ੍ਰਭਾਵ'', ''ਥਣਧਾਰੀ ਜਾਨਵਰਾਂ ਵਿੱਚ ਅੰਡਕੋਸ਼ ਦੀ ਤੁਲਨਾਤਮਕ ਸੈਲੂਲਰ ਅਤੇ ਅਣੂ ਜੀਵ ਵਿਗਿਆਨ: ਬੁਨਿਆਦੀ ਅਤੇ ਉਪਯੋਗੀ ਪਹਿਲੂ'', ''ਵਰਟੀਬ੍ਰੇਟਸ ਵਿੱਚ ਟੈਸਟਿਸ ਦੀ ਤੁਲਨਾਤਮਕ ਸੈਲੂਲਰ ਅਤੇ ਅਣੂ ਜੀਵ ਵਿਗਿਆਨ: ਐਂਡੋਕਰੀਨ, ਪੈਰਾਕ੍ਰਾਈਨ, ਅਤੇ ਆਟੋਕ੍ਰਾਈਨ ਨਿਯਮਨ ਆਫ਼ ਸਟ੍ਰਕਚਰ ਐਂਡ ਫੰਕਸ਼ਨਜ਼'', ''ਮਨੁੱਖ ਲਈ ਸੈਲੂਲਰ ਅਤੇ ਅਣੂ ਜੀਵ ਵਿਗਿਆਨ'', (ਸਾਰੇ [[ਕੋਸ਼ਾਣੂ ਵਿਗਿਆਨ|ਸੈੱਲ]] ਅਤੇ ਅਣੂ ਜੀਵ ਵਿਗਿਆਨ 'ਤੇ), ''ਥਣਧਾਰੀ ਜਾਨਵਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਕਰਾਣੂਜਨੇਸਿਸ ਅਤੇ ਸ਼ੁਕਰਾਣੂਆਂ ਦੀ ਜੀਵ ਵਿਗਿਆਨ'', ਥਣਧਾਰੀ ਜਾਨਵਰਾਂ ''ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਕਰਾਣੂਜਨੇਸਿਸ ਅਤੇ ਸ਼ੁਕਰਾਣੂਆਂ ਦੀ ਜੀਵ ਵਿਗਿਆਨ'', ''ਮੱਝ ਦੇ ਬਲਦ ਦਾ ਵੀਰਜ: ਰੂਪ ਵਿਗਿਆਨ, ਬਾਇਓਕੈਮਿਸਟਰੀ, ਸਰੀਰ ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਵਿਧੀ'' (ਸਾਰੇ ਸ਼ੁਕਰਾਣੂਜਨੇਸਿਸ 'ਤੇ) ਅਤੇ ''ਚੂਹੇ: ਵਾਤਾਵਰਣ, ਜੀਵ ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਨਿਯੰਤਰਣ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ'' । ਉਹ [[ਵਿਸ਼ਵ ਸਿਹਤ ਸੰਸਥਾ|ਵਿਸ਼ਵ ਸਿਹਤ ਸੰਗਠਨ]], [[ਯੂਨੈਸਕੋ]], ਇੰਡੀਅਨ ਕੌਂਸਲ ਆਫ਼ ਮੈਡੀਕਲ ਰਿਸਰਚ, [[ਇੰਡੀਅਨ ਕੌਂਸਲ ਆਫ਼ ਐਗਰੀਕਲਚਰਲ ਰਿਸਰਚ]], ਕੌਂਸਲ ਆਫ਼ ਸਾਇੰਟਿਫਿਕ ਐਂਡ ਇੰਡਸਟਰੀਅਲ ਰਿਸਰਚ ਅਤੇ [[ਵਿਸ਼੍ਵਵਿੱਦਿਆਲਏ ਅਨੁਦਾਨ ਆਯੋਗ (ਭਾਰਤ)|ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਗ੍ਰਾਂਟਸ ਕਮਿਸ਼ਨ]] ਵਰਗੀਆਂ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਰਹੇ ਅਤੇ 1986 ਤੋਂ 1988 ਤੱਕ ਇੰਡੀਅਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਸਾਇੰਸ ਅਕੈਡਮੀ (INSA) ਦੀ ਕੌਂਸਲ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ। ਉਹ ''ਜਰਨਲ ਆਫ਼ ਬਾਇਓਸਾਇੰਸਿਜ਼'', ''ਹਿਮਾਲੀਅਨ ਜਰਨਲ ਆਫ਼ ਇਨਵਾਇਰਮੈਂਟ ਐਂਡ ਜ਼ੂਆਲੋਜੀ'' ਅਤੇ ਆਈਐਨਐਸਏ ਦੇ ਜਰਨਲਾਂ ਦੇ ਸੰਪਾਦਕੀ ਬੋਰਡਾਂ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਵੀ ਸਨ। <ref name="Deceased fellow - Sardul Singh Guraya" /> == ਪੁਰਸਕਾਰ ਅਤੇ ਸਨਮਾਨ == ਗੁਰਾਇਆ, ਜਿਸਨੇ 1971 ਤੋਂ 1976 ਤੱਕ [[ਵਿਸ਼੍ਵਵਿੱਦਿਆਲਏ ਅਨੁਦਾਨ ਆਯੋਗ (ਭਾਰਤ)|ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਗ੍ਰਾਂਟਸ ਕਮਿਸ਼ਨ]] ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਲੈਕਚਰਾਰ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ, ਇੱਕ ਐਮਰੀਟਸ ਵਿਗਿਆਨੀ (1992–1996) ਅਤੇ ਵਿਗਿਆਨਕ ਅਤੇ ਉਦਯੋਗਿਕ ਖੋਜ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਐਮਰੀਟਸ (1996–2000) ਸੀ। <ref name="Deceased fellow - Sardul Singh Guraya" /> ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ 1973 ਵਿੱਚ ਵਿਗਿਆਨਕ ਅਤੇ ਉਦਯੋਗਿਕ ਖੋਜ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ ਦੁਆਰਾ ਸ਼ਾਂਤੀ ਸਵਰੂਪ ਭਟਨਾਗਰ ਪੁਰਸਕਾਰ, ਜੋ ਕਿ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚ ਭਾਰਤੀ ਵਿਗਿਆਨ ਪੁਰਸਕਾਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ, ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ <ref name="Brief Profile of the Awardee" /> ਉਸਨੂੰ 1980 ਵਿੱਚ ਪੀਏਯੂ ਪੁਰਸਕਾਰ ਮਿਲਿਆ, ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 1985 ਵਿੱਚ ''ਸਰਵੋਤਮ ਕਿਤਾਬ ਲਈ ਐਮਐਸ ਰੰਧਾਵਾ ਪੁਰਸਕਾਰ'' ਅਤੇ 1990 ਵਿੱਚ ਇੰਡੀਅਨ ਕੌਂਸਲ ਆਫ਼ ਮੈਡੀਕਲ ਰਿਸਰਚ ਦਾ ਬਸੰਤੀ ਦੇਵੀ ਅਮੀਰ ਚੰਦ ਪੁਰਸਕਾਰ ਮਿਲਿਆ <ref name="Sardul Singh Guraya (1930–2012)" /> ਨੈਸ਼ਨਲ ਅਕੈਡਮੀ ਆਫ਼ ਸਾਇੰਸਜ਼, ਇੰਡੀਆ ਦੇ ਚੁਣੇ ਹੋਏ ਫੈਲੋ, <ref name="NASI Fellows">{{Cite web |date=2016 |title=NASI Fellows |url=http://www.nasi.org.in/deceased.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150528102550/http://www.nasi.org.in/deceased.htm |archive-date=28 May 2015 |access-date=19 September 2016 |publisher=National Academy of Sciences, India}}</ref> ਉਸਨੂੰ 1975 ਵਿੱਚ ਇੰਡੀਅਨ ਅਕੈਡਮੀ ਆਫ਼ ਸਾਇੰਸਜ਼ ਦੁਆਰਾ <ref name="IAS Fellows - Sardul Singh Guraya">{{Cite web |date=2016 |title=IAS Fellows - Sardul Singh Guraya |url=http://www.ias.ac.in/describe/fellow/Murty,_Dr_Bhyravabhotla_Radhakrishna |access-date=16 September 2016 |publisher=Indian Academy of Sciences}}</ref> ਅਤੇ 1980 ਵਿੱਚ ਇੰਡੀਅਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਸਾਇੰਸ ਅਕੈਡਮੀ ਦੁਆਰਾ ਫੈਲੋ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਹ ਨੈਸ਼ਨਲ ਅਕੈਡਮੀ ਆਫ਼ ਐਗਰੀਕਲਚਰਲ ਸਾਇੰਸਜ਼ ਦਾ ਫੈਲੋ ਵੀ ਸੀ। ਉਸਦੀ ਜੀਵਨੀ ਨੂੰ 2013 ਵਿੱਚ INSA ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ''ਬਾਇਓਗ੍ਰਾਫੀਕਲ ਮੈਮੋਇਰਜ਼ ਆਫ਼ ਫੈਲੋਜ਼ ਆਫ਼ ਦ ਇੰਡੀਅਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਸਾਇੰਸ ਅਕੈਡਮੀ'' ਦੇ ਖੰਡ 40 ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ <ref name="Biographical memoirs of fellows of the Indian National Science Academy">{{Cite web |date=2013 |title=Biographical memoirs of fellows of the Indian National Science Academy |url=http://www.dkagencies.com/doc/from/1063/to/1123/bkId/DK645523321744187337475851371/details.html |access-date=19 September 2016 |publisher=Indian National Science Academy |pages=178}}</ref> == ਚੁਣੀ ਗਈ ਪੁਸਤਕ ਸੂਚੀ == === ਕਿਤਾਬਾਂ === === ਲੇਖ === * {{Cite journal|last=Sardul Singh Guraya|year=1961|title=Lipids in the Human Oocyte|journal=Journal of Microscopical Science|volume=102|issue=3|pages=381–385}} * {{Cite journal|last=Guraya S. S., Dhanju C. K.|date=November 1992|title=Mechanism of ovulation--an overview.|journal=Indian J Exp Biol|volume=30|issue=11|pages=958–967|pmid=1293040}} * {{Cite journal|last=Sidhu K. S., Guraya S. S.|date=January 1993|title=Effect of calmodulin-like protein from buffalo (Bubalus bubalis) seminal plasma on Ca2+, Mg(2+)-ATPase of purified plasma membrane of buffalo spermatozoa.|journal=Andrologia|volume=25|issue=1|pages=25–28|doi=10.1111/j.1439-0272.1993.tb02677.x|pmid=8427418|doi-access=free}} * {{Cite journal|last=Kaur J.|last2=Guraya S. S.|last3=Sidhu K. S.|date=February 1994|title=Effect of LH and estradiol on in vitro maturation of hamster follicular oocytes.|journal=Indian J Exp Biol|volume=32|issue=2|pages=44–45|pmid=8045614}} * {{Cite journal|last=Dhindsa J. S.|last2=Sidhu K. S.|last3=Guraya S. S.|date=September 1995|title=Induction of buffalo (Bubalus bubalis ) sperm capacitation and acrosome reaction in the excised reproductive tract of hamsters.|journal=Theriogenology|volume=44|issue=4|pages=599–608|doi=10.1016/0093-691x(95)00230-6|pmid=16727757}} * {{Cite journal|last=Sharma R. K., Guraya S. S.|date=November 1997|title=Atropine and testosterone propionate induced atretic changes in granulosa cells of house rat (Rattus rattus) ovary.|journal=Indian J Exp Biol|volume=35|issue=11|pages=1166–1169|pmid=9567743}} == ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ == * ਦੀਨ ਦਿਆਲ ਉਪਾਧਿਆਏ ਗੋਰਖਪੁਰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ * [[ਪੰਜਾਬ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ|ਪੰਜਾਬ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ]] {{Reflist|group=note}} == ਹਵਾਲੇ == == ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ == * {{Cite web |date=2016 |title=Guraya, Sardul S.,1930- |url=http://encore.seals.ac.za/iii/encore_nmmu/plus/C__SGuraya,%20Sardul%20S.,1930-__Orightresult;jsessionid=D6466173C2C599DA600B0A0E72632DC3?lang=eng&suite=nmmu |access-date=19 September 2016 |website=Author search |publisher=Nelson Mandela Metropolitan University }}{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਅਗਸਤ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * {{Cite web |date=2016 |title=Sardul Singh Guraya (1930-2012) |url=http://connection.ebscohost.com/c/obituaries/83168617/sardul-singh-guraya-1930-2012 |access-date=19 September 2016 |website=Article listing |publisher=EBSCO Host Connection}}{{Dead link|date=January 2025|bot=medic}} * {{Cite web |date=2016 |title=Guraya, Sardul S., 1930- |url=http://id.loc.gov/authorities/names/n85051817.html |access-date=19 September 2016 |website=Author profile |publisher=Library of Congress}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ ਪ੍ਰਾਂਤ (ਬਰਤਾਨਵੀ ਭਾਰਤ) ਦੇ ਲੋਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਵਿਗਿਆਨੀ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦਾ ਅਕਾਦਮਿਕ ਸਟਾਫ਼]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗੁਰਦਾਸਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਲੋਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2012]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1930]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:Articles with hCards]] foabw6bsqkjwu0e03bfkjcbts3mmxew 0 205063 845893 845497 2026-09-12T14:17:15Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 845893 wikitext text/x-wiki {| class="infobox ib-settlement vcard" ! colspan="2" class="infobox-above" |<div class="fn org">ਵਾਗਾਮਨ</div> |- | colspan="2" class="infobox-subheader" |<div class="category">[[Hill station|ਪਹਾਡ਼ੀ ਸਟੇਸ਼ਨ]]</div> |- class="mergedtoprow" | colspan="2" class="infobox-full-data" |<templatestyles src="Multiple image/styles.css" wrapper=".tmulti"></templatestyles><div class="thumb tmulti tnone center"><div class="multiimageinner" style="width:292px;max-width:292px;border:none"><div class="trow"><div class="tsingle" style="width:290px;max-width:290px"><div style=";height:207px;overflow:hidden">[[ਤਸਵੀਰ:Vagamon_meadows.JPG|288x288px]]</div></div></div><div class="trow"><div class="tsingle" style="width:144px;max-width:144px"><div style=";height:106px;overflow:hidden">[[ਤਸਵੀਰ:Pain_Forest,_Vagamon_-_panoramio.jpg|142x142px]]</div></div><div class="tsingle" style="width:144px;max-width:144px"><div style=";height:106px;overflow:hidden">[[ਤਸਵੀਰ:Vagamon_-_വാഗമൺ_02.jpg|142x142px]]</div></div></div><div class="trow"><div class="tsingle" style="width:139px;max-width:139px"><div style=";height:97px;overflow:hidden">[[ਤਸਵੀਰ:Route_to_Vagamon.JPG|137x137px]]</div></div><div class="tsingle" style="width:149px;max-width:149px"><div style=";height:97px;overflow:hidden">[[ਤਸਵੀਰ:Vagamon_HS-4910.jpg|147x147px]]</div></div></div></div></div><div class="ib-settlement-caption">''ਖੱਬੇ ਤੋਂ ਸੱਜੇ'' ਵਾਗਾਮਨ ਘਾਹ ਦੇ ਮੈਦਾਨ, ਵਾਗਾਮਨ ਚੀਡ਼ ਜੰਗਲ, ਵਾਗਾਮਨ ਝੀਲ, ਇਰਾੱਟੂਪੈਟਾ-ਵਾਗਾਮਨ ਰੋਡ, ਵਾਗਾਮਨ ਸ਼ਹਿਰ</div> |- class="mergedtoprow" | colspan="2" class="infobox-full-data" |ਉਪਨਾਮਃ&nbsp;<div class="ib-settlement-nickname nickname">ਏਸ਼ੀਆ ਦਾ ਸਕਾਟਲੈਂਡ</div> |- class="mergedtoprow" | colspan="2" class="infobox-full-data" |<div class="switcher-container"><templatestyles src="Module:Location map/styles.css"></templatestyles><div class="center"><div class="locmap" style="width:250px;float:none;clear:both;margin-left:auto;margin-right:auto"><div style="width:250px;padding:0"><div style="position:relative;width:250px">[[ਤਸਵੀਰ:India_Kerala_location_map.svg|class=notpageimage noviewer|364x364px|Vagamon is located in Kerala]]<div class="od notheme" style="top:66.244%;left:68.77%;font-size:91%"><div class="id" style="left:-4px;top:-4px">[[ਤਸਵੀਰ:Red_pog.svg|link=|class=notpageimage noviewer|8x8px|Vagamon]]</div><div class="pr" style="width:6em;left:5px"><div>ਵਾਗਾਮਨ</div></div></div></div><div style="padding-top:0.2em">ਕੇਰਲ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਥਾਨ</div><span class="switcher-label" style="display:none">ਕੇਰਲ ਦਾ ਨਕਸ਼ਾ ਦਿਖਾਓ</span></div></div></div><templatestyles src="Module:Location map/styles.css"></templatestyles><div class="center"><div class="locmap" style="width:250px;float:none;clear:both;margin-left:auto;margin-right:auto"><div style="width:250px;padding:0"><div style="position:relative;width:250px">[[ਤਸਵੀਰ:India_location_map.svg|class=notpageimage noviewer|269x269px|Vagamon is located in India]]<div class="od notheme" style="top:85.576%;left:30.959%;font-size:91%"><div class="id" style="left:-4px;top:-4px">[[ਤਸਵੀਰ:Red_pog.svg|link=|class=notpageimage noviewer|8x8px|Vagamon]]</div><div class="pr" style="width:6em;left:5px"><div>ਵਾਗਾਮਨ</div></div></div></div><div style="padding-top:0.2em">ਵਾਗਾਮੋਨ (ਭਾਰਤ) </div><span class="switcher-label" style="display:none">ਭਾਰਤ ਦਾ ਨਕਸ਼ਾ ਦਿਖਾਓ</span></div></div></div></div> |- | colspan="2" class="infobox-full-data" |ਕੋਆਰਡੀਨੇਟਸਃ<templatestyles src="Module:Coordinates/styles.css"></templatestyles><span class="geo-inline"><span class="plainlinks nourlexpansion">[https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Vagamon&params=9_41_16_N_76_54_25_E_type:city(14641)_region:IN <span class="geo-default"><span class="geo-dms" title="Maps, aerial photos, and other data for this location">9°41′16′′N 76°54′25′′E<span class="longitude">76°54′25 "ਈ</span></span></span><span class="geo-multi-punct">/&#x2E;&#x2E;&#x2E;</span><span class="geo-nondefault"><span class="geo-dec" title="Maps, aerial photos, and other data for this location">9.68778 °N 76.90694 °E</span><span style="display:none"> / <span class="geo">9.68778; 76.90694</span></span></span>]</span></span><indicator name="coordinates"><span id="coordinates">[[Geographic coordinate system|Coordinates]]: {{#parsoid�fragment:11}}<span class="plainlinks nourlexpansion">[https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Vagamon&params=9_41_16_N_76_54_25_E_type:city(14641)_region:IN <span class="geo-default"><span class="geo-dms" title="Maps, aerial photos, and other data for this location"><span class="latitude">9°41′16″N</span> <span class="longitude">76°54′25″E</span></span></span><span class="geo-multi-punct">&#xfeff; / &#xfeff;</span><span class="geo-nondefault"><span class="geo-dec" title="Maps, aerial photos, and other data for this location">9.68778°N 76.90694°E</span><span style="display:none">&#xfeff; / <span class="geo">9.68778; 76.90694</span></span></span>]</span>[[Category:Pages using gadget WikiMiniAtlas]]</span></indicator> |- class="mergedtoprow" ! class="infobox-label" scope="row" |ਦੇਸ਼ | class="infobox-data" |<span class="flagicon nowrap">[[File:Flag_of_India.svg|link=|alt=|border|23x23px]] </span>[[ਭਾਰਤ]] |- class="mergedrow" ! class="infobox-label" scope="row" |[[ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਜ ਅਤੇ ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਸਿਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼|ਰਾਜ]] | class="infobox-data" |[[ਕੇਰਲ]]<span class="flagicon">[[ਤਸਵੀਰ:Government_of_Kerala_Logo.svg|link=|alt=|border|23x23px]]</span> |- class="mergedrow" ! class="infobox-label" scope="row" |[[ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਦੀ ਸੂਚੀ|ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ]] | class="infobox-data" |ਕੋਟਾਯਮ, ਇਡੁੱਕੀ |- class="mergedrow" ! class="infobox-label" scope="row" |ਤਾਲੁਕ | class="infobox-data" |ਪੀਰੂਮੇਡੂ, [[Meenachil taluk|ਮੀਨਾਚਿਲ]], [[Kanjirapally taluk|ਕਾਂਜੀਰਾਪੱਲੀ]] |- class="mergedtoprow" ! colspan="2" class="infobox-header" |ਸਰਕਾਰ<div class="ib-settlement-fn"></div> |- class="mergedrow" ! class="infobox-label" scope="row" |• ਕਿਸਮ&nbsp;&nbsp; | class="infobox-data" |[[ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਪੰਚਾਇਤੀ ਰਾਜ|ਪੰਚਾਇਤ]] |- class="mergedrow" ! class="infobox-label" scope="row" |• ਸਰੀਰ&nbsp;&nbsp; | class="infobox-data agent" |ਇਲਾਪਾਰਾ ਗ੍ਰਾਮ ਪੰਚਾਇਤ |- class="mergedtoprow" ! colspan="2" class="infobox-header" |ਖੇਤਰ<div class="ib-settlement-fn"></div> |- class="mergedrow" ! class="infobox-label" scope="row" |<div style="white-space:nowrap;">• ਕੁੱਲ&nbsp;&nbsp;</div> | class="infobox-data" |78. 3 km² (30.2 ਵਰਗ ਮੀਲ) &nbsp;&nbsp;&nbsp; |- class="mergedtoprow" ! class="infobox-label" scope="row" |ਉਚਾਈ<div class="ib-settlement-fn"></div> | class="infobox-data" |1, 200 ਮੀਟਰ (3,900 ਫੁੱਟ) &nbsp;&nbsp; |- class="mergedtoprow" ! colspan="2" class="infobox-header" |ਆਬਾਦੀ<div class="ib-settlement-fn"> (2011)<span class="nowrap">&nbsp;</span></div> |- class="mergedrow" ! class="infobox-label" scope="row" |<div style="white-space:nowrap;">• ਕੁੱਲ&nbsp;&nbsp;</div> | class="infobox-data" |14,641 |- class="mergedrow" ! class="infobox-label" scope="row" |• ਘਣਤਾ&nbsp;&nbsp; | class="infobox-data" |187/km² (484/sq mi) &nbsp; |- class="mergedtoprow" ! colspan="2" class="infobox-header" |ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ<div class="ib-settlement-fn"></div> |- class="mergedrow" ! class="infobox-label" scope="row" |• ਅਧਿਕਾਰਕ&nbsp;&nbsp; | class="infobox-data" |[[ਮਲਿਆਲਮ]], ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ |- class="mergedtoprow" ! class="infobox-label" scope="row" |[[ਸਮਾਂ ਖੇਤਰ|ਟਾਈਮ ਜ਼ੋਨ&nbsp;]] | class="infobox-data" |ਯੂਟੀਸੀ + 5:30 (ਆਈਐੱਸਟੀ) |- class="mergedtoprow" ! class="infobox-label" scope="row" |[[ਪਿੰਨ ਕੋਡ|ਪਿੰਨ]] | class="infobox-data adr" |<div class="postal-code">685503</div> |- class="mergedrow" ! class="infobox-label" scope="row" |[[ਵਾਹਨ ਰਜਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ਪਲੇਟ|ਵਾਹਨ ਰਜਿਸਟਰੇਸ਼ਨ]] | class="infobox-data" |ਕੇ. ਐੱਲ.