ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ pawiki https://pa.wikipedia.org/wiki/%E0%A8%AE%E0%A9%81%E0%A9%B1%E0%A8%96_%E0%A8%B8%E0%A8%AB%E0%A8%BC%E0%A8%BE MediaWiki 1.47.0-wmf.19 first-letter ਮੀਡੀਆ ਖ਼ਾਸ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਤਸਵੀਰ ਤਸਵੀਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਮੀਡੀਆਵਿਕੀ ਮੀਡੀਆਵਿਕੀ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਫਰਮਾ ਫਰਮਾ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਮਦਦ ਮਦਦ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਫਾਟਕ ਫਾਟਕ ਗੱਲ-ਬਾਤ TimedText TimedText talk ਮੌਡਿਊਲ ਮੌਡਿਊਲ ਗੱਲ-ਬਾਤ Package Package talk Event Event talk Topic 0 40640 846190 845433 2026-09-15T06:51:30Z Nitesh Gill 8973 846190 wikitext text/x-wiki {{ਅੰਦਾਜ਼|}} {{DISPLAYTITLE:ਡਾ.ਅਮਰਜੀਤ ਕੌਂਕੇ}} {{Infobox writer | name = ਡਾ.ਅਮਰਜੀਤ ਕੌਂਕੇ | image = ਅਮਰਜੀਤ ਕਾਉਂਕੇ.jpg | image_size = | alt = | caption =ਅਮਰਜੀਤ ਕੌਂਕੇ | pseudonym = | father name =ਸ: ਪ੍ਰੀਤਮ ਸਿੰਘ | birth_name = | birth_date ={{birth date and age|1964|8|27|df=y}} | birth_place = ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਲੁਧਿਆਣਾ, ਭਾਰਤੀ ([[ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ|ਪੰਜਾਬ]]) | death_date = | death_place = | relatives = [[ਪਿਤਾ]] ਸ. ਪ੍ਰੀਤਮ ਸਿੰਘ <br>[[ਮਾਤਾ]] ਸ੍ਰੀਮਤੀ ਸਤਵੰਤ ਕੌਰ | spouse = ਸ਼੍ਰੀਮਤੀ ਕੌਕੇ | children = ਬੇਟਾ ਗਗਨਦੀਪ ਸਿੰਘ<br>ਪੁੱਤਰੀ ਓਮਨਾ | occupation = ਕਵੀ,ਸੰਪਾਦਕ ਅਤੇ ਅਨੁਵਾਦਕ | language = [[ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ|ਪੰਜਾਬੀ]] |alma_mater= | period = | genre = ਕਵਿਤਾ | subject = ਸਮਾਜਕ ਸਰੋਕਾਰ | movement = | notableworks = |mother name=ਸ਼੍ਰੀਮਤੀ ਸਤਵੰਤ ਕੌਰ|education=ਐੱਮ.ਏ. (ਪੰਜਾਬੀ), ਪੀ. ਐੱਚ. ਡੀ.}} '''ਅਮਰਜੀਤ ਸਿੰਘ''' '''ਕੌਂਕੇ''' (ਜਨਮ: 27 ਅਗਸਤ 1964), [[ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ|ਪੰਜਾਬੀ]] ਅਤੇ ਹਿੰਦੀ ਕਵੀ, ਅਨੁਵਾਦਕ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤਕ ਮੈਗਜ਼ੀਨ "ਪ੍ਰਤਿਮਾਨ" ਦੇ ਸੰਪਾਦਕ ਹਨ। ਅਮਰਜੀਤ ਕੌਂਕੇ ਸਾਲ  2016 ਲਈ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ , ਦਿੱਲੀ ਵੱਲੋਂ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ  ਅਨੁਵਾਦ ਪੁਰਸਕਾਰ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਹਨ।<ref>{{Cite web|url=http://nawanzamana.in/news_details.html?id=15065|title=ਡਾ. ਅਮਰਜੀਤ ਕੌਂਕੇ ਨੂੰ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਵੱਲੋਂ ਅਨੁਵਾਦ ਪੁਰਸਕਾਰ|last=|first=|date=|website=|publisher=|access-date=}}{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਅਕਤੂਬਰ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==ਜੀਵਨ== ਅਮਰਜੀਤ ਕੌਂਕੇ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਨਾਮ ਸਰਦਾਰ ਪ੍ਰੀਤਮ ਸਿੰਘ ਤੇ ਮਾਤਾ ਸ਼੍ਰੀਮਤੀ ਸਤਵੰਤ ਕੌਰ ਸੀ। ਉਸਦਾ ਪਿਤਾ ਲੁਧਿਆਣਾ ਵਿਚ ਇਕ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਫੈਕਟਰੀ ਵਿਚ ਕਲਰਕ ਸੀ। ਇਕ ਮੱਧ ਵਰਗੀ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿਚ ਜਨਮੇ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਉਸਨੇ ਬਚਪਨ ਤੋਂ ਸੰਘਰਸ਼ ਕੀਤਾ। ==ਸਿੱਖਿਆ== ਉਹ ਆਪਣੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਗਿਆਰਵੀਂ ਤੱਕ ਹੀ ਸਕੂਲ ਵਿਚ ਲਗਾਤਾਰ ਕਰ ਸਕਿਆ ਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਉਸਨੇ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਤੌਰ ਤੇ ਗਿਆਨੀ, ਬੀ. ਏ., ਐਮ.ਏ.,ਬੀ., ਐੱਡ ਅਤੇ ਪੀ. ਐਚ ਡੀ ਦੀਆਂ ਡਿਗਰੀਆਂ ਹਾਸਿਲ ਕੀਤੀਆਂ। ਨਿਟਿੰਗ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ ਵਿਚ ਡਿਪਲੋਮਾ ਕਰ ਕੇ ਉਹ ਸਰਕਾਰੀ ਸਿੱਖਿਆ ਵਿਭਾਗ ਵਿਚ ਅਧਿਆਪਕ ਲੱਗ ਗਿਆ। ==ਸਾਹਿਤਕ ਜੀਵਨ== ਅਮਰਜੀਤ ਕੌਕੇ ਆਪਣੇ ਬਚਪਨ ਦੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਨੂੰ ਆਪਣੀਆਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਵਿਚ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਲਿਖਦਾ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਉਦਾਸੀ ਨੂੰ ਸ਼ਬਦਾਂ ਤੇ ਕਵਿਤਾ ਨਾਲ ਸਾਂਝਾ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਅਮਰਜੀਤ ਕੌਂਕੇ ਦੀਆਂ ਪਹਿਲੇ ਦੌਰ ਦੀਆਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਗਹਿਰੀ ਉਦਾਸੀ ਦੀ ਬਾਤ ਪਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਜਿੰਦਗੀ 'ਚ ਕਾਮਯਾਬ ਹੋਣ ਲਈ ਸ਼ੰਘਰਸ ਦੀ ਬਾਤ ਪਾਉਂਦਾ ਪ੍ਰਤੀਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਤੰਗੀਆਂ ਤੁਰਸ਼ੀਆਂ, ਬੇ-ਰੋਜ਼ਗਾਰੀ, ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਦੀ ਕੜਵਾਹਟ ਅਤੇ ਹੋਰ ਅਨੇਕਾਂ ਸਮਸਿਆਵਾਂ ਦਾ ਦੁੱਖ ਉਹ ਆਪਣੀਆਂ ਨਜ਼ਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕਰਦਾ ਹੈ। {{Quote box|width=246px|bgcolor=#ACE1AF|align=right|quote=“ਮੇਰਾ ਬਚਪਨ ਇੱਕ ਕੈਕਟਸ ਵਾਂਗ ਸੀ ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਜੜ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਨਸੀਬ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਰੁੱਖੀ ਹਵਾ, ਬਲਦੀ ਦੁਪਹਿਰ, ਅਣਸੁਖਾਵਾਂ ਮੌਸਮ...ਪਰ ਫੇਰ ਵੀ ਉਸ ਕੈਕਟਸ ਤੇ ਇੱਕ ਨਿੱਕਾ ਜਿਹਾ ਫੁੱਲ ਖਿੜ ਪੈਂਦਾ ਹੈ...ਕਵਿਤਾ ਦਾ ਫੁੱਲ......!”|salign=right|source=—'''ਅਮਰਜੀਤ ਕੌਕੇ'''}}ਅਮਰਜੀਤ ਕੌਕੇ ਨੇ ਆਪਣੀ ਕਲਮ ਦੁਆਰਾ ਜਿੰਦਗੀ ਦਾ ਹਰ ਪਹਿਲੂ ਛੋਹਿਆ ਹੈ। ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਿੰਡ ਨੂੰ, ਪਿੰਡ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ, ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਨੂੰ, ਦੂਰ ਰਹਿ ਗਏ ਘਰ ਨੂੰ, ਘਰ ਦੀਆਂ ਭੁਰਦੀਆਂ ਕੰਧਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਿੱਦਤ ਨਾਲ ਯਾਦ ਕਰਦਾ ਹੈ। ==ਸਾਹਿਤਕ ਸਿਰਜਣਾ== ਅਮਰਜੀਤ ਕੌਂਕੇ ਨੇ ਹੁਣ ਤੱਕ 7 ਪੰਜਾਬੀ ਕਾਵਿ- ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਦਾਇਰਿਆਂ ਦੀ ਕਬਰ 'ਚੋਂ, ਨਿਰਵਾਣ ਦੀ ਤਲਾਸ਼ 'ਚ, ਦਵੰਦ ਕਥਾ, ਯਕੀਨ, ਸ਼ਬਦ ਰਹਿਣਗੇ ਕੋਲ, ਸਿਮਰਤੀਆਂ ਦੀ ਲਾਲਟੈਨ, ਅਤੇ ਪਿਆਸ, ਪੰਜ ਹਿੰਦੀ ਕਾਵਿ ਸੰਗ੍ਰਹਿ, ਮੁੱਠੀ ਭਰ ਰੌਸ਼ਨੀ, ਅੰਧੇਰੇ ਮੇਂ ਆਵਾਜ਼, ਅੰਤਹੀਨ ਦੌੜ, ਬਨ ਰਹੀ ਹੈ ਨਈ ਦੁਨੀਆ, ਆਕਾਸ਼ ਕੇ ਪੰਨੇ ਪਰ ਅਤੇ ਪੰਜ ਪੁਸਤਕਾਂ ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਸਾਹਿਤ ਜਗਤ ਦੀ ਝੋਲੀ ਪਾਈਆਂ ਹਨ ਜਿਹਨਾਂ ਵਿਚ " ਕੁੱਕੜੂੰ ਘੜੂੰ ", "ਕੁੜੀਆਂ ਚਿੜੀਆਂ ", " ਵਾਤਾਵਰਣ ਬਚਾਅ ", " ਲੱਕੜ ਦੀ ਕੁੜੀ ', "ਮਖਮਲ ਦੇ ਪੱਤੇ " ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ। ਅਮਰਜੀਤ ਕੌਂਕੇ ਨੇ ਹਿੰਦੀ ਤੋਂ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਤੋਂ ਹਿੰਦੀ ਵਿਚ 40 ਦੇ ਕਰੀਬ ਪੁਸਤਕਾਂ ਦਾ ਅਨੁਵਾਦ ਅਤੇ ਕਈ ਪੁਸਤਕਾਂ ਦੀ ਸੰਪਾਦਨਾ ਵੀ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਆਲੋਚਨਾ ਵਿਚ ਜਸਵੰਤ ਸਿੰਘ ਕੰਵਲ ਦੇ ਨਾਵਲਾਂ ਦਾ ਥੀਮਿਕ ਅਧਿਐਨ ਅਤੇ 1960 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੀ ਹਿੰਦੀ ਪੰਜਾਬੀ ਕਵਿਤਾ ਦਾ ਤੁਲਨਾਤਮਕ ਅਧਿਐਨ ਤੇ ਥੀਸਸ ਲਿਖੇ ਹਨ। ==ਕਵਿਤਾਵਾਂ== *<poem>ਪਿੰਡ ਨਹੀਂ ਵਿਕ ਰਿਹਾ ਪਿੰਡ ਦੇ ਬਹਾਨੇ ਮੇਰੇ ਪੁਰਖੇ ਵਿਕ ਰਹੇ ਨੇ ਪੁਰਖਿਆਂ ਬਹਾਨੇ ਮੇਰੇ ਸੰਸਕਾਰ ਵਿਕ ਰਹੇ ਨੇ ਇਸ ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਤੁਰ ਗਏ ਮੇਰੇ ਪਿਤਰਾਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿਕ ਰਹੇ ਨੇ</poem> *<poem>ਖੋਹ ਲਵੋ ਮੈਥੋਂ ਮੇਰੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਤੇ ਮੈਨੂੰ ਉਹ ਬੇਚੈਨ ਅੱਗ ਦੇ ਦੇਵੋ ਜੋ ਕਵਿਤਾ ਲਿਖਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮੇਰੇ ਅੰਦਰ ਸੁਲਘਦੀ ਹੈ...</poem> ==ਰਚਨਾਵਾਂ== ===ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਚ=== ;ਦਾਇਰਿਆਂ ਦੀ ਕਬਰ ‘ਚੋਂ (1985) ਇਸ ਪੁਸਤਕ ਦੇ ਤਿੰਨ ਹਿੱਸੇ ਹਨ ਤੇ ਇਸਦਾ ਸਾਂਝਾ ਨਾਂ ਹੈ ‘ਦਾਇਰਿਆਂ ਦੀ ਕਬਰ ‘ਚੋਂ ’। ਇਸ ਵਿੱਚ ਬਲਜੀਤ ਮੋਗਾ, ਅਮਰਜੀਤ ਕੌਂਕੇ ਅਤੇ ਸਵਰਨਜੀਤ ਸਵੀ ਨੇ ਨਜ਼ਮਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ ਹੈ। (ਓ) ਬਲਜੀਤ ਮੋਗਾ:- ਇਸਦੀ ਕਵਿਤਾ ਦੀ ਖੂਬੀ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਤਾਜੇ ਫੁੱਟੇ ਚਸ਼ਮੇ ਦੀ ਤਾਜ਼ਗੀ ਤੇ ਅਮੀਰੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਕੁੜੀ ਦਾ ਮੋਹ-ਵਿਰਾਗ ਹੀ ਦਾਇਰਾ ਹੈ। (ਅ) ਅਮਰਜੀਤ ਕੌਂਕੇ:- ਇਸ ਨੇ ਕਵਿਤਾ ਨੂੰ ਇੰਨੀ ਮੌਲਿਕਤਾ ਨਾਲ ਬਿਆਨ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਕਵਿਤਾ ਮੁੱਕਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਸ਼ਬਦ ਪਾਰਦਰਸ਼ੀ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਵਿਆਕੁਲ ਪੈਰਾਂ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਸੁਣਦੀ ਹੈ ਤੇ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀ ਦਰਗਾਹ ਤੇ ਕੋਈ ਰੋਹ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਮਾਂ ਦੀ ਮਮਤਾ ਹੀ ਦਾਇਰਾ ਹੈ।<ref>ਸੁਰਜੀਤ ਪਾਤਰ,ਦਾਇਰਿਆਂ ਦੀ ਕਬਰ ‘ਚ,ਪੰਨਾ 3</ref> (ੲ) ਸਵਰਜੀਤ ਸਵੀ:- ਇਸ ਅਨੁਸਾਰ ‘ਜੋ ਹੈ’ ਉਸਦਾ ਯਥਾਰਥ ਹੈ ਤੇ ‘ਜੋ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ’ ਉਸ ਦਾ ਆਦਰਸ਼। ਇਸ ਯਥਾਰਥ ਤੇ ਆਦਰਸ਼ ਵਿਚਲਾ ਫਾਸਲਾ ਦਾਇਰਾ ਹੈ। ;ਨਿਰਵਾਣ ਦੀ ਤਲਾਸ਼ 'ਚ (1987, 1994, 2009) ਅਮਰਜੀਤ ਕੌਂਕੇ ਦੀ ਕਾਵਿ ਪੁਸਤਕ ‘ਨਿਰਵਾਣ ਦੀ ਤਲਾਸ਼ ‘ਚ’ ਮਨੁੱਖੀ ਪਛਾਣ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਨੂੰ ਕਈ ਰੂਪਾਂ ਚ ‘ਉਘਾੜਦੀ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਚੰਗਾ ਭਲਾ ਮਨੁੱਖ ਕਈ ਵਾਰ ਬੇਪਛਾਣ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਦੋਂ ਰਿਸ਼ਤਾ ਉਸਦੀ ਪਛਾਣ ਬਣਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਕਵੀ ਨੇ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਭੂਤਕਾਲ, ਵਰਤਮਾਨ ਅਤੇ ਭਵਿੱਖ ਦੇ ਬਾਰੇ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਉਹ ਇਹ ਵੀ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜਦੋਂ ਮਨੁੱਖ ਵਾਸਤਵਿਕਤਾ ਨਾਲ ਟਕਰਾਉਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉਹ ਕਦੇ ਹਾਰਦਾ, ਕਦੇ ਟੁੱਟਦਾ ਤੇ ਕਦੇ ਖੁਰਦਾ ਹੈ। ਉਸਦੀ ਹਰ ਕਵਿਤਾ ਕੋਈ ਨਾ ਕੋਈ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਸਿਰਜਦੀ ਹੈ।<ref>ਪ੍ਰੋ: ਅਤੇ ਸਿੰਘ,ਨਿਰਵਾਣ ਦੀ ਤਲਾਸ਼ ‘ਚ,ਪੰਨਾ 1,2</ref> ;ਦਵੰਦ ਕਥਾ (1990, 2009) ਅਮਰਜੀਤ ਕੌਂਕੇ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਪੜ੍ਹ ਕੇ ਪਰੰਪਰਾ ਤੇ ਆਧੁਨਿਕਤਾ ਵਿਚਕਾਰ ਵਖਰੇਵਾਂ ਬਹੁਤ ਬਨਾਵਟੀ ਲਗਦਾ ਹੈ।ਬੇਕਿਨਾਰ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਉਹ ਕਿਸੇ ਥਾਂ ਹ੍ਮ੍ਕਿਨਾਰ ਹੋਇਆ ਜਾਪਦਾ ਹੈ।ਦੂਰ ਤੱਕ ਫੈਲਦਾ ਹੈ ਪਰ ਸੰਕੇਤ ਦੇ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਫੈਲਨ ਲਈ ਆਪਣੀਆਂ ਜੜ੍ਹਾਂ ਨਾਲੋਂ ਟੁੱਟਣਾ ਜਰੂਰੀ ਨਹੀਂ.ਏਡੇ ਸੰਯੁਕਤ ਆਪੇ ਨਾਲ ਮੁਲਾਕਾਤ ਦੇਰ ਬਾਅਦ ਹੋਈ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਕਿਸੇ ਚਿਰੀਂ ਵਿਛੜੇ ਦੇ ਮਿਲਣ ਦਾ ਅਹਿਸਾਸ ਜਾਗਦਾ ਹੈ- ਡਾ. ਹਰਿਭਜਨ ਸਿੰਘ ;ਯਕੀਨ (1993, 2009) ਇਸ ਕਾਵਿ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਵਿੱਚ ਅਸੀਂ ਇਹ ਪੜ੍ਹਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਵੇਂ ਯੁੱਗ ਦੀਆਂ ਕਦਰਾਂ-ਕੀਮਤਾਂ ਨਾਲ ਪੁਰਾਣੇ ਯੁੱਗ ਨੂੰ ਰੂਪਾਂਤ੍ਰਿਤ ਕਰਨਾ ਹੈ। ;ਸ਼ਬਦ ਰਹਿਣਗੇ ਕੋਲ (1996, 2009) ਇਸ ਕਾਵਿ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਦੀਆਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਕਵੀ ਨੇ ‘ਮੈਂ, ਯਥਾਰਥ, ਪ੍ਰਕਿਤੀ ਦੇ ਚਿੰਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਦੂਜੀ ਫੈਂਟਸੀ, ਸਹਿਜ-ਸੁਹਜ, ਪਿਆਰ ਭਾਵਾਂ ਤੋਂ ਤੁਰ ਕੇ ਭੌਤਿਕ ਜਾਂ ਦੇਹ ਦੇ ਅਨੰਦ, ਵਿਸ਼ਵਾਸ-ਅਵਿਸ਼ਵਾਸ ਆਦਿ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਪੁਸਤਕ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵੱਲੋਂ ਸਾਲ 1997 ਲਈ ਸਰਵੋਤਮ ਪੁਸਤਕ ਪੁਰਸਕਾਰ "ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਮਾਹਿਰ ਪੁਰਸਕਾਰ " ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।<ref>,ਡਾ. ਸਤਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਨੂਰ,ਸ਼ਬਦ ਰਹਿਣਗੇ ਕੋਲ,ਪੰਨਾ 2,3</ref> ;ਸਿਮਰਤੀਆਂ ਦੀ ਲਾਲਟੈਨ (2000, 2004, 2009) ਇਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਕਵੀ ਨੇ ਜਿੰਦਗੀ ਦੇ ਬਹੁਪਸਾਰੀ ਸਰੋਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਨਾਲ ਰੂਪਮਾਨ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਦਾਸਤਾਨ, ਉਸਦੇ ਆਂਤਰਿਕ ਸੰਬੰਧ, ਨਵੀਆਂ ਰਾਹਾਂ ਦੀ ਭਾਲ, ਮਾਨਵੀ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ, ਆਰਥਿਕ ਉੱਨਤੀ ਦੇ ਵਿਕਾਸ, ਉਦਯੋਗਿਕ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਕਾਰਨ ਪੇਂਡੂ ਅਰਥਚਾਰੇ ਦਾ ਖੇਰੂ-ਖੇਰੂ ਹੋਣਾ, ਔਰਤ ਮਰਦ ਦੇ ਰਿਸ਼ਤੇ, ਭਟਕਦੀ ਮਨੁੱਖੀ ਮਾਨਸਿਕਤਾ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਪ੍ਰਤੀਕਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋ ਜਿਆਦਾ ਕੀਤੀ ਹੈ।<ref>,ਡਾ. ਹਰਜੀਤ ਕੌਰ ਵਿਰਕ,ਆਧੁਨਿਕ ਪੰਜਾਬੀ ਕਵਿਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤੀਆਂ ਤੇ ਸੰਭਾਵਨਾਵਾਂ,ਪੰਨਾ 324</ref> ;ਪਿਆਸ (2013) "ਪਿਆਸ" ਜਿੰਦਗੀ ਦੇ ਬਹੁਭਾਂਤ ਵਸਤੂ ਵਰਤਾਰਿਆਂ ਨਾਲ ਸੰਵਾਦ ਸਿਰਜਦੀ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਪੁਸਤਕ ਹੈ ਜਿਹੜੀ ਆਧੁਨਿਕ ਗਲੋਬਲੀ ਯੁਗ ਵਿੱਚ ਗੁਆਚ ਰਹੀ ਸੰਵੇਦਨਾ, ਪੂੰਜੀਵਾਦੀ ਪ੍ਰਬੰਧ ਵਿੱਚ ਪਿਸ ਰਹੇ ਆਮ ਇਨਸਾਨ ਦੀ ਹੋਣੀ, ਤੇ ਦਿਨੋ ਦਿਨ ਟੁੱਟ ਰਹੇ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਤੇ ਬੇਗਾਨਗੀ ਦੀ ਬਾਤ ਪਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਕਿਤਾਬ ਨੂੰ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਭਾਗ, ਪੰਜਾਬ ਵੱਲੋਂ ਸਾਲ 2014 ਲਈ ਸਰਵੋਤਮ ਪੁਸਤਕ ਪੁਰਸਕਾਰ " ਗਿਆਨੀ ਗੁਰਮੁਖ ਸਿੰਘ ਮੁਸਾਫ਼ਿਰ ਪੁਰਸਕਾਰ " ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ===ਹਿੰਦੀ ਵਿੱਚ ਰਚਨਾਵਾਂ=== *ਮੁੱਠੀ ਭਰ ਰੌਸ਼ਨੀ (1995) *ਅੰਧੇਰੇ ਮੇਂ ਆਵਾਜ (1997) *ਅੰਤਹੀਣ ਦੌੜ (2007) *ਬਨ ਰਹੀ ਹੈ ਨਈ ਦੁਨੀਆ (2015) *ਆਕਾਸ਼ ਕੇ ਪੰਨੇ ਪਰ(2022) == ਅਨੁਵਾਦ == ==='''ਹਿੰਦੀ ਤੋਂ ਪੰਜਾਬੀ'''=== *ਔੜ ਵਿੱਚ ਸਾਰਸ (ਡਾ. ਕੇਦਾਰ ਨਾਥ ਸਿੰਘ) *ਅਰਣਿਆ (ਸ਼੍ਰੀ ਨਰੇਸ਼ ਮਹਿਤਾ) *ਨਾ ਛੂਹੀ ਪਰਛਾਵੇਂ ਮਨਾ (ਹਿਮਾਂਸ਼ੂ ਜੋਸ਼ੀ) *ਉਸ ਰਾਤ ਦੀ ਗੱਲ (ਮਿਖਿਲੇਸ਼ਵਰ) *ਗੋਟਿਆ (ਨ.ਧ. ਤਮਹਨਕਰ) *ਗਾਥਾ ਮਹਾਂਮਨੁੱਖ ਦੀ (ਬਲਭੱਦਰ ਠਾਕੁਰ) *ਨਵੇਂ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ (ਅਰੁਨ ਕਮਲ) *ਦੂਜਾ ਕੋਈ ਨਹੀਂ (ਕੁੰਵਰ ਨਾਰਾਇਣ) *ਸੰਪਰਦਾਇਕਤਾ (ਬਿਪਨ ਚੰਦਰਾ) *ਧੁੱਪ ਨਿਕਲੇਗੀ (ਜਸਵੀਰ ਚਾਵਲਾ) *ਔਰਤ ਮੇਰੇ ਅੰਦਰ (ਪਵਨ ਕਰਨ) *ਮੇਰੀਆਂ ਚੋਣਵੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ (ਊਸ਼ਾ ਯਾਦਵ) *ਆਧੁਨਿਕ ਭਾਰਤੀ ਕਵਿਤਾ ਸੰਚਇਨ (ਹਿੰਦੀ) *ਇੱਕ ਅਨਘੜ ਜਿਹਾ ਸੁਪਨਾ ( ਮਣੀ ਮੋਹਨ ) *ਮਾਰੇ ਜਾਣਗੇ ( ਰਾਜੇਸ਼ ਜੋਸ਼ੀ ) *ਦੋ ਸਤਰਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ( ਰਾਜੇਸ਼ ਜੋਸ਼ੀ ) *ਰਬਾਬ ( ਸੀਮਾਂਤ ਸੋਹਲ ) *ਪੂਰਨ ਵਿਰਾਮ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ( ਡਾ. ਹੰਸਾ ਦੀਪ ) *ਪਗਡੰਡੀਆਂ ਗਵਾਹ ਨੇ ( ਆਤਮਾ ਰੰਜਨ ) *ਨਿੱਕਾ ਬੂਟਾ ( ਜਮਰ ਜਲੀਲ ) *ਬਚਿਆ ਰਹੇਗਾ ਸਾਰਾ ਕੁਝ ( ਹਿੰਦੀ ਦੇ 21 ਚੋਣਵੇਂ ਕਵੀਆਂ ਦੀ ਕਵਿਤਾ ਦਾ ਅਨੁਵਾਦ ) ===ਪੰਜਾਬੀ ਤੋਂ ਹਿੰਦੀ=== *ਗਲੀਏ ਚਿੱਕੜ ਦੂਰਿ ਘਰ (ਵਣਜਾਰਾ ਬੇਦੀ) *ਸ਼ਬਦੋਂ ਕੀ ਧੂਪ (ਸੁਖਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਕੰਬੋਜ) *ਸੂਰਜ ਕਾ ਤਕੀਆ (ਰਵਿੰਦਰ ਰਵੀ) *ਬਾਂਸੁਰੀ ਕਯਾ ਗੀਤ ਗਾਏ (ਡਾ. ਰਵਿੰਦਰ) *ਪੱਤੇ ਕੀ ਮਹਾਯਾਤਰਾ (ਪ੍ਰਮਿੰਦਰ ਸੋਢੀ) *ਖਾਲੀ ਦਰਿਆ ( ਬੀ. ਐਸ.ਰਤਨ ) *ਹਾਰ ਕਰ ਭੀ (ਦਰਸ਼ਨ ਬੁਲੰਦਵੀ) *ਪਲ ਪਲ ਬਦਲਤੇ ਰੰਗ (ਬੀਬਾ ਬਲਵੰਤ) *ਕਿਤੂਰ ਕੀ ਰਾਨੀ ਚੇਨੰਮਾ ( ਬੀ. ਐਸ . ਰਤਨ ) *ਆਧੁਨਿਕ ਭਾਰਤੀ ਕਵਿਤਾ ਸੰਚਇਨ (ਪੰਜਾਬੀ) *ਟੁਕੜਾ ਟੁਕੜਾ ਵਰਤਮਾਨ (ਸੁਰਿੰਦਰ ਸੋਹਲ) *ਵਿਪਰੀਤ (ਚਰਨ ਸਿੰਘ ) === ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਤੋਂ ਪੰਜਾਬੀ === *ਜਦੋਂ ਦੁਨੀਆਂ ਨਵੀਂ ਨਵੀਂ ਬਣੀ ( ਵੇਰੀਅਰ ਐਲਵਿਨ ) *ਕਾਠ ਦਾ ਪੁਤਲਾ ( ਕਾਰਲੋ ਕੋਲੋਦੀ ) ===ਸੰਪਾਦਨ ਪੁਸਤਕਾਂ=== *ਸਮਾਨੰਤਰ (ਪਿਛਲੇ ਦਹਾਕੇ ਦੀ ਪੰਜਾਬੀ ਕਵਿਤਾ, 1992) *ਸਮਾਂ ਉਦਾਸ ਨਹੀਂ (ਸਮਕਾਲੀ ਪੰਜਾਬੀ ਕਵਿਤਾ, 1997) *ਅੱਖਰ ਅੱਖਰ ਅਹਿਸਾਸ (ਸਮਕਾਲੀ ਪੰਜਾਬੀ ਕਵਿਤਾ, 2016) *ਸ਼ਬਦ ਸ਼ਬਦ ਪਰਵਾਜ਼ (ਸਮਕਾਲੀ ਪੰਜਾਬੀ ਕਵਿਤਾ, 2016) *ਸਵਰਨ ਸਿੰਘ ਪਰਵਾਨਾ ਦੀ ਕਾਵਿ-ਚੇਤਨਾ * ਕਵਿਤਾ ਮੇਂ ਕਿਸਾਨ (ਹਿੰਦੀ ਕਿਰਸਾਨੀ ਕਵਿਤਾ ਤੇ ਕੇਂਦ੍ਰਿਤ, ਸਹਿ ਸੰਪਾਦਨ 2022) *'''ਸਰੋਕਾਰ''' ਤ੍ਰੈ - ਮਾਸਿਕ ਦੀ ਸੰਪਾਦਨਾ (1999 ਤੋਂ 2003) *2003 ਤੋਂ ਤ੍ਰੈ- ਮਾਸਿਕ '''" ਪ੍ਰਤਿਮਾਨ "''' ਦੀ ਨਿਰੰਤਰ ਸੰਪਾਦਨਾ ===ਆਲੋਚਨਾ ਪੁਸਤਕਾਂ=== *ਜਸਵੰਤ ਸਿੰਘ ਕੰਵਲ ਦੇ ਨਾਵਲਾਂ ਦਾ ਥੀਮਕ ਅਧਿਐਨ *1960 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੀ ਹਿੰਦੀ ਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਕਵਿਤਾ ਦਾ ਤੁਲਨਾਤਮਿਕ ਅਧਿਐਨ === ਅਮਰਜੀਤ ਕੌਂਕੇ ਦੀ ਕਵਿਤਾ ਤੇ ਹੋਇਆ ਕਾਰਜ (ਪੁਸਤਕਾਂ) === *ਅਮਰਜੀਤ ਕੌਂਕੇ-ਕਾਵਿ : ਸਿਰਜਣਾ ਤੇ ਸੰਵਾਦ, ਸੰਪਾਦਕ : ਡਾ. ਆਤਮ ਰੰਧਾਵਾ *ਅਮਰਜੀਤ ਕੌਂਕੇ ਡਾ ਕਾਵਿ - ਪੈਰਾਡਾਈਮ, ਸੰਪਾਦਕ : ਡਾ. ਲਖਵਿੰਦਰ ਜੀਤ ਕੌਰ *ਅਮਰਜੀਤ ਕੌਂਕੇ ਦੀ ਕਵਿਤਾ ਵਿੱਚ ਬੇਗਾਨਗੀ ਦਾ ਸੰਕਲਪ, ਲੇਖਕ : ਹਰਵਿੰਦਰ ਢਿੱਲੋਂ *ਅਮਰਜੀਤ ਕੌਂਕੇ-ਕਾਵਿ : ਚਿੰਤਨ ਤੇ ਸਮੀਖਿਆ, ਸੰਪਾਦਕ : ਡਾ. ਬਲਜੀਤ ਸਿੰਘ, ਡਾ. ਮੁਖਤਿਆਰ ਸਿੰਘ *ਅਮਰਜੀਤ ਕੌਂਕੇ-ਕਾਵਿ : ਪੰਧ ਤੇ ਪ੍ਰਬੰਧ, ਸੰਪਾਦਕ : ਡਾ. ਭੁਪਿੰਦਰ ਕੌਰ, ਸੋਨੀਆ *ਅਮਰਜੀਤ ਕੌਂਕੇ ਦੀ ਕਵਿਤਾ : ਸਵੈ-ਚਿੰਤਨ ਤੋਂ ਯੁਗ ਚੇਤਨਾ ਤੋਂ ਤੱਕ, ਸੰਪਾਦਕ : ਡਾ. ਸੰਦੀਪ ਕੌਰ, ਰਮਨਦੀਪ ਕੌਰ ==== '''<big>ਅਮਰਜੀਤ ਕੌਂਕੇ ਦੀ ਕਵਿਤਾ ਤੇ ਐਮ.ਫਿਲ., ਪੀ.ਐਚ.ਡੀ.ਲਈ ਹੋਇਆ ਕਾਰਜ</big>''' ==== *ਅਮਰਜੀਤ ਕੌਂਕੇ ਦੀ ਕਵਿਤਾ ਵਿੱਚ ਦਵੰਦ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ : ਪੂਨਮ ਸ਼ਰਮਾ, ਨਿਗਰਾਨ : ਡਾ. ਬਲਜੀਤ ਕੌਰ, ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ (2001) *ਅਮਰਜੀਤ ਕੌਂਕੇ ਦੀ ਕਾਵਿ-ਸੰਵੇਦਨਾ, ਰਾਤੇਜ ਭਾਰਤੀ, ਨਿਗਰਾਨ : ਡਾ. ਨਰਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ, ਕੁਰੂਕਸ਼ੇਤਰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਕੁਰੂਕਸ਼ੇਤਰ (2002) *ਅਮਰਜੀਤ ਕੌਂਕੇ ਦੀ ਕਾਵਿ-ਸੰਵੇਦਨਾ, ਜਨਕ ਰਾਜ, ਨਿਗਰਾਨ : ਡਾ. ਕਰਮਜੀਤ ਸਿੰਘ, ਕੁਰੂਕਸ਼ੇਤਰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਕੁਰੂਕਸ਼ੇਤਰ (2011) *ਅਮਰਜੀਤ ਕੌਂਕੇ ਦੀਆਂ ਕਾਵਿ- ਯੁਗਤਾਂ, ਮੁਖਤਿਆਰ ਸਿੰਘ, ਨਿਗਰਾਨ: ਡਾ. ਹਰਜੋਤ ਕੌਰ, ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਪਟਿਆਲਾ (2009) *ਅਮਰਜੀਤ ਕੌਂਕੇ ਦੀ ਕਾਵਿ-ਸੰਵੇਦਨਾ, ਸਿਮਰਜੀਤ ਕੌਰ ਰੰਧਾਵਾ, ਨਿਗਰਾਨ : ਡਾ. ਬਲਜੀਤ ਕੌਰ, ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ (2008) *ਅਮਰਜੀਤ ਕੌਂਕੇ ਦੀ ਕਵਿਤਾ ਵਿੱਚ ਬੇਗਾਨਗੀ ਦਾ ਸੰਕਲਪ, ਹਰਵਿੰਦਰ ਢਿੱਲੋਂ ਨਿਗਰਾਨ : ਡਾ. ਯੋਗਰਾਜ, ਪੰਜਾਬ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ (2013) *ਅਮਰਜੀਤ ਕੌਂਕੇ ਰਚਿਤ ' ਪਿਆਸ ': ਸਮਕਾਲੀ ਸਰੋਕਾਰ ਅਤੇ ਕਾਵਿ-ਜੁਗਤਾਂ, ਜਸਵੀਰ ਸਿੰਘ, ਨਿਗਰਾਨ : ਡਾ. ਆਤਮ ਰੰਧਾਵਾ, ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ (2018) *ਅਮਰਜੀਤ ਕੌਂਕੇ ਕਾਵਿ ਦੇ ਭਾਸ਼ਾਈ ਸਰੋਕਾਰ, ਰੀਟਾ ਦੇਵੀ, ਨਿਗਰਾਨ : ਡਾ. ਸੰਦੀਪ ਕੌਰ, ਲਵਲੀ ਪ੍ਰੋਫੈਸ਼ਨਲ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਫਗਵਾੜਾ (2018) *ਅਮਰਜੀਤ ਕੌਂਕੇ ਦੀ ਪੁਸਤਕ " ਪਿਆਸ " ਵਿਚ ਦਲਿਤ ਚੇਤਨਾ, ਹਰਜਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਸਿੱਧੂ, ਨਿਗਰਾਨ : ਡਾ. ਪਰਮਜੀਤ ਕੌਰ, ਕੁਰੂਕਸ਼ੇਤਰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਕੁਰੂਕਸ਼ੇਤਰ (2014) == ਸਨਮਾਨ == *ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ,ਦਿੱਲੀ ਵੱਲੋਂ ਸਾਲ 2016 ਲਈ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਅਨੁਵਾਦ ਪੁਰਸਕਾਰ *" ਦਵੰਦ ਕਥਾ " ਪੁਸਤਕ ਲਈ ਲਾਭ ਸਿੰਘ ਚਾਤ੍ਰਿਕ ਪੁਰਸਕਾਰ 1991 *" ਯਕੀਨ " ਪੁਸਤਕ ਲਈ ਕਪੂਰ ਸਿੰਘ ਆਈ ਸੀ ਐਸ ਪੁਰਸਕਾਰ, 1994 *" ਸ਼ਬਦ ਰਹਿਣਗੇ ਕੋਲ " ਪੁਸਤਕ ਲਈ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਯੁਨੀਵਰਸਿਟੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵੱਲੋਂ ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਮਾਹਿਰ ਪੁਰਸਕਾਰ 1997 *" ਮੁੱਠੀ ਭਰ ਰੌਸ਼ਨੀ " ਪੁਸਤਕ ਲਈ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਭਾਗ ਵੱਲੋਂ ਗਿਆਨੀ ਸੰਤ ਸਿੰਘ ਪੁਰਸਕਾਰ, 1995 *ਪੁਸਤਕ " ਪਿਆਸ " ਲਈ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਭਾਗ ਪੰਜਾਬ ਵੱਲੋਂ 2014 ਲਈ ਸਰਵੋਤਮ ਪੁਸਤਕ ਪੁਰਸਕਾਰ *ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਸਮੁੱਚੀ ਦੇਣ ਲਈ " ਨਿਰੰਜਨ ਸਿੰਘ ਨੂਰ ਮੈਮੋਰੀਅਲ ਪੁਰਸਕਾਰ " 2009 *ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਸਮੁੱਚੀ ਦੇਣ ਲਈ " ਪ੍ਰੀਤਮ ਸਿੰਘ ਰਾਹੀਂ ਪੁਰਸਕਾਰ " 2014 *ਸਾਹਿਤ ਸਭਾ ਜਗਰਾਓਂ ਵੱਲੋਂ " ਜਨਵਾਦੀ ਕਵਿਤਾ ਪੁਰਸਕਾਰ " 2017 *ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸਮੁੱਚੀ ਦੇਣ ਲਈ ਇਆਪਾ, ਕੈਨੇਡਾ ਪੁਰਸਕਾਰ, 1998, ਨਿਰੰਜਣ ਸਿੰਘ ਕਪੂਰ ਪੁਰਸਕਾਰ == ਹਵਾਲੇ == {{ਹਵਾਲੇ}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਕਵੀ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਲੇਖਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1964]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਲਈ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਇਨਾਮ ਜੇਤੂ]] 1kcam2kjh9zrdfgkkanxqxj33paxner 0 44770 846162 845959 2026-09-14T17:06:00Z Sandeepchhattiana 24284 /* ਛੱਤਿਆਣਾ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਇਤਿਹਾਸਕ ਅਤੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਵਿਅਕਤੀ */ ਫਰੀਡਮ ਫਾਈਟਰ ਦਾ ਰੈਫਰੈਂਸ 846162 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = ਛੱਤਿਆਣਾ | native_name = ਛੱਤੇਆਣਾ | settlement_type = ਪਿੰਡ | image_skyline = | image_alt = | image_caption = | pushpin_map = India Punjab | pushpin_label_position = | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤੀ | latd = 30.328834 | latNS = N | longd = 74.669480 | longEW = E | coordinates_display = inline,title | subdivision_type = ਦੇਸ਼ | subdivision_name = ਭਾਰਤ | subdivision_type1 = ਰਾਜ | subdivision_name1 = [[ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ|ਪੰਜਾਬ]] | subdivision_type2 = ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ | subdivision_name2 = [[ਸ੍ਰੀ ਮੁਕਤਸਰ ਸਾਹਿਬ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ|ਸ੍ਰੀ ਮੁਕਤਸਰ ਸਾਹਿਬ]] | subdivision_type3 = ਬਲਾਕ | subdivision_name3 = ਕੋਟ ਭਾਈ | subdivision_type4 = ਪੁਲਿਸ ਥਾਣਾ | subdivision_name4 = ਕੋਟ ਭਾਈ | government_type = ਗ੍ਰਾਮ ਪੰਚਾਇਤ | governing_body = ਗ੍ਰਾਮ ਪੰਚਾਇਤ ਛੱਤਿਆਣਾ | leader_title = ਸਰਪੰਚ | leader_name = ਗੁਰਪ੍ਰੀਤ ਕੌਰ | established_title = | established_date = | founder = | named_for = | unit_pref = Metric | area_total_km2 = 9.92 | area_footnotes = ਲਗਭਗ 2,450 ਏਕੜ (ਲਗਭਗ 2,450 ਕਿੱਲੇ) | elevation_m = 185 | population_total = 3940 | population_as_of = 2011 | population_density_km2 = 397 | population_footnotes = 2011 ਦੀ ਜਨਗਣਨਾ ਅਨੁਸਾਰ | population_note = ਲਗਭਗ 658 ਘਰ; ਲਗਭਗ 2,800 ਰਜਿਸਟਰਡ ਵੋਟਰ | demographics_type1 = ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ | demographics1_title1 = ਸਰਕਾਰੀ | demographics1_info1 = [[ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ|ਪੰਜਾਬੀ]] | demographics1_title2 = ਬੋਲਚਾਲ | demographics1_info2 = ਦੇਸੀ ਮਲਵਈ | timezone1 = [[ਭਾਰਤੀ ਮਿਆਰੀ ਸਮਾਂ]] | utc_offset1 = +5:30 | postal_code_type = [[ਪੋਸਟਲ ਇੰਡੈਕਸ ਨੰਬਰ|ਪਿੰਨ]] | postal_code = 152031 | area_code_type = STD ਕੋਡ | area_code = 01633 | registration_plate = PB60 (ਪੀਬੀ60) | blank_name_sec1 = ਗ੍ਰਾਮ ਪੰਚਾਇਤ | blank_info_sec1 = ਛੱਤਿਆਣਾ — ਪੰਚਾਇਤ ਅਧੀਨ ਕੇਵਲ ਛੱਤਿਆਣਾ ਪਿੰਡ | blank1_name_sec1 = ਰਕਬਾ | blank1_info_sec1 = ਲਗਭਗ 2,450 ਏਕੜ; ਲਗਭਗ 2,400 ਏਕੜ ਖੇਤੀਯੋਗ ਅਤੇ 50 ਏਕੜ ਟਿੱਬਿਆਂ ਵਾਲਾ ਰਕਬਾ; ਫਿਰਨੀ ਦੇ ਅੰਦਰ ਲਗਭਗ 75 ਏਕੜ; ਪੰਚਾਇਤੀ ਜ਼ਮੀਨ ਲਗਭਗ 15 ਕਿੱਲੇ | blank2_name_sec1 = ਪਿੰਡ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਅਤੇ ਚੋਣਾਂ | blank2_info_sec1 = ਲਗਭਗ 658 ਘਰ; 2,800 ਰਜਿਸਟਰਡ ਵੋਟਰ; 3 ਪੋਲਿੰਗ ਬੂਥ — ਨੰਬਰ 82, 83 ਅਤੇ 84 | blank3_name_sec1 = ਆਵਾਜਾਈ ਅਤੇ ਸੜਕਾਂ | blank3_info_sec1 = ਗਿੱਦੜਬਾਹਾ ਲਗਭਗ 16 ਕਿ.ਮੀ.; ਸ੍ਰੀ ਮੁਕਤਸਰ ਸਾਹਿਬ ਲਗਭਗ 25 ਕਿ.ਮੀ.; ਨੇੜਲਾ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਗਿੱਦੜਬਾਹਾ ਲਗਭਗ 16 ਕਿ.ਮੀ.; ਬਠਿੰਡਾ–ਮੁਕਤਸਰ ਹਾਈਵੇ ਲਗਭਗ 3 ਕਿ.ਮੀ.; ਗਿੱਦੜਬਾਹਾ–ਦੋਦਾ PMGSY ਸੜਕ; ਪਿੰਡ ਦੀ ਫਿਰਨੀ ਪੱਕੀ; 2 ਬੱਸ ਅੱਡੇ | blank4_name_sec1 = ਸਰਕਾਰੀ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਸਹੂਲਤਾਂ | blank4_info_sec1 = 1 ਡਾਕਖਾਨਾ; 6 ਆਂਗਣਵਾੜੀ ਕੇਂਦਰ; 6 ਧਰਮਸ਼ਾਲਾਵਾਂ; 3 ਰਾਸ਼ਨ ਡਿਪੂ; 2 CSC ਕੇਂਦਰ; 2 ਮੈਡੀਕਲ ਸਟੋਰ; 4 ਦੁੱਧ ਇਕੱਤਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਡੇਅਰੀਆਂ | blank5_name_sec1 = ਪਾਣੀ, ਸਿੰਚਾਈ ਅਤੇ ਬਿਜਲੀ | blank5_info_sec1 = 1 ਵਾਟਰ ਵਰਕਸ ਅਤੇ 1 ਪਾਣੀ ਦੀ ਟੈਂਕੀ; ਲਗਭਗ 400–500 ਟਿਊਬਵੈੱਲ/ਮੋਟਰ; ਖੇਤੀ ਲਈ 8 ਘੰਟੇ ਬਿਜਲੀ; ਜੈਤੋ ਰਜਬਾਹਾ ਪਿੰਡ ਦੀ ਹੱਦ ਨਾਲ; 6 ਮੋਗੇ; 3 ਛੱਪੜ | blank6_name_sec1 = ਸੰਚਾਰ, ਖੇਡਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਹੂਲਤਾਂ | blank6_info_sec1 = 4G ਅਤੇ 5G ਮੋਬਾਈਲ ਨੈੱਟਵਰਕ; ਆਪਟੀਕਲ ਫਾਈਬਰ/ਬ੍ਰਾਡਬੈਂਡ ਅਤੇ ਨਿੱਜੀ Wi-Fi; BSNL ਲੈਂਡਲਾਈਨ; 1 ਖੇਡ ਮੈਦਾਨ/ਸਟੇਡੀਅਮ, 1 ਵਾਲੀਬਾਲ ਮੈਦਾਨ ਅਤੇ 1 ਜਿਮ; ਨੇੜਲੇ ਪਿੰਡ — ਦੋਦਾ, ਲੋਹਾਰਾ, ਸੁਖਨਾ, ਅਬਲੂ, ਬੁੱਟਰ, ਰੁਖਾਲਾ, ਸਾਹਿਬਚੰਦ ਅਤੇ ਭਲਾਈਆਣਾ; ਦਿੱਲੀ ਲਗਭਗ 385 ਕਿ.ਮੀ. | website = https://m.facebook.com/chhattiana555 }} '''[https://punjabipedia.org/topic.aspx?txt=%E0%A8%9B%E0%A9%B1%E0%A8%A4%E0%A8%BF%E0%A8%86%E0%A8%A3%E0%A8%BE ਛੱਤੇਆਣਾ]''' ਭਾਰਤੀ [[ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ|ਪੰਜਾਬ]] ਦੇ [[ਸ੍ਰੀ ਮੁਕਤਸਰ ਸਾਹਿਬ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ|ਸ੍ਰੀ ਮੁਕਤਸਰ ਸਾਹਿਬ]] ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਗਿੱਦੜਬਾਹਾ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਪਿੰਡ ਛੱਤਿਆਣਾ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਨੇੜਲਾ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਤੇ ਸ਼ਹਿਰ ਗਿੱਦੜਬਾਹਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਪਿੰਡ ਤੋਂ 16 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ਤੇ ਹੈ । ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਸ੍ਰੀ ਮੁਕਤਸਰ ਸਾਹਿਬ 25 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ਤੇ ਹੈ ਤੇ ਬਠਿੰਡਾ 35 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ਤੇ ਹੈ । ਫ਼ੌਜ ਦਾ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ, ਭੀਸੀਆਣਾ ਇਥੋਂ ਸਿਰਫ਼ 8 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਹੋਰ ਗੁਆਂਢੀ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਰੁਖਾਲਾ (3 ਕਿ:ਮੀ) ਬੁੱਟਰ ਸ਼ਰੀਹ (4 ਕਿ:ਮੀ) ਭਲਾਈਆਣਾ (4 ਕਿ:ਮੀ) ਸਹਿਬਚੰਦ (3 ਕਿ:ਮੀ) ਸੁਖਣਾ ਅਬਲੂ (2 ਕਿ:ਮੀ) ’ਤੇ ਕੋਟ ਭਾਈ (8 ਕਿ:ਮੀ) ਦੇ ਨਾਂ ਹਨ। ਪਿੰਡ ਸੂਬੇ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਤੋਂ ਤਕਰੀਬਨ 255 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੇ ਫ਼ਾਸਲੇ ’ਤੇ ਹੈ। ਬਸ ਸਰਵਿਸ ਰਾਹੀਂ ਪਿੰਡ ਆਸ ਪਾਸ ਦੇ ਸਾਰੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।ਅੰਗਰੇਜਾਂ ਦੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ 1972 ਤੱਕ ਇਹ ਪਿੰਡ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਫਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਵਿੱਚ ਰਿਹਾ। ਫਿਰ ਫਰੀਦਕੋਟ ਵਿੱਚ ਸਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।1995 ਵਿੱਚ ਇਹ ਪਿੰਡ ਮੁਕਤਸਰ ਨੂੰ ਜਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਦਰਜਾ ਮਿਲਣ ਤੇ ਮੁਕਤਸਰ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ। ਪਿਛੋਕੜ ਵੱਲ ਝਾਤ ਮਾਰੀਏ ਤਾਂ ਪਹਿਲਵਾਨ ਬੰਤਾ ਸਿੰਘ ਜੀ ਜਿੰਨਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸਰੀਰਕ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਆਦਮਖੋਰ ਸ਼ੇਰ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਇਸੇ ਪਿੰਡ ਦੇ ਸਨ। ਪਿੰਡ ਛੱਤਿਆਣਾ ਦੇ ਬਹੁਤੇ ਲੋਕ ਤਰਕਸ਼ੀਲ ਸੁਭਾਅ ਦੇ ਹਨ ਜੋ ਵਹਿਮਾਂ ਭਰਮਾਂ ਤੋਂ ਕੋਹਾਂ ਦੂਰ ਹਨ। ਪਿੰਡ ਦੇ ਬਾਹਰਵਾਰ ਇਤਿਹਾਸਕ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸ੍ਰੀ ਗੁਪਤਸਰ ਸਾਹਿਬ ਸਥਿਤ ਹੈ ਜਿਥੇ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਰਹਿੰਦੇ ਬਰਾੜ ਗੋਤ ਦੇ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਮੰਗ ਅਨੁਸਾਰ ਗੁਪਤ ਮਾਇਆ ਕੱਢ ਕੇ ਤਨਖ਼ਾਹਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੰਡੀ ਸੀ। ਦੇਸ਼ ਦੀ ਵੰਡ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦੇ ਵੀ ਕਾਫ਼ੀ ਘਰ ਸਨ, ਜਿੰਨਾ ਨੇ ਲੱਗਭੱਗ 1925 ਵਿਚ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਸਜਿਦ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਵੀ ਕੀਤਾ ਜੋ ਕਿ ਅੱਜ ਵੀ ਖੜ੍ਹੀ ਹੈ। ਪਿੰਡ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕਿੱਤਾ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਹੈ ਤੇ ਜੈਤੋ ਰਜਬਾਹੇ ਤੋਂ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਲਈ ਲੋੜੀਂਦੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਪੂਰਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ । ਜੈਤੋ ਰਜਬਾਹਾ 1870 ਵਿੱਚ ਅੰਗਰੇਜਾਂ ਦੁਆਰਾ ਕੱਢਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਜੋ ਕਿ ਬਿਲਕੁਲ ਪਿੰਡ ਦੇ ਨਾਲ਼ ਦੀ ਗੁਜ਼ਰਦਾ ਹੀ। ਪਿੰਡ ਦੇ ਬਾਹਰਵਾਰ ਜੈਤੋ ਰਜਬਾਹੇ ਦੇ ਉੱਪਰ ਅੰਗਰੇਜਾਂ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਨਹਿਰੀ ਕੋਠੀ ਹੈ ਜੋਕਿ ਅੱਜ ਵੀ ਵਧੀਆ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਖੜ੍ਹੀ ਹੈ। ਕਿਸੇ ਸਮੇਂ ਇਹ ਨਹਿਰੀ ਮਹਿਕਮੇ ਦਾ ਵਿਸ਼ਰਾਮ ਘਰ ਸੀ।1875 ਦੇ ਫਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਡਿਵੀਜ਼ਨ ਦੇ ਗਜਟੀਅਰ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਸ ਨਹਿਰੀ ਕੋਠੀ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਲੱਗਭਗ 1920 ਵਿੱਚ ਕੋਠੀ ਵਿਚ ਤਾਰ ਦਾ ਵੀ ਪ੍ਰਬੰਧ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ ਜਿਸ ਨਾਲ਼ ਮਹਿਕਮਾ ਹੋਰਾਂ ਕੋਠੀਆਂ ਨਾਲ਼ ਜੁੜ ਗਿਆ ਤੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਪੋਸਟ ਆਫਿਸ ਵੀ ਬਣ ਗਿਆ ਤੇ ਤਾਰ ਬਾਬੂ ਦੀ ਵੀ ਨਿਯੁਕਤੀ ਹੋਈ। {| class="wikitable sortable" style="text-align:center; hight:50%; !ਸ਼ਹਿਰ !ਡਾਕਖਾਨਾ !ਪਿੰਨ ਕੋਡ !ਖੇਤਰ !ਨਜਦੀਕ !ਥਾਣਾ |- |ਗਿੱਦੜਬਾਹਾ |ਛੱਤਿਆਣਾ |152031 |ਗਿੱਦੜਬਾਹਾ |ਕੋਟਭਾਈ |ਕੋਟਭਾਈ |} ==ਵਿਦਿਅਕ ਅਦਾਰੇ== *ਸਰਕਾਰੀ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਸਕੂਲ *ਬਾਬਾ ਫਰੀਦ ਸੀਨੀਅਰ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਕੂਲ *ਸਰਕਾਰੀ ਹਾਈ ਸਕੂਲ *ਆਂਗਨਵਾੜੀ ਸੈਂਟਰ <ref>http://pbplanning.gov.in/districts/Gidderbaha.pdf</ref> ==ਇਤਿਹਾਸਕ ਸਥਾਨ== *ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਗੁਪਤਸਰ ਸਾਹਿਬ *ਵਹਿਮੀ ਪੀਰ ਸਮਾਧ ਭਾਈ ਅਜਮੇਰ ਸਿੰਘ ਜੀ *ਅੰਗਰੇਜਾਂ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਨਹਿਰੀ ਕੋਠੀ *ਪੁਰਾਤਨ ਮਿੱਠੇ ਪਾਣੀ ਦਾ ਖੂਹ ==ਇਤਿਹਾਸ== 1705 ਵਿਚ ਮੁਕਤਸਰ (ਉਸ ਸਮੇਂ ਖਿਦਰਾਣੇ ਦੀ āਾਬ, ਜੋ ਹੁਣ ਸ੍ਰੀ ਮੁਕਤਸਰ ਸਾਹਿਬ) ਦੀ ਲੜਾਈ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦਸਵੇਂ ਸਿੱਖ ਗੁਰੂ, ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਇਸ ਸਥਾਨ ਤੇ ਆਏ ਸਨ। ਉਸਦੇ ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਤਨਖਾਹ ਲਈ ਕਿਹਾ ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਲਈ ਅਦਾਇਗੀ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ, ਇਕ ਸਿੱਖ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੂੰ ਦਸਵੰਧ ਨਾਲ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ (1/10 ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਦੀ ਆਮਦਨੀ ਦਾ 10%) ਜੋ ਕਿ ਸੋਨੇ ਦੇ ਸਿੱਕੇ ਸਨ. ਦਸਵੇਂ ਮਾਸਟਰ ਨੇ ਇਹ ਸਿੱਕੇ ਆਪਣੇ ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਵਿਚ ਤਨਖਾਹ ਵਜੋਂ ਵੰਡਣੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੇ. ਸਿਪਾਹੀ ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ ਸਨ ਪਰ ਇਕ ਸਿੱਖ-ਸਿਪਾਹੀ ਭਾਈ ਦਾਨ ਸਿੰਘ ਨੇ ਕੁਝ ਵੀ ਲੈਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। [2] ਜਦੋਂ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ ਕਿ ਉਹ ਫਿਰ ਕੀ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਉਹ ਸਿੱਖੀ, ਬਪਤਿਸਮਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ. ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਉੱਤਰ ਤੋਂ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਟਿੱਪਣੀ ਕੀਤੀ, "ਤੁਸੀਂ ਮਾਲਵੇ ਲਈ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਦੀ ਇੱਜ਼ਤ ਬਚਾਈ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਭਾਈ ਮਹਾਂ ਸਿੰਘ ਨੇ ਇਸਨੂੰ ਮਾਝੇ ਲਈ ਬਚਾ ਲਿਆ"। ਅਤੇ ਫਿਰ ਭਾਈ ਦਾਨ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਖਾਲਸੇ ਦਾ ਰਸ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ। []] []] ਪੀਅਰ / ਪੀਰ ਸਯਦ ਇਬਰਾਹਿਮ, ਜੋ ਪੀਅਰ ਬ੍ਰਾਹਮੀ ਜਾਂ ਵੇਹਮੀ ਪੀਅਰ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ, ਸਥਾਨ ਦਾ ਇੱਕ ਮੁਸਲਮਾਨ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਸੀ. ਉਹ ਦਸਵੇਂ ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਸ਼ਖਸੀਅਤ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੂੰ ਖਾਲਸੇ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ। ਇਸਨੇ ਭਾਈ ਮਾਨ ਸਿੰਘ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਖ਼ਾਲਸੇ ਦੇ ਰਸਮ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ ਅਤੇ ਅਜਮੇਰ ਸਿੰਘ ਦਾ ਨਾਮ ਲਿਆ। []] []] []] ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਉਸਨੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੇ ਪਾਸੋਂ ਕਈ ਲੜਾਈਆਂ ਲੜੀਆਂ। ਸਿੱਖ-ਫ਼ੌਜ ਦਾ ਭੁਗਤਾਨ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਵਾਧੂ ਸਿੱਕਿਆਂ ਨੂੰ ਜ਼ਮੀਨ ਵਿਚ ਦਫਨਾ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਇਸ ਜਗ੍ਹਾ ਦਾ ਨਾਮ ਗੁਪਤਸਰ ਰੱਖਿਆ। ਗੁਰੂ ਜੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪਿੰਡ ਵਾਲਿਆਂ ਨੇ ਸਿੱਕੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਪਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ। [२] []] ਅੱਜ, ਇਕ ਸੁੰਦਰ ਗੁਰੂਦੁਆਰਾ ਸਾਹਿਬ, ਜਿਸਨੂੰ ਪਿੰਡ ਦੇ 2 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ, ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਗੁਪਤਸਰ ਸਾਹਿਬ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਜਗ੍ਹਾ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ (ਉੱਪਰ ਤਸਵੀਰ ਵੇਖੋ). ==ਛੱਤਿਆਣਾ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਇਤਿਹਾਸਕ ਅਤੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਵਿਅਕਤੀ== ਛੱਤਿਆਣਾ ਦਾ ਨਾਮ ਪੁਰਾਣੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸਰੋਤਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। 1883 ਦੇ ''Ferozepore District Gazetteer'' ਵਿੱਚ ਪਿੰਡ ਦਾ ਨਾਮ “Chatteana” ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ Chatteana ਨੂੰ Jaitu Rajbaha ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ Inspection Choki ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ Jaitu Rajbaha ਦੇ 27ਵੇਂ ਮੀਲ ’ਤੇ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।<ref>{{cite book |author=Punjab Government |title=Gazetteer of the Ferozepore District, 1883-84 |year=1883 |page=129 |publisher=Civil and Military Gazette Press |location=Lahore}}</ref> ਮੈਕਸ ਆਰਥਰ ਮੈਕਾਲਿਫ਼ ਦੀ ''The Sikh Religion: Its Gurus, Sacred Writings and Authors'' ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਵਰਣਨ ਵਿੱਚ “Chhatiana” ਦਾ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਜ਼ਿਕਰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਅਨੁਸਾਰ ਗੁਰੂ ਜੀ Kaljharani ਤੋਂ Chhatiana ਵੱਲ ਗਏ। Chhatiana ਪਹੁੰਚਣ ’ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੁਝ ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਬਕਾਇਆ ਤਨਖਾਹ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ। ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਘੋੜਸਵਾਰਾਂ ਨੂੰ ਅੱਠ ਆਨੇ ਪ੍ਰਤੀ ਦਿਨ ਅਤੇ ਪੈਦਲ ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਨੂੰ ਚਾਰ ਆਨੇ ਪ੍ਰਤੀ ਦਿਨ ਦੇ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ ਤਨਖਾਹ ਦਿੱਤੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰੀ Dan Singh ਨੇ ਆਪਣੀ ਤਨਖਾਹ ਲੈਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨਾਲ ਰਹਿਣ ਦੀ ਚੋਣ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਹੋਰ ਧਨ ਦੀ ਮੰਗ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਵੱਲੋਂ ਬਾਕੀ ਧਨ ਨੂੰ ਦੱਬ ਦੇਣ ਦਾ ਵਰਣਨ ਵੀ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।<ref>{{cite book |last=Macauliffe |first=Max Arthur |title=The Sikh Religion: Its Gurus, Sacred Writings and Authors |volume=V |year=1909 |pages=217–218 |publisher=Clarendon Press |location=Oxford}}</ref> Who's Who: Punjab Freedom Fighters ਵਿੱਚ ਹਜ਼ੂਰਾ ਸਿੰਘ, ਪੁੱਤਰ ਇੰਦਰ ਸਿੰਘ, ਦਾ ਜਨਮ 1911 ਵਿੱਚ ਛੱਤਿਆਣਾ, ਤਹਿਸੀਲ ਮੁਕਤਸਰ, ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਫ਼ਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਉਹ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਕਰਦੇ ਸਨ ਅਤੇ 1929 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਫ਼ੌਜ ਵਿੱਚ ਭਰਤੀ ਹੋਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 6/1 ਪੰਜਾਬ ਰੈਜੀਮੈਂਟ ਵਿੱਚ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇੰਡੀਅਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਆਰਮੀ (INA) ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਏ। ਬਿਮਾਰ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਿੰਗਾਪੁਰ ਦੇ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਹ ਜੰਗੀ ਕੈਦੀ (P.O.W.) ਬਣੇ।<ref>{{cite book |title=Who's Who: Punjab Freedom Fighters |volume=1 |editor-first=Fauja |editor-last=Singh |publisher=Department of Punjab Historical Studies, Punjabi University, Patiala |year=1972 |page=578}}</ref> 1925 ਦੇ ‘ਸਿੱਖ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਐਕਟ’ ਵਿੱਚ ਛੱਤਿਆਣਾ ਦਾ ਨਾਮ ਸਰਕਾਰੀ ਰਿਕਾਰਡ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਰਿਕਾਰਡ ਵਿੱਚ ਛੱਤਿਆਣਾ ਨੂੰ ਫ਼ਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਮੁਕਤਸਰ ਤਹਿਸੀਲ ਅਧੀਨ ਰੈਵਨਿਊ ਅਸਟੇਟ ਵਜੋਂ ਦਰਜ ਕਰਦਿਆਂ ਇੱਥੇ ਸਥਿਤ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਦਾ ਨਾਮ ‘ਗੁਪਤਸਰ ਐਂਡ ਸਾਹਿਬ ਚੰਦ’ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਦਰਜਾ 1925 ਦੇ ਸਰਕਾਰੀ ਕਾਨੂੰਨੀ ਰਿਕਾਰਡ ਵਿੱਚ ਸੀਰੀਅਲ ਨੰਬਰ 196 ਹੇਠ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।<ref>{{cite book |title=The Sikh Gurdwaras Act, 1925 |publisher=Government of India |year=1925 |pages=115 |chapter=Schedule }}</ref> 1959 ਵਿੱਚ ਭਾਈ ਰਣਧੀਰ ਸਿੰਘ ਦੀ ਕਿਤਾਬ ‘ਉਦਾਸੀ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਵਿਥਿਆ’ ਵਿੱਚ ਛੱਤਿਆਣਾ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਉਦਾਸੀ ਧਰਮਸਾਲ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਸਰੋਤ ਅਨੁਸਾਰ ਛੱਤਿਆਣਾ ਇੱਕ ਪੁਰਾਣਾ ਪਿੰਡ ਸੀ ਅਤੇ ਉਦਾਸੀ ਸੰਪਰਦਾ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਬਾਬਾ ਬੰਖੰਡੀ ਦੇ ਚੇਲੇ ਹਰ ਨਾਰਾਇਣ ਦਾਸ ਦੇ ਚੇਲੇ ਬਾਬਾ ਹਰ ਗਿਆਨ ਦਾਸ ਨੇ ਇੱਥੇ ਇੱਕ ਧਰਮਸਾਲ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਤਮਾ ਦਾਸ ਇਸ ਧਰਮਸਾਲ ਦੇ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਬਣੇ। ਇਹ ਜਾਣਕਾਰੀ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ 2011 ਵਿੱਚ ਡਾ. ਕਿਰਨਜੀਤ ਸੰਧੂ ਵੱਲੋਂ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਤੋਂ ਕੀਤੇ ਗਏ ਪੀਐਚ.ਡੀ. ਖੋਜ-ਪ੍ਰਬੰਧ ‘ਦਿ ਉਦਾਸੀਜ਼ ਇਨ ਦ ਕਲੋਨੀਅਲ ਪੰਜਾਬ: 1849 ਏ.ਡੀ.–1947 ਏ.ਡੀ.’ ਵਿੱਚ ਵੀ ਦਰਜ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।<ref>{{cite book |last=ਰਣਧੀਰ ਸਿੰਘ |title=ਉਦਾਸੀ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਵਿਥਿਆ |publisher=ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ |location=ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ |year=1959 |pages=453–454 }}</ref><ref>{{cite thesis |last=ਸੰਧੂ |first=ਕਿਰਨਜੀਤ |title=ਦਿ ਉਦਾਸੀਜ਼ ਇਨ ਦ ਕਲੋਨੀਅਲ ਪੰਜਾਬ: 1849 ਏ.ਡੀ.–1947 ਏ.ਡੀ. |type=ਪੀਐਚ.ਡੀ. ਖੋਜ-ਪ੍ਰਬੰਧ |institution=ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ |location=ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ |year=2011 }}</ref> ਇਸੇ ਹਵਾਲੇ ਵਿੱਚ ਸੂਫ਼ੀ ਫ਼ਕੀਰ ਇਬਰਾਹੀਮ ਬਹਮੀ ਦੇ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋ ਕੇ ਸਿੱਖ ਬਣਨ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਨਾਮ ਭਾਈ ਅਜਮੇਰ ਸਿੰਘ ਰੱਖੇ ਜਾਣ ਦਾ ਵੀ ਜ਼ਿਕਰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਪੰਨਾ 218 ’ਤੇ ਅੱਗੇ ਇੱਕ ਮੁਸਲਮਾਨ ਫਕੀਰ Brahmi (Ibrahim) ਦੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਕੋਲ ਆਉਣ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਦੀਖਿਆ ਲੈਣ ਅਤੇ Ajmer Singh ਨਾਮ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦਾ ਵਰਣਨ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੇ Sahib Chand, Kot Bhai, Rohila, Bambiha ਅਤੇ Bajak ਵੱਲ ਜਾਣ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।<ref>{{cite book |last=Macauliffe |first=Max Arthur |title=The Sikh Religion: Its Gurus, Sacred Writings and Authors |volume=V |year=1909 |pages=217–218 |publisher=Clarendon Press |location=Oxford}}</ref> ਸੁਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਗਾਂਧੀ ਦੀ ''History of Sikh Gurus Retold: 1606–1708 C.E.'' ਵਿੱਚ ਵੀ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਦੌਰਾਨ ਛੱਤਿਆਣਾ ਦਾ ਦੋ ਵਾਰ ਜ਼ਿਕਰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਅਨੁਸਾਰ ਮੁਕਤਸਰ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਗੁਰੂ ਜੀ ਰੂਪਾਣਾ, ਭੰਡੇਰ, ਗੁਰਸਰ, ਥੇਹੜੀ, ਬੰਬੀਹਾ, ਰੋਹੀਲਾ ਅਤੇ ਜੁੰਗਿਆਣਾ ਆਦਿ ਥਾਵਾਂ ਤੋਂ ਹੁੰਦੇ ਹੋਏ ਛੱਤਿਆਣਾ ਪਹੁੰਚੇ। ਇੱਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਲੜੇ ਬਰਾੜਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਬਕਾਇਆ ਤਨਖਾਹ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ। ਬਰਾੜਾਂ ਦੇ ਆਗੂ ਚੌਧਰੀ ਦਾਨਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਵਰਤਾਅ ’ਤੇ ਅਫ਼ਸੋਸ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦਿਆਂ ਆਪਣੀ ਤਨਖਾਹ ਲੈਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਦੇ ਇਸ ਤਿਆਗ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋ ਕੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਉਸਦੇ ਜੱਦੀ ਸਥਾਨ ਮਹਿਮਾ ਸਵਾਈ ਜਾਣ ਦੀ ਸਹਿਮਤੀ ਦਿੱਤੀ।<ref>{{cite book |last=Gandhi |first=Surjit Singh |title=History of Sikh Gurus Retold: 1606–1708 C.E. |publisher=Atlantic Publishers & Distributors |page=860}}</ref> ਇਸੇ ਕਿਤਾਬ ਵਿੱਚ ਅੱਗੇ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਤਲਵੰਡੀ ਸਾਬੋ ਵੱਲ ਜਾਂਦੇ ਸਮੇਂ ਗੁਰੂ ਜੀ ਮੁੜ ਛੱਤਿਆਣਾ, ਕੋਟ ਸਾਹਿਬ ਚੰਦ ਅਤੇ ਕੋਟ ਭਾਈ ਰਾਹੀਂ ਗਿੱਦੜਬਾਹਾ ਪਹੁੰਚੇ ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੋਰ ਥਾਵਾਂ ਤੋਂ ਹੁੰਦੇ ਹੋਏ ਤਲਵੰਡੀ ਸਾਬੋ ਪਹੁੰਚੇ।<ref>{{cite book |last=Gandhi |first=Surjit Singh |title=History of Sikh Gurus Retold: 1606–1708 C.E. |publisher=Atlantic Publishers & Distributors |page=860}}</ref> 1950 ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਅਤੇ ਭਾਈ ਵੀਰ ਸਿੰਘ ਦੁਆਰਾ ਸੰਪਾਦਿਤ ‘ਮਾਲਵਾ ਦੇਸ਼ ਰਤਨ ਦੀ ਸਾਖੀ ਪੋਥੀ’ ਵਿੱਚ ਛਤਿਆਣੇ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਕਿ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਛਤਿਆਣੇ ਵਿਖੇ ਡੇਰਾ ਕਰਕੇ ਰਹੇ। ਇੱਥੇ ਬੈਰਾੜਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਚਾਕਰੀ ਦੀ ਤਨਖਾਹ ਮੰਗੀ, ਜਿਸ ’ਤੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਘੋੜਸਵਾਰਾਂ ਅਤੇ ਪੈਦਲ ਸੈਨਿਕਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਅਨੁਸਾਰ ਤਨਖਾਹ ਦਿੱਤੀ। ਇਸੇ ਪ੍ਰਸੰਗ ਵਿੱਚ ਦਾਨ ਸਿੰਘ ਅਸੁਪਾਲੀ ਨੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਤੋਂ ਚਾਕਰੀ ਦੀ ਥਾਂ ਸਿੱਖੀ ਦੀ ਦਾਤ ਮੰਗੀ। ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੇ ਬਚਨ ਅਨੁਸਾਰ ਦਾਨ ਸਿੰਘ ਨੇ ਕੇਸ ਰੱਖੇ ਅਤੇ ਪਾਹੁਲ ਲਈ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਦਾਨ ਸਿੰਘ ਦੀ ਬੇਨਤੀ ’ਤੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਉਸ ਦੇ ਨਗਰ ਗਏ ਅਤੇ ਉੱਥੇ ਤਿੰਨ ਦਿਨ ਠਹਿਰੇ।<ref name="malwa1950">{{cite book |editor=ਭਾਈ ਵੀਰ ਸਿੰਘ |title=ਮਾਲਵਾ ਦੇਸ਼ ਰਤਨ ਦੀ ਸਾਖੀ ਪੋਥੀ |chapter=੬੭. ਛਤਿਆਣੇ, ਲਖੀ ਜੰਗਲ, ਬੈਰਾੜਾਂ ਨੂੰ ਤਨਖਾਹਾਂ |pages=71–73 |publisher=ਭਾਈ ਵੀਰ ਸਿੰਘ ਸਾਹਿਤ ਸਦਨ |location=ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ |year=1950 }}</ref> 1960 ਵਿੱਚ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਭਾਗ, ਪੰਜਾਬ ਵੱਲੋਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਭਾਈ ਕਾਨ੍ਹ ਸਿੰਘ ਨਾਭਾ ਦੀ ‘Encyclopaedia of Sikh Literature’ ਵਿੱਚ ਛੱਤੇਆਣਾ ਬਾਰੇ ਦਰਜ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਫ਼ਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਦੇ ਥਾਣਾ ਕੋਟ ਭਾਈ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਸੀ ਅਤੇ ਮੁਕਤਸਰ ਤੋਂ ਦਸ ਕੋਹ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਸਥਿਤ ਸੀ। ਇਸ ਸਥਾਨ ’ਤੇ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਗੁਪਤਸਰ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਹੋਣ ਦਾ ਵੀ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।<ref>{{cite book |last=ਨਾਭਾ |first=ਕਾਨ੍ਹ ਸਿੰਘ |title=Encyclopaedia of Sikh Literature |publisher=ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਭਾਗ, ਪੰਜਾਬ |location=ਪਟਿਆਲਾ |year=1960 }}</ref> ਸਿੱਖ ਪੰਥ ਵਿਸ਼ਵਕੋਸ਼ ਵਿੱਚ ਛੱਤੇਆਣਾ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਭਾਈ ਅਜਮੇਰ ਸਿੰਘ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਅਨੁਸਾਰ ਫ਼ਰੀਦਕੋਟ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਛੱਤੇਆਣਾ ਪਿੰਡ ਦਾ ਮੁਸਲਮਾਨ ਵਸਨੀਕ ਇਬਰਾਹੀਮ ਸ਼ਾਹ, ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋ ਕੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਛਕ ਕੇ ਭਾਈ ਅਜਮੇਰ ਸਿੰਘ ਬਣਿਆ। ਜਦੋਂ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਮੁਕਤਸਰ ਦੀ ਜੰਗ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸੰਨ 1706 ਈ. ਵਿੱਚ ਛੱਤੇਆਣਾ ਪਿੰਡ ਆਏ ਤਾਂ ਇਬਰਾਹੀਮ ਸ਼ਾਹ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੇ ਸੰਪਰਕ ਵਿੱਚ ਆਇਆ। ਗੁਰੂ ਜੀ ਦਾ ਉਪਦੇਸ਼ ਸੁਣ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਸਿੰਘ ਸਜਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਨਾਲ ਭਾਈ ਮਾਨ ਸਿੰਘ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪਾਹੁਲ ਛਕਾਈ। ਪਾਹੁਲ ਛਕਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਉਸ ਦਾ ਨਾਮ ਭਾਈ ਅਜਮੇਰ ਸਿੰਘ ਰੱਖਿਆ।<ref>{{cite web |title=ਅਜਮੇਰ ਸਿੰਘ, ਭਾਈ |author=ਡਾ. ਰਤਨ ਸਿੰਘ ਜੱਗੀ |website=ਪੰਜਾਬੀ ਪੀਡੀਆ |publisher=ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਪਟਿਆਲਾ |url=https://punjabipedia.org/topic.aspx?txt=ਅਜਮੇਰ%20ਸਿੰਘ,%20ਭਾਈ }}</ref> ਐੱਚ. ਐੱਸ. ਸਿੰਘਾ ਦੀ ''The Encyclopedia of Sikhism (over 1000 Entries)'' ਵਿੱਚ “Chhattiana” ਸਿਰਲੇਖ ਹੇਠ ਛੱਤਿਆਣਾ ਦਾ ਵੱਖਰਾ ਜ਼ਿਕਰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਹੈ ਕਿ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ 1706 ਈ. ਵਿੱਚ ਮੁਕਤਸਰ ਦੀ ਲੜਾਈ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਛੱਤਿਆਣਾ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਬਰਾੜ ਕਬੀਲੇ ਦੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਯੋਧਿਆਂ ਨੂੰ ਧਨ ਦਿੱਤਾ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਲਈ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਦੀ ਯਾਦ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸਥਾਨ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਗੁਪਤਸਰ ਦਾ ਵੀ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।<ref>{{cite book |last=Singha |first=H. S. |title=The Encyclopedia of Sikhism (over 1000 Entries) |publisher=Hemkunt Press |year=2000 |page=46}}</ref> ==ਹਵਾਲੇ== {{ਹਵਾਲੇ}} {{ਅਧਾਰ}} ==ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ== *[https://www.youtube.com/watch?v=r_x4ol9NaN4 "Apna Pind Sambhal"] {{ਮੁਕਤਸਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸ੍ਰੀ ਮੁਕਤਸਰ ਸਾਹਿਬ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ]] *https://www.facebook.com/ssbrar555 b9mb6c214vr775j34fc09azz5hsa5id 846169 846162 2026-09-14T18:02:21Z Sandeepchhattiana 24284 /* ਛੱਤਿਆਣਾ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਇਤਿਹਾਸਕ ਅਤੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਵਿਅਕਤੀ */ ਸਬੰਧਤ ਕਿਤਾਬ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੱਤਾ 846169 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = ਛੱਤਿਆਣਾ | native_name = ਛੱਤੇਆਣਾ | settlement_type = ਪਿੰਡ | image_skyline = | image_alt = | image_caption = | pushpin_map = India Punjab | pushpin_label_position = | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤੀ | latd = 30.328834 | latNS = N | longd = 74.669480 | longEW = E | coordinates_display = inline,title | subdivision_type = ਦੇਸ਼ | subdivision_name = ਭਾਰਤ | subdivision_type1 = ਰਾਜ | subdivision_name1 = [[ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ|ਪੰਜਾਬ]] | subdivision_type2 = ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ | subdivision_name2 = [[ਸ੍ਰੀ ਮੁਕਤਸਰ ਸਾਹਿਬ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ|ਸ੍ਰੀ ਮੁਕਤਸਰ ਸਾਹਿਬ]] | subdivision_type3 = ਬਲਾਕ | subdivision_name3 = ਕੋਟ ਭਾਈ | subdivision_type4 = ਪੁਲਿਸ ਥਾਣਾ | subdivision_name4 = ਕੋਟ ਭਾਈ | government_type = ਗ੍ਰਾਮ ਪੰਚਾਇਤ | governing_body = ਗ੍ਰਾਮ ਪੰਚਾਇਤ ਛੱਤਿਆਣਾ | leader_title = ਸਰਪੰਚ | leader_name = ਗੁਰਪ੍ਰੀਤ ਕੌਰ | established_title = | established_date = | founder = | named_for = | unit_pref = Metric | area_total_km2 = 9.92 | area_footnotes = ਲਗਭਗ 2,450 ਏਕੜ (ਲਗਭਗ 2,450 ਕਿੱਲੇ) | elevation_m = 185 | population_total = 3940 | population_as_of = 2011 | population_density_km2 = 397 | population_footnotes = 2011 ਦੀ ਜਨਗਣਨਾ ਅਨੁਸਾਰ | population_note = ਲਗਭਗ 658 ਘਰ; ਲਗਭਗ 2,800 ਰਜਿਸਟਰਡ ਵੋਟਰ | demographics_type1 = ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ | demographics1_title1 = ਸਰਕਾਰੀ | demographics1_info1 = [[ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ|ਪੰਜਾਬੀ]] | demographics1_title2 = ਬੋਲਚਾਲ | demographics1_info2 = ਦੇਸੀ ਮਲਵਈ | timezone1 = [[ਭਾਰਤੀ ਮਿਆਰੀ ਸਮਾਂ]] | utc_offset1 = +5:30 | postal_code_type = [[ਪੋਸਟਲ ਇੰਡੈਕਸ ਨੰਬਰ|ਪਿੰਨ]] | postal_code = 152031 | area_code_type = STD ਕੋਡ | area_code = 01633 | registration_plate = PB60 (ਪੀਬੀ60) | blank_name_sec1 = ਗ੍ਰਾਮ ਪੰਚਾਇਤ | blank_info_sec1 = ਛੱਤਿਆਣਾ — ਪੰਚਾਇਤ ਅਧੀਨ ਕੇਵਲ ਛੱਤਿਆਣਾ ਪਿੰਡ | blank1_name_sec1 = ਰਕਬਾ | blank1_info_sec1 = ਲਗਭਗ 2,450 ਏਕੜ; ਲਗਭਗ 2,400 ਏਕੜ ਖੇਤੀਯੋਗ ਅਤੇ 50 ਏਕੜ ਟਿੱਬਿਆਂ ਵਾਲਾ ਰਕਬਾ; ਫਿਰਨੀ ਦੇ ਅੰਦਰ ਲਗਭਗ 75 ਏਕੜ; ਪੰਚਾਇਤੀ ਜ਼ਮੀਨ ਲਗਭਗ 15 ਕਿੱਲੇ | blank2_name_sec1 = ਪਿੰਡ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਅਤੇ ਚੋਣਾਂ | blank2_info_sec1 = ਲਗਭਗ 658 ਘਰ; 2,800 ਰਜਿਸਟਰਡ ਵੋਟਰ; 3 ਪੋਲਿੰਗ ਬੂਥ — ਨੰਬਰ 82, 83 ਅਤੇ 84 | blank3_name_sec1 = ਆਵਾਜਾਈ ਅਤੇ ਸੜਕਾਂ | blank3_info_sec1 = ਗਿੱਦੜਬਾਹਾ ਲਗਭਗ 16 ਕਿ.ਮੀ.; ਸ੍ਰੀ ਮੁਕਤਸਰ ਸਾਹਿਬ ਲਗਭਗ 25 ਕਿ.ਮੀ.; ਨੇੜਲਾ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਗਿੱਦੜਬਾਹਾ ਲਗਭਗ 16 ਕਿ.ਮੀ.; ਬਠਿੰਡਾ–ਮੁਕਤਸਰ ਹਾਈਵੇ ਲਗਭਗ 3 ਕਿ.ਮੀ.; ਗਿੱਦੜਬਾਹਾ–ਦੋਦਾ PMGSY ਸੜਕ; ਪਿੰਡ ਦੀ ਫਿਰਨੀ ਪੱਕੀ; 2 ਬੱਸ ਅੱਡੇ | blank4_name_sec1 = ਸਰਕਾਰੀ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਸਹੂਲਤਾਂ | blank4_info_sec1 = 1 ਡਾਕਖਾਨਾ; 6 ਆਂਗਣਵਾੜੀ ਕੇਂਦਰ; 6 ਧਰਮਸ਼ਾਲਾਵਾਂ; 3 ਰਾਸ਼ਨ ਡਿਪੂ; 2 CSC ਕੇਂਦਰ; 2 ਮੈਡੀਕਲ ਸਟੋਰ; 4 ਦੁੱਧ ਇਕੱਤਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਡੇਅਰੀਆਂ | blank5_name_sec1 = ਪਾਣੀ, ਸਿੰਚਾਈ ਅਤੇ ਬਿਜਲੀ | blank5_info_sec1 = 1 ਵਾਟਰ ਵਰਕਸ ਅਤੇ 1 ਪਾਣੀ ਦੀ ਟੈਂਕੀ; ਲਗਭਗ 400–500 ਟਿਊਬਵੈੱਲ/ਮੋਟਰ; ਖੇਤੀ ਲਈ 8 ਘੰਟੇ ਬਿਜਲੀ; ਜੈਤੋ ਰਜਬਾਹਾ ਪਿੰਡ ਦੀ ਹੱਦ ਨਾਲ; 6 ਮੋਗੇ; 3 ਛੱਪੜ | blank6_name_sec1 = ਸੰਚਾਰ, ਖੇਡਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਹੂਲਤਾਂ | blank6_info_sec1 = 4G ਅਤੇ 5G ਮੋਬਾਈਲ ਨੈੱਟਵਰਕ; ਆਪਟੀਕਲ ਫਾਈਬਰ/ਬ੍ਰਾਡਬੈਂਡ ਅਤੇ ਨਿੱਜੀ Wi-Fi; BSNL ਲੈਂਡਲਾਈਨ; 1 ਖੇਡ ਮੈਦਾਨ/ਸਟੇਡੀਅਮ, 1 ਵਾਲੀਬਾਲ ਮੈਦਾਨ ਅਤੇ 1 ਜਿਮ; ਨੇੜਲੇ ਪਿੰਡ — ਦੋਦਾ, ਲੋਹਾਰਾ, ਸੁਖਨਾ, ਅਬਲੂ, ਬੁੱਟਰ, ਰੁਖਾਲਾ, ਸਾਹਿਬਚੰਦ ਅਤੇ ਭਲਾਈਆਣਾ; ਦਿੱਲੀ ਲਗਭਗ 385 ਕਿ.ਮੀ. | website = https://m.facebook.com/chhattiana555 }} '''[https://punjabipedia.org/topic.aspx?txt=%E0%A8%9B%E0%A9%B1%E0%A8%A4%E0%A8%BF%E0%A8%86%E0%A8%A3%E0%A8%BE ਛੱਤੇਆਣਾ]''' ਭਾਰਤੀ [[ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ|ਪੰਜਾਬ]] ਦੇ [[ਸ੍ਰੀ ਮੁਕਤਸਰ ਸਾਹਿਬ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ|ਸ੍ਰੀ ਮੁਕਤਸਰ ਸਾਹਿਬ]] ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਗਿੱਦੜਬਾਹਾ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਪਿੰਡ ਛੱਤਿਆਣਾ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਨੇੜਲਾ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਤੇ ਸ਼ਹਿਰ ਗਿੱਦੜਬਾਹਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਪਿੰਡ ਤੋਂ 16 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ਤੇ ਹੈ । ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਸ੍ਰੀ ਮੁਕਤਸਰ ਸਾਹਿਬ 25 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ਤੇ ਹੈ ਤੇ ਬਠਿੰਡਾ 35 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ਤੇ ਹੈ । ਫ਼ੌਜ ਦਾ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ, ਭੀਸੀਆਣਾ ਇਥੋਂ ਸਿਰਫ਼ 8 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਹੋਰ ਗੁਆਂਢੀ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਰੁਖਾਲਾ (3 ਕਿ:ਮੀ) ਬੁੱਟਰ ਸ਼ਰੀਹ (4 ਕਿ:ਮੀ) ਭਲਾਈਆਣਾ (4 ਕਿ:ਮੀ) ਸਹਿਬਚੰਦ (3 ਕਿ:ਮੀ) ਸੁਖਣਾ ਅਬਲੂ (2 ਕਿ:ਮੀ) ’ਤੇ ਕੋਟ ਭਾਈ (8 ਕਿ:ਮੀ) ਦੇ ਨਾਂ ਹਨ। ਪਿੰਡ ਸੂਬੇ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਤੋਂ ਤਕਰੀਬਨ 255 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੇ ਫ਼ਾਸਲੇ ’ਤੇ ਹੈ। ਬਸ ਸਰਵਿਸ ਰਾਹੀਂ ਪਿੰਡ ਆਸ ਪਾਸ ਦੇ ਸਾਰੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।ਅੰਗਰੇਜਾਂ ਦੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ 1972 ਤੱਕ ਇਹ ਪਿੰਡ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਫਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਵਿੱਚ ਰਿਹਾ। ਫਿਰ ਫਰੀਦਕੋਟ ਵਿੱਚ ਸਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।1995 ਵਿੱਚ ਇਹ ਪਿੰਡ ਮੁਕਤਸਰ ਨੂੰ ਜਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਦਰਜਾ ਮਿਲਣ ਤੇ ਮੁਕਤਸਰ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ। ਪਿਛੋਕੜ ਵੱਲ ਝਾਤ ਮਾਰੀਏ ਤਾਂ ਪਹਿਲਵਾਨ ਬੰਤਾ ਸਿੰਘ ਜੀ ਜਿੰਨਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸਰੀਰਕ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਆਦਮਖੋਰ ਸ਼ੇਰ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਇਸੇ ਪਿੰਡ ਦੇ ਸਨ। ਪਿੰਡ ਛੱਤਿਆਣਾ ਦੇ ਬਹੁਤੇ ਲੋਕ ਤਰਕਸ਼ੀਲ ਸੁਭਾਅ ਦੇ ਹਨ ਜੋ ਵਹਿਮਾਂ ਭਰਮਾਂ ਤੋਂ ਕੋਹਾਂ ਦੂਰ ਹਨ। ਪਿੰਡ ਦੇ ਬਾਹਰਵਾਰ ਇਤਿਹਾਸਕ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸ੍ਰੀ ਗੁਪਤਸਰ ਸਾਹਿਬ ਸਥਿਤ ਹੈ ਜਿਥੇ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਰਹਿੰਦੇ ਬਰਾੜ ਗੋਤ ਦੇ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਮੰਗ ਅਨੁਸਾਰ ਗੁਪਤ ਮਾਇਆ ਕੱਢ ਕੇ ਤਨਖ਼ਾਹਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੰਡੀ ਸੀ। ਦੇਸ਼ ਦੀ ਵੰਡ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦੇ ਵੀ ਕਾਫ਼ੀ ਘਰ ਸਨ, ਜਿੰਨਾ ਨੇ ਲੱਗਭੱਗ 1925 ਵਿਚ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਸਜਿਦ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਵੀ ਕੀਤਾ ਜੋ ਕਿ ਅੱਜ ਵੀ ਖੜ੍ਹੀ ਹੈ। ਪਿੰਡ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕਿੱਤਾ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਹੈ ਤੇ ਜੈਤੋ ਰਜਬਾਹੇ ਤੋਂ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਲਈ ਲੋੜੀਂਦੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਪੂਰਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ । ਜੈਤੋ ਰਜਬਾਹਾ 1870 ਵਿੱਚ ਅੰਗਰੇਜਾਂ ਦੁਆਰਾ ਕੱਢਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਜੋ ਕਿ ਬਿਲਕੁਲ ਪਿੰਡ ਦੇ ਨਾਲ਼ ਦੀ ਗੁਜ਼ਰਦਾ ਹੀ। ਪਿੰਡ ਦੇ ਬਾਹਰਵਾਰ ਜੈਤੋ ਰਜਬਾਹੇ ਦੇ ਉੱਪਰ ਅੰਗਰੇਜਾਂ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਨਹਿਰੀ ਕੋਠੀ ਹੈ ਜੋਕਿ ਅੱਜ ਵੀ ਵਧੀਆ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਖੜ੍ਹੀ ਹੈ। ਕਿਸੇ ਸਮੇਂ ਇਹ ਨਹਿਰੀ ਮਹਿਕਮੇ ਦਾ ਵਿਸ਼ਰਾਮ ਘਰ ਸੀ।1875 ਦੇ ਫਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਡਿਵੀਜ਼ਨ ਦੇ ਗਜਟੀਅਰ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਸ ਨਹਿਰੀ ਕੋਠੀ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਲੱਗਭਗ 1920 ਵਿੱਚ ਕੋਠੀ ਵਿਚ ਤਾਰ ਦਾ ਵੀ ਪ੍ਰਬੰਧ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ ਜਿਸ ਨਾਲ਼ ਮਹਿਕਮਾ ਹੋਰਾਂ ਕੋਠੀਆਂ ਨਾਲ਼ ਜੁੜ ਗਿਆ ਤੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਪੋਸਟ ਆਫਿਸ ਵੀ ਬਣ ਗਿਆ ਤੇ ਤਾਰ ਬਾਬੂ ਦੀ ਵੀ ਨਿਯੁਕਤੀ ਹੋਈ। {| class="wikitable sortable" style="text-align:center; hight:50%; !ਸ਼ਹਿਰ !ਡਾਕਖਾਨਾ !ਪਿੰਨ ਕੋਡ !ਖੇਤਰ !ਨਜਦੀਕ !ਥਾਣਾ |- |ਗਿੱਦੜਬਾਹਾ |ਛੱਤਿਆਣਾ |152031 |ਗਿੱਦੜਬਾਹਾ |ਕੋਟਭਾਈ |ਕੋਟਭਾਈ |} ==ਵਿਦਿਅਕ ਅਦਾਰੇ== *ਸਰਕਾਰੀ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਸਕੂਲ *ਬਾਬਾ ਫਰੀਦ ਸੀਨੀਅਰ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਕੂਲ *ਸਰਕਾਰੀ ਹਾਈ ਸਕੂਲ *ਆਂਗਨਵਾੜੀ ਸੈਂਟਰ <ref>http://pbplanning.gov.in/districts/Gidderbaha.pdf</ref> ==ਇਤਿਹਾਸਕ ਸਥਾਨ== *ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਗੁਪਤਸਰ ਸਾਹਿਬ *ਵਹਿਮੀ ਪੀਰ ਸਮਾਧ ਭਾਈ ਅਜਮੇਰ ਸਿੰਘ ਜੀ *ਅੰਗਰੇਜਾਂ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਨਹਿਰੀ ਕੋਠੀ *ਪੁਰਾਤਨ ਮਿੱਠੇ ਪਾਣੀ ਦਾ ਖੂਹ ==ਇਤਿਹਾਸ== 1705 ਵਿਚ ਮੁਕਤਸਰ (ਉਸ ਸਮੇਂ ਖਿਦਰਾਣੇ ਦੀ āਾਬ, ਜੋ ਹੁਣ ਸ੍ਰੀ ਮੁਕਤਸਰ ਸਾਹਿਬ) ਦੀ ਲੜਾਈ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦਸਵੇਂ ਸਿੱਖ ਗੁਰੂ, ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਇਸ ਸਥਾਨ ਤੇ ਆਏ ਸਨ। ਉਸਦੇ ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਤਨਖਾਹ ਲਈ ਕਿਹਾ ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਲਈ ਅਦਾਇਗੀ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ, ਇਕ ਸਿੱਖ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੂੰ ਦਸਵੰਧ ਨਾਲ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ (1/10 ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਦੀ ਆਮਦਨੀ ਦਾ 10%) ਜੋ ਕਿ ਸੋਨੇ ਦੇ ਸਿੱਕੇ ਸਨ. ਦਸਵੇਂ ਮਾਸਟਰ ਨੇ ਇਹ ਸਿੱਕੇ ਆਪਣੇ ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਵਿਚ ਤਨਖਾਹ ਵਜੋਂ ਵੰਡਣੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੇ. ਸਿਪਾਹੀ ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ ਸਨ ਪਰ ਇਕ ਸਿੱਖ-ਸਿਪਾਹੀ ਭਾਈ ਦਾਨ ਸਿੰਘ ਨੇ ਕੁਝ ਵੀ ਲੈਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। [2] ਜਦੋਂ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ ਕਿ ਉਹ ਫਿਰ ਕੀ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਉਹ ਸਿੱਖੀ, ਬਪਤਿਸਮਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ. ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਉੱਤਰ ਤੋਂ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਟਿੱਪਣੀ ਕੀਤੀ, "ਤੁਸੀਂ ਮਾਲਵੇ ਲਈ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਦੀ ਇੱਜ਼ਤ ਬਚਾਈ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਭਾਈ ਮਹਾਂ ਸਿੰਘ ਨੇ ਇਸਨੂੰ ਮਾਝੇ ਲਈ ਬਚਾ ਲਿਆ"। ਅਤੇ ਫਿਰ ਭਾਈ ਦਾਨ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਖਾਲਸੇ ਦਾ ਰਸ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ। []] []] ਪੀਅਰ / ਪੀਰ ਸਯਦ ਇਬਰਾਹਿਮ, ਜੋ ਪੀਅਰ ਬ੍ਰਾਹਮੀ ਜਾਂ ਵੇਹਮੀ ਪੀਅਰ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ, ਸਥਾਨ ਦਾ ਇੱਕ ਮੁਸਲਮਾਨ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਸੀ. ਉਹ ਦਸਵੇਂ ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਸ਼ਖਸੀਅਤ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੂੰ ਖਾਲਸੇ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ। ਇਸਨੇ ਭਾਈ ਮਾਨ ਸਿੰਘ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਖ਼ਾਲਸੇ ਦੇ ਰਸਮ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ ਅਤੇ ਅਜਮੇਰ ਸਿੰਘ ਦਾ ਨਾਮ ਲਿਆ। []] []] []] ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਉਸਨੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੇ ਪਾਸੋਂ ਕਈ ਲੜਾਈਆਂ ਲੜੀਆਂ। ਸਿੱਖ-ਫ਼ੌਜ ਦਾ ਭੁਗਤਾਨ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਵਾਧੂ ਸਿੱਕਿਆਂ ਨੂੰ ਜ਼ਮੀਨ ਵਿਚ ਦਫਨਾ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਇਸ ਜਗ੍ਹਾ ਦਾ ਨਾਮ ਗੁਪਤਸਰ ਰੱਖਿਆ। ਗੁਰੂ ਜੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪਿੰਡ ਵਾਲਿਆਂ ਨੇ ਸਿੱਕੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਪਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ। [२] []] ਅੱਜ, ਇਕ ਸੁੰਦਰ ਗੁਰੂਦੁਆਰਾ ਸਾਹਿਬ, ਜਿਸਨੂੰ ਪਿੰਡ ਦੇ 2 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ, ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਗੁਪਤਸਰ ਸਾਹਿਬ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਜਗ੍ਹਾ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ (ਉੱਪਰ ਤਸਵੀਰ ਵੇਖੋ). ==ਛੱਤਿਆਣਾ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਇਤਿਹਾਸਕ ਅਤੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਵਿਅਕਤੀ== ਛੱਤਿਆਣਾ ਦਾ ਨਾਮ ਪੁਰਾਣੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸਰੋਤਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। 1883 ਦੇ ''Ferozepore District Gazetteer'' ਵਿੱਚ ਪਿੰਡ ਦਾ ਨਾਮ “Chatteana” ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ Chatteana ਨੂੰ Jaitu Rajbaha ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ Inspection Choki ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ Jaitu Rajbaha ਦੇ 27ਵੇਂ ਮੀਲ ’ਤੇ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।<ref>{{cite book |author=Punjab Government |title=Gazetteer of the Ferozepore District, 1883-84 |year=1883 |page=129 |publisher=Civil and Military Gazette Press |location=Lahore}}</ref> ਮੈਕਸ ਆਰਥਰ ਮੈਕਾਲਿਫ਼ ਦੀ ''The Sikh Religion: Its Gurus, Sacred Writings and Authors'' ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਵਰਣਨ ਵਿੱਚ “Chhatiana” ਦਾ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਜ਼ਿਕਰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਅਨੁਸਾਰ ਗੁਰੂ ਜੀ Kaljharani ਤੋਂ Chhatiana ਵੱਲ ਗਏ। Chhatiana ਪਹੁੰਚਣ ’ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੁਝ ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਬਕਾਇਆ ਤਨਖਾਹ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ। ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਘੋੜਸਵਾਰਾਂ ਨੂੰ ਅੱਠ ਆਨੇ ਪ੍ਰਤੀ ਦਿਨ ਅਤੇ ਪੈਦਲ ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਨੂੰ ਚਾਰ ਆਨੇ ਪ੍ਰਤੀ ਦਿਨ ਦੇ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ ਤਨਖਾਹ ਦਿੱਤੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰੀ Dan Singh ਨੇ ਆਪਣੀ ਤਨਖਾਹ ਲੈਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨਾਲ ਰਹਿਣ ਦੀ ਚੋਣ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਹੋਰ ਧਨ ਦੀ ਮੰਗ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਵੱਲੋਂ ਬਾਕੀ ਧਨ ਨੂੰ ਦੱਬ ਦੇਣ ਦਾ ਵਰਣਨ ਵੀ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।<ref>{{cite book |last=Macauliffe |first=Max Arthur |title=The Sikh Religion: Its Gurus, Sacred Writings and Authors |volume=V |year=1909 |pages=217–218 |publisher=Clarendon Press |location=Oxford}}</ref> Who's Who: Punjab Freedom Fighters ਵਿੱਚ ਹਜ਼ੂਰਾ ਸਿੰਘ, ਪੁੱਤਰ ਇੰਦਰ ਸਿੰਘ, ਦਾ ਜਨਮ 1911 ਵਿੱਚ ਛੱਤਿਆਣਾ, ਤਹਿਸੀਲ ਮੁਕਤਸਰ, ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਫ਼ਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਉਹ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਕਰਦੇ ਸਨ ਅਤੇ 1929 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਫ਼ੌਜ ਵਿੱਚ ਭਰਤੀ ਹੋਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 6/1 ਪੰਜਾਬ ਰੈਜੀਮੈਂਟ ਵਿੱਚ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇੰਡੀਅਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਆਰਮੀ (INA) ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਏ। ਬਿਮਾਰ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਿੰਗਾਪੁਰ ਦੇ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਹ ਜੰਗੀ ਕੈਦੀ (P.O.W.) ਬਣੇ।<ref>{{cite book |title=Who's Who: Punjab Freedom Fighters |volume=1 |editor-first=Fauja |editor-last=Singh |publisher=Department of Punjab Historical Studies, Punjabi University, Patiala |year=1972 |page=578}}</ref> 1939 ਵਿੱਚ ਛਤਿਆਣਾ ਦੇ ਸ. ਜਸਵੰਤ ਸਿੰਘ ਜੀ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਵਜੋਂ ਦਰਜ ਹਨ। ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ ਦਾ ਪੰਜਾਹ ਸਾਲਾ ਇਤਿਹਾਸ (1926–1976) ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਹੈ ਕਿ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਐਕਟ ਦੀ ਧਾਰਾ 43(4) ਅਨੁਸਾਰ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਬੁਲਾਈ ਗਈ ਨਵੀਂ ਚੁਣੀ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਇਕੱਤ੍ਰਤਾ 29 ਅਪ੍ਰੈਲ 1939 ਨੂੰ ਟਾਊਨ ਹਾਲ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿਖੇ ਹੋਈ। ਹਾਜ਼ਰ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਨੰਬਰ 50 ਉੱਤੇ “ਸ: ਜਸਵੰਤ ਸਿੰਘ ਜੀ, ਛਤਿਆਣਾ, ਤਹਿਸੀਲ ਮੁਕਤਸਰ (ਫੀਰੋਜ਼ਪੁਰ)” ਦਰਜ ਹੈ।<ref>ਸ਼ਮਸ਼ੇਰ ਸਿੰਘ ਅਸ਼ੋਕ, ''ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ ਦਾ ਪੰਜਾਹ ਸਾਲਾ ਇਤਿਹਾਸ (ਸੰਨ 1926 ਤੋਂ 1976 ਤਕ)'', ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ ਰਿਸਰਚ ਬੋਰਡ, ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ, ਪੰਨਾ 36.</ref> 1925 ਦੇ ‘ਸਿੱਖ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਐਕਟ’ ਵਿੱਚ ਛੱਤਿਆਣਾ ਦਾ ਨਾਮ ਸਰਕਾਰੀ ਰਿਕਾਰਡ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਰਿਕਾਰਡ ਵਿੱਚ ਛੱਤਿਆਣਾ ਨੂੰ ਫ਼ਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਮੁਕਤਸਰ ਤਹਿਸੀਲ ਅਧੀਨ ਰੈਵਨਿਊ ਅਸਟੇਟ ਵਜੋਂ ਦਰਜ ਕਰਦਿਆਂ ਇੱਥੇ ਸਥਿਤ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਦਾ ਨਾਮ ‘ਗੁਪਤਸਰ ਐਂਡ ਸਾਹਿਬ ਚੰਦ’ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਦਰਜਾ 1925 ਦੇ ਸਰਕਾਰੀ ਕਾਨੂੰਨੀ ਰਿਕਾਰਡ ਵਿੱਚ ਸੀਰੀਅਲ ਨੰਬਰ 196 ਹੇਠ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।<ref>{{cite book |title=The Sikh Gurdwaras Act, 1925 |publisher=Government of India |year=1925 |pages=115 |chapter=Schedule }}</ref> 1959 ਵਿੱਚ ਭਾਈ ਰਣਧੀਰ ਸਿੰਘ ਦੀ ਕਿਤਾਬ ‘ਉਦਾਸੀ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਵਿਥਿਆ’ ਵਿੱਚ ਛੱਤਿਆਣਾ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਉਦਾਸੀ ਧਰਮਸਾਲ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਸਰੋਤ ਅਨੁਸਾਰ ਛੱਤਿਆਣਾ ਇੱਕ ਪੁਰਾਣਾ ਪਿੰਡ ਸੀ ਅਤੇ ਉਦਾਸੀ ਸੰਪਰਦਾ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਬਾਬਾ ਬੰਖੰਡੀ ਦੇ ਚੇਲੇ ਹਰ ਨਾਰਾਇਣ ਦਾਸ ਦੇ ਚੇਲੇ ਬਾਬਾ ਹਰ ਗਿਆਨ ਦਾਸ ਨੇ ਇੱਥੇ ਇੱਕ ਧਰਮਸਾਲ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਤਮਾ ਦਾਸ ਇਸ ਧਰਮਸਾਲ ਦੇ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਬਣੇ। ਇਹ ਜਾਣਕਾਰੀ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ 2011 ਵਿੱਚ ਡਾ. ਕਿਰਨਜੀਤ ਸੰਧੂ ਵੱਲੋਂ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਤੋਂ ਕੀਤੇ ਗਏ ਪੀਐਚ.ਡੀ. ਖੋਜ-ਪ੍ਰਬੰਧ ‘ਦਿ ਉਦਾਸੀਜ਼ ਇਨ ਦ ਕਲੋਨੀਅਲ ਪੰਜਾਬ: 1849 ਏ.ਡੀ.–1947 ਏ.ਡੀ.’ ਵਿੱਚ ਵੀ ਦਰਜ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।<ref>{{cite book |last=ਰਣਧੀਰ ਸਿੰਘ |title=ਉਦਾਸੀ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਵਿਥਿਆ |publisher=ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ |location=ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ |year=1959 |pages=453–454 }}</ref><ref>{{cite thesis |last=ਸੰਧੂ |first=ਕਿਰਨਜੀਤ |title=ਦਿ ਉਦਾਸੀਜ਼ ਇਨ ਦ ਕਲੋਨੀਅਲ ਪੰਜਾਬ: 1849 ਏ.ਡੀ.–1947 ਏ.ਡੀ. |type=ਪੀਐਚ.ਡੀ. ਖੋਜ-ਪ੍ਰਬੰਧ |institution=ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ |location=ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ |year=2011 }}</ref> ਇਸੇ ਹਵਾਲੇ ਵਿੱਚ ਸੂਫ਼ੀ ਫ਼ਕੀਰ ਇਬਰਾਹੀਮ ਬਹਮੀ ਦੇ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋ ਕੇ ਸਿੱਖ ਬਣਨ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਨਾਮ ਭਾਈ ਅਜਮੇਰ ਸਿੰਘ ਰੱਖੇ ਜਾਣ ਦਾ ਵੀ ਜ਼ਿਕਰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਪੰਨਾ 218 ’ਤੇ ਅੱਗੇ ਇੱਕ ਮੁਸਲਮਾਨ ਫਕੀਰ Brahmi (Ibrahim) ਦੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਕੋਲ ਆਉਣ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਦੀਖਿਆ ਲੈਣ ਅਤੇ Ajmer Singh ਨਾਮ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦਾ ਵਰਣਨ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੇ Sahib Chand, Kot Bhai, Rohila, Bambiha ਅਤੇ Bajak ਵੱਲ ਜਾਣ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।<ref>{{cite book |last=Macauliffe |first=Max Arthur |title=The Sikh Religion: Its Gurus, Sacred Writings and Authors |volume=V |year=1909 |pages=217–218 |publisher=Clarendon Press |location=Oxford}}</ref> ਸੁਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਗਾਂਧੀ ਦੀ ''History of Sikh Gurus Retold: 1606–1708 C.E.'' ਵਿੱਚ ਵੀ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਦੌਰਾਨ ਛੱਤਿਆਣਾ ਦਾ ਦੋ ਵਾਰ ਜ਼ਿਕਰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਅਨੁਸਾਰ ਮੁਕਤਸਰ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਗੁਰੂ ਜੀ ਰੂਪਾਣਾ, ਭੰਡੇਰ, ਗੁਰਸਰ, ਥੇਹੜੀ, ਬੰਬੀਹਾ, ਰੋਹੀਲਾ ਅਤੇ ਜੁੰਗਿਆਣਾ ਆਦਿ ਥਾਵਾਂ ਤੋਂ ਹੁੰਦੇ ਹੋਏ ਛੱਤਿਆਣਾ ਪਹੁੰਚੇ। ਇੱਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਲੜੇ ਬਰਾੜਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਬਕਾਇਆ ਤਨਖਾਹ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ। ਬਰਾੜਾਂ ਦੇ ਆਗੂ ਚੌਧਰੀ ਦਾਨਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਵਰਤਾਅ ’ਤੇ ਅਫ਼ਸੋਸ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦਿਆਂ ਆਪਣੀ ਤਨਖਾਹ ਲੈਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਦੇ ਇਸ ਤਿਆਗ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋ ਕੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਉਸਦੇ ਜੱਦੀ ਸਥਾਨ ਮਹਿਮਾ ਸਵਾਈ ਜਾਣ ਦੀ ਸਹਿਮਤੀ ਦਿੱਤੀ।<ref>{{cite book |last=Gandhi |first=Surjit Singh |title=History of Sikh Gurus Retold: 1606–1708 C.E. |publisher=Atlantic Publishers & Distributors |page=860}}</ref> ਇਸੇ ਕਿਤਾਬ ਵਿੱਚ ਅੱਗੇ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਤਲਵੰਡੀ ਸਾਬੋ ਵੱਲ ਜਾਂਦੇ ਸਮੇਂ ਗੁਰੂ ਜੀ ਮੁੜ ਛੱਤਿਆਣਾ, ਕੋਟ ਸਾਹਿਬ ਚੰਦ ਅਤੇ ਕੋਟ ਭਾਈ ਰਾਹੀਂ ਗਿੱਦੜਬਾਹਾ ਪਹੁੰਚੇ ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੋਰ ਥਾਵਾਂ ਤੋਂ ਹੁੰਦੇ ਹੋਏ ਤਲਵੰਡੀ ਸਾਬੋ ਪਹੁੰਚੇ।<ref>{{cite book |last=Gandhi |first=Surjit Singh |title=History of Sikh Gurus Retold: 1606–1708 C.E. |publisher=Atlantic Publishers & Distributors |page=860}}</ref> 1950 ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਅਤੇ ਭਾਈ ਵੀਰ ਸਿੰਘ ਦੁਆਰਾ ਸੰਪਾਦਿਤ ‘ਮਾਲਵਾ ਦੇਸ਼ ਰਤਨ ਦੀ ਸਾਖੀ ਪੋਥੀ’ ਵਿੱਚ ਛਤਿਆਣੇ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਕਿ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਛਤਿਆਣੇ ਵਿਖੇ ਡੇਰਾ ਕਰਕੇ ਰਹੇ। ਇੱਥੇ ਬੈਰਾੜਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਚਾਕਰੀ ਦੀ ਤਨਖਾਹ ਮੰਗੀ, ਜਿਸ ’ਤੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਘੋੜਸਵਾਰਾਂ ਅਤੇ ਪੈਦਲ ਸੈਨਿਕਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਅਨੁਸਾਰ ਤਨਖਾਹ ਦਿੱਤੀ। ਇਸੇ ਪ੍ਰਸੰਗ ਵਿੱਚ ਦਾਨ ਸਿੰਘ ਅਸੁਪਾਲੀ ਨੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਤੋਂ ਚਾਕਰੀ ਦੀ ਥਾਂ ਸਿੱਖੀ ਦੀ ਦਾਤ ਮੰਗੀ। ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੇ ਬਚਨ ਅਨੁਸਾਰ ਦਾਨ ਸਿੰਘ ਨੇ ਕੇਸ ਰੱਖੇ ਅਤੇ ਪਾਹੁਲ ਲਈ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਦਾਨ ਸਿੰਘ ਦੀ ਬੇਨਤੀ ’ਤੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਉਸ ਦੇ ਨਗਰ ਗਏ ਅਤੇ ਉੱਥੇ ਤਿੰਨ ਦਿਨ ਠਹਿਰੇ।<ref name="malwa1950">{{cite book |editor=ਭਾਈ ਵੀਰ ਸਿੰਘ |title=ਮਾਲਵਾ ਦੇਸ਼ ਰਤਨ ਦੀ ਸਾਖੀ ਪੋਥੀ |chapter=੬੭. ਛਤਿਆਣੇ, ਲਖੀ ਜੰਗਲ, ਬੈਰਾੜਾਂ ਨੂੰ ਤਨਖਾਹਾਂ |pages=71–73 |publisher=ਭਾਈ ਵੀਰ ਸਿੰਘ ਸਾਹਿਤ ਸਦਨ |location=ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ |year=1950 }}</ref> 1960 ਵਿੱਚ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਭਾਗ, ਪੰਜਾਬ ਵੱਲੋਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਭਾਈ ਕਾਨ੍ਹ ਸਿੰਘ ਨਾਭਾ ਦੀ ‘Encyclopaedia of Sikh Literature’ ਵਿੱਚ ਛੱਤੇਆਣਾ ਬਾਰੇ ਦਰਜ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਫ਼ਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਦੇ ਥਾਣਾ ਕੋਟ ਭਾਈ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਸੀ ਅਤੇ ਮੁਕਤਸਰ ਤੋਂ ਦਸ ਕੋਹ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਸਥਿਤ ਸੀ। ਇਸ ਸਥਾਨ ’ਤੇ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਗੁਪਤਸਰ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਹੋਣ ਦਾ ਵੀ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।<ref>{{cite book |last=ਨਾਭਾ |first=ਕਾਨ੍ਹ ਸਿੰਘ |title=Encyclopaedia of Sikh Literature |publisher=ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਭਾਗ, ਪੰਜਾਬ |location=ਪਟਿਆਲਾ |year=1960 }}</ref> ਸਿੱਖ ਪੰਥ ਵਿਸ਼ਵਕੋਸ਼ ਵਿੱਚ ਛੱਤੇਆਣਾ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਭਾਈ ਅਜਮੇਰ ਸਿੰਘ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਅਨੁਸਾਰ ਫ਼ਰੀਦਕੋਟ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਛੱਤੇਆਣਾ ਪਿੰਡ ਦਾ ਮੁਸਲਮਾਨ ਵਸਨੀਕ ਇਬਰਾਹੀਮ ਸ਼ਾਹ, ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋ ਕੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਛਕ ਕੇ ਭਾਈ ਅਜਮੇਰ ਸਿੰਘ ਬਣਿਆ। ਜਦੋਂ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਮੁਕਤਸਰ ਦੀ ਜੰਗ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸੰਨ 1706 ਈ. ਵਿੱਚ ਛੱਤੇਆਣਾ ਪਿੰਡ ਆਏ ਤਾਂ ਇਬਰਾਹੀਮ ਸ਼ਾਹ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੇ ਸੰਪਰਕ ਵਿੱਚ ਆਇਆ। ਗੁਰੂ ਜੀ ਦਾ ਉਪਦੇਸ਼ ਸੁਣ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਸਿੰਘ ਸਜਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਨਾਲ ਭਾਈ ਮਾਨ ਸਿੰਘ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪਾਹੁਲ ਛਕਾਈ। ਪਾਹੁਲ ਛਕਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਉਸ ਦਾ ਨਾਮ ਭਾਈ ਅਜਮੇਰ ਸਿੰਘ ਰੱਖਿਆ।<ref>{{cite web |title=ਅਜਮੇਰ ਸਿੰਘ, ਭਾਈ |author=ਡਾ. ਰਤਨ ਸਿੰਘ ਜੱਗੀ |website=ਪੰਜਾਬੀ ਪੀਡੀਆ |publisher=ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਪਟਿਆਲਾ |url=https://punjabipedia.org/topic.aspx?txt=ਅਜਮੇਰ%20ਸਿੰਘ,%20ਭਾਈ }}</ref> ਐੱਚ. ਐੱਸ. ਸਿੰਘਾ ਦੀ ''The Encyclopedia of Sikhism (over 1000 Entries)'' ਵਿੱਚ “Chhattiana” ਸਿਰਲੇਖ ਹੇਠ ਛੱਤਿਆਣਾ ਦਾ ਵੱਖਰਾ ਜ਼ਿਕਰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਹੈ ਕਿ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ 1706 ਈ. ਵਿੱਚ ਮੁਕਤਸਰ ਦੀ ਲੜਾਈ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਛੱਤਿਆਣਾ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਬਰਾੜ ਕਬੀਲੇ ਦੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਯੋਧਿਆਂ ਨੂੰ ਧਨ ਦਿੱਤਾ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਲਈ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਦੀ ਯਾਦ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸਥਾਨ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਗੁਪਤਸਰ ਦਾ ਵੀ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।<ref>{{cite book |last=Singha |first=H. S. |title=The Encyclopedia of Sikhism (over 1000 Entries) |publisher=Hemkunt Press |year=2000 |page=46}}</ref> ==ਹਵਾਲੇ== {{ਹਵਾਲੇ}} {{ਅਧਾਰ}} ==ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ== *[https://www.youtube.com/watch?v=r_x4ol9NaN4 "Apna Pind Sambhal"] {{ਮੁਕਤਸਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸ੍ਰੀ ਮੁਕਤਸਰ ਸਾਹਿਬ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ]] *https://www.facebook.com/ssbrar555 ffczworhzl80mkrxfwfaofyr545w2yw 0 52244 846158 845951 2026-09-14T16:40:32Z Nitesh Gill 8973 /* ਕਰੀਅਰ */ 846158 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ਜੈਨੀਫ਼ਰ ਐਨਿਸਟਨ<br>Jennifer Aniston | image = JenniferAnistonHWoFFeb2012.jpg | image_size = 230px | caption = ਫ਼ਰਵਰੀ 2012 ਵਿੱਚ ਜੈਨੀਫ਼ਰ ਐਨਿਸਟਨ | birth_name = ਜੈਨੀਫ਼ਰ ਜੋਆਨਾ ਐਨਿਸਟਨ | birth_date =11 ਫ਼ਰਵਰੀ, 1969<ref>{{cite news|title=Monitor|newspaper=[[Entertainment Weekly]]|date=February 17, 2012|issue=1194|page=26}}</ref> | birth_place = [[ਸ਼ਰਮਨ ਓਕਸ, ਲਾਸ ਐਂਜਲਸ]], [[ਕੈਲੀਫ਼ੋਰਨੀਆ]], ਯੂ.ਐੱਸ. | residence = [[ਬੈੱਲ ਏਅਰ, ਲਾਸ ਐਂਜਲਸ]], ਕੈਲੀਫ਼ੋਰਨੀਆ, ਯੂ.ਐੱਸ. | occupation = ਅਦਾਕਾਰਾ, ਫ਼ਿਲਮਕਾਰ, ਕਾਰੋਬਾਰੀ<ref>[http://www.youtube.com/watch?v=gsJulMDpIVg Jennifer Aniston interview]. YouTube. Retrieved on 2014-06-05.</ref> | years_active = 1988–ਹੁਣ ਤੱਕ | spouse = [[ਬਰੈਡ ਪਿੱਟ]] (200 ਅਤੇ 2005 ਵਿੱਚ) | partner = | parents = {{unbulleted list|[[ਜਾਨ ਐਨਿਸਟਨ]]|[[ਨੈਂਸੀ ਡਾਓ]]}} }} '''ਜੈਨੀਫ਼ਰ ਜੋਆਨਾ ਐਨਿਸਟਨ''' (11 ਫ਼ਰਵਰੀ, 1969 ਦਾ ਜਨਮ) ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਅਦਾਕਾਰਾ, ਫ਼ਿਲਮਕਾਰਾ ਅਤੇ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਹੈ। ਇਹਨੂੰ ਟੀਵੀ ਲੜੀਵਾਰ ''[[ਫਰੈਂਡਜ਼]]'' (1994-2004) ਵਿਚਲੇ ਰੋਲ ਕਰ ਕੇ ਸੰਸਾਰਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਹਾਸਲ ਹੋਈ। ਉਹ [[ਜਾਨ ਐਨਿਸਟਨ]] ਅਤੇ ਅਦਾਕਾਰ [[ਨੈਨਸੀ ਡੋ]] ਦੀ ਬੇਟੀ ਹੈ।{{ਕਾਮਨਜ਼ ਸ਼੍ਰੇਣੀ|Jennifer Aniston|ਜੈਨੀਫ਼ਰ ਐਨਿਸਟਨ}} ਉਹ ਅਦਾਕਾਰ ਜੌਨ ਐਨਿਸਟਨ ਅਤੇ ਨੈਨਸੀ ਡਾਓ ਦੀ ਧੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਅਦਾਕਾਰੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਸੀ; ਉਸ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਭੂਮਿਕਾ 1988 ਦੀ ਫ਼ਿਲਮ 'ਮੈਕ ਐਂਡ ਮੀ' (Mac and Me) ਵਿੱਚ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦਾ ਨਾਮ ਕ੍ਰੈਡਿਟ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਵੱਡੀ ਭੂਮਿਕਾ 1993 ਦੀ ਡਰਾਉਣੀ-ਕਾਮੇਡੀ ਫ਼ਿਲਮ 'ਲੈਪਰਚੌਨ' (Leprechaun) ਵਿੱਚ ਮਿਲੀ। ਉਸ ਨੂੰ 1994 ਤੋਂ 2004 ਤੱਕ ਚੱਲੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਸਿਟਕਾਮ 'ਫ੍ਰੈਂਡਜ਼' (Friends) ਵਿੱਚ 'ਰੇਚਲ ਗ੍ਰੀਨ' ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਾਲ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਮਿਲੀ; ਇਸ ਭੂਮਿਕਾ ਲਈ ਉਸ ਨੂੰ ਕਾਮੇਡੀ ਸੀਰੀਜ਼ ਵਿੱਚ 'ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਮੁੱਖ ਅਦਾਕਾਰਾ' ਵਜੋਂ 'ਪ੍ਰਾਈਮਟਾਈਮ ਐਮੀ ਅਵਾਰਡ' ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਐਨਿਸਟਨ ਨੇ ਕਈ ਸਫਲ ਕਾਮੇਡੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਦੇ ਬਾਕਸ-ਆਫਿਸ 'ਤੇ ਕੁੱਲ ਮਿਲਾ ਕੇ 1.6 ਬਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੀ ਕਮਾਈ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ 'ਆਫਿਸ ਸਪੇਸ' (1999), 'ਬਰੂਸ ਆਲਮਾਈਟੀ' (2003), 'ਦ ਬ੍ਰੇਕ-ਅੱਪ' (2006), 'ਮਾਰਲੇ ਐਂਡ ਮੀ' (2008), 'ਜਸਟ ਗੋ ਵਿਦ ਇਟ' (2011), 'ਹੌਰਿਬਲ ਬੌਸਿਜ਼' (2011), 'ਵੀ ਆਰ ਦ ਮਿਲਰਜ਼' (2013), 'ਡੰਪਲਿਨ' (2018) ਅਤੇ 'ਮਰਡਰ ਮਿਸਟਰੀ' (2019) ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਐਨਿਸਟਨ ਨੇ 'ਦ ਗੁੱਡ ਗਰਲ' (2002), 'ਫ੍ਰੈਂਡਜ਼ ਵਿਦ ਮਨੀ' (2006) ਅਤੇ 'ਕੇਕ' (2014) ਵਰਗੀਆਂ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾਯੋਗ ਸੁਤੰਤਰ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਅਦਾਕਾਰੀ ਕੀਤੀ। 2019 ਵਿੱਚ, ਉਹ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ 'ਤੇ ਵਾਪਸ ਆਈ ਅਤੇ ਐਪਲ ਟੀਵੀ+ (Apple TV+) ਦੀ ਡਰਾਮਾ ਸੀਰੀਜ਼ 'ਦ ਮੌਰਨਿੰਗ ਸ਼ੋਅ' (The Morning Show) ਨੂੰ ਪ੍ਰੋਡਿਊਸ ਕਰਨ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਉਸ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਵੀ ਨਿਭਾਈ; ਇਸ ਲਈ ਉਸ ਨੂੰ 'ਸਕ੍ਰੀਨ ਐਕਟਰਜ਼ ਗਿਲਡ ਅਵਾਰਡ' ਮਿਲਿਆ। ਐਨਿਸਟਨ ਨੂੰ ਕਈ ਰਸਾਲਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਦੁਨੀਆ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਖੂਬਸੂਰਤ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਉਸ ਦੀ ਕੁੱਲ ਜਾਇਦਾਦ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ 300 ਮਿਲੀਅਨ ਅਮਰੀਕੀ ਡਾਲਰ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।<ref>{{cite web |title=Jennifer Aniston – Career Summary |url=https://www.the-numbers.com/person/5370401-Jennifer-Aniston#tab=summary |publisher=The Numbers |access-date=March 12, 2021 |archive-date=June 7, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210607105518/https://www.the-numbers.com/person/5370401-Jennifer-Aniston#tab=summary |url-status=live }}</ref> ਉਸ ਨੂੰ 'ਹਾਲੀਵੁੱਡ ਵਾਕ ਆਫ ਫੇਮ' 'ਤੇ ਇੱਕ ਸਟਾਰ (ਤਾਰਾ) ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ 2008 ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨ ਕੰਪਨੀ 'ਈਕੋ ਫਿਲਮਜ਼' (Echo Films) ਦੀ ਸਹਿ-ਸੰਸਥਾਪਕ ਵੀ ਹੈ। == ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜੀਵਨ == ਐਨਿਸਟਨ ਦਾ ਜਨਮ 11 ਫਰਵਰੀ 1969 ਨੂੰ ਲਾਸ ਏਂਜਲਸ ਦੇ ਸ਼ੇਰਮਨ ਓਕਸ ਇਲਾਕੇ<ref name="People-Bio" /><ref>{{cite news|url=http://www.eonline.com/celebs/Jennifer_Aniston/112166|title=Jennifer Aniston|publisher=[[E!]]|access-date=September 19, 2011|archive-date=February 6, 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120206211942/http://www.eonline.com/celebs/jennifer_aniston/112166|url-status=live}}</ref> ਵਿੱਚ ਯੂਨਾਨੀ ਮੂਲ ਦੇ ਅਭਿਨੇਤਾ ਜੌਹਨ ਐਨੀਸਟਨ ਅਤੇ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਨੈਨਸੀ ਡੋ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ ਸੀ।<ref name="People-Bio">{{cite magazine|url=http://www.people.com/people/jennifer_aniston/biography|title=Jennifer Aniston Biography|access-date=May 21, 2008|magazine=People|archive-date=September 21, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180921015041/https://people.com/people/jennifer_aniston/biography|url-status=dead}}</ref> ਉਸ ਦੇ ਪੜਦਾਦਾ, ਲੁਈਸ ਗ੍ਰੀਕੋ, ਇਟਲੀ ਤੋਂ ਸਨ। ਉਸ ਦੀ ਮਾਂ ਦੇ ਹੋਰ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ, ਆਇਰਿਸ਼, ਸਕਾਟਿਸ਼ ਅਤੇ ਥੋੜ੍ਹੇ ਜਿਹੇ ਗ੍ਰੀਕ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।<ref>{{Cite book|title=From Mother and Daughter to Friends: A Memoir| first= Nancy| last= Dow| page= 32| year= 1999|location=Amherst, New York|publisher=Prometheus Books|isbn=978-1-57392-772-7}}</ref> ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਵੰਸ਼ ਕ੍ਰੀਟ ਦੇ ਯੂਨਾਨੀ ਟਾਪੂ ਤੋਂ ਹੈ। ਐਨੀਸਟਨ ਦੇ ਦੋ ਸੌਤੇਲੇ ਭਰਾ ਹਨ: ਜੌਨ ਮੈਲਿਕ, ਉਸ ਦੇ ਵੱਡੇ ਮਾਮੇ ਦੇ ਸੌਤੇਲੇ ਭਰਾ; ਅਤੇ ਐਲੇਕਸ ਐਨੀਸਟਨ, ਉਸ ਦਾ ਛੋਟਾ ਸੌਤੇਲਾ ਭਰਾ। ਉਸ ਦੇ ਗੌਡਫਾਦਰ ਅਭਿਨੇਤਾ ਟੈਲੀ ਸਾਵਲਸ ਸਨ, ਜੋ ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਚੰਗੇ ਦੋਸਤਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸਨ।<ref name="People-Bio"/><ref>{{cite magazine |url=https://hollywoodreporter.com/race/jennifer-aniston-cake-typecasting-not-754710 |title=Jennifer Aniston on 'Cake,' Typecasting and Not Wanting to Talk About BS Anymore |magazine=[[The Hollywood Reporter]] |date=December 8, 2014 |first=Scott |last=Feinberg |access-date=December 13, 2014 |archive-date=December 10, 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141210213425/http://www.hollywoodreporter.com/race/jennifer-aniston-cake-typecasting-not-754710 |url-status=live }}</ref> ਜਦੋਂ ਉਹ ਛੋਟੀ ਸੀ ਤਾਂ ਉਸ ਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਨਿਊਯਾਰਕ ਸਿਟੀ ਚਲਾ ਗਿਆ ਸੀ।<ref name="People-Bio"/> ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਕਰੀਅਰ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਉਸ ਨੂੰ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਦੇਖਣ ਤੋਂ ਨਿਰਾਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਸ ਨੇ ਮਨਾਹੀ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਤਰੀਕੇ ਲੱਭੇ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਛੇ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਸੀ,<ref>{{cite magazine| first= Cal| last= Fussman| url= http://www.esquire.com/women/women-we-love/ESQ1002-OCT_ANISTON| title= A Woman We Love: Jennifer Aniston| access-date= August 8, 2008| date= October 1, 2002| magazine= [[Esquire (magazine)|Esquire]]| archive-date= September 19, 2009| archive-url= https://web.archive.org/web/20090919132925/http://www.esquire.com/women/women-we-love/ESQ1002-OCT_ANISTON| url-status= live}}</ref> ਉਸ ਨੇ ਵਾਲਡੋਰਫ ਸਕੂਲ ਜਾਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਨੌਂ ਸਾਲ ਦੀ ਸੀ ਤਾਂ ਉਸ ਦੇ ਮਾਪਿਆਂ ਦਾ ਤਲਾਕ ਹੋ ਗਿਆ।<ref name="Yahoo Bio">{{cite web|title=Jennifer Aniston- Biography |url=https://movies.yahoo.com/person/jennifer-aniston/biography.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20120626002525/http://movies.yahoo.com/person/jennifer-aniston/biography.html |url-status=dead |archive-date=June 26, 2012 |publisher=Yahoo! Movies |access-date=May 17, 2013}}</ref> ਵਾਲਡੋਰਫ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ 11 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰੀ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ,<ref name="Yahoo Bio"/> ਐਨੀਸਟਨ ਨੇ ਮੈਨਹਟਨ ਦੇ ਫਿਓਰੇਲੋ ਐਚ. ਲਾਗਾਰਡੀਆ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਆਫ਼ ਮਿਊਜ਼ਿਕ ਐਂਡ ਆਰਟ ਐਂਡ ਪਰਫਾਰਮਿੰਗ ਆਰਟਸ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲਾ ਲਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਸਕੂਲ ਦੀ ਡਰਾਮਾ ਸੋਸਾਇਟੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਈ,<ref>{{cite magazine| last= Quirk| first= Mary Beth| title= Fame-ous Alumni of NYC's LaGuardia High School| url= http://www.okmagazine.com/news/fame-ous-alumni-nycs-laguardia-high-school| access-date= March 31, 2013| magazine= OK!| date= July 11, 2009| archive-date= June 26, 2019| archive-url= https://web.archive.org/web/20190626182503/https://okmagazine.com/news/fame-ous-alumni-nycs-laguardia-high-school/| url-status= live}}</ref> ਅਤੇ ਜਿੱਥੇ ਐਂਥਨੀ ਐਬੇਸਨ ਉਸਦਾ ਡਰਾਮਾ ਅਧਿਆਪਕ ਸੀ।<ref>{{cite web|url=http://anthonyabeson.com/news7.html|title=Hassan Manning has been cast as a principal in the Michael Pinkney film|website=anthonyabeson.com|access-date=June 4, 2017|archive-date=December 1, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171201032947/http://anthonyabeson.com/news7.html|url-status=dead}}</ref> ਉਸਨੇ ਲੋਰੇਨ ਹੈਂਸਬੇਰੀ ਦੁਆਰਾ ਸਿਡਨੀ ਬਰਸਟੇਨ ਦੀ ਵਿੰਡੋ ਅਤੇ ਐਂਟਨ ਚੇਖੋਵ ਦੁਆਰਾ ਥ੍ਰੀ ਸਿਸਟਰਜ਼ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ।<ref>{{cite book |last=Smith |first=Sean |date=September 4, 2008 |title=Jennifer Aniston: The Unauthorized Biography |url=https://books.google.com/books?id=CjIQmp2llUQC&pg=PA67 |publisher=[[Pan Macmillan]] |page=67{{Verify source|reason=Link has "&pg=PA67" in it, but original citation had no page no. value, and google books has no preview availible, so can't verify. Can someone with a physical or digital copy please verify the page number? |date=August 2023}} |isbn=9780283063893 |access-date=August 22, 2017 |archive-date=September 26, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230926013935/https://books.google.com/books?id=CjIQmp2llUQC&pg=PA67 |url-status=live }}</ref> == ਕਰੀਅਰ == === 1988–1993: ਸ਼ੁਰੂਆਤ === [[File:Jennifer Aniston in For Dear Life (1989).jpg|thumb|1989 ਵਿੱਚ 'ਫਾਰ ਡੀਅਰ ਲਾਈਫ' (For Dear Life) ਵਿੱਚ ਲਾਇਲਾ ਰੌਬਿਨਸ ਅਤੇ ਸਟੀਫਨ ਮੇਲਰ ਨਾਲ ਐਨਿਸਟਨ]] ਐਨਿਸਟਨ ਨੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ 'ਫਾਰ ਡੀਅਰ ਲਾਈਫ' ਅਤੇ 'ਡਾਂਸਿੰਗ ਆਨ ਚੈਕਰਸ ਗ੍ਰੇਵ' (Dancing on Checker's Grave) ਵਰਗੇ 'ਆਫ-ਬ੍ਰੌਡਵੇ' (off-Broadway) ਨਾਟਕਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ,<ref name="People-Bio"/> ਅਤੇ ਆਪਣਾ ਗੁਜ਼ਾਰਾ ਚਲਾਉਣ ਲਈ ਟੈਲੀਮਾਰਕੀਟਰ, ਵੇਟਰੈਸ ਅਤੇ ਬਾਈਕ ਮੈਸੇਂਜਰ ਵਰਗੀਆਂ ਪਾਰਟ-ਟਾਈਮ ਨੌਕਰੀਆਂ ਕੀਤੀਆਂ।<ref name="People-Bio"/> 1988 ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ ਆਲੋਚਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਨਕਾਰੀ ਗਈ ਵਿਗਿਆਨਕ-ਕਲਪਨਾ (sci-fi) ਵਾਲੀ ਐਡਵੈਂਚਰ ਫਿਲਮ 'ਮੈਕ ਐਂਡ ਮੀ' (Mac and Me) ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਜਿਸ ਲਈ ਉਸਨੂੰ ਕ੍ਰੈਡਿਟ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਅਗਲੇ ਸਾਲ, ਉਹ 'ਦਿ ਹਾਵਰਡ ਸਟਰਨ ਸ਼ੋਅ' (The Howard Stern Show) ਵਿੱਚ 'ਨਿਊਟਰੀਸਿਸਟਮ' (Nutrisystem) ਲਈ ਇੱਕ ਬੁਲਾਰੇ-ਮਾਡਲ (spokesmodel) ਵਜੋਂ ਨਜ਼ਰ ਆਈ<ref>{{cite news |url=http://www.usmagazine.com/celebrity-news/news/jen-aniston-age-20-flirted-with-howard-stern-in-lost-1989-clip-201061 |title=Jen Aniston, Age 20, Flirted with Howard Stern in Lost 1989 Clip |date=January 6, 2010 |work=Us Weekly |access-date=August 6, 2013 |archive-date=June 30, 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180630052833/https://www.usmagazine.com/celebrity-news/news/jen-aniston-age-20-flirted-with-howard-stern-in-lost-1989-clip-201061/ |url-status=live }}</ref> ਅਤੇ ਵਾਪਸ ਲਾਸ ਏਂਜਲਸ ਚਲੀ ਗਈ।<ref>{{cite web|url=http://www.tiscali.co.uk/entertainment/film/biographies/jennifer_aniston_biog/4 |title=Biography of Jennifer Aniston |access-date=August 8, 2008 |website=Tiscali |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20081005062044/http://www.tiscali.co.uk/entertainment/film/biographies/jennifer_aniston_biog/4 |archive-date=October 5, 2008 }}</ref> ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ 'ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਨਿਯਮਤ ਭੂਮਿਕਾ 1990 ਵਿੱਚ 'ਮੌਲੋਏ' (Molloy) ਲੜੀਵਾਰ ਵਿੱਚ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਹ 1986 ਦੀ ਫਿਲਮ 'ਫੈਰਿਸ ਬਿਊਲਰਜ਼ ਡੇਅ ਆਫ' (Ferris Bueller's Day Off) 'ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਲੜੀਵਾਰ ਵਿੱਚ ਵੀ ਨਜ਼ਰ ਆਈ; ਦੋਵੇਂ ਲੜੀਵਾਰ ਜਲਦੀ ਹੀ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਸਨ। ਉਸਨੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਲਈ ਬਣੀ ਫਿਲਮ 'ਕੈਂਪ ਕੁਕਾਮੋਂਗਾ' (Camp Cucamonga, 1990) ਵਿੱਚ ਕਿਸ਼ੋਰ ਉਮਰ ਦੀ ਸਮਰ ਕੈਂਪ ਕਾਉਂਸਲਰ ਵਜੋਂ, ਅਤੇ ਡਰਾਉਣੀ ਫਿਲਮ 'ਲੈਪਰਕੌਨ' (Leprechaun, 1993) ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਿਗੜੀ ਹੋਈ ਕਿਸ਼ੋਰ ਲੜਕੀ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਜਿਸਦਾ ਪਿੱਛਾ ਬਦਲਾ ਲੈਣ ਵਾਲਾ ਇੱਕ 'ਲੈਪਰਕੌਨ' (ਇੱਕ ਆਇਰਿਸ਼ ਮਿਥਿਹਾਸਕ ਜੀਵ) ਕਰਦਾ ਹੈ।<ref>{{cite news| url= https://movies.nytimes.com/movie/review?res=9F0CE6DB163AF93AA35752C0A965958260| title= Leprechaun Review| last= Canby| first= Vincent| authorlink=Vincent Canby |date= January 9, 1993| work= [[The New York Times]]| access-date= August 8, 2008| archive-date= November 1, 2013| archive-url= https://web.archive.org/web/20131101054853/http://movies.nytimes.com/movie/review?res=9F0CE6DB163AF93AA35752C0A965958260| url-status= live}}</ref> 'ਐਂਟਰਟੇਨਮੈਂਟ ਵੀਕਲੀ' (Entertainment Weekly) ਦੀ 2014 ਦੀ ਇੱਕ ਸਮੀਖਿਆ ਵਿੱਚ 'ਲੈਪਰਕੌਨ' ਨੂੰ ਉਸਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਮਾੜੀ ਭੂਮਿਕਾ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਸੀ,<ref>{{cite magazine|url=https://ew.com/gallery/24-stars-worst-movies/698621_jennifer-aniston-leprechaun-1993|title=24 Stars' Worst Movies|last=Nashawaty|first=Chris|magazine=[[Entertainment Weekly]]|date=March 26, 2014|access-date=June 3, 2016|archive-date=November 13, 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161113033901/http://www.ew.com/gallery/24-stars-worst-movies/698621_jennifer-aniston-leprechaun-1993|url-status=dead}}</ref> ਅਤੇ ਖੁਦ ਐਨਿਸਟਨ ਨੇ ਵੀ ਇਸ ਬਾਰੇ ਸ਼ਰਮਿੰਦਗੀ ਪ੍ਰਗਟਾਈ ਹੈ।<ref>{{cite web|url=http://www.independent.ie/entertainment/movies/movie-news/jennifer-aniston-tells-of-mortifying-moment-fiance-justin-theroux-stumbled-across-her-first-film-leprechaun-30763437.html|title=Jennifer Aniston tells of 'mortifying moment' fiance Justin Theroux stumbled across her first film 'Leprechaun'|last=Kelleher|first=Lynne|work=[[Irish Independent]]|date=November 21, 2014|access-date=June 3, 2016|archive-date=October 1, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171001030929/http://www.independent.ie/entertainment/movies/movie-news/jennifer-aniston-tells-of-mortifying-moment-fiance-justin-theroux-stumbled-across-her-first-film-leprechaun-30763437.html|url-status=live}}</ref> ਐਨਿਸਟਨ ਦੋ ਅਸਫਲ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਕਾਮੇਡੀ ਲੜੀਵਾਰਾਂ, 'ਦਿ ਐਜ' (The Edge) ਅਤੇ 'ਮਡਲਿੰਗ ਥਰੂ' (Muddling Through) ਵਿੱਚ ਵੀ ਨਜ਼ਰ ਆਈ,<ref name="buchanan20130807">{{cite web | url=http://www.vulture.com/2013/08/4-shows-jennifer-aniston-was-on-before-friends.html | title=The Four TV Shows Jennifer Aniston Was on Before Friends | work=Vulture | date=August 7, 2013 | access-date=August 7, 2013 | last=Buchanan | first=Kyle | archive-date=November 4, 2015 | archive-url=https://web.archive.org/web/20151104083154/http://www.vulture.com/2013/08/4-shows-jennifer-aniston-was-on-before-friends.html | url-status=live }}</ref> ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ 'ਕੁਆਂਟਮ ਲੀਪ' (Quantum Leap), 'ਹਰਮਨਜ਼ ਹੈੱਡ' (Herman's Head) ਅਤੇ 'ਬਰਕਸ ਲਾਅ' (Burke's Law) ਵਿੱਚ ਮਹਿਮਾਨ ਕਲਾਕਾਰ ਵਜੋਂ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ।<ref>{{cite web|title=Jennifer Aniston Biography/Filmography|url=http://www.foxnews.com/story/2007/08/06/jennifer-aniston-biographyfilmography/|website=Fox News|access-date=November 15, 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141227173629/http://www.foxnews.com/story/2007/08/06/jennifer-aniston-biographyfilmography/|archive-date=December 27, 2014|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|title=Jennifer Aniston |url=http://www.mylifetime.com/movies/call-me-crazy-a-five-film/cast/jennifer-aniston |website=mylifetime.com |access-date=November 15, 2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20141125100758/http://www.mylifetime.com/movies/call-me-crazy-a-five-film/cast/jennifer-aniston |archive-date=November 25, 2014 }}</ref> == ਹਵਾਲੇ == {{reflist|}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਫ਼ਿਲਮੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਲੋਕ]] 05kyi3c0dciltka51sxpwtqnfqkp5sr 846163 846158 2026-09-14T17:13:50Z Nitesh Gill 8973 846163 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ਜੈਨੀਫ਼ਰ ਐਨਿਸਟਨ<br>Jennifer Aniston | image = JenniferAnistonHWoFFeb2012.jpg | image_size = 230px | caption = ਫ਼ਰਵਰੀ 2012 ਵਿੱਚ ਜੈਨੀਫ਼ਰ ਐਨਿਸਟਨ | birth_name = ਜੈਨੀਫ਼ਰ ਜੋਆਨਾ ਐਨਿਸਟਨ | birth_date =11 ਫ਼ਰਵਰੀ, 1969<ref>{{cite news|title=Monitor|newspaper=[[Entertainment Weekly]]|date=February 17, 2012|issue=1194|page=26}}</ref> | birth_place = [[ਸ਼ਰਮਨ ਓਕਸ, ਲਾਸ ਐਂਜਲਸ]], [[ਕੈਲੀਫ਼ੋਰਨੀਆ]], ਯੂ.ਐੱਸ. | residence = [[ਬੈੱਲ ਏਅਰ, ਲਾਸ ਐਂਜਲਸ]], ਕੈਲੀਫ਼ੋਰਨੀਆ, ਯੂ.ਐੱਸ. | occupation = ਅਦਾਕਾਰਾ, ਫ਼ਿਲਮਕਾਰ, ਕਾਰੋਬਾਰੀ<ref>[http://www.youtube.com/watch?v=gsJulMDpIVg Jennifer Aniston interview]. YouTube. Retrieved on 2014-06-05.</ref> | years_active = 1988–ਹੁਣ ਤੱਕ | spouse = [[ਬਰੈਡ ਪਿੱਟ]] (200 ਅਤੇ 2005 ਵਿੱਚ) | partner = | parents = {{unbulleted list|[[ਜਾਨ ਐਨਿਸਟਨ]]|[[ਨੈਂਸੀ ਡਾਓ]]}} }} '''ਜੈਨੀਫ਼ਰ ਜੋਆਨਾ ਐਨਿਸਟਨ''' (11 ਫ਼ਰਵਰੀ, 1969 ਦਾ ਜਨਮ) ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਅਦਾਕਾਰਾ, ਫ਼ਿਲਮਕਾਰਾ ਅਤੇ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਹੈ। ਇਹਨੂੰ ਟੀਵੀ ਲੜੀਵਾਰ ''[[ਫਰੈਂਡਜ਼]]'' (1994-2004) ਵਿਚਲੇ ਰੋਲ ਕਰ ਕੇ ਸੰਸਾਰਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਹਾਸਲ ਹੋਈ। ਉਹ [[ਜਾਨ ਐਨਿਸਟਨ]] ਅਤੇ ਅਦਾਕਾਰ [[ਨੈਨਸੀ ਡੋ]] ਦੀ ਬੇਟੀ ਹੈ।{{ਕਾਮਨਜ਼ ਸ਼੍ਰੇਣੀ|Jennifer Aniston|ਜੈਨੀਫ਼ਰ ਐਨਿਸਟਨ}} ਉਹ ਅਦਾਕਾਰ ਜੌਨ ਐਨਿਸਟਨ ਅਤੇ ਨੈਨਸੀ ਡਾਓ ਦੀ ਧੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਅਦਾਕਾਰੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਸੀ; ਉਸ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਭੂਮਿਕਾ 1988 ਦੀ ਫ਼ਿਲਮ 'ਮੈਕ ਐਂਡ ਮੀ' (Mac and Me) ਵਿੱਚ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦਾ ਨਾਮ ਕ੍ਰੈਡਿਟ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਵੱਡੀ ਭੂਮਿਕਾ 1993 ਦੀ ਡਰਾਉਣੀ-ਕਾਮੇਡੀ ਫ਼ਿਲਮ 'ਲੈਪਰਚੌਨ' (Leprechaun) ਵਿੱਚ ਮਿਲੀ। ਉਸ ਨੂੰ 1994 ਤੋਂ 2004 ਤੱਕ ਚੱਲੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਸਿਟਕਾਮ 'ਫ੍ਰੈਂਡਜ਼' (Friends) ਵਿੱਚ 'ਰੇਚਲ ਗ੍ਰੀਨ' ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਾਲ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਮਿਲੀ; ਇਸ ਭੂਮਿਕਾ ਲਈ ਉਸ ਨੂੰ ਕਾਮੇਡੀ ਸੀਰੀਜ਼ ਵਿੱਚ 'ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਮੁੱਖ ਅਦਾਕਾਰਾ' ਵਜੋਂ 'ਪ੍ਰਾਈਮਟਾਈਮ ਐਮੀ ਅਵਾਰਡ' ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਐਨਿਸਟਨ ਨੇ ਕਈ ਸਫਲ ਕਾਮੇਡੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਦੇ ਬਾਕਸ-ਆਫਿਸ 'ਤੇ ਕੁੱਲ ਮਿਲਾ ਕੇ 1.6 ਬਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੀ ਕਮਾਈ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ 'ਆਫਿਸ ਸਪੇਸ' (1999), 'ਬਰੂਸ ਆਲਮਾਈਟੀ' (2003), 'ਦ ਬ੍ਰੇਕ-ਅੱਪ' (2006), 'ਮਾਰਲੇ ਐਂਡ ਮੀ' (2008), 'ਜਸਟ ਗੋ ਵਿਦ ਇਟ' (2011), 'ਹੌਰਿਬਲ ਬੌਸਿਜ਼' (2011), 'ਵੀ ਆਰ ਦ ਮਿਲਰਜ਼' (2013), 'ਡੰਪਲਿਨ' (2018) ਅਤੇ 'ਮਰਡਰ ਮਿਸਟਰੀ' (2019) ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਐਨਿਸਟਨ ਨੇ 'ਦ ਗੁੱਡ ਗਰਲ' (2002), 'ਫ੍ਰੈਂਡਜ਼ ਵਿਦ ਮਨੀ' (2006) ਅਤੇ 'ਕੇਕ' (2014) ਵਰਗੀਆਂ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾਯੋਗ ਸੁਤੰਤਰ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਅਦਾਕਾਰੀ ਕੀਤੀ। 2019 ਵਿੱਚ, ਉਹ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ 'ਤੇ ਵਾਪਸ ਆਈ ਅਤੇ ਐਪਲ ਟੀਵੀ+ (Apple TV+) ਦੀ ਡਰਾਮਾ ਸੀਰੀਜ਼ 'ਦ ਮੌਰਨਿੰਗ ਸ਼ੋਅ' (The Morning Show) ਨੂੰ ਪ੍ਰੋਡਿਊਸ ਕਰਨ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਉਸ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਵੀ ਨਿਭਾਈ; ਇਸ ਲਈ ਉਸ ਨੂੰ 'ਸਕ੍ਰੀਨ ਐਕਟਰਜ਼ ਗਿਲਡ ਅਵਾਰਡ' ਮਿਲਿਆ। ਐਨਿਸਟਨ ਨੂੰ ਕਈ ਰਸਾਲਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਦੁਨੀਆ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਖੂਬਸੂਰਤ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਉਸ ਦੀ ਕੁੱਲ ਜਾਇਦਾਦ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ 300 ਮਿਲੀਅਨ ਅਮਰੀਕੀ ਡਾਲਰ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।<ref>{{cite web |title=Jennifer Aniston – Career Summary |url=https://www.the-numbers.com/person/5370401-Jennifer-Aniston#tab=summary |publisher=The Numbers |access-date=March 12, 2021 |archive-date=June 7, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210607105518/https://www.the-numbers.com/person/5370401-Jennifer-Aniston#tab=summary |url-status=live }}</ref> ਉਸ ਨੂੰ 'ਹਾਲੀਵੁੱਡ ਵਾਕ ਆਫ ਫੇਮ' 'ਤੇ ਇੱਕ ਸਟਾਰ (ਤਾਰਾ) ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ 2008 ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨ ਕੰਪਨੀ 'ਈਕੋ ਫਿਲਮਜ਼' (Echo Films) ਦੀ ਸਹਿ-ਸੰਸਥਾਪਕ ਵੀ ਹੈ। == ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜੀਵਨ == ਐਨਿਸਟਨ ਦਾ ਜਨਮ 11 ਫਰਵਰੀ 1969 ਨੂੰ ਲਾਸ ਏਂਜਲਸ ਦੇ ਸ਼ੇਰਮਨ ਓਕਸ ਇਲਾਕੇ<ref name="People-Bio" /><ref>{{cite news|url=http://www.eonline.com/celebs/Jennifer_Aniston/112166|title=Jennifer Aniston|publisher=[[E!]]|access-date=September 19, 2011|archive-date=February 6, 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120206211942/http://www.eonline.com/celebs/jennifer_aniston/112166|url-status=live}}</ref> ਵਿੱਚ ਯੂਨਾਨੀ ਮੂਲ ਦੇ ਅਭਿਨੇਤਾ ਜੌਹਨ ਐਨੀਸਟਨ ਅਤੇ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਨੈਨਸੀ ਡੋ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ ਸੀ।<ref name="People-Bio">{{cite magazine|url=http://www.people.com/people/jennifer_aniston/biography|title=Jennifer Aniston Biography|access-date=May 21, 2008|magazine=People|archive-date=September 21, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180921015041/https://people.com/people/jennifer_aniston/biography|url-status=dead}}</ref> ਉਸ ਦੇ ਪੜਦਾਦਾ, ਲੁਈਸ ਗ੍ਰੀਕੋ, ਇਟਲੀ ਤੋਂ ਸਨ। ਉਸ ਦੀ ਮਾਂ ਦੇ ਹੋਰ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ, ਆਇਰਿਸ਼, ਸਕਾਟਿਸ਼ ਅਤੇ ਥੋੜ੍ਹੇ ਜਿਹੇ ਗ੍ਰੀਕ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।<ref>{{Cite book|title=From Mother and Daughter to Friends: A Memoir| first= Nancy| last= Dow| page= 32| year= 1999|location=Amherst, New York|publisher=Prometheus Books|isbn=978-1-57392-772-7}}</ref> ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਵੰਸ਼ ਕ੍ਰੀਟ ਦੇ ਯੂਨਾਨੀ ਟਾਪੂ ਤੋਂ ਹੈ। ਐਨੀਸਟਨ ਦੇ ਦੋ ਸੌਤੇਲੇ ਭਰਾ ਹਨ: ਜੌਨ ਮੈਲਿਕ, ਉਸ ਦੇ ਵੱਡੇ ਮਾਮੇ ਦੇ ਸੌਤੇਲੇ ਭਰਾ; ਅਤੇ ਐਲੇਕਸ ਐਨੀਸਟਨ, ਉਸ ਦਾ ਛੋਟਾ ਸੌਤੇਲਾ ਭਰਾ। ਉਸ ਦੇ ਗੌਡਫਾਦਰ ਅਭਿਨੇਤਾ ਟੈਲੀ ਸਾਵਲਸ ਸਨ, ਜੋ ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਚੰਗੇ ਦੋਸਤਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸਨ।<ref name="People-Bio"/><ref>{{cite magazine |url=https://hollywoodreporter.com/race/jennifer-aniston-cake-typecasting-not-754710 |title=Jennifer Aniston on 'Cake,' Typecasting and Not Wanting to Talk About BS Anymore |magazine=[[The Hollywood Reporter]] |date=December 8, 2014 |first=Scott |last=Feinberg |access-date=December 13, 2014 |archive-date=December 10, 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141210213425/http://www.hollywoodreporter.com/race/jennifer-aniston-cake-typecasting-not-754710 |url-status=live }}</ref> ਜਦੋਂ ਉਹ ਛੋਟੀ ਸੀ ਤਾਂ ਉਸ ਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਨਿਊਯਾਰਕ ਸਿਟੀ ਚਲਾ ਗਿਆ ਸੀ।<ref name="People-Bio"/> ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਕਰੀਅਰ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਉਸ ਨੂੰ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਦੇਖਣ ਤੋਂ ਨਿਰਾਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਸ ਨੇ ਮਨਾਹੀ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਤਰੀਕੇ ਲੱਭੇ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਛੇ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਸੀ,<ref>{{cite magazine| first= Cal| last= Fussman| url= http://www.esquire.com/women/women-we-love/ESQ1002-OCT_ANISTON| title= A Woman We Love: Jennifer Aniston| access-date= August 8, 2008| date= October 1, 2002| magazine= [[Esquire (magazine)|Esquire]]| archive-date= September 19, 2009| archive-url= https://web.archive.org/web/20090919132925/http://www.esquire.com/women/women-we-love/ESQ1002-OCT_ANISTON| url-status= live}}</ref> ਉਸ ਨੇ ਵਾਲਡੋਰਫ ਸਕੂਲ ਜਾਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਨੌਂ ਸਾਲ ਦੀ ਸੀ ਤਾਂ ਉਸ ਦੇ ਮਾਪਿਆਂ ਦਾ ਤਲਾਕ ਹੋ ਗਿਆ।<ref name="Yahoo Bio">{{cite web|title=Jennifer Aniston- Biography |url=https://movies.yahoo.com/person/jennifer-aniston/biography.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20120626002525/http://movies.yahoo.com/person/jennifer-aniston/biography.html |url-status=dead |archive-date=June 26, 2012 |publisher=Yahoo! Movies |access-date=May 17, 2013}}</ref> ਵਾਲਡੋਰਫ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ 11 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰੀ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ,<ref name="Yahoo Bio"/> ਐਨੀਸਟਨ ਨੇ ਮੈਨਹਟਨ ਦੇ ਫਿਓਰੇਲੋ ਐਚ. ਲਾਗਾਰਡੀਆ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਆਫ਼ ਮਿਊਜ਼ਿਕ ਐਂਡ ਆਰਟ ਐਂਡ ਪਰਫਾਰਮਿੰਗ ਆਰਟਸ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲਾ ਲਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਸਕੂਲ ਦੀ ਡਰਾਮਾ ਸੋਸਾਇਟੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਈ,<ref>{{cite magazine| last= Quirk| first= Mary Beth| title= Fame-ous Alumni of NYC's LaGuardia High School| url= http://www.okmagazine.com/news/fame-ous-alumni-nycs-laguardia-high-school| access-date= March 31, 2013| magazine= OK!| date= July 11, 2009| archive-date= June 26, 2019| archive-url= https://web.archive.org/web/20190626182503/https://okmagazine.com/news/fame-ous-alumni-nycs-laguardia-high-school/| url-status= live}}</ref> ਅਤੇ ਜਿੱਥੇ ਐਂਥਨੀ ਐਬੇਸਨ ਉਸਦਾ ਡਰਾਮਾ ਅਧਿਆਪਕ ਸੀ।<ref>{{cite web|url=http://anthonyabeson.com/news7.html|title=Hassan Manning has been cast as a principal in the Michael Pinkney film|website=anthonyabeson.com|access-date=June 4, 2017|archive-date=December 1, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171201032947/http://anthonyabeson.com/news7.html|url-status=dead}}</ref> ਉਸਨੇ ਲੋਰੇਨ ਹੈਂਸਬੇਰੀ ਦੁਆਰਾ ਸਿਡਨੀ ਬਰਸਟੇਨ ਦੀ ਵਿੰਡੋ ਅਤੇ ਐਂਟਨ ਚੇਖੋਵ ਦੁਆਰਾ ਥ੍ਰੀ ਸਿਸਟਰਜ਼ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ।<ref>{{cite book |last=Smith |first=Sean |date=September 4, 2008 |title=Jennifer Aniston: The Unauthorized Biography |url=https://books.google.com/books?id=CjIQmp2llUQC&pg=PA67 |publisher=[[Pan Macmillan]] |page=67{{Verify source|reason=Link has "&pg=PA67" in it, but original citation had no page no. value, and google books has no preview availible, so can't verify. Can someone with a physical or digital copy please verify the page number? |date=August 2023}} |isbn=9780283063893 |access-date=August 22, 2017 |archive-date=September 26, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230926013935/https://books.google.com/books?id=CjIQmp2llUQC&pg=PA67 |url-status=live }}</ref> == ਕਰੀਅਰ == === 1988–1993: ਸ਼ੁਰੂਆਤ === [[File:Jennifer Aniston in For Dear Life (1989).jpg|thumb|1989 ਵਿੱਚ 'ਫਾਰ ਡੀਅਰ ਲਾਈਫ' (For Dear Life) ਵਿੱਚ ਲਾਇਲਾ ਰੌਬਿਨਸ ਅਤੇ ਸਟੀਫਨ ਮੇਲਰ ਨਾਲ ਐਨਿਸਟਨ]] ਐਨਿਸਟਨ ਨੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ 'ਫਾਰ ਡੀਅਰ ਲਾਈਫ' ਅਤੇ 'ਡਾਂਸਿੰਗ ਆਨ ਚੈਕਰਸ ਗ੍ਰੇਵ' (Dancing on Checker's Grave) ਵਰਗੇ 'ਆਫ-ਬ੍ਰੌਡਵੇ' (off-Broadway) ਨਾਟਕਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ,<ref name="People-Bio"/> ਅਤੇ ਆਪਣਾ ਗੁਜ਼ਾਰਾ ਚਲਾਉਣ ਲਈ ਟੈਲੀਮਾਰਕੀਟਰ, ਵੇਟਰੈਸ ਅਤੇ ਬਾਈਕ ਮੈਸੇਂਜਰ ਵਰਗੀਆਂ ਪਾਰਟ-ਟਾਈਮ ਨੌਕਰੀਆਂ ਕੀਤੀਆਂ।<ref name="People-Bio"/> 1988 ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ ਆਲੋਚਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਨਕਾਰੀ ਗਈ ਵਿਗਿਆਨਕ-ਕਲਪਨਾ (sci-fi) ਵਾਲੀ ਐਡਵੈਂਚਰ ਫਿਲਮ 'ਮੈਕ ਐਂਡ ਮੀ' (Mac and Me) ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਜਿਸ ਲਈ ਉਸਨੂੰ ਕ੍ਰੈਡਿਟ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਅਗਲੇ ਸਾਲ, ਉਹ 'ਦਿ ਹਾਵਰਡ ਸਟਰਨ ਸ਼ੋਅ' (The Howard Stern Show) ਵਿੱਚ 'ਨਿਊਟਰੀਸਿਸਟਮ' (Nutrisystem) ਲਈ ਇੱਕ ਬੁਲਾਰੇ-ਮਾਡਲ (spokesmodel) ਵਜੋਂ ਨਜ਼ਰ ਆਈ<ref>{{cite news |url=http://www.usmagazine.com/celebrity-news/news/jen-aniston-age-20-flirted-with-howard-stern-in-lost-1989-clip-201061 |title=Jen Aniston, Age 20, Flirted with Howard Stern in Lost 1989 Clip |date=January 6, 2010 |work=Us Weekly |access-date=August 6, 2013 |archive-date=June 30, 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180630052833/https://www.usmagazine.com/celebrity-news/news/jen-aniston-age-20-flirted-with-howard-stern-in-lost-1989-clip-201061/ |url-status=live }}</ref> ਅਤੇ ਵਾਪਸ ਲਾਸ ਏਂਜਲਸ ਚਲੀ ਗਈ।<ref>{{cite web|url=http://www.tiscali.co.uk/entertainment/film/biographies/jennifer_aniston_biog/4 |title=Biography of Jennifer Aniston |access-date=August 8, 2008 |website=Tiscali |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20081005062044/http://www.tiscali.co.uk/entertainment/film/biographies/jennifer_aniston_biog/4 |archive-date=October 5, 2008 }}</ref> ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ 'ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਨਿਯਮਤ ਭੂਮਿਕਾ 1990 ਵਿੱਚ 'ਮੌਲੋਏ' (Molloy) ਲੜੀਵਾਰ ਵਿੱਚ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਹ 1986 ਦੀ ਫਿਲਮ 'ਫੈਰਿਸ ਬਿਊਲਰਜ਼ ਡੇਅ ਆਫ' (Ferris Bueller's Day Off) 'ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਲੜੀਵਾਰ ਵਿੱਚ ਵੀ ਨਜ਼ਰ ਆਈ; ਦੋਵੇਂ ਲੜੀਵਾਰ ਜਲਦੀ ਹੀ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਸਨ। ਉਸਨੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਲਈ ਬਣੀ ਫਿਲਮ 'ਕੈਂਪ ਕੁਕਾਮੋਂਗਾ' (Camp Cucamonga, 1990) ਵਿੱਚ ਕਿਸ਼ੋਰ ਉਮਰ ਦੀ ਸਮਰ ਕੈਂਪ ਕਾਉਂਸਲਰ ਵਜੋਂ, ਅਤੇ ਡਰਾਉਣੀ ਫਿਲਮ 'ਲੈਪਰਕੌਨ' (Leprechaun, 1993) ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਿਗੜੀ ਹੋਈ ਕਿਸ਼ੋਰ ਲੜਕੀ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਜਿਸਦਾ ਪਿੱਛਾ ਬਦਲਾ ਲੈਣ ਵਾਲਾ ਇੱਕ 'ਲੈਪਰਕੌਨ' (ਇੱਕ ਆਇਰਿਸ਼ ਮਿਥਿਹਾਸਕ ਜੀਵ) ਕਰਦਾ ਹੈ।<ref>{{cite news| url= https://movies.nytimes.com/movie/review?res=9F0CE6DB163AF93AA35752C0A965958260| title= Leprechaun Review| last= Canby| first= Vincent| authorlink=Vincent Canby |date= January 9, 1993| work= [[The New York Times]]| access-date= August 8, 2008| archive-date= November 1, 2013| archive-url= https://web.archive.org/web/20131101054853/http://movies.nytimes.com/movie/review?res=9F0CE6DB163AF93AA35752C0A965958260| url-status= live}}</ref> 'ਐਂਟਰਟੇਨਮੈਂਟ ਵੀਕਲੀ' (Entertainment Weekly) ਦੀ 2014 ਦੀ ਇੱਕ ਸਮੀਖਿਆ ਵਿੱਚ 'ਲੈਪਰਕੌਨ' ਨੂੰ ਉਸਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਮਾੜੀ ਭੂਮਿਕਾ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਸੀ,<ref>{{cite magazine|url=https://ew.com/gallery/24-stars-worst-movies/698621_jennifer-aniston-leprechaun-1993|title=24 Stars' Worst Movies|last=Nashawaty|first=Chris|magazine=[[Entertainment Weekly]]|date=March 26, 2014|access-date=June 3, 2016|archive-date=November 13, 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161113033901/http://www.ew.com/gallery/24-stars-worst-movies/698621_jennifer-aniston-leprechaun-1993|url-status=dead}}</ref> ਅਤੇ ਖੁਦ ਐਨਿਸਟਨ ਨੇ ਵੀ ਇਸ ਬਾਰੇ ਸ਼ਰਮਿੰਦਗੀ ਪ੍ਰਗਟਾਈ ਹੈ।<ref>{{cite web|url=http://www.independent.ie/entertainment/movies/movie-news/jennifer-aniston-tells-of-mortifying-moment-fiance-justin-theroux-stumbled-across-her-first-film-leprechaun-30763437.html|title=Jennifer Aniston tells of 'mortifying moment' fiance Justin Theroux stumbled across her first film 'Leprechaun'|last=Kelleher|first=Lynne|work=[[Irish Independent]]|date=November 21, 2014|access-date=June 3, 2016|archive-date=October 1, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171001030929/http://www.independent.ie/entertainment/movies/movie-news/jennifer-aniston-tells-of-mortifying-moment-fiance-justin-theroux-stumbled-across-her-first-film-leprechaun-30763437.html|url-status=live}}</ref> ਐਨਿਸਟਨ ਦੋ ਅਸਫਲ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਕਾਮੇਡੀ ਲੜੀਵਾਰਾਂ, 'ਦਿ ਐਜ' (The Edge) ਅਤੇ 'ਮਡਲਿੰਗ ਥਰੂ' (Muddling Through) ਵਿੱਚ ਵੀ ਨਜ਼ਰ ਆਈ,<ref name="buchanan20130807">{{cite web | url=http://www.vulture.com/2013/08/4-shows-jennifer-aniston-was-on-before-friends.html | title=The Four TV Shows Jennifer Aniston Was on Before Friends | work=Vulture | date=August 7, 2013 | access-date=August 7, 2013 | last=Buchanan | first=Kyle | archive-date=November 4, 2015 | archive-url=https://web.archive.org/web/20151104083154/http://www.vulture.com/2013/08/4-shows-jennifer-aniston-was-on-before-friends.html | url-status=live }}</ref> ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ 'ਕੁਆਂਟਮ ਲੀਪ' (Quantum Leap), 'ਹਰਮਨਜ਼ ਹੈੱਡ' (Herman's Head) ਅਤੇ 'ਬਰਕਸ ਲਾਅ' (Burke's Law) ਵਿੱਚ ਮਹਿਮਾਨ ਕਲਾਕਾਰ ਵਜੋਂ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ।<ref>{{cite web|title=Jennifer Aniston Biography/Filmography|url=http://www.foxnews.com/story/2007/08/06/jennifer-aniston-biographyfilmography/|website=Fox News|access-date=November 15, 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141227173629/http://www.foxnews.com/story/2007/08/06/jennifer-aniston-biographyfilmography/|archive-date=December 27, 2014|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|title=Jennifer Aniston |url=http://www.mylifetime.com/movies/call-me-crazy-a-five-film/cast/jennifer-aniston |website=mylifetime.com |access-date=November 15, 2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20141125100758/http://www.mylifetime.com/movies/call-me-crazy-a-five-film/cast/jennifer-aniston |archive-date=November 25, 2014 }}</ref> === 1994–2004: 'ਫ੍ਰੈਂਡਜ਼' (Friends) ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵ-ਵਿਆਪੀ ਪਛਾਣ === ਆਪਣੇ ਚਾਰ ਅਸਫਲ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਸ਼ੋਅਜ਼ ਕਾਰਨ ਨਿਰਾਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਐਨਿਸਟਨ ਨੇ ਲਾਸ ਏਂਜਲਸ ਦੇ ਇੱਕ ਗੈਸ ਸਟੇਸ਼ਨ 'ਤੇ ਟੀਵੀ ਐਗਜ਼ੀਕਿਊਟਿਵ ਵਾਰਨ ਲਿਟਲਫੀਲਡ ਨਾਲ ਮੁਲਾਕਾਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਹੌਸਲਾ-ਅਫਜ਼ਾਈ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ। NBC ਮਨੋਰੰਜਨ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਮੁਖੀ ਵਜੋਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਅਦਾਕਾਰੀ ਜਾਰੀ ਰੱਖਣ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਕੁਝ ਮਹੀਨਿਆਂ ਬਾਅਦ 'ਫ੍ਰੈਂਡਜ਼' ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਭੂਮਿਕਾ ਦਿਵਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕੀਤੀ,<ref name="shuter20120503">{{cite web | url=https://huffingtonpost.com/2012/05/03/warren-littlefield-jennifer-aniston_n_1475363.html | title=Warren Littlefield Talks Jennifer Aniston's Journey To 'Friends' | work=The Huffington Post | date=May 3, 2012 | access-date=August 7, 2013 | last=Shuter | first=Rob | archive-date=October 22, 2013 | archive-url=https://web.archive.org/web/20131022091520/http://www.huffingtonpost.com/2012/05/03/warren-littlefield-jennifer-aniston_n_1475363.html | url-status=live }}</ref> ਜੋ ਕਿ NBC ਦੇ 1994-1995 ਦੇ ਫਾਲ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ-ਕ੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਸਿਟਕਾਮ (ਹਾਸ-ਰਸ ਲੜੀਵਾਰ) ਸੀ। ਨਿਰਮਾਤਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ ਕਿ ਐਨਿਸਟਨ 'ਮੋਨਿਕਾ ਗੈਲਰ' ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਲਈ ਆਡੀਸ਼ਨ ਦੇਵੇ,<ref name="ths">{{cite episode|title=Friends|series=E! True Hollywood Story|network=E!|airdate=November 19, 2006|season=10|number=15}}</ref> ਪਰ ਕੋਰਟਨੀ ਕਾਕਸ ਨੂੰ ਇਸ ਲਈ ਵਧੇਰੇ ਢੁਕਵਾਂ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਐਨਿਸਟਨ ਨੂੰ 'ਰੇਚਲ ਗ੍ਰੀਨ' ਵਜੋਂ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੂੰ 'ਸੈਟਰਡੇ ਨਾਈਟ ਲਾਈਵ' (Saturday Night Live) ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਕਲਾਕਾਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਵੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਪਰ ਉਸ ਨੇ 'ਫ੍ਰੈਂਡਜ਼' ਨੂੰ ਤਰਜੀਹ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ ਇਸ ਨੂੰ ਠੁਕਰਾ ਦਿੱਤਾ।<ref>{{cite news|url=http://content.usatoday.com/communities/entertainment/post/2011/02/jennifer-aniston-turned-down-saturday-night-live-cast-job/1|work=USA Today|first=Ann|last=Oldenburg|title=Jennifer Aniston turned down 'Saturday Night Live' job|date=February 3, 2011|access-date=February 9, 2011|archive-date=September 3, 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140903193008/http://content.usatoday.com/communities/entertainment/post/2011/02/jennifer-aniston-turned-down-saturday-night-live-cast-job/1|url-status=live}}</ref> ਉਸ ਨੇ 2004 ਵਿੱਚ ਸ਼ੋਅ ਦੇ ਖ਼ਤਮ ਹੋਣ ਤੱਕ 'ਰੇਚਲ' ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਐਨਿਸਟਨ ਨੇ ਕਦੇ-ਕਦਾਈਂ ਮਹਿਮਾਨ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਤੋਂ 15 ਸਾਲਾਂ ਦਾ ਵਕਫ਼ਾ (ਬ੍ਰੇਕ) ਲਿਆ। [[File:JenniferAniston08TIFF.jpg|thumb|left|upright|2008 ਟੋਰਾਂਟੋ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ ਵਿੱਚ ਐਨਿਸਟਨ]] ਇਹ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਬਹੁਤ ਵੱਡੀ ਹਿੱਟ ਰਿਹਾ ਅਤੇ ਐਨਿਸਟਨ ਨੂੰ, ਆਪਣੇ ਸਹਿ-ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਵਿਸ਼ਵ-ਵਿਆਪੀ ਪਛਾਣ ਮਿਲੀ। ਉਸਦਾ ਕਿਰਦਾਰ ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੀ।<ref>{{cite magazine|title=The 100 Greatest Characters of the Last 20 Years: Here's our full list!|url=https://ew.com/article/2010/06/01/100-greatest-characters-of-last-20-years-full-list/|magazine=Entertainment Weekly|access-date=March 13, 2019|author=Adam B. Vary|date=November 14, 2014|archive-date=January 11, 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150111102557/http://popwatch.ew.com/2010/06/01/100-greatest-characters-of-last-20-years-full-list/|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|last=Potts|first=Kim|title=100 Most Memorable Female TV Characters|url=http://www.aoltv.com/2011/03/02/tvs-greatest-women-25-1/|work=AOL TV|access-date=July 20, 2012|date=November 14, 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20130922053410/http://www.aoltv.com/2011/03/02/tvs-greatest-women-25-1/|archive-date=September 22, 2013}}</ref> ਉਸਨੂੰ ਪੰਜ ਵਾਰ 'ਪ੍ਰਾਈਮਟਾਈਮ ਐਮੀ ਅਵਾਰਡ' (Primetime Emmy Award) ਲਈ ਨਾਮਜ਼ਦਗੀਆਂ ਮਿਲੀਆਂ (ਦੋ ਸਹਾਇਕ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਲਈ, ਤਿੰਨ ਮੁੱਖ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਲਈ), ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਮੁੱਖ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਵਜੋਂ ਅਵਾਰਡ ਜਿੱਤਿਆ।<ref>{{cite web|first=Stephen M.|last=Silverman|url=https://people.com/celebrity/emmy-awards-make-new-best-friends/|title=Emmy Awards Make New Best 'Friends'|access-date=March 13, 2019|date=September 22, 2002|work=People|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20080915220748/http://www.people.com/people/article/0,26334,624767,00.html|archive-date=September 15, 2008}}</ref> ਉਸਨੂੰ ਦੋ 'ਗੋਲਡਨ ਗਲੋਬ ਅਵਾਰਡਾਂ' ਲਈ ਵੀ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ 2003 ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ 'ਸਰਬੋਤਮ ਅਭਿਨੇਤਰੀ - ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਸੀਰੀਜ਼ (ਮਿਊਜ਼ੀਕਲ ਜਾਂ ਕਾਮੇਡੀ)' ਦਾ ਅਵਾਰਡ ਜਿੱਤਿਆ। 'ਗਿਨੀਜ਼ ਬੁੱਕ ਆਫ਼ ਵਰਲਡ ਰਿਕਾਰਡਜ਼' ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, 'ਫ੍ਰੈਂਡਜ਼' ਦੇ ਆਖਰੀ ਸੀਜ਼ਨ ਦੌਰਾਨ ਪ੍ਰਤੀ ਐਪੀਸੋਡ 1 ਮਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ ਦੀ ਕਮਾਈ ਨਾਲ ਐਨਿਸਟਨ (ਆਪਣੀਆਂ ਮਹਿਲਾ ਸਹਿ-ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ) ਹੁਣ ਤੱਕ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਮਾਈ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਬਣ ਗਈ।<ref>{{cite book| title= Guinness World Records 2005: Special 50th Anniversary Edition |year= 2004|publisher= Guinness|page=288|isbn=1-892051-22-2}}</ref> ਡੇਵਿਡ ਸ਼ਵਿਮਰ ਦੁਆਰਾ ਨਿਭਾਏ ਗਏ ਕਿਰਦਾਰ 'ਰੌਸ ਗੈਲਰ' ਨਾਲ ਉਸ ਦੇ ਇਸ ਨੂੰ ਮਿਲੀਆਂ-ਜੁਲੀਆਂ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆਵਾਂ ਮਿਲੀਆਂ ਅਤੇ ਇਹ ਵਪਾਰਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਿਰਫ਼ ਦਰਮਿਆਨੀ ਸਫਲਤਾ ਹੀ ਹਾਸਲ ਕਰ ਸਕੀ;<ref>{{cite magazine|last1=Bierly|first1=Mandi|last2=Fog|first2=Henning|title=32 Best 'Will They/Won't They?' TV Couples|url=https://ew.com/gallery/32-best-will-theywont-they-tv-couples/|magazine=Entertainment Weekly|access-date=March 13, 2019|date=April 1, 2014|archive-date=March 13, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190313072151/https://ew.com/gallery/32-best-will-theywont-they-tv-couples/|url-status=live}}</ref> ਪਰ ਐਨਿਸਟਨ ਦੇ ਅਭਿਨੈ ਨੂੰ ਵਧੇਰੇ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਹੁੰਗਾਰਾ ਮਿਲਿਆ, ਅਤੇ ਕਈ ਆਲੋਚਕਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਸ ਵਿੱਚ ਪਰਦੇ 'ਤੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਮੌਜੂਦਗੀ (screen presence) ਸੀ।<ref>{{cite web|title=Filmography|url=http://www.anistoncenter.com/jennifer-aniston-filmography/|website=anistoncenter.com|access-date=November 15, 2014|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20141129011123/http://www.anistoncenter.com/jennifer-aniston-filmography/|archive-date=November 29, 2014}}</ref> 1998 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਰੋਮਾਂਟਿਕ ਕਾਮੇਡੀ ਫਿਲਮ 'ਦਿ ਆਬਜੈਕਟ ਆਫ਼ ਮਾਈ ਅਫੈਕਸ਼ਨ' (The Object of My Affection) ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਔਰਤ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਜੋ ਇੱਕ ਗੇ (ਸਮਲਿੰਗੀ) ਪੁਰਸ਼ (ਪਾਲ ਰਡ ਦੁਆਰਾ ਨਿਭਾਇਆ ਗਿਆ ਕਿਰਦਾਰ) ਦੇ ਪਿਆਰ ਵਿੱਚ ਪੈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ;<ref>{{cite web|url=https://www.boxofficemojo.com/movies/?id=pictureperfect.htm|title=Picture Perfect|access-date=November 5, 2018|website=Box Office Mojo|archive-date=October 31, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181031052623/https://www.boxofficemojo.com/movies/?id=pictureperfect.htm|url-status=live}}</ref> ਅਤੇ ਅਗਲੇ ਸਾਲ ਉਸ ਨੇ 'ਕਲਟ' (cult) ਦਰਜਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਫ਼ਿਲਮ 'ਆਫਿਸ ਸਪੇਸ' ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਰੈਸਟੋਰੈਂਟ ਵੇਟਰੈਸ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।<ref>{{cite web|url=https://metacritic.com/movie/picture-perfect/critic-reviews|title=Critic Reviews for Picture Perfect|access-date=July 30, 2010|website=Metacritic|archive-url=https://web.archive.org/web/20100823062830/http://www.metacritic.com/movie/picture-perfect/critic-reviews|archive-date=August 23, 2010|url-status=dead}}</ref> 1999 ਵਿੱਚ, ਐਨਿਸਟਨ ਨੇ ਬ੍ਰੈਡ ਬਰਡ ਦੀ ਐਨੀਮੇਟਿਡ ਸਾਇੰਸ-ਫਿਕਸ਼ਨ ਫ਼ਿਲਮ 'ਦਿ ਆਇਰਨ ਜਾਇੰਟ' (The Iron Giant) ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਇਕੱਲੀ ਮਾਂ ਵਜੋਂ ਆਪਣੇ ਕਰੀਅਰ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਵੌਇਸ-ਐਕਟਿੰਗ (ਆਵਾਜ਼ ਦੇਣ ਵਾਲੀ) ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ।<ref>{{cite news|first=Janet|last=Maslin|url=https://movies.nytimes.com/movie/review?res=9C06E6D8143CF934A25757C0A96E958260|title=The Object of My Affection Review|access-date=August 8, 2008|date=April 17, 1998|work=[[The New York Times]]|archive-date=November 1, 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131101085550/http://movies.nytimes.com/movie/review?res=9C06E6D8143CF934A25757C0A96E958260|url-status=live}}</ref> ਆਲੋਚਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਸਰਾਹੇ ਜਾਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਣ 'ਤੇ ਇਸ ਫ਼ਿਲਮ ਨੂੰ ਬਾਕਸ ਆਫਿਸ 'ਤੇ ਅਸਫਲ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਸੀ,[37] ਪਰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇਸ ਨੇ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਅਤੇ ਸਮਰਪਿਤ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਕ ਵਰਗ (ਕਲਟ ਫਾਲੋਇੰਗ) ਬਣਾ ਲਿਆ।<ref>{{cite magazine|title='Office Space': Cast talk cult hit and Jennifer Aniston|url=https://ew.com/article/2011/10/07/office-space-reunion-interview/|magazine=Entertainment Weekly|date=October 7, 2011|first=Anthony|last=Breznican|access-date=March 13, 2019|archive-date=October 1, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171001030842/http://ew.com/article/2011/10/07/office-space-reunion-interview/|url-status=live}}</ref> ਐਨਿਸਟਨ ਨੇ ਮਾਰਕ ਵਾਹਲਬਰਗ ਅਤੇ ਡੋਮਿਨਿਕ ਵੈਸਟ ਦੇ ਨਾਲ ਡਰਾਮੇਡੀ (ਡਰਾਮਾ-ਕਾਮੇਡੀ) ਫਿਲਮ 'ਰੌਕ ਸਟਾਰ' (2001) ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੇ ਸੁਤੰਤਰ ਡਰਾਮੇਡੀ ਫਿਲਮ 'ਦਿ ਗੁੱਡ ਗਰਲ' (2002) ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਾਧਾਰਨ ਦਿੱਖ ਵਾਲੀ ਕੈਸ਼ੀਅਰ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਜੋ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਧੋਖਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਫਿਲਮ ਸੀਮਤ ਰਿਲੀਜ਼ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਵਪਾਰਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਫਲ ਰਹੀ ਅਤੇ ਇਸਨੇ ਉੱਤਰੀ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ 14 ਮਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੀ ਕਮਾਈ ਕੀਤੀ।<ref>{{cite magazine|first=Lisa|last=Schwarzbaum|url=https://ew.com/article/2002/08/07/good-girl-2/|title=The Good Girl Review|access-date=August 8, 2008|date=August 7, 2002|magazine=Entertainment Weekly|archive-date=October 19, 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141019152700/http://www.ew.com/ew/article/0,,334811,00.html|url-status=live}}</ref> ਫ਼ਿਲਮ ਆਲੋਚਕ ਰੋਜਰ ਈਬਰਟ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਕਰੀਅਰ ਦਾ ਅਹਿਮ ਮੋੜ (breakthrough) ਕਰਾਰ ਦਿੱਤਾ:<ref>{{cite web|title=The Good Girl|url=https://rogerebert.com/reviews/the-good-girl-2002|website=RogerEbert.com|access-date=22 August 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20191031164615/https://www.rogerebert.com/reviews/the-good-girl-2002|archive-date=October 31, 2019|url-status=dead}}</ref> ਮਨੋਰੰਜਕ 'ਆਫਿਸ ਸਪੇਸ' ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਮਾਮੂਲੀ 'ਪਿਕਚਰ ਪਰਫੈਕਟ' ਵਰਗੀਆਂ ਕਈ ਅਣਗੌਲੀਆਂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਜੈਨੀਫਰ ਐਨਿਸਟਨ ਨੇ ਆਖਰਕਾਰ ਵਿਅੰਗ ਅਤੇ ਭਾਵਨਾਤਮਕ ਉਥਲ-ਪੁਥਲ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਇੱਕ ਸੁਤੰਤਰ ਫ਼ਿਲਮ ਰਾਹੀਂ ਆਪਣੀ 'ਫਰੈਂਡਜ਼' ਵਾਲੀ ਛਵੀ ਤੋਂ ਸਪੱਸ਼ਟ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵੱਖਰੀ ਪਛਾਣ ਬਣਾਈ ਹੈ। ਹੁਣ ਉਸ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ ਦੇਖਣਾ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ।<ref>{{cite news|first=Robert|last=Koehler|url=https://variety.com/2003/film/reviews/bruce-almighty-1200541426/|title=Bruce Almighty Review|access-date=March 13, 2019|date=May 23, 2003|work=Variety|archive-date=January 31, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200131080052/https://variety.com/2003/film/reviews/bruce-almighty-1200541426/|url-status=live}}</ref> With a worldwide box office gross of $484&nbsp;million,<ref>{{cite web|last=Gray|first=Brandon|url=https://www.boxofficemojo.com/news/?id=1246&p=.htm|title='Bruce' Blesses Memorial Weekend with $85.7 Million|date=May 27, 2003|access-date=November 5, 2018|website=Box Office Mojo|archive-date=June 14, 2006|archive-url=https://web.archive.org/web/20060614071319/http://boxofficemojo.com/news/?id=1246&p=.htm|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.boxofficemojo.com/movies/?id=brucealmighty.htm|title=Bruce Almighty|access-date=November 5, 2018|website=Box Office Mojo|archive-date=April 8, 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100408032042/http://boxofficemojo.com/movies/?id=brucealmighty.htm|url-status=live}}</ref> ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਐਨਿਸਟਨ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਵਪਾਰਕ ਸਫਲਤਾ ਕਾਮੇਡੀ ਫ਼ਿਲਮ 'ਬਰੂਸ ਆਲਮਾਈਟੀ' (2003) ਰਹੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਫੀਲਡ ਰਿਪ ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਐਨਿਸਟਨ ਨੇ ਰੋਮਾਂਟਿਕ ਕਾਮੇਡੀ ਫ਼ਿਲਮ 'ਅਲੌਂਗ ਕੇਮ ਪੌਲੀ' (2004) ਵਿੱਚ ਬੈਨ ਸਟਿਲਰ ਦੇ ਨਾਲ ਅਭਿਨੈ ਕੀਤਾ;<ref>{{cite news|first=Robert|last=Koehler|url=https://variety.com/2003/film/reviews/bruce-almighty-1200541426/|title=Bruce Almighty Review|access-date=March 13, 2019|date=May 23, 2003|work=Variety|archive-date=January 31, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200131080052/https://variety.com/2003/film/reviews/bruce-almighty-1200541426/|url-status=live}}</ref> ਇਸ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਤਣਾਅ-ਗ੍ਰਸਤ ਨਵ-ਵਿਆਹੁਤਾ ਦੀ ਪੁਰਾਣੀ ਜਮਾਤਣ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ। ਇਹ ਫ਼ਿਲਮ ਉੱਤਰੀ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਬਾਕਸ ਆਫਿਸ 'ਤੇ ਪਹਿਲੇ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਰਹੀ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਹਫਤੇ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ 27.7 ਮਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ ਦੀ ਕਮਾਈ ਕੀਤੀ;<ref>{{cite web|title='Along Came Polly' ... And Down Went The 'King'|last=Kaufman|first=Gil|url=http://www.mtv.com/news/articles/1484436/along-came-polly-tops-box-office.jhtml|date=January 20, 2004|website=MTV Movie News|access-date=May 25, 2011|archive-date=November 7, 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20121107061555/http://www.mtv.com/news/articles/1484436/along-came-polly-tops-box-office.jhtml|url-status=dead}}</ref> ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਇਸ ਨੇ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ 172 ਮਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ ਦੀ ਕਮਾਈ ਕੀਤੀ।[<ref name="highest gross"/> == ਹਵਾਲੇ == {{reflist|}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਫ਼ਿਲਮੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਲੋਕ]] hhdce2uygc396zm5lolq75n0i9zk9go 846164 846163 2026-09-14T17:14:57Z Nitesh Gill 8973 /* 1994–2004: 'ਫ੍ਰੈਂਡਜ਼' (Friends) ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵ-ਵਿਆਪੀ ਪਛਾਣ */ 846164 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ਜੈਨੀਫ਼ਰ ਐਨਿਸਟਨ<br>Jennifer Aniston | image = JenniferAnistonHWoFFeb2012.jpg | image_size = 230px | caption = ਫ਼ਰਵਰੀ 2012 ਵਿੱਚ ਜੈਨੀਫ਼ਰ ਐਨਿਸਟਨ | birth_name = ਜੈਨੀਫ਼ਰ ਜੋਆਨਾ ਐਨਿਸਟਨ | birth_date =11 ਫ਼ਰਵਰੀ, 1969<ref>{{cite news|title=Monitor|newspaper=[[Entertainment Weekly]]|date=February 17, 2012|issue=1194|page=26}}</ref> | birth_place = [[ਸ਼ਰਮਨ ਓਕਸ, ਲਾਸ ਐਂਜਲਸ]], [[ਕੈਲੀਫ਼ੋਰਨੀਆ]], ਯੂ.ਐੱਸ. | residence = [[ਬੈੱਲ ਏਅਰ, ਲਾਸ ਐਂਜਲਸ]], ਕੈਲੀਫ਼ੋਰਨੀਆ, ਯੂ.ਐੱਸ. | occupation = ਅਦਾਕਾਰਾ, ਫ਼ਿਲਮਕਾਰ, ਕਾਰੋਬਾਰੀ<ref>[http://www.youtube.com/watch?v=gsJulMDpIVg Jennifer Aniston interview]. YouTube. Retrieved on 2014-06-05.</ref> | years_active = 1988–ਹੁਣ ਤੱਕ | spouse = [[ਬਰੈਡ ਪਿੱਟ]] (200 ਅਤੇ 2005 ਵਿੱਚ) | partner = | parents = {{unbulleted list|[[ਜਾਨ ਐਨਿਸਟਨ]]|[[ਨੈਂਸੀ ਡਾਓ]]}} }} '''ਜੈਨੀਫ਼ਰ ਜੋਆਨਾ ਐਨਿਸਟਨ''' (11 ਫ਼ਰਵਰੀ, 1969 ਦਾ ਜਨਮ) ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਅਦਾਕਾਰਾ, ਫ਼ਿਲਮਕਾਰਾ ਅਤੇ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਹੈ। ਇਹਨੂੰ ਟੀਵੀ ਲੜੀਵਾਰ ''[[ਫਰੈਂਡਜ਼]]'' (1994-2004) ਵਿਚਲੇ ਰੋਲ ਕਰ ਕੇ ਸੰਸਾਰਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਹਾਸਲ ਹੋਈ। ਉਹ [[ਜਾਨ ਐਨਿਸਟਨ]] ਅਤੇ ਅਦਾਕਾਰ [[ਨੈਨਸੀ ਡੋ]] ਦੀ ਬੇਟੀ ਹੈ।{{ਕਾਮਨਜ਼ ਸ਼੍ਰੇਣੀ|Jennifer Aniston|ਜੈਨੀਫ਼ਰ ਐਨਿਸਟਨ}} ਉਹ ਅਦਾਕਾਰ ਜੌਨ ਐਨਿਸਟਨ ਅਤੇ ਨੈਨਸੀ ਡਾਓ ਦੀ ਧੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਅਦਾਕਾਰੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਸੀ; ਉਸ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਭੂਮਿਕਾ 1988 ਦੀ ਫ਼ਿਲਮ 'ਮੈਕ ਐਂਡ ਮੀ' (Mac and Me) ਵਿੱਚ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦਾ ਨਾਮ ਕ੍ਰੈਡਿਟ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਵੱਡੀ ਭੂਮਿਕਾ 1993 ਦੀ ਡਰਾਉਣੀ-ਕਾਮੇਡੀ ਫ਼ਿਲਮ 'ਲੈਪਰਚੌਨ' (Leprechaun) ਵਿੱਚ ਮਿਲੀ। ਉਸ ਨੂੰ 1994 ਤੋਂ 2004 ਤੱਕ ਚੱਲੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਸਿਟਕਾਮ 'ਫ੍ਰੈਂਡਜ਼' (Friends) ਵਿੱਚ 'ਰੇਚਲ ਗ੍ਰੀਨ' ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਾਲ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਮਿਲੀ; ਇਸ ਭੂਮਿਕਾ ਲਈ ਉਸ ਨੂੰ ਕਾਮੇਡੀ ਸੀਰੀਜ਼ ਵਿੱਚ 'ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਮੁੱਖ ਅਦਾਕਾਰਾ' ਵਜੋਂ 'ਪ੍ਰਾਈਮਟਾਈਮ ਐਮੀ ਅਵਾਰਡ' ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਐਨਿਸਟਨ ਨੇ ਕਈ ਸਫਲ ਕਾਮੇਡੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਦੇ ਬਾਕਸ-ਆਫਿਸ 'ਤੇ ਕੁੱਲ ਮਿਲਾ ਕੇ 1.6 ਬਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੀ ਕਮਾਈ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ 'ਆਫਿਸ ਸਪੇਸ' (1999), 'ਬਰੂਸ ਆਲਮਾਈਟੀ' (2003), 'ਦ ਬ੍ਰੇਕ-ਅੱਪ' (2006), 'ਮਾਰਲੇ ਐਂਡ ਮੀ' (2008), 'ਜਸਟ ਗੋ ਵਿਦ ਇਟ' (2011), 'ਹੌਰਿਬਲ ਬੌਸਿਜ਼' (2011), 'ਵੀ ਆਰ ਦ ਮਿਲਰਜ਼' (2013), 'ਡੰਪਲਿਨ' (2018) ਅਤੇ 'ਮਰਡਰ ਮਿਸਟਰੀ' (2019) ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਐਨਿਸਟਨ ਨੇ 'ਦ ਗੁੱਡ ਗਰਲ' (2002), 'ਫ੍ਰੈਂਡਜ਼ ਵਿਦ ਮਨੀ' (2006) ਅਤੇ 'ਕੇਕ' (2014) ਵਰਗੀਆਂ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾਯੋਗ ਸੁਤੰਤਰ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਅਦਾਕਾਰੀ ਕੀਤੀ। 2019 ਵਿੱਚ, ਉਹ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ 'ਤੇ ਵਾਪਸ ਆਈ ਅਤੇ ਐਪਲ ਟੀਵੀ+ (Apple TV+) ਦੀ ਡਰਾਮਾ ਸੀਰੀਜ਼ 'ਦ ਮੌਰਨਿੰਗ ਸ਼ੋਅ' (The Morning Show) ਨੂੰ ਪ੍ਰੋਡਿਊਸ ਕਰਨ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਉਸ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਵੀ ਨਿਭਾਈ; ਇਸ ਲਈ ਉਸ ਨੂੰ 'ਸਕ੍ਰੀਨ ਐਕਟਰਜ਼ ਗਿਲਡ ਅਵਾਰਡ' ਮਿਲਿਆ। ਐਨਿਸਟਨ ਨੂੰ ਕਈ ਰਸਾਲਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਦੁਨੀਆ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਖੂਬਸੂਰਤ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਉਸ ਦੀ ਕੁੱਲ ਜਾਇਦਾਦ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ 300 ਮਿਲੀਅਨ ਅਮਰੀਕੀ ਡਾਲਰ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।<ref>{{cite web |title=Jennifer Aniston – Career Summary |url=https://www.the-numbers.com/person/5370401-Jennifer-Aniston#tab=summary |publisher=The Numbers |access-date=March 12, 2021 |archive-date=June 7, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210607105518/https://www.the-numbers.com/person/5370401-Jennifer-Aniston#tab=summary |url-status=live }}</ref> ਉਸ ਨੂੰ 'ਹਾਲੀਵੁੱਡ ਵਾਕ ਆਫ ਫੇਮ' 'ਤੇ ਇੱਕ ਸਟਾਰ (ਤਾਰਾ) ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ 2008 ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨ ਕੰਪਨੀ 'ਈਕੋ ਫਿਲਮਜ਼' (Echo Films) ਦੀ ਸਹਿ-ਸੰਸਥਾਪਕ ਵੀ ਹੈ। == ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜੀਵਨ == ਐਨਿਸਟਨ ਦਾ ਜਨਮ 11 ਫਰਵਰੀ 1969 ਨੂੰ ਲਾਸ ਏਂਜਲਸ ਦੇ ਸ਼ੇਰਮਨ ਓਕਸ ਇਲਾਕੇ<ref name="People-Bio" /><ref>{{cite news|url=http://www.eonline.com/celebs/Jennifer_Aniston/112166|title=Jennifer Aniston|publisher=[[E!]]|access-date=September 19, 2011|archive-date=February 6, 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120206211942/http://www.eonline.com/celebs/jennifer_aniston/112166|url-status=live}}</ref> ਵਿੱਚ ਯੂਨਾਨੀ ਮੂਲ ਦੇ ਅਭਿਨੇਤਾ ਜੌਹਨ ਐਨੀਸਟਨ ਅਤੇ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਨੈਨਸੀ ਡੋ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ ਸੀ।<ref name="People-Bio">{{cite magazine|url=http://www.people.com/people/jennifer_aniston/biography|title=Jennifer Aniston Biography|access-date=May 21, 2008|magazine=People|archive-date=September 21, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180921015041/https://people.com/people/jennifer_aniston/biography|url-status=dead}}</ref> ਉਸ ਦੇ ਪੜਦਾਦਾ, ਲੁਈਸ ਗ੍ਰੀਕੋ, ਇਟਲੀ ਤੋਂ ਸਨ। ਉਸ ਦੀ ਮਾਂ ਦੇ ਹੋਰ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ, ਆਇਰਿਸ਼, ਸਕਾਟਿਸ਼ ਅਤੇ ਥੋੜ੍ਹੇ ਜਿਹੇ ਗ੍ਰੀਕ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।<ref>{{Cite book|title=From Mother and Daughter to Friends: A Memoir| first= Nancy| last= Dow| page= 32| year= 1999|location=Amherst, New York|publisher=Prometheus Books|isbn=978-1-57392-772-7}}</ref> ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਵੰਸ਼ ਕ੍ਰੀਟ ਦੇ ਯੂਨਾਨੀ ਟਾਪੂ ਤੋਂ ਹੈ। ਐਨੀਸਟਨ ਦੇ ਦੋ ਸੌਤੇਲੇ ਭਰਾ ਹਨ: ਜੌਨ ਮੈਲਿਕ, ਉਸ ਦੇ ਵੱਡੇ ਮਾਮੇ ਦੇ ਸੌਤੇਲੇ ਭਰਾ; ਅਤੇ ਐਲੇਕਸ ਐਨੀਸਟਨ, ਉਸ ਦਾ ਛੋਟਾ ਸੌਤੇਲਾ ਭਰਾ। ਉਸ ਦੇ ਗੌਡਫਾਦਰ ਅਭਿਨੇਤਾ ਟੈਲੀ ਸਾਵਲਸ ਸਨ, ਜੋ ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਚੰਗੇ ਦੋਸਤਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸਨ।<ref name="People-Bio"/><ref>{{cite magazine |url=https://hollywoodreporter.com/race/jennifer-aniston-cake-typecasting-not-754710 |title=Jennifer Aniston on 'Cake,' Typecasting and Not Wanting to Talk About BS Anymore |magazine=[[The Hollywood Reporter]] |date=December 8, 2014 |first=Scott |last=Feinberg |access-date=December 13, 2014 |archive-date=December 10, 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141210213425/http://www.hollywoodreporter.com/race/jennifer-aniston-cake-typecasting-not-754710 |url-status=live }}</ref> ਜਦੋਂ ਉਹ ਛੋਟੀ ਸੀ ਤਾਂ ਉਸ ਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਨਿਊਯਾਰਕ ਸਿਟੀ ਚਲਾ ਗਿਆ ਸੀ।<ref name="People-Bio"/> ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਕਰੀਅਰ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਉਸ ਨੂੰ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਦੇਖਣ ਤੋਂ ਨਿਰਾਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਸ ਨੇ ਮਨਾਹੀ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਤਰੀਕੇ ਲੱਭੇ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਛੇ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਸੀ,<ref>{{cite magazine| first= Cal| last= Fussman| url= http://www.esquire.com/women/women-we-love/ESQ1002-OCT_ANISTON| title= A Woman We Love: Jennifer Aniston| access-date= August 8, 2008| date= October 1, 2002| magazine= [[Esquire (magazine)|Esquire]]| archive-date= September 19, 2009| archive-url= https://web.archive.org/web/20090919132925/http://www.esquire.com/women/women-we-love/ESQ1002-OCT_ANISTON| url-status= live}}</ref> ਉਸ ਨੇ ਵਾਲਡੋਰਫ ਸਕੂਲ ਜਾਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਨੌਂ ਸਾਲ ਦੀ ਸੀ ਤਾਂ ਉਸ ਦੇ ਮਾਪਿਆਂ ਦਾ ਤਲਾਕ ਹੋ ਗਿਆ।<ref name="Yahoo Bio">{{cite web|title=Jennifer Aniston- Biography |url=https://movies.yahoo.com/person/jennifer-aniston/biography.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20120626002525/http://movies.yahoo.com/person/jennifer-aniston/biography.html |url-status=dead |archive-date=June 26, 2012 |publisher=Yahoo! Movies |access-date=May 17, 2013}}</ref> ਵਾਲਡੋਰਫ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ 11 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰੀ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ,<ref name="Yahoo Bio"/> ਐਨੀਸਟਨ ਨੇ ਮੈਨਹਟਨ ਦੇ ਫਿਓਰੇਲੋ ਐਚ. ਲਾਗਾਰਡੀਆ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਆਫ਼ ਮਿਊਜ਼ਿਕ ਐਂਡ ਆਰਟ ਐਂਡ ਪਰਫਾਰਮਿੰਗ ਆਰਟਸ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲਾ ਲਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਸਕੂਲ ਦੀ ਡਰਾਮਾ ਸੋਸਾਇਟੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਈ,<ref>{{cite magazine| last= Quirk| first= Mary Beth| title= Fame-ous Alumni of NYC's LaGuardia High School| url= http://www.okmagazine.com/news/fame-ous-alumni-nycs-laguardia-high-school| access-date= March 31, 2013| magazine= OK!