ਛੱਤਿਆਣਾ

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="pa">
  <siteinfo>
    <sitename>ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ</sitename>
    <dbname>pawiki</dbname>
    <base>https://pa.wikipedia.org/wiki/%E0%A8%AE%E0%A9%81%E0%A9%B1%E0%A8%96_%E0%A8%B8%E0%A8%AB%E0%A8%BC%E0%A8%BE</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.20</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">ਮੀਡੀਆ</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">ਖ਼ਾਸ</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">ਗੱਲ-ਬਾਤ</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">ਵਰਤੋਂਕਾਰ</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਗੱਲ-ਬਾਤ</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">ਤਸਵੀਰ</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">ਤਸਵੀਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">ਮੀਡੀਆਵਿਕੀ</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">ਮੀਡੀਆਵਿਕੀ ਗੱਲ-ਬਾਤ</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">ਫਰਮਾ</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">ਫਰਮਾ ਗੱਲ-ਬਾਤ</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">ਮਦਦ</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">ਮਦਦ ਗੱਲ-ਬਾਤ</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">ਸ਼੍ਰੇਣੀ</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਗੱਲ-ਬਾਤ</namespace>
      <namespace key="100" case="first-letter">ਫਾਟਕ</namespace>
      <namespace key="101" case="first-letter">ਫਾਟਕ ਗੱਲ-ਬਾਤ</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">ਮੌਡਿਊਲ</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">ਮੌਡਿਊਲ ਗੱਲ-ਬਾਤ</namespace>
      <namespace key="850" case="first-letter">Package</namespace>
      <namespace key="851" case="first-letter">Package talk</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
      <namespace key="2600" case="first-letter">Topic</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>ਛੱਤਿਆਣਾ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>44770</id>
    <revision>
      <id>846310</id>
      <parentid>846267</parentid>
      <timestamp>2026-09-16T17:19:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sandeepchhattiana</username>
        <id>24284</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਜਨਸੰਖਿਆ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ */ Village population accounting to Census of India</comment>
      <origin>846310</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="36907" sha1="orhs9v4iuy3ewck2e0zgqwxm79uhcsx" xml:space="preserve">{{Infobox settlement
| name                   = ਛੱਤਿਆਣਾ
| native_name            = ਛੱਤੇਆਣਾ
| settlement_type         = ਪਿੰਡ

| image_skyline           = 
| image_alt               = 
| image_caption           = 

| pushpin_map             = India Punjab
| pushpin_label_position  = 
| pushpin_map_alt         = 
| pushpin_map_caption     = ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤੀ

| latd                    = 30.328834
| latNS                   = N
| longd                   = 74.669480
| longEW                  = E
| coordinates_display     = inline,title

| subdivision_type        = ਦੇਸ਼
| subdivision_name        = ਭਾਰਤ
| subdivision_type1       = ਰਾਜ
| subdivision_name1       = [[ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ|ਪੰਜਾਬ]]
| subdivision_type2       = ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ
| subdivision_name2       = [[ਸ੍ਰੀ ਮੁਕਤਸਰ ਸਾਹਿਬ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ|ਸ੍ਰੀ ਮੁਕਤਸਰ ਸਾਹਿਬ]]
| subdivision_type3       = ਬਲਾਕ
| subdivision_name3       = ਕੋਟ ਭਾਈ
| subdivision_type4       = ਪੁਲਿਸ ਥਾਣਾ
| subdivision_name4       = ਕੋਟ ਭਾਈ

| government_type         = ਗ੍ਰਾਮ ਪੰਚਾਇਤ
| governing_body          = ਗ੍ਰਾਮ ਪੰਚਾਇਤ ਛੱਤਿਆਣਾ
| leader_title            = ਸਰਪੰਚ
| leader_name             = ਗੁਰਪ੍ਰੀਤ ਕੌਰ

| established_title       = 
| established_date        = 
| founder                 = 
| named_for               = 

| unit_pref               = Metric
| area_total_km2          = 9.92
| area_footnotes          = ਲਗਭਗ 2,450 ਏਕੜ (ਲਗਭਗ 2,450 ਕਿੱਲੇ)
| elevation_m             = 185

| population_total        = 3940
| population_as_of        = 2011
| population_density_km2  = 397
| population_footnotes    = 2011 ਦੀ ਜਨਗਣਨਾ ਅਨੁਸਾਰ
| population_note         = ਲਗਭਗ 658 ਘਰ; ਲਗਭਗ 2,800 ਰਜਿਸਟਰਡ ਵੋਟਰ

| demographics_type1      = ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ
| demographics1_title1    = ਸਰਕਾਰੀ
| demographics1_info1     = [[ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ|ਪੰਜਾਬੀ]]
| demographics1_title2    = ਬੋਲਚਾਲ
| demographics1_info2     = ਦੇਸੀ ਮਲਵਈ

| timezone1               = [[ਭਾਰਤੀ ਮਿਆਰੀ ਸਮਾਂ]]
| utc_offset1             = +5:30

| postal_code_type        = [[ਪੋਸਟਲ ਇੰਡੈਕਸ ਨੰਬਰ|ਪਿੰਨ]]
| postal_code              = 152031
| area_code_type          = STD ਕੋਡ
| area_code               = 01637
| registration_plate      = PB60 (ਪੀਬੀ60)

| blank_name_sec1         = ਗ੍ਰਾਮ ਪੰਚਾਇਤ
| blank_info_sec1         = ਛੱਤਿਆਣਾ — ਪੰਚਾਇਤ ਅਧੀਨ ਕੇਵਲ ਛੱਤਿਆਣਾ ਪਿੰਡ

| blank1_name_sec1        = ਰਕਬਾ
| blank1_info_sec1        = ਲਗਭਗ 2,450 ਏਕੜ; ਲਗਭਗ 2,400 ਏਕੜ ਖੇਤੀਯੋਗ ਅਤੇ 50 ਏਕੜ ਟਿੱਬਿਆਂ ਵਾਲਾ ਰਕਬਾ; ਫਿਰਨੀ ਦੇ ਅੰਦਰ ਲਗਭਗ 75 ਏਕੜ; ਪੰਚਾਇਤੀ ਜ਼ਮੀਨ ਲਗਭਗ 15 ਕਿੱਲੇ

| blank2_name_sec1        = ਪਿੰਡ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਅਤੇ ਚੋਣਾਂ
| blank2_info_sec1        = ਲਗਭਗ 658 ਘਰ; 2,800 ਰਜਿਸਟਰਡ ਵੋਟਰ; 3 ਪੋਲਿੰਗ ਬੂਥ — ਨੰਬਰ 82, 83 ਅਤੇ 84

| blank3_name_sec1        = ਆਵਾਜਾਈ ਅਤੇ ਸੜਕਾਂ
| blank3_info_sec1        = ਗਿੱਦੜਬਾਹਾ ਲਗਭਗ 16 ਕਿ.ਮੀ.; ਸ੍ਰੀ ਮੁਕਤਸਰ ਸਾਹਿਬ ਲਗਭਗ 25 ਕਿ.ਮੀ.; ਨੇੜਲਾ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਗਿੱਦੜਬਾਹਾ ਲਗਭਗ 16 ਕਿ.ਮੀ.; ਬਠਿੰਡਾ–ਮੁਕਤਸਰ ਹਾਈਵੇ ਲਗਭਗ 3 ਕਿ.ਮੀ.; ਗਿੱਦੜਬਾਹਾ–ਦੋਦਾ PMGSY ਸੜਕ; ਪਿੰਡ ਦੀ ਫਿਰਨੀ ਪੱਕੀ; 2 ਬੱਸ ਅੱਡੇ

| blank4_name_sec1        = ਸਰਕਾਰੀ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਸਹੂਲਤਾਂ
| blank4_info_sec1        = 1 ਡਾਕਖਾਨਾ; 6 ਆਂਗਣਵਾੜੀ ਕੇਂਦਰ; 6 ਧਰਮਸ਼ਾਲਾਵਾਂ; 3 ਰਾਸ਼ਨ ਡਿਪੂ; 2 CSC ਕੇਂਦਰ; 2 ਮੈਡੀਕਲ ਸਟੋਰ; 4 ਦੁੱਧ ਇਕੱਤਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਡੇਅਰੀਆਂ

| blank5_name_sec1        = ਪਾਣੀ, ਸਿੰਚਾਈ ਅਤੇ ਬਿਜਲੀ
| blank5_info_sec1        = 1 ਵਾਟਰ ਵਰਕਸ ਅਤੇ 1 ਪਾਣੀ ਦੀ ਟੈਂਕੀ; ਲਗਭਗ 400–500 ਟਿਊਬਵੈੱਲ/ਮੋਟਰ; ਖੇਤੀ ਲਈ 8 ਘੰਟੇ ਬਿਜਲੀ; ਜੈਤੋ ਰਜਬਾਹਾ ਪਿੰਡ ਦੀ ਹੱਦ ਨਾਲ; 6 ਮੋਗੇ; 3 ਛੱਪੜ

| blank6_name_sec1        = ਸੰਚਾਰ, ਖੇਡਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਹੂਲਤਾਂ
| blank6_info_sec1        = 4G ਅਤੇ 5G ਮੋਬਾਈਲ ਨੈੱਟਵਰਕ; ਆਪਟੀਕਲ ਫਾਈਬਰ/ਬ੍ਰਾਡਬੈਂਡ ਅਤੇ ਨਿੱਜੀ Wi-Fi; BSNL ਲੈਂਡਲਾਈਨ; 1 ਖੇਡ ਮੈਦਾਨ/ਸਟੇਡੀਅਮ, 1 ਵਾਲੀਬਾਲ ਮੈਦਾਨ ਅਤੇ 1 ਜਿਮ; ਨੇੜਲੇ ਪਿੰਡ — ਦੋਦਾ, ਲੋਹਾਰਾ, ਸੁਖਨਾ, ਅਬਲੂ, ਬੁੱਟਰ, ਰੁਖਾਲਾ, ਸਾਹਿਬਚੰਦ ਅਤੇ ਭਲਾਈਆਣਾ; ਦਿੱਲੀ ਲਗਭਗ 385 ਕਿ.ਮੀ.

| website                 = https://m.facebook.com/chhattiana555
}}

'''[https://punjabipedia.org/topic.aspx?txt=%E0%A8%9B%E0%A9%B1%E0%A8%A4%E0%A8%BF%E0%A8%86%E0%A8%A3%E0%A8%BE ਛੱਤੇਆਣਾ]''' ਭਾਰਤੀ [[ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ|ਪੰਜਾਬ]] ਦੇ [[ਸ੍ਰੀ ਮੁਕਤਸਰ ਸਾਹਿਬ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ|ਸ੍ਰੀ ਮੁਕਤਸਰ ਸਾਹਿਬ]] ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਗਿੱਦੜਬਾਹਾ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਪਿੰਡ ਛੱਤਿਆਣਾ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਨੇੜਲਾ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਤੇ ਸ਼ਹਿਰ ਗਿੱਦੜਬਾਹਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਪਿੰਡ ਤੋਂ 16 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ਤੇ ਹੈ । ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਸ੍ਰੀ ਮੁਕਤਸਰ ਸਾਹਿਬ 25 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ਤੇ ਹੈ ਤੇ ਬਠਿੰਡਾ 35 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ਤੇ ਹੈ । ਫ਼ੌਜ ਦਾ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ, ਭੀਸੀਆਣਾ ਇਥੋਂ ਸਿਰਫ਼ 8 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਹੋਰ ਗੁਆਂਢੀ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਰੁਖਾਲਾ (3 ਕਿ:ਮੀ) ਬੁੱਟਰ ਸ਼ਰੀਹ (4 ਕਿ:ਮੀ) ਭਲਾਈਆਣਾ (4 ਕਿ:ਮੀ) ਸਹਿਬਚੰਦ (3 ਕਿ:ਮੀ) ਸੁਖਣਾ ਅਬਲੂ (2 ਕਿ:ਮੀ) ’ਤੇ ਕੋਟ ਭਾਈ (8 ਕਿ:ਮੀ) ਦੇ ਨਾਂ ਹਨ। ਪਿੰਡ ਸੂਬੇ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਤੋਂ ਤਕਰੀਬਨ 255 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੇ ਫ਼ਾਸਲੇ ’ਤੇ ਹੈ। ਬਸ ਸਰਵਿਸ ਰਾਹੀਂ  ਪਿੰਡ  ਆਸ ਪਾਸ ਦੇ ਸਾਰੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।ਅੰਗਰੇਜਾਂ ਦੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ 1972 ਤੱਕ ਇਹ ਪਿੰਡ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਫਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਵਿੱਚ ਰਿਹਾ। ਫਿਰ ਫਰੀਦਕੋਟ ਵਿੱਚ ਸਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।1995 ਵਿੱਚ ਇਹ ਪਿੰਡ ਮੁਕਤਸਰ ਨੂੰ ਜਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਦਰਜਾ ਮਿਲਣ ਤੇ ਮੁਕਤਸਰ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ। ਪਿਛੋਕੜ ਵੱਲ ਝਾਤ ਮਾਰੀਏ ਤਾਂ ਪਹਿਲਵਾਨ ਬੰਤਾ ਸਿੰਘ ਜੀ ਜਿੰਨਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸਰੀਰਕ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਆਦਮਖੋਰ ਸ਼ੇਰ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਇਸੇ ਪਿੰਡ ਦੇ ਸਨ। ਪਿੰਡ ਛੱਤਿਆਣਾ ਦੇ ਬਹੁਤੇ ਲੋਕ ਤਰਕਸ਼ੀਲ ਸੁਭਾਅ ਦੇ ਹਨ ਜੋ ਵਹਿਮਾਂ ਭਰਮਾਂ ਤੋਂ ਕੋਹਾਂ ਦੂਰ ਹਨ। ਪਿੰਡ ਦੇ ਬਾਹਰਵਾਰ  ਇਤਿਹਾਸਕ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸ੍ਰੀ ਗੁਪਤਸਰ ਸਾਹਿਬ ਸਥਿਤ ਹੈ ਜਿਥੇ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਰਹਿੰਦੇ ਬਰਾੜ ਗੋਤ ਦੇ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਮੰਗ ਅਨੁਸਾਰ ਗੁਪਤ ਮਾਇਆ ਕੱਢ ਕੇ ਤਨਖ਼ਾਹਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੰਡੀ ਸੀ। ਦੇਸ਼ ਦੀ ਵੰਡ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦੇ ਵੀ ਕਾਫ਼ੀ ਘਰ ਸਨ, ਜਿੰਨਾ ਨੇ ਲੱਗਭੱਗ 1925 ਵਿਚ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਸਜਿਦ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਵੀ ਕੀਤਾ ਜੋ ਕਿ ਅੱਜ ਵੀ ਖੜ੍ਹੀ ਹੈ। ਪਿੰਡ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕਿੱਤਾ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਹੈ ਤੇ ਜੈਤੋ ਰਜਬਾਹੇ ਤੋਂ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਲਈ ਲੋੜੀਂਦੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਪੂਰਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ । ਜੈਤੋ ਰਜਬਾਹਾ 1870 ਵਿੱਚ ਅੰਗਰੇਜਾਂ ਦੁਆਰਾ ਕੱਢਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਜੋ ਕਿ ਬਿਲਕੁਲ ਪਿੰਡ ਦੇ ਨਾਲ਼ ਦੀ ਗੁਜ਼ਰਦਾ ਹੀ। ਪਿੰਡ ਦੇ ਬਾਹਰਵਾਰ ਜੈਤੋ ਰਜਬਾਹੇ ਦੇ ਉੱਪਰ ਅੰਗਰੇਜਾਂ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਨਹਿਰੀ ਕੋਠੀ ਹੈ ਜੋਕਿ ਅੱਜ ਵੀ ਵਧੀਆ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਖੜ੍ਹੀ ਹੈ। ਕਿਸੇ  ਸਮੇਂ ਇਹ ਨਹਿਰੀ ਮਹਿਕਮੇ ਦਾ ਵਿਸ਼ਰਾਮ ਘਰ ਸੀ।1875 ਦੇ ਫਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਡਿਵੀਜ਼ਨ ਦੇ ਗਜਟੀਅਰ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਸ ਨਹਿਰੀ ਕੋਠੀ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਲੱਗਭਗ 1920 ਵਿੱਚ ਕੋਠੀ ਵਿਚ ਤਾਰ  ਦਾ ਵੀ ਪ੍ਰਬੰਧ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ ਜਿਸ ਨਾਲ਼ ਮਹਿਕਮਾ ਹੋਰਾਂ ਕੋਠੀਆਂ ਨਾਲ਼ ਜੁੜ ਗਿਆ ਤੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਪੋਸਟ ਆਫਿਸ ਵੀ ਬਣ ਗਿਆ ਤੇ ਤਾਰ ਬਾਬੂ ਦੀ ਵੀ ਨਿਯੁਕਤੀ ਹੋਈ।

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center; hight:50%;
!ਸ਼ਹਿਰ
!ਡਾਕਖਾਨਾ
!ਪਿੰਨ ਕੋਡ
!ਖੇਤਰ
!ਨਜਦੀਕ
!ਥਾਣਾ
|-
|ਗਿੱਦੜਬਾਹਾ
|ਛੱਤਿਆਣਾ
|152031
|ਗਿੱਦੜਬਾਹਾ
|ਕੋਟਭਾਈ
|ਕੋਟਭਾਈ
|}

==ਵਿਦਿਅਕ ਅਦਾਰੇ==
*ਸਰਕਾਰੀ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਸਕੂਲ 
*ਬਾਬਾ ਫਰੀਦ ਸੀਨੀਅਰ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਕੂਲ
*ਸਰਕਾਰੀ ਹਾਈ ਸਕੂਲ
*ਆਂਗਨਵਾੜੀ ਸੈਂਟਰ

&lt;ref&gt;http://pbplanning.gov.in/districts/Gidderbaha.pdf&lt;/ref&gt;

==ਇਤਿਹਾਸਕ ਸਥਾਨ==
*ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਗੁਪਤਸਰ ਸਾਹਿਬ
*ਵਹਿਮੀ ਪੀਰ ਸਮਾਧ ਭਾਈ ਅਜਮੇਰ ਸਿੰਘ ਜੀ
*ਅੰਗਰੇਜਾਂ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਨਹਿਰੀ ਕੋਠੀ
*ਪੁਰਾਤਨ ਮਿੱਠੇ ਪਾਣੀ ਦਾ ਖੂਹ

==ਇਤਿਹਾਸ==
1705 ਵਿਚ ਮੁਕਤਸਰ (ਉਸ ਸਮੇਂ ਖਿਦਰਾਣੇ ਦੀ āਾਬ, ਜੋ ਹੁਣ ਸ੍ਰੀ ਮੁਕਤਸਰ ਸਾਹਿਬ) ਦੀ ਲੜਾਈ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦਸਵੇਂ ਸਿੱਖ ਗੁਰੂ, ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਇਸ ਸਥਾਨ ਤੇ ਆਏ ਸਨ। ਉਸਦੇ ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਤਨਖਾਹ ਲਈ ਕਿਹਾ ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਲਈ ਅਦਾਇਗੀ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ, ਇਕ ਸਿੱਖ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੂੰ ਦਸਵੰਧ ਨਾਲ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ (1/10 ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਦੀ ਆਮਦਨੀ ਦਾ 10%) ਜੋ ਕਿ ਸੋਨੇ ਦੇ ਸਿੱਕੇ ਸਨ. ਦਸਵੇਂ ਮਾਸਟਰ ਨੇ ਇਹ ਸਿੱਕੇ ਆਪਣੇ ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਵਿਚ ਤਨਖਾਹ ਵਜੋਂ ਵੰਡਣੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੇ. ਸਿਪਾਹੀ ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ ਸਨ ਪਰ ਇਕ ਸਿੱਖ-ਸਿਪਾਹੀ ਭਾਈ ਦਾਨ ਸਿੰਘ ਨੇ ਕੁਝ ਵੀ ਲੈਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। [2] ਜਦੋਂ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ ਕਿ ਉਹ ਫਿਰ ਕੀ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਉਹ ਸਿੱਖੀ, ਬਪਤਿਸਮਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ. ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਉੱਤਰ ਤੋਂ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਟਿੱਪਣੀ ਕੀਤੀ, &quot;ਤੁਸੀਂ ਮਾਲਵੇ ਲਈ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਦੀ ਇੱਜ਼ਤ ਬਚਾਈ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਭਾਈ ਮਹਾਂ ਸਿੰਘ ਨੇ ਇਸਨੂੰ ਮਾਝੇ ਲਈ ਬਚਾ ਲਿਆ&quot;। ਅਤੇ ਫਿਰ ਭਾਈ ਦਾਨ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਖਾਲਸੇ ਦਾ ਰਸ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ। []] []]


ਪੀਅਰ / ਪੀਰ ਸਯਦ ਇਬਰਾਹਿਮ, ਜੋ ਪੀਅਰ ਬ੍ਰਾਹਮੀ ਜਾਂ ਵੇਹਮੀ ਪੀਅਰ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ, ਸਥਾਨ ਦਾ ਇੱਕ ਮੁਸਲਮਾਨ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਸੀ. ਉਹ ਦਸਵੇਂ ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਸ਼ਖਸੀਅਤ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੂੰ ਖਾਲਸੇ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ। ਇਸਨੇ ਭਾਈ ਮਾਨ ਸਿੰਘ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਖ਼ਾਲਸੇ ਦੇ ਰਸਮ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ ਅਤੇ ਅਜਮੇਰ ਸਿੰਘ ਦਾ ਨਾਮ ਲਿਆ। []] []] []] ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਉਸਨੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੇ ਪਾਸੋਂ ਕਈ ਲੜਾਈਆਂ ਲੜੀਆਂ।


ਸਿੱਖ-ਫ਼ੌਜ ਦਾ ਭੁਗਤਾਨ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਵਾਧੂ ਸਿੱਕਿਆਂ ਨੂੰ ਜ਼ਮੀਨ ਵਿਚ ਦਫਨਾ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਇਸ ਜਗ੍ਹਾ ਦਾ ਨਾਮ ਗੁਪਤਸਰ ਰੱਖਿਆ। ਗੁਰੂ ਜੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪਿੰਡ ਵਾਲਿਆਂ ਨੇ ਸਿੱਕੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਪਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ। [२] []] ਅੱਜ, ਇਕ ਸੁੰਦਰ ਗੁਰੂਦੁਆਰਾ ਸਾਹਿਬ, ਜਿਸਨੂੰ ਪਿੰਡ ਦੇ 2 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ, ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਗੁਪਤਸਰ ਸਾਹਿਬ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਜਗ੍ਹਾ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ (ਉੱਪਰ ਤਸਵੀਰ ਵੇਖੋ).

== ਜਨਸੰਖਿਆ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ==

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! ਸਾਲ
! ਘਰ
! ਕੁੱਲ ਆਬਾਦੀ
! ਮਰਦ
! ਔਰਤਾਂ
! ਅਨੁਸੂਚਿਤ ਜਾਤੀ ਕੁੱਲ
! SC ਮਰਦ
! SC ਔਰਤਾਂ
! ST ਕੁੱਲ
! ST ਮਰਦ
! ST ਔਰਤਾਂ
! ਸਾਖਰ ਕੁੱਲ
! ਸਾਖਰ ਮਰਦ
! ਸਾਖਰ ਔਰਤਾਂ
|-
| 1961
| 289
| 1,697
| 934
| 763
| 471
| 256
| 215
| —
| —
| —
| —
| —
| —
|-
| 1971
| 354
| 2,102
| 1,118
| 984
| 736
| 340
| 396
| —
| —
| —
| 418
| 307
| 111
|-
| 1981
| 422
| 2,731
| 1,436
| 1,295
| 1,172
| 628
| 544
| —
| —
| —
| 708
| 476
| 232
|-
| 1991
| 485
| 2,924
| 1,540
| 1,384
| 1,375
| 742
| 633
| 0
| 0
| 0
| 1,125
| 696
| 429
|-
| 2001
| 644
| 3,556
| 1,870
| 1,686
| 1,733
| 915
| 818
| 0
| 0
| 0
| —
| —
| —
|-
| 2011
| 756
| 3,815
| 2,035
| 1,780
| 1,962
| 1,042
| 920
| —
| —
| —
| —
| —
| —
|}

==ਛੱਤਿਆਣਾ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਇਤਿਹਾਸਕ ਅਤੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਵਿਅਕਤੀ==

ਛੱਤਿਆਣਾ ਦਾ ਨਾਮ ਪੁਰਾਣੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸਰੋਤਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। 1883 ਦੇ ''Ferozepore District Gazetteer'' ਵਿੱਚ ਪਿੰਡ ਦਾ ਨਾਮ “Chatteana” ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ Chatteana ਨੂੰ Jaitu Rajbaha ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ Inspection Choki ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ Jaitu Rajbaha ਦੇ 27ਵੇਂ ਮੀਲ ’ਤੇ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{cite book |author=Punjab Government |title=Gazetteer of the Ferozepore District, 1883-84 |year=1883 |page=129 |publisher=Civil and Military Gazette Press |location=Lahore}}&lt;/ref&gt;

ਮੈਕਸ ਆਰਥਰ ਮੈਕਾਲਿਫ਼ ਦੀ ''The Sikh Religion: Its Gurus, Sacred Writings and Authors'' ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਵਰਣਨ ਵਿੱਚ “Chhatiana” ਦਾ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਜ਼ਿਕਰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਅਨੁਸਾਰ ਗੁਰੂ ਜੀ Kaljharani ਤੋਂ Chhatiana ਵੱਲ ਗਏ। Chhatiana ਪਹੁੰਚਣ ’ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੁਝ ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਬਕਾਇਆ ਤਨਖਾਹ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ। ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਘੋੜਸਵਾਰਾਂ ਨੂੰ ਅੱਠ ਆਨੇ ਪ੍ਰਤੀ ਦਿਨ ਅਤੇ ਪੈਦਲ ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਨੂੰ ਚਾਰ ਆਨੇ ਪ੍ਰਤੀ ਦਿਨ ਦੇ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ ਤਨਖਾਹ ਦਿੱਤੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰੀ Dan Singh ਨੇ ਆਪਣੀ ਤਨਖਾਹ ਲੈਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨਾਲ ਰਹਿਣ ਦੀ ਚੋਣ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਹੋਰ ਧਨ ਦੀ ਮੰਗ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਵੱਲੋਂ ਬਾਕੀ ਧਨ ਨੂੰ ਦੱਬ ਦੇਣ ਦਾ ਵਰਣਨ ਵੀ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{cite book |last=Macauliffe |first=Max Arthur |title=The Sikh Religion: Its Gurus, Sacred Writings and Authors |volume=V |year=1909 |pages=217–218 |publisher=Clarendon Press |location=Oxford}}&lt;/ref&gt;

Who's Who: Punjab Freedom Fighters ਵਿੱਚ ਹਜ਼ੂਰਾ ਸਿੰਘ, ਪੁੱਤਰ ਇੰਦਰ ਸਿੰਘ, ਦਾ ਜਨਮ 1911 ਵਿੱਚ ਛੱਤਿਆਣਾ, ਤਹਿਸੀਲ ਮੁਕਤਸਰ, ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਫ਼ਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਉਹ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਕਰਦੇ ਸਨ ਅਤੇ 1929 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਫ਼ੌਜ ਵਿੱਚ ਭਰਤੀ ਹੋਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 6/1 ਪੰਜਾਬ ਰੈਜੀਮੈਂਟ ਵਿੱਚ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇੰਡੀਅਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਆਰਮੀ (INA) ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਏ। ਬਿਮਾਰ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਿੰਗਾਪੁਰ ਦੇ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਹ ਜੰਗੀ ਕੈਦੀ (P.O.W.) ਬਣੇ।&lt;ref&gt;{{cite book |title=Who's Who: Punjab Freedom Fighters |volume=1 |editor-first=Fauja |editor-last=Singh |publisher=Department of Punjab Historical Studies, Punjabi University, Patiala |year=1972 |page=578}}&lt;/ref&gt;

1939 ਵਿੱਚ ਛਤਿਆਣਾ ਦੇ ਸ. ਜਸਵੰਤ ਸਿੰਘ ਜੀ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਵਜੋਂ ਦਰਜ ਹਨ। ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ ਦਾ ਪੰਜਾਹ ਸਾਲਾ ਇਤਿਹਾਸ (1926–1976) ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਹੈ ਕਿ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਐਕਟ ਦੀ ਧਾਰਾ 43(4) ਅਨੁਸਾਰ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਬੁਲਾਈ ਗਈ ਨਵੀਂ ਚੁਣੀ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਇਕੱਤ੍ਰਤਾ 29 ਅਪ੍ਰੈਲ 1939 ਨੂੰ ਟਾਊਨ ਹਾਲ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿਖੇ ਹੋਈ। ਹਾਜ਼ਰ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਨੰਬਰ 50 ਉੱਤੇ “ਸ: ਜਸਵੰਤ ਸਿੰਘ ਜੀ, ਛਤਿਆਣਾ, ਤਹਿਸੀਲ ਮੁਕਤਸਰ (ਫੀਰੋਜ਼ਪੁਰ)” ਦਰਜ ਹੈ।&lt;ref&gt;ਸ਼ਮਸ਼ੇਰ ਸਿੰਘ ਅਸ਼ੋਕ, ''ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ ਦਾ ਪੰਜਾਹ ਸਾਲਾ ਇਤਿਹਾਸ (ਸੰਨ 1926 ਤੋਂ 1976 ਤਕ)'', ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ ਰਿਸਰਚ ਬੋਰਡ, ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ, ਪੰਨਾ 36.&lt;/ref&gt;

1934 ਦੇ ਸਰਕਾਰੀ ਗਜ਼ਟ ਵਿੱਚ ਛੱਤਿਆਣਾ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਇੱਕ ਰਿਕਾਰਡ ਵਿੱਚ ਕੇਸ ਨੰਬਰ 319 of 1933 ਅਤੇ ਕਰਜ਼ਦਾਰਾਂ (Name of the Debtors) ਵਜੋਂ ਪ੍ਰੇਮ ਸਿੰਘ, ਹੀਰਾ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਰਾਮ ਸਿੰਘ, ਪਿੰਡ Chhatiana ਦਰਜ ਹਨ। ਇਸ ਵਿੱਚ Date of Adjudication (ਦਿਵਾਲੀਆ ਘੋਸ਼ਿਤ ਹੋਣ ਦੀ ਤਾਰੀਖ): 2 ਮਾਰਚ 1934 ਅਤੇ Date of Hearing (ਸੁਣਵਾਈ ਦੀ ਤਾਰੀਖ): 16 ਜੂਨ 1934 ਦਰਜ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{cite book |title=The Government Gazette: Punjab and Its Dependencies |year=1934 |page=301 |publisher=Government of Punjab}}&lt;/ref&gt;

1925 ਦੇ ‘ਸਿੱਖ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਐਕਟ’ ਵਿੱਚ ਛੱਤਿਆਣਾ ਦਾ ਨਾਮ ਸਰਕਾਰੀ ਰਿਕਾਰਡ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਰਿਕਾਰਡ ਵਿੱਚ ਛੱਤਿਆਣਾ ਨੂੰ ਫ਼ਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਮੁਕਤਸਰ ਤਹਿਸੀਲ ਅਧੀਨ ਰੈਵਨਿਊ ਅਸਟੇਟ ਵਜੋਂ ਦਰਜ ਕਰਦਿਆਂ ਇੱਥੇ ਸਥਿਤ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਦਾ ਨਾਮ ‘ਗੁਪਤਸਰ ਐਂਡ ਸਾਹਿਬ ਚੰਦ’ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਦਰਜਾ 1925 ਦੇ ਸਰਕਾਰੀ ਕਾਨੂੰਨੀ ਰਿਕਾਰਡ ਵਿੱਚ ਸੀਰੀਅਲ ਨੰਬਰ 196 ਹੇਠ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{cite book
|title=The Sikh Gurdwaras Act, 1925
|publisher=Government of India
|year=1925
|pages=115
|chapter=Schedule
}}&lt;/ref&gt;

1963 ਦੇ citrus belt ਦੇ ਸਰਵੇਖਣ ਵਿੱਚ ਛੱਤਿਆਣਾ: 1963 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ Soils of the Proposed Citrus Belt of Punjab ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪ੍ਰਸਤਾਵਿਤ ਨਿੰਬੂ-ਜਾਤੀ ਫਲਾਂ ਵਾਲੇ ਖੇਤਰ ਦੀ ਮਿੱਟੀ ਦਾ ਸਰਵੇਖਣ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਇਸ ਸਰਵੇਖਣ ਵਿੱਚ ਛੱਤਿਆਣਾ ਨੂੰ ਵੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਕਿਤਾਬ ਦੇ ਇੱਕ ਵੇਰਵੇ ਵਿੱਚ ਛੱਤਿਆਣਾ ਨੂੰ Panjgram Kalan, Kala-Tiba, Wazidpur, Rajenwali, Daulatpur ਅਤੇ ਹੋਰ ਪਿੰਡਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Kanwar |first1=Jaswant Singh |last2=Sehgal |first2=J. L. |last3=Dhingra |first3=D. R. |title=Soils of the Proposed Citrus Belt of Punjab |publisher=Agricultural Information Section, Punjab Agricultural University |year=1963 |page=47}}&lt;/ref&gt;

ਇਸੇ ਕਿਤਾਬ ਵਿੱਚ Farmer (ਕਿਸਾਨ) ਅਤੇ Village (ਪਿੰਡ) ਵਾਲੀ ਸਾਰਣੀ ਵਿੱਚ ਛੱਤਿਆਣਾ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਵੀ ਦਰਜ ਹਨ। ਛੱਤਿਆਣਾ ਦੇ ਨਾਮ ਹੇਠ ਦਰਜ ਕਿਸਾਨਾਂ ਵਿੱਚ Joginder Singh, Harcharan Singh, Kirpal Singh, Avtar Singh, Parduman Singh, Karam Singh, Joginder Singh, Fauja Singh, Avtar Singh ਅਤੇ Dewan Singh ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਇਹ ਵੇਰਵਾ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਛੱਤਿਆਣਾ ਵਿੱਚ citrus/ਬਾਗਬਾਨੀ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਹਵਾਲਾ ਹੈ.&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Kanwar |first1=Jaswant Singh |last2=Sehgal |first2=J. L. |last3=Dhingra |first3=D. R. |title=Soils of the Proposed Citrus Belt of Punjab |publisher=Agricultural Information Section, Punjab Agricultural University |year=1963}}&lt;/ref&gt;

1959 ਵਿੱਚ ਭਾਈ ਰਣਧੀਰ ਸਿੰਘ ਦੀ ਕਿਤਾਬ ‘ਉਦਾਸੀ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਵਿਥਿਆ’ ਵਿੱਚ ਛੱਤਿਆਣਾ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਉਦਾਸੀ ਧਰਮਸਾਲ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਸਰੋਤ ਅਨੁਸਾਰ ਛੱਤਿਆਣਾ ਇੱਕ ਪੁਰਾਣਾ ਪਿੰਡ ਸੀ ਅਤੇ ਉਦਾਸੀ ਸੰਪਰਦਾ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਬਾਬਾ ਬੰਖੰਡੀ ਦੇ ਚੇਲੇ ਹਰ ਨਾਰਾਇਣ ਦਾਸ ਦੇ ਚੇਲੇ ਬਾਬਾ ਹਰ ਗਿਆਨ ਦਾਸ ਨੇ ਇੱਥੇ ਇੱਕ ਧਰਮਸਾਲ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਤਮਾ ਦਾਸ ਇਸ ਧਰਮਸਾਲ ਦੇ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਬਣੇ। ਇਹ ਜਾਣਕਾਰੀ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ 2011 ਵਿੱਚ ਡਾ. ਕਿਰਨਜੀਤ ਸੰਧੂ ਵੱਲੋਂ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਤੋਂ ਕੀਤੇ ਗਏ ਪੀਐਚ.ਡੀ. ਖੋਜ-ਪ੍ਰਬੰਧ ‘ਦਿ ਉਦਾਸੀਜ਼ ਇਨ ਦ ਕਲੋਨੀਅਲ ਪੰਜਾਬ: 1849 ਏ.ਡੀ.–1947 ਏ.ਡੀ.’ ਵਿੱਚ ਵੀ ਦਰਜ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{cite book
|last=ਰਣਧੀਰ ਸਿੰਘ
|title=ਉਦਾਸੀ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਵਿਥਿਆ
|publisher=ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ
|location=ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ
|year=1959
|pages=453–454
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite thesis
|last=ਸੰਧੂ
|first=ਕਿਰਨਜੀਤ
|title=ਦਿ ਉਦਾਸੀਜ਼ ਇਨ ਦ ਕਲੋਨੀਅਲ ਪੰਜਾਬ: 1849 ਏ.ਡੀ.–1947 ਏ.ਡੀ.
|type=ਪੀਐਚ.ਡੀ. ਖੋਜ-ਪ੍ਰਬੰਧ
|institution=ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ
|location=ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ
|year=2011
}}&lt;/ref&gt;

ਇਸੇ ਹਵਾਲੇ ਵਿੱਚ ਸੂਫ਼ੀ ਫ਼ਕੀਰ ਇਬਰਾਹੀਮ ਬਹਮੀ ਦੇ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋ ਕੇ ਸਿੱਖ ਬਣਨ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਨਾਮ ਭਾਈ ਅਜਮੇਰ ਸਿੰਘ ਰੱਖੇ ਜਾਣ ਦਾ ਵੀ ਜ਼ਿਕਰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।

ਪੰਨਾ 218 ’ਤੇ ਅੱਗੇ ਇੱਕ ਮੁਸਲਮਾਨ ਫਕੀਰ Brahmi (Ibrahim) ਦੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਕੋਲ ਆਉਣ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਦੀਖਿਆ ਲੈਣ ਅਤੇ Ajmer Singh ਨਾਮ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦਾ ਵਰਣਨ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੇ Sahib Chand, Kot Bhai, Rohila, Bambiha ਅਤੇ Bajak ਵੱਲ ਜਾਣ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{cite book |last=Macauliffe |first=Max Arthur |title=The Sikh Religion: Its Gurus, Sacred Writings and Authors |volume=V |year=1909 |pages=217–218 |publisher=Clarendon Press |location=Oxford}}&lt;/ref&gt;

ਸੁਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਗਾਂਧੀ ਦੀ ''History of Sikh Gurus Retold: 1606–1708 C.E.'' ਵਿੱਚ ਵੀ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਦੌਰਾਨ ਛੱਤਿਆਣਾ ਦਾ ਦੋ ਵਾਰ ਜ਼ਿਕਰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਅਨੁਸਾਰ ਮੁਕਤਸਰ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਗੁਰੂ ਜੀ ਰੂਪਾਣਾ, ਭੰਡੇਰ, ਗੁਰਸਰ, ਥੇਹੜੀ, ਬੰਬੀਹਾ, ਰੋਹੀਲਾ ਅਤੇ ਜੁੰਗਿਆਣਾ ਆਦਿ ਥਾਵਾਂ ਤੋਂ ਹੁੰਦੇ ਹੋਏ ਛੱਤਿਆਣਾ ਪਹੁੰਚੇ। ਇੱਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਲੜੇ ਬਰਾੜਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਬਕਾਇਆ ਤਨਖਾਹ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ। ਬਰਾੜਾਂ ਦੇ ਆਗੂ ਚੌਧਰੀ ਦਾਨਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਵਰਤਾਅ ’ਤੇ ਅਫ਼ਸੋਸ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦਿਆਂ ਆਪਣੀ ਤਨਖਾਹ ਲੈਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਦੇ ਇਸ ਤਿਆਗ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋ ਕੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਉਸਦੇ ਜੱਦੀ ਸਥਾਨ ਮਹਿਮਾ ਸਵਾਈ ਜਾਣ ਦੀ ਸਹਿਮਤੀ ਦਿੱਤੀ।&lt;ref&gt;{{cite book |last=Gandhi |first=Surjit Singh |title=History of Sikh Gurus Retold: 1606–1708 C.E. |publisher=Atlantic Publishers &amp; Distributors |page=860}}&lt;/ref&gt;

ਇਸੇ ਕਿਤਾਬ ਵਿੱਚ ਅੱਗੇ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਤਲਵੰਡੀ ਸਾਬੋ ਵੱਲ ਜਾਂਦੇ ਸਮੇਂ ਗੁਰੂ ਜੀ ਮੁੜ ਛੱਤਿਆਣਾ, ਕੋਟ ਸਾਹਿਬ ਚੰਦ ਅਤੇ ਕੋਟ ਭਾਈ ਰਾਹੀਂ ਗਿੱਦੜਬਾਹਾ ਪਹੁੰਚੇ ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੋਰ ਥਾਵਾਂ ਤੋਂ ਹੁੰਦੇ ਹੋਏ ਤਲਵੰਡੀ ਸਾਬੋ ਪਹੁੰਚੇ।&lt;ref&gt;{{cite book |last=Gandhi |first=Surjit Singh |title=History of Sikh Gurus Retold: 1606–1708 C.E. |publisher=Atlantic Publishers &amp; Distributors |page=860}}&lt;/ref&gt;

1950 ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਅਤੇ ਭਾਈ ਵੀਰ ਸਿੰਘ ਦੁਆਰਾ ਸੰਪਾਦਿਤ ‘ਮਾਲਵਾ ਦੇਸ਼ ਰਤਨ ਦੀ ਸਾਖੀ ਪੋਥੀ’ ਵਿੱਚ ਛਤਿਆਣੇ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਕਿ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਛਤਿਆਣੇ ਵਿਖੇ ਡੇਰਾ ਕਰਕੇ ਰਹੇ। ਇੱਥੇ ਬੈਰਾੜਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਚਾਕਰੀ ਦੀ ਤਨਖਾਹ ਮੰਗੀ, ਜਿਸ ’ਤੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਘੋੜਸਵਾਰਾਂ ਅਤੇ ਪੈਦਲ ਸੈਨਿਕਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਅਨੁਸਾਰ ਤਨਖਾਹ ਦਿੱਤੀ। ਇਸੇ ਪ੍ਰਸੰਗ ਵਿੱਚ ਦਾਨ ਸਿੰਘ ਅਸੁਪਾਲੀ ਨੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਤੋਂ ਚਾਕਰੀ ਦੀ ਥਾਂ ਸਿੱਖੀ ਦੀ ਦਾਤ ਮੰਗੀ। ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੇ ਬਚਨ ਅਨੁਸਾਰ ਦਾਨ ਸਿੰਘ ਨੇ ਕੇਸ ਰੱਖੇ ਅਤੇ ਪਾਹੁਲ ਲਈ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਦਾਨ ਸਿੰਘ ਦੀ ਬੇਨਤੀ ’ਤੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਉਸ ਦੇ ਨਗਰ ਗਏ ਅਤੇ ਉੱਥੇ ਤਿੰਨ ਦਿਨ ਠਹਿਰੇ।&lt;ref name=&quot;malwa1950&quot;&gt;{{cite book
|editor=ਭਾਈ ਵੀਰ ਸਿੰਘ
|title=ਮਾਲਵਾ ਦੇਸ਼ ਰਤਨ ਦੀ ਸਾਖੀ ਪੋਥੀ
|chapter=੬੭. ਛਤਿਆਣੇ, ਲਖੀ ਜੰਗਲ, ਬੈਰਾੜਾਂ ਨੂੰ ਤਨਖਾਹਾਂ
|pages=71–73
|publisher=ਭਾਈ ਵੀਰ ਸਿੰਘ ਸਾਹਿਤ ਸਦਨ
|location=ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ
|year=1950
}}&lt;/ref&gt;

1960 ਵਿੱਚ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਭਾਗ, ਪੰਜਾਬ ਵੱਲੋਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਭਾਈ ਕਾਨ੍ਹ ਸਿੰਘ ਨਾਭਾ ਦੀ ‘Encyclopaedia of Sikh Literature’ ਵਿੱਚ ਛੱਤੇਆਣਾ ਬਾਰੇ ਦਰਜ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਫ਼ਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਦੇ ਥਾਣਾ ਕੋਟ ਭਾਈ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਸੀ ਅਤੇ ਮੁਕਤਸਰ ਤੋਂ ਦਸ ਕੋਹ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਸਥਿਤ ਸੀ। ਇਸ ਸਥਾਨ ’ਤੇ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਗੁਪਤਸਰ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਹੋਣ ਦਾ ਵੀ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{cite book
|last=ਨਾਭਾ
|first=ਕਾਨ੍ਹ ਸਿੰਘ
|title=Encyclopaedia of Sikh Literature
|publisher=ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਭਾਗ, ਪੰਜਾਬ
|location=ਪਟਿਆਲਾ
|year=1960
}}&lt;/ref&gt;

ਸਿੱਖ ਪੰਥ ਵਿਸ਼ਵਕੋਸ਼ ਵਿੱਚ ਛੱਤੇਆਣਾ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਭਾਈ ਅਜਮੇਰ ਸਿੰਘ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਅਨੁਸਾਰ ਫ਼ਰੀਦਕੋਟ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਛੱਤੇਆਣਾ ਪਿੰਡ ਦਾ ਮੁਸਲਮਾਨ ਵਸਨੀਕ ਇਬਰਾਹੀਮ ਸ਼ਾਹ, ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋ ਕੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਛਕ ਕੇ ਭਾਈ ਅਜਮੇਰ ਸਿੰਘ ਬਣਿਆ। ਜਦੋਂ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਮੁਕਤਸਰ ਦੀ ਜੰਗ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸੰਨ 1706 ਈ. ਵਿੱਚ ਛੱਤੇਆਣਾ ਪਿੰਡ ਆਏ ਤਾਂ ਇਬਰਾਹੀਮ ਸ਼ਾਹ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੇ ਸੰਪਰਕ ਵਿੱਚ ਆਇਆ। ਗੁਰੂ ਜੀ ਦਾ ਉਪਦੇਸ਼ ਸੁਣ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਸਿੰਘ ਸਜਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਨਾਲ ਭਾਈ ਮਾਨ ਸਿੰਘ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪਾਹੁਲ ਛਕਾਈ। ਪਾਹੁਲ ਛਕਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਉਸ ਦਾ ਨਾਮ ਭਾਈ ਅਜਮੇਰ ਸਿੰਘ ਰੱਖਿਆ।&lt;ref&gt;{{cite web
|title=ਅਜਮੇਰ ਸਿੰਘ, ਭਾਈ
|author=ਡਾ. ਰਤਨ ਸਿੰਘ ਜੱਗੀ
|website=ਪੰਜਾਬੀ ਪੀਡੀਆ
|publisher=ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਪਟਿਆਲਾ
|url=https://punjabipedia.org/topic.aspx?txt=ਅਜਮੇਰ%20ਸਿੰਘ,%20ਭਾਈ
}}&lt;/ref&gt;

ਐੱਚ. ਐੱਸ. ਸਿੰਘਾ ਦੀ ''The Encyclopedia of Sikhism (over 1000 Entries)'' ਵਿੱਚ “Chhattiana” ਸਿਰਲੇਖ ਹੇਠ ਛੱਤਿਆਣਾ ਦਾ ਵੱਖਰਾ ਜ਼ਿਕਰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਹੈ ਕਿ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ 1706 ਈ. ਵਿੱਚ ਮੁਕਤਸਰ ਦੀ ਲੜਾਈ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਛੱਤਿਆਣਾ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਬਰਾੜ ਕਬੀਲੇ ਦੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਯੋਧਿਆਂ ਨੂੰ ਧਨ ਦਿੱਤਾ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਲਈ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਦੀ ਯਾਦ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸਥਾਨ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਗੁਪਤਸਰ ਦਾ ਵੀ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{cite book |last=Singha |first=H. S. |title=The Encyclopedia of Sikhism (over 1000 Entries) |publisher=Hemkunt Press |year=2000 |page=46}}&lt;/ref&gt;

==ਹਵਾਲੇ==
{{ਹਵਾਲੇ}}
{{ਅਧਾਰ}}
==ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ==
*[https://www.youtube.com/watch?v=r_x4ol9NaN4 &quot;Apna Pind Sambhal&quot;]
{{ਮੁਕਤਸਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ}}

[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸ੍ਰੀ ਮੁਕਤਸਰ ਸਾਹਿਬ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ]]
*https://www.facebook.com/ssbrar555</text>
      <sha1>orhs9v4iuy3ewck2e0zgqwxm79uhcsx</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>846331</id>
      <parentid>846310</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T07:15:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sandeepchhattiana</username>
        <id>24284</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਇਤਿਹਾਸਕ ਸਥਾਨ */ ਪਿੰਡ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਖਿਡਾਰੀ ਅਤੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਰੈਫਰੈਂਸ ਕਿਤਾਬਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਲੱਭ ਕੇ ਜੋੜਿਆ।</comment>
      <origin>846331</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="46060" sha1="afe1fnxustb6j7rcjo4us3qzvr2g6ur" xml:space="preserve">{{Infobox settlement
| name                   = ਛੱਤਿਆਣਾ
| native_name            = ਛੱਤੇਆਣਾ
| settlement_type         = ਪਿੰਡ

| image_skyline           = 
| image_alt               = 
| image_caption           = 

| pushpin_map             = India Punjab
| pushpin_label_position  = 
| pushpin_map_alt         = 
| pushpin_map_caption     = ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤੀ

| latd                    = 30.328834
| latNS                   = N
| longd                   = 74.669480
| longEW                  = E
| coordinates_display     = inline,title

| subdivision_type        = ਦੇਸ਼
| subdivision_name        = ਭਾਰਤ
| subdivision_type1       = ਰਾਜ
| subdivision_name1       = [[ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ|ਪੰਜਾਬ]]
| subdivision_type2       = ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ
| subdivision_name2       = [[ਸ੍ਰੀ ਮੁਕਤਸਰ ਸਾਹਿਬ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ|ਸ੍ਰੀ ਮੁਕਤਸਰ ਸਾਹਿਬ]]
| subdivision_type3       = ਬਲਾਕ
| subdivision_name3       = ਕੋਟ ਭਾਈ
| subdivision_type4       = ਪੁਲਿਸ ਥਾਣਾ
| subdivision_name4       = ਕੋਟ ਭਾਈ

| government_type         = ਗ੍ਰਾਮ ਪੰਚਾਇਤ
| governing_body          = ਗ੍ਰਾਮ ਪੰਚਾਇਤ ਛੱਤਿਆਣਾ
| leader_title            = ਸਰਪੰਚ
| leader_name             = ਗੁਰਪ੍ਰੀਤ ਕੌਰ

| established_title       = 
| established_date        = 
| founder                 = 
| named_for               = 

| unit_pref               = Metric
| area_total_km2          = 9.92
| area_footnotes          = ਲਗਭਗ 2,450 ਏਕੜ (ਲਗਭਗ 2,450 ਕਿੱਲੇ)
| elevation_m             = 185

| population_total        = 3940
| population_as_of        = 2011
| population_density_km2  = 397
| population_footnotes    = 2011 ਦੀ ਜਨਗਣਨਾ ਅਨੁਸਾਰ
| population_note         = ਲਗਭਗ 658 ਘਰ; ਲਗਭਗ 2,800 ਰਜਿਸਟਰਡ ਵੋਟਰ

| demographics_type1      = ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ
| demographics1_title1    = ਸਰਕਾਰੀ
| demographics1_info1     = [[ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ|ਪੰਜਾਬੀ]]
| demographics1_title2    = ਬੋਲਚਾਲ
| demographics1_info2     = ਦੇਸੀ ਮਲਵਈ

| timezone1               = [[ਭਾਰਤੀ ਮਿਆਰੀ ਸਮਾਂ]]
| utc_offset1             = +5:30

| postal_code_type        = [[ਪੋਸਟਲ ਇੰਡੈਕਸ ਨੰਬਰ|ਪਿੰਨ]]
| postal_code              = 152031
| area_code_type          = STD ਕੋਡ
| area_code               = 01637
| registration_plate      = PB60 (ਪੀਬੀ60)

| blank_name_sec1         = ਗ੍ਰਾਮ ਪੰਚਾਇਤ
| blank_info_sec1         = ਛੱਤਿਆਣਾ — ਪੰਚਾਇਤ ਅਧੀਨ ਕੇਵਲ ਛੱਤਿਆਣਾ ਪਿੰਡ

| blank1_name_sec1        = ਰਕਬਾ
| blank1_info_sec1        = ਲਗਭਗ 2,450 ਏਕੜ; ਲਗਭਗ 2,400 ਏਕੜ ਖੇਤੀਯੋਗ ਅਤੇ 50 ਏਕੜ ਟਿੱਬਿਆਂ ਵਾਲਾ ਰਕਬਾ; ਫਿਰਨੀ ਦੇ ਅੰਦਰ ਲਗਭਗ 75 ਏਕੜ; ਪੰਚਾਇਤੀ ਜ਼ਮੀਨ ਲਗਭਗ 15 ਕਿੱਲੇ

| blank2_name_sec1        = ਪਿੰਡ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਅਤੇ ਚੋਣਾਂ
| blank2_info_sec1        = ਲਗਭਗ 658 ਘਰ; 2,800 ਰਜਿਸਟਰਡ ਵੋਟਰ; 3 ਪੋਲਿੰਗ ਬੂਥ — ਨੰਬਰ 82, 83 ਅਤੇ 84

| blank3_name_sec1        = ਆਵਾਜਾਈ ਅਤੇ ਸੜਕਾਂ
| blank3_info_sec1        = ਗਿੱਦੜਬਾਹਾ ਲਗਭਗ 16 ਕਿ.ਮੀ.; ਸ੍ਰੀ ਮੁਕਤਸਰ ਸਾਹਿਬ ਲਗਭਗ 25 ਕਿ.ਮੀ.; ਨੇੜਲਾ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਗਿੱਦੜਬਾਹਾ ਲਗਭਗ 16 ਕਿ.ਮੀ.; ਬਠਿੰਡਾ–ਮੁਕਤਸਰ ਹਾਈਵੇ ਲਗਭਗ 3 ਕਿ.ਮੀ.; ਗਿੱਦੜਬਾਹਾ–ਦੋਦਾ PMGSY ਸੜਕ; ਪਿੰਡ ਦੀ ਫਿਰਨੀ ਪੱਕੀ; 2 ਬੱਸ ਅੱਡੇ

| blank4_name_sec1        = ਸਰਕਾਰੀ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਸਹੂਲਤਾਂ
| blank4_info_sec1        = 1 ਡਾਕਖਾਨਾ; 6 ਆਂਗਣਵਾੜੀ ਕੇਂਦਰ; 6 ਧਰਮਸ਼ਾਲਾਵਾਂ; 3 ਰਾਸ਼ਨ ਡਿਪੂ; 2 CSC ਕੇਂਦਰ; 2 ਮੈਡੀਕਲ ਸਟੋਰ; 4 ਦੁੱਧ ਇਕੱਤਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਡੇਅਰੀਆਂ

| blank5_name_sec1        = ਪਾਣੀ, ਸਿੰਚਾਈ ਅਤੇ ਬਿਜਲੀ
| blank5_info_sec1        = 1 ਵਾਟਰ ਵਰਕਸ ਅਤੇ 1 ਪਾਣੀ ਦੀ ਟੈਂਕੀ; ਲਗਭਗ 400–500 ਟਿਊਬਵੈੱਲ/ਮੋਟਰ; ਖੇਤੀ ਲਈ 8 ਘੰਟੇ ਬਿਜਲੀ; ਜੈਤੋ ਰਜਬਾਹਾ ਪਿੰਡ ਦੀ ਹੱਦ ਨਾਲ; 6 ਮੋਗੇ; 3 ਛੱਪੜ

| blank6_name_sec1        = ਸੰਚਾਰ, ਖੇਡਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਹੂਲਤਾਂ
| blank6_info_sec1        = 4G ਅਤੇ 5G ਮੋਬਾਈਲ ਨੈੱਟਵਰਕ; ਆਪਟੀਕਲ ਫਾਈਬਰ/ਬ੍ਰਾਡਬੈਂਡ ਅਤੇ ਨਿੱਜੀ Wi-Fi; BSNL ਲੈਂਡਲਾਈਨ; 1 ਖੇਡ ਮੈਦਾਨ/ਸਟੇਡੀਅਮ, 1 ਵਾਲੀਬਾਲ ਮੈਦਾਨ ਅਤੇ 1 ਜਿਮ; ਨੇੜਲੇ ਪਿੰਡ — ਦੋਦਾ, ਲੋਹਾਰਾ, ਸੁਖਨਾ, ਅਬਲੂ, ਬੁੱਟਰ, ਰੁਖਾਲਾ, ਸਾਹਿਬਚੰਦ ਅਤੇ ਭਲਾਈਆਣਾ; ਦਿੱਲੀ ਲਗਭਗ 385 ਕਿ.ਮੀ.

| website                 = https://m.facebook.com/chhattiana555
}}

'''[https://punjabipedia.org/topic.aspx?txt=%E0%A8%9B%E0%A9%B1%E0%A8%A4%E0%A8%BF%E0%A8%86%E0%A8%A3%E0%A8%BE ਛੱਤੇਆਣਾ]''' ਭਾਰਤੀ [[ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ|ਪੰਜਾਬ]] ਦੇ [[ਸ੍ਰੀ ਮੁਕਤਸਰ ਸਾਹਿਬ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ|ਸ੍ਰੀ ਮੁਕਤਸਰ ਸਾਹਿਬ]] ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਗਿੱਦੜਬਾਹਾ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਪਿੰਡ ਛੱਤਿਆਣਾ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਨੇੜਲਾ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਤੇ ਸ਼ਹਿਰ ਗਿੱਦੜਬਾਹਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਪਿੰਡ ਤੋਂ 16 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ਤੇ ਹੈ । ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਸ੍ਰੀ ਮੁਕਤਸਰ ਸਾਹਿਬ 25 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ਤੇ ਹੈ ਤੇ ਬਠਿੰਡਾ 35 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ਤੇ ਹੈ । ਫ਼ੌਜ ਦਾ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ, ਭੀਸੀਆਣਾ ਇਥੋਂ ਸਿਰਫ਼ 8 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਹੋਰ ਗੁਆਂਢੀ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਰੁਖਾਲਾ (3 ਕਿ:ਮੀ) ਬੁੱਟਰ ਸ਼ਰੀਹ (4 ਕਿ:ਮੀ) ਭਲਾਈਆਣਾ (4 ਕਿ:ਮੀ) ਸਹਿਬਚੰਦ (3 ਕਿ:ਮੀ) ਸੁਖਣਾ ਅਬਲੂ (2 ਕਿ:ਮੀ) ’ਤੇ ਕੋਟ ਭਾਈ (8 ਕਿ:ਮੀ) ਦੇ ਨਾਂ ਹਨ। ਪਿੰਡ ਸੂਬੇ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਤੋਂ ਤਕਰੀਬਨ 255 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੇ ਫ਼ਾਸਲੇ ’ਤੇ ਹੈ। ਬਸ ਸਰਵਿਸ ਰਾਹੀਂ  ਪਿੰਡ  ਆਸ ਪਾਸ ਦੇ ਸਾਰੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।ਅੰਗਰੇਜਾਂ ਦੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ 1972 ਤੱਕ ਇਹ ਪਿੰਡ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਫਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਵਿੱਚ ਰਿਹਾ। ਫਿਰ ਫਰੀਦਕੋਟ ਵਿੱਚ ਸਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।1995 ਵਿੱਚ ਇਹ ਪਿੰਡ ਮੁਕਤਸਰ ਨੂੰ ਜਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਦਰਜਾ ਮਿਲਣ ਤੇ ਮੁਕਤਸਰ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ। ਪਿਛੋਕੜ ਵੱਲ ਝਾਤ ਮਾਰੀਏ ਤਾਂ ਪਹਿਲਵਾਨ ਬੰਤਾ ਸਿੰਘ ਜੀ ਜਿੰਨਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸਰੀਰਕ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਆਦਮਖੋਰ ਸ਼ੇਰ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਇਸੇ ਪਿੰਡ ਦੇ ਸਨ। ਪਿੰਡ ਛੱਤਿਆਣਾ ਦੇ ਬਹੁਤੇ ਲੋਕ ਤਰਕਸ਼ੀਲ ਸੁਭਾਅ ਦੇ ਹਨ ਜੋ ਵਹਿਮਾਂ ਭਰਮਾਂ ਤੋਂ ਕੋਹਾਂ ਦੂਰ ਹਨ। ਪਿੰਡ ਦੇ ਬਾਹਰਵਾਰ  ਇਤਿਹਾਸਕ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸ੍ਰੀ ਗੁਪਤਸਰ ਸਾਹਿਬ ਸਥਿਤ ਹੈ ਜਿਥੇ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਰਹਿੰਦੇ ਬਰਾੜ ਗੋਤ ਦੇ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਮੰਗ ਅਨੁਸਾਰ ਗੁਪਤ ਮਾਇਆ ਕੱਢ ਕੇ ਤਨਖ਼ਾਹਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੰਡੀ ਸੀ। ਦੇਸ਼ ਦੀ ਵੰਡ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦੇ ਵੀ ਕਾਫ਼ੀ ਘਰ ਸਨ, ਜਿੰਨਾ ਨੇ ਲੱਗਭੱਗ 1925 ਵਿਚ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਸਜਿਦ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਵੀ ਕੀਤਾ ਜੋ ਕਿ ਅੱਜ ਵੀ ਖੜ੍ਹੀ ਹੈ। ਪਿੰਡ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕਿੱਤਾ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਹੈ ਤੇ ਜੈਤੋ ਰਜਬਾਹੇ ਤੋਂ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਲਈ ਲੋੜੀਂਦੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਪੂਰਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ । ਜੈਤੋ ਰਜਬਾਹਾ 1870 ਵਿੱਚ ਅੰਗਰੇਜਾਂ ਦੁਆਰਾ ਕੱਢਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਜੋ ਕਿ ਬਿਲਕੁਲ ਪਿੰਡ ਦੇ ਨਾਲ਼ ਦੀ ਗੁਜ਼ਰਦਾ ਹੀ। ਪਿੰਡ ਦੇ ਬਾਹਰਵਾਰ ਜੈਤੋ ਰਜਬਾਹੇ ਦੇ ਉੱਪਰ ਅੰਗਰੇਜਾਂ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਨਹਿਰੀ ਕੋਠੀ ਹੈ ਜੋਕਿ ਅੱਜ ਵੀ ਵਧੀਆ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਖੜ੍ਹੀ ਹੈ। ਕਿਸੇ  ਸਮੇਂ ਇਹ ਨਹਿਰੀ ਮਹਿਕਮੇ ਦਾ ਵਿਸ਼ਰਾਮ ਘਰ ਸੀ।1875 ਦੇ ਫਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਡਿਵੀਜ਼ਨ ਦੇ ਗਜਟੀਅਰ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਸ ਨਹਿਰੀ ਕੋਠੀ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਲੱਗਭਗ 1920 ਵਿੱਚ ਕੋਠੀ ਵਿਚ ਤਾਰ  ਦਾ ਵੀ ਪ੍ਰਬੰਧ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ ਜਿਸ ਨਾਲ਼ ਮਹਿਕਮਾ ਹੋਰਾਂ ਕੋਠੀਆਂ ਨਾਲ਼ ਜੁੜ ਗਿਆ ਤੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਪੋਸਟ ਆਫਿਸ ਵੀ ਬਣ ਗਿਆ ਤੇ ਤਾਰ ਬਾਬੂ ਦੀ ਵੀ ਨਿਯੁਕਤੀ ਹੋਈ।

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center; hight:50%;
!ਸ਼ਹਿਰ
!ਡਾਕਖਾਨਾ
!ਪਿੰਨ ਕੋਡ
!ਖੇਤਰ
!ਨਜਦੀਕ
!ਥਾਣਾ
|-
|ਗਿੱਦੜਬਾਹਾ
|ਛੱਤਿਆਣਾ
|152031
|ਗਿੱਦੜਬਾਹਾ
|ਕੋਟਭਾਈ
|ਕੋਟਭਾਈ
|}

==ਵਿਦਿਅਕ ਅਦਾਰੇ==
*ਸਰਕਾਰੀ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਸਕੂਲ 
*ਬਾਬਾ ਫਰੀਦ ਸੀਨੀਅਰ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਕੂਲ
*ਸਰਕਾਰੀ ਹਾਈ ਸਕੂਲ
*ਆਂਗਨਵਾੜੀ ਸੈਂਟਰ

&lt;ref&gt;http://pbplanning.gov.in/districts/Gidderbaha.pdf&lt;/ref&gt;

==ਇਤਿਹਾਸਕ ਸਥਾਨ==
*ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਗੁਪਤਸਰ ਸਾਹਿਬ
*ਵਹਿਮੀ ਪੀਰ ਸਮਾਧ ਭਾਈ ਅਜਮੇਰ ਸਿੰਘ ਜੀ
*ਅੰਗਰੇਜਾਂ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਨਹਿਰੀ ਕੋਠੀ
*ਪੁਰਾਤਨ ਮਿੱਠੇ ਪਾਣੀ ਦਾ ਖੂਹ

== ਪਿੰਡ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਖਿਡਾਰੀ ਅਤੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ==
=== 1. ਅਰਪਨਜੋਤ ਕੌਰ ===
ਅਰਪਨਜੋਤ ਕੌਰ ਬਾਬਾ ਫਰੀਦ ਪਬਲਿਕ ਸੀਨੀਅਰ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਕੂਲ, ਛੱਤਿਆਣਾ ਦੀ ਵਿਦਿਆਰਥਣ ਰਹੀ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ''Water Quality Prediction'' ਵਿਸ਼ੇ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਤਿਆਰ ਕਰਕੇ 9ਵੇਂ National Level Exhibition and Project Competition (NLEPC) 2022 ਦੇ ਜੇਤੂਆਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਸਥਾਨ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ।

=== 2. ਕਰਨਵੀਰ ਸਿੰਘ ===
ਕਰਨਵੀਰ ਸਿੰਘ ਛੱਤਿਆਣਾ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਸ਼ਾਟ-ਪੁੱਟ ਖਿਡਾਰੀ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਪੰਜਾਬ ਓਪਨ ਸਟੇਟ ਸ਼ਾਟ-ਪੁੱਟ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ 19.48 ਮੀਟਰ ਦਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦਿਆਂ ਸੋਨ ਤਮਗਾ ਅਤੇ ਬੈਸਟ ਐਥਲੀਟ ਦਾ ਖਿਤਾਬ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ।[https://www.youtube.com/watch?v=hVo7Wvr801I]

=== 3. ਕਰਨਵੀਰ ਸਿੰਘ ===
ਕਰਨਵੀਰ ਸਿੰਘ ਦੀ 2026 ਏਸ਼ੀਆਈ ਖੇਡਾਂ ਲਈ ਭਾਰਤੀ ਐਥਲੈਟਿਕਸ ਟੀਮ ਵਿੱਚ ਚੋਣ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਹੈ। Athletics Federation of India ਵੱਲੋਂ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ 77 ਮੈਂਬਰੀ ਭਾਰਤੀ ਐਥਲੈਟਿਕਸ ਟੀਮ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦਾ ਨਾਮ ''Karanveer Singh — Shotput'' ਵਜੋਂ ਦਰਜ ਹੈ।

=== 4. ਬੰਤਾ ਸਿੰਘ ਛੱਤੇਆਣੀਆਂ ===
ਬੰਤਾ ਸਿੰਘ ਛੱਤੇਆਣੀਆਂ ਛੱਤਿਆਣਾ ਪਿੰਡ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪਹਿਲਵਾਨ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜਨਮ 1915 ਈਸਵੀ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ''ਭਾਰਤ ਦੇ ਰੁਸਤਮ ਪਹਿਲਵਾਨ'' ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕੱਦ ਸੱਤ ਫੁੱਟ ਦੋ ਇੰਚ, ਛਾਤੀ 44 ਇੰਚ ਅਤੇ ਵਜ਼ਨ ਇੱਕ ਕੁਇੰਟਲ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਉਹ ਚੜ੍ਹਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਮਲਾਇਆ ਅਤੇ ਸਿੰਗਾਪੁਰ ਗਏ, ਜਿੱਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦਾਰਾ ਸਿੰਘ ਸਮੇਤ ਹੋਰ ਪਹਿਲਵਾਨਾਂ ਨਾਲ ਕੁਸ਼ਤੀਆਂ ਕੀਤੀਆਂ।

ਆਪਣੀ ਆਖਰੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਬੰਤਾ ਸਿੰਘ ਆਲਮਗੀਰ, ਲੁਧਿਆਣਾ ਦੇ ਕੁਸ਼ਤੀ ਅਖਾੜੇ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੌਤ 1972 ਈਸਵੀ ਵਿੱਚ ਆਲਮਗੀਰ ਦੇ ਅਖਾੜੇ ਵਿੱਚ ਹੋਈ।&lt;ref&gt;ਪਿਆਰਾ ਸਿੰਘ ‘ਰਛੀਨ’, ''ਭਾਰਤ ਦੇ ਰੁਸਤਮ ਪਹਿਲਵਾਨ'', ਸਫ਼ਾ 230.&lt;/ref&gt;

=== 5. ਅਮਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ===
ਅਮਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਛੱਤਿਆਣਾ ਪਿੰਡ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਕੰਪਾਊਂਡ ਤੀਰਅੰਦਾਜ਼ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕੌਮੀ, ਅੰਤਰ-ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਅਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕੀਤੀ। 2008–09 ਦੀਆਂ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਇੰਟਰ-ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪਾਂ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕੰਪਾਊਂਡ ਤੀਰਅੰਦਾਜ਼ੀ ਦੇ 90 ਮੀਟਰ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਚਾਂਦੀ, 70 ਮੀਟਰ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਚਾਂਦੀ, 70 ਮੀਟਰ ਕੰਪਾਊਂਡ ਇੰਡਿਵਿਜੁਅਲ ਓਲੰਪਿਕ ਰਾਊਂਡ ਵਿੱਚ ਕਾਂਸੀ ਅਤੇ 70 ਮੀਟਰ ਕੰਪਾਊਂਡ ਟੀਮ ਓਲੰਪਿਕ ਰਾਊਂਡ ਵਿੱਚ ਸੋਨੇ ਦਾ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤਿਆ। ਟੀਮ ਵਿੱਚ ਅਮਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਦੇ ਨਾਲ ਸੁਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਅਮਨ ਕੰਬੋਜ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ।&lt;ref&gt;ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ''Annual Quality Assurance Report 2008–2009'', ਸਫ਼ੇ 158, 223.&lt;/ref&gt;

2008 ਵਿੱਚ ਯਾਂਗੂਨ, ਮਿਆਂਮਾਰ ਵਿਖੇ ਹੋਏ ਪਹਿਲੇ ਏਸ਼ੀਅਨ ਕੰਪਾਊਂਡ ਆਰਚਰੀ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਭਾਰਤੀ ਟੀਮ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਵਜੋਂ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ। ਮਈ 2009 ਵਿੱਚ ਤਹਿਰਾਨ, ਇਰਾਨ ਵਿਖੇ ਹੋਏ ਦੂਜੇ ਏਸ਼ੀਅਨ ਆਰਚਰੀ ਗ੍ਰਾਂ ਪ੍ਰੀ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਦੇ ਟੀਮ ਕੰਪਾਊਂਡ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾ ਸਥਾਨ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ।&lt;ref&gt;ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ''Annual Quality Assurance Report 2008–2009'', ਸਫ਼ਾ 214.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |title=Indians dominate qualifiers |work=Hindustan Times |date=2009}}&lt;/ref&gt;

ਅਕਤੂਬਰ 2009 ਵਿੱਚ ਢਾਕਾ, ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਵਿਖੇ ਏਸ਼ੀਅਨ ਗ੍ਰਾਂ ਪ੍ਰੀ ਦੇ ਇੱਕ ਪੜਾਅ ਵਿੱਚ ਅਮਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਸਿੱਧੂ ਨੇ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਦੇ ਕੰਪਾਊਂਡ ਟੀਮ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਚਾਂਦੀ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਸੋਨੇ ਦਾ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤਿਆ। ਇਸ ਟੀਮ ਵਿੱਚ ਚੁੰਗਦਾ ਸ਼ੇਰਪਾ, ਅਮਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਸਿੱਧੂ ਅਤੇ ਗੋਕੁਲ ਤਮੁਲੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ। ਇਸੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਅਮਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਸਿੱਧੂ ਨੇ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਦੇ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਕੰਪਾਊਂਡ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਕਾਂਸੀ ਦਾ ਤਗਮਾ ਵੀ ਜਿੱਤਿਆ।&lt;ref&gt;{{cite news |title=India bag six gold in Asian Archery GP |work=Press Trust of India, NDTV |date=24 October 2009}}&lt;/ref&gt;

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 29ਵੀਂ ਸੀਨੀਅਰ ਨੈਸ਼ਨਲ ਆਰਚਰੀ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ 2008 ਵਿੱਚ ਪੂਨੇ ਵਿਖੇ 30 ਮੀਟਰ ਕੰਪਾਊਂਡ ਰਾਊਂਡ ਵਿੱਚ ਵੀ ਭਾਗ ਲਿਆ।&lt;ref&gt;ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ''Annual Quality Assurance Report 2008–2009'', ਸਫ਼ਾ 219.&lt;/ref&gt;

=== 6. ਰਤਿੰਦਰਦੀਪ ਕੌਰ ===
ਰਤਿੰਦਰਦੀਪ ਕੌਰ ਛੱਤਿਆਣਾ ਪਿੰਡ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਵਿਦਿਆਰਥਣ ਅਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ ਦੀ ਨੈੱਟਬਾਲ ਖਿਡਾਰਨ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਪੰਜਾਬ ਸਕੂਲ ਸਿੱਖਿਆ ਬੋਰਡ ਦੀ 2025 ਦੀ ਦਸਵੀਂ ਜਮਾਤ ਦੀ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਵਿੱਚ 650 ਵਿੱਚੋਂ 650 ਅੰਕ (100 ਫ਼ੀਸਦੀ) ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ ਅਤੇ ਉਮਰ ਦੇ ਟਾਈ-ਬ੍ਰੇਕ ਨਿਯਮ ਕਾਰਨ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਦੂਜਾ ਸਥਾਨ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ।&lt;ref&gt;{{cite news |title=Academic &amp; athletic star: PSEB Class X second position holder is national-level netball player |work=The Tribune |date=16 May 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |title=3 girls jointly score highest marks in Punjab Board Class 10 exams, topper decided through age criterion |work=The Indian Express |date=16 May 2025}}&lt;/ref&gt;

ਉਹ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ ਦੀ ਨੈੱਟਬਾਲ ਖਿਡਾਰਨ ਹੈ ਅਤੇ ਲੁਧਿਆਣਾ ਵਿਖੇ ਹੋਈਆਂ ਅੰਡਰ-17 ਨੈਸ਼ਨਲ ਸਕੂਲ ਗੇਮਜ਼ ਵਿੱਚ ਸੋਨੇ ਦਾ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤ ਚੁੱਕੀ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{cite news |title=Academic &amp; athletic star: PSEB Class X second position holder is national-level netball player |work=The Tribune |date=16 May 2025}}&lt;/ref&gt;

=== 7. ਪ੍ਰਭਜੋਤ ਕੌਰ ===
ਪ੍ਰਭਜੋਤ ਕੌਰ ਛੱਤਿਆਣਾ ਪਿੰਡ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਵਿਦਿਆਰਥਣ ਹੈ। ਉਸਨੇ 2025 ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਸਕੂਲ ਸਿੱਖਿਆ ਬੋਰਡ ਦੀ ਅੱਠਵੀਂ ਜਮਾਤ ਦੀ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਵਿੱਚ 98.60 ਫ਼ੀਸਦੀ ਅੰਕ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਨੌਵਾਂ ਸਥਾਨ ਅਤੇ ਸ੍ਰੀ ਮੁਕਤਸਰ ਸਾਹਿਬ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਦੂਜਾ ਸਥਾਨ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ।&lt;ref&gt;{{cite news |title=Class 8th results: Excellent performance by various schools |work=Punjabi Tribune |date=2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=Our Shining Star |work=Baba Farid Public Senior Secondary School, Chhattiana}}&lt;/ref&gt;

==ਇਤਿਹਾਸ==
1705 ਵਿਚ ਮੁਕਤਸਰ (ਉਸ ਸਮੇਂ ਖਿਦਰਾਣੇ ਦੀ āਾਬ, ਜੋ ਹੁਣ ਸ੍ਰੀ ਮੁਕਤਸਰ ਸਾਹਿਬ) ਦੀ ਲੜਾਈ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦਸਵੇਂ ਸਿੱਖ ਗੁਰੂ, ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਇਸ ਸਥਾਨ ਤੇ ਆਏ ਸਨ। ਉਸਦੇ ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਤਨਖਾਹ ਲਈ ਕਿਹਾ ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਲਈ ਅਦਾਇਗੀ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ, ਇਕ ਸਿੱਖ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੂੰ ਦਸਵੰਧ ਨਾਲ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ (1/10 ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਦੀ ਆਮਦਨੀ ਦਾ 10%) ਜੋ ਕਿ ਸੋਨੇ ਦੇ ਸਿੱਕੇ ਸਨ. ਦਸਵੇਂ ਮਾਸਟਰ ਨੇ ਇਹ ਸਿੱਕੇ ਆਪਣੇ ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਵਿਚ ਤਨਖਾਹ ਵਜੋਂ ਵੰਡਣੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੇ. ਸਿਪਾਹੀ ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ ਸਨ ਪਰ ਇਕ ਸਿੱਖ-ਸਿਪਾਹੀ ਭਾਈ ਦਾਨ ਸਿੰਘ ਨੇ ਕੁਝ ਵੀ ਲੈਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। [2] ਜਦੋਂ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ ਕਿ ਉਹ ਫਿਰ ਕੀ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਉਹ ਸਿੱਖੀ, ਬਪਤਿਸਮਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ. ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਉੱਤਰ ਤੋਂ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਟਿੱਪਣੀ ਕੀਤੀ, &quot;ਤੁਸੀਂ ਮਾਲਵੇ ਲਈ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਦੀ ਇੱਜ਼ਤ ਬਚਾਈ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਭਾਈ ਮਹਾਂ ਸਿੰਘ ਨੇ ਇਸਨੂੰ ਮਾਝੇ ਲਈ ਬਚਾ ਲਿਆ&quot;। ਅਤੇ ਫਿਰ ਭਾਈ ਦਾਨ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਖਾਲਸੇ ਦਾ ਰਸ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ। []] []]


ਪੀਅਰ / ਪੀਰ ਸਯਦ ਇਬਰਾਹਿਮ, ਜੋ ਪੀਅਰ ਬ੍ਰਾਹਮੀ ਜਾਂ ਵੇਹਮੀ ਪੀਅਰ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ, ਸਥਾਨ ਦਾ ਇੱਕ ਮੁਸਲਮਾਨ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਸੀ. ਉਹ ਦਸਵੇਂ ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਸ਼ਖਸੀਅਤ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੂੰ ਖਾਲਸੇ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ। ਇਸਨੇ ਭਾਈ ਮਾਨ ਸਿੰਘ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਖ਼ਾਲਸੇ ਦੇ ਰਸਮ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ ਅਤੇ ਅਜਮੇਰ ਸਿੰਘ ਦਾ ਨਾਮ ਲਿਆ। []] []] []] ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਉਸਨੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੇ ਪਾਸੋਂ ਕਈ ਲੜਾਈਆਂ ਲੜੀਆਂ।


ਸਿੱਖ-ਫ਼ੌਜ ਦਾ ਭੁਗਤਾਨ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਵਾਧੂ ਸਿੱਕਿਆਂ ਨੂੰ ਜ਼ਮੀਨ ਵਿਚ ਦਫਨਾ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਇਸ ਜਗ੍ਹਾ ਦਾ ਨਾਮ ਗੁਪਤਸਰ ਰੱਖਿਆ। ਗੁਰੂ ਜੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪਿੰਡ ਵਾਲਿਆਂ ਨੇ ਸਿੱਕੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਪਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ। [२] []] ਅੱਜ, ਇਕ ਸੁੰਦਰ ਗੁਰੂਦੁਆਰਾ ਸਾਹਿਬ, ਜਿਸਨੂੰ ਪਿੰਡ ਦੇ 2 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ, ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਗੁਪਤਸਰ ਸਾਹਿਬ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਜਗ੍ਹਾ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ (ਉੱਪਰ ਤਸਵੀਰ ਵੇਖੋ).

== ਜਨਸੰਖਿਆ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ==

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! ਸਾਲ
! ਘਰ
! ਕੁੱਲ ਆਬਾਦੀ
! ਮਰਦ
! ਔਰਤਾਂ
! ਅਨੁਸੂਚਿਤ ਜਾਤੀ ਕੁੱਲ
! SC ਮਰਦ
! SC ਔਰਤਾਂ
! ST ਕੁੱਲ
! ST ਮਰਦ
! ST ਔਰਤਾਂ
! ਸਾਖਰ ਕੁੱਲ
! ਸਾਖਰ ਮਰਦ
! ਸਾਖਰ ਔਰਤਾਂ
|-
| 1961
| 289
| 1,697
| 934
| 763
| 471
| 256
| 215
| —
| —
| —
| —
| —
| —
|-
| 1971
| 354
| 2,102
| 1,118
| 984
| 736
| 340
| 396
| —
| —
| —
| 418
| 307
| 111
|-
| 1981
| 422
| 2,731
| 1,436
| 1,295
| 1,172
| 628
| 544
| —
| —
| —
| 708
| 476
| 232
|-
| 1991
| 485
| 2,924
| 1,540
| 1,384
| 1,375
| 742
| 633
| 0
| 0
| 0
| 1,125
| 696
| 429
|-
| 2001
| 644
| 3,556
| 1,870
| 1,686
| 1,733
| 915
| 818
| 0
| 0
| 0
| —
| —
| —
|-
| 2011
| 756
| 3,815
| 2,035
| 1,780
| 1,962
| 1,042
| 920
| —
| —
| —
| —
| —
| —
|}

==ਛੱਤਿਆਣਾ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਇਤਿਹਾਸਕ ਅਤੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਵਿਅਕਤੀ==

ਛੱਤਿਆਣਾ ਦਾ ਨਾਮ ਪੁਰਾਣੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸਰੋਤਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। 1883 ਦੇ ''Ferozepore District Gazetteer'' ਵਿੱਚ ਪਿੰਡ ਦਾ ਨਾਮ “Chatteana” ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ Chatteana ਨੂੰ Jaitu Rajbaha ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ Inspection Choki ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ Jaitu Rajbaha ਦੇ 27ਵੇਂ ਮੀਲ ’ਤੇ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{cite book |author=Punjab Government |title=Gazetteer of the Ferozepore District, 1883-84 |year=1883 |page=129 |publisher=Civil and Military Gazette Press |location=Lahore}}&lt;/ref&gt;

ਮੈਕਸ ਆਰਥਰ ਮੈਕਾਲਿਫ਼ ਦੀ ''The Sikh Religion: Its Gurus, Sacred Writings and Authors'' ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਵਰਣਨ ਵਿੱਚ “Chhatiana” ਦਾ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਜ਼ਿਕਰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਅਨੁਸਾਰ ਗੁਰੂ ਜੀ Kaljharani ਤੋਂ Chhatiana ਵੱਲ ਗਏ। Chhatiana ਪਹੁੰਚਣ ’ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੁਝ ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਬਕਾਇਆ ਤਨਖਾਹ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ। ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਘੋੜਸਵਾਰਾਂ ਨੂੰ ਅੱਠ ਆਨੇ ਪ੍ਰਤੀ ਦਿਨ ਅਤੇ ਪੈਦਲ ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਨੂੰ ਚਾਰ ਆਨੇ ਪ੍ਰਤੀ ਦਿਨ ਦੇ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ ਤਨਖਾਹ ਦਿੱਤੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰੀ Dan Singh ਨੇ ਆਪਣੀ ਤਨਖਾਹ ਲੈਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨਾਲ ਰਹਿਣ ਦੀ ਚੋਣ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਹੋਰ ਧਨ ਦੀ ਮੰਗ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਵੱਲੋਂ ਬਾਕੀ ਧਨ ਨੂੰ ਦੱਬ ਦੇਣ ਦਾ ਵਰਣਨ ਵੀ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{cite book |last=Macauliffe |first=Max Arthur |title=The Sikh Religion: Its Gurus, Sacred Writings and Authors |volume=V |year=1909 |pages=217–218 |publisher=Clarendon Press |location=Oxford}}&lt;/ref&gt;

Who's Who: Punjab Freedom Fighters ਵਿੱਚ ਹਜ਼ੂਰਾ ਸਿੰਘ, ਪੁੱਤਰ ਇੰਦਰ ਸਿੰਘ, ਦਾ ਜਨਮ 1911 ਵਿੱਚ ਛੱਤਿਆਣਾ, ਤਹਿਸੀਲ ਮੁਕਤਸਰ, ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਫ਼ਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਉਹ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਕਰਦੇ ਸਨ ਅਤੇ 1929 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਫ਼ੌਜ ਵਿੱਚ ਭਰਤੀ ਹੋਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 6/1 ਪੰਜਾਬ ਰੈਜੀਮੈਂਟ ਵਿੱਚ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇੰਡੀਅਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਆਰਮੀ (INA) ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਏ। ਬਿਮਾਰ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਿੰਗਾਪੁਰ ਦੇ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਹ ਜੰਗੀ ਕੈਦੀ (P.O.W.) ਬਣੇ।&lt;ref&gt;{{cite book |title=Who's Who: Punjab Freedom Fighters |volume=1 |editor-first=Fauja |editor-last=Singh |publisher=Department of Punjab Historical Studies, Punjabi University, Patiala |year=1972 |page=578}}&lt;/ref&gt;

1939 ਵਿੱਚ ਛਤਿਆਣਾ ਦੇ ਸ. ਜਸਵੰਤ ਸਿੰਘ ਜੀ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਵਜੋਂ ਦਰਜ ਹਨ। ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ ਦਾ ਪੰਜਾਹ ਸਾਲਾ ਇਤਿਹਾਸ (1926–1976) ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਹੈ ਕਿ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਐਕਟ ਦੀ ਧਾਰਾ 43(4) ਅਨੁਸਾਰ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਬੁਲਾਈ ਗਈ ਨਵੀਂ ਚੁਣੀ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਇਕੱਤ੍ਰਤਾ 29 ਅਪ੍ਰੈਲ 1939 ਨੂੰ ਟਾਊਨ ਹਾਲ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿਖੇ ਹੋਈ। ਹਾਜ਼ਰ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਨੰਬਰ 50 ਉੱਤੇ “ਸ: ਜਸਵੰਤ ਸਿੰਘ ਜੀ, ਛਤਿਆਣਾ, ਤਹਿਸੀਲ ਮੁਕਤਸਰ (ਫੀਰੋਜ਼ਪੁਰ)” ਦਰਜ ਹੈ।&lt;ref&gt;ਸ਼ਮਸ਼ੇਰ ਸਿੰਘ ਅਸ਼ੋਕ, ''ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ ਦਾ ਪੰਜਾਹ ਸਾਲਾ ਇਤਿਹਾਸ (ਸੰਨ 1926 ਤੋਂ 1976 ਤਕ)'', ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ ਰਿਸਰਚ ਬੋਰਡ, ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ, ਪੰਨਾ 36.&lt;/ref&gt;

1934 ਦੇ ਸਰਕਾਰੀ ਗਜ਼ਟ ਵਿੱਚ ਛੱਤਿਆਣਾ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਇੱਕ ਰਿਕਾਰਡ ਵਿੱਚ ਕੇਸ ਨੰਬਰ 319 of 1933 ਅਤੇ ਕਰਜ਼ਦਾਰਾਂ (Name of the Debtors) ਵਜੋਂ ਪ੍ਰੇਮ ਸਿੰਘ, ਹੀਰਾ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਰਾਮ ਸਿੰਘ, ਪਿੰਡ Chhatiana ਦਰਜ ਹਨ। ਇਸ ਵਿੱਚ Date of Adjudication (ਦਿਵਾਲੀਆ ਘੋਸ਼ਿਤ ਹੋਣ ਦੀ ਤਾਰੀਖ): 2 ਮਾਰਚ 1934 ਅਤੇ Date of Hearing (ਸੁਣਵਾਈ ਦੀ ਤਾਰੀਖ): 16 ਜੂਨ 1934 ਦਰਜ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{cite book |title=The Government Gazette: Punjab and Its Dependencies |year=1934 |page=301 |publisher=Government of Punjab}}&lt;/ref&gt;

1925 ਦੇ ‘ਸਿੱਖ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਐਕਟ’ ਵਿੱਚ ਛੱਤਿਆਣਾ ਦਾ ਨਾਮ ਸਰਕਾਰੀ ਰਿਕਾਰਡ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਰਿਕਾਰਡ ਵਿੱਚ ਛੱਤਿਆਣਾ ਨੂੰ ਫ਼ਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਮੁਕਤਸਰ ਤਹਿਸੀਲ ਅਧੀਨ ਰੈਵਨਿਊ ਅਸਟੇਟ ਵਜੋਂ ਦਰਜ ਕਰਦਿਆਂ ਇੱਥੇ ਸਥਿਤ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਦਾ ਨਾਮ ‘ਗੁਪਤਸਰ ਐਂਡ ਸਾਹਿਬ ਚੰਦ’ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਦਰਜਾ 1925 ਦੇ ਸਰਕਾਰੀ ਕਾਨੂੰਨੀ ਰਿਕਾਰਡ ਵਿੱਚ ਸੀਰੀਅਲ ਨੰਬਰ 196 ਹੇਠ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{cite book
|title=The Sikh Gurdwaras Act, 1925
|publisher=Government of India
|year=1925
|pages=115
|chapter=Schedule
}}&lt;/ref&gt;

1963 ਦੇ citrus belt ਦੇ ਸਰਵੇਖਣ ਵਿੱਚ ਛੱਤਿਆਣਾ: 1963 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ Soils of the Proposed Citrus Belt of Punjab ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪ੍ਰਸਤਾਵਿਤ ਨਿੰਬੂ-ਜਾਤੀ ਫਲਾਂ ਵਾਲੇ ਖੇਤਰ ਦੀ ਮਿੱਟੀ ਦਾ ਸਰਵੇਖਣ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਇਸ ਸਰਵੇਖਣ ਵਿੱਚ ਛੱਤਿਆਣਾ ਨੂੰ ਵੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਕਿਤਾਬ ਦੇ ਇੱਕ ਵੇਰਵੇ ਵਿੱਚ ਛੱਤਿਆਣਾ ਨੂੰ Panjgram Kalan, Kala-Tiba, Wazidpur, Rajenwali, Daulatpur ਅਤੇ ਹੋਰ ਪਿੰਡਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Kanwar |first1=Jaswant Singh |last2=Sehgal |first2=J. L. |last3=Dhingra |first3=D. R. |title=Soils of the Proposed Citrus Belt of Punjab |publisher=Agricultural Information Section, Punjab Agricultural University |year=1963 |page=47}}&lt;/ref&gt;

ਇਸੇ ਕਿਤਾਬ ਵਿੱਚ Farmer (ਕਿਸਾਨ) ਅਤੇ Village (ਪਿੰਡ) ਵਾਲੀ ਸਾਰਣੀ ਵਿੱਚ ਛੱਤਿਆਣਾ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਵੀ ਦਰਜ ਹਨ। ਛੱਤਿਆਣਾ ਦੇ ਨਾਮ ਹੇਠ ਦਰਜ ਕਿਸਾਨਾਂ ਵਿੱਚ Joginder Singh, Harcharan Singh, Kirpal Singh, Avtar Singh, Parduman Singh, Karam Singh, Joginder Singh, Fauja Singh, Avtar Singh ਅਤੇ Dewan Singh ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਇਹ ਵੇਰਵਾ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਛੱਤਿਆਣਾ ਵਿੱਚ citrus/ਬਾਗਬਾਨੀ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਹਵਾਲਾ ਹੈ.&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Kanwar |first1=Jaswant Singh |last2=Sehgal |first2=J. L. |last3=Dhingra |first3=D. R. |title=Soils of the Proposed Citrus Belt of Punjab |publisher=Agricultural Information Section, Punjab Agricultural University |year=1963}}&lt;/ref&gt;

1959 ਵਿੱਚ ਭਾਈ ਰਣਧੀਰ ਸਿੰਘ ਦੀ ਕਿਤਾਬ ‘ਉਦਾਸੀ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਵਿਥਿਆ’ ਵਿੱਚ ਛੱਤਿਆਣਾ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਉਦਾਸੀ ਧਰਮਸਾਲ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਸਰੋਤ ਅਨੁਸਾਰ ਛੱਤਿਆਣਾ ਇੱਕ ਪੁਰਾਣਾ ਪਿੰਡ ਸੀ ਅਤੇ ਉਦਾਸੀ ਸੰਪਰਦਾ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਬਾਬਾ ਬੰਖੰਡੀ ਦੇ ਚੇਲੇ ਹਰ ਨਾਰਾਇਣ ਦਾਸ ਦੇ ਚੇਲੇ ਬਾਬਾ ਹਰ ਗਿਆਨ ਦਾਸ ਨੇ ਇੱਥੇ ਇੱਕ ਧਰਮਸਾਲ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਤਮਾ ਦਾਸ ਇਸ ਧਰਮਸਾਲ ਦੇ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਬਣੇ। ਇਹ ਜਾਣਕਾਰੀ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ 2011 ਵਿੱਚ ਡਾ. ਕਿਰਨਜੀਤ ਸੰਧੂ ਵੱਲੋਂ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਤੋਂ ਕੀਤੇ ਗਏ ਪੀਐਚ.ਡੀ. ਖੋਜ-ਪ੍ਰਬੰਧ ‘ਦਿ ਉਦਾਸੀਜ਼ ਇਨ ਦ ਕਲੋਨੀਅਲ ਪੰਜਾਬ: 1849 ਏ.ਡੀ.–1947 ਏ.ਡੀ.’ ਵਿੱਚ ਵੀ ਦਰਜ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{cite book
|last=ਰਣਧੀਰ ਸਿੰਘ
|title=ਉਦਾਸੀ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਵਿਥਿਆ
|publisher=ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ
|location=ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ
|year=1959
|pages=453–454
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite thesis
|last=ਸੰਧੂ
|first=ਕਿਰਨਜੀਤ
|title=ਦਿ ਉਦਾਸੀਜ਼ ਇਨ ਦ ਕਲੋਨੀਅਲ ਪੰਜਾਬ: 1849 ਏ.ਡੀ.–1947 ਏ.ਡੀ.
|type=ਪੀਐਚ.ਡੀ. ਖੋਜ-ਪ੍ਰਬੰਧ
|institution=ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ
|location=ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ
|year=2011
}}&lt;/ref&gt;

ਇਸੇ ਹਵਾਲੇ ਵਿੱਚ ਸੂਫ਼ੀ ਫ਼ਕੀਰ ਇਬਰਾਹੀਮ ਬਹਮੀ ਦੇ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋ ਕੇ ਸਿੱਖ ਬਣਨ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਨਾਮ ਭਾਈ ਅਜਮੇਰ ਸਿੰਘ ਰੱਖੇ ਜਾਣ ਦਾ ਵੀ ਜ਼ਿਕਰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।

ਪੰਨਾ 218 ’ਤੇ ਅੱਗੇ ਇੱਕ ਮੁਸਲਮਾਨ ਫਕੀਰ Brahmi (Ibrahim) ਦੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਕੋਲ ਆਉਣ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਦੀਖਿਆ ਲੈਣ ਅਤੇ Ajmer Singh ਨਾਮ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦਾ ਵਰਣਨ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੇ Sahib Chand, Kot Bhai, Rohila, Bambiha ਅਤੇ Bajak ਵੱਲ ਜਾਣ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{cite book |last=Macauliffe |first=Max Arthur |title=The Sikh Religion: Its Gurus, Sacred Writings and Authors |volume=V |year=1909 |pages=217–218 |publisher=Clarendon Press |location=Oxford}}&lt;/ref&gt;

ਸੁਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਗਾਂਧੀ ਦੀ ''History of Sikh Gurus Retold: 1606–1708 C.E.'' ਵਿੱਚ ਵੀ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਦੌਰਾਨ ਛੱਤਿਆਣਾ ਦਾ ਦੋ ਵਾਰ ਜ਼ਿਕਰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਅਨੁਸਾਰ ਮੁਕਤਸਰ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਗੁਰੂ ਜੀ ਰੂਪਾਣਾ, ਭੰਡੇਰ, ਗੁਰਸਰ, ਥੇਹੜੀ, ਬੰਬੀਹਾ, ਰੋਹੀਲਾ ਅਤੇ ਜੁੰਗਿਆਣਾ ਆਦਿ ਥਾਵਾਂ ਤੋਂ ਹੁੰਦੇ ਹੋਏ ਛੱਤਿਆਣਾ ਪਹੁੰਚੇ। ਇੱਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਲੜੇ ਬਰਾੜਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਬਕਾਇਆ ਤਨਖਾਹ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ। ਬਰਾੜਾਂ ਦੇ ਆਗੂ ਚੌਧਰੀ ਦਾਨਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਵਰਤਾਅ ’ਤੇ ਅਫ਼ਸੋਸ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦਿਆਂ ਆਪਣੀ ਤਨਖਾਹ ਲੈਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਦੇ ਇਸ ਤਿਆਗ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋ ਕੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਉਸਦੇ ਜੱਦੀ ਸਥਾਨ ਮਹਿਮਾ ਸਵਾਈ ਜਾਣ ਦੀ ਸਹਿਮਤੀ ਦਿੱਤੀ।&lt;ref&gt;{{cite book |last=Gandhi |first=Surjit Singh |title=History of Sikh Gurus Retold: 1606–1708 C.E. |publisher=Atlantic Publishers &amp; Distributors |page=860}}&lt;/ref&gt;

ਇਸੇ ਕਿਤਾਬ ਵਿੱਚ ਅੱਗੇ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਤਲਵੰਡੀ ਸਾਬੋ ਵੱਲ ਜਾਂਦੇ ਸਮੇਂ ਗੁਰੂ ਜੀ ਮੁੜ ਛੱਤਿਆਣਾ, ਕੋਟ ਸਾਹਿਬ ਚੰਦ ਅਤੇ ਕੋਟ ਭਾਈ ਰਾਹੀਂ ਗਿੱਦੜਬਾਹਾ ਪਹੁੰਚੇ ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੋਰ ਥਾਵਾਂ ਤੋਂ ਹੁੰਦੇ ਹੋਏ ਤਲਵੰਡੀ ਸਾਬੋ ਪਹੁੰਚੇ।&lt;ref&gt;{{cite book |last=Gandhi |first=Surjit Singh |title=History of Sikh Gurus Retold: 1606–1708 C.E. |publisher=Atlantic Publishers &amp; Distributors |page=860}}&lt;/ref&gt;

1950 ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਅਤੇ ਭਾਈ ਵੀਰ ਸਿੰਘ ਦੁਆਰਾ ਸੰਪਾਦਿਤ ‘ਮਾਲਵਾ ਦੇਸ਼ ਰਤਨ ਦੀ ਸਾਖੀ ਪੋਥੀ’ ਵਿੱਚ ਛਤਿਆਣੇ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਕਿ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਛਤਿਆਣੇ ਵਿਖੇ ਡੇਰਾ ਕਰਕੇ ਰਹੇ। ਇੱਥੇ ਬੈਰਾੜਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਚਾਕਰੀ ਦੀ ਤਨਖਾਹ ਮੰਗੀ, ਜਿਸ ’ਤੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਘੋੜਸਵਾਰਾਂ ਅਤੇ ਪੈਦਲ ਸੈਨਿਕਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਅਨੁਸਾਰ ਤਨਖਾਹ ਦਿੱਤੀ। ਇਸੇ ਪ੍ਰਸੰਗ ਵਿੱਚ ਦਾਨ ਸਿੰਘ ਅਸੁਪਾਲੀ ਨੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਤੋਂ ਚਾਕਰੀ ਦੀ ਥਾਂ ਸਿੱਖੀ ਦੀ ਦਾਤ ਮੰਗੀ। ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੇ ਬਚਨ ਅਨੁਸਾਰ ਦਾਨ ਸਿੰਘ ਨੇ ਕੇਸ ਰੱਖੇ ਅਤੇ ਪਾਹੁਲ ਲਈ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਦਾਨ ਸਿੰਘ ਦੀ ਬੇਨਤੀ ’ਤੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਉਸ ਦੇ ਨਗਰ ਗਏ ਅਤੇ ਉੱਥੇ ਤਿੰਨ ਦਿਨ ਠਹਿਰੇ।&lt;ref name=&quot;malwa1950&quot;&gt;{{cite book
|editor=ਭਾਈ ਵੀਰ ਸਿੰਘ
|title=ਮਾਲਵਾ ਦੇਸ਼ ਰਤਨ ਦੀ ਸਾਖੀ ਪੋਥੀ
|chapter=੬੭. ਛਤਿਆਣੇ, ਲਖੀ ਜੰਗਲ, ਬੈਰਾੜਾਂ ਨੂੰ ਤਨਖਾਹਾਂ
|pages=71–73
|publisher=ਭਾਈ ਵੀਰ ਸਿੰਘ ਸਾਹਿਤ ਸਦਨ
|location=ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ
|year=1950
}}&lt;/ref&gt;

1960 ਵਿੱਚ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਭਾਗ, ਪੰਜਾਬ ਵੱਲੋਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਭਾਈ ਕਾਨ੍ਹ ਸਿੰਘ ਨਾਭਾ ਦੀ ‘Encyclopaedia of Sikh Literature’ ਵਿੱਚ ਛੱਤੇਆਣਾ ਬਾਰੇ ਦਰਜ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਫ਼ਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਦੇ ਥਾਣਾ ਕੋਟ ਭਾਈ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਸੀ ਅਤੇ ਮੁਕਤਸਰ ਤੋਂ ਦਸ ਕੋਹ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਸਥਿਤ ਸੀ। ਇਸ ਸਥਾਨ ’ਤੇ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਗੁਪਤਸਰ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਹੋਣ ਦਾ ਵੀ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{cite book
|last=ਨਾਭਾ
|first=ਕਾਨ੍ਹ ਸਿੰਘ
|title=Encyclopaedia of Sikh Literature
|publisher=ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਭਾਗ, ਪੰਜਾਬ
|location=ਪਟਿਆਲਾ
|year=1960
}}&lt;/ref&gt;

ਸਿੱਖ ਪੰਥ ਵਿਸ਼ਵਕੋਸ਼ ਵਿੱਚ ਛੱਤੇਆਣਾ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਭਾਈ ਅਜਮੇਰ ਸਿੰਘ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਅਨੁਸਾਰ ਫ਼ਰੀਦਕੋਟ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਛੱਤੇਆਣਾ ਪਿੰਡ ਦਾ ਮੁਸਲਮਾਨ ਵਸਨੀਕ ਇਬਰਾਹੀਮ ਸ਼ਾਹ, ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋ ਕੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਛਕ ਕੇ ਭਾਈ ਅਜਮੇਰ ਸਿੰਘ ਬਣਿਆ। ਜਦੋਂ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਮੁਕਤਸਰ ਦੀ ਜੰਗ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸੰਨ 1706 ਈ. ਵਿੱਚ ਛੱਤੇਆਣਾ ਪਿੰਡ ਆਏ ਤਾਂ ਇਬਰਾਹੀਮ ਸ਼ਾਹ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੇ ਸੰਪਰਕ ਵਿੱਚ ਆਇਆ। ਗੁਰੂ ਜੀ ਦਾ ਉਪਦੇਸ਼ ਸੁਣ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਸਿੰਘ ਸਜਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਨਾਲ ਭਾਈ ਮਾਨ ਸਿੰਘ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪਾਹੁਲ ਛਕਾਈ। ਪਾਹੁਲ ਛਕਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਉਸ ਦਾ ਨਾਮ ਭਾਈ ਅਜਮੇਰ ਸਿੰਘ ਰੱਖਿਆ।&lt;ref&gt;{{cite web
|title=ਅਜਮੇਰ ਸਿੰਘ, ਭਾਈ
|author=ਡਾ. ਰਤਨ ਸਿੰਘ ਜੱਗੀ
|website=ਪੰਜਾਬੀ ਪੀਡੀਆ
|publisher=ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਪਟਿਆਲਾ
|url=https://punjabipedia.org/topic.aspx?txt=ਅਜਮੇਰ%20ਸਿੰਘ,%20ਭਾਈ
}}&lt;/ref&gt;