-37 |- class="mergedrow" ! class="infobox-label" scope="row" |ਸਭ ਤੋਂ ਨੇਡ਼ੇ ਦਾ ਸ਼ਹਿਰ | class="infobox-data" |ਏਰਟੂਪੈਟਾ, ਕੱਟੱਪਨਾ, ਥੋਡੂਪੁਝਾ, ਪਾਲਾ, ਇਲਾਪਾਰਾਐਲੱਪਰਾ |- class="mergedrow" ! class="infobox-label" scope="row" |ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ | class="infobox-data" |[[ਕੋਚਿਨ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ|ਕੋਚੀ]] |} '''ਵਾਗਾਮੋਨ''' ({{IPA|ml|ʋaːɡɐmɐɳ|lang}} ) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ [[ਪਹਾੜੀ ਇਲਾਕਾ]] ਅਤੇ ਇਡੁੱਕੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪੀਰੂਮੇਡੂ ਤਾਲੁਕ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ [[ਮਾਲ ਪਿੰਡ]] ਹੈ, ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ [[ਭਾਰਤ]] ਦੇ [[ਕੇਰਲ|ਕੇਰਲਾ]] ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਕੋਟਾਯਮ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਮੀਨਾਚਿਲ ਤਾਲੁਕ ਅਤੇ ਕਾਂਜੀਰਾਪੱਲੀ ਤਾਲੁਕ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸਥਿਤ ਹੈ।<ref>{{Cite web |title=Vagamon or Wagamon, International Paragliding Idukki {{!}} Kerala Tourism |url=https://www.keralatourism.org/destination/vagamon-idukki/324/ |access-date=2026-07-31 |website=www.keralatourism.org |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Vagamon,Wagamon, Vagamon hill station, Vagamon Heights, Vagamon Hideout |url=https://www.vagamon.com/ |access-date=2026-07-31 |website=www.vagamon.com}}</ref><ref>{{Cite web |title=Vagamon {{!}} Idukki Tourist Places |url=https://www.dtpcidukki.com/destination/vagamon |access-date=2026-07-31 |website=DTPC idukki |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=VAGAMON {{!}} Kottayam District, Government of Kerala {{!}} India |url=https://kottayam.nic.in/en/tourist-place/vagamon/ |access-date=2026-07-31 |language=en-US}}</ref><ref name="censusindia">{{Cite web |others=Registrar General & Census Commissioner, India |title=Census of India: Villages with population 5000 & above |url=http://www.censusindia.gov.in/Census_Data_2001/Village_Directory/Population_data/Population_5000_and_Above.aspx |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20081208044522/http://www.censusindia.gov.in/Census_Data_2001/Village_Directory/Population_data/Population_5000_and_Above.aspx |archive-date=2008-12-08 |access-date=2008-12-10}}</ref><ref name=":0">{{Cite web |date=2022-05-16 |title=Explore Vagamon |url=https://vagamon.org/,%20https://vagamon.org/ |access-date=2023-09-29 |website=Vagamon Destination Maker |language=en-US }}{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਸਤੰਬਰ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=May 2025|bot=medic}}</ref> [[ਪੱਛਮੀ ਘਾਟ]] ਵਿੱਚ 25 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਕੋਟਾਯਮ-ਇਡੁੱਕੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਦੀ ਸਰਹੱਦ 'ਤੇ ਏਰਾੱਟੁਪੇਟਾ ਦੇ ਪੂਰਬ ਵੱਲ, ਵਾਗਾਮੋਨ ਆਪਣੇ ਕੁਦਰਤੀ ਵਾਤਾਵਰਨ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।<ref name=":1">{{Cite web |last=Pal |first=Pradip Kumar |date=21 January 2010 |title=Vagamon - Scotland of Asia Visit |url=http://www.indiastudychannel.com/resources/103305-Vagamon-Scotland-Asia.aspx |website=India Study Channel}}</ref> [[ਵਾਗਾਮੋਨ ਕੱਚ ਦਾ ਪੁਲ]] ਭਾਰਤ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਲੰਬਾ ਕੰਟੀਲੀਵਰ ਕੱਚ ਦਾ ਪੁਲ ਹੈ।<ref>{{Cite web |last=Valsalan |first=Anson |date=2023-08-25 |title=Enjoy a thrilling walk on India's longest glass bridge at Vagamon |url=https://www.onmanorama.com/travel/kerala/2023/08/24/vagamon-longest-cantilever-glass-bridge-kolahalamedu.html |access-date=2023-09-29 |website=OnManorama}}</ref> == ਇਤਿਹਾਸ == ਵਾਗਾਮੋਨ ਸਦੀਆਂ ਤੱਕ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਅਣਪਛਾਤਾ ਰਿਹਾ। ਭਾਵੇਂ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਕੋਲ ਇੱਥੇ ਚਾਹ ਦੇ ਬਾਗ ਸਨ, ਪਰ ਇਹ ਸਿਰਫ਼ 1926 ਵਿੱਚ ਹੀ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੋਇਆ, ਜਦੋਂ ਵਾਲਟਰ ਡੰਕਨ ਐਂਡ ਕੰਪਨੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਚਾਹ ਦੇ ਬਾਗ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੇ। 1930 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ, ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਚਾਹ ਦੇ ਬਾਗ ਲਗਾਏ ਗਏ ਸਨ।<ref name=":0" /> 1940 ਤੋਂ ਬਾਅਦ, [[ਤਰਾਵਣਕੋਰ]] ਅਤੇ [[ਚੇਨਈ|ਮਦਰਾਸ]] ( [[ਤਮਿਲ਼ ਨਾਡੂ|ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ]] ) ਦੇ ਲੋਕ ਵਾਗਾਮੋਨ ਚਲੇ ਗਏ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ, ਕੇਰਲਾ ਰਾਜ ਦੇ ਗਠਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਕੇਰਲਾ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹਿੱਸਿਆਂ ਤੋਂ ਲੋਕ ਉੱਥੇ ਆ ਕੇ ਵੱਸ ਗਏ।{{ਹਵਾਲਾ ਲੋੜੀਂਦਾ|date=September 2023}} 1955 ਵਿੱਚ, ਟ੍ਰੈਪਿਸਟ ਮੱਠ [[ਕੁਰੀਸੁਮਾਲਾ ਆਸ਼ਰਮ]] ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਵਾਗਾਮੋਨ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।<ref>{{Cite web |last=Bose |first=Abhish |date=2017-04-22 |title=Kurisumala ashram at Vagamon rejuvenates the visitors |url=https://www.deccanchronicle.com/nation/in-other-news/230417/kurisumala-ashram-at-vagamon-rejuvenates-the-visitors.html |access-date=2023-09-29 |website=Deccan Chronicle}}</ref> 1963 ਵਿੱਚ ਡਾ. ਐਲਿਜ਼ਾਬੈਥ ਬੇਕਰ ਅਤੇ ਆਰਕੀਟੈਕਟ [[ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ]] [[ਲੌਰੀ ਬੇਕਰ]] ਨੇ ਇਡੁੱਕੀ ਪਹਾਡ਼ੀਆਂ ਵਿੱਚ ਚਾਹ ਦੇ ਪੌਦੇ ਲਗਾਉਣ ਵਾਲੇ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਅਤੇ ਪੇਂਡੂ ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਲਈ ਕੁਰੀਸ਼ੁਮਾਲਾ, ਵਾਗਾਮਨ ਵਿਖੇ ਇੱਕ ਹਸਪਤਾਲ ਅਤੇ ਪੇਂਡੂ ਸੇਵਾ ਕੇਂਦਰ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ। ਅਕਸਰ ਮਿੱਤਰਨਿਕੇਤਨ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਨੂੰ ਕੇਰਲ ਵਿੱਚ ਬੇਕਰ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਸਥਾਨਕ ਸਮੱਗਰੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਿਆਂ ਉਸ ਦੀ ਲਾਗਤ-ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ, ਜਲਵਾਯੂ-ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਇਮਾਰਤ ਪਹੁੰਚ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਉਦਾਹਰਨ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ।<ref>{{Cite web |title=A journey through Laurie Baker’s earliest projects in Kerala |url=https://thefederal.com/the-eighth-column/a-journey-through-laurie-bakers-earliest-projects-in-kerala |access-date=2026-06-11 |website=Thefederal.com}}</ref><ref>{{Cite web |title=Laurie Baker : Architect's Official Website - Rural Kerala: Vagamon |url=http://lauriebaker.net/index.php/life/rural-kerala-vagamon |access-date=11 June 2026 |website=Lauriebaker.net |archive-date=22 ਮਈ 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240522111144/http://lauriebaker.net/index.php/life/rural-kerala-vagamon |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |last=Nagarajan |first=Saraswathy |date=16 May 2024 |title=Laurie Baker's buildings that showcase the architecture he championed are living museums of his philosophy |url=https://www.thehindu.com/life-and-style/laurie-bakers-buildings-that-showcase-the-architecture-he-championed-are-living-museums-of-his-philosophy/article68124734.ece |access-date=11 June 2026 |website=Thehindu.com}}</ref> == ਭੂਗੋਲ == ਵਾਗਾਮੋਨ [[ਪੱਛਮੀ ਘਾਟ]] ਵਿੱਚ ਸਮੁੰਦਰ ਤਲ ਤੋਂ ਉੱਪਰ {{Convert|1100|ਮੀ}} 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ।<ref name=":1" /> ਇੱਥੇ ਦਾ ਮੌਸਮ ਠੰਡਾ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਗਰਮੀਆਂ ਦਾ ਤਾਪਮਾਨ {{Convert|10-23|C|F}} ਅਤੇ 10-23 ਡਿਗਰੀ ਦੁਪਹਿਰ ਵੇਲੇ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ। <ref name=":3">{{Cite web |title=Vagamon Village Office |url=https://village.kerala.gov.in/Office_websites/about_village.php?nm=270270Vagamonvillageoffice#:~:text=Geography,1,100%20metres%20above%20sea%20level. |access-date=2023-09-29 |website=Government of Kerala Revenue Department}}</ref> == ਜਨਸੰਖਿਆ == [[2011 ਭਾਰਤ ਦੀ ਜਨਗਣਨਾ|2011 ਦੀ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ]] ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਵਾਗਾਮੋਨ ਦੀ ਆਬਾਦੀ 14,641 ਸੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ 7,212 ਪੁਰਸ਼ ਅਤੇ 7,429 ਔਰਤਾਂ ਸਨ। ਵਾਗਾਮੋਨ ਪਿੰਡ ਦਾ ਰਕਬਾ 78.3 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਹੈ। ਜਿਸ ਵਿੱਚ 3,816 ਪਰਿਵਾਰ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਔਸਤ ਲਿੰਗ ਅਨੁਪਾਤ ਰਾਜ ਦੇ ਔਸਤ 1084 ਨਾਲੋਂ 1030 ਘੱਟ ਸੀ। ਵਾਗਾਮੋਨ ਵਿੱਚ, ਆਬਾਦੀ ਦਾ 9% 6 ਸਾਲ ਤੋਂ ਘੱਟ ਉਮਰ ਦਾ ਸੀ। ਵਾਗਾਮੋਨ ਦੀ ਔਸਤ ਸਾਖਰਤਾ 90.9% ਅਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਔਸਤ 74% ਤੋਂ ਵੱਧ, ਅਤੇ ਰਾਜ ਦੀ ਔਸਤ 94% ਤੋਂ ਘੱਟ ਸੀ।<ref>{{Cite book|location=Thiruvananthapuram}}</ref> == ਆਰਥਿਕਤਾ == ਮੁੱਖ ਆਰਥਿਕਤਾ ਈਕੋਟੂਰਿਜ਼ਮ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਝਰਨਿਆਂ ਦੀ ਪੜਚੋਲ ਕਰਨ ਲਈ ਹਾਈਕਿੰਗ, ਚੱਟਾਨਾਂ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹਨਾ ਅਤੇ ਪੈਰਾਗਲਾਈਡਿੰਗ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ।<ref name=":3" /> ਨੈਸ਼ਨਲ ਜੀਓਗ੍ਰਾਫਿਕ ਟ੍ਰੈਵਲਰ ਨੇ "ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਣ ਲਈ 50 ਸਭ ਤੋਂ ਆਕਰਸ਼ਕ ਸਥਾਨਾਂ" ਦੀ ਆਪਣੀ ਡਾਇਰੈਕਟਰੀ ਵਿੱਚ ਵਾਗਾਮੋਨ ਨੂੰ ਸੂਚੀਬੱਧ ਕੀਤਾ ਹੈ।<ref name=":1" /> ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਚਾਹ ਅਤੇ ਕੌਫੀ ਦੇ ਬਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ।<ref name=":3" /> == ਸਿੱਖਿਆ == ਵਾਗਾਮੋਨ ਵਿੱਚ ਦੋ ਕਾਲਜ ਡੀ. ਸੀ. ਸਕੂਲ ਆਫ਼ ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ ਐਂਡ ਟੈਕਨੋਲੋਜੀ (ਡੀ. ਸੀਜ਼. ਐੱਸ. ਐੱਮ. ਏ. ਟੀ.) ਅਤੇ ਡੀ. ਸੀ ਸਕੂਲ ਆਫ਼ ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ ਐਂਡ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਹਨ, ਦੋਵੇਂ ਡੀ. ਸੀ ਕਿਜ਼ਾਕੇਮੁਰੀ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰੋਤਸਾਹਿਤ ਅਤੇ ਡੀ. ਸਿ. ਬੁੱਕਸ ਦੁਆਰਾ ਸਹਿ-ਪ੍ਰੋਤਸਾਹਨ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ। ਕੇਰਲਾ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਕਾਲਜਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ, ਡੀਸੀਐੱਸਐੱਮਏਟੀ ਦਾ [[ਤਿਰੂਵਨੰਤਪੁਰਮ]] ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਾਧੂ ਕੈਂਪਸ ਹੈ।<ref>{{Cite web |title=INDIAN BUSINESS SCHOOL TO FEATURE AT GHEDEX FROM APRIL 20 TO 22 – Muscat Daily |url=http://www.muscatdaily.com/Archive/Oman/Indian-business-school-to-feature-at-Ghedex-from-April-20-to-22-3zl6 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160915222452/http://www.muscatdaily.com/Archive/Oman/Indian-business-school-to-feature-at-Ghedex-from-April-20-to-22-3zl6 |archive-date=15 September 2016 |access-date=17 April 2017}}</ref> ਡੀ. ਸੀ. ਐੱਸ. ਐੱਮ. ਏ. ਟੀ. ਮਾਸਟਰ ਆਫ਼ ਬਿਜ਼ਨਸ ਐਡਮਿਨਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ (ਐੱਮਬੀਏ) ਬੈਚਲਰ ਆਫ਼ ਕਾਮਰਸ (ਆਈ. ਡੀ. 1) ਬੈਚਲਰ ਆਫ਼ ਬਿਜ਼ਨਸ ਐਡਮਨਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ (ਬੀਬੀਏ) ਸਰਟੀਫਾਈਡ ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ ਅਕਾਊਂਟੈਂਟ (ਸੀ. ਐੰ. ਏ.) ਅਤੇ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਆਫ਼ ਚਾਰਟਰਡ ਸਰਟੀਫਾਈਡ ਅਕਾਊਂਟੈਂਟਸ (ਏ. ਸੀ. ਸੀ. ਏ. ਏ. ਐੱਚ.) ਵਰਗੇ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਡੀ. ਸੀ. ਸਕੂਲ ਆਫ਼ ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ ਐਂਡ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਬੈਚਲਰ ਆਫ਼ ਆਰਟਸ ਇਨ ਇੰਟੀਰੀਅਰ ਡਿਜ਼ਾਈਨ (ਬੀ. ਏ. ਇੰਟੀਰਿਅਰ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਅਤੇ ਬੈਚਲਰ ਆਫ਼ ਆਰਕੀਟੈਕਟ (ਬੀ. ਡੇਅਰੀ ਸਾਇੰਸਜ਼ ਕਾਲਜ ਕੋਲਾਹਲਾਮਡੂ ਵਾਗਾਮਨ, ਬੀ. ਟੈੱਕ ਡੇਅਰੀ ਸਾਇੰਸਿਜ਼ ਲਈ ਕੋਰਸ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਵੈਟਰਨਰੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹੈ।<ref>{{Cite web |title=Vagamon Destination Residential Campus |url=https://dcschool.net/vagamon/ |publisher=DCSMAT Institutions}}</ref> == ਮੁੱਦੇ == ਅਗਸਤ 2008 ਵਿੱਚ, ਕੇਰਲ ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਪਾਬੰਦੀਸ਼ੁਦਾ ਸਿਮੀ ਕਾਰਕੁਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਦਸੰਬਰ 2007 ਵਿੱਚ ਆਯੋਜਿਤ ਇੱਕ ਸਿਖਲਾਈ ਕੈਂਪ ਦੀ ਜਾਂਚ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ।<ref>{{Cite web |title='SIMI's camp in Kerela, not ultra's training ground' |url=http://www.deccanherald.com/Content/Aug172008/national2008081785077.asp?section=updatenews |publisher=The Deccan herald}}{{Dead link|date=September 2023}}</ref> 18 ਅਗਸਤ 2014 ਨੂੰ, ਕੋਜ਼ੀਕੋਡ ਦੇ ਦੋ ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਦੀ ਵਾਗਾਮੋਨ ਵਿੱਚ ਬਿਜਲੀ ਡਿੱਗਣ ਕਾਰਨ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਮੌਜੂਦ ਹੋਰ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਮਾਮੂਲੀ ਸੱਟਾਂ ਲੱਗੀਆਂ। ਇਹ ਘਟਨਾ ਸ਼ਾਮ 4:30 ਵਜੇ ਦੇ ਕਰੀਬ ਵਾਪਰੀ ਜਦੋਂ ਸੈਲਾਨੀ ਉਜਾੜ ਪਹਾੜੀਆਂ ਦੀਆਂ ਚੋਟੀਆਂ 'ਤੇ ਘੁੰਮ ਰਹੇ ਸਨ। ਬਿਜਲੀ ਡਿੱਗਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੋਵੇਂ ਡਿੱਗ ਪਏ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੱਪੜੇ ਸੜ ਗਏ। ਭਾਵੇਂ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਹਸਪਤਾਲ ਲਿਜਾਇਆ ਗਿਆ, ਪਰ ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਉਹ ਪਹੁੰਚੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ।<ref>{{Cite web |title=മിന്നലേറ്റ് വാഗമണില്‍ രണ്ട് കോഴിക്കോട് സ്വദേശികള്‍ മരിച്ചു - Latest News - Mathrubhumi |trans-title=Two natives of Kozhikode died in Vagamon due to lightning |url=http://www.mathrubhumi.com/story.php?id=477741 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140818210613/http://www.mathrubhumi.com/story.php?id=477741 |archive-date=2014-08-18 |website=Mathrubhumi.com |language=ml}}</ref> == ਜੈਵ ਵਿਭਿੰਨਤਾ == ਵਾਗਾਮੋਨ, ਆਪਣੀ ਉਚਾਈ ਅਤੇ ਜਲਵਾਯੂ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਇੱਕ ਵਿਲੱਖਣ ਈਕੋਸਿਸਟਮ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਅਮੀਰ ਕੁਦਰਤੀ ਬਨਸਪਤੀ, ਪੌਦਿਆਂ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ, ਸ਼ੋਲਾ ਜੰਗਲ ਆਦਿ ਦਾ ਉਭਾਰ ਹੋਇਆ। 20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਤੋਂ ਹੀ ਚਾਹ ਅਤੇ ਕੌਫੀ ਵਰਗੀਆਂ ਫਸਲਾਂ ਉਗਾਈਆਂ ਜਾਣ ਲੱਗੀਆਂ। ਵਾਗਾਮੋਨ ਪਹਾੜੀਆਂ ਘੱਟ ਖੋਜੇ ਗਏ ਬਨਸਪਤੀ ਅਤੇ ਜੀਵ-ਜੰਤੂਆਂ ਦਾ ਘਰ ਹਨ।{{ਹਵਾਲਾ ਲੋੜੀਂਦਾ|date=September 2023}} ਡਾ. ਪ੍ਰਤਿਸ਼ ਮੈਥਿਊ ਦੁਆਰਾ ਕਰਵਾਏ ਗਏ ਇੱਕ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਅਧਿਐਨ ਵਿੱਚ ਅੱਠ ਸੁਪਰਫੈਮਿਲੀਆਂ ਦੇ ਅਧੀਨ 16 ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਦੇ ਪਤੰਗਿਆਂ ਦੀਆਂ 112 ਕਿਸਮਾਂ ਦਰਜ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਅਤੇ ਇਹ ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਜੀਵ-ਜੰਤੂ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਅਧਿਐਨ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ। ਲੇਖਕ ਨੇ ਕੀੜੇ-ਮਕੌੜਿਆਂ, ਐਨੀਲਿਡਾਂ, ਉਭੀਵੀਆਂ, ਕਿਰਲੀਆਂ, ਸੱਪਾਂ, ਪੰਛੀਆਂ ਅਤੇ ਥਣਧਾਰੀ ਜੀਵਾਂ ਦੀਆਂ ਕਈ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਵੀ ਦਰਜ ਕੀਤੇ। ਦੁਰਲੱਭ ਸਾਈਕਾਸ ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਸਮੇਤ ਫੁੱਲਾਂ ਅਤੇ ਗੈਰ-ਫੁੱਲਾਂ ਵਾਲੇ ਪੌਦਿਆਂ ਦੀ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਕਿਸਮ ਵੀ ਨੋਟ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਇਸ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਚੱਲ ਰਹੇ ਜੀਵ-ਜੰਤੂਆਂ ਅਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੇ ਸਰਵੇਖਣਾਂ ਤੋਂ ਜੈਵ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਦੀ ਅਮੀਰੀ 'ਤੇ ਰੌਸ਼ਨੀ ਪਾਉਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਹੈ। ਇਸ ਖੇਤਰ ਦੇ ਵਧਦੇ ਸੈਰ-ਸਪਾਟੇ ਅਤੇ ਇਸ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਤ ਵਿਕਾਸ ਦਾ ਇਸ ਖੇਤਰ ਦੇ ਬਨਸਪਤੀ ਅਤੇ ਜੀਵ-ਜੰਤੂਆਂ 'ਤੇ ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪੈਣ ਦੀ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। <ref>{{Cite web |last=Mathew |first=Pratheesh |last2=Anand |first2=Sekar |last3=Kuppusamy |first3=Sivasankaran |last4=Ignacimuthi |first4=Savarimuthu |date=2018-03-01 |title=The moths (Lepidoptera: Heterocera) of vagamon hills (Western Ghats), Idukki district, Kerala, India |url=https://www.researchgate.net/publication/324194880 |access-date=2021-06-10 |website=researchgate.net}}</ref> == ਸਭਿਆਚਾਰ == ਵਾਗਾਮੋਨ ਦਾ ਹਿੰਦੂ, ਈਸਾਈ ਅਤੇ ਮੁਸਲਮਾਨ ਆਬਾਦੀਆਂ ਨਾਲ ਧਾਰਮਿਕ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਦਾ ਇੱਕ ਅਮੀਰ ਇਤਿਹਾਸ ਹੈ।<ref name=":1" /> ਇੱਥੇ ਦੇਖਣ ਲਈ ਕਈ ਧਾਰਮਿਕ ਇਮਾਰਤਾਂ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨਃ * ਕੁਰੀਸੁਮਾਲਾ ਆਸ਼ਰਮ, ਵਾਗਾਮੋਨ, ਭਾਰਤੀ-ਕੈਥੋਲਿਕ ਮੱਠ * ਸੇਂਟ ਸੇਬੇਸਟੀਅਨਜ਼ ਆਰਸੀ ਚਰਚ ਵਾਗਾਮੋਨ{{ਹਵਾਲਾ ਲੋੜੀਂਦਾ|date=September 2023}} * ਸੇਂਟ ਐਂਟਨੀ ਚਰਚ ਵਾਗਾਮੋਨ{{ਹਵਾਲਾ ਲੋੜੀਂਦਾ|date=September 2023}} * ਇਮੈਨੁਅਲ ਸੀਐਸਆਈ ਚਰਚ ਵਾਗਾਮੋਨ{{ਹਵਾਲਾ ਲੋੜੀਂਦਾ|date=September 2023}} * ਪੇਨੀਅਲ ਪੂਜਾ ਕੇਂਦਰ ਵਾਗਾਮੋਨ * ਸੀਯੋਨ ਪੂਜਾ ਕੇਂਦਰ ਬੀਬੀਏ ਚਰਚ ਪਾਰਕੱਟੂ * ਬਾਈਬਲ ਵਿਸ਼ਵਾਸੀ ਸਭਾ ਕੋਟਾਮਾਲਾ ਤੀਜਾ ਭਾਗ * ਥੰਗਲ ਪਾਰਾ, ਇੱਕ ਮੁਸਲਮਾਨ ਤੀਰਥ ਸਥਾਨ {{Convert|5|km|mi}} ਵਾਗਾਮੋਨ ਤੋਂ ਬਾਹਰ।<ref>{{Cite web |title=Thangalpara, Vagamon - Timings, History, Pooja & Aarti schedule |url=https://www.trawell.in/kerala/vagamon/thangalpara |access-date=2023-09-29 |website=Trawell.in}}</ref><ref>{{Cite web |date=2017-07-27 |title=A trek up the mythical Thangal Para |url=https://www.onmanorama.com/travel/kerala/2017/07/27/thangal-para-religion-vagamon.html |access-date=2023-09-29 |website=OnManorama |archive-date=2024-12-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241217131359/https://www.onmanorama.com/travel/kerala/2017/07/27/thangal-para-religion-vagamon.html |url-status=dead }}</ref> * ਸ਼੍ਰੀ ਅਰੁੰਧਤੀ ਵਸ਼ਿਸ਼ਟ ਮੰਦਿਰ, ਵਸ਼ਿਸ਼ਟਗਿਰੀ, ਵਾਗਾਮੋਨ।