| date= July 11, 2009| archive-date= June 26, 2019| archive-url= https://web.archive.org/web/20190626182503/https://okmagazine.com/news/fame-ous-alumni-nycs-laguardia-high-school/| url-status= live}}</ref> ਅਤੇ ਜਿੱਥੇ ਐਂਥਨੀ ਐਬੇਸਨ ਉਸਦਾ ਡਰਾਮਾ ਅਧਿਆਪਕ ਸੀ।<ref>{{cite web|url=http://anthonyabeson.com/news7.html|title=Hassan Manning has been cast as a principal in the Michael Pinkney film|website=anthonyabeson.com|access-date=June 4, 2017|archive-date=December 1, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171201032947/http://anthonyabeson.com/news7.html|url-status=dead}}</ref> ਉਸਨੇ ਲੋਰੇਨ ਹੈਂਸਬੇਰੀ ਦੁਆਰਾ ਸਿਡਨੀ ਬਰਸਟੇਨ ਦੀ ਵਿੰਡੋ ਅਤੇ ਐਂਟਨ ਚੇਖੋਵ ਦੁਆਰਾ ਥ੍ਰੀ ਸਿਸਟਰਜ਼ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ।<ref>{{cite book |last=Smith |first=Sean |date=September 4, 2008 |title=Jennifer Aniston: The Unauthorized Biography |url=https://books.google.com/books?id=CjIQmp2llUQC&pg=PA67 |publisher=[[Pan Macmillan]] |page=67{{Verify source|reason=Link has "&pg=PA67" in it, but original citation had no page no. value, and google books has no preview availible, so can't verify. Can someone with a physical or digital copy please verify the page number? |date=August 2023}} |isbn=9780283063893 |access-date=August 22, 2017 |archive-date=September 26, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230926013935/https://books.google.com/books?id=CjIQmp2llUQC&pg=PA67 |url-status=live }}</ref> == ਕਰੀਅਰ == === 1988–1993: ਸ਼ੁਰੂਆਤ === [[File:Jennifer Aniston in For Dear Life (1989).jpg|thumb|1989 ਵਿੱਚ 'ਫਾਰ ਡੀਅਰ ਲਾਈਫ' (For Dear Life) ਵਿੱਚ ਲਾਇਲਾ ਰੌਬਿਨਸ ਅਤੇ ਸਟੀਫਨ ਮੇਲਰ ਨਾਲ ਐਨਿਸਟਨ]] ਐਨਿਸਟਨ ਨੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ 'ਫਾਰ ਡੀਅਰ ਲਾਈਫ' ਅਤੇ 'ਡਾਂਸਿੰਗ ਆਨ ਚੈਕਰਸ ਗ੍ਰੇਵ' (Dancing on Checker's Grave) ਵਰਗੇ 'ਆਫ-ਬ੍ਰੌਡਵੇ' (off-Broadway) ਨਾਟਕਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ,<ref name="People-Bio"/> ਅਤੇ ਆਪਣਾ ਗੁਜ਼ਾਰਾ ਚਲਾਉਣ ਲਈ ਟੈਲੀਮਾਰਕੀਟਰ, ਵੇਟਰੈਸ ਅਤੇ ਬਾਈਕ ਮੈਸੇਂਜਰ ਵਰਗੀਆਂ ਪਾਰਟ-ਟਾਈਮ ਨੌਕਰੀਆਂ ਕੀਤੀਆਂ।<ref name="People-Bio"/> 1988 ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ ਆਲੋਚਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਨਕਾਰੀ ਗਈ ਵਿਗਿਆਨਕ-ਕਲਪਨਾ (sci-fi) ਵਾਲੀ ਐਡਵੈਂਚਰ ਫਿਲਮ 'ਮੈਕ ਐਂਡ ਮੀ' (Mac and Me) ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਜਿਸ ਲਈ ਉਸਨੂੰ ਕ੍ਰੈਡਿਟ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਅਗਲੇ ਸਾਲ, ਉਹ 'ਦਿ ਹਾਵਰਡ ਸਟਰਨ ਸ਼ੋਅ' (The Howard Stern Show) ਵਿੱਚ 'ਨਿਊਟਰੀਸਿਸਟਮ' (Nutrisystem) ਲਈ ਇੱਕ ਬੁਲਾਰੇ-ਮਾਡਲ (spokesmodel) ਵਜੋਂ ਨਜ਼ਰ ਆਈ<ref>{{cite news |url=http://www.usmagazine.com/celebrity-news/news/jen-aniston-age-20-flirted-with-howard-stern-in-lost-1989-clip-201061 |title=Jen Aniston, Age 20, Flirted with Howard Stern in Lost 1989 Clip |date=January 6, 2010 |work=Us Weekly |access-date=August 6, 2013 |archive-date=June 30, 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180630052833/https://www.usmagazine.com/celebrity-news/news/jen-aniston-age-20-flirted-with-howard-stern-in-lost-1989-clip-201061/ |url-status=live }}</ref> ਅਤੇ ਵਾਪਸ ਲਾਸ ਏਂਜਲਸ ਚਲੀ ਗਈ।<ref>{{cite web|url=http://www.tiscali.co.uk/entertainment/film/biographies/jennifer_aniston_biog/4 |title=Biography of Jennifer Aniston |access-date=August 8, 2008 |website=Tiscali |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20081005062044/http://www.tiscali.co.uk/entertainment/film/biographies/jennifer_aniston_biog/4 |archive-date=October 5, 2008 }}</ref> ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ 'ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਨਿਯਮਤ ਭੂਮਿਕਾ 1990 ਵਿੱਚ 'ਮੌਲੋਏ' (Molloy) ਲੜੀਵਾਰ ਵਿੱਚ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਹ 1986 ਦੀ ਫਿਲਮ 'ਫੈਰਿਸ ਬਿਊਲਰਜ਼ ਡੇਅ ਆਫ' (Ferris Bueller's Day Off) 'ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਲੜੀਵਾਰ ਵਿੱਚ ਵੀ ਨਜ਼ਰ ਆਈ; ਦੋਵੇਂ ਲੜੀਵਾਰ ਜਲਦੀ ਹੀ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਸਨ। ਉਸਨੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਲਈ ਬਣੀ ਫਿਲਮ 'ਕੈਂਪ ਕੁਕਾਮੋਂਗਾ' (Camp Cucamonga, 1990) ਵਿੱਚ ਕਿਸ਼ੋਰ ਉਮਰ ਦੀ ਸਮਰ ਕੈਂਪ ਕਾਉਂਸਲਰ ਵਜੋਂ, ਅਤੇ ਡਰਾਉਣੀ ਫਿਲਮ 'ਲੈਪਰਕੌਨ' (Leprechaun, 1993) ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਿਗੜੀ ਹੋਈ ਕਿਸ਼ੋਰ ਲੜਕੀ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਜਿਸਦਾ ਪਿੱਛਾ ਬਦਲਾ ਲੈਣ ਵਾਲਾ ਇੱਕ 'ਲੈਪਰਕੌਨ' (ਇੱਕ ਆਇਰਿਸ਼ ਮਿਥਿਹਾਸਕ ਜੀਵ) ਕਰਦਾ ਹੈ।<ref>{{cite news| url= https://movies.nytimes.com/movie/review?res=9F0CE6DB163AF93AA35752C0A965958260| title= Leprechaun Review| last= Canby| first= Vincent| authorlink=Vincent Canby |date= January 9, 1993| work= [[The New York Times]]| access-date= August 8, 2008| archive-date= November 1, 2013| archive-url= https://web.archive.org/web/20131101054853/http://movies.nytimes.com/movie/review?res=9F0CE6DB163AF93AA35752C0A965958260| url-status= live}}</ref> 'ਐਂਟਰਟੇਨਮੈਂਟ ਵੀਕਲੀ' (Entertainment Weekly) ਦੀ 2014 ਦੀ ਇੱਕ ਸਮੀਖਿਆ ਵਿੱਚ 'ਲੈਪਰਕੌਨ' ਨੂੰ ਉਸਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਮਾੜੀ ਭੂਮਿਕਾ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਸੀ,<ref>{{cite magazine|url=https://ew.com/gallery/24-stars-worst-movies/698621_jennifer-aniston-leprechaun-1993|title=24 Stars' Worst Movies|last=Nashawaty|first=Chris|magazine=[[Entertainment Weekly]]|date=March 26, 2014|access-date=June 3, 2016|archive-date=November 13, 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161113033901/http://www.ew.com/gallery/24-stars-worst-movies/698621_jennifer-aniston-leprechaun-1993|url-status=dead}}</ref> ਅਤੇ ਖੁਦ ਐਨਿਸਟਨ ਨੇ ਵੀ ਇਸ ਬਾਰੇ ਸ਼ਰਮਿੰਦਗੀ ਪ੍ਰਗਟਾਈ ਹੈ।<ref>{{cite web|url=http://www.independent.ie/entertainment/movies/movie-news/jennifer-aniston-tells-of-mortifying-moment-fiance-justin-theroux-stumbled-across-her-first-film-leprechaun-30763437.html|title=Jennifer Aniston tells of 'mortifying moment' fiance Justin Theroux stumbled across her first film 'Leprechaun'|last=Kelleher|first=Lynne|work=[[Irish Independent]]|date=November 21, 2014|access-date=June 3, 2016|archive-date=October 1, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171001030929/http://www.independent.ie/entertainment/movies/movie-news/jennifer-aniston-tells-of-mortifying-moment-fiance-justin-theroux-stumbled-across-her-first-film-leprechaun-30763437.html|url-status=live}}</ref> ਐਨਿਸਟਨ ਦੋ ਅਸਫਲ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਕਾਮੇਡੀ ਲੜੀਵਾਰਾਂ, 'ਦਿ ਐਜ' (The Edge) ਅਤੇ 'ਮਡਲਿੰਗ ਥਰੂ' (Muddling Through) ਵਿੱਚ ਵੀ ਨਜ਼ਰ ਆਈ,<ref name="buchanan20130807">{{cite web | url=http://www.vulture.com/2013/08/4-shows-jennifer-aniston-was-on-before-friends.html | title=The Four TV Shows Jennifer Aniston Was on Before Friends | work=Vulture | date=August 7, 2013 | access-date=August 7, 2013 | last=Buchanan | first=Kyle | archive-date=November 4, 2015 | archive-url=https://web.archive.org/web/20151104083154/http://www.vulture.com/2013/08/4-shows-jennifer-aniston-was-on-before-friends.html | url-status=live }}</ref> ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ 'ਕੁਆਂਟਮ ਲੀਪ' (Quantum Leap), 'ਹਰਮਨਜ਼ ਹੈੱਡ' (Herman's Head) ਅਤੇ 'ਬਰਕਸ ਲਾਅ' (Burke's Law) ਵਿੱਚ ਮਹਿਮਾਨ ਕਲਾਕਾਰ ਵਜੋਂ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ।<ref>{{cite web|title=Jennifer Aniston Biography/Filmography|url=http://www.foxnews.com/story/2007/08/06/jennifer-aniston-biographyfilmography/|website=Fox News|access-date=November 15, 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141227173629/http://www.foxnews.com/story/2007/08/06/jennifer-aniston-biographyfilmography/|archive-date=December 27, 2014|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|title=Jennifer Aniston |url=http://www.mylifetime.com/movies/call-me-crazy-a-five-film/cast/jennifer-aniston |website=mylifetime.com |access-date=November 15, 2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20141125100758/http://www.mylifetime.com/movies/call-me-crazy-a-five-film/cast/jennifer-aniston |archive-date=November 25, 2014 }}</ref> === 1994–2004: 'ਫ੍ਰੈਂਡਜ਼' (Friends) ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵ-ਵਿਆਪੀ ਪਛਾਣ === ਆਪਣੇ ਚਾਰ ਅਸਫਲ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਸ਼ੋਅਜ਼ ਕਾਰਨ ਨਿਰਾਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਐਨਿਸਟਨ ਨੇ ਲਾਸ ਏਂਜਲਸ ਦੇ ਇੱਕ ਗੈਸ ਸਟੇਸ਼ਨ 'ਤੇ ਟੀਵੀ ਐਗਜ਼ੀਕਿਊਟਿਵ ਵਾਰਨ ਲਿਟਲਫੀਲਡ ਨਾਲ ਮੁਲਾਕਾਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਹੌਸਲਾ-ਅਫਜ਼ਾਈ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ। NBC ਮਨੋਰੰਜਨ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਮੁਖੀ ਵਜੋਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਅਦਾਕਾਰੀ ਜਾਰੀ ਰੱਖਣ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਕੁਝ ਮਹੀਨਿਆਂ ਬਾਅਦ 'ਫ੍ਰੈਂਡਜ਼' ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਭੂਮਿਕਾ ਦਿਵਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕੀਤੀ,<ref name="shuter20120503">{{cite web | url=https://huffingtonpost.com/2012/05/03/warren-littlefield-jennifer-aniston_n_1475363.html | title=Warren Littlefield Talks Jennifer Aniston's Journey To 'Friends' | work=The Huffington Post | date=May 3, 2012 | access-date=August 7, 2013 | last=Shuter | first=Rob | archive-date=October 22, 2013 | archive-url=https://web.archive.org/web/20131022091520/http://www.huffingtonpost.com/2012/05/03/warren-littlefield-jennifer-aniston_n_1475363.html | url-status=live }}</ref> ਜੋ ਕਿ NBC ਦੇ 1994-1995 ਦੇ ਫਾਲ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ-ਕ੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਸਿਟਕਾਮ (ਹਾਸ-ਰਸ ਲੜੀਵਾਰ) ਸੀ। ਨਿਰਮਾਤਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ ਕਿ ਐਨਿਸਟਨ 'ਮੋਨਿਕਾ ਗੈਲਰ' ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਲਈ ਆਡੀਸ਼ਨ ਦੇਵੇ,<ref name="ths">{{cite episode|title=Friends|series=E! True Hollywood Story|network=E!|airdate=November 19, 2006|season=10|number=15}}</ref> ਪਰ ਕੋਰਟਨੀ ਕਾਕਸ ਨੂੰ ਇਸ ਲਈ ਵਧੇਰੇ ਢੁਕਵਾਂ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਐਨਿਸਟਨ ਨੂੰ 'ਰੇਚਲ ਗ੍ਰੀਨ' ਵਜੋਂ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੂੰ 'ਸੈਟਰਡੇ ਨਾਈਟ ਲਾਈਵ' (Saturday Night Live) ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਕਲਾਕਾਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਵੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਪਰ ਉਸ ਨੇ 'ਫ੍ਰੈਂਡਜ਼' ਨੂੰ ਤਰਜੀਹ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ ਇਸ ਨੂੰ ਠੁਕਰਾ ਦਿੱਤਾ।<ref>{{cite news|url=http://content.usatoday.com/communities/entertainment/post/2011/02/jennifer-aniston-turned-down-saturday-night-live-cast-job/1|work=USA Today|first=Ann|last=Oldenburg|title=Jennifer Aniston turned down 'Saturday Night Live' job|date=February 3, 2011|access-date=February 9, 2011|archive-date=September 3, 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140903193008/http://content.usatoday.com/communities/entertainment/post/2011/02/jennifer-aniston-turned-down-saturday-night-live-cast-job/1|url-status=live}}</ref> ਉਸ ਨੇ 2004 ਵਿੱਚ ਸ਼ੋਅ ਦੇ ਖ਼ਤਮ ਹੋਣ ਤੱਕ 'ਰੇਚਲ' ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਐਨਿਸਟਨ ਨੇ ਕਦੇ-ਕਦਾਈਂ ਮਹਿਮਾਨ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਤੋਂ 15 ਸਾਲਾਂ ਦਾ ਵਕਫ਼ਾ (ਬ੍ਰੇਕ) ਲਿਆ। [[File:JenniferAniston08TIFF.jpg|thumb|left|upright|2008 ਟੋਰਾਂਟੋ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ ਵਿੱਚ ਐਨਿਸਟਨ]] ਇਹ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਬਹੁਤ ਵੱਡੀ ਹਿੱਟ ਰਿਹਾ ਅਤੇ ਐਨਿਸਟਨ ਨੂੰ, ਆਪਣੇ ਸਹਿ-ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਵਿਸ਼ਵ-ਵਿਆਪੀ ਪਛਾਣ ਮਿਲੀ। ਉਸਦਾ ਕਿਰਦਾਰ ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੀ।<ref>{{cite magazine|title=The 100 Greatest Characters of the Last 20 Years: Here's our full list!|url=https://ew.com/article/2010/06/01/100-greatest-characters-of-last-20-years-full-list/|magazine=Entertainment Weekly|access-date=March 13, 2019|author=Adam B. Vary|date=November 14, 2014|archive-date=January 11, 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150111102557/http://popwatch.ew.com/2010/06/01/100-greatest-characters-of-last-20-years-full-list/|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|last=Potts|first=Kim|title=100 Most Memorable Female TV Characters|url=http://www.aoltv.com/2011/03/02/tvs-greatest-women-25-1/|work=AOL TV|access-date=July 20, 2012|date=November 14, 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20130922053410/http://www.aoltv.com/2011/03/02/tvs-greatest-women-25-1/|archive-date=September 22, 2013}}</ref> ਉਸਨੂੰ ਪੰਜ ਵਾਰ 'ਪ੍ਰਾਈਮਟਾਈਮ ਐਮੀ ਅਵਾਰਡ' (Primetime Emmy Award) ਲਈ ਨਾਮਜ਼ਦਗੀਆਂ ਮਿਲੀਆਂ (ਦੋ ਸਹਾਇਕ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਲਈ, ਤਿੰਨ ਮੁੱਖ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਲਈ), ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਮੁੱਖ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਵਜੋਂ ਅਵਾਰਡ ਜਿੱਤਿਆ।<ref>{{cite web|first=Stephen M.|last=Silverman|url=https://people.com/celebrity/emmy-awards-make-new-best-friends/|title=Emmy Awards Make New Best 'Friends'|access-date=March 13, 2019|date=September 22, 2002|work=People|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20080915220748/http://www.people.com/people/article/0,26334,624767,00.html|archive-date=September 15, 2008}}</ref> ਉਸਨੂੰ ਦੋ 'ਗੋਲਡਨ ਗਲੋਬ ਅਵਾਰਡਾਂ' ਲਈ ਵੀ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ 2003 ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ 'ਸਰਬੋਤਮ ਅਭਿਨੇਤਰੀ - ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਸੀਰੀਜ਼ (ਮਿਊਜ਼ੀਕਲ ਜਾਂ ਕਾਮੇਡੀ)' ਦਾ ਅਵਾਰਡ ਜਿੱਤਿਆ। 'ਗਿਨੀਜ਼ ਬੁੱਕ ਆਫ਼ ਵਰਲਡ ਰਿਕਾਰਡਜ਼' ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, 'ਫ੍ਰੈਂਡਜ਼' ਦੇ ਆਖਰੀ ਸੀਜ਼ਨ ਦੌਰਾਨ ਪ੍ਰਤੀ ਐਪੀਸੋਡ 1 ਮਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ ਦੀ ਕਮਾਈ ਨਾਲ ਐਨਿਸਟਨ (ਆਪਣੀਆਂ ਮਹਿਲਾ ਸਹਿ-ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ) ਹੁਣ ਤੱਕ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਮਾਈ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਬਣ ਗਈ।<ref>{{cite book| title= Guinness World Records 2005: Special 50th Anniversary Edition |year= 2004|publisher= Guinness|page=288|isbn=1-892051-22-2}}</ref> ਡੇਵਿਡ ਸ਼ਵਿਮਰ ਦੁਆਰਾ ਨਿਭਾਏ ਗਏ ਕਿਰਦਾਰ 'ਰੌਸ ਗੈਲਰ' ਨਾਲ ਉਸ ਦੇ ਇਸ ਨੂੰ ਮਿਲੀਆਂ-ਜੁਲੀਆਂ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆਵਾਂ ਮਿਲੀਆਂ ਅਤੇ ਇਹ ਵਪਾਰਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਿਰਫ਼ ਦਰਮਿਆਨੀ ਸਫਲਤਾ ਹੀ ਹਾਸਲ ਕਰ ਸਕੀ;<ref>{{cite magazine|last1=Bierly|first1=Mandi|last2=Fog|first2=Henning|title=32 Best 'Will They/Won't They?' TV Couples|url=https://ew.com/gallery/32-best-will-theywont-they-tv-couples/|magazine=Entertainment Weekly|access-date=March 13, 2019|date=April 1, 2014|archive-date=March 13, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190313072151/https://ew.com/gallery/32-best-will-theywont-they-tv-couples/|url-status=live}}</ref> ਪਰ ਐਨਿਸਟਨ ਦੇ ਅਭਿਨੈ ਨੂੰ ਵਧੇਰੇ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਹੁੰਗਾਰਾ ਮਿਲਿਆ, ਅਤੇ ਕਈ ਆਲੋਚਕਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਸ ਵਿੱਚ ਪਰਦੇ 'ਤੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਮੌਜੂਦਗੀ (screen presence) ਸੀ।<ref>{{cite web|title=Filmography|url=http://www.anistoncenter.com/jennifer-aniston-filmography/|website=anistoncenter.com|access-date=November 15, 2014|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20141129011123/http://www.anistoncenter.com/jennifer-aniston-filmography/|archive-date=November 29, 2014}}</ref> 1998 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਰੋਮਾਂਟਿਕ ਕਾਮੇਡੀ ਫਿਲਮ 'ਦਿ ਆਬਜੈਕਟ ਆਫ਼ ਮਾਈ ਅਫੈਕਸ਼ਨ' (The Object of My Affection) ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਔਰਤ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਜੋ ਇੱਕ ਗੇ (ਸਮਲਿੰਗੀ) ਪੁਰਸ਼ (ਪਾਲ ਰਡ ਦੁਆਰਾ ਨਿਭਾਇਆ ਗਿਆ ਕਿਰਦਾਰ) ਦੇ ਪਿਆਰ ਵਿੱਚ ਪੈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ;<ref>{{cite web|url=https://www.boxofficemojo.com/movies/?id=pictureperfect.htm|title=Picture Perfect|access-date=November 5, 2018|website=Box Office Mojo|archive-date=October 31, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181031052623/https://www.boxofficemojo.com/movies/?id=pictureperfect.htm|url-status=live}}</ref> ਅਤੇ ਅਗਲੇ ਸਾਲ ਉਸ ਨੇ 'ਕਲਟ' (cult) ਦਰਜਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਫ਼ਿਲਮ 'ਆਫਿਸ ਸਪੇਸ' ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਰੈਸਟੋਰੈਂਟ ਵੇਟਰੈਸ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।<ref>{{cite web|url=https://metacritic.com/movie/picture-perfect/critic-reviews|title=Critic Reviews for Picture Perfect|access-date=July 30, 2010|website=Metacritic|archive-url=https://web.archive.org/web/20100823062830/http://www.metacritic.com/movie/picture-perfect/critic-reviews|archive-date=August 23, 2010|url-status=dead}}</ref> 1999 ਵਿੱਚ, ਐਨਿਸਟਨ ਨੇ ਬ੍ਰੈਡ ਬਰਡ ਦੀ ਐਨੀਮੇਟਿਡ ਸਾਇੰਸ-ਫਿਕਸ਼ਨ ਫ਼ਿਲਮ 'ਦਿ ਆਇਰਨ ਜਾਇੰਟ' (The Iron Giant) ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਇਕੱਲੀ ਮਾਂ ਵਜੋਂ ਆਪਣੇ ਕਰੀਅਰ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਵੌਇਸ-ਐਕਟਿੰਗ (ਆਵਾਜ਼ ਦੇਣ ਵਾਲੀ) ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ।<ref>{{cite news|first=Janet|last=Maslin|url=https://movies.nytimes.com/movie/review?res=9C06E6D8143CF934A25757C0A96E958260|title=The Object of My Affection Review|access-date=August 8, 2008|date=April 17, 1998|work=[[The New York Times]]|archive-date=November 1, 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131101085550/http://movies.nytimes.com/movie/review?res=9C06E6D8143CF934A25757C0A96E958260|url-status=live}}</ref> ਆਲੋਚਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਸਰਾਹੇ ਜਾਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਣ 'ਤੇ ਇਸ ਫ਼ਿਲਮ ਨੂੰ ਬਾਕਸ ਆਫਿਸ 'ਤੇ ਅਸਫਲ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਸੀ,[37] ਪਰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇਸ ਨੇ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਅਤੇ ਸਮਰਪਿਤ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਕ ਵਰਗ (ਕਲਟ ਫਾਲੋਇੰਗ) ਬਣਾ ਲਿਆ।<ref>{{cite magazine|title='Office Space': Cast talk cult hit and Jennifer Aniston|url=https://ew.com/article/2011/10/07/office-space-reunion-interview/|magazine=Entertainment Weekly|date=October 7, 2011|first=Anthony|last=Breznican|access-date=March 13, 2019|archive-date=October 1, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171001030842/http://ew.com/article/2011/10/07/office-space-reunion-interview/|url-status=live}}</ref> ਐਨਿਸਟਨ ਨੇ ਮਾਰਕ ਵਾਹਲਬਰਗ ਅਤੇ ਡੋਮਿਨਿਕ ਵੈਸਟ ਦੇ ਨਾਲ ਡਰਾਮੇਡੀ (ਡਰਾਮਾ-ਕਾਮੇਡੀ) ਫਿਲਮ 'ਰੌਕ ਸਟਾਰ' (2001) ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੇ ਸੁਤੰਤਰ ਡਰਾਮੇਡੀ ਫਿਲਮ 'ਦਿ ਗੁੱਡ ਗਰਲ' (2002) ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਾਧਾਰਨ ਦਿੱਖ ਵਾਲੀ ਕੈਸ਼ੀਅਰ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਜੋ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਧੋਖਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਫਿਲਮ ਸੀਮਤ ਰਿਲੀਜ਼ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਵਪਾਰਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਫਲ ਰਹੀ ਅਤੇ ਇਸਨੇ ਉੱਤਰੀ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ 14 ਮਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੀ ਕਮਾਈ ਕੀਤੀ।<ref>{{cite magazine|first=Lisa|last=Schwarzbaum|url=https://ew.com/article/2002/08/07/good-girl-2/|title=The Good Girl Review|access-date=August 8, 2008|date=August 7, 2002|magazine=Entertainment Weekly|archive-date=October 19, 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141019152700/http://www.ew.com/ew/article/0,,334811,00.html|url-status=live}}</ref> ਫ਼ਿਲਮ ਆਲੋਚਕ ਰੋਜਰ ਈਬਰਟ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਕਰੀਅਰ ਦਾ ਅਹਿਮ ਮੋੜ (breakthrough) ਕਰਾਰ ਦਿੱਤਾ:<ref>{{cite web|title=The Good Girl|url=https://rogerebert.com/reviews/the-good-girl-2002|website=RogerEbert.com|access-date=22 August 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20191031164615/https://www.rogerebert.com/reviews/the-good-girl-2002|archive-date=October 31, 2019|url-status=dead}}</ref> ਮਨੋਰੰਜਕ 'ਆਫਿਸ ਸਪੇਸ' ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਮਾਮੂਲੀ 'ਪਿਕਚਰ ਪਰਫੈਕਟ' ਵਰਗੀਆਂ ਕਈ ਅਣਗੌਲੀਆਂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਜੈਨੀਫਰ ਐਨਿਸਟਨ ਨੇ ਆਖਰਕਾਰ ਵਿਅੰਗ ਅਤੇ ਭਾਵਨਾਤਮਕ ਉਥਲ-ਪੁਥਲ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਇੱਕ ਸੁਤੰਤਰ ਫ਼ਿਲਮ ਰਾਹੀਂ ਆਪਣੀ 'ਫਰੈਂਡਜ਼' ਵਾਲੀ ਛਵੀ ਤੋਂ ਸਪੱਸ਼ਟ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵੱਖਰੀ ਪਛਾਣ ਬਣਾਈ ਹੈ। ਹੁਣ ਉਸ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ ਦੇਖਣਾ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ।<ref>{{cite news|first=Robert|last=Koehler|url=https://variety.com/2003/film/reviews/bruce-almighty-1200541426/|title=Bruce Almighty Review|access-date=March 13, 2019|date=May 23, 2003|work=Variety|archive-date=January 31, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200131080052/https://variety.com/2003/film/reviews/bruce-almighty-1200541426/|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|last=Gray|first=Brandon|url=https://www.boxofficemojo.com/news/?id=1246&p=.htm|title='Bruce' Blesses Memorial Weekend with $85.7 Million|date=May 27, 2003|access-date=November 5, 2018|website=Box Office Mojo|archive-date=June 14, 2006|archive-url=https://web.archive.org/web/20060614071319/http://boxofficemojo.com/news/?id=1246&p=.htm|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.boxofficemojo.com/movies/?id=brucealmighty.htm|title=Bruce Almighty|access-date=November 5, 2018|website=Box Office Mojo|archive-date=April 8, 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100408032042/http://boxofficemojo.com/movies/?id=brucealmighty.htm|url-status=live}}</ref> ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਐਨਿਸਟਨ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਵਪਾਰਕ ਸਫਲਤਾ ਕਾਮੇਡੀ ਫ਼ਿਲਮ 'ਬਰੂਸ ਆਲਮਾਈਟੀ' (2003) ਰਹੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਫੀਲਡ ਰਿਪ ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਐਨਿਸਟਨ ਨੇ ਰੋਮਾਂਟਿਕ ਕਾਮੇਡੀ ਫ਼ਿਲਮ 'ਅਲੌਂਗ ਕੇਮ ਪੌਲੀ' (2004) ਵਿੱਚ ਬੈਨ ਸਟਿਲਰ ਦੇ ਨਾਲ ਅਭਿਨੈ ਕੀਤਾ;<ref>{{cite news|first=Robert|last=Koehler|url=https://variety.com/2003/film/reviews/bruce-almighty-1200541426/|title=Bruce Almighty Review|access-date=March 13, 2019|date=May 23, 2003|work=Variety|archive-date=January 31, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200131080052/https://variety.com/2003/film/reviews/bruce-almighty-1200541426/|url-status=live}}</ref> ਇਸ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਤਣਾਅ-ਗ੍ਰਸਤ ਨਵ-ਵਿਆਹੁਤਾ ਦੀ ਪੁਰਾਣੀ ਜਮਾਤਣ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ। ਇਹ ਫ਼ਿਲਮ ਉੱਤਰੀ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਬਾਕਸ ਆਫਿਸ 'ਤੇ ਪਹਿਲੇ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਰਹੀ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਹਫਤੇ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ 27.7 ਮਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ ਦੀ ਕਮਾਈ ਕੀਤੀ;<ref>{{cite web|title='Along Came Polly' ... And Down Went The 'King'|last=Kaufman|first=Gil|url=http://www.mtv.com/news/articles/1484436/along-came-polly-tops-box-office.jhtml|date=January 20, 2004|website=MTV Movie News|access-date=May 25, 2011|archive-date=November 7, 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20121107061555/http://www.mtv.com/news/articles/1484436/along-came-polly-tops-box-office.jhtml|url-status=dead}}</ref> ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਇਸ ਨੇ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ 172 ਮਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ ਦੀ ਕਮਾਈ ਕੀਤੀ।[<ref name="highest gross"/> == ਹਵਾਲੇ == {{reflist|}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਫ਼ਿਲਮੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਲੋਕ]] b2yvbjrddh14od4h6yasodvdzyp2z4c 846165 846164 2026-09-14T17:15:29Z Nitesh Gill 8973 /* 1994–2004: 'ਫ੍ਰੈਂਡਜ਼' (Friends) ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵ-ਵਿਆਪੀ ਪਛਾਣ */ 846165 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ਜੈਨੀਫ਼ਰ ਐਨਿਸਟਨ<br>Jennifer Aniston | image = JenniferAnistonHWoFFeb2012.jpg | image_size = 230px | caption = ਫ਼ਰਵਰੀ 2012 ਵਿੱਚ ਜੈਨੀਫ਼ਰ ਐਨਿਸਟਨ | birth_name = ਜੈਨੀਫ਼ਰ ਜੋਆਨਾ ਐਨਿਸਟਨ | birth_date =11 ਫ਼ਰਵਰੀ, 1969<ref>{{cite news|title=Monitor|newspaper=[[Entertainment Weekly]]|date=February 17, 2012|issue=1194|page=26}}</ref> | birth_place = [[ਸ਼ਰਮਨ ਓਕਸ, ਲਾਸ ਐਂਜਲਸ]], [[ਕੈਲੀਫ਼ੋਰਨੀਆ]], ਯੂ.ਐੱਸ. | residence = [[ਬੈੱਲ ਏਅਰ, ਲਾਸ ਐਂਜਲਸ]], ਕੈਲੀਫ਼ੋਰਨੀਆ, ਯੂ.ਐੱਸ. | occupation = ਅਦਾਕਾਰਾ, ਫ਼ਿਲਮਕਾਰ, ਕਾਰੋਬਾਰੀ<ref>[http://www.youtube.com/watch?v=gsJulMDpIVg Jennifer Aniston interview]. YouTube. Retrieved on 2014-06-05.</ref> | years_active = 1988–ਹੁਣ ਤੱਕ | spouse = [[ਬਰੈਡ ਪਿੱਟ]] (200 ਅਤੇ 2005 ਵਿੱਚ) | partner = | parents = {{unbulleted list|[[ਜਾਨ ਐਨਿਸਟਨ]]|[[ਨੈਂਸੀ ਡਾਓ]]}} }} '''ਜੈਨੀਫ਼ਰ ਜੋਆਨਾ ਐਨਿਸਟਨ''' (11 ਫ਼ਰਵਰੀ, 1969 ਦਾ ਜਨਮ) ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਅਦਾਕਾਰਾ, ਫ਼ਿਲਮਕਾਰਾ ਅਤੇ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਹੈ। ਇਹਨੂੰ ਟੀਵੀ ਲੜੀਵਾਰ ''[[ਫਰੈਂਡਜ਼]]'' (1994-2004) ਵਿਚਲੇ ਰੋਲ ਕਰ ਕੇ ਸੰਸਾਰਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਹਾਸਲ ਹੋਈ। ਉਹ [[ਜਾਨ ਐਨਿਸਟਨ]] ਅਤੇ ਅਦਾਕਾਰ [[ਨੈਨਸੀ ਡੋ]] ਦੀ ਬੇਟੀ ਹੈ।{{ਕਾਮਨਜ਼ ਸ਼੍ਰੇਣੀ|Jennifer Aniston|ਜੈਨੀਫ਼ਰ ਐਨਿਸਟਨ}} ਉਹ ਅਦਾਕਾਰ ਜੌਨ ਐਨਿਸਟਨ ਅਤੇ ਨੈਨਸੀ ਡਾਓ ਦੀ ਧੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਅਦਾਕਾਰੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਸੀ; ਉਸ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਭੂਮਿਕਾ 1988 ਦੀ ਫ਼ਿਲਮ 'ਮੈਕ ਐਂਡ ਮੀ' (Mac and Me) ਵਿੱਚ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦਾ ਨਾਮ ਕ੍ਰੈਡਿਟ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਵੱਡੀ ਭੂਮਿਕਾ 1993 ਦੀ ਡਰਾਉਣੀ-ਕਾਮੇਡੀ ਫ਼ਿਲਮ 'ਲੈਪਰਚੌਨ' (Leprechaun) ਵਿੱਚ ਮਿਲੀ। ਉਸ ਨੂੰ 1994 ਤੋਂ 2004 ਤੱਕ ਚੱਲੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਸਿਟਕਾਮ 'ਫ੍ਰੈਂਡਜ਼' (Friends) ਵਿੱਚ 'ਰੇਚਲ ਗ੍ਰੀਨ' ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਾਲ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਮਿਲੀ; ਇਸ ਭੂਮਿਕਾ ਲਈ ਉਸ ਨੂੰ ਕਾਮੇਡੀ ਸੀਰੀਜ਼ ਵਿੱਚ 'ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਮੁੱਖ ਅਦਾਕਾਰਾ' ਵਜੋਂ 'ਪ੍ਰਾਈਮਟਾਈਮ ਐਮੀ ਅਵਾਰਡ' ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਐਨਿਸਟਨ ਨੇ ਕਈ ਸਫਲ ਕਾਮੇਡੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਦੇ ਬਾਕਸ-ਆਫਿਸ 'ਤੇ ਕੁੱਲ ਮਿਲਾ ਕੇ 1.6 ਬਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੀ ਕਮਾਈ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ 'ਆਫਿਸ ਸਪੇਸ' (1999), 'ਬਰੂਸ ਆਲਮਾਈਟੀ' (2003), 'ਦ ਬ੍ਰੇਕ-ਅੱਪ' (2006), 'ਮਾਰਲੇ ਐਂਡ ਮੀ' (2008), 'ਜਸਟ ਗੋ ਵਿਦ ਇਟ' (2011), 'ਹੌਰਿਬਲ ਬੌਸਿਜ਼' (2011), 'ਵੀ ਆਰ ਦ ਮਿਲਰਜ਼' (2013), 'ਡੰਪਲਿਨ' (2018) ਅਤੇ 'ਮਰਡਰ ਮਿਸਟਰੀ' (2019) ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਐਨਿਸਟਨ ਨੇ 'ਦ ਗੁੱਡ ਗਰਲ' (2002), 'ਫ੍ਰੈਂਡਜ਼ ਵਿਦ ਮਨੀ' (2006) ਅਤੇ 'ਕੇਕ' (2014) ਵਰਗੀਆਂ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾਯੋਗ ਸੁਤੰਤਰ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਅਦਾਕਾਰੀ ਕੀਤੀ। 2019 ਵਿੱਚ, ਉਹ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ 'ਤੇ ਵਾਪਸ ਆਈ ਅਤੇ ਐਪਲ ਟੀਵੀ+ (Apple TV+) ਦੀ ਡਰਾਮਾ ਸੀਰੀਜ਼ 'ਦ ਮੌਰਨਿੰਗ ਸ਼ੋਅ' (The Morning Show) ਨੂੰ ਪ੍ਰੋਡਿਊਸ ਕਰਨ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਉਸ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਵੀ ਨਿਭਾਈ; ਇਸ ਲਈ ਉਸ ਨੂੰ 'ਸਕ੍ਰੀਨ ਐਕਟਰਜ਼ ਗਿਲਡ ਅਵਾਰਡ' ਮਿਲਿਆ। ਐਨਿਸਟਨ ਨੂੰ ਕਈ ਰਸਾਲਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਦੁਨੀਆ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਖੂਬਸੂਰਤ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਉਸ ਦੀ ਕੁੱਲ ਜਾਇਦਾਦ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ 300 ਮਿਲੀਅਨ ਅਮਰੀਕੀ ਡਾਲਰ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।<ref>{{cite web |title=Jennifer Aniston – Career Summary |url=https://www.the-numbers.com/person/5370401-Jennifer-Aniston#tab=summary |publisher=The Numbers |access-date=March 12, 2021 |archive-date=June 7, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210607105518/https://www.the-numbers.com/person/5370401-Jennifer-Aniston#tab=summary |url-status=live }}</ref> ਉਸ ਨੂੰ 'ਹਾਲੀਵੁੱਡ ਵਾਕ ਆਫ ਫੇਮ' 'ਤੇ ਇੱਕ ਸਟਾਰ (ਤਾਰਾ) ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ 2008 ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨ ਕੰਪਨੀ 'ਈਕੋ ਫਿਲਮਜ਼' (Echo Films) ਦੀ ਸਹਿ-ਸੰਸਥਾਪਕ ਵੀ ਹੈ। == ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜੀਵਨ == ਐਨਿਸਟਨ ਦਾ ਜਨਮ 11 ਫਰਵਰੀ 1969 ਨੂੰ ਲਾਸ ਏਂਜਲਸ ਦੇ ਸ਼ੇਰਮਨ ਓਕਸ ਇਲਾਕੇ<ref name="People-Bio" /><ref>{{cite news|url=http://www.eonline.com/celebs/Jennifer_Aniston/112166|title=Jennifer Aniston|publisher=[[E!]]|access-date=September 19, 2011|archive-date=February 6, 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120206211942/http://www.eonline.com/celebs/jennifer_aniston/112166|url-status=live}}</ref> ਵਿੱਚ ਯੂਨਾਨੀ ਮੂਲ ਦੇ ਅਭਿਨੇਤਾ ਜੌਹਨ ਐਨੀਸਟਨ ਅਤੇ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਨੈਨਸੀ ਡੋ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ ਸੀ।<ref name="People-Bio">{{cite magazine|url=http://www.people.com/people/jennifer_aniston/biography|title=Jennifer Aniston Biography|access-date=May 21, 2008|magazine=People|archive-date=September 21, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180921015041/https://people.com/people/jennifer_aniston/biography|url-status=dead}}</ref> ਉਸ ਦੇ ਪੜਦਾਦਾ, ਲੁਈਸ ਗ੍ਰੀਕੋ, ਇਟਲੀ ਤੋਂ ਸਨ। ਉਸ ਦੀ ਮਾਂ ਦੇ ਹੋਰ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ, ਆਇਰਿਸ਼, ਸਕਾਟਿਸ਼ ਅਤੇ ਥੋੜ੍ਹੇ ਜਿਹੇ ਗ੍ਰੀਕ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।<ref>{{Cite book|title=From Mother and Daughter to Friends: A Memoir| first= Nancy| last= Dow| page= 32| year= 1999|location=Amherst, New York|publisher=Prometheus Books|isbn=978-1-57392-772-7}}</ref> ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਵੰਸ਼ ਕ੍ਰੀਟ ਦੇ ਯੂਨਾਨੀ ਟਾਪੂ ਤੋਂ ਹੈ। ਐਨੀਸਟਨ ਦੇ ਦੋ ਸੌਤੇਲੇ ਭਰਾ ਹਨ: ਜੌਨ ਮੈਲਿਕ, ਉਸ ਦੇ ਵੱਡੇ ਮਾਮੇ ਦੇ ਸੌਤੇਲੇ ਭਰਾ; ਅਤੇ ਐਲੇਕਸ ਐਨੀਸਟਨ, ਉਸ ਦਾ ਛੋਟਾ ਸੌਤੇਲਾ ਭਰਾ। ਉਸ ਦੇ ਗੌਡਫਾਦਰ ਅਭਿਨੇਤਾ ਟੈਲੀ ਸਾਵਲਸ ਸਨ, ਜੋ ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਚੰਗੇ ਦੋਸਤਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸਨ।<ref name="People-Bio"/><ref>{{cite magazine |url=https://hollywoodreporter.com/race/jennifer-aniston-cake-typecasting-not-754710 |title=Jennifer Aniston on 'Cake,' Typecasting and Not Wanting to Talk About BS Anymore |magazine=[[The Hollywood Reporter]] |date=December 8, 2014 |first=Scott |last=Feinberg |access-date=December 13, 2014 |archive-date=December 10, 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141210213425/http://www.hollywoodreporter.com/race/jennifer-aniston-cake-typecasting-not-754710 |url-status=live }}</ref> ਜਦੋਂ ਉਹ ਛੋਟੀ ਸੀ ਤਾਂ ਉਸ ਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਨਿਊਯਾਰਕ ਸਿਟੀ ਚਲਾ ਗਿਆ ਸੀ।<ref name="People-Bio"/> ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਕਰੀਅਰ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਉਸ ਨੂੰ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਦੇਖਣ ਤੋਂ ਨਿਰਾਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਸ ਨੇ ਮਨਾਹੀ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਤਰੀਕੇ ਲੱਭੇ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਛੇ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਸੀ,<ref>{{cite magazine| first= Cal| last= Fussman| url= http://www.esquire.com/women/women-we-love/ESQ1002-OCT_ANISTON| title= A Woman We Love: Jennifer Aniston| access-date= August 8, 2008| date= October 1, 2002| magazine= [[Esquire (magazine)|Esquire]]| archive-date= September 19, 2009| archive-url= https://web.archive.org/web/20090919132925/http://www.esquire.com/women/women-we-love/ESQ1002-OCT_ANISTON| url-status= live}}</ref> ਉਸ ਨੇ ਵਾਲਡੋਰਫ ਸਕੂਲ ਜਾਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਨੌਂ ਸਾਲ ਦੀ ਸੀ ਤਾਂ ਉਸ ਦੇ ਮਾਪਿਆਂ ਦਾ ਤਲਾਕ ਹੋ ਗਿਆ।<ref name="Yahoo Bio">{{cite web|title=Jennifer Aniston- Biography |url=https://movies.yahoo.com/person/jennifer-aniston/biography.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20120626002525/http://movies.yahoo.com/person/jennifer-aniston/biography.html |url-status=dead |archive-date=June 26, 2012 |publisher=Yahoo! Movies |access-date=May 17, 2013}}</ref> ਵਾਲਡੋਰਫ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ 11 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰੀ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ,<ref name="Yahoo Bio"/> ਐਨੀਸਟਨ ਨੇ ਮੈਨਹਟਨ ਦੇ ਫਿਓਰੇਲੋ ਐਚ. ਲਾਗਾਰਡੀਆ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਆਫ਼ ਮਿਊਜ਼ਿਕ ਐਂਡ ਆਰਟ ਐਂਡ ਪਰਫਾਰਮਿੰਗ ਆਰਟਸ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲਾ ਲਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਸਕੂਲ ਦੀ ਡਰਾਮਾ ਸੋਸਾਇਟੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਈ,<ref>{{cite magazine| last= Quirk| first= Mary Beth| title= Fame-ous Alumni of NYC's LaGuardia High School| url= http://www.okmagazine.com/news/fame-ous-alumni-nycs-laguardia-high-school| access-date= March 31, 2013| magazine= OK!| date= July 11, 2009| archive-date= June 26, 2019| archive-url= https://web.archive.org/web/20190626182503/https://okmagazine.com/news/fame-ous-alumni-nycs-laguardia-high-school/| url-status= live}}</ref> ਅਤੇ ਜਿੱਥੇ ਐਂਥਨੀ ਐਬੇਸਨ ਉਸਦਾ ਡਰਾਮਾ ਅਧਿਆਪਕ ਸੀ।<ref>{{cite web|url=http://anthonyabeson.com/news7.html|title=Hassan Manning has been cast as a principal in the Michael Pinkney film|website=anthonyabeson.com|access-date=June 4, 2017|archive-date=December 1, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171201032947/http://anthonyabeson.com/news7.html|url-status=dead}}</ref> ਉਸਨੇ ਲੋਰੇਨ ਹੈਂਸਬੇਰੀ ਦੁਆਰਾ ਸਿਡਨੀ ਬਰਸਟੇਨ ਦੀ ਵਿੰਡੋ ਅਤੇ ਐਂਟਨ ਚੇਖੋਵ ਦੁਆਰਾ ਥ੍ਰੀ ਸਿਸਟਰਜ਼ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ।<ref>{{cite book |last=Smith |first=Sean |date=September 4, 2008 |title=Jennifer Aniston: The Unauthorized Biography |url=https://books.google.com/books?id=CjIQmp2llUQC&pg=PA67 |publisher=[[Pan Macmillan]] |page=67{{Verify source|reason=Link has "&pg=PA67" in it, but original citation had no page no. value, and google books has no preview availible, so can't verify. Can someone with a physical or digital copy please verify the page number? |date=August 2023}} |isbn=9780283063893 |access-date=August 22, 2017 |archive-date=September 26, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230926013935/https://books.google.com/books?id=CjIQmp2llUQC&pg=PA67 |url-status=live }}</ref> == ਕਰੀਅਰ == === 1988–1993: ਸ਼ੁਰੂਆਤ === [[File:Jennifer Aniston in For Dear Life (1989).jpg|thumb|1989 ਵਿੱਚ 'ਫਾਰ ਡੀਅਰ ਲਾਈਫ' (For Dear Life) ਵਿੱਚ ਲਾਇਲਾ ਰੌਬਿਨਸ ਅਤੇ ਸਟੀਫਨ ਮੇਲਰ ਨਾਲ ਐਨਿਸਟਨ]] ਐਨਿਸਟਨ ਨੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ 'ਫਾਰ ਡੀਅਰ ਲਾਈਫ' ਅਤੇ 'ਡਾਂਸਿੰਗ ਆਨ ਚੈਕਰਸ ਗ੍ਰੇਵ' (Dancing on Checker's Grave) ਵਰਗੇ 'ਆਫ-ਬ੍ਰੌਡਵੇ' (off-Broadway) ਨਾਟਕਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ,<ref name="People-Bio"/> ਅਤੇ ਆਪਣਾ ਗੁਜ਼ਾਰਾ ਚਲਾਉਣ ਲਈ ਟੈਲੀਮਾਰਕੀਟਰ, ਵੇਟਰੈਸ ਅਤੇ ਬਾਈਕ ਮੈਸੇਂਜਰ ਵਰਗੀਆਂ ਪਾਰਟ-ਟਾਈਮ ਨੌਕਰੀਆਂ ਕੀਤੀਆਂ।<ref name="People-Bio"/> 1988 ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ ਆਲੋਚਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਨਕਾਰੀ ਗਈ ਵਿਗਿਆਨਕ-ਕਲਪਨਾ (sci-fi) ਵਾਲੀ ਐਡਵੈਂਚਰ ਫਿਲਮ 'ਮੈਕ ਐਂਡ ਮੀ' (Mac and Me) ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਜਿਸ ਲਈ ਉਸਨੂੰ ਕ੍ਰੈਡਿਟ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਅਗਲੇ ਸਾਲ, ਉਹ 'ਦਿ ਹਾਵਰਡ ਸਟਰਨ ਸ਼ੋਅ' (The Howard Stern Show) ਵਿੱਚ 'ਨਿਊਟਰੀਸਿਸਟਮ' (Nutrisystem) ਲਈ ਇੱਕ ਬੁਲਾਰੇ-ਮਾਡਲ (spokesmodel) ਵਜੋਂ ਨਜ਼ਰ ਆਈ<ref>{{cite news |url=http://www.usmagazine.com/celebrity-news/news/jen-aniston-age-20-flirted-with-howard-stern-in-lost-1989-clip-201061 |title=Jen Aniston, Age 20, Flirted with Howard Stern in Lost 1989 Clip |date=January 6, 2010 |work=Us Weekly |access-date=August 6, 2013 |archive-date=June 30, 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180630052833/https://www.usmagazine.com/celebrity-news/news/jen-aniston-age-20-flirted-with-howard-stern-in-lost-1989-clip-201061/ |url-status=live }}</ref> ਅਤੇ ਵਾਪਸ ਲਾਸ ਏਂਜਲਸ ਚਲੀ ਗਈ।<ref>{{cite web|url=http://www.tiscali.co.uk/entertainment/film/biographies/jennifer_aniston_biog/4 |title=Biography of Jennifer Aniston |access-date=August 8, 2008 |website=Tiscali |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20081005062044/http://www.tiscali.co.uk/entertainment/film/biographies/jennifer_aniston_biog/4 |archive-date=October 5, 2008 }}</ref> ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ 'ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਨਿਯਮਤ ਭੂਮਿਕਾ 1990 ਵਿੱਚ 'ਮੌਲੋਏ' (Molloy) ਲੜੀਵਾਰ ਵਿੱਚ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਹ 1986 ਦੀ ਫਿਲਮ 'ਫੈਰਿਸ ਬਿਊਲਰਜ਼ ਡੇਅ ਆਫ' (Ferris Bueller's Day Off) 'ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਲੜੀਵਾਰ ਵਿੱਚ ਵੀ ਨਜ਼ਰ ਆਈ; ਦੋਵੇਂ ਲੜੀਵਾਰ ਜਲਦੀ ਹੀ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਸਨ। ਉਸਨੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਲਈ ਬਣੀ ਫਿਲਮ 'ਕੈਂਪ ਕੁਕਾਮੋਂਗਾ' (Camp Cucamonga, 1990) ਵਿੱਚ ਕਿਸ਼ੋਰ ਉਮਰ ਦੀ ਸਮਰ ਕੈਂਪ ਕਾਉਂਸਲਰ ਵਜੋਂ, ਅਤੇ ਡਰਾਉਣੀ ਫਿਲਮ 'ਲੈਪਰਕੌਨ' (Leprechaun, 1993) ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਿਗੜੀ ਹੋਈ ਕਿਸ਼ੋਰ ਲੜਕੀ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਜਿਸਦਾ ਪਿੱਛਾ ਬਦਲਾ ਲੈਣ ਵਾਲਾ ਇੱਕ 'ਲੈਪਰਕੌਨ' (ਇੱਕ ਆਇਰਿਸ਼ ਮਿਥਿਹਾਸਕ ਜੀਵ) ਕਰਦਾ ਹੈ।<ref>{{cite news| url= https://movies.nytimes.com/movie/review?res=9F0CE6DB163AF93AA35752C0A965958260| title= Leprechaun Review| last= Canby| first= Vincent| authorlink=Vincent Canby |date= January 9, 1993| work= [[The New York Times]]| access-date= August 8, 2008| archive-date= November 1, 2013| archive-url= https://web.archive.org/web/20131101054853/http://movies.nytimes.com/movie/review?res=9F0CE6DB163AF93AA35752C0A965958260| url-status= live}}</ref> 'ਐਂਟਰਟੇਨਮੈਂਟ ਵੀਕਲੀ' (Entertainment Weekly) ਦੀ 2014 ਦੀ ਇੱਕ ਸਮੀਖਿਆ ਵਿੱਚ 'ਲੈਪਰਕੌਨ' ਨੂੰ ਉਸਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਮਾੜੀ ਭੂਮਿਕਾ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਸੀ,<ref>{{cite magazine|url=https://ew.com/gallery/24-stars-worst-movies/698621_jennifer-aniston-leprechaun-1993|title=24 Stars' Worst Movies|last=Nashawaty|first=Chris|magazine=[[Entertainment Weekly]]|date=March 26, 2014|access-date=June 3, 2016|archive-date=November 13, 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161113033901/http://www.ew.com/gallery/24-stars-worst-movies/698621_jennifer-aniston-leprechaun-1993|url-status=dead}}</ref> ਅਤੇ ਖੁਦ ਐਨਿਸਟਨ ਨੇ ਵੀ ਇਸ ਬਾਰੇ ਸ਼ਰਮਿੰਦਗੀ ਪ੍ਰਗਟਾਈ ਹੈ।<ref>{{cite web|url=http://www.independent.ie/entertainment/movies/movie-news/jennifer-aniston-tells-of-mortifying-moment-fiance-justin-theroux-stumbled-across-her-first-film-leprechaun-30763437.html|title=Jennifer Aniston tells of 'mortifying moment' fiance Justin Theroux stumbled across her first film 'Leprechaun'|last=Kelleher|first=Lynne|work=[[Irish Independent]]|date=November 21, 2014|access-date=June 3, 2016|archive-date=October 1, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171001030929/http://www.independent.ie/entertainment/movies/movie-news/jennifer-aniston-tells-of-mortifying-moment-fiance-justin-theroux-stumbled-across-her-first-film-leprechaun-30763437.html|url-status=live}}</ref> ਐਨਿਸਟਨ ਦੋ ਅਸਫਲ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਕਾਮੇਡੀ ਲੜੀਵਾਰਾਂ, 'ਦਿ ਐਜ' (The Edge) ਅਤੇ 'ਮਡਲਿੰਗ ਥਰੂ' (Muddling Through) ਵਿੱਚ ਵੀ ਨਜ਼ਰ ਆਈ,<ref name="buchanan20130807">{{cite web | url=http://www.vulture.com/2013/08/4-shows-jennifer-aniston-was-on-before-friends.html | title=The Four TV Shows Jennifer Aniston Was on Before Friends | work=Vulture | date=August 7, 2013 | access-date=August 7, 2013 | last=Buchanan | first=Kyle | archive-date=November 4, 2015 | archive-url=https://web.archive.org/web/20151104083154/http://www.vulture.com/2013/08/4-shows-jennifer-aniston-was-on-before-friends.html | url-status=live }}</ref> ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ 'ਕੁਆਂਟਮ ਲੀਪ' (Quantum Leap), 'ਹਰਮਨਜ਼ ਹੈੱਡ' (Herman's Head) ਅਤੇ 'ਬਰਕਸ ਲਾਅ' (Burke's Law) ਵਿੱਚ ਮਹਿਮਾਨ ਕਲਾਕਾਰ ਵਜੋਂ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ।<ref>{{cite web|title=Jennifer Aniston Biography/Filmography|url=http://www.foxnews.com/story/2007/08/06/jennifer-aniston-biographyfilmography/|website=Fox News|access-date=November 15, 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141227173629/http://www.foxnews.com/story/2007/08/06/jennifer-aniston-biographyfilmography/|archive-date=December 27, 2014|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|title=Jennifer Aniston |url=http://www.mylifetime.com/movies/call-me-crazy-a-five-film/cast/jennifer-aniston |website=mylifetime.com |access-date=November 15, 2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20141125100758/http://www.mylifetime.com/movies/call-me-crazy-a-five-film/cast/jennifer-aniston |archive-date=November 25, 2014 }}</ref> === 1994–2004: 'ਫ੍ਰੈਂਡਜ਼' (Friends) ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵ-ਵਿਆਪੀ ਪਛਾਣ === ਆਪਣੇ ਚਾਰ ਅਸਫਲ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਸ਼ੋਅਜ਼ ਕਾਰਨ ਨਿਰਾਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਐਨਿਸਟਨ ਨੇ ਲਾਸ ਏਂਜਲਸ ਦੇ ਇੱਕ ਗੈਸ ਸਟੇਸ਼ਨ 'ਤੇ ਟੀਵੀ ਐਗਜ਼ੀਕਿਊਟਿਵ ਵਾਰਨ ਲਿਟਲਫੀਲਡ ਨਾਲ ਮੁਲਾਕਾਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਹੌਸਲਾ-ਅਫਜ਼ਾਈ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ। NBC ਮਨੋਰੰਜਨ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਮੁਖੀ ਵਜੋਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਅਦਾਕਾਰੀ ਜਾਰੀ ਰੱਖਣ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਕੁਝ ਮਹੀਨਿਆਂ ਬਾਅਦ 'ਫ੍ਰੈਂਡਜ਼' ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਭੂਮਿਕਾ ਦਿਵਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕੀਤੀ,<ref name="shuter20120503">{{cite web | url=https://huffingtonpost.com/2012/05/03/warren-littlefield-jennifer-aniston_n_1475363.html | title=Warren Littlefield Talks Jennifer Aniston's Journey To 'Friends' | work=The Huffington Post | date=May 3, 2012 | access-date=August 7, 2013 | last=Shuter | first=Rob | archive-date=October 22, 2013 | archive-url=https://web.archive.org/web/20131022091520/http://www.huffingtonpost.com/2012/05/03/warren-littlefield-jennifer-aniston_n_1475363.html | url-status=live }}</ref> ਜੋ ਕਿ NBC ਦੇ 1994-1995 ਦੇ ਫਾਲ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ-ਕ੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਸਿਟਕਾਮ (ਹਾਸ-ਰਸ ਲੜੀਵਾਰ) ਸੀ। ਨਿਰਮਾਤਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ ਕਿ ਐਨਿਸਟਨ 'ਮੋਨਿਕਾ ਗੈਲਰ' ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਲਈ ਆਡੀਸ਼ਨ ਦੇਵੇ,<ref name="ths">{{cite episode|title=Friends|series=E! True Hollywood Story|network=E!|airdate=November 19, 2006|season=10|number=15}}</ref> ਪਰ ਕੋਰਟਨੀ ਕਾਕਸ ਨੂੰ ਇਸ ਲਈ ਵਧੇਰੇ ਢੁਕਵਾਂ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਐਨਿਸਟਨ ਨੂੰ 'ਰੇਚਲ ਗ੍ਰੀਨ' ਵਜੋਂ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੂੰ 'ਸੈਟਰਡੇ ਨਾਈਟ ਲਾਈਵ' (Saturday Night Live) ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਕਲਾਕਾਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਵੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਪਰ ਉਸ ਨੇ 'ਫ੍ਰੈਂਡਜ਼' ਨੂੰ ਤਰਜੀਹ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ ਇਸ ਨੂੰ ਠੁਕਰਾ ਦਿੱਤਾ।<ref>{{cite news|url=http://content.usatoday.com/communities/entertainment/post/2011/02/jennifer-aniston-turned-down-saturday-night-live-cast-job/1|work=USA Today|first=Ann|last=Oldenburg|title=Jennifer Aniston turned down 'Saturday Night Live' job|date=February 3, 2011|access-date=February 9, 2011|archive-date=September 3, 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140903193008/http://content.usatoday.com/communities/entertainment/post/2011/02/jennifer-aniston-turned-down-saturday-night-live-cast-job/1|url-status=live}}</ref> ਉਸ ਨੇ 2004 ਵਿੱਚ ਸ਼ੋਅ ਦੇ ਖ਼ਤਮ ਹੋਣ ਤੱਕ 'ਰੇਚਲ' ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਐਨਿਸਟਨ ਨੇ ਕਦੇ-ਕਦਾਈਂ ਮਹਿਮਾਨ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਤੋਂ 15 ਸਾਲਾਂ ਦਾ ਵਕਫ਼ਾ (ਬ੍ਰੇਕ) ਲਿਆ। [[File:JenniferAniston08TIFF.jpg|thumb|left|upright|2008 ਟੋਰਾਂਟੋ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ ਵਿੱਚ ਐਨਿਸਟਨ]] ਇਹ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਬਹੁਤ ਵੱਡੀ ਹਿੱਟ ਰਿਹਾ ਅਤੇ ਐਨਿਸਟਨ ਨੂੰ, ਆਪਣੇ ਸਹਿ-ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਵਿਸ਼ਵ-ਵਿਆਪੀ ਪਛਾਣ ਮਿਲੀ। ਉਸਦਾ ਕਿਰਦਾਰ ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੀ।<ref>{{cite magazine|title=The 100 Greatest Characters of the Last 20 Years: Here's our full list!|url=https://ew.com/article/2010/06/01/100-greatest-characters-of-last-20-years-full-list/|magazine=Entertainment Weekly|access-date=March 13, 2019|author=Adam B. Vary|date=November 14, 2014|archive-date=January 11, 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150111102557/http://popwatch.ew.com/2010/06/01/100-greatest-characters-of-last-20-years-full-list/|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|last=Potts|first=Kim|title=100 Most Memorable Female TV Characters|url=http://www.aoltv.com/2011/03/02/tvs-greatest-women-25-1/|work=AOL TV|access-date=July 20, 2012|date=November 14, 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20130922053410/http://www.aoltv.com/2011/03/02/tvs-greatest-women-25-1/|archive-date=September 22, 2013}}</ref> ਉਸਨੂੰ ਪੰਜ ਵਾਰ 'ਪ੍ਰਾਈਮਟਾਈਮ ਐਮੀ ਅਵਾਰਡ' (Primetime Emmy Award) ਲਈ ਨਾਮਜ਼ਦਗੀਆਂ ਮਿਲੀਆਂ (ਦੋ ਸਹਾਇਕ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਲਈ, ਤਿੰਨ ਮੁੱਖ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਲਈ), ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਮੁੱਖ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਵਜੋਂ ਅਵਾਰਡ ਜਿੱਤਿਆ।<ref>{{cite web|first=Stephen M.|last=Silverman|url=https://people.com/celebrity/emmy-awards-make-new-best-friends/|title=Emmy Awards Make New Best 'Friends'|access-date=March 13, 2019|date=September 22, 2002|work=People|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20080915220748/http://www.people.com/people/article/0,26334,624767,00.html|archive-date=September 15, 2008}}</ref> ਉਸਨੂੰ ਦੋ 'ਗੋਲਡਨ ਗਲੋਬ ਅਵਾਰਡਾਂ' ਲਈ ਵੀ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ 2003 ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ 'ਸਰਬੋਤਮ ਅਭਿਨੇਤਰੀ - ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਸੀਰੀਜ਼ (ਮਿਊਜ਼ੀਕਲ ਜਾਂ ਕਾਮੇਡੀ)' ਦਾ ਅਵਾਰਡ ਜਿੱਤਿਆ। 'ਗਿਨੀਜ਼ ਬੁੱਕ ਆਫ਼ ਵਰਲਡ ਰਿਕਾਰਡਜ਼' ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, 'ਫ੍ਰੈਂਡਜ਼' ਦੇ ਆਖਰੀ ਸੀਜ਼ਨ ਦੌਰਾਨ ਪ੍ਰਤੀ ਐਪੀਸੋਡ 1 ਮਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ ਦੀ ਕਮਾਈ ਨਾਲ ਐਨਿਸਟਨ (ਆਪਣੀਆਂ ਮਹਿਲਾ ਸਹਿ-ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ) ਹੁਣ ਤੱਕ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਮਾਈ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਬਣ ਗਈ।<ref>{{cite book| title= Guinness World Records 2005: Special 50th Anniversary Edition |year= 2004|publisher= Guinness|page=288|isbn=1-892051-22-2}}</ref> ਡੇਵਿਡ ਸ਼ਵਿਮਰ ਦੁਆਰਾ ਨਿਭਾਏ ਗਏ ਕਿਰਦਾਰ 'ਰੌਸ ਗੈਲਰ' ਨਾਲ ਉਸ ਦੇ ਇਸ ਨੂੰ ਮਿਲੀਆਂ-ਜੁਲੀਆਂ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆਵਾਂ ਮਿਲੀਆਂ ਅਤੇ ਇਹ ਵਪਾਰਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਿਰਫ਼ ਦਰਮਿਆਨੀ ਸਫਲਤਾ ਹੀ ਹਾਸਲ ਕਰ ਸਕੀ;<ref>{{cite magazine|last1=Bierly|first1=Mandi|last2=Fog|first2=Henning|title=32 Best 'Will They/Won't They?' TV Couples|url=https://ew.com/gallery/32-best-will-theywont-they-tv-couples/|magazine=Entertainment Weekly|access-date=March 13, 2019|date=April 1, 2014|archive-date=March 13, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190313072151/https://ew.com/gallery/32-best-will-theywont-they-tv-couples/|url-status=live}}</ref> ਪਰ ਐਨਿਸਟਨ ਦੇ ਅਭਿਨੈ ਨੂੰ ਵਧੇਰੇ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਹੁੰਗਾਰਾ ਮਿਲਿਆ, ਅਤੇ ਕਈ ਆਲੋਚਕਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਸ ਵਿੱਚ ਪਰਦੇ 'ਤੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਮੌਜੂਦਗੀ (screen presence) ਸੀ।<ref>{{cite web|title=Filmography|url=http://www.anistoncenter.com/jennifer-aniston-filmography/|website=anistoncenter.com|access-date=November 15, 2014|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20141129011123/http://www.anistoncenter.com/jennifer-aniston-filmography/|archive-date=November 29, 2014}}</ref> 1998 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਰੋਮਾਂਟਿਕ ਕਾਮੇਡੀ ਫਿਲਮ 'ਦਿ ਆਬਜੈਕਟ ਆਫ਼ ਮਾਈ ਅਫੈਕਸ਼ਨ' (The Object of My Affection) ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਔਰਤ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਜੋ ਇੱਕ ਗੇ (ਸਮਲਿੰਗੀ) ਪੁਰਸ਼ (ਪਾਲ ਰਡ ਦੁਆਰਾ ਨਿਭਾਇਆ ਗਿਆ ਕਿਰਦਾਰ) ਦੇ ਪਿਆਰ ਵਿੱਚ ਪੈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ;<ref>{{cite web|url=https://www.boxofficemojo.com/movies/?id=pictureperfect.htm|title=Picture Perfect|access-date=November 5, 2018|website=Box Office Mojo|archive-date=October 31, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181031052623/https://www.boxofficemojo.com/movies/?id=pictureperfect.htm|url-status=live}}</ref> ਅਤੇ ਅਗਲੇ ਸਾਲ ਉਸ ਨੇ 'ਕਲਟ' (cult) ਦਰਜਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਫ਼ਿਲਮ 'ਆਫਿਸ ਸਪੇਸ' ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਰੈਸਟੋਰੈਂਟ ਵੇਟਰੈਸ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।<ref>{{cite web|url=https://metacritic.com/movie/picture-perfect/critic-reviews|title=Critic Reviews for Picture Perfect|access-date=July 30, 2010|website=Metacritic|archive-url=https://web.archive.org/web/20100823062830/http://www.metacritic.com/movie/picture-perfect/critic-reviews|archive-date=August 23, 2010|url-status=dead}}</ref> 1999 ਵਿੱਚ, ਐਨਿਸਟਨ ਨੇ ਬ੍ਰੈਡ ਬਰਡ ਦੀ ਐਨੀਮੇਟਿਡ ਸਾਇੰਸ-ਫਿਕਸ਼ਨ ਫ਼ਿਲਮ 'ਦਿ ਆਇਰਨ ਜਾਇੰਟ' (The Iron Giant) ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਇਕੱਲੀ ਮਾਂ ਵਜੋਂ ਆਪਣੇ ਕਰੀਅਰ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਵੌਇਸ-ਐਕਟਿੰਗ (ਆਵਾਜ਼ ਦੇਣ ਵਾਲੀ) ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ।<ref>{{cite news|first=Janet|last=Maslin|url=https://movies.nytimes.com/movie/review?res=9C06E6D8143CF934A25757C0A96E958260|title=The Object of My Affection Review|access-date=August 8, 2008|date=April 17, 1998|work=[[The New York Times]]|archive-date=November 1, 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131101085550/http://movies.nytimes.com/movie/review?res=9C06E6D8143CF934A25757C0A96E958260|url-status=live}}</ref> ਆਲੋਚਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਸਰਾਹੇ ਜਾਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਣ 'ਤੇ ਇਸ ਫ਼ਿਲਮ ਨੂੰ ਬਾਕਸ ਆਫਿਸ 'ਤੇ ਅਸਫਲ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਸੀ,[37] ਪਰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇਸ ਨੇ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਅਤੇ ਸਮਰਪਿਤ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਕ ਵਰਗ (ਕਲਟ ਫਾਲੋਇੰਗ) ਬਣਾ ਲਿਆ।<ref>{{cite magazine|title='Office Space': Cast talk cult hit and Jennifer Aniston|url=https://ew.com/article/2011/10/07/office-space-reunion-interview/|magazine=Entertainment Weekly|date=October 7, 2011|first=Anthony|last=Breznican|access-date=March 13, 2019|archive-date=October 1, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171001030842/http://ew.com/article/2011/10/07/office-space-reunion-interview/|url-status=live}}</ref> ਐਨਿਸਟਨ ਨੇ ਮਾਰਕ ਵਾਹਲਬਰਗ ਅਤੇ ਡੋਮਿਨਿਕ ਵੈਸਟ ਦੇ ਨਾਲ ਡਰਾਮੇਡੀ (ਡਰਾਮਾ-ਕਾਮੇਡੀ) ਫਿਲਮ 'ਰੌਕ ਸਟਾਰ' (2001) ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੇ ਸੁਤੰਤਰ ਡਰਾਮੇਡੀ ਫਿਲਮ 'ਦਿ ਗੁੱਡ ਗਰਲ' (2002) ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਾਧਾਰਨ ਦਿੱਖ ਵਾਲੀ ਕੈਸ਼ੀਅਰ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਜੋ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਧੋਖਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਫਿਲਮ ਸੀਮਤ ਰਿਲੀਜ਼ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਵਪਾਰਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਫਲ ਰਹੀ ਅਤੇ ਇਸਨੇ ਉੱਤਰੀ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ 14 ਮਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੀ ਕਮਾਈ ਕੀਤੀ।<ref>{{cite magazine|first=Lisa|last=Schwarzbaum|url=https://ew.com/article/2002/08/07/good-girl-2/|title=The Good Girl Review|access-date=August 8, 2008|date=August 7, 2002|magazine=Entertainment Weekly|archive-date=October 19, 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141019152700/http://www.ew.com/ew/article/0,,334811,00.html|url-status=live}}</ref> ਫ਼ਿਲਮ ਆਲੋਚਕ ਰੋਜਰ ਈਬਰਟ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਕਰੀਅਰ ਦਾ ਅਹਿਮ ਮੋੜ (breakthrough) ਕਰਾਰ ਦਿੱਤਾ:<ref>{{cite web|title=The Good Girl|url=https://rogerebert.com/reviews/the-good-girl-2002|website=RogerEbert.com|access-date=22 August 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20191031164615/https://www.rogerebert.com/reviews/the-good-girl-2002|archive-date=October 31, 2019|url-status=dead}}</ref> ਮਨੋਰੰਜਕ 'ਆਫਿਸ ਸਪੇਸ' ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਮਾਮੂਲੀ 'ਪਿਕਚਰ ਪਰਫੈਕਟ' ਵਰਗੀਆਂ ਕਈ ਅਣਗੌਲੀਆਂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਜੈਨੀਫਰ ਐਨਿਸਟਨ ਨੇ ਆਖਰਕਾਰ ਵਿਅੰਗ ਅਤੇ ਭਾਵਨਾਤਮਕ ਉਥਲ-ਪੁਥਲ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਇੱਕ ਸੁਤੰਤਰ ਫ਼ਿਲਮ ਰਾਹੀਂ ਆਪਣੀ 'ਫਰੈਂਡਜ਼' ਵਾਲੀ ਛਵੀ ਤੋਂ ਸਪੱਸ਼ਟ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵੱਖਰੀ ਪਛਾਣ ਬਣਾਈ ਹੈ। ਹੁਣ ਉਸ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ ਦੇਖਣਾ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ।<ref>{{cite news|first=Robert|last=Koehler|url=https://variety.com/2003/film/reviews/bruce-almighty-1200541426/|title=Bruce Almighty Review|access-date=March 13, 2019|date=May 23, 2003|work=Variety|archive-date=January 31, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200131080052/https://variety.com/2003/film/reviews/bruce-almighty-1200541426/|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|last=Gray|first=Brandon|url=https://www.boxofficemojo.com/news/?id=1246&p=.htm|title='Bruce' Blesses Memorial Weekend with $85.7 Million|date=May 27, 2003|access-date=November 5, 2018|website=Box Office Mojo|archive-date=June 14, 2006|archive-url=https://web.archive.org/web/20060614071319/http://boxofficemojo.com/news/?id=1246&p=.htm|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.boxofficemojo.com/movies/?id=brucealmighty.htm|title=Bruce Almighty|access-date=November 5, 2018|website=Box Office Mojo|archive-date=April 8, 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100408032042/http://boxofficemojo.com/movies/?id=brucealmighty.htm|url-status=live}}</ref> ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਐਨਿਸਟਨ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਵਪਾਰਕ ਸਫਲਤਾ ਕਾਮੇਡੀ ਫ਼ਿਲਮ 'ਬਰੂਸ ਆਲਮਾਈਟੀ' (2003) ਰਹੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਫੀਲਡ ਰਿਪ ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਐਨਿਸਟਨ ਨੇ ਰੋਮਾਂਟਿਕ ਕਾਮੇਡੀ ਫ਼ਿਲਮ 'ਅਲੌਂਗ ਕੇਮ ਪੌਲੀ' (2004) ਵਿੱਚ ਬੈਨ ਸਟਿਲਰ ਦੇ ਨਾਲ ਅਭਿਨੈ ਕੀਤਾ;<ref>{{cite news|first=Robert|last=Koehler|url=https://variety.com/2003/film/reviews/bruce-almighty-1200541426/|title=Bruce Almighty Review|access-date=March 13, 2019|date=May 23, 2003|work=Variety|archive-date=January 31, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200131080052/https://variety.com/2003/film/reviews/bruce-almighty-1200541426/|url-status=live}}</ref> ਇਸ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਤਣਾਅ-ਗ੍ਰਸਤ ਨਵ-ਵਿਆਹੁਤਾ ਦੀ ਪੁਰਾਣੀ ਜਮਾਤਣ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ। ਇਹ ਫ਼ਿਲਮ ਉੱਤਰੀ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਬਾਕਸ ਆਫਿਸ 'ਤੇ ਪਹਿਲੇ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਰਹੀ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਹਫਤੇ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ 27.7 ਮਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ ਦੀ ਕਮਾਈ ਕੀਤੀ;<ref>{{cite web|title='Along Came Polly' ... And Down Went The 'King'|last=Kaufman|first=Gil|url=http://www.mtv.com/news/articles/1484436/along-came-polly-tops-box-office.jhtml|date=January 20, 2004|website=MTV Movie News|access-date=May 25, 2011|archive-date=November 7, 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20121107061555/http://www.mtv.com/news/articles/1484436/along-came-polly-tops-box-office.jhtml|url-status=dead}}</ref> ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਇਸ ਨੇ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ 172 ਮਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ ਦੀ ਕਮਾਈ ਕੀਤੀ।<ref name="highest gross"/> == ਹਵਾਲੇ == {{reflist|}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਫ਼ਿਲਮੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਲੋਕ]] mse63lvpx53ojzsgutpf8prm016owul 846166 846165 2026-09-14T17:15:54Z Nitesh Gill 8973 /* 1994–2004: 'ਫ੍ਰੈਂਡਜ਼' (Friends) ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵ-ਵਿਆਪੀ ਪਛਾਣ */ 846166 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ਜੈਨੀਫ਼ਰ ਐਨਿਸਟਨ<br>Jennifer Aniston | image = JenniferAnistonHWoFFeb2012.jpg | image_size = 230px | caption = ਫ਼ਰਵਰੀ 2012 ਵਿੱਚ ਜੈਨੀਫ਼ਰ ਐਨਿਸਟਨ | birth_name = ਜੈਨੀਫ਼ਰ ਜੋਆਨਾ ਐਨਿਸਟਨ | birth_date =11 ਫ਼ਰਵਰੀ, 1969<ref>{{cite news|title=Monitor|newspaper=[[Entertainment Weekly]]|date=February 17, 2012|issue=1194|page=26}}</ref> | birth_place = [[ਸ਼ਰਮਨ ਓਕਸ, ਲਾਸ ਐਂਜਲਸ]], [[ਕੈਲੀਫ਼ੋਰਨੀਆ]], ਯੂ.ਐੱਸ. | residence = [[ਬੈੱਲ ਏਅਰ, ਲਾਸ ਐਂਜਲਸ]], ਕੈਲੀਫ਼ੋਰਨੀਆ, ਯੂ.ਐੱਸ. | occupation = ਅਦਾਕਾਰਾ, ਫ਼ਿਲਮਕਾਰ, ਕਾਰੋਬਾਰੀ<ref>[http://www.youtube.com/watch?v=gsJulMDpIVg Jennifer Aniston interview]. YouTube. Retrieved on 2014-06-05.</ref> | years_active = 1988–ਹੁਣ ਤੱਕ | spouse = [[ਬਰੈਡ ਪਿੱਟ]] (200 ਅਤੇ 2005 ਵਿੱਚ) | partner = | parents = {{unbulleted list|[[ਜਾਨ ਐਨਿਸਟਨ]]|[[ਨੈਂਸੀ ਡਾਓ]]}} }} '''ਜੈਨੀਫ਼ਰ ਜੋਆਨਾ ਐਨਿਸਟਨ''' (11 ਫ਼ਰਵਰੀ, 1969 ਦਾ ਜਨਮ) ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਅਦਾਕਾਰਾ, ਫ਼ਿਲਮਕਾਰਾ ਅਤੇ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਹੈ। ਇਹਨੂੰ ਟੀਵੀ ਲੜੀਵਾਰ ''[[ਫਰੈਂਡਜ਼]]'' (1994-2004) ਵਿਚਲੇ ਰੋਲ ਕਰ ਕੇ ਸੰਸਾਰਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਹਾਸਲ ਹੋਈ। ਉਹ [[ਜਾਨ ਐਨਿਸਟਨ]] ਅਤੇ ਅਦਾਕਾਰ [[ਨੈਨਸੀ ਡੋ]] ਦੀ ਬੇਟੀ ਹੈ।{{ਕਾਮਨਜ਼ ਸ਼੍ਰੇਣੀ|Jennifer Aniston|ਜੈਨੀਫ਼ਰ ਐਨਿਸਟਨ}} ਉਹ ਅਦਾਕਾਰ ਜੌਨ ਐਨਿਸਟਨ ਅਤੇ ਨੈਨਸੀ ਡਾਓ ਦੀ ਧੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਅਦਾਕਾਰੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਸੀ; ਉਸ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਭੂਮਿਕਾ 1988 ਦੀ ਫ਼ਿਲਮ 'ਮੈਕ ਐਂਡ ਮੀ' (Mac and Me) ਵਿੱਚ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦਾ ਨਾਮ ਕ੍ਰੈਡਿਟ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਵੱਡੀ ਭੂਮਿਕਾ 1993 ਦੀ ਡਰਾਉਣੀ-ਕਾਮੇਡੀ ਫ਼ਿਲਮ 'ਲੈਪਰਚੌਨ' (Leprechaun) ਵਿੱਚ ਮਿਲੀ। ਉਸ ਨੂੰ 1994 ਤੋਂ 2004 ਤੱਕ ਚੱਲੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਸਿਟਕਾਮ 'ਫ੍ਰੈਂਡਜ਼' (Friends) ਵਿੱਚ 'ਰੇਚਲ ਗ੍ਰੀਨ' ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਾਲ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਮਿਲੀ; ਇਸ ਭੂਮਿਕਾ ਲਈ ਉਸ ਨੂੰ ਕਾਮੇਡੀ ਸੀਰੀਜ਼ ਵਿੱਚ 'ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਮੁੱਖ ਅਦਾਕਾਰਾ' ਵਜੋਂ 'ਪ੍ਰਾਈਮਟਾਈਮ ਐਮੀ ਅਵਾਰਡ' ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਐਨਿਸਟਨ ਨੇ ਕਈ ਸਫਲ ਕਾਮੇਡੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਦੇ ਬਾਕਸ-ਆਫਿਸ 'ਤੇ ਕੁੱਲ ਮਿਲਾ ਕੇ 1.6 ਬਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੀ ਕਮਾਈ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ 'ਆਫਿਸ ਸਪੇਸ' (1999), 'ਬਰੂਸ ਆਲਮਾਈਟੀ' (2003), 'ਦ ਬ੍ਰੇਕ-ਅੱਪ' (2006), 'ਮਾਰਲੇ ਐਂਡ ਮੀ' (2008), 'ਜਸਟ ਗੋ ਵਿਦ ਇਟ' (2011), 'ਹੌਰਿਬਲ ਬੌਸਿਜ਼' (2011), 'ਵੀ ਆਰ ਦ ਮਿਲਰਜ਼' (2013), 'ਡੰਪਲਿਨ' (2018) ਅਤੇ 'ਮਰਡਰ ਮਿਸਟਰੀ' (2019) ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਐਨਿਸਟਨ ਨੇ 'ਦ ਗੁੱਡ ਗਰਲ' (2002), 'ਫ੍ਰੈਂਡਜ਼ ਵਿਦ ਮਨੀ' (2006) ਅਤੇ 'ਕੇਕ' (2014) ਵਰਗੀਆਂ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾਯੋਗ ਸੁਤੰਤਰ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਅਦਾਕਾਰੀ ਕੀਤੀ। 2019 ਵਿੱਚ, ਉਹ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ 'ਤੇ ਵਾਪਸ ਆਈ ਅਤੇ ਐਪਲ ਟੀਵੀ+ (Apple TV+) ਦੀ ਡਰਾਮਾ ਸੀਰੀਜ਼ 'ਦ ਮੌਰਨਿੰਗ ਸ਼ੋਅ' (The Morning Show) ਨੂੰ ਪ੍ਰੋਡਿਊਸ ਕਰਨ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਉਸ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਵੀ ਨਿਭਾਈ; ਇਸ ਲਈ ਉਸ ਨੂੰ 'ਸਕ੍ਰੀਨ ਐਕਟਰਜ਼ ਗਿਲਡ ਅਵਾਰਡ' ਮਿਲਿਆ। ਐਨਿਸਟਨ ਨੂੰ ਕਈ ਰਸਾਲਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਦੁਨੀਆ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਖੂਬਸੂਰਤ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਉਸ ਦੀ ਕੁੱਲ ਜਾਇਦਾਦ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ 300 ਮਿਲੀਅਨ ਅਮਰੀਕੀ ਡਾਲਰ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।<ref>{{cite web |title=Jennifer Aniston – Career Summary |url=https://www.the-numbers.com/person/5370401-Jennifer-Aniston#tab=summary |publisher=The Numbers |access-date=March 12, 2021 |archive-date=June 7, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210607105518/https://www.the-numbers.com/person/5370401-Jennifer-Aniston#tab=summary |url-status=live }}</ref> ਉਸ ਨੂੰ 'ਹਾਲੀਵੁੱਡ ਵਾਕ ਆਫ ਫੇਮ' 'ਤੇ ਇੱਕ ਸਟਾਰ (ਤਾਰਾ) ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ 2008 ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨ ਕੰਪਨੀ 'ਈਕੋ ਫਿਲਮਜ਼' (Echo Films) ਦੀ ਸਹਿ-ਸੰਸਥਾਪਕ ਵੀ ਹੈ। == ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜੀਵਨ == ਐਨਿਸਟਨ ਦਾ ਜਨਮ 11 ਫਰਵਰੀ 1969 ਨੂੰ ਲਾਸ ਏਂਜਲਸ ਦੇ ਸ਼ੇਰਮਨ ਓਕਸ ਇਲਾਕੇ<ref name="People-Bio" /><ref>{{cite news|url=http://www.eonline.com/celebs/Jennifer_Aniston/112166|title=Jennifer Aniston|publisher=[[E!]]|access-date=September 19, 2011|archive-date=February 6, 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120206211942/http://www.eonline.com/celebs/jennifer_aniston/112166|url-status=live}}</ref> ਵਿੱਚ ਯੂਨਾਨੀ ਮੂਲ ਦੇ ਅਭਿਨੇਤਾ ਜੌਹਨ ਐਨੀਸਟਨ ਅਤੇ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਨੈਨਸੀ ਡੋ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ ਸੀ।<ref name="People-Bio">{{cite magazine|url=http://www.people.com/people/jennifer_aniston/biography|title=Jennifer Aniston Biography|access-date=May 21, 2008|magazine=People|archive-date=September 21, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180921015041/https://people.com/people/jennifer_aniston/biography|url-status=dead}}</ref> ਉਸ ਦੇ ਪੜਦਾਦਾ, ਲੁਈਸ ਗ੍ਰੀਕੋ, ਇਟਲੀ ਤੋਂ ਸਨ। ਉਸ ਦੀ ਮਾਂ ਦੇ ਹੋਰ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ, ਆਇਰਿਸ਼, ਸਕਾਟਿਸ਼ ਅਤੇ ਥੋੜ੍ਹੇ ਜਿਹੇ ਗ੍ਰੀਕ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।<ref>{{Cite book|title=From Mother and Daughter to Friends: A Memoir| first= Nancy| last= Dow| page= 32| year= 1999|location=Amherst, New York|publisher=Prometheus Books|isbn=978-1-57392-772-7}}</ref> ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਵੰਸ਼ ਕ੍ਰੀਟ ਦੇ ਯੂਨਾਨੀ ਟਾਪੂ ਤੋਂ ਹੈ। ਐਨੀਸਟਨ ਦੇ ਦੋ ਸੌਤੇਲੇ ਭਰਾ ਹਨ: ਜੌਨ ਮੈਲਿਕ, ਉਸ ਦੇ ਵੱਡੇ ਮਾਮੇ ਦੇ ਸੌਤੇਲੇ ਭਰਾ; ਅਤੇ ਐਲੇਕਸ ਐਨੀਸਟਨ, ਉਸ ਦਾ ਛੋਟਾ ਸੌਤੇਲਾ ਭਰਾ। ਉਸ ਦੇ ਗੌਡਫਾਦਰ ਅਭਿਨੇਤਾ ਟੈਲੀ ਸਾਵਲਸ ਸਨ, ਜੋ ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਚੰਗੇ ਦੋਸਤਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸਨ।<ref name="People-Bio"/><ref>{{cite magazine |url=https://hollywoodreporter.com/race/jennifer-aniston-cake-typecasting-not-754710 |title=Jennifer Aniston on 'Cake,' Typecasting and Not Wanting to Talk About BS Anymore |magazine=[[The Hollywood Reporter]] |date=December 8, 2014 |first=Scott |last=Feinberg |access-date=December 13, 2014 |archive-date=December 10, 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141210213425/http://www.hollywoodreporter.com/race/jennifer-aniston-cake-typecasting-not-754710 |url-status=live }}</ref> ਜਦੋਂ ਉਹ ਛੋਟੀ ਸੀ ਤਾਂ ਉਸ ਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਨਿਊਯਾਰਕ ਸਿਟੀ ਚਲਾ ਗਿਆ ਸੀ।<ref name="People-Bio"/> ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਕਰੀਅਰ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਉਸ ਨੂੰ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਦੇਖਣ ਤੋਂ ਨਿਰਾਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਸ ਨੇ ਮਨਾਹੀ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਤਰੀਕੇ ਲੱਭੇ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਛੇ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਸੀ,<ref>{{cite magazine| first= Cal| last= Fussman| url= http://www.esquire.com/women/women-we-love/ESQ1002-OCT_ANISTON| title= A Woman We Love: Jennifer Aniston| access-date= August 8, 2008| date= October 1, 2002| magazine= [[Esquire (magazine)|Esquire]]| archive-date= September 19, 2009| archive-url= https://web.archive.org/web/20090919132925/http://www.esquire.com/women/women-we-love/ESQ1002-OCT_ANISTON| url-status= live}}</ref> ਉਸ ਨੇ ਵਾਲਡੋਰਫ ਸਕੂਲ ਜਾਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਨੌਂ ਸਾਲ ਦੀ ਸੀ ਤਾਂ ਉਸ ਦੇ ਮਾਪਿਆਂ ਦਾ ਤਲਾਕ ਹੋ ਗਿਆ।<ref name="Yahoo Bio">{{cite web|title=Jennifer Aniston- Biography |url=https://movies.yahoo.com/person/jennifer-aniston/biography.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20120626002525/http://movies.yahoo.com/person/jennifer-aniston/biography.html |url-status=dead |archive-date=June 26, 2012 |publisher=Yahoo! Movies |access-date=May 17, 2013}}</ref> ਵਾਲਡੋਰਫ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ 11 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰੀ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ,<ref name="Yahoo Bio"/> ਐਨੀਸਟਨ ਨੇ ਮੈਨਹਟਨ ਦੇ ਫਿਓਰੇਲੋ ਐਚ. ਲਾਗਾਰਡੀਆ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਆਫ਼ ਮਿਊਜ਼ਿਕ ਐਂਡ ਆਰਟ ਐਂਡ ਪਰਫਾਰਮਿੰਗ ਆਰਟਸ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲਾ ਲਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਸਕੂਲ ਦੀ ਡਰਾਮਾ ਸੋਸਾਇਟੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਈ,<ref>{{cite magazine| last= Quirk| first= Mary Beth| title= Fame-ous Alumni of NYC's LaGuardia High School| url= http://www.okmagazine.com/news/fame-ous-alumni-nycs-laguardia-high-school| access-date= March 31, 2013| magazine= OK!| date= July 11, 2009| archive-date= June 26, 2019| archive-url= https://web.archive.org/web/20190626182503/https://okmagazine.com/news/fame-ous-alumni-nycs-laguardia-high-school/| url-status= live}}</ref> ਅਤੇ ਜਿੱਥੇ ਐਂਥਨੀ ਐਬੇਸਨ ਉਸਦਾ ਡਰਾਮਾ ਅਧਿਆਪਕ ਸੀ।<ref>{{cite web|url=http://anthonyabeson.com/news7.html|title=Hassan Manning has been cast as a principal in the Michael Pinkney film|website=anthonyabeson.com|access-date=June 4, 2017|archive-date=December 1, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171201032947/http://anthonyabeson.com/news7.html|url-status=dead}}</ref> ਉਸਨੇ ਲੋਰੇਨ ਹੈਂਸਬੇਰੀ ਦੁਆਰਾ ਸਿਡਨੀ ਬਰਸਟੇਨ ਦੀ ਵਿੰਡੋ ਅਤੇ ਐਂਟਨ ਚੇਖੋਵ ਦੁਆਰਾ ਥ੍ਰੀ ਸਿਸਟਰਜ਼ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ।<ref>{{cite book |last=Smith |first=Sean |date=September 4, 2008 |title=Jennifer Aniston: The Unauthorized Biography |url=https://books.google.com/books?id=CjIQmp2llUQC&pg=PA67 |publisher=[[Pan Macmillan]] |page=67{{Verify source|reason=Link has "&pg=PA67" in it, but original citation had no page no. value, and google books has no preview availible, so can't verify. Can someone with a physical or digital copy please verify the page number? |date=August 2023}} |isbn=9780283063893 |access-date=August 22, 2017 |archive-date=September 26, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230926013935/https://books.google.com/books?id=CjIQmp2llUQC&pg=PA67 |url-status=live }}</ref> == ਕਰੀਅਰ == === 1988–1993: ਸ਼ੁਰੂਆਤ === [[File:Jennifer Aniston in For Dear Life (1989).jpg|thumb|1989 ਵਿੱਚ 'ਫਾਰ ਡੀਅਰ ਲਾਈਫ' (For Dear Life) ਵਿੱਚ ਲਾਇਲਾ ਰੌਬਿਨਸ ਅਤੇ ਸਟੀਫਨ ਮੇਲਰ ਨਾਲ ਐਨਿਸਟਨ]] ਐਨਿਸਟਨ ਨੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ 'ਫਾਰ ਡੀਅਰ ਲਾਈਫ' ਅਤੇ 'ਡਾਂਸਿੰਗ ਆਨ ਚੈਕਰਸ ਗ੍ਰੇਵ' (Dancing on Checker's Grave) ਵਰਗੇ 'ਆਫ-ਬ੍ਰੌਡਵੇ' (off-Broadway) ਨਾਟਕਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ,<ref name="People-Bio"/> ਅਤੇ ਆਪਣਾ ਗੁਜ਼ਾਰਾ ਚਲਾਉਣ ਲਈ ਟੈਲੀਮਾਰਕੀਟਰ, ਵੇਟਰੈਸ ਅਤੇ ਬਾਈਕ ਮੈਸੇਂਜਰ ਵਰਗੀਆਂ ਪਾਰਟ-ਟਾਈਮ ਨੌਕਰੀਆਂ ਕੀਤੀਆਂ।<ref name="People-Bio"/> 1988 ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ ਆਲੋਚਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਨਕਾਰੀ ਗਈ ਵਿਗਿਆਨਕ-ਕਲਪਨਾ (sci-fi) ਵਾਲੀ ਐਡਵੈਂਚਰ ਫਿਲਮ 'ਮੈਕ ਐਂਡ ਮੀ' (Mac and Me) ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਜਿਸ ਲਈ ਉਸਨੂੰ ਕ੍ਰੈਡਿਟ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਅਗਲੇ ਸਾਲ, ਉਹ 'ਦਿ ਹਾਵਰਡ ਸਟਰਨ ਸ਼ੋਅ' (The Howard Stern Show) ਵਿੱਚ 'ਨਿਊਟਰੀਸਿਸਟਮ' (Nutrisystem) ਲਈ ਇੱਕ ਬੁਲਾਰੇ-ਮਾਡਲ (spokesmodel) ਵਜੋਂ ਨਜ਼ਰ ਆਈ<ref>{{cite news |url=http://www.usmagazine.com/celebrity-news/news/jen-aniston-age-20-flirted-with-howard-stern-in-lost-1989-clip-201061 |title=Jen Aniston, Age 20, Flirted with Howard Stern in Lost 1989 Clip |date=January 6, 2010 |work=Us Weekly |access-date=August 6, 2013 |archive-date=June 30, 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180630052833/https://www.usmagazine.com/celebrity-news/news/jen-aniston-age-20-flirted-with-howard-stern-in-lost-1989-clip-201061/ |url-status=live }}</ref> ਅਤੇ ਵਾਪਸ ਲਾਸ ਏਂਜਲਸ ਚਲੀ ਗਈ।<ref>{{cite web|url=http://www.tiscali.co.uk/entertainment/film/biographies/jennifer_aniston_biog/4 |title=Biography of Jennifer Aniston |access-date=August 8, 2008 |website=Tiscali |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20081005062044/http://www.tiscali.co.uk/entertainment/film/biographies/jennifer_aniston_biog/4 |archive-date=October 5, 2008 }}</ref> ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ 'ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਨਿਯਮਤ ਭੂਮਿਕਾ 1990 ਵਿੱਚ 'ਮੌਲੋਏ' (Molloy) ਲੜੀਵਾਰ ਵਿੱਚ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਹ 1986 ਦੀ ਫਿਲਮ 'ਫੈਰਿਸ ਬਿਊਲਰਜ਼ ਡੇਅ ਆਫ' (Ferris Bueller's Day Off) 'ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਲੜੀਵਾਰ ਵਿੱਚ ਵੀ ਨਜ਼ਰ ਆਈ; ਦੋਵੇਂ ਲੜੀਵਾਰ ਜਲਦੀ ਹੀ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਸਨ। ਉਸਨੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਲਈ ਬਣੀ ਫਿਲਮ 'ਕੈਂਪ ਕੁਕਾਮੋਂਗਾ' (Camp Cucamonga, 1990) ਵਿੱਚ ਕਿਸ਼ੋਰ ਉਮਰ ਦੀ ਸਮਰ ਕੈਂਪ ਕਾਉਂਸਲਰ ਵਜੋਂ, ਅਤੇ ਡਰਾਉਣੀ ਫਿਲਮ 'ਲੈਪਰਕੌਨ' (Leprechaun, 1993) ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਿਗੜੀ ਹੋਈ ਕਿਸ਼ੋਰ ਲੜਕੀ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਜਿਸਦਾ ਪਿੱਛਾ ਬਦਲਾ ਲੈਣ ਵਾਲਾ ਇੱਕ 'ਲੈਪਰਕੌਨ' (ਇੱਕ ਆਇਰਿਸ਼ ਮਿਥਿਹਾਸਕ ਜੀਵ) ਕਰਦਾ ਹੈ।<ref>{{cite news| url= https://movies.nytimes.com/movie/review?res=9F0CE6DB163AF93AA35752C0A965958260| title= Leprechaun Review| last= Canby| first= Vincent| authorlink=Vincent Canby |date= January 9, 1993| work= [[The New York Times]]| access-date= August 8, 2008| archive-date= November 1, 2013| archive-url= https://web.archive.org/web/20131101054853/http://movies.nytimes.com/movie/review?res=9F0CE6DB163AF93AA35752C0A965958260| url-status= live}}</ref> 'ਐਂਟਰਟੇਨਮੈਂਟ ਵੀਕਲੀ' (Entertainment Weekly) ਦੀ 2014 ਦੀ ਇੱਕ ਸਮੀਖਿਆ ਵਿੱਚ 'ਲੈਪਰਕੌਨ' ਨੂੰ ਉਸਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਮਾੜੀ ਭੂਮਿਕਾ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਸੀ,<ref>{{cite magazine|url=https://ew.com/gallery/24-stars-worst-movies/698621_jennifer-aniston-leprechaun-1993|title=24 Stars' Worst Movies|last=Nashawaty|first=Chris|magazine=[[Entertainment Weekly]]|date=March 26, 2014|access-date=June 3, 2016|archive-date=November 13, 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161113033901/http://www.ew.com/gallery/24-stars-worst-movies/698621_jennifer-aniston-leprechaun-1993|url-status=dead}}</ref> ਅਤੇ ਖੁਦ ਐਨਿਸਟਨ ਨੇ ਵੀ ਇਸ ਬਾਰੇ ਸ਼ਰਮਿੰਦਗੀ ਪ੍ਰਗਟਾਈ ਹੈ।<ref>{{cite web|url=http://www.independent.ie/entertainment/movies/movie-news/jennifer-aniston-tells-of-mortifying-moment-fiance-justin-theroux-stumbled-across-her-first-film-leprechaun-30763437.html|title=Jennifer Aniston tells of 'mortifying moment' fiance Justin Theroux stumbled across her first film 'Leprechaun'|last=Kelleher|first=Lynne|work=[[Irish Independent]]|date=November 21, 2014|access-date=June 3, 2016|archive-date=October 1, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171001030929/http://www.independent.ie/entertainment/movies/movie-news/jennifer-aniston-tells-of-mortifying-moment-fiance-justin-theroux-stumbled-across-her-first-film-leprechaun-30763437.html|url-status=live}}</ref> ਐਨਿਸਟਨ ਦੋ ਅਸਫਲ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਕਾਮੇਡੀ ਲੜੀਵਾਰਾਂ, 'ਦਿ ਐਜ' (The Edge) ਅਤੇ 'ਮਡਲਿੰਗ ਥਰੂ' (Muddling Through) ਵਿੱਚ ਵੀ ਨਜ਼ਰ ਆਈ,<ref name="buchanan20130807">{{cite web | url=http://www.vulture.com/2013/08/4-shows-jennifer-aniston-was-on-before-friends.html | title=The Four TV Shows Jennifer Aniston Was on Before Friends | work=Vulture | date=August 7, 2013 | access-date=August 7, 2013 | last=Buchanan | first=Kyle | archive-date=November 4, 2015 | archive-url=https://web.archive.org/web/20151104083154/http://www.vulture.com/2013/08/4-shows-jennifer-aniston-was-on-before-friends.html | url-status=live }}</ref> ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ 'ਕੁਆਂਟਮ ਲੀਪ' (Quantum Leap), 'ਹਰਮਨਜ਼ ਹੈੱਡ' (Herman's Head) ਅਤੇ 'ਬਰਕਸ ਲਾਅ' (Burke's Law) ਵਿੱਚ ਮਹਿਮਾਨ ਕਲਾਕਾਰ ਵਜੋਂ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ।<ref>{{cite web|title=Jennifer Aniston Biography/Filmography|url=http://www.foxnews.com/story/2007/08/06/jennifer-aniston-biographyfilmography/|website=Fox News|access-date=November 15, 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141227173629/http://www.foxnews.com/story/2007/08/06/jennifer-aniston-biographyfilmography/|archive-date=December 27, 2014|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|title=Jennifer Aniston |url=http://www.mylifetime.com/movies/call-me-crazy-a-five-film/cast/jennifer-aniston |website=mylifetime.com |access-date=November 15, 2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20141125100758/http://www.mylifetime.com/movies/call-me-crazy-a-five-film/cast/jennifer-aniston |archive-date=November 25, 2014 }}</ref> === 1994–2004: 'ਫ੍ਰੈਂਡਜ਼' ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵ-ਵਿਆਪੀ ਪਛਾਣ === ਆਪਣੇ ਚਾਰ ਅਸਫਲ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਸ਼ੋਅਜ਼ ਕਾਰਨ ਨਿਰਾਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਐਨਿਸਟਨ ਨੇ ਲਾਸ ਏਂਜਲਸ ਦੇ ਇੱਕ ਗੈਸ ਸਟੇਸ਼ਨ 'ਤੇ ਟੀਵੀ ਐਗਜ਼ੀਕਿਊਟਿਵ ਵਾਰਨ ਲਿਟਲਫੀਲਡ ਨਾਲ ਮੁਲਾਕਾਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਹੌਸਲਾ-ਅਫਜ਼ਾਈ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ। NBC ਮਨੋਰੰਜਨ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਮੁਖੀ ਵਜੋਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਅਦਾਕਾਰੀ ਜਾਰੀ ਰੱਖਣ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਕੁਝ ਮਹੀਨਿਆਂ ਬਾਅਦ 'ਫ੍ਰੈਂਡਜ਼' ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਭੂਮਿਕਾ ਦਿਵਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕੀਤੀ,<ref name="shuter20120503">{{cite web | url=https://huffingtonpost.com/2012/05/03/warren-littlefield-jennifer-aniston_n_1475363.html | title=Warren Littlefield Talks Jennifer Aniston's Journey To 'Friends' | work=The Huffington Post | date=May 3, 2012 | access-date=August 7, 2013 | last=Shuter | first=Rob | archive-date=October 22, 2013 | archive-url=https://web.archive.org/web/20131022091520/http://www.huffingtonpost.com/2012/05/03/warren-littlefield-jennifer-aniston_n_1475363.html | url-status=live }}</ref> ਜੋ ਕਿ NBC ਦੇ 1994-1995 ਦੇ ਫਾਲ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ-ਕ੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਸਿਟਕਾਮ (ਹਾਸ-ਰਸ ਲੜੀਵਾਰ) ਸੀ। ਨਿਰਮਾਤਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ ਕਿ ਐਨਿਸਟਨ 'ਮੋਨਿਕਾ ਗੈਲਰ' ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਲਈ ਆਡੀਸ਼ਨ ਦੇਵੇ,<ref name="ths">{{cite episode|title=Friends|series=E! True Hollywood Story|network=E!|airdate=November 19, 2006|season=10|number=15}}</ref> ਪਰ ਕੋਰਟਨੀ ਕਾਕਸ ਨੂੰ ਇਸ ਲਈ ਵਧੇਰੇ ਢੁਕਵਾਂ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਐਨਿਸਟਨ ਨੂੰ 'ਰੇਚਲ ਗ੍ਰੀਨ' ਵਜੋਂ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੂੰ 'ਸੈਟਰਡੇ ਨਾਈਟ ਲਾਈਵ' (Saturday Night Live) ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਕਲਾਕਾਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਵੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਪਰ ਉਸ ਨੇ 'ਫ੍ਰੈਂਡਜ਼' ਨੂੰ ਤਰਜੀਹ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ ਇਸ ਨੂੰ ਠੁਕਰਾ ਦਿੱਤਾ।<ref>{{cite news|url=http://content.usatoday.com/communities/entertainment/post/2011/02/jennifer-aniston-turned-down-saturday-night-live-cast-job/1|work=USA Today|first=Ann|last=Oldenburg|title=Jennifer Aniston turned down 'Saturday Night Live' job|date=February 3, 2011|access-date=February 9, 2011|archive-date=September 3, 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140903193008/http://content.usatoday.com/communities/entertainment/post/2011/02/jennifer-aniston-turned-down-saturday-night-live-cast-job/1|url-status=live}}</ref> ਉਸ ਨੇ 2004 ਵਿੱਚ ਸ਼ੋਅ ਦੇ ਖ਼ਤਮ ਹੋਣ ਤੱਕ 'ਰੇਚਲ' ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਐਨਿਸਟਨ ਨੇ ਕਦੇ-ਕਦਾਈਂ ਮਹਿਮਾਨ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਤੋਂ 15 ਸਾਲਾਂ ਦਾ ਵਕਫ਼ਾ (ਬ੍ਰੇਕ) ਲਿਆ। [[File:JenniferAniston08TIFF.jpg|thumb|left|upright|2008 ਟੋਰਾਂਟੋ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ ਵਿੱਚ ਐਨਿਸਟਨ]] ਇਹ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਬਹੁਤ ਵੱਡੀ ਹਿੱਟ ਰਿਹਾ ਅਤੇ ਐਨਿਸਟਨ ਨੂੰ, ਆਪਣੇ ਸਹਿ-ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਵਿਸ਼ਵ-ਵਿਆਪੀ ਪਛਾਣ ਮਿਲੀ। ਉਸਦਾ ਕਿਰਦਾਰ ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੀ।<ref>{{cite magazine|title=The 100 Greatest Characters of the Last 20 Years: Here's our full list!|url=https://ew.com/article/2010/06/01/100-greatest-characters-of-last-20-years-full-list/|magazine=Entertainment Weekly|access-date=March 13, 2019|author=Adam B. Vary|date=November 14, 2014|archive-date=January 11, 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150111102557/http://popwatch.ew.com/2010/06/01/100-greatest-characters-of-last-20-years-full-list/|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|last=Potts|first=Kim|title=100 Most Memorable Female TV Characters|url=http://www.aoltv.com/2011/03/02/tvs-greatest-women-25-1/|work=AOL TV|access-date=July 20, 2012|date=November 14, 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20130922053410/http://www.aoltv.com/2011/03/02/tvs-greatest-women-25-1/|archive-date=September 22, 2013}}</ref> ਉਸਨੂੰ ਪੰਜ ਵਾਰ 'ਪ੍ਰਾਈਮਟਾਈਮ ਐਮੀ ਅਵਾਰਡ' (Primetime Emmy Award) ਲਈ ਨਾਮਜ਼ਦਗੀਆਂ ਮਿਲੀਆਂ (ਦੋ ਸਹਾਇਕ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਲਈ, ਤਿੰਨ ਮੁੱਖ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਲਈ), ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਮੁੱਖ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਵਜੋਂ ਅਵਾਰਡ ਜਿੱਤਿਆ।<ref>{{cite web|first=Stephen M.|last=Silverman|url=https://people.com/celebrity/emmy-awards-make-new-best-friends/|title=Emmy Awards Make New Best 'Friends'|access-date=March 13, 2019|date=September 22, 2002|work=People|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20080915220748/http://www.people.com/people/article/0,26334,624767,00.html|archive-date=September 15, 2008}}</ref> ਉਸਨੂੰ ਦੋ 'ਗੋਲਡਨ ਗਲੋਬ ਅਵਾਰਡਾਂ' ਲਈ ਵੀ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ 2003 ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ 'ਸਰਬੋਤਮ ਅਭਿਨੇਤਰੀ - ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਸੀਰੀਜ਼ (ਮਿਊਜ਼ੀਕਲ ਜਾਂ ਕਾਮੇਡੀ)' ਦਾ ਅਵਾਰਡ ਜਿੱਤਿਆ। 'ਗਿਨੀਜ਼ ਬੁੱਕ ਆਫ਼ ਵਰਲਡ ਰਿਕਾਰਡਜ਼' ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, 'ਫ੍ਰੈਂਡਜ਼' ਦੇ ਆਖਰੀ ਸੀਜ਼ਨ ਦੌਰਾਨ ਪ੍ਰਤੀ ਐਪੀਸੋਡ 1 ਮਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ ਦੀ ਕਮਾਈ ਨਾਲ ਐਨਿਸਟਨ (ਆਪਣੀਆਂ ਮਹਿਲਾ ਸਹਿ-ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ) ਹੁਣ ਤੱਕ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਮਾਈ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਬਣ ਗਈ।<ref>{{cite book| title= Guinness World Records 2005: Special 50th Anniversary Edition |year= 2004|publisher= Guinness|page=288|isbn=1-892051-22-2}}</ref> ਡੇਵਿਡ ਸ਼ਵਿਮਰ ਦੁਆਰਾ ਨਿਭਾਏ ਗਏ ਕਿਰਦਾਰ 'ਰੌਸ ਗੈਲਰ' ਨਾਲ ਉਸ ਦੇ ਇਸ ਨੂੰ ਮਿਲੀਆਂ-ਜੁਲੀਆਂ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆਵਾਂ ਮਿਲੀਆਂ ਅਤੇ ਇਹ ਵਪਾਰਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਿਰਫ਼ ਦਰਮਿਆਨੀ ਸਫਲਤਾ ਹੀ ਹਾਸਲ ਕਰ ਸਕੀ;<ref>{{cite magazine|last1=Bierly|first1=Mandi|last2=Fog|first2=Henning|title=32 Best 'Will They/Won't They?' TV Couples|url=https://ew.com/gallery/32-best-will-theywont-they-tv-couples/|magazine=Entertainment Weekly|access-date=March 13, 2019|date=April 1, 2014|archive-date=March 13, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190313072151/https://ew.com/gallery/32-best-will-theywont-they-tv-couples/|url-status=live}}</ref> ਪਰ ਐਨਿਸਟਨ ਦੇ ਅਭਿਨੈ ਨੂੰ ਵਧੇਰੇ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਹੁੰਗਾਰਾ ਮਿਲਿਆ, ਅਤੇ ਕਈ ਆਲੋਚਕਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਸ ਵਿੱਚ ਪਰਦੇ 'ਤੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਮੌਜੂਦਗੀ (screen presence) ਸੀ।<ref>{{cite web|title=Filmography|url=http://www.anistoncenter.com/jennifer-aniston-filmography/|website=anistoncenter.com|access-date=November 15, 2014|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20141129011123/http://www.anistoncenter.com/jennifer-aniston-filmography/|archive-date=November 29, 2014}}</ref> 1998 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਰੋਮਾਂਟਿਕ ਕਾਮੇਡੀ ਫਿਲਮ 'ਦਿ ਆਬਜੈਕਟ ਆਫ਼ ਮਾਈ ਅਫੈਕਸ਼ਨ' (The Object of My Affection) ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਔਰਤ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਜੋ ਇੱਕ ਗੇ (ਸਮਲਿੰਗੀ) ਪੁਰਸ਼ (ਪਾਲ ਰਡ ਦੁਆਰਾ ਨਿਭਾਇਆ ਗਿਆ ਕਿਰਦਾਰ) ਦੇ ਪਿਆਰ ਵਿੱਚ ਪੈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ;<ref>{{cite web|url=https://www.boxofficemojo.com/movies/?id=pictureperfect.htm|title=Picture Perfect|access-date=November 5, 2018|website=Box Office Mojo|archive-date=October 31, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181031052623/https://www.boxofficemojo.com/movies/?id=pictureperfect.htm|url-status=live}}</ref> ਅਤੇ ਅਗਲੇ ਸਾਲ ਉਸ ਨੇ 'ਕਲਟ' (cult) ਦਰਜਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਫ਼ਿਲਮ 'ਆਫਿਸ ਸਪੇਸ' ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਰੈਸਟੋਰੈਂਟ ਵੇਟਰੈਸ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।<ref>{{cite web|url=https://metacritic.com/movie/picture-perfect/critic-reviews|title=Critic Reviews for Picture Perfect|access-date=July 30, 2010|website=Metacritic|archive-url=https://web.archive.org/web/20100823062830/http://www.metacritic.com/movie/picture-perfect/critic-reviews|archive-date=August 23, 2010|url-status=dead}}</ref> 1999 ਵਿੱਚ, ਐਨਿਸਟਨ ਨੇ ਬ੍ਰੈਡ ਬਰਡ ਦੀ ਐਨੀਮੇਟਿਡ ਸਾਇੰਸ-ਫਿਕਸ਼ਨ ਫ਼ਿਲਮ 'ਦਿ ਆਇਰਨ ਜਾਇੰਟ' (The Iron Giant) ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਇਕੱਲੀ ਮਾਂ ਵਜੋਂ ਆਪਣੇ ਕਰੀਅਰ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਵੌਇਸ-ਐਕਟਿੰਗ (ਆਵਾਜ਼ ਦੇਣ ਵਾਲੀ) ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ।<ref>{{cite news|first=Janet|last=Maslin|url=https://movies.nytimes.com/movie/review?res=9C06E6D8143CF934A25757C0A96E958260|title=The Object of My Affection Review|access-date=August 8, 2008|date=April 17, 1998|work=[[The New York Times]]|archive-date=November 1, 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131101085550/http://movies.nytimes.com/movie/review?res=9C06E6D8143CF934A25757C0A96E958260|url-status=live}}</ref> ਆਲੋਚਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਸਰਾਹੇ ਜਾਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਣ 'ਤੇ ਇਸ ਫ਼ਿਲਮ ਨੂੰ ਬਾਕਸ ਆਫਿਸ 'ਤੇ ਅਸਫਲ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਸੀ,[37] ਪਰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇਸ ਨੇ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਅਤੇ ਸਮਰਪਿਤ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਕ ਵਰਗ (ਕਲਟ ਫਾਲੋਇੰਗ) ਬਣਾ ਲਿਆ।<ref>{{cite magazine|title='Office Space': Cast talk cult hit and Jennifer Aniston|url=https://ew.com/article/2011/10/07/office-space-reunion-interview/|magazine=Entertainment Weekly|date=October 7, 2011|first=Anthony|last=Breznican|access-date=March 13, 2019|archive-date=October 1, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171001030842/http://ew.com/article/2011/10/07/office-space-reunion-interview/|url-status=live}}</ref> ਐਨਿਸਟਨ ਨੇ ਮਾਰਕ ਵਾਹਲਬਰਗ ਅਤੇ ਡੋਮਿਨਿਕ ਵੈਸਟ ਦੇ ਨਾਲ ਡਰਾਮੇਡੀ (ਡਰਾਮਾ-ਕਾਮੇਡੀ) ਫਿਲਮ 'ਰੌਕ ਸਟਾਰ' (2001) ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੇ ਸੁਤੰਤਰ ਡਰਾਮੇਡੀ ਫਿਲਮ 'ਦਿ ਗੁੱਡ ਗਰਲ' (2002) ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਾਧਾਰਨ ਦਿੱਖ ਵਾਲੀ ਕੈਸ਼ੀਅਰ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਜੋ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਧੋਖਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਫਿਲਮ ਸੀਮਤ ਰਿਲੀਜ਼ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਵਪਾਰਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਫਲ ਰਹੀ ਅਤੇ ਇਸਨੇ ਉੱਤਰੀ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ 14 ਮਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੀ ਕਮਾਈ ਕੀਤੀ।<ref>{{cite magazine|first=Lisa|last=Schwarzbaum|url=https://ew.com/article/2002/08/07/good-girl-2/|title=The Good Girl Review|access-date=August 8, 2008|date=August 7, 2002|magazine=Entertainment Weekly|archive-date=October 19, 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141019152700/http://www.ew.com/ew/article/0,,334811,00.html|url-status=live}}</ref> ਫ਼ਿਲਮ ਆਲੋਚਕ ਰੋਜਰ ਈਬਰਟ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਕਰੀਅਰ ਦਾ ਅਹਿਮ ਮੋੜ (breakthrough) ਕਰਾਰ ਦਿੱਤਾ:<ref>{{cite web|title=The Good Girl|url=https://rogerebert.com/reviews/the-good-girl-2002|website=RogerEbert.com|access-date=22 August 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20191031164615/https://www.rogerebert.com/reviews/the-good-girl-2002|archive-date=October 31, 2019|url-status=dead}}</ref> ਮਨੋਰੰਜਕ 'ਆਫਿਸ ਸਪੇਸ' ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਮਾਮੂਲੀ 'ਪਿਕਚਰ ਪਰਫੈਕਟ' ਵਰਗੀਆਂ ਕਈ ਅਣਗੌਲੀਆਂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਜੈਨੀਫਰ ਐਨਿਸਟਨ ਨੇ ਆਖਰਕਾਰ ਵਿਅੰਗ ਅਤੇ ਭਾਵਨਾਤਮਕ ਉਥਲ-ਪੁਥਲ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਇੱਕ ਸੁਤੰਤਰ ਫ਼ਿਲਮ ਰਾਹੀਂ ਆਪਣੀ 'ਫਰੈਂਡਜ਼' ਵਾਲੀ ਛਵੀ ਤੋਂ ਸਪੱਸ਼ਟ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵੱਖਰੀ ਪਛਾਣ ਬਣਾਈ ਹੈ। ਹੁਣ ਉਸ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ ਦੇਖਣਾ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ।<ref>{{cite news|first=Robert|last=Koehler|url=https://variety.com/2003/film/reviews/bruce-almighty-1200541426/|title=Bruce Almighty Review|access-date=March 13, 2019|date=May 23, 2003|work=Variety|archive-date=January 31, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200131080052/https://variety.com/2003/film/reviews/bruce-almighty-1200541426/|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|last=Gray|first=Brandon|url=https://www.boxofficemojo.com/news/?id=1246&p=.htm|title='Bruce' Blesses Memorial Weekend with $85.7 Million|date=May 27, 2003|access-date=November 5, 2018|website=Box Office Mojo|archive-date=June 14, 2006|archive-url=https://web.archive.org/web/20060614071319/http://boxofficemojo.com/news/?id=1246&p=.htm|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.boxofficemojo.com/movies/?id=brucealmighty.htm|title=Bruce Almighty|access-date=November 5, 2018|website=Box Office Mojo|archive-date=April 8, 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100408032042/http://boxofficemojo.com/movies/?id=brucealmighty.htm|url-status=live}}</ref> ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਐਨਿਸਟਨ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਵਪਾਰਕ ਸਫਲਤਾ ਕਾਮੇਡੀ ਫ਼ਿਲਮ 'ਬਰੂਸ ਆਲਮਾਈਟੀ' (2003) ਰਹੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਫੀਲਡ ਰਿਪ ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਐਨਿਸਟਨ ਨੇ ਰੋਮਾਂਟਿਕ ਕਾਮੇਡੀ ਫ਼ਿਲਮ 'ਅਲੌਂਗ ਕੇਮ ਪੌਲੀ' (2004) ਵਿੱਚ ਬੈਨ ਸਟਿਲਰ ਦੇ ਨਾਲ ਅਭਿਨੈ ਕੀਤਾ;<ref>{{cite news|first=Robert|last=Koehler|url=https://variety.com/2003/film/reviews/bruce-almighty-1200541426/|title=Bruce Almighty Review|access-date=March 13, 2019|date=May 23, 2003|work=Variety|archive-date=January 31, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200131080052/https://variety.com/2003/film/reviews/bruce-almighty-1200541426/|url-status=live}}</ref> ਇਸ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਤਣਾਅ-ਗ੍ਰਸਤ ਨਵ-ਵਿਆਹੁਤਾ ਦੀ ਪੁਰਾਣੀ ਜਮਾਤਣ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ। ਇਹ ਫ਼ਿਲਮ ਉੱਤਰੀ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਬਾਕਸ ਆਫਿਸ 'ਤੇ ਪਹਿਲੇ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਰਹੀ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਹਫਤੇ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ 27.7 ਮਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ ਦੀ ਕਮਾਈ ਕੀਤੀ;<ref>{{cite web|title='Along Came Polly' ... And Down Went The 'King'|last=Kaufman|first=Gil|url=http://www.mtv.com/news/articles/1484436/along-came-polly-tops-box-office.jhtml|date=January 20, 2004|website=MTV Movie News|access-date=May 25, 2011|archive-date=November 7, 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20121107061555/http://www.mtv.com/news/articles/1484436/along-came-polly-tops-box-office.jhtml|url-status=dead}}</ref> ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਇਸ ਨੇ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ 172 ਮਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ ਦੀ ਕਮਾਈ ਕੀਤੀ। == ਹਵਾਲੇ == {{reflist|}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਫ਼ਿਲਮੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਲੋਕ]] o5a88gld718ip5d48sj0gqtdrdf8wml 846179 846166 2026-09-15T05:48:18Z Nitesh Gill 8973 846179 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ਜੈਨੀਫ਼ਰ ਐਨਿਸਟਨ<br>Jennifer Aniston | image = JenniferAnistonHWoFFeb2012.jpg | image_size = 230px | caption = ਫ਼ਰਵਰੀ 2012 ਵਿੱਚ ਜੈਨੀਫ਼ਰ ਐਨਿਸਟਨ | birth_name = ਜੈਨੀਫ਼ਰ ਜੋਆਨਾ ਐਨਿਸਟਨ | birth_date =11 ਫ਼ਰਵਰੀ, 1969<ref>{{cite news|title=Monitor|newspaper=[[Entertainment Weekly]]|date=February 17, 2012|issue=1194|page=26}}</ref> | birth_place = [[ਸ਼ਰਮਨ ਓਕਸ, ਲਾਸ ਐਂਜਲਸ]], [[ਕੈਲੀਫ਼ੋਰਨੀਆ]], ਯੂ.ਐੱਸ. | residence = [[ਬੈੱਲ ਏਅਰ, ਲਾਸ ਐਂਜਲਸ]], ਕੈਲੀਫ਼ੋਰਨੀਆ, ਯੂ.ਐੱਸ. | occupation = ਅਦਾਕਾਰਾ, ਫ਼ਿਲਮਕਾਰ, ਕਾਰੋਬਾਰੀ<ref>[http://www.youtube.com/watch?v=gsJulMDpIVg Jennifer Aniston interview]. YouTube. Retrieved on 2014-06-05.</ref> | years_active = 1988–ਹੁਣ ਤੱਕ | spouse = [[ਬਰੈਡ ਪਿੱਟ]] (200 ਅਤੇ 2005 ਵਿੱਚ) | partner = | parents = {{unbulleted list|[[ਜਾਨ ਐਨਿਸਟਨ]]|[[ਨੈਂਸੀ ਡਾਓ]]}} }} '''ਜੈਨੀਫ਼ਰ ਜੋਆਨਾ ਐਨਿਸਟਨ''' (11 ਫ਼ਰਵਰੀ, 1969 ਦਾ ਜਨਮ) ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਅਦਾਕਾਰਾ, ਫ਼ਿਲਮਕਾਰਾ ਅਤੇ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਹੈ। ਇਹਨੂੰ ਟੀਵੀ ਲੜੀਵਾਰ ''[[ਫਰੈਂਡਜ਼]]'' (1994-2004) ਵਿਚਲੇ ਰੋਲ ਕਰ ਕੇ ਸੰਸਾਰਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਹਾਸਲ ਹੋਈ। ਉਹ [[ਜਾਨ ਐਨਿਸਟਨ]] ਅਤੇ ਅਦਾਕਾਰ [[ਨੈਨਸੀ ਡੋ]] ਦੀ ਬੇਟੀ ਹੈ।{{ਕਾਮਨਜ਼ ਸ਼੍ਰੇਣੀ|Jennifer Aniston|ਜੈਨੀਫ਼ਰ ਐਨਿਸਟਨ}} ਉਹ ਅਦਾਕਾਰ ਜੌਨ ਐਨਿਸਟਨ ਅਤੇ ਨੈਨਸੀ ਡਾਓ ਦੀ ਧੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਅਦਾਕਾਰੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਸੀ; ਉਸ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਭੂਮਿਕਾ 1988 ਦੀ ਫ਼ਿਲਮ 'ਮੈਕ ਐਂਡ ਮੀ' (Mac and Me) ਵਿੱਚ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦਾ ਨਾਮ ਕ੍ਰੈਡਿਟ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਵੱਡੀ ਭੂਮਿਕਾ 1993 ਦੀ ਡਰਾਉਣੀ-ਕਾਮੇਡੀ ਫ਼ਿਲਮ 'ਲੈਪਰਚੌਨ' (Leprechaun) ਵਿੱਚ ਮਿਲੀ। ਉਸ ਨੂੰ 1994 ਤੋਂ 2004 ਤੱਕ ਚੱਲੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਸਿਟਕਾਮ 'ਫ੍ਰੈਂਡਜ਼' (Friends) ਵਿੱਚ 'ਰੇਚਲ ਗ੍ਰੀਨ' ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਾਲ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਮਿਲੀ; ਇਸ ਭੂਮਿਕਾ ਲਈ ਉਸ ਨੂੰ ਕਾਮੇਡੀ ਸੀਰੀਜ਼ ਵਿੱਚ 'ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਮੁੱਖ ਅਦਾਕਾਰਾ' ਵਜੋਂ 'ਪ੍ਰਾਈਮਟਾਈਮ ਐਮੀ ਅਵਾਰਡ' ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਐਨਿਸਟਨ ਨੇ ਕਈ ਸਫਲ ਕਾਮੇਡੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਦੇ ਬਾਕਸ-ਆਫਿਸ 'ਤੇ ਕੁੱਲ ਮਿਲਾ ਕੇ 1.6 ਬਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੀ ਕਮਾਈ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ 'ਆਫਿਸ ਸਪੇਸ' (1999), 'ਬਰੂਸ ਆਲਮਾਈਟੀ' (2003), 'ਦ ਬ੍ਰੇਕ-ਅੱਪ' (2006), 'ਮਾਰਲੇ ਐਂਡ ਮੀ' (2008), 'ਜਸਟ ਗੋ ਵਿਦ ਇਟ' (2011), 'ਹੌਰਿਬਲ ਬੌਸਿਜ਼' (2011), 'ਵੀ ਆਰ ਦ ਮਿਲਰਜ਼' (2013), 'ਡੰਪਲਿਨ' (2018) ਅਤੇ 'ਮਰਡਰ ਮਿਸਟਰੀ' (2019) ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਐਨਿਸਟਨ ਨੇ 'ਦ ਗੁੱਡ ਗਰਲ' (2002), 'ਫ੍ਰੈਂਡਜ਼ ਵਿਦ ਮਨੀ' (2006) ਅਤੇ 'ਕੇਕ' (2014) ਵਰਗੀਆਂ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾਯੋਗ ਸੁਤੰਤਰ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਅਦਾਕਾਰੀ ਕੀਤੀ। 2019 ਵਿੱਚ, ਉਹ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ 'ਤੇ ਵਾਪਸ ਆਈ ਅਤੇ ਐਪਲ ਟੀਵੀ+ (Apple TV+) ਦੀ ਡਰਾਮਾ ਸੀਰੀਜ਼ 'ਦ ਮੌਰਨਿੰਗ ਸ਼ੋਅ' (The Morning Show) ਨੂੰ ਪ੍ਰੋਡਿਊਸ ਕਰਨ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਉਸ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਵੀ ਨਿਭਾਈ; ਇਸ ਲਈ ਉਸ ਨੂੰ 'ਸਕ੍ਰੀਨ ਐਕਟਰਜ਼ ਗਿਲਡ ਅਵਾਰਡ' ਮਿਲਿਆ। ਐਨਿਸਟਨ ਨੂੰ ਕਈ ਰਸਾਲਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਦੁਨੀਆ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਖੂਬਸੂਰਤ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਉਸ ਦੀ ਕੁੱਲ ਜਾਇਦਾਦ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ 300 ਮਿਲੀਅਨ ਅਮਰੀਕੀ ਡਾਲਰ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।<ref>{{cite web |title=Jennifer Aniston – Career Summary |url=https://www.the-numbers.com/person/5370401-Jennifer-Aniston#tab=summary |publisher=The Numbers |access-date=March 12, 2021 |archive-date=June 7, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210607105518/https://www.the-numbers.com/person/5370401-Jennifer-Aniston#tab=summary |url-status=live }}</ref> ਉਸ ਨੂੰ 'ਹਾਲੀਵੁੱਡ ਵਾਕ ਆਫ ਫੇਮ' 'ਤੇ ਇੱਕ ਸਟਾਰ (ਤਾਰਾ) ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ 2008 ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨ ਕੰਪਨੀ 'ਈਕੋ ਫਿਲਮਜ਼' (Echo Films) ਦੀ ਸਹਿ-ਸੰਸਥਾਪਕ ਵੀ ਹੈ। == ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜੀਵਨ == ਐਨਿਸਟਨ ਦਾ ਜਨਮ 11 ਫਰਵਰੀ 1969 ਨੂੰ ਲਾਸ ਏਂਜਲਸ ਦੇ ਸ਼ੇਰਮਨ ਓਕਸ ਇਲਾਕੇ<ref name="People-Bio" /><ref>{{cite news|url=http://www.eonline.com/celebs/Jennifer_Aniston/112166|title=Jennifer Aniston|publisher=[[E!]]|access-date=September 19, 2011|archive-date=February 6, 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120206211942/http://www.eonline.com/celebs/jennifer_aniston/112166|url-status=live}}</ref> ਵਿੱਚ ਯੂਨਾਨੀ ਮੂਲ ਦੇ ਅਭਿਨੇਤਾ ਜੌਹਨ ਐਨੀਸਟਨ ਅਤੇ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਨੈਨਸੀ ਡੋ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ ਸੀ।<ref name="People-Bio">{{cite magazine|url=http://www.people.com/people/jennifer_aniston/biography|title=Jennifer Aniston Biography|access-date=May 21, 2008|magazine=People|archive-date=September 21, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180921015041/https://people.com/people/jennifer_aniston/biography|url-status=dead}}</ref> ਉਸ ਦੇ ਪੜਦਾਦਾ, ਲੁਈਸ ਗ੍ਰੀਕੋ, ਇਟਲੀ ਤੋਂ ਸਨ। ਉਸ ਦੀ ਮਾਂ ਦੇ ਹੋਰ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ, ਆਇਰਿਸ਼, ਸਕਾਟਿਸ਼ ਅਤੇ ਥੋੜ੍ਹੇ ਜਿਹੇ ਗ੍ਰੀਕ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।<ref>{{Cite book|title=From Mother and Daughter to Friends: A Memoir| first= Nancy| last= Dow| page= 32| year= 1999|location=Amherst, New York|publisher=Prometheus Books|isbn=978-1-57392-772-7}}</ref> ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਵੰਸ਼ ਕ੍ਰੀਟ ਦੇ ਯੂਨਾਨੀ ਟਾਪੂ ਤੋਂ ਹੈ। ਐਨੀਸਟਨ ਦੇ ਦੋ ਸੌਤੇਲੇ ਭਰਾ ਹਨ: ਜੌਨ ਮੈਲਿਕ, ਉਸ ਦੇ ਵੱਡੇ ਮਾਮੇ ਦੇ ਸੌਤੇਲੇ ਭਰਾ; ਅਤੇ ਐਲੇਕਸ ਐਨੀਸਟਨ, ਉਸ ਦਾ ਛੋਟਾ ਸੌਤੇਲਾ ਭਰਾ। ਉਸ ਦੇ ਗੌਡਫਾਦਰ ਅਭਿਨੇਤਾ ਟੈਲੀ ਸਾਵਲਸ ਸਨ, ਜੋ ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਚੰਗੇ ਦੋਸਤਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸਨ।<ref name="People-Bio"/><ref>{{cite magazine |url=https://hollywoodreporter.com/race/jennifer-aniston-cake-typecasting-not-754710 |title=Jennifer Aniston on 'Cake,' Typecasting and Not Wanting to Talk About BS Anymore |magazine=[[The Hollywood Reporter]] |date=December 8, 2014 |first=Scott |last=Feinberg |access-date=December 13, 2014 |archive-date=December 10, 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141210213425/http://www.hollywoodreporter.com/race/jennifer-aniston-cake-typecasting-not-754710 |url-status=live }}</ref> ਜਦੋਂ ਉਹ ਛੋਟੀ ਸੀ ਤਾਂ ਉਸ ਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਨਿਊਯਾਰਕ ਸਿਟੀ ਚਲਾ ਗਿਆ ਸੀ।<ref name="People-Bio"/> ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਕਰੀਅਰ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਉਸ ਨੂੰ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਦੇਖਣ ਤੋਂ ਨਿਰਾਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਸ ਨੇ ਮਨਾਹੀ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਤਰੀਕੇ ਲੱਭੇ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਛੇ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਸੀ,<ref>{{cite magazine| first= Cal| last= Fussman| url= http://www.esquire.com/women/women-we-love/ESQ1002-OCT_ANISTON| title= A Woman We Love: Jennifer Aniston| access-date= August 8, 2008| date= October 1, 2002| magazine= [[Esquire (magazine)|Esquire]]| archive-date= September 19, 2009| archive-url= https://web.archive.org/web/20090919132925/http://www.esquire.com/women/women-we-love/ESQ1002-OCT_ANISTON| url-status= live}}</ref> ਉਸ ਨੇ ਵਾਲਡੋਰਫ ਸਕੂਲ ਜਾਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਨੌਂ ਸਾਲ ਦੀ ਸੀ ਤਾਂ ਉਸ ਦੇ ਮਾਪਿਆਂ ਦਾ ਤਲਾਕ ਹੋ ਗਿਆ।<ref name="Yahoo Bio">{{cite web|title=Jennifer Aniston- Biography |url=https://movies.yahoo.com/person/jennifer-aniston/biography.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20120626002525/http://movies.yahoo.com/person/jennifer-aniston/biography.html |url-status=dead |archive-date=June 26, 2012 |publisher=Yahoo! Movies |access-date=May 17, 2013}}</ref> ਵਾਲਡੋਰਫ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ 11 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰੀ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ,<ref name="Yahoo Bio"/> ਐਨੀਸਟਨ ਨੇ ਮੈਨਹਟਨ ਦੇ ਫਿਓਰੇਲੋ ਐਚ. ਲਾਗਾਰਡੀਆ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਆਫ਼ ਮਿਊਜ਼ਿਕ ਐਂਡ ਆਰਟ ਐਂਡ ਪਰਫਾਰਮਿੰਗ ਆਰਟਸ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲਾ ਲਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਸਕੂਲ ਦੀ ਡਰਾਮਾ ਸੋਸਾਇਟੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਈ,<ref>{{cite magazine| last= Quirk| first= Mary Beth| title= Fame-ous Alumni of NYC's LaGuardia High School| url= http://www.okmagazine.com/news/fame-ous-alumni-nycs-laguardia-high-school| access-date= March 31, 2013| magazine= OK!| date= July 11, 2009| archive-date= June 26, 2019| archive-url= https://web.archive.org/web/20190626182503/https://okmagazine.com/news/fame-ous-alumni-nycs-laguardia-high-school/| url-status= live}}</ref> ਅਤੇ ਜਿੱਥੇ ਐਂਥਨੀ ਐਬੇਸਨ ਉਸਦਾ ਡਰਾਮਾ ਅਧਿਆਪਕ ਸੀ।<ref>{{cite web|url=http://anthonyabeson.com/news7.html|title=Hassan Manning has been cast as a principal in the Michael Pinkney film|website=anthonyabeson.com|access-date=June 4, 2017|archive-date=December 1, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171201032947/http://anthonyabeson.com/news7.html|url-status=dead}}</ref> ਉਸਨੇ ਲੋਰੇਨ ਹੈਂਸਬੇਰੀ ਦੁਆਰਾ ਸਿਡਨੀ ਬਰਸਟੇਨ ਦੀ ਵਿੰਡੋ ਅਤੇ ਐਂਟਨ ਚੇਖੋਵ ਦੁਆਰਾ ਥ੍ਰੀ ਸਿਸਟਰਜ਼ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ।<ref>{{cite book |last=Smith |first=Sean |date=September 4, 2008 |title=Jennifer Aniston: The Unauthorized Biography |url=https://books.google.com/books?id=CjIQmp2llUQC&pg=PA67 |publisher=[[Pan Macmillan]] |page=67{{Verify source|reason=Link has "&pg=PA67" in it, but original citation had no page no. value, and google books has no preview availible, so can't verify. Can someone with a physical or digital copy please verify the page number? |date=August 2023}} |isbn=9780283063893 |access-date=August 22, 2017 |archive-date=September 26, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230926013935/https://books.google.com/books?id=CjIQmp2llUQC&pg=PA67 |url-status=live }}</ref> == ਕਰੀਅਰ == === 1988–1993: ਸ਼ੁਰੂਆਤ === [[File:Jennifer Aniston in For Dear Life (1989).jpg|thumb|1989 ਵਿੱਚ 'ਫਾਰ ਡੀਅਰ ਲਾਈਫ' (For Dear Life) ਵਿੱਚ ਲਾਇਲਾ ਰੌਬਿਨਸ ਅਤੇ ਸਟੀਫਨ ਮੇਲਰ ਨਾਲ ਐਨਿਸਟਨ]] ਐਨਿਸਟਨ ਨੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ 'ਫਾਰ ਡੀਅਰ ਲਾਈਫ' ਅਤੇ 'ਡਾਂਸਿੰਗ ਆਨ ਚੈਕਰਸ ਗ੍ਰੇਵ' (Dancing on Checker's Grave) ਵਰਗੇ 'ਆਫ-ਬ੍ਰੌਡਵੇ' (off-Broadway) ਨਾਟਕਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ,<ref name="People-Bio"/> ਅਤੇ ਆਪਣਾ ਗੁਜ਼ਾਰਾ ਚਲਾਉਣ ਲਈ ਟੈਲੀਮਾਰਕੀਟਰ, ਵੇਟਰੈਸ ਅਤੇ ਬਾਈਕ ਮੈਸੇਂਜਰ ਵਰਗੀਆਂ ਪਾਰਟ-ਟਾਈਮ ਨੌਕਰੀਆਂ ਕੀਤੀਆਂ।<ref name="People-Bio"/> 1988 ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ ਆਲੋਚਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਨਕਾਰੀ ਗਈ ਵਿਗਿਆਨਕ-ਕਲਪਨਾ (sci-fi) ਵਾਲੀ ਐਡਵੈਂਚਰ ਫਿਲਮ 'ਮੈਕ ਐਂਡ ਮੀ' (Mac and Me) ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਜਿਸ ਲਈ ਉਸਨੂੰ ਕ੍ਰੈਡਿਟ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਅਗਲੇ ਸਾਲ, ਉਹ 'ਦਿ ਹਾਵਰਡ ਸਟਰਨ ਸ਼ੋਅ' (The Howard Stern Show) ਵਿੱਚ 'ਨਿਊਟਰੀਸਿਸਟਮ' (Nutrisystem) ਲਈ ਇੱਕ ਬੁਲਾਰੇ-ਮਾਡਲ (spokesmodel) ਵਜੋਂ ਨਜ਼ਰ ਆਈ<ref>{{cite news |url=http://www.usmagazine.com/celebrity-news/news/jen-aniston-age-20-flirted-with-howard-stern-in-lost-1989-clip-201061 |title=Jen Aniston, Age 20, Flirted with Howard Stern in Lost 1989 Clip |date=January 6, 2010 |work=Us Weekly |access-date=August 6, 2013 |archive-date=June 30, 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180630052833/https://www.usmagazine.com/celebrity-news/news/jen-aniston-age-20-flirted-with-howard-stern-in-lost-1989-clip-201061/ |url-status=live }}</ref> ਅਤੇ ਵਾਪਸ ਲਾਸ ਏਂਜਲਸ ਚਲੀ ਗਈ।<ref>{{cite web|url=http://www.tiscali.co.uk/entertainment/film/biographies/jennifer_aniston_biog/4 |title=Biography of Jennifer Aniston |access-date=August 8, 2008 |website=Tiscali |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20081005062044/http://www.tiscali.co.uk/entertainment/film/biographies/jennifer_aniston_biog/4 |archive-date=October 5, 2008 }}</ref> ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ 'ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਨਿਯਮਤ ਭੂਮਿਕਾ 1990 ਵਿੱਚ 'ਮੌਲੋਏ' (Molloy) ਲੜੀਵਾਰ ਵਿੱਚ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਹ 1986 ਦੀ ਫਿਲਮ 'ਫੈਰਿਸ ਬਿਊਲਰਜ਼ ਡੇਅ ਆਫ' (Ferris Bueller's Day Off) 'ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਲੜੀਵਾਰ ਵਿੱਚ ਵੀ ਨਜ਼ਰ ਆਈ; ਦੋਵੇਂ ਲੜੀਵਾਰ ਜਲਦੀ ਹੀ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਸਨ। ਉਸਨੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਲਈ ਬਣੀ ਫਿਲਮ 'ਕੈਂਪ ਕੁਕਾਮੋਂਗਾ' (Camp Cucamonga, 1990) ਵਿੱਚ ਕਿਸ਼ੋਰ ਉਮਰ ਦੀ ਸਮਰ ਕੈਂਪ ਕਾਉਂਸਲਰ ਵਜੋਂ, ਅਤੇ ਡਰਾਉਣੀ ਫਿਲਮ 'ਲੈਪਰਕੌਨ' (Leprechaun, 1993) ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਿਗੜੀ ਹੋਈ ਕਿਸ਼ੋਰ ਲੜਕੀ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਜਿਸਦਾ ਪਿੱਛਾ ਬਦਲਾ ਲੈਣ ਵਾਲਾ ਇੱਕ 'ਲੈਪਰਕੌਨ' (ਇੱਕ ਆਇਰਿਸ਼ ਮਿਥਿਹਾਸਕ ਜੀਵ) ਕਰਦਾ ਹੈ।<ref>{{cite news| url= https://movies.nytimes.com/movie/review?res=9F0CE6DB163AF93AA35752C0A965958260| title= Leprechaun Review| last= Canby| first= Vincent| authorlink=Vincent Canby |date= January 9, 1993| work= [[The New York Times]]| access-date= August 8, 2008| archive-date= November 1, 2013| archive-url= https://web.archive.org/web/20131101054853/http://movies.nytimes.com/movie/review?res=9F0CE6DB163AF93AA35752C0A965958260| url-status= live}}</ref> 'ਐਂਟਰਟੇਨਮੈਂਟ ਵੀਕਲੀ' (Entertainment Weekly) ਦੀ 2014 ਦੀ ਇੱਕ ਸਮੀਖਿਆ ਵਿੱਚ 'ਲੈਪਰਕੌਨ' ਨੂੰ ਉਸਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਮਾੜੀ ਭੂਮਿਕਾ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਸੀ,<ref>{{cite magazine|url=https://ew.com/gallery/24-stars-worst-movies/698621_jennifer-aniston-leprechaun-1993|title=24 Stars' Worst Movies|last=Nashawaty|first=Chris|magazine=[[Entertainment Weekly]]|date=March 26, 2014|access-date=June 3, 2016|archive-date=November 13, 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161113033901/http://www.ew.com/gallery/24-stars-worst-movies/698621_jennifer-aniston-leprechaun-1993|url-status=dead}}</ref> ਅਤੇ ਖੁਦ ਐਨਿਸਟਨ ਨੇ ਵੀ ਇਸ ਬਾਰੇ ਸ਼ਰਮਿੰਦਗੀ ਪ੍ਰਗਟਾਈ ਹੈ।<ref>{{cite web|url=http://www.independent.ie/entertainment/movies/movie-news/jennifer-aniston-tells-of-mortifying-moment-fiance-justin-theroux-stumbled-across-her-first-film-leprechaun-30763437.html|title=Jennifer Aniston tells of 'mortifying moment' fiance Justin Theroux stumbled across her first film 'Leprechaun'|last=Kelleher|first=Lynne|work=[[Irish Independent]]|date=November 21, 2014|access-date=June 3, 2016|archive-date=October 1, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171001030929/http://www.independent.ie/entertainment/movies/movie-news/jennifer-aniston-tells-of-mortifying-moment-fiance-justin-theroux-stumbled-across-her-first-film-leprechaun-30763437.html|url-status=live}}</ref> ਐਨਿਸਟਨ ਦੋ ਅਸਫਲ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਕਾਮੇਡੀ ਲੜੀਵਾਰਾਂ, 'ਦਿ ਐਜ' (The Edge) ਅਤੇ 'ਮਡਲਿੰਗ ਥਰੂ' (Muddling Through) ਵਿੱਚ ਵੀ ਨਜ਼ਰ ਆਈ,<ref name="buchanan20130807">{{cite web | url=http://www.vulture.com/2013/08/4-shows-jennifer-aniston-was-on-before-friends.html | title=The Four TV Shows Jennifer Aniston Was on Before Friends | work=Vulture | date=August 7, 2013 | access-date=August 7, 2013 | last=Buchanan | first=Kyle | archive-date=November 4, 2015 | archive-url=https://web.archive.org/web/20151104083154/http://www.vulture.com/2013/08/4-shows-jennifer-aniston-was-on-before-friends.html | url-status=live }}</ref> ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ 'ਕੁਆਂਟਮ ਲੀਪ' (Quantum Leap), 'ਹਰਮਨਜ਼ ਹੈੱਡ' (Herman's Head) ਅਤੇ 'ਬਰਕਸ ਲਾਅ' (Burke's Law) ਵਿੱਚ ਮਹਿਮਾਨ ਕਲਾਕਾਰ ਵਜੋਂ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ।<ref>{{cite web|title=Jennifer Aniston Biography/Filmography|url=http://www.foxnews.com/story/2007/08/06/jennifer-aniston-biographyfilmography/|website=Fox News|access-date=November 15, 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141227173629/http://www.foxnews.com/story/2007/08/06/jennifer-aniston-biographyfilmography/|archive-date=December 27, 2014|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|title=Jennifer Aniston |url=http://www.mylifetime.com/movies/call-me-crazy-a-five-film/cast/jennifer-aniston |website=mylifetime.com |access-date=November 15, 2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20141125100758/http://www.mylifetime.com/movies/call-me-crazy-a-five-film/cast/jennifer-aniston |archive-date=November 25, 2014 }}</ref> === 1994–2004: 'ਫ੍ਰੈਂਡਜ਼' ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵ-ਵਿਆਪੀ ਪਛਾਣ === ਆਪਣੇ ਚਾਰ ਅਸਫਲ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਸ਼ੋਅਜ਼ ਕਾਰਨ ਨਿਰਾਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਐਨਿਸਟਨ ਨੇ ਲਾਸ ਏਂਜਲਸ ਦੇ ਇੱਕ ਗੈਸ ਸਟੇਸ਼ਨ 'ਤੇ ਟੀਵੀ ਐਗਜ਼ੀਕਿਊਟਿਵ ਵਾਰਨ ਲਿਟਲਫੀਲਡ ਨਾਲ ਮੁਲਾਕਾਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਹੌਸਲਾ-ਅਫਜ਼ਾਈ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ। NBC ਮਨੋਰੰਜਨ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਮੁਖੀ ਵਜੋਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਅਦਾਕਾਰੀ ਜਾਰੀ ਰੱਖਣ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਕੁਝ ਮਹੀਨਿਆਂ ਬਾਅਦ 'ਫ੍ਰੈਂਡਜ਼' ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਭੂਮਿਕਾ ਦਿਵਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕੀਤੀ,<ref name="shuter20120503">{{cite web | url=https://huffingtonpost.com/2012/05/03/warren-littlefield-jennifer-aniston_n_1475363.html | title=Warren Littlefield Talks Jennifer Aniston's Journey To 'Friends' | work=The Huffington Post | date=May 3, 2012 | access-date=August 7, 2013 | last=Shuter | first=Rob | archive-date=October 22, 2013 | archive-url=https://web.archive.org/web/20131022091520/http://www.huffingtonpost.com/2012/05/03/warren-littlefield-jennifer-aniston_n_1475363.html | url-status=live }}</ref> ਜੋ ਕਿ NBC ਦੇ 1994-1995 ਦੇ ਫਾਲ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ-ਕ੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਸਿਟਕਾਮ (ਹਾਸ-ਰਸ ਲੜੀਵਾਰ) ਸੀ। ਨਿਰਮਾਤਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ ਕਿ ਐਨਿਸਟਨ 'ਮੋਨਿਕਾ ਗੈਲਰ' ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਲਈ ਆਡੀਸ਼ਨ ਦੇਵੇ,<ref name="ths">{{cite episode|title=Friends|series=E! True Hollywood Story|network=E!|airdate=November 19, 2006|season=10|number=15}}</ref> ਪਰ ਕੋਰਟਨੀ ਕਾਕਸ ਨੂੰ ਇਸ ਲਈ ਵਧੇਰੇ ਢੁਕਵਾਂ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਐਨਿਸਟਨ ਨੂੰ 'ਰੇਚਲ ਗ੍ਰੀਨ' ਵਜੋਂ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੂੰ 'ਸੈਟਰਡੇ ਨਾਈਟ ਲਾਈਵ' (Saturday Night Live) ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਕਲਾਕਾਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਵੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਪਰ ਉਸ ਨੇ 'ਫ੍ਰੈਂਡਜ਼' ਨੂੰ ਤਰਜੀਹ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ ਇਸ ਨੂੰ ਠੁਕਰਾ ਦਿੱਤਾ।<ref>{{cite news|url=http://content.usatoday.com/communities/entertainment/post/2011/02/jennifer-aniston-turned-down-saturday-night-live-cast-job/1|work=USA Today|first=Ann|last=Oldenburg|title=Jennifer Aniston turned down 'Saturday Night Live' job|date=February 3, 2011|access-date=February 9, 2011|archive-date=September 3, 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140903193008/http://content.usatoday.com/communities/entertainment/post/2011/02/jennifer-aniston-turned-down-saturday-night-live-cast-job/1|url-status=live}}</ref> ਉਸ ਨੇ 2004 ਵਿੱਚ ਸ਼ੋਅ ਦੇ ਖ਼ਤਮ ਹੋਣ ਤੱਕ 'ਰੇਚਲ' ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਐਨਿਸਟਨ ਨੇ ਕਦੇ-ਕਦਾਈਂ ਮਹਿਮਾਨ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਤੋਂ 15 ਸਾਲਾਂ ਦਾ ਵਕਫ਼ਾ (ਬ੍ਰੇਕ) ਲਿਆ। [[File:JenniferAniston08TIFF.jpg|thumb|left|upright|2008 ਟੋਰਾਂਟੋ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ ਵਿੱਚ ਐਨਿਸਟਨ]] ਇਹ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਬਹੁਤ ਵੱਡੀ ਹਿੱਟ ਰਿਹਾ ਅਤੇ ਐਨਿਸਟਨ ਨੂੰ, ਆਪਣੇ ਸਹਿ-ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਵਿਸ਼ਵ-ਵਿਆਪੀ ਪਛਾਣ ਮਿਲੀ। ਉਸਦਾ ਕਿਰਦਾਰ ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੀ।<ref>{{cite magazine|title=The 100 Greatest Characters of the Last 20 Years: Here's our full list!|url=https://ew.com/article/2010/06/01/100-greatest-characters-of-last-20-years-full-list/|magazine=Entertainment Weekly|access-date=March 13, 2019|author=Adam B. Vary|date=November 14, 2014|archive-date=January 11, 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150111102557/http://popwatch.ew.com/2010/06/01/100-greatest-characters-of-last-20-years-full-list/|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|last=Potts|first=Kim|title=100 Most Memorable Female TV Characters|url=http://www.aoltv.com/2011/03/02/tvs-greatest-women-25-1/|work=AOL TV|access-date=July 20, 2012|date=November 14, 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20130922053410/http://www.aoltv.com/2011/03/02/tvs-greatest-women-25-1/|archive-date=September 22, 2013}}</ref> ਉਸਨੂੰ ਪੰਜ ਵਾਰ 'ਪ੍ਰਾਈਮਟਾਈਮ ਐਮੀ ਅਵਾਰਡ' (Primetime Emmy Award) ਲਈ ਨਾਮਜ਼ਦਗੀਆਂ ਮਿਲੀਆਂ (ਦੋ ਸਹਾਇਕ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਲਈ, ਤਿੰਨ ਮੁੱਖ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਲਈ), ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਮੁੱਖ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਵਜੋਂ ਅਵਾਰਡ ਜਿੱਤਿਆ।<ref>{{cite web|first=Stephen M.|last=Silverman|url=https://people.com/celebrity/emmy-awards-make-new-best-friends/|title=Emmy Awards Make New Best 'Friends'|access-date=March 13, 2019|date=September 22, 2002|work=People|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20080915220748/http://www.people.com/people/article/0,26334,624767,00.html|archive-date=September 15, 2008}}</ref> ਉਸਨੂੰ ਦੋ 'ਗੋਲਡਨ ਗਲੋਬ ਅਵਾਰਡਾਂ' ਲਈ ਵੀ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ 2003 ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ 'ਸਰਬੋਤਮ ਅਭਿਨੇਤਰੀ - ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਸੀਰੀਜ਼ (ਮਿਊਜ਼ੀਕਲ ਜਾਂ ਕਾਮੇਡੀ)' ਦਾ ਅਵਾਰਡ ਜਿੱਤਿਆ। 'ਗਿਨੀਜ਼ ਬੁੱਕ ਆਫ਼ ਵਰਲਡ ਰਿਕਾਰਡਜ਼' ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, 'ਫ੍ਰੈਂਡਜ਼' ਦੇ ਆਖਰੀ ਸੀਜ਼ਨ ਦੌਰਾਨ ਪ੍ਰਤੀ ਐਪੀਸੋਡ 1 ਮਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ ਦੀ ਕਮਾਈ ਨਾਲ ਐਨਿਸਟਨ (ਆਪਣੀਆਂ ਮਹਿਲਾ ਸਹਿ-ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ) ਹੁਣ ਤੱਕ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਮਾਈ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਬਣ ਗਈ।<ref>{{cite book| title= Guinness World Records 2005: Special 50th Anniversary Edition |year= 2004|publisher= Guinness|page=288|isbn=1-892051-22-2}}</ref> ਡੇਵਿਡ ਸ਼ਵਿਮਰ ਦੁਆਰਾ ਨਿਭਾਏ ਗਏ ਕਿਰਦਾਰ 'ਰੌਸ ਗੈਲਰ' ਨਾਲ ਉਸ ਦੇ ਇਸ ਨੂੰ ਮਿਲੀਆਂ-ਜੁਲੀਆਂ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆਵਾਂ ਮਿਲੀਆਂ ਅਤੇ ਇਹ ਵਪਾਰਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਿਰਫ਼ ਦਰਮਿਆਨੀ ਸਫਲਤਾ ਹੀ ਹਾਸਲ ਕਰ ਸਕੀ;<ref>{{cite magazine|last1=Bierly|first1=Mandi|last2=Fog|first2=Henning|title=32 Best 'Will They/Won't They?' TV Couples|url=https://ew.com/gallery/32-best-will-theywont-they-tv-couples/|magazine=Entertainment Weekly|access-date=March 13, 2019|date=April 1, 2014|archive-date=March 13, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190313072151/https://ew.com/gallery/32-best-will-theywont-they-tv-couples/|url-status=live}}</ref> ਪਰ ਐਨਿਸਟਨ ਦੇ ਅਭਿਨੈ ਨੂੰ ਵਧੇਰੇ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਹੁੰਗਾਰਾ ਮਿਲਿਆ, ਅਤੇ ਕਈ ਆਲੋਚਕਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਸ ਵਿੱਚ ਪਰਦੇ 'ਤੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਮੌਜੂਦਗੀ (screen presence) ਸੀ।<ref>{{cite web|title=Filmography|url=http://www.anistoncenter.com/jennifer-aniston-filmography/|website=anistoncenter.com|access-date=November 15, 2014|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20141129011123/http://www.anistoncenter.com/jennifer-aniston-filmography/|archive-date=November 29, 2014}}</ref> 1998 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਰੋਮਾਂਟਿਕ ਕਾਮੇਡੀ ਫਿਲਮ 'ਦਿ ਆਬਜੈਕਟ ਆਫ਼ ਮਾਈ ਅਫੈਕਸ਼ਨ' (The Object of My Affection) ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਔਰਤ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਜੋ ਇੱਕ ਗੇ (ਸਮਲਿੰਗੀ) ਪੁਰਸ਼ (ਪਾਲ ਰਡ ਦੁਆਰਾ ਨਿਭਾਇਆ ਗਿਆ ਕਿਰਦਾਰ) ਦੇ ਪਿਆਰ ਵਿੱਚ ਪੈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ;<ref>{{cite web|url=https://www.boxofficemojo.com/movies/?id=pictureperfect.htm|title=Picture Perfect|access-date=November 5, 2018|website=Box Office Mojo|archive-date=October 31, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181031052623/https://www.boxofficemojo.com/movies/?id=pictureperfect.htm|url-status=live}}</ref> ਅਤੇ ਅਗਲੇ ਸਾਲ ਉਸ ਨੇ 'ਕਲਟ' (cult) ਦਰਜਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਫ਼ਿਲਮ 'ਆਫਿਸ ਸਪੇਸ' ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਰੈਸਟੋਰੈਂਟ ਵੇਟਰੈਸ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।<ref>{{cite web|url=https://metacritic.com/movie/picture-perfect/critic-reviews|title=Critic Reviews for Picture Perfect|access-date=July 30, 2010|website=Metacritic|archive-url=https://web.archive.org/web/20100823062830/http://www.metacritic.com/movie/picture-perfect/critic-reviews|archive-date=August 23, 2010|url-status=dead}}</ref> 1999 ਵਿੱਚ, ਐਨਿਸਟਨ ਨੇ ਬ੍ਰੈਡ ਬਰਡ ਦੀ ਐਨੀਮੇਟਿਡ ਸਾਇੰਸ-ਫਿਕਸ਼ਨ ਫ਼ਿਲਮ 'ਦਿ ਆਇਰਨ ਜਾਇੰਟ' (The Iron Giant) ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਇਕੱਲੀ ਮਾਂ ਵਜੋਂ ਆਪਣੇ ਕਰੀਅਰ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਵੌਇਸ-ਐਕਟਿੰਗ (ਆਵਾਜ਼ ਦੇਣ ਵਾਲੀ) ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ।<ref>{{cite news|first=Janet|last=Maslin|url=https://movies.nytimes.com/movie/review?res=9C06E6D8143CF934A25757C0A96E958260|title=The Object of My Affection Review|access-date=August 8, 2008|date=April 17, 1998|work=[[The New York Times]]|archive-date=November 1, 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131101085550/http://movies.nytimes.com/movie/review?res=9C06E6D8143CF934A25757C0A96E958260|url-status=live}}</ref> ਆਲੋਚਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਸਰਾਹੇ ਜਾਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਣ 'ਤੇ ਇਸ ਫ਼ਿਲਮ ਨੂੰ ਬਾਕਸ ਆਫਿਸ 'ਤੇ ਅਸਫਲ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਸੀ,[37] ਪਰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇਸ ਨੇ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਅਤੇ ਸਮਰਪਿਤ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਕ ਵਰਗ (ਕਲਟ ਫਾਲੋਇੰਗ) ਬਣਾ ਲਿਆ।<ref>{{cite magazine|title='Office Space': Cast talk cult hit and Jennifer Aniston|url=https://ew.com/article/2011/10/07/office-space-reunion-interview/|magazine=Entertainment Weekly|date=October 7, 2011|first=Anthony|last=Breznican|access-date=March 13, 2019|archive-date=October 1, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171001030842/http://ew.com/article/2011/10/07/office-space-reunion-interview/|url-status=live}}</ref> ਐਨਿਸਟਨ ਨੇ ਮਾਰਕ ਵਾਹਲਬਰਗ ਅਤੇ ਡੋਮਿਨਿਕ ਵੈਸਟ ਦੇ ਨਾਲ ਡਰਾਮੇਡੀ (ਡਰਾਮਾ-ਕਾਮੇਡੀ) ਫਿਲਮ 'ਰੌਕ ਸਟਾਰ' (2001) ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੇ ਸੁਤੰਤਰ ਡਰਾਮੇਡੀ ਫਿਲਮ 'ਦਿ ਗੁੱਡ ਗਰਲ' (2002) ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਾਧਾਰਨ ਦਿੱਖ ਵਾਲੀ ਕੈਸ਼ੀਅਰ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਜੋ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਧੋਖਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਫਿਲਮ ਸੀਮਤ ਰਿਲੀਜ਼ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਵਪਾਰਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਫਲ ਰਹੀ ਅਤੇ ਇਸਨੇ ਉੱਤਰੀ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ 14 ਮਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੀ ਕਮਾਈ ਕੀਤੀ।<ref>{{cite magazine|first=Lisa|last=Schwarzbaum|url=https://ew.com/article/2002/08/07/good-girl-2/|title=The Good Girl Review|access-date=August 8, 2008|date=August 7, 2002|magazine=Entertainment Weekly|archive-date=October 19, 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141019152700/http://www.ew.com/ew/article/0,,334811,00.html|url-status=live}}</ref> ਫ਼ਿਲਮ ਆਲੋਚਕ ਰੋਜਰ ਈਬਰਟ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਕਰੀਅਰ ਦਾ ਅਹਿਮ ਮੋੜ (breakthrough) ਕਰਾਰ ਦਿੱਤਾ:<ref>{{cite web|title=The Good Girl|url=https://rogerebert.com/reviews/the-good-girl-2002|website=RogerEbert.com|access-date=22 August 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20191031164615/https://www.rogerebert.com/reviews/the-good-girl-2002|archive-date=October 31, 2019|url-status=dead}}</ref> ਮਨੋਰੰਜਕ 'ਆਫਿਸ ਸਪੇਸ' ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਮਾਮੂਲੀ 'ਪਿਕਚਰ ਪਰਫੈਕਟ' ਵਰਗੀਆਂ ਕਈ ਅਣਗੌਲੀਆਂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਜੈਨੀਫਰ ਐਨਿਸਟਨ ਨੇ ਆਖਰਕਾਰ ਵਿਅੰਗ ਅਤੇ ਭਾਵਨਾਤਮਕ ਉਥਲ-ਪੁਥਲ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਇੱਕ ਸੁਤੰਤਰ ਫ਼ਿਲਮ ਰਾਹੀਂ ਆਪਣੀ 'ਫਰੈਂਡਜ਼' ਵਾਲੀ ਛਵੀ ਤੋਂ ਸਪੱਸ਼ਟ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵੱਖਰੀ ਪਛਾਣ ਬਣਾਈ ਹੈ। ਹੁਣ ਉਸ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ ਦੇਖਣਾ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ।<ref>{{cite news|first=Robert|last=Koehler|url=https://variety.com/2003/film/reviews/bruce-almighty-1200541426/|title=Bruce Almighty Review|access-date=March 13, 2019|date=May 23, 2003|work=Variety|archive-date=January 31, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200131080052/https://variety.com/2003/film/reviews/bruce-almighty-1200541426/|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|last=Gray|first=Brandon|url=https://www.boxofficemojo.com/news/?id=1246&p=.htm|title='Bruce' Blesses Memorial Weekend with $85.7 Million|date=May 27, 2003|access-date=November 5, 2018|website=Box Office Mojo|archive-date=June 14, 2006|archive-url=https://web.archive.org/web/20060614071319/http://boxofficemojo.com/news/?id=1246&p=.htm|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.boxofficemojo.com/movies/?id=brucealmighty.htm|title=Bruce Almighty|access-date=November 5, 2018|website=Box Office Mojo|archive-date=April 8, 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100408032042/http://boxofficemojo.com/movies/?id=brucealmighty.htm|url-status=live}}</ref> ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਐਨਿਸਟਨ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਵਪਾਰਕ ਸਫਲਤਾ ਕਾਮੇਡੀ ਫ਼ਿਲਮ 'ਬਰੂਸ ਆਲਮਾਈਟੀ' (2003) ਰਹੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਫੀਲਡ ਰਿਪ ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਐਨਿਸਟਨ ਨੇ ਰੋਮਾਂਟਿਕ ਕਾਮੇਡੀ ਫ਼ਿਲਮ 'ਅਲੌਂਗ ਕੇਮ ਪੌਲੀ' (2004) ਵਿੱਚ ਬੈਨ ਸਟਿਲਰ ਦੇ ਨਾਲ ਅਭਿਨੈ ਕੀਤਾ;<ref>{{cite news|first=Robert|last=Koehler|url=https://variety.com/2003/film/reviews/bruce-almighty-1200541426/|title=Bruce Almighty Review|access-date=March 13, 2019|date=May 23, 2003|work=Variety|archive-date=January 31, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200131080052/https://variety.com/2003/film/reviews/bruce-almighty-1200541426/|url-status=live}}</ref> ਇਸ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਤਣਾਅ-ਗ੍ਰਸਤ ਨਵ-ਵਿਆਹੁਤਾ ਦੀ ਪੁਰਾਣੀ ਜਮਾਤਣ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ। ਇਹ ਫ਼ਿਲਮ ਉੱਤਰੀ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਬਾਕਸ ਆਫਿਸ 'ਤੇ ਪਹਿਲੇ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਰਹੀ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਹਫਤੇ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ 27.7 ਮਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ ਦੀ ਕਮਾਈ ਕੀਤੀ;<ref>{{cite web|title='Along Came Polly' ... And Down Went The 'King'|last=Kaufman|first=Gil|url=http://www.mtv.com/news/articles/1484436/along-came-polly-tops-box-office.jhtml|date=January 20, 2004|website=MTV Movie News|access-date=May 25, 2011|archive-date=November 7, 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20121107061555/http://www.mtv.com/news/articles/1484436/along-came-polly-tops-box-office.jhtml|url-status=dead}}</ref> ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਇਸ ਨੇ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ 172 ਮਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ ਦੀ ਕਮਾਈ ਕੀਤੀ। == ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ == ਉਹ [[ਹਠ ਯੋਗ]] ਅਤੇ [[ਬੁਡੋਕਨ ਕਰਾਟੇ]] ਦਾ ਅਭਿਆਸ ਕਰਦੀ ਹੈ।<ref>{{cite news |last=Schnurr |first=Samantha |date=March 25, 2016 |title=Jennifer Aniston Dedicates Every Morning to Exercise |url=http://www.eonline.com/news/751703/jennifer-aniston-dedicates-every-morning-to-exercise |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20181123021527/https://www.eonline.com/news/751703/jennifer-aniston-dedicates-every-morning-to-exercise |archive-date=November 23, 2018 |access-date=May 8, 2016 |website=E Online}}</ref><ref>{{cite web |last=Shah |first=Deepa |date=October 10, 2005 |title=Meditation that comes with a kick |url=https://www.telegraph.co.uk/lifestyle/wellbeing/diet/3324612/Meditation-that-comes-with-a-kick.html |url-access=subscription |url-status=live |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220110/https://www.telegraph.co.uk/lifestyle/wellbeing/diet/3324612/Meditation-that-comes-with-a-kick.html |archive-date=January 10, 2022 |access-date=February 7, 2016 |website=Telegraph}}{{cbignore}}</ref><ref>{{cite web |last=Gregoire |first=Carolyn |date=March 13, 2013 |title=10 Celebrities Leading The Wellness Revolution |url=https://huffingtonpost.com/2013/03/13/celebrity-health-10-stars_n_2861423.html#slide=2210511 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140429223624/http://www.huffingtonpost.com/2013/03/13/celebrity-health-10-stars_n_2861423.html#slide=2210511 |archive-date=April 29, 2014 |access-date=April 29, 2014 |website=[[HuffPost]] |quote=Jennifer Aniston is a long-time yoga practitioner – she's appeared in a ''Yogalosophy'' DVD and even given Oprah a yoga mat – and she's one of the most famous devotees of TM.}}</ref> 2014 ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ 'ਟ੍ਰਾਂਸੈਂਡੈਂਟਲ ਮੈਡੀਟੇਸ਼ਨ' ਦੇ ਅਭਿਆਸ ਬਾਰੇ ਗੱਲ ਕੀਤੀ।<ref>{{cite web |date=March 27, 2014 |title=Jennifer Aniston: Transcendental meditation keeps me looking good |url=http://www.contactmusic.com/story/jennifer-aniston-transcendental-meditation-keeps-me-looking-good_4127769 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140429202607/http://www.contactmusic.com/story/jennifer-aniston-transcendental-meditation-keeps-me-looking-good_4127769 |archive-date=April 29, 2014 |access-date=April 29, 2014}}</ref> ਅਗਲੇ ਸਾਲ, ਉਸ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਡਿਸਲੈਕਸੀਆ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਆਤਮ-ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕੀਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਇਹ ਕਿ ਵੀਹਵਿਆਂ ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਇਸ ਬਿਮਾਰੀ ਦਾ ਪਤਾ ਲੱਗਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਜੀਵਨ ਪ੍ਰਤੀ ਉਸ ਦਾ ਨਜ਼ਰੀਆ ਬਦਲ ਗਿਆ। "ਮੈਨੂੰ ਲੱਗਦਾ ਸੀ ਕਿ ਮੈਂ ਹੁਸ਼ਿਆਰ ਨਹੀਂ ਹਾਂ। ਮੈਂ ਕੁਝ ਵੀ ਯਾਦ ਨਹੀਂ ਰੱਖ ਪਾਉਂਦੀ ਸੀ। ਫਿਰ ਮੈਨੂੰ ਇਹ ਵੱਡੀ ਗੱਲ ਸਮਝ ਆਈ। ਮੈਨੂੰ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋਇਆ ਜਿਵੇਂ ਮੇਰੇ ਬਚਪਨ ਦੇ ਸਾਰੇ ਸਦਮਿਆਂ, ਦੁਖਾਂਤਾਂ ਅਤੇ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਹੋ ਗਈ ਹੋਵੇ।"