ਐੱਚ. ਐੱਸ. ਸਿੰਘਾ ਦੀ ''The Encyclopedia of Sikhism (over 1000 Entries)'' ਵਿੱਚ “Chhattiana” ਸਿਰਲੇਖ ਹੇਠ ਛੱਤਿਆਣਾ ਦਾ ਵੱਖਰਾ ਜ਼ਿਕਰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਹੈ ਕਿ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ 1706 ਈ. ਵਿੱਚ ਮੁਕਤਸਰ ਦੀ ਲੜਾਈ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਛੱਤਿਆਣਾ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਬਰਾੜ ਕਬੀਲੇ ਦੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਯੋਧਿਆਂ ਨੂੰ ਧਨ ਦਿੱਤਾ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਲਈ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਦੀ ਯਾਦ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸਥਾਨ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਗੁਪਤਸਰ ਦਾ ਵੀ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{cite book |last=Singha |first=H. S. |title=The Encyclopedia of Sikhism (over 1000 Entries) |publisher=Hemkunt Press |year=2000 |page=46}}&lt;/ref&gt;

==ਹਵਾਲੇ==
{{ਹਵਾਲੇ}}
{{ਅਧਾਰ}}
==ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ==
*[https://www.youtube.com/watch?v=r_x4ol9NaN4 &quot;Apna Pind Sambhal&quot;]
{{ਮੁਕਤਸਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ}}

[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸ੍ਰੀ ਮੁਕਤਸਰ ਸਾਹਿਬ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ]]
*https://www.facebook.com/ssbrar555</text>
      <sha1>afe1fnxustb6j7rcjo4us3qzvr2g6ur</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>846332</id>
      <parentid>846331</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T07:22:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sandeepchhattiana</username>
        <id>24284</id>
      </contributor>
      <comment>/* */ ਕੁਝ ਛੋਟੀਆਂ ਗਲਤੀਆਂ ਜਨਗਣਨਾ 2011ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ ਸੁਧਾਰੀਆਂ ਗਈਆਂ</comment>
      <origin>846332</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="46066" sha1="qx14xm7oecaq688poszgww2jaq8kzl5" xml:space="preserve">{{Infobox settlement
| name                   = ਛੱਤਿਆਣਾ
| native_name            = ਛੱਤੇਆਣਾ
| settlement_type         = ਪਿੰਡ

| image_skyline           = 
| image_alt               = 
| image_caption           = 

| pushpin_map             = India Punjab
| pushpin_label_position  = 
| pushpin_map_alt         = 
| pushpin_map_caption     = ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤੀ

| latd                    = 30.328834
| latNS                   = N
| longd                   = 74.669480
| longEW                  = E
| coordinates_display     = inline,title

| subdivision_type        = ਦੇਸ਼
| subdivision_name        = ਭਾਰਤ
| subdivision_type1       = ਰਾਜ
| subdivision_name1       = [[ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ|ਪੰਜਾਬ]]
| subdivision_type2       = ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ
| subdivision_name2       = [[ਸ੍ਰੀ ਮੁਕਤਸਰ ਸਾਹਿਬ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ|ਸ੍ਰੀ ਮੁਕਤਸਰ ਸਾਹਿਬ]]
| subdivision_type3       = ਬਲਾਕ
| subdivision_name3       = ਕੋਟ ਭਾਈ
| subdivision_type4       = ਪੁਲਿਸ ਥਾਣਾ
| subdivision_name4       = ਕੋਟ ਭਾਈ

| government_type         = ਗ੍ਰਾਮ ਪੰਚਾਇਤ
| governing_body          = ਗ੍ਰਾਮ ਪੰਚਾਇਤ ਛੱਤਿਆਣਾ
| leader_title            = ਸਰਪੰਚ
| leader_name             = ਗੁਰਪ੍ਰੀਤ ਕੌਰ

| established_title       = 
| established_date        = 
| founder                 = 
| named_for               = 

| unit_pref               = Metric
| area_total_km2          = 9.92
| area_footnotes          = ਲਗਭਗ 2,477 ਏਕੜ (ਲਗਭਗ 2,477 ਕਿੱਲੇ)
| elevation_m             = 185

| population_total        = 3815
| population_as_of        = 2011
| population_density_km2  = 397
| population_footnotes    = 2011 ਦੀ ਜਨਗਣਨਾ ਅਨੁਸਾਰ
| population_note         = ਲਗਭਗ 658 ਘਰ; ਲਗਭਗ 2,800 ਰਜਿਸਟਰਡ ਵੋਟਰ

| demographics_type1      = ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ
| demographics1_title1    = ਸਰਕਾਰੀ
| demographics1_info1     = [[ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ|ਪੰਜਾਬੀ]]
| demographics1_title2    = ਬੋਲਚਾਲ
| demographics1_info2     = ਦੇਸੀ ਮਲਵਈ

| timezone1               = [[ਭਾਰਤੀ ਮਿਆਰੀ ਸਮਾਂ]]
| utc_offset1             = +5:30

| postal_code_type        = [[ਪੋਸਟਲ ਇੰਡੈਕਸ ਨੰਬਰ|ਪਿੰਨ]]
| postal_code              = 152031
| area_code_type          = STD ਕੋਡ
| area_code               = 01637
| registration_plate      = PB60 (ਪੀਬੀ60)

| blank_name_sec1         = ਗ੍ਰਾਮ ਪੰਚਾਇਤ
| blank_info_sec1         = ਛੱਤਿਆਣਾ — ਪੰਚਾਇਤ ਅਧੀਨ ਕੇਵਲ ਛੱਤਿਆਣਾ ਪਿੰਡ

| blank1_name_sec1        = ਰਕਬਾ
| blank1_info_sec1        = ਲਗਭਗ 2,477 ਏਕੜ; ਲਗਭਗ 2,400 ਏਕੜ ਖੇਤੀਯੋਗ ਅਤੇ 50 ਏਕੜ ਟਿੱਬਿਆਂ ਵਾਲਾ ਰਕਬਾ; ਫਿਰਨੀ ਦੇ ਅੰਦਰ ਲਗਭਗ 75 ਏਕੜ; ਪੰਚਾਇਤੀ ਜ਼ਮੀਨ ਲਗਭਗ 15 ਕਿੱਲੇ

| blank2_name_sec1        = ਪਿੰਡ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਅਤੇ ਚੋਣਾਂ
| blank2_info_sec1        = ਲਗਭਗ 756(2011) ਘਰ; 2,800 ਰਜਿਸਟਰਡ ਵੋਟਰ; 3 ਪੋਲਿੰਗ ਬੂਥ — ਨੰਬਰ 82, 83 ਅਤੇ 84

| blank3_name_sec1        = ਆਵਾਜਾਈ ਅਤੇ ਸੜਕਾਂ
| blank3_info_sec1        = ਗਿੱਦੜਬਾਹਾ ਲਗਭਗ 16 ਕਿ.ਮੀ.; ਸ੍ਰੀ ਮੁਕਤਸਰ ਸਾਹਿਬ ਲਗਭਗ 25 ਕਿ.ਮੀ.; ਨੇੜਲਾ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਗਿੱਦੜਬਾਹਾ ਲਗਭਗ 16 ਕਿ.ਮੀ.; ਬਠਿੰਡਾ–ਮੁਕਤਸਰ ਹਾਈਵੇ ਲਗਭਗ 3 ਕਿ.ਮੀ.; ਗਿੱਦੜਬਾਹਾ–ਦੋਦਾ PMGSY ਸੜਕ; ਪਿੰਡ ਦੀ ਫਿਰਨੀ ਪੱਕੀ; 2 ਬੱਸ ਅੱਡੇ

| blank4_name_sec1        = ਸਰਕਾਰੀ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਸਹੂਲਤਾਂ
| blank4_info_sec1        = 1 ਡਾਕਖਾਨਾ; 6 ਆਂਗਣਵਾੜੀ ਕੇਂਦਰ; 6 ਧਰਮਸ਼ਾਲਾਵਾਂ; 4 ਰਾਸ਼ਨ ਡਿਪੂ; 2 CSC ਕੇਂਦਰ; 2 ਮੈਡੀਕਲ ਸਟੋਰ; 4 ਦੁੱਧ ਇਕੱਤਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਡੇਅਰੀਆਂ

| blank5_name_sec1        = ਪਾਣੀ, ਸਿੰਚਾਈ ਅਤੇ ਬਿਜਲੀ
| blank5_info_sec1        = 1 ਵਾਟਰ ਵਰਕਸ ਅਤੇ 1 ਪਾਣੀ ਦੀ ਟੈਂਕੀ; ਲਗਭਗ 400–500 ਟਿਊਬਵੈੱਲ/ਮੋਟਰ; ਖੇਤੀ ਲਈ 8 ਘੰਟੇ ਬਿਜਲੀ; ਜੈਤੋ ਰਜਬਾਹਾ ਪਿੰਡ ਦੀ ਹੱਦ ਨਾਲ; 6 ਮੋਗੇ; 3 ਛੱਪੜ

| blank6_name_sec1        = ਸੰਚਾਰ, ਖੇਡਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਹੂਲਤਾਂ
| blank6_info_sec1        = 4G ਅਤੇ 5G ਮੋਬਾਈਲ ਨੈੱਟਵਰਕ; ਆਪਟੀਕਲ ਫਾਈਬਰ/ਬ੍ਰਾਡਬੈਂਡ ਅਤੇ ਨਿੱਜੀ Wi-Fi; BSNL ਲੈਂਡਲਾਈਨ; 1 ਖੇਡ ਮੈਦਾਨ/ਸਟੇਡੀਅਮ, 1 ਵਾਲੀਬਾਲ ਮੈਦਾਨ ਅਤੇ 1 ਜਿਮ; ਨੇੜਲੇ ਪਿੰਡ — ਦੋਦਾ, ਲੋਹਾਰਾ, ਸੁਖਨਾ, ਅਬਲੂ, ਬੁੱਟਰ, ਰੁਖਾਲਾ, ਸਾਹਿਬਚੰਦ ਅਤੇ ਭਲਾਈਆਣਾ; ਦਿੱਲੀ ਲਗਭਗ 385 ਕਿ.ਮੀ.

| website                 = https://m.facebook.com/chhattiana555
}}

'''[https://punjabipedia.org/topic.aspx?txt=%E0%A8%9B%E0%A9%B1%E0%A8%A4%E0%A8%BF%E0%A8%86%E0%A8%A3%E0%A8%BE ਛੱਤੇਆਣਾ]''' ਭਾਰਤੀ [[ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ|ਪੰਜਾਬ]] ਦੇ [[ਸ੍ਰੀ ਮੁਕਤਸਰ ਸਾਹਿਬ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ|ਸ੍ਰੀ ਮੁਕਤਸਰ ਸਾਹਿਬ]] ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਗਿੱਦੜਬਾਹਾ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਪਿੰਡ ਛੱਤਿਆਣਾ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਨੇੜਲਾ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਤੇ ਸ਼ਹਿਰ ਗਿੱਦੜਬਾਹਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਪਿੰਡ ਤੋਂ 16 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ਤੇ ਹੈ । ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਸ੍ਰੀ ਮੁਕਤਸਰ ਸਾਹਿਬ 25 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ਤੇ ਹੈ ਤੇ ਬਠਿੰਡਾ 35 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ਤੇ ਹੈ । ਫ਼ੌਜ ਦਾ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ, ਭੀਸੀਆਣਾ ਇਥੋਂ ਸਿਰਫ਼ 8 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਹੋਰ ਗੁਆਂਢੀ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਰੁਖਾਲਾ (3 ਕਿ:ਮੀ) ਬੁੱਟਰ ਸ਼ਰੀਹ (4 ਕਿ:ਮੀ) ਭਲਾਈਆਣਾ (4 ਕਿ:ਮੀ) ਸਹਿਬਚੰਦ (3 ਕਿ:ਮੀ) ਸੁਖਣਾ ਅਬਲੂ (2 ਕਿ:ਮੀ) ’ਤੇ ਕੋਟ ਭਾਈ (8 ਕਿ:ਮੀ) ਦੇ ਨਾਂ ਹਨ। ਪਿੰਡ ਸੂਬੇ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਤੋਂ ਤਕਰੀਬਨ 255 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੇ ਫ਼ਾਸਲੇ ’ਤੇ ਹੈ। ਬਸ ਸਰਵਿਸ ਰਾਹੀਂ  ਪਿੰਡ  ਆਸ ਪਾਸ ਦੇ ਸਾਰੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।ਅੰਗਰੇਜਾਂ ਦੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ 1972 ਤੱਕ ਇਹ ਪਿੰਡ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਫਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਵਿੱਚ ਰਿਹਾ। ਫਿਰ ਫਰੀਦਕੋਟ ਵਿੱਚ ਸਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।1995 ਵਿੱਚ ਇਹ ਪਿੰਡ ਮੁਕਤਸਰ ਨੂੰ ਜਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਦਰਜਾ ਮਿਲਣ ਤੇ ਮੁਕਤਸਰ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ। ਪਿਛੋਕੜ ਵੱਲ ਝਾਤ ਮਾਰੀਏ ਤਾਂ ਪਹਿਲਵਾਨ ਬੰਤਾ ਸਿੰਘ ਜੀ ਜਿੰਨਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸਰੀਰਕ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਆਦਮਖੋਰ ਸ਼ੇਰ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਇਸੇ ਪਿੰਡ ਦੇ ਸਨ। ਪਿੰਡ ਛੱਤਿਆਣਾ ਦੇ ਬਹੁਤੇ ਲੋਕ ਤਰਕਸ਼ੀਲ ਸੁਭਾਅ ਦੇ ਹਨ ਜੋ ਵਹਿਮਾਂ ਭਰਮਾਂ ਤੋਂ ਕੋਹਾਂ ਦੂਰ ਹਨ। ਪਿੰਡ ਦੇ ਬਾਹਰਵਾਰ  ਇਤਿਹਾਸਕ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸ੍ਰੀ ਗੁਪਤਸਰ ਸਾਹਿਬ ਸਥਿਤ ਹੈ ਜਿਥੇ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਰਹਿੰਦੇ ਬਰਾੜ ਗੋਤ ਦੇ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਮੰਗ ਅਨੁਸਾਰ ਗੁਪਤ ਮਾਇਆ ਕੱਢ ਕੇ ਤਨਖ਼ਾਹਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੰਡੀ ਸੀ। ਦੇਸ਼ ਦੀ ਵੰਡ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦੇ ਵੀ ਕਾਫ਼ੀ ਘਰ ਸਨ, ਜਿੰਨਾ ਨੇ ਲੱਗਭੱਗ 1925 ਵਿਚ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਸਜਿਦ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਵੀ ਕੀਤਾ ਜੋ ਕਿ ਅੱਜ ਵੀ ਖੜ੍ਹੀ ਹੈ। ਪਿੰਡ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕਿੱਤਾ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਹੈ ਤੇ ਜੈਤੋ ਰਜਬਾਹੇ ਤੋਂ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਲਈ ਲੋੜੀਂਦੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਪੂਰਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ । ਜੈਤੋ ਰਜਬਾਹਾ 1870 ਵਿੱਚ ਅੰਗਰੇਜਾਂ ਦੁਆਰਾ ਕੱਢਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਜੋ ਕਿ ਬਿਲਕੁਲ ਪਿੰਡ ਦੇ ਨਾਲ਼ ਦੀ ਗੁਜ਼ਰਦਾ ਹੀ। ਪਿੰਡ ਦੇ ਬਾਹਰਵਾਰ ਜੈਤੋ ਰਜਬਾਹੇ ਦੇ ਉੱਪਰ ਅੰਗਰੇਜਾਂ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਨਹਿਰੀ ਕੋਠੀ ਹੈ ਜੋਕਿ ਅੱਜ ਵੀ ਵਧੀਆ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਖੜ੍ਹੀ ਹੈ। ਕਿਸੇ  ਸਮੇਂ ਇਹ ਨਹਿਰੀ ਮਹਿਕਮੇ ਦਾ ਵਿਸ਼ਰਾਮ ਘਰ ਸੀ।1875 ਦੇ ਫਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਡਿਵੀਜ਼ਨ ਦੇ ਗਜਟੀਅਰ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਸ ਨਹਿਰੀ ਕੋਠੀ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਲੱਗਭਗ 1920 ਵਿੱਚ ਕੋਠੀ ਵਿਚ ਤਾਰ  ਦਾ ਵੀ ਪ੍ਰਬੰਧ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ ਜਿਸ ਨਾਲ਼ ਮਹਿਕਮਾ ਹੋਰਾਂ ਕੋਠੀਆਂ ਨਾਲ਼ ਜੁੜ ਗਿਆ ਤੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਪੋਸਟ ਆਫਿਸ ਵੀ ਬਣ ਗਿਆ ਤੇ ਤਾਰ ਬਾਬੂ ਦੀ ਵੀ ਨਿਯੁਕਤੀ ਹੋਈ।

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center; hight:50%;
!ਸ਼ਹਿਰ
!ਡਾਕਖਾਨਾ
!ਪਿੰਨ ਕੋਡ
!ਖੇਤਰ
!ਨਜਦੀਕ
!ਥਾਣਾ
|-
|ਗਿੱਦੜਬਾਹਾ
|ਛੱਤਿਆਣਾ
|152031
|ਗਿੱਦੜਬਾਹਾ
|ਕੋਟਭਾਈ
|ਕੋਟਭਾਈ
|}

==ਵਿਦਿਅਕ ਅਦਾਰੇ==
*ਸਰਕਾਰੀ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਸਕੂਲ 
*ਬਾਬਾ ਫਰੀਦ ਸੀਨੀਅਰ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਕੂਲ
*ਸਰਕਾਰੀ ਹਾਈ ਸਕੂਲ
*ਆਂਗਨਵਾੜੀ ਸੈਂਟਰ

&lt;ref&gt;http://pbplanning.gov.in/districts/Gidderbaha.pdf&lt;/ref&gt;

==ਇਤਿਹਾਸਕ ਸਥਾਨ==
*ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਗੁਪਤਸਰ ਸਾਹਿਬ
*ਵਹਿਮੀ ਪੀਰ ਸਮਾਧ ਭਾਈ ਅਜਮੇਰ ਸਿੰਘ ਜੀ
*ਅੰਗਰੇਜਾਂ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਨਹਿਰੀ ਕੋਠੀ
*ਪੁਰਾਤਨ ਮਿੱਠੇ ਪਾਣੀ ਦਾ ਖੂਹ

== ਪਿੰਡ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਖਿਡਾਰੀ ਅਤੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ==
=== 1. ਅਰਪਨਜੋਤ ਕੌਰ ===
ਅਰਪਨਜੋਤ ਕੌਰ ਬਾਬਾ ਫਰੀਦ ਪਬਲਿਕ ਸੀਨੀਅਰ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਕੂਲ, ਛੱਤਿਆਣਾ ਦੀ ਵਿਦਿਆਰਥਣ ਰਹੀ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ''Water Quality Prediction'' ਵਿਸ਼ੇ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਤਿਆਰ ਕਰਕੇ 9ਵੇਂ National Level Exhibition and Project Competition (NLEPC) 2022 ਦੇ ਜੇਤੂਆਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਸਥਾਨ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ।

=== 2. ਕਰਨਵੀਰ ਸਿੰਘ ===
ਕਰਨਵੀਰ ਸਿੰਘ ਛੱਤਿਆਣਾ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਸ਼ਾਟ-ਪੁੱਟ ਖਿਡਾਰੀ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਪੰਜਾਬ ਓਪਨ ਸਟੇਟ ਸ਼ਾਟ-ਪੁੱਟ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ 19.48 ਮੀਟਰ ਦਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦਿਆਂ ਸੋਨ ਤਮਗਾ ਅਤੇ ਬੈਸਟ ਐਥਲੀਟ ਦਾ ਖਿਤਾਬ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ।[https://www.youtube.com/watch?v=hVo7Wvr801I]

=== 3. ਕਰਨਵੀਰ ਸਿੰਘ ===
ਕਰਨਵੀਰ ਸਿੰਘ ਦੀ 2026 ਏਸ਼ੀਆਈ ਖੇਡਾਂ ਲਈ ਭਾਰਤੀ ਐਥਲੈਟਿਕਸ ਟੀਮ ਵਿੱਚ ਚੋਣ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਹੈ। Athletics Federation of India ਵੱਲੋਂ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ 77 ਮੈਂਬਰੀ ਭਾਰਤੀ ਐਥਲੈਟਿਕਸ ਟੀਮ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦਾ ਨਾਮ ''Karanveer Singh — Shotput'' ਵਜੋਂ ਦਰਜ ਹੈ।

=== 4. ਬੰਤਾ ਸਿੰਘ ਛੱਤੇਆਣੀਆਂ ===
ਬੰਤਾ ਸਿੰਘ ਛੱਤੇਆਣੀਆਂ ਛੱਤਿਆਣਾ ਪਿੰਡ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪਹਿਲਵਾਨ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜਨਮ 1915 ਈਸਵੀ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ''ਭਾਰਤ ਦੇ ਰੁਸਤਮ ਪਹਿਲਵਾਨ'' ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕੱਦ ਸੱਤ ਫੁੱਟ ਦੋ ਇੰਚ, ਛਾਤੀ 44 ਇੰਚ ਅਤੇ ਵਜ਼ਨ ਇੱਕ ਕੁਇੰਟਲ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਉਹ ਚੜ੍ਹਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਮਲਾਇਆ ਅਤੇ ਸਿੰਗਾਪੁਰ ਗਏ, ਜਿੱਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦਾਰਾ ਸਿੰਘ ਸਮੇਤ ਹੋਰ ਪਹਿਲਵਾਨਾਂ ਨਾਲ ਕੁਸ਼ਤੀਆਂ ਕੀਤੀਆਂ।

ਆਪਣੀ ਆਖਰੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਬੰਤਾ ਸਿੰਘ ਆਲਮਗੀਰ, ਲੁਧਿਆਣਾ ਦੇ ਕੁਸ਼ਤੀ ਅਖਾੜੇ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੌਤ 1972 ਈਸਵੀ ਵਿੱਚ ਆਲਮਗੀਰ ਦੇ ਅਖਾੜੇ ਵਿੱਚ ਹੋਈ।&lt;ref&gt;ਪਿਆਰਾ ਸਿੰਘ ‘ਰਛੀਨ’, ''ਭਾਰਤ ਦੇ ਰੁਸਤਮ ਪਹਿਲਵਾਨ'', ਸਫ਼ਾ 230.&lt;/ref&gt;

=== 5. ਅਮਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ===
ਅਮਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਛੱਤਿਆਣਾ ਪਿੰਡ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਕੰਪਾਊਂਡ ਤੀਰਅੰਦਾਜ਼ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕੌਮੀ, ਅੰਤਰ-ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਅਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕੀਤੀ। 2008–09 ਦੀਆਂ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਇੰਟਰ-ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪਾਂ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕੰਪਾਊਂਡ ਤੀਰਅੰਦਾਜ਼ੀ ਦੇ 90 ਮੀਟਰ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਚਾਂਦੀ, 70 ਮੀਟਰ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਚਾਂਦੀ, 70 ਮੀਟਰ ਕੰਪਾਊਂਡ ਇੰਡਿਵਿਜੁਅਲ ਓਲੰਪਿਕ ਰਾਊਂਡ ਵਿੱਚ ਕਾਂਸੀ ਅਤੇ 70 ਮੀਟਰ ਕੰਪਾਊਂਡ ਟੀਮ ਓਲੰਪਿਕ ਰਾਊਂਡ ਵਿੱਚ ਸੋਨੇ ਦਾ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤਿਆ। ਟੀਮ ਵਿੱਚ ਅਮਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਦੇ ਨਾਲ ਸੁਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਅਮਨ ਕੰਬੋਜ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ।&lt;ref&gt;ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ''Annual Quality Assurance Report 2008–2009'', ਸਫ਼ੇ 158, 223.&lt;/ref&gt;

2008 ਵਿੱਚ ਯਾਂਗੂਨ, ਮਿਆਂਮਾਰ ਵਿਖੇ ਹੋਏ ਪਹਿਲੇ ਏਸ਼ੀਅਨ ਕੰਪਾਊਂਡ ਆਰਚਰੀ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਭਾਰਤੀ ਟੀਮ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਵਜੋਂ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ। ਮਈ 2009 ਵਿੱਚ ਤਹਿਰਾਨ, ਇਰਾਨ ਵਿਖੇ ਹੋਏ ਦੂਜੇ ਏਸ਼ੀਅਨ ਆਰਚਰੀ ਗ੍ਰਾਂ ਪ੍ਰੀ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਦੇ ਟੀਮ ਕੰਪਾਊਂਡ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾ ਸਥਾਨ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ।&lt;ref&gt;ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ''Annual Quality Assurance Report 2008–2009'', ਸਫ਼ਾ 214.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |title=Indians dominate qualifiers |work=Hindustan Times |date=2009}}&lt;/ref&gt;

ਅਕਤੂਬਰ 2009 ਵਿੱਚ ਢਾਕਾ, ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਵਿਖੇ ਏਸ਼ੀਅਨ ਗ੍ਰਾਂ ਪ੍ਰੀ ਦੇ ਇੱਕ ਪੜਾਅ ਵਿੱਚ ਅਮਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਸਿੱਧੂ ਨੇ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਦੇ ਕੰਪਾਊਂਡ ਟੀਮ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਚਾਂਦੀ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਸੋਨੇ ਦਾ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤਿਆ। ਇਸ ਟੀਮ ਵਿੱਚ ਚੁੰਗਦਾ ਸ਼ੇਰਪਾ, ਅਮਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਸਿੱਧੂ ਅਤੇ ਗੋਕੁਲ ਤਮੁਲੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ। ਇਸੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਅਮਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਸਿੱਧੂ ਨੇ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਦੇ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਕੰਪਾਊਂਡ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਕਾਂਸੀ ਦਾ ਤਗਮਾ ਵੀ ਜਿੱਤਿਆ।&lt;ref&gt;{{cite news |title=India bag six gold in Asian Archery GP |work=Press Trust of India, NDTV |date=24 October 2009}}&lt;/ref&gt;

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 29ਵੀਂ ਸੀਨੀਅਰ ਨੈਸ਼ਨਲ ਆਰਚਰੀ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ 2008 ਵਿੱਚ ਪੂਨੇ ਵਿਖੇ 30 ਮੀਟਰ ਕੰਪਾਊਂਡ ਰਾਊਂਡ ਵਿੱਚ ਵੀ ਭਾਗ ਲਿਆ।&lt;ref&gt;ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ''Annual Quality Assurance Report 2008–2009'', ਸਫ਼ਾ 219.&lt;/ref&gt;

=== 6. ਰਤਿੰਦਰਦੀਪ ਕੌਰ ===
ਰਤਿੰਦਰਦੀਪ ਕੌਰ ਛੱਤਿਆਣਾ ਪਿੰਡ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਵਿਦਿਆਰਥਣ ਅਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ ਦੀ ਨੈੱਟਬਾਲ ਖਿਡਾਰਨ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਪੰਜਾਬ ਸਕੂਲ ਸਿੱਖਿਆ ਬੋਰਡ ਦੀ 2025 ਦੀ ਦਸਵੀਂ ਜਮਾਤ ਦੀ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਵਿੱਚ 650 ਵਿੱਚੋਂ 650 ਅੰਕ (100 ਫ਼ੀਸਦੀ) ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ ਅਤੇ ਉਮਰ ਦੇ ਟਾਈ-ਬ੍ਰੇਕ ਨਿਯਮ ਕਾਰਨ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਦੂਜਾ ਸਥਾਨ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ।&lt;ref&gt;{{cite news |title=Academic &amp; athletic star: PSEB Class X second position holder is national-level netball player |work=The Tribune |date=16 May 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |title=3 girls jointly score highest marks in Punjab Board Class 10 exams, topper decided through age criterion |work=The Indian Express |date=16 May 2025}}&lt;/ref&gt;

ਉਹ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ ਦੀ ਨੈੱਟਬਾਲ ਖਿਡਾਰਨ ਹੈ ਅਤੇ ਲੁਧਿਆਣਾ ਵਿਖੇ ਹੋਈਆਂ ਅੰਡਰ-17 ਨੈਸ਼ਨਲ ਸਕੂਲ ਗੇਮਜ਼ ਵਿੱਚ ਸੋਨੇ ਦਾ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤ ਚੁੱਕੀ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{cite news |title=Academic &amp; athletic star: PSEB Class X second position holder is national-level netball player |work=The Tribune |date=16 May 2025}}&lt;/ref&gt;

=== 7. ਪ੍ਰਭਜੋਤ ਕੌਰ ===
ਪ੍ਰਭਜੋਤ ਕੌਰ ਛੱਤਿਆਣਾ ਪਿੰਡ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਵਿਦਿਆਰਥਣ ਹੈ। ਉਸਨੇ 2025 ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਸਕੂਲ ਸਿੱਖਿਆ ਬੋਰਡ ਦੀ ਅੱਠਵੀਂ ਜਮਾਤ ਦੀ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਵਿੱਚ 98.60 ਫ਼ੀਸਦੀ ਅੰਕ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਨੌਵਾਂ ਸਥਾਨ ਅਤੇ ਸ੍ਰੀ ਮੁਕਤਸਰ ਸਾਹਿਬ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਦੂਜਾ ਸਥਾਨ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ।&lt;ref&gt;{{cite news |title=Class 8th results: Excellent performance by various schools |work=Punjabi Tribune |date=2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=Our Shining Star |work=Baba Farid Public Senior Secondary School, Chhattiana}}&lt;/ref&gt;

==ਇਤਿਹਾਸ==
1705 ਵਿਚ ਮੁਕਤਸਰ (ਉਸ ਸਮੇਂ ਖਿਦਰਾਣੇ ਦੀ āਾਬ, ਜੋ ਹੁਣ ਸ੍ਰੀ ਮੁਕਤਸਰ ਸਾਹਿਬ) ਦੀ ਲੜਾਈ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦਸਵੇਂ ਸਿੱਖ ਗੁਰੂ, ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਇਸ ਸਥਾਨ ਤੇ ਆਏ ਸਨ। ਉਸਦੇ ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਤਨਖਾਹ ਲਈ ਕਿਹਾ ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਲਈ ਅਦਾਇਗੀ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ, ਇਕ ਸਿੱਖ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੂੰ ਦਸਵੰਧ ਨਾਲ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ (1/10 ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਦੀ ਆਮਦਨੀ ਦਾ 10%) ਜੋ ਕਿ ਸੋਨੇ ਦੇ ਸਿੱਕੇ ਸਨ. ਦਸਵੇਂ ਮਾਸਟਰ ਨੇ ਇਹ ਸਿੱਕੇ ਆਪਣੇ ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਵਿਚ ਤਨਖਾਹ ਵਜੋਂ ਵੰਡਣੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੇ. ਸਿਪਾਹੀ ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ ਸਨ ਪਰ ਇਕ ਸਿੱਖ-ਸਿਪਾਹੀ ਭਾਈ ਦਾਨ ਸਿੰਘ ਨੇ ਕੁਝ ਵੀ ਲੈਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। [2] ਜਦੋਂ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ ਕਿ ਉਹ ਫਿਰ ਕੀ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਉਹ ਸਿੱਖੀ, ਬਪਤਿਸਮਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ. ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਉੱਤਰ ਤੋਂ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਟਿੱਪਣੀ ਕੀਤੀ, &quot;ਤੁਸੀਂ ਮਾਲਵੇ ਲਈ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਦੀ ਇੱਜ਼ਤ ਬਚਾਈ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਭਾਈ ਮਹਾਂ ਸਿੰਘ ਨੇ ਇਸਨੂੰ ਮਾਝੇ ਲਈ ਬਚਾ ਲਿਆ&quot;। ਅਤੇ ਫਿਰ ਭਾਈ ਦਾਨ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਖਾਲਸੇ ਦਾ ਰਸ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ। []] []]


ਪੀਅਰ / ਪੀਰ ਸਯਦ ਇਬਰਾਹਿਮ, ਜੋ ਪੀਅਰ ਬ੍ਰਾਹਮੀ ਜਾਂ ਵੇਹਮੀ ਪੀਅਰ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ, ਸਥਾਨ ਦਾ ਇੱਕ ਮੁਸਲਮਾਨ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਸੀ. ਉਹ ਦਸਵੇਂ ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਸ਼ਖਸੀਅਤ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੂੰ ਖਾਲਸੇ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ। ਇਸਨੇ ਭਾਈ ਮਾਨ ਸਿੰਘ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਖ਼ਾਲਸੇ ਦੇ ਰਸਮ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ ਅਤੇ ਅਜਮੇਰ ਸਿੰਘ ਦਾ ਨਾਮ ਲਿਆ। []] []] []] ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਉਸਨੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੇ ਪਾਸੋਂ ਕਈ ਲੜਾਈਆਂ ਲੜੀਆਂ।


ਸਿੱਖ-ਫ਼ੌਜ ਦਾ ਭੁਗਤਾਨ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਵਾਧੂ ਸਿੱਕਿਆਂ ਨੂੰ ਜ਼ਮੀਨ ਵਿਚ ਦਫਨਾ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਇਸ ਜਗ੍ਹਾ ਦਾ ਨਾਮ ਗੁਪਤਸਰ ਰੱਖਿਆ। ਗੁਰੂ ਜੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪਿੰਡ ਵਾਲਿਆਂ ਨੇ ਸਿੱਕੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਪਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ। [२] []] ਅੱਜ, ਇਕ ਸੁੰਦਰ ਗੁਰੂਦੁਆਰਾ ਸਾਹਿਬ, ਜਿਸਨੂੰ ਪਿੰਡ ਦੇ 2 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ, ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਗੁਪਤਸਰ ਸਾਹਿਬ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਜਗ੍ਹਾ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ (ਉੱਪਰ ਤਸਵੀਰ ਵੇਖੋ).

== ਜਨਸੰਖਿਆ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ==

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! ਸਾਲ
! ਘਰ
! ਕੁੱਲ ਆਬਾਦੀ
! ਮਰਦ
! ਔਰਤਾਂ
! ਅਨੁਸੂਚਿਤ ਜਾਤੀ ਕੁੱਲ
! SC ਮਰਦ
! SC ਔਰਤਾਂ
! ST ਕੁੱਲ
! ST ਮਰਦ
! ST ਔਰਤਾਂ
! ਸਾਖਰ ਕੁੱਲ
! ਸਾਖਰ ਮਰਦ
! ਸਾਖਰ ਔਰਤਾਂ
|-
| 1961
| 289
| 1,697
| 934
| 763
| 471
| 256
| 215
| —
| —
| —
| —
| —
| —
|-
| 1971
| 354
| 2,102
| 1,118
| 984
| 736
| 340
| 396
| —
| —
| —
| 418
| 307
| 111
|-
| 1981
| 422
| 2,731
| 1,436
| 1,295
| 1,172
| 628
| 544
| —
| —
| —
| 708
| 476
| 232
|-
| 1991
| 485
| 2,924
| 1,540
| 1,384
| 1,375
| 742
| 633
| 0
| 0
| 0
| 1,125
| 696
| 429
|-
| 2001
| 644
| 3,556
| 1,870
| 1,686
| 1,733
| 915
| 818
| 0
| 0
| 0
| —
| —
| —
|-
| 2011
| 756
| 3,815
| 2,035
| 1,780
| 1,962
| 1,042
| 920
| —
| —
| —
| —
| —
| —
|}

==ਛੱਤਿਆਣਾ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਇਤਿਹਾਸਕ ਅਤੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਵਿਅਕਤੀ==

ਛੱਤਿਆਣਾ ਦਾ ਨਾਮ ਪੁਰਾਣੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸਰੋਤਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। 1883 ਦੇ ''Ferozepore District Gazetteer'' ਵਿੱਚ ਪਿੰਡ ਦਾ ਨਾਮ “Chatteana” ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ Chatteana ਨੂੰ Jaitu Rajbaha ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ Inspection Choki ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ Jaitu Rajbaha ਦੇ 27ਵੇਂ ਮੀਲ ’ਤੇ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{cite book |author=Punjab Government |title=Gazetteer of the Ferozepore District, 1883-84 |year=1883 |page=129 |publisher=Civil and Military Gazette Press |location=Lahore}}&lt;/ref&gt;

ਮੈਕਸ ਆਰਥਰ ਮੈਕਾਲਿਫ਼ ਦੀ ''The Sikh Religion: Its Gurus, Sacred Writings and Authors'' ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਵਰਣਨ ਵਿੱਚ “Chhatiana” ਦਾ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਜ਼ਿਕਰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਅਨੁਸਾਰ ਗੁਰੂ ਜੀ Kaljharani ਤੋਂ Chhatiana ਵੱਲ ਗਏ। Chhatiana ਪਹੁੰਚਣ ’ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੁਝ ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਬਕਾਇਆ ਤਨਖਾਹ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ। ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਘੋੜਸਵਾਰਾਂ ਨੂੰ ਅੱਠ ਆਨੇ ਪ੍ਰਤੀ ਦਿਨ ਅਤੇ ਪੈਦਲ ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਨੂੰ ਚਾਰ ਆਨੇ ਪ੍ਰਤੀ ਦਿਨ ਦੇ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ ਤਨਖਾਹ ਦਿੱਤੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰੀ Dan Singh ਨੇ ਆਪਣੀ ਤਨਖਾਹ ਲੈਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨਾਲ ਰਹਿਣ ਦੀ ਚੋਣ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਹੋਰ ਧਨ ਦੀ ਮੰਗ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਵੱਲੋਂ ਬਾਕੀ ਧਨ ਨੂੰ ਦੱਬ ਦੇਣ ਦਾ ਵਰਣਨ ਵੀ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{cite book |last=Macauliffe |first=Max Arthur |title=The Sikh Religion: Its Gurus, Sacred Writings and Authors |volume=V |year=1909 |pages=217–218 |publisher=Clarendon Press |location=Oxford}}&lt;/ref&gt;

Who's Who: Punjab Freedom Fighters ਵਿੱਚ ਹਜ਼ੂਰਾ ਸਿੰਘ, ਪੁੱਤਰ ਇੰਦਰ ਸਿੰਘ, ਦਾ ਜਨਮ 1911 ਵਿੱਚ ਛੱਤਿਆਣਾ, ਤਹਿਸੀਲ ਮੁਕਤਸਰ, ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਫ਼ਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਉਹ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਕਰਦੇ ਸਨ ਅਤੇ 1929 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਫ਼ੌਜ ਵਿੱਚ ਭਰਤੀ ਹੋਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 6/1 ਪੰਜਾਬ ਰੈਜੀਮੈਂਟ ਵਿੱਚ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇੰਡੀਅਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਆਰਮੀ (INA) ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਏ। ਬਿਮਾਰ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਿੰਗਾਪੁਰ ਦੇ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਹ ਜੰਗੀ ਕੈਦੀ (P.O.W.) ਬਣੇ।&lt;ref&gt;{{cite book |title=Who's Who: Punjab Freedom Fighters |volume=1 |editor-first=Fauja |editor-last=Singh |publisher=Department of Punjab Historical Studies, Punjabi University, Patiala |year=1972 |page=578}}&lt;/ref&gt;

1939 ਵਿੱਚ ਛਤਿਆਣਾ ਦੇ ਸ. ਜਸਵੰਤ ਸਿੰਘ ਜੀ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਵਜੋਂ ਦਰਜ ਹਨ। ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ ਦਾ ਪੰਜਾਹ ਸਾਲਾ ਇਤਿਹਾਸ (1926–1976) ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਹੈ ਕਿ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਐਕਟ ਦੀ ਧਾਰਾ 43(4) ਅਨੁਸਾਰ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਬੁਲਾਈ ਗਈ ਨਵੀਂ ਚੁਣੀ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਇਕੱਤ੍ਰਤਾ 29 ਅਪ੍ਰੈਲ 1939 ਨੂੰ ਟਾਊਨ ਹਾਲ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿਖੇ ਹੋਈ। ਹਾਜ਼ਰ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਨੰਬਰ 50 ਉੱਤੇ “ਸ: ਜਸਵੰਤ ਸਿੰਘ ਜੀ, ਛਤਿਆਣਾ, ਤਹਿਸੀਲ ਮੁਕਤਸਰ (ਫੀਰੋਜ਼ਪੁਰ)” ਦਰਜ ਹੈ।&lt;ref&gt;ਸ਼ਮਸ਼ੇਰ ਸਿੰਘ ਅਸ਼ੋਕ, ''ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ ਦਾ ਪੰਜਾਹ ਸਾਲਾ ਇਤਿਹਾਸ (ਸੰਨ 1926 ਤੋਂ 1976 ਤਕ)'', ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ ਰਿਸਰਚ ਬੋਰਡ, ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ, ਪੰਨਾ 36.&lt;/ref&gt;

1934 ਦੇ ਸਰਕਾਰੀ ਗਜ਼ਟ ਵਿੱਚ ਛੱਤਿਆਣਾ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਇੱਕ ਰਿਕਾਰਡ ਵਿੱਚ ਕੇਸ ਨੰਬਰ 319 of 1933 ਅਤੇ ਕਰਜ਼ਦਾਰਾਂ (Name of the Debtors) ਵਜੋਂ ਪ੍ਰੇਮ ਸਿੰਘ, ਹੀਰਾ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਰਾਮ ਸਿੰਘ, ਪਿੰਡ Chhatiana ਦਰਜ ਹਨ। ਇਸ ਵਿੱਚ Date of Adjudication (ਦਿਵਾਲੀਆ ਘੋਸ਼ਿਤ ਹੋਣ ਦੀ ਤਾਰੀਖ): 2 ਮਾਰਚ 1934 ਅਤੇ Date of Hearing (ਸੁਣਵਾਈ ਦੀ ਤਾਰੀਖ): 16 ਜੂਨ 1934 ਦਰਜ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{cite book |title=The Government Gazette: Punjab and Its Dependencies |year=1934 |page=301 |publisher=Government of Punjab}}&lt;/ref&gt;

1925 ਦੇ ‘ਸਿੱਖ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਐਕਟ’ ਵਿੱਚ ਛੱਤਿਆਣਾ ਦਾ ਨਾਮ ਸਰਕਾਰੀ ਰਿਕਾਰਡ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਰਿਕਾਰਡ ਵਿੱਚ ਛੱਤਿਆਣਾ ਨੂੰ ਫ਼ਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਮੁਕਤਸਰ ਤਹਿਸੀਲ ਅਧੀਨ ਰੈਵਨਿਊ ਅਸਟੇਟ ਵਜੋਂ ਦਰਜ ਕਰਦਿਆਂ ਇੱਥੇ ਸਥਿਤ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਦਾ ਨਾਮ ‘ਗੁਪਤਸਰ ਐਂਡ ਸਾਹਿਬ ਚੰਦ’ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਦਰਜਾ 1925 ਦੇ ਸਰਕਾਰੀ ਕਾਨੂੰਨੀ ਰਿਕਾਰਡ ਵਿੱਚ ਸੀਰੀਅਲ ਨੰਬਰ 196 ਹੇਠ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{cite book
|title=The Sikh Gurdwaras Act, 1925
|publisher=Government of India
|year=1925
|pages=115
|chapter=Schedule
}}&lt;/ref&gt;

1963 ਦੇ citrus belt ਦੇ ਸਰਵੇਖਣ ਵਿੱਚ ਛੱਤਿਆਣਾ: 1963 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ Soils of the Proposed Citrus Belt of Punjab ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪ੍ਰਸਤਾਵਿਤ ਨਿੰਬੂ-ਜਾਤੀ ਫਲਾਂ ਵਾਲੇ ਖੇਤਰ ਦੀ ਮਿੱਟੀ ਦਾ ਸਰਵੇਖਣ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਇਸ ਸਰਵੇਖਣ ਵਿੱਚ ਛੱਤਿਆਣਾ ਨੂੰ ਵੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਕਿਤਾਬ ਦੇ ਇੱਕ ਵੇਰਵੇ ਵਿੱਚ ਛੱਤਿਆਣਾ ਨੂੰ Panjgram Kalan, Kala-Tiba, Wazidpur, Rajenwali, Daulatpur ਅਤੇ ਹੋਰ ਪਿੰਡਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Kanwar |first1=Jaswant Singh |last2=Sehgal |first2=J. L. |last3=Dhingra |first3=D. R. |title=Soils of the Proposed Citrus Belt of Punjab |publisher=Agricultural Information Section, Punjab Agricultural University |year=1963 |page=47}}&lt;/ref&gt;

ਇਸੇ ਕਿਤਾਬ ਵਿੱਚ Farmer (ਕਿਸਾਨ) ਅਤੇ Village (ਪਿੰਡ) ਵਾਲੀ ਸਾਰਣੀ ਵਿੱਚ ਛੱਤਿਆਣਾ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਵੀ ਦਰਜ ਹਨ। ਛੱਤਿਆਣਾ ਦੇ ਨਾਮ ਹੇਠ ਦਰਜ ਕਿਸਾਨਾਂ ਵਿੱਚ Joginder Singh, Harcharan Singh, Kirpal Singh, Avtar Singh, Parduman Singh, Karam Singh, Joginder Singh, Fauja Singh, Avtar Singh ਅਤੇ Dewan Singh ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਇਹ ਵੇਰਵਾ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਛੱਤਿਆਣਾ ਵਿੱਚ citrus/ਬਾਗਬਾਨੀ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਹਵਾਲਾ ਹੈ.&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Kanwar |first1=Jaswant Singh |last2=Sehgal |first2=J. L. |last3=Dhingra |first3=D. R. |title=Soils of the Proposed Citrus Belt of Punjab |publisher=Agricultural Information Section, Punjab Agricultural University |year=1963}}&lt;/ref&gt;

1959 ਵਿੱਚ ਭਾਈ ਰਣਧੀਰ ਸਿੰਘ ਦੀ ਕਿਤਾਬ ‘ਉਦਾਸੀ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਵਿਥਿਆ’ ਵਿੱਚ ਛੱਤਿਆਣਾ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਉਦਾਸੀ ਧਰਮਸਾਲ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਸਰੋਤ ਅਨੁਸਾਰ ਛੱਤਿਆਣਾ ਇੱਕ ਪੁਰਾਣਾ ਪਿੰਡ ਸੀ ਅਤੇ ਉਦਾਸੀ ਸੰਪਰਦਾ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਬਾਬਾ ਬੰਖੰਡੀ ਦੇ ਚੇਲੇ ਹਰ ਨਾਰਾਇਣ ਦਾਸ ਦੇ ਚੇਲੇ ਬਾਬਾ ਹਰ ਗਿਆਨ ਦਾਸ ਨੇ ਇੱਥੇ ਇੱਕ ਧਰਮਸਾਲ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਤਮਾ ਦਾਸ ਇਸ ਧਰਮਸਾਲ ਦੇ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਬਣੇ। ਇਹ ਜਾਣਕਾਰੀ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ 2011 ਵਿੱਚ ਡਾ. ਕਿਰਨਜੀਤ ਸੰਧੂ ਵੱਲੋਂ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਤੋਂ ਕੀਤੇ ਗਏ ਪੀਐਚ.ਡੀ. ਖੋਜ-ਪ੍ਰਬੰਧ ‘ਦਿ ਉਦਾਸੀਜ਼ ਇਨ ਦ ਕਲੋਨੀਅਲ ਪੰਜਾਬ: 1849 ਏ.ਡੀ.–1947 ਏ.ਡੀ.’ ਵਿੱਚ ਵੀ ਦਰਜ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{cite book
|last=ਰਣਧੀਰ ਸਿੰਘ
|title=ਉਦਾਸੀ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਵਿਥਿਆ
|publisher=ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ
|location=ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ
|year=1959
|pages=453–454
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite thesis
|last=ਸੰਧੂ
|first=ਕਿਰਨਜੀਤ
|title=ਦਿ ਉਦਾਸੀਜ਼ ਇਨ ਦ ਕਲੋਨੀਅਲ ਪੰਜਾਬ: 1849 ਏ.ਡੀ.–1947 ਏ.ਡੀ.
|type=ਪੀਐਚ.ਡੀ. ਖੋਜ-ਪ੍ਰਬੰਧ
|institution=ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ
|location=ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ
|year=2011
}}&lt;/ref&gt;

ਇਸੇ ਹਵਾਲੇ ਵਿੱਚ ਸੂਫ਼ੀ ਫ਼ਕੀਰ ਇਬਰਾਹੀਮ ਬਹਮੀ ਦੇ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋ ਕੇ ਸਿੱਖ ਬਣਨ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਨਾਮ ਭਾਈ ਅਜਮੇਰ ਸਿੰਘ ਰੱਖੇ ਜਾਣ ਦਾ ਵੀ ਜ਼ਿਕਰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।

ਪੰਨਾ 218 ’ਤੇ ਅੱਗੇ ਇੱਕ ਮੁਸਲਮਾਨ ਫਕੀਰ Brahmi (Ibrahim) ਦੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਕੋਲ ਆਉਣ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਦੀਖਿਆ ਲੈਣ ਅਤੇ Ajmer Singh ਨਾਮ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦਾ ਵਰਣਨ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੇ Sahib Chand, Kot Bhai, Rohila, Bambiha ਅਤੇ Bajak ਵੱਲ ਜਾਣ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{cite book |last=Macauliffe |first=Max Arthur |title=The Sikh Religion: Its Gurus, Sacred Writings and Authors |volume=V |year=1909 |pages=217–218 |publisher=Clarendon Press |location=Oxford}}&lt;/ref&gt;

ਸੁਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਗਾਂਧੀ ਦੀ ''History of Sikh Gurus Retold: 1606–1708 C.E.'' ਵਿੱਚ ਵੀ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਦੌਰਾਨ ਛੱਤਿਆਣਾ ਦਾ ਦੋ ਵਾਰ ਜ਼ਿਕਰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਅਨੁਸਾਰ ਮੁਕਤਸਰ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਗੁਰੂ ਜੀ ਰੂਪਾਣਾ, ਭੰਡੇਰ, ਗੁਰਸਰ, ਥੇਹੜੀ, ਬੰਬੀਹਾ, ਰੋਹੀਲਾ ਅਤੇ ਜੁੰਗਿਆਣਾ ਆਦਿ ਥਾਵਾਂ ਤੋਂ ਹੁੰਦੇ ਹੋਏ ਛੱਤਿਆਣਾ ਪਹੁੰਚੇ। ਇੱਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਲੜੇ ਬਰਾੜਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਬਕਾਇਆ ਤਨਖਾਹ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ। ਬਰਾੜਾਂ ਦੇ ਆਗੂ ਚੌਧਰੀ ਦਾਨਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਵਰਤਾਅ ’ਤੇ ਅਫ਼ਸੋਸ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦਿਆਂ ਆਪਣੀ ਤਨਖਾਹ ਲੈਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਦੇ ਇਸ ਤਿਆਗ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋ ਕੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਉਸਦੇ ਜੱਦੀ ਸਥਾਨ ਮਹਿਮਾ ਸਵਾਈ ਜਾਣ ਦੀ ਸਹਿਮਤੀ ਦਿੱਤੀ।&lt;ref&gt;{{cite book |last=Gandhi |first=Surjit Singh |title=History of Sikh Gurus Retold: 1606–1708 C.E. |publisher=Atlantic Publishers &amp; Distributors |page=860}}&lt;/ref&gt;

ਇਸੇ ਕਿਤਾਬ ਵਿੱਚ ਅੱਗੇ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਤਲਵੰਡੀ ਸਾਬੋ ਵੱਲ ਜਾਂਦੇ ਸਮੇਂ ਗੁਰੂ ਜੀ ਮੁੜ ਛੱਤਿਆਣਾ, ਕੋਟ ਸਾਹਿਬ ਚੰਦ ਅਤੇ ਕੋਟ ਭਾਈ ਰਾਹੀਂ ਗਿੱਦੜਬਾਹਾ ਪਹੁੰਚੇ ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੋਰ ਥਾਵਾਂ ਤੋਂ ਹੁੰਦੇ ਹੋਏ ਤਲਵੰਡੀ ਸਾਬੋ ਪਹੁੰਚੇ।&lt;ref&gt;{{cite book |last=Gandhi |first=Surjit Singh |title=History of Sikh Gurus Retold: 1606–1708 C.E. |publisher=Atlantic Publishers &amp; Distributors |page=860}}&lt;/ref&gt;

1950 ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਅਤੇ ਭਾਈ ਵੀਰ ਸਿੰਘ ਦੁਆਰਾ ਸੰਪਾਦਿਤ ‘ਮਾਲਵਾ ਦੇਸ਼ ਰਤਨ ਦੀ ਸਾਖੀ ਪੋਥੀ’ ਵਿੱਚ ਛਤਿਆਣੇ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਕਿ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਛਤਿਆਣੇ ਵਿਖੇ ਡੇਰਾ ਕਰਕੇ ਰਹੇ। ਇੱਥੇ ਬੈਰਾੜਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਚਾਕਰੀ ਦੀ ਤਨਖਾਹ ਮੰਗੀ, ਜਿਸ ’ਤੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਘੋੜਸਵਾਰਾਂ ਅਤੇ ਪੈਦਲ ਸੈਨਿਕਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਅਨੁਸਾਰ ਤਨਖਾਹ ਦਿੱਤੀ। ਇਸੇ ਪ੍ਰਸੰਗ ਵਿੱਚ ਦਾਨ ਸਿੰਘ ਅਸੁਪਾਲੀ ਨੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਤੋਂ ਚਾਕਰੀ ਦੀ ਥਾਂ ਸਿੱਖੀ ਦੀ ਦਾਤ ਮੰਗੀ। ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੇ ਬਚਨ ਅਨੁਸਾਰ ਦਾਨ ਸਿੰਘ ਨੇ ਕੇਸ ਰੱਖੇ ਅਤੇ ਪਾਹੁਲ ਲਈ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਦਾਨ ਸਿੰਘ ਦੀ ਬੇਨਤੀ ’ਤੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਉਸ ਦੇ ਨਗਰ ਗਏ ਅਤੇ ਉੱਥੇ ਤਿੰਨ ਦਿਨ ਠਹਿਰੇ।&lt;ref name=&quot;malwa1950&quot;&gt;{{cite book
|editor=ਭਾਈ ਵੀਰ ਸਿੰਘ
|title=ਮਾਲਵਾ ਦੇਸ਼ ਰਤਨ ਦੀ ਸਾਖੀ ਪੋਥੀ
|chapter=੬੭. ਛਤਿਆਣੇ, ਲਖੀ ਜੰਗਲ, ਬੈਰਾੜਾਂ ਨੂੰ ਤਨਖਾਹਾਂ
|pages=71–73
|publisher=ਭਾਈ ਵੀਰ ਸਿੰਘ ਸਾਹਿਤ ਸਦਨ
|location=ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ
|year=1950
}}&lt;/ref&gt;

1960 ਵਿੱਚ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਭਾਗ, ਪੰਜਾਬ ਵੱਲੋਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਭਾਈ ਕਾਨ੍ਹ ਸਿੰਘ ਨਾਭਾ ਦੀ ‘Encyclopaedia of Sikh Literature’ ਵਿੱਚ ਛੱਤੇਆਣਾ ਬਾਰੇ ਦਰਜ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਫ਼ਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਦੇ ਥਾਣਾ ਕੋਟ ਭਾਈ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਸੀ ਅਤੇ ਮੁਕਤਸਰ ਤੋਂ ਦਸ ਕੋਹ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਸਥਿਤ ਸੀ। ਇਸ ਸਥਾਨ ’ਤੇ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਗੁਪਤਸਰ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਹੋਣ ਦਾ ਵੀ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{cite book
|last=ਨਾਭਾ
|first=ਕਾਨ੍ਹ ਸਿੰਘ
|title=Encyclopaedia of Sikh Literature
|publisher=ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਭਾਗ, ਪੰਜਾਬ
|location=ਪਟਿਆਲਾ
|year=1960
}}&lt;/ref&gt;

ਸਿੱਖ ਪੰਥ ਵਿਸ਼ਵਕੋਸ਼ ਵਿੱਚ ਛੱਤੇਆਣਾ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਭਾਈ ਅਜਮੇਰ ਸਿੰਘ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਅਨੁਸਾਰ ਫ਼ਰੀਦਕੋਟ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਛੱਤੇਆਣਾ ਪਿੰਡ ਦਾ ਮੁਸਲਮਾਨ ਵਸਨੀਕ ਇਬਰਾਹੀਮ ਸ਼ਾਹ, ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋ ਕੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਛਕ ਕੇ ਭਾਈ ਅਜਮੇਰ ਸਿੰਘ ਬਣਿਆ। ਜਦੋਂ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਮੁਕਤਸਰ ਦੀ ਜੰਗ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸੰਨ 1706 ਈ. ਵਿੱਚ ਛੱਤੇਆਣਾ ਪਿੰਡ ਆਏ ਤਾਂ ਇਬਰਾਹੀਮ ਸ਼ਾਹ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੇ ਸੰਪਰਕ ਵਿੱਚ ਆਇਆ। ਗੁਰੂ ਜੀ ਦਾ ਉਪਦੇਸ਼ ਸੁਣ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਸਿੰਘ ਸਜਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਨਾਲ ਭਾਈ ਮਾਨ ਸਿੰਘ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪਾਹੁਲ ਛਕਾਈ। ਪਾਹੁਲ ਛਕਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਉਸ ਦਾ ਨਾਮ ਭਾਈ ਅਜਮੇਰ ਸਿੰਘ ਰੱਖਿਆ।&lt;ref&gt;{{cite web
|title=ਅਜਮੇਰ ਸਿੰਘ, ਭਾਈ
|author=ਡਾ. ਰਤਨ ਸਿੰਘ ਜੱਗੀ
|website=ਪੰਜਾਬੀ ਪੀਡੀਆ
|publisher=ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਪਟਿਆਲਾ
|url=https://punjabipedia.org/topic.aspx?txt=ਅਜਮੇਰ%20ਸਿੰਘ,%20ਭਾਈ
}}&lt;/ref&gt;

ਐੱਚ. ਐੱਸ. ਸਿੰਘਾ ਦੀ ''The Encyclopedia of Sikhism (over 1000 Entries)'' ਵਿੱਚ “Chhattiana” ਸਿਰਲੇਖ ਹੇਠ ਛੱਤਿਆਣਾ ਦਾ ਵੱਖਰਾ ਜ਼ਿਕਰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਹੈ ਕਿ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ 1706 ਈ. ਵਿੱਚ ਮੁਕਤਸਰ ਦੀ ਲੜਾਈ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਛੱਤਿਆਣਾ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਬਰਾੜ ਕਬੀਲੇ ਦੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਯੋਧਿਆਂ ਨੂੰ ਧਨ ਦਿੱਤਾ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਲਈ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਦੀ ਯਾਦ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸਥਾਨ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਗੁਪਤਸਰ ਦਾ ਵੀ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{cite book |last=Singha |first=H. S. |title=The Encyclopedia of Sikhism (over 1000 Entries) |publisher=Hemkunt Press |year=2000 |page=46}}&lt;/ref&gt;

==ਹਵਾਲੇ==
{{ਹਵਾਲੇ}}
{{ਅਧਾਰ}}
==ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ==
*[https://www.youtube.com/watch?v=r_x4ol9NaN4 &quot;Apna Pind Sambhal&quot;]
{{ਮੁਕਤਸਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ}}

[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸ੍ਰੀ ਮੁਕਤਸਰ ਸਾਹਿਬ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ]]
*https://www.facebook.com/ssbrar555</text>
      <sha1>qx14xm7oecaq688poszgww2jaq8kzl5</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>846335</id>
      <parentid>846332</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T08:02:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sandeepchhattiana</username>
        <id>24284</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਪਿੰਡ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਖਿਡਾਰੀ ਅਤੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ */ ਸਰਕਾਰੀ ਰਿਕਾਰਡ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਨਾਮ ਹੋਰ ਜੋੜਿਆ</comment>
      <origin>846335</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="46955" sha1="74c8dbpflwem4gjrhurygfzkzozxg70" xml:space="preserve">{{Infobox settlement
| name                   = ਛੱਤਿਆਣਾ
| native_name            = ਛੱਤੇਆਣਾ
| settlement_type         = ਪਿੰਡ

| image_skyline           = 
| image_alt               = 
| image_caption           = 

| pushpin_map             = India Punjab
| pushpin_label_position  = 
| pushpin_map_alt         = 
| pushpin_map_caption     = ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤੀ

| latd                    = 30.328834
| latNS                   = N
| longd                   = 74.669480
| longEW                  = E
| coordinates_display     = inline,title

| subdivision_type        = ਦੇਸ਼
| subdivision_name        = ਭਾਰਤ
| subdivision_type1       = ਰਾਜ
| subdivision_name1       = [[ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ|ਪੰਜਾਬ]]
| subdivision_type2       = ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ
| subdivision_name2       = [[ਸ੍ਰੀ ਮੁਕਤਸਰ ਸਾਹਿਬ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ|ਸ੍ਰੀ ਮੁਕਤਸਰ ਸਾਹਿਬ]]
| subdivision_type3       = ਬਲਾਕ
| subdivision_name3       = ਕੋਟ ਭਾਈ
| subdivision_type4       = ਪੁਲਿਸ ਥਾਣਾ
| subdivision_name4       = ਕੋਟ ਭਾਈ

| government_type         = ਗ੍ਰਾਮ ਪੰਚਾਇਤ
| governing_body          = ਗ੍ਰਾਮ ਪੰਚਾਇਤ ਛੱਤਿਆਣਾ
| leader_title            = ਸਰਪੰਚ
| leader_name             = ਗੁਰਪ੍ਰੀਤ ਕੌਰ

| established_title       = 
| established_date        = 
| founder                 = 
| named_for               = 

| unit_pref               = Metric
| area_total_km2          = 9.92
| area_footnotes          = ਲਗਭਗ 2,477 ਏਕੜ (ਲਗਭਗ 2,477 ਕਿੱਲੇ)
| elevation_m             = 185

| population_total        = 3815
| population_as_of        = 2011
| population_density_km2  = 397
| population_footnotes    = 2011 ਦੀ ਜਨਗਣਨਾ ਅਨੁਸਾਰ
| population_note         = ਲਗਭਗ 658 ਘਰ; ਲਗਭਗ 2,800 ਰਜਿਸਟਰਡ ਵੋਟਰ

| demographics_type1      = ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ
| demographics1_title1    = ਸਰਕਾਰੀ
| demographics1_info1     = [[ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ|ਪੰਜਾਬੀ]]
| demographics1_title2    = ਬੋਲਚਾਲ
| demographics1_info2     = ਦੇਸੀ ਮਲਵਈ

| timezone1               = [[ਭਾਰਤੀ ਮਿਆਰੀ ਸਮਾਂ]]
| utc_offset1             = +5:30

| postal_code_type        = [[ਪੋਸਟਲ ਇੰਡੈਕਸ ਨੰਬਰ|ਪਿੰਨ]]
| postal_code              = 152031
| area_code_type          = STD ਕੋਡ
| area_code               = 01637
| registration_plate      = PB60 (ਪੀਬੀ60)

| blank_name_sec1         = ਗ੍ਰਾਮ ਪੰਚਾਇਤ
| blank_info_sec1         = ਛੱਤਿਆਣਾ — ਪੰਚਾਇਤ ਅਧੀਨ ਕੇਵਲ ਛੱਤਿਆਣਾ ਪਿੰਡ

| blank1_name_sec1        = ਰਕਬਾ
| blank1_info_sec1        = ਲਗਭਗ 2,477 ਏਕੜ; ਲਗਭਗ 2,400 ਏਕੜ ਖੇਤੀਯੋਗ ਅਤੇ 50 ਏਕੜ ਟਿੱਬਿਆਂ ਵਾਲਾ ਰਕਬਾ; ਫਿਰਨੀ ਦੇ ਅੰਦਰ ਲਗਭਗ 75 ਏਕੜ; ਪੰਚਾਇਤੀ ਜ਼ਮੀਨ ਲਗਭਗ 15 ਕਿੱਲੇ

| blank2_name_sec1        = ਪਿੰਡ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਅਤੇ ਚੋਣਾਂ
| blank2_info_sec1        = ਲਗਭਗ 756(2011) ਘਰ; 2,800 ਰਜਿਸਟਰਡ ਵੋਟਰ; 3 ਪੋਲਿੰਗ ਬੂਥ — ਨੰਬਰ 82, 83 ਅਤੇ 84

| blank3_name_sec1        = ਆਵਾਜਾਈ ਅਤੇ ਸੜਕਾਂ
| blank3_info_sec1        = ਗਿੱਦੜਬਾਹਾ ਲਗਭਗ 16 ਕਿ.ਮੀ.; ਸ੍ਰੀ ਮੁਕਤਸਰ ਸਾਹਿਬ ਲਗਭਗ 25 ਕਿ.ਮੀ.; ਨੇੜਲਾ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਗਿੱਦੜਬਾਹਾ ਲਗਭਗ 16 ਕਿ.ਮੀ.; ਬਠਿੰਡਾ–ਮੁਕਤਸਰ ਹਾਈਵੇ ਲਗਭਗ 3 ਕਿ.ਮੀ.; ਗਿੱਦੜਬਾਹਾ–ਦੋਦਾ PMGSY ਸੜਕ; ਪਿੰਡ ਦੀ ਫਿਰਨੀ ਪੱਕੀ; 2 ਬੱਸ ਅੱਡੇ

| blank4_name_sec1        = ਸਰਕਾਰੀ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਸਹੂਲਤਾਂ
| blank4_info_sec1        = 1 ਡਾਕਖਾਨਾ; 6 ਆਂਗਣਵਾੜੀ ਕੇਂਦਰ; 6 ਧਰਮਸ਼ਾਲਾਵਾਂ; 4 ਰਾਸ਼ਨ ਡਿਪੂ; 2 CSC ਕੇਂਦਰ; 2 ਮੈਡੀਕਲ ਸਟੋਰ; 4 ਦੁੱਧ ਇਕੱਤਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਡੇਅਰੀਆਂ

| blank5_name_sec1        = ਪਾਣੀ, ਸਿੰਚਾਈ ਅਤੇ ਬਿਜਲੀ
| blank5_info_sec1        = 1 ਵਾਟਰ ਵਰਕਸ ਅਤੇ 1 ਪਾਣੀ ਦੀ ਟੈਂਕੀ; ਲਗਭਗ 400–500 ਟਿਊਬਵੈੱਲ/ਮੋਟਰ; ਖੇਤੀ ਲਈ 8 ਘੰਟੇ ਬਿਜਲੀ; ਜੈਤੋ ਰਜਬਾਹਾ ਪਿੰਡ ਦੀ ਹੱਦ ਨਾਲ; 6 ਮੋਗੇ; 3 ਛੱਪੜ

| blank6_name_sec1        = ਸੰਚਾਰ, ਖੇਡਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਹੂਲਤਾਂ
| blank6_info_sec1        = 4G ਅਤੇ 5G ਮੋਬਾਈਲ ਨੈੱਟਵਰਕ; ਆਪਟੀਕਲ ਫਾਈਬਰ/ਬ੍ਰਾਡਬੈਂਡ ਅਤੇ ਨਿੱਜੀ Wi-Fi; BSNL ਲੈਂਡਲਾਈਨ; 1 ਖੇਡ ਮੈਦਾਨ/ਸਟੇਡੀਅਮ, 1 ਵਾਲੀਬਾਲ ਮੈਦਾਨ ਅਤੇ 1 ਜਿਮ; ਨੇੜਲੇ ਪਿੰਡ — ਦੋਦਾ, ਲੋਹਾਰਾ, ਸੁਖਨਾ, ਅਬਲੂ, ਬੁੱਟਰ, ਰੁਖਾਲਾ, ਸਾਹਿਬਚੰਦ ਅਤੇ ਭਲਾਈਆਣਾ; ਦਿੱਲੀ ਲਗਭਗ 385 ਕਿ.ਮੀ.

| website                 = https://m.facebook.com/chhattiana555
}}

'''[https://punjabipedia.org/topic.aspx?txt=%E0%A8%9B%E0%A9%B1%E0%A8%A4%E0%A8%BF%E0%A8%86%E0%A8%A3%E0%A8%BE ਛੱਤੇਆਣਾ]''' ਭਾਰਤੀ [[ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ|ਪੰਜਾਬ]] ਦੇ [[ਸ੍ਰੀ ਮੁਕਤਸਰ ਸਾਹਿਬ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ|ਸ੍ਰੀ ਮੁਕਤਸਰ ਸਾਹਿਬ]] ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਗਿੱਦੜਬਾਹਾ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਪਿੰਡ ਛੱਤਿਆਣਾ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਨੇੜਲਾ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਤੇ ਸ਼ਹਿਰ ਗਿੱਦੜਬਾਹਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਪਿੰਡ ਤੋਂ 16 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ਤੇ ਹੈ । ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਸ੍ਰੀ ਮੁਕਤਸਰ ਸਾਹਿਬ 25 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ਤੇ ਹੈ ਤੇ ਬਠਿੰਡਾ 35 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ਤੇ ਹੈ । ਫ਼ੌਜ ਦਾ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ, ਭੀਸੀਆਣਾ ਇਥੋਂ ਸਿਰਫ਼ 8 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਹੋਰ ਗੁਆਂਢੀ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਰੁਖਾਲਾ (3 ਕਿ:ਮੀ) ਬੁੱਟਰ ਸ਼ਰੀਹ (4 ਕਿ:ਮੀ) ਭਲਾਈਆਣਾ (4 ਕਿ:ਮੀ) ਸਹਿਬਚੰਦ (3 ਕਿ:ਮੀ) ਸੁਖਣਾ ਅਬਲੂ (2 ਕਿ:ਮੀ) ’ਤੇ ਕੋਟ ਭਾਈ (8 ਕਿ:ਮੀ) ਦੇ ਨਾਂ ਹਨ। ਪਿੰਡ ਸੂਬੇ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਤੋਂ ਤਕਰੀਬਨ 255 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੇ ਫ਼ਾਸਲੇ ’ਤੇ ਹੈ। ਬਸ ਸਰਵਿਸ ਰਾਹੀਂ  ਪਿੰਡ  ਆਸ ਪਾਸ ਦੇ ਸਾਰੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।ਅੰਗਰੇਜਾਂ ਦੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ 1972 ਤੱਕ ਇਹ ਪਿੰਡ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਫਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਵਿੱਚ ਰਿਹਾ। ਫਿਰ ਫਰੀਦਕੋਟ ਵਿੱਚ ਸਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।1995 ਵਿੱਚ ਇਹ ਪਿੰਡ ਮੁਕਤਸਰ ਨੂੰ ਜਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਦਰਜਾ ਮਿਲਣ ਤੇ ਮੁਕਤਸਰ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ। ਪਿਛੋਕੜ ਵੱਲ ਝਾਤ ਮਾਰੀਏ ਤਾਂ ਪਹਿਲਵਾਨ ਬੰਤਾ ਸਿੰਘ ਜੀ ਜਿੰਨਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸਰੀਰਕ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਆਦਮਖੋਰ ਸ਼ੇਰ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਇਸੇ ਪਿੰਡ ਦੇ ਸਨ। ਪਿੰਡ ਛੱਤਿਆਣਾ ਦੇ ਬਹੁਤੇ ਲੋਕ ਤਰਕਸ਼ੀਲ ਸੁਭਾਅ ਦੇ ਹਨ ਜੋ ਵਹਿਮਾਂ ਭਰਮਾਂ ਤੋਂ ਕੋਹਾਂ ਦੂਰ ਹਨ। ਪਿੰਡ ਦੇ ਬਾਹਰਵਾਰ  ਇਤਿਹਾਸਕ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸ੍ਰੀ ਗੁਪਤਸਰ ਸਾਹਿਬ ਸਥਿਤ ਹੈ ਜਿਥੇ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਰਹਿੰਦੇ ਬਰਾੜ ਗੋਤ ਦੇ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਮੰਗ ਅਨੁਸਾਰ ਗੁਪਤ ਮਾਇਆ ਕੱਢ ਕੇ ਤਨਖ਼ਾਹਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੰਡੀ ਸੀ। ਦੇਸ਼ ਦੀ ਵੰਡ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦੇ ਵੀ ਕਾਫ਼ੀ ਘਰ ਸਨ, ਜਿੰਨਾ ਨੇ ਲੱਗਭੱਗ 1925 ਵਿਚ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਸਜਿਦ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਵੀ ਕੀਤਾ ਜੋ ਕਿ ਅੱਜ ਵੀ ਖੜ੍ਹੀ ਹੈ। ਪਿੰਡ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕਿੱਤਾ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਹੈ ਤੇ ਜੈਤੋ ਰਜਬਾਹੇ ਤੋਂ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਲਈ ਲੋੜੀਂਦੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਪੂਰਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ । ਜੈਤੋ ਰਜਬਾਹਾ 1870 ਵਿੱਚ ਅੰਗਰੇਜਾਂ ਦੁਆਰਾ ਕੱਢਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਜੋ ਕਿ ਬਿਲਕੁਲ ਪਿੰਡ ਦੇ ਨਾਲ਼ ਦੀ ਗੁਜ਼ਰਦਾ ਹੀ। ਪਿੰਡ ਦੇ ਬਾਹਰਵਾਰ ਜੈਤੋ ਰਜਬਾਹੇ ਦੇ ਉੱਪਰ ਅੰਗਰੇਜਾਂ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਨਹਿਰੀ ਕੋਠੀ ਹੈ ਜੋਕਿ ਅੱਜ ਵੀ ਵਧੀਆ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਖੜ੍ਹੀ ਹੈ। ਕਿਸੇ  ਸਮੇਂ ਇਹ ਨਹਿਰੀ ਮਹਿਕਮੇ ਦਾ ਵਿਸ਼ਰਾਮ ਘਰ ਸੀ।1875 ਦੇ ਫਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਡਿਵੀਜ਼ਨ ਦੇ ਗਜਟੀਅਰ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਸ ਨਹਿਰੀ ਕੋਠੀ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਲੱਗਭਗ 1920 ਵਿੱਚ ਕੋਠੀ ਵਿਚ ਤਾਰ  ਦਾ ਵੀ ਪ੍ਰਬੰਧ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ ਜਿਸ ਨਾਲ਼ ਮਹਿਕਮਾ ਹੋਰਾਂ ਕੋਠੀਆਂ ਨਾਲ਼ ਜੁੜ ਗਿਆ ਤੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਪੋਸਟ ਆਫਿਸ ਵੀ ਬਣ ਗਿਆ ਤੇ ਤਾਰ ਬਾਬੂ ਦੀ ਵੀ ਨਿਯੁਕਤੀ ਹੋਈ।

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center; hight:50%;
!ਸ਼ਹਿਰ
!ਡਾਕਖਾਨਾ
!ਪਿੰਨ ਕੋਡ
!ਖੇਤਰ
!ਨਜਦੀਕ
!ਥਾਣਾ
|-
|ਗਿੱਦੜਬਾਹਾ
|ਛੱਤਿਆਣਾ
|152031
|ਗਿੱਦੜਬਾਹਾ
|ਕੋਟਭਾਈ
|ਕੋਟਭਾਈ
|}

==ਵਿਦਿਅਕ ਅਦਾਰੇ==
*ਸਰਕਾਰੀ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਸਕੂਲ 
*ਬਾਬਾ ਫਰੀਦ ਸੀਨੀਅਰ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਕੂਲ
*ਸਰਕਾਰੀ ਹਾਈ ਸਕੂਲ
*ਆਂਗਨਵਾੜੀ ਸੈਂਟਰ

&lt;ref&gt;http://pbplanning.gov.in/districts/Gidderbaha.pdf&lt;/ref&gt;

==ਇਤਿਹਾਸਕ ਸਥਾਨ==
*ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਗੁਪਤਸਰ ਸਾਹਿਬ
*ਵਹਿਮੀ ਪੀਰ ਸਮਾਧ ਭਾਈ ਅਜਮੇਰ ਸਿੰਘ ਜੀ
*ਅੰਗਰੇਜਾਂ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਨਹਿਰੀ ਕੋਠੀ
*ਪੁਰਾਤਨ ਮਿੱਠੇ ਪਾਣੀ ਦਾ ਖੂਹ

== ਪਿੰਡ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਖਿਡਾਰੀ ਅਤੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ==
=== 1. ਅਰਪਨਜੋਤ ਕੌਰ ===
ਅਰਪਨਜੋਤ ਕੌਰ ਬਾਬਾ ਫਰੀਦ ਪਬਲਿਕ ਸੀਨੀਅਰ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਕੂਲ, ਛੱਤਿਆਣਾ ਦੀ ਵਿਦਿਆਰਥਣ ਰਹੀ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ''Water Quality Prediction'' ਵਿਸ਼ੇ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਤਿਆਰ ਕਰਕੇ 9ਵੇਂ National Level Exhibition and Project Competition (NLEPC) 2022 ਦੇ ਜੇਤੂਆਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਸਥਾਨ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ।

=== 2. ਕਰਨਵੀਰ ਸਿੰਘ ===
ਕਰਨਵੀਰ ਸਿੰਘ ਛੱਤਿਆਣਾ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਸ਼ਾਟ-ਪੁੱਟ ਖਿਡਾਰੀ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਪੰਜਾਬ ਓਪਨ ਸਟੇਟ ਸ਼ਾਟ-ਪੁੱਟ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ 19.48 ਮੀਟਰ ਦਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦਿਆਂ ਸੋਨ ਤਮਗਾ ਅਤੇ ਬੈਸਟ ਐਥਲੀਟ ਦਾ ਖਿਤਾਬ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ।[https://www.youtube.com/watch?v=hVo7Wvr801I]

=== 3. ਕਰਨਵੀਰ ਸਿੰਘ ===
ਕਰਨਵੀਰ ਸਿੰਘ ਦੀ 2026 ਏਸ਼ੀਆਈ ਖੇਡਾਂ ਲਈ ਭਾਰਤੀ ਐਥਲੈਟਿਕਸ ਟੀਮ ਵਿੱਚ ਚੋਣ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਹੈ। Athletics Federation of India ਵੱਲੋਂ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ 77 ਮੈਂਬਰੀ ਭਾਰਤੀ ਐਥਲੈਟਿਕਸ ਟੀਮ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦਾ ਨਾਮ ''Karanveer Singh — Shotput'' ਵਜੋਂ ਦਰਜ ਹੈ।

=== 4. ਬੰਤਾ ਸਿੰਘ ਛੱਤੇਆਣੀਆਂ ===
ਬੰਤਾ ਸਿੰਘ ਛੱਤੇਆਣੀਆਂ ਛੱਤਿਆਣਾ ਪਿੰਡ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪਹਿਲਵਾਨ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜਨਮ 1915 ਈਸਵੀ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ''ਭਾਰਤ ਦੇ ਰੁਸਤਮ ਪਹਿਲਵਾਨ'' ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕੱਦ ਸੱਤ ਫੁੱਟ ਦੋ ਇੰਚ, ਛਾਤੀ 44 ਇੰਚ ਅਤੇ ਵਜ਼ਨ ਇੱਕ ਕੁਇੰਟਲ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਉਹ ਚੜ੍ਹਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਮਲਾਇਆ ਅਤੇ ਸਿੰਗਾਪੁਰ ਗਏ, ਜਿੱਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦਾਰਾ ਸਿੰਘ ਸਮੇਤ ਹੋਰ ਪਹਿਲਵਾਨਾਂ ਨਾਲ ਕੁਸ਼ਤੀਆਂ ਕੀਤੀਆਂ।

ਆਪਣੀ ਆਖਰੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਬੰਤਾ ਸਿੰਘ ਆਲਮਗੀਰ, ਲੁਧਿਆਣਾ ਦੇ ਕੁਸ਼ਤੀ ਅਖਾੜੇ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੌਤ 1972 ਈਸਵੀ ਵਿੱਚ ਆਲਮਗੀਰ ਦੇ ਅਖਾੜੇ ਵਿੱਚ ਹੋਈ।&lt;ref&gt;ਪਿਆਰਾ ਸਿੰਘ ‘ਰਛੀਨ’, ''ਭਾਰਤ ਦੇ ਰੁਸਤਮ ਪਹਿਲਵਾਨ'', ਸਫ਼ਾ 230.&lt;/ref&gt;

=== 5. ਅਮਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ===
ਅਮਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਛੱਤਿਆਣਾ ਪਿੰਡ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਕੰਪਾਊਂਡ ਤੀਰਅੰਦਾਜ਼ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕੌਮੀ, ਅੰਤਰ-ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਅਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕੀਤੀ। 2008–09 ਦੀਆਂ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਇੰਟਰ-ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪਾਂ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕੰਪਾਊਂਡ ਤੀਰਅੰਦਾਜ਼ੀ ਦੇ 90 ਮੀਟਰ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਚਾਂਦੀ, 70 ਮੀਟਰ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਚਾਂਦੀ, 70 ਮੀਟਰ ਕੰਪਾਊਂਡ ਇੰਡਿਵਿਜੁਅਲ ਓਲੰਪਿਕ ਰਾਊਂਡ ਵਿੱਚ ਕਾਂਸੀ ਅਤੇ 70 ਮੀਟਰ ਕੰਪਾਊਂਡ ਟੀਮ ਓਲੰਪਿਕ ਰਾਊਂਡ ਵਿੱਚ ਸੋਨੇ ਦਾ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤਿਆ। ਟੀਮ ਵਿੱਚ ਅਮਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਦੇ ਨਾਲ ਸੁਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਅਮਨ ਕੰਬੋਜ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ।&lt;ref&gt;ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ''Annual Quality Assurance Report 2008–2009'', ਸਫ਼ੇ 158, 223.&lt;/ref&gt;

2008 ਵਿੱਚ ਯਾਂਗੂਨ, ਮਿਆਂਮਾਰ ਵਿਖੇ ਹੋਏ ਪਹਿਲੇ ਏਸ਼ੀਅਨ ਕੰਪਾਊਂਡ ਆਰਚਰੀ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਭਾਰਤੀ ਟੀਮ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਵਜੋਂ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ। ਮਈ 2009 ਵਿੱਚ ਤਹਿਰਾਨ, ਇਰਾਨ ਵਿਖੇ ਹੋਏ ਦੂਜੇ ਏਸ਼ੀਅਨ ਆਰਚਰੀ ਗ੍ਰਾਂ ਪ੍ਰੀ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਦੇ ਟੀਮ ਕੰਪਾਊਂਡ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾ ਸਥਾਨ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ।&lt;ref&gt;ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ''Annual Quality Assurance Report 2008–2009'', ਸਫ਼ਾ 214.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |title=Indians dominate qualifiers |work=Hindustan Times |date=2009}}&lt;/ref&gt;

ਅਕਤੂਬਰ 2009 ਵਿੱਚ ਢਾਕਾ, ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਵਿਖੇ ਏਸ਼ੀਅਨ ਗ੍ਰਾਂ ਪ੍ਰੀ ਦੇ ਇੱਕ ਪੜਾਅ ਵਿੱਚ ਅਮਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਸਿੱਧੂ ਨੇ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਦੇ ਕੰਪਾਊਂਡ ਟੀਮ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਚਾਂਦੀ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਸੋਨੇ ਦਾ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤਿਆ। ਇਸ ਟੀਮ ਵਿੱਚ ਚੁੰਗਦਾ ਸ਼ੇਰਪਾ, ਅਮਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਸਿੱਧੂ ਅਤੇ ਗੋਕੁਲ ਤਮੁਲੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ। ਇਸੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਅਮਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਸਿੱਧੂ ਨੇ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਦੇ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਕੰਪਾਊਂਡ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਕਾਂਸੀ ਦਾ ਤਗਮਾ ਵੀ ਜਿੱਤਿਆ।&lt;ref&gt;{{cite news |title=India bag six gold in Asian Archery GP |work=Press Trust of India, NDTV |date=24 October 2009}}&lt;/ref&gt;

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 29ਵੀਂ ਸੀਨੀਅਰ ਨੈਸ਼ਨਲ ਆਰਚਰੀ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ 2008 ਵਿੱਚ ਪੂਨੇ ਵਿਖੇ 30 ਮੀਟਰ ਕੰਪਾਊਂਡ ਰਾਊਂਡ ਵਿੱਚ ਵੀ ਭਾਗ ਲਿਆ।&lt;ref&gt;ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ''Annual Quality Assurance Report 2008–2009'', ਸਫ਼ਾ 219.&lt;/ref&gt;

=== 6. ਰਤਿੰਦਰਦੀਪ ਕੌਰ ===
ਰਤਿੰਦਰਦੀਪ ਕੌਰ ਛੱਤਿਆਣਾ ਪਿੰਡ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਵਿਦਿਆਰਥਣ ਅਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ ਦੀ ਨੈੱਟਬਾਲ ਖਿਡਾਰਨ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਪੰਜਾਬ ਸਕੂਲ ਸਿੱਖਿਆ ਬੋਰਡ ਦੀ 2025 ਦੀ ਦਸਵੀਂ ਜਮਾਤ ਦੀ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਵਿੱਚ 650 ਵਿੱਚੋਂ 650 ਅੰਕ (100 ਫ਼ੀਸਦੀ) ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ ਅਤੇ ਉਮਰ ਦੇ ਟਾਈ-ਬ੍ਰੇਕ ਨਿਯਮ ਕਾਰਨ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਦੂਜਾ ਸਥਾਨ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ।&lt;ref&gt;{{cite news |title=Academic &amp; athletic star: PSEB Class X second position holder is national-level netball player |work=The Tribune |date=16 May 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |title=3 girls jointly score highest marks in Punjab Board Class 10 exams, topper decided through age criterion |work=The Indian Express |date=16 May 2025}}&lt;/ref&gt;

ਉਹ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ ਦੀ ਨੈੱਟਬਾਲ ਖਿਡਾਰਨ ਹੈ ਅਤੇ ਲੁਧਿਆਣਾ ਵਿਖੇ ਹੋਈਆਂ ਅੰਡਰ-17 ਨੈਸ਼ਨਲ ਸਕੂਲ ਗੇਮਜ਼ ਵਿੱਚ ਸੋਨੇ ਦਾ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤ ਚੁੱਕੀ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{cite news |title=Academic &amp; athletic star: PSEB Class X second position holder is national-level netball player |work=The Tribune |date=16 May 2025}}&lt;/ref&gt;

=== 7. ਪ੍ਰਭਜੋਤ ਕੌਰ ===
ਪ੍ਰਭਜੋਤ ਕੌਰ ਛੱਤਿਆਣਾ ਪਿੰਡ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਵਿਦਿਆਰਥਣ ਹੈ। ਉਸਨੇ 2025 ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਸਕੂਲ ਸਿੱਖਿਆ ਬੋਰਡ ਦੀ ਅੱਠਵੀਂ ਜਮਾਤ ਦੀ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਵਿੱਚ 98.60 ਫ਼ੀਸਦੀ ਅੰਕ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਨੌਵਾਂ ਸਥਾਨ ਅਤੇ ਸ੍ਰੀ ਮੁਕਤਸਰ ਸਾਹਿਬ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਦੂਜਾ ਸਥਾਨ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ।&lt;ref&gt;{{cite news |title=Class 8th results: Excellent performance by various schools |work=Punjabi Tribune |date=2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=Our Shining Star |work=Baba Farid Public Senior Secondary School, Chhattiana}}&lt;/ref&gt;

=== 8. ਜਸ਼ਨਪ੍ਰੀਤ ਕੌਰ ===
ਜਸ਼ਨਪ੍ਰੀਤ ਕੌਰ ਛੱਤਿਆਣਾ ਪਿੰਡ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਵਿਦਿਆਰਥਣ ਹੈ। ਜੂਨ 2021 ਵਿੱਚ ਹੋਏ ਬਲਾਕ ਪੱਧਰੀ ਭਾਸ਼ਣ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ 9ਵੀਂ ਤੋਂ 12ਵੀਂ ਜਮਾਤ ਦੇ ਸਮੂਹ ਵਿੱਚ ਭਾਗ ਲਿਆ ਅਤੇ 64 ਅੰਕ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ ਗਿੱਦੜਬਾਹਾ-1 ਬਲਾਕ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾ ਸਥਾਨ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ। ਸਰਕਾਰੀ ਨਤੀਜਾ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦਾ ਸਕੂਲ ''GHS Chhattiana'' ਅਤੇ ਨਾਮ ''Jashanpreet Kaur'' ਦਰਜ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{cite web |title=Block Level Bhashan Mukabla Result 22.06.2021 |publisher=Samagra Shiksha Abhiyan Punjab |date=22 June 2021}}&lt;/ref&gt;

==ਇਤਿਹਾਸ==
1705 ਵਿਚ ਮੁਕਤਸਰ (ਉਸ ਸਮੇਂ ਖਿਦਰਾਣੇ ਦੀ āਾਬ, ਜੋ ਹੁਣ ਸ੍ਰੀ ਮੁਕਤਸਰ ਸਾਹਿਬ) ਦੀ ਲੜਾਈ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦਸਵੇਂ ਸਿੱਖ ਗੁਰੂ, ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਇਸ ਸਥਾਨ ਤੇ ਆਏ ਸਨ। ਉਸਦੇ ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਤਨਖਾਹ ਲਈ ਕਿਹਾ ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਲਈ ਅਦਾਇਗੀ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ, ਇਕ ਸਿੱਖ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੂੰ ਦਸਵੰਧ ਨਾਲ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ (1/10 ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਦੀ ਆਮਦਨੀ ਦਾ 10%) ਜੋ ਕਿ ਸੋਨੇ ਦੇ ਸਿੱਕੇ ਸਨ. ਦਸਵੇਂ ਮਾਸਟਰ ਨੇ ਇਹ ਸਿੱਕੇ ਆਪਣੇ ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਵਿਚ ਤਨਖਾਹ ਵਜੋਂ ਵੰਡਣੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੇ. ਸਿਪਾਹੀ ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ ਸਨ ਪਰ ਇਕ ਸਿੱਖ-ਸਿਪਾਹੀ ਭਾਈ ਦਾਨ ਸਿੰਘ ਨੇ ਕੁਝ ਵੀ ਲੈਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। [2] ਜਦੋਂ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ ਕਿ ਉਹ ਫਿਰ ਕੀ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਉਹ ਸਿੱਖੀ, ਬਪਤਿਸਮਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ. ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਉੱਤਰ ਤੋਂ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਟਿੱਪਣੀ ਕੀਤੀ, &quot;ਤੁਸੀਂ ਮਾਲਵੇ ਲਈ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਦੀ ਇੱਜ਼ਤ ਬਚਾਈ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਭਾਈ ਮਹਾਂ ਸਿੰਘ ਨੇ ਇਸਨੂੰ ਮਾਝੇ ਲਈ ਬਚਾ ਲਿਆ&quot;। ਅਤੇ ਫਿਰ ਭਾਈ ਦਾਨ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਖਾਲਸੇ ਦਾ ਰਸ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ। []] []]


ਪੀਅਰ / ਪੀਰ ਸਯਦ ਇਬਰਾਹਿਮ, ਜੋ ਪੀਅਰ ਬ੍ਰਾਹਮੀ ਜਾਂ ਵੇਹਮੀ ਪੀਅਰ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ, ਸਥਾਨ ਦਾ ਇੱਕ ਮੁਸਲਮਾਨ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਸੀ. ਉਹ ਦਸਵੇਂ ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਸ਼ਖਸੀਅਤ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੂੰ ਖਾਲਸੇ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ। ਇਸਨੇ ਭਾਈ ਮਾਨ ਸਿੰਘ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਖ਼ਾਲਸੇ ਦੇ ਰਸਮ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ ਅਤੇ ਅਜਮੇਰ ਸਿੰਘ ਦਾ ਨਾਮ ਲਿਆ। []] []] []] ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਉਸਨੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੇ ਪਾਸੋਂ ਕਈ ਲੜਾਈਆਂ ਲੜੀਆਂ।


ਸਿੱਖ-ਫ਼ੌਜ ਦਾ ਭੁਗਤਾਨ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਵਾਧੂ ਸਿੱਕਿਆਂ ਨੂੰ ਜ਼ਮੀਨ ਵਿਚ ਦਫਨਾ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਇਸ ਜਗ੍ਹਾ ਦਾ ਨਾਮ ਗੁਪਤਸਰ ਰੱਖਿਆ। ਗੁਰੂ ਜੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪਿੰਡ ਵਾਲਿਆਂ ਨੇ ਸਿੱਕੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਪਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ। [२] []] ਅੱਜ, ਇਕ ਸੁੰਦਰ ਗੁਰੂਦੁਆਰਾ ਸਾਹਿਬ, ਜਿਸਨੂੰ ਪਿੰਡ ਦੇ 2 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ, ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਗੁਪਤਸਰ ਸਾਹਿਬ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਜਗ੍ਹਾ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ (ਉੱਪਰ ਤਸਵੀਰ ਵੇਖੋ).