{{ਹਵਾਲਾ ਲੋੜੀਂਦਾ|date=September 2023}} * ਸ਼੍ਰੀ ਸੁਬਰਾਮਨੀਅਮ ਸਵਾਮੀ ਮੰਦਰ<ref>{{Cite web |title=Vagamon Sree Subrahmanya Swami Temple |url=https://iprarthana.net/TempleSelect/68550301/#! |access-date=2023-09-29 |website=iPrarthana |archive-date=2024-03-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240303165142/https://iprarthana.net/TempleSelect/68550301/#! |url-status=dead }}</ref> == ਕਿਤਾਬਾਂ == * ਜਾਰਜ ਥੇਨਗੁਮੋਟਿਲ ਦੁਆਰਾ ਪੀਰਮੇਡ ਦੀ ਕਹਾਣੀ (ਆਈ. ਐਸ. ਬੀ. ਐਨ. ) {{ISBN|9788192888606}} == ਗੈਲਰੀ == <gallery> ਤਸਵੀਰ:Vagamon_meadows.JPG|alt=Vagamon meadows, Kerala, India| ਵਾਗਾਮੋਨ ਮੈਦਾਨ, [[ਕੇਰਲ]], [[ਭਾਰਤ]] ਤਸਵੀਰ:Western_Ghats_as_seen_from_Vagamon_View_Point.jpg|alt=Western Ghats as seen from Vagamon View Point| ਵਾਗਾਮੋਨ ਵਿਊ ਪੁਆਇੰਟ ਤੋਂ ਦਿਖਾਈ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਪੱਛਮੀ ਘਾਟ ਤਸਵੀਰ:VagamonPineForest.jpg|alt=Pine Forest at Kolahalamedu| ਕੋਲਾਹਲਾਮੇਡੂ ਵਿਖੇ ਪਾਈਨ ਜੰਗਲ ਤਸਵੀਰ:Glamping_in_Vagamon.jpg|alt=Glamping in a resort at Vagamon| ਵਾਗਾਮੋਨ ਵਿਖੇ ਇੱਕ ਰਿਜ਼ੋਰਟ ਵਿੱਚ ਝਲਕਣਾ </gallery> == ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ == [[ਕਟੱਪਨਾ]] ਕਲਵਰੀ ਮਾਊਂਟਕੋਟਾਮਾਲਾ == ਹਵਾਲੇ == <templatestyles src="Reflist/styles.css" />{{Reflist}} == ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ == * [https://www.keralatourism.org/destination/vagamon-idukki/324/ ਵਾਗਾਮਨ ਅਧਿਕਾਰਤ ਕੇਰਲ ਸੈਰ-ਸਪਾਟਾ] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੁਮਾਰਾਕੋਮ ਜਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਡਾਟਾ ਤੇ ਗੁਣਕ ਹਨ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੰਖੇਪ ਜਾਣਕਾਰੀ ਵਿਕੀਡਾਟਾ ਤੋਂ ਵੱਖਰੀ ਹੈ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੰਖੇਪ ਜਾਣਕਾਰੀ ਵਾਲੇ ਲੇਖ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਣ-ਸਮੀਖਿਆ ਅਨੁਵਾਦਾਂ ਵਾਲੇ ਸਫ਼ੇ]] ehlu1m0f3nq6lzy89ty6nu6kf8sb5a6 0 205092 845892 845871 2026-09-12T13:42:26Z Gaurav Jhammat 7070 /* ਮੈਚਾਂ ਦੇ ਨਤੀਜੇ */ 845892 wikitext text/x-wiki '''ਸ਼ੇਰ-ਏ-ਪੰਜਾਬ ਟੀ20 ਲੀਗ 2026''' ਪੰਜਾਬ ਕ੍ਰਿਕਟ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ (PCA) ਵੱਲੋਂ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ [[ਟੀ20 ਕ੍ਰਿਕਟ]] ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਦਾ ਤੀਜਾ ਸਾਲਾਨਾ ਸੰਸਕਰਨ ਹੈ।<ref>{{Cite news|url=https://www.ndtvprofit.com/sports/sher-e-punjab-t20-league-2026-full-schedule-teams-live-streaming-format-and-squads-11975490|title=Sher-E-Punjab T20 League 2026: Live Streaming, Telecast, Schedule, Teams, Squads And Format}}</ref><ref>{{Cite web |title=Punjab ready to roar as Sher-e-Punjab T20 League opens new chapter in state's cricketing story |url=https://www.aninews.in/news/sports/cricket/punjab-ready-to-roar-as-sher-e-punjab-t20-league-opens-new-chapter-in-states-cricketing-story20260830164245/ |access-date=2026-09-01 |website=ANI News |language=en}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://thenewsmill.com/2026/08/sher-e-punjab-t20-league-2026-launched-to-boost-punjab-cricket-talent/|title=Sher-e-Punjab T20 League 2026 launched to boost Punjab cricket talent}}</ref> ਇਹ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ 30 ਅਗਸਤ 2026 ਨੂੰ ਮੋਹਾਲੀ ਦੇ [[ਇੰਦਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਬਿੰਦਰਾ ਸਟੇਡੀਅਮ|ਆਈ.ਐੱਸ. ਬਿੰਦਰਾ ਪੰਜਾਬ ਕ੍ਰਿਕਟ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਸਟੇਡੀਅਮ]] ਵਿਖੇ ਹੋਇਆ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕੁੱਲ 6 ਨਾਮਵਰ ਟੀਮਾਂ ਨੇ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ। ਇਸ ਲੀਗ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਭਾਰਤੀ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖਿਡਾਰੀ ਜਿਵੇਂ ਕਿ [[ਸ਼ੁਭਮਨ ਗਿੱਲ]], [[ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਸ਼ਰਮਾ (ਕ੍ਰਿਕਟਰ, ਜਨਮ 2000)|ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਸ਼ਰਮਾ]] ਅਤੇ [[ਅਰਸ਼ਦੀਪ ਸਿੰਘ (ਕ੍ਰਿਕਟਰ)|ਅਰਸ਼ਦੀਪ ਸਿੰਘ]] ਆਪੋ-ਆਪਣੀਆਂ ਫਰੈਂਚਾਇਜ਼ੀ ਟੀਮਾਂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਵਿੱਚ ਕੁੱਲ 27 ਮੁਕਾਬਲੇ ਖੇਡੇ ਗਏ ਅਤੇ ਫ਼ਾਈਨਲ ਮੁਕਾਬਲਾ 13 ਸਤੰਬਰ 2026 ਨੂੰ ਖੇਡਿਆ ਗਿਆ। ਟੀਮਾਂ ਦੇ ਮਾਰਕੀ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਛੱਡ, ਬਾਕੀ ਸਾਰੇ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਦੀ ਚੋਣ ਇੱਕ ਨਿਲਾਮੀ ਰਾਹੀਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ==ਟੀਮਾਂ== ਸ਼ੇਰ-ਏ-ਪੰਜਾਬ ਟੀ20 ਲੀਗ 2026 ਵਿੱਚ ਕੁੱਲ 6 ਟੀਮਾਂ ਨੇ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਟੀਮਾਂ ਦੇ ਕਪਤਾਨਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹਨ: {| {{table}} ! ਟੀਮ !! ਕਪਤਾਨ |- ! [[ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਸੂਰਮਾਜ਼]] | [[ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਸ਼ਰਮਾ (ਕ੍ਰਿਕਟਰ, ਜਨਮ 2000)|ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਸ਼ਰਮਾ]] |- ! [[ਫਾਜ਼ਿਲਕਾ ਫ਼ਾਲਕਨਜ਼]] | [[ਸ਼ੁਭਮਨ ਗਿੱਲ]] |- ! [[ਜਲੰਧਰ ਵਾਰੀਅਰਜ਼]] | [[ਪ੍ਰਭਸਿਮਰਨ ਸਿੰਘ]] |- ! [[ਲੁਧਿਆਣਾ ਲਾਇਨਜ਼]] | [[ਅਰਸ਼ਦੀਪ ਸਿੰਘ (ਕ੍ਰਿਕਟਰ)|ਅਰਸ਼ਦੀਪ ਸਿੰਘ]] |- ! [[ਮੋਹਾਲੀ ਕਿੰਗਜ਼]] | [[ਰਮਨਦੀਪ ਸਿੰਘ (ਕ੍ਰਿਕਟਰ)|ਰਮਨਦੀਪ ਸਿੰਘ]] |- ! [[ਬਠਿੰਡਾ ਰਾਇਲਜ਼]] | [[ਗੁਰਨੂਰ ਬਰਾੜ]] |} ===ਟੀਮ ਸਕੁਐਡ=== 1. ਫਾਜ਼ਿਲਕਾ ਫਾਲਕਨਜ਼ {{main|ਫਾਜ਼ਿਲਕਾ ਫ਼ਾਲਕਨਜ਼}} ਕਪਤਾਨ: [[ਸ਼ੁਭਮਨ ਗਿੱਲ]] ਸਕੁਐਡ: ਵਿਹਾਨ ਮਲਹੋਤਰਾ, ਸੰਵੀਰ ਸਿੰਘ, ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਦੱਤਾ, ਰੱਘੂ ਸ਼ਰਮਾ, ਅਨਮੋਲਜੀਤ ਸਿੰਘ, ਜਸਨ ਜਿੰਦਲ, ਈਸ਼ ਰਾਓ, ਗਰਵ ਕੁਮਾਰ, ਮਨਪ੍ਰੀਤ ਸਿੰਘ, ਲਕਸ਼ੈ ਕੰਸਲ, ਕਰਨਵੀਰ ਸਿੰਘ, ਨਵਪ੍ਰੀਤ ਸਿੰਘ, ਅੰਸ਼ੁਲ ਚੌਧਰੀ, ਜੈਵੀਰ ਭਿੰਦਰ, ਆਯੁਸ਼ਮਾਨ, ਪ੍ਰਾਂਸ਼ੂ ਪ੍ਰਤਾਪ, ਕਿਰਨਦੀਪ ਸਿੰਘ, ਆਰੂਸ਼ ਲੱਟਾ, ਇਮੈਨੁਅਲ 2. ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਸੂਰਮਾਜ਼ {{main|ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਸੂਰਮਾਜ਼}} ਕਪਤਾਨ: [[ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਸ਼ਰਮਾ (ਕ੍ਰਿਕਟਰ, ਜਨਮ 2000)|ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਸ਼ਰਮਾ]] ਸਕੁਐਡ: ਮਯੰਕ ਮਾਰਕੰਡੇ, ਨਮਨ ਧੀਰ, ਰਾਹੁਲ ਕੁਮਾਰ, ਸਾਹਿਲ ਖਾਨ, ਜਸ਼ਨਪ੍ਰੀਤ ਸਿੰਘ, ਧਰੁਵ ਰਾਹੁਲ ਜਿੰਦਲ, ਰੀਵਾਨ ਪ੍ਰੀਤ ਸਿੰਘ, ਪ੍ਰਭਜੀਤ ਸਿੰਘ, ਈਸ਼ਾਨ ਸੂਦ, ਅਧੀਰਾਜ ਸਿੰਘ ਮੰਗਤ, ਅਭੈ ਚੌਧਰੀ, ਧਰੁਵ ਭਗਾਨੀਆ, ਸ਼ੁਭਮ ਰਾਣਾ, ਸਾਹਜ ਧਵਨ, ਈਸ਼ਮੀਤ ਸਿੰਘ ਸੰਧੂ, ਨਵਨੀਤ ਵਿਰਕ, ਆਕਾਸ਼ ਪਾਂਡੇ, বৈਭਵ 3. ਲੁਧਿਆਣਾ ਲਾਇਨਜ਼ {{main|ਲੁਧਿਆਣਾ ਲਾਇਨਜ਼}} ਕਪਤਾਨ: [[ਅਰਸ਼ਦੀਪ ਸਿੰਘ (ਕ੍ਰਿਕਟਰ)|ਅਰਸ਼ਦੀਪ ਸਿੰਘ]] ਸਕੁਐਡ: ਕ੍ਰਿਸ਼ ਭਗਤ, ਸਲਿਲ ਅਰੋੜਾ, ਜੱਸ ਇੰਦਰ, ਅਭਿਜੀਤ ਗਰਗ, ਅਰਜੁਨ ਰਾਜਪੂਤ, ਯੁਵੀ ਗੋਇਲ, ਕਾਰਤਿਕ ਚੱਢਾ, ਤਰਨਵੀਰ ਸਿੰਘ ਰੰਧਾਵਾ, ਹਵਨੀਤ ਸਿੰਘ, ਰਾਜਵੀਰ ਜਸਵਾਲ, ਹਰੀਸ਼ ਕੁਮਾਰ, ਬਿਕਰਮਜੀਤ ਸਿੰਘ, ਮਾਧਵ ਸਿੰਘ ਪਠਾਨੀਆ, ਕਾਰਤੀਕ ਸ਼ਰਮਾ, ਲਵਦੀਪ ਸਿੰਘ ਖਰੋੜ, ਲਵਕੀਰਤ ਸਿੰਘ, ਅਸੀਮ ਕੋਹਲੀ, ਗੁਰਮਨ ਸਿੰਘ, ਸਾਹਿਲ ਭਾਸਕਰ 4. ਜਲੰਧਰ ਵਾਰੀਅਰਜ਼ {{main|ਜਲੰਧਰ ਵਾਰੀਅਰਜ਼}} ਕਪਤਾਨ: [[ਪ੍ਰਭਸਿਮਰਨ ਸਿੰਘ]] ਸਕੁਐਡ: ਇਮਨਜੋਤ ਸਿੰਘ ਚਾਹਲ, ਵਿਸ਼ਵ ਪ੍ਰਤਾਪ ਸਿੰਘ, ਅਭਿਨਵ ਸ਼ਰਮਾ, ਸੁਖਦੀਪ ਬਾਜਵਾ, ਅਨਮੋਲ ਮਲਹੋਤਰਾ, ਮਯੰਕ ਗੁਪਤਾ, ਯਸ਼ ਕਰਨ, ਹਰਜਸ ਸਿੰਘ ਟੰਡਨ, ਆਰੀਅਨ ਯਾਦਵ, ਸ਼ਾਨਵੀਰ ਕਲਸੀ, ਪਾਰਸ ਜੈਦਕਾ, ਉਮੇਸ਼ ਗਿੱਲ, ਰਣਦੀਪ ਸਿੰਘ, ਜਸਕੀਰਤ ਸਿੰਘ, ਦੀਪਿੰਦਰ ਚੀਮਾ, ਅਰਪਨ ਵਾਲੀਆ, ਗੁਰਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਭੁੱਲਰ. 5. ਮੋਹਾਲੀ ਕਿੰਗਜ਼ {{main|ਮੋਹਾਲੀ ਕਿੰਗਜ਼}} ਕਪਤਾਨ: [[ਰਮਨਦੀਪ ਸਿੰਘ (ਕ੍ਰਿਕਟਰ)|ਰਮਨਦੀਪ ਸਿੰਘ]] ਸਕੁਐਡ: ਅਨਮੋਲਪ੍ਰੀਤ ਸਿੰਘ, ਹਰਪ੍ਰੀਤ ਬਰਾੜ, ਆਯੁਸ਼ ਗੋਇਲ, ਸਾਗਰ ਵਿਰਕ, ਜਸਕਰਨਵੀਰ ਸਿੰਘ ਪੌਲ, ਯੁਵਰਾਜ ਮਾਨ, ਹਰਸ਼ਦੀਪ ਸਿੰਘ, ਆਲਮ ਬਖਸ਼ੀ, ਤਨਮੇ ਧਰਨੀ, ਸਾਕਸ਼ੇਯ, ਆਰੀਅਨ ਭਾਟੀਆ, ਲਵਦੀਪ ਛਾਥਾ, ਗੁਰਮੇਹਰ ਸਰਾ, ਸੋਹਰਾਬ ਧਾਲੀਵਾਲ, ਕਰਨ ਚੌਧਰੀ, ਤੇਜਪ੍ਰੀਤ ਸਿੰਘ, ਨਿਪੁਣ ਪੰਡਿਤ, ਮਨਪ੍ਰੀਤ ਜੋਹਲ, ਰਾਜਿੰਦਰ 6. ਬਠਿੰਡਾ ਰਾਇਲਜ਼ {{main|ਬਠਿੰਡਾ ਰਾਇਲਜ਼}} ਕਪਤਾਨ: [[ਗੁਰਨੂਰ ਬਰਾੜ]] ਸਕੁਐਡ: ਹਰਨੂਰ ਸਿੰਘ, ਅਸ਼ਵਨੀ ਕੁਮਾਰ, ਉਦੈ ਸਾਹਰਨ, ਗੌਰਵ ਚੌਧਰੀ, ਸੁਮਿਤ ਸ਼ਰਮਾ, ਦੇਵ ਅੰਮ੍ਰਿਤਪਾਲ ਸਿੰਘ, ਰਿਧਮ ਸਤਿਆਵਾਨ, ਆਸ਼ੀਸ਼ ਲੋਅਰੈਂਸ, ਜਤਿਨ ਸਹੋਤਾ, ਅਬੀਰ ਕੋਹਲੀ, ਰਿਸ਼ਭ ਗੁਪਤਾ, ਨੂਰਵੀਰ ਸਿੰਘ, ਤਵਲੀਨ ਸਿੰਘ, ਸ਼ਾਹਬਾਜ਼ ਸਿੰਘ ਸੰਧੂ, ਸਿਮਰਨਜੀਤ ਸਿੰਘ ਘਰੂ, ਇਮਰੋਜ਼ਪ੍ਰੀਤ ਸਿੰਘ, ਹਰਸ਼ਿਤ ਪਰਾਸ਼ਰ ==ਮੈਚ ਅਤੇ ਨਤੀਜੇ== ===ਅੰਕ ਤਾਲਿਕਾ=== {| class="wikitable" ! !! Teams !! P !! W !! L !! NR !! PTS !! NRR !! |- | 1 || LDL || 2 || 2 || 0 || 0 || 4 || 3.473 || > |- | 2 || FZF || 1 || 1 || 0 || 0 || 2 || 1.518 || > |- | 3 || BTR || 2 || 1 || 1 || 0 || 2 || 0.319 || > |- | 4 || JLW || 2 || 1 || 1 || 0 || 2 || 0.165 || > |- | 5 || MHK || 3 || 1 || 2 || 0 || 2 || -2.81 || > |- | 6 || AMS || 2 || 0 || 2 || 0 || 0 || -1.455 || > |} ===ਮੈਚਾਂ ਦੇ ਨਤੀਜੇ=== 27 ਮੈਚਾਂ ਦੇ ਇਸ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਦੌਰਾਨ, ਲੀਗ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਕੁਝ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਕ੍ਰਿਕਟਰਾਂ ਨੂੰ ਆਮ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਦੇ ਰੂਬਰੂ ਕਰਵਾਇਆ ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਕਈ ਨੌਜਵਾਨ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਨੇ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਪੰਜਾਬੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਪ੍ਰੇਮੀਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਖੇਡ ਦੇ ਜੌਹਰ ਦਿਖਾਏ। ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 30 ਅਗਸਤ ਨੂੰ [[ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਸੂਰਮਾਜ਼]] ਅਤੇ [[ਮੋਹਾਲੀ ਕਿੰਗਜ਼]] ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ ਦਿਲਚਸਪ ਮੁਕਾਬਲੇ ਨਾਲ ਹੋਈ। {| class="wikitable" |- ! ਮੈਚ ਨੰ. !! ਮਿਤੀ !! ਮੁਕਾਬਲਾ !! ਸਟੇਡੀਅਮ !! ਜੇਤੂ ਟੀਮ /ਜਿੱਤ ਦਾ ਫ਼ਾਸਲਾ |- | 1 || 30 ਅਗਸਤ 2026 || [[ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਸੂਰਮਾਜ਼]] ਬਨਾਮ [[ਮੋਹਾਲੀ ਕਿੰਗਜ਼]] || ਪੰਜਾਬ ਕ੍ਰਿਕਟ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਇੰਦਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਸਟੇਡੀਅਮ || [[ਮੋਹਾਲੀ ਕਿੰਗਜ਼]] 5 ਵਿਕਟਾਂ ਨਾਲ ਜੇਤੂ |- | 2 || 31 ਅਗਸਤ 2026 || [[ਜਲੰਧਰ ਵਾਰੀਅਰਜ਼]] ਬਨਾਮ [[ਫ਼ਾਜ਼ਿਲਕਾ ਫ਼ਾਲਕਨਜ਼]] || ਪੰਜਾਬ ਕ੍ਰਿਕਟ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਇੰਦਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਸਟੇਡੀਅਮ || [[ਫ਼ਾਜ਼ਿਲਕਾ ਫ਼ਾਲਕਨਜ਼]] 8 ਵਿਕਟਾਂ ਨਾਲ ਜੇਤੂ |- | 3 || 31 ਅਗਸਤ 2026 || [[ਮੋਹਾਲੀ ਕਿੰਗਜ਼]] ਬਨਾਮ [[ਬਠਿੰਡਾ ਰਾਇਲਜ਼]] || ਪੰਜਾਬ ਕ੍ਰਿਕਟ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਇੰਦਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਸਟੇਡੀਅਮ || [[ਬਠਿੰਡਾ ਰਾਇਲਜ਼]] 7 ਵਿਕਟਾਂ ਨਾਲ ਜੇਤੂ |- | 4 || 1 ਸਿਤੰਬਰ 2026 || [[ਬਠਿੰਡਾ ਰਾਇਲਜ਼]] ਬਨਾਮ [[ਲੁਧਿਆਣਾ ਲਾਇਨਜ਼]] || ਪੰਜਾਬ ਕ੍ਰਿਕਟ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਇੰਦਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਸਟੇਡੀਅਮ || [[ਲੁਧਿਆਣਾ ਲਾਇਨਜ਼]] 3 ਵਿਕਟਾਂ ਨਾਲ ਜੇਤੂ |- | 5 || 1 ਸਿਤੰਬਰ 2026 || [[ਜਲੰਧਰ ਵਾਰੀਅਰਜ਼]] ਬਨਾਮ [[ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਸੂਰਮਾਜ਼]] || ਪੰਜਾਬ ਕ੍ਰਿਕਟ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਇੰਦਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਸਟੇਡੀਅਮ || [[ਜਲੰਧਰ ਵਾਰੀਅਰਜ਼]] 8 ਵਿਕਟਾਂ ਨਾਲ ਜੇਤੂ |- | 6 || 2 ਸਿਤੰਬਰ 2026 || [[ਮੋਹਾਲੀ ਕਿੰਗਜ਼]] ਬਨਾਮ [[ਲੁਧਿਆਣਾ ਲਾਇਨਜ਼]] || ਪੰਜਾਬ ਕ੍ਰਿਕਟ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਇੰਦਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਸਟੇਡੀਅਮ || [[ਲੁਧਿਆਣਾ ਲਾਇਨਜ਼]] 7 ਵਿਕਟਾਂ ਨਾਲ ਜੇਤੂ |- | 7 || 2 ਸਿਤੰਬਰ 2026 || [[ਫ਼ਾਜ਼ਿਲਕਾ ਫ਼ਾਲਕਨਜ਼]] ਬਨਾਮ [[ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਸੂਰਮਾਜ਼]] || ਪੰਜਾਬ ਕ੍ਰਿਕਟ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਇੰਦਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਸਟੇਡੀਅਮ || [[ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਸੂਰਮਾਜ਼]] 7 ਵਿਕਟਾਂ ਨਾਲ ਜੇਤੂ |- | 8 || 3 ਸਿਤੰਬਰ 2026 || [[ਬਠਿੰਡਾ ਰਾਇਲਜ਼]] ਬਨਾਮ [[ਜਲੰਧਰ ਵਾਰੀਅਰਜ਼]] || ਪੰਜਾਬ ਕ੍ਰਿਕਟ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਇੰਦਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਸਟੇਡੀਅਮ || [[ਜਲੰਧਰ ਵਾਰੀਅਰਜ਼]] 3 ਰਨਾਂ ਨਾਲ ਜੇਤੂ |- | 9 || 3 ਸਿਤੰਬਰ 2026 || [[ਫ਼ਾਜ਼ਿਲਕਾ ਫ਼ਾਲਕਨਜ਼]] ਬਨਾਮ [[ਮੋਹਾਲੀ ਕਿੰਗਜ਼]] || ਪੰਜਾਬ ਕ੍ਰਿਕਟ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਇੰਦਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਸਟੇਡੀਅਮ || [[ਮੋਹਾਲੀ ਕਿੰਗਜ਼]] 40 ਰਨਾਂ ਨਾਲ ਜੇਤੂ |- | 10 || 4 ਸਿਤੰਬਰ 2026 || [[ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਸੂਰਮਾਜ਼]] ਬਨਾਮ [[ਬਠਿੰਡਾ ਰਾਇਲਜ਼]] || ਪੰਜਾਬ ਕ੍ਰਿਕਟ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਇੰਦਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਸਟੇਡੀਅਮ || [[ਬਠਿੰਡਾ ਰਾਇਲਜ਼]] 8 ਵਿਕਟਾਂ ਨਾਲ ਜੇਤੂ |- | 11 || 4 ਸਿਤੰਬਰ 2026 || [[ਲੁਧਿਆਣਾ ਲਾਇਨਜ਼]] ਬਨਾਮ [[ਜਲੰਧਰ ਵਾਰੀਅਰਜ਼]] || ਪੰਜਾਬ ਕ੍ਰਿਕਟ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਇੰਦਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਸਟੇਡੀਅਮ || [[ਜਲੰਧਰ ਵਾਰੀਅਰਜ਼]] 7 ਵਿਕਟਾਂ ਨਾਲ ਜੇਤੂ |- | 12 || 5 ਸਿਤੰਬਰ 2026 || [[ਫ਼ਾਜ਼ਿਲਕਾ ਫ਼ਾਲਕਨਜ਼]] ਬਨਾਮ [[ਬਠਿੰਡਾ ਰਾਇਲਜ਼]] || ਪੰਜਾਬ ਕ੍ਰਿਕਟ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਇੰਦਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਸਟੇਡੀਅਮ || [[ਫ਼ਾਜ਼ਿਲਕਾ ਫ਼ਾਲਕਨਜ਼]] 17 ਰਨਾਂ ਨਾਲ ਜੇਤੂ |- | 13 || 5 ਸਿਤੰਬਰ 2026 || [[ਜਲੰਧਰ ਵਾਰੀਅਰਜ਼]] ਬਨਾਮ [[ਮੋਹਾਲੀ ਕਿੰਗਜ਼]] || ਪੰਜਾਬ ਕ੍ਰਿਕਟ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਇੰਦਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਸਟੇਡੀਅਮ || [[ਮੋਹਾਲੀ ਕਿੰਗਜ਼]] 8 ਵਿਕਟਾਂ ਨਾਲ ਜੇਤੂ |- | 14 || 6 ਸਿਤੰਬਰ 2026 || [[ਬਠਿੰਡਾ ਰਾਇਲਜ਼]] ਬਨਾਮ [[ਜਲੰਧਰ ਵਾਰੀਅਰਜ਼]] || ਪੰਜਾਬ ਕ੍ਰਿਕਟ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਇੰਦਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਸਟੇਡੀਅਮ || [[ਬਠਿੰਡਾ ਰਾਇਲਜ਼]] 9 ਰਨਾਂ ਨਾਲ ਜੇਤੂ |- | 15 || 6 ਸਿਤੰਬਰ 2026 || [[ਫ਼ਾਜ਼ਿਲਕਾ ਫ਼ਾਲਕਨਜ਼]] ਬਨਾਮ [[ਲੁਧਿਆਣਾ ਲਾਇਨਜ਼]] || ਪੰਜਾਬ ਕ੍ਰਿਕਟ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਇੰਦਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਸਟੇਡੀਅਮ || [[ਫ਼ਾਜ਼ਿਲਕਾ ਫ਼ਾਲਕਨਜ਼]] 1 ਰਨ ਨਾਲ ਜੇਤੂ |- | 16 || 7 ਸਿਤੰਬਰ 2026 || [[ਲੁਧਿਆਣਾ ਲਾਇਨਜ਼]] ਬਨਾਮ [[ਮੋਹਾਲੀ ਕਿੰਗਜ਼]] || ਪੰਜਾਬ ਕ੍ਰਿਕਟ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਇੰਦਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਸਟੇਡੀਅਮ || [[ਮੋਹਾਲੀ ਕਿੰਗਜ਼]] 4 ਵਿਕਟਾਂ ਨਾਲ ਜੇਤੂ |- | 17 || 7 ਸਿਤੰਬਰ 2026 || [[ਫ਼ਾਜ਼ਿਲਕਾ ਫ਼ਾਲਕਨਜ਼]] ਬਨਾਮ [[ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਸੂਰਮਾਜ਼]] || ਪੰਜਾਬ ਕ੍ਰਿਕਟ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਇੰਦਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਸਟੇਡੀਅਮ || [[ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਸੂਰਮਾਜ਼]] 4 ਵਿਕਟਾਂ ਨਾਲ ਜੇਤੂ |- | 18 || 8 ਸਿਤੰਬਰ 2026 || [[ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਸੂਰਮਾਜ਼]] ਬਨਾਮ [[ਮੋਹਾਲੀ ਕਿੰਗਜ਼]] || ਪੰਜਾਬ ਕ੍ਰਿਕਟ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਇੰਦਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਸਟੇਡੀਅਮ || [[ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਸੂਰਮਾਜ਼]] 67 ਰਨਾਂ ਨਾਲ ਜੇਤੂ |- | 19 || 8 ਸਿਤੰਬਰ 2026 || [[ਜਲੰਧਰ ਵਾਰੀਅਰਜ਼]] ਬਨਾਮ [[ਲੁਧਿਆਣਾ ਲਾਇਨਜ਼]] || ਪੰਜਾਬ ਕ੍ਰਿਕਟ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਇੰਦਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਸਟੇਡੀਅਮ || [[ਜਲੰਧਰ ਵਾਰੀਅਰਜ਼]] 7 ਰਨਾਂ ਨਾਲ ਜੇਤੂ |- | 20 || 9 ਸਿਤੰਬਰ 2026 || [[ਲੁਧਿਆਣਾ ਲਾਇਨਜ਼]] ਬਨਾਮ [[ਫ਼ਾਜ਼ਿਲਕਾ ਫ਼ਾਲਕਨਜ਼]] || ਪੰਜਾਬ ਕ੍ਰਿਕਟ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਇੰਦਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਸਟੇਡੀਅਮ || [[ਲੁਧਿਆਣਾ ਲਾਇਨਜ਼]] 6 ਵਿਕਟਾਂ ਨਾਲ ਜੇਤੂ |- | 21 || 9 ਸਿਤੰਬਰ 2026 || [[ਮੋਹਾਲੀ ਕਿੰਗਜ਼]] ਬਨਾਮ [[ਬਠਿੰਡਾ ਰਾਇਲਜ਼]] || ਪੰਜਾਬ ਕ੍ਰਿਕਟ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਇੰਦਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਸਟੇਡੀਅਮ || [[ਮੋਹਾਲੀ ਕਿੰਗਜ਼]] 5 ਵਿਕਟਾਂ ਨਾਲ ਜੇਤੂ |- | 22 || 10 ਸਿਤੰਬਰ 2026 || [[ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਸੂਰਮਾਜ਼]] ਬਨਾਮ [[ਜਲੰਧਰ ਵਾਰੀਅਰਜ਼]] || ਪੰਜਾਬ ਕ੍ਰਿਕਟ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਇੰਦਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਸਟੇਡੀਅਮ || [[ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਸੂਰਮਾਜ਼]] 9 ਰਨਾਂ ਨਾਲ ਜੇਤੂ |- | 23 || 10 ਸਿਤੰਬਰ 2026 || [[ਫ਼ਾਜ਼ਿਲਕਾ ਫ਼ਾਲਕਨਜ਼]] ਬਨਾਮ [[ਬਠਿੰਡਾ ਰਾਇਲਜ਼]] || ਪੰਜਾਬ ਕ੍ਰਿਕਟ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਇੰਦਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਸਟੇਡੀਅਮ || [[ਫ਼ਾਜ਼ਿਲਕਾ ਫ਼ਾਲਕਨਜ਼]] 9 ਰਨਾਂ ਨਾਲ ਜੇਤੂ |- | 24 || 11 ਸਿਤੰਬਰ 2026 || [[ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਸੂਰਮਾਜ਼]] ਬਨਾਮ [[ਲੁਧਿਆਣਾ ਲਾਇਨਜ਼]] || ਪੰਜਾਬ ਕ੍ਰਿਕਟ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਇੰਦਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਸਟੇਡੀਅਮ || [[ਲੁਧਿਆਣਾ ਲਾਇਨਜ਼]] 5 ਵਿਕਟਾਂ ਨਾਲ ਜੇਤੂ |- | ਪਹਿਲਾ ਸੈਮੀਫ਼ਾਈਨਲ || 12 ਸਿਤੰਬਰ 2026 || [[ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਸੂਰਮਾਜ਼]] ਬਨਾਮ [[ਮੋਹਾਲੀ ਕਿੰਗਜ਼]] || ਪੰਜਾਬ ਕ੍ਰਿਕਟ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਇੰਦਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਸਟੇਡੀਅਮ || [[ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਸੂਰਮਾਜ਼]] 7 ਵਿਕਟਾਂ ਨਾਲ ਜੇਤੂ |- | ਦੂਜਾ ਸੈਮੀਫ਼ਾਈਨਲ || 12 ਸਿਤੰਬਰ 2026 || [[ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਸੂਰਮਾਜ਼]] ਬਨਾਮ [[ਜਲੰਧਰ ਵਾਰੀਅਰਜ਼]] || ਪੰਜਾਬ ਕ੍ਰਿਕਟ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਇੰਦਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਸਟੇਡੀਅਮ || ਮੈਚ ਜਾਰੀ |- | ਫ਼ਾਈਨਲ || 13 ਸਿਤੰਬਰ 2026 || [[ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਸੂਰਮਾਜ਼]] ਬਨਾਮ "ਹਾਲੇ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਨਹੀਂ" || ਪੰਜਾਬ ਕ੍ਰਿਕਟ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਇੰਦਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਸਟੇਡੀਅਮ || ਹਾਲੇ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਨਹੀਂ |} ==ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ== # ਲੀਗ ਦੇ ਮੈਚਾਂ ਅਤੇ ਨਤੀਜਿਆਂ ਲਈ - ਕ੍ਰਿਕਬਜ਼ [https://www.cricbuzz.com/cricket-series/13073/sher-e-punjab-t20-league-2026] # ਲੀਗ ਦੇ ਮੈਚਾਂ ਦੀਆਂ ਹਾਈਲਾਈਟਾਂ ਦੇਖਣ ਲਈ ਅਧਿਕਾਰਤ ਯੂਟਿਉਬ ਚੈਨਲ [https://www.youtube.com/@SEPT20League <nowiki>[2]</nowiki>]<br /> ==ਹਵਾਲੇ== [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕ੍ਰਿਕਟ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕ੍ਰਿਕਟ ਲੀਗਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਟੀ20 ਕ੍ਰਿਕਟ ਲੀਗਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਮੁਕਾਬਲੇ]] fdvaeq75kt9gl4w8ln5tgur2q369chf 845905 845892 2026-09-12T16:59:30Z Gaurav Jhammat 7070 /* ਮੈਚਾਂ ਦੇ ਨਤੀਜੇ */ 845905 wikitext text/x-wiki '''ਸ਼ੇਰ-ਏ-ਪੰਜਾਬ ਟੀ20 ਲੀਗ 2026''' ਪੰਜਾਬ ਕ੍ਰਿਕਟ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ (PCA) ਵੱਲੋਂ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ [[ਟੀ20 ਕ੍ਰਿਕਟ]] ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਦਾ ਤੀਜਾ ਸਾਲਾਨਾ ਸੰਸਕਰਨ ਹੈ।<ref>{{Cite news|url=https://www.ndtvprofit.com/sports/sher-e-punjab-t20-league-2026-full-schedule-teams-live-streaming-format-and-squads-11975490|title=Sher-E-Punjab T20 League 2026: Live Streaming, Telecast, Schedule, Teams, Squads And Format}}</ref><ref>{{Cite web |title=Punjab ready to roar as Sher-e-Punjab T20 League opens new chapter in state's cricketing story |url=https://www.aninews.in/news/sports/cricket/punjab-ready-to-roar-as-sher-e-punjab-t20-league-opens-new-chapter-in-states-cricketing-story20260830164245/ |access-date=2026-09-01 |website=ANI News |language=en}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://thenewsmill.com/2026/08/sher-e-punjab-t20-league-2026-launched-to-boost-punjab-cricket-talent/|title=Sher-e-Punjab T20 League 2026 launched to boost Punjab cricket talent}}</ref> ਇਹ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ 30 ਅਗਸਤ 2026 ਨੂੰ ਮੋਹਾਲੀ ਦੇ [[ਇੰਦਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਬਿੰਦਰਾ ਸਟੇਡੀਅਮ|ਆਈ.ਐੱਸ. ਬਿੰਦਰਾ ਪੰਜਾਬ ਕ੍ਰਿਕਟ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਸਟੇਡੀਅਮ]] ਵਿਖੇ ਹੋਇਆ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕੁੱਲ 6 ਨਾਮਵਰ ਟੀਮਾਂ ਨੇ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ। ਇਸ ਲੀਗ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਭਾਰਤੀ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖਿਡਾਰੀ ਜਿਵੇਂ ਕਿ [[ਸ਼ੁਭਮਨ ਗਿੱਲ]], [[ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਸ਼ਰਮਾ (ਕ੍ਰਿਕਟਰ, ਜਨਮ 2000)|ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਸ਼ਰਮਾ]] ਅਤੇ [[ਅਰਸ਼ਦੀਪ ਸਿੰਘ (ਕ੍ਰਿਕਟਰ)|ਅਰਸ਼ਦੀਪ ਸਿੰਘ]] ਆਪੋ-ਆਪਣੀਆਂ ਫਰੈਂਚਾਇਜ਼ੀ ਟੀਮਾਂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਵਿੱਚ ਕੁੱਲ 27 ਮੁਕਾਬਲੇ ਖੇਡੇ ਗਏ ਅਤੇ ਫ਼ਾਈਨਲ ਮੁਕਾਬਲਾ 13 ਸਤੰਬਰ 2026 ਨੂੰ ਖੇਡਿਆ ਗਿਆ। ਟੀਮਾਂ ਦੇ ਮਾਰਕੀ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਛੱਡ, ਬਾਕੀ ਸਾਰੇ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਦੀ ਚੋਣ ਇੱਕ ਨਿਲਾਮੀ ਰਾਹੀਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ==ਟੀਮਾਂ== ਸ਼ੇਰ-ਏ-ਪੰਜਾਬ ਟੀ20 ਲੀਗ 2026 ਵਿੱਚ ਕੁੱਲ 6 ਟੀਮਾਂ ਨੇ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਟੀਮਾਂ ਦੇ ਕਪਤਾਨਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹਨ: {| {{table}} ! ਟੀਮ !! ਕਪਤਾਨ |- ! [[ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਸੂਰਮਾਜ਼]] | [[ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਸ਼ਰਮਾ (ਕ੍ਰਿਕਟਰ, ਜਨਮ 2000)|ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਸ਼ਰਮਾ]] |- ! [[ਫਾਜ਼ਿਲਕਾ ਫ਼ਾਲਕਨਜ਼]] | [[ਸ਼ੁਭਮਨ ਗਿੱਲ]] |- ! [[ਜਲੰਧਰ ਵਾਰੀਅਰਜ਼]] | [[ਪ੍ਰਭਸਿਮਰਨ ਸਿੰਘ]] |- ! [[ਲੁਧਿਆਣਾ ਲਾਇਨਜ਼]] | [[ਅਰਸ਼ਦੀਪ ਸਿੰਘ (ਕ੍ਰਿਕਟਰ)|ਅਰਸ਼ਦੀਪ ਸਿੰਘ]] |- ! [[ਮੋਹਾਲੀ ਕਿੰਗਜ਼]] | [[ਰਮਨਦੀਪ ਸਿੰਘ (ਕ੍ਰਿਕਟਰ)|ਰਮਨਦੀਪ ਸਿੰਘ]] |- ! [[ਬਠਿੰਡਾ ਰਾਇਲਜ਼]] | [[ਗੁਰਨੂਰ ਬਰਾੜ]] |} ===ਟੀਮ ਸਕੁਐਡ=== 1. ਫਾਜ਼ਿਲਕਾ ਫਾਲਕਨਜ਼ {{main|ਫਾਜ਼ਿਲਕਾ ਫ਼ਾਲਕਨਜ਼}} ਕਪਤਾਨ: [[ਸ਼ੁਭਮਨ ਗਿੱਲ]] ਸਕੁਐਡ: ਵਿਹਾਨ ਮਲਹੋਤਰਾ, ਸੰਵੀਰ ਸਿੰਘ, ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਦੱਤਾ, ਰੱਘੂ ਸ਼ਰਮਾ, ਅਨਮੋਲਜੀਤ ਸਿੰਘ, ਜਸਨ ਜਿੰਦਲ, ਈਸ਼ ਰਾਓ, ਗਰਵ ਕੁਮਾਰ, ਮਨਪ੍ਰੀਤ ਸਿੰਘ, ਲਕਸ਼ੈ ਕੰਸਲ, ਕਰਨਵੀਰ ਸਿੰਘ, ਨਵਪ੍ਰੀਤ ਸਿੰਘ, ਅੰਸ਼ੁਲ ਚੌਧਰੀ, ਜੈਵੀਰ ਭਿੰਦਰ, ਆਯੁਸ਼ਮਾਨ, ਪ੍ਰਾਂਸ਼ੂ ਪ੍ਰਤਾਪ, ਕਿਰਨਦੀਪ ਸਿੰਘ, ਆਰੂਸ਼ ਲੱਟਾ, ਇਮੈਨੁਅਲ 2. ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਸੂਰਮਾਜ਼ {{main|ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਸੂਰਮਾਜ਼}} ਕਪਤਾਨ: [[ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਸ਼ਰਮਾ (ਕ੍ਰਿਕਟਰ, ਜਨਮ 2000)|ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਸ਼ਰਮਾ]] ਸਕੁਐਡ: ਮਯੰਕ ਮਾਰਕੰਡੇ, ਨਮਨ ਧੀਰ, ਰਾਹੁਲ ਕੁਮਾਰ, ਸਾਹਿਲ ਖਾਨ, ਜਸ਼ਨਪ੍ਰੀਤ ਸਿੰਘ, ਧਰੁਵ ਰਾਹੁਲ ਜਿੰਦਲ, ਰੀਵਾਨ ਪ੍ਰੀਤ ਸਿੰਘ, ਪ੍ਰਭਜੀਤ ਸਿੰਘ, ਈਸ਼ਾਨ ਸੂਦ, ਅਧੀਰਾਜ ਸਿੰਘ ਮੰਗਤ, ਅਭੈ ਚੌਧਰੀ, ਧਰੁਵ ਭਗਾਨੀਆ, ਸ਼ੁਭਮ ਰਾਣਾ, ਸਾਹਜ ਧਵਨ, ਈਸ਼ਮੀਤ ਸਿੰਘ ਸੰਧੂ, ਨਵਨੀਤ ਵਿਰਕ, ਆਕਾਸ਼ ਪਾਂਡੇ, বৈਭਵ 3. ਲੁਧਿਆਣਾ ਲਾਇਨਜ਼ {{main|ਲੁਧਿਆਣਾ ਲਾਇਨਜ਼}} ਕਪਤਾਨ: [[ਅਰਸ਼ਦੀਪ ਸਿੰਘ (ਕ੍ਰਿਕਟਰ)|ਅਰਸ਼ਦੀਪ ਸਿੰਘ]] ਸਕੁਐਡ: ਕ੍ਰਿਸ਼ ਭਗਤ, ਸਲਿਲ ਅਰੋੜਾ, ਜੱਸ ਇੰਦਰ, ਅਭਿਜੀਤ ਗਰਗ, ਅਰਜੁਨ ਰਾਜਪੂਤ, ਯੁਵੀ ਗੋਇਲ, ਕਾਰਤਿਕ ਚੱਢਾ, ਤਰਨਵੀਰ ਸਿੰਘ ਰੰਧਾਵਾ, ਹਵਨੀਤ ਸਿੰਘ, ਰਾਜਵੀਰ ਜਸਵਾਲ, ਹਰੀਸ਼ ਕੁਮਾਰ, ਬਿਕਰਮਜੀਤ ਸਿੰਘ, ਮਾਧਵ ਸਿੰਘ ਪਠਾਨੀਆ, ਕਾਰਤੀਕ ਸ਼ਰਮਾ, ਲਵਦੀਪ ਸਿੰਘ ਖਰੋੜ, ਲਵਕੀਰਤ ਸਿੰਘ, ਅਸੀਮ ਕੋਹਲੀ, ਗੁਰਮਨ ਸਿੰਘ, ਸਾਹਿਲ ਭਾਸਕਰ 4. ਜਲੰਧਰ ਵਾਰੀਅਰਜ਼ {{main|ਜਲੰਧਰ ਵਾਰੀਅਰਜ਼}} ਕਪਤਾਨ: [[ਪ੍ਰਭਸਿਮਰਨ ਸਿੰਘ]] ਸਕੁਐਡ: ਇਮਨਜੋਤ ਸਿੰਘ ਚਾਹਲ, ਵਿਸ਼ਵ ਪ੍ਰਤਾਪ ਸਿੰਘ, ਅਭਿਨਵ ਸ਼ਰਮਾ, ਸੁਖਦੀਪ ਬਾਜਵਾ, ਅਨਮੋਲ ਮਲਹੋਤਰਾ, ਮਯੰਕ ਗੁਪਤਾ, ਯਸ਼ ਕਰਨ, ਹਰਜਸ ਸਿੰਘ ਟੰਡਨ, ਆਰੀਅਨ ਯਾਦਵ, ਸ਼ਾਨਵੀਰ ਕਲਸੀ, ਪਾਰਸ ਜੈਦਕਾ, ਉਮੇਸ਼ ਗਿੱਲ, ਰਣਦੀਪ ਸਿੰਘ, ਜਸਕੀਰਤ ਸਿੰਘ, ਦੀਪਿੰਦਰ ਚੀਮਾ, ਅਰਪਨ ਵਾਲੀਆ, ਗੁਰਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਭੁੱਲਰ. 5. ਮੋਹਾਲੀ ਕਿੰਗਜ਼ {{main|ਮੋਹਾਲੀ ਕਿੰਗਜ਼}} ਕਪਤਾਨ: [[ਰਮਨਦੀਪ ਸਿੰਘ (ਕ੍ਰਿਕਟਰ)|ਰਮਨਦੀਪ ਸਿੰਘ]] ਸਕੁਐਡ: ਅਨਮੋਲਪ੍ਰੀਤ ਸਿੰਘ, ਹਰਪ੍ਰੀਤ ਬਰਾੜ, ਆਯੁਸ਼ ਗੋਇਲ, ਸਾਗਰ ਵਿਰਕ, ਜਸਕਰਨਵੀਰ ਸਿੰਘ ਪੌਲ, ਯੁਵਰਾਜ ਮਾਨ, ਹਰਸ਼ਦੀਪ ਸਿੰਘ, ਆਲਮ ਬਖਸ਼ੀ, ਤਨਮੇ ਧਰਨੀ, ਸਾਕਸ਼ੇਯ, ਆਰੀਅਨ ਭਾਟੀਆ, ਲਵਦੀਪ ਛਾਥਾ, ਗੁਰਮੇਹਰ ਸਰਾ, ਸੋਹਰਾਬ ਧਾਲੀਵਾਲ, ਕਰਨ ਚੌਧਰੀ, ਤੇਜਪ੍ਰੀਤ ਸਿੰਘ, ਨਿਪੁਣ ਪੰਡਿਤ, ਮਨਪ੍ਰੀਤ ਜੋਹਲ, ਰਾਜਿੰਦਰ 6. ਬਠਿੰਡਾ ਰਾਇਲਜ਼ {{main|ਬਠਿੰਡਾ ਰਾਇਲਜ਼}} ਕਪਤਾਨ: [[ਗੁਰਨੂਰ ਬਰਾੜ]] ਸਕੁਐਡ: ਹਰਨੂਰ ਸਿੰਘ, ਅਸ਼ਵਨੀ ਕੁਮਾਰ, ਉਦੈ ਸਾਹਰਨ, ਗੌਰਵ ਚੌਧਰੀ, ਸੁਮਿਤ ਸ਼ਰਮਾ, ਦੇਵ ਅੰਮ੍ਰਿਤਪਾਲ ਸਿੰਘ, ਰਿਧਮ ਸਤਿਆਵਾਨ, ਆਸ਼ੀਸ਼ ਲੋਅਰੈਂਸ, ਜਤਿਨ ਸਹੋਤਾ, ਅਬੀਰ ਕੋਹਲੀ, ਰਿਸ਼ਭ ਗੁਪਤਾ, ਨੂਰਵੀਰ ਸਿੰਘ, ਤਵਲੀਨ ਸਿੰਘ, ਸ਼ਾਹਬਾਜ਼ ਸਿੰਘ ਸੰਧੂ, ਸਿਮਰਨਜੀਤ ਸਿੰਘ ਘਰੂ, ਇਮਰੋਜ਼ਪ੍ਰੀਤ ਸਿੰਘ, ਹਰਸ਼ਿਤ ਪਰਾਸ਼ਰ ==ਮੈਚ ਅਤੇ ਨਤੀਜੇ== ===ਅੰਕ ਤਾਲਿਕਾ=== {| class="wikitable" ! !! Teams !! P !! W !! L !! NR !! PTS !! NRR !! |- | 1 || LDL || 2 || 2 || 0 || 0 || 4 || 3.473 || > |- | 2 || FZF || 1 || 1 || 0 || 0 || 2 || 1.518 || > |- | 3 || BTR || 2 || 1 || 1 || 0 || 2 || 0.319 || > |- | 4 || JLW || 2 || 1 || 1 || 0 || 2 || 0.165 || > |- | 5 || MHK || 3 || 1 || 2 || 0 || 2 || -2.81 || > |- | 6 || AMS || 2 || 0 || 2 || 0 || 0 || -1.455 || > |} ===ਮੈਚਾਂ ਦੇ ਨਤੀਜੇ=== 27 ਮੈਚਾਂ ਦੇ ਇਸ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਦੌਰਾਨ, ਲੀਗ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਕੁਝ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਕ੍ਰਿਕਟਰਾਂ ਨੂੰ ਆਮ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਦੇ ਰੂਬਰੂ ਕਰਵਾਇਆ ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਕਈ ਨੌਜਵਾਨ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਨੇ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਪੰਜਾਬੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਪ੍ਰੇਮੀਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਖੇਡ ਦੇ ਜੌਹਰ ਦਿਖਾਏ। ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 30 ਅਗਸਤ ਨੂੰ [[ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਸੂਰਮਾਜ਼]] ਅਤੇ [[ਮੋਹਾਲੀ ਕਿੰਗਜ਼]] ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ ਦਿਲਚਸਪ ਮੁਕਾਬਲੇ ਨਾਲ ਹੋਈ। {| class="wikitable" |- ! ਮੈਚ ਨੰ. !! ਮਿਤੀ !! ਮੁਕਾਬਲਾ !! ਸਟੇਡੀਅਮ !! ਜੇਤੂ ਟੀਮ /ਜਿੱਤ ਦਾ ਫ਼ਾਸਲਾ |- | 1 || 30 ਅਗਸਤ 2026 || [[ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਸੂਰਮਾਜ਼]] ਬਨਾਮ [[ਮੋਹਾਲੀ ਕਿੰਗਜ਼]] || ਪੰਜਾਬ ਕ੍ਰਿਕਟ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਇੰਦਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਸਟੇਡੀਅਮ || [[ਮੋਹਾਲੀ ਕਿੰਗਜ਼]] 5 ਵਿਕਟਾਂ ਨਾਲ ਜੇਤੂ |- | 2 || 31 ਅਗਸਤ 2026 || [[ਜਲੰਧਰ ਵਾਰੀਅਰਜ਼]] ਬਨਾਮ [[ਫ਼ਾਜ਼ਿਲਕਾ ਫ਼ਾਲਕਨਜ਼]] || ਪੰਜਾਬ ਕ੍ਰਿਕਟ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਇੰਦਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਸਟੇਡੀਅਮ || [[ਫ਼ਾਜ਼ਿਲਕਾ ਫ਼ਾਲਕਨਜ਼]] 8 ਵਿਕਟਾਂ ਨਾਲ ਜੇਤੂ |- | 3 || 31 ਅਗਸਤ 2026 || [[ਮੋਹਾਲੀ ਕਿੰਗਜ਼]] ਬਨਾਮ [[ਬਠਿੰਡਾ ਰਾਇਲਜ਼]] || ਪੰਜਾਬ ਕ੍ਰਿਕਟ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਇੰਦਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਸਟੇਡੀਅਮ || [[ਬਠਿੰਡਾ ਰਾਇਲਜ਼]] 7 ਵਿਕਟਾਂ ਨਾਲ ਜੇਤੂ |- | 4 || 1 ਸਿਤੰਬਰ 2026 || [[ਬਠਿੰਡਾ ਰਾਇਲਜ਼]] ਬਨਾਮ [[ਲੁਧਿਆਣਾ ਲਾਇਨਜ਼]] || ਪੰਜਾਬ ਕ੍ਰਿਕਟ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਇੰਦਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਸਟੇਡੀਅਮ || [[ਲੁਧਿਆਣਾ ਲਾਇਨਜ਼]] 3 ਵਿਕਟਾਂ ਨਾਲ ਜੇਤੂ |- | 5 || 1 ਸਿਤੰਬਰ 2026 || [[ਜਲੰਧਰ ਵਾਰੀਅਰਜ਼]] ਬਨਾਮ [[ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਸੂਰਮਾਜ਼]] || ਪੰਜਾਬ ਕ੍ਰਿਕਟ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਇੰਦਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਸਟੇਡੀਅਮ || [[ਜਲੰਧਰ ਵਾਰੀਅਰਜ਼]] 8 ਵਿਕਟਾਂ ਨਾਲ ਜੇਤੂ |- | 6 || 2 ਸਿਤੰਬਰ 2026 || [[ਮੋਹਾਲੀ ਕਿੰਗਜ਼]] ਬਨਾਮ [[ਲੁਧਿਆਣਾ ਲਾਇਨਜ਼]] || ਪੰਜਾਬ ਕ੍ਰਿਕਟ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਇੰਦਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਸਟੇਡੀਅਮ || [[ਲੁਧਿਆਣਾ ਲਾਇਨਜ਼]] 7 ਵਿਕਟਾਂ ਨਾਲ ਜੇਤੂ |- | 7 || 2 ਸਿਤੰਬਰ 2026 || [[ਫ਼ਾਜ਼ਿਲਕਾ ਫ਼ਾਲਕਨਜ਼]] ਬਨਾਮ [[ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਸੂਰਮਾਜ਼]] || ਪੰਜਾਬ ਕ੍ਰਿਕਟ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਇੰਦਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਸਟੇਡੀਅਮ || [[ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਸੂਰਮਾਜ਼]] 7 ਵਿਕਟਾਂ ਨਾਲ ਜੇਤੂ |- | 8 || 3 ਸਿਤੰਬਰ 2026 || [[ਬਠਿੰਡਾ ਰਾਇਲਜ਼]] ਬਨਾਮ [[ਜਲੰਧਰ ਵਾਰੀਅਰਜ਼]] || ਪੰਜਾਬ ਕ੍ਰਿਕਟ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਇੰਦਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਸਟੇਡੀਅਮ || [[ਜਲੰਧਰ ਵਾਰੀਅਰਜ਼]] 3 ਰਨਾਂ ਨਾਲ ਜੇਤੂ |- | 9 || 3 ਸਿਤੰਬਰ 2026 || [[ਫ਼ਾਜ਼ਿਲਕਾ ਫ਼ਾਲਕਨਜ਼]] ਬਨਾਮ [[ਮੋਹਾਲੀ ਕਿੰਗਜ਼]] || ਪੰਜਾਬ ਕ੍ਰਿਕਟ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਇੰਦਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਸਟੇਡੀਅਮ || [[ਮੋਹਾਲੀ ਕਿੰਗਜ਼]] 40 ਰਨਾਂ ਨਾਲ ਜੇਤੂ |- | 10 || 4 ਸਿਤੰਬਰ 2026 || [[ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਸੂਰਮਾਜ਼]] ਬਨਾਮ [[ਬਠਿੰਡਾ ਰਾਇਲਜ਼]] || ਪੰਜਾਬ ਕ੍ਰਿਕਟ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਇੰਦਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਸਟੇਡੀਅਮ || [[ਬਠਿੰਡਾ ਰਾਇਲਜ਼]] 8 ਵਿਕਟਾਂ ਨਾਲ ਜੇਤੂ |- | 11 || 4 ਸਿਤੰਬਰ 2026 || [[ਲੁਧਿਆਣਾ ਲਾਇਨਜ਼]] ਬਨਾਮ [[ਜਲੰਧਰ ਵਾਰੀਅਰਜ਼]] || ਪੰਜਾਬ ਕ੍ਰਿਕਟ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਇੰਦਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਸਟੇਡੀਅਮ || [[ਜਲੰਧਰ ਵਾਰੀਅਰਜ਼]] 7 ਵਿਕਟਾਂ ਨਾਲ ਜੇਤੂ |- | 12 || 5 ਸਿਤੰਬਰ 2026 || [[ਫ਼ਾਜ਼ਿਲਕਾ ਫ਼ਾਲਕਨਜ਼]] ਬਨਾਮ [[ਬਠਿੰਡਾ ਰਾਇਲਜ਼]] || ਪੰਜਾਬ ਕ੍ਰਿਕਟ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਇੰਦਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਸਟੇਡੀਅਮ || [[ਫ਼ਾਜ਼ਿਲਕਾ ਫ਼ਾਲਕਨਜ਼]] 17 ਰਨਾਂ ਨਾਲ ਜੇਤੂ |- | 13 || 5 ਸਿਤੰਬਰ 2026 || [[ਜਲੰਧਰ ਵਾਰੀਅਰਜ਼]] ਬਨਾਮ [[ਮੋਹਾਲੀ ਕਿੰਗਜ਼]] || ਪੰਜਾਬ ਕ੍ਰਿਕਟ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਇੰਦਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਸਟੇਡੀਅਮ || [[ਮੋਹਾਲੀ ਕਿੰਗਜ਼]] 8 ਵਿਕਟਾਂ ਨਾਲ ਜੇਤੂ |- | 14 || 6 ਸਿਤੰਬਰ 2026 || [[ਬਠਿੰਡਾ ਰਾਇਲਜ਼]] ਬਨਾਮ [[ਜਲੰਧਰ ਵਾਰੀਅਰਜ਼]] || ਪੰਜਾਬ ਕ੍ਰਿਕਟ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਇੰਦਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਸਟੇਡੀਅਮ || [[ਬਠਿੰਡਾ ਰਾਇਲਜ਼]] 9 ਰਨਾਂ ਨਾਲ ਜੇਤੂ |- | 15 || 6 ਸਿਤੰਬਰ 2026 || [[ਫ਼ਾਜ਼ਿਲਕਾ ਫ਼ਾਲਕਨਜ਼]] ਬਨਾਮ [[ਲੁਧਿਆਣਾ ਲਾਇਨਜ਼]] || ਪੰਜਾਬ ਕ੍ਰਿਕਟ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਇੰਦਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਸਟੇਡੀਅਮ || [[ਫ਼ਾਜ਼ਿਲਕਾ ਫ਼ਾਲਕਨਜ਼]] 1 ਰਨ ਨਾਲ ਜੇਤੂ |- | 16 || 7 ਸਿਤੰਬਰ 2026 || [[ਲੁਧਿਆਣਾ ਲਾਇਨਜ਼]] ਬਨਾਮ [[ਮੋਹਾਲੀ ਕਿੰਗਜ਼]] || ਪੰਜਾਬ ਕ੍ਰਿਕਟ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਇੰਦਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਸਟੇਡੀਅਮ || [[ਮੋਹਾਲੀ ਕਿੰਗਜ਼]] 4 ਵਿਕਟਾਂ ਨਾਲ ਜੇਤੂ |- | 17 || 7 ਸਿਤੰਬਰ 2026 || [[ਫ਼ਾਜ਼ਿਲਕਾ ਫ਼ਾਲਕਨਜ਼]] ਬਨਾਮ [[ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਸੂਰਮਾਜ਼]] || ਪੰਜਾਬ ਕ੍ਰਿਕਟ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਇੰਦਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਸਟੇਡੀਅਮ || [[ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਸੂਰਮਾਜ਼]] 4 ਵਿਕਟਾਂ ਨਾਲ ਜੇਤੂ |- | 18 || 8 ਸਿਤੰਬਰ 2026 || [[ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਸੂਰਮਾਜ਼]] ਬਨਾਮ [[ਮੋਹਾਲੀ ਕਿੰਗਜ਼]] || ਪੰਜਾਬ ਕ੍ਰਿਕਟ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਇੰਦਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਸਟੇਡੀਅਮ || [[ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਸੂਰਮਾਜ਼]] 67 ਰਨਾਂ ਨਾਲ ਜੇਤੂ |- | 19 || 8 ਸਿਤੰਬਰ 2026 || [[ਜਲੰਧਰ ਵਾਰੀਅਰਜ਼]] ਬਨਾਮ [[ਲੁਧਿਆਣਾ ਲਾਇਨਜ਼]] || ਪੰਜਾਬ ਕ੍ਰਿਕਟ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਇੰਦਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਸਟੇਡੀਅਮ || [[ਜਲੰਧਰ ਵਾਰੀਅਰਜ਼]] 7 ਰਨਾਂ ਨਾਲ ਜੇਤੂ |- | 20 || 9 ਸਿਤੰਬਰ 2026 || [[ਲੁਧਿਆਣਾ ਲਾਇਨਜ਼]] ਬਨਾਮ [[ਫ਼ਾਜ਼ਿਲਕਾ ਫ਼ਾਲਕਨਜ਼]] || ਪੰਜਾਬ ਕ੍ਰਿਕਟ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਇੰਦਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਸਟੇਡੀਅਮ || [[ਲੁਧਿਆਣਾ ਲਾਇਨਜ਼]] 6 ਵਿਕਟਾਂ ਨਾਲ ਜੇਤੂ |- | 21 || 9 ਸਿਤੰਬਰ 2026 || [[ਮੋਹਾਲੀ ਕਿੰਗਜ਼]] ਬਨਾਮ [[ਬਠਿੰਡਾ ਰਾਇਲਜ਼]] || ਪੰਜਾਬ ਕ੍ਰਿਕਟ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਇੰਦਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਸਟੇਡੀਅਮ || [[ਮੋਹਾਲੀ ਕਿੰਗਜ਼]] 5 ਵਿਕਟਾਂ ਨਾਲ ਜੇਤੂ |- | 22 || 10 ਸਿਤੰਬਰ 2026 || [[ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਸੂਰਮਾਜ਼]] ਬਨਾਮ [[ਜਲੰਧਰ ਵਾਰੀਅਰਜ਼]] || ਪੰਜਾਬ ਕ੍ਰਿਕਟ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਇੰਦਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਸਟੇਡੀਅਮ || [[ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਸੂਰਮਾਜ਼]] 9 ਰਨਾਂ ਨਾਲ ਜੇਤੂ |- | 23 || 10 ਸਿਤੰਬਰ 2026 || [[ਫ਼ਾਜ਼ਿਲਕਾ ਫ਼ਾਲਕਨਜ਼]] ਬਨਾਮ [[ਬਠਿੰਡਾ ਰਾਇਲਜ਼]] || ਪੰਜਾਬ ਕ੍ਰਿਕਟ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਇੰਦਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਸਟੇਡੀਅਮ || [[ਫ਼ਾਜ਼ਿਲਕਾ ਫ਼ਾਲਕਨਜ਼]] 9 ਰਨਾਂ ਨਾਲ ਜੇਤੂ |- | 24 || 11 ਸਿਤੰਬਰ 2026 || [[ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਸੂਰਮਾਜ਼]] ਬਨਾਮ [[ਲੁਧਿਆਣਾ ਲਾਇਨਜ਼]] || ਪੰਜਾਬ ਕ੍ਰਿਕਟ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਇੰਦਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਸਟੇਡੀਅਮ || [[ਲੁਧਿਆਣਾ ਲਾਇਨਜ਼]] 5 ਵਿਕਟਾਂ ਨਾਲ ਜੇਤੂ |- | ਪਹਿਲਾ ਸੈਮੀਫ਼ਾਈਨਲ || 12 ਸਿਤੰਬਰ 2026 || [[ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਸੂਰਮਾਜ਼]] ਬਨਾਮ [[ਮੋਹਾਲੀ ਕਿੰਗਜ਼]] || ਪੰਜਾਬ ਕ੍ਰਿਕਟ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਇੰਦਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਸਟੇਡੀਅਮ || [[ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਸੂਰਮਾਜ਼]] 7 ਵਿਕਟਾਂ ਨਾਲ ਜੇਤੂ |- | ਦੂਜਾ ਸੈਮੀਫ਼ਾਈਨਲ || 12 ਸਿਤੰਬਰ 2026 || [[ਲੁਧਿਆਣਾ ਲਾਇਨਜ਼]] ਬਨਾਮ [[ਜਲੰਧਰ ਵਾਰੀਅਰਜ਼]] || ਪੰਜਾਬ ਕ੍ਰਿਕਟ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਇੰਦਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਸਟੇਡੀਅਮ || [[ਲੁਧਿਆਣਾ ਲਾਇਨਜ਼]] 17 ਰਨਾਂ ਨਾਲ ਜੇਤੂ |- | ਫ਼ਾਈਨਲ || 13 ਸਿਤੰਬਰ 2026 || [[ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਸੂਰਮਾਜ਼]] ਬਨਾਮ [[ਲੁਧਿਆਣਾ ਲਾਇਨਜ਼]] || ਪੰਜਾਬ ਕ੍ਰਿਕਟ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਇੰਦਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਸਟੇਡੀਅਮ || ਹਾਲੇ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਨਹੀਂ |} ==ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ== # ਲੀਗ ਦੇ ਮੈਚਾਂ ਅਤੇ ਨਤੀਜਿਆਂ ਲਈ - ਕ੍ਰਿਕਬਜ਼ [https://www.cricbuzz.com/cricket-series/13073/sher-e-punjab-t20-league-2026] # ਲੀਗ ਦੇ ਮੈਚਾਂ ਦੀਆਂ ਹਾਈਲਾਈਟਾਂ ਦੇਖਣ ਲਈ ਅਧਿਕਾਰਤ ਯੂਟਿਉਬ ਚੈਨਲ [https://www.youtube.com/@SEPT20League <nowiki>[2]</nowiki>]<br /> ==ਹਵਾਲੇ== [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕ੍ਰਿਕਟ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕ੍ਰਿਕਟ ਲੀਗਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਟੀ20 ਕ੍ਰਿਕਟ ਲੀਗਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਮੁਕਾਬਲੇ]] oxz23pc3jvpaq8vtt1wwmved50iv673 845913 845905 2026-09-12T18:15:57Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 845913 wikitext text/x-wiki '''ਸ਼ੇਰ-ਏ-ਪੰਜਾਬ ਟੀ20 ਲੀਗ 2026''' ਪੰਜਾਬ ਕ੍ਰਿਕਟ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ (PCA) ਵੱਲੋਂ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ [[ਟੀ20 ਕ੍ਰਿਕਟ]] ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਦਾ ਤੀਜਾ ਸਾਲਾਨਾ ਸੰਸਕਰਨ ਹੈ।<ref>{{Cite news|url=https://www.ndtvprofit.com/sports/sher-e-punjab-t20-league-2026-full-schedule-teams-live-streaming-format-and-squads-11975490|title=Sher-E-Punjab T20 League 2026: Live Streaming, Telecast, Schedule, Teams, Squads And Format|access-date=2026-09-01|archive-date=2026-08-31|archive-url=https://web.archive.org/web/20260831060434/https://www.ndtvprofit.com/sports/sher-e-punjab-t20-league-2026-full-schedule-teams-live-streaming-format-and-squads-11975490|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web |title=Punjab ready to roar as Sher-e-Punjab T20 League opens new chapter in state's cricketing story |url=https://www.aninews.in/news/sports/cricket/punjab-ready-to-roar-as-sher-e-punjab-t20-league-opens-new-chapter-in-states-cricketing-story20260830164245/ |access-date=2026-09-01 |website=ANI News |language=en}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://thenewsmill.com/2026/08/sher-e-punjab-t20-league-2026-launched-to-boost-punjab-cricket-talent/|title=Sher-e-Punjab T20 League 2026 launched to boost Punjab cricket talent}}</ref> ਇਹ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ 30 ਅਗਸਤ 2026 ਨੂੰ ਮੋਹਾਲੀ ਦੇ [[ਇੰਦਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਬਿੰਦਰਾ ਸਟੇਡੀਅਮ|ਆਈ.ਐੱਸ. ਬਿੰਦਰਾ ਪੰਜਾਬ ਕ੍ਰਿਕਟ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਸਟੇਡੀਅਮ]] ਵਿਖੇ ਹੋਇਆ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕੁੱਲ 6 ਨਾਮਵਰ ਟੀਮਾਂ ਨੇ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ। ਇਸ ਲੀਗ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਭਾਰਤੀ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖਿਡਾਰੀ ਜਿਵੇਂ ਕਿ [[ਸ਼ੁਭਮਨ ਗਿੱਲ]], [[ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਸ਼ਰਮਾ (ਕ੍ਰਿਕਟਰ, ਜਨਮ 2000)|ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਸ਼ਰਮਾ]] ਅਤੇ [[ਅਰਸ਼ਦੀਪ ਸਿੰਘ (ਕ੍ਰਿਕਟਰ)|ਅਰਸ਼ਦੀਪ ਸਿੰਘ]] ਆਪੋ-ਆਪਣੀਆਂ ਫਰੈਂਚਾਇਜ਼ੀ ਟੀਮਾਂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਵਿੱਚ ਕੁੱਲ 27 ਮੁਕਾਬਲੇ ਖੇਡੇ ਗਏ ਅਤੇ ਫ਼ਾਈਨਲ ਮੁਕਾਬਲਾ 13 ਸਤੰਬਰ 2026 ਨੂੰ ਖੇਡਿਆ ਗਿਆ। ਟੀਮਾਂ ਦੇ ਮਾਰਕੀ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਛੱਡ, ਬਾਕੀ ਸਾਰੇ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਦੀ ਚੋਣ ਇੱਕ ਨਿਲਾਮੀ ਰਾਹੀਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ==ਟੀਮਾਂ== ਸ਼ੇਰ-ਏ-ਪੰਜਾਬ ਟੀ20 ਲੀਗ 2026 ਵਿੱਚ ਕੁੱਲ 6 ਟੀਮਾਂ ਨੇ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਟੀਮਾਂ ਦੇ ਕਪਤਾਨਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹਨ: {| {{table}} ! ਟੀਮ !! ਕਪਤਾਨ |- ! [[ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਸੂਰਮਾਜ਼]] | [[ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਸ਼ਰਮਾ (ਕ੍ਰਿਕਟਰ, ਜਨਮ 2000)|ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਸ਼ਰਮਾ]] |- ! [[ਫਾਜ਼ਿਲਕਾ ਫ਼ਾਲਕਨਜ਼]] | [[ਸ਼ੁਭਮਨ ਗਿੱਲ]] |- ! [[ਜਲੰਧਰ ਵਾਰੀਅਰਜ਼]] | [[ਪ੍ਰਭਸਿਮਰਨ ਸਿੰਘ]] |- ! [[ਲੁਧਿਆਣਾ ਲਾਇਨਜ਼]] | [[ਅਰਸ਼ਦੀਪ ਸਿੰਘ (ਕ੍ਰਿਕਟਰ)|ਅਰਸ਼ਦੀਪ ਸਿੰਘ]] |- ! [[ਮੋਹਾਲੀ ਕਿੰਗਜ਼]] | [[ਰਮਨਦੀਪ ਸਿੰਘ (ਕ੍ਰਿਕਟਰ)|ਰਮਨਦੀਪ ਸਿੰਘ]] |- ! [[ਬਠਿੰਡਾ ਰਾਇਲਜ਼]] | [[ਗੁਰਨੂਰ ਬਰਾੜ]] |} ===ਟੀਮ ਸਕੁਐਡ=== 1. ਫਾਜ਼ਿਲਕਾ ਫਾਲਕਨਜ਼ {{main|ਫਾਜ਼ਿਲਕਾ ਫ਼ਾਲਕਨਜ਼}} ਕਪਤਾਨ: [[ਸ਼ੁਭਮਨ ਗਿੱਲ]] ਸਕੁਐਡ: ਵਿਹਾਨ ਮਲਹੋਤਰਾ, ਸੰਵੀਰ ਸਿੰਘ, ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਦੱਤਾ, ਰੱਘੂ ਸ਼ਰਮਾ, ਅਨਮੋਲਜੀਤ ਸਿੰਘ, ਜਸਨ ਜਿੰਦਲ, ਈਸ਼ ਰਾਓ, ਗਰਵ ਕੁਮਾਰ, ਮਨਪ੍ਰੀਤ ਸਿੰਘ, ਲਕਸ਼ੈ ਕੰਸਲ, ਕਰਨਵੀਰ ਸਿੰਘ, ਨਵਪ੍ਰੀਤ ਸਿੰਘ, ਅੰਸ਼ੁਲ ਚੌਧਰੀ, ਜੈਵੀਰ ਭਿੰਦਰ, ਆਯੁਸ਼ਮਾਨ, ਪ੍ਰਾਂਸ਼ੂ ਪ੍ਰਤਾਪ, ਕਿਰਨਦੀਪ ਸਿੰਘ, ਆਰੂਸ਼ ਲੱਟਾ, ਇਮੈਨੁਅਲ 2. ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਸੂਰਮਾਜ਼ {{main|ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਸੂਰਮਾਜ਼}} ਕਪਤਾਨ: [[ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਸ਼ਰਮਾ (ਕ੍ਰਿਕਟਰ, ਜਨਮ 2000)|ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਸ਼ਰਮਾ]] ਸਕੁਐਡ: ਮਯੰਕ ਮਾਰਕੰਡੇ, ਨਮਨ ਧੀਰ, ਰਾਹੁਲ ਕੁਮਾਰ, ਸਾਹਿਲ ਖਾਨ, ਜਸ਼ਨਪ੍ਰੀਤ ਸਿੰਘ, ਧਰੁਵ ਰਾਹੁਲ ਜਿੰਦਲ, ਰੀਵਾਨ ਪ੍ਰੀਤ ਸਿੰਘ, ਪ੍ਰਭਜੀਤ ਸਿੰਘ, ਈਸ਼ਾਨ ਸੂਦ, ਅਧੀਰਾਜ ਸਿੰਘ ਮੰਗਤ, ਅਭੈ ਚੌਧਰੀ, ਧਰੁਵ ਭਗਾਨੀਆ, ਸ਼ੁਭਮ ਰਾਣਾ, ਸਾਹਜ ਧਵਨ, ਈਸ਼ਮੀਤ ਸਿੰਘ ਸੰਧੂ, ਨਵਨੀਤ ਵਿਰਕ, ਆਕਾਸ਼ ਪਾਂਡੇ, বৈਭਵ 3. ਲੁਧਿਆਣਾ ਲਾਇਨਜ਼ {{main|ਲੁਧਿਆਣਾ ਲਾਇਨਜ਼}} ਕਪਤਾਨ: [[ਅਰਸ਼ਦੀਪ ਸਿੰਘ (ਕ੍ਰਿਕਟਰ)|ਅਰਸ਼ਦੀਪ ਸਿੰਘ]] ਸਕੁਐਡ: ਕ੍ਰਿਸ਼ ਭਗਤ, ਸਲਿਲ ਅਰੋੜਾ, ਜੱਸ ਇੰਦਰ, ਅਭਿਜੀਤ ਗਰਗ, ਅਰਜੁਨ ਰਾਜਪੂਤ, ਯੁਵੀ ਗੋਇਲ, ਕਾਰਤਿਕ ਚੱਢਾ, ਤਰਨਵੀਰ ਸਿੰਘ ਰੰਧਾਵਾ, ਹਵਨੀਤ ਸਿੰਘ, ਰਾਜਵੀਰ ਜਸਵਾਲ, ਹਰੀਸ਼ ਕੁਮਾਰ, ਬਿਕਰਮਜੀਤ ਸਿੰਘ, ਮਾਧਵ ਸਿੰਘ ਪਠਾਨੀਆ, ਕਾਰਤੀਕ ਸ਼ਰਮਾ, ਲਵਦੀਪ ਸਿੰਘ ਖਰੋੜ, ਲਵਕੀਰਤ ਸਿੰਘ, ਅਸੀਮ ਕੋਹਲੀ, ਗੁਰਮਨ ਸਿੰਘ, ਸਾਹਿਲ ਭਾਸਕਰ 4. ਜਲੰਧਰ ਵਾਰੀਅਰਜ਼ {{main|ਜਲੰਧਰ ਵਾਰੀਅਰਜ਼}} ਕਪਤਾਨ: [[ਪ੍ਰਭਸਿਮਰਨ ਸਿੰਘ]] ਸਕੁਐਡ: ਇਮਨਜੋਤ ਸਿੰਘ ਚਾਹਲ, ਵਿਸ਼ਵ ਪ੍ਰਤਾਪ ਸਿੰਘ, ਅਭਿਨਵ ਸ਼ਰਮਾ, ਸੁਖਦੀਪ ਬਾਜਵਾ, ਅਨਮੋਲ ਮਲਹੋਤਰਾ, ਮਯੰਕ ਗੁਪਤਾ, ਯਸ਼ ਕਰਨ, ਹਰਜਸ ਸਿੰਘ ਟੰਡਨ, ਆਰੀਅਨ ਯਾਦਵ, ਸ਼ਾਨਵੀਰ ਕਲਸੀ, ਪਾਰਸ ਜੈਦਕਾ, ਉਮੇਸ਼ ਗਿੱਲ, ਰਣਦੀਪ ਸਿੰਘ, ਜਸਕੀਰਤ ਸਿੰਘ, ਦੀਪਿੰਦਰ ਚੀਮਾ, ਅਰਪਨ ਵਾਲੀਆ, ਗੁਰਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਭੁੱਲਰ. 5. ਮੋਹਾਲੀ ਕਿੰਗਜ਼ {{main|ਮੋਹਾਲੀ ਕਿੰਗਜ਼}} ਕਪਤਾਨ: [[ਰਮਨਦੀਪ ਸਿੰਘ (ਕ੍ਰਿਕਟਰ)|ਰਮਨਦੀਪ ਸਿੰਘ]] ਸਕੁਐਡ: ਅਨਮੋਲਪ੍ਰੀਤ ਸਿੰਘ, ਹਰਪ੍ਰੀਤ ਬਰਾੜ, ਆਯੁਸ਼ ਗੋਇਲ, ਸਾਗਰ ਵਿਰਕ, ਜਸਕਰਨਵੀਰ ਸਿੰਘ ਪੌਲ, ਯੁਵਰਾਜ ਮਾਨ, ਹਰਸ਼ਦੀਪ ਸਿੰਘ, ਆਲਮ ਬਖਸ਼ੀ, ਤਨਮੇ ਧਰਨੀ, ਸਾਕਸ਼ੇਯ, ਆਰੀਅਨ ਭਾਟੀਆ, ਲਵਦੀਪ ਛਾਥਾ, ਗੁਰਮੇਹਰ ਸਰਾ, ਸੋਹਰਾਬ ਧਾਲੀਵਾਲ, ਕਰਨ ਚੌਧਰੀ, ਤੇਜਪ੍ਰੀਤ ਸਿੰਘ, ਨਿਪੁਣ ਪੰਡਿਤ, ਮਨਪ੍ਰੀਤ ਜੋਹਲ, ਰਾਜਿੰਦਰ 6. ਬਠਿੰਡਾ ਰਾਇਲਜ਼ {{main|ਬਠਿੰਡਾ ਰਾਇਲਜ਼}} ਕਪਤਾਨ: [[ਗੁਰਨੂਰ ਬਰਾੜ]] ਸਕੁਐਡ: ਹਰਨੂਰ ਸਿੰਘ, ਅਸ਼ਵਨੀ ਕੁਮਾਰ, ਉਦੈ ਸਾਹਰਨ, ਗੌਰਵ ਚੌਧਰੀ, ਸੁਮਿਤ ਸ਼ਰਮਾ, ਦੇਵ ਅੰਮ੍ਰਿਤਪਾਲ ਸਿੰਘ, ਰਿਧਮ ਸਤਿਆਵਾਨ, ਆਸ਼ੀਸ਼ ਲੋਅਰੈਂਸ, ਜਤਿਨ ਸਹੋਤਾ, ਅਬੀਰ ਕੋਹਲੀ, ਰਿਸ਼ਭ ਗੁਪਤਾ, ਨੂਰਵੀਰ ਸਿੰਘ, ਤਵਲੀਨ ਸਿੰਘ, ਸ਼ਾਹਬਾਜ਼ ਸਿੰਘ ਸੰਧੂ, ਸਿਮਰਨਜੀਤ ਸਿੰਘ ਘਰੂ, ਇਮਰੋਜ਼ਪ੍ਰੀਤ ਸਿੰਘ, ਹਰਸ਼ਿਤ ਪਰਾਸ਼ਰ ==ਮੈਚ ਅਤੇ ਨਤੀਜੇ== ===ਅੰਕ ਤਾਲਿਕਾ=== {| class="wikitable" ! !! Teams !! P !! W !! L !! NR !! PTS !! NRR !! |- | 1 || LDL || 2 || 2 || 0 || 0 || 4 || 3.473 || > |- | 2 || FZF || 1 || 1 || 0 || 0 || 2 || 1.518 || > |- | 3 || BTR || 2 || 1 || 1 || 0 || 2 || 0.319 || > |- | 4 || JLW || 2 || 1 || 1 || 0 || 2 || 0.165 || > |- | 5 || MHK || 3 || 1 || 2 || 0 || 2 || -2.81 || > |- | 6 || AMS || 2 || 0 || 2 || 0 || 0 || -1.455 || > |} ===ਮੈਚਾਂ ਦੇ ਨਤੀਜੇ=== 27 ਮੈਚਾਂ ਦੇ ਇਸ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਦੌਰਾਨ, ਲੀਗ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਕੁਝ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਕ੍ਰਿਕਟਰਾਂ ਨੂੰ ਆਮ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਦੇ ਰੂਬਰੂ ਕਰਵਾਇਆ ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਕਈ ਨੌਜਵਾਨ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਨੇ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਪੰਜਾਬੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਪ੍ਰੇਮੀਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਖੇਡ ਦੇ ਜੌਹਰ ਦਿਖਾਏ। ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 30 ਅਗਸਤ ਨੂੰ [[ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਸੂਰਮਾਜ਼]] ਅਤੇ [[ਮੋਹਾਲੀ ਕਿੰਗਜ਼]] ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ ਦਿਲਚਸਪ ਮੁਕਾਬਲੇ ਨਾਲ ਹੋਈ। {| class="wikitable" |- ! ਮੈਚ ਨੰ. !! ਮਿਤੀ !! ਮੁਕਾਬਲਾ !! ਸਟੇਡੀਅਮ !! ਜੇਤੂ ਟੀਮ /ਜਿੱਤ ਦਾ ਫ਼ਾਸਲਾ |- | 1 || 30 ਅਗਸਤ 2026 || [[ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਸੂਰਮਾਜ਼]] ਬਨਾਮ [[ਮੋਹਾਲੀ ਕਿੰਗਜ਼]] || ਪੰਜਾਬ ਕ੍ਰਿਕਟ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਇੰਦਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਸਟੇਡੀਅਮ || [[ਮੋਹਾਲੀ ਕਿੰਗਜ਼]] 5 ਵਿਕਟਾਂ ਨਾਲ ਜੇਤੂ |- | 2 || 31 ਅਗਸਤ 2026 || [[ਜਲੰਧਰ ਵਾਰੀਅਰਜ਼]] ਬਨਾਮ [[ਫ਼ਾਜ਼ਿਲਕਾ ਫ਼ਾਲਕਨਜ਼]] || ਪੰਜਾਬ ਕ੍ਰਿਕਟ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਇੰਦਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਸਟੇਡੀਅਮ || [[ਫ਼ਾਜ਼ਿਲਕਾ ਫ਼ਾਲਕਨਜ਼]] 8 ਵਿਕਟਾਂ ਨਾਲ ਜੇਤੂ |- | 3 || 31 ਅਗਸਤ 2026 || [[ਮੋਹਾਲੀ ਕਿੰਗਜ਼]] ਬਨਾਮ [[ਬਠਿੰਡਾ ਰਾਇਲਜ਼]] || ਪੰਜਾਬ ਕ੍ਰਿਕਟ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਇੰਦਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਸਟੇਡੀਅਮ || [[ਬਠਿੰਡਾ ਰਾਇਲਜ਼]] 7 ਵਿਕਟਾਂ ਨਾਲ ਜੇਤੂ |- | 4 || 1 ਸਿਤੰਬਰ 2026 || [[ਬਠਿੰਡਾ ਰਾਇਲਜ਼]] ਬਨਾਮ [[ਲੁਧਿਆਣਾ ਲਾਇਨਜ਼]] || ਪੰਜਾਬ ਕ੍ਰਿਕਟ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਇੰਦਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਸਟੇਡੀਅਮ || [[ਲੁਧਿਆਣਾ ਲਾਇਨਜ਼]] 3 ਵਿਕਟਾਂ ਨਾਲ ਜੇਤੂ |- | 5 || 1 ਸਿਤੰਬਰ 2026 || [[ਜਲੰਧਰ ਵਾਰੀਅਰਜ਼]] ਬਨਾਮ [[ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਸੂਰਮਾਜ਼]] || ਪੰਜਾਬ ਕ੍ਰਿਕਟ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਇੰਦਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਸਟੇਡੀਅਮ || [[ਜਲੰਧਰ ਵਾਰੀਅਰਜ਼]] 8 ਵਿਕਟਾਂ ਨਾਲ ਜੇਤੂ |- | 6 || 2 ਸਿਤੰਬਰ 2026 || [[ਮੋਹਾਲੀ ਕਿੰਗਜ਼]] ਬਨਾਮ [[ਲੁਧਿਆਣਾ ਲਾਇਨਜ਼]] || ਪੰਜਾਬ ਕ੍ਰਿਕਟ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਇੰਦਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਸਟੇਡੀਅਮ || [[ਲੁਧਿਆਣਾ ਲਾਇਨਜ਼]] 7 ਵਿਕਟਾਂ ਨਾਲ ਜੇਤੂ |- | 7 || 2 ਸਿਤੰਬਰ 2026 || [[ਫ਼ਾਜ਼ਿਲਕਾ ਫ਼ਾਲਕਨਜ਼]] ਬਨਾਮ [[ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਸੂਰਮਾਜ਼]] || ਪੰਜਾਬ ਕ੍ਰਿਕਟ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਇੰਦਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਸਟੇਡੀਅਮ || [[ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਸੂਰਮਾਜ਼]] 7 ਵਿਕਟਾਂ ਨਾਲ ਜੇਤੂ |- | 8 || 3 ਸਿਤੰਬਰ 2026 || [[ਬਠਿੰਡਾ ਰਾਇਲਜ਼]] ਬਨਾਮ [[ਜਲੰਧਰ ਵਾਰੀਅਰਜ਼]] || ਪੰਜਾਬ ਕ੍ਰਿਕਟ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਇੰਦਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਸਟੇਡੀਅਮ || [[ਜਲੰਧਰ ਵਾਰੀਅਰਜ਼]] 3 ਰਨਾਂ ਨਾਲ ਜੇਤੂ |- | 9 || 3 ਸਿਤੰਬਰ 2026 || [[ਫ਼ਾਜ਼ਿਲਕਾ ਫ਼ਾਲਕਨਜ਼]] ਬਨਾਮ [[ਮੋਹਾਲੀ ਕਿੰਗਜ਼]] || ਪੰਜਾਬ ਕ੍ਰਿਕਟ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਇੰਦਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਸਟੇਡੀਅਮ || [[ਮੋਹਾਲੀ ਕਿੰਗਜ਼]] 40 ਰਨਾਂ ਨਾਲ ਜੇਤੂ |- | 10 || 4 ਸਿਤੰਬਰ 2026 || [[ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਸੂਰਮਾਜ਼]] ਬਨਾਮ [[ਬਠਿੰਡਾ ਰਾਇਲਜ਼]] || ਪੰਜਾਬ ਕ੍ਰਿਕਟ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਇੰਦਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਸਟੇਡੀਅਮ || [[ਬਠਿੰਡਾ ਰਾਇਲਜ਼]] 8 ਵਿਕਟਾਂ ਨਾਲ ਜੇਤੂ |- | 11 || 4 ਸਿਤੰਬਰ 2026 || [[ਲੁਧਿਆਣਾ ਲਾਇਨਜ਼]] ਬਨਾਮ [[ਜਲੰਧਰ ਵਾਰੀਅਰਜ਼]] || ਪੰਜਾਬ ਕ੍ਰਿਕਟ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਇੰਦਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਸਟੇਡੀਅਮ || [[ਜਲੰਧਰ ਵਾਰੀਅਰਜ਼]] 7 ਵਿਕਟਾਂ ਨਾਲ ਜੇਤੂ |- | 12 || 5 ਸਿਤੰਬਰ 2026 || [[ਫ਼ਾਜ਼ਿਲਕਾ ਫ਼ਾਲਕਨਜ਼]] ਬਨਾਮ [[ਬਠਿੰਡਾ ਰਾਇਲਜ਼]] || ਪੰਜਾਬ ਕ੍ਰਿਕਟ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਇੰਦਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਸਟੇਡੀਅਮ || [[ਫ਼ਾਜ਼ਿਲਕਾ ਫ਼ਾਲਕਨਜ਼]] 17 ਰਨਾਂ ਨਾਲ ਜੇਤੂ |- | 13 || 5 ਸਿਤੰਬਰ 2026 || [[ਜਲੰਧਰ ਵਾਰੀਅਰਜ਼]] ਬਨਾਮ [[ਮੋਹਾਲੀ ਕਿੰਗਜ਼]] || ਪੰਜਾਬ ਕ੍ਰਿਕਟ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਇੰਦਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਸਟੇਡੀਅਮ || [[ਮੋਹਾਲੀ ਕਿੰਗਜ਼]] 8 ਵਿਕਟਾਂ ਨਾਲ ਜੇਤੂ |- | 14 || 6 ਸਿਤੰਬਰ 2026 || [[ਬਠਿੰਡਾ ਰਾਇਲਜ਼]] ਬਨਾਮ [[ਜਲੰਧਰ ਵਾਰੀਅਰਜ਼]] || ਪੰਜਾਬ ਕ੍ਰਿਕਟ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਇੰਦਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਸਟੇਡੀਅਮ || [[ਬਠਿੰਡਾ ਰਾਇਲਜ਼]] 9 ਰਨਾਂ ਨਾਲ ਜੇਤੂ |- | 15 || 6 ਸਿਤੰਬਰ 2026 || [[ਫ਼ਾਜ਼ਿਲਕਾ ਫ਼ਾਲਕਨਜ਼]] ਬਨਾਮ [[ਲੁਧਿਆਣਾ ਲਾਇਨਜ਼]] || ਪੰਜਾਬ ਕ੍ਰਿਕਟ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਇੰਦਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਸਟੇਡੀਅਮ || [[ਫ਼ਾਜ਼ਿਲਕਾ ਫ਼ਾਲਕਨਜ਼]] 1 ਰਨ ਨਾਲ ਜੇਤੂ |- | 16 || 7 ਸਿਤੰਬਰ 2026 || [[ਲੁਧਿਆਣਾ ਲਾਇਨਜ਼]] ਬਨਾਮ [[ਮੋਹਾਲੀ ਕਿੰਗਜ਼]] || ਪੰਜਾਬ ਕ੍ਰਿਕਟ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਇੰਦਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਸਟੇਡੀਅਮ || [[ਮੋਹਾਲੀ ਕਿੰਗਜ਼]] 4 ਵਿਕਟਾਂ ਨਾਲ ਜੇਤੂ |- | 17 || 7 ਸਿਤੰਬਰ 2026 || [[ਫ਼ਾਜ਼ਿਲਕਾ ਫ਼ਾਲਕਨਜ਼]] ਬਨਾਮ [[ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਸੂਰਮਾਜ਼]] || ਪੰਜਾਬ ਕ੍ਰਿਕਟ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਇੰਦਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਸਟੇਡੀਅਮ || [[ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਸੂਰਮਾਜ਼]] 4 ਵਿਕਟਾਂ ਨਾਲ ਜੇਤੂ |- | 18 || 8 ਸਿਤੰਬਰ 2026 || [[ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਸੂਰਮਾਜ਼]] ਬਨਾਮ [[ਮੋਹਾਲੀ ਕਿੰਗਜ਼]] || ਪੰਜਾਬ ਕ੍ਰਿਕਟ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਇੰਦਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਸਟੇਡੀਅਮ || [[ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਸੂਰਮਾਜ਼]] 67 ਰਨਾਂ ਨਾਲ ਜੇਤੂ |- | 19 || 8 ਸਿਤੰਬਰ 2026 || [[ਜਲੰਧਰ ਵਾਰੀਅਰਜ਼]] ਬਨਾਮ [[ਲੁਧਿਆਣਾ ਲਾਇਨਜ਼]] || ਪੰਜਾਬ ਕ੍ਰਿਕਟ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਇੰਦਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਸਟੇਡੀਅਮ || [[ਜਲੰਧਰ ਵਾਰੀਅਰਜ਼]] 7 ਰਨਾਂ ਨਾਲ ਜੇਤੂ |- | 20 || 9 ਸਿਤੰਬਰ 2026 || [[ਲੁਧਿਆਣਾ ਲਾਇਨਜ਼]] ਬਨਾਮ [[ਫ਼ਾਜ਼ਿਲਕਾ ਫ਼ਾਲਕਨਜ਼]] || ਪੰਜਾਬ ਕ੍ਰਿਕਟ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਇੰਦਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਸਟੇਡੀਅਮ || [[ਲੁਧਿਆਣਾ ਲਾਇਨਜ਼]] 6 ਵਿਕਟਾਂ ਨਾਲ ਜੇਤੂ |- | 21 || 9 ਸਿਤੰਬਰ 2026 || [[ਮੋਹਾਲੀ ਕਿੰਗਜ਼]] ਬਨਾਮ [[ਬਠਿੰਡਾ ਰਾਇਲਜ਼]] || ਪੰਜਾਬ ਕ੍ਰਿਕਟ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਇੰਦਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਸਟੇਡੀਅਮ || [[ਮੋਹਾਲੀ ਕਿੰਗਜ਼]] 5 ਵਿਕਟਾਂ ਨਾਲ ਜੇਤੂ |- | 22 || 10 ਸਿਤੰਬਰ 2026 || [[ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਸੂਰਮਾਜ਼]] ਬਨਾਮ [[ਜਲੰਧਰ ਵਾਰੀਅਰਜ਼]] || ਪੰਜਾਬ ਕ੍ਰਿਕਟ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਇੰਦਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਸਟੇਡੀਅਮ || [[ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਸੂਰਮਾਜ਼]] 9 ਰਨਾਂ ਨਾਲ ਜੇਤੂ |- | 23 || 10 ਸਿਤੰਬਰ 2026 || [[ਫ਼ਾਜ਼ਿਲਕਾ ਫ਼ਾਲਕਨਜ਼]] ਬਨਾਮ [[ਬਠਿੰਡਾ ਰਾਇਲਜ਼]] || ਪੰਜਾਬ ਕ੍ਰਿਕਟ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਇੰਦਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਸਟੇਡੀਅਮ || [[ਫ਼ਾਜ਼ਿਲਕਾ ਫ਼ਾਲਕਨਜ਼]] 9 ਰਨਾਂ ਨਾਲ ਜੇਤੂ |- | 24 || 11 ਸਿਤੰਬਰ 2026 || [[ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਸੂਰਮਾਜ਼]] ਬਨਾਮ [[ਲੁਧਿਆਣਾ ਲਾਇਨਜ਼]] || ਪੰਜਾਬ ਕ੍ਰਿਕਟ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਇੰਦਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਸਟੇਡੀਅਮ || [[ਲੁਧਿਆਣਾ ਲਾਇਨਜ਼]] 5 ਵਿਕਟਾਂ ਨਾਲ ਜੇਤੂ |- | ਪਹਿਲਾ ਸੈਮੀਫ਼ਾਈਨਲ || 12 ਸਿਤੰਬਰ 2026 || [[ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਸੂਰਮਾਜ਼]] ਬਨਾਮ [[ਮੋਹਾਲੀ ਕਿੰਗਜ਼]] || ਪੰਜਾਬ ਕ੍ਰਿਕਟ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਇੰਦਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਸਟੇਡੀਅਮ || [[ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਸੂਰਮਾਜ਼]] 7 ਵਿਕਟਾਂ ਨਾਲ ਜੇਤੂ |- | ਦੂਜਾ ਸੈਮੀਫ਼ਾਈਨਲ || 12 ਸਿਤੰਬਰ 2026 || [[ਲੁਧਿਆਣਾ ਲਾਇਨਜ਼]] ਬਨਾਮ [[ਜਲੰਧਰ ਵਾਰੀਅਰਜ਼]] || ਪੰਜਾਬ ਕ੍ਰਿਕਟ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਇੰਦਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਸਟੇਡੀਅਮ || [[ਲੁਧਿਆਣਾ ਲਾਇਨਜ਼]] 17 ਰਨਾਂ ਨਾਲ ਜੇਤੂ |- | ਫ਼ਾਈਨਲ || 13 ਸਿਤੰਬਰ 2026 || [[ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਸੂਰਮਾਜ਼]] ਬਨਾਮ [[ਲੁਧਿਆਣਾ ਲਾਇਨਜ਼]] || ਪੰਜਾਬ ਕ੍ਰਿਕਟ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਇੰਦਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਸਟੇਡੀਅਮ || ਹਾਲੇ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਨਹੀਂ |} ==ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ== # ਲੀਗ ਦੇ ਮੈਚਾਂ ਅਤੇ ਨਤੀਜਿਆਂ ਲਈ - ਕ੍ਰਿਕਬਜ਼ [https://www.cricbuzz.com/cricket-series/13073/sher-e-punjab-t20-league-2026] # ਲੀਗ ਦੇ ਮੈਚਾਂ ਦੀਆਂ ਹਾਈਲਾਈਟਾਂ ਦੇਖਣ ਲਈ ਅਧਿਕਾਰਤ ਯੂਟਿਉਬ ਚੈਨਲ [https://www.youtube.com/@SEPT20League <nowiki>[2]</nowiki>]<br /> ==ਹਵਾਲੇ== [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕ੍ਰਿਕਟ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕ੍ਰਿਕਟ ਲੀਗਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਟੀ20 ਕ੍ਰਿਕਟ ਲੀਗਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਮੁਕਾਬਲੇ]] 2mpliy089zoi4mssucqikkpau3mezzu 3 205132 845926 2026-09-13T02:30:52Z New user message 10694 Adding [[Template:Welcome|welcome message]] to new user's talk page 845926 wikitext text/x-wiki {{Template:Welcome|realName=|name=Harlaj Singh Bahadarpur}} -- [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:New user message|New user message]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:New user message|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 02:30, 13 ਸਤੰਬਰ 2026 (UTC) mz2mrktkzm90vneb2p90kh98vtblhhv 3 205133 845929 2026-09-13T06:57:25Z New user message 10694 Adding [[Template:Welcome|welcome message]] to new user's talk page 845929 wikitext text/x-wiki {{Template:Welcome|realName=|name=Sukhnavjot}} -- [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:New user message|New user message]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:New user message|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 06:57, 13 ਸਤੰਬਰ 2026 (UTC) i5fxp1zpvmk45tguo9ra554dztkhts8 3 205134 845931 2026-09-13T08:29:02Z New user message 10694 Adding [[Template:Welcome|welcome message]] to new user's talk page 845931 wikitext text/x-wiki {{Template:Welcome|realName=|name=Param ramgarhia poetry}} -- [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:New user message|New user message]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:New user message|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 08:29, 13 ਸਤੰਬਰ 2026 (UTC) qfa0i6s8kkevbbrjaqx5j9oxr50gfqr 2 205135 845933 2026-09-13T09:05:11Z Param ramgarhia poetry 61925 /* */ 845933 wikitext text/x-wiki '''ਪਰਮ ਰਾਮਗੜ੍ਹੀਆ''' (ਪਰਮ ਜੀਤ ਰਾਮਗੜ੍ਹੀਆ) ਪੰਜਾਬੀ ਲੇਖਕ, ਕਵੀ ਅਤੇ ਅਧਿਆਪਕ ਹਨ। ਉਹ ਪੰਜਾਬੀ ਹਾਇਕੂ, ਤਾਂਕਾ ਅਤੇ ਸੇਦੋਕਾ ਲਿਖਣ ਲਈ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਾਹਿਤਕ ਪੱਤਰਾਂ, ਰਸਾਲਿਆਂ ਅਤੇ ਆਨਲਾਈਨ ਸਾਹਿਤਕ ਮੰਚਾਂ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਈਆਂ ਹਨ। == ਸਾਹਿਤਕ ਕਾਰਜ == ਪਰਮ ਰਾਮਗੜ੍ਹੀਆ ਨੇ ਪੰਜਾਬੀ ਕਵਿਤਾ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਹਾਇਕੂ, ਤਾਂਕਾ ਅਤੇ ਸੇਦੋਕਾ ਵਿਧਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸਮਾਜਿਕ ਸਰੋਕਾਰ, ਕੁਦਰਤ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਜੀਵਨ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਵਿਸ਼ੇ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਪੁਸਤਕਾਂ ਵਿੱਚ ''ਮਘਦੇ ਹਰਫ਼'', ''ਅਧੂਰੀ ਕਵਿਤਾ'' ਅਤੇ ''ਪੰਜਾਬੀ ਹਾਇਕੂ ਸ਼ਾਇਰੀ'' ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਈ ਸਾਂਝੇ ਕਾਵਿ ਅਤੇ ਮਿੰਨੀ ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਯੋਗਦਾਨ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। == ਹਾਇਕੂ == ਪਰਮ ਰਾਮਗੜ੍ਹੀਆ ਪੰਜਾਬੀ ਹਾਇਕੂ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸਰਗਰਮ ਰਹੇ ਹਨ। ''ਪੰਜਾਬੀ ਹਾਇਕੂ ਰਿਸ਼ਮਾਂ'' ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਰਾਹੀਂ ਹਾਇਕੂ, ਤਾਂਕਾ ਅਤੇ ਸੇਦੋਕਾ ਲਿਖਣ ਲਈ ਆਨਲਾਈਨ ਸਾਹਿਤਕ ਕਾਰਜ ਕੀਤੇ ਗਏ। == ਅਧਿਆਪਨ == ਪਰਮ ਰਾਮਗੜ੍ਹੀਆ ਨੇ ਅਧਿਆਪਕ ਵਜੋਂ ਲੰਮਾ ਸਮਾਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ ਹੈ ਅਤੇ ਸਕੂਲੀ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨਾਲ ਸਾਹਿਤਕ ਅਤੇ ਰਚਨਾਤਮਕ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਭਾਗ ਲਿਆ ਹੈ। == ਹਵਾਲੇ == {{ਹਵਾਲੇ}} omwyqufbs78j3u5s16zaahc8to9qe7j 845938 845933 2026-09-13T10:05:44Z Param ramgarhia poetry 61925 845938 wikitext text/x-wiki '''ਪਰਮ ਰਾਮਗੜ੍ਹੀਆ''' (ਪਰਮ ਜੀਤ ਰਾਮਗੜ੍ਹੀਆ) ਪੰਜਾਬੀ ਲੇਖਕ, ਕਵੀ ਅਤੇ ਅਧਿਆਪਕ ਹਨ। ਉਹ ਪੰਜਾਬੀ ਹਾਇਕੂ, ਤਾਂਕਾ ਅਤੇ ਸੇਦੋਕਾ ਲਿਖਣ ਲਈ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।<ref>{{cite web |title=ਪਰਮ ਜੀਤ ਰਾਮਗੜ੍ਹੀਆ |url=https://punjabihaikurishma.blogspot.com/2020/11/29.html |website=ਪੰਜਾਬੀ ਹਾਇਕੂ ਰਿਸ਼ਮਾਂ |date=19 ਨਵੰਬਰ 2020}}</ref> ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਾਹਿਤਕ ਪੱਤਰਾਂ, ਰਸਾਲਿਆਂ ਅਤੇ ਆਨਲਾਈਨ ਸਾਹਿਤਕ ਮੰਚਾਂ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਈਆਂ ਹਨ। == ਸਾਹਿਤਕ ਕਾਰਜ == ਪਰਮ ਰਾਮਗੜ੍ਹੀਆ ਨੇ ਪੰਜਾਬੀ ਕਵਿਤਾ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਹਾਇਕੂ, ਤਾਂਕਾ ਅਤੇ ਸੇਦੋਕਾ ਵਿਧਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸਮਾਜਿਕ ਸਰੋਕਾਰ, ਕੁਦਰਤ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਜੀਵਨ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਵਿਸ਼ੇ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਪੁਸਤਕਾਂ ਵਿੱਚ ''ਮਘਦੇ ਹਰਫ਼'', ''ਅਧੂਰੀ ਕਵਿਤਾ'' ਅਤੇ ''ਪੰਜਾਬੀ ਹਾਇਕੂ ਸ਼ਾਇਰੀ'' ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਈ ਸਾਂਝੇ ਕਾਵਿ ਅਤੇ ਮਿੰਨੀ ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਯੋਗਦਾਨ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। == ਹਾਇਕੂ == ਪਰਮ ਰਾਮਗੜ੍ਹੀਆ ਪੰਜਾਬੀ ਹਾਇਕੂ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸਰਗਰਮ ਰਹੇ ਹਨ। ''ਪੰਜਾਬੀ ਹਾਇਕੂ ਰਿਸ਼ਮਾਂ'' ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਰਾਹੀਂ ਹਾਇਕੂ, ਤਾਂਕਾ ਅਤੇ ਸੇਦੋਕਾ ਲਿਖਣ ਲਈ ਆਨਲਾਈਨ ਸਾਹਿਤਕ ਕਾਰਜ ਕੀਤੇ ਗਏ। == ਅਧਿਆਪਨ == ਪਰਮ ਰਾਮਗੜ੍ਹੀਆ ਨੇ ਅਧਿਆਪਕ ਵਜੋਂ ਲੰਮਾ ਸਮਾਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ ਹੈ ਅਤੇ ਸਕੂਲੀ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨਾਲ ਸਾਹਿਤਕ ਅਤੇ ਰਚਨਾਤਮਕ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਭਾਗ ਲਿਆ ਹੈ। == ਹਵਾਲੇ == {{ਹਵਾਲੇ}} ddyn2i0k797bw7rt40mxg31wh5j5yct 0 205136 845934 2026-09-13T09:07:01Z Gurdeep Alike 47457 "[[:en:Special:Redirect/revision/1367391055|Chip Chap River]]" ਸਫ਼ੇ ਦਾ ਤਰਜਮਾ ਕਰਕੇ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ 845934 wikitext text/x-wiki {{Infobox river | name = ਚਿੱਪ ਚਾਪ ਨਦੀ | other_name = | image = ISS048-E-12979 - View of Earth - Shyok River - Chip Chap River (cropped).jpg | image_alt = | image_caption = | map = | map_alt = | map_caption = | pushpin_map = China Xinjiang Southern | source1_location = [[Aksai Chin]] | source1_coordinates = {{coord|35.3175|N|78.3990|E}} | mouth_location = [[Shyok River]] | mouth_coordinates = {{coord|35.2941|N|77.7377|E}} | progression = | subdivision_type1 = ਦੇਸ਼ | subdivision_name1 = ਚੀਨ ਅਤੇ ਭਾਰਤ | subdivision_type2 = Provinces | subdivision_name2 = [[ਲਾੱਦਾਖ]] and [[Xinjiang]] | etymology = | length = {{convert|65|km}} | source1_elevation = {{convert|5290|m}} | mouth_elevation = {{convert|4800|m}} | discharge1_avg = | basin_size = | river_system = [[Indus River]] | tributaries_left = | tributaries_right = }}<templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"></templatestyles> {| class="infobox" ! colspan="2" class="infobox-above" style="background-color: #CEDEFF;color: #202122;" |ਚਿੱਪ ਚੈਪ ਨਦੀ |- | colspan="2" class="infobox-image" |[[File:ISS048-E-12979_-_View_of_Earth_-_Shyok_River_-_Chip_Chap_River_(cropped).jpg|frameless]] |- | colspan="2" class="infobox-image" |<templatestyles src="Module:Location map/styles.css"></templatestyles><div class="center"><div class="locmap" style="width:250px;float:none;clear:both;margin-left:auto;margin-right:auto"><div style="width:250px;padding:0"><div style="position:relative;width:250px">[[File:China_Xinjiang_Southern_relief_location_map.svg|class=notpageimage noviewer|262x262px|Chip Chap River is located in Southern Xinjiang]]<div class="od notheme" style="top:88.003%;left:38.619%;font-size:91%"><div class="id" style="left:-4px;top:-4px">[[File:Red_pog.svg|link=|class=notpageimage noviewer|8x8px|Chip Chap River]]</div></div></div><div style="padding-top:0.2em">ਮੂੰਹ ਦੀ ਸਥਿਤੀ</div></div></div></div> |- ! colspan="2" class="infobox-header" style="background-color: #CEDEFF;color: #202122;" |ਸਥਾਨ |- style="padding: 0 0.6em 0.2em 0.6em;line-height: 1.2em;" ! class="infobox-label" scope="row" |ਦੇਸ਼ | class="infobox-data" |ਚੀਨ ਅਤੇ ਭਾਰਤ |- style="padding: 0 0.6em 0.2em 0.6em;line-height: 1.2em;" ! class="infobox-label" scope="row" |ਸੂਬੇ | class="infobox-data" |[[ਲੱਦਾਖ਼|ਲੱਦਾਖ]] ਅਤੇ [[ਸ਼ਿਨਚਿਆਂਙ|ਸ਼ਿਨਜਿਆਂਗ]] |- ! colspan="2" class="infobox-header" style="background-color: #CEDEFF;color: #202122;" |ਸਰੀਰਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ&nbsp; |- class="infobox-hiddenrow" style="display:none;" | colspan="2" class="infobox-full-data" |<templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"></templatestyles> |- ! class="infobox-label" scope="row" |ਸਰੋਤ | class="infobox-data" |  |- style="padding: 0 0.6em 0.2em 0.6em;line-height: 1.2em;" ! class="infobox-label" scope="row" |<span style="font-weight:normal">&#x2022; ਟਿਕਾਣਾ&nbsp;&nbsp;</span> | class="infobox-data" |[[ਅਕਸਾਈ ਚਿਨ]] |- style="padding: 0 0.6em 0.2em 0.6em;line-height: 1.2em;" ! class="infobox-label" scope="row" |<span style="font-weight:normal">&#x2022; ਨਿਰਦੇਸ਼ਾਂਕ&nbsp;&nbsp;</span> | class="infobox-data" |<templatestyles src="Module:Coordinates/styles.css"></templatestyles><span class="geo-inline"><span class="plainlinks nourlexpansion">[https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Chip_Chap_River&params=35.3175_N_78.3990_E_ <span class="geo-nondefault"><span class="geo-dms" title="Maps, aerial photos, and other data for this location">35°19′03′′N 78°23′56′′E<span class="longitude">78°23′56 "ਈ</span></span></span><span class="geo-multi-punct">/&#x2E;&#x2E;&#x2E;</span><span class="geo-default"><span class="geo-dec" title="Maps, aerial photos, and other data for this location">35.3175 °N 78.3990 °E</span><span style="display:none"> / <span class="geo">35.3175; 78.3990</span></span></span>]</span></span> |- style="padding: 0 0.6em 0.2em 0.6em;line-height: 1.2em;" ! class="infobox-label" scope="row" |<span style="font-weight:normal">&#x2022; ਉਚਾਈ&nbsp;&nbsp;</span> | class="infobox-data" |5, 290 ਮੀਟਰ (17,360 ਫੁੱਟ) &nbsp; |- ! class="infobox-label" scope="row" |ਮੂੰਹ | class="infobox-data" |  |- style="padding: 0 0.6em 0.2em 0.6em;line-height: 1.2em;" ! class="infobox-label" scope="row" |<div style="display:inline;font-weight:normal">&#x2022; ਟਿਕਾਣਾ&nbsp;&nbsp;</div> | class="infobox-data" |[[ਸ਼ਿਓਕ ਦਰਿਆ|ਸ਼ਯੋਕ ਨਦੀ]] |- style="padding: 0 0.6em 0.2em 0.6em;line-height: 1.2em;" ! class="infobox-label" scope="row" |<div style="display:inline;font-weight:normal">&#x2022; ਨਿਰਦੇਸ਼ਾਂਕ&nbsp;&nbsp;</div> | class="infobox-data" |<templatestyles src="Module:Coordinates/styles.css"></templatestyles><span class="geo-inline"><span class="plainlinks nourlexpansion">[https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Chip_Chap_River&params=35.2941_N_77.7377_E_type:river <span class="geo-nondefault"><span class="geo-dms" title="Maps, aerial photos, and other data for this location"><span class="latitude">35°17′39 "N</span> 77°44′16" E<span class="longitude">77°44 '16 "ਈ</span></span></span><span class="geo-multi-punct">/&#x2E;&#x2E;&#x2E;</span><span class="geo-default"><span class="geo-dec" title="Maps, aerial photos, and other data for this location">35.2941 °N 77.7377 °E</span><span style="display:none"> / <span class="geo">35.2941; 77.7377</span></span></span>]</span></span> |- style="padding: 0 0.6em 0.2em 0.6em;line-height: 1.2em;" ! class="infobox-label" scope="row" |<div style="display:inline;font-weight:normal">&#x2022; ਉਚਾਈ&nbsp;&nbsp;</div> | class="infobox-data" |4, 800 ਮੀਟਰ (15,700 ਫੁੱਟ) &nbsp; |- style="padding: 0 0.6em 0.2em 0.6em;line-height: 1.2em;" ! class="infobox-label" scope="row" |ਲੰਬਾਈ | class="infobox-data" |65 ਕਿਲੋਮੀਟਰ (40 ਮੀਲ) &nbsp; |- ! colspan="2" class="infobox-header" style="background-color: #CEDEFF;color: #202122;" |ਬੇਸਿਨ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ&nbsp; |- ! class="infobox-label" scope="row" |<span class="nowrap">ਦਰਿਆ ਪ੍ਰਣਾਲੀ</span> | class="infobox-data" |[[ਸਿੰਧ ਦਰਿਆ|ਸਿੰਧੂ ਨਦੀ]] |} ਚਿੱਪ ਚਾਪ ਨਦੀ [[ਸ਼ਿਓਕ ਦਰਿਆ|ਸ਼ਯੋਕ ਨਦੀ]] ਦੀ ਇੱਕ ਸਹਾਇਕ ਨਦੀ ਹੈ ਜੋ ਚੀਨ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਿਤ ਵਿਵਾਦਗ੍ਰਸਤ ਅਕਸਾਈ ਚੀਨ ਖੇਤਰ ਤੋਂ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ [[ਲੱਦਾਖ਼|ਲੱਦਾਖ]] ਵੱਲ ਵਗਦੀ ਹੈ।<ref>{{Cite book|deadurl=Harish Kapadia|location=New Delhi}}</ref><ref>{{Cite news|url=http://www.himalayanclub.org/journal/lots-in-a-name/|title=Lots in a name|last=Kapadia|first=Harish|date=1990–91|work=Himalayan Journal|archive-url=https://web.archive.org/web/20131202230953/https://www.himalayanclub.org/journal/lots-in-a-name/|archive-date=2 December 2013|publisher=The Himalayan Club}}</ref>{{Efn|The original Yarkandi name was "Chipchak" river. The [[Ladakhi language|Ladakhi]] name is '''Tsaka Chu''' (salty river).}} ਇਹ ਦੇਪਸਾਂਗ ਦੇ ਮੈਦਾਨਾਂ ਦੇ ਪੂਰਬੀ ਕਿਨਾਰੇ ਤੋਂ ਨਿਕਲਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਵਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਉੱਤਰ ਵਿੱਚ ਦੇਪਸਾਂਗ ਮੈਦਾਨ ਦੇ ਦੁਆਲੇ ਘੁੰਮਦਾ ਹੈ। ਇਹ [[ਸ਼ਿਓਕ ਦਰਿਆ|ਸ਼ਯੋਕ ਨਦੀ]] ਵਿੱਚ ਵਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ [[ਸਿੰਧ ਦਰਿਆ|ਸਿੰਧੂ ਨਦੀ]] ਦੀ ਉੱਪਰ ਵੱਲ ਦੀ ਸਹਾਇਕ ਨਦੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਬਣਦੀ ਹੈ। ਲੇਹ ਅਤੇ ਯਾਰਕੰਦ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਪੁਰਾਣਾ ਕਾਰਵਾਂ ਰਸਤਾ ਚਿਪ ਚੈਪ ਨਦੀ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਦੇਪਸਾਂਗ ਦੇ ਮੈਦਾਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘਦਾ ਸੀ। ਕਾਰਾਕੋਰਮ ਦੱਰੇ ਦੇ ''ਰਸਤੇ ਵਿੱਚ'' ਨਦੀ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਕੰਢੇ 'ਤੇ ਦੌਲਤ ਬੇਗ ਓਲਡੀ ਇੱਕ ਨਿਯਮਤ ਰੁਕਣ ਵਾਲੀ ਜਗ੍ਹਾ ਹੁੰਦੀ ਸੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਵਪਾਰਿਕ ਕਾਰਵਾਂ 1950 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਖਤਮ ਹੋ ਗਏ ਸਨ, ਪਰ ਇਹ ਰਸਤਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਟ੍ਰੈਕਿੰਗ ਟਰੇਲ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। == ਕੋਰਸ == [[File:Depsang_Plains_Survey_of_India_map_1916.png|left|thumb|ਦੇਪਸਾਂਗ ਪਲੇਨਜ਼ (ਭਾਰਤ ਦਾ ਸਰਵੇਖਣ, 1916) ]] [[File:Chip_Chap_River_map.jpg|right|thumb|ਅਕਸਾਈ ਚੀਨ ਵਿੱਚ ਚਿੱਪ ਚੈਪ ਨਦੀ ਦਾ ਉੱਪਰਲਾ ਰਸਤਾ (ਏ. ਐੱਮ. ਐੱਸ., 1950) ]] ਚਿਪ ਚੈਪ ਨਦੀ ਦੀ ਮੁੱਖ ਧਾਰਾ ਦੇਪਸਾਂਗ ਮੈਦਾਨ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਕਿਨਾਰੇ ਦੇ ਨਾਲ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਵਗਦੀ ਹੈ। ਨਦੀ ਦਾ ਉੱਪਰਲਾ ਰਸਤਾ 30 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਿਰਫ਼ 190 ਮੀਟਰ ਦੀ ਬੂੰਦ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਮੁਕਾਬਲਤਨ ਸਮਤਲ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਹੈ। &nbsp;ਦੱਖਣ ਤੋਂ ਕਈ ਪਹਾੜ ਧਾਰਾਵਾਂ ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲਤਨ ਰੁਕੇ ਹੋਏ ਪੂਲ ਵਿੱਚ ਵਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਤਿਆਨਵੈਂਡੀਅਨ ਦੇ ਨੇੜੇ ਦੇਪਸਾਂਗ ਦੇ ਮੈਦਾਨਾਂ ਤੋਂ ਹੋਰ ਧਾਰਾਵਾਂ ਨਦੀ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਪੱਛਮ ਵੱਲ [[ਕਰਾਕੁਰਮ|ਕਾਰਾਕੋਰਮ]] ਰੇਂਜ ਦੇ ਉੱਚੇ ਪਹਾੜਾਂ ਤੋਂ ਪਾਣੀ ਲਿਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਅਸਲ ਕੰਟਰੋਲ ਰੇਖਾ ਦੇ ਨੇੜੇ ਜੋ ਕਿ ਦੇਪਸਾਂਗ ਦੇ ਮੈਦਾਨਾਂ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਅਤੇ ਚੀਨੀ-ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਹਿੱਸਿਆਂ ਨੂੰ ਵੱਖ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਲੁੰਗਨਾਕ ਲੁੰਗਪਾ ਧਾਰਾ ਉੱਤਰ ਤੋਂ ਜੁੜਦੀ ਹੈ। ਦੌਲਤ ਬੇਗ ਓਲਡੀ ਤੋਂ ਲੰਘਦੀ ਇੱਕ ਹੋਰ ਧਾਰਾ ਭਾਰਤੀ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਨਦੀ ਵਿੱਚ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਸੰਯੁਕਤ ਨਦੀ ਲਗਭਗ 4800 ਮੀਟਰ ਦੀ ਉਚਾਈ ਉੱਤੇ [[ਸ਼ਿਓਕ ਦਰਿਆ|ਸ਼ਯੋਕ]] ਵਿੱਚ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਅਕਸਾਈ ਚੀਨ (ਮੈਕਾਰਟਨੀ-ਮੈਕਡੋਨਲਡ ਲਾਈਨ) ਵਿੱਚ ਸਰਹੱਦ ਲਈ ਚੀਨ ਨੂੰ 1899 ਦੀ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਨੇ ਚਿੱਪ ਚੈਪ ਨਦੀ ਦੇ ਪੂਰੇ ਰਸਤੇ ਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ।{{Sfnp|Lamb, Sino-Indian Border in Ladakh|1973|loc=pp.&nbsp;108–109, map 19}}ਚੀਨ ਦੀ 1956 ਦੀ ਦਾਅਵਾ ਲਾਈਨ ਨੇ ਵੀ ਅਜਿਹਾ ਹੀ ਕੀਤਾ।{{Sfnp|Hoffman, India and the China Crisis|1990|loc=p.&nbsp;93, map 5}}ਪਰ 1960 ਤੱਕ, ਚੀਨ ਨੇ ਦੌਲਤ ਬੇਗ ਓਲਡੀ ਦੇ 4 ਮੀਲ ਦੇ ਅੰਦਰ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਚਿਪ ਚਾਪ ਨਦੀ ਦੇ ਇੱਕ ਵੱਡੇ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕਰਨ ਲਈ ਆਪਣੀ ਦਾਅਵਾ ਲਾਈਨ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਇਆ।{{Sfnp|Hoffman, India and the China Crisis|1990|pp=95–96}}{{Sfnp|Raghavan, War and Peace in Modern India|2010|p=273}} == ਭਾਰਤ-ਚੀਨ ਸਰਹੱਦੀ ਵਿਵਾਦ == {{OSM Location map|coord={{coord|34.9|N|78.1|E}} <!-- Map center -->|zoom=8|width=255 <!-- width and height of the frame. numeric input - do not add px -->|height=350|mark-coord1={{coord|35.2941|N|77.7377|E}} <!-- mouth -->|mark1=AS-rzeka-icon.svg|mark-size1=10|label1=Shyok River|label-size1=10|label-color1=#505050|label-pos1=left|mark-title1=Joining Shyok River|mark-image1=|mark-description1=Joining Shyok River}}ਚਿੱਪ ਚੈਪ ਨਦੀ ਘਾਟੀ ਨੇ 1961-62 ਵਿੱਚ ਚੀਨ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦਰਮਿਆਨ ਸਰਹੱਦੀ ਸੰਘਰਸ਼ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ। ਸਤੰਬਰ 1961 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਪਤਾ ਲੱਗਾ ਕਿ ਚੀਨ ਨੇ ਦੌਲਤ ਬੇਗ ਓਲਡੀ ਵਿਖੇ ਭਾਰਤੀ ਚੌਕੀ ਤੋਂ ਚਾਰ ਮੀਲ ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਚਿਪ ਚਾਪ ਘਾਟੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਫੌਜੀ ਚੌਕੀ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਚੀਨ ਨੇ ਇਸ ਚੌਕੀ ਵੱਲ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਮੋਟਰ ਯੋਗ ਸੜਕ ਵੀ ਬਣਾਈ ਸੀ। ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਚੀਨੀ ਸੈਨਿਕਾਂ ਨੇ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਗਸ਼ਤੀ ਦਲ ਨੂੰ ਫੜਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ। ਭਾਰਤ ਨੇ ਇਹ ਸਿੱਟਾ ਕੱਢਿਆ ਕਿ ਚੀਨ ਆਪਣੀ 1960 ਦੀ ਦਾਅਵਾ ਲਾਈਨ ਤੱਕ ਆਪਣਾ ਨਿਯੰਤਰਣ ਵਧਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ।{{Sfnp|Hoffman, India and the China Crisis|1990|pp=95–96}}{{Sfnp|Raghavan, War and Peace in Modern India|2010|p=273}} ਇਸ ਦੇ ਜਵਾਬ ਵਿੱਚ, ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਇੱਕ ਨੀਤੀ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਜਿਸ ਨੂੰ 'ਫਾਰਵਰਡ ਪਾਲਿਸੀ' ਕਿਹਾ ਗਿਆ। ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਭਾਰਤੀ ਫੌਜ ਨੂੰ ਜਿੰਨਾ ਸੰਭਵ ਹੋ ਸਕੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਰਹੱਦ ਵੱਲ ਗਸ਼ਤ ਕਰਨ ਦਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ, ਇਸ ਨੂੰ ਚੌਕੀਆਂ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਹਾ ਤਾਂ ਜੋ ਚੀਨੀ ਨੂੰ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਵਧਣ ਤੋਂ ਰੋਕਿਆ ਜਾ ਸਕੇ।{{Sfnp|Raghavan, War and Peace in Modern India|2010|p=275}}ਮਾਰਚ-ਅਪ੍ਰੈਲ 1962 ਵਿੱਚ, ਭਾਰਤੀ ਫੌਜ ਨੇ ਚੀਨੀ ਘੁਸਪੈਠ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ ਚਿਪ ਚਾਪ ਘਾਟੀ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਦੇਪਸਾਂਗ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਚੌਕੀਆਂ ਬਣਾਈਆਂ।{{Sfnp|Hoffman, India and the China Crisis|1990|pp=103}}{{Sfnp|Raghavan, War and Peace in Modern India|2010|p=285}} ਮਈ 1962 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅੜਿੱਕਾ ਉਦੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਜਦੋਂ ਚੀਨੀ ਫੌਜਾਂ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਚੌਕੀ ਵੱਲ ਵਧੀਆਂ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਹਮਲਾ ਕਰਨ ਦੇ ਇਰਾਦੇ ਦਾ ਪੂਰਾ ਸੰਕੇਤ ਮਿਲਿਆ। ਭਾਰਤੀ ਫੌਜ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ ਕਿ ਕੀ ਉਸ ਨੂੰ ਪਿੱਛੇ ਹਟਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ [[ਜਵਾਹਰ ਲਾਲ ਨਹਿਰੂ]] ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਦ੍ਰਿੜ ਰਹਿਣ ਅਤੇ ਤਾਕਤ ਦੀ ਧਮਕੀ ਦੇ ਅਧੀਨ ਨਾ ਹੋਣ ਲਈ ਕਿਹਾ। ਚੀਨੀ ਫੌਜਾਂ ਆਖਿਰਕਾਰ ਪਿੱਛੇ ਹਟ ਗਈਆਂ।{{Sfnp|Hoffman, India and the China Crisis|1990|pp=104}}[[ਗਲਵਾਨ ਨਦੀ|ਗਲਵਾਨ]] ਘਾਟੀ ਵਿੱਚ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅੜਿੱਕੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਲੱਦਾਖ ਵਿੱਚ ਕਮਾਂਡਰਾਂ ਨੂੰ ਚੀਨੀ ਲੋਕਾਂ ਉੱਤੇ ਗੋਲੀ ਚਲਾਉਣ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਜੇ ਉਹ ਬਹੁਤ ਨੇੜੇ ਆਉਂਦੇ ਹਨ।{{Sfnp|Hoffman, India and the China Crisis|1990|pp=106}}ਇਹ ਘਟਨਾ ਸਤੰਬਰ 1962 ਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਚੀਨੀ ਸੈਨਿਕ ਭਾਰਤੀ ਚੌਕੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਦੇ ਨੇੜੇ ਪਹੁੰਚੇ ਤਾਂ ਭਾਰਤੀਆਂ ਨੇ "ਪੁਆਇੰਟ-ਖਾਲੀ ਰੇਂਜ" ਉੱਤੇ ਗੋਲੀਬਾਰੀ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਈ ਆਦਮੀ ਮਾਰੇ ਗਏ। ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਪ੍ਰਚਾਰ ਦੇ ਚੀਨੀ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਲਾਸ਼ਾਂ ਵਾਪਿਸ ਕਰਨ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕੀਤਾ {{Sfnp|Cheema, Crimson Chinar|2015|p=173}}{{Sfnp|Maxwell, India's China War|1970|p=253}}20 ਅਕਤੂਬਰ ਨੂੰ ਖੁੱਲ੍ਹੀਆਂ ਲੜਾਈਆਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸ਼ਾਇਦ ਇਹ ਆਖਰੀ ਵੱਡੀ ਝੜਪ ਸੀ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਾਰੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਚੌਕੀਆਂ ਉੱਤੇ ਵੱਡੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬੇਅਸਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। 1962 ਦੇ ਚੀਨ-ਭਾਰਤ ਯੁੱਧ ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ, ਚੀਨੀ ਫੌਜਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ 1960 ਦੀ ਦਾਅਵਾ ਰੇਖਾ ਤੱਕ ਸਾਰੇ ਖੇਤਰ ਉੱਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲਿਆ ਸੀ।{{Sfnp|Hoffman, India and the China Crisis|1990|pp=76,&nbsp;93}}{{Efn|Mohan Guruswamy has claimed that the Chinese had occupied the area in early 1950s.<ref>{{cite web |url=http://cpasindia.org/articles/mg-05-11-21-sino-india-relations.html |title=No longer a Great Game |author=Mohan Guruswamy |publisher=Centre for Policy Alternatives, India |url-status=usurped |archive-url=https://web.archive.org/web/20071016155722/http://cpasindia.org/articles/mg-05-11-21-sino-india-relations.html |archive-date=16 October 2007}}</ref> This is not corroborated by scholarly sources.}} == ਨੋਟਸ == <templatestyles src="Reflist/styles.css" />{{Notelist}} == ਹਵਾਲੇ == <templatestyles src="Reflist/styles.css" />{{Reflist}} == ਪੁਸਤਕ ਸੂਚੀ == * {{Citation |last=Cheema |first=Brig Amar |title=The Crimson Chinar: The Kashmir Conflict: A Politico Military Perspective |date=2015 |url=https://books.google.com/books?id=Qc25BwAAQBAJ&pg=PA51 |pages=51– |publisher=Lancer Publishers |isbn=978-81-7062-301-4 |ref={{sfnref|Cheema, Crimson Chinar|2015}}}} * {{Citation |last=Filippi |first=Filippo de |title=The Italian Expedition to the Himalaya, Karakoram and Eastern Turkestan (1913-1914) |url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.43716/page/n7/mode/2up |year=1932 |place=London |publisher=Edward Arnold & Co. |ref={{sfnref|Filippi, The Italian Expedition|1932}}}} * {{Citation |last=Hoffmann |first=Steven A. |title=India and the China Crisis |url=https://books.google.com/books?id=BpSRwC5_EPUC |year=1990 |publisher=University of California Press |isbn=978-0-520-06537-6 |ref={{sfnref|Hoffman, India and the China Crisis|1990}}}} * {{Citation |last=Lamb |first=Alastair |title=The Sino-Indian Border in Ladakh |url=https://openresearch-repository.anu.edu.au/bitstream/1885/114831/2/b10941575.pdf |year=1973 |publisher=Australian National University Press |ref={{sfnref|Lamb, Sino-Indian Border in Ladakh|1973}}}} * {{Citation |last=Maxwell |first=Neville |title=India's China War |url=https://books.google.com/books?id=csbHAAAAIAAJ |year=1970 |publisher=Pantheon Books |isbn=978-0-394-47051-1 |ref={{sfnref|Maxwell, India's China War|1970}} |author-link=Neville Maxwell}} * {{Citation |last=Raghavan |first=Srinath |title=War and Peace in Modern India |date=2010 |url=https://books.google.com/books?id=EbtBJb1bsHUC |publisher=Palgrave Macmillan |isbn=978-1-137-00737-7 |ref={{sfnref|Raghavan, War and Peace in Modern India|2010}}}} == ਹੋਰ ਪੜੋ == * {{Citation |last=Smith |first=Chris |title=India's Ad Hoc Arsenal |url=https://books.google.com/books?id=wirzhu5EaqAC&pg=PA75 |page=75 |year=1994 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-829168-8}} * {{Citation |last=Kavic |first=Lorne J. |title=India's Quest for Security |url=https://books.google.com/books?id=BnAD5RIZtF4C&pg=PA169 |page=169 |year=1967 |publisher=University of California Press}} == ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ == * [http://bameduniya.blogspot.co.uk/2013/03/ladakh-changing-yet-unchanged-missing.html ਲੱਦਾਖ ਦੇ ਨਕਸ਼ੇ], ਬਾਮ ਦੁਨੀਆ ਬਲੌਗ ਸਪਾਟ, 19 ਮਾਰਚ 2013 <templatestyles src="Module:Coordinates/styles.css"></templatestyles>{{Coord|35.275|78.186|display=title}}{{Ladakh}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੰਖੇਪ ਜਾਣਕਾਰੀ ਵਿਕੀਡਾਟਾ ਤੋਂ ਵੱਖਰੀ ਹੈ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੰਖੇਪ ਜਾਣਕਾਰੀ ਵਾਲੇ ਲੇਖ]] rbjcb28ctkrf83ozwfztajuhmuce54q 0 205137 845935 2026-09-13T09:21:23Z Gurdeep Alike 47457 "[[:en:Special:Redirect/revision/1368499619|Chang Chenmo River]]" ਸਫ਼ੇ ਦਾ ਤਰਜਮਾ ਕਰਕੇ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ 845935 wikitext text/x-wiki <templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"></templatestyles>{{Infobox river | name = ਚਾਂਗ ਚੇਨਮੋ ਨਦੀ <!---------------------- IMAGE-->| image = | image_size = | image_caption = | image_alt = <!---------------------- MAPS --> | pushpin_map = ਲਾੱਦਾਖ#ਭਾਰਤ | pushpin_map_size = 270px | subdivision_type1 = ਦੇਸ਼ | subdivision_name1 = [[ਭਾਰਤ]], [[ਚੀਨ]] | subdivision_type2 = State / Province | subdivision_name2 = [[Ladakh]] (India), [[Tibet Autonomous Region]] (China) <!---------------------- PHYSICAL CHARACTERISTICS -->| length = {{convert|70|mi|km}}{{sfnp|Drew, The Jummoo and Kashmir Territories|1875|pp=327–328}} <!---------------------- BASIN FEATURES -->| source1 = [[Lanak La]] | source1_location = [[Rutog County]] | source1_coordinates = {{Coord|34.3542|79.5446}} | source1_elevation = | mouth = [[Shyok River]] | mouth_location = [[Ladakh]] | mouth_coordinates = {{Coord|34.2758|78.2889|display=inline,title}} | mouth_elevation = {{convert|12000|ft}}<ref name="Sharma2017"/> | basin_size = {{convert|4170|km2|abbr=on}}<ref>{{Cite web|title=India WRIS Geoviewer |url=https://indiawris.gov.in/wris/#/Geoviewer|access-date=30 September 2024 }}</ref> | river_system = [[Indus Basin]] | extra = }} '''ਚਾਂਗ ਚੇਨਮੋ ਨਦੀ''' [[ਸ਼ਿਓਕ ਦਰਿਆ|ਸ਼ਯੋਕ ਨਦੀ]] ਦੀ ਇੱਕ ਸਹਾਇਕ ਨਦੀ ਹੈ, ਜੋ [[ਸਿੰਧ ਦਰਿਆ|ਸਿੰਧੂ ਨਦੀ]] ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ। ਇਹ ਵਿਵਾਦਗ੍ਰਸਤ ਅਕਸਾਈ ਚੀਨ ਖੇਤਰ ਦੇ ਦੱਖਣੀ ਕਿਨਾਰੇ ਅਤੇ [[ਲੱਦਾਖ਼|ਲੱਦਾਖ]] ਵਿੱਚ [[ਪਗੋਂਗ ਝੀਲ|ਪੈਂਗੋਂਗ ਝੀਲ]] ਬੇਸਿਨ ਦੇ ਉੱਤਰ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਚਾਂਗ ਚੇਨਮੋ ਦਾ ਮੂਲ ਸਥਾਨ ਜੰਮੂ-ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੇ ਚੀਨ-ਸ਼ਾਸਿਤ ਖੇਤਰ (ਤਿੱਬਤ ਵਿੱਚ ਰੁਟੋਗ ਕਾਉਂਟੀ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ) ਵਿੱਚ ਲਾਨਕ ਦੱਰੇ (Lanak Pass) ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੈ।[2][1][3] ਇਹ ਦਰਿਆ ਲਾਨਕ ਲਾ (Lanak La) ਤੋਂ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਵਗਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਵਹਾਅ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰਲੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਕੋਂਗਕਾ ਦੱਰਾ (Kongka Pass) ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਚੀਨ ਵਿਚਕਾਰ 'ਅਸਲ ਕੰਟਰੋਲ ਰੇਖਾ' (Line of Actual Control) ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ।[4] ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਵਧਦੇ ਹੋਏ, ਇਹ ਦਰਿਆ ਕਾਰਾਕੋਰਮ ਪਰਬਤ-ਲੜੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਡੂੰਘੀ ਘਾਟੀ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਲੱਦਾਖ ਵਿੱਚ ਸ਼ਯੋਕ ਦਰਿਆ (Shyok River) ਵਿੱਚ ਜਾ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। == ਨਾਮ == ਚਾਂਗ ਚੇਨਮੋ ਦਾ ਅਰਥ ਤਿੱਬਤੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ "ਮਹਾਨ ਉੱਤਰੀ" ਹੈ। ਇਹ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਨਦੀ ਦੀ ਬਜਾਏ ਘਾਟੀ ਦਾ ਨਾਮ ਹੈ। == ਭੂਗੋਲ == [[ਤਸਵੀਰ:Changchenmo-Valley-map-Survey-of-India-1916.jpg|left|thumb|ਚਾਂਗਚੇਨਮੋ ਨਦੀ ਘਾਟੀ। ਚਾਂਗਚੇਨਮੋ ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਲਨਾਕ ਲਾ ਦੇ ਨੇਡ਼ੇ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਚੀਨੀ-ਕਬਜ਼ੇ ਵਾਲੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਕੋਂਕਾ ਲਾ ਤੱਕ ਵਹਿੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਭਾਰਤ ਦੇ ਕਬਜ਼ੇ ਵਾਲੇ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਤ੍ਸੋਟੋਗਸਟੈਸਲੂ ਅਤੇ ਹੌਟ ਸਪ੍ਰਿੰਗਜ਼ ਰਾਹੀਂ ਸ਼ਯੋਕ ਨਦੀ ਦੇ ਸੰਗਮ ਤੱਕ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਦਰਬੁਕ-ਸ਼ਯੋਕ-ਡੀ. ਬੀ. ਓ. ਰੋਡ (ਡੀ. ਐੱਸ. ਡੀ. ਬੀ ਇਸ ਦੀ ਸਹਾਇਕ ਨਦੀ (ਭਾਰਤ ਦਾ ਸਰਵੇਖਣ, 1916) ]] [[ਤਸਵੀਰ:Changchenmo-Valley-map-by-US-Army-Map-Service.jpg|left|thumb|1955 ਦੇ ਅਮਰੀਕੀ ਫੌਜ ਦੇ ਨਕਸ਼ੇ ਵਿੱਚ ਚਾਂਗਚੇਨਮੋ ਘਾਟੀ]] <templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"></templatestyles>{{Infobox Chinese | s = 羌臣摩河 | t = 羌臣摩河 | p = Qiāngchénmó hé }}'''ਚਾਂਗ ਚੇਨਮੋ ਘਾਟੀ''' ਉੱਤਰ ਵਿੱਚ ਕਾਰਾਕੋਰਮ ਰੇਂਜ ਅਤੇ ਦੱਖਣ ਵਿੱਚ ਚਾਂਗਚੇਨਮੋ ਰੇਂਜ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ ਦਬਾਅ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਦਬਾਅ ਤਿੱਬਤ ਵਿੱਚ ਜਾਰੀ ਹੈ, ਖੋਤਾਨ ਸਰਹੱਦ ਉੱਤੇ [[ਬੰਗਦਾ ਝੀਲ|ਯੇਸ਼ਿਲ ਕੁਲ]] (ਬੰਗਦਾ ਕੋ) ਅਤੇ ਲੇਕ ਲਾਈਟਨ (ਗੁਓਜ਼ਾ ਕੋ) ਤੱਕ।<ref name="cdep1"> {{Citation |last=Trinkler |first=Emil |title=Notes on the Westernmost Plateaux of Tibet |url=https://www.himalayanclub.org/hj/03/5/notes-on-the-westernmost-plateaux-of-tibet/ |work=The Himalayan Journal |volume=3 |year=1931}} </ref> ਦਬਾਅ ਨੂੰ ਹੁਣ ਇੱਕ ਭੂ-ਵਿਗਿਆਨਕ ਨੁਕਸ ਵਜੋਂ ਮਾਨਤਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਲੋਂਗਮੂ ਕੋ ਫਾਲਟ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਵੱਡੇ ਲੋਂਗਮੂ-ਗੂਓਜ਼ਾ ਕੋ ਫਾਲਟ ਸਿਸਟਮ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ।<ref> {{Cite journal|last=Chevalier|first=Marie-Luce|last2=Pan|first2=Jiawei|last3=Li|first3=Haibing|last4=Sun|first4=Zhiming|last5=Liu|first5=Dongliang|last6=Pei|first6=Junling|last7=Xu|first7=Wei|last8=Wu|first8=Chan|year=2017|title=First tectonic-geomorphology study along the Longmu–Gozha Co fault system, Western Tibet|journal=Gondwana Research|volume=41|pages=411–424|doi=10.1016/j.gr.2015.03.008|issn=1342-937X}} </ref> ਚਾਂਗ ਚੇਨਮੋ ਨਦੀ ਦਾ ਉਤਪਤੀ ਲਾਨਕ ਦੱਰੇ ਦੇ ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਗਲੇਸ਼ੀਅਰ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਜੋ ਘਾਟੀ ਦੇ ਮੱਧ ਵਿੱਚ ਇਕ ਨੀਵੀਂ ਪਹਾੜੀ ਉੱਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਦੱਖਣੀ ਪਹਾੜ ਉੱਤਰੀ ਪਹਾੜਾਂ ਨਾਲੋਂ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਗਲੇਸ਼ੀਅਰ ਹਨ ਅਤੇ ਸੰਭਵ ਤੌਰ 'ਤੇ ਚਾਂਗਚੇਂਮੋ ਦਾ ਬਹੁਤ ਸਾਰਾ ਪਾਣੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਚਾਂਗਚੇਨਮੋ ਆਪਣੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਰਸਤੇ ਲਈ ਬੱਜਰੀ ਦੇ ਬਿਸਤਰੇ ਉੱਤੇ ਵਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ "ਪੱਥਰ ਅਤੇ ਨੰਗਾ" ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਕਈ ਸਹਾਇਕ ਨਦੀਆਂ ਉੱਤਰ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਦੱਖਣ ਤੋਂ ਇਸ ਵਿੱਚ ਵਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਜਲੋੜ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਘਾਹ ਜਲੋੜ ਦੇ ਬਿਸਤਰੇ ਵਿੱਚ ਉੱਗਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਬਾਰੇ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਲੱਦਾਖੀ ਪਤਝੜ ਦੇ ਚਰਾਉਣ ਲਈ ਵਰਤਦੇ ਹਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਬਰਫ਼ਬਾਰੀ ਦਾ ਹਮੇਸ਼ਾ ਮੌਜੂਦ ਖ਼ਤਰਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਘਾਹ ਨੂੰ ਢੱਕ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਜਾਨਵਰਾਂ ਨੂੰ ਉੱਚੇ ਪਾਸਾਂ ਤੋਂ ਵਾਪਿਸ ਨਹੀਂ ਲਿਆਂਦਾ ਜਾਂਦਾ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਭੁੱਖਮਰੀ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਹੋਵੇਗਾ।{{Sfnp|Gazetteer of Kashmir and Ladak|1890|p=256}} ਚਾਂਗਚੇਨਮੋ ਘਾਟੀ ਦੇ ਮੱਧ ਵਿੱਚ, ਕਾਰਾਕੋਰਮ ਰੇਂਜ ਦਾ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਹਿੱਸਾ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਦਾਖਿਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਨਦੀ ਆਪਣੀਆਂ ਪਹਾੜੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘਦੀ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਪਹਾੜੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਆਖਰੀ ਪਾਸੇ ਕੋਂਗਕਾ ਪਾਸ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਸ ਨਦੀ ਦੇ ਪੱਛਮ ਵੱਲ, ਕੁਗਰਾਂਗ ਨਦੀ ਦੀ ਵੱਡੀ ਸਹਾਇਕ ਨਦੀ ਇਸ ਨਦੀ ਵਿੱਚ ਵਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਕਿਆਪਸਾਂਗ ਨਦੀ ਵੀ ਅਜਿਹਾ ਹੀ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਕੋਂਗਕਾ ਦੱਰੇ ਦੇ ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਚਰਾਉਣ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕਿਆਮ (ਜਾਂ ਕਿਆਮ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਹੌਟ ਸਪ੍ਰਿੰਗਜ਼ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਸੋਲੂ (ਜਾਂ ਤ੍ਸੋਗਟਸਾਲੁ) ਅਤੇ '''ਪਾਮਜ਼ਲ'''{{Sfnp|Gazetteer of Kashmir and Ladak|1890|p=496}}{{Sfnp|Gazetteer of Kashmir and Ladak|1890|p=647}}ਗੋਗਰਾ ਨਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਹੋਰ ਨਦੀ ਕੁਗਰਾਂਗ ਨਦੀ ਘਾਟੀ ਵਿੱਚ ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਚਾਂਗਲੁੰਗ ਨਾਮਕ ਇੱਕ ਅਤੇ ਸਹਾਇਕ ਨਦੀ ਕੁਗਰੰਗ ਵਿੱਚ ਵਹਿੰਦੀ ਹੈ।{{Sfnp|Gazetteer of Kashmir and Ladak|1890|p=334}} ਪਾਮਜ਼ਲ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਇਹ ਨਦੀ ਮੁੱਖ ਕਾਰਾਕੋਰਮ ਰੇਂਜ ਰਾਹੀਂ ਇੱਕ ਤੰਗ ਖੱਡ ਵਿੱਚ ਦਾਖਿਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਇਹ ਇੱਕ ਤੇਜ਼ ਧਾਰਾ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਘਾਟੀ ਦਾ ਇਹ ਹਿੱਸਾ ਸਰਦੀਆਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਪਾਰ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਜਦੋਂ ਨਦੀ ਜੰਮ ਜਾਂਦੀ ਹੈ {{Sfnp|Drew, The Jummoo and Kashmir Territories|1875|p=329}}{{Sfnp|Gazetteer of Kashmir and Ladak|1890|pp=255-256}} === ਸਹਾਇਕ ਨਦੀਆਂ === ਚੀਨ-ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਿਤ ਅਕਸਾਈ ਚਿਨ ਵਿੱਚ, ਚਾਂਗਚੇਨਮੋ ਨਾਲ ਟੋਗਲੁੰਗ ਮਾਰਪੋ, ਕਿਆਪਸੰਗ ਅਤੇ ਸਿਲੁੰਗ ਕੋੰਗਮਾ ਆ ਕੇ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਕੌਂਗਕਾ ਦੱਰੇ ਦੇ ਨੇੜੇ ਭਾਰਤ-ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਿਤ [[ਲੱਦਾਖ਼|ਲੱਦਾਖ]] ਤੱਕ ਅਸਲ ਕੰਟਰੋਲ ਰੇਖਾ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਲੱਦਾਖ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਸ਼ਯੋਕ ਨਦੀ ਵਿੱਚ ਵਹਿਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸਿਲੰਸਿਲੰਗ ਬਾਰਮਾ, ਸਿਲੰਗ ਯੋਕਮਾ, ਕੁਗਰਾਂਗ ਨਦੀ, ਰਿਮਦੀ ਨਦੀ, ਅਤੇ ਕਈ ਹੋ[[Rimdi Chu|ਰਿਮਡੀ ਨਦੀ]] ਨਾਲ ਜੁੜਦਾ ਹੈ।<ref name="Sarkar">{{Cite web |last=Prabal Sarkar |last2=Jigmet Takpa |last3=Riyaz Ahmed |last4=Sandeep Kumar Tiwari |last5=Anand Pendharkar |last6=Saleem-ul-Haq |last7=Javaid Miandad |last8=Ashwini Upadhyay. |last9=Rahul Kaul |date=2008-07-07 |title=Mountain Migrants - Survey of Tibetan Antelope (Pantholops hodgsonii) and Wild Yak (Bos grunniens) in Ladakh, Jammu & Kashmir, India |url=http://www.snowleopardnetwork.org/bibliography/Sarkar_et_al_2008.pdf |access-date=9 January 2020 |website=snowleopardnetwork.org |publisher=Wildlife Trust of India |page=21 |language= |quote=Map of Chang Chenmo Valley}}</ref> === ਚਾਂਗਚੇਨਮੋ ਰੇਂਜ === ਚਾਂਗਚੇਨਮੋ ਰੇਂਜ ਦੱਖਣ ਵਿੱਚ ਚਾਂਗ ਚੇਨਮੋ ਘਾਟੀ ਅਤੇ ਪੈਂਗੋਂਗ ਸੋ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸਥਿਤ ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਪੁੰਜ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਨਾਮ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਕਈ ਗਲੇਸ਼ੀਏਟਿਡ ਸਪਰਸ ਹਨ ਜੋ ਹੇਠਾਂ ਵੱਲ ਝੁਕਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਪੈਂਗੋਂਗ ਸੋ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਕੰਢੇ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਪਰਸ ਨੂੰ ''ਉਂਗਲਾਂ'' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪੱਛਮ ਤੋਂ ਪੂਰਬ ਤੱਕ, ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਫਿੰਗਰ-1 ਤੋਂ ਫਿੰਗਰ. 8 ਦੇ ਨਾਮ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਹਨ। ਬ੍ਰਿਟਾਨਿਕਾ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਚਾਂਗਚੇਨਮੋ ਰੇਂਜ ਅਤੇ ਪੈਂਗੋਂਗ ਰੇਂਜ ਨੂੰ ਕਈ ਵਾਰ [[ਕਰਾਕੁਰਮ|ਕਾਰਾਕੋਰਮ ਰੇਂਜ]] ਦਾ ਪੂਰਬੀ ਹਿੱਸਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਚਾਂਗਚੇਨਮੋ ਰੇਂਜ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਮਾਰਸਿਮਿਕ ਲਾ, ਅੱਠ "ਉਂਗਲਾਂ", ਸਿਰੀਜਾਪ ਜਲੋੜ ਮੈਦਾਨ, ਖੁਰਨਾਕ ਮੈਦਾਨ ਆਦਿ ਹਨ। == ਇਤਿਹਾਸ == 1800 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ, ਭਾਰਤੀ ਉਪ ਮਹਾਂਦੀਪ ਅਤੇ [[ਤਾਰਿਮ ਬੇਸਿਨ]] ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਵਪਾਰ ਦੀ ਸਹੂਲਤ ਲਈ, ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਨੇ ਮੁਸ਼ਕਲ ਅਤੇ ਟੈਰਿਫ ਵਾਲੇ ਕਾਰਾਕੋਰਮ ਪਾਸ ਦੇ ਵਿਕਲਪ ਵਜੋਂ ਚਾਂਗ ਚੇਨਮੋ ਘਾਟੀ ਰਾਹੀਂ ਇੱਕ ਕਾਰਵਾਂ ਮਾਰਗ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ। ਮਹਾਰਾਜਾ [[ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਬੀਰ ਸਿੰਘ|ਰਣਬੀਰ ਸਿੰਘ]] ਨੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਦੀ ਬੇਨਤੀ 'ਤੇ ਚਾਂਗ ਚੇਨਮੋ ਘਾਟੀ ਵਿੱਚ ਕੈਂਪਸਾਈਟਾਂ ਦੇ ਰਸਤਿਆਂ ਅਤੇ ਸਹੂਲਤਾਂ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਕੀਤਾ। ਬਦਕਿਸਮਤੀ ਨਾਲ, ਰਵਾਇਤੀ ਮਾਰਗ ਨਾਲੋਂ ਲੰਬੇ ਅਤੇ ਉੱਚੇ ਹੋਣ ਦੇ ਇਲਾਵਾ, ਇਹ ਰਸਤਾ ਅਕਸਾਈ ਚੀਨ ਦੇ ਉਜਾੜ ਮਾਰੂਥਲ ਵਿੱਚੋਂ ਵੀ ਲੰਘਦਾ ਹੈ।<ref name="Kohli2000" /><ref name="house_of_commons_paper" /> 1890 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਤੱਕ, ਵਪਾਰੀਆਂ ਨੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਇਸ ਰਸਤੇ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਉਸ ਸਮੇਂ, ਚਾਂਗ ਚੇਨਮੋ ਘਾਟੀ ਛੁੱਟੀ 'ਤੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਲਈ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸ਼ਿਕਾਰ ਸਥਾਨ ਵੀ ਸੀ।<ref name="Hayward1870">{{Cite journal|last=Hayward|first=G. W.|year=1870|title=Journey from Leh to Yarkand and Kashgar, and Exploration of the Sources of the Yarkand River|journal=Journal of the Royal Geographical Society of London|volume=40|pages=37|doi=10.2307/1798640|issn=0266-6235|quote=Chang Chenmo is now well known, being visited every year by at least half-a-dozen officers on long leave to Kashmir. The game to be found...}}</ref><ref>{{Cite magazine|last=H.I.N.|year=1902|title=Sport in the Changchenmo Valley, Ladakh.|url=https://books.google.com/books?id=TX9IAQAAMAAJ&pg=RA2-PR4|magazine=[[The Navy and Army Illustrated]]|location=London|publisher=Hudson & Kearns|volume=15|page=iv}}</ref> 1950 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਤੋਂ, ਇਹ ਨਦੀ ਚੀਨ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਵਿਵਾਦਗ੍ਰਸਤ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਹੈ।<ref name="Bhonsale"> {{Cite web |last=Bhonsale |first=Mihir |date=February 2018 |title=Understanding Sino-Indian Border Issues: An Analysis of Incidents Reported in the Indian Media |url=https://www.orfonline.org/wp-content/uploads/2018/02/ORF_Occasional_Paper_143_India-China.pdf |publisher=Observer Research Foundation |page=7}} </ref> ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਪਾਸਿਆਂ ਤੋਂ ਕਈ ਸਰਹੱਦੀ ਚੌਕੀਆਂ ਦੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕੌਂਗਕਾ ਪਾਸ, ਹੌਟ ਸਪ੍ਰਿੰਗਜ਼ ਅਤੇ ਟੋਗਸਟਸਾਲੂ।<ref name="jindal">{{Cite magazine|last=Jindal|first=Akash|date=Nov-Dec 2018|title=The Story of Hot Springs|url=http://bprd.nic.in/WriteReadData/CMS/Spl.%20issue%20of%20IPJ.pdf|magazine=Indian Police Journal|language=|issue=Special Issue on Police Martyrdom|pages=20–33|issn=0537-2429|access-date=4 January 2020|quote=Karam Singh of ITBF was assigned the task of establishing outposts near the Chinese Occupation Line ... “Hot Springs” was barely three Km far from the site where Chinese Army had intruded.}}</ref> ਇਹ ਖੇਤਰ ਅਤੀਤ ਵਿੱਚ ਕਈ ਤਣਾਅ ਦਾ ਸਥਾਨ ਵੀ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ 1959 ਦੀ ਕੌਂਗਕਾ ਪਾਸ ਘਟਨਾ।<ref name="feer" />{{Clear}} == ਆਵਾਜਾਈ == <templatestyles src="Module:Hatnote/styles.css"></templatestyles>{{See also|India-China Border Roads|Tourism in Ladakh#Roads|label 2=Touristic roads in Ladakh}}"ਚਾਂਗਚੇਨਮੋ-ਤਸੋਗਤਸਾਲੂ ਰੋਡ" (CTR), 55 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਲੰਬੀ: ਭਾਰਤ ਦਾ ਬੀ.ਆਰ.ਓ. (BRO) ਰਣਨੀਤਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅਹਿਮ ਚਾਂਗਚੇਨਮੋ ਸੈਕਟਰ ਨੂੰ ਜੋੜਨ ਲਈ, ਚਾਂਗਚੇਨਮੋ ਅਤੇ ਸ਼ਯੋਕ ਨਦੀਆਂ ਦੇ ਸੰਗਮ ਤੋਂ ਤਸੋਗਤਸਾਲੂ ਤੱਕ 55 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਲੰਬੀ ਸੜਕ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਦਸੰਬਰ 2023 ਤੱਕ ਮੁਕੰਮਲ ਕਰੇਗਾ (ਅਗਸਤ 2023 ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਅਨੁਸਾਰ)।[1] ਅਕਤੂਬਰ 2023 ਵਿੱਚ, NHIDCL ਨੇ ਇਸ ਸੜਕ ਨੂੰ 700-ਮੀਟਰ ਦੀ ਸੁਰੰਗ ਵਾਲੇ ਸਿੰਗਲ-ਲੇਨ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰਾਜਮਾਰਗ ਵਿੱਚ ਅਪਗ੍ਰੇਡ ਕਰਨ ਲਈ "ਵਿਸਤ੍ਰਿਤ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਰਿਪੋਰਟ" (DPR) ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਵਾਸਤੇ ਤਜਵੀਜ਼ਾਂ ਮੰਗੀਆਂ। ਇਹ DPR 10 ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੇ ਅੰਦਰ-ਅੰਦਰ ਮੁਕੰਮਲ ਕੀਤੀ ਜਾਣੀ ਹੈ। ਸੜਕ ਨੂੰ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਿਆਰਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਅਪਗ੍ਰੇਡ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ "ਰਾਜਮਾਰਗ ਦਾ ਡਿਜ਼ਾਈਨ, ਪੇਵਮੈਂਟ (ਸੜਕ ਦੀ ਸਤ੍ਹਾ) ਦਾ ਡਿਜ਼ਾਈਨ, ਲੋੜ ਪੈਣ 'ਤੇ ਸਰਵਿਸ ਰੋਡ, ਚੌਰਾਹਿਆਂ ਦੀ ਕਿਸਮ, ਮੌਜੂਦਾ ਪੁਲਾਂ ਦੀ ਮੁਰੰਮਤ ਅਤੇ ਚੌੜਾ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਨਵੇਂ ਪੁਲਾਂ ਤੇ ਢਾਂਚਿਆਂ ਦੀ ਉਸਾਰੀ, ਸੜਕ ਸੁਰੱਖਿਆ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ, ਸਮੱਗਰੀ ਦੀ ਮਾਤਰਾ, ਲਾਗਤ ਦੇ ਅਨੁਮਾਨ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ" ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣਗੇ।[2] == ਸੈਰ ਸਪਾਟਾ == ਮਈ 2023 ਤੋਂ, ਭਾਰਤ ਨੇ ਚਾਂਗਚੇਨਮੋ ਸੈਕਟਰ ਨੂੰ ਸੈਰ-ਸਪਾਟੇ ਲਈ ਖੋਲ੍ਹ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਕਿਸੇ ਇਨਰ ਲਾਈਨ ਪਰਮਿਟ (ਆਈ. ਐੱਲ. ਪੀ.) ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਬੀ. ਆਰ. ਓ. ਇਸ ਸੈਕਟਰ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸੜਕਾਂ ਬਣਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪੁਲਿਸ ਸੈਲਾਨੀ ਚੈੱਕ ਪੋਸਟ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਸਿੱਟੇ ਵਜੋਂ, ਸੈਲਾਨੀ ਸ਼ਯੋਕ ਨਦੀ-ਤ੍ਸੋਗਾਤਸਾਲੁ-ਹੌਟ ਸਪ੍ਰਿੰਗਜ਼ ਰੋਡ ਰਾਹੀਂ ਤੋਗਾਤਸਾਲੂ ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਹੌਟ ਸਪਰਿੰਗਜ਼ ਤੱਕ ਯਾਤਰਾ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਹੋਣਗੇ ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਪੈਂਗੋਂਗ ਸੋ ਅਤੇ 18,314 ਫੁੱਟ ਉੱਚੀ ਮਾਰਸਿਮਿਕ ਲਾ (ਪਾਸ) ਤੋਂ ਰਿਮਡੀ ਚੂ ਅਤੇ ਚਾਂਗ ਚੇਨਮੋ ਨਦੀਆਂ ਦੇ ਸੰਗਮ ਦੇ ਨੇੜੇ ਤ੍ਸੋਗਾਤਸਲੂ ਚਰਾਗਾਹ ਤੱਕ ਸੜਕ ਰਾਹੀਂ ਯਾਤਰਾ ਕਰ ਸਕਣਗੇ। ਅਗਲੇ ਪੜਾਅ ਵਿੱਚ ਸੈਲਾਨੀ ਹੌਟ ਸਪ੍ਰਿੰਗਜ਼ ਅਤੇ ਪੁਲਿਸ ਮੈਮੋਰੀਅਲ ਤੱਕ ਯਾਤਰਾ ਕਰ ਸਕਣਗੇ। ਇਹ ਯਾਦਗਾਰ 21 ਅਕਤੂਬਰ 1959 ਨੂੰ ਚੀਨੀ ਫੌਜ ਦੁਆਰਾ ਮਾਰੇ ਗਏ ਸੀਆਰਪੀਐਫ ਦੇ ਦਸ ਸੈਨਿਕਾਂ ਦੀ ਕੁਰਬਾਨੀ ਅਤੇ ਸ਼ਹਾਦਤ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਬਣਾਈ ਗਈ ਸੀ ਜਦੋਂ ਉਹ ਗਸ਼ਤ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ।<ref name="etau2">{{Cite web |last=Mayank Singh |date=2 July 2023 |title=India boosts road links to LAC standoff points |url=https://www.newindianexpress.com/nation/2022/jul/22/india-boosts-road-links-to-lac-standoff-points-2479299.html |website=Indian Express}}</ref><ref name="etau4">{{Cite web |last=Sanjay Dutta |last2=Rajat Pandit |date=26 May 2023 |title=Forbidden zones in Ladakh to soon welcome tourists |url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/forbidden-zones-in-ladakh-to-soon-welcome-tourists/articleshow/100512677.cms |website=Times of India}}</ref> "ਚੱਕ ਮੰਦਿਰ" ਮਾਰਸਿਮਿਕ ਲਾ ਦੇ ਨੇੜੇ ਇੱਕ ਹਿੰਦੂ ਮੰਦਰ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਸੈਲਾਨੀ ਦੇਖ ਸਕਦੇ ਹਨ।<ref name="etau3">{{Cite web |title=Marsimik La Pass |url=http://www.ladakhdekho.com/marsimik-la.html |access-date=2 August 2023 |website=Ladakhdekho.com}}</ref> == ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ == * ਲੱਦਾਖ ਦਾ ਭੂਗੋਲ * [[ਲੱਦਾਖ ਵਿੱਚ ਸੈਰ-ਸਪਾਟਾ]] * ਭਾਰਤ-ਚੀਨ ਸਰਹੱਦੀ ਸਡ਼ਕਾਂ == ਹਵਾਲੇ == <templatestyles src="Reflist/styles.css" />{{Reflist}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਡਾਟਾ ਤੇ ਗੁਣਕ ਹਨ]] re4nx2e8i188x68fvl0fs152eftn8pg 0 205138 845936 2026-09-13T09:28:48Z Gurdeep Alike 47457 "[[:en:Special:Redirect/revision/1367929851|Lanak La]]" ਸਫ਼ੇ ਦਾ ਤਰਜਮਾ ਕਰਕੇ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ 845936 wikitext text/x-wiki {{ਜਾਣਕਾਰੀਡੱਬਾ ਦੱਰਾ|name=Lanak La|native_name=ལ་ནག་ལ|elevation_m=5466|elevation_ref=|traversed=Tibet Provincial Road [https://www.openstreetmap.org/relation/8416265/ S519]|location=[[Tibet Autonomous Region|Tibet]], [[China]]|range=|coordinates={{coord|34.3938|N|79.5391|E|type:pass|format=dms|display=inline,title}}|topo=}}<templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"></templatestyles> {| class="infobox vcard" style="width:24.5em; line-height:1.5em;" ! colspan="2" class="infobox-above fn org" style="background-color: #e7dcc3; color:inherit;" |ਲਨਾਕ ਲਾ |- | colspan="2" class="infobox-subheader" |ਚੀਕਣਾ |- | colspan="2" class="infobox-image" |<div class="switcher-container"><templatestyles src="Module:Location map/styles.css"></templatestyles><div class="center"><div class="locmap" style="width:272px;float:none;clear:both;margin-left:auto;margin-right:auto"><div style="width:272px;padding:0"><div style="position:relative;width:272px">[[File:China_Tibet_Autonomous_Region_rel_location_map.svg|class=notpageimage noviewer|272x272px|Lanak La is located in Tibet]]<div class="od notheme" style="top:25.551%;left:6.287%;font-size:91%"><div class="id" style="left:-4px;top:-4px">[[File:Red_pog.svg|link=|class=notpageimage noviewer|8x8px|Lanak La]]</div><div class="pv" style="width:6em;bottom:5px;left:-3em"><div>ਲਨਾਕ ਲਾ</div></div></div></div><div style="padding-top:0.2em">ਤਿੱਬਤ ਦੇ ਅੰਦਰ ਸਥਿਤੀ</div><span class="switcher-label" style="display:none">ਤਿੱਬਤ ਦਾ ਨਕਸ਼ਾ ਦਿਖਾਓ</span></div></div></div><templatestyles src="Module:Location map/styles.css"></templatestyles><div class="center"><div class="locmap" style="width:272px;float:none;clear:both;margin-left:auto;margin-right:auto"><div style="width:272px;padding:0"><div style="position:relative;width:272px">[[File:India_Ladakh_relief_map.svg|class=notpageimage noviewer|272x272px|Lanak La is located in Ladakh]]<div class="od notheme" style="top:55.024%;left:88.137%;font-size:91%"><div class="id" style="left:-4px;top:-4px">[[File:Red_pog.svg|link=|class=notpageimage noviewer|8x8px|Lanak La]]</div><div class="pv" style="width:6em;bottom:5px;left:-3em"><div>ਲਨਾਕ ਲਾ</div></div></div></div><div style="padding-top:0.2em">ਲੱਦਾਖ ਦੇ ਅੰਦਰ ਸਥਿਤੀ</div><span class="switcher-label" style="display:none">ਲੱਦਾਖ ਦਾ ਨਕਸ਼ਾ ਦਿਖਾਓ</span></div></div></div></div> |- ! class="infobox-label" scope="row" |ਉਚਾਈ | class="infobox-data" |5, 466 ਮੀਟਰ (17,933 ਫੁੱਟ) &nbsp;&nbsp; |- ! class="infobox-label" scope="row" |ਦੁਆਰਾ ਲੰਘਿਆ&nbsp; | class="infobox-data" |ਤਿੱਬਤ ਸੂਬਾਈ ਰੋਡ [https://www.openstreetmap.org/relation/8416265/ S519] |- ! colspan="2" class="infobox-header" style="background-color: #e7dcc3; color:inherit;" |ਸਥਾਨ |- ! class="infobox-label" scope="row" |ਸਥਾਨ | class="infobox-data label" |[[ਤਿੱਬਤ ਖ਼ੁਦਮੁਖ਼ਤਿਆਰ ਖੇਤਰ|ਤਿੱਬਤ]], [[ਚੀਨ]] |- ! class="infobox-label" scope="row" |ਤਾਲਮੇਲ | class="infobox-data" |<templatestyles src="Module:Coordinates/styles.css"></templatestyles><span class="geo-inline"><span class="plainlinks nourlexpansion">[https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Lanak_La&params=34.3938_N_79.5391_E_type:pass_scale:50000 <span class="geo-default"><span class="geo-dms" title="Maps, aerial photos, and other data for this location"><span class="latitude">34°23′38 "N</span> 79°32′21" E<span class="longitude">79°32′21 "ਈ</span></span></span><span class="geo-multi-punct">/&#x2E;&#x2E;&#x2E;</span><span class="geo-nondefault"><span class="geo-dec" title="Maps, aerial photos, and other data for this location">34.3938 °N 79.5391 °E</span><span style="display:none"> / <span class="geo">34.3938; 79.5391</span></span></span>]</span></span><indicator name="coordinates"><span id="coordinates">[[Geographic coordinate system|Coordinates]]: {{#parsoid�fragment:6}}<span class="plainlinks nourlexpansion">[https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Lanak_La&params=34.3938_N_79.5391_E_type:pass_scale:50000 <span class="geo-default"><span class="geo-dms" title="Maps, aerial photos, and other data for this location"><span class="latitude">34°23′38″N</span> <span class="longitude">79°32′21″E</span></span></span><span class="geo-multi-punct">&#xfeff; / &#xfeff;</span><span class="geo-nondefault"><span class="geo-dec" title="Maps, aerial photos, and other data for this location">34.3938°N 79.5391°E</span><span style="display:none">&#xfeff; / <span class="geo">34.3938; 79.5391</span></span></span>]</span>[[Category:Pages using gadget WikiMiniAtlas]]</span></indicator> |} <templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"></templatestyles>{{Infobox Chinese | c = 拉那克山口 | p = Lānàkè Shānkǒu | tib = ལ་ནག་ལ | wylie = lanag la | thdl = lanak la | zwpy = lanag la }}ਲਾ'''ਲਨਾਕ ਲਾ''' (ਤਿੱਬਤਃ செய்சார்) ਜਾਂ ਲਾ'''ਲਨਾਕ ਪਾਸ''' ਵਿਵਾਦਗ੍ਰਸਤ ਅਕਸਾਈ ਚੀਨ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪਹਾੜੀ ਪਾਸ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਤਿੱਬਤ ਖੁਦਮੁਖਤਿਆਰੀ ਖੇਤਰ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਚੀਨ ਦੁਆਰਾ ਚਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਆਪਣਾ ਸਰਹੱਦੀ ਪਾਸ ਮੰਨਦਾ ਹੈ। == ਇਤਿਹਾਸ == [[File:Changchenmo-Valley-map-by-Frederic-Drew.jpg|left|thumb|275x275px|ਫਰੈਡਰਿਕ ਡ੍ਰਯੂ ਦੁਆਰਾ ਦਰਸਾਈ ਗਈ ਚਾਂਗਚੇਨਮੋ ਘਾਟੀ, 1875. ਲਾਨਕ ਪਾਸ ਨੂੰ ਘਾਟੀ ਦੇ ਪੂਰਬੀ ਸਿਰੇ 'ਤੇ ਸਿਰਫ਼ "ਪਾਸ" ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਲੇਬਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਰਾਹੀਂ ਸਰਹੱਦ ਲੰਘੀ ਸੀ।<ref>{{Citation |last=Drew |first=Frederic |title=The Jummoo and Kashmir Territories: A Geographical Account |url=https://archive.org/details/jummooandkashmi00drewgoog/page/n5 |year=1875 |publisher=E. Stanford}}</ref>]] ਲਾਨਕ ਲਾ ਲੱਦਾਖ ਅਤੇ ਤਿੱਬਤ ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਥਾਪਿਤ ਸਰਹੱਦੀ ਬਿੰਦੂ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ 1820 ਵਿੱਚ ਵਿਲੀਅਮ ਮੂਰਕ੍ਰਾਫਟ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਬਾਅਦ ਦੇ ਯਾਤਰੀਆਂ ਨੇ ਕੀਤੀ ਹੈ।[2] 19ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਖੀਰ ਅਤੇ 20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਕਈ ਯਾਤਰੀਆਂ ਨੇ ਲਿਖਿਆ ਕਿ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਤਿੱਬਤ ਵਿਚਕਾਰ ਰਵਾਇਤੀ ਸਰਹੱਦ ਲਾਨਕ ਲਾ ਵਿਖੇ ਸੀ। ਉਹ ਇਹ ਵੀ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਸ ਸਰਹੱਦ ਨੂੰ ਦੋਵਾਂ ਧਿਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਲਾਨਕ ਦੱਰੇ ਤੱਕ ਚਾਂਗ ਚੇਨਮੋ ਘਾਟੀ ਦੇ ਖੇਤਰ ਲਈ ਕਾਫ਼ੀ ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਰਿਕਾਰਡ ਹਨ। ਮਾਲੀਆ ਰਿਕਾਰਡ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, 1908 ਲੱਦਾਖ ਸੈਟਲਮੈਂਟ ਰਿਪੋਰਟ, ਕਈ ਸਰਵੇਖਣ ਟੀਮਾਂ ਦੀਆਂ ਰਿਪੋਰਟਾਂ, ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਗੇਮ ਪ੍ਰਿਜ਼ਰਵੇਸ਼ਨ ਐਕਟ 1951, ਚਾਂਗ ਚੇਨਮੋ ਘਾਟੀ ਵਿੱਚ ਵਪਾਰਿਕ ਮਾਰਗਾਂ, ਆਰਾਮ ਘਰਾਂ ਅਤੇ ਭੰਡਾਰਾਂ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਅਤੇ ਰੱਖ-ਰਖਾਅ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰਿਆਂ ਨੇ ਲੱਦਾਖ ਦੇ ਅੰਦਰ ਲਨਕ ਦੱਰੇ ਤੱਕ ਪੂਰੀ ਘਾਟੀ ਨੂੰ ਰੱਖਿਆ।{{Clear left}} == ਚੀਨੀ ਦਾਅਵੇ == [[File:1947_ROC_claim_line_in_Ladakh.jpg|thumb|265x265px|ਚੀਨ ਗਣਰਾਜ ਦਾ 1947 ਦਾ ਨਕਸ਼ਾ ਲਾਨਕ ਲਾ ਸਰਹੱਦ ਦਿਖਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।]] ਸੰਨ 1956 ਵਿੱਚ, ਪੀਪਲਜ਼ ਰੀਪਬਲਿਕ ਆਫ਼ ਚਾਈਨਾ ਨੇ ਆਪਣਾ ਪਹਿਲਾ ਸਵੈ-ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਨਕਸ਼ਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕੋਂਗਕਾ ਪਾਸ ਨੂੰ ਸੀਮਾ ਵਜੋਂ ਚਿੰਨ੍ਹਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਜੂਨ 1958 ਤੱਕ ਲਾਨਕ ਲਾ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਚੀਨੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਗਸ਼ਤੀ ਦਲ ਚਾਂਗਚੇਨਮੋ ਘਾਟੀ ਦੇ ਨਾਲ ਇਸ ਤੱਕ ਗਿਆ ਸੀ।<ref> {{Citation |last=Mullik |first=B. N. |title=My Years with Nehru: The Chinese Betrayal |url=https://books.google.com/books?id=QGRuAAAAMAAJ |page=627 |year=1971 |publisher=Allied Publishers}} </ref> 1956 ਤੱਕ ਇੱਥੇ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਝੰਡਾ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।<ref> {{Cite web |title=Notes, Memoranda and letters Exchanged and Agreements signed between The Governments of India and China - White Paper VIII |url=http://www.claudearpi.net/maintenance/uploaded_pics/White_Paper_8.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130921053643/http://www.claudearpi.net/maintenance/uploaded_pics/White_Paper_8.pdf |archive-date=21 September 2013 |access-date=30 August 2013}} </ref> 1959 ਵਿੱਚ ਚੀਨੀ ਫੌਜਾਂ ਚਾਂਗਚੇਨਮੋ ਘਾਟੀ ਵਿੱਚ ਘੁਸਪੈਠ ਕਰ ਗਈਆਂ ਸਨ। ਉਸੇ ਸਾਲ ਅਕਤੂਬਰ ਵਿੱਚ, ਜਦੋਂ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਰਹੱਦੀ ਗਸ਼ਤੀ ਦਲ ਕੋਂਗਕਾ ਦੱਰੇ ਦੇ ਨੇੜੇ ਚੌਕੀਆਂ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਚੀਨੀ ਫੌਜਾਂ ਨੇ ਘਾਤ ਲਾ ਕੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੁਝ ਮਾਰੇ ਗਏ ਅਤੇ ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਕੈਦੀ ਬਣਾ ਲਿਆ ਗਿਆ।<ref name="maxwell"> {{Cite book|deadurl=Neville Maxwell|location=New York}} </ref><ref name="maxwell" /> ਕੁਝ ਪੱਛਮੀ ਵਿਦਵਾਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਲੈਰੀ ਵੌਰਟਜ਼ਲ ਅਤੇ ਐਲਨ ਐਸ. ਵਾਈਟਿੰਗ ਚੀਨੀ ਦਾਅਵੇ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰਦੇ ਪ੍ਰਤੀਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਕੋਂਗਕਾ ਪਾਸ ਤਿੱਬਤ ਦੀ "ਰਵਾਇਤੀ" ਸੀਮਾ ਸੀ।<ref name="wortzel">{{Cite book|deadurl=Larry Wortzel}}</ref><ref name="CHOC">{{Cite book|deadurl=Allen S. Whiting}}</ref> ਹੋਰ ਵਿਦਵਾਨ ਹਾਲਾਂਕਿ ਚੀਨੀ ਅਸੰਗਤਤਾਵਾਂ ਵੱਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।<ref> {{Citation |last=Van Eekelen |first=Willem Frederik |title=Indian Foreign Policy and the Border Dispute with China |url=https://books.google.com/books?id=8eTzBwAAQBAJ&pg=PA163 |page=164 |year=1967 |publisher=Springer |isbn=978-94-017-6555-8 |quote="The Chinese could not quote a single document confirming that the Kongka Pass constituted the boundary.... The thorough approach of the Indian side generally contrasted with an inconsistent and almost careless presentation by the Chinese officials."}} </ref>{{Clear}} == ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਨਕਸ਼ੇ == <gallery mode="packed" heights="160"> File:The_great_plateau;_being_an_account_of_exploration_in_Central_Tibet,_1903,_and_of_the_Gartok_expedition,_1904-1905_(1905)_(14776461552).jpg|Map by Cecil Rawling, showing Lanak La on the boundary in inset map (1905) File:STANFORD(1917)_p61_PLATE19._SINKIANG_(14597194848).jpg|Map including Lanak La (Stanford, 1917) File:NI-44-06_Lungmu_Co,_China.jpg|Map including Lanak La (DMA, 1989) File:Aksai_detail.png|Map including Lanak La (labeled as ''La-na-k'o Shan-k'ou'', [[ਕੇਂਦ੍ਰੀ ਸੂਹੀਆ ਏਜੰਸੀ|CIA]], 2013) </gallery> == ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ == * ਅਕਸਾਈ ਚੀਨ ਵਿੱਚ ਸਥਾਨਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ == ਹਵਾਲੇ == {{Reflist}} * [https://www.openstreetmap.org/way/289420920#map=8/34.685/79.286 ਓਪਨ ਸਟ੍ਰੀਟ ਮੈਪ ਉੱਤੇ ਚਾਂਗ ਚੇਨਮੋ ਨਦੀ ਚਿੰਨ੍ਹਿਤ] {{Mountain passes of China}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਡਾਟਾ ਤੇ ਗੁਣਕ ਹਨ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੰਖੇਪ ਜਾਣਕਾਰੀ ਵਿਕੀਡਾਟਾ ਨਾਲ ਮੇਲ ਖਾਂਦੀ ਹੈ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੰਖੇਪ ਜਾਣਕਾਰੀ ਵਾਲੇ ਲੇਖ]] 8bze0juym6kbmuuighzmqtxayuqqknr