<ref name="The Hollywood Reporter">{{cite news |last=Galloway |first=Stephen |date=January 21, 2015 |title=Jennifer Aniston Reveals Struggles With Dyslexia, Anger; Shrugs Off Oscar Snub |url=https://hollywoodreporter.com/news/jennifer-aniston-reveals-struggles-dyslexia-764854 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150612223332/http://www.hollywoodreporter.com/news/jennifer-aniston-reveals-struggles-dyslexia-764854 |archive-date=June 12, 2015 |access-date=May 21, 2015 |work=[[The Hollywood Reporter]]}}</ref> ਐਨਿਸਟਨ ਨੇ [[ਬਰਾਕ ਓਬਾਮਾ]] ਦੀ 2008 ਦੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਚੋਣ ਮੁਹਿੰਮ ਲਈ ਦਾਨ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ [[ਹਿਲੇਰੀ ਕਲਿੰਟਨ]] ਦੀ 2016 ਦੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਚੋਣ ਮੁਹਿੰਮ ਦੌਰਾਨ ਫੰਡ ਇਕੱਠਾ ਕਰਨ ਦੇ ਇੱਕ ਸਮਾਗਮ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ।<ref name="PEOPLE.com">{{Cite news |last=Orloff |first=Brian |date=August 6, 2007 |title=Aniston, Clooney Throw Money into Presidential Race |url=https://people.com/celebrity/aniston-clooney-throw-money-into-presidential-race/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080914093424/http://www.vanityfair.com/fame/features/2005/09/aniston200509 |archive-date=September 14, 2008 |access-date=May 29, 2018 |work=[[People (magazine)|People]]}}</ref><ref name="D'Zurilla">{{Cite web |last=D'Zurilla |first=Christie |date=August 24, 2016 |title=Justin Timberlake, Jessica Biel, Jennifer Aniston and more do lunch with Hillary Clinton |url=https://latimes.com/entertainment/envelope/gossip/la-et-mg-hillary-clinton-fundraiser-timberlake-biel-dicaprio-20160824-snap-htmlstory.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180512181613/http://www.latimes.com/entertainment/envelope/gossip/la-et-mg-hillary-clinton-fundraiser-timberlake-biel-dicaprio-20160824-snap-htmlstory.html |archive-date=May 12, 2018 |access-date=May 29, 2018 |work=[[Los Angeles Times]]}}</ref><ref name="Yoon">{{Cite web |last=Yoon |first=Robert |date=April 23, 2007 |title=Celebrities ante up for Democratic campaigns |url=http://edition.cnn.com/2007/POLITICS/04/16/celebrity.contributions/index.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160910104957/http://edition.cnn.com/2007/POLITICS/04/16/celebrity.contributions/index.html |archive-date=September 10, 2016 |access-date=May 29, 2018 |publisher=[[CNN]]}}</ref> ਉਸ ਨੇ 2020 ਦੀਆਂ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਜੋ ਬਾਈਡਨ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕੀਤਾ।<ref>{{cite web |last1=Trepany |first1=Charles |date=October 23, 2020 |title=Jennifer Aniston endorses Joe Biden, says it's 'not funny to vote for Kanye' |url=https://www.usatoday.com/story/entertainment/celebrities/2020/10/23/jennifer-aniston-endorses-biden-calls-voting-kanye-not-funny/6012157002/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20201024033131/https://www.usatoday.com/story/entertainment/celebrities/2020/10/23/jennifer-aniston-endorses-biden-calls-voting-kanye-not-funny/6012157002/ |archive-date=October 24, 2020 |access-date=October 24, 2020 |work=[[USA Today]]}}</ref> ਐਨਿਸਟਨ ਦੀ ਕੋਈ ਔਲਾਦ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਨਵੰਬਰ 2022 ਵਿੱਚ, ਉਹ 'ਐਲਿਓਰ' ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਦੇ ਆਖਰੀ ਪ੍ਰਿੰਟ ਅੰਕ ਦੇ ਮੁੱਖ ਪੰਨੇ 'ਤੇ ਨਜ਼ਰ ਆਈ।<ref name="IVF attempts">{{cite news |last1=Guy |first1=Jack |date=November 9, 2022 |title=Jennifer Aniston opens up about failed IVF and says she has 'zero regrets' |url=https://www.cnn.com/2022/11/09/entertainment/jennifer-aniston-allure-interview-scli-intl/index.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20221109233604/https://www.cnn.com/2022/11/09/entertainment/jennifer-aniston-allure-interview-scli-intl/index.html |archive-date=November 9, 2022 |access-date=November 10, 2022 |website=[[CNN]]}}</ref> ਨਾਲ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਇੰਟਰਵਿਊ ਵਿੱਚ, ਐਨਿਸਟਨ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਜਦੋਂ ਉਹ ਤੀਹ ਅਤੇ ਚਾਲੀ ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਸੀ ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਬੱਚੇ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਲਈ 'ਇਨ ਵਿਟਰੋ ਫਰਟੀਲਾਈਜ਼ੇਸ਼ਨ' (IVF) ਕਰਵਾਈ ਸੀ, ਪਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਗਰਭ ਅਵਸਥਾ ਨਹੀਂ ਹੋਈ।<ref name="IVF timeframe">{{cite news |last1=Harvey |first1=Josephine |date=November 9, 2022 |title=Jennifer Aniston Speaks About 'Challenging' IVF Journey For The First Time |url=https://www.huffpost.com/entry/jennifer-aniston-ivf_n_636bbdf8e4b03438613ee207 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20221109200356/https://www.huffpost.com/entry/jennifer-aniston-ivf_n_636bbdf8e4b03438613ee207 |archive-date=November 9, 2022 |access-date=November 10, 2022 |website=[[Huffington Post]]}}</ref> ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਸਾਲਾਂ-ਬੱਧੀ ਚੱਲੀਆਂ ਅਟਕਲਾਂ... ਇਹ ਬਹੁਤ ਮੁਸ਼ਕਲ ਸੀ। ਮੈਂ IVF ਕਰਵਾ ਰਹੀ ਸੀ, ਚੀਨੀ ਚਾਹ ਪੀ ਰਹੀ ਸੀ, ਹੋਰ ਵੀ ਬਹੁਤ ਕੁਝ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ। ਮੈਂ ਇਸ ਲਈ ਹਰ ਸੰਭਵ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ।"<ref name="IVF attempts" /> ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਅੰਡਿਆਂ ਨੂੰ ਫ੍ਰੀਜ਼ ਨਾ ਕਰਵਾਉਣ 'ਤੇ ਵੀ ਅਫਸੋਸ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤਾ।<ref name="IVF attempts" /> ਜੁਲਾਈ 2024 ਵਿੱਚ, ਰਿਪਬਲਿਕਨ ਉਪ-ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਉਮੀਦਵਾਰ ਜੇ.ਡੀ. ਵੈਂਸ ਦੁਆਰਾ 2021 ਵਿੱਚ "ਬੱਚਿਆਂ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਬਿੱਲੀਆਂ ਪਾਲਣ ਵਾਲੀਆਂ ਔਰਤਾਂ" (childless cat ladies) ਬਾਰੇ ਕੀਤੀਆਂ ਟਿੱਪਣੀਆਂ ਦੇ ਵਾਇਰਲ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਐਨਿਸਟਨ ਨੇ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ 'ਤੇ ਕਿਹਾ: "ਮੈਂ ਸਿਰਫ਼ ਇਹੀ ਕਹਿ ਸਕਦੀ ਹਾਂ ਕਿ... ਮਿਸਟਰ ਵੈਂਸ, ਮੈਂ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕਰਦੀ ਹਾਂ ਕਿ ਤੁਹਾਡੀ ਧੀ ਇੰਨੀ ਖੁਸ਼ਕਿਸਮਤ ਹੋਵੇ ਕਿ ਉਹ ਇੱਕ ਦਿਨ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦੇ ਸਕੇ (...) ਮੈਨੂੰ ਉਮੀਦ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਨੂੰ ਦੂਜੇ ਵਿਕਲਪ ਵਜੋਂ IVF ਦਾ ਸਹਾਰਾ ਨਹੀਂ ਲੈਣਾ ਪਵੇਗਾ। ਕਿਉਂਕਿ ਤੁਸੀਂ ਉਸ ਤੋਂ ਵੀ ਇਹ ਹੱਕ ਖੋਹਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਹੇ ਹੋ।"<ref name="JD Vance comments">{{cite news |last1=Wagmeister |first1=Elizabeth |title=Jennifer Aniston criticizes JD Vance for 'childless cat ladies' remarks: 'I pray that your daughter is fortunate enough to bear children' |url=https://edition.cnn.com/2024/07/25/entertainment/jennifer-aniston-jd-vance/index.html |access-date=July 25, 2024 |publisher=CNN |date=July 25, 2024}}</ref> 2023 ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ [[ਐਡਮ ਸੈਂਡਲਰ]] ਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਹਰ ਸਾਲ ਮਾਂ ਦਿਵਸ 'ਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਫੁੱਲ ਭੇਜਦਾ ਹੈ।<ref>{{Cite web |last=Anello |first=Desiree |date=April 5, 2026 |title=Jennifer Aniston and Boyfriend Jim Curtis Wrap Their Arms Around Each Other in Rare Couple Photo |url=https://people.com/jennifer-aniston-cozies-up-to-boyfriend-jim-curtis-in-new-photo-11943129 |access-date=April 22, 2026 |website=People}}</ref><ref>{{Cite web |last=Specter |first=Emma |date=November 3, 2025 |title=I Want What They Have: Jennifer Aniston And Jim Curtis |url=https://www.vogue.co.uk/article/jennifer-aniston-boyfriend-jim-curtis |access-date=April 22, 2026 |website=British Vogue }}</ref> === ਰਿਸ਼ਤੇ === ਐਨਿਸਟਨ 1998 ਵਿੱਚ [[ਬ੍ਰੈਡ ਪਿਟ]] ਨੂੰ ਮਿਲੀ ਸੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰਿਸ਼ਤੇ ਦੀ ਕਾਫ਼ੀ ਚਰਚਾ ਹੋਈ ਸੀ।<ref name="People - Bio">{{cite web |title=Jennifer Aniston Biography |url=http://www.people.com/people/jennifer_aniston/biography |archive-url=https://web.archive.org/web/20080604174037/http://www.people.com/people/jennifer_aniston/biography |archive-date=June 4, 2008 |access-date=May 21, 2008 |work=[[People (magazine)|People]]}}</ref><ref>{{cite web |title=Jennifer Aniston Biography |url=https://movies.yahoo.com/movie/contributor/1800021397/bio |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20110925232834/http://movies.yahoo.com/movie/contributor/1800021397/bio |archive-date=September 25, 2011 |access-date=May 21, 2008 |publisher=Yahoo!}}</ref> ਦੋ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਡੇਟ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 29 ਜੁਲਾਈ, 2000 ਨੂੰ ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਦੇ ਮਾਲਿਬੂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਸਮਾਰੋਹ ਦੌਰਾਨ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲਿਆ। ਕੁਝ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਆਹ ਨੂੰ ਹਾਲੀਵੁੱਡ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਿਰਲੀ ਸਫਲਤਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।<ref name="People-Bio" /> 7 ਜਨਵਰੀ, 2005 ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਵੱਖ ਹੋਣ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ<ref>{{cite web |date=January 7, 2005 |title=Jennifer Aniston and Brad Pitt Separate |url=http://www.people.com/people/article/0,26334,1015778,00.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080709064454/http://www.people.com/people/article/0,26334,1015778,00.html |archive-date=July 9, 2008 |access-date=August 8, 2008 |work=People}}</ref> ਅਤੇ 2 ਅਕਤੂਬਰ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਤਲਾਕ ਮੁਕੰਮਲ ਹੋ ਗਿਆ।<ref>{{cite web |last=Kappes |first=Serena |date=September 30, 2005 |title=Brad & Jen Finalize Divorce |url=https://people.com/celebrity/week-ahead-brad-jen-finalize-divorce/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303170709/http://www.people.com/people/article/0,,1112350,00.html |archive-date=March 3, 2016 |access-date=May 21, 2008 |work=People}}</ref> ਤਲਾਕ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦੌਰਾਨ, ਮੀਡੀਆ ਵਿੱਚ ਇਹ ਅਟਕਲਾਂ ਲਗਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਕਿ ਪਿਟ ਨੇ ਐਨਿਸਟਨ ਨਾਲ ਬੇਵਫ਼ਾਈ ਕੀਤੀ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਨਾਮ ਫ਼ਿਲਮ 'ਮਿਸਟਰ ਐਂਡ ਮਿਸਿਜ਼ ਸਮਿਥ' ਦੀ ਸਹਿ-ਕਲਾਕਾਰ [[ਐਂਜਲੀਨਾ ਜੋਲੀ]] ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਗਿਆ ਸੀ; ਵੱਖ ਹੋਣ ਤੋਂ ਤੁਰੰਤ ਬਾਅਦ ਪਿਟ ਨੇ ਜੋਲੀ ਨਾਲ ਰਿਸ਼ਤਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਲਿਆ ਸੀ।<ref name="movies.nytimes.com">{{cite news |first=Cammila |last=Albertson |date=2009 |title=Jennifer Aniston&nbsp;– Biography&nbsp;– Movies & TV |url=https://movies.nytimes.com/person/1831/Jennifer-Aniston/biography |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090212033539/http://movies.nytimes.com/person/1831/Jennifer-Aniston/biography |archive-date=February 12, 2009 |access-date=June 23, 2010 |work=[[The New York Times]] |department=Movies & TV Dept.}}</ref> ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੇ ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਤਲਾਕ ਪ੍ਰਤੀ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆ ਦੇਸ਼ ਭਰ ਵਿੱਚ "ਟੀਮ ਐਨਿਸਟਨ" ਅਤੇ "ਟੀਮ ਜੋਲੀ" ਲਿਖੀਆਂ ਟੀ-ਸ਼ਰਟਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਾਹਮਣੇ ਆਈ।<ref name="movies.nytimes.com" /> 2015 ਵਿੱਚ, ਐਨਿਸਟਨ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਕਿਸੇ ਨੇ ਵੀ ਕੁਝ ਗਲਤ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ... ਬਸ ਅਜਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਕਈ ਵਾਰ ਚੀਜ਼ਾਂ [ਵਾਪਰ ਜਾਂਦੀਆਂ] ਹਨ।"<ref name="The Hollywood Reporter" /> ਐਨਿਸਟਨ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਤਲਾਕ ਕਾਰਨ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮਾਂ, ਨੈਨਸੀ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਉਹ ਲਗਭਗ ਇੱਕ ਦਹਾਕੇ ਤੋਂ ਦੂਰ ਸੀ। ਨੈਨਸੀ ਨੇ ਇੱਕ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਸ਼ੋਅ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਧੀ ਬਾਰੇ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਸੀ ਅਤੇ 'ਫਰੌਮ ਮਦਰ ਐਂਡ ਡਾਟਰ ਟੂ ਫਰੈਂਡਜ਼: ਏ ਮੈਮੋਇਰ' (1999) ਨਾਮਕ ਕਿਤਾਬ ਵੀ ਲਿਖੀ ਸੀ।<ref>{{cite magazine |first=Leslie |last=Bennetts |date=September 2005 |title=The Unsinkable Jennifer Aniston |url=http://www.vanityfair.com/fame/features/2005/09/aniston200509 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080914093424/http://www.vanityfair.com/fame/features/2005/09/aniston200509 |archive-date=September 14, 2008 |access-date=August 8, 2008 |magazine=[[Vanity Fair (magazine)|Vanity Fair]]}}</ref><ref>{{cite news |last=Laurence |first=Charles |date=December 15, 2006 |title=Not even friends... |url=http://www.fact.on.ca/news/news0001/np00010b.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180429095922/http://www.fact.on.ca/news/news0001/np00010b.htm |archive-date=April 29, 2018 |access-date=August 27, 2007 |website=Los&nbsp;Angeles National Post}}</ref> 2006 ਵਿੱਚ, ਐਨਿਸਟਨ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਥੈਰੇਪਿਸਟ ਦੀ ਮੌਤ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਦੁਖੀ ਸੀ; ਉਸ ਨੇ ਮੰਨਿਆ ਕਿ ਥੈਰੇਪਿਸਟ ਨੇ ਪਿਟ ਤੋਂ ਵੱਖ ਹੋਣ ਦੇ ਦੌਰ ਨੂੰ ਆਸਾਨ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਮਦਦ ਕੀਤੀ ਸੀ।<ref name="vogue" /> ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਸ ਨੂੰ ਪਿਟ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਰਿਸ਼ਤੇ 'ਤੇ ਕੋਈ ਪਛਤਾਵਾ ਨਹੀਂ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ "ਬਹੁਤ ਗਹਿਰਾ" ਅਤੇ "ਇੱਕ ਸੁੰਦਰ ਪਰ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਰਿਸ਼ਤਾ" ਦੱਸਿਆ।<ref name="marriager">{{cite web |title=Aniston just wants to make Friends with Pitt |url=http://www.dailytimes.com.pk/default.asp?page=2006%5C06%5C19%5Cstory_19-6-2006_pg9_1 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120303075601/http://www.dailytimes.com.pk/default.asp?page=2006%5C06%5C19%5Cstory_19-6-2006_pg9_1 |archive-date=March 3, 2012 |access-date=June 18, 2006 |work=Daily Times}}</ref> ਐਨਿਸਟਨ ਨੇ ਮਈ 2011 ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰ, ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਅਤੇ ਪਟਕਥਾ ਲੇਖਕ [[ਜਸਟਿਨ ਥੇਰੋਕਸ]] ਨਾਲ ਰਿਸ਼ਤਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਅਗਲੇ ਸਾਲ ਜਨਵਰੀ ਵਿੱਚ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਲਾਸ ਏਂਜਲਸ ਦੇ ਬੇਲ ਏਅਰ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 22 ਮਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਘਰ ਖਰੀਦਿਆ।<ref>{{cite news |last=Schuker |first=Lauren |date=January 24, 2012 |title=Aniston and Theroux to Buy in Bel-Air |url=https://blogs.wsj.com/developments/2012/01/24/aniston-and-theroux-to-buy-in-bel-air/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180612214106/https://blogs.wsj.com/developments/2012/01/24/aniston-and-theroux-to-buy-in-bel-air/ |archive-date=June 12, 2018 |access-date=January 24, 2012 |work=[[The Wall Street Journal]]}}</ref> 10 ਅਗਸਤ, 2012 ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੰਗਣੀ ਹੋਈ<ref>{{cite web |last=Jordan |first=Julie |date=August 12, 2012 |title=Jennifer Aniston Is Engaged to Justin Theroux! |url=https://people.com/celebrity/jennifer-aniston-justin-theroux-engaged/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20120813184826/http://www.people.com/people/article/0,,20620514,00.html |archive-date=August 13, 2012 |access-date=August 12, 2012 |work=People}}</ref> ਅਤੇ 5 ਅਗਸਤ, 2015 ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਘਰ (ਜਾਇਦਾਦ) 'ਤੇ ਵਿਆਹ ਸਮਾਰੋਹ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤਾ।<ref name="jennifer">{{cite news |last=Zauzmer |first=Emily |date=August 6, 2015 |title=Jennifer Aniston And Justin Theroux Are Married! |url=http://www.people.com/article/jennifer-aniston-justin-theroux-married-wedding-bel-air-home |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190127121633/https://people.com/article/jennifer-aniston-justin-theroux-married-wedding-bel-air-home |archive-date=January 27, 2019 |access-date=May 21, 2015 |work=People}}</ref> ਉਹ 2017 ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਵੱਖ ਹੋ ਗਏ<ref>{{cite news |last=Kohen |first=Sandy |date=February 15, 2018 |title=Jennifer Aniston and Justin Theroux announce separation |url=https://apnews.com/29ef88e81f554ac8a38a763454350cf3 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190315201149/https://apnews.com/29ef88e81f554ac8a38a763454350cf3 |archive-date=March 15, 2019 |access-date=March 2, 2018 |work=Associated Press |quote=Jennifer Aniston and Justin Theroux are separating after two and a half years of marriage. ... Aniston and Theroux were engaged in August of 2012 and married in August of 2015.}}</ref> ਅਤੇ 2018 ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਤਲਾਕ ਹੋ ਗਿਆ।<ref>{{cite magazine |last1=Sullivan |first1=Eric |title=Justin Theroux Is Turning 50. He's Figured a Few Things Out. |url=https://www.esquire.com/entertainment/movies/a36075661/justin-theroux-mosquito-coast-interview-2021/ |magazine=Esquire |access-date=February 9, 2025 |date=April 15, 2021}}</ref> ਐਨਿਸਟਨ ਜੁਲਾਈ 2025 ਤੋਂ ਵੈਲਨੈੱਸ ਕੋਚ ਜਿਮ ਕਰਟਿਸ ਨਾਲ ਰਿਸ਼ਤੇ ਵਿੱਚ ਹੈ।<ref>{{Cite web |last=Anello |first=Desiree |date=April 5, 2026 |title=Jennifer Aniston and Boyfriend Jim Curtis Wrap Their Arms Around Each Other in Rare Couple Photo |url=https://people.com/jennifer-aniston-cozies-up-to-boyfriend-jim-curtis-in-new-photo-11943129 |access-date=April 22, 2026 |website=People}}</ref><ref>{{Cite web |last=Specter |first=Emma |date=November 3, 2025 |title=I Want What They Have: Jennifer Aniston And Jim Curtis |url=https://www.vogue.co.uk/article/jennifer-aniston-boyfriend-jim-curtis |access-date=April 22, 2026 |website=British Vogue }}</ref> == ਹਵਾਲੇ == {{reflist|}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਫ਼ਿਲਮੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਲੋਕ]] 7ay7q07oifo0f5tbpgfshwr2zn9t88w 846180 846179 2026-09-15T05:49:03Z Nitesh Gill 8973 /* ਰਿਸ਼ਤੇ */ 846180 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ਜੈਨੀਫ਼ਰ ਐਨਿਸਟਨ<br>Jennifer Aniston | image = JenniferAnistonHWoFFeb2012.jpg | image_size = 230px | caption = ਫ਼ਰਵਰੀ 2012 ਵਿੱਚ ਜੈਨੀਫ਼ਰ ਐਨਿਸਟਨ | birth_name = ਜੈਨੀਫ਼ਰ ਜੋਆਨਾ ਐਨਿਸਟਨ | birth_date =11 ਫ਼ਰਵਰੀ, 1969<ref>{{cite news|title=Monitor|newspaper=[[Entertainment Weekly]]|date=February 17, 2012|issue=1194|page=26}}</ref> | birth_place = [[ਸ਼ਰਮਨ ਓਕਸ, ਲਾਸ ਐਂਜਲਸ]], [[ਕੈਲੀਫ਼ੋਰਨੀਆ]], ਯੂ.ਐੱਸ. | residence = [[ਬੈੱਲ ਏਅਰ, ਲਾਸ ਐਂਜਲਸ]], ਕੈਲੀਫ਼ੋਰਨੀਆ, ਯੂ.ਐੱਸ. | occupation = ਅਦਾਕਾਰਾ, ਫ਼ਿਲਮਕਾਰ, ਕਾਰੋਬਾਰੀ<ref>[http://www.youtube.com/watch?v=gsJulMDpIVg Jennifer Aniston interview]. YouTube. Retrieved on 2014-06-05.</ref> | years_active = 1988–ਹੁਣ ਤੱਕ | spouse = [[ਬਰੈਡ ਪਿੱਟ]] (200 ਅਤੇ 2005 ਵਿੱਚ) | partner = | parents = {{unbulleted list|[[ਜਾਨ ਐਨਿਸਟਨ]]|[[ਨੈਂਸੀ ਡਾਓ]]}} }} '''ਜੈਨੀਫ਼ਰ ਜੋਆਨਾ ਐਨਿਸਟਨ''' (11 ਫ਼ਰਵਰੀ, 1969 ਦਾ ਜਨਮ) ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਅਦਾਕਾਰਾ, ਫ਼ਿਲਮਕਾਰਾ ਅਤੇ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਹੈ। ਇਹਨੂੰ ਟੀਵੀ ਲੜੀਵਾਰ ''[[ਫਰੈਂਡਜ਼]]'' (1994-2004) ਵਿਚਲੇ ਰੋਲ ਕਰ ਕੇ ਸੰਸਾਰਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਹਾਸਲ ਹੋਈ। ਉਹ [[ਜਾਨ ਐਨਿਸਟਨ]] ਅਤੇ ਅਦਾਕਾਰ [[ਨੈਨਸੀ ਡੋ]] ਦੀ ਬੇਟੀ ਹੈ।{{ਕਾਮਨਜ਼ ਸ਼੍ਰੇਣੀ|Jennifer Aniston|ਜੈਨੀਫ਼ਰ ਐਨਿਸਟਨ}} ਉਹ ਅਦਾਕਾਰ ਜੌਨ ਐਨਿਸਟਨ ਅਤੇ ਨੈਨਸੀ ਡਾਓ ਦੀ ਧੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਅਦਾਕਾਰੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਸੀ; ਉਸ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਭੂਮਿਕਾ 1988 ਦੀ ਫ਼ਿਲਮ 'ਮੈਕ ਐਂਡ ਮੀ' (Mac and Me) ਵਿੱਚ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦਾ ਨਾਮ ਕ੍ਰੈਡਿਟ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਵੱਡੀ ਭੂਮਿਕਾ 1993 ਦੀ ਡਰਾਉਣੀ-ਕਾਮੇਡੀ ਫ਼ਿਲਮ 'ਲੈਪਰਚੌਨ' (Leprechaun) ਵਿੱਚ ਮਿਲੀ। ਉਸ ਨੂੰ 1994 ਤੋਂ 2004 ਤੱਕ ਚੱਲੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਸਿਟਕਾਮ 'ਫ੍ਰੈਂਡਜ਼' (Friends) ਵਿੱਚ 'ਰੇਚਲ ਗ੍ਰੀਨ' ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਾਲ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਮਿਲੀ; ਇਸ ਭੂਮਿਕਾ ਲਈ ਉਸ ਨੂੰ ਕਾਮੇਡੀ ਸੀਰੀਜ਼ ਵਿੱਚ 'ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਮੁੱਖ ਅਦਾਕਾਰਾ' ਵਜੋਂ 'ਪ੍ਰਾਈਮਟਾਈਮ ਐਮੀ ਅਵਾਰਡ' ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਐਨਿਸਟਨ ਨੇ ਕਈ ਸਫਲ ਕਾਮੇਡੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਦੇ ਬਾਕਸ-ਆਫਿਸ 'ਤੇ ਕੁੱਲ ਮਿਲਾ ਕੇ 1.6 ਬਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੀ ਕਮਾਈ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ 'ਆਫਿਸ ਸਪੇਸ' (1999), 'ਬਰੂਸ ਆਲਮਾਈਟੀ' (2003), 'ਦ ਬ੍ਰੇਕ-ਅੱਪ' (2006), 'ਮਾਰਲੇ ਐਂਡ ਮੀ' (2008), 'ਜਸਟ ਗੋ ਵਿਦ ਇਟ' (2011), 'ਹੌਰਿਬਲ ਬੌਸਿਜ਼' (2011), 'ਵੀ ਆਰ ਦ ਮਿਲਰਜ਼' (2013), 'ਡੰਪਲਿਨ' (2018) ਅਤੇ 'ਮਰਡਰ ਮਿਸਟਰੀ' (2019) ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਐਨਿਸਟਨ ਨੇ 'ਦ ਗੁੱਡ ਗਰਲ' (2002), 'ਫ੍ਰੈਂਡਜ਼ ਵਿਦ ਮਨੀ' (2006) ਅਤੇ 'ਕੇਕ' (2014) ਵਰਗੀਆਂ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾਯੋਗ ਸੁਤੰਤਰ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਅਦਾਕਾਰੀ ਕੀਤੀ। 2019 ਵਿੱਚ, ਉਹ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ 'ਤੇ ਵਾਪਸ ਆਈ ਅਤੇ ਐਪਲ ਟੀਵੀ+ (Apple TV+) ਦੀ ਡਰਾਮਾ ਸੀਰੀਜ਼ 'ਦ ਮੌਰਨਿੰਗ ਸ਼ੋਅ' (The Morning Show) ਨੂੰ ਪ੍ਰੋਡਿਊਸ ਕਰਨ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਉਸ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਵੀ ਨਿਭਾਈ; ਇਸ ਲਈ ਉਸ ਨੂੰ 'ਸਕ੍ਰੀਨ ਐਕਟਰਜ਼ ਗਿਲਡ ਅਵਾਰਡ' ਮਿਲਿਆ। ਐਨਿਸਟਨ ਨੂੰ ਕਈ ਰਸਾਲਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਦੁਨੀਆ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਖੂਬਸੂਰਤ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਉਸ ਦੀ ਕੁੱਲ ਜਾਇਦਾਦ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ 300 ਮਿਲੀਅਨ ਅਮਰੀਕੀ ਡਾਲਰ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।<ref>{{cite web |title=Jennifer Aniston – Career Summary |url=https://www.the-numbers.com/person/5370401-Jennifer-Aniston#tab=summary |publisher=The Numbers |access-date=March 12, 2021 |archive-date=June 7, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210607105518/https://www.the-numbers.com/person/5370401-Jennifer-Aniston#tab=summary |url-status=live }}</ref> ਉਸ ਨੂੰ 'ਹਾਲੀਵੁੱਡ ਵਾਕ ਆਫ ਫੇਮ' 'ਤੇ ਇੱਕ ਸਟਾਰ (ਤਾਰਾ) ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ 2008 ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨ ਕੰਪਨੀ 'ਈਕੋ ਫਿਲਮਜ਼' (Echo Films) ਦੀ ਸਹਿ-ਸੰਸਥਾਪਕ ਵੀ ਹੈ। == ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜੀਵਨ == ਐਨਿਸਟਨ ਦਾ ਜਨਮ 11 ਫਰਵਰੀ 1969 ਨੂੰ ਲਾਸ ਏਂਜਲਸ ਦੇ ਸ਼ੇਰਮਨ ਓਕਸ ਇਲਾਕੇ<ref name="People-Bio" /><ref>{{cite news|url=http://www.eonline.com/celebs/Jennifer_Aniston/112166|title=Jennifer Aniston|publisher=[[E!]]|access-date=September 19, 2011|archive-date=February 6, 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120206211942/http://www.eonline.com/celebs/jennifer_aniston/112166|url-status=live}}</ref> ਵਿੱਚ ਯੂਨਾਨੀ ਮੂਲ ਦੇ ਅਭਿਨੇਤਾ ਜੌਹਨ ਐਨੀਸਟਨ ਅਤੇ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਨੈਨਸੀ ਡੋ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ ਸੀ।<ref name="People-Bio">{{cite magazine|url=http://www.people.com/people/jennifer_aniston/biography|title=Jennifer Aniston Biography|access-date=May 21, 2008|magazine=People|archive-date=September 21, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180921015041/https://people.com/people/jennifer_aniston/biography|url-status=dead}}</ref> ਉਸ ਦੇ ਪੜਦਾਦਾ, ਲੁਈਸ ਗ੍ਰੀਕੋ, ਇਟਲੀ ਤੋਂ ਸਨ। ਉਸ ਦੀ ਮਾਂ ਦੇ ਹੋਰ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ, ਆਇਰਿਸ਼, ਸਕਾਟਿਸ਼ ਅਤੇ ਥੋੜ੍ਹੇ ਜਿਹੇ ਗ੍ਰੀਕ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।<ref>{{Cite book|title=From Mother and Daughter to Friends: A Memoir| first= Nancy| last= Dow| page= 32| year= 1999|location=Amherst, New York|publisher=Prometheus Books|isbn=978-1-57392-772-7}}</ref> ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਵੰਸ਼ ਕ੍ਰੀਟ ਦੇ ਯੂਨਾਨੀ ਟਾਪੂ ਤੋਂ ਹੈ। ਐਨੀਸਟਨ ਦੇ ਦੋ ਸੌਤੇਲੇ ਭਰਾ ਹਨ: ਜੌਨ ਮੈਲਿਕ, ਉਸ ਦੇ ਵੱਡੇ ਮਾਮੇ ਦੇ ਸੌਤੇਲੇ ਭਰਾ; ਅਤੇ ਐਲੇਕਸ ਐਨੀਸਟਨ, ਉਸ ਦਾ ਛੋਟਾ ਸੌਤੇਲਾ ਭਰਾ। ਉਸ ਦੇ ਗੌਡਫਾਦਰ ਅਭਿਨੇਤਾ ਟੈਲੀ ਸਾਵਲਸ ਸਨ, ਜੋ ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਚੰਗੇ ਦੋਸਤਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸਨ।<ref name="People-Bio"/><ref>{{cite magazine |url=https://hollywoodreporter.com/race/jennifer-aniston-cake-typecasting-not-754710 |title=Jennifer Aniston on 'Cake,' Typecasting and Not Wanting to Talk About BS Anymore |magazine=[[The Hollywood Reporter]] |date=December 8, 2014 |first=Scott |last=Feinberg |access-date=December 13, 2014 |archive-date=December 10, 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141210213425/http://www.hollywoodreporter.com/race/jennifer-aniston-cake-typecasting-not-754710 |url-status=live }}</ref> ਜਦੋਂ ਉਹ ਛੋਟੀ ਸੀ ਤਾਂ ਉਸ ਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਨਿਊਯਾਰਕ ਸਿਟੀ ਚਲਾ ਗਿਆ ਸੀ।<ref name="People-Bio"/> ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਕਰੀਅਰ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਉਸ ਨੂੰ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਦੇਖਣ ਤੋਂ ਨਿਰਾਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਸ ਨੇ ਮਨਾਹੀ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਤਰੀਕੇ ਲੱਭੇ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਛੇ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਸੀ,<ref>{{cite magazine| first= Cal| last= Fussman| url= http://www.esquire.com/women/women-we-love/ESQ1002-OCT_ANISTON| title= A Woman We Love: Jennifer Aniston| access-date= August 8, 2008| date= October 1, 2002| magazine= [[Esquire (magazine)|Esquire]]| archive-date= September 19, 2009| archive-url= https://web.archive.org/web/20090919132925/http://www.esquire.com/women/women-we-love/ESQ1002-OCT_ANISTON| url-status= live}}</ref> ਉਸ ਨੇ ਵਾਲਡੋਰਫ ਸਕੂਲ ਜਾਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਨੌਂ ਸਾਲ ਦੀ ਸੀ ਤਾਂ ਉਸ ਦੇ ਮਾਪਿਆਂ ਦਾ ਤਲਾਕ ਹੋ ਗਿਆ।<ref name="Yahoo Bio">{{cite web|title=Jennifer Aniston- Biography |url=https://movies.yahoo.com/person/jennifer-aniston/biography.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20120626002525/http://movies.yahoo.com/person/jennifer-aniston/biography.html |url-status=dead |archive-date=June 26, 2012 |publisher=Yahoo! Movies |access-date=May 17, 2013}}</ref> ਵਾਲਡੋਰਫ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ 11 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰੀ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ,<ref name="Yahoo Bio"/> ਐਨੀਸਟਨ ਨੇ ਮੈਨਹਟਨ ਦੇ ਫਿਓਰੇਲੋ ਐਚ. ਲਾਗਾਰਡੀਆ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਆਫ਼ ਮਿਊਜ਼ਿਕ ਐਂਡ ਆਰਟ ਐਂਡ ਪਰਫਾਰਮਿੰਗ ਆਰਟਸ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲਾ ਲਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਸਕੂਲ ਦੀ ਡਰਾਮਾ ਸੋਸਾਇਟੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਈ,<ref>{{cite magazine| last= Quirk| first= Mary Beth| title= Fame-ous Alumni of NYC's LaGuardia High School| url= http://www.okmagazine.com/news/fame-ous-alumni-nycs-laguardia-high-school| access-date= March 31, 2013| magazine= OK!| date= July 11, 2009| archive-date= June 26, 2019| archive-url= https://web.archive.org/web/20190626182503/https://okmagazine.com/news/fame-ous-alumni-nycs-laguardia-high-school/| url-status= live}}</ref> ਅਤੇ ਜਿੱਥੇ ਐਂਥਨੀ ਐਬੇਸਨ ਉਸਦਾ ਡਰਾਮਾ ਅਧਿਆਪਕ ਸੀ।<ref>{{cite web|url=http://anthonyabeson.com/news7.html|title=Hassan Manning has been cast as a principal in the Michael Pinkney film|website=anthonyabeson.com|access-date=June 4, 2017|archive-date=December 1, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171201032947/http://anthonyabeson.com/news7.html|url-status=dead}}</ref> ਉਸਨੇ ਲੋਰੇਨ ਹੈਂਸਬੇਰੀ ਦੁਆਰਾ ਸਿਡਨੀ ਬਰਸਟੇਨ ਦੀ ਵਿੰਡੋ ਅਤੇ ਐਂਟਨ ਚੇਖੋਵ ਦੁਆਰਾ ਥ੍ਰੀ ਸਿਸਟਰਜ਼ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ।<ref>{{cite book |last=Smith |first=Sean |date=September 4, 2008 |title=Jennifer Aniston: The Unauthorized Biography |url=https://books.google.com/books?id=CjIQmp2llUQC&pg=PA67 |publisher=[[Pan Macmillan]] |page=67{{Verify source|reason=Link has "&pg=PA67" in it, but original citation had no page no. value, and google books has no preview availible, so can't verify. Can someone with a physical or digital copy please verify the page number? |date=August 2023}} |isbn=9780283063893 |access-date=August 22, 2017 |archive-date=September 26, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230926013935/https://books.google.com/books?id=CjIQmp2llUQC&pg=PA67 |url-status=live }}</ref> == ਕਰੀਅਰ == === 1988–1993: ਸ਼ੁਰੂਆਤ === [[File:Jennifer Aniston in For Dear Life (1989).jpg|thumb|1989 ਵਿੱਚ 'ਫਾਰ ਡੀਅਰ ਲਾਈਫ' (For Dear Life) ਵਿੱਚ ਲਾਇਲਾ ਰੌਬਿਨਸ ਅਤੇ ਸਟੀਫਨ ਮੇਲਰ ਨਾਲ ਐਨਿਸਟਨ]] ਐਨਿਸਟਨ ਨੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ 'ਫਾਰ ਡੀਅਰ ਲਾਈਫ' ਅਤੇ 'ਡਾਂਸਿੰਗ ਆਨ ਚੈਕਰਸ ਗ੍ਰੇਵ' (Dancing on Checker's Grave) ਵਰਗੇ 'ਆਫ-ਬ੍ਰੌਡਵੇ' (off-Broadway) ਨਾਟਕਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ,<ref name="People-Bio"/> ਅਤੇ ਆਪਣਾ ਗੁਜ਼ਾਰਾ ਚਲਾਉਣ ਲਈ ਟੈਲੀਮਾਰਕੀਟਰ, ਵੇਟਰੈਸ ਅਤੇ ਬਾਈਕ ਮੈਸੇਂਜਰ ਵਰਗੀਆਂ ਪਾਰਟ-ਟਾਈਮ ਨੌਕਰੀਆਂ ਕੀਤੀਆਂ।<ref name="People-Bio"/> 1988 ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ ਆਲੋਚਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਨਕਾਰੀ ਗਈ ਵਿਗਿਆਨਕ-ਕਲਪਨਾ (sci-fi) ਵਾਲੀ ਐਡਵੈਂਚਰ ਫਿਲਮ 'ਮੈਕ ਐਂਡ ਮੀ' (Mac and Me) ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਜਿਸ ਲਈ ਉਸਨੂੰ ਕ੍ਰੈਡਿਟ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਅਗਲੇ ਸਾਲ, ਉਹ 'ਦਿ ਹਾਵਰਡ ਸਟਰਨ ਸ਼ੋਅ' (The Howard Stern Show) ਵਿੱਚ 'ਨਿਊਟਰੀਸਿਸਟਮ' (Nutrisystem) ਲਈ ਇੱਕ ਬੁਲਾਰੇ-ਮਾਡਲ (spokesmodel) ਵਜੋਂ ਨਜ਼ਰ ਆਈ<ref>{{cite news |url=http://www.usmagazine.com/celebrity-news/news/jen-aniston-age-20-flirted-with-howard-stern-in-lost-1989-clip-201061 |title=Jen Aniston, Age 20, Flirted with Howard Stern in Lost 1989 Clip |date=January 6, 2010 |work=Us Weekly |access-date=August 6, 2013 |archive-date=June 30, 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180630052833/https://www.usmagazine.com/celebrity-news/news/jen-aniston-age-20-flirted-with-howard-stern-in-lost-1989-clip-201061/ |url-status=live }}</ref> ਅਤੇ ਵਾਪਸ ਲਾਸ ਏਂਜਲਸ ਚਲੀ ਗਈ।<ref>{{cite web|url=http://www.tiscali.co.uk/entertainment/film/biographies/jennifer_aniston_biog/4 |title=Biography of Jennifer Aniston |access-date=August 8, 2008 |website=Tiscali |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20081005062044/http://www.tiscali.co.uk/entertainment/film/biographies/jennifer_aniston_biog/4 |archive-date=October 5, 2008 }}</ref> ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ 'ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਨਿਯਮਤ ਭੂਮਿਕਾ 1990 ਵਿੱਚ 'ਮੌਲੋਏ' (Molloy) ਲੜੀਵਾਰ ਵਿੱਚ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਹ 1986 ਦੀ ਫਿਲਮ 'ਫੈਰਿਸ ਬਿਊਲਰਜ਼ ਡੇਅ ਆਫ' (Ferris Bueller's Day Off) 'ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਲੜੀਵਾਰ ਵਿੱਚ ਵੀ ਨਜ਼ਰ ਆਈ; ਦੋਵੇਂ ਲੜੀਵਾਰ ਜਲਦੀ ਹੀ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਸਨ। ਉਸਨੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਲਈ ਬਣੀ ਫਿਲਮ 'ਕੈਂਪ ਕੁਕਾਮੋਂਗਾ' (Camp Cucamonga, 1990) ਵਿੱਚ ਕਿਸ਼ੋਰ ਉਮਰ ਦੀ ਸਮਰ ਕੈਂਪ ਕਾਉਂਸਲਰ ਵਜੋਂ, ਅਤੇ ਡਰਾਉਣੀ ਫਿਲਮ 'ਲੈਪਰਕੌਨ' (Leprechaun, 1993) ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਿਗੜੀ ਹੋਈ ਕਿਸ਼ੋਰ ਲੜਕੀ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਜਿਸਦਾ ਪਿੱਛਾ ਬਦਲਾ ਲੈਣ ਵਾਲਾ ਇੱਕ 'ਲੈਪਰਕੌਨ' (ਇੱਕ ਆਇਰਿਸ਼ ਮਿਥਿਹਾਸਕ ਜੀਵ) ਕਰਦਾ ਹੈ।<ref>{{cite news| url= https://movies.nytimes.com/movie/review?res=9F0CE6DB163AF93AA35752C0A965958260| title= Leprechaun Review| last= Canby| first= Vincent| authorlink=Vincent Canby |date= January 9, 1993| work= [[The New York Times]]| access-date= August 8, 2008| archive-date= November 1, 2013| archive-url= https://web.archive.org/web/20131101054853/http://movies.nytimes.com/movie/review?res=9F0CE6DB163AF93AA35752C0A965958260| url-status= live}}</ref> 'ਐਂਟਰਟੇਨਮੈਂਟ ਵੀਕਲੀ' (Entertainment Weekly) ਦੀ 2014 ਦੀ ਇੱਕ ਸਮੀਖਿਆ ਵਿੱਚ 'ਲੈਪਰਕੌਨ' ਨੂੰ ਉਸਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਮਾੜੀ ਭੂਮਿਕਾ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਸੀ,<ref>{{cite magazine|url=https://ew.com/gallery/24-stars-worst-movies/698621_jennifer-aniston-leprechaun-1993|title=24 Stars' Worst Movies|last=Nashawaty|first=Chris|magazine=[[Entertainment Weekly]]|date=March 26, 2014|access-date=June 3, 2016|archive-date=November 13, 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161113033901/http://www.ew.com/gallery/24-stars-worst-movies/698621_jennifer-aniston-leprechaun-1993|url-status=dead}}</ref> ਅਤੇ ਖੁਦ ਐਨਿਸਟਨ ਨੇ ਵੀ ਇਸ ਬਾਰੇ ਸ਼ਰਮਿੰਦਗੀ ਪ੍ਰਗਟਾਈ ਹੈ।<ref>{{cite web|url=http://www.independent.ie/entertainment/movies/movie-news/jennifer-aniston-tells-of-mortifying-moment-fiance-justin-theroux-stumbled-across-her-first-film-leprechaun-30763437.html|title=Jennifer Aniston tells of 'mortifying moment' fiance Justin Theroux stumbled across her first film 'Leprechaun'|last=Kelleher|first=Lynne|work=[[Irish Independent]]|date=November 21, 2014|access-date=June 3, 2016|archive-date=October 1, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171001030929/http://www.independent.ie/entertainment/movies/movie-news/jennifer-aniston-tells-of-mortifying-moment-fiance-justin-theroux-stumbled-across-her-first-film-leprechaun-30763437.html|url-status=live}}</ref> ਐਨਿਸਟਨ ਦੋ ਅਸਫਲ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਕਾਮੇਡੀ ਲੜੀਵਾਰਾਂ, 'ਦਿ ਐਜ' (The Edge) ਅਤੇ 'ਮਡਲਿੰਗ ਥਰੂ' (Muddling Through) ਵਿੱਚ ਵੀ ਨਜ਼ਰ ਆਈ,<ref name="buchanan20130807">{{cite web | url=http://www.vulture.com/2013/08/4-shows-jennifer-aniston-was-on-before-friends.html | title=The Four TV Shows Jennifer Aniston Was on Before Friends | work=Vulture | date=August 7, 2013 | access-date=August 7, 2013 | last=Buchanan | first=Kyle | archive-date=November 4, 2015 | archive-url=https://web.archive.org/web/20151104083154/http://www.vulture.com/2013/08/4-shows-jennifer-aniston-was-on-before-friends.html | url-status=live }}</ref> ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ 'ਕੁਆਂਟਮ ਲੀਪ' (Quantum Leap), 'ਹਰਮਨਜ਼ ਹੈੱਡ' (Herman's Head) ਅਤੇ 'ਬਰਕਸ ਲਾਅ' (Burke's Law) ਵਿੱਚ ਮਹਿਮਾਨ ਕਲਾਕਾਰ ਵਜੋਂ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ।<ref>{{cite web|title=Jennifer Aniston Biography/Filmography|url=http://www.foxnews.com/story/2007/08/06/jennifer-aniston-biographyfilmography/|website=Fox News|access-date=November 15, 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141227173629/http://www.foxnews.com/story/2007/08/06/jennifer-aniston-biographyfilmography/|archive-date=December 27, 2014|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|title=Jennifer Aniston |url=http://www.mylifetime.com/movies/call-me-crazy-a-five-film/cast/jennifer-aniston |website=mylifetime.com |access-date=November 15, 2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20141125100758/http://www.mylifetime.com/movies/call-me-crazy-a-five-film/cast/jennifer-aniston |archive-date=November 25, 2014 }}</ref> === 1994–2004: 'ਫ੍ਰੈਂਡਜ਼' ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵ-ਵਿਆਪੀ ਪਛਾਣ === ਆਪਣੇ ਚਾਰ ਅਸਫਲ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਸ਼ੋਅਜ਼ ਕਾਰਨ ਨਿਰਾਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਐਨਿਸਟਨ ਨੇ ਲਾਸ ਏਂਜਲਸ ਦੇ ਇੱਕ ਗੈਸ ਸਟੇਸ਼ਨ 'ਤੇ ਟੀਵੀ ਐਗਜ਼ੀਕਿਊਟਿਵ ਵਾਰਨ ਲਿਟਲਫੀਲਡ ਨਾਲ ਮੁਲਾਕਾਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਹੌਸਲਾ-ਅਫਜ਼ਾਈ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ। NBC ਮਨੋਰੰਜਨ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਮੁਖੀ ਵਜੋਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਅਦਾਕਾਰੀ ਜਾਰੀ ਰੱਖਣ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਕੁਝ ਮਹੀਨਿਆਂ ਬਾਅਦ 'ਫ੍ਰੈਂਡਜ਼' ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਭੂਮਿਕਾ ਦਿਵਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕੀਤੀ,<ref name="shuter20120503">{{cite web | url=https://huffingtonpost.com/2012/05/03/warren-littlefield-jennifer-aniston_n_1475363.html | title=Warren Littlefield Talks Jennifer Aniston's Journey To 'Friends' | work=The Huffington Post | date=May 3, 2012 | access-date=August 7, 2013 | last=Shuter | first=Rob | archive-date=October 22, 2013 | archive-url=https://web.archive.org/web/20131022091520/http://www.huffingtonpost.com/2012/05/03/warren-littlefield-jennifer-aniston_n_1475363.html | url-status=live }}</ref> ਜੋ ਕਿ NBC ਦੇ 1994-1995 ਦੇ ਫਾਲ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ-ਕ੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਸਿਟਕਾਮ (ਹਾਸ-ਰਸ ਲੜੀਵਾਰ) ਸੀ। ਨਿਰਮਾਤਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ ਕਿ ਐਨਿਸਟਨ 'ਮੋਨਿਕਾ ਗੈਲਰ' ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਲਈ ਆਡੀਸ਼ਨ ਦੇਵੇ,<ref name="ths">{{cite episode|title=Friends|series=E! True Hollywood Story|network=E!|airdate=November 19, 2006|season=10|number=15}}</ref> ਪਰ ਕੋਰਟਨੀ ਕਾਕਸ ਨੂੰ ਇਸ ਲਈ ਵਧੇਰੇ ਢੁਕਵਾਂ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਐਨਿਸਟਨ ਨੂੰ 'ਰੇਚਲ ਗ੍ਰੀਨ' ਵਜੋਂ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੂੰ 'ਸੈਟਰਡੇ ਨਾਈਟ ਲਾਈਵ' (Saturday Night Live) ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਕਲਾਕਾਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਵੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਪਰ ਉਸ ਨੇ 'ਫ੍ਰੈਂਡਜ਼' ਨੂੰ ਤਰਜੀਹ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ ਇਸ ਨੂੰ ਠੁਕਰਾ ਦਿੱਤਾ।<ref>{{cite news|url=http://content.usatoday.com/communities/entertainment/post/2011/02/jennifer-aniston-turned-down-saturday-night-live-cast-job/1|work=USA Today|first=Ann|last=Oldenburg|title=Jennifer Aniston turned down 'Saturday Night Live' job|date=February 3, 2011|access-date=February 9, 2011|archive-date=September 3, 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140903193008/http://content.usatoday.com/communities/entertainment/post/2011/02/jennifer-aniston-turned-down-saturday-night-live-cast-job/1|url-status=live}}</ref> ਉਸ ਨੇ 2004 ਵਿੱਚ ਸ਼ੋਅ ਦੇ ਖ਼ਤਮ ਹੋਣ ਤੱਕ 'ਰੇਚਲ' ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਐਨਿਸਟਨ ਨੇ ਕਦੇ-ਕਦਾਈਂ ਮਹਿਮਾਨ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਤੋਂ 15 ਸਾਲਾਂ ਦਾ ਵਕਫ਼ਾ (ਬ੍ਰੇਕ) ਲਿਆ। [[File:JenniferAniston08TIFF.jpg|thumb|left|upright|2008 ਟੋਰਾਂਟੋ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ ਵਿੱਚ ਐਨਿਸਟਨ]] ਇਹ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਬਹੁਤ ਵੱਡੀ ਹਿੱਟ ਰਿਹਾ ਅਤੇ ਐਨਿਸਟਨ ਨੂੰ, ਆਪਣੇ ਸਹਿ-ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਵਿਸ਼ਵ-ਵਿਆਪੀ ਪਛਾਣ ਮਿਲੀ। ਉਸਦਾ ਕਿਰਦਾਰ ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੀ।<ref>{{cite magazine|title=The 100 Greatest Characters of the Last 20 Years: Here's our full list!|url=https://ew.com/article/2010/06/01/100-greatest-characters-of-last-20-years-full-list/|magazine=Entertainment Weekly|access-date=March 13, 2019|author=Adam B. Vary|date=November 14, 2014|archive-date=January 11, 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150111102557/http://popwatch.ew.com/2010/06/01/100-greatest-characters-of-last-20-years-full-list/|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|last=Potts|first=Kim|title=100 Most Memorable Female TV Characters|url=http://www.aoltv.com/2011/03/02/tvs-greatest-women-25-1/|work=AOL TV|access-date=July 20, 2012|date=November 14, 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20130922053410/http://www.aoltv.com/2011/03/02/tvs-greatest-women-25-1/|archive-date=September 22, 2013}}</ref> ਉਸਨੂੰ ਪੰਜ ਵਾਰ 'ਪ੍ਰਾਈਮਟਾਈਮ ਐਮੀ ਅਵਾਰਡ' (Primetime Emmy Award) ਲਈ ਨਾਮਜ਼ਦਗੀਆਂ ਮਿਲੀਆਂ (ਦੋ ਸਹਾਇਕ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਲਈ, ਤਿੰਨ ਮੁੱਖ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਲਈ), ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਮੁੱਖ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਵਜੋਂ ਅਵਾਰਡ ਜਿੱਤਿਆ।<ref>{{cite web|first=Stephen M.|last=Silverman|url=https://people.com/celebrity/emmy-awards-make-new-best-friends/|title=Emmy Awards Make New Best 'Friends'|access-date=March 13, 2019|date=September 22, 2002|work=People|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20080915220748/http://www.people.com/people/article/0,26334,624767,00.html|archive-date=September 15, 2008}}</ref> ਉਸਨੂੰ ਦੋ 'ਗੋਲਡਨ ਗਲੋਬ ਅਵਾਰਡਾਂ' ਲਈ ਵੀ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ 2003 ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ 'ਸਰਬੋਤਮ ਅਭਿਨੇਤਰੀ - ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਸੀਰੀਜ਼ (ਮਿਊਜ਼ੀਕਲ ਜਾਂ ਕਾਮੇਡੀ)' ਦਾ ਅਵਾਰਡ ਜਿੱਤਿਆ। 'ਗਿਨੀਜ਼ ਬੁੱਕ ਆਫ਼ ਵਰਲਡ ਰਿਕਾਰਡਜ਼' ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, 'ਫ੍ਰੈਂਡਜ਼' ਦੇ ਆਖਰੀ ਸੀਜ਼ਨ ਦੌਰਾਨ ਪ੍ਰਤੀ ਐਪੀਸੋਡ 1 ਮਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ ਦੀ ਕਮਾਈ ਨਾਲ ਐਨਿਸਟਨ (ਆਪਣੀਆਂ ਮਹਿਲਾ ਸਹਿ-ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ) ਹੁਣ ਤੱਕ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਮਾਈ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਬਣ ਗਈ।<ref>{{cite book| title= Guinness World Records 2005: Special 50th Anniversary Edition |year= 2004|publisher= Guinness|page=288|isbn=1-892051-22-2}}</ref> ਡੇਵਿਡ ਸ਼ਵਿਮਰ ਦੁਆਰਾ ਨਿਭਾਏ ਗਏ ਕਿਰਦਾਰ 'ਰੌਸ ਗੈਲਰ' ਨਾਲ ਉਸ ਦੇ ਇਸ ਨੂੰ ਮਿਲੀਆਂ-ਜੁਲੀਆਂ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆਵਾਂ ਮਿਲੀਆਂ ਅਤੇ ਇਹ ਵਪਾਰਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਿਰਫ਼ ਦਰਮਿਆਨੀ ਸਫਲਤਾ ਹੀ ਹਾਸਲ ਕਰ ਸਕੀ;<ref>{{cite magazine|last1=Bierly|first1=Mandi|last2=Fog|first2=Henning|title=32 Best 'Will They/Won't They?' TV Couples|url=https://ew.com/gallery/32-best-will-theywont-they-tv-couples/|magazine=Entertainment Weekly|access-date=March 13, 2019|date=April 1, 2014|archive-date=March 13, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190313072151/https://ew.com/gallery/32-best-will-theywont-they-tv-couples/|url-status=live}}</ref> ਪਰ ਐਨਿਸਟਨ ਦੇ ਅਭਿਨੈ ਨੂੰ ਵਧੇਰੇ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਹੁੰਗਾਰਾ ਮਿਲਿਆ, ਅਤੇ ਕਈ ਆਲੋਚਕਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਸ ਵਿੱਚ ਪਰਦੇ 'ਤੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਮੌਜੂਦਗੀ (screen presence) ਸੀ।<ref>{{cite web|title=Filmography|url=http://www.anistoncenter.com/jennifer-aniston-filmography/|website=anistoncenter.com|access-date=November 15, 2014|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20141129011123/http://www.anistoncenter.com/jennifer-aniston-filmography/|archive-date=November 29, 2014}}</ref> 1998 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਰੋਮਾਂਟਿਕ ਕਾਮੇਡੀ ਫਿਲਮ 'ਦਿ ਆਬਜੈਕਟ ਆਫ਼ ਮਾਈ ਅਫੈਕਸ਼ਨ' (The Object of My Affection) ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਔਰਤ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਜੋ ਇੱਕ ਗੇ (ਸਮਲਿੰਗੀ) ਪੁਰਸ਼ (ਪਾਲ ਰਡ ਦੁਆਰਾ ਨਿਭਾਇਆ ਗਿਆ ਕਿਰਦਾਰ) ਦੇ ਪਿਆਰ ਵਿੱਚ ਪੈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ;<ref>{{cite web|url=https://www.boxofficemojo.com/movies/?id=pictureperfect.htm|title=Picture Perfect|access-date=November 5, 2018|website=Box Office Mojo|archive-date=October 31, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181031052623/https://www.boxofficemojo.com/movies/?id=pictureperfect.htm|url-status=live}}</ref> ਅਤੇ ਅਗਲੇ ਸਾਲ ਉਸ ਨੇ 'ਕਲਟ' (cult) ਦਰਜਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਫ਼ਿਲਮ 'ਆਫਿਸ ਸਪੇਸ' ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਰੈਸਟੋਰੈਂਟ ਵੇਟਰੈਸ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।<ref>{{cite web|url=https://metacritic.com/movie/picture-perfect/critic-reviews|title=Critic Reviews for Picture Perfect|access-date=July 30, 2010|website=Metacritic|archive-url=https://web.archive.org/web/20100823062830/http://www.metacritic.com/movie/picture-perfect/critic-reviews|archive-date=August 23, 2010|url-status=dead}}</ref> 1999 ਵਿੱਚ, ਐਨਿਸਟਨ ਨੇ ਬ੍ਰੈਡ ਬਰਡ ਦੀ ਐਨੀਮੇਟਿਡ ਸਾਇੰਸ-ਫਿਕਸ਼ਨ ਫ਼ਿਲਮ 'ਦਿ ਆਇਰਨ ਜਾਇੰਟ' (The Iron Giant) ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਇਕੱਲੀ ਮਾਂ ਵਜੋਂ ਆਪਣੇ ਕਰੀਅਰ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਵੌਇਸ-ਐਕਟਿੰਗ (ਆਵਾਜ਼ ਦੇਣ ਵਾਲੀ) ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ।<ref>{{cite news|first=Janet|last=Maslin|url=https://movies.nytimes.com/movie/review?res=9C06E6D8143CF934A25757C0A96E958260|title=The Object of My Affection Review|access-date=August 8, 2008|date=April 17, 1998|work=[[The New York Times]]|archive-date=November 1, 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131101085550/http://movies.nytimes.com/movie/review?res=9C06E6D8143CF934A25757C0A96E958260|url-status=live}}</ref> ਆਲੋਚਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਸਰਾਹੇ ਜਾਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਣ 'ਤੇ ਇਸ ਫ਼ਿਲਮ ਨੂੰ ਬਾਕਸ ਆਫਿਸ 'ਤੇ ਅਸਫਲ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਸੀ,[37] ਪਰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇਸ ਨੇ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਅਤੇ ਸਮਰਪਿਤ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਕ ਵਰਗ (ਕਲਟ ਫਾਲੋਇੰਗ) ਬਣਾ ਲਿਆ।<ref>{{cite magazine|title='Office Space': Cast talk cult hit and Jennifer Aniston|url=https://ew.com/article/2011/10/07/office-space-reunion-interview/|magazine=Entertainment Weekly|date=October 7, 2011|first=Anthony|last=Breznican|access-date=March 13, 2019|archive-date=October 1, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171001030842/http://ew.com/article/2011/10/07/office-space-reunion-interview/|url-status=live}}</ref> ਐਨਿਸਟਨ ਨੇ ਮਾਰਕ ਵਾਹਲਬਰਗ ਅਤੇ ਡੋਮਿਨਿਕ ਵੈਸਟ ਦੇ ਨਾਲ ਡਰਾਮੇਡੀ (ਡਰਾਮਾ-ਕਾਮੇਡੀ) ਫਿਲਮ 'ਰੌਕ ਸਟਾਰ' (2001) ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੇ ਸੁਤੰਤਰ ਡਰਾਮੇਡੀ ਫਿਲਮ 'ਦਿ ਗੁੱਡ ਗਰਲ' (2002) ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਾਧਾਰਨ ਦਿੱਖ ਵਾਲੀ ਕੈਸ਼ੀਅਰ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਜੋ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਧੋਖਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਫਿਲਮ ਸੀਮਤ ਰਿਲੀਜ਼ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਵਪਾਰਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਫਲ ਰਹੀ ਅਤੇ ਇਸਨੇ ਉੱਤਰੀ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ 14 ਮਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੀ ਕਮਾਈ ਕੀਤੀ।<ref>{{cite magazine|first=Lisa|last=Schwarzbaum|url=https://ew.com/article/2002/08/07/good-girl-2/|title=The Good Girl Review|access-date=August 8, 2008|date=August 7, 2002|magazine=Entertainment Weekly|archive-date=October 19, 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141019152700/http://www.ew.com/ew/article/0,,334811,00.html|url-status=live}}</ref> ਫ਼ਿਲਮ ਆਲੋਚਕ ਰੋਜਰ ਈਬਰਟ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਕਰੀਅਰ ਦਾ ਅਹਿਮ ਮੋੜ (breakthrough) ਕਰਾਰ ਦਿੱਤਾ:<ref>{{cite web|title=The Good Girl|url=https://rogerebert.com/reviews/the-good-girl-2002|website=RogerEbert.com|access-date=22 August 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20191031164615/https://www.rogerebert.com/reviews/the-good-girl-2002|archive-date=October 31, 2019|url-status=dead}}</ref> ਮਨੋਰੰਜਕ 'ਆਫਿਸ ਸਪੇਸ' ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਮਾਮੂਲੀ 'ਪਿਕਚਰ ਪਰਫੈਕਟ' ਵਰਗੀਆਂ ਕਈ ਅਣਗੌਲੀਆਂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਜੈਨੀਫਰ ਐਨਿਸਟਨ ਨੇ ਆਖਰਕਾਰ ਵਿਅੰਗ ਅਤੇ ਭਾਵਨਾਤਮਕ ਉਥਲ-ਪੁਥਲ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਇੱਕ ਸੁਤੰਤਰ ਫ਼ਿਲਮ ਰਾਹੀਂ ਆਪਣੀ 'ਫਰੈਂਡਜ਼' ਵਾਲੀ ਛਵੀ ਤੋਂ ਸਪੱਸ਼ਟ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵੱਖਰੀ ਪਛਾਣ ਬਣਾਈ ਹੈ। ਹੁਣ ਉਸ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ ਦੇਖਣਾ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ।<ref>{{cite news|first=Robert|last=Koehler|url=https://variety.com/2003/film/reviews/bruce-almighty-1200541426/|title=Bruce Almighty Review|access-date=March 13, 2019|date=May 23, 2003|work=Variety|archive-date=January 31, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200131080052/https://variety.com/2003/film/reviews/bruce-almighty-1200541426/|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|last=Gray|first=Brandon|url=https://www.boxofficemojo.com/news/?id=1246&p=.htm|title='Bruce' Blesses Memorial Weekend with $85.7 Million|date=May 27, 2003|access-date=November 5, 2018|website=Box Office Mojo|archive-date=June 14, 2006|archive-url=https://web.archive.org/web/20060614071319/http://boxofficemojo.com/news/?id=1246&p=.htm|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.boxofficemojo.com/movies/?id=brucealmighty.htm|title=Bruce Almighty|access-date=November 5, 2018|website=Box Office Mojo|archive-date=April 8, 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100408032042/http://boxofficemojo.com/movies/?id=brucealmighty.htm|url-status=live}}</ref> ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਐਨਿਸਟਨ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਵਪਾਰਕ ਸਫਲਤਾ ਕਾਮੇਡੀ ਫ਼ਿਲਮ 'ਬਰੂਸ ਆਲਮਾਈਟੀ' (2003) ਰਹੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਫੀਲਡ ਰਿਪ ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਐਨਿਸਟਨ ਨੇ ਰੋਮਾਂਟਿਕ ਕਾਮੇਡੀ ਫ਼ਿਲਮ 'ਅਲੌਂਗ ਕੇਮ ਪੌਲੀ' (2004) ਵਿੱਚ ਬੈਨ ਸਟਿਲਰ ਦੇ ਨਾਲ ਅਭਿਨੈ ਕੀਤਾ;<ref>{{cite news|first=Robert|last=Koehler|url=https://variety.com/2003/film/reviews/bruce-almighty-1200541426/|title=Bruce Almighty Review|access-date=March 13, 2019|date=May 23, 2003|work=Variety|archive-date=January 31, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200131080052/https://variety.com/2003/film/reviews/bruce-almighty-1200541426/|url-status=live}}</ref> ਇਸ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਤਣਾਅ-ਗ੍ਰਸਤ ਨਵ-ਵਿਆਹੁਤਾ ਦੀ ਪੁਰਾਣੀ ਜਮਾਤਣ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ। ਇਹ ਫ਼ਿਲਮ ਉੱਤਰੀ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਬਾਕਸ ਆਫਿਸ 'ਤੇ ਪਹਿਲੇ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਰਹੀ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਹਫਤੇ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ 27.7 ਮਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ ਦੀ ਕਮਾਈ ਕੀਤੀ;<ref>{{cite web|title='Along Came Polly' ... And Down Went The 'King'|last=Kaufman|first=Gil|url=http://www.mtv.com/news/articles/1484436/along-came-polly-tops-box-office.jhtml|date=January 20, 2004|website=MTV Movie News|access-date=May 25, 2011|archive-date=November 7, 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20121107061555/http://www.mtv.com/news/articles/1484436/along-came-polly-tops-box-office.jhtml|url-status=dead}}</ref> ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਇਸ ਨੇ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ 172 ਮਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ ਦੀ ਕਮਾਈ ਕੀਤੀ। == ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ == ਉਹ [[ਹਠ ਯੋਗ]] ਅਤੇ [[ਬੁਡੋਕਨ ਕਰਾਟੇ]] ਦਾ ਅਭਿਆਸ ਕਰਦੀ ਹੈ।<ref>{{cite news |last=Schnurr |first=Samantha |date=March 25, 2016 |title=Jennifer Aniston Dedicates Every Morning to Exercise |url=http://www.eonline.com/news/751703/jennifer-aniston-dedicates-every-morning-to-exercise |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20181123021527/https://www.eonline.com/news/751703/jennifer-aniston-dedicates-every-morning-to-exercise |archive-date=November 23, 2018 |access-date=May 8, 2016 |website=E Online}}</ref><ref>{{cite web |last=Shah |first=Deepa |date=October 10, 2005 |title=Meditation that comes with a kick |url=https://www.telegraph.co.uk/lifestyle/wellbeing/diet/3324612/Meditation-that-comes-with-a-kick.html |url-access=subscription |url-status=live |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220110/https://www.telegraph.co.uk/lifestyle/wellbeing/diet/3324612/Meditation-that-comes-with-a-kick.html |archive-date=January 10, 2022 |access-date=February 7, 2016 |website=Telegraph}}{{cbignore}}</ref><ref>{{cite web |last=Gregoire |first=Carolyn |date=March 13, 2013 |title=10 Celebrities Leading The Wellness Revolution |url=https://huffingtonpost.com/2013/03/13/celebrity-health-10-stars_n_2861423.html#slide=2210511 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140429223624/http://www.huffingtonpost.com/2013/03/13/celebrity-health-10-stars_n_2861423.html#slide=2210511 |archive-date=April 29, 2014 |access-date=April 29, 2014 |website=[[HuffPost]] |quote=Jennifer Aniston is a long-time yoga practitioner – she's appeared in a ''Yogalosophy'' DVD and even given Oprah a yoga mat – and she's one of the most famous devotees of TM.}}</ref> 2014 ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ 'ਟ੍ਰਾਂਸੈਂਡੈਂਟਲ ਮੈਡੀਟੇਸ਼ਨ' ਦੇ ਅਭਿਆਸ ਬਾਰੇ ਗੱਲ ਕੀਤੀ।<ref>{{cite web |date=March 27, 2014 |title=Jennifer Aniston: Transcendental meditation keeps me looking good |url=http://www.contactmusic.com/story/jennifer-aniston-transcendental-meditation-keeps-me-looking-good_4127769 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140429202607/http://www.contactmusic.com/story/jennifer-aniston-transcendental-meditation-keeps-me-looking-good_4127769 |archive-date=April 29, 2014 |access-date=April 29, 2014}}</ref> ਅਗਲੇ ਸਾਲ, ਉਸ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਡਿਸਲੈਕਸੀਆ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਆਤਮ-ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕੀਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਇਹ ਕਿ ਵੀਹਵਿਆਂ ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਇਸ ਬਿਮਾਰੀ ਦਾ ਪਤਾ ਲੱਗਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਜੀਵਨ ਪ੍ਰਤੀ ਉਸ ਦਾ ਨਜ਼ਰੀਆ ਬਦਲ ਗਿਆ। "ਮੈਨੂੰ ਲੱਗਦਾ ਸੀ ਕਿ ਮੈਂ ਹੁਸ਼ਿਆਰ ਨਹੀਂ ਹਾਂ। ਮੈਂ ਕੁਝ ਵੀ ਯਾਦ ਨਹੀਂ ਰੱਖ ਪਾਉਂਦੀ ਸੀ। ਫਿਰ ਮੈਨੂੰ ਇਹ ਵੱਡੀ ਗੱਲ ਸਮਝ ਆਈ। ਮੈਨੂੰ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋਇਆ ਜਿਵੇਂ ਮੇਰੇ ਬਚਪਨ ਦੇ ਸਾਰੇ ਸਦਮਿਆਂ, ਦੁਖਾਂਤਾਂ ਅਤੇ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਹੋ ਗਈ ਹੋਵੇ।"<ref name="The Hollywood Reporter">{{cite news |last=Galloway |first=Stephen |date=January 21, 2015 |title=Jennifer Aniston Reveals Struggles With Dyslexia, Anger; Shrugs Off Oscar Snub |url=https://hollywoodreporter.com/news/jennifer-aniston-reveals-struggles-dyslexia-764854 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150612223332/http://www.hollywoodreporter.com/news/jennifer-aniston-reveals-struggles-dyslexia-764854 |archive-date=June 12, 2015 |access-date=May 21, 2015 |work=[[The Hollywood Reporter]]}}</ref> ਐਨਿਸਟਨ ਨੇ [[ਬਰਾਕ ਓਬਾਮਾ]] ਦੀ 2008 ਦੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਚੋਣ ਮੁਹਿੰਮ ਲਈ ਦਾਨ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ [[ਹਿਲੇਰੀ ਕਲਿੰਟਨ]] ਦੀ 2016 ਦੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਚੋਣ ਮੁਹਿੰਮ ਦੌਰਾਨ ਫੰਡ ਇਕੱਠਾ ਕਰਨ ਦੇ ਇੱਕ ਸਮਾਗਮ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ।<ref name="PEOPLE.com">{{Cite news |last=Orloff |first=Brian |date=August 6, 2007 |title=Aniston, Clooney Throw Money into Presidential Race |url=https://people.com/celebrity/aniston-clooney-throw-money-into-presidential-race/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080914093424/http://www.vanityfair.com/fame/features/2005/09/aniston200509 |archive-date=September 14, 2008 |access-date=May 29, 2018 |work=[[People (magazine)|People]]}}</ref><ref name="D'Zurilla">{{Cite web |last=D'Zurilla |first=Christie |date=August 24, 2016 |title=Justin Timberlake, Jessica Biel, Jennifer Aniston and more do lunch with Hillary Clinton |url=https://latimes.com/entertainment/envelope/gossip/la-et-mg-hillary-clinton-fundraiser-timberlake-biel-dicaprio-20160824-snap-htmlstory.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180512181613/http://www.latimes.com/entertainment/envelope/gossip/la-et-mg-hillary-clinton-fundraiser-timberlake-biel-dicaprio-20160824-snap-htmlstory.html |archive-date=May 12, 2018 |access-date=May 29, 2018 |work=[[Los Angeles Times]]}}</ref><ref name="Yoon">{{Cite web |last=Yoon |first=Robert |date=April 23, 2007 |title=Celebrities ante up for Democratic campaigns |url=http://edition.cnn.com/2007/POLITICS/04/16/celebrity.contributions/index.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160910104957/http://edition.cnn.com/2007/POLITICS/04/16/celebrity.contributions/index.html |archive-date=September 10, 2016 |access-date=May 29, 2018 |publisher=[[CNN]]}}</ref> ਉਸ ਨੇ 2020 ਦੀਆਂ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਜੋ ਬਾਈਡਨ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕੀਤਾ।<ref>{{cite web |last1=Trepany |first1=Charles |date=October 23, 2020 |title=Jennifer Aniston endorses Joe Biden, says it's 'not funny to vote for Kanye' |url=https://www.usatoday.com/story/entertainment/celebrities/2020/10/23/jennifer-aniston-endorses-biden-calls-voting-kanye-not-funny/6012157002/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20201024033131/https://www.usatoday.com/story/entertainment/celebrities/2020/10/23/jennifer-aniston-endorses-biden-calls-voting-kanye-not-funny/6012157002/ |archive-date=October 24, 2020 |access-date=October 24, 2020 |work=[[USA Today]]}}</ref> ਐਨਿਸਟਨ ਦੀ ਕੋਈ ਔਲਾਦ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਨਵੰਬਰ 2022 ਵਿੱਚ, ਉਹ 'ਐਲਿਓਰ' ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਦੇ ਆਖਰੀ ਪ੍ਰਿੰਟ ਅੰਕ ਦੇ ਮੁੱਖ ਪੰਨੇ 'ਤੇ ਨਜ਼ਰ ਆਈ।<ref name="IVF attempts">{{cite news |last1=Guy |first1=Jack |date=November 9, 2022 |title=Jennifer Aniston opens up about failed IVF and says she has 'zero regrets' |url=https://www.cnn.com/2022/11/09/entertainment/jennifer-aniston-allure-interview-scli-intl/index.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20221109233604/https://www.cnn.com/2022/11/09/entertainment/jennifer-aniston-allure-interview-scli-intl/index.html |archive-date=November 9, 2022 |access-date=November 10, 2022 |website=[[CNN]]}}</ref> ਨਾਲ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਇੰਟਰਵਿਊ ਵਿੱਚ, ਐਨਿਸਟਨ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਜਦੋਂ ਉਹ ਤੀਹ ਅਤੇ ਚਾਲੀ ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਸੀ ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਬੱਚੇ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਲਈ 'ਇਨ ਵਿਟਰੋ ਫਰਟੀਲਾਈਜ਼ੇਸ਼ਨ' (IVF) ਕਰਵਾਈ ਸੀ, ਪਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਗਰਭ ਅਵਸਥਾ ਨਹੀਂ ਹੋਈ।<ref name="IVF timeframe">{{cite news |last1=Harvey |first1=Josephine |date=November 9, 2022 |title=Jennifer Aniston Speaks About 'Challenging' IVF Journey For The First Time |url=https://www.huffpost.com/entry/jennifer-aniston-ivf_n_636bbdf8e4b03438613ee207 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20221109200356/https://www.huffpost.com/entry/jennifer-aniston-ivf_n_636bbdf8e4b03438613ee207 |archive-date=November 9, 2022 |access-date=November 10, 2022 |website=[[Huffington Post]]}}</ref> ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਸਾਲਾਂ-ਬੱਧੀ ਚੱਲੀਆਂ ਅਟਕਲਾਂ... ਇਹ ਬਹੁਤ ਮੁਸ਼ਕਲ ਸੀ। ਮੈਂ IVF ਕਰਵਾ ਰਹੀ ਸੀ, ਚੀਨੀ ਚਾਹ ਪੀ ਰਹੀ ਸੀ, ਹੋਰ ਵੀ ਬਹੁਤ ਕੁਝ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ। ਮੈਂ ਇਸ ਲਈ ਹਰ ਸੰਭਵ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ।"<ref name="IVF attempts" /> ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਅੰਡਿਆਂ ਨੂੰ ਫ੍ਰੀਜ਼ ਨਾ ਕਰਵਾਉਣ 'ਤੇ ਵੀ ਅਫਸੋਸ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤਾ।<ref name="IVF attempts" /> ਜੁਲਾਈ 2024 ਵਿੱਚ, ਰਿਪਬਲਿਕਨ ਉਪ-ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਉਮੀਦਵਾਰ ਜੇ.ਡੀ. ਵੈਂਸ ਦੁਆਰਾ 2021 ਵਿੱਚ "ਬੱਚਿਆਂ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਬਿੱਲੀਆਂ ਪਾਲਣ ਵਾਲੀਆਂ ਔਰਤਾਂ" (childless cat ladies) ਬਾਰੇ ਕੀਤੀਆਂ ਟਿੱਪਣੀਆਂ ਦੇ ਵਾਇਰਲ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਐਨਿਸਟਨ ਨੇ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ 'ਤੇ ਕਿਹਾ: "ਮੈਂ ਸਿਰਫ਼ ਇਹੀ ਕਹਿ ਸਕਦੀ ਹਾਂ ਕਿ... ਮਿਸਟਰ ਵੈਂਸ, ਮੈਂ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕਰਦੀ ਹਾਂ ਕਿ ਤੁਹਾਡੀ ਧੀ ਇੰਨੀ ਖੁਸ਼ਕਿਸਮਤ ਹੋਵੇ ਕਿ ਉਹ ਇੱਕ ਦਿਨ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦੇ ਸਕੇ (...) ਮੈਨੂੰ ਉਮੀਦ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਨੂੰ ਦੂਜੇ ਵਿਕਲਪ ਵਜੋਂ IVF ਦਾ ਸਹਾਰਾ ਨਹੀਂ ਲੈਣਾ ਪਵੇਗਾ। ਕਿਉਂਕਿ ਤੁਸੀਂ ਉਸ ਤੋਂ ਵੀ ਇਹ ਹੱਕ ਖੋਹਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਹੇ ਹੋ।"<ref name="JD Vance comments">{{cite news |last1=Wagmeister |first1=Elizabeth |title=Jennifer Aniston criticizes JD Vance for 'childless cat ladies' remarks: 'I pray that your daughter is fortunate enough to bear children' |url=https://edition.cnn.com/2024/07/25/entertainment/jennifer-aniston-jd-vance/index.html |access-date=July 25, 2024 |publisher=CNN |date=July 25, 2024}}</ref> 2023 ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ [[ਐਡਮ ਸੈਂਡਲਰ]] ਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਹਰ ਸਾਲ ਮਾਂ ਦਿਵਸ 'ਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਫੁੱਲ ਭੇਜਦਾ ਹੈ।<ref>{{Cite web |last=Anello |first=Desiree |date=April 5, 2026 |title=Jennifer Aniston and Boyfriend Jim Curtis Wrap Their Arms Around Each Other in Rare Couple Photo |url=https://people.com/jennifer-aniston-cozies-up-to-boyfriend-jim-curtis-in-new-photo-11943129 |access-date=April 22, 2026 |website=People}}</ref><ref>{{Cite web |last=Specter |first=Emma |date=November 3, 2025 |title=I Want What They Have: Jennifer Aniston And Jim Curtis |url=https://www.vogue.co.uk/article/jennifer-aniston-boyfriend-jim-curtis |access-date=April 22, 2026 |website=British Vogue }}</ref> === ਰਿਸ਼ਤੇ === ਐਨਿਸਟਨ 1998 ਵਿੱਚ [[ਬ੍ਰੈਡ ਪਿਟ]] ਨੂੰ ਮਿਲੀ ਸੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰਿਸ਼ਤੇ ਦੀ ਕਾਫ਼ੀ ਚਰਚਾ ਹੋਈ ਸੀ।<ref name="People - Bio">{{cite web |title=Jennifer Aniston Biography |url=http://www.people.com/people/jennifer_aniston/biography |archive-url=https://web.archive.org/web/20080604174037/http://www.people.com/people/jennifer_aniston/biography |archive-date=June 4, 2008 |access-date=May 21, 2008 |work=[[People (magazine)|People]]}}</ref><ref>{{cite web |title=Jennifer Aniston Biography |url=https://movies.yahoo.com/movie/contributor/1800021397/bio |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20110925232834/http://movies.yahoo.com/movie/contributor/1800021397/bio |archive-date=September 25, 2011 |access-date=May 21, 2008 |publisher=Yahoo!}}</ref> ਦੋ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਡੇਟ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 29 ਜੁਲਾਈ, 2000 ਨੂੰ ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਦੇ ਮਾਲਿਬੂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਸਮਾਰੋਹ ਦੌਰਾਨ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲਿਆ। ਕੁਝ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਆਹ ਨੂੰ ਹਾਲੀਵੁੱਡ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਿਰਲੀ ਸਫਲਤਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।<ref name="People-Bio" /> 7 ਜਨਵਰੀ, 2005 ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਵੱਖ ਹੋਣ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ<ref>{{cite web |date=January 7, 2005 |title=Jennifer Aniston and Brad Pitt Separate |url=http://www.people.com/people/article/0,26334,1015778,00.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080709064454/http://www.people.com/people/article/0,26334,1015778,00.html |archive-date=July 9, 2008 |access-date=August 8, 2008 |work=People}}</ref> ਅਤੇ 2 ਅਕਤੂਬਰ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਤਲਾਕ ਮੁਕੰਮਲ ਹੋ ਗਿਆ।<ref>{{cite web |last=Kappes |first=Serena |date=September 30, 2005 |title=Brad & Jen Finalize Divorce |url=https://people.com/celebrity/week-ahead-brad-jen-finalize-divorce/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303170709/http://www.people.com/people/article/0,,1112350,00.html |archive-date=March 3, 2016 |access-date=May 21, 2008 |work=People}}</ref> ਤਲਾਕ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦੌਰਾਨ, ਮੀਡੀਆ ਵਿੱਚ ਇਹ ਅਟਕਲਾਂ ਲਗਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਕਿ ਪਿਟ ਨੇ ਐਨਿਸਟਨ ਨਾਲ ਬੇਵਫ਼ਾਈ ਕੀਤੀ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਨਾਮ ਫ਼ਿਲਮ 'ਮਿਸਟਰ ਐਂਡ ਮਿਸਿਜ਼ ਸਮਿਥ' ਦੀ ਸਹਿ-ਕਲਾਕਾਰ [[ਐਂਜਲੀਨਾ ਜੋਲੀ]] ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਗਿਆ ਸੀ; ਵੱਖ ਹੋਣ ਤੋਂ ਤੁਰੰਤ ਬਾਅਦ ਪਿਟ ਨੇ ਜੋਲੀ ਨਾਲ ਰਿਸ਼ਤਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਲਿਆ ਸੀ।<ref name="movies.nytimes.com">{{cite news |first=Cammila |last=Albertson |date=2009 |title=Jennifer Aniston&nbsp;– Biography&nbsp;– Movies & TV |url=https://movies.nytimes.com/person/1831/Jennifer-Aniston/biography |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090212033539/http://movies.nytimes.com/person/1831/Jennifer-Aniston/biography |archive-date=February 12, 2009 |access-date=June 23, 2010 |work=[[The New York Times]] |department=Movies & TV Dept.}}</ref> ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੇ ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਤਲਾਕ ਪ੍ਰਤੀ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆ ਦੇਸ਼ ਭਰ ਵਿੱਚ "ਟੀਮ ਐਨਿਸਟਨ" ਅਤੇ "ਟੀਮ ਜੋਲੀ" ਲਿਖੀਆਂ ਟੀ-ਸ਼ਰਟਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਾਹਮਣੇ ਆਈ।<ref name="movies.nytimes.com" /> 2015 ਵਿੱਚ, ਐਨਿਸਟਨ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਕਿਸੇ ਨੇ ਵੀ ਕੁਝ ਗਲਤ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ... ਬਸ ਅਜਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਕਈ ਵਾਰ ਚੀਜ਼ਾਂ [ਵਾਪਰ ਜਾਂਦੀਆਂ] ਹਨ।"<ref name="The Hollywood Reporter" /> ਐਨਿਸਟਨ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਤਲਾਕ ਕਾਰਨ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮਾਂ, ਨੈਨਸੀ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਉਹ ਲਗਭਗ ਇੱਕ ਦਹਾਕੇ ਤੋਂ ਦੂਰ ਸੀ। ਨੈਨਸੀ ਨੇ ਇੱਕ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਸ਼ੋਅ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਧੀ ਬਾਰੇ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਸੀ ਅਤੇ 'ਫਰੌਮ ਮਦਰ ਐਂਡ ਡਾਟਰ ਟੂ ਫਰੈਂਡਜ਼: ਏ ਮੈਮੋਇਰ' (1999) ਨਾਮਕ ਕਿਤਾਬ ਵੀ ਲਿਖੀ ਸੀ।<ref>{{cite magazine |first=Leslie |last=Bennetts |date=September 2005 |title=The Unsinkable Jennifer Aniston |url=http://www.vanityfair.com/fame/features/2005/09/aniston200509 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080914093424/http://www.vanityfair.com/fame/features/2005/09/aniston200509 |archive-date=September 14, 2008 |access-date=August 8, 2008 |magazine=[[Vanity Fair (magazine)|Vanity Fair]]}}</ref><ref>{{cite news |last=Laurence |first=Charles |date=December 15, 2006 |title=Not even friends... |url=http://www.fact.on.ca/news/news0001/np00010b.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180429095922/http://www.fact.on.ca/news/news0001/np00010b.htm |archive-date=April 29, 2018 |access-date=August 27, 2007 |website=Los&nbsp;Angeles National Post}}</ref> 2006 ਵਿੱਚ, ਐਨਿਸਟਨ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਥੈਰੇਪਿਸਟ ਦੀ ਮੌਤ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਦੁਖੀ ਸੀ; ਉਸ ਨੇ ਮੰਨਿਆ ਕਿ ਥੈਰੇਪਿਸਟ ਨੇ ਪਿਟ ਤੋਂ ਵੱਖ ਹੋਣ ਦੇ ਦੌਰ ਨੂੰ ਆਸਾਨ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਮਦਦ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਸ ਨੂੰ ਪਿਟ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਰਿਸ਼ਤੇ 'ਤੇ ਕੋਈ ਪਛਤਾਵਾ ਨਹੀਂ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ "ਬਹੁਤ ਗਹਿਰਾ" ਅਤੇ "ਇੱਕ ਸੁੰਦਰ ਪਰ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਰਿਸ਼ਤਾ" ਦੱਸਿਆ।<ref name="marriager">{{cite web |title=Aniston just wants to make Friends with Pitt |url=http://www.dailytimes.com.pk/default.asp?page=2006%5C06%5C19%5Cstory_19-6-2006_pg9_1 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120303075601/http://www.dailytimes.com.pk/default.asp?page=2006%5C06%5C19%5Cstory_19-6-2006_pg9_1 |archive-date=March 3, 2012 |access-date=June 18, 2006 |work=Daily Times}}</ref> ਐਨਿਸਟਨ ਨੇ ਮਈ 2011 ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰ, ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਅਤੇ ਪਟਕਥਾ ਲੇਖਕ [[ਜਸਟਿਨ ਥੇਰੋਕਸ]] ਨਾਲ ਰਿਸ਼ਤਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਅਗਲੇ ਸਾਲ ਜਨਵਰੀ ਵਿੱਚ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਲਾਸ ਏਂਜਲਸ ਦੇ ਬੇਲ ਏਅਰ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 22 ਮਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਘਰ ਖਰੀਦਿਆ।<ref>{{cite news |last=Schuker |first=Lauren |date=January 24, 2012 |title=Aniston and Theroux to Buy in Bel-Air |url=https://blogs.wsj.com/developments/2012/01/24/aniston-and-theroux-to-buy-in-bel-air/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180612214106/https://blogs.wsj.com/developments/2012/01/24/aniston-and-theroux-to-buy-in-bel-air/ |archive-date=June 12, 2018 |access-date=January 24, 2012 |work=[[The Wall Street Journal]]}}</ref> 10 ਅਗਸਤ, 2012 ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੰਗਣੀ ਹੋਈ<ref>{{cite web |last=Jordan |first=Julie |date=August 12, 2012 |title=Jennifer Aniston Is Engaged to Justin Theroux! |url=https://people.com/celebrity/jennifer-aniston-justin-theroux-engaged/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20120813184826/http://www.people.com/people/article/0,,20620514,00.html |archive-date=August 13, 2012 |access-date=August 12, 2012 |work=People}}</ref> ਅਤੇ 5 ਅਗਸਤ, 2015 ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਘਰ (ਜਾਇਦਾਦ) 'ਤੇ ਵਿਆਹ ਸਮਾਰੋਹ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤਾ।<ref name="jennifer">{{cite news |last=Zauzmer |first=Emily |date=August 6, 2015 |title=Jennifer Aniston And Justin Theroux Are Married! |url=http://www.people.com/article/jennifer-aniston-justin-theroux-married-wedding-bel-air-home |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190127121633/https://people.com/article/jennifer-aniston-justin-theroux-married-wedding-bel-air-home |archive-date=January 27, 2019 |access-date=May 21, 2015 |work=People}}</ref> ਉਹ 2017 ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਵੱਖ ਹੋ ਗਏ<ref>{{cite news |last=Kohen |first=Sandy |date=February 15, 2018 |title=Jennifer Aniston and Justin Theroux announce separation |url=https://apnews.com/29ef88e81f554ac8a38a763454350cf3 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190315201149/https://apnews.com/29ef88e81f554ac8a38a763454350cf3 |archive-date=March 15, 2019 |access-date=March 2, 2018 |work=Associated Press |quote=Jennifer Aniston and Justin Theroux are separating after two and a half years of marriage. ... Aniston and Theroux were engaged in August of 2012 and married in August of 2015.}}</ref> ਅਤੇ 2018 ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਤਲਾਕ ਹੋ ਗਿਆ।<ref>{{cite magazine |last1=Sullivan |first1=Eric |title=Justin Theroux Is Turning 50. He's Figured a Few Things Out. |url=https://www.esquire.com/entertainment/movies/a36075661/justin-theroux-mosquito-coast-interview-2021/ |magazine=Esquire |access-date=February 9, 2025 |date=April 15, 2021}}</ref> ਐਨਿਸਟਨ ਜੁਲਾਈ 2025 ਤੋਂ ਵੈਲਨੈੱਸ ਕੋਚ ਜਿਮ ਕਰਟਿਸ ਨਾਲ ਰਿਸ਼ਤੇ ਵਿੱਚ ਹੈ।<ref>{{Cite web |last=Anello |first=Desiree |date=April 5, 2026 |title=Jennifer Aniston and Boyfriend Jim Curtis Wrap Their Arms Around Each Other in Rare Couple Photo |url=https://people.com/jennifer-aniston-cozies-up-to-boyfriend-jim-curtis-in-new-photo-11943129 |access-date=April 22, 2026 |website=People}}</ref><ref>{{Cite web |last=Specter |first=Emma |date=November 3, 2025 |title=I Want What They Have: Jennifer Aniston And Jim Curtis |url=https://www.vogue.co.uk/article/jennifer-aniston-boyfriend-jim-curtis |access-date=April 22, 2026 |website=British Vogue }}</ref> == ਹਵਾਲੇ == {{reflist|}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਫ਼ਿਲਮੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਲੋਕ]] nq0cyt26vdmw587lp4jr2k9fz4vpi46 846192 846180 2026-09-15T07:11:19Z Nitesh Gill 8973 /* ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ */ 846192 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ਜੈਨੀਫ਼ਰ ਐਨਿਸਟਨ<br>Jennifer Aniston | image = JenniferAnistonHWoFFeb2012.jpg | image_size = 230px | caption = ਫ਼ਰਵਰੀ 2012 ਵਿੱਚ ਜੈਨੀਫ਼ਰ ਐਨਿਸਟਨ | birth_name = ਜੈਨੀਫ਼ਰ ਜੋਆਨਾ ਐਨਿਸਟਨ | birth_date =11 ਫ਼ਰਵਰੀ, 1969<ref>{{cite news|title=Monitor|newspaper=[[Entertainment Weekly]]|date=February 17, 2012|issue=1194|page=26}}</ref> | birth_place = [[ਸ਼ਰਮਨ ਓਕਸ, ਲਾਸ ਐਂਜਲਸ]], [[ਕੈਲੀਫ਼ੋਰਨੀਆ]], ਯੂ.ਐੱਸ. | residence = [[ਬੈੱਲ ਏਅਰ, ਲਾਸ ਐਂਜਲਸ]], ਕੈਲੀਫ਼ੋਰਨੀਆ, ਯੂ.ਐੱਸ. | occupation = ਅਦਾਕਾਰਾ, ਫ਼ਿਲਮਕਾਰ, ਕਾਰੋਬਾਰੀ<ref>[http://www.youtube.com/watch?v=gsJulMDpIVg Jennifer Aniston interview]. YouTube. Retrieved on 2014-06-05.</ref> | years_active = 1988–ਹੁਣ ਤੱਕ | spouse = [[ਬਰੈਡ ਪਿੱਟ]] (200 ਅਤੇ 2005 ਵਿੱਚ) | partner = | parents = {{unbulleted list|[[ਜਾਨ ਐਨਿਸਟਨ]]|[[ਨੈਂਸੀ ਡਾਓ]]}} }} '''ਜੈਨੀਫ਼ਰ ਜੋਆਨਾ ਐਨਿਸਟਨ''' (11 ਫ਼ਰਵਰੀ, 1969 ਦਾ ਜਨਮ) ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਅਦਾਕਾਰਾ, ਫ਼ਿਲਮਕਾਰਾ ਅਤੇ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਹੈ। ਇਹਨੂੰ ਟੀਵੀ ਲੜੀਵਾਰ ''[[ਫਰੈਂਡਜ਼]]'' (1994-2004) ਵਿਚਲੇ ਰੋਲ ਕਰ ਕੇ ਸੰਸਾਰਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਹਾਸਲ ਹੋਈ। ਉਹ [[ਜਾਨ ਐਨਿਸਟਨ]] ਅਤੇ ਅਦਾਕਾਰ [[ਨੈਨਸੀ ਡੋ]] ਦੀ ਬੇਟੀ ਹੈ।{{ਕਾਮਨਜ਼ ਸ਼੍ਰੇਣੀ|Jennifer Aniston|ਜੈਨੀਫ਼ਰ ਐਨਿਸਟਨ}} ਉਹ ਅਦਾਕਾਰ ਜੌਨ ਐਨਿਸਟਨ ਅਤੇ ਨੈਨਸੀ ਡਾਓ ਦੀ ਧੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਅਦਾਕਾਰੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਸੀ; ਉਸ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਭੂਮਿਕਾ 1988 ਦੀ ਫ਼ਿਲਮ 'ਮੈਕ ਐਂਡ ਮੀ' (Mac and Me) ਵਿੱਚ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦਾ ਨਾਮ ਕ੍ਰੈਡਿਟ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਵੱਡੀ ਭੂਮਿਕਾ 1993 ਦੀ ਡਰਾਉਣੀ-ਕਾਮੇਡੀ ਫ਼ਿਲਮ 'ਲੈਪਰਚੌਨ' (Leprechaun) ਵਿੱਚ ਮਿਲੀ। ਉਸ ਨੂੰ 1994 ਤੋਂ 2004 ਤੱਕ ਚੱਲੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਸਿਟਕਾਮ 'ਫ੍ਰੈਂਡਜ਼' (Friends) ਵਿੱਚ 'ਰੇਚਲ ਗ੍ਰੀਨ' ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਾਲ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਮਿਲੀ; ਇਸ ਭੂਮਿਕਾ ਲਈ ਉਸ ਨੂੰ ਕਾਮੇਡੀ ਸੀਰੀਜ਼ ਵਿੱਚ 'ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਮੁੱਖ ਅਦਾਕਾਰਾ' ਵਜੋਂ 'ਪ੍ਰਾਈਮਟਾਈਮ ਐਮੀ ਅਵਾਰਡ' ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਐਨਿਸਟਨ ਨੇ ਕਈ ਸਫਲ ਕਾਮੇਡੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਦੇ ਬਾਕਸ-ਆਫਿਸ 'ਤੇ ਕੁੱਲ ਮਿਲਾ ਕੇ 1.6 ਬਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੀ ਕਮਾਈ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ 'ਆਫਿਸ ਸਪੇਸ' (1999), 'ਬਰੂਸ ਆਲਮਾਈਟੀ' (2003), 'ਦ ਬ੍ਰੇਕ-ਅੱਪ' (2006), 'ਮਾਰਲੇ ਐਂਡ ਮੀ' (2008), 'ਜਸਟ ਗੋ ਵਿਦ ਇਟ' (2011), 'ਹੌਰਿਬਲ ਬੌਸਿਜ਼' (2011), 'ਵੀ ਆਰ ਦ ਮਿਲਰਜ਼' (2013), 'ਡੰਪਲਿਨ' (2018) ਅਤੇ 'ਮਰਡਰ ਮਿਸਟਰੀ' (2019) ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਐਨਿਸਟਨ ਨੇ 'ਦ ਗੁੱਡ ਗਰਲ' (2002), 'ਫ੍ਰੈਂਡਜ਼ ਵਿਦ ਮਨੀ' (2006) ਅਤੇ 'ਕੇਕ' (2014) ਵਰਗੀਆਂ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾਯੋਗ ਸੁਤੰਤਰ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਅਦਾਕਾਰੀ ਕੀਤੀ। 2019 ਵਿੱਚ, ਉਹ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ 'ਤੇ ਵਾਪਸ ਆਈ ਅਤੇ ਐਪਲ ਟੀਵੀ+ (Apple TV+) ਦੀ ਡਰਾਮਾ ਸੀਰੀਜ਼ 'ਦ ਮੌਰਨਿੰਗ ਸ਼ੋਅ' (The Morning Show) ਨੂੰ ਪ੍ਰੋਡਿਊਸ ਕਰਨ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਉਸ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਵੀ ਨਿਭਾਈ; ਇਸ ਲਈ ਉਸ ਨੂੰ 'ਸਕ੍ਰੀਨ ਐਕਟਰਜ਼ ਗਿਲਡ ਅਵਾਰਡ' ਮਿਲਿਆ। ਐਨਿਸਟਨ ਨੂੰ ਕਈ ਰਸਾਲਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਦੁਨੀਆ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਖੂਬਸੂਰਤ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਉਸ ਦੀ ਕੁੱਲ ਜਾਇਦਾਦ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ 300 ਮਿਲੀਅਨ ਅਮਰੀਕੀ ਡਾਲਰ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।<ref>{{cite web |title=Jennifer Aniston – Career Summary |url=https://www.the-numbers.com/person/5370401-Jennifer-Aniston#tab=summary |publisher=The Numbers |access-date=March 12, 2021 |archive-date=June 7, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210607105518/https://www.the-numbers.com/person/5370401-Jennifer-Aniston#tab=summary |url-status=live }}</ref> ਉਸ ਨੂੰ 'ਹਾਲੀਵੁੱਡ ਵਾਕ ਆਫ ਫੇਮ' 'ਤੇ ਇੱਕ ਸਟਾਰ (ਤਾਰਾ) ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ 2008 ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨ ਕੰਪਨੀ 'ਈਕੋ ਫਿਲਮਜ਼' (Echo Films) ਦੀ ਸਹਿ-ਸੰਸਥਾਪਕ ਵੀ ਹੈ। == ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜੀਵਨ == ਐਨਿਸਟਨ ਦਾ ਜਨਮ 11 ਫਰਵਰੀ 1969 ਨੂੰ ਲਾਸ ਏਂਜਲਸ ਦੇ ਸ਼ੇਰਮਨ ਓਕਸ ਇਲਾਕੇ<ref name="People-Bio" /><ref>{{cite news|url=http://www.eonline.com/celebs/Jennifer_Aniston/112166|title=Jennifer Aniston|publisher=[[E!]]|access-date=September 19, 2011|archive-date=February 6, 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120206211942/http://www.eonline.com/celebs/jennifer_aniston/112166|url-status=live}}</ref> ਵਿੱਚ ਯੂਨਾਨੀ ਮੂਲ ਦੇ ਅਭਿਨੇਤਾ ਜੌਹਨ ਐਨੀਸਟਨ ਅਤੇ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਨੈਨਸੀ ਡੋ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ ਸੀ।<ref name="People-Bio">{{cite magazine|url=http://www.people.com/people/jennifer_aniston/biography|title=Jennifer Aniston Biography|access-date=May 21, 2008|magazine=People|archive-date=September 21, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180921015041/https://people.com/people/jennifer_aniston/biography|url-status=dead}}</ref> ਉਸ ਦੇ ਪੜਦਾਦਾ, ਲੁਈਸ ਗ੍ਰੀਕੋ, ਇਟਲੀ ਤੋਂ ਸਨ। ਉਸ ਦੀ ਮਾਂ ਦੇ ਹੋਰ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ, ਆਇਰਿਸ਼, ਸਕਾਟਿਸ਼ ਅਤੇ ਥੋੜ੍ਹੇ ਜਿਹੇ ਗ੍ਰੀਕ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।<ref>{{Cite book|title=From Mother and Daughter to Friends: A Memoir| first= Nancy| last= Dow| page= 32| year= 1999|location=Amherst, New York|publisher=Prometheus Books|isbn=978-1-57392-772-7}}</ref> ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਵੰਸ਼ ਕ੍ਰੀਟ ਦੇ ਯੂਨਾਨੀ ਟਾਪੂ ਤੋਂ ਹੈ। ਐਨੀਸਟਨ ਦੇ ਦੋ ਸੌਤੇਲੇ ਭਰਾ ਹਨ: ਜੌਨ ਮੈਲਿਕ, ਉਸ ਦੇ ਵੱਡੇ ਮਾਮੇ ਦੇ ਸੌਤੇਲੇ ਭਰਾ; ਅਤੇ ਐਲੇਕਸ ਐਨੀਸਟਨ, ਉਸ ਦਾ ਛੋਟਾ ਸੌਤੇਲਾ ਭਰਾ। ਉਸ ਦੇ ਗੌਡਫਾਦਰ ਅਭਿਨੇਤਾ ਟੈਲੀ ਸਾਵਲਸ ਸਨ, ਜੋ ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਚੰਗੇ ਦੋਸਤਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸਨ।<ref name="People-Bio"/><ref>{{cite magazine |url=https://hollywoodreporter.com/race/jennifer-aniston-cake-typecasting-not-754710 |title=Jennifer Aniston on 'Cake,' Typecasting and Not Wanting to Talk About BS Anymore |magazine=[[The Hollywood Reporter]] |date=December 8, 2014 |first=Scott |last=Feinberg |access-date=December 13, 2014 |archive-date=December 10, 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141210213425/http://www.hollywoodreporter.com/race/jennifer-aniston-cake-typecasting-not-754710 |url-status=live }}</ref> ਜਦੋਂ ਉਹ ਛੋਟੀ ਸੀ ਤਾਂ ਉਸ ਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਨਿਊਯਾਰਕ ਸਿਟੀ ਚਲਾ ਗਿਆ ਸੀ।<ref name="People-Bio"/> ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਕਰੀਅਰ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਉਸ ਨੂੰ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਦੇਖਣ ਤੋਂ ਨਿਰਾਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਸ ਨੇ ਮਨਾਹੀ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਤਰੀਕੇ ਲੱਭੇ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਛੇ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਸੀ,<ref>{{cite magazine| first= Cal| last= Fussman| url= http://www.esquire.com/women/women-we-love/ESQ1002-OCT_ANISTON| title= A Woman We Love: Jennifer Aniston| access-date= August 8, 2008| date= October 1, 2002| magazine= [[Esquire (magazine)|Esquire]]| archive-date= September 19, 2009| archive-url= https://web.archive.org/web/20090919132925/http://www.esquire.com/women/women-we-love/ESQ1002-OCT_ANISTON| url-status= live}}</ref> ਉਸ ਨੇ ਵਾਲਡੋਰਫ ਸਕੂਲ ਜਾਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਨੌਂ ਸਾਲ ਦੀ ਸੀ ਤਾਂ ਉਸ ਦੇ ਮਾਪਿਆਂ ਦਾ ਤਲਾਕ ਹੋ ਗਿਆ।<ref name="Yahoo Bio">{{cite web|title=Jennifer Aniston- Biography |url=https://movies.yahoo.com/person/jennifer-aniston/biography.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20120626002525/http://movies.yahoo.com/person/jennifer-aniston/biography.html |url-status=dead |archive-date=June 26, 2012 |publisher=Yahoo! Movies |access-date=May 17, 2013}}</ref> ਵਾਲਡੋਰਫ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ 11 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰੀ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ,<ref name="Yahoo Bio"/> ਐਨੀਸਟਨ ਨੇ ਮੈਨਹਟਨ ਦੇ ਫਿਓਰੇਲੋ ਐਚ. ਲਾਗਾਰਡੀਆ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਆਫ਼ ਮਿਊਜ਼ਿਕ ਐਂਡ ਆਰਟ ਐਂਡ ਪਰਫਾਰਮਿੰਗ ਆਰਟਸ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲਾ ਲਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਸਕੂਲ ਦੀ ਡਰਾਮਾ ਸੋਸਾਇਟੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਈ,<ref>{{cite magazine| last= Quirk| first= Mary Beth| title= Fame-ous Alumni of NYC's LaGuardia High School| url= http://www.okmagazine.com/news/fame-ous-alumni-nycs-laguardia-high-school| access-date= March 31, 2013| magazine= OK!| date= July 11, 2009| archive-date= June 26, 2019| archive-url= https://web.archive.org/web/20190626182503/https://okmagazine.com/news/fame-ous-alumni-nycs-laguardia-high-school/| url-status= live}}</ref> ਅਤੇ ਜਿੱਥੇ ਐਂਥਨੀ ਐਬੇਸਨ ਉਸਦਾ ਡਰਾਮਾ ਅਧਿਆਪਕ ਸੀ।<ref>{{cite web|url=http://anthonyabeson.com/news7.html|title=Hassan Manning has been cast as a principal in the Michael Pinkney film|website=anthonyabeson.com|access-date=June 4, 2017|archive-date=December 1, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171201032947/http://anthonyabeson.com/news7.html|url-status=dead}}</ref> ਉਸਨੇ ਲੋਰੇਨ ਹੈਂਸਬੇਰੀ ਦੁਆਰਾ ਸਿਡਨੀ ਬਰਸਟੇਨ ਦੀ ਵਿੰਡੋ ਅਤੇ ਐਂਟਨ ਚੇਖੋਵ ਦੁਆਰਾ ਥ੍ਰੀ ਸਿਸਟਰਜ਼ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ।<ref>{{cite book |last=Smith |first=Sean |date=September 4, 2008 |title=Jennifer Aniston: The Unauthorized Biography |url=https://books.google.com/books?id=CjIQmp2llUQC&pg=PA67 |publisher=[[Pan Macmillan]] |page=67{{Verify source|reason=Link has "&pg=PA67" in it, but original citation had no page no. value, and google books has no preview availible, so can't verify. Can someone with a physical or digital copy please verify the page number? |date=August 2023}} |isbn=9780283063893 |access-date=August 22, 2017 |archive-date=September 26, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230926013935/https://books.google.com/books?id=CjIQmp2llUQC&pg=PA67 |url-status=live }}</ref> == ਕਰੀਅਰ == === 1988–1993: ਸ਼ੁਰੂਆਤ === [[File:Jennifer Aniston in For Dear Life (1989).jpg|thumb|1989 ਵਿੱਚ 'ਫਾਰ ਡੀਅਰ ਲਾਈਫ' (For Dear Life) ਵਿੱਚ ਲਾਇਲਾ ਰੌਬਿਨਸ ਅਤੇ ਸਟੀਫਨ ਮੇਲਰ ਨਾਲ ਐਨਿਸਟਨ]] ਐਨਿਸਟਨ ਨੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ 'ਫਾਰ ਡੀਅਰ ਲਾਈਫ' ਅਤੇ 'ਡਾਂਸਿੰਗ ਆਨ ਚੈਕਰਸ ਗ੍ਰੇਵ' (Dancing on Checker's Grave) ਵਰਗੇ 'ਆਫ-ਬ੍ਰੌਡਵੇ' (off-Broadway) ਨਾਟਕਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ,<ref name="People-Bio"/> ਅਤੇ ਆਪਣਾ ਗੁਜ਼ਾਰਾ ਚਲਾਉਣ ਲਈ ਟੈਲੀਮਾਰਕੀਟਰ, ਵੇਟਰੈਸ ਅਤੇ ਬਾਈਕ ਮੈਸੇਂਜਰ ਵਰਗੀਆਂ ਪਾਰਟ-ਟਾਈਮ ਨੌਕਰੀਆਂ ਕੀਤੀਆਂ।<ref name="People-Bio"/> 1988 ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ ਆਲੋਚਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਨਕਾਰੀ ਗਈ ਵਿਗਿਆਨਕ-ਕਲਪਨਾ (sci-fi) ਵਾਲੀ ਐਡਵੈਂਚਰ ਫਿਲਮ 'ਮੈਕ ਐਂਡ ਮੀ' (Mac and Me) ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਜਿਸ ਲਈ ਉਸਨੂੰ ਕ੍ਰੈਡਿਟ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਅਗਲੇ ਸਾਲ, ਉਹ 'ਦਿ ਹਾਵਰਡ ਸਟਰਨ ਸ਼ੋਅ' (The Howard Stern Show) ਵਿੱਚ 'ਨਿਊਟਰੀਸਿਸਟਮ' (Nutrisystem) ਲਈ ਇੱਕ ਬੁਲਾਰੇ-ਮਾਡਲ (spokesmodel) ਵਜੋਂ ਨਜ਼ਰ ਆਈ<ref>{{cite news |url=http://www.usmagazine.com/celebrity-news/news/jen-aniston-age-20-flirted-with-howard-stern-in-lost-1989-clip-201061 |title=Jen Aniston, Age 20, Flirted with Howard Stern in Lost 1989 Clip |date=January 6, 2010 |work=Us Weekly |access-date=August 6, 2013 |archive-date=June 30, 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180630052833/https://www.usmagazine.com/celebrity-news/news/jen-aniston-age-20-flirted-with-howard-stern-in-lost-1989-clip-201061/ |url-status=live }}</ref> ਅਤੇ ਵਾਪਸ ਲਾਸ ਏਂਜਲਸ ਚਲੀ ਗਈ।<ref>{{cite web|url=http://www.tiscali.co.uk/entertainment/film/biographies/jennifer_aniston_biog/4 |title=Biography of Jennifer Aniston |access-date=August 8, 2008 |website=Tiscali |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20081005062044/http://www.tiscali.co.uk/entertainment/film/biographies/jennifer_aniston_biog/4 |archive-date=October 5, 2008 }}</ref> ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ 'ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਨਿਯਮਤ ਭੂਮਿਕਾ 1990 ਵਿੱਚ 'ਮੌਲੋਏ' (Molloy) ਲੜੀਵਾਰ ਵਿੱਚ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਹ 1986 ਦੀ ਫਿਲਮ 'ਫੈਰਿਸ ਬਿਊਲਰਜ਼ ਡੇਅ ਆਫ' (Ferris Bueller's Day Off) 'ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਲੜੀਵਾਰ ਵਿੱਚ ਵੀ ਨਜ਼ਰ ਆਈ; ਦੋਵੇਂ ਲੜੀਵਾਰ ਜਲਦੀ ਹੀ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਸਨ। ਉਸਨੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਲਈ ਬਣੀ ਫਿਲਮ 'ਕੈਂਪ ਕੁਕਾਮੋਂਗਾ' (Camp Cucamonga, 1990) ਵਿੱਚ ਕਿਸ਼ੋਰ ਉਮਰ ਦੀ ਸਮਰ ਕੈਂਪ ਕਾਉਂਸਲਰ ਵਜੋਂ, ਅਤੇ ਡਰਾਉਣੀ ਫਿਲਮ 'ਲੈਪਰਕੌਨ' (Leprechaun, 1993) ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਿਗੜੀ ਹੋਈ ਕਿਸ਼ੋਰ ਲੜਕੀ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਜਿਸਦਾ ਪਿੱਛਾ ਬਦਲਾ ਲੈਣ ਵਾਲਾ ਇੱਕ 'ਲੈਪਰਕੌਨ' (ਇੱਕ ਆਇਰਿਸ਼ ਮਿਥਿਹਾਸਕ ਜੀਵ) ਕਰਦਾ ਹੈ।<ref>{{cite news| url= https://movies.nytimes.com/movie/review?res=9F0CE6DB163AF93AA35752C0A965958260| title= Leprechaun Review| last= Canby| first= Vincent| authorlink=Vincent Canby |date= January 9, 1993| work= [[The New York Times]]| access-date= August 8, 2008| archive-date= November 1, 2013| archive-url= https://web.archive.org/web/20131101054853/http://movies.nytimes.com/movie/review?res=9F0CE6DB163AF93AA35752C0A965958260| url-status= live}}</ref> 'ਐਂਟਰਟੇਨਮੈਂਟ ਵੀਕਲੀ' (Entertainment Weekly) ਦੀ 2014 ਦੀ ਇੱਕ ਸਮੀਖਿਆ ਵਿੱਚ 'ਲੈਪਰਕੌਨ' ਨੂੰ ਉਸਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਮਾੜੀ ਭੂਮਿਕਾ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਸੀ,<ref>{{cite magazine|url=https://ew.com/gallery/24-stars-worst-movies/698621_jennifer-aniston-leprechaun-1993|title=24 Stars' Worst Movies|last=Nashawaty|first=Chris|magazine=[[Entertainment Weekly]]|date=March 26, 2014|access-date=June 3, 2016|archive-date=November 13, 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161113033901/http://www.ew.com/gallery/24-stars-worst-movies/698621_jennifer-aniston-leprechaun-1993|url-status=dead}}</ref> ਅਤੇ ਖੁਦ ਐਨਿਸਟਨ ਨੇ ਵੀ ਇਸ ਬਾਰੇ ਸ਼ਰਮਿੰਦਗੀ ਪ੍ਰਗਟਾਈ ਹੈ।<ref>{{cite web|url=http://www.independent.ie/entertainment/movies/movie-news/jennifer-aniston-tells-of-mortifying-moment-fiance-justin-theroux-stumbled-across-her-first-film-leprechaun-30763437.html|title=Jennifer Aniston tells of 'mortifying moment' fiance Justin Theroux stumbled across her first film 'Leprechaun'|last=Kelleher|first=Lynne|work=[[Irish Independent]]|date=November 21, 2014|access-date=June 3, 2016|archive-date=October 1, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171001030929/http://www.independent.ie/entertainment/movies/movie-news/jennifer-aniston-tells-of-mortifying-moment-fiance-justin-theroux-stumbled-across-her-first-film-leprechaun-30763437.html|url-status=live}}</ref> ਐਨਿਸਟਨ ਦੋ ਅਸਫਲ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਕਾਮੇਡੀ ਲੜੀਵਾਰਾਂ, 'ਦਿ ਐਜ' (The Edge) ਅਤੇ 'ਮਡਲਿੰਗ ਥਰੂ' (Muddling Through) ਵਿੱਚ ਵੀ ਨਜ਼ਰ ਆਈ,<ref name="buchanan20130807">{{cite web | url=http://www.vulture.com/2013/08/4-shows-jennifer-aniston-was-on-before-friends.html | title=The Four TV Shows Jennifer Aniston Was on Before Friends | work=Vulture | date=August 7, 2013 | access-date=August 7, 2013 | last=Buchanan | first=Kyle | archive-date=November 4, 2015 | archive-url=https://web.archive.org/web/20151104083154/http://www.vulture.com/2013/08/4-shows-jennifer-aniston-was-on-before-friends.html | url-status=live }}</ref> ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ 'ਕੁਆਂਟਮ ਲੀਪ' (Quantum Leap), 'ਹਰਮਨਜ਼ ਹੈੱਡ' (Herman's Head) ਅਤੇ 'ਬਰਕਸ ਲਾਅ' (Burke's Law) ਵਿੱਚ ਮਹਿਮਾਨ ਕਲਾਕਾਰ ਵਜੋਂ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ।<ref>{{cite web|title=Jennifer Aniston Biography/Filmography|url=http://www.foxnews.com/story/2007/08/06/jennifer-aniston-biographyfilmography/|website=Fox News|access-date=November 15, 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141227173629/http://www.foxnews.com/story/2007/08/06/jennifer-aniston-biographyfilmography/|archive-date=December 27, 2014|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|title=Jennifer Aniston |url=http://www.mylifetime.com/movies/call-me-crazy-a-five-film/cast/jennifer-aniston |website=mylifetime.com |access-date=November 15, 2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20141125100758/http://www.mylifetime.com/movies/call-me-crazy-a-five-film/cast/jennifer-aniston |archive-date=November 25, 2014 }}</ref> === 1994–2004: 'ਫ੍ਰੈਂਡਜ਼' ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵ-ਵਿਆਪੀ ਪਛਾਣ === ਆਪਣੇ ਚਾਰ ਅਸਫਲ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਸ਼ੋਅਜ਼ ਕਾਰਨ ਨਿਰਾਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਐਨਿਸਟਨ ਨੇ ਲਾਸ ਏਂਜਲਸ ਦੇ ਇੱਕ ਗੈਸ ਸਟੇਸ਼ਨ 'ਤੇ ਟੀਵੀ ਐਗਜ਼ੀਕਿਊਟਿਵ ਵਾਰਨ ਲਿਟਲਫੀਲਡ ਨਾਲ ਮੁਲਾਕਾਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਹੌਸਲਾ-ਅਫਜ਼ਾਈ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ। NBC ਮਨੋਰੰਜਨ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਮੁਖੀ ਵਜੋਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਅਦਾਕਾਰੀ ਜਾਰੀ ਰੱਖਣ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਕੁਝ ਮਹੀਨਿਆਂ ਬਾਅਦ 'ਫ੍ਰੈਂਡਜ਼' ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਭੂਮਿਕਾ ਦਿਵਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕੀਤੀ,<ref name="shuter20120503">{{cite web | url=https://huffingtonpost.com/2012/05/03/warren-littlefield-jennifer-aniston_n_1475363.html | title=Warren Littlefield Talks Jennifer Aniston's Journey To 'Friends' | work=The Huffington Post | date=May 3, 2012 | access-date=August 7, 2013 | last=Shuter | first=Rob | archive-date=October 22, 2013 | archive-url=https://web.archive.org/web/20131022091520/http://www.huffingtonpost.com/2012/05/03/warren-littlefield-jennifer-aniston_n_1475363.html | url-status=live }}</ref> ਜੋ ਕਿ NBC ਦੇ 1994-1995 ਦੇ ਫਾਲ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ-ਕ੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਸਿਟਕਾਮ (ਹਾਸ-ਰਸ ਲੜੀਵਾਰ) ਸੀ। ਨਿਰਮਾਤਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ ਕਿ ਐਨਿਸਟਨ 'ਮੋਨਿਕਾ ਗੈਲਰ' ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਲਈ ਆਡੀਸ਼ਨ ਦੇਵੇ,<ref name="ths">{{cite episode|title=Friends|series=E! True Hollywood Story|network=E!|airdate=November 19, 2006|season=10|number=15}}</ref> ਪਰ ਕੋਰਟਨੀ ਕਾਕਸ ਨੂੰ ਇਸ ਲਈ ਵਧੇਰੇ ਢੁਕਵਾਂ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਐਨਿਸਟਨ ਨੂੰ 'ਰੇਚਲ ਗ੍ਰੀਨ' ਵਜੋਂ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੂੰ 'ਸੈਟਰਡੇ ਨਾਈਟ ਲਾਈਵ' (Saturday Night Live) ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਕਲਾਕਾਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਵੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਪਰ ਉਸ ਨੇ 'ਫ੍ਰੈਂਡਜ਼' ਨੂੰ ਤਰਜੀਹ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ ਇਸ ਨੂੰ ਠੁਕਰਾ ਦਿੱਤਾ।<ref>{{cite news|url=http://content.usatoday.com/communities/entertainment/post/2011/02/jennifer-aniston-turned-down-saturday-night-live-cast-job/1|work=USA Today|first=Ann|last=Oldenburg|title=Jennifer Aniston turned down 'Saturday Night Live' job|date=February 3, 2011|access-date=February 9, 2011|archive-date=September 3, 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140903193008/http://content.usatoday.com/communities/entertainment/post/2011/02/jennifer-aniston-turned-down-saturday-night-live-cast-job/1|url-status=live}}</ref> ਉਸ ਨੇ 2004 ਵਿੱਚ ਸ਼ੋਅ ਦੇ ਖ਼ਤਮ ਹੋਣ ਤੱਕ 'ਰੇਚਲ' ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਐਨਿਸਟਨ ਨੇ ਕਦੇ-ਕਦਾਈਂ ਮਹਿਮਾਨ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਤੋਂ 15 ਸਾਲਾਂ ਦਾ ਵਕਫ਼ਾ (ਬ੍ਰੇਕ) ਲਿਆ। [[File:JenniferAniston08TIFF.jpg|thumb|left|upright|2008 ਟੋਰਾਂਟੋ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ ਵਿੱਚ ਐਨਿਸਟਨ]] ਇਹ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਬਹੁਤ ਵੱਡੀ ਹਿੱਟ ਰਿਹਾ ਅਤੇ ਐਨਿਸਟਨ ਨੂੰ, ਆਪਣੇ ਸਹਿ-ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਵਿਸ਼ਵ-ਵਿਆਪੀ ਪਛਾਣ ਮਿਲੀ। ਉਸਦਾ ਕਿਰਦਾਰ ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੀ।<ref>{{cite magazine|title=The 100 Greatest Characters of the Last 20 Years: Here's our full list!|url=https://ew.com/article/2010/06/01/100-greatest-characters-of-last-20-years-full-list/|magazine=Entertainment Weekly|access-date=March 13, 2019|author=Adam B. Vary|date=November 14, 2014|archive-date=January 11, 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150111102557/http://popwatch.ew.com/2010/06/01/100-greatest-characters-of-last-20-years-full-list/|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|last=Potts|first=Kim|title=100 Most Memorable Female TV Characters|url=http://www.aoltv.com/2011/03/02/tvs-greatest-women-25-1/|work=AOL TV|access-date=July 20, 2012|date=November 14, 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20130922053410/http://www.aoltv.com/2011/03/02/tvs-greatest-women-25-1/|archive-date=September 22, 2013}}</ref> ਉਸਨੂੰ ਪੰਜ ਵਾਰ 'ਪ੍ਰਾਈਮਟਾਈਮ ਐਮੀ ਅਵਾਰਡ' (Primetime Emmy Award) ਲਈ ਨਾਮਜ਼ਦਗੀਆਂ ਮਿਲੀਆਂ (ਦੋ ਸਹਾਇਕ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਲਈ, ਤਿੰਨ ਮੁੱਖ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਲਈ), ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਮੁੱਖ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਵਜੋਂ ਅਵਾਰਡ ਜਿੱਤਿਆ।<ref>{{cite web|first=Stephen M.|last=Silverman|url=https://people.com/celebrity/emmy-awards-make-new-best-friends/|title=Emmy Awards Make New Best 'Friends'|access-date=March 13, 2019|date=September 22, 2002|work=People|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20080915220748/http://www.people.com/people/article/0,26334,624767,00.html|archive-date=September 15, 2008}}</ref> ਉਸਨੂੰ ਦੋ 'ਗੋਲਡਨ ਗਲੋਬ ਅਵਾਰਡਾਂ' ਲਈ ਵੀ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ 2003 ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ 'ਸਰਬੋਤਮ ਅਭਿਨੇਤਰੀ - ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਸੀਰੀਜ਼ (ਮਿਊਜ਼ੀਕਲ ਜਾਂ ਕਾਮੇਡੀ)' ਦਾ ਅਵਾਰਡ ਜਿੱਤਿਆ। 'ਗਿਨੀਜ਼ ਬੁੱਕ ਆਫ਼ ਵਰਲਡ ਰਿਕਾਰਡਜ਼' ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, 'ਫ੍ਰੈਂਡਜ਼' ਦੇ ਆਖਰੀ ਸੀਜ਼ਨ ਦੌਰਾਨ ਪ੍ਰਤੀ ਐਪੀਸੋਡ 1 ਮਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ ਦੀ ਕਮਾਈ ਨਾਲ ਐਨਿਸਟਨ (ਆਪਣੀਆਂ ਮਹਿਲਾ ਸਹਿ-ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ) ਹੁਣ ਤੱਕ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਮਾਈ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਬਣ ਗਈ।<ref>{{cite book| title= Guinness World Records 2005: Special 50th Anniversary Edition |year= 2004|publisher= Guinness|page=288|isbn=1-892051-22-2}}</ref> ਡੇਵਿਡ ਸ਼ਵਿਮਰ ਦੁਆਰਾ ਨਿਭਾਏ ਗਏ ਕਿਰਦਾਰ 'ਰੌਸ ਗੈਲਰ' ਨਾਲ ਉਸ ਦੇ ਇਸ ਨੂੰ ਮਿਲੀਆਂ-ਜੁਲੀਆਂ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆਵਾਂ ਮਿਲੀਆਂ ਅਤੇ ਇਹ ਵਪਾਰਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਿਰਫ਼ ਦਰਮਿਆਨੀ ਸਫਲਤਾ ਹੀ ਹਾਸਲ ਕਰ ਸਕੀ;<ref>{{cite magazine|last1=Bierly|first1=Mandi|last2=Fog|first2=Henning|title=32 Best 'Will They/Won't They?' TV Couples|url=https://ew.com/gallery/32-best-will-theywont-they-tv-couples/|magazine=Entertainment Weekly|access-date=March 13, 2019|date=April 1, 2014|archive-date=March 13, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190313072151/https://ew.com/gallery/32-best-will-theywont-they-tv-couples/|url-status=live}}</ref> ਪਰ ਐਨਿਸਟਨ ਦੇ ਅਭਿਨੈ ਨੂੰ ਵਧੇਰੇ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਹੁੰਗਾਰਾ ਮਿਲਿਆ, ਅਤੇ ਕਈ ਆਲੋਚਕਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਸ ਵਿੱਚ ਪਰਦੇ 'ਤੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਮੌਜੂਦਗੀ (screen presence) ਸੀ।<ref>{{cite web|title=Filmography|url=http://www.anistoncenter.com/jennifer-aniston-filmography/|website=anistoncenter.com|access-date=November 15, 2014|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20141129011123/http://www.anistoncenter.com/jennifer-aniston-filmography/|archive-date=November 29, 2014}}</ref> 1998 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਰੋਮਾਂਟਿਕ ਕਾਮੇਡੀ ਫਿਲਮ 'ਦਿ ਆਬਜੈਕਟ ਆਫ਼ ਮਾਈ ਅਫੈਕਸ਼ਨ' (The Object of My Affection) ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਔਰਤ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਜੋ ਇੱਕ ਗੇ (ਸਮਲਿੰਗੀ) ਪੁਰਸ਼ (ਪਾਲ ਰਡ ਦੁਆਰਾ ਨਿਭਾਇਆ ਗਿਆ ਕਿਰਦਾਰ) ਦੇ ਪਿਆਰ ਵਿੱਚ ਪੈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ;<ref>{{cite web|url=https://www.boxofficemojo.com/movies/?id=pictureperfect.htm|title=Picture Perfect|access-date=November 5, 2018|website=Box Office Mojo|archive-date=October 31, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181031052623/https://www.boxofficemojo.com/movies/?id=pictureperfect.htm|url-status=live}}</ref> ਅਤੇ ਅਗਲੇ ਸਾਲ ਉਸ ਨੇ 'ਕਲਟ' (cult) ਦਰਜਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਫ਼ਿਲਮ 'ਆਫਿਸ ਸਪੇਸ' ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਰੈਸਟੋਰੈਂਟ ਵੇਟਰੈਸ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।<ref>{{cite web|url=https://metacritic.com/movie/picture-perfect/critic-reviews|title=Critic Reviews for Picture Perfect|access-date=July 30, 2010|website=Metacritic|archive-url=https://web.archive.org/web/20100823062830/http://www.metacritic.com/movie/picture-perfect/critic-reviews|archive-date=August 23, 2010|url-status=dead}}</ref> 1999 ਵਿੱਚ, ਐਨਿਸਟਨ ਨੇ ਬ੍ਰੈਡ ਬਰਡ ਦੀ ਐਨੀਮੇਟਿਡ ਸਾਇੰਸ-ਫਿਕਸ਼ਨ ਫ਼ਿਲਮ 'ਦਿ ਆਇਰਨ ਜਾਇੰਟ' (The Iron Giant) ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਇਕੱਲੀ ਮਾਂ ਵਜੋਂ ਆਪਣੇ ਕਰੀਅਰ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਵੌਇਸ-ਐਕਟਿੰਗ (ਆਵਾਜ਼ ਦੇਣ ਵਾਲੀ) ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ।<ref>{{cite news|first=Janet|last=Maslin|url=https://movies.nytimes.com/movie/review?res=9C06E6D8143CF934A25757C0A96E958260|title=The Object of My Affection Review|access-date=August 8, 2008|date=April 17, 1998|work=[[The New York Times]]|archive-date=November 1, 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131101085550/http://movies.nytimes.com/movie/review?res=9C06E6D8143CF934A25757C0A96E958260|url-status=live}}</ref> ਆਲੋਚਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਸਰਾਹੇ ਜਾਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਣ 'ਤੇ ਇਸ ਫ਼ਿਲਮ ਨੂੰ ਬਾਕਸ ਆਫਿਸ 'ਤੇ ਅਸਫਲ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਸੀ,[37] ਪਰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇਸ ਨੇ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਅਤੇ ਸਮਰਪਿਤ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਕ ਵਰਗ (ਕਲਟ ਫਾਲੋਇੰਗ) ਬਣਾ ਲਿਆ।<ref>{{cite magazine|title='Office Space': Cast talk cult hit and Jennifer Aniston|url=https://ew.com/article/2011/10/07/office-space-reunion-interview/|magazine=Entertainment Weekly|date=October 7, 2011|first=Anthony|last=Breznican|access-date=March 13, 2019|archive-date=October 1, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171001030842/http://ew.com/article/2011/10/07/office-space-reunion-interview/|url-status=live}}</ref> ਐਨਿਸਟਨ ਨੇ ਮਾਰਕ ਵਾਹਲਬਰਗ ਅਤੇ ਡੋਮਿਨਿਕ ਵੈਸਟ ਦੇ ਨਾਲ ਡਰਾਮੇਡੀ (ਡਰਾਮਾ-ਕਾਮੇਡੀ) ਫਿਲਮ 'ਰੌਕ ਸਟਾਰ' (2001) ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੇ ਸੁਤੰਤਰ ਡਰਾਮੇਡੀ ਫਿਲਮ 'ਦਿ ਗੁੱਡ ਗਰਲ' (2002) ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਾਧਾਰਨ ਦਿੱਖ ਵਾਲੀ ਕੈਸ਼ੀਅਰ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਜੋ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਧੋਖਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਫਿਲਮ ਸੀਮਤ ਰਿਲੀਜ਼ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਵਪਾਰਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਫਲ ਰਹੀ ਅਤੇ ਇਸਨੇ ਉੱਤਰੀ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ 14 ਮਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੀ ਕਮਾਈ ਕੀਤੀ।<ref>{{cite magazine|first=Lisa|last=Schwarzbaum|url=https://ew.com/article/2002/08/07/good-girl-2/|title=The Good Girl Review|access-date=August 8, 2008|date=August 7, 2002|magazine=Entertainment Weekly|archive-date=October 19, 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141019152700/http://www.ew.com/ew/article/0,,334811,00.html|url-status=live}}</ref> ਫ਼ਿਲਮ ਆਲੋਚਕ ਰੋਜਰ ਈਬਰਟ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਕਰੀਅਰ ਦਾ ਅਹਿਮ ਮੋੜ (breakthrough) ਕਰਾਰ ਦਿੱਤਾ:<ref>{{cite web|title=The Good Girl|url=https://rogerebert.com/reviews/the-good-girl-2002|website=RogerEbert.com|access-date=22 August 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20191031164615/https://www.rogerebert.com/reviews/the-good-girl-2002|archive-date=October 31, 2019|url-status=dead}}</ref> ਮਨੋਰੰਜਕ 'ਆਫਿਸ ਸਪੇਸ' ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਮਾਮੂਲੀ 'ਪਿਕਚਰ ਪਰਫੈਕਟ' ਵਰਗੀਆਂ ਕਈ ਅਣਗੌਲੀਆਂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਜੈਨੀਫਰ ਐਨਿਸਟਨ ਨੇ ਆਖਰਕਾਰ ਵਿਅੰਗ ਅਤੇ ਭਾਵਨਾਤਮਕ ਉਥਲ-ਪੁਥਲ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਇੱਕ ਸੁਤੰਤਰ ਫ਼ਿਲਮ ਰਾਹੀਂ ਆਪਣੀ 'ਫਰੈਂਡਜ਼' ਵਾਲੀ ਛਵੀ ਤੋਂ ਸਪੱਸ਼ਟ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵੱਖਰੀ ਪਛਾਣ ਬਣਾਈ ਹੈ। ਹੁਣ ਉਸ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ ਦੇਖਣਾ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ।<ref>{{cite news|first=Robert|last=Koehler|url=https://variety.com/2003/film/reviews/bruce-almighty-1200541426/|title=Bruce Almighty Review|access-date=March 13, 2019|date=May 23, 2003|work=Variety|archive-date=January 31, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200131080052/https://variety.com/2003/film/reviews/bruce-almighty-1200541426/|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|last=Gray|first=Brandon|url=https://www.boxofficemojo.com/news/?id=1246&p=.htm|title='Bruce' Blesses Memorial Weekend with $85.7 Million|date=May 27, 2003|access-date=November 5, 2018|website=Box Office Mojo|archive-date=June 14, 2006|archive-url=https://web.archive.org/web/20060614071319/http://boxofficemojo.com/news/?id=1246&p=.htm|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.boxofficemojo.com/movies/?id=brucealmighty.htm|title=Bruce Almighty|access-date=November 5, 2018|website=Box Office Mojo|archive-date=April 8, 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100408032042/http://boxofficemojo.com/movies/?id=brucealmighty.htm|url-status=live}}</ref> ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਐਨਿਸਟਨ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਵਪਾਰਕ ਸਫਲਤਾ ਕਾਮੇਡੀ ਫ਼ਿਲਮ 'ਬਰੂਸ ਆਲਮਾਈਟੀ' (2003) ਰਹੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਫੀਲਡ ਰਿਪ ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਐਨਿਸਟਨ ਨੇ ਰੋਮਾਂਟਿਕ ਕਾਮੇਡੀ ਫ਼ਿਲਮ 'ਅਲੌਂਗ ਕੇਮ ਪੌਲੀ' (2004) ਵਿੱਚ ਬੈਨ ਸਟਿਲਰ ਦੇ ਨਾਲ ਅਭਿਨੈ ਕੀਤਾ;<ref>{{cite news|first=Robert|last=Koehler|url=https://variety.com/2003/film/reviews/bruce-almighty-1200541426/|title=Bruce Almighty Review|access-date=March 13, 2019|date=May 23, 2003|work=Variety|archive-date=January 31, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200131080052/https://variety.com/2003/film/reviews/bruce-almighty-1200541426/|url-status=live}}</ref> ਇਸ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਤਣਾਅ-ਗ੍ਰਸਤ ਨਵ-ਵਿਆਹੁਤਾ ਦੀ ਪੁਰਾਣੀ ਜਮਾਤਣ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ। ਇਹ ਫ਼ਿਲਮ ਉੱਤਰੀ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਬਾਕਸ ਆਫਿਸ 'ਤੇ ਪਹਿਲੇ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਰਹੀ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਹਫਤੇ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ 27.7 ਮਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ ਦੀ ਕਮਾਈ ਕੀਤੀ;<ref>{{cite web|title='Along Came Polly' ... And Down Went The 'King'|last=Kaufman|first=Gil|url=http://www.mtv.com/news/articles/1484436/along-came-polly-tops-box-office.jhtml|date=January 20, 2004|website=MTV Movie News|access-date=May 25, 2011|archive-date=November 7, 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20121107061555/http://www.mtv.com/news/articles/1484436/along-came-polly-tops-box-office.jhtml|url-status=dead}}</ref> ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਇਸ ਨੇ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ 172 ਮਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ ਦੀ ਕਮਾਈ ਕੀਤੀ। == ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ == ਉਹ [[ਹਠ ਯੋਗ]] ਅਤੇ [[ਬੁਡੋਕਨ ਕਰਾਟੇ]] ਦਾ ਅਭਿਆਸ ਕਰਦੀ ਹੈ।<ref>{{cite news |last=Schnurr |first=Samantha |date=March 25, 2016 |title=Jennifer Aniston Dedicates Every Morning to Exercise |url=http://www.eonline.com/news/751703/jennifer-aniston-dedicates-every-morning-to-exercise |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20181123021527/https://www.eonline.com/news/751703/jennifer-aniston-dedicates-every-morning-to-exercise |archive-date=November 23, 2018 |access-date=May 8, 2016 |website=E Online}}</ref><ref>{{cite web |last=Shah |first=Deepa |date=October 10, 2005 |title=Meditation that comes with a kick |url=https://www.telegraph.co.uk/lifestyle/wellbeing/diet/3324612/Meditation-that-comes-with-a-kick.html |url-access=subscription |url-status=live |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220110/https://www.telegraph.co.uk/lifestyle/wellbeing/diet/3324612/Meditation-that-comes-with-a-kick.html |archive-date=January 10, 2022 |access-date=February 7, 2016 |website=Telegraph}}{{cbignore}}</ref><ref>{{cite web |last=Gregoire |first=Carolyn |date=March 13, 2013 |title=10 Celebrities Leading The Wellness Revolution |url=https://huffingtonpost.com/2013/03/13/celebrity-health-10-stars_n_2861423.html#slide=2210511 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140429223624/http://www.huffingtonpost.com/2013/03/13/celebrity-health-10-stars_n_2861423.html#slide=2210511 |archive-date=April 29, 2014 |access-date=April 29, 2014 |website=[[HuffPost]] |quote=Jennifer Aniston is a long-time yoga practitioner – she's appeared in a ''Yogalosophy'' DVD and even given Oprah a yoga mat – and she's one of the most famous devotees of TM.}}</ref> 2014 ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ 'ਟ੍ਰਾਂਸੈਂਡੈਂਟਲ ਮੈਡੀਟੇਸ਼ਨ' ਦੇ ਅਭਿਆਸ ਬਾਰੇ ਗੱਲ ਕੀਤੀ।<ref>{{cite web |date=March 27, 2014 |title=Jennifer Aniston: Transcendental meditation keeps me looking good |url=http://www.contactmusic.com/story/jennifer-aniston-transcendental-meditation-keeps-me-looking-good_4127769 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140429202607/http://www.contactmusic.com/story/jennifer-aniston-transcendental-meditation-keeps-me-looking-good_4127769 |archive-date=April 29, 2014 |access-date=April 29, 2014}}</ref> ਅਗਲੇ ਸਾਲ, ਉਸ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਡਿਸਲੈਕਸੀਆ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਆਤਮ-ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕੀਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਇਹ ਕਿ ਵੀਹਵਿਆਂ ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਇਸ ਬਿਮਾਰੀ ਦਾ ਪਤਾ ਲੱਗਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਜੀਵਨ ਪ੍ਰਤੀ ਉਸ ਦਾ ਨਜ਼ਰੀਆ ਬਦਲ ਗਿਆ। "ਮੈਨੂੰ ਲੱਗਦਾ ਸੀ ਕਿ ਮੈਂ ਹੁਸ਼ਿਆਰ ਨਹੀਂ ਹਾਂ। ਮੈਂ ਕੁਝ ਵੀ ਯਾਦ ਨਹੀਂ ਰੱਖ ਪਾਉਂਦੀ ਸੀ। ਫਿਰ ਮੈਨੂੰ ਇਹ ਵੱਡੀ ਗੱਲ ਸਮਝ ਆਈ। ਮੈਨੂੰ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋਇਆ ਜਿਵੇਂ ਮੇਰੇ ਬਚਪਨ ਦੇ ਸਾਰੇ ਸਦਮਿਆਂ, ਦੁਖਾਂਤਾਂ ਅਤੇ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਹੋ ਗਈ ਹੋਵੇ।"<ref name="The Hollywood Reporter">{{cite news |last=Galloway |first=Stephen |date=January 21, 2015 |title=Jennifer Aniston Reveals Struggles With Dyslexia, Anger; Shrugs Off Oscar Snub |url=https://hollywoodreporter.com/news/jennifer-aniston-reveals-struggles-dyslexia-764854 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150612223332/http://www.hollywoodreporter.com/news/jennifer-aniston-reveals-struggles-dyslexia-764854 |archive-date=June 12, 2015 |access-date=May 21, 2015 |work=[[The Hollywood Reporter]]}}</ref> ਐਨਿਸਟਨ ਨੇ [[ਬਰਾਕ ਓਬਾਮਾ]] ਦੀ 2008 ਦੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਚੋਣ ਮੁਹਿੰਮ ਲਈ ਦਾਨ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ [[ਹਿਲੇਰੀ ਕਲਿੰਟਨ]] ਦੀ 2016 ਦੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਚੋਣ ਮੁਹਿੰਮ ਦੌਰਾਨ ਫੰਡ ਇਕੱਠਾ ਕਰਨ ਦੇ ਇੱਕ ਸਮਾਗਮ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ।<ref name="PEOPLE.com">{{Cite news |last=Orloff |first=Brian |date=August 6, 2007 |title=Aniston, Clooney Throw Money into Presidential Race |url=https://people.com/celebrity/aniston-clooney-throw-money-into-presidential-race/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080914093424/http://www.vanityfair.com/fame/features/2005/09/aniston200509 |archive-date=September 14, 2008 |access-date=May 29, 2018 |work=[[People (magazine)|People]]}}</ref><ref name="D'Zurilla">{{Cite web |last=D'Zurilla |first=Christie |date=August 24, 2016 |title=Justin Timberlake, Jessica Biel, Jennifer Aniston and more do lunch with Hillary Clinton |url=https://latimes.com/entertainment/envelope/gossip/la-et-mg-hillary-clinton-fundraiser-timberlake-biel-dicaprio-20160824-snap-htmlstory.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180512181613/http://www.latimes.com/entertainment/envelope/gossip/la-et-mg-hillary-clinton-fundraiser-timberlake-biel-dicaprio-20160824-snap-htmlstory.html |archive-date=May 12, 2018 |access-date=May 29, 2018 |work=[[Los Angeles Times]]}}</ref><ref name="Yoon">{{Cite web |last=Yoon |first=Robert |date=April 23, 2007 |title=Celebrities ante up for Democratic campaigns |url=http://edition.cnn.com/2007/POLITICS/04/16/celebrity.contributions/index.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160910104957/http://edition.cnn.com/2007/POLITICS/04/16/celebrity.contributions/index.html |archive-date=September 10, 2016 |access-date=May 29, 2018 |publisher=[[CNN]]}}</ref> ਉਸ ਨੇ 2020 ਦੀਆਂ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਜੋ ਬਾਈਡਨ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕੀਤਾ।<ref>{{cite web |last1=Trepany |first1=Charles |date=October 23, 2020 |title=Jennifer Aniston endorses Joe Biden, says it's 'not funny to vote for Kanye' |url=https://www.usatoday.com/story/entertainment/celebrities/2020/10/23/jennifer-aniston-endorses-biden-calls-voting-kanye-not-funny/6012157002/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20201024033131/https://www.usatoday.com/story/entertainment/celebrities/2020/10/23/jennifer-aniston-endorses-biden-calls-voting-kanye-not-funny/6012157002/ |archive-date=October 24, 2020 |access-date=October 24, 2020 |work=[[USA Today]]}}</ref> ਐਨਿਸਟਨ ਦੀ ਕੋਈ ਔਲਾਦ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਨਵੰਬਰ 2022 ਵਿੱਚ, ਉਹ 'ਐਲਿਓਰ' ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਦੇ ਆਖਰੀ ਪ੍ਰਿੰਟ ਅੰਕ ਦੇ ਮੁੱਖ ਪੰਨੇ 'ਤੇ ਨਜ਼ਰ ਆਈ।<ref name="IVF attempts">{{cite news |last1=Guy |first1=Jack |date=November 9, 2022 |title=Jennifer Aniston opens up about failed IVF and says she has 'zero regrets' |url=https://www.cnn.com/2022/11/09/entertainment/jennifer-aniston-allure-interview-scli-intl/index.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20221109233604/https://www.cnn.com/2022/11/09/entertainment/jennifer-aniston-allure-interview-scli-intl/index.html |archive-date=November 9, 2022 |access-date=November 10, 2022 |website=[[CNN]]}}</ref> ਨਾਲ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਇੰਟਰਵਿਊ ਵਿੱਚ, ਐਨਿਸਟਨ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਜਦੋਂ ਉਹ ਤੀਹ ਅਤੇ ਚਾਲੀ ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਸੀ ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਬੱਚੇ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਲਈ 'ਇਨ ਵਿਟਰੋ ਫਰਟੀਲਾਈਜ਼ੇਸ਼ਨ' (IVF) ਕਰਵਾਈ ਸੀ, ਪਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਗਰਭ ਅਵਸਥਾ ਨਹੀਂ ਹੋਈ।<ref name="IVF timeframe">{{cite news |last1=Harvey |first1=Josephine |date=November 9, 2022 |title=Jennifer Aniston Speaks About 'Challenging' IVF Journey For The First Time |url=https://www.huffpost.com/entry/jennifer-aniston-ivf_n_636bbdf8e4b03438613ee207 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20221109200356/https://www.huffpost.com/entry/jennifer-aniston-ivf_n_636bbdf8e4b03438613ee207 |archive-date=November 9, 2022 |access-date=November 10, 2022 |website=[[Huffington Post]]}}</ref> ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਸਾਲਾਂ-ਬੱਧੀ ਚੱਲੀਆਂ ਅਟਕਲਾਂ... ਇਹ ਬਹੁਤ ਮੁਸ਼ਕਲ ਸੀ। ਮੈਂ IVF ਕਰਵਾ ਰਹੀ ਸੀ, ਚੀਨੀ ਚਾਹ ਪੀ ਰਹੀ ਸੀ, ਹੋਰ ਵੀ ਬਹੁਤ ਕੁਝ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ। ਮੈਂ ਇਸ ਲਈ ਹਰ ਸੰਭਵ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ।"<ref name="IVF attempts" /> ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਅੰਡਿਆਂ ਨੂੰ ਫ੍ਰੀਜ਼ ਨਾ ਕਰਵਾਉਣ 'ਤੇ ਵੀ ਅਫਸੋਸ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤਾ।<ref name="IVF attempts" /> ਜੁਲਾਈ 2024 ਵਿੱਚ, ਰਿਪਬਲਿਕਨ ਉਪ-ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਉਮੀਦਵਾਰ ਜੇ.ਡੀ. ਵੈਂਸ ਦੁਆਰਾ 2021 ਵਿੱਚ "ਬੱਚਿਆਂ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਬਿੱਲੀਆਂ ਪਾਲਣ ਵਾਲੀਆਂ ਔਰਤਾਂ" (childless cat ladies) ਬਾਰੇ ਕੀਤੀਆਂ ਟਿੱਪਣੀਆਂ ਦੇ ਵਾਇਰਲ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਐਨਿਸਟਨ ਨੇ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ 'ਤੇ ਕਿਹਾ: {{blockquote|ਮੈਂ ਸਿਰਫ਼ ਇਹੀ ਕਹਿ ਸਕਦੀ ਹਾਂ ਕਿ... ਮਿਸਟਰ ਵੈਂਸ, ਮੈਂ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕਰਦੀ ਹਾਂ ਕਿ ਤੁਹਾਡੀ ਧੀ ਇੰਨੀ ਖੁਸ਼ਕਿਸਮਤ ਹੋਵੇ ਕਿ ਉਹ ਇੱਕ ਦਿਨ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦੇ ਸਕੇ (...) ਮੈਨੂੰ ਉਮੀਦ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਨੂੰ ਦੂਜੇ ਵਿਕਲਪ ਵਜੋਂ IVF ਦਾ ਸਹਾਰਾ ਨਹੀਂ ਲੈਣਾ ਪਵੇਗਾ। ਕਿਉਂਕਿ ਤੁਸੀਂ ਉਸ ਤੋਂ ਵੀ ਇਹ ਹੱਕ ਖੋਹਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਹੇ ਹੋ।<ref name="JD Vance comments">{{cite news |last1=Wagmeister |first1=Elizabeth |title=Jennifer Aniston criticizes JD Vance for 'childless cat ladies' remarks: 'I pray that your daughter is fortunate enough to bear children' |url=https://edition.cnn.com/2024/07/25/entertainment/jennifer-aniston-jd-vance/index.html |access-date=July 25, 2024 |publisher=CNN |date=July 25, 2024}}</ref>}} 2023 ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ [[ਐਡਮ ਸੈਂਡਲਰ]] ਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਹਰ ਸਾਲ ਮਾਂ ਦਿਵਸ 'ਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਫੁੱਲ ਭੇਜਦਾ ਹੈ।<ref>{{Cite web |last=Anello |first=Desiree |date=April 5, 2026 |title=Jennifer Aniston and Boyfriend Jim Curtis Wrap Their Arms Around Each Other in Rare Couple Photo |url=https://people.com/jennifer-aniston-cozies-up-to-boyfriend-jim-curtis-in-new-photo-11943129 |access-date=April 22, 2026 |website=People}}</ref><ref>{{Cite web |last=Specter |first=Emma |date=November 3, 2025 |title=I Want What They Have: Jennifer Aniston And Jim Curtis |url=https://www.vogue.co.uk/article/jennifer-aniston-boyfriend-jim-curtis |access-date=April 22, 2026 |website=British Vogue }}</ref> === ਰਿਸ਼ਤੇ === ਐਨਿਸਟਨ 1998 ਵਿੱਚ [[ਬ੍ਰੈਡ ਪਿਟ]] ਨੂੰ ਮਿਲੀ ਸੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰਿਸ਼ਤੇ ਦੀ ਕਾਫ਼ੀ ਚਰਚਾ ਹੋਈ ਸੀ।<ref name="People - Bio">{{cite web |title=Jennifer Aniston Biography |url=http://www.people.com/people/jennifer_aniston/biography |archive-url=https://web.archive.org/web/20080604174037/http://www.people.com/people/jennifer_aniston/biography |archive-date=June 4, 2008 |access-date=May 21, 2008 |work=[[People (magazine)|People]]}}</ref><ref>{{cite web |title=Jennifer Aniston Biography |url=https://movies.yahoo.com/movie/contributor/1800021397/bio |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20110925232834/http://movies.yahoo.com/movie/contributor/1800021397/bio |archive-date=September 25, 2011 |access-date=May 21, 2008 |publisher=Yahoo!}}</ref> ਦੋ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਡੇਟ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 29 ਜੁਲਾਈ, 2000 ਨੂੰ ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਦੇ ਮਾਲਿਬੂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਸਮਾਰੋਹ ਦੌਰਾਨ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲਿਆ। ਕੁਝ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਆਹ ਨੂੰ ਹਾਲੀਵੁੱਡ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਿਰਲੀ ਸਫਲਤਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।<ref name="People-Bio" /> 7 ਜਨਵਰੀ, 2005 ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਵੱਖ ਹੋਣ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ<ref>{{cite web |date=January 7, 2005 |title=Jennifer Aniston and Brad Pitt Separate |url=http://www.people.com/people/article/0,26334,1015778,00.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080709064454/http://www.people.com/people/article/0,26334,1015778,00.html |archive-date=July 9, 2008 |access-date=August 8, 2008 |work=People}}</ref> ਅਤੇ 2 ਅਕਤੂਬਰ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਤਲਾਕ ਮੁਕੰਮਲ ਹੋ ਗਿਆ।<ref>{{cite web |last=Kappes |first=Serena |date=September 30, 2005 |title=Brad & Jen Finalize Divorce |url=https://people.com/celebrity/week-ahead-brad-jen-finalize-divorce/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303170709/http://www.people.com/people/article/0,,1112350,00.html |archive-date=March 3, 2016 |access-date=May 21, 2008 |work=People}}</ref> ਤਲਾਕ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦੌਰਾਨ, ਮੀਡੀਆ ਵਿੱਚ ਇਹ ਅਟਕਲਾਂ ਲਗਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਕਿ ਪਿਟ ਨੇ ਐਨਿਸਟਨ ਨਾਲ ਬੇਵਫ਼ਾਈ ਕੀਤੀ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਨਾਮ ਫ਼ਿਲਮ 'ਮਿਸਟਰ ਐਂਡ ਮਿਸਿਜ਼ ਸਮਿਥ' ਦੀ ਸਹਿ-ਕਲਾਕਾਰ [[ਐਂਜਲੀਨਾ ਜੋਲੀ]] ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਗਿਆ ਸੀ; ਵੱਖ ਹੋਣ ਤੋਂ ਤੁਰੰਤ ਬਾਅਦ ਪਿਟ ਨੇ ਜੋਲੀ ਨਾਲ ਰਿਸ਼ਤਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਲਿਆ ਸੀ।<ref name="movies.nytimes.com">{{cite news |first=Cammila |last=Albertson |date=2009 |title=Jennifer Aniston&nbsp;– Biography&nbsp;– Movies & TV |url=https://movies.nytimes.com/person/1831/Jennifer-Aniston/biography |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090212033539/http://movies.nytimes.com/person/1831/Jennifer-Aniston/biography |archive-date=February 12, 2009 |access-date=June 23, 2010 |work=[[The New York Times]] |department=Movies & TV Dept.}}</ref> ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੇ ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਤਲਾਕ ਪ੍ਰਤੀ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆ ਦੇਸ਼ ਭਰ ਵਿੱਚ "ਟੀਮ ਐਨਿਸਟਨ" ਅਤੇ "ਟੀਮ ਜੋਲੀ" ਲਿਖੀਆਂ ਟੀ-ਸ਼ਰਟਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਾਹਮਣੇ ਆਈ।<ref name="movies.nytimes.com" /> 2015 ਵਿੱਚ, ਐਨਿਸਟਨ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਕਿਸੇ ਨੇ ਵੀ ਕੁਝ ਗਲਤ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ... ਬਸ ਅਜਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਕਈ ਵਾਰ ਚੀਜ਼ਾਂ [ਵਾਪਰ ਜਾਂਦੀਆਂ] ਹਨ।"<ref name="The Hollywood Reporter" /> ਐਨਿਸਟਨ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਤਲਾਕ ਕਾਰਨ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮਾਂ, ਨੈਨਸੀ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਉਹ ਲਗਭਗ ਇੱਕ ਦਹਾਕੇ ਤੋਂ ਦੂਰ ਸੀ। ਨੈਨਸੀ ਨੇ ਇੱਕ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਸ਼ੋਅ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਧੀ ਬਾਰੇ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਸੀ ਅਤੇ 'ਫਰੌਮ ਮਦਰ ਐਂਡ ਡਾਟਰ ਟੂ ਫਰੈਂਡਜ਼: ਏ ਮੈਮੋਇਰ' (1999) ਨਾਮਕ ਕਿਤਾਬ ਵੀ ਲਿਖੀ ਸੀ।<ref>{{cite magazine |first=Leslie |last=Bennetts |date=September 2005 |title=The Unsinkable Jennifer Aniston |url=http://www.vanityfair.com/fame/features/2005/09/aniston200509 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080914093424/http://www.vanityfair.com/fame/features/2005/09/aniston200509 |archive-date=September 14, 2008 |access-date=August 8, 2008 |magazine=[[Vanity Fair (magazine)|Vanity Fair]]}}</ref><ref>{{cite news |last=Laurence |first=Charles |date=December 15, 2006 |title=Not even friends... |url=http://www.fact.on.ca/news/news0001/np00010b.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180429095922/http://www.fact.on.ca/news/news0001/np00010b.htm |archive-date=April 29, 2018 |access-date=August 27, 2007 |website=Los&nbsp;Angeles National Post}}</ref> 2006 ਵਿੱਚ, ਐਨਿਸਟਨ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਥੈਰੇਪਿਸਟ ਦੀ ਮੌਤ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਦੁਖੀ ਸੀ; ਉਸ ਨੇ ਮੰਨਿਆ ਕਿ ਥੈਰੇਪਿਸਟ ਨੇ ਪਿਟ ਤੋਂ ਵੱਖ ਹੋਣ ਦੇ ਦੌਰ ਨੂੰ ਆਸਾਨ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਮਦਦ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਸ ਨੂੰ ਪਿਟ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਰਿਸ਼ਤੇ 'ਤੇ ਕੋਈ ਪਛਤਾਵਾ ਨਹੀਂ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ "ਬਹੁਤ ਗਹਿਰਾ" ਅਤੇ "ਇੱਕ ਸੁੰਦਰ ਪਰ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਰਿਸ਼ਤਾ" ਦੱਸਿਆ।<ref name="marriager">{{cite web |title=Aniston just wants to make Friends with Pitt |url=http://www.dailytimes.com.pk/default.asp?page=2006%5C06%5C19%5Cstory_19-6-2006_pg9_1 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120303075601/http://www.dailytimes.com.pk/default.asp?page=2006%5C06%5C19%5Cstory_19-6-2006_pg9_1 |archive-date=March 3, 2012 |access-date=June 18, 2006 |work=Daily Times}}</ref> ਐਨਿਸਟਨ ਨੇ ਮਈ 2011 ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰ, ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਅਤੇ ਪਟਕਥਾ ਲੇਖਕ [[ਜਸਟਿਨ ਥੇਰੋਕਸ]] ਨਾਲ ਰਿਸ਼ਤਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਅਗਲੇ ਸਾਲ ਜਨਵਰੀ ਵਿੱਚ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਲਾਸ ਏਂਜਲਸ ਦੇ ਬੇਲ ਏਅਰ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 22 ਮਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਘਰ ਖਰੀਦਿਆ।<ref>{{cite news |last=Schuker |first=Lauren |date=January 24, 2012 |title=Aniston and Theroux to Buy in Bel-Air |url=https://blogs.wsj.com/developments/2012/01/24/aniston-and-theroux-to-buy-in-bel-air/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180612214106/https://blogs.wsj.com/developments/2012/01/24/aniston-and-theroux-to-buy-in-bel-air/ |archive-date=June 12, 2018 |access-date=January 24, 2012 |work=[[The Wall Street Journal]]}}</ref> 10 ਅਗਸਤ, 2012 ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੰਗਣੀ ਹੋਈ<ref>{{cite web |last=Jordan |first=Julie |date=August 12, 2012 |title=Jennifer Aniston Is Engaged to Justin Theroux! |url=https://people.com/celebrity/jennifer-aniston-justin-theroux-engaged/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20120813184826/http://www.people.com/people/article/0,,20620514,00.html |archive-date=August 13, 2012 |access-date=August 12, 2012 |work=People}}</ref> ਅਤੇ 5 ਅਗਸਤ, 2015 ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਘਰ (ਜਾਇਦਾਦ) 'ਤੇ ਵਿਆਹ ਸਮਾਰੋਹ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤਾ।<ref name="jennifer">{{cite news |last=Zauzmer |first=Emily |date=August 6, 2015 |title=Jennifer Aniston And Justin Theroux Are Married! |url=http://www.people.com/article/jennifer-aniston-justin-theroux-married-wedding-bel-air-home |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190127121633/https://people.com/article/jennifer-aniston-justin-theroux-married-wedding-bel-air-home |archive-date=January 27, 2019 |access-date=May 21, 2015 |work=People}}</ref> ਉਹ 2017 ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਵੱਖ ਹੋ ਗਏ<ref>{{cite news |last=Kohen |first=Sandy |date=February 15, 2018 |title=Jennifer Aniston and Justin Theroux announce separation |url=https://apnews.com/29ef88e81f554ac8a38a763454350cf3 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190315201149/https://apnews.com/29ef88e81f554ac8a38a763454350cf3 |archive-date=March 15, 2019 |access-date=March 2, 2018 |work=Associated Press |quote=Jennifer Aniston and Justin Theroux are separating after two and a half years of marriage. ... Aniston and Theroux were engaged in August of 2012 and married in August of 2015.}}</ref> ਅਤੇ 2018 ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਤਲਾਕ ਹੋ ਗਿਆ।<ref>{{cite magazine |last1=Sullivan |first1=Eric |title=Justin Theroux Is Turning 50. He's Figured a Few Things Out. |url=https://www.esquire.com/entertainment/movies/a36075661/justin-theroux-mosquito-coast-interview-2021/ |magazine=Esquire |access-date=February 9, 2025 |date=April 15, 2021}}</ref> ਐਨਿਸਟਨ ਜੁਲਾਈ 2025 ਤੋਂ ਵੈਲਨੈੱਸ ਕੋਚ ਜਿਮ ਕਰਟਿਸ ਨਾਲ ਰਿਸ਼ਤੇ ਵਿੱਚ ਹੈ।<ref>{{Cite web |last=Anello |first=Desiree |date=April 5, 2026 |title=Jennifer Aniston and Boyfriend Jim Curtis Wrap Their Arms Around Each Other in Rare Couple Photo |url=https://people.com/jennifer-aniston-cozies-up-to-boyfriend-jim-curtis-in-new-photo-11943129 |access-date=April 22, 2026 |website=People}}</ref><ref>{{Cite web |last=Specter |first=Emma |date=November 3, 2025 |title=I Want What They Have: Jennifer Aniston And Jim Curtis |url=https://www.vogue.co.uk/article/jennifer-aniston-boyfriend-jim-curtis |access-date=April 22, 2026 |website=British Vogue }}</ref> == ਹਵਾਲੇ == {{reflist|}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਫ਼ਿਲਮੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਲੋਕ]] 5lovp4xws8mr3x9qoyl8m3i1fm39jbu 0 54415 846118 846062 2026-09-14T12:36:50Z Kuldeepburjbhalaike 18176 [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫੋਟੋਗਰਾਫਰ]] ਤੋਂ [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ੋਟੋਗ੍ਰਾਫ਼ਰ]] ਵਿੱਚ ਖਿਸਕਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ [[c:Help:Cat-a-lot|ਕੈਟ-ਆ-ਲੋਟ]] ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ 846118 wikitext text/x-wiki [[File:Harbhajn Bajva.JPG|thumb|ਹਰਭਜਨ ਬਾਜਵਾ]] [[ਤਸਵੀਰ:ਹਰਭਜਨ ਬਾਜਵਾ.jpg|thumb|ਹਰਭਜਨ ਬਾਜਵਾ 2024 ਵਿੱਚ।]] '''ਹਰਭਜਨ ਬਾਜਵਾ''' ਪੰਜਾਬੀ ਫੋਟੋਗਰਾਫਰ ਅਤੇ ਲੇਖਕ ਸੀ। ਹਰਭਜਨ ਬਾਜਵਾ [[ਸੋਭਾ ਸਿੰਘ (ਚਿੱਤਰਕਾਰ)|ਸੋਭਾ ਸਿੰਘ]] ਕੋਲੋਂ [[ਚਿੱਤਰਕਾਰੀ]] ਸਿੱਖਦਾ ਸੀ। ਉਸੇ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਨਾਲ ਬਾਜਵਾ ਨੇ [[ਬਟਾਲਾ]] ਵਿਖੇ ਆਪਣਾ ਸਟੂਡੀਓ ਸਥਾਪਤ ਕਰਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਉਸਨੇ ਉੱਘੇ ਅਖਬਾਰਾਂ ਤੇ ਮੈਗਜ਼ੀਨਾਂ ਲਈ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।<ref>[http://punjabitribuneonline.com/2010/03/%E0%A8%AB%E0%A9%8B%E0%A8%9F%E0%A9%8B%E0%A8%97%E0%A9%8D%E0%A8%B0%E0%A8%BE%E0%A8%AB%E0%A8%B0-%E0%A8%B9%E0%A8%B0%E0%A8%AD%E0%A8%9C%E0%A8%A8-%E0%A8%AC%E0%A8%BE%E0%A8%9C%E0%A8%B5%E0%A8%BE-%E0%A8%A8/ ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫਰ ਹਰਭਜਨ ਬਾਜਵਾ ਨਾਲ ਰੂ-ਬ-ਰੂ - ਪੰਜਾਬੀ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨ, 22 ਮਾਰਚ 2010]</ref> 12 ਸਤੰਬਰ 2026 ਨੂੰ ਹਰਭਜਨ ਸਿੰਘ ਬਾਜਵਾ ਸਾਲ ਦੀ 85 ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਪੂਰੇ ਹੋ ਗਏ।<ref>{{Cite web |date=2026-09-13 |title=ਉੱਘੇ photographer ਹਰਭਜਨ ਬਾਜਵਾ ਦਾ ਦੇਹਾਂਤ |url=https://www.punjabitribuneonline.com/news/punjab/renowned-photographer-harbhajan-bajwa-passes-away/ |access-date=2026-09-14 |website=Punjabi Tribune |language=pa}}</ref><ref>{{Cite web |date=2026-09-12 |title=ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫਰ ਹਰਭਜਨ ਬਾਜਵਾ ਦਾ ਦਿਹਾਂਤ - Internationally renowned |url=https://www.punjabijagran.com/punjab/kapurthala-internationally-renowned-9680830.html |access-date=2026-09-14 |website=Punjabi Jagran |language=pa}}</ref><ref>{{Cite web |date=2026-09-13 |title=ਚੁੱਪ ਹੋ ਗਈ ਜਿਊਂਦੀ-ਜਾਗਦੀ ਤਸਵੀਰ - The living breathing image fell silent |url=https://www.punjabijagran.com/editorial/general-the-living-breathing-image-fell-silent-9681240.html |access-date=2026-09-14 |website=Punjabi Jagran |language=pa}}</ref><ref>{{Cite web |date=2026-09-12 |title=ਸਾਹਿਤ ਤੇ ਕਲਾ ਜਗਤ ਨੂੰ ਵੱਡਾ ਘਾਟਾ: ਮਹਾਨ ਫੋਟੋ ਕਲਾਕਾਰ ਤੇ ਕਵੀ ਹਰਭਜਨ ਸਿੰਘ ਬਾਜਵਾ ਦਾ ਹੋਇਆ ਦੇਹਾਂਤ, 13 ਸਤੰਬਰ ਨੂੰ ਬਟਾਲਾ 'ਚ ਹੋਵੇਗਾ ਸਸਕਾਰ - A major loss to the world of literature and art Renowned photographic artist and poet Harbhajan Singh Bajwa has passed away |url=https://www.punjabijagran.com/punjab/batala-a-major-loss-to-the-world-of-literature-and-art-renowned-photographic-artist-and-poet-harbhajan-singh-bajwa-has-passed-away-9680647.html |access-date=2026-09-14 |website=Punjabi Jagran |language=pa}}</ref><ref>{{Cite web |date=2026-09-12 |title=Photographer Harbhajan Bajwa, who turned Punjab’s memories into a visual archive, dies at 85 |url=https://www.tribuneindia.com/news/punjab/photographer-harbhajan-bajwa-who-turned-punjabs-memories-into-a-visual-archive-dies-at-85/ |access-date=2026-09-14 |website=The Tribune |language=en}}</ref> ==ਰਚਨਾਵਾਂ== ===ਕਾਵਿ ਕਿਰਤਾਂ=== *''[[ਸੁੱਕੇ ਕੱਖਾਂ ਥੱਲੇ ਅੱਗ]]'' *''[[ਮੌਤ ਇੱਕ ਆਸ ਦੀ]]'' (2001) *''[[ਤਰੇਲ ਦੀ ਇੱਕ ਬੂੰਦ]]'' (2011)<ref>[http://punjabitribuneonline.com/2012/08/%E0%A8%9C%E0%A9%80%E0%A8%B5%E0%A8%A8-%E0%A8%A6%E0%A9%80-%E0%A8%9B%E0%A8%BF%E0%A8%A3-%E0%A8%AD%E0%A9%B0%E0%A8%97%E0%A8%B0%E0%A8%A4%E0%A8%BE-%E0%A8%A8%E0%A8%BE%E0%A8%B2-%E0%A8%A4%E0%A9%81%E0%A8%B2/ ਜੀਵਨ ਦੀ ਛਿਣ-ਭੰਗਰਤਾ ਨਾਲ ਤੁਲਨਾ: ‘ਤਰੇਲ ਦੀ ਇੱਕ ਬੂੰਦ’ - ਪੰਜਾਬੀ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨ, 4 ਅਗਸਤ 2012]</ref> ===ਹੋਰ=== *''ਜੇਲ੍ਹ ਦੀਆਂ ਭੁੱਲੀਆਂ ਵਿਸਰੀਆਂ ਯਾਦਾਂ'' ==ਹਵਾਲੇ== {{ਹਵਾਲੇ}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਲੇਖਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2026]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ੋਟੋਗ੍ਰਾਫ਼ਰ]] 5t5iglktfk18821sxl5rd5o5bdauab6 0 65401 846177 845156 2026-09-15T03:52:32Z ~2026-49974-98 61953 /* ਸੂਚੀ */ ਸ਼ਿਵਾਲਿਕ ਰਸਾਲਾ ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਛਪ ਰਿਹਾ ਹੈ ਉਸ ਦਾ ਨਾਮ ਐਡ ਕਰਨਾ ਜਰੂਰੀ ਸੀ 846177 wikitext text/x-wiki '''ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤਕ ਰਸਾਲੇ''' [[ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ]] ਵਿੱਚ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇ ਉੱਤੇ ਲਿਖੇ ਜਾਂਦੇ ਰਸਾਲੇ ਹਨ। ਵੈਸੇ ਤਾਂ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਸਾਹਿਤਕ ਪੱਤਰਕਾਰੀ 19ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਈ ਸੀ ਪਰ ਨਿਰੋਲ ਸਾਹਿਤਕ ਰਸਾਲੇ ਸਾਡੇ ਸਾਹਮਣੇ 20ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਹੀ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ==ਸੂਚੀ== # [[ਪ੍ਰੀਤਮ (ਰਸਾਲਾ)]] (1923) # [[ਫੁਲਵਾੜੀ (ਰਸਾਲਾ)]] (1924) # [[ਬਸੰਤ (ਰਸਾਲਾ)]] (1928) # [[ਮੋਤੀਆ (ਰਸਾਲਾ)]] (1928) # [[ਹੰਸ (ਰਸਾਲਾ)]] (1929) # [[ਚੰਨ (ਰਸਾਲਾ)]] (1931) # [[ਪ੍ਰਭਾਤ (ਰਸਾਲਾ)]] (1931) # [[ਕਵੀ (ਰਸਾਲਾ)]] (1931) # [[ਬਾਲਕ (ਰਸਾਲਾ)]] (1932) # [[ਪੰਜਾਬੀ ਮੰਚ (ਰਸਾਲਾ)]] (1933) # [[ਪ੍ਰੀਤਲੜੀ]] (1933) # [[ਨਵੀਂ ਦੁਨੀਆ (ਰਸਾਲਾ)]] (1938) # [[ਕੋਮਲ ਸੰਸਾਰ (ਰਸਾਲਾ)]] (1938) # [[ਪੰਜ ਦਰਿਆ (ਰਸਾਲਾ)]] (1939) # [[ਕੰਵਲ (ਰਸਾਲਾ)]] (1940) # [[ਬਾਲ ਸੰਦੇਸ਼ (ਰਸਾਲਾ)]] (1940) # [[ਜੀਵਨ ਪ੍ਰੀਤੀ (ਰਸਾਲਾ)]] (1941) # [[ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ (ਰਸਾਲਾ)]] (1942) # [[ਸਾਡੀ ਕਹਾਣੀ (ਰਸਾਲਾ)]] (1946) # [[ਹਿਤਕਾਰੀ (ਰਸਾਲਾ)]] (1947) # [[ਜੀਵਨ (ਰਸਾਲਾ)]] # [[ਸਾਹਿਤ ਸਮਾਚਾਰ]] # [[ਆਰਸੀ (ਪਰਚਾ)]] (1958) # [[ਨਾਗਮਣੀ (ਪਰਚਾ)]] (1966) # [[ਕਹਾਣੀ ਪੰਜਾਬ (ਤਿਮਾਹੀ ਪਰਚਾ)|ਕਹਾਣੀ ਪੰਜਾਬ]] # [[ਹੁਣ]] (ਚੌ-ਮਾਸਿਕ) # [[ਸਿਰਜਣਾ]] (ਤ੍ਰੈ-ਮਾਸਿਕ) # [[ਪ੍ਰਤਿਮਾਨ (ਰਸਾਲਾ)]] # [[ਮੇਘਲਾ]] # [[ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਕੀਰਤਨ (ਰਸਾਲਾ)]] # [[ਅਦਬੀ ਸਾਂਝ]] # [[ਪ੍ਰਵਚਨ (ਰਸਾਲਾ)]] # [[ਸਮਦਰਸ਼ੀ]] # [[ਸ਼ੀਰਾਜ਼ਾ]] # [[ਲਕੀਰ (ਰਸਾਲਾ)]] # [[ਕਵਿਤਾ (ਮਾਸਕ ਪੱਤਰ)]] # [[ਕੂਕਾਬਾਰਾ (ਰਸਾਲਾ)]] # [[ਜਨ ਸਾਹਿਤ (ਰਸਾਲਾ)]] # [[ਪੰਜਾਬੀ ਦੁਨੀਆ (ਰਸਾਲਾ)]] # [[ਸ਼ਬਦ ਬੂੰਦ (ਮੈਗਜ਼ੀਨ)]] # [[ਇੱਕੀ (ਮੈਗਜ਼ੀਨ)]] # [[ਲਹਿਰਾਂ (ਮੈਗਜ਼ੀਨ)]] # [[ਨੰਗੇ ਹਰਫ (ਰਸਾਲਾ)]] 2009 # [[ਕਾਵਿ-ਸ਼ਾਸਤਰ(ਤ੍ਰੈ-ਮਾਸਿਕ)]] # [[ਆਬਰੂ (ਰਸਾਲਾ)]] # [[ਏਕਮ (ਰਸਾਲਾ)]] #[[ਨਜ਼ਰੀਆ(ਰਸਾਲਾ)]] #[[ਘਰ ਸ਼ਿੰਗਾਰ (ਰਸਾਲਾ)]] #[[ਮਹਿਰਮ (ਰਸਾਲਾ)]] #[[ਰੂਹ ਪੰਜਾਬੀ (ਰਸਾਲਾ)]] #[[ਸਮਕਾਲੀ ਸਾਹਿਤ]] #[[ਕਲਾਕਾਰ (ਰਸਾਲਾ)]] #[[ਮੁਹਾਂਦਰਾ (ਰਸਾਲਾ)]] #[[ਵਾਹਘਾ (ਰਸਾਲਾ)]] #[[ਤ੍ਰਿਸ਼ੰਕੂ (ਰਸਾਲਾ)]] #[[ਰਾਗ (ਰਸਾਲਾ)]] #[[ਅੱਖਰ (ਰਸਾਲਾ)]] #[[ਸੰਵਾਦ (ਰਸਾਲਾ)]] #ਛਿਣ (ਤ੍ਰੈਮਾਸਿਕ ਰਸਾਲਾ) 2012 #ਮਿੰਨੀ (ਰਸਾਲਾ) 1988 #ਸ਼ਬਦ ਤ੍ਰਿੰਜਣ (ਰਸਾਲਾ) 2008 #ਗ਼ੁਫ਼ਤਗੂ (ਰਸਾਲਾ) 2019 #ਸੰਵਾਦ #ਸੁਰਤਿ #ਤਾਸਮਨ (ਰਸਾਲਾ) #[[ਖੋਜਨਾਮਾ-ਅੰਤਰ-ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਾਹਿਤਕ ਅਤੇ ਖੋਜ ਜਰਨਲ|ਖੋਜਨਾਮਾ]] #ਪੰਜਾਬੀ ਨਕਸ਼ (ਰਸਾਲਾ) #[[ਅਰਮਾਨ (ARMAAN)- A Punjabi Language Online Research Journal]] #[[iarchive:1-1986-tarksheel-may-june-1986/page/n1/mode/2up|ਤਰਕਸ਼ੀਲ]] (ਦੁਮਾਸਕ ਰਸਾਲਾ) ਮਈ 1986 #ਸ਼ਿਵਾਲਿਕ(ਪੁਆਧ ਵਿੱਚੋਂ ਛਪਣ ਵਾਲਾ ਪ੍ਰਥਮ ਸਾਹਿਤਕ ਰਸਾਲਾ) == ਹਵਾਲੇ == [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਰਸਾਲੇ]] q0vdwq3rpzksitkjki5m7aokpdf8udl 846178 846177 2026-09-15T05:01:59Z ~2026-49974-98 61953 /* ਸੂਚੀ */ ਪਰਵਾਜ਼ ਬਠਿੰਡੇ ਤੋਂ ਛਪਣ ਵਾਲਾ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤਕ ਰਸਾਲਾ ਹੈ 846178 wikitext text/x-wiki '''ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤਕ ਰਸਾਲੇ''' [[ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ]] ਵਿੱਚ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇ ਉੱਤੇ ਲਿਖੇ ਜਾਂਦੇ ਰਸਾਲੇ ਹਨ। ਵੈਸੇ ਤਾਂ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਸਾਹਿਤਕ ਪੱਤਰਕਾਰੀ 19ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਈ ਸੀ ਪਰ ਨਿਰੋਲ ਸਾਹਿਤਕ ਰਸਾਲੇ ਸਾਡੇ ਸਾਹਮਣੇ 20ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਹੀ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ==ਸੂਚੀ== # [[ਪ੍ਰੀਤਮ (ਰਸਾਲਾ)]] (1923) # [[ਫੁਲਵਾੜੀ (ਰਸਾਲਾ)]] (1924) # [[ਬਸੰਤ (ਰਸਾਲਾ)]] (1928) # [[ਮੋਤੀਆ (ਰਸਾਲਾ)]] (1928) # [[ਹੰਸ (ਰਸਾਲਾ)]] (1929) # [[ਚੰਨ (ਰਸਾਲਾ)]] (1931) # [[ਪ੍ਰਭਾਤ (ਰਸਾਲਾ)]] (1931) # [[ਕਵੀ (ਰਸਾਲਾ)]] (1931) # [[ਬਾਲਕ (ਰਸਾਲਾ)]] (1932) # [[ਪੰਜਾਬੀ ਮੰਚ (ਰਸਾਲਾ)]] (1933) # [[ਪ੍ਰੀਤਲੜੀ]] (1933) # [[ਨਵੀਂ ਦੁਨੀਆ (ਰਸਾਲਾ)]] (1938) # [[ਕੋਮਲ ਸੰਸਾਰ (ਰਸਾਲਾ)]] (1938) # [[ਪੰਜ ਦਰਿਆ (ਰਸਾਲਾ)]] (1939) # [[ਕੰਵਲ (ਰਸਾਲਾ)]] (1940) # [[ਬਾਲ ਸੰਦੇਸ਼ (ਰਸਾਲਾ)]] (1940) # [[ਜੀਵਨ ਪ੍ਰੀਤੀ (ਰਸਾਲਾ)]] (1941) # [[ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ (ਰਸਾਲਾ)]] (1942) # [[ਸਾਡੀ ਕਹਾਣੀ (ਰਸਾਲਾ)]] (1946) # [[ਹਿਤਕਾਰੀ (ਰਸਾਲਾ)]] (1947) # [[ਜੀਵਨ (ਰਸਾਲਾ)]] # [[ਸਾਹਿਤ ਸਮਾਚਾਰ]] # [[ਆਰਸੀ (ਪਰਚਾ)]] (1958) # [[ਨਾਗਮਣੀ (ਪਰਚਾ)]] (1966) # [[ਕਹਾਣੀ ਪੰਜਾਬ (ਤਿਮਾਹੀ ਪਰਚਾ)|ਕਹਾਣੀ ਪੰਜਾਬ]] # [[ਹੁਣ]] (ਚੌ-ਮਾਸਿਕ) # [[ਸਿਰਜਣਾ]] (ਤ੍ਰੈ-ਮਾਸਿਕ) # [[ਪ੍ਰਤਿਮਾਨ (ਰਸਾਲਾ)]] # [[ਮੇਘਲਾ]] # [[ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਕੀਰਤਨ (ਰਸਾਲਾ)]] # [[ਅਦਬੀ ਸਾਂਝ]] # [[ਪ੍ਰਵਚਨ (ਰਸਾਲਾ)]] # [[ਸਮਦਰਸ਼ੀ]] # [[ਸ਼ੀਰਾਜ਼ਾ]] # [[ਲਕੀਰ (ਰਸਾਲਾ)]] # [[ਕਵਿਤਾ (ਮਾਸਕ ਪੱਤਰ)]] # [[ਕੂਕਾਬਾਰਾ (ਰਸਾਲਾ)]] # [[ਜਨ ਸਾਹਿਤ (ਰਸਾਲਾ)]] # [[ਪੰਜਾਬੀ ਦੁਨੀਆ (ਰਸਾਲਾ)]] # [[ਸ਼ਬਦ ਬੂੰਦ (ਮੈਗਜ਼ੀਨ)]] # [[ਇੱਕੀ (ਮੈਗਜ਼ੀਨ)]] # [[ਲਹਿਰਾਂ (ਮੈਗਜ਼ੀਨ)]] # [[ਨੰਗੇ ਹਰਫ (ਰਸਾਲਾ)]] 2009 # [[ਕਾਵਿ-ਸ਼ਾਸਤਰ(ਤ੍ਰੈ-ਮਾਸਿਕ)]] # [[ਆਬਰੂ (ਰਸਾਲਾ)]] # [[ਏਕਮ (ਰਸਾਲਾ)]] #[[ਨਜ਼ਰੀਆ(ਰਸਾਲਾ)]] #[[ਘਰ ਸ਼ਿੰਗਾਰ (ਰਸਾਲਾ)]] #[[ਮਹਿਰਮ (ਰਸਾਲਾ)]] #[[ਰੂਹ ਪੰਜਾਬੀ (ਰਸਾਲਾ)]] #[[ਸਮਕਾਲੀ ਸਾਹਿਤ]] #[[ਕਲਾਕਾਰ (ਰਸਾਲਾ)]] #[[ਮੁਹਾਂਦਰਾ (ਰਸਾਲਾ)]] #[[ਵਾਹਘਾ (ਰਸਾਲਾ)]] #[[ਤ੍ਰਿਸ਼ੰਕੂ (ਰਸਾਲਾ)]] #[[ਰਾਗ (ਰਸਾਲਾ)]] #[[ਅੱਖਰ (ਰਸਾਲਾ)]] #[[ਸੰਵਾਦ (ਰਸਾਲਾ)]] #ਛਿਣ (ਤ੍ਰੈਮਾਸਿਕ ਰਸਾਲਾ) 2012 #ਮਿੰਨੀ (ਰਸਾਲਾ) 1988 #ਸ਼ਬਦ ਤ੍ਰਿੰਜਣ (ਰਸਾਲਾ) 2008 #ਗ਼ੁਫ਼ਤਗੂ (ਰਸਾਲਾ) 2019 #ਸੰਵਾਦ #ਸੁਰਤਿ #ਤਾਸਮਨ (ਰਸਾਲਾ) #[[ਖੋਜਨਾਮਾ-ਅੰਤਰ-ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਾਹਿਤਕ ਅਤੇ ਖੋਜ ਜਰਨਲ|ਖੋਜਨਾਮਾ]] #ਪੰਜਾਬੀ ਨਕਸ਼ (ਰਸਾਲਾ) #[[ਅਰਮਾਨ (ARMAAN)- A Punjabi Language Online Research Journal]] #[[iarchive:1-1986-tarksheel-may-june-1986/page/n1/mode/2up|ਤਰਕਸ਼ੀਲ]] (ਦੁਮਾਸਕ ਰਸਾਲਾ) ਮਈ 1986 #ਸ਼ਿਵਾਲਿਕ(ਪੁਆਧ ਵਿੱਚੋਂ ਛਪਣ ਵਾਲਾ ਪ੍ਰਥਮ ਸਾਹਿਤਕ ਰਸਾਲਾ) #ਪਰਵਾਜ਼(ਮੁੱਖ-ਸੰਪਾਦਕ ਅਤਰਜੀਤ) == ਹਵਾਲੇ == [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਰਸਾਲੇ]] fdrkp76nnpyyoczh37vz9c8b0ed12wx 846213 846178 2026-09-15T09:17:25Z ~2026-49974-98 61953 /* ਸੂਚੀ */ ਸੂਲ ਸੁਰਾਹੀ ਰਸਾਲਾ ਜਿਸ ਦਾ ਕੋਈ ਵੀ ਮੁੱਲ ਨਹੀਂ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਜੋ ਕਿਸੇ ਤੋਂ ਚੰਦੇ ਦੀ ਕੋਈ ਮੰਗ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ ਉਹ ਰਸਾਲਾ ਹੈ 846213 wikitext text/x-wiki '''ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤਕ ਰਸਾਲੇ''' [[ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ]] ਵਿੱਚ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇ ਉੱਤੇ ਲਿਖੇ ਜਾਂਦੇ ਰਸਾਲੇ ਹਨ। ਵੈਸੇ ਤਾਂ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਸਾਹਿਤਕ ਪੱਤਰਕਾਰੀ 19ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਈ ਸੀ ਪਰ ਨਿਰੋਲ ਸਾਹਿਤਕ ਰਸਾਲੇ ਸਾਡੇ ਸਾਹਮਣੇ 20ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਹੀ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ==ਸੂਚੀ== # [[ਪ੍ਰੀਤਮ (ਰਸਾਲਾ)]] (1923) # [[ਫੁਲਵਾੜੀ (ਰਸਾਲਾ)]] (1924) # [[ਬਸੰਤ (ਰਸਾਲਾ)]] (1928) # [[ਮੋਤੀਆ (ਰਸਾਲਾ)]] (1928) # [[ਹੰਸ (ਰਸਾਲਾ)]] (1929) # [[ਚੰਨ (ਰਸਾਲਾ)]] (1931) # [[ਪ੍ਰਭਾਤ (ਰਸਾਲਾ)]] (1931) # [[ਕਵੀ (ਰਸਾਲਾ)]] (1931) # [[ਬਾਲਕ (ਰਸਾਲਾ)]] (1932) # [[ਪੰਜਾਬੀ ਮੰਚ (ਰਸਾਲਾ)]] (1933) # [[ਪ੍ਰੀਤਲੜੀ]] (1933) # [[ਨਵੀਂ ਦੁਨੀਆ (ਰਸਾਲਾ)]] (1938) # [[ਕੋਮਲ ਸੰਸਾਰ (ਰਸਾਲਾ)]] (1938) # [[ਪੰਜ ਦਰਿਆ (ਰਸਾਲਾ)]] (1939) # [[ਕੰਵਲ (ਰਸਾਲਾ)]] (1940) # [[ਬਾਲ ਸੰਦੇਸ਼ (ਰਸਾਲਾ)]] (1940) # [[ਜੀਵਨ ਪ੍ਰੀਤੀ (ਰਸਾਲਾ)]] (1941) # [[ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ (ਰਸਾਲਾ)]] (1942) # [[ਸਾਡੀ ਕਹਾਣੀ (ਰਸਾਲਾ)]] (1946) # [[ਹਿਤਕਾਰੀ (ਰਸਾਲਾ)]] (1947) # [[ਜੀਵਨ (ਰਸਾਲਾ)]] # [[ਸਾਹਿਤ ਸਮਾਚਾਰ]] # [[ਆਰਸੀ (ਪਰਚਾ)]] (1958) # [[ਨਾਗਮਣੀ (ਪਰਚਾ)]] (1966) # [[ਕਹਾਣੀ ਪੰਜਾਬ (ਤਿਮਾਹੀ ਪਰਚਾ)|ਕਹਾਣੀ ਪੰਜਾਬ]] # [[ਹੁਣ]] (ਚੌ-ਮਾਸਿਕ) # [[ਸਿਰਜਣਾ]] (ਤ੍ਰੈ-ਮਾਸਿਕ) # [[ਪ੍ਰਤਿਮਾਨ (ਰਸਾਲਾ)]] # [[ਮੇਘਲਾ]] # [[ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਕੀਰਤਨ (ਰਸਾਲਾ)]] # [[ਅਦਬੀ ਸਾਂਝ]] # [[ਪ੍ਰਵਚਨ (ਰਸਾਲਾ)]] # [[ਸਮਦਰਸ਼ੀ]] # [[ਸ਼ੀਰਾਜ਼ਾ]] # [[ਲਕੀਰ (ਰਸਾਲਾ)]] # [[ਕਵਿਤਾ (ਮਾਸਕ ਪੱਤਰ)]] # [[ਕੂਕਾਬਾਰਾ (ਰਸਾਲਾ)]] # [[ਜਨ ਸਾਹਿਤ (ਰਸਾਲਾ)]] # [[ਪੰਜਾਬੀ ਦੁਨੀਆ (ਰਸਾਲਾ)]] # [[ਸ਼ਬਦ ਬੂੰਦ (ਮੈਗਜ਼ੀਨ)]] # [[ਇੱਕੀ (ਮੈਗਜ਼ੀਨ)]] # [[ਲਹਿਰਾਂ (ਮੈਗਜ਼ੀਨ)]] # [[ਨੰਗੇ ਹਰਫ (ਰਸਾਲਾ)]] 2009 # [[ਕਾਵਿ-ਸ਼ਾਸਤਰ(ਤ੍ਰੈ-ਮਾਸਿਕ)]] # [[ਆਬਰੂ (ਰਸਾਲਾ)]] # [[ਏਕਮ (ਰਸਾਲਾ)]] #[[ਨਜ਼ਰੀਆ(ਰਸਾਲਾ)]] #[[ਘਰ ਸ਼ਿੰਗਾਰ (ਰਸਾਲਾ)]] #[[ਮਹਿਰਮ (ਰਸਾਲਾ)]] #[[ਰੂਹ ਪੰਜਾਬੀ (ਰਸਾਲਾ)]] #[[ਸਮਕਾਲੀ ਸਾਹਿਤ]] #[[ਕਲਾਕਾਰ (ਰਸਾਲਾ)]] #[[ਮੁਹਾਂਦਰਾ (ਰਸਾਲਾ)]] #[[ਵਾਹਘਾ (ਰਸਾਲਾ)]] #[[ਤ੍ਰਿਸ਼ੰਕੂ (ਰਸਾਲਾ)]] #[[ਰਾਗ (ਰਸਾਲਾ)]] #[[ਅੱਖਰ (ਰਸਾਲਾ)]] #[[ਸੰਵਾਦ (ਰਸਾਲਾ)]] #ਛਿਣ (ਤ੍ਰੈਮਾਸਿਕ ਰਸਾਲਾ) 2012 #ਮਿੰਨੀ (ਰਸਾਲਾ) 1988 #ਸ਼ਬਦ ਤ੍ਰਿੰਜਣ (ਰਸਾਲਾ) 2008 #ਗ਼ੁਫ਼ਤਗੂ (ਰਸਾਲਾ) 2019 #ਸੰਵਾਦ #ਸੁਰਤਿ #ਤਾਸਮਨ (ਰਸਾਲਾ) #[[ਖੋਜਨਾਮਾ-ਅੰਤਰ-ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਾਹਿਤਕ ਅਤੇ ਖੋਜ ਜਰਨਲ|ਖੋਜਨਾਮਾ]] #ਪੰਜਾਬੀ ਨਕਸ਼ (ਰਸਾਲਾ) #[[ਅਰਮਾਨ (ARMAAN)- A Punjabi Language Online Research Journal]] #[[iarchive:1-1986-tarksheel-may-june-1986/page/n1/mode/2up|ਤਰਕਸ਼ੀਲ]] (ਦੁਮਾਸਕ ਰਸਾਲਾ) ਮਈ 1986 #ਸ਼ਿਵਾਲਿਕ(ਪੁਆਧ ਵਿੱਚੋਂ ਛਪਣ ਵਾਲਾ ਪ੍ਰਥਮ ਸਾਹਿਤਕ ਰਸਾਲਾ) #ਪਰਵਾਜ਼(ਮੁੱਖ-ਸੰਪਾਦਕ ਅਤਰਜੀਤ) #ਸੂਲ-ਸੁਰਾਹੀ (ਮੁੱਖ-ਸੰਪਾਦਕ ਬਲਬੀਰ ਸਿੰਘ ਸੈਣੀ) == ਹਵਾਲੇ == [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਰਸਾਲੇ]] 7ro7ab92rpehftubthhl1zhpb7wevwb 0 65756 846106 532499 2026-09-14T12:36:43Z Kuldeepburjbhalaike 18176 [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫੋਟੋਗਰਾਫਰ]] ਤੋਂ [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ੋਟੋਗ੍ਰਾਫ਼ਰ]] ਵਿੱਚ ਖਿਸਕਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ [[c:Help:Cat-a-lot|ਕੈਟ-ਆ-ਲੋਟ]] ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ 846106 wikitext text/x-wiki {{Infobox artist | bgcolour = #6495ED | name = ਜੂਲੀਆ ਮਾਰਗਰੇਟ ਕੈਮਰਨ | image = Julia Margaret Cameron by George Frederic Watts.jpg | imagesize = | caption = Painting of Julia Margaret Cameron by [[George Frederic Watts]], c. 1850–1852 | birth_name = ਜੂਲੀਆ ਮਾਰਗਰੇਟ ਪਰੈਟਲ | birth_date = {{Birth date|1815|6|11|df=y}} | birth_place = [[Calcutta]], [[British India]] | death_date = {{Death date and age|1879|1|26|1815|6|11|df=y}} | death_place = [[Kalutara]], [[British Ceylon]] | nationality = British | field = Photography | training = | movement = | works = | patrons = | influenced by = | awards = }} '''ਜੂਲੀਆ ਮਾਰਗਰੇਟ ਕੈਮਰਨ''' (ਨਿੱਕੀ ਹੁੰਦੀ ਪਰੈਟਲ; 11 ਜੂਨ 1815 [[ਕੋਲਕਾਤਾ]] ਵਿਚ  – 26 ਜਨਵਰੀ 1879) ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫਰ ਸੀ। ਉਹ ਉਸ ਵੇਲੇ ਦੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਆਪਣੇ ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫਾਂ ਲਈ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਕੈਮਰਨ ਦਾ ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫਿਕ ਕੈਰੀਅਰ ਬਹੁਤ ਛੋਟਾ ਸੀ  ਉਸ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ ਮਾਤਰ (1864-1875)  ਗਿਆਰਾਂ ਸਾਲ। ਉਸ ਨੇ 48 ਸਾਲ ਦੀ ਮੁਕਾਬਲਤਨ ਵੱਡੀ ਉਮਰ ਤੇ ਫੋਟੋਗਰਾਫੀ ਨੂੰ ਅਪਣਾਇਆ ਸੀ।<ref>J. Paul Getty Museum.</ref> ==ਹਵਾਲੇ== {{Reflist}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1815]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ੋਟੋਗ੍ਰਾਫ਼ਰ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1879]] r2jnaj8ga3zj6zz977gttxbfth4pf0b 0 65776 846113 837647 2026-09-14T12:36:47Z Kuldeepburjbhalaike 18176 [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫੋਟੋਗਰਾਫਰ]] ਤੋਂ [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ੋਟੋਗ੍ਰਾਫ਼ਰ]] ਵਿੱਚ ਖਿਸਕਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ [[c:Help:Cat-a-lot|ਕੈਟ-ਆ-ਲੋਟ]] ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ 846113 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ਰਘੂ ਰਾਏ | image = Raghu Rai pix by Vikramjit Kakati.jpg | image_size = 280px | caption = ਰਘੂ ਰਾਏ (2015) | birth_date = {{Birth year and age|df=yes|1942}}<!-- {{Birth date and age|df=yes|YYYY|MM|DD}} --> | birth_place = [[ਝੰਗ]], ਪੰਜਾਬ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ | death_date = <!-- {{Death date and age|df=yes|YYYY|MM|DD|YYYY|MM|DD}} (death date then birth date) --> | death_place = | nationality = ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ | years_active = 1965 – ਵਰਤਮਾਨ | known_for = | occupation = ਫ਼ੋਟੋਗ੍ਰਾਫ਼ਰ, [[ਫ਼ੋਟੋਜਰਨਲਿਜ਼ਮ]] }} '''ਰਘੂ ਰਾਏ''' ([[ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਬੋਲੀ|ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ]]: '''Raghu Rai;''' ਜਨਮ 1942) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ [[ਫ਼ੋਟੋਗਰਾਫ਼ੀ|ਫ਼ੋਟੋਗ੍ਰਾਫ਼ਰ]] ਅਤੇ [[ਪੱਤਰਕਾਰ]] ਸੀ।<ref>[http://www.globaladjustments.com/?q=node/723 Raghu Rai: The Man Who Redefined Photojournalism in India]</ref><ref>[https://www.thehindu.com/todays-paper/tp-features/tp-sundaymagazine/imaging-india/article28527950.ece Imaging India]</ref> 1977 ਵਿੱਚ, ਜਦੋਂ ਰਾਏ ਇੱਕ ਛੋਟੇ ਫ਼ੋਟੋਜਰਨਲਿਸਟ ਸਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਹੇਨਰੀ ਬਰੇਸੋੰਵੱਲੋਂ ਮੈਗਨਮ ਫ਼ੋਟੋਸ ਲਈ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਹੇਨਰੀ ਬਰੇਸੋੰ ਨੇ ਮੈਗਨਮ ਫ਼ੋਟੋਸ ਦੀ ਸਹਿ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਰਘੂ ਰਾਏ 1965 ਵਿੱਚ ਫ਼ੋਟੋਗ੍ਰਾਫ਼ਰ ਬਣਿਆ ਅਤੇ ਇੱਕ ਸਾਲ ਬਾਦ ਉਹ ਦਿੱਲੀ ਦੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ [[ਦ ਸਟੇਟਸਮੈਨ]] ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ। 1976 ਵਿੱਚ ਇਸਨੇ ਇਹ ਅਖਬਾਰ ਛੱਡ ਕੇ ਫਰੀਲਾਂਸ ਫ਼ੋਟੋਗ੍ਰਾਫੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। 1982 ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ 1992 ਤੱਕ ਰਾਏ [[ਇੰਡੀਆ ਟੂਡੇ]] ਦਾ ਫ਼ੋਟੋਗ੍ਰਾਫੀ ਸੰਚਾਲਕ ਰਿਹਾ। 1990 ਤੋਂ 1997 ਤੱਕ ਰਾਏ ਨੇ ਵਰਲਡ ਪ੍ਰੈਸ ਫ਼ੋਟੋ (World Press Photo) ਵਿੱਚ ਜਿਊਰੀ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ। ਰਘੂ ਰਾਏ ਦਾ ਜਨਮ 1942 ਵਿੱਚ [[ਝੰਗ]], [[ਪੰਜਾਬ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ|ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਪੰਜਾਬ]] ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਸਾਲ 2026 ਦੀ 26 ਅਪ੍ਰੈਲ ਨੂੰ ਉਹ ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਅਲਵਿਦਾ ਆਖ ਗਏ, ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਅੰਤਿਮ ਸੰਸਕਾਰ ਲੋਧੀ ਰੋਡ ਕ੍ਰੀਮੇਸ਼ਨ ਗ੍ਰਾਊਂਡ ਵਿਖੇ 26 ਅਪ੍ਰੈਲ ਨੂੰ ਹੋਇਆ। ==ਪੁਰਸਕਾਰ== * [[ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ]] (1972) - ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਯੁੱਧ 'ਤੇ ਕੰਮ ਲਈ<ref>{{Cite news|url=https://www.business-standard.com/article/pti-stories/raghu-rai-chosen-as-first-recipient-of-newly-instated-international-photography-award-119091600865_1.html|title=Raghu Rai chosen as first recipient of newly instated international photography award|date=2019-09-16|work=Business Standard India|access-date=2021-01-16|agency=Press Trust of India}}</ref> * ਅਮਰੀਕਾ ਤੋਂ ਸਾਲ ਦਾ ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫਰ (1992) * ਅਕਾਦਮੀ ਡੇਸ ਬਿਊਕਸ ਆਰਟਸ ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫੀ ਪੁਰਸਕਾਰ - ਵਿਲੀਅਮ ਕਲੇਨ 2019<ref>{{cite web |date=13 September 2019 |title=The Magnum Digest: September 13, 2019 |url=https://www.magnumphotos.com/newsroom/magnum-digest/the-magnum-digest-september-13-2019/ |access-date=2019-09-16 |website=Magnum Photos}}</ref> * ਸੂਚਨਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸਾਰਣ (ਆਈ ਐਂਡ ਬੀ) ਮੰਤਰਾਲੇ ਦੁਆਰਾ ਲਾਈਫਟਾਈਮ ਅਚੀਵਮੈਂਟ ਪੁਰਸਕਾਰ 2017<ref>{{Cite web |last=Ahluwalia |first=Harveen |date=2017-03-23 |title=Raghu Rai conferred with Lifetime Achievement award |url=https://www.livemint.com/Politics/QKAHkuUV65G0lkOm8ZKwZP/Raghu-Rai-conferred-with-Lifetime-Achievement-award.html |access-date=2021-01-16 |website=mint |language=en}}</ref> == ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀਆਂ == * 1997 ਰੈਟ੍ਰੋਸਪੈਕਟਿਵ - ਨੈਸ਼ਨਲ ਗੈਲਰੀ ਆਫ਼ ਮਾਡਰਨ ਆਰਟ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ, ਭਾਰਤ। * 2002 ਰਘੂ ਰਾਏ ਦਾ ਇੰਡੀਆ - ਏ ਰੈਟ੍ਰੋਸਪੈਕਟਿਵ, ਫੋਟੋਫਿਊਜ਼ਨ, ਲੰਡਨ * 2002 ਵੋਲਕਾਰਟ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ, ਵਿੰਟਰਥਰ, ਸਵਿਟਜ਼ਰਲੈਂਡ * 2003 ਭੋਪਾਲ - ਸਾਲਾ ਕੌਂਸਿਲੀਅਰ, ਵੇਨਿਸ, ਇਟਲੀ; ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫਿਕ ਗੈਲਰੀ, ਹੇਲਸਿੰਕੀ, ਫਿਨਲੈਂਡ * 2003 ਐਕਸਪੋਜ਼ਰ: ਪੋਰਟਰੇਟ ਆਫ਼ ਏ ਕਾਰਪੋਰੇਟ ਕ੍ਰਾਈਮ - ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਆਫ਼ ਮਿਸ਼ੀਗਨ, ਐਨ ਆਰਬਰ, ਯੂਐਸਏ * 2004 ਐਕਸਪੋਜ਼ਰ - ਡ੍ਰਿਕ ਗੈਲਰੀ, ਢਾਕਾ, ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼; ਲੀਕਾ ਗੈਲਰੀ, ਪ੍ਰਾਗ, ਚੈੱਕ ਗਣਰਾਜ * 2005 ਭੋਪਾਲ 1984–2004 – ਮੇਲਕਵੇਗ ਗੈਲਰੀ, ਐਮਸਟਰਡਮ, ਨੀਦਰਲੈਂਡ * 2005 ਭਾਰਤ – ਮਿਊਜ਼ੀ ਕੈਪੀਟੋਲਿਨੀ ਸੈਂਟਰਲ ਮੋਂਟੇਮਾਰਟੀਨੀ, ਰੋਮ, ਇਟਲੀ * 2007 ਰੇਨਕੋਂਟਰੇਸ ਡੀ'ਆਰਲਸ ਫੈਸਟੀਵਲ, ਫਰਾਂਸ * 2012 ਮਾਈ ਇੰਡੀਆ – ਫੋਟੋਫ੍ਰੀਓ, ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ * 2013 ਟ੍ਰੀਜ਼ (ਕਾਲਾ ਅਤੇ ਚਿੱਟਾ), ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ * 2014 ਇਨ ਲਾਈਟ ਆਫ ਇੰਡੀਆ: ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫੀ ਰਘੂ ਰਾਏ ਦੁਆਰਾ, ਹਾਂਗ ਕਾਂਗ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਫੋਟੋ ਫੈਸਟੀਵਲ, ਹਾਂਗ ਕਾਂਗ * 2015 ਟ੍ਰੀਜ਼, ਆਰਟ ਅਲਾਈਵ ਆਰਟ ਗੈਲਰੀ, ਦਿੱਲੀ * 2016, ਦ ਗ੍ਰੇਟੈਸਟ ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫ਼ਸ ਆਫ਼ ਰਘੂ ਰਾਏ, ਓਜਸ ਆਰਟ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ == ਹਵਾਲੇ == [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ੋਟੋਗ੍ਰਾਫ਼ਰ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੱਤਰਕਾਰ]] qutyrlxci76im6osszvqmdnt6brj8ir 0 66691 846097 409891 2026-09-14T12:35:43Z Kuldeepburjbhalaike 18176 [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫੋਟੋਗਰਾਫੀ]] ਤੋਂ [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ੋਟੋਗ੍ਰਾਫ਼ੀ]] ਵਿੱਚ ਖਿਸਕਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ [[c:Help:Cat-a-lot|ਕੈਟ-ਆ-ਲੋਟ]] ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ 846097 wikitext text/x-wiki [[ਤਸਵੀਰ:Photowalk 31 12 10 081.JPG|thumb| [[ਢਾਕਾ]], ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ [[ਵਿਕੀਮੀਡੀਆ ਕਾਮਨਜ਼]] ਦੇ ਲਈ ਫੋਟੋਆਂ ਲੈ ਰਿਹਾ ਫੋਟੋ-ਪ੍ਰੇਮੀਆਂ ਦਾ ਇੱਕ ਗਰੁੱਪ]] [[ਤਸਵੀਰ:Participants Lost in Thoughts - Wikipedia Takes Kolkata 4.jpg|thumb|Perticipents of Wikipedia Takes Kolkata 4, Photowalk in [[ਕੋਲਕਾਤਾ|Kolkata]], [[ਭਾਰਤ|India]]]] [[ਤਸਵੀਰ:Photowalker in downtown Phoenix.jpg|thumb|Photowalker in downtown [[ਫ਼ੀਨਿਕਸ|Phoenix, Arizona]].]] [[ਤਸਵੀਰ:Shanghai Expo Park.JPG|right|thumb|200x200px| Photowalking in Shanghai Expo Park, Pudong, [[ਸ਼ੰਘਾਈ|Shanghai]]. ]] '''ਫੋਟੋਫੇਰੀ''' ਕੈਮਰਾ ਨਾਲ ਲੈ ਕੇ ਫੇਰੀ ਲਾਉਣ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਜਿਸ ਦਾ ਮੁੱਖ ਮਕਸਦ ਰੌਚਿਕ [[ਵਰਤਾਰਾ|ਵਰਤਾਰਿਆਂ]] ਦੀਆਂ ਤਸਵੀਰਾਂ  ਲੈਣਾ ਹੁੰਦਾ  ਹੈ। ਇਹ ਅਕਸਰ ਕੈਮਰਾ ਕਲੱਬਾਂ, ਆਨਲਾਈਨ ਫੋਰਮਾਂ ਜਾਨ ਵਪਾਰਕ ਸੰਗਠਆਂ ਦੁਆਰਾ ਆਯੋਜਿਤ ਇੱਕ ਸਾਂਝੀ ਸਰਗਰਮੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ,<ref>[http://www.worldwidephotowalk.com Scott Kelby Photowalk]</ref> ਬਹੁਤ ਵਾਰ ਇਹ ਇੱਕ ਸੈਰ ਟੂਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਉਦੇਸ਼ [[ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਫੋਟੋਗਰਾਫੀ]] ਤੇ ਖਾਸ ਫੋਕਸ ਦੀ ਬਜਾਏ ਆਮ ਕਰ ਕੇ ਅਭਿਆਸ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਫੋਟੋਗਰਾਫੀ ਦੇ ਹੁਨਰ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਕਰਨਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਕ ਦੇ  ਦੀ ਬਜਾਏ ਵਿੱਚ . == ਹਵਾਲੇ == {{Reflist}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ੋਟੋਗ੍ਰਾਫ਼ੀ]] gci6nrhsd6rxflfhlf1eyf0w1kko218 0 76542 846132 839677 2026-09-14T12:38:45Z Kuldeepburjbhalaike 18176 [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਫੋਟੋਗਰਾਫਰ]] ਤੋਂ [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਫ਼ੋਟੋਗ੍ਰਾਫ਼ਰ]] ਵਿੱਚ ਖਿਸਕਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ [[c:Help:Cat-a-lot|ਕੈਟ-ਆ-ਲੋਟ]] ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ 846132 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ਬਰੈਂਡਨ ਸਟੈਂਟਨ <br /> Brandon Stanton | image = | caption = | alt = | birth_name = ਬਰੈਂਡਨ ਸਟੈਂਟਨ | birth_date = {{Birth date and age|1984|03|01}}<ref>{{cite web|title=NYC photographer's crowdfunding rules OK after DKNY boosts YMCA|url=http://www.theguardian.com/fashion/2013/mar/02/dkny-ymca-brandon-stanton-crowdfunding|author=Raya Jalabi|publisher=The Guardian|date=March 2, 2013|accessdate=December 19, 2013}}</ref><ref name=cnn13>{{cite news| title = The photographer behind 'Humans of New York'| url = http://edition.cnn.com/2013/10/18/living/books-humans-of-new-york/|accessdate = 2013-10-25|date= October 18, 2013| publisher = CNN}}</ref> | birth_place =[[ਮਾਰੀਏਟਾ, ਜਾਰਜੀਆ]] | nationality =ਅਮਰੀਕੀ | occupation =ਫੋਟੋਗਰਾਫਰ, ਬਲਾਗਰ | known_for = [[ਹਿਊਮਨਜ਼ ਆਫ ਨਿਊ ਯਾਰਕ]] ਦਾ ਸਥਾਪਕ (2010) |website={{URL|http://www.humansofnewyork.com}} }} '''ਬਰੈਂਡਨ ਸਟੈਂਟਨ '''(ਜਨਮ 1 ਮਾਰਚ 1984) ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਫੋਟੋਗਰਾਫਰ ਅਤੇ ਬਲਾਗਰ ਹੈ। ਇਹ ਹਿਊਮਨਜ਼ ਆਫ ਨਿਊ ਯਾਰਕ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਫੋਟੋਪੱਤਰਕਾਰੀ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹੈ ਅਤੇ ਜਿਸਦੇ ਜਨਵਰੀ 2016 ਅਨੁਸਾਰ [[ਫ਼ੇਸਬੁੱਕ]] ਉੱਤੇ 1.67 ਕਰੋੜ ਲਾਈਕ ਹਨ ਅਤੇ [[ਇੰਸਟਾਗਰਾਮ]] ਉੱਤੇ 46 ਲੱਖ ਫੌਲੋਅਰ(ਸਮਰਥਕ) ਹਨ।<ref>{{Cite news|url=http://www.huffingtonpost.com/entry/humans-of-new-york-pakistan-slave-labor_55d399a8e4b07addcb446e23|title=Humans Of New York Has Helped Raise Over $2 Million To Help End Slave Labor In Pakistan|publisher=Huffington Post|date=August 19, 2015|accessdate=August 20, 2015}}</ref> 2010 ਤੋਂ ਸਟੈਂਟਨ ਨੇ [[ਨਿਊਯਾਰਕ ਸ਼ਹਿਰ]] ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਅਤੇ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਸੈਂਕੜੇ ਤਸਵੀਰਾਂ ਖਿੱਚੀਆਂ ਹਨ ਜਿਹਨਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਉਹ ਇਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਜ਼ਿੰਦਗੀਆਂ ਬਾਰੇ ਕੁਝ ਲਾਈਨਾਂ ਲਿਖਦਾ ਹੈ।<ref name="express-tribune">{{Cite web|url=http://tribune.com.pk/story/929099/humans-of-new-york-to-come-to-pakistan-in-august/|date=30 July 2015|accessdate=5 August 2015|publisher=[[The Express Tribune]]|title=Humans of New York to come to Pakistan in August}}</ref> == ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਕੰਮ == ਸਟੈਂਟਨ ਜਾਰਜੀਆ, [[ਅਟਲਾਂਟਾ]] ਵਿੱਚ ਮਾਰੀਏਟਾ ਵਿਖੇ ਵੱਡਾ ਹੋਇਆ,<ref name="David Shapiro Jr">{{Cite news|title=Human by Human, a Following Grows|publisher=Wall Street Journal|url=http://online.wsj.com/news/articles/SB10001424052702304106704579135783423807744|author=David Shapiro Jr.|date=Oct 14, 2013|accessdate=2013-10-25}}</ref> ਜਿੱਥੇ ਇਸਨੇ 2002 ਵਿੱਚ ਦ ਵਾਕਰ ਸਕੂਲ ਤੋਂ ਸਕੂਲ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਖਤਮ ਕੀਤੀ।<ref>{{Cite web|title=Walker Alumnus Brandon Stanton Talks to Students About Humans of New York|publisher=The Walker School|url=http://www.thewalkerschool.org/news/item/index.aspx?linkid=972&moduleid=56|date=February 5, 2013|accessdate=2013-10-26|archive-date=2013-10-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20131023132708/http://www.thewalkerschool.org/news/item/index.aspx?linkid=972&moduleid=56|dead-url=yes}}</ref> ਇਸਨੇ [[ਜਾਰਜੀਆ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ]] ਤੋਂ ਹਿਸਟਰੀ ਮੇਜਰ ਵਿੱਚ ਡਿਗਰੀ ਕੀਤੀ।<ref>{{Cite web|title=Book Talk: From blog to best-seller|publisher=BusinessWorld|url=http://www.bworldonline.com/weekender/content.php?id=81757|date=January 9, 2014|accessdate=2014-01-31|archive-date=2015-09-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20150923221549/http://www.bworldonline.com/weekender/content.php?id=81757|dead-url=yes}}</ref> 2010 ਵਿੱਚ ਜਦੋਂ ਇਹ [[ਸ਼ਿਕਾਗੋ]] ਵਿੱਚ ਬਾਂਡ ਵਪਾਰੀ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰ ਰਿਹਾ ਤਾਂ ਇਸਨੇ ਇੱਕ ਕੈਮਰਾ ਖਰੀਦਿਆ,<ref>{{Cite web|last1=Goodyear|first1=Sarah|title=A 'Photographic Census' Captures New York's Characters|url=http://www.citylab.com/design/2012/04/photographic-census-captures-new-yorks-characters/1816/|website=citylab.com|publisher=The Atlantic City Lab|accessdate=12 October 2015|archive-date=4 ਮਾਰਚ 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304051627/http://www.citylab.com/design/2012/04/photographic-census-captures-new-yorks-characters/1816/|url-status=dead}}</ref> ਅਤੇ ਹਫਤੇ ਦੇ ਅੰਤ ਉੱਤੇ ਇਸਨੇ ਡਾਊਨਟਾਊਨ ਸ਼ਿਕਾਗੋ ਵਿੱਚ ਤਸਵੀਰਾਂ ਖਿੱਚਣੀਆਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀਆਂ। ਜਦੋਂ ਕੁਝ ਸਮਾਂ ਬਾਅਦ ਇਸਦੀ ਨੌਕਰੀ ਚਲੀ ਗਈ,<ref>{{Cite web|last1=Maloney|first1=Jennifer|title=In Focus: City's Humans|url=http://www.wsj.com/articles/SB10001424052702304811304577370611460259438#articleTabs%3Darticle|website=www.wsj.com|publisher=The Wall Street Journal|accessdate=12 October 2015}}</ref> ਤਾਂ ਇਸਨੇ ਫੋਟੋਗਰਾਫ਼ੀ ਨੂੰ ਹੀ ਆਪਣਾ ਕਿੱਤਾ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ। ਇਹ ਨਿਊ ਯਾਰਕ ਚਲਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਇਸਨੇ 10,000 ਨਿਊ ਯਾਰਕ ਨਿਵਾਸਿਆਂ ਦੀਆਂ ਤਸਵੀਰਾਂ ਖਿੱਚਕੇ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਨਕਸ਼ੇ ਉੱਤ ਲਗਾਇਆ। ਆਖ਼ਿਰ, ਇਹ ਸਾਰੀਆਂ ਤਸਵੀਰਾਂ ਹਿਊਮਨਜ਼ ਆਫ ਨਿਊ ਯਾਰਕ ਦੇ ਫੇਸਬੁੱਕ ਪੰਨੇ ਉੱਤੇ ਪਾਈਆਂ ਗਈਆਂ, ਜੋ ਪੰਨਾ ਇਸਨੇ ਨਵੰਬਰ 2010 ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਸੀ।<ref>{{Cite web|last1=Stanton|first1=Brandon|title=Humans of New York: Behind the Lens|url=http://www.huffingtonpost.com/brandon-stanton/humans-of-new-york-behind_b_3210673.html|website=www.huffingtonpost.com|publisher=The Huffington Post|accessdate=12 October 2015}}</ref><ref>{{Cite web|title=Humans of New York Facebook Information Page|url=https://www.facebook.com/humansofnewyork/info?tab=page_info|website=www.facebook.com}}</ref> ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਇਸਨੇ ਤਸਵੀਰਾਂ ਨੂੰ ਸਿਰਲੇਖ ਦੇਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਜੋ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਪੂਰੇ ਇੰਟਰਵਿਊਆਂ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਗਏ। ਇਸਦੀ ਕਿਤਾਬ ਹਿਊਮਨਜ਼ ਆਫ ਨਿਊ ਯਾਰਕ (''Humans of New York)'' ਅਕਤੂਬਰ 2013 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਈ। ਇਸ ਕਿਤਾਬ ਨੂੰ ਚੰਗੇ ਰੀਵਿਊ ਮਿਲੇ<ref>{{Cite web|title=Humans of New York|url=http://us.macmillan.com/humansofnewyork/BrandonStanton|website=www.us.macmillan.com|publisher=Macmillan Publishers|accessdate=12 October 2015}}</ref> ਅਤੇ ਇਸਦੀਆਂ 30,000 ਕਾਪੀਆਂ ਪ੍ਰੀਆਰਡਰ ਵਜੋਂ ਵਿਕੀਆਂ।<ref name="David Shapiro Jr"/> ਇਸ ਕਿਤਾਬ ਦੇ ਲੋਕ ਅਰਪਣ ਵੇਲੇ ਏਬੀਸੀ ਨਿਊਜ਼ ਨਾਈਟਲਾਈਨ ਦੇ ਲਈ ਬਿੱਲ ਵੇਰ ਨੇ ਇਸਦਾ ਇੰਟਰਵਿਊ ਲਿਆ<ref>{{Cite web|title='Humans of New York': Photog Gone Viral|url=http://abcnews.go.com/Nightline/video/humans-york-photog-viral-20550669|website=www.abc.go.com|publisher=ABC News|accessdate=12 October 2015}}</ref> ਇਹ ਕਿਤਾਬ 2013 ਦੇ 3 ਨਵੰਬਰ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਹਫਤੇ ਲਈ ਨਿਊ ਯਾਰਕ ਟਾਈਮਜ਼ ਨੌਨ-ਫਿਕਸ਼ਨ ਬੈਸਟ ਸੈਲਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਪਹਿਲੇ ਨੰਬਰ ਉੱਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਈ।<ref>{{Cite web|last1=Bosman|first1=Julie|title=A Fisherman in New York’s Sea of Faces|url=http://www.nytimes.com/2013/11/07/business/media/humans-of-new-york-by-brandon-stanton.html?smid=fb-nytimes&WT.z_sma=BU_HON_20131108&_r=1|website=www.nytimes.com|publisher=The New York Times|accessdate=12 October 2015}}</ref><ref>{{Cite web|title=Bestsellers List|url=http://www.nytimes.com/best-sellers-books/2013-11-03/hardcover-nonfiction/list.html|website=www.nytimes.com|publisher=The New York Times|accessdate=12 October 2015}}</ref> ਇਹ ਕਿਤਾਬ ਇਸ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ 26 ਹਫਤਿਆਂ ਲਈ ਰਹੀ ਅਤੇ 21 ਦਸੰਬਰ 2014 ਨੂੰ ਫਿਰ ਤੋਂ ਪਹਿਲੇ ਨੰਬਰ ਉੱਤੇ ਪਹੁੰਚੀ। [[ਤਸਵੀਰ:From_Brownsville,_Brooklyn_to_the_Oval_Office-_Vidal_Meets_the_President.webm|thumb|5 ਫਰਵਰੀ 2015 ਨੂੰ ਵਾਈਟ ਹਾਊਸ ਵਿਖੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਓਬਾਮਾ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਗਿਆ ਬਰੈਂਡਨ ਸਟੈਂਟਨ।]] ਦਸੰਬਰ 2013 ਵਿੱਚ ਸਟੈਂਟਨ ਨੂੰ [[ਟਾਈਮ (ਪਤ੍ਰਿਕਾ)]] ਨੇ ਇਸਨੂੰ ਦੁਨੀਆ ਨੂੰ ਬਦਲਣ ਵਾਲੇ 30 ਸਾਲ ਤੋਂ ਘੱਟ 30 ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ।<ref>{{Cite web|last1=Schweitzer|first1=Callie|title=30 Under 30: Meet Brandon Stanton, the Photographer Behind Humans of New York|url=http://ideas.time.com/2013/12/16/30-under-30-meet-brandon-stanton-the-photographer-behind-humans-of-new-york/|website=www.time.com|publisher=Time, Inc.|accessdate=12 October 2015|archive-date=5 ਅਕਤੂਬਰ 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181005044859/http://ideas.time.com/2013/12/16/30-under-30-meet-brandon-stanton-the-photographer-behind-humans-of-new-york/|url-status=dead}}</ref> ਅਗਸਤ 2014 ਵਿੱਚ ਸਟੈਂਟਨ [[ਮੱਧ ਪੂਰਬ]] ਵੱਲ ਗਿਆ ਅਤੇ [[ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ]] ਦੇ ਸਦਕਾ ਇਸਨੇ 50 ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਟੂਰ ਦੌਰਾਨ 10 ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਤਸਵੀਰਾਂ ਖਿੱਚੀਆਂ।<ref>{{Cite web|last1=Keneally|first1=Meghan|title=Humans of New York Photographer's Touching Dispatches From Iraq|url=http://abcnews.go.com/International/humans-york-photographer-travels-iraq/story?id=24946214|website=www.abcnews.go.com|publisher=ABC News|accessdate=12 October 2015}}</ref><ref>{{Cite web|last1=Gilsinan|first1=Kathy|title=Humans of the World|url=http://www.theatlantic.com/international/archive/2014/08/humans-of-the-world/375912/|publisher=The Atlantic|accessdate=12 October 2015}}</ref> ਜੁਲਾਈ 2015 ਵਿੱਚ ਇਸ ਕੰਮ ਲਈ ਇਹ [[ਪਾਕਿਸਤਾਨ]] ਅਤੇ ਦੂਜੀ ਵਾਰ [[ਇਰਾਨ]] ਗਿਆ।<ref>{{Cite web|last1=Tharoor|first1=Ishaan|title=‘Humans of New York’ photographer finds humans of Iran|url=https://www.washingtonpost.com/news/worldviews/wp/2015/08/27/humans-of-new-york-photographer-finds-humans-of-iran/|website=www.washingtonpost.com|publisher=The Washington Post|accessdate=12 October 2015}}</ref><ref>{{Cite web|last1=Jamal|first1=Ramsha|title=Humans of New York blog offers a fresh perspective on Pakistan|url=http://www.theguardian.com/global-development/2015/aug/21/humans-of-new-york-blog-offers-a-fresh-perspective-on-pakistan|website=www.theguardian.com|publisher=The Guardian|accessdate=12 October 2015}}</ref> ਆਪਣੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਟੂਰ ਦੇ ਅੰਤ ਉੱਤੇ ਸਟੈਂਟਨ ਨੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਮਦਦ 23 ਲੱਖ ਡਾਲਰ ਇਕੱਠੇ ਕੀਤੇ ਤਾਂਕਿ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਗੁਲਾਮ ਮਜ਼ਦੂਰੀ ਬੰਦ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕੇ।<ref>{{Cite web|last1=Whiteman|first1=Hilary|title=The photos that raised $2 million to free bonded brick workers|url=http://www.cnn.com/2015/08/19/asia/pakistan-humans-new-york-bonded-labor/|website=www.cnn.com|publisher=Cable News Network|accessdate=12 October 2015}}</ref> ਜਨਵਰੀ 2015 ਵਿੱਚ ਸਟੈਂਟਨ ਨੂੰ ਓਵਲ ਆਫਿਸ ਵਿਖੇ ਬੁਲਾਇਆ ਗਿਆ ਤਾਂਕਿ ਉਹ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ [[ਬਰਾਕ ਓਬਾਮਾ]] ਦੀ ਇੰਟਰਵਿਊ ਲੈ ਸਕੇ।<span class="cx-segment" data-segmentid="98"></span> == ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ == * ਹਿਊਮਨਜ਼ ਆਫ ਨਿਊ ਯਾਰਕ {{Cite book|date=October 15, 2013|title=Humans of New York|url=https://archive.org/details/isbn_9781250038821|location=New York|publisher=[[St. Martin's Press]]|isbn=978-1-250-03882-1}} * ਲਿਟਲ ਹਿਊਮਨਜ਼ ਆਫ ਨਿਊ ਯਾਰਕ {{Cite book|date=October 7, 2014|title=Little Humans of New York|url=https://archive.org/details/littlehumans0000stan|location=New York|publisher=[[Farrar, Straus and Giroux]]|isbn=978-0374374563}} * ਹਿਊਮਨਜ਼ ਆਫ ਨਿਊ ਯਾਰਕ: ਸਟੋਰੀਜ਼ {{Cite book|date=October 13, 2015|title=Humans of New York: Stories|url=https://archive.org/details/humansofnewyorks0000stan|location=New York|publisher=[[St. Martin's Press]]|isbn=978-1250058904}} == ਇਨਾਮ == * 2013: ਪੀਪਲਜ਼ ਚੋਆਇਸ ਇਨਾਮ, ਫੋਟੋਗਰਾਫੀ ਦੀ ਉੱਤਮ ਵਰਤੋਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ, ਹਿਊਮਨਜ਼ ਆਫ ਨਿਊ ਯਾਰਕ ਲਈ 2013 ਦਾ ਵੈਬੀ ਅਵਾਰਡ<ref>{{Cite web|title=Best Use of Photography|publisher=The Webby Awards Gallery|url=http://winners.webbyawards.com/2013/web/website-features-and-design/best-use-of-photography|accessdate=2013-10-26}}</ref> * 2013: ''[[ਟਾਈਮ (ਪਤ੍ਰਿਕਾ)|ਟਾਈਮ (ਮੈਗਜ਼ੀਨ)]]'' ਨੇ ਇਸਨੂੰ ਦੁਨੀਆ ਨੂੰ ਬਦਲਣ ਵਾਲੇ 30 ਸਾਲ ਤੋਂ ਘੱਟ 30 ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ।<ref>{{Cite news|title=30 Under 30: Humans of New York Photographer Brandon Stanton|publisher=Time.com|url=http://ideas.time.com/2013/12/16/30-under-30-meet-brandon-stanton-the-photographer-behind-humans-of-new-york/|author=Callie Schweitzer|date=December 16, 2013|accessdate=2013-12-17|archive-date=2018-10-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20181005044859/http://ideas.time.com/2013/12/16/30-under-30-meet-brandon-stanton-the-photographer-behind-humans-of-new-york/|url-status=dead}}</ref> * 2014: ਜੇਮਜ਼ ਜੋਆਇਸ ਅਵਾਰਡ; ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਕਾਲਜ ਡਬਲਿਨ ਦੀ ਲਿਟਰੇਰੀ ਅਤੇ ਹਿਸਟੋਰੀਕਲ ਸੋਸਾਇਟੀ ਵੱਲੋਂ।<ref>{{Cite web|title=Humans of New York creator, Brandon Stanton honoured by UCD Literary & Historical Society|url=http://www.ucd.ie/news/2014/04APR14/240414-Humans-of-New-York-creator-Brandon-Stanton-honoured-by-UCD-Literary-%26%20Historical-Society.html|publisher=UCD News, University College Dublin|date=24 April 2014|accessdate=2014-08-13|archive-date=2018-09-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20180929214430/http://www.ucd.ie/news/2014/04APR14/240414-Humans-of-New-York-creator-Brandon-Stanton-honoured-by-UCD-Literary-%26|url-status=dead}}</ref> == ਹਵਾਲੇ == {{Reflist|30em}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1984]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਬਲਾਗਰ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਫ਼ੋਟੋਗ੍ਰਾਫ਼ਰ]] 4bowogh5ltani13qcsg0nkthdgba6fs 14 76545 846126 315458 2026-09-14T12:38:16Z Kuldeepburjbhalaike 18176 removed [[Category:ਕੌਮੀਅਤ ਮੁਤਾਬਕ ਫੋਟੋਗਰਾਫਰ]]; added [[Category:ਰਾਸ਼ਟਰੀਅਤਾ ਅਨੁਸਾਰ ਫ਼ੋਟੋਗ੍ਰਾਫ਼ਰ]] using [[WP:HC|HotCat]] 846126 wikitext text/x-wiki ਅਮਰੀਕੀ ਫੋਟੋਗਰਾਫਰ [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਕਲਾਕਾਰ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਾਸ਼ਟਰੀਅਤਾ ਅਨੁਸਾਰ ਫ਼ੋਟੋਗ੍ਰਾਫ਼ਰ]] 6jiytqhl7p34ihb1dd33s0q4ambp7es 846136 846126 2026-09-14T12:39:13Z Kuldeepburjbhalaike 18176 Kuldeepburjbhalaike ਨੇ ਸਫ਼ਾ [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਫੋਟੋਗਰਾਫਰ]] ਨੂੰ [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਫ਼ੋਟੋਗ੍ਰਾਫ਼ਰ]] ’ਤੇ ਭੇਜਿਆ 846126 wikitext text/x-wiki ਅਮਰੀਕੀ ਫੋਟੋਗਰਾਫਰ [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਕਲਾਕਾਰ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਾਸ਼ਟਰੀਅਤਾ ਅਨੁਸਾਰ ਫ਼ੋਟੋਗ੍ਰਾਫ਼ਰ]] 6jiytqhl7p34ihb1dd33s0q4ambp7es 14 76548 846101 315464 2026-09-14T12:36:41Z Kuldeepburjbhalaike 18176 [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫੋਟੋਗਰਾਫਰ]] ਤੋਂ [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ੋਟੋਗ੍ਰਾਫ਼ਰ]] ਵਿੱਚ ਖਿਸਕਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ [[c:Help:Cat-a-lot|ਕੈਟ-ਆ-ਲੋਟ]] ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ 846101 wikitext text/x-wiki ਕੌਮੀਅਤ ਮੁਤਾਬਕ ਫੋਟੋਗਰਾਫਰ [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ੋਟੋਗ੍ਰਾਫ਼ਰ]] erykr12tq41bt7l69qqayc48sbrsavq 846124 846101 2026-09-14T12:37:56Z Kuldeepburjbhalaike 18176 Kuldeepburjbhalaike ਨੇ ਸਫ਼ਾ [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੌਮੀਅਤ ਮੁਤਾਬਕ ਫੋਟੋਗਰਾਫਰ]] ਨੂੰ [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਾਸ਼ਟਰੀਅਤਾ ਅਨੁਸਾਰ ਫ਼ੋਟੋਗ੍ਰਾਫ਼ਰ]] ’ਤੇ ਭੇਜਿਆ 846101 wikitext text/x-wiki ਕੌਮੀਅਤ ਮੁਤਾਬਕ ਫੋਟੋਗਰਾਫਰ [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ੋਟੋਗ੍ਰਾਫ਼ਰ]] erykr12tq41bt7l69qqayc48sbrsavq 14 76550 846096 315469 2026-09-14T12:35:43Z Kuldeepburjbhalaike 18176 [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫੋਟੋਗਰਾਫੀ]] ਤੋਂ [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ੋਟੋਗ੍ਰਾਫ਼ੀ]] ਵਿੱਚ ਖਿਸਕਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ [[c:Help:Cat-a-lot|ਕੈਟ-ਆ-ਲੋਟ]] ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ 846096 wikitext text/x-wiki ਫੋਟੋਗਰਾਫਰ [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ੋਟੋਗ੍ਰਾਫ਼ੀ]] i4jqaaec4ocg8nnnqvngu4z9b7g4vyn 846122 846096 2026-09-14T12:37:18Z Kuldeepburjbhalaike 18176 Kuldeepburjbhalaike ਨੇ ਸਫ਼ਾ [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫੋਟੋਗਰਾਫਰ]] ਨੂੰ [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ੋਟੋਗ੍ਰਾਫ਼ਰ]] ’ਤੇ ਭੇਜਿਆ 846096 wikitext text/x-wiki ਫੋਟੋਗਰਾਫਰ [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ੋਟੋਗ੍ਰਾਫ਼ੀ]] i4jqaaec4ocg8nnnqvngu4z9b7g4vyn 14 76553 846094 315470 2026-09-14T12:32:12Z Kuldeepburjbhalaike 18176 added [[Category:ਮਨੁੱਖੀ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ]] using [[WP:HC|HotCat]] 846094 wikitext text/x-wiki ਫੋਟੋਗਰਾਫੀ [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਨੁੱਖੀ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ]] ay5qk3sj3rcdt550tivageid0gi22nj 846099 846094 2026-09-14T12:35:57Z Kuldeepburjbhalaike 18176 Kuldeepburjbhalaike ਨੇ ਸਫ਼ਾ [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫੋਟੋਗਰਾਫੀ]] ਨੂੰ [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ੋਟੋਗ੍ਰਾਫ਼ੀ]] ’ਤੇ ਭੇਜਿਆ 846094 wikitext text/x-wiki ਫੋਟੋਗਰਾਫੀ [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਨੁੱਖੀ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ]] ay5qk3sj3rcdt550tivageid0gi22nj 0 81333 846098 462897 2026-09-14T12:35:44Z Kuldeepburjbhalaike 18176 [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫੋਟੋਗਰਾਫੀ]] ਤੋਂ [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ੋਟੋਗ੍ਰਾਫ਼ੀ]] ਵਿੱਚ ਖਿਸਕਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ [[c:Help:Cat-a-lot|ਕੈਟ-ਆ-ਲੋਟ]] ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ 846098 wikitext text/x-wiki [[File:A picture is worth a thousand words.jpg|thumb|220px]] '''"ਇੱਕ ਤਸਵੀਰ ਹਜ਼ਾਰ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੇ ਤੁੱਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ'''" ([[ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਭਾਸ਼ਾ|ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ]]: A picture is worth a thousand words) ਇੱਕ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ [[ਕਹਾਵਤਾਂ|ਅਖਾਣ]] ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਪਤਾ ਚੱਲਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇੱਕ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਵਿਚਾਰ ਨੂੰ ਬੱਸ ਇੱਕ ਅਚੱਲ ਚਿੱਤਰ ਨਾਲ ਦੱਸਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇ ਦਾ ਚਿੱਤਰ ਇਸ ਦੇ ਅਰਥ ਜਾਂ ਤੱਤ ਨੂੰ ਸ਼ਬਦ-ਵਰਣਨ ਨਾਲੋਂ ਕਿਤੇ ਵਧੇਰੇ ਅਸਰਦਾਰ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਪ੍ਰਗਟਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। == ਇਤਿਹਾਸ == ਮਾਰਚ 1911 ਵਿੱਚ [[ਨਿਊ ਯਾਰਕ]] ਵਿਖੇ ਇੱਕ ਇੱਕ ਸਮਾਗਮ ਸਮੇਂ ਬੁਲਾਰੇ ਨੇ [[ਆਰਥਰ ਬ੍ਰਿਸਬੇਨ]] ਦੇ ਕਥਨ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ: "ਤਸਵੀਰ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰੋ। ਉਹ ਹਜ਼ਾਰ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੈ" (Use a picture. It's worth a thousand words)।<ref>{{cite news|url=https://newspaperarchive.com/syracuse-post-standard-mar-28-1911-p-18/|title=Speakers Give Sound Advice|last=|first=|date=March 28, 1911|newspaper=[[Syracuse Post Standard]]|access-date=|location=page 18}}</ref> == ਹਵਾਲੇ == {{ਹਵਾਲੇ}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ੋਟੋਗ੍ਰਾਫ਼ੀ]] g7r0e4o0yaaee9ho0akoiqnbx7luw4s 0 91078 846127 534760 2026-09-14T12:38:43Z Kuldeepburjbhalaike 18176 [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਫੋਟੋਗਰਾਫਰ]] ਤੋਂ [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਫ਼ੋਟੋਗ੍ਰਾਫ਼ਰ]] ਵਿੱਚ ਖਿਸਕਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ [[c:Help:Cat-a-lot|ਕੈਟ-ਆ-ਲੋਟ]] ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ 846127 wikitext text/x-wiki {{Infobox artist | bgcolour = #76A8FF | name = ਦੋਰੋਥਿਆ ਲਾਂਗੇ | image = Dorothea Lange atop automobile in California.jpg | imagesize = | caption = [[1936]] ਵਿੱਚ, ਦੋਰੋਥਿਆ ਲਾਂਗੇ | birth_name = ਦੋਰੋਥਿਆ ਮਾਰਗਰੇਟਾ ਨੁਟਜ਼ਹੋਰਨ | birth_date = {{Birth date |1895|5|26|}} | birth_place = [[ਹੋਬੋਕਨ, ਨਿਊ ਜਰਸੀ]], ਯੂ.ਐਸ. | death_date = {{death date and age |1965|10|11|1895|5|25|}} | death_place = [[ਸਨ ਫਰਾਂਸਸਿਸਕੋ, ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ]], ਯੂ.ਐਸ. | nationality = [[ਯੂਨਾਇਟੇਡ ਸਟੇਟਸ|ਅਮਰੀਕੀ]] | field = [[ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫੀ]] | occupation = [[ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫਰ|ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫਰ]]<br/>[[ਫ਼ੋਟੋਜਰਨਲਿਜ਼ਮ]] | spouse = [[ਮੇਨਾਰਡ ਡੀਕਸੋਨ]] (1920–1935)<br/>[[ਪੌਲ ਸਚੁਸਟਰ ਟਾਇਲਰ]] ([[1935]]–[[1965]]) | parents = ਜੋਆਂਨਾ ਕੈਰੋਲਿਨ „ਜੋਨ“ ਲਾਂਗੇ ਅਤੇ ਹੇਨਰਿਕ ਮਾਰਟਿਨ„ਹੇਨਰੀ“ ਨੁਟਜ਼ਹੋਰਨ | children = ਡਾਨਿਅਲ ਅਤੇ ਜਾਨ ਡਿਕਸੋਨ | training = | movement = | works = | patrons = | influenced by = | influenced = | awards = }} '''ਦੋਰੋਥਿਆ ਲਾਂਗੇ''' (26 ਮਈ, 1895 – 11 ਅਕਤੂਬਰ, 1965) ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ [[ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫਰ]] ਅਤੇ [[ਫ਼ੋਟੋਜਰਨਲਿਜ਼ਮ]] ਸੀ, ਜੋ [[ਫਾਰਮ ਸਿਕਉਰਟੀ ਐਡਮਨਿਸਟਰੇਸ਼ਨ|ਐਫਐਸਏ]] ਦੇ ਲਈ [[ਆਰਥਿਕ ਮੰਦਵਾੜਾ|ਆਰਥਿਕ ਮੰਦਵਾੜੇ]] ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਨ ਬਾਰੇ ਵਧੇਰੇ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਲਾਂਗੇ ਦੀਆਂ ਫੋਟੋਆਂ ਮਹਾਨ ਆਰਥਿਕ ਮੰਦਹਾੜੇ ਦੇ ਸਿੱਟੇ ਮਾਨਵੀ ਸਨ ਅਤੇ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫੀ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਦੇ ਸੀ। ==ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ== ਲਾਂਗੇ ਦਾ ਜਨਮ [[26 ਮਈ]], [[1895]] ਨੂੰ 1041 ਬਲੂਮਫ਼ੀਲਡ ਸਟ੍ਰੀਟ, [[ਹੋਬੋਕਨ, ਨਿਊ ਜਰਸੀ]] ਵਿੱਖੇ ਹੋਇਆ। ਦੋਰੋਥਿਆ ਲਾਂਗੇ ਦਾ ਜਨਮ ਸਮੇਂ ਨਾਂ ਦੋਰੋਥਿਆ ਮਾਰਗਰੇਟਾ ਨੁਟਜ਼ਹੋਰਨ ਸੀ।<ref name=enc>Lurie, Maxine N. and Mappen, Marc. ''Encyclopedia of New Jersey''. 2004, page 455</ref><ref name=vau>Vaughn, Stephen L. ''Encyclopedia of American Journalism''. 2008, page 254</ref> ਇਸਨੇ ਆਪਣਾ ਦਰਮਿਆਨਾ ਨਾਂ ਤਿਆਗ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਦਾ ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦਾ ਨਾਂ ਅਪਣਾਇਆ ਜਦੋਂ ਇਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਇਸ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ==ਹਵਾਲੇ== {{reflist}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਫ਼ੋਟੋਗ੍ਰਾਫ਼ਰ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਫ਼ੋਟੋਜਰਨਲਿਜ਼ਮ]] mlmjdhizy2ir9m6no2uvsqocv5sv5p3 0 91274 846108 599226 2026-09-14T12:36:44Z Kuldeepburjbhalaike 18176 [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫੋਟੋਗਰਾਫਰ]] ਤੋਂ [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ੋਟੋਗ੍ਰਾਫ਼ਰ]] ਵਿੱਚ ਖਿਸਕਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ [[c:Help:Cat-a-lot|ਕੈਟ-ਆ-ਲੋਟ]] ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ 846108 wikitext text/x-wiki {{Infobox person|name=ਟੀਨਾ ਬਾਰਾ|birth_date=18 ਮਾਰਚ1962|birth_place=[[ਕਲੇਨਮਾਚਨੋ]], [[ਬ੍ਰੈਂਡਨਬਰਗ]], [[ਪੂਰਬੀ ਜਰਮਨੀ | ਜੀਡੀਆਰ (ਪੂਰਬੀ ਜਰਮਨੀ)]]|occupation=ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫ਼ਰ|children=1 ਪੁੱਤ (1995)<br> 1 ਧੀ (2001)}}'''ਟੀਨਾ ਬਾਰਾ ''' (ਜਨਮ  ਕੇਨਮਸ਼ਨੋ 18 ਮਾਰਚ 1962) ਇੱਕ [[ਜਰਮਨੀ|ਜਰਮਨ]] ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫ਼ਰ ਹੈ।<ref name="BiographischeDatenbankenTB">{{Cite web|url=http://www.bundesstiftung-aufarbeitung.de/wer-war-wer-in-der-ddr-%2363%3B-1424.html?ID=118|title=Bara, Tina * 18.3.1962 Fotografin|last=Anke Scharnhorst|publisher=Bundesstiftung zur Aufarbeitung der SED-Diktatur: Biographische Datenbanken|access-date=7 January 2015}}</ref> ਜਿਸਨੇ ਆਪਣਾ ਕੈਰੀਅਰ  [[ਪੂਰਬੀ ਜਰਮਨੀ|ਜਰਮਨ ਜਮਹੂਰੀ ਗਣਰਾਜ]] ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। <ref name="Spiegel112009">{{Cite web|url=http://www.spiegel.de/spiegel/kulturspiegel/d-67526896.html|title=Ausstellungen im November .... Berlin|date=26 October 2009|publisher=[[Der Spiegel]] (online)|access-date=7 January 2015}}</ref> ਪੁਨਰ-ਏਕੀਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਉਹ  ਅਮਨ ਸਰਗਰਮੀ , [[ਪੂਰਬੀ ਜਰਮਨੀ|ਜਰਮਨ ਜਮਹੂਰੀ ਗਣਰਾਜ]] ਦੇ ਸੰਪਰਕ ਵਿੱਚ ਸੀ। == ਜੀਵਨ == '''ਬਾਰਾ''' ਦਾ ਜਨਮ [[ਬਰਲਿਨ]] ਦੇ ਬਾਹਰ ਹੋਇਆ, ਪਰ ਵੱਡੀ ਗੁਬੇਨ ਵਿੱਚ ਹੋਈ। <ref name="TBcv">{{Cite web|url=http://bara.durbano.eu/vitae/tina-bara|title=tina bara|publisher=[[Alba D’Urbano]] & Tina Bara|access-date=7 January 2015|archive-date=23 November 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20151123191723/http://bara.durbano.eu/vitae/tina-bara|dead-url=yes}}</ref> ਉਹ 1945 ਵਿੱਚ  [[ਪੂਰਬੀ ਜਰਮਨੀ|ਜਰਮਨ ਲੋਕਤੰਤਰੀ ਗਣਰਾਜ]] ਦੇ ਨਾਲ [[ਪੋਲੈਂਡ|ਜਰਮਨੀ]] ਫਰੰਟੀਅਰ ਰਹੀ। 1980 ਵਿੱਚ ਉਹ ਬਰਲਿਨ ਵਾਪਿਸ ਚਲੀ ਗਈ ਅਤੇ 1980 ਤੋਂ 1986 ਤੱਕ ਬਰਲਿਨ ਦੀ ਹਮਬੋਲਟ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ, ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ [[ਇਤਿਹਾਸ]] ਅਤੇ ਕਲਾ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ। ਇੱਕ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਤੇ ਉਹ ਸਿਆਸੀ ਵਿਰੋਧੀ ਧਿਰ ਗਰੁੱਪ ਦੇ ਸੰਪਰਕ ਵਿੱਚ ਰਹੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ [[:de:Frauen für den Frieden|ਫਰਾਉਨ ਫੁਰ ਡੇਨ ਫਰੀਡੇਨ (''ਅਮਨ ਲਈ ਮਹਿਲਾ'')]] ਵੀ ਸ਼ਾਮਿਲ ਸੀ। (ਜਰਮਨ ਜਮਹੂਰੀ ਗਣਰਾਜ  300,000 ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਸੋਵੀਅਤ ਫ਼ੌਜ ਦੀ ਮੇਜ਼ਵਾਨੀ ਕਰਦੇ ਸਨ।<ref name="NYTSerSch">{{Cite web|url=https://www.nytimes.com/1990/12/17/world/soviet-troops-in-germany-become-army-of-refugees.html|title=Soviet Troops in Germany Become Army of Refugees|last=Serge Schemann|date=17 December 1990|publisher=[[New York Times]] (online)|access-date=7 January 2015}}</ref>) ਜਦੋਂਉਹ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿਚ ਸੀ, ਬਾਰਾ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀ ਬਰਲਿਨ-ਟ੍ਰੈਪਟੋ ਵਿਖੇ ਖੇਤਰੀ ਪਬਲਿਕ ਆਰਟਸ ਹਾਉਸ ਵਿਖੇ ਰੱਖੀ। 1986 ਵਿਚ ਉਹ ਈਸਟ ਜਰਮਨ ਲੀਗ ਦੇ ਚਿੱਤਰ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਵਿਚ ਇਕ ਸੁਤੰਤਰ ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫਰ ਵਜੋਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਈ।<ref name=BiographischeDatenbankenTB/><ref name=TBcv/> ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ, ਉਸ ਦੇ ਕਮਿਸ਼ਨਾਂ ਵਿੱਚ ਡੀਈਐਫਏ, ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਫਿਲਮਾਂ ਉੱਤੇ ਕੰਮ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ ਜੋ ਰਾਜ ਦੀ ਮਲਕੀਅਤ ਵਾਲੀ ਫਿਲਮ ਕੰਪਨੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਫਲੈਸਟਰਨ ਐਂਡ ਸਕ੍ਰੀਅਨ - ਆਈਨ ਰਾਕਰਪੋਰਟ<ref name=TBpixF&S>{{cite web |url=http://www.filmportal.de/node/91103/gallery|title = flüstern & SCHREIEN DDR 1988, Dokumentarfilm .... Foto Tina Bara}}</ref> ਤਿੰਨ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਚੱਲਣ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸਦੀ ਅਗਵਾਈ ਡਾਇਟਰ ਸ਼ੂਮੈਨ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ। 1986 ਵਿਚ, ਬਾਰਾ ਨੇ ਲੈਪਜ਼ੀਗ ਵਿਚ ਵਿਜ਼ੂਅਲ ਆਰਟਸ ਅਕੈਡਮੀ ਦੇ ਨਾਲ ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫੀ ਵਿਚ ਪੱਤਰ ਵਿਹਾਰ ਦਾ ਕੋਰਸ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਹ ਜਰਮਨ ਡੈਮੋਕਰੇਟਿਕ ਰੀਪਬਲਿਕ ਲਈ ਵੱਧ ਰਹੀ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਅਸਥਿਰਤਾ ਦਾ ਦੌਰ ਬਣ ਰਿਹਾ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਯੋਗਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਿਆਂ, ਇਸ ਪੜਾਅ 'ਤੇ, 1989 ਦੇ ਬਿਨਾਂ, ਇਸ ਕੋਰਸ ਨੂੰ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਦੀ ਬਜਾਏ ਜੁਲਾਈ 1989 ਵਿਚ ਬਰਲਿਨ ਦੀ ਕੰਧ ਡਿੱਗਣ ਤੋਂ ਕੁਝ ਮਹੀਨੇ ਪਹਿਲਾਂ, ਉਸਨੇ ਪਾਇਆ ਕਿ ਉਹ "ਅੰਦਰੂਨੀ ਸਰਹੱਦੀ" ਦੁਆਰਾ ਵੱਸਣ ਦੇ ਯੋਗ ਹੋ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ ਬਰਲਿਨ ਚਲੀ ਗਈ,<ref name=BiographischeDatenbankenTB/> ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਸੁਤੰਤਰ ਕਲਾਕਾਰ-ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫਰ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕਰੀਅਰ ਅਪਣਾਇਆ, ਵੀਡੀਓ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।<ref name=TBcv/> 1991 ਵਿਚ, ਉਸਨੇ ਬੇਰਹਿਮੀ ਨਾਲ ਡੀ: ਅਰਨੋ ਫਿਸ਼ਰ (ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫ) ਅਰਨੋ ਫਿਸ਼ਰ ਨੂੰ ਲੈਪਜ਼ੀਗ ਅਕੈਡਮੀ ਆਫ ਵਿਜ਼ੂਅਲ ਆਰਟਸ ਤੋਂ ਇਕ ਡਿਪਲੋਮਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ, ਜਿਥੇ 1993 ਤੋਂ, ਉਸਨੇ ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫੀ ਵਿਚ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰਸ਼ਿਪ ਲਗਾਈ ਹੈ।<ref name=TBcv/> == ਕੰਮ == ਬਾਰਾ ਦਾ ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫੀ ਦਾ ਸਵੈ ਸਿਖਾਇਆ ਤਰੀਕਾ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਹ ਮਾਦਾ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਨੇੜਿਓਂ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਸਮਾਜਿਕ ਬੇਅਰਾਮੀ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਉਸ ਦੇ 1988 ਦੇ ਕੰਮ ਵਿਚ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਓ.ਟੀ. (ਬਿਨਾਂ ਸਿਰਲੇਖ) ਚੌਦਾਂ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿਚ. ਬਾਰਾ ਦੀ ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਚੇਤਨਾ ਦਾ ਰੂਪ ਉਸ ਨੇ ਫ੍ਰੂਏਨ ਫਰ ਡੇਨ ਫ੍ਰਾਇਡੇਨ ਵਿਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਸਵੈ-ਜੀਵਨੀ ਸੰਬੰਧੀ ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫੀ ਰਾਹੀਂ ਇਸ ਦੀ ਖੋਜ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਉਸ ਦੀ ਆਪਣੀ ਅਤੇ ਸੰਸਾਰ ਬਾਰੇ ਸਮਝ ਪ੍ਰਤੀਬਿੰਬਤ ਸੀ. ਉਸਨੇ 2009 ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਸੀ, "ਮੇਰੀ ਔਰਤਨਿਗਾਹ ਮੇਰੀ ਜੀਵਨੀ ਅਤੇ ਮੇਰੀ ਪਛਾਣ ਦੀ ਮੇਰੀ ਨਿੱਜੀ ਖੋਜ ਤੋਂ ਉੱਠਦੀ ਹੈ। ਨਾਰੀਵਾਦੀ ਸਵੈ-ਜ਼ੋਰ ਫਾਸਟ ਕਰਨਾ ਸਾਡੀ ਚੀਜ਼ ਨਹੀਂ ਸੀ।"<ref>{{Cite book|url=https://www.worldcat.org/oclc/1099843511|title=Medea muckt auf : Radikale Künstlerinnen hinter dem Eisernen Vorhang = The Medea insurrection : radical women artists behind the Iron Curtain|others=Altmann, Susanne,, Lozo, Katarina,, Wagner, Hilke, 1972–, Staatliche Kunstsammlungen Dresden,, Wende Museum (Culver City, Calif.)|year = 2019|isbn=978-3-96098-527-3|location=Köln|oclc=1099843511}}</ref> == ਹਵਾਲੇ == {{reflist|2}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1962]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ੋਟੋਗ੍ਰਾਫ਼ਰ]] i05qej3rt20bnlpwlsw3xq8qdv7shuf 0 91356 846110 617637 2026-09-14T12:36:46Z Kuldeepburjbhalaike 18176 [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫੋਟੋਗਰਾਫਰ]] ਤੋਂ [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ੋਟੋਗ੍ਰਾਫ਼ਰ]] ਵਿੱਚ ਖਿਸਕਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ [[c:Help:Cat-a-lot|ਕੈਟ-ਆ-ਲੋਟ]] ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ 846110 wikitext text/x-wiki '''ਫ਼ਰਜ਼ਾਨਾ ਵਾਹਿਦੀ''' (ਜਨਮ 1984) ਇੱਕ ਇਨਾਮ ਜੇਤੂ [[ਅਫ਼ਗ਼ਾਨਿਸਤਾਨ|ਅਫ਼ਗਾਨੀ]] ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫਰ ਅਤੇ [[ਫ਼ੋਟੋਜਰਨਲਿਜ਼ਮ|ਜਰਨਲਿਸਟ]] ਹੈ। ਉਸ ਨੂੰ [[ਅਫ਼ਗ਼ਾਨਿਸਤਾਨ|ਅਫ਼ਗਾਨਿਸਤਾਨ]] ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਔਰਤਾਂ ਅਤੇ ਕੁੜੀਆਂ ਦੀਆਂ ਉੱਤਮ ਤਸਵੀਰਾਂ ਖਿੱਚਣ ਕਰਕੇ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।  ਇਹਨਾਂ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਮੀਡੀਆ ਅਦਾਰਿਆਂ ਐਸੋਸੀਏਟਿਡ ਪ੍ਰੈਸ ਅਤੇ ਏਜੇਂਸ ਫ੍ਰੇਂਚ ਪ੍ਰੇੱਸ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਉਹ ਪਹਿਲੀ ਅਫ਼ਗਾਨਿਸਤਾਨੀ ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫ਼ਰ ਔਰਤ ਸੀ।<ref name="Smithsonian">{{Cite web|url=http://www.smithsonianmag.com/multimedia/shooting-stars-reza-presents-farzana-wahidy-103203635/?no-ist|title=Shooting Stars: Reza presents Farzana Wahidy|last=Deghati|first=Reza|date=March 2012|website=Smithsonian Magazine|access-date=28 August 2015}}</ref> '''ਵਾਹਿਦੀ''' ਨੇ ਤਸਵੀਰ-ਪੱਤਰਕਾਰੀ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ, ਕਾਬੁਲ ਵਿਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ, ਜੋ ਕਿ '''ਰੇਜ਼ਾ ਦੇਘਤੀ''' ਦੁਆਰਾ ਚਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਅਫ਼ਗਾਨੀ ਔਰਤ -ਮਰਦਾਂ ਨੂੰ ਕਿੱਤੇ ਲਈ ਤਸਵੀਰ-ਪੱਤਰਕਾਰੀ ਦੀ ਸਿਖਲਾਈ  ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਹ  2002 ਦੇ ਅਰੰਭਲੇ ਚੁਣੇ ਗਏ 15 ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ, ਜਿੰਨਾ ਨੂੰ 500 ਤੋਂ ਵੱਧ ਬਿਨੈਕਾਰਾਂ ਵਿਚੋਂ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਈਰਾਨ-ਫਰੈਂਚ ਜਰਨਲਿਸਟ ਮਨੂਚਰ ਦੇਘਤੀ ਤਹਿਤ ਵੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ। == ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਕਿੱਤਾ == 1984 [[ਕੰਧਾਰ]] ਵਿਚ ਜਨਮ ਹੋਇਆ, ਫਿਰ '''ਵਾਹਿਦੀ''' ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ ਕਾਬੁਲ ਚਲੀ ਗਈ, ਉਸ ਸਮੇਂ ਉਹ ਛੇ ਸਾਲ ਦੀ ਸੀ।.<ref name="APN">{{Cite web|url=http://www.afghanphotographynetwork.com/Farzana-Wahidy-1|title=Farzana Wahidy|website=Afghan Photography Network|access-date=28 August 2015|archive-date=17 ਨਵੰਬਰ 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20151117205247/http://www.afghanphotographynetwork.com/Farzana-Wahidy-1|dead-url=yes}}</ref> ਉਹ ਛੋਟੀ ਹੀ ਸੀ, ਜਦੋਂ  1996 ਵਿੱਚ [[ਤਾਲਿਬਾਨ]]  [[ਅਫ਼ਗ਼ਾਨਿਸਤਾਨ|ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ]] ਤੇ ਕਾਬਿਜ਼ ਹੋਇਆ। 13 ਸਾਲ ਦੀ ਉੱਮਰ ਵਿੱਚ ਬੁਰਕਾ ਨਾ ਪਹਿਨਣ ਕਰਕੇ ਉਸਨੂੰ ਇੱਕ ਗਲੀ 'ਚ ਕੁਟਿਆ ਗਿਆ। ਤਾਲਿਬਾਨ ਯੁੱਗ ਦੌਰਾਨ ਰਿਹਾਇਸ਼ੀ ਇਲਾਕੇ ਕਾਬੁਲ ਦੇ ਹੋਰ 300 ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਵਾਂਗ ਸਕੂਲ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕੀ। ਜਦੋਂ ਯੂ.ਐਸ.ਲੈੱਡ ਫ਼ੋਰਸ ਨੇ ਤਾਲਿਬਾਨ ਦੇ ਨਿਯਮਾਂ ਨੂੰ 2001 ਵਿੱਚ ਤੋੜਿਆ, ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਜਾਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਦੋਸਤ ਦੀ ਹੋਂਸਲੇ ਅਫਜਾਈ ਨਾਲ ਤਸਵੀਰ-ਪੱਤਰਕਾਰੀ ਲਈ ਐਨਾ ਆਵੇਦਨ ਦਿੱਤਾ। ਉਹ ਏ.ਐਫ.ਪੀ. ਲਈ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਅਫ਼ਗਾਨ ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫ਼ਰ ਔਰਤ ਬਣੀ। ਉਸਨੂੰ 2007 ਵਿੱਚ ਸ਼ਕਾਲਰਸ਼ਿਪ ਵੀ ਮਿਲੀ।<ref name="NPR">{{Cite news|url=http://www.npr.org/sections/pictureshow/2013/04/02/174347434/how-a-female-photographer-sees-her-afghanistan|title=How A Female Photographer Sees Her Afghanistan|last=McGrory|first=Marie|date=2 April 2013|access-date=28 August 2015|agency=NPR}}</ref><ref>{{Cite news|url=http://lens.blogs.nytimes.com/2011/09/21/common-moments-that-still-exist/|title=Common Moments That Still Exist|last=Nowacki|first=Kim|date=2 September 2011|access-date=28 August 2015|publisher=The New York Times Company|agency=New York Times}}</ref> '''ਵਾਹਿਦੀ''' "ਨੈਤਿਕ ਅਪਰਾਧ" ਲਈ ਵੇਸ਼ਵਾ ਅਤੇ ਮਹਿਲਾਂ ਦੀ ਕੈਦ ਔਰਤ ਸਮੇਤ ਉਹ ਅਫ਼ਗਾਨੀ ਔਰਤ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਭਿੰਨਤਾ ਭਰਪੂਰ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਭੂਮਿਕਾ ਨੂੰ ਕੇਂਦਰਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ।  ਉਸ ਨੇ 2009 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਓਪਨ ਸਮਾਜ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਅਫ਼ਗਾਨੀ ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ ਕੀਤਾ। ਵਾਹਿਦੀ ਨੂੰ 'ਨੈਸ਼ਨਲ ਜੀਓਗ੍ਰਾਫ਼ਿਕ ਆਲ ਰੋਡਸ ਫ਼ੋਟੋਗ੍ਰਾਫ਼ੀ ਪ੍ਰੋਗ੍ਰਾਮ ਮੇਰਿਟ ਅਵਾਰਡ' ਮਿਲਿਆ ਅਤੇ ਵਰਲਡ ਪ੍ਰੇਸ ਫੋਟੋ ਜੂਪ ਸਵਾਰਤਟ ਮਾਸਟਰਕਲਾਸ ਲਈ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।<ref name="WeNews">{{Cite news|url=http://womensenews.org/story/journalist-the-month/110125/afghan-photographer-wahidy-shoots-through-the-burka|title=Afghan Photographer Wahidy Shoots Through the Burka|last=Pain|first=Paromita|date=26 January 2011|access-date=28 August 2015|publisher=Women's eNews Inc.|agency=WeNews}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.opensocietyfoundations.org/about/programs/documentary-photography-project/grantees/farzana-wahidy|title=Farzana Wahidy|website=Open Society Foundations|access-date=28 August 2015|archive-date=4 ਮਾਰਚ 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304043451/https://www.opensocietyfoundations.org/about/programs/documentary-photography-project/grantees/farzana-wahidy|dead-url=yes}}</ref> ਉਹ ਅਮਰੀਕੀ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਫਰੇਮ  ਬਾਏ ਫਰੇਮ  ਵਿੱਚ  ਕੰਮ  ਕਰਦੀ ਹੈ।<ref>{{Cite news|url=http://sjindependent.org/report/farzana-wahidy/736|title=Farzana Wahidy|last=Jacobson|first=Alec|access-date=28 August 2015|agency=San Juan Independent|archive-date=4 ਮਾਰਚ 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304233550/http://sjindependent.org/report/farzana-wahidy/736|dead-url=yes}}</ref> == ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ == * [http://www.gettyimages.com/galleries/photographers/farzana_wahidy%7C Getty Images]{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਅਕਤੂਬਰ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} == ਹਵਾਲੇ == {{reflist}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1984]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ੋਟੋਗ੍ਰਾਫ਼ਰ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਫ਼ਗਾਨ ਸਮਾਜ]] 3t7d3q49tgmlqqf703btr4c0gknkuqi 0 91357 846105 577833 2026-09-14T12:36:43Z Kuldeepburjbhalaike 18176 [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫੋਟੋਗਰਾਫਰ]] ਤੋਂ [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ੋਟੋਗ੍ਰਾਫ਼ਰ]] ਵਿੱਚ ਖਿਸਕਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ [[c:Help:Cat-a-lot|ਕੈਟ-ਆ-ਲੋਟ]] ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ 846105 wikitext text/x-wiki '''ਜ਼ੋਹਰਾ ਬੇਨਸੇਮਰਾ''' (ਜਨਮ 1968)  [[ਮੱਧ ਪੂਰਬ]] ਅਤੇ [[ਉੱਤਰੀ ਅਫ਼ਰੀਕਾ|ਉੱਤਰੀ ਅਫਰੀਕਾ]] ਵਿਚ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਇੱਕ ਅਲਜੇਰੀਅਨ ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫਰ ਹੈ। == ਜੀਵਨੀ == ਅਲਜੇਰੀਆ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਹੋਇਆ ਅਤੇ 1990 ਤੋਂ ਤਸਵੀਰ- [[ਫ਼ੋਟੋਜਰਨਲਿਜ਼ਮ|ਜਰਨਲਿਸਟ]] ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਅਲਜੇਰੀਅਨ ਰਾਜਧਾਨੀ ਵਿੱਚ ਜਿਥੇ ਉਹ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਸੀ ਬੰਬ ਧਮਾਕਾ ਹੋਇਆ, ਉਸਨੇ ਅਖ਼ਬਾਰ ਲਈ ਕੁਝ ਮੁਰਦੇ ਸਰੀਰਾਂ ਦੀਆਂ ਤਸਵੀਰਾਂ ਲਈਆਂ ਅਤੇ ਉਦਾਸ ਹੋ ਗਈ। ਅਗਲੇ ਦਿਨ ਉਹ ਹਰ ਤਰਾਂ ਦੀ ਮੁਸੀਬਤ ਨੂੰ ਸਹਿਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਸੀ, ਇਹ ਓਹ ਸਮਾਂ ਸੀ ਜਦੋਂ ਉਸਨੇ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫ਼ਰ ਵਾਂਗ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤਾ।<ref>{{Cite web|url=https://widerimage.reuters.com/photographer/zohra-bensemra|title=Zohra Bensemra|access-date=26 June 2016}}</ref><ref>[http://blogs.reuters.com/fullfocus/2012/02/06/photographer-notebook-zohra-bensemra/#a=1 "Photographer notebook: Zohra Bensemra"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130703114109/http://blogs.reuters.com/fullfocus/2012/02/06/photographer-notebook-zohra-bensemra#a=1 |date=2013-07-03 }}, Reuters Full Focus.</ref> == ਐਵਾਰਡ == 2005 ਵਿੱਚ ਬੇਨਸੇਮਰਾ ਨੇ ਉੱਤਮ ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫ਼ਰ ਲਈ ਯੂਰਪੀਅਨ ਯੂਨੀਅਨ ਇਨਾਮ ਜਿੱਤਿਆ।<ref>[http://www.photographie.com/archive/publication/103276 "Rencontres de la photographie africaine 2005: Talent brut, Prix des Rencontres Africaines"] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150402110801/http://www.photographie.com/archive/publication/103276|date=April 2, 2015}}, Photographie.com.</ref> == References == {{Reflist}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1968]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ੋਟੋਗ੍ਰਾਫ਼ਰ]] 82i8zphneasp7yq546klahk1afpxll5 0 94135 846104 575560 2026-09-14T12:36:42Z Kuldeepburjbhalaike 18176 [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫੋਟੋਗਰਾਫਰ]] ਤੋਂ [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ੋਟੋਗ੍ਰਾਫ਼ਰ]] ਵਿੱਚ ਖਿਸਕਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ [[c:Help:Cat-a-lot|ਕੈਟ-ਆ-ਲੋਟ]] ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ 846104 wikitext text/x-wiki {{Infobox person|name=ਅਦਿਤੀ ਮੰਗਲਦਾਸ|image=Aditi Mangaldas.JPG|caption=ਵਾਰਸਾ ਵਿੱਚ ਅਦਿਤੀ ਮੰਗਲਦਾਸ, 2007|birth_date=1960<!-- {{Birth date|YYYY|MM|DD}} -->|birth_place=ਗੁਜਰਾਤ|death_date=<!-- {{Death date and age|YYYY|MM|DD|YYYY|MM|DD}} (death date then birth date) -->|occupation=ਡਾਂਸਰ, ਕੋਰੀਓਗ੍ਰਾਫਰ}}'''ਅਦੀਤੀ ਮੰਗਲਦਾਸ''' (ਜਨਮ 1960) ਇੱਕ [[ਕਥਕ]] ਨ੍ਰਿਤ ਅਤੇ ਕੋਰੀਓਗ੍ਰਾਫਰ ਹੈ, ਜੋ ਕਥਕ ਦੇ ਰਵਾਇਤੀ ਦਰਜੇ ਦੇ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ। [[ਕੁਮੁਦਨੀ ਲਖਿਆ]] ਅਤੇ [[ਬਿਰਜੂ ਮਹਾਰਾਜ]] ਦੋਨਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਸਾਬਕਾ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਸੀ। ਉਹ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਡਾਂਸ ਸੰਸਥਾ, ਦ੍ਰਿਸਟਿਕਨ ਡਾਂਸ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਉਸ ਦੇ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਡਾਂਸਰਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਰਹੀ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਕਲਾਤਮਕ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਅਤੇ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਡਾਂਸਰ ਹੈ।<ref>{{Cite news|url=http://www.thehindu.com/features/friday-review/dance/article39861.ece|title=Savouring the present|work=The Hindu|access-date=27 July 2010}}</ref><ref>{{Cite news|url=http://www.independent.co.uk/arts-entertainment/theatre-dance/reviews/exquisite-indian-dance-dance-base-edinburgh-557578.html|title=Exquisite Indian Dance, Dance Base, Edinburgh|last=Anderson|first=Zoë|date=24 August 2004|work=The Independent|location=London}}</ref><ref>{{Cite news|url=http://www.hinduonnet.com/thehindu/mag/2004/03/07/stories/2004030700070500.htm|title=FACE TO FACE: Futuristic footwork|date=March 7, 2004|work=The Hindu}}{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਅਕਤੂਬਰ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਿਖਲਾਈ == 1960 ਵਿੱਚ ਜਨਮੀ, ਅਦਿਤੀ ਮੰਗਲਦਾਸ ਦਾ ਪਾਲਣ-ਪੋਸ਼ਣ ਅਹਿਮਦਾਬਾਦ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜਿੱਥੇ ਉਸ ਨੇ ਸੇਂਟ ਐਗਜ਼ੇਵੀਅਰਜ਼ ਕਾਲਜ ਤੋਂ ਆਪਣੀ ਬੈਚਲਰ ਆਫ਼ ਸਾਇੰਸ ਵੀ ਕੀਤੀ।<ref name="in">{{cite news|url=http://www.expressindia.com/latest-news/day-after-aditi-mangaldas-refuses-award-her-function-venue-cancelled/219390/|title=Day after Aditi Mangaldas...|date=21 September 2007|work=The Indian Express|accessdate=27 July 2010|url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20121009225352/http://www.expressindia.com/latest-news/day-after-aditi-mangaldas-refuses-award-her-function-venue-cancelled/219390/|archivedate=9 October 2012}}</ref> ਉਸ ਨੇ ਛੋਟੀ ਉਮਰੇ ਹੀ ਅਹਿਮਦਾਬਾਦ ਵਿੱਚ "ਕਡੰਬ ਸੈਂਟਰ ਫਾਰ ਡਾਂਸ" ਵਿੱਚ ਕੁਮੁਦਿਨੀ ਲਖੀਆ ਦੇ ਅਧੀਨ ਕਥਕ ਡਾਂਸ ਦੀ ਸਿਖਲਾਈ ਲੈਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ, ਆਪਣੀ ਚਾਚੀ ਪੁਪੁਲ ਜਯੇਕਰ ਦੀ ਸਲਾਹ 'ਤੇ, ਉਹ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਨੱਚਣ ਦੇ ਤਰੀਕਿਆਂ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗਾਉਣ ਲਈ ਦਿੱਲੀ ਚਲੀ ਗਈ। ਇੱਥੇ ਉਹ ਕਥਕ ਕੇਂਦਰ, ਦਿੱਲੀ ਵਿਖੇ ਬਿਰਜੂ ਮਹਾਰਾਜ ਦੀ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਬਣ ਗਈ। ਆਪਣੀ ਡਾਂਸ ਦੀ ਸਿਖਲਾਈ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸ ਨੇ ਬਿਰਜੂ ਮਹਾਰਾਜ ਦੇ ਗਰੁੱਪ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਕਈ ਹਿੱਸਿਆਂ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਕੀਤੀ।<ref>{{cite news|url=https://www.thehindu.com/features/friday-review/dance/Fleet-feat/article16835928.ece|title=Fleet feat|author=Rajan, Anjana|date=1 January 2010|work=The Hindu|accessdate=6 October 2018}}</ref><ref>{{cite book|author=Massey, Reginald|title=India's dances: their history, technique, and repertoire|year=2004|publisher=Abhinav Publications|isbn=81-7017-434-1|page=239}}</ref><ref>{{cite book|author=Kothari, Sunil|authorlink=Sunil Kothari|title=Kathak, Indian classical dance art|year=1989|publisher=Abhinav Publications|page=217}}</ref> == ਕੈਰੀਅਰ == [[File:Aditi Mangaldas ensemble.JPG|thumb|180px|Aditi Mangaldas ensemble]] ਮੰਗਲਦਾਸ ਨੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਵੱਡੇ ਨਾਚ ਮੇਲਿਆਂ 'ਚ ਕਥਕ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਕੀਤੀ ਹੈ ਅਤੇ ਬ੍ਰਿਟੇਨ, ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਸੋਵੀਅਤ ਯੂਨੀਅਨ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੇ ਤਿਉਹਾਰਾਂ 'ਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਸੋਲੋ ਵਸਤੂਆਂ ਨੂੰ ਨਿਰਦੇਸ਼ਤ ਕਰਨ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਉਸ ਨੇ ਕਈ ਸਮੂਹ ਸਮੂਹਾਂ ਦੀ ਕੋਰੀਓਗ੍ਰਾਫੀ ਵੀ ਕੀਤੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਰਵਾਇਤੀ ਅਤੇ ਸਮਕਾਲੀ ਸ਼ੈਲੀ ਦਾ ਮੇਲ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਕਈ ਕੋਰਿਓਗ੍ਰਾਫਿਕ ਕੰਮਾਂ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕੀਤਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਚੀਖ, ਸਵਾਗਤ ਵਿਸਤਾਰ, ਦਿ ਸਾਊਂਡ ਆਫ ਦਿ ਯੂਨੀਵਰਸ, ਅਤੇ ਵਰਿੰਦਾਕ੍ਰਿਤੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਉਸ ਨੇ ਕਈ ਵਰਕਸ਼ਾਪਾਂ ਵੀ ਕੀਤੀਆਂ ਅਤੇ ਡਾਂਸ ਸੈਮੀਨਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪੇਪਰ ਵੀ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ। ਸਾਲ 2005 ਵਿੱਚ, ਅਦਿਤੀ ਮੰਗਲਦਾਸ ਡਾਂਸ ਕੰਪਨੀ ਨੇ ਛੇ ਡਾਂਸਰਾਂ ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਸੰਗੀਤਕਾਰਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਨਾਲ ਏਸ਼ੀਆ ਸੋਸਾਇਟੀ ਵਿੱਚ "ਫੁੱਟਪ੍ਰਿੰਟ ਆਨ ਵਾਟਰ" ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ।<ref>{{cite news|url=https://www.nytimes.com/2005/10/01/arts/dance/an-ancient-percussive-form-thats-stripped-of-mime.html|title=An Ancient, Percussive Form That's Stripped of Mime|author=Rocco, Claudia La|date=1 October 2005|work=The New York Times|accessdate=6 October 2018}}</ref> == ਹਵਾਲੇ == {{Reflist}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1960]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ੋਟੋਗ੍ਰਾਫ਼ਰ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਾਚ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ]] izrf2r3n60gg0loz3xvf17vlj2j2z7x 0 94136 846115 630108 2026-09-14T12:36:48Z Kuldeepburjbhalaike 18176 [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫੋਟੋਗਰਾਫਰ]] ਤੋਂ [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ੋਟੋਗ੍ਰਾਫ਼ਰ]] ਵਿੱਚ ਖਿਸਕਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ [[c:Help:Cat-a-lot|ਕੈਟ-ਆ-ਲੋਟ]] ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ 846115 wikitext text/x-wiki '''ਸਾਦੀਆ ਕੋਚਰ''' ਇਕ ਭਾਰਤੀ ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫਰ ਹੈ।<ref>{{Cite web|url=http://www.galleryartanddesign.com/artDirectory.asp?artId=19|title=Artist's Directory|publisher=Galleryartanddesign.com|access-date=2012-10-14|archive-date=2011-05-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20110528215029/http://galleryartanddesign.com/artDirectory.asp?artId=19|dead-url=yes}}</ref> [[ਜੰਮੂ]] ਦੇ ਇੱਕ ਸਿੱਖ ਪਰਵਾਰ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਦੇ ਨਾਨਕੇ ਉਥੇ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਇੱਕ ਮਿਸ਼ਨਰੀ ਸਕੂਲ ਤੋਂ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹ ਕਦੇ ਵੀ ਰੈਗੂਲਰ ਇੱਕ ਕਾਲਜ ਨਹੀਂ ਗਈ ਸੀ। ਜਨਤਕ ਸੰਚਾਰ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ,ਓ. ਪੀ. ਸ਼ਰਮਾ ਦੁਆਰਾ ਉਹ [[ਤ੍ਰਿਵੇਣੀ ਕਲਾ ਸੰਗਮ]] ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਨ ਲਈ ਗਈ ਜੋ ਕਿ ਇੱਕ ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫਰ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਆਈਸੀਪੀਪੀ, ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਤੋਂ ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫੀ ਵਿੱਚ ਡਿਪਲੋਮਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਜਦੋਂ ਉਹ 24 ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਸੀ, ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਕਿਤਾਬ 'ਬੀਂਗ' ਨੂੰ ਛਪਵਾਇਆ।<ref>{{Cite web|url=http://indiatoday.intoday.in/story/24-year-old-saadiya-kochar-frames-15-years-of-her-life-in-a-book-of-photographs/1/197171.html|title=24-year-old Saadiya Kochar frames 15 years of her life in a book of photographs: Your Week - India Today|date=2004-02-09|publisher=Indiatoday.intoday.in|access-date=2012-10-14}}</ref> == ਪੁਸਤਕ-ਸੂਚੀ == * ''ਬੀਂਗ''.{{Vague|date=March 2013}} ਮਨੁੱਖੀ ਵਸਤੂ ਬਾਰੇ ਇੱਕ ਕਿਤਾਬ 2004 ਵਿੱਚ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। == ਫ਼ਿਲਮ == ਕੋਚਰ ਨੇ ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਪੰਡਤਾਂ ਨੂੰ ਦਰਪੇਸ਼ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਬਾਰੇ ਲੌਸ ਨਾਮਕ ਇੱਕ ਛੋਟੇ ਵੀਡੀਓ ਆਰਟ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ।ਉਸਦਾ ਕਸ਼ਮੀਰ ਵਿੱਚ ਸਫ਼ਰ ਅਤੇ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਜਾਰੀ ਹੈ।<ref>http://www.deccanherald.com/content/299577/a-story-loss.html</ref> == ਹਵਾਲੇ == {{Reflist}} == ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ == * [http://www.saadiyakochar.com ਅਧਿਕਾਰੀ ਨੇ ਵੈਬਸਾਈਟ']. ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ, ਫਲੈਸ਼. * ਰਾਣਾ Siddiqui, "[http://www.hindu.com/mp/2004/01/22/stories/2004012201200300.htm ਦਲੇਰ ' ਚ ਕਾਲੇ ਅਤੇ ਵ੍ਹਾਈਟ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20040130211315/http://www.hindu.com/mp/2004/01/22/stories/2004012201200300.htm |date=2004-01-30 }}", ''ਹਿੰਦੂ'', 22 ਜਨਵਰੀ 2004. * ਸਵਾਤੀ Kumari, "[http://www.mid-day.com/whatson/2009/feb/240209-photogs-journey-human-form-sensuous-souvenirs.htm ਪੱਟੀ ਯਾਤਰਾ]", Mid-day.com, 24 ਫਰਵਰੀ 2009. * ਸ਼ਾਲਿਨੀ ਨੇ ਸਿੰਘ ਨੂੰ, "[http://www.hindustantimes.com/News-Feed/Views/Conflict-camera/Article1-550045.aspx ਸੰਘਰਸ਼ ਕੈਮਰਾ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100605141325/http://www.hindustantimes.com/News-Feed/views/Conflict-camera/Article1-550045.aspx |date=2010-06-05 }}", ''ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਟਾਈਮਜ਼'', 29 ਮਈ 2010. * "[http://blog.platform-mag.com/?p=7013 ਦਾ ਨੁਕਸਾਨ: ਇੱਕ ਫਿਲਮ ਅਤੇ ਫੋਟੋਗਰਾਫੀ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀ]{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਜਨਵਰੀ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}", ਪਲੇਟਫਾਰਮ-mag, 11 ਦਸੰਬਰ 2012. * [http://www.hindu.com/2006/03/07/stories/2006030706160200.htm Bindu Shajan] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071213175943/http://www.hindu.com/2006/03/07/stories/2006030706160200.htm |date=2007-12-13 }} * [http://www.hindu.com/2006/03/07/stories/2006030706160200.htm Neeti Sarkar] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071213175943/http://www.hindu.com/2006/03/07/stories/2006030706160200.htm |date=2007-12-13 }} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1979]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤ ਪੱਤਰਕਾਰ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ੋਟੋਗ੍ਰਾਫ਼ਰ]] 9rordaw4kttbgdeneie0haxe5tvd5zc 0 94137 846116 773072 2026-09-14T12:36:49Z Kuldeepburjbhalaike 18176 [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫੋਟੋਗਰਾਫਰ]] ਤੋਂ [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ੋਟੋਗ੍ਰਾਫ਼ਰ]] ਵਿੱਚ ਖਿਸਕਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ [[c:Help:Cat-a-lot|ਕੈਟ-ਆ-ਲੋਟ]] ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ 846116 wikitext text/x-wiki {{Infobox person|name=<span class="cx-segment cx-highlight" data-segmentid="32">'''ਰਾਥਿਕਾ ਰਾਮਸਾਮੀ'''</span><span class="cx-segment" data-segmentid="34"> </span>|caption=ਲੇਨਟਿੰਗ 2006 ਵਿੱਚ|birth_place=[[ਥੇਨੀ|ਥੇਨੀ]] ਨੇੜੇ, [[ਤਮਿਲਨਾਡੂ|ਤਮਿਲਨਾਡੂ]], ਇੰਡੀਆ<ref name="School" />|residence=[[ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ|ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ]],|nationality=[[ਭਾਰਤੀ|ਭਾਰਤੀ]]|occupation=ਜੰਗਲੀਜੀਵ ਫ਼ੋਟੋਗ੍ਰਾਫ਼ਰ}}'''ਰਾਥਿਕਾ ਰਾਮਾਸਮੀ''' ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਜੰਗਲੀ ਜੀਵ ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫਰ ਹੈ। ਉਹ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਕ ਫ੍ਰੀਲੈਂਸ ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫਰ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ।<ref name="sanjeevi">{{Cite news|url=http://www.newindianexpress.com/education/edex/A-Lens-View-of-the-Wild/2015/01/26/article2631800.ece|title=A Lens View of the Wild|last=Sanjeevi|first=Kaviya|work=The New Indian Express|access-date=16 May 2016|archive-date=1 ਜੂਨ 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160601125041/http://www.newindianexpress.com/education/edex/A-Lens-View-of-the-Wild/2015/01/26/article2631800.ece|url-status=dead}}</ref> ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਤਸਵੀਰਾਂ ਲਈ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ "ਜੰਗਲੀ ਜੀਵ ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫਰ<ref name="School">{{Cite web|url=https://www.nikonschool.in/NikonProProfileDetails/15/rathika-ramasamy|title=About Rathika Ramasamy|publisher=Nikonschool.in|access-date=21 May 2016|archive-date=13 ਅਗਸਤ 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160813092152/https://www.nikonschool.in/NikonProProfileDetails/15/rathika-ramasamy|url-status=dead}}</ref>  ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ 'ਤੇ  ਪਹਿਲੀ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤ" ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ।<ref name="vijay">{{Cite news|url=http://www.deccanherald.com/content/410822/pretty-wild-nature.html|title=Pretty wild by nature|last=Vijay|first=Hema|work=Deccan Herald|access-date=16 May 2016}}</ref> == ਜੀਵਨੀ == [[ਤਸਵੀਰ:Malabar_grey_hornbill.jpg|right|thumb|ਮਾਲਾਬਾਰ ਗ੍ਰੇ ਹਾਰਨਬਿਲ (''Ocyceros griseus'''), ਇੱਕ [[ਪੱਛਮੀ ਘਾਟ|ਪੱਛਮੀ Ghat]] ਖਤਰੇ ਪੰਛੀ]] [[File:Red wattled lapwing.jpg|right|thumb|ਰੈਡ-ਵੈਟਲਡ ਲੈਪਵਿੰਗ (''ਵਨੇਲੁਸ ਇੰਡਿਕਸ'')]] ਰਾਥਿਕਾ ਆਪਣੀ ਵਿਆਹੁਤਾ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 1999 ਤੋਂ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਵਿਚ ਰਹਿ ਰਹੀ ਹੈ ।<ref name="She">{{Cite news|url=http://www.rediff.com/getahead/report/achievers-rathika-ramasamy-bird-woman-she-shoots-to-conserve/20150324.htm|title=Bird woman: She shoots to conserve|date=24 March 2015|work=Rediff.com|access-date=1 May 2016}}</ref> ਉਸ ਕੋਲ ਕੰਪਿਊਟਰ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਅਤੇ ਐਮ ਬੀ ਏ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫਰ ਬਣਨ ਤੋਂ ਕਈ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਸਾਫਟਵੇਅਰ ਇੰਜਨੀਅਰਿੰਗ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਹੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਰਥਿਕਾ ਨੇ ਆਪਣਾ ਪਹਿਲਾ ਕੈਮਰਾ ਆਪਣੇ ਚਾਚੇ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਖੁਦ ਇੱਕ ਸ਼ੁਕੀਨ ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫਰ ਸੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਸ ਨੇ ਦਰੱਖਤਾਂ ਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀਆਂ ਤਸਵੀਰਾਂ ਖਿੱਚਣੀਆਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀਆਂ। 2003 ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਭਰਤਪੁਰ ਵਿੱਚ ਕੇਓਲਾਦੇਓ ਨੈਸ਼ਨਲ ਪਾਰਕ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਪੰਛੀਆਂ ਦੀਆਂ ਫੋਟੋਆਂ ਖਿੱਚੀਆਂ।<ref name="shrikumar">{{cite news|last1=Shrikumar|first1=A.|title=Wooing the woods|url=http://www.thehindu.com/features/metroplus/wooing-the-woods/article6287766.ece|accessdate=16 May 2016|work=The Hindu|date=6 August 2014|language=en-IN}}</ref> ਉਸ ਦਾ ਮੁੱਢਲਾ ਕੰਮ ਹੁਨਰਮੰਦ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਪਰ ਇਸ ਨਾਲ ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਵਿਵਹਾਰ ਅਤੇ ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫੀ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਦਿਲਚਸਪੀ ਬਣ ਗਈ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਨਿਯਮਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਓਖਲਾ ਬਰਡ ਸੈੰਕਚੂਰੀ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਕਈ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਵਿਵਹਾਰ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਰੁਚੀ ਵਜੋਂ ਵਾਈਲਡ ਲਾਈਫ ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫੀ ਲਈ ਅਤੇ ਭਾਰਤ, ਕੀਨੀਆ ਅਤੇ ਤਨਜ਼ਾਨੀਆ ਦੇ ਕਈ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪਾਰਕਾਂ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਦੀ ਜੰਗਲੀ ਜੀਵਣ ਦੀ ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫੀ ਸਤੰਬਰ 2005 ਵਿੱਚ ਇੰਡੀਆ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਸੈਂਟਰ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਵਿਖੇ ਆਯੋਜਿਤ "ਸਾਫ਼ ਗੰਗਾ ਮੁਹਿੰਮ" ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। 2007 ਵਿੱਚ, ਜਵਾਹਰ ਲਾਲ ਨਹਿਰੂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਸਲਾਨਾ ਕੈਲੰਡਰ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੁਆਰਾ ਖਿੱਚੀਆਂ ਪੰਛੀਆਂ ਦੀਆਂ ਫੋਟੋਆਂ ਸਨ। "ਬਰਡਜ਼ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ" ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ 2008 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੇ ਚੋਟੀ ਦੇ 20 ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫ਼ਰਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਚੁਣਿਆ ਸੀ, ਜੋ ਮਾਣ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਇਕਲੌਤੀ ਔਰਤ ਸੀ।<ref>{{cite web|title=Birds of India: Indian Bird Photographers: Rathika Ramaswamy|url=http://www.kolkatabirds.com/photo/rathikaprofile.htm|website=www.kolkatabirds.com|accessdate=16 May 2016|archive-date=9 ਮਈ 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160509085037/http://www.kolkatabirds.com/photo/rathikaprofile.htm|dead-url=yes}}</ref> ਜੰਗਲੀ ਜੀਵਨ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਉਹ ਜੰਗਲੀ ਜੀਵਨ ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫੀ 'ਤੇ ਵਰਕਸ਼ਾਪਾਂ ਕਰਵਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਰਥਿਕਾ ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫੀ ਆਰਟਸ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ ਦੇ ਬਾਨੀ ਮੈਂਬਰਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ।<ref name="kavitha">{{cite news|last1=Kavitha|first1=S. S.|title=Off the beaten track|url=http://www.thehindu.com/features/metroplus/off-the-beaten-track/article1129868.ece|accessdate=16 May 2016|work=The Hindu|date=27 January 2011|language=en-IN}}</ref> == ਕੰਮ == Rathika ਸਵੈ-ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਉਸ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਕਿਤਾਬ, ''ਦੇ ਵਧੀਆ ਜੰਗਲੀ ਪਲ'', 2014 ਵਿਚ.<ref name="Festival">{{Cite web|url=http://www.shillongphotofestival.com/rathika-ramasamys|title=Rathika Ramasamy|publisher=Shillongphotofestival|access-date=1 May 2016|archive-date=4 ਜੂਨ 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160604025748/http://www.shillongphotofestival.com/rathika-ramasamys|dead-url=yes}}</ref><ref name="Award">{{Cite web|url=http://www.sipacontest.com/contest/jury/more.php?id=15|title=Rathika Ramasamy|publisher=SIENNA International Photo Awards|access-date=21 May 2016|archive-date=24 ਜੂਨ 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160624093036/http://www.sipacontest.com/contest/jury/more.php?id=15|dead-url=yes}}</ref> == ਇਨਾਮ == * 2015: ਪ੍ਰੇਰਨਾਦਾਇਕ ਆਈਕਾਨ ਪੁਰਸਕਾਰ, ਸਠਿਯਾਬਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, [[ਚੇਨਈ]] * 2015: ਉੱਤਮਤਾ ਜੰਗਲੀ ਫੋਟੋਗਰਾਫੀ ਲਈ,ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਕੈਮਰਾ ਫੇਅਰ (ICF) ਪੁਰਸਕਾਰ, == ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ == * ਸੂਚੀ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਕਲਾਕਾਰ == ਹਵਾਲੇ == {{Reflist|30em}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ੋਟੋਗ੍ਰਾਫ਼ਰ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ]] c9uj7zjh12i1vv3qvo2u6bwlnjfs13j 0 94140 846112 617403 2026-09-14T12:36:47Z Kuldeepburjbhalaike 18176 [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫੋਟੋਗਰਾਫਰ]] ਤੋਂ [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ੋਟੋਗ੍ਰਾਫ਼ਰ]] ਵਿੱਚ ਖਿਸਕਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ [[c:Help:Cat-a-lot|ਕੈਟ-ਆ-ਲੋਟ]] ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ 846112 wikitext text/x-wiki {{Infobox artist | honorific_prefix = | name = ਜੋਡੀ ਬੀਬਰ | honorific_suffix = | image = Jodi Bieber.jpg | image_size = | alt = | caption = ਜੋਡੀ ਬੀਬਰ 2014 ਵਿਚ। | native_name = | native_name_lang = | birth_name = | birth_date = 1966<ref name=phillips/> | birth_place = [[ਜੋਹਾਨਿਸਬਰਗ]], ਦੱਖਣੀ ਅਫ਼ਰੀਕਾ<ref name=phillips/> | death_date = | death_place = | resting_place = | resting_place_coordinates = <!-- {{Coord|LAT|LONG|type:landmark|display=inline}} --> | nationality = | education = | alma_mater = | known_for = | notable_works = | style = | movement = | spouse = | awards = 2010 ਵਰਲਡ ਪ੍ਰੈਸ ਫੋਟੋ ਆਫ ਦ ਈਅਰ<ref name=wpp/> | elected = | patrons = | memorials = | website = {{url|http://www.jodibieber.com/}} | module = }} '''ਜੋਡੀ ਬੀਬਰ''' (ਜਨਮ 1966)<ref name=phillips>{{cite web|url=https://www.theguardian.com/artanddesign/2011/nov/20/photography-jodi-bieber-best-shot|title=Photographer Jodi Bieber's best shot|date=20 November 2011|accessdate=22 June 2012|work=[[The Guardian]]|first=Sarah|last=Phillips}}</ref> ਇੱਕ [[ਦੱਖਣੀ ਅਫ਼ਰੀਕਾ|ਦੱਖਣੀ ਅਫ਼ਰੀਕੀ]] ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫਰ ਹੈ। ਉਸਦੀ ਖਿੱਚੀ [[ਅਫ਼ਗਾਨਿਸਤਾਨ]] ਤੋਂ [[ਬੀਬੀ ਆਇਸ਼ਾ]] ਦੀ ਫੋਟੋ ਜਿਸ ਦੇ ਕੰਨ ਅਤੇ ਨੱਕ ਨੂੰ ਉਸਦੇ ਪਤੀ ਅਤੇ ਦਿਓਰ ਦੁਆਰਾ ਕੱਟਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਨੂੰ ਸਾਲ 2010 ਵਿੱਚ 'ਵਰਲਡ ਪ੍ਰੈਸ ਫੋਟੋ ਆਫ ਦ ਈਅਰ' ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।<ref name=wpp>{{cite web|url=https://www.worldpressphoto.org/collection/photo/2011/30248/1/2011JodiBieberYEAR|title=2011 Photo Contest, World Press Photo of the Year|accessdate=19 May 2020|publisher=[[World Press Photo of the Year]]}}</ref> ==ਮੁੱਢਲੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਅਤੇ ਕੰਮ== ਬੀਬਰ ਦਾ ਜਨਮ 1966 'ਚ [[ਜੋਹਾਨਿਸਬਰਗ]] ਵਿਖੇ ਹੋਇਆ ਸੀ।<ref name=phillips/>1990 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਅਰੰਭ ਵਿਚ ਉਸਨੇ ਡੇਵਿਡ ਗੋਲਡਬਲਟ ਦੀ ਮਾਰਕੀਟ ਫੋਟੋ ਵਰਕਸ਼ਾਪਾਂ ਵਿਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਅਤੇ 1994 ਵਿਚ [[ਦੱਖਣੀ ਅਫ਼ਰੀਕਾ|ਦੱਖਣੀ ਅਫ਼ਰੀਕਾ]] ਦੀਆਂ ਆਮ ਚੋਣਾਂ, ਦੱਖਣੀ ਅਫਰੀਕਾ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਲੋਕਤੰਤਰੀ ਚੋਣ ਨੂੰ 'ਦ ਸਟਾਰ' ਲਈ ਕਵਰ ਕੀਤੀ।<ref name=ragusa/> ਉਸਨੇ 1993 ਵਿੱਚ ਕੇਨ ਓਸਟਰਬ੍ਰੋਕ ਅਧੀਨ ਸਿਖਲਾਈ ਲਈ ਅਤੇ 1996 ਤੱਕ ਦੱਖਣੀ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।<ref>{{cite web|url=http://lens.blogs.nytimes.com/2011/02/11/is-this-the-best-news-picture-in-the-world/|title=Is This the Best News Picture in the World?|date=11 February 2011|accessdate=19 April 2015|first=David W.|last=Dunlap}}</ref> 2000 ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ 'ਦ ਨਿਊ ਯਾਰਕ ਟਾਈਮਜ਼ ਮੈਗਜ਼ੀਨ' ਲਈ [[ਯੁਗਾਂਡਾ|ਯੂਗਾਂਡਾ]] ਵਿੱਚ ਫੈਲੇ [[ਈਬੋਲਾ]] ਨੂੰ ਕਵਰ ਕੀਤਾ।<ref>{{cite web|url=http://time.com/3810984/picturing-ebola-photographers-chase-an-invisible-killer/|title=Picturing Ebola: Photographers Chase an Invisible Killer|date=29 July 2014|accessdate=19 April 2015|work=[[Time (magazine)|Time]]|first=Olivier|last=Laurent}}</ref> ==ਫ਼ੋਟੋਗ੍ਰਾਫ਼ੀ ਪਹੁੰਚ== ਬੀਬਰ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਸਦਾ ਕੰਮ ਫੋਟੋ ਜਰਨਲਿਜ਼ਮ ਨਹੀਂ ਹੈ: "ਮੈਂ ਇਤਰਾਜ਼ਹੀਣਤਾ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦੀ। ਮੈਂ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫਰ ਹਾਂ। ਹਮੇਸ਼ਾ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਤੋਂ ਉਹ ਦਿਖਾਉਂਦੀ ਹਾਂ ਜੋ ਮੈਂ ਵੇਖਦੀ ਹਾਂ ਅਤੇ ਜਿਹੜੀ ਚੀਜ਼ ਮੇਰੇ ਦਿਲ ਨੂੰ ਲੱਗਦੀ ਹੈ।"<ref name=ragusa>{{cite web|url=https://www.doppiozero.com/materiali/south-africa-jodi-bieber-between-darkness-and-light|title=The South Africa of Jodi Bieber. Between Darkness and Light|date=29 December 2017|accessdate=19 May 2020|work=Doppiozero|first=Stefania|last=Ragusa}}</ref> ==ਬੀਬੀ ਆਇਸ਼ਾ== ਤਾਲਿਬਾਨ ਦੁਆਰਾ ਉਸ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰਕ ਘਰ ਵਿਚ ਹਿੰਸਕ ਪਤੀ ਤੋਂ ਸ਼ਰਨ ਲੈਣ ਦਾ ਦੋਸ਼ੀ ਕਰਾਰ ਦਿੱਤੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 18 ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਬੀਬੀ ਆਇਸ਼ਾ ਨੂੰ ਬਦਨਾਮ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸਦੀ ਕਹਾਣੀ ਅਫ਼ਗਾਨ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਹਾਲਾਤਾਂ ਬਾਰੇ 2010 ਦੇ ਟਾਈਮ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸੀ (ਦੇਖੋ ਅਫ਼ਗਾਨਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ), ਜਿਸ ਦੇ ਨਾਲ ਮੇਲ ਵਿੱਚ ਬੀਬਰ ਦੀ ਫੋਟੋ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਦੇ ਅਗਲੇ ਹਿੱਸੇ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਵਰਲਡ ਪ੍ਰੈਸ ਫੋਟੋ (ਡਬਲਯੂ ਪੀ ਪੀ) ਜਿਊਰੀ ਦੀ ਚੇਅਰ ਡੇਵਿਡ ਬਰਨੇਟ ਨੇ ਬੀਬਰ ਦੀ ਖਿੱਚੀ ਆਇਸ਼ਾ ਦੀ ਫੋਟੋ ਬਾਰੇ ਕਿਹਾ, “ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤਸਵੀਰਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਬਣ ਸਕਦੀ ਹੈ - ਜੋ ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਸ਼ਾਇਦ ਸਾਡੇ ਜੀਵਨ ਕਾਲ ਤੱਕ ਸਿਰਫ ਦਸ ਹਨ - ਜੇ ਕੋਈ ਪੁੱਛਦਾ ਹੈ ਕਿ 'ਤੁਸੀਂ ਜਾਣਦੇ ਹੋ, ਇਕ ਲੜਕੀ ਦੀ ਤਸਵੀਰ… ', ਤੁਹਾਨੂੰ ਬਿਲਕੁਲ ਪਤਾ ਹੋਵੇਗਾ ਕਿ ਉਹ ਕਿਸ ਬਾਰੇ ਗੱਲ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। " ਫੋਟੋ ਆਫ਼ ਦ ਈਅਰ ਅਵਾਰਡ ਬੀਬਰ ਦਾ ਦਸਵਾਂ ਡਬਲਯੂ ਪੀ ਪੀ ਇਨਾਮ ਸੀ।<ref>{{cite web|url=https://edinburghfestival.list.co.uk/article/35454-world-press-photo-2011-in-edinburgh-jodi-bieber-interview/|title=World Press Photo 2011 in Edinburgh – Jodi Bieber interview|date=8 July 2011|accessdate=19 April 2015|work=[[The List (magazine)|The List]]|archive-date=27 ਅਪ੍ਰੈਲ 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150427124826/https://edinburghfestival.list.co.uk/article/35454-world-press-photo-2011-in-edinburgh-jodi-bieber-interview/|dead-url=yes}}</ref> ਫੋਟੋ ਬਾਰੇ ਬੋਲਦਿਆਂ ਬੀਬਰ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਮੈਂ ਉਸ ਦੀ ਤਸਵੀਰ ਨੂੰ ਹੋਰ ਪੀੜਤ ਦੀ ਫੋਟੋ ਬਣਾ ਸਕਦੀ ਸੀ, ਪਰ ਮੈਂ ਸੋਚਿਆ, ਨਹੀਂ, ਇਹ ਔਰਤ ਖੂਬਸੂਰਤ ਹੈ।” 2014 ਦੇ ਲੇਖ ਵਿੱਚ ਹਿਲੇਰੀ ਜੈਂਕਸ ਨੇ ਆਇਸ਼ਾ ਦੀ ਖੂਬਸੂਰਤੀ ਪ੍ਰਤੀ ਚਿੰਤਾ ਜਾਹਿਰ ਕਰਦਿਆਂ ਚਰਚਾ ਕੀਤ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ ਕਿ ਕੀ "ਚਿਹਰੇ ਦਾ ਵਿਗਾੜ ਜਾਂ ਵਿਕ੍ਰਿਤਤਾ ਘੱਟ ਨਿੰਦਕ ਹੁੰਦਾ ਜੇ ਆਇਸ਼ਾ ਜਵਾਨ ਅਤੇ ਸੁੰਦਰ ਨਾ ਹੁੰਦੀ"।<ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=2f02AgAAQBAJ|page=36|title=Moving Critical Literacies Forward: A New Look at Praxis Across Contexts|editor-first1=Jessica Zacher|editor-last1=Pandya|editor-first2=JuliAnna|editor-last2=Ávila|publisher=[[Routledge]]|location=New York|year=2014|first=Hilary|last=Janks|chapter=The Importance of Critical Literacy}}</ref> ==ਹੋਰ ਕੰਮ== ਬੀਬਰ ਦੀ ਕਿਤਾਬ ਸੋਵੇਤੋ ਜੋਹਾਨਿਸਬਰਗ ਵਿੱਚ ਸੋਏਤੋ ਦੇ ਕਸਬੇ ਤੋਂ ਸਮਕਾਲੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਜੋ 2010 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਹੋਈ ਸੀ।<ref name=bjp>{{cite web|url=http://www.bjp-online.com/british-journal-of-photography/q-and-a/1651155/jodi-bieber-soweto|title=Jodi Bieber's Soweto|date=30 May 2010|accessdate=19 April 2015|work=[[British Journal of Photography]]|first=Olivier|last=Laurent|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130531050316/http://www.bjp-online.com/british-journal-of-photography/q-and-a/1651155/jodi-bieber-soweto|archivedate=31 May 2013}}</ref><ref name=ny>{{cite web|url=https://www.newyorker.com/culture/photo-booth/postcard-from-soweto-jodi-bieber|title=Postcard from Soweto: Jodi Bieber|date=1 July 2010|accessdate=19 May 2020|work=[[The New Yorker]]|first=Whitney|last=Johnson}}</ref> ਬੀਬਰ ਨੇ ਪੁਸਤਕ ਨੂੰ ਸੋਵੇਤੋ ਬਾਰੇ ਅੜੀਅਲ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਦਾ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਨ ਅਤੇ ਰੰਗ-ਰਹਿਤ ਸਵਾਈਤੋ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਦੀ ਅਣਹੋਂਦ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਇਆ ਹੈ।<ref name=bjp/><ref name=ny/> ਦੱਖਣੀ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਵਿਚ ਕੋਵਿਡ -19 ਮਹਾਂਮਾਰੀ ਦੇ ਜਵਾਬ ਵਿਚ ਲਗਾਈ ਗਈ ਤਾਲਾਬੰਦੀ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਬੀਬਰ ਨੇ ਇੰਸਟਾਗ੍ਰਾਮ 'ਤੇ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਫ੍ਰਾਂਸਕੋਇਸ ਦੀਆਂ ਫੋਟੋਆਂ ਦੀ ਇਕ ਲੜੀ ਨੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪਹਿਰਾਵਾਂ ਵਿਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤਾ ਹੈ।<ref>{{cite web|url=https://www.bjp-online.com/2020/04/evidence-of-work-jodi-bieber-lockdown-portraits/|title=Evidence of Work: Jodi Bieber’s playful images of her husband in lockdown|date=16 April 2020|accessdate=19 May 2020|work=[[British Journal of Photography]]|first=Simon|last=Bainbridge}}</ref> ==ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ== *''Between Dogs and Wolves: Growing up with South Africa''. Stockport: [[Dewi Lewis]], 1996. {{ISBN|978-1904587323}}. *''Soweto''. Jacana, 2010. {{ISBN|978-1770098060}}. With an introduction by [[Niq Mhlongo]].<ref name="bjp"/> *''Real Beauty''. 2014. Pagina, Goch/Germany, 2014. {{ISBN|978-3-944146-11-9}}. == ਹਵਾਲੇ == {{reflist|30em}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1966]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ੋਟੋਗ੍ਰਾਫ਼ਰ]] 4kxhhhxdss6ertdldjp0sn3vyyuajwf 0 94190 846119 844854 2026-09-14T12:36:51Z Kuldeepburjbhalaike 18176 [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫੋਟੋਗਰਾਫਰ]] ਤੋਂ [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ੋਟੋਗ੍ਰਾਫ਼ਰ]] ਵਿੱਚ ਖਿਸਕਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ [[c:Help:Cat-a-lot|ਕੈਟ-ਆ-ਲੋਟ]] ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ 846119 wikitext text/x-wiki {{Infobox artist |image = Vivian Maier.jpg |imagesize = |caption = |birth_name = ਵਿਵਿਅਨ ਡੌਰਥੀ ਮੇਇਰ |birth_date = {{birth date|1926|2|1}} |birth_place = [[ਨਿਊਯਾਰਕ ਸ਼ਹਿਰ]], ਅਮਰੀਕਾ |death_date = {{death date and age|2009|4|21|1926|2|1}} |death_place = ਓਕ ਪਾਰਕ, ਇਲੀਨੋਇਸ, ਅਮਰੀਕਾ |nationality = ਅਮਰੀਕੀ |field = [[ਫ਼ੋਟੋਗਰਾਫ਼ੀ]] |training = |movement = |works = |patrons = |influenced = |awards = |signature = }} '''ਵਿਵਿਅਨ ਡੌਰਥੀ ਮੇਇਰ''' (1 ਫਰਵਰੀ, 1926 - 21 ਅਪ੍ਰੈਲ 2009) ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਗਲੀ (ਸਟ੍ਰੀਟ) ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫਰ ਸੀ। ਮੇਇਰ ਨੇ ਕਰੀਬ 40 ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਇੱਕ ਦਾਨੀ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ, ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ [[ਸ਼ਿਕਾਗੋ]] ਦੇ ਨਾਰਥ ਸ਼ੋਰ ਵਿਚ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਵਿਹਲੇ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫੀ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਕਾਲ ਦੌਰਾਨ, ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਲੋਕਾਂ ਅਤੇ [[ਨਿਊਯਾਰਕ]] ਸਿਟੀ, [[ਸ਼ਿਕਾਗੋ]], ਅਤੇ [[ਲਾਸ ਏਂਜਲਸ]] ਦੇ ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ ਦੀਆਂ 150,000 ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਤਸਵੀਰਾਂ ਖਿੱਚੀਆਂ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਸਨੇ ਸਫ਼ਰ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਨੂੰ ਫੋਟੋਆਂ ਵਿੱਚ ਖਿੱਚ ਲਿਆ।<ref>{{Cite web|url=http://www.vivianmaier.com/2012/01/vivian-maier-a-life-discovered-hosted-by-tim-roth-at-merry-karnowsky-gallery-in-los-angeles/|title="Vivian Maier: A Life Discovered" hosted by Tim Roth at the Merry Karnowsky Gallery in Los Angeles. – Vivian Maier Photographer|website=Vivian Maier Photographer}}</ref> ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਕਾਲ ਦੌਰਾਨ, ਮੇਇਰ ਦੀਆਂ ਫੋਟੋਆਂ ਅਣਜਾਣ ਅਤੇ ਅਣਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਸਨ; ਉਸਦੀਆਂ ਕਈ ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਫੋਟੋਆਂ ਨੂੰ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਛਾਪਿਆ ਗਿਆ ਸਨ।ਸ਼ਿਕਾਗੋ ਦੇ ਕੁਲੈਕਟਰ ਜੌਹਨ ਮਾਲੋਫ ਨੇ 2007 ਵਿੱਚ ਮੇਇਰ ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਫੋਟੋਆਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀਆਂ,ਜਦੋਂ ਕਿ ਦੋ ਸ਼ਿਕਾਗੋ ਸਥਿਤ ਕਲੈਕਟਰ, ਰਾਨ ਸਕਾਟਟੀ ਅਤੇ ਰੈਂਡੀ ਪ੍ਰੋ, ਉਸ ਨੇ ਮੇਇਰ ਦੇ ਕੁਝ ਪ੍ਰਿੰਟਸ ਅਤੇ ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉਸੇ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਆਪਣੇ ਬਕਸਿਆਂ ਅਤੇ ਸੂਟਕੇਸਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ।ਮੇਇਰ ਦੀਆਂ ਤਸਵੀਰਾਂ ਪਹਿਲੀ ਜੁਲਾਈ 2008 ਵਿੱਚ ਸਲੈਟਰੀ ਦੁਆਰਾ ਇੰਟਰਨੈੱਟ 'ਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ, ਪਰ ਇਸ ਕੰਮ ਨੂੰ ਥੋੜ੍ਹਾ ਜਿਹਾ ਹੁੰਗਾਰਾ ਮਿਲਿਆ.<ref name="auto">Slattery, Ron. (July 2008) "[http://www.bighappyfunhouse.com/archives/08/07/22/12-30-34.html Story] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110106034719/http://www.bighappyfunhouse.com/archives/08/07/22/12-30-34.html |date=2011-01-06 }}", in ''Big Happy Fun House''. Retrieved on January 11, 2011.</ref>।ਅਕਤੂਬਰ 2009 ਵਿੱਚ, ਮਾਲੋਫ ਨੇ ਆਪਣੇ ਬਲੌਗ ਨੂੰ ਚਿੱਤਰ-ਸ਼ੇਅਰਿੰਗ ਵੈੱਬਸਾਈਟ ਨੂੰ ਫਲੀਕਰ ਤੇ ਮੇਅਰ ਦੀਆਂ ਤਸਵੀਰਾਂ ਦੀ ਚੋਣ ਕਰਨ ਲਈ ਜੋੜਿਆ, ਅਤੇ ਨਤੀਜਾ ਵਾਇਰਲ ਹੋ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਦਿਲਚਸਪੀ ਦਿਖਾਈ।ਮੇਇਰ ਦੇ ਕੰਮ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਸ ਨੇ ਵਿਆਖਿਆ ਕੀਤੀ,<ref name=bbc>{{cite news | url = http://www.bbc.co.uk/news/world-us-canada-12247395 | title = Vivian Maier: A life's lost work seen for first time | first = Katie | last = Beck |date = January 21, 2011 | work = [[BBC]] | accessdate = January 21, 2011}}</ref><ref name=wttw>[http://www.wttw.com/main.taf?p=42%2C8%2C80&pid=A1hO97qcWo7ViDL_rWniVH2LakYxNa7J "Vivian Maier"], ''Chicago Tonight'', broadcast by WTTW, December 22, 2010. Retrieved on January 4, 2011</ref> ਅਤੇ ਉਦੋਂ ਤੋਂ ਮਾਈਰ ਦੀਆਂ ਤਸਵੀਰਾਂ ਨੂੰ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।<ref>{{cite web |url=http://vivianmaierprints.com/exhibitions/ |title=Exhibitions &#124; Vivian Maier |website=Vivian Maier Photography |publisher=Jeffrey Goldstein |date=September 14, 2013 |accessdate=May 26, 2014 |archive-date=ਅਪ੍ਰੈਲ 29, 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140429231825/http://vivianmaierprints.com/exhibitions/ |dead-url=yes }}</ref><ref>{{cite web | url = http://www.culturallascondes.cl/home2/vivian-maier.html | title = Vivian Maier: La Fotógrafa Revelada | access-date = 6 November 2015 | publisher = Corporación Cultural de Las Condes | archive-date = 21 ਅਕਤੂਬਰ 2015 | archive-url = https://web.archive.org/web/20151021205155/http://www.culturallascondes.cl/home2/vivian-maier.html | dead-url = yes }}</ref> ਉਸ ਦਾ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਕੰਮ ਕਿਤਾਬਾਂ ਅਤੇ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਫਿਲਮਾਂ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਫਿਲਮ ਫਾਈਂਡਿੰਗ ਵਿਵਿਅਨ ਮਾਇਰ (2013) ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ,ਜੋ ਕਿ ਟੋਰਾਂਟੋ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਫਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ,<ref>{{Cite news|url=https://www.theglobeandmail.com/arts/awards-and-festivals/tiff/new-doc-exposes-photo-snapping-nanny-vivian-maier/article14173322/|title=New doc exposes photo-snapping nanny Vivian Maier|access-date=2018-01-27}}</ref> ਅਤੇ 87 ਵੀਂ ਅਕੈਡਮੀ ਅਵਾਰਡ ਵਿੱਚ ਸਰਬ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਲਈ ਅਕੈਡਮੀ ਅਵਾਰਡ ਲਈ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।<ref>{{cite web|url=http://www.out.com/entertainment/popnography/2015/01/15/lgbt-oscar-nominations-imitation-game-meryl-streep-still-alice-|title=2015 Oscar Nominations: Imitation Game, Meryl Streep, Still Alice & More|work=Out Magazine}}</ref> ==ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ== ਮੇਇਰ ਦੇ ਜੀਵਨ ਬਾਰੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਵੇਰਵੇ ਅਣਪਛਾਤੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਉਹ 1926 ਵਿੱਚ ਨਿਊਯਾਰਕ ਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਸੀ, ਇੱਕ ਫਰਾਂਸੀਸੀ ਮਾਂ ਦੀ ਧੀ ਜੀ ਸੀ।ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਇੱਕ ਆਸਟ੍ਰੀਅਨ ਚਾਰਲਸ ਮੇਇਰ ਸਨ।<ref>{{Cite web|url=https://lens.blogs.nytimes.com/2016/01/13/a-peek-into-vivian-maiers-family-album/|title=A Peek Into Vivian Maier's Family Album|last=MacDonald|first=Kerri|date=2016|website=Lens Blog|language=en-US|access-date=2018-04-06}}</ref> ਆਪਣੇ ਬਚਪਨ ਦੌਰਾਨ ਕਈ ਵਾਰ ਉਹ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਫਰਾਂਸ ਵਿਚਾਲੇ ਚਲੀ ਗਈ ਸੀ, ਅਲ-ਪਾਇਨ ਦੇ ਪਿੰਡ ਸੰਤ-ਬਾਨਟ-ਏਂ-ਚੰਬਸੌਰ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਰਹੀ ਸੀ,ਜਿਥੇ ਉਸ ਦੀ ਮਾਂ ਦੇ ਨੇੜੇ ਦੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਸਨ। ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਨੇ 1930 ਵਿੱਚ ਅਣਪਛਾਤੇ ਕਾਰਨਾਂ ਕਰਕੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਅਸਥਾਈ ਤੌਰ 'ਤੇ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।1930 ਦੀ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਵਿਚ, ਘਰ ਦਾ ਮੁਖੀ ਜੀਅਨੀ ਬਿਰਟਨਡ ਜੋ ਇੱਕ ਸਫਲ ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫਰ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਸੂਚੀਬੱਧ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜੋ ਗਰੇਟਰਡ ਵੈਂਡਰਬਿਲਟ ਵਿਟਨੀ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਸੀ, ਜਿਹੜਾ ਵਿਟਨੀ ਮਿਊਜ਼ੀਅਮ ਆਫ ਅਮੈਰੀਕਨ ਆਰਟ ਦਾ ਬਾਨੀ ਸੀ।<ref>{{cite news | url = http://www.tecomm.com/JBertrand.pdf | format=PDF | title = From Factory to High Place as Artist, Jeanne J. Bertrand| date = August 23, 1902| accessdate = July 2, 2014| publisher = The Boston Globe}}</ref> ਜਦੋਂ ਮੇਇਰ 4 ਸਾਲ ਦੀ ਸੀ ਤਾਂ ਉਹ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਮਾਂ ਬਿਰਟਨਡ ਨਾਲ ਬਰੋਂਕਸ ਵਿੱਚ ਚਲੀਆਂ ਗਈਆਂ ਉਸ ਵੇਲੇ ਉਹ ਇੱਕ ਪ੍ਰੋਫੈਸ਼ਨਲ ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫਰ ਸੀ।<ref>{{Cite web|url=https://lens.blogs.nytimes.com/2016/01/12/digging-deeper-into-vivian-maiers-past/|title=Digging Deeper Into Vivian Maier's Past|last=MacDonald|first=Kerri|date=2016|website=Lens Blog|language=en-US|access-date=2018-04-06}}</ref> 1935 ਵਿਚ, ਵਿਵਿਅਨ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਮਾਂ ਸੇਂਟ-ਜੂਲੀਅਨ-ਏਂ-ਚੰਂਸੌਰ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਰਹੀ ਸੀ ਅਤੇ 1940 ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਨਿਊਯਾਰਕ ਆ ਗਈ ਸੀ।ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਅਤੇ ਵੱਡਾ ਭਰਾ ਚਾਰਲਸ ਨਿਊਯਾਰਕ ਵਿੱਚ ਹੀ ਰਹੇ।ਚਾਰਲਸ, ਮਾਰੀਆ, ਵਿਵਿਅਨ ਅਤੇ ਚਾਰਲਸ ਦਾ ਪਰਿਵਾਰ 1940 ਵਿੱਚ ਨਿਊਯਾਰਕ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਰਿਹਾ ਸੀ ਜਿੱਥੇ ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਭਾਫ਼ ਇੰਜੀਨੀਅਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਸੀ।<ref>United States Federal Census 1940; New York, New York; Roll: T627_2653; Page: 8A; Enumeration District: 31-1242.</ref> ==ਖੋਜ ਅਤੇ ਮਾਨਤਾ== 2007 ਵਿੱਚ, ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਦੋ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ, ਮੇਇਰ ਸਟੋਰੇਜ ਸਪੇਸ ਤੇ ਅਦਾਇਗੀ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਵਿੱਚ ਅਸਫਲ ਰਹੀ ਉਸਨੇ ਸਟੋਰੇਜ ਸਪੇਸ ਸ਼ਿਕਾਗੋ ਦੀ ਨਾਰਥ ਸਾਈਡ 'ਤੇ ਕਿਰਾਏ' ਤੇ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ, ਉਸ ਦੇ ਨਕਾਰਾਤਮਕ, ਪ੍ਰਿੰਟ, ਆਡੀਓ ਰਿਕਾਰਡਿੰਗਜ਼ ਅਤੇ 8 ਮਿਲੀਮੀਟਰ ਦੀ ਫਿਲਮ ਦੀ ਨਿਲਾਮੀ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਜੌਹਨ ਮਾਲੋਫ, ਰੌਨ ਸਕਾਟਟੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰੋ. ਰੈਂਡੀ ਤਿੰਨ ਫੋਟੋ ਕੁਲੈਕਟਰਾਂ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਕੰਮ ਦੇ ਤਿੰਨ ਹਿੱਸੇ ਖਰੀਦੇ।<ref name = Cahan283>Cahan, ''Vivien Maier: Out of the Shadows'', 2012, p.283</ref>,ਮੇਇਰ ਦੀ ਫੋਟੋ ਪਹਿਲੀ ਜੁਲਾਈ ਨੂੰ ਸਲੈਟਰੀ ਦੁਆਰਾ ਇੰਟਰਨੈੱਟ 'ਤੇ ਛਪੀ ਸੀ, ਪਰ ਕੰਮ ਨੂੰ ਥੋੜ੍ਹਾ ਜਿਹਾ ਹੁੰਗਾਰਾ ਮਿਲਿਆ।.<ref name="auto"/> ਮਲੋਫ ਨੇ ਮੇਇਰਰ ਦੇ ਕੰਮ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਹਿੱਸਾ ਖਰੀਦਿਆ, ਲਗਭਗ 30,000 ਨਕਾਰਾਤਮਕ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਪੋਰਟੇਜ ਪਾਰਕ ਦੇ ਸ਼ਿਕਾਗੋ ਇਲਾਕੇ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਬਾਰੇ ਇੱਕ ਕਿਤਾਬ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ।<ref>[http://www.nwchicagohistory.org/JPHS%20-%20Jan%202009.pdf Newsletter January 2009 – Number IX] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190103013208/http://www.nwchicagohistory.org/JPHS%20-%20Jan%202009.pdf |date=2019-01-03 }}, Jefferson Park Historical Society. p. 2. "...we celebrated the publishing of a new book, 'Portage Park', authored by JPHS executive board members Dan Pogorzelski and John Maloof."</ref> ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਮਾਲੋਫ ਨੇ ਉਸੇ ਹੀ ਨਿਲਾਮੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਹੋਰ ਖਰੀਦਦਾਰ ਤੋਂ ਮੇਇਰ ਦੀਆਂ ਤਸਵੀਰਾਂ ਨੂੰ ਹੋਰ ਖਰੀਦਿਆ। ਮਾਲੋਫ਼ ਨੇ ਆਪਣੇ ਬਕਸੇ ਵਿੱਚ ਮੇਇਰ ਦਾ ਨਾਮ ਲੱਭ ਲਿਆ ਪਰ ਅਪ੍ਰੈਲ 2009 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਗੂਗਲ ਸਰਚ ਤੋਂ ਉਸ ਨੂੰ ਮੇਇਰ ਦੀ ਮੌਤ ਦੀ ਸੂਚਨਾ ਦੇਣ ਲਈ ਸ਼ਿਕਾਗੋ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨ ਵਿੱਚ ਲਿਜਾਇਆ ਗਿਆ।<ref>{{cite news | url = http://www.legacy.com/obituaries/chicagotribune/obituary.aspx?pid=126527421| title = Vivian Maier death notice| date = April 23, 2009| accessdate = July 18, 2014| publisher = Chicago Tribune}}</ref> == ਹਵਾਲੇ == {{Reflist|colwidth=30em}} ==ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ== * [http://www.vivianmaier.com John Maloof Collection website on Vivian Maier] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110510103414/http://www.vivianmaier.com/ |date=2011-05-10 }} *[http://www.post-movie.net/finding-vivian-maier-an-interview-with-producer-co-director-charlie-siskel/ Finding Vivian Maier – An Interview with Producer, Co-Director Charlie Siskel] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201009175133/http://www.post-movie.net/finding-vivian-maier-an-interview-with-producer-co-director-charlie-siskel/ |date=2020-10-09 }} by Stephen Slaughter Head, PostMovie.net, 2014 * [http://www.smithsonianmag.com/multimedia/Vivian-Maier-The-Unheralded-Street-Photographer.html "Vivian Maier: The Unheralded Street Photographer"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131004215113/http://www.smithsonianmag.com/multimedia/Vivian-Maier-The-Unheralded-Street-Photographer.html |date=2013-10-04 }} by David Zax, ''Smithsonian'' magazine, 2011 [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1926]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2009]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਲੋਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ੋਟੋਗ੍ਰਾਫ਼ਰ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਫੋਟੋਗਰਾਫਰ]] s3l14f449wy4hvxuem5s4kgveas93xb 846134 846119 2026-09-14T12:38:47Z Kuldeepburjbhalaike 18176 [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਫੋਟੋਗਰਾਫਰ]] ਤੋਂ [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਫ਼ੋਟੋਗ੍ਰਾਫ਼ਰ]] ਵਿੱਚ ਖਿਸਕਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ [[c:Help:Cat-a-lot|ਕੈਟ-ਆ-ਲੋਟ]] ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ 846134 wikitext text/x-wiki {{Infobox artist |image = Vivian Maier.jpg |imagesize = |caption = |birth_name = ਵਿਵਿਅਨ ਡੌਰਥੀ ਮੇਇਰ |birth_date = {{birth date|1926|2|1}} |birth_place = [[ਨਿਊਯਾਰਕ ਸ਼ਹਿਰ]], ਅਮਰੀਕਾ |death_date = {{death date and age|2009|4|21|1926|2|1}} |death_place = ਓਕ ਪਾਰਕ, ਇਲੀਨੋਇਸ, ਅਮਰੀਕਾ |nationality = ਅਮਰੀਕੀ |field = [[ਫ਼ੋਟੋਗਰਾਫ਼ੀ]] |training = |movement = |works = |patrons = |influenced = |awards = |signature = }} '''ਵਿਵਿਅਨ ਡੌਰਥੀ ਮੇਇਰ''' (1 ਫਰਵਰੀ, 1926 - 21 ਅਪ੍ਰੈਲ 2009) ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਗਲੀ (ਸਟ੍ਰੀਟ) ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫਰ ਸੀ। ਮੇਇਰ ਨੇ ਕਰੀਬ 40 ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਇੱਕ ਦਾਨੀ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ, ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ [[ਸ਼ਿਕਾਗੋ]] ਦੇ ਨਾਰਥ ਸ਼ੋਰ ਵਿਚ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਵਿਹਲੇ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫੀ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਕਾਲ ਦੌਰਾਨ, ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਲੋਕਾਂ ਅਤੇ [[ਨਿਊਯਾਰਕ]] ਸਿਟੀ, [[ਸ਼ਿਕਾਗੋ]], ਅਤੇ [[ਲਾਸ ਏਂਜਲਸ]] ਦੇ ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ ਦੀਆਂ 150,000 ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਤਸਵੀਰਾਂ ਖਿੱਚੀਆਂ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਸਨੇ ਸਫ਼ਰ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਨੂੰ ਫੋਟੋਆਂ ਵਿੱਚ ਖਿੱਚ ਲਿਆ।<ref>{{Cite web|url=http://www.vivianmaier.com/2012/01/vivian-maier-a-life-discovered-hosted-by-tim-roth-at-merry-karnowsky-gallery-in-los-angeles/|title="Vivian Maier: A Life Discovered" hosted by Tim Roth at the Merry Karnowsky Gallery in Los Angeles. – Vivian Maier Photographer|website=Vivian Maier Photographer}}</ref> ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਕਾਲ ਦੌਰਾਨ, ਮੇਇਰ ਦੀਆਂ ਫੋਟੋਆਂ ਅਣਜਾਣ ਅਤੇ ਅਣਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਸਨ; ਉਸਦੀਆਂ ਕਈ ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਫੋਟੋਆਂ ਨੂੰ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਛਾਪਿਆ ਗਿਆ ਸਨ।ਸ਼ਿਕਾਗੋ ਦੇ ਕੁਲੈਕਟਰ ਜੌਹਨ ਮਾਲੋਫ ਨੇ 2007 ਵਿੱਚ ਮੇਇਰ ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਫੋਟੋਆਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀਆਂ,ਜਦੋਂ ਕਿ ਦੋ ਸ਼ਿਕਾਗੋ ਸਥਿਤ ਕਲੈਕਟਰ, ਰਾਨ ਸਕਾਟਟੀ ਅਤੇ ਰੈਂਡੀ ਪ੍ਰੋ, ਉਸ ਨੇ ਮੇਇਰ ਦੇ ਕੁਝ ਪ੍ਰਿੰਟਸ ਅਤੇ ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉਸੇ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਆਪਣੇ ਬਕਸਿਆਂ ਅਤੇ ਸੂਟਕੇਸਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ।ਮੇਇਰ ਦੀਆਂ ਤਸਵੀਰਾਂ ਪਹਿਲੀ ਜੁਲਾਈ 2008 ਵਿੱਚ ਸਲੈਟਰੀ ਦੁਆਰਾ ਇੰਟਰਨੈੱਟ 'ਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ, ਪਰ ਇਸ ਕੰਮ ਨੂੰ ਥੋੜ੍ਹਾ ਜਿਹਾ ਹੁੰਗਾਰਾ ਮਿਲਿਆ.<ref name="auto">Slattery, Ron. (July 2008) "[http://www.bighappyfunhouse.com/archives/08/07/22/12-30-34.html Story] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110106034719/http://www.bighappyfunhouse.com/archives/08/07/22/12-30-34.html |date=2011-01-06 }}", in ''Big Happy Fun House''. Retrieved on January 11, 2011.</ref>।ਅਕਤੂਬਰ 2009 ਵਿੱਚ, ਮਾਲੋਫ ਨੇ ਆਪਣੇ ਬਲੌਗ ਨੂੰ ਚਿੱਤਰ-ਸ਼ੇਅਰਿੰਗ ਵੈੱਬਸਾਈਟ ਨੂੰ ਫਲੀਕਰ ਤੇ ਮੇਅਰ ਦੀਆਂ ਤਸਵੀਰਾਂ ਦੀ ਚੋਣ ਕਰਨ ਲਈ ਜੋੜਿਆ, ਅਤੇ ਨਤੀਜਾ ਵਾਇਰਲ ਹੋ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਦਿਲਚਸਪੀ ਦਿਖਾਈ।ਮੇਇਰ ਦੇ ਕੰਮ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਸ ਨੇ ਵਿਆਖਿਆ ਕੀਤੀ,<ref name=bbc>{{cite news | url = http://www.bbc.co.uk/news/world-us-canada-12247395 | title = Vivian Maier: A life's lost work seen for first time | first = Katie | last = Beck |date = January 21, 2011 | work = [[BBC]] | accessdate = January 21, 2011}}</ref><ref name=wttw>[http://www.wttw.com/main.taf?p=42%2C8%2C80&pid=A1hO97qcWo7ViDL_rWniVH2LakYxNa7J "Vivian Maier"], ''Chicago Tonight'', broadcast by WTTW, December 22, 2010. Retrieved on January 4, 2011</ref> ਅਤੇ ਉਦੋਂ ਤੋਂ ਮਾਈਰ ਦੀਆਂ ਤਸਵੀਰਾਂ ਨੂੰ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।<ref>{{cite web |url=http://vivianmaierprints.com/exhibitions/ |title=Exhibitions &#124; Vivian Maier |website=Vivian Maier Photography |publisher=Jeffrey Goldstein |date=September 14, 2013 |accessdate=May 26, 2014 |archive-date=ਅਪ੍ਰੈਲ 29, 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140429231825/http://vivianmaierprints.com/exhibitions/ |dead-url=yes }}</ref><ref>{{cite web | url = http://www.culturallascondes.cl/home2/vivian-maier.html | title = Vivian Maier: La Fotógrafa Revelada | access-date = 6 November 2015 | publisher = Corporación Cultural de Las Condes | archive-date = 21 ਅਕਤੂਬਰ 2015 | archive-url = https://web.archive.org/web/20151021205155/http://www.culturallascondes.cl/home2/vivian-maier.html | dead-url = yes }}</ref> ਉਸ ਦਾ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਕੰਮ ਕਿਤਾਬਾਂ ਅਤੇ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਫਿਲਮਾਂ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਫਿਲਮ ਫਾਈਂਡਿੰਗ ਵਿਵਿਅਨ ਮਾਇਰ (2013) ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ,ਜੋ ਕਿ ਟੋਰਾਂਟੋ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਫਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ,<ref>{{Cite news|url=https://www.theglobeandmail.com/arts/awards-and-festivals/tiff/new-doc-exposes-photo-snapping-nanny-vivian-maier/article14173322/|title=New doc exposes photo-snapping nanny Vivian Maier|access-date=2018-01-27}}</ref> ਅਤੇ 87 ਵੀਂ ਅਕੈਡਮੀ ਅਵਾਰਡ ਵਿੱਚ ਸਰਬ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਲਈ ਅਕੈਡਮੀ ਅਵਾਰਡ ਲਈ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।<ref>{{cite web|url=http://www.out.com/entertainment/popnography/2015/01/15/lgbt-oscar-nominations-imitation-game-meryl-streep-still-alice-|title=2015 Oscar Nominations: Imitation Game, Meryl Streep, Still Alice & More|work=Out Magazine}}</ref> ==ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ== ਮੇਇਰ ਦੇ ਜੀਵਨ ਬਾਰੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਵੇਰਵੇ ਅਣਪਛਾਤੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਉਹ 1926 ਵਿੱਚ ਨਿਊਯਾਰਕ ਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਸੀ, ਇੱਕ ਫਰਾਂਸੀਸੀ ਮਾਂ ਦੀ ਧੀ ਜੀ ਸੀ।ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਇੱਕ ਆਸਟ੍ਰੀਅਨ ਚਾਰਲਸ ਮੇਇਰ ਸਨ।<ref>{{Cite web|url=https://lens.blogs.nytimes.com/2016/01/13/a-peek-into-vivian-maiers-family-album/|title=A Peek Into Vivian Maier's Family Album|last=MacDonald|first=Kerri|date=2016|website=Lens Blog|language=en-US|access-date=2018-04-06}}</ref> ਆਪਣੇ ਬਚਪਨ ਦੌਰਾਨ ਕਈ ਵਾਰ ਉਹ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਫਰਾਂਸ ਵਿਚਾਲੇ ਚਲੀ ਗਈ ਸੀ, ਅਲ-ਪਾਇਨ ਦੇ ਪਿੰਡ ਸੰਤ-ਬਾਨਟ-ਏਂ-ਚੰਬਸੌਰ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਰਹੀ ਸੀ,ਜਿਥੇ ਉਸ ਦੀ ਮਾਂ ਦੇ ਨੇੜੇ ਦੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਸਨ। ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਨੇ 1930 ਵਿੱਚ ਅਣਪਛਾਤੇ ਕਾਰਨਾਂ ਕਰਕੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਅਸਥਾਈ ਤੌਰ 'ਤੇ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।1930 ਦੀ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਵਿਚ, ਘਰ ਦਾ ਮੁਖੀ ਜੀਅਨੀ ਬਿਰਟਨਡ ਜੋ ਇੱਕ ਸਫਲ ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫਰ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਸੂਚੀਬੱਧ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜੋ ਗਰੇਟਰਡ ਵੈਂਡਰਬਿਲਟ ਵਿਟਨੀ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਸੀ, ਜਿਹੜਾ ਵਿਟਨੀ ਮਿਊਜ਼ੀਅਮ ਆਫ ਅਮੈਰੀਕਨ ਆਰਟ ਦਾ ਬਾਨੀ ਸੀ।<ref>{{cite news | url = http://www.tecomm.com/JBertrand.pdf | format=PDF | title = From Factory to High Place as Artist, Jeanne J. Bertrand| date = August 23, 1902| accessdate = July 2, 2014| publisher = The Boston Globe}}</ref> ਜਦੋਂ ਮੇਇਰ 4 ਸਾਲ ਦੀ ਸੀ ਤਾਂ ਉਹ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਮਾਂ ਬਿਰਟਨਡ ਨਾਲ ਬਰੋਂਕਸ ਵਿੱਚ ਚਲੀਆਂ ਗਈਆਂ ਉਸ ਵੇਲੇ ਉਹ ਇੱਕ ਪ੍ਰੋਫੈਸ਼ਨਲ ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫਰ ਸੀ।<ref>{{Cite web|url=https://lens.blogs.nytimes.com/2016/01/12/digging-deeper-into-vivian-maiers-past/|title=Digging Deeper Into Vivian Maier's Past|last=MacDonald|first=Kerri|date=2016|website=Lens Blog|language=en-US|access-date=2018-04-06}}</ref> 1935 ਵਿਚ, ਵਿਵਿਅਨ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਮਾਂ ਸੇਂਟ-ਜੂਲੀਅਨ-ਏਂ-ਚੰਂਸੌਰ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਰਹੀ ਸੀ ਅਤੇ 1940 ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਨਿਊਯਾਰਕ ਆ ਗਈ ਸੀ।ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਅਤੇ ਵੱਡਾ ਭਰਾ ਚਾਰਲਸ ਨਿਊਯਾਰਕ ਵਿੱਚ ਹੀ ਰਹੇ।ਚਾਰਲਸ, ਮਾਰੀਆ, ਵਿਵਿਅਨ ਅਤੇ ਚਾਰਲਸ ਦਾ ਪਰਿਵਾਰ 1940 ਵਿੱਚ ਨਿਊਯਾਰਕ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਰਿਹਾ ਸੀ ਜਿੱਥੇ ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਭਾਫ਼ ਇੰਜੀਨੀਅਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਸੀ।<ref>United States Federal Census 1940; New York, New York; Roll: T627_2653; Page: 8A; Enumeration District: 31-1242.</ref> ==ਖੋਜ ਅਤੇ ਮਾਨਤਾ== 2007 ਵਿੱਚ, ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਦੋ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ, ਮੇਇਰ ਸਟੋਰੇਜ ਸਪੇਸ ਤੇ ਅਦਾਇਗੀ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਵਿੱਚ ਅਸਫਲ ਰਹੀ ਉਸਨੇ ਸਟੋਰੇਜ ਸਪੇਸ ਸ਼ਿਕਾਗੋ ਦੀ ਨਾਰਥ ਸਾਈਡ 'ਤੇ ਕਿਰਾਏ' ਤੇ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ, ਉਸ ਦੇ ਨਕਾਰਾਤਮਕ, ਪ੍ਰਿੰਟ, ਆਡੀਓ ਰਿਕਾਰਡਿੰਗਜ਼ ਅਤੇ 8 ਮਿਲੀਮੀਟਰ ਦੀ ਫਿਲਮ ਦੀ ਨਿਲਾਮੀ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਜੌਹਨ ਮਾਲੋਫ, ਰੌਨ ਸਕਾਟਟੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰੋ. ਰੈਂਡੀ ਤਿੰਨ ਫੋਟੋ ਕੁਲੈਕਟਰਾਂ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਕੰਮ ਦੇ ਤਿੰਨ ਹਿੱਸੇ ਖਰੀਦੇ।<ref name = Cahan283>Cahan, ''Vivien Maier: Out of the Shadows'', 2012, p.283</ref>,ਮੇਇਰ ਦੀ ਫੋਟੋ ਪਹਿਲੀ ਜੁਲਾਈ ਨੂੰ ਸਲੈਟਰੀ ਦੁਆਰਾ ਇੰਟਰਨੈੱਟ 'ਤੇ ਛਪੀ ਸੀ, ਪਰ ਕੰਮ ਨੂੰ ਥੋੜ੍ਹਾ ਜਿਹਾ ਹੁੰਗਾਰਾ ਮਿਲਿਆ।.<ref name="auto"/> ਮਲੋਫ ਨੇ ਮੇਇਰਰ ਦੇ ਕੰਮ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਹਿੱਸਾ ਖਰੀਦਿਆ, ਲਗਭਗ 30,000 ਨਕਾਰਾਤਮਕ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਪੋਰਟੇਜ ਪਾਰਕ ਦੇ ਸ਼ਿਕਾਗੋ ਇਲਾਕੇ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਬਾਰੇ ਇੱਕ ਕਿਤਾਬ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ।<ref>[http://www.nwchicagohistory.org/JPHS%20-%20Jan%202009.pdf Newsletter January 2009 – Number IX] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190103013208/http://www.nwchicagohistory.org/JPHS%20-%20Jan%202009.pdf |date=2019-01-03 }}, Jefferson Park Historical Society. p. 2. "...we celebrated the publishing of a new book, 'Portage Park', authored by JPHS executive board members Dan Pogorzelski and John Maloof."</ref> ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਮਾਲੋਫ ਨੇ ਉਸੇ ਹੀ ਨਿਲਾਮੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਹੋਰ ਖਰੀਦਦਾਰ ਤੋਂ ਮੇਇਰ ਦੀਆਂ ਤਸਵੀਰਾਂ ਨੂੰ ਹੋਰ ਖਰੀਦਿਆ। ਮਾਲੋਫ਼ ਨੇ ਆਪਣੇ ਬਕਸੇ ਵਿੱਚ ਮੇਇਰ ਦਾ ਨਾਮ ਲੱਭ ਲਿਆ ਪਰ ਅਪ੍ਰੈਲ 2009 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਗੂਗਲ ਸਰਚ ਤੋਂ ਉਸ ਨੂੰ ਮੇਇਰ ਦੀ ਮੌਤ ਦੀ ਸੂਚਨਾ ਦੇਣ ਲਈ ਸ਼ਿਕਾਗੋ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨ ਵਿੱਚ ਲਿਜਾਇਆ ਗਿਆ।<ref>{{cite news | url = http://www.legacy.com/obituaries/chicagotribune/obituary.aspx?pid=126527421| title = Vivian Maier death notice| date = April 23, 2009| accessdate = July 18, 2014| publisher = Chicago Tribune}}</ref> == ਹਵਾਲੇ == {{Reflist|colwidth=30em}} ==ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ== * [http://www.vivianmaier.com John Maloof Collection website on Vivian Maier] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110510103414/http://www.vivianmaier.com/ |date=2011-05-10 }} *[http://www.post-movie.net/finding-vivian-maier-an-interview-with-producer-co-director-charlie-siskel/ Finding Vivian Maier – An Interview with Producer, Co-Director Charlie Siskel] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201009175133/http://www.post-movie.net/finding-vivian-maier-an-interview-with-producer-co-director-charlie-siskel/ |date=2020-10-09 }} by Stephen Slaughter Head, PostMovie.net, 2014 * [http://www.smithsonianmag.com/multimedia/Vivian-Maier-The-Unheralded-Street-Photographer.html "Vivian Maier: The Unheralded Street Photographer"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131004215113/http://www.smithsonianmag.com/multimedia/Vivian-Maier-The-Unheralded-Street-Photographer.html |date=2013-10-04 }} by David Zax, ''Smithsonian'' magazine, 2011 [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1926]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2009]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਲੋਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ੋਟੋਗ੍ਰਾਫ਼ਰ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਫ਼ੋਟੋਗ੍ਰਾਫ਼ਰ]] mapitjra1jx8es7f9y3yv7no18699hp 0 94192 846121 843619 2026-09-14T12:36:52Z Kuldeepburjbhalaike 18176 [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫੋਟੋਗਰਾਫਰ]] ਤੋਂ [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ੋਟੋਗ੍ਰਾਫ਼ਰ]] ਵਿੱਚ ਖਿਸਕਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ [[c:Help:Cat-a-lot|ਕੈਟ-ਆ-ਲੋਟ]] ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ 846121 wikitext text/x-wiki {{Infobox artist | name = ਸੈਲੀ ਮਾਨ | image = Sally Mann.jpg | caption = 2007 ਵਿੱਚ ਸੈਲੀ ਮਾਨ | birth_name = ਸੈਲੀ ਮਾਨ ਟਰਨਰ ਮੁੰਗਰ | birth_date = {{birth date and age|1951|5|1}} | birth_place = ਲੇਕਸਿੰਗਟਨ, [[ਵਰਜਿਨੀਆ]], [[ਅਮਰੀਕਾ]] | death_date = | death_place = | nationality = ਅਮਰੀਕੀ | field = [[ਫ਼ੋਟੋਗਰਾਫ਼ੀ]] | training = | movement = | works = | patrons = | influenced = | awards = • ਨੈਸ਼ਨਲ ਐਂਡੋਮੈਂਟ ਫਾਰ ਦੀ ਆਰਟਸ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਕਲਾਕਾਰ ਫੈਲੋਸ਼ਿਪ: 1982, 1988 ਅਤੇ 1992.<br> • ਜੌਨ ਸਾਈਮਨ ਗੁਗਨੇਹੈਮ ਮੈਮੋਰੀਅਲ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ, 1987.<br> • ਕੋਰਕੋਰਨ ਕਾਲਜ ਆਫ ਆਰਟ ਐਂਡ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਤੋਂ ਆਨਰੇਰੀ ਡਾਕਟਰ ਆਫ ਫਾਈਨ ਆਰਟਸ, 2006.<br> • ਰਾਇਲ ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫਿਕ ਸੋਸਾਇਟੀ ਤੌਂ ਆਨਰੇਰੀ ਫੈਲੋਸ਼ਿਪ, 2012<ref>{{cite web | url=http://www.rps.org/annual-awards/Honorary-Fellowships | accessdate=2012-09-07 | title=Honorary Fellowships | publisher=Royal Photographic Society | archive-date=2012-08-14 | archive-url=https://web.archive.org/web/20120814223017/http://www.rps.org/annual-awards/Honorary-Fellowships | dead-url=yes }}</ref> }} '''ਸੈਲੀ ਮਾਨ''' (ਜਨਮ 1951) ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫਰ ਹੈ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਵੱਡੇ ਕਾਲੇ ਅਤੇ ਚਿੱਟੇ ਚਿੱਤਰਾਂ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ।  == ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ == ਲੇਕਿੰਗਟਨ, [[ਵਰਜੀਨੀਆ]] ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਮਾਨ, ਤਿੰਨ ਬੱਚਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕਲੌਤੀ ਧੀ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ '''ਰਾਬਰਟ ਐਸ. ਮੁੰਗਰ''' ਇੱਕ ਜਨਰਲ ਪ੍ਰੈਕਟੀਸ਼ਨਰ ਸਨ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਮਾਂ '''ਐਲਿਜ਼ਾਬੇਥ ਇਵਾਨਸ ਮੁੰਗਰ''' ਦੀ [[ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ]] ਅਤੇ [[ਲੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ]], ਲੇਕ੍ਸਿੰਗਟਨ ਵਿੱਚ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦੀ ਦੁਕਾਨ ਸੀ। ਮਾਨ ਨੂੰ ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਨਾਸਤਿਕ ਅਤੇ ਦਇਆਵਾਨ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ, ਜੋ ਮਾਨ ਨੂੰ "ਨਿਮਰਤਾ ਨਾਲ ਅਣਗੌਲਿਆਂ" ਕਰਨ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।"<ref name="art21">{{Cite web|url=http://ec2-75-101-145-29.compute-1.amazonaws.com/art21/artists/sally-mann|title=Sally Mann|website=Art21|publisher=PBS|access-date=13 December 2014|archive-date=6 ਮਾਰਚ 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140306151220/http://ec2-75-101-145-29.compute-1.amazonaws.com/art21/artists/sally-mann|dead-url=yes}}</ref> ਮਾਨ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਰਾਬਰਟ ਮੁੰਗਰ ਦੁਆਰਾ ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫੀ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਮੁੰਗਰ ਇੱਕ ਡਾਕਟਰ ਸਨ ਜਿਸ ਨੇ ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਕੁੜੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮਾਨ ਦੀਆਂ ਨਗਨ ਫੋਟੋਆਂ ਖਿੱਚੀਆਂ ਸੀ।<ref>{{Cite news|url=https://www.britannica.com/biography/Sally-Mann|title=Sally Mann {{!}} American photographer|work=Encyclopedia Britannica|access-date=2017-03-11|language=en}}</ref> ਜਦੋਂ ਉਹ 16 ਸਾਲ ਦੀ ਸੀ ਤਾਂ ਮਾਨ ਨੇ ਫੋਟੋ ਖਿੱਚਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਬਹੁਤੀਆਂ ਤਸਵੀਰਾਂ ਅਤੇ ਲਿਖਤਾਂ ਨੂੰ ਲੇਕਸਿੰਗਟਨ, ਵਰਜੀਨੀਆ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।<ref>{{Cite book|title=Sally Mann: The Lewis Law Portfolio|last=Mann|first=Sally|publisher=Corcoran Gallery of Art|year=1977|location=Washington D.C.}}</ref> ਮਾਨ ਨੇ 1969 ਵਿੱਚ ਪੁਤਨੇ ਸਕੂਲ ਤੋਂ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਬੈਂਨੀਟੋਨ ਕਾਲਜ ਐਂਡ ਫ੍ਰੈਂਡਸ ਵਰਲਡ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ 1974 ਵਿੱਚ ਹੌਲੀਨਸ ਕਾਲਜ (ਹੁਣ ਹੋਲਿਨਜ਼ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ) ਤੋਂ ਬੀ.ਏ. ਅਤੇ 1975 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਐਮ.ਏ ਕੀਤੀ।<ref>[http://www.pbs.org/art21/artists/mann/index.html PBS] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110922072501/http://www.pbs.org/art21/artists/mann/index.html |date=2011-09-22 }} PBS art:21 - Art in the 21st Century</ref> ਉਸਨੇ ਪੁਤਨੇ ਵਿੱਚ ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫੀ ਕੀਤੀ, ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਉਸ ਦਾ ਇਰਾਦਾ ਉਸ ਦੇ ਬੁਆਏਫ੍ਰੈਂਡ ਨਾਲ ਹਨੇਰੇ ਕਮਰੇ ਵਿੱਚ ਇਕੱਲਾ ਹੋਣਾ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਪੁਤਨੇ ਆਪਣੀ ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫੀ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਨਗਨ ਸਹਿਪਾਠੀ ਦੀ ਤਸਵੀਰ ਲਈ। ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਉਸਦੇ ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫੀ ਵਿੱਚ ਦਿਲਚਸਪੀ ਦੀ ਹੋਂਸਲਾ ਅਫਜਾਈ ਕੀਤੀ। ਅੱਜ ਉਸ ਦਾ 5x7 ਕੈਮਰਾ ਵੱਡਾ ਫਾਰਮੈਟ ਕੈਮਰੇ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਦਾ ਆਧਾਰ ਬਣ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੇ "ਕਦੇ ਵੀ ਫੋਟੋਗਰਾਫੀ ਬਾਰੇ ਨਹੀਂ" ਪੜ੍ਹਿਆ। <ref name="NYT interview">{{Cite web|url=https://www.nytimes.com/2015/06/28/books/review/sally-mann-by-the-book.html|title=Sally Mann: By the Book|date=June 25, 2015|website=nytimes.com|access-date=June 28, 2015}}</ref> == ਮੁੱਢਲਾ ਕੈਰੀਅਰ == ਹੋਲੀਨਜ਼ ਕਾਲਜ ਤੋਂ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਮਾਨ ਨੇ ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ ਅਤੇ ਲੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। 1970 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਅੱਧ ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਨਵੀਂ ਲਾਅ ਸਕੂਲ ਦੀ ਇਮਾਰਤ, ਲੇਵਿਸ ਹਾਲ (ਹੁਣ ਸਿਡਨੀ ਲੇਵਿਸ ਹਾਲ) ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਦਾ ਫੋਟੋ ਖਿਚਵਾਇਆ, ਜਿਸ ਦੀ ਅਗਵਾਈ 1977 ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ, ਡੀ.ਸੀ. ਵਿੱਚ ਕੋਰਕੋਰਨ ਗੈਲਰੀ ਆਫ ਆਰਟ ਵਿਖੇ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਇਕਲੌਤੀ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀ ਵਿੱਚ ਲੱਗੀ। ਕੋਰਕੋਰਨ ਗੈਲਰੀ ਆਫ ਆਰਟ ਨੇ ਮਾਨ ਦੇ ਚਿੱਤਰਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਕੈਟਾਲਾਗ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤਾ, ਜਿਸਦਾ ਸਿਰਲੇਖ “ਦਿ ਲੇਵਿਸ ਲਾਅ ਪੋਰਟਫੋਲੀਓ” ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਕੁਝ ਮੱਹਤਵਪੁਰਨ ਚਿੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਉਸਦੀ ਪਹਿਲੀ ਕਿਤਾਬ, ਸੈਕਿੰਡ ਸਾਇਟ, ਜੋ 1984 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਹੋਈ ਸੀ, ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਕਿ ਮਾਨ ਨੇ ਕਈ ਵਿਧਾਵਾਂ ਦੀ ਖੋਜ ਕੀਤੀ ਜਦੋਂ ਉਹ 1970 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿਚ ਪਰਿਪੱਕ ਹੋ ਰਹੀ ਸੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਸੱਚਮੁੱਚ ਆਪਣੀ ਕਿਤਾਬ, ਐਟ ਟਵੇਲ: ਪੋਰਟਰੇਟ ਆਫ ਯੰਗ ਵੁਮੈਨ ਨਾਲ ਆਪਣਾ ਵਪਾਰ ਮਿਲਿਆ। 1995 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੂੰ "ਅਪਰਚਰ" ਦੇ ਇੱਕ ਅੰਕ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਸਥਾਨ ਦੇ ਨਾਲ: ਹੈਨਰੀ ਕਾਰਟੀਅਰ-ਬ੍ਰੇਸਨ, ਗ੍ਰੇਸੀਲਾ ਇਟਬਰਾਈਡ, ਬਾਰਬਰਾ ਕਰੂਗਰ, ਸੈਲੀ ਮਾਨ, ਐਂਡਰੇਸ ਸੇਰਾਨੋ, ਕਲੇਰਿਸਾ ਸਲਾਈਘ "ਜੋ ਫੋਟੋਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ==ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ== ===ਕਿਤਾਬ=== * {{cite book| last = Mann| first = Sally| title = Second Sight: The Photographs of Sally Mann| url = https://archive.org/details/secondsightphoto0000mann| url-access = registration| year = 1983| isbn = 978-0-87923-471-3 }} * ''[[At Twelve: Portraits of Young Women]].'' [[Aperture Foundation|Aperture]], New York, 1988. {{ISBN|978-0-89381-296-6}} * ''[[Immediate Family (book)|Immediate Family]].'' Aperture, New York, 1992. {{ISBN|978-0-89381-518-9}} * ''[[Still Time (book)|Still Time]].'' Aperture, New York, 1994. {{ISBN|978-0-89381-593-6}} * {{cite book| last = Mann| first = Sally| title = What Remains| year = 2003| publisher = [[Bulfinch Press]]| isbn = 978-0-8212-2843-2 }} * {{cite book| last = Mann| first = Sally| title = Deep South| year = 2005| publisher = Bulfinch| isbn = 978-0-8212-2876-0 }} * ''Sally Mann'' (2005), 21st Editions, South Dennis, MA<ref>{{cite web|url=http://www.21steditions.com/sally-mann/|title=Sally Mann|website=21st Editions, The Art of the Book}}</ref> (edition of 110) * ''Sally Mann: Proud Flesh.'' Aperture Press; [[Gagosian Gallery]], New York City, NY, 2009. {{ISBN|978-1-59711-135-5}} * {{cite book| author = John B. Ravenal|author2=David Levi Strauss |author3=Sally Mann |author4=[[Anne Wilkes Tucker]] | title = Sally Mann: The Flesh and the Spirit| url = https://archive.org/details/sallymannfleshsp0000rave| year = 2010| publisher = Aperture| isbn = 978-1-59711-162-1 }} * ''Southern Landscape'' (2013), 21st Editions, South Dennis, MA<ref>{{cite web|url=http://www.21steditions.com/sally-mann-1/|title=Sally Mann (Southern Landscape)|website=21st Editions, The Art of the Book}}</ref> (edition of 58) * {{cite book| last = Mann| first = Sally| title = Hold Still: A Memoir with Photographs | url = https://archive.org/details/holdstillmemoirw0000mann_z0c4| year = 2015| publisher = Little, Brown| isbn = 978-0-316-24776-4 }} * {{cite book| last = Mann| first = Sally| title = Remembered Light: Cy Twombly in Lexington | year = 2016| publisher = Abrams| isbn = 978-1-4197-2272-1 }} * {{cite book| last = Mann| first = Sally| title = Sally Mann: A Thousand Crossings | year = 2018 | publisher = Abrams Books | isbn = 978-1419729034 }} ===ਪ੍ਰਦਸ਼ਨੀ ਕੈਟਾਲਾਗ=== * ''The Lewis Law Portfolio,'' at [[Corcoran Gallery of Art]], Washington DC, 1977 * ''Sweet Silent Thought,'' at the North Carolina Center for Creative Photography, Durham, NC, 1987 * ''Still Time,'' at the Alleghany Highland Arts and Crafts Center, Clifton Forge, VA, 1988 * ''Mother Land,'' at the [[Edwynn Houk Gallery]], New York City, NY, 1997 * ''Sally Mann,'' at the Gagosian Gallery, New York City, NY, 2006 * ''Sally Mann: Deep South/Battlefields,'' at the [[Kulturhuset]], Stockholm, Sweden, 2007 ===ਸੰਗ੍ਰਹਿ=== * {{cite book| author = Corcoran Gallery of Art| title = Hospice: A Photographic Inquiry : [exhibition Tour, The Corcoran Gallery of Art, Washington, March 9 – May 5, 1996...]| url = https://archive.org/details/hospicephotograp0000unse| year = 1996| publisher = Bulfinch Press| isbn = 978-0-8212-2260-7 }} * {{cite book |author=Andy Grundberg |author2=Corcoran Gallery of Art |title=In Response to Place: William Christenberry, Lynn Davis ... Photographs from the Nature Conservancy's Last Green Places |year=2001 |isbn=978-0-8212-2741-1 |url-access=registration |url=https://archive.org/details/inresponsetoplac0000natu }} * Ferdinand Protzman, ''Landscape: Photographs of time and Place.'' National Geographic, 2003. {{ISBN|978-0-7922-6166-7}} * R. H. Cravens, ''Photography Past/Forward: Aperture at 50.'' Aperture Press, 2005. {{ISBN|978-1-931788-37-3}} * {{cite book| author = Aperture Foundation, Incorporated| title = Everything that lives, eats| url = https://archive.org/details/everythingthatli0000unse| year = 1996| publisher = Aperture| isbn = 978-0-89381-686-5 }} ===ਹੋਰ=== * {{cite book| last = Wood| first = John| title = Sally Mann| year = 2004| isbn = 978-1-892733-27-6 }} == ਹਵਾਲੇ == {{reflist|2}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1951]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਮਰੀਕੀ ਲੇਖਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਲੇਖਿਕਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਲੋਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ੋਟੋਗ੍ਰਾਫ਼ਰ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਫੋਟੋਗਰਾਫਰ]] ax3tft9d9s85s9ovrcsargt6xj0ax0i 846135 846121 2026-09-14T12:38:48Z Kuldeepburjbhalaike 18176 [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਫੋਟੋਗਰਾਫਰ]] ਤੋਂ [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਫ਼ੋਟੋਗ੍ਰਾਫ਼ਰ]] ਵਿੱਚ ਖਿਸਕਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ [[c:Help:Cat-a-lot|ਕੈਟ-ਆ-ਲੋਟ]] ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ 846135 wikitext text/x-wiki {{Infobox artist | name = ਸੈਲੀ ਮਾਨ | image = Sally Mann.jpg | caption = 2007 ਵਿੱਚ ਸੈਲੀ ਮਾਨ | birth_name = ਸੈਲੀ ਮਾਨ ਟਰਨਰ ਮੁੰਗਰ | birth_date = {{birth date and age|1951|5|1}} | birth_place = ਲੇਕਸਿੰਗਟਨ, [[ਵਰਜਿਨੀਆ]], [[ਅਮਰੀਕਾ]] | death_date = | death_place = | nationality = ਅਮਰੀਕੀ | field = [[ਫ਼ੋਟੋਗਰਾਫ਼ੀ]] | training = | movement = | works = | patrons = | influenced = | awards = • ਨੈਸ਼ਨਲ ਐਂਡੋਮੈਂਟ ਫਾਰ ਦੀ ਆਰਟਸ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਕਲਾਕਾਰ ਫੈਲੋਸ਼ਿਪ: 1982, 1988 ਅਤੇ 1992.<br> • ਜੌਨ ਸਾਈਮਨ ਗੁਗਨੇਹੈਮ ਮੈਮੋਰੀਅਲ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ, 1987.<br> • ਕੋਰਕੋਰਨ ਕਾਲਜ ਆਫ ਆਰਟ ਐਂਡ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਤੋਂ ਆਨਰੇਰੀ ਡਾਕਟਰ ਆਫ ਫਾਈਨ ਆਰਟਸ, 2006.<br> • ਰਾਇਲ ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫਿਕ ਸੋਸਾਇਟੀ ਤੌਂ ਆਨਰੇਰੀ ਫੈਲੋਸ਼ਿਪ, 2012<ref>{{cite web | url=http://www.rps.org/annual-awards/Honorary-Fellowships | accessdate=2012-09-07 | title=Honorary Fellowships | publisher=Royal Photographic Society | archive-date=2012-08-14 | archive-url=https://web.archive.org/web/20120814223017/http://www.rps.org/annual-awards/Honorary-Fellowships | dead-url=yes }}</ref> }} '''ਸੈਲੀ ਮਾਨ''' (ਜਨਮ 1951) ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫਰ ਹੈ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਵੱਡੇ ਕਾਲੇ ਅਤੇ ਚਿੱਟੇ ਚਿੱਤਰਾਂ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ।  == ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ == ਲੇਕਿੰਗਟਨ, [[ਵਰਜੀਨੀਆ]] ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਮਾਨ, ਤਿੰਨ ਬੱਚਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕਲੌਤੀ ਧੀ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ '''ਰਾਬਰਟ ਐਸ. ਮੁੰਗਰ''' ਇੱਕ ਜਨਰਲ ਪ੍ਰੈਕਟੀਸ਼ਨਰ ਸਨ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਮਾਂ '''ਐਲਿਜ਼ਾਬੇਥ ਇਵਾਨਸ ਮੁੰਗਰ''' ਦੀ [[ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ]] ਅਤੇ [[ਲੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ]], ਲੇਕ੍ਸਿੰਗਟਨ ਵਿੱਚ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦੀ ਦੁਕਾਨ ਸੀ। ਮਾਨ ਨੂੰ ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਨਾਸਤਿਕ ਅਤੇ ਦਇਆਵਾਨ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ, ਜੋ ਮਾਨ ਨੂੰ "ਨਿਮਰਤਾ ਨਾਲ ਅਣਗੌਲਿਆਂ" ਕਰਨ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।"<ref name="art21">{{Cite web|url=http://ec2-75-101-145-29.compute-1.amazonaws.com/art21/artists/sally-mann|title=Sally Mann|website=Art21|publisher=PBS|access-date=13 December 2014|archive-date=6 ਮਾਰਚ 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140306151220/http://ec2-75-101-145-29.compute-1.amazonaws.com/art21/artists/sally-mann|dead-url=yes}}</ref> ਮਾਨ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਰਾਬਰਟ ਮੁੰਗਰ ਦੁਆਰਾ ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫੀ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਮੁੰਗਰ ਇੱਕ ਡਾਕਟਰ ਸਨ ਜਿਸ ਨੇ ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਕੁੜੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮਾਨ ਦੀਆਂ ਨਗਨ ਫੋਟੋਆਂ ਖਿੱਚੀਆਂ ਸੀ।<ref>{{Cite news|url=https://www.britannica.com/biography/Sally-Mann|title=Sally Mann {{!}} American photographer|work=Encyclopedia Britannica|access-date=2017-03-11|language=en}}</ref> ਜਦੋਂ ਉਹ 16 ਸਾਲ ਦੀ ਸੀ ਤਾਂ ਮਾਨ ਨੇ ਫੋਟੋ ਖਿੱਚਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਬਹੁਤੀਆਂ ਤਸਵੀਰਾਂ ਅਤੇ ਲਿਖਤਾਂ ਨੂੰ ਲੇਕਸਿੰਗਟਨ, ਵਰਜੀਨੀਆ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।<ref>{{Cite book|title=Sally Mann: The Lewis Law Portfolio|last=Mann|first=Sally|publisher=Corcoran Gallery of Art|year=1977|location=Washington D.C.}}</ref> ਮਾਨ ਨੇ 1969 ਵਿੱਚ ਪੁਤਨੇ ਸਕੂਲ ਤੋਂ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਬੈਂਨੀਟੋਨ ਕਾਲਜ ਐਂਡ ਫ੍ਰੈਂਡਸ ਵਰਲਡ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ 1974 ਵਿੱਚ ਹੌਲੀਨਸ ਕਾਲਜ (ਹੁਣ ਹੋਲਿਨਜ਼ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ) ਤੋਂ ਬੀ.ਏ. ਅਤੇ 1975 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਐਮ.ਏ ਕੀਤੀ।<ref>[http://www.pbs.org/art21/artists/mann/index.html PBS] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110922072501/http://www.pbs.org/art21/artists/mann/index.html |date=2011-09-22 }} PBS art:21 - Art in the 21st Century</ref> ਉਸਨੇ ਪੁਤਨੇ ਵਿੱਚ ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫੀ ਕੀਤੀ, ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਉਸ ਦਾ ਇਰਾਦਾ ਉਸ ਦੇ ਬੁਆਏਫ੍ਰੈਂਡ ਨਾਲ ਹਨੇਰੇ ਕਮਰੇ ਵਿੱਚ ਇਕੱਲਾ ਹੋਣਾ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਪੁਤਨੇ ਆਪਣੀ ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫੀ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਨਗਨ ਸਹਿਪਾਠੀ ਦੀ ਤਸਵੀਰ ਲਈ। ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਉਸਦੇ ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫੀ ਵਿੱਚ ਦਿਲਚਸਪੀ ਦੀ ਹੋਂਸਲਾ ਅਫਜਾਈ ਕੀਤੀ। ਅੱਜ ਉਸ ਦਾ 5x7 ਕੈਮਰਾ ਵੱਡਾ ਫਾਰਮੈਟ ਕੈਮਰੇ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਦਾ ਆਧਾਰ ਬਣ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੇ "ਕਦੇ ਵੀ ਫੋਟੋਗਰਾਫੀ ਬਾਰੇ ਨਹੀਂ" ਪੜ੍ਹਿਆ। <ref name="NYT interview">{{Cite web|url=https://www.nytimes.com/2015/06/28/books/review/sally-mann-by-the-book.html|title=Sally Mann: By the Book|date=June 25, 2015|website=nytimes.com|access-date=June 28, 2015}}</ref> == ਮੁੱਢਲਾ ਕੈਰੀਅਰ == ਹੋਲੀਨਜ਼ ਕਾਲਜ ਤੋਂ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਮਾਨ ਨੇ ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ ਅਤੇ ਲੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। 1970 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਅੱਧ ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਨਵੀਂ ਲਾਅ ਸਕੂਲ ਦੀ ਇਮਾਰਤ, ਲੇਵਿਸ ਹਾਲ (ਹੁਣ ਸਿਡਨੀ ਲੇਵਿਸ ਹਾਲ) ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਦਾ ਫੋਟੋ ਖਿਚਵਾਇਆ, ਜਿਸ ਦੀ ਅਗਵਾਈ 1977 ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ, ਡੀ.ਸੀ. ਵਿੱਚ ਕੋਰਕੋਰਨ ਗੈਲਰੀ ਆਫ ਆਰਟ ਵਿਖੇ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਇਕਲੌਤੀ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀ ਵਿੱਚ ਲੱਗੀ। ਕੋਰਕੋਰਨ ਗੈਲਰੀ ਆਫ ਆਰਟ ਨੇ ਮਾਨ ਦੇ ਚਿੱਤਰਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਕੈਟਾਲਾਗ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤਾ, ਜਿਸਦਾ ਸਿਰਲੇਖ “ਦਿ ਲੇਵਿਸ ਲਾਅ ਪੋਰਟਫੋਲੀਓ” ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਕੁਝ ਮੱਹਤਵਪੁਰਨ ਚਿੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਉਸਦੀ ਪਹਿਲੀ ਕਿਤਾਬ, ਸੈਕਿੰਡ ਸਾਇਟ, ਜੋ 1984 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਹੋਈ ਸੀ, ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਕਿ ਮਾਨ ਨੇ ਕਈ ਵਿਧਾਵਾਂ ਦੀ ਖੋਜ ਕੀਤੀ ਜਦੋਂ ਉਹ 1970 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿਚ ਪਰਿਪੱਕ ਹੋ ਰਹੀ ਸੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਸੱਚਮੁੱਚ ਆਪਣੀ ਕਿਤਾਬ, ਐਟ ਟਵੇਲ: ਪੋਰਟਰੇਟ ਆਫ ਯੰਗ ਵੁਮੈਨ ਨਾਲ ਆਪਣਾ ਵਪਾਰ ਮਿਲਿਆ। 1995 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੂੰ "ਅਪਰਚਰ" ਦੇ ਇੱਕ ਅੰਕ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਸਥਾਨ ਦੇ ਨਾਲ: ਹੈਨਰੀ ਕਾਰਟੀਅਰ-ਬ੍ਰੇਸਨ, ਗ੍ਰੇਸੀਲਾ ਇਟਬਰਾਈਡ, ਬਾਰਬਰਾ ਕਰੂਗਰ, ਸੈਲੀ ਮਾਨ, ਐਂਡਰੇਸ ਸੇਰਾਨੋ, ਕਲੇਰਿਸਾ ਸਲਾਈਘ "ਜੋ ਫੋਟੋਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ==ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ== ===ਕਿਤਾਬ=== * {{cite book| last = Mann| first = Sally| title = Second Sight: The Photographs of Sally Mann| url = https://archive.org/details/secondsightphoto0000mann| url-access = registration| year = 1983| isbn = 978-0-87923-471-3 }} * ''[[At Twelve: Portraits of Young Women]].'' [[Aperture Foundation|Aperture]], New York, 1988. {{ISBN|978-0-89381-296-6}} * ''[[Immediate Family (book)|Immediate Family]].'' Aperture, New York, 1992. {{ISBN|978-0-89381-518-9}} * ''[[Still Time (book)|Still Time]].'' Aperture, New York, 1994. {{ISBN|978-0-89381-593-6}} * {{cite book| last = Mann| first = Sally| title = What Remains| year = 2003| publisher = [[Bulfinch Press]]| isbn = 978-0-8212-2843-2 }} * {{cite book| last = Mann| first = Sally| title = Deep South| year = 2005| publisher = Bulfinch| isbn = 978-0-8212-2876-0 }} * ''Sally Mann'' (2005), 21st Editions, South Dennis, MA<ref>{{cite web|url=http://www.21steditions.com/sally-mann/|title=Sally Mann|website=21st Editions, The Art of the Book}}</ref> (edition of 110) * ''Sally Mann: Proud Flesh.'' Aperture Press; [[Gagosian Gallery]], New York City, NY, 2009. {{ISBN|978-1-59711-135-5}} * {{cite book| author = John B. Ravenal|author2=David Levi Strauss |author3=Sally Mann |author4=[[Anne Wilkes Tucker]] | title = Sally Mann: The Flesh and the Spirit| url = https://archive.org/details/sallymannfleshsp0000rave| year = 2010| publisher = Aperture| isbn = 978-1-59711-162-1 }} * ''Southern Landscape'' (2013), 21st Editions, South Dennis, MA<ref>{{cite web|url=http://www.21steditions.com/sally-mann-1/|title=Sally Mann (Southern Landscape)|website=21st Editions, The Art of the Book}}</ref> (edition of 58) * {{cite book| last = Mann| first = Sally| title = Hold Still: A Memoir with Photographs | url = https://archive.org/details/holdstillmemoirw0000mann_z0c4| year = 2015| publisher = Little, Brown| isbn = 978-0-316-24776-4 }} * {{cite book| last = Mann| first = Sally| title = Remembered Light: Cy Twombly in Lexington | year = 2016| publisher = Abrams| isbn = 978-1-4197-2272-1 }} * {{cite book| last = Mann| first = Sally| title = Sally Mann: A Thousand Crossings | year = 2018 | publisher = Abrams Books | isbn = 978-1419729034 }} ===ਪ੍ਰਦਸ਼ਨੀ ਕੈਟਾਲਾਗ=== * ''The Lewis Law Portfolio,'' at [[Corcoran Gallery of Art]], Washington DC, 1977 * ''Sweet Silent Thought,'' at the North Carolina Center for Creative Photography, Durham, NC, 1987 * ''Still Time,'' at the Alleghany Highland Arts and Crafts Center, Clifton Forge, VA, 1988 * ''Mother Land,'' at the [[Edwynn Houk Gallery]], New York City, NY, 1997 * ''Sally Mann,'' at the Gagosian Gallery, New York City, NY, 2006 * ''Sally Mann: Deep South/Battlefields,'' at the [[Kulturhuset]], Stockholm, Sweden, 2007 ===ਸੰਗ੍ਰਹਿ=== * {{cite book| author = Corcoran Gallery of Art| title = Hospice: A Photographic Inquiry : [exhibition Tour, The Corcoran Gallery of Art, Washington, March 9 – May 5, 1996...]| url = https://archive.org/details/hospicephotograp0000unse| year = 1996| publisher = Bulfinch Press| isbn = 978-0-8212-2260-7 }} * {{cite book |author=Andy Grundberg |author2=Corcoran Gallery of Art |title=In Response to Place: William Christenberry, Lynn Davis ... Photographs from the Nature Conservancy's Last Green Places |year=2001 |isbn=978-0-8212-2741-1 |url-access=registration |url=https://archive.org/details/inresponsetoplac0000natu }} * Ferdinand Protzman, ''Landscape: Photographs of time and Place.'' National Geographic, 2003. {{ISBN|978-0-7922-6166-7}} * R. H. Cravens, ''Photography Past/Forward: Aperture at 50.'' Aperture Press, 2005. {{ISBN|978-1-931788-37-3}} * {{cite book| author = Aperture Foundation, Incorporated| title = Everything that lives, eats| url = https://archive.org/details/everythingthatli0000unse| year = 1996| publisher = Aperture| isbn = 978-0-89381-686-5 }} ===ਹੋਰ=== * {{cite book| last = Wood| first = John| title = Sally Mann| year = 2004| isbn = 978-1-892733-27-6 }} == ਹਵਾਲੇ == {{reflist|2}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1951]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਮਰੀਕੀ ਲੇਖਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਲੇਖਿਕਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਲੋਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ੋਟੋਗ੍ਰਾਫ਼ਰ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਫ਼ੋਟੋਗ੍ਰਾਫ਼ਰ]] elg8evthkbwz57mw0i8dsjmw0cya321 0 94193 846120 844238 2026-09-14T12:36:51Z Kuldeepburjbhalaike 18176 [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫੋਟੋਗਰਾਫਰ]] ਤੋਂ [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ੋਟੋਗ੍ਰਾਫ਼ਰ]] ਵਿੱਚ ਖਿਸਕਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ [[c:Help:Cat-a-lot|ਕੈਟ-ਆ-ਲੋਟ]] ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ 846120 wikitext text/x-wiki '''ਹੈਲਨ ਲੇਵਿਟ''' (31 ਅਗਸਤ, 1913 – 29 ਮਾਰਚ, 2009)<ref name="NYTObit">{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/2009/03/30/arts/design/30levitt.html|title=Helen Levitt, Who Froze New York Street Life on Film, Is Dead at 95|last=Loke|first=Margaret|date=March 30, 2009|work=[[The New York Times]]|access-date=March 30, 2009}}</ref><ref name="LATObit">{{Cite news|url=http://www.latimes.com/news/obituaries/la-me-helen-levitt1-2009apr01,0,4443938.story|title=Helen Levitt dies at 95; New York street photographer of poignant dramas|last=Rourke|first=Mary|date=April 1, 2009|work=[[Los Angeles Times]]|access-date=April 1, 2009}}</ref> ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫਰ ਸੀ। ਉਹ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ [[ਨਿਊ ਯਾਰਕ]] ਸਿਟੀ ਦੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ "[[ਸਟਰੀਟ ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫੀ]]" ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ "ਉਸ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਅਤੇ ਘੱਟ ਤੋਂ ਘੱਟ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ "<ref name="Strauss">{{Cite journal|last=Strauss|first=David Levi|date=October 1997|title=Helen Levitt: International Center for Photography - exhibition|url=http://findarticles.com/p/articles/mi_m0268/is_n2_v36/ai_20357665|journal=[[Artforum]]|access-date=2017-06-05|archive-date=2008-09-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20080925112319/http://findarticles.com/p/articles/mi_m0268/is_/ai_20357665|url-status=dead}}</ref> == ਹਵਾਲੇ == {{reflist|2}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1913]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2009]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਲੋਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ੋਟੋਗ੍ਰਾਫ਼ਰ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਫੋਟੋਗਰਾਫਰ]] toi9j1g5yk0ey0rio70hl0qdzsybrfa 846131 846120 2026-09-14T12:38:45Z Kuldeepburjbhalaike 18176 [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਫੋਟੋਗਰਾਫਰ]] ਤੋਂ [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਫ਼ੋਟੋਗ੍ਰਾਫ਼ਰ]] ਵਿੱਚ ਖਿਸਕਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ [[c:Help:Cat-a-lot|ਕੈਟ-ਆ-ਲੋਟ]] ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ 846131 wikitext text/x-wiki '''ਹੈਲਨ ਲੇਵਿਟ''' (31 ਅਗਸਤ, 1913 – 29 ਮਾਰਚ, 2009)<ref name="NYTObit">{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/2009/03/30/arts/design/30levitt.html|title=Helen Levitt, Who Froze New York Street Life on Film, Is Dead at 95|last=Loke|first=Margaret|date=March 30, 2009|work=[[The New York Times]]|access-date=March 30, 2009}}</ref><ref name="LATObit">{{Cite news|url=http://www.latimes.com/news/obituaries/la-me-helen-levitt1-2009apr01,0,4443938.story|title=Helen Levitt dies at 95; New York street photographer of poignant dramas|last=Rourke|first=Mary|date=April 1, 2009|work=[[Los Angeles Times]]|access-date=April 1, 2009}}</ref> ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫਰ ਸੀ। ਉਹ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ [[ਨਿਊ ਯਾਰਕ]] ਸਿਟੀ ਦੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ "[[ਸਟਰੀਟ ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫੀ]]" ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ "ਉਸ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਅਤੇ ਘੱਟ ਤੋਂ ਘੱਟ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ "<ref name="Strauss">{{Cite journal|last=Strauss|first=David Levi|date=October 1997|title=Helen Levitt: International Center for Photography - exhibition|url=http://findarticles.com/p/articles/mi_m0268/is_n2_v36/ai_20357665|journal=[[Artforum]]|access-date=2017-06-05|archive-date=2008-09-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20080925112319/http://findarticles.com/p/articles/mi_m0268/is_/ai_20357665|url-status=dead}}</ref> == ਹਵਾਲੇ == {{reflist|2}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1913]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2009]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਲੋਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ੋਟੋਗ੍ਰਾਫ਼ਰ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਫ਼ੋਟੋਗ੍ਰਾਫ਼ਰ]] epzkc48gt1rbthul6kcktxx89wm2s46 0 94194 846117 819574 2026-09-14T12:36:49Z Kuldeepburjbhalaike 18176 [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫੋਟੋਗਰਾਫਰ]] ਤੋਂ [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ੋਟੋਗ੍ਰਾਫ਼ਰ]] ਵਿੱਚ ਖਿਸਕਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ [[c:Help:Cat-a-lot|ਕੈਟ-ਆ-ਲੋਟ]] ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ 846117 wikitext text/x-wiki {{Infobox artist | name = ਮੈਰੀ ਏਲਨ ਮਾਰਕ | image = Mary-ellen-mark-2 (cropped).jpg | imagesize = | caption = | birth_date = {{Birth date|1940|3|20}} | birth_place = [ਐਲਕਿੰਸ ਪਾਰਕ, [[ਪੈੱਨਸਿਲਵੇਨੀਆ]],ਅਮਰੀਕਾ | death_date = {{Death date and age|2015|5|25|1940|3|20}} | death_place = [[ਨਿਊਯਾਰਕ ਸ਼ਹਿਰ]],ਅਮਰੀਕਾ | nationality = ਅਮਰੀਕੀ | field = [[ਫ਼ੋਟੋਗਰਾਫ਼ੀ]] | training = | movement = | works = | patrons = | influenced = | awards = | spouse = ਮਾਰਟਿਨ ਬੈੱਲ | signature = }} '''ਮੈਰੀ ਏਲਨ ਮਾਰਕ''' (20 ਮਾਰਚ, 1940 - 25 ਮਈ, 2015) ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫਰ ਸੀ ਜੋ ਕਿ ਉਸ ਦੀ [[ਫ਼ੋਟੋਜਰਨਲਿਜ਼ਮ]]<ref name="ohagan-guardian-obit">{{Cite news|url=https://www.theguardian.com/artanddesign/2015/may/27/mary-ellen-mark|title=Mary Ellen Mark obituary|last=O'Hagan|first=Sean|date=27 May 2015|access-date=27 May 2015|publisher=[[The Guardian]]|author-link=Sean O'Hagan (journalist)}}</ref><ref name="independent-saul">{{Cite news|url=http://www.independent.co.uk/news/people/mary-ellen-mark-renowned-documentary-photographer-dies-aged-75-10278354.html|title=Mary Ellen Mark: Renowned documentary photographer dies aged 75|last=Saul|first=Heather|date=27 May 2015|work=[[The Independent]]|access-date=28 May 2015|location=London}}</ref>/ਡਾਕੂਮੈਂਟਰੀ ਫੋਟੋਗਰਾਫ਼ੀ,<ref name="nytimes-grimes">{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/2015/05/27/arts/design/mary-ellen-mark-photographer-who-documented-difficult-subjects-dies-at-75.html|title=Mary Ellen Mark, Photographer Who Documented Difficult Subjects, Dies at 75|last=Grimes|first=William|date=26 May 2015|work=The New York Times|access-date=28 May 2015}}</ref><ref name="huffingtonpost-dobnik">{{Cite news|url=http://www.huffingtonpost.com/2015/05/26/mary-ellen-mark-dead_n_7446878.html|title=Beloved Documentary Photographer Mary Ellen Mark Dies At 75|last=Dobnik|first=Verena|date=26 May 2015|access-date=28 May 2015|publisher=The Huffington Post}}</ref> ਤਸਵੀਰ ਬਣਾਉਣ,<ref name="vice-lafreniere">{{Cite web|url=http://www.vice.com/read/mary-ellen-mark-144-v15n7?utm_source=vicetwitterus|title=Mary Ellen Mark|last=Lafreniere|first=Steve|date=1 July 2008|publisher=[[Vice (magazine)|Vice]]|access-date=28 May 2015}}</ref> ਅਤੇ ਵਿਗਿਆਪਨ ਸੰਬੰਧੀ ਫੋਟੋਗਰਾਫੀ ਲਈ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ।<ref name="telegraph-obituary">{{Cite news|url=http://www.telegraph.co.uk/news/obituaries/11633719/Mary-Ellen-Mark-photographer-obituary.html|title=Mary Ellen Mark, photographer - obituary|date=27 May 2015|work=The Daily Telegraph|access-date=28 May 2015|location=London}}</ref> ਉਸਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਫੋਟੋਆਂ ਖਿੱਚੀਆਂ ਜਿਹੜੇ "ਮੁੱਖ ਧਾਰਾ ਸਮਾਜ ਤੋਂ ਦੂਰ, ਵਧੇਰੇ ਦਿਲਚਸਪ ਅਤੇ ਅਕਸਰ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਕੰਧਾਂ ਵੱਲ ਭਾਵ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿਲਚਸਪੀ ਰੱਖਦੇ ਸਨ।<ref name="salon">[http://www.salon.com/people/bc/2000/03/28/mark/ Long, Andrew.]</ref> ਮਾਰਕ ਕੋਲ 18 ਰਚਨਾਵਾਂ ਦਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਛਾਪਿਆ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਖਾਸ ਤੌਰ ਤੇ ਸਟ੍ਰੀਟਵਾਰ<ref name="independent-saul" /> ਅਤੇ ਵਾਰਡ 81<ref name="ohagan-guardian-obit" /><ref name="time-obituary-laurent" /> ਹਨ।ਉਸ ਦਾ ਕੰਮ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਦੀਆਂ ਗੈਲਰੀਆਂ ਅਤੇ ਅਜਾਇਬ ਘਰਾਂ ਤੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਜੀਵਨ, ਰੋਲਿੰਗ ਸਟੋਨ, ਦ ਨਿਊਯਾਰਕ, ਨਿਊਯਾਰਕ ਟਾਈਮਜ਼ ਅਤੇ ਵੈਂਟੀ ਫੇਅਰ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ ਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।<ref name="ohagan-guardian-obit" /> ਉਹ 1977 ਅਤੇ 1981 ਦੇ ਦਰਮਿਆਨ ਮੈਗਨੀਅਮ ਫੋਟੋਆਂ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਸੀ<ref name="time-obituary-laurent">{{cite news | url = http://time.com/3896572/mary-ellen-mark-dies-at-75/ | date = May 26, 2015 | accessdate = May 26, 2015 | first = Olivier | last = Laurent | magazine = [[Time (magazine)|Time]] | title = In Memoriam: Mary Ellen Mark (1940–2015) | archive-date = ਮਾਰਚ 3, 2017 | archive-url = https://web.archive.org/web/20170303223644/http://time.com/3896572/mary-ellen-mark-dies-at-75/ | url-status = dead }}</ref><ref name="magnum-chronology">Chronology, ''Magnum Photos'' (London: Thames & Hudson, 2008; {{ISBN|978-0-500-41094-3}}), not paginated.</ref>।ਉਸ ਨੇ ਤਿੰਨ ਰੌਬਰਟ ਐੱਫ. ਕੈਨੇਡੀ ਜਰਨਲਿਜ਼ਮ ਐਵਾਰਡ, ਨੈਸ਼ਨਲ ਐਂਡਾਊਮੈਂਟ ਫਾਰ ਆਰਟਸ ਦੇ ਤਿੰਨ ਫੈਲੋਸ਼ਿਪਾਂ ਸਮੇਤ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ,<ref name="time-obituary-laurent" /> ਜਾਰਜ ਈਸਟਮੈਨ ਹਾਊਸ ਤੋਂ ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫੀ ਐਵਾਰਡ 2014 ਲਾਈਫਟਾਈਮ ਅਚੀਵਮੈਂਟ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵ ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫੀ ਸੰਸਥਾ ਤੋਂ ਬਕਾਇਆ ਯੋਗਦਾਨ ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫੀ ਐਵਾਰਡ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। == ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਕੰਮ == ਮਾਰਕ ਦਾ ਜਨਮ ਅਤੇ ਪਾਲਣ-ਪੋਸਣ ਏਲਕੀਨਸ ਪਾਰਕ, ਪੈਨਸਿਲਵੇਨੀਆ ਵਿਚ ਉਪਨਗਰ [[ਫ਼ਿਲਾਡੈਲਫ਼ੀਆ]]<ref name="naef">Naef, Weston ''Mary Ellen Mark: Exposure'' (Phaidon Press, 2006), Introduction. </ref> ਵਿਚ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ 9 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿਚ ਉਸਨੇ ਇਕ ਬਾਕਸ ਭੂਰੀ ਕੈਮਰੇ ਨਾਲ ਫੋਟੋ ਖਿੱਚਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਉਹ ਚੈਲਟਨਹਮ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਗਈ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਮੁੱਖ ਚੀਅਰਲੀਡਰ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਪੇਂਟਿੰਗ ਅਤੇ ਡਰਾਇੰਗ ਲਈ ਅਭਿਆਸ ਕੀਤਾ।1962 ਵਿਚ ਉਸ ਨੂੰ [[ਪੈਨਸਿਲਵੇਨੀਆ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ]] ਤੋਂ ਪੇਂਟਿੰਗ ਅਤੇ ਕਲਾ [[ਇਤਿਹਾਸ]] ਵਿਚ ਬੀ.ਐੱਫ਼.ਏ. ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਫਿਲਡੇਲ੍ਫਿਯਾ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਵਿਭਾਗ ਵਿਚ ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੇਰ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਸੀ,<ref name="telegraph-obituary" /> ਪੈਨਸਿਲਵੇਨੀਆ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿਚ ਐਨਾਨਬਰਗ ਸਕੂਲ ਫਾਰ ਕਮਿਊਨੀਕੇਸ਼ਨ ਵਿਚ ਫੋਟੋਜਾਰਨੀਲਿਜ਼ਮ ਵਿਚ ਮਾਸਟਰ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ,ਜਿਸ ਡਿਗਰੀ ਨੂੰ ਉਸਨੇ 1964 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਸੀ।<ref name="ohagan-guardian-obit" /> ।ਅਗਲੇ ਸਾਲ, ਮਾਰਕ ਨੂੰ ਇਕ ਸਾਲ ਲਈ ਤੁਰਕੀ ਵਿਚ ਫੋਟਿਲਾਈਟ ਸਕਾਲਰਸ਼ਿਪ ਮਿਲੀ,<ref name="ohagan-guardian-obit" /> ਜਿਸ ਤੋਂ ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਕਿਤਾਬ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ,"ਪਾਸਪੋਰਟ " (1974)।ਉਥੇ ਹੀ, ਉਹ ਇੰਗਲੈਂਡ, ਜਰਮਨੀ, ਯੂਨਾਨ, ਇਟਲੀ ਅਤੇ ਸਪੇਨ ਦੀ ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫੀ ਲਈ ਗਈ।<ref name=salon /> 1966<ref name="naef" /> ਜਾਂ 1967,<ref name=salon /> ਵਿੱਚ ਉਹ ਨਿਊਯਾਰਕ ਸਿਟੀ ਚਲੀ ਗਈ, ਜਿੱਥੇ ਅਗਲੇ ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਵੀਅਤਨਾਮ ਯੁੱਧ ਦੇ ਵਿਰੋਧ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਾਂ ਦੀ ਫੋਟੋ ਖਿੱਚੀ।ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਮੁਕਤੀ ਅੰਦੋਲਨ, ਟ੍ਰਾਂਸਫਾਇਟਾਈਸ ਸੱਭਿਆਚਾਰ, ਅਤੇ ਟਾਈਮਜ਼ ਸਕੁਏਰ, ਇੱਕ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲਤਾ ਵਿਕਸਤ ਕਰਨ,ਇੱਕ ਲੇਖਕ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, "ਮੁੱਖ ਧਾਰਾ ਸਮਾਜ ਤੋਂ ਦੂਰ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਵਧੇਰੇ ਦਿਲਚਸਪ, ਅਕਸਰ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਕੰਢੇ ਵੱਲ", ਮਾਰਕ ਨੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ"।<ref name="salon" /> ਉਸ ਦੀ ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫ਼ੀ ਅਜਿਹੇ ਸਮਾਜਿਕ ਮੁੱਦਿਆਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਬੇਘਰ, ਇਕੱਲਤਾ, ਨੂੰ ਹੱਲ ਕਰਨ ਲਈ ਗਈ,ਨਸ਼ਾਖੋਰੀ, ਅਤੇ ਵੇਸਵਾਜਗਰੀ ਬੱਚੇ ਮਰਕੁਸ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਕਾਰਜਾਂ 'ਤੇ ਮੁੜ ਚਰਚਾ ਕਰਦੀ ਹੈ।<ref name="washingtonpost-crowder">{{cite news | url = https://www.washingtonpost.com/news/in-sight/wp/2015/05/27/celebrating-the-legacy-of-photographer-mary-ellen-mark-dead-at-age-75/ | date = 27 May 2015 | accessdate = 28 May 2015 | first = Nicole | last = Crowder | newspaper = [[Washington Post]] | title = Celebrating the legacy of photographer Mary Ellen Mark, dead at age 75}}</ref> ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਪ੍ਰਤੀ ਉਸ ਦੀ ਪਹੁੰਚ ਬਾਰੇ ਦੱਸਿਆ: "ਮੈਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਬੱਚੇ ਅਤੇ ਕਿਸ਼ੋਰ ਬੱਚੇ ਨਹੀਂ ਹਨ," ਉਹ ਛੋਟੇ ਲੋਕ ਹਨ।ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਥੋੜੇ ਜਿਹੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਵੇਖਦੀ ਹਾਂ ਅਤੇ ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਸੰਦ ਕਰਦੀ ਹਾਂ ਜਾਂ ਮੈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਸੰਦ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ।ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਮਾਨਸਿਕ ਬਿਮਾਰੀ ਦਾ ਜਨੂੰਨ ਹੈ,ਅਤੇ ਅਜੀਬ ਲੋਕ ਜੋ ਸਮਾਜ ਦੀ ਹੱਦ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਹਨ।ਮਾਰਕ ਨੇ ਇਹ ਵੀ ਕਿਹਾ ਸੀ, "ਮੈਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਸਭਿਆਚਾਰ ਤੋਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਖਿੱਚਣੀਆਂ ਚਾਹਾਂਗੀ ਜੋ ਸਰਵ ਵਿਆਪਕ ਹੈ,ਕਿ ਅਸੀਂ ਸਾਰੇ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਹਾਂ ... .ਸਭ ਵੇਸਵਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵੇਸਵਾਵਾਂ ਹਨ।ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਜਿਊਣ ਦਾ ਯਤਨ ਕਰਦੀ ਹਾਂ ... "<ref name="Frame">Frame, Allen [http://bombsite.com/issues/28/articles/1213 "Mary Ellen Mark"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111106155348/http://bombsite.com/issues/28/articles/1213|date=2011-11-06}} ''[[BOMB Magazine]]'' Summer 1989, Retrieved July 27, 2011</ref> ਅਤੇ ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਪਿਆਰ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦੀ ਹਾਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਆਰਾਮ ਨਹੀਂ ਸੀ।ਮੈਂ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੀ, ਉਹ ਲੋਕ ਆਪਣੀ ਹੋਂਦ ਨੂੰ ਮੰਨਦੇ ਹਨ।<ref>Uncited but quoted in Long, "Brilliant Careers", ''Salon''</ref> ਮਾਰਕ ਆਪਣੀ ਪਰਜਾ ਨਾਲ ਮਜ਼ਬੂਤ ਸਬੰਧ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ।ਵਾਰਡ 81 (1979) ਲਈ, ਉਹ ਓਰੇਗਨ ਸਟੇਟ ਹਸਪਤਾਲ ਦੇ ਮਹਿਲਾ ਸੁਰੱਖਿਆ ਵਾਲੇ ਵਾਰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਛੇ ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਤੱਕ ਰਹਿ ਰਹੀ ਸੀ ਅਤੇ ਫਾਲਕਲੈਂਡ ਰੋਡ (1981) ਲਈ, ਉਸ ਨੇ ਬੰਬਈ ਵਿਚ ਇਕੋ ਲੰਮੀ ਸੜਕ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਵੇਸਵਾਵਾਂ ਦੀ ਦੋਸਤੀ ਲਈ ਤਿੰਨ ਮਹੀਨੇ ਬਿਤਾਏ<ref name="ohagan-guardian-obit" /> ।ਲਾਈਫ ਲਈ ਲੇਖਕ ਚੈਰੀਲ ਮੈਕਾਲਲ ਨਾਲ ਉਸ ਦਾ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ "ਸਟਰੈਟਸ ਆਫ਼ ਦ ਲਸਟ",<ref name="time-berman">{{cite news | url = http://time.com/3896742/mary-ellen-mark-streetwise/ | date = 26 May 2015 | accessdate = 28 May 2015 | first = Eliza | last = Berman | magazine = [[Time (magazine)|Time]] | title = See Mary Ellen Mark’s Most Memorable Photo Essay | archive-date = 13 ਮਾਰਚ 2018 | archive-url = https://web.archive.org/web/20180313035023/http://time.com/3896742/mary-ellen-mark-streetwise/ | dead-url = yes }}</ref> ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਕਿਤਾਬ ਸਟ੍ਰੀਟਵਾਏਸ (1988) ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਕਿਤਾਬ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਡਰਾਮੇਟੀਰੀ ਫ਼ਿਲਮ ਸਟ੍ਰੀਟਵਾਰਡ ਵਿੱਚ ਵਿਕਸਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ<ref name="time-obituary-laurent" /><ref name="Frame"/>।ਉਸਦੇ ਪਤੀ ਮਾਰਟਿਨ ਬੇਲ ਦੁਆਰਾ ਅਤੇ ਟੌਮ ਵਾਇਟਸ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਸਾਉਂਡਟੈਕ ਦੁਆਰਾ ਇਹ ਫਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਤ ਕੀਤੀ ਗਈ।ਮਾਰਕ ਫ਼ਿਲਮ ਸੈੱਟਾਂ ਤੇ ਇੱਕ ਯੂਨਿਟ ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫਰ ਵੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ 100 ਤੋਂ ਵੱਧ ਫਿਲਮਾਂ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਦੀ ਰਚਨਾ ਸੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਆਰਥਰ ਪੈਨ ਦੇ ਐਲਿਸ ਦੀ ਰੈਸਟਰਾਂ (1969),ਮਾਈਕ ਨਿਕੋਲਸ ਕੈਚ -2011 (1970), ਕਾਰਨੇਲ ਨੋਲੇਜ (1971) ਅਤੇ ਫ੍ਰਾਂਸਿਸ ਫੋਰਡ ਕੋਪੋਲਾ ਦੀ ਐਕੋਕਲੀਪੈਸ ਨੂਓ (1979) ਬਾਜ਼ ਲੂਰਮਨ ਦੀ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ (2008) ਸਨ।<ref name="ohagan-guardian-obit" /><ref name=nyt>[https://www.nytimes.com/2008/12/28/arts/design/28mark.html Shattuck, Kathryn. "Another Camera on the Set"], ''[[The New York Times]]'', December 25, 2008, plus page 1 of 7 of online slide show</ref> ਮਾਰਕ ਨੇ ਫਿਲਮ ਦੇ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕੀਤਾ, ,<ref name="telegraph-obituary" /><ref>{{cite web|url = http://www.bjp-online.com/2015/05/remembering-mary-ellen-mark/ | date = 28 May 2015 | accessdate = 28 May 2015 | first = Peter | last = Hamilton | magazine = [[British Journal of Photography]] | title = Remembering Mary Ellen Mark}}</ref> 35 ਮਿਲੀਮੀਟਰ, 120/220, 4 × 5 ਇੰਚ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਕੈਮਰਾ ਅਤੇ 20 × 24 ਪੋਲੋਰੋਡ ਲੈਂਡ ਕੈਮਰਾ ਤੋਂ,<ref name="telegraph-obituary" /> ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੈਮਰੇ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਕੋਡਕ ਟ੍ਰਾਈ-ਐਕਸ ਫਿਲਮ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਕਾਲੇ ਅਤੇ ਚਿੱਟੇ ਕੈਮਰੇ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।<ref name="test">Lovece, Frank. "The Real Life of Mary Ellen Mark" Take Great Pictures. October 1, 2011. [http://www.takegreatpictures.com/photo-tips/master-photographers/the-real-life-of-mary-ellen-mark Takegreatpictures.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111007234248/http://takegreatpictures.com/photo-tips/master-photographers/the-real-life-of-mary-ellen-mark |date=2011-10-07 }}</ref> ਉਸਨੇ 18 ਕਿਤਾਬਾਂ ਛਾਪੀਆਂ; ਜੀਵਨ, ਰੋਲਿੰਗ ਸਟੋਨ,ਨਿਊ ਯਾੱਰਕਰ, ਨਿਊਯਾਰਕ ਟਾਈਮਜ਼, ਅਤੇ ਵੈਨੀਟੀ ਫੇਅਰ;<ref name="ohagan-guardian-obit" /> ਅਤੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਫੋਟੋਆਂ ਦੁਨੀਆਂ ਭਰ ਵਿਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ।ਮਾਰਕ ਉਸ ਦੀ ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫੀ ਦੇ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕਲਾ ਲਈ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਜੋ ਵੀ ਵੇਖਦੀ ਸੀ ਉਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਬਾਰੇ ਪਾਰਦਰਸ਼ੀ ਸੀ।ਜਿਸ ਬਾਰੇ ਉਸਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ "ਮੈਂ ਸੋਚਦੀ ਹਾਂ ਕਿ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਸਿੱਧੇ ਅਤੇ ਇਮਾਨਦਾਰ ਹੋਣ ਲਈ ਇਹ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੱਸੋ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਉਨਾਂ ਦੀ ਫੋਟੋ ਕਿਉਂ ਖਿੱਚ ਰਹੇ ਹੋ ਅਤੇ ਤੁਸੀਂ ਕੀ ਕਰ ਰਹੇ ਹੋ।ਆਖਰਕਾਰ, ਤੁਸੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੁਝ ਨੂੰ ਲੈ ਰਹੇ ਹੋ।ਮਾਰਕ 1977 ਵਿਚ ਮੈਗਨੁਮ ਫ਼ੋਟੋ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਈ ਅਤੇ 1981 ਵਿਚ ਗਈ, ਆਰਕਾਈਜ਼ ਪਿਕਚਰਸ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਈ ਅਤੇ ਫਿਰ 1988 ਵਿਚ ਆਪਣੀ ਏਜੰਸੀ ਖੋਲ੍ਹੀ,<ref name="time-obituary-laurent" /><ref name="magnum-chronology" /> ਆਰਕਾਈਵ ਪਿਕਚਰਜ਼ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਈ ਅਤੇ ਫਿਰ 1988 ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਏਜੰਸੀ ਖੋਲ੍ਹੀ।<ref name="telegraph-obituary" /> ਉਸਨੇ ਫਾਈਨ ਆਰਟ ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫੀ ਲਈ ਸੈਂਟਰ ਲਈ ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫੀ ਕਾਲ ਲਈ ਗਿਸਟ ਜੁਰਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਨਿਊਯਾਰਕ ਵਿਚ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਸੈਂਟਰ ਆਫ ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫੀ, ਮੈਕਸੀਕੋ ਵਿਚ ਅਤੇ ਵੁੱਡਸਟੌਕ ਵਿਖੇ ਸੈਂਟਰ ਫਾਰ ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫੀ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ==ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ== *{{official website|http://www.maryellenmark.com/}} *{{IMDb name|0548266}} *[http://www.dazeddigital.com/artsandculture/article/24861/1/remembering-the-photographer-who-shot-seattle-s-street-youth 'Remembering the photographer who shot Seattle’s street youth'] - 2012 interview in ''Dazed'' *[http://news.scotsman.com/features.cfm?id=549392005 ''Scotsman'' newspaper interview], June 2005 *[http://www.digitaljournalist.org/issue9903/mark01.htm Audio interview, ''The Digital Journalist''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161021130828/http://digitaljournalist.org/issue9903/mark01.htm |date=2016-10-21 }}, March 1999 *[http://www.missomnimedia.com/2011/08/art-herstory-mary-ellen-mark/ Art HERStory: Mary Ellen Mark] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150515011410/http://www.missomnimedia.com/2011/08/art-herstory-mary-ellen-mark/ |date=2015-05-15 }} == ਹਵਾਲੇ == {{Reflist|2}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1940]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਫ਼ੋਟੋਜਰਨਲਿਜ਼ਮ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2015]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਲੋਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ੋਟੋਗ੍ਰਾਫ਼ਰ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਫੋਟੋਗਰਾਫਰ]] b60swair2dlq9eyhhxf8kicn5t6apui 846133 846117 2026-09-14T12:38:47Z Kuldeepburjbhalaike 18176 [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਫੋਟੋਗਰਾਫਰ]] ਤੋਂ [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਫ਼ੋਟੋਗ੍ਰਾਫ਼ਰ]] ਵਿੱਚ ਖਿਸਕਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ [[c:Help:Cat-a-lot|ਕੈਟ-ਆ-ਲੋਟ]] ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ 846133 wikitext text/x-wiki {{Infobox artist | name = ਮੈਰੀ ਏਲਨ ਮਾਰਕ | image = Mary-ellen-mark-2 (cropped).jpg | imagesize = | caption = | birth_date = {{Birth date|1940|3|20}} | birth_place = [ਐਲਕਿੰਸ ਪਾਰਕ, [[ਪੈੱਨਸਿਲਵੇਨੀਆ]],ਅਮਰੀਕਾ | death_date = {{Death date and age|2015|5|25|1940|3|20}} | death_place = [[ਨਿਊਯਾਰਕ ਸ਼ਹਿਰ]],ਅਮਰੀਕਾ | nationality = ਅਮਰੀਕੀ | field = [[ਫ਼ੋਟੋਗਰਾਫ਼ੀ]] | training = | movement = | works = | patrons = | influenced = | awards = | spouse = ਮਾਰਟਿਨ ਬੈੱਲ | signature = }} '''ਮੈਰੀ ਏਲਨ ਮਾਰਕ''' (20 ਮਾਰਚ, 1940 - 25 ਮਈ, 2015) ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫਰ ਸੀ ਜੋ ਕਿ ਉਸ ਦੀ [[ਫ਼ੋਟੋਜਰਨਲਿਜ਼ਮ]]<ref name="ohagan-guardian-obit">{{Cite news|url=https://www.theguardian.com/artanddesign/2015/may/27/mary-ellen-mark|title=Mary Ellen Mark obituary|last=O'Hagan|first=Sean|date=27 May 2015|access-date=27 May 2015|publisher=[[The Guardian]]|author-link=Sean O'Hagan (journalist)}}</ref><ref name="independent-saul">{{Cite news|url=http://www.independent.co.uk/news/people/mary-ellen-mark-renowned-documentary-photographer-dies-aged-75-10278354.html|title=Mary Ellen Mark: Renowned documentary photographer dies aged 75|last=Saul|first=Heather|date=27 May 2015|work=[[The Independent]]|access-date=28 May 2015|location=London}}</ref>/ਡਾਕੂਮੈਂਟਰੀ ਫੋਟੋਗਰਾਫ਼ੀ,<ref name="nytimes-grimes">{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/2015/05/27/arts/design/mary-ellen-mark-photographer-who-documented-difficult-subjects-dies-at-75.html|title=Mary Ellen Mark, Photographer Who Documented Difficult Subjects, Dies at 75|last=Grimes|first=William|date=26 May 2015|work=The New York Times|access-date=28 May 2015}}</ref><ref name="huffingtonpost-dobnik">{{Cite news|url=http://www.huffingtonpost.com/2015/05/26/mary-ellen-mark-dead_n_7446878.html|title=Beloved Documentary Photographer Mary Ellen Mark Dies At 75|last=Dobnik|first=Verena|date=26 May 2015|access-date=28 May 2015|publisher=The Huffington Post}}</ref> ਤਸਵੀਰ ਬਣਾਉਣ,<ref name="vice-lafreniere">{{Cite web|url=http://www.vice.com/read/mary-ellen-mark-144-v15n7?utm_source=vicetwitterus|title=Mary Ellen Mark|last=Lafreniere|first=Steve|date=1 July 2008|publisher=[[Vice (magazine)|Vice]]|access-date=28 May 2015}}</ref> ਅਤੇ ਵਿਗਿਆਪਨ ਸੰਬੰਧੀ ਫੋਟੋਗਰਾਫੀ ਲਈ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ।<ref name="telegraph-obituary">{{Cite news|url=http://www.telegraph.co.uk/news/obituaries/11633719/Mary-Ellen-Mark-photographer-obituary.html|title=Mary Ellen Mark, photographer - obituary|date=27 May 2015|work=The Daily Telegraph|access-date=28 May 2015|location=London}}</ref> ਉਸਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਫੋਟੋਆਂ ਖਿੱਚੀਆਂ ਜਿਹੜੇ "ਮੁੱਖ ਧਾਰਾ ਸਮਾਜ ਤੋਂ ਦੂਰ, ਵਧੇਰੇ ਦਿਲਚਸਪ ਅਤੇ ਅਕਸਰ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਕੰਧਾਂ ਵੱਲ ਭਾਵ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿਲਚਸਪੀ ਰੱਖਦੇ ਸਨ।<ref name="salon">[http://www.salon.com/people/bc/2000/03/28/mark/ Long, Andrew.]</ref> ਮਾਰਕ ਕੋਲ 18 ਰਚਨਾਵਾਂ ਦਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਛਾਪਿਆ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਖਾਸ ਤੌਰ ਤੇ ਸਟ੍ਰੀਟਵਾਰ<ref name="independent-saul" /> ਅਤੇ ਵਾਰਡ 81<ref name="ohagan-guardian-obit" /><ref name="time-obituary-laurent" /> ਹਨ।ਉਸ ਦਾ ਕੰਮ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਦੀਆਂ ਗੈਲਰੀਆਂ ਅਤੇ ਅਜਾਇਬ ਘਰਾਂ ਤੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਜੀਵਨ, ਰੋਲਿੰਗ ਸਟੋਨ, ਦ ਨਿਊਯਾਰਕ, ਨਿਊਯਾਰਕ ਟਾਈਮਜ਼ ਅਤੇ ਵੈਂਟੀ ਫੇਅਰ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ ਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।<ref name="ohagan-guardian-obit" /> ਉਹ 1977 ਅਤੇ 1981 ਦੇ ਦਰਮਿਆਨ ਮੈਗਨੀਅਮ ਫੋਟੋਆਂ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਸੀ<ref name="time-obituary-laurent">{{cite news | url = http://time.com/3896572/mary-ellen-mark-dies-at-75/ | date = May 26, 2015 | accessdate = May 26, 2015 | first = Olivier | last = Laurent | magazine = [[Time (magazine)|Time]] | title = In Memoriam: Mary Ellen Mark (1940–2015) | archive-date = ਮਾਰਚ 3, 2017 | archive-url = https://web.archive.org/web/20170303223644/http://time.com/3896572/mary-ellen-mark-dies-at-75/ | url-status = dead }}</ref><ref name="magnum-chronology">Chronology, ''Magnum Photos'' (London: Thames & Hudson, 2008; {{ISBN|978-0-500-41094-3}}), not paginated.</ref>।ਉਸ ਨੇ ਤਿੰਨ ਰੌਬਰਟ ਐੱਫ. ਕੈਨੇਡੀ ਜਰਨਲਿਜ਼ਮ ਐਵਾਰਡ, ਨੈਸ਼ਨਲ ਐਂਡਾਊਮੈਂਟ ਫਾਰ ਆਰਟਸ ਦੇ ਤਿੰਨ ਫੈਲੋਸ਼ਿਪਾਂ ਸਮੇਤ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ,<ref name="time-obituary-laurent" /> ਜਾਰਜ ਈਸਟਮੈਨ ਹਾਊਸ ਤੋਂ ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫੀ ਐਵਾਰਡ 2014 ਲਾਈਫਟਾਈਮ ਅਚੀਵਮੈਂਟ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵ ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫੀ ਸੰਸਥਾ ਤੋਂ ਬਕਾਇਆ ਯੋਗਦਾਨ ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫੀ ਐਵਾਰਡ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। == ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਕੰਮ == ਮਾਰਕ ਦਾ ਜਨਮ ਅਤੇ ਪਾਲਣ-ਪੋਸਣ ਏਲਕੀਨਸ ਪਾਰਕ, ਪੈਨਸਿਲਵੇਨੀਆ ਵਿਚ ਉਪਨਗਰ [[ਫ਼ਿਲਾਡੈਲਫ਼ੀਆ]]<ref name="naef">Naef, Weston ''Mary Ellen Mark: Exposure'' (Phaidon Press, 2006), Introduction. </ref> ਵਿਚ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ 9 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿਚ ਉਸਨੇ ਇਕ ਬਾਕਸ ਭੂਰੀ ਕੈਮਰੇ ਨਾਲ ਫੋਟੋ ਖਿੱਚਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਉਹ ਚੈਲਟਨਹਮ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਗਈ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਮੁੱਖ ਚੀਅਰਲੀਡਰ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਪੇਂਟਿੰਗ ਅਤੇ ਡਰਾਇੰਗ ਲਈ ਅਭਿਆਸ ਕੀਤਾ।1962 ਵਿਚ ਉਸ ਨੂੰ [[ਪੈਨਸਿਲਵੇਨੀਆ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ]] ਤੋਂ ਪੇਂਟਿੰਗ ਅਤੇ ਕਲਾ [[ਇਤਿਹਾਸ]] ਵਿਚ ਬੀ.ਐੱਫ਼.ਏ. ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਫਿਲਡੇਲ੍ਫਿਯਾ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਵਿਭਾਗ ਵਿਚ ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੇਰ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਸੀ,<ref name="telegraph-obituary" /> ਪੈਨਸਿਲਵੇਨੀਆ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿਚ ਐਨਾਨਬਰਗ ਸਕੂਲ ਫਾਰ ਕਮਿਊਨੀਕੇਸ਼ਨ ਵਿਚ ਫੋਟੋਜਾਰਨੀਲਿਜ਼ਮ ਵਿਚ ਮਾਸਟਰ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ,ਜਿਸ ਡਿਗਰੀ ਨੂੰ ਉਸਨੇ 1964 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਸੀ।<ref name="ohagan-guardian-obit" /> ।ਅਗਲੇ ਸਾਲ, ਮਾਰਕ ਨੂੰ ਇਕ ਸਾਲ ਲਈ ਤੁਰਕੀ ਵਿਚ ਫੋਟਿਲਾਈਟ ਸਕਾਲਰਸ਼ਿਪ ਮਿਲੀ,<ref name="ohagan-guardian-obit" /> ਜਿਸ ਤੋਂ ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਕਿਤਾਬ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ,"ਪਾਸਪੋਰਟ " (1974)।ਉਥੇ ਹੀ, ਉਹ ਇੰਗਲੈਂਡ, ਜਰਮਨੀ, ਯੂਨਾਨ, ਇਟਲੀ ਅਤੇ ਸਪੇਨ ਦੀ ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫੀ ਲਈ ਗਈ।<ref name=salon /> 1966<ref name="naef" /> ਜਾਂ 1967,<ref name=salon /> ਵਿੱਚ ਉਹ ਨਿਊਯਾਰਕ ਸਿਟੀ ਚਲੀ ਗਈ, ਜਿੱਥੇ ਅਗਲੇ ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਵੀਅਤਨਾਮ ਯੁੱਧ ਦੇ ਵਿਰੋਧ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਾਂ ਦੀ ਫੋਟੋ ਖਿੱਚੀ।ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਮੁਕਤੀ ਅੰਦੋਲਨ, ਟ੍ਰਾਂਸਫਾਇਟਾਈਸ ਸੱਭਿਆਚਾਰ, ਅਤੇ ਟਾਈਮਜ਼ ਸਕੁਏਰ, ਇੱਕ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲਤਾ ਵਿਕਸਤ ਕਰਨ,ਇੱਕ ਲੇਖਕ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, "ਮੁੱਖ ਧਾਰਾ ਸਮਾਜ ਤੋਂ ਦੂਰ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਵਧੇਰੇ ਦਿਲਚਸਪ, ਅਕਸਰ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਕੰਢੇ ਵੱਲ", ਮਾਰਕ ਨੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ"।<ref name="salon" /> ਉਸ ਦੀ ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫ਼ੀ ਅਜਿਹੇ ਸਮਾਜਿਕ ਮੁੱਦਿਆਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਬੇਘਰ, ਇਕੱਲਤਾ, ਨੂੰ ਹੱਲ ਕਰਨ ਲਈ ਗਈ,ਨਸ਼ਾਖੋਰੀ, ਅਤੇ ਵੇਸਵਾਜਗਰੀ ਬੱਚੇ ਮਰਕੁਸ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਕਾਰਜਾਂ 'ਤੇ ਮੁੜ ਚਰਚਾ ਕਰਦੀ ਹੈ।<ref name="washingtonpost-crowder">{{cite news | url = https://www.washingtonpost.com/news/in-sight/wp/2015/05/27/celebrating-the-legacy-of-photographer-mary-ellen-mark-dead-at-age-75/ | date = 27 May 2015 | accessdate = 28 May 2015 | first = Nicole | last = Crowder | newspaper = [[Washington Post]] | title = Celebrating the legacy of photographer Mary Ellen Mark, dead at age 75}}</ref> ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਪ੍ਰਤੀ ਉਸ ਦੀ ਪਹੁੰਚ ਬਾਰੇ ਦੱਸਿਆ: "ਮੈਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਬੱਚੇ ਅਤੇ ਕਿਸ਼ੋਰ ਬੱਚੇ ਨਹੀਂ ਹਨ," ਉਹ ਛੋਟੇ ਲੋਕ ਹਨ।ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਥੋੜੇ ਜਿਹੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਵੇਖਦੀ ਹਾਂ ਅਤੇ ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਸੰਦ ਕਰਦੀ ਹਾਂ ਜਾਂ ਮੈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਸੰਦ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ।ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਮਾਨਸਿਕ ਬਿਮਾਰੀ ਦਾ ਜਨੂੰਨ ਹੈ,ਅਤੇ ਅਜੀਬ ਲੋਕ ਜੋ ਸਮਾਜ ਦੀ ਹੱਦ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਹਨ।ਮਾਰਕ ਨੇ ਇਹ ਵੀ ਕਿਹਾ ਸੀ, "ਮੈਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਸਭਿਆਚਾਰ ਤੋਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਖਿੱਚਣੀਆਂ ਚਾਹਾਂਗੀ ਜੋ ਸਰਵ ਵਿਆਪਕ ਹੈ,ਕਿ ਅਸੀਂ ਸਾਰੇ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਹਾਂ ... .ਸਭ ਵੇਸਵਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵੇਸਵਾਵਾਂ ਹਨ।ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਜਿਊਣ ਦਾ ਯਤਨ ਕਰਦੀ ਹਾਂ ... "<ref name="Frame">Frame, Allen [http://bombsite.com/issues/28/articles/1213 "Mary Ellen Mark"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111106155348/http://bombsite.com/issues/28/articles/1213|date=2011-11-06}} ''[[BOMB Magazine]]'' Summer 1989, Retrieved July 27, 2011</ref> ਅਤੇ ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਪਿਆਰ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦੀ ਹਾਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਆਰਾਮ ਨਹੀਂ ਸੀ।ਮੈਂ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੀ, ਉਹ ਲੋਕ ਆਪਣੀ ਹੋਂਦ ਨੂੰ ਮੰਨਦੇ ਹਨ।<ref>Uncited but quoted in Long, "Brilliant Careers", ''Salon''</ref> ਮਾਰਕ ਆਪਣੀ ਪਰਜਾ ਨਾਲ ਮਜ਼ਬੂਤ ਸਬੰਧ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ।ਵਾਰਡ 81 (1979) ਲਈ, ਉਹ ਓਰੇਗਨ ਸਟੇਟ ਹਸਪਤਾਲ ਦੇ ਮਹਿਲਾ ਸੁਰੱਖਿਆ ਵਾਲੇ ਵਾਰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਛੇ ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਤੱਕ ਰਹਿ ਰਹੀ ਸੀ ਅਤੇ ਫਾਲਕਲੈਂਡ ਰੋਡ (1981) ਲਈ, ਉਸ ਨੇ ਬੰਬਈ ਵਿਚ ਇਕੋ ਲੰਮੀ ਸੜਕ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਵੇਸਵਾਵਾਂ ਦੀ ਦੋਸਤੀ ਲਈ ਤਿੰਨ ਮਹੀਨੇ ਬਿਤਾਏ<ref name="ohagan-guardian-obit" /> ।ਲਾਈਫ ਲਈ ਲੇਖਕ ਚੈਰੀਲ ਮੈਕਾਲਲ ਨਾਲ ਉਸ ਦਾ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ "ਸਟਰੈਟਸ ਆਫ਼ ਦ ਲਸਟ",<ref name="time-berman">{{cite news | url = http://time.com/3896742/mary-ellen-mark-streetwise/ | date = 26 May 2015 | accessdate = 28 May 2015 | first = Eliza | last = Berman | magazine = [[Time (magazine)|Time]] | title = See Mary Ellen Mark’s Most Memorable Photo Essay | archive-date = 13 ਮਾਰਚ 2018 | archive-url = https://web.archive.org/web/20180313035023/http://time.com/3896742/mary-ellen-mark-streetwise/ | dead-url = yes }}</ref> ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਕਿਤਾਬ ਸਟ੍ਰੀਟਵਾਏਸ (1988) ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਕਿਤਾਬ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਡਰਾਮੇਟੀਰੀ ਫ਼ਿਲਮ ਸਟ੍ਰੀਟਵਾਰਡ ਵਿੱਚ ਵਿਕਸਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ<ref name="time-obituary-laurent" /><ref name="Frame"/>।ਉਸਦੇ ਪਤੀ ਮਾਰਟਿਨ ਬੇਲ ਦੁਆਰਾ ਅਤੇ ਟੌਮ ਵਾਇਟਸ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਸਾਉਂਡਟੈਕ ਦੁਆਰਾ ਇਹ ਫਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਤ ਕੀਤੀ ਗਈ।ਮਾਰਕ ਫ਼ਿਲਮ ਸੈੱਟਾਂ ਤੇ ਇੱਕ ਯੂਨਿਟ ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫਰ ਵੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ 100 ਤੋਂ ਵੱਧ ਫਿਲਮਾਂ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਦੀ ਰਚਨਾ ਸੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਆਰਥਰ ਪੈਨ ਦੇ ਐਲਿਸ ਦੀ ਰੈਸਟਰਾਂ (1969),ਮਾਈਕ ਨਿਕੋਲਸ ਕੈਚ -2011 (1970), ਕਾਰਨੇਲ ਨੋਲੇਜ (1971) ਅਤੇ ਫ੍ਰਾਂਸਿਸ ਫੋਰਡ ਕੋਪੋਲਾ ਦੀ ਐਕੋਕਲੀਪੈਸ ਨੂਓ (1979) ਬਾਜ਼ ਲੂਰਮਨ ਦੀ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ (2008) ਸਨ।<ref name="ohagan-guardian-obit" /><ref name=nyt>[https://www.nytimes.com/2008/12/28/arts/design/28mark.html Shattuck, Kathryn. "Another Camera on the Set"], ''[[The New York Times]]'', December 25, 2008, plus page 1 of 7 of online slide show</ref> ਮਾਰਕ ਨੇ ਫਿਲਮ ਦੇ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕੀਤਾ, ,<ref name="telegraph-obituary" /><ref>{{cite web|url = http://www.bjp-online.com/2015/05/remembering-mary-ellen-mark/ | date = 28 May 2015 | accessdate = 28 May 2015 | first = Peter | last = Hamilton | magazine = [[British Journal of Photography]] | title = Remembering Mary Ellen Mark}}</ref> 35 ਮਿਲੀਮੀਟਰ, 120/220, 4 × 5 ਇੰਚ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਕੈਮਰਾ ਅਤੇ 20 × 24 ਪੋਲੋਰੋਡ ਲੈਂਡ ਕੈਮਰਾ ਤੋਂ,<ref name="telegraph-obituary" /> ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੈਮਰੇ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਕੋਡਕ ਟ੍ਰਾਈ-ਐਕਸ ਫਿਲਮ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਕਾਲੇ ਅਤੇ ਚਿੱਟੇ ਕੈਮਰੇ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।<ref name="test">Lovece, Frank. "The Real Life of Mary Ellen Mark" Take Great Pictures. October 1, 2011. [http://www.takegreatpictures.com/photo-tips/master-photographers/the-real-life-of-mary-ellen-mark Takegreatpictures.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111007234248/http://takegreatpictures.com/photo-tips/master-photographers/the-real-life-of-mary-ellen-mark |date=2011-10-07 }}</ref> ਉਸਨੇ 18 ਕਿਤਾਬਾਂ ਛਾਪੀਆਂ; ਜੀਵਨ, ਰੋਲਿੰਗ ਸਟੋਨ,ਨਿਊ ਯਾੱਰਕਰ, ਨਿਊਯਾਰਕ ਟਾਈਮਜ਼, ਅਤੇ ਵੈਨੀਟੀ ਫੇਅਰ;<ref name="ohagan-guardian-obit" /> ਅਤੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਫੋਟੋਆਂ ਦੁਨੀਆਂ ਭਰ ਵਿਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ।ਮਾਰਕ ਉਸ ਦੀ ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫੀ ਦੇ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕਲਾ ਲਈ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਜੋ ਵੀ ਵੇਖਦੀ ਸੀ ਉਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਬਾਰੇ ਪਾਰਦਰਸ਼ੀ ਸੀ।ਜਿਸ ਬਾਰੇ ਉਸਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ "ਮੈਂ ਸੋਚਦੀ ਹਾਂ ਕਿ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਸਿੱਧੇ ਅਤੇ ਇਮਾਨਦਾਰ ਹੋਣ ਲਈ ਇਹ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੱਸੋ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਉਨਾਂ ਦੀ ਫੋਟੋ ਕਿਉਂ ਖਿੱਚ ਰਹੇ ਹੋ ਅਤੇ ਤੁਸੀਂ ਕੀ ਕਰ ਰਹੇ ਹੋ।ਆਖਰਕਾਰ, ਤੁਸੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੁਝ ਨੂੰ ਲੈ ਰਹੇ ਹੋ।ਮਾਰਕ 1977 ਵਿਚ ਮੈਗਨੁਮ ਫ਼ੋਟੋ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਈ ਅਤੇ 1981 ਵਿਚ ਗਈ, ਆਰਕਾਈਜ਼ ਪਿਕਚਰਸ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਈ ਅਤੇ ਫਿਰ 1988 ਵਿਚ ਆਪਣੀ ਏਜੰਸੀ ਖੋਲ੍ਹੀ,<ref name="time-obituary-laurent" /><ref name="magnum-chronology" /> ਆਰਕਾਈਵ ਪਿਕਚਰਜ਼ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਈ ਅਤੇ ਫਿਰ 1988 ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਏਜੰਸੀ ਖੋਲ੍ਹੀ।<ref name="telegraph-obituary" /> ਉਸਨੇ ਫਾਈਨ ਆਰਟ ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫੀ ਲਈ ਸੈਂਟਰ ਲਈ ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫੀ ਕਾਲ ਲਈ ਗਿਸਟ ਜੁਰਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਨਿਊਯਾਰਕ ਵਿਚ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਸੈਂਟਰ ਆਫ ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫੀ, ਮੈਕਸੀਕੋ ਵਿਚ ਅਤੇ ਵੁੱਡਸਟੌਕ ਵਿਖੇ ਸੈਂਟਰ ਫਾਰ ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫੀ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ==ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ== *{{official website|http://www.maryellenmark.com/}} *{{IMDb name|0548266}} *[http://www.dazeddigital.com/artsandculture/article/24861/1/remembering-the-photographer-who-shot-seattle-s-street-youth 'Remembering the photographer who shot Seattle’s street youth'] - 2012 interview in ''Dazed'' *[http://news.scotsman.com/features.cfm?id=549392005 ''Scotsman'' newspaper interview], June 2005 *[http://www.digitaljournalist.org/issue9903/mark01.htm Audio interview, ''The Digital Journalist''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161021130828/http://digitaljournalist.org/issue9903/mark01.htm |date=2016-10-21 }}, March 1999 *[http://www.missomnimedia.com/2011/08/art-herstory-mary-ellen-mark/ Art HERStory: Mary Ellen Mark] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150515011410/http://www.missomnimedia.com/2011/08/art-herstory-mary-ellen-mark/ |date=2015-05-15 }} == ਹਵਾਲੇ == {{Reflist|2}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1940]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਫ਼ੋਟੋਜਰਨਲਿਜ਼ਮ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2015]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਲੋਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ੋਟੋਗ੍ਰਾਫ਼ਰ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਫ਼ੋਟੋਗ੍ਰਾਫ਼ਰ]] tj321i8mic15o0k6iqywdvvn2kx1inw 0 94195 846111 580620 2026-09-14T12:36:46Z Kuldeepburjbhalaike 18176 [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫੋਟੋਗਰਾਫਰ]] ਤੋਂ [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ੋਟੋਗ੍ਰਾਫ਼ਰ]] ਵਿੱਚ ਖਿਸਕਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ [[c:Help:Cat-a-lot|ਕੈਟ-ਆ-ਲੋਟ]] ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ 846111 wikitext text/x-wiki '''ਮੈਗੀ ਸਟੀਬਰ''' ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫਰ ਹੈ ਜਿਸ ਨੇ ਸਲੇਵ ਟ੍ਰੇਡ ਤੋਂ ਮੈਮਰੀ ਦੇ ਵਿਗਿਆਨ ਤੱਕ ਦੇ ਮੁੱਦੇ ਨੂੰ ਕਵਰ ਕੀਤਾ ਹੈ।<ref name=":0">{{Cite web|url=http://wovexhibition.org/photographers/maggie-steber/bio|title=Maggie Steber Biography :: National Geographic's Women of Vision|publisher=[[National Geographic (magazine)]]|access-date=2017-03-12|archive-date=2017-03-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20170313044254/http://wovexhibition.org/photographers/maggie-steber/bio|dead-url=yes}}</ref> == ਜੀਵਨ == ਆਪਣੇ ਕੈਰੀਅਰ ਦੇ ਅਰੰਭ ਵਿੱਚ, '''ਸਟੀਬਰ''' [[ਗੈਲਾਵੈਸਨ|ਗੈਲਵੇਸਟਨ]], [[ਟੈਕਸਸ]] ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੀ ਸੀ ਅਤੇ ਗੈਲਵੇਸਟਨ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਨਿਊਜ਼ ਲਈ ਇੱਕ ਰਿਪੋਰਟਰ ਅਤੇ ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫਰ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਨੇ [[ਨਿਊਯਾਰਕ]] ਵਿੱਚ ਐਸੋਸਿਏਟਿਡ ਪ੍ਰੈਸ ਲਈ ਤਸਵੀਰ ਸੰਪਾਦਕ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। <ref name=":1">{{Cite news|url=http://www.nationalgeographic.com/contributors/s/photographer-maggie-steber/|title=Photographer Maggie Steber Biography -- National Geographic|date=2017-04-25|access-date=2017-03-12|publisher=[[National Geographic (magazine)]]|archive-date=2017-03-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20170313043109/http://www.nationalgeographic.com/contributors/s/photographer-maggie-steber/|dead-url=yes}}</ref>. == ਹਵਾਲੇ == {{Reflist}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਫੋਟੋਗਰਾਫਰ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ੋਟੋਗ੍ਰਾਫ਼ਰ]] e88oa4xbqjwllbkj8oczsrj7eaqxcgs 846129 846111 2026-09-14T12:38:44Z Kuldeepburjbhalaike 18176 [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਫੋਟੋਗਰਾਫਰ]] ਤੋਂ [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਫ਼ੋਟੋਗ੍ਰਾਫ਼ਰ]] ਵਿੱਚ ਖਿਸਕਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ [[c:Help:Cat-a-lot|ਕੈਟ-ਆ-ਲੋਟ]] ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ 846129 wikitext text/x-wiki '''ਮੈਗੀ ਸਟੀਬਰ''' ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫਰ ਹੈ ਜਿਸ ਨੇ ਸਲੇਵ ਟ੍ਰੇਡ ਤੋਂ ਮੈਮਰੀ ਦੇ ਵਿਗਿਆਨ ਤੱਕ ਦੇ ਮੁੱਦੇ ਨੂੰ ਕਵਰ ਕੀਤਾ ਹੈ।<ref name=":0">{{Cite web|url=http://wovexhibition.org/photographers/maggie-steber/bio|title=Maggie Steber Biography :: National Geographic's Women of Vision|publisher=[[National Geographic (magazine)]]|access-date=2017-03-12|archive-date=2017-03-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20170313044254/http://wovexhibition.org/photographers/maggie-steber/bio|dead-url=yes}}</ref> == ਜੀਵਨ == ਆਪਣੇ ਕੈਰੀਅਰ ਦੇ ਅਰੰਭ ਵਿੱਚ, '''ਸਟੀਬਰ''' [[ਗੈਲਾਵੈਸਨ|ਗੈਲਵੇਸਟਨ]], [[ਟੈਕਸਸ]] ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੀ ਸੀ ਅਤੇ ਗੈਲਵੇਸਟਨ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਨਿਊਜ਼ ਲਈ ਇੱਕ ਰਿਪੋਰਟਰ ਅਤੇ ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫਰ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਨੇ [[ਨਿਊਯਾਰਕ]] ਵਿੱਚ ਐਸੋਸਿਏਟਿਡ ਪ੍ਰੈਸ ਲਈ ਤਸਵੀਰ ਸੰਪਾਦਕ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। <ref name=":1">{{Cite news|url=http://www.nationalgeographic.com/contributors/s/photographer-maggie-steber/|title=Photographer Maggie Steber Biography -- National Geographic|date=2017-04-25|access-date=2017-03-12|publisher=[[National Geographic (magazine)]]|archive-date=2017-03-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20170313043109/http://www.nationalgeographic.com/contributors/s/photographer-maggie-steber/|dead-url=yes}}</ref>. == ਹਵਾਲੇ == {{Reflist}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਫ਼ੋਟੋਗ੍ਰਾਫ਼ਰ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ੋਟੋਗ੍ਰਾਫ਼ਰ]] 3tzyaqu2afqo4d2sdr547z7632sdvit 0 94196 846114 722979 2026-09-14T12:36:48Z Kuldeepburjbhalaike 18176 [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫੋਟੋਗਰਾਫਰ]] ਤੋਂ [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ੋਟੋਗ੍ਰਾਫ਼ਰ]] ਵਿੱਚ ਖਿਸਕਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ [[c:Help:Cat-a-lot|ਕੈਟ-ਆ-ਲੋਟ]] ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ 846114 wikitext text/x-wiki {{Infobox person|name=ਰੁਥ ਬਰਨਹਾਰਡ|image=Ruth Bernhard.jpg|caption=ਰੁਥ ਬਰਨਹਾਰਡ|birth_date=<span>ਅਕਤੂਬਰ 14, 1905</span>|birth_place=[[Berlin|ਬਰਲਿਨ]], [[German Empire|ਜਰਮਨ ਸਾਮਰਾਜ]]|death_date=ਦਸੰਬਰ 18, 2006<span style="display:none">(<span class="dday deathdate">2006-12-18</span>)</span> (ਉਮਰ&nbsp;101)|death_place=[[San Francisco|ਸੇਨ ਫ੍ਰਾਂਸਿਕੋ]], [[California|ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ]]|nationality=[[United States|ਅਮਰੀਕੀ ਅਤੇ ਜਰਮਨੀ]]|occupation=ਫ਼ੋਟੋਗ੍ਰਾਫ਼ਰ}}'''ਰੂਥ ਬਰਨਹਾਰਡ''' (14 ਅਕਤੂਬਰ, 1905 &#x2013; 18 ਦਸੰਬਰ, 2006) ਇੱਕ [[ਜਰਮਨੀ|ਜਰਮਨ]]-ਪੈਦਾਇਸ਼ [[ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ|ਅਮਰੀਕੀ]] ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫਰ ਸੀ। == ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ == ਬਰਨਹਾਰਡ ਦਾ ਜਨਮ [[ਬਰਲਿਨ]] ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ 1925-27 ਤੱਕ ਬਰਲਿਨ ਅਕੈਡਮੀ ਆਫ ਆਰਟ ਵਿੱਚ ਪੜੀ।<ref>More fully, the Academie der Mahler-, Bildhauer- und Architectur-Kunst, the precursor of both the Berlin University of the Arts and the Akademie der Künste. </ref> ਬਰਨਰਹਾਰਡ ਦੇ ਪਿਤਾ, ਲੂਸੀਅਨ ਬਰਨਹਾਰਡ, ਆਪਣੇ ਪੋਸਟਰ ਅਤੇ ਟਾਈਪਫੇਸ ਡਿਜ਼ਾਇਨ ਲਈ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਉਸ ਦਾ ਨਾਂ ਲੈਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਅਜੇ ਵੀ ਵਰਤੋਂ ਵਿਚ ਹਨ। ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਨਾਲ [[ਨਿਊਯਾਰਕ]] ਜਾਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਬਰਨਰਹਾਰਡ ਨੇ [[ਬਰਲਿਨ]] ਵਿਚ ਇਕ [[ਅਕੈਡਮੀ ਆਫ਼ ਫਾਈਨ ਆਰਟਸ]] ਵਿਚ [[ਕਲਾ]] ਦਾ [[ਇਤਿਹਾਸ]] ਅਤੇ ਟਾਈਪੋਗ੍ਰਾਫੀ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ।<ref>{{Cite web|url=http://historiccamera.com/cgi-bin/librarium2/pm.cgi?action=app_display&app=datasheet&app_id=2096|title=Ruth Bernhard at Historic Camera - History Librarium|website=historiccamera.com|access-date=2017-03-11|archive-date=2016-01-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20160118214931/http://historiccamera.com/cgi-bin/librarium2/pm.cgi?action=app_display&app=datasheet&app_id=2096|url-status=dead}}</ref> == ਸੋਲੋ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ == '''http://www.photography-now.com/artist/ruth-bernhard''' 2014 ਪੀਟਰ ਫੇਟਰਮਨ ਗੈਲਰੀ [http://www.peterfetterman.com/exhibitions/ruth-bernhard ਸਦੀਵੀ ਨਗਨ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190812093756/http://www.peterfetterman.com/exhibitions/ruth-bernhard |date=2019-08-12 }}<ref>{{Cite web|url=http://www.peterfetterman.com/exhibitions/ruth-bernhard|title=Ruth Bernhard - Exhibitions - Peter Fetterman|website=www.peterfetterman.com|language=en|access-date=2017-03-31|archive-date=2019-08-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20190812093756/http://www.peterfetterman.com/exhibitions/ruth-bernhard|dead-url=yes}}</ref> == ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ == * ਜਰਮਨ ਦੀ ਸੂਚੀ ਮਹਿਲਾ ਕਲਾਕਾਰ == ਸੂਚਨਾ == <references /> [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1905]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2006]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ੋਟੋਗ੍ਰਾਫ਼ਰ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਫੋਟੋਗਰਾਫਰ]] 1tr00fpm04ceinnsekv6zdz34hhx95p 846130 846114 2026-09-14T12:38:45Z Kuldeepburjbhalaike 18176 [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਫੋਟੋਗਰਾਫਰ]] ਤੋਂ [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਫ਼ੋਟੋਗ੍ਰਾਫ਼ਰ]] ਵਿੱਚ ਖਿਸਕਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ [[c:Help:Cat-a-lot|ਕੈਟ-ਆ-ਲੋਟ]] ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ 846130 wikitext text/x-wiki {{Infobox person|name=ਰੁਥ ਬਰਨਹਾਰਡ|image=Ruth Bernhard.jpg|caption=ਰੁਥ ਬਰਨਹਾਰਡ|birth_date=<span>ਅਕਤੂਬਰ 14, 1905</span>|birth_place=[[Berlin|ਬਰਲਿਨ]], [[German Empire|ਜਰਮਨ ਸਾਮਰਾਜ]]|death_date=ਦਸੰਬਰ 18, 2006<span style="display:none">(<span class="dday deathdate">2006-12-18</span>)</span> (ਉਮਰ&nbsp;101)|death_place=[[San Francisco|ਸੇਨ ਫ੍ਰਾਂਸਿਕੋ]], [[California|ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ]]|nationality=[[United States|ਅਮਰੀਕੀ ਅਤੇ ਜਰਮਨੀ]]|occupation=ਫ਼ੋਟੋਗ੍ਰਾਫ਼ਰ}}'''ਰੂਥ ਬਰਨਹਾਰਡ''' (14 ਅਕਤੂਬਰ, 1905 &#x2013; 18 ਦਸੰਬਰ, 2006) ਇੱਕ [[ਜਰਮਨੀ|ਜਰਮਨ]]-ਪੈਦਾਇਸ਼ [[ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ|ਅਮਰੀਕੀ]] ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫਰ ਸੀ। == ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ == ਬਰਨਹਾਰਡ ਦਾ ਜਨਮ [[ਬਰਲਿਨ]] ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ 1925-27 ਤੱਕ ਬਰਲਿਨ ਅਕੈਡਮੀ ਆਫ ਆਰਟ ਵਿੱਚ ਪੜੀ।<ref>More fully, the Academie der Mahler-, Bildhauer- und Architectur-Kunst, the precursor of both the Berlin University of the Arts and the Akademie der Künste. </ref> ਬਰਨਰਹਾਰਡ ਦੇ ਪਿਤਾ, ਲੂਸੀਅਨ ਬਰਨਹਾਰਡ, ਆਪਣੇ ਪੋਸਟਰ ਅਤੇ ਟਾਈਪਫੇਸ ਡਿਜ਼ਾਇਨ ਲਈ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਉਸ ਦਾ ਨਾਂ ਲੈਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਅਜੇ ਵੀ ਵਰਤੋਂ ਵਿਚ ਹਨ। ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਨਾਲ [[ਨਿਊਯਾਰਕ]] ਜਾਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਬਰਨਰਹਾਰਡ ਨੇ [[ਬਰਲਿਨ]] ਵਿਚ ਇਕ [[ਅਕੈਡਮੀ ਆਫ਼ ਫਾਈਨ ਆਰਟਸ]] ਵਿਚ [[ਕਲਾ]] ਦਾ [[ਇਤਿਹਾਸ]] ਅਤੇ ਟਾਈਪੋਗ੍ਰਾਫੀ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ।<ref>{{Cite web|url=http://historiccamera.com/cgi-bin/librarium2/pm.cgi?action=app_display&app=datasheet&app_id=2096|title=Ruth Bernhard at Historic Camera - History Librarium|website=historiccamera.com|access-date=2017-03-11|archive-date=2016-01-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20160118214931/http://historiccamera.com/cgi-bin/librarium2/pm.cgi?action=app_display&app=datasheet&app_id=2096|url-status=dead}}</ref> == ਸੋਲੋ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ == '''http://www.photography-now.com/artist/ruth-bernhard''' 2014 ਪੀਟਰ ਫੇਟਰਮਨ ਗੈਲਰੀ [http://www.peterfetterman.com/exhibitions/ruth-bernhard ਸਦੀਵੀ ਨਗਨ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190812093756/http://www.peterfetterman.com/exhibitions/ruth-bernhard |date=2019-08-12 }}<ref>{{Cite web|url=http://www.peterfetterman.com/exhibitions/ruth-bernhard|title=Ruth Bernhard - Exhibitions - Peter Fetterman|website=www.peterfetterman.com|language=en|access-date=2017-03-31|archive-date=2019-08-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20190812093756/http://www.peterfetterman.com/exhibitions/ruth-bernhard|dead-url=yes}}</ref> == ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ == * ਜਰਮਨ ਦੀ ਸੂਚੀ ਮਹਿਲਾ ਕਲਾਕਾਰ == ਸੂਚਨਾ == <references /> [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1905]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2006]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ੋਟੋਗ੍ਰਾਫ਼ਰ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਫ਼ੋਟੋਗ੍ਰਾਫ਼ਰ]] ld7fan4dmept2gukot28my0864bfv95 0 94197 846103 805046 2026-09-14T12:36:42Z Kuldeepburjbhalaike 18176 [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫੋਟੋਗਰਾਫਰ]] ਤੋਂ [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ੋਟੋਗ੍ਰਾਫ਼ਰ]] ਵਿੱਚ ਖਿਸਕਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ [[c:Help:Cat-a-lot|ਕੈਟ-ਆ-ਲੋਟ]] ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ 846103 wikitext text/x-wiki ਅਲਾਇਸ ਮੈਰੀ ਹੂਗਸ (1857-1939) ਫੈਸ਼ਨੀ ਔਰਤਾਂ ਅਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀਆਂ ਤਸਵੀਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਰੱਖਣ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਲੰਡਨ ਦੀ ਪੋਰਟਰੇਟ ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫ਼ਰ ਸੀ।<ref>[http://www.oxforddnb.com/index/65/101065306/ "Alice Hughes"], ''Oxford Biography Index''.</ref> == ਜੀਵਨੀ == ਹੂਗਸ ਪੋਰਟਰੇਟ ਚਿੱਤਰਕਾਰ ਐਡਵਰਡ ਰਾਬਰਟ ਹਿਊਜ਼ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਲੜਕੀ ਸੀ। ਲੰਦਨ ਪੌਲੀਟੈਕਨਿਕ ਵਿੱਚ ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫੀ ਪੜ੍ਹਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸਨੇ 1891 ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਗਵਰ ਸਟ੍ਰੀਟ, ਲੰਡਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਟੂਡੀਓ ਖੋਲ੍ਹਿਆ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਹ ਦਸੰਬਰ 1910 ਤੱਕ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਰਹੀ।<ref>[http://www.npg.org.uk/collections/search/person/mp07949/alice-hughes "Alice Hughes"], National Portrait Gallery.</ref> ਉਸ ਦੇ ਦਿਨ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਰਾਇਲਟੀ, ਫੈਸ਼ਨਯੋਗ ਔਰਤਾਂ ਅਤੇ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਪਲੈਟੋਨੀਟਿਪ ਪ੍ਰਿੰਟਸ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਮੋਹਰੀ ਫ਼ੋਟੋਗ੍ਰਾਫ਼ਰ ਸੀ। ਆਪਣੇ ਸਭ ਤੋਂ ਸਫਲ ਦੌਰ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਉਸਨੇ 60 ਔਰਤਾਂ ਤਕ ਦਾ  ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਇੱਕ ਦਿਨ ਵਿੱਚ 15 ਬੈਠਕਾਂ ਤੱਕ ਦਾ ਸਮਾਂ ਲੈਂਦੀ।<ref name="bloomsbury">[http://www.ucl.ac.uk/bloomsbury-project/institutions/photographic_studio_gower.htm "Photographic Studio"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304074539/http://www.ucl.ac.uk/bloomsbury-project/institutions/photographic_studio_gower.htm |date=2016-03-04 }}, UCL Bloomsbury project.</ref><ref name="photoLondon">[http://www.photolondon.org.uk/pages/details.asp?pid=4036 "Hughes, Alice Mary"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160110132627/http://www.photolondon.org.uk/pages/details.asp?pid=4036 |date=2016-01-10 }}, photoLondon.</ref> == ਗੈਲਰੀ == <gallery class="center" widths="130px" heights="160px"> File:Queen Mary 1905.jpg|ਰਾਣੀ ਮਰਿਯਮ (1905) File:LadyJellicoe1917.jpg|ਔਰਤ Jellicoe (1917) File:Pauline-Astor-1904.jpg|ਪੌਲੀਨ Astor (1904) File:Alexandra of Denmark (1902).jpg|Alexandra ਦੇ ਡੈਨਮਾਰਕ (1902) </gallery> == ਹਵਾਲੇ == {{Reflist}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1939]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ੋਟੋਗ੍ਰਾਫ਼ਰ]] ru9hmuxtvltse0gns541zef3nqmrbb0 14 104715 846138 416608 2026-09-14T12:42:36Z Kuldeepburjbhalaike 18176 846138 wikitext text/x-wiki {{commons category|Photographers from India|ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਫ਼ੋਟੋਗ੍ਰਾਫ਼ਰਾਂ}} {{category explanation|ਏਸ਼ੀਆਈ ਦੇਸ਼ [[ਭਾਰਤ]] ਦੇ [[ਫ਼ੋਟੋਗ੍ਰਾਫ਼ਰ]]ਾਂ ਬਾਰੇ ਲੇਖ}} {{fooian fooers | Profession = ਫ਼ੋਟੋਗ੍ਰਾਫ਼ਰ | Nationality = ਭਾਰਤੀ | Country = ਭਾਰਤ | Supercategory = ਕਲਾਕਾਰ }} {{category diffuse}} [[Category:ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਫ਼ੋਟੋਗ੍ਰਾਫ਼ੀ|+ਫ਼ੋਟੋਗ੍ਰਾਫ਼ਰ]] li11v9xdrim0xdo9wjhn5uswynex391 846139 846138 2026-09-14T12:45:54Z Kuldeepburjbhalaike 18176 Kuldeepburjbhalaike ਨੇ ਸਫ਼ਾ [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਫੋਟੋਗਰਾਫਰ]] ਨੂੰ [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਫ਼ੋਟੋਗ੍ਰਾਫ਼ਰ]] ’ਤੇ ਭੇਜਿਆ 846138 wikitext text/x-wiki {{commons category|Photographers from India|ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਫ਼ੋਟੋਗ੍ਰਾਫ਼ਰਾਂ}} {{category explanation|ਏਸ਼ੀਆਈ ਦੇਸ਼ [[ਭਾਰਤ]] ਦੇ [[ਫ਼ੋਟੋਗ੍ਰਾਫ਼ਰ]]ਾਂ ਬਾਰੇ ਲੇਖ}} {{fooian fooers | Profession = ਫ਼ੋਟੋਗ੍ਰਾਫ਼ਰ | Nationality = ਭਾਰਤੀ | Country = ਭਾਰਤ | Supercategory = ਕਲਾਕਾਰ }} {{category diffuse}} [[Category:ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਫ਼ੋਟੋਗ੍ਰਾਫ਼ੀ|+ਫ਼ੋਟੋਗ੍ਰਾਫ਼ਰ]] li11v9xdrim0xdo9wjhn5uswynex391 0 108599 846146 711700 2026-09-14T13:04:44Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 846146 wikitext text/x-wiki {{Infobox person|name=ਸ਼ੁਜਾਤ ਬੁਖ਼ਾਰੀ|birth_date=c. 1954/55|death_date=14 ਜੂਨ 2018 (ਉਮਰ 63)|death_place=ਸ੍ਰੀਨਗਰ|death cause=[[ਬੰਦੂਕ ਦੀ ਗੋਲੀ]]|death_cause= ਬੰਦੂਕ ਦੀਆਂ ਗੋਲੀਆਂ ਦੇ ਜ਼ਖ਼ਮ|nationality=[[ਭਾਰਤ|ਭਾਰਤੀ ]]|occupation=ਸੰਪਾਦਕ, ਪੱਤਰਕਾਰ}} '''ਸ਼ੁਜਾਤ ਬੁਖ਼ਾਰੀ''' (ਅੰ. 1954/55 – 14 ਜੂਨ 2018) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਪੱਤਰਕਾਰ ਅਤੇ  [[ਸ੍ਰੀਨਗਰ]] ਤੋਂ ਨਿਕਲਦੇ ''ਰਾਈਜਿੰਗ<span> ਕਸ਼ਮੀਰ</span> '' ਅਖਬਾਰ ਦਾ ਸੰਪਾਦਕ ਸੀ।  ਸ਼ੁਜਾਤ ਕਸ਼ਮੀਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤਕ ਸੰਸਥਾ ਅਦਬੀ ਮਰਕਜ਼ ਕਾਮਰਾਜ਼ ਦਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਸੀ। ਉਹ ਕਈ ਕਸ਼ਮੀਰ ਸ਼ਾਂਤੀ ਕਾਨਫਰੰਸਾਂ ਆਯੋਜਿਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾ ਰਿਹਾ ਸੀ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਨਾਲ ਟ੍ਰੈਕ II ਕੂਟਨੀਤੀ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸੀ। <ref name="m">{{Cite web|url=https://mumbaimirror.indiatimes.com/news/india/kashmir-journalist-shujaat-bukhari-and-his-personal-security-shot-dead-in-srinagar/articleshow/64592415.cms|title=Kashmir: Journalist Shujaat Bukhari and his personal security shot dead in Srinagar|last=Anil Raina|date=1970-01-01|publisher=Mumbaimirror.indiatimes.com|access-date=2018-06-14|archive-date=2018-06-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20180615051537/https://mumbaimirror.indiatimes.com/news/india/kashmir-journalist-shujaat-bukhari-and-his-personal-security-shot-dead-in-srinagar/articleshow/64592415.cms|url-status=dead}}</ref> ਸ੍ਰੀਨਗਰ ਦੇ ਪ੍ਰੈੱਸ ਐਨਕਲੇਵ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਅਣਪਛਾਤੇ ਹਮਲਾਵਰਾਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦਫ਼ਤਰ ਦੇ ਬਾਹਰ ਗੋਲੀ ਮਾਰ ਕੇ ਹੱਤਿਆ ਕਰ ਦਿੱਤੀ।<ref name="toi">{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/gunmen-attack-veteran-journalist-shujaat-bukhari-in-srinagar/articleshow/64590451.cms|title=Journalist Shujaat Bukhari shot dead by gunmen in Srinagar|publisher=Timesofindia.indiatimes.com|access-date=2018-06-14}}</ref> == ਮੌਤ == ਜਦੋਂ ਉਸ ਤੇ ਹਮਲਾ ਹੋਇਆ ਤਾਂ ਸੁਜਾਤ ਆਪਣੀ ਕਾਰ ਵਿੱਚ ਸੀ। ਚਾਰ ਹਮਲਾਵਰਾਂ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਸਿਰ ਅਤੇ ਪੇਟ ਤੇ ਬਹੁਤ ਹੀ ਨੇੜੇ ਦੀ ਸੀਮਾ ਤੋਂ ਕਈ ਵਾਰ ਗੋਲੀਬਾਰੀ ਕੀਤੀ।  ਹਮਲੇ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੇ ਦੋ ਪੁਲਸ ਅੰਗ-ਰੱਖਿਅਕ<ref>{{Cite web|url=https://www.hindustantimes.com/india-news/journalist-shujaat-bukhari-shot-at-by-gunmen-in-srinagar-battling-for-life-police/story-4eYXYHesW2CqH09bRndroN.html|title=‘Rising Kashmir’ editor Shujaat Bukhari shot dead; police say initial probe indicates terror attack|date=2016-04-22|publisher=Hindustan Times|access-date=2018-06-14}}</ref> ਵੀ ਮਾਰੇ ਗਏ, ਇੱਕ ਮੌਕੇ ਤੇ ਅਤੇ ਇੱਕ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿਚ <ref>{{Cite web|url=https://indianexpress.com/article/india/rising-kashmir-editor-shujaat-bukhari-attacked-by-terrorists-in-srinagar-live-updates/|title=Rising Kashmir editor Shujaat Bukhari killed by terrorists in Srinagar|publisher=The Indian Express|access-date=2018-06-14}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.indiatoday.in/india/story/noted-kashmiri-journalist-shujaat-bukhari-shot-dead-in-srinagar-1260605-2018-06-14|title=Noted Kashmiri journalist Shujaat Bukhari shot dead in Srinagar|last=Deepali Singh|date=2018-04-04|publisher=Indiatoday.in|access-date=2018-06-14}}</ref> ਅਤੇ ਹਮਲੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਾਗਰਿਕ ਵੀ ਜ਼ਖ਼ਮੀ ਹੋਇਆ। ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜੱਦੀ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਸਪੁਰਦ ਏ ਖ਼ਾਕ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।<ref>{{Cite news|url=http://punjabitribuneonline.com/2018/06/%E0%A8%B8%E0%A8%BC%E0%A9%81%E0%A8%9C%E0%A8%BE%E0%A8%A4-%E0%A8%AC%E0%A9%81%E0%A8%96%E0%A8%BC%E0%A8%BE%E0%A8%B0%E0%A9%80-%E0%A8%9C%E0%A9%B1%E0%A8%A6%E0%A9%80-%E0%A8%AA%E0%A8%BF%E0%A9%B0%E0%A8%A1/|title=ਸ਼ੁਜਾਤ ਬੁਖ਼ਾਰੀ ਜੱਦੀ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਸਪੁਰਦ ਏ ਖ਼ਾਕ|last=|first=|date=|work=ਪੰਜਾਬੀ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨ|access-date=|archive-url=|archive-date=|dead-url=}}</ref> === ਤਫ਼ਤੀਸ਼ === ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਹੱਤਿਆ ਲਈ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਮੰਨੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਸ਼ੱਕੀਆਂ ਦਾ ਸੀਸੀਟੀਵੀ ਫੁਟੇਜ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ - ਇੱਕ ਦਾ ਮੂੰਹ ਹੈਲਮਿਟ ਵਿੱਚ ਢਕਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਦੋ ਮੋਟਰਸਾਈਕਲਾਂ ਵਾਲੇ ਨਕਾਬਪੋਸ਼ ਸੀ - ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕਰਨ ਲਈ ਜਨਤਾ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ।<ref>{{Cite news|url=https://www.ndtv.com/india-news/seen-on-cctv-3-men-suspected-of-killing-journalist-shujaat-bukhari-1867746|title=Seen On CCTV, 3 Men Suspected Of Killing Journalist Shujaat Bukhari|work=NDTV.com|access-date=2018-06-14}}</ref> ਕਿਸੇ ਨੇ ਵੀ ਹੱਤਿਆ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਨਹੀਂ ਲਈ। [[ਦ ਹਿੰਦੂ]] ਅਖ਼ਬਾਰ ਜਿਸ ਲਈ ਬੁਖਾਰੀ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਦੇ ਪੀਰਜ਼ਾਦਾ ਆਸ਼ਿਕ ਨੇ ਇਸ ਕਤਲੇਆਮ ਲਈ "ਅਣਪਛਾਤੇ ਬੰਦੂਕਧਾਰੀਆਂ" ਨੂੰ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਠਹਿਰਾਇਆ, <ref name="h">{{Cite news|url=http://www.thehindu.com/news/national/journalist-shujaat-bukhari-shot-dead-by-gunmen-in-srinagar/article24164606.ece|title=Senior editor Shujaat Bukhari killed by gunmen in Srinagar|last=Ashiq|first=Peerzada|date=2018-06-14|work=The Hindu|access-date=2018-06-14|language=en-IN|issn=0971-751X}}</ref> ਜਦਕਿ [[ਏਬੀਪੀ ਨਿਊਜ਼]] ਨੇ ਅੱਤਵਾਦੀਆਂ ਤੇ ਹੱਤਿਆ ਦਾ ਦੋਸ਼ ਲਗਾਇਆ।<ref>{{Cite news|url=http://www.abplive.in/videos/shujaat-bukhari-editor-of-rising-kashmir-shot-dead-by-terrorists-in-srinagar-711222|title=Shujaat Bukhari, editor of Rising Kashmir shot dead by terrorists in Srinagar|last=admin|access-date=2018-06-14|language=en|archive-date=2018-06-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20180615051541/http://www.abplive.in/videos/shujaat-bukhari-editor-of-rising-kashmir-shot-dead-by-terrorists-in-srinagar-711222|url-status=dead}}</ref> ਭਾਰਤੀ ਗ੍ਰਹਿ ਮੰਤਰੀ ਰਾਜਨਾਥ ਸਿੰਘ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਕਤਲ "ਇੱਕ ਬੁਜ਼ਦਿਲੀ ਦੀ ਕਾਰਵਾਈ" ਸੀ।<ref>{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/bukharis-killing-an-act-of-cowardice-rajnath-singh/articleshow/64592101.cms|title=Bukhari's killing an act of cowardice: Rajnath Singh - Times of India|work=The Times of India|access-date=2018-06-14}}</ref> ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਜਿਹਾਦੀ ਗਰੁੱਪ [[ਲਸ਼ਕਰ-ਏ-ਤਈਬਾ]] ਨੇ ਹੱਤਿਆ ਦੀ  "ਜ਼ੋਰਦਾਰ ਨਿੰਦਾ ਕੀਤੀ"  ਅਤੇ "ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੇ ਅੰਦੋਲਨ ਪ੍ਰਤੀ ਵਫ਼ਾਦਾਰ" ਹਰੇਕ ਵਿਅਕਤੀ ਪ੍ਰਤੀ "ਭਾਰਤੀ ਏਜੰਸੀਆਂ" ਦੀ "ਦੁਸ਼ਮਣੀ" ਤੇ ਦੋਸ਼ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।<ref>{{Cite news|url=https://kashmirlife.net/let-condemns-shujaat-bukharis-murder-blames-indian-agencies-177532/|title=LeT condemns Shujaat Bukhari’s murder, blames ‘Indian agencies’|date=2018-06-15|work=Kashmir Life|access-date=2018-06-14|language=en-GB}}</ref> == ਪਰਿਵਾਰ == ਉਸ ਦਾ ਭਰਾ, ਬਸ਼ਰਤ ਬੁਖਾਰੀ, [[ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ (ਰਾਜ)|ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ]] ਦੀ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਮਹਿਬੂਬਾ ਮੁਫਤੀ ਦੇ ਮੰਤਰੀ ਮੰਡਲ ਵਿੱਚ ਕਾਨੂੰਨ ਮੰਤਰੀ ਹੈ। == ਹਵਾਲੇ == {{reflist}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਪੱਤਰਕਾਰ]] akqmmdbzmdt98avj0tqve1m062sgs2v 0 111882 846176 789489 2026-09-15T03:03:17Z Kuldeepburjbhalaike 18176 846176 wikitext text/x-wiki {{Infobox musical artist|name=ਸੋਨੀ ਪਾਬਲਾ|image=|Image size=|landscape=<!-- yes, if wide image, otherwise leave blank -->|alt=|caption=|background=|birth_name=|native_name=|native_name_lang=|alias=ਸੋਨੀ|birth_date={{birth date |df=yes|1976|06|29}}|birth_place=[[ਬਿਲਾਸਪੁਰ]], [[ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ]]|origin=|death_date={{death date and age|df=yes|2006|10|14|1976|06|29}}|death_place=ਬਰੈਮਪਟਨ, [[ਕੈਨੇਡਾ]]|genre=|occupation=[[ਗਾਇਕ]]|instrument=|years_active=2002–2006|label=|associated_acts=|website=<!-- {{URL|example.com}} -->}}'''ਸੋਨੀ ਪਾਬਲਾ''', (29 ਜੂਨ 1976 - 14 ਅਕਤੂਬਰ 2006) ਇੱਕ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਜਨਮੇ [[ਸੰਗੀਤਕਾਰ]] ਸਨ, ਜਿਸਨੇ ਪੰਜਾਬੀ [[ਗੀਤ]] ਲਿਖੇ ਅਤੇ ਗਾਏ। 14 ਅਕਤੂਬਰ 2006 ਨੂੰ 30 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਸੋਨੀ ਪਾਬਲਾ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ। == ਜੀਵਨ == ਸੋਨੀ ਪਾਬਲਾ '''(ਤੇਜਪਾਲ ਸਿੰਘ)''' ਦਾ ਜਨਮ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ [[ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ]] ਨੇੜਲੇ ਪਿੰਡ [[ਬਿਲਾਸਪੁਰ]] ਦੇ ਸੈਣੀ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਸੋਨੀ ਪਾਬਲਾ, 90 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ [[ਟੋਰਾਂਟੋ]], [[ਉਂਟਾਰੀਓ|ਓਨਟਾਰੀਓ]], [[ਕੈਨੇਡਾ]] ਚਲਿਆ ਗਿਆ। ਉਸਨੇ ਰਜਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਰਾਜ ਅਤੇ ਫਿਰ ਮਹੇਸ਼ ਮਾਲਵਾਨੀ ਦੇ ਸੰਗੀਤ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਨੇ ਇਸਨੂੰ [[ਕੈਨੇਡਾ]] ਵਿੱਚ ਰਿਕਾਰਡ ਲੇਬਲ ਪਲੈਨਟ ਰਿਕੈਜ਼ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਰਿਕਾਰਡਿੰਗ ਇਕਰਾਰਨਾਮਾ ਵਿੱਚ ਲੈ ਆਂਦਾ। 2002 ਵਿੱਚ ਸੋਨੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਐਲਬਮ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਸਿਰਲੇਖ ''ਹੀਰੇ ਹੀਰੇ'' ਸੀ। 2004 ਵਿਚ, ਸੋਨੀ ਨੇ [[ਸੁਖਸ਼ਿੰਦਰ ਸ਼ਿੰਦਾ]] ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਦੂਜੀ ਐਲਬਮ, "''ਗੱਲ ਦਿਲ ਦੀ"<ref>{{Cite web|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/punjabi/music/The-Bhangra-Breakdown-June-2014-Edition/articleshow/38063724.cms|title=The Bhangra Breakdown – June 2014 Edition|date=9 July 2014|website=[[The Times of India]]|publisher=TNN|access-date=25 June 2016}}</ref>'' ਦੇ ਰਿਕਾਰਡਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕਰਨ ਲਈ ਟੀਮ ਬਣਾਈ। ਉਹ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਉਤਪਾਦਕਾਂ ਨਾਲ ਕਈ ਐਲਬਮਾਂ ਵਿੱਚ ਨਜ਼ਰ ਆਏ ਹਨ। ਐਲਬਮ ਐਟਰਨਟੀ (ਨਸੀਬੋ) ਨਾਲ ਉਸ ਦੇ ਆਪਣੇ ਦੋਸਤਾਂ ਅਤੇ ਪਲੈਨਟ ਰਿਕਾਰਡਜ਼ ਦੁਆਰਾ ਸੋਨੀ ਨੂੰ ਸ਼ਰਧਾਂਜਲੀ ਦਿੱਤੀ ਸੀ। ਇਹ ਐਲਬਮ ਉਹ ਨਵੇਂ ਗਾਣੇ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਸੋਨੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਐਲਬਮ ਲਈ ਚੁਣੇ ਸੀ। ਇਸ ਐਲਬਮ ਦੇ ਕੁਝ ਗਾਣਿਆਂ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਪੰਜਾਬੀ ਗਾਇਕਾਂ ਦੀ ਵੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਹੈ। == ਮੌਤ == ਸੋਨੀ ਪਾਬਲਾ ਕੈਨੇਡਾ ਵਿੱਚ ਬਰੈਂਪਟਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸ਼ੋਅ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਗਾਣੇ ਗਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸੋਨੀ ਪਾਣੀ ਦਾ ਗਲਾਸ ਪੀਣ ਲਈ ਸਟੇਜ ਤੋਂ ਪਿੱਛੇ ਚਲੇ ਗਏ, ਜਿਥੇ ਉਹ ਡਿੱਗ ਪਏ,ਪੈਰਾ ਮੈਡੀਕਲ ਟੀਮ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਮੁੜ ਸੁਰਜੀਤ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਪਰ ਹਸਪਤਾਲ ਦੇ ਰਾਹ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਮ੍ਰਿਤਕ ਐਲਾਨ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਉਸ ਦੀ ਦਿਲ ਦਾ ਦੌਰਾ ਪੈਣ ਕਾਰਨ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ == ਡਿਸਕੋਗ੍ਰਾਫੀ == * 2002: ਹੀਰੇ (ਪਲੈਨਟ ਰਿਕਾਰਡ)  * 2004: ਗੱਲ ਦਿਲ ਦੀ (ਪਲੈਨੇਟ)  * 2005: ਦਿਲ ਤੇਰਾ (ਪਲੈਨਟ)  * 2005: ਇਟਰਨਟੀ (ਨਸੀਬੋ) (ਪਲੈਨੇਟ)  * 2013: ਅਧੂਰਾ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ (ਪਲੈਨਿਟ) == ਹਵਾਲੇ == {{reflist}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1976]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2006]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਪੁਰਸ਼ ਗੀਤਕਾਰ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੋਗਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਲੋਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਗਾਇਕ]] pev4kjn8l7zvsvcl0hd0bhz6lqcdf4m 0 112253 846237 765681 2026-09-15T09:32:09Z Kuldeepburjbhalaike 18176 added [[Category:ਏਸ਼ੀਆਈ ਪੁਰਸ਼ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੈਦਾਨੀ ਹਾਕੀ ਟੀਮਾਂ]] using [[WP:HC|HotCat]] 846237 wikitext text/x-wiki '''[[ਭਾਰਤ]] ਦੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਹਾਕੀ ਟੀਮ<ref>{{Cite web|url=http://hockeyindia.org/|title=Hockey India|access-date=7 January 2015}}</ref> ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਹਾਕੀ''' ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣਨ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਗੈਰ-ਯੂਰਪੀ ਟੀਮ ਸੀ |1928 ਵਿਚ,ਟੀਮ ਨੇ ਆਪਣਾ ਪਹਿਲਾ ਓਲੰਪਿਕ ਸੋਨ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤਿਆ ਸੀ ਅਤੇ 1960 ਤਕ, ਭਾਰਤੀ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਦੀ ਟੀਮ ਨੇ ਓਲੰਪਿਕ ਵਿੱਚ ਨਾਕਾਮ ਰਿਹਾ, ਇੱਕ ਰੋਜ਼ਾ ਵਿੱਚ ਛੇ ਗੋਲਡ ਮੈਡਲ ਜਿੱਤੇ | ਟੀਮ ਨੇ ਇਸ ਵਾਰ ਦੇ ਦੌਰਾਨ 30-0 ਦੀ ਜਿੱਤ ਦੇ ਸਟਾਕ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪਹਿਲੇ ਗੇਮ ਤੋਂ, ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਉਹ 1960 ਦੇ ਗੋਲਡ ਮੈਡਲ ਫਾਈਨਲ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਹਾਰਿਆ ਸੀ | ਭਾਰਤ ਨੇ 1975 ਦੇ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਵੀ ਜਿੱਤੇ | ਭਾਰਤ ਹੁਣ ਤੱਕ ਓਲੰਪਿਕ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਸਫਲ ਟੀਮ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ ਹੁਣ ਤਕ ਅੱਠ ਸੋਨ, ਇੱਕ ਚਾਂਦੀ ਅਤੇ ਦੋ ਕਾਂਸੇ ਦੇ ਤਗਮੇ ਜਿੱਤੇ ਹਨ |  1980 ਦੇ ਓਲੰਪਿਕ ਵਿੱਚ ਸੋਨ ਤਮਗਾ ਜਿੱਤਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਟੀਮ ਦੀ ਕਾਰਗੁਜ਼ਾਰੀ ਅਗਲੇ ਤਿੰਨ ਦਹਾਕਿਆਂ ਤੋਂ ਘੱਟ ਗਈ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਟੀਮ ਓਲੰਪਿਕ ਜਾਂ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਵਿੱਚ ਤਮਗਾ ਜਿੱਤਣ ਵਿੱਚ ਅਸਫਲ ਰਹੀ ਹੈ | 2016 ਵਿਚ, ਭਾਰਤੀ ਪੁਰਸ਼ ਟੀਮ ਨੇ ਚੈਂਪੀਅਨਜ਼ ਟਰਾਫ਼ੀ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਚਾਂਦੀ ਦਾ ਤਮਗ਼ਾ ਜਿੱਤਿਆ ਅਤੇ 36 ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਓਲੰਪਿਕ ਦੇ ਨਾਕ ਪੜਾਅ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ | 2018 ਤਕ, ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਟੀਮ ਨੂੰ ਪੰਜਵੇਂ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ |ਫਰਵਰੀ 2018 ਤੋਂ, ਉੜੀਸਾ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਖੇਤਰੀ ਹਾਕੀ ਟੀਮ ਨੂੰ ਪੁਰਸ਼ ਅਤੇ ਮਹਿਲਾ ਟੀਮ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਸਪਾਂਸਰ ਕਰਨ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਹੈ | ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਕਿਸਮ ਦੀ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਵਿੱਚ, ਰਾਜ ਨੇ ਅਗਲੇ ਪੰਜ ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਭਾਰਤ ਦੀ ਫੀਲਡ ਹਾਕੀ ਟੀਮ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰਨ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਹੈ | <ref>{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/sports/hockey/top-stories/odisha-to-sponsor-indian-hockey-teams-for-next-five-years/articleshow/62931034.cms|title=Odisha to sponsor Indian hockey teams for next five years|access-date=15 February 2018|publisher=The Times of India}}</ref> == References == {{reflist}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਟੀਮਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਏਸ਼ੀਆਈ ਪੁਰਸ਼ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੈਦਾਨੀ ਹਾਕੀ ਟੀਮਾਂ]] s71ry4swfcw4yo7c8wxyupgo8k5tfhf 846238 846237 2026-09-15T09:32:55Z Kuldeepburjbhalaike 18176 removed [[Category:ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਟੀਮਾਂ]]; added [[Category:ਭਾਰਤ ਪੁਰਸ਼ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੈਦਾਨੀ ਹਾਕੀ ਟੀਮ]] using [[WP:HC|HotCat]] 846238 wikitext text/x-wiki '''[[ਭਾਰਤ]] ਦੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਹਾਕੀ ਟੀਮ<ref>{{Cite web|url=http://hockeyindia.org/|title=Hockey India|access-date=7 January 2015}}</ref> ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਹਾਕੀ''' ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣਨ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਗੈਰ-ਯੂਰਪੀ ਟੀਮ ਸੀ |1928 ਵਿਚ,ਟੀਮ ਨੇ ਆਪਣਾ ਪਹਿਲਾ ਓਲੰਪਿਕ ਸੋਨ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤਿਆ ਸੀ ਅਤੇ 1960 ਤਕ, ਭਾਰਤੀ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਦੀ ਟੀਮ ਨੇ ਓਲੰਪਿਕ ਵਿੱਚ ਨਾਕਾਮ ਰਿਹਾ, ਇੱਕ ਰੋਜ਼ਾ ਵਿੱਚ ਛੇ ਗੋਲਡ ਮੈਡਲ ਜਿੱਤੇ | ਟੀਮ ਨੇ ਇਸ ਵਾਰ ਦੇ ਦੌਰਾਨ 30-0 ਦੀ ਜਿੱਤ ਦੇ ਸਟਾਕ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪਹਿਲੇ ਗੇਮ ਤੋਂ, ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਉਹ 1960 ਦੇ ਗੋਲਡ ਮੈਡਲ ਫਾਈਨਲ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਹਾਰਿਆ ਸੀ | ਭਾਰਤ ਨੇ 1975 ਦੇ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਵੀ ਜਿੱਤੇ | ਭਾਰਤ ਹੁਣ ਤੱਕ ਓਲੰਪਿਕ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਸਫਲ ਟੀਮ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ ਹੁਣ ਤਕ ਅੱਠ ਸੋਨ, ਇੱਕ ਚਾਂਦੀ ਅਤੇ ਦੋ ਕਾਂਸੇ ਦੇ ਤਗਮੇ ਜਿੱਤੇ ਹਨ |  1980 ਦੇ ਓਲੰਪਿਕ ਵਿੱਚ ਸੋਨ ਤਮਗਾ ਜਿੱਤਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਟੀਮ ਦੀ ਕਾਰਗੁਜ਼ਾਰੀ ਅਗਲੇ ਤਿੰਨ ਦਹਾਕਿਆਂ ਤੋਂ ਘੱਟ ਗਈ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਟੀਮ ਓਲੰਪਿਕ ਜਾਂ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਵਿੱਚ ਤਮਗਾ ਜਿੱਤਣ ਵਿੱਚ ਅਸਫਲ ਰਹੀ ਹੈ | 2016 ਵਿਚ, ਭਾਰਤੀ ਪੁਰਸ਼ ਟੀਮ ਨੇ ਚੈਂਪੀਅਨਜ਼ ਟਰਾਫ਼ੀ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਚਾਂਦੀ ਦਾ ਤਮਗ਼ਾ ਜਿੱਤਿਆ ਅਤੇ 36 ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਓਲੰਪਿਕ ਦੇ ਨਾਕ ਪੜਾਅ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ | 2018 ਤਕ, ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਟੀਮ ਨੂੰ ਪੰਜਵੇਂ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ |ਫਰਵਰੀ 2018 ਤੋਂ, ਉੜੀਸਾ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਖੇਤਰੀ ਹਾਕੀ ਟੀਮ ਨੂੰ ਪੁਰਸ਼ ਅਤੇ ਮਹਿਲਾ ਟੀਮ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਸਪਾਂਸਰ ਕਰਨ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਹੈ | ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਕਿਸਮ ਦੀ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਵਿੱਚ, ਰਾਜ ਨੇ ਅਗਲੇ ਪੰਜ ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਭਾਰਤ ਦੀ ਫੀਲਡ ਹਾਕੀ ਟੀਮ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰਨ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਹੈ | <ref>{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/sports/hockey/top-stories/odisha-to-sponsor-indian-hockey-teams-for-next-five-years/articleshow/62931034.cms|title=Odisha to sponsor Indian hockey teams for next five years|access-date=15 February 2018|publisher=The Times of India}}</ref> == References == {{reflist}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਪੁਰਸ਼ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੈਦਾਨੀ ਹਾਕੀ ਟੀਮ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਏਸ਼ੀਆਈ ਪੁਰਸ਼ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੈਦਾਨੀ ਹਾਕੀ ਟੀਮਾਂ]] qh6l3es9nlik8hqhbn5d6c22dai8rag 0 112260 846241 539099 2026-09-15T09:37:46Z Kuldeepburjbhalaike 18176 Kuldeepburjbhalaike ਨੇ ਸਫ਼ਾ [[ਭਾਰਤ ਦੀ ਮਹਿਲਾ ਕੌਮੀ ਹਾਕੀ ਟੀਮ]] ਨੂੰ [[ਭਾਰਤ ਮਹਿਲਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੈਦਾਨੀ ਹਾਕੀ ਟੀਮ]] ’ਤੇ ਭੇਜਿਆ 539099 wikitext text/x-wiki ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਕੌਮੀ ਹਾਕੀ ਟੀਮ (ਨਾਮਭਾਰਨਾ ਦਾ ਉਪਨਾਮ) ਐਫਆਈਐਚ ਵਿਸ਼ਵ ਰੈਂਕਿੰਗ 'ਚ 9 ਵੇਂ ਸਥਾਨ' ਤੇ ਹੈ।.ਫਰਵਰੀ 2018 ਤੋਂ ਓਡੀਸ਼ਾ ਦੀ ਸੂਬਾ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਭਾਰਤੀ ਕੌਮੀ ਹਾਕੀ ਟੀਮ, ਪੁਰਸ਼ ਅਤੇ ਮਹਿਲਾ ਹਾਕੀ ਟੀਮ ਨੂੰ ਸਪਾਂਸਰ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਕਿਸਮ ਦੀ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਰਾਜ ਨੇ ਅਗਲੇ ਪੰਜ ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਭਾਰਤ ਦੀ ਫੀਲਡ ਹਾਕੀ ਟੀਮ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰਨ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਹੈ। == ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਇਤਿਹਾਸ == 1974 ਵਿੱਚ ਮੰਡੇਲੀਉ ਵਿੱਚ ਮਹਿਲਾ ਹਾਕੀ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਵਿੱਚ ਟੀਮ ਦੀ ਸਫਲਤਾ ਦਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਆਇਆ। ਜਿੱਥੇ ਇਹ 4 ਵੇਂ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਰਿਹਾ। ਓਲੰਪਿਕ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਕਾਰਗੁਜ਼ਾਰੀ 1980 ਦੇ ਮੋਂਸੋ ਗਰਮੀ ਓਲੰਪਿਕ ਵਿੱਚ ਸੀ (ਜਿੱਥੇ ਉਹ 4 ਵੇਂ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਆਏ), ਜਦੋਂ ਓਲੰਪਿਕ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਇੱਕ ਮਹਿਲਾ ਸਮਾਰੋਹ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਟੀਮ ਨੇ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਹੋਈਆਂ 1982 ਦੀਆਂ ਏਸ਼ੀਆਈ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਫਾਈਨਲ ਵਿੱਚ ਕੋਰੀਆ ਨੂੰ ਹਰਾ ਕੇ ਗੋਲਡ ਮੈਡਲ ਜਿੱਤਿਆ। ਕੈਪਟਨ ਸੂਰਜ ਲਤਾ ਦੇਵੀ 2002 ਰਾਸ਼ਟਰਮੰਡਲ ਖੇਡ 2003 ਐਫ਼ਰੋ-ਏਸ਼ੀਆਈ ਖੇਡ ਹੈ ਅਤੇ 2004 ਹਾਕੀ ਏਸ਼ੀਆ ਕੱਪ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਘਟਨਾ 'ਤੇ ਲਗਾਤਾਰ ਤਿੰਨ ਸਾਲ ਲਈ ਸੋਨੇ ਦੀ ਟੀਮ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ. ਟੀਮ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਸੀ, "ਐਸੀ (ਜਸਜੀਤ) ਜੈਸੀ ਕੋਈ ਨਹੀ" ਜਾ "ਗੋਲਡਨ ਹਾਕੀ ਦੇ ਗਰਲਜ਼," 2004 ਦੀ ਜਿੱਤ ਦੇ ਬਾਅਦ ਟੀਮ ਨੇ ਕੁਆਲਾਲੰਪੁਰ ਵਿਖੇ 2013 ਮਹਿਲਾ ਹਾਕੀ ਏਸ਼ੀਆ ਕੱਪ ਦੇ ਤੀਜੇ ਸਥਾਨ ਤੇ ਫਾਈਨਲ ਦਾ ਖਿਤਾਬ ਜਿੱਤਿਆ ਸੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਚੀਨ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਾਨੇਬਾਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਹਰਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। 2014 ਰਾਸ਼ਟਰਮੰਡਲ ਖੇਡ ਤੇ, ਇਸ ਨੂੰ 5 ਜਗ੍ਹਾ ਵਿੱਚ ਮੁਕੰਮਲ ਕੀਤਾ ਪਰ  2014 ਏਸ਼ੀਆਈ ਖੇਡ, ਇਨਕੋਨ ਇੱਕ ਤੰਗ ਮੈਚ ਵਿੱਚ ਜਾਪਾਨ ਨੂੰ 2-1 ਨਾਲ ਹੈਰਾਨ ਏਸ਼ੀਅਨ ਗੇਮਜ਼' ਤੇ ਆਪਣੇ ਤੀਜੇ ਬ੍ਰੋਨਜ਼ ਮੈਡਲ ਜਿੱਤੇ। 2015 ਦੀ ਗਰਮੀਆਂ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਟੀਮ ਨੇ 2014-15 ਦੀ ਮਹਿਲਾ ਐਫਆਈਐਚ ਹਾਕੀ ਵਿਸ਼ਵ ਲੀਗ ਦੇ ਦੂਜੇ ਦੌਰ ਦੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਅਗਲੇ ਸਟੇਜ ਲਈ ਕੁਆਲੀਫਾਈ ਕਰਨ ਲਈ ਸਿਖਰ 'ਤੇ ਰਹੇ। ਐਂਟਵਰਪ ਵਿੱਚ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਵਰਲਡ ਲੀਗ ਦੇ ਸੈਮੀਫਾਈਨਲਾਂ ਵਿੱਚ ਟੀਮ ਨੇ ਪੰਜਵੇਂ ਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਸਮਾਪਤ ਕੀਤਾ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਮੈਚ ਵਿੱਚ ਉੱਚ ਦਰਜਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਜਪਾਨ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ। ਭਾਰਤੀ ਔਰਤ ਦੀ ਕੌਮੀ ਹਾਕੀ ਟੀਮ ਨੂੰ 2016 ਓਲੰਪਿਕ ਲਈ ਕੁਆਲੀਫਾਈ 1980 ਓਲੰਪਿਕ ਦੇ ਬਾਅਦ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਗਰੁੱਪ ਦੇ ਪੜਾਅ 'ਚ ਖਤਮ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਹਾਲਾਂਕਿ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 6 ਵੇਂ ਸਥਾਨ' ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਸੀ। == 2002 ਰਾਸ਼ਟਰਮੰਡਲ ਖੇਡਾਂ ਅਤੇ ਚੱਕ ਦੇ ਇੰਡੀਆਂ (2007) == 2002 ਦੇ ਕਾਮਨਵੈਲਥ ਖੇਡਾ ਦਾ ਦਸਤਾ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੈਪਟਨ ਸੂਰਜ ਲਤਾ ਦੇਵੀ ਨੇ ਕੀਤੀ ਸੀ,ਨੇ 2002 ਦੀਆਂ ਰਾਸ਼ਟਰਮੰਡਲ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ। ਟੀਮ ਨੇ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਦੀ ਮਹਿਲਾ ਕੌਮੀ ਹਾਕੀ ਟੀਮ ਨੂੰ ਹਰਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਫਾਈਨਲ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲਾ ਲਿਆ ਅਤੇ ਪਹਿਲੀ ਮਹਿਲਾ ਖਿਡਾਰਨ ਨੂੰ ਇੰਗਲੈਂਡ ਦੀ ਮਹਿਲਾ ਹਾਕੀ ਟੀਮ ਨੂੰ ਹਰਾਉਣ ਦੇ ਬਾਅਦ ਸੋਨ ਤਮਗਾ ਜਿੱਤਿਆ। ਇਸ ਸਮਾਗਮ ਨੇ 2007 ਦੀਆਂ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਦੀ ਹਾਕੀ, ਚੱਕ ਦੇ ਬਾਰੇ ਕਹਾਣੀਆਂ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਭਾਰਤ ਨੇ ਸ਼ਾਹਰੁਖ ਖਾਨ (ਪਾਇਨੀਅਰ ਲੇਖਕ ਜੈਦੀਪ ਸਾਹਨੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਸ ਬਾਰੇ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਲੇਖ ਪੜ੍ਹਿਆ) ਨਾਲ ਅਭਿਨੈ ਕੀਤਾ। ਹਾਕੀ ਕੋਚ ਮਹਾਰਾਜ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਕੌਸ਼ਿਕ <nowiki>'ਤੇ ਕਬੀਰ ਖਾਨ ਦੇ ਕਿਰਦਾਰ ਨੂੰ ਸਾਜਨਾ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਕਹਾਣੀ ਸੁਣਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕੌਸ਼ਿਕ ਨੇ ਸੁਝਾਅ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਸਾਹਨੀ ਨੂੰ ਹਾਕੀ ਖਿਡਾਰੀ ਮੀਰ ਰੰਜਨ ਨੇਗੀ ਮਿਲੇ (ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 1982 ਦੀਆਂ ਏਸ਼ਿਆਈ ਖੇਡਾਂ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਮੈਚ ਸੁੱਟਣ ਦੇ ਦੋਸ਼ਾਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕੀਤਾ)। ਸਾਹਨੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਲਿਪੀ ਲਿਖਣ ਦੌਰਾਨ ਨੇਗੀ ਦੇ ਤਸ਼ੱਦਦ ਤੋਂ ਅਣਜਾਣ ਸਨ ਅਤੇ ਨੇਗੀ ਦੇ ਜੀਵਨ ਨਾਲ ਮਿਲਦੀ ਜੁਲਦੀ ਵਰਤੋਂ ਸੰਪੂਰਨ ਤੌਰ ਤੇ ਸੀ। ਨੇਗੀ ਨੇ ਇਸ ਨੁਕਤੇ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਉਹ ''</nowiki> ਚਾਨਣ ਦਿਖਾਉਣਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ ਇਹ ਫਿਲਮ ਮੀਰ ਰੰਜਨ ਨੇਗੀ ਦੇ ਜੀਵਨ ਦੀ ਇੱਕ ਡੌਕੂਮੈਂਟਰੀ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਹ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹੀ ਟੀਮ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਹੈ ਜੋ ਨਿਰਾਸ਼ ਕੁੜੀਆਂ ਦੇ ਝੁੰਡ ਤੋਂ ਇੱਕ ਜਿੱਤ ਹਾਸਿਲ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤੱਥ ਦੇ ਹੁੰਗਾਰੇ ਵਜੋਂ ਮੀਡੀਆ ਨੇ ਕਬੀਰ ਖ਼ਾਨ ਨੂੰ ਨੇਗੀ ਨਾਲ ਮਿਲਾਇਆ, ਸਾਹਨੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸਾਡੀ ਸਕ੍ਰਿਪਟ ਇੱਕ ਡੇਢ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਲਿਖੀ ਗਈ ਸੀ। ਇਹ ਬਹੁਤ ਮੰਦਭਾਗਾ ਹੈ ਕਿ ਕੁਝ ਔਰਤਾਂ ਐਥਲੀਟਾਂ ਬਾਰੇ ਹਨ ਜੋ ਹੁਣੇ ਹੀ ਨੇਗੀ ਵਰਗੀਆਂ ਬਣਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਚੁੱਕੀਆਂ ਹਨ। == ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ == {| class="wikitable sortable plainrowheaders" style="text-align: center" ! scope="col" |ਦਰਜਾ ! scope="col" |ਰਾਸਟਰੀਅਤਾ ! scope="col" style="background-color:gold; width:6em;" |ਸੋਨ ! scope="col" style="background-color:silver; width:6em;" |ਚਾਂਦੀ ! scope="col" style="background-color:#cc9966; width:6em;" |ਕਾਂਸੀ ! scope="col" style="width:6em;" |ਕੁੱਲ |- |3 | align="left" |[[ਰਾਸ਼ਟਰਮੰਡਲ ਖੇਡਾਂ]] |1 |1 |– |2 |- |3 | align="left" |ਏਸ਼ੀਅਨ ਖੇਡਾ |1 |2 |3 |6 |- |3 | align="left" |ਹਾਕੀ ਏਸ਼ੀਆ ਕੱਪ |2 |2 |2 |6 |- |2 | align="left" |ਏਸ਼ੀਆਈ ਹਾਕੀ ਚੈਂਪੀਅਨਜ਼ ਟਰਾਫੀ |1 |2 |1 |4 |- |13 | align="left" |ਹਾਕੀ ਚੈਂਪੀਅਨਜ਼ ਚੈਲੇਂਜ |– |– |1 |1 |- |1 | align="left" |ਅਫਰੋ-ਏਸ਼ੀਅਨ ਖੇਡਾ |1 |– |– |1 |} : ਨੋਟ:ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ  ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਪ੍ਰਦਰਸਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਟੀਮ ਦਾ ਦਰਜਾ ਮੋਟੇ ਅੱਖਰਾਂ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਜਾਵੇਗਾ। : === ਗਰਮੀ ਦੀਆਂ ਓਲੰਪਿਕ === {| border="2" cellpadding="4" cellspacing="0" style="margin: 1em 1em 1em 0; background: #f9f9f9; border: 1px #aaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 90%;" ! style="background:#B0C4DE;" |ਨੰਬਰ ! style="background:#B0C4DE;" |ਸਾਲ ! style="background:#B0C4DE;" |ਮੇਜ਼ਬਾਨ ! style="background:#B0C4DE;" |ਸਥਾਨ ! style="background:#B0C4DE;" |ਜਿੱਤਾਂ ! style="background:#B0C4DE;" |ਟਾਈ ! style="background:#B0C4DE;" |ਹਾਰੇ |- |1 |[[Field hockey at the 1980 Summer Olympics#Women.27s Tournament|1980]] |[[Moscow]], USSR |'''4th''' |2 |1 |2 |- |2 |[[Field hockey at the 2016 Summer Olympics|2016]] |[[Rio de Janeiro]], Brazil |12th |0 |1 |4 |} {{col-2}} === ਵਿਸ਼ਵ ਲੀਗ === {| border="2" cellpadding="4" cellspacing="0" style="margin: 1em 1em 1em 0; background: #f9f9f9; border: 1px #aaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 90%;" ! style="background:#B0C4DE;" |ਨੰਬਰ ! style="background:#B0C4DE;" |ਸਾਲ ! style="background:#B0C4DE;" |ਆਖਰੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨ ! style="background:#B0C4DE;" |ਸਥਾਨ |- |1 |[[2012–13 Women's FIH Hockey World League|2012–13]] |ਸੇਨ ਮਿਗੈਲ ਡੇ ਟੁਕਮੈਨ, [[ਅਰਜਨਟੀਨਾ]] |<center>14th</center> |- |2 |[[2014–15 Women's FIH Hockey World League|2014–15]] |ਰੋਸਾਰੀਓ, [[ਅਰਜਨਟੀਨਾ]] |<center>'''10th'''</center> |- |3 |[[2016–17 Women's FIH Hockey World League|2016–17]] |ਆਕਲੈਂਡ, [[ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ]] |<center>16th</center> |} === ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ === {| border="2" cellpadding="4" cellspacing="0" style="margin: 1em 1em 1em 0; background: #f9f9f9; border: 1px #aaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 90%;" ! style="background:#B0C4DE;" |ਨੰਬਰ ! style="background:#B0C4DE;" |ਸਾਲ ! style="background:#B0C4DE;" |ਮੇਜ਼ਬਾਨ ! style="background:#B0C4DE;" |ਸਥਾਨ |- |1 |[[1974]] |ਮੰਡੇਲੀਓ,[[ਫ਼ਰਾਂਸ]] |<center>'''4th'''</center> |- |2 |[[1978]] |ਮੈਡ੍ਰਿਡ, [[ਸਪੇਨ]] |<center>7th</center> |- |3 |[[1983]] |ਕੁਆਲਾਲਮਪੁਰ, [[ਮਲੇਸ਼ੀਆ]] |<center>11th</center> |- |4 |[[1998]] |ਯੂਟ੍ਰੇਚਟ, [[ਨੀਦਰਲੈਂਡ]] |<center>12th</center> |- |5 |[[2006]] |ਮੈਡ੍ਰਿਡ, [[ਸਪੇਨ]] |<center>11th</center> |- |6 |[[2010]] |ਰੋਸਾਰੀਓ, [[ਅਰਜਨਟੀਨਾ]] |<center>9th</center> |- |7 |[[2018]] |ਲੰਡਨ, [[ਇੰਗਲੈਂਡ]] |<center>8th</center> |} {{col-2}}{{col-end}} {{col-begin}} {{col-2}} ejj3m9qvi8jt3p9gfnnnjr4lpol16py 846243 846241 2026-09-15T09:38:02Z Kuldeepburjbhalaike 18176 added [[Category:ਭਾਰਤ ਮਹਿਲਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੈਦਾਨੀ ਹਾਕੀ ਟੀਮ]] using [[WP:HC|HotCat]] 846243 wikitext text/x-wiki ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਕੌਮੀ ਹਾਕੀ ਟੀਮ (ਨਾਮਭਾਰਨਾ ਦਾ ਉਪਨਾਮ) ਐਫਆਈਐਚ ਵਿਸ਼ਵ ਰੈਂਕਿੰਗ 'ਚ 9 ਵੇਂ ਸਥਾਨ' ਤੇ ਹੈ।.ਫਰਵਰੀ 2018 ਤੋਂ ਓਡੀਸ਼ਾ ਦੀ ਸੂਬਾ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਭਾਰਤੀ ਕੌਮੀ ਹਾਕੀ ਟੀਮ, ਪੁਰਸ਼ ਅਤੇ ਮਹਿਲਾ ਹਾਕੀ ਟੀਮ ਨੂੰ ਸਪਾਂਸਰ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਕਿਸਮ ਦੀ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਰਾਜ ਨੇ ਅਗਲੇ ਪੰਜ ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਭਾਰਤ ਦੀ ਫੀਲਡ ਹਾਕੀ ਟੀਮ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰਨ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਹੈ। == ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਇਤਿਹਾਸ == 1974 ਵਿੱਚ ਮੰਡੇਲੀਉ ਵਿੱਚ ਮਹਿਲਾ ਹਾਕੀ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਵਿੱਚ ਟੀਮ ਦੀ ਸਫਲਤਾ ਦਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਆਇਆ। ਜਿੱਥੇ ਇਹ 4 ਵੇਂ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਰਿਹਾ। ਓਲੰਪਿਕ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਕਾਰਗੁਜ਼ਾਰੀ 1980 ਦੇ ਮੋਂਸੋ ਗਰਮੀ ਓਲੰਪਿਕ ਵਿੱਚ ਸੀ (ਜਿੱਥੇ ਉਹ 4 ਵੇਂ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਆਏ), ਜਦੋਂ ਓਲੰਪਿਕ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਇੱਕ ਮਹਿਲਾ ਸਮਾਰੋਹ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਟੀਮ ਨੇ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਹੋਈਆਂ 1982 ਦੀਆਂ ਏਸ਼ੀਆਈ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਫਾਈਨਲ ਵਿੱਚ ਕੋਰੀਆ ਨੂੰ ਹਰਾ ਕੇ ਗੋਲਡ ਮੈਡਲ ਜਿੱਤਿਆ। ਕੈਪਟਨ ਸੂਰਜ ਲਤਾ ਦੇਵੀ 2002 ਰਾਸ਼ਟਰਮੰਡਲ ਖੇਡ 2003 ਐਫ਼ਰੋ-ਏਸ਼ੀਆਈ ਖੇਡ ਹੈ ਅਤੇ 2004 ਹਾਕੀ ਏਸ਼ੀਆ ਕੱਪ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਘਟਨਾ 'ਤੇ ਲਗਾਤਾਰ ਤਿੰਨ ਸਾਲ ਲਈ ਸੋਨੇ ਦੀ ਟੀਮ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ. ਟੀਮ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਸੀ, "ਐਸੀ (ਜਸਜੀਤ) ਜੈਸੀ ਕੋਈ ਨਹੀ" ਜਾ "ਗੋਲਡਨ ਹਾਕੀ ਦੇ ਗਰਲਜ਼," 2004 ਦੀ ਜਿੱਤ ਦੇ ਬਾਅਦ ਟੀਮ ਨੇ ਕੁਆਲਾਲੰਪੁਰ ਵਿਖੇ 2013 ਮਹਿਲਾ ਹਾਕੀ ਏਸ਼ੀਆ ਕੱਪ ਦੇ ਤੀਜੇ ਸਥਾਨ ਤੇ ਫਾਈਨਲ ਦਾ ਖਿਤਾਬ ਜਿੱਤਿਆ ਸੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਚੀਨ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਾਨੇਬਾਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਹਰਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। 2014 ਰਾਸ਼ਟਰਮੰਡਲ ਖੇਡ ਤੇ, ਇਸ ਨੂੰ 5 ਜਗ੍ਹਾ ਵਿੱਚ ਮੁਕੰਮਲ ਕੀਤਾ ਪਰ  2014 ਏਸ਼ੀਆਈ ਖੇਡ, ਇਨਕੋਨ ਇੱਕ ਤੰਗ ਮੈਚ ਵਿੱਚ ਜਾਪਾਨ ਨੂੰ 2-1 ਨਾਲ ਹੈਰਾਨ ਏਸ਼ੀਅਨ ਗੇਮਜ਼' ਤੇ ਆਪਣੇ ਤੀਜੇ ਬ੍ਰੋਨਜ਼ ਮੈਡਲ ਜਿੱਤੇ। 2015 ਦੀ ਗਰਮੀਆਂ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਟੀਮ ਨੇ 2014-15 ਦੀ ਮਹਿਲਾ ਐਫਆਈਐਚ ਹਾਕੀ ਵਿਸ਼ਵ ਲੀਗ ਦੇ ਦੂਜੇ ਦੌਰ ਦੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਅਗਲੇ ਸਟੇਜ ਲਈ ਕੁਆਲੀਫਾਈ ਕਰਨ ਲਈ ਸਿਖਰ 'ਤੇ ਰਹੇ। ਐਂਟਵਰਪ ਵਿੱਚ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਵਰਲਡ ਲੀਗ ਦੇ ਸੈਮੀਫਾਈਨਲਾਂ ਵਿੱਚ ਟੀਮ ਨੇ ਪੰਜਵੇਂ ਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਸਮਾਪਤ ਕੀਤਾ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਮੈਚ ਵਿੱਚ ਉੱਚ ਦਰਜਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਜਪਾਨ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ। ਭਾਰਤੀ ਔਰਤ ਦੀ ਕੌਮੀ ਹਾਕੀ ਟੀਮ ਨੂੰ 2016 ਓਲੰਪਿਕ ਲਈ ਕੁਆਲੀਫਾਈ 1980 ਓਲੰਪਿਕ ਦੇ ਬਾਅਦ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਗਰੁੱਪ ਦੇ ਪੜਾਅ 'ਚ ਖਤਮ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਹਾਲਾਂਕਿ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 6 ਵੇਂ ਸਥਾਨ' ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਸੀ। == 2002 ਰਾਸ਼ਟਰਮੰਡਲ ਖੇਡਾਂ ਅਤੇ ਚੱਕ ਦੇ ਇੰਡੀਆਂ (2007) == 2002 ਦੇ ਕਾਮਨਵੈਲਥ ਖੇਡਾ ਦਾ ਦਸਤਾ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੈਪਟਨ ਸੂਰਜ ਲਤਾ ਦੇਵੀ ਨੇ ਕੀਤੀ ਸੀ,ਨੇ 2002 ਦੀਆਂ ਰਾਸ਼ਟਰਮੰਡਲ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ। ਟੀਮ ਨੇ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਦੀ ਮਹਿਲਾ ਕੌਮੀ ਹਾਕੀ ਟੀਮ ਨੂੰ ਹਰਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਫਾਈਨਲ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲਾ ਲਿਆ ਅਤੇ ਪਹਿਲੀ ਮਹਿਲਾ ਖਿਡਾਰਨ ਨੂੰ ਇੰਗਲੈਂਡ ਦੀ ਮਹਿਲਾ ਹਾਕੀ ਟੀਮ ਨੂੰ ਹਰਾਉਣ ਦੇ ਬਾਅਦ ਸੋਨ ਤਮਗਾ ਜਿੱਤਿਆ। ਇਸ ਸਮਾਗਮ ਨੇ 2007 ਦੀਆਂ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਦੀ ਹਾਕੀ, ਚੱਕ ਦੇ ਬਾਰੇ ਕਹਾਣੀਆਂ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਭਾਰਤ ਨੇ ਸ਼ਾਹਰੁਖ ਖਾਨ (ਪਾਇਨੀਅਰ ਲੇਖਕ ਜੈਦੀਪ ਸਾਹਨੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਸ ਬਾਰੇ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਲੇਖ ਪੜ੍ਹਿਆ) ਨਾਲ ਅਭਿਨੈ ਕੀਤਾ। ਹਾਕੀ ਕੋਚ ਮਹਾਰਾਜ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਕੌਸ਼ਿਕ <nowiki>'ਤੇ ਕਬੀਰ ਖਾਨ ਦੇ ਕਿਰਦਾਰ ਨੂੰ ਸਾਜਨਾ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਕਹਾਣੀ ਸੁਣਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕੌਸ਼ਿਕ ਨੇ ਸੁਝਾਅ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਸਾਹਨੀ ਨੂੰ ਹਾਕੀ ਖਿਡਾਰੀ ਮੀਰ ਰੰਜਨ ਨੇਗੀ ਮਿਲੇ (ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 1982 ਦੀਆਂ ਏਸ਼ਿਆਈ ਖੇਡਾਂ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਮੈਚ ਸੁੱਟਣ ਦੇ ਦੋਸ਼ਾਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕੀਤਾ)। ਸਾਹਨੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਲਿਪੀ ਲਿਖਣ ਦੌਰਾਨ ਨੇਗੀ ਦੇ ਤਸ਼ੱਦਦ ਤੋਂ ਅਣਜਾਣ ਸਨ ਅਤੇ ਨੇਗੀ ਦੇ ਜੀਵਨ ਨਾਲ ਮਿਲਦੀ ਜੁਲਦੀ ਵਰਤੋਂ ਸੰਪੂਰਨ ਤੌਰ ਤੇ ਸੀ। ਨੇਗੀ ਨੇ ਇਸ ਨੁਕਤੇ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਉਹ ''</nowiki> ਚਾਨਣ ਦਿਖਾਉਣਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ ਇਹ ਫਿਲਮ ਮੀਰ ਰੰਜਨ ਨੇਗੀ ਦੇ ਜੀਵਨ ਦੀ ਇੱਕ ਡੌਕੂਮੈਂਟਰੀ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਹ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹੀ ਟੀਮ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਹੈ ਜੋ ਨਿਰਾਸ਼ ਕੁੜੀਆਂ ਦੇ ਝੁੰਡ ਤੋਂ ਇੱਕ ਜਿੱਤ ਹਾਸਿਲ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤੱਥ ਦੇ ਹੁੰਗਾਰੇ ਵਜੋਂ ਮੀਡੀਆ ਨੇ ਕਬੀਰ ਖ਼ਾਨ ਨੂੰ ਨੇਗੀ ਨਾਲ ਮਿਲਾਇਆ, ਸਾਹਨੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸਾਡੀ ਸਕ੍ਰਿਪਟ ਇੱਕ ਡੇਢ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਲਿਖੀ ਗਈ ਸੀ। ਇਹ ਬਹੁਤ ਮੰਦਭਾਗਾ ਹੈ ਕਿ ਕੁਝ ਔਰਤਾਂ ਐਥਲੀਟਾਂ ਬਾਰੇ ਹਨ ਜੋ ਹੁਣੇ ਹੀ ਨੇਗੀ ਵਰਗੀਆਂ ਬਣਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਚੁੱਕੀਆਂ ਹਨ। == ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ == {| class="wikitable sortable plainrowheaders" style="text-align: center" ! scope="col" |ਦਰਜਾ ! scope="col" |ਰਾਸਟਰੀਅਤਾ ! scope="col" style="background-color:gold; width:6em;" |ਸੋਨ ! scope="col" style="background-color:silver; width:6em;" |ਚਾਂਦੀ ! scope="col" style="background-color:#cc9966; width:6em;" |ਕਾਂਸੀ ! scope="col" style="width:6em;" |ਕੁੱਲ |- |3 | align="left" |[[ਰਾਸ਼ਟਰਮੰਡਲ ਖੇਡਾਂ]] |1 |1 |– |2 |- |3 | align="left" |ਏਸ਼ੀਅਨ ਖੇਡਾ |1 |2 |3 |6 |- |3 | align="left" |ਹਾਕੀ ਏਸ਼ੀਆ ਕੱਪ |2 |2 |2 |6 |- |2 | align="left" |ਏਸ਼ੀਆਈ ਹਾਕੀ ਚੈਂਪੀਅਨਜ਼ ਟਰਾਫੀ |1 |2 |1 |4 |- |13 | align="left" |ਹਾਕੀ ਚੈਂਪੀਅਨਜ਼ ਚੈਲੇਂਜ |– |– |1 |1 |- |1 | align="left" |ਅਫਰੋ-ਏਸ਼ੀਅਨ ਖੇਡਾ |1 |– |– |1 |} : ਨੋਟ:ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ  ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਪ੍ਰਦਰਸਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਟੀਮ ਦਾ ਦਰਜਾ ਮੋਟੇ ਅੱਖਰਾਂ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਜਾਵੇਗਾ। : === ਗਰਮੀ ਦੀਆਂ ਓਲੰਪਿਕ === {| border="2" cellpadding="4" cellspacing="0" style="margin: 1em 1em 1em 0; background: #f9f9f9; border: 1px #aaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 90%;" ! style="background:#B0C4DE;" |ਨੰਬਰ ! style="background:#B0C4DE;" |ਸਾਲ ! style="background:#B0C4DE;" |ਮੇਜ਼ਬਾਨ ! style="background:#B0C4DE;" |ਸਥਾਨ ! style="background:#B0C4DE;" |ਜਿੱਤਾਂ ! style="background:#B0C4DE;" |ਟਾਈ ! style="background:#B0C4DE;" |ਹਾਰੇ |- |1 |[[Field hockey at the 1980 Summer Olympics#Women.27s Tournament|1980]] |[[Moscow]], USSR |'''4th''' |2 |1 |2 |- |2 |[[Field hockey at the 2016 Summer Olympics|2016]] |[[Rio de Janeiro]], Brazil |12th |0 |1 |4 |} {{col-2}} === ਵਿਸ਼ਵ ਲੀਗ === {| border="2" cellpadding="4" cellspacing="0" style="margin: 1em 1em 1em 0; background: #f9f9f9; border: 1px #aaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 90%;" ! style="background:#B0C4DE;" |ਨੰਬਰ ! style="background:#B0C4DE;" |ਸਾਲ ! style="background:#B0C4DE;" |ਆਖਰੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨ ! style="background:#B0C4DE;" |ਸਥਾਨ |- |1 |[[2012–13 Women's FIH Hockey World League|2012–13]] |ਸੇਨ ਮਿਗੈਲ ਡੇ ਟੁਕਮੈਨ, [[ਅਰਜਨਟੀਨਾ]] |<center>14th</center> |- |2 |[[2014–15 Women's FIH Hockey World League|2014–15]] |ਰੋਸਾਰੀਓ, [[ਅਰਜਨਟੀਨਾ]] |<center>'''10th'''</center> |- |3 |[[2016–17 Women's FIH Hockey World League|2016–17]] |ਆਕਲੈਂਡ, [[ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ]] |<center>16th</center> |} === ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ === {| border="2" cellpadding="4" cellspacing="0" style="margin: 1em 1em 1em 0; background: #f9f9f9; border: 1px #aaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 90%;" ! style="background:#B0C4DE;" |ਨੰਬਰ ! style="background:#B0C4DE;" |ਸਾਲ ! style="background:#B0C4DE;" |ਮੇਜ਼ਬਾਨ ! style="background:#B0C4DE;" |ਸਥਾਨ |- |1 |[[1974]] |ਮੰਡੇਲੀਓ,[[ਫ਼ਰਾਂਸ]] |<center>'''4th'''</center> |- |2 |[[1978]] |ਮੈਡ੍ਰਿਡ, [[ਸਪੇਨ]] |<center>7th</center> |- |3 |[[1983]] |ਕੁਆਲਾਲਮਪੁਰ, [[ਮਲੇਸ਼ੀਆ]] |<center>11th</center> |- |4 |[[1998]] |ਯੂਟ੍ਰੇਚਟ, [[ਨੀਦਰਲੈਂਡ]] |<center>12th</center> |- |5 |[[2006]] |ਮੈਡ੍ਰਿਡ, [[ਸਪੇਨ]] |<center>11th</center> |- |6 |[[2010]] |ਰੋਸਾਰੀਓ, [[ਅਰਜਨਟੀਨਾ]] |<center>9th</center> |- |7 |[[2018]] |ਲੰਡਨ, [[ਇੰਗਲੈਂਡ]] |<center>8th</center> |} {{col-2}}{{col-end}} {{col-begin}} {{col-2}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਮਹਿਲਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੈਦਾਨੀ ਹਾਕੀ ਟੀਮ]] le27gecz1jsz50rixegsr80sbdqbftj 846244 846243 2026-09-15T09:38:32Z Kuldeepburjbhalaike 18176 added [[Category:ਏਸ਼ੀਆਈ ਮਹਿਲਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੈਦਾਨੀ ਹਾਕੀ ਟੀਮਾਂ]] using [[WP:HC|HotCat]] 846244 wikitext text/x-wiki ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਕੌਮੀ ਹਾਕੀ ਟੀਮ (ਨਾਮਭਾਰਨਾ ਦਾ ਉਪਨਾਮ) ਐਫਆਈਐਚ ਵਿਸ਼ਵ ਰੈਂਕਿੰਗ 'ਚ 9 ਵੇਂ ਸਥਾਨ' ਤੇ ਹੈ।.ਫਰਵਰੀ 2018 ਤੋਂ ਓਡੀਸ਼ਾ ਦੀ ਸੂਬਾ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਭਾਰਤੀ ਕੌਮੀ ਹਾਕੀ ਟੀਮ, ਪੁਰਸ਼ ਅਤੇ ਮਹਿਲਾ ਹਾਕੀ ਟੀਮ ਨੂੰ ਸਪਾਂਸਰ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਕਿਸਮ ਦੀ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਰਾਜ ਨੇ ਅਗਲੇ ਪੰਜ ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਭਾਰਤ ਦੀ ਫੀਲਡ ਹਾਕੀ ਟੀਮ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰਨ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਹੈ। == ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਇਤਿਹਾਸ == 1974 ਵਿੱਚ ਮੰਡੇਲੀਉ ਵਿੱਚ ਮਹਿਲਾ ਹਾਕੀ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਵਿੱਚ ਟੀਮ ਦੀ ਸਫਲਤਾ ਦਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਆਇਆ। ਜਿੱਥੇ ਇਹ 4 ਵੇਂ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਰਿਹਾ। ਓਲੰਪਿਕ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਕਾਰਗੁਜ਼ਾਰੀ 1980 ਦੇ ਮੋਂਸੋ ਗਰਮੀ ਓਲੰਪਿਕ ਵਿੱਚ ਸੀ (ਜਿੱਥੇ ਉਹ 4 ਵੇਂ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਆਏ), ਜਦੋਂ ਓਲੰਪਿਕ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਇੱਕ ਮਹਿਲਾ ਸਮਾਰੋਹ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਟੀਮ ਨੇ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਹੋਈਆਂ 1982 ਦੀਆਂ ਏਸ਼ੀਆਈ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਫਾਈਨਲ ਵਿੱਚ ਕੋਰੀਆ ਨੂੰ ਹਰਾ ਕੇ ਗੋਲਡ ਮੈਡਲ ਜਿੱਤਿਆ। ਕੈਪਟਨ ਸੂਰਜ ਲਤਾ ਦੇਵੀ 2002 ਰਾਸ਼ਟਰਮੰਡਲ ਖੇਡ 2003 ਐਫ਼ਰੋ-ਏਸ਼ੀਆਈ ਖੇਡ ਹੈ ਅਤੇ 2004 ਹਾਕੀ ਏਸ਼ੀਆ ਕੱਪ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਘਟਨਾ 'ਤੇ ਲਗਾਤਾਰ ਤਿੰਨ ਸਾਲ ਲਈ ਸੋਨੇ ਦੀ ਟੀਮ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ. ਟੀਮ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਸੀ, "ਐਸੀ (ਜਸਜੀਤ) ਜੈਸੀ ਕੋਈ ਨਹੀ" ਜਾ "ਗੋਲਡਨ ਹਾਕੀ ਦੇ ਗਰਲਜ਼," 2004 ਦੀ ਜਿੱਤ ਦੇ ਬਾਅਦ ਟੀਮ ਨੇ ਕੁਆਲਾਲੰਪੁਰ ਵਿਖੇ 2013 ਮਹਿਲਾ ਹਾਕੀ ਏਸ਼ੀਆ ਕੱਪ ਦੇ ਤੀਜੇ ਸਥਾਨ ਤੇ ਫਾਈਨਲ ਦਾ ਖਿਤਾਬ ਜਿੱਤਿਆ ਸੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਚੀਨ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਾਨੇਬਾਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਹਰਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। 2014 ਰਾਸ਼ਟਰਮੰਡਲ ਖੇਡ ਤੇ, ਇਸ ਨੂੰ 5 ਜਗ੍ਹਾ ਵਿੱਚ ਮੁਕੰਮਲ ਕੀਤਾ ਪਰ  2014 ਏਸ਼ੀਆਈ ਖੇਡ, ਇਨਕੋਨ ਇੱਕ ਤੰਗ ਮੈਚ ਵਿੱਚ ਜਾਪਾਨ ਨੂੰ 2-1 ਨਾਲ ਹੈਰਾਨ ਏਸ਼ੀਅਨ ਗੇਮਜ਼' ਤੇ ਆਪਣੇ ਤੀਜੇ ਬ੍ਰੋਨਜ਼ ਮੈਡਲ ਜਿੱਤੇ। 2015 ਦੀ ਗਰਮੀਆਂ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਟੀਮ ਨੇ 2014-15 ਦੀ ਮਹਿਲਾ ਐਫਆਈਐਚ ਹਾਕੀ ਵਿਸ਼ਵ ਲੀਗ ਦੇ ਦੂਜੇ ਦੌਰ ਦੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਅਗਲੇ ਸਟੇਜ ਲਈ ਕੁਆਲੀਫਾਈ ਕਰਨ ਲਈ ਸਿਖਰ 'ਤੇ ਰਹੇ। ਐਂਟਵਰਪ ਵਿੱਚ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਵਰਲਡ ਲੀਗ ਦੇ ਸੈਮੀਫਾਈਨਲਾਂ ਵਿੱਚ ਟੀਮ ਨੇ ਪੰਜਵੇਂ ਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਸਮਾਪਤ ਕੀਤਾ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਮੈਚ ਵਿੱਚ ਉੱਚ ਦਰਜਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਜਪਾਨ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ। ਭਾਰਤੀ ਔਰਤ ਦੀ ਕੌਮੀ ਹਾਕੀ ਟੀਮ ਨੂੰ 2016 ਓਲੰਪਿਕ ਲਈ ਕੁਆਲੀਫਾਈ 1980 ਓਲੰਪਿਕ ਦੇ ਬਾਅਦ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਗਰੁੱਪ ਦੇ ਪੜਾਅ 'ਚ ਖਤਮ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਹਾਲਾਂਕਿ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 6 ਵੇਂ ਸਥਾਨ' ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਸੀ। == 2002 ਰਾਸ਼ਟਰਮੰਡਲ ਖੇਡਾਂ ਅਤੇ ਚੱਕ ਦੇ ਇੰਡੀਆਂ (2007) == 2002 ਦੇ ਕਾਮਨਵੈਲਥ ਖੇਡਾ ਦਾ ਦਸਤਾ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੈਪਟਨ ਸੂਰਜ ਲਤਾ ਦੇਵੀ ਨੇ ਕੀਤੀ ਸੀ,ਨੇ 2002 ਦੀਆਂ ਰਾਸ਼ਟਰਮੰਡਲ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ। ਟੀਮ ਨੇ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਦੀ ਮਹਿਲਾ ਕੌਮੀ ਹਾਕੀ ਟੀਮ ਨੂੰ ਹਰਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਫਾਈਨਲ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲਾ ਲਿਆ ਅਤੇ ਪਹਿਲੀ ਮਹਿਲਾ ਖਿਡਾਰਨ ਨੂੰ ਇੰਗਲੈਂਡ ਦੀ ਮਹਿਲਾ ਹਾਕੀ ਟੀਮ ਨੂੰ ਹਰਾਉਣ ਦੇ ਬਾਅਦ ਸੋਨ ਤਮਗਾ ਜਿੱਤਿਆ। ਇਸ ਸਮਾਗਮ ਨੇ 2007 ਦੀਆਂ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਦੀ ਹਾਕੀ, ਚੱਕ ਦੇ ਬਾਰੇ ਕਹਾਣੀਆਂ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਭਾਰਤ ਨੇ ਸ਼ਾਹਰੁਖ ਖਾਨ (ਪਾਇਨੀਅਰ ਲੇਖਕ ਜੈਦੀਪ ਸਾਹਨੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਸ ਬਾਰੇ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਲੇਖ ਪੜ੍ਹਿਆ) ਨਾਲ ਅਭਿਨੈ ਕੀਤਾ। ਹਾਕੀ ਕੋਚ ਮਹਾਰਾਜ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਕੌਸ਼ਿਕ <nowiki>'ਤੇ ਕਬੀਰ ਖਾਨ ਦੇ ਕਿਰਦਾਰ ਨੂੰ ਸਾਜਨਾ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਕਹਾਣੀ ਸੁਣਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕੌਸ਼ਿਕ ਨੇ ਸੁਝਾਅ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਸਾਹਨੀ ਨੂੰ ਹਾਕੀ ਖਿਡਾਰੀ ਮੀਰ ਰੰਜਨ ਨੇਗੀ ਮਿਲੇ (ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 1982 ਦੀਆਂ ਏਸ਼ਿਆਈ ਖੇਡਾਂ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਮੈਚ ਸੁੱਟਣ ਦੇ ਦੋਸ਼ਾਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕੀਤਾ)। ਸਾਹਨੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਲਿਪੀ ਲਿਖਣ ਦੌਰਾਨ ਨੇਗੀ ਦੇ ਤਸ਼ੱਦਦ ਤੋਂ ਅਣਜਾਣ ਸਨ ਅਤੇ ਨੇਗੀ ਦੇ ਜੀਵਨ ਨਾਲ ਮਿਲਦੀ ਜੁਲਦੀ ਵਰਤੋਂ ਸੰਪੂਰਨ ਤੌਰ ਤੇ ਸੀ। ਨੇਗੀ ਨੇ ਇਸ ਨੁਕਤੇ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਉਹ ''</nowiki> ਚਾਨਣ ਦਿਖਾਉਣਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ ਇਹ ਫਿਲਮ ਮੀਰ ਰੰਜਨ ਨੇਗੀ ਦੇ ਜੀਵਨ ਦੀ ਇੱਕ ਡੌਕੂਮੈਂਟਰੀ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਹ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹੀ ਟੀਮ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਹੈ ਜੋ ਨਿਰਾਸ਼ ਕੁੜੀਆਂ ਦੇ ਝੁੰਡ ਤੋਂ ਇੱਕ ਜਿੱਤ ਹਾਸਿਲ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤੱਥ ਦੇ ਹੁੰਗਾਰੇ ਵਜੋਂ ਮੀਡੀਆ ਨੇ ਕਬੀਰ ਖ਼ਾਨ ਨੂੰ ਨੇਗੀ ਨਾਲ ਮਿਲਾਇਆ, ਸਾਹਨੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸਾਡੀ ਸਕ੍ਰਿਪਟ ਇੱਕ ਡੇਢ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਲਿਖੀ ਗਈ ਸੀ। ਇਹ ਬਹੁਤ ਮੰਦਭਾਗਾ ਹੈ ਕਿ ਕੁਝ ਔਰਤਾਂ ਐਥਲੀਟਾਂ ਬਾਰੇ ਹਨ ਜੋ ਹੁਣੇ ਹੀ ਨੇਗੀ ਵਰਗੀਆਂ ਬਣਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਚੁੱਕੀਆਂ ਹਨ। == ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ == {| class="wikitable sortable plainrowheaders" style="text-align: center" ! scope="col" |ਦਰਜਾ ! scope="col" |ਰਾਸਟਰੀਅਤਾ ! scope="col" style="background-color:gold; width:6em;" |ਸੋਨ ! scope="col" style="background-color:silver; width:6em;" |ਚਾਂਦੀ ! scope="col" style="background-color:#cc9966; width:6em;" |ਕਾਂਸੀ ! scope="col" style="width:6em;" |ਕੁੱਲ |- |3 | align="left" |[[ਰਾਸ਼ਟਰਮੰਡਲ ਖੇਡਾਂ]] |1 |1 |– |2 |- |3 | align="left" |ਏਸ਼ੀਅਨ ਖੇਡਾ |1 |2 |3 |6 |- |3 | align="left" |ਹਾਕੀ ਏਸ਼ੀਆ ਕੱਪ |2 |2 |2 |6 |- |2 | align="left" |ਏਸ਼ੀਆਈ ਹਾਕੀ ਚੈਂਪੀਅਨਜ਼ ਟਰਾਫੀ |1 |2 |1 |4 |- |13 | align="left" |ਹਾਕੀ ਚੈਂਪੀਅਨਜ਼ ਚੈਲੇਂਜ |– |– |1 |1 |- |1 | align="left" |ਅਫਰੋ-ਏਸ਼ੀਅਨ ਖੇਡਾ |1 |– |– |1 |} : ਨੋਟ:ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ  ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਪ੍ਰਦਰਸਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਟੀਮ ਦਾ ਦਰਜਾ ਮੋਟੇ ਅੱਖਰਾਂ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਜਾਵੇਗਾ। : === ਗਰਮੀ ਦੀਆਂ ਓਲੰਪਿਕ === {| border="2" cellpadding="4" cellspacing="0" style="margin: 1em 1em 1em 0; background: #f9f9f9; border: 1px #aaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 90%;" ! style="background:#B0C4DE;" |ਨੰਬਰ ! style="background:#B0C4DE;" |ਸਾਲ ! style="background:#B0C4DE;" |ਮੇਜ਼ਬਾਨ ! style="background:#B0C4DE;" |ਸਥਾਨ ! style="background:#B0C4DE;" |ਜਿੱਤਾਂ ! style="background:#B0C4DE;" |ਟਾਈ ! style="background:#B0C4DE;" |ਹਾਰੇ |- |1 |[[Field hockey at the 1980 Summer Olympics#Women.27s Tournament|1980]] |[[Moscow]], USSR |'''4th''' |2 |1 |2 |- |2 |[[Field hockey at the 2016 Summer Olympics|2016]] |[[Rio de Janeiro]], Brazil |12th |0 |1 |4 |} {{col-2}} === ਵਿਸ਼ਵ ਲੀਗ === {| border="2" cellpadding="4" cellspacing="0" style="margin: 1em 1em 1em 0; background: #f9f9f9; border: 1px #aaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 90%;" ! style="background:#B0C4DE;" |ਨੰਬਰ ! style="background:#B0C4DE;" |ਸਾਲ ! style="background:#B0C4DE;" |ਆਖਰੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨ ! style="background:#B0C4DE;" |ਸਥਾਨ |- |1 |[[2012–13 Women's FIH Hockey World League|2012–13]] |ਸੇਨ ਮਿਗੈਲ ਡੇ ਟੁਕਮੈਨ, [[ਅਰਜਨਟੀਨਾ]] |<center>14th</center> |- |2 |[[2014–15 Women's FIH Hockey World League|2014–15]] |ਰੋਸਾਰੀਓ, [[ਅਰਜਨਟੀਨਾ]] |<center>'''10th'''</center> |- |3 |[[2016–17 Women's FIH Hockey World League|2016–17]] |ਆਕਲੈਂਡ, [[ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ]] |<center>16th</center> |} === ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ === {| border="2" cellpadding="4" cellspacing="0" style="margin: 1em 1em 1em 0; background: #f9f9f9; border: 1px #aaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 90%;" ! style="background:#B0C4DE;" |ਨੰਬਰ ! style="background:#B0C4DE;" |ਸਾਲ ! style="background:#B0C4DE;" |ਮੇਜ਼ਬਾਨ ! style="background:#B0C4DE;" |ਸਥਾਨ |- |1 |[[1974]] |ਮੰਡੇਲੀਓ,[[ਫ਼ਰਾਂਸ]] |<center>'''4th'''</center> |- |2 |[[1978]] |ਮੈਡ੍ਰਿਡ, [[ਸਪੇਨ]] |<center>7th</center> |- |3 |[[1983]] |ਕੁਆਲਾਲਮਪੁਰ, [[ਮਲੇਸ਼ੀਆ]] |<center>11th</center> |- |4 |[[1998]] |ਯੂਟ੍ਰੇਚਟ, [[ਨੀਦਰਲੈਂਡ]] |<center>12th</center> |- |5 |[[2006]] |ਮੈਡ੍ਰਿਡ, [[ਸਪੇਨ]] |<center>11th</center> |- |6 |[[2010]] |ਰੋਸਾਰੀਓ, [[ਅਰਜਨਟੀਨਾ]] |<center>9th</center> |- |7 |[[2018]] |ਲੰਡਨ, [[ਇੰਗਲੈਂਡ]] |<center>8th</center> |} {{col-2}}{{col-end}} {{col-begin}} {{col-2}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਮਹਿਲਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੈਦਾਨੀ ਹਾਕੀ ਟੀਮ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਏਸ਼ੀਆਈ ਮਹਿਲਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੈਦਾਨੀ ਹਾਕੀ ਟੀਮਾਂ]] jhb75ebphrwzptz4zpzd2w35t1tqf5w 846245 846244 2026-09-15T09:39:03Z Kuldeepburjbhalaike 18176 removed [[Category:ਭਾਰਤ ਮਹਿਲਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੈਦਾਨੀ ਹਾਕੀ ਟੀਮ]]; added [[Category:ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਮੈਦਾਨੀ ਹਾਕੀ ਟੀਮਾਂ]] using [[WP:HC|HotCat]] 846245 wikitext text/x-wiki ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਕੌਮੀ ਹਾਕੀ ਟੀਮ (ਨਾਮਭਾਰਨਾ ਦਾ ਉਪਨਾਮ) ਐਫਆਈਐਚ ਵਿਸ਼ਵ ਰੈਂਕਿੰਗ 'ਚ 9 ਵੇਂ ਸਥਾਨ' ਤੇ ਹੈ।.ਫਰਵਰੀ 2018 ਤੋਂ ਓਡੀਸ਼ਾ ਦੀ ਸੂਬਾ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਭਾਰਤੀ ਕੌਮੀ ਹਾਕੀ ਟੀਮ, ਪੁਰਸ਼ ਅਤੇ ਮਹਿਲਾ ਹਾਕੀ ਟੀਮ ਨੂੰ ਸਪਾਂਸਰ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਕਿਸਮ ਦੀ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਰਾਜ ਨੇ ਅਗਲੇ ਪੰਜ ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਭਾਰਤ ਦੀ ਫੀਲਡ ਹਾਕੀ ਟੀਮ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰਨ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਹੈ। == ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਇਤਿਹਾਸ == 1974 ਵਿੱਚ ਮੰਡੇਲੀਉ ਵਿੱਚ ਮਹਿਲਾ ਹਾਕੀ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਵਿੱਚ ਟੀਮ ਦੀ ਸਫਲਤਾ ਦਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਆਇਆ। ਜਿੱਥੇ ਇਹ 4 ਵੇਂ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਰਿਹਾ। ਓਲੰਪਿਕ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਕਾਰਗੁਜ਼ਾਰੀ 1980 ਦੇ ਮੋਂਸੋ ਗਰਮੀ ਓਲੰਪਿਕ ਵਿੱਚ ਸੀ (ਜਿੱਥੇ ਉਹ 4 ਵੇਂ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਆਏ), ਜਦੋਂ ਓਲੰਪਿਕ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਇੱਕ ਮਹਿਲਾ ਸਮਾਰੋਹ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਟੀਮ ਨੇ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਹੋਈਆਂ 1982 ਦੀਆਂ ਏਸ਼ੀਆਈ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਫਾਈਨਲ ਵਿੱਚ ਕੋਰੀਆ ਨੂੰ ਹਰਾ ਕੇ ਗੋਲਡ ਮੈਡਲ ਜਿੱਤਿਆ। ਕੈਪਟਨ ਸੂਰਜ ਲਤਾ ਦੇਵੀ 2002 ਰਾਸ਼ਟਰਮੰਡਲ ਖੇਡ 2003 ਐਫ਼ਰੋ-ਏਸ਼ੀਆਈ ਖੇਡ ਹੈ ਅਤੇ 2004 ਹਾਕੀ ਏਸ਼ੀਆ ਕੱਪ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਘਟਨਾ 'ਤੇ ਲਗਾਤਾਰ ਤਿੰਨ ਸਾਲ ਲਈ ਸੋਨੇ ਦੀ ਟੀਮ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ. ਟੀਮ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਸੀ, "ਐਸੀ (ਜਸਜੀਤ) ਜੈਸੀ ਕੋਈ ਨਹੀ" ਜਾ "ਗੋਲਡਨ ਹਾਕੀ ਦੇ ਗਰਲਜ਼," 2004 ਦੀ ਜਿੱਤ ਦੇ ਬਾਅਦ ਟੀਮ ਨੇ ਕੁਆਲਾਲੰਪੁਰ ਵਿਖੇ 2013 ਮਹਿਲਾ ਹਾਕੀ ਏਸ਼ੀਆ ਕੱਪ ਦੇ ਤੀਜੇ ਸਥਾਨ ਤੇ ਫਾਈਨਲ ਦਾ ਖਿਤਾਬ ਜਿੱਤਿਆ ਸੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਚੀਨ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਾਨੇਬਾਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਹਰਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। 2014 ਰਾਸ਼ਟਰਮੰਡਲ ਖੇਡ ਤੇ, ਇਸ ਨੂੰ 5 ਜਗ੍ਹਾ ਵਿੱਚ ਮੁਕੰਮਲ ਕੀਤਾ ਪਰ  2014 ਏਸ਼ੀਆਈ ਖੇਡ, ਇਨਕੋਨ ਇੱਕ ਤੰਗ ਮੈਚ ਵਿੱਚ ਜਾਪਾਨ ਨੂੰ 2-1 ਨਾਲ ਹੈਰਾਨ ਏਸ਼ੀਅਨ ਗੇਮਜ਼' ਤੇ ਆਪਣੇ ਤੀਜੇ ਬ੍ਰੋਨਜ਼ ਮੈਡਲ ਜਿੱਤੇ। 2015 ਦੀ ਗਰਮੀਆਂ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਟੀਮ ਨੇ 2014-15 ਦੀ ਮਹਿਲਾ ਐਫਆਈਐਚ ਹਾਕੀ ਵਿਸ਼ਵ ਲੀਗ ਦੇ ਦੂਜੇ ਦੌਰ ਦੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਅਗਲੇ ਸਟੇਜ ਲਈ ਕੁਆਲੀਫਾਈ ਕਰਨ ਲਈ ਸਿਖਰ 'ਤੇ ਰਹੇ। ਐਂਟਵਰਪ ਵਿੱਚ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਵਰਲਡ ਲੀਗ ਦੇ ਸੈਮੀਫਾਈਨਲਾਂ ਵਿੱਚ ਟੀਮ ਨੇ ਪੰਜਵੇਂ ਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਸਮਾਪਤ ਕੀਤਾ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਮੈਚ ਵਿੱਚ ਉੱਚ ਦਰਜਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਜਪਾਨ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ। ਭਾਰਤੀ ਔਰਤ ਦੀ ਕੌਮੀ ਹਾਕੀ ਟੀਮ ਨੂੰ 2016 ਓਲੰਪਿਕ ਲਈ ਕੁਆਲੀਫਾਈ 1980 ਓਲੰਪਿਕ ਦੇ ਬਾਅਦ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਗਰੁੱਪ ਦੇ ਪੜਾਅ 'ਚ ਖਤਮ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਹਾਲਾਂਕਿ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 6 ਵੇਂ ਸਥਾਨ' ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਸੀ। == 2002 ਰਾਸ਼ਟਰਮੰਡਲ ਖੇਡਾਂ ਅਤੇ ਚੱਕ ਦੇ ਇੰਡੀਆਂ (2007) == 2002 ਦੇ ਕਾਮਨਵੈਲਥ ਖੇਡਾ ਦਾ ਦਸਤਾ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੈਪਟਨ ਸੂਰਜ ਲਤਾ ਦੇਵੀ ਨੇ ਕੀਤੀ ਸੀ,ਨੇ 2002 ਦੀਆਂ ਰਾਸ਼ਟਰਮੰਡਲ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ। ਟੀਮ ਨੇ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਦੀ ਮਹਿਲਾ ਕੌਮੀ ਹਾਕੀ ਟੀਮ ਨੂੰ ਹਰਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਫਾਈਨਲ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲਾ ਲਿਆ ਅਤੇ ਪਹਿਲੀ ਮਹਿਲਾ ਖਿਡਾਰਨ ਨੂੰ ਇੰਗਲੈਂਡ ਦੀ ਮਹਿਲਾ ਹਾਕੀ ਟੀਮ ਨੂੰ ਹਰਾਉਣ ਦੇ ਬਾਅਦ ਸੋਨ ਤਮਗਾ ਜਿੱਤਿਆ। ਇਸ ਸਮਾਗਮ ਨੇ 2007 ਦੀਆਂ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਦੀ ਹਾਕੀ, ਚੱਕ ਦੇ ਬਾਰੇ ਕਹਾਣੀਆਂ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਭਾਰਤ ਨੇ ਸ਼ਾਹਰੁਖ ਖਾਨ (ਪਾਇਨੀਅਰ ਲੇਖਕ ਜੈਦੀਪ ਸਾਹਨੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਸ ਬਾਰੇ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਲੇਖ ਪੜ੍ਹਿਆ) ਨਾਲ ਅਭਿਨੈ ਕੀਤਾ। ਹਾਕੀ ਕੋਚ ਮਹਾਰਾਜ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਕੌਸ਼ਿਕ <nowiki>'ਤੇ ਕਬੀਰ ਖਾਨ ਦੇ ਕਿਰਦਾਰ ਨੂੰ ਸਾਜਨਾ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਕਹਾਣੀ ਸੁਣਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕੌਸ਼ਿਕ ਨੇ ਸੁਝਾਅ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਸਾਹਨੀ ਨੂੰ ਹਾਕੀ ਖਿਡਾਰੀ ਮੀਰ ਰੰਜਨ ਨੇਗੀ ਮਿਲੇ (ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 1982 ਦੀਆਂ ਏਸ਼ਿਆਈ ਖੇਡਾਂ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਮੈਚ ਸੁੱਟਣ ਦੇ ਦੋਸ਼ਾਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕੀਤਾ)। ਸਾਹਨੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਲਿਪੀ ਲਿਖਣ ਦੌਰਾਨ ਨੇਗੀ ਦੇ ਤਸ਼ੱਦਦ ਤੋਂ ਅਣਜਾਣ ਸਨ ਅਤੇ ਨੇਗੀ ਦੇ ਜੀਵਨ ਨਾਲ ਮਿਲਦੀ ਜੁਲਦੀ ਵਰਤੋਂ ਸੰਪੂਰਨ ਤੌਰ ਤੇ ਸੀ। ਨੇਗੀ ਨੇ ਇਸ ਨੁਕਤੇ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਉਹ ''</nowiki> ਚਾਨਣ ਦਿਖਾਉਣਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ ਇਹ ਫਿਲਮ ਮੀਰ ਰੰਜਨ ਨੇਗੀ ਦੇ ਜੀਵਨ ਦੀ ਇੱਕ ਡੌਕੂਮੈਂਟਰੀ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਹ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹੀ ਟੀਮ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਹੈ ਜੋ ਨਿਰਾਸ਼ ਕੁੜੀਆਂ ਦੇ ਝੁੰਡ ਤੋਂ ਇੱਕ ਜਿੱਤ ਹਾਸਿਲ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤੱਥ ਦੇ ਹੁੰਗਾਰੇ ਵਜੋਂ ਮੀਡੀਆ ਨੇ ਕਬੀਰ ਖ਼ਾਨ ਨੂੰ ਨੇਗੀ ਨਾਲ ਮਿਲਾਇਆ, ਸਾਹਨੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸਾਡੀ ਸਕ੍ਰਿਪਟ ਇੱਕ ਡੇਢ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਲਿਖੀ ਗਈ ਸੀ। ਇਹ ਬਹੁਤ ਮੰਦਭਾਗਾ ਹੈ ਕਿ ਕੁਝ ਔਰਤਾਂ ਐਥਲੀਟਾਂ ਬਾਰੇ ਹਨ ਜੋ ਹੁਣੇ ਹੀ ਨੇਗੀ ਵਰਗੀਆਂ ਬਣਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਚੁੱਕੀਆਂ ਹਨ। == ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ == {| class="wikitable sortable plainrowheaders" style="text-align: center" ! scope="col" |ਦਰਜਾ ! scope="col" |ਰਾਸਟਰੀਅਤਾ ! scope="col" style="background-color:gold; width:6em;" |ਸੋਨ ! scope="col" style="background-color:silver; width:6em;" |ਚਾਂਦੀ ! scope="col" style="background-color:#cc9966; width:6em;" |ਕਾਂਸੀ ! scope="col" style="width:6em;" |ਕੁੱਲ |- |3 | align="left" |[[ਰਾਸ਼ਟਰਮੰਡਲ ਖੇਡਾਂ]] |1 |1 |– |2 |- |3 | align="left" |ਏਸ਼ੀਅਨ ਖੇਡਾ |1 |2 |3 |6 |- |3 | align="left" |ਹਾਕੀ ਏਸ਼ੀਆ ਕੱਪ |2 |2 |2 |6 |- |2 | align="left" |ਏਸ਼ੀਆਈ ਹਾਕੀ ਚੈਂਪੀਅਨਜ਼ ਟਰਾਫੀ |1 |2 |1 |4 |- |13 | align="left" |ਹਾਕੀ ਚੈਂਪੀਅਨਜ਼ ਚੈਲੇਂਜ |– |– |1 |1 |- |1 | align="left" |ਅਫਰੋ-ਏਸ਼ੀਅਨ ਖੇਡਾ |1 |– |– |1 |} : ਨੋਟ:ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ  ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਪ੍ਰਦਰਸਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਟੀਮ ਦਾ ਦਰਜਾ ਮੋਟੇ ਅੱਖਰਾਂ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਜਾਵੇਗਾ। : === ਗਰਮੀ ਦੀਆਂ ਓਲੰਪਿਕ === {| border="2" cellpadding="4" cellspacing="0" style="margin: 1em 1em 1em 0; background: #f9f9f9; border: 1px #aaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 90%;" ! style="background:#B0C4DE;" |ਨੰਬਰ ! style="background:#B0C4DE;" |ਸਾਲ ! style="background:#B0C4DE;" |ਮੇਜ਼ਬਾਨ ! style="background:#B0C4DE;" |ਸਥਾਨ ! style="background:#B0C4DE;" |ਜਿੱਤਾਂ ! style="background:#B0C4DE;" |ਟਾਈ ! style="background:#B0C4DE;" |ਹਾਰੇ |- |1 |[[Field hockey at the 1980 Summer Olympics#Women.27s Tournament|1980]] |[[Moscow]], USSR |'''4th''' |2 |1 |2 |- |2 |[[Field hockey at the 2016 Summer Olympics|2016]] |[[Rio de Janeiro]], Brazil |12th |0 |1 |4 |} {{col-2}} === ਵਿਸ਼ਵ ਲੀਗ === {| border="2" cellpadding="4" cellspacing="0" style="margin: 1em 1em 1em 0; background: #f9f9f9; border: 1px #aaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 90%;" ! style="background:#B0C4DE;" |ਨੰਬਰ ! style="background:#B0C4DE;" |ਸਾਲ ! style="background:#B0C4DE;" |ਆਖਰੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨ ! style="background:#B0C4DE;" |ਸਥਾਨ |- |1 |[[2012–13 Women's FIH Hockey World League|2012–13]] |ਸੇਨ ਮਿਗੈਲ ਡੇ ਟੁਕਮੈਨ, [[ਅਰਜਨਟੀਨਾ]] |<center>14th</center> |- |2 |[[2014–15 Women's FIH Hockey World League|2014–15]] |ਰੋਸਾਰੀਓ, [[ਅਰਜਨਟੀਨਾ]] |<center>'''10th'''</center> |- |3 |[[2016–17 Women's FIH Hockey World League|2016–17]] |ਆਕਲੈਂਡ, [[ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ]] |<center>16th</center> |} === ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ === {| border="2" cellpadding="4" cellspacing="0" style="margin: 1em 1em 1em 0; background: #f9f9f9; border: 1px #aaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 90%;" ! style="background:#B0C4DE;" |ਨੰਬਰ ! style="background:#B0C4DE;" |ਸਾਲ ! style="background:#B0C4DE;" |ਮੇਜ਼ਬਾਨ ! style="background:#B0C4DE;" |ਸਥਾਨ |- |1 |[[1974]] |ਮੰਡੇਲੀਓ,[[ਫ਼ਰਾਂਸ]] |<center>'''4th'''</center> |- |2 |[[1978]] |ਮੈਡ੍ਰਿਡ, [[ਸਪੇਨ]] |<center>7th</center> |- |3 |[[1983]] |ਕੁਆਲਾਲਮਪੁਰ, [[ਮਲੇਸ਼ੀਆ]] |<center>11th</center> |- |4 |[[1998]] |ਯੂਟ੍ਰੇਚਟ, [[ਨੀਦਰਲੈਂਡ]] |<center>12th</center> |- |5 |[[2006]] |ਮੈਡ੍ਰਿਡ, [[ਸਪੇਨ]] |<center>11th</center> |- |6 |[[2010]] |ਰੋਸਾਰੀਓ, [[ਅਰਜਨਟੀਨਾ]] |<center>9th</center> |- |7 |[[2018]] |ਲੰਡਨ, [[ਇੰਗਲੈਂਡ]] |<center>8th</center> |} {{col-2}}{{col-end}} {{col-begin}} {{col-2}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਮੈਦਾਨੀ ਹਾਕੀ ਟੀਮਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਏਸ਼ੀਆਈ ਮਹਿਲਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੈਦਾਨੀ ਹਾਕੀ ਟੀਮਾਂ]] guhhe9w2oazoc76vgynnty3suudbxdf 10 112264 846199 447895 2026-09-15T08:35:35Z Kuldeepburjbhalaike 18176 Kuldeepburjbhalaike ਨੇ ਸਫ਼ਾ [[ਫਰਮਾ:Fh]] ਨੂੰ [[ਫਰਮਾ:National men's field hockey team]] ’ਤੇ ਭੇਜਿਆ 447895 wikitext text/x-wiki {{country data {{{1}}} | flaglink/core | variant = {{{variant|{{{2|}}}}}} | size = {{{size|}}} | name = {{{name|}}} | altlink = men's national field hockey team | altvar = field hockey | mw = men's }}<noinclude>{{documentation}}</noinclude> d8re8208bpicjkbniotl2wvchl297i1 846201 846199 2026-09-15T08:36:32Z Kuldeepburjbhalaike 18176 846201 wikitext text/x-wiki {{country data {{{1}}} | flag link/core | variant = {{{variant|{{{2|}}}}}} | size = {{{size|}}} | name = {{{name|}}} | altlink = ਪੁਰਸ਼ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫੀਲਡ ਹਾਕੀ ਟੀਮ | altvar = ਫੀਲਡ ਹਾਕੀ | mw = ਪੁਰਸ਼ }}<noinclude>{{documentation}}</noinclude> 0ymy3sdwp9r3cagmzyljwd2hircixo2 846208 846201 2026-09-15T08:41:34Z Kuldeepburjbhalaike 18176 846208 wikitext text/x-wiki {{country data {{{1}}} | flag link/core | variant = {{{variant|{{{2|}}}}}} | size = {{{size|}}} | name = {{{name|}}} | altlink = ਪੁਰਸ਼ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੈਦਾਨੀ ਹਾਕੀ ਟੀਮ | altvar = ਮੈਦਾਨੀ ਹਾਕੀ | mw = ਪੁਰਸ਼ }}<noinclude>{{documentation}}</noinclude> gx8k54ze942dp2u2fok1e6x0gzk7gmh 0 115235 846157 817296 2026-09-14T16:33:12Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 846157 wikitext text/x-wiki {{ਜਾਣਕਾਰੀਡੱਬਾ ਫ਼ੌਜੀ ਟੱਕਰ|conflict=੨੦੧੯ ਬਾਲਾਕੋਟ ਹਵਾਈ ਹਮਲਾ|partof=[[ਭਾਰਤ-ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਯੁੱਧ ਅਤੇ ਮਸਲੇ]]<br> and [[ਕਸ਼ਮੀਰ ਮਸਲਾ]]<br>|date={{start date|df=yes|2019|02|26}}|image=|coordinates={{coord|34|27|48|N|73|19|08|E|display=inline,title}}|map_type=Kashmir#Pakistan|map_relief=|latitude=|longitude=|map_size=300|map_marksize=10|map_caption=ਬਾਲਾਕੋਟ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਹਵਾਈ ਹਮਲਾ ਦਾ ਟਿਕਾਣਾ|map_label=|territory=|result=* ਬਾਲਾਕੋਟ ਵਿਖੇ ਜੈਸ਼-ਏ-ਮੁਹੰਮਦ ਅੱਤਵਾਦੀ ਕੈਂਪ ਦਾ ਖਾਤਮਾ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਘੱਟ ਤੋਂ ਘੱਟ 325 ਅੱਤਵਾਦੀਆਂ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕੀਤਾ ਗਿਆ<ref name="news18.com">{{Cite news |url=https://www.news18.com/news/india/5-star-balakot-camp-was-sitting-duck-target-for-iaf-350-terrorists-killed-while-sleeping-2049207.html |title=5-star Balakot Camp Was Sitting Duck Target for IAF, 350 Terrorists Killed While Sleeping: Sources |access-date=26 February 2019}}</ref><ref>{{Cite news |url=https://timesofindia.indiatimes.com/articleshow/68176971.cms?utm_source=contentofinterest&utm_medium=text&utm_campaign=cppst |title=Balakot strike after intel on Pulwama ‘celebration’ meet |access-date=26 February 2019}}</ref> <small>(ਭਾਰਤੀ ਦਾਅਵਾ)</small>|status=|combatants_header=|combatant1={{IND}} * {{air force|IND}}|combatant2=[[File:Jaishi-e-Mohammed.svg|border|23px]] [[ਜੈਸ਼-ਏ-ਮੁਹੰਮਦ]]|combatant3={{PAK}} * {{air force|PAK}}|commander1=ਅਣਜਾਣ|commander2=|commander3=|units1=ਅਣਜਾਣ|units2=|units3=|strength1=੧੨ [[ਮਿਰਾਜ ੨੦੦੦]]|strength2=ਅਣਜਾਣ|strength3=|casualties1=None|casualties2='''ਭਾਰਤੀ ਦਾਅਵਾ'': ੩੫੦ ਅੱਤਵਾਦੀ ਮਾਰੇ ਗਏ<ref name="news18.com"/><ref name="Khaleej">{{Cite news |url=https://www.khaleejtimes.com/international/india/350-terrorists-killed-in-loc-air-strike-claims-india |title=350 terrorists killed in LoC air strike, claims India |last=PTI |access-date=26 February 2019}}</ref> '''ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਦਾਅਵਾ''': ਕੋਈ ਵੀ ਮਾਰਿਆ ਨਹੀਂ|casualties3=ਕੋਈ ਵੀ ਮਾਰਿਆ ਨਹੀਂ|notes=|campaignbox=}} 26 ਫਰਵਰੀ 2019 ਨੂੰ, [[ਭਾਰਤੀ ਹਵਾਈ ਸੈਨਾ]] ਦੇ ਬਾਰਾਂ [[ਮਿਰਾਜ ੨੦੦੦]] ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਨੇ [[ਕਸ਼ਮੀਰ]] [[ਨਿਯੰਤਰਨ ਰੇਖਾ|ਵਿੱਚ ਕੰਟਰੋਲ ਰੇਖਾ ਨੂੰ]] ਪਾਰ ਕੀਤਾ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਅੰਦਰ ਇੱਕ ਹਵਾਈ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ। ਭਾਰਤ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਹਵਾਈ ਹਮਲਾ [[2019 ਪੁਲਵਾਮਾ ਹਮਲਾ|ਪੁੁਲਵਾਮਾ ਹਮਲੇ]] ਦੇ ਬਦਲੇ ਲਈ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਜੋ ਹਮਲੇ ਤੋਂ ਦੋ ਹਫ਼ਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਹੋਇਆ ਸੀ।<ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.ndtv.com/india-news/india-struck-biggest-training-camp-of-jaish-in-balakot-large-number-of-terrorists-eliminated-governm-1999390|title=India Hits Main Jaish Camp In Balakot, "Non-Military" Strike: Government|publisher=[[NDTV]].com|access-date=26 February 2019}}</ref> ਭਾਰਤ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਨੇ [[ਬਾਲਾਕੋਟ|ਬਾਲਕੋਟ]] ਦੇ ਇੱਕ [[ਜੈਸ਼-ਏ-ਮੁਹੰਮਦ]] ਦੁਆਰਾ ਚਲਾਏ ਜਾ ਰਹੇ ਅੱਤਵਾਦੀ ਕੈਂਪਾਂ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਅੱਤਵਾਦੀਆਂ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਮਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ 350 ਦੇ ਕਰੀਬ ਹੋਣੀ ਸੀ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਹਵਾਈ ਸੈਨਾ ਵੱਲੋਂ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਨੁਕਸਾਨ ਤੋਂ ਭਾਰਤੀ ਹਵਾਈ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਵਾਪਸ ਪਰਤ ਆਏ।<ref name=":0"/><ref>{{Cite web|url=https://www.news.com.au/world/india-just-bombed-a-target-within-pakistan-and-both-nations-are-nuclear-powers/news-story/75c2b876e4088cc0be9c1ade83847010|title=Indian jets bomb targets within Pakistan|website=[[News.com.au]]|access-date=26 February 2019}}</ref> ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਨੇ ਮੁਜ਼ੱਫਰਾਬਾਦ ਨੇੜੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਹਵਾਈ ਖੇਤਰ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਕੀਤੀ। ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨੇ ਇਸਦੇ ਜਵਾਬ ਵਿੱਚ ਕਾਰਵਾਈ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਭਾਰਤੀ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਹਵਾਈ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਪਿੱਛੇ ਹਟਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਭਾਰਤੀ ਹਵਾਈ ਖੇਤਰ ਵਾਪਸ ਆਉਣ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਿਚ, ਜਹਾਜ਼ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਭਾਰ ਨੂੰ ਛੱਡਣਾ ਪਿਆ। ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨੇ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਕੋਈ ਜਾਨੀ ਨੁਕਸਾਨ ਜਾਂ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ ਹੈ।<ref> {{Cite news|url=https://www.dawn.com/news/1466038/indian-aircraft-violate-loc-scramble-back-after-pafs-timely-response-ispr|title=Indian aircraft violate LoC, scramble back after PAF's timely response: ISPR|date=26 February 2019|work=Dawn|access-date=26 February 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190226073835/https://www.dawn.com/news/1466038/indian-aircraft-violate-loc-scramble-back-after-pafs-timely-response-ispr|archive-date=26 February 2019|dead-url=no|language=en}} </ref><ref name="reuters"> {{Cite news|url=https://www.reuters.com/article/us-india-kashmir-pakistan/pakistan-says-indian-aircraft-released-a-payload-after-crossing-frontier-no-casualties-idUSKCN1QF07B|title=India says carried out air strike on 'terror camps' inside Pakistan|date=26 February 2019|work=Reuters|access-date=26 February 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190226195226/https://www.reuters.com/article/us-india-kashmir-pakistan/pakistan-says-indian-aircraft-released-a-payload-after-crossing-frontier-no-casualties-idUSKCN1QF07B|archive-date=26 February 2019|dead-url=no|language=en}} </ref> ਘਟਨਾ ਦੇ ਬਾਅਦ, ਭਾਰਤੀ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਫੌਜਾਂ ਨੇ [[ਨਿਯੰਤਰਨ ਰੇਖਾ|ਨਿਯੰਤਰਣ ਰੇਖਾ]] ਉੱਤੇ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਤੇ ਗੋਲਾਬਾਰੀ ਕੀਤੀ; ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਖਬਰਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ੪ ਲੋਕ ਮਾਰੇ ਗਏ ਅਤੇ ੧੧ ਲੋਕ ਜ਼ਖ਼ਮੀ ਹੋ ਗਏ।<ref name="dawn">{{Cite web|url=https://www.dawn.com/news/1466171|title=4 AJK civilians dead, 11 wounded in 'indiscriminate' Indian shelling across LoC|last=Naqash|first=Tariq|date=27 February 2019|website=DAWN.COM}}</ref> ੧ ਅਪ੍ਰੈਲ [[ਭਾਰਤ-ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਯੁੱਧ (1971)|1971 ਦੀ ਜੰਗ]] ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਭਾਰਤੀ ਹਵਾਈ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਨੇ ਨਿਯੰਤਰਣ ਰੇਖਾ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰਕੇ ਕੋਈ ਕਾਰਵਾਈ ਕੀਤੀ।<ref>{{Cite web|url=https://www.indiatoday.in/india/story/india-airstrike-in-pakistan-iaf-crosses-loc-first-time-since-1971-war-1465178-2019-02-26|title=India airstrike in Pakistan: IAF crosses LoC first time since 1971 war|date=26 February 2019|publisher=India Today|access-date=26 February 2019}}</ref> {{efn|India became a nuclear power with successful ''[[Smiling Buddha]]'' operation in 1974 and Pakistan's successful operation of ''[[Chagai-I]]'' took place in 1998.<ref>{{cite book | url=https://books.google.co.in/books?id=xUc4DwAAQBAJ&pg=PT336&dq=india+smiling+buddha+1974+pakistan+Chagai-1+1998&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwiKxNuumtvgAhXZfH0KHedNCpEQ6AEIKDAA#v=onepage&q=india%20smiling%20buddha%201974%20pakistan%20Chagai-1%201998&f=false | title=Routledge Handbook of Asia in World Politics | publisher=Routledge | author=Teh-Kuang Chang; Angelin Chang; Brent T. Gerchicoff | year=2017 | isbn=1317404262}}</ref>|name=NuclearPower}} == ਪਿਛੋਕੜ == ੧੪ ਫਰਵਰੀ ੨੦੧੯ ਨੂੰ [[ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ (ਰਾਜ)|ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ|ਜੰਮੂ ਕਸ਼ਮੀਰ]], ਭਾਰਤ ਦੇ ਪੁਲਵਾਮਾ ਜ਼ਿਲੇ ਵਿੱਚ ਲਥਪੋਰਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਾਹਨ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੇ ਗਏ [[ਸਵੈਘਾਤੀ ਹਮਲਾ|ਆਤਮਘਾਤੀ ਹਮਲੇ]] ਵਿੱਚ [[ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ (ਰਾਜ)|ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ|ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਸ਼਼੍ਰੀਨਗਰ]] ਕੌਮੀ ਰਾਜ ਮਾਰਗ 'ਤੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਜਾ ਰਹੇ ਵਾਹਨਾਂ ਦੇ ਕਾਫ਼ਲੇ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਹੋਇਆ। ਹਮਲੇ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ੪੬ ਕੇਂਦਰੀ ਰਾਖਵੀ ਪੁਲਿਸ ਬਲ ਦੇ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਅਤੇ ਹਮਲਾਵਰ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ।<ref> [https://www.nytimes.com/2019/02/15/world/asia/kashmir-attack-pulwama.html India Blames Pakistan for Attack in Kashmir, Promising a Response] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190223135448/https://www.nytimes.com/2019/02/15/world/asia/kashmir-attack-pulwama.html|date=23 February 2019}}, ''[[ਨਿਊਯਾਰਕ ਟਾਈਮਜ਼|New York Times]]''. Feb 15, 2019. Quote:The militant who claimed responsibility for the attack, Aadil Ahmad Dar, was from a village about six miles from where the Indian convoy was struck, in contrast to the fighters and weapons that once streamed in from Pakistani-occupied areas to sustain the insurgency. And the explosives he packed into his car appear to have been locally procured, security experts said. </ref> ਹਮਲੇ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਆਧਾਰਿਤ [[ਇਸਲਾਮੀ ਅੱਤਵਾਦ|ਇਸਲਾਮਵਾਦੀ]] ਅੱਤਵਾਦੀ ਸੰਗਠਨ [[ਜੈਸ਼-ਏ-ਮੁਹੰਮਦ]] ਨੇ ਲਈ ਸੀ।<ref name="BBC isolate"> {{Cite web|url=https://www.bbc.com/news/world-asia-india-47249133|title=Pulwama attack: India will 'completely isolate' Pakistan|date=16 February 2019|website=BBC|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20190215232429/https://www.bbc.com/news/world-asia-india-47249133|archive-date=15 February 2019|dead-url=no|access-date=16 February 2019}} </ref><ref name="TOI attack"> {{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/37-crpf-jawans-martyred-in-ied-blast-in-jks-pulwama/articleshow/67992189.cms|title=Jaish terrorists attack CRPF convoy in Kashmir, kill at least 38 personnel|last=|first=|date=15 February 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190215181837/https://timesofindia.indiatimes.com/india/37-crpf-jawans-martyred-in-ied-blast-in-jks-pulwama/articleshow/67992189.cms|archive-date=15 February 2019|dead-url=no|access-date=15 February 2019}} </ref><ref name="IT everything"> [https://www.indiatoday.in/india/story/pulwama-attack-2019-everything-about-jammu-and-kashmir-terror-attack-on-crpf-by-terrorist-adil-ahmed-dar-jaish-e-mohammad-1457530-2019-02-16 Pulwama Attack 2019, everything about J&K terror attack on CRPF by terrorist Adil Ahmed Dar, Jaish-eMohammad] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190218104624/https://www.indiatoday.in/india/story/pulwama-attack-2019-everything-about-jammu-and-kashmir-terror-attack-on-crpf-by-terrorist-adil-ahmed-dar-jaish-e-mohammad-1457530-2019-02-16|date=18 February 2019}}, India Today, 16 February 2019. </ref> ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨੇ ਇਸ ਹਮਲੇ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਇਸ ਨਾਲ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸੰਬੰਧ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕੀਤਾ ਸੀ।<ref> {{Cite web|url=https://www.dawn.com/news/1464205|title=On Kashmir attack, Shah Mahmood Qureshi says 'violence is not the govt's policy'|date=16 February 2019|website=DAWN.COM|archive-url=https://web.archive.org/web/20190223190130/https://www.dawn.com/news/1464205|archive-date=23 February 2019|dead-url=no|access-date=26 February 2019}} </ref> ਇਹ ਹਵਾਈ ਹਮਲਾ [[ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਆਮ ਚੋਣਾਂ 2019|2019 ਭਾਰਤੀ ਆਮ ਚੋਣਾਂ]] ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੋਇਆ।<ref>[http://time.com/5538756/india-pakistan-kashmir-tensions-airstrikes/ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦਰਮਿਆਨ ਤਣਾਅ ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਰੁਤਬਾ ਹੈ. ਇੱਥੇ ਕੀ ਪਤਾ ਹੈ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190228031451/http://time.com/5538756/india-pakistan-kashmir-tensions-airstrikes/ |date=2019-02-28 }}, ''[[Time (magazine)|TIME]]''</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.cnn.com/2019/02/26/india/india-pakistan-kashmir-analysis-intl/index.html|title=Why being seen as tough on Pakistan helps India's Modi|last=CNN|first=Analysis by Nikhil Kumar|website=CNN|access-date=26 February 2019}}</ref> ੧੯ ਫ਼ਰਵਰੀ ਨੂੰ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨੇ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਆਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਕਿਸਤਾਨ 'ਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਦਾ ਦੋਸ਼ ਲਗਾਇਆ।<ref name="bbc" /><ref> {{Cite web|url=https://www.dawn.com/news/1464783|title=Pakistan will address actionable evidence if shared by Delhi, PM Khan tells India after Pulwama attack|last=Dawn.com|first=|date=19 February 2019|website=DAWN.COM|archive-url=https://web.archive.org/web/20190224101859/https://www.dawn.com/news/1464783|archive-date=24 February 2019|dead-url=no|access-date=26 February 2019}} </ref> ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਇਸ ਦੋਸ਼ ਨੂੰ ਖਾਰਜ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।<ref name="bbc"> {{Cite web|url=https://www.bbc.com/news/world-asia-india-47290107|title=Pakistan warns India against attacking|date=19 February 2019|publisher=|archive-url=https://web.archive.org/web/20190223090151/https://www.bbc.com/news/world-asia-india-47290107|archive-date=23 February 2019|dead-url=no|access-date=26 February 2019}} </ref> ਖ਼ਬਰਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਜੈਸ਼-ਏ-ਮੁਹੰਮਦ ਨੇ ਅਜ਼ਾਦ ਕਸ਼ਮੀਰ ਅਤੇ [[ਖ਼ੈਬਰ ਪਖ਼ਤੁਨਖ਼ਵਾ|ਖੈਬਰ ਪਖਤੂਨਖਵਾ]] ਦੀ ਸਰਹੱਦ ਉੱਤੇ [[ਅਜ਼ਾਦ ਕਸ਼ਮੀਰ]] ਅਤੇ ਬਾਲਾਕੋਟ ਤਹਿਸੀਲ ਵਿੱਚ ਸਿਖਾਉਣ ਵਾਲਿਆਂ ਅਤੇ ਲੜਾਕੂਆਂ ਦੀ ਭਰਤੀ ਕੀਤੀ।<ref name="ndtv-balakot">{{Cite news|url=https://www.ndtv.com/india-news/india-struck-biggest-training-camp-of-jaish-in-balakot-large-number-of-terrorists-eliminated-governm-1999390|title=India Strikes After Pulwama Terror Attack, Hits Biggest Jaish-e-Mohammed Camp In Balakot|last=Prabhu|first=Sunil|date=26 February 2019|work=NDTV|editor-last=Ghosh|editor-first=Deepshikha}}</ref> [[ਵਿਕੀਲੀਕਸ]] ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ੨੦੦੪ ਦੀ ਸੰਯੁਕਤ ਰੱਖਿਆ ਵਿਭਾਗ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਪੁੱਛ-ਗਿੱਛ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਬਾਲਾਕੋਟ ਇੱਕ ਸਿਖਲਾਈ ਕੈਂਪ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਵਿਸਫੋਟਕਾਂ ਅਤੇ ਤੋਪਖਾਨੇ ਦੀ ਬੁਨਿਆਦੀ ਅਤੇ ਅਤਿਅੰਤ ਅੱਤਵਾਦੀ ਸਿਖਲਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।<ref name=":1"> {{Cite web|url=https://wikileaks.org/gitmo/pdf/pk/us9pk-000301dp.pdf|title=United States Defence Department document leaked by Wikileaks which talk about Balakot|last=|first=|date=|website=|archive-url=https://web.archive.org/web/20190226163702/https://wikileaks.org/gitmo/pdf/pk/us9pk-000301dp.pdf|archive-date=26 February 2019|dead-url=no|access-date=}} </ref> [[ਇੰਟੈਲੀਜੈਂਸ ਬਿਊਰੋ|ਭਾਰਤੀ ਖੁਫੀਆ ਸਰੋਤਾਂ]] ਨੇ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਇਹ ਕੈਂਪ ਇੱਕ ਪਹਾੜੀ ਦੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਸੀ, ਬਾਲਾਕੋਟ ਤੋਂ ੨੦ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਹੈ<ref>{{Cite web|url=https://www.deccanherald.com/national/350-terrorists-killed-while-720412.html|title=350 terrorists killed while sleeping: Sources|date=2019-02-26|website=Deccan Herald|language=en|access-date=2019-02-26}}</ref> ਹਾਲਾਂਕਿ, ਪੱਛਮੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਧਿਕਾਰੀ ਇੱਕ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ ਦੇ ਸਿਖਲਾਈ ਕੈਂਪ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ 'ਤੇ ਸਵਾਲ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਕਹਿੰਦੇ ਸਨ ਕਿ ਹੁਣ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਅਜਿਹੇ ਕੈਂਪਾਂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਚਲਾਉਂਦਾ।<ref>{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/2019/02/25/world/asia/india-pakistan-kashmir-jets.html|title=Indian Jets Strike in Pakistan in Revenge for Kashmir Attack|last=Abi-Habib|first=Maria|date=2019-02-25|work=The New York Times|access-date=2019-02-27|last2=Ramzy|first2=Austin|language=en-US|issn=0362-4331}}</ref> ਕੁਝ ਸਥਾਨਕ ਪਿੰਡ ਵਾਸੀਆਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਕਈ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਕੈਂਪ ਨੂੰ ਇੱਕ [[ਮਦਰੱਸਾ|ਇਸਲਾਮਿਕ ਸਿੱਖਿਅਕ]] ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦਾ ਆਉਣਾ ਜਾਣਾ ਲੱਗਾ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ।<ref>[https://gulfnews.com/world/asia/pakistan/as-it-happened-tension-mounts-after-indian-fighter-jets-cross-kashmir-frontier-bomb-camps-1.1551149047465 ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਇਹ ਹੋਇਆ: ਭਾਰਤੀ ਫੌਜੀ ਜੈੱਟਾਂ ਦੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੀ ਸਰਹੱਦ, ਬੰਬ ਕੈਂਪਾਂ], ''[[Gulf News|ਗਲਫ ਨਿਊਜ਼]]'' [https://gulfnews.com/world/asia/pakistan/as-it-happened-tension-mounts-after-indian-fighter-jets-cross-kashmir-frontier-bomb-camps-1.1551149047465 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਤਣਾਅ ਵਧ ਗਿਆ]</ref> == ਘਟਨਾ == [[ਤਸਵੀਰ:Dassault_Mirage_2000.jpg|thumb| [[ਗਵਾਲੀਅਰ|ਗਵਾਲਿਅਰ]] ਏਅਰ ਫੋਰਸ ਬੇਸ (ਫਾਇਲ ਫੋਟੋ, ਸਾਲ 2004) ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਹਵਾਈ ਸੈਨਾ ਦਾ ਮਿਰਜ 2000 ]] 26 ਫਰਵਰੀ 2019 ਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਹਵਾਈ ਫੌਜ (ਆਈਏਐਫ) ਦੇ ਬਾਰਾਂ ਮਿਰਾਜ 2000 ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਨੇ ਸਵੇਰੇ 3:30 ਵਜੇ ਕੰਟਰੋਲ ਰੇਖਾ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰ ਲਿਆ ਅਤੇ ਬਾਲਕੋਟ ਵਿਖੇ ਇੱਕ ਕਥਿਤ JeM-operated terrorist camp ਨੂੰ ਬੰਬ ਨਾਲ ਉਡਾ ਦਿੱਤਾ. ਭਾਰਤੀ ਵਿਦੇਸ਼ ਸਕੱਤਰ ਨੇ ਹਵਾਈ ਹਮਲੇ ਨੂੰ "ਗੈਰ-ਫੌਜੀ, ਅਗਾਧਿਤ ਹਵਾਈ ਹਮਲੇ" ਕਿਹਾ.<ref name=":0"/> ਇਹ [[ਭਾਰਤ-ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਯੁੱਧ (1971)|1971]] ਦੇ [[ਭਾਰਤ-ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਯੁੱਧ (1971)|ਯੁੱਧ]] ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਹਵਾਈ ਹਮਲੇ ਸਨ.<ref> {{Cite news|url=https://www.telegraph.co.uk/news/2019/02/26/indian-planes-bomb-pakistan-kashmir-tensions-escalate/|title=Indian planes bomb Pakistan as Kashmir tensions escalate|last=Farmer|first=Ben|date=26 February 2019|work=The Telegraph|access-date=26 February 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190226052643/https://www.telegraph.co.uk/news/2019/02/26/indian-planes-bomb-pakistan-kashmir-tensions-escalate/|archive-date=26 February 2019|dead-url=no|last2=Bedi|first2=Rahul}} </ref> ਕੁਝ ਭਾਰਤੀ ਖਬਰਾਂ ਚੈਨਲਾਂ ਨੇ [[ਚਕੋਠੀ|ਚਕੋਥੀ]] ਅਤੇ ਮੁਜ਼ੱਫਰਾਬਾਦ ਵਿੱਚ ਅੱਤਵਾਦੀ ਲਾਂਚ ਪੈਦ 'ਤੇ ਭਾਰਤ ਦੁਆਰਾ ਦੋ ਹੋਰ ਹਵਾਈ ਹਮਲਿਆਂ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਵੀ ਕੀਤੀ.<ref>{{Cite news|url=https://www.timesnownews.com/the-buzz/article/twitter-mocks-pakistan-defence-after-iaf-bombs-terror-launch-pads-in-balakot-chakothi-muzaffarabad/372719|title=Twitter mocks Pakistan defence after IAF bombs terror launch pads in Balakot, Chakothi & Muzaffarabad|date=26 February 2019|work=web.archive.org|access-date=26 February 2019|archive-date=26 ਫ਼ਰਵਰੀ 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190226135201/https://www.timesnownews.com/the-buzz/article/twitter-mocks-pakistan-defence-after-iaf-bombs-terror-launch-pads-in-balakot-chakothi-muzaffarabad/372719|dead-url=unfit}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.newsx.com/national/surgical-strike-2-loc-iaf-india-strike-mirage-veteran-actor-anupam-kher-salutes-pm-narendra-modi-indian-air-force-india-strikes-back-jem-terrorist-camps|title=IAF strike Pakistan, POK beyond LOC, Balakot Sector, Mirage planes live updates: Veteran actor Anupam Kher salutes PM Narendra Modi - NewsX|date=26 February 2019|work=web.archive.org|access-date=26 February 2019|archive-date=26 ਫ਼ਰਵਰੀ 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190226135228/https://www.newsx.com/national/surgical-strike-2-loc-iaf-india-strike-mirage-veteran-actor-anupam-kher-salutes-pm-narendra-modi-indian-air-force-india-strikes-back-jem-terrorist-camps|dead-url=unfit}}</ref> ਮਿਰਜ 2000 ਨੂੰ 1,000 ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ ਸਪਾਈਸ 2000 ਅਤੇ ਪੋਪਏ ਸਪੀਕਨ-ਗਾਈਡਡ ਪੋਰਪਾਂਸ ਲੈ ਰਹੇ ਸਨ .<ref name="NDTV_90s">{{Cite news|url=https://www.ndtv.com/india-news/mirage-jets-hit-jaish-camp-operation-over-in-90-seconds-5-points-1999438|title=Jaish Camp Hit In 90-Second Op, Jets Returned Without A Scratch: Sources|date=26 February 2019|work=NDTV.com|access-date=27 February 2019}}</ref> ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਚਾਰ ਸੁਖੋਈ ਸੁ -30 ਐੱਮ.ਕੇ.ਆਈ., ਨੇਟਰਾ ਅਤੇ ਫਾਲਕਨ ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਚੇਤਾਵਨੀ ਅਤੇ ਕੰਟਰੋਲ ਹਵਾਈ ਜਹਾਜ਼, ਇੱਕ ਆਈਏਆਈ ਹੈਰੋਨ ਯੂਏਵੀ, ਅਤੇ ਦੋ ਇਲੁਸ਼ੀਨ ਇਲ-78 ਏਰੀਅਲ ਰੀਫਿਊਲਿੰਗ ਏਅਰਕਰਾ ਦੁਆਰਾ ਮਦਦ ਕੀਤੀ ਗਈ.<ref>{{Cite news|url=https://indianexpress.com/article/explained/iaf-air-strike-mirage-awacs-sukhoi-popeye-jaish-training-camp-balakot-5602272/|title=Wheel comes full circle: Balakot camp was run by IC-814 hijacker|last=Singh|first=Sushant|date=27 February 2019|work=The Indian Express|language=en-IN}}</ref> ਬੰਬ ਜਾਰੀ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਜੈੱਟ ਵਾਪਸ ਭਾਰਤੀ ਹਵਾਈ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਵਾਪਸ ਪਰਤ ਆਇਆ. ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨੇ ਆਪਣੇ ਐਫ -16 ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਭਰਮਾਇਆ ਪਰ ਉਹ ਭਾਰਤੀ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਨਾ ਕਰ ਸਕੇ.<ref name="NDTV_90s" /> ਭਾਰਤੀ ਮੀਡੀਆ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਕੈਂਪ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਲਗਭਗ 350 ਜੇ.ਐਮ.<ref>{{Cite news|url=https://www.hindustantimes.com/india-news/pakistan-army-says-indian-jets-intruded-airspace/story-AuuwxJVTByKuxoJlr0cAQP.html|title=IAF jets strike and destroy Jaish camp across LoC, 200 killed: Sources|date=26 February 2019|work=[[Hindustan Times]]|access-date=26 February 2019|language=en}}</ref> === ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਵਰਜਨ === ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨੇ ਇਸ ਹਮਲੇ ਦੀ ਕਾਰਗੁਜ਼ਾਰੀ ਦਾ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕੀਤਾ ਹੈ. ਇੱਕ ਪ੍ਰੈਸ ਕਾਨਫਰੰਸ ਵਿੱਚ ਇੰਟਰ-ਸਰਵਿਸਿਜ਼ ਪਬਲਿਕ ਰਿਲੇਸ਼ਨਜ਼ (ਆਈਐਸਪੀਆਰ) ਦੇ ਤਰਜਮਾਨ ਮੇਜਰ ਜਨਰਲ ਆਸਿਫ਼ ਗ਼ਫ਼ੂਰ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਤਿੰਨ ਆਈਐਫ ਦੀਆਂ ਟੀਮਾਂ 26 ਫਰਵਰੀ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਵੱਖ ਵੱਖ ਖੇਤਰਾਂ ਤੋਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਸਰਹੱਦ ' ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਹਵਾਈ ਫੌਜ (ਪੀਏਐਫ) ਦੇ ਹਵਾਈ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਰਾਹੀਂ ਇੰਟਰਸੈਪਟ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਹਵਾਈ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਦੀ ਉਡਾਣ ਲੜਾਈ ਹਵਾਈ ਗਸ਼ਤ ਦੀ ਚੁਣੌਤੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਦੋ ਟੀਮਾਂ ਸਰਹੱਦਾਂ ਪਾਰ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀਆਂ ਸਨ, ਪਰ ਤੀਜੇ ਨੇ ਮੁਜ਼ੱਫਰਾਬਾਦ ਦੇ ਨੇੜੇ ਕਿਰਨ ਘਾਟੀ ਤੋਂ ਕੰਟਰੋਲ ਲਾਈਨ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰ ਲਈ ਸੀ. ਘੁਸਪੈਠ ਦੇ ਤਿੰਨ ਮਿੰਟ ਦੇ ਅੰਦਰ.<ref>{{Cite web|url=https://www.dawn.com/news/1466161|title=ISPR DG debunks India's claims on LoC violation|last=Dawn.com|date=26 February 2019|website=DAWN.COM|language=en|access-date=26 February 2019}}</ref> ਪੀਏਐਫ ਜੈੱਟਾਂ ਦੀ ਤੇਜ਼ ਝੜਪ ਦੇ ਸਿੱਟੇ ਵਜੋਂ ਕੰਟਰੋਲ ਰੇਖਾ ਦੇ ਭਾਰ ਭਾਰਤੀ ਪਿੱਠ ਥਾਪੜੇ ਗਏ,<ref> {{Cite web|url=https://twitter.com/OfficialDGISPR/status/1100207947022565377|title=Indian aircrafts intruded from Muzafarabad sector. Facing timely and effective response from Pakistan Air Force released payload in haste while escaping which fell near Balakot. No casualties or damage.|last=Ghafoor|first=Maj Gen Asif|date=25 February 2019|website=@OfficialDGISPR|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20190226043211/https://twitter.com/OfficialDGISPR/status/1100207947022565377|archive-date=26 February 2019|dead-url=no|access-date=26 February 2019}} </ref> ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੇਲੋਡ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ. ਇਹਨਾਂ ਸੂਤਰਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਫ੍ਰੀ ਡੰਪ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ ਜਿਸਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਕੋਈ ਜਾਨੀ ਨੁਕਸਾਨ ਜਾਂ ਨੁਕਸਾਨ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ.<ref name="reuters"/><ref> {{Cite web|url=https://twitter.com/OfficialDGISPR/status/1100251560985145346|title=Indian aircrafts’ intrusion across LOC in Muzafarabad Sector within AJ&K was 3-4 miles.Under forced hasty withdrawal aircrafts released payload which had free fall in open area. No infrastructure got hit, no casualties. Technical details and other important information to follow.|last=Ghafoor|first=Maj Gen Asif|date=25 February 2019|website=@OfficialDGISPR|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20190226043803/https://twitter.com/OfficialDGISPR/status/1100251560985145346|archive-date=26 February 2019|dead-url=no|access-date=26 February 2019}} </ref><ref> {{Cite web|url=https://twitter.com/OfficialDGISPR/status/1100231826348617728|title=Payload of hastily escaping Indian aircrafts fell in open.pic.twitter.com/8drYtNGMsm|last=Ghafoor|first=Maj Gen Asif|date=25 February 2019|website=@OfficialDGISPR|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20190226043357/https://twitter.com/OfficialDGISPR/status/1100231826348617728|archive-date=26 February 2019|dead-url=no|access-date=26 February 2019}} </ref><ref>{{Cite web|url=https://www.thenews.com.pk/latest/437162-pakistan-army-releases-pictures-of-indian-air-force-payload-near-balakot|title=Pakistan releases pictures of Indian Air Force payload|website=www.thenews.com.pk|language=en|access-date=26 February 2019}}</ref><ref name="auto">{{Cite web|url=https://www.dawn.com/news/1466038|title=Indian aircraft violate LoC, scramble back after PAF's timely response: ISPR|last=Dawn.com|date=26 February 2019|website=DAWN.COM|language=en|access-date=26 February 2019}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.bbc.com/news/world-asia-47375920|title=Pakistan vows response over India 'strikes'|date=2019-02-26|access-date=2019-02-26|language=en-GB}}</ref> == ਨਤੀਜੇ == ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਹਵਾਈ ਸੈਨਾ ਵੱਲੋਂ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸੰਭਵ ਬਦਲਾਅ ਦਾ ਜਵਾਬ ਦੇਣ ਲਈ ਭਾਰਤੀ ਹਵਾਈ ਸੈਨਾ ਨੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਰਹੱਦ ਅਤੇ ਕੰਟਰੋਲ ਰੇਖਾ ਦੇ ਨਾਲ ਹਵਾਈ ਰੱਖਿਆ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨੂੰ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦਿੱਤੀ.<ref>{{Cite web|url=https://twitter.com/ANI/status/1100249730913849344|title=Indian Air Force has put on high alert all air defence systems along the international border and LoC to respond to any possible action by Pakistan Air Force.pic.twitter.com/9GER7eqGPf|last=ANI|date=25 February 2019|website=@ANI|language=en|access-date=26 February 2019}}</ref> ਭਾਰਤ ਨੇ ਉੜੀਸਾ ਦੇ ਤੱਟ ਤੋਂ ਤੁਰੰਤ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਰਿਆ ਸਤਹ ਤੋਂ ਹਵਾ ਦੀਆਂ ਮਿਜ਼ਾਈਲਾਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕੀਤੀ. ਫੌਜ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਇੱਕ ਮਿਜ਼ਾਈਲੀ ਦੇ [[ਰੱਖਿਆ ਖੋਜ ਅਤੇ ਵਿਕਾਸ ਸੰਸਥਾ|ਰੱਖਿਆ ਖੋਜ ਅਤੇ ਵਿਕਾਸ ਸੰਗਠਨ]] (ਡੀਆਰਡੀਓ) ਨੇ ਦੋ ਮਿਜ਼ਾਈਲਾਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕੀਤੀ ਸੀ.<ref> {{Cite web|url=https://twitter.com/ANI/status/1100319147370663938|title=India successfully test fires quick reaction surface to air missile off the coast of Odisha. Two missiles were tested by the DRDO for the missile being developed for the Army.pic.twitter.com/5W9Hjmj45L|last=ANI|date=26 February 2019|website=@ANI|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20190226085828/https://twitter.com/ANI/status/1100319147370663938|archive-date=26 February 2019|dead-url=no|access-date=26 February 2019}} </ref> ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰੀ ਸ਼ਾਹ ਮਹਿਮੂਦ ਕੁਰੈਸ਼ੀ ਨੇ [[ਇਸਲਾਮਾਬਾਦ]], ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਸੁਰੱਖਿਆ ਸਥਿਤੀ 'ਤੇ ਚਰਚਾ ਕਰਨ ਲਈ ਹੰਗਾਮੀ ਬੈਠਕ ਬੁਲਾ ਲਈ.<ref>{{Cite web|url=https://twitter.com/ANI/status/1100253132209209344|title=Radio Pakistan: Pakistan Foreign Minister Shah Mahmood Qureshi has summoned an emergency meeting in Islamabad, Pakistan. The meeting will discuss the security situation. (File pic)pic.twitter.com/G2pPKna28u|last=ANI|date=25 February 2019|website=@ANI|language=en|access-date=26 February 2019}}</ref> . ਉਸ ਨੇ ਇਹ ਵੀ ਕਿਹਾ ਕਿ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਹਮਲੇ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਮੀਡੀਆ ਲੈ ਲਵੇਗਾ. ਹੈਲੀਕਾਪਟਰ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਜਾ ਰਹੇ ਸਨ, ਪਰ ਮੌਸਮ ਦੇ ਮਾੜੇ ਹਾਲਾਤ ਕਾਰਨ, ਜਦੋਂ ਮੌਸਮ '<ref> {{Cite web|url=https://twitter.com/ANI/status/1100347445773565952|title=Pakistan Foreign Minister Shah Mahmood Qureshi: Pakistan will take international media to the area of strikes, helicopters are being readied, right now weather is bad, will fly when weather permits. (file pic)pic.twitter.com/hkvl1Z40gh|last=ANI|date=26 February 2019|website=@ANI|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20190226163207/https://twitter.com/ANI/status/1100347445773565952|archive-date=26 February 2019|dead-url=no|access-date=26 February 2019}} </ref> ਉਸੇ ਦਿਨ ਇੱਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ [[ਡ੍ਰੋਨ ਜਹਾਜ|ਡਰੋਨ]] ਨੂੰ ਭਾਰਤ-ਪਾਕਿਸਤਾਨ [[ਸਰਹੱਦ|ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਸਰਹੱਦ ਦੇ]] ਨੇੜੇ ਗੋਲੀ ਮਾਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸਦੀ ਮਲਬੇ [[ਗੁਜਰਾਤ]] ਦੇ ਕੱਛ ਜ਼ਿਲੇ ਦੇ ਅਬਦਸਾ ਤਾਲੂਕਾ ਦੇ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਨਨਘਾਟ ਵਿੱਚ ਮਿਲੀ.<ref name="HinduDrone">{{Cite news|url=https://www.thehindu.com/news/national/pak-drone-shot-down-near-gujarat-border/article26372772.ece|title=Pak drone shot down near Gujarat border|date=26 February 2019|work=[[The Hindu]]|access-date=26 February 2019|language=en-IN}}</ref> ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਫ਼ੌਜਾਂ ਦਰਮਿਆਨ ਭਾਰੀ ਝੜਪਾਂ ਕੰਟਰੋਲ ਰੇਖਾ ਦੇ ਨਾਲ ਆਈਆਂ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਛੋਟੀਆਂ ਬਾਹਾਂ ਅਤੇ ਮੋਰਟਾਰ ਦੀ ਅੱਗ ਦਾ ਵਟਾਂਦਰਾ ਹੋਇਆ.<ref>{{Cite news|url=https://www.hindustantimes.com/india-news/heavy-firing-by-pakistan-along-loc-army-strongly-retaliates/story-KmTBaM2e26NGJPw4YXKAYI.html|title=Heavy firing by Pakistan along LoC, Army strongly retaliates|date=26 February 2019|work=Hindustan Times|access-date=26 February 2019|language=en}}</ref> ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਚਾਰ ਨਾਗਰਿਕ ਮਾਰੇ ਗਏ ਅਤੇ 11 ਹੋਰ ਜ਼ਖਮੀ ਹੋਏ.<ref name="dawn"/><ref>{{Cite news|url=https://www.reuters.com/article/us-india-kashmir-pakistan/india-launches-air-strike-inside-pakistan-islamabad-denies-militant-camp-hit-idUSKCN1QF07B|title=India launches air strike inside Pakistan; Islamabad denies...|date=26 February 2019|work=Reuters|access-date=26 February 2019|language=en}}</ref> ਨਕਾਯਾਲ ਸੈਕਟਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ 55 ਸਾਲਾ ਔਰਤ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਦੋ ਬੱਚਿਆਂ (20 ਅਤੇ 8 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਦੇ) ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ. Khuiratta ਸੈਕਟਰ ਵਿੱਚ, ਇੱਕ 40 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਦੀ ਔਰਤ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ<ref name="dawn" /> ਏ ਐੱਨ ਆਈ ਨੇ ਕਥਿਤ ਜੀਐਮ ਕੈਂਪ ਦੀਆਂ ਫੋਟੋਆਂ ਜਾਰੀ ਕਰਨ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਖੁਫੀਆ ਸੂਤਰਾਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਹਥਿਆਰ ਕੈਚ.<ref> {{Cite web|url=https://twitter.com/ANI/status/1100316004830400512|title=Intel Sources: Picture of JeM facility destroyed by Indian Ar Force strikes in Balakot, Pakistanpic.twitter.com/th1JWbVrHw|last=ANI|date=26 February 2019|website=@ANI|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20190226164244/https://twitter.com/ANI/status/1100316004830400512|archive-date=26 February 2019|dead-url=no|access-date=26 February 2019}} </ref><ref> {{Cite web|url=https://twitter.com/ANI/status/1100316432175427584|title=Intel Sources: Ammunition dump blown up today in Balakot,Pakistan by IAF Mirages. The dump had more than 200 AK rifles, uncountable rounds hand grenades, explosives and detonatorspic.twitter.com/b7ENbKgYaH|last=ANI|date=26 February 2019|website=@ANI|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20190226163518/https://twitter.com/ANI/status/1100316432175427584|archive-date=26 February 2019|dead-url=no|access-date=26 February 2019}} </ref><ref> {{Cite web|url=https://twitter.com/ANI/status/1100318886740852736|title=Intel Sources: Flags of USA, UK and Israel painted on staircases seen in Jaish e Mohammed facility destroyed by Indian Air Force jets in Balakotpic.twitter.com/266CEI0hGR|last=ANI|date=26 February 2019|website=@ANI|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20190226164144/https://twitter.com/ANI/status/1100318886740852736|archive-date=26 February 2019|dead-url=no|access-date=26 February 2019}} </ref> ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ, ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਕਿੰਗਡਮ, ਰੂਸ, ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ, ਇੰਡੋਨੇਸ਼ੀਆ, ਤੁਰਕੀ, ਚੀਨ ਅਤੇ ਛੇ [[ਆਸੀਆਨ|ਏਸ਼ੀਆਈ]] ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਕੂਟਨੀਤਕਾਂ ਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਵਿਦੇਸ਼ ਸਕੱਤਰ ਵਿਜੇ ਗੋਖਲੇ ਨੇ ਹੜਤਾਲ 'ਤੇ ਦੱਸਿਆ.<ref> {{Cite web|url=https://twitter.com/ANI/status/1100321405919481856|title=Chinese diplomat was also briefed by Foreign Secretary Vijay Gokhale on the Indian Air Force strike in Balakot|last=ANI|date=26 February 2019|website=@ANI|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20190226163437/https://twitter.com/ANI/status/1100321405919481856|archive-date=26 February 2019|dead-url=no|access-date=26 February 2019}} </ref> == ਪ੍ਰਤੀਕਰਮ == === ਭਾਰਤ === ਭਾਰਤ ਦੇ ਵਿਦੇਸ਼ ਸਕੱਤਰ ਵਿਜੇ ਗੋਖਲੇ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਆਈਏਐਫ ਨੇ 2019 ਦੇ ਪੁਲਵਾਮਾ ਹਮਲੇ ਲਈ ਜੂਝਦਿਆਂ, ਜੈਸ਼-ਏ-ਮੁਹੰਮਦ ਦੇ ਸਿਖਲਾਈ ਕੈਂਪ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਹੜਤਾਲਾਂ ਕੀਤੀਆਂ ਸਨ, ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਗਰੁੱਪ ਦੁਆਰਾ ਚਲਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ. ਉਸ ਨੇ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਦਹਿਸ਼ਤਗਰਦਾਂ ਨੂੰ "ਅੱਤਵਾਦ ਵਿਰੁੱਧ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਕਾਰਵਾਈਆਂ ਦੀ ਕਮੀ" ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ. ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਹੜਤਾਲ ਕਾਰਨ ਜੈਸ਼-ਏ-ਮੁਹੰਮਦ ਲਈ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਮਾਰੇ ਗਏ ਸਨ ਅਤੇ ਇਹ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਸੀ ਕਿ ਖੁਫੀਆ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਘਟਾਉਣ ਲਈ ਇਹ ਟੀਚਾ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ.<ref>{{Cite news|url=https://mumbaimirror.indiatimes.com/news/india/full-statement-of-foreign-secretary-vijay-gokhale-on-air-strikes-on-jems-largest-training-camp-in-balakot/articleshow/68164852.cms|title=Full statement of Foreign Secretary Vijay Gokhale on air strikes on JeM's largest training camp in Balakot|date=26 February 2019|work=Mumbai Mirror|language=en|access-date=27 ਫ਼ਰਵਰੀ 2019|archive-date=26 ਫ਼ਰਵਰੀ 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190226234109/https://mumbaimirror.indiatimes.com/news/india/full-statement-of-foreign-secretary-vijay-gokhale-on-air-strikes-on-jems-largest-training-camp-in-balakot/articleshow/68164852.cms|url-status=dead}}</ref> ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, [[ਰੱਖਿਆ ਮੰਤਰਾਲਾ|ਭਾਰਤੀ ਰੱਖਿਆ ਮੰਤਰਾਲੇ]] ਦੇ ਬੁਲਾਰੇ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹਵਾਈ ਖੇਤਰ ਦੇ ਉਲੰਘਣ ਦੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਦੋਸ਼ਾਂ ਬਾਰੇ ਕੋਈ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨਹੀਂ ਹੈ.<ref> {{Cite news|url=https://www.reuters.com/article/us-india-kashmir-defence-idUSKCN1QF08S|title=Indian defense ministry says no information about air violations...|date=26 February 2019|work=Reuters|access-date=26 February 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190226092659/https://www.reuters.com/article/us-india-kashmir-defence-idUSKCN1QF08S|archive-date=26 February 2019|dead-url=no|language=en}} </ref> ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਕਾਂਗਰਸੀ ਆਗੂ ਸੈਮ ਪਿਤਰੋਦਾ ਨੇ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਬਾਲਾਕੋਟ ਹਵਾਈ ਹਮਲਿਆਂ ਸਬੰਧੀ ‘ਵਧੇਰੇ ਤੱਥ’ ਪੇਸ਼ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਹਾ। ਸ੍ਰੀ ਪਿਤਰੋਦਾ ਵੱਲੋਂ ਬਾਲਾਕੋਟ ਹਵਾਈ ਹਮਲਿਆਂ ਬਾਰੇ ਤੱਥ ਮੰਗੇ ਜਾਣ ’ਤੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਮੋਦੀ ਨੇ ਇੱਕ ਟਵੀਟ ਕਰਦਿਆਂ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ‘ਜਨਤਾ ਮੁਆਫ਼ ਨਹੀਂ ਕਰੇਗੀ।’ ਭਾਜਪਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਅਮਿਤ ਸ਼ਾਹ ਸਮੇਤ ਹੋਰਨਾਂ ਭਾਜਪਾ ਆਗੂਆਂ ਨੇ ਵੀ ਪਿਤਰੋਦਾ ਦੀ ਨਿਖੇਧੀ ਕੀਤੀ।<ref>{{Cite web|url=https://www.punjabitribuneonline.com/2019/03/%e0%a8%ac%e0%a8%be%e0%a8%b2%e0%a8%be%e0%a8%95%e0%a9%8b%e0%a8%9f-%e0%a8%b9%e0%a8%ae%e0%a8%b2%e0%a8%bf%e0%a8%86%e0%a8%82-%e0%a8%ac%e0%a8%be%e0%a8%b0%e0%a9%87-%e0%a8%b5%e0%a8%a7%e0%a9%87%e0%a8%b0/|title=ਬਾਲਾਕੋਟ ਹਮਲਿਆਂ ਬਾਰੇ ਵਧੇਰੇ ਤੱਥ ਪੇਸ਼ ਕਰੇ ਸਰਕਾਰ: ਪਿਤਰੋਦਾ|date=2019-03-23|website=Punjabi Tribune Online|language=hi-IN|access-date=2019-03-23}}{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਜੁਲਾਈ 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> === ਪਾਕਿਸਤਾਨ === ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰੀ ਸ਼ਾਹ ਮਹਿਮੂਦ ਕੁਰੈਸ਼ੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨੇ ਬਦਲਾ ਲੈਣ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਰਾਖਵਾਂ ਰੱਖ ਲਿਆ ਹੈ।<ref>{{Cite web|url=https://twitter.com/PTIofficial/status/1100287616698728448|title=Minister of Foreign Affairs Shah Mahmood Qureshi Policy Statement after the violation of LOC by Indian Air ForceIpic.twitter.com/tduq8rpXd8|last=PTI|date=25 February 2019|website=@PTIofficial|language=en|access-date=26 February 2019}}</ref> ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨਮੰਤਰੀ [[ਇਮਰਾਨ ਖ਼ਾਨ|ਇਮਰਾਨ ਖਾਨ]] ਨੇ ਸਥਿਤੀ ਦੀ ਸਮੀਖਿਆ ਕਰਨ ਲਈ ਹੰਗਾਮੀ ਬੈੈੈਠਕ ਬੁਲਾਈ।<ref>{{Cite web|url=https://www.dawn.com/news/1466145|title=PM Khan summons 'important meeting' in wake of India's LoC violation|last=Dawn.com|date=26 February 2019|website=DAWN.COM|language=en|access-date=26 February 2019}}</ref> ਇਸ ਬੈਠਕ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿਚ, ਕੌਮੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਕੌਂਸਲ (ਐੱਨ. ਐੱਸ. ਸੀ.) ਨੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਅੱਤਵਾਦੀ ਕੈਂਪ ਦੇ ਵਿਨਾਸ਼ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਦਾਅਵਿਆਂ ਨੂੰ ਨਕਾਰਦੇ ਹੋਏ ਇੱਕ ਬਿਆਨ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ।<ref>{{Cite web|url=https://twitter.com/ANI/status/1100332154196701185|title=Pakistan's National Security Committee (NSC) after a meeting chaired by Pakistan PM Imran Khan today: India has committed uncalled for aggression to which Pakistan shall respond at the time and place of its choosing.pic.twitter.com/7IfgrEXFN8|last=ANI|date=26 February 2019|website=@ANI|language=en|access-date=26 February 2019}}</ref><ref> {{Cite web|url=https://twitter.com/PTIofficial/status/1100329335850860546|title=This action has been done for domestic consumption being in election environment,putting regional peace and stability at grave risk.The claimed area of strike is open for the world to see the facts on ground.For this domestic&international media is being taken to the impact site.|last=PTI|date=26 February 2019|website=@PTIofficial|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20190226164433/https://twitter.com/PTIofficial/status/1100329335850860546|archive-date=26 February 2019|dead-url=no|access-date=26 February 2019}} </ref> === ਅੰਤਰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪ੍ਰਤੀਕਰਮ === [[ਆਸਟਰੇਲੀਆ|ਆਸਟਰੇੇੇਲੀਆ]] ਨੇ ਪੁਲਵਾਮਾ ਹਮਲੇ ਦੀ ਨਿਖੇਧੀ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੀ ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਚੱਲ ਰਹੇ ਅੱਤਵਾਦੀ ਸਰਗਰਮੀਆਂ ਉੱਤੇ ਕਾਰਵਾਈ ਕਰੇ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਅਜਿਹੀਆਂ ਕਾਰਵਾਈਆਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਹੇਜ਼ ਕਰਨ ਜੋ ਅਮਨ ਭੰਗ ਕਰੇ।<ref>{{Cite news|url=https://www.outlookindia.com/website/story/world-news-australia-asks-india-pak-to-exercise-restraint-engage-in-dialogue/326180|title=Australia Asks India, Pak To 'Exercise Restraint', Engage In Dialogue|date=26 February 2019|work=Outlook}}</ref> [[ਚੀਨ ਦਾ ਲੋਕਤੰਤਰੀ ਗਣਰਾਜ|ਚੀਨ]] ਦੇ ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰਾਲੇ ਦੇ ਬੁਲਾਰੇ ਲੂੰ ਕਾਂਗ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਸਾਨੂੰ ਆਸ ਹੈ ਕਿ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੋਵੇਂ ਹੀ ਸੰਜਮ ਵਰਤ ਸਕਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਾਰਵਾਈਆਂ ਨੂੰ ਅਪਣਾ ਸਕਦੇ ਹਨ ਜੋ ਇਸ ਖੇਤਰ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਸਥਿਰ ਬਣਾਉਣ ਅਤੇ ਆਪਸੀ ਸਬੰਧਾਂ ਨੂੰ ਸੁਧਾਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਨ"।<ref>{{Cite news|url=https://economictimes.indiatimes.com/news/defence/china-urges-india-pakistan-to-exercise-restraint-after-air-strike/articleshow/68168069.cms|title=China urges India, Pakistan to 'exercise restraint' after air strike|date=26 February 2019|work=The Economic Times|access-date=26 February 2019}}</ref> [[ਫ਼ਰਾਂਸ|ਫਰਾਂਸ]] ਨੇ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨੂੰ ਸੰਜਮ ਦੇ ਲਈ ਕਿਹਾ, ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਹ ਅੱਤਵਾਦ ਵਿਰੁੱਧ ਭਾਰਤੀ ਕਾਰਵਾਈਆਂ ਦੀ ਹਮਾਇਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਇਸ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਅੱਤਵਾਦੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕਰਨ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨਾ ਦੇਵੇ।<ref>{{Cite news|url=https://www.ndtv.com/india-news/recognise-indias-legitimacy-to-ensure-its-security-against-cross-border-terror-france-1999768|title=Recognise India's Legitimacy To Ensure Security Against Terror: France|date=26 February 2019|work=NDTV|editor-last=Achom|editor-first=Debanish}}</ref> [[ਇਸਲਾਮਿਕ ਸਹਿਕਾਰੀ ਸੰਸਥਾ]] ਨੇ ਹਵਾਈ ਹਮਲੇ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨੂੰ ਸੰਜਮ ਦਿਖਾਉਣ ਲਈ ਕਿਹਾ।<ref>{{Cite web|url=https://www.dawn.com/news/1466169|title=OIC condemns Indian incursion against Pakistan, urges both sides to exercise restraint|last=APP|first=Dawn com|date=26 February 2019|website=DAWN.COM|access-date=26 February 2019|}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.punjabitribuneonline.com/2019/03/%e0%a8%95%e0%a9%87%e0%a8%82%e0%a8%a6%e0%a8%b0%e0%a9%80-%e0%a8%a8%e0%a9%80%e0%a8%a4%e0%a9%80%e0%a8%86%e0%a8%82-%e0%a8%a6%e0%a9%80-%e0%a8%ae%e0%a8%be%e0%a8%b0-%e0%a8%85%e0%a8%a4%e0%a9%87-%e0%a8%b2/|title=ਕੇਂਦਰੀ ਨੀਤੀਆਂ ਦੀ ਮਾਰ ਅਤੇ ਲੋਕਾਈ ਅੰਦਰ ਬੇਗਾਨਗੀ|date=2019-03-20|website=Punjabi Tribune Online|language=hi-IN|access-date=2019-03-20}}{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਜੁਲਾਈ 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਦੇ ਸੈਕਰੇਟਰੀ ਸਟੇਟ ਮਾਈਕ ਪੋਂਪੋ ਨੇ ਇਸ ਹਮਲੇ ਨੂੰ "ਅੱਤਵਾਦ ਵਿਰੋਧੀ ਕਾਰਵਾਈ" ਕਿਹਾ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਾ-ਭਾਰਤ ਸਬੰਧਾਂ ਦੀ ਮੁੜ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ ਦੋਹਾਂ ਪੱਖਾਂ ਨੂੰ ਸੰਜਮ ਦਿਖਾਉਣ ਲਈ ਕਿਹਾ।<ref>{{Cite news|url=https://economictimes.indiatimes.com/news/defence/india-pakistan-tension-pompeo-speaks-to-sushma-swaraj/articleshow/68179944.cms|title=India-Pakistan tension: Pompeo speaks to Sushma Swaraj|date=27 February 2019|work=The Economic Times|agency=Indo-Asian News Service|access-date=27 ਫ਼ਰਵਰੀ 2019|archive-date=28 ਫ਼ਰਵਰੀ 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190228005043/https://economictimes.indiatimes.com/news/defence/india-pakistan-tension-pompeo-speaks-to-sushma-swaraj/articleshow/68179944.cms|dead-url=yes}} {{Cite web |url=https://economictimes.indiatimes.com/news/defence/india-pakistan-tension-pompeo-speaks-to-sushma-swaraj/articleshow/68179944.cms |title=ਪੁਰਾਲੇਖ ਕੀਤੀ ਕਾਪੀ |access-date=2019-02-27 |archive-date=2019-02-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190228005043/https://economictimes.indiatimes.com/news/defence/india-pakistan-tension-pompeo-speaks-to-sushma-swaraj/articleshow/68179944.cms |url-status=dead }}</ref> == ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ == * [[2016 ਉਰੀ ਹਮਲਾ|2016 ਉਰੀ ਦਾ ਹਮਲਾ]] * [[ਭਾਰਤ-ਪਾਕਿ ਸੰਬੰਧ|ਭਾਰਤ-ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਸਬੰਧਾਂ]] == ਹਵਾਲੇ == <references group=""></references> [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਸ਼ਮੀਰ ਮਸਲਾ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ–ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਸੰਬੰਧ]] jiln6uw2e2p830v9sluvvcein09kqk7 0 130781 846109 663573 2026-09-14T12:36:45Z Kuldeepburjbhalaike 18176 [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫੋਟੋਗਰਾਫਰ]] ਤੋਂ [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ੋਟੋਗ੍ਰਾਫ਼ਰ]] ਵਿੱਚ ਖਿਸਕਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ [[c:Help:Cat-a-lot|ਕੈਟ-ਆ-ਲੋਟ]] ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ 846109 wikitext text/x-wiki '''ਪੈਟ ਲੇ ਪੌਲਮੀਅਰ''' ਇਕ [[ਗਲੋਬਲ ਕਲਾ|ਗਲੋਬਲ]] ਟਰੈਵਲ [[ਫ਼ੋਟੋਗਰਾਫ਼ੀ|ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫਰ]] ਹੈ ਜੋ ਆਪਣੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸਥਾਨਾਂ ਅਤੇ ਚਮਕਦਾਰ ਸਥਾਨਾਂ ਦੇ ਲੈਂਡਸਕੇਪ ਸ਼ਾਟਾਂ ਲਈ ਵਦੇਰੇ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ. ਉਸ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਕਈ ਸੰਗਠਨਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਓਹ ਇੱਕ ਜੱਜਿੰਗ ਪੈਨਲ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਵੀ ਰਿਹੇ.<ref>[https://blogs.timesofisrael.com/3-inspiring-photographers-who-should-shoot-in-israel/ 3 Inspiring Photographers Who Should Shoot In Israel]</ref><ref>[https://www.ottawalife.com/article/getting-to-know-a-travel-photographer-who-puts-a-new-spin-on-a-classic-industry?c=9 Getting to know a travel photographer who puts a new spin on a classic industry]</ref><ref>[https://www.inc.com/aj-agrawal/how-this-visionary-capitalized-on-innovation-in-photography.html How This Visionary Capitalized On Innovation In PhotographyFor a long time, travel photography was under appreciated.]</ref> ==ਸ੍ਰੋਤ== {{reflist}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ੋਟੋਗ੍ਰਾਫ਼ਰ]] mrf3k3oo5ow7ywcy8wy140hy2czcgbh 0 136393 846128 813621 2026-09-14T12:38:44Z Kuldeepburjbhalaike 18176 [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਫੋਟੋਗਰਾਫਰ]] ਤੋਂ [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਫ਼ੋਟੋਗ੍ਰਾਫ਼ਰ]] ਵਿੱਚ ਖਿਸਕਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ [[c:Help:Cat-a-lot|ਕੈਟ-ਆ-ਲੋਟ]] ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ 846128 wikitext text/x-wiki '''ਮੀਆ ਨਕਾਨੋ''' [[ਅਮਰੀਕਾ]] ਦੀ ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫਰ, [[ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਮਾਤਾ]], ਸਿਖਿਅਕ, ਪ੍ਰਿੰਟਰ, ਕਾਰਕੁਨ, ਹਾਈਫਨ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਦੀ ਸੰਸਥਾਪਕ ਸੰਪਾਦਕ ਅਤੇ ਵਿਜ਼ੀਬਿਲਟੀ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਦੀ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਹੈ।<ref>{{Cite web|url=http://www.visibilityproject.org/about-the-project/contributors/|title=Visibility Project Website|access-date=2014-10-19}}</ref> == ਕਰੀਅਰ == ਮੀਆ ਨੇ 2003 ਵਿੱਚ ਫੋਟੋ ਐਡੀਟਰ ਵਜੋਂ ਹਾਈਫਨ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਦੀ ਸਹਿ-ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ।<ref>{{Cite web|url=http://feministing.com/2013/08/01/the-academic-feminist-summer-at-the-archives-with-the-visibility-project/|title=The Academic Feminist: Summer at the archives with the Visibility Project|last=Gwendolyn|website=Feministing|access-date=2021-07-31|archive-date=2014-10-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20141019215709/http://feministing.com/2013/08/01/the-academic-feminist-summer-at-the-archives-with-the-visibility-project/|dead-url=yes}}</ref> 2014 ਤੱਕ ਉਸਨੇ ਹਾਈਫਨ ਦਾ [[ਐਲ.ਜੀ.ਬੀ.ਟੀ]]. ਸੈਕਸ਼ਨ ਲਾਂਚ ਕੀਤਾ।<ref>{{Cite web|url=http://www.hyphenmagazine.com/lgbtq|title=Hyphen Magazine Blog|last=|first=|date=|website=|access-date=2014-10-19|archive-date=2014-10-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20141007115135/http://www.hyphenmagazine.com/lgbtq|url-status=dead}}</ref> 2007 ਵਿੱਚ, ਨਕਾਨੋ ਨੇ ਕਾਠਮੰਡੂ ਪੋਸਟ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਫੋਟੋ ਜਰਨਲਿਜ਼ਮ ਇੰਟਰਨਸ਼ਿਪ ਲਈ [[ਨੇਪਾਲ]] ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਕੀਤੀ।<ref>{{Cite web|url=http://colorlines.com/archives/2009/07/spotlight_mia_nakano.html|title=Spotlight: Mia Nakano|last=Hing|first=Julianne|date=July 2009|website=Colorlines|access-date=19 October 2014|archive-date=7 ਜੁਲਾਈ 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130707185705/http://colorlines.com/archives/2009/07/spotlight_mia_nakano.html|dead-url=yes}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.apogeejournal.org/a-queer-aperture-mia-nakano-and-the-visibility-project/|title=A Queer Aperture: Mia Nakano and the Visibility Project|last=Ochoa|first=Cecca|date=2013-09-10|website=Apogee|access-date=2021-07-31|archive-date=2015-05-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20150503095018/http://www.apogeejournal.org/a-queer-aperture-mia-nakano-and-the-visibility-project/|url-status=dead}}</ref> ਉੱਥੇ ਨਕਾਨੋ ਇੱਕ ਐਲ.ਜੀ.ਬੀ.ਟੀ. ਸੰਸਥਾ ਬਲੂ ਡਾਇਮੰਡ ਸੁਸਾਇਟੀ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਅਤੇ ਨੇਪਾਲ ਦੇ ਐਲ.ਜੀ.ਬੀ.ਟੀ. ਤਬਕੇ ਦੀਆਂ ਫੋਟੋਆਂ ਖਿੱਚਣ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਸਹਿਯੋਗ ਕੀਤਾ। == ਵਿਜ਼ੀਬਿਲਟੀ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ == ਇੱਕ ਵਾਰ ਜਦੋਂ ਉਹ ਵਿਜ਼ੀਬਿਲਿਟੀ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਦੁਆਰਾ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਪਰਤੀ ਤਾਂ ਮੀਆ ਨੇ ਐਲ.ਜੀ.ਬੀ.ਟੀ. ਭਾਈਚਾਰੇ ਦਾ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀਕਰਨ ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ। ਵਿਜ਼ੀਬਿਲਟੀ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਹਾਈਫਨ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਸਹਿਯੋਗ ਹੈ।<ref>{{Cite web|url=http://creativeworkfund.org/?portfolio=mia-nakano-and-hyphen-magazine|title=Mia Nakano and Hyphen Magazine}}</ref> ਵਿਜ਼ੀਬਿਲਟੀ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਦੀ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀ [[ਓਹੀਓ ਸਟੇਟ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ]], <ref>{{Cite web|url=http://wgss.osu.edu/events/mia-nakanos-visibility-project|title=Mia Nakano's The Visibility Project|date=2014-10-13|website=The Ohio State University}}</ref> ਫਿਲਾਡੇਲਫੀਆ ਵਿੱਚ ਲੀਵੇ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ, <ref>{{Cite web|url=http://feministing.com/2013/08/01/the-academic-feminist-summer-at-the-archives-with-the-visibility-project/|title=The Academic Feminist: Summer at the archives with the Visibility Project|last=Gwendolyn|website=Feministing|access-date=2021-07-31|archive-date=2014-10-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20141019215709/http://feministing.com/2013/08/01/the-academic-feminist-summer-at-the-archives-with-the-visibility-project/|dead-url=yes}}</ref> ਓਕਲੈਂਡ ਏਸ਼ੀਅਨ ਕਲਚਰਲ ਸੈਂਟਰ, ਸਮਿਥਸੋਨੀਅਨ ਏਸ਼ੀਅਨ ਪੈਸੀਫਿਕ ਅਮਰੀਕਨ ਸੈਂਟਰ ਦੇ ਏਸ਼ੀਅਨ-ਲੈਟਿਨੋ ਫੈਸਟੀਵਲ 2013 ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।<ref>{{Cite web|url=http://apa.si.edu/asianlatino/art.html|title=Smithsonian Art Intersections Exhibit|publisher=Smithsonian|access-date=2014-10-19|archive-date=2013-07-31|archive-url=https://web.archive.org/web/20130731221703/http://apa.si.edu/asianlatino/art.html|url-status=dead}}</ref> ਨਕਾਨੋ ਲੀਵੇ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਦੇ ਰਿਵੋਲਵ: ਐਨ ਆਰਟ ਫਾਰ ਸੋਸ਼ਲ ਚੇਂਜ ਸਿੰਪੋਜ਼ੀਅਮ ਦੀ ਪੈਨਲਿਸਟ ਸੀ।<ref>{{Cite web|url=http://www.leeway.org/events/revolve_an_art_for_social_change_symposium/#.VEQIxPnF9xs|title=Leeway Foundation: revolve an art for social change symposium|date=2013-10-05|access-date=2014-10-19|archive-date=2014-10-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20141019223644/http://www.leeway.org/events/revolve_an_art_for_social_change_symposium/#.VEQIxPnF9xs|url-status=dead}}</ref> ਉਸਦਾ ਕੰਮ ਕਲਰਲਾਈਨਜ਼, ਕਾਠਮੰਡੂ ਪੋਸਟ, ਮਦਰਜੋਨਜ਼ ਡਾਟ ਕਾਮ, ਡੈਮੋਕਰੇਸੀਨਾਓ ਅਤੇ ਫ੍ਰੀਦਹਾਇਕਰਜ਼ ਡਾਟ ਓਆਰਜੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।<ref>{{Cite web|url=http://www.visibilityproject.org/about-the-project/contributors/|title=Visibility Project About the Contributors}}</ref> 2014 ਵਿੱਚ ਵਿਜ਼ੀਬਿਲਟੀ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਨੇ ਹਾਈਫਨ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਐਲ.ਜੀ.ਬੀ.ਟੀ.ਕਿਊ. ਹਾਈਫਨ ਬਣਾਇਆ, ਜੋ ਕਿ ਇੱਕ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅਤੇ ਮੁੱਖ ਧਾਰਾ ਦੇ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾ ਐਲ.ਜੀ.ਬੀ.ਟੀ.ਕਿਊ.-ਸਮਰਪਿਤ ਹਿੱਸਾ ਹੈ।<ref>{{Cite web|url=http://www.hyphenmagazine.com/blog/archive/2014/06/lgbtq-hyphen-section-highlights-lgbtq-aapi-voices|title=LGBTQ Hyphen section highlights LGBTQ AAPI voices|date=June 24, 2014|access-date=ਜੁਲਾਈ 31, 2021|archive-date=ਸਤੰਬਰ 29, 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150929105727/http://www.hyphenmagazine.com/blog/archive/2014/06/lgbtq-hyphen-section-highlights-lgbtq-aapi-voices|url-status=dead}}</ref> == ਹਵਾਲੇ == {{ਹਵਾਲੇ}} == ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ == * [http://www.visibilityproject.org/ ਦਿੱਖ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ] * [http://www.hyphenmagazine.com/category/lgbtq LGBTQ ਹਾਈਫਨ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150925174208/http://hyphenmagazine.com/category/lgbtq |date=2015-09-25 }} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਫ਼ੋਟੋਗ੍ਰਾਫ਼ਰ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]] 0xh49ob6nujiks7w2z43blx78f52vcx 0 152589 846193 844382 2026-09-15T07:26:12Z Gurmesh Kaur 61958 /* ਕੰਮ ਧੰਦੇ */ ਲੇਖ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਕੀਤਾ। 846193 wikitext text/x-wiki '''ਅਸੀਰ''' [[ਭਾਰਤ]] ਦੇ [[ਹਰਿਆਣਾ]] ਰਾਜ ਦੇ [[ਸਿਰਸਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ|ਸਿਰਸਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ]] ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਇਹ ਤਹਿਸੀਲ [[ਕਾਲਾਂਵਾਲੀ]] ਤੋਂ 8 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਹੈ। ਇਹ ਮੰਡੀ ਡੱਬਵਾਲੀ ਤੋਂ 26 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਅਤੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਸਦਰ-ਮੁਕਾਮ [[ਸਿਰਸਾ]] ਤੋਂ 48 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਅਸੀਰ ਪਿੰਡ ਡੱਬਵਾਲੀ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕੇ ਅਤੇ [[ਸਿਰਸਾ ਲੋਕ ਸਭਾ ਹਲਕਾ|ਸਿਰਸਾ ਸੰਸਦੀ ਹਲਕੇ]] ਅਧੀਨ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। [[ਕਾਲਾਂਵਾਲੀ]] ਸਾਰੀਆਂ ਵੱਡੀਆਂ ਆਰਥਿਕ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਲਈ ਅਸੀਰ ਪਿੰਡ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਕਸਬਾ ਹੈ।<ref name=":0">{{Cite web |title=Asir Village in Dabwali (Sirsa) Haryana {{!}} villageinfo.in |url=https://villageinfo.in/haryana/sirsa/dabwali/asir.html |access-date=2023-02-18 |website=villageinfo.in}}</ref> == ਆਬਾਦੀ ਅਤੇ ਭੂਗੋਲਿਕ ਖੇਤਰ == ਪਿੰਡ ਦਾ ਕੁੱਲ ਭੂਗੋਲਿਕ ਖੇਤਰ 1060 ਹੈਕਟੇਅਰ ਹੈ। ਸਾਲ 2011 ਦੀ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਅਨੁਸਾਰ ਅਸੀਰ ਦੀ ਕੁੱਲ ਆਬਾਦੀ 2,138 ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਦੀ ਆਬਾਦੀ 1,113 ਹੈ ਜਦੋਂ ਕਿ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਆਬਾਦੀ 1,025 ਹੈ। ਅਸੀਰ ਪਿੰਡ ਦੀ ਸਾਖਰਤਾ ਦਰ 50.84% ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚੋਂ 56.33% ਮਰਦ ਅਤੇ 44.88% ਔਰਤਾਂ ਸਾਖਰ ਹਨ। ਅਸੀਰ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਕਰੀਬ 381 ਘਰ ਹਨ।<ref name=":0" /><ref>{{Cite web |title=Asir Village Population, Caste - Dabwali Sirsa, Hariyana - Census India |url=https://www.censusindia.co.in/villages/asir-population-sirsa-hariyana-60571 |access-date=2023-02-18 |website=www.censusindia.co.in |language=en-US |archive-date=2023-02-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230218103736/https://www.censusindia.co.in/villages/asir-population-sirsa-hariyana-60571 |url-status=dead }}</ref> == ਕੰਮ ਧੰਦੇ == ਅਸੀਰ ਪਿੰਡ ਦੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਲੋਕ [[ਖੇਤੀਬਾੜੀ]] ਖੇਤਰ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਉਹ [[ਕਿਸਾਨ]] ਜਾਂ [[ਖੇਤ ਮਜ਼ਦੂਰ]] ਹਨ। ਕੁਝ ਲੋਕ ਸਹਾਇਕ ਧੰਦਿਆਂ ਜਿਵੇਂ [[ਮੱਛੀ ਪਾਲਣ]], [[ਡੇਅਰੀ ਫਾਰਮਿੰਗ|ਡੇਅਰੀ]] ਅਤੇ ਮਜ਼ਦੂਰੀ ਜਾਂ ਸੇਵਾ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਵੀ ਹਨ। ਇਸ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੀ [[ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਰਿਫਾਇਨਰੀ]] ਪਿੰਡ ਦਿਆਂ ਕੁਝ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਦੇ ਰਹੀ ਹੈ। ਸਰਕਾਰੀ ਸਹਾਇਤਾ ਨਾਲ ਚੱਲਣ ਵਾਲੀ [[ਮਨਰੇਗਾ|ਮਗਨਰੇਗਾ]] ਵੀ ਖੇਤਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਦੀ ਥੋੜ ਵਾਲੇ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ [[ਰੁਜ਼ਗਾਰ]] ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਕਈ ਲੋਕ ਨੇੜਲੇ ਸ਼ਹਿਰ ਕਾਲਾਂਵਾਲੀ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। == ਸਿੱਖਿਆ ਸਹੂਲਤਾਂ == ਅਸੀਰ ਵਿੱਚ ਅੱਠਵੀਂ ਤੱਕ ਦੀ ਮੁੱਢਲੀ ਸਿੱਖਿਆ ਲਈ ਇੱਕ ਸਰਕਾਰੀ ਮਿਡਲ ਸਕੂਲ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 1957 ਵਿੱਚ ਸਰਕਾਰੀ ਪ੍ਰਾਈਮਰੀ ਸਕੂਲ ਵਜੋਂ ਹੋਈ ਸੀ। ਇਸ ਸੰਸਥਾ ਵਿੱਚ ਸਹਿਸਿੱਖਿਆ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।<ref>{{Cite web |title=GPS ASIR - Assir (60571), District Sirsa (Haryana) |url=https://schools.org.in/sirsa/06110500201/gps-asir.html |access-date=2023-02-18 |website=schools.org.in |language=en}}</ref> ਬੱਚਿਆਂ ਅਤੇ ਮਾਵਾਂ ਦੀ ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਖੁਰਾਕ ਦੀ ਪੂਰਤੀ ਕਰਨ ਲਈ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਆਂਗਨਵਾੜੀ ਕੇਂਦਰ ਹਨ। == ਅਜ਼ਾਦੀ ਘੁਲਾਟੀਏ == [[ਜੈਤੋ ਦਾ ਮੋਰਚਾ|ਜੈਤੋ ਦੇ ਮੋਰਚੇ]] ਵਿੱਚ ਭਾਗ ਲੈਣ ਵਾਲ਼ਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪਿੰਡ ਅਸੀਰ ਨਿਵਾਸੀ '''ਸ਼ਾਮ ਸਿੰਘ ਪੁੱਤਰ ਫਤਿਹ ਸਿੰਘ''' (ਜਨਮ 1898) ਗਿਰਫ਼ਤਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਨੂੰ 2 ਫ਼ਰਵਰੀ 1924 ਨੂੰ ਸਾਢੇ 9 ਮਹੀਨੇ ਕੈਦ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਸੁਣਾਈ ਗਈ। ਪਹਿਲਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਨਾਭਾ ਬੀੜ ਜੇਲ੍ਹ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਬਬਲ ਕਾਂਤੀ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ।<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=aA0WAQAAIAAJ&newbks=0&printsec=frontcover&dq=asir+sirsa&q=asir+sirsa&hl=en|title=Who's Who: Punjab Freedom Fighters|last=Datta|first=Chaman Lal|last2=Studies|first2=Punjabi University Department of Punjab Historical|date=1972|publisher=Department of Punjab Historical Studies, Punjabi University|language=en}}</ref> == ਆਲ਼ੇ ਦੁਆਲ਼ੇ ਦੇ ਪਿੰਡ == ਅਸੀਰ ਦੇ ਆਸੇ ਪਾਸੇ [[ਪਿਪਲੀ]], [[ਮਾਖਾ, ਸਿਰਸਾ|ਮਾਖਾ]], [[ਪਾਨਾ]], [[ਖੋਖਰ (ਸਿਰਸਾ)|ਖੋਖਰ]], ਹੱਸੂ, ਦੇਸੂ ਮਲਕਾਣਾ, [[ਜਗਮਾਲਵਾਲੀ]], ਕਾਲਾਂਵਾਲੀ ਪਿੰਡ ਅਤੇ [[ਕਾਲਾਂਵਾਲੀ|ਕਾਲਾਂਵਾਲੀ ਮੰਡੀ]] ਹੈ। == ਆਵਾਜਾਈ ਦੇ ਸਾਧਨ == ਇਸ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਜਨਤਕ ਆਵਾਜਾਈ ਦਾ ਕੋਈ ਪ੍ਰਬੰਧ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਪਿੰਡ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਕਾਲਾਂਵਾਲੀ, ਡੱਬਵਾਲੀ ਜਾਂ ਹੋਰ ਦੂਰ-ਦੁਰਾਡੇ ਜਾਣ ਲਈ 3 ਕਿਲੋਮੀਟਰ [[ਪਿਪਲੀ]] ਬੱਸ ਅੱਡੇ ਜਾਂ ਡੇਰਾ [[ਜਗਮਾਲਵਾਲੀ]] ਤੋਂ ਬਸ ਲੈਣੀ ਪੈਂਦੀ ਹੈ। ਨੇੜਲਾ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ [[ਕਾਲਾਂਵਾਲੀ]] ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਇਸ ਤੋਂ 8 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਹੈ। == ਪੂਜਾ ਸਥਾਨ == ਅਸੀਰ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਜੰਡ ਸਾਹਿਬ, ਬਾਬਾ ਰਾਮਦੇਵ ਮੰਦਰ, ਬਾਬਾ ਮਾਣੀ ਦਾਸ ਦੀ ਸਮਾਧ ਅਤੇ ਡੇਰਾ, ਮਸਾਣੀ ਰਾਣੀ ਦਾ ਮੰਦਰ, ਇੱਕ ਚਰਚ, ਗੂਗਾ ਮੈੜੀ, ਬਾਬਾ ਰਾਜਾ ਰਾਮ ਦੀ ਸਮਾਧ, ਬਾਬਾ ਬਾਲਮੀਕ ਮੰਦਰ ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਸ਼ੇਰਾਂ ਵਾਲੀ ਅਤੇ ਸ਼ਿਵਜੀ ਦਾ ਮੰਦਰ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ==ਗੈਲਰੀ == <gallery> ਤਸਵੀਰ:School_main_gate.jpg|thumb|ਸਰਕਾਰੀ ਮਿਡਲ ਸਕੂਲ ਅਸੀਰ ਦਾ ਮੁੱਖ ਦੁਆਰ, ਸਾਲ 2023 ਤਸਵੀਰ:MGNREGA_Labour_at_work.jpg|thumb|ਪਿੰਡ ਅਸੀਰ ਦੇ ਛੱਪੜ ਵਿੱਚੋਂ ਗਾਰ ਕੱਢਦੇ ਹੋਏ ਮਗਨਰੇਗਾ ਕਾਮੇ File:MGNREGA Labour.jpg|thumb|ਪਿੰਡ ਅਸੀਰ ਦੇ ਛੱਪੜ ਵਿੱਚੋਂ ਗਾਰ ਕੱਢਦੇ ਹੋਏ ਮਗਨਰੇਗਾ ਕਾਮੇ File:MGNREGA Labour work.jpg|thumb|ਪਿੰਡ ਅਸੀਰ ਦੇ ਇੱਕ ਛੱਪੜ ਵਿੱਚੋਂ ਗਾਰ ਕੱਢਦੇ ਹੋਏ ਮਗਨਰੇਗਾ ਕਾਮੇ ਤਸਵੀਰ:Mid_day_meal.jpg|thumb|ਸਕੂਲੀ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਦੁਪਹਿਰ ਦਾ ਖਾਣਾ ਖਾਂਦੇ ਹੋਏ File:Students reading in leisure time.jpg|thumb|ਸਕੂਲ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਆਰਾਮ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਦੇ ਹੋਏ </gallery> ==ਹਵਾਲੇ== {{ਹਵਾਲੇ}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿਰਸਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ]] f7pw90rltkonr7sr5w2ag25kst1d32j 846195 846193 2026-09-15T07:28:18Z Mulkh Singh 9921 /* ਕੰਮ ਧੰਦੇ */ ਕੜੀਆਂ ਜੋੜੀਆਂ 846195 wikitext text/x-wiki '''ਅਸੀਰ''' [[ਭਾਰਤ]] ਦੇ [[ਹਰਿਆਣਾ]] ਰਾਜ ਦੇ [[ਸਿਰਸਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ|ਸਿਰਸਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ]] ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਇਹ ਤਹਿਸੀਲ [[ਕਾਲਾਂਵਾਲੀ]] ਤੋਂ 8 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਹੈ। ਇਹ ਮੰਡੀ ਡੱਬਵਾਲੀ ਤੋਂ 26 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਅਤੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਸਦਰ-ਮੁਕਾਮ [[ਸਿਰਸਾ]] ਤੋਂ 48 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਅਸੀਰ ਪਿੰਡ ਡੱਬਵਾਲੀ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕੇ ਅਤੇ [[ਸਿਰਸਾ ਲੋਕ ਸਭਾ ਹਲਕਾ|ਸਿਰਸਾ ਸੰਸਦੀ ਹਲਕੇ]] ਅਧੀਨ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। [[ਕਾਲਾਂਵਾਲੀ]] ਸਾਰੀਆਂ ਵੱਡੀਆਂ ਆਰਥਿਕ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਲਈ ਅਸੀਰ ਪਿੰਡ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਕਸਬਾ ਹੈ।<ref name=":0">{{Cite web |title=Asir Village in Dabwali (Sirsa) Haryana {{!}} villageinfo.in |url=https://villageinfo.in/haryana/sirsa/dabwali/asir.html |access-date=2023-02-18 |website=villageinfo.in}}</ref> == ਆਬਾਦੀ ਅਤੇ ਭੂਗੋਲਿਕ ਖੇਤਰ == ਪਿੰਡ ਦਾ ਕੁੱਲ ਭੂਗੋਲਿਕ ਖੇਤਰ 1060 ਹੈਕਟੇਅਰ ਹੈ। ਸਾਲ 2011 ਦੀ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਅਨੁਸਾਰ ਅਸੀਰ ਦੀ ਕੁੱਲ ਆਬਾਦੀ 2,138 ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਦੀ ਆਬਾਦੀ 1,113 ਹੈ ਜਦੋਂ ਕਿ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਆਬਾਦੀ 1,025 ਹੈ। ਅਸੀਰ ਪਿੰਡ ਦੀ ਸਾਖਰਤਾ ਦਰ 50.84% ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚੋਂ 56.33% ਮਰਦ ਅਤੇ 44.88% ਔਰਤਾਂ ਸਾਖਰ ਹਨ। ਅਸੀਰ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਕਰੀਬ 381 ਘਰ ਹਨ।<ref name=":0" /><ref>{{Cite web |title=Asir Village Population, Caste - Dabwali Sirsa, Hariyana - Census India |url=https://www.censusindia.co.in/villages/asir-population-sirsa-hariyana-60571 |access-date=2023-02-18 |website=www.censusindia.co.in |language=en-US |archive-date=2023-02-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230218103736/https://www.censusindia.co.in/villages/asir-population-sirsa-hariyana-60571 |url-status=dead }}</ref> == ਕੰਮ ਧੰਦੇ == ਅਸੀਰ ਪਿੰਡ ਦੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਲੋਕ [[ਖੇਤੀਬਾੜੀ]] ਖੇਤਰ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਉਹ [[ਕਿਸਾਨ]] ਜਾਂ [[ਖੇਤ ਮਜ਼ਦੂਰ]] ਹਨ। ਕੁਝ ਲੋਕ ਸਹਾਇਕ ਧੰਦਿਆਂ ਜਿਵੇਂ [[ਮੱਛੀ ਪਾਲਣ]], [[ਡੇਅਰੀ ਫਾਰਮਿੰਗ|ਡੇਅਰੀ]] ਅਤੇ ਮਜ਼ਦੂਰੀ ਜਾਂ ਸੇਵਾ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਵੀ ਹਨ। ਇਸ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੀ [[ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਰਿਫਾਇਨਰੀ]] ਪਿੰਡ ਦਿਆਂ ਕੁਝ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਦੇ ਰਹੀ ਹੈ। ਸਰਕਾਰੀ ਸਹਾਇਤਾ ਨਾਲ ਚੱਲਣ ਵਾਲੀ [[ਮਨਰੇਗਾ|ਮਗਨਰੇਗਾ]] ਵੀ ਖੇਤਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਦੀ ਥੋੜ ਵਾਲੇ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ [[ਰੁਜ਼ਗਾਰ]] ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਕਈ ਲੋਕ ਨੇੜਲੇ ਸ਼ਹਿਰ [[ਕਾਲਾਂਵਾਲੀ]] ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। == ਸਿੱਖਿਆ ਸਹੂਲਤਾਂ == ਅਸੀਰ ਵਿੱਚ ਅੱਠਵੀਂ ਤੱਕ ਦੀ ਮੁੱਢਲੀ ਸਿੱਖਿਆ ਲਈ ਇੱਕ ਸਰਕਾਰੀ ਮਿਡਲ ਸਕੂਲ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 1957 ਵਿੱਚ ਸਰਕਾਰੀ ਪ੍ਰਾਈਮਰੀ ਸਕੂਲ ਵਜੋਂ ਹੋਈ ਸੀ। ਇਸ ਸੰਸਥਾ ਵਿੱਚ ਸਹਿਸਿੱਖਿਆ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।<ref>{{Cite web |title=GPS ASIR - Assir (60571), District Sirsa (Haryana) |url=https://schools.org.in/sirsa/06110500201/gps-asir.html |access-date=2023-02-18 |website=schools.org.in |language=en}}</ref> ਬੱਚਿਆਂ ਅਤੇ ਮਾਵਾਂ ਦੀ ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਖੁਰਾਕ ਦੀ ਪੂਰਤੀ ਕਰਨ ਲਈ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਆਂਗਨਵਾੜੀ ਕੇਂਦਰ ਹਨ। == ਅਜ਼ਾਦੀ ਘੁਲਾਟੀਏ == [[ਜੈਤੋ ਦਾ ਮੋਰਚਾ|ਜੈਤੋ ਦੇ ਮੋਰਚੇ]] ਵਿੱਚ ਭਾਗ ਲੈਣ ਵਾਲ਼ਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪਿੰਡ ਅਸੀਰ ਨਿਵਾਸੀ '''ਸ਼ਾਮ ਸਿੰਘ ਪੁੱਤਰ ਫਤਿਹ ਸਿੰਘ''' (ਜਨਮ 1898) ਗਿਰਫ਼ਤਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਨੂੰ 2 ਫ਼ਰਵਰੀ 1924 ਨੂੰ ਸਾਢੇ 9 ਮਹੀਨੇ ਕੈਦ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਸੁਣਾਈ ਗਈ। ਪਹਿਲਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਨਾਭਾ ਬੀੜ ਜੇਲ੍ਹ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਬਬਲ ਕਾਂਤੀ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ।<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=aA0WAQAAIAAJ&newbks=0&printsec=frontcover&dq=asir+sirsa&q=asir+sirsa&hl=en|title=Who's Who: Punjab Freedom Fighters|last=Datta|first=Chaman Lal|last2=Studies|first2=Punjabi University Department of Punjab Historical|date=1972|publisher=Department of Punjab Historical Studies, Punjabi University|language=en}}</ref> == ਆਲ਼ੇ ਦੁਆਲ਼ੇ ਦੇ ਪਿੰਡ == ਅਸੀਰ ਦੇ ਆਸੇ ਪਾਸੇ [[ਪਿਪਲੀ]], [[ਮਾਖਾ, ਸਿਰਸਾ|ਮਾਖਾ]], [[ਪਾਨਾ]], [[ਖੋਖਰ (ਸਿਰਸਾ)|ਖੋਖਰ]], ਹੱਸੂ, ਦੇਸੂ ਮਲਕਾਣਾ, [[ਜਗਮਾਲਵਾਲੀ]], ਕਾਲਾਂਵਾਲੀ ਪਿੰਡ ਅਤੇ [[ਕਾਲਾਂਵਾਲੀ|ਕਾਲਾਂਵਾਲੀ ਮੰਡੀ]] ਹੈ। == ਆਵਾਜਾਈ ਦੇ ਸਾਧਨ == ਇਸ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਜਨਤਕ ਆਵਾਜਾਈ ਦਾ ਕੋਈ ਪ੍ਰਬੰਧ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਪਿੰਡ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਕਾਲਾਂਵਾਲੀ, ਡੱਬਵਾਲੀ ਜਾਂ ਹੋਰ ਦੂਰ-ਦੁਰਾਡੇ ਜਾਣ ਲਈ 3 ਕਿਲੋਮੀਟਰ [[ਪਿਪਲੀ]] ਬੱਸ ਅੱਡੇ ਜਾਂ ਡੇਰਾ [[ਜਗਮਾਲਵਾਲੀ]] ਤੋਂ ਬਸ ਲੈਣੀ ਪੈਂਦੀ ਹੈ। ਨੇੜਲਾ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ [[ਕਾਲਾਂਵਾਲੀ]] ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਇਸ ਤੋਂ 8 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਹੈ। == ਪੂਜਾ ਸਥਾਨ == ਅਸੀਰ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਜੰਡ ਸਾਹਿਬ, ਬਾਬਾ ਰਾਮਦੇਵ ਮੰਦਰ, ਬਾਬਾ ਮਾਣੀ ਦਾਸ ਦੀ ਸਮਾਧ ਅਤੇ ਡੇਰਾ, ਮਸਾਣੀ ਰਾਣੀ ਦਾ ਮੰਦਰ, ਇੱਕ ਚਰਚ, ਗੂਗਾ ਮੈੜੀ, ਬਾਬਾ ਰਾਜਾ ਰਾਮ ਦੀ ਸਮਾਧ, ਬਾਬਾ ਬਾਲਮੀਕ ਮੰਦਰ ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਸ਼ੇਰਾਂ ਵਾਲੀ ਅਤੇ ਸ਼ਿਵਜੀ ਦਾ ਮੰਦਰ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ==ਗੈਲਰੀ == <gallery> ਤਸਵੀਰ:School_main_gate.jpg|thumb|ਸਰਕਾਰੀ ਮਿਡਲ ਸਕੂਲ ਅਸੀਰ ਦਾ ਮੁੱਖ ਦੁਆਰ, ਸਾਲ 2023 ਤਸਵੀਰ:MGNREGA_Labour_at_work.jpg|thumb|ਪਿੰਡ ਅਸੀਰ ਦੇ ਛੱਪੜ ਵਿੱਚੋਂ ਗਾਰ ਕੱਢਦੇ ਹੋਏ ਮਗਨਰੇਗਾ ਕਾਮੇ File:MGNREGA Labour.jpg|thumb|ਪਿੰਡ ਅਸੀਰ ਦੇ ਛੱਪੜ ਵਿੱਚੋਂ ਗਾਰ ਕੱਢਦੇ ਹੋਏ ਮਗਨਰੇਗਾ ਕਾਮੇ File:MGNREGA Labour work.jpg|thumb|ਪਿੰਡ ਅਸੀਰ ਦੇ ਇੱਕ ਛੱਪੜ ਵਿੱਚੋਂ ਗਾਰ ਕੱਢਦੇ ਹੋਏ ਮਗਨਰੇਗਾ ਕਾਮੇ ਤਸਵੀਰ:Mid_day_meal.jpg|thumb|ਸਕੂਲੀ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਦੁਪਹਿਰ ਦਾ ਖਾਣਾ ਖਾਂਦੇ ਹੋਏ File:Students reading in leisure time.jpg|thumb|ਸਕੂਲ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਆਰਾਮ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਦੇ ਹੋਏ </gallery> ==ਹਵਾਲੇ== {{ਹਵਾਲੇ}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿਰਸਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ]] k4nogb13d50k4ohxmn8o3de050dz229 0 153968 846159 837679 2026-09-14T16:42:35Z Meenukusam 51574 Created by translating the section "Early life" from the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1372887013|Kaushiki Chakraborty]]" 846159 wikitext text/x-wiki {{Infobox musical artist | background = solo_singer | name = ਕੌਸ਼ਿਕੀ ਚੱਕਰਵਰਤੀ | image = Kaushiki Chakrabarty 2013 (sq cropped).JPG | caption = 2013 ਵਿੱਚ ਸਵਾਈ ਗੰਧਰਵ ਭੀਮਸੇਨ ਮਹੋਤਸਵ, ਪੁਣੇ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ। | birth_name = | birth_date = {{birth date and age|df=y|1980|10|24}} | origin = [[ਕੋਲਕਾਤਾ]], ਭਾਰਤ | genre = ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸੰਗੀਤ | occupation = | instrument = | website = {{url|www.kaushikichakraborty.com}} }} [[Category:Articles with short description]] [[Category:Short description is different from Wikidata]] [[Category:Articles with hCards]] '''ਕੌਸ਼ਿਕੀ ਚੱਕਰਵਰਤੀ''' ([[ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ]]: '''Kaushiki Chakraborty;''' ਜਨਮ 24 ਅਕਤੂਬਰ 1980) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ [[ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸੰਗੀਤ|ਕਲਾਸੀਕਲ]] ਗਾਇਕਾ ਅਤੇ ਇੱਕ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਸੰਗੀਤ ਰਿਸਰਚ ਅਕੈਡਮੀ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ [[ਪਟਿਆਲਾ ਘਰਾਣਾ|ਪਟਿਆਲਾ ਘਰਾਣੇ]] ਦੇ ਵਿਆਖਿਆਕਾਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ।<ref name="Music">{{Cite web |title=Kaushiki Chakraborty: Artist Biography |url=http://www.allmusic.com/artist/kaushiki-chakraborty-mn0000769140 |access-date=15 January 2016 |publisher=All Muic.com}}</ref><ref>{{Cite web |title=Voice of Punjab is Bengali |url=https://www.tribuneindia.com/news/spectrum/society/voice-of-punjab-is-bengali/740552.html |access-date=21 July 2019 |website=[[The Tribune (Chandigarh)|The Tribune]] |archive-date=20 ਜੁਲਾਈ 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190720204933/https://www.tribuneindia.com/news/spectrum/society/voice-of-punjab-is-bengali/740552.html |url-status=dead }}</ref> ਉਸਦੇ ਭੰਡਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁੱਧ ਕਲਾਸੀਕਲ, ਖਿਆਲ, ਦਾਦਰਸ, ਠੁਮਰੀ ਆਦਿ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਕਈ ਹੋਰ ਰੂਪ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਉਹ ਏਸ਼ੀਆ-ਪ੍ਰਸ਼ਾਂਤ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵ ਸੰਗੀਤ ਲਈ 2005 ਬੀਬੀਸੀ ਰੇਡੀਓ 3 ਅਵਾਰਡ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਹੈ। ਉਹ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਕਲਾਸੀਕਲ ਗਾਇਕ, ਅਜੋਏ ਚੱਕਰਵਰਤੀ ਦੀ ਧੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਉਸਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਉਸਦੇ ਪਤੀ, ਪਾਰਥਸਾਰਥੀ ਦੇਸੀਕਨ ਦੇ ਨਾਲ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ ਹੈ।<ref>{{Cite web |title=Kaushiki Chakraborty Desikan and Partha Desikan delight Atlanta |url=http://www.atlantadunia.com/dunia/News/N223.htm |access-date=15 January 2016 |publisher=atlantadunia.com}}</ref> 2020 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੂੰ [[ਨਾਰੀ ਸ਼ਕਤੀ ਪੁਰਸਕਾਰ|ਨਾਰੀ ਸ਼ਕਤੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਨਾਲ]] ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।<ref>{{Cite web |title=#GoodNewsOfTheDay: 15 Women honoured with Nari Shakti Puraskar by President Ram Nath Kovind on Women's Day |url=https://www.pinkvilla.com/lifestyle/people/goodnewsoftheday-15-women-honoured-nari-shakti-puraskar-president-ram-nath-kovind-womens-day-513693 |access-date=2021-03-21 |website=PINKVILLA |language=en |archive-date=2020-03-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200310222047/https://www.pinkvilla.com/lifestyle/people/goodnewsoftheday-15-women-honoured-nari-shakti-puraskar-president-ram-nath-kovind-womens-day-513693 |url-status=dead }}</ref> ਕੌਸ਼ਿਕੀ ਇੱਕ ਸਿਖਲਾਈ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਾਰਨਾਟਿਕ ਕਲਾਸੀਕਲ ਗਾਇਕਾ ਵੀ ਹੈ। == ਅਵਾਰਡ ਅਤੇ ਮਾਨਤਾਵਾਂ == ਚੱਕਰਵਰਤੀ ਨੂੰ ਕਈ ਪੁਰਸਕਾਰ ਮਿਲ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਉਸਨੇ 1995 ਵਿੱਚ ਜਾਦੂ ਭੱਟਾ ਅਵਾਰਡ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ, 1998 ਵਿੱਚ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ 27ਵੇਂ ਸਲਾਨਾ ITC ਸੰਗੀਤ ਸੰਮੇਲਨ ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਗੀਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕੀਤੀ ਗਈ, ਅਤੇ 2000 ਵਿੱਚ ਉੱਤਮ ਨੌਜਵਾਨ ਵਿਅਕਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਨੂੰ 25 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਸੰਗੀਤ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਲਈ ਬੀਬੀਸੀ ਅਵਾਰਡ (2005) ਮਿਲਿਆ। ਇਸ ਪੁਰਸਕਾਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ 'ਤੇ ਉਸ ਦੀ "ਭਾਰਤੀ ਵੋਕਲ ਸੰਗੀਤ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਚਮਕਦਾਰ ਉੱਭਰ ਰਹੇ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ" ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਅਤੇ ਆਲੋਚਕ ਕੇਨ ਹੰਟ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ "ਅਸੀਂ ਉੱਤਮ ਗੱਲਾਂ ਕਰ ਰਹੇ ਹਾਂ"।<ref name="Taan">{{Cite web |date=25 September 2010 |title=The Girl with the Runaway Taan: Tehelka Magazine, Vol 7, Issue 38 |url=http://archive.tehelka.com/story_main46.asp?filename=hub250910The_Gril.asp |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160216031319/http://archive.tehelka.com/story_main46.asp?filename=hub250910The_Gril.asp |archive-date=16 February 2016 |access-date=14 January 2016 |website=Tehelka Magazine}}</ref><ref name="Lusk">{{Cite web |last=Lusk |first=Jon |year=2005 |title=Winner 2005 Kaushiki Chakraborty (India) |url=http://www.bbc.co.uk/radio3/world/awards2005/profile_kaushikichakraborty.shtml |access-date=14 January 2016 |publisher=BBC News}}</ref> ਬੀਬੀਸੀ ਨੇ ਉਸਦੇ ਸੰਗੀਤਕ ਸਫ਼ਰ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਫ਼ਿਲਮ ਵੀ ਬਣਾਈ - ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਸੰਗੀਤ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਲੋਕਾਂ ਅਤੇ ਸਥਾਨਾਂ ਨੂੰ ਕਵਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਵੋਕਲ ਸੰਗੀਤ ਲਈ [[ਸੰਗੀਤ ਨਾਟਕ ਅਕੈਡਮੀ]] ਦਾ ਉਸਤਾਦ ਬਿਸਮਿੱਲ੍ਹਾ ਖਾਨ ਪੁਰਸਕਾਰ 2010,<ref>{{Cite web |title=Ustad Bismillah Khan Yuva Puraskar 2010 Presented |url=http://pib.nic.in/newsite/PrintRelease.aspx?relid=80742 |access-date=15 January 2016 |agency=Press Trust of India}}</ref> ਅਤੇ 2013 ਆਦਿਤਿਆ ਬਿਰਲਾ ਕਲਾਕਿਰਨ ਪੁਰਸਕਾਰ ਵੀ ਮਿਲਿਆ ਹੈ।<ref name="Hall">{{Cite web |date=16 October 2015 |title=Kaushiki Chakraborty's Sakhi:Women in Indian Music |url=http://www.carnegiehall.org/Calendar/2015/10/16/0830/PM/Kaushiki-Chakrabortys-Sakhi/ |access-date=15 January 2016 |publisher=Carnegiehall Organization |archive-date=4 ਜੂਨ 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150604031942/http://www.carnegiehall.org/Calendar/2015/10/16/0830/PM/Kaushiki-Chakrabortys-Sakhi/ |url-status=dead }}</ref> ਉਸਨੂੰ ABP ANANDA ਦੁਆਰਾ "ਸ਼ੇਰਾ ਬੰਗਾਲੀ ਸਨਮਾਨ 2017" ਵੀ ਮਿਲਿਆ ਹੈ। == ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ == ਕੌਸ਼ਿਕੀ ਨੇ 2004 ਵਿੱਚ ਪਾਰਥਸਾਰਥੀ ਦੇਸੀਕਨ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਸੰਗੀਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਗਾਇਕ ਵੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਰਿਸ਼ੀਥ ਹੈ।<ref name="Desikan">{{Cite web |last=Biswas |first=Jaya |title=Are Kaushiki and Parthasarathi back together? |url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/bengali/music/Are-Kaushiki-and-Parthasarathi-back-together/articleshow/39609459.cms |website=[[The Times of India]]}}</ref> == ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ == ਕੌਸ਼ਿਕੀ ਚੱਕਰਵਰਤੀ ਦਾ ਜਨਮ 24 ਅਕਤੂਬਰ 1980 ਨੂੰ [[ਕੋਲਕਾਤਾ]] ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਚੰਦਨਾ ਚੱਕਰਵਰਤੀ ਅਤੇ [[ਪਦਮ ਭੂਸ਼ਣ]] ਪ੍ਰਾਪਤ ਭਾਰਤੀ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਗਾਇਕ ਅਜੋਏ ਚੱਕਰਬਰਤੀ ਦੀ ਧੀ ਹੈ। ਦੋ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਤੋਂ ਹੀ ਉਸ ਨੂੰ ਸੰਗੀਤ ਵਿੱਚ ਦਿਲਚਸਪੀ ਪੈਦਾ ਹੋ ਗਈ ਸੀ। ਉਹ 1980 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਅਖੀਰ ਤੋਂ ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਦੇ ਵਿਸ਼ਵ ਦੌਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਨਾਲ ਜਾਣ ਲੱਗ ਪਈ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ 7 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਕਲਕੱਤਾ ਰੋਇੰਗ ਕਲੱਬ ਵਿੱਚ ਜਨਤਕ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਆਪਣਾ ਪਹਿਲਾ ਗੀਤ, ਇੱਕ ''ਤਰਾਨਾ'' ਗਾਇਆ।<ref name="Dual">{{Cite web |date=11 September 2012 |title=Kaushiki's dual role |url=http://www.telegraphindia.com/1120911/jsp/entertainment/story_15960400.jsp |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304125045/http://www.telegraphindia.com/1120911/jsp/entertainment/story_15960400.jsp |archive-date=4 March 2016 |access-date=15 January 2016 |website=The Telegraph |location=Kolkota}}</ref> ਦਸ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ [[ਪੰਡਿਤ ਗਿਆਨ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਘੋਸ਼|ਗਿਆਨ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਘੋਸ਼]] ਦੀ ਅਕੈਡਮੀ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸੰਗੀਤ ਸਿੱਖਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਿਹੜੇ ਕਿ ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਗੁਰੂ ਵੀ ਸਨ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਆਈ. ਟੀ. ਸੀ. ਸੰਗੀਤ ਰਿਸਰਚ ਅਕੈਡਮੀ ਵਿੱਚ ਦਾਖਿਲ ਹੋ ਗਈ ਜਿੱਥੋਂ ਉਸਨੇ 2004 ਵਿੱਚ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਕੋਲਕਾਤਾ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਸ਼ਰੁਤੀਨੰਦਨ ਸਕੂਲ ਆਫ਼ ਮਿਊਜ਼ਿਕ ਵਿੱਚ ਵੀ ਉਸ ਨੂੰ ਸੰਗੀਤ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਕਰਵਾਈ।<ref name="Hall">{{Cite web |date=16 October 2015 |title=Kaushiki Chakraborty's Sakhi:Women in Indian Music |url=http://www.carnegiehall.org/Calendar/2015/10/16/0830/PM/Kaushiki-Chakrabortys-Sakhi/ |access-date=15 January 2016 |publisher=Carnegiehall Organization}}</ref><ref name="Lusk">{{Cite web |last=Lusk |first=Jon |year=2005 |title=Winner 2005 Kaushiki Chakraborty (India) |url=http://www.bbc.co.uk/radio3/world/awards2005/profile_kaushikichakraborty.shtml |access-date=14 January 2016 |publisher=BBC News}}</ref><ref name="Banerjee" /> ਉਸ ਨੇ ਨਾ ਸਿਰਫ ''ਖਿਆਲ'' ਅਤੇ ''ਠੁਮਰੀ'' ਪੇਸ਼ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮੁਹਾਰਤ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ ਹੈ ਬਲਕਿ ਉਸਨੇ 2002 ਤੋਂ ਵਿਦਵਾਨ [[ਐਮ. ਬਾਲਾਮੁਰਲੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨ|ਬਾਲਾਮੁਰਲੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ]] ਤੋਂ ਕਰਨਾਟਕ ਸੰਗੀਤ ਵੀ ਸਿੱਖਿਆ ਹੈ।<ref name="Lusk" /><ref name="Banerjee">{{Cite news|url=http://www.hindu.com/fr/2009/05/29/stories/2009052950150300.htm|title=Thinking of khayal in Bengal|last=Banerjee|first=Meena|date=29 May 2009|work=[[The Hindu]]|access-date=14 January 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20100615063436/http://www.hindu.com:80/fr/2009/05/29/stories/2009052950150300.htm|archive-date=2010-06-15}}</ref> ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸਕੂਲ ਦੀ ਪਡ਼੍ਹਾਈ ਪਾਠ ਭਵਨ ਸਕੂਲ, [[ਕੋਲਕਾਤਾ]] ਤੋਂ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ। ਸੰਨ 2002 ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ ਕੋਲਕਾਤਾ ਵਿੱਚ [[ਕੋਲਕਾਤਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ|ਕਲਕੱਤਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ]] ਦੇ ਇੱਕ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਅੰਡਰਗ੍ਰੈਜੁਏਟ ਮਹਿਲਾ ਕਾਲਜ, ਜੋਗਮਾਇਆ ਦੇਵੀ ਕਾਲਜ ਤੋਂ ਫ਼ਲਸਫ਼ੇ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਨੇ [[ਜਾਦਵਪੁਰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ]], ਕੋਲਕਾਤਾ ਤੋਂ ਫ਼ਲਸਫ਼ੇ ਵਿੱਚ ਮਾਸਟਰ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਵੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।<ref name="Taan">{{Cite web |date=25 September 2010 |title=The Girl with the Runaway Taan: Tehelka Magazine, Vol 7, Issue 38 |url=http://archive.tehelka.com/story_main46.asp?filename=hub250910The_Gril.asp |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160216031319/http://archive.tehelka.com/story_main46.asp?filename=hub250910The_Gril.asp |archive-date=16 February 2016 |access-date=14 January 2016 |website=Tehelka Magazine}}</ref><ref>{{Cite web |title=History of the College |url=http://jogamayadevicollege.org/history.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110726210012/http://www.jogamayadevicollege.org/history.htm |archive-date=26 July 2011 |access-date=14 January 2016 |publisher=Jogmayadevi College}}</ref> == ਐਲਬਮਾਂ == * 2002 - ਏ ਜਰਨੀ ਬਿਗਨਸ * 2005 - ਹਮਾਰੋ ਪ੍ਰਣਾਮ * 2005 - ਵਾਟਰ * 2007 - ਰਾਗੇਸ਼੍ਰੀ * 2007 - ਪਿਉਰ * 2008 - ਝਨਕ * 2010 – ਜਗ ਦੋ ਦਿਨ ਕਾ ਮੇਲਾ * 2011 - ਮਨੋਮਯ * 2011 – ਕੌਸ਼ਿਕੀ * 2011 – ਜਾਨੀ ਦਾਖਾ ਹਵਾਬੇ * 2012 – ਪੰਚ ਅਧਿਆਏ (ਮੂਲ ਮੋਸ਼ਨ ਪਿਕਚਰ ਸਾਉਂਡਟਰੈਕ) * 2013 - ਬੂਨ * 2013 - ਹਨੂਮਾਨ.ਕੌਮ * 2013 - ਸ਼ੂਨਯੋ ਅਵਨਕੋ * 2013 – ਤਿਰੁਮਨਮ ਐਨੁਮ ਨਿੱਕਾ * 2014 – ਪਰਾਪਾਰ (ਮੂਲ ਮੋਸ਼ਨ ਪਿਕਚਰ ਸਾਉਂਡਟਰੈਕ) * 2014 - ਗੁਲਾਬ ਗੈਂਗ * 2014 – ਰਾਮਾਨੁਜਨ * 2014 -- ਸੌਂਧੇ ਨਾਮਰ ਆਗੇ (ਮੂਲ ਮੋਸ਼ਨ ਪਿਕਚਰ ਸਾਉਂਡਟ੍ਰੈਕ) * 2014 – ਹਿਰਦ ਮਝਾਰੇ (ਮੂਲ ਮੋਸ਼ਨ ਪਿਕਚਰ ਸਾਉਂਡਟ੍ਰੈਕ) * 2015 - ਕਾਰਵਾਂ * 2015 – ਕਾਦੰਬਰੀ (ਮੂਲ ਮੋਸ਼ਨ ਪਿਕਚਰ ਸਾਉਂਡਟ੍ਰੈਕ) * 2015 – ਪਰਿਵਾਰਕ ਐਲਬਮ (ਮੂਲ ਮੋਸ਼ਨ ਪਿਕਚਰ ਸਾਉਂਡਟਰੈਕ) * 2016 - ਮਿਰਜ਼ਿਆ * 2017 – ਕੌਸ਼ਿਕਸ ਸਾਖੀ * 2017 – ਅਰਾਨੀ ਤਖੋਂ (ਮੂਲ ਮੋਸ਼ਨ ਪਿਕਚਰ ਸਾਉਂਡਟ੍ਰੈਕ) * 2017 - ਗਾਏਜਾ == ਹਵਾਲੇ == {{Reflist}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਾਰੀ ਸ਼ਕਤੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਵਿਜੈਤਾ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1980]] t2kdsrims4cp9q77ue88kx8cbnjsqgj 0 155412 846152 841489 2026-09-14T14:06:34Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 846152 wikitext text/x-wiki '''ਸੁਚਿਤਰਾ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾਮੂਰਤੀ''' ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀ, ਮਾਡਲ ਅਤੇ ਗਾਇਕਾ ਹੈ ਜੋ [[ਬਾਲੀਵੁੱਡ|ਹਿੰਦੀ ਸਿਨੇਮਾ]], [[ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤ ਦਾ ਸਿਨੇਮਾ|ਦੱਖਣੀ ਸਿਨੇਮਾ]] ਅਤੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਕੰਮਾਂ ਲਈ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।<ref>{{Cite news|url=http://www.hinduonnet.com/yw/2009/01/20/stories/2009012050530700.htm|title=Emotion packed|last=Paromita Pain|date=20 January 2009|work=The Hindu|access-date=3 March 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20090123045518/http://hinduonnet.com/yw/2009/01/20/stories/2009012050530700.htm|archive-date=23 January 2009|department=Young World}}</ref><ref>{{Cite news|url=http://www.hindustantimes.com/StoryPage/StoryPage.aspx?sectionName=LifestyleBooksSectionPage&id=71d0eabe-f5ce-414d-a88d-c93dbdb0aedd&&Headline=Book+review%3a+EMSwapnalok+Society-The+Summer+of+cool%2fEM|title=Book review: Swapnalok Society-The Summer of cool|last=Deepti Kaul|date=27 January 2009|work=Hindustan Times|access-date=3 March 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20090219234442/http://www.hindustantimes.com/StoryPage/StoryPage.aspx?sectionName=LifestyleBooksSectionPage&id=71d0eabe-f5ce-414d-a88d-c93dbdb0aedd&&Headline=Book+review%3A+EMSwapnalok+Society-The+Summer+of+cool%2FEM|archive-date=19 February 2009}}</ref><ref>{{Cite news|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2005-03-21/news-interviews/27853258_1_songs-shekhar-voice|title=I have Shekhar's blessings: Suchitra|last=Roshni Olivera|date=21 March 2005|work=[[The Times of India]]|access-date=3 March 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20121023061652/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2005-03-21/news-interviews/27853258_1_songs-shekhar-voice|archive-date=23 October 2012}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.freepressjournal.in/entertainment/bollywood/suchitra-krishnamoorthi-wants-ceiling-fans-redesigned-after-sushant-kumar-rajputs-death|title=Suchitra Krishnamoorthi wants ceiling fans redesigned after Sushant Kumar Rajput's death}}{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਜੂਨ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == ਅਰੰਭ ਦਾ ਜੀਵਨ == [[ਤਸਵੀਰ:SuchitraKrishnamurthy.jpg|thumb| ਸੁਚਿਤਰਾ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾਮੂਰਤੀ]] ਸੁਚਿੱਤਰਾ ਦਾ ਜਨਮ [[ਮੁੰਬਈ]], [[ਮਹਾਂਰਾਸ਼ਟਰ|ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ]] ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਤੇਲਗੂ ਭਾਸ਼ੀ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ।<ref>{{Cite news|url=https://www.freepressjournal.in/cmcm/sujata-kumar-funeral-daughter-sister-suchitra-krishnamoorthi-perform-final-rites|title=Sujata Kumar funeral: Daughter, sister Suchitra Krishnamoorthi perform final rites}}</ref> ਉਸ ਦਾ ਵਿਆਹ ਫਿਲਮ ਨਿਰਮਾਤਾ [[ਸ਼ੇਖਰ ਕਪੂਰ]] ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜੋ ਉਸ ਤੋਂ 30 ਸਾਲ ਵੱਡਾ ਸੀ; ਪਰ ਹੁਣ ਉਹ ਤਲਾਕਸ਼ੁਦਾ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਬੇਟੀ ਹੈ ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਂ ਕਾਵੇਰੀ ਕਪੂਰ ਹੈ। == ਕਰੀਅਰ == ਸੁਚਿਤਰਾ ਨੇ ਸਾਲ 1987-88 ਵਿੱਚ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਿਆਂ ਹੀ ਟੀਵੀ ਲੜੀਵਾਰ ''ਚੁਨੌਤੀ'' ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਕਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਸੀ।<ref>{{Cite news|url=https://www.freepressjournal.in/entertainment/bollywood/shah-rukh-khans-kabhi-haan-kabhi-naa-turns-26-suchitra-krishnamoorthi-shares-heartfelt-post|title=Shah Rukh Khan's 'Kabhi Haan Kabhi Naa' turns 26, Suchitra Krishnamoorthi shares heartfelt post|access-date=2023-03-04|archive-date=2025-02-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20250221214231/https://www.freepressjournal.in/entertainment/bollywood/shah-rukh-khans-kabhi-haan-kabhi-naa-turns-26-suchitra-krishnamoorthi-shares-heartfelt-post|url-status=dead}}</ref> ਉਸਨੇ ''ਪੀਨਟਸ: ਦ ਮਿਊਜ਼ੀਕਲ'', ਮਸ਼ਹੂਰ ਕਾਮਿਕ ਸਟ੍ਰਿਪ ''ਪੀਨਟਸ ''' ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਇੱਕ ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।<ref>{{Cite news|url=https://www.freepressjournal.in/cmcm/suchitra-krishnamoorthis-travel-and-book-tales|title=Suchitra Krishnamoorthi's travel and book tales}}</ref> ਉਸਨੇ ਲੂਸੀ ਦਾ ਕਿਰਦਾਰ ਨਿਭਾਇਆ।<ref>{{Cite news|url=https://www.freepressjournal.in/viral/suchitra-krishnamoorthi-uninstalls-swiggy-after-food-delivery-app-sacks-1100-employees-amid-covid-19-crisis|title=Suchitra Krishnamoorthi uninstalls Swiggy after food delivery app sacks 1,100 employees amid COVID-19 crisis}}</ref> ਉਹ ਪਾਮੋਲਿਵ ਸਾਬਣ, ਕਲੀਅਰਸਿਲ, ਸਨਰਾਈਜ਼ ਕੌਫੀ, ਲਿਮਕਾ ਅਤੇ ਕੋਲਗੇਟ ਟੂਥਪੇਸਟ ਵਰਗੇ ਉਤਪਾਦਾਂ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਵਿਗਿਆਪਨਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀ।{{ਹਵਾਲਾ ਲੋੜੀਂਦਾ|date=September 2019}}1994 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ [[ਸ਼ਾਹਰੁਖ ਖਾਨ]] ਦੇ ਨਾਲ, ਇੱਕ ਵਪਾਰਕ ਅਤੇ ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾਯੋਗ ਹਿੱਟ, ''ਕਦੇ ਹਾਂ ਕਭੀ ਨਾ'' ਨਾਲ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਸਫਲਤਾ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ ਮਲਿਆਲਮ ਸਟਾਰ ਜੈਰਾਮ ਦੇ ਨਾਲ ''ਕਿਲੁੱਕਮਪੇਟੀ'' ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।{{ਹਵਾਲਾ ਲੋੜੀਂਦਾ|date=June 2019}} ਉਸਨੇ 1990 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਅੱਧ ਤੋਂ ਅਖੀਰ ਤੱਕ ਇੱਕ ਸੰਗੀਤ ਕੈਰੀਅਰ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਇਆ, ਪੌਪ ਐਲਬਮਾਂ ''ਡੋਲੇ ਡੋਲੇ'',<ref>{{Cite web |title=YouTube |url=https://www.youtube.com/watch?v=ly1wlH9qOds |access-date=17 February 2017 |via=YouTube}}</ref> ''ਦਮ ਤਾਰਾ'', ''ਆਹਾ'' ਅਤੇ ''ਜ਼ਿੰਦਗੀ'' ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ।<ref>{{Cite web |date=22 March 2009 |title=Zindagi - Suchitra Krishnamoorthi |url=https://www.youtube.com/watch?v=WB838rGEdKM |access-date=17 February 2017 |via=YouTube}}</ref> ਉਹ ਦਸ ਸਾਲ ਬਾਅਦ [[ਅਨਿਲ ਕਪੂਰ]] ਦੇ ਨਾਲ ਫ਼ਿਲਮ ''ਮਾਈ ਵਾਈਫ਼ਜ਼ ਮਰਡਰ'' (2005) ਵਿੱਚ ਵਾਪਸੀ ਕੀਤੀ। ਫਿਲਮ ਨੂੰ ਇੱਕ ਕਲਾਕਾਰ ਵਜੋਂ ਸੁਚਿਤਰਾ ਲਈ ਚੰਗੀ ਸਮੀਖਿਆ ਮਿਲੀ।<ref>{{Cite web |date=16 November 2013 |title=Suchitra Krishnamoorthi writes a new book based on her personal experiences |url=http://www.mid-day.com/entertainment/2013/nov/161113-suchitra-krishnamoorthi-new-book-personal-memoirs-drama-queen-bollywood.htm |access-date=3 March 2014 |website=Mid-day.com}}</ref> ਸਾਲ 2010 ਵਿੱਚ ਰਾਮ ਗੋਪਾਲ ਵਰਮਾ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਤ ਭਾਰਤੀ ਮੀਡੀਆ ਬਾਰੇ ਇੱਕ ਫਿਲਮ ''ਰਣ'' ਦੀ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਈ।<ref>{{Cite news|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/bollywood/news-interviews/I-wanted-to-marry-Ram-Gopal-Varma-Suchitra-Krishnamoorthi/articleshow/26019482.cms|title=I wanted to marry Ram Gopal Varma: Suchitra Krishnamoorthi|date=19 November 2013|work=The Times of India|access-date=3 March 2014}}</ref> ਸੁਚਿਤਰਾ ਨੇ ਨਲਿਨੀ ਕਸ਼ਯਪ ਨਾਂ ਦੀ ਮੀਡੀਆ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ।<ref>{{Cite web |date=16 November 2013 |title=Suchitra Krishnamoorthi writes a new book based on her personal experiences |url=http://www.mid-day.com/entertainment/2013/nov/161113-suchitra-krishnamoorthi-new-book-personal-memoirs-drama-queen-bollywood.htm |access-date=3 March 2014 |website=Mid-day.com}}</ref> ਸੁਚਿਤਰਾ ਇੱਕ ਲੇਖਿਕਾ ਹੈ ਜਿਸ ਦੇ ਵਿਚਾਰ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਸਦੇ ਬਲੌਗ ਦੁਆਰਾ ਨੋਟ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ।{{ਹਵਾਲਾ ਲੋੜੀਂਦਾ|date=June 2019}} ਉਸਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਬਲੌਗ - ਪਹਿਲਾਂ www.intentblog.com 'ਤੇ, ਇੱਕ ਸਾਈਟ ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੂੰ ਦੀਪਕ ਚੋਪੜਾ ਦੁਆਰਾ ਆਪਣੇ ਵਿਚਾਰ ਸਾਂਝੇ ਕਰਨ ਲਈ ਸੱਦਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, "ਸਰੀਰ ਦੇ ਅੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਕਲਾ" ਅਤੇ "ਮੈਨੂੰ ਇੱਕ ਹੋਰ ਬ੍ਰੇਕ ਦਿਓ", ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਆਪ। ਸਾਈਟ- ਨੇ ਸੁਚਿਤਰਾ ਨੂੰ ਕਈ ਵਿਵਾਦਾਂ 'ਚ ਘਿਰਿਆ ਹੈ।{{ਹਵਾਲਾ ਲੋੜੀਂਦਾ|date=June 2019}}ਸੁਚਿਤਰਾ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਨਾਵਲ, ''ਦ ਸਮਰ ਆਫ ਕੂਲ'', ਪੇਂਗੁਇਨ ਇੰਡੀਆ ਦੁਆਰਾ ਰਿਲੀਜ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਵੱਡੀ ਸਫਲਤਾ ਮਿਲੀ ਸੀ। ਇਹ ''ਸਵਪਨਾਲੋਕ ਸੋਸਾਇਟੀ'' ਲੜੀ ਨਾਮਕ ਚਾਰ ਵਿੱਚੋਂ ਉਸਦੀ ਪਹਿਲੀ ਹੈ।<ref name="hindu.com">{{Cite news|url=http://www.hindu.com/mag/2009/02/08/stories/2009020850060200.htm|title=I was always good at writing|last=Pain|first=Paromita|date=8 February 2009|work=[[The Hindu]]|access-date=8 February 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090214030200/http://www.hindu.com/mag/2009/02/08/stories/2009020850060200.htm|archive-date=14 February 2009|location=Chennai, India}}</ref> ਮੁੰਬਈ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਆਮ ਸਹਿਕਾਰੀ ਹਾਊਸਿੰਗ ਸੋਸਾਇਟੀ ਵਿੱਚ ਵੱਡੇ ਹੋਣ ਦੇ ਲੋਕਾਚਾਰ 'ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ, ਇਸ ਸ਼ੈਲੀ ਅਤੇ ਇਹਨਾਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਨੇ ਨੌਜਵਾਨ ਸ਼ਹਿਰੀ ਭਾਰਤੀਆਂ ਨਾਲ ਇੱਕ ਤਾਣਾ ਜੋੜਿਆ ਹੈ।{{ਹਵਾਲਾ ਲੋੜੀਂਦਾ|date=June 2019}} ਲੜੀ ਦੀ ਦੂਜੀ ਕਿਤਾਬ ਨੂੰ ''ਦ ਗੁੱਡ ਨਿਊਜ਼ ਰਿਪੋਰਟਰ'' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਸੀਰੀਜ਼ ਦਾ ਤੀਜਾ ਭਾਗ "ਦ ਗੋਸਟ ਆਨ ਦ ਲੇਜ" 2016 ਵਿੱਚ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਇਆ ਸੀ।{{ਹਵਾਲਾ ਲੋੜੀਂਦਾ|date=June 2019}} ਨਵੰਬਰ 2013 ਵਿੱਚ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਈ ਸੁਚਿਤਰਾ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਯਾਦਾਂ ਵਾਲੀ ''ਡਰਾਮਾ ਕੁਈਨ ਨੂੰ'' ਬਹੁਤ ਚੰਗੀਆਂ ਸਮੀਖਿਆਵਾਂ ਮਿਲ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।<ref>{{Cite book|title=Drama Queen|url=https://archive.org/details/dramaqueenpaperb0000such|last=Suchitra Krishnamoorthi|date=20 November 2013|publisher=Hachette India|isbn=978-9350096697}}</ref><ref>{{Cite news|url=http://www.deccanchronicle.com/131117/commentary-columnists/article/spicy-saucy-tell-all-tale-it|title=A spicy, saucy tell-all tale it is|last=Khalid Mohamed|date=17 November 2013|work=Deccan Chronicle|access-date=3 March 2014}}</ref> ਕਿਤਾਬ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਪ੍ਰਿੰਟ ਇਸਦੀ ਰਿਲੀਜ਼ ਮਿਤੀ ਤੋਂ ਇੱਕ ਹਫ਼ਤੇ ਦੇ ਅੰਦਰ ਵਿਕ ਗਿਆ।<ref>{{Cite news|url=http://www.hindustantimes.com/lifestyle/books/suchitra-krishnamoorthi-opens-up-about-her-candid-new-book/article1-1161177.aspx|title=Suchitra Krishnamoorthi opens up about her candid new book|date=10 December 2013|work=Hindustan Times|access-date=3 March 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140303100656/http://www.hindustantimes.com/lifestyle/books/suchitra-krishnamoorthi-opens-up-about-her-candid-new-book/article1-1161177.aspx|archive-date=3 March 2014}}</ref> ਡਰਾਮਾ ਕੁਈਨ, ਸੁਚਿਤਰਾ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖਿਆ ਇੱਕ ਸੰਗੀਤਕ ਨਾਟਕ ਉਸਦੀ ਕਿਤਾਬ ਡਰਾਮਾ ਕੁਈਨ ਤੋਂ ਅਪਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ ਜੋ ਅਕਤੂਬਰ 2016 ਵਿੱਚ " NCPA " ਮੁੰਬਈ ਵਿੱਚ ਖੋਲ੍ਹਿਆ ਗਿਆ ਸੀ<ref>{{Cite web |date=2 September 2016 |title=Suchitra Krishnamoorthi staging an acting comeback with a play |url=http://mumbaimirror.indiatimes.com/entertainment/bollywood/Suchitra-Krishnamoorthi-staging-an-acting-comeback-with-a-play/articleshow/53968855.cms |access-date=26 April 2017 |website=Mumbai Mirror |archive-date=4 ਜਨਵਰੀ 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170104011707/http://mumbaimirror.indiatimes.com/entertainment/bollywood/Suchitra-Krishnamoorthi-staging-an-acting-comeback-with-a-play/articleshow/53968855.cms |url-status=dead }}<br /><br />- {{Cite web |last=Wadhwa |first=Seema |title=Why Suchitra Krishnamoorthi Led Drama Queen Is A Winner |url=http://curiositycult.com/why-suchitra-krishnamoorthi-led-drama-queen-is-a-winner/ |access-date=26 April 2017 |website=Curiosity Cult |archive-date=4 ਜਨਵਰੀ 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170104000129/http://curiositycult.com/why-suchitra-krishnamoorthi-led-drama-queen-is-a-winner/ |url-status=dead }}</ref> ਡਰਾਮਾ ਕਵੀਨ ਰੰਗਮੰਚ ਨਾਟਕ ਇਸ ਸਮੇਂ ਪੂਰੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਫਲਤਾਪੂਰਵਕ ਖੇਡਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।<ref>{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/events/delhi/a-solo-act-by-suchitra-krishnamoorthi-woos-delhiwallahs/articleshow/92041791.cms|title=A solo act by Suchitra Krishnamoorthi woos Delhiwallahs - Times of India}}</ref> == ਹਵਾਲੇ == {{Reflist|30em}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਟੈਲੀਵਿਜਨ ਦੀਆਂ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਲਿਆਲਮ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੁੰਬਈ ਦੀਆਂ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਗਾਇਕਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:Articles with hCards]] qnbm5ce7y266tjzbym4sp4veubm8o61 0 157779 846150 845915 2026-09-14T13:13:26Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 846150 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = Shriya Pilgaonkar | image = Shriya Pilgaonkar grace the Jury meet of 13th Gemfields Retail Jeweller India Awards 2017 (02) (cropped).jpg | caption = Pilgaonkar in 2017 | other_names = | birth_name = Shriya Sachin Pilgaonkar | birth_date = | birth_place = <!--Must be attributed to a reliable published source with an established reputation for fact-checking. No blogs, no IMDb.--> | nationality = | alma_mater = [[St. Xavier's College, Mumbai]] | occupation = {{hlist|Film actress|director|producer|writer|stage performer}} | years_active = 2013–present | parents = {{ubl|[[Sachin Pilgaonkar (actor)|Sachin Pilgaonkar]]|[[Supriya Pilgaonkar]]}} }} [[Category:Articles with hCards]] '''ਸ਼੍ਰੀਆ ਪਿਲਗਾਂਵਕਰ''' ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀ, ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ, ਨਿਰਮਾਤਾ, ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਸਟੇਜ ਕਲਾਕਾਰ ਹੈ। ਉਹ ਅਦਾਕਾਰ ਸਚਿਨ ਅਤੇ [[ਸੁਪ੍ਰੀਆ ਪਿਲਗਾਂਵਕਰ]] ਦੀ ਧੀ ਹੈ।<ref>{{Cite web |date=20 March 2016 |title=RELATIVE VALUE: THE THREE 'BESTIES' |url=http://www.mumbaimirror.com/others/sunday-read/Relative-value-The-three-besties/articleshow/51475269.cms |access-date=8 May 2016 }}{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਸਤੰਬਰ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == ਆਰੰਭਕ ਜੀਵਨ == ਸ਼੍ਰਿਆ ਮਸ਼ਹੂਰ ਮਰਾਠੀ ਅਦਾਕਾਰ ਸਚਿਨ ਅਤੇ [[ਸੁਪ੍ਰੀਆ ਪਿਲਗਾਂਵਕਰ]] ਦੀ ਇਕਲੌਤੀ ਔਲਾਦ ਹੈ। ਬਚਪਨ ਵਿੱਚ, ਪਿਲਗਾਂਵਕਰ ਨੇ ਇੱਕ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਤੈਰਾਕ ਬਣਨ ਦੀ ਸਿਖਲਾਈ ਲਈ ਅਤੇ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਿਆਂ ਕਈ ਤਗਮੇ ਜਿੱਤੇ।<ref name="ALMOST FAMOUS">{{Cite web |date=8 March 2015 |title=ALMOST FAMOUS |url=http://www.mumbaimirror.com/others/sunday-read/Almost-famous/articleshow/46486907.cms |access-date=8 May 2016 |archive-date=4 ਜੂਨ 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160604205046/http://www.mumbaimirror.com/others/sunday-read/Almost-famous/articleshow/46486907.cms |url-status=dead }}</ref> ਇਹ ਮੰਨਦੇ ਹੋਏ ਕਿ ਉਹ ਵੱਡੀ ਹੋਣ 'ਤੇ ਇੱਕ ਅਨੁਵਾਦਕ ਜਾਂ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਗਿਆਨੀ ਬਣ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਪਿਲਗਾਂਵਕਰ ਨੇ ਬਚਪਨ ਵਿੱਚ [[ਜਪਾਨੀ ਭਾਸ਼ਾ|ਜਾਪਾਨੀ ਦੀਆਂ]] ਕਲਾਸਾਂ ਵੀ ਲਈਆਂ।<ref name="ALMOST FAMOUS" /> ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵੱਖਰਾ ਰਸਤਾ ਅਪਣਾਉਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਪਿਲਗਾਂਵਕਰ ਨੇ [[ਮੁੰਬਈ]] ਦੇ ਸੇਂਟ ਜ਼ੇਵੀਅਰ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਸਮਾਜ ਸ਼ਾਸਤਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਬੈਚਲਰ ਡਿਗਰੀ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ। ਪਿਲਗਾਂਵਕਰ ਨੇ ਵੀ ਬਚਪਨ ਵਿੱਚ [[ਕਥਕ]] ਸਿੱਖ ਲਿਆ ਸੀ।<ref>{{Cite news|url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-features/tp-metroplus/making-an-impact/article8567108.ece|title=Making an impact|date=7 May 2016|work=[[The Hindu]]|access-date=1 June 2016}}</ref> == ਕਰੀਅਰ == === ਅਦਾਕਾਰੀ === ਪੰਜ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ, ਪਿਲਗਾਂਵਕਰ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ 'ਤੇ [[ਹਿੰਦੀ ਭਾਸ਼ਾ|ਹਿੰਦੀ]] ਸੀਰੀਅਲ ''<nowiki/>'ਤੂ ਤੂ ਮੈਂ ਮੈਂ''' ਵਿੱਚ ਬਿੱਟੂ ਨਾਮ ਦੇ ਇੱਕ ਲੜਕੇ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਨਜ਼ਰ ਆਏ।<ref name="IE Reaction">{{Cite web |date=18 April 2016 |title=Reaction to my performance in 'Fan' overwhelming: Shriya Pilgaonkar |url=http://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/reaction-to-my-performance-in-fan-overwhelming-shriya-pilgaonkar-2758384/ |access-date=11 May 2016}}</ref> ਪਿਲਗਾਂਵਕਰ ਨੇ 2012 ਵਿੱਚ ਕਰਨ ਸ਼ੈੱਟੀ ਦੇ 10 ਮਿੰਟ ਦੇ ਛੋਟੇ ਨਾਟਕ ''ਫਰੀਡਮ ਆਫ ਲਵ'' ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਸਟੇਜ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। ਇਹ ਨਾਟਕ NCPA ਦੇ ਸ਼ਾਰਟ ਐਂਡ ਸਵੀਟ ਫੈਸਟੀਵਲ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸੀ। ਨਾਟਕ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ ਅਦਾਕਾਰੀ ਕੀਤੀ, ਗਾਇਆ ਅਤੇ ਨੱਚਿਆ।<ref name="It is more difficult to make an impact in a short role">{{Cite web |date=3 May 2016 |title=It is more difficult to make an impact in a short role |url=http://www.thehindu.com/news/cities/mumbai/entertainment/it-is-more-difficult-to-make-an-impact-in-a-short-role/article8549846.ece |access-date=8 May 2016}}</ref> ''ਫ੍ਰੀਡਮ ਆਫ ਲਵ'' ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਪਿਲਗਾਂਵਕਰ ਨੇ 2013 ਵਿੱਚ ਮਰਾਠੀ ਫ਼ਿਲਮ ''ਏਕੁਲਟੀ ਏਕ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਵੱਡੇ ਪਰਦੇ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ।'' ਫ਼ਿਲਮ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਅਰੁਣ ਦੇਸ਼ਪਾਂਡੇ (ਸਚਿਨ ਪਿਲਗਾਓਂਕਰ) ਅਤੇ ਨੰਦਿਨੀ (ਸੁਪ੍ਰੀਆ ਪਿਲਗਾਂਵਕਰ) ਦੀ ਧੀ ਸਵਰਾ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ (ਸਚਿਨ ਪਿਲਗਾਂਵਕਰ) ਦੁਆਰਾ ਸਵਰਾ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਜਿਸ ਨੇ ਫ਼ਿਲਮ ਨੂੰ ਲਿਖਿਆ, ਨਿਰਦੇਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਨਿਰਮਾਣ ਕੀਤਾ। ਪਿਲਗਾਂਵਕਰ ਨੇ ਕਿਹਾ, <nowiki>''ਮੇਰੀ ਮਾਂ ਸਮੇਤ ਕਈ ਪ੍ਰਤਿਭਾਵਾਂ ਨੂੰ ਲਾਂਚ ਕਰਨ ਦਾ ਸਿਹਰਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਫ਼ਿਲਮ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕੀਤੀ ਤਾਂ ਮੈਂ ਕੋਈ ਪੱਖ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਪਰ ਉਸ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਸੁਧਾਰਦੇ ਹੋਏ ਕਿਹਾ, 'ਮੈਂ ਬੇਵਕੂਫ਼ ਨਹੀਂ ਹਾਂ ਕਿ ਮੈਂ ਬਿਨਾਂ ਕਾਰਨ ਸਰੋਤਾਂ ਦਾ ਨਿਵੇਸ਼ ਕਰਾਂ।'</nowiki><ref name="ALMOST FAMOUS"/> ਉਸ ਨੇ ਇਹ ਵੀ ਕਿਹਾ, "ਤਜ਼ਰਬੇ ਦੇ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ ਮੈਂ ਇੱਕ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਹਾਂ ਪਰ ਮੈਨੂੰ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਦਯੋਗ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਦਾ ਇਹ ਬਹੁਤ ਵਧੀਆ ਸਮਾਂ ਹੈ। ਬਹੁਤ ਕੁਝ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਬਹੁਤ ਕੁਝ ਬਦਲ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਮੈਨੂੰ ਮਾਣ ਹੈ ਕਿ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਨਾਲ ਪਹਿਲੀ ਫ਼ਿਲਮ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹਾਂ।<nowiki>''</nowiki><ref name="It is more difficult to make an impact in a short role"/> ਇਸ ਫ਼ਿਲਮ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਛੇ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜਿੱਤਣ ਲਈ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ ਡੈਬਿਊ ਅਦਾਕਾਰਾ ਲਈ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਰਾਜ ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਅਵਾਰਡ ਸੀ, ਜੋ ਉਸ ਨੇ 51ਵੇਂ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਰਾਜ ਫਿਲਮ ਅਵਾਰਡ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ।<ref name="It is more difficult to make an impact in a short role" /><ref>{{Cite web |date=1 May 2013 |title=Sachin Pilgaonkar's daughter to debut in dad's directorial |url=http://zeenews.india.com/entertainment/regional/sachin-pilgaonkar-s-daughter-to-debut-in-dad-s-directorial_133428.html |access-date=12 May 2016 |website=[[Zee News]]}}</ref><ref>{{Cite web |date=21 January 2014 |title=Shriya bags Most Promising Newcomer award |url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/marathi/movies/news/Shriya-Pilgaonkar-Vishal-Bharadwaj-Farhan-Akhtar-Sachin-Pilgaonkar-Ekulti-Ek-Marathi/articleshow/29164117.cms |access-date=8 May 2016}}</ref><ref>{{Cite news|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/marathi/movies/Winners-at-the-51st-Maharashtra-State-Awards/photostory/40284298.cms|title=Winners at the 51st Maharashtra State Awards|work=[[The Times of India]]|access-date=8 May 2016}}</ref> ਫ਼ਿਲਮ ਨੂੰ ਆਲੋਚਕਾਂ ਤੋਂ ਔਸਤ ਤੋਂ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਸਮੀਖਿਆਵਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਈਆਂ। ''[[ਦ ਟਾਈਮਜ਼ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ|ਟਾਈਮਜ਼ ਆਫ ਇੰਡੀਆ]]'' ਦੇ ਇੱਕ ਆਲੋਚਕ ਨੇ ਫ਼ਿਲਮ ਨੂੰ 3/5 ਸਟਾਰ ਦਿੱਤੇ, "ਇਹ ਉਸ ਦੀ (ਸਚਿਨ ਪਿਲਗਾਂਵਕਰ) ਧੀ ਸ਼੍ਰਿਆ ਲਈ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਸੰਪੂਰਨ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਨਿਰਾਸ਼ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।"<ref>{{Cite web |date=24 May 2013 |title=Ekulti Ek Movie Review |url=http://m.timesofindia.com/entertainment/marathi/movie-reviews/Ekulti-Ek/movie-review/20247336.cms |access-date=11 May 2016}}</ref> ''ਏਕੁਲਟੀ ਏਕ'' ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਪਿਲਗਾਂਵਕਰ ਨੇ ਹੋਰ ਸਟੇਜ ਅਤੇ ਫਿਲਮ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਂ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ। ਉਸ ਨੂੰ ਥੀਏਟਰ ਦੇ ਦਿੱਗਜ ਅਭਿਨੇਤਾ ਅਕਰਸ਼ ਖੁਰਾਣਾ ਨੇ ''ਅੰਦਰੂਨੀ ਮਾਮਲਿਆਂ'' ਅਤੇ ''ਆਮ ਲੋਕਾਂ'' ਵਿੱਚ ਅਭਿਨੈ ਕਰਨ ਲਈ ਸੰਪਰਕ ਕੀਤਾ ਸੀ। <ref name="ALMOST FAMOUS"/> ਦੋਵਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦੇਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਨੂੰ ਫ੍ਰੈਂਚ ਫਿਲਮ ''Un plus une'' ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦਾ ਮੌਕਾ ਮਿਲਿਆ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਆਸਕਰ ਜੇਤੂ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਕਲਾਉਡ ਲੇਲੌਚ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।<ref name="It is more difficult to make an impact in a short role"/> ਫ਼ਿਲਮ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ ਅਯਾਨਾ, ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਡਾਂਸਰ, ਅਤੇ ਅਦਾਕਾਰਾ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ।<ref name="It is more difficult to make an impact in a short role" /><ref name="WATCH OUT FOR SHRIYA PILGAONKAR">{{Cite news|url=http://www.vervemagazine.in/people/shriya-pilgaonkar-actress-fan|title=WATCH OUT FOR SHRIYA PILGAONKAR|date=14 April 2016|work=[[Verve (Indian magazine)|Verve]]|access-date=14 May 2016}}</ref> ਪਿਲਗਾਂਵਕਰ ਨੇ 2016 ਵਿੱਚ ਮਨੀਸ਼ ਸ਼ਰਮਾ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖੀ ਅਤੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਿਤ ਅਤੇ ਆਦਿਤਿਆ ਚੋਪੜਾ ਦੁਆਰਾ ਯਸ਼ ਰਾਜ ਫ਼ਿਲਮਜ਼ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਮਿਤ ਫ਼ਿਲਮ ''[[ਫ਼ੈਨ (ਫ਼ਿਲਮ)|ਫ਼ੈਨ]]'' ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਡੈਬਿਊ ਕੀਤਾ। ਪਿਲਗਾਂਵਕਰ ਨੂੰ ਮਨੀਸ਼ ਸ਼ਰਮਾ ਦੁਆਰਾ ਕਰਵਾਏ ਗਏ 750 ਕੁੜੀਆਂ ਦੇ ਆਡੀਸ਼ਨ ਵਿੱਚੋਂ ਉਸ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਲਈ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ [[ਸ਼ਾਹ ਰੁਖ ਖ਼ਾਨ|ਸ਼ਾਹਰੁਖ ਖਾਨ]] ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਭੂਮਿਕਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨਾ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਸਫਲਤਾ ਸਮਝਿਆ।<ref name="WATCH OUT FOR SHRIYA PILGAONKAR"/> ਫ਼ਿਲਮ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ ਨੇਹਾ, ਇੱਕ [[ਦਿੱਲੀ]]-ਅਧਾਰਤ ਕਾਲ ਸੈਂਟਰ ਗਰਲ, ਅਤੇ ਗੌਰਵ ਦੀ ਦੋਸਤ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਹੈ। ਉਹ ਇੱਕੋ ਸਮੇਂ ''ਫੈਨ'' ਅਤੇ ''ਉਨ ਪਲੱਸ ਉਨ'' ਦੋਨਾਂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਦੀ ਸ਼ੂਟਿੰਗ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ।<ref name="IE Reaction"/><ref>{{Cite web |date=2 March 2015 |title=Sachin Pilgaonkar's daughter to make her Bollywood debut in SRK's Fan? |url=http://m.indiatoday.in/story/shah-rukh-khan-fan-shriya-pilgaonkar-sachin-pilgaonkar-waluscha-de-sousa-maneesh-sharma/1/421874.html |access-date=11 May 2016}}</ref><ref>{{Cite web |date=13 March 2015 |title=Shriya Pilgaonkar in Shah Rukh Khan's 'Fan' |url=http://indianexpress.com/article/entertainment/screen/shriya-pilgaonkar-in-shah-rukh-khans-fan/ |access-date=8 May 2016}}</ref> ''ਫੈਨ'' ਦੀ ਰਿਲੀਜ਼ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਪਿਲਗਾਂਵਕਰ ਹੁੰਗਾਰੇ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਏ।<ref name="IE Reaction" /> ਫ਼ਿਲਮ ਦੇ ਰਿਸੈਪਸ਼ਨ ਬਾਰੇ ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਇਮਾਨਦਾਰੀ ਨਾਲ, ਮੈਂ ਕੋਈ ਉਮੀਦ ਨਹੀਂ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਰੋਲ ਸੀ ਅਤੇ ਫ਼ਿਲਮ ਵਿੱਚ ਸਾਡੇ ਦੋ ਸ਼ਾਹਰੁਖ ਸਨ ਪਰ ਮੈਂ ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ ਹਾਂ ਕਿ ਸਾਰਿਆਂ ਨੇ ਨੋਟਿਸ ਲਿਆ ਅਤੇ ਮੇਰੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤਾ।"<ref name="IE Reaction" /> 2018 ਵਿੱਚ, ਸ਼੍ਰੀਆ ਨੇ ਐਮਾਜ਼ਾਨ ਪ੍ਰਾਈਮ ਇੰਡੀਆ ਸ਼ੋਅ [[ਮਿਰਜ਼ਾਪੁਰ (ਵੈੱਬ ਲੜੀ)|ਮਿਰਜ਼ਾਪੁਰ]] ਵਿੱਚ ਸਵੀਟੀ ਗੁਪਤਾ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ। ਸ਼ੋਅ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਸਫਲਤਾ ਮਿਲੀ, ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੀਆ ਜਲਦੀ ਹੀ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਚਿਹਰਾ ਬਣ ਗਈ।<ref>{{Cite web |last=Ramnath |first=Nandini |title='Mirzapur' review: Strong performances and sharp dialogue elevate a familiar gangster saga |url=https://scroll.in/reel/902450/mirzapur-review-strong-performances-and-sharp-dialogue-elevate-a-familiar-gangster-saga |access-date=15 August 2021 |website=Scroll.in |language=en-US}}</ref> ਸ਼੍ਰੀਆ ਨੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕੀਤੀ ਕਿ ਉਸ ਦਾ ਕਿਰਦਾਰ ਪਹਿਲੇ ਸੀਜ਼ਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵਾਪਸੀ ਨਹੀਂ ਕਰੇਗਾ।<ref>{{Cite web |last=Debnath |first=Neela |date=19 November 2020 |title=Mirzapur cast: Why did Shriya Pilgaonkar leave Mirzapur as Sweety Gupta? |url=https://www.express.co.uk/showbiz/tv-radio/1360634/Mirzapur-cast-Why-Shriya-Pilgaonkar-leave-quit-Mirazpur-Sweety-Gupta-series-evg |access-date=15 August 2021 |website=Daily Express |language=en}}</ref> 2020 ਵਿੱਚ, ਉਹ ਦੋ ਵੂਟ ਸ਼ੋਅ ਵਿੱਚ ਦ ਗੋਨ ਗੇਮ ਅਤੇ ਕਰੈਕਡਾਉਨ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀ। === ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਅਤੇ ਨਿਰਮਾਤਾ === ਇੱਕ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਲ, ਪਿਲਗਾਂਵਕਰ ਇੱਕ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਅਤੇ ਛੋਟੀਆਂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਦੇ ਨਿਰਮਾਤਾ ਵੀ ਹਨ। 2012 ਵਿੱਚ, ਉਹ ਗਰਮੀਆਂ ਦੇ ਸਕੂਲ ਲਈ [[ਹਾਰਵਰਡ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ]] ਗਈ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਲਘੂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।<ref name="WATCH OUT FOR SHRIYA PILGAONKAR"/> ''ਮੁੰਬਈ ਮਿਰਰ'' ਨਾਲ ਇੱਕ ਇੰਟਰਵਿਊ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਇੱਕ ਵਾਰ ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਆਤਮ-ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤਾ, ਮੈਂ ''ਪੇਂਟਡ ਸਿਗਨਲ'', ਇੱਕ ਲਘੂ ਫ਼ਿਲਮ, ਅਤੇ ''ਪੰਚਗਵਯ'' " ਦਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਕੀਤਾ,<ref name="ALMOST FAMOUS"/> ਇੱਕ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਜਿਸ ਦਾ ਉਸ ਨੇ ਹਾਨਾ ਕਿਤਾਸੇ ਨਾਲ ਸਹਿ-ਨਿਰਦੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਇਹ ਗਾਵਾਂ ਦੀ ਦੁਰਦਸ਼ਾ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ [[ਰਾਜਸਥਾਨ]] ਵਿੱਚ ਬੀਕਾਨੇਰ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਦੀਆਂ ਹਨ।<ref name="Sinners and superstars">{{Cite news|url=http://www.livemint.com/Leisure/RvClM2BNXaISsM51hKKQeO/Sinners-and-superstars.html|title=Sinners and superstars|date=25 April 2015|work=[[Mint (newspaper)|Live Mint]]|access-date=22 May 2016}}</ref> ਉਸ ਨੇ ਸਿਧਾਰਥ ਜੋਗਲੇਕਰ ਦੇ ਨਾਲ ਲਘੂ ਫ਼ਿਲਮ ''ਡਰੈਸਵਾਲਾ'' ਦਾ ਸਹਿ-ਨਿਰਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਸੰਪਾਦਨ ਵੀ ਕੀਤਾ ਜੋ ਕਿ 2012 ਦੇ ਮੁੰਬਈ ਫ਼ਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ ਵਿੱਚ ਅਧਿਕਾਰਤ ਚੋਣ ਸੀ।<ref name="Film Fest 2012">{{Cite web |last=Ashwin |first=K. |title=14th Mumbai FIlm Festival Supports Local Talent |url=http://www.indianshowbiz.com/?p=17668 |access-date=12 August 2016 |website=IndianShowBiz.com |publisher=IndianShowBiz.com |archive-date=4 ਦਸੰਬਰ 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181204101913/http://www.indianshowbiz.com/?p=17668 |url-status=dead }}</ref> ''ਪੇਂਟਡ ਸਿਗਨਲ'' ਅਤੇ ''ਡਰੈਸਵਾਲਾ'' ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਆਲੋਚਕਾਂ ਤੋਂ ਔਸਤ ਹੁੰਗਾਰਾ ਮਿਲਿਆ ਅਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫ਼ਿਲਮ ਤਿਉਹਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।<ref name="WATCH OUT FOR SHRIYA PILGAONKAR" /> == ਮੀਡੀਆ ਵਿੱਚ == ਪਿਲਗਾਂਵਕਰ ਨੇ [[ਦ ਟਾਈਮਜ਼ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ|ਟਾਈਮਜ਼ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆਜ਼ ਮੋਸਟ ਡਿਜ਼ਾਇਰੇਬਲ ਵੂਮੈਨ ਲਿਸਟ]] ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਜਗ੍ਹਾ ਬਣਾਈ ਅਤੇ 2020 ਵਿੱਚ 40ਵੇਂ ਨੰਬਰ ਉੱਤੇ ਸੀ।<ref>{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/the-times-most-desirable-woman-of-2020-rhea-chakraborty-living-through-a-trial-by-fire-gracefully/articleshow/83312150.cms|title=The Times Most Desirable Women of 2020 - Times of India|work=The Times of India|access-date=7 August 2021|language=en}}</ref> ਪਿਲਗਾਂਵਕਰ ਨੇ ਮਾਡਲਿੰਗ ਕੀਤੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰਾਂ ਦੀ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਵੀ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹਸਤੀਆਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ [[ਸ਼ਾਹਿਦ ਕਪੂਰ]] ਅਤੇ ਵਿਕਰਾਂਤ ਮੈਸੀ ਨਾਲ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ।<ref name="Meet Shriya Pilgaonkar, the Girl Who Made Her Debut in 'Fan' Opposite Shah Rukh Khan">{{Cite news|url=http://www.news18.com/news/movies/meet-shriya-pilgaonkar-the-girl-who-made-her-debut-in-fan-1232165.html|title=Meet Shriya Pilgaonkar, the Girl Who Made Her Debut in 'Fan' Opposite Shah Rukh Khan|date=20 April 2016|work=[[Network 18|News18]]|access-date=22 May 2016}}</ref> == ਫ਼ਿਲਮੋਗ੍ਰਾਫੀ == === ਫ਼ਿਲਮਾਂ === {| class="wikitable sortable" style="font-size:100%" ! scope="col" |ਸਾਲ ! scope="col" | ਸਿਰਲੇਖ ! scope="col" | ਭੂਮਿਕਾ ! scope="col" | ਭਾਸ਼ਾ ! class="unsortable" scope="col" | ਨੋਟਸ ! scope="col" | ਹਵਾਲੇ |- | 2013 | ''ਏਕੁਲਟੀ ਏਕ'' | ਸਵਾਰਾ | [[ਮਰਾਠੀ ਭਾਸ਼ਾ|ਮਰਾਠੀ]] | | <ref>{{Cite news|url=https://www.newindianexpress.com/entertainment/hindi/2019/nov/11/i-end-up-associating-my-character-with-a-song-shriya-pilgaonkar-2060119.html|title=I end up associating my character with a song: Shriya Pilgaonkar|last=Khandelwal|first=Heena|date=11 November 2019|work=The New Indian Express|access-date=30 May 2021}}</ref> |- | 2015 | ''ਅਨ ਪਲਸ ਅਨ'' | ਅਯਾਨਾ | [[ਫ਼ਰਾਂਸੀਸੀ ਭਾਸ਼ਾ|ਫ੍ਰੈਂਚ]] | 2015 ਟੋਰਾਂਟੋ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਫਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਇਆ ਗਿਆ | <ref name="ScreenDaily">{{Cite web |date=28 July 2015 |title=Toronto to open with 'Demolition'; world premieres for 'Trumbo', 'The Program' |url=http://www.screendaily.com/toronto-world-premieres-for-trumbo-demolition-the-program/5090990.article?blocktitle=LATEST-FILM-NEWS&contentID=40562# |access-date=28 July 2015 |website=ScreenDaily}}</ref> |- | 2016 | ''[[ਫ਼ੈਨ (ਫ਼ਿਲਮ)|ਪੱਖਾ]]'' | ਨੇਹਾ ਸਿੰਘ | [[ਹਿੰਦੀ ਭਾਸ਼ਾ|ਹਿੰਦੀ]] | ਹਿੰਦੀ ਡੈਬਿਊ | <ref>{{Cite web |title="I wasn't nervous working with Shah Rukh Khan"&nbsp;– Shriya Pilgaonkar |url=https://m.filmfare.com/features/i-wasnt-nervous-working-with-shah-rukh-khan-shriya-pilgaonkar-14139.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180206201231/https://m.filmfare.com/features/i-wasnt-nervous-working-with-shah-rukh-khan-shriya-pilgaonkar-14139.html |archive-date=6 February 2018 |access-date=6 February 2018}}</ref> |- | 2017 | ''ਜੈ ਮਾਤਾ ਦੀ'' | ਅਨੁ | ਹਿੰਦੀ | ਲਘੂ ਫਿਲਮ | |- | 2019 | ''ਘਰ ਦੀ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰੀ'' | ਸਾਇਰਾ | ਹਿੰਦੀ | [[ਨੈਟਫਲਿਕਸ|Netflix ']] ਤੇ ਰਿਲੀਜ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ | <ref>{{Cite web |date=15 October 2019 |title=House Arrest: Netflix to premiere Ali Fazal, Shriya Pilgaonkar's upcoming comedy on 15 November |url=https://www.firstpost.com/entertainment/house-arrest-netflix-to-premiere-ali-fazal-shriya-pilgaonkars-upcoming-comedy-on-15-november-7503071.html |access-date=5 August 2020 |website=Firstpost}}</ref> |- | 2020 | ''ਭੰਗੜਾ ਪਾ ਲੈ'' | ਨਿੰਮੋ | ਹਿੰਦੀ | | <ref>{{Cite web |last=Hungama |first=Bollywood |date=19 January 2019 |title=BREAKING: Sneha Taurani's directorial debut to star Sunny Kaushal, Rukhsar Dhillon and Shriya Pilgaonkar |url=https://www.bollywoodhungama.com/news/bollywood/breaking-ramesh-tauranis-daughter-sneha-tauranis-directorial-debut-star-vicky-kaushals-brother-sunny-kaushal-south-actress-rukshar-dhillon/ |website=[[Bollywood Hungama]]}}</ref> |- | 2021 | ''ਕਾਦਾਨ'' | ਅਰੁੰਧਤੀ | [[ਬਹੁਭਾਸ਼ਾਵਾਦ|ਤ੍ਰਿਭਾਸ਼ੀ]] <small>(ਹਿੰਦੀ, [[ਤੇਲੁਗੂ ਭਾਸ਼ਾ|ਤੇਲਗੂ]] ਅਤੇ [[ਤਮਿਲ਼ ਭਾਸ਼ਾ|ਤਾਮਿਲ]] )</small> | ਤੇਲਗੂ ਅਤੇ ਤਾਮਿਲ ਡੈਬਿਊ | <ref>{{Cite web |date=14 January 2019 |title=Shriya Pilgaonkar on bagging Haathi Mere Saathi: Its subject is something I feel strongly about |url=https://indianexpress.com/article/entertainment/regional/shriya-pilgaonkar-haathi-mere-saathi-replaces-kalki-koechlin-rana-daggubati-5537376/ |access-date=14 January 2019 |website=The Indian Express |language=en-IN}}</ref> |- | rowspan="2" | ਟੀ.ਬੀ.ਏ | style="background:#ffc;" | ''ਇਸ਼ਕ-ਏ-ਨਾਦਾਨ''</img>|{{TBA}} | ਹਿੰਦੀ | ਪੂਰਾ ਹੋਇਆ | <ref>{{Cite news|url=https://m.timesofindia.com/entertainment/hindi/bollywood/news/ishq-e-nadaan-starring-mohit-raina-lara-dutta-neena-gupta-wraps-up-shoot/amp_articleshow/92037988.cms|title='Ishq-E-Nadaan' starring Mohit Raina, Lara Dutta, Neena Gupta, Shriya Pilgaonkar wraps up shoot|work=The Times of India|access-date=26 June 2022}}</ref> |- | style="background:#ffc;" | ''ਅਬਿ ਤੋਹ ਪਾਰਟੀ ਸੂਰੁ ਹੁਇ ਹੈ''</img>|{{TBA}} | ਹਿੰਦੀ | ਪੂਰਾ ਹੋਇਆ | <ref>{{Cite web |date=9 April 2018 |title=Meet the cast of Anubhav Sinha's next film Abhi Toh Party Shuru Hui Hai |url=https://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/abhi-toh-party-shuru-hui-hai-anubhav-sinha-film-12-actors-see-photo-5129772/lite/ |access-date=23 May 2022 |website=The Indian Express}}</ref> |} === ਵੈੱਬ ਸੀਰੀਜ਼ === {| class="wikitable sortable" style="font-size:100%" ! scope="col" |ਸਾਲ ! scope="col" | ਸਿਰਲੇਖ ! scope="col" | ਭੂਮਿਕਾ ! scope="col" | ਪਲੇਟਫਾਰਮ ! class="unsortable" scope="col" | ਨੋਟਸ ! scope="col" | ਹਵਾਲੇ |- | rowspan="2" | 2018 | ''13 ਮਸੂਰੀ'' | ਅਦਿਤੀ ਬਿਸ਼ਟ | ਵੂਟ | | |- | ''[[ਮਿਰਜ਼ਾਪੁਰ (ਵੈੱਬ ਲੜੀ)|ਮਿਰਜ਼ਾਪੁਰ]]'' | ਸਵਰਾਗਿਨੀ "ਸਵੀਟੀ" ਗੁਪਤਾ | ਐਮਾਜ਼ਾਨ ਪ੍ਰਾਈਮ ਵੀਡੀਓ | ਸੀਜ਼ਨ 1 | <ref>{{Cite web |last=Sheth |first=Hemani |date=17 July 2020 |title='Mirzapur' most searched web series, followed by 'Sacred Games': Report |url=https://www.thehindubusinessline.com/news/variety/mirzapur-most-searched-web-series-followed-by-sacred-games-report/article32111733.ece |access-date=23 January 2021 |website=@businessline |language=en}}</ref> |- | 2019 | ''ਬੀਚਮ ਹਾਊਸ'' | ਚੰਚਲ | [[ਨੈਟਫਲਿਕਸ|Netflix]] | [[ਯੂਨਾਈਟਡ ਕਿੰਗਡਮ|ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼]] ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਲੜੀ | <ref>{{Cite news|url=https://variety.com/2018/tv/news/itv-beecham-house-bend-it-like-beckham-gurinder-chadha-1202731153/|title=ITV Orders Period Drama 'Beecham House' From 'Bend It Like Beckham' Director Gurinder Chadha|last=Clarke|first=Stewart|date=20 March 2018|work=[[Variety (magazine)|Variety]]|access-date=31 August 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180831174936/https://variety.com/2018/tv/news/itv-beecham-house-bend-it-like-beckham-gurinder-chadha-1202731153/|archive-date=31 August 2018}}</ref> |- | rowspan="3" | 2020 | ''ਅਗੋਂਦਾ ਵਿੱਚ ਕਤਲ'' | ਸਰਲਾ ਸਲੇਲਕਰ | ਐਮਾਜ਼ਾਨ ਪ੍ਰਾਈਮ ਵੀਡੀਓ | | <ref>{{Cite web |date=11 April 2022 |title=This is why you should watch Shriya Pilgaonkar starrer thriller 'Murder In Agonda' |url=https://lehren.com/entertainment/television/reasons-to-watch-crime-thriller-murder-in-agonda/119380/?amp |access-date=23 May 2022 |website=Lehren |archive-date=15 ਮਾਰਚ 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230315171630/https://lehren.com/entertainment/television/reasons-to-watch-crime-thriller-murder-in-agonda/119380/?amp |url-status=dead }}</ref> |- | ''ਗੌਨ ਗੇਮ'' | ਸੁਹਾਨੀ ਗੁਜਰਾਲ | ਵੂਟ | | <ref>{{Cite web |title=The Gone Game web series review: A whodunit that keeps you hooked till the end |url=https://www.freepressjournal.in/entertainment/the-gone-game-web-series-review-a-whodunit-that-keeps-you-hooked-till-the-end |access-date=17 September 2020 |website=Free Press Journal |language=en}}</ref> |- | ''ਕਰੈਕਡਾਊਨ'' | ਦਿਵਿਆ ਸ਼ਿਰੋਡਕਰ/ਮਰੀਅਮ | ਵੂਟ | | <ref>{{Cite web |date=22 September 2020 |title=VIDEO: Shriya Pilgaonkar opens up on webseries Crackdown |url=https://www.indiatvnews.com/video/entertainment/shriya-pilgaonkar-opens-up-on-webseries-crackdown-651417 |access-date=1 October 2020 |website=indiatvnews.com |language=en}}</ref> |- | rowspan="2" | 2022 | ''ਦੋਸ਼ੀ ਮਨ'' | ਕਸ਼ਫ਼ ਕਵਾਜ਼ | ਐਮਾਜ਼ਾਨ ਪ੍ਰਾਈਮ ਵੀਡੀਓ | | <ref>{{Cite web |date=22 April 2022 |title=Guilty Minds review: All-desi, hugely entertaining and thought-provoking |url=https://indianexpress.com/article/entertainment/movie-review/guilty-minds-review-shriya-pilgaonkar-varun-mitra-amazon-prime-video-7881758/lite/ |access-date=23 April 2022 |website=[[The Indian Express]]}}</ref> |- | ''ਬ੍ਰੋਕਨ ਨਿਊਜ਼'' | ਰਾਧਾ ਭਾਰਗਵ | ZEE5 | | <ref>{{Cite news|url=https://m.timesofindia.com/web-series/news/hindi/shriya-pilgaonkar-opens-up-about-working-with-sonali-bendre-in-broken-news/amp_articleshow/91576888.cms|title=Shriya Pilgaonkar opens up about working with Sonali Bendre in 'Broken News'|work=The Times of India|access-date=23 May 2022}}</ref> |- | 2023 | ''[[ਤਾਜ਼ਾ ਖਬਰ|ਤਾਜਾ ਖਬਰ]]'' | ਮਧੂਬਾਲਾ/ਮਧੂ | [[ਡਿਜ਼ਨੀ+ ਹੌਟਸਟਾਰ|ਡਿਜ਼ਨੀ ਪਲੱਸ ਹੌਟਸਟਾਰ]] | | |- |} === ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ === {| class="wikitable sortable" style="font-size:100%" ! scope="col" |ਸਾਲ ! scope="col" | ਸਿਰਲੇਖ ! scope="col" | ਭੂਮਿਕਾ ! class="unsortable" scope="col" | ਨੋਟਸ ! scope="col" | ਰੈਫ. |- | 2015 | ''ਮੂਰਖ ਕਾਮਪਿਡ'' | ਈਸ਼ਾਨਵੀ | | |- | 2017 | ''ਕ੍ਰਾਈਮ ਪੈਟਰੋਲ'' | ਐਪੀਸੋਡਿਕ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ | | |} === ਖੇਡ === {| class="wikitable sortable" style="font-size:100%" ! scope="col" |ਸਾਲ ! scope="col" | ਸਿਰਲੇਖ ! scope="col" | ਭੂਮਿਕਾ ! scope="col" | ਡਾਇਰੈਕਟਰ ! class="unsortable" scope="col" style="text-align:center;" | |- | 1996 | ''ਪਿਆਰ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ'' | | ਕਰਨ ਸ਼ੈਟੀ | <ref name="WATCH OUT FOR SHRIYA PILGAONKAR"/> |- | rowspan="2" | 2014 | ''ਅੰਦਰੂਨੀ ਮਾਮਲੇ'' | ਰੀਆ | ਆਧਾਰ ਖੁਰਾਣਾ | |- | ''ਆਮ ਲੋਕ'' | ਮਾਇਆ | rowspan="2" | ਅਕਰਸ਼ ਖੁਰਾਣਾ | <ref name="ALMOST FAMOUS"/> |- | 2016 | ''ਬੰਬਈ ਦੀ ਮੌਤ'' | | |} === ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਅਤੇ ਨਿਰਮਾਤਾ ਵਜੋਂ === {| class="wikitable sortable" style="font-size:100%" ! scope="col" |ਸਾਲ ! scope="col" | ਸਿਰਲੇਖ ! class="unsortable" scope="col" | ਨੋਟਸ ! class="unsortable" scope="col" style="text-align:center;" | |- | 2012 | ''ਪੇਂਟ ਕੀਤਾ ਸਿਗਨਲ'' | ਲਘੂ ਫਿਲਮ | <ref name="WATCH OUT FOR SHRIYA PILGAONKAR"/> |- | 2013 | ''ਪਹਿਰਾਵੇ ਵਾਲਾ'' | ਲਘੂ ਫਿਲਮ | <ref name="WATCH OUT FOR SHRIYA PILGAONKAR" /> |- | 2015 | ''ਪੰਚਗਵਯ'' | ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਫਿਲਮ, ਲੇਖਕ ਵੀ | <ref name="Sinners and superstars"/> |} == ਅਵਾਰਡ ਅਤੇ ਨਾਮਜ਼ਦਗੀਆਂ == {| class="wikitable" |+ਫ਼ਿਲਮ ਪੁਰਸਕਾਰ ! ਸਾਲ ! ਅਵਾਰਡ ! ਸ਼੍ਰੇਣੀ ! ਕੰਮ ! ਨਤੀਜਾ ! ਰੈਫ. |- | 2013 | ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਰਾਜ ਫਿਲਮ ਅਵਾਰਡ | ਸਰਵੋਤਮ ਡੈਬਿਊ ਅਦਾਕਾਰਾ | ''ਏਕੁਲਟੀ ਏਕ''|{{Won}} | <ref>{{Cite web |date=3 May 2016 |title=It is more difficult to make an impact in a short role |url=http://www.thehindu.com/news/cities/mumbai/entertainment/it-is-more-difficult-to-make-an-impact-in-a-short-role/article8549846.ece |access-date=22 February 2020}}</ref> |} == ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ == * [[ਪੰਕਜ ਤ੍ਰਿਪਾਠੀ]] * [[ਅਲੀ ਫ਼ਜ਼ਲ|ਅਲੀ ਫਜ਼ਲ]] * ਦਿਵਯੇਨਦੂ * [[ਮਿਰਜ਼ਾਪੁਰ (ਵੈੱਬ ਲੜੀ)|ਮਿਰਜ਼ਾਪੁਰ]] * ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ ਦੀ ਸੂਚੀ * ਭਾਰਤੀ ਫਿਲਮ ਅਦਾਕਾਰਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ == ਹਵਾਲੇ == {{Reflist|30em}} == ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ == * {{IMDB name|6798708}} * {{ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਹੰਗਾਮਾ|shriya-pilgaonkar}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਟੈਲੀਵਿਜਨ ਦੀਆਂ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਰਾਠੀ ਲੋਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੁੰਬਈ ਦੀਆਂ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਰਾਠੀ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]] 5y8yk8xprnprhzkm8avpkawg54cp8wu 0 158833 846155 655084 2026-09-14T14:58:32Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 846155 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ਸੋਨਲ ਸਹਿਗਲ | image = Premiere of 'Rock Of Ages' 10 Sonal Sehgal.jpg | caption = 2012 ਵਿੱਚ ਸੋਨਲ ਸਹਿਗਲ | birth_date = {{Birth date and age|df=yes|1981|07|13}} | occupation = [[ਅਭਿਨੇਤਰੀ]] | years_active = 2001{{endash}}2020 | spouse = {{marriage|ਨਰੇਸ਼ ਕਾਮਥ|2011}} }} [[Category:Articles with hCards]] '''ਸੋਨਲ ਸਹਿਗਲ''' ([[ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ]]: '''Sonal Sehgal;''' ਜਨਮ 13 ਜੁਲਾਈ 1981) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਹੈ ਜਿਸ ਨੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜੇਤੂ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਨਾਗੇਸ਼ ਕੁਕਨੂਰ<ref name="ToI-Aashayein">{{Cite web |date=Aug 19, 2007 |title=Sonal plays John's live-in partner |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/sonal-plays-johns-live-in-partner/articleshow/2291157.cms |website=The Times of India}}</ref> ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਤ ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾਯੋਗ ''ਆਸ਼ਾਯੀਨ (ਫ਼ਿਲਮ)'' ਨਾਲ ਸਿਲਵਰ ਸਕ੍ਰੀਨ 'ਤੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੂੰ [[ਜਾਨ ਅਬ੍ਰਾਹਮ|ਜੌਨ ਅਬ੍ਰਾਹਮ]] ਦੇ ਨਾਲ ਕਾਸਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ ''ਫਿਊਚਰ ਟੂ ਬ੍ਰਾਈਟ ਹੈ ਜੀ'' (2012), [[ਮੰਟੋਸਤਾਨ|ਮੰਤੋਸਤਾਨ]]<ref>{{Cite web |last=Lohana |first=Avinash |date=Jan 28, 2017 |title=Mantostaan will be screened at the Cannes International Film Festival |url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/Mantostaan-will-be-screened-at-the-Cannes-International-Film-Festival/articleshow/51789070.cms |website=Times of India}}</ref> (2017), ਅਤੇ ਲਿਹਾਫ (2019) ਵਰਗੀਆਂ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਨਿਭਾਈਆਂ। == ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ == ਉਸਨੇ 2011 ਵਿੱਚ ਨਰੇਸ਼ ਕਾਮਥ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਇੱਕ ਅਦਾਕਾਰੀ ਕਰੀਅਰ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਉਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਸਹਿਗਲ ਨੇ ਵਿਗਿਆਪਨ ਫਿਲਮ ਨਿਰਮਾਤਾ ਅਤੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਪ੍ਰਦੀਪ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਕੀਤੀ ਜਿਸਨੇ ਪਰਿਣੀਤਾ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਫਿਲਮ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਵਿਗਿਆਪਨ ਏਜੰਸੀਆਂ ਲਈ ਕਾਪੀਰਾਈਟਰ ਵਜੋਂ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਇੰਡੋ-ਲਾਤਵੀਅਨ ਵਿਗਿਆਨ-ਫਾਈ ਥ੍ਰਿਲਰ ''ਮੈਨੀ'' ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਨਿਰਮਾਤਾ ਬਣ ਗਈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਰੂਸੀ ਅਭਿਨੇਤਾ ਜੁਰੀਜਸ ਡਾਇਕੋਨੋਵਸ ਦੇ ਨਾਲ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ।<ref>{{Cite web |title=Sonal Sehgal to romance Russian co-star in debut co-production |url=https://www.outlookindia.com/newsscroll/sonal-sehgal-to-romance-russian-costar-in-debut-coproduction/1884337 |access-date=2020-12-28 |website=www.outlookindia.com/}}</ref> == ਸੰਗੀਤ == ਸੋਨਲ ਸਹਿਗਲ ਨੇ 2001 ਤੋਂ 2003 ਤੱਕ ਕਈ ਹਿੰਦੀ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਐਲਬਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਹਿੱਟ ਗੀਤਾਂ ਵਿੱਚ ਜੱਸੀ ਬੀ ਦੇ ਨਾਲ ਚੜ੍ਹੀ ਜਵਾਨੀ, ਪੰਕਜ ਉਧਾਸ ਦੁਆਰਾ ਘੁੰਗਟ, ਬੱਲੀ ਸੱਗੂ ਨਾਲ ਬੋਤਲਾ ਸਰਬ ਦੀਆ, ਹਰਭਜਨ ਮਾਨ ਅਤੇ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਗੀਤ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।<ref>{{Cite news|url=https://www.mid-day.com/entertainment/bollywood-news/article/The-words-just-came-to-me--Sonal-Sehgal-185247|title=The words just came to me: Sonal Sehgal|last=Parkar|first=Shaheen|date=15 October 2012|work=Mid-Day}}</ref> ਸੋਨਲ ਨੇ ਫਿਲਮ ''ਫਿਊਚਰ ਟੂ ਬ੍ਰਾਈਟ ਹੈ ਜੀ'' (2012) ਦੇ ਟਾਈਟਲ ਟਰੈਕ ਲਈ ਗੀਤ ਲਿਖੇ ਹਨ। ਉਸਨੇ 2018 ਦੇ ਸਿੰਗਲ "ਸਾਵਰਿਆ" ਦੇ ਬੋਲ ਵੀ ਲਿਖੇ, ਨਰੇਸ਼ ਕਾਮਥ ਦੁਆਰਾ ਰਚਿਤ ਅਤੇ ਸ਼ਿਲਪਾ ਰਾਓ ਦੁਆਰਾ ਗਾਇਆ ਗਿਆ।<ref>{{Cite web |date=25 June 2018 |title=Sonal Sehgal on the write track |url=https://mumbaimirror.indiatimes.com/entertainment/bollywood/sonal-sehgal-on-the-write-track/articleshow/64725245.cms |website=Mumbai Mirror |access-date=23 ਮਾਰਚ 2023 |archive-date=23 ਮਾਰਚ 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230323171327/https://mumbaimirror.indiatimes.com/entertainment/bollywood/sonal-sehgal-on-the-write-track/articleshow/64725245.cms |url-status=dead }}</ref> == ਹਵਾਲੇ == [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1981]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਤੋਂ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] r16icyjysl3wz74pzrhr3dp7ve820sj 0 161767 846174 663240 2026-09-15T00:07:19Z Xqbot 927 Fixing double redirect from [[ਇੰਡੋਨੇਸ਼ੀਆ ਮਹਿਲਾ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ]] to [[ਇੰਡੋਨੇਸ਼ੀਆ ਮਹਿਲਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ]] 846174 wikitext text/x-wiki #ਰੀਡਾਇਰੈਕਟ [[ਇੰਡੋਨੇਸ਼ੀਆ ਮਹਿਲਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ]] slv8mhrx25zdgbkzi7wcbz64liz1tfl 0 161768 846173 663242 2026-09-15T00:07:14Z Xqbot 927 Fixing double redirect from [[ਜਪਾਨ ਮਹਿਲਾ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ]] to [[ਜਪਾਨ ਮਹਿਲਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ]] 846173 wikitext text/x-wiki #ਰੀਡਾਇਰੈਕਟ [[ਜਪਾਨ ਮਹਿਲਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ]] kj8v37vmbef5wg0duyj52b917xctnw1 1 161769 846172 663244 2026-09-15T00:07:09Z Xqbot 927 Fixing double redirect from [[ਗੱਲ-ਬਾਤ:ਜਪਾਨ ਮਹਿਲਾ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ]] to [[ਗੱਲ-ਬਾਤ:ਜਪਾਨ ਮਹਿਲਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ]] 846172 wikitext text/x-wiki #ਰੀਡਾਇਰੈਕਟ [[ਗੱਲ-ਬਾਤ:ਜਪਾਨ ਮਹਿਲਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ]] bbx0xcb2u9q0fte5x2e70gjpelnjtfj 0 168726 846154 730499 2026-09-14T14:39:01Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 846154 wikitext text/x-wiki [[ਤਸਵੀਰ:Miss_Universe_1930_Winners.jpg|thumb|ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਪੇਜੈਂਟ ਆਫ਼ ਪਲਕ੍ਰਿਟਿਊਡ 1930 ਮੁਕਾਬਲੇ ਦੇ ਜੇਤੂ।]] ਇੱਕ '''ਸੁੰਦਰਤਾ ਮੁਕਾਬਲਾ''' ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਮੁਕਾਬਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਰਵਾਇਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪ੍ਰਤੀਯੋਗੀਆਂ ਦੇ ਸਰੀਰਕ ਗੁਣਾਂ ਨੂੰ ਨਿਰਣਾ ਕਰਨ ਅਤੇ ਦਰਜਾਬੰਦੀ ਕਰਨ 'ਤੇ ਕੇਂਦ੍ਰਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਪੇਜੈਂਟਸ ਨੇ ਹੁਣ ਅੰਦਰੂਨੀ ਸੁੰਦਰਤਾ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਨ ਲਈ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ [[ਸ਼ਖ਼ਸੀਅਤ|ਸ਼ਖਸੀਅਤ]], [[ਬੁੱਧੀ]], ਪ੍ਰਤਿਭਾ, ਚਰਿੱਤਰ, ਅਤੇ ਚੈਰੀਟੇਬਲ ਸ਼ਮੂਲੀਅਤ ਦਾ ਨਿਰਣਾ ਕਰਨ ਦੇ ਮਾਪਦੰਡ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਜੱਜਾਂ ਨਾਲ ਨਿੱਜੀ ਇੰਟਰਵਿਊਆਂ ਅਤੇ ਸਟੇਜ 'ਤੇ ਜਨਤਕ ਸਵਾਲਾਂ ਦੇ ਜਵਾਬਾਂ ਰਾਹੀਂ। ਬਿਊਟੀ ਪੇਜੈਂਟ ਸ਼ਬਦ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਵੱਡੇ ਚਾਰ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੁੰਦਰਤਾ ਮੁਕਾਬਲਿਆਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਪੇਜੈਂਟ ਦੇ ਸਿਰਲੇਖਾਂ ਨੂੰ ਮਿਸ, ਮਿਸਿਜ਼ ਜਾਂ ਮਿਸ, ਅਤੇ ਟੀਨ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਹੈ - ਪੇਜੈਂਟ ਡਿਵੀਜ਼ਨਾਂ ਵਿੱਚ ਫਰਕ ਨੂੰ ਸਪਸ਼ਟ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪਛਾਣਨ ਲਈ। ਹਰ ਸਾਲ ਸੈਂਕੜੇ ਅਤੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸੁੰਦਰਤਾ ਮੁਕਾਬਲੇ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਬਿਗ ਫੋਰ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਕਾਰੀ, ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕਵਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮੀਡੀਆ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।<ref>{{Cite news|url=http://latinalista.com/life/environment/an-international-beauty-pageant-where-everyones-pet-cause-is-the-environment|title=An international beauty pageant where everyone's pet cause is the environment|date=27 August 2013|work=Latina Lista|access-date=8 April 2019|department=Latina News|archive-date=14 ਅਗਸਤ 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240814193353/https://latinalista.com/life/environment/an-international-beauty-pageant-where-everyones-pet-cause-is-the-environment|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.ibtimes.com.au/philippines-brazil-venezuela-three-countries-win-big-four-international-beauty-pageants-1318720|title=Philippines, Brazil And Venezuela: Three Countries To Win The Big Four International Beauty Pageants|last=Ornos|first=Riza|date=30 September 2013|work=[[International Business Times]]|access-date=4 February 2019}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.standardmedia.co.ke/evewoman/article/2001353920/what-it-means-to-be-miss-world-miss-universe|title=Beauty with a purpose: What it means to be Miss World, Miss Universe|last=Kanja|first=Kirstin|date=20 December 2019|work=[[Standard Media]]|access-date=26 April 2020}}</ref> ਉਦਾਹਰਨ ਲਈ, [[ਦ ਵਾਲ ਸਟਰੀਟ ਜਰਨਲ|''ਵਾਲ ਸਟਰੀਟ ਜਰਨਲ'']],<ref name="wallstreet-debris">{{cite news|url=https://www.wsj.com/articles/SB10001424052702303562904579230743737206568|title=Lost in Storm's Debris: A Beauty Pageant|last=Jun|first=Kwanwoo|date=2013-12-02|newspaper=[[The Wall Street Journal]]|access-date=2015-11-09}}</ref> ''ਬੀਬੀਸੀ ਨਿਊਜ਼'',<ref name="bbc-news">{{cite news|url=https://www.bbc.com/news/world-asia-25550425|title=Philippines: How to make a beauty queen|last1=Amee|first1=Enriquez|date=2 February 2014|work=[[BBC News]]|access-date=10 November 2015}}</ref> ''ਸੀਐੱਨਐੱਨ'',<ref>{{Cite news|url=http://cnnphilippines.com/life/culture/2017/01/27/miss-universe-cover.html|title=How a country hosts a Miss Universe pageant|last=Cabato|first=Regine|date=27 January 2017|work=CNN|access-date=31 December 2018|archive-date=19 ਜੁਲਾਈ 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230719231522/http://www.cnnphilippines.com/life/culture/2017/01/27/miss-universe-cover.html|url-status=dead}}</ref> ''ਸਿਨਹੂਆ ਨਿਊਜ਼ ਏਜੰਸੀ'',<ref>{{Cite news|url=http://www.xinhuanet.com/english/2018-11/03/c_137579570.htm|title=Myanmar's beauty queen to take part in Miss World pageant 2018 in China|date=3 November 2018|work=[[Xinhua News Agency]]|access-date=30 December 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181231143736/http://www.xinhuanet.com/english/2018-11/03/c_137579570.htm|archive-date=31 December 2018|department=China News|url-status=dead}}</ref> ਅਤੇ ਗਲੋਬਲ ਨਿਊਜ਼ ਏਜੰਸੀਆਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ''ਰਾਇਟਰਜ਼'',<ref>{{Cite news|url=https://www.reuters.com/article/india-women-fairness/indian-beauty-pageant-draws-flak-for-unfair-portrayal-of-women-idUKL8N23630E|title=Indian beauty pageant draws flak for unfair portrayal of women|last=Banerji|first=Annie|date=30 May 2019|work=[[Reuters]]|access-date=3 May 2020}}</ref><ref>{{cite news|url=http://in.reuters.com/video/2013/12/19/the-philippines-earns-another-crown?videoId=276014896|title=The Philippines earns another crown|date=13 December 2013|work=Reuters|access-date=14 December 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20151222094356/http://in.reuters.com/video/2013/12/19/the-philippines-earns-another-crown?videoId=276014896|archive-date=22 December 2015|department=Reuters News|url-status=dead}}</ref> ''ਐਸੋਸੀਏਟਡ ਪ੍ਰੈੱਸ''<ref>{{Cite news|url=https://www.insider.com/miss-universe-then-and-now-2017-1|title=How the Miss Universe pageant has evolved over the last 67 years|last=Willett|first=Megan|date=3 December 2019|work=Insider|access-date=3 May 2020|agency=Associated Press}}</ref> ਅਤੇ ''ਏਜੰਸੀ ਫਰਾਂਸ-ਪ੍ਰੈਸ''<ref name="Cinderellas-afp">{{cite news|url=http://lifestyle.inquirer.net/187109/beauty-pageant-cinderellas-beat-poverty-in-ph-seize-world-stage|title=PH Cinderellas 'duck walk' to world stage|last1=Joel|first1=Guinto|date=13 March 2015|newspaper=[[Philippine Daily Inquirer]]|access-date=10 November 2015|agency=[[Agence France-Presse]]}}</ref><ref name="gma-afp">{{cite news|url=http://www.gmanetwork.com/news/story/451153/lifestyle/in-beauty-pageants-philippines-modern-day-cinderellas-seize-world-stage|title=In beauty pageants, Philippines' modern day Cinderellas seize world stage|last1=Joel|first1=Guinto|date=12 March 2015|access-date=10 November 2015|publisher=[[GMA News Online]]|agency=[[Agence France-Presse]]}}</ref> ਸਮੂਹਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਚਾਰ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਮੁਕਾਬਲਿਆਂ ਨੂੰ "ਬਿਗ ਫੋਰ" ਵਜੋਂ ਵੇਖੋ: [[ਮਿਸ ਯੂਨੀਵਰਸ]], [[ਮਿਸ ਵਰਲਡ]], [[ਮਿਸ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ]], ਅਤੇ [[ਮਿਸ ਅਰਥ]]।<ref>{{cite news|url=http://giaitri.vnexpress.net/tin-tuc/gioi-sao/trong-nuoc/nhung-scandal-cua-miss-world-1898682.html|title=Những scandal của Miss World|date=2008-10-08|access-date=2016-09-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20151117022548/http://giaitri.vnexpress.net/tin-tuc/gioi-sao/trong-nuoc/nhung-scandal-cua-miss-world-1898682.html|archive-date=17 November 2015|publisher=[[VnExpress|Vietnam Express]]|department=Vietnam News|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.thejakartapost.com/news/2013/09/13/urban-chat-the-misses-and-missuses-world.html|title=The misses and missuses of the world|last=Ibrahim|first=Lynda|date=2013-09-13|newspaper=[[The Jakarta Post]]|access-date=2016-09-11}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.channelnewsasia.com/news/asiapacific/philippines-miss-universe/2455920.html|title=Philippines' Miss Universe returns home, ignites dreams|last=Lowe|first=Aya|date=2016-01-25|access-date=2016-09-11|publisher=[[Channel NewsAsia]]}}</ref> ਹਰੇਕ ਮੁਕਾਬਲੇ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਮੁਕਾਬਲੇ ਦੇ ਨਿਯਮਾਂ ਨੂੰ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਤੀਯੋਗੀਆਂ ਦੀ ਉਮਰ ਸੀਮਾ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਨਿਯਮਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਮੁਕਾਬਲੇਬਾਜ਼ਾਂ ਦੇ ਅਣਵਿਆਹੇ ਹੋਣ ਅਤੇ ਹੋਰ ਮਾਪਦੰਡਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ "ਗੁਣ", "ਸ਼ੌਕੀਆ" ਅਤੇ ਤਰੱਕੀਆਂ ਲਈ ਉਪਲਬਧ ਹੋਣ ਦੀ ਵੀ ਲੋੜ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਕੱਪੜੇ ਦੇ ਮਾਪਦੰਡ ਵੀ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਤੀਯੋਗੀਆਂ ਦਾ ਨਿਰਣਾ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਵਿਮਸੂਟ ਦੀ ਕਿਸਮ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਸੁੰਦਰਤਾ ਮੁਕਾਬਲੇ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬਹੁ-ਪੱਧਰੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਸਥਾਨਕ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵੱਡੇ ਮੁਕਾਬਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਉਦਾਹਰਨ ਲਈ, ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੁਕਾਬਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸੈਂਕੜੇ ਜਾਂ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸਥਾਨਕ ਮੁਕਾਬਲੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਬਾਲ ਸੁੰਦਰਤਾ ਮੁਕਾਬਲੇ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸੁੰਦਰਤਾ, ਗਾਊਨ, ਸਪੋਰਟਸਵੇਅਰ ਮਾਡਲਿੰਗ, ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਅਤੇ ਨਿੱਜੀ ਇੰਟਰਵਿਊ 'ਤੇ ਕੇਂਦ੍ਰਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਬਾਲਗ ਅਤੇ ਕਿਸ਼ੋਰ ਮੁਕਾਬਲੇ ਮੇਕਅਪ, ਵਾਲ ਅਤੇ ਗਾਊਨ, ਸਵਿਮਸੂਟ ਮਾਡਲਿੰਗ, ਅਤੇ ਨਿੱਜੀ ਇੰਟਰਵਿਊ 'ਤੇ ਕੇਂਦ੍ਰਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਸੁੰਦਰਤਾ ਮੁਕਾਬਲੇ ਦੇ ਜੇਤੂ ਨੂੰ ਅਕਸਰ ਸੁੰਦਰਤਾ ਰਾਣੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪ੍ਰਤੀਯੋਗੀਆਂ ਦੀ ਦਰਜਾਬੰਦੀ ਨੂੰ ਪਲੇਸਮੈਂਟ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸੁੰਦਰਤਾ ਪ੍ਰਤੀਯੋਗਤਾਵਾਂ ਦੇ ਸੰਭਾਵੀ ਪੁਰਸਕਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਿਰਲੇਖ, ਟਾਇਰਾਸ, ਤਾਜ, ਸ਼ੀਸ਼ੀਆਂ, ਗੁਲਦਸਤੇ, ਰਾਜਦੰਡ, ਬੱਚਤ ਬਾਂਡ, ਵਜ਼ੀਫ਼ੇ ਅਤੇ ਇਨਾਮੀ ਰਾਸ਼ੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਕੁਝ ਪੇਜੈਂਟਸ ਨੇ ਜੇਤੂ ਜਾਂ ਕਈ ਉਪ ਜੇਤੂਆਂ ਨੂੰ ਕਾਲਜ ਸਕਾਲਰਸ਼ਿਪਾਂ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ।<ref>{{Cite web |title=23rd Annual Miss Teenage California Scholarship Program |url=http://www.missteenageca.com/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20010625195139/http://www.missteenageca.com/ |archive-date=25 June 2001 |website=Miss Teenage CA}}</ref> == ਹਵਾਲੇ == {{Reflist}} == ਬਿਬਲੀਓਗ੍ਰਾਫੀ == * [[Sarah Banet-Weiser|Banet‐Weiser, Sarah]]. "The Most Beautiful Girl in the World: Beauty Pageants and National Identity". (Berkeley: University of California Press, 1999) * Bell, Myrtle P., Mary E. McLaughlin, and Jennifer M. Sequeira. "Discrimination, Harassment, and the Glass Ceiling: Women Executives as Change Agents". ''Journal of Business Ethics''. 37.1 (2002): 65–76. Print. * Burgess, Zena, and Phyllis Tharenou. "Women Board Directors: Characteristics of the Few". ''Journal of Business Ethics''. 37.1 (2002): 39–49. Print. * Ciborra, Claudio U. "The Platform Organization: Recombining Strategies, Structures, and Surprises". ''Organization Science''. 7.2 (1996): 103–118. Print. * Harvey, Adia M. "Becoming Entrepreneurs: Intersections of Race, Class, and Gender at the Black Beauty Salon". ''Gender and Society''. 19.6 (2005): 789–808. Print. * Huffman, Matt L., and Philip N. Cohen. "Occupational Segregation and the Gender Gap in Workplace Authority: National versus Local Labor Markets". ''Sociological Forum''. 19.1 (2004): 121–147. Print. * Lamsa, Anna-Maija, and Teppo Sintonen. "A Discursive Approach to Understanding Women Leaders in Working Life". ''Journal of Business Ethics''. 34.3/4 (2001): 255–267. Print. * Liben, Lynn S., [[Rebecca Bigler]], Diane N Ruble, Carol Lynn Martin, and Kimberly K. Powlishta. "Conceptualizing, Measuring, and Evaluating Constructs and Pathways". Developmental Course of Gender Differentiation. 67.2 i-183. Print. * Sones, Michael. "History of the Beauty Pageant". Beauty Worlds: The Culture of Beauty (2003): n. pag. Web. 4 November 2009. * Wilk, Richard. "The Local and the Global in the Political Economy of Beauty: From Miss Belize to Miss World". ''Review of International Political Economy''. 2.1 (1995): 117–134. Print. [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੁੰਦਰਤਾ ਮੁਕਾਬਲੇ]] fab1r3mxuhtm5g99hi2gthmx6fhxb74 0 169893 846209 686873 2026-09-15T09:10:56Z Kuldeepburjbhalaike 18176 /* ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ */ 846209 wikitext text/x-wiki {{about|ਇੱਕ ਗੋਲ ਹਾਕੀਬਾਲ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਖੇਡੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਖੇਡ|ਖੇਡਾਂ ਦਾ ਸਮੁੱਚਾ ਪਰਿਵਾਰ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਟਿਕਸ ਅਤੇ ਟੀਚੇ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ|ਹਾਕੀ|ਬਰਫ਼ ਤੇ ਖੇਡੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਹਾਕੀ|ਆਈਸ ਹਾਕੀ}} {{Infobox sport |image = Field hockey at the 2018 Summer Youth Olympics – Boys Preliminary Round – MAS-ARG (141).jpg |image_size = 250px |caption = 2018 ਸਮਰ ਯੂਥ ਓਲੰਪਿਕ ਵਿੱਚ ਫੀਲਡ ਹਾਕੀ |union = [[ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਹਾਕੀ ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ]] |first = 19ਵੀਂ ਸਦੀ ਇੰਗਲੈਂਡ |contact = ਲਿਮਿਟਡ |team = 17 ਦੀ ਟੀਮ ਵਿੱਚੋਂ 10 ਆਊਟਫੀਲਡ ਖਿਡਾਰੀ ਅਤੇ 1 ਗੋਲਕੀਪਰ |category = ਆਊਟਡੋਰ ਅਤੇ ਇਨਡੋਰ |equipment = ਹਾਕੀ ਬਾਲ, ਹਾਕੀ ਸਟਿੱਕ, ਮਾਊਥਗਾਰਡ, ਸ਼ਿਨ ਗਾਰਡ ਅਤੇ ਗੋਲਕੀਪਰ ਕਿੱਟ |olympic = 1908, 1920, 1928–ਵਰਤਮਾਨ }} '''ਮੈਦਾਨੀ ਹਾਕੀ''' ਜਾਂ '''ਫੀਲਡ ਹਾਕੀ''' ਸਟੈਂਡਰਡ [[ਹਾਕੀ]] ਫਾਰਮੈਟ ਵਿੱਚ ਬਣਾਈ ਗਈ ਇੱਕ ਟੀਮ ਖੇਡ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਹਰੇਕ ਟੀਮ ਦਸ ਆਊਟਫੀਲਡ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਅਤੇ ਇੱਕ ਗੋਲਕੀਪਰ ਨਾਲ ਖੇਡਦੀ ਹੈ। ਟੀਮਾਂ ਨੂੰ ਹਾਕੀ ਸਟਿੱਕ ਨਾਲ ਵਿਰੋਧੀ ਟੀਮ ਦੇ ਸ਼ੂਟਿੰਗ ਸਰਕਲ ਵੱਲ ਅਤੇ ਫਿਰ ਗੋਲ ਵਿੱਚ ਮਾਰ ਕੇ ਇੱਕ ਗੋਲ ਹਾਕੀ ਬਾਲ ਨੂੰ ਚਲਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਗੋਲ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਟੀਮ ਹੀ ਮੈਚ ਜਿੱਤਦੀ ਹੈ। ਮੈਚ ਘਾਹ, ਸਿੰਜਿਆ ਮੈਦਾਨ, ਨਕਲੀ ਮੈਦਾਨ, ਸਿੰਥੈਟਿਕ ਫੀਲਡ, ਜਾਂ ਅੰਦਰੂਨੀ ਬੋਰਡਡ ਸਤ੍ਹਾ 'ਤੇ ਖੇਡੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਸਟਿੱਕ ਲੱਕੜ, ਕਾਰਬਨ ਫਾਈਬਰ, ਫਾਈਬਰਗਲਾਸ, ਜਾਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਮਾਤਰਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਕਾਰਬਨ ਫਾਈਬਰ ਅਤੇ ਫਾਈਬਰਗਲਾਸ ਦੇ ਸੁਮੇਲ ਤੋਂ ਬਣੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਸੋਟੀ ਦੇ ਦੋ ਪਾਸੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਇੱਕ ਗੋਲ ਅਤੇ ਇੱਕ ਫਲੈਟ; ਸਿਰਫ ਸੋਟੀ ਦੇ ਸਮਤਲ ਚਿਹਰੇ ਨੂੰ ਗੇਂਦ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਉਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਹੈ। ਖੇਡ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਗੋਲਕੀਪਰ ਹੀ ਉਹ ਖਿਡਾਰੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਦੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਹਿੱਸੇ ਨਾਲ ਗੇਂਦ ਨੂੰ ਛੂਹਣ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇੱਕ ਖਿਡਾਰੀ ਦਾ ਹੱਥ ਸੋਟੀ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੇਕਰ ਸੋਟੀ ਫੜੀ ਹੋਵੇ। ਜੇ ਗੇਂਦ ਨੂੰ ਸਟਿੱਕ ਦੇ ਗੋਲ ਹਿੱਸੇ ਨਾਲ "ਖੇਡਿਆ" ਜਾਂਦਾ ਹੈ (ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਜਾਣਬੁੱਝ ਕੇ ਰੋਕਿਆ ਜਾਂ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ), ਤਾਂ ਇਸਦਾ ਨਤੀਜਾ ਜੁਰਮਾਨਾ ਹੋਵੇਗਾ (ਦੁਰਘਟਨਾਤਮਕ ਛੂਹ ਇੱਕ ਅਪਰਾਧ ਨਹੀਂ ਹੈ ਜੇਕਰ ਉਹ ਖੇਡ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ ਹਨ)। ਗੋਲਕੀਪਰਾਂ ਕੋਲ ਅਕਸਰ ਸੋਟੀ ਦਾ ਵੱਖਰਾ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਉਹ ਆਪਣੀ ਸੋਟੀ ਦੇ ਗੋਲ ਪਾਸੇ ਨਾਲ ਗੇਂਦ ਨੂੰ ਵੀ ਨਹੀਂ ਖੇਡ ਸਕਦੇ। ਆਧੁਨਿਕ ਖੇਡ ਨੂੰ 19ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਇੰਗਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਪਬਲਿਕ ਸਕੂਲਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਇਹ ਹੁਣ ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਖੇਡੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।<ref>{{Cite web |title=About Field Hockey {{!}} Field Hockey BC |url=https://fieldhockeybc.com/about/about-field-hockey/ |access-date=2022-08-18 |language=en-US |archive-date=6 July 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220706050116/https://fieldhockeybc.com/about/about-field-hockey/ |url-status=live }}</ref> ਗਵਰਨਿੰਗ ਬਾਡੀ [[ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਹਾਕੀ ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ]] (FIH) ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਫ੍ਰੈਂਚ ਵਿੱਚ ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਡੀ ਹਾਕੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਓਲੰਪਿਕ ਖੇਡਾਂ, [[ਹਾਕੀ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ|ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ]], ਐਫਆਈਐਚ ਪ੍ਰੋ ਲੀਗ, [[ਜੂਨੀਅਰ ਹਾਕੀ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ|ਜੂਨੀਅਰ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ]] ਅਤੇ ਅਤੀਤ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵ ਲੀਗ, [[ਹਾਕੀ ਚੈਂਪੀਅਨਜ਼ ਟਰਾਫ਼ੀ|ਚੈਂਪੀਅਨਜ਼ ਟਰਾਫੀ]] ਸਮੇਤ ਮੁਕਾਬਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਦੇਸ਼ ਵਿਆਪਕ ਜੂਨੀਅਰ, ਸੀਨੀਅਰ, ਅਤੇ ਮਾਸਟਰਜ਼ ਕਲੱਬ ਮੁਕਾਬਲੇ ਚਲਾਉਂਦੇ ਹਨ। FIH ਹਾਕੀ ਨਿਯਮ ਬੋਰਡ ਨੂੰ ਸੰਗਠਿਤ ਕਰਨ ਅਤੇ ਖੇਡ ਦੇ ਨਿਯਮਾਂ ਨੂੰ ਵਿਕਸਤ ਕਰਨ ਲਈ ਵੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਹੈ। ਖੇਡਾਂ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ "ਹਾਕੀ" ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਇਹ ਹਾਕੀ ਦਾ ਵਧੇਰੇ ਆਮ ਰੂਪ ਹੈ। "ਫੀਲਡ ਹਾਕੀ" ਸ਼ਬਦ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੈਨੇਡਾ ਅਤੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿੱਥੇ "ਹਾਕੀ" ਅਕਸਰ ਆਈਸ ਹਾਕੀ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਸਵੀਡਨ ਵਿੱਚ, ਲੈਂਡਹੋਕੀ ਸ਼ਬਦ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਰੂਪ ਇਨਡੋਰ ਫੀਲਡ ਹਾਕੀ ਹੈ, ਜੋ ਹਾਕੀ ਦੇ ਮੁੱਢਲੇ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਨੂੰ ਮੂਰਤੀਮਾਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਕਈ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੱਖਰਾ ਹੈ। ==ਹਵਾਲੇ== {{Reflist}} ==ਸਰੋਤ== * {{cite book |title=Rules of Hockey (effective from 1 January 2022) |publisher=FIH |year=2022 |url=http://www.fih.ch/media/13523568/fih-rules-of-hockey-jan2022-final-updated_001.pdf}} ==ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ== {{Commons category|Field hockey|ਮੈਦਾਨੀ ਹਾਕੀ}} * [http://timesofindia.indiatimes.com/sports/tournaments/top-stories/New-hockey-laws-ended-Indias-rule/articleshow/5623020.cms "New hockey laws ended India's rule"], ''The Times of India'', 27 February 2010 – summary of some historical rule changes. [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇੰਗਲੈਂਡ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈਆਂ ਖੇਡਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗਰਮੀਆਂ ਦੀਆਂ ਓਲੰਪਿਕ ਦੀਆਂ ਖੇਡਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੈਦਾਨੀ ਹਾਕੀ]] 9d60wkxkkmrwrp873ylst1us8g6tzvl 846210 846209 2026-09-15T09:14:37Z Kuldeepburjbhalaike 18176 added [[Category:ਟੀਮ ਖੇਡਾਂ]] using [[WP:HC|HotCat]] 846210 wikitext text/x-wiki {{about|ਇੱਕ ਗੋਲ ਹਾਕੀਬਾਲ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਖੇਡੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਖੇਡ|ਖੇਡਾਂ ਦਾ ਸਮੁੱਚਾ ਪਰਿਵਾਰ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਟਿਕਸ ਅਤੇ ਟੀਚੇ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ|ਹਾਕੀ|ਬਰਫ਼ ਤੇ ਖੇਡੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਹਾਕੀ|ਆਈਸ ਹਾਕੀ}} {{Infobox sport |image = Field hockey at the 2018 Summer Youth Olympics – Boys Preliminary Round – MAS-ARG (141).jpg |image_size = 250px |caption = 2018 ਸਮਰ ਯੂਥ ਓਲੰਪਿਕ ਵਿੱਚ ਫੀਲਡ ਹਾਕੀ |union = [[ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਹਾਕੀ ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ]] |first = 19ਵੀਂ ਸਦੀ ਇੰਗਲੈਂਡ |contact = ਲਿਮਿਟਡ |team = 17 ਦੀ ਟੀਮ ਵਿੱਚੋਂ 10 ਆਊਟਫੀਲਡ ਖਿਡਾਰੀ ਅਤੇ 1 ਗੋਲਕੀਪਰ |category = ਆਊਟਡੋਰ ਅਤੇ ਇਨਡੋਰ |equipment = ਹਾਕੀ ਬਾਲ, ਹਾਕੀ ਸਟਿੱਕ, ਮਾਊਥਗਾਰਡ, ਸ਼ਿਨ ਗਾਰਡ ਅਤੇ ਗੋਲਕੀਪਰ ਕਿੱਟ |olympic = 1908, 1920, 1928–ਵਰਤਮਾਨ }} '''ਮੈਦਾਨੀ ਹਾਕੀ''' ਜਾਂ '''ਫੀਲਡ ਹਾਕੀ''' ਸਟੈਂਡਰਡ [[ਹਾਕੀ]] ਫਾਰਮੈਟ ਵਿੱਚ ਬਣਾਈ ਗਈ ਇੱਕ ਟੀਮ ਖੇਡ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਹਰੇਕ ਟੀਮ ਦਸ ਆਊਟਫੀਲਡ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਅਤੇ ਇੱਕ ਗੋਲਕੀਪਰ ਨਾਲ ਖੇਡਦੀ ਹੈ। ਟੀਮਾਂ ਨੂੰ ਹਾਕੀ ਸਟਿੱਕ ਨਾਲ ਵਿਰੋਧੀ ਟੀਮ ਦੇ ਸ਼ੂਟਿੰਗ ਸਰਕਲ ਵੱਲ ਅਤੇ ਫਿਰ ਗੋਲ ਵਿੱਚ ਮਾਰ ਕੇ ਇੱਕ ਗੋਲ ਹਾਕੀ ਬਾਲ ਨੂੰ ਚਲਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਗੋਲ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਟੀਮ ਹੀ ਮੈਚ ਜਿੱਤਦੀ ਹੈ। ਮੈਚ ਘਾਹ, ਸਿੰਜਿਆ ਮੈਦਾਨ, ਨਕਲੀ ਮੈਦਾਨ, ਸਿੰਥੈਟਿਕ ਫੀਲਡ, ਜਾਂ ਅੰਦਰੂਨੀ ਬੋਰਡਡ ਸਤ੍ਹਾ 'ਤੇ ਖੇਡੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਸਟਿੱਕ ਲੱਕੜ, ਕਾਰਬਨ ਫਾਈਬਰ, ਫਾਈਬਰਗਲਾਸ, ਜਾਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਮਾਤਰਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਕਾਰਬਨ ਫਾਈਬਰ ਅਤੇ ਫਾਈਬਰਗਲਾਸ ਦੇ ਸੁਮੇਲ ਤੋਂ ਬਣੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਸੋਟੀ ਦੇ ਦੋ ਪਾਸੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਇੱਕ ਗੋਲ ਅਤੇ ਇੱਕ ਫਲੈਟ; ਸਿਰਫ ਸੋਟੀ ਦੇ ਸਮਤਲ ਚਿਹਰੇ ਨੂੰ ਗੇਂਦ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਉਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਹੈ। ਖੇਡ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਗੋਲਕੀਪਰ ਹੀ ਉਹ ਖਿਡਾਰੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਦੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਹਿੱਸੇ ਨਾਲ ਗੇਂਦ ਨੂੰ ਛੂਹਣ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇੱਕ ਖਿਡਾਰੀ ਦਾ ਹੱਥ ਸੋਟੀ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੇਕਰ ਸੋਟੀ ਫੜੀ ਹੋਵੇ। ਜੇ ਗੇਂਦ ਨੂੰ ਸਟਿੱਕ ਦੇ ਗੋਲ ਹਿੱਸੇ ਨਾਲ "ਖੇਡਿਆ" ਜਾਂਦਾ ਹੈ (ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਜਾਣਬੁੱਝ ਕੇ ਰੋਕਿਆ ਜਾਂ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ), ਤਾਂ ਇਸਦਾ ਨਤੀਜਾ ਜੁਰਮਾਨਾ ਹੋਵੇਗਾ (ਦੁਰਘਟਨਾਤਮਕ ਛੂਹ ਇੱਕ ਅਪਰਾਧ ਨਹੀਂ ਹੈ ਜੇਕਰ ਉਹ ਖੇਡ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ ਹਨ)। ਗੋਲਕੀਪਰਾਂ ਕੋਲ ਅਕਸਰ ਸੋਟੀ ਦਾ ਵੱਖਰਾ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਉਹ ਆਪਣੀ ਸੋਟੀ ਦੇ ਗੋਲ ਪਾਸੇ ਨਾਲ ਗੇਂਦ ਨੂੰ ਵੀ ਨਹੀਂ ਖੇਡ ਸਕਦੇ। ਆਧੁਨਿਕ ਖੇਡ ਨੂੰ 19ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਇੰਗਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਪਬਲਿਕ ਸਕੂਲਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਇਹ ਹੁਣ ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਖੇਡੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।<ref>{{Cite web |title=About Field Hockey {{!}} Field Hockey BC |url=https://fieldhockeybc.com/about/about-field-hockey/ |access-date=2022-08-18 |language=en-US |archive-date=6 July 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220706050116/https://fieldhockeybc.com/about/about-field-hockey/ |url-status=live }}</ref> ਗਵਰਨਿੰਗ ਬਾਡੀ [[ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਹਾਕੀ ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ]] (FIH) ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਫ੍ਰੈਂਚ ਵਿੱਚ ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਡੀ ਹਾਕੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਓਲੰਪਿਕ ਖੇਡਾਂ, [[ਹਾਕੀ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ|ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ]], ਐਫਆਈਐਚ ਪ੍ਰੋ ਲੀਗ, [[ਜੂਨੀਅਰ ਹਾਕੀ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ|ਜੂਨੀਅਰ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ]] ਅਤੇ ਅਤੀਤ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵ ਲੀਗ, [[ਹਾਕੀ ਚੈਂਪੀਅਨਜ਼ ਟਰਾਫ਼ੀ|ਚੈਂਪੀਅਨਜ਼ ਟਰਾਫੀ]] ਸਮੇਤ ਮੁਕਾਬਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਦੇਸ਼ ਵਿਆਪਕ ਜੂਨੀਅਰ, ਸੀਨੀਅਰ, ਅਤੇ ਮਾਸਟਰਜ਼ ਕਲੱਬ ਮੁਕਾਬਲੇ ਚਲਾਉਂਦੇ ਹਨ। FIH ਹਾਕੀ ਨਿਯਮ ਬੋਰਡ ਨੂੰ ਸੰਗਠਿਤ ਕਰਨ ਅਤੇ ਖੇਡ ਦੇ ਨਿਯਮਾਂ ਨੂੰ ਵਿਕਸਤ ਕਰਨ ਲਈ ਵੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਹੈ। ਖੇਡਾਂ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ "ਹਾਕੀ" ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਇਹ ਹਾਕੀ ਦਾ ਵਧੇਰੇ ਆਮ ਰੂਪ ਹੈ। "ਫੀਲਡ ਹਾਕੀ" ਸ਼ਬਦ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੈਨੇਡਾ ਅਤੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿੱਥੇ "ਹਾਕੀ" ਅਕਸਰ ਆਈਸ ਹਾਕੀ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਸਵੀਡਨ ਵਿੱਚ, ਲੈਂਡਹੋਕੀ ਸ਼ਬਦ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਰੂਪ ਇਨਡੋਰ ਫੀਲਡ ਹਾਕੀ ਹੈ, ਜੋ ਹਾਕੀ ਦੇ ਮੁੱਢਲੇ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਨੂੰ ਮੂਰਤੀਮਾਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਕਈ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੱਖਰਾ ਹੈ। ==ਹਵਾਲੇ== {{Reflist}} ==ਸਰੋਤ== * {{cite book |title=Rules of Hockey (effective from 1 January 2022) |publisher=FIH |year=2022 |url=http://www.fih.ch/media/13523568/fih-rules-of-hockey-jan2022-final-updated_001.pdf}} ==ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ== {{Commons category|Field hockey|ਮੈਦਾਨੀ ਹਾਕੀ}} * [http://timesofindia.indiatimes.com/sports/tournaments/top-stories/New-hockey-laws-ended-Indias-rule/articleshow/5623020.cms "New hockey laws ended India's rule"], ''The Times of India'', 27 February 2010 – summary of some historical rule changes. [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇੰਗਲੈਂਡ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈਆਂ ਖੇਡਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗਰਮੀਆਂ ਦੀਆਂ ਓਲੰਪਿਕ ਦੀਆਂ ਖੇਡਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੈਦਾਨੀ ਹਾਕੀ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਟੀਮ ਖੇਡਾਂ]] aq7bg9cp3b74a6kijmbrz6qw19lgvuh 0 175460 846153 712995 2026-09-14T14:10:34Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 846153 wikitext text/x-wiki '''ਸੁਜ਼ੂਕੀ ਬ੍ਰੇਜ਼ਾ''' (ਪਹਿਲੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਲਈ '''ਵਿਟਾਰਾ ਬ੍ਰੇਜ਼ਾ''' ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ) [[ਸੁਜ਼ੂਕੀ]] ਦੀ ਇੱਕ ਸਬ-ਕੰਪੈਕਟ ਕਰਾਸਓਵਰ SUV ਹੈ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਮਾਰੂਤੀ ਸੁਜ਼ੂਕੀ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਮਿਤ ਹੈ। ਬ੍ਰੇਜ਼ਾ ਪਹਿਲੀ ਸੁਜ਼ੂਕੀ-ਬ੍ਰਾਂਡ ਵਾਲੀ ਕਾਰ ਹੈ ਜੋ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। <ref>{{Cite web |title=Exclusive to India: The VITARA BREZZA |url=https://www.globalsuzuki.com/vitara_30th/column/vol5.html |publisher=Global Suzuki |access-date=2023-09-28 |archive-date=2025-05-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250530153433/https://www.globalsuzuki.com/vitara_30th/column/vol5.html |url-status=dead }}</ref> <ref name="Vitara Brezza 2016">{{Cite press release|url=https://www.marutisuzuki.com/corporate/media/press-releases/2016/february/vitara-brezza-strong-stylish-class-leading-features|title=Vitara Brezza: Strong, Stylish, Class Leading Features|publisher=Maruti Suzuki}}</ref> ਮਾਡਲ ਨੂੰ ਗਲੋਬਲ ਮਾਰਕੀਟ ਵਿਟਾਰਾ ਦੇ ਇੱਕ ਛੋਟੇ ਵਿਕਲਪ ਵਜੋਂ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਨੌਜਵਾਨ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਏਸ਼ੀਆ ਅਤੇ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਦੇ ਉਭਰ ਰਹੇ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਲਈ [[ਖੱਬੇ- ਅਤੇ ਸੱਜੇ-ਹੱਥ ਟਰੈਫ਼ਕ|ਸੱਜੇ ਹੱਥ ਦੀ ਡਰਾਈਵ]] ਲਈ ਉਪਲਬਧ ਹੈ। <ref>{{Cite web |last=Shobha Mathur |date=26 January 2016 |title=Maruti Vitara Brezza to be exported to right hand drive markets |url=https://www.autocarindia.com/car-news/maruti-vitara-brezza-to-be-exported-to-right-hand-drive-markets-399824 |publisher=Autocar India}}</ref> ਪਹਿਲੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦੇ ਮਾਡਲ ਨੂੰ [[ਟੋਇਓਟਾ|ਟੋਇਟਾ]] ਦੁਆਰਾ 2020 ਅਤੇ 2022 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ '''ਟੋਇਟਾ ਅਰਬਨ ਕਰੂਜ਼ਰ''' ਵਜੋਂ ਵੀ ਮਾਰਕੀਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਅਸਲ ਵਿਟਾਰਾ ਮਾਡਲ ਵਿੱਚ, "ਵਿਟਾਰਾ" ਨਾਮ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸ਼ਬਦ "ਵਾਇਟਲ" ਤੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ " ਜੀਵਨ ਸ਼ਕਤੀ ," <ref>{{Cite web |title=Same Car, Different Name |url=https://www.globalsuzuki.com/vitara_30th/column/vol3.html |website=Global Suzuki |access-date=2023-09-28 |archive-date=2025-05-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250503080801/https://www.globalsuzuki.com/vitara_30th/column/vol3.html |url-status=dead }}</ref> ਜਦੋਂ ਕਿ ਇਤਾਲਵੀ ਵਿੱਚ "ਬ੍ਰੇਜ਼ਾ" ਨਾਮ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ "ਹਵਾ"। 0uodhndh0s90qtvjzbbs0foed3m6twn 10 175833 846147 737908 2026-09-14T13:05:11Z Kuldeepburjbhalaike 18176 846147 wikitext text/x-wiki {| class="toccolours" style="margin:1em auto;" | style="text-align:center;" | <div>'''[[Wikipedia:Classification|ਵਰਗੀਕਰਨ]]:''' [[:ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲੋਕ|ਲੋਕ]]: [[:ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ ਲੋਕ|ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ]]: <!-- # Now test for Supercategory -->{{#if:{{{Supercategory|}}}|[[:ਸ਼੍ਰੇਣੀ:{{{Supercategory}}}|{{ucfirst:{{{Supercategory}}}}}]]}}<!-- # End of supercategory # # Now test for Supercategory2 -->{{#if:{{{Supercategory2|}}}|<!-- --> {{#ifexist: Category:{{ucfirst:{{{Supercategory2}}}}} |<!-- # Supercategory2 is set and exists, so display a link to it #... but first, if Supercategory also exists, we need a slash -->{{#if:{{{Supercategory|}}} | &nbsp;/ }}<!--- Slash done, so display a link to Supercategory2 --> [[:ਸ਼੍ਰੇਣੀ:{{{Supercategory2}}}|{{ucfirst:{{{Supercategory2}}}}}]]<!-- --> }}}}<!-- # End of supercategory2 --><!-- # Now, if either Supercategory or Supercategory2 has been output, we need a colon -->{{#switch: 1 | {{#if:{{{Supercategory|}}} | {{#ifexist: ਸ਼੍ਰੇਣੀ:{{ucfirst:{{{Supercategory}}}}} | 1 }} }} | {{#if:{{{Supercategory2|}}} | {{#ifexist: ਸ਼੍ਰੇਣੀ:{{ucfirst:{{{Supercategory2}}}}} | 1 }} }} = {{COLON}} }}<!--- # Colon done, if needed --> [[:ਸ਼੍ਰੇਣੀ:{{resolve category redirect|{{{Profession|}}}}}|{{ucfirst:{{{Profession}}}}}]]{{#ifexist:ਸ਼੍ਰੇਣੀ:{{{Profession}}} by nationality|{{COLON}} [[:ਸ਼੍ਰੇਣੀ:{{resolve category redirect|{{{Profession}}} by nationality}}|By nationality]]|}}: {{#if: {{{ParentNationality|}}} | [[:ਸ਼੍ਰੇਣੀ:{{{ParentNationality|}}} {{lcfirst:{{{Profession}}}}}{{!}}{{{ParentNationality|}}}]]: }} '''{{{Nationality}}}'''<br /> ''ਇਹ ਵੀ:'' {{#if: {{{ParentCountry|}}} | [[:ਸ਼੍ਰੇਣੀ:{{{ParentCountry|}}}{{!}}{{{ParentCountry|}}}]]:}} [[:ਸ਼੍ਰੇਣੀ:{{{Country}}}|{{{Country}}}]]: [[:ਸ਼੍ਰੇਣੀ:{{resolve category redirect|{{{Nationality}}} ਲੋਕ}}|ਲੋਕ]]: [[:ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ {{{Nationality|}}} ਲੋਕ|ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ]]: {{#if:{{{Supercategory|}}} |<!-- #Supercategory parameter was supplied --> {{#ifexist: ਸ਼੍ਰੇਣੀ:{{{Nationality}}} {{lcfirst:{{{Supercategory}}}}} |<!-- # [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:Nationality supercategory]] exists, so display a link to it --> [[:ਸ਼੍ਰੇਣੀ:{{{Nationality}}} {{lcfirst:{{{Supercategory}}}}}|{{ucfirst:{{{Supercategory|}}}}}]]|<!-- # [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:Nationality supercategory]] does NOT exist, so do nothing --> }} <!-- #Supercategory parameter was NOT supplied, so do nothing --> |}} <!-- --> {{#if:{{{Supercategory2|}}} |<!-- #Supercategory2 parameter was supplied --> {{#ifexist: ਸ਼੍ਰੇਣੀ:{{{Nationality}}} {{lcfirst:{{{Supercategory2}}}}} |<!-- # [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:Nationality supercategory2]] exists, so display a link to it ... but first, if Supercategory exists, we need a slash -->{{#if:{{{Supercategory|}}} | {{#ifexist: ਸ਼੍ਰੇਣੀ:{{{Nationality}}} {{lcfirst:{{{Supercategory}}}}} | / }}}}<!--- Slash done, so display a link to Supercategory2 --> [[:ਸ਼੍ਰੇਣੀ:{{{Nationality}}} {{lcfirst:{{{Supercategory2}}}}}|{{ucfirst:{{{Supercategory2|}}}}}]] |<!-- # [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:Nationality supercategory2]] does NOT exist, so do nothing --> }} <!-- #Supercategory2 parameter was NOT supplied, so do nothing --> |}}<!-- # Now, if either Supercategory or Supercategory2 has been output, we need a colon -->{{#switch: 1 | {{#if:{{{Supercategory|}}} | {{#ifexist: ਸ਼੍ਰੇਣੀ:{{{Nationality}}} {{lcfirst:{{{Supercategory}}}}} | 1 }} }} | {{#if:{{{Supercategory2|}}} | {{#ifexist: ਸ਼੍ਰੇਣੀ:{{{Nationality}}} {{lcfirst:{{{Supercategory2}}}}} | 1 }} }} = {{COLON}} }}<!--- # Colon done (if needed), so next field -->''' {{ucfirst:{{{Profession}}}}}'''</div> |} <includeonly><!-- #Categories -->{{#if: {{{nocat|}}} ||<!-- # Add to both "Cat:Nationality supercategory" (if it exists) AND "Cat:Nationality supercategory2" (if it exists) .. # otherwise add to "Cat:Nationality people by occupation" # # First see if a Supercategory parameter was supplied -->{{#if:{{{Supercategory|}}}|<!-- # We have a Supercategory parameter. # Now test whether Cat:Nationality supercategory exists --> {{#ifexist: ਸ਼੍ਰੇਣੀ:{{{Nationality}}} {{lcfirst:{{{Supercategory}}}}}<!-- # We have a Cat:Nationality supercategory --> | [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:{{resolve category redirect|{{{Nationality}}} {{lcfirst:{{{Supercategory}}}}}}}|{{{Profession}}}]] }}<!-- # There is no {{{Supercategory}}} parameter --> }}<!-- # # Now see if a Supercategory2 parameter was supplied -->{{#if:{{{Supercategory2|}}}|<!-- # We have a Supercategory2 parameter. # Now test whether Cat:Nationality supercategory2 exists --> {{#ifexist: ਸ਼੍ਰੇਣੀ:{{{Nationality}}} {{lcfirst:{{{Supercategory2}}}}}<!-- # We have a Cat:Nationality supercategory2 --> | [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:{{resolve category redirect|{{{Nationality}}} {{lcfirst:{{{Supercategory2}}}}}}}|{{{Profession}}}]] }}<!-- # There is no {{{Supercategory2}}} parameter --> }}<!-- # # Now, unless either Supercategory or Supercategory2 has been supplied and exists, we use Cat:Nationality people by occupation -->{{#if: {{#if:{{{Supercategory|}}} | {{#ifexist: ਸ਼੍ਰੇਣੀ:{{{Nationality}}} {{lcfirst:{{{Supercategory}}}}} |superexists|}}|}} {{#if:{{{Supercategory2|}}} | {{#ifexist: ਸ਼੍ਰੇਣੀ:{{{Nationality}}} {{lcfirst:{{{Supercategory2}}}}}|supe2rexists|}}|}} | |[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:{{resolve category redirect|ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ {{{Nationality}}} ਲੋਕ}}|{{{Profession}}}]]}}<!-- # If there is a ParentNationality, add [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ParentNationality Profession]] --> {{#if: {{{ParentNationality|}}} | [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:{{resolve category redirect|{{{ParentNationality|}}} {{lcfirst:{{{Profession|}}}}}}}{{!}} {{{Nationality|}}}]] | {{#if: {{{ParentCountry|}}} | |<!-- # There is no ParentNationality or ParentCountry parameter # Add to "Cat:{{{Profession}}} by nationality" (if it exists), otherwise to "Cat:{{{Profession}}}" # First test for existence of "Cat:{{{Profession}}} by nationality" -->{{#ifexist:ਸ਼੍ਰੇਣੀ:{{{Profession}}} by nationality <!-- # "Cat:{{{Profession}}} by nationality" exists --> |[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:{{resolve category redirect|{{{Profession}}} by nationality}}|{{{Nationality}}}]]<!-- # No "Cat:{{{Profession}}} by nationality", so test for existence of "Cat:{{{Profession}}}" --> | {{#ifexist:ਸ਼੍ਰੇਣੀ:{{{Profession}}} <!-- # "Cat:{{{Profession}}}" exists, so output it --> |[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:{{resolve category redirect|{{{Profession}}}}}|{{{Nationality}}}]]<!-- # No "Cat:{{{Profession}}}", so do nothing -->|}} }} }} }} }}</includeonly><noinclude> {{Documentation}} </noinclude> p3r3z3m5xzt2n37kbjzd6kxtj3fsce5 846151 846147 2026-09-14T13:14:08Z Kuldeepburjbhalaike 18176 846151 wikitext text/x-wiki {| class="toccolours" style="margin:1em auto;" | style="text-align:center;" | <div>'''[[Wikipedia:Classification|ਵਰਗੀਕਰਨ]]:''' [[:ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲੋਕ|ਲੋਕ]]: [[:ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ ਲੋਕ|ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ]]: <!-- # Now test for Supercategory -->{{#if:{{{Supercategory|}}}|[[:ਸ਼੍ਰੇਣੀ:{{{Supercategory}}}|{{ucfirst:{{{Supercategory}}}}}]]}}<!-- # End of supercategory # # Now test for Supercategory2 -->{{#if:{{{Supercategory2|}}}|<!-- --> {{#ifexist: Category:{{ucfirst:{{{Supercategory2}}}}} |<!-- # Supercategory2 is set and exists, so display a link to it #... but first, if Supercategory also exists, we need a slash -->{{#if:{{{Supercategory|}}} | &nbsp;/ }}<!--- Slash done, so display a link to Supercategory2 --> [[:ਸ਼੍ਰੇਣੀ:{{{Supercategory2}}}|{{ucfirst:{{{Supercategory2}}}}}]]<!-- --> }}}}<!-- # End of supercategory2 --><!-- # Now, if either Supercategory or Supercategory2 has been output, we need a colon -->{{#switch: 1 | {{#if:{{{Supercategory|}}} | {{#ifexist: ਸ਼੍ਰੇਣੀ:{{ucfirst:{{{Supercategory}}}}} | 1 }} }} | {{#if:{{{Supercategory2|}}} | {{#ifexist: ਸ਼੍ਰੇਣੀ:{{ucfirst:{{{Supercategory2}}}}} | 1 }} }} = {{COLON}} }}<!--- # Colon done, if needed --> [[:ਸ਼੍ਰੇਣੀ:{{resolve category redirect|{{{Profession|}}}}}|{{ucfirst:{{{Profession}}}}}]]{{#ifexist:ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਾਸ਼ਟਰੀਅਤਾ ਅਨੁਸਾਰ {{{Profession}}}|{{COLON}} [[:ਸ਼੍ਰੇਣੀ:{{resolve category redirect|ਰਾਸ਼ਟਰੀਅਤਾ ਅਨੁਸਾਰ {{{Profession}}}}}|ਰਾਸ਼ਟਰੀਅਤਾ ਅਨੁਸਾਰ]]|}}: {{#if: {{{ParentNationality|}}} | [[:ਸ਼੍ਰੇਣੀ:{{{ParentNationality|}}} {{lcfirst:{{{Profession}}}}}{{!}}{{{ParentNationality|}}}]]: }} '''{{{Nationality}}}'''<br /> ''ਇਹ ਵੀ:'' {{#if: {{{ParentCountry|}}} | [[:ਸ਼੍ਰੇਣੀ:{{{ParentCountry|}}}{{!}}{{{ParentCountry|}}}]]:}} [[:ਸ਼੍ਰੇਣੀ:{{{Country}}}|{{{Country}}}]]: [[:ਸ਼੍ਰੇਣੀ:{{resolve category redirect|{{{Nationality}}} ਲੋਕ}}|ਲੋਕ]]: [[:ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ {{{Nationality|}}} ਲੋਕ|ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ]]: {{#if:{{{Supercategory|}}} |<!-- #Supercategory parameter was supplied --> {{#ifexist: ਸ਼੍ਰੇਣੀ:{{{Nationality}}} {{lcfirst:{{{Supercategory}}}}} |<!-- # [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:Nationality supercategory]] exists, so display a link to it --> [[:ਸ਼੍ਰੇਣੀ:{{{Nationality}}} {{lcfirst:{{{Supercategory}}}}}|{{ucfirst:{{{Supercategory|}}}}}]]|<!-- # [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:Nationality supercategory]] does NOT exist, so do nothing --> }} <!-- #Supercategory parameter was NOT supplied, so do nothing --> |}} <!-- --> {{#if:{{{Supercategory2|}}} |<!-- #Supercategory2 parameter was supplied --> {{#ifexist: ਸ਼੍ਰੇਣੀ:{{{Nationality}}} {{lcfirst:{{{Supercategory2}}}}} |<!-- # [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:Nationality supercategory2]] exists, so display a link to it ... but first, if Supercategory exists, we need a slash -->{{#if:{{{Supercategory|}}} | {{#ifexist: ਸ਼੍ਰੇਣੀ:{{{Nationality}}} {{lcfirst:{{{Supercategory}}}}} | / }}}}<!--- Slash done, so display a link to Supercategory2 --> [[:ਸ਼੍ਰੇਣੀ:{{{Nationality}}} {{lcfirst:{{{Supercategory2}}}}}|{{ucfirst:{{{Supercategory2|}}}}}]] |<!-- # [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:Nationality supercategory2]] does NOT exist, so do nothing --> }} <!-- #Supercategory2 parameter was NOT supplied, so do nothing --> |}}<!-- # Now, if either Supercategory or Supercategory2 has been output, we need a colon -->{{#switch: 1 | {{#if:{{{Supercategory|}}} | {{#ifexist: ਸ਼੍ਰੇਣੀ:{{{Nationality}}} {{lcfirst:{{{Supercategory}}}}} | 1 }} }} | {{#if:{{{Supercategory2|}}} | {{#ifexist: ਸ਼੍ਰੇਣੀ:{{{Nationality}}} {{lcfirst:{{{Supercategory2}}}}} | 1 }} }} = {{COLON}} }}<!--- # Colon done (if needed), so next field -->''' {{ucfirst:{{{Profession}}}}}'''</div> |} <includeonly><!-- #Categories -->{{#if: {{{nocat|}}} ||<!-- # Add to both "Cat:Nationality supercategory" (if it exists) AND "Cat:Nationality supercategory2" (if it exists) .. # otherwise add to "Cat:Nationality people by occupation" # # First see if a Supercategory parameter was supplied -->{{#if:{{{Supercategory|}}}|<!-- # We have a Supercategory parameter. # Now test whether Cat:Nationality supercategory exists --> {{#ifexist: ਸ਼੍ਰੇਣੀ:{{{Nationality}}} {{lcfirst:{{{Supercategory}}}}}<!-- # We have a Cat:Nationality supercategory --> | [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:{{resolve category redirect|{{{Nationality}}} {{lcfirst:{{{Supercategory}}}}}}}|{{{Profession}}}]] }}<!-- # There is no {{{Supercategory}}} parameter --> }}<!-- # # Now see if a Supercategory2 parameter was supplied -->{{#if:{{{Supercategory2|}}}|<!-- # We have a Supercategory2 parameter. # Now test whether Cat:Nationality supercategory2 exists --> {{#ifexist: ਸ਼੍ਰੇਣੀ:{{{Nationality}}} {{lcfirst:{{{Supercategory2}}}}}<!-- # We have a Cat:Nationality supercategory2 --> | [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:{{resolve category redirect|{{{Nationality}}} {{lcfirst:{{{Supercategory2}}}}}}}|{{{Profession}}}]] }}<!-- # There is no {{{Supercategory2}}} parameter --> }}<!-- # # Now, unless either Supercategory or Supercategory2 has been supplied and exists, we use Cat:Nationality people by occupation -->{{#if: {{#if:{{{Supercategory|}}} | {{#ifexist: ਸ਼੍ਰੇਣੀ:{{{Nationality}}} {{lcfirst:{{{Supercategory}}}}} |superexists|}}|}} {{#if:{{{Supercategory2|}}} | {{#ifexist: ਸ਼੍ਰੇਣੀ:{{{Nationality}}} {{lcfirst:{{{Supercategory2}}}}}|supe2rexists|}}|}} | |[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:{{resolve category redirect|ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ {{{Nationality}}} ਲੋਕ}}|{{{Profession}}}]]}}<!-- # If there is a ParentNationality, add [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ParentNationality Profession]] --> {{#if: {{{ParentNationality|}}} | [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:{{resolve category redirect|{{{ParentNationality|}}} {{lcfirst:{{{Profession|}}}}}}}{{!}} {{{Nationality|}}}]] | {{#if: {{{ParentCountry|}}} | |<!-- # There is no ParentNationality or ParentCountry parameter # Add to "Cat:{{{Profession}}} by nationality" (if it exists), otherwise to "Cat:{{{Profession}}}" # First test for existence of "Cat:{{{Profession}}} by nationality" -->{{#ifexist:ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਾਸ਼ਟਰੀਅਤਾ ਅਨੁਸਾਰ {{{Profession}}} <!-- # "Cat:{{{Profession}}} by nationality" exists --> |[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:{{resolve category redirect|ਰਾਸ਼ਟਰੀਅਤਾ ਅਨੁਸਾਰ {{{Profession}}}}}|{{{Nationality}}}]]<!-- # No "Cat:{{{Profession}}} by nationality", so test for existence of "Cat:{{{Profession}}}" --> | {{#ifexist:ਸ਼੍ਰੇਣੀ:{{{Profession}}} <!-- # "Cat:{{{Profession}}}" exists, so output it --> |[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:{{resolve category redirect|{{{Profession}}}}}|{{{Nationality}}}]]<!-- # No "Cat:{{{Profession}}}", so do nothing -->|}} }} }} }} }}</includeonly><noinclude> {{Documentation}} </noinclude> o90g8wyz5ceiugqvgsso606g2b84shp 10 175834 846148 715085 2026-09-14T13:07:07Z Kuldeepburjbhalaike 18176 846148 wikitext text/x-wiki {{Documentation subpage}} {{High-use}} <!----PLEASE ADD CATEGORIES WHERE INDICATED AT THE BOTTOM OF THIS PAGE----> {{Never substitute}} Displays standardized category navigation for occupations and nationalities, required by [[Wikipedia:Category names#Occupation]]. This template should be avoided on categories not diffused by nationality, e.g. ''Arab'', ''Bengali'', ''Carniolan'', ''Guadeloupean fooers''. Note that geographic categories should in general use the ''People from Foo'' format, as required by [[Wikipedia:Category names#Residence]]. ==Usage== === Sovereign nationalities === {{csdoc|usage common}} '''Simplest case''' <code><nowiki>{{Fooian fooers |Profession= |Nationality= |Country= }}</nowiki></code> '''For a profession which is a subset of another profession''' <code><nowiki>{{Fooian fooers |Profession= |Nationality= |Country= |Supercategory= }}</nowiki></code> '''For a profession which is an intersection of two other professions''' <code><nowiki>{{Fooian fooers |Profession= |Nationality= |Country= |Supercategory= |Supercategory2= }}</nowiki></code> {{end}} === Non-sovereign nationalities === For colonies, protectorates, constituent countries, overseas territories etc: <code><nowiki>{{Fooian fooers |Profession= |Nationality= |Country= |ParentCountry= | ParentNationality= }}</nowiki></code> ;All parameters, vertical format: {{Fooian fooers/doc/parameterlist}} {{csdoc|usage vertical}} <pre style="margin:0px;"> {{Fooian fooers | Profession = | Nationality = | Country = | Supercategory = | Supercategory2 = | ParentCountry = | ParentNationality = }} </pre> {{csdoc|usage vertical mid}} <pre style="margin:0px;"> &nbsp; Required Required Required Optional Optional Optional Optional &nbsp; </pre> {{csdoc|usage vertical mid}} <pre style="margin:0px;"> &nbsp; The occupation, e.g. "film score composers" The nationality, for example "Irish" The country, for example "Ireland" An occupation of which this is a sub-category, e.g. "film people" Another occupation of which this is a sub-category, e.g. "composers" The parent country of which this is a territory, e.g. "France" The parent nationality, e.g. "French" &nbsp; </pre> {{csdoc|usage vertical end}} == Categories == Adds a pair of standard parent categories: *<nowiki>[[</nowiki>Category:'''Nationality''' people by occupation|'''Profession'''<nowiki>]]</nowiki> *<nowiki>[[</nowiki>Category:'''Profession''' by nationality|'''Nationality'''<nowiki>]]</nowiki> If the "Supercategory" parameter is used, the following categories will be generated instead: *<nowiki>[[</nowiki>Category:'''Nationality''' people by occupation|'''Profession'''<nowiki>]]</nowiki> *<nowiki>[[</nowiki>Category:'''Supercategory''' by nationality|'''Nationality'''<nowiki>]]</nowiki> If the "Supercategory2" parameter is also used, the following categories will be generated instead: *<nowiki>[[</nowiki>Category:'''Nationality''' people by occupation|'''Profession'''<nowiki>]]</nowiki> *<nowiki>[[</nowiki>Category:'''Supercategory''' by nationality|'''Nationality'''<nowiki>]]</nowiki> *<nowiki>[[</nowiki>Category:'''Supercategory2''' by nationality|'''Nationality'''<nowiki>]]</nowiki> ===Self-checking=== The template tests for the existence of <nowiki>[[</nowiki>Category:'''Profession''' by nationality<nowiki>]]</nowiki> or <nowiki>[[</nowiki>Category:'''Supercategory''' by nationality<nowiki>]]</nowiki> or <nowiki>[[</nowiki>Category:'''Supercategory2''' by nationality<nowiki>]]</nowiki>, and alters its output as follows: #If the "Supercategory" parameter is supplied, but <nowiki>[[</nowiki>Category:'''Supercategory''' by nationality<nowiki>]]</nowiki> does not exist, then <nowiki>[[</nowiki>Category:'''Supercategory'''<nowiki>]]</nowiki> will be used instead) #If the "Supercategory" and "Supercategory2" parameters are ''both'' supplied, but ''neither'' <nowiki>[[</nowiki>Category:'''Supercategory''' by nationality<nowiki>]]</nowiki> nor <nowiki>[[</nowiki>Category:'''Supercategory2''' by nationality<nowiki>]]</nowiki> exists, then <nowiki>[[</nowiki>Category:'''Supercategory'''<nowiki>]]</nowiki> will be used instead) #When ''neither'' the "Supercategory" or "Supercategory2" parameters supplied, the template tests for the existence of <nowiki>[[</nowiki>Category:'''Profession''' by nationality<nowiki>]]</nowiki>. If that does not exist, then <nowiki>[[</nowiki>Category:'''Profession'''<nowiki>]]</nowiki> will be used instead) ==Examples== Example from [[:Category:American writers]]: :<code><nowiki>{{Fooian fooers |Profession=Writers |Nationality=American |Country=United States}}</nowiki></code> == Supercategory == The <code>Supercategory</code> parameter allows another category to be added between the "nationality people by occupation" and this occupation category. This for occupations which are a subset of another occupation. Example from [[:Category:American diarists]]: :<code><nowiki>{{Fooian fooers |Profession=Diarists |Supercategory=Writers |Nationality=American |Country=United States}}</nowiki></code> Example from [[:Category:Irish autobiographers]]: :<code><nowiki>{{Fooian fooers |Profession=Autobiographers |Nationality=Irish | Country=Ireland |Supercategory=Biographers}}</nowiki></code> Example from [[:Category:German civil engineers]]: :<code><nowiki>{{Fooian fooers |Profession=civil engineers |Nationality=German |Country=Germany |Supercategory=engineers}}</nowiki></code> == Supercategory2 == The <code>Supercategory2</code> parameter is for use when an occupation is an intersection of two other occupations. Example from [[:Category:British film score composers]]: :<code><nowiki>{{fooian fooers |Profession=Film score composers |Nationality=British |Supercategory=film people |Supercategory2=composers |Country=United Kingdom}}</nowiki></code> Example from [[:Category:Irish magazine editors]]: :<code><nowiki>{{Fooian fooers |Profession=magazine editors |Nationality=Irish |Country=Ireland |Supercategory=editors |Supercategory2=magazine people}}</nowiki></code> == Modifications == In most cases, '''should not be substituted.''' Please note that this template needs to be modified for some categories. Some nationalities are listed as "People from Foo" instead of "Fooian". One such case is Northern Ireland, for which there is a specialised template {{tl|Fooers from Northern Ireland}}. Other cases such as {{c|People from Georgia (country)}} should use {{tl|Fooers from Boo}}. The template is also able to resolve redirects where required. The profession usually has to be converted to lowercase when used after a nationality, but this generates an incorrect parent for cases that require a capital letter; e.g. the template on [[:Category:Scottish Shakespearean actors]] generates lowercase [[:Category:British shakespearean actors]] for the parent nationality. The easiest workaround is to place a category redirect page at [[:Category:British shakespearean actors]], and then the template resolves this to the correct target [[:Category:British Shakespearean actors]]. In other instances, the template may be substituted and edited in place. ==See also== *[[Template:Fooian biologist types]] *[[Template:Fooian scientist types]] *[[Template:Fooers from Boo]] *[[Template:Fooers from Northern Ireland]] *[[Template:Political office-holders in Foo]] * <includeonly>{{Sandbox other|| <!----CATEGORIES BELOW THIS LINE, PLEASE:----> [[Category:Category classification templates]] [[bn:টেমপ্লেট:Fooian fooers]] [[gv:Clowan:Foodeyryn Fooagh]] [[mk:Шаблон:Кат занимање]] [[sl:Predloga:N-jevski n-jevci]] [[sr:Шаблон:Кат занимање]] }}</includeonly> 87gzhnx2vetecb8ps980vbxm7ysaiq5 3 177059 846170 719893 2026-09-14T22:23:33Z Mfield 58361 Mfield ਨੇ ਸਫ਼ਾ [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Wheatley2]] ਨੂੰ [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Madéquis]] ’ਤੇ ਭੇਜਿਆ: Automatically moved page while renaming the user "[[Special:CentralAuth/Wheatley2|Wheatley2]]" to "[[Special:CentralAuth/Madéquis|Madéquis]]" 719893 wikitext text/x-wiki {{Template:Welcome|realName=|name=Wheatley2}} -- [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:New user message|New user message]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:New user message|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 03:49, 15 ਨਵੰਬਰ 2023 (UTC) hmhju93kd5cko6n5hy7c8x5i12tvbg1 0 182984 846175 845852 2026-09-15T02:51:20Z KiranBOT 55200 URL ਤੋਂ AMP ਟਰੈਕਿੰਗ ਹਟਾਈ ਗਈ ([[:m:User:KiranBOT/AMP|ਵੇਰਵੇ]]) ([[User talk:Usernamekiran|ਗਲਤੀ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਕਰੋ]]) v3.1.1-current 846175 wikitext text/x-wiki {{Reflist}} '''ਮਦੀਹਾ ਰਿਜ਼ਵੀ''' ([[ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ]]: '''Madiha Rizvi''') ਇੱਕ [[ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ]] [[ਅਭਿਨੇਤਰੀ]] ਹੈ। ਉਹ ਡਰਾਮੇ ''ਕਹੀਂ ਦੀਪ ਜਲੇ, ਇਕ ਥੀ ਰਾਣੀ, ਪੀਆ ਨਾਮ ਕਾ ਦੀਆ, ਮੇਰੀ ਮੇਹਰਬਾਨ, ਪਰੀਜ਼ਾਦ, ਆਂਗਨ, ਸੰਮੀ, ਰਾਜੋ ਰਾਕੇਟ, ਮੇਰੀ ਮੇਹਰਬਾਨ,'' ਅਤੇ ''ਚੌਧਰੀ ਐਂਡ ਸੰਨਜ਼'' ਵਿੱਚ ਆਪਣੀਆਂ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਲਈ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਫਿਲਮ ਅਦਾਕਾਰਾ ਦੀਬਾ ਦੀ ਬੇਟੀ ਹੈ। == ਅਰੰਭ ਦਾ ਜੀਵਨ == ਮਦੀਹਾ ਦਾ ਜਨਮ 25 ਦਸੰਬਰ 1987 ਨੂੰ [[ਲਹੌਰ|ਲਾਹੌਰ]], ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਦੀ ਮਾਂ, [[ਦੀਬਾ|ਦੀਬਾ ਰਿਜ਼ਵੀ]], 1960 ਤੋਂ ਇੱਕ ਫਿਲਮ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਰਹੀ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਲਾਹੌਰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਆਪਣੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ।<ref name="FUCHSIAMagazine">{{Cite web |date=December 20, 2023 |title=Madiha Rizvi AKa Shabo from Chaudhry & Sons |url=https://www.youtube.com/watch?v=eoUFPvdqX1E |website=FUCHSIA Magazine}}</ref> == ਕੈਰੀਅਰ == ਰਿਜ਼ਵੀ ਨੇ 2000 ਵਿੱਚ ਪੀਟੀਵੀ 'ਤੇ ਇੱਕ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਆਪਣੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹ ਆਪਣੀ ਮਾਂ [[ਦੀਬਾ]] ਨਾਲ ਨਾਟਕਾਂ ਵਿੱਚ ਨਜ਼ਰ ਆਈ ਸੀ।<ref>{{Cite web |date=20 January 2019 |title=Would love triumph over family politics? |url=https://dailytimes.com.pk/345641/would-love-triumph-over-family-politics |website=Daily Times}}</ref> ਫਿਰ ਉਹ ਡਰਾਮੇ ''[[ਮੇਰੇ ਕ਼ਾਤਿਲ ਮੇਰੇ ਦਿਲਦਾਰ (ਟੀਵੀ ਡਰਾਮਾ)|ਮੇਰੇ ਕਾਤਿਲ ਮੇਰੇ ਦਿਲਦਾਰ]]'', ''ਕਿਤਨੀ ਗਿਰਹੀਂ ਬਾਕੀ ਹੈ'', ''ਰਾਜੂ ਰਾਕੇਟ'' ਅਤੇ ''[[ਬੜੀ ਆਪਾ|ਬਾਰੀ ਆਪਾ]]'' ਵਿੱਚ ਨਜ਼ਰ ਆਈ।<ref>{{Cite web |date=24 June 2021 |title=The title track for 'Bandhay Ek Dour Se' is giving us all the feels! |url=https://dailytimes.com.pk/629873/the-title-track-for-bandhay-ek-dour-se-is-giving-us-all-the-feels |website=Daily Times}}</ref><ref>{{Cite web |date=18 June 2020 |title=Ahsan Khan & Ushna Shah to create magic on-screen |url=https://nation.com.pk/14-Jun-2020/ahsan-khan-ushna-shah-to-create-magic-on-screen |website=The Nation}}</ref> ਉਹ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਭਾਬੀ ਜਾਂ ਵੱਡੀ ਭੈਣ ਦੀਆਂ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ''ਆਤਿਸ਼'', ''ਬੰਧੈ ਏਕ ਦੋਰ ਸੇ'', ''ਕਹੀਂ ਦੀਪ ਜਲੇ'' ਅਤੇ ''ਪਰੀਜ਼ਾਦ'' ਵਿੱਚ ਟਾਈਪਕਾਸਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।<ref>{{Cite web |date=8 August 2021 |title=Geo Network’s programmes on Eid |url=https://www.thenews.com.pk/print/867042-geo-network-s-programmes-on-eid |website=The News International}}</ref><ref>{{Cite web |date=11 June 2020 |title=A breath of fresh air |url=https://www.thenews.com.pk/magazine/you/678690-a-breath-of-fresh-air |website=The International News}}</ref><ref>{{Cite web |date=26 January 2022 |title=Aik Thi Rania to go on air in Oct |url=https://nation.com.pk/04-Oct-2017/aik-thi-rania-to-go-on-air-in-oct |website=The Nation}}</ref> ਹਾਲਾਂਕਿ, ਉਸਨੇ ''ਆਂਗਨ'' ਅਤੇ ''ਸੰਮੀ'' ਵਿੱਚ ਵੱਖੋ-ਵੱਖਰੇ ਕਿਰਦਾਰ ਨਿਭਾਏ।<ref>{{Cite web |date=15 December 2019 |title=Incredible, underrated actors |url=https://www.thenews.com.pk/tns/detail/582918-incredible-underrated-actors |access-date= |website=The News}}</ref><ref>{{Cite web |date=19 November 2018 |title=Sammi and Aangan are changing the screen: Madiha Rizvi |url=https://www.hum.tv/sammi-and-aangan-are-changing-the-screen-madiha-rizvi/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20200819172257/https://www.hum.tv/sammi-and-aangan-are-changing-the-screen-madiha-rizvi/ |archive-date=19 August 2020 |access-date= |website=Hum TV}}</ref> == ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ == ਰਿਜ਼ਵੀ ਨੇ 2013 ਵਿੱਚ ਅਭਿਨੇਤਾ ਹਸਨ ਨੋਮਾਨ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ ਸੀ ਜਿਸ ਤੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਦੋ ਬੇਟੀਆਂ ਹਨ।<ref>{{Cite web |date=24 June 2020 |title=Madiha Rizvi Shared her Husband & Kids Pictures on Father's Day |url=https://reviewit.pk/madiha-rizvi-shared-her-husband-kids-pictures-on-fathers-day |website=Pakistani Drama Story & Movie Reviews {{!}} Ratings {{!}} Celebrities {{!}} Entertainment news Portal {{!}} Reviewit.pk |language=en-US}}</ref> ਨਵੰਬਰ 2022 ਵਿੱਚ ਇਸ ਜੋੜੇ ਦਾ ਤਲਾਕ ਹੋ ਗਿਆ।<ref>{{Cite web |date=8 November 2022 |title=Actors Madiha Rizvi and Hasan Noman finalise their divorce |url=https://images.dawn.com/news/1191140 |access-date=9 November 2022 |website=Dawn Images}}</ref> ਉਸਦਾ ਭਰਾ ਇਮਰਾਨ ਰਿਜ਼ਵੀ ਵੀ ਇੱਕ ਅਦਾਕਾਰ ਹੈ।<ref>{{Cite web |date=30 October 2020 |title=Descendants of Past Celebrities Turn Out To Be The Celebrities Themselves |url=https://www.bolnews.com/entertainment/2020/10/descendants-of-past-celebrities-turn-out-to-be-the-celebrities-themselves |website=BOL News |access-date=29 ਮਾਰਚ 2024 |archive-date=6 ਮਾਰਚ 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230306102305/https://www.bolnews.com/entertainment/2020/10/descendants-of-past-celebrities-turn-out-to-be-the-celebrities-themselves/ |url-status=dead }}</ref> == ਹਵਾਲੇ == {{Reflist}} == ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ == * {{Instagram|diyariz}} * {{Facebook|MadihaRizviPage}} * {{IMDb name|7807135}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਫਿਲਮ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਟੈਲੀਵਿਜਨ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1987]] 52godv1a5kotlneqro685842imbrdqx 8 193520 846160 818248 2026-09-14T16:45:57Z Ladsgroup 6088 Use the new thumbnail domain ([[phab:T427465]]) 846160 javascript text/javascript // '''WikiMiniAtlas''' // Script to embed interactive maps into pages that have coordinate templates // also check my user page [[User:Dschwen]] for more tools // // Revision 16.12 // Source: https://github.com/dschwen/wikiminiatlas/blob/master/wikiminiatlas.js // License: CC BY-SA 4.0 and GFDL /* jshint laxcomma:true, smarttabs:true, quotmark:single, curly:false, es3:true, browser:true */ /* global mw,jQuery */ jQuery(function ($) { // WMA config var wc = { width : 600, height : 400, timeout : 5000, zoom : -1, enabled : true, onlytitle : false, flowTextTooltips: (location.host==='en.wikipedia.org'), alwaysTooltips: false, iframeurl : '//wma.wmcloud.org/iframe.html', imgbase : '//wma.wmcloud.org/tiles/', buttonImage: '//thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/55/WMA_button2b.png/20px-WMA_button2b.png', buttonImage2x: '//thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/55/WMA_button2b.png/40px-WMA_button2b.png', buttonWidth: 17, buttonHeight: 17 }, strings = { buttonTooltip : { 'af':'Vertoon ligging op \'n interaktiwe kaart.', 'als':'Ort uf dr interaktivä Chartä zeigä', 'ar':'شاهد الموقع على الخريطة التفاعلية', 'ast':'Ver el llugar nun mapa interactivu', 'az':'Yeri interaktiv bir xəritədə göstər', 'bar':'Ort af da interaktivn Kartn zoagn', 'be-tarask':'паказаць месцазнаходжаньне на інтэрактыўнай мапе', 'be-x-old':'паказаць месцазнаходжаньне на інтэрактыўнай мапе', 'bg':'Покажи местоположението на интерактивната карта', 'bn':'সক্রিয় মানচিত্রে অবস্থান চিহ্নিত করুন', 'bpy':'জীবন্ত মানচিত্রগর মা মাপাহান দেখাদিতই', 'br':'diskouez al lec\'hiadur war ur gartenn etrewezhiat', 'bs':'Prikaži lokaciju na interaktivnoj mapi', 'ca':'Mostra la localització en un mapa interactiu', 'cs':'zobrazit místo na interaktivní mapě', 'da':'vis beliggenhed på interaktivt kort', 'de':'Ort auf interaktiver Karte anzeigen', 'dsb':'Městno na interaktiwnej kórśe zwobrazniś', 'el':'Εμφάνιση τοποθεσίας σε διαδραστικό χάρτη', 'en':'Show location on an interactive map', 'eo':'Montru lokigon sur interaktiva karto', 'es':'Mostrar el lugar en un mapa interactivo', 'eu':'erakutsi kokalekua mapa interaktibo batean', 'fa':'نمایش مکان در نقشه‌ای پویا', 'fi':'näytä paikka interaktiivisella kartalla', 'fr':'Montrer la localisation sur une carte interactive', 'fur':'mostre la localizazion suntune mape interative', 'fy':'it plak op in oanpasbere kaart oanjaan', 'gl':'Amosar o lugar nun mapa interactivo', 'he':'הראה מיקום במפה האינטראקטיבית', 'hi':'सक्रिय नक्शे पर लोकेशन या स्थान दिखायें', 'hr':'Prikaži lokaciju na interaktivnom zemljovidu', 'hsb':'Městno na interaktiwnej karće zwobraznić', 'hu':'Mutasd a helyet egy interaktív térképen!', 'hy':'ցուցադրել դիրքը ինտերակտիվ քարտեզի վրա', 'id':'Tunjukkan lokasi di peta interaktif', 'ilo':'Ipakita ti lokasion iti interaktibo a mapa', 'is':'sýna staðsetningu á gagnvirku korti', 'it':'mostra la località su una carta interattiva', 'ja':'インタラクティブ地図上に位置を表示', 'kk':'интерактивті картадан орналасуын көрсету', 'km':'បង្ហាញទីតាំងនៅលើផែនទីអន្តរកម្ម', 'kn':'ನಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳವನ್ನು ತೋರಿಸು', 'ko':'인터랙티브 지도에 위치를 표시', 'ku':'Vî cihê li ser nexşeyekî înteraktifê nişan bide', 'lt':'Rodyti vietą interaktyviame žemėlapyje', 'lv':'Rādīt atrašanās vietu interaktīvajā kartē', 'min':'Tunjuakan lokasi pado peta', 'mk':'прикажи положба на интерактивна карта', 'ml':'സ്ഥാനം സംവേദനക്ഷമമായ ഒരു ഭൂപടത്തിൽ കാണിക്കുക', 'ms':'Tunjukkan lokasi pada peta interaktif', 'my':'မြေပုံပေါ်တွင် တည်နေရာပြရန်', 'nl':'de locatie op een interactieve kaart tonen', 'no':'vis beliggenhet på interaktivt kart', 'nv':'kéyah tʼáá dah siʼą́ą́ ńtʼę́ę́ʼ beʼelyaaígíí', 'pl':'Pokaż lokalizację na mapie interaktywnej', 'ps':'د ځاي نخشه ښکاره کول په متقابله نخشه کې', 'pt':'mostrar a localidade num mapa interactivo', 'ro':'Arată locaţia pe o hartă interactivă', 'ru':'показать положение на интерактивной карте', 'sco':'Shaw location on an interactive cairt', 'sh':'Prikaži lokaciju na interaktivnoj mapi', 'sk':'zobraz miesto na interaktívnej mape', 'sl':'Prikaži lego na interaktivnem zemljevidu', 'sq':'trego vendndodhjen në hartë', 'sr':'Прикажи локацију на интерактивној мапи', 'sr-ec':'Прикажи локацију на интерактивној мапи', 'sr-el':'Prikaži lokaciju na interaktivnoj mapi', 'sv':'visa platsen på en interaktiv karta', 'th':'แสดงตำแหน่งบนแผนที่เชิงโต้ตอบ', 'ti': 'ቦታ ኣብ ተገባባሪ ካርታ ኣርእይ', 'tr':'Yeri interaktif bir haritada göster', 'uk':'показати положення на інтерактивній мапі', 'vi':'xem vị trí này trên bản đồ tương tác', 'vo':'Jonön topi su kaed itjäfidik', 'zh':'显示该地在地图上的位置', 'zh-cn':'显示该地在地图上的位置', 'zh-hk':'顯示該地在地圖上的位置', 'zh-sg':'显示该地在地图上的位置', 'zh-tw':'顯示該地在地圖上的位置', 'zh-yue':'顯示當地喺地圖度嘅位置' }, 'map': { 'ast':'Mapa', 'az':'Xəritə', 'bg':'Карта', 'bn':'মানচিত্র', 'bs':'Mapa', 'ca':'Mapa', 'cs':'Mapa', 'de':'Karte', 'el':'Χάρτης', 'en':'Map', 'es':'Mapa', 'fa':'نقشه', 'fi':'Kartalla', 'fr':'Carte', 'gl':'Mapa', 'hr':'Zemljovid', 'hu':'Térkép', 'id':'peta', 'ilo':'Mapa', 'it':'Mappa', 'ja':'地図', 'kn':'ನಕ್ಷೆ', 'ku':'Nexşe', 'min':'peta', 'mk':'Карта', 'ml':'ഭൂപടം', 'ms':'Peta', 'my':'မြေပုံညွှန်း', 'nl':'Kaart', 'ps':'نخشه', 'pt':'Mapa', 'ru':'карте', 'sco':'Cairt', 'sh':'Mapa', 'sr':'Мапа', 'sr-ec':'Мапа', 'sr-el':'Mapa', 'sv':'Karta', 'th':'แผนที่', 'ti':'ካርታ', 'uk':'мапі', 'zh':'地圖', 'zh-cn':'地图', 'zh-hk':'地圖', 'zh-sg':'地图', 'zh-tw':'地圖', 'zh-yue':'地圖' }, close : { 'af':'Sluit', 'als':'Zuä machä', 'ar':'غلق', 'ast':'zarrar', 'az':'bağla', 'be-tarask':'закрыць', 'be-x-old':'закрыць', 'bar':'zuamachn', 'bg':'Затвори', 'bn':'বন্ধ করুন', 'bpy':'জিপা', 'br':'serriñ', 'bs':'zatvori', 'ca':'Tanca', 'cs':'zavřít', 'da':'luk', 'de':'schließen', 'dsb':'zacyniś', 'el':'έξοδος', 'en':'close', 'eo':'fermu', 'es':'cerrar', 'eu':'itxi', 'fa':'بستن', 'fi':'sulje', 'fr':'Quitter', 'fur':'siere', 'fy':'ticht', 'gl':'pechar', 'he':'לסגור', 'hi':'बंद करें', 'hr':'zatvori', 'hsb':'začinić', 'hu':'bezárás', 'hy':'փակել', 'id':'tutup', 'ilo':'irikep', 'is':'loka', 'it':'chiudi', 'ja':'閉じる', 'kk':'жабу', 'km':'បិទ', 'kn':'ಮುಚ್ಚಿರಿ', 'ko':'닫기', 'ku':'daxe', 'lt':'uždaryti', 'lv':'aizvērt', 'min':'tutuik', 'mk':'затвори', 'ml':'അടയ്ക്കുക', 'ms':'tutup', 'my':'ပိတ်ရန်', 'nl':'sluiten', 'no':'lukk', 'ps':'تړل', 'nv':'doo yishʼį́ nisin da', 'pl':'zamknij', 'pt':'fechar', 'ro':'închide', 'ru':'закрыть', 'sh':'zatvori', 'sk':'zatvoriť', 'sl':'zapri', 'sq':'mbylle', 'sr':'затвори', 'sr-ec':'затвори', 'sr-el':'zatvori', 'sv':'stäng', 'th':'ปิด', 'ti':'ዕጸው', 'tr':'kapat', 'uk':'закрити', 'vi':'đóng', 'vo':'färmükön', 'zh':'关闭', 'zh-cn':'关闭', 'zh-hk':'關閉', 'zh-sg':'关闭', 'zh-tw':'關閉', 'zh-yue':'收埋' }, resize : { 'ar':'تغيير حجم', 'ast':'redimensionar', 'az':'ölçüləri dəyiş', 'bg':'Промени големина', 'bn':'মাপ পরিবর্তন করুন', 'bs':'promijeni veličinu', 'ca':'Redimensiona', 'cs':'změnit velikost', 'de':'Größe ändern', 'dk':'ændre størrelse', 'el':'αλλαγή μεγέθους', 'en':'resize', 'es':'cambiar el tamaño', 'fa':'تغییر اندازه', 'fi':'muuta kokoa', 'fr':'redimensionner', 'gl':'cambiar o tamaño', 'hr':'promijeni veličinu', 'hu':'átméretezés', 'ilo':'baliwan ti kadakkel', 'it':'ridimensiona', 'ja':'サイズを変更する', 'kk':'өлшемін өзгерту', 'kn':'ಗಾತ್ರ ಬದಲಿಸು', 'min':'gadangan', 'mk':'промени големина', 'ml':'വലിപ്പം മാറ്റുക', 'ms':'ubah saiz', 'my':'အရွယ်အစားညှိရန်', 'nl':'vergroten of verkleinen', 'no':'endre størrelse', 'ps':'د کچې بدلول', 'pt':'alterar tamanho', 'ro':'redimensionare', 'sh':'promijeni veličinu', 'sl':'spremeni velikost', 'sr':'промени величину', 'sr-ec':'промени величину', 'sr-el':'promeni veličinu', 'sv':'ändra storlek', 'th':'ปรับขนาด', 'ti':'መጠን ለውጥ', 'uk':'змінити розмір', 'zh':'调整大小', 'zh-cn':'调整大小', 'zh-hk':'調整大小', 'zh-sg':'调整大小', 'zh-tw':'調整大小', 'zh-yue':'改大細' } }, // domain of the WMA wma_domain = '//wma.wmcloud.org', language = '', site = '', awt='0', rtl = /(^|\s)rtl(\s|$)/.test(document.body.className), // Get a specific, localized string _msg = function(k) { return strings[k][language] || strings[k].en; }, dbName = mw.config.get( 'wgDBname' ), iframe = { div: null, iframe: null, closebutton: null, resizebutton: null, resizehelper: null, indom: false }, page_title = ( mw.config.get('wgNamespaceNumber')===0 ) ? encodeURIComponent(mw.config.get('wgTitle')) : '', bodyc, coord_filter = /[?&]params=([\d.+-]+)_([\d.+-]*)_?([\d.+-]*)_?([NSZ])_([\d.+-]+)_([\d.+-]*)_?([\d.+-]*)_?([EOW])([^&=<>|]{0,250})/, coord_list = [], coord_highlight = -1, kml = null, mes = null, initPromises = []; // get position on page function yPos(el) { return $(el).offset().top + $(el).outerHeight(); } // show, move, and update iframe function showIFrame(e) { var wi = iframe, my = yPos(this), newurl = wc.iframeurl + '?wma=' + e.data.param + '&lang=' + site + '&page=' + page_title + '&awt=' + awt; // insert iframe into DOM on demand (to preserve page caching) if (!wi.indom) { $('#content,#mw_content').prepend(wi.div); wi.indom = true; } if (wi.iframe.attr('src')!==newurl) { wi.iframe.attr( 'src', newurl ); } else if( wi.div.css('display') !== 'none' ) { wi.div.hide(); return false; } wi.div.css( 'top', my+'px' ).show(); return false; } function highlight(i) { if (coord_highlight>=0) { $(coord_list[coord_highlight].obj).css('background-color','').find('span:visible').css('background-color',''); } coord_highlight = i; if (coord_highlight>=0) { $(coord_list[coord_highlight].obj).css('background-color','yellow').find('span:visible').css('background-color','yellow'); } } function messageHub(e) { var i, d, clist = { coords: [] } , geoext = [], sx=0, sy=0, s , minlat = Infinity, maxlat = -Infinity, ineg = -1, ipos = -1; e = e.originalEvent; if (!e || !e.data || !e.data.split) { // avoid Uncaught TypeError: e.data.split is not a function return; } d = e.data.split(','); mes = e.source; switch(d[0]) { case 'request' : // make a JSON encodable copy of coord_list (no HTML objects!) // find center and extent for (i=0; i<coord_list.length; ++i) { clist.coords[i] = { lat: coord_list[i].lat, lon: coord_list[i].lon, title: coord_list[i].title.replace(/[\+_]/g,' ') }; if (coord_list[i].lat<minlat) { minlat = coord_list[i].lat; } if (coord_list[i].lat>maxlat) { maxlat = coord_list[i].lat; } geoext[i] = { x: Math.cos(coord_list[i].lon/180.0*Math.PI), y: Math.sin(coord_list[i].lon/180.0*Math.PI) }; sx += geoext[i].x; sy += geoext[i].y; } clist.loncenter = Math.atan2(sy,sx)*180.0/Math.PI; clist.latmax = maxlat; clist.latmin = minlat; // extent in longitude for (i=0; i<geoext.length; ++i) { s = (geoext[i].x*sy-geoext[i].y*sx); geoext[i].z = (geoext[i].x*sx+geoext[i].y*sy); if (s<0 && (ineg<0 || geoext[i].z<geoext[ineg].z)) { ineg=i; } if (s>0 && (ipos<0 || geoext[i].z<geoext[ipos].z)) { ipos=i; } } if (ipos>=0 && ineg>=0) { clist.lonleft = coord_list[ipos].lon; clist.lonright = coord_list[ineg].lon; } if ('JSON' in window) { mes.postMessage(JSON.stringify(clist), document.location.protocol + wma_domain); if (kml!==null) { mes.postMessage(JSON.stringify(kml), document.location.protocol + wma_domain); } } break; case 'unhighlight' : highlight(-1); break; case 'toggle' : coord_list[parseInt(d[1],10)].mb.click(); break; case 'scroll' : $('html:not(:animated),body:not(:animated)').animate({ scrollTop: $(coord_list[parseInt(d[1],10)].obj).offset().top - 20 + parseInt(d[2]||'0',10) }, 500 ); iframe.div.css( { top: yPos( coord_list[parseInt(d[1],10)].obj ) + 'px'} ); // make sure scroll target gets highlighted setTimeout(function () { highlight(parseInt(d[1],10)); }, 200); break; case 'highlight' : highlight(parseInt(d[1],10)); break; } } // parse url parameters into a hash function parseParams(url) { var map = {}, h, i, pair = url.substr(url.indexOf('?')+1).split('&'); for (i=0; i<pair.length; ++i) { h = pair[i].split('='); map[h[0]] = h[1]; } return map; } // Insert the IFrame into the page. var wi = iframe, marker = { lat:0, lon:0 }, coordinates = null, links, key, startTime, mapbutton; // apply settings if (typeof wma_settings==='object') { for (key in wma_settings) { if (typeof wma_settings[key]===typeof wc[key]) { wc[key] = wma_settings[key]; } } } if (wc.enabled===false) { return; } site = (dbName==='commonswiki') ? 'commons' : (mw.config.get('wgUserVariant') || mw.config.get('wgPageContentLanguage')); language = mw.config.get( 'wgUserLanguage' ); // bhwiki reports bho as language. I do not understand that yet, so let's add an exception if (site === 'bho') site = 'bh'; // remove icons from title coordinates $('#coordinates,#coordinates-title,#tpl_Coordinaten').find('a.image, span[typeof*="mw:File"]').detach(); bodyc = $( wc.onlytitle ? '#coordinates,#coordinates-title' : 'html' ); startTime = (new Date()).getTime(); bodyc.find('a.external.text').each( function( key, link ) { var ws, coord_params, params, zoomlevel, globe='Earth'; // check for timeout (every 10 links only) if (key%10===9 && (new Date()).getTime() > startTime+wc.timeout) { return false; // break out of each } if (!('href' in link) || !coord_filter.exec(link.href)) { // invalid links do not contain href attribute in IE! return true; } marker.lat=(1.0*RegExp.$1) + ((RegExp.$2||0)/60.0) + ((RegExp.$3||0)/3600.0); if (RegExp.$4!=='N') { marker.lat*=-1; } marker.lon=(1.0*RegExp.$5) + ((RegExp.$6||0)/60.0) + ((RegExp.$7||0)/3600.0); if (RegExp.$8==='W') { marker.lon*=-1; } coord_params = RegExp.$9; // Zoom based on coordinate N/S precision var coord_digits = RegExp.$3 ? 4 : RegExp.$2 ? 2 : RegExp.$1.length - (RegExp.$1+'.').indexOf('.') - 1; zoomlevel = coord_digits * Math.log(10)/Math.log(2); // Find a sensible Zoom-level based on type if( /_type:(airport|edu|pass|landmark|railwaystation)/.test(coord_params) ) { zoomlevel = 8; } else if (/_type:(event|forest|glacier)/.test(coord_params)) { zoomlevel = 6; } else if (/_type:(adm3rd|city|mountain|isle|river|waterbody)/.test(coord_params)) { zoomlevel = 4; } // wma shows dim approx 4e7m at zoom 0 or 1.5e8 is the scale of zoomlevel 0 if (/_dim:([\d.+-]+)(km|m|_|$)/.exec(coord_params)) { zoomlevel = Math.log((RegExp.$2==='km' ? 4e4 : 4e7) / RegExp.$1)/Math.log(2); } if (/_scale:(\d+)(_|$)/.exec(coord_params)) { zoomlevel = Math.log(1.5e8/RegExp.$1) / Math.log(2); } if (wc.zoom!==-1) { zoomlevel = wc.zoom; } //if( zoomlevel > 12 ) { zoomlevel = 12; } if (zoomlevel<0) { zoomlevel = 0; } function capitalize(s) { return s.substr(0,1).toUpperCase()+s.substr(1).toLowerCase(); } if (/_globe:([^_&]+)/.test(coord_params)) { globe = capitalize(RegExp.$1); } if ($.inArray(globe,['Earth','Moon','Mars','Venus','Mercury','Io','Titan']) < 0 ) { return; } // Test the unicode Symbol if (site==='de' && link.parentNode.id!=='coordinates') { mapbutton = $('<span>♁</span>').css('color','blue'); } else { mapbutton = $('<img>').attr('src', wc.buttonImage).attr('srcset', wc.buttonImage + ' 1x, ' + wc.buttonImage2x + ' 2x') .attr('width', wc.buttonWidth).attr('height', wc.buttonHeight); } mapbutton.addClass('wmamapbutton noprint').attr( { title: _msg('buttonTooltip'), alt: '' } ) .on('mouseenter', function (){ $(this).css('opacity', 0.75); }) .on('mouseleave', function () { $(this).css('opacity', ''); }) .css('padding', rtl ? '0px 0px 0px 3px' : '0px 3px 0px 0px' ).css('cursor', 'pointer'); if (wc.alwaysTooltips || ( wc.flowTextTooltips && $(link).parents('li, table, #coordinates').length===0)) { // insert tooltip rather than icon to improve text readability mapbutton = $('<span>').append(mapbutton).append('&nbsp;WikiMiniAtlas').css('cursor','pointer'); var tooltip = $('<div>').css( { backgroundColor: 'white', padding: '0.2em', border: '1px solid black', position: 'absolute', top: '1em', left: '0em', display: 'none', zIndex : 15 }).append(mapbutton); $(link).wrap( $('<span>') .css( { position: 'relative', whiteSpace: 'nowrap' } ) .on('mouseleave', function () { tooltip.fadeOut(); }) ) .before(tooltip) .on('mouseenter', function () { tooltip.fadeIn(); }); } else { // insert icon directly ws = $(link).css('whiteSpace'); if (site!=='de' || link.parentNode.id!=='coordinates') { $(link).wrap( $('<span>').css('whiteSpace', 'nowrap') ).css('whiteSpace', ws).before(mapbutton); } else { $('#coordinates').append('<span class="noprint coordinates-separator"> | </span>').append(mapbutton); } } mapbutton.on( 'click', { param: marker.lat + '_' + marker.lon + '_' + wc.width + '_' + wc.height + '_' + site + '_' + zoomlevel + '_' + language + '&globe=' + globe }, showIFrame ); // store coordinates coordinates = link.href; params = parseParams(link.href); coord_list.push( { lat: marker.lat, lon: marker.lon, obj: link, mb: mapbutton, title: params.title || params.pagename || '' } ); } ); //end each var titlebutton = false; function addTitleButton( alat, alon, zoomlevel ) { mapbutton = $('<img>') .on('mouseenter', function (){ $(this).css('opacity', 0.75); }) .on('mouseleave', function () { $(this).css('opacity', ''); }) .css('padding', rtl ? '0px 3px 0px 0px' : '0px 0px 0px 3px' ).css('cursor', 'pointer') .attr('src', wc.buttonImage).attr('srcset', wc.buttonImage + ' 1x, ' + wc.buttonImage2x + ' 2x') .attr('width', wc.buttonWidth).attr('height', wc.buttonHeight) .addClass('wmamapbutton noprint') .on( 'click', { param: alat + '_' + alon + '_' + wc.width + '_' + wc.height + '_' + site + '_' + zoomlevel + '_' + language }, showIFrame ); // zoomlevel! if (!titlebutton) { if ($('#coordinates').length) { $('#coordinates').find('img').detach(); $('#coordinates').append(mapbutton); } else { $('<span id="coordinates"></span>').text(_msg('map')).append(mapbutton).appendTo('#bodyContent'); } titlebutton = true; } } // detect and load KML // also insert globe even if no title coords are given (function () { var i, l = $('div.kmldata') ,alat = 0, alon = 0 ,la1 = Infinity, la2 =- Infinity ,lo1 = Infinity, lo2 =- Infinity ,ex,ey, req; for (i=0; i<l.length; ++i) {// TODO: replace with .each coordinates = true; req = $.ajax({ url: '/wiki/' + encodeURI(l.eq(i).attr('title')) + '?action=raw', dataType: 'xml', success: function (xml) { var zoomlevel; function processCoords(t) { var way = [], c, p = t.split(' '), i, lat, lon; for( i=0; i<p.length; ++i ) { c=p[i].split(','); if( c.length >= 2 ) { lat = parseFloat(c[1]); lon = parseFloat(c[0]); way.push( { lat: lat, lon: lon } ); // determine extent of way if (lat<la1) { la1=lat; } if (lon<lo1) { lo1=lon; } if (lat>la2) { la2=lat; } if (lon>lo2) { lo2=lon; } } } return way; } // initialize transfer datastructure kml = { ways: [], areas: [] }; // ways $(xml).find('LineString > coordinates').each(function () { var way = processCoords( $(this).text() ); if (way.length>0) { kml.ways.push(way); } }); // areas $(xml).find('Polygon').each(function () { var area = { inner: [], outer: [] }; // outer boundary $(this).find('outerBoundaryIs > LinearRing > coordinates').each(function () { var way = processCoords($(this).text()); if (way.length>0) { area.outer.push(way); } }); // inner boundary (holes in the polygon) $(this).find('innerBoundaryIs > LinearRing > coordinates').each(function () { var way = processCoords($(this).text()); if (way.length>0) { area.inner.push(way); } }); // only add if we have an outer boundary if (area.outer.length>0) { kml.areas.push(area); } }); // inset min/max extent kml.minlon = lo1; kml.maxlon = lo2; kml.minlat = la1; kml.maxlat = la2; // already got a request message if (mes!==null && kml.ways.length>0 && 'JSON' in window) { mes.postMessage(JSON.stringify(kml), document.location.protocol + wma_domain); } // insert blue globe if (coord_list.length===0 || (!$('#coordinates').find('.wmamapbutton').length)) { // determine center alat = (la1+la2)/2; alon = (lo1+lo2)/2; //determine zoomfactor ex = (lo2-lo1)/180.0 * 3.0*128; ey = (la2-la1)/180.0 * 3.0*128; // max extent in degrees, zoom0 has 3*128/180 px/degree for (zoomlevel=0; zoomlevel<12; ++zoomlevel) { if( ex>wc.width/2 || ey>wc.height/2 ) break; ex *= 2; ey *= 2; } // add mapbutton addTitleButton( alat, alon, zoomlevel ); } } }); // Add request promise to init array, and cast any errors to success so that // we don't abort init early when one of the requests failed. These are expected // to fail for titles we can't find. initPromises.push(req.then(null, function () { return $.Deferred().resolve(); } )); } // end for })(); // detect "All Coordinates" links = $('#coordinates>span>a'); if (links.length && links[0].href.indexOf('http://www.lenz-online.de/cgi-bin/wiki/wiki-osm.pl') === 0) { addTitleButton( 0, 0, 1 ); coordinates = true; } // prepare iframe to house the map if (coordinates!==null) { wi.div = $('<div>').css( { width: (wc.width+2)+'px', height: (wc.height+2)+'px', margin: '0px', padding: '0px', backgroundColor : 'white', border: '1px solid gray', position: 'absolute', top: '1em', zIndex: 13, boxShadow: '3px 3px 25px rgba(0,0,0,0.3)' } ).css( rtl ? 'left' : 'right', '2em' ).hide(); var rbrtl = [ '//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/b/b5/Button_resize.png', '//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/3/30/Button_resize_rtl.png' ]; wi.resizebutton = $('<img>').attr( { title : _msg('resize'), src : rbrtl[rtl?1:0] } ).hide().attr('ondragstart','return false'); // cover the iframe to prevent loosing the mouse to the iframe during resizing wi.resizehelper = $('<div>').css( { position: 'absolute', top:0, left:0, zIndex: 20 } ).hide(); wi.closebutton = $('<img>').attr( { title : _msg('close'), src : '//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/d/d4/Button_hide.png' } ).css( { zIndex : 15, position : 'absolute', right : '11px', top : '9px', width : '18px', cursor : 'pointer' } ).click( function(e) { wi.div.hide(); } ); wi.iframe = $('<iframe>') .attr( { scrolling: 'no', frameBorder : 0 } ) .css( { zIndex: 14, position: 'absolute', right: '1px', top: '1px', width: (wc.width)+'px', height: (wc.height)+'px', margin: '0px', padding: '0px' } ); wi.div.append(wi.iframe); wi.div.append(wi.resizehelper); wi.div.append(wi.closebutton); (function () { var idle = true, dir = rtl?-1:1; function adjusthelper() { wi.resizehelper.css( { width: (wc.width+2)+'px', height: (wc.height+2)+'px' } ); } wi.div.append( $('<div>') .css( { zIndex : 15, position : 'absolute', bottom : '3px', width : '18px', height: '18px', cursor : (rtl?'se-resize':'sw-resize'), 'user-select': 'none', '-moz-user-select': 'none', '-ms-user-select': 'none' } ).css( (rtl?'right':'left'), '3px' ) .on('mouseenter', function(e) { wi.resizebutton.fadeIn(); } ) .on('mouseleave', function(e) { if( idle ) { wi.resizebutton.fadeOut(); } } ) .on('mousedown', function(e) { if (idle) { var lastx = e.pageX, lasty = e.pageY; wi.resizehelper.show(); adjusthelper(); $('body') .on('mouseup.wmaresize', function(e) { $('body').off('mousemove.wmaresize'); $('body').off('mouseup.wmaresize'); idle = true; wi.resizehelper.hide(); } ) .on('mousemove.wmaresize', function(e) { wc.width -= dir*(e.pageX-lastx); wc.height += (e.pageY-lasty); lastx = e.pageX; lasty = e.pageY; wi.div.css( { width: (wc.width+2)+'px', height: (wc.height+2)+'px' } ); wi.iframe.css( { width: wc.width+'px', height: wc.height+'px' } ); adjusthelper(); } ); idle = false; } } ) .append(wi.resizebutton) ); })(); $(window).on('message', messageHub); // Fire event for other code to extend or integrate with WMA if (initPromises.length) { $.when.apply( null, initPromises ).then(function () { mw.hook('WikiMiniAtlas.load').fire(); } ); } else { mw.hook('WikiMiniAtlas.load').fire(); } } }); // </nowiki> emfrdfo5gwyxfr185lg3m2ru553scl1 0 194795 846102 792547 2026-09-14T12:36:41Z Kuldeepburjbhalaike 18176 [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫੋਟੋਗਰਾਫਰ]] ਤੋਂ [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ੋਟੋਗ੍ਰਾਫ਼ਰ]] ਵਿੱਚ ਖਿਸਕਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ [[c:Help:Cat-a-lot|ਕੈਟ-ਆ-ਲੋਟ]] ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ 846102 wikitext text/x-wiki '''ਅਨੁਸ਼ਾ ਯਾਦਵ''' ([[ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ]]: '''Anusha Yadav'''; ਜਨਮ 1975) ਇੱਕ [[ਭਾਰਤੀ]] [[ਫ਼ੋਟੋਗਰਾਫ਼ੀ|ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫਰ]] ਹੈ।<ref name="MFAH">{{Cite web |title=Anusha Yadav: Mehr-un-Nissa |url=https://emuseum.mfah.org/objects/139877/mehrunnissa?idx=1640 |website=The Museum of Fine Arts, Houston}}</ref> ਯਾਦਵ ਨੂੰ ''ਇਮਪਰਸਨੇਸ਼ਨਸ'' ਸਿਰਲੇਖ ਵਾਲੀਆਂ ਤਸਵੀਰਾਂ ਦੀ ਲੜੀ ਲਈ ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਧਿਆਨ ਮਿਲਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਮਸ਼ਹੂਰ ਔਰਤਾਂ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ।<ref name="HINDUSTANTIMES">{{Cite web |date=16 December 2016 |title=Visual artist Anusha Yadav is clicking self-portraits dressed up as iconic women |url=https://www.hindustantimes.com/art-and-culture/visual-artist-anusha-yadav-is-clicking-self-portraits-dressed-up-as-iconic-women/story-OG6DZKLp6JkFa2utGVsSbK.html |website=Hindustan Times |language=en}}</ref><ref name="ELLEIN">{{Cite web |title=Anusha Yadav's recent photography series is about the art of self-exploration |url=https://elle.in/article/photographer-archivist-anusha-yadav/ |website=Elle India}}</ref><ref name="CHRON">{{Cite web |last=Glentzer |first=Molly |date=9 April 2018 |title=Art Daybook: 'Impersonations' of legendary women |url=https://www.chron.com/entertainment/theater/article/Art-Daybook-Impersonations-of-legendary-12825449.php |website=Chron}}</ref> ਉਸਦੇ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਦੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਵਿੱਚ ਬੈਟੀ ਪੇਜ, ਮਾਤਾ ਹਰੀ ਅਤੇ [[ਮਿਹਰ-ਉਨ-ਨਿਸਾ ਬੇਗਮ (ਔਰੰਗਜ਼ੇਬ ਦੀ ਧੀ)|ਮੇਹਰ-ਉਨ-ਨਿਸਾ]] ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।<ref name="HINDUSTANTIMES" /><ref name="GUARDIAN">{{Cite web |last=Gilbert |first=Sarah |date=9 March 2018 |title=Celebrating contemporary Indian photography – in pictures |url=https://www.theguardian.com/artanddesign/gallery/2018/mar/09/celebrating-contemporary-indian-photography-in-pictures |website=The Guardian}}</ref> ਉਹ ''ਇੰਡੀਅਨ ਮੈਮੋਰੀ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ'' ਦੀ ਸੰਸਥਾਪਕ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਪਰਿਵਾਰਕ ਫੋਟੋਆਂ ਦਾ ਇੱਕ ਔਨਲਾਈਨ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਹੈ ਜੋ ਨਿੱਜੀ ਬਿਰਤਾਂਤਾਂ ਰਾਹੀਂ ਆਧੁਨਿਕ ਭਾਰਤ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਅਤੇ ਵਿਕਾਸ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ।<ref name="TIMESINDIA">{{Cite web |last=Walia |first=Nona |date=24 March 2013 |title=Sepia-toned diaries |url=https://timesofindia.indiatimes.com/life-style/spotlight/Sepia-toned-diaries/articleshow/19165038.cms |website=The Times of India |language=en}}</ref><ref name="INDIANEXPRESS">{{Cite web |date=9 January 2019 |title=Anusha Yadav on the Indian Memory Project |url=https://indianexpress.com/audio/the-sandip-roy-show/anusha-yadav-on-the-indian-memory-project/5250575/ |website=The Indian Express |language=en}}</ref><ref name="THEHINDU">{{Cite web |last=Alexander |first=Deepa |date=21 October 2020 |title=Indian Memory Project: Time travel through the history of a nation |url=https://www.thehindu.com/society/history-and-culture/indian-memory-project-time-travel-through-the-history-of-a-nation/article32908170.ece |website=The Hindu |language=en-IN}}</ref><ref>{{Cite web |last=Almeida |first=Rhea |date=7 September 2015 |title=Telling India's Story Through Pictures: The Indian Memory Project |url=https://www.thequint.com/news/india/the-human-side-of-history-anusha-yadavs-indian-memory-project |access-date=5 July 2022 |website=The Quint |language=en}}</ref> ਉਸਦਾ ਕੰਮ ਹਿਊਸਟਨ ਦੇ ਫਾਈਨ ਆਰਟਸ ਦੇ ਅਜਾਇਬ ਘਰ ਦੇ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ।<ref name="MFAH">{{Cite web |title=Anusha Yadav: Mehr-un-Nissa |url=https://emuseum.mfah.org/objects/139877/mehrunnissa?idx=1640 |website=The Museum of Fine Arts, Houston}}</ref> == ਹਵਾਲੇ == {{Reflist}} == ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ == * {{Official website|anushayadav.com}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1975]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ੋਟੋਗ੍ਰਾਫ਼ਰ]] lq45qek2bd2i9ozo2uvep74tqtn4c05 0 194796 846107 839642 2026-09-14T12:36:44Z Kuldeepburjbhalaike 18176 [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫੋਟੋਗਰਾਫਰ]] ਤੋਂ [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ੋਟੋਗ੍ਰਾਫ਼ਰ]] ਵਿੱਚ ਖਿਸਕਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ [[c:Help:Cat-a-lot|ਕੈਟ-ਆ-ਲੋਟ]] ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ 846107 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ਜੈਯਸ਼ ਸੇਠ | image = File:J. Sheth.jpg | alt = | caption = | birth_date = ਵੀਹਵੀਂ ਸਦੀ | birth_place = ਭਾਰਤ | nationality = ਭਾਰਤੀ | alma_mater = ਸਰ ਜੇ ਜੇ ਸਕੂਲ ਆਫ਼ ਆਰਟ | occupation = ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫਰ | children = | website = }} '''ਜਯੇਸ਼ ਸੇਠ''' ([[ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ]]: '''Jayesh Seth;''' ਜਨਮ 20ਵੀਂ ਸਦੀ) ਇੱਕ [[ਭਾਰਤ|ਭਾਰਤੀ]] ਫੈਸ਼ਨ [[ਫ਼ੋਟੋਗਰਾਫ਼ੀ|ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫਰ]] ਹੈ।<ref>{{cite news|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/The-last-time-we-met-she-told-me-she-wanted-to-get-filthy-rich/articleshow/45143094.cms|title='The last time we met, she told me she wanted to get filthy rich'|work=timesofindia.indiatimes.com|date=14 November 2014|accessdate=4 May 2016}}</ref> ਸੇਠ ਨੂੰ [[ਅਕਸ਼ੈ ਕੁਮਾਰ]],<ref>{{Cite web |title=How Rajiv Bhatia became Akshay Kumar |url=http://www.rediff.com/movies/2009/jan/07slide1-jayesh-on-akshay-kumar.htm |website=rediff.com}}</ref> [[ਰਾਣੀ ਮੁਖਰਜੀ]], [[ਮਮਤਾ ਕੁਲਕਰਨੀ]] ਅਤੇ [[ਸਮ੍ਰਿਤੀ ਇਰਾਨੀ|ਸਮ੍ਰਿਤੀ ਈਰਾਨੀ]] ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਪੋਰਟਫੋਲੀਓ ਦੀ ਸ਼ੂਟਿੰਗ ਦਾ ਸਿਹਰਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।<ref name="filmibeat">{{Cite web |title=Jayesh on photography and more.... |url=http://www.filmibeat.com/bollywood/features/2006/jayesh-sheth-131106.html |access-date=4 May 2016 |website=filmibeat.com}}</ref><ref>{{Cite web |title=There and back again for Akshay |url=http://www.mid-day.com/articles/there-and-back-again-for-akshay/98013 |access-date=4 May 2016 |website=mid-day.com}}</ref> ਸੇਠ ਨੇ [[ਮੁੰਬਈ]] ਦੇ ਸਰ ਜੇਜੇ ਸਕੂਲ ਆਫ਼ ਆਰਟ ਤੋਂ ਆਪਣਾ ਡਿਪਲੋਮਾ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ।<ref name="filmibeat"/> ਉਸਦਾ ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫੀ ਕਰੀਅਰ 1978 ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਸੀ। 2015 ਵਿੱਚ, ਸੇਠ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਫਿਲਮ ''ਰੋਲ ਸਾਊਂਡ ਕੈਮਰਾ ਐਕਸ਼ਨ ਦਾ'' ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਕੀਤਾ,<ref>{{Cite web |title=Award-Winning Photographer Jayesh Sheth's Film 'Roll Sound Camera Action' Captures Struggles of Bollywood Actors |url=http://www.indiawest.com/entertainment/bollywood/award-winning-photographer-jayesh-sheth-s-film-roll-sound-camera/article_ceaa70e2-6eb0-11e5-a74b-6ff06d4c7610.html |access-date=4 May 2016 |website=indiawest.com }}{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਮਾਰਚ 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ਜਿਸਦਾ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ 2015 ਮਾਂਟਰੀਅਲ ਵਰਲਡ ਫਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ।<ref>{{Cite web |title=movie:ROLL SOUND CAMERA ACTION |url=http://www.ffm-montreal.org/en/772-en_roll-sound-camera-action.html |url-status=usurped |archive-url=https://web.archive.org/web/20160609175708/http://www.ffm-montreal.org/en/772-en_roll-sound-camera-action.html |archive-date=9 June 2016 |access-date=4 May 2016 |website=ffm-montreal.org}}</ref> ਇੰਡੀਆਐਫਐਮ ਨੂੰ ਦਿੱਤੇ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਇੰਟਰਵਿਊ ਵਿੱਚ, ਜਯੇਸ਼ ਸੇਠ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਕਰੀਅਰ, ਹੁਣ ਤੱਕ ਦੀਆਂ 10 ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਤਸਵੀਰਾਂ ਅਤੇ ਫਿਲਮ ਨਿਰਮਾਣ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀਆਂ ਭਵਿੱਖ ਦੀਆਂ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਬਾਰੇ ਗੱਲ ਕਰਦੇ ਹਨ।<ref>{{Cite web |date=2011-07-20 |title=Jayesh on photography and more.... |url=https://www.filmibeat.com/bollywood/features/2006/jayesh-sheth-131106.html |access-date=2025-03-31 |website=https://www.filmibeat.com |language=en}}</ref> == ਹਵਾਲੇ == {{Reflist}} == ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ == * {{IMDb name|nm1936192}} * [https://www.theiceinstitute.com/jayesh-sheth/ Jayesh Sheth] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250216022218/https://www.theiceinstitute.com/jayesh-sheth/ |date=2025-02-16 }} Advisory Council Member of [https://www.theiceinstitute.com/ Ekta Kapoor] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210416080438/https://www.theiceinstitute.com/ |date=2021-04-16 }} ICE Institute {{Authority control}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ੋਟੋਗ੍ਰਾਫ਼ਰ]] 0yhu4tfwfvtxck1yd2kaoxl8dhso4c9 0 195908 846156 844134 2026-09-14T15:01:30Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 846156 wikitext text/x-wiki '''ਸੋਪਾਧੰਡੀ ਯਸ਼ਾਸ਼੍ਰੀ''' ([[ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ]] ਵਿੱਚ: '''Soppadhandi Yashasri;''' ਜਨਮ 4 ਸਤੰਬਰ 2003) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ [[ਕ੍ਰਿਕਟ|ਕ੍ਰਿਕਟਰ]] ਹੈ ਜੋ WPL ਵਿੱਚ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਅਤੇ [[ਯੂਪੀ ਵਾਰੀਅਰਜ਼|UP ਵਾਰੀਅਰਜ਼]] ਲਈ ਸੱਜੇ ਹੱਥ ਦੇ ਬੱਲੇਬਾਜ਼ ਅਤੇ ਦਰਮਿਆਨੇ ਤੇਜ਼ ਗੇਂਦਬਾਜ਼ ਵਜੋਂ ਖੇਡਦਾ ਹੈ।<ref>{{Cite web |title=Player profile: Soppadhandi Yashasri |url=https://www.espncricinfo.com/cricketers/soppadhandi-yashasri-1255485 |website=ESPNcricinfo}}</ref><ref name="SY">{{Cite web |title=Soppadhandi Yashasri |url=https://www.wplt20.com/players/s-yashasri-wpl-profile-83674 |access-date=6 November 2024 |website=Women's Premier League }}{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਸਤੰਬਰ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == ਕਰੀਅਰ == ਉਸਨੇ 1 ਦਸੰਬਰ 2018 ਨੂੰ 2018-19 ਸੀਨੀਅਰ ਮਹਿਲਾ ਇੱਕ ਦਿਨਾ ਲੀਗ ਵਿੱਚ ਓਡੀਸ਼ਾ ਵਿਰੁੱਧ ਲਿਸਟ ਏ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਲਈ ਆਪਣਾ ਸੀਨੀਅਰ ਡੈਬਿਊ ਕੀਤਾ।<ref>{{Cite web |title=Women's List A Matches played by Soppadhandi Yashasri |url=https://www.cricketarchive.com/Archive/Players/2193/2193993/Womens_List_A_Matches.html |access-date=6 November 2024 |website=CricketArchive }}{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਸਤੰਬਰ 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ਉਸਨੇ 18 ਅਪ੍ਰੈਲ 2022 ਨੂੰ 2021-22 ਸੀਨੀਅਰ ਮਹਿਲਾ ਟੀ-20 ਟਰਾਫੀ ਵਿੱਚ ਮੇਘਾਲਿਆ ਵਿਰੁੱਧ ਆਪਣਾ [[ਮਹਿਲਾ ਟੀ20|ਟੀ-20]] ਡੈਬਿਊ ਕੀਤਾ।<ref>{{Cite web |title=Women's Twenty20 Matches played by Soppadhandi Yashasri |url=https://www.cricketarchive.com/Archive/Players/2193/2193993/Womens_Twenty20_Matches.html |access-date=6 November 2024 |website=CricketArchive }}{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਸਤੰਬਰ 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ਦਸੰਬਰ 2022 ਵਿੱਚ, ਯਸ਼ਾਸ਼੍ਰੀ ਨੂੰ ਦੱਖਣੀ ਅਫਰੀਕਾ ਅੰਡਰ-19 ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ ਵਿਰੁੱਧ ਟੀ-20 ਲੜੀ ਲਈ ਭਾਰਤ ਦੀ ਮਹਿਲਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅੰਡਰ-19 ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ ਵਿੱਚ ਅਤੇ 2023 ਅੰਡਰ-19 ਮਹਿਲਾ ਟੀ-20 ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਰਿਜ਼ਰਵ ਖਿਡਾਰੀ ਵਜੋਂ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।<ref>{{Cite web |date=5 December 2022 |title=India U19 Women's squad for ICC World Cup and SA series announced |url=https://www.bcci.tv/bccilink/articles/5x8ERxRy%3Futm_source%3Dshare%26utm_medium%3Dmember_web |access-date=6 November 2024 |website=[[Board of Control for Cricket in India|BCCI]] |archive-date=25 ਦਸੰਬਰ 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241225073839/https://www.bcci.tv/bccilink/articles/5x8ERxRy%3Futm_source%3Dshare%26utm_medium%3Dmember_web |url-status=dead }}</ref> ਫਰਵਰੀ 2023 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੂੰ [[ਯੂਪੀ ਵਾਰੀਅਰਜ਼]] ਦੁਆਰਾ [[ਮਹਿਲਾ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਲੀਗ (ਕ੍ਰਿਕਟ)|ਮਹਿਲਾ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਲੀਗ]] ਵਿੱਚ ਖੇਡਣ ਲਈ ₹10 ਲੱਖ ਦੀ ਕੀਮਤ 'ਤੇ ਸਾਈਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।<ref name="SY" /><ref>{{Cite web |last=D'cunha |first=Zenia |date=25 March 2023 |title=WPL opens a whole new world for women's cricket in India |url=https://www.espncricinfo.com/story/wpl-opens-a-whole-new-world-for-womens-cricket-in-india-1365243 |access-date=6 November 2024 |website=[[ESPNcricinfo]]}}</ref> ਜੂਨ 2023 ਵਿੱਚ, ਯਸ਼ਾਸ਼੍ਰੀ ਨੂੰ ਮਹਿਲਾ ਟੀ20 ਐਮਰਜਿੰਗ ਟੀਮ ਏਸ਼ੀਆ ਕੱਪ ਲਈ ਭਾਰਤ ਏ ਟੀਮ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।<ref>{{Cite web |date=2 June 2023 |title=BCCI announces India ‘A’ squad for Emerging Women’s Asia Cup 2023 |url=https://sportstar.thehindu.com/cricket/womens-cricket/india-a-squad-acc-emerging-womens-asia-cup-2023-schedule-venue-teams-groups/article66922663.ece |access-date=6 November 2024 |website=[[Sportstar]]}}</ref><ref>{{Cite web |date=2 June 2023 |title=BCCI announces India ‘A’ squad for ACC Emerging Women’s Asia Cup |url=https://indianexpress.com/article/sports/cricket/bcci-announces-india-a-squad-for-acc-emerging-womens-asia-cup-8641813/ |access-date=6 November 2024 |website=[[The Indian Express]]}}</ref> ਜੁਲਾਈ 2024 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੂੰ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਵਿਰੁੱਧ ਮਲਟੀ-ਫਾਰਮੈਟ ਸੀਰੀਜ਼ ਲਈ ਇੰਡੀਆ ਏ ਟੀਮ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।<ref>{{Cite web |date=14 July 2024 |title=India A Women’s Squad for multi-format series against Australia A announced |url=https://www.bcci.tv/bccilink/articles/OPdzzIhF |access-date=6 November 2024 |website=[[Board of Control for Cricket in India|BCCI]] |archive-date=15 ਜੁਲਾਈ 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240715123020/https://www.bcci.tv/bccilink/articles/OPdzzIhF |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |title=India 'A' Women announce squad for Australia tour, Minnu Mani to captain |url=https://timesofindia.indiatimes.com/sports/cricket/news/india-a-women-announce-squad-for-australia-tour-minnu-mani-to-captain/articleshow/111733627.cms |access-date=6 November 2024 |website=[[The Times of India]]}}</ref> == ਹਵਾਲੇ == {{Reflist}} == ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ == * {{Cricinfo|id=1255485}} * {{cricketarchive|id=2193993}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖਿਡਾਰੀ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 2003]] 0jw18twgr0vm7hbwpvlynyab950liru 0 196116 846093 844013 2026-09-14T12:06:38Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 846093 wikitext text/x-wiki '''ਸਯਾਲੀ ਸਤਘਰੇ''' ([[ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ]]: '''Sayali Satghare;''' ਜਨਮ 2 ਜੁਲਾਈ 2000) ਇੱਕ [[ਭਾਰਤੀ]] [[ਕ੍ਰਿਕਟ|ਕ੍ਰਿਕਟਰ]] ਹੈ ਜੋ ਘਰੇਲੂ [[ਕ੍ਰਿਕਟ]] ਵਿੱਚ ਮੁੰਬਈ ਅਤੇ [[ਮਹਿਲਾ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਲੀਗ (ਕ੍ਰਿਕਟ)|ਮਹਿਲਾ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਲੀਗ]] ਵਿੱਚ [[ਗੁਜਰਾਤ ਜਾਇੰਟਸ (ਡਬਲਿਊਪੀਐੱਲ)|ਗੁਜਰਾਤ ਜਾਇੰਟਸ]] ਲਈ ਖੇਡਦੀ ਹੈ।<ref>{{Cite web |title=Sayali Satghare |url=https://www.espncricinfo.com/ci/content/player/1255540.html |website=[[ESPNcricinfo]]}}</ref><ref>{{Cite web |title=Sayali Satghare |url=https://cricketarchive.com/Archive/Players/1910/1910045/1910045.html |access-date=14 December 2024 |website=[[CricketArchive]]}}</ref> == ਘਰੇਲੂ ਕਰੀਅਰ == ਸਤਘਰੇ ਮੁੰਬਈ ਮਹਿਲਾ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ ਲਈ ਘਰੇਲੂ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖੇਡਦੀ ਹੈ। ਉਸਨੇ 15 ਨਵੰਬਰ 2015 ਨੂੰ 2015-16 ਸੀਨੀਅਰ ਮਹਿਲਾ ਵਨ ਡੇ ਲੀਗ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਵਿਰੁੱਧ ਆਪਣਾ [[ਏ ਦਰਜਾ ਕ੍ਰਿਕਟ|ਲਿਸਟ ਏ]] ਡੈਬਿਊ ਕੀਤਾ।<ref>{{Cite web |title=Women's List A Matches played by Sayali Satghare |url=https://cricketarchive.com/Archive/Players/1910/1910045/Womens_List_A_Matches.html |access-date=14 December 2024 |website=CricketArchive}}</ref> ਉਸਨੇ 14 ਅਕਤੂਬਰ 2019 ਨੂੰ 2019-20 ਸੀਨੀਅਰ ਮਹਿਲਾ ਟੀ-20 ਟਰਾਫੀ ਵਿੱਚ ਤ੍ਰਿਪੁਰਾ ਵਿਰੁੱਧ ਆਪਣਾ [[ਮਹਿਲਾ ਟੀ20|ਟੀ-20]] ਡੈਬਿਊ ਕੀਤਾ।<ref>{{Cite web |title=Women's Twenty20 Matches played by Sayali Satghare |url=https://cricketarchive.com/Archive/Players/1910/1910045/Womens_Twenty20_Matches.html |access-date=14 December 2024 |website=CricketArchive}}</ref> ਉਸਨੇ 28 ਮਾਰਚ 2024 ਨੂੰ 2023-24 ਸੀਨੀਅਰ ਮਹਿਲਾ ਇੰਟਰ ਜ਼ੋਨਲ ਮਲਟੀ-ਡੇ ਟਰਾਫੀ ਵਿੱਚ ਸੈਂਟਰਲ ਜ਼ੋਨ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਪੱਛਮੀ ਜ਼ੋਨ ਲਈ ਆਪਣਾ [[ਪਹਿਲਾ ਦਰਜਾ ਕ੍ਰਿਕਟ|ਪਹਿਲਾ ਦਰਜਾ]] ਡੈਬਿਊ ਕੀਤਾ।<ref>{{Cite web |title=Women's First-Class Matches played by Sayali Satghare |url=https://cricketarchive.com/Archive/Players/1910/1910045/Womens_First-Class_Matches.html |access-date=14 December 2024 |website=CricketArchive}}</ref> ਉਸਨੇ 2023-24 ਸੀਨੀਅਰ ਮਹਿਲਾ ਇੱਕ ਦਿਨਾ ਟਰਾਫੀ ਵਿੱਚ ਅਰੁਣਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਇੱਕ ਅਜੇਤੂ ਸੈਂਕੜਾ (100) ਬਣਾਇਆ।<ref>{{Cite web |title=How the WPL squads stack up for the 2024 season |url=https://www.espncricinfo.com/story/wpl-2024-how-the-squads-of-mi-rcb-dc-upw-gg-stack-up-1421611 |access-date=14 December 2024 |website=ESPNcricinfo}}</ref> ਫਰਵਰੀ 2024 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੂੰ ਗੁਜਰਾਤ ਜਾਇੰਟਸ ਦੁਆਰਾ [[2024 ਮਹਿਲਾ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਲੀਗ (ਕ੍ਰਿਕਟ)|2024 WPL]] ਖੇਡਣ ਲਈ ₹10 ਲੱਖ ਦੀ ਰਿਜ਼ਰਵ ਕੀਮਤ 'ਤੇ ਕਸ਼ਵੀ ਗੌਤਮ ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ 'ਤੇ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।<ref>{{Cite web |title=Sayali Satghare |url=https://www.wplt20.com/players/sayali-satghare-wpl-profile-83633 |access-date=14 December 2024 |website=[[Women's Premier League (cricket)|WPL]] }}{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਸਤੰਬਰ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Cite web |title=Kashvee Gautam, Kanika Ahuja ruled out of WPL with injuries |url=https://www.espncricinfo.com/story/kashvee-gautam-kanika-ahuja-ruled-out-of-wpl-with-injuries-1421799 |access-date=14 December 2024 |website=ESPNcricinfo}}</ref> ਉਹ WPL ਵਿੱਚ [[ਦਯਾਲਨ ਹੇਮਲਤਾ|ਦਿਆਲਨ ਹੇਮਲਤਾ ਦੇ]] ਸਿਰ ਦਰਦ ਦੇ ਬਦਲ ਵਜੋਂ ਆਪਣਾ ਪਹਿਲਾ WPL ਮੈਚ ਖੇਡਣ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਖਿਡਾਰਨ ਬਣ ਗਈ।<ref>{{Cite web |title=Satghare comes in for Hemalatha to become the first concussion substitute in the WPL |url=https://www.espncricinfo.com/story/gujarat-giants-sayali-satghare-comes-in-for-d-hemalatha-as-the-first-concussion-substitute-in-the-wpl-1423415 |access-date=14 December 2024 |website=ESPNcricinfo}}</ref> == ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਰੀਅਰ == ਅਕਤੂਬਰ 2024 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੂੰ ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਵਿਰੁੱਧ ਇੱਕ ਰੋਜ਼ਾ ਲੜੀ ਲਈ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਟੀਮ ਲਈ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਬੁਲਾਇਆ ਗਿਆ ਪਰ ਉਸਨੂੰ ਇੱਕ ਵੀ ਮੈਚ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ।<ref>{{Cite web |title=India's Squad for IDFC First Bank ODI Series against New Zealand announced |url=https://www.bcci.tv/bccilink/articles/EEI1QDRi |access-date=14 December 2024 |website=BCCI |archive-date=26 ਨਵੰਬਰ 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241126233711/https://www.bcci.tv/bccilink/articles/EEI1QDRi |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |date=18 October 2024 |title=Sayali Satghare, Saima Thakor, Tejal, Priya earn maiden ODI call-ups for New Zealand series |url=https://www.sentinelassam.com/sports-news/sayali-satghare-saima-thakor-tejal-priya-earn-maiden-odi-call-ups-for-new-zealand-series |access-date=13 December 2024 |website=The Sentinel}}</ref> ਜਨਵਰੀ 2025 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੂੰ ਆਇਰਲੈਂਡ ਵਿਰੁੱਧ ਇੱਕ ਰੋਜ਼ਾ ਟੀਮ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।<ref>{{Cite web |title=India squad for Ireland Women’s ODIs announced: Smriti Mandhana to lead; Harmanpreet, Renuka Singh rested |url=https://sportstar.thehindu.com/cricket/india-womens-squad-player-list-vs-ireland-smriti-mandhana-captain-harmanpreet-kaur-rest/article69067455.ece |access-date=10 January 2025 |website=[[Sportstar]]}}</ref><ref>{{Cite web |title=Harmanpreet, Renuka rested for Ireland ODIs; Mandhana to lead India |url=https://www.espncricinfo.com/story/india-women-vs-ireland-harmanpreet-kaur-renuka-singh-rested-for-odis-smriti-mandhana-to-lead-india-1467987 |access-date=10 January 2025 |website=[[ESPNcricinfo]]}}</ref> ਉਸਨੇ 10 ਜਨਵਰੀ 2025 ਨੂੰ ਆਇਰਲੈਂਡ ਵਿਰੁੱਧ ਅਗਲੀ ਲੜੀ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਮੈਚ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ [[ਮਹਿਲਾ ਇੱਕ ਦਿਨਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ|ਇੱਕ ਦਿਨਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ]] (ODI) ਡੈਬਿਊ ਕੀਤਾ।<ref>{{Cite web |title=Who is Sayali Satghare? All-rounder makes India debut vs Ireland in family's presence |url=https://www.indiatoday.in/sports/cricket/story/sayali-satghare-india-women-vs-ireland-women-odi-debutant-all-rounder-rajkot-stmp-2662819-2025-01-10 |access-date=10 January 2025 |website=[[India Today]]}}</ref><ref>{{Cite web |title=Who Is Sayali Satghare? The All-Rounder Who Makes Her ODI Debut For India Against Ireland |url=https://cricket.one/player-stories/who-is-sayali-satghare-the-all-rounder-who-makes-her-odi-debut-for-india-against-ireland/6780c208b8afe0b4709c8473 |access-date=10 January 2025 |website=CricketOne |archive-date=11 ਜਨਵਰੀ 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250111041024/https://cricket.one/player-stories/who-is-sayali-satghare-the-all-rounder-who-makes-her-odi-debut-for-india-against-ireland/6780c208b8afe0b4709c8473 |url-status=dead }}</ref> ਉਸਨੇ ਆਇਰਿਸ਼ ਕ੍ਰਿਕਟਰ ਅਰਲੀਨ ਕੈਲੀ ਨੂੰ ਆਊਟ ਕਰਕੇ ਆਪਣਾ ਪਹਿਲਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਵਿਕਟ ਲਿਆ।<ref>{{Cite web |title=Sayali Satghare impresses on international debut against Ireland |url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/59627-sayali-satghare-impresses-on-international-debut-against-ireland.html |access-date=10 January 2025 |website=Female Cricket}}</ref> == ਹਵਾਲੇ == {{Reflist}} == ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ == * {{Cricinfo|id=1255540}} * {{Cricketarchive|id=1910045}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਓਡੀਆਈ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖਿਡਾਰੀ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖਿਡਾਰੀ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 2000]] 42nrz1tmtykmyz2fb2c8gxnptm7rx6k 0 196264 846161 841263 2026-09-14T16:56:03Z Meenukusam 51574 Created by translating the section "Traditional wedding music" from the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1373534580|Hindi wedding songs]]" 846161 wikitext text/x-wiki ਵਿਆਹ ਦੇ ਹਿੰਦੀ ਗੀਤ ਹਿੰਦੀ ਫ਼ਿਲਮ ਸੰਗੀਤ ਦੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਵਿਧਾ ਹਨ। ਉਹ ਅਕਸਰ [[ਹਿੰਦੀ ਭਾਸ਼ਾ|ਹਿੰਦੀ]] ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਬਹੁਤ ਹੀ ਯਾਦਗਾਰੀ ਭਾਵਨਾਤਮਕ ਜਾਂ ਖੁਸ਼ੀ ਭਰੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ਾਂ ਦਾ ਪਿਛੋਕੜ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਅਕਸਰ ਭਾਰਤੀ, ਅਤੇ ਹੋਰ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆਈ ਵਿਆਹਾਂ ਦੌਰਾਨ ਗਾਏ-ਵਜਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।<ref>[http://www.bhaskar.com/2008/04/22/0804220400_comman_marriage.html जा तुझको सुखी संसार मिले] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080622112753/http://www.bhaskar.com/2008/04/22/0804220400_comman_marriage.html|date=22 June 2008}} (in Hindi)</ref> == ਰਵਾਇਤੀ ਵਿਆਹ ਸੰਗੀਤ == ਉੱਤਰ ਪੱਛਮੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ, [[ਸ਼ਹਿਨਾਈ]] ਨੂੰ ਲਾੜੇ ਦੀ ਬਾਰਾਤ ਜਾਂ ਲਾੜੀ ਦੀ ਡੋਲੀ ਤੋਰਣ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਸੰਗੀਤਕ ਸਾਧਨ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤੀ ਹਮਰੁਤਬਾ ਨਾਦਾਸਵਰਮ ਹੈ। ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਆਮ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਢੋਲ ਜਾਂ ਵਾਜੇ ਵਜਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। == ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਵਿਆਹ ਗੀਤ ==   ਇਸ ਲੇਖ ਵਿੱਚ ਵਿਆਹ ਅਤੇ ਵਿਆਹ ਦੀਆਂ ਕਈ ਸਾਰੀਆਂ ਰਸਮਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹਿੰਦੀ ਫਿਲਮਾਂ ਦੇ ਕੁਝ ਸਭ ਤੋਂ ਯਾਦਗਾਰੀ ਗੀਤ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਈਆਂ ਦਾ ਅਕਸਰ ਹਵਾਲਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਈਆਂ ਨੂੰ ਰੀਮਿਕਸ ਵਜੋਂ ਦੁਬਾਰਾ ਰਿਕਾਰਡ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਤੋਂ ਕੁਝ ਨੇ ਬਾਅਦ ਦੀਆਂ ਹਿੰਦੀ ਫਿਲਮਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕੀਤੇ ਹਨ। ਇਹ ਵਿਆਹਾਂ ਦੌਰਾਨ ਗਾਏ-ਵਜਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਅਕਸਰ ਨੱਚਣ ਲਈ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਹਿੰਦੀ ਦੀਆਂ ਕਈ ਉਪਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਆਹਾਂ ਦੇ ਸਬੰਧ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ [[ਲੋਕ ਸੰਗੀਤ|ਲੋਕ ਗੀਤ]] ਹਨ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਔਰਤਾਂ ਦੁਆਰਾ ਗਾਉਣਾ ਇੱਕ ਪਰੰਪਰਾ ਰਹੀ ਹੈ।<ref>{{Cite web |title=छत्तीसगढ़ी विवाह और लोकगीत |url=http://www.srijangatha.com/january%2007/lok%20alok.january07.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080516164829/http://srijangatha.com/january%2007/lok%20alok.january07.htm |archive-date=2008-05-16 |access-date=2009-05-14}}</ref> ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਫਿਲਮੀ ਗੀਤ ਲੋਕ ਗੀਤਾਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਸਨ। === ਮਹਿੰਦੀ ਦੀ ਰਸਮ ਦੇ ਗੀਤ === * ''ਮਹਿੰਦੀ ਲਗਾ ਕੇ ਰਖਣਾ'' (''[[ਦਿਲਵਾਲੇ ਦੁਲਹਨੀਆ ਲੇ ਜਾਏਂਗੇ]]'', 1995) : ਉਸ ਨੂੰ ਮਹਿੰਦੀ ਲਗਾ ਕੇ ਤਿਆਰ ਰੱਖਨਾ... * ''ਮਹਿੰਦੀ ਹੈ ਰਚਨੇ ਵਾਲੀ'' (''[[ਜ਼ੁਬੇਦਾ]]'', 2001) * "ਦੇਸੀ ਗਰਲ" (ਦੋਸਤਾਨਾ) === ਉਮੀਦ === * ''ਮੇਰੀ ਬੱਨੋਂ ਕੀ ਆਏਗੀ ਬਾਰਾਤ'' (''ਆਈਨਾ'', 1993) : ਮੇਰੇ ਬੰਨੋ ਦੀ (ਲਾੜੀ ਦੀ) ਬਾਰਾਤ ਆਵੇਗੀ... * ''ਰਾਜਾ ਕੀ ਆਏਗੀ ਬਾਰਾਤ'' (ਆਹ, 1953) : ਮੇਰੇ ਰਾਜਕੁਮਾਰ (ਲਾੜੇ) ਦੀ ਬਾਰਾਤ ਆਵੇਗੀ... * ਮੇਰੀ ਪਿਆਰੀ ਬਹਿਣੀਆ ਬਨੇਗੀ ਦੁਲਹਨੀਆ (ਸੱਚਾ ਝੁੱਠਾ, 1970) : ਮੇਰੀ ਪਿਆਰੀ ਭੈਣ ਦੁਲਹਣ ਬਣੇਗੀ .... * "ਸਰ ਸੇ ਸਰਕੀ ਸਰਕੀ ਚੁਨਰਿਆ" (ਸਿਲਸਿਲਾ,1981 ਫ਼ਿਲਮ) * ''ਬੰਨੋ ਰਾਣੀ ਤੁਮਹੇਂ ਸਯਾਨੀ'' (1947ਅਰਥ) * ''ਯੇ ਤੇਰੀ ਆਂਖੇਂ ਝੁਕੀ ਝੁਕੀ'' (ਫਰੇਬ ,1996 ਫ਼ਿਲਮ) === ਬਾਰਾਤ ਦੀ ਆਮਦ === ''ਹਿੰਦੀ ਨਾਚ ਗੀਤ ਵੀ ਦੇਖੋ।'' * ਦਿਨ ਸ਼ਗਨਾ ਦਾ ([[ਫ਼ਿਲੌਰੀ (ਫ਼ਿਲਮ)|ਫਿਲੌਰੀ]], 2017) <ref>{{Cite web |last=Lookhar |first=Mayur |title='Din Shagna Da': Jasleen Royal's innocent voice lights up Phillauri wedding song |url=https://www.cinestaan.com/articles/2017/mar/30/5066/din-shagna-da-jasleen-royal-s-innocent-voice-lights-up-phillauri-wedding-song |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220903233304/https://www.cinestaan.com/articles/2017/mar/30/5066/din-shagna-da-jasleen-royal-s-innocent-voice-lights-up-phillauri-wedding-song |archive-date=3 September 2022 |access-date=2022-09-03 |website=Cinestaan}}</ref> ਸ਼ੁਭ ਦਿਨ ਆ ਗਿਆ ਹੈ... * ਲੇ ਜਾਏਂਗੇ ਲੇ ਜਾਏਂਗੇ (''ਚੋਰ ਮਚਾਏ ਸ਼ੋਰ'', 1974) : ਦਿਲ ਵਾਲੇ ਇੱਕ ਦਿਨ ਦੁਲਹਣ ਨੂੰ ਲਈ ਜਾਣਗੇ। * ''ਆਜ ਮੇਰੇ ਯਾਰ ਕੀ ਸ਼ਾਦੀ ਹੈ'' (''ਆਦਮੀ ਸੜਕ ਕਾ'', 1977) : ਅੱਜ ਮੇਰੇ ਦੋਸਤ ਦਾ ਵਿਆਹ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਹੈ। * ''ਬਹਾਰੋਂ ਫੂਲ ਬਰਸਾਓ'' (ਸੂਰਜ, 1966) : ਬਾਹਰੋਂ ਅੱਜ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਬਰਸਾਤ ਕਰੋ ... * "ਪਿਆਰਾ ਭਈਆ ਮੇਰਾ" (ਕਿਆ ਕੇਹਨਾ) 2000 : ਮੇਰੇ ਭਰਾ ਅੱਜ ਲਾੜਾ ਬਣਿਆ ਹੈ * "ਲੋ ਚਲੀ ਮੇਂ ਅਪਨੇ ਦੇਵਰ ਕੀ ਬਾਰਾਤ ਲੇ ਕੇ" * ''ਬੱਚਨਾ ਏ ਹਸੀਨੋ ਲੋ ਮੈਂ ਆ ਗਿਆ'' * ਤੇਨੂ ਲੇਕੇ (ਸਲਾਮ-ਏ-ਇਸ਼ਕ, 2007) === ਹਾਸਾ ਮਜ਼ਾਕ === ਕੁੱਝ ਹਾਸੇ-ਮਜ਼ਾਕ ਵਾਲੇ ਗੀਤ ਹਨ ਜੋ ਬਾਰਾਤੀਆਂ ਦਾ ਮਜ਼ਾਕ ਉਡਾਉਂਦੇ ਹਨਃ * ''ਜੂਤੇ ਦੇ ਦੋ ਪੈਸੇ ਲੇ ਲੋ'' (''[[ਹਮ ਆਪਕੇ ਹੈਂ ਕੌਨ..!]]'', 1994) : ਠੀਕ ਹੈ, ਪੈਸੇ ਲੈ ਲਓ, ਹੁਣ ਜੁੱਤੀਆਂ ਵਾਪਸ ਕਰ ਦਿਓ... * ''ਸਸੁਰਾਲ ਗੇਂਦਾ ਫੂਲ'' (''ਦਿੱਲੀ 6'',2009) : ਸਹੁਰਿਆਂ ਦਾ ਘਰ ਗੇਂਦੇ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਵਰਗਾ ਹੈ। * ਦੀਦੀ ਤੇਰਾ ਦੇਵਰ ਦੀਵਾਨਾ (ਹਮ ਆਪਕੇ ਹੈਂ ਕੌਨ, 1994) : ਭੈਣ, ਤੇਰਾ ਦਿਓਰ ਦੀਵਾਨਾ ਹੈ * ਜ਼ੋਰ ਕ ਝਟਕਾ (ਐਕਸ਼ਨ ਰੀਪਲੇਅ, 2010) : ਵਿਆਹ ਅਚਾਨਕ ਜੀਵਨ ਦਾ ਝਟਕਾ ਹੈ, ਵਿਆਹ ਜੀਵਨ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਹੈ, ਤੁਸੀਂ ਜੀਵਨ ਭਰ ਉਦਾਸ ਰਹੋਗੇ, ਵਿਆਹ ਕਰਨ ਨਾਲੋਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਫਾਂਸੀ ਦੇਣਾ ਬਿਹਤਰ ਹੈ। * ''ਭੂਤਨੀ ਕੇ'' (ਸਿੰਘ ਇਜ਼ ਕਿੰਗ, 2008) : ਭੂਤਨੀ ਦੇ ਪੁੱਤ ਤੈਨੂੰ ਲਾੜਾ ਕਿੰਨੇ ਬਣਾਇਆ * ''ਫੁੱਲੀ ਫੱਟੂ ਫਾਲਟੂ'' * ਰੁਕਮਨੀ ਰੁਕਮਣੀ (ਰੋਜਾ, 1992) * ''ਮੈਂ ਜੋਰੂ ਕਾ ਗੁਲਾਮ'' (ਜੋਰੂ ਕਾ ਗ਼ੁਲਾਮ, 2000) * ''ਗਲ ਮਿੱਠੀ ਮਿੱਠੀ ਬੋਲ'' (ਆਇਸ਼ਾ, 2010) * ''ਜੋੜੀ ਯੇ ਜੱਚਦੀ ਨਾਈ'' (''ਗਦਰ'', 2001) : ਇਹ ਜੋੜਾ ਜ਼ਿਆਦਾ ਨਹੀਂ ਸਜਦਾ। === ਵਿਆਹੁਤਾ ਗਾਇਕ === * ਬਿੰਦੀਆ ਚਮਕੇਗੀ (ਦੋ ਰਾਸਤੇ, 1969) : ਮੇਰੀ ਬਿੰਦੀ ਚਮਕਦੀ ਰਹੇਗੀ... * ''ਐ ਮੇਰੀ ਜ਼ੋਹਰਾ-ਏ-ਜ਼ਬੀਨ'', (''ਵਕਤ'', 1965) * ਬਦਨ ਪੇ ਸਿਤਾਰੇ ਲਪੈਟੇ (ਪ੍ਰਿੰਸ, 1969) : ਤੁਹਾਡੇ ਦੁਆਲੇ ਤਾਰੇ ਲਪੇਟੇ ਹੋਏ ਹਨ... * ''ਯੇ ਚਾਂਦ ਸਾ ਰੌਸ਼ਨ ਚੇਹਰਾ'' (''ਕਸ਼ਮੀਰ ਕੀ ਕਾਲੀ'', 1964) : ਇਹ ਚਿਹਰਾ ਚੰਦ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਹੈ। * ''''[[ਚੌਧਵੀਂ ਕਾ ਚਾਂਦ|ਚੌਧਰੀ ਕਾ ਚੰਦ]]'' ਹੋ'' (ਚੌਧਰੀ ਕਾ ਚੱਦ, 1960) === ਜੀਵਨ ਲਈ ਵਚਨਬੱਧਤਾ ਬਣਾਉਣਾ === * ਜਬ ਕੋਈ ਬਾਤ ਬਿਗੜ ਜਾਏ (''ਜੁਰਮ'', 1990) : ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਆ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਮੇਰਾ ਸਾਥ ਦੇਣਾ..... * ''ਆਪ ਕੀ ਨਜ਼ਰੋਂ ਨੇ ਸਮਝਾ'' (ਅਨਪੜ, 1962) : ਤੇਰੀਆਂ ਨਜ਼ਰਾਂ ਵਿੱਚ, ਮੈਂ ਪਿਆਰ ਦੇ ਲਾਇਕ ਹਾਂ। * ''ਤੁਮ ਅਗਰ ਸਾਥ ਦੇਨੇ ਕਾ ਵਾਦਾ ਕਰੋ'' (''ਹਮਰਾਜ਼'', 1967) : ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਮੇਰਾ ਸਾਥ ਦੇਣ ਦਾ ਵਾਅਦਾ ਕਰਦੇ ਹੋ... * ਜੋ ਵਾਦਾ ਕਿਆ (''ਤਾਜ ਮਹਿਲ'') : ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਵਾਅਦਾ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨਾ ਪਵੇਗਾ... * ਓ ਸਾਥੀ ਰੇ (''ਮੁਕੱਦਰ ਕਾ ਸਿਕੰਦਰ'', 1978) : ਹੇ ਮੇਰੇ ਸਾਥੀ, ਤੇਰੇ ਬਿਨਾਂ ਕੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਹੋਵੇਗੀ... * ''ਜਿਸ ਗਲੀ ਮੇਂ ਤੇਰਾ ਘਰ'' (''[[ਕਟੀ ਪਤੰਗ|ਕਾਟੀ ਪਤੰਗ]]'') * ''ਜਬ ਤਕ ਪੁਰੇ ਨਾ ਹੋ ਫੇਰੇ ਸਾਤ'' (ਨਦੀਆ ਕੇ ਪਾਰ, 1982) : ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਸੱਤ ਫੇਰੇ ਨਹੀਂ ਲਏ ਜਾਂਦੇ... * ''ਤਾਰੇ ਹੈਂ ਬਾਰਾਤੀ'' {ਵਿਰਾਸਤ} === ਲਾੜੇ ਲਾੜੀ ਦਾ ਮਿਲਣ === * ''[[ਕਭੀ ਕਭੀ (ਫ਼ਿਲਮ)|ਕਭੀ ਕਭੀ]]'' ਮੇਰੇ ਦਿਲ ਮੇਂ (ਕਭੀ ਕਭੀ, 1976) : ਕਦੇ-ਕਦੇ ਮੈਂ ਸੋਚਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੇ ਲਈ ਬਣੇ ਹੋ। * ''ਮੇਰਾ ਯਾਰ ਦਿਲਦਾਰ ਬਡ਼ਾ ਸੋਨਾ'' (''ਜਾਨਵਰ'', 1999) : ਮੇਰੇ ਪਿਆਰਾ ਦੋਸਤ, ਬਹੁਤ ਆਕਰਸ਼ਕ... * ਨੈਨ ਸੇ ਨੈਨ ਨਾਹੀਂ (''ਝਨਕ ਝਨਕ ਪਾਇਲ ਬਾਜੇ'', 1955) : ਮੇਰੇ ਵੱਲ ਨਾ ਦੇਖੋ === ਅਸ਼ੀਰਵਾਦ === * ''ਮੁਬਾਰਕ ਹੋ ਤੁਮਕੋ ਯੇ ਸ਼ਾਦੀ ਤੁਮ੍ਹਾਰੀ'' (ਹਾਂ ਮੈਂਨੇ ਭੀ ਪਿਆਰ ਕੀਆ, 2002) === ਵਿਦਾਈ === * ਬਾਬੁਲ ਕੀ ਦੁਆਏ ਲੇਤੀ ਜਾ (''ਨੀਲ ਕਮਲ'', 1968) : ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਅਸ਼ੀਰਵਾਦ ਲੈਂਦੇ ਜਾਓ। * ''ਯੇ ਗਲੀਆਂ ਯੇ ਚੌਬਾਰਾ'' (''ਪ੍ਰੇਮ ਰੋਗ'', 1982) : ਇਹਨਾਂ ਗਲੀਆਂ ਅਤੇ ਇਹਨਾਂ ਚੋਬਰਿਆਂ ਤੇ ਦੁਬਾਰਾ ਨਹੀਂ ਆਉਣ ਹੋਣਾ * ਪੀ ਕੇ ਘਰ ਆਜ ਪਿਆਰੀ ਦੁਲਹਨੀਆ ਚਲੀ (ਮਦਰ ਇੰਡੀਆ, 1957) : ਆਪਣੇ ਪਿਆਰੇ ਦੇ ਘਰ ਲਈ ਅੱਜ ਪਿਆਰੀ ਦੁਲਹਣ ਚੱਲ ਪਈ ਹੈ... * ''ਬਾਬੁਲ ਕਾ ਯੇ ਘਰ ਬੇਹਨਾ ਏਕ ਦਿਨ ਕਾ ਠਿਕਾਨਾ ਹੈ'' (''ਦਾਤਾ'', 1989) : ਇਸ ਪਿਤਾ ਦਾ ਘਰ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਦਿਨ ਦਾ ਠਹਿਰਨਾ ਹੈ, ਮੇਰੀ ਭੈਣ। * ਬਾਬੁਲ ਜੋ ਆਪਨੇ ਸਿੱਖਿਆ... ਸਾਜਨ ਘਰ ਮੇਂ ਚਲੀ ''[[ਹਮ ਆਪਕੇ ਹੈਂ ਕੌਨ..!]]'' * ''ਕਹਤਾ ਹੈ ''ਬਾਬੁਲ'''' ਬਾਬੁਲ * ''[[ਕਬੀਰਾ (ਗੀਤ)|ਕਬੀਰਾ (ਐਨਕੋਰ)]]'' (''[[ਯੇ ਜਵਾਨੀ ਹੈ ਦਿਵਾਨੀ|ਯੇ ਜਵਾਨੀ ਹੈ ਦੀਵਾਨੀ]]'', 2013) * ''ਦਿਲਬਰੋ'' (ਰਾਜ਼ੀ,2018) === ਨਵ-ਵਿਆਹੁਤਾ ਜੋਡ਼ੇ ਦਾ ਆਗਮਨ === * ਮੈਂ ਤੋ ਭੁਲ ਚਲੀ ਬਾਬੁਲ ਕਾ ਦੇਸ (''ਸਰਸਵਤੀਚੰਦਰ'', 1968) : ਮੈਂਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਭੁੱਲਾਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। * ''ਆਏ ਹੋ ਮੇਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਮੈਂ'' (''ਰਾਜਾ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ'', 1996) * ''ਮੇਰੇ ਹਾਥੋਂ ਮੇਂਨੌ ਨੌ ਚੂਡੀਆ'' (ਚਾਂਦਨੀ, 1989) : ਮੇਰੇ ਹਰੇਕ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਨੌਂ-ਨੌਂ ਚੂਡ਼ੀਆਂ ਹਨ। * ''ਬਾਲਮ ਸੇ ਮਿਲਨ ਹੋਗਾ'' (ਚੌਦਵੀਂ ਕਾ ਚਾਂਦ, 1960) : ਦਿਨ ਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਪਿਆਰੇ ਨੂੰ ਮਿਲੋਗੇ... * ''ਘੁੰਘਟ ਨਹੀਂ ਖੋਲੂੰਗੀ'' (ਮਦਰ ਇੰਡੀਆ, 1957) * ਯੇ ਹਸੀਨ ਵਾਦੀਆ, ਯੇ ਖੁਲਾ ਆਸਮਾਨ... ਆ ਗਏ ਹਮ ਕਹਾਂ, ਅੱਜ ਮੈਂ ਜਾਨੂੰ... (''ਰੋਜਾ'', 1992) * ''ਏਕ ਬੰਗਲਾ ਬਨੇ ਨਿਆਰਾ'' (''ਪ੍ਰੇਜ਼ੀਡੈਂਟ'', 1937) : ਇੱਕ ਬੰਗਲਾ ਨਿਆਰਾ ਜਿਹਾ ਬਣ ਜਾਵੇ। * ''ਚਲੋ ਦਿਲਦਾਰ ਚਲੋ'' (''[[ਪਾਕੀਜ਼ਾ]]'', 1972) : ਆ, ਮੇਰੇ ਪਿਆਰੇ, ਆ... * ''ਤੇਰੇ ਮੇਰੇ ਸਪਨੇ, ਅਬ ਏਕ ਰੰਗ ਹੈ'' (''ਗਾਈਡ'', 1965) : ਹੁਣ ਮੇਰੇ ਅਤੇ ਤੁਹਾਡੇ ਸੁਪਨੇ ਇੱਕੋ ਜਿਹੇ ਹਨ। * ''ਹਮ ਜਬ ਹੋਂਗੇ ਸਾਠ ਸਾਲ ਕੇ'' (''ਕਲ ਆਜ ਔਰ ਕਲ'', 1971) : ਜਦੋਂ ਮੈਂ 60 ਸਾਲਾਂ ਦਾ ਹੋਵਾਂਗਾ, ਅਤੇ ਤੁਸੀਂ 55... * ''ਹਮ ਤੁਮ ਯੁਗ ਯੁਗ ਸੇ'' ( ''(ਫਿਲਮ ਮਿਲਨ'') : ਕਈ ਅਰਸੇ ਤੋਂ ਅਸੀਂ ਦੋਵੇਂ... == ਵਿਆਹ ਦਾ ਰਵਾਇਤੀ ਸੰਗੀਤ == ਉੱਤਰ ਪੱਛਮੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ, [[ਸ਼ਹਿਨਾਈ]] ਨੂੰ ਵਿਆਹ ਦੀਆਂ ਰਸਮਾਂ ਦੀ ਸ਼ੁਰੁਆਤ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਸੰਗੀਤਕ ਸਾਧਨ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਹਿਨਾਈ ਦਾ ਹਮਰੁਤਬਾ ਨਾਦਾਸਵਰਮ ਹੈ। [[ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮੀ ਭਾਰਤ]] ਵਿੱਚ ਆਮ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਢੋਲ ਵਜਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। == ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ == * [[ਹਿੰਦੂ ਵਿਆਹ]] * [[ਵਿਆਹ ਦੀਆਂ ਰਸਮਾਂ|ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਆਹ ਦੀਆਂ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ]] * ਭਾਰਤੀ ਵਿਆਹ ਦੀ ਫੋਟੋ * ਵਿਆਹ ਸੰਗੀਤ * ਹਿੰਦੀ ਨਾਚ ਸੰਗੀਤ == ਹਵਾਲੇ == {{Reflist}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਾਲੀਵੁੱਡ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਫ਼ਿਲਮੀ ਗੀਤ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਫ਼ਿਲਮੀ ਸੰਗੀਤ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਗਾਣੇ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਫ਼ਿਲਮ ਉਦਯੋਗ]] 144cgcl4g59lc531y7jdu325vr8ghef 0 200022 846191 816921 2026-09-15T07:02:35Z Nitesh Gill 8973 846191 wikitext text/x-wiki {{db-nocontent|help=off}}{{Multiple issues|{{cleanup infobox}} {{tone}} *ਲੇਖ ਦੀ ਸ਼ੈਲੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਭਾਗਾਂ ਉੱਪਰ ਧਿਆਨ ਦੇਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ।}}[[ਤਸਵੀਰ:Sandeep Jaswal.jpg|thumb|ਸੰਦੀਪ ਜਸਵਾਲ]] '''ਸੰਦੀਪ ਜਸਵਾਲ''' ਦਾ ਜਨਮ ਖਰੜ(ਮੋਹਾਲੀ) ਵਿਖੇ 10 ਜੁਲਾਈ 1971 ਨੂੰ ਸ.ਸ਼ਮਸ਼ੇਰ ਸਿੰਘ ਔਜਲਾ ਦੇ ਘਰ​​​​​​ ਸਰਦਾਰਨੀ ਬਲਦੇਵ ਕੌਰ ਔਜਲਾ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਸਕੂਲ ਸੰਤੇ ਮਾਜਰਾ ਤੋਂ ਪੰਜਵੀਂ ਤੱਕ ਪੜ੍ਹ ਕੇ ਆਰੀਆ ਕੰਨਿਆ ਮਹਾਂਵਿਦਿਆਲਾ ਖਰੜ ਤੋਂ ਬਾਰਵੀਂ ਤੀਕ ਸਿੱਖਿਆ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕੀਤੀ। ਸੰਦੀਪ ਨੇ ਗੌਰਮਿੰਟ ਕਾਲਜ ਫਾਰ ਗਰਲਜ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਤੋਂ ਬੀ.ਏ. ਤੇ ਪੰਜਾਬ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਤੋਂ ਐਮ.ਏ. ਐਮ.ਫਿਲ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਪਾਸ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਨੇ ਪੰਜਾਬੀ ਪ੍ਰਾਅਧਿਆਪਕਾ ਵਜੋਂ ਸਾਢੇ ਛੇ ਸਾਲ ਖ਼ਾਲਸਾ ਕਾਲਜ ਪਡਿਆਲਾ (ਕੁਰਾਲੀ) ਤੇ ਬੀ ਆਰ ਡੀ ਏ ਵੀ ਕਾਲਜ ਕੁਰਾਲੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਪੜ੍ਹਾਇਆ।<ref>{{Cite web |title=ਸੰਦੀਪ ਜਸਵਾਲ : ਪੰਜਾਬੀ ਕਵਿਤਾ |url=https://www.punjabi-kavita.com/Sandeep-Jaswal.php#:~:text=Sandeep%20Jaswal%20%E0%A8%B8%E0%A9%B0%E0%A8%A6%E0%A9%80%E0%A8%AA%20%E0%A8%9C%E0%A8%B8%E0%A8%B5%E0%A8%BE%E0%A8%B2 |access-date=2025-08-28 |website=www.punjabi-kavita.com}}</ref> ਉਸ ਦਾ ਪਤੀ​​​​​​ ਸ. ਭਲਿੱਦਰ ਬੀਰ ਸਿੰਘ ਕਿੱਤੇ ਵੱਲੋਂ ਇੰਜੀਨੀਅਰ ਹੈ। ਉਸ ਦੀ ਰਿਹਾਇਸ਼ ਦੋ ਬੱਚਿਆਂ ਨਵਨੀਤ ਕੌਰ ਜਸਵਾਲ (ਬੇਟੀ) ਤੇ ਸਨਬੀਰ ਸਿੰਘ ਜਸਵਾਲ (ਬੇਟਾ) ਨਾਲ ਪਟਿਆਲ਼ਾ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਸੰਦੀਪ ਜਸਵਾਲ ਦੇ ਹੁਣ ਤੀਕ ਦੋ ਕਾਵਿ-ਸੰਗ੍ਰਹਿ​​​​​ ਰੂਹ ਦੀ ਪਰਵਾਜ਼ (2016) ਤੇ ਸਮੁੰਦਰ ਨੂੰ ਪੁੱਛੇ ਨਦੀ (2024) ਛਪ ਚੁਕੇ ਹਨ। ਪੰਜਾਬ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ,ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਐਮ ਏ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲਾ ਲੈਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸ ਦੇ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਡਾ.ਕੇਸਰ ਸਿੰਘ ਕੇਸਰ ਨੇ ਉਸ ਦਾ ਇਹ ਵਿਹਾਰ ਬਦਲਿਆ। ਉਸਨੂੰ ਅਹਿਸਾਸ ਹੋਇਆ ਕਿ ਕਵਿਤਾ ਲਿਖ ਕੇ ਛੁਪਾਉਣ ਲਈ ਨਹੀ ਛਪਵਾਉਣ ਤੇ ਸੁਣਾਉਣ ਲਈ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਅਪਣੀ ਦੋਸਤ ਮਨਦੀਪ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਦੀ ਚੋਣ ਕੀਤੀ ਤੇ ਖਰੜਾ ਤਿਆਰ ਕਰਕੇ ਆਪਣੇ ਅਧਿਆਪਕ ਡਾ. ਰਘਬੀਰ ਸਿੰਘ ਸਿਰਜਣਾ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿੱਤਾ। ਸਿਰਜਣਾ ਦੇ ਸਾਲ 2003 ਦੇ ਜਨਵਰੀ-ਮਾਰਚ ਅੰਕ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀਆਂ ਇਕੱਠੀਆਂ ਉੱਨੀ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਛਪੀਆਂ। ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੁਣ ਤੱਕ ਇਹ ਸਫ਼ਰ ਜਾਰੀ ਹੈ। '''ਉਸਦੀ ਕਵਿਤਾ ਬਾਰੇ ਗੁਰਭਜਨ ਗਿੱਲ ਦੇ ਵਿਚਾਰ…''' ਸੰਦੀਪ ਜਸਵਾਲ ਦੀ ਦੂਸਰੀ ਕਿਤਾਬ “ਸਮੁੰਦਰ ਨੂੰ ਪੁੱਛੇ ਨਦੀ” ਪੜ੍ਹਦਿਆਂ ਮੈਂ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤਾ ਕਿ ਭਾਵੇਂ ਇਹ ਕਿਤਾਬ ਪੂਰੇ ਅੱਠ ਸਾਲ ਮਗਰੋਂ ਆਈ ਹੈ ਪਰ ਹੈ ਸੱਜਰੇ ਅਨੁਭਵ ਵਾਲੀ। ਸਹਿਜ ਤੋਰ ਤੁਰਦੀ ਨਦੀ ਵਰਗੀ ਸਹਿਜ ਹੀ ਹੈ ਸੰਦੀਪ ਦੀ ਸ਼ਾਇਰੀ ਤੇ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਅਦਾ ਵੀ। ਉਸ ਕੋਲ ਗੱਲ ਵੀ ਹੈ ਤੇ ਗੱਲ ਕਹਿਣ ਦਾ ਚੁੰਬਕੀ ਹੁਨਰ ਵੀ। ਨਿੱਕੇ ਨਿੱਕੇ ਸੋਨ ਕਿਣਕੇ ਚੁਗਦੀ ਚੁਗਦੀ ਉਹ ਗਹਿਣਾ ਬਣਾ ਧਰਦੀ ਹੈ। ਮੈਨੂੰ ਜਾਪਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਕੋਲ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ ਅਣਗੌਲ਼ੇ ਖਿੱਲਰੇ ਟੁਕੜੇ ਲੱਭ ਕੇ ਕਰੀਨੇ ਨਾਲ ਸੁਹਜਵੰਤੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਪੇਸ਼ ਕਰਨ ਦੀ ਲਿਆਕਤ ਹੈ। ਉਸ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਦਿਆਂ ਅੱਜ ਏਦਾ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋਇਆ ਜਿਵੇ ਸਿਖ਼ਰ ਦੁਪਹਿਰੇ ਸੱਜਰੀ ਪਵਨ ਸਮੀਰ ਦਾ ਝੋਂਕਾ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਠੰਢ ਪਾ ਜਾਵੇ। - ਗੁਰਭਜਨ ਗਿੱਲ। paxc0dr1sz5ail7c09c0ebvupnsd4gy 0 205157 846181 846088 2026-09-15T05:56:46Z Nitesh Gill 8973 846181 wikitext text/x-wiki '''ਧਾਰੀ ਦੇਵੀ''' ਉਤਰਾਖੰਡ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਪਵਿੱਤਰ ਹਿੰਦੂ ਮੰਦਰ ਹੈ ਜੋ ਮਾਂ ਧਾਰੀ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਹੈ। ਮਾਂ ਧਾਰੀ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਦੇਵੀ ਕਾਲੀ ਦਾ ਹੀ ਇੱਕ ਰੂਪ ਅਤੇ ਉਤਰਾਖੰਡ ਤੇ [[ਪੌੜੀ ਗੜ੍ਹਵਾਲ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ|ਗੜ੍ਹਵਾਲ ਖੇਤਰ}} ਦੀ ਰੱਖਿਅਕ ਦੇਵੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਮੰਦਰ ਇੱਥੇ ਸਥਾਪਿਤ ਮੂਰਤੀ ਲਈ ਬਹੁਤ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਮੰਦਰ ਵਿੱਚ ਮਾਂ ਧਾਰੀ ਦੇਵੀ ਦੇ ਸਰੀਰ ਦਾ ਸਿਰਫ਼ ਉੱਪਰਲਾ ਹਿੱਸਾ ਹੀ ਮੌਜੂਦ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਸਰੀਰ ਦੇ ਹੇਠਲੇ ਹਿੱਸੇ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਾਲੀਮਠ ਮੰਦਰ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਵੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਦਿਨ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਮਿਆਂ ਦੌਰਾਨ ਦੇਵੀ ਦਾ ਚਿਹਰਾ, ਪਹਿਲਾਂ ਇੱਕ ਕੁੜੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਫਿਰ ਇੱਕ ਔਰਤ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬਜ਼ੁਰਗ ਔਰਤ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਬਦਲਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।<ref>[https://www.manchalamushafir.com/dhari-devi-temple/ ਧਾਰੀ ਦੇਵੀ ਮੰਦਿਰ ਉੱਤਰਾਖੰਡ ਬਾਰੇ]</ref> ਧਾਰੀ ਦੇਵੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਉਨ੍ਹਾਂ 108 ਸ਼ਕਤੀ ਪੀਠਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ 'ਸ਼੍ਰੀਮਦ ਦੇਵੀ ਭਾਗਵਤ' ਵਿੱਚ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।<ref>{{Cite web|url=http://www.badarikedar.org/content-kedar.aspx?id=56|archive-url=https://web.archive.org/web/20130328065320/http://www.badarikedar.org/content-kedar.aspx?id=56|url-status=dead|title=Badarikedar.org|archive-date=28 March 2013|website=www.badarikedar.org}}</ref> ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਅਕਸਰ ਚਾਰਧਾਮ ਜਾਂ ਕੇਦਾਰਨਾਥ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਦੌਰਾਨ ਇੱਥੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨ ਲਈ ਆਉਂਦੇ ਹਨ।<ref>{{cite news |author=<!--Staff writer(s); no by-line.--> |title= Goddess Dhari Devi's wrath behind Uttarakhand devastation, believe locals |url= http://post.jagran.com/goddess-dhari-devis-wrath-behind-uttarakhand-devastation-believe-locals-1372155557 |archive-url= https://web.archive.org/web/20130629012224/http://post.jagran.com/goddess-dhari-devis-wrath-behind-uttarakhand-devastation-believe-locals-1372155557 |url-status= dead |archive-date= 29 June 2013 |work= Jagran |date= 2013-06-25}}</ref><ref name="TimesOfIndia">{{cite news |last= Kumar |first= Yogesh |date= 2017-02-26 |title= Dhari devi temple on river Alaknanda awaits relocation since 3 years |url= https://timesofindia.indiatimes.com/city/dehradun/dhari-devi-temple-on-river-alaknanda-awaits-relocation-since-3-yrs/articleshow/57349486.cms |work= The Times Of India}}</ref> == ਭੂਗੋਲ ਅਤੇ ਸਥਿਤੀ == ਧਾਰੀ ਦੇਵੀ ਮੰਦਰ ਉੱਤਰਾਖੰਡ ਦੇ ਗੜ੍ਹਵਾਲ ਹਿਮਾਲਿਆ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ, ਸ੍ਰੀਨਗਰ ਅਤੇ ਰੁਦਰਪ੍ਰਯਾਗ ਕਸਬੇ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਕਲਿਆਸੌਰ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਮੰਦਰ ਅਲਕਨੰਦਾ ਨਦੀ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ 560 ਮੀਟਰ (1,837 ਫੁੱਟ) ਦੀ ਉਚਾਈ 'ਤੇ ਬਣੇ ਇੱਕ ਕੰਕਰੀਟ ਦੇ ਚਬੂਤਰੇ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ।<ref>[https://musafirresort.in/dhari-devi-temple/ ਧਾਰੀ ਦੇਵੀ ਮੰਦਰ ਦੀ ਸਥਿਤੀ]</ref> == ਹਵਾਲੇ == {{reflist|}} {{ਆਧਾਰ|}} 73mn3h32kld2wmz5wbt46wccaejmx6w 846182 846181 2026-09-15T06:23:15Z Nitesh Gill 8973 846182 wikitext text/x-wiki '''ਧਾਰੀ ਦੇਵੀ''' ਉਤਰਾਖੰਡ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਪਵਿੱਤਰ ਹਿੰਦੂ ਮੰਦਰ ਹੈ ਜੋ ਮਾਂ ਧਾਰੀ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਹੈ। ਮਾਂ ਧਾਰੀ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਦੇਵੀ ਕਾਲੀ ਦਾ ਹੀ ਇੱਕ ਰੂਪ ਅਤੇ ਉਤਰਾਖੰਡ ਤੇ [[ਪੌੜੀ ਗੜ੍ਹਵਾਲ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ|ਗੜ੍ਹਵਾਲ ਖੇਤਰ]] ਦੀ ਰੱਖਿਅਕ ਦੇਵੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਮੰਦਰ ਇੱਥੇ ਸਥਾਪਿਤ ਮੂਰਤੀ ਲਈ ਬਹੁਤ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਮੰਦਰ ਵਿੱਚ ਮਾਂ ਧਾਰੀ ਦੇਵੀ ਦੇ ਸਰੀਰ ਦਾ ਸਿਰਫ਼ ਉੱਪਰਲਾ ਹਿੱਸਾ ਹੀ ਮੌਜੂਦ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਸਰੀਰ ਦੇ ਹੇਠਲੇ ਹਿੱਸੇ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਾਲੀਮਠ ਮੰਦਰ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਵੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਦਿਨ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਮਿਆਂ ਦੌਰਾਨ ਦੇਵੀ ਦਾ ਚਿਹਰਾ, ਪਹਿਲਾਂ ਇੱਕ ਕੁੜੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਫਿਰ ਇੱਕ ਔਰਤ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬਜ਼ੁਰਗ ਔਰਤ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਬਦਲਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।<ref>[https://www.manchalamushafir.com/dhari-devi-temple/ ਧਾਰੀ ਦੇਵੀ ਮੰਦਿਰ ਉੱਤਰਾਖੰਡ ਬਾਰੇ]</ref> ਧਾਰੀ ਦੇਵੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਉਨ੍ਹਾਂ 108 ਸ਼ਕਤੀ ਪੀਠਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ 'ਸ਼੍ਰੀਮਦ ਦੇਵੀ ਭਾਗਵਤ' ਵਿੱਚ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।<ref>{{Cite web|url=http://www.badarikedar.org/content-kedar.aspx?id=56|archive-url=https://web.archive.org/web/20130328065320/http://www.badarikedar.org/content-kedar.aspx?id=56|url-status=dead|title=Badarikedar.org|archive-date=28 March 2013|website=www.badarikedar.org}}</ref> ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਅਕਸਰ ਚਾਰਧਾਮ ਜਾਂ ਕੇਦਾਰਨਾਥ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਦੌਰਾਨ ਇੱਥੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨ ਲਈ ਆਉਂਦੇ ਹਨ।<ref>{{cite news |author=<!--Staff writer(s); no by-line.--> |title= Goddess Dhari Devi's wrath behind Uttarakhand devastation, believe locals |url= http://post.jagran.com/goddess-dhari-devis-wrath-behind-uttarakhand-devastation-believe-locals-1372155557 |archive-url= https://web.archive.org/web/20130629012224/http://post.jagran.com/goddess-dhari-devis-wrath-behind-uttarakhand-devastation-believe-locals-1372155557 |url-status= dead |archive-date= 29 June 2013 |work= Jagran |date= 2013-06-25}}</ref><ref name="TimesOfIndia">{{cite news |last= Kumar |first= Yogesh |date= 2017-02-26 |title= Dhari devi temple on river Alaknanda awaits relocation since 3 years |url= https://timesofindia.indiatimes.com/city/dehradun/dhari-devi-temple-on-river-alaknanda-awaits-relocation-since-3-yrs/articleshow/57349486.cms |work= The Times Of India}}</ref> == ਭੂਗੋਲ ਅਤੇ ਸਥਿਤੀ == ਧਾਰੀ ਦੇਵੀ ਮੰਦਰ ਉੱਤਰਾਖੰਡ ਦੇ ਗੜ੍ਹਵਾਲ ਹਿਮਾਲਿਆ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ, ਸ੍ਰੀਨਗਰ ਅਤੇ ਰੁਦਰਪ੍ਰਯਾਗ ਕਸਬੇ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਕਲਿਆਸੌਰ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਮੰਦਰ ਅਲਕਨੰਦਾ ਨਦੀ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ 560 ਮੀਟਰ (1,837 ਫੁੱਟ) ਦੀ ਉਚਾਈ 'ਤੇ ਬਣੇ ਇੱਕ ਕੰਕਰੀਟ ਦੇ ਚਬੂਤਰੇ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ।<ref>[https://musafirresort.in/dhari-devi-temple/ ਧਾਰੀ ਦੇਵੀ ਮੰਦਰ ਦੀ ਸਥਿਤੀ]</ref> == ਹਵਾਲੇ == {{reflist|}} {{ਆਧਾਰ|}} j9t4qivn81dugulr6al1iqxlelxpc30 846188 846182 2026-09-15T06:45:10Z Nitesh Gill 8973 846188 wikitext text/x-wiki {{Infobox Hindu temple | name = ਧਾਰੀ ਦੇਵੀ | image = | alt = | caption = | pushpin_map = ਭਾਰਤੀ ਉੱਤਰਾਖੰਡ | pushpin_caption = ਉੱਤਰਾਖੰਡ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ | coordinates = {{coord|30.214|N|78.77592|E|type:landmark_region:IN-UL|display=inline}} | country = [[ਭਾਰਤ]] | state = [[ਉੱਤਰਾਖੰਡ]] | district = [[ਸ੍ਰੀਨਗਰ, ਉੱਤਰਾਖੰਡ]] <br>[[ਪੌੜੀ ਗੜ੍ਹਵਾਲ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ੶ਪੌੜੀ ਗੜ੍ਹਵਾਲ]]<ref>{{Cite web |title=Dhari Devi Temple {{!}} District Pauri Garhwal, Government of Uttarakhand {{!}} India |url=https://pauri.nic.in/tourist-place/dhari-devi-temple/ |access-date=2025-06-01 |language=en-US}}</ref> | location = ਕਲਿਆਸੌਰ | elevation_m = 560 | deity = [[ਕਾਲੀ]] (ਧਾਰੀ ਦੇਵੀ) | festival = [[ਨਵਰਾਤਰੀ]] | architecture = ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤੀ ਵਾਸਤੂਕਲਾ | temple_quantity = | monument_quantity = | inscriptions = | creator = | website = }} '''ਧਾਰੀ ਦੇਵੀ''' ਉਤਰਾਖੰਡ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਪਵਿੱਤਰ ਹਿੰਦੂ ਮੰਦਰ ਹੈ ਜੋ ਮਾਂ ਧਾਰੀ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਹੈ। ਮਾਂ ਧਾਰੀ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਦੇਵੀ ਕਾਲੀ ਦਾ ਹੀ ਇੱਕ ਰੂਪ ਅਤੇ ਉਤਰਾਖੰਡ ਤੇ [[ਪੌੜੀ ਗੜ੍ਹਵਾਲ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ|ਗੜ੍ਹਵਾਲ ਖੇਤਰ]] ਦੀ ਰੱਖਿਅਕ ਦੇਵੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਮੰਦਰ ਇੱਥੇ ਸਥਾਪਿਤ ਮੂਰਤੀ ਲਈ ਬਹੁਤ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਮੰਦਰ ਵਿੱਚ ਮਾਂ ਧਾਰੀ ਦੇਵੀ ਦੇ ਸਰੀਰ ਦਾ ਸਿਰਫ਼ ਉੱਪਰਲਾ ਹਿੱਸਾ ਹੀ ਮੌਜੂਦ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਸਰੀਰ ਦੇ ਹੇਠਲੇ ਹਿੱਸੇ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਾਲੀਮਠ ਮੰਦਰ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਵੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਦਿਨ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਮਿਆਂ ਦੌਰਾਨ ਦੇਵੀ ਦਾ ਚਿਹਰਾ, ਪਹਿਲਾਂ ਇੱਕ ਕੁੜੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਫਿਰ ਇੱਕ ਔਰਤ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬਜ਼ੁਰਗ ਔਰਤ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਬਦਲਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।<ref>[https://www.manchalamushafir.com/dhari-devi-temple/ ਧਾਰੀ ਦੇਵੀ ਮੰਦਿਰ ਉੱਤਰਾਖੰਡ ਬਾਰੇ]</ref> ਧਾਰੀ ਦੇਵੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਉਨ੍ਹਾਂ 108 ਸ਼ਕਤੀ ਪੀਠਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ 'ਸ਼੍ਰੀਮਦ ਦੇਵੀ ਭਾਗਵਤ' ਵਿੱਚ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।<ref>{{Cite web|url=http://www.badarikedar.org/content-kedar.aspx?id=56|archive-url=https://web.archive.org/web/20130328065320/http://www.badarikedar.org/content-kedar.aspx?id=56|url-status=dead|title=Badarikedar.org|archive-date=28 March 2013|website=www.badarikedar.org}}</ref> ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਅਕਸਰ ਚਾਰਧਾਮ ਜਾਂ ਕੇਦਾਰਨਾਥ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਦੌਰਾਨ ਇੱਥੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨ ਲਈ ਆਉਂਦੇ ਹਨ।<ref>{{cite news |author=<!--Staff writer(s); no by-line.--> |title= Goddess Dhari Devi's wrath behind Uttarakhand devastation, believe locals |url= http://post.jagran.com/goddess-dhari-devis-wrath-behind-uttarakhand-devastation-believe-locals-1372155557 |archive-url= https://web.archive.org/web/20130629012224/http://post.jagran.com/goddess-dhari-devis-wrath-behind-uttarakhand-devastation-believe-locals-1372155557 |url-status= dead |archive-date= 29 June 2013 |work= Jagran |date= 2013-06-25}}</ref><ref name="TimesOfIndia">{{cite news |last= Kumar |first= Yogesh |date= 2017-02-26 |title= Dhari devi temple on river Alaknanda awaits relocation since 3 years |url= https://timesofindia.indiatimes.com/city/dehradun/dhari-devi-temple-on-river-alaknanda-awaits-relocation-since-3-yrs/articleshow/57349486.cms |work= The Times Of India}}</ref> == ਭੂਗੋਲ ਅਤੇ ਸਥਿਤੀ == ਧਾਰੀ ਦੇਵੀ ਮੰਦਰ ਉੱਤਰਾਖੰਡ ਦੇ ਗੜ੍ਹਵਾਲ ਹਿਮਾਲਿਆ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ, ਸ੍ਰੀਨਗਰ ਅਤੇ ਰੁਦਰਪ੍ਰਯਾਗ ਕਸਬੇ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਕਲਿਆਸੌਰ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਮੰਦਰ ਅਲਕਨੰਦਾ ਨਦੀ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ 560 ਮੀਟਰ (1,837 ਫੁੱਟ) ਦੀ ਉਚਾਈ 'ਤੇ ਬਣੇ ਇੱਕ ਕੰਕਰੀਟ ਦੇ ਚਬੂਤਰੇ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ।<ref>[https://musafirresort.in/dhari-devi-temple/ ਧਾਰੀ ਦੇਵੀ ਮੰਦਰ ਦੀ ਸਥਿਤੀ]</ref> == ਹਵਾਲੇ == {{reflist|}} {{ਆਧਾਰ|}} tn201w7lsf3rfx2jxtoitawtg6naf1g 846189 846188 2026-09-15T06:45:48Z Nitesh Gill 8973 846189 wikitext text/x-wiki {{Infobox Hindu temple | name = ਧਾਰੀ ਦੇਵੀ | image = | alt = | caption = | pushpin_map = ਭਾਰਤੀ ਉੱਤਰਾਖੰਡ | pushpin_caption = ਉੱਤਰਾਖੰਡ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ | coordinates = {{coord|30.214|N|78.77592|E|type:landmark_region:IN-UL|display=inline}} | country = [[ਭਾਰਤ]] | state = [[ਉੱਤਰਾਖੰਡ]] | district = [[ਸ੍ਰੀਨਗਰ, ਉੱਤਰਾਖੰਡ]] <br>[[ਪੌੜੀ ਗੜ੍ਹਵਾਲ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ|ਪੌੜੀ ਗੜ੍ਹਵਾਲ]]<ref>{{Cite web |title=Dhari Devi Temple {{!}} District Pauri Garhwal, Government of Uttarakhand {{!}} India |url=https://pauri.nic.in/tourist-place/dhari-devi-temple/ |access-date=2025-06-01 |language=en-US}}</ref> | location = ਕਲਿਆਸੌਰ | elevation_m = 560 | deity = [[ਕਾਲੀ]] (ਧਾਰੀ ਦੇਵੀ) | festival = [[ਨਵਰਾਤਰੀ]] | architecture = ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤੀ ਵਾਸਤੂਕਲਾ | temple_quantity = | monument_quantity = | inscriptions = | creator = | website = }} '''ਧਾਰੀ ਦੇਵੀ''' ਉਤਰਾਖੰਡ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਪਵਿੱਤਰ ਹਿੰਦੂ ਮੰਦਰ ਹੈ ਜੋ ਮਾਂ ਧਾਰੀ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਹੈ। ਮਾਂ ਧਾਰੀ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਦੇਵੀ ਕਾਲੀ ਦਾ ਹੀ ਇੱਕ ਰੂਪ ਅਤੇ ਉਤਰਾਖੰਡ ਤੇ [[ਪੌੜੀ ਗੜ੍ਹਵਾਲ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ|ਗੜ੍ਹਵਾਲ ਖੇਤਰ]] ਦੀ ਰੱਖਿਅਕ ਦੇਵੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਮੰਦਰ ਇੱਥੇ ਸਥਾਪਿਤ ਮੂਰਤੀ ਲਈ ਬਹੁਤ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਮੰਦਰ ਵਿੱਚ ਮਾਂ ਧਾਰੀ ਦੇਵੀ ਦੇ ਸਰੀਰ ਦਾ ਸਿਰਫ਼ ਉੱਪਰਲਾ ਹਿੱਸਾ ਹੀ ਮੌਜੂਦ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਸਰੀਰ ਦੇ ਹੇਠਲੇ ਹਿੱਸੇ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਾਲੀਮਠ ਮੰਦਰ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਵੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਦਿਨ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਮਿਆਂ ਦੌਰਾਨ ਦੇਵੀ ਦਾ ਚਿਹਰਾ, ਪਹਿਲਾਂ ਇੱਕ ਕੁੜੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਫਿਰ ਇੱਕ ਔਰਤ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬਜ਼ੁਰਗ ਔਰਤ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਬਦਲਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।<ref>[https://www.manchalamushafir.com/dhari-devi-temple/ ਧਾਰੀ ਦੇਵੀ ਮੰਦਿਰ ਉੱਤਰਾਖੰਡ ਬਾਰੇ]</ref> ਧਾਰੀ ਦੇਵੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਉਨ੍ਹਾਂ 108 ਸ਼ਕਤੀ ਪੀਠਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ 'ਸ਼੍ਰੀਮਦ ਦੇਵੀ ਭਾਗਵਤ' ਵਿੱਚ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।<ref>{{Cite web|url=http://www.badarikedar.org/content-kedar.aspx?id=56|archive-url=https://web.archive.org/web/20130328065320/http://www.badarikedar.org/content-kedar.aspx?id=56|url-status=dead|title=Badarikedar.org|archive-date=28 March 2013|website=www.badarikedar.org}}</ref> ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਅਕਸਰ ਚਾਰਧਾਮ ਜਾਂ ਕੇਦਾਰਨਾਥ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਦੌਰਾਨ ਇੱਥੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨ ਲਈ ਆਉਂਦੇ ਹਨ।<ref>{{cite news |author=<!--Staff writer(s); no by-line.--> |title= Goddess Dhari Devi's wrath behind Uttarakhand devastation, believe locals |url= http://post.jagran.com/goddess-dhari-devis-wrath-behind-uttarakhand-devastation-believe-locals-1372155557 |archive-url= https://web.archive.org/web/20130629012224/http://post.jagran.com/goddess-dhari-devis-wrath-behind-uttarakhand-devastation-believe-locals-1372155557 |url-status= dead |archive-date= 29 June 2013 |work= Jagran |date= 2013-06-25}}</ref><ref name="TimesOfIndia">{{cite news |last= Kumar |first= Yogesh |date= 2017-02-26 |title= Dhari devi temple on river Alaknanda awaits relocation since 3 years |url= https://timesofindia.indiatimes.com/city/dehradun/dhari-devi-temple-on-river-alaknanda-awaits-relocation-since-3-yrs/articleshow/57349486.cms |work= The Times Of India}}</ref> == ਭੂਗੋਲ ਅਤੇ ਸਥਿਤੀ == ਧਾਰੀ ਦੇਵੀ ਮੰਦਰ ਉੱਤਰਾਖੰਡ ਦੇ ਗੜ੍ਹਵਾਲ ਹਿਮਾਲਿਆ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ, ਸ੍ਰੀਨਗਰ ਅਤੇ ਰੁਦਰਪ੍ਰਯਾਗ ਕਸਬੇ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਕਲਿਆਸੌਰ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਮੰਦਰ ਅਲਕਨੰਦਾ ਨਦੀ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ 560 ਮੀਟਰ (1,837 ਫੁੱਟ) ਦੀ ਉਚਾਈ 'ਤੇ ਬਣੇ ਇੱਕ ਕੰਕਰੀਟ ਦੇ ਚਬੂਤਰੇ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ।<ref>[https://musafirresort.in/dhari-devi-temple/ ਧਾਰੀ ਦੇਵੀ ਮੰਦਰ ਦੀ ਸਥਿਤੀ]</ref> == ਹਵਾਲੇ == {{reflist|}} {{ਆਧਾਰ|}} pijofkg9lvmiol739jvcqjeozvu6c0v 14 205158 846095 2026-09-14T12:33:02Z Kuldeepburjbhalaike 18176 "[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਾਨਵੀ ਵਿਹਾਰ]]" ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 846095 wikitext text/x-wiki [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਾਨਵੀ ਵਿਹਾਰ]] a6zl1h4yud962212lq2wqoxjipfab8h 14 205159 846100 2026-09-14T12:35:57Z Kuldeepburjbhalaike 18176 Kuldeepburjbhalaike ਨੇ ਸਫ਼ਾ [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫੋਟੋਗਰਾਫੀ]] ਨੂੰ [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ੋਟੋਗ੍ਰਾਫ਼ੀ]] ’ਤੇ ਭੇਜਿਆ 846100 wikitext text/x-wiki #ਰੀਡਾਇਰੈਕਟ [[:ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ੋਟੋਗ੍ਰਾਫ਼ੀ]] pttrv8h6cvidmnvc1e1q0w09nn945vb 14 205160 846123 2026-09-14T12:37:18Z Kuldeepburjbhalaike 18176 Kuldeepburjbhalaike ਨੇ ਸਫ਼ਾ [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫੋਟੋਗਰਾਫਰ]] ਨੂੰ [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ੋਟੋਗ੍ਰਾਫ਼ਰ]] ’ਤੇ ਭੇਜਿਆ 846123 wikitext text/x-wiki #ਰੀਡਾਇਰੈਕਟ [[:ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ੋਟੋਗ੍ਰਾਫ਼ਰ]] gzk3a6qi2zva49k43kne9z7wkja8u9n 14 205161 846125 2026-09-14T12:37:56Z Kuldeepburjbhalaike 18176 Kuldeepburjbhalaike ਨੇ ਸਫ਼ਾ [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੌਮੀਅਤ ਮੁਤਾਬਕ ਫੋਟੋਗਰਾਫਰ]] ਨੂੰ [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਾਸ਼ਟਰੀਅਤਾ ਅਨੁਸਾਰ ਫ਼ੋਟੋਗ੍ਰਾਫ਼ਰ]] ’ਤੇ ਭੇਜਿਆ 846125 wikitext text/x-wiki #ਰੀਡਾਇਰੈਕਟ [[:ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਾਸ਼ਟਰੀਅਤਾ ਅਨੁਸਾਰ ਫ਼ੋਟੋਗ੍ਰਾਫ਼ਰ]] a30paq5g2w0j70dv7zqcc5iapcyz59j 14 205162 846137 2026-09-14T12:39:13Z Kuldeepburjbhalaike 18176 Kuldeepburjbhalaike ਨੇ ਸਫ਼ਾ [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਫੋਟੋਗਰਾਫਰ]] ਨੂੰ [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਫ਼ੋਟੋਗ੍ਰਾਫ਼ਰ]] ’ਤੇ ਭੇਜਿਆ 846137 wikitext text/x-wiki #ਰੀਡਾਇਰੈਕਟ [[:ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਫ਼ੋਟੋਗ੍ਰਾਫ਼ਰ]] n8infro4gyxggyukk9h19diqo79womi 14 205163 846140 2026-09-14T12:45:55Z Kuldeepburjbhalaike 18176 Kuldeepburjbhalaike ਨੇ ਸਫ਼ਾ [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਫੋਟੋਗਰਾਫਰ]] ਨੂੰ [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਫ਼ੋਟੋਗ੍ਰਾਫ਼ਰ]] ’ਤੇ ਭੇਜਿਆ 846140 wikitext text/x-wiki #ਰੀਡਾਇਰੈਕਟ [[:ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਫ਼ੋਟੋਗ੍ਰਾਫ਼ਰ]] npc6dpmslh6jncpsd8w5ayc26bbjuw0 14 205164 846141 2026-09-14T12:47:12Z Kuldeepburjbhalaike 18176 "{{container category}} {{commons category|Photographers from India by state or territory|ਰਾਜ ਜਾਂ ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਸਿਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਰਤੀ ਫ਼ੋਟੋਗ੍ਰਾਫ਼ਰ}} [[Category:ਭਾਰਤੀ ਫ਼ੋਟੋਗ੍ਰਾਫ਼ਰ| ਰਾਜ]] [[Category:Indian artists by state or union territory| ਫ਼ੋਟੋਗ੍ਰਾਫ਼ਰ]]" ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 846141 wikitext text/x-wiki {{container category}} {{commons category|Photographers from India by state or territory|ਰਾਜ ਜਾਂ ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਸਿਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਰਤੀ ਫ਼ੋਟੋਗ੍ਰਾਫ਼ਰ}} [[Category:ਭਾਰਤੀ ਫ਼ੋਟੋਗ੍ਰਾਫ਼ਰ| ਰਾਜ]] [[Category:Indian artists by state or union territory| ਫ਼ੋਟੋਗ੍ਰਾਫ਼ਰ]] 46y894ji53pnechyhlv8bgn0fasw06o 846142 846141 2026-09-14T12:47:56Z Kuldeepburjbhalaike 18176 removed [[Category:Indian artists by state or union territory]]; added [[Category:ਰਾਜ ਜਾਂ ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਸਿਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਰਤੀ ਕਲਾਕਾਰ]] using [[WP:HC|HotCat]] 846142 wikitext text/x-wiki {{container category}} {{commons category|Photographers from India by state or territory|ਰਾਜ ਜਾਂ ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਸਿਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਰਤੀ ਫ਼ੋਟੋਗ੍ਰਾਫ਼ਰ}} [[Category:ਭਾਰਤੀ ਫ਼ੋਟੋਗ੍ਰਾਫ਼ਰ| ਰਾਜ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਾਜ ਜਾਂ ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਸਿਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਰਤੀ ਕਲਾਕਾਰ| ਫ਼ੋਟੋਗ੍ਰਾਫ਼ਰ]] 69k652xfjvpbqa3zbom20vx90ud2roo 14 205165 846143 2026-09-14T12:49:17Z Kuldeepburjbhalaike 18176 "{{commons category|Photographers from Punjab, India|ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਫ਼ੋਟੋਗ੍ਰਾਫ਼ਰ}} [[Category:ਰਾਜ ਜਾਂ ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਸਿਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਰਤੀ ਫ਼ੋਟੋਗ੍ਰਾਫ਼ਰ|ਪੰਜਾਬ]] [[Category:ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਕਲਾਕਾਰ]]" ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 846143 wikitext text/x-wiki {{commons category|Photographers from Punjab, India|ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਫ਼ੋਟੋਗ੍ਰਾਫ਼ਰ}} [[Category:ਰਾਜ ਜਾਂ ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਸਿਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਰਤੀ ਫ਼ੋਟੋਗ੍ਰਾਫ਼ਰ|ਪੰਜਾਬ]] [[Category:ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਕਲਾਕਾਰ]] 68lc1xb49dv6n6t5a3r9o9z719dbhxi 14 205166 846144 2026-09-14T12:52:12Z Kuldeepburjbhalaike 18176 "{{non-diffusing subcategory|ਭਾਰਤੀ ਫ਼ੋਟੋਗ੍ਰਾਫ਼ਰ|ਫ਼ੋਟੋਗ੍ਰਾਫ਼ਰ}} {{CatAutoTOC}} [[Category:ਰਾਸ਼ਟਰੀਅਤਾ ਅਨੁਸਾਰ ਮਰਦ ਫ਼ੋਟੋਗ੍ਰਾਫ਼ਰ|ਭਾਰਤੀ]] [[Category:ਭਾਰਤੀ ਫ਼ੋਟੋਗ੍ਰਾਫ਼ਰ|+ਮਰਦ]] [[Category:ਭਾਰਤੀ ਮਰਦ ਕਲਾਕਾਰ|ਫ਼ੋਟੋਗ੍ਰਾਫ਼ਰ]]" ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 846144 wikitext text/x-wiki {{non-diffusing subcategory|ਭਾਰਤੀ ਫ਼ੋਟੋਗ੍ਰਾਫ਼ਰ|ਫ਼ੋਟੋਗ੍ਰਾਫ਼ਰ}} {{CatAutoTOC}} [[Category:ਰਾਸ਼ਟਰੀਅਤਾ ਅਨੁਸਾਰ ਮਰਦ ਫ਼ੋਟੋਗ੍ਰਾਫ਼ਰ|ਭਾਰਤੀ]] [[Category:ਭਾਰਤੀ ਫ਼ੋਟੋਗ੍ਰਾਫ਼ਰ|+ਮਰਦ]] [[Category:ਭਾਰਤੀ ਮਰਦ ਕਲਾਕਾਰ|ਫ਼ੋਟੋਗ੍ਰਾਫ਼ਰ]] j6n4pk9dakhhwbk86vda42j9dad4tyj 14 205167 846145 2026-09-14T12:54:13Z Kuldeepburjbhalaike 18176 "{{non-diffusing subcategory|{{Title demonym}} ਫ਼ੋਟੋਗ੍ਰਾਫ਼ਰ}} {{Commons category|Female photographers from India|ਭਾਰਤੀ ਔਰਤ ਫ਼ੋਟੋਗ੍ਰਾਫ਼ਰ}} [[Category:ਰਾਸ਼ਟਰੀਅਤਾ ਅਨੁਸਾਰ ਔਰਤ ਫ਼ੋਟੋਗ੍ਰਾਫ਼ਰ|ਭਾਰਤੀ]] [[Category:ਭਾਰਤੀ ਫ਼ੋਟੋਗ੍ਰਾਫ਼ਰ|+ਔਰਤ]] Category:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤ ਕਲਾ..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 846145 wikitext text/x-wiki {{non-diffusing subcategory|{{Title demonym}} ਫ਼ੋਟੋਗ੍ਰਾਫ਼ਰ}} {{Commons category|Female photographers from India|ਭਾਰਤੀ ਔਰਤ ਫ਼ੋਟੋਗ੍ਰਾਫ਼ਰ}} [[Category:ਰਾਸ਼ਟਰੀਅਤਾ ਅਨੁਸਾਰ ਔਰਤ ਫ਼ੋਟੋਗ੍ਰਾਫ਼ਰ|ਭਾਰਤੀ]] [[Category:ਭਾਰਤੀ ਫ਼ੋਟੋਗ੍ਰਾਫ਼ਰ|+ਔਰਤ]] [[Category:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤ ਕਲਾਕਾਰ|ਫ਼ੋਟੋਗ੍ਰਾਫ਼ਰ]] sfwyupvxzje8rjb0dwb69eho25nz866 10 205168 846149 2026-09-14T13:07:34Z Kuldeepburjbhalaike 18176 "<syntaxhighlight lang="wikitext" style="border:none; display:table;">{{Fooian fooers | Profession = | Nationality = | Country = | Supercategory = | Supercategory2 = | ParentCountry = | ParentNationality = }}</syntaxhighlight>" ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 846149 wikitext text/x-wiki <syntaxhighlight lang="wikitext" style="border:none; display:table;">{{Fooian fooers | Profession = | Nationality = | Country = | Supercategory = | Supercategory2 = | ParentCountry = | ParentNationality = }}</syntaxhighlight> 86a0cld39li5d88qt59fhmsonmroqsm 0 205169 846167 2026-09-14T17:33:31Z Meenukusam 51574 "[[:en:Special:Redirect/revision/1369122280|Chinmoy Lahiri]]" ਸਫ਼ੇ ਦਾ ਤਰਜਮਾ ਕਰਕੇ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ 846167 wikitext text/x-wiki {{Infobox musical artist | honorific_prefix = Acharya | name = Chinmoy Lahiri | image = Acharya Chinmoy Lahiri.jpg | image_size = 200px | caption = আচার্য চিন্ময় লাহিড়ী | birth_date = {{Birth date |df=y|1920|3|20|}} | birth_place = Tantibandh, Pabna, Undivided India under British rule | death_date = {{Death date and age|df=y|1984|8|17|1920|3|20}} | death_place = [[Calcutta]], [[ West Bengal]], [[India]] | occupation = Singer | years_active = 1935–1984 }} ਆਚਾਰੀਆ '''ਚਿਨਮੋਏ ਲਹਿਰੀ''' (ਬੰਗਾਲੀਃ ਆਚਾਰ ਚਿੰਮਯ ਲਹਰੀ 20 ਮਾਰਚ 1920-17 ਅਗਸਤ 1984) ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਪਰੰਪਰਾ ਵਿੱਚ ਬੰਗਾਲ ਤੋਂ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਗਾਇਕ ਸੀ। ਉਹ ਗਾਇਕੀ ਦੇ ''ਖਿਆਲ'' ਰੂਪ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਬੰਗਾਲੀ ''ਰਾਗ-ਪ੍ਰਧਾਨ'' ਗੀਤਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਦੇ ਨਾਲ ''[[ਧਰੁਪਦ]]'', ''[[ਠੁਮਰੀ]]'' ਅਤੇ ''[[ਟੱਪਾ: ਇੱਕ ਗਾਇਨ ਸ਼ੈਲੀ|ਟੱਪਾ]]'' ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀਆਂ ਲਈ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।<ref name="sdm">{{Cite web |title=Acharya Chinmoy Lahiri – A glimpses on his musical personality |url=http://sdmgovtmusiccollege.in/gandharvam/index.php/10-vol-1-no-2/29-acharya-chinmoy-lahiri-a-glimpse-on-his-musical-personality |access-date=16 March 2019}}</ref> == ਮੁਢਲਾ ਜੀਵਨ == ਆਚਾਰੀਆ ਚਿਨਮੋਏ ਲਹਿਰੀ ਦਾ ਜਨਮ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸ਼ਾਸਨ ਅਧੀਨ ਅਵਿਭਾਜਿਤ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਪਾਬਨਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ''ਤੰਤੀਬੰਧ'' ਦੇ ਇੱਕ ਜ਼ਿਮੀਂਦਾਰ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਜੀਬ ਚੰਦਰ ਲਹਿਰੀ ਇੱਕ ਸਿਵਲ ਇੰਜੀਨੀਅਰ ਸਨ, ਬੰਗਾਲ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਕਾਲਜ, ਸ਼ਿਬਪੁਰ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਸਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਾਂ ਦਾ ਨਾਮ ਸਰਜੂਬਾਲਾ ਦੇਵੀ ਸੀ। ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਪਾਲਣ-ਪੋਸ਼ਣ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਲਖਨਊ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜਿੱਥੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ।<ref name="bangla">{{Cite web |title=Lahiri, Chinmoy |url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Lahiri,_Chinmoy |access-date=16 March 2019}}</ref> ਸੰਗੀਤ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਅਧਿਆਪਕ ਰਬੀਨ ਚਟੋਪਾਧਿਆਏ ਸਨ। ਸੰਗੀਤ ਪ੍ਰਤੀ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਜਨੂੰਨ ਨੇ ਚਿਨਮੋਏ ਲਹਿਰੀ ਨੂੰ [[ਭਾਤਖੰਡੇ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਵਿਸ਼ਵਵਿਦਿਆਲਿਆ|ਮੈਰਿਸ ਕਾਲਜ ਆਫ਼ ਮਿਊਜ਼ਿਕ]], ਲਖਨਊ (ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ [[ਭਾਤਖੰਡੇ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਵਿਸ਼ਵਵਿਦਿਆਲਿਆ]]) ਵਿੱਚ ਲਿਆਂਦਾ ਜਿੱਥੇ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਕਾਲਜ ਦੇ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਪੰਡਿਤ ਸ਼੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨਾਰਾਇਣ ਰਤਨਜੰਕਰ ਤੋਂ ਸੰਗੀਤ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਲਈ। ਉੱਥੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਕੁਝ ਨੌਜਵਾਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰਤਿਭਾਸ਼ਾਲੀ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਵੀ ਸਨ ਜੋ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਮਹਾਨ ਮਾਸਟਰ ਬਣ ਗਏ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਵੀ. ਜੀ. ਜੋਗ, ਐਸ. ਸੀ. ਆਰ. ਭੱਟ ਅਤੇ ਧਰੁਵਤਾਰਾ ਜੋਸ਼ੀ ਆਦਿ।<ref name="itc">{{Cite web |title=Celebrated masters |url=https://www.itcsra.org/Celebrity.aspx?Celebrityid=6 |access-date=16 March 2019}}</ref> ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਦਿਲੀਪ ਚੰਦਰ ਵੇਦੀ, ਖਲੀਫਾ ਖੁਰਸ਼ੀਦ ਅਲੀ ਖਾਨ ਅਤੇ ਛੋਟੇ ਖਾਨ ਤੋਂ ਸੰਗੀਤ ਦੀ ਤਾਲੀਮ ਲਈ।<ref name="bangla" /> ਚਿਨਮੋਏ ਲਹਿਰੀ ਇੱਕ ''ਗੰਡਾ-ਬੰਧ ਸ਼ਗੀਰਦ'' (ਪੰਡਿਤ ਰਤਨਜੰਕਰ ਦਾ ਚੇਲਾ, ਜੋ ਪੰਡਿਤ ਭਾਤਖੰਡੇ ਅਤੇ ਉਸਤਾਦ ਫਿਆਜ਼ ਖਾਨ ਦਾ ਚੇਲਾ ਸੀ। ਇਸ ਵੰਸ਼ ਤੋਂ ਆਚਾਰੀਆ ਚਿਨਮੋਏ ਦਾ ਲਖਨਊ ਦੇ ਸੇਨੀਆ ਘਰਾਣੇ ਵੱਲ ਝੁਕਾਅ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ ।<ref name="sdm" /> == ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਕੈਰੀਅਰ == ਆਚਾਰੀਆ ਲਹਿਰੀ ਨੇ ਸੰਨ 1936 ਵਿੱਚ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਰੇਡੀਓ ਲਖਨਊ ਸਟੇਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪ੍ਰਵਾਨਿਤ ਕਲਾਕਾਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸੰਗੀਤ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਕਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। ਫਿਰ ਉਹ ਢਾਕਾ ਰੇਡੀਓ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਏ। ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਰਿਕਾਰਡ 1944 ਵਿੱਚ ਹਿਜ਼ ਮਾਸਟਰਜ਼ ਵਾਇਸ ਦੁਆਰਾ ਬੰਗਾਲੀ ''ਖਿਆਲ'' ਦੇ ਦੋ ਸੰਗੀਤ ਟਰੈਕਾਂ, ਗੋਪਾਲ ਦਾਸਗੁਪਤਾ ਦੁਆਰਾ 'ਨਾ ਮਾਨੇ ਮਾਨਾ' ਅਤੇ 'ਦੁਵਾਰੇ ਏਲੋ ਕੇ' ਨਾਲ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। 1947 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਵੰਡ ਦੌਰਾਨ ਆਚਾਰੀਆ ਲਹਿਰੀ 'ਕਲਕੱਤਾ' (ਕੋਲਕਾਤਾ) ਚਲੇ ਗਏ। ਇੱਕ ਚੰਗੇ ਸੰਗੀਤ ਅਧਿਆਪਕ ਵਜੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਫੈਲ ਗਈ ਅਤੇ 1967 ਵਿੱਚ ਉਹ ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਵਜੋਂ [[ਰਬਿੰਦਰ ਭਾਰਤੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ]] ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਏ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਆਖਰੀ ਸਾਹ ਤੱਕ ਓਥੇ ਹੀ ਰਹੇ।<ref name="sdm" /> == ਆਚਾਰੀਆ ਲਹਿਰੀ ਦਾ ਸੰਗੀਤ == 20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਰੰਭ ਵਿੱਚ ਬੰਗਾਲ ਵਿੱਚ ਗਿਆਨ ਦੇ ਇੱਕ ਯੁੱਗ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਆਰਚਾਰੀਆ ਚਿਨਮੋਏ ਲਹਿਰੀ ਨੇ ਕੀਤੀ ਜਿਸ ਸਮੇਂ ਹੋਰ ਖੇਤਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਭਾਰਤੀ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸੰਗੀਤ ਨੂੰ ਵੀ ਖੇਤਰੀ ਭਿੰਨਤਾਵਾਂ ਦੇ ਮੱਦੇਨਜ਼ਰ ਪ੍ਰਯੋਗ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਬੰਗਾਲ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਵਿੱਚ, [[ਵਿਸ਼ਮਦੇਵ ਚੱਟੋਪਾਧਿਆਏ|ਵਿਸ਼ਵਦੇਵ ਚਟੋਪਾਧਿਆਏ]], ਤਾਰਾਪਦ ਚੱਕਰਵਰਤੀ, ਗਿਆਨੇਂਦਰ ਪ੍ਰਸ਼ਾਦ ਗੋਸਵਾਮੀ ਅਤੇ ਚਿਨਮੋਏ ਲਹਿਰੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਜ਼ਿਕਰ ਦੇ ਹੱਕਦਾਰ ਸਨ। ਸ਼ੁੱਧ ਭਾਰਤੀ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸੰਗੀਤ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਆਚਾਰੀਆ ਚਿਨਮੋਏ ਲਹਿਰੀ ਨਿਪੁੰਨ ਸਨ ਅਤੇ ਖਿਆਲ, ਠੁਮਰੀ, ਗੀਤ, ਗਜ਼ਲ ਅਤੇ ਰਾਗ-ਪ੍ਰਧਾਨ ਗੀਤਾਂ ਦੇ ਮਾਹਰ ਸਨ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ''ਰਾਗਾਂ'' ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ ਵੀ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਰਾਗਾਂ ਲਈ ''ਬੰਦਿਸ਼ਾਂ ਵੀ ਲਿਖੀਆਂ''।<ref name="sdm" /> ; ਭਾਰਤੀ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸੰਗੀਤ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਆਰਚਾਰੀਆ ਚਿਨਮੋਏ ਲਹਿਰੀ ਨੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਰਾਗ ਬਣਾਏ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ''ਸ਼ਿਆਮਕੋਸ'', ਯੋਗਮਾਇਆ, ਪ੍ਰਭਾਤੀ ਤੋੜੀ, ''ਰਜਨੀ ਕਲਿਆਣ'', ''ਕੁਸ਼ੁਮੀ ਕਲਿਆਣ'' ", ''ਗੰਧਾਰਿਕਾ'', ''ਨਾਗ ਰੰਜਨੀ'', ਮੰਗਲਤੀ, ''ਸ਼ਿਵਾਨੀ'' ਅਤੇ ''ਸ਼ੁਭਰਾ'' ; ਆਚਾਰੀਆ ਚਿਨਮੋਏ ਲਹਿਰੀ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਈ ਗਈ ''ਬੰਦੀਸ਼'' '''''ਖਿਆਲ''''' ਚਿਨਮੋਏ ਲਹਿਰੀ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖੀ ਗਈ ਬੰਦਿਸ਼ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਰਾਧਾ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਪਿਆਰ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ। {| |<div style="2em;font-size:1.0em"> ਰਾਗ: ਦਰਬਾਰੀ ਕਾਨ੍ਹੜਾ, ਤਾਲ: ਤ੍ਰਿਤਾਲਾ (ਮੱਧਿਆ ਲਯ) ਸਥਾਈ: ਕਿਆ ਤੁਮ ਹੋ ਵਹੀ ਸਿਆਮ ਸਾਂਵਰਿਆ ਢੂੰਢ ਫਿਰੁ ਬਨ ਬਾਬਰੀਆ॥ ਅੰਤਰਾ: ਬਾਸੁਰਿ ਕੀ ਧਵਣੀ॥ ਬਜਾਇ ਕਾਹੀ ਗੁਣੀ ॥ ਪੁਕਾਰੇ ਮੋਹਿ ਮਗਨਾ ਨਗਰੀਆ[1] </div> | |} {| |<div style="2em;font-size:1.0em"> ਰਾਗ: ਦੇਸੀ, ਤਾਲਾ: ਤ੍ਰਿਤਾਲਾ (ਮੱਧਿਆ ਲਯ) ਸਥਾਈ: ਮਨਹਰਵਾ ਕੁਰੈ ਲਯੋ ਜਾਏ ਹੀਆ ਕੀ ਪੀਰਾ ਕਿਸ ਸੁਨਾਏ ॥ ਅੰਤਰਾ: ਕਾ ਕਰੁ ਅਬ ਕੁਛ ਨ ਸੁਹਾਇਆ ॥ ਮਗਨਾ ਮਿਲਾਨਾ ਬਿਨੁ ਕੈਸੇ ਬਿਤਾਏ ॥ ਸਖੀ ਇਰਿ ਦੇਹੋ ਬਤਾਯਾ[1] </div> | |} '''''ਠੁਮਰੀ'''''-ਭਾਰਤੀ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸੰਗੀਤ ਦਾ ਇੱਕ ਰੂਪ (ਅਰਧ-ਕਲਾਸੀਕਲ) । ਠੁਮਰੀ ਬਾਵਰ ਗੀਤਾਂ ਦੇ ਅਧਾਰ ਉੱਤੇ ਲਖਨਊ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਮੁਗਲ ਯੁੱਗ ਦੌਰਾਨ ਰੋਮਾਂਟਿਕ ਕਾਵਿਕ ਗੀਤਾਂ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਵਿਕਸਤ ਹੋਈ ਸੀ । ਠੁਮਰੀ ਗੀਤਾਂ ਲਈ ਚਿਨਮੋਏ ਲਹਿਰੀ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖੇ ਕੁਝ ਬੰਦਿਸ਼ ਹਨਃ {| |<div style="2em;font-size:1.0em"> ਰਾਗ: ਖੰਬਾਜ਼, ਤਾਲਾ: ਜੱਤ ਸਥਾਈ: ਅਖੀਆ ਕਾਹੇ ਕੋ ਮਿਲਾਇ ॥ ਮੋਹਿ ਕਿਅੁ ਪ੍ਰੇਮ ਕੀ ਰਾਹਾ ਦੇਖੈ ॥ ਬਰਬਾਸ ਪਾਸ ਬੁਲਾਕਰ ਆਪਨੇ ਅਬ ਕਿਉ ਨੈਣਾ ਚੁਰਾਈ ॥ ਅੰਤਰਾ: ਤੇਰਾ ਮਨੁ ਨਾ ਜਨੁ ਤੂ ਅਕਾਰਜਾ ਕੀ ਨਾਇ ॥ ਨੰਖੋ ਓਝਲਾ ਹੋਣਾ ਥਾ ਤੋ ਫਿਰ ਕਿਉ ਮੁਸਕਾਇ।[1] </div> | |} '''''ਕਜਰੀ''''' ਅਤੇ '''''ਚੈਤੀ''''' ਭਾਰਤੀ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਰੂਪ (ਅਰਧ-ਕਲਾਸੀਕਲ) ਲੋਕ ਪਰੰਪਰਾ ਦੇ ਅਧਾਰ ਉੱਤੇ ਦੋਆਬ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦਾ ਅਭਿਆਸ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਅਨੁਸਾਰ ਚਿਨਮੋਏ ਲਹਿਰੀ ਦੁਆਰਾ ''ਕਜਰੀ'' ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਇੱਕ ਬੰਦਿਸ਼ ਹੈਃ {| |<div style="2em;font-size:1.0em"> ਸਥਾਈ: ਘਿਰੀ ਕਾਰੀ ਬਦਰੀਆ ॥ ਪੀਆ ਰਹਿਲੇ ਕਉਨ ਨਗਰੀਆ॥ ਦੇਖੀ ਮਨ ਬਰਸਾਏ ਘਰ ਅੰਗਣਾ ਕਛੁ ਨਾ ਸੁਹਾਏ। ਅੰਤਰਾ: ਬਿਜਲੀ ਚਮਕੇ ਜਬਾ ਜੋਰ ॥ ਧਰਕਤਾ ਹੈ ਹੀਆ ਮੋਰ॥ ਲਿਪਟਾ ਰਹਾਉ ਸੁਨਿ ਸੇਜਰੀਆ॥[1] </div> | |} ; ਬੰਗਾਲੀ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਆਚਾਰੀਆ ਚਿਨਮੋਏ ਲਹਿਰੀ ਨੇ ਇੱਕ ਪਲੇਬੈਕ ਗਾਇਕ ਵਜੋਂ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ 1950 ਵਿੱਚ ਬੰਗਾਲੀ ਫਿਲਮ 'ਮਾਂਡੰਦਾ' (Maandanda) ਵਿੱਚ ਦਿੱਤੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰ ਛਬੀ ਬਿਸਵਾਸ ਨੇ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 'ਦਵੈਰਥ' (Dvairath), 'ਅੰਤਰਾਲ' (Antaraal), 'ਸ਼ਾਪਮੋਚਨ' (Shapmochan), 'ਜੀਵਨਨੀਏ' (Jeebanniye) ਅਤੇ 'ਬਾਪੂ ਨੇ ਕਹਾ ਥਾ' (Bapu ne kaha tha) ਆਦਿ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਆਪਣੀ ਆਵਾਜ਼ ਦਿੱਤੀ। 1955 ਵਿੱਚ ਆਈ ਫਿਲਮ 'ਸ਼ਾਪ ਮੋਚਨ' (Shap Mochan)—ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉੱਤਮ ਕੁਮਾਰ ਅਤੇ ਸੁਚਿਤਰਾ ਸੇਨ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸਨ—ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਤਿਮਾ ਬੰਦੋਪਾਧਿਆਏ ਨਾਲ ਗਾਇਆ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਗੀਤ "ਤ੍ਰਿਵੇਣੀ ਤੀਰਥ ਪਥੇ" (Tribenī tīrtha pathe) ਬੰਗਾਲੀ ਫਿਲਮੀ ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮੀਲ ਦਾ ਪੱਥਰ ਸਾਬਤ ਹੋਇਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 1976 ਵਿੱਚ ਬੰਗਾਲੀ ਫਿਲਮ 'ਜੀਵਨ ਨਿਯੇ' (Jiban Niye) ਲਈ ਸੰਗੀਤ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ। ; ਅਵਾਰਡ ਅਤੇ ਮਾਨਤਾ ਆਚਾਰੀਆ ਚਿਨਮੋਏ ਲਹਿਰੀ ਨੂੰ ਮੌਰਿਸ ਕਾਲਜ ਦੁਆਰਾ 'ਸੰਗੀਤ ਵਿਸ਼ਾਰਦ' ਦੇ ਖਿਤਾਬ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।<ref name="bangla" /> == ਵਿਰਾਸਤ == ਆਚਾਰੀਆ ਲਹਿਰੀ ਦੀ ਵਿਰਾਸਤ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚੇਲੇ ਅੱਗੇ ਵਧਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਹ ਕਿਸੇ ਘਰਾਣੇ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਨਹੀਂ ਸਨ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸ਼ੈਲੀ ਜਾਂ ਘਰਾਣੇ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ ਕੀਤੀ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਕੁਝ ਚੇਲਿਆਂ ਦੇ ਨਾਮ ਪਰਵੀਨ ਸੁਲਤਾਨਾ, ਮੰਦਿਰਾ ਲਹਿਰੀ , ਸ਼ਿਆਮਲਾਲ ਲਹਿਰੀ ਆਦਿ ਹਨ। * ਪੰਡਿਤ ਲਹਿਰੀ ਨੇ ਦੋ ਕਿਤਾਬਾਂ ਲਿਖੀਆਂ, "''ਮਗਨ ਗੀਤ''" ਅਤੇ "''ਤਾਨ ਮੰਜਰੀ''"। == ਯਾਦਾਂ == * ''ਪੰਡਿਤ'' ਸ਼ਿਆਮਲਾਲ ਲਹਿਰੀ ਦੀ ਪਤਨੀ ਬਿਦੂਸ਼ੀ ਮੰਦਿਰਾ ਲਹਿਰੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਹੁਰੇ ''ਪੰਡਿਤ'' ਚਿਨਮੋਏ ਲਹਿਰੀ ਬਾਰੇ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਕਿ ਉਸ ਨੇ ਰਾਬਿੰਦਰ ਭਾਰਤੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਇਸ਼ਾਰੇ 'ਤੇ ਰਾਜੇਸ਼ਵਰੀ ਗਾਂਗੁਲੀ ਬੈਨਰਜੀ ਦੁਆਰਾ ਰਿਕਾਰਡ ਕੀਤੀ ਆਪਣੀ ਇੰਟਰਵਿਊ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ''ਪੰਡਿਤ'' ਲਹਿਰੀ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸਮੇਂ ਦੀ ਪਾਬੰਦੀ' ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੰਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਰਿਆਜ਼ (ਅਭਿਆਸ ਸੈਸ਼ਨ) ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਦੇ ਸਮੇਂ ਇੱਕ ਗੁਰੂ ਵਜੋਂ ਬਹੁਤ ਸਖਤ ਸਨ। ਉਸ ਦਾ ਅਕਸਰ ਵਰਤਿਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਵਾਕੰਸ਼ "ਕਰੋ ਯਾ ਮਰੋ" ਸੀ।<ref name="mandira">{{Cite web |date=29 June 2017 |title=PANDIT CHINMOY LAHIRI, THE AFFECTIONATE GURU |url=http://kolkatamusicmapping.com/pandit-chinmoy-lahiri-affectionate-guru/ |access-date=16 March 2019}}</ref> == ਹਵਾਲੇ == {{Reflist}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਹਿੰਦੂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਗਾਇਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1984]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1920]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:Articles with hCards]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੰਖੇਪ ਜਾਣਕਾਰੀ ਵਿਕੀਡਾਟਾ ਤੋਂ ਵੱਖਰੀ ਹੈ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੰਖੇਪ ਜਾਣਕਾਰੀ ਵਾਲੇ ਲੇਖ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਣ-ਸਮੀਖਿਆ ਅਨੁਵਾਦਾਂ ਵਾਲੇ ਸਫ਼ੇ]] kkwn4drqo9qoiymjiwirdnau4c3srii 846183 846167 2026-09-15T06:33:22Z Nitesh Gill 8973 846183 wikitext text/x-wiki {{Infobox musical artist | honorific_prefix = ਆਚਾਰੀਆ | name = ਚਿਨਮੋਏ ਲਹਿਰੀ | image = Acharya Chinmoy Lahiri.jpg | image_size = 200px | caption = আচার্য চিন্ময় লাহিড়ী | birth_date = {{Birth date |df=y|1920|3|20|}} | birth_place = ਤੰਤੀਬੰਧ, ਪਬਨਾ, ਅੰਗਰੇਜ਼ ਸ਼ਾਸਨ ਅਧੀਨ ਅਣਵੰਡਿਆ ਭਾਰਤ | death_date = {{Death date and age|df=y|1984|8|17|1920|3|20}} | death_place = [[ਕਲਕੱਤਾ]], [[ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ]], [[ਭਾਰਤ]] | occupation = ਗੀਤਕਾਰ | years_active = 1935–1984 }} ਆਚਾਰੀਆ '''ਚਿਨਮੋਏ ਲਹਿਰੀ''' (ਬੰਗਾਲੀਃ ਆਚਾਰ ਚਿੰਮਯ ਲਹਰੀ 20 ਮਾਰਚ 1920-17 ਅਗਸਤ 1984) ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਪਰੰਪਰਾ ਵਿੱਚ ਬੰਗਾਲ ਤੋਂ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਗਾਇਕ ਸੀ। ਉਹ ਗਾਇਕੀ ਦੇ ''ਖਿਆਲ'' ਰੂਪ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਬੰਗਾਲੀ ''ਰਾਗ-ਪ੍ਰਧਾਨ'' ਗੀਤਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਦੇ ਨਾਲ ''[[ਧਰੁਪਦ]]'', ''[[ਠੁਮਰੀ]]'' ਅਤੇ ''[[ਟੱਪਾ: ਇੱਕ ਗਾਇਨ ਸ਼ੈਲੀ|ਟੱਪਾ]]'' ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀਆਂ ਲਈ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।<ref name="sdm">{{Cite web |title=Acharya Chinmoy Lahiri – A glimpses on his musical personality |url=http://sdmgovtmusiccollege.in/gandharvam/index.php/10-vol-1-no-2/29-acharya-chinmoy-lahiri-a-glimpse-on-his-musical-personality |access-date=16 March 2019}}</ref> == ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ == ਆਚਾਰੀਆ ਚਿਨਮੋਏ ਲਹਿਰੀ ਦਾ ਜਨਮ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸ਼ਾਸਨ ਅਧੀਨ ਅਵਿਭਾਜਿਤ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਪਾਬਨਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ''ਤੰਤੀਬੰਧ'' ਦੇ ਇੱਕ ਜ਼ਿਮੀਂਦਾਰ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਜੀਬ ਚੰਦਰ ਲਹਿਰੀ ਇੱਕ ਸਿਵਲ ਇੰਜੀਨੀਅਰ ਸਨ, ਬੰਗਾਲ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਕਾਲਜ, ਸ਼ਿਬਪੁਰ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਸਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਾਂ ਦਾ ਨਾਮ ਸਰਜੂਬਾਲਾ ਦੇਵੀ ਸੀ। ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਪਾਲਣ-ਪੋਸ਼ਣ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਲਖਨਊ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜਿੱਥੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ।<ref name="bangla">{{Cite web |title=Lahiri, Chinmoy |url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Lahiri,_Chinmoy |access-date=16 March 2019}}</ref> ਸੰਗੀਤ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਅਧਿਆਪਕ ਰਬੀਨ ਚਟੋਪਾਧਿਆਏ ਸਨ। ਸੰਗੀਤ ਪ੍ਰਤੀ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਜਨੂੰਨ ਨੇ ਚਿਨਮੋਏ ਲਹਿਰੀ ਨੂੰ [[ਭਾਤਖੰਡੇ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਵਿਸ਼ਵਵਿਦਿਆਲਿਆ|ਮੈਰਿਸ ਕਾਲਜ ਆਫ਼ ਮਿਊਜ਼ਿਕ]], ਲਖਨਊ (ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ [[ਭਾਤਖੰਡੇ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਵਿਸ਼ਵਵਿਦਿਆਲਿਆ]]) ਵਿੱਚ ਲਿਆਂਦਾ ਜਿੱਥੇ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਕਾਲਜ ਦੇ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਪੰਡਿਤ ਸ਼੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨਾਰਾਇਣ ਰਤਨਜੰਕਰ ਤੋਂ ਸੰਗੀਤ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਲਈ। ਉੱਥੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਕੁਝ ਨੌਜਵਾਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰਤਿਭਾਸ਼ਾਲੀ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਵੀ ਸਨ ਜੋ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਮਹਾਨ ਮਾਸਟਰ ਬਣ ਗਏ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਵੀ. ਜੀ. ਜੋਗ, ਐਸ. ਸੀ. ਆਰ. ਭੱਟ ਅਤੇ ਧਰੁਵਤਾਰਾ ਜੋਸ਼ੀ ਆਦਿ।<ref name="itc">{{Cite web |title=Celebrated masters |url=https://www.itcsra.org/Celebrity.aspx?Celebrityid=6 |access-date=16 March 2019}}</ref> ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਦਿਲੀਪ ਚੰਦਰ ਵੇਦੀ, ਖਲੀਫਾ ਖੁਰਸ਼ੀਦ ਅਲੀ ਖਾਨ ਅਤੇ ਛੋਟੇ ਖਾਨ ਤੋਂ ਸੰਗੀਤ ਦੀ ਤਾਲੀਮ ਲਈ।<ref name="bangla" /> ਚਿਨਮੋਏ ਲਹਿਰੀ ਇੱਕ ''ਗੰਡਾ-ਬੰਧ ਸ਼ਗੀਰਦ'' (ਪੰਡਿਤ ਰਤਨਜੰਕਰ ਦਾ ਚੇਲਾ, ਜੋ ਪੰਡਿਤ ਭਾਤਖੰਡੇ ਅਤੇ ਉਸਤਾਦ ਫਿਆਜ਼ ਖਾਨ ਦਾ ਚੇਲਾ ਸੀ। ਇਸ ਵੰਸ਼ ਤੋਂ ਆਚਾਰੀਆ ਚਿਨਮੋਏ ਦਾ ਲਖਨਊ ਦੇ ਸੇਨੀਆ ਘਰਾਣੇ ਵੱਲ ਝੁਕਾਅ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ ।<ref name="sdm" /> == ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਕੈਰੀਅਰ == ਆਚਾਰੀਆ ਲਹਿਰੀ ਨੇ ਸੰਨ 1936 ਵਿੱਚ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਰੇਡੀਓ ਲਖਨਊ ਸਟੇਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪ੍ਰਵਾਨਿਤ ਕਲਾਕਾਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸੰਗੀਤ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਕਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। ਫਿਰ ਉਹ ਢਾਕਾ ਰੇਡੀਓ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਏ। ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਰਿਕਾਰਡ 1944 ਵਿੱਚ ਹਿਜ਼ ਮਾਸਟਰਜ਼ ਵਾਇਸ ਦੁਆਰਾ ਬੰਗਾਲੀ ''ਖਿਆਲ'' ਦੇ ਦੋ ਸੰਗੀਤ ਟਰੈਕਾਂ, ਗੋਪਾਲ ਦਾਸਗੁਪਤਾ ਦੁਆਰਾ 'ਨਾ ਮਾਨੇ ਮਾਨਾ' ਅਤੇ 'ਦੁਵਾਰੇ ਏਲੋ ਕੇ' ਨਾਲ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। 1947 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਵੰਡ ਦੌਰਾਨ ਆਚਾਰੀਆ ਲਹਿਰੀ 'ਕਲਕੱਤਾ' (ਕੋਲਕਾਤਾ) ਚਲੇ ਗਏ। ਇੱਕ ਚੰਗੇ ਸੰਗੀਤ ਅਧਿਆਪਕ ਵਜੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਫੈਲ ਗਈ ਅਤੇ 1967 ਵਿੱਚ ਉਹ ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਵਜੋਂ [[ਰਬਿੰਦਰ ਭਾਰਤੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ]] ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਏ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਆਖਰੀ ਸਾਹ ਤੱਕ ਓਥੇ ਹੀ ਰਹੇ।<ref name="sdm" /> == ਆਚਾਰੀਆ ਲਹਿਰੀ ਦਾ ਸੰਗੀਤ == 20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਰੰਭ ਵਿੱਚ ਬੰਗਾਲ ਵਿੱਚ ਗਿਆਨ ਦੇ ਇੱਕ ਯੁੱਗ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਆਰਚਾਰੀਆ ਚਿਨਮੋਏ ਲਹਿਰੀ ਨੇ ਕੀਤੀ ਜਿਸ ਸਮੇਂ ਹੋਰ ਖੇਤਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਭਾਰਤੀ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸੰਗੀਤ ਨੂੰ ਵੀ ਖੇਤਰੀ ਭਿੰਨਤਾਵਾਂ ਦੇ ਮੱਦੇਨਜ਼ਰ ਪ੍ਰਯੋਗ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਬੰਗਾਲ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਵਿੱਚ, [[ਵਿਸ਼ਮਦੇਵ ਚੱਟੋਪਾਧਿਆਏ|ਵਿਸ਼ਵਦੇਵ ਚਟੋਪਾਧਿਆਏ]], ਤਾਰਾਪਦ ਚੱਕਰਵਰਤੀ, ਗਿਆਨੇਂਦਰ ਪ੍ਰਸ਼ਾਦ ਗੋਸਵਾਮੀ ਅਤੇ ਚਿਨਮੋਏ ਲਹਿਰੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਜ਼ਿਕਰ ਦੇ ਹੱਕਦਾਰ ਸਨ। ਸ਼ੁੱਧ ਭਾਰਤੀ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸੰਗੀਤ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਆਚਾਰੀਆ ਚਿਨਮੋਏ ਲਹਿਰੀ ਨਿਪੁੰਨ ਸਨ ਅਤੇ ਖਿਆਲ, ਠੁਮਰੀ, ਗੀਤ, ਗਜ਼ਲ ਅਤੇ ਰਾਗ-ਪ੍ਰਧਾਨ ਗੀਤਾਂ ਦੇ ਮਾਹਰ ਸਨ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ''ਰਾਗਾਂ'' ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ ਵੀ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਰਾਗਾਂ ਲਈ ''ਬੰਦਿਸ਼ਾਂ ਵੀ ਲਿਖੀਆਂ''।<ref name="sdm" /> ; ਭਾਰਤੀ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸੰਗੀਤ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਆਰਚਾਰੀਆ ਚਿਨਮੋਏ ਲਹਿਰੀ ਨੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਰਾਗ,''ਸ਼ਿਆਮਕੋਸ'', ਯੋਗਮਾਇਆ, ਪ੍ਰਭਾਤੀ ਤੋੜੀ, ''ਰਜਨੀ ਕਲਿਆਣ'', ''ਕੁਸ਼ੁਮੀ ਕਲਿਆਣ'' ", ''ਗੰਧਾਰਿਕਾ'', ''ਨਾਗ ਰੰਜਨੀ'', ਮੰਗਲਤੀ, ''ਸ਼ਿਵਾਨੀ'' ਅਤੇ ''ਸ਼ੁਭਰਾ'', ਬਣਾਏ। ; ਆਚਾਰੀਆ ਚਿਨਮੋਏ ਲਹਿਰੀ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਈ ਗਈ ''ਬੰਦੀਸ਼'' '''''ਖਿਆਲ''''' ਚਿਨਮੋਏ ਲਹਿਰੀ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖੀ ਗਈ ਬੰਦਿਸ਼ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਰਾਧਾ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਪਿਆਰ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ। {| |- | <div style="2em;font-size:1.0em"> <poem> ਰਾਗ: ਦਰਬਾਰੀ ਕਾਨ੍ਹੜਾ, ਤਾਲ: ਤ੍ਰਿਤਾਲਾ (ਮੱਧਿਆ ਲਯ) ਸਥਾਈ: ਕਿਆ ਤੁਮ ਹੋ ਵਹੀ ਸਿਆਮ ਸਾਂਵਰਿਆ ਢੂੰਢ ਫਿਰੁ ਬਨ ਬਾਬਰੀਆ॥ ਅੰਤਰਾ: ਬਾਸੁਰਿ ਕੀ ਧਵਣੀ॥ ਬਜਾਇ ਕਾਹੀ ਗੁਣੀ ॥ ਪੁਕਾਰੇ ਮੋਹਿ ਮਗਨਾ ਨਗਰੀਆ<ref name = sdm /> </poem> </div> || |} {| |- | <div style="2em;font-size:1.0em"> <poem> ਰਾਗ: ਦੇਸੀ, ਤਾਲਾ: ਤ੍ਰਿਤਾਲਾ (ਮੱਧਿਆ ਲਯ) ਸਥਾਈ: ਮਨਹਰਵਾ ਕੁਰੈ ਲਯੋ ਜਾਏ ਹੀਆ ਕੀ ਪੀਰਾ ਕਿਸ ਸੁਨਾਏ ॥ ਅੰਤਰਾ: ਕਾ ਕਰੁ ਅਬ ਕੁਛ ਨ ਸੁਹਾਇਆ ॥ ਮਗਨਾ ਮਿਲਾਨਾ ਬਿਨੁ ਕੈਸੇ ਬਿਤਾਏ ॥ ਸਖੀ ਇਰਿ ਦੇਹੋ ਬਤਾਯਾ<ref name = sdm /> </poem> </div> || |} '''''ਠੁਮਰੀ''''': ਭਾਰਤੀ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸੰਗੀਤ ਦਾ ਇੱਕ ਰੂਪ (ਅਰਧ-ਕਲਾਸੀਕਲ) ਹੈ। ਠੁਮਰੀ ਬਾਵਰ ਗੀਤਾਂ ਦੇ ਅਧਾਰ ਉੱਤੇ ਲਖਨਊ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਮੁਗਲ ਯੁੱਗ ਦੌਰਾਨ ਰੋਮਾਂਟਿਕ ਕਾਵਿਕ ਗੀਤਾਂ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਿਕਸਤ ਹੋਈ ਸੀ । ਠੁਮਰੀ ਗੀਤਾਂ ਲਈ ਚਿਨਮੋਏ ਲਹਿਰੀ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖੇ ਕੁਝ ਬੰਦਿਸ਼ ਹਨਃ {| |- | <div style="2em;font-size:1.0em"> <poem> ਰਾਗ: ਖੰਬਾਜ਼, ਤਾਲਾ: ਜੱਤ ਸਥਾਈ: ਅਖੀਆ ਕਾਹੇ ਕੋ ਮਿਲਾਇ ॥ ਮੋਹਿ ਕਿਅੁ ਪ੍ਰੇਮ ਕੀ ਰਾਹਾ ਦੇਖੈ ॥ ਬਰਬਾਸ ਪਾਸ ਬੁਲਾਕਰ ਆਪਨੇ ਅਬ ਕਿਉ ਨੈਣਾ ਚੁਰਾਈ ॥ ਅੰਤਰਾ: ਤੇਰਾ ਮਨੁ ਨਾ ਜਨੁ ਤੂ ਅਕਾਰਜਾ ਕੀ ਨਾਇ ॥ ਨੰਖੋ ਓਝਲਾ ਹੋਣਾ ਥਾ ਤੋ ਫਿਰ ਕਿਉ ਮੁਸਕਾਇ।<ref name = sdm /> </poem> </div> || |} '''''ਕਜਰੀ''''' ਅਤੇ '''''ਚੈਤੀ''''' ਭਾਰਤੀ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਰੂਪ (ਅਰਧ-ਕਲਾਸੀਕਲ) ਲੋਕ ਪਰੰਪਰਾ ਦੇ ਅਧਾਰ ਉੱਤੇ ਦੋਆਬ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦਾ ਅਭਿਆਸ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਅਨੁਸਾਰ ਚਿਨਮੋਏ ਲਹਿਰੀ ਦੁਆਰਾ ''ਕਜਰੀ'' ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਇੱਕ ਬੰਦਿਸ਼ ਹੈਃ {| |<div style="2em;font-size:1.0em"> ਸਥਾਈ: ਘਿਰੀ ਕਾਰੀ ਬਦਰੀਆ ॥ ਪੀਆ ਰਹਿਲੇ ਕਉਨ ਨਗਰੀਆ॥ ਦੇਖੀ ਮਨ ਬਰਸਾਏ ਘਰ ਅੰਗਣਾ ਕਛੁ ਨਾ ਸੁਹਾਏ। ਅੰਤਰਾ: ਬਿਜਲੀ ਚਮਕੇ ਜਬਾ ਜੋਰ ॥ ਧਰਕਤਾ ਹੈ ਹੀਆ ਮੋਰ॥ ਲਿਪਟਾ ਰਹਾਉ ਸੁਨਿ ਸੇਜਰੀਆ॥[1] </div> | |} ; ਬੰਗਾਲੀ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਆਚਾਰੀਆ ਚਿਨਮੋਏ ਲਹਿਰੀ ਨੇ ਇੱਕ ਪਲੇਬੈਕ ਗਾਇਕ ਵਜੋਂ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ 1950 ਵਿੱਚ ਬੰਗਾਲੀ ਫਿਲਮ 'ਮਾਂਡੰਦਾ' (Maandanda) ਵਿੱਚ ਦਿੱਤੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰ ਛਬੀ ਬਿਸਵਾਸ ਨੇ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 'ਦਵੈਰਥ' (Dvairath), 'ਅੰਤਰਾਲ' (Antaraal), 'ਸ਼ਾਪਮੋਚਨ' (Shapmochan), 'ਜੀਵਨਨੀਏ' (Jeebanniye) ਅਤੇ 'ਬਾਪੂ ਨੇ ਕਹਾ ਥਾ' (Bapu ne kaha tha) ਆਦਿ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਆਪਣੀ ਆਵਾਜ਼ ਦਿੱਤੀ। 1955 ਵਿੱਚ ਆਈ ਫਿਲਮ 'ਸ਼ਾਪ ਮੋਚਨ' (Shap Mochan)—ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉੱਤਮ ਕੁਮਾਰ ਅਤੇ ਸੁਚਿਤਰਾ ਸੇਨ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸਨ—ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਤਿਮਾ ਬੰਦੋਪਾਧਿਆਏ ਨਾਲ ਗਾਇਆ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਗੀਤ "ਤ੍ਰਿਵੇਣੀ ਤੀਰਥ ਪਥੇ" (Tribenī tīrtha pathe) ਬੰਗਾਲੀ ਫਿਲਮੀ ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮੀਲ ਦਾ ਪੱਥਰ ਸਾਬਤ ਹੋਇਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 1976 ਵਿੱਚ ਬੰਗਾਲੀ ਫਿਲਮ 'ਜੀਵਨ ਨਿਯੇ' (Jiban Niye) ਲਈ ਸੰਗੀਤ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ। ; ਅਵਾਰਡ ਅਤੇ ਮਾਨਤਾ ਆਚਾਰੀਆ ਚਿਨਮੋਏ ਲਹਿਰੀ ਨੂੰ ਮੌਰਿਸ ਕਾਲਜ ਦੁਆਰਾ 'ਸੰਗੀਤ ਵਿਸ਼ਾਰਦ' ਦੇ ਖਿਤਾਬ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।<ref name="bangla" /> == ਵਿਰਾਸਤ == ਆਚਾਰੀਆ ਲਹਿਰੀ ਦੀ ਵਿਰਾਸਤ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚੇਲੇ ਅੱਗੇ ਵਧਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਹ ਕਿਸੇ ਘਰਾਣੇ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਨਹੀਂ ਸਨ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸ਼ੈਲੀ ਜਾਂ ਘਰਾਣੇ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ ਕੀਤੀ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਕੁਝ ਚੇਲਿਆਂ ਦੇ ਨਾਮ ਪਰਵੀਨ ਸੁਲਤਾਨਾ, ਮੰਦਿਰਾ ਲਹਿਰੀ , ਸ਼ਿਆਮਲਾਲ ਲਹਿਰੀ ਆਦਿ ਹਨ। * ਪੰਡਿਤ ਲਹਿਰੀ ਨੇ ਦੋ ਕਿਤਾਬਾਂ ਲਿਖੀਆਂ, "''ਮਗਨ ਗੀਤ''" ਅਤੇ "''ਤਾਨ ਮੰਜਰੀ''"। == ਯਾਦਾਂ == * ''ਪੰਡਿਤ'' ਸ਼ਿਆਮਲਾਲ ਲਹਿਰੀ ਦੀ ਪਤਨੀ ਬਿਦੂਸ਼ੀ ਮੰਦਿਰਾ ਲਹਿਰੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਹੁਰੇ ''ਪੰਡਿਤ'' ਚਿਨਮੋਏ ਲਹਿਰੀ ਬਾਰੇ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਕਿ ਉਸ ਨੇ ਰਾਬਿੰਦਰ ਭਾਰਤੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਇਸ਼ਾਰੇ 'ਤੇ ਰਾਜੇਸ਼ਵਰੀ ਗਾਂਗੁਲੀ ਬੈਨਰਜੀ ਦੁਆਰਾ ਰਿਕਾਰਡ ਕੀਤੀ ਆਪਣੀ ਇੰਟਰਵਿਊ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ''ਪੰਡਿਤ'' ਲਹਿਰੀ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸਮੇਂ ਦੀ ਪਾਬੰਦੀ' ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੰਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਰਿਆਜ਼ (ਅਭਿਆਸ ਸੈਸ਼ਨ) ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਦੇ ਸਮੇਂ ਇੱਕ ਗੁਰੂ ਵਜੋਂ ਬਹੁਤ ਸਖਤ ਸਨ। ਉਸ ਦਾ ਅਕਸਰ ਵਰਤਿਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਵਾਕੰਸ਼ "ਕਰੋ ਯਾ ਮਰੋ" ਸੀ।<ref name="mandira">{{Cite web |date=29 June 2017 |title=PANDIT CHINMOY LAHIRI, THE AFFECTIONATE GURU |url=http://kolkatamusicmapping.com/pandit-chinmoy-lahiri-affectionate-guru/ |access-date=16 March 2019}}</ref> == ਹਵਾਲੇ == {{Reflist}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਹਿੰਦੂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਗਾਇਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1984]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1920]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:Articles with hCards]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੰਖੇਪ ਜਾਣਕਾਰੀ ਵਿਕੀਡਾਟਾ ਤੋਂ ਵੱਖਰੀ ਹੈ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੰਖੇਪ ਜਾਣਕਾਰੀ ਵਾਲੇ ਲੇਖ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਣ-ਸਮੀਖਿਆ ਅਨੁਵਾਦਾਂ ਵਾਲੇ ਸਫ਼ੇ]] kyni3ljjbvn4kbpqelojef1kni62xt9 846184 846183 2026-09-15T06:36:33Z Nitesh Gill 8973 /* ਆਚਾਰੀਆ ਲਹਿਰੀ ਦਾ ਸੰਗੀਤ */ 846184 wikitext text/x-wiki {{Infobox musical artist | honorific_prefix = ਆਚਾਰੀਆ | name = ਚਿਨਮੋਏ ਲਹਿਰੀ | image = Acharya Chinmoy Lahiri.jpg | image_size = 200px | caption = আচার্য চিন্ময় লাহিড়ী | birth_date = {{Birth date |df=y|1920|3|20|}} | birth_place = ਤੰਤੀਬੰਧ, ਪਬਨਾ, ਅੰਗਰੇਜ਼ ਸ਼ਾਸਨ ਅਧੀਨ ਅਣਵੰਡਿਆ ਭਾਰਤ | death_date = {{Death date and age|df=y|1984|8|17|1920|3|20}} | death_place = [[ਕਲਕੱਤਾ]], [[ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ]], [[ਭਾਰਤ]] | occupation = ਗੀਤਕਾਰ | years_active = 1935–1984 }} ਆਚਾਰੀਆ '''ਚਿਨਮੋਏ ਲਹਿਰੀ''' (ਬੰਗਾਲੀਃ ਆਚਾਰ ਚਿੰਮਯ ਲਹਰੀ 20 ਮਾਰਚ 1920-17 ਅਗਸਤ 1984) ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਪਰੰਪਰਾ ਵਿੱਚ ਬੰਗਾਲ ਤੋਂ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਗਾਇਕ ਸੀ। ਉਹ ਗਾਇਕੀ ਦੇ ''ਖਿਆਲ'' ਰੂਪ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਬੰਗਾਲੀ ''ਰਾਗ-ਪ੍ਰਧਾਨ'' ਗੀਤਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਦੇ ਨਾਲ ''[[ਧਰੁਪਦ]]'', ''[[ਠੁਮਰੀ]]'' ਅਤੇ ''[[ਟੱਪਾ: ਇੱਕ ਗਾਇਨ ਸ਼ੈਲੀ|ਟੱਪਾ]]'' ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀਆਂ ਲਈ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।<ref name="sdm">{{Cite web |title=Acharya Chinmoy Lahiri – A glimpses on his musical personality |url=http://sdmgovtmusiccollege.in/gandharvam/index.php/10-vol-1-no-2/29-acharya-chinmoy-lahiri-a-glimpse-on-his-musical-personality |access-date=16 March 2019}}</ref> == ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ == ਆਚਾਰੀਆ ਚਿਨਮੋਏ ਲਹਿਰੀ ਦਾ ਜਨਮ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸ਼ਾਸਨ ਅਧੀਨ ਅਵਿਭਾਜਿਤ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਪਾਬਨਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ''ਤੰਤੀਬੰਧ'' ਦੇ ਇੱਕ ਜ਼ਿਮੀਂਦਾਰ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਜੀਬ ਚੰਦਰ ਲਹਿਰੀ ਇੱਕ ਸਿਵਲ ਇੰਜੀਨੀਅਰ ਸਨ, ਬੰਗਾਲ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਕਾਲਜ, ਸ਼ਿਬਪੁਰ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਸਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਾਂ ਦਾ ਨਾਮ ਸਰਜੂਬਾਲਾ ਦੇਵੀ ਸੀ। ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਪਾਲਣ-ਪੋਸ਼ਣ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਲਖਨਊ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜਿੱਥੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ।<ref name="bangla">{{Cite web |title=Lahiri, Chinmoy |url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Lahiri,_Chinmoy |access-date=16 March 2019}}</ref> ਸੰਗੀਤ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਅਧਿਆਪਕ ਰਬੀਨ ਚਟੋਪਾਧਿਆਏ ਸਨ। ਸੰਗੀਤ ਪ੍ਰਤੀ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਜਨੂੰਨ ਨੇ ਚਿਨਮੋਏ ਲਹਿਰੀ ਨੂੰ [[ਭਾਤਖੰਡੇ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਵਿਸ਼ਵਵਿਦਿਆਲਿਆ|ਮੈਰਿਸ ਕਾਲਜ ਆਫ਼ ਮਿਊਜ਼ਿਕ]], ਲਖਨਊ (ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ [[ਭਾਤਖੰਡੇ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਵਿਸ਼ਵਵਿਦਿਆਲਿਆ]]) ਵਿੱਚ ਲਿਆਂਦਾ ਜਿੱਥੇ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਕਾਲਜ ਦੇ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਪੰਡਿਤ ਸ਼੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨਾਰਾਇਣ ਰਤਨਜੰਕਰ ਤੋਂ ਸੰਗੀਤ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਲਈ। ਉੱਥੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਕੁਝ ਨੌਜਵਾਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰਤਿਭਾਸ਼ਾਲੀ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਵੀ ਸਨ ਜੋ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਮਹਾਨ ਮਾਸਟਰ ਬਣ ਗਏ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਵੀ. ਜੀ. ਜੋਗ, ਐਸ. ਸੀ. ਆਰ. ਭੱਟ ਅਤੇ ਧਰੁਵਤਾਰਾ ਜੋਸ਼ੀ ਆਦਿ।<ref name="itc">{{Cite web |title=Celebrated masters |url=https://www.itcsra.org/Celebrity.aspx?Celebrityid=6 |access-date=16 March 2019}}</ref> ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਦਿਲੀਪ ਚੰਦਰ ਵੇਦੀ, ਖਲੀਫਾ ਖੁਰਸ਼ੀਦ ਅਲੀ ਖਾਨ ਅਤੇ ਛੋਟੇ ਖਾਨ ਤੋਂ ਸੰਗੀਤ ਦੀ ਤਾਲੀਮ ਲਈ।<ref name="bangla" /> ਚਿਨਮੋਏ ਲਹਿਰੀ ਇੱਕ ''ਗੰਡਾ-ਬੰਧ ਸ਼ਗੀਰਦ'' (ਪੰਡਿਤ ਰਤਨਜੰਕਰ ਦਾ ਚੇਲਾ, ਜੋ ਪੰਡਿਤ ਭਾਤਖੰਡੇ ਅਤੇ ਉਸਤਾਦ ਫਿਆਜ਼ ਖਾਨ ਦਾ ਚੇਲਾ ਸੀ। ਇਸ ਵੰਸ਼ ਤੋਂ ਆਚਾਰੀਆ ਚਿਨਮੋਏ ਦਾ ਲਖਨਊ ਦੇ ਸੇਨੀਆ ਘਰਾਣੇ ਵੱਲ ਝੁਕਾਅ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ ।<ref name="sdm" /> == ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਕੈਰੀਅਰ == ਆਚਾਰੀਆ ਲਹਿਰੀ ਨੇ ਸੰਨ 1936 ਵਿੱਚ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਰੇਡੀਓ ਲਖਨਊ ਸਟੇਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪ੍ਰਵਾਨਿਤ ਕਲਾਕਾਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸੰਗੀਤ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਕਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। ਫਿਰ ਉਹ ਢਾਕਾ ਰੇਡੀਓ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਏ। ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਰਿਕਾਰਡ 1944 ਵਿੱਚ ਹਿਜ਼ ਮਾਸਟਰਜ਼ ਵਾਇਸ ਦੁਆਰਾ ਬੰਗਾਲੀ ''ਖਿਆਲ'' ਦੇ ਦੋ ਸੰਗੀਤ ਟਰੈਕਾਂ, ਗੋਪਾਲ ਦਾਸਗੁਪਤਾ ਦੁਆਰਾ 'ਨਾ ਮਾਨੇ ਮਾਨਾ' ਅਤੇ 'ਦੁਵਾਰੇ ਏਲੋ ਕੇ' ਨਾਲ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। 1947 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਵੰਡ ਦੌਰਾਨ ਆਚਾਰੀਆ ਲਹਿਰੀ 'ਕਲਕੱਤਾ' (ਕੋਲਕਾਤਾ) ਚਲੇ ਗਏ। ਇੱਕ ਚੰਗੇ ਸੰਗੀਤ ਅਧਿਆਪਕ ਵਜੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਫੈਲ ਗਈ ਅਤੇ 1967 ਵਿੱਚ ਉਹ ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਵਜੋਂ [[ਰਬਿੰਦਰ ਭਾਰਤੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ]] ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਏ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਆਖਰੀ ਸਾਹ ਤੱਕ ਓਥੇ ਹੀ ਰਹੇ।<ref name="sdm" /> == ਆਚਾਰੀਆ ਲਹਿਰੀ ਦਾ ਸੰਗੀਤ == 20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਰੰਭ ਵਿੱਚ ਬੰਗਾਲ ਵਿੱਚ ਗਿਆਨ ਦੇ ਇੱਕ ਯੁੱਗ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਆਰਚਾਰੀਆ ਚਿਨਮੋਏ ਲਹਿਰੀ ਨੇ ਕੀਤੀ ਜਿਸ ਸਮੇਂ ਹੋਰ ਖੇਤਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਭਾਰਤੀ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸੰਗੀਤ ਨੂੰ ਵੀ ਖੇਤਰੀ ਭਿੰਨਤਾਵਾਂ ਦੇ ਮੱਦੇਨਜ਼ਰ ਪ੍ਰਯੋਗ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਬੰਗਾਲ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਵਿੱਚ, [[ਵਿਸ਼ਮਦੇਵ ਚੱਟੋਪਾਧਿਆਏ|ਵਿਸ਼ਵਦੇਵ ਚਟੋਪਾਧਿਆਏ]], ਤਾਰਾਪਦ ਚੱਕਰਵਰਤੀ, ਗਿਆਨੇਂਦਰ ਪ੍ਰਸ਼ਾਦ ਗੋਸਵਾਮੀ ਅਤੇ ਚਿਨਮੋਏ ਲਹਿਰੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਜ਼ਿਕਰ ਦੇ ਹੱਕਦਾਰ ਸਨ। ਸ਼ੁੱਧ ਭਾਰਤੀ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸੰਗੀਤ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਆਚਾਰੀਆ ਚਿਨਮੋਏ ਲਹਿਰੀ ਨਿਪੁੰਨ ਸਨ ਅਤੇ ਖਿਆਲ, ਠੁਮਰੀ, ਗੀਤ, ਗਜ਼ਲ ਅਤੇ ਰਾਗ-ਪ੍ਰਧਾਨ ਗੀਤਾਂ ਦੇ ਮਾਹਰ ਸਨ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ''ਰਾਗਾਂ'' ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ ਵੀ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਰਾਗਾਂ ਲਈ ''ਬੰਦਿਸ਼ਾਂ ਵੀ ਲਿਖੀਆਂ''।<ref name="sdm" /> ; ਭਾਰਤੀ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸੰਗੀਤ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਆਰਚਾਰੀਆ ਚਿਨਮੋਏ ਲਹਿਰੀ ਨੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਰਾਗ,''ਸ਼ਿਆਮਕੋਸ'', ਯੋਗਮਾਇਆ, ਪ੍ਰਭਾਤੀ ਤੋੜੀ, ''ਰਜਨੀ ਕਲਿਆਣ'', ''ਕੁਸ਼ੁਮੀ ਕਲਿਆਣ'' ", ''ਗੰਧਾਰਿਕਾ'', ''ਨਾਗ ਰੰਜਨੀ'', ਮੰਗਲਤੀ, ''ਸ਼ਿਵਾਨੀ'' ਅਤੇ ''ਸ਼ੁਭਰਾ'', ਬਣਾਏ। ; ਆਚਾਰੀਆ ਚਿਨਮੋਏ ਲਹਿਰੀ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਈ ਗਈ ''ਬੰਦੀਸ਼'' '''''ਖਿਆਲ''''' ਚਿਨਮੋਏ ਲਹਿਰੀ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖੀ ਗਈ ਬੰਦਿਸ਼ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਰਾਧਾ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਪਿਆਰ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ। {| |- | <div style="2em;font-size:1.0em"> <poem> ਰਾਗ: ਦਰਬਾਰੀ ਕਾਨ੍ਹੜਾ, ਤਾਲ: ਤ੍ਰਿਤਾਲਾ (ਮੱਧਿਆ ਲਯ) ਸਥਾਈ: ਕਿਆ ਤੁਮ ਹੋ ਵਹੀ ਸਿਆਮ ਸਾਂਵਰਿਆ ਢੂੰਢ ਫਿਰੁ ਬਨ ਬਾਬਰੀਆ॥ ਅੰਤਰਾ: ਬਾਸੁਰਿ ਕੀ ਧਵਣੀ॥ ਬਜਾਇ ਕਾਹੀ ਗੁਣੀ ॥ ਪੁਕਾਰੇ ਮੋਹਿ ਮਗਨਾ ਨਗਰੀਆ<ref name = sdm /> </poem> </div> || |} {| |- | <div style="2em;font-size:1.0em"> <poem> ਰਾਗ: ਦੇਸੀ, ਤਾਲਾ: ਤ੍ਰਿਤਾਲਾ (ਮੱਧਿਆ ਲਯ) ਸਥਾਈ: ਮਨਹਰਵਾ ਕੁਰੈ ਲਯੋ ਜਾਏ ਹੀਆ ਕੀ ਪੀਰਾ ਕਿਸ ਸੁਨਾਏ ॥ ਅੰਤਰਾ: ਕਾ ਕਰੁ ਅਬ ਕੁਛ ਨ ਸੁਹਾਇਆ ॥ ਮਗਨਾ ਮਿਲਾਨਾ ਬਿਨੁ ਕੈਸੇ ਬਿਤਾਏ ॥ ਸਖੀ ਇਰਿ ਦੇਹੋ ਬਤਾਯਾ<ref name = sdm /> </poem> </div> || |} '''''ਠੁਮਰੀ''''': ਭਾਰਤੀ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸੰਗੀਤ ਦਾ ਇੱਕ ਰੂਪ (ਅਰਧ-ਕਲਾਸੀਕਲ) ਹੈ। ਠੁਮਰੀ ਬਾਵਰ ਗੀਤਾਂ ਦੇ ਅਧਾਰ ਉੱਤੇ ਲਖਨਊ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਮੁਗਲ ਯੁੱਗ ਦੌਰਾਨ ਰੋਮਾਂਟਿਕ ਕਾਵਿਕ ਗੀਤਾਂ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਿਕਸਤ ਹੋਈ ਸੀ । ਠੁਮਰੀ ਗੀਤਾਂ ਲਈ ਚਿਨਮੋਏ ਲਹਿਰੀ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖੇ ਕੁਝ ਬੰਦਿਸ਼ ਹਨਃ {| |- | <div style="2em;font-size:1.0em"> <poem> ਰਾਗ: ਖੰਬਾਜ਼, ਤਾਲਾ: ਜੱਤ ਸਥਾਈ: ਅਖੀਆ ਕਾਹੇ ਕੋ ਮਿਲਾਇ ॥ ਮੋਹਿ ਕਿਅੁ ਪ੍ਰੇਮ ਕੀ ਰਾਹਾ ਦੇਖੈ ॥ ਬਰਬਾਸ ਪਾਸ ਬੁਲਾਕਰ ਆਪਨੇ ਅਬ ਕਿਉ ਨੈਣਾ ਚੁਰਾਈ ॥ ਅੰਤਰਾ: ਤੇਰਾ ਮਨੁ ਨਾ ਜਨੁ ਤੂ ਅਕਾਰਜਾ ਕੀ ਨਾਇ ॥ ਨੰਖੋ ਓਝਲਾ ਹੋਣਾ ਥਾ ਤੋ ਫਿਰ ਕਿਉ ਮੁਸਕਾਇ।<ref name = sdm /> </poem> </div> || |} '''''ਕਜਰੀ''''' ਅਤੇ '''''ਚੈਤੀ''''' ਭਾਰਤੀ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਰੂਪ (ਅਰਧ-ਕਲਾਸੀਕਲ) ਲੋਕ ਪਰੰਪਰਾ ਦੇ ਅਧਾਰ ਉੱਤੇ ਦੋਆਬ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦਾ ਅਭਿਆਸ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਅਨੁਸਾਰ ਚਿਨਮੋਏ ਲਹਿਰੀ ਦੁਆਰਾ ''ਕਜਰੀ'' ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਇੱਕ ਬੰਦਿਸ਼ ਹੈਃ {| |- | <div style="2em;font-size:1.0em"> <poem> ਸਥਾਈ: ਘਿਰੀ ਕਾਰੀ ਬਦਰੀਆ ॥ ਪੀਆ ਰਹਿਲੇ ਕਉਨ ਨਗਰੀਆ॥ ਦੇਖੀ ਮਨ ਬਰਸਾਏ ਘਰ ਅੰਗਣਾ ਕਛੁ ਨਾ ਸੁਹਾਏ। ਅੰਤਰਾ: ਬਿਜਲੀ ਚਮਕੇ ਜਬਾ ਜੋਰ ॥ ਧਰਕਤਾ ਹੈ ਹੀਆ ਮੋਰ॥ ਲਿਪਟਾ ਰਹਾਉ ਸੁਨਿ ਸੇਜਰੀਆ॥[<ref name = sdm /> </poem> </div> || |} ; ਬੰਗਾਲੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਆਚਾਰੀਆ ਚਿਨਮੋਏ ਲਹਿਰੀ ਨੇ ਇੱਕ ਪਲੇਬੈਕ ਗਾਇਕ ਵਜੋਂ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ 1950 ਵਿੱਚ ਬੰਗਾਲੀ ਫ਼ਿਲਮ 'ਮਾਂਡੰਦਾ' (Maandanda) ਵਿੱਚ ਦਿੱਤੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰ ਛਬੀ ਬਿਸਵਾਸ ਨੇ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 'ਦਵੈਰਥ' (Dvairath), 'ਅੰਤਰਾਲ' (Antaraal), 'ਸ਼ਾਪਮੋਚਨ' (Shapmochan), 'ਜੀਵਨਨੀਏ' (Jeebanniye) ਅਤੇ 'ਬਾਪੂ ਨੇ ਕਹਾ ਥਾ' ਆਦਿ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਆਪਣੀ ਆਵਾਜ਼ ਦਿੱਤੀ। 1955 ਵਿੱਚ ਆਈ ਫ਼ਿਲਮ 'ਸ਼ਾਪ ਮੋਚਨ', ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉੱਤਮ ਕੁਮਾਰ ਅਤੇ ਸੁਚਿਤਰਾ ਸੇਨ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸਨ, ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਤਿਮਾ ਬੰਦੋਪਾਧਿਆਏ ਨਾਲ ਗਾਇਆ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਗੀਤ "ਤ੍ਰਿਬੇਣੀ ਤੀਰਥ ਪਥੇ" ਬੰਗਾਲੀ ਫ਼ਿਲਮੀ ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮੀਲ ਦਾ ਪੱਥਰ ਸਾਬਤ ਹੋਇਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 1976 ਵਿੱਚ ਬੰਗਾਲੀ ਫ਼ਿਲਮ 'ਜੀਵਨ ਨਿਯੇ' (Jiban Niye) ਲਈ ਸੰਗੀਤ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ। ; ਅਵਾਰਡ ਅਤੇ ਮਾਨਤਾ ਆਚਾਰੀਆ ਚਿਨਮੋਏ ਲਹਿਰੀ ਨੂੰ ਮੌਰਿਸ ਕਾਲਜ ਦੁਆਰਾ 'ਸੰਗੀਤ ਵਿਸ਼ਾਰਦ' ਦੇ ਖ਼ਿਤਾਬ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।<ref name="bangla" /> == ਵਿਰਾਸਤ == ਆਚਾਰੀਆ ਲਹਿਰੀ ਦੀ ਵਿਰਾਸਤ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚੇਲੇ ਅੱਗੇ ਵਧਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਹ ਕਿਸੇ ਘਰਾਣੇ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਨਹੀਂ ਸਨ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸ਼ੈਲੀ ਜਾਂ ਘਰਾਣੇ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ ਕੀਤੀ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਕੁਝ ਚੇਲਿਆਂ ਦੇ ਨਾਮ ਪਰਵੀਨ ਸੁਲਤਾਨਾ, ਮੰਦਿਰਾ ਲਹਿਰੀ , ਸ਼ਿਆਮਲਾਲ ਲਹਿਰੀ ਆਦਿ ਹਨ। * ਪੰਡਿਤ ਲਹਿਰੀ ਨੇ ਦੋ ਕਿਤਾਬਾਂ ਲਿਖੀਆਂ, "''ਮਗਨ ਗੀਤ''" ਅਤੇ "''ਤਾਨ ਮੰਜਰੀ''"। == ਯਾਦਾਂ == * ''ਪੰਡਿਤ'' ਸ਼ਿਆਮਲਾਲ ਲਹਿਰੀ ਦੀ ਪਤਨੀ ਬਿਦੂਸ਼ੀ ਮੰਦਿਰਾ ਲਹਿਰੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਹੁਰੇ ''ਪੰਡਿਤ'' ਚਿਨਮੋਏ ਲਹਿਰੀ ਬਾਰੇ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਕਿ ਉਸ ਨੇ ਰਾਬਿੰਦਰ ਭਾਰਤੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਇਸ਼ਾਰੇ 'ਤੇ ਰਾਜੇਸ਼ਵਰੀ ਗਾਂਗੁਲੀ ਬੈਨਰਜੀ ਦੁਆਰਾ ਰਿਕਾਰਡ ਕੀਤੀ ਆਪਣੀ ਇੰਟਰਵਿਊ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ''ਪੰਡਿਤ'' ਲਹਿਰੀ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸਮੇਂ ਦੀ ਪਾਬੰਦੀ' ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੰਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਰਿਆਜ਼ (ਅਭਿਆਸ ਸੈਸ਼ਨ) ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਦੇ ਸਮੇਂ ਇੱਕ ਗੁਰੂ ਵਜੋਂ ਬਹੁਤ ਸਖਤ ਸਨ। ਉਸ ਦਾ ਅਕਸਰ ਵਰਤਿਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਵਾਕੰਸ਼ "ਕਰੋ ਯਾ ਮਰੋ" ਸੀ।<ref name="mandira">{{Cite web |date=29 June 2017 |title=PANDIT CHINMOY LAHIRI, THE AFFECTIONATE GURU |url=http://kolkatamusicmapping.com/pandit-chinmoy-lahiri-affectionate-guru/ |access-date=16 March 2019}}</ref> == ਹਵਾਲੇ == {{Reflist}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਹਿੰਦੂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਗਾਇਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1984]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1920]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:Articles with hCards]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੰਖੇਪ ਜਾਣਕਾਰੀ ਵਿਕੀਡਾਟਾ ਤੋਂ ਵੱਖਰੀ ਹੈ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੰਖੇਪ ਜਾਣਕਾਰੀ ਵਾਲੇ ਲੇਖ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਣ-ਸਮੀਖਿਆ ਅਨੁਵਾਦਾਂ ਵਾਲੇ ਸਫ਼ੇ]] b5ev8ogkjyaestw4r8kiixmbwo9bqcj 846185 846184 2026-09-15T06:38:24Z Nitesh Gill 8973 /* ਵਿਰਾਸਤ */ 846185 wikitext text/x-wiki {{Infobox musical artist | honorific_prefix = ਆਚਾਰੀਆ | name = ਚਿਨਮੋਏ ਲਹਿਰੀ | image = Acharya Chinmoy Lahiri.jpg | image_size = 200px | caption = আচার্য চিন্ময় লাহিড়ী | birth_date = {{Birth date |df=y|1920|3|20|}} | birth_place = ਤੰਤੀਬੰਧ, ਪਬਨਾ, ਅੰਗਰੇਜ਼ ਸ਼ਾਸਨ ਅਧੀਨ ਅਣਵੰਡਿਆ ਭਾਰਤ | death_date = {{Death date and age|df=y|1984|8|17|1920|3|20}} | death_place = [[ਕਲਕੱਤਾ]], [[ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ]], [[ਭਾਰਤ]] | occupation = ਗੀਤਕਾਰ | years_active = 1935–1984 }} ਆਚਾਰੀਆ '''ਚਿਨਮੋਏ ਲਹਿਰੀ''' (ਬੰਗਾਲੀਃ ਆਚਾਰ ਚਿੰਮਯ ਲਹਰੀ 20 ਮਾਰਚ 1920-17 ਅਗਸਤ 1984) ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਪਰੰਪਰਾ ਵਿੱਚ ਬੰਗਾਲ ਤੋਂ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਗਾਇਕ ਸੀ। ਉਹ ਗਾਇਕੀ ਦੇ ''ਖਿਆਲ'' ਰੂਪ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਬੰਗਾਲੀ ''ਰਾਗ-ਪ੍ਰਧਾਨ'' ਗੀਤਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਦੇ ਨਾਲ ''[[ਧਰੁਪਦ]]'', ''[[ਠੁਮਰੀ]]'' ਅਤੇ ''[[ਟੱਪਾ: ਇੱਕ ਗਾਇਨ ਸ਼ੈਲੀ|ਟੱਪਾ]]'' ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀਆਂ ਲਈ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।<ref name="sdm">{{Cite web |title=Acharya Chinmoy Lahiri – A glimpses on his musical personality |url=http://sdmgovtmusiccollege.in/gandharvam/index.php/10-vol-1-no-2/29-acharya-chinmoy-lahiri-a-glimpse-on-his-musical-personality |access-date=16 March 2019}}</ref> == ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ == ਆਚਾਰੀਆ ਚਿਨਮੋਏ ਲਹਿਰੀ ਦਾ ਜਨਮ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸ਼ਾਸਨ ਅਧੀਨ ਅਵਿਭਾਜਿਤ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਪਾਬਨਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ''ਤੰਤੀਬੰਧ'' ਦੇ ਇੱਕ ਜ਼ਿਮੀਂਦਾਰ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਜੀਬ ਚੰਦਰ ਲਹਿਰੀ ਇੱਕ ਸਿਵਲ ਇੰਜੀਨੀਅਰ ਸਨ, ਬੰਗਾਲ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਕਾਲਜ, ਸ਼ਿਬਪੁਰ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਸਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਾਂ ਦਾ ਨਾਮ ਸਰਜੂਬਾਲਾ ਦੇਵੀ ਸੀ। ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਪਾਲਣ-ਪੋਸ਼ਣ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਲਖਨਊ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜਿੱਥੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ।<ref name="bangla">{{Cite web |title=Lahiri, Chinmoy |url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Lahiri,_Chinmoy |access-date=16 March 2019}}</ref> ਸੰਗੀਤ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਅਧਿਆਪਕ ਰਬੀਨ ਚਟੋਪਾਧਿਆਏ ਸਨ। ਸੰਗੀਤ ਪ੍ਰਤੀ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਜਨੂੰਨ ਨੇ ਚਿਨਮੋਏ ਲਹਿਰੀ ਨੂੰ [[ਭਾਤਖੰਡੇ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਵਿਸ਼ਵਵਿਦਿਆਲਿਆ|ਮੈਰਿਸ ਕਾਲਜ ਆਫ਼ ਮਿਊਜ਼ਿਕ]], ਲਖਨਊ (ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ [[ਭਾਤਖੰਡੇ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਵਿਸ਼ਵਵਿਦਿਆਲਿਆ]]) ਵਿੱਚ ਲਿਆਂਦਾ ਜਿੱਥੇ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਕਾਲਜ ਦੇ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਪੰਡਿਤ ਸ਼੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨਾਰਾਇਣ ਰਤਨਜੰਕਰ ਤੋਂ ਸੰਗੀਤ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਲਈ। ਉੱਥੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਕੁਝ ਨੌਜਵਾਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰਤਿਭਾਸ਼ਾਲੀ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਵੀ ਸਨ ਜੋ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਮਹਾਨ ਮਾਸਟਰ ਬਣ ਗਏ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਵੀ. ਜੀ. ਜੋਗ, ਐਸ. ਸੀ. ਆਰ. ਭੱਟ ਅਤੇ ਧਰੁਵਤਾਰਾ ਜੋਸ਼ੀ ਆਦਿ।<ref name="itc">{{Cite web |title=Celebrated masters |url=https://www.itcsra.org/Celebrity.aspx?Celebrityid=6 |access-date=16 March 2019}}</ref> ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਦਿਲੀਪ ਚੰਦਰ ਵੇਦੀ, ਖਲੀਫਾ ਖੁਰਸ਼ੀਦ ਅਲੀ ਖਾਨ ਅਤੇ ਛੋਟੇ ਖਾਨ ਤੋਂ ਸੰਗੀਤ ਦੀ ਤਾਲੀਮ ਲਈ।<ref name="bangla" /> ਚਿਨਮੋਏ ਲਹਿਰੀ ਇੱਕ ''ਗੰਡਾ-ਬੰਧ ਸ਼ਗੀਰਦ'' (ਪੰਡਿਤ ਰਤਨਜੰਕਰ ਦਾ ਚੇਲਾ, ਜੋ ਪੰਡਿਤ ਭਾਤਖੰਡੇ ਅਤੇ ਉਸਤਾਦ ਫਿਆਜ਼ ਖਾਨ ਦਾ ਚੇਲਾ ਸੀ। ਇਸ ਵੰਸ਼ ਤੋਂ ਆਚਾਰੀਆ ਚਿਨਮੋਏ ਦਾ ਲਖਨਊ ਦੇ ਸੇਨੀਆ ਘਰਾਣੇ ਵੱਲ ਝੁਕਾਅ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ ।<ref name="sdm" /> == ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਕੈਰੀਅਰ == ਆਚਾਰੀਆ ਲਹਿਰੀ ਨੇ ਸੰਨ 1936 ਵਿੱਚ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਰੇਡੀਓ ਲਖਨਊ ਸਟੇਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪ੍ਰਵਾਨਿਤ ਕਲਾਕਾਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸੰਗੀਤ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਕਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। ਫਿਰ ਉਹ ਢਾਕਾ ਰੇਡੀਓ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਏ। ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਰਿਕਾਰਡ 1944 ਵਿੱਚ ਹਿਜ਼ ਮਾਸਟਰਜ਼ ਵਾਇਸ ਦੁਆਰਾ ਬੰਗਾਲੀ ''ਖਿਆਲ'' ਦੇ ਦੋ ਸੰਗੀਤ ਟਰੈਕਾਂ, ਗੋਪਾਲ ਦਾਸਗੁਪਤਾ ਦੁਆਰਾ 'ਨਾ ਮਾਨੇ ਮਾਨਾ' ਅਤੇ 'ਦੁਵਾਰੇ ਏਲੋ ਕੇ' ਨਾਲ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। 1947 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਵੰਡ ਦੌਰਾਨ ਆਚਾਰੀਆ ਲਹਿਰੀ 'ਕਲਕੱਤਾ' (ਕੋਲਕਾਤਾ) ਚਲੇ ਗਏ। ਇੱਕ ਚੰਗੇ ਸੰਗੀਤ ਅਧਿਆਪਕ ਵਜੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਫੈਲ ਗਈ ਅਤੇ 1967 ਵਿੱਚ ਉਹ ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਵਜੋਂ [[ਰਬਿੰਦਰ ਭਾਰਤੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ]] ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਏ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਆਖਰੀ ਸਾਹ ਤੱਕ ਓਥੇ ਹੀ ਰਹੇ।<ref name="sdm" /> == ਆਚਾਰੀਆ ਲਹਿਰੀ ਦਾ ਸੰਗੀਤ == 20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਰੰਭ ਵਿੱਚ ਬੰਗਾਲ ਵਿੱਚ ਗਿਆਨ ਦੇ ਇੱਕ ਯੁੱਗ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਆਰਚਾਰੀਆ ਚਿਨਮੋਏ ਲਹਿਰੀ ਨੇ ਕੀਤੀ ਜਿਸ ਸਮੇਂ ਹੋਰ ਖੇਤਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਭਾਰਤੀ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸੰਗੀਤ ਨੂੰ ਵੀ ਖੇਤਰੀ ਭਿੰਨਤਾਵਾਂ ਦੇ ਮੱਦੇਨਜ਼ਰ ਪ੍ਰਯੋਗ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਬੰਗਾਲ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਵਿੱਚ, [[ਵਿਸ਼ਮਦੇਵ ਚੱਟੋਪਾਧਿਆਏ|ਵਿਸ਼ਵਦੇਵ ਚਟੋਪਾਧਿਆਏ]], ਤਾਰਾਪਦ ਚੱਕਰਵਰਤੀ, ਗਿਆਨੇਂਦਰ ਪ੍ਰਸ਼ਾਦ ਗੋਸਵਾਮੀ ਅਤੇ ਚਿਨਮੋਏ ਲਹਿਰੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਜ਼ਿਕਰ ਦੇ ਹੱਕਦਾਰ ਸਨ। ਸ਼ੁੱਧ ਭਾਰਤੀ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸੰਗੀਤ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਆਚਾਰੀਆ ਚਿਨਮੋਏ ਲਹਿਰੀ ਨਿਪੁੰਨ ਸਨ ਅਤੇ ਖਿਆਲ, ਠੁਮਰੀ, ਗੀਤ, ਗਜ਼ਲ ਅਤੇ ਰਾਗ-ਪ੍ਰਧਾਨ ਗੀਤਾਂ ਦੇ ਮਾਹਰ ਸਨ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ''ਰਾਗਾਂ'' ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ ਵੀ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਰਾਗਾਂ ਲਈ ''ਬੰਦਿਸ਼ਾਂ ਵੀ ਲਿਖੀਆਂ''।<ref name="sdm" /> ; ਭਾਰਤੀ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸੰਗੀਤ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਆਰਚਾਰੀਆ ਚਿਨਮੋਏ ਲਹਿਰੀ ਨੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਰਾਗ,''ਸ਼ਿਆਮਕੋਸ'', ਯੋਗਮਾਇਆ, ਪ੍ਰਭਾਤੀ ਤੋੜੀ, ''ਰਜਨੀ ਕਲਿਆਣ'', ''ਕੁਸ਼ੁਮੀ ਕਲਿਆਣ'' ", ''ਗੰਧਾਰਿਕਾ'', ''ਨਾਗ ਰੰਜਨੀ'', ਮੰਗਲਤੀ, ''ਸ਼ਿਵਾਨੀ'' ਅਤੇ ''ਸ਼ੁਭਰਾ'', ਬਣਾਏ। ; ਆਚਾਰੀਆ ਚਿਨਮੋਏ ਲਹਿਰੀ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਈ ਗਈ ''ਬੰਦੀਸ਼'' '''''ਖਿਆਲ''''' ਚਿਨਮੋਏ ਲਹਿਰੀ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖੀ ਗਈ ਬੰਦਿਸ਼ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਰਾਧਾ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਪਿਆਰ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ। {| |- | <div style="2em;font-size:1.0em"> <poem> ਰਾਗ: ਦਰਬਾਰੀ ਕਾਨ੍ਹੜਾ, ਤਾਲ: ਤ੍ਰਿਤਾਲਾ (ਮੱਧਿਆ ਲਯ) ਸਥਾਈ: ਕਿਆ ਤੁਮ ਹੋ ਵਹੀ ਸਿਆਮ ਸਾਂਵਰਿਆ ਢੂੰਢ ਫਿਰੁ ਬਨ ਬਾਬਰੀਆ॥ ਅੰਤਰਾ: ਬਾਸੁਰਿ ਕੀ ਧਵਣੀ॥ ਬਜਾਇ ਕਾਹੀ ਗੁਣੀ ॥ ਪੁਕਾਰੇ ਮੋਹਿ ਮਗਨਾ ਨਗਰੀਆ<ref name = sdm /> </poem> </div> || |} {| |- | <div style="2em;font-size:1.0em"> <poem> ਰਾਗ: ਦੇਸੀ, ਤਾਲਾ: ਤ੍ਰਿਤਾਲਾ (ਮੱਧਿਆ ਲਯ) ਸਥਾਈ: ਮਨਹਰਵਾ ਕੁਰੈ ਲਯੋ ਜਾਏ ਹੀਆ ਕੀ ਪੀਰਾ ਕਿਸ ਸੁਨਾਏ ॥ ਅੰਤਰਾ: ਕਾ ਕਰੁ ਅਬ ਕੁਛ ਨ ਸੁਹਾਇਆ ॥ ਮਗਨਾ ਮਿਲਾਨਾ ਬਿਨੁ ਕੈਸੇ ਬਿਤਾਏ ॥ ਸਖੀ ਇਰਿ ਦੇਹੋ ਬਤਾਯਾ<ref name = sdm /> </poem> </div> || |} '''''ਠੁਮਰੀ''''': ਭਾਰਤੀ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸੰਗੀਤ ਦਾ ਇੱਕ ਰੂਪ (ਅਰਧ-ਕਲਾਸੀਕਲ) ਹੈ। ਠੁਮਰੀ ਬਾਵਰ ਗੀਤਾਂ ਦੇ ਅਧਾਰ ਉੱਤੇ ਲਖਨਊ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਮੁਗਲ ਯੁੱਗ ਦੌਰਾਨ ਰੋਮਾਂਟਿਕ ਕਾਵਿਕ ਗੀਤਾਂ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਿਕਸਤ ਹੋਈ ਸੀ । ਠੁਮਰੀ ਗੀਤਾਂ ਲਈ ਚਿਨਮੋਏ ਲਹਿਰੀ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖੇ ਕੁਝ ਬੰਦਿਸ਼ ਹਨਃ {| |- | <div style="2em;font-size:1.0em"> <poem> ਰਾਗ: ਖੰਬਾਜ਼, ਤਾਲਾ: ਜੱਤ ਸਥਾਈ: ਅਖੀਆ ਕਾਹੇ ਕੋ ਮਿਲਾਇ ॥ ਮੋਹਿ ਕਿਅੁ ਪ੍ਰੇਮ ਕੀ ਰਾਹਾ ਦੇਖੈ ॥ ਬਰਬਾਸ ਪਾਸ ਬੁਲਾਕਰ ਆਪਨੇ ਅਬ ਕਿਉ ਨੈਣਾ ਚੁਰਾਈ ॥ ਅੰਤਰਾ: ਤੇਰਾ ਮਨੁ ਨਾ ਜਨੁ ਤੂ ਅਕਾਰਜਾ ਕੀ ਨਾਇ ॥ ਨੰਖੋ ਓਝਲਾ ਹੋਣਾ ਥਾ ਤੋ ਫਿਰ ਕਿਉ ਮੁਸਕਾਇ।<ref name = sdm /> </poem> </div> || |} '''''ਕਜਰੀ''''' ਅਤੇ '''''ਚੈਤੀ''''' ਭਾਰਤੀ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਰੂਪ (ਅਰਧ-ਕਲਾਸੀਕਲ) ਲੋਕ ਪਰੰਪਰਾ ਦੇ ਅਧਾਰ ਉੱਤੇ ਦੋਆਬ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦਾ ਅਭਿਆਸ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਅਨੁਸਾਰ ਚਿਨਮੋਏ ਲਹਿਰੀ ਦੁਆਰਾ ''ਕਜਰੀ'' ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਇੱਕ ਬੰਦਿਸ਼ ਹੈਃ {| |- | <div style="2em;font-size:1.0em"> <poem> ਸਥਾਈ: ਘਿਰੀ ਕਾਰੀ ਬਦਰੀਆ ॥ ਪੀਆ ਰਹਿਲੇ ਕਉਨ ਨਗਰੀਆ॥ ਦੇਖੀ ਮਨ ਬਰਸਾਏ ਘਰ ਅੰਗਣਾ ਕਛੁ ਨਾ ਸੁਹਾਏ। ਅੰਤਰਾ: ਬਿਜਲੀ ਚਮਕੇ ਜਬਾ ਜੋਰ ॥ ਧਰਕਤਾ ਹੈ ਹੀਆ ਮੋਰ॥ ਲਿਪਟਾ ਰਹਾਉ ਸੁਨਿ ਸੇਜਰੀਆ॥[<ref name = sdm /> </poem> </div> || |} ; ਬੰਗਾਲੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਆਚਾਰੀਆ ਚਿਨਮੋਏ ਲਹਿਰੀ ਨੇ ਇੱਕ ਪਲੇਬੈਕ ਗਾਇਕ ਵਜੋਂ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ 1950 ਵਿੱਚ ਬੰਗਾਲੀ ਫ਼ਿਲਮ 'ਮਾਂਡੰਦਾ' (Maandanda) ਵਿੱਚ ਦਿੱਤੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰ ਛਬੀ ਬਿਸਵਾਸ ਨੇ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 'ਦਵੈਰਥ' (Dvairath), 'ਅੰਤਰਾਲ' (Antaraal), 'ਸ਼ਾਪਮੋਚਨ' (Shapmochan), 'ਜੀਵਨਨੀਏ' (Jeebanniye) ਅਤੇ 'ਬਾਪੂ ਨੇ ਕਹਾ ਥਾ' ਆਦਿ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਆਪਣੀ ਆਵਾਜ਼ ਦਿੱਤੀ। 1955 ਵਿੱਚ ਆਈ ਫ਼ਿਲਮ 'ਸ਼ਾਪ ਮੋਚਨ', ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉੱਤਮ ਕੁਮਾਰ ਅਤੇ ਸੁਚਿਤਰਾ ਸੇਨ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸਨ, ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਤਿਮਾ ਬੰਦੋਪਾਧਿਆਏ ਨਾਲ ਗਾਇਆ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਗੀਤ "ਤ੍ਰਿਬੇਣੀ ਤੀਰਥ ਪਥੇ" ਬੰਗਾਲੀ ਫ਼ਿਲਮੀ ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮੀਲ ਦਾ ਪੱਥਰ ਸਾਬਤ ਹੋਇਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 1976 ਵਿੱਚ ਬੰਗਾਲੀ ਫ਼ਿਲਮ 'ਜੀਵਨ ਨਿਯੇ' (Jiban Niye) ਲਈ ਸੰਗੀਤ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ। ; ਅਵਾਰਡ ਅਤੇ ਮਾਨਤਾ ਆਚਾਰੀਆ ਚਿਨਮੋਏ ਲਹਿਰੀ ਨੂੰ ਮੌਰਿਸ ਕਾਲਜ ਦੁਆਰਾ 'ਸੰਗੀਤ ਵਿਸ਼ਾਰਦ' ਦੇ ਖ਼ਿਤਾਬ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।<ref name="bangla" /> == ਵਿਰਾਸਤ == ਆਚਾਰੀਆ ਲਹਿਰੀ ਦੀ ਵਿਰਾਸਤ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚੇਲੇ ਅੱਗੇ ਵਧਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਹ ਕਿਸੇ ਘਰਾਣੇ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਤ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸ਼ੈਲੀ ਜਾਂ ਘਰਾਣੇ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ ਕੀਤੀ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਕੁਝ ਚੇਲਿਆਂ ਦੇ ਨਾਮ ਪਰਵੀਨ ਸੁਲਤਾਨਾ, ਮੰਦਿਰਾ ਲਹਿਰੀ, ਸ਼ਿਆਮਲਾਲ ਲਹਿਰੀ ਵਰਗੇ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਹਨ।<ref name= sharma>{{cite book|first=Dr. Manorama|last= Sharma|title=Tradition of Hindusthani Music|publisher= A P H Publishing Coprporation|year= 2006|place= New Delhi|isbn= 81-7648999-9}}</ref> * ਪੰਡਿਤ ਲਹਿਰੀ ਨੇ ਦੋ ਕਿਤਾਬਾਂ, "''ਮਗਨ ਗੀਤ''" ਅਤੇ "''ਤਾਨ ਮੰਜਰੀ''" ਲਿਖੀਆਂ। == ਯਾਦਾਂ == * ''ਪੰਡਿਤ'' ਸ਼ਿਆਮਲਾਲ ਲਹਿਰੀ ਦੀ ਪਤਨੀ ਬਿਦੂਸ਼ੀ ਮੰਦਿਰਾ ਲਹਿਰੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਹੁਰੇ ''ਪੰਡਿਤ'' ਚਿਨਮੋਏ ਲਹਿਰੀ ਬਾਰੇ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਕਿ ਉਸ ਨੇ ਰਾਬਿੰਦਰ ਭਾਰਤੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਇਸ਼ਾਰੇ 'ਤੇ ਰਾਜੇਸ਼ਵਰੀ ਗਾਂਗੁਲੀ ਬੈਨਰਜੀ ਦੁਆਰਾ ਰਿਕਾਰਡ ਕੀਤੀ ਆਪਣੀ ਇੰਟਰਵਿਊ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ''ਪੰਡਿਤ'' ਲਹਿਰੀ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸਮੇਂ ਦੀ ਪਾਬੰਦੀ' ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੰਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਰਿਆਜ਼ (ਅਭਿਆਸ ਸੈਸ਼ਨ) ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਦੇ ਸਮੇਂ ਇੱਕ ਗੁਰੂ ਵਜੋਂ ਬਹੁਤ ਸਖਤ ਸਨ। ਉਸ ਦਾ ਅਕਸਰ ਵਰਤਿਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਵਾਕੰਸ਼ "ਕਰੋ ਯਾ ਮਰੋ" ਸੀ।<ref name="mandira">{{Cite web |date=29 June 2017 |title=PANDIT CHINMOY LAHIRI, THE AFFECTIONATE GURU |url=http://kolkatamusicmapping.com/pandit-chinmoy-lahiri-affectionate-guru/ |access-date=16 March 2019}}</ref> == ਹਵਾਲੇ == {{Reflist}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਹਿੰਦੂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਗਾਇਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1984]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1920]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:Articles with hCards]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੰਖੇਪ ਜਾਣਕਾਰੀ ਵਿਕੀਡਾਟਾ ਤੋਂ ਵੱਖਰੀ ਹੈ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੰਖੇਪ ਜਾਣਕਾਰੀ ਵਾਲੇ ਲੇਖ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਣ-ਸਮੀਖਿਆ ਅਨੁਵਾਦਾਂ ਵਾਲੇ ਸਫ਼ੇ]] mzr6rwf5kq98twjhgw7v8nsmo54b5qe 846186 846185 2026-09-15T06:39:43Z Nitesh Gill 8973 /* ਯਾਦਾਂ */ 846186 wikitext text/x-wiki {{Infobox musical artist | honorific_prefix = ਆਚਾਰੀਆ | name = ਚਿਨਮੋਏ ਲਹਿਰੀ | image = Acharya Chinmoy Lahiri.jpg | image_size = 200px | caption = আচার্য চিন্ময় লাহিড়ী | birth_date = {{Birth date |df=y|1920|3|20|}} | birth_place = ਤੰਤੀਬੰਧ, ਪਬਨਾ, ਅੰਗਰੇਜ਼ ਸ਼ਾਸਨ ਅਧੀਨ ਅਣਵੰਡਿਆ ਭਾਰਤ | death_date = {{Death date and age|df=y|1984|8|17|1920|3|20}} | death_place = [[ਕਲਕੱਤਾ]], [[ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ]], [[ਭਾਰਤ]] | occupation = ਗੀਤਕਾਰ | years_active = 1935–1984 }} ਆਚਾਰੀਆ '''ਚਿਨਮੋਏ ਲਹਿਰੀ''' (ਬੰਗਾਲੀਃ ਆਚਾਰ ਚਿੰਮਯ ਲਹਰੀ 20 ਮਾਰਚ 1920-17 ਅਗਸਤ 1984) ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਪਰੰਪਰਾ ਵਿੱਚ ਬੰਗਾਲ ਤੋਂ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਗਾਇਕ ਸੀ। ਉਹ ਗਾਇਕੀ ਦੇ ''ਖਿਆਲ'' ਰੂਪ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਬੰਗਾਲੀ ''ਰਾਗ-ਪ੍ਰਧਾਨ'' ਗੀਤਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਦੇ ਨਾਲ ''[[ਧਰੁਪਦ]]'', ''[[ਠੁਮਰੀ]]'' ਅਤੇ ''[[ਟੱਪਾ: ਇੱਕ ਗਾਇਨ ਸ਼ੈਲੀ|ਟੱਪਾ]]'' ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀਆਂ ਲਈ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।<ref name="sdm">{{Cite web |title=Acharya Chinmoy Lahiri – A glimpses on his musical personality |url=http://sdmgovtmusiccollege.in/gandharvam/index.php/10-vol-1-no-2/29-acharya-chinmoy-lahiri-a-glimpse-on-his-musical-personality |access-date=16 March 2019}}</ref> == ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ == ਆਚਾਰੀਆ ਚਿਨਮੋਏ ਲਹਿਰੀ ਦਾ ਜਨਮ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸ਼ਾਸਨ ਅਧੀਨ ਅਵਿਭਾਜਿਤ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਪਾਬਨਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ''ਤੰਤੀਬੰਧ'' ਦੇ ਇੱਕ ਜ਼ਿਮੀਂਦਾਰ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਜੀਬ ਚੰਦਰ ਲਹਿਰੀ ਇੱਕ ਸਿਵਲ ਇੰਜੀਨੀਅਰ ਸਨ, ਬੰਗਾਲ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਕਾਲਜ, ਸ਼ਿਬਪੁਰ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਸਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਾਂ ਦਾ ਨਾਮ ਸਰਜੂਬਾਲਾ ਦੇਵੀ ਸੀ। ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਪਾਲਣ-ਪੋਸ਼ਣ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਲਖਨਊ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜਿੱਥੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ।<ref name="bangla">{{Cite web |title=Lahiri, Chinmoy |url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Lahiri,_Chinmoy |access-date=16 March 2019}}</ref> ਸੰਗੀਤ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਅਧਿਆਪਕ ਰਬੀਨ ਚਟੋਪਾਧਿਆਏ ਸਨ। ਸੰਗੀਤ ਪ੍ਰਤੀ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਜਨੂੰਨ ਨੇ ਚਿਨਮੋਏ ਲਹਿਰੀ ਨੂੰ [[ਭਾਤਖੰਡੇ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਵਿਸ਼ਵਵਿਦਿਆਲਿਆ|ਮੈਰਿਸ ਕਾਲਜ ਆਫ਼ ਮਿਊਜ਼ਿਕ]], ਲਖਨਊ (ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ [[ਭਾਤਖੰਡੇ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਵਿਸ਼ਵਵਿਦਿਆਲਿਆ]]) ਵਿੱਚ ਲਿਆਂਦਾ ਜਿੱਥੇ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਕਾਲਜ ਦੇ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਪੰਡਿਤ ਸ਼੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨਾਰਾਇਣ ਰਤਨਜੰਕਰ ਤੋਂ ਸੰਗੀਤ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਲਈ। ਉੱਥੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਕੁਝ ਨੌਜਵਾਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰਤਿਭਾਸ਼ਾਲੀ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਵੀ ਸਨ ਜੋ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਮਹਾਨ ਮਾਸਟਰ ਬਣ ਗਏ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਵੀ. ਜੀ. ਜੋਗ, ਐਸ. ਸੀ. ਆਰ. ਭੱਟ ਅਤੇ ਧਰੁਵਤਾਰਾ ਜੋਸ਼ੀ ਆਦਿ।<ref name="itc">{{Cite web |title=Celebrated masters |url=https://www.itcsra.org/Celebrity.aspx?Celebrityid=6 |access-date=16 March 2019}}</ref> ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਦਿਲੀਪ ਚੰਦਰ ਵੇਦੀ, ਖਲੀਫਾ ਖੁਰਸ਼ੀਦ ਅਲੀ ਖਾਨ ਅਤੇ ਛੋਟੇ ਖਾਨ ਤੋਂ ਸੰਗੀਤ ਦੀ ਤਾਲੀਮ ਲਈ।<ref name="bangla" /> ਚਿਨਮੋਏ ਲਹਿਰੀ ਇੱਕ ''ਗੰਡਾ-ਬੰਧ ਸ਼ਗੀਰਦ'' (ਪੰਡਿਤ ਰਤਨਜੰਕਰ ਦਾ ਚੇਲਾ, ਜੋ ਪੰਡਿਤ ਭਾਤਖੰਡੇ ਅਤੇ ਉਸਤਾਦ ਫਿਆਜ਼ ਖਾਨ ਦਾ ਚੇਲਾ ਸੀ। ਇਸ ਵੰਸ਼ ਤੋਂ ਆਚਾਰੀਆ ਚਿਨਮੋਏ ਦਾ ਲਖਨਊ ਦੇ ਸੇਨੀਆ ਘਰਾਣੇ ਵੱਲ ਝੁਕਾਅ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ ।<ref name="sdm" /> == ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਕੈਰੀਅਰ == ਆਚਾਰੀਆ ਲਹਿਰੀ ਨੇ ਸੰਨ 1936 ਵਿੱਚ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਰੇਡੀਓ ਲਖਨਊ ਸਟੇਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪ੍ਰਵਾਨਿਤ ਕਲਾਕਾਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸੰਗੀਤ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਕਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। ਫਿਰ ਉਹ ਢਾਕਾ ਰੇਡੀਓ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਏ। ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਰਿਕਾਰਡ 1944 ਵਿੱਚ ਹਿਜ਼ ਮਾਸਟਰਜ਼ ਵਾਇਸ ਦੁਆਰਾ ਬੰਗਾਲੀ ''ਖਿਆਲ'' ਦੇ ਦੋ ਸੰਗੀਤ ਟਰੈਕਾਂ, ਗੋਪਾਲ ਦਾਸਗੁਪਤਾ ਦੁਆਰਾ 'ਨਾ ਮਾਨੇ ਮਾਨਾ' ਅਤੇ 'ਦੁਵਾਰੇ ਏਲੋ ਕੇ' ਨਾਲ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। 1947 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਵੰਡ ਦੌਰਾਨ ਆਚਾਰੀਆ ਲਹਿਰੀ 'ਕਲਕੱਤਾ' (ਕੋਲਕਾਤਾ) ਚਲੇ ਗਏ। ਇੱਕ ਚੰਗੇ ਸੰਗੀਤ ਅਧਿਆਪਕ ਵਜੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਫੈਲ ਗਈ ਅਤੇ 1967 ਵਿੱਚ ਉਹ ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਵਜੋਂ [[ਰਬਿੰਦਰ ਭਾਰਤੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ]] ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਏ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਆਖਰੀ ਸਾਹ ਤੱਕ ਓਥੇ ਹੀ ਰਹੇ।<ref name="sdm" /> == ਆਚਾਰੀਆ ਲਹਿਰੀ ਦਾ ਸੰਗੀਤ == 20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਰੰਭ ਵਿੱਚ ਬੰਗਾਲ ਵਿੱਚ ਗਿਆਨ ਦੇ ਇੱਕ ਯੁੱਗ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਆਰਚਾਰੀਆ ਚਿਨਮੋਏ ਲਹਿਰੀ ਨੇ ਕੀਤੀ ਜਿਸ ਸਮੇਂ ਹੋਰ ਖੇਤਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਭਾਰਤੀ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸੰਗੀਤ ਨੂੰ ਵੀ ਖੇਤਰੀ ਭਿੰਨਤਾਵਾਂ ਦੇ ਮੱਦੇਨਜ਼ਰ ਪ੍ਰਯੋਗ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਬੰਗਾਲ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਵਿੱਚ, [[ਵਿਸ਼ਮਦੇਵ ਚੱਟੋਪਾਧਿਆਏ|ਵਿਸ਼ਵਦੇਵ ਚਟੋਪਾਧਿਆਏ]], ਤਾਰਾਪਦ ਚੱਕਰਵਰਤੀ, ਗਿਆਨੇਂਦਰ ਪ੍ਰਸ਼ਾਦ ਗੋਸਵਾਮੀ ਅਤੇ ਚਿਨਮੋਏ ਲਹਿਰੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਜ਼ਿਕਰ ਦੇ ਹੱਕਦਾਰ ਸਨ। ਸ਼ੁੱਧ ਭਾਰਤੀ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸੰਗੀਤ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਆਚਾਰੀਆ ਚਿਨਮੋਏ ਲਹਿਰੀ ਨਿਪੁੰਨ ਸਨ ਅਤੇ ਖਿਆਲ, ਠੁਮਰੀ, ਗੀਤ, ਗਜ਼ਲ ਅਤੇ ਰਾਗ-ਪ੍ਰਧਾਨ ਗੀਤਾਂ ਦੇ ਮਾਹਰ ਸਨ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ''ਰਾਗਾਂ'' ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ ਵੀ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਰਾਗਾਂ ਲਈ ''ਬੰਦਿਸ਼ਾਂ ਵੀ ਲਿਖੀਆਂ''।<ref name="sdm" /> ; ਭਾਰਤੀ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸੰਗੀਤ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਆਰਚਾਰੀਆ ਚਿਨਮੋਏ ਲਹਿਰੀ ਨੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਰਾਗ,''ਸ਼ਿਆਮਕੋਸ'', ਯੋਗਮਾਇਆ, ਪ੍ਰਭਾਤੀ ਤੋੜੀ, ''ਰਜਨੀ ਕਲਿਆਣ'', ''ਕੁਸ਼ੁਮੀ ਕਲਿਆਣ'' ", ''ਗੰਧਾਰਿਕਾ'', ''ਨਾਗ ਰੰਜਨੀ'', ਮੰਗਲਤੀ, ''ਸ਼ਿਵਾਨੀ'' ਅਤੇ ''ਸ਼ੁਭਰਾ'', ਬਣਾਏ। ; ਆਚਾਰੀਆ ਚਿਨਮੋਏ ਲਹਿਰੀ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਈ ਗਈ ''ਬੰਦੀਸ਼'' '''''ਖਿਆਲ''''' ਚਿਨਮੋਏ ਲਹਿਰੀ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖੀ ਗਈ ਬੰਦਿਸ਼ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਰਾਧਾ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਪਿਆਰ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ। {| |- | <div style="2em;font-size:1.0em"> <poem> ਰਾਗ: ਦਰਬਾਰੀ ਕਾਨ੍ਹੜਾ, ਤਾਲ: ਤ੍ਰਿਤਾਲਾ (ਮੱਧਿਆ ਲਯ) ਸਥਾਈ: ਕਿਆ ਤੁਮ ਹੋ ਵਹੀ ਸਿਆਮ ਸਾਂਵਰਿਆ ਢੂੰਢ ਫਿਰੁ ਬਨ ਬਾਬਰੀਆ॥ ਅੰਤਰਾ: ਬਾਸੁਰਿ ਕੀ ਧਵਣੀ॥ ਬਜਾਇ ਕਾਹੀ ਗੁਣੀ ॥ ਪੁਕਾਰੇ ਮੋਹਿ ਮਗਨਾ ਨਗਰੀਆ<ref name = sdm /> </poem> </div> || |} {| |- | <div style="2em;font-size:1.0em"> <poem> ਰਾਗ: ਦੇਸੀ, ਤਾਲਾ: ਤ੍ਰਿਤਾਲਾ (ਮੱਧਿਆ ਲਯ) ਸਥਾਈ: ਮਨਹਰਵਾ ਕੁਰੈ ਲਯੋ ਜਾਏ ਹੀਆ ਕੀ ਪੀਰਾ ਕਿਸ ਸੁਨਾਏ ॥ ਅੰਤਰਾ: ਕਾ ਕਰੁ ਅਬ ਕੁਛ ਨ ਸੁਹਾਇਆ ॥ ਮਗਨਾ ਮਿਲਾਨਾ ਬਿਨੁ ਕੈਸੇ ਬਿਤਾਏ ॥ ਸਖੀ ਇਰਿ ਦੇਹੋ ਬਤਾਯਾ<ref name = sdm /> </poem> </div> || |} '''''ਠੁਮਰੀ''''': ਭਾਰਤੀ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸੰਗੀਤ ਦਾ ਇੱਕ ਰੂਪ (ਅਰਧ-ਕਲਾਸੀਕਲ) ਹੈ। ਠੁਮਰੀ ਬਾਵਰ ਗੀਤਾਂ ਦੇ ਅਧਾਰ ਉੱਤੇ ਲਖਨਊ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਮੁਗਲ ਯੁੱਗ ਦੌਰਾਨ ਰੋਮਾਂਟਿਕ ਕਾਵਿਕ ਗੀਤਾਂ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਿਕਸਤ ਹੋਈ ਸੀ । ਠੁਮਰੀ ਗੀਤਾਂ ਲਈ ਚਿਨਮੋਏ ਲਹਿਰੀ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖੇ ਕੁਝ ਬੰਦਿਸ਼ ਹਨਃ {| |- | <div style="2em;font-size:1.0em"> <poem> ਰਾਗ: ਖੰਬਾਜ਼, ਤਾਲਾ: ਜੱਤ ਸਥਾਈ: ਅਖੀਆ ਕਾਹੇ ਕੋ ਮਿਲਾਇ ॥ ਮੋਹਿ ਕਿਅੁ ਪ੍ਰੇਮ ਕੀ ਰਾਹਾ ਦੇਖੈ ॥ ਬਰਬਾਸ ਪਾਸ ਬੁਲਾਕਰ ਆਪਨੇ ਅਬ ਕਿਉ ਨੈਣਾ ਚੁਰਾਈ ॥ ਅੰਤਰਾ: ਤੇਰਾ ਮਨੁ ਨਾ ਜਨੁ ਤੂ ਅਕਾਰਜਾ ਕੀ ਨਾਇ ॥ ਨੰਖੋ ਓਝਲਾ ਹੋਣਾ ਥਾ ਤੋ ਫਿਰ ਕਿਉ ਮੁਸਕਾਇ।<ref name = sdm /> </poem> </div> || |} '''''ਕਜਰੀ''''' ਅਤੇ '''''ਚੈਤੀ''''' ਭਾਰਤੀ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਰੂਪ (ਅਰਧ-ਕਲਾਸੀਕਲ) ਲੋਕ ਪਰੰਪਰਾ ਦੇ ਅਧਾਰ ਉੱਤੇ ਦੋਆਬ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦਾ ਅਭਿਆਸ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਅਨੁਸਾਰ ਚਿਨਮੋਏ ਲਹਿਰੀ ਦੁਆਰਾ ''ਕਜਰੀ'' ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਇੱਕ ਬੰਦਿਸ਼ ਹੈਃ {| |- | <div style="2em;font-size:1.0em"> <poem> ਸਥਾਈ: ਘਿਰੀ ਕਾਰੀ ਬਦਰੀਆ ॥ ਪੀਆ ਰਹਿਲੇ ਕਉਨ ਨਗਰੀਆ॥ ਦੇਖੀ ਮਨ ਬਰਸਾਏ ਘਰ ਅੰਗਣਾ ਕਛੁ ਨਾ ਸੁਹਾਏ। ਅੰਤਰਾ: ਬਿਜਲੀ ਚਮਕੇ ਜਬਾ ਜੋਰ ॥ ਧਰਕਤਾ ਹੈ ਹੀਆ ਮੋਰ॥ ਲਿਪਟਾ ਰਹਾਉ ਸੁਨਿ ਸੇਜਰੀਆ॥[<ref name = sdm /> </poem> </div> || |} ; ਬੰਗਾਲੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਆਚਾਰੀਆ ਚਿਨਮੋਏ ਲਹਿਰੀ ਨੇ ਇੱਕ ਪਲੇਬੈਕ ਗਾਇਕ ਵਜੋਂ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ 1950 ਵਿੱਚ ਬੰਗਾਲੀ ਫ਼ਿਲਮ 'ਮਾਂਡੰਦਾ' (Maandanda) ਵਿੱਚ ਦਿੱਤੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰ ਛਬੀ ਬਿਸਵਾਸ ਨੇ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 'ਦਵੈਰਥ' (Dvairath), 'ਅੰਤਰਾਲ' (Antaraal), 'ਸ਼ਾਪਮੋਚਨ' (Shapmochan), 'ਜੀਵਨਨੀਏ' (Jeebanniye) ਅਤੇ 'ਬਾਪੂ ਨੇ ਕਹਾ ਥਾ' ਆਦਿ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਆਪਣੀ ਆਵਾਜ਼ ਦਿੱਤੀ। 1955 ਵਿੱਚ ਆਈ ਫ਼ਿਲਮ 'ਸ਼ਾਪ ਮੋਚਨ', ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉੱਤਮ ਕੁਮਾਰ ਅਤੇ ਸੁਚਿਤਰਾ ਸੇਨ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸਨ, ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਤਿਮਾ ਬੰਦੋਪਾਧਿਆਏ ਨਾਲ ਗਾਇਆ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਗੀਤ "ਤ੍ਰਿਬੇਣੀ ਤੀਰਥ ਪਥੇ" ਬੰਗਾਲੀ ਫ਼ਿਲਮੀ ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮੀਲ ਦਾ ਪੱਥਰ ਸਾਬਤ ਹੋਇਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 1976 ਵਿੱਚ ਬੰਗਾਲੀ ਫ਼ਿਲਮ 'ਜੀਵਨ ਨਿਯੇ' (Jiban Niye) ਲਈ ਸੰਗੀਤ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ। ; ਅਵਾਰਡ ਅਤੇ ਮਾਨਤਾ ਆਚਾਰੀਆ ਚਿਨਮੋਏ ਲਹਿਰੀ ਨੂੰ ਮੌਰਿਸ ਕਾਲਜ ਦੁਆਰਾ 'ਸੰਗੀਤ ਵਿਸ਼ਾਰਦ' ਦੇ ਖ਼ਿਤਾਬ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।<ref name="bangla" /> == ਵਿਰਾਸਤ == ਆਚਾਰੀਆ ਲਹਿਰੀ ਦੀ ਵਿਰਾਸਤ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚੇਲੇ ਅੱਗੇ ਵਧਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਹ ਕਿਸੇ ਘਰਾਣੇ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਤ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸ਼ੈਲੀ ਜਾਂ ਘਰਾਣੇ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ ਕੀਤੀ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਕੁਝ ਚੇਲਿਆਂ ਦੇ ਨਾਮ ਪਰਵੀਨ ਸੁਲਤਾਨਾ, ਮੰਦਿਰਾ ਲਹਿਰੀ, ਸ਼ਿਆਮਲਾਲ ਲਹਿਰੀ ਵਰਗੇ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਹਨ।<ref name= sharma>{{cite book|first=Dr. Manorama|last= Sharma|title=Tradition of Hindusthani Music|publisher= A P H Publishing Coprporation|year= 2006|place= New Delhi|isbn= 81-7648999-9}}</ref> * ਪੰਡਿਤ ਲਹਿਰੀ ਨੇ ਦੋ ਕਿਤਾਬਾਂ, "''ਮਗਨ ਗੀਤ''" ਅਤੇ "''ਤਾਨ ਮੰਜਰੀ''" ਲਿਖੀਆਂ। == ਯਾਦਾਂ == ''ਪੰਡਿਤ'' ਸ਼ਿਆਮਲਾਲ ਲਹਿਰੀ ਦੀ ਪਤਨੀ ਬਿਦੂਸ਼ੀ ਮੰਦਿਰਾ ਲਹਿਰੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਹੁਰੇ ''ਪੰਡਿਤ'' ਚਿਨਮੋਏ ਲਹਿਰੀ ਬਾਰੇ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਕਿ ਉਸ ਨੇ ਰਾਬਿੰਦਰ ਭਾਰਤੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਇਸ਼ਾਰੇ 'ਤੇ ਰਾਜੇਸ਼ਵਰੀ ਗਾਂਗੁਲੀ ਬੈਨਰਜੀ ਦੁਆਰਾ ਰਿਕਾਰਡ ਕੀਤੀ ਆਪਣੀ ਇੰਟਰਵਿਊ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ''ਪੰਡਿਤ'' ਲਹਿਰੀ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸਮੇਂ ਦੀ ਪਾਬੰਦੀ 'ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੰਦੇ ਸੀ ਅਤੇ ਰਿਆਜ਼ (ਅਭਿਆਸ ਸੈਸ਼ਨ) ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਦੇ ਸਮੇਂ ਇੱਕ ਗੁਰੂ ਵਜੋਂ ਬਹੁਤ ਸਖ਼ਤ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਅਕਸਰ ਵਰਤਿਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਵਾਕੰਸ਼ "ਕਰੋ ਯਾ ਮਰੋ" ਸੀ।<ref name="mandira">{{Cite web |date=29 June 2017 |title=PANDIT CHINMOY LAHIRI, THE AFFECTIONATE GURU |url=http://kolkatamusicmapping.com/pandit-chinmoy-lahiri-affectionate-guru/ |access-date=16 March 2019}}</ref> == ਹਵਾਲੇ == {{Reflist}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਹਿੰਦੂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਗਾਇਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1984]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1920]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:Articles with hCards]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੰਖੇਪ ਜਾਣਕਾਰੀ ਵਿਕੀਡਾਟਾ ਤੋਂ ਵੱਖਰੀ ਹੈ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੰਖੇਪ ਜਾਣਕਾਰੀ ਵਾਲੇ ਲੇਖ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਣ-ਸਮੀਖਿਆ ਅਨੁਵਾਦਾਂ ਵਾਲੇ ਸਫ਼ੇ]] nbh77ixibm8jje28298spz5q0pxpxky 846187 846186 2026-09-15T06:41:46Z Nitesh Gill 8973 846187 wikitext text/x-wiki {{Infobox musical artist | honorific_prefix = ਆਚਾਰੀਆ | name = ਚਿਨਮੋਏ ਲਹਿਰੀ | image = Acharya Chinmoy Lahiri.jpg | image_size = 200px | caption = আচার্য চিন্ময় লাহিড়ী | birth_date = {{Birth date |df=y|1920|3|20|}} | birth_place = ਤੰਤੀਬੰਧ, ਪਬਨਾ, ਅੰਗਰੇਜ਼ ਸ਼ਾਸਨ ਅਧੀਨ ਅਣਵੰਡਿਆ ਭਾਰਤ | death_date = {{Death date and age|df=y|1984|8|17|1920|3|20}} | death_place = [[ਕਲਕੱਤਾ]], [[ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ]], [[ਭਾਰਤ]] | occupation = ਗੀਤਕਾਰ | years_active = 1935–1984 }} ਆਚਾਰੀਆ '''ਚਿਨਮੋਏ ਲਹਿਰੀ''' (ਬੰਗਾਲੀਃ ਆਚਾਰ ਚਿੰਮਯ ਲਹਰੀ 20 ਮਾਰਚ 1920-17 ਅਗਸਤ 1984) ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਪਰੰਪਰਾ ਵਿੱਚ ਬੰਗਾਲ ਤੋਂ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਗਾਇਕ ਸੀ। ਉਹ ਗਾਇਕੀ ਦੇ ''ਖਿਆਲ'' ਰੂਪ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਬੰਗਾਲੀ ''ਰਾਗ-ਪ੍ਰਧਾਨ'' ਗੀਤਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਦੇ ਨਾਲ ''[[ਧਰੁਪਦ]]'', ''[[ਠੁਮਰੀ]]'' ਅਤੇ ''[[ਟੱਪਾ: ਇੱਕ ਗਾਇਨ ਸ਼ੈਲੀ|ਟੱਪਾ]]'' ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀਆਂ ਲਈ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।<ref name="sdm">{{Cite web |title=Acharya Chinmoy Lahiri – A glimpses on his musical personality |url=http://sdmgovtmusiccollege.in/gandharvam/index.php/10-vol-1-no-2/29-acharya-chinmoy-lahiri-a-glimpse-on-his-musical-personality |access-date=16 March 2019}}</ref> == ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ == ਆਚਾਰੀਆ ਚਿਨਮੋਏ ਲਹਿਰੀ ਦਾ ਜਨਮ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸ਼ਾਸਨ ਅਧੀਨ ਅਵਿਭਾਜਿਤ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਪਾਬਨਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ''ਤੰਤੀਬੰਧ'' ਦੇ ਇੱਕ ਜ਼ਿਮੀਂਦਾਰ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਜੀਬ ਚੰਦਰ ਲਹਿਰੀ ਇੱਕ ਸਿਵਲ ਇੰਜੀਨੀਅਰ ਸਨ, ਬੰਗਾਲ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਕਾਲਜ, ਸ਼ਿਬਪੁਰ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਸਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਾਂ ਦਾ ਨਾਮ ਸਰਜੂਬਾਲਾ ਦੇਵੀ ਸੀ। ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਪਾਲਣ-ਪੋਸ਼ਣ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਲਖਨਊ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜਿੱਥੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੇ ਸੀ।<ref name="bangla">{{Cite web |title=Lahiri, Chinmoy |url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Lahiri,_Chinmoy |access-date=16 March 2019}}</ref> ਸੰਗੀਤ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਅਧਿਆਪਕ ਰਬੀਨ ਚਟੋਪਾਧਿਆਏ ਸਨ। ਸੰਗੀਤ ਪ੍ਰਤੀ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਜਨੂੰਨ ਨੇ ਚਿਨਮੋਏ ਲਹਿਰੀ ਨੂੰ [[ਭਾਤਖੰਡੇ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਵਿਸ਼ਵਵਿਦਿਆਲਿਆ|ਮੈਰਿਸ ਕਾਲਜ ਆਫ਼ ਮਿਊਜ਼ਿਕ]], ਲਖਨਊ (ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ [[ਭਾਤਖੰਡੇ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਵਿਸ਼ਵਵਿਦਿਆਲਿਆ]]) ਵਿੱਚ ਲਿਆਂਦਾ ਜਿੱਥੇ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਕਾਲਜ ਦੇ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਪੰਡਿਤ ਸ਼੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨਾਰਾਇਣ ਰਤਨਜੰਕਰ ਤੋਂ ਸੰਗੀਤ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਲਈ। ਉੱਥੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਕੁਝ ਨੌਜਵਾਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰਤਿਭਾਸ਼ਾਲੀ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਵੀ ਸਨ ਜੋ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਮਹਾਨ ਮਾਸਟਰ ਬਣੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ. ਜੀ. ਜੋਗ, ਐਸ. ਸੀ. ਆਰ. ਭੱਟ ਅਤੇ ਧਰੁਵਤਾਰਾ ਜੋਸ਼ੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।<ref name="itc">{{Cite web |title=Celebrated masters |url=https://www.itcsra.org/Celebrity.aspx?Celebrityid=6 |access-date=16 March 2019}}</ref> ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਦਿਲੀਪ ਚੰਦਰ ਵੇਦੀ, ਖਲੀਫ਼ਾ ਖੁਰਸ਼ੀਦ ਅਲੀ ਖ਼ਾਨ ਅਤੇ ਛੋਟੇ ਖਾਨ ਤੋਂ ਸੰਗੀਤ ਦੀ ਤਾਲੀਮ ਲਈ।<ref name="bangla" /> ਚਿਨਮੋਏ ਲਹਿਰੀ ਇੱਕ ''ਗੰਡਾ-ਬੰਧ ਸ਼ਗੀਰਦ'' (ਪੰਡਿਤ ਰਤਨਜੰਕਰ ਦਾ ਚੇਲਾ, ਜੋ ਪੰਡਿਤ ਭਾਤਖੰਡੇ ਅਤੇ ਉਸਤਾਦ ਫਿਆਜ਼ ਖਾਨ ਦਾ ਚੇਲਾ ਸੀ। ਇਸ ਵੰਸ਼ ਤੋਂ ਆਚਾਰੀਆ ਚਿਨਮੋਏ ਦਾ ਲਖਨਊ ਦੇ ਸੇਨੀਆ ਘਰਾਣੇ ਵੱਲ ਝੁਕਾਅ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ ।<ref name="sdm" /> == ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਕੈਰੀਅਰ == ਆਚਾਰੀਆ ਲਹਿਰੀ ਨੇ ਸੰਨ 1936 ਵਿੱਚ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਰੇਡੀਓ ਲਖਨਊ ਸਟੇਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪ੍ਰਵਾਨਿਤ ਕਲਾਕਾਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸੰਗੀਤ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਕਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। ਫਿਰ ਉਹ ਢਾਕਾ ਰੇਡੀਓ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਏ। ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਰਿਕਾਰਡ 1944 ਵਿੱਚ ਹਿਜ਼ ਮਾਸਟਰਜ਼ ਵਾਇਸ ਦੁਆਰਾ ਬੰਗਾਲੀ ''ਖਿਆਲ'' ਦੇ ਦੋ ਸੰਗੀਤ ਟਰੈਕਾਂ, ਗੋਪਾਲ ਦਾਸਗੁਪਤਾ ਦੁਆਰਾ 'ਨਾ ਮਾਨੇ ਮਾਨਾ' ਅਤੇ 'ਦੁਵਾਰੇ ਏਲੋ ਕੇ' ਨਾਲ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। 1947 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਵੰਡ ਦੌਰਾਨ ਆਚਾਰੀਆ ਲਹਿਰੀ 'ਕਲਕੱਤਾ' (ਕੋਲਕਾਤਾ) ਚਲੇ ਗਏ। ਇੱਕ ਚੰਗੇ ਸੰਗੀਤ ਅਧਿਆਪਕ ਵਜੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਫੈਲ ਗਈ ਅਤੇ 1967 ਵਿੱਚ ਉਹ ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਵਜੋਂ [[ਰਬਿੰਦਰ ਭਾਰਤੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ]] ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਏ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਆਖਰੀ ਸਾਹ ਤੱਕ ਓਥੇ ਹੀ ਰਹੇ।<ref name="sdm" /> == ਆਚਾਰੀਆ ਲਹਿਰੀ ਦਾ ਸੰਗੀਤ == 20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਰੰਭ ਵਿੱਚ ਬੰਗਾਲ ਵਿੱਚ ਗਿਆਨ ਦੇ ਇੱਕ ਯੁੱਗ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਆਰਚਾਰੀਆ ਚਿਨਮੋਏ ਲਹਿਰੀ ਨੇ ਕੀਤੀ ਜਿਸ ਸਮੇਂ ਹੋਰ ਖੇਤਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਭਾਰਤੀ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸੰਗੀਤ ਨੂੰ ਵੀ ਖੇਤਰੀ ਭਿੰਨਤਾਵਾਂ ਦੇ ਮੱਦੇਨਜ਼ਰ ਪ੍ਰਯੋਗ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਬੰਗਾਲ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਵਿੱਚ, [[ਵਿਸ਼ਮਦੇਵ ਚੱਟੋਪਾਧਿਆਏ|ਵਿਸ਼ਵਦੇਵ ਚਟੋਪਾਧਿਆਏ]], ਤਾਰਾਪਦ ਚੱਕਰਵਰਤੀ, ਗਿਆਨੇਂਦਰ ਪ੍ਰਸ਼ਾਦ ਗੋਸਵਾਮੀ ਅਤੇ ਚਿਨਮੋਏ ਲਹਿਰੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਜ਼ਿਕਰ ਦੇ ਹੱਕਦਾਰ ਸਨ। ਸ਼ੁੱਧ ਭਾਰਤੀ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸੰਗੀਤ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਆਚਾਰੀਆ ਚਿਨਮੋਏ ਲਹਿਰੀ ਨਿਪੁੰਨ ਸਨ ਅਤੇ ਖਿਆਲ, ਠੁਮਰੀ, ਗੀਤ, ਗਜ਼ਲ ਅਤੇ ਰਾਗ-ਪ੍ਰਧਾਨ ਗੀਤਾਂ ਦੇ ਮਾਹਰ ਸਨ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ''ਰਾਗਾਂ'' ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ ਵੀ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਰਾਗਾਂ ਲਈ ''ਬੰਦਿਸ਼ਾਂ ਵੀ ਲਿਖੀਆਂ''।<ref name="sdm" /> ; ਭਾਰਤੀ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸੰਗੀਤ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਆਰਚਾਰੀਆ ਚਿਨਮੋਏ ਲਹਿਰੀ ਨੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਰਾਗ,''ਸ਼ਿਆਮਕੋਸ'', ਯੋਗਮਾਇਆ, ਪ੍ਰਭਾਤੀ ਤੋੜੀ, ''ਰਜਨੀ ਕਲਿਆਣ'', ''ਕੁਸ਼ੁਮੀ ਕਲਿਆਣ'' ", ''ਗੰਧਾਰਿਕਾ'', ''ਨਾਗ ਰੰਜਨੀ'', ਮੰਗਲਤੀ, ''ਸ਼ਿਵਾਨੀ'' ਅਤੇ ''ਸ਼ੁਭਰਾ'', ਬਣਾਏ। ; ਆਚਾਰੀਆ ਚਿਨਮੋਏ ਲਹਿਰੀ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਈ ਗਈ ''ਬੰਦੀਸ਼'' '''''ਖਿਆਲ''''' ਚਿਨਮੋਏ ਲਹਿਰੀ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖੀ ਗਈ ਬੰਦਿਸ਼ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਰਾਧਾ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਪਿਆਰ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ। {| |- | <div style="2em;font-size:1.0em"> <poem> ਰਾਗ: ਦਰਬਾਰੀ ਕਾਨ੍ਹੜਾ, ਤਾਲ: ਤ੍ਰਿਤਾਲਾ (ਮੱਧਿਆ ਲਯ) ਸਥਾਈ: ਕਿਆ ਤੁਮ ਹੋ ਵਹੀ ਸਿਆਮ ਸਾਂਵਰਿਆ ਢੂੰਢ ਫਿਰੁ ਬਨ ਬਾਬਰੀਆ॥ ਅੰਤਰਾ: ਬਾਸੁਰਿ ਕੀ ਧਵਣੀ॥ ਬਜਾਇ ਕਾਹੀ ਗੁਣੀ ॥ ਪੁਕਾਰੇ ਮੋਹਿ ਮਗਨਾ ਨਗਰੀਆ<ref name = sdm /> </poem> </div> || |} {| |- | <div style="2em;font-size:1.0em"> <poem> ਰਾਗ: ਦੇਸੀ, ਤਾਲਾ: ਤ੍ਰਿਤਾਲਾ (ਮੱਧਿਆ ਲਯ) ਸਥਾਈ: ਮਨਹਰਵਾ ਕੁਰੈ ਲਯੋ ਜਾਏ ਹੀਆ ਕੀ ਪੀਰਾ ਕਿਸ ਸੁਨਾਏ ॥ ਅੰਤਰਾ: ਕਾ ਕਰੁ ਅਬ ਕੁਛ ਨ ਸੁਹਾਇਆ ॥ ਮਗਨਾ ਮਿਲਾਨਾ ਬਿਨੁ ਕੈਸੇ ਬਿਤਾਏ ॥ ਸਖੀ ਇਰਿ ਦੇਹੋ ਬਤਾਯਾ<ref name = sdm /> </poem> </div> || |} '''''ਠੁਮਰੀ''''': ਭਾਰਤੀ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸੰਗੀਤ ਦਾ ਇੱਕ ਰੂਪ (ਅਰਧ-ਕਲਾਸੀਕਲ) ਹੈ। ਠੁਮਰੀ ਬਾਵਰ ਗੀਤਾਂ ਦੇ ਅਧਾਰ ਉੱਤੇ ਲਖਨਊ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਮੁਗਲ ਯੁੱਗ ਦੌਰਾਨ ਰੋਮਾਂਟਿਕ ਕਾਵਿਕ ਗੀਤਾਂ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਿਕਸਤ ਹੋਈ ਸੀ । ਠੁਮਰੀ ਗੀਤਾਂ ਲਈ ਚਿਨਮੋਏ ਲਹਿਰੀ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖੇ ਕੁਝ ਬੰਦਿਸ਼ ਹਨਃ {| |- | <div style="2em;font-size:1.0em"> <poem> ਰਾਗ: ਖੰਬਾਜ਼, ਤਾਲਾ: ਜੱਤ ਸਥਾਈ: ਅਖੀਆ ਕਾਹੇ ਕੋ ਮਿਲਾਇ ॥ ਮੋਹਿ ਕਿਅੁ ਪ੍ਰੇਮ ਕੀ ਰਾਹਾ ਦੇਖੈ ॥ ਬਰਬਾਸ ਪਾਸ ਬੁਲਾਕਰ ਆਪਨੇ ਅਬ ਕਿਉ ਨੈਣਾ ਚੁਰਾਈ ॥ ਅੰਤਰਾ: ਤੇਰਾ ਮਨੁ ਨਾ ਜਨੁ ਤੂ ਅਕਾਰਜਾ ਕੀ ਨਾਇ ॥ ਨੰਖੋ ਓਝਲਾ ਹੋਣਾ ਥਾ ਤੋ ਫਿਰ ਕਿਉ ਮੁਸਕਾਇ।<ref name = sdm /> </poem> </div> || |} '''''ਕਜਰੀ''''' ਅਤੇ '''''ਚੈਤੀ''''' ਭਾਰਤੀ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਰੂਪ (ਅਰਧ-ਕਲਾਸੀਕਲ) ਲੋਕ ਪਰੰਪਰਾ ਦੇ ਅਧਾਰ ਉੱਤੇ ਦੋਆਬ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦਾ ਅਭਿਆਸ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਅਨੁਸਾਰ ਚਿਨਮੋਏ ਲਹਿਰੀ ਦੁਆਰਾ ''ਕਜਰੀ'' ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਇੱਕ ਬੰਦਿਸ਼ ਹੈਃ {| |- | <div style="2em;font-size:1.0em"> <poem> ਸਥਾਈ: ਘਿਰੀ ਕਾਰੀ ਬਦਰੀਆ ॥ ਪੀਆ ਰਹਿਲੇ ਕਉਨ ਨਗਰੀਆ॥ ਦੇਖੀ ਮਨ ਬਰਸਾਏ ਘਰ ਅੰਗਣਾ ਕਛੁ ਨਾ ਸੁਹਾਏ। ਅੰਤਰਾ: ਬਿਜਲੀ ਚਮਕੇ ਜਬਾ ਜੋਰ ॥ ਧਰਕਤਾ ਹੈ ਹੀਆ ਮੋਰ॥ ਲਿਪਟਾ ਰਹਾਉ ਸੁਨਿ ਸੇਜਰੀਆ॥[<ref name = sdm /> </poem> </div> || |} ; ਬੰਗਾਲੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਆਚਾਰੀਆ ਚਿਨਮੋਏ ਲਹਿਰੀ ਨੇ ਇੱਕ ਪਲੇਬੈਕ ਗਾਇਕ ਵਜੋਂ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ 1950 ਵਿੱਚ ਬੰਗਾਲੀ ਫ਼ਿਲਮ 'ਮਾਂਡੰਦਾ' (Maandanda) ਵਿੱਚ ਦਿੱਤੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰ ਛਬੀ ਬਿਸਵਾਸ ਨੇ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 'ਦਵੈਰਥ' (Dvairath), 'ਅੰਤਰਾਲ' (Antaraal), 'ਸ਼ਾਪਮੋਚਨ' (Shapmochan), 'ਜੀਵਨਨੀਏ' (Jeebanniye) ਅਤੇ 'ਬਾਪੂ ਨੇ ਕਹਾ ਥਾ' ਆਦਿ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਆਪਣੀ ਆਵਾਜ਼ ਦਿੱਤੀ। 1955 ਵਿੱਚ ਆਈ ਫ਼ਿਲਮ 'ਸ਼ਾਪ ਮੋਚਨ', ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉੱਤਮ ਕੁਮਾਰ ਅਤੇ ਸੁਚਿਤਰਾ ਸੇਨ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸਨ, ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਤਿਮਾ ਬੰਦੋਪਾਧਿਆਏ ਨਾਲ ਗਾਇਆ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਗੀਤ "ਤ੍ਰਿਬੇਣੀ ਤੀਰਥ ਪਥੇ" ਬੰਗਾਲੀ ਫ਼ਿਲਮੀ ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮੀਲ ਦਾ ਪੱਥਰ ਸਾਬਤ ਹੋਇਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 1976 ਵਿੱਚ ਬੰਗਾਲੀ ਫ਼ਿਲਮ 'ਜੀਵਨ ਨਿਯੇ' (Jiban Niye) ਲਈ ਸੰਗੀਤ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ। ; ਅਵਾਰਡ ਅਤੇ ਮਾਨਤਾ ਆਚਾਰੀਆ ਚਿਨਮੋਏ ਲਹਿਰੀ ਨੂੰ ਮੌਰਿਸ ਕਾਲਜ ਦੁਆਰਾ 'ਸੰਗੀਤ ਵਿਸ਼ਾਰਦ' ਦੇ ਖ਼ਿਤਾਬ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।<ref name="bangla" /> == ਵਿਰਾਸਤ == ਆਚਾਰੀਆ ਲਹਿਰੀ ਦੀ ਵਿਰਾਸਤ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚੇਲੇ ਅੱਗੇ ਵਧਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਹ ਕਿਸੇ ਘਰਾਣੇ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਤ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸ਼ੈਲੀ ਜਾਂ ਘਰਾਣੇ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ ਕੀਤੀ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਕੁਝ ਚੇਲਿਆਂ ਦੇ ਨਾਮ ਪਰਵੀਨ ਸੁਲਤਾਨਾ, ਮੰਦਿਰਾ ਲਹਿਰੀ, ਸ਼ਿਆਮਲਾਲ ਲਹਿਰੀ ਵਰਗੇ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਹਨ।<ref name= sharma>{{cite book|first=Dr. Manorama|last= Sharma|title=Tradition of Hindusthani Music|publisher= A P H Publishing Coprporation|year= 2006|place= New Delhi|isbn= 81-7648999-9}}</ref> * ਪੰਡਿਤ ਲਹਿਰੀ ਨੇ ਦੋ ਕਿਤਾਬਾਂ, "''ਮਗਨ ਗੀਤ''" ਅਤੇ "''ਤਾਨ ਮੰਜਰੀ''" ਲਿਖੀਆਂ। == ਯਾਦਾਂ == ''ਪੰਡਿਤ'' ਸ਼ਿਆਮਲਾਲ ਲਹਿਰੀ ਦੀ ਪਤਨੀ ਬਿਦੂਸ਼ੀ ਮੰਦਿਰਾ ਲਹਿਰੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਹੁਰੇ ''ਪੰਡਿਤ'' ਚਿਨਮੋਏ ਲਹਿਰੀ ਬਾਰੇ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਕਿ ਉਸ ਨੇ ਰਾਬਿੰਦਰ ਭਾਰਤੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਇਸ਼ਾਰੇ 'ਤੇ ਰਾਜੇਸ਼ਵਰੀ ਗਾਂਗੁਲੀ ਬੈਨਰਜੀ ਦੁਆਰਾ ਰਿਕਾਰਡ ਕੀਤੀ ਆਪਣੀ ਇੰਟਰਵਿਊ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ''ਪੰਡਿਤ'' ਲਹਿਰੀ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸਮੇਂ ਦੀ ਪਾਬੰਦੀ 'ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੰਦੇ ਸੀ ਅਤੇ ਰਿਆਜ਼ (ਅਭਿਆਸ ਸੈਸ਼ਨ) ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਦੇ ਸਮੇਂ ਇੱਕ ਗੁਰੂ ਵਜੋਂ ਬਹੁਤ ਸਖ਼ਤ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਅਕਸਰ ਵਰਤਿਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਵਾਕੰਸ਼ "ਕਰੋ ਯਾ ਮਰੋ" ਸੀ।<ref name="mandira">{{Cite web |date=29 June 2017 |title=PANDIT CHINMOY LAHIRI, THE AFFECTIONATE GURU |url=http://kolkatamusicmapping.com/pandit-chinmoy-lahiri-affectionate-guru/ |access-date=16 March 2019}}</ref> == ਹਵਾਲੇ == {{Reflist}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਹਿੰਦੂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਗਾਇਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1984]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1920]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:Articles with hCards]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੰਖੇਪ ਜਾਣਕਾਰੀ ਵਿਕੀਡਾਟਾ ਤੋਂ ਵੱਖਰੀ ਹੈ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੰਖੇਪ ਜਾਣਕਾਰੀ ਵਾਲੇ ਲੇਖ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਣ-ਸਮੀਖਿਆ ਅਨੁਵਾਦਾਂ ਵਾਲੇ ਸਫ਼ੇ]] s2g0ukp1sflzgfyeu4vs0989h2b9vdf 3 205170 846168 2026-09-14T17:47:02Z New user message 10694 Adding [[Template:Welcome|welcome message]] to new user's talk page 846168 wikitext text/x-wiki {{Template:Welcome|realName=|name=Aulakhsardaar}} -- [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:New user message|New user message]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:New user message|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 17:47, 14 ਸਤੰਬਰ 2026 (UTC) nhj04zfaioxo1h0wrs7g0jjywqp164g 3 205171 846171 2026-09-14T22:23:33Z Mfield 58361 Mfield ਨੇ ਸਫ਼ਾ [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Wheatley2]] ਨੂੰ [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Madéquis]] ’ਤੇ ਭੇਜਿਆ: Automatically moved page while renaming the user "[[Special:CentralAuth/Wheatley2|Wheatley2]]" to "[[Special:CentralAuth/Madéquis|Madéquis]]" 846171 wikitext text/x-wiki #ਰੀਡਾਇਰੈਕਟ [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Madéquis]] iapqtiopw1q6o1tempwv7ia7e73asu2 3 205172 846194 2026-09-15T07:26:13Z New user message 10694 Adding [[Template:Welcome|welcome message]] to new user's talk page 846194 wikitext text/x-wiki {{Template:Welcome|realName=|name=Gurmesh Kaur}} -- [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:New user message|New user message]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:New user message|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 07:26, 15 ਸਤੰਬਰ 2026 (UTC) iiwdjxby3oivmideikmkvl7py23gn2c 0 205173 846196 2026-09-15T08:29:14Z Kuldeepburjbhalaike 18176 "[[:en:Special:Redirect/revision/1375001775|2026 Men's Asian Champions Trophy]]" ਸਫ਼ੇ ਦਾ ਤਰਜਮਾ ਕਰਕੇ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ 846196 wikitext text/x-wiki '''2026 ਪੁਰਸ਼ ਏਸ਼ੀਆਈ ਚੈਂਪੀਅਨਜ਼ ਟਰਾਫੀ''' (ਸਪਾਂਸਰਸ਼ਿਪ ਕਾਰਨਾਂ ਕਰਕੇ ਅਧਿਕਾਰਤ ਤੌਰ 'ਤੇ '''ਹੀਰੋ ਏਸ਼ੀਆਈ ਚੈਂਪੀਅਨਜ਼ ਟਰਾਫੀ 2026''' ਵਜੋਂ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ) ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਦੀ ਏਸ਼ੀਅਨ ਚੈਂਪੀਅਨਜ਼ ਟਰਾਫੀ ਦਾ 9ਵਾਂ ਐਡੀਸ਼ਨ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਏਸ਼ੀਅਨ ਹਾਕੀ ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ ਦੁਆਰਾ ਆਯੋਜਿਤ ਇੱਕ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ [[ਮੈਦਾਨੀ ਹਾਕੀ|ਫੀਲਡ ਹਾਕੀ]] ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਹੈ। ਇਹ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ 27 ਅਕਤੂਬਰ ਤੋਂ 5 ਨਵੰਬਰ 2026 ਤੱਕ [[ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ]] ਦੇ ਦੋ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ।<ref name="HT">{{Cite news|url=https://www.hindustantimes.com/cities/chandigarh-news/punjab-set-to-host-maiden-asian-champions-trophy-from-oct-27-101789414756906.html|title=Punjab set to host maiden Asian Champions Trophy from Oct 27|last=Sharma|first=Nitin|date=15 September 2026|work=[[Hindustan Times]]|access-date=15 September 2026}}</ref> ਇਹ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਹੈ ਜਦੋਂ ਪੰਜਾਬ ਰਾਜ ਇਸ ਮੁਕਾਬਲੇ ਦੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। [[ਭਾਰਤ ਪੁਰਸ਼ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੈਦਾਨੀ ਹਾਕੀ ਟੀਮ|ਭਾਰਤ]] ਮੌਜੂਦਾ ਚੈਂਪੀਅਨ ਹੈ, ਜਿਸਨੇ 2023 ਅਤੇ 2024 ਵਿੱਚ ਲਗਾਤਾਰ ਦੋ ਖਿਤਾਬ ਜਿੱਤੇ ਹਨ। p0immis199r7mi1bnf4gdu8grdkk6xs 846197 846196 2026-09-15T08:32:01Z Kuldeepburjbhalaike 18176 846197 wikitext text/x-wiki {{Infobox field hockey | tournament = 2026 ਪੁਰਸ਼ ਏਸ਼ੀਆਈ ਚੈਂਪੀਅਨਜ਼ ਟਰਾਫ਼ੀ | other_titles = | dates = 27 ਅਕਤੂਬਰ – 5 ਨਵੰਬਰ 2026 | country = {{IND}} | venues = [[ਸੁਰਜੀਤ ਹਾਕੀ ਸਟੇਡੀਅਮ]]<br>[[ਬਲਬੀਰ ਸਿੰਘ (ਸੀਨੀਅਰ) ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਹਾਕੀ ਸਟੇਡੀਅਮ]] | city = [[ਜਲੰਧਰ]] ਅਤੇ [[ਮੋਹਾਲੀ]], [[ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ|ਪੰਜਾਬ]] | teams = 6 | champions = | second = | third = | previous_year = 2024 | previous_tournament = 2024 ਪੁਰਸ਼ ਏਸ਼ੀਆਈ ਚੈਂਪੀਅਨਜ਼ ਟਰਾਫ਼ੀ | next = }} '''2026 ਪੁਰਸ਼ ਏਸ਼ੀਆਈ ਚੈਂਪੀਅਨਜ਼ ਟਰਾਫ਼ੀ''' (ਸਪਾਂਸਰਸ਼ਿਪ ਕਾਰਨਾਂ ਕਰਕੇ ਅਧਿਕਾਰਤ ਤੌਰ 'ਤੇ '''ਹੀਰੋ ਏਸ਼ੀਆਈ ਚੈਂਪੀਅਨਜ਼ ਟਰਾਫ਼ੀ 2026''' ਵਜੋਂ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ) ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਦੀ ਏਸ਼ੀਅਨ ਚੈਂਪੀਅਨਜ਼ ਟਰਾਫ਼ੀ ਦਾ 9ਵਾਂ ਐਡੀਸ਼ਨ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਏਸ਼ੀਅਨ ਹਾਕੀ ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ ਦੁਆਰਾ ਆਯੋਜਿਤ ਇੱਕ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ [[ਮੈਦਾਨੀ ਹਾਕੀ|ਫੀਲਡ ਹਾਕੀ]] ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਹੈ। ਇਹ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ 27 ਅਕਤੂਬਰ ਤੋਂ 5 ਨਵੰਬਰ 2026 ਤੱਕ [[ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ]] ਦੇ ਦੋ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ।<ref name="HT">{{Cite news|url=https://www.hindustantimes.com/cities/chandigarh-news/punjab-set-to-host-maiden-asian-champions-trophy-from-oct-27-101789414756906.html|title=Punjab set to host maiden Asian Champions Trophy from Oct 27|last=Sharma|first=Nitin|date=15 September 2026|work=[[Hindustan Times]]|access-date=15 September 2026}}</ref> ਇਹ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਹੈ ਜਦੋਂ ਪੰਜਾਬ ਰਾਜ ਇਸ ਮੁਕਾਬਲੇ ਦੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। [[ਭਾਰਤ ਪੁਰਸ਼ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੈਦਾਨੀ ਹਾਕੀ ਟੀਮ|ਭਾਰਤ]] ਮੌਜੂਦਾ ਚੈਂਪੀਅਨ ਹੈ, ਜਿਸਨੇ 2023 ਅਤੇ 2024 ਵਿੱਚ ਲਗਾਤਾਰ ਦੋ ਖਿਤਾਬ ਜਿੱਤੇ ਹਨ। a2lnxk4hv5rt8cg94xy6kqrs3a4tj2t 846198 846197 2026-09-15T08:33:27Z Kuldeepburjbhalaike 18176 846198 wikitext text/x-wiki {{Infobox field hockey | tournament = 2026 ਪੁਰਸ਼ ਏਸ਼ੀਆਈ ਚੈਂਪੀਅਨਜ਼ ਟਰਾਫ਼ੀ | other_titles = | dates = 27 ਅਕਤੂਬਰ – 5 ਨਵੰਬਰ 2026 | country = {{IND}} | venues = [[ਸੁਰਜੀਤ ਹਾਕੀ ਸਟੇਡੀਅਮ]]<br>[[ਬਲਬੀਰ ਸਿੰਘ (ਸੀਨੀਅਰ) ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਹਾਕੀ ਸਟੇਡੀਅਮ]] | city = [[ਜਲੰਧਰ]] ਅਤੇ [[ਮੋਹਾਲੀ]], [[ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ|ਪੰਜਾਬ]] | teams = 6 | champions = | second = | third = | previous_year = 2024 | previous_tournament = 2024 ਪੁਰਸ਼ ਏਸ਼ੀਆਈ ਚੈਂਪੀਅਨਜ਼ ਟਰਾਫ਼ੀ | next = }} '''2026 ਪੁਰਸ਼ ਏਸ਼ੀਆਈ ਚੈਂਪੀਅਨਜ਼ ਟਰਾਫ਼ੀ''' (ਸਪਾਂਸਰਸ਼ਿਪ ਕਾਰਨਾਂ ਕਰਕੇ ਅਧਿਕਾਰਤ ਤੌਰ 'ਤੇ '''ਹੀਰੋ ਏਸ਼ੀਆਈ ਚੈਂਪੀਅਨਜ਼ ਟਰਾਫ਼ੀ 2026''' ਵਜੋਂ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ) ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਦੀ ਏਸ਼ੀਅਨ ਚੈਂਪੀਅਨਜ਼ ਟਰਾਫ਼ੀ ਦਾ 9ਵਾਂ ਐਡੀਸ਼ਨ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਏਸ਼ੀਅਨ ਹਾਕੀ ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ ਦੁਆਰਾ ਆਯੋਜਿਤ ਇੱਕ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ [[ਮੈਦਾਨੀ ਹਾਕੀ|ਫੀਲਡ ਹਾਕੀ]] ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਹੈ। ਇਹ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ 27 ਅਕਤੂਬਰ ਤੋਂ 5 ਨਵੰਬਰ 2026 ਤੱਕ [[ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ]] ਦੇ ਦੋ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ।<ref name="HT">{{Cite news|url=https://www.hindustantimes.com/cities/chandigarh-news/punjab-set-to-host-maiden-asian-champions-trophy-from-oct-27-101789414756906.html|title=Punjab set to host maiden Asian Champions Trophy from Oct 27|last=Sharma|first=Nitin|date=15 September 2026|work=[[Hindustan Times]]|access-date=15 September 2026}}</ref> ਇਹ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਹੈ ਜਦੋਂ ਪੰਜਾਬ ਰਾਜ ਇਸ ਮੁਕਾਬਲੇ ਦੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। [[ਭਾਰਤ ਪੁਰਸ਼ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੈਦਾਨੀ ਹਾਕੀ ਟੀਮ|ਭਾਰਤ]] ਮੌਜੂਦਾ ਚੈਂਪੀਅਨ ਹੈ, ਜਿਸਨੇ 2023 ਅਤੇ 2024 ਵਿੱਚ ਲਗਾਤਾਰ ਦੋ ਖਿਤਾਬ ਜਿੱਤੇ ਹਨ। == ਟੀਮਾਂ == ਮੁੱਖ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਵਿੱਚ ਛੇ ਦੇਸ਼ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣਗੇ, ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਟੀਮ ਦੇ ਹਟਣ ਦੀ ਸੂਰਤ ਵਿੱਚ ਦੋ ਨਿਰਧਾਰਤ ਸਟੈਂਡਬਾਏ ਟੀਮਾਂ ਉਪਲਬਧ ਹੋਣਗੀਆਂ: * {{fh|CHN}} * {{fh|IND}} (Host) * {{fh|JPN}} * {{fh|MAS}} * {{fh|PAK}} * {{fh|KOR}} ;ਰਾਖਵੀਆਂ ਟੀਮਾਂ * {{fh|BAN}} * {{fh|OMA}} == ਹਵਾਲੇ == {{reflist}} == ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ == * [http://www.asiahockey.org/ Asian Hockey Federation official website] qpwynd9739xvfyaylzlnvy3e7ehw8n9 10 205174 846200 2026-09-15T08:35:35Z Kuldeepburjbhalaike 18176 Kuldeepburjbhalaike ਨੇ ਸਫ਼ਾ [[ਫਰਮਾ:Fh]] ਨੂੰ [[ਫਰਮਾ:National men's field hockey team]] ’ਤੇ ਭੇਜਿਆ 846200 wikitext text/x-wiki #ਰੀਡਾਇਰੈਕਟ [[ਫਰਮਾ:National men's field hockey team]] q7dwbutv5sipaae8yu0lccjwkn5na53 10 205175 846202 2026-09-15T08:37:08Z Kuldeepburjbhalaike 18176 "{{documentation subpage}} {{tsh|fhm|fh}} ==Description== <code><nowiki>{{fhm|nation|variant|size=optional|name=optional}}</nowiki></code> Produces a flag icon attached to a wikilinked national field hockey team article. ;Parameters *''nation'' — Use either the name of the nation or the three-letter country code as used by [[List of IOC country codes|IOC]], [[List of FIFA country codes|FIFA]], etc. (most should work) *''variant'' (optional) —..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 846202 wikitext text/x-wiki {{documentation subpage}} {{tsh|fhm|fh}} ==Description== <code><nowiki>{{fhm|nation|variant|size=optional|name=optional}}</nowiki></code> Produces a flag icon attached to a wikilinked national field hockey team article. ;Parameters *''nation'' — Use either the name of the nation or the three-letter country code as used by [[List of IOC country codes|IOC]], [[List of FIFA country codes|FIFA]], etc. (most should work) *''variant'' (optional) — Specifies an alternate (historical) flag to use. This parameter is documented by the appropriate template in [[:Category:Country data templates]]. *''size'' (optional) — Can be used to change the flag icon size (use sparingly!) *''name'' (optional) — Can be used to change the wikilink display text ==Examples== *<code><nowiki>{{fhm|Australia}}</nowiki></code> → {{fh|Australia}} *<code><nowiki>{{fhm|NED}}</nowiki></code> → {{fh|NED}} *<code><nowiki>{{fhm|India|British}}</nowiki></code> → {{fh|India|British}} ==See also== *[[Template:fh-rt]] — for rendering the flag on the right *[[Template:fh-big]] — for rendering a larger flag, with the team name underneath the flag *[[Template:fhw]] — for women's national field hockey teams *[[:Category:National field hockey teams]] <includeonly>{{Sandbox other|| [[Category:Field hockey templates|{{PAGENAME}}]] [[Category:Flag template system|{{PAGENAME}}]] }}</includeonly> qh223dri84hdhbzto2dum2uedfhsyjz 10 205176 846203 2026-09-15T08:37:22Z Kuldeepburjbhalaike 18176 Redirected page to [[ਫਰਮਾ:National men's field hockey team]] 846203 wikitext text/x-wiki #ਰੀਡਾਇਰੈਕਟ [[Template:National men's field hockey team]] noxaku7pmt3t9mfjoqko6qgq5u5ny9d 10 205177 846204 2026-09-15T08:37:55Z Kuldeepburjbhalaike 18176 "<span class="flagicon">[[File:{{{flag alias-{{{variant}}}|{{{flag alias-{{{altvar}}}|{{{flag alias}}}}}}}}}|{{#if:{{{size|}}}|{{{size}}}|{{{size flag alias-{{{variant}}}|{{#if:{{{variant|}}}|23x15px|{{{size flag alias-{{{altvar}}}|{{#if:{{{flag alias-{{{altvar}}}|}}}|23x15px|{{{size flag alias|23x15px}}}}}}}}}}}}}}}|{{{border-{{{variant}}}|{{{border-{{{altvar}}}|{{{border|border}}}}}}}}} |alt=|link=]]&nbsp;{{#switch:{{{flag alias}}}|Flag of Switze..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 846204 wikitext text/x-wiki <span class="flagicon">[[File:{{{flag alias-{{{variant}}}|{{{flag alias-{{{altvar}}}|{{{flag alias}}}}}}}}}|{{#if:{{{size|}}}|{{{size}}}|{{{size flag alias-{{{variant}}}|{{#if:{{{variant|}}}|23x15px|{{{size flag alias-{{{altvar}}}|{{#if:{{{flag alias-{{{altvar}}}|}}}|23x15px|{{{size flag alias|23x15px}}}}}}}}}}}}}}}|{{{border-{{{variant}}}|{{{border-{{{altvar}}}|{{{border|border}}}}}}}}} |alt=|link=]]&nbsp;{{#switch:{{{flag alias}}}|Flag of Switzerland.svg|Flag of the Vatican City.svg|Flag of Switzerland (Pantone).svg|Flag of Vatican City State - 2023 version.svg=&nbsp;}}{{#ifeq:{{{alias}}}|Nepal|&nbsp;&nbsp;}}</span>[[{{{link alias-{{{altvar}}}|{{{shortname alias|{{{alias}}}}}} {{{altlink}}}}}}|{{#if:{{{name|}}}|{{{name}}}|{{{name alias-{{{altvar}}}|{{{shortname alias|{{{alias}}}}}}}}}}}]]<noinclude>{{documentation}}</noinclude> gsphq3h5zaipz85mk19o4ztpcvc8iab 10 205178 846205 2026-09-15T08:38:28Z Kuldeepburjbhalaike 18176 "{{documentation subpage}} {{High-use}} This template is used internally by [[Template:Flag link]] and others. It is '''not''' intended to be transcluded directly. See [[Wikipedia:WikiProject Flag Template]] for further information. <includeonly>{{Sandbox other|| [[Category:Flag template system cores]] }}</includeonly>" ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 846205 wikitext text/x-wiki {{documentation subpage}} {{High-use}} This template is used internally by [[Template:Flag link]] and others. It is '''not''' intended to be transcluded directly. See [[Wikipedia:WikiProject Flag Template]] for further information. <includeonly>{{Sandbox other|| [[Category:Flag template system cores]] }}</includeonly> 5w31tqxvumcrkcjoo3cw3b0ul2walmk 10 205179 846206 2026-09-15T08:39:00Z Kuldeepburjbhalaike 18176 "{{country data {{{1}}} | flag link/core | variant = {{{variant|{{{3|}}}}}} | size = {{{size|}}} | name = {{{name|}}} | altlink = {{{2|}}} }}<noinclude>{{documentation}}</noinclude>" ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 846206 wikitext text/x-wiki {{country data {{{1}}} | flag link/core | variant = {{{variant|{{{3|}}}}}} | size = {{{size|}}} | name = {{{name|}}} | altlink = {{{2|}}} }}<noinclude>{{documentation}}</noinclude> owiopl5emwr8thwtxoghk95y83jwbzz 10 205180 846207 2026-09-15T08:39:31Z Kuldeepburjbhalaike 18176 "{{documentation subpage}} ==Description== <code><nowiki>{{flag link|country|link|variant=optional|size=optional|name=optional}}</nowiki></code> Produces a flag icon attached to a wikilinked article. The name of the country is the prefix of the wikilink, but the display text is just the name of the country by itself. For example, <code><nowiki>{{flag link|Brazil|at the 2007 Pan American Games}}</nowiki></code> has the same effect as <code><nowi..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 846207 wikitext text/x-wiki {{documentation subpage}} ==Description== <code><nowiki>{{flag link|country|link|variant=optional|size=optional|name=optional}}</nowiki></code> Produces a flag icon attached to a wikilinked article. The name of the country is the prefix of the wikilink, but the display text is just the name of the country by itself. For example, <code><nowiki>{{flag link|Brazil|at the 2007 Pan American Games}}</nowiki></code> has the same effect as <code><nowiki>{{flag decoration|Brazil}} [[Brazil at the 2007 Pan American Games|Brazil]]</nowiki></code>, both producing: {{flag link|Brazil|at the 2007 Pan American Games}}. For the first parameter, see [[:Category:Country data templates]] and [[:Category:Country data redirects]] for acceptable values. ===TemplateData=== <templatedata> { "params": { "1": { "label": "Nation", "description": "Use the name of the country/region as per the set of templates in [[:Category:Country data templates]] or an \"alias\" (such as a three-letter country code) as per the set of templates in [[:Category:Country data redirects]]", "type": "string", "required": true }, "2": { "label": "Link", "description": "Specifies the suffix to append to the country's name to form the wikilink", "type": "string", "suggested": true }, "3": { "aliases": [ "variant" ], "description": "Specifies an alternate (historical) flag to use. This parameter is documented by the appropriate country data template.", "type": "string", "label": "Variant" }, "size": { "description": "Changes the flag icon size (use sparingly!)", "label": "Size" }, "name": { "label": "Name", "description": "Changes the wikilink display text" } }, "description": "Produces a flag icon attached to a wikilinked article." } </templatedata> ==Examples== *<code><nowiki>{{flag link|Netherlands|in the Eurovision Song Contest}}</nowiki></code> → {{flag link|Netherlands|in the Eurovision Song Contest}} *<code><nowiki>{{flag link|ENG|at the 2006 Commonwealth Games}}</nowiki></code> → {{flag link|ENG|at the 2006 Commonwealth Games}} *<code><nowiki>{{flag link|Canada|at the 1930 British Empire Games|1921}}</nowiki></code> → {{flag link|Canada|at the 1930 British Empire Games|1921}} *<code><nowiki>{{flag link|Canada|variant=1921|at the 1930 British Empire Games}}</nowiki></code> → {{flag link|Canada|variant=1921|at the 1930 British Empire Games}} ==See also== *[[Template:flag]] *[[Template:flag icon]] *[[Template:flag country]] {{flag templates}} <includeonly>{{Sandbox other|| [[Category:Flag template system]] }}</includeonly> f4ht3ct4x42kp7444b8rx24h4dht875 14 205181 846211 2026-09-15T09:15:40Z Kuldeepburjbhalaike 18176 "{{Commons category||ਟੀਮ ਖੇਡਾਂ}} {{Cat main|ਟੀਮ ਖੇਡ}} {{Further|ਖੇਡਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ}}" ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 846211 wikitext text/x-wiki {{Commons category||ਟੀਮ ਖੇਡਾਂ}} {{Cat main|ਟੀਮ ਖੇਡ}} {{Further|ਖੇਡਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ}} hamef7ohnz00icsvilh4slo3v8121jk 846212 846211 2026-09-15T09:16:19Z Kuldeepburjbhalaike 18176 added [[Category:ਕਿਸਮ ਅਨੁਸਾਰ ਖੇਡਾਂ]] using [[WP:HC|HotCat]] 846212 wikitext text/x-wiki {{Commons category||ਟੀਮ ਖੇਡਾਂ}} {{Cat main|ਟੀਮ ਖੇਡ}} {{Further|ਖੇਡਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਿਸਮ ਅਨੁਸਾਰ ਖੇਡਾਂ]] ije5bl61795up3cwcwe529t4u7sfaa2 14 205182 846214 2026-09-15T09:17:48Z Kuldeepburjbhalaike 18176 "{{Commons category||ਮੈਦਾਨੀ ਹਾਕੀ}} {{Cat main|ਮੈਦਾਨੀ ਹਾਕੀ}} [[Category:ਹਾਕੀ| ]]" ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 846214 wikitext text/x-wiki {{Commons category||ਮੈਦਾਨੀ ਹਾਕੀ}} {{Cat main|ਮੈਦਾਨੀ ਹਾਕੀ}} [[Category:ਹਾਕੀ| ]] 9oqvmlui5cuhmekobfooppk98nxubg1 14 205183 846215 2026-09-15T09:19:20Z Kuldeepburjbhalaike 18176 "[[Category:ਮੈਦਾਨੀ ਹਾਕੀ|ਟੀਮਾਂ]] [[Category:Sports clubs and teams by sport]] {{CatAutoTOC}}" ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 846215 wikitext text/x-wiki [[Category:ਮੈਦਾਨੀ ਹਾਕੀ|ਟੀਮਾਂ]] [[Category:Sports clubs and teams by sport]] {{CatAutoTOC}} 7l93obebj9nmza9bf77ywp87jyhu6ra 846216 846215 2026-09-15T09:20:37Z Kuldeepburjbhalaike 18176 removed [[Category:Sports clubs and teams by sport]] using [[WP:HC|HotCat]] 846216 wikitext text/x-wiki [[Category:ਮੈਦਾਨੀ ਹਾਕੀ|ਟੀਮਾਂ]] {{CatAutoTOC}} l5uyu7vgbtk278m5fz7on2fcnzgabze 14 205184 846217 2026-09-15T09:22:54Z Kuldeepburjbhalaike 18176 "{{Commons category|National field hockey teams|ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੈਦਾਨੀ ਹਾਕੀ ਟੀਮਾਂ}} [[Category:ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਖੇਡ ਟੀਮਾਂ|ਮੈਦਾਨੀ]] [[Category:ਮੈਦਾਨੀ ਹਾਕੀ ਟੀਮਾਂ|!]] {{CatAutoTOC}}" ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 846217 wikitext text/x-wiki {{Commons category|National field hockey teams|ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੈਦਾਨੀ ਹਾਕੀ ਟੀਮਾਂ}} [[Category:ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਖੇਡ ਟੀਮਾਂ|ਮੈਦਾਨੀ]] [[Category:ਮੈਦਾਨੀ ਹਾਕੀ ਟੀਮਾਂ|!]] {{CatAutoTOC}} az0pdbbfoa4bpl216ahm920xl2f953c 14 205185 846218 2026-09-15T09:24:03Z Kuldeepburjbhalaike 18176 ਖ਼ਾਲੀ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 846218 wikitext text/x-wiki phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1 846219 846218 2026-09-15T09:24:28Z Kuldeepburjbhalaike 18176 added [[Category:ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੈਦਾਨੀ ਹਾਕੀ ਟੀਮਾਂ]] using [[WP:HC|HotCat]] 846219 wikitext text/x-wiki [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੈਦਾਨੀ ਹਾਕੀ ਟੀਮਾਂ]] te3xe8a9jcor3bp2i4likkwocvfsxie 14 205186 846220 2026-09-15T09:25:16Z Kuldeepburjbhalaike 18176 ਖ਼ਾਲੀ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 846220 wikitext text/x-wiki phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1 846221 846220 2026-09-15T09:25:44Z Kuldeepburjbhalaike 18176 added [[Category:ਪੁਰਸ਼ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੈਦਾਨੀ ਹਾਕੀ ਟੀਮਾਂ]] using [[WP:HC|HotCat]] 846221 wikitext text/x-wiki [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੁਰਸ਼ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੈਦਾਨੀ ਹਾਕੀ ਟੀਮਾਂ]] kprqgltvwfj26twa41g24kut87il5ac 846222 846221 2026-09-15T09:26:03Z Kuldeepburjbhalaike 18176 added [[Category:ਏਸ਼ੀਆਈ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੈਦਾਨੀ ਹਾਕੀ ਟੀਮਾਂ]] using [[WP:HC|HotCat]] 846222 wikitext text/x-wiki [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੁਰਸ਼ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੈਦਾਨੀ ਹਾਕੀ ਟੀਮਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਏਸ਼ੀਆਈ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੈਦਾਨੀ ਹਾਕੀ ਟੀਮਾਂ]] ojnc0szw4dfz6vgbh6nn3ca9jj4a1co 14 205187 846223 2026-09-15T09:26:26Z Kuldeepburjbhalaike 18176 ਖ਼ਾਲੀ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 846223 wikitext text/x-wiki phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1 846224 846223 2026-09-15T09:26:42Z Kuldeepburjbhalaike 18176 added [[Category:ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੈਦਾਨੀ ਹਾਕੀ ਟੀਮਾਂ]] using [[WP:HC|HotCat]] 846224 wikitext text/x-wiki [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੈਦਾਨੀ ਹਾਕੀ ਟੀਮਾਂ]] te3xe8a9jcor3bp2i4likkwocvfsxie 14 205188 846225 2026-09-15T09:27:30Z Kuldeepburjbhalaike 18176 ਖ਼ਾਲੀ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 846225 wikitext text/x-wiki phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1 846226 846225 2026-09-15T09:28:05Z Kuldeepburjbhalaike 18176 added [[Category:ਮਹਿਲਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੈਦਾਨੀ ਹਾਕੀ ਟੀਮਾਂ]] using [[WP:HC|HotCat]] 846226 wikitext text/x-wiki [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਹਿਲਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੈਦਾਨੀ ਹਾਕੀ ਟੀਮਾਂ]] jovuvbgmx0a5rr1nd4zf7kfnkz3n9tk 846227 846226 2026-09-15T09:28:14Z Kuldeepburjbhalaike 18176 added [[Category:ਏਸ਼ੀਆਈ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੈਦਾਨੀ ਹਾਕੀ ਟੀਮਾਂ]] using [[WP:HC|HotCat]] 846227 wikitext text/x-wiki [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਹਿਲਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੈਦਾਨੀ ਹਾਕੀ ਟੀਮਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਏਸ਼ੀਆਈ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੈਦਾਨੀ ਹਾਕੀ ਟੀਮਾਂ]] 3ca700p37qwd5lot8s80mg0dz6o5l75 14 205189 846228 2026-09-15T09:28:34Z Kuldeepburjbhalaike 18176 ਖ਼ਾਲੀ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 846228 wikitext text/x-wiki phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1 846229 846228 2026-09-15T09:28:42Z Kuldeepburjbhalaike 18176 added [[Category:ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੈਦਾਨੀ ਹਾਕੀ ਟੀਮਾਂ]] using [[WP:HC|HotCat]] 846229 wikitext text/x-wiki [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੈਦਾਨੀ ਹਾਕੀ ਟੀਮਾਂ]] te3xe8a9jcor3bp2i4likkwocvfsxie 846231 846229 2026-09-15T09:28:58Z Kuldeepburjbhalaike 18176 added [[Category:ਮਹਿਲਾ ਮੈਦਾਨੀ ਹਾਕੀ ਟੀਮਾਂ]] using [[WP:HC|HotCat]] 846231 wikitext text/x-wiki [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੈਦਾਨੀ ਹਾਕੀ ਟੀਮਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਹਿਲਾ ਮੈਦਾਨੀ ਹਾਕੀ ਟੀਮਾਂ]] nm3634xlhdf6kr6id1v0y6zq1bs0v03 3 205190 846230 2026-09-15T09:28:56Z New user message 10694 Adding [[Template:Welcome|welcome message]] to new user's talk page 846230 wikitext text/x-wiki {{Template:Welcome|realName=|name=ਜੇ.ਐੱਸ.ਮਹਿਰਾ}} -- [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:New user message|New user message]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:New user message|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 09:28, 15 ਸਤੰਬਰ 2026 (UTC) kdijdecg341iz09abvaxj332iswxwqm 14 205191 846232 2026-09-15T09:29:44Z Kuldeepburjbhalaike 18176 ਖ਼ਾਲੀ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 846232 wikitext text/x-wiki phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1 846233 846232 2026-09-15T09:30:05Z Kuldeepburjbhalaike 18176 added [[Category:ਮੈਦਾਨੀ ਹਾਕੀ ਟੀਮਾਂ]] using [[WP:HC|HotCat]] 846233 wikitext text/x-wiki [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੈਦਾਨੀ ਹਾਕੀ ਟੀਮਾਂ]] 8h5oxf0b4qyyvs49zu6vy6wabgngujj 846234 846233 2026-09-15T09:30:16Z Kuldeepburjbhalaike 18176 added [[Category:ਮਹਿਲਾ ਮੈਦਾਨੀ ਹਾਕੀ]] using [[WP:HC|HotCat]] 846234 wikitext text/x-wiki [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੈਦਾਨੀ ਹਾਕੀ ਟੀਮਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਹਿਲਾ ਮੈਦਾਨੀ ਹਾਕੀ]] 6f9sp9sxvt0xr15sznfy6ncqdozlf7e 14 205192 846235 2026-09-15T09:30:53Z Kuldeepburjbhalaike 18176 "{{commons category||ਮਹਿਲਾ ਮੈਦਾਨੀ ਹਾਕੀ}} {{Cat main}}" ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 846235 wikitext text/x-wiki {{commons category||ਮਹਿਲਾ ਮੈਦਾਨੀ ਹਾਕੀ}} {{Cat main}} h9261cb8xuc48cdbbtbdpjqkid9ajqh 846236 846235 2026-09-15T09:31:21Z Kuldeepburjbhalaike 18176 added [[Category:ਮੈਦਾਨੀ ਹਾਕੀ]] using [[WP:HC|HotCat]] 846236 wikitext text/x-wiki {{commons category||ਮਹਿਲਾ ਮੈਦਾਨੀ ਹਾਕੀ}} {{Cat main}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੈਦਾਨੀ ਹਾਕੀ]] dueye4iz9yugch7s6mhd99sd8fd5vvr 14 205193 846239 2026-09-15T09:33:22Z Kuldeepburjbhalaike 18176 ਖ਼ਾਲੀ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 846239 wikitext text/x-wiki phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1 846240 846239 2026-09-15T09:33:53Z Kuldeepburjbhalaike 18176 added [[Category:ਏਸ਼ੀਆਈ ਪੁਰਸ਼ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੈਦਾਨੀ ਹਾਕੀ ਟੀਮਾਂ]] using [[WP:HC|HotCat]] 846240 wikitext text/x-wiki [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਏਸ਼ੀਆਈ ਪੁਰਸ਼ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੈਦਾਨੀ ਹਾਕੀ ਟੀਮਾਂ]] 9n95lqusw7f02hbkeulb24x626poyg5 0 205194 846242 2026-09-15T09:37:46Z Kuldeepburjbhalaike 18176 Kuldeepburjbhalaike ਨੇ ਸਫ਼ਾ [[ਭਾਰਤ ਦੀ ਮਹਿਲਾ ਕੌਮੀ ਹਾਕੀ ਟੀਮ]] ਨੂੰ [[ਭਾਰਤ ਮਹਿਲਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੈਦਾਨੀ ਹਾਕੀ ਟੀਮ]] ’ਤੇ ਭੇਜਿਆ 846242 wikitext text/x-wiki #ਰੀਡਾਇਰੈਕਟ [[ਭਾਰਤ ਮਹਿਲਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੈਦਾਨੀ ਹਾਕੀ ਟੀਮ]] dbbs2r7h9611orggawmtzpigg7hg7o5