== ਜਨਸੰਖਿਆ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ==

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! ਸਾਲ
! ਘਰ
! ਕੁੱਲ ਆਬਾਦੀ
! ਮਰਦ
! ਔਰਤਾਂ
! ਅਨੁਸੂਚਿਤ ਜਾਤੀ ਕੁੱਲ
! SC ਮਰਦ
! SC ਔਰਤਾਂ
! ST ਕੁੱਲ
! ST ਮਰਦ
! ST ਔਰਤਾਂ
! ਸਾਖਰ ਕੁੱਲ
! ਸਾਖਰ ਮਰਦ
! ਸਾਖਰ ਔਰਤਾਂ
|-
| 1961
| 289
| 1,697
| 934
| 763
| 471
| 256
| 215
| —
| —
| —
| —
| —
| —
|-
| 1971
| 354
| 2,102
| 1,118
| 984
| 736
| 340
| 396
| —
| —
| —
| 418
| 307
| 111
|-
| 1981
| 422
| 2,731
| 1,436
| 1,295
| 1,172
| 628
| 544
| —
| —
| —
| 708
| 476
| 232
|-
| 1991
| 485
| 2,924
| 1,540
| 1,384
| 1,375
| 742
| 633
| 0
| 0
| 0
| 1,125
| 696
| 429
|-
| 2001
| 644
| 3,556
| 1,870
| 1,686
| 1,733
| 915
| 818
| 0
| 0
| 0
| —
| —
| —
|-
| 2011
| 756
| 3,815
| 2,035
| 1,780
| 1,962
| 1,042
| 920
| —
| —
| —
| —
| —
| —
|}

==ਛੱਤਿਆਣਾ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਇਤਿਹਾਸਕ ਅਤੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਵਿਅਕਤੀ==

ਛੱਤਿਆਣਾ ਦਾ ਨਾਮ ਪੁਰਾਣੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸਰੋਤਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। 1883 ਦੇ ''Ferozepore District Gazetteer'' ਵਿੱਚ ਪਿੰਡ ਦਾ ਨਾਮ “Chatteana” ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ Chatteana ਨੂੰ Jaitu Rajbaha ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ Inspection Choki ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ Jaitu Rajbaha ਦੇ 27ਵੇਂ ਮੀਲ ’ਤੇ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{cite book |author=Punjab Government |title=Gazetteer of the Ferozepore District, 1883-84 |year=1883 |page=129 |publisher=Civil and Military Gazette Press |location=Lahore}}&lt;/ref&gt;

ਮੈਕਸ ਆਰਥਰ ਮੈਕਾਲਿਫ਼ ਦੀ ''The Sikh Religion: Its Gurus, Sacred Writings and Authors'' ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਵਰਣਨ ਵਿੱਚ “Chhatiana” ਦਾ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਜ਼ਿਕਰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਅਨੁਸਾਰ ਗੁਰੂ ਜੀ Kaljharani ਤੋਂ Chhatiana ਵੱਲ ਗਏ। Chhatiana ਪਹੁੰਚਣ ’ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੁਝ ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਬਕਾਇਆ ਤਨਖਾਹ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ। ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਘੋੜਸਵਾਰਾਂ ਨੂੰ ਅੱਠ ਆਨੇ ਪ੍ਰਤੀ ਦਿਨ ਅਤੇ ਪੈਦਲ ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਨੂੰ ਚਾਰ ਆਨੇ ਪ੍ਰਤੀ ਦਿਨ ਦੇ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ ਤਨਖਾਹ ਦਿੱਤੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰੀ Dan Singh ਨੇ ਆਪਣੀ ਤਨਖਾਹ ਲੈਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨਾਲ ਰਹਿਣ ਦੀ ਚੋਣ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਹੋਰ ਧਨ ਦੀ ਮੰਗ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਵੱਲੋਂ ਬਾਕੀ ਧਨ ਨੂੰ ਦੱਬ ਦੇਣ ਦਾ ਵਰਣਨ ਵੀ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{cite book |last=Macauliffe |first=Max Arthur |title=The Sikh Religion: Its Gurus, Sacred Writings and Authors |volume=V |year=1909 |pages=217–218 |publisher=Clarendon Press |location=Oxford}}&lt;/ref&gt;

Who's Who: Punjab Freedom Fighters ਵਿੱਚ ਹਜ਼ੂਰਾ ਸਿੰਘ, ਪੁੱਤਰ ਇੰਦਰ ਸਿੰਘ, ਦਾ ਜਨਮ 1911 ਵਿੱਚ ਛੱਤਿਆਣਾ, ਤਹਿਸੀਲ ਮੁਕਤਸਰ, ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਫ਼ਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਉਹ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਕਰਦੇ ਸਨ ਅਤੇ 1929 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਫ਼ੌਜ ਵਿੱਚ ਭਰਤੀ ਹੋਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 6/1 ਪੰਜਾਬ ਰੈਜੀਮੈਂਟ ਵਿੱਚ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇੰਡੀਅਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਆਰਮੀ (INA) ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਏ। ਬਿਮਾਰ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਿੰਗਾਪੁਰ ਦੇ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਹ ਜੰਗੀ ਕੈਦੀ (P.O.W.) ਬਣੇ।&lt;ref&gt;{{cite book |title=Who's Who: Punjab Freedom Fighters |volume=1 |editor-first=Fauja |editor-last=Singh |publisher=Department of Punjab Historical Studies, Punjabi University, Patiala |year=1972 |page=578}}&lt;/ref&gt;

1939 ਵਿੱਚ ਛਤਿਆਣਾ ਦੇ ਸ. ਜਸਵੰਤ ਸਿੰਘ ਜੀ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਵਜੋਂ ਦਰਜ ਹਨ। ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ ਦਾ ਪੰਜਾਹ ਸਾਲਾ ਇਤਿਹਾਸ (1926–1976) ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਹੈ ਕਿ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਐਕਟ ਦੀ ਧਾਰਾ 43(4) ਅਨੁਸਾਰ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਬੁਲਾਈ ਗਈ ਨਵੀਂ ਚੁਣੀ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਇਕੱਤ੍ਰਤਾ 29 ਅਪ੍ਰੈਲ 1939 ਨੂੰ ਟਾਊਨ ਹਾਲ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿਖੇ ਹੋਈ। ਹਾਜ਼ਰ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਨੰਬਰ 50 ਉੱਤੇ “ਸ: ਜਸਵੰਤ ਸਿੰਘ ਜੀ, ਛਤਿਆਣਾ, ਤਹਿਸੀਲ ਮੁਕਤਸਰ (ਫੀਰੋਜ਼ਪੁਰ)” ਦਰਜ ਹੈ।&lt;ref&gt;ਸ਼ਮਸ਼ੇਰ ਸਿੰਘ ਅਸ਼ੋਕ, ''ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ ਦਾ ਪੰਜਾਹ ਸਾਲਾ ਇਤਿਹਾਸ (ਸੰਨ 1926 ਤੋਂ 1976 ਤਕ)'', ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ ਰਿਸਰਚ ਬੋਰਡ, ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ, ਪੰਨਾ 36.&lt;/ref&gt;

1934 ਦੇ ਸਰਕਾਰੀ ਗਜ਼ਟ ਵਿੱਚ ਛੱਤਿਆਣਾ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਇੱਕ ਰਿਕਾਰਡ ਵਿੱਚ ਕੇਸ ਨੰਬਰ 319 of 1933 ਅਤੇ ਕਰਜ਼ਦਾਰਾਂ (Name of the Debtors) ਵਜੋਂ ਪ੍ਰੇਮ ਸਿੰਘ, ਹੀਰਾ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਰਾਮ ਸਿੰਘ, ਪਿੰਡ Chhatiana ਦਰਜ ਹਨ। ਇਸ ਵਿੱਚ Date of Adjudication (ਦਿਵਾਲੀਆ ਘੋਸ਼ਿਤ ਹੋਣ ਦੀ ਤਾਰੀਖ): 2 ਮਾਰਚ 1934 ਅਤੇ Date of Hearing (ਸੁਣਵਾਈ ਦੀ ਤਾਰੀਖ): 16 ਜੂਨ 1934 ਦਰਜ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{cite book |title=The Government Gazette: Punjab and Its Dependencies |year=1934 |page=301 |publisher=Government of Punjab}}&lt;/ref&gt;

1925 ਦੇ ‘ਸਿੱਖ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਐਕਟ’ ਵਿੱਚ ਛੱਤਿਆਣਾ ਦਾ ਨਾਮ ਸਰਕਾਰੀ ਰਿਕਾਰਡ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਰਿਕਾਰਡ ਵਿੱਚ ਛੱਤਿਆਣਾ ਨੂੰ ਫ਼ਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਮੁਕਤਸਰ ਤਹਿਸੀਲ ਅਧੀਨ ਰੈਵਨਿਊ ਅਸਟੇਟ ਵਜੋਂ ਦਰਜ ਕਰਦਿਆਂ ਇੱਥੇ ਸਥਿਤ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਦਾ ਨਾਮ ‘ਗੁਪਤਸਰ ਐਂਡ ਸਾਹਿਬ ਚੰਦ’ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਦਰਜਾ 1925 ਦੇ ਸਰਕਾਰੀ ਕਾਨੂੰਨੀ ਰਿਕਾਰਡ ਵਿੱਚ ਸੀਰੀਅਲ ਨੰਬਰ 196 ਹੇਠ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{cite book
|title=The Sikh Gurdwaras Act, 1925
|publisher=Government of India
|year=1925
|pages=115
|chapter=Schedule
}}&lt;/ref&gt;

1963 ਦੇ citrus belt ਦੇ ਸਰਵੇਖਣ ਵਿੱਚ ਛੱਤਿਆਣਾ: 1963 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ Soils of the Proposed Citrus Belt of Punjab ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪ੍ਰਸਤਾਵਿਤ ਨਿੰਬੂ-ਜਾਤੀ ਫਲਾਂ ਵਾਲੇ ਖੇਤਰ ਦੀ ਮਿੱਟੀ ਦਾ ਸਰਵੇਖਣ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਇਸ ਸਰਵੇਖਣ ਵਿੱਚ ਛੱਤਿਆਣਾ ਨੂੰ ਵੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਕਿਤਾਬ ਦੇ ਇੱਕ ਵੇਰਵੇ ਵਿੱਚ ਛੱਤਿਆਣਾ ਨੂੰ Panjgram Kalan, Kala-Tiba, Wazidpur, Rajenwali, Daulatpur ਅਤੇ ਹੋਰ ਪਿੰਡਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Kanwar |first1=Jaswant Singh |last2=Sehgal |first2=J. L. |last3=Dhingra |first3=D. R. |title=Soils of the Proposed Citrus Belt of Punjab |publisher=Agricultural Information Section, Punjab Agricultural University |year=1963 |page=47}}&lt;/ref&gt;

ਇਸੇ ਕਿਤਾਬ ਵਿੱਚ Farmer (ਕਿਸਾਨ) ਅਤੇ Village (ਪਿੰਡ) ਵਾਲੀ ਸਾਰਣੀ ਵਿੱਚ ਛੱਤਿਆਣਾ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਵੀ ਦਰਜ ਹਨ। ਛੱਤਿਆਣਾ ਦੇ ਨਾਮ ਹੇਠ ਦਰਜ ਕਿਸਾਨਾਂ ਵਿੱਚ Joginder Singh, Harcharan Singh, Kirpal Singh, Avtar Singh, Parduman Singh, Karam Singh, Joginder Singh, Fauja Singh, Avtar Singh ਅਤੇ Dewan Singh ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਇਹ ਵੇਰਵਾ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਛੱਤਿਆਣਾ ਵਿੱਚ citrus/ਬਾਗਬਾਨੀ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਹਵਾਲਾ ਹੈ.&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Kanwar |first1=Jaswant Singh |last2=Sehgal |first2=J. L. |last3=Dhingra |first3=D. R. |title=Soils of the Proposed Citrus Belt of Punjab |publisher=Agricultural Information Section, Punjab Agricultural University |year=1963}}&lt;/ref&gt;

1959 ਵਿੱਚ ਭਾਈ ਰਣਧੀਰ ਸਿੰਘ ਦੀ ਕਿਤਾਬ ‘ਉਦਾਸੀ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਵਿਥਿਆ’ ਵਿੱਚ ਛੱਤਿਆਣਾ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਉਦਾਸੀ ਧਰਮਸਾਲ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਸਰੋਤ ਅਨੁਸਾਰ ਛੱਤਿਆਣਾ ਇੱਕ ਪੁਰਾਣਾ ਪਿੰਡ ਸੀ ਅਤੇ ਉਦਾਸੀ ਸੰਪਰਦਾ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਬਾਬਾ ਬੰਖੰਡੀ ਦੇ ਚੇਲੇ ਹਰ ਨਾਰਾਇਣ ਦਾਸ ਦੇ ਚੇਲੇ ਬਾਬਾ ਹਰ ਗਿਆਨ ਦਾਸ ਨੇ ਇੱਥੇ ਇੱਕ ਧਰਮਸਾਲ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਤਮਾ ਦਾਸ ਇਸ ਧਰਮਸਾਲ ਦੇ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਬਣੇ। ਇਹ ਜਾਣਕਾਰੀ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ 2011 ਵਿੱਚ ਡਾ. ਕਿਰਨਜੀਤ ਸੰਧੂ ਵੱਲੋਂ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਤੋਂ ਕੀਤੇ ਗਏ ਪੀਐਚ.ਡੀ. ਖੋਜ-ਪ੍ਰਬੰਧ ‘ਦਿ ਉਦਾਸੀਜ਼ ਇਨ ਦ ਕਲੋਨੀਅਲ ਪੰਜਾਬ: 1849 ਏ.ਡੀ.–1947 ਏ.ਡੀ.’ ਵਿੱਚ ਵੀ ਦਰਜ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{cite book
|last=ਰਣਧੀਰ ਸਿੰਘ
|title=ਉਦਾਸੀ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਵਿਥਿਆ
|publisher=ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ
|location=ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ
|year=1959
|pages=453–454
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite thesis
|last=ਸੰਧੂ
|first=ਕਿਰਨਜੀਤ
|title=ਦਿ ਉਦਾਸੀਜ਼ ਇਨ ਦ ਕਲੋਨੀਅਲ ਪੰਜਾਬ: 1849 ਏ.ਡੀ.–1947 ਏ.ਡੀ.
|type=ਪੀਐਚ.ਡੀ. ਖੋਜ-ਪ੍ਰਬੰਧ
|institution=ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ
|location=ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ
|year=2011
}}&lt;/ref&gt;

ਇਸੇ ਹਵਾਲੇ ਵਿੱਚ ਸੂਫ਼ੀ ਫ਼ਕੀਰ ਇਬਰਾਹੀਮ ਬਹਮੀ ਦੇ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋ ਕੇ ਸਿੱਖ ਬਣਨ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਨਾਮ ਭਾਈ ਅਜਮੇਰ ਸਿੰਘ ਰੱਖੇ ਜਾਣ ਦਾ ਵੀ ਜ਼ਿਕਰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।

ਪੰਨਾ 218 ’ਤੇ ਅੱਗੇ ਇੱਕ ਮੁਸਲਮਾਨ ਫਕੀਰ Brahmi (Ibrahim) ਦੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਕੋਲ ਆਉਣ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਦੀਖਿਆ ਲੈਣ ਅਤੇ Ajmer Singh ਨਾਮ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦਾ ਵਰਣਨ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੇ Sahib Chand, Kot Bhai, Rohila, Bambiha ਅਤੇ Bajak ਵੱਲ ਜਾਣ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{cite book |last=Macauliffe |first=Max Arthur |title=The Sikh Religion: Its Gurus, Sacred Writings and Authors |volume=V |year=1909 |pages=217–218 |publisher=Clarendon Press |location=Oxford}}&lt;/ref&gt;

ਸੁਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਗਾਂਧੀ ਦੀ ''History of Sikh Gurus Retold: 1606–1708 C.E.'' ਵਿੱਚ ਵੀ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਦੌਰਾਨ ਛੱਤਿਆਣਾ ਦਾ ਦੋ ਵਾਰ ਜ਼ਿਕਰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਅਨੁਸਾਰ ਮੁਕਤਸਰ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਗੁਰੂ ਜੀ ਰੂਪਾਣਾ, ਭੰਡੇਰ, ਗੁਰਸਰ, ਥੇਹੜੀ, ਬੰਬੀਹਾ, ਰੋਹੀਲਾ ਅਤੇ ਜੁੰਗਿਆਣਾ ਆਦਿ ਥਾਵਾਂ ਤੋਂ ਹੁੰਦੇ ਹੋਏ ਛੱਤਿਆਣਾ ਪਹੁੰਚੇ। ਇੱਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਲੜੇ ਬਰਾੜਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਬਕਾਇਆ ਤਨਖਾਹ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ। ਬਰਾੜਾਂ ਦੇ ਆਗੂ ਚੌਧਰੀ ਦਾਨਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਵਰਤਾਅ ’ਤੇ ਅਫ਼ਸੋਸ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦਿਆਂ ਆਪਣੀ ਤਨਖਾਹ ਲੈਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਦੇ ਇਸ ਤਿਆਗ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋ ਕੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਉਸਦੇ ਜੱਦੀ ਸਥਾਨ ਮਹਿਮਾ ਸਵਾਈ ਜਾਣ ਦੀ ਸਹਿਮਤੀ ਦਿੱਤੀ।&lt;ref&gt;{{cite book |last=Gandhi |first=Surjit Singh |title=History of Sikh Gurus Retold: 1606–1708 C.E. |publisher=Atlantic Publishers &amp; Distributors |page=860}}&lt;/ref&gt;

ਇਸੇ ਕਿਤਾਬ ਵਿੱਚ ਅੱਗੇ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਤਲਵੰਡੀ ਸਾਬੋ ਵੱਲ ਜਾਂਦੇ ਸਮੇਂ ਗੁਰੂ ਜੀ ਮੁੜ ਛੱਤਿਆਣਾ, ਕੋਟ ਸਾਹਿਬ ਚੰਦ ਅਤੇ ਕੋਟ ਭਾਈ ਰਾਹੀਂ ਗਿੱਦੜਬਾਹਾ ਪਹੁੰਚੇ ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੋਰ ਥਾਵਾਂ ਤੋਂ ਹੁੰਦੇ ਹੋਏ ਤਲਵੰਡੀ ਸਾਬੋ ਪਹੁੰਚੇ।&lt;ref&gt;{{cite book |last=Gandhi |first=Surjit Singh |title=History of Sikh Gurus Retold: 1606–1708 C.E. |publisher=Atlantic Publishers &amp; Distributors |page=860}}&lt;/ref&gt;

1950 ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਅਤੇ ਭਾਈ ਵੀਰ ਸਿੰਘ ਦੁਆਰਾ ਸੰਪਾਦਿਤ ‘ਮਾਲਵਾ ਦੇਸ਼ ਰਤਨ ਦੀ ਸਾਖੀ ਪੋਥੀ’ ਵਿੱਚ ਛਤਿਆਣੇ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਕਿ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਛਤਿਆਣੇ ਵਿਖੇ ਡੇਰਾ ਕਰਕੇ ਰਹੇ। ਇੱਥੇ ਬੈਰਾੜਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਚਾਕਰੀ ਦੀ ਤਨਖਾਹ ਮੰਗੀ, ਜਿਸ ’ਤੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਘੋੜਸਵਾਰਾਂ ਅਤੇ ਪੈਦਲ ਸੈਨਿਕਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਅਨੁਸਾਰ ਤਨਖਾਹ ਦਿੱਤੀ। ਇਸੇ ਪ੍ਰਸੰਗ ਵਿੱਚ ਦਾਨ ਸਿੰਘ ਅਸੁਪਾਲੀ ਨੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਤੋਂ ਚਾਕਰੀ ਦੀ ਥਾਂ ਸਿੱਖੀ ਦੀ ਦਾਤ ਮੰਗੀ। ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੇ ਬਚਨ ਅਨੁਸਾਰ ਦਾਨ ਸਿੰਘ ਨੇ ਕੇਸ ਰੱਖੇ ਅਤੇ ਪਾਹੁਲ ਲਈ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਦਾਨ ਸਿੰਘ ਦੀ ਬੇਨਤੀ ’ਤੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਉਸ ਦੇ ਨਗਰ ਗਏ ਅਤੇ ਉੱਥੇ ਤਿੰਨ ਦਿਨ ਠਹਿਰੇ।&lt;ref name=&quot;malwa1950&quot;&gt;{{cite book
|editor=ਭਾਈ ਵੀਰ ਸਿੰਘ
|title=ਮਾਲਵਾ ਦੇਸ਼ ਰਤਨ ਦੀ ਸਾਖੀ ਪੋਥੀ
|chapter=੬੭. ਛਤਿਆਣੇ, ਲਖੀ ਜੰਗਲ, ਬੈਰਾੜਾਂ ਨੂੰ ਤਨਖਾਹਾਂ
|pages=71–73
|publisher=ਭਾਈ ਵੀਰ ਸਿੰਘ ਸਾਹਿਤ ਸਦਨ
|location=ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ
|year=1950
}}&lt;/ref&gt;

1960 ਵਿੱਚ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਭਾਗ, ਪੰਜਾਬ ਵੱਲੋਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਭਾਈ ਕਾਨ੍ਹ ਸਿੰਘ ਨਾਭਾ ਦੀ ‘Encyclopaedia of Sikh Literature’ ਵਿੱਚ ਛੱਤੇਆਣਾ ਬਾਰੇ ਦਰਜ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਫ਼ਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਦੇ ਥਾਣਾ ਕੋਟ ਭਾਈ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਸੀ ਅਤੇ ਮੁਕਤਸਰ ਤੋਂ ਦਸ ਕੋਹ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਸਥਿਤ ਸੀ। ਇਸ ਸਥਾਨ ’ਤੇ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਗੁਪਤਸਰ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਹੋਣ ਦਾ ਵੀ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{cite book
|last=ਨਾਭਾ
|first=ਕਾਨ੍ਹ ਸਿੰਘ
|title=Encyclopaedia of Sikh Literature
|publisher=ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਭਾਗ, ਪੰਜਾਬ
|location=ਪਟਿਆਲਾ
|year=1960
}}&lt;/ref&gt;

ਸਿੱਖ ਪੰਥ ਵਿਸ਼ਵਕੋਸ਼ ਵਿੱਚ ਛੱਤੇਆਣਾ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਭਾਈ ਅਜਮੇਰ ਸਿੰਘ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਅਨੁਸਾਰ ਫ਼ਰੀਦਕੋਟ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਛੱਤੇਆਣਾ ਪਿੰਡ ਦਾ ਮੁਸਲਮਾਨ ਵਸਨੀਕ ਇਬਰਾਹੀਮ ਸ਼ਾਹ, ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋ ਕੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਛਕ ਕੇ ਭਾਈ ਅਜਮੇਰ ਸਿੰਘ ਬਣਿਆ। ਜਦੋਂ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਮੁਕਤਸਰ ਦੀ ਜੰਗ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸੰਨ 1706 ਈ. ਵਿੱਚ ਛੱਤੇਆਣਾ ਪਿੰਡ ਆਏ ਤਾਂ ਇਬਰਾਹੀਮ ਸ਼ਾਹ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੇ ਸੰਪਰਕ ਵਿੱਚ ਆਇਆ। ਗੁਰੂ ਜੀ ਦਾ ਉਪਦੇਸ਼ ਸੁਣ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਸਿੰਘ ਸਜਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਨਾਲ ਭਾਈ ਮਾਨ ਸਿੰਘ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪਾਹੁਲ ਛਕਾਈ। ਪਾਹੁਲ ਛਕਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਉਸ ਦਾ ਨਾਮ ਭਾਈ ਅਜਮੇਰ ਸਿੰਘ ਰੱਖਿਆ।&lt;ref&gt;{{cite web
|title=ਅਜਮੇਰ ਸਿੰਘ, ਭਾਈ
|author=ਡਾ. ਰਤਨ ਸਿੰਘ ਜੱਗੀ
|website=ਪੰਜਾਬੀ ਪੀਡੀਆ
|publisher=ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਪਟਿਆਲਾ
|url=https://punjabipedia.org/topic.aspx?txt=ਅਜਮੇਰ%20ਸਿੰਘ,%20ਭਾਈ
}}&lt;/ref&gt;

ਐੱਚ. ਐੱਸ. ਸਿੰਘਾ ਦੀ ''The Encyclopedia of Sikhism (over 1000 Entries)'' ਵਿੱਚ “Chhattiana” ਸਿਰਲੇਖ ਹੇਠ ਛੱਤਿਆਣਾ ਦਾ ਵੱਖਰਾ ਜ਼ਿਕਰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਹੈ ਕਿ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ 1706 ਈ. ਵਿੱਚ ਮੁਕਤਸਰ ਦੀ ਲੜਾਈ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਛੱਤਿਆਣਾ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਬਰਾੜ ਕਬੀਲੇ ਦੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਯੋਧਿਆਂ ਨੂੰ ਧਨ ਦਿੱਤਾ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਲਈ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਦੀ ਯਾਦ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸਥਾਨ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਗੁਪਤਸਰ ਦਾ ਵੀ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{cite book |last=Singha |first=H. S. |title=The Encyclopedia of Sikhism (over 1000 Entries) |publisher=Hemkunt Press |year=2000 |page=46}}&lt;/ref&gt;

==ਹਵਾਲੇ==
{{ਹਵਾਲੇ}}
{{ਅਧਾਰ}}
==ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ==
*[https://www.youtube.com/watch?v=r_x4ol9NaN4 &quot;Apna Pind Sambhal&quot;]
{{ਮੁਕਤਸਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ}}

[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸ੍ਰੀ ਮੁਕਤਸਰ ਸਾਹਿਬ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ]]
*https://www.facebook.com/ssbrar555</text>
      <sha1>74c8dbpflwem4gjrhurygfzkzozxg70</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>846336</id>
      <parentid>846335</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T08:14:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sandeepchhattiana</username>
        <id>24284</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਪਿੰਡ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਖਿਡਾਰੀ ਅਤੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ */ ਵਧੀਆ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਵਾਲੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਹਵਾਲਿਆਂ ਸਮੇਤ ਲਿਖੇ।</comment>
      <origin>846336</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="48375" sha1="6lxx7k707ee3voxn1h1bcos95dsyhk8" xml:space="preserve">{{Infobox settlement
| name                   = ਛੱਤਿਆਣਾ
| native_name            = ਛੱਤੇਆਣਾ
| settlement_type         = ਪਿੰਡ

| image_skyline           = 
| image_alt               = 
| image_caption           = 

| pushpin_map             = India Punjab
| pushpin_label_position  = 
| pushpin_map_alt         = 
| pushpin_map_caption     = ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤੀ

| latd                    = 30.328834
| latNS                   = N
| longd                   = 74.669480
| longEW                  = E
| coordinates_display     = inline,title

| subdivision_type        = ਦੇਸ਼
| subdivision_name        = ਭਾਰਤ
| subdivision_type1       = ਰਾਜ
| subdivision_name1       = [[ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ|ਪੰਜਾਬ]]
| subdivision_type2       = ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ
| subdivision_name2       = [[ਸ੍ਰੀ ਮੁਕਤਸਰ ਸਾਹਿਬ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ|ਸ੍ਰੀ ਮੁਕਤਸਰ ਸਾਹਿਬ]]
| subdivision_type3       = ਬਲਾਕ
| subdivision_name3       = ਕੋਟ ਭਾਈ
| subdivision_type4       = ਪੁਲਿਸ ਥਾਣਾ
| subdivision_name4       = ਕੋਟ ਭਾਈ

| government_type         = ਗ੍ਰਾਮ ਪੰਚਾਇਤ
| governing_body          = ਗ੍ਰਾਮ ਪੰਚਾਇਤ ਛੱਤਿਆਣਾ
| leader_title            = ਸਰਪੰਚ
| leader_name             = ਗੁਰਪ੍ਰੀਤ ਕੌਰ

| established_title       = 
| established_date        = 
| founder                 = 
| named_for               = 

| unit_pref               = Metric
| area_total_km2          = 9.92
| area_footnotes          = ਲਗਭਗ 2,477 ਏਕੜ (ਲਗਭਗ 2,477 ਕਿੱਲੇ)
| elevation_m             = 185

| population_total        = 3815
| population_as_of        = 2011
| population_density_km2  = 397
| population_footnotes    = 2011 ਦੀ ਜਨਗਣਨਾ ਅਨੁਸਾਰ
| population_note         = ਲਗਭਗ 658 ਘਰ; ਲਗਭਗ 2,800 ਰਜਿਸਟਰਡ ਵੋਟਰ

| demographics_type1      = ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ
| demographics1_title1    = ਸਰਕਾਰੀ
| demographics1_info1     = [[ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ|ਪੰਜਾਬੀ]]
| demographics1_title2    = ਬੋਲਚਾਲ
| demographics1_info2     = ਦੇਸੀ ਮਲਵਈ

| timezone1               = [[ਭਾਰਤੀ ਮਿਆਰੀ ਸਮਾਂ]]
| utc_offset1             = +5:30

| postal_code_type        = [[ਪੋਸਟਲ ਇੰਡੈਕਸ ਨੰਬਰ|ਪਿੰਨ]]
| postal_code              = 152031
| area_code_type          = STD ਕੋਡ
| area_code               = 01637
| registration_plate      = PB60 (ਪੀਬੀ60)

| blank_name_sec1         = ਗ੍ਰਾਮ ਪੰਚਾਇਤ
| blank_info_sec1         = ਛੱਤਿਆਣਾ — ਪੰਚਾਇਤ ਅਧੀਨ ਕੇਵਲ ਛੱਤਿਆਣਾ ਪਿੰਡ

| blank1_name_sec1        = ਰਕਬਾ
| blank1_info_sec1        = ਲਗਭਗ 2,477 ਏਕੜ; ਲਗਭਗ 2,400 ਏਕੜ ਖੇਤੀਯੋਗ ਅਤੇ 50 ਏਕੜ ਟਿੱਬਿਆਂ ਵਾਲਾ ਰਕਬਾ; ਫਿਰਨੀ ਦੇ ਅੰਦਰ ਲਗਭਗ 75 ਏਕੜ; ਪੰਚਾਇਤੀ ਜ਼ਮੀਨ ਲਗਭਗ 15 ਕਿੱਲੇ

| blank2_name_sec1        = ਪਿੰਡ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਅਤੇ ਚੋਣਾਂ
| blank2_info_sec1        = ਲਗਭਗ 756(2011) ਘਰ; 2,800 ਰਜਿਸਟਰਡ ਵੋਟਰ; 3 ਪੋਲਿੰਗ ਬੂਥ — ਨੰਬਰ 82, 83 ਅਤੇ 84

| blank3_name_sec1        = ਆਵਾਜਾਈ ਅਤੇ ਸੜਕਾਂ
| blank3_info_sec1        = ਗਿੱਦੜਬਾਹਾ ਲਗਭਗ 16 ਕਿ.ਮੀ.; ਸ੍ਰੀ ਮੁਕਤਸਰ ਸਾਹਿਬ ਲਗਭਗ 25 ਕਿ.ਮੀ.; ਨੇੜਲਾ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਗਿੱਦੜਬਾਹਾ ਲਗਭਗ 16 ਕਿ.ਮੀ.; ਬਠਿੰਡਾ–ਮੁਕਤਸਰ ਹਾਈਵੇ ਲਗਭਗ 3 ਕਿ.ਮੀ.; ਗਿੱਦੜਬਾਹਾ–ਦੋਦਾ PMGSY ਸੜਕ; ਪਿੰਡ ਦੀ ਫਿਰਨੀ ਪੱਕੀ; 2 ਬੱਸ ਅੱਡੇ

| blank4_name_sec1        = ਸਰਕਾਰੀ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਸਹੂਲਤਾਂ
| blank4_info_sec1        = 1 ਡਾਕਖਾਨਾ; 6 ਆਂਗਣਵਾੜੀ ਕੇਂਦਰ; 6 ਧਰਮਸ਼ਾਲਾਵਾਂ; 4 ਰਾਸ਼ਨ ਡਿਪੂ; 2 CSC ਕੇਂਦਰ; 2 ਮੈਡੀਕਲ ਸਟੋਰ; 4 ਦੁੱਧ ਇਕੱਤਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਡੇਅਰੀਆਂ

| blank5_name_sec1        = ਪਾਣੀ, ਸਿੰਚਾਈ ਅਤੇ ਬਿਜਲੀ
| blank5_info_sec1        = 1 ਵਾਟਰ ਵਰਕਸ ਅਤੇ 1 ਪਾਣੀ ਦੀ ਟੈਂਕੀ; ਲਗਭਗ 400–500 ਟਿਊਬਵੈੱਲ/ਮੋਟਰ; ਖੇਤੀ ਲਈ 8 ਘੰਟੇ ਬਿਜਲੀ; ਜੈਤੋ ਰਜਬਾਹਾ ਪਿੰਡ ਦੀ ਹੱਦ ਨਾਲ; 6 ਮੋਗੇ; 3 ਛੱਪੜ

| blank6_name_sec1        = ਸੰਚਾਰ, ਖੇਡਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਹੂਲਤਾਂ
| blank6_info_sec1        = 4G ਅਤੇ 5G ਮੋਬਾਈਲ ਨੈੱਟਵਰਕ; ਆਪਟੀਕਲ ਫਾਈਬਰ/ਬ੍ਰਾਡਬੈਂਡ ਅਤੇ ਨਿੱਜੀ Wi-Fi; BSNL ਲੈਂਡਲਾਈਨ; 1 ਖੇਡ ਮੈਦਾਨ/ਸਟੇਡੀਅਮ, 1 ਵਾਲੀਬਾਲ ਮੈਦਾਨ ਅਤੇ 1 ਜਿਮ; ਨੇੜਲੇ ਪਿੰਡ — ਦੋਦਾ, ਲੋਹਾਰਾ, ਸੁਖਨਾ, ਅਬਲੂ, ਬੁੱਟਰ, ਰੁਖਾਲਾ, ਸਾਹਿਬਚੰਦ ਅਤੇ ਭਲਾਈਆਣਾ; ਦਿੱਲੀ ਲਗਭਗ 385 ਕਿ.ਮੀ.

| website                 = https://m.facebook.com/chhattiana555
}}

'''[https://punjabipedia.org/topic.aspx?txt=%E0%A8%9B%E0%A9%B1%E0%A8%A4%E0%A8%BF%E0%A8%86%E0%A8%A3%E0%A8%BE ਛੱਤੇਆਣਾ]''' ਭਾਰਤੀ [[ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ|ਪੰਜਾਬ]] ਦੇ [[ਸ੍ਰੀ ਮੁਕਤਸਰ ਸਾਹਿਬ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ|ਸ੍ਰੀ ਮੁਕਤਸਰ ਸਾਹਿਬ]] ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਗਿੱਦੜਬਾਹਾ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਪਿੰਡ ਛੱਤਿਆਣਾ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਨੇੜਲਾ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਤੇ ਸ਼ਹਿਰ ਗਿੱਦੜਬਾਹਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਪਿੰਡ ਤੋਂ 16 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ਤੇ ਹੈ । ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਸ੍ਰੀ ਮੁਕਤਸਰ ਸਾਹਿਬ 25 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ਤੇ ਹੈ ਤੇ ਬਠਿੰਡਾ 35 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ਤੇ ਹੈ । ਫ਼ੌਜ ਦਾ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ, ਭੀਸੀਆਣਾ ਇਥੋਂ ਸਿਰਫ਼ 8 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਹੋਰ ਗੁਆਂਢੀ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਰੁਖਾਲਾ (3 ਕਿ:ਮੀ) ਬੁੱਟਰ ਸ਼ਰੀਹ (4 ਕਿ:ਮੀ) ਭਲਾਈਆਣਾ (4 ਕਿ:ਮੀ) ਸਹਿਬਚੰਦ (3 ਕਿ:ਮੀ) ਸੁਖਣਾ ਅਬਲੂ (2 ਕਿ:ਮੀ) ’ਤੇ ਕੋਟ ਭਾਈ (8 ਕਿ:ਮੀ) ਦੇ ਨਾਂ ਹਨ। ਪਿੰਡ ਸੂਬੇ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਤੋਂ ਤਕਰੀਬਨ 255 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੇ ਫ਼ਾਸਲੇ ’ਤੇ ਹੈ। ਬਸ ਸਰਵਿਸ ਰਾਹੀਂ  ਪਿੰਡ  ਆਸ ਪਾਸ ਦੇ ਸਾਰੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।ਅੰਗਰੇਜਾਂ ਦੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ 1972 ਤੱਕ ਇਹ ਪਿੰਡ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਫਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਵਿੱਚ ਰਿਹਾ। ਫਿਰ ਫਰੀਦਕੋਟ ਵਿੱਚ ਸਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।1995 ਵਿੱਚ ਇਹ ਪਿੰਡ ਮੁਕਤਸਰ ਨੂੰ ਜਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਦਰਜਾ ਮਿਲਣ ਤੇ ਮੁਕਤਸਰ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ। ਪਿਛੋਕੜ ਵੱਲ ਝਾਤ ਮਾਰੀਏ ਤਾਂ ਪਹਿਲਵਾਨ ਬੰਤਾ ਸਿੰਘ ਜੀ ਜਿੰਨਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸਰੀਰਕ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਆਦਮਖੋਰ ਸ਼ੇਰ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਇਸੇ ਪਿੰਡ ਦੇ ਸਨ। ਪਿੰਡ ਛੱਤਿਆਣਾ ਦੇ ਬਹੁਤੇ ਲੋਕ ਤਰਕਸ਼ੀਲ ਸੁਭਾਅ ਦੇ ਹਨ ਜੋ ਵਹਿਮਾਂ ਭਰਮਾਂ ਤੋਂ ਕੋਹਾਂ ਦੂਰ ਹਨ। ਪਿੰਡ ਦੇ ਬਾਹਰਵਾਰ  ਇਤਿਹਾਸਕ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸ੍ਰੀ ਗੁਪਤਸਰ ਸਾਹਿਬ ਸਥਿਤ ਹੈ ਜਿਥੇ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਰਹਿੰਦੇ ਬਰਾੜ ਗੋਤ ਦੇ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਮੰਗ ਅਨੁਸਾਰ ਗੁਪਤ ਮਾਇਆ ਕੱਢ ਕੇ ਤਨਖ਼ਾਹਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੰਡੀ ਸੀ। ਦੇਸ਼ ਦੀ ਵੰਡ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦੇ ਵੀ ਕਾਫ਼ੀ ਘਰ ਸਨ, ਜਿੰਨਾ ਨੇ ਲੱਗਭੱਗ 1925 ਵਿਚ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਸਜਿਦ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਵੀ ਕੀਤਾ ਜੋ ਕਿ ਅੱਜ ਵੀ ਖੜ੍ਹੀ ਹੈ। ਪਿੰਡ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕਿੱਤਾ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਹੈ ਤੇ ਜੈਤੋ ਰਜਬਾਹੇ ਤੋਂ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਲਈ ਲੋੜੀਂਦੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਪੂਰਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ । ਜੈਤੋ ਰਜਬਾਹਾ 1870 ਵਿੱਚ ਅੰਗਰੇਜਾਂ ਦੁਆਰਾ ਕੱਢਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਜੋ ਕਿ ਬਿਲਕੁਲ ਪਿੰਡ ਦੇ ਨਾਲ਼ ਦੀ ਗੁਜ਼ਰਦਾ ਹੀ। ਪਿੰਡ ਦੇ ਬਾਹਰਵਾਰ ਜੈਤੋ ਰਜਬਾਹੇ ਦੇ ਉੱਪਰ ਅੰਗਰੇਜਾਂ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਨਹਿਰੀ ਕੋਠੀ ਹੈ ਜੋਕਿ ਅੱਜ ਵੀ ਵਧੀਆ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਖੜ੍ਹੀ ਹੈ। ਕਿਸੇ  ਸਮੇਂ ਇਹ ਨਹਿਰੀ ਮਹਿਕਮੇ ਦਾ ਵਿਸ਼ਰਾਮ ਘਰ ਸੀ।1875 ਦੇ ਫਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਡਿਵੀਜ਼ਨ ਦੇ ਗਜਟੀਅਰ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਸ ਨਹਿਰੀ ਕੋਠੀ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਲੱਗਭਗ 1920 ਵਿੱਚ ਕੋਠੀ ਵਿਚ ਤਾਰ  ਦਾ ਵੀ ਪ੍ਰਬੰਧ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ ਜਿਸ ਨਾਲ਼ ਮਹਿਕਮਾ ਹੋਰਾਂ ਕੋਠੀਆਂ ਨਾਲ਼ ਜੁੜ ਗਿਆ ਤੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਪੋਸਟ ਆਫਿਸ ਵੀ ਬਣ ਗਿਆ ਤੇ ਤਾਰ ਬਾਬੂ ਦੀ ਵੀ ਨਿਯੁਕਤੀ ਹੋਈ।

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center; hight:50%;
!ਸ਼ਹਿਰ
!ਡਾਕਖਾਨਾ
!ਪਿੰਨ ਕੋਡ
!ਖੇਤਰ
!ਨਜਦੀਕ
!ਥਾਣਾ
|-
|ਗਿੱਦੜਬਾਹਾ
|ਛੱਤਿਆਣਾ
|152031
|ਗਿੱਦੜਬਾਹਾ
|ਕੋਟਭਾਈ
|ਕੋਟਭਾਈ
|}

==ਵਿਦਿਅਕ ਅਦਾਰੇ==
*ਸਰਕਾਰੀ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਸਕੂਲ 
*ਬਾਬਾ ਫਰੀਦ ਸੀਨੀਅਰ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਕੂਲ
*ਸਰਕਾਰੀ ਹਾਈ ਸਕੂਲ
*ਆਂਗਨਵਾੜੀ ਸੈਂਟਰ

&lt;ref&gt;http://pbplanning.gov.in/districts/Gidderbaha.pdf&lt;/ref&gt;

==ਇਤਿਹਾਸਕ ਸਥਾਨ==
*ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਗੁਪਤਸਰ ਸਾਹਿਬ
*ਵਹਿਮੀ ਪੀਰ ਸਮਾਧ ਭਾਈ ਅਜਮੇਰ ਸਿੰਘ ਜੀ
*ਅੰਗਰੇਜਾਂ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਨਹਿਰੀ ਕੋਠੀ
*ਪੁਰਾਤਨ ਮਿੱਠੇ ਪਾਣੀ ਦਾ ਖੂਹ

== ਪਿੰਡ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਖਿਡਾਰੀ ਅਤੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ==
=== 1. ਅਰਪਨਜੋਤ ਕੌਰ ===
ਅਰਪਨਜੋਤ ਕੌਰ ਬਾਬਾ ਫਰੀਦ ਪਬਲਿਕ ਸੀਨੀਅਰ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਕੂਲ, ਛੱਤਿਆਣਾ ਦੀ ਵਿਦਿਆਰਥਣ ਰਹੀ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ''Water Quality Prediction'' ਵਿਸ਼ੇ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਤਿਆਰ ਕਰਕੇ 9ਵੇਂ National Level Exhibition and Project Competition (NLEPC) 2022 ਦੇ ਜੇਤੂਆਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਸਥਾਨ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ।

=== 2. ਕਰਨਵੀਰ ਸਿੰਘ ===
ਕਰਨਵੀਰ ਸਿੰਘ ਛੱਤਿਆਣਾ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਸ਼ਾਟ-ਪੁੱਟ ਖਿਡਾਰੀ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਪੰਜਾਬ ਓਪਨ ਸਟੇਟ ਸ਼ਾਟ-ਪੁੱਟ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ 19.48 ਮੀਟਰ ਦਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦਿਆਂ ਸੋਨ ਤਮਗਾ ਅਤੇ ਬੈਸਟ ਐਥਲੀਟ ਦਾ ਖਿਤਾਬ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ।[https://www.youtube.com/watch?v=hVo7Wvr801I]

=== 3. ਕਰਨਵੀਰ ਸਿੰਘ ===
ਕਰਨਵੀਰ ਸਿੰਘ ਦੀ 2026 ਏਸ਼ੀਆਈ ਖੇਡਾਂ ਲਈ ਭਾਰਤੀ ਐਥਲੈਟਿਕਸ ਟੀਮ ਵਿੱਚ ਚੋਣ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਹੈ। Athletics Federation of India ਵੱਲੋਂ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ 77 ਮੈਂਬਰੀ ਭਾਰਤੀ ਐਥਲੈਟਿਕਸ ਟੀਮ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦਾ ਨਾਮ ''Karanveer Singh — Shotput'' ਵਜੋਂ ਦਰਜ ਹੈ।

=== 4. ਬੰਤਾ ਸਿੰਘ ਛੱਤੇਆਣੀਆਂ ===
ਬੰਤਾ ਸਿੰਘ ਛੱਤੇਆਣੀਆਂ ਛੱਤਿਆਣਾ ਪਿੰਡ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪਹਿਲਵਾਨ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜਨਮ 1915 ਈਸਵੀ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ''ਭਾਰਤ ਦੇ ਰੁਸਤਮ ਪਹਿਲਵਾਨ'' ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕੱਦ ਸੱਤ ਫੁੱਟ ਦੋ ਇੰਚ, ਛਾਤੀ 44 ਇੰਚ ਅਤੇ ਵਜ਼ਨ ਇੱਕ ਕੁਇੰਟਲ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਉਹ ਚੜ੍ਹਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਮਲਾਇਆ ਅਤੇ ਸਿੰਗਾਪੁਰ ਗਏ, ਜਿੱਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦਾਰਾ ਸਿੰਘ ਸਮੇਤ ਹੋਰ ਪਹਿਲਵਾਨਾਂ ਨਾਲ ਕੁਸ਼ਤੀਆਂ ਕੀਤੀਆਂ।

ਆਪਣੀ ਆਖਰੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਬੰਤਾ ਸਿੰਘ ਆਲਮਗੀਰ, ਲੁਧਿਆਣਾ ਦੇ ਕੁਸ਼ਤੀ ਅਖਾੜੇ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੌਤ 1972 ਈਸਵੀ ਵਿੱਚ ਆਲਮਗੀਰ ਦੇ ਅਖਾੜੇ ਵਿੱਚ ਹੋਈ।&lt;ref&gt;ਪਿਆਰਾ ਸਿੰਘ ‘ਰਛੀਨ’, ''ਭਾਰਤ ਦੇ ਰੁਸਤਮ ਪਹਿਲਵਾਨ'', ਸਫ਼ਾ 230.&lt;/ref&gt;

=== 5. ਅਮਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ===
ਅਮਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਛੱਤਿਆਣਾ ਪਿੰਡ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਕੰਪਾਊਂਡ ਤੀਰਅੰਦਾਜ਼ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕੌਮੀ, ਅੰਤਰ-ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਅਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕੀਤੀ। 2008–09 ਦੀਆਂ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਇੰਟਰ-ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪਾਂ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕੰਪਾਊਂਡ ਤੀਰਅੰਦਾਜ਼ੀ ਦੇ 90 ਮੀਟਰ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਚਾਂਦੀ, 70 ਮੀਟਰ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਚਾਂਦੀ, 70 ਮੀਟਰ ਕੰਪਾਊਂਡ ਇੰਡਿਵਿਜੁਅਲ ਓਲੰਪਿਕ ਰਾਊਂਡ ਵਿੱਚ ਕਾਂਸੀ ਅਤੇ 70 ਮੀਟਰ ਕੰਪਾਊਂਡ ਟੀਮ ਓਲੰਪਿਕ ਰਾਊਂਡ ਵਿੱਚ ਸੋਨੇ ਦਾ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤਿਆ। ਟੀਮ ਵਿੱਚ ਅਮਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਦੇ ਨਾਲ ਸੁਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਅਮਨ ਕੰਬੋਜ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ।&lt;ref&gt;ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ''Annual Quality Assurance Report 2008–2009'', ਸਫ਼ੇ 158, 223.&lt;/ref&gt;

2008 ਵਿੱਚ ਯਾਂਗੂਨ, ਮਿਆਂਮਾਰ ਵਿਖੇ ਹੋਏ ਪਹਿਲੇ ਏਸ਼ੀਅਨ ਕੰਪਾਊਂਡ ਆਰਚਰੀ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਭਾਰਤੀ ਟੀਮ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਵਜੋਂ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ। ਮਈ 2009 ਵਿੱਚ ਤਹਿਰਾਨ, ਇਰਾਨ ਵਿਖੇ ਹੋਏ ਦੂਜੇ ਏਸ਼ੀਅਨ ਆਰਚਰੀ ਗ੍ਰਾਂ ਪ੍ਰੀ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਦੇ ਟੀਮ ਕੰਪਾਊਂਡ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾ ਸਥਾਨ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ।&lt;ref&gt;ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ''Annual Quality Assurance Report 2008–2009'', ਸਫ਼ਾ 214.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |title=Indians dominate qualifiers |work=Hindustan Times |date=2009}}&lt;/ref&gt;

ਅਕਤੂਬਰ 2009 ਵਿੱਚ ਢਾਕਾ, ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਵਿਖੇ ਏਸ਼ੀਅਨ ਗ੍ਰਾਂ ਪ੍ਰੀ ਦੇ ਇੱਕ ਪੜਾਅ ਵਿੱਚ ਅਮਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਸਿੱਧੂ ਨੇ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਦੇ ਕੰਪਾਊਂਡ ਟੀਮ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਚਾਂਦੀ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਸੋਨੇ ਦਾ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤਿਆ। ਇਸ ਟੀਮ ਵਿੱਚ ਚੁੰਗਦਾ ਸ਼ੇਰਪਾ, ਅਮਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਸਿੱਧੂ ਅਤੇ ਗੋਕੁਲ ਤਮੁਲੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ। ਇਸੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਅਮਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਸਿੱਧੂ ਨੇ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਦੇ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਕੰਪਾਊਂਡ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਕਾਂਸੀ ਦਾ ਤਗਮਾ ਵੀ ਜਿੱਤਿਆ।&lt;ref&gt;{{cite news |title=India bag six gold in Asian Archery GP |work=Press Trust of India, NDTV |date=24 October 2009}}&lt;/ref&gt;

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 29ਵੀਂ ਸੀਨੀਅਰ ਨੈਸ਼ਨਲ ਆਰਚਰੀ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ 2008 ਵਿੱਚ ਪੂਨੇ ਵਿਖੇ 30 ਮੀਟਰ ਕੰਪਾਊਂਡ ਰਾਊਂਡ ਵਿੱਚ ਵੀ ਭਾਗ ਲਿਆ।&lt;ref&gt;ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ''Annual Quality Assurance Report 2008–2009'', ਸਫ਼ਾ 219.&lt;/ref&gt;

=== 6. ਰਤਿੰਦਰਦੀਪ ਕੌਰ ===
ਰਤਿੰਦਰਦੀਪ ਕੌਰ ਛੱਤਿਆਣਾ ਪਿੰਡ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਤੇ ਬਾਬਾ ਫਰੀਦ ਪਬਲਿਕ ਸੀਨੀਅਰ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਕੂਲ ਦੀ ਵਿਦਿਆਰਥਣ ਅਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ ਦੀ ਨੈੱਟਬਾਲ ਖਿਡਾਰਨ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਪੰਜਾਬ ਸਕੂਲ ਸਿੱਖਿਆ ਬੋਰਡ ਦੀ 2025 ਦੀ ਦਸਵੀਂ ਜਮਾਤ ਦੀ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਵਿੱਚ 650 ਵਿੱਚੋਂ 650 ਅੰਕ (100 ਫ਼ੀਸਦੀ) ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ ਅਤੇ ਉਮਰ ਦੇ ਟਾਈ-ਬ੍ਰੇਕ ਨਿਯਮ ਕਾਰਨ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਦੂਜਾ ਸਥਾਨ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ।&lt;ref&gt;{{cite news |title=Academic &amp; athletic star: PSEB Class X second position holder is national-level netball player |work=The Tribune |date=16 May 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |title=3 girls jointly score highest marks in Punjab Board Class 10 exams, topper decided through age criterion |work=The Indian Express |date=16 May 2025}}&lt;/ref&gt;

ਉਹ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ ਦੀ ਨੈੱਟਬਾਲ ਖਿਡਾਰਨ ਹੈ ਅਤੇ ਲੁਧਿਆਣਾ ਵਿਖੇ ਹੋਈਆਂ ਅੰਡਰ-17 ਨੈਸ਼ਨਲ ਸਕੂਲ ਗੇਮਜ਼ ਵਿੱਚ ਸੋਨੇ ਦਾ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤ ਚੁੱਕੀ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{cite news |title=Academic &amp; athletic star: PSEB Class X second position holder is national-level netball player |work=The Tribune |date=16 May 2025}}&lt;/ref&gt;

=== 7. ਪ੍ਰਭਜੋਤ ਕੌਰ ===
ਪ੍ਰਭਜੋਤ ਕੌਰ ਛੱਤਿਆਣਾ ਪਿੰਡ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਵਿਦਿਆਰਥਣ ਹੈ। ਉਸਨੇ 2025 ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਸਕੂਲ ਸਿੱਖਿਆ ਬੋਰਡ ਦੀ ਅੱਠਵੀਂ ਜਮਾਤ ਦੀ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਵਿੱਚ 98.60 ਫ਼ੀਸਦੀ ਅੰਕ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਨੌਵਾਂ ਸਥਾਨ ਅਤੇ ਸ੍ਰੀ ਮੁਕਤਸਰ ਸਾਹਿਬ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਦੂਜਾ ਸਥਾਨ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ।&lt;ref&gt;{{cite news |title=Class 8th results: Excellent performance by various schools |work=Punjabi Tribune |date=2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=Our Shining Star |work=Baba Farid Public Senior Secondary School, Chhattiana}}&lt;/ref&gt;

=== 8. ਜਸ਼ਨਪ੍ਰੀਤ ਕੌਰ ===
ਜਸ਼ਨਪ੍ਰੀਤ ਕੌਰ ਛੱਤਿਆਣਾ ਪਿੰਡ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਵਿਦਿਆਰਥਣ ਹੈ। ਜੂਨ 2021 ਵਿੱਚ ਹੋਏ ਬਲਾਕ ਪੱਧਰੀ ਭਾਸ਼ਣ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ 9ਵੀਂ ਤੋਂ 12ਵੀਂ ਜਮਾਤ ਦੇ ਸਮੂਹ ਵਿੱਚ ਭਾਗ ਲਿਆ ਅਤੇ 64 ਅੰਕ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ ਗਿੱਦੜਬਾਹਾ-1 ਬਲਾਕ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾ ਸਥਾਨ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ। ਸਰਕਾਰੀ ਨਤੀਜਾ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦਾ ਸਕੂਲ ''GHS Chhattiana'' ਅਤੇ ਨਾਮ ''Jashanpreet Kaur'' ਦਰਜ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{cite web |title=Block Level Bhashan Mukabla Result 22.06.2021 |publisher=Samagra Shiksha Abhiyan Punjab |date=22 June 2021}}&lt;/ref&gt;

=== 9. 2026 ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ===
2026 ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਸਕੂਲ ਸਿੱਖਿਆ ਬੋਰਡ ਦੀ ਮੈਟ੍ਰਿਕੁਲੇਸ਼ਨ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਵਿੱਚ ਬਾਬਾ ਫਰੀਦ ਪਬਲਿਕ ਸੀਨੀਅਰ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਕੂਲ, ਛੱਤਿਆਣਾ ਦੇ ਪੰਜ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੇ ਸ੍ਰੀ ਮੁਕਤਸਰ ਸਾਹਿਬ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀਆਂ ਪਹਿਲੀਆਂ ਦਸ ਪੁਜ਼ੀਸ਼ਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸਥਾਨ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ। ਹਰਮੀਨ ਕੌਰ ਨੇ 650 ਵਿੱਚੋਂ 631 ਅੰਕ (97.08%) ਲੈ ਕੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾ ਸਥਾਨ, ਰਸਪਿੰਦਰ ਕੌਰ ਨੇ 625 ਅੰਕ (96.15%) ਲੈ ਕੇ ਚੌਥਾ ਸਥਾਨ, ਸਵੀਰੀਤ ਕੌਰ ਨੇ 624 ਅੰਕ (96.00%) ਲੈ ਕੇ ਪੰਜਵਾਂ ਸਥਾਨ, ਜਸਪ੍ਰੀਤ ਨੇ 622 ਅੰਕ (95.69%) ਲੈ ਕੇ ਅੱਠਵਾਂ ਸਥਾਨ ਅਤੇ ਅਰਮਾਨ ਸਿੰਘ ਨੇ 616 ਅੰਕ (94.77%) ਲੈ ਕੇ ਦਸਵਾਂ ਸਥਾਨ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ।&lt;ref&gt;{{cite web |title=Complete Stats Matriculation March 2026 |publisher=Punjab School Education Board |date=2026}}&lt;/ref&gt;

==ਇਤਿਹਾਸ==
1705 ਵਿਚ ਮੁਕਤਸਰ (ਉਸ ਸਮੇਂ ਖਿਦਰਾਣੇ ਦੀ āਾਬ, ਜੋ ਹੁਣ ਸ੍ਰੀ ਮੁਕਤਸਰ ਸਾਹਿਬ) ਦੀ ਲੜਾਈ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦਸਵੇਂ ਸਿੱਖ ਗੁਰੂ, ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਇਸ ਸਥਾਨ ਤੇ ਆਏ ਸਨ। ਉਸਦੇ ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਤਨਖਾਹ ਲਈ ਕਿਹਾ ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਲਈ ਅਦਾਇਗੀ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ, ਇਕ ਸਿੱਖ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੂੰ ਦਸਵੰਧ ਨਾਲ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ (1/10 ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਦੀ ਆਮਦਨੀ ਦਾ 10%) ਜੋ ਕਿ ਸੋਨੇ ਦੇ ਸਿੱਕੇ ਸਨ. ਦਸਵੇਂ ਮਾਸਟਰ ਨੇ ਇਹ ਸਿੱਕੇ ਆਪਣੇ ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਵਿਚ ਤਨਖਾਹ ਵਜੋਂ ਵੰਡਣੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੇ. ਸਿਪਾਹੀ ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ ਸਨ ਪਰ ਇਕ ਸਿੱਖ-ਸਿਪਾਹੀ ਭਾਈ ਦਾਨ ਸਿੰਘ ਨੇ ਕੁਝ ਵੀ ਲੈਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। [2] ਜਦੋਂ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ ਕਿ ਉਹ ਫਿਰ ਕੀ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਉਹ ਸਿੱਖੀ, ਬਪਤਿਸਮਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ. ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਉੱਤਰ ਤੋਂ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਟਿੱਪਣੀ ਕੀਤੀ, &quot;ਤੁਸੀਂ ਮਾਲਵੇ ਲਈ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਦੀ ਇੱਜ਼ਤ ਬਚਾਈ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਭਾਈ ਮਹਾਂ ਸਿੰਘ ਨੇ ਇਸਨੂੰ ਮਾਝੇ ਲਈ ਬਚਾ ਲਿਆ&quot;। ਅਤੇ ਫਿਰ ਭਾਈ ਦਾਨ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਖਾਲਸੇ ਦਾ ਰਸ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ। []] []]


ਪੀਅਰ / ਪੀਰ ਸਯਦ ਇਬਰਾਹਿਮ, ਜੋ ਪੀਅਰ ਬ੍ਰਾਹਮੀ ਜਾਂ ਵੇਹਮੀ ਪੀਅਰ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ, ਸਥਾਨ ਦਾ ਇੱਕ ਮੁਸਲਮਾਨ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਸੀ. ਉਹ ਦਸਵੇਂ ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਸ਼ਖਸੀਅਤ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੂੰ ਖਾਲਸੇ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ। ਇਸਨੇ ਭਾਈ ਮਾਨ ਸਿੰਘ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਖ਼ਾਲਸੇ ਦੇ ਰਸਮ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ ਅਤੇ ਅਜਮੇਰ ਸਿੰਘ ਦਾ ਨਾਮ ਲਿਆ। []] []] []] ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਉਸਨੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੇ ਪਾਸੋਂ ਕਈ ਲੜਾਈਆਂ ਲੜੀਆਂ।


ਸਿੱਖ-ਫ਼ੌਜ ਦਾ ਭੁਗਤਾਨ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਵਾਧੂ ਸਿੱਕਿਆਂ ਨੂੰ ਜ਼ਮੀਨ ਵਿਚ ਦਫਨਾ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਇਸ ਜਗ੍ਹਾ ਦਾ ਨਾਮ ਗੁਪਤਸਰ ਰੱਖਿਆ। ਗੁਰੂ ਜੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪਿੰਡ ਵਾਲਿਆਂ ਨੇ ਸਿੱਕੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਪਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ। [२] []] ਅੱਜ, ਇਕ ਸੁੰਦਰ ਗੁਰੂਦੁਆਰਾ ਸਾਹਿਬ, ਜਿਸਨੂੰ ਪਿੰਡ ਦੇ 2 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ, ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਗੁਪਤਸਰ ਸਾਹਿਬ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਜਗ੍ਹਾ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ (ਉੱਪਰ ਤਸਵੀਰ ਵੇਖੋ).

== ਜਨਸੰਖਿਆ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ==

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! ਸਾਲ
! ਘਰ
! ਕੁੱਲ ਆਬਾਦੀ
! ਮਰਦ
! ਔਰਤਾਂ
! ਅਨੁਸੂਚਿਤ ਜਾਤੀ ਕੁੱਲ
! SC ਮਰਦ
! SC ਔਰਤਾਂ
! ST ਕੁੱਲ
! ST ਮਰਦ
! ST ਔਰਤਾਂ
! ਸਾਖਰ ਕੁੱਲ
! ਸਾਖਰ ਮਰਦ
! ਸਾਖਰ ਔਰਤਾਂ
|-
| 1961
| 289
| 1,697
| 934
| 763
| 471
| 256
| 215
| —
| —
| —
| —
| —
| —
|-
| 1971
| 354
| 2,102
| 1,118
| 984
| 736
| 340
| 396
| —
| —
| —
| 418
| 307
| 111
|-
| 1981
| 422
| 2,731
| 1,436
| 1,295
| 1,172
| 628
| 544
| —
| —
| —
| 708
| 476
| 232
|-
| 1991
| 485
| 2,924
| 1,540
| 1,384
| 1,375
| 742
| 633
| 0
| 0
| 0
| 1,125
| 696
| 429
|-
| 2001
| 644
| 3,556
| 1,870
| 1,686
| 1,733
| 915
| 818
| 0
| 0
| 0
| —
| —
| —
|-
| 2011
| 756
| 3,815
| 2,035
| 1,780
| 1,962
| 1,042
| 920
| —
| —
| —
| —
| —
| —
|}

==ਛੱਤਿਆਣਾ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਇਤਿਹਾਸਕ ਅਤੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਵਿਅਕਤੀ==

ਛੱਤਿਆਣਾ ਦਾ ਨਾਮ ਪੁਰਾਣੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸਰੋਤਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। 1883 ਦੇ ''Ferozepore District Gazetteer'' ਵਿੱਚ ਪਿੰਡ ਦਾ ਨਾਮ “Chatteana” ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ Chatteana ਨੂੰ Jaitu Rajbaha ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ Inspection Choki ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ Jaitu Rajbaha ਦੇ 27ਵੇਂ ਮੀਲ ’ਤੇ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{cite book |author=Punjab Government |title=Gazetteer of the Ferozepore District, 1883-84 |year=1883 |page=129 |publisher=Civil and Military Gazette Press |location=Lahore}}&lt;/ref&gt;

ਮੈਕਸ ਆਰਥਰ ਮੈਕਾਲਿਫ਼ ਦੀ ''The Sikh Religion: Its Gurus, Sacred Writings and Authors'' ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਵਰਣਨ ਵਿੱਚ “Chhatiana” ਦਾ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਜ਼ਿਕਰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਅਨੁਸਾਰ ਗੁਰੂ ਜੀ Kaljharani ਤੋਂ Chhatiana ਵੱਲ ਗਏ। Chhatiana ਪਹੁੰਚਣ ’ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੁਝ ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਬਕਾਇਆ ਤਨਖਾਹ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ। ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਘੋੜਸਵਾਰਾਂ ਨੂੰ ਅੱਠ ਆਨੇ ਪ੍ਰਤੀ ਦਿਨ ਅਤੇ ਪੈਦਲ ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਨੂੰ ਚਾਰ ਆਨੇ ਪ੍ਰਤੀ ਦਿਨ ਦੇ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ ਤਨਖਾਹ ਦਿੱਤੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰੀ Dan Singh ਨੇ ਆਪਣੀ ਤਨਖਾਹ ਲੈਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨਾਲ ਰਹਿਣ ਦੀ ਚੋਣ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਹੋਰ ਧਨ ਦੀ ਮੰਗ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਵੱਲੋਂ ਬਾਕੀ ਧਨ ਨੂੰ ਦੱਬ ਦੇਣ ਦਾ ਵਰਣਨ ਵੀ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{cite book |last=Macauliffe |first=Max Arthur |title=The Sikh Religion: Its Gurus, Sacred Writings and Authors |volume=V |year=1909 |pages=217–218 |publisher=Clarendon Press |location=Oxford}}&lt;/ref&gt;

Who's Who: Punjab Freedom Fighters ਵਿੱਚ ਹਜ਼ੂਰਾ ਸਿੰਘ, ਪੁੱਤਰ ਇੰਦਰ ਸਿੰਘ, ਦਾ ਜਨਮ 1911 ਵਿੱਚ ਛੱਤਿਆਣਾ, ਤਹਿਸੀਲ ਮੁਕਤਸਰ, ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਫ਼ਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਉਹ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਕਰਦੇ ਸਨ ਅਤੇ 1929 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਫ਼ੌਜ ਵਿੱਚ ਭਰਤੀ ਹੋਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 6/1 ਪੰਜਾਬ ਰੈਜੀਮੈਂਟ ਵਿੱਚ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇੰਡੀਅਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਆਰਮੀ (INA) ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਏ। ਬਿਮਾਰ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਿੰਗਾਪੁਰ ਦੇ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਹ ਜੰਗੀ ਕੈਦੀ (P.O.W.) ਬਣੇ।&lt;ref&gt;{{cite book |title=Who's Who: Punjab Freedom Fighters |volume=1 |editor-first=Fauja |editor-last=Singh |publisher=Department of Punjab Historical Studies, Punjabi University, Patiala |year=1972 |page=578}}&lt;/ref&gt;

1939 ਵਿੱਚ ਛਤਿਆਣਾ ਦੇ ਸ. ਜਸਵੰਤ ਸਿੰਘ ਜੀ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਵਜੋਂ ਦਰਜ ਹਨ। ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ ਦਾ ਪੰਜਾਹ ਸਾਲਾ ਇਤਿਹਾਸ (1926–1976) ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਹੈ ਕਿ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਐਕਟ ਦੀ ਧਾਰਾ 43(4) ਅਨੁਸਾਰ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਬੁਲਾਈ ਗਈ ਨਵੀਂ ਚੁਣੀ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਇਕੱਤ੍ਰਤਾ 29 ਅਪ੍ਰੈਲ 1939 ਨੂੰ ਟਾਊਨ ਹਾਲ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿਖੇ ਹੋਈ। ਹਾਜ਼ਰ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਨੰਬਰ 50 ਉੱਤੇ “ਸ: ਜਸਵੰਤ ਸਿੰਘ ਜੀ, ਛਤਿਆਣਾ, ਤਹਿਸੀਲ ਮੁਕਤਸਰ (ਫੀਰੋਜ਼ਪੁਰ)” ਦਰਜ ਹੈ।&lt;ref&gt;ਸ਼ਮਸ਼ੇਰ ਸਿੰਘ ਅਸ਼ੋਕ, ''ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ ਦਾ ਪੰਜਾਹ ਸਾਲਾ ਇਤਿਹਾਸ (ਸੰਨ 1926 ਤੋਂ 1976 ਤਕ)'', ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ ਰਿਸਰਚ ਬੋਰਡ, ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ, ਪੰਨਾ 36.&lt;/ref&gt;

1934 ਦੇ ਸਰਕਾਰੀ ਗਜ਼ਟ ਵਿੱਚ ਛੱਤਿਆਣਾ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਇੱਕ ਰਿਕਾਰਡ ਵਿੱਚ ਕੇਸ ਨੰਬਰ 319 of 1933 ਅਤੇ ਕਰਜ਼ਦਾਰਾਂ (Name of the Debtors) ਵਜੋਂ ਪ੍ਰੇਮ ਸਿੰਘ, ਹੀਰਾ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਰਾਮ ਸਿੰਘ, ਪਿੰਡ Chhatiana ਦਰਜ ਹਨ। ਇਸ ਵਿੱਚ Date of Adjudication (ਦਿਵਾਲੀਆ ਘੋਸ਼ਿਤ ਹੋਣ ਦੀ ਤਾਰੀਖ): 2 ਮਾਰਚ 1934 ਅਤੇ Date of Hearing (ਸੁਣਵਾਈ ਦੀ ਤਾਰੀਖ): 16 ਜੂਨ 1934 ਦਰਜ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{cite book |title=The Government Gazette: Punjab and Its Dependencies |year=1934 |page=301 |publisher=Government of Punjab}}&lt;/ref&gt;

1925 ਦੇ ‘ਸਿੱਖ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਐਕਟ’ ਵਿੱਚ ਛੱਤਿਆਣਾ ਦਾ ਨਾਮ ਸਰਕਾਰੀ ਰਿਕਾਰਡ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਰਿਕਾਰਡ ਵਿੱਚ ਛੱਤਿਆਣਾ ਨੂੰ ਫ਼ਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਮੁਕਤਸਰ ਤਹਿਸੀਲ ਅਧੀਨ ਰੈਵਨਿਊ ਅਸਟੇਟ ਵਜੋਂ ਦਰਜ ਕਰਦਿਆਂ ਇੱਥੇ ਸਥਿਤ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਦਾ ਨਾਮ ‘ਗੁਪਤਸਰ ਐਂਡ ਸਾਹਿਬ ਚੰਦ’ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਦਰਜਾ 1925 ਦੇ ਸਰਕਾਰੀ ਕਾਨੂੰਨੀ ਰਿਕਾਰਡ ਵਿੱਚ ਸੀਰੀਅਲ ਨੰਬਰ 196 ਹੇਠ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{cite book
|title=The Sikh Gurdwaras Act, 1925
|publisher=Government of India
|year=1925
|pages=115
|chapter=Schedule
}}&lt;/ref&gt;

1963 ਦੇ citrus belt ਦੇ ਸਰਵੇਖਣ ਵਿੱਚ ਛੱਤਿਆਣਾ: 1963 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ Soils of the Proposed Citrus Belt of Punjab ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪ੍ਰਸਤਾਵਿਤ ਨਿੰਬੂ-ਜਾਤੀ ਫਲਾਂ ਵਾਲੇ ਖੇਤਰ ਦੀ ਮਿੱਟੀ ਦਾ ਸਰਵੇਖਣ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਇਸ ਸਰਵੇਖਣ ਵਿੱਚ ਛੱਤਿਆਣਾ ਨੂੰ ਵੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਕਿਤਾਬ ਦੇ ਇੱਕ ਵੇਰਵੇ ਵਿੱਚ ਛੱਤਿਆਣਾ ਨੂੰ Panjgram Kalan, Kala-Tiba, Wazidpur, Rajenwali, Daulatpur ਅਤੇ ਹੋਰ ਪਿੰਡਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Kanwar |first1=Jaswant Singh |last2=Sehgal |first2=J. L. |last3=Dhingra |first3=D. R. |title=Soils of the Proposed Citrus Belt of Punjab |publisher=Agricultural Information Section, Punjab Agricultural University |year=1963 |page=47}}&lt;/ref&gt;

ਇਸੇ ਕਿਤਾਬ ਵਿੱਚ Farmer (ਕਿਸਾਨ) ਅਤੇ Village (ਪਿੰਡ) ਵਾਲੀ ਸਾਰਣੀ ਵਿੱਚ ਛੱਤਿਆਣਾ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਵੀ ਦਰਜ ਹਨ। ਛੱਤਿਆਣਾ ਦੇ ਨਾਮ ਹੇਠ ਦਰਜ ਕਿਸਾਨਾਂ ਵਿੱਚ Joginder Singh, Harcharan Singh, Kirpal Singh, Avtar Singh, Parduman Singh, Karam Singh, Joginder Singh, Fauja Singh, Avtar Singh ਅਤੇ Dewan Singh ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਇਹ ਵੇਰਵਾ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਛੱਤਿਆਣਾ ਵਿੱਚ citrus/ਬਾਗਬਾਨੀ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਹਵਾਲਾ ਹੈ.&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Kanwar |first1=Jaswant Singh |last2=Sehgal |first2=J. L. |last3=Dhingra |first3=D. R. |title=Soils of the Proposed Citrus Belt of Punjab |publisher=Agricultural Information Section, Punjab Agricultural University |year=1963}}&lt;/ref&gt;

1959 ਵਿੱਚ ਭਾਈ ਰਣਧੀਰ ਸਿੰਘ ਦੀ ਕਿਤਾਬ ‘ਉਦਾਸੀ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਵਿਥਿਆ’ ਵਿੱਚ ਛੱਤਿਆਣਾ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਉਦਾਸੀ ਧਰਮਸਾਲ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਸਰੋਤ ਅਨੁਸਾਰ ਛੱਤਿਆਣਾ ਇੱਕ ਪੁਰਾਣਾ ਪਿੰਡ ਸੀ ਅਤੇ ਉਦਾਸੀ ਸੰਪਰਦਾ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਬਾਬਾ ਬੰਖੰਡੀ ਦੇ ਚੇਲੇ ਹਰ ਨਾਰਾਇਣ ਦਾਸ ਦੇ ਚੇਲੇ ਬਾਬਾ ਹਰ ਗਿਆਨ ਦਾਸ ਨੇ ਇੱਥੇ ਇੱਕ ਧਰਮਸਾਲ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਤਮਾ ਦਾਸ ਇਸ ਧਰਮਸਾਲ ਦੇ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਬਣੇ। ਇਹ ਜਾਣਕਾਰੀ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ 2011 ਵਿੱਚ ਡਾ. ਕਿਰਨਜੀਤ ਸੰਧੂ ਵੱਲੋਂ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਤੋਂ ਕੀਤੇ ਗਏ ਪੀਐਚ.ਡੀ. ਖੋਜ-ਪ੍ਰਬੰਧ ‘ਦਿ ਉਦਾਸੀਜ਼ ਇਨ ਦ ਕਲੋਨੀਅਲ ਪੰਜਾਬ: 1849 ਏ.ਡੀ.–1947 ਏ.ਡੀ.’ ਵਿੱਚ ਵੀ ਦਰਜ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{cite book
|last=ਰਣਧੀਰ ਸਿੰਘ
|title=ਉਦਾਸੀ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਵਿਥਿਆ
|publisher=ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ
|location=ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ
|year=1959
|pages=453–454
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite thesis
|last=ਸੰਧੂ
|first=ਕਿਰਨਜੀਤ
|title=ਦਿ ਉਦਾਸੀਜ਼ ਇਨ ਦ ਕਲੋਨੀਅਲ ਪੰਜਾਬ: 1849 ਏ.ਡੀ.–1947 ਏ.ਡੀ.
|type=ਪੀਐਚ.ਡੀ. ਖੋਜ-ਪ੍ਰਬੰਧ
|institution=ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ
|location=ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ
|year=2011
}}&lt;/ref&gt;

ਇਸੇ ਹਵਾਲੇ ਵਿੱਚ ਸੂਫ਼ੀ ਫ਼ਕੀਰ ਇਬਰਾਹੀਮ ਬਹਮੀ ਦੇ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋ ਕੇ ਸਿੱਖ ਬਣਨ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਨਾਮ ਭਾਈ ਅਜਮੇਰ ਸਿੰਘ ਰੱਖੇ ਜਾਣ ਦਾ ਵੀ ਜ਼ਿਕਰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।

ਪੰਨਾ 218 ’ਤੇ ਅੱਗੇ ਇੱਕ ਮੁਸਲਮਾਨ ਫਕੀਰ Brahmi (Ibrahim) ਦੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਕੋਲ ਆਉਣ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਦੀਖਿਆ ਲੈਣ ਅਤੇ Ajmer Singh ਨਾਮ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦਾ ਵਰਣਨ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੇ Sahib Chand, Kot Bhai, Rohila, Bambiha ਅਤੇ Bajak ਵੱਲ ਜਾਣ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{cite book |last=Macauliffe |first=Max Arthur |title=The Sikh Religion: Its Gurus, Sacred Writings and Authors |volume=V |year=1909 |pages=217–218 |publisher=Clarendon Press |location=Oxford}}&lt;/ref&gt;

ਸੁਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਗਾਂਧੀ ਦੀ ''History of Sikh Gurus Retold: 1606–1708 C.E.'' ਵਿੱਚ ਵੀ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਦੌਰਾਨ ਛੱਤਿਆਣਾ ਦਾ ਦੋ ਵਾਰ ਜ਼ਿਕਰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਅਨੁਸਾਰ ਮੁਕਤਸਰ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਗੁਰੂ ਜੀ ਰੂਪਾਣਾ, ਭੰਡੇਰ, ਗੁਰਸਰ, ਥੇਹੜੀ, ਬੰਬੀਹਾ, ਰੋਹੀਲਾ ਅਤੇ ਜੁੰਗਿਆਣਾ ਆਦਿ ਥਾਵਾਂ ਤੋਂ ਹੁੰਦੇ ਹੋਏ ਛੱਤਿਆਣਾ ਪਹੁੰਚੇ। ਇੱਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਲੜੇ ਬਰਾੜਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਬਕਾਇਆ ਤਨਖਾਹ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ। ਬਰਾੜਾਂ ਦੇ ਆਗੂ ਚੌਧਰੀ ਦਾਨਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਵਰਤਾਅ ’ਤੇ ਅਫ਼ਸੋਸ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦਿਆਂ ਆਪਣੀ ਤਨਖਾਹ ਲੈਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਦੇ ਇਸ ਤਿਆਗ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋ ਕੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਉਸਦੇ ਜੱਦੀ ਸਥਾਨ ਮਹਿਮਾ ਸਵਾਈ ਜਾਣ ਦੀ ਸਹਿਮਤੀ ਦਿੱਤੀ।&lt;ref&gt;{{cite book |last=Gandhi |first=Surjit Singh |title=History of Sikh Gurus Retold: 1606–1708 C.E. |publisher=Atlantic Publishers &amp; Distributors |page=860}}&lt;/ref&gt;

ਇਸੇ ਕਿਤਾਬ ਵਿੱਚ ਅੱਗੇ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਤਲਵੰਡੀ ਸਾਬੋ ਵੱਲ ਜਾਂਦੇ ਸਮੇਂ ਗੁਰੂ ਜੀ ਮੁੜ ਛੱਤਿਆਣਾ, ਕੋਟ ਸਾਹਿਬ ਚੰਦ ਅਤੇ ਕੋਟ ਭਾਈ ਰਾਹੀਂ ਗਿੱਦੜਬਾਹਾ ਪਹੁੰਚੇ ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੋਰ ਥਾਵਾਂ ਤੋਂ ਹੁੰਦੇ ਹੋਏ ਤਲਵੰਡੀ ਸਾਬੋ ਪਹੁੰਚੇ।&lt;ref&gt;{{cite book |last=Gandhi |first=Surjit Singh |title=History of Sikh Gurus Retold: 1606–1708 C.E. |publisher=Atlantic Publishers &amp; Distributors |page=860}}&lt;/ref&gt;

1950 ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਅਤੇ ਭਾਈ ਵੀਰ ਸਿੰਘ ਦੁਆਰਾ ਸੰਪਾਦਿਤ ‘ਮਾਲਵਾ ਦੇਸ਼ ਰਤਨ ਦੀ ਸਾਖੀ ਪੋਥੀ’ ਵਿੱਚ ਛਤਿਆਣੇ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਕਿ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਛਤਿਆਣੇ ਵਿਖੇ ਡੇਰਾ ਕਰਕੇ ਰਹੇ। ਇੱਥੇ ਬੈਰਾੜਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਚਾਕਰੀ ਦੀ ਤਨਖਾਹ ਮੰਗੀ, ਜਿਸ ’ਤੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਘੋੜਸਵਾਰਾਂ ਅਤੇ ਪੈਦਲ ਸੈਨਿਕਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਅਨੁਸਾਰ ਤਨਖਾਹ ਦਿੱਤੀ। ਇਸੇ ਪ੍ਰਸੰਗ ਵਿੱਚ ਦਾਨ ਸਿੰਘ ਅਸੁਪਾਲੀ ਨੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਤੋਂ ਚਾਕਰੀ ਦੀ ਥਾਂ ਸਿੱਖੀ ਦੀ ਦਾਤ ਮੰਗੀ। ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੇ ਬਚਨ ਅਨੁਸਾਰ ਦਾਨ ਸਿੰਘ ਨੇ ਕੇਸ ਰੱਖੇ ਅਤੇ ਪਾਹੁਲ ਲਈ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਦਾਨ ਸਿੰਘ ਦੀ ਬੇਨਤੀ ’ਤੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਉਸ ਦੇ ਨਗਰ ਗਏ ਅਤੇ ਉੱਥੇ ਤਿੰਨ ਦਿਨ ਠਹਿਰੇ।&lt;ref name=&quot;malwa1950&quot;&gt;{{cite book
|editor=ਭਾਈ ਵੀਰ ਸਿੰਘ
|title=ਮਾਲਵਾ ਦੇਸ਼ ਰਤਨ ਦੀ ਸਾਖੀ ਪੋਥੀ
|chapter=੬੭. ਛਤਿਆਣੇ, ਲਖੀ ਜੰਗਲ, ਬੈਰਾੜਾਂ ਨੂੰ ਤਨਖਾਹਾਂ
|pages=71–73
|publisher=ਭਾਈ ਵੀਰ ਸਿੰਘ ਸਾਹਿਤ ਸਦਨ
|location=ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ
|year=1950
}}&lt;/ref&gt;

1960 ਵਿੱਚ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਭਾਗ, ਪੰਜਾਬ ਵੱਲੋਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਭਾਈ ਕਾਨ੍ਹ ਸਿੰਘ ਨਾਭਾ ਦੀ ‘Encyclopaedia of Sikh Literature’ ਵਿੱਚ ਛੱਤੇਆਣਾ ਬਾਰੇ ਦਰਜ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਫ਼ਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਦੇ ਥਾਣਾ ਕੋਟ ਭਾਈ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਸੀ ਅਤੇ ਮੁਕਤਸਰ ਤੋਂ ਦਸ ਕੋਹ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਸਥਿਤ ਸੀ। ਇਸ ਸਥਾਨ ’ਤੇ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਗੁਪਤਸਰ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਹੋਣ ਦਾ ਵੀ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{cite book
|last=ਨਾਭਾ
|first=ਕਾਨ੍ਹ ਸਿੰਘ
|title=Encyclopaedia of Sikh Literature
|publisher=ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਭਾਗ, ਪੰਜਾਬ
|location=ਪਟਿਆਲਾ
|year=1960
}}&lt;/ref&gt;

ਸਿੱਖ ਪੰਥ ਵਿਸ਼ਵਕੋਸ਼ ਵਿੱਚ ਛੱਤੇਆਣਾ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਭਾਈ ਅਜਮੇਰ ਸਿੰਘ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਅਨੁਸਾਰ ਫ਼ਰੀਦਕੋਟ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਛੱਤੇਆਣਾ ਪਿੰਡ ਦਾ ਮੁਸਲਮਾਨ ਵਸਨੀਕ ਇਬਰਾਹੀਮ ਸ਼ਾਹ, ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋ ਕੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਛਕ ਕੇ ਭਾਈ ਅਜਮੇਰ ਸਿੰਘ ਬਣਿਆ। ਜਦੋਂ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਮੁਕਤਸਰ ਦੀ ਜੰਗ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸੰਨ 1706 ਈ. ਵਿੱਚ ਛੱਤੇਆਣਾ ਪਿੰਡ ਆਏ ਤਾਂ ਇਬਰਾਹੀਮ ਸ਼ਾਹ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੇ ਸੰਪਰਕ ਵਿੱਚ ਆਇਆ। ਗੁਰੂ ਜੀ ਦਾ ਉਪਦੇਸ਼ ਸੁਣ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਸਿੰਘ ਸਜਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਨਾਲ ਭਾਈ ਮਾਨ ਸਿੰਘ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪਾਹੁਲ ਛਕਾਈ। ਪਾਹੁਲ ਛਕਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਉਸ ਦਾ ਨਾਮ ਭਾਈ ਅਜਮੇਰ ਸਿੰਘ ਰੱਖਿਆ।&lt;ref&gt;{{cite web
|title=ਅਜਮੇਰ ਸਿੰਘ, ਭਾਈ
|author=ਡਾ. ਰਤਨ ਸਿੰਘ ਜੱਗੀ
|website=ਪੰਜਾਬੀ ਪੀਡੀਆ
|publisher=ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਪਟਿਆਲਾ
|url=https://punjabipedia.org/topic.aspx?txt=ਅਜਮੇਰ%20ਸਿੰਘ,%20ਭਾਈ
}}&lt;/ref&gt;

ਐੱਚ. ਐੱਸ. ਸਿੰਘਾ ਦੀ ''The Encyclopedia of Sikhism (over 1000 Entries)'' ਵਿੱਚ “Chhattiana” ਸਿਰਲੇਖ ਹੇਠ ਛੱਤਿਆਣਾ ਦਾ ਵੱਖਰਾ ਜ਼ਿਕਰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਹੈ ਕਿ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ 1706 ਈ. ਵਿੱਚ ਮੁਕਤਸਰ ਦੀ ਲੜਾਈ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਛੱਤਿਆਣਾ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਬਰਾੜ ਕਬੀਲੇ ਦੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਯੋਧਿਆਂ ਨੂੰ ਧਨ ਦਿੱਤਾ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਲਈ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਦੀ ਯਾਦ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸਥਾਨ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਗੁਪਤਸਰ ਦਾ ਵੀ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{cite book |last=Singha |first=H. S. |title=The Encyclopedia of Sikhism (over 1000 Entries) |publisher=Hemkunt Press |year=2000 |page=46}}&lt;/ref&gt;

==ਹਵਾਲੇ==
{{ਹਵਾਲੇ}}
{{ਅਧਾਰ}}
==ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ==
*[https://www.youtube.com/watch?v=r_x4ol9NaN4 &quot;Apna Pind Sambhal&quot;]
{{ਮੁਕਤਸਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ}}

[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸ੍ਰੀ ਮੁਕਤਸਰ ਸਾਹਿਬ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ]]
*https://www.facebook.com/ssbrar555</text>
      <sha1>6lxx7k707ee3voxn1h1bcos95dsyhk8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਐ ਮੇਰੇ ਵਤਨ ਕੇ ਲੋਗੋ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>55433</id>
    <revision>
      <id>846312</id>
      <parentid>576386</parentid>
      <timestamp>2026-09-16T18:14:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Meenukusam</username>
        <id>51574</id>
      </contributor>
      <comment>Created by translating the section &quot;Writing and composition&quot; from the page &quot;[[:en:Special:Redirect/revision/1369465935|Aye Mere Watan Ke Logo]]&quot;</comment>
      <origin>846312</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8055" sha1="28tk8c5ac6ujcijfo4pi5ujtxb6zdch" xml:space="preserve">{{Infobox song
| name = ਐ ਮੇਰੇ ਵਤਨ ਕੇ ਲੋਗੋ
| cover =
| alt =
| type = ਗੀਤ
| artist = ਲਤਾ ਮੰਗੇਸਕਰ
| album =
| EP =
| language = [[ਹਿੰਦੀ]]
| English_title = 
| written = ਪ੍ਰਦੀਪ
| published =
| released = {{Start date|df=yes|1963|01|27}}
| format =
| recorded =
| studio =
| venue = [[Dhyan Chand National Stadium|National Stadium]], New Delhi
| genre = Patriotic song
| length =
| label = [[Saregama]]
| writer =
| composer = [[C. Ramchandra]]
| lyricist = [[ਕਵੀ ਪ੍ਰਦੀਪ]]
| producer =
| prev_title =
| prev_year =
| title =
| next_title =
| next_year =
}}
'''''ਐ ਮੇਰੇ ਵਤਨ ਕੇ ਲੋਗੋ''''' (ऐ मेरे वतन के लोगो) ਕਵੀ ਪ੍ਰਦੀਪ ਦਾ ਲਿਖਿਆ ਇੱਕ ਦੇਸਭਗਤੀ ਦਾ ਹਿੰਦੀ ਗੀਤ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਸੀ ਰਾਮਚੰਦਰ ਨੇ ਸੰਗੀਤ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਇਹ ਗੀਤ 1962 ਦੇ ਚੀਨੀ ਹਮਲੇ ਦੇ ਸਮੇਂ ਮਾਰੇ ਗਏ ਭਾਰਤੀ ਸੈਨਿਕਾਂ ਨੂੰ ਸਮਰਪਤ ਸੀ। ਇਹ ਗੀਤ ਉਦੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੋਇਆ ਜਦੋਂ ਲਤਾ ਮੰਗੇਸ਼ਕਰ ਨੇ ਇਸਨੂੰ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਗਣਤੰਤਰ ਦਿਵਸ ਦੇ ਮੌਕੇ ਤੇ, ਭਾਰਤ-ਚੀਨ ਜੰਗ ਦੇ ਖਤਮ ਹੋਣ ਤੋਂ ਸਿਰਫ ਦੋ ਮਹੀਨੇ ਬਾਅਦ 27 ਜਨਵਰੀ 1963 ਵਿੱਚ ਰਾਮਲੀਲਾ ਮੈਦਾਨ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਨੈਸ਼ਨਲ ਸਟੇਡੀਅਮ ਵਿੱਚ ਸਮਕਾਲੀਨ ਪ੍ਰਧਾਨਮੰਤਰੀ [[ਜਵਾਹਰ ਲਾਲ ਨਹਿਰੂ|ਪੰਡਿਤ ਜਵਾਹਰ ਲਾਲ ਨਹਿਰੂ]] ਦੀ ਹਾਜਰੀ ਵਿੱਚ ਗਾਇਆ ਸੀ।&lt;ref&gt;[http://www.hindustantimes.com/News-Feed/Entertainment/Unforgettable-songs-of-national-fervour/Article1-331189.aspx Unforgettable songs of national fervour] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140407101951/http://www.hindustantimes.com/News-Feed/Entertainment/Unforgettable-songs-of-national-fervour/Article1-331189.aspx |date=2014-04-07 }} ''[[ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਟਾਈਮਜ਼]]'', ਅਗਸਤ 14, 2008.&lt;/ref&gt; ਇਹ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਇਸ ਗੀਤ ਨੂੰ ਸੁਣਨ ਦੇ ਬਾਅਦ ਨਹਿਰੁ ਜੀ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਭਰ ਆਈਆਂ ਸਨ।
== ਲਿਖਣ-ਕਾਰਜ ਅਤੇ ਰਚਨਾ ==

[[ਕਵੀ ਪ੍ਰਦੀਪ]] ਨੇ ਚੀਨ-ਭਾਰਤ ਯੁੱਧ ਦੌਰਾਨ ਸ਼ਹੀਦ ਹੋਏ ਭਾਰਤੀ ਸੈਨਿਕਾਂ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ 'ਐ ਮੇਰੇ ਵਤਨ ਕੇ ਲੋਗੋ&quot; ਲਿਖਿਆ ਸੀ। ਪ੍ਰਦੀਪ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਮਾਰੇ ਗਏ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਬਹੁਤ ਦੁਖੀ ਹੋਏ ਸੀ। 1962 ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਦਿਨ [[ਮੁੰਬਈ]] ਵਿੱਚ ਮਾਹਿਮ ਬੀਚ ਦੇ ਨਾਲ ਸੈਰ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਪ੍ਰਦੀਪ ਇਸ ਗੀਤ ਨੂੰ ਲਿਖਣ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਹੋਏ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਰਾਹ ਜਾਂਦੇ ਤੋਂ ਇੱਕ ਕਲਮ ਮੰਗੀ ਅਤੇ ਅਪਣੀ ਜੇਬ ਵਿਚੋਂ ਸਿਗਰੇਟ ਦੇ ਪੈਕੇਟ ਨੂੰ ਕਢ ਕੇ ਉਸਦੇ ਇਕ ਫੁਆਇਲ ਕਾਗਜ਼ ਦੇ ਟੁਕੜੇ ਉੱਤੇ ਗੀਤ ਦਾ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਪੰਕਤੀ ਲਿਖਿਆਂ। ਕੁਝ ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਬਾਅਦ, ਨਿਰਮਾਤਾ [[ਮਹਿਬੂਬ ਖਾਨ]] ਨੇ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਨੈਸ਼ਨਲ ਸਟੇਡੀਅਮ ਵਿੱਚ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਇੱਕ ਫੰਡਰੇਜ਼ਰ ਲਈ ਇੱਕ ਗੀਤ ਲਿਖਣ ਲਈ ਪ੍ਰਦੀਪ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਕੀਤਾ। ਪ੍ਰਦੀਪ ਨੇ ਇਸ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਲਿਆ ਪਰ ਉਸ ਗੀਤ ਦੇ ਵੇਰਵੇ ਦਾ ਖੁਲਾਸਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਿਸ ਨੂੰ ਨੇ ਲਿਖਣ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਉਹਨਾਂ  ਨੇ ਬਣਾਈ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਸ ਗੀਤ ਦੇ ਸੰਗੀਤ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕਰਣ ਲਈ ਸੰਗੀਤ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਸੀ. ਰਾਮਚੰਦਰ ਨੂੰ ਸੰਪਰਕ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਲਤਾ ਮੰਗੇਸ਼ਕਰ ਨੂੰ ਇਹ ਗੀਤ ਗਾਉਣ ਲਈ ਕਿਹਾ। ਕਵੀ ਪ੍ਰਦੀਪ ਦੀ ਧੀ ਮਿਤੁਲ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਰਾਮਚੰਦਰ ਅਤੇ ਲਤਾ ਦਰਮਿਆਨ ਕੁਝ ਗ਼ਲਤਫ਼ਹਿਮੀ ਦੇ ਕਾਰਨ, [[ਆਸ਼ਾ ਭੋਸਲੇ]] ਨੂੰ ਸੰਗੀਤ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਦੁਆਰਾ ਗਾਇਕਾ ਵਜੋਂ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਪ੍ਰਦੀਪ ਨੇ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤਾ ਕਿ ਲਤਾ ਮੰਗੇਸ਼ਕਰ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਕੋਈ ਹੋਰ ਇਸ ਗੀਤ ਨਾਲ ਨਿਆਂ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ ਉਹਨਾਂ  ਨੇ ਨਿੱਜੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਇਸ ਨੂੰ ਗਾਉਣ ਲਈ ਮਨਾ ਲਿਆ। ਲਤਾ ਮੰਗੇਸ਼ਕਰ ਇਸ ਸ਼ਰਤ 'ਤੇ ਸਹਿਮਤ ਹੋ ਗਏ ਕਿ ਕਵੀ ਪ੍ਰਦੀਪ ਨੂੰ ਰਿਹਰਸਲ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਮੌਜੂਦ ਰਹਿਣਾ ਪਵੇਗਾ ।&lt;ref name=&quot;NDTV&quot;&gt;{{Cite web |title=Patriotic song 'Ae Mere Watan Ke Logon' turns 50 |url=http://www.ndtv.com/india-news/patriotic-song-ae-mere-watan-ke-logon-turns-50-511378 |access-date=4 December 2016 |website=NDTV.com}}&lt;/ref&gt;

ਲਤਾ ਮੰਗੇਸ਼ਕਰ ਨੇ ਸੁਝਾਅ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਗੀਤ ਦੇ ਫਾਰਮੈਟ ਨੂੰ ਇਕੱਲੇ ਤੋਂ ਆਪਣੇ ਅਤੇ ਆਸ਼ਾ ਨਾਲ ਗਾਇਕਾਂ ਵਜੋਂ ਇੱਕ ਯੁਗਲ ਗੀਤ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ। ਜਦੋਂ ਕਿ ਪ੍ਰਦੀਪ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਏਕਲ ਗੀਤ ਹੀ ਰਹਿਣ ਦੀ ਤਰਜੀਹ ਦਿੱਤੀ। ਆਸ਼ਾ ਨੇ ਗੀਤ ਦੀ ਅਭਿਆਸ ਵੀ ਕੀਤਾ ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦਿੱਲੀ ਜਾਣ ਤੋਂ ਥੋਡ਼੍ਹੀ ਦੇਰ ਪਹਿਲਾਂ, ਆਸ਼ਾ ਨੇ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਤੋਂ ਪਿੱਛੇ ਹਟਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ। ਲਤਾ ਮੰਗੇਸ਼ਕਰ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਹੋਰ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਮਨਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਦਾ ਨਾਮ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਇਸ ਘਟਨਾ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਦੇ ਵੇਰਵੇ ਅਖ਼ਬਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਛਾਪੇ ਗਏ ਸਨ। ਮਹਾਨ ਸੰਗੀਤਕਾਰ-ਗਾਇਕ [[ਹੇਮੰਤ ਕੁਮਾਰ]], ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪੂਰੇ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕੀਤਾ, ਨੇ ਵੀ ਆਸ਼ਾ ਨੂੰ ਮਨਾਉਣ ਦੀ ਬਹੁਤ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ, ਪਰ ਉਹ ਨਹੀਂ ਮੰਨੀਂ। ਇਸ ਲਈ ਲਤਾ ਮੰਗੇਸ਼ਕਰ ਨੂੰ ਇਸ ਨੂੰ ਇਕੱਲੇ ਹੀ ਗਾਉਣਾ ਪਿਆ।&lt;ref name=&quot;rediff&quot;&gt;{{Cite web |title='Didn't know Ae mere watan ke logon would become a rage' |url=http://www.rediff.com/movies/report/didnt-know-ae-mere-watan-ke-logon-would-become-a-rage/20130128.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20161220043817/http://www.rediff.com/movies/report/didnt-know-ae-mere-watan-ke-logon-would-become-a-rage/20130128.htm |archive-date=20 December 2016 |access-date=4 December 2016 |website=Rediff}}&lt;/ref&gt;
==ਹਵਾਲੇ==
{{ਹਵਾਲੇ}}

[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਵਿਤਾਵਾਂ]]</text>
      <sha1>28tk8c5ac6ujcijfo4pi5ujtxb6zdch</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਇਸ਼ਕੀਰੀਆ ਦਾ ਚੇਚਨੀ ਗਣਰਾਜ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>71332</id>
    <revision>
      <id>846306</id>
      <parentid>828048</parentid>
      <timestamp>2026-09-16T16:55:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Summershell67</username>
        <id>61977</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* */</comment>
      <origin>846306</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5090" sha1="9uc6gi3zfkbq4d3vzhstsrba4zlg0w2" xml:space="preserve">{{Infobox Former Country
| native_name            = ''Nóxçiyn Paçẋalq Noxçiyçö/Içkeria'' &lt;span style=&quot;font-size:75%&quot;&gt;([[Chechen language|Chechen]])&lt;/span&gt;&lt;br/&gt;Нóхчийн Пачхьалкх Нохчийчоь &lt;span style=&quot;font-size:75%&quot;&gt;([[Cyrillic Script|Chechen Cyrillic]])&lt;/span&gt;&lt;br&gt;Чеченская Республика Ичкерия &lt;span style=&quot;font-size:75%&quot;&gt;([[Russian language|Russian]])&lt;/span&gt;
| conventional_long_name = ਇਸ਼ਕੀਰੀਆ ਦਾ ਚੇਚਨੀ ਗਣਰਾਜ
| common_name            = ਚੇਚਨੀ
| continent              = [[ਯੂਰਪ]]
| region                 = 
| country                = [[ਰੂਸ]]
| status                 = 2000 ਤੋਂ ਗੁਲਾਮ
| empire                 = [[ਸੋਵੀਅਤ ਯੂਨੀਅਨ]]
| p1                     = Chechen-Ingush Autonomous Soviet Socialist Republic
| flag_p1                = Flag of the Checheno-Ingush ASSR (1957–1978).svg
| s1                     = ਚੇਚਨ ਗਣਰਾਜ
| flag_s1                = Flag of Chechen Republic since 2004.svg
| s2                     = ਕਾਓਕਾਸਸ ਗਣਰਾਜ
| flag_s2                = Flag of Caucasian Emirate.svg
| image_flag             = Flag of Chechen Republic of Ichkeria.svg{{!}}border
| image_coat             = Coat of arms of the Chechen Republic of Ichkeria.svg
| image_map              = Europe Location Chechen Republic of Ichkeria.svg
| image_map_caption      = ਚੇਚਨ ਗਣਰਾਜ ਦਾ ਸਥਾਨ
| capital                = [[ਗਰੋਜ਼ਨੀ]]
| national_anthem        = Joƶalla ya marşo&lt;br/&gt;&lt;small&gt;ਮੌਤ ਜਾਂ ਅਜ਼ਾਦੀ&lt;/small&gt;
| common_languages       = [[ਚੇਚਨ ਭਾਸ਼ਾ]]{{·}}[[ਰੂਸੀ ਭਾਸ਼ਾ]]&lt;ref name=constitution&gt;{{cite web|title=The Constitution of Chechen Republic Ichkeria|url=http://www.waynakh.com/eng/chechnya/constitution/|website=Waynakh Online|accessdate=10 May 2015}}&lt;/ref&gt;
| religion               = {{nowrap|[[ਧਰਮ ਨਿਰਪੱਖਤਾ]]&lt;ref name=&quot;constitution&quot; /&gt;&lt;br/&gt;[[Sunni Islam]] &lt;small&gt;(during Islamic Republic)&lt;/small&gt;}}
| government_type        = {{citation needed|date=February 2011}}&lt;br/&gt;{{nowrap|[[ਗਣਰਾਜ]] &lt;small&gt;(1991–1998)&lt;/small&gt;&lt;br/&gt;[[ਇਸਲਾਮਿਕ ਗਣਰਾਜ]] &lt;small&gt;(1998–2007)&lt;/small&gt;&lt;br/&gt;ਗਣਰਾਜ &lt;small&gt;(2007–present)&lt;/small&gt;}}
| title_leader           = 
| leader1                = 
| year_leader1           = 1991–1996
| leader2                = 
| year_leader2           = 1996–1997
| leader3                = 
| year_leader3           = 1997–2005
| leader4                = 
| year_leader4           = 2005–2006
| leader5                = 
| year_leader5           = 2006–2007
| legislature            = 
| event_pre              = ਸੋਵੀਅਤ ਯੂਨੀਅਨ ਦਾ ਵਿਖੰਡਨ
| date_pre               = &lt;br/&gt;7 ਫਰਵਰੀ, 1990
| event_start            = ਆਲ ਕੌਮੀ ਕਾਂਗਰਸ ਆਫ ਚੇਚਨ ਪੀਪਲ
| date_start             = &lt;br/&gt;1 ਨਵੰਬਰ
| year_start             = 1991
| event1                 = [[ਪਹਿਲੀ ਚੇਚਨ ਯੁਧ]]
| date_event1            = {{nowrap|11 ਦਸੰਬਰ 1994 – 31 ਅਗਸਤ 1996}}
| event_end              = [[ਦੂਜਾ ਚੇਚਨ ਯੁਧ]] ਸ਼ੁਰੂ
| date_end               = &lt;br/&gt;26 ਅਗਸਤ
| year_end               = 2000
| year_exile_start       = 2001
| stat_year1             = 2002
| stat_area1             = 15300
| stat_pop1              = 1103686
| currency               = {{nowrap|[[ਰੂਸੀ ਰੂਬਲ]]&lt;br/&gt;[[ਚੇਚਨ ਨਹਾਰ]] &lt;small&gt;(1994 'ਚ ਲਾਗੂ)&lt;/small&gt;}}
}}
'''ਇਸ਼ਕੀਰੀਆ ਦਾ ਚੇਚਨੀ ਗਣਰਾਜ''' ਇੱਕ ਗੈਰਮਾਨਤਾ ਵੱਖਰਾ ਗਣਰਾਜ ਸਰਕਾਰ ਹੈ। 1991 ਵਿੱਚ ਦੋ ਲੜਾਈ ਤੋਂ ਬਾਅਦ [[ਸੋਵੀਅਤ ਯੂਨੀਅਨ]] ਤੋਂ ਵੱਖ ਹੋ 2007 ਵਿੱਚ ਇਸ ਨੂੰ ਗਣਰਾਜ&lt;ref name=&quot;test&quot;&gt;[http://pirweli.com.ge/eng/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=3399&amp;Itemid=45 in 1993, ex-President of Georgia Zviad Gamsakhurdia recognized Chechnya ` s independence..] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130821134007/http://pirweli.com.ge/eng/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=3399&amp;Itemid=45 |date=2013-08-21 }},&lt;/ref&gt; ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਇਸ ਨੂੰ ਕੁਝ ਨੇਤਾ ਨੇ ਸਵੀਕਾਰ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ। ਇਸ਼ਕੀਰੀਆ ਗੈਰ ਨੁਮਾਇਦਗੀ ਦੇਸ਼ਾ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਬਾਲਟਿਕ ਦੇਸ਼, ਯੁਕਰੇਨ, ਪੋਲੈਂਡ ਆਦਿ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਦੱਬੀ ਅਵਾਜ 'ਚ ਹਮਾਇਤ ਹਾਸਿਲ ਹੈ ਪਰ ਰੂਸ ਅਤੇ ਹੋਰ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਦਬਾਅ ਕਰਕੇ ਖੁਲ ਕੇ ਹਮਾਇਤ ਨਹੀਂ ਕਰ ਰਹੇ।
==ਹਵਾਲੇ==
{{ਹਵਾਲੇ}}

[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਯੂਰਪ ਦੇ ਦੇਸ਼]]</text>
      <sha1>9uc6gi3zfkbq4d3vzhstsrba4zlg0w2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਕਥਿਤ ਬਾਹਰੀ ਭੌਤਿਕ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>79692</id>
    <revision>
      <id>846322</id>
      <parentid>806422</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T05:09:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>37445</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>846322</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10702" sha1="hy0u4r2pl1koidb3txbt3cxtjeufthu" xml:space="preserve">{| align=&quot;center&quot; class=&quot;wikitable&quot; width=&quot;100%&quot; style=&quot;margin-bottom: 10px;&quot;

!ਨਾਮ 
!ਵੇਰਵਾ
! ਇਨਸਾਨ ਦੇ ਨਾਲ ਗ੍ਰਾਫਿਕ ਤੁਲਨਾ
|-
|'''ਐਂਡਦਡਰੋਮੀਡਾਂਸ'''
* ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ &quot;ਪ੍ਰਤੀਬਿੰਬਤ ਲੋਕ &quot; ਜਾ  &quot; ਗਲਾਸ ਲੋਕ &quot; ਵੀ ਕਿਹੰਦੇ ਹਨ।
|ਇਹ ਮਨੁੱਖ ਤੋਂ ਕੱਦ ਵਿੱਚ ਵੱਡੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਹ ਉਰਜਾ ਜੀਵ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।&lt;br&gt;
&lt;ref&gt;{{Cite book|last=Gilliland|first=James|title=Reunion with Source|url=https://archive.org/details/reunionwithsourc0000caze|publisher=Self-Mastery Earth Institute|date=2001|location=Hood River, Oregon|pages=[https://archive.org/details/reunionwithsourc0000caze/page/n25 24]–27|chapter=In the Beginning...|isbn=0-9658713-2-0}}&lt;/ref&gt;
| [[ਤਸਵੀਰ:Energybeing.svg|150x150px]]
|-
|'''ਫਲੈਟਵੁਡ ਅਦਭੁਤ&lt;br&gt;
'''&lt;ref name=&quot;Flatwoods&quot;&gt;{{Cite book|last=Clark|first=Jerome|chapter=Flatwoods Monster|title=Unexplained!|url=https://archive.org/details/unexplainedstran00clar|date=1999|publisher=Visible Ink Press|page=[https://archive.org/details/unexplainedstran00clar/page/426 426]|isbn=1-57859-070-1}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;nickell1&quot;&gt;{{Cite journal|last=Nickell|first=Joe|title=Investigative Files: The Flatwoods UFO Monster|work=[[Skeptical Inquirer]]|publisher=Committee for Skeptical Inquiry|location=Amherst, NY, 14226, US|date=November 2000|volume=24|number=6|issn=0194-6730|oclc=4081591|url=http://www.csicop.org/si/show/flatwoods_ufo_monster/|access-date=2015-06-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20110630095308/http://www.csicop.org/si/show/flatwoods_ufo_monster/|archive-date=2011-06-30|dead-url=no|quote=The 'monster' reportedly had a 'man-like shape' and stood some ten feet tall, although Barker (1953) noted that 'descriptions from the waist down are vague; most of the seven said this part of the figure was not under view.'}}&lt;/ref&gt;
| 
ਨੇਕਨੀਤੀ ਸ਼ਕਲ ਵਰਗਾ ਸਿਰ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਲੰਬਾ &lt;ref name=&quot;Flatwoods&quot;/&gt;
| [[ਤਸਵੀਰ:Flatwoods_monster.svg|150x150px]]
|-
|'''ਗ੍ਰੇਅ&lt;br&gt;
'''&lt;ref&gt;{{Cite book|last=Bryan|first=C.D.B|title=Close Encounters of the Fourth Kind|url=https://archive.org/details/closeencounterso00brya_0|date=1995|publisher=Alfred A. Knopf, Inc|isbn=9780679429753}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;grey&quot;&gt;{{Cite journal|last=Blackmore|first=Susan|title=Abduction by Aliens or Sleep Paralysis?|work=Skeptical Inquirer|publisher=Committee for Skeptical Inquiry|location=Amherst, NY, 14226, US|date=May 1998|volume=22|number=3|issn=0194-6730|oclc=4081591|url=http://www.csicop.org/si/show/abduction_by_aliens_or_sleep_paralysis|access-date=2015-06-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20100813121544/http://www.csicop.org/si/show/abduction_by_aliens_or_sleep_paralysis|archive-date=2010-08-13|dead-url=no|quote=The '[G]ray' is about four feet high, with a slender body and neck, a large head, and huge, black, slanted, almond-shaped eyes. Grays usually have no hair and often only three fingers on each hand.|journal=}}&lt;/ref&gt;
* ਇਸਨੂੰ &quot;ਜ਼ੇਤਾਸ&quot; ਜਾ ਫਿਰ &quot;ਜ਼ੇਤਾਸ ਰੈਟਿਕੁਲਿੰਟ&quot; ਵੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।
|ਖ਼ਾਕੀ ਰੰਗ ਦੀ ਚਮੜੀ,  ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ 3-4 ਫੁੱਟ ਲੰਬਾ, ਗੰਜਾ, ਕਾਲੀਆਂ ਬਦਾਮ ਵਰਗੀਆਂ ਅੱਖਾਂ, ਗਲੀਆਂ ਤੋਂ ਬਗੈਰ  ਨੱਕ, ਮੂੰਹ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਕੋਈ ਕੰਨ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਇੱਕ ਇਕਵਚਨ ਹਾਈਬ੍ਰਿਡ ਅੰਦਰੂਨੀ ਅੰਗ ਹੈ, 3-4 ਉਂਗਲਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅੰਗੂਠਾ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ।&lt;ref name=&quot;grey&quot;/&gt;
| [[ਤਸਵੀਰ:Greyalien.svg|150x150px]]
|-
|'''ਹੋਪਕਿਨਸਵਿਲੇ ਗੋਬਲਿਨ &lt;br&gt;
'''&lt;ref&gt;{{Cite news|last=Musgrave|first=Beth|title=Kelly Green Men get new venue|date=August 25, 2005|publisher=Lexington Herald-Leader|url=http://www.accessmylibrary.com/coms2/summary_0286-9560765_ITM|accessdate=November 24, 2008}}&lt;/ref&gt;
| 
ਛੋਟੇ, ਹਰੇ-ਸਿਲਵਰ ਰੰਗ ਦੇ। &lt;ref name=&quot;jn-si-2006-11&quot;&gt;{{Cite journal|last=Nickell|first=Joe|date=November 2006|title=Siege of 'Little Green Men': The 1955 Kelly, Kentucky, Incident|journal=Skeptical Inquirer|publisher=Committee for Skeptical Inquiry|location=Amherst, NY, 14226, US|volume=30|issue=6|issn=0194-6730|oclc=4081591|url=http://www.csicop.org/si/show/siege_of_little_green_men/|archive-url=https://web.archive.org/web/20131104223801/http://www.csicop.org/si/show/siege_of_little_green_men|archive-date=2013-11-04|dead-url=no|quote=[Green] was apparently later injected by the national media, although 'Lucky' Sutton's son now says his father described them as 'silver' with 'a greenish silver glow'...|access-date=2016-06-15}}&lt;/ref&gt;
| [[ਤਸਵੀਰ:Goblin.svg|150x150px]]
|-
|'''ਫਿੱਕਾ ਹਰਾ ਆਦਮੀ &lt;br&gt;
'''&lt;ref name=&quot;green&quot;&gt;{{Cite book|last=Clark|first=Jerome|chapter=Little Green Men|title=Unexplained!|url=https://archive.org/details/unexplainedstran00clar|date=1999|publisher=Visible Ink Press|page=[https://archive.org/details/unexplainedstran00clar/page/442 442]|isbn=1-57859-070-1}}&lt;/ref&gt;
|ਫਿੱਕੇ ਹਰੇ ਰੰਗ ਦੇ, ਆਦਮੀ ਤੋਂ ਛੋਟੇ, ਕਈਆਂ ਦੇ ਸਿੰਗ ਵੀ ਲੱਗੇ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ।&lt;br&gt;
&lt;ref name=&quot;green&quot;/&gt;
| [[ਤਸਵੀਰ:Littlegreenman_antenna.svg|150x150px]]&lt;br&gt;
[[ਤਸਵੀਰ:Littlegreenman_no_antenna.svg|150x150px]]
|-
|'''ਨੋਰਡਿਕ ਏਲੀਅਨ&lt;br&gt;
'''&lt;ref&gt;{{Cite web|last=Carlson|first=Peter|title=Ike and the Alien Ambassadors|publisher=Washington Post|date=February 19, 2004|url=http://www.washingtonpost.com/ac2/wp-dyn?pagename=article&amp;contentId=A53203-2004Feb18&amp;notFound=true|accessdate=2007-03-30|archive-date=2007-07-17|archive-url=https://www.webcitation.org/5QP47KLLD?url=http://www.washingtonpost.com/ac2/wp-dyn?pagename=article&amp;contentId=A53203-2004Feb18&amp;notFound=true|dead-url=yes}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book|last=Delasara|first=Jan|chapter=The X-Files and the Zeitgeist of the '90s|title=PopLit, PopCult, and the X-Files|url=http://books.google.com/books?id=7aKTJljercgC&amp;pg=PA187&amp;dq=nordics+space+brothers|date=2000|publisher=McFarland|page=187|isbn=0-7864-0789-1}}&lt;/ref&gt;
* ਕਈ ਵਾਰ ਸਪੇਸ ਭਰਾ ਵੀ ਕਿਹੰਦੇ ਹਨ।&lt;br&gt;&lt;ref name=&quot;space&quot;&gt;{{Cite book|last=Clark|first=Jerome|chapter=Space Brothers|title=Unexplained!|url=https://archive.org/details/unexplainedstran00clar|date=1999|publisher=Visible Ink Press|page=[https://archive.org/details/unexplainedstran00clar/page/581 581]|isbn=1-57859-070-1}}&lt;/ref&gt;
* ਪਲੇਜਾਰੇਨ&lt;br&gt;&lt;ref name=&quot;bures1&quot;&gt;{{Cite web|last=Bures|first=Frank|title=Aliens, Anomalies, and Absurbity at Mt. Adams|publisher=The Portland Mercury|date=September 2001|url=http://www.portlandmercury.com/portland/Content?oid=25334&amp;category=34029|accessdate=2007-05-01}}&lt;/ref&gt;
* ਵੇਣੁਸੀਅਨਜ 
* ਸਫ਼ੇਦ ਲੰਬੇ &lt;br&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://openseti.org/Hall.html |title=ਪੁਰਾਲੇਖ ਕੀਤੀ ਕਾਪੀ |access-date=2016-06-15 |archive-date=2015-08-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150813071542/http://openseti.org/Hall.html |dead-url=yes }}&lt;/ref&gt;
|ਲੰਬਾ, ਸੁਨਹਿਰੀ ਵਾਲ, ਨੀਲੀਆਂ ਅੱਖਾਂ, 24 ਦੰਦ&lt;br&gt;
&lt;ref name=&quot;space&quot;/&gt;
| [[ਤਸਵੀਰ:Nordic_alien.svg|150x150px]]
|-
|'''[[ਰੈਪਟੀਲੀਅਨਸ]]&lt;br&gt;
'''&lt;ref name=&quot;tl-us-2005&quot;&gt;{{Cite journal|first1=Tyson|last1=Lewis|first2=Richard|last2=Kahn|date=Spring 2005|title=The Reptoid Hypothesis: Utopian and Dystopian Representational Motifs in David Icke's Alien Conspiracy Theory|url=http://www.jstor.org/stable/20718709|journal=[[Utopian Studies]]|publisher=Penn State University Press [for the Society for Utopian Studies]|location=University Park, PA, US|volume=16|issue=1|pages=45–75|issn=1045-991X|archive-url=https://web.archive.org/web/20160306033511/http://www.jstor.org/stable/20718709|archive-date=2016-03-06|dead-url=unfit|access-date=2015-06-02|quote=Icke, ... is now today's most (in)famous proponent of what we are calling the 'Reptoid Hypothesis'—the idea that alien lizards conspiratorially control the Earth and with it human destiny.}}&lt;/ref&gt;
|ਲੰਬੇ, ਪਪੜੀਦਾਰ 
| [[ਤਸਵੀਰ:Reptilian.svg|150x150px]]
|-
|'''[[ਸੀਰਿਅਨਜ]]&lt;br&gt;
'''&lt;ref name=&quot;rkgt-tsm-1976&quot;&gt;{{Cite book|first=Robert K. G.|last=Temple|author-link=Robert K. G. Temple|title=The Sirius Mystery: New scientific evidence of alien contact 5,000 years ago|url=https://www.worldcat.org/title/sirius-mystery-new-scientific-evidence-of-alien-contact-5-000-years-ago/oclc/60154574|orig-year=1976|date=1999|edition=2nd|publisher=Arrow|location=London, UK|isbn=978-0-09-925744-8|oclc=60154574|archive-url=https://web.archive.org/web/20121107081011/http://www.worldcat.org/title/sirius-mystery-new-scientific-evidence-of-alien-contact-5-000-years-ago/oclc/60154574|archive-date=2012-11-07|dead-url=no|access-date=2015-06-02|quote=Subjects: [[Dogon (African people)]]. Civilization, Ancient -- Extraterrestrial influences. Human-alien encounters.}}&lt;/ref&gt;
|ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਰਿਹਣ ਵਾਲੇ ਏਲੀਅਨ 

|-
|'''ਅਨੁਨਨਾਕੀ'''
* ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ &quot;ਗੌਡ&quot; ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ  &lt;ref&gt;http://www.crystalinks.com/sumergods.html&lt;/ref&gt;
|[[ਮਨੁੱਖ]] ਵਰਗੇ, ਪਰ ਮਨੁੱਖ ਤੋਂ ਥੋੜੇ ਵੱਡੇ&lt;br&gt;
&lt;ref&gt;http://www.annunaki.org/&lt;/ref&gt;
| [[ਤਸਵੀਰ:Nordic_alien.svg|150x150px]]

|}

== ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ ==
* [[ਏਲੀਅਨ ਅਗਵਾ]]

== ਹਵਾਲੇ ==
{{ਹਵਾਲੇ}}

== ਬਾਹਰੀ ਜੋੜ ==
* [http://www.maar.us/alien_species.html Malevolent Alien Abduction Research (MAAR): Alien Species] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150811233841/http://www.maar.us/alien_species.html |date=2015-08-11 }}
* [http://www.ufocasebook.com UFO Casebook, SEARCH: Alien Races/Species] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211128135913/https://www.ufocasebook.com/ |date=2021-11-28 }}
* [http://books.google.com/books/about/Abducted.html?id=U8fqoTvsvUEC ''Abducted: How People Come to Believe They Were Kidnapped by Aliens'' (2005)]

[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਯੂਐਫਓ-ਸਬੰਧਤ ਸੂਚੀ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਥਿਤ ਯੂਐਫਓ-ਸਬੰਧਤ ਇੰਦਰਾਜ਼]]</text>
      <sha1>hy0u4r2pl1koidb3txbt3cxtjeufthu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਕੁਆਂਟਮ ਕੰਪਿਊਟਿੰਗ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>81443</id>
    <revision>
      <id>846333</id>
      <parentid>843639</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T07:24:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>37445</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>846333</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="69881" sha1="nikrmgn9b70eqsd1d3gsg1k9hqhcjz0" xml:space="preserve">{{Refimprove|reason=A lot of arXiv papers used as references|date=June 2015}}
[[File:Bloch Sphere.svg|thumb|[[ਬਲੋਚ ਸਫੀਅਰ]] ਕਿਸੇ [[ਕਿਉਬਿਟ]] ਦੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਤੁਤੀ ਹੈ, ਜੋ ਕੁਆਂਟਮ ਕੰਪਿਊਟਰਾਂ ਦਾ ਬੁਨਿਆਦੀ ਬਿੰਲਡਿੰਗ ਬਲੌਕ ਹੈ।]]
{{ਕੁਆਂਟਮ ਮਕੈਨਿਕਸ|cTopic=ਅਡਵਾਂਸ ਟੌਪਿਕ}}

[[ਕੁਆਂਟਮ ਕੰਪਿਊਟਰ]] ਅਜਿਹੇ ਸਿਧਾਂਤਿਕ [[ਕੰਪਿਊਟੇਸ਼ਨ]] ਸਿਸਟਮਾਂ ([[ਕੁਆਂਟਮ ਕੰਪਿਊਟਰ]]) ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਦੀ ਹੈ ਜੋ [[ਡੈਟਾ|ਡੈਟੇ]] ਉੱਤੇ [[ਆਦੇਸ਼ (ਕੰਪਿਊਟਰ ਵਿਗਿਆਨ)|ਓਪਰੇਸ਼ਨ]] ਕਰਨ ਲਈ, [[ਕੁਆਂਟਮ ਮਕੈਨਿਕਸ|ਕੁਆਂਟਮ ਮਕੈਨੀਕਲ]] [[ਫੀਨੋਮੈਨਾ]] (ਵਰਤਾਰੇ) ਦੀ ਸਿੱਧੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ [[ਕੁਆਂਟਮ ਸੁਪਰਪੁਜੀਸ਼ਨ|ਸੁਪਰਪੁਜੀਸ਼ਨ]] ਅਤੇ [[ਕੁਆਂਟਮ ਇੰਟੈਂਗਲਮੈਂਟ|ਇੰਟੈਂਗਲਮੈਂਟ]]।&lt;ref&gt;{{cite journal |url=http://cba.mit.edu/docs/papers/98.06.sciqc.pdf |title=Quantum Computing with Molecules |journal=[[Scientific American]] |first1=Neil |last1=Gershenfeld |authorlink1=Neil Gershenfeld |first2=Isaac L. |last2=Chuang |authorlink2=Isaac L. Chuang |date=June 1998 |access-date=2016-07-11 |archive-date=2014-12-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141222101305/http://cba.mit.edu/docs/papers/98.06.sciqc.pdf |dead-url=yes }}&lt;/ref&gt; ਕੁਆਂਟਮ ਕੰਪਿਊਟਰ [[ਟ੍ਰਾਂਜ਼ਿਸਟਰ|ਟਰਾਂਜ਼ਿਸਟਰਾਂ]] ਉੱਤੇ ਅਧਾਰਿਤ [[ਬਾਇਨਰੀ ਨੰਬਰ|ਬਾਇਨਰੀ]] [[ਡਿਜੀਟਰ ਇਲੈਕਟ੍ਰੌਨਿਕ ਕੰਪਿਊਟਰ|ਡਿਜੀਟਲ ਇਲੈਕਟ੍ਰੌਨਿਕ ਕੰਪਿਊਟਰਾਂ]] ਤੋਂ ਵੱਖਰੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਜਿੱਥੇ ਆਮ ਡਿਜੀਟਲ ਕੰਪਿਊਟਿੰਗ ਇਹ ਮੰਗ ਕਰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਡੈਟੇ ਨੂੰ ਬਾਇਨਰੀ ਡਿਜਿਟਾਂ ([[ਬਿੱਟ|ਬਿੱਟਾਂ]] ਵਿੱਚ ਐੱਨਕੋਡ (ਸੰਕੇਤਬੱਧ) ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਹਰੇਕ ਬਿੱਟ ਹਮੇਸ਼ਾ ਹੀ ਦੋ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਅਵਸਥਾਵਾਂ (0 ਜਾਂ 1) ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਕੁਆਂਟਮ ਕੰਪਿਊਟੇਸ਼ਨ [https://thefullapple.com/2016/06/06/what-is-a-quantum-computer/ ਕੁਆਂਟਮ ਬਿੱਟਸ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160728051656/http://thefullapple.com/2016/06/06/what-is-a-quantum-computer/ |date=2016-07-28 }} ([[ਕਿਉਬਿਟ|ਕਿਉਬਿੱਟਾਂ]]) ਦੀ ਵਰਤੋ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਅਵਸਥਾਵਾਂ ਦੀਆਂ [[ਕੁਆਂਟਮ ਸੁਪਰਪੁਜੀਸ਼ਨ|ਸੁਪਰਪੁਜੀਸ਼ਨਾਂ]] ਵਿੱਚ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇੱਕ [[ਕੁਆਂਟਮ ਟੱਨਲਿੰਗ ਮਸ਼ੀਨ]] ਇੱਕ ਅਜਿਹੇ ਹੀ ਕੰਪਿਊਟਰ ਦਾ ਇੱਕ ਸਿਧਾਂਤਿਕ ਮਾਡਲ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਯੂਨੀਵਰਸਲ ਕੁਆਂਟਮ ਕੰਪਿਊਟਰ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕੁਆਂਟਮ ਕੰਪਿਊਟਰ [[ਗੈਰ-ਨਿਰਧਾਰਤਮਿਕ ਟਿਊਰਿੰਗ ਮਸ਼ੀਨ|ਗੈਰ-ਨਿਰਧਾਰਤਮਿਕ]] ਅਤੇ [[ਖੋਜਾਤਮਿਕ ਆਟੋਮੇਸ਼ਨ|ਪਰੋਬੇਬਿਲਿਸਟਿਕ ਕੰਪਿਊਟਰਾਂ]] ਨਾਲ ਸਿਧਾਂਤਿਕ ਇੰਨਬਿੰਨਤਾਵਾਂ ਸਾਂਝੀਆਂ ਰੱਖਦੇ ਹਨ। ਕੁਆਂਟਮ ਕੰਪਿਊਟਰਾਂ ਦਾ ਖੇਤਰ ਪੌਲ ਬੇਨੀਔੱਫ&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Benioff |first1=Paul |title= The computer as a physical system: A microscopic quantum mechanical Hamiltonian model of computers as represented by Turing machines |url=https://archive.org/details/journal-of-statistical-physics_1980-05_22_5/page/563 |journal=Journal of statistical physics |volume =22 |issue=5 |pages =563–591 | year=1980|bibcode=1980JSP....22..563B |doi=10.1007/BF01011339 }}&lt;/ref&gt; ਅਤੇ [[ਯੂਰੀ ਮੈਨਿਨ]] ਵੱਲੋਂ 1980 ਵਿੱਚ,&lt;ref name=&quot;manin1980vychislimoe&quot;&gt;{{cite book| author=Manin, Yu. I.| title=Vychislimoe i nevychislimoe| trans_title=Computable and Noncomputable| year=1980| publisher=Sov.Radio| url=http://publ.lib.ru/ARCHIVES/M/MANIN_Yuriy_Ivanovich/Manin_Yu.I._Vychislimoe_i_nevychislimoe.(1980).%5Bdjv%5D.zip| pages=13–15| language=Russian| accessdate=2013-03-04| archive-date=2013-05-10| archive-url=https://web.archive.org/web/20130510173823/http://publ.lib.ru/ARCHIVES/M/MANIN_Yuriy_Ivanovich/Manin_Yu.I._Vychislimoe_i_nevychislimoe.(1980).%5Bdjv%5D.zip| dead-url=yes}}&lt;/ref&gt; [[ਰਿਚਰਡ ਫੇਨਮੈਨ]] ਵੱਲੋਂ 1982 ਵਿੱਚ,&lt;ref name=&quot;Feynman82&quot;&gt;{{cite journal |last=Feynman |first=R. P.u |title=Simulating physics with computers |url=https://archive.org/details/sim_international-journal-of-theoretical-physics_1982-06_21_6-7/page/467 |journal=[[International Journal of Theoretical Physics]] |year=1982 |volume=21 |issue=6 |pages=467–488 |doi=10.1007/BF02650179 |bibcode=1982IJTP...21..467F}}&lt;/ref&gt; ਅਤੇ 1985 ਵਿੱਚ [[ਡੇਵਿਡ ਡੱਚ]]&lt;ref&gt;{{cite journal|last1=Deutsch|first1=David|title=Quantum Theory, the Church-Turing Principle and the Universal Quantum Computer|journal=Proceedings of the Royal Society of London A|date=1985|volume=400|issue=1818|pages=97–117|ref=Deutsch85|bibcode=1985RSPSA.400...97D|doi=10.1098/rspa.1985.0070}}&lt;/ref&gt; ਦੇ ਕੰਮ ਦੁਆਰਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਕੁਆਂਟਮ ਬਿਟਾਂ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਸਪਿੱਨਾਂ ਵਾਲਾ ਕੋਈ ਕੁਆਂਟਮ ਕੰਪਿਊਟਰ ਵੀ 1968 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕੁਆਂਟਮ [[ਸਪੇਸਟਾਈਮ]] ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਵਰਤਣ ਲਈ ਫਾਰਮੂਲਾ ਵਿਓਂਤਬੱਧ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।&lt;ref&gt;{{cite book |first=David |last=Finkelstein |chapter=Space-Time Structure in High Energy Interactions |title=Fundamental Interactions at High Energy |editor1-first=T. |editor1-last=Gudehus |editor2-first=G. |editor2-last=Kaiser |location=New York |publisher=Gordon &amp; Breach |year=1968 }}&lt;/ref&gt;

{{As of|2017}}, ਵਾਸਤਵਿਕ ਕੁਆਂਟਮ ਕੰਪਿਊਟਰਾਂ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਅਜੇ ਵੀ ਆਪਣੇ ਬਚਪਨ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਪਰ ਅਜਿਹੇ ਪ੍ਰਯੋਗ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਕੁਆਂਟਮ ਕੰਪਿਊਟੇਸ਼ਨਲ ਓਪਰੇਸ਼ਨ ਬਹੁਤ ਹੀ ਘੱਟ ਸੰਖਿਆ ਦੇ ਕੁਆਂਟਮ ਬਿੱਟਾਂ ਉੱਤੇ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ।&lt;ref&gt;{{cite web|last=Gershon|first=Eric|url=http://phys.org/news/2013-01-qubit-bodes-future-quantum.html|title=New qubit control bodes well for future of quantum computing|date=2013-01-14|publisher=Phys.org|accessdate=2014-10-26}}&lt;/ref&gt; ਵਿਵਹਾਰਿਕ (ਪ੍ਰੈਕਟ੍ਰੀਕਲ) ਅਤੇ ਥਿਊਰਿਟੀਕਲ (ਸਿਧਾਂਤਕ) ਦੋਵੇਂ ਹੀ ਰਿਸਰਚਾਂ (ਖੋਜਾਂ) ਜਾਰੀ ਰਹੀਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਕਈ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਰਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਮਿਲਟਰੀ ਐਜੰਸੀਆਂ ਕੁਆਂਟਮ ਕੰਪਿਊਟਿੰਗ ਰਿਸਰਚ ਦੀ ਮਦਦ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ ਜੋ [[ਕ੍ਰਿਪਟਾਨਲਸਿਸ]] ਵਰਗੇ ਸਮਾਜਿਕ, ਵਪਾਰਿਕ, ਟ੍ਰੇਡ, ਵਾਤਾਵਰਣਿਕ ਅਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਮਕਸਦਾਂ ਵਾਸਤੇ ਕੁਆਂਟਮ [[ਕੰਪਿਊਟਰ]] ਵਿਕਸਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਯਤਨ ਹੈ।&lt;ref&gt;[http://qist.lanl.gov/qcomp_map.shtml Quantum Information Science and Technology Roadmap] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110810190657/http://qist.lanl.gov/qcomp_map.shtml |date=2011-08-10 }} for a sense of where the research is heading.&lt;/ref&gt; ਵਿਸ਼ਾਲ ਪੈਮਾਨੇ ਦੇ ਕੁਆਂਟਮ ਕੰਪਿਊਟਰ [[ਸ਼ੋਰ ਦਾ ਅਲੌਗਰਿਥਮ]] ਜਾਂ [[ਕੁਆਂਟਮ ਅਲੌਗਰਿਥਮ#ਕੁਆਂਟਮ ਸਿਮੁਲੇਸ਼ਨ|ਕੁਆਂਟਮ ਮੈਨੀ ਬੌਡੀ ਸਿਸਟਮਾਂ ਦੀ ਸਿਮੁਲੇਸ਼ਨ]] ਵਰਤਦੇ ਹੋਏ [[ਅੰਕ ਫੈਕਟ੍ਰਾਇਜ਼ੇਸ਼ਨ]] ਵਰਗੇ ਚੰਗੀ ਤਰਾਂ ਅਜੋਕੇ ਤੌਰ ਤੇ ਗਿਆਤ [[ਅਲੌਗਰਿਥਮ]]ਾਂ ਨੂੰ ਵਰਤਣ ਵਾਲੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਕਲਾਸੀਕਲ ਕੰਪਿਊਟਰ ਤੋਂ ਵੀ ਕਿਤੇ ਜਿਆਦਾ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਕੁੱਝ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਸਿਧਾਂਤਿਕ ਤੌਰ ਤੇ ਹੱਲ ਕਰਨਯੋਗ ਹੋ ਜਾਣਗੇ। [[ਸਿਮਨ ਦਾ ਅਲੌਗਰਿਥਮ]] ਵਰਗੇ [[ਕੁਆਂਟਮ ਅਲੌਗਰਿਥਮ]] ਮੌਜੂਦ ਹਨ, ਜੋ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸੱਭਵ ਪ੍ਰੋਬੇਬੇਬਲਿਸਟਿਕ ਕਲਾਸੀਕਲ ਅਲੌਗਰਿਥਮ ਤੋਂ ਤੇਜ਼ ਭੱਜਦੇ (ਚਲਦੇ) ਹਨ।&lt;ref name=Simon1994&gt;{{cite journal
 | title = On the power of quantum computation
 | year = 1994
 | author = Simon, D.R.
 | journal = Foundations of Computer Science, 1994 Proceedings., 35th Annual Symposium on
 | pages = 116–123
 | doi = 10.1109/SFCS.1994.365701
 | isbn = 0-8186-6580-7}}&lt;/ref&gt;

ਇੱਕ ਕਲਾਸੀਕਲ ਕੰਪਿਊਟਰ ਸਿਧਾਂਤ ਵਿੱਚ ([[#ਓਪਰੇਸ਼ਨ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤ|ਐਕਪੋਨੈਂਸ਼ੀਅਲ ਰਿਸੋਰਸਾਂ]] ਸਮੇਤ) ਕਿਸੇ ਕੁਆਂਟਮ ਅਲੌਗਰਿਥਮ ਦੀ ਨਕਲ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਕੁਆਂਟਮ ਕੰਪਿਊਟੇਸ਼ਨ [[ਚਰਚ-ਟੂਰਿੰਗ ਥੀਸਿਸ]] ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀ&lt;ref name=nielchuan /&gt;{{rp|202}}। ਫੇਰ ਵੀ, 50 ਕਿਉਬਿਟਾਂ ਦਾ ਕੰਪਿਊਟੇਸ਼ਨਲ ਬੇਸਿਸ, ਉਦਾਹਰਨ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ, ਕਿਸੇ ਕਲਾਸੀਕਲ ਕੰਪਿਊਟਰ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਸਤੁਤ ਕਰਨ ਲਈ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਇੰਨਾ ਵਿਸ਼ਾਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ 2&lt;sup&gt;500&lt;/sup&gt; ਕੰਪਲੈਕਸ ਮੁੱਲਾਂ (2&lt;sup&gt;501&lt;/sup&gt; ਬਿੱਟਾਂ) ਨੂੰ ਸਟੋਰ ਕਰਨ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰੇਗਾ। 
&lt;ref name=&quot;Nielsen&quot;&gt;{{cite book
 |last= Nielsen
 |first= Michael A.
 |author2=Chuang, Isaac L.
 |title= Quantum Computation and Quantum Information
 |page=17
}}&lt;/ref&gt;

(ਤੁਲਨਾ ਲਈ, ਡਿਜੀਟਲ ਇਨਫਰਮੇਸ਼ਨ ਦਾ ਇੱਕ ਟੈਰਾਬਾਈਟ ਸਿਰਫ 2&lt;sup&gt;43&lt;/sup&gt; ਬਿੱਟ ਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ)। ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਕੁਆਂਟਮ ਕੰਪਿਊਟਰ ਅਜਿਹੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਨੂੱ ਕਾਰਜ-ਕੁਸ਼ਲਤਾ ਨਾਲ ਹੱਲ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ ਜੋ ਕਲਾਸੀਕਲ ਕੰਪਿਊਟਰਾਂ ਉੱਤੇ ਅਮਲੀ ਤੌਰ ਤੇ ਅਸਾਨੀ ਨਾਲ ਹੋਣ ਯੋਗ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀਆਂ।

== ਅਧਾਰ ==
ਇੱਕ ਸਿੰਗਲ ਕਿਉਬਿਟ ਇੱਕ 1, ਇੱਕ 0, ਜਾਂ ਇਹਨਾਂ ਦੋਵਾਂ [[ਸ਼ੁੱਧ ਕਿਉਬਿਟ ਅਵਸਥਾ|ਕਿਉਬਿਟ ਅਵਸਥਾਵਾਂ]] ਵਿੱਚੋਂ ਕੋਈ ਵੀ [[ਕੁਆਂਟਮ ਸੁਪਰਪੁਜੀਸ਼ਨ]] ਪ੍ਰਸਤੁਤ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ;&lt;ref name=nielchuan&gt;{{cite book|last1=Chuang|first1=Michael A. Nielsen &amp; Isaac L.|title=Quantum computation and quantum information|date=2001|publisher=Cambridge Univ. Press|location=Cambridge [u.a.]|isbn=978-0521635035|edition=Repr.}}&lt;/ref&gt;{{rp|13–16}} ਕਿਉਬਿਟਾਂ ਦਾ ਕੋਈ ਜੋੜਾ 4 ਅਵਸਥਾਵਾਂ ਦੀ ਕਿਸੇ ਵੀ ਕੁਆਂਟਮ ਸੁਪਰਪੁਜੀਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।&lt;ref name=nielchuan /&gt;{{rp|16}} ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਕਿਉਬਿਟ 8 ਅਵਸਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸੁਪਰਪੁਜੀਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਆਮਤੌਰ ਤੇ, &lt;math&gt;n&lt;/math&gt; ਕਿਉਬਿਟਾਂ ਵਾਲਾ ਕੋਈ ਕੁਆਂਟਮ ਕੰਪਿਊਟਰ ਇਕੱਠਾ ਹੀ &lt;math&gt;2^n&lt;/math&gt; ਵੱਖਰੀਆਂ ਅਵਸਥਾਵਾਂ ਦੀ ਕਿਸੇ ਮਨਮਰਜੀ ਦੀ ਸੁਪਰਪੁਜੀਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।&lt;ref name=nielchuan /&gt;{{rp|17}} (ਇਹ ਇੱਕ ਨੌਰਮਲ ਕੰਪਿਊਟਰ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਵਿੱਚ ਹੈ ਜੋ ਇੱਕ ਪਲ ਵਿੱਚ ਇਹਨਾਂ &lt;math&gt;2^n&lt;/math&gt; ਅਵਸਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਿਰਫ ਇੱਕੋ ਅਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ)। ਇੱਕ ਕੁਆਂਟਮ ਕੰਪਿਊਟਰ ਇੱਕ ਸੰਪੂਰਣ ਡ੍ਰਿਫਟ {{clarify|date=March 2017}} ਵਿੱਚ ਕਿਉਬਿਟਾਂ ਦੀ ਸੈਟਿੰਗ ਦੁਆਰਾ ਓਪਰੇਟ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਵਰਤਮਾਨ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਪ੍ਰਸਤੁਤ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਕਿਉਬਿਟਾਂ ਨੂੱ [[ਕੁਆਂਟਮ ਗੇਟ|ਕੁਆਂਟਮ ਲੌਜਿਕ ਗੇਟਾਂ]] ਦੀ ਇੱਕ ਫਿਕਸ ਲੜੀ ਨਾਲ ਦਖਲ ਅੰਦਾਜੀ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਲਾਗੂ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਗੇਟਾਂ ਦੀ ਲੜੀ ਨੂੰ ਇੱਕ [[ਕੁਆਂਟਮ ਅਲੌਗਰਿਥਮ]] ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕੈਲਕੁਲੇਸ਼ਨ ਇੱਕ ਨਾਪ ਨਾਲ ਮੁੱਕਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਿਉਬਿਟਾਂ ਦੇ ਸਿਸਟਮ ਨੂੰ &lt;math&gt;2^n&lt;/math&gt; ਸ਼ੁੱਧ ਅਵਸਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਵਿੱਚ ਮੁਕਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਹਰੇਕ ਕਿਉਬਿਟ ਜੋ 0 ਜਾਂ 1 ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਕਲਾਸੀਕਲ ਅਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਟੁੱਟ (ਵਿਭਾਜਿਤ) ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸਲਈ ਨਿਕਲਣ ਵਾਲਾ ਨਤੀਜਾ ਇਨਫਰਮੇਸ਼ਨ ਦੇ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ &lt;math&gt;n&lt;/math&gt; ਕਲਾਸੀਕਲ ਬਿੱਟ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਕੁਆਂਟਮ ਅਲੌਗਰਿਥਮ ਅਕਸਰ ਖੋਜਾਤਮਿਕ (ਪ੍ਰੋਬੇਬੇਲਿਸਟਿਕ) ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਇੱਕ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਗਿਆਤ ਪ੍ਰੋਬੇਬਿਲਿਟੀ ਨਾਲ ਸਿਰਫ ਸਹੀ ਹੱਲ ਹੀ ਮੁਹੱਈਆ ਕਰਵਾਉਂਦੇ ਹਨ।&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.theory.caltech.edu/~preskill/ph219/chap5_15.pdf|title=Lecture Notes for Ph219/CS219: Quantum Information Chapter 5|last=Preskill|first=John|date=2015|website=|publisher=|page=12|access-date=}}&lt;/ref&gt; ਨੋਟ ਕਰੋ ਕਿ ਸ਼ਬਦ ਗੈਰ-ਨਿਰਧਾਰਤਮਿਕ ਕੰਪਿਊਟਿੰਗ ਜਰੂਰ ਹੀ ਓਸ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਵਰਤੀ ਜਾਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਕਿ ਇਹ ਖੋਜਾਤਮਿਕ (ਕੰਪਿਊਟਿੰਗ) ਅਰਥ ਦੇਵੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਸ਼ਬਦ [[ਗੈਰ-ਨਿਰਧਾਰਤਮਿਕ ਟਿਊਰਿੱਗ ਮਸ਼ੀਨ|ਗੈਰ-ਨਿਰਧਾਰਤਮਿਕ]] ਕੰਪਿਊਟਰ ਵਿਗਿਆਨ ਅੰਦਰ ਇੱਕ ਵੱਖਰਾ ਅਰਥ ਹੈ।

ਕਿਸੇ ਕੁਆਂਟਮ ਕੰਪਿਊਟਰ ਦੇ ਕਿਉਬਿਟਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਇੰਪਲੀਮੈਂਟੇਸ਼ਨ (ਲਾਗਤ) ਦੀ ਇੱਕ ਉਦਾਹਰਨ ਦੋ [[ਸਪਿੱਨ (ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ)|ਸਪਿੱਨ]] ਅਵਸਥਾਵਾਂ ਵਾਲੇ ਕਣਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ: &quot;ਡਾਊਨ&quot; ਅਤੇ &quot;ਅੱਪ&quot; (ਜਿਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤੌਰ ਤੇ &lt;math&gt;|{\downarrow}\rangle&lt;/math&gt; ਅਤੇ &lt;math&gt;|{\uparrow}\rangle&lt;/math&gt;, ਜਾਂ &lt;math&gt;|0{\rangle}&lt;/math&gt; ਅਤੇ &lt;math&gt;|1{\rangle}&lt;/math&gt; ਲਿਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ)। ਅਜਿਹਾ ਇਸਲਈ ਸੱਚ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਕੋਈ ਵੀ ਅਜਿਹਾ ਸਿਸਟਮ ਇੱਕ ਪ੍ਰਭਾਵੀ [[ਸਪਿੱਨ-½]] ਸਿਸਟਮ ਉੱਤੇ ਮੈਪ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।

== ਓਪਰੇਸ਼ਨ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤ ==
ਦਿੱਤੇ ਹੋਏ ਕਿਉਬਿਟਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਕੁਆਂਟਮ ਕੰਪਿਊਟਰ ਬੁਨਿਆਦੀ ਤੌਰ ਤੇ ਓਸੇ ਗਿਣਤੀ ਦੇ ਕਲਾਸੀਕਲ ਬਿੱਟਾਂ ਤੋਂ ਬਣੇ ਇੱਕ ਕਲਾਸੀਕਲ ਕੰਪਿਊਟਰ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਉਦਾਹਰਨ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ, ''n''-ਕਿਉਬਿਟ ਸਿਸਟਮ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਕਲਾਸੀਕਲ ਕੰਪਿਊਟਰ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਸਤੁਤ ਕਰਨ ਲਈ 2&lt;sup&gt;''n''&lt;/sup&gt; [[ਕੰਪਲੈਕਸ ਨੰਬਰ|ਕੰਪਲੈਕਸ]] ਕੋਐਫੀਸ਼ੈਂਟਾਂ ਨੂੰ ਸਟੋਰ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਪੈਂਦੀ ਹੈ, ਜਦੋਂਕਿ ਇੱਕ ਕਲਾਸੀਕਲ ''n''-ਬਿੱਟ ਸਿਸਟਮ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਦਰਸਾਉਣ ਲਈ ''n'' ਗਿਣਤੀ ਦੇ ''n'' ਬਿੱਟਾਂ ਦਾ ਮੁੱਲ ਮੁਹੱਈਆ ਕਰਵਾਉਣਾ ਹੀ ਕਾਫੀ ਹੈ। ਭਾਵੇਂ ਇਹ ਤੱਥ ਇਹ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰਦਾ ਲੱਗ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕਿਉਬਿਟ ਆਪਣੇ ਕਲਾਸੀਕਲ ਵਿਰੋਧੀ-ਸਾਥੀਆਂ ਤੋਂ ਐਕਪੋਨੈਂਸ਼ਲ ਤੌਰ ਤੇ ਕਿਤੇ ਜਿਆਦਾ ਇਨਫਰਮੇਸ਼ਨ ਨਾਲ ਰੱਖਦੇ ਹੋਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਇਸ ਤੱਥ ਨੂੰ ਬੇਧਿਆਨਾ ਕਰਨ ਲਈ ਸਾਵਧਾਨੀ ਵਰਤਣ ਦੀ ਜਰੂਰਤ ਹੈ ਕਿ ਕਿਉਬਿਟ ਆਪਣੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਅਵਸਥਾਵਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਖੋਜਾਤਮਿਕ ਸੁਪਰਪੁਜੀਸ਼ਨ ਮਾਤਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਸਦਾ ਅਰਥ ਇਹ ਹੋਇਆ ਕਿ ਜਦੋਂ ਕਿਉਬਿਟਾਂ ਦੀ ਅੰਤਿਮ ਅਵਸਥਾ ਨਾਪੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਨਾਪ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਲੀ ਅਵਸਥਾ ਦੀਆਂ ਸੰਭਵ ਬਣਤਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਬਣਤਰ ਵਿੱਚ ਪਾਏ ਜਾਣਗੇ। ਕਿਉਬਿਟਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਸਿਸਟਮ ਬਾਰੇ ਇਹ ਸੋਚਣਾ ਆਮਤੌਰ ਤੇ ਗਲਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਨਾਪ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਅਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੇ ਹੋਣਗੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੱਥ ਕਿ ਇਹ ਨਾਪ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਅਵਸਥਾਵਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਸੁਪਰਪੁਜੀਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਸਨ, ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ ਤੇ ਕੰਪਿਉਟੇਸ਼ਨ ਦੇ ਸੰਭਵ ਨਿਕਲਣ ਵਾਲੇ ਨਤੀਜਿਆਂ ਤੇ ਅਸਰ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ।

[[File:ਕਿਉਬਿਟ.png|thumb|200px|ਕਿਉਬਿਟ ਕੰਟ੍ਰੋਲ ਕੀਤੇ ਹੋਏ ਕਣਾਂ ਤੋਂ ਬਣਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਕੰਟ੍ਰੋਲ ਦਾ ਅਰਥ (ਜਿਵੇਂ ਡਿਵਾਈਸ ਜੋ ਕਣ ਫਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਅਵਸਥਾ ਤੋਂ ਦੂਜੀ ਅਵਸਥਾ ਤੱਕ ਵਟਾਉਂਦਾ ਹੈ)।&lt;ref&gt;{{cite book |last = Waldner |first = Jean-Baptiste |title = Nanocomputers and Swarm Intelligence |publisher = [[International Society for Technology in Education|ISTE]] |place = London |year = 2007 |page = 157 |isbn = 2-7462-1516-0}}&lt;/ref&gt;]]

ਇਸ ਗੱਲ ਨੂੰ ਹੋਰ ਚੰਗੀ ਤਰਾਂ ਸਮਝਣ ਲਈ, ਤਿੰਨ-ਬਿੱਟ [[ਪ੍ਰੋਸੈੱਸਰ ਰਜਿਸਟਰ|ਰਜਿਸਟਰ]] ਉੱਤੇ ਓਪ੍ਰੇਟ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਕਿਸੇ ਕਲਾਸੀਕਲ ਕੰਪਿਊਟਰ ਤੇ ਵਿਚਾਰ ਕਰੋ। ਜੇਕਰ ਕਿਸੇ ਦਿੱਤੇ ਹੋਏ ਵਕਤ ਤੇ ਰਜਿਸਟਰ ਦੀ ਸਹੀ ਅਵਸਥਾ ਗਿਆਤ (ਪਤਾ) ਨਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਇਸਨੂੰ &lt;math&gt;2^3=8&lt;/math&gt; ਵੱਖਰੇ ਤਿੰਨ-ਬਿੱਟ ਸਟ੍ਰਿੰਗਾਂ;

: &lt;tt&gt;000, 001, 010, 011, 100, 101, 110,&lt;/tt&gt; ਅਤੇ &lt;tt&gt;111&lt;/tt&gt;

ਉੱਪਰ ਇੱਕ ਪ੍ਰੋਬੇਬਿਲਿਟੀ ਡਿਸਟ੍ਰੀਬਿਊਸ਼ਨ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਦਰਸਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਇਸਦੀ ਅਵਸਥਾ ਉੱਪਰ ਕੋਈ ਅਨਿਸ਼ਚਿਤਿਤਾ ਮੌਜੂਦ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਫੇਰ ਇਹ 1 ਪ੍ਰੋਬੇਬਿਲਿਟੀ ਨਾਲ ਇਹਨਾਂ ਅਵਸਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਉੱਤੇ ਸਹੀ ਤੌਰ ਤੇ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਫੇਰ ਵੀ, ਜੇਕਰ ਇਹ ਇੱਕ [[ਪ੍ਰੋਬੇਬਲਿਸਟਿਕ ਟੂਰਿੰਗ ਮਸ਼ੀਨ|ਪ੍ਰੋਬੇਬਲਸਿਟਿਕ ਕੰਪਿਊਟਰ]] ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਵੱਖਰੀਆਂ ਅਵਸਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇਸਦੇ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਅਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਹੋਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।

ਇੱਕ ਤਿੰਨ-ਕਿਉਬਿਟ ਕੁਆਂਟਮ ਕੰਪਿਊਟਰ ਕੁਆਂਟਮ ਕੰਪਿਊਟਰ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਮਿਲਦੇ ਜੁਲਦੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਹੀ ਇੱਕ ਅੱਠ-ਅਯਾਮੀ ਵੈਕਟਰ;

:&lt;math&gt;(a_0,a_1,a_2,a_3,a_4,a_5,a_6,a_7)&lt;/math&gt;

ਰਾਹੀਂ ਦਰਸਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇੱਥੇ, ਫੇਰ ਵੀ, ਗੁਣਾਂਕ &lt;math&gt;a_k&lt;/math&gt; [[ਕੰਪਲੈਕਸ ਨੰਬਰ]] ਹਨ, ਅਤੇ ਇਹ ਗੁਣਾਂਕਾਂ ਦੇ [[ਸ਼ੁੱਧ ਮੁੱਲ#ਕੰਪਲੈਕਸ ਨੰਬਰ|ਸ਼ੁੱਧ ਮੁੱਲਾਂ]] &lt;math&gt;\sum_i |a_i|^2&lt;/math&gt; ਦੇ ਵਰਗਾਂ (ਸਕੁਏਅਰਾਂ)ਦੇ ਜੋੜ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜੋ 1 ਜਿੰਨੇ ਹੁਣੇ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹਨ। ਹਰੇਕ &lt;math&gt;k&lt;/math&gt; ਲਈ, ਸ਼ੁੱਧ ਮੁੱਲ ਦਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਵਰਗ &lt;math&gt;\left|a_k \right|^2&lt;/math&gt;, &lt;math&gt;k&lt;/math&gt;-ਵੀਂ ਅਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਾਪ ਤੋਂ ਬਾਦ ਸਿਸਟਮ ਦੇ ਖੋਜੇ ਜਾਣ ਦੀ ਪ੍ਰੋਬੇਬਿਲਿਟੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਫੇਰ ਵੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਇੱਕ ਕੁਆਂਟਮ ਨੰਬਰ ਨਾ ਸਿਰਫ ਕਿਸੇ ਮੈਗਨੀਟਿਊਡ ਨੂੰ ਹੀ ਐੱਨਕੋਡ (ਸਕੇਂਤਬੱਧ) ਕਰਦਾ ਹੈ ਸਗੋਂ [[ਕੁਆਂਟਮ ਪਲੇਨ]] ਅੰਦਰ ਇੱਕ ਦਿਸ਼ਾ ਵੀ ਐੱਨਕੋਡ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਕਿਸੇ ਦੋ ਕੋਐਫੀਸ਼ੈਂਟਾਂ (ਅਵਸਥਾਵਾਂ) ਦਰਮਿਆਨ ਫੇਜ਼ ਅੰਤਰ ਇੱਕ ਅਰਥ-ਭਰਪੂਰ ਪੈਰਾਮੀਟਰ (ਮਾਪਦੰਡ) ਪ੍ਰਸਤੁਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਕੁਆਂਟਮ ਕੰਪਿਊਟਿੰਗ ਅਤੇ ਪ੍ਰੋਬੇਬੇਲਸਟਿਕ ਕਲਾਸੀਕਲ ਕੰਪਿਊਟਿੰਗ ਦਰਮਿਆਨ ਇੱਕ ਬੁਨਿਆਦੀ ਫਰਕ ਹੈ।&lt;ref name=&quot;DiVincenzo 1995&quot;&gt;{{cite journal |last=DiVincenzo |first=David P. |title=Quantum Computation |url=https://archive.org/details/sim_science_1995-10-13_270_5234/page/254 |journal=Science |year=1995 |volume=270 |issue=5234 |pages=255–261 |doi= 10.1126/science.270.5234.255 |bibcode = 1995Sci...270..255D }} {{subscription required}}&lt;/ref&gt;

ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਤਿੰਨ ਕਿਉਬਿਟਾਂ ਦਾ ਨਾਪ ਲੈਂਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਇੱਕ ਤਿੰਨ-ਬਿੱਟ ਸਟ੍ਰਿੰਗ ਦੇਖੋਗੇ। ਕਿਸੇ ਦਿੱਤੇ ਹੋਏ ਸਟ੍ਰਿੰਗ ਨੂੰ ਨਾਪਣ ਦੀ ਪ੍ਰੋਬੇਬਿਲਿਟੀ ਓਸ ਸਟ੍ਰਿੰਗ ਗੁਣਾਂਕ ਦੇ ਵਰਗ ਕੀਤੇ ਮੈਗਨੀਟਿਊਡ ਬਰਾਬਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ (ਯਾਨਿ ਕਿ, &lt;tt&gt;000&lt;/tt&gt; = &lt;math&gt;|a_0|^2&lt;/math&gt; ਨਾਪਣ ਦੀ ਪ੍ਰੋਬੇਬਿਲਿਟੀ, &lt;tt&gt;001&lt;/tt&gt; = &lt;math&gt;|a_1|^2&lt;/math&gt; ਨਾਪਣ ਦੀ ਪ੍ਰੋਬੇਬਿਲਿਟੀ, ਆਦਿ)। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਕੰਪਲੈਕਸ ਗੁਣਾਂਕਾਂ &lt;math&gt;(a_0,a_1,a_2,a_3,a_4,a_5,a_6,a_7)&lt;/math&gt; ਦੁਆਰਾ ਦਰਸਾਈ ਜਾਂਦੀ ਕਿਸੇ ਕੁਆਂਟਮ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਨਾਪਣਾ ਕਲਾਸੀਕਲ ਪ੍ਰੋਬੇਬਿਲਿਟੀ ਡਿਸਟ੍ਰੀਬਿਊਸ਼ਨ;

:&lt;math&gt;(|a_0|^2,|a_1|^2,|a_2|^2,|a_3|^2,|a_4|^2,|a_5|^2,|a_6|^2,|a_7|^2)&lt;/math&gt;

ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅਸੀਂ ਕਹਿੰਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਕੁਆਂਟਮ ਅਵਸਥਾ ਨਾਪ ਲੈਣ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਇੱਕ ਕਲਾਸੀਕਲ ਅਵਸਥਾ ਤੇ ਮੁੱਕ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਇੱਕ ਅੱਠ-ਅਯਾਮੀ ਵੈਕਟਰ ਸਪੇਸ ਲਈ ਚੁਣੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਵਾਲ਼ੇ [[ਬੇਸਿਸ (ਲੀਨੀਅਰ ਅਲਜਬਰਾ)|ਬੇਸਿਸ]] ਉੱਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਈ ਵੱਖਰੇ ਤਰੀਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਦਰਸਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਬਿੱਟ ਸਟ੍ਰਿੱਗਾਂ (ਯਾਨਿ ਕਿ, &lt;tt&gt;000&lt;/tt&gt;, &lt;tt&gt;001&lt;/tt&gt;, …, &lt;tt&gt;111&lt;/tt&gt;) ਦਾ ਬੇਸਿਸ ਕੰਪਿਊਟੇਸ਼ਨਲ ਬੇਸਿਸ ਦੇ ਨਾਮ ਤੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹੋਰ ਸੰਭਵ ਬੇਸਿਸ [[ਯੂਨਿਟ ਵੈਕਟਰ|ਯੂਨਿਟ-ਲੰਬਾਈ]] [[ਔਰਥੋਗਨਲ]] ਵੈਕਟਰ ਅਤੇ [[ਪੌਲੀ ਮੈਟ੍ਰਿਕਸ|ਪੌਲੀ-x ਓਪਰੇਟਰ]] ਦੇ ਆਈਗਨ-ਵੈਕਟਰ ਹਨ। [[ਬ੍ਰਾ-ਕੈੱਟ ਨੋਟੇਸ਼ਨ|ਕੈੱਟ ਨੋਟੇਸ਼ਨ]] ਅਕਸਰ ਬੇਸਿਸ ਦੀ ਚੋਣ ਨੂੰ ਸਪਸ਼ਟ ਬਣਾਉਣ ਵਾਸਤੇ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਦਾਹਰਨ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ, ਕੰਪਿਊਟੇਸ਼ਨਲ ਬੇਸਿਸ ਅੰਦਰ;

&lt;math&gt;(a_0,a_1,a_2,a_3,a_4,a_5,a_6,a_7)&lt;/math&gt;

ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲਿਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ:

:&lt;math&gt;a_0\,|000\rangle + a_1\,|001\rangle + a_2\,|010\rangle + a_3\,|011\rangle + a_4\,|100\rangle + a_5\,|101\rangle + a_6\,|110\rangle + a_7\,|111\rangle&lt;/math&gt;

:ਜਿੱਥੇ, e.g., &lt;math&gt;|010\rangle = \left(0,0,1,0,0,0,0,0\right)&lt;/math&gt; ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਕਿਸੇ ਸਿੰਗਲ ਕਿਉਬਿਟ (ਦੋ ਅਯਾਮੀ) ਵਾਸਤੇ ਕੰਪਿਊਟੇਸ਼ਨਲ ਬੇਸਿਸ ;

:&lt;math&gt;|0\rangle = \left(1,0\right)&lt;/math&gt;

ਅਤੇ &lt;math&gt;|1\rangle = \left(0,1\right)&lt;/math&gt;

ਹਨ। ਪੌਲੀ-x ਓਪਰੇਟਰ ਦੇ ਆਈਗਨਵੈਕਟਰਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ, ਇੱਕ ਸਿੰਗਲ ਕਿਉਬਿਟ:

: &lt;math&gt;|+\rangle = \tfrac{1}{\sqrt{2}} \left(1,1\right)&lt;/math&gt;

ਅਤੇ

&lt;math&gt;|-\rangle = \tfrac{1}{\sqrt{2}} \left(1,-1\right)&lt;/math&gt;

ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

== ਓਪਰੇਸ਼ਨ ==
{{Unsolved|ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ|ਕੀ ਇੱਕ [[ਬ੍ਰਹਿਮੰਡੀ ਕੁਆਂਟਮ ਕੰਪਿਊਟਰ]], ਕਿਸੇ ਮਨਚਾਹੇ ਭੌਤਿਕੀ ਸਿਸਟਮ ਦੀ [[ਅਲੌਗਰਿਥਮ ਕਾਰਜ-ਕੁਸ਼ਲਤਾ|ਕੁਸ਼ਲਤਾ]] ਨਾਲ [[ਡਾਇਨੈਮੀਕਲ ਸਿਮੁਲੇਸ਼ਨ|ਬਣਾਵਟ]] ਬਣਨ ਲਈ ਕਾਫੀ ਹੈ?}}
ਜਦੋਂਕਿ ਇੱਕ ਕਲਾਸੀਕਲ 3-ਬਿੱਟ ਅਵਸਥਾ ਅਤੇ ਇੱਕ ਕੁਆਂਟਮ 3-ਕਿਉਬਿਟ ਅਵਸਥਾ ਹਰੇਕ ਹੀ 8-ਅਯਾਮੀ [[ਨਿਰਦੇਸ਼ਾਂਕ ਵੈਕਟਰ|ਵੈਕਟਰ]] ਹਨ, ਤਾਂ ਵੀ ਕਲਾਸੀਕਲ ਜਾਂ ਕੁਆਂਟਮ ਕੰਪਿਊਟੇਸ਼ਨ ਲਈ ਇਹ ਬਹੁਤ ਵੱਖਰੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਵਰਤੇ (ਮੈਨੁਪਲੇਟ ਕੀਤੇ) ਜਾਂਦਾ ਹਨ। ਦੋਵੇਂ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕੰਪਿਊਟੇਸ਼ਨ ਲਈ, ਸਿਸਟਮ ਜਰੂਰ ਹੀ, ਉਦਾਹਰਨ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ, ਸਾਰੀਆਂ ਜ਼ੀਰੋਆਂ ਵਾਲੇ ਸਟ੍ਰਿੰਗਾਂ &lt;math&gt;|000\rangle&lt;/math&gt;, ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਵੈਕਟਰ (1,0,0,0,0,0,0,0) ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਕਲਾਸੀਕਲ ਮਨਘੜਤ ਕੰਪਿਊਟੇਸ਼ਨ ਵਿੱਚ, ਸਿਸਟਮ ਦੀ ਉਤਪਤੀ [[ਸਟੌਕਾਸਟਿਕ ਮੈਟ੍ਰਿਕਸ]]ਾਂ ਦੀ ਐਪਲੀਕੇਸ਼ਨ ਮੁਤਾਬਿਕ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਇੱਕ ਤੱਕ ਦੀ ਪ੍ਰੋਬੇਬਿਲਿਟੀ ਤੱਕ ਜੁੜਨਾ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਕਰਦੇ ਹਨ (ਯਾਨਿ ਕਿ, [[ਟੈਕਸੀਕੈਬ ਜੀਓਮੈਟਰੀ (ਰੇਖਾਗਣਿਤ)|L1 ਨੌਰਮ]] ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਕੁਆਂਟਮ ਕੰਪਿਊਟੇਸ਼ਨ ਵਿੱਚ, ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਪ੍ਰਵਾਨਿਤ ਓਪਰੇਸ਼ਨ [[ਯੂਨਾਇਟ੍ਰੀ ਮੈਟ੍ਰਿਕਸ]] ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਪ੍ਰਭਾਵੀ ਤੌਰ ਤੇ ਰੋਟੇਸ਼ਨਾਂ ਹੁੰਦੇ ਹਨ (ਜੋ ਵਰਗਾਂ ਦੇ ਜੋੜ ਨੂੰ 1 ਤੱਕ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜੋ [[ਯੁਕਿਲਡੀਅਨ ਮੈਟ੍ਰਿਕ|ਯੁਕਿਲਡੀਅਨ ਜਾਂ L2 ਨੌਰਮ]] ਹੁੰਦੇ ਹਨ)। (ਯੂਨਾਇਟ੍ਰੀਆਂ ਨੂੰ ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਲਾਗੂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਉਹ ਚੀਜ਼ ਕੁਆਂਟਮ ਯੰਤਰਾਂ ਦੀ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਉੱਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੀ ਹੈ।) ਜਿਸਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਰੋਟੇਸ਼ਨਾਂ ਨੂੰ ਪੁੱਠੇ ਪਾਸਿਓਂ ਚਲਾ ਕੇ ਰੱਦ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਇਸਲਈ ਕੁਆਂਟਮ ਕੰਪਿਊਟੇਸ਼ਨਾਂ [[ਰਿਵਰਸੀਬਲ ਕੰਪਿਊਟਿੰਗ|ਪਲਟਾਓਣਯੋਗ]] ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। (ਤਕਨੀਕੀ ਤੌਰ ਤੇ, ਕੁਆਂਟਮ ਓਪਰੇਸ਼ਨ ਯੂਨਾਇਟ੍ਰੀਆਂ ਦੇ ਖੋਜਾਤਮਿਕ ਮੇਲ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਇਸਲਈ ਕੁਆਂਟਮ ਕੰਪਿਊਟੇਸ਼ਨ ਦਰਅਸਲ ਕਲਾਸੀਕਲ ਕੰਪਿਊਟੇਸ਼ਨ ਦਾ ਸਰਵ ਸਧਾਰਨ ਕਰਨ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇੱਕ ਹੋਰ ਜਿਆਦਾ ਸ਼ੁੱਧ ਫਾਰਮੂਲਾ ਵਿਓਂਤਬੰਦੀ ਵਾਸਤੇ ਦੇਖੋ [[ਕੁਆਂਟਮ ਸਰਕਟ]]।)

ਅੰਤ ਵਿੱਚ, ਅਲੌਗਰਿਥਮ ਮੁਕਾਓਣ ਉਪਰੰਤ, ਨਤੀਜਾ ਪੜਨ ਦੀ ਜਰੂਰਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਕਲਾਸੀਕਲ ਕੰਪਿਊਟਰ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ, ਅਸੀਂ 000 ਵਰਗੇ ਇੱਕ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਤਿੰਨ-ਬਿੱਟ ਸਟ੍ਰਿੰਗ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਤਿੰਨ-ਬਿੱਟ ਰਜਿਸਟ੍ਰ ਉੱਤੇ [[ਪ੍ਰੋਬੇਬਿਲਿਟੀ ਡਿਸਟ੍ਰੀਬਿਊਸ਼ਨ]] ਤੋਂ ਨਮੂਨੇ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਾਂ। ਅਸੀਂ ਤਿੰਨ-ਬਿੱਟ ਅਵਸਥਾ [[ਕੁਆਂਟਮ ਨਾਪ|ਨਾਪਦੇ]] ਹਾਂ, ਜੋ ਕੁਆਂਟਮ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਇੱਕ ਕਲਾਸੀਕਲ ਡਿਸਟ੍ਰੀਬਿਊਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਤੋੜਨ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੈ (ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉੱਪਰ ਦੱਸੇ ਚਾਂਗ ਕੁਆਂਟਮ ਅਵਸਥਾ ਲਈ ਗੁਣਾਂਕਾਂ ਦੇ ਵਰਗ ਕੀਤੇ ਮੁੱਲਾਂ ਵਾਲੀ ਕਲਾਸੀਕਲ ਅਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਗੁਣਾਂਕ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ)। ਇਹ ਮੂਲ ਕੁਆਂਟਮ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਅਲੌਗਰਿਥਮ ਸਿਰਫ ਕਿਸੇ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਪ੍ਰੋਬੇਬਿਲਿਟੀ ਨਾਲ ਹੀ ਸਹੀ ਉੱਤਰ ਦੇਣਗੇ। ਫੇਰ ਵੀ, ਕੁਆਂਟਮ ਕੰਪਿਊਟਰ ਦੇ ਨਤੀਜਿਆਂ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤ, ਚੱਲਣ, ਅਤੇ ਨਾਪਣ ਦੇ ਦੋਹਰਾਓ ਨਾਲ, ਸਹੀ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦੀ ਪ੍ਰੋਬੇਬਿਲਿਟੀ ਵਧਾਈ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਵਿਰੁੱਧ, [[ਕੌੰਟ੍ਰਾਫੈਕਚੁਅਲ ਕੁਆਂਟਮ ਕੰਪਿਊਟੇਸ਼ਨ]] ਸਹੀ ਉੱਤਰ ਦੀ ਦਖਲ ਅੰਦਾਜ਼ੀ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੱਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਕੁਆਂਟਮ ਕੰਪਿਊਟਰ ਕੋਈ ਤਕਨੀਕੀ ਅਰਥ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਹੁੰਦਾ, ਬੇਸ਼ੱਕ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਅਤੇ ਨਿਯਮਿਤ ਨਾਪ ਕੌਂਟ੍ਰਾਫੈਕਚੁਅਲ ਕੰਪਿਊਟੇਸ਼ਨ ਪ੍ਰੋਟੋਕੌਲ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹਨ।

ਵਿਭਿੰਨ [[ਕੁਆਂਟਮ ਅਲੌਗਰਿਥਮ]]ਾਂ ਲਈ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਓਪਰੇਸ਼ਨਾਂ ਦੇ ਲੜੀਕ੍ਰਮ ਉੱਤੇ ਹੋਰ ਵੇਰਵੇ ਵਾਸਤੇ, ਦੇਖੋ [[ਯੂਨੀਵਰਸਲ ਕੁਆਂਟਮ ਕੰਪਿਊਟਰ]], [[ਸ਼ੋਰ ਦਾ ਅਲੌਗਰਿਥਮ]] [[ਗ੍ਰੋਵਰ ਦਾ ਅਲੌਗਰਿਥਮ]], [[ਡੱਚ-ਜੋਜ਼ਸਾ ਅਲੌਗਰਿਥਮ]], [[ਐਂਪਲੀਟਿਊਡ ਐਂਪਲੀਫੀਕੇਸ਼ਨ]], [[ਕੁਆਂਟਮ ਫੋਰੀਅਰ ਟਰਾਂਸਫੌਰਮ]], [[ਕੁਆਂਟਮ ਗੇਟ]], [[ਐਡੀਆਬੈਟਿਕ ਕੁਆਂਟਮ ਕੰਪਿਊਟੇਸ਼ਨ|ਕੁਆਂਟਮ ਐਡੀਆਬੈਟਿਕ ਅਲੌਗਰਿਥਮ]] ਅਤੇ [[ਕੁਆਂਟਮ ਇਰਰ ਕੁਰੈਕਸ਼ਨ]]।

== ਪੁਟੈਂਸ਼ਲ ==
[[ਪਬਲਿਕ ਕੀ ਕ੍ਰਿਪਟੋਗ੍ਰਾਫੀ|ਪਬਲਿਕ ਕੀ ਕ੍ਰਿਪਟੋਗ੍ਰਾਫਿਕ]] ਸਿਸਟਮਾਂ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦਾ ਅਧਾਰ [[ਇੰਟਗਰ ਫੈਕਟ੍ਰਾਇਜ਼ੇਸ਼ਨ]], ਵਿਸ਼ਾਲ ਅੰਕਾਂ ਲਈ ਕਿਸੇ ਸਧਾਰਨ ਕੰਪਿਊਟਰ ਨਾਲ ਅਸਾਨੀ ਨਾਲ ਕੰਪੀਊਟਕਰਨਯੋਗ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜੇਕਰ ਉਹ ਕੁੱਝ [[ਪ੍ਰਾਈਮ ਨੰਬਰ]]ਾਂ (ਉਦਾਹਰਨ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ, ਦੋ 300-ਅੰਕਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਾਈਮਾਂ) ਦਾ ਗੁਣਨਫਲ ਹੋਣ।&lt;ref&gt;{{cite journal |last=Lenstra |first=Arjen K. |url=http://sage.math.washington.edu/edu/124/misc/arjen_lenstra_factoring.pdf |title=Integer Factoring |journal=Designs, Codes and Cryptography |volume=19 |pages=101–128 |year=2000 |doi=10.1023/A:1008397921377 |issue=2/3 |access-date=2017-03-24 |archive-date=2015-04-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150410234239/http://sage.math.washington.edu/edu/124/misc/arjen_lenstra_factoring.pdf |dead-url=yes }}&lt;/ref&gt;

ਤੁਲਨਾ ਮੁਤਾਬਿਕ, ਇੱਕ ਕੁਆਂਟਮ ਕੰਪਿਊਟਰ ਇਸਦੇ ਹਿੱਸਿਆਂ ਨੂੰ ਲੱਭਣ ਦੇ ਚੱਕਰ ਵਿੱਚ [[ਸ਼ੋਰ ਦਾ ਅਲੌਗਰਿਥਮ]] ਵਰਤ ਕੇ ਇਸ ਸਮੱਸਿਆ ਦਾ ਸਮਾਧਾਨ ਕੁਸ਼ਲਤਾ ਨਾਲ ਕਰ ਸਕਦਾ ਸੀ। ਇਹ ਯੋਗਤਾ ਅੱਜਕੱਲ ਓਸ ਸਮਝ ਮੁਤਾਬਿਕ ਕਈ [[ਕ੍ਰਿਪਟੋਗ੍ਰਾਫੀ|ਕ੍ਰਿਪਟੋਘਰਾਫਿਕ]] ਸਿਸਟਮਾਂ ਨੂੰ ਡਿਸਕ੍ਰਿਪਟ ਕਰਨ ਲਈ ਕੁਆਂਟਮ ਕੰਪਿਊਟਰ ਨੂੰ ਆਗਿਆ ਦੇ ਸਕਦੀ ਹੈ ਕਿ ਸਮੱਸਿਆ ਹੱਲ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ [[ਪੌਲੀਨੋਮੀਅਲ ਵਕਤ]] (ਪੂਰਨ ਅੰਕ ਦੇ ਡਿਜਿਟ ਦੀ ਸੰਖਿਆ ਵਿੱਚ) ਅਲੌਗਰਿਥਮ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਖਾਸ ਕਰ ਕੇ, ਜਿਆਦਾਤਰ [[ਅਸਮਿੱਟ੍ਰਿਕ ਅਲੌਗਰਿਥਮ|ਪਬਲਿਕ ਕੀ ਸਾਈਫਰਜ਼]] ਪੂਰਨ ਅੰਕਾਂ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਕਰਨ ਦੀ ਕਠਿਨਾਈ ਜਾਂ [[ਅਨਿਰੰਤਰ ਅਲੌਗਰਿਥਮ]] ਸਮੱਸਿਆ ਉੱਤੇ ਅਦਾਰਿਤ ਹਨ, ਜੋ ਦੋਵੇਂ ਸ਼ੋਰ ਦੇ ਅਲੌਗਰਿਥਮ ਨਾਲ ਹੱਲ ਕੀਤੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਖਾਸ ਕਰ ਕੇ [[RSA (ਅਲੌਗਰਿਥਮ|RSA]], [[ਡਿਫੀ-ਹੈੱਲਮਨ]], ਅਤੇ [[ਐਲਿਪਟਿਕ ਕਰਵ ਡਿਫੀ-ਹੈੱਲਮਨ]] ਅਲੌਗਰਿਥਮ ਤੋੜੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਵੈੱਬ ਪੰਨਿਆਂ, ਐਨਕ੍ਰਿਪਟਡ ਈਮੇਲ, ਅਤੇ ਕਈ ਹੋਰ ਕਿਸਮ ਦੇ ਡੈਟੇ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਤੋੜਨਾ ਇਲੈਕਟ੍ਰੌਨਿਕ ਪ੍ਰਾਈਵੇਸੀ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਵਾਸਤੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਅਸਰ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ।

ਫੇਰ ਵੀ, ਹੋਰ ਕ੍ਰਿਪਟੋਗ੍ਰਾਫਿਕ ਅਲੌਗਰਿਥਮ ਉਹਨਾਂ ਅਲੌਗਰਿਥਮਾਂ ਰਾਹੀਂ ਤੋੜੇ ਜਾਂਦੇ ਨਹੀਂ ਦਿਸਦੇ।&lt;ref name=&quot;pqcrypto_survey&quot;&gt;Daniel J. Bernstein, [http://pqcrypto.org/www.springer.com/cda/content/document/cda_downloaddocument/9783540887010-c1.pdf ''Introduction to Post-Quantum Cryptography'']. Introduction to Daniel J. Bernstein, Johannes Buchmann, Erik Dahmen (editors). Post-quantum cryptography. Springer, Berlin, 2009. ISBN 978-3-540-88701-0&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;See also [http://pqcrypto.org/ pqcrypto.org], a bibliography maintained by Daniel J. Bernstein and Tanja Lange on cryptography not known to be broken by quantum computing.&lt;/ref&gt; ਕੁੱਝ ਪਬਲਿਕ-ਕੀ ਅਲੌਗਰਿਥਮ ਇੰਟਜਰ ਫੈਕਟ੍ਰਾਇਜ਼ੇਸ਼ਨ ਅਤੇ ਅਨਿਰੰਤਰ ਅਲੌਗਰਿਥਮ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਤੋਂ ਹਟ ਕੇ ਹੋਰ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਉੱਤੇ ਅਧਾਰਿਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਿਹਨਾਂ ਉੱਤੇ ਸ਼ੋਰ ਦਾ ਅਲੌਗਰਿਥਮ ਲਾਗੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ [[ਐਮਸੀਇਲੀਸੇ ਕ੍ਰਿਪਟੋ-ਸਿਸਟਮ]] [[ਕੋਡਿੰਗ ਥਿਊਰੀ]] ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਮੱਸਿਆ ਉੱਤੇ ਅਧਾਰਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।&lt;ref name=&quot;pqcrypto_survey&quot; /&gt;&lt;ref&gt;Robert J. McEliece. &quot;[http://ipnpr.jpl.nasa.gov/progress_report2/42-44/44N.PDF A public-key cryptosystem based on algebraic coding theory].&quot; Jet Propulsion Laboratory DSN Progress Report 42–44, 114–116.&lt;/ref&gt; [[ਲੈਟਿਸ ਅਧਾਰਿਤ ਕ੍ਰਿਪਟੋਗ੍ਰਾਫੀ|ਲੈੱਟਿਸ-ਅਧਾਰਿਤ ਕ੍ਰਿਪਟੋ-ਸਿਸਟਮ]] ਵੀ ਕੁਆਂਟਮ ਕੰਪਿਊਟਰਾਂ ਰਾਹੀਂ ਤੋੜੇ ਨਾ ਜਾਂਦੇ ਹੋਣ ਕਾਰਣ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਕਈ ਲੈਟਿੱਸ ਅਧਾਰਿਤ ਕ੍ਰਿਪਟੋਸਿਸਟਮਾਂ ਨੂੰ ਤੋੜ ਸਕਣ ਵਾਲ਼ੀ [[ਡੀਹੀਡ੍ਰਲ ਗਰੁੱਪ|ਡੀਹੀਡ੍ਰਲ]] [[ਛੁਪੇ ਉੱਪ-ਸਮੂਹ ਸਮੱਸਿਆ]] ਹੱਲ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਪੌਲੀਨੌਮੀਅਲ ਵਕਤ ਅਲੌਗਰਿਥਮ ਖੋਜਣਾ ਇੱਕ ਚੰਗਾ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤੀ ਗਈ ਖੁੱਲੀ ਸਮੱਸਿਆ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Kobayashi |first1=H. |last2=Gall |first2=F.L. |title=Dihedral Hidden Subgroup Problem: A Survey |year=2006 |journal=Information and Media Technologies |volume=1 |issue=1 |pages=178–185 |url=http://www.jstage.jst.go.jp/article/imt/1/1/1_178/_article }}{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਅਕਤੂਬਰ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; ਇਹ ਸਾਬਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਚੁੱਕਾ ਹੈ ਕਿ ਧੱਕੇ ਨਾਲ ਇੱਕ [[ਸੱਮਿਟ੍ਰਿਕ ਕ੍ਰਿਪਟੋਗ੍ਰਾਫੀ|ਸਮਰੂਪ (ਸੀਕਰਟ ਕੁੰਜੀ) ਅਲੌਗਰਿਥਮ]] ਨੂੰ ਤੋੜਨ ਲਈ ਗ੍ਰੋਵਰ ਦਾ ਅਲੌਗਰਿਥਮ ਲਾਗੂ ਕਰਨਾ, ਕਲਾਸੀਕਲ ਮਾਮਲੇ ਅੰਦਰ ਲੱਗਪਗ 2&lt;sup&gt;n&lt;/sup&gt; ਛੁਪੇ ਕ੍ਰਿਪਟੋਗ੍ਰਾਫਿਕ ਅਲੌਗਰਿਥਮ ਦੀਆਂ ਸ਼ੁਰੂਆਤਾਂ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਵਿੱਚ, ਲੱਗਪਗ 2&lt;sup&gt;n/2&lt;/sup&gt; ਸ਼ੁਰੂਆਤਾਂ ਬਰਾਬਰ ਵਕਤ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਦਾ ਹੈ,&lt;ref name=bennett_1997&gt;Bennett C.H., Bernstein E., Brassard G., Vazirani U., &quot;[http://www.cs.berkeley.edu/~vazirani/pubs/bbbv.ps The strengths and weaknesses of quantum computation]&quot;. ''[[SIAM Journal on Computing]]'' 26(5): 1510–1523 (1997).&lt;/ref&gt; ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਹੋਇਆ ਕਿ ਸਮਰੂਪ ਕੁੰਜੀ ਲੰਬਾਈਆਂ ਅਸਰਦਾਰ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਅੱਧੀਆਂ ਰਹਿ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ: AES-256 ਗ੍ਰੋਵਰ ਦਾ ਅਲੌਗਰਿਥਮ ਵਰਤਦੇ ਹੋਏ ਕਿਸੇ ਹਮਲੇ ਵਿਰੁੱਧ ਉੰਨੀ ਹੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਰੱਖਦਾ ਹੈ ਜਿੰਨੀ AES-128 ਕਲਾਸੀਕਲ ਬਰੁੱਟ ਫੋਰਸ (ਧੱਕੇ ਨਾਲ) ਸਰਚ ਵਿਰੁੱਧ ਰੱਖਦਾ ਹੈ (ਦੇਖੋ [[ਕੁੰਜੀ ਸਾਈਜ਼#ਕੁੰਜੀ ਤਾਕਤ ਉੱਤੇ ਕੁਆਂਟਮ ਕੰਪਿਊਟਰ ਹਮਲਿਆਂ ਦਾ ਅਸਰ|ਕੁੰਜੀ ਸਾਈਜ਼]])। [[ਕੁਆਂਟਮ ਕ੍ਰਿਪਟੋਗ੍ਰਾਫੀ]] ਪਬਲਿਕ ਕੁੰਜੀ ਕ੍ਰਿਪਟੋਗ੍ਰਾਫੀ ਦੇ ਫੰਕਸ਼ਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੁੱਝ ਨੂੰ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਪੂਰਾ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ।

[[ਫੈਕਟ੍ਰਾਇਜ਼ੇਸ਼ਨ]] (ਹਿੱਸਾਬੰਦੀ) ਅਤੇ [[ਡਿਸਕ੍ਰੀਟ]] (ਅਨਿਰੰਤਰ) ਅਲੌਗਰਿਥਮਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਕੁਆਂਟਮ ਅਲੌਗਰਿਥਮਾਂ ਕਈ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਵਾਸਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਚੰਗੀ ਤਰਾਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਕਲਾਸੀਕਲ ਅਲੌਗਰਿਥਮ ਤੋਂ ਉੱਤੇ ਪੌਲੀਨੋਮੀਅਲ ਸਪੀਡਅਪ ਤੋਂ ਜਿਆਦਾ ਦਾ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਰੱਖਦੇ ਖੋਜੇ ਗਏ ਹਨ,&lt;ref&gt;[http://math.nist.gov/quantum/zoo/ Quantum Algorithm Zoo] – Stephen Jordan's Homepage&lt;/ref&gt; ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਰਸਾਇਣ ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਸੌਲਿਡ ਸਟੇਟ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਤੋਂ ਕੁਆਂਟਮ ਭੌਤਿਕੀ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਆਵਾਂ ਦੀ ਬਣਾਵਟ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੈ, ਜੋ [[ਜੋਨਸ ਪੌਲੀਨੌਮੀਅਲ]]ਾਂ, ਅਤੇ [[ਪੈੱਲ ਦੀ ਇਕੁਏਸ਼ਨ]] ਨੂੰ ਹੱਲ ਕਰਨਾ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੈ। ਅਜਿਹਾ ਕੋਈ ਗਣਿਤਿਕ ਸਬੂਤ ਨਹੀਂ ਖੋਜਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਜੋ ਦਿਖਾਉਂਦਾ ਹੋਵੇ ਕਿ ਕੋਈ ਬਰਾਬਰ ਦਾ ਤੇਜ਼ ਕਲਾਸੀਕਲ ਅਲੌਗਰਿਥਮ ਖੋਜਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ, ਭਾਵੇਂ ਇਹ ਅਸੰਭਾਵਨਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{cite web|author=Jon Schiller, Phd|url=https://books.google.com/books?id=l217ma2sWkoC&amp;pg=PA11&amp;lpg=PA11&amp;dq#v=onepage&amp;q=Mathematical%20proof&amp;f=false 
|title=Quantum Computers}}&lt;/ref&gt; ਕੁੱਝ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਲਈ, ਕੁਆਂਟਮ ਕੰਪਿਊਟਰ ਇੱਕ ਪੌਲੀਨੋਮੀਅਲ ਸਪੀਡਅਪ ਦਾ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਰੱਖਦੇ ਹਨ। ਇਸਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਜਿਆਦਾ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਉਦਾਹਰਨ ''ਕੁਆਂਟਮ ਡੈਟਾਬੇਸ ਸਰਚ'' ਹੈ, ਜੋ [[ਗ੍ਰੋਵਰ ਦੇ ਅਲੌਗਰਿਥਮ]] ਰਾਹੀਂ ਕਲਾਸੀਕਲ ਅਲੌਗਰਿਥਮਾਂ ਨਾਲ਼ੋਂ ਕੁਆਡ੍ਰੈਟੀਕਲ ਤੌਰ ਤੇ ਡੈਟਾਬੇਸ ਪ੍ਰਤਿ ਘੱਟ ਸਵਾਲਾਂ ਨੂੰ ਵਰਤ ਕੇ ਹੱਲ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ, ਫਾਇਦਾ ਸਾਬਤ ਹੋਣ ਯੋਗ ਹੈ। ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਨਾਲ ਨਿਬਟਣ ਵਾਲ਼ੇ ਸਾਬਤ ਹੋਣ ਯੋਗ ਕੁਆਂਟਮ ਸਪੀਡਅਪਾਂ ਦੀਆਂ ਹੋਰ ਕਈ ਮਿਸਾਲਾਂ (ਉਦਾਹਰਨਾਂ) ਨਾਲ ਲਗਦੀ ਸਾਲ ਖੋਜੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਦੋ-ਤੋਂ-ਇੱਕ ਫੰਕਸ਼ਨਾਂ ਵਿੱਚ ਟਕਰਾਵਾਂ ਨੂੱ ਖੋਜਣ ਵਾਸਤੇ ਅਤੇ ਨੈਂਡ NAND ਸ਼ਾਖਾਵਾਂ ਨੂੰ ਉਤਪੰਨ ਕਰਨ ਵਾਸਤੇ।

ਇਹਨਾਂ ਚਾਰ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਵਾਲੀ ਕਿਸੇ ਸਮੱਸਿਆ ਤੇ ਵਿਚਾਰ ਕਰੋ:
#ਇਸ ਨੂੰ ਹੱਲ ਕਰਨ ਦਾ ਇਕਲੌਤਾ ਤਰੀਕਾ ਦੋਹਰਾ ਦੋਹਰਾ ਕੇ ਉੱਤਰਾਂ ਦਾ ਅੰਦਾਜ਼ਾਂ ਲਗਾਉਣਾ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੱ ਚੈੱਕ ਕਰਨਾ ਹੀ ਹੈ,
#ਚੈੱਕ ਕਰਨ ਲਈ ਸੱਭਵ ਉੱਤਰਾਂ ਦੀ ਸੰਖਿਆ ਇਨਪੁੱਟਾਂ ਦੀ ਸੰਖਿਆ ਜਿੰਨੀ ਹੀ ਹੈ,
#ਹਰੇਕ ਸੰਭਵ ਉੱਤਰ ਚੈੱਕ ਕਰਨ ਜਿੰਨਾ ਹੀ ਵਕਤ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ
#ਸਹੀ ਉੱਤਰ ਕਿਹੜਾ ਰਹੇਗਾ ਇਸਦੇ ਬਾਰੇ ਕੋਈ ਇਸ਼ਾਰਾ ਨਹੀਂ ਹੈ: ਮਨਮਰਜੀ ਨਾਲ ਸੰਭਾਵਨਾਵਾਂ ਪੈਦਾ ਕਰਨਾ ਕਿਸੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕ੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਨੂੱ ਚੈੱਕ ਕਰਨ ਜਿੰਨਾ ਹੀ ਚੰਗਾ ਰਹਿੱਦਾ ਹੈ।

ਇਸਦੀ ਇੱਕ ਉਦਾਹਰਨ ਇੱਕ [[ਪਾਸਵਰਡ ਕ੍ਰੈਕਿੰਗ|ਪਾਸਵਰਡ ਕ੍ਰੈਕਰ]] ਹੈ ਜੋ ਕਿਸੇ [[ਐਨਕ੍ਰਿਪਸ਼ਨ|ਐਨਕ੍ਰਿਪਟ ਕੀਤੀ ਹੋਈ]] ਫਾਈਲ ਵਾਸਤੇ ਪਾਸਵਰਡ ਨੂੰ ਗੈੱਸ (ਅਨੁਮਾਨਿਤ) ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ (ਇਹ ਮੰਨਦੇ ਹੋਏ ਕਿ ਪਾਸਵਰਡ ਇੱਕ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸੰਭਵ ਲੰਬਾਈ ਵਾਲ਼ਾ ਹੈ)।

ਸਾਰੀਆਂ ਚਾਰੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਵਾਸਤੇ, ਕਿਸੇ ਕੁਆਂਟਮ ਕੰਪਿਊਟਰ ਲਈ ਹੱਲ ਕਰਨ ਦਾ ਵਕਤ, ਇਨਪੁੱਟਾਂ ਦੀ ਸੰਖਿਆ ਦੇ ਵਰਗ ਮੂਲ ਦੇ ਅਨੁਪਾਤ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸਦੀ ਵਰਤੋਂ ਸੀਕਰਟ ਕੁੰਜੀ ਨੂੱ ਗੇੱਸ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਕੇ [[ਟ੍ਰਿਪਲ DES]] ਅਤੇ [[ਅਡਵਾਂਸਡ ਐਨਕ੍ਰਿਪਸ਼ਨ ਸਟੈਂਡਰਡ|AES]] ਵਰਗੇ [[ਸਮਿੱਟ੍ਰਿਕ ਸਾਈਫਰ]]ਾਂ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰਨ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://www.washingtonpost.com/world/national-security/nsa-seeks-to-build-quantum-computer-that-could-crack-most-types-of-encryption/2014/01/02/8fff297e-7195-11e3-8def-a33011492df2_story.html?hpid=z1 |title=NSA seeks to build quantum computer that could crack most types of encryption |first1=Steven |last1=Rich |first2=Barton |last2=Gellman |date=2014-02-01 |newspaper=Washington Post}}&lt;/ref&gt;

[[ਗ੍ਰੋਵਰ ਦਾ ਅਲੌਗਰਿਥਮ]] [[NP-ਕੰਪਲੀਟ]] ਨਾਮਕ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਾਸਤੇ ਇੱਕ ਬਰੂਟ-ਫੋਰਸ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਕੁਆਡ੍ਰੈਟਿਕ ਸਪੀਡਅਪ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਵੀ ਵਰਤਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਕਿਉਂਕਿ ਰਸਾਇਣ ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਨੈਨੋਟੈਕਨੌਲੌਜੀ ਕੁਆਂਟਮ ਸਿਸਟਮਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਉੱਤੇ ਟਿਕੀਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਅਜਿਹੇ ਸਿਸਟਮਾਂ ਦੀ ਬਣਾਵਟ ਕਲਾਸੀਕਲ ਤੌਰ ਤੇ ਕਿਸੇ ਕੁਸ਼ਲ ਅੰਦਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਅਸੰਭਵ ਹੀ ਹੈ, ਇਸਲਈ ਕਈ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਕਿ [[ਬ੍ਰਹਿਮੰਡੀ ਕੁਆਂਟਮ ਨਕਲ|ਕੁਆਂਟਮ ਬਣਾਵਟ]] ਕੁਆਂਟਮ ਕੰਪਿਊਟਿੰਗ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਜਿਆਦਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਐਪਲੀਕੇਸ਼ਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੋਵੇਗੀ।&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://archive.wired.com/science/discoveries/news/2007/02/72734 |title=The Father of Quantum Computing |first=Quinn |last=Norton |date=2007-02-15 |publisher=Wired.com}}&lt;/ref&gt; ਕੁਆਂਟਮ ਬਣਾਵਟ ਨੂੰ ਕਿਸੇ [[ਕੋਲਾਈਡਰ]] ਅੰਦਰ ਕ੍ਰਿਆਵਾਂ ਵਰਗੀਆਂ ਅਸਧਾਰਨ ਹਾਲਤਾਂ ਉੱਤੇ [[ਪ੍ਰਮਾਣੂ]]ਆਂ ਅਤੇ [[ਕਣ]]ਾਂ ਦੀ ਬਣਾਵਟ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਵੀ ਵਰਤਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.ias.edu/ias-letter/ambainis-quantum-computing |title=What Can We Do with a Quantum Computer? |first=Andris |last=Ambainis |date=Spring 2014 |publisher=Institute for Advanced Study}}&lt;/ref&gt;

ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ-ਪੈਮਾਨੇ ਦੇ ਕੁਆਂਟਮ ਕੰਪਿਊਟਰ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਤਕਨੀਕੀ ਚੁਨੌਤੀਆਂ ਰਹੀਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਸ ਕਾਰਨ ਹੁਣ ਤੱਕ ਕੁਆਂਟਮ ਕੰਪਿਊਟਰ ਅਜੇ ਵੀ ਕਿਸੇ ਕਲਾਸੀਕਲ ਕੰਪਿਊਟਰ ਤੋਂ ਤੇਜ਼ ਕੋਈ ਸਮੱਸਿਆ ਹੱਲ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕੇ ਹਨ। IBM ਦੇ [[ਡੇਵਿਡ ਪੀ ਡਿਵਿੰਸੈਨਜ਼ੋ]] ਨੇ ਕਿਸੇ ਪ੍ਰੈਕਟੀਕਲ ਕੁਆਂਟਮ ਕੰਪਿਊਟਰ ਵਾਸਤੇ ਹੇਠਾਂ ਲਿਖੀਆਂ [[ਡਿਵਿੰਸੈਨਜ਼ੋਜ਼ ਕਰਾਈਟੀਰੀਆ|ਜ਼ਰੂਰਤਾਂ]] ਦੀ ਸੂਚੀ ਬਣਾਈ ਹੈ:&lt;ref&gt;{{cite arXiv| eprint=quant-ph/0002077|title=The Physical Implementation of Quantum Computation|last=DiVincenzo |first=David P.|date=2000-04-13| class=quant-ph}}&lt;/ref&gt;

*ਕਿਉਬਿਟਾਂ ਦੀ ਸੰਖਿਆ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਭੌਤਿਕੀ ਤੌਰ ਤੇ ਪੈਮਾਨਾ-ਯੋਗ;
*ਮਨਮਰਜੀ ਦੇ ਮੁੱਲਾਂ ਤੱਕ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੇ ਜਾ ਸਕਣ ਵਾਲ਼ੇ ਕਿਉਬਿਟ;
*[[ਡੀਕੋਹਰੰਸ]] ਟਾਈਮ ਤੋਂ ਤੇਜ਼ ਕੁਆਂਟਮ ਗੇਟ;
*ਬ੍ਰਹਿਮੰਡੀ ਗੇਟ ਸੈੱਟ;
*ਅਸਾਨੀ ਨਾਲ ਪੜੇ ਜਾ ਸਕਣ ਵਾਲ਼ੇ ਕਿਉਬਿਟ।

=== ਕੁਆਂਟਮ ਡੀਕੋਹਰੰਸ ===
[[ਕੁਆਂਟਮ ਡੀਕੋਹਰੰਸ]] ਨੂੰ [[ਕੰਟਰੋਲ]] ਕਰਨਾ ਜਾਂ [[ਖਤਮ]] ਕਰਨਾ ਮਹਾਨ ਚੁਨੌਤੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਆਮਤੌਰ ਤੇ ਅਰਥ ਸਿਸਟਮ ਨੂੰ ਉਸਦੇ ਵਾਤਾਵਰਨ ਤੋਂ ਆਈਸੋਲੇਟ ਕਰ ਦੇਣਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਬਾਹਰੀ ਸੰਸਾਰ ਨਾਲ ਪਰਸਪਰ ਕ੍ਰਿਆਵਾਂ ਸਿਸਟਮ ਨੂੰ [[ਡੀਕੋਹਰੰਸ|ਡੀਕੋਹਰ]] ਕਰ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਫੇਰ ਵੀ, ਡੀਕੋਹਰੰਸ ਦੇ ਹੋਰ ਸੋਮੇ ਵੀ ਮੌਜੂਦ ਹਨ। ਉਦਾਹਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਕੁਆਂਟਮ ਗੇਟ, ਅਤੇ ਕਿਉਬਿਟਾਂ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਭੌਤਿਕੀ ਸਿਸਟਮ ਦਾ ਬੈਕਗਰਾਊਂਡ ਥਰਮੋ-ਨਿਊਕਲੀਅਰ ਸਪਿੱਨ ਅਤੇ ਲੈੱਟਿਸ ਕੰਪਨਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਡੀਕੋਹਰੰਸ ਪਲਟਾਓਣਯੋਗ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਗੈਰ-ਯੂਨਾਈਟਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਆਮਤੌਰ ਤੇ ਕੁੱਝ ਅਜਿਹੀ ਚੀਜ਼ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਉਚੇਚੇ ਤੌਰ ਤੇ ਨਿਯੰਤ੍ਰਿਤ ਕੀਤੀ ਜਾਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਜੇਕਰ ਇਸ ਤੋਂ ਬਚਿਆ ਨਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੋਵੇ। ਉਮੀਦਵਾਰ ਸਿਸਟਮਾਂ ਲਈ ਡੀਕੋਹਰੰਸ ਵਕਤ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ([[ਨਿਊਕਲੀਅਰ ਮੈਗਨੈਟਿਕ ਰੈਜ਼ੋਨੇਂਸ|NMR]] ਅਤੇ [[ਐੱਮ ਆਰ ਆਈ]] ਟੈਕਨੌਲੌਜੀ ਵਾਸਤੇ, ਜਿਸਨੂੰ ਡੀਫੇਜ਼ਿੰਗ ਟਾਈਮ ਵੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ) ਟਰਾਂਸਵਰਸ ਰੀਲੈਕਸੇਸ਼ਨ ਵਕਤ ''T''&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;, ਘੱਟ ਤਾਪਮਾਨ ਉੱਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ਤੇ ਨੈਨੋਸੈਕੰਡਾਂ ਅਤੇ ਸੈਕੰਡਾਂ ਦਰਮਿਆਨ ਰੇਂਜ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।&lt;ref name=&quot;DiVincenzo 1995&quot; /&gt; ਵਰਤਮਾਨ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ, ਕੁੱਝ ਕੁਆਂਟਮ ਕੰਪਿਊਟਰ ਆਪਣੇ ਕਿਉਬਿਟਾਂ ਦਾ ਤਾਪਮਾਨ 20 ਮਿਲੀਕੈਲਵਿਨਾਂ ਤੱਕ ਠੰਢਾਂ ਹੋਣਾ ਮੰਗਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਜੋ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਡੀਕੋਹਰੰਸ ਤੋਂ ਬਚਿਆ ਜਾ ਸਕੇ&lt;ref&gt;{{cite journal|last1=Jones|first1=Nicola|title=Computing: The quantum company|journal=Nature|date=19 June 2013|volume=498|issue=7454|pages=286–288|doi=10.1038/498286a|pmid=23783610}}&lt;/ref&gt; ਔਪਟੀਕਲ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣਾਂ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਲਈ ਇਹ ਮਸਲੇ ਹੋਰ ਕਠਿਨ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਗਨੀਟਿਊਡ ਦੇ ਦਰਜਿਆਂ ਦੀਆਂ ਟਾਈਮਸਕੇਲਾਂ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਇਹਨਾਂ ਨੂੱ ਹੱਲ ਕਰਨ ਪ੍ਰਤਿ ਇੱਕ ਅਕਸਰ ਸੁਣਨ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦਾ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਔਪਟੀਕਲ [[ਪਲਸ ਸ਼ੇਪਿੱਗ]] ਹੈ। ਗਲਤੀ ਦਰਾਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ਤੇ ਓਪਰੇਟਿੰਗ ਵਕਤ ਅਤੇ ਡੀਕੋਹਰੱਸ ਵਕਤ ਦੇ ਅਨੁਪਾਤ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਕੋਈ ਵੀ ਓਪਰੇਸ਼ਨ ਜਰੂਰ ਹੀ ਡੀਕੋਹਰੰਸ ਟਾਈਮ ਤੋਂ ਜਿਆਦਾ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਪੂਰਾ ਹੋ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਜੇਕਰ ਗਲਤੀ ਦਰ ਕਾਫੀ ਘੱਟ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਕੁਆਂਟਮ ਇਰਰ ਕੁਰੈਕਸ਼ਨ (ਕੁਆਂਟਮ ਗਲਤੀ ਸੋਧ) ਵਰਤਣਾ ਸੰਭਵ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਡੀਕੋਹਰੰਸ ਕਾਰਣ ਗਲਤੀਆਂ ਨੂੰ ਸਹੀ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੁੱਲ ਕੈਲਕੁਲੇਸ਼ਨ ਵਕਤ ਨੂੰ ਡੀਕੋਹਰੰਸ ਟਾਈਮ ਤੋਂ ਲੰਬਾ ਹੋਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਹਰੇਕ ਗੇਟ ਅੰਦਰ ਜਰੂਰਤ ਦੀ ਗਲਤੀ ਦਰ ਵਾਸਤੇ ਇੱਕ ਅਕਸਰ ਸੁਣਿਆਂ ਆਂਕੜਾ 10&lt;sup&gt;−4&lt;/sup&gt; ਹੈ। ਇਸਦਾ ਅਰਥ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਹਰੇਕ ਗੇਟ ਜਰੂਰ ਹੀ ਸਿਸਟਮ ਦੇ ਕੋਹਰੰਸ ਟਾਇਮ ਦੇ 10,000ਵੇਂ ਹਿੱਸੇ ਜਿੰਨੇ ਵਕਤ ਵਿੱਚ ਅਪਣਾ ਕੰਮ (ਟਾਸਕ) ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਯੋਗ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

== ਵਿਕਾਸ-ਕਾਰਜ ==
=== ਸਮਾਂਰੇਖਾ ===
== ਕੰਪਿਊਟੇਸ਼ਨਲ ਕੰਪਲੈਕਸਿਟੀ ਥਿਊਰੀ ਪ੍ਰਤਿ ਸਬੰਧ ==
== ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ ==
{{columns-list|colwidth=20em|
*[[ਰਸਾਇਣਕ ਕੰਪਿਊਟਰ]]
*[[DNA ਕੰਪਿਊਟਿੰਗ]]	
*[[ਇਲੈਕਟ੍ਰੌਨਿਕ ਕੁਆਂਟਮ ਹੋਲੋਗ੍ਰਾਫੀ]]
*[[ਪੈਦਾ ਹੋ ਰਹੀਆਂ ਤਕਨੀਕਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ]]
*[[ਇੰਟੈਲੀਜੰਸ ਅਡਵਾਂਸਡ ਰਿਸਰਚ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਐਕਟੀਵਿਟੀ]]
*[[ਕੇਨ ਕੁਆਂਟਮ ਕੰਪਿਊਟਰ]]
*[[ਨੈਚੁਰਲ ਕੰਪਿਊਟਿੰਗ]]
*[[ਨੌਰਮਲ ਮੋਡ]]
*[[ਫੋਟੌਨਿਕ ਕੰਪਿਊਟਰ]]
*[[ਪੋਸਟ-ਕੁਆਂਟਮ ਕ੍ਰਿਪਟੋਗ੍ਰਾਫੀ]]
*[[ਕੁਆਂਟਮ ਅਨੀਲਿੰਗ]]
*[[ਕੁਆਂਟਮ ਬੱਸ]]
*[[ਕੁਆਂਟਮ ਕੌਗਨਿਸ਼ਨ]]
*[[ਕੁਆਂਟਮ ਗੇਟ]]
*[[ਕੁਆਂਟਮ ਮਸ਼ੀਨ ਵਿੱਦਿਆ]]
*[[ਕੁਆਂਟਮ ਥਰੈਸ਼ਹੋਲਡ ਥਿਊਰਮ]]
*[[ਸੌਲੀਟੌਨ]]
*[[ਥਿਊਰੀਟੀਕਲ ਕੰਪਿਊਟਰ ਵਿਗਿਆਨ]]
*[[ਕੁਆਂਟਮ ਕੰਪਿਊਟਿੰਗ ਦੀ ਸਮਾਂਰੇਖਾ]]
*[[ਟੌਪੌਲੌਜੀਕਲ ਕੁਆਂਟਮ ਕੰਪਿਊਟਰ]]
*[[ਵੈੱਲੀਟ੍ਰੌਨਿਕਸ]]
}}

== ਹਵਾਲੇ ==
{{Reflist|30em}}

== ਹੋਰ ਲਿਖਤਾਂ ==
*{{cite book | author1-link= Michael Nielsen| author1=Nielsen, Michael |author2-link = Isaac L. Chuang |author2=Chuang, Isaac |title=Quantum Computation and Quantum Information |publisher=Cambridge University Press |location=Cambridge |year=2000 |isbn=0-521-63503-9 |oclc= 174527496 |url=https://books.google.com/books?id=aai-P4V9GJ8C&amp;printsec=frontcover}}
&lt;!-- These need to be inlined --&gt;
*{{cite journal | author1-link=Derek Abbott |last1=Abbot |first1=Derek |author2-link= Charles R. Doering |last2=Doering |first2=Charles R. |author3-link= Carlton M. Caves |last3=Caves |first3=Carlton M. |author4-link=Daniel Lidar |last4=Lidar |first4=Daniel M. |author5-link= Howard Brandt|last5=Brandt |first5=Howard E. |author6-link= Alexander R. Hamilton |last6=Hamilton |first6=Alexander R. |author7-link=David K. Ferry |last7=Ferry |first7=David K. |author8-link=Julio Gea-Banacloche |last8=Gea-Banacloche |first8=Julio |author9-link=Sergey M. Bezrukov |last9=Bezrukov |first9=Sergey M. |author10-link=Laszlo B. Kish |first10=Laszlo B. |last10=Kish | title=Dreams versus Reality: Plenary Debate Session on Quantum Computing |journal=Quantum Information Processing |year=2003 |volume=2 |issue=6 |pages=449–472 |doi=10.1023/B:QINP.0000042203.24782.9a | arxiv=quant-ph/0310130 |id={{hdl|2027.42/45526}}}}
*DiVincenzo, David P. (2000). &quot;The Physical Implementation of Quantum Computation&quot;. ''Experimental Proposals for Quantum Computation''. {{arxiv|quant-ph/0002077}}
*{{cite journal |last=DiVincenzo |first=David P. |title=Quantum Computation |url=https://archive.org/details/sim_science_1995-10-13_270_5234/page/254 |journal=Science |year=1995 |volume=270 |issue=5234 |pages=255–261 |doi= 10.1126/science.270.5234.255 |bibcode = 1995Sci...270..255D }} Table 1 lists switching and dephasing times for various systems.
*{{cite journal |last=Feynman |first=Richard |authorlink=Richard Feynman |title=Simulating physics with computers |url=https://archive.org/details/sim_international-journal-of-theoretical-physics_1982-06_21_6-7/page/467 |journal=International Journal of Theoretical Physics |volume=21 |page=467 |year=1982 |doi = 10.1007/BF02650179 |bibcode = 1982IJTP...21..467F | issue=6–7 }}
*{{cite book |last=Jaeger |first=Gregg |title=Quantum Information: An Overview |url=https://archive.org/details/quantuminformati0000jaeg |publisher=Springer |location=Berlin |year=2006 |isbn=0-387-35725-4 |oclc=255569451}}
*{{cite book |last=Singer |first=Stephanie Frank |title=Linearity, Symmetry, and Prediction in the Hydrogen Atom |url=https://archive.org/details/linearitysymmetr0000sing |publisher=Springer |location=New York |year=2005 |isbn=0-387-24637-1 |oclc= 253709076}}
*{{cite book |last=Benenti |first=Giuliano |title=Principles of Quantum Computation and Information Volume 1 |url=https://archive.org/details/principlesofquan0001bene | publisher=World Scientific |location=New Jersey |year=2004 |isbn=981-238-830-3 |oclc= 179950736}}
*Lomonaco, Sam. [http://www.csee.umbc.edu/~lomonaco/Lectures.html#OxfordLectures Four Lectures on Quantum Computing given at Oxford University in July 2006]
*C. Adami, N.J. Cerf. (1998). &quot;Quantum computation with linear optics&quot;. {{arxiv|quant-ph/9806048v1}}.
*{{cite book
|last=Stolze |first=Joachim
|last2=Suter |first2=Dieter
|year = 2004
|title = Quantum Computing
|url=https://archive.org/details/quantumcomputing0000stol |publisher = Wiley-VCH
|isbn = 3-527-40438-4
}}
*{{cite web
|last = Mitchell
|first = Ian
|year = 1998
|title = Computing Power into the 21st Century: Moore's Law and Beyond
|url = http://citeseer.ist.psu.edu/mitchell98computing.html
|access-date = 2016-07-11
|archive-date = 2008-08-20
|archive-url = https://web.archive.org/web/20080820102857/http://citeseer.ist.psu.edu/mitchell98computing.html
|dead-url = yes
}}
*{{cite web
|last=Landauer |first=Rolf | authorlink=Rolf Landauer
|year = 1961
|title = Irreversibility and heat generation in the computing process
|url = http://www.research.ibm.com/journal/rd/053/ibmrd0503C.pdf
}}
*{{cite book
|last=Moore |first=Gordon E. | authorlink=Gordon E. Moore
|year = 1965
|title = Cramming more components onto integrated circuits
|journal = Electronics Magazine
}}
*{{cite book
|last=Keyes |first=R. W.
|year = 1988
|title = Miniaturization of electronics and its limits
|journal=IBM Journal of Research and Development
}}
*{{cite web |authorlink=Michael Nielsen |last=Nielsen |first=M. A. |last2=Knill |first2=E. |author3-link=Raymond Laflamme |last3=Laflamme |first3=R. |title=Complete Quantum Teleportation By Nuclear Magnetic Resonance |url=http://citeseer.ist.psu.edu/595490.html |access-date=2016-07-11 |archive-date=2007-12-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071205193143/http://citeseer.ist.psu.edu/595490.html |dead-url=yes }}
*{{cite book
|last=Vandersypen |first=Lieven M.K.
|last2=Yannoni |first2=Constantino S. |last3=Chuang |first3=Isaac L.
|year = 2000
|title = Liquid state NMR Quantum Computing
}}
*{{cite book
|last=Hiroshi |first=Imai
|last2=Masahito |first2=Hayashi
|year = 2006
|title = Quantum Computation and Information
|url=https://archive.org/details/isbn_9783540331322 |publisher = Springer
|isbn = 3-540-33132-8
|location = Berlin
}}
*{{cite web
|last = Berthiaume
|first = Andre
|year = 1997
|title = Quantum Computation
|url = http://citeseer.ist.psu.edu/article/berthiaume97quantum.html
|access-date = 2016-07-11
|archive-date = 2009-02-26
|archive-url = https://web.archive.org/web/20090226084618/http://citeseer.ist.psu.edu/article/berthiaume97quantum.html
|dead-url = yes
}}
*{{cite web
|last = Simon
|first = Daniel R.
|year = 1994
|title = On the Power of Quantum Computation
|publisher = Institute of Electrical and Electronic Engineers Computer Society Press
|url = http://citeseer.ist.psu.edu/simon94power.html
|access-date = 2016-07-11
|archive-date = 2008-07-20
|archive-url = https://web.archive.org/web/20080720105813/http://citeseer.ist.psu.edu/simon94power.html
|dead-url = yes
}}
*{{cite web
|title = Seminar Post Quantum Cryptology
|publisher = Chair for communication security at the Ruhr-University Bochum
|url = http://www.crypto.rub.de/its_seminar_ss08.html
|access-date = 2016-07-11
|archive-date = 2014-02-26
|archive-url = https://web.archive.org/web/20140226005735/http://www.emsec.rub.de/chair/home/
|dead-url = yes
}}
*{{cite web
|last = Sanders
|first = Laura
|year = 2009
|title = First programmable quantum computer created
|url = http://www.sciencenews.org/view/generic/id/49951/title/First_programmable_quantum_computer_created
|access-date = 2016-07-11
|archive-date = 2012-09-25
|archive-url = https://web.archive.org/web/20120925002148/http://www.sciencenews.org/view/generic/id/49951/title/First_programmable_quantum_computer_created
|dead-url = yes
}}
*{{cite web
|title = New trends in quantum computation
|url = http://insti.physics.sunysb.edu/itp/conf/simons-qcomputation2/
}}
*{{cite book
|last=Wichert |first=Andreas |author-link=Andreas Wichert |year=2014
|title=Principles of Quantum Artificial Intelligence
|publisher=World Scientific Publishing Co.
|isbn=978-981-4566-74-2
}}
*{{cite book
|last=Akama |first=Seiki |author-link=Seiki Akama |year=2014
|title=Elements of Quantum Computing: History, Theories and Engineering Applications
|publisher=Springer International Publishing
|isbn=978-3-319-08284-4
}}

== ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ ==
{{Commons|ਕੁਆਂਟਮ ਕੰਪਿਊਟਿੰਗ}}
*[[Stanford Encyclopedia of Philosophy]]: &quot;[http://plato.stanford.edu/entries/qt-quantcomp/ Quantum Computing]&quot; by Amit Hagar.
*[http://arxiv.org/pdf/1310.1339.pdf Quantum Annealing and Computation: A Brief Documentary Note], A. Ghosh and S. Mukherjee
*[http://www.lps.umd.edu/Quantum%20Computing%20Group/QuantumComputingIndex.html Maryland University Laboratory for Physical Sciences] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190205184050/http://www.lps.umd.edu/Quantum%20Computing%20Group/QuantumComputingIndex.html |date=2019-02-05 }}: conducts researches for the quantum computer-based project led by the NSA, named 'Penetrating Hard Target'.
*[http://arnetminer.org/event/quantumComputingHistory Visualized history of quantum computing] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150111213722/http://arnetminer.org/event/quantumComputingHistory |date=2015-01-11 }}
*[http://arxiv.org/pdf/0801.2193.pdf Quantum Annealing and Analog Quantum Computation by Arnab Das and BK Chakrabarti ]

;Lectures
*[http://www.youtube.com/playlist?list=PL1826E60FD05B44E4 Quantum computing for the determined] – 22 video lectures by [[Michael Nielsen]]
*[http://www.quiprocone.org/Protected/DD_lectures.htm Video Lectures] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100210151240/http://www.quiprocone.org/Protected/DD_lectures.htm |date=2010-02-10 }} by [[David Deutsch]]
*[http://www.quantware.ups-tlse.fr/IHP2006/ Lectures at the Institut Henri Poincaré (slides and videos)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160303183533/http://www.quantware.ups-tlse.fr/IHP2006/ |date=2016-03-03 }}
*[http://nanohub.org/resources/4778 Online lecture on An Introduction to Quantum Computing, Edward Gerjuoy (2008)]
*{{YouTube|dWcT_qrBN_w|Quantum Computing research by Mikko Möttönen at Aalto University (video)}}

{{Quantum computing}}
{{Emerging technologies}}
{{Computer science}}
{{Quantum mechanics topics}}

{{Authority control}}

[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੁਆਂਟਮ ਸੂਚਨਾ ਵਿਗਿਆਨ| ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੁਆਂਟਮ ਕੰਪਿਊਟਿੰਗ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੰਪਿਊਟੇਸ਼ਨ ਦੇ ਮਾਡਲ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੁਆਂਟਮ ਕ੍ਰਿਪਟੋਗ੍ਰਾਫੀ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੂਚਨਾ ਥਿਊਰੀ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੰਪਿਊਟੇਸ਼ਨਲ ਕੰਪਲੈਕਸਿਟੀ ਥਿਊਰੀ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੰਪਿਊਟਰਾਂ ਦੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿਧਾਂਤਿਕ ਕੰਪਿਊਟਰ ਵਿਗਿਆਨ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਖੁੱਲੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:1980 ਜਾਣ-ਪਛਾਣਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੈਦਾ ਹੋ ਰਹੀਆਂ ਟੈਕਨੌਲੌਜੀਆਂ]]</text>
      <sha1>nikrmgn9b70eqsd1d3gsg1k9hqhcjz0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਕ੍ਰਿਤੀ ਸਨੇਨ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>92905</id>
    <revision>
      <id>846338</id>
      <parentid>829656</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T09:23:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>37445</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>846338</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="30146" sha1="hgfrnp3qsb6awy33i53ejt89reho0zp" xml:space="preserve">{{Infobox person
| name               = 
| image              =
| alt                = Kriti Sanon
| caption            = 
| birth_date         = {{birth date and age|df=yes|1990|07|27}}&lt;ref&gt;{{Cite web| title = Varun Dhawan and I think in the same filmy way: Kriti Sanon| first = Shalvi | last = Mangaokar| work = [[Hindustan Times]]| date = 27 July 2015 | accessdate = 17 April 2016| url = http://www.hindustantimes.com/bollywood/varun-dhawan-and-i-think-in-the-same-filmy-way-kriti-sanon/story-y6QqoDZaIFvDyqL5l9JupL.html}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web| title = Dilwale: Will start shooting with Shah Rukh and Kajol in mid-August, says Kriti Sanon|| work = [[India Today]]
| date = 29 July 2015| accessdate = 17 April 2016| url = http://indiatoday.intoday.in/story/dilwale-shooting-will-start-shooting-with-shah-rukh-khan-and-kajol-in-mid-august-says-kriti-sanon-bulgaria-varun-dhawan-release-december-18/1/454803.html}}&lt;/ref&gt;
| birth_place        = [[ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ]], [[ਭਾਰਤ]]
| nationality        = [[ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ|ਭਾਰਤੀ]]
| occupation         = ਅਦਾਕਾਰਾ, model
| years_active       = ੨੦੧੪–ਵਰਤਮਾਨ
| height             = &lt;!--Must be sourced--&gt;
| parents            = 
}}
'''ਕ੍ਰਿਤੀ ਸਨੇਨ''' (ਜਨਮ 27 ਜੁੁੁਲਾਈ 1990)&lt;ref name=oneindia&gt;{{cite web|title=Kriti Sanon|url=http://entertainment.oneindia.in/celebs/kriti-sanon.html|publisher=''One India Entertainment''|accessdate=31 May 2014|archive-date=2 ਜੁਲਾਈ 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140702073347/http://entertainment.oneindia.in/celebs/kriti-sanon.html|dead-url=yes}}&lt;/ref&gt; ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਮਾਡਲ, ਫਿਲਮ ਅਦਾਕਾਰਾ ਹੈ। ਜਿਸਨੇ ਹਿੰਦੀ ਅਤੇ ਤੇਲਗੂ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।&lt;ref&gt;[http://www.deccanchronicle.com/150127/entertainment-bollywood/article/telugu-challenge-kriti-sanon Telugu is a challenge]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|author= |url=http://timesofindia.indiatimes.com/life-style/fashion/shows/Ticket-to-Bollywood/articleshow/5551970.cms |title=Ticket to Bollywood |work=The Times of India|date=18 March 2010 |accessdate=12 May 2014}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/telugu/movies/news/Mahesh-Babu-to-romance-Kriti-Sanon/articleshow/16683552.cms |title=Mahesh Babu to romance Kriti Sanon |work= The Times Of India |date=5 October 2012 | accessdate=22 December 2013}}&lt;/ref&gt; ਮਾਡਲਿੰਗ ਵਿੱਚ ਕਦਮ ਰੱਖਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਫਿਲਮੀ ਅਦਾਕਾਰੀ ਕਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਸੁਕੁਮਾਰ ਨਾਲ [[Telugu cinema|ਤੇਲਗੂ]] [[ਮਨੋਵਿਗਿਆਨਕ ਰੋਮਾਂਚਕਾਰੀ|ਮਨੋਵਿਗਿਆਨਕ ਰੋੋੋੋਮਾਂਚਕਾਰੀ]] ਫਿਲਮ ''[[1: ਨੈਨੋਕਡੀਨੇ]]'' ਨਾਲ ਕੀਤੀ। ਉਸਦੀ ਪਹਿਲੀ [[ਬਾਲੀਵੁੱਡ|ਬਾਲੀਵੁੱੱਡ]] ਫਿਲਮ ਸ਼ਬੀਰ ਖਾਨ ਨਾਲ ਹੀਰੋਪੰਤੀ ਸੀ ਜੋ ਇੱਕ ਰੋਮਾਂਟਿਕ ਫਿਲਮ ਸੀ। ਇਸ ਫਿਲਮ ਲਈ ਉਸਨੂੰ ਨਵੀਂ ਵਧੀਆ ਅਦਾਕਾਰਾ ਵਜੋਂ ਫਿਲਮ ਫੇਅਰ ਅਵਾਰਡ ਮਿਲਿਆ&lt;ref&gt;{{cite web|title=Kriti Sanon finalized opposite Tiger in Heropanti|url=http://www.bollywoodhungama.com/news/1691531/Kriti-Sanon-finalized-opposite-Tiger-in-Heropanti|work=BollywoodHungama|accessdate=2 April 2014}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;The Times Of India&quot;&gt;{{cite web |url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2013-01-21/news-interviews/36446444_1_telugu-film-kriti-sanon-tiger-shroff |title=Telugu actress Kriti Sanon to act opposite Tiger |work=The Times Of India |date=21 January 2013 |accessdate=22 December 2013 |archive-date=1 ਅਗਸਤ 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130801033717/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2013-01-21/news-interviews/36446444_1_telugu-film-kriti-sanon-tiger-shroff |dead-url=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=Heropanti Cast &amp; Crew|url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/563936|work=BollywoodHungama|accessdate=2 April 2014}}&lt;/ref&gt;
2015 ਵਿੱਚ ਸਨੇਨ ਨੇ ਰੋਮਾਂਟਿਕ ਐਕਸ਼ਨ ਕਾਮੇਡੀ ਫ਼ਿਲਮ ''[[ਦਿਲਵਾਲੇ]]'' ਕੀਤੀ।&lt;ref name=&quot;Bollywood's Top Worldwide Earners&quot;&gt;{{cite web|title=Bollywood's Top Worldwide Earners|url=http://www.koimoi.com/box-office-verdict-bollywoods-top-worldwide-grossers/|website=koimoi.com|date=18 May 2016|accessdate=5 June 2016|archive-date=27 ਮਾਰਚ 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160327103312/http://www.koimoi.com/box-office-verdict-bollywoods-top-worldwide-grossers/|dead-url=yes}}&lt;/ref&gt; ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕੱਪੜਿਆਂ ਦੀ ਆਪਣੀ ਲਾਈਨ ਵੀ ਲਾਂਚ ਕੀਤੀ ਹੈ ਅਤੇ ਕਈ ਬ੍ਰਾਂਡਾਂ ਅਤੇ ਉਤਪਾਦਾਂ ਦੀ ਹਮਾਇਤ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਫੋਰਬਸ ਇੰਡੀਆ ਦੀ ਸੇਲਿਬ੍ਰਿਟੀ 100 ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ 2019 ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਹੋਈ ਹੈ।

== ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ ==
ਕ੍ਰਿਤੀ ਸਨੇਨ ਦਾ ਜਨਮ 27 ਜੁਲਾਈ 1990 ਨੂੰ ਇੱਕ ਚਾਰਟਡ ਅਕਾਂਉਟੈਂਟ ਰਾਹੁਲ ਅਤੇ [[ਦਿੱਲੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ]] ਦੀ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਗੀਤਾ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ।&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.mid-day.com/articles/mothers-day-special-meet-the-star-moms-of-bollywood/17209164|title=Mother's Day Special: Meet the star moms of Bollywood|last=Parkar|first=Shaheen|date=8 May 2016|work=Mid-day|archive-url=https://web.archive.org/web/20160610234457/http://www.mid-day.com/articles/mothers-day-special-meet-the-star-moms-of-bollywood/17209164|archive-date=10 June 2016|dead-url=no|accessdate=5 June 2016|df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;oneindia2&quot;&gt;{{cite web|url=http://entertainment.oneindia.in/celebs/kriti-sanon.html|title=Kriti Sanon|publisher=''One India Entertainment''|archive-url=https://web.archive.org/web/20140702073347/http://entertainment.oneindia.in/celebs/kriti-sanon.html|archive-date=2 July 2014|dead-url=no|accessdate=31 May 2014|df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.hindustantimes.com/bollywood/varun-dhawan-and-i-think-in-the-same-filmy-way-kriti-sanon/story-y6QqoDZaIFvDyqL5l9JupL.html|title=Varun Dhawan and I think in the same filmy way: Kriti Sanon|last=Mangaokar|first=Shalvi|date=27 July 2015|work=[[Hindustan Times]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20160531235520/http://www.hindustantimes.com/bollywood/varun-dhawan-and-i-think-in-the-same-filmy-way-kriti-sanon/story-y6QqoDZaIFvDyqL5l9JupL.html|archive-date=31 May 2016|dead-url=no|accessdate=17 April 2016|df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://indiatoday.intoday.in/story/dilwale-shooting-will-start-shooting-with-shah-rukh-khan-and-kajol-in-mid-august-says-kriti-sanon-bulgaria-varun-dhawan-release-december-18/1/454803.html|title=Dilwale: Will start shooting with Shah Rukh and Kajol in mid-August, says Kriti Sanon|date=29 July 2015|work=[[India Today]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20160428145204/http://indiatoday.intoday.in/story/dilwale-shooting-will-start-shooting-with-shah-rukh-khan-and-kajol-in-mid-august-says-kriti-sanon-bulgaria-varun-dhawan-release-december-18/1/454803.html|archive-date=28 April 2016|dead-url=no|accessdate=17 April 2016|2=|df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; ਉਹ ਇੱਕ ਪੰਜਾਬੀ ਪਰਿਵਾਰ ਤੋਂ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.dnaindia.com/bollywood/report-kriti-sanon-is-speaking-to-her-parents-in-punjabi-here-s-why-2588108 |title=Kriti Sanon is speaking to her parents in Punjabi, here's why!| date=24 February 2018 |website=[[Daily News and Analysis|DNA]] |accessdate=19 April 2019}}&lt;/ref&gt; ਉਸ ਦੀ ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਭੈਣ ਹੈ ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਨੂਪੁਰ ਸਨੇਨ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਦਿੱਲੀ ਪਬਲਿਕ ਸਕੂਲ, ਆਰ.ਕੇ. ਪੁਰਮ ਤੋਂ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਜੈਪੀ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਇਨਫਰਮੇਸ਼ਨ ਟੈਕਨੋਲੋਜੀ, ਨੋਇਡਾ ਤੋਂ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕਸ ਅਤੇ ਦੂਰਸੰਚਾਰ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਵਿੱਚ ਬੈਚਲਰ ਆਫ਼ ਟੈਕਨੋਲੋਜੀ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਹਾਸਿਲ ਕੀਤੀ।&lt;ref&gt;{{cite web | title = Ticket to Bollywood | last = Sharma | first = Garima | work = The Times of India | date = 18 March 2010 | accessdate = 5 June 2016 | url = http://timesofindia.indiatimes.com/life-style/fashion/shows/Ticket-to-Bollywood/articleshow/5551970.cms | archive-url = https://web.archive.org/web/20150512021911/http://timesofindia.indiatimes.com/life-style/fashion/shows/Ticket-to-Bollywood/articleshow/5551970.cms | archive-date = 12 May 2015 | url-status=live | df = dmy-all }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web | title = Engineering student Kriti Sanon says life in B-Town was meant to be | last = Chakravorty | first = Vinayak | work = India Today | date = 14 June 2015 | accessdate = 5 June 2016 | url = http://indiatoday.intoday.in/story/kriti-sanon-bollywood-iifa-heropanti-farzi/1/444411.html | archive-url = https://web.archive.org/web/20160422062044/http://indiatoday.intoday.in/story/kriti-sanon-bollywood-iifa-heropanti-farzi/1/444411.html | archive-date = 22 April 2016 | url-status=live | df = dmy-all }}&lt;/ref&gt;

==ਕੈਰੀਅਰ==
ਸੈਨੇਨ ਨੇ ਆਪਣੀ ਅਦਾਕਾਰੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 2014 ਵਿੱਚ ਸੁਕੁਮਾਰ ਦੀ ਤੇਲਗੂ ਫਿਲਮ 1: ਨੈਨੋਕਾਕਾਡੀਨ, ਇੱਕ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨਕ ਥ੍ਰਿਲਰ, ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਸੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ ਪੱਤਰਕਾਰ ਸਮੀਰਾ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਸੀ।&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://indiatoday.intoday.in/story/kriti-sanon-opposite-tiger-shroff-in-heropanti/1/247688.html |title=Most Wanted: Kriti Sanon has her kitty full with movies |work=India Today |date=26 January 2013 |accessdate=22 December 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131119192716/http://indiatoday.intoday.in/story/kriti-sanon-opposite-tiger-shroff-in-heropanti/1/247688.html |archive-date=19 November 2013 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|author=|url=http://timesofindia.indiatimes.com/life-style/fashion/shows/Ticket-to-Bollywood/articleshow/5551970.cms|title=Ticket to Bollywood|work=The Times of India|date=18 March 2010|accessdate=12 May 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140513113805/http://timesofindia.indiatimes.com/life-style/fashion/shows/Ticket-to-Bollywood/articleshow/5551970.cms|archive-date=13 May 2014|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/telugu/movies/news/Mahesh-Babu-to-romance-Kriti-Sanon/articleshow/16683552.cms |title=Mahesh Babu to romance Kriti Sanon |work=The Times Of India |date=5 October 2012 |accessdate=22 December 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150706150510/http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/telugu/movies/news/Mahesh-Babu-to-romance-Kriti-Sanon/articleshow/16683552.cms |archive-date=6 July 2015 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; ਫ਼ਿਲਮ ਨੂੰ ਸਮੀਖਿਅਕਾਂ ਦੀ ਮਿਸ਼ਰਤ ਸਮੀਖਿਆ ਮਿਲੀ।&lt;ref&gt;{{cite web|title='1 Nenokkadine' Review Roundup: Mahesh Babu Starrer Fails to Live up to Expectations|url=http://www.ibtimes.co.in/articles/533883/20140111/1-nenokkadine-review-mahesh-babu-negative-feedback.htm|work=International Business Times|accessdate=2 April 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140115180412/http://www.ibtimes.co.in/articles/533883/20140111/1-nenokkadine-review-mahesh-babu-negative-feedback.htm|archive-date=15 January 2014|url-status=live|date=11 January 2014}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title='1 Nenokkadine' Box Office Collection: Mahesh Babu Starrer is a Big Disaster |url=http://www.ibtimes.co.in/0391-nenokkadine039-box-office-collection-mahesh-babu-starrer-is-a-big-disaster-538409 |website=International Business Times |author=Sangeetha Seshagiri |date=12 February 2014 |accessdate=27 May 2014 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150706150704/http://www.ibtimes.co.in/0391-nenokkadine039-box-office-collection-mahesh-babu-starrer-is-a-big-disaster-538409 |archivedate= 6 July 2015 |df= }}&lt;/ref&gt; &quot;ਟਾਈਮਜ਼ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ&quot; ਦੇ ਇੱਕ ਸਮੀਖਿਅਕ ਨੇ ਲਿਖਿਆ ਕਿ ਸੈਨੇਨ &quot;ਬਹੁਤ ਸੋਹਣੀ ਲੱਗ ਰਹੀ ਹੈ&quot; ਅਤੇ &quot;ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ।&quot; ਜਦੋਂ ਕਿ Sify.com ਲਈ ਇੱਕ ਸਮੀਖਿਅਕ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਹ &quot;ਖੂਬਸੂਰਤ ਲੱਗਦੀ ਹੈ&quot; ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਕਾਰਗੁਜ਼ਾਰੀ ਨੂੰ ਨਵੇਂ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਲਈ &quot;ਠੀਕ&quot; ਮੰਨੀ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{cite web|title=1-Nenokkadine Movie Review|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/telugu/movie-reviews/1-Nenokkadine/movie-review/28646546.cms|work=The Times of India|accessdate=2 April 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140120170157/http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/telugu/movie-reviews/1-nenokkadine/movie-review/28646546.cms|archive-date=20 January 2014|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=1 Nenokkadine|url=http://www.sify.com/movies/1-nenokkadine-review-telugu-15046963.html|work=Sify|accessdate=2 April 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140401170928/http://www.sify.com/movies/1-nenokkadine-review-telugu-15046963.html|archive-date=1 April 2014|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸੇ ਸਾਲ, ਟਾਈਗਰ ਸ਼ਰਾਫ ਦੇ ਨਾਲ, ਸਬੀਰ ਖਾਨ ਦੇ ਐਕਸ਼ਨ ਰੋਮਾਂਸ ਹੀਰੋਪੰਤੀ ਨਾਲ ਸੈਨੇਨ ਨੇ ਹਿੰਦੀ ਸਿਨੇਮਾ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ।&lt;ref name=&quot;The Times Of India&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=Kriti Sanon finalized opposite Tiger in Heropanti|url=http://www.bollywoodhungama.com/news/1691531/Kriti-Sanon-finalized-opposite-Tiger-in-Heropanti|publisher=Bollywood Hungama|accessdate=2 April 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140613015123/http://www.bollywoodhungama.com/news/1691531/Kriti-Sanon-finalized-opposite-Tiger-in-Heropanti|archive-date=13 June 2014|url-status=live|date=21 January 2013}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=Heropanti Cast &amp; Crew|url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/563936|work=BollywoodHungama|accessdate=2 April 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140404142834/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/563936|archive-date=4 April 2014|url-status=live}}&lt;/ref&gt; Despite receiving mixed reviews from critics, it emerged as a commercial success.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Heropanti Set To Emerge A HIT |url=http://boxofficeindia.com/Details/art_detail/heropantisettoemergeahit#.U4Uak_ldXZ0 |website=Box Office India |accessdate=27 May 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140528100634/http://boxofficeindia.com/Details/art_detail/heropantisettoemergeahit#.U4Uak_ldXZ0 |archive-date=28 May 2014 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ਆਲੋਚਕਾਂ ਤੋਂ ਮਿਸ਼ਰਤ ਸਮੀਖਿਆਵਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਫ਼ਿਲਮ ਇੱਕ ਵਪਾਰਕ ਸਫਲਤਾ ਵਜੋਂ ਉਭਰੀ।&lt;ref&gt;{{cite web|title=Movie Review: 'Heropanti'|url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/criticreview/id/563936|first=Taran|last=Adarsh|publisher=Bollywood Hungama|date=23 May 2014|access-date=4 June 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140607004206/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/criticreview/id/563936|archive-date=7 June 2014|url-status=live}}&lt;/ref&gt; ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਹੰਗਾਮਾ ਦੇ ਤਰਨ ਆਦਰਸ਼ ਨੇ ਲਿਖਿਆ ਕਿ ਉਹ “ਖੂਬਸੂਰਤ ਲੱਗਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਨਿਸ਼ਚਤਤਾ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਾਲ ਆਪਣਾ ਭਾਗ ਸੰਭਾਲਦੀ ਹੈ।” ਇਸ ਦੇ ਉਲਟ, ਟਾਈਮਜ਼ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ ਦੀ ਸ਼੍ਰੀਜਾਨਾ ਦਾਸ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਭਾਵਨਾਤਮਕ ਹੋਣ ਦੀ ਅਲੋਚਨਾ ਕਰਦਿਆਂ ਇਸ ਨੂੰ “ਤੇਜ਼ ਨਾਲੋਂ ਵਧੇਰੇ ਚੀਜ਼ੀ” ਕਿਹਾ। ਆਪਣੀ ਅਦਾਕਾਰੀ ਲਈ, ਸੈਨੇਨ ਨੇ ਸਰਬੋਤਮ ਮਹਿਲਾ ਡੈਬਿਊ ਲਈ ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜਿੱਤਿਆ।

ਸੈਨੇਨ ਦੀ ਦੂਜੀ ਤੇਲਗੂ ਫ਼ਿਲਮ ਰਿਲੀਜ਼ ਸੁਧੀਰ ਵਰਮਾ ਦੀ &quot;ਦੋਹਚੇ&quot; ਨਾਲ ਆਈ, ਇਹ ਨਾਗਾ ਚੈਤਨਿਆ ਦੀ ਸਹਿ-ਅਭਿਨੇਤਾ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਅਪਰਾਧ ਫ਼ਿਲਮ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{cite web|title=Naga Chaitanya's new movie regular shooting from today |url=http://www.indiaglitz.com/naga-chaitanyas-new-movie-regular-shooting-from-today-telugu-news-110375 |publisher=India Glitz|date=14 July 2014 |accessdate=27 July 2014 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20141122133244/http://www.indiaglitz.com/Naga-chaitanyas-new-movie-regular-shooting-from-today-telugu-news-110375 |archivedate=22 November 2014 |df= }}&lt;/ref&gt; ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਰੋਹਿਤ ਸ਼ੈੱਟੀ ਦੀ ਐਕਸ਼ਨ-ਕਾਮੇਡੀ ਦਿਲਵਾਲੇ ਵਿੱਚ ਨਜ਼ਰ ਆਈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਵਰੁਣ ਧਵਨ, ਸ਼ਾਹਰੁਖ ਖਾਨ ਅਤੇ ਕਾਜੋਲ ਨਾਲ ਅਭਿਨੈ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਫ਼ਿਲਮ ਨੂੰ ਆਲੋਚਕਾਂ ਤੋਂ ਮਿਲਦੀ-ਜੁਲਦੀ ਸਮੀਖਿਆ ਮਿਲੀ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਹੁਣ ਤੱਕ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਮਾਈ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਭਾਰਤੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਹੋ ਉਭਰੀ, ਵਿਸ਼ਵ ਭਰ ਵਿੱਚ 3.72 ਬਿਲੀਅਨ ($USD 52 million) ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੀ ਕਮਾਈ ਕੀਤੀ। ਅਨੁਪਮਾ ਚੋਪੜਾ ਨੇ ਇਸ ਫ਼ਿਲਮ ਨੂੰ ਨਾਪਸੰਦ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਸੈਨੇਨ ਅਤੇ ਧਵਨ ਬਾਰੇ ਆਖਿਆ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਅਦਾਕਰੀ ਕਾਰਨ ਨੌਜਵਾਨ ਪੀੜ੍ਹੀ ਨੂੰ ਨਾਜ਼ੁਕ ਪੜਾਅ 'ਤੇ ਲਿਆ ਕੇ ਖੜ੍ਹਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{cite news | title = Dilwale review by Anupama Chopra: This is just recycled mediocrity | last = Chopra | first = Anupama | work = Hindustan Times | date = 19 December 2015 | accessdate = 5 June 2016 | url = http://www.hindustantimes.com/movie-reviews/dilwale-review-by-anupama-chopra-this-is-just-recycled-mediocrity/story-yKK2JEX3UvFrejYOrX6XqI.html | archive-url = https://web.archive.org/web/20160326124616/http://www.hindustantimes.com/movie-reviews/dilwale-review-by-anupama-chopra-this-is-just-recycled-mediocrity/story-yKK2JEX3UvFrejYOrX6XqI.html | archive-date = 26 March 2016 | url-status=live | df = dmy-all }}&lt;/ref&gt;

ਸੈਨੇਨ ਦੀ ਸਾਲ 2017 ਵਿੱਚ ਦੋ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਈਆਂ। ਉਸ ਨੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ [[ਸੁਸ਼ਾਂਤ ਸਿੰਘ ਰਾਜਪੂਤ]] ਦੇ ਨਾਲ ਦਿਨੇਸ਼ ਵਿਜਨ ਦੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਹੇਠ ਬਣੀ ਫ਼ਿਲਮ &quot;ਰਾਬਤਾ&quot; ਵਿੱਚ ਅਭਿਨੈ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਪੁਨਰ ਜਨਮ ਦੇ ਸਿਤਾਰਿਆਂ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਦੱਸਦੀ ਹੈ। ਇੱਕ ਬੜੀ ਨਿਰੀਖਣ ਵਿੱਚ, Rediff.com ਦੀ ਸੁਕਨਿਆ ਵਰਮਾ ਨੇ ਫ਼ਿਲਮ ਨੂੰ &quot;ਬੇਹੂਦਾ&quot; ਦਾ ਲੇਬਲ ਦਿੱਤਾ ਪਰ ਸੈਨੇਨ ਦੀ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਮੌਜੂਦਗੀ ਦਾ ਨੋਟਿਸ ਲਿਆ। ਇਹ ਵਪਾਰਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੁਝ ਵਧੀਆ ਨਹੀਂ ਰਹੀ। ਉਸ ਦੀ ਅਗਲੀ ਰਿਲੀਜ਼, ਅਸ਼ਵਨੀ ਅਈਅਰ ਤਿਵਾੜੀ ਦੀ ਰੋਮਾਂਟਿਕ ਕਾਮੇਡੀ &quot;ਬਰੇਲੀ ਕੀ ਬਰਫੀ&quot; ਨੂੰ ਵਧੇਰੇ ਪਸੰਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਸੈਨੇਨ ਨੇ [[ਆਯੁਸ਼ਮਾਨ ਖੁਰਾਨਾ]] ਅਤੇ [[ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਰਾਓ]] ਨਾਲ ਅਭਿਨੈ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਪੇਂਡੂ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪੇਂਡੂ ਔਰਤ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਜੋ ਇੱਕ ਬਿਹਤਰ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦੀ ਹੈ। ਐਨ.ਡੀ.ਟੀ.ਵੀ. ਦੀ ਸਾਈਬਲ ਚੈਟਰਜੀ ਨੇ ਨੋਟ ਕੀਤਾ ਕਿ &quot;ਬਰੇਲੀ ਕੀ ਬਰਫੀ&quot; ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦਾ ਭਾਰ ਕ੍ਰਿਤੀ ਸੈਨੇਨ ਉੱਤੇ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਇੱਕ ਕਦਮ ਵੀ ਗਲਤ ਨਹੀਂ ਉਠਾਉਂਦੀ&quot;, ਪਰ ਦਿ ਇੰਡੀਅਨ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ ਦੇ ਸ਼ੁਭਰਾ ਗੁਪਤਾ ਨੇ ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਸੈਨੇਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਉਸ ਦੀ ਕਾਰਗੁਜ਼ਾਰੀ ਵਿੱਚ ਕੁਦਰਤਵਾਦ ਦੀ ਘਾਟ ਹੈ। ਇਸ ਨੇ ਇਸ ਦੇ 200 ਮਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ (2.8 ਮਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ) ਦੇ ਬਜਟ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ 548 ​​ਮਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ (7.7 ਮਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ) ਦੀ ਕਮਾਈ ਕੀਤੀ।

ਸਾਲ 2019 ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ &quot;ਲੂਕਾ ਛੁਪੀ&quot; ਵਿੱਚ ਕਾਰਤਿਕ ਆਰੀਅਨ ਦੇ ਨਾਲ ਅਭਿਨੈ ਕੀਤਾ, ਇੱਕ ਲਿਵ-ਇਨ ਰਿਲੇਸ਼ਨਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਇੱਕ ਜੋੜੇ ਦੀ ਰੋਮਾਂਟਿਕ ਕਾਮੇਡੀ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://mumbaimirror.indiatimes.com/entertainment/bollywood/kriti-sanon-kartik-aaryan-in-a-romcom-based-in-mathura/articleshow/64819970.cms|title=Kriti Sanon, Kartik Aaryan in a romcom based in Mathura|last=Bhattacharya|first=Roshmilla|date=2 July 2018|work=Mumbai Mirror|access-date=2 July 2018|archive-date=23 ਜੁਲਾਈ 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190723120640/https://mumbaimirror.indiatimes.com/entertainment/bollywood/kriti-sanon-kartik-aaryan-in-a-romcom-based-in-mathura/articleshow/64819970.cms|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

==ਹੋਰ ਕਾਰਜ==
ਸੈਨੇਨ ਕਈ ਬ੍ਰਾਂਡਾਂ ਅਤੇ ਉਤਪਾਦਾਂ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਐਂਡਰੋਸਰ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Tewari |first1=Saumya |title=Why both premium, mass brands love Kriti Sanon |url=https://www.livemint.com/Consumer/3F9woRIMeE10JE6BIi0dpN/Why-both-premium-mass-brands-love-Kriti-Sanon.html |accessdate=5 February 2020 |work=Livemint |date=30 June 2018 |language=en}}&lt;/ref&gt; ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਟਾਈਟਨ ਵਾਚਜ਼ ਦਾ ਰਾਗਾ ਕਲੈਕਸ਼ਨ, ਪੈਰਾਸ਼ੂਟ&lt;ref&gt;{{cite web|title=Kriti Sanon Bags Two Endorsements|url=http://businessofcinema.com/bollywood_news/kriti-sanon-bags-two-endorsements/159897|publisher=Business of Cinema|author=Business of Cinema News Network|date=11 July 2014|accessdate=11 July 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140713182312/http://businessofcinema.com/bollywood_news/kriti-sanon-bags-two-endorsements/159897|archive-date=13 July 2014|url-status=live}}&lt;/ref&gt;, ਅਰਬਨ ਕਲੈਪ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/Sidharth-Malhotra-and-Kriti-Sanon-heat-up-the-dance-floor-in-ASIAM/articleshow/46712511.cms|title=Sidharth Malhotra and Kriti Sanon heat up the dance floor in #ASIAM|work=The Times of India|date=27 March 2015|accessdate=5 June 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20150403023345/http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/Sidharth-Malhotra-and-Kriti-Sanon-heat-up-the-dance-floor-in-ASIAM/articleshow/46712511.cms|archive-date=3 April 2015|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|title=Kriti Sanon to endorse a cola brand|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/telugu/movies/news-interviews/Kriti-Sanon-toendorse-a-cola-brand/articleshow/36138365.cms|newspaper=Times of India|date=6 June 2014|accessdate=11 July 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140609063105/http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/telugu/movies/news-interviews/Kriti-Sanon-toendorse-a-cola-brand/articleshow/36138365.cms|archive-date=9 June 2014|url-status=live}}&lt;/ref&gt; ਜੁਲਾਈ 2014 ਵਿੱਚ, ਸੈਨੇਨ ਨੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਕਈਂ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਟਿਸੋਟ ਦੀ ਕਿਊਕਸਟਰ ਫੁਟਬਾਲ ਵਾਚ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ।&lt;ref&gt;{{cite web|title=Kriti Sanon: The Next Brand Beauty|url=http://www.indiaglitz.com/-nbsp-nbsp-read-full-story-raquo--malayalam-news-110267|publisher=India Glitz|date=11 July 2014|accessdate=11 July 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140802204328/http://www.indiaglitz.com/-nbsp-nbsp-read-full-story-raquo--malayalam-news-110267|archive-date=2 August 2014|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=I am doing a Telugu film now: Kriti Sanon|url=http://zeenews.india.com/entertainment/regional/i-am-doing-a-telugu-film-now-kriti-sanon_157672.html|publisher=Zee News|author=PTI|date=2 July 2014|accessdate=11 July 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140708095829/http://zeenews.india.com/entertainment/regional/i-am-doing-a-telugu-film-now-kriti-sanon_157672.html|archive-date=8 July 2014|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |title=I value comfort over trends at all times says Kriti Sanon |url=https://indianexpress.com/article/lifestyle/fashion/kriti-sanon-fashion-panipat-arjun-patiala-housefull-4-luka-chuppi-latest-photos-6184078/ |accessdate=5 February 2020 |last=Sharma |first=Shweta |work=The Indian Express |date=11 January 2020}}&lt;/ref&gt;

ਸਤੰਬਰ, 2016 ਵਿੱਚ, ਸੈਨੇਨ ਨੇ ਆਪਣੀ ਖ਼ੁਦ ਦੀ ਕਪੜੇ ਦੀ ਲਾਈਨ ਲਾਂਚ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਲੇਬਲ 'Ms. Taken' ਲਿਆ।&lt;ref&gt;{{cite news |last1=IANS |title=Kriti Sanon announces sale for her label Ms. Taken |url=https://indianexpress.com/article/lifestyle/fashion/kriti-sanon-announces-sale-for-her-label-ms-taken-4433789/ |accessdate=5 February 2020 |work=The Indian Express |date=18 December 2016}}&lt;/ref&gt; ਉਸ ਨੇ 2017 ਇੰਡੀਅਨ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਲੀਗ ਦੇ ਉਦਘਾਟਨੀ ਸਮਾਰੋਹ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ।&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://zeenews.india.com/cricket/ipl/ipl-2017-kriti-sanon-gives-disha-patani-a-run-for-her-money-with-brilliant-performance-in-bengaluru-opening-ceremony-photos-video-1994468.html|title=IPL 2017: Kriti Sanon gives Disha Patani a run for her money with brilliant performance in Bengaluru opening ceremony|date=9 April 2017|accessdate=9 April 2017|publisher=Zee News|archive-url=https://web.archive.org/web/20170410051035/http://zeenews.india.com/cricket/ipl/ipl-2017-kriti-sanon-gives-disha-patani-a-run-for-her-money-with-brilliant-performance-in-bengaluru-opening-ceremony-photos-video-1994468.html|archive-date=10 April 2017|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

== ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ==
[[ਤਸਵੀਰ:Kriti Sanon promotes ‘Bareilly Ki Barfi’.jpg|thumb|੨੦੧੭ ਵਿੱਚ [[ਬਰੇਲੀ ਕੀ ਬਰਫ਼ੀ]] ਦੇ ਸਮਾਰੋਹ ਵਿੱਚ ਸਨੇਨ]]
{| class=&quot;wikitable sortable plainrowheaders&quot;
|- style=&quot;text-align:center;&quot;
! scope=&quot;col&quot; |ਸਾਲ
! scope=&quot;col&quot; |ਫ਼ਿਲਮ
! scope=&quot;col&quot; |ਕਿਰਦਾਰ
! class=&quot;unsortable&quot; scope=&quot;col&quot; |ਟਿੱਪਣੀ
|-
|੨੦੧੪
! scope=&quot;row&quot; |[[੧:ਨੈਨੋਕਡੀਨੇ]]
|ਸਮੀਰਾ
|ਤੇਲਗੂ ਫ਼ਿਲਮ
|-
|੨੦੧੪
! scope=&quot;row&quot; |[[ਹੀਰੋਪੰਤੀ]]
|ਡਿੰਪੀ
|[[Filmfare Award for Best Female Debut]]
|-
|੨੦੧੫
! scope=&quot;row&quot; |''[[ਦੋਹਚੇ]]''
|ਮੀਰਾ
|ਤੇਲਗੂ ਫ਼ਿਲਮ
|-
|੨੦੧੫
! scope=&quot;row&quot; |''[[ਦਿਲਵਾਲੇ]]''
|ਇਸ਼ੀਤਾ ਦੇਵ ਮਲਿਕ
|
|-
|੨੦੧੭
![[ਰਾਬਤਾ]]
|ਸਾਇਰਾ
|
|-
|੨੦੧੭
![[ਬਰੇਲੀ ਕੀ ਬਰਫ਼ੀ]]
|ਬਿਟੀ ਸ਼ਰਮਾ
|
|-
|੨੦੧੮
![[ਸਤ੍ਰੀ]]
|
|
|-
|੨੦੧੯
![[ਅਰਜੁਨ ਪਟਿਆਲਾ]]
|ਰੀਤੂ ਰੰਧਾਵਾ
|
|}

===ਗੀਤਾਂ ਦੀਆ ਵੀਡੀਓ ਵਿੱਚ ਦ੍ਰਿਸ਼===
{| class=&quot;wikitable&quot;
! ਸਾਲ
! ਗੀਤ
! ਗਾਇਕ
! Composer
! Lyricist
! ਹਵਾਲਾ
|-
|੨੦੧੫
|&quot;ਚਲ ਵਹਾ ਜਾਤੇ ਹੈ&quot;
|[[ਅਰਿਜੀਤ ਸਿੰਘ]]
|[[ਅਮਾਲ ਮਲਿਕ]]
|[[ਰਸ਼ਮੀ ਵੈਰਾਗ]]
|&lt;ref&gt;https://www.youtube.com/watch?v=NerQs_SOwRo&lt;/ref&gt;
|-
|੨੦੧੭
|ਪਾਸ ਆਓ
|[[ਪ੍ਰਾਕ੍ਰਿਤੀ ਕੱਕੜ]],[[ਅਰਮਾਨ ਮਲਿਕ]]
|[[ਅਮਾਲ ਮਲਿਕ|ਆਮਾਲ ਮਲਿਕ]]
|
|
|}

==ਹਵਾਲੇ==
{{ਹਵਾਲੇ}}

==ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ==
{{Commons category|Kriti Sanon}}
* {{IMDb name|5305841}}
* {{Bollywood Hungama|251040|Kriti Sanon}}
* {{Instagram|kritisanon|name= Kriti Sanon}}

[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1990]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤ ਮਾਡਲਾਂ]]</text>
      <sha1>hgfrnp3qsb6awy33i53ejt89reho0zp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਉੱਤਮ ਖੋਬਰਾਗੜੇ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>106325</id>
    <revision>
      <id>846319</id>
      <parentid>610025</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T02:49:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>37445</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>846319</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11602" sha1="48jxtmzajm9698wpqxjg6vdnrxmm8qt" xml:space="preserve">{{Infobox person|name=ਉੱਤਮ ਪ੍ਰਾਤੁਜੀ ਖੋਬਰਾਗੜੇ
|image=&lt;!-- Commented out: [[File:uttam.jpg]] --&gt;|image size=210px|imagesize=210px|caption=ਉੱਤਮ ਖੋਬਰਾਗੜੇ|birth_date={{Birth date and age|df=yes|1951|05|08}}|birth_place=[[ਮੁੰਬਈ]], [[ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ]], [[ਭਾਰਤ]]|residence=[[ਮੁੰਬਈ]], [[ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ]], [[ਭਾਰਤ]]|occupation=[[ਭਾਰਤੀ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕੀ ਸੇਵਾ]] Officer|years active=1984 – 2011|years_active=1984 – 2011|spouse=ਮੰਡਾ ਉੱਤਮ ਖੋਬਰਾਗੜੇ|children=[[ਦੇਵਯਾਨੀ ਖੋਬਰਾਗੜੇ]]&lt;br/&gt;ਸ਼ਰਮਿਸਥਾ ਖੋਬਰਾਗੜੇ}}

'''ਉੱਤਮ ਖੋਬਰਾਗੜੇ''', [[ਭਾਰਤੀ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕੀ ਸੇਵਾ|ਭਾਰਤੀ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨਿਕ ਸੇਵਾ]] ਦਾ ਇੱਕ ਸੇਵਾਮੁਕਤ ਅਧਿਕਾਰੀ ਹੈ ਅਤੇ ਦੇਵਯਾਨੀ ਖੋਬਰਾਗੜੇ ਦਾ ਪਿਤਾ ਹੈ। ਉਹ ਬਹੁਜਨ ਕਰਮਾਚਾਰੀ ਮਹਾਂਸੰਘ, ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਸੰਸਥਾ ਹੈ ਜੋ ਨੀਵੀਂ ਜਾਤੀ ਵਰਕਰਾਂ ਦੀ ਤਰਫ਼ੋਂ ਵਕਾਲਤ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਦਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਹੈ। &lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://india.blogs.nytimes.com/2014/01/14/a-feverish-welcome-for-indian-diplomat-in-hometown-of-mumbai/|title=A Feverish Welcome for Indian Diplomat in Hometown of Mumbai|last=Thirani Bagri|first=Neha|date=14 January 2014|access-date=14 January 2014}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://lite.epaper.timesofindia.com/mobile.aspx?article=yes&amp;pageid=6&amp;edlabel=TOIM&amp;mydateHid=09-05-2010&amp;pubname=&amp;edname=&amp;articleid=Pc00631&amp;format=&amp;publabel=TOI|title=United for a Cause|date=9 May 2005|access-date=14 January 2014}}&lt;/ref&gt; ਉਹ [[ਨਾਸ਼ਿਕ]] ਦੇ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਸੰਸਥਾ, ਸਮਤਾ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ ਦਾ ਸਲਾਹਕਾਰ ਵੀ ਹੈ। &lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://m.timesofindia.com/city/nashik/Teachers-students-felicitated-on-Phules-death-anniv/articleshow/26545594.cms|title=Teachers, students felicitated on Phule's death anniv|last=Sarkar|first=Sumita|date=29 November 2013|access-date=14 January 2014}}&lt;/ref&gt;

== ਸ਼ੁਰੂ ਦਾ ਜੀਵਨ ==
ਖੋਬਰਾਗੜੇ ਦਾ ਜਨਮ 8 ਮਈ 1951 ਨੂੰ&lt;ref name=&quot;ias-career-record&quot;&gt;{{Cite news|url=http://persmin.gov.in/ersheet/MultipleretERS.asp?HiddenStr=01MH035700|title=Executive Record Sheet (Retired IAS Officers) Shri Uttam P Khobragade|work=Ministry of Personnel, Government of India|access-date=13 March 2014}}&lt;/ref&gt; [[ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ]] ਦੇ ਗੜ੍ਹਚਿਰੌਲੀ ਦੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ [[ਦਲਿਤ]] ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। &lt;ref name=&quot;devyani_wapo&quot;&gt;{{Cite news|url=https://www.washingtonpost.com/world/asia_pacific/indias-devyani-khobragade-advocated-for-womens-rights-but-underpaid-her-nanny/2013/12/20/13e23688-69a2-11e3-8b5b-a77187b716a3_story.html|title=Who is Devyani Khobragade, the Indian diplomat at the center of the firestorm?|last=Gowen|first=Annie|date=20 December 2013|access-date=7 January 2014}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://www.ndtv.com/article/blog/blog-my-daughter-s-return-by-uttam-khobragade-470328|title=My daughter's return|last=Khobragade|first=Uttam|date=13 January 2014|access-date=13 January 2014}}&lt;/ref&gt;

ਉਸ ਨੇ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਬੈਚਲਰ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ,ਫਿਰ ਗੌਰਮਿੰਟ ਲਾਅ ਕਾਲਜ, [[ਮੁੰਬਈ]] ਤੋਂ ਕਾਨੂੰਨ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.facebook.com/uttam.khobragade|title=Uttam Khobragade|publisher=Facebook|access-date=2017-07-13}}&lt;/ref&gt;

== ਕੈਰੀਅਰ ==
1984 ਬੈਚ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨਿਕ ਸੇਵਾ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰੀ ਬਣਨ ਲਈ ਖੋਬਰਾਗੜੇ ਯੋਗਤਾ ਪਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।

1 ਅਗਸਤ 1986 ਤੋਂ 1 ਦਸੰਬਰ 1993 ਤੱਕ ਉਸ ਨੇ ਲੈਂਡ ਰੈਵੇਨਿਊ ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ ਅਤੇ ਪੇਂਡੂ ਵਿਕਾਸ ਵਿਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਸੇਵਾਵਾਂ ਨਿਭਾਈ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ 1 ਜੁਲਾਈ 1996 ਤਕ ਮੁੰਬਈ ਉਪਨਗਰ ਦੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਮੈਜਿਸਟਰੇਟ ਅਤੇ ਕੁਲੈਕਟਰ ਮੈਜਿਸਟਰੇਟ ਰਹੇ।&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.iieim.org/about-us/glance.htm|title=About Us &amp;#124; IIEIM At a Glance|publisher=IIEIM|access-date=2017-07-13}}&lt;/ref&gt; ਉਸ ਨੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵਿਭਾਗਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਯੋਜਨਾਬੰਦੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਇੰਪਲੀਮੈਂਟੇਸ਼ਨ, ਵਾਤਾਵਰਨ ਅਤੇ ਜੰਗਲਾਤ, ਸਮਾਜਕ ਨਿਆਂ ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀਕਰਣ ਅਤੇ ਪੇਂਡੂ ਵਿਕਾਸ ਆਦਿ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।&lt;ref&gt;http://expressindia.indianexpress.com/ie/daily/19990423/ige23020.html&lt;/ref&gt;  1 ਅਕਤੂਬਰ 1998 ਤੋਂ 18 ਅਕਤੂਬਰ 2000 ਤੱਕ ਉਹ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਅਤੇ ਫੂਡ ਪ੍ਰੋਸੈਸਿੰਗ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ (ਐਮਐਫਕੋ) ਦਾ ਮੈਨੇਜਿੰਗ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਸੀ।{{Citation needed|date=January 2014}}

ਖੋਬਰਾਗੜੇ 18 ਅਕਤੂਬਰ 2000 ਤੋਂ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਹਾਊਸਿੰਗ ਐਂਡ ਏਰੀਆ ਡਿਵੈਲਪਮੈਂਟ ਅਥਾਰਟੀ ਦਾ 1 ਅਗਸਤ 2002 ਤਕ ਸੀ.ਈ.ਓ. ਸੀ ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੂੰ ਇਸ ਪਦ ਤੋਂ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।&lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2002-08-11/pune/27326250_1_mhada-maharashtra-housing-area-development-authority|title=MLAs rap Mhada officials for corruption|date=11 Aug 2002|access-date=14 January 2014|archive-date=2 ਫ਼ਰਵਰੀ 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140202142417/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2002-08-11/pune/27326250_1_mhada-maharashtra-housing-area-development-authority|dead-url=yes}}&lt;/ref&gt; {{cn|date=July 2017}}

1 ਅਗਸਤ 2002 ਤੋਂ 16 ਜੁਲਾਈ 2004 ਤੱਕ ਉਹ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਰਾਜ ਦੇ ਫੂਡ ਐਂਡ ਡਰੱਗ ਐਡਮਨਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ਦੇ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਰਿਹਾ।&lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2002-08-28/mumbai/27315823_1_chief-secretary-fda-food-and-drugs-administration|title=Khobragade is appointed FDA chief|date=28 Aug 2002|access-date=14 January 2014|archive-date=2 ਫ਼ਰਵਰੀ 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140202205422/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2002-08-28/mumbai/27315823_1_chief-secretary-fda-food-and-drugs-administration|dead-url=yes}}&lt;/ref&gt;{{cn|date=July 2017}}

16 ਜੁਲਾਈ 2004 ਨੂੰ ਉਹ ਉਪ ਪ੍ਰਧਾਨ ਅਤੇ ਸੀਈਓ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਹਾਊਸਿੰਗ ਐਂਡ ਏਰੀਆ ਡਿਵੈਲਪਮੈਂਟ ਅਥਾਰਟੀ ਕੋਲ ਵਾਪਸ ਪਰਤ ਆਇਆ।&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://ttp/|title=Khobragade is new MHADA chief|date=17 July 2004|access-date=14 January 2014|archive-date=12 ਜੁਲਾਈ 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130712153022/http://ttp/|dead-url=yes}}&lt;/ref&gt;

25 ਮਈ 2005 ਨੂੰ ਉਸ ਨੂੰ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਸਟੇਟ ਰੋਡ ਟਰਾਂਸਪੋਰਟ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ ਦੇ ਉਪ-ਚੇਅਰਮੈਨ ਅਤੇ ਮੈਨੇਜਿੰਗ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਵਜੋਂ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। {{cn|date=July 2017}}

2006 ਵਿਚ, ਉਸ ਨੇ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਪਸ਼ੂ ਪਾਲਣ ਅਤੇ ਡੇਅਰੀ ਵਿਕਾਸ ਦੇ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਸਕੱਤਰ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।&lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://indiatoday.intoday.in/story/bird-flu-scare-poultry-business-sees-plummeting-sales-huge-losses-suicides/1/181414.html|title=Bird flu scare: Poultry business sees plummeting sales, huge losses, suicides|last=Bhupta|first=Malini|date=1 May 2006|access-date=14 January 2014}}&lt;/ref&gt;

28 ਜੂਨ 2006 ਤੋਂ&lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://www.hindustantimes.com/News-Feed/NM12/Maharashtra-transfers-16-IAS-officers-in-reshuffle/Article1-113693.aspx|title=Maharashtra transfers 16 IAS officers in reshuffle|date=26 June 2006|access-date=14 January 2014|publisher=Press Trust of India|archive-date=25 ਫ਼ਰਵਰੀ 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140225154714/http://www.hindustantimes.com/News-Feed/NM12/Maharashtra-transfers-16-IAS-officers-in-reshuffle/Article1-113693.aspx|dead-url=yes}}&lt;/ref&gt; 2 ਜੂਨ 2010 ਤੱਕ ਉਹ ਬਿਰਹਾਨਮੁੰਬਈ ਬਿਜਲੀ ਸਪਲਾਈ ਅਤੇ ਟਰਾਂਸਪੋਰਟ (ਬੈਸਟ) ਦਾ ਜਨਰਲ ਮੈਨੇਜਰ ਰਿਹਾ।&lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://www.rediff.com/money/2007/aug/25best.htm|title=Rediff News Now running TV ads in Mumbai's BEST buses|last=Seshan|first=Govindkrishna|date=25 August 2007|access-date=14 January 2014}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://www.dnaindia.com/mumbai/report-these-ias-officers-live-ambedkars-dream-1067990|title=These IAS officers live Ambedkar's dream|last=Khapre|first=Shubhangi|date=6 Dec 2006|access-date=14 January 2014}}&lt;/ref&gt;

2 ਜੂਨ 2010 ਤੋਂ 31 ਮਈ 2011 ਤੱਕ ਉਹ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਸਕੱਤਰ, ਕਬਾਇਲੀ ਕਲਿਆਣ ਵਿਭਾਗ ਰਿਹਾ।&lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://www.mumbaimirror.com/mumbai/others/State-seeks-inquiry-against-uttam-khobragade/articleshow/16139602.cms|title=State seeks inquiry against uttam khobragade|date=25 Jun 2011|access-date=14 January 2014|archive-date=16 ਜਨਵਰੀ 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140116114517/http://www.mumbaimirror.com/mumbai/others/State-seeks-inquiry-against-uttam-khobragade/articleshow/16139602.cms|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

ਖੋਬਰਾਗੜੇ ਫਿਲਹਾਲ ਯੂ ਐੱਮ ਟਰੇਡ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਲਿਮਟਿਡ, ਨਾਗਪੁਰ &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://corporatedir.com/company/u-m-trade-private-limited|title=U M Trade Private Limited information|publisher=Corporatedir.com|access-date=2017-07-13}}&lt;/ref&gt; ਅਤੇ ਉੱਤਮ ਵੈਕਸੀਨ ਪ੍ਰੋਡਕਟ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਲਿਮਟਿਡ, ਮੁੰਬਈ ਵਿਖੇ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://corporatedir.com/company/uttam-vaccine-product-private-limited|title=Uttam Vaccine Product Private Limited information|date=2013-07-04|publisher=Corporatedir.com|access-date=2017-07-13}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.zauba.com/director/UTTAM-PATRUJI-KHOBRAGADE/02370679|title=Uttam Patruji Khobragade - Director information and companies associated with &amp;#124; Zauba Corp|publisher=Zauba.com|access-date=2017-07-13}}&lt;/ref&gt;

==ਹਵਾਲੇ==
{{ਹਵਾਲੇ}}

[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1951]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਹਾਰਸ਼ਟਰ ਦੇ ਸਿਆਸਤਦਾਨ]]</text>
      <sha1>48jxtmzajm9698wpqxjg6vdnrxmm8qt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿਗਿਆਨ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>108600</id>
    <revision>
      <id>846308</id>
      <parentid>728447</parentid>
      <timestamp>2026-09-16T16:59:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mulkh Singh</username>
        <id>9921</id>
      </contributor>
      <origin>846308</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7389" sha1="gxzv860gdwfznvh9rbb6ykdrbveywwh" xml:space="preserve">'''ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿਗਿਆਨ''' ਇੱਕ [[ਸਮਾਜਿਕ ਵਿਗਿਆਨ]] ਹੈ ਜੋ [[ਸ਼ਾਸਨ ਪ੍ਰਣਾਲੀ]] ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧ ਅਤੇ ਸਿਆਸੀ ਸਰਗਰਮੀਆਂ, ਸਿਆਸੀ ਵਿਚਾਰਾਂ ਅਤੇ ਸਿਆਸੀ ਵਿਵਹਾਰ ਦਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਕਰਦਾ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.oxforddictionaries.com/us/definition/american_english/political-science%20Oxford%20Dictionary:%20political%20science |title=Oxford Dictionary: political science |access-date=2018-06-15 |archive-date=2020-05-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200522162406/https://www.lexico.com/search?filter=en_dictionary&amp;query=political_science+oxford+dictionary%3A+political+science |dead-url=yes }}&lt;/ref&gt;  ਇਹ ਸਿਆਸਤ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤ ਅਤੇ ਅਭਿਆਸ ਨੂੰ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸ਼ਕਤੀ ਅਤੇ ਸਰੋਤਾਂ ਦੀ ਵੰਡ ਦਾ ਨਿਰਧਾਰਨ ਕਰਨ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਵਿਚਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 

ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ [[ਤੁਲਨਾਤਮਕ ਰਾਜਨੀਤੀ]], [[ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਅਰਥ-ਵਿਵਸਥਾ]], [[ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਬੰਧ]], [[ਰਾਜਨੀਤਕ ਸਿਧਾਂਤ|ਸਿਆਸੀ ਸਿਧਾਂਤ]] , [[ਜਨਤਕ ਪ੍ਰਬੰਧਨ]], ਜਨਤਕ ਨੀਤੀ ਅਤੇ [[ਰਾਜਨੀਤਕ ਪ੍ਰਣਾਲੀ]] ਸਮੇਤ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਉਪ ਖੇਤਰ ਹਨ।  ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿਗਿਆਨ, [[ਅਰਥਸ਼ਾਸਤਰ|ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰ]], [[ਕਾਨੂੰਨ]], [[ਸਮਾਜ ਸ਼ਾਸਤਰ]], [[ਇਤਿਹਾਸ]], [[ਦਰਸ਼ਨ|ਫ਼ਲਸਫ਼ੇ]], [[ਭੂਗੋਲ]], [[ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ]] ਅਤੇ [[ਮਨੁੱਖੀ ਵਿਗਿਆਨ|ਮਾਨਵ ਸ਼ਾਸਤਰ]] ਦੇ ਖੇਤਰਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੋਈ ਹੈ।
== ਖੇਤਰ ==
ਰਾਜਨੀਤਕ ਵਿਗਿਆਨੀ ਫੈਸਲੇ ਲੈਣ ਵਿਚ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਦੀ ਵੰਡ ਅਤੇ ਤਬਾਦਲੇ ਸੰਬੰਧੀ ਮਸਲਿਆਂ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਸਰਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੰਗਠਨਾਂ, ਸਿਆਸੀ ਵਿਹਾਰ ਅਤੇ ਜਨਤਕ ਨੀਤੀਆਂ ਸਮੇਤ ਸ਼ਾਸਨ ਦੇ ਖੇਤਰ ਅਤੇ ਰੋਲ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਨੀਤੀਆਂ ਦੀ ਸਫਲਤਾ ਨੂੰ ਮਾਪਦੇ ਹਨ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਥਿਰਤਾ, ਨਿਆਂ, ਧਨ ਦੌਲਤ, ਸ਼ਾਂਤੀ ਅਤੇ ਜਨ ਸਿਹਤ ਵਰਗੇ ਕਈ ਕਾਰਕਾਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।  ਕੁਝ ਰਾਜਨੀਤਕ ਵਿਗਿਆਨੀ ਰਾਜਨੀਤੀ ਦਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਕਰ ਕੇ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਹੱਲ  ਪੇਸ਼ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ (ਇਹ ਵਰਣਨ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਹੋਣੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਉਹ ਕਿਵੇਂ ਹੋਣੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਹਨ). ਕੁਝ ਖਾਸ ਨੀਤੀਗਤ ਸਿਫਾਰਸ਼ਾਂ ਦੇ ਕੇ, ਆਦਰਸ਼ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਉਂਦੇ ਹਨ। 

ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਰਾਜਨੀਤਕ ਵਿਗਿਆਨੀ ਹੇਠਲੇ ਪੰਜ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਜਾਂ ਵਧੇਰੇ ਵਿੱਚ ਕਾਰਜ ਕਰਦੇ ਹਨ:

* [[ਤੁਲਨਾਤਮਕ ਰਾਜਨੀਤੀ]], [[ਖੇਤਰ ਅਧਿਐਨ]] ਸਮੇਤ
*[[ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਬੰਧ]]
*[[ਰਾਜਨੀਤਕ ਦਰਸ਼ਨ|ਸਿਆਸੀ ਫ਼ਲਸਫ਼ਾ]] ਜਾਂ ਸਿਆਸੀ ਸਿਧਾਂਤ
* [[ਜਨਤਕ ਪ੍ਰਬੰਧਨ]]
* [[ਪਬਲਿਕ ਕਾਨੂੰਨ]]
* [[ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਨੂੰਨ]]

== ਇਤਿਹਾਸ ==
=== ਉਦਭਵ ===
ਇੱਕ ਸਮਾਜਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਸਮਕਾਲੀ ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿਗਿਆਨ ਨੇ 19ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਦੂਜੇ ਅੱਧ ਵਿੱਚ ਰੂਪ ਧਾਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਖ਼ੁਦ ਨੂੰ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਦਰਸ਼ਨ ਅਤੇ ਇਤਿਹਾਸ ਤੋਂ ਵੱਖ ਕਰਨਾ ਅਰੰਭ ਕੀਤਾ। 19ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਖ਼ੀਰ ਤੱਕ, ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿਗਿਆਨ ਨੂੰ ਇਤਿਹਾਸ ਨਾਲੋਂ ਇੱਕ ਵੱਖਰਾ ਖੇਤਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਣਾ ਅਜੇ ਵੀ ਅਸਧਾਰਨ ਗੱਲ ਸੀ। &quot;ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿਗਿਆਨ&quot; ਸ਼ਬਦ ਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਦਰਸ਼ਨ ਤੋਂ ਵੱਖ ਨਹੀਂ ਸੀ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ, ਅਤੇ ਇਸ ਆਧੁਨਿਕ ਅਧਿਐਨ-ਖੇਤਰ (ਡਿਸਿਪਲਿਨ) ਦੇ ਪੂਰਵ-ਅਧਾਰ ਬਿਲਕੁਲ ਸਪੱਸ਼ਟ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਨੈਤਿਕ ਦਰਸ਼ਨ, ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਅਰਥਚਾਰਾ, ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਧਰਮ-ਸ਼ਾਸਤਰ, ਇਤਿਹਾਸ, ਅਤੇ ਹੋਰ ਅਜਿਹੇ ਖੇਤਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ ਜੋ ਇਸ ਮਿਆਰੀ ਨਿਰਧਾਰਨ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਸਨ ਕਿ 'ਕੀ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ' ਅਤੇ ਇੱਕ ਆਦਰਸ਼ ਰਾਜ ਦੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਤੇ ਕਾਰਜਾਂ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਲਗਾਉਣ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਸਨ।

ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਕਲਾਸੀਕਲ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਦਰਸ਼ਨ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਯੂਨਾਨੀ (ਹੈਲੇਨਿਕ) ਅਤੇ ਗਿਆਨ-ਪ੍ਰਸਾਰ (ਐਨਲਾਈਟਨਮੈਂਟ) ਦੀ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿਗਿਆਨੀ ਕਲਾਸੀਕਲ ਚਿੰਤਨ ਦੇ ਅਧਿਐਨ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ &quot;ਆਧੁਨਿਕਤਾ&quot; ਅਤੇ ਸਮਕਾਲੀ ਕੌਮ-ਰਾਜ (ਨੇਸ਼ਨ ਸਟੇਟ) ਪ੍ਰਤੀ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਚਿੰਤਾ ਦੁਆਰਾ ਵੀ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਅਤੇ ਇਸ ਕਾਰਨ ਉਹ ਸਮਾਜ-ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨਾਲ ਵਧੇਰੇ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਸਾਂਝੀ ਕਰਦੇ ਹਨ (ਮਿਸਾਲ ਵਜੋਂ, ਸੰਰਚਨਾ ਅਤੇ ਕਰਤਾਪਣ/ਏਜੰਸੀ)।

== ਹਵਾਲੇ ==
{{ਹਵਾਲੇ}}

[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿਆਸੀ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿਆਸਤ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿਗਿਆਨ ਦੀ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ]]</text>
      <sha1>gxzv860gdwfznvh9rbb6ykdrbveywwh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਕਬੀਰਾ (ਗੀਤ)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>121017</id>
    <revision>
      <id>846326</id>
      <parentid>845645</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T05:23:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>37445</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>846326</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12842" sha1="m70u6851ev53o7roasqo83s1uz423zk" xml:space="preserve">“'''ਕਬੀਰਾ'''” ਸਾਲ 2013 ਦੀ [[ਬਾਲੀਵੁੱਡ]] ਫਿਲਮ, ''[[ਯੇ ਜਵਾਨੀ ਹੈ ਦਿਵਾਨੀ|ਯੇ ਜਵਾਨੀ ਹੈ ਦੀਵਾਨੀ]]'' ਦਾ ਇੱਕ ਹਿੰਦੀ ਗੀਤ ਹੈ। ਇਹ ਗੀਤ ਪ੍ਰੀਤਮ ਚੱਕਰਵਰਤੀ ਦੁਆਰਾ ਕੰਪੋਜ਼ ਕੀਤਾ, [[ਅਮਿਤਾਭ ਭੱਟਾਚਾਰੀਆ]] ਨੇ ਲਿਖੀਆ ਅਤੇ [[ਰੇਖਾ ਭਾਰਦਵਾਜ]] ਅਤੇ [[ਤੋਚੀ ਰੈਣਾ|ਤੋਚੀ ਰੈਨਾ]] ਨੇ ਗਾਇਆ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.koimoi.com/videos/kabira-song-video-yeh-jawaani-hai-deewani/|title=Kabira Song Video – Yeh Jawaani Hai Deewani – Feat. Ranbir, Deepika|date=6 May 2013|website=[[Koimoi]]|access-date=27 January 2015|archive-date=27 ਅਪ੍ਰੈਲ 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150427174519/http://www.koimoi.com/videos/kabira-song-video-yeh-jawaani-hai-deewani/|dead-url=yes}}&lt;/ref&gt; ਟਰੈਕ ਦਾ ਸੰਗੀਤ ਵੀਡੀਓ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅਭਿਨੇਤਾ [[ਰਣਬੀਰ ਕਪੂਰ]], [[ਦੀਪਿਕਾ ਪਾਦੂਕੋਣ]] ਅਤੇ [[ਕਲਕੀ ਕੋਚਲਿਨ]] 'ਤੇ ਕੇਂਦ੍ਰਤ ਹੈ। ਫਿਲਮ ਦੇ ਸਾਊਂਡਟ੍ਰੈਕ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਉਸੇ ਗਾਣੇ ਦਾ ਐਨਕੋਡ ਸੰਸਕਰਣ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ [[ਅਰਿਜੀਤ ਸਿੰਘ]] ਅਤੇ [[ਹਰਸ਼ਦੀਪ ਕੌਰ]] ਨੇ ਗਾਇਆ ਸੀ।&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.hindustantimes.com/bollywood/watch-melodious-track-from-yeh-jawaani-hai-deewani/article1-1054845.aspx|title=Melodious track from Yeh Jawaani Hai Deewani|date=4 May 2013|website=[[Hindustan Times]]|access-date=27 January 2015|archive-date=27 ਅਪ੍ਰੈਲ 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150427203717/http://www.hindustantimes.com/bollywood/watch-melodious-track-from-yeh-jawaani-hai-deewani/article1-1054845.aspx|dead-url=yes}}&lt;/ref&gt;

== ਪਿਛੋਕੜ ==
ਇਸ ਗੀਤ ਦਾ ਸੰਗੀਤ ਪ੍ਰੀਤਮ ਨੇ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਗਾਣਾ [[ਸੂਫ਼ੀਵਾਦ|ਸੂਫੀ]] ਛੋਹ ਦੇ ਨਾਲ, ਦੇਸੀ ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ ਧੁਨਾਂ ਦੇ ਮਿਸ਼ਰਣ ਨਾਲ ਸੁਹਾਵਣਾ ਸੁਰ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.washingtonbanglaradio.com/content/54724013-watch-kabira-video-song-yeh-jawaani-hai-deewani-warm-you-heart|title=Watch: Kabira Video Song Yeh Jawaani Hai Deewani to Warm you Heart|date=5 May 2013|publisher=[[Washington Bangla Radio on Internet|Washington Bangla Radio]]|access-date=27 January 2015|archive-date=27 ਅਪ੍ਰੈਲ 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150427124909/http://www.washingtonbanglaradio.com/content/54724013-watch-kabira-video-song-yeh-jawaani-hai-deewani-warm-you-heart|dead-url=yes}}&lt;/ref&gt; ਇਸ ਗਾਣੇ ਦੀ ਸ਼ੂਟਿੰਗ [[ਰਾਜਸਥਾਨ]] ਦੇ ਕਈ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ,&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://zeenews.india.com/entertainment/bollywood/watch-on-screen-lovers-ranbir-and-deepika-get-heartbroken-in-the-song-kabira_133756.html|title=On-screen lovers Ranbir and Deepika get heartbroken in the song 'Kabira'|date=5 May 2013|publisher=[[Zee News]]|access-date=27 January 2015|archive-date=27 ਅਪ੍ਰੈਲ 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150427142827/http://zeenews.india.com/entertainment/bollywood/watch-on-screen-lovers-ranbir-and-deepika-get-heartbroken-in-the-song-kabira_133756.html|dead-url=yes}}&lt;/ref&gt; ਅਤੇ ਵੀਡੀਓ ਲਈ ਸਿਨੇਮੈਟੋਗ੍ਰਾਫੀ ਵੀ. ਮਣੀਕੰਦਨ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.bollywoodlife.com/news-gossip/yeh-jawaani-hai-deewani-song-kabira-ranbir-kapoor-and-deepika-padukone-are-completely-heartbroken/|title=Yeh Jawaani Hai Deewani song Kabira: Ranbir Kapoor and Deepika Padukone are completely heartbroken|date=6 May 2013|publisher=BollywoodLife|access-date=27 January 2015}}&lt;/ref&gt; ਇਸ ਨੂੰ [[ਅਰਿਜੀਤ ਸਿੰਘ|ਅਰੀਜੀਤ ਸਿੰਘ]] ਨੇ ਪ੍ਰੋਡਿਊਸ ਕੀਤਾ ਹੈ ਜਿਸਨੇ ਉਸੇ ਗਾਣੇ ਦਾ ਐਨਕੋਅਰ ਸੰਸਕਰਣ ਵੀ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਅਰਿਜੀਤ ਨੇ ਫਿਲਮ, ਦਾ ਇੱਕ ਹੋਰ ਗਾਣਾ &quot;ਬਲਮ ਪਿਚਕਾਰੀ&quot; ਵੀ ਪ੍ਰੋਡਿਊਸ ਕੀਤਾਹੈ ਜਿਸਨੂੰ ਵਿਸ਼ਾਲ ਡਡਲਾਨੀ ਅਤੇ [[ਸ਼ਾਲਮਲੀ ਖੋਲਗੜੇ]] ਨੇ ਗਾਇਆ ਹੈ&lt;ref name=&quot;arijit producer&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.hindustantimes.com/music/i-slept-through-auditions-arijit-singh/article1-1064850.aspx|title=I slept through auditions: Arijit Singh|last=Aditi Pant|date=24 May 2013|publisher=[[Hindustan Times]]|access-date=27 January 2015|archive-date=27 ਜਨਵਰੀ 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150127090102/http://www.hindustantimes.com/music/i-slept-through-auditions-arijit-singh/article1-1064850.aspx|dead-url=yes}}&lt;/ref&gt;''ਐਨਡੀਟੀਵੀ'' ਨਾਲ ਇੱਕ ਇੰਟਰਵਿਊ ਵਿੱਚ, [[ਦੀਪਿਕਾ ਪਾਦੂਕੋਣ|ਦੀਪਿਕਾ ਪਾਦੁਕੋਣ]] ਨੇ ਇਸ ਫਿਲਮ ਦੇ ਗਾਣੇ ਨੂੰ ਉਸਦੇ ਮਨਪਸੰਦ ਗਾਣੇ ਵਜੋਂ ਚੁਣਿਆ ਅਤੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਹ ਉਹ ਇਕਲੌਤਾ ਗੀਤ ਹੈ ਜੋ ਉਸਨੇ &quot;ਲਗਾਤਾਰ ਲੂਪ 'ਤੇ ਸੁਣਿਆ ਹੈ&quot;।&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://movies.ndtv.com/bollywood/deepika-padukone-on-ranbir-salman-and-big-b-637267|title=Deepika Padukone on Ranbir, Salman and Big B|last=Puja Talwar|date=14 February 2014|publisher=[[NDTV]]|access-date=27 January 2015}}&lt;/ref&gt;

ਗਾਣੇ ਦੇ ਐਨਕੋਡ ਸੰਸਕਰਣ ਦਾ ਸੰਗੀਤ ਵੀਡੀਓ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ [[ਕਲਕੀ ਕੋਚਲਿਨ]] ਦੇ ਵਿਆਹ ਦੀਆਂ ਤਿਆਰੀਆਂ 'ਤੇ ਕੇਂਦ੍ਰਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਅਸਲ ਸੰਸਕਰਣ ਦਾ ਸੰਗੀਤ ਵੀਡੀਓ ਮੁੱਖ ਤੌਰ' ਤੇ ਪਾਦੂਕੋਣ ਅਤੇ [[ਰਣਬੀਰ ਕਪੂਰ]] ਦੇ ਰਿਸ਼ਤੇ 'ਤੇ ਕੇੇਂਂਦ੍ਰਿਤ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://bollyspice.com/58702/the-lovely-kabira-from-yeh-jawaani-hai-deewani|title=The lovely Kabira from Yeh Jawaani Hai Deewani|last=Stacey Yount|date=4 May 2013|publisher=Bollywood Spice|access-date=27 January 2015}}&lt;/ref&gt; ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ ਗਏ ਪ੍ਰਮੋਸ਼ਨਲ ਮਿਊਜ਼ਿਕ ਵੀਡੀਓ ਵਿੱਚ ਰਣਬੀਰ ਨੂੰ “ ਇਲਾਹੀ ” ਗਾਣੇ ਦੇ ਇੱਕ ਟੁਕੜੇ ਰਾਹੀਂ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://ibnlive.in.com/photogallery/13362-6.html|title='Yeh Jawaani Hai Deewani' new stills: Check out Ranbir Kapoor's new bearded look|date=5 May 2013|publisher=[[CNN-IBN|IBNLive]]|access-date=28 January 2015|archive-date=8 ਮਈ 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130508040211/http://ibnlive.in.com/photogallery/13362-6.html|dead-url=yes}}&lt;/ref&gt; ਇਸ ਗਾਣੇ ਦੇ ਐਨਕਵਰ ਸੰਸਕਰਣ ਅਸਲ ਨਾਲੋਂ ਵਧੇਰੇ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੀ ਛੋਹ ਦੇ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਸੰਗੀਤ ਯੰਤਰ ਜਿਵੇਂ ਢੋੋੋਲ, ''[[ਤਬਲਾ]]'', ''[[ਸਿਤਾਰ]]'', ''[[ਸ਼ਹਿਨਾਈ]]'' ਵੀ ਵਰਤੇ ਗਏ ਹਨ। ਸੰਸਕਰਣ ਵਿੱਚ ਕੁੜੀ ਦੇ ਬੋਲ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਦਲ ਗਏ ਹਨ ਅਤੇ ਇੱਕ ਲੜਕੀ ਦੇ ਵਿਆਹ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧ ਰੱਖਦੇ ਹਨ ਜਿਥੇ ਉਸ ਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਨ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਬਾਰੇ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਘਰ ਛੱਡ ਰਹੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਸਹੁਰਿਆਂ ਵੱਲ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ।

== ਰਿਲੀਜ਼ ਅਤੇ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆ ==

ਇਹ ਗੀਤ 29 ਅਪ੍ਰੈਲ 2013 ਨੂੰ ਫਿਲਮ ਦੇ ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਡਿਜੀਟਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।&lt;ref name=&quot;iTunes&quot;&gt;{{Cite web |date=29 April 2013 |title=Kabira – Yeh Jawaani Hai Deewani (Original Motion Picture Soundtrack) |url=https://itunes.apple.com/in/album/kabira/id642380120?i=642380213 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140817143839/https://itunes.apple.com/in/album/kabira/id642380120?i=642380213 |archive-date=17 August 2014 |access-date=27 January 2015 |website=[[iTunes]]}}&lt;/ref&gt; ਗੀਤ ਦਾ ਸੰਗੀਤ ਵੀਡੀਓ ਅਧਿਕਾਰਤ ਤੌਰ 'ਤੇ 4 ਮਈ 2013 ਨੂੰ [[ਟੀ-ਸੀਰੀਜ਼ (ਕੰਪਨੀ)|ਟੀ-ਸੀਰੀਜ਼]] ਦੇ ਯੂਟਿਊਬ ਚੈਨਲ ਰਾਹੀਂ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।&lt;ref&gt;{{Cite web |date=4 May 2013 |title=Kabira – Yeh Jawaani Hai Deewani – Ranbir Kapoor, Deepika Padukone |url=https://www.youtube.com/watch?x-yt-cl=84838260&amp;v=ZWn5zOJvNAA&amp;x-yt-ts=1422327029 |access-date=27 January 2015 |website=[[Super Cassettes Industries T-Series|T-Series]] |publisher=YouTube}}&lt;/ref&gt; ਇਹ [[ਯੇ ਜਵਾਨੀ ਹੈ ਦਿਵਾਨੀ|ਫ਼ਿਲਮ]] ਦੇ ਆਖਰੀ ਮੂਲ ਗੀਤ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਸੀ।&lt;ref&gt;{{Cite web |date=8 May 2013 |title=Warm-up your heart with &quot;Kabira&quot;: 'Yeh Jawaani Hai Deewani' |url=https://www.indiaglitz.com/warmup-your-heart-with-kabira--yeh-jawaani-hai-deewani-hindi-news-93447 |access-date=27 January 2015 |website=IndiaGlitz }}{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਸਤੰਬਰ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

ਇਸ ਗੀਤ ਨੇ  25 ਦਸੰਬਰ 2013 ਨੂੰ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਸਪਾਈਸ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤੇ ਗਏ  &quot;2013 ਦੇ ਸਰਬੋਤਮ ਗੀਤਾਂ&quot; ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਤੀਜਾ ਸਥਾਨ ਹਾਸਿਲ ਕੀਤਾ ਸੀ।&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Stacey Yount |date=25 December 2013 |title=REFLECTIONS 2013: Best Songs of 2013 |url=http://bollyspice.com/72539/reflections-2013-best-songs-2013 |access-date=27 January 2015 |publisher=Bollywood Spice}}&lt;/ref&gt; ''[[ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਟਾਈਮਸ|ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਟਾਈਮਜ਼]]'' ਨਾਲ ਇੱਕ ਇੰਟਰਵਿਊ ਕਰਦਿਆਂ ਅਭਿਨੇਤਾ [[ਅਰਸ਼ਦ ਵਾਰਸੀ]] ਨੇ ਇਸ ਗੀਤ ਨੂੰ &quot;ਇੱਕ ਗੀਤ ਜੋ ਉਸ ਦੀ ਮੌਜੂਦਾ ਮਾਨਸਿਕ ਸਥਿਤੀ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਦਾ ਹੈ&quot; ਵਜੋਂ ਚੁਣਿਆ।&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Veenu Singh |date=9 March 2014 |title=I'm not at all like Circuit, says actor Arshad Warsi |url=http://www.hindustantimes.com/brunch-stories/i-m-not-at-all-like-circuit-says-actor-arshad-warsi/article1-1192530.aspx |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150427203720/http://www.hindustantimes.com/brunch-stories/i-m-not-at-all-like-circuit-says-actor-arshad-warsi/article1-1192530.aspx |archive-date=27 April 2015 |access-date=27 January 2015 |website=[[Hindustan Times]]}}&lt;/ref&gt; [[ਹਰਸ਼ਦੀਪ ਕੌਰ]] ਨੇ ਇਸ ਗੀਤ ਨੂੰ ਸੂਫੀ ਗੀਤਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਵਜੋਂ ਚੁਣਿਆ ਜੋ ਉਸਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪਸੰਦ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਗੀਤਕਾਰ ਸਵੈਨੰਦ ਕਿਰਕਿਰੇ ਨੇ [[ਅਮਿਤਾਭ ਭੱਟਾਚਾਰੀਆ]] ਦੇ ਗੀਤਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਸੰਦੀਦਾ ਗੀਤਾਂ ਵਿੱਚ ਚੁਣਿਆ।&lt;ref&gt;{{Cite web |last=V Lakshmi |date=14 November 2014 |title=Harshdeep Kaur: My voice is in perfect shape in the evenings |url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/music/news/Harshdeep-Kaur-My-voice-is-in-perfect-shape-in-the-evenings/articleshow/45136583.cms |access-date=27 January 2015 |website=[[The Times of India]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Rapti Bhaumick |date=19 December 2014 |title=Meet the Debutant Actor |url=http://www.ahmedabadmirror.com/entertainment/hip-happening/Meet-the-Debutant-Actor/articleshow/45566493.cms |access-date=27 January 2015 |website=Ahmedabad Mirror}}&lt;/ref&gt;
== ਹਵਾਲੇ ==
{{ਹਵਾਲੇ}}

[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਫ਼ਿਲਮੀ ਗੀਤ]]</text>
      <sha1>m70u6851ev53o7roasqo83s1uz423zk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਉਦਾਇਨ ਮੁਖਰਜੀ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>132287</id>
    <revision>
      <id>846318</id>
      <parentid>576241</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T02:25:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>37445</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>846318</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5627" sha1="l33pf9ysg7ncsgn9u4klpr6gxsv8z27" xml:space="preserve">'''ਉਦਾਇਨ ਮੁਖਰਜੀ''' [[ਭਾਰਤ|ਭਾਰਤੀ]] [[ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ]] [[ਪੱਤਰਕਾਰ]] ਅਤੇ [[ਅਰਥਸ਼ਾਸਤਰੀ]] ਹੈ, ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਸੀ.ਐਨ.ਬੀ.ਸੀ. ਇੰਡੀਆ ਦਾ ਮੈਨੇਜਿੰਗ ਸੰਪਾਦਕ ਸੀ।&lt;ref name=&quot;forbes2010&quot;&gt;{{Cite news|url=http://business.in.com/article/investment-guide-2010/udayan-mukherjee-riding-past-the-speedbreakers/9042/1|title=Udayan Mukherjee: Riding Past The Speedbreakers|last=Mukherjee|first=Udayan|access-date=2012-09-29|publisher=Business.in.com|archive-date=2010-01-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20100120022739/http://business.in.com/article/investment-guide-2010/udayan-mukherjee-riding-past-the-speedbreakers/9042/1|dead-url=yes}}&lt;/ref&gt; ਉਹ 48 ਸਾਲਾਂ ਦਾ ਹੈ ਅਤੇ 2013 ਵਿਚ ਕੁਮਾਓਂ ਚਲਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਉਹ [[ਉੱਤਰਾਖੰਡ|ਉਤਰਾਖੰਡ]] ਦੇ ਸੀਤਲਾ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।&lt;ref name=&quot;indiatimes&quot;&gt;{{Cite web|url=https://mumbaimirror.indiatimes.com/others/sunday-read/at-home-in-the-hills/articleshow/66573304.cms|title=TV journalist Udayan Mukherjee: At home in the hills: Journalist Udayan Mukherjee recounts his journey in debut novel|last=Labonita Ghosh|date=2018-11-11|website=mumbaimirror.indiatimes.com|access-date=2020-12-29|archive-date=2021-01-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20210123001646/https://mumbaimirror.indiatimes.com/others/sunday-read/at-home-in-the-hills/articleshow/66573304.cms|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

ਉਦਾਇਨ ਇਕ ਆਰਥਿਕ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਹੈ ਜਿਸ ਨੇ ਕੋਲਕਾਤਾ ਦੇ ਪ੍ਰੈਜੀਡੈਂਸੀ ਕਾਲਜ ਤੋਂ ਆਰਥਿਕਤਾ ਵਿਚ ਬੀ.ਐੱਸ.ਸੀ. ਕੀਤੀ ਅਤੇ [[ਜਵਾਹਰ ਲਾਲ ਨਹਿਰੂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ]], ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਤੋਂ ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰ ਵਿਚ ਐਮ.ਏ. ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਕਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਯੂ.ਟੀ.ਵੀ. ਨਾਲ ਕੀਤੀ। ਸੀ.ਐਨ.ਬੀ.ਸੀ. ਇੰਡੀਆ ਵਿਚ ਉਹ ਮੈਨੇਜਿੰਗ ਐਡੀਟਰ ਸੀ ਅਤੇ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਥਕਾਵਟ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ 2013 ਵਿਚ ਉਸਨੇ ਅਹੁਦਾ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ।&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.firstpost.com/india/udayan-mukherjees-dark-circles-is-a-rewarding-read-which-soars-in-its-exploration-of-mental-health-5470621.html|title=Udayan Mukherjee's Dark Circles is a rewarding read, which soars in its exploration of mental health|last=Sharma|first=Manik|date=1 November 2018|access-date=2018-11-02|publisher=Firstpost}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;corporate&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.moneycontrol.com/news/cnbc_anchors.php|title=Top Business Anchors, India Business Shows Anchors, List of Business Anchors -CNBC TV18|date=|publisher=Moneycontrol.com|access-date=2012-09-29|archive-date=2012-10-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20121012211805/http://www.moneycontrol.com/news/cnbc_anchors.php|dead-url=yes}}&lt;/ref&gt; 2018 ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ''ਡਾਰਕ ਸਰਕਲਜ''  ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਇੱਕ ਨਾਵਲ ਲਿਖਿਆ।&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.firstpost.com/india/udayan-mukherjees-dark-circles-is-a-rewarding-read-which-soars-in-its-exploration-of-mental-health-5470621.html|title=Udayan Mukherjee's Dark Circles is a rewarding read, which soars in its exploration of mental health|last=Sharma|first=Manik|date=1 November 2018|access-date=2018-11-02|publisher=Firstpost}}&lt;/ref&gt; ਇਸ ਕਿਤਾਬ ਵਿਚ ਮਾਨਸਿਕ ਸਿਹਤ ਇਕ ਮੁੱਖ ਮੁੱਦਾ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਨਿਊਜ਼ ਰੂਮ ਤੋਂ ਲਿਖਣ ਡੈਸਕ ਤੱਕ ਦੀ ਆਪਣੀ ਯਾਤਰਾ ਵੀ ਸਾਂਝੀ ਕੀਤੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਵੀ ਸਾਂਝਾ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਕਿਉਂ ਉਹ ਕਦੇ ਵੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਸਟੂਡੀਓ 'ਤੇ ਵਾਪਸ ਜਾਣ ਬਾਰੇ ਨਹੀਂ ਸੋਚਦਾ।&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.firstpost.com/living/udayan-mukherjee-on-his-debut-novel-dark-circles-and-why-he-may-never-return-to-television-studios-5442831.html|title=Udayan Mukherjee on his debut novel Dark Circles, and why he may never return to television studios - Living News, Firstpost|date=2018-10-25|website=Firstpost|access-date=2020-09-21}}&lt;/ref&gt;

== ਅਵਾਰਡ ==

* 2012, ਰਾਮਨਾਥ ਗੋਇੰਕਾ ਪੁਰਸਕਾਰ, ਪ੍ਰਸਾਰਣ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚ ਸਾਲ ਦਾ ਉੱਤਮ ਪੱਤਰਕਾਰ। &lt;ref name=&quot;indianexpress2012&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.indianexpress.com/news/ramnath-goenka-awards-express-group-honours-the-best-in-indian-journalism/900305/3|title=Ramnath Goenka Awards: Express Group honours the best in Indian journalism|date=2012-01-16|publisher=Indian Express|access-date=2012-09-29}}&lt;/ref&gt;

== ਹਵਾਲੇ ==
{{ਹਵਾਲੇ}}

== ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ ==

* ਮਨੀਕੰਟਰੌਲ ਓਨਲਾਈਨ ਵਿਚ [http://www.moneycontrol.com/news/cnbc_anchors.php ਉਦਾਇਨ ਪ੍ਰੋਫਾਈਲ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121012211805/http://www.moneycontrol.com/news/cnbc_anchors.php |date=2012-10-12 }}
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਪੁਰਸ਼ ਨਾਵਲਕਾਰ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਪੱਤਰਕਾਰ]]</text>
      <sha1>l33pf9ysg7ncsgn9u4klpr6gxsv8z27</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>2021 ਪੁਰਸ਼ ਟੀ20 ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>146284</id>
    <revision>
      <id>846309</id>
      <parentid>831248</parentid>
      <timestamp>2026-09-16T17:06:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>37445</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>846309</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="53189" sha1="sw2wb0pgdlg4gta9ta4wkyjsbzjykdu" xml:space="preserve">{{Infobox cricket tournament
| name            = 2021 ਆਈਸੀਸੀ ਪੁਰਸ਼ ਟੀ20 ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ
| image           = ICC Men's T20 World Cup 2021 logo.svg
| fromdate        = 17 ਅਕਤੂਬਰ
| todate          = 14 ਨਵੰਬਰ 2021
| administrator   = [[ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਸਭਾ]]
| cricket format  = [[ਟੀ20 ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ]]
| tournament format    = ਗਰੁੱਪ ਸਟੇਜ ਅਤੇ [[ਨਾੱਕ-ਆਊਟ|ਨਾਕਆਊਟ]]
| host                 = {{flagicon|United Arab Emirates}} [[ਸੰਯੁਕਤ ਅਰਬ ਅਮੀਰਾਤ]] &lt;br&gt;{{flagicon|Oman}} [[ਓਮਾਨ]] 
| champions            = {{cr|Australia}}&lt;br&gt;
| runner up            = {{cr|New Zealand}}
| count                = 1
| participants         = 16&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.icc-cricket.com/media-releases/1895073 |title=Ganguly, Sawhney and Shah get countdown to ICC Men's T20 World Cup 2021 underway |work=International Cricket Council |access-date=12 November 2020}}&lt;/ref&gt;
| matches              = 45
| attendance           = 378895
| player of the series = {{cricon|AUS}} [[ਡੇਵਿਡ ਵਾਰਨਰ (ਕ੍ਰਿਕਟ ਖਿਡਾਰੀ)|ਡੇਵਿਡ ਵਾਰਨਰ]]
| most runs            = {{cricon|PAK}} [[ਬਾਬਰ ਆਜ਼ਮ]] (303)
| most wickets         = {{cricon|SL}} [[ਵਨਿੰਦੂ ਹਸਰੰਗਾ]] (16)
| previous_year        = 2016
| previous_tournament  = 2016 ਆਈਸੀਸੀ ਵਿਸ਼ਵ ਟਵੰਟੀ20
| next_year            = 2022
| next_tournament      = 2022 ਆਈਸੀਸੀ ਪੁਰਸ਼ ਟੀ20 ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ
| website = [https://www.t20worldcup.com/ t20worldcup.com]
}}
'''2021 ਆਈਸੀਸੀ ਪੁਰਸ਼ ਟੀ20 ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ''' ਸੱਤਵਾਂ [[ਆਈਸੀਸੀ ਪੁਰਸ਼ ਟੀ20 ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ]] ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਸੀ,&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.icc-cricket.com/media-releases/917529|title=World T20 renamed as T20 World Cup|work=International Cricket Council|archive-url=https://web.archive.org/web/20181123200931/https://www.icc-cricket.com/media-releases/917529|archive-date=23 November 2018|access-date=24 November 2018|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/sports/cricket/news/world-t20-to-be-called-t20-world-cup-from-2020-edition-icc/articleshow/66772304.cms|title=World T20 to be called T20 World Cup from 2020 edition: ICC|archive-url=https://web.archive.org/web/20181124064512/https://timesofindia.indiatimes.com/sports/cricket/news/world-t20-to-be-called-t20-world-cup-from-2020-edition-icc/articleshow/66772304.cms|archive-date=24 November 2018|access-date=24 November 2018|url-status=live}}&lt;/ref&gt; [[ਸੰਯੁਕਤ ਅਰਬ ਅਮੀਰਾਤ]] ਅਤੇ [[ਉਮਾਨ|ਓਮਾਨ]] ਵਿੱਚ 17 ਅਕਤੂਬਰ ਤੋਂ 14 ਨਵੰਬਰ 2021 ਤੱਕ ਖੇਡਿਆ ਗਿਆ।&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.espncricinfo.com/story/t20-world-cup-set-to-begin-on-october-17-in-uae-final-on-november-14-1267881|title=T20 World Cup set to begin on October 17 in UAE; final on November 14|work=ESPN Cricinfo|access-date=25 June 2021}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ICChost&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.icc-cricket.com/news/2179964|title=ICC Men's T20 World Cup shifted to UAE, Oman|work=International Cricket Council|access-date=29 June 2021}}&lt;/ref&gt; [[ਵੈਸਟਇੰਡੀਜ਼ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ|ਵੈਸਟਇੰਡੀਜ਼]] ਡਿਫੈਂਡਿੰਗ ਚੈਂਪੀਅਨ ਸੀ,&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.espncricinfo.com/icc-world-twenty20-2016/content/story/994611.html|title=Brathwaite sixes take WI to thrilling title win|work=ESPN Cricinfo|access-date=3 April 2016}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.bbc.com/sport/cricket/35955518|title=World Twenty20: West Indies beat England to claim second title|work=BBC Sport|access-date=3 April 2016}}&lt;/ref&gt; ਪਰ ਆਖਰਕਾਰ ਸੁਪਰ 12 ਪੜਾਅ ਵਿੱਚ ਬਾਹਰ ਹੋ ਗਏ।&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/sport/cricket/59169122|title=T20 World Cup: Holders West Indies eliminated after Sri Lanka defeat|work=BBC Sport|access-date=4 November 2021}}&lt;/ref&gt;

ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸਮਾਗਮ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਵਿੱਚ 18 ਅਕਤੂਬਰ ਤੋਂ 15 ਨਵੰਬਰ 2020 ਤੱਕ ਹੋਣਾ ਸੀ,&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.abc.net.au/news/2015-02-10/australia-and-new-zealand-to-host-world-twenty20-in-2020/6083430|title=Australia and New Zealand to host World Twenty20 in 2020|date=10 February 2015|website=abcnet.au|archive-url=https://web.archive.org/web/20151025142521/http://www.abc.net.au/news/2015-02-10/australia-and-new-zealand-to-host-world-twenty20-in-2020/6083430|archive-date=25 October 2015|access-date=10 February 2015|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Dates&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.espncricinfo.com/story/_/id/21746867/ipl-now-window-icc-future-tours-programme|title=IPL now has window in ICC Future Tours Programme|date=12 December 2017|website=ESPN Cricinfo|archive-url=https://web.archive.org/web/20171213041703/http://www.espncricinfo.com/story/_/id/21746867/ipl-now-window-icc-future-tours-programme|archive-date=13 December 2017|access-date=12 December 2017|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ICC&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.icc-cricket.com/media-releases/669237|title=The road to the men's ICC World T20 Australia 2020 heads to Kuwait as regional qualification groups are confirmed|website=International Cricket Council|archive-url=https://web.archive.org/web/20180420135629/https://www.icc-cricket.com/media-releases/669237|archive-date=20 April 2018|access-date=20 April 2018|url-status=live}}&lt;/ref&gt; ਪਰ ਜੁਲਾਈ 2020 ਵਿੱਚ, [[ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਸਭਾ|ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਕੌਂਸਲ]] (ICC) ਨੇ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕੀਤੀ ਕਿ [[ਕੋਵਿਡ-19|ਕੋਵਿਡ-19 ਮਹਾਂਮਾਰੀ]] ਦੇ ਕਾਰਨ ਇਸ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਨੂੰ ਮੁਲਤਵੀ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.icc-cricket.com/media-releases/1733341|title=Men's T20 World Cup postponement FAQs|work=International Cricket Council|access-date=20 July 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.bbc.com/sport/cricket/53474889|title=Men's 2020 T20 World Cup postponed because of coronavirus|date=20 July 2020|work=BBC Sport|access-date=21 July 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.espncricinfo.com/story/_/id/29502051/icc-postpones-t20-world-cup-due-covid-19-pandemic|title=ICC postpones T20 World Cup due to Covid-19 pandemic|work=ESPN Cricinfo|access-date=21 July 2020}}&lt;/ref&gt; ਅਗਸਤ 2020 ਵਿੱਚ, ICC ਨੇ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕੀਤੀ ਕਿ ਭਾਰਤ ਯੋਜਨਾ ਅਨੁਸਾਰ 2021 ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਦੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਕਰੇਗਾ, ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਨੂੰ ਅਗਲੇ 2022 ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਲਈ ਮੇਜ਼ਬਾਨ ਵਜੋਂ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.icc-cricket.com/media-releases/1749944|title=Venue for postponed 2020 ICC Men's T20 World Cup confirmed|work=International Cricket Council|access-date=7 August 2020}}&lt;/ref&gt; ਹਾਲਾਂਕਿ, ਜੂਨ 2021 ਵਿੱਚ, ਆਈਸੀਸੀ ਨੇ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕੀਤੀ ਕਿ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਕੋਵਿਡ -19 ਮਹਾਂਮਾਰੀ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਵੱਧ ਰਹੀਆਂ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਮਹਾਂਮਾਰੀ ਦੀ ਸੰਭਾਵਤ ਤੀਜੀ ਲਹਿਰ ਦੇ ਡੈਲਟਾ ਵੇਰੀਐਂਟ ਡਰ ਕਾਰਨ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਨੂੰ ਸੰਯੁਕਤ ਅਰਬ ਅਮੀਰਾਤ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://timesofoman.com/article/103126-oman-cricket-ground-cleared-to-hold-twenty20-world-cup-matches|title=Oman cricket ground cleared to hold Twenty20 World Cup matches|website=Times of Oman|access-date=25 June 2021}}&lt;/ref&gt; ਇਹ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ 17 ਅਕਤੂਬਰ 2021 ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਸੀ।&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਦਾ ਫਾਈਨਲ 14 ਨਵੰਬਰ 2021 ਨੂੰ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਲ।&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.sportstiger.com/icc-t20-world-cup-2021-to-take-place-in-uae-from-october-17/|title=ICC T20 World Cup 2021 to take place in UAE from October 17|date=28 June 2021|work=SportsTiger|access-date=28 June 2021}}&lt;/ref&gt; ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਦੌਰ ਯੂਏਈ ਅਤੇ ਓਮਾਨ ਵਿੱਚ ਖੇਡੇ ਗਏ ਸਨ।&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.espncricinfo.com/story/t20-world-cup-set-to-begin-on-october-17-in-uae-final-on-november-14-1267881|title=T20 World Cup set to begin on October 17 in UAE; final on November 14|last=Acharya|first=Shayan|website=ESPNcricinfo|archive-url=https://web.archive.org/web/20210625170432/https://www.espncricinfo.com/story/t20-world-cup-set-to-begin-on-october-17-in-uae-final-on-november-14-1267881|archive-date=25 June 2021|access-date=25 June 2021|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

ਸੈਮੀਫਾਈਨਲ 'ਚ [[ਇੰਗਲੈਂਡ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ|ਇੰਗਲੈਂਡ]] ਨੂੰ ਪੰਜ ਵਿਕਟਾਂ ਨਾਲ ਹਰਾ ਕੇ [[ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ|ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ]] ਫਾਈਨਲ 'ਚ ਪਹੁੰਚਣ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਟੀਮ ਬਣ ਗਈ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.stuff.co.nz/sport/cricket/black-caps/126945277/daryl-mitchell-stars-as-black-caps-surge-late-to-stun-england-in-t20-world-cup-semifinal|title=Daryl Mitchell stars as Black Caps surge late to stun England in T20 World Cup semifinal|work=Stuff|access-date=10 November 2021}}&lt;/ref&gt; ਇਹ ਪਹਿਲਾ ਮੌਕਾ ਸੀ ਜਦੋਂ ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਨੇ ਟੀ-20 ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਦੇ ਫਾਈਨਲ ਲਈ ਕੁਆਲੀਫਾਈ ਕੀਤਾ ਸੀ।&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.icc-cricket.com/news/2348289|title=By the Numbers: New Zealand's incredible chase|work=International Cricket Council|access-date=11 November 2021}}&lt;/ref&gt; ਉਹ ਫਾਈਨਲ ਵਿੱਚ [[ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ|ਆਸਟਰੇਲੀਆ]] ਨਾਲ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਏ, ਜਿਸ ਨੇ ਦੂਜੇ ਸੈਮੀਫਾਈਨਲ ਵਿੱਚ [[ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ|ਪਾਕਿਸਤਾਨ]] ਨੂੰ ਪੰਜ ਵਿਕਟਾਂ ਨਾਲ ਹਰਾਇਆ।&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2021-22-1267897/australia-vs-pakistan-2nd-semi-final-1273755/match-report|title=Wade, Stoinis pull off sensational heist to put Australia in final|work=ESPN Cricinfo|access-date=11 November 2021}}&lt;/ref&gt; ਇਹ ਦੂਜੀ ਵਾਰ ਸੀ ਜਦੋਂ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਨੇ 2010 ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਦੇ ਫਾਈਨਲ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਟੀ-20 ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਦੇ ਫਾਈਨਲ ਲਈ ਕੁਆਲੀਫਾਈ ਕੀਤਾ ਸੀ।&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.cricket.com.au/news/match-report/australia-pakistan-t20-world-cup-semi-final-dubai-live-scores-video-highlights/2021-11-12|title=Late fireworks sends Aussies into WC final|work=Cricket Australia|access-date=11 November 2021}}&lt;/ref&gt;ਫਾਈਨਲ ਵਿੱਚ, ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਨੇ ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਨੂੰ ਅੱਠ ਵਿਕਟਾਂ ਨਾਲ ਹਰਾ ਕੇ ਆਪਣਾ ਪਹਿਲਾ ਟੀ-20 ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਜਿੱਤਿਆ।&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.icc-cricket.com/news/2350367|title=Marsh and Warner take Australia to T20 World Cup glory|work=International Cricket Council|access-date=14 November 2021}}&lt;/ref&gt; ਮਿਸ਼ੇਲ ਮਾਰਸ਼ ਨੂੰ ਪਲੇਅਰ ਆਫ ਦਾ ਮੈਚ ਅਤੇ [[ਡੇਵਿਡ ਵਾਰਨਰ (ਕ੍ਰਿਕਟ ਖਿਡਾਰੀ)|ਡੇਵਿਡ ਵਾਰਨਰ]] ਨੂੰ ਪਲੇਅਰ ਆਫ ਦਿ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ।&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.cricket.com.au/news/match-report/australia-new-zealand-t20-world-cup-final-dubai-live-scores-video-highlights/2021-11-15|title=Champions! Marsh's finest hour leads Aussies to glory|work=Cricket Australia|access-date=14 November 2021}}&lt;/ref&gt;

== ਪਿਛੋਕੜ ==
ਅਪ੍ਰੈਲ 2020 ਵਿੱਚ, ਆਈਸੀਸੀ ਨੇ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕੀਤੀ ਕਿ ਕੋਵਿਡ-19 ਮਹਾਂਮਾਰੀ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਅਜੇ ਵੀ ਨਿਰਧਾਰਤ ਸਮੇਂ ਅਨੁਸਾਰ ਅੱਗੇ ਵਧਣ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਸੀ।&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.icc-cricket.com/media-releases/1659969|title=ICC update following Chief Executives' meeting|work=International Cricket Council|access-date=23 April 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/sport/cricket/52400552|title=Men's T20 World Cup and Women's 50-over World Cup plans ongoing - ICC|work=BBC Sport|access-date=23 April 2020}}&lt;/ref&gt; ਹਾਲਾਂਕਿ, ਅਗਲੇ ਮਹੀਨੇ [[ਆਈਸੀਸੀ]] ਦੇ ਇੱਕ ਸੀਨੀਅਰ ਅਧਿਕਾਰੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ 2020 ਵਿੱਚ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਦੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਕਰਨਾ &quot;ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਜੋਖਮ&quot; ਹੋਵੇਗਾ,&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.espncricinfo.com/ci/content/story/1223856.html|title=T20 World Cup would be 'too big a risk' in 2020|work=ESPN Cricinfo|access-date=27 May 2020}}&lt;/ref&gt; ਆਈਸੀਸੀ ਨੇ ਇਹ ਵੀ ਕਿਹਾ ਕਿ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਨੂੰ ਮੁਲਤਵੀ ਕਰਨ ਦੀਆਂ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਗਲਤ ਸਨ, ਕਈ ਅਚਨਚੇਤੀ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.icc-cricket.com/media-releases/1673609|title=ICC statement on election of next Chair|work=International Cricket Council|access-date=27 May 2020}}&lt;/ref&gt; ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਬਾਰੇ ਫੈਸਲਾ ਅਸਲ ਵਿੱਚ 10 ਜੂਨ 2020 ਨੂੰ ਆਈਸੀਸੀ ਦੀ ਮੀਟਿੰਗ ਤੱਕ ਮੁਲਤਵੀ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ,&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.espncricinfo.com/story/_/id/29235049/icc-defers-decision-2020-t20-world-cup-june-10|title=ICC defers decision on 2020 T20 World Cup to June 10|work=ESPN Cricinfo|access-date=28 May 2020}}&lt;/ref&gt; ਜੁਲਾਈ 2020 ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਹੋਰ ਘੋਸ਼ਣਾ ਦੇ ਨਾਲ।&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.icc-cricket.com/media-releases/1680065|title=ICC Board update|work=International Cricket Council|access-date=10 June 2020}}&lt;/ref&gt; ਜੂਨ 2020 ਵਿੱਚ, ਕ੍ਰਿਕੇਟ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਦੇ ਚੇਅਰਮੈਨ ਅਰਲ ਐਡਿੰਗਜ਼ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਹ &quot;ਸੰਭਾਵਨਾ&quot; ਅਤੇ &quot;ਅਵਾਸਤਵਿਕ&quot; ਸੀ ਕਿ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਵਿੱਚ ਨਿਰਧਾਰਤ ਸਮੇਂ ਅਨੁਸਾਰ ਹੋਵੇਗਾ। ਐਡਿੰਗਜ਼ ਨੇ ਇਹ ਵੀ ਸੁਝਾਅ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਅਕਤੂਬਰ 2021 ਵਿੱਚ ਇਸ ਈਵੈਂਟ ਦੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਇੱਕ ਸਾਲ ਬਾਅਦ 2022 ਵਿੱਚ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਦਾ ਆਯੋਜਨ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਆਈਸੀਸੀ ਨੇ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਨੂੰ ਅਗਲੇ ਮਹਿਲਾ ਇੱਕ ਰੋਜ਼ਾ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਖੇਡੇ ਜਾਣ ਬਾਰੇ ਵੀ ਵਿਚਾਰ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਇਸ ਵਿੱਚ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਸੀ। ਫਰਵਰੀ 2021 ਲਈ ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ।&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.espncricinfo.com/story/_/id/29317301/t20-world-cup-unrealistic-unlikely-year-cricket-australia-chairman|title=T20 World Cup 'unrealistic' and 'unlikely' this year - Cricket Australia chairman|work=ESPN Cricinfo|access-date=16 June 2020}}&lt;/ref&gt;

ਅਧਿਕਾਰਤ ਮੁਲਤਵੀ ਹੋਣ ਤੋਂ ਇੱਕ ਮਹੀਨਾ ਪਹਿਲਾਂ, ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਦੇ ਸੰਘੀ ਸੈਰ-ਸਪਾਟਾ ਮੰਤਰੀ ਸਾਈਮਨ ਬਰਮਿੰਘਮ ਨੇ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕੀਤੀ ਕਿ ਆਸਟਰੇਲੀਆਈ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਉਮੀਦ ਹੈ ਕਿ ਦੇਸ਼ ਦੀਆਂ ਸਰਹੱਦਾਂ 2021 ਤੱਕ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਯਾਤਰਾ ਲਈ ਬੰਦ ਰਹਿਣਗੀਆਂ।&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://mobile.abc.net.au/news/2020-06-17/borders-likely-closed-until-next-year-coronavirus-restrictions/12365978|title=Australian borders likely to stay closed until next year, Tourism Minister says|last=Macmillan|first=Jade|date=17 June 2020|work=abc.net.au|access-date=17 June 2020|publisher=[[Australian Broadcasting Corporation]]}}&lt;/ref&gt; ਆਈਸੀਸੀ ਨੇ ਇਹ ਵੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕੀਤੀ ਹੈ ਕਿ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਜਾਂ ਭਾਰਤ, ਕ੍ਰਮਵਾਰ 2020 ਅਤੇ 2021 ਵਿੱਚ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਦੇ ਮੇਜ਼ਬਾਨ, ਇਸ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਦੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਕਰਨਗੇ।&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.icc-cricket.com/media-releases/1733558|title=ICC Men's T20 World Cup in Australia postponed|work=International Cricket Council|access-date=20 July 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.cricket.com.au/news/t20-world-cup-postponed-australia-2020-21-summer-of-cricket-schedule-nick-hockley-covid-19/2020-07-21|title=World Cup call paves the way for summer like no other|work=Cricket Australia|access-date=21 July 2020}}&lt;/ref&gt; ਅਗਸਤ 2020 ਵਿੱਚ, ਆਈਸੀਸੀ ਨੇ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕੀਤੀ ਕਿ ਭਾਰਤ ਨੂੰ 2021 ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਦੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਕਰਨ ਦੀ ਉਮੀਦ ਹੈ, ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਦੇ 2022 ਦੇ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਦੀ ਉਮੀਦ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.icc-cricket.com/news/1749997|title=Men's T20WC 2021 in India, 2022 in Australia; Women's CWC postponed|date=7 August 2020|publisher=[[International Cricket Council]]|access-date=25 September 2020}}&lt;/ref&gt; ਉਸੇ ਮਹੀਨੇ, ਆਈਸੀਸੀ ਨੇ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕੀਤੀ ਕਿ ਸ਼੍ਰੀਲੰਕਾ ਅਤੇ ਸੰਯੁਕਤ ਅਰਬ ਅਮੀਰਾਤ ਨੂੰ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਲਈ ਬੈਕ-ਅੱਪ ਸਥਾਨਾਂ ਵਜੋਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.espncricinfo.com/story/_/id/29644852/sri-lanka,-uae-back-venues-2021-t20-world-cup|title=Sri Lanka, UAE among back-up venues for 2021 T20 World Cup|work=ESPN Cricinfo|access-date=12 August 2020}}&lt;/ref&gt; ਅਪ੍ਰੈਲ 2021 ਵਿੱਚ, ICC ਦੇ CEO ਜਿਓਫ ਐਲਾਰਡਿਸ ਨੇ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕੀਤੀ ਕਿ ਜੇਕਰ ਭਾਰਤ ਮਹਾਂਮਾਰੀ ਦੇ ਕਾਰਨ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਦੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਅਸਮਰੱਥ ਸੀ ਤਾਂ ਬੈਕ-ਅੱਪ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਅਜੇ ਵੀ ਲਾਗੂ ਹਨ।&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.espncricinfo.com/story/icc-ceo-geoff-allardice-back-up-plans-in-place-if-india-cannot-host-t20-world-cup-1258015|title=ICC CEO Geoff Allardice: 'Back-up plans' in place if India cannot host T20 World Cup|work=ESPN Cricinfo|access-date=7 April 2021}}&lt;/ref&gt; ਉਸੇ ਮਹੀਨੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ, [[ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਕੰਟਰੋਲ ਬੋਰਡ]] (ਬੀ.ਸੀ.ਸੀ.ਆਈ.) ਦੇ ਧੀਰਜ ਮਲਹੋਤਰਾ ਨੇ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕੀਤੀ ਕਿ ਯੂ.ਏ.ਈ.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/sport/cricket/56929358|title=T20 World Cup could be moved to United Arab Emirates, says BCCI|work=BBC Sport|access-date=29 April 2021}}&lt;/ref&gt;ਜੇਕਰ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਮਹਾਂਮਾਰੀ ਲਗਾਤਾਰ ਵਿਗੜਦੀ ਰਹੀ।&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.espncricinfo.com/story/bcci-mulls-moving-t20-world-cup-to-uae-in-worst-case-scenario-1261868|title=BCCI mulls moving T20 World Cup to UAE in 'worst case scenario'|work=ESPN Cricinfo|access-date=30 April 2021}}&lt;/ref&gt; ਬੀਸੀਸੀਆਈ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਦੇ ਸੰਭਾਵੀ ਸਹਿ-ਮੇਜ਼ਬਾਨ ਵਜੋਂ ਓਮਾਨ ਨਾਲ ਵੀ ਗੱਲਬਾਤ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ।&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.cricbuzz.com/cricket-news/117644/oman-in-the-fray-to-co-host-t20-world-cup|title=Oman in the fray to co-host T20 World Cup|work=CricBuzz|access-date=5 June 2021}}&lt;/ref&gt; 1 ਜੂਨ 2021 ਨੂੰ, ਆਈਸੀਸੀ ਨੇ ਬੀਸੀਸੀਆਈ ਨੂੰ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਕਿੱਥੇ ਖੇਡਿਆ ਜਾਵੇਗਾ ਇਸ ਬਾਰੇ ਫੈਸਲਾ ਲੈਣ ਲਈ 28 ਜੂਨ 2021 ਦੀ ਸਮਾਂ ਸੀਮਾ ਦਿੱਤੀ ਸੀ।&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.espncricinfo.com/story/icc-gives-bcci-june-28-deadline-for-t20-world-cup-decision-1264844|title=ICC gives BCCI June 28 deadline for T20 World Cup decision|work=International Cricket Council|access-date=1 June 2021}}&lt;/ref&gt; ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਦੀ ਅਸਲ ਸਥਿਤੀ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਆਈਸੀਸੀ ਨੇ ਵੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕੀਤੀ ਕਿ ਬੀਸੀਸੀਆਈ ਮੁਕਾਬਲੇ ਦੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬਣੇ ਰਹਿਣਗੇ।&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.icc-cricket.com/media-releases/2164062|title=ICC announces expansion of global events|work=International Cricket Council|access-date=1 June 2021}}&lt;/ref&gt; ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ, ਆਈਸੀਸੀ ਨੇ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕੀਤੀ ਕਿ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਨੂੰ ਯੂਏਈ ਅਤੇ ਓਮਾਨ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।&lt;ref name=&quot;ICChost&quot; /&gt; ਇਹ ਯੂਏਈ ਅਤੇ ਓਮਾਨ ਦੋਵਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਗਲੋਬਲ ICC ਈਵੈਂਟ ਦੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਕਰਨ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਮੌਕਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਇਹ ਵੀ ਪਹਿਲਾ ਮੌਕਾ ਸੀ ਕਿ ਇੱਕ ਕ੍ਰਿਕਟ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਟੈਸਟ ਖੇਡਣ ਵਾਲੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ।&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.thenationalnews.com/sport/cricket/t20-world-cup-will-move-to-uae-and-oman-confirms-icc-1.1251079|title=T20 World Cup will move to UAE and Oman, confirms ICC|last=Radley|first=Paul|date=29 June 2021|work=The National|accessdate=3 July 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210703155807/https://www.thenationalnews.com/sport/cricket/t20-world-cup-will-move-to-uae-and-oman-confirms-icc-1.1251079|archivedate=3 July 2021|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਤੋਂ ਦੋ ਹਫ਼ਤੇ ਪਹਿਲਾਂ, ਓਮਾਨ ਚੱਕਰਵਾਤ ਸ਼ਾਹੀਨ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਇਆ ਸੀ ਜੋ ਅਲ-ਅਮਰਾਤ ਵਿੱਚ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਦੇ ਸਥਾਨ ਤੋਂ ਕੁਝ ਮੀਲ ਉੱਤਰ ਵਿੱਚ ਲੰਘਿਆ ਸੀ। ਓਮਾਨ ਕ੍ਰਿਕੇਟ ਦੇ ਚੇਅਰਮੈਨ ਪੰਕਜ ਖਿਮਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ &quot;ਅਸੀਂ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਖ਼ਤਮ ਹੋਣ ਦੇ ਬਹੁਤ ਨੇੜੇ ਸੀ [...] ਜੇਕਰ ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹਾ ਹੁੰਦਾ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਨੂੰ ਅਲਵਿਦਾ ਕਹਿ ਦਿੰਦਾ&quot;।&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.aljazeera.com/sports/2021/10/6/oman-faced-losing-cricket-world-cup-due-to-deadly-storm|title=Oman faced losing cricket World Cup due to Cyclone Shaheen|date=6 October 2021|accessdate=9 October 2021|publisher=Al-Jazeera}}&lt;/ref&gt;

== ਟੀਮਾਂ ਅਤੇ ਯੋਗਤਾ ==
{{main|2019 ਆਈਸੀਸੀ ਟੀ20 ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਕੁਆਲੀਫਾਇਰ}}
31 ਦਸੰਬਰ 2018 ਤੱਕ, ਮੇਜ਼ਬਾਨ ਭਾਰਤ ਦੇ ਨਾਲ, ਚੋਟੀ ਦੇ ਨੌਂ ਰੈਂਕ ਵਾਲੇ ICC ਪੂਰੇ ਮੈਂਬਰ, 2021 ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਲਈ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੁਆਲੀਫਾਈ ਕਰ ਚੁੱਕੇ ਹਨ।&lt;ref name=&quot;ICCJan19&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.icc-cricket.com/media-releases/963607|title=Direct qualifiers for ICC Men's T20 World Cup 2020 confirmed|work=International Cricket Council|archive-url=https://web.archive.org/web/20190101193832/https://www.icc-cricket.com/media-releases/963607|archive-date=1 January 2019|access-date=1 January 2019|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.espncricinfo.com/story/_/id/25660713/afghanistan-earn-direct-qualification-2020-t20-world-cup|title=Afghanistan earn direct qualification in 2020 T20 World Cup|date=January 2019|work=ESPN Cricinfo|archive-url=https://web.archive.org/web/20190101173606/http://www.espncricinfo.com/story/_/id/25660713/afghanistan-earn-direct-qualification-2020-t20-world-cup|archive-date=1 January 2019|access-date=1 January 2019|url-status=live}}&lt;/ref&gt; ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਸ ਟੀਮਾਂ ਵਿੱਚੋਂ, ਚੋਟੀ ਦੀਆਂ ਅੱਠ ਰੈਂਕਿੰਗ ਵਾਲੀਆਂ ਟੀਮਾਂ ਨੇ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਦੇ ਸੁਪਰ 12 ਦੇ ਪੜਾਅ ਲਈ ਕੁਆਲੀਫਾਈ ਕੀਤਾ।&lt;ref name=&quot;ICCJan19&quot; /&gt; ਸ਼੍ਰੀਲੰਕਾ ਅਤੇ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਸੁਪਰ 12 ਲਈ ਕੁਆਲੀਫਾਈ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕੇ, ਇਸ ਦੀ ਬਜਾਏ ਮੁਕਾਬਲੇ ਦੇ ਗਰੁੱਪ ਪੜਾਅ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ।&lt;ref name=&quot;ICCJan19&quot; /&gt; ਉਹ ਛੇ ਟੀਮਾਂ ਨਾਲ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਏ ਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 2019 ਆਈਸੀਸੀ ਟੀ20 ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਕੁਆਲੀਫਾਇਰ ਦੁਆਰਾ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਲਈ ਕੁਆਲੀਫਾਈ ਕੀਤਾ ਸੀ,&lt;ref name=&quot;ICCJan19&quot; /&gt; [[ਆਈਸੀਸੀ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਦੀ ਟੀ20 ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਟੀਮ ਰੈਂਕਿੰਗ|ਆਈਸੀਸੀ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਦੀ ਟੀ20 ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਟੀਮ ਰੈਂਕਿੰਗ]] ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਟੀਮਾਂ ਵਿੱਚੋਂ, [[ਸੰਯੁਕਤ ਅਰਬ ਅਮੀਰਾਤ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ|ਸੰਯੁਕਤ ਅਰਬ ਅਮੀਰਾਤ]] ਅਤੇ ਨੇਪਾਲ ਖੇਤਰੀ ਮੁਕਾਬਲਿਆਂ ਰਾਹੀਂ ਹੀ ਕੁਆਲੀਫਾਈ ਕਰ ਸਕੇ।&lt;ref name=&quot;ICC&quot; /&gt; ਗਰੁੱਪ ਪੜਾਅ ਦੀਆਂ ਚੋਟੀ ਦੀਆਂ ਚਾਰ ਟੀਮਾਂ ਸੁਪਰ 12 ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚ ਗਈਆਂ।&lt;ref name=&quot;ICCJan19&quot; /&gt;

ਪਾਪੂਆ ਨਿਊ ਗਿਨੀ ਪਹਿਲੀ ਟੀਮ ਸੀ ਜਿਸ ਨੇ ਕੁਆਲੀਫਾਇਰ ਰਾਹੀਂ ਆਪਣੀ ਸਥਿਤੀ ਪੱਕੀ ਕੀਤੀ, ਜਦੋਂ ਉਸਨੇ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਦਾ ਗਰੁੱਪ ਏ ਜਿੱਤਿਆ, ਨੈਦਰਲੈਂਡ ਤੋਂ ਨੈੱਟ ਰਨ ਰੇਟ 'ਤੇ ਉੱਪਰ ਰਿਹਾ।&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.espncricinfo.com/series/8040/report/1199536/kenya-vs-papua-new-guinea-38th-match-group-a-icc-mens-t20-world-cup-qualifier-2019-20|title=Vanua, Bau dig PNG out of 19 for 6 hole to seal T20 World Cup qualification|work=ESPN Cricinfo|archive-url=https://web.archive.org/web/20191027103351/https://www.espncricinfo.com/series/8040/report/1199536/kenya-vs-papua-new-guinea-38th-match-group-a-icc-mens-t20-world-cup-qualifier-2019-20|archive-date=27 October 2019|access-date=27 October 2019|url-status=live}}&lt;/ref&gt; ਇਹ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਸੀ ਜਦੋਂ ਪਾਪੂਆ ਨਿਊ ਗਿਨੀ ਨੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਫਾਰਮੈਟ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਲਈ ਕੁਆਲੀਫਾਈ ਕੀਤਾ ਸੀ।&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.icc-cricket.com/news/1470669|title=PNG make history, secure qualification for Men's T20 World Cup 2020|work=International Cricket Council|archive-url=https://web.archive.org/web/20191027150420/https://www.icc-cricket.com/news/1470669|archive-date=27 October 2019|access-date=27 October 2019|url-status=live}}&lt;/ref&gt; ਨੈੱਟ ਰਨ ਰੇਟ 'ਤੇ ਵੀ ਗਰੁੱਪ ਬੀ ਜਿੱਤਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਇਰਲੈਂਡ ਇਸ ਰਸਤੇ ਰਾਹੀਂ ਕੁਆਲੀਫਾਈ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਦੂਜੀ ਟੀਮ ਬਣ ਗਈ।&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.rte.ie/sport/cricket/2019/1027/1085956-ireland-on-verge-of-t20-world-cup-place/|title=Ireland qualify for T20 World Cup after Jersey shock Oman|date=27 October 2019|work=RTE|access-date=27 October 2019}}&lt;/ref&gt;

ਪਲੇਆਫ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਮੈਚ ਵਿੱਚ, ਨੀਦਰਲੈਂਡਜ਼ ਨੇ ਟੀ-20 ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਲਈ ਕੁਆਲੀਫਾਈ ਕੀਤਾ ਜਦੋਂ ਉਸਨੇ ਸੰਯੁਕਤ ਅਰਬ ਅਮੀਰਾਤ ਨੂੰ ਅੱਠ ਵਿਕਟਾਂ ਨਾਲ ਹਰਾਇਆ, ਜਦੋਂ ਯੂਏਈ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪਾਰੀ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ 80 ਦੌੜਾਂ ਬਣਾਈਆਂ।&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.thenational.ae/sport/cricket/uae-beaten-by-netherlands-as-t20-world-cup-hopes-hang-in-the-balance-1.930228|title=UAE beaten by Netherlands as T20 World Cup hopes hang in the balance|work=The National|archive-url=https://web.archive.org/web/20191029133655/https://www.thenational.ae/sport/cricket/uae-beaten-by-netherlands-as-t20-world-cup-hopes-hang-in-the-balance-1.930228|archive-date=29 October 2019|access-date=29 October 2019|url-status=live}}&lt;/ref&gt; ਦੂਜੇ ਕੁਆਲੀਫਾਇਰ ਮੈਚ ਵਿੱਚ ਨਾਮੀਬੀਆ ਨੇ ਓਮਾਨ ਨੂੰ 54 ਦੌੜਾਂ ਨਾਲ ਹਰਾ ਕੇ ਆਪਣੇ ਪਹਿਲੇ ਟੀ-20 ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ।&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.icc-cricket.com/news/1474294|title=Smit, spinners carry Namibia to historic first T20 World Cup|work=International Cricket Council|archive-url=https://web.archive.org/web/20191029204619/https://www.icc-cricket.com/news/1474294|archive-date=29 October 2019|access-date=29 October 2019|url-status=live}}&lt;/ref&gt; ਸਕਾਟਲੈਂਡ ਨੇ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਦੇ ਤੀਜੇ ਕੁਆਲੀਫਾਇਰ ਵਿੱਚ ਮੇਜ਼ਬਾਨ ਸੰਯੁਕਤ ਅਰਬ ਅਮੀਰਾਤ ਨੂੰ 90 ਦੌੜਾਂ ਨਾਲ ਹਰਾ ਕੇ ਟੀ-20 ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਥਾਂ ਪੱਕੀ ਕਰ ਲਈ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/sport/cricket/50238063|title=T20 World Cup Qualifier: Scotland beat UAE to qualify for finals|work=BBC Sport|archive-url=https://web.archive.org/web/20191030135822/https://www.bbc.co.uk/sport/cricket/50238063|archive-date=30 October 2019|access-date=30 October 2019|url-status=live}}&lt;/ref&gt; ਓਮਾਨ ਟੀ-20 ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਲਈ ਕੁਆਲੀਫਾਈ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਅੰਤਿਮ ਟੀਮ ਬਣ ਗਈ, ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੇ ਆਖਰੀ ਪਲੇਆਫ ਮੈਚ ਵਿੱਚ ਹਾਂਗਕਾਂਗ ਨੂੰ 12 ਦੌੜਾਂ ਨਾਲ ਹਰਾ ਦਿੱਤਾ।&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.icc-cricket.com/news/1475721|title=Oman come from behind against Hong Kong to claim T20 World Cup spot|work=International Cricket Council|archive-url=https://web.archive.org/web/20191030192849/https://www.icc-cricket.com/news/1475721|archive-date=30 October 2019|access-date=30 October 2019|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

ਅਗਸਤ 2021 ਵਿੱਚ, ਜਦੋਂ ਤੋਂ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਨੂੰ ਤਾਲਿਬਾਨ ਦੇ ਨਿਯੰਤਰਣ ਵਿੱਚ ਲਿਆਂਦਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਉਦੋਂ ਤੋਂ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਵਿੱਚ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ ਦੀ ਭਾਗੀਦਾਰੀ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਅਤੇ ਸ਼ੰਕੇ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਸਨ।&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.news18.com/cricketnext/news/afghanistan-will-play-in-icc-mens-t20-world-cup-2021-4091660.html|title='Afghanistan Will Play in ICC Men's T20 World Cup 2021'|website=news18.com|access-date=17 August 2021}}&lt;/ref&gt; ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਦੀ ਟੀਮ ਦੇ ਮੀਡੀਆ ਮੈਨੇਜਰ ਹਿਕਮਤ ਹਸਨ ਨੇ ਇਸ ਗੱਲ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕੀਤੀ ਕਿ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਦੇਸ਼ 'ਚ ਸਿਆਸੀ ਉਥਲ-ਪੁਥਲ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਟੀ-20 ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ 'ਚ ਖੇਡੇਗਾ।&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/sports/cricket/news/afghanistan-will-play-t20-world-cup-preparations-are-on-media-manager/articleshow/85366681.cms|title=Afghanistan will play T20 World Cup, preparations are on: Media manager|website=The Times of India|access-date=17 August 2021}}&lt;/ref&gt; 6 ਅਕਤੂਬਰ 2021 ਨੂੰ, ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਦੀ ਟੀਮ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇੱਕ ਸਿਖਲਾਈ ਕੈਂਪ ਲਈ ਦੋਹਾ, ਕਤਰ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਕਾਬੁਲ ਤੋਂ ਰਵਾਨਾ ਹੋਈ।&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.espncricinfo.com/story/andy-flower-named-afghanistan-consultant-for-2021-men-s-t20-world-cup-1282214|title=Andy Flower named Afghanistan consultant for T20 World Cup|work=ESPN Cricinfo|access-date=9 October 2021}}&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
!ਯੋਗਤਾ
!ਮਿਤੀ
!ਸਥਾਨ
!ਟੀਮਾਂ
!ਕੁਆਲੀਫਾਈਡ
|-
|ਮੇਜ਼ਬਾਨ
|7 ਅਗਸਤ 2020&lt;br /&gt;{{small|(ਅਸਲ ਵਿੱਚ 10 ਫਰਵਰੀ 2015 ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ)}}
|
| style=&quot;text-align:center&quot; |1
|{{cr|IND}}{{efn|Originally automatically qualified as original host.}}
|-
|[[ਆਈਸੀਸੀ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਦੀ ਟੀ20 ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਟੀਮ ਰੈਂਕਿੰਗ]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;(ਰੈਂਕਿੰਗ ਵਿੱਚ ਚੋਟੀ ਦੀਆਂ 9 ਟੀਮਾਂ ਜੋ ਮੇਜ਼ਬਾਨਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਆਖਰੀ ਵਿਸ਼ਵ ਟੀ20 ਵਿੱਚ ਖੇਡੀਆਂ)&lt;/small&gt;&lt;ref name=&quot;ICCJan19&quot; /&gt;
|31 ਦਸੰਬਰ 2018
|ਵੱਖ - ਵੱਖ
| style=&quot;text-align:center&quot; |9
|{{cr|PAK}}&lt;br /&gt;{{cr|AUS}}&lt;br /&gt;{{cr|ENG}}&lt;br /&gt;{{cr|SA}}&lt;br /&gt;{{cr|NZ}}&lt;br /&gt;{{cr|WIN}}&lt;br /&gt;{{cr|AFG}}&lt;br /&gt;{{cr|SL}}&lt;br /&gt;{{cr|BAN}}
|-
|[[2019 ਆਈਸੀਸੀ ਟੀ20 ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਕੁਆਲੀਫਾਇਰ]]
|18 ਅਕਤੂਬਰ–3 ਨਵੰਬਰ 2019
|{{flagicon|UAE}} ਯੂਏਈ
| style=&quot;text-align:center&quot; |6
|{{cr|NED}}&lt;br /&gt;{{cr|PNG}}&lt;br /&gt;{{cr|IRE}}&lt;br /&gt;{{cr|NAM}}&lt;br /&gt;{{cr|SCO}}&lt;br /&gt;{{cr|OMA}}{{efn|Replacement co-host with United Arab Emirates.}}
|-
!ਕੁੱਲ
! colspan=&quot;2&quot; |
!16
!
|}

== ਟੀਮਾਂ ਦੇ ਖਿਡਾਰੀ ==
{{main|2021 ਆਈਸੀਸੀ ਟੀ20 ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਟੀਮਾਂ}}

ਹਰੇਕ ਟੀਮ ਨੇ 10 ਅਕਤੂਬਰ 2021 ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ 15 ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਦੀ ਟੀਮ ਚੁਣੀ।&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/sport/cricket/58500729|title=T20 World Cup: Full squad list for tournament in UAE and Oman|work=BBC Sport|access-date=9 September 2021}}&lt;/ref&gt; ਹਰੇਕ ਟੀਮ COVID-19 ਦੇ ਸਬੰਧ ਵਿੱਚ, ਲੋੜ ਪੈਣ 'ਤੇ ਸੱਤ ਵਾਧੂ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਦੀ ਚੋਣ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਵੀ ਸੀ।&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.espncricinfo.com/story/limit-on-squads-at-icc-events-increased-to-30-in-response-to-covid-19-1257533|title=Limit on squads at ICC events increased to 30 in response to Covid-19|work=ESPN Cricinfo|access-date=17 August 2021}}&lt;/ref&gt; 10 ਅਗਸਤ 2021 ਨੂੰ, ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਪਹਿਲੀ ਟੀਮ ਸੀ ਜਿਸਨੇ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਲਈ ਆਪਣੀ ਟੀਮ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਸੀ।&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.icc-cricket.com/news/2211539|title=New Zealand name T20WC squad within 32-man group for Asian expedition|work=ICC|access-date=19 August 2021}}&lt;/ref&gt; ਸਾਰੀਆਂ ਟੀਮਾਂ ਨੇ 12 ਸਤੰਬਰ 2021 ਤੱਕ ਆਪਣੀਆਂ ਮੁਢਲੀਆਂ ਟੀਮਾਂ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.espncricinfo.com/story/t20-world-cup-2021-all-squads-india-pakistan-england-australia-west-indies-nz-sa-afghanistan-1277752|title=Men's T20 World Cup 2021 - what the squads look like|work=ESPN Cricinfo|access-date=13 September 2021}}&lt;/ref&gt;

== ਅਨੁਸੂਚੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸਾਰਣ ==
ਕੁੱਲ 45 ਮੈਚਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਟੀ-20 ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਦੋ ਦੌਰ ਦਾ ਬਣਿਆ ਸੀ। ਰਾਉਂਡ 1 ਵਿੱਚ ਅੱਠ ਟੀਮਾਂ (ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼, ਸ਼੍ਰੀਲੰਕਾ, ਆਇਰਲੈਂਡ, ਨੀਦਰਲੈਂਡ, ਸਕਾਟਲੈਂਡ, ਨਾਮੀਬੀਆ, ਓਮਾਨ ਅਤੇ ਪਾਪੂਆ ਨਿਊ ਗਿਨੀ) ਵਿਚਕਾਰ ਬਾਰਾਂ ਮੈਚ ਖੇਡੇ ਗਏ ਸਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਚੋਟੀ ਦੀਆਂ ਚਾਰ ਟੀਮਾਂ ਸੁਪਰ 12 ਵਿੱਚ ਅੱਗੇ ਵਧੀਆਂ ਸਨ।&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.icc-cricket.com/news/2180074|title=T20 World Cup group stages preview: A team-by-team breakdown|work=International Cricket Council|access-date=17 July 2021}}&lt;/ref&gt; ਸੁਪਰ 12 ਵਿੱਚ ਰਾਊਂਡ 1 ਦੀਆਂ ਚਾਰ ਟੀਮਾਂ ਅਤੇ ਚੋਟੀ ਦੀਆਂ ਅੱਠ ਰੈਂਕਿੰਗ ਵਾਲੀਆਂ ਟੀ20ਆਈ ਟੀਮਾਂ ਵਿਚਕਾਰ 30 ਮੈਚ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ। ਮੂਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਜੇਕਰ ਸ਼੍ਰੀਲੰਕਾ ਜਾਂ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਆਪਣੇ ਪਹਿਲੇ ਗੇੜ ਦੇ ਗਰੁੱਪਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੁਆਲੀਫਾਈ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਸੁਪਰ 12 ਲਈ A1 ਜਾਂ B1 ਦੇ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਸੀਡਿੰਗ ਨੂੰ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖਿਆ ਹੋਵੇਗਾ।&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.icc-cricket.com/media-releases/2222023|title=ICC Men's T20 World Cup 2021 schedule announced|work=International Cricket Council|access-date=21 October 2021}}&lt;/ref&gt; ਹਾਲਾਂਕਿ, ਆਈਸੀਸੀ ਨੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇਸ ਨਿਯਮ ਨੂੰ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ, ਜਦੋਂ ਸਕਾਟਲੈਂਡ ਗਰੁੱਪ ਬੀ ਵਿੱਚ ਸਿਖਰ 'ਤੇ ਰਿਹਾ ਅਤੇ ਬੀ1 ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਅੱਗੇ ਵਧਿਆ।&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.crictracker.com/t20-world-cup-2021-icc-changes-super-12-group-seedings-in-the-middle-of-the-qualifiers/|title=T20 World Cup 2021: ICC changes Super 12 Group seedings in the middle of the Qualifiers|date=20 October 2021|work=CricTracker|access-date=22 October 2021}}&lt;/ref&gt; ਉਨ੍ਹਾਂ ਟੀਮਾਂ ਨੂੰ ਫਿਰ ਛੇ-ਛੇ ਦੇ ਦੋ ਗਰੁੱਪਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੋ ਸੈਮੀਫਾਈਨਲ ਅਤੇ ਫਿਰ ਫਾਈਨਲ ਹੋਏ।&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;16 ਜੁਲਾਈ 2021 ਨੂੰ, ਆਈਸੀਸੀ ਨੇ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਲਈ ਸਮੂਹਾਂ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕੀਤੀ,&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.icc-cricket.com/media-releases/2190820|title=ICC Men's T20 World Cup groups announced|work=International Cricket Council|access-date=16 July 2021}}&lt;/ref&gt; ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਫੈਸਲਾ 20 ਮਾਰਚ 2021 ਤੱਕ ਟੀਮਾਂ ਦੀ ਰੈਂਕਿੰਗ 'ਤੇ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.espncricinfo.com/story/icc-men-s-t20-world-cup-2021-india-and-pakistan-to-face-off-in-super-12s-1269948|title=T20 World Cup 2021: India and Pakistan to face off in Super 12s|work=ESPN Cricinfo|access-date=16 July 2021}}&lt;/ref&gt; 17 ਅਗਸਤ 2021 ਨੂੰ, ICC ਨੇ ਪਹਿਲੇ ਦੌਰ ਅਤੇ ਸੁਪਰ 12 ਮੈਚਾਂ ਸਮੇਤ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਦੇ ਫਾਈਨਲ ਮੈਚਾਂ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕੀਤੀ।&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.icc-cricket.com/news/2210270|title=ICC Men's T20 World Cup 2021 fixtures revealed|work=International Cricket Council|access-date=17 August 2021}}&lt;/ref&gt;

ਆਈਸੀਸੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਵੈੱਬਸਾਈਟ 'ਤੇ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਲਈ ਸਾਰੇ ਅਧਿਕਾਰਤ ਪ੍ਰਸਾਰਕਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਦਿੱਤੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਕਵਰੇਜ, ਮੈਚ ਵਿੱਚ ਕਲਿੱਪਾਂ ਅਤੇ ਹਾਈਲਾਈਟਸ ਲਈ ਡਿਜੀਟਲ ਸਮੱਗਰੀ ਅਤੇ ਆਡੀਓ ਸੂਚੀਆਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.icc-cricket.com/media-releases/2289640|title=Fans worldwide invited to 'Live The Game' via unparalleled coverage of ICC Men's T20 World Cup 2021|work=International Cricket Council|access-date=18 October 2021}}&lt;/ref&gt; ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰਤ ਗੀਤ 14 ਅਕਤੂਬਰ 2021 ਨੂੰ ਸੋਨੀ ਮਿਊਜ਼ਿਕ ਇੰਡੀਆ ਦੁਆਰਾ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://music.apple.com/us/album/icc-mens-t20-world-cup-2021-official-anthem/1590206987|title=ICC Men's T20 World Cup 2021 Official Anthem - Single|work=Apple Music|access-date=12 November 2021}}&lt;/ref&gt;

== ਸਥਾਨ ==
17 ਅਪ੍ਰੈਲ 2021 ਨੂੰ, ਬੀਸੀਸੀਆਈ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਦਾ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਕੀਤਾ ਜੋ ਮੈਚਾਂ ਦੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹਨ।&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.espncricinfo.com/story/bcci-proposes-nine-venues-for-men-s-t20-world-cup-to-icc-1259973|title=BCCI proposes nine venues for men's T20 World Cup to ICC|work=ESPN Cricinfo|access-date=20 April 2021}}&lt;/ref&gt; ਬੈਂਗਲੁਰੂ, ਚੇਨਈ, ਧਰਮਸ਼ਾਲਾ, ਹੈਦਰਾਬਾਦ, ਕੋਲਕਾਤਾ, ਲਖਨਊ, ਮੁੰਬਈ, ਅਤੇ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਅਹਿਮਦਾਬਾਦ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਸਥਾਨ ਸਨ, ਜਿੱਥੇ ਈਵੈਂਟ ਦੇ ਫਾਈਨਲ ਦੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.hindustantimes.com/cricket/bcci-picks-nine-venues-for-icc-t20-world-cup-2021-to-be-held-in-india-reports-101618624898972.html|title=BCCI picks nine venues for ICC T20 World Cup 2021 to be held in India: Reports|date=17 April 2021|work=Hindustan Times|access-date=17 April 2021}}&lt;/ref&gt; 18 ਅਪ੍ਰੈਲ 2021 ਨੂੰ, ਇਹ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਕਿ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਆਪਣੇ ਦੋ ਗਰੁੱਪ ਮੈਚ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਖੇਡੇਗਾ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਮੁੰਬਈ ਅਤੇ ਕੋਲਕਾਤਾ ਸੈਮੀਫਾਈਨਲ ਦੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਕਰਨਗੇ।&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.news18.com/cricketnext/news/delhi-to-host-2-pakistan-ties-ahmedabad-final-of-t20-world-cup-3651371.html|title=Delhi to host 2 Pakistan ties, Ahmedabad final of T20 World Cup|date=18 April 2021|work=News18|access-date=18 April 2021}}&lt;/ref&gt; 28 ਜੂਨ 2021 ਨੂੰ, ਬੀਸੀਸੀਆਈ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਸੌਰਵ ਗਾਂਗੁਲੀ ਨੇ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕੀਤੀ ਕਿ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਕੋਵਿਡ -19 ਸਥਿਤੀ ਦੇ ਕਾਰਨ ਬੋਰਡ ਨੇ ਆਧਿਕਾਰਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਆਈਸੀਸੀ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਯੂਏਈ ਵਿੱਚ ਇਵੈਂਟ ਨੂੰ ਤਬਦੀਲ ਕਰਨ ਦੇ ਫੈਸਲੇ ਬਾਰੇ ਸੂਚਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.sportstiger.com/icc-t20-world-cup-2021-to-take-place-in-uae-from-october-17/|title=ICC T20 World Cup 2021 to take place in UAE from October 17|date=28 June 2021|work=SportsTiger|access-date=28 June 2021}}&lt;/ref&gt; ਈਵੈਂਟ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਦੌਰ ਦੇ ਕੁਝ ਮੈਚ ਵੀ ਓਮਾਨ ਵਿੱਚ ਹੋਣੇ ਸਨ।&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.geo.tv/latest/356970-icc-t20-world-cup-to-be-played-in-uae-and-oman-from-october-17-report|title=ICC T20 World Cup to be played in UAE and Oman from October 17: report|website=geo.tv|access-date=28 June 2021}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://timesofoman.com/article/103236-t20-world-cup-will-be-split-across-two-groups-to-be-played-in-uae-and-oman-report|title=T20 World Cup to kick off on October 17 in UAE, final on November 14: Report|work=Times of Oman|access-date=28 June 2021}}&lt;/ref&gt; 29 ਜੂਨ 2021 ਨੂੰ, ਆਈਸੀਸੀ ਨੇ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕੀਤੀ ਕਿ ਟੀ-20 ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਯੂਏਈ ਅਤੇ ਓਮਾਨ ਵਿੱਚ ਖੇਡਿਆ ਜਾਵੇਗਾ।&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.sportstiger.com/t20-world-cup-to-take-place-in-uae-and-oman-confirms-icc/|title=T20 World Cup to take place in UAE and Oman, confirms ICC|date=29 June 2021|work=SportsTiger|access-date=29 June 2021|archive-date=29 ਜੂਨ 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210629102544/https://www.sportstiger.com/t20-world-cup-to-take-place-in-uae-and-oman-confirms-icc/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ਇਹ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਚਾਰ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਹੋਇਆ: ਦੁਬਈ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਸਟੇਡੀਅਮ, ਸ਼ੇਖ ਜਾਏਦ ਕ੍ਰਿਕਟ ਸਟੇਡੀਅਮ, ਸ਼ਾਰਜਾਹ ਕ੍ਰਿਕਟ ਸਟੇਡੀਅਮ ਅਤੇ ਓਮਾਨ ਕ੍ਰਿਕਟ ਅਕੈਡਮੀ ਗਰਾਊਂਡ।&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.icc-cricket.com/news/2179964|title=ICC Men's T20 World Cup shifted to UAE, Oman|work=International Cricket Council|access-date=29 June 2021}}&lt;/ref&gt; ਜੁਲਾਈ 2021 ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਅਬੂ ਧਾਬੀ ਵਿੱਚ ਟੋਲਰੈਂਸ ਓਵਲ ਨੂੰ ਵੀ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਦੇ ਸਥਾਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਵਜੋਂ ਵਰਤਣ ਲਈ ICC ਦੁਆਰਾ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਣ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਸੀ।&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.espncricinfo.com/story/broadcast-ready-tolerance-oval-part-of-abu-dhabi-cricket-expansion-1268649|title='Broadcast-ready' Tolerance Oval part of Abu Dhabi Cricket expansion|work=ESPN Cricinfo|access-date=5 July 2021}}&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
! colspan=&quot;3&quot; |{{flagicon|UAE|size=15px}} ਸੰਯੂਕਤ ਅਰਬ ਅਮੀਰਾਤ
!{{flagicon|OMA|size=15px}} ਉਮਾਨ
|-
![[ਦੁਬਈ]]
![[ਸ਼ਾਰਜਾ (ਸ਼ਹਿਰ)|ਸ਼ਾਰਜਾ]]
![[ਅਬੂ ਧਾਬੀ]]
![[ਮਸਕਟ]]
|-
|[[ਦੁਬਈ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਸਟੇਡੀਅਮ]]
|[[ਸ਼ਾਰਜਾਹ ਕ੍ਰਿਕਟ ਸਟੇਡੀਅਮ]]
|[[ਸ਼ੇਖ ਜ਼ਾਇਦ ਕ੍ਰਿਕਟ ਸਟੇਡੀਅਮ]]
|[[ਓਮਾਨ ਕ੍ਰਿਕਟ ਅਕੈਡਮੀ ਦਾ ਮੈਦਾਨ]]
|-
|'''ਸਮਰੱਥਾ:''' 25,000&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.t20worldcup.com/venues/37/dubai-international-stadium/venue|title=T20 world cup venue guide Dubai International Stadium|work=t20worldcup.com|access-date=13 September 2021|archive-date=13 ਸਤੰਬਰ 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210913045244/https://www.t20worldcup.com/venues/37/dubai-international-stadium/venue|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
|'''ਸਮਰੱਥਾ:''' 27,000&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.t20worldcup.com/venues/104/sharjah-stadium/venue|title=Sharjah Cricket Stadium|work=t20worldcup.com|access-date=11 September 2021|archive-date=11 ਸਤੰਬਰ 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210911045552/https://www.t20worldcup.com/venues/104/sharjah-stadium/venue|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
|'''ਸਮਰੱਥਾ:''' 20,000&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.t20worldcup.com/venues/102/sheikh-zayed-stadium/venue|title=T20 world cup venue guide Sheikh Zayed Cricket Stadium|work=t20worldcup.com|access-date=13 September 2021|archive-date=13 ਸਤੰਬਰ 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210913045710/https://www.t20worldcup.com/venues/102/sheikh-zayed-stadium/venue|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
|'''ਸਮਰੱਥਾ:''' 3,000&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.t20worldcup.com/venues/588/oman-cricket-academy-ground/venue|title=Oman Cricket Academy Ground|website=t20worldcup.com|access-date=11 September 2021|archive-date=11 ਸਤੰਬਰ 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210911044852/https://www.t20worldcup.com/venues/588/oman-cricket-academy-ground/venue|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[ਤਸਵੀਰ:Dubai_Sports_City_Pak_vs_Aussies.jpg|200x200px]]
|[[ਤਸਵੀਰ:SharjahCricket.JPG|200x200px]]
|[[ਤਸਵੀਰ:Sheikh_Zayed_Cricket_Stadium-01.jpg|200x200px]]
|
|}
== ਇਨਾਮੀ ਰਾਸ਼ੀ ==
10 ਅਕਤੂਬਰ 2021 ਨੂੰ, ICC ਨੇ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਲਈ ਇਨਾਮੀ ਰਾਸ਼ੀ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ।&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.icc-cricket.com/media-releases/2286142|title=ICC Men's T20 World Cup 2021 Prize Money details announced|work=International Cricket Council|access-date=10 October 2021}}&lt;/ref&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot;
!ਪੜਾਅ
!ਇਨਾਮੀ ਰਾਸ਼ੀ (US$)
!ਟੀਮ/ਮੈਚ
!ਕੁੱਲ
|-
|ਜੇਤੂ
|$1.6 million
|1
|$1,600,000
|-
|ਉਪ ਜੇਤੂ
|$800,000
|1
|$800,000
|-
|ਸੈਮੀਫਾਈਨਲ ਹਰਨ ਵਾਲੇ
|$400,000 ਹਰੇਕ
|2
|$800,000
|-
|&quot;ਸੁਪਰ 12&quot; ਮੈਚ ਜਿੱਤਣ ਲਈ ਬੋਨਸ
|$40,000 ਪ੍ਰਤੀ ਮੈਚ
|30
|$1,200,000
|-
|ਟੀਮਾਂ &quot;ਸੁਪਰ 12&quot; ਪੜਾਅ ਵਿੱਚ ਬਾਹਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ
|$70,000 ਹਰੇਕ
|8
|$560,000
|-
|&quot;ਪਹਿਲਾ ਦੌਰ&quot; ਮੈਚ ਜਿੱਤਣ ਲਈ ਬੋਨਸ
|$40,000 ਪ੍ਰਤੀ ਮੈਚ
|12
|$480,000
|-
|ਟੀਮਾਂ &quot;ਪਹਿਲੇ ਦੌਰ&quot; ਵਿੱਚ ਬਾਹਰ ਹੋ ਗਈਆਂ
|$40,000 ਹਰੇਕ
|4
|$160,000
|-
| colspan=&quot;3;&quot; align=&quot;center&quot; |'''ਕੁੱਲ'''
|'''$5,600,000'''
|}

== ਪਹਿਲਾ ਦੌਰ ==
{| class=&quot;wikitable&quot;  
!ਟੀਮ
|- 
|{{cr|BAN}}
|- 
|{{cr|IRE}}
|- 
|{{cr|NAM}}
|- 
|{{cr|NED}}
|- 
|{{cr|OMA}}
|- 
|{{cr|PNG}}
|- 
|{{cr|SCO}}
|- 
|{{cr|SL}}
|}

== ਸੁਪਰ 12 ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
!ਯੋਗਤਾ
!ਦੇਸ਼
|-
!ਮੇਜ਼ਬਾਨ
|{{cr|IND}}
|-
! rowspan=&quot;7&quot; |[[ਆਈਸੀਸੀ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਦੀ ਟੀ20 ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਟੀਮ ਰੈਂਕਿੰਗ|ਰੈਂਕਿੰਗ]]
|{{cr|AFG}}
|-
|{{cr|AUS}}
|-
|{{cr|ENG}}
|-
|{{cr|NZ}}
|-
|{{cr|PAK}}
|-
|{{cr|SA}}
|-
|{{cr|WIN}}
|-
! rowspan=&quot;4&quot; |[[2021 ਆਈਸੀਸੀ ਪੁਰਸ਼ ਟੀ20 ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ#ਪਹਿਲਾ ਦੌਰ|ਪਹਿਲੇ ਦੌਰ]] ਵਿੱਚੋਂ
|{{cr|BAN}}
|-
|{{cr|NAM}}
|-
|{{cr|SCO}}
|-
|{{cr|SL}}
|}

== ਨਾਕਆਊਟ ਪੜਾਅ ==
{{4TeamBracket|score-width=110px|team-width=120px|RD1=ਸੈਮੀਫਾਈਨਲ|RD2=ਫਾਈਨਲ|RD1-team1={{cr|ENG}}|RD1-score1=166/4 (20 ਓਵਰ)|RD1-team2='''{{cr|NZ}}'''|RD1-score2='''167/5 (19 ਓਵਰ)'''|RD1-team3={{cr|PAK}}|RD1-score3=176/4 (20 ਓਵਰ)|RD1-team4='''{{cr|AUS}}'''|RD1-score4='''177/5 (19 ਓਵਰ)'''|RD2-team1={{cr|NZ}}|RD2-score1=172/4 (20 ਓਵਰ)|RD2-team2='''{{cr|AUS}}'''|RD2-score2='''173/2 (18.5 ਓਵਰ)'''}}

== ਨੋਟ ==
{{notelist}}

== ਹਵਾਲੇ ==
{{Reflist}}

== ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ ==
* [https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2021-22-1267897 Series home] at ESPN Cricinfo

{{ICC World Twenty20}}

[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਆਈਸੀਸੀ ਪੁਰਸ਼ ਟੀ20 ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ]]</text>
      <sha1>sw2wb0pgdlg4gta9ta4wkyjsbzjykdu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਕਾਬਾ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>150088</id>
    <revision>
      <id>846330</id>
      <parentid>842794</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T06:40:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>37445</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>846330</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6748" sha1="s6h8b06fmid9y5s1l58qciip6e770fe" xml:space="preserve">[[ਤਸਵੀਰ:Enthroned_person_wearing_a_Qaba_dress_xith_Tiraz_armbands,_Kashan,_late_12th_early_13th_century_CE.jpg|thumb| 12ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ-13ਵੀਂ ਸਦੀ ਈਸਵੀ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ, ਕਸ਼ਾਨ, ''ਤੀਰਾਜ਼ ਬਾਂਹਵਾਂ'' ਵਾਲਾ ਕਾਬਾ ਪਹਿਰਾਵਾ ਪਹਿਨਿਆ ਹੋਇਆ ਸਿੰਘਾਸਣ।&lt;ref&gt;{{Cite book|url=https://www.academia.edu/35061254|title=A Turk in the Dukhang? Comparative Perspectives on Elite Dress in Medieval Ladakh and the Caucasus|last=Flood|first=Finbarr Barry|date=2017|publisher=Austrian Academy of Science Press|page=231}}&lt;/ref&gt;]]
'''''ਕਾਬਾ''''' ( Persian: ''qabā'' ) ਸਲੀਵਜ਼ ਅਤੇ ਬਟਨਾਂ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਲੰਬਾ ਕੋਟ ਹੈ, ਇੱਕ ਕੈਸੋਕ ਵਰਗਾ, ਅੱਗੇ ਖੁੱਲ੍ਹਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਕਾਬਾ ਇੱਕ ਵਡੇਡ ਕੋਟ ਦੇ ਸਮਾਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਤੁਰਕੀ ਮੂਲ ਦੇ ਕੱਪੜੇ ਦਾ ਇੱਕ ਟੁਕੜਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{Cite book|url=https://www.academia.edu/35061254|title=A Turk in the Dukhang? Comparative Perspectives on Elite Dress in Medieval Ladakh and the Caucasus|last=Flood|first=Finbarr Barry|date=2017|publisher=Austrian Academy of Science Press|page=231}}&lt;/ref&gt;

[[ਮੁਗ਼ਲ ਬਾਦਸ਼ਾਹਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ|ਮੁਗਲ ਬਾਦਸ਼ਾਹ]] ਗਿੱਟੇ-ਲੰਬਾਈ ਵਾਲੇ ਕੱਪੜੇ ਪਹਿਨਦੇ ਸਨ। [[ਬਾਬਰ]] ਅਤੇ [[ਹੁਮਾਯੂੰ]] ਦੇ ਰਾਜ ਦੌਰਾਨ ਪਹਿਰਾਵੇ ਘੱਟ ਜਾਂ ਘੱਟ ਇੱਕੋ ਜਿਹੇ ਸਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕਾਬਾ, ਜਾਮਾ, ਪੀਰਾਹਾਨ, ਜਿਲੁਚਾ, ਜੀਬਾ ਅਤੇ ਕਸਬਾ। ਜਾਮਾ ਦੇ ਉਲਟ, ਜੋ ਕਿ ਚਾਰ-ਪੁਆਇੰਟ ਵਾਲਾ ਲੰਬਾ ਕੋਟ ਸੀ, ਕਾਬਾ ਅਤੇ ਟਕਾਉਚੀਆ ਹੇਠਾਂ ਇੱਕ ਚੌੜੇ ਘੇਰੇ ਵਾਲੇ ਸਨ। ''[[ਬਾਬਰਨਾਮਾ|ਬਾਬਰਨਾਮੇ]]'' ਵਿਚ ਕਾਬਾ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਹੈ। ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ, ਕਾਬਾ ਇਸਲਾਮੀ ਮੌਲਵੀਆਂ ਜਾਂ ਮਸਜਿਦ ਦੇ ਨੇਤਾਵਾਂ ਦੇ ਪਹਿਰਾਵੇ ਦਾ ਇੱਕ ਜ਼ਰੂਰੀ ਅੰਗ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=cYKFDwAAQBAJ&amp;dq=qaba+persian&amp;pg=PA208|title=Iranian Masculinities: Gender and Sexuality in Late Qajar and Early Pahlavi Iran|last=Balslev|first=Sivan|date=2019-03-21|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-1-108-47063-6|pages=208|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=7OpLAAAAcAAJ|title=A Dictionary, Persian, Arabic, and English|last=Johnson|first=Francis|date=1852|publisher=Allen|pages=254|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=zE_YAAAAMAAJ|title=Islamic Thought and Scientific Creativity: A Quarterly Journal of the COMSTECH.|date=1992|publisher=COMSTECH|pages=66|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book|url=https://www.worldcat.org/oclc/18431844|title=The Mughal harem|last=Lal, Kishori Saran, 1920-|date=1988|publisher=Aditya Prakashan|isbn=81-85179-03-4|location=New Delhi|oclc=18431844}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Agre|first=Jagat Vir Singh|date=1976|title=Social Life as Reflected in the Rajput Painting During the Mughal Period|url=https://www.jstor.org/stable/44139028|journal=Proceedings of the Indian History Congress|volume=37|pages=569–575|issn=2249-1937|jstor=44139028}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://world4.eu/indian-mughal-empire-costumes/|title=India. The Mughal Empire. Costume and fashion history.|date=2013-09-09|website=World4|language=en-US|access-date=2021-01-29}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;indiatimes&quot;&gt;{{Cite web|url=https://mumbaimirror.indiatimes.com/opinion/columnists/namrata-zakaria/who-made-my-clothes/articleshow/72233444.cms|title=Who made my clothes?|last=Namrata Zakaria|date=2019-11-26|website=mumbaimirror.indiatimes.com|access-date=2021-01-29|archive-date=2021-02-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20210203171509/https://mumbaimirror.indiatimes.com/opinion/columnists/namrata-zakaria/who-made-my-clothes/articleshow/72233444.cms|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.mehrnews.com/news/2781816/تاریخچه-لباس-روحانیت|title=تاریخچه لباس روحانیت|date=2015-07-20|website=خبرگزاری مهر {{!}} اخبار ایران و جهان {{!}} Mehr News Agency|language=fa|access-date=2021-01-29}}&lt;/ref&gt;

== ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ ==

* ਅੰਮਾਮਾ
* ਚਿਲਤਾਹ

== ਗੈਲਰੀ ==
&lt;gallery mode=&quot;traditional&quot;&gt;
ਤਸਵੀਰ:Royal drinking scene in the Dukhang at Alchi Monastery, circa 1200 CE.jpg|thumb|ਅਲਚੀ [[Alchi Monastery|ਮੱਠ]] ਵਿਖੇ ਦੁਖਾਂਗ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਹੀ ਸ਼ਰਾਬ ਪੀਣ ਦਾ ਦ੍ਰਿਸ਼, ਲਗਭਗ 1200 ਈ. ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਨੇ ਸਜਾਇਆ ਹੋਇਆ ਕਾਬਾ ਪਹਿਨਿਆ। 
ਤਸਵੀਰ:Humayun (left) with his father Babur (right), painted circa 1640 (Late Shah Jahan Album).jpg|ਸਿੱਧੇ|ਬਾਬਰ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਵਾਰਸ [[Humayun|ਹੁਮਾਯੂੰ]]
ਤਸਵੀਰ:Fírúz Jang Khán Ruler of Bijapur..jpg|ਬੀਜਾਪੁਰ ਦੇ ਸ਼ਾਸਕ ਫ਼ਿਰੋਜ਼ ਜੰਗ ਖ਼ਾਨ ਦੀ 17ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅੰਤ ਦੀ ਤਸਵੀਰ
ਤਸਵੀਰ:Costume of India - Moguls - Racinet (70086685).jpg|19ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ &quot;ਭਾਰਤ ਦਾ ਪਹਿਰਾਵਾ - ਮੁਗਲ&quot; ਤਸਵੀਰ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮੁਗਲ ਔਰਤ (ਉੱਪਰ ਖੱਬੇ), ਮੁਗਲ ਸਮਰਾਟ ਫਾਰੂਖਸੀਅਰ (ਵਿਚਕਾਰ) ਦੀ ਮੌਤ 1719 ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਸੀ, ਅਤੇ ਸਮਰਾਟ ਹੁਮਾਯੂੰ (ਉੱਪਰ ਸੱਜੇ) ਦੀ ਮੌਤ 1556 ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਸੀ।
ਤਸਵੀਰ:The vizier Qamar ud-Din circa 1735 Bibliothèque nationale de France, Paris.jpg|ਵਜ਼ੀਰ ਕਮਰ-ਉਦ-ਦੀਨ ਲਗਭਗ 1735
ਤਸਵੀਰ:Studio portrait of a Mogul father with his children at Delhi, by Shepherd and Robertson.jpg|ਦਿੱਲੀ (ਸ਼ੇਫਰਡ ਅਤੇ ਰੌਬਰਟਸਨ) ਲਗਭਗ 1863 ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨਾਲ &quot;ਮੋਗਲ&quot; ਪਿਤਾ ਦੀ ਤਸਵੀਰ
&lt;/gallery&gt;

== ਹਵਾਲੇ ==
{{ਹਵਾਲੇ}}
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਪਹਿਰਾਵਾ]]</text>
      <sha1>s6h8b06fmid9y5s1l58qciip6e770fe</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਕੌਰ (ਅਭਿਨੇਤਰੀ)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>152175</id>
    <revision>
      <id>846315</id>
      <parentid>760806</parentid>
      <timestamp>2026-09-16T21:10:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>37445</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>846315</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10860" sha1="fz1ji736wpxmn030fhdlotlor8p9g3h" xml:space="preserve">'''ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਕੌਰ''' ([[ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ]]: '''Amrit Kaur;''' ਜਨਮ 4 ਜੂਨ, 1993) ਇੱਕ ਕੈਨੇਡੀਅਨ [[ਅਭਿਨੇਤਰੀ]], ਨਿਰਮਾਤਾ, ਅਤੇ [[ਲੇਖਕ]] ਹੈ,&lt;ref name=&quot;Singh&quot;&gt;{{Cite web |last=Singh |first=Katherine |title=The Star Of Mindy Kaling's New Show Is Here To Make Us Embrace Our Horniness |url=https://www.refinery29.com/en-gb/2021/11/10760340/sex-lives-of-college-girls-amrit-kaur-interview |access-date=2022-01-14 |website=www.refinery29.com |language=en-GB}}&lt;/ref&gt; ਜੋ 2021 ਦੀ ਐਚ.ਬੀ.ਓ ਮੈਕਸ ਦੀ ਲੜੀਵਾਰ, &quot;''ਦ ਸੈਕਸ ਲਾਈਵਜ਼ ਆਫ਼ ਕਾਲਜ ਗਰਲਜ਼&quot;'' ਵਿੱਚ ਬੇਲਾ ਮਲਹੋਤਰਾ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web |last=MTV News Staff |title=Meet The Freshman Class Of Mindy Kaling's The Sex Lives Of College Girls |url=https://www.mtv.com/news/3182684/sex-lives-of-college-girls-mindy-kaling-cast/ |access-date=2022-01-14 |website=MTV News |language=en |archive-date=2022-01-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220114035214/https://www.mtv.com/news/3182684/sex-lives-of-college-girls-mindy-kaling-cast/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite web |last=Highfill |first=Samantha |date=December 10, 2021 |title='Sex Lives of College Girls' star Amrit Kaur talks Bela's big season finale decision |url=https://ew.com/tv/sex-lives-of-college-girls-amrit-kaur-bela-season-1-interview/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211210190217/https://ew.com/tv/sex-lives-of-college-girls-amrit-kaur-bela-season-1-interview/ |archive-date=2021-12-10 |access-date=2022-01-14 |website=Entertainment Weekly |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Nandini Balial |date=2021-12-20 |title=Amrit Kaur Gets Candid About Sex and Stereotypes |url=https://www.harpersbazaar.com/culture/film-tv/a38539663/amrit-kaur-sex-lives-of-college-girls-interview/ |access-date=2022-01-14 |website=Harper's BAZAAR |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

== ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ ==
ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਕੌਰ ਮਾਰਖਮ, ਓਨਟਾਰੀਓ ਵਿੱਚ ਇੱਕ [[ਸਿੱਖ]] ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਹੋਈ।&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Cite web |last=Armstrong |first=Elise |date=2021-11-18 |title=Amrit Kaur is excited for ‘Brown girls in Brampton’ to see ‘The Sex Lives of College Girls’ |url=https://www.etalk.ca/tv/amrit-kaur-is-excited-for-brown-girls-in-brampton-to-see-the-sex-lives-of-college-girls.html |access-date=2022-01-14 |website=etalk |language=en-US |archive-date=2022-01-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220114035215/https://www.etalk.ca/tv/amrit-kaur-is-excited-for-brown-girls-in-brampton-to-see-the-sex-lives-of-college-girls.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;{{Cite web |title=Thank you to the #thesikh100 for thinking of me this year. I’ve always felt like a bit of an outcast in the community and can’t even begin to explain how this makes me feel. It means even more to be included with Sikh artists I look up to from the community, who I hope to one day meet in bravery @rupikaur_ .Thank you thank you 🙏🏽 |url=https://www.instagram.com/accounts/login/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20120913100613/https://instagram.com/accounts/login/ |archive-date=2012-09-13 |access-date=2022-01-14 |website=www.instagram.com}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:4&quot;&gt;{{Cite web |title=So much to say about this show - and intend to write more. But for now, pictures speak a thousand words. This is my prediction of what Sima Aunty might say to me and how I might place with the endorsed familial and cultural Indian criteria if I were her client on the show &quot;Indian Matchmaking&quot;. |url=https://www.instagram.com/accounts/login/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20120913100613/https://instagram.com/accounts/login/ |archive-date=2012-09-13 |access-date=2022-01-14 |website=www.instagram.com}}&lt;/ref&gt; ਉਸਦੇ ਜਨਮ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਸਦੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਕੈਨੇਡਾ ਆ ਗਏ ਸਨ।&lt;ref name=&quot;bustle.com&quot;&gt;{{Cite web |title=Playing A Horny Teen On 'Sex Lives' Helped Amrit Kaur Feel Beautiful |url=https://www.bustle.com/entertainment/who-plays-bela-sex-lives-of-college-girls-amrit-kaur-interview |access-date=2022-01-14 |website=Bustle |language=en}}&lt;/ref&gt;

ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਸਕੂਲ ਦੀ ਸੁਧਾਰ ਟੀਮ ਦੀ ਸੀਨੀਅਰ ਕਪਤਾਨ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪਾਠਕ੍ਰਮ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੇ [[ਟੋਰਾਂਟੋ]] ਵਿੱਚ ਯਾਰਕ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਸਕੂਲ ਆਫ਼ ਆਰਟਸ, ਮੀਡੀਆ, ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਅਤੇ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਤੋਂ ਥੀਏਟਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਬੀਐਫਏ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ।&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Sisavat |first=Monica |date=2021-12-08 |title=On Our Radar: The Sky's the Limit For Amrit Kaur |url=https://www.popsugar.com/node/48635450 |access-date=2022-01-14 |website=POPSUGAR Entertainment |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

== ਕੈਰੀਅਰ ==
ਅਮ੍ਰਿਤ ਕੌਰ ਮਿੰਡੀ ਕਲਿੰਗ ਦੀ ਸੈਕਸ ਲਾਈਵਜ਼ ਆਫ਼ ਕਾਲਜ ਗਰਲਜ਼ ਵਿੱਚ ਬੇਲਾ ਮਲਹੋਤਰਾ ਦੀ ਆਪਣੀ ਬ੍ਰੇਕਆਊਟ ਭੂਮਿਕਾ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਨੇ ਕਈ ਅਮਰੀਕੀ ਅਤੇ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਸ਼ੋਆਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ''ਅਮਰੀਕਨ ਗੋਥਿਕ'', ''ਕਿਮਜ਼ ਕਨਵੀਨੈਂਸ, ਹਡਸਨ ਐਂਡ ਰੈਕਸ, ਨਰਸਾਂ'' ਅਤੇ ''ਦ ਡੀ ਕੱਟ'' ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਕੌਰ ਨੇ 2017 ਦੀ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਫਿਲਮ ''ਬ੍ਰਾਊਨ ਗਰਲ ਬਿਗਿਨਸ'' ਵਿੱਚ ਵੀ ਪਾਸ਼ਾ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਸੀ ਅਤੇ 2018 ਦੀ ਰੋਮਾਂਟਿਕ ਕਾਮੇਡੀ ਫਿਲਮ ''ਲਿਟਲ ਇਟਲੀ'' ਵਿੱਚ ਜੈਸੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀ ਸੀ।''&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Amrit Kaur |url=https://www.imdb.com/filmosearch?role=nm6659224&amp;job_type=actress |access-date=2022-01-14 |website=IMDb |language=en}}&lt;/ref&gt;''

ਕੌਰ ਨੂੰ ਮਿੰਡੀ ਕਲਿੰਗ ਦੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਲੜੀ, ''ਦਿ ਸੈਕਸ ਲਾਈਵਜ਼ ਆਫ਼ ਕਾਲਜ ਗਰਲਜ਼'' ਵਿੱਚ ਨਵੀਨਤਮ ਬੇਲਾ ਮਲਹੋਤਰਾ ਵਜੋਂ ਕਾਸਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ'','' ਜਿਸਦਾ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਨਵੰਬਰ 2021 ਵਿੱਚ HBO ਮੈਕਸ ' ਤੇ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਅਗਲੇ ਮਹੀਨੇ ਦੂਜੇ ਸੀਜ਼ਨ ਲਈ ਨਵਿਆਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਲੋੜੀਂਦਾ ਓ-1 ਵੀਜ਼ਾ ਨਾ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਭੂਮਿਕਾ ਲਈ ਆਡੀਸ਼ਨ ਦਿੱਤਾ, ਜੋ &quot;ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਦੀ ਅਸਧਾਰਨ ਯੋਗਤਾ ਵਾਲੇ ਵਿਅਕਤੀਆਂ&quot; ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਕਿਉਂਕਿ ਨਿਰਮਾਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਪਤਾ ਲੱਗਾ ਕਿ ਉਸ ਕੋਲ ਵੀਜ਼ਾ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਸ ਦਾ ਕਾਲਬੈਕ ਰੱਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਪਰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਹੋਰ ਮੌਕਾ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ ਉਹ ਆਡੀਸ਼ਨਾਂ ਦੇ ਫਾਈਨਲ ਗੇੜ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚ ਗਈ, ਪਰ ਉਸਦੀ ਓ-1 ਵੀਜ਼ਾ ਅਰਜ਼ੀ ਰੱਦ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਸ਼ੋਅ ਦੇ ਸਾਰੇ ਨਿਰਮਾਤਾਵਾਂ - ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਲਿੰਗ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ - ਨੇ ਅਮਰੀਕੀ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਉਸਦਾ ਵੀਜ਼ਾ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਨ ਦੀ ਅਪੀਲ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਪੱਤਰ ਲਿਖੇ, ਜਿਸਨੂੰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਦੇ ਦਿੱਤੀ ਗਈ।

ਕੌਰ ਨੇ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ 2023 ਵਿੱਚ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਫੌਜ਼ੀਆ ਮਿਰਜ਼ਾ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖੀ ਅਤੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਿਤ ਇੱਕ ਫੀਚਰ ਫਿਲਮ ''&quot;ਮੀ, ਮਾਈ ਮੋਮ ਐਂਡ ਸ਼ਰਮੀਲਾ&quot;'' ਦੀ ਸ਼ੂਟਿੰਗ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ ਹੈ।&lt;ref&gt;https://playbackonline.ca/2022/08/29/fawzia-mirzas-me-my-mom-sharmila-sets-up-for-production/&lt;/ref&gt;
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
!ਸਾਲ
! ਸਿਰਲੇਖ
! ਭੂਮਿਕਾ
! class=&quot;unsortable&quot; | ਨੋਟਸ
|-
| 2015-2018
| ''ਅਨਾਰਕਲੀ''
| ਰੂਪ
| 20 ਐਪੀਸੋਡ
|-
| 2016
| ''ਅਮਰੀਕੀ ਗੋਥਿਕ''
| ਸਟਾਫ਼
| 1 ਐਪੀਸੋਡ
|-
| rowspan=&quot;2&quot; | 2017
| ''ਔਡ ਸਕੁਐਡ''
| ਐਨੇਟ
| 1 ਐਪੀਸੋਡ
|-
| ''ਕਿਮ 'ਸ ਕਨਵੀਨਸ''
| ਲੌਰੇਨ
| 1 ਐਪੀਸੋਡ
|-
| rowspan=&quot;3&quot; | 2019
| ''ਬੋਲਡ ਕਿਸਮ''
| ਗਿੰਨੀ
| 1 ਐਪੀਸੋਡ
|-
| ''ਸਟਾਰ ਟ੍ਰੈਕ: ਛੋਟੇ ਟ੍ਰੈਕ''
| ਕੈਡੇਟ ਤਿਰਾ ਸਿੱਧੂ
| 1 ਐਪੀਸੋਡ
|-
| ''ਹਡਸਨ ਅਤੇ ਰੇਕਸ''
| ਗੈਬੀ ਮਿਸ਼ੇਲ
| 2 ਐਪੀਸੋਡ
|-
| rowspan=&quot;2&quot; | 2020
| ''ਨਰਸਿਸ''
| ਡਾਨ
| 1 ਐਪੀਸੋਡ
|-
| ''ਡੀ ਕੱਟ''
| Viva
| 6 ਐਪੀਸੋਡ
|-
| 2021–ਮੌਜੂਦਾ
| ''ਦ ਸੈਕਸ ਲਾਈਵਜ਼ ਆਫ਼ ਕਾਲਜ ਗਰਲਜ਼''
| ਬੇਲਾ ਮਲਹੋਤਰਾ
| ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ (20 ਐਪੀਸੋਡ)
|}

=== ਫਿਲਮ ===
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
!ਸਾਲ
! ਸਿਰਲੇਖ
! ਭੂਮਿਕਾ
! class=&quot;unsortable&quot; | ਨੋਟਸ
|-
| 2017
| ਬ੍ਰਾਉਨ ਗਰਲ ਬਿਗਨਸ
| ਪਾਸ਼ਾ
|
|-
| 2018
| ''ਲਿਟ੍ਲ ਇਟਲੀ''
| ਜੇਸੀ
|
|-
| 2022
| ''ਸਟੀਲਿੰਗ ਵਾਓਸ''
| ਜੀਨਾ
| ਪੋਸਟ-ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨ
|}

== ਹਵਾਲੇ ==

[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1993]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]]</text>
      <sha1>fz1ji736wpxmn030fhdlotlor8p9g3h</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਕਬੀਰ ਜਯੰਤੀ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>153567</id>
    <revision>
      <id>846324</id>
      <parentid>809231</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T05:20:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>37445</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>846324</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8403" sha1="a9tjmvdfrkajw5fb55xdy6rbhtyfhxe" xml:space="preserve">'''ਕਬੀਰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦਿਵਸ''', ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕਵੀ ਅਤੇ ਰਹੱਸਵਾਦੀ ਸੰਤ [[ਕਬੀਰ|ਕਬੀਰ ਸਾਹਿਬ ਜੀ]] ਦੇ ਪਰਗਟ ਹੋਣ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਾਰ ਹਿੰਦੂ ਮਹੀਨੇ ਜਯੇਸ਼ਠ ਵਿੱਚ ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ ਦੇ ਦਿਨ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ [[ਗ੍ਰੈਗੋਰੀਅਨ ਕਲੰਡਰ|ਗ੍ਰੇਗੋਰੀਅਨ ਕੈਲੰਡਰ]] ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਜੂਨ ਦਾ ਮਹੀਨਾ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.jansatta.com/religion/saint-kabir-jayanti-2019-wishes-images-quotes-and-kabir-ke-dohe/1054905/|title=कबीर जयंती पर इन Wishes Images और Quotes के जरिए दोस्तों को दें शुभकामना|date=17 June 2019|work=Jansatta|access-date=27 May 2020|language=hi}}&lt;/ref&gt; ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪਵਿੱਤਰ ਕਵੀ ਅਤੇ ਸੰਤ ਕਬੀਰ ਦਾਸ ਇਸ ਦਿਨ 1398 ਈਸਵੀ ਵਿੱਚ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਆਏ ਸਨ, ਸਤਿਗੁਰੂ ਕਬੀਰ ਪ੍ਰਗਟ ਦਿਵਸ 24 ਜੂਨ 2021 ਨੂੰ ਮਨਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ 2022 ਦੀ ਮਿਤੀ 14 ਜੂਨ ਹੋਵੇਗੀ।

== ਮਹੱਤਵ ==
ਕਬੀਰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦਿਵਸ 1398 ਈਸਵੀ ਵਿੱਚ ਹਿੰਦੂ ਕੈਲੰਡਰ ਦੇ ਜਯੇਸ਼ਠ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਸਤਿਗੁਰੂ ਕਬੀਰ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਣ ਦੇ ਦਿਨ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਬਾਰੇ ਵਿਵਾਦ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਕਿਵੇਂ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ। ਕਈਆਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸਨੇ ਮੁਸਲਿਮ ਮਾਪਿਆਂ ਤੋਂ ਜਨਮ ਲਿਆ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਦੂਸਰੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਹ ਖੁਦ &quot;ਲਹਾਰਤਾਰਾ&quot; ਝੀਲ ਵਿੱਚ [[ਕਮਲ|ਕਮਲ ਦੇ ਫੁੱਲ ']] ਤੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਅਸਲ ਵਿਚ ਅੱਜ ਵੀ ਲਹਿਰਤਾਰਾ ਝੀਲ 'ਤੇ ਇਕ [[ਕਬੀਰ ਪੰਥ|ਕਬੀਰਪੰਥ]] ਹੈ ਜੋ ਇਸ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨੂੰ ਹੋਰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{Cite web |date=June 17, 2019 |title=Sant Guru Kabir Jayanti: Here are 4 inspiring verses of Kabir Das |url=https://www.indiatoday.in/education-today/gk-current-affairs/story/sant-guru-kabir-jayanti-here-are-4-inspiring-verses-of-kabir-das-1550415-2019-06-17 |access-date=2020-05-31 |website=India Today |language=en}}&lt;/ref&gt;

== ਦੰਤਕਥਾ ==
ਕਬੀਰ ਸਾਹਿਬ 1398 (ਸੰਮਤ 1455) ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਹਮਮੁਹਾਰਤਾ ਦੇ ਸਮੇਂ ਯੇਸ਼ਠ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ ਨੂੰ ਇੱਕ ਕਮਲ ਦੇ ਫੁੱਲ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ ਸਨ।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Kabir Saheb Prakat (Appearance) Diwas – The 24 Nation |url=https://the24nation.com/2021/06/23/kabir-saheb-prakat-appearance-diwas/ |access-date=2021-06-29 |language=en-US |archive-date=2022-05-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220524160644/https://the24nation.com/2021/06/23/kabir-saheb-prakat-appearance-diwas/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ਪ੍ਰਮਾਤਮਾ ਕਬੀਰ ਸਾਹਿਬ ਸਤਲੋਕ ਤੋਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦੇਹ ਧਾਰਨ ਕਰਕੇ ਕਮਲ ਦੇ ਫੁੱਲ 'ਤੇ ਅਵਤਾਰ ਧਾਰ ਕੇ ਆਏ ਸਨ।&lt;ref&gt;{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=oadjAAAAMAAJ&amp;q=%E0%A4%95%E0%A4%AC%E0%A5%80%E0%A4%B0|title=Mahatma Kabir|last=Cañcarīka|first=Kanhaiyā Lāla|date=1999|publisher=Yūnivarsiṭī Pablikeśana|isbn=978-81-7555-047-6|language=hi}}&lt;/ref&gt; ਰਿਸ਼ੀ ਅਸ਼ਟਾਨੰਦ ਇਸ ਘਟਨਾ ਦਾ ਪ੍ਰਤੱਖ ਗਵਾਹ ਸੀ।

== ਜਸ਼ਨ ==
ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਜਯੰਤੀਆਂ ਮਨਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ, ਸਤਿਗੁਰੂ ਕਬੀਰ ਜਯੰਤੀ/ਪ੍ਰਾਕਤਿਆ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਜਯੰਤੀ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Bhaskar |first=Dainik |date=2019-06-17 |title=देशभर में मनाई गई कबीर जयंती, जानें क्या कहते थे कबीर |url=https://www.bhaskarhindi.com/dharm/news/saint-kabir-das-jayanti-is-being-celebrated-today-across-country-70756 |access-date=2020-05-27 |website=दैनिक भास्कर हिंदी |language=hindi}}&lt;/ref&gt; ਸਤਿਗੁਰੂ ਕਬੀਰ ਪ੍ਰਗਟਿਆ [[ਭਾਰਤ]] ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{Cite web |date=June 28, 2018 |title=Prime Minister Modi gets history wrong again, this time in Maghar |url=https://www.indiatoday.in/india/story/narendra-modi-maghar-uttar-pradesh-history-wrong-kabir-guru-nanak-baba-gorakhnath-1272424-2018-06-28 |access-date=2020-05-28 |website=India Today |language=en}}&lt;/ref&gt;
[[ਤਸਵੀਰ:Kabir_Prakat_Diwas_celebration.jpg|thumb| ਰੋਹਤਕ ਵਿਖੇ ਕਬੀਰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦਿਵਸ ਮਨਾਇਆ ਗਿਆ]]
ਇਸ ਦਿਨ, ਉਸ ਦੇ ਪੈਰੋਕਾਰ ਉਸ ਦੀਆਂ ਸਿੱਖਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਦਾ ਪਾਠ ਕਰਦੇ ਹਨ।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=कबीर के ऐसे दोहे जो हमें जिंदगी का फलसफा सिखाते हैं... |url=https://aajtak.intoday.in/education/story/life-lessons-we-learn-through-kabir-1-861358.html |access-date=2020-05-27 |website=aajtak.intoday.in |language=hi}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=सादगी के साथ मनाया गया संत कबीर का प्रकट दिवस |url=https://www.livehindustan.com/uttarakhand/rudrapur/story-manifest-day-of-sant-kabir-celebrated-with-simplicity-4155152.html |access-date=2021-06-29 |website=Hindustan |language=hindi}}&lt;/ref&gt; ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ [[ਕਬੀਰ ਪੰਥ|ਕਬੀਰਪੰਥੀਆਂ]] ਦੁਆਰਾ ਭਾਰਤ ਭਰ ਵਿੱਚ ਕਈ ਭੰਡਾਰੇ ਵੀ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਕਬੀਰ ਦਾਸ ਇੱਕ [[ਸੁਧਾਰ ਅੰਦੋਲਨ|ਸਮਾਜ ਸੁਧਾਰਕ]] ਵੀ ਸਨ, ਇਸ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੈਰੋਕਾਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਇਸ ਦਿਨ (ਕਬੀਰ ਜਯੰਤੀ/ਪ੍ਰਾਕਤਿਆ) ਉੱਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸਮਾਜਕ ਕੰਮ ਵੀ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਸਤਿਗੁਰੂ ਕਬੀਰ ਪ੍ਰਗਟ ਦਿਵਸ 5 ਜੂਨ 2020 ਨੂੰ ਮਨਾਇਆ ਗਿਆ ਅਤੇ 2021 ਦੀ ਮਿਤੀ 24 ਜੂਨ ਹੋਵੇਗੀ।&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2019-06-17 |title=Saint Kabir Jayanti 2019 Wishes Images, Quotes: कबीर के ये दोहे देते हैं जीवन हमेशा अच्छा करने का संदेश, ऐसे दें अपनों को शुभकामना |url=https://www.jansatta.com/religion/saint-kabir-jayanti-2019-wishes-images-quotes-and-kabir-ke-dohe/1054905/ |access-date=2020-06-03 |website=Jansatta |language=hi}}&lt;/ref&gt;

== ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ ==

* [[ਕਬੀਰ]]
* [[ਕਬੀਰ ਪੰਥ]]
* [[ਭਗਤ ਰਵਿਦਾਸ|ਰਵੀਦਾਸ]]

== ਹਵਾਲੇ ==
&lt;references /&gt;

== ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ ==

* [https://indianhistoryhindi.com/kabirdas/ ਹਿੰਦੀ ਵਿੱਚ ਕਬੀਰ ਦਾਸ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ]{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਸਤੰਬਰ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}

* [https://www.jagatgururampalji.org/hi/events/kabir-prakat-diwas/]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਤਿਉਹਾਰ]]</text>
      <sha1>a9tjmvdfrkajw5fb55xdy6rbhtyfhxe</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਗੁੰਜਨ ਸਕਸੈਨਾ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>154240</id>
    <revision>
      <id>846344</id>
      <parentid>742903</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T11:42:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>37445</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>846344</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13624" sha1="7l2wnnvy1cges1loz1huoebb2aro666" xml:space="preserve">'''ਗੁੰਜਨ ਸਕਸੈਨਾ''' (ਜਨਮ 1975)&lt;ref name=&quot;indianexpress-bio&quot;&gt;&lt;cite class=&quot;citation web cs1&quot;&gt;[https://indianexpress.com/article/who-is/who-is-gunjan-saxena-6553605/ &lt;span class=&quot;cx-segment&quot; data-segmentid=&quot;139&quot;&gt;&quot;Watched 'Gunjan Saxena: The Kargil Girl'? &lt;/span&gt;]&lt;span class=&quot;cx-segment&quot; data-segmentid=&quot;140&quot;&gt;[https://indianexpress.com/article/who-is/who-is-gunjan-saxena-6553605/ Here's the story of the woman it is based on&quot;]. &lt;/span&gt;&lt;span class=&quot;cx-segment&quot; data-segmentid=&quot;141&quot;&gt;[[Indian Express]]&lt;span class=&quot;reference-accessdate&quot;&gt;. &lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class=&quot;cx-segment&quot; data-segmentid=&quot;143&quot;&gt;&lt;span class=&quot;reference-accessdate&quot;&gt;Retrieved &lt;span class=&quot;nowrap&quot;&gt;20 August&lt;/span&gt; 2020&lt;/span&gt;.&lt;/span&gt;&lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt; ਇੱਕ [[ਭਾਰਤੀ ਹਵਾਈ ਸੈਨਾ]] (IAF) ਅਧਿਕਾਰੀ ਅਤੇ ਸਾਬਕਾ ਹੈਲੀਕਾਪਟਰ ਪਾਇਲਟ ਹੈ। ਉਹ 1996 ਵਿੱਚ ਆਈਏਐਫ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਈ ਸੀ ਅਤੇ 1999 ਦੀ [[ਕਾਰਗਿਲ ਜੰਗ]] ਦੀ ਸਾਬਕਾ ਫੌਜੀ ਹੈ।&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web |last=Bhadani |first=Priyanka |date=26 July 2020 |title=Gunjan Saxena never thought in her wildest dreams she would inspire a film |url=https://www.theweek.in/news/entertainment/2020/07/26/gunjan-saxena-never-thought-in-her-wildest-dreams-she-would-inspire-a-film.html |access-date=1 August 2020 |website=The Week |language=en}}&lt;cite class=&quot;citation web cs1&quot; data-ve-ignore=&quot;true&quot; id=&quot;CITEREFBhadani2020&quot;&gt;Bhadani, Priyanka (26 July 2020). &lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Cite web |last=Menon |first=Smitha |date=16 June 2020 |title=The story of Gunjan Saxena, one of India’s first women in combat |url=https://www.cntraveller.in/story/real-story-gunjan-saxena-one-india-first-women-combat-netflix-janhavi-kapoor/ |access-date=1 August 2020 |website=Condé Nast Traveller India |language=en-IN}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;{{Cite web |last=Javaid |first=Arfa |date=10 June 2020 |title=Gunjan Saxena Biography: Early Life, Education, Career, Awards and Unknown Facts |url=https://www.jagranjosh.com/general-knowledge/gunjan-saxena-biography-1591793632-1 |access-date=1 August 2020 |website=Jagranjosh.com |archive-date=11 ਨਵੰਬਰ 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201111160412/https://www.jagranjosh.com/general-knowledge/gunjan-saxena-biography-1591793632-1 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ਉਹ ਲੜਾਈ ਵਾਲੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਉਡਾਣ ਭਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਪਹਿਲੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਕਾਰਗਿਲ ਯੁੱਧ ਦੌਰਾਨ ਉਸ ਦੀਆਂ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਕਾਰਗਿਲ ਤੋਂ ਜ਼ਖਮੀਆਂ ਨੂੰ ਕੱਢਣਾ, ਸਪਲਾਈ ਦੀ ਆਵਾਜਾਈ ਅਤੇ ਨਿਗਰਾਨੀ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਨਾ ਸੀ।&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; ਉਹ ਕਾਰਗਿਲ ਤੋਂ ਜ਼ਖਮੀ ਅਤੇ ਮਰੇ ਹੋਏ 900 ਤੋਂ ਵੱਧ ਸੈਨਿਕਾਂ ਨੂੰ ਕੱਢਣ ਲਈ ਅਪਰੇਸ਼ਨਾਂ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣੇਗੀ। 2004 ਵਿੱਚ, ਅੱਠ ਸਾਲ ਪਾਇਲਟ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਇੱਕ ਹੈਲੀਕਾਪਟਰ ਪਾਇਲਟ ਵਜੋਂ ਉਸਦਾ ਕਰੀਅਰ ਖਤਮ ਹੋ ਗਿਆ; ਉਸਦੇ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਸਥਾਈ ਕਮਿਸ਼ਨ ਉਪਲਬਧ ਨਹੀਂ ਸਨ।&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:4&quot;&gt;{{Cite web |last=Rawat |first=Rachna Bisht |date=17 July 2019 |title=Meet Flying Officer Gunjan Saxena, India’s only woman warrior in the Kargil war |url=https://scroll.in/article/930744/meet-flying-officer-gunjan-saxena-indias-only-woman-warrior-in-the-kargil-war |access-date=1 August 2020 |website=Scroll.in |language=en-US |quote=&quot;She has attained the glory of being in the two woman involved in the Kargil War.&quot;}}&lt;/ref&gt;

2020 ਦੀ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਫਿਲਮ ''ਗੁੰਜਨ ਸਕਸੈਨਾ: ਦ ਕਾਰਗਿਲ ਗਰਲ'' ਉਸਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਤੋਂ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਹੈ।&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

ਉਸਦੀ ਆਤਮਕਥਾ, ''ਦ ਕਾਰਗਿਲ ਗਰਲ'', ਪੇਂਗੁਇਨ ਪਬਲਿਸ਼ਰਜ਼ ਦੁਆਰਾ ਫਿਲਮ ਦੇ ਨਾਲ ਰਿਲੀਜ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਜਿਸਨੂੰ ਉਸਨੇ ਲੇਖਕ-ਜੋੜੀ [[Kiran Nirvan|ਕਿਰਨ ਨਿਰਵਾਨ]] ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਲਿਖਿਆ ਸੀ।

== ਅਰੰਭ ਦਾ ਜੀਵਨ ==
ਸਕਸੈਨਾ ਦਾ ਜਨਮ ਇੱਕ ਫੌਜੀ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ।&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt; ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਲੈਫਟੀਨੈਂਟ ਕਰਨਲ ਅਨੂਪ ਕੁਮਾਰ ਸਕਸੈਨਾ ਅਤੇ ਭਰਾ ਲੈਫਟੀਨੈਂਟ ਕਰਨਲ। ਅੰਸ਼ੁਮਨ ਦੋਵੇਂ [[ਭਾਰਤੀ ਫੌਜ]] ਵਿੱਚ ਸੇਵਾ ਕਰਦੇ ਸਨ।&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt; ਸਕਸੈਨਾ ਨੇ [[ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ]] ਦੇ [[ਹੰਸਰਾਜ ਕਾਲਜ]], [[ਦਿੱਲੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ]] ਤੋਂ [[ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ|ਭੌਤਿਕ]] ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ [[ਬੀ ਐੱਸ ਸੀ|ਬੈਚਲਰ ਆਫ਼ ਸਾਇੰਸ ਦੀ]] ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।

== ਭਾਰਤੀ ਹਵਾਈ ਸੈਨਾ ਸੇਵਾ ==
ਸਕਸੈਨਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਛੇ ਔਰਤਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ ਜੋ 1996 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਹਵਾਈ ਸੈਨਾ (IAF) ਵਿੱਚ ਪਾਇਲਟ ਵਜੋਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਈਆਂ ਸਨ। ਇਹ ਭਾਰਤੀ ਹਵਾਈ ਸੈਨਾ ਲਈ ਮਹਿਲਾ ਹਵਾਈ ਸੈਨਾ ਸਿਖਿਆਰਥੀਆਂ ਦਾ ਚੌਥਾ ਬੈਚ ਸੀ।&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt; ਸਕਸੈਨਾ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਪੋਸਟਿੰਗ [[ਉਧਮਪੁਰ|ਊਧਮਪੁਰ]] ਵਿੱਚ 132 ਫਾਰਵਰਡ ਏਰੀਆ ਕੰਟਰੋਲ (ਐਫਏਸੀ) ਦੇ ਇੱਕ ਫਲਾਈਟ ਲੈਫਟੀਨੈਂਟ ਵਜੋਂ ਹੋਈ ਸੀ।&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:4&quot; /&gt;

ਫਲਾਇੰਗ ਅਫਸਰ ਸਕਸੈਨਾ ਦੀ ਉਮਰ 24 ਸਾਲ ਸੀ ਜਦੋਂ ਉਸਨੇ ਕਾਰਗਿਲ ਯੁੱਧ ਦੌਰਾਨ ਉਡਾਣ ਭਰੀ ਸੀ ਅਤੇ [[ਸ੍ਰੀਨਗਰ|ਸ਼੍ਰੀਨਗਰ]] ਵਿੱਚ ਤਾਇਨਾਤ ਸੀ।&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:4&quot; /&gt; ਕਾਰਗਿਲ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ, [[ਕਾਰਗਿਲ ਜੰਗ|ਓਪਰੇਸ਼ਨ ਵਿਜੇ]]{{Efn|Indian official figures for Indians killed in the Kargil War is 527.|name=|group=}} ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ, ਜ਼ਖਮੀਆਂ ਨੂੰ ਕੱਢਣ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਉਸਨੇ ਦਰਾਸ ਅਤੇ ਬਟਾਲਿਕ ਦੇ ਅੱਗੇ ਵਾਲੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸੈਨਿਕਾਂ ਨੂੰ ਸਪਲਾਈ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਨਿਗਰਾਨੀ ਦੀਆਂ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਵੀ ਸੌਂਪੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਦੁਸ਼ਮਣ ਦੀਆਂ ਸਥਿਤੀਆਂ ਨੂੰ ਮੈਪ ਕਰਨਾ।&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt; ਉਸ ਨੂੰ ਅਸਥਾਈ ਲੈਂਡਿੰਗ ਮੈਦਾਨ, 13,000 ਤੋਂ 18,000 ਫੁੱਟ ਦੀ ਉਚਾਈ ਅਤੇ ਦੁਸ਼ਮਣ ਦੀ ਅੱਗ ਨਾਲ ਨਜਿੱਠਣਾ ਪਿਆ।&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt; ਉਹ ਸ੍ਰੀਨਗਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਸ ਪਾਇਲਟਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਜੰਗ ਦੌਰਾਨ ਸੈਂਕੜੇ ਹਵਾਈ ਜਹਾਜ਼ ਉਡਾਏ, 900 ਤੋਂ ਵੱਧ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਕੱਢਿਆ, ਜ਼ਖ਼ਮੀ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਮਾਰਿਆ&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:4&quot; /&gt; ਸਕਸੈਨਾ [[ਭਾਰਤੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਬਲ|ਭਾਰਤੀ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਬਲਾਂ]] ਵਿੱਚ ਇੱਕਲੌਤੀ ਮਹਿਲਾ ਸੀ ਜਿਸ ਨੇ ਜੰਗ ਦੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਉਡਾਣ ਭਰੀ।&lt;ref name=&quot;:4&quot; /&gt; 2004 ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਹੈਲੀਕਾਪਟਰ ਪਾਇਲਟ ਵਜੋਂ ਉਸਦਾ ਕਰੀਅਰ ਅੱਠ ਸਾਲ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਖਤਮ ਹੋ ਗਿਆ।&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt; ਉਸ ਦੇ ਸੇਵਾਕਾਲ ਦੌਰਾਨ ਸਥਾਈ ਕਮਿਸ਼ਨ ਉਪਲਬਧ ਨਹੀਂ ਸਨ।&lt;ref name=&quot;:4&quot; /&gt;

== ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ ==
ਸਕਸੈਨਾ ਦੇ ਪਿਤਾ ਅਨੂਪ ਸਕਸੈਨਾ [[ਭਾਰਤੀ ਫੌਜ]] ਵਿੱਚ ਲੈਫਟੀਨੈਂਟ ਕਰਨਲ ਸਨ। ਸਕਸੈਨਾ ਦਾ ਪਤੀ ਗੌਤਮ ਨਰਾਇਣ, ਇੱਕ ਵਿੰਗ ਕਮਾਂਡਰ ਵੀ ਭਾਰਤੀ ਹਵਾਈ ਸੈਨਾ ਦਾ ਪਾਇਲਟ ਹੈ। ਉਹ IAF Mi-17 ਹੈਲੀਕਾਪਟਰ ਦਾ ਪਾਇਲਟ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਨੈਸ਼ਨਲ ਡਿਫੈਂਸ ਅਕੈਡਮੀ, ਜੋ ਕਿ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਟ੍ਰਾਈ-ਸਰਵਿਸ ਅਕੈਡਮੀ ਹੈ, ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਇੰਸਟ੍ਰਕਟਰ ਵਜੋਂ ਵੀ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ। ਜੋੜੇ ਦੀ ਇੱਕ ਬੇਟੀ ਹੈ।&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt;

== ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸਭਿਆਚਾਰ ਵਿੱਚ ==
[[Rachna Bisht Rawat|ਰਚਨਾ ਬਿਸ਼ਟ ਰਾਵਤ]] ਦੀ ਕਿਤਾਬ ''ਕਾਰਗਿਲ ਅਨਟੋਲਡ ਸਟੋਰੀਜ਼ ਫਰਾਮ ਦ ਵਾਰ ਦਾ'' ਇੱਕ ਅਧਿਆਏ ਗੁੰਜਨ ਸਕਸੈਨਾ 'ਤੇ ਕੇਂਦਰਿਤ ਹੈ।&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;

ਗੁੰਜਨ ਸਕਸੈਨਾ ਦੀ ਸਵੈ-ਜੀਵਨੀ, ਜਿਸਦਾ ਸਿਰਲੇਖ 'ਦਿ ਕਾਰਗਿਲ ਗਰਲ' ਹੈ, ਲੇਖਕ-ਜੋੜੀ ਕਿਰਨ ਨਿਰਵਾਨ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਫਿਲਮ ਦੇ ਨਾਲ [[Penguin Publishers|ਪੇਂਗੁਇਨ ਪਬਲਿਸ਼ਰਜ਼]] ਦੁਆਰਾ ਰਿਲੀਜ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਕਿਤਾਬ ਨੇ ਪ੍ਰਿੰਟ ਅਤੇ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕ ਮੀਡੀਆ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਅਤੇ ਪੰਜ ਸਿਤਾਰਾ-ਸਮੀਖਿਆਵਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀਆਂ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਬੀਬੀਸੀ ਇੰਡੀਆ, ਸੀਐਨਐਨ ਨੈਟਵਰਕ 18, ਫੋਰਬਸ ਇੰਡੀਆ, ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਟਾਈਮਜ਼, ਦਿ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨ, ਆਦਿ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।{{ਹਵਾਲਾ ਲੋੜੀਂਦਾ|date=January 2023}}ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਟਾਈਮਜ਼ ਨੇ ਕਿਤਾਬ  “ ''ਕਦੇ ਵੀ ਭਾਸ਼ਾਈ ਨਹੀਂ, ਪਰ ਮਾਪਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਤੱਥਾਂ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ, ਕਿਤਾਬ ਸਪਸ਼ਟ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਰਣਨ ਕੀਤੇ ਗਏ, ਹਿਲਾਉਣ ਵਾਲੇ, ਸਿਨੇਮੈਟਿਕ ਅਤੇ ਮਨਮੋਹਕ ਦ੍ਰਿਸ਼ਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਰੋਮਾਂਚਕ ਪੜ੍ਹਨ ਲਈ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ।''

ਨੈੱਟਫਲਿਕਸ 'ਤੇ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਈ 2020 ਦੀ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਫਿਲਮ ''ਗੁੰਜਨ ਸਕਸੈਨਾ: ਦ ਕਾਰਗਿਲ ਗਰਲ'' ਉਸ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਤੋਂ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਹੈ।&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; ਸਕਸੈਨਾ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ [[ਜਾਨਵੀ ਕਪੂਰ]] ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ ਜਦੋਂ ਕਿ ਫਿਲਮ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਧਰਮਾ ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨ ਅਤੇ ਜ਼ੀ ਸਟੂਡੀਓਜ਼ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਸਕਸੈਨਾ ਦੇ ਪਿਤਾ ਅਤੇ ਭਰਾ ਨੂੰ ਹੋਰ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਮਵਾਰ [[ਪੰਕਜ ਤ੍ਰਿਪਾਠੀ]] ਅਤੇ [[ਅੰਗਦ ਬੇਦੀ]] ਨੇ ਨਿਭਾਇਆ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{Cite web |date=25 February 2019 |title=Angad Bedi joins the star cast of Gunjan Saxena’s biopic, Kargil Girl |url=https://www.bollywoodhungama.com/news/bollywood/angad-bedi-joins-star-cast-gunjan-saxenas-biopic-kargil-girl/ |access-date=1 August 2020 |website=Bollywood Hungama |language=en}}&lt;/ref&gt;

== ਮੀਡੀਆ ਅਸ਼ੁੱਧੀਆਂ ==
ਫਿਲਮ ''ਗੁੰਜਨ ਸਕਸੈਨਾ: ਦਿ ਕਾਰਗਿਲ ਗਰਲ'' ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਕਸੈਨਾ ਬਾਰੇ ਕੁਝ ਤੱਥਾਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਭੰਬਲਭੂਸਾ ਪੈਦਾ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ। NDTV ਦੇ ਇੱਕ ਲੇਖ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੁਝ ਨੂੰ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕੀਤਾ:&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Saxena |first=Gunjan |date=17 August 2020 |title=Blog: &quot;Won't Let Anyone Take Away My Achievements&quot;: Gunjan Saxena On Movie Row |url=https://www.ndtv.com/blog/won-t-let-anyone-take-away-my-achievements-gunjan-saxena-on-movie-row-2280730 |access-date=2020-08-18 |website=NDTV}}&lt;/ref&gt;

== ਨੋਟਸ ==
{{Notelist}}

== ਹਵਾਲੇ ==
{{Reflist}}
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਯੁੱਧ ਵਿਚ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1975]]</text>
      <sha1>7l2wnnvy1cges1loz1huoebb2aro666</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਗੁੰਜਨ ਵਾਲੀਆ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>157587</id>
    <revision>
      <id>846343</id>
      <parentid>651708</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T11:42:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>37445</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>846343</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4222" sha1="ad1s67thgw4nc6vm9p5crdtf6te6f6v" xml:space="preserve">
'''ਗੁੰਜਨ ਵਾਲੀਆ''' ਇੱਕ [[ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ|ਭਾਰਤੀ]] ਮਾਡਲ ਤੋਂ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਦਾਕਾਰਾ ਹੈ। ਉਹ ਸੀਰੀਅਲ ''ਕੁਛ ਆਪਨੇ ਕੁਛ ਪਰਾਏ'' ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਮਹਿਲਾ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਟਵਿੰਕਲ ਬਾਜਪਾਈ ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ ਲਕਸ਼ਮੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ''ਘਰ ਕੀ ਲਕਸ਼ਮੀ ਬੇਟੀਆਂ'' ਵਿੱਚ ਫੀਮੇਲ ਲੀਡ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਲਿਆ। ਉਸਨੇ ਅਰੁਣ ਦਾਗਨ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਵੀਡੀਓ ਐਲਬਮ &quot;ਜੀਨਾ ਤੇਰਾ ਬੀਨਾ&quot; ਵਿੱਚ ਵੀ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਉਹ ''[[ਨਾਗਿਨ (ਟੀਵੀ ਲੜੀ 2015)|ਨਾਗਿਨ]]'' ਵਿੱਚ ਵੀ ਨਜ਼ਰ ਆਈ ਸੀ।

== ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ ==
ਉਸਨੇ 21 ਅਪ੍ਰੈਲ 2015 ਨੂੰ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਵਿੱਚ ਵਿਕਾਸ ਮਾਨਕਤਲਾ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ ਸੀ। &lt;ref&gt;{{Cite web |last=Neha |first=Maheshwri |date=2015-06-02 |title=Vikas and Gunjan tie the knot in Chandigarh - Times of India |url=https://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/hindi/Vikas-and-Gunjan-tie-the-knot-in-Chandigarh/articleshow/47040306.cms |url-status=live |archive-url= |archive-date= |access-date=2020-06-21 |website=The Times of India |language=en}}&lt;/ref&gt;

== ਫਿਲਮਗ੍ਰਾਫੀ ==

=== ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ===
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
!ਸਾਲ
! ਦਿਖਾਓ
! ਭੂਮਿਕਾ
! ਨੋਟਸ
|-
| 2004-2006
| ''ਕੇਸਰ''
| ਰਿਆ ਮਾਲੀਆ
|
|-
| 2005
| ''ਰੂਹ''
|
| ਐਪੀਸੋਡ 26/34
|-
| rowspan=&quot;3&quot; | 2006
| ''ਐਸਾ ਦੇਸ ਹੈ ਮੇਰਾ''
| ਕੈਂਡੀ ਦਿਓਲ/ਕੈਂਡੀ ਅਜੀਤ ਸਿੰਘ ਗਿੱਲ
|
|-
| ''ਕਿਉਕਿ ਸਾਸ ਭੀ ਕਬਿ ਬਹੁ ਥੀ ॥''
| ਸ਼੍ਰੀਮਤੀ. ਤੁਸ਼ਾਰ ਮਹਿਤਾ
| ਕੈਮਿਓ
|-
| ''ਸਿੰਦੂਰ ਤੇਰੇ ਨਾਮ ਕਾ''
| ਨੈਨਾ
| &lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://www.dnaindia.com/entertainment/report-it-s-more-about-performance-than-looks-1018300|title=‘It’s more about performance than looks’|date=16 March 2006|work=[[Daily News and Analysis|DNA]]|access-date=21 July 2018}}&lt;/ref&gt;
|-
| 2006-2007
| ''ਕੁਛ ਆਪੇ ਕੁਛ ਪਰਾਏ''
| ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਅਭੈ ਰਾਏਚੰਦ
| &lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://mumbaimirror.indiatimes.com/entertainment/tv/Dont-bug-me/articleshow/15658579.cms|title=Don't bug me!|last=Ranjib Mazumder|date=28 November 2006|work=[[Mumbai Mirror]]|access-date=21 July 2018|archive-date=14 ਮਾਰਚ 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230314115538/https://mumbaimirror.indiatimes.com/entertainment/tv/dont-bug-me/articleshow/15658579.cms|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
|-
| 2007
| ''ਪਰਵਾਰ''
| ਡਾ: ਰਾਧਾ ਸਵਪਨਿਲ ਨੇਰੂਲਕਰ
|
|-
| 2007-2008
| ''ਸੱਤ ਫੇਰੇ: ਸਲੋਨੀ ਕਾ ਸਫ਼ਰ''
| ਵਰਿੰਦਾ
|
|-
| 2008-2009
| ''ਘਰ ਕੀ ਲਕਸ਼ਮੀ ਬੇਟੀਆਂ''
| ਲਕਸ਼ਮੀ ਗਰੋਦੀਆ / ਲਕਸ਼ਮੀ ਕਰਨ ਮਾਥੁਰ
| &lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.filmibeat.com/television/news/2008/jasvir-ghar-ki-laxmi-betiyaan-slap-070508.html|title=Jasvir wants no slap from Gunjan|date=7 May 2008|work=[[Oneindia]]|access-date=21 July 2018}}&lt;/ref&gt;
|-
| 2015-2016
| ''[[ਨਾਗਿਨ (ਟੀਵੀ ਲੜੀ 2015)|ਨਾਗਿਨ]]''
| ਛਾਇਆ ਵੀਰੇਨ ਰਹੇਜਾ
|
|-
| 2019
| ''ਲਾਲ ਇਸ਼ਕ''
| ਸਪਨਾ
| ਐਪੀਸੋਡ 61
|}

== ਹਵਾਲੇ ==
{{Reflist|2}}
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1962]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]]</text>
      <sha1>ad1s67thgw4nc6vm9p5crdtf6te6f6v</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਊਸ਼ਾ ਜਾਧਵ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>160015</id>
    <revision>
      <id>846320</id>
      <parentid>680900</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T02:58:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>37445</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>846320</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12835" sha1="7uftibax0ce4bgfus348nrbzqg2rzrs" xml:space="preserve">
{{Infobox person
| name               = ਊਸ਼ਾ ਜਾਧਵ
| image              = Usha Jadhav 5th Jagran Film Festival.jpg
| caption            = 5ਵੇਂ ਜਾਗਰਣ ਫਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ ਵਿੱਚ ਊਸ਼ਾ ਜਾਧਵ
| other_names        = 
| birth_name         = 
| birth_date         = 
| birth_place        = 
| death_date         = 
| death_place        = 
| nationality        = ਭਾਰਤੀ
| occupation         = [[ਅਦਾਕਾਰਾ]]
| years_active       = 
| partner            = 
| children           = 
| website            = http://www.ushajadhav.com/ &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.theindianwire.com/entertainment/actress-usha-jadhav-launches-website-12655/|title=Actress Usha Jadhav Launches her very own website!|date=12 June 2017}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://bollyworm.com/exclusive/national-award-winning-actress-usha-jadhav-launches-her-very-own-website/|title=National award winning actress Usha Jadhav Launches Her Very Own Website|date=12 June 2017|access-date=27 ਮਾਰਚ 2023|archive-date=26 ਮਈ 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210526155417/https://bollyworm.com/exclusive/national-award-winning-actress-usha-jadhav-launches-her-very-own-website/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
}}
[[Category:Articles with hCards]]
'''ਊਸ਼ਾ ਜਾਧਵ''' ([[ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ]]: '''Usha Jadhav''') ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਹੈ ਜੋ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ [[ਮਰਾਠੀ ਭਾਸ਼ਾ|ਮਰਾਠੀ]] ਅਤੇ [[ਹਿੰਦੀ ਭਾਸ਼ਾ|ਹਿੰਦੀ]] ਭਾਸ਼ਾ ਦੀਆਂ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਉਹ 2012 ਦੀ ਮਰਾਠੀ ਫਿਲਮ ''ਧਗ'' ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਭੂਮਿਕਾ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਲਈ ਉਸਨੇ 60ਵੇਂ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫਿਲਮ ਅਵਾਰਡ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਲਈ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫਿਲਮ ਅਵਾਰਡ ਜਿੱਤਿਆ। 2019 ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੂੰ ਮਾਈ ਘਾਟ: ਕ੍ਰਾਈਮ ਨੰਬਰ 103/2015 ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਭਾਰਤ ਦੇ 50ਵੇਂ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ ਵਿੱਚ IFFI ਸਰਵੋਤਮ ਅਦਾਕਾਰਾ ਅਵਾਰਡ (ਮਹਿਲਾ) ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ।

== ਕੈਰੀਅਰ ==
[[ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ|ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ]] [[ਕੋਲਹਾਪੁਰ]] ਵਿੱਚ ਜੰਮੀ ਅਤੇ ਵੱਡੀ ਹੋਈ, ਜਾਧਵ ਇੱਕ ਟਰੈਵਲ ਏਜੰਸੀ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਨੌਕਰੀ ਲਈ [[ਪੂਨੇ|ਪੁਣੇ]] ਚਲੀ ਗਈ। ਕਲਾ ਲਈ ਆਪਣੇ ਜਨੂੰਨ ਦੇ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਆਪਣੀ ਨੌਕਰੀ ਜਾਰੀ ਰੱਖਦੇ ਹੋਏ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਦੀ ਭਾਲ ਵਿੱਚ [[ਮੁੰਬਈ]] ਚਲੀ ਗਈ।

ਕੋਲਹਾਪੁਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਿਮਨ-ਮੱਧ-ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਕੈਕਾੜੀ&lt;ref&gt;{{Cite web |title=I was typecast as a bai: Usha Jadhav |url=https://mumbaimirror.indiatimes.com/entertainment/bollywood/i-was-typecast-as-a-bai-usha-jadhav/articleshow/19123497.cms |website=Mumbai Mirror |access-date=2023-03-27 |archive-date=2021-05-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210526155406/https://mumbaimirror.indiatimes.com/entertainment/bollywood/i-was-typecast-as-a-bai-usha-jadhav/articleshow/19123497.cms |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ਖਾਨਾਬਦੋਸ਼ ਜਨਜਾਤੀ (ਪੱਛੜੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ) ਤੋਂ ਮੁੰਬਈ ਵਿੱਚ ਵੱਡੇ ਪਰਦੇ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਯਾਤਰਾ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦ੍ਰਿੜਤਾ ਅਤੇ ਦ੍ਰਿੜਤਾ ਵਾਲੀ ਰਹੀ ਹੈ।

ਜਾਧਵ ਨੂੰ ਵਪਾਰਕ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕਈ ਮੌਕੇ ਮਿਲੇ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਟਾਟਾ ਡੋਕੋਮੋ, ਫੇਵੀਕੋਲ, ਹੈੱਡ ਐਂਡ ਸ਼ੋਲਡਰਜ਼, [[ਆਈ ਸੀ ਆਈ ਸੀ ਆਈ ਬੈਂਕ|ਆਈਸੀਆਈਸੀਆਈ ਬੈਂਕ]] ਅਤੇ ਹੋਰ। ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਉਸਦਾ ਪਹਿਲਾ ਬ੍ਰੇਕ 2007 ਦੀ ਹਿੰਦੀ ਫਿਲਮ ''ਟ੍ਰੈਫਿਕ ਸਿਗਨਲ'' ਨਾਲ ਆਇਆ, ਜਿਸਦਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਮਧੁਰ ਭੰਡਾਰਕਰ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੂੰ ਟ੍ਰੈਫਿਕ ਸਿਗਨਲ 'ਤੇ ਸਮਾਨ ਵੇਚਣ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਕੁੜੀ ਦੀ ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਭੂਮਿਕਾ ਵਿੱਚ ਕਾਸਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ 2009 ਦੀ ਫਿਲਮ ''ਦੋ ਪੈਸੇ ਕੀ ਧੂਪ, ਚਾਰ ਆਨੇ ਕੀ ਬਾਰਿਸ਼'' ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਹੋਰ ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਭੂਮਿਕਾ ਵੀ ਨਿਭਾਈ, ਜੋ ਕਿ ਫਿਲਮ ਅਭਿਨੇਤਰੀ [[ਦੀਪਤੀ ਨਵਲ]] ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ [[ਮਨੀਸ਼ਾ ਕੋਇਰਾਲਾ]] ਅਤੇ ਰਜਿਤ ਕਪੂਰ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸਨ।

2012 ਵਿੱਚ, ਜਾਧਵ ਨੂੰ [[ਅਮਿਤਾਭ ਬੱਚਨ]] ਦੇ ਨਾਲ ਕੌਨ ਬਣੇਗਾ ਕਰੋੜਪਤੀ ਦੇ 6ਵੇਂ ਸੀਜ਼ਨ ਦੇ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।&lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://maharashtratimes.indiatimes.com/articlelist/16750154.cms|title=सुपरस्टारसोबतचा सुपर दिवस|date=10 October 2012|work=[[Maharashtra Times]]|access-date=20 March 2013|archive-date=14 ਅਕਤੂਬਰ 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20121014014019/http://maharashtratimes.indiatimes.com/articlelist/16750154.cms|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ਉਸਨੇ [[ਸਟਾਰ ਪਲੱਸ]] 'ਤੇ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਸ਼ੋਅ ''ਲੱਖਾਂ ਮੈਂ ਏਕ'' ਦੇ ਇੱਕ ਐਪੀਸੋਡ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਸੀ। ਸ਼ੋਅ ਵਿੱਚ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਬਦਲਾਅ ਲਿਆਉਣ ਵਾਲੇ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰੇਰਨਾਦਾਇਕ ਕਾਲਪਨਿਕ ਕਹਾਣੀਆਂ ਸੁਣਾਈਆਂ ਗਈਆਂ। ਅਨੰਤ ਮਹਾਦੇਵਨ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਤ ਮਹਿਮਾਨ-ਨਿਰਦੇਸ਼ਿਤ, ਐਪੀਸੋਡ ਵਿੱਚ ਜਾਧਵ ਨੂੰ ਇੱਕ ਜਵਾਨ ਦੁਲਹਨ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਜਿਸਨੂੰ ਉਸਦੇ ਸਹੁਰਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਉਸਦੇ ਕਾਲੇ ਰੰਗ ਲਈ ਵਿਤਕਰਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{Cite web |date=20 August 2012 |title=Anant Mahadevan to direct an episodic of Lakhon Mein Ek |url=http://www.tellychakkar.com/news/anant-mahadevan-direct-episodic-lakhon-mein-ek |access-date=20 March 2013 |publisher=Telly Chakkar |archive-date=6 ਸਤੰਬਰ 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120906071044/http://www.tellychakkar.com/news/anant-mahadevan-direct-episodic-lakhon-mein-ek |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

ਉਸੇ ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ, ਉਸਦੀ ਫਿਲਮ ''ਧਗ'' ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਜਾਧਵ ਨੇ ਯਸ਼ੋਦਾ ਦੀ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ। ਇੱਕ ਕਿਸ਼ੋਰ ਦੀ ਮਾਂ, ਯਸ਼ੋਦਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਸਦਾ ਪੁੱਤਰ ਇੱਕ ਚੰਗੀ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੇ ਅਤੇ ਸਥਾਨਕ ਸ਼ਮਸ਼ਾਨਘਾਟ ਨੂੰ ਚਲਾਉਣ ਦੇ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਰਵਾਇਤੀ ਨੌਕਰੀ ਵਿੱਚ ਨਾ ਫਸੇ। ਆਪਣੀ ਨੀਵੀਂ ਜਾਤੀ ਦੇ ਦਰਜੇ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ 'ਤੇ ਰੱਖੇ ਗਏ ਸਮਾਜਿਕ ਨਿਯਮਾਂ ਨਾਲ ਲੜਨ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਗਰੀਬ ਮਾਂ ਦੀ ਇਸ ਭੂਮਿਕਾ ਨੇ ਜਾਧਵ ਨੂੰ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਦਿੱਤੀ। ਇਹ ਫਿਲਮ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਫਿਲਮ ਮੇਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਹੋਈ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਅਦਾਕਾਰੀ ਲਈ ਅਭਿਨੇਤਰੀ [[ਸਮਿਤਾ ਪਾਟਿਲ]] ਨਾਲ ਤੁਲਨਾ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਜਾਧਵ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਸਨੇ ਪਾਟਿਲ ਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕੀਤੀ, ਪਰ ਇਹ ਮੰਨਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਉਸਨੇ ਉਸਦੀ ਨਕਲ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਇਸ ਭੂਮਿਕਾ ਲਈ ਉਸ ਨੂੰ ਸਰਬੋਤਮ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਦਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫਿਲਮ ਪੁਰਸਕਾਰ ਮਿਲਿਆ।&lt;ref&gt;{{Cite web |date=18 March 2013 |title='Paan Singh Tomar' Wins Best Feature Honor at India's National Film Awards |url=http://www.hollywoodreporter.com/news/indias-national-film-awards-paan-429355 |access-date=20 March 2013 |website=[[The Hollywood Reporter]] |location=Mumbai}}&lt;/ref&gt;

ਊਸ਼ਾ ਜਾਧਵ [[ਭੀਮਰਾਓ ਅੰਬੇਡਕਰ|ਬਾਬਾ ਸਾਹਿਬ ਅੰਬੇਡਕਰ]] ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਸਰੋਤ ਮੰਨਦੀ ਹੈ। “ਅਸੀਂ ਸਾਰੇ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਬਾਬਾ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਸਾਡੇ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਸੰਵਿਧਾਨ ਲਿਖਿਆ ਸੀ। ਪਰ ਉਸ ਸਮੇਂ ਜਦੋਂ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਸੈਕੰਡਰੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਬਾਬਾ ਸਾਹਿਬ ਦੁਆਰਾ ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਕੰਮ ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ ਅਤੇ ਮੇਰੇ ਲਈ, ਇਹ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰੇਰਨਾਦਾਇਕ ਹੈ। ਡਾ: ਬਾਬਾ ਸਾਹਿਬ ਅੰਬੇਡਕਰ ਨੇ ਸੰਵਿਧਾਨ ਰਾਹੀਂ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਾਨੂੰਨੀ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਬਰਾਬਰੀ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ ਦਿੱਤੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਔਰਤਾਂ 'ਤੇ ਹੋ ਰਹੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਅੱਤਿਆਚਾਰਾਂ ਵਿਰੁੱਧ ਵੀ ਆਵਾਜ਼ ਉਠਾਈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦੁਨੀਆ ਨੂੰ ਬਰਾਬਰੀ ਦਾ ਜੋ ਸੰਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਮੈਂ ਉਸ 'ਤੇ ਚੱਲਦਾ ਹਾਂ ਅਤੇ ਸਾਨੂੰ ਸਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਇਸ 'ਤੇ ਚੱਲਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਲਈ ਬਾਬਾ ਸਾਹਿਬ ਮੇਰੇ ਰੋਲ ਮਾਡਲ ਹਨ, &quot;ਊਸ਼ਾ ਜਾਧਵ ਨੇ ਕਿਹਾ।&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Maharashtra |first=Max |date=14 April 2020 |title=डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर माझे प्रेरणास्थान – उषा जाधव |url=https://www.maxmaharashtra.com/max-woman/national-award-winner-actress-usha-jadhav-speaks-on-the-occasion-of-ambedkar-jayanti/81902/ |website=Max Maharashtra}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Woman |first=Max |date=14 April 2020 |title=डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर माझे प्रेरणास्थान – उषा जाधव |url=https://www.maxwoman.in/videos/national-award-winner-actress-usha-jadhav-speaks-on-the-occasion-of-ambedkar-jayanti/12053/ |website=www.maxwoman.in}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=23 November 2013 |title=राष्ट्रीय पुरस्कार ही माझ्यासाठी मोठी शाबासकी |url=https://divyamarathi.bhaskar.com/news/MAH-MAR-AUR-national-award-winner-actress-usha-jadhav-interview-4442947-NOR.html |website=Divya Marathi}}&lt;/ref&gt;

== ਹਵਾਲੇ ==

[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਰਾਠੀ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]]</text>
      <sha1>7uftibax0ce4bgfus348nrbzqg2rzrs</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਆਕਰਸ਼ੀ ਕਸ਼ਯਪ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>160061</id>
    <revision>
      <id>846316</id>
      <parentid>835214</parentid>
      <timestamp>2026-09-16T23:45:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>37445</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>846316</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13814" sha1="69u37zqn9hdhrk2wrk7j9vcryk1j6ec" xml:space="preserve">
{{Infobox badminton player|name=ਆਕਰਸ਼ੀ ਕਸ਼ਯਪ|image=Aakarshi Kashap.jpg|size=|caption=|nickname=|birth_name=|country=ਭਾਰਤ|birth_date={{birth date and age|df=yes|2001|08|24}}|birth_place=ਦੁਰਗ, [[ਛੱਤੀਸਗੜ੍ਹ]], ਭਾਰਤ|residence=|height=1.59 
m|weight=60 kg|years_active=|handedness=ਸੱਜੂ|coach=|event=ਮਹਿਲਾ ਸਿੰਗਲਜ਼|highest_ranking=32|date_of_highest_ranking=27 ਦਸੰਬਰ 2022|current_ranking=42|date_of_current_ranking=21 ਫਰਵਰੀ 2023|medal_templates=|bwf_id=}}{{Infobox badminton player|name=Aakarshi Kashyap|image=Aakarshi Kashap.jpg|size=|caption=|nickname=|birth_name=|country=India|birth_date={{birth date and age|df=yes|2001|08|24}}|birth_place=[[Durg]], [[Chhattisgarh]], India|residence=|height=1.59 
m&lt;ref name=&quot;18ag&quot;&gt;{{cite web |url=https://en.asiangames2018.id/athletes/athlete/KASHYAP-Aakarshi-3029867/ |title=Athletes: Kashyap Aakarshi |publisher=Asian Games 2018 |access-date=7 October 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181007190250/https://en.asiangames2018.id/athletes/athlete/KASHYAP-Aakarshi-3029867/ |archive-date=7 October 2018 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;|weight=60 kg&lt;ref name=&quot;18ag&quot;/&gt;|years_active=|handedness=right|coach=|event=Women's singles&lt;ref&gt;{{cite web |title=Aakarshi Kashyap Ranking |url=https://bwf.tournamentsoftware.com/player-profile/de47b5e4-d47a-4d20-8cd4-b8112a0ac459/ranking |publisher=BWF-Tournament Software |access-date=9 March 2020}}&lt;/ref&gt;|highest_ranking=32|date_of_highest_ranking=27 December 2022|current_ranking=42|date_of_current_ranking=21 February 2023|medal_templates={{MedalSport | Women's [[badminton]] }}
{{MedalCountry | {{IND}} }}
{{MedalCompetition | [[Badminton Asia Championships#Badminton Asia Mixed Team Championships|Asia Mixed Team Championships]] }}
{{MedalBronze | [[2023 Badminton Asia Mixed Team Championships|2023 Dubai]] | Mixed team }}
{{MedalCompetition | [[Badminton at the Commonwealth Games|Commonwealth Games]] }}
{{MedalSilver | [[Badminton at the 2022 Commonwealth Games|2022 Birmingham]] | [[Badminton at the 2022 Commonwealth Games – Mixed team|Mixed team]] }}
{{MedalCompetition | [[South Asian Games]] }}
{{MedalGold | [[Badminton at the 2019 South Asian Games|2019 Kathmandu-Pokhara]] | {{nowrap|Women's team}} }}|bwf_id=DE47B5E4-D47A-4D20-8CD4-B8112A0AC459}}
'''ਆਕਰਸ਼ੀ ਕਸ਼ਯਪ''' ([[ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ]]: '''Aakarshi Kashyap;''' ਜਨਮ 24 ਅਗਸਤ 2001) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ [[ਚਿੜੀ-ਛਿੱਕਾ|ਬੈਡਮਿੰਟਨ]] ਖਿਡਾਰੀ ਹੈ। ਉਸ ਨੂੰ 2018 ਏਸ਼ੀਆਈ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਟੀਮ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣਨ ਲਈ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।&lt;ref&gt;{{Cite web |date=26 July 2018 |title=Asian Games 2018: Here's the list of Indian squads |url=https://mumbaimirror.indiatimes.com/sport/others/asian-games-2018-heres-the-list-of-indian-squads/articleshow/65144637.cms |access-date=27 July 2018 |publisher=[[Mumbai Mirror]] |archive-date=21 ਸਤੰਬਰ 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220921191036/https://mumbaimirror.indiatimes.com/sport/others/asian-games-2018-heres-the-list-of-indian-squads/articleshow/65144637.cms |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ਉਹ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਹਿਲਾ ਟੀਮ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸੀ ਜਿਸਨੇ 2019 ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆਈ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਸੋਨ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤਿਆ ਸੀ।&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2 December 2019 |title=Indian Men's, Women's Badminton Teams Win Gold Medals In South Asian Games |url=https://sports.ndtv.com/badminton/indian-mens-womens-badminton-teams-win-gold-medals-in-south-asian-games-2142281 |access-date=13 December 2019 |publisher=NDTV |archive-date=28 ਮਾਰਚ 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230328105904/https://sports.ndtv.com/badminton/indian-mens-womens-badminton-teams-win-gold-medals-in-south-asian-games-2142281 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

== ਜੀਵਨ, ਸਿਖਲਾਈ ਅਤੇ ਕੈਰੀਅਰ ==

=== 2014-2016 ===
ਕਸ਼ਯਪ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਜਿੱਤ 24 ਅਗਸਤ, 2014 ਨੂੰ [[ਸਿਵਾਕਾਸੀ]] ਵਿੱਚ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਰੈਂਕਿੰਗ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਵਿੱਚ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਨਵੰਬਰ 2015 ਵਿੱਚ [[ਵਿਸ਼ਾਖਾਪਟਨਮ]] ਵਿੱਚ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਖਿਤਾਬ ਜਿੱਤਿਆ।

28 ਅਪ੍ਰੈਲ 2016 ਨੂੰ, ਕਸ਼ਯਪ ਨੇ PNB ਮੈਟਲਾਈਫ ਜੂਨੀਅਰ ਬੈਡਮਿੰਟਨ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਸੀਜ਼ਨ 2 ਨੈਸ਼ਨਲ ਫਾਈਨਲਜ਼ ਵਿੱਚ U-15 ਅਤੇ U-17 ਲੜਕੀਆਂ ਦੇ ਸਿੰਗਲ ਵਰਗ ਵਿੱਚ ਦੋਹਰੇ ਤਾਜ ਜਿੱਤੇ।

2016 ਵਿੱਚ, ਕਸ਼ਯਪ ਨੇ ਬੇਂਗਲੁਰੂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਪਾਦੁਕੋਣ ਅਕੈਡਮੀ ਵਿੱਚ ਸਿਖਲਾਈ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਓਲੰਪਿਕ ਗੋਲਡ ਕੁਐਸਟ, ਇੱਕ ਗੈਰ-ਲਾਭਕਾਰੀ ਸੰਸਥਾ ਦੁਆਰਾ ਸਪਾਂਸਰ ਕੀਤੇ ਇੱਕ ਰਿਹਾਇਸ਼ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਰਹੀ। ਕਸ਼ਯਪ ਨੇ 16 ਅਕਤੂਬਰ, 2016 ਨੂੰ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ ਸ਼ਟਲ ਕਲੱਬ ਦੁਆਰਾ ਆਯੋਜਿਤ 25ਵੇਂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਖੇਤਾਨ ਮੈਮੋਰੀਅਲ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਜੂਨੀਅਰ ਰੈਂਕਿੰਗ ਬੈਡਮਿੰਟਨ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਵਿੱਚ ਅੰਡਰ-17 ਅਤੇ ਅੰਡਰ-19 ਲੜਕੀਆਂ ਦੇ ਸਿੰਗਲਜ਼ ਵਿੱਚ ਦੋਹਰੇ ਤਾਜ ਜਿੱਤੇ &lt;ref&gt;{{Cite web |last=Sharma |first=Nitin |date=17 October 2016 |title=Double delight for Aakarshi Kashyap at Krishna Khaitan Memorial Junior Ranking tournament |url=https://indianexpress.com/article/sports/badminton/double-delight-for-aakarshi-kashyap-at-krishna-khaitan-memorial-junior-ranking-tournament-3086599/ |website=[[Indian Express Limited]]}}&lt;/ref&gt;

2016 ਵਿੱਚ ਵੀ, ਕਸ਼ਯਪ ਨੂੰ ਕੁਡੁਸ , ਇੰਡੋਨੇਸ਼ੀਆ ਵਿਖੇ ਆਯੋਜਿਤ ਬੈਡਮਿੰਟਨ ਏਸ਼ੀਆ ਅੰਡਰ-15 ਅਤੇ ਅੰਡਰ-17 ਜੂਨੀਅਰ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਨ ਲਈ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ ਕਾਂਸੀ ਦਾ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤਿਆ ਸੀ।

=== 2017–2018 ===
ਨਵੰਬਰ 2017 ਵਿੱਚ ਕਸ਼ਯਪ ਸੀਨੀਅਰ ਨੈਸ਼ਨਲ ਬੈਡਮਿੰਟਨ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ ਲੰਡਨ ਖੇਡਾਂ ਦੀ ਕਾਂਸੀ ਤਮਗਾ ਜੇਤੂ ਸਾਇਨਾ ਨੇਹਵਾਲ ਤੋਂ ਹਾਰ ਗਏ ਸਨ। ਪਰ ਇਸ ਮੈਚ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸੁਰਖੀਆਂ ਵਿੱਚ ਲਿਆ ਦਿੱਤਾ। ਦਸੰਬਰ 2017 ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਗੁਹਾਟੀ ਵਿੱਚ ਆਯੋਜਿਤ 42ਵੀਂ ਜੂਨੀਅਰ ਨੈਸ਼ਨਲ ਬੈਡਮਿੰਟਨ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ (U-17, U-19) ਵਿੱਚ ਦੋਹਰੀ ਜਿੱਤ ਦਰਜ ਕੀਤੀ।

ਜਨਵਰੀ 2018 ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਬੈਂਗਲੁਰੂ ਵਿੱਚ ਯੋਨੇਕਸ-ਸਨਰਾਈਜ਼ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਸੀਨੀਅਰ ਰੈਂਕਿੰਗ ਬੈਡਮਿੰਟਨ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਵਿੱਚ ਚੋਟੀ ਦਾ ਇਨਾਮ ਜਿੱਤਿਆ। ਕਸ਼ਯਪ ਨੂੰ ਗਾਇਤਰੀ ਗੋਪੀਚੰਦ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਫਾਈਨਲ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਜਿੱਤ ਲਈ ਸਖ਼ਤ ਸੰਘਰਸ਼ ਕਰਨਾ ਪਿਆ, 63 ਮਿੰਟ ਦੇ ਮੈਰਾਥਨ ਮੈਚ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਫਾਈਨਲ ਫੈਸਲਾਕੁੰਨ ਵਿੱਚ 21-17, 12-21, 21-9 ਨਾਲ ਜਿੱਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.india.com/sports/aakarshi-kashyap-mithun-manjunath-win-titles-at-all-india-sr-ranking-badminton-tournament-3907585/|title=Aakarshi Kashyap, Mithun Manjunath Win Titles at All India Sr Ranking Badminton Tournament|last=Desk|first=India. com Sports|date=12 January 2020|work=Latest News, Breaking News, Live News, Top News Headlines, Viral Video, Cricket Live, Sports, Entertainment, Business, Health, Lifestyle and Utility News &amp;#124; India.com}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2018-09-08 |title=All India Senior Badminton from Sept 11 |url=https://www.thebridgechronicle.com/sports/all-india-senior-badminton-sept-11-24573 |website=The Bridge Chronicle}}&lt;/ref&gt;

ਜਨਵਰੀ 2018 ਵਿੱਚ ਹੋਈਆਂ ਖੇਲੋ ਇੰਡੀਅਨ ਸਕੂਲ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ, ਕਸ਼ਯਪ ਨੇ ਅੰਡਰ-17 ਮੈਚ ਵਿੱਚ ਜਿੱਤ ਦਰਜ ਕੀਤੀ। ਭਾਰਤ ਦੀ ਰੈਂਕਿੰਗ ਵਾਲੀ ਖਿਡਾਰਨ ਨੇ ਮਈ 2018 ਵਿੱਚ ਯੋਨੇਕਸ ਸਨਰਾਈਜ਼ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਜੂਨੀਅਰ ਰੈਂਕਿੰਗ ਬੈਡਮਿੰਟਨ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਦਾ ਗਰਲਜ਼ ਸਿੰਗਲ ਖਿਤਾਬ ਜਿੱਤਿਆ।&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Vaidya |first=Jaideep |date=2018-05-27 |title=Badminton: Aakarshi Kashyap, qualifier Priyanshu Rajawat win All India Junior Ranking Tournament |url=https://scroll.in/field/880483/badminton-aakarshi-kashyap-qualifier-priyanshu-rajawat-win-all-india-junior-ranking-tournament |website=Scroll.in}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2018-05-27 |title=Badminton: Aakarshi Kashyap enters final of All India Junior Ranking Tournament |url=https://scroll.in/field/880436/badminton-aakarshi-kashyap-enters-final-of-all-india-junior-ranking-tournament |website=Scroll.in}}&lt;/ref&gt;

=== 2019–ਮੌਜੂਦ ===
2019 ਵਿੱਚ, ਕਸ਼ਯਪ ਨੇ ਵਿਜੇਵਾੜਾ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਯੋਨੇਕਸ ਸਨਰਾਈਜ਼ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਸੀਨੀਅਰ ਰੈਂਕਿੰਗ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਵਿੱਚ ਘਰੇਲੂ ਸਿੰਗਲ ਈਵੈਂਟ ਵਿੱਚ ਚੋਟੀ ਦੇ ਸਨਮਾਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ ਆਪਣੀ ਫਾਰਮ ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ। ਉਸਨੇ ਫਾਈਨਲ ਵਿੱਚ ਅਨੁਰਾ ਪ੍ਰਭੂਦੇਸਾਈ ਨੂੰ 21-12, 21-16 ਨਾਲ ਹਰਾਇਆ।&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2019-06-16 |title=Aakarshi Kashyap, Kiran George Win Singles Title at The All India Senior Ranking Tournament |url=https://www.india.com/sports/aakarshi-kashyap-kiran-george-win-singles-title-at-the-all-india-senior-ranking-tournament-3690998/ |access-date=2022-11-23 |website=[[India.com]] |language=en}}&lt;/ref&gt;

2020 ਵਿੱਚ, ਕਸ਼ਯਪ ਨੇ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਵਿੱਚ ਸੁਚਿਤਰਾ ਬੈਡਮਿੰਟਨ ਅਕੈਡਮੀ ਵਿੱਚ ਅਭਿਆਸ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਛੱਤੀਸਗੜ੍ਹ ਦੀ ਇਸ ਸ਼ਟਲਰ ਨੇ ਕੀਨੀਆ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ 2020 ਵਿੱਚ ਮਹਿਲਾ ਸਿੰਗਲ ਵਰਗ ਵਿੱਚ ਖਿਤਾਬ ਜਿੱਤਿਆ, ਜੋ ਕਿ BWF ਫਿਊਚਰ ਸੀਰੀਜ਼ ਈਵੈਂਟ ਹੈ।

ਦਸੰਬਰ 2021 ਵਿੱਚ, ਕਸ਼ਯਪ ਨੇ ਇੱਕ ਵਾਰ ਫਿਰ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਰੈਂਕਿੰਗ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਵਿੱਚ ਮਹਿਲਾ ਸਿੰਗਲਜ਼ ਦੇ ਖ਼ਿਤਾਬ ਜਿੱਤੇ। ਕਸ਼ਯਪ ਨੇ ਫਾਈਨਲ ਵਿੱਚ ਕੁਆਲੀਫਾਇਰ ਤਾਨਿਆ ਹੇਮੰਤ ਨੂੰ ਸਿੱਧੇ ਗੇਮਾਂ ਵਿੱਚ 21-15, 21-12 ਨਾਲ ਹਰਾ ਕੇ ਆਪਣੇ ਖ਼ਿਤਾਬ ਦਾ ਬਚਾਅ ਕੀਤਾ।&lt;ref&gt;{{Cite web |date=22 December 2021 |title=Kiran George, Aakarshi Kashyap clinch men's, women's singles titles at All India Ranking tournament |url=https://thehawk.in/kiran-george-aakarshi-kashyap-clinch-mens-womens-singles/cid6088437.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20220115121821/https://thehawk.in/kiran-george-aakarshi-kashyap-clinch-mens-womens-singles/cid6088437.htm |archive-date=2022-01-15 |website=Thehawk.in}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Nalwala |first=Ali Asgar |date=2021-12-24 |title=Kiran George, Aakarshi Kashyap win all India senior ranking badminton titles |url=https://olympics.com/en/news/all-india-senior-ranking-badminton-2021-kiran-george-aakarshi-kashyap-chennai |website=Olympics.com}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Kiran and Aakarshi win national ranking badminton titles |url=https://newsdeal.in/kiran-and-aakarshi-win-national-ranking-badminton-titles/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20211222153117/https://newsdeal.in/kiran-and-aakarshi-win-national-ranking-badminton-titles/ |archive-date=2021-12-22 |access-date=2022-11-22 |website=Newsdeal.in}}&lt;/ref&gt; ਦਸੰਬਰ 2021 ਵਿੱਚ, ਕਸ਼ਯਪ ਨੇ ਇੱਕ ਵਾਰ ਫਿਰ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਰੈਂਕਿੰਗ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਵਿੱਚ ਮਹਿਲਾ ਸਿੰਗਲਜ਼ ਦੇ ਖ਼ਿਤਾਬ ਜਿੱਤੇ। ਕਸ਼ਯਪ ਨੇ ਫਾਈਨਲ ਵਿੱਚ ਕੁਆਲੀਫਾਇਰ ਤਾਨਿਆ ਹੇਮੰਤ ਨੂੰ ਸਿੱਧੇ ਗੇਮਾਂ ਵਿੱਚ 21-15, 21-12 ਨਾਲ ਹਰਾ ਕੇ ਆਪਣੇ ਖ਼ਿਤਾਬ ਦਾ ਬਚਾਅ ਕੀਤਾ।

== ਹਵਾਲੇ ==
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 2001]]</text>
      <sha1>69u37zqn9hdhrk2wrk7j9vcryk1j6ec</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਅਦਿਤੀ ਦੇਸ਼ਮੁਖ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>160503</id>
    <revision>
      <id>846311</id>
      <parentid>707494</parentid>
      <timestamp>2026-09-16T17:54:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>37445</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>846311</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10362" sha1="53ya2ran7teb6o1kvq15u42k0g1udon" xml:space="preserve">
'''ਅਦਿਤੀ ਦੇਸ਼ਮੁਖ''' (née '''ਘੋਰਪੜੇ''' ); ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਤੌਰ 'ਤੇ '''ਅਦਿਤੀ ਪ੍ਰਤਾਪ''' ਵਜੋਂ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਇੱਕ ਸਾਬਕਾ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਹੈ ਜਿਸਨੇ [[ਹਿੰਦੀ ਭਾਸ਼ਾ|ਹਿੰਦੀ]] ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਉਸਨੇ ''ਕੋਸ਼ੀਸ਼ - ਏਕ ਆਸ਼ਾ'' ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਅਦਾਕਾਰੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ''ਹਾਤਿਮ'' ਅਤੇ ''ਸੱਤ ਫੇਰੇ: ਸਲੋਨੀ ਕਾ ਸਫ਼ਰ'' ਵਿੱਚ ਆਪਣੀਆਂ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Saat Phere reunion: Aditi Pratap reunites with co-stars Surekha Sikri and Ashlesha Sawant |url=https://m.timesofindia.com/tv/news/hindi/saat-phere-reunion-aditi-pratap-deshmukh-reunites-with-former-co-stars-surekha-sikri-and-ashlesha-sawant/articleshow/71325772.cms |access-date=2019-09-24 |website=Times of India}}&lt;/ref&gt; ਅਦਿਤੀ ਦਾ ਵਿਆਹ ਕਾਂਗਰਸ ਨੇਤਾ ਅਤੇ ਵਿਧਾਇਕ ਅਮਿਤ ਦੇਸ਼ਮੁਖ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਹੈ।&lt;ref name=&quot;AGPD&quot;&gt;{{Cite web |title=Wedding bells for Aditi Pratap |url=http://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/hindi/Wedding-bells-for-Aditi-Pratap/articleshow/2453025.cms |access-date=2016-06-24 |website=Times of India |quote=Aditi lived in Bangalore and Delhi before she came to Mumbai.}}&lt;/ref&gt;

== ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ ==
ਅਦਿਤੀ ਦਾ ਜਨਮ [[ਪੂਨੇ|ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਪੁਣੇ]] ਵਿੱਚ ਇੱਕ [[ਮਰਾਠੀ ਲੋਕ|ਮਰਾਠੀ]] ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਅਦਿਤੀ ਘੋਰਪੜੇ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਦਾ ਪਾਲਣ ਪੋਸ਼ਣ [[ਬੰਗਲੌਰ]] ਅਤੇ [[ਦਿੱਲੀ]] ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ।&lt;ref name=&quot;AGPD&quot; /&gt;

ਅਦਿਤੀ ਨੇ 28 ਫਰਵਰੀ 2008 ਨੂੰ [[ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ]] ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਵਿਲਾਸਰਾਓ ਦੇਸ਼ਮੁਖ ਦੇ ਪੁੱਤਰ,&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.mid-day.com/news/india-news/photo/Amit-Deshmukh-Congress-leader-who-is-more-than-Riteish-Deshmukhs-brother-43883/2|title=Amit Deshmukh: Congress leader who is set to battle from Latur|date=16 July 2019|work=Mid Day|access-date=13 May 2022|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://indianexpress.com/article/entertainment/screen/proud-parents-2/|title=Amit Deshmukh and Aditi Pratap: Proud parents|date=5 December 2014|work=The Indian Express|access-date=22 March 2019}}&lt;/ref&gt; ਕਾਂਗਰਸ ਨੇਤਾ ਅਤੇ ਵਿਧਾਇਕ ਅਮਿਤ ਦੇਸ਼ਮੁਖ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਜੋੜੇ ਦੇ ਦੋ ਬੇਟੇ ਅਵੀਰ ਅਤੇ ਅਵਾਨ ਹਨ।&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.mid-day.com/amp/mumbai-guide/famous-personalities/photo/Vilasrao-Amit-Aditi-Riteish-Genelia-Dhiraj-Deepshikha-The-Deshmukh-family-tree-45364|title=From Vilasrao Deshmukh to little Rahyl: The family tree of the Deshmukhs|date=4 April 2019|work=Mid Day|access-date=22 September 2019}}&lt;/ref&gt;

== ਕਰੀਅਰ ==
ਪ੍ਰਤਾਪ ਨੇ ਆਪਣੀ ਅਦਾਕਾਰੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 2000 ਵਿੱਚ ''ਕੋਸ਼ੀਸ਼ - ਏਕ ਆਸ਼ਾ'' ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਸੀ। 2001 ਤੋਂ 2002 ਤੱਕ, ਉਸਨੇ ''ਮਾਨ'' ਵਿੱਚ ਸਾਹਿਬਾ ਦਾ ਕਿਰਦਾਰ ਨਿਭਾਇਆ।&lt;ref&gt;{{Cite web |date=11 September 2001 |title=DD rewinds to old hit shows on its Metro channel as Nine Gold shuts off |url=http://www.indiantelevision.com/headlines/y2k1/sep/sep23.htm |access-date=2016-06-23 |website=Indian Television Dot Com}}&lt;/ref&gt; ਫਿਰ ਪ੍ਰਤਾਪ ਨੇ 2003 ਤੋਂ 2004 ਤੱਕ ਰੋਮਿਤ ਰਾਜ ਦੇ ਨਾਲ ''ਹਾਤਿਮ'' ਵਿੱਚ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਸੁਨੈਨਾ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ। 2004 ਤੋਂ 2005 ਤੱਕ, ਉਸਨੇ ''ਹੇ ਵਿੱਚ ਲੀਨਾ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ।'' ''.'' ''.'' ''ਯੇਹੀ ਤੋ ਹੈਈ ਵੋਹ!'' &lt;ref&gt;{{Cite web |title=&quot;The fate of a program is governed by the channel it is telecasted on&quot;: Sagar Arts' Amrit Sagar |url=https://www.indiantelevision.com/interviews/y2k4/director/amrit_sagar.htm |website=Indian Television dot com}}&lt;/ref&gt;

ਪ੍ਰਤਾਪ ਨੇ 2005 ਤੋਂ 2007 ਤੱਕ ''ਸੱਤ ਫੇਰੇ: ਸਲੋਨੀ ਕਾ ਸਫ਼ਰ'' ਵਿੱਚ ਆਸ਼ੀਸ਼ ਕਪੂਰ ਦੇ ਨਾਲ ਅਦਿਤੀ ਸਿੰਘ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Two new shows propel Zee TV back into the soap game, unveil new traditional woman |url=https://www.indiatoday.in/magazine/society-the-arts/story/20060626-kasamh-se-and-saat-phere-boost-trp-of-zee-tv-782939-2006-06-26 |access-date=2011-06-26 |website=India Today}}&lt;/ref&gt; 2006 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ''ਬਨਾਰਸ: ਏ ਮਿਸਟਿਕ ਲਵ ਸਟੋਰੀ'' ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਫਿਲਮੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ, ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ ਅੰਜਲੀ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ। &lt;ref&gt;{{Cite web |last=Rediff News |title=I'm very proud of Banaras: A Mystic Love Story |url=https://www.rediff.com/movies/2006/apr/04pankuj.htm |access-date=11 December 2010 |website=Rediff.com}}&lt;/ref&gt; 2006 ਤੋਂ 2007 ਤੱਕ, ਉਸਨੇ ''ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਦੀ ਦੋਰ'' ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ, ਜਿਸਨੇ ਉਸਦੀ ਆਖਰੀ ਸਕ੍ਰੀਨ ਦਿੱਖ ਨੂੰ ਚਿੰਨ੍ਹਿਤ ਕੀਤਾ।&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Poojary |first=Sapana Patil |date=November 25, 2006 |title=Risshton ki bore? |url=https://mumbaimirror.indiatimes.com/entertainment/tv/Risshton-ki-bore/articleshow/15657656.cms |access-date=2019-08-12 |website=Mumbai Mirror |language=en |archive-date=2019-08-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190812220310/https://mumbaimirror.indiatimes.com/entertainment/tv/Risshton-ki-bore/articleshow/15657656.cms |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

== ਪਰਉਪਕਾਰ ==
ਦੇਸ਼ਮੁਖ ਇੱਕ ਪਰਉਪਕਾਰੀ ਅਤੇ ਸਮਾਜਕ ਉੱਦਮੀ ਹਨ। ਉਹ ਇੱਕ ਫਾਰਮ-ਟੂ-ਟੇਬਲ ਉੱਦਮ, 21 ਆਰਗੈਨਿਕ ਦੀ ਸੰਸਥਾਪਕ ਹੈ। ਉਹ ਨਮਸਕਾਰ ਆਯੁਰਵੇਦ ਦੀ ਸਹਿ-ਸੰਸਥਾਪਕ ਵੀ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=This Entrepreneur Is Committed To Organic Farming &amp; Ayurvedic Way Of Life |url=https://m.femina.in/trending/achievers/aditi-deshmukh-committed-to-organic-farming-ayurveda-257442.amp |access-date=20 February 2023 |website=Femina India}}&lt;/ref&gt;

ਵਿਲਾਸਰਾਓ ਦੇਸ਼ਮੁਖ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਦੀ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਟਰੱਸਟੀ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਤੇ, ਉਹ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪਹਿਲਕਦਮੀਆਂ ਰਾਹੀਂ ਲਾਤੂਰ ਦੇ 26 ਪਿੰਡਾਂ ਨੂੰ ਟਿਕਾਊ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=This social entrepreneur is helping 26 villages in Latur to become self-sustainable |url=https://krishijagran.com/interviews/access-to-regular-supply-chain-needed-for-farmers-to-produce-organic-food-outside-their-village-social-entrepreneur-philanthropist-aditi-deshmukh/%3famp=1 |access-date=28 January 2023 |website=Krishi Jagran }}{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਅਪ੍ਰੈਲ 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; ਦੇਸ਼ਮੁਖ ਔਰਤਾਂ, ਬੱਚਿਆਂ, ਵਾਤਾਵਰਣ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਉਹ ਗੋਲਡਕ੍ਰੈਸਟ ਗਰੁੱਪ ਆਫ਼ ਸਕੂਲਾਂ ਦੀ ਮੁਖੀ ਵੀ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Mrs. Aditi Amit Deshmukh - The Philanthropist |url=https://www.wefoundation.org.in/our_team/ms-aditi-amit-deshmukh/ |access-date=24 February 2022 |website=WE Foundation |archive-date=5 ਫ਼ਰਵਰੀ 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230205010143/https://www.wefoundation.org.in/our_team/ms-aditi-amit-deshmukh/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

== ਫਿਲਮਗ੍ਰਾਫੀ ==

=== ਫਿਲਮਾਂ ===
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
!ਸਾਲ
! ਸਿਰਲੇਖ
! ਭੂਮਿਕਾ
! class=&quot;unsortable&quot; | ਨੋਟਸ
|-
| 2006
| ''ਬਨਾਰਸ: ਇੱਕ ਰਹੱਸਵਾਦੀ ਪ੍ਰੇਮ ਕਹਾਣੀ''
| ਅੰਜਲੀ
| ਡੈਬਿਊ ਫਿਲਮ
|}

=== ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ===
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
!ਸਾਲ
! ਸਿਰਲੇਖ
! ਭੂਮਿਕਾ
! class=&quot;unsortable&quot; | ਰੈਫ.
|-
| 2000-2001
| ''ਕੋਸ਼ੀਸ਼ – ਏਕ ਆਸ''
| ਨੀਰਜ ਦੀ ਭੈਣ
|
|-
| 2001-2002
| ''ਮਾਨ''
| ਸਾਹਿਬਾ
|
|-
| 2003-2004
| ''ਹਾਤਿਮ''
| ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਸੁਨੈਨਾ
| &lt;ref name=&quot;Date&quot;&gt;{{Cite web |title=Hatim Tai to debut on Star Plus on 26 December 2006 |url=https://www.indiantelevision.com/headlines/y2k3/nov/nov216.htm |access-date=28 November 2011 |website=Indiantelevision.com}}&lt;/ref&gt;
|-
| 2004-2005
| ''ਹੇ.'' ''.'' ''.'' ''ਯੇਹੀ ਤੋ ਹੈਈ ਵੋਹ!''
| ਲੀਨਾ
|
|-
| 2005-2007
| ''ਸੱਤ ਫੇਰੇ: ਸਲੋਨੀ ਕਾ ਸਫ਼ਰ''
| ਅਦਿਤੀ ਸਿੰਘ
| &lt;ref&gt;{{Cite web |title=Explained: How Zee scripted its own success story |url=https://m.rediff.com/money/2006/dec/26spec.htm |access-date=26 December 2012 |website=Rediff.com}}&lt;/ref&gt;
|-
| 2006-2007
| ''ਰਿਸ਼ਟਨ ਕੀ ਦੋਰ''
| &lt;ref&gt;{{Cite web |date=2006-06-10 |title=Risshton Ki Dor: The Glam Gang! |url=https://www.hindustantimes.com/india/glam-gang/story-AR8fVXMthCJS6LAsP4HK0I.html |access-date=2019-08-12 |website=Hindustan Times |language=en}}&lt;/ref&gt;
|-
|}

== ਹਵਾਲੇ ==
{{Reflist}}
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]]</text>
      <sha1>53ya2ran7teb6o1kvq15u42k0g1udon</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਕਨੀਜ਼ ਸੁਰਕਾ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>171763</id>
    <revision>
      <id>846323</id>
      <parentid>845762</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T05:11:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>37445</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>846323</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15175" sha1="omq8g3ote7unafpxk19p20xlqnt5ncf" xml:space="preserve">
{{Infobox comedian|name=Kaneez Surka|image=|image_size=|alt=Portrait of Kaneez taken on her 39th birthday|caption=Kaneez in 2020|pseudonym=|birth_name=|native_name_lang=|birth_date=|birth_place=[[Mthatha]], [[South Africa]]|nationality=[[South Africa]]n|education=|alma_mater=[[Rhodes University]]|years_active=2006–present|genre=[[Improvisational comedy]]|parents=|relatives=|notable_works=''[[The Week That Wasn't]]''&lt;br /&gt;''The General Fun Game Show''&lt;br /&gt;''[[All India Bakchod]]''&lt;br /&gt;''[[Comicstaan]]''|memorials=|signature=|website={{twitter|kaneezsurka}}|footnotes=|module=}}

'''ਕਨੀਜ਼ ਸੁਰਕਾ''' ਇੱਕ ਦੱਖਣੀ ਅਫ਼ਰੀਕੀ ਸੁਧਾਰ ਕਲਾਕਾਰ, ਅਦਾਕਾਰਾ, ਹਾਸ ਕਲਾਕਾਰ ਅਤੇ ਇੱਕ [[ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ|ਭਾਰਤੀ]] ਮੂਲ ਦੀ ਇੱਕ [[ਯੂਟਿਊਬਰ|YouTuber]] ਹੈ, ਜੋ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਸ਼ੋਅ ''ਦ ਵੀਕ ਦੈਟ ਵਾਜ਼ ਨਾਟ'' ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਸੀ।&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.hindustantimes.com/art-and-culture/people-find-it-easily-digestible-when-guys-are-a-little-crude-comedian-kaneez-surka/story-BwrFZth9a6Dsc8RwXwRilK.html|title=People find it easily digestible when guys are a little crude: Comedian Kaneez Surka|date=2016-12-15|work=Hindustan Times|access-date=2018-08-15|language=en}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://indianexpress.com/article/entertainment/web-series/kaneez-surka-aib-amazon-prime-video-5172736/|title=Kaneez Surka on stand-up, multiculturalism and political humour|date=2018-05-13|work=The Indian Express|access-date=2018-08-15|language=en-US}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.mid-day.com/articles/kaneez-surka-im-scared-to-do-stand-up-comedy/19633162|title=Kaneez Surka: I m scared to do stand-up comedy|date=2018-07-24|work=mid-day|access-date=2018-08-15|language=en}}{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਅਪ੍ਰੈਲ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web |title=From #MeToo to Bolly humour: Kaneez Surka takes our really random rapid fire |url=http://t2online.com/lifestyle/from-metoo-to-bolly-humour-kaneez-surka-really-random-rapid-fire/cid/18784 |access-date=2018-08-15 |website=t2online.com |language=en |archive-date=2019-03-31 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190331025156/http://t2online.com/lifestyle/from-metoo-to-bolly-humour-kaneez-surka-really-random-rapid-fire/cid/18784 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.firstpost.com/entertainment/watch-mallika-dua-kaneez-surka-reprise-roles-in-aibs-if-apps-were-people-2-4124807.html|title=Watch: Mallika Dua, Kaneez Surka reprise roles in AIB's If Apps Were People 2- Entertainment News, Firstpost|work=Firstpost|access-date=2018-08-15|language=en-US}}&lt;/ref&gt; ਉਸ ਨੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਟੈਂਡ ਅੱਪ ਪਲੇਟਫਾਰਮਾਂ 'ਤੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ ਹੈ। &lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.mid-day.com/articles/comedienne-kaneez-surka-hosts-three-popular-guests-in-her-game-show/19446155|title=Comedienne Kaneez Surka hosts Sapan Verma, Sahil Shah and RJ Malishka in her game show|date=2018-05-22|work=mid-day|access-date=2018-08-15|language=en|archive-date=2018-08-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20180815232842/https://www.mid-day.com/articles/comedienne-kaneez-surka-hosts-three-popular-guests-in-her-game-show/19446155|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ਉਹ ਐਮਾਜ਼ਾਨ ਪ੍ਰਾਈਮ ਵੀਡੀਓ ਸਟੈਂਡ-ਅੱਪ ਕਾਮੇਡੀ ਰਿਐਲਿਟੀ ਸ਼ੋਅ ਕਾਮਿਕਸਟਾਨ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਦੋ ਸੀਜ਼ਨਾਂ ਦੀ ਜੱਜ ਸੀ। &lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://businessofcinema.com/bollywood_news/comicstaans-latest-episode-focuses-on-kaneez-surkas-improv-round/424196|title=Comicstaan's Latest Episode Focuses On Kaneez Surka's Improv Round!|date=2018-07-24|work=Businessofcinema.com|access-date=2018-08-15|language=en-US}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web |title=Comicstaan's latest episode focuses on Kaneez Surka's improve round! |url=http://www.glamsham.com/en/comicstaans-latest-episode-focuses-on-kaneez-surkas-improve-round |access-date=2018-08-15 |website=Glamsham}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.thequint.com/entertainment/hot-on-web/amazon-prime-video-comicstaan-review-the-future-is-pretty-funny|title='Comicstaan' Review: The Future Looks Pretty Funny|work=The Quint|access-date=2018-08-15|language=en}}&lt;/ref&gt; ਉਹ [[ਯੂਟਿਊਬ|YouTube]] 'ਤੇ ਇੱਕ ਔਨਲਾਈਨ ਕਾਮੇਡੀ ਗੇਮ ਸ਼ੋਅ, ''ਦ ਜਨਰਲ ਫਨ ਗੇਮ ਸ਼ੋਅ ਦੀ'' ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਵੀ ਕਰਦੀ ਹੈ। &lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.mid-day.com/articles/youtube-series-comedians-books-reading-the-botcast-books-on-toast/18071158|title=Comedians talk about books they read in new YouTube series|date=2017-03-14|work=mid-day|access-date=2018-08-15|language=en}}{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਅਪ੍ਰੈਲ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://mumbaimirror.indiatimes.com/others/things-to-do/things-to-do-in-mumbai-today/articleshow/65409027.cms|title=Things to do in Mumbai today|work=Mumbai Mirror|access-date=2018-08-15|archive-date=2018-08-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20180815060628/https://mumbaimirror.indiatimes.com/others/things-to-do/things-to-do-in-mumbai-today/articleshow/65409027.cms|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

== ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ ==
ਕਨੀਜ਼ ਸੁਰਕਾ ਦਾ ਜਨਮ ਅਤੇ ਪਾਲਣ-ਪੋਸ਼ਣ [[ਦੱਖਣੀ ਅਫ਼ਰੀਕਾ]]  ਦੇ ਮਥਾਥਾ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਡੀਐਸਜੀ, ਗ੍ਰਾਹਮ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਰੋਡਜ਼ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ, ਜਿੱਥੇ ਉਸ ਨੇ ਕਾਨੂੰਨ ਅਤੇ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਬੈਚਲਰ ਆਫ਼ ਆਰਟਸ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। &lt;ref name=&quot;Kale 2018&quot;&gt;{{Cite web |last=Kale |first=Arun |date=26 August 2014 |title=Kaneez Surka |url=http://astray.in/interviews/kaneez-surka |access-date=12 November 2018 |website=Astray}}&lt;/ref&gt;

ਨਸਲੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇੱਕ ਗੁਜਰਾਤੀ, ਕਨੀਜ਼ ਸੁਰਕਾ ਮੂਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕਪਡਵੰਜ ਦੇ ਇੱਕ ਮੁਸਲਿਮ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਸੀ। &lt;ref&gt;{{Cite web |last=Vadgama |first=Arpita |date=19 Nov 2016 |title=I want to explore story-telling: Kaneez Surka |url=https://timesofindia.com/entertainment/gujarati/theatre/kaneez-surka-interview/articleshow/55512738.cms |archive-url=https://archive.today/20210712233001/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/gujarati/theatre/kaneez-surka-interview/articleshow/55512738.cms |archive-date=12 July 2021 |website=Times of India}}&lt;/ref&gt;

== ਕਰੀਅਰ ==
ਸੁਰਕਾ 2009 ਤੋਂ ਮੁੰਬਈ ਸੁਧਾਰ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸੀ &lt;ref name=&quot;Kale 2018&quot;/&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web |date=May 18, 2015 |title=Laughter Therapy With The Rising Stars of Comedy |url=https://www.ndtv.com/video/comedy/the-rising-stars-of-comedy/laughter-therapy-with-the-rising-stars-of-comedy-367904 |website=NDTV}}&lt;/ref&gt; ਮੁੰਬਈ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦਾ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਕੰਮ ਦਿਵਿਆ ਪਲਟ ਦੇ ਇਮਪਜ਼ ਟਰੂਪ ਨਾਲ ਸੀ। &lt;ref name=&quot;Kale 2018&quot; /&gt; ਸੁਰਕਾ 2013 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮੁੰਬਈ-ਆਧਾਰਿਤ ਕਹਾਣੀ-ਕਥਾ ਕਲੱਬ &quot;ਟਾਲ ਟੇਲਜ਼&quot; &lt;ref&gt;{{Cite web |last=Gianani |first=Kareena |date=May 19, 2013 |title=Tell stories at Tall Tales, Mumbai's newest storytelling club |url=https://www.mid-day.com/articles/tell-stories-at-tall-tales-mumbais-newest-storytelling-club/214135 |website=Mid Day }}{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਅਪ੍ਰੈਲ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; ਦਾ ਸਹਿ-ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਸੀ।

ਉਸ ਨੇ CNN-News18 (ਪਹਿਲਾਂ CNN-IBN) 'ਤੇ ਵਿਅੰਗਾਤਮਕ ਖ਼ਬਰਾਂ ਦੇ ਸ਼ੋਅ ਦ ਵੀਕ ਦੈਟ ਵਾਜ਼ ਨਾਟ &lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://mumbaimirror.indiatimes.com/others/sunday-read/small-talk-the-improv-lady/articleshow/58556388.cms|title=Small talk: The improv lady|work=Mumbai Mirror|access-date=15 August 2018|archive-date=20 ਜਨਵਰੀ 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250120031758/https://mumbaimirror.indiatimes.com/others/sunday-read/small-talk-the-improv-lady/articleshow/58556388.cms|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਧਾਰਾ ਦੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਨੇ ਵੀਅਰਦਾਸ ਕਾਮੇਡੀ, ਇੱਕ [[ਵੀਰ ਦਾਸ]] ਉੱਦਮ ਨਾਲ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਫਿਰ &lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.tribuneindia.com/news/life-style/nothing-half-baked-about-it/111262.html|title=Nothing half-baked about it|last=Singh|first=Jasmine|date=Jul 26, 2015|work=The Tribune|access-date=ਜੁਲਾਈ 6, 2023|archive-date=ਸਤੰਬਰ 9, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180909222008/https://www.tribuneindia.com/news/life-style/nothing-half-baked-about-it/111262.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਸਹਿਯੋਗ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਕਈ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਬਕਚੌਡ ਵੀਡੀਓਜ਼ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦੇਣ ਲੱਗੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ 'ਏ ਵੂਮੈਨਜ਼ ਬੈਸਟਿਜ਼', 'ਹੋਨੇਸਟ ਵੈਡਿੰਗ', 'ਹੋਨੇਸਟ ਬਾਰਜ਼' ਅਤੇ 'ਕਲਿਟਿਕਾ' ਅਤੇ 'ਜੇ ਐਪਸ ਲੋਕ ਸਨ' ਦਾ Instagram ਪਾਤਰ ਵਰਗੀਆਂ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ । ਉਹ ਐਮਾਜ਼ਾਨ ਪ੍ਰਾਈਮ ਲਈ ਕਾਮਿਕਸਟਾਨ &lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.firstpost.com/entertainment/comicstaan-tanmay-bhat-kanan-gill-kaneez-surka-on-amazons-upcoming-show-and-all-things-comedy-4646661.html|title=Comictaan|work=firstpost|access-date=2018-02-02}}&lt;/ref&gt; ਅਤੇ 'ਇਮਪ੍ਰੋਵ ਆਲ ਸਟਾਰਸ' ਅਤੇ ਟੀਐਲਸੀ ਲਈ ਕਵੀਨਜ਼ ਆਫ਼ ਕਾਮੇਡੀ &lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://mumbaimirror.indiatimes.com/entertainment/tv/richa-chadha-rohan-joshi-and-kaneez-surka-roped-in-to-judge-queens-of-comedy/articleshow/59673869.cms|title=Queens Of Comedy|work=Mumbai Mirror|access-date=2018-07-20|archive-date=2018-08-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20180818152116/https://mumbaimirror.indiatimes.com/entertainment/tv/richa-chadha-rohan-joshi-and-kaneez-surka-roped-in-to-judge-queens-of-comedy/articleshow/59673869.cms|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ਵਰਗੇ ਸ਼ੋਅ ਲਈ ਜੱਜ ਵੀ ਸੀ। ਸੁਰਕਾ ਅਬੀਸ਼ ਮੈਥਿਊ, ਕਾਨਨ ਗਿੱਲ, ਅਤੇ ਕੇਨੀ ਸੇਬੇਸਟੀਅਨ ਦੇ ਨਾਲ &quot;ਦਿ ਇੰਪਰੋਵਾਈਜ਼ਰ&quot; &lt;ref&gt;{{Cite web |last=Singh |first=Anvita |date=May 13, 2018 |title=Kaneez Surka on stand-up, multiculturalism and political humour |url=https://indianexpress.com/article/entertainment/web-series/kaneez-surka-aib-amazon-prime-video-5172736/ |access-date=9 September 2018 |website=The Indian Express}}&lt;/ref&gt; ਨਾਮਕ ਇੱਕ ਸੁਧਾਰ ਸਮੂਹ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਐਮਾਜ਼ਾਨ ਪ੍ਰਾਈਮ ਵੀਡੀਓ 'ਤੇ 'ਸਮਥਿੰਗ ਫਰੌਮ ਨੱਥਿੰਗ' ਸਿਰਲੇਖ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਸੁਧਾਰ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਹੈ। ਉਹ ਐਮਾਜ਼ਾਨ ਪ੍ਰਾਈਮ ਦੇ ਸਟੈਂਡ-ਅੱਪ ਕਾਮੇਡੀ ਰਿਐਲਿਟੀ ਸ਼ੋਅ ਕਾਮਿਕਸਟਾਨ ਵਿੱਚ ਜੱਜ ਬਣ ਕੇ ਆਪਣੇ ਕਾਮੇਡੀ ਹੁਨਰ ਨੂੰ ਸਾਬਤ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਇੰਪਰੂਵ ਕਾਮੇਡੀ ਦੀ ਕਲਾ ਵੀ ਸਿਖਾਉਂਦੀ ਹੈ। &lt;ref name=&quot;Kale 2018&quot;/&gt;

== ਫ਼ਿਲਮੋਗ੍ਰਾਫੀ ==

=== ਵੈੱਬ ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
|2021
| [[ਨੈਟਫਲਿਕਸ|Netflix]]
| ਕਾਮੇਡੀ ਪ੍ਰੀਮੀਅਮ ਲੀਗ
| ਸਟੈਂਡ-ਅੱਪ ਕਾਮੇਡੀ
|-
| 2020
| [[ਨੈਟਫਲਿਕਸ|Netflix]]
| [[Ladies up|ਇਸਤਰੀ ਅੱਪ]]
| ਸਟੈਂਡ-ਅੱਪ ਕਾਮੇਡੀ
|-
| 2018
| ਐਮਾਜ਼ਾਨ ਪ੍ਰਾਈਮ ਵੀਡੀਓ
| [[Improv All Stars: Games Night|ਸਾਰੇ ਸਿਤਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਸੁਧਾਰੋ: ਗੇਮਾਂ ਦੀ ਰਾਤ]]
| ਸੰਕਲਪਕਰਤਾ, ਨਿਰਮਾਤਾ ਅਤੇ ਮੇਜ਼ਬਾਨ ਦਿਖਾਓ
|-
| 2005
| ਫਿਲਮ
| ਦੋਸਤੀ: ਦੋਸਤ ਹਮੇਸ਼ਾ ਲਈ
| ਡੈਬਿਊ ਫਿਲਮ (ਕਰੀਨਾ ਕਪੂਰ ਦੀ ਡੇਟ। ਟਾਈਮ ਸਟੈਂਪ 01:49:30 ਤੋਂ 01:51:25 ਤੱਕ)
|-
| 2014
| ਟੀਵੀ ਲੜੀ
| ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਕਮਰਾ
|
|-
| 2016
| ਟੀਵੀ ਮਿੰਨੀ-ਸੀਰੀਜ਼
| ਕਿੰਨਾ ਅਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ! ਕੰਨਨ ਗਿੱਲ ਦੁਆਰਾ
| ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪਾਸੇ-ਪਾਤਰਾਂ ਨੂੰ ਖੇਡਦਾ ਹੈ
|-
| 2015-2016
| YouTube
| AIB ਇਮਾਨਦਾਰ ਸੀਰੀਜ਼
| AIB: ਇਮਾਨਦਾਰ ਬਾਰ ਅਤੇ ਰੈਸਟੋਰੈਂਟ ਭਾਗ 1, 2, 3
AIB: ਈਮਾਨਦਾਰ ਭਾਰਤੀ ਵਿਆਹ ਭਾਗ 1, 2
|-
| 2016
| ਟੀਵੀ ਲੜੀ
| ਬਿਹਤਰ ਜੀਵਨ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ
| ਵਸ਼ਮਾ ਚੰਡੀ (1 ਐਪੀਸੋਡ) ਖੇਡਦਾ ਹੈ
|-
| 2017
| YouTube ਸੀਰੀਜ਼
| ਅਬੀਸ਼ ਦਾ ਪੁੱਤਰ
| [[ਸ੍ਵਰਾ ਭਾਸਕਰ|ਸਵਰਾ ਭਾਸਕਰ]] ਨਾਲ ਸੀਜ਼ਨ 3 (ਐਪੀਸੋਡ 7) &lt;ref&gt;{{Citation |last=Abish Mathew |title=Son Of Abish feat. Kaneez Surka &amp; Swara Bhaskar |date=2017-11-24 |url=https://www.youtube.com/watch?v=quAWroEKQUI |access-date=2018-10-17}}&lt;/ref&gt;
|-
| rowspan=&quot;2&quot; | 2018
| rowspan=&quot;2&quot; | ਐਮਾਜ਼ਾਨ ਪ੍ਰਾਈਮ
| ਸੁਧਾਰਕ: ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ
| ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ
|-
| ਕਾਮਿਕਸਟਾਨ ਸੀਜ਼ਨ 1
| ਆਪੇ - ਜੱਜ
|-
| 2019
| ਐਮਾਜ਼ਾਨ ਪ੍ਰਾਈਮ
| ਕਾਮਿਕਸਟਾਨ ਸੀਜ਼ਨ 2
| ਆਪੇ - ਜੱਜ
|}

== ਹਵਾਲੇ ==
{{Reflist}}

== ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ ==

* {{IMDB name|nm8595003}}
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਟੈਲੀਵਿਜਨ ਦੀਆਂ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]]</text>
      <sha1>omq8g3ote7unafpxk19p20xlqnt5ncf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Renamed user c89221ac4ed1ac48def6c841bba1540b</title>
    <ns>3</ns>
    <id>174047</id>
    <revision>
      <id>846321</id>
      <parentid>749824</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T04:02:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mfield</username>
        <id>58361</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Mfield ਨੇ [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:J.pshine5t]] ਵਰਕੇ ਨੂੰ ਬਿਨਾਂ ਕੋਈ ਮੋੜ ਛੱਡੇ [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Renamed user c89221ac4ed1ac48def6c841bba1540b]] 'ਤੇ ਥਾਂ-ਬਦਲੀ ਕੀਤੀ ਏ: Automatically moved page while renaming the user &quot;[[Special:CentralAuth/J.pshine5t|J.pshine5t]]&quot; to &quot;[[Special:CentralAuth/Renamed user c89221ac4ed1ac48def6c841bba1540b|Renamed user c89221ac4ed1ac48def6c841bba1540b]]&quot;</comment>
      <origin>705511</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="234" sha1="gizfyq15sv9hlkt5a3ko0ghfe3o7n1r" xml:space="preserve">{{Template:Welcome|realName=|name=CodemWiki}}

-- [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:New user message|New user message]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:New user message|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 19:39, 28 ਅਗਸਤ 2023 (UTC)</text>
      <sha1>gizfyq15sv9hlkt5a3ko0ghfe3o7n1r</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਗਾਂਧੀ ਭਵਨ, ਬੈਂਗਲੌਰ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>175760</id>
    <revision>
      <id>846341</id>
      <parentid>755368</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T10:39:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>37445</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 3 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>846341</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6031" sha1="iospmd7ohenaz38xwfjl50i57ffimmt" xml:space="preserve">{{Infobox museum
| name            = ਗਾਂਧੀ ਭਵਨ, ਬੈਂਗਲੌਰ
| logo            = 
| image           = Gandhi Bhavan Bangalore.jpg
| map_type        = 
| former_name     = ਗਾਂਧੀ ਸਮਾਰਕ ਨਿਧੀ
| established     = {{Start date and age|1965}}
| location        = ਕੁਮਾਰ ਪਾਰਕ ਈਸਟ, [[ਬੰਗਲੌਰ]], [[ਕਰਨਾਟਕ]] 560001
| coordinates     = {{coord|12.988117|N|77.579826|E|type:landmark_region:IN|display=inline,title}}
| type            = 
| owner           = 
| website         = {{URL|gandhibhavankarnataka.org}}
}}

'''ਗਾਂਧੀ ਭਵਨ''' [[ਬੰਗਲੌਰ|ਬੈਂਗਲੌਰ]], [[ਕਰਨਾਟਕ]] ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ [[ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ]] ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਇੱਕ [[ਅਜਾਇਬ ਘਰ]] ਹੈ। ਇਸਦਾ ਉਦਘਾਟਨ 1965 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੇ ਤਤਕਾਲੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ [[ਸਰਵੇਪੱਲੀ ਰਾਧਾਕ੍ਰਿਸ਼ਣਨ|ਡਾ. ਐਸ. ਰਾਧਾਕ੍ਰਿਸ਼ਨਨ]] ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=About US {{!}} Karnataka Gandhi Smaraka Nidhi (R.) |url=http://gandhibhavankarnataka.org/about-us/ |access-date=2019-01-15 |language=en-US |archive-date=2019-01-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190116045804/http://gandhibhavankarnataka.org/about-us/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ਇਸ ਅਜਾਇਬ ਘਰ ਵਿੱਚ ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ ਦੀਆਂ ਦੁਰਲੱਭ ਤਸਵੀਰਾਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖੇ ਪੱਤਰਾਂ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਗੈਲਰੀ, ਇੱਕ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਅਤੇ ਇੱਕ ਆਡੀਟੋਰੀਅਮ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਬੈਂਗਲੌਰ ਵਿੱਚ ਇਸ ਸਥਾਨ 'ਤੇ  ਗਾਂਧੀਵਾਦੀ ਮੁੱਲਾਂ 'ਤੇ ਆਯੋਜਿਤ ਮੀਟਿੰਗਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Gandhi Bhavan Bangalore - Gandhi Bhavan of Bangalore - Gandhi Bhavan in Bangalore India |url=http://www.bangaloreindia.org.uk/tourist-attractions/gandhi-bhavan.html |access-date=2019-01-15 |website=www.bangaloreindia.org.uk |archive-date=2019-01-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190105124533/http://www.bangaloreindia.org.uk/tourist-attractions/gandhi-bhavan.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Gandhi Bhavan {{!}} Museum of India |url=https://www.museumsofindia.org/sp/node/251 |access-date=2019-01-15 |website=www.museumsofindia.org |archive-date=2021-05-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210513160524/https://www.museumsofindia.org/sp/node/251 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

== ਇਤਿਹਾਸ ==
ਇਸ ਅਜਾਇਬ ਘਰ ਬਾਰੇ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਅਜਾਇਬ ਘਰ ਉਸ ਥਾਂ 'ਤੇ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਗਾਂਧੀ ਸੈਰ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਇਹ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ [[ਡਾ. ਰਾਜੇਂਦਰ ਪ੍ਰਸਾਦ|ਰਾਜੇਂਦਰ ਪ੍ਰਸਾਦ]] ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨਗੀ ਹੇਠ ਗਾਂਧੀ ਸਮਾਰਕ ਨਿਧੀ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Gandhi Bhavan Bangalore - Gandhi Bhavan of Bangalore - Gandhi Bhavan in Bangalore India |url=http://www.bangaloreindia.org.uk/tourist-attractions/gandhi-bhavan.html |access-date=2019-01-15 |website=www.bangaloreindia.org.uk |archive-date=2019-01-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190105124533/http://www.bangaloreindia.org.uk/tourist-attractions/gandhi-bhavan.html |url-status=dead }}&lt;cite class=&quot;citation web cs1&quot; data-ve-ignore=&quot;true&quot;&gt;[http://www.bangaloreindia.org.uk/tourist-attractions/gandhi-bhavan.html &quot;Gandhi Bhavan Bangalore - Gandhi Bhavan of Bangalore - Gandhi Bhavan in Bangalore India&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190105124533/http://www.bangaloreindia.org.uk/tourist-attractions/gandhi-bhavan.html |date=2019-01-05 }}. ''www.bangaloreindia.org.uk''&lt;span class=&quot;reference-accessdate&quot;&gt;. Retrieved &lt;span class=&quot;nowrap&quot;&gt;15 January&lt;/span&gt; 2019&lt;/span&gt;.&lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt; 1965 ਵਿੱਚ, ਇਸਦਾ ਨਾਮ ਬਦਲ ਕੇ ਗਾਂਧੀ ਭਵਨ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਐਸ. ਰਾਧਾਕ੍ਰਿਸ਼ਨਨ ਦੁਆਰਾ ਇਸ ਦਾ ਉਦਘਾਟਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਅਜਾਇਬ ਘਰ ਦੀ ਜ਼ਮੀਨ ਲੀਜ਼ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੇ ਕਬਜ਼ੇ ਵਿੱਚ ਸੀ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ, ਸ਼੍ਰੀ ਰਾਮਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਹੇਗੜੇ ਨੇ ਕਰਨਾਟਕ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਵਜੋਂ ਆਪਣੇ ਕਾਰਜਕਾਲ ਦੌਰਾਨ ਗਾਂਧੀ ਭਵਨ ਨੂੰ ਜ਼ਮੀਨ ਦਾਨ ਕੀਤੀ ਸੀ।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=About US {{!}} Karnataka Gandhi Smaraka Nidhi (R.) |url=http://gandhibhavankarnataka.org/about-us/ |access-date=2019-01-15 |language=en-US |archive-date=2019-01-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190116045804/http://gandhibhavankarnataka.org/about-us/ |url-status=dead }}&lt;cite class=&quot;citation web cs1&quot; data-ve-ignore=&quot;true&quot;&gt;[http://gandhibhavankarnataka.org/about-us/ &quot;About US | Karnataka Gandhi Smaraka Nidhi (R.)&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190116045804/http://gandhibhavankarnataka.org/about-us/ |date=2019-01-16 }}&lt;span class=&quot;reference-accessdate&quot;&gt;. Retrieved &lt;span class=&quot;nowrap&quot;&gt;15 January&lt;/span&gt; 2019&lt;/span&gt;.&lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt; ਗਾਂਧੀ ਭਵਨ ਦਾ ਮੁੱਖ ਉਦੇਸ਼ ਸੂਬੇ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਗਾਂਧੀਵਾਦੀ ਫਲਸਫੇ ਅਤੇ ਆਦਰਸ਼ਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕਰਨਾ ਸੀ।

== ਹਵਾਲੇ ==
{{ਹਵਾਲੇ}}

[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ ਦੀਆਂ ਯਾਦਗਾਰਾਂ]]</text>
      <sha1>iospmd7ohenaz38xwfjl50i57ffimmt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਖ਼ੂਬ ਲੜੀ ਮਰਦਾਨੀ - ਝਾਂਸੀ ਦੀ ਰਾਣੀ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>182104</id>
    <revision>
      <id>846339</id>
      <parentid>740391</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T09:50:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>37445</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>846339</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7950" sha1="ak7293tisouryaa70y4juj3vzzbhd8u" xml:space="preserve">'''ਖ਼ੂਬ ਲੜੀ ਮਰਦਾਨੀ - ਝਾਂਸੀ ਦੀ ਰਾਣੀ''' ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਇਤਿਹਾਸਕ ਡਰਾਮਾ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਲਡ਼ੀ ਹੈ ਜੋ ਝਾਂਸੀ ਦੀ ਰਾਣੀ, ਯੋਧਾ ਰਾਣੀ ਲਕਸ਼ਮੀ ਬਾਈ ਦੇ ਜੀਵਨ ਉੱਤੇ ਅਧਾਰਿਤ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{Cite web |date=9 January 2019 |title=Colors to premiere TV show on Lakshmibai titled Khoob Ladi Mardaani — Jhansi Ki Rani |url=https://www.firstpost.com/entertainment/colors-to-premiere-tv-show-on-lakshmibai-titled-khoob-ladi-mardaani-jhansi-ki-rani-5864061.html |website=firstpost.com}}&lt;/ref&gt; [[ਅਨੁਸ਼ਕਾ ਸੇਨ]] ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਵਾਲਾ ਇਹ ਸ਼ੋਅ 11 ਫਰਵਰੀ 2019 ਨੂੰ ਕਲਰਜ਼ ਟੀਵੀ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ਹੋਇਆ ਸੀ।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=to play Manikarnika on TV |url=http://www.newindianexpress.com/entertainment/hindi/2019/jan/09/anushka-sen-to-play-manikarnika-on-tv-1922790.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20191020172536/http://www.newindianexpress.com/entertainment/hindi/2019/jan/09/anushka-sen-to-play-manikarnika-on-tv-1922790.html |archive-date=20 October 2019 |access-date=19 January 2019 |website=newindianexpress.com}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Manikarnika now heads to TV |url=https://mumbaimirror.indiatimes.com/entertainment/bollywood/manikarnika-now-heads-to-tv/articleshow/67444274.cms |website=indiatimes.com |access-date=2024-03-24 |archive-date=2022-10-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221006012628/https://mumbaimirror.indiatimes.com/entertainment/bollywood/manikarnika-now-heads-to-tv/articleshow/67444274.cms |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ਘੱਟ ਟੀ.ਆਰ.ਪੀ. ਦੇ ਕਾਰਨ, ਸ਼ੋਅ 12 ਜੁਲਾਈ 2019 ਨੂੰ 110 ਐਪੀਸੋਡ ਪੂਰੇ ਕਰਕੇ ਖਤਮ ਹੋਇਆ।&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Rajesh |first=Author: Srividya |date=11 June 2019 |title=Jhansi Ki Rani on Colors to go off air in July |url=https://www.iwmbuzz.com/television/news/jhansi-ki-rani-on-colors-to-go-off-air-in-july/2019/06/11 |access-date=16 June 2019 |website=IWMBuzz |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

== ਕਹਾਣੀ ==
ਇਹ ਸ਼ੋਅ ਮਨੀਕਰਨਿਕਾ ਦੇ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਇੱਕ ਮਹਿਲਾ ਯੋਧਾ ਹੈ ਜੋ [[ਰਾਣੀ ਲਕਸ਼ਮੀਬਾਈ|ਰਾਣੀ ਲਕਸ਼ਮੀ ਬਾਈ]] ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਕਹਾਣੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਮਨੀਕਰਨਿਕਾ ਦੁਆਰਾ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਝੰਡੇ ਨੂੰ ਚੋਰੀ ਕਰਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦਾ ਝੰਡਾ ਲਹਿਰਾਉਣ ਨਾਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਅੰਗਰੇਜ਼ ਗੁੱਸੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਹ ਉਸ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਭਾਲ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜਿਸ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਝੰਡਾ ਸਾਡ਼ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਆਪਣੀ ਯਾਤਰਾ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ, ਮਨੂੰ ਝਾਂਸੀ ਦੇ ਰਾਜਾ ਗੰਗਾਧਰ ਰਾਓ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਝਾਂਸੀ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਬਾਕੀ ਭਾਰਤ ਲਈ ਆਜ਼ਾਦੀ ਲਈ ਲਡ਼ਨ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਝਾਂਸੀ ਦੀ ਰਾਣੀ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਅਜੇ ਤੱਕ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸ਼ਾਸਨ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਨਹੀਂ ਹੋਈ। ਉਹ ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਰਵਾਇਤੀ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਦੀਆਂ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਝਾਂਸੀ ਅਤੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸ਼ਾਸਨ ਦੋਵਾਂ ਗੱਦਾਰਾਂ ਨਾਲ ਲਡ਼ਦੀ ਹੈ।

== ਅਦਾਕਾਰ ==

* [[ਅਨੁਸ਼ਕਾ ਸੇਨ]]-ਮਨੀਕਰਨਿਕਾ ਰਾਓ ਜਾਂ ਮਨੂੰ ਤਾਂਬੇ/[[ਰਾਣੀ ਲਕਸ਼ਮੀਬਾਈ|ਰਾਣੀ ਲਕਸ਼ਮੀ ਬਾਈ]]/[[ਰਾਣੀ ਲਕਸ਼ਮੀਬਾਈ|ਝਾਂਸੀ ਦੀ ਰਾਣੀ]]
* ਰਾਜਾ ਗੰਗਾਧਰ ਰਾਓ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵਿਕਸ ਮਨਕਤਲਾ ਰਾਣੀ ਲਕਸ਼ਮੀ ਬਾਈ ਦੇ ਪਤੀ ਝਾਂਸੀ ਦੇ ਰਾਜਾ

* ਅਨੁਜਾ ਸਾਠੇ ਰਾਣੀ ਜਾਨਕੀ ਬਾਈ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਗੰਗਾਧਰ ਦੀ ਭਰਜਾਈ
* ਕਪਤਾਨ ਰੌਸ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਜੇਸਨ ਸ਼ਾਹ
* ਐਸ਼ਵਰਿਆ ਰਾਜ ਭਕੁਨੀ-ਰਮਾਬਾਈ, ਗੰਗਾਧਰ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਪਤਨੀ
* ਰਾਜੇਸ਼ ਸ਼੍ਰਿੰਗਰਪੁਰੇ-ਮਨੂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਮੋਰਾਪੰਤ ਤਾਂਬੇ
* ਅੰਸ਼ੁਲ ਤ੍ਰਿਵੇਦੀ-ਤੰਤੀਆ ਟੋਪੇਤਾਂਤੀਆ ਟੋਪੇ
* ਰਿਆਨ ਲਾਰਸਨ-ਕੈਪਟਨ ਰੌਬ, ਰੌਸ ਦੇ ਭਰਾ
* ਮੁਕੇਸ਼ ਤ੍ਰਿਪਾਠੀ ਸ਼ਿਵ ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ
* ਅੰਕੁਰ ਨਈਅਰ-ਗੰਗਦਾਸ
* [[ਡੌਲੀ ਸੋਹੀ]] ਸਕੂਬਾਈ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਗੰਗਾਧਰ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਭਰਜਾਈ
* ਹਿਮਾਨਸ਼ੂ ਬਮਜ਼ਈ-ਰਘੁਨਾਥ ਰਾਓ
* ਬਾਜੀ ਰਾਓ II ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵਿਜੈ ਕਸ਼ਯਪ
* ਪਿਆਲੀ ਮੁਨਸ਼ੀ-ਲੱਚੋ ਬਾਈ, ਗੰਗਾਧਰ ਦੀ ਛੋਟੀ ਭਰਜਾਈ
* ਗੌਰਵ ਵਾਸੂਦੇਵ-ਕਪਤਾਨ ਸਮਿਥ
* ਅਲੀ ਬਹਾਦੁਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਨਵੀਨ ਪੰਡਿਤਾ
* ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਅਧਿਕਾਰੀ ਮੈਸਿਓਨ ਵਜੋਂ ਐਂਡੀ ਵੌਨ ਆਈਚ
* [[ਨਾਨਾ ਸਾਹਿਬ]] ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਨਮਿਤ ਸ਼ਾਹ
* ਜਾਗਰਿਤੀ ਸੇਠੀਆ ਏਜ਼ ਕਾਸ਼ੀ
* ਅਤਹਰ ਸਿੱਦੀਕੀ ਵੀਰਭੱਦਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ
* ਮਦਨਪਾਲ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਨਰੇਨ ਕੁਮਾਰ
* ਨਦੀਮ ਅਹਿਮਦ ਖਾਨ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਵਜੋਂ
* ਗੌਸ ਖਾਨ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਚੰਦਨ ਕੇ ਆਨੰਦ
* ਮੰਜਰੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਤ੍ਰਿਪਤੀ ਮਿਸ਼ਰਾ
{{Blockquote|ਦੇਸ਼ ਭਗਤੀ, ਬਹਾਦਰੀ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਲਈ ਪਿਆਰ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਣ ਵਾਲੀ ਯੋਧਾ ਰਾਣੀ ਦਾ ਕਿਰਦਾਰ ਨਿਭਾਉਣਾ ਸਨਮਾਨ ਅਤੇ ਸਨਮਾਨ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ। ਦਰਸ਼ਕ ਮਨੀਕਰਨਿਕਾ ਦੇ ਦੋ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਅਵਤਾਰਾਂ ਨੂੰ ਦੇਖਣਗੇ - ਇੱਕ ਰਾਜੇ ਦੀ ਪਤਨੀ ਜੋ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਪੱਖੀ ਸੀ ਅਤੇ ਇੱਕ ਜਵਾਨ ਰਾਣੀ ਜੋ ਝਾਂਸੀ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਚਾਹੁੰਦੀ ਸੀ। ਇਹ ਮੇਰੀ ਪਹਿਲੀ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮੈਂ ਭਾਰਤੀ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਸੰਗਰਾਮ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਨਾਇਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕਰਨ ਲਈ ਬਹੁਤ ਹੀ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਹਾਂ।|ਅਨੁਸ਼ਕਾ ਸੇਨ|source=}}

== ਹਵਾਲੇ ==

[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਲਰਸ (ਟੀ ਵੀ ਚੈਨਲ) ਦੇ ਲੜੀਵਾਰ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਭਾਸ਼ਾਈ ਟੈਲੀਵੀਜ਼ਨ ਸ਼ੋਅ]]</text>
      <sha1>ak7293tisouryaa70y4juj3vzzbhd8u</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਅਲੀਜ਼ਾ ਸ਼ਾਹ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>182943</id>
    <revision>
      <id>846314</id>
      <parentid>838653</parentid>
      <timestamp>2026-09-16T20:07:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>37445</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>846314</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8733" sha1="61a8u0915b05fs905rus38juor92xw6" xml:space="preserve">{{Infobox person
| name               = ਅਲੀਜ਼ਾ ਸ਼ਾਹ
| image              = 
| caption            = 
| native_name        = علیزہ شاہ
| native_name_lang   = urdu
| birth_name         = 
| birth_date         = 
| birth_place        = [[ਕਰਾਚੀ]], [[ਸਿੰਧ]], [[ਪਾਕਿਸਤਾਨ]]
| alma_mater         = 
| occupation         = [[ਅਦਾਕਾਰਾ]]
| years_active       = 2016–ਮੌਜੂਦ
| known_for          = ਅਹਦ-ਏ-ਵਫ਼ਾ
| spouse             = 
| partner            = 
| awards             = ਹਮ ਅਵਾਰਡਸ
}}

'''ਅਲੀਜ਼ਾ ਸ਼ਾਹ''' ([[ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ]]: '''Alizeh Shah;''' [[ਉਰਦੂ]] : '''علیزہ شاہ''') ਇੱਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ [[ਅਭਿਨੇਤਰੀ]] ਹੈ, ਜੋ [[ਉਰਦੂ]] ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Watch: Alizeh Shah’s top 5 most popular killing dance moves set the stage on fire |url=https://www.bolnews.com/entertainment/2021/09/watch-alizeh-shahs-top-5-most-popular-killing-dance-videos-set-the-internet-on-fire/ |access-date=2024-03-29 |archive-date=2021-10-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211024145421/https://www.bolnews.com/entertainment/2021/09/watch-alizeh-shahs-top-5-most-popular-killing-dance-videos-set-the-internet-on-fire/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਅਦਾਕਾਰੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 2016 ਵਿੱਚ ''ਛੋਟੀ ਸੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ'' ਵਿੱਚ ਅਲੀਨਾ ਦੀ ਸਹਾਇਕ ਭੂਮਿਕਾ ਨਾਲ ਕੀਤੀ। 2018 ਵਿੱਚ, ''ਇਸ਼ਕ ਤਮਾਸ਼ਾ'' ਵਿੱਚ ਪਲਵਾਸ਼ਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਬੈਸਟ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਸੰਵੇਦਨਾ ਲਈ ਹਮ ਅਵਾਰਡ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ।&lt;ref name=&quot;brer&quot;&gt;{{Cite web |last=Afzal |first=Asfia |date=7 October 2019 |title=Here's everyone who won at 'Hum Awards 2019' this weekend |url=https://www.brecorder.com/2019/10/07/526132/heres-everyone-who-won-at-hum-awards-2019-this-weekend/ |access-date=8 October 2019 |website=Business Recorder |language=en-US}}&lt;/ref&gt; ਸ਼ਾਹ ਨੂੰ ''[[ਅਹਿਦ-ਏ-ਵਫ਼ਾ|ਏਹਦ-ਏ-ਵਫਾ]]'' (2019) ਵਿੱਚ ਦੁਆ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪਛਾਣ ਮਿਲੀ।&lt;ref&gt;{{Cite web |last= |first= |date=30 May 2019 |title=WATCH: Model Alizeh Shah's Tik Tok videos will leave you in splits |url=https://arynews.tv/en/alizeh-shah-tik-tok-videos/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20190706021850/https://arynews.tv/en/alizeh-shah-tik-tok-videos/ |archive-date=6 July 2019 |access-date=6 July 2019 |website=[[ARY News]] |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸਨੇ ਕਈ ਸੀਰੀਅਲਾਂ ''ਹੂਰ ਪਰੀ'' (2019), ''ਜੋ ਤੂ ਚਾਹੇ'' (2019), ''ਮੇਰਾ ਦਿਲ ਮੇਰਾ ਦੁਸ਼ਮਣ'' (2020), ''ਤਨਆ ਬਨਾ'' (2021)&lt;ref name=&quot;Tanaa Banaa&quot;&gt;{{Cite web |title=Tanaa Banaa |url=https://www.hum.tv/dramas/tanaa-banaa/ |access-date=2021-05-09 |language=en-US |archive-date=2021-05-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210509102032/https://www.hum.tv/dramas/tanaa-banaa/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ਅਤੇ ''ਬੇਬਾਸੀ'' (2022) ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਨਿਭਾਈਆਂ ਹਨ।&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Fatima |first=Nayab |date= |title=These Pakistani actors rely on make-up |url=https://www.aaj.tv/2018/11/these-pakistani-actors-rely-on-make-up/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20181220230944/https://www.aaj.tv/2018/11/these-pakistani-actors-rely-on-make-up/ |archive-date=20 December 2018 |access-date=6 July 2019 |website=[[Aaj News]] |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

== ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਕਰੀਅਰ ==
ਅਲੀਜ਼ਾ ਸ਼ਾਹ ਨੇ ਉਦੋਂ ਤੋਂ ਹੂਰ ਪਰੀ ਅਤੇ ਜੋ ਤੂੰ ਚਾਹੇ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਹੈ।&lt;ref name=&quot;oyeteah&quot;&gt;{{Cite web |last= |first= |date= |title=Kun Faya Kun Teaser is Crisp and Concise, with A Huge Back Story |url=https://www.oyeyeah.com/celebrity/kun-faya-kun-teaser-is-crisp-and-concise/ |archive-url= |archive-date= |access-date= |website= }}{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਸਤੰਬਰ 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Shirazi |first=Maria |title=Emerging faces on television |url=https://www.thenews.com.pk/magazine/instep-today/518053-emerging-faces-on-television-here-are-five-new-tv-actors-who-are-winning-hearts-with-their-performances |access-date=31 August 2019 |website=thenews.com.pk |language=en}}&lt;/ref&gt; ਸ਼ਾਹ ਨੇ ਟੀਵੀ ਲੜੀਵਾਰ ਦਲਦਾਲ ਵਿੱਚ ਤਮਨਾ ਦਾ ਕਿਰਦਾਰ ਅਤੇ ਡਰਾਮਾ ਸੀਰੀਅਲ ਇਸ਼ਕ ਤਮਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਪਲਵਾਸ਼ਾ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਸੀ, ਜਿਸ ਲਈ ਉਸਨੂੰ ਸੱਤਵੇਂ ਹਮ ਅਵਾਰਡ ਵਿੱਚ ਸਰਬੋਤਮ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਸਨਸਨੀ ਫੀਮੇਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਲਈ ਨਾਮਜ਼ਦਗੀ ਮਿਲੀ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਡਰਾਮਾ ਸੀਰੀਅਲ [[ਅਹਿਦ-ਏ-ਵਫ਼ਾ|ਏਹਦ-ਏ-ਵਫਾ]] ਵਿੱਚ ਦੁਆ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਸੀ।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Alizeh Shah - Boyfriend, Age, Dramas, Pictures, Family |url=https://www.onlypakistan.pk/alizeh-shah-biography/ |access-date=14 October 2019 |website=onlypakistan |publisher=onlypaki |archive-date=7 ਜਨਵਰੀ 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200107132644/https://www.onlypakistan.pk/alizeh-shah-biography/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ਉਹ ਆਖਰੀ ਵਾਰ ARY ਡਿਜੀਟਲ ਦੇ ''&lt;nowiki/&gt;'ਮੇਰਾ ਦਿਲ ਮੇਰਾ ਦੁਸ਼ਮਣ'' ' ਵਿੱਚ ਮਾਈਰਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਨਜ਼ਰ ਆਈ ਸੀ।&lt;ref&gt;{{Cite web |last= |first= |date=7 June 2019 |title=Mahira Khan reveals first look from upcoming film 'Superstar' |url=https://nation.com.pk/08-Jun-2019/mahira-khan-reveals-first-look-from-upcoming-film-superstar |archive-url= |archive-date= |access-date=7 July 2019 |website=[[The Nation (Pakistan)|The Nation]] |language=en}}&lt;/ref&gt;

=== ਆਲੋਚਨਾ ===
ਮਈ 2021 ਵਿੱਚ, ਅਲੀਜ਼ਾ ਨੇ ਗਾਇਕ ਸਾਹਿਰ ਅਲੀ ਬੱਗਾ ਦੇ ਨਾਲ, ''ਬਦਨਾਮੀਆਂ'' ਸਿਰਲੇਖ ਵਾਲੇ ਇੱਕ ਪੰਜਾਬੀ ਗੀਤ ਨਾਲ ਗਾਉਣ ਦਾ ਉੱਦਮ ਕੀਤਾ। ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਮਾਮੂਲੀ ਕਪੜਿਆਂ ਦੇ ਨਿਯਮਾਂ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਜਾ ਕੇ, ਸੰਗੀਤ ਵੀਡੀਓ ਵਿੱਚ ਟੈਂਕ ਟਾਪ ਪਹਿਨਣ ਲਈ ਉਸਨੂੰ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ 'ਤੇ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪਿਆ।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Alizeh Shah slut-shamed for donning a tank top in debut music video |url=https://tribune.com.pk/story/2300401/alizeh-shah-slut-shamed-for-donning-a-tank-top-in-debut-music-video}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Alizeh Shah's tank-top has triggered people and she's over it |url=https://images.dawn.com/news/1187243}}&lt;/ref&gt; ਜੁਲਾਈ 2021 ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੂੰ ਹਮ ਸਟਾਈਲ ਅਵਾਰਡਸ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਪਹਿਰਾਵਾ ਪਹਿਨਣ ਲਈ ਦੁਬਾਰਾ ਆਲੋਚਨਾ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪਿਆ।&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2021-07-05 |title=Alizeh Shah Wearing Strapless Gown Ignites Twitter Uproar |url=https://www.incpak.com/entertainment/alizeh-shah-wearing-strapless-gown/ |access-date=2021-07-05 |website=INCPak |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

== ਹਵਾਲੇ ==
{{Reflist}}

== ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ ==

* [https://alizehshahofficial.com/ ਅਧਿਕਾਰਤ ਵੈੱਬਸਾਈਟ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240529223841/https://alizehshahofficial.com/ |date=2024-05-29 }}
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 2000]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਰਾਚੀ ਦੀਆਂ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਟੈਲੀਵਿਜਨ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]]</text>
      <sha1>61a8u0915b05fs905rus38juor92xw6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਕੁਦਸੀਆ ਅਲੀ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>183162</id>
    <revision>
      <id>846334</id>
      <parentid>814422</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T07:38:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>37445</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>846334</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7673" sha1="5pcfdxcdi64h858vu3baxa9j8gjqcmu" xml:space="preserve">
{{Infobox person
| name               = ਕੁਦਸੀਆ ਅਲੀ
| image              = 
| alt                = 
| caption            = 
| native_name        = 
| native_name_lang   = 
| birth_name         = ਕੁਦਸੀਆ ਅਲੀ
| birth_date         = {{birth date and age|1998|2|2|df=y}}
| birth_place        = [[ਕਰਾਚੀ]], [[ਸਿੰਧ]], [[ਪਾਕਿਸਤਾਨ]]
| education          = [[ਕਰਾਚੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ]]
| occupation         = {{Hlist | ਅਦਾਕਾਰਾ | ਮਾਡਲ}}
| years_active       = 2015 – ਮੌਜੂਦ
| spouse             = 
}}

'''ਕੁਦਸੀਆ ਅਲੀ''' ([[ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ]]: '''Qudsia Ali''') ਇੱਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ [[ਅਭਿਨੇਤਰੀ]] ਹੈ। ਉਸਨੇ 2020 ਵਿੱਚ ARY ਡਿਜੀਟਲ ਦੇ ਔਲਾਦ ਤੋਂ ਆਪਣੀ ਅਦਾਕਾਰੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਉਦੋਂ ਤੋਂ ਕਈ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਸੀਰੀਅਲਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀ। ਉਸਨੇ ਨਬੀਲ ਕੁਰੈਸ਼ੀ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਡਰਾਮੇ''ਖੇਲ ਖੇਲ ਮੇਂ'' ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਫਿਲਮੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ।&lt;ref name=&quot;XL&quot;&gt;{{Cite web |date=2022-07-19 |title=Qudsia and Salma Hasan star in 'XXL' |url=https://dailytimes.com.pk/968543/qudsia-and-salma-hasan-star-in-xxl/ |access-date=2023-03-28 |website=[[Daily Times (Pakistan)|Daily Times]] |language=en-US}}&lt;/ref&gt; ਕੁਦਸੀਆ ਨੇ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ''ਕੁਝ ਅਣਕਹੀ'' ਵਿੱਚ ਤਾਨੀਆ ਆਗਾ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2023-04-15 |title=Qudsia Ali all praises for Sajal Aly for her humble nature |url=https://dailytimes.com.pk/1083963/qudsia-ali-all-praises-for-sajal-aly-for-her-humble-nature/ |access-date=2023-04-17 |website=[[Daily Times (Pakistan)|Daily Times]] |language=en-US}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;express&quot;&gt;{{Cite web |date=2023-03-29 |title=I was asked to straighten my curly hair as it makes me look fat: Qudsia Ali |url=https://tribune.com.pk/story/2408805/i-was-asked-to-straighten-my-curly-hair-as-it-makes-me-look-fat-qudsia-ali?amp=1 |access-date=2023-04-09 |website=[[The Express Tribune]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2023-04-11 |title=قدسیہ علی ’کچھ ان کہی‘ کی تانیہ: ’بیٹا اچھی لگ رہی ہو، تھوڑا سا وزن کم کر لو تو اچھی جگہ رشتہ کروا دوں تمھارا‘ |url=https://www.bbc.com/urdu/articles/cxwjdrggzv9o |access-date=2023-04-20 |website=BBC News اردو |language=ur}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Images Staff |date=2023-02-02 |title=Here are 5 women-centric Pakistani TV shows to binge-watch this weekend |url=https://images.dawn.com/news/1191478 |access-date=2023-03-28 |website=[[Dawn (newspaper)|DAWN Images]] |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2023-02-26 |title=Twitter lauds ‘Kuch Ankahi’ for smashing stereotypes |url=https://tribune.com.pk/story/2403408/the-end-of-vicious-mils-twitterati-lauds-kuch-ankahi-for-subtly-smashing-stereotypes |access-date=2023-03-28 |website=[[The Express Tribune]] |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;betiyaan&quot;&gt;{{Cite web |last=Web Desk |date=2022-11-04 |title=Qudsia Ali recreates hilarious reels with senior actor Mohammad Ahmed |url=https://arynews.tv/qudsia-ali-records-reels-with-actor-mohammad-ahmed/ |access-date=2023-03-28 |website=[[ARY News]] |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

== ਕੈਰੀਅਰ ==
ਉਸਨੇ 16 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਜੂਨੀਅਰ [[ਕਲਾਕਾਰ]] ਵਜੋਂ ਆਪਣਾ ਕਰੀਅਰ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਰਮਜ਼ਾਨ ਟ੍ਰਾਂਸਮਿਸ਼ਨ ਲਈ ਇੱਕ ਇੰਟਰਨੀ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ। ਉਹ 2016 ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਟੀਵੀਸੀ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਉਦਯੋਗ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਕੰਮ ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ। 

== ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ ==
ਕੁਦਸੀਆ ਦੀਆਂ ਦੋ ਭੈਣਾਂ ਅਤੇ ਇੱਕ ਭਰਾ ਹੈ। 

=== ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਲੜੀ ===
{| class=&quot;wikitable sortable plainrowheaders&quot;
! scope=&quot;col&quot; |ਸਾਲ
! scope=&quot;col&quot; | ਸਿਰਲੇਖ
! scope=&quot;col&quot; | ਭੂਮਿਕਾ
! scope=&quot;col&quot; | ਨੈੱਟਵਰਕ
|-
| 2020
| ''ਔਲਾਦ''
| ਮੂਨੀ
| &lt;ref name=&quot;aulaad&quot;&gt;{{Cite news|url=https://www.bolnews.com/entertainment/2022/12/betiyaan-famed-qudsia-ali-looks-stunning-in-bold-look|title='Betiyaan' famed Qudsia Ali looks stunning in BOLD look|date=17 December 2022|work=[[Bol News]]|access-date=29 ਮਾਰਚ 2024|archive-date=28 ਮਾਰਚ 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230328163836/https://www.bolnews.com/entertainment/2022/12/betiyaan-famed-qudsia-ali-looks-stunning-in-bold-look|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
|-
| 2022
| ''ਦਿਲ ਅਵਾਜ''
| ਮਰੀਅਮ
| &lt;ref&gt;{{Cite web |date=18 June 2023 |title=60 Seconds With Qudsia Ali |url=https://magtheweekly.com/detail/18527-60-seconds-with-qudsia-ali |website=Mag - The Weekly}}&lt;/ref&gt;
|-
| 2022
| ''ਮੁਸ਼ਕਿਲ''
| ਅਨੀਲਾ
| &lt;ref&gt;{{Cite web |date=16 May 2023 |title=Qudsia Ali A Rising Star |url=https://magtheweekly.com/detail/18294-qudsia-ali-a-rising-star |website=Mag - The Weekly}}&lt;/ref&gt;
|-
| 2022
| ''ਬੇਟੀਆਂ''
| ਹਾਨੀਆ
| &lt;ref&gt;{{Cite web |date=2022-09-20 |title=Fatima Effendi leaves fans awestruck with teaser of drama serial ‘Betiyaan’ |url=https://www.nation.com.pk/20-Sep-2022/fatima-effendi-leaves-fans-awestruck-with-teaser-of-drama-serial-betiyaan |access-date=2023-03-28 |website=[[The Nation (Pakistan)|The Nation]] |language=en}}&lt;/ref&gt;
|-
| 2023
| ''ਕੁਛ ਅੰਕਹਿ''
| ਤਾਨੀਆ ਆਗਾ
| &lt;ref&gt;{{Cite web |date=2022-12-23 |title='Kuch Ankahi' – Teaser of much-awaited drama Sajal Aly and Bilal Abbas Khan out now |url=https://en.dailypakistan.com.pk/23-Dec-2022/teaser-of-much-awaited-drama-kuch-ankahi-out-now |access-date=2023-03-28 |website=[[Daily Pakistan]] |language=en }}{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਸਤੰਬਰ 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;
|-
| 2023
| ''ਫਿਤਨਾ''
| ਮਹਾਮ
| 
|-
| 2023
| ''ਸੁਕੂਨ''
| ਆਇਮਾ
| &lt;ref&gt;{{Cite web |date=24 November 2023 |title=How Sana Javed prepped for her character in 'Sukoon'? |url=https://arynews.tv/how-sana-javed-prepped-for-her-character-in-sukoon/ |website=ARY News}}&lt;/ref&gt;
|}

=== ਫਿਲਮ ===
{| class=&quot;wikitable sortable plainrowheaders&quot;
! scope=&quot;col&quot; |ਸਾਲ
! scope=&quot;col&quot; | ਸਿਰਲੇਖ
! scope=&quot;col&quot; | ਭੂਮਿਕਾ
! scope=&quot;col&quot; | ਨੋਟਸ
|-
| 2021
| ''ਖੇਲ ਖੇਲ ਮੇਂ''
| ਆਇਸ਼ਾ
| &lt;ref&gt;{{Cite web |date=20 July 2023 |title=Qudsia Ali opens up on the challenges in showbiz due to her weight |url=https://arynews.tv/qudsia-ali-challenges-in-showbiz-due-to-weight/ |website=ARY News}}&lt;/ref&gt;
|-
| 2022
| ''XXL''
| ਮਹਿਕ
| ਲਘੂ ਫਿਲਮ 
|}

== ਹਵਾਲੇ ==
{{Reflist}}

== ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ ==

* {{Instagram|qudsiaali}}
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਫਿਲਮ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਟੈਲੀਵਿਜਨ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1998]]</text>
      <sha1>5pcfdxcdi64h858vu3baxa9j8gjqcmu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਕੈਥਰੀਨ ਬੈੱਲ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>183594</id>
    <revision>
      <id>846337</id>
      <parentid>816639</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T08:22:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>37445</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>846337</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10701" sha1="m0ipzcdyrsey0tzd8kycikyl23hrh7a" xml:space="preserve">{{Infobox person
| name               = ਕੈਥਰੀਨ ਬੈੱਲ
| image              = Catherine_Bell_2012.jpg
| website            = {{URL|catherinebell.com}}
}}

'''ਕੈਥਰੀਨ ਲੀਜ਼ਾ ਬੈੱਲ''' (ਜਨਮ 14 ਅਗਸਤ 1968) ਇੱਕ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼-ਅਮਰੀਕੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਅਤੇ ਮਾਡਲ ਹੈ ਜੋ 1997 ਤੋਂ 2005 ਤੱਕ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਲਡ਼ੀ ''ਜੇਏਜੀ'' ਵਿੱਚ ਲੈਫਟੀਨੈਂਟ ਕਰਨਲ ਸਾਰਾਹ ਮੈਕੇਂਜ਼ੀ, 2007 ਤੋਂ 2013 ਤੱਕ ਲਡ਼ੀਵਾਰ ਆਰਮੀ ਵਾਈਵਜ਼ ਵਿੱਚ ਡੈਨਿਸ ਸ਼ੇਰਵੁੱਡ ਅਤੇ 2008 ਤੋਂ 2021 ਤੱਕ ਹਾਲਮਾਰਕ ਦੀ ਦਿ ਗੁੱਡ ਵਿੱਚ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਅਤੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਲਡ਼ੀਵਾਰ ਵਿੱਚ ਕੈਸੈਂਡਰਾ &quot;ਕੈਸੀ&quot; ਨਾਈਟਿੰਗਲ ਵਜੋਂ ਆਪਣੀਆਂ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਲਈ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=U.S. Virtual Embassy Iran |url=https://ir.usembassy.gov/catherine-bell/ |access-date=2023-11-10 |quote=Catherine Lisa Bell is an American actress |archive-date=2021-10-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211024010239/https://ir.usembassy.gov/catherine-bell/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

== ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ ==
ਕੈਥਰੀਨ ਲੀਜ਼ਾ ਬੈੱਲ ਦਾ ਜਨਮ 14 ਅਗਸਤ 1968 ਨੂੰ ਲੰਡਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਕਾਟਿਸ਼ ਪਿਤਾ, ਪੀਟਰ ਬੈੱਲ ਅਤੇ ਇੱਕ ਈਰਾਨੀ ਮਾਂ, ਮੀਨਾ ਏਜ਼ਾਤੀ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ ਸੀ।&lt;ref&gt;{{Cite news|title=Off-base on Iraq|last=Cohen|first=Aryeh Dean|date=19 December 2008|work=Jerusalem Post|page=74|id={{ProQuest|319670346}}}}&lt;templatestyles src=&quot;Module:Citation/CS1/styles.css&quot;&gt;&lt;/templatestyles&gt;&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Hollywood.com&quot;&gt;{{Cite web |title=Catherine Bell |url=https://www.hollywood.com/celebrities/catherine-bell-57294599/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20151019210357/https://www.hollywood.com/celebrities/catherine-bell-57294599/ |archive-date=19 October 2015 |website=Hollywood.com}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;IranTimes&quot;&gt;[http://iran-times.com/catherine-bell-now-acting-less-playing-mom-more/ &quot;Catherine Bell now acting less, playing mom more&quot;] ''Iran Times International'' 27 September 2013.&lt;/ref&gt; ਪੀਟਰ ਇਰਾਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਤੇਲ ਕੰਪਨੀ ਦੇ ਠੇਕੇ 'ਤੇ ਇੱਕ ਆਰਕੀਟੈਕਟ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ ਮੀਨਾ ਨਰਸਿੰਗ ਦੀ ਪਡ਼੍ਹਾਈ ਕਰਨ ਲਈ ਲੰਡਨ ਗਈ ਸੀ। ਬੈੱਲ ਦੇ ਮਾਪਿਆਂ ਦਾ ਤਲਾਕ ਉਦੋਂ ਹੋਇਆ ਜਦੋਂ ਕੈਥਰੀਨ ਦੋ ਸਾਲ ਦੀ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ ਪਰਵਰਿਸ਼ ਉਸ ਦੀ ਮਾਂ ਅਤੇ ਨਾਨਾ-ਨਾਨੀ ਨੇ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਇਹ ਪਰਿਵਾਰ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਦੀ ਸੈਨ ਫਰਨਾਂਡੋ ਵੈਲੀ ਚਲਾ ਗਿਆ ਜਿੱਥੇ ਬੈੱਲ ਨੂੰ ਵਿਭਿੰਨ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪਿਆ।ਪਰਿਵਾਰ ਘਰ ਵਿੱਚ [[ਫ਼ਾਰਸੀ ਭਾਸ਼ਾ|ਫ਼ਾਰਸੀ]] ਬੋਲਦਾ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਦਾਦਾ-ਦਾਦੀ [[ਮੁਸਲਮਾਨ]] ਸਨ, ਪਰ ਕੈਥਰੀਨ ਨੂੰ [[ਕੈਥੋਲਿਕ ਗਿਰਜਾਘਰ|ਕੈਥੋਲਿਕ ਧਰਮ]] ਦਾ ਵੀ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪਿਆ ਅਤੇ ਉਹ ਇੱਕ ਬੈਪਟਿਸਟ ਸਮਰ ਕੈਂਪ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਈ। ਆਪਣੀ ਕਿਸ਼ੋਰ ਉਮਰ ਵਿੱਚ, ਕੈਥਰੀਨ ਆਪਣੇ ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਦੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਹੇਠ ਆ ਗਈਃ &quot;ਮੈਂ ਨਿਸ਼ਚਤ ਤੌਰ ਤੇ ਇੱਕ ਵੈਲੀ ਗਰਲ ਹਾਂ. ਮੈਂ ਇੱਕ ਟੌਮਬੁਆਏ ਸੀ. ਮੈਨੂੰ ਸਕੇਟਬੋਰਡ, ਫੁੱਟਬਾਲ ਖੇਡਣਾ ਅਤੇ ਲਿਫਾਫੇ ਨੂੰ ਥੋਡ਼ਾ ਧੱਕਣਾ ਪਸੰਦ ਸੀ। ਕੈਥਰੀਨ ਨੇ ਯੂ. ਸੀ. ਐਲ. ਏ. ਵਿੱਚ ਦਾਖਲਾ ਲਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਉਸ ਨੇ ਦਵਾਈ ਜਾਂ ਖੋਜ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਕੈਰੀਅਰ ਮੰਨਿਆ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੂੰ ਜਪਾਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਾਡਲਿੰਗ ਦੀ ਨੌਕਰੀ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ, ਜਿੱਥੇ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰ ਦੇਣ ਵਾਲੇ &quot;ਅਮਰੀਕੀ ਸੁੰਦਰਤਾ&quot; ਨੂੰ ਮਹੱਤਵ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਹ ਆਪਣੇ ਦੂਜੇ ਸਾਲ ਦੌਰਾਨ ਬਾਹਰ ਹੋ ਗਈ।&lt;ref name=&quot;IranTimes&quot; /&gt;

== ਕੈਰੀਅਰ ==
[[ਤਸਵੀਰ:Bell,_Catherine_(2008).jpg|left|thumb|2008 ਵਿੱਚ [[ਪੈਂਟਾਗਨ]] ਵਿਖੇ ਘੰਟੀ]]
ਜਦੋਂ ਬੈੱਲ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਵਾਪਸ ਆਈ, ਤਾਂ ਉਸਨੇ ਅਦਾਕਾਰੀ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਨ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ।&lt;ref name=&quot;IranTimes&quot;/&gt; ਉਸ ਨੇ ਮਿਲਟਨ ਕੈਟਸੇਲਸ ਨਾਲ ਬੇਵਰਲੀ ਹਿਲਸ ਪਲੇਹਾਊਸ ਵਿੱਚ ਪਡ਼੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ ਪੇਨੀਨਸੁਲਾ ਹੋਟਲ ਵਿੱਚ ਅੱਠ ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਮਸਾਜ ਥੈਰੇਪਿਸਟ ਵਜੋਂ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਗਾਹਕਾਂ ਵਿੱਚ ਗਾਇਕ [[ਪੀਟਰ ਗੈਬਰੀਅਲ]] ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ।&lt;ref name=&quot;mediavillage&quot;&gt;{{Cite web |last=Cutler |first=Jacqueline |date=3 June 2019 |title=Catherine Bell of &quot;Good Witch&quot; Says it Takes More than Spells to Succeed |url=https://www.mediavillage.com/article/catherine-bell-of-good-witch-says-it-takes-more-than-spells-to-succeed/ |access-date=9 June 2019 |website=Media Village}}&lt;/ref&gt; ਬੈੱਲ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਦਾਕਾਰੀ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਗੈਬਰੀਅਲ ਨਾਲ 1990 ਦੇ ਥੋਡ਼੍ਹੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਸਿਟਕਾਮ ਸ਼ੂਗਰ ਐਂਡ ਸਪਾਈਸ 'ਤੇ ਬੋਲੀ ਗਈ ਸੀ।&lt;ref name=&quot;BendWeekly&quot;&gt;{{Cite news|url=http://www.bendweekly.com/news/7224.html|title=TV Close-Up: Catherine Bell|last=Knutzen|first=Eirik|date=15 June 2007|work=Bend Weekly|access-date=28 June 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20180503041241/http://www.bendweekly.com/news/7224.html|archive-date=3 May 2018}}&lt;/ref&gt;

2015 ਵਿੱਚ, ਇਹ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਬੈੱਲ ਫ਼ਿਲਮ ਲਵ ਫਾਈਂਡਸ ਇਟਸ ਵੇਅ ਵਿੱਚ ਅਭਿਨੈ ਕਰੇਗੀ, ਜਿਸ ਦੀ ਸ਼ੂਟਿੰਗ 2016 ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਵੇਗੀ।&lt;ref&gt;[https://deadline.com/2015/08/jennifer-aspen-hallmark-love-finds-its-way-1201497852/ &quot;Jennifer Aspen Segues From Screen to Hallmark Exec Producer&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230815212939/https://deadline.com/2015/08/jennifer-aspen-hallmark-love-finds-its-way-1201497852/|date=2023-08-15}}. ''[[Deadline Hollywood]]''. 12 August 2015&lt;/ref&gt; ਫ਼ਿਲਮ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਮਾਰਚ 2017 ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ [[ਵੈਨਕੂਵਰ]] ਨੂੰ ਫ਼ਿਲਮਾਂਕਣ ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ ਵਜੋਂ ਅਤੇ 9 ਜੁਲਾਈ 2017 ਨੂੰ ਹਾਲਮਾਰਕ ਚੈਨਲ ਉੱਤੇ ਫ਼ਿਲਮ ਦੇ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਦੀ ਮਿਤੀ ਵਜੋਂ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।&lt;ref&gt;[http://www.thefutoncritic.com/news/2017/03/20/catherine-bell-and-victor-webster-begin-production-on-love-finds-its-way-a-hallmark-movies-and-mysteries-original-world-premiere-july-9-304011/20170320hallmark01/ &quot;Catherine Bell and Victor Webster Begin Production on &quot;Love Finds Its Way&quot; A Hallmark Movies &amp; Mysteries Original World Premiere July 9&quot;] The Futon Critic, 20 March 2017&lt;/ref&gt;

ਸਾਲ 2022 ਵਿੱਚ, ਬੈੱਲ ਨੇ ਲਾਈਫਟਾਈਮ ਫ਼ਿਲਮ 'ਜੇਲਬ੍ਰੇਕ ਲਵਰਜ਼' ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ 'ਰਿਪਡ ਫਰੌਮ ਦ ਹੈੱਡਲਾਈਨਜ਼' ਫੀਚਰ ਫ਼ਿਲਮ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਜੋ ਇਸ ਕਹਾਣੀ ਨੂੰ ਦੱਸਦੀ ਹੈ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਟੋਬੀ ਡੋਰ ਨੇ ਕੈਦੀ ਜੌਹਨ ਮਾਨਾਰਡ ਨੂੰ ਇੱਕ ਕੁੱਤੇ ਦੇ ਟੋਕਰੇ ਵਿੱਚ ਜੇਲ੍ਹ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਕੱਢਿਆ ਜਿਸ ਨੇ ਇੱਕ ਮਨੁੱਖੀ ਸ਼ਿਕਾਰ ਨੂੰ ਭਡ਼ਕਾਇਆ।&lt;ref name=&quot;Ripped from the Headlines 2022&quot;&gt;{{Cite web |date=31 March 2022 |title=Lifetime's Ripped-From-the-Headlines Summer Movie Slate Revealed (Exclusive) |url=https://www.thewrap.com/lifetimes-summer-ripped-from-the-headlines-movie-slate/ |access-date=31 March 2022 |publisher=The Wrap}}&lt;/ref&gt;

== ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ ==
[[ਤਸਵੀਰ:Catherine_Bell_by_Kozaryn.jpg|right|thumb|2000 ਵਿੱਚ ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਦੇ ਬੇਵਰਲੀ ਹਿੱਲਜ਼ ਵਿੱਚ ਬੇਵਰਲੀ ਹਿਲਟਨ ਵਿਖੇ ਫੌਜੀ ਸਮਾਰੋਹ ਵਿੱਚ ਬੈੱਲ]]
ਬੇਲ [[ਫ਼ਾਰਸੀ ਭਾਸ਼ਾ|ਫ਼ਾਰਸੀ]] ਅਤੇ [[ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ]] ਵਿੱਚ ਮਾਹਰ ਹੈ। ਉਹ ਮੋਟਰਸਾਈਕਲ ਚਲਾਉਣ, ਸਕੀਇੰਗ, ਸਨੋਬੋਰਡਿੰਗ ਅਤੇ ਕਿੱਕਬਾਕਸਿੰਗ ਦੀ ਸ਼ੌਕੀਨ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਸ਼ੌਕ ਵਿੱਚ ਕਰਾਸ-ਸਿਲਾਈ ਅਤੇ ਮਾਡਲ ਕਾਰਾਂ ਬਣਾਉਣਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ, ਜੋ ਉਸਨੇ ਅੱਠ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਤੋਂ ਕੀਤਾ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{Cite news|title=Ma'am Yes Ma'am!|last=Betsy Model|date=October 1999|work=[[Orange Coast (magazine)|Orange Coast]]|pages=32–37}}&lt;/ref&gt;

*

== ਹਵਾਲੇ ==

[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਫ਼ਿਲਮ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਫ਼ਿਲਮੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1968]]</text>
      <sha1>m0ipzcdyrsey0tzd8kycikyl23hrh7a</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਅਮ੍ਰਿਤਾ ਫੜਨਵੀਸ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>183631</id>
    <revision>
      <id>846313</id>
      <parentid>745068</parentid>
      <timestamp>2026-09-16T19:21:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>37445</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>846313</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10989" sha1="rxhbz1qb8tdrwf2gtis0sipn4ycvaxk" xml:space="preserve">
{{Infobox person
| name               = ਅਮ੍ਰਿਤਾ ਫੜਨਵੀਸ
| image              = Amruta-Fadnavis-recoding-song.jpg
| caption            = ਅੰਮ੍ਰਿਤਾ ਗੀਤ ਰਿਕਾਰਡ ਕਰਦੀ ਹੋਈ
| other_names        = 
| birth_name         = 
| birth_date         = {{birth date and age|df=yes|1979|04|09}}
| birth_place        = ਨਾਗਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ, [[ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ]], [[ਭਾਰਤ]]
| nationality        = 
| occupation         = ਬੈਂਕਰ, ਅਭਿਨੇਤਰੀ, ਗਾਇਕ, ਸਮਾਜਿਕ ਕਾਰਕੁਨ
| spouse             = ਦੇਵੇਂਦਰ ਫੜਨਵੀਸ
| children           = 1
| parents            = 
| website            = 
}}

'''ਅਮ੍ਰਿਤਾ ਫੜਨਵੀਸ''' ([[ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ]]: '''Amruta Fadnavis;''' née '''Ranade''' ; ਜਨਮ 9 ਅਪ੍ਰੈਲ 1979) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਬੈਂਕਰ, [[ਅਦਾਕਾਰਾ]], [[ਗਾਇਕਾ]] ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਕਾਰਕੁਨ ਹੈ। ਉਸਦਾ ਵਿਆਹ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ 9ਵੇਂ ਅਤੇ ਮੌਜੂਦਾ ਉਪ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ [[ਦੇਵੇਂਦਰ ਫੜਨਵੀਸ]] ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਉਸ ਕੋਲ [[ਐਕਸਿਸ ਬੈਂਕ]] ਵਿੱਚ ਉਪ-ਪ੍ਰਧਾਨ ਦਾ ਅਹੁਦਾ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.ndtv.com/mumbai-news/this-new-singer-debuting-in-bollywood-is-a-chief-ministers-wife-1282919|title=This New Singer Debuting In Bollywood Is A Chief Minister's Wife|last=Mehta|first=Tejas|date=1 March 2016|work=NDTV|access-date=11 April 2022}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/nagpur/Fadnaviss-banker-wife-to-seek-transfer-from-Nagpur/articleshow/44966058.cms|title=Fadnavis's banker wife to seek transfer from Nagpur|last=Mathur|first=Barkha|date=29 October 2014|work=The Times of India|access-date=11 April 2022|language=en}}&lt;/ref&gt;

ਉਸਨੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਬ੍ਰੇਕਫਾਸਟ - 2017 ਵਿੱਚ [[ਭਾਰਤ|ਭਾਰਤ ਦੀ]] ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਇੱਕ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਪਹਿਲਕਦਮੀ ਜਿਸ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨਗੀ ਅਮਰੀਕੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ [[ਡੌਨਲਡ ਟਰੰਪ|ਡੋਨਾਲਡ ਟਰੰਪ]] ਨੇ ਕੀਤੀ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://www.business-standard.com/article/pti-stories/amruta-fadnavis-attends-national-prayer-breakfast-in-the-us-117020800589_1.html|title=Amruta Fadnavis attends 'National Prayer Breakfast' in the US|date=8 February 2017|work=[[Business Standard]]|access-date=11 April 2022|agency=Press Trust of India}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.indiatoday.in/pti-feed/story/amruta-fadnavis-attends-national-prayer-breakfast-in-the-us-871648-2017-02-08|title=Amruta Fadnavis attends National Prayer Breakfast in the US|last=PTI|date=8 February 2017|work=India Today|access-date=11 April 2022|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://indianexpress.com/article/cities/mumbai/amruta-fadnavis-talks-on-drought-in-us/|title=Amruta Fadnavis talks on drought in US|date=7 February 2017|work=The Indian Express|access-date=11 April 2022|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/marathi/amruta-fadnavis-at-trump-event/articleshow/57080928.cms|title=Trump event was a learning experience: Amruta Fadnavis|last=Banage|first=Mihir|date=10 February 2017|work=The Times of India|access-date=11 April 2022|language=en}}&lt;/ref&gt;

== ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ ==
[[ਤਸਵੀਰ:Family-Amruta-Fadnavis-Devendra-Fadnavis-Divija-Fadnavis-3.jpg|thumb| ਅਮ੍ਰਿਤਾ ਫੜਨਵੀਸ ਪਤੀ ਦੇਵੇਂਦਰ ਫੜਨਵੀਸ ਅਤੇ ਬੇਟੀ ਨਾਲ]]
ਅਮ੍ਰਿਤਾ ਨੇ ਦਸੰਬਰ 2005 ਵਿੱਚ [[ਦੇਵੇਂਦਰ ਫੜਨਵੀਸ|ਦੇਵੇਂਦਰ ਫੜਨਵੀਸ ਨਾਲ]] ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ।&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.mid-day.com/mumbai-guide/famous-personalities/photo/Devendra-Fadnavis-wife-Amruta-is-a-singer-banker-and-social-activist-14594/2|title=What's the secret to Devendra and Amruta Fadnavis' happy relationship?|date=9 April 2019|work=Mid Day|access-date=11 April 2022|language=en}}&lt;/ref&gt; ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਬੇਟੀ ਹੈ।&lt;ref name=&quot;midday&quot;&gt;{{Cite web |date=7 March 2017 |title=Amruta Fadnavis, daughter Divija walk the ramp |url=http://www.mid-day.com/articles/watch-video-amruta-fadnavis-daughter-divija-walk-the-ramp/18054195 |access-date=11 April 2022 |website=[[Mid-day|mid day]]}}&lt;/ref&gt;

== ਵਿਵਾਦ ==
ਅਕਤੂਬਰ 2018 ਵਿੱਚ, ਅਮ੍ਰਿਤਾ ਫੜਨਵੀਸ ਨੇ ਭਾਰਤ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਲਗਜ਼ਰੀ ਕਰੂਜ਼ ਲਾਈਨਰ 'ਅੰਗਰਿਆ' ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਯਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਰਕਤ ਕੀਤੀ। ਫੜਨਵੀਸ ਦੀ ਉਸ ਸਮੇਂ ਆਲੋਚਨਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਜਦੋਂ ਉਸ ਦੀ ਸੈਲਫੀ ਲੈਣ ਲਈ ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਨੂੰ ਜੋਖਮ ਵਿੱਚ ਪਾ ਕੇ ਬੇੜੀ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ 'ਤੇ ਬੈਠਣ ਦਾ ਵੀਡੀਓ ਆਨਲਾਈਨ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਫੜਨਵੀਸ ਨੇ ਜਹਾਜ਼ ਦੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵਾਪਸ ਜਾਣ ਲਈ ਸੁਰੱਖਿਆ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਦੀਆਂ ਕਈ ਬੇਨਤੀਆਂ ਨੂੰ ਕਥਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਸੈਲਫੀ ਲੈਣ ਲਈ ਬੇਲੋੜੇ ਜੋਖਮ ਲੈ ਕੇ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਬੁਰੀ ਮਿਸਾਲ ਕਾਇਮ ਕਰਨ ਲਈ ਮੁਆਫੀ ਮੰਗੀ।&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://scroll.in/latest/899166/maharashtra-cms-wife-apologises-for-crossing-cruise-ship-barricade-for-a-selfie|title=Maharashtra CM's wife apologises for crossing cruise ship barricade for a selfie|date=22 October 2018|work=Scroll.in|access-date=25 November 2018}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.thehindu.com/news/cities/mumbai/maharashtra-cms-wife-amruta-fadnavis-apologises-for-selfie-on-ship-says-it-wasnt-risky/article25284647.ece|title=Maharashtra CM's wife Amruta Fadnavis apologises for selfie on ship, says it wasn't risky|date=22 October 2018|work=The Hindu|access-date=25 November 2018|others=PTI|issn=0971-751X}}&lt;/ref&gt;

ਸਤੰਬਰ 2019 ਵਿੱਚ, ਫੜਨਵੀਸ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ [[ਨਰਿੰਦਰ ਮੋਦੀ|ਨਰਿੰਦਰ ਮੋਦੀ ਨੂੰ]] ਉਸਦੇ ਜਨਮਦਿਨ 'ਤੇ ਸ਼ੁਭਕਾਮਨਾਵਾਂ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ, &quot;''ਸਾਡੇ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਪਿਤਾ'' &quot; ਕਹਿਣ ਲਈ ਇੱਕ ਵਿਵਾਦ ਵਿੱਚ ਸੀ।&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite news|url=https://mumbaimirror.indiatimes.com/mumbai/other/amruta-fadnavis-calls-pm-modi-father-of-the-country-twitter-reminds-her-it-is-mahatma-gandhi/articleshow/71168927.cms|title=Amruta Fadnavis calls PM Modi father of the country; Twitter reminds her it is Mahatma Gandhi|date=17 September 2019|work=Mumbai Mirror|access-date=18 September 2019|archive-date=7 ਅਕਤੂਬਰ 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191007112237/https://mumbaimirror.indiatimes.com/mumbai/other/amruta-fadnavis-calls-pm-modi-father-of-the-country-twitter-reminds-her-it-is-mahatma-gandhi/articleshow/71168927.cms|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

== ਅਵਾਰਡ ==

* ਮਹਿਲਾ ਉੱਤਮਤਾ ਪੁਰਸਕਾਰ 2017।&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/pune/amruta-fadnavis-receives-wow-award/articleshow/59106606.cms|title=Amruta Fadnavis among WOW 2017 awardees|date=12 June 2017|work=The Times of India|access-date=11 April 2022|language=en}}&lt;/ref&gt;
* ਆਈ ਐਮ ਵੂਮੈਨ ਅਵਾਰਡਜ਼ 2017 ਵਿੱਚ ਦ ਵੂਮੈਨ ਆਫ਼ ਸਬਸਟੈਂਸ ਅਵਾਰਡ&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Amruta Fadnavis honoured with I Am Women Award 2017 |url=https://www.bollywoodhungama.com/news/parties-and-events/krishika-lulla-farah-khan-ali-amruta-fadnavis-honoured-woman-awards/krishika-lulla-farah-khan-ali-and-amruta-fadnavis-honoured-with-the-i-am-woman-awards-2/ |access-date=11 April 2022 |website=[[Bollywood Hungama]]}}&lt;/ref&gt;
* ਅਵਾਰਡ ਫਾਰ ਐਕਸੀਲੈਂਸ - ਆਲ ਲੇਡੀਜ਼ ਲੀਗ ਅਤੇ ਡਿਵਾਇਨ ਵਾਈਬ੍ਰੇਸ਼ਨਜ਼ ਦੁਆਰਾ ਮਹਿਲਾ ਸਸ਼ਕਤੀਕਰਨ ਵਿੱਚ ਉੱਤਮਤਾ ਲਈ 2017
* ਬੈਂਕਿੰਗ ਅਤੇ ਵਿੱਤ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਉੱਤਮਤਾ ਲਈ ਸੂਰਿਆਦੱਤਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੁਰਸਕਾਰ-2016&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Suryadatta Institute honours Mrs. Amruta Fadnavis with 2016 Suryadatta Lifetime Achievement Award |url=https://www.youtube.com/watch?v=lSspuckGQFg |access-date=11 April 2022 |website=Suryadatta Group of Institutes SGI}}&lt;/ref&gt;
* ਵੋਮੈਨ ਆਫ ਦਿ ਈਅਰ – 2015 ਨੂੰ ਆਰਮੀ, ਏਅਰਫੋਰਸ, ਨੇਵੀ (AAN ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ) ਦੁਆਰਾ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਔਰਤ ਦੀ ਇੱਜ਼ਤ ਅਤੇ ਸਮਾਨਤਾ ਦੀ ਸੇਵਾ ਲਈ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
* ਲੋਕਮਤ ਮੋਸਟ ਸਟਾਈਲਿਸ਼ ਆਈਕਨ - ਪਾਵਰ ਵੂਮੈਨ ਅਵਾਰਡ 2016&lt;ref&gt;{{Cite web |date=13 September 2021 |title=Amruta Fadnavis: Maharashtra's Most Stylish Power Woman. Lokmat Maharashtra's Most Stylish Awards 2017 Winners |url=https://www.dailymotion.com/video/x844te1 |website=Lokmat}}&lt;/ref&gt;
* ਜੀਤੋ (ਜੈਨ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਟਰੇਡ ਆਰਗੇਨਾਈਜ਼ੇਸ਼ਨ) ਪਾਵਰ ਵੂਮੈਨ ਅਵਾਰਡ
* ਨੈਲ&lt;sup class=&quot;noprint Inline-Template Template-Fact&quot; data-ve-ignore=&quot;true&quot; style=&quot;white-space:nowrap;&quot;&gt;&amp;#x5B; ''&lt;nowiki&gt;&lt;span title=&quot;This claim needs references to reliable sources. (December 2020)&quot;&gt;ਹਵਾਲੇ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ&lt;/span&gt;&lt;/nowiki&gt;'' &amp;#x5D;&lt;/sup&gt;ਸਨ ਮੰਡੇਲਾ ਮਾਨਵਤਾਵਾਦੀ ਅਵਾਰਡ ਅਤੇ ਮਾਨਤਾ ਦੇ ਸਰਟੀਫਿਕੇਟ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। &lt;ref&gt;{{Cite web |title=Amruta Fadnavis honoured with Nelson Mandela Humanitarian Award |url=https://www.youtube.com/watch?v=Kk2HFRG6sdo |access-date=11 April 2022 |website=G News 18}}&lt;/ref&gt;

== ਹਵਾਲੇ ==

[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1979]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਦੇ ਪਲੇਬੈਕ ਗਾਇਕ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਰਾਠੀ ਲੋਕ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]]</text>
      <sha1>rxhbz1qb8tdrwf2gtis0sipn4ycvaxk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਆਭਾ ਹੰਜੂਰਾ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>183703</id>
    <revision>
      <id>846317</id>
      <parentid>828483</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T00:19:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>37445</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>846317</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11403" sha1="5bbs1mfgjcekm4qkps1drionmyycc9x" xml:space="preserve">{{Infobox person
| name               = ਆਭਾ ਹੰਜੂਰਾ
| image              = 
| caption            = 
| birth_name         = ਆਭਾ ਹੰਜੂਰਾ
| birth_date         = 
| birth_place        = [[ਸ਼੍ਰੀਨਗਰ]], [[ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ (ਰਾਜ)|ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ]], [[ਭਾਰਤ]]
| alma_mater         = 
| occupation         = {{flat list|
* ਗਾਇਕ
* ਗੀਤਕਾਰ
* ਸੰਗੀਤਕਾਰ
}}
| years_active       = 2012–ਮੌਜੂਦ
| module             = 
}}

'''ਆਭਾ ਹੰਜੂਰਾ''' ([[ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ]]: '''Aabha Hanjura''') ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਗਾਇਕ, ਗੀਤਕਾਰ ਅਤੇ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਹੈ, ਜੋ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ [[ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਭਾਸ਼ਾ|ਕਸ਼ਮੀਰੀ]] ਅਤੇ [[ਹਿੰਦੀ ਭਾਸ਼ਾ|ਹਿੰਦੀ]] ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ [[ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ|ਪੰਜਾਬੀ]], [[ਡੋਗਰੀ ਭਾਸ਼ਾ|ਡੋਗਰੀ]] ਅਤੇ ਹੋਰ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਗਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਹੰਜੂਰਾ ਪੌਪ ਬੈਂਡ '''''ਸੂਫੀਸਟੇਸ਼ਨ''''' ਦੀ ਮੁੱਖ ਗਾਇਕਾ ਹੈ, ਜਿਸਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਉਸਨੇ 2012 ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਇੱਕ ਇੰਡੀ ਕਲਾਕਾਰ, ਉਹ ਸੰਗੀਤ ਲਈ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜੋ ਸਮਕਾਲੀ [[ਪੌਪ ਸੰਗੀਤ]] ਦੇ ਨਾਲ ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਅਤੇ ਹੋਰ [[ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ ਸੰਗੀਤ|ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ]] ਅਤੇ ਸੂਫੀ ਸ਼ੈਲੀਆਂ ਨੂੰ ਮਿਲਾਉਂਦੀ ਹੈ।

== ਸੰਗੀਤਕ ਕੈਰੀਅਰ ==
ਹੰਜੂਰਾ ਨੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਸ਼ੋਅ ਇੰਡੀਅਨ ਆਈਡਲ ਦੇ ਦੂਜੇ ਸੀਜ਼ਨ ਲਈ ਆਡੀਸ਼ਨ ਦਿੱਤਾ ਜਦੋਂ ਉਹ 17 ਸਾਲ ਦੀ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪ੍ਰਤੀਯੋਗੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਹੋਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਸੀ ਪਰ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਸਨੇ ਅਜਿਹਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਮੰਨਦੀ ਸੀ ਕਿ ਸੰਗੀਤ ਉਦਯੋਗ ਉਸ ਸਮੇਂ ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਥਾਂ ਨਹੀਂ ਸੀ।&lt;ref name=&quot;STP&quot;&gt;{{Cite web |last=Chakravarti |first=Deepshikha |date=23 April 2023 |title=Kashmiri Folk Singer Aabha Hanjura Talks About Being A Woman In The Music Industry |url=https://www.shethepeople.tv/art-culture/kashmiri-folk-singer-aabha-hanjura/ |website=[[SheThePeople]]}}&lt;/ref&gt; ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਬਜਾਏ ਆਪਣੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਜਾਰੀ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਸੀ।&lt;ref name=&quot;MM&quot;&gt;{{Cite web |last=Basu |first=Vijayeta |date=19 July 2020 |title=SMALL TALK: MEET THE SWEET VALLEY GIRL |url=https://mumbaimirror.indiatimes.com/others/sunday-read/small-talk-meet-the-sweet-valley-girl/articleshow/77045167.cms |website=[[Mumbai Mirror]] |access-date=1 ਜਨਵਰੀ 2026 |archive-date=7 ਜੂਨ 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250607034048/https://mumbaimirror.indiatimes.com/others/sunday-read/small-talk-meet-the-sweet-valley-girl/articleshow/77045167.cms |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; 2012 ਵਿੱਚ, ਹੰਜੂਰਾ ਨੇ ''[[ਸੂਫ਼ੀਵਾਦ|ਸੂਫੀ]]'' ਅਤੇ ਸੂਫੀਸਟਿਕੇਸ਼ਨ ਸ਼ਬਦਾਂ 'ਤੇ ਇੱਕ ਨਾਟਕ, ''ਸੂਫੀਸਿਸਟੇਸ਼ਨ'' ਨਾਮਕ ਇੱਕ ਪੌਪ ਬੈਂਡ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ।&lt;ref name=&quot;DP2019&quot;&gt;{{Cite web |last=Saksena |first=Shalini |date=25 August 2019 |title=‘Language is no barrier to music’ |url=https://www.dailypioneer.com/2019/sunday-edition/---language--is-no-barrier-to-music---.html |website=Daily Pioneer |access-date=29 ਮਾਰਚ 2024 |archive-date=18 ਜੂਨ 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230618080119/https://www.dailypioneer.com/2019/sunday-edition/---language--is-no-barrier-to-music---.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;KL&quot;&gt;{{Cite web |date=17 September 2017 |title=Abha Hanjura show was a hit, officials |url=https://kashmirlife.net/abha-hanjura-show-was-a-hit-officials-150942/ |website=[[Kashmir Life]]}}&lt;/ref&gt; 2013 ਵਿੱਚ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਸੰਗੀਤ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਦੀ ਭਾਲ ਵਿੱਚ ਕਸ਼ਮੀਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਪੁਰਾਣੇ ਘਰ ਗਈ।&lt;ref name=&quot;TheHindu&quot;&gt;{{Cite web |last=Murthy |first=Neeraja |date=24 May 2022 |title=Aabha Hanjura’s new folk song has a touch of Punjabi |url=https://www.thehindu.com/entertainment/music/aabha-hanjuras-new-folk-song-has-with-a-touch-of-punjabi/article65442345.ece/ |website=[[The Hindu]]}}&lt;/ref&gt; ਸੰਗੀਤ 'ਤੇ ਪੂਰਾ ਧਿਆਨ ਦੇਣ ਲਈ ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਕਾਰਪੋਰੇਟ ਨੌਕਰੀ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ।

ਜੂਨ 2017 ਵਿੱਚ, ਹੰਜੂਰਾ ਨੇ ਕਈ ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਲੋਰੀਆਂ, ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਅਤੇ ਤੁਕਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲਾ ਕੇ, ਪੱਛਮੀ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਸਾਜ਼ਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਚੈਨਸਨ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਰਚਨਾ ਨੂੰ ਜੋੜਦੇ ਹੋਏ, ਸਿੰਗਲ ''ਹੁਕੂਸ ਬੁਕਸ'' ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ।&lt;ref name=&quot;TheHindu2&quot;&gt;{{Cite web |last=Govind |first=Ranjani |date=13 August 2019 |title=Voice of the Valley |url=https://www.thehindu.com/entertainment/music/aabha-hanjura-sound-of-kashmir/article29057973.ece/ |website=The Hindu}}&lt;/ref&gt; ਗੀਤ ਆਖਰਕਾਰ ਵਾਇਰਲ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋ ਗਿਆ,&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Singh |first=Deepali |date=17 July 2018 |title=Kashmiri music makes a foray into popular culture |url=https://www.dnaindia.com/bollywood/report-kashmiri-music-makes-a-foray-into-popular-culture-2637968/amp |website=[[DNA India]]}}&lt;/ref&gt; ਅਤੇ ਅਸ਼ਵਿਨ ਕੁਮਾਰ ਦੁਆਰਾ 2019 ਦੀ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਫਿਲਮ ਵਿੱਚ ਵਰਤਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Ruchita |date=20 November 2020 |title=Kashmiri folk-fusion artist Aabha Hanjura on unheard 'Khoobsurat' melodies of Kashmir &amp; more [Exclusive] |url=https://www.ibtimes.co.in/kashmiri-folk-fusion-artist-aabha-hanjura-unheard-khoobsurat-melodies-kashmir-more-exclusive-830456 |website=[[IBTimes]] India}}&lt;/ref&gt; ਇਹ ਉਸੇ ਸਾਲ ਭਾਰਤੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਲੜੀ ''ਦ ਫੈਮਿਲੀ ਮੈਨ'' ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਸੀਜ਼ਨ ਵਿੱਚ ਵੀ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਇਸ ਗੀਤ ਨੂੰ 2023 ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ''[[ਭਾਰਤ ਜੋੜੋ ਯਾਤਰਾ]]'' ਦੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਸੈਕਸ਼ਨ ਦੌਰਾਨ [[ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ|INC]] ਸਿਆਸਤਦਾਨ [[ਰਾਹੁਲ ਗਾਂਧੀ]] ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਵੀਡੀਓ ਵਿੱਚ ਵੀ ਵਰਤਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।&lt;ref&gt;{{Cite web |date=1 February 2023 |title=Singer Aabha Hanjura reacts to her song ‘Hukus Bukus’ being used in Rahul, Priyanka Gandhi video |url=https://indianexpress.com/article/trending/trending-in-india/aabha-hanjura-song-hukus-bukus-rahul-priyanka-gandhi-8414568/lite/ |website=[[Indian Express]]}}&lt;/ref&gt;

== ਕਲਾ ==
ਆਭਾ ਹੰਜੂਰਾ ਸੰਗੀਤ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਸਮਕਾਲੀ ਪੌਪ ਸੰਗੀਤ ਨਾਲ ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਭਾਰਤੀ ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਅਤੇ ਲੋਕ ਸ਼ੈਲੀਆਂ ਨੂੰ ਜੋੜਦਾ ਹੈ।&lt;ref name=&quot;NIE&quot;&gt;{{Cite web |date=4 November 2020 |title=Bringing long lost sounds to the mainstream |url=https://www.newindianexpress.com/entertainment/hindi/2020/Nov/04/bringing-long-lost-sounds-to-the-mainstream-2218959.html |website=[[The New Indian Express]]}}&lt;/ref&gt; ਉਹ ਆਪਣੇ ਸੰਗੀਤ ਨੂੰ &quot;ਇਲੈਕਟਿਕ ਫੋਕ-ਪੌਪ&quot; ਵਜੋਂ ਬਿਆਨ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਉਸਨੇ [[ਲੱਲੇਸ਼ਵਰੀ|ਲਲੇਸ਼ਵਰੀ]], [[ਵਾਰਿਸ ਸ਼ਾਹ]], [[ਬੁੱਲ੍ਹੇ ਸ਼ਾਹ]], [[ਸੁਰਿੰਦਰ ਕੌਰ]], [[ਨੁਸਰਤ ਫ਼ਤਿਹ ਅਲੀ ਖ਼ਾਨ|ਨੁਸਰਤ ਫਤਿਹ ਅਲੀ ਖਾਨ]], [[ਰੇਸ਼ਮਾ]], [[ਜਗਜੀਤ ਸਿੰਘ]] ਅਤੇ [[ਜਨੂੰਨ (ਬੈਂਡ)|ਜੂਨੂਨ ਨੂੰ]] ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸੂਚੀਬੱਧ ਕੀਤਾ।&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Kejriwal |first=Rohini |date=7 February 2014 |title=The sound of Kashmir |url=https://www.deccanherald.com/amp/content/384884/sound-kashmir.html |website=[[Deccan Herald]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Khurana |first=Suanshu |date=24 January 2020 |title=Art’s job is to catalyse things: Sounds of Kashmir singer Aabha Hanjura |url=https://indianexpress.com/article/lifestyle/art-and-culture/aabha-hanjura-singer-songs-from-the-valley-6232156/lite/ |website=Indian Express}}&lt;/ref&gt; ਕਸ਼ਮੀਰ ਘਾਟੀ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਵਤਨ ਤੋਂ ਉਸਦਾ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦਾ ਵਿਸਥਾਪਨ, ਅਤੇ ਘਾਟੀ ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਪੁਰਾਣੇ ਘਰ ਦੀ ਫੇਰੀ ਜੋ ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਬਾਲਗ ਵਜੋਂ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਨੇ ਉਸਦੀ ਕਲਾ ਨੂੰ ਰੂਪ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਉਹ ਦੱਸਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਸੰਗੀਤ ਨੂੰ ਹਰਮਨ ਪਿਆਰਾ ਬਣਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਇੱਕ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਸੰਵਾਦ ਰਚਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ [[ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਲੋਕ|ਕਸ਼ਮੀਰੀਆਂ]] - ਹਿੰਦੂਆਂ ਅਤੇ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ - ਦੋਵਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਹਮਦਰਦੀ ਪੈਦਾ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਆਪਣੀ ਮਾਤ ਭਾਸ਼ਾ ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਉਸਨੇ ਹੋਰ ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ [[ਡੋਗਰੀ ਭਾਸ਼ਾ|ਡੋਗਰੀ]], [[ਪੰਜਾਬੀ ਲਹਿਜੇ|ਪੰਜਾਬੀ]], [[ਹਿੰਦੀ ਭਾਸ਼ਾ|ਹਿੰਦੀ]] ਅਤੇ [[ਉਰਦੂ]] ਵਿੱਚ ਵੀ ਗਾਇਆ ਹੈ।

== ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ ==
ਹੰਜੂਰਾ ਵਿਆਹਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਇੱਕ ਬੇਟੀ ਹੈ। ਉਹ ਬੈਂਗਲੁਰੂ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Sudeep |first=Theres |date=3 April 2020 |title=Not just a musician, also a storyteller: Aabha Hanjura |url=https://www.deccanherald.com/india/karnataka/bengaluru/not-just-a-musician-also-a-storyteller-aabha-hanjura-820925.html |website=[[Deccan Herald]]}}&lt;/ref&gt;

== ਹਵਾਲੇ ==

[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਗਾਇਕਾਵਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਲੋਕ]]</text>
      <sha1>5bbs1mfgjcekm4qkps1drionmyycc9x</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਗਜ਼ਾਲਾ ਕੈਫ਼ੀ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>184460</id>
    <revision>
      <id>846340</id>
      <parentid>838048</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T10:23:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>37445</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>846340</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8405" sha1="ojxco53scmfpj2rvflw583e0my0fajf" xml:space="preserve">
'''ਗਜ਼ਾਲਾ ਕੈਫ਼ੀ''' ([[ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ]]: '''Ghazala Kaifee''' ਜਨਮ ਤੋਂ '''ਨਜਮ''' ) ਇੱਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{Cite web |date=5 August 2021 |title=Teasers out: Ahsan Khan &amp; Mawra Hocane reunite in 'Qissa Meherbano Ka' |url=https://www.somethinghaute.com/teasers-out-ahsan-khan-mawra-hocane-reunite-in-qissa-meherbano-ka |website=Something Haute |access-date=31 ਮਾਰਚ 2024 |archive-date=17 ਜੂਨ 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240617101711/https://somethinghaute.com/teasers-out-ahsan-khan-mawra-hocane-reunite-in-qissa-meherbano-ka/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ਉਹ ''[[ਲੇਕਿਨ|ਲਕੀਨ]]'', ''ਕਿੱਸਾ ਮੇਹਰਬਾਨੋ ਕਾ'', ''ਰਸਮ'', ''ਇਸ਼ਕ ਏ ਲਾ'' ਅਤੇ ''ਸਿਨਫ਼-ਏ-ਆਹਾਨ'' ਵਿੱਚ ਆਪਣੀਆਂ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਲਈ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{Cite web |date=21 October 2021 |title=Why don't we have hit TV serials like Ankahi anymore? Writers weigh in |url=https://images.dawn.com/news/1180842 |website=Images.Dawn}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=10 August 2021 |title='Qissa Meherbano Ka': A Story About Family, Lies, Love And Deceit |url=https://galaxylollywood.com/2021/08/10/qissa-meherbano-ka-a-family-story-caught-up-amidst-lies-love-and-deceit |website=Galaxy Lollywood |access-date=31 ਮਾਰਚ 2024 |archive-date=10 ਅਗਸਤ 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210810180007/https://galaxylollywood.com/2021/08/10/qissa-meherbano-ka-a-family-story-caught-up-amidst-lies-love-and-deceit/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

== ਅਰੰਭ ਦਾ ਜੀਵਨ ==
ਗ਼ਜ਼ਲਾ ਦਾ ਜਨਮ 1960 ਵਿੱਚ 17 ਅਪ੍ਰੈਲ ਨੂੰ [[ਕਰਾਚੀ]], ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਕਰਾਚੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਆਪਣੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ। &lt;ref name=&quot;Vidpk&quot;&gt;{{Cite web |title=Ghazala Kaifee |url=http://vidpk.com/p/65/Ghazala-Kaifi |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170407124730/http://vidpk.com/p/65/Ghazala-Kaifi/ |archive-date=7 April 2017 |access-date=2 January 2021}}&lt;/ref&gt;

== ਕੈਰੀਅਰ ==
ਗ਼ਜ਼ਲਾ ਨੇ 1976 ਵਿੱਚ ਪੀ.ਟੀ.ਵੀ. ਉੱਤੇ ਅਦਾਕਾਰੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ।&lt;ref&gt;{{Cite web |date=3 September 2021 |title=It's a condensed version of my personal diary, says PTV's Khwaja Najamul Hassan about his book |url=https://images.dawn.com/news/1182617 |website=Images.Dawn}}&lt;/ref&gt; ਉਸਨੂੰ ਕਾਸਿਮ ਜਲੀਲ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਕੈਰੀਅਰ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ [[ਫਾਤਿਮਾ ਸੁਰੱਈਆ ਬਾਜੀਆ|ਫਾਤਿਮਾ ਸੁਰੱਈਆ ਬਾਜੀਆ ਨੇ]] ਉਸਨੂੰ ਨਾਟਕਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਸੀ।&lt;ref&gt;{{Cite web |date=4 March 2022 |title=Remembering the game-changing women of Pakistan |url=https://www.bolnews.com/entertainment/2022/03/remembering-the-game-changing-women-of-pakistan |website=BOL News |access-date=31 ਮਾਰਚ 2024 |archive-date=7 ਮਾਰਚ 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220307142655/https://www.bolnews.com/entertainment/2022/03/remembering-the-game-changing-women-of-pakistan/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=29 July 2021 |title=The changing face of Pakistani dramas |url=https://dailytimes.com.pk/15351/the-changing-face-of-pakistani-dramas |website=Daily Times}}&lt;/ref&gt; ਉਹ ''ਸ਼ਮਾ'', ''ਟੀਪੂ ਸੁਲਤਾਨ: ਦਿ ਟਾਈਗਰ ਲਾਰਡ'', ''ਅਨਾ'', ''ਹਵਾਨ'', ''ਅਰੂਸਾ'' ਅਤੇ ''ਬ੍ਰਹਮ ਕੀ ਤਲਸ਼'' ਵਿੱਚ ਆਪਣੀਆਂ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸੀ।&lt;ref&gt;{{Cite book|title=The Herald, Volume 38, Issues 1-3|publisher=Karachi : Pakistan Herald Publications|page=32}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=4 December 2021 |title=The importance of adapting the written word |url=https://www.thenews.com.pk/tns/detail/845150-the-importance-of-adapting-the-written-word |website=The News International |access-date=31 ਮਾਰਚ 2024 |archive-date=6 ਜੂਨ 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210606070150/https://www.thenews.com.pk/tns/detail/845150-the-importance-of-adapting-the-written-word |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book|title=Globe, Volume 8|publisher=International relations|page=98}}&lt;/ref&gt; ਉਹ ''ਯੇ ਭੀ ਕਿਸੀ ਕੀ ਬਯਤੀ ਹੈ'', ''ਜਨੇ ਕਿਓਂ'', ''ਚੇਨ ਆਏ ਨਾ'', ''ਰਸਮ'', ''ਰਿਸ਼ਤੇ ਮੁਹੱਬਤੋਂ ਕੇ'' ਅਤੇ ''[[ਲੇਕਿਨ|ਲਕੀਨ ਨਾਟਕਾਂ]]'' ਵਿੱਚ ਵੀ ਨਜ਼ਰ ਆਈ।&lt;ref&gt;{{Cite book|title=The Herald, Volume 26, Issues 4-6|publisher=Pakistan Herald Publications|page=146}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=1 June 2021 |title=Best Pakistani Dramas of All Time |url=https://www.masala.com/tv-reviews/best-pakistani-dramas-of-all-time-324525 |website=Masala}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book|title=Pakistan Television Drama and Social Change: A Research Paradigm|publisher=University of Karachi|page=202}}&lt;/ref&gt; ਗ਼ਜ਼ਲਾ ਫਿਲਮ ''ਆਰਟੀਕਲ 370'' ਵਿੱਚ ਮੀਰ ਦੀ ਮਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੀ ਨਜ਼ਰ ਆਈ ਸੀ।&lt;ref&gt;{{Cite web |date=10 February 2021 |title=STREAMING: BORDER SHORTS |url=https://www.dawn.com/news/1576008 |website=Dawn News}}&lt;/ref&gt; ਉਦੋਂ ਤੋਂ ਉਹ ''ਇਸ਼ਕ ਏ ਲਾ'', ''ਕਿੱਸਾ ਮੇਹਰਬਾਨੋ ਕਾ'' ਅਤੇ ''ਪਾਪ-ਏ-ਆਹਾਨ'' ਨਾਟਕਾਂ ਵਿੱਚ ਨਜ਼ਰ ਆਈ।&lt;ref&gt;{{Cite web |date=14 November 2021 |title=Mawra Hocane and Ahsan Khan reunite in new drama Qissa Meherbano Ka |url=https://images.dawn.com/news/1188141 |website=Images.Dawn}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book|title=The Herald, Volume 26, Issues 4-6|publisher=Pakistan Herald Publications|page=140}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=7 November 2021 |title=Mawra Hocane to cast opposite Ahsan Khan for 'Qissa Meherbano Ka' |url=https://magtheweekly.com/detail/12917-mawra-hocane-to-cast-opposite-ahsan-khan-for-qissa-meherbano-ka |website=Mag - The Weekly}}&lt;/ref&gt;

== ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ ==
ਗ਼ਜ਼ਾਲਾ ਸ਼ਾਦੀਸ਼ੁਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਚਾਰ ਬੱਚੇ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਇੱਕ ਧੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟਾ ਪੁੱਤਰ ਹਸਨ ਕੈਫੀ ਇੱਕ ਰਿਪੋਰਟਰ ਹੈ।&lt;ref name=&quot;Oyeyeah&quot;&gt;{{Cite web |date=26 January 2021 |title=Veteran actress Ghazala Kaifee recovers from coronavirus |url=https://www.oyeyeah.com/celebrity/veteran-actress-ghazala-kaifee-recovers-from-coronavirus |website=Oyeyeah }}{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਸਤੰਬਰ 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; ਗ਼ਜ਼ਲਾ ਨੇ ਗਰੀਬਾਂ ਦੀ ਮਦਦ ਲਈ ''ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਆਫ ਯੂਥ'' ਨਾਂ ਦੀ ਸੰਸਥਾ ਵੀ ਬਣਾਈ। ਉਸਨੂੰ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਕੋਵਿਡ -19 ਮਹਾਂਮਾਰੀ ਦੇ ਦੌਰਾਨ [[ਕੋਰੋਨਾਵਾਇਰਸ ਮਹਾਮਾਰੀ 2019|ਕੋਵਿਡ -19]] ਦਾ ਪਤਾ ਲੱਗਿਆ ਅਤੇ ਉਹ ਕੁਆਰੰਟੀਨ ਵਿੱਚ ਚਲੇ ਗਏ ਫਿਰ ਉਹ ਅਤੇ ਉਸਦਾ ਪਤੀ 23 ਜੂਨ 2020 ਨੂੰ ਕੋਰੋਨਵਾਇਰਸ ਤੋਂ ਠੀਕ ਹੋ ਗਏ।

== ਹਵਾਲੇ ==

[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਫਿਲਮ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਟੈਲੀਵਿਜਨ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1960]]</text>
      <sha1>ojxco53scmfpj2rvflw583e0my0fajf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਗੋਪਾਲਰ ਮਾਂ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>185938</id>
    <revision>
      <id>846345</id>
      <parentid>775601</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T11:58:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>37445</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>846345</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9849" sha1="mxwy59y2kw7fgmo204ka1z07xsn88c8" xml:space="preserve">{{Infobox person
| honorific_prefix   = 
| name               = ਗੋਪਾਲਰ ਮਾਂ
| honorific_suffix   = 
| image              = Gopaler-Ma t.jpg
| alt                = 
| caption            = ਗੋਪਾਲੇਰ ਮਾਂ, [[ਸ਼੍ਰੀ ਰਾਮਕ੍ਰਿਸ਼ਨ]] ਦੀ ਸ਼ਰਧਾਲੂ, ਜਿਸ ਨੇ ਸ੍ਰੀ ਰਾਮਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਗੋਪਾਲ ਜਾਂ ਬੱਚੇ [[ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ]] ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤੇ ਸਨ।
| native_name        = গোপালের মা
| other_names        = ਕਾਮਾਰਹਾਤੀਰ ਬ੍ਰਹਾਮਿਣੀ
| birth_name         = ਅਘੋਰਮਣੀ ਦੇਵੀ
| birth_date         = 1822
| birth_place        = ਕਮਰਹਾਟੀ, [[ਕਲਕੱਤਾ]],
[[ਬੰਗਾਲ ਪ੍ਰੈਜ਼ੀਡੈਂਸੀ]], [[ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਇੰਡੀਆ]]
| death_date         = {{Death date|df=yes|1906|07|08|}}
| death_place        = [[ਕਲਕੱਤਾ]], [[ਬੰਗਾਲ ਪ੍ਰੈਜ਼ੀਡੈਂਸੀ]], [[ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਇੰਡੀਆ]]
| nationality        = ਭਾਰਤੀ
| citizenship        = [[ਭਾਰਤ]]
| education          = 
| alma_mater         = 
| occupation         = ਘਰੇਲੂ ਪਤਨੀ
| years_active       = 
| known_for          = ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਭਗਤੀ
| notable_works      = 
| style              = 
| spouse             = 
| children           = 
| parents            = 
| awards             = 
}}

'''ਗੋਪਾਲੇਰ ਮਾ''' (ਅਨੁਵਾਦ: ਗੋਪਾਲ ਦੀ ਮਾਤਾ; 1822-8 ਜੁਲਾਈ 1906) ਬੰਗਾਲ ਦੀ ਸੰਤ ਅਤੇ ਰਹੱਸਵਾਦੀ [[ਰਾਮਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਪਰਮਹੰਸ|ਸ਼੍ਰੀ ਰਾਮਕ੍ਰਿਸ਼ਨ]] ਦੀ ਇੱਕੋ-ਇੱਕ ਭਗਤ ਅਤੇ ਘਰੇਲੂ ਚੇਲਾ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਪੈਦਾਇਸ਼ੀ ਨਾਂ ਅਘੋਰਮਣੀ ਦੇਵੀ ਸੀ, ਪਰ ਉਹ ਸ਼੍ਰੀ ਰਾਮਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਭਗਤਾਂ ਵਿੱਚ ਗੋਪਾਲਰ ਮਾਂ ਵਜੋਂ ਜਾਣੀ ਜਾਣ ਲੱਗੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਸ਼੍ਰੀ ਰਾਮਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਲਈ ਉਸ ਦਾ ਗਹਿਰਾ ਮਾਂ ਪਿਆਰ &quot;ਗੋਪਾਲ&quot; ਜਾਂ ਬੱਚੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਵਜੋਂ ਸੀ।&lt;ref name=&quot;Story of Gopaler Ma&quot;&gt;{{Cite web |title=story of Gopaler Ma at RKM Nagpur |url=http://www.rkmathnagpur.org/disciples/hd_gopaler-ma_story.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140201214319/http://www.rkmathnagpur.org/disciples/hd_gopaler-ma_story.htm |archive-date=1 February 2014 |access-date=19 January 2014}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Great Swan, Meetings with Sri Ramakrishna, by Lex Hixon, Motilal Banarsidass, 1995, Chapter: Introduction to Indian Edition&lt;/ref&gt; ਉਹ ਇੱਕ ਬੱਚੇ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਭਗਵਾਨ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਆਪਣੇ ਬ੍ਰਹਮ ਦਰਸ਼ਨਾਂ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੀ ਰਾਮਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਆਦਰਸ਼ਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਆਪਣੀ ਭਗਤੀ ਲਈ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੀ। ਆਪਣੇ ਬਾਅਦ ਦੇ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ, ਉਹ [[ਸਵਾਮੀ ਵਿਵੇਕਾਨੰਦ]] ਅਤੇ [[ਸਿਸਟਰ ਨਿਵੇਦਿਤਾ|ਭੈਣ ਨਿਵੇਦਿਤਾ]] ਦੇ ਬਹੁਤ ਨੇਡ਼ੇ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ ਆਖਰੀ ਕੁਝ ਸਾਲ ਭੈਣ ਨਿਵੇਦਿਤਾ ਨਾਲ ਬਿਤਾਏ।

== ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ ==
ਅਘੋਰਮਣੀ ਦੇਵੀ ਦਾ ਜਨਮ ਸਾਲ 1822 ਵਿੱਚ ਕਲਕੱਤਾ ਦੇ ਨੇਡ਼ੇ ਕਮਰਹਾਟੀ ਨਾਮਕ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਰੀਤੀ ਰਿਵਾਜਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਉਸ ਦਾ ਵਿਆਹ ਉਦੋਂ ਹੋਇਆ ਸੀ ਜਦੋਂ ਉਹ ਸਿਰਫ ਨੌਂ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਸੀ ਪਰ ਉਸ ਦੇ ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਤੁਰੰਤ ਬਾਅਦ ਵਿਧਵਾ ਹੋ ਗਈ, ਉਸ ਦੇ ਵਿਆਹ ਦੀ ਸਮਾਪਤੀ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਸਿਰਫ਼ ਚੌਦਾਂ ਸਾਲ ਦੀ ਸੀ।&lt;ref name=&quot;Life of Gopaler Ma&quot;&gt;{{Cite web |title=Life of Gopaler Ma |url=http://www.hinduism.fsnet.co.uk/namoma/life_others/life_gopaler_ma.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150924030159/http://www.hinduism.fsnet.co.uk/namoma/life_others/life_gopaler_ma.htm |archive-date=24 September 2015 |access-date=19 January 2014}}&lt;/ref&gt; ਇੱਕ ਵਿਧਵਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਉਹ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਨੀਲਮਾਧਵ ਬੰਦੋਪਾਧਿਆਏ ਦੇ ਘਰ ਰਹੀ, ਜੋ ਕਾਮਰਹਾਟੀ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਮੰਦਰ ਵਿੱਚ ਪੁਜਾਰੀ ਸੀ।&lt;ref name=&quot;Great Master&quot;&gt;Ramakrishna, the Great Master, by Swami Saradananda, translated by Swami Jagadananda, Ramakrishna Math, Chennai, 1952, page 747&lt;/ref&gt; ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰਕ ਗੁਰੂ ਦੁਆਰਾ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਅਰੰਭ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਬੱਚੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਨਿੱਜੀ ਦੇਵਤਾ ਵਜੋਂ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਮੰਦਰ ਵਿੱਚ ਅਕਸਰ ਆਉਣ ਵੇਲੇ ਉਹ ਮਾਲਕ ਗੋਵਿੰਦ ਚੰਦਰ ਦੱਤਾ ਦੀ ਪਤਨੀ ਤੋਂ ਜਾਣੂ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ [[ਗੰਗਾ ਦਰਿਆ|ਗੰਗਾ]] ਨਦੀ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਮੰਦਰ ਦੇ ਬਾਗ਼ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਕਮਰਾ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਗਹਿਣੇ ਅਤੇ ਪਤੀ ਦੀ ਜਾਇਦਾਦ ਵੇਚ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਪੰਜ ਸੌ ਰੁਪਏ ਦਾ ਨਿਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਚਾਰ ਜਾਂ ਪੰਜ ਰੁਪਏ ਦੀ ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਆਮਦਨੀ 'ਤੇ ਇੱਕ ਸਧਾਰਨ ਅਤੇ ਚਿੰਤਨਸ਼ੀਲ ਜੀਵਨ ਬਤੀਤ ਕੀਤਾ।&lt;ref name=&quot;Women Devotees, Belur Math&quot;&gt;{{Cite web |url=http://www.belurmath.org/women_disciples.htm |title=Gopaler Ma, Belur Math site |access-date=2024-04-27 |archive-date=2018-01-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180117190852/http://www.belurmath.org/women_disciples.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ ਅਗਲੇ ਤੀਹ ਸਾਲ ਉਸ ਛੋਟੇ ਜਿਹੇ ਕਮਰੇ ਵਿੱਚ ਬਿਤਾਏ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸੰਜੀਦਾ ਜੀਵਨ ਬਤੀਤ ਕੀਤਾ।&lt;ref&gt;[http://www.boldsky.com/yoga-spirituality/spiritual-masters/sri-ramakrishna/lord-krishna-sri-ramakrishna-gopaler-ma-121010.html Gopaler Ma, boldsky article]&lt;/ref&gt; ਉਸ ਦੀ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਰੁਟੀਨ ਵਿੱਚ ਸਵੇਰੇ ਦੋ ਵਜੇ ਉਠਣਾ, ਇਸ਼ਨਾਨ ਪੂਰਾ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਸਵੇਰੇ ਅੱਠ ਵਜੇ ਤੱਕ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਅਭਿਆਸ ਜਾਰੀ ਰੱਖਣਾ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ। ਫਿਰ ਉਹ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਨਾਲ ਲੱਗਦੇ ਮੰਦਰ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਰਾਧਾ ਮਾਧਵ ਦਾ ਮੰਦਰ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਦਾ ਪੂਰਾ ਦਿਨ ਕਿਸੇ ਨਾ ਕਿਸੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਅਭਿਆਸਾਂ ਵਿੱਚ ਧਿਆਨ, ਜਪਮ ਜਾਂ ਪਵਿੱਤਰ ਮੰਤਰ ਦੇ ਦੁਹਰਾਓ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਚੁਣੇ ਹੋਏ ਆਦਰਸ਼ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੀ ਸੇਵਾ ਵਿੱਚ ਬਿਤਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ 1852 ਤੋਂ ਲਗਭਗ 1883 ਤੱਕ ਇਸ ਰੁਟੀਨ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕੀਤੀ। ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਉਹ ਮੰਦਰ ਵਿੱਚ ਵੈਸਪਰ ਸੇਵਾ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੀ ਅਤੇ ਰੀਤੀ-ਰਿਵਾਜਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਉਸ ਦੇ ਆਦਰਸ਼ ਨੂੰ ਭੇਟ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇੱਕ ਸਧਾਰਨ ਭੋਜਨ ਕਰਦੀ ਅਤੇ ਅੱਧੀ ਰਾਤ ਤੱਕ ਆਪਣੇ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਅਭਿਆਸਾਂ ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਰੱਖਦੀ।&lt;ref name=&quot;Story of Gopaler Ma&quot;/&gt;ਉਹ ਬਾਗ਼ ਦੇ ਘਰ ਦੇ ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮੀ ਕੋਨੇ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੀ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਰੁਟੀਨ ਦੇ ਸਖ਼ਤ ਅਭਿਆਸਾਂ ਅਤੇ ਤਪੱਸਿਆ ਤੋਂ ਇੱਕੋ ਇੱਕ ਬਰੇਕ ਉਸ ਦੀ ਮਕਾਨ ਮਾਲਕਣ ਨਾਲ ਮਥੁਰਾ, ਵਰਿੰਦਾਵਨ, ਗਯਾ, ਵਾਰਾਣਸੀ ਅਤੇ ਇਲਾਹਾਬਾਦ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨਾਂ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਸੀ।&lt;ref name=&quot;Life of Gopaler Ma&quot; /&gt;

== ਹਵਾਲੇ ==
{{Reflist}}

== ਬਾਹਰੀ ਸਰੋਤ ==
*They Lived with God, by Swami Chetanananda, published by Vedanta Society of St. Louis
*[http://www.vivekananda.net/Biographical/death%20of%20gopal%20ma.html Death of Gopaler Ma] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211020133632/http://www.vivekananda.net/Biographical/death%20of%20gopal%20ma.html |date=2021-10-20 }}

[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:19ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1906]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1822]]</text>
      <sha1>mxwy59y2kw7fgmo204ka1z07xsn88c8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਕਰਨੈਲ ਸਿੰਘ ਪੀਰ ਮੁਹੰਮਦ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>192519</id>
    <revision>
      <id>846327</id>
      <parentid>838004</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T05:39:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>37445</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>846327</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13704" sha1="ki9k32tcmolwy5mjheg8rerbavcmluo" xml:space="preserve">
'''ਕਰਨੈਲ ਸਿੰਘ ਪੀਰ ਮੁਹੰਮਦ''' ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਿੱਖ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਅਤੇ [[ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਸਿੱਖ ਸਟੁਡੈਂਟਸ ਫ਼ੈਡਰੇਸ਼ਨ|ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਸਿੱਖ ਸਟੂਡੈਂਟਸ ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ]] ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਹਨ।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=The Tribune, Chandigarh, India - Punjab |url=https://www.tribuneindia.com/2014/20140306/punjab.htm |access-date=2022-08-23 |website=www.tribuneindia.com}}&lt;/ref&gt;  ਉਹਨਾ ਨੇ [[ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ]] ਦੇ ਜਨਰਲ ਸਕੱਤਰ ਅਤੇ ਬੁਲਾਰੇ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ।&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2022-01-12 |title=Brahmpura rejoins Akali Dal |url=https://www.outlookindia.com/website/story/brahmpura-rejoins-akali-dal/406514 |access-date=2022-08-24 |website=www.outlookindia.com/ |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Ranjit Singh Brahmpura to return to Akali Dal fold |url=https://www.tribuneindia.com/news/punjab/ranjit-singh-brahmpura-to-return-to-akali-dal-fold-353404 |access-date=2022-08-24 |website=Tribuneindia News Service |language=en |archive-date=2022-08-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220824192536/https://www.tribuneindia.com/news/punjab/ranjit-singh-brahmpura-to-return-to-akali-dal-fold-353404 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

== ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ ==
ਕਰਨੈਲ ਸਿੰਘ ਪੀਰ ਮੁਹੰਮਦ ਦਾ ਜਨਮ 1968 ਵਿੱਚ ਗੁਰਚਰਨ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਪਾਲ ਕੌਰ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਦੇ ਦੋ ਭੈਣ-ਭਰਾ ਹਨ। ਉਸਦਾ ਛੋਟਾ ਭਰਾ ਇੱਕ ਪੀਪੀਐਸ ਅਧਿਕਾਰੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਕ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਜੇਲ੍ਹ ਸੁਪਰਡੈਂਟ ਵਜੋਂ ਤਾਇਨਾਤ ਹੈ। ਉਸਦੀ ਭੈਣ ਦਾ ਵਿਆਹ [[ਮੁੰਬਈ]] ਦੇ ਇੱਕ ਮਸ਼ਹੂਰ ਟਰਾਂਸਪੋਰਟ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਉਸਦਾ ਵਿਆਹ [[ਤਰਨ ਤਾਰਨ ਸਾਹਿਬ|ਤਰਨਤਾਰਨ ਸਾਹਿਬ]] ਦੀ ਸੁਖਵਿੰਦਰ ਕੌਰ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਪੀਰ ਮੁਹੰਮਦ ਦੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰ ਹਨ। ਉਸਦਾ ਜੱਦੀ ਪਿੰਡ ਪੀਰ ਮੁਹੰਮਦ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Jugraj Singh Sidhu, newly appointed Civil Judge-cum-Judicial Magistrate of Peermohammad village accorded special honor |url=https://www.punjabnewsexpress.com/news/news/jugraj-singh-sidhu-newly-appointed-civil-judge-cum-judicial-magistrate-of-peermohammad-village-accorded-special-honor-152097 |access-date=2022-08-24 |website=www.punjabnewsexpress.com |archive-date=2022-08-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220824191034/https://www.punjabnewsexpress.com/news/news/jugraj-singh-sidhu-newly-appointed-civil-judge-cum-judicial-magistrate-of-peermohammad-village-accorded-special-honor-152097 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

== ਸਿਆਸੀ ਕੈਰੀਅਰ ==
ਪੀਰ ਮੁਹੰਮਦ 19 ਜਨਵਰੀ 1995 ਤੋਂ [[ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਸਿੱਖ ਸਟੁਡੈਂਟਸ ਫ਼ੈਡਰੇਸ਼ਨ|ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਸਿੱਖ ਸਟੂਡੈਂਟ ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ]] ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਬਣੇ। ਉਹ ਸਿੱਖ ਪੰਥ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀਆਂ ਕਦਰਾਂ-ਕੀਮਤਾਂ ਦੀ ਬਿਹਤਰੀ ਲਈ ਨੌਜਵਾਨ ਆਗੂਆਂ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਲਿਆਉਣ ਦੀ ਲੋੜ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ 2019 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਧਾਨ ਦੇ ਅਹੁਦੇ ਤੋਂ ਅਸਤੀਫਾ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=AISSF celebrates 75th anniversary in Moga, Peer Mohammad steps down |url=https://www.tribuneindia.com/news/archive/punjab/aissf-celebrates-75th-anniversary-in-moga-peer-mohammad-steps-down-832055 |access-date=2022-08-24 |website=Tribuneindia News Service |language=en}}&lt;/ref&gt; ਉਹ ਇਸ ਸਮੇਂ [[ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ]] ਦੇ ਮੁੱਖ ਬੁਲਾਰੇ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਅ ਰਹੇ ਹਨ।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Shiromani Akali Dal will move towards strength again after acquittal in indecency case: Karnail Singh Peer Mohammad |url=http://www.5dariyanews.com/news/378346-Shiromani-Akali-Dal-will-move-towards-strength-again-after-acquittal-in-indecency-case-Karnail-Sing |access-date=2022-08-24 |website=5 Dariya News}}&lt;/ref&gt;

ਪੀਰ ਮੁਹੰਮਦ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ ਨੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮੁੱਦਿਆਂ ਅਤੇ ਸਿੱਖੀ ਦੀਆਂ ਕਦਰਾਂ-ਕੀਮਤਾਂ ਦੀ ਰਾਖੀ ਲਈ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਜਥੇਬੰਦੀ ਨੇ ਪੰਜਾਬ ਲਈ ਐਸਵਾਈਐਲ ਦੇ ਪਾਣੀਆਂ ਦੇ ਮੁੱਦੇ ’ਤੇ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2016-11-13 |title=SYL issue: AISSF demands resolution in Assembly to challenge SC verdict |url=https://indianexpress.com/article/india/india-news-india/syl-issue-aissf-demands-resolution-in-assembly-to-challenge-sc-verdict-4372983/ |access-date=2022-08-24 |website=The Indian Express |language=en}}&lt;/ref&gt;

ਪੀਰ ਮੁਹੰਮਦ ਪੰਜਾਬ ਐਗਰੋ ਇੰਡਸਟਰੀ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ ਦੇ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਵੀ ਰਹਿ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਉਹ ਇਸ ਸਮੇਂ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਸਿੱਖ ਸਪੋਰਟਸ ਕੌਂਸਲ ਦੇ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਹਨ। ਇਸ ਕੌਂਸਲ ਨੇ ਸਿੱਖ ਸਰੂਪ ਹਾਕੀ ਟੀਮ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਪਹਿਲਕਦਮੀ ਕੀਤੀ। ਹੁਣ ਤੱਕ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਸਿੱਖ ਸਪੋਰਟਸ ਕੌਂਸਲ ਵੱਲੋਂ ਦੋ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਹਾਕੀ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਕਰਵਾਏ ਜਾ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਲੁਧਿਆਣਾ ਦੇ ਪਿੰਡ ਜਰਖੜ ਦੇ ਐਸਟਰੋਟਰਫ ਸਟੇਡੀਅਮ ਵਿੱਚ ਮਾਤਾ ਸਾਹਿਬ ਕੌਰ ਹਾਕੀ ਅਕੈਡਮੀ ਵੱਲੋਂ ਪਹਿਲਾ ਹਾਕੀ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਕਰਵਾਇਆ ਗਿਆ। ਦੂਜਾ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਮੋਹਾਲੀ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਹਾਕੀ ਸਟੇਡੀਅਮ [[ਅਜੀਤਗੜ੍ਹ|ਮੋਹਾਲੀ]] ਵਿਖੇ ਕਰਵਾਇਆ ਗਿਆ।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Top academy teams to vie for honours |url=https://www.tribuneindia.com/news/archive/ludhiana/top-academy-teams-to-vie-for-honours-504741 |access-date=2022-08-25 |website=Tribuneindia News Service |language=en}}&lt;/ref&gt;

ਅਗਸਤ 2018 ਵਿੱਚ ਅਣਪਛਾਤੇ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਨੇ ਪੀਰ ਮੁਹੰਮਦ ਦੇ ਪੇਕੇ ਘਰ 'ਤੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਘਰ 'ਤੇ ਇਸ ਲਈ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਲਗਾਤਾਰ ਡਰੱਗ ਮਾਫੀਆ ਖਿਲਾਫ ਲੜ ਰਹੇ ਸਨ। ਕਰਨੈਲ ਉਸ ਸਮੇਂ ਘਰ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਗੁਰਚਰਨ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਹੋਰ ਪਰਿਵਾਰਕ ਮੈਂਬਰ ਹਾਜ਼ਰ ਸਨ। ਘਟਨਾ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਸੱਟ ਨਹੀਂ ਲੱਗੀ।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=AISSF chief's house attacked, none hurt |url=https://www.tribuneindia.com/news/archive/punjab/aissf-chief-s-house-attacked-none-hurt-640272 |access-date=2022-08-25 |website=Tribuneindia News Service |language=en}}&lt;/ref&gt;

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਫਿਲਮ 'ਚ ਵਿਵਾਦਿਤ ਡਾਇਲਾਗਸ ਕਾਰਨ 'ਮੈਸੇਂਜਰ ਆਫ ਗੌਡ' ਦੀ ਸਕ੍ਰੀਨਿੰਗ 'ਤੇ ਪੂਰਨ ਪਾਬੰਦੀ ਲਗਾਉਣ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Furious Sikh Groups Demand Ban on the Dera Chief's Messenger of God Film Stunt |url=https://www.newindianexpress.com/thesundaystandard/2014/dec/28/furious-sikh-groups-demand-ban-on-the-dera-chief%e2%80%99s-messenger-of-god-film-stunt-698869.html |access-date=2022-08-24 |website=The New Indian Express}}&lt;/ref&gt;

2015 ਵਿੱਚ, ਪੀਰ ਮੁਹੰਮਦ ਨੇ [[1984 ਸਿੱਖ ਵਿਰੋਧੀ ਦੰਗੇ|1984 ਦੇ ਸਿੱਖ ਕਤਲੇਆਮ ਦੇ]] ਪੀੜਤਾਂ ਲਈ ਇਨਸਾਫ਼ ਦੀ ਮੰਗ ਲਈ [[ਆਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ]] ਤੋਂ [[ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ]] ਵਿਖੇ [[ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ|ਪੰਜਾਬ ਦੇ]] ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਦੀ ਰਿਹਾਇਸ਼ ਤੱਕ ਇੱਕ 'ਇਨਸਾਫ ਮਾਰਚ' ਦਾ ਆਯੋਜਨ ਕੀਤਾ।&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2015-04-02 |title=1984 riot victims take out 'Insaaf march' from Anadpur Sahib to Chandigarh |url=https://www.hindustantimes.com/chandigarh/1984-riot-victims-take-out-insaaf-march-from-anadpur-sahib-to-chandigarh/story-srk6L2bsbQZXIyLTkf5IjN.html |access-date=2022-08-25 |website=Hindustan Times |language=en}}&lt;/ref&gt; [[1984 ਸਿੱਖ ਵਿਰੋਧੀ ਦੰਗੇ|1984 ਦੀ ਸਿੱਖ ਨਸਲਕੁਸ਼ੀ]] ਲਈ ਸੱਜਣ ਕੁਮਾਰ ਅਤੇ ਜਗਦੀਸ਼ ਟਾਈਟਲਰ ਨੂੰ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਕਰਵਾਉਣ ਲਈ ਉਸ ਨੇ ਬਹੁਤ ਸੰਘਰਸ਼ ਕੀਤਾ।&lt;ref&gt;{{Cite web |date=April 30, 2013 |title=AISSF chief held for throwing shoe at judge who acquitted Sajjan |url=https://www.indiatoday.in/india/north/story/man-held-for-hurling-shoe-judge-acquittal-sajjan-kumar-1984-anti-sikh-riots-case-india-today-160680-2013-04-30 |access-date=2022-08-25 |website=India Today |language=en}}&lt;/ref&gt;

ਕਰਨੈਲ ਸਿੰਘ ਪੀਰ ਮੁਹੰਮਦ ਅਤੇ ਪਰਮਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਢੀਂਗਰਾ ਨੇ ਸੈਂਟਰਲ ਬੋਰਡ ਆਫ ਫਿਲਮ ਸਰਟੀਫਿਕੇਸ਼ਨ (ਸੀਬੀਐਫਸੀ) ਨੂੰ ਇੱਕ ਪੱਤਰ ਲਿਖ ਕੇ ਫਿਲਮ &quot;ਜਾਨਵਰ&quot; ਦੇ ਖਾਸ ਦ੍ਰਿਸ਼ਾਂ 'ਤੇ ਸਖ਼ਤ ਇਤਰਾਜ਼ ਦਰਜ ਕਰਾਇਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਸਿੱਖ ਭਾਈਚਾਰੇ ਵਿੱਚ ਕਾਫੀ ਪ੍ਰੇਸ਼ਾਨੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਏਆਈਐਸਐਸਐਫ ਸੀਬੀਐਫਸੀ ਨੂੰ ਫਿਲਮ ਵਿੱਚੋਂ ਅਪਮਾਨਜਨਕ ਦ੍ਰਿਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਹਟਾ ਕੇ ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਨੂੰ ਜਲਦੀ ਹੱਲ ਕਰਨ ਲਈ ਦਿਲੋਂ ਬੇਨਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://aliyesha.com/sub/articles/news/display/pb_aissf_appeals_censor_board_animal_disturbing_sikh_sentiments?fbclid=IwAR27E7xK46YefFde3RzlEuf2ShjcnhX-nG6L_UX-mhaD11HqW4I94H6srO0|title=AISSF Appeals to Censor Board: Remove 'Animal' Film Scenes Disturbing Sikh Religious Sentiments.|last=Kharbanda|first=Dr.|date=2023-12-10|work=Aliyesha|access-date=2023-12-13}}{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਅਪ੍ਰੈਲ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2023-12-10 |title=ਸਿੱਖ ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ ਨੇ ਸੈਂਸਰ ਬੋਰਡ ਨੂੰ ਫ਼ਿਲਮ ‘ਐਨੀਮਲ’ ਤੋਂ ਸਿੱਖ ਧਾਰਮਿਕ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਹਟਾਉਣ ਲਈ ਕਿਹਾ |url=https://yespunjab.com/punjabi/%e0%a8%b8%e0%a8%bf%e0%a9%b1%e0%a8%96-%e0%a8%ab%e0%a9%88%e0%a8%a1%e0%a8%b0%e0%a9%87%e0%a8%b8%e0%a8%bc%e0%a8%a8-%e0%a8%a8%e0%a9%87-%e0%a8%b8%e0%a9%88%e0%a8%82%e0%a8%b8%e0%a8%b0-%e0%a8%ac%e0%a9%8b/ |access-date=2023-12-13 |website=Yes Punjab - ਪੰਜਾਬੀ ਖ਼ਬਰਾਂ - Latest Punjab News in Punjabi |language=en-US |archive-date=2023-12-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231213211107/https://yespunjab.com/punjabi/%E0%A8%B8%E0%A8%BF%E0%A9%B1%E0%A8%96-%E0%A8%AB%E0%A9%88%E0%A8%A1%E0%A8%B0%E0%A9%87%E0%A8%B8%E0%A8%BC%E0%A8%A8-%E0%A8%A8%E0%A9%87-%E0%A8%B8%E0%A9%88%E0%A8%82%E0%A8%B8%E0%A8%B0-%E0%A8%AC%E0%A9%8B/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

== ਪ੍ਰਾਪਤੀਆਂ ==
ਪੀਰ ਮੁਹੰਮਦ ਨੂੰ 2013 ਵਿੱਚ [[ਇੰਗਲੈਂਡ|ਇੰਗਲੈਂਡ ਦੀ]] ਸੰਸਦ [[ਵੈਸਟਮਿੰਸਟਰ|ਵੈਸਟਮਿਨਸਟਰ]] ਵੱਲੋਂ [[ਸਿੱਖ]] ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਈਚਾਰੇ ਵੱਲੋਂ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

2014 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੂੰ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਟਾਕਾਨਿਨੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸਾਹਿਬ, [[ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ]] ਵਿੱਚ ਸਿੱਖ ਸੁਪਰੀਮ ਕੌਂਸਲ ਦੁਆਰਾ ਸੋਨੇ ਦੇ ਤਗਮੇ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

[[ਸਿਡਨੀ]], [[ਆਸਟਰੇਲੀਆ|ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ]] ਦੇ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦਰਬਾਰ, ਡਬਲਿਨ ਵਿਖੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪੰਥਕ ਕਾਰਜਾਂ ਕਰਕੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸਨਮਾਨਿਤ ਵੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।

== ਹਵਾਲੇ ==
{{Reflist}}
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1968]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਦੇ ਸਿਆਸਤਦਾਨ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿੱਖ ਰਾਜਨੀਤੀ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਸਿੱਖ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]]</text>
      <sha1>ki9k32tcmolwy5mjheg8rerbavcmluo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਗਿਰਿਜਾ (ਅਭਿਨੇਤਰੀ)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>195414</id>
    <revision>
      <id>846342</id>
      <parentid>796803</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T10:53:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>37445</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>846342</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9740" sha1="a0dnsbeis5oa1v6tiek86fetmuf04pc" xml:space="preserve">
{{Infobox person
| honorific_prefix   = 
| name               = ਗਿਰਿਜਾ
| image              = 
| image_size         = 
| caption            = 
| birth_name         = ਦਾਸਰੀ ਗਿਰਿਜਾ
| birth_date         = 3 ਮਾਰਚ 1938
| birth_place        = ਕਨਕੀਪਡੂ, ਮਦਰਾਸ ਪ੍ਰੈਜ਼ੀਡੈਂਸੀ, [[ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਇੰਡੀਆ]]
| death_date         = 5 ਸਤੰਬਰ 1995
| death_place        = [[ਮਦਰਾਸ]], [[ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ]], ਭਾਰਤ
| occupation         = ਅਦਾਕਾਰਾ, ਕਾਮੇਡੀਅਨ ਅਤੇ ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਮਾਤਾ
| years_active       = 1950 1977
| spouse             = 
| children           = 
| awards             = 
}}

'''ਦਸਾਰੀ ਗਿਰੀਜਾ''' ([[ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ]]: '''Dasari Girija;''' 3 ਮਾਰਚ 1938 - 5 ਸਤੰਬਰ 1995) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾ ਸੀ ਜਿਸਨੇ [[ਤੇਲੁਗੂ ਭਾਸ਼ਾ|ਤੇਲਗੂ]] ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਉਹ 1950, 1960 ਅਤੇ 1970 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਕਾਮਿਕ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰਗਰਮ ਸੀ।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=నటి గిరిజ – Telugucinema Charitra |url=http://telugucinemacharitra.com/%E0%B0%A8%E0%B0%9F%E0%B0%BF-%E0%B0%97%E0%B0%BF%E0%B0%B0%E0%B0%BF%E0%B0%9C/ }}{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਸਤੰਬਰ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; ਉਹ ਰੇਲਾਂਗੀ ਨਾਲ ਕਈ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਨਜ਼ਰ ਆਈ, ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਇੱਕ ਮਸ਼ਹੂਰ ਕਾਮੇਡਿਕ ਜੋੜੀ ਬਣ ਗਈਆਂ।

== ਫਿਲਮੀ ਕਰੀਅਰ ==
ਉਸਦਾ ਜਨਮ 3 ਮਾਰਚ 1938 ਨੂੰ ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਕਾਂਕੀਪਾਡੂ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਦੀ ਮਾਂ ਸਟੇਜਿੰਗ ਅਤੇ ਫਿਲਮ ਅਦਾਕਾਰਾ ਦਸਾਰੀ ਰਾਮਤੀਲਕਮ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{Cite web |date=12 July 2019 |title=మా అమ్మపై ఇన్ని పుకార్లా |url=https://www.sakshi.com/news/family/actress-girija-daughter-saleema-interview-1206068}}&lt;/ref&gt;

ਉਸਦੀ ਪਹਿਲੀ ਫਿਲਮ ਕਸਤੂਰੀ ਸਿਵਾਰਾਓ ਦੀ ''ਪਰਮਾਨੰਦਯ ਸ਼ਿਸ਼ੂਲੁ'' (1950) ਸੀ। ਉਸਨੇ ਰੇਲਾਂਗੀ ਅਤੇ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਹੋਰ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਅਦਾਕਾਰਾਂ ਨਾਲ ਕਈ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। 1951 ਦੀ ਹਿੱਟ ਫਿਲਮ ''ਪਤਾਲ ਭੈਰਵੀ'' ਵਿੱਚ ਪਠਾਲ ਭੈਰਵੀ ਨਾਮਕ ਉਸਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨੇ ਉਸਦੀ ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਉਸਨੂੰ ਲਗਭਗ ਦੋ ਦਹਾਕਿਆਂ ਤੱਕ ਕਈ ਫਿਲਮਾਂ ਦੀਆਂ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ਾਂ ਮਿਲੀਆਂ। ''ਅੱਪੂ ਚੇਸੀ ਪੱਪੂ ਕੂਡੂ'' (1959) ਵਿੱਚ ਰੇਲੰਗੀ ਦੇ ਉਲਟ ਊਸ਼ਾ ਵਜੋਂ ਉਸਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਯਾਦਗਾਰੀ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ 'ਤੇ ਸਦਾਬਹਾਰ ਕਾਮੇਡੀ ਗੀਤ ''ਕਸੀਕੀ ਪੋਯਾਨੂ ਰਾਮਹਾਰੀ ਦੀ'' ਤਸਵੀਰ ਬਣਾਈ ਗਈ ਹੈ।&lt;ref&gt;Archived at [https://ghostarchive.org/varchive/youtube/20211205/7gxHjJIWg08 Ghostarchive] and the {{Cite web |date=18 September 2014 |title=Appu Chesi Pappu Koodu {{!}}{{!}} Kasi Poyanu Ramahari Full Video Song {{!}}{{!}} NTR, Savitri, Jamuna, SVR |url=https://www.youtube.com/watch?v=7gxHjJIWg08 |via=[[YouTube]] |access-date=13 ਮਾਰਚ 2025 |archive-date=27 ਨਵੰਬਰ 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161127023620/https://www.youtube.com/watch?v=7gxHjJIWg08 |url-status=bot: unknown }}: {{Cite web |date=18 September 2014 |title=Appu Chesi Pappu Koodu {{!}}{{!}} Kasi Poyanu Ramahari Full Video Song {{!}}{{!}} NTR, Savitri, Jamuna, SVR |url=https://www.youtube.com/watch?v=7gxHjJIWg08 |via=[[YouTube]]}}&lt;/ref&gt; ਕਾਮੇਡੀ ਜੋੜੀ ਨੇ ਸੁਰੇਸ਼ ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨ ਦੇ ਅਵਾਰਡ ਜੇਤੂ ''ਰਾਮੂਡੂ ਭੀਮੁਡੂ'' (1964) ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। [[ਸਿਗਰਟਨੋਸ਼ੀ]] ਦੀ ਆਦਤ ਬਾਰੇ ਮਜ਼ਾਕੀਆ ਗਾਣਾ ''&quot;ਸਾਰਦਾ ਸਾਰਦਾ ਸਿਗਰੇਟੂ&quot;'' ਉਸ ਸਮੇਂ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸੁਪਰਹਿੱਟ ਰਿਹਾ।&lt;ref&gt;Archived at [https://ghostarchive.org/varchive/youtube/20211205/E_ODm_JQLkw Ghostarchive] and the {{Cite web |date=16 September 2008 |title=SARADA SARADA CIGARETTU SONG IN RAMUDU - BHEMUDU |url=https://www.youtube.com/watch?v=E_ODm_JQLkw |via=[[YouTube]] |access-date=13 ਮਾਰਚ 2025 |archive-date=16 ਜਨਵਰੀ 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190116111016/https://www.youtube.com/watch?v=E_ODm_JQLkw |url-status=bot: unknown }}: {{Cite web |date=16 September 2008 |title=SARADA SARADA CIGARETTU SONG IN RAMUDU - BHEMUDU |url=https://www.youtube.com/watch?v=E_ODm_JQLkw |via=[[YouTube]]}}&lt;/ref&gt; ਉਸਨੇ ਪੰਜਾਹ ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੌਰਾਨ ਤਾਮਿਲ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।

ਉਸਨੇ ਰੇਲਾਂਗੀ ਦੇ ਨਾਲ ਸ਼ੰਕਰ ਰੈੱਡੀ ਦੀ ਮਹਾਂਕਾਵਿ ਫਿਲਮ ''ਲਾਵਾ ਕੁਸਾ'' (1963) ਵਿੱਚ ਛੋਟੀਆਂ ਪਰ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ''ਓਲਾਨੋਰੀ ਮਾਮਾ ਨੀ ਪਿੱਲਾਨੀ...'' ਗਾਣੇ ਦੀ ਸ਼ੂਟਿੰਗ ਵਿੱਚ ਵਾਧੂ ਸਮੇਂ ਲਈ ਕੋਈ ਵਾਧੂ ਮਿਹਨਤਾਨਾ ਲੈਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਕਾਮੇਡੀ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਉਸਨੇ ''ਭਾਰਿਆ ਭਰਤਾਲੂ'' (1961) ਵਿੱਚ ਦੂਜੀ ਹੀਰੋਇਨ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹੋਏ [[ਅੱਕਿਨੇਨੀ ਨਾਗੇਸ਼ਵਰ ਰਾਓ|ਅਕੀਨੇਨੀ ਨਾਗੇਸ਼ਵਰ ਰਾਓ]] ਦੇ ਨਾਲ ਹੇਮਲਤਾ ਦੀ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਵਿੱਚ ਚਰਿੱਤਰ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਵਜੋਂ ਅਤੇ ''ਵੇਲੁਗੂ ਨੀਦਾਲੂ'' (1961) ਵਿੱਚ ਵਰਾਲਕਸ਼ਮੀ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੇ ਕੁਝ ਮਿਥਿਹਾਸਕ ਅਤੇ ਜਨਪਦ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਨਿਭਾਈਆਂ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ''ਧਰਮ ਦੇਵਥਾ'' (1952)।&lt;ref name=&quot;BFTPHindu&quot;&gt;{{Cite news|dead-url=Randor Guy}}&lt;/ref&gt;

ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਸੀਐਸ ਰਾਜੂ ਨਾਲ ਇੱਕ ਨਿਰਮਾਤਾ ਵਜੋਂ ਇੱਕ ਫਿਲਮ ਕੰਪਨੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ, ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ ਵਿਜੇ ਗਿਰੀ ਧਵਾਜਾ ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨ (ਗਿਰਿਜਾ ਦੇ ਨਾਮ ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ) ਸੀ ਅਤੇ ''ਭਾਲੇ ਮਸਤਾਰੂ'' (1969) ਅਤੇ ''ਪਵਿੱਤਰ ਹ੍ਰੂਦਯਾਲੂ'' (1971) ਸਮੇਤ ਕੁਝ ਫਿਲਮਾਂ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕੀਤਾ, ਦੋਵਾਂ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਨਾਇਕ [[ਐਨ.ਟੀ. ਰਾਮਾ ਰਾਓ|ਐਨਟੀ ਰਾਮਾ ਰਾਓ]] ਦੁਆਰਾ ਨਿਭਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਭਾਰੀ ਵਿੱਤੀ ਨੁਕਸਾਨ ਝੱਲਣਾ ਪਿਆ।

== ਨਿੱਜੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ==
ਉਸਨੇ ਸੀ. ਸੰਨਿਆਸੀ ਰਾਜੂ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ, ਜਿਸਨੂੰ ਸੀਐਸ ਰਾਜੂ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਧੀ [[ਸਲੀਮਾ]] ਵੀ ਇੱਕ ਅਦਾਕਾਰਾ ਹੈ ਜੋ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਲਿਆਲਮ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{Cite web |date=14 March 2017 |title=Returning after a long hiatus: Saleema |url=https://www.deccanchronicle.com/entertainment/mollywood/140317/returning-after-a-long-hiatus-saleema.html}}&lt;/ref&gt; ਉਸਦੀ ਧੀ ਸਲੀਮਾ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਗਿਰੀਜਾ ਦੀ ਮੌਤ 5 ਸਤੰਬਰ 1995 ਨੂੰ ਹੋਈ ਸੀ।&lt;ref&gt;{{Cite web |date=12 July 2019 |title=మా అమ్మపై ఇన్ని పుకార్లా |url=https://www.sakshi.com/news/family/actress-girija-daughter-saleema-interview-1206068}}&lt;/ref&gt; ਭਾਵੇਂ ਉਹ [[ਸ਼ੱਕਰ ਰੋਗ|ਸ਼ੂਗਰ]] ਤੋਂ ਪੀੜਤ ਸੀ, ਪਰ ਆਖਰੀ ਪਲਾਂ ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ ਸਾਹ ਲੈਣ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਤਕਲੀਫ਼ ਹੋਈ ਅਤੇ [[ਚੇਨਈ|ਚੇਨਈ ਸਥਿਤ]] ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਅਚਾਨਕ ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ।

== ਹਵਾਲੇ ==

[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤਾਮਿਲ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਲਿਆਲਮ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤੇਲਗੂ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1995]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1938]]</text>
      <sha1>a0dnsbeis5oa1v6tiek86fetmuf04pc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਕਲਾ ਭਵਨ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>195602</id>
    <revision>
      <id>846328</id>
      <parentid>845975</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T05:57:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>37445</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>846328</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17897" sha1="qp09unz80wbd2moiaa0opswrww9azno" xml:space="preserve">{| class=&quot;infobox vcard&quot;
! colspan=&quot;2&quot; class=&quot;infobox-above fn org&quot; |ਕਲਾ ਭਵਨ
|-
| colspan=&quot;2&quot; class=&quot;infobox-subheader&quot; |[[:en:Visva-Bharati_University|ਵਿਸ਼ਵ-ਭਾਰਤੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ]]
|-
| colspan=&quot;2&quot; class=&quot;infobox-image&quot; |[[File:Kala_Bhavan,_Santiniketan.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Kala_Bhavan,_Santiniketan.jpg|frameless]]&lt;div class=&quot;infobox-caption&quot;&gt;ਕਲਾ ਭਵਨ, ਸ਼ਾਂਤੀਨਿਕੇਤਨ&lt;/div&gt;
|}
'''ਕਲਾ ਭਵਨ''' ([[ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ]]: '''Kala Bhavana;''' ਲਲਿਤ ਕਲਾ ਸੰਸਥਾਨ) [[ਭਾਰਤ|ਭਾਰਤ ਦੇ]] [[ਸ਼ਾਂਤੀਨਿਕੇਤਨ]] ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ [[ਵਿਸ਼ਵ ਭਾਰਤੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ|ਵਿਸ਼ਵ-ਭਾਰਤੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ]] ਦੀ ਲਲਿਤ ਕਲਾ ਫੈਕਲਟੀ ਹੈ। ਇਹ ਵਿਜ਼ੂਅਲ ਆਰਟਸ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਖੋਜ ਦੀ ਇੱਕ ਸੰਸਥਾ ਹੈ, ਜਿਸਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 1919 ਵਿੱਚ [[ਨੋਬਲ ਇਨਾਮ ਜੇਤੂਆਂ ਦੀ ਸੂਚੀ|ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜੇਤੂ]] [[ਰਬਿੰਦਰਨਾਥ ਟੈਗੋਰ]] ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।

== ਇਤਿਹਾਸ ==
ਕਲਾ ਭਵਨ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 1919 ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਸੀ।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=The presence of women in the institutionalized space and their interventions: Kala bhavana (1920-1930) |url=https://shodhganga.inflibnet.ac.in/bitstream/10603/133152/8/09_chapteriv.the%20presence%20of%20women%20in%20the%20institutionalised%20space%20and%20their%20interventions%20-%20kala%20bhavana(1920-1930).pdf |access-date=11 September 2019 |website=Page 177 |publisher=Shodhganga}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=6 September 2019 |title=100 years of Shantiniketan's Kala Bhavana |url=https://www.newindianexpress.com/cities/delhi/2019/sep/06/100-years-of-shantiniketans-kala-bhavana-2029677.html |access-date=11 September 2019 |publisher=The New Indian Express, 6 September 2019}}&lt;/ref&gt; ਹਾਲਾਂਕਿ ਕਲਾ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਇਸਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਦੀ ਸਹੀ ਮਿਤੀ ਨਿਰਧਾਰਤ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕੇ ਹਨ, ਪਰ ਇਸਨੇ 2019 ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਸ਼ਤਾਬਦੀ ਮਨਾਈ।&lt;ref name=&quot;ht&quot;&gt;{{Cite web |date=11 November 2018 |title=Rabindranath Tagore's art school Kala Bhavan set to turn 100 |url=https://www.hindustantimes.com/india-news/rabindranath-tagore-s-art-school-kala-bhavan-set-to-turn-100/story-SsohSATb1kNIR5YRASG4xJ.html |access-date=25 August 2019 |publisher=Hindustan Times, 11 November 2019}}&lt;/ref&gt; ਅਸਿਤ ਕੁਮਾਰ ਹਲਦਰ 1911 ਤੋਂ 1915 ਤੱਕ ਸ਼ਾਂਤੀਨਿਕੇਤਨ ਵਿਦਿਆਲਿਆ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕਲਾ ਅਧਿਆਪਕ ਸੀ ਅਤੇ 1919 ਤੋਂ 1921 ਤੱਕ ਕਲਾ ਭਵਨ ਦਾ ਇੰਚਾਰਜ ਸੀ।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Asitkumar Halder (1890-1961) |url=http://www.visvabharati.ac.in/AsitkumarHaldar.html |access-date=25 August 2019 |publisher=Visva Bharati |archive-date=22 ਅਗਸਤ 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190822080003/http://www.visvabharati.ac.in/AsitkumarHaldar.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;1919 ਵਿੱਚ, ਜਦੋਂ ਇਸਨੇ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ, ਇਸਨੇ ਸੰਗੀਤ ਅਤੇ ਕਲਾ ਸਿਖਾਉਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। 1933 ਤੱਕ, ਦੋਵੇਂ ਧਾਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਦੋ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਕੂਲਾਂ, ਕਲਾ ਭਵਨ ਅਤੇ ਸੰਗੀਤ ਭਵਨ ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=From Bharmacharyashrama to Visva-Bharati: A Chronicle of Metamorphosis of a Tiny School into an Internationally-Acclaimed Centre of Learning |url=http://www.visvabharati.ac.in/file/English-Chapter-I.pdf |access-date=26 August 2019 |publisher=Visva Baharati |archive-date=16 ਮਾਰਚ 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150316115647/http://www.visvabharati.ac.in/file/English-Chapter-I.pdf |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

1919 ਵਿੱਚ ਇਸਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਟੈਗੋਰ ਨੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਚਿੱਤਰਕਾਰ [[ਨੰਦਲਾਲ ਬੋਸ]], ਜੋ ਕਿ [[ਬੰਗਾਲ ਸਕੂਲ ਆਫ਼ ਆਰਟ]] ਲਹਿਰ ਦੇ ਸੰਸਥਾਪਕ, [[ਅਵਨਿੰਦਰਨਾਥ ਟੈਗੋਰ|ਅਬਨਿੰਦਰਨਾਥ ਟੈਗੋਰ]] ਦੇ ਚੇਲੇ ਸਨ, ਨੂੰ ਸੰਸਥਾ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਬਣਨ ਲਈ ਸੱਦਾ ਦਿੱਤਾ। ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ, ਬਿਨੋਦ ਬਿਹਾਰੀ ਮੁਖਰਜੀ ਅਤੇ ਰਾਮਕਿੰਕਰ ਬੈਜ ਵਰਗੇ ਦਿੱਗਜ ਕਾਲਜ ਨਾਲ ਜੁੜੇ, ਅਤੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਸੰਸਥਾ ਨੂੰ ਸਗੋਂ ਆਧੁਨਿਕ ਭਾਰਤੀ ਪੇਂਟਿੰਗ ਨੂੰ ਵੀ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਦਿਸ਼ਾ ਦਿੱਤੀ। ਸ਼ਾਂਤੀਨਿਕੇਤਨ ਵਿਖੇ, ਕਲਾ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ ਬਾਰੇ ਰਬਿੰਦਰਨਾਥ ਟੈਗੋਰ ਦੇ ਵਿਚਾਰ ਇੱਕ ਯਾਦਗਾਰੀ ਮਾਡਲ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਜਾਰੀ ਰਹੇ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਸ਼ਾਂਤੀਨਿਕੇਤਨ ਦੇ ਕਲਾ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਵਿਕਸਤ ਹੋਏ, ਵਿਚਾਰਾਂ ਦੇ ਤਿੰਨ ਥੰਮ੍ਹ - ਨੰਦਲਾਲ ਬੋਸ, ਬੇਨੋਦੇ ਬਿਹਾਰੀ ਮੁਖਰਜੀ ਅਤੇ ਰਾਮਕਿੰਕਰ ਬੈਜ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮਿਲ ਕੇ ਸ਼ਾਂਤੀਨੀਕੇਤਨ ਨੂੰ ਵੀਹਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਆਧੁਨਿਕ ਕਲਾ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਿਲੱਖਣ ਉੱਤਮਤਾ ਦੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚਾਇਆ।

1997 ਵਿੱਚ, ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਕਲਾ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ [[ਆਰ ਸਿਵਾ ਕੁਮਾਰ|ਆਰ. ਸ਼ਿਵ ਕੁਮਾਰ ਨੇ]] [[ਨੈਸ਼ਨਲ ਗੈਲਰੀ ਆਫ਼ ਮਾਡਰਨ ਆਰਟ]] ਵਿਖੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀ, ''ਸ਼ਾਂਤੀਨੀਕੇਤਨ: ਦ ਮੇਕਿੰਗ ਆਫ਼ ਏ ਕੰਟੈਕਸਟਚੁਅਲ ਮਾਡਰਨਿਜ਼ਮ'', ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ।&lt;ref name=&quot;modernism&quot;&gt;{{Cite web |title=Finding an expression of its own |url=https://frontline.thehindu.com/static/html/fl1418/14180690.htm |access-date=5 September 2019 |website=frontline.thehindu.com }}{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਮਾਰਚ 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=December 2023|bot=InternetArchiveBot|fix-attempted=yes}}&lt;/ref&gt; ਇਸ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀ ਨੇ ਚਾਰ ਆਧੁਨਿਕ ਭਾਰਤੀ ਕਲਾਕਾਰਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਨੰਦਲਾਲ ਬੋਸ, ਰਬਿੰਦਰਨਾਥ ਟੈਗੋਰ, ਰਾਮ ਕਿੰਕਰ ਬੈਜ ਅਤੇ ਬਿਨੋਦ ਬਿਹਾਰੀ ਮੁਖਰਜੀ, ਦੇ ਲਗਭਗ ਸੌ ਕੰਮਾਂ ਨੂੰ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਲਿਆਂਦਾ ਅਤੇ ਸ਼ਾਂਤੀਨੀਕੇਤਨ ਕਲਾ ਲਹਿਰ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ।&lt;ref name=&quot;modernism&quot; /&gt; ਆਰ. ਸ਼ਿਵ ਕੁਮਾਰ ਨੇ ਦਲੀਲ ਦਿੱਤੀ ਕਿ &quot;ਸ਼ਾਂਤੀਨਿਕੇਤਨ ਦੇ ਕਲਾਕਾਰ ਇਹ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦੇ ਸਨ ਕਿ ਸਵਦੇਸ਼ੀ ਹੋਣ ਲਈ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਥੀਮ ਜਾਂ ਸ਼ੈਲੀ ਵਿੱਚ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਹੋਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਧੁਨਿਕ ਹੋਣ ਲਈ ਕਿਸੇ ਖਾਸ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰਸਮੀ ਭਾਸ਼ਾ ਜਾਂ ਤਕਨੀਕ ਨੂੰ ਅਪਣਾਉਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।&quot; ਆਧੁਨਿਕਤਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਨਾ ਤਾਂ ਇੱਕ ਸ਼ੈਲੀ ਸੀ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀਵਾਦ ਦਾ ਇੱਕ ਰੂਪ। ਇਹ ਕਲਾ ਦੇ ਬੁਨਿਆਦੀ ਪਹਿਲੂਆਂ ਨਾਲ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਪੁਨਰ-ਸ਼ਮੂਲੀਅਤ ਸੀ ਜੋ ਕਿਸੇ ਦੀ ਵਿਲੱਖਣ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਸੀ।&quot;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Humanities underground » All the Shared Experiences of the Lived World II |url=http://humanitiesunderground.org/all-the-shared-experiences-of-the-lived-world-ii/ |access-date=2025-03-15 |archive-date=2014-11-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141120070806/http://humanitiesunderground.org/all-the-shared-experiences-of-the-lived-world-ii/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਕਲਾ ਭਵਨ ਦੇ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਵਜੋਂ, [[ਦਿਨਕਰ ਕੌਸ਼ਿਕ|ਦਿਨਕਰ ਕੌਸ਼ਿਕ ਨੇ]] ਇਸਨੂੰ ਸਮਕਾਲੀ ਕਲਾ ਅਭਿਆਸਾਂ ਲਈ ਮੁੜ ਆਕਾਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਸਨੇ ਮੂਰਤੀਕਾਰ ਸਰਬਰੀ ਰਾਏ ਚੌਧਰੀ, ਅਜੀਤ ਚੱਕਰਵਰਤੀ, ਗ੍ਰਾਫਿਕ ਕਲਾਕਾਰ ਸੋਮਨਾਥ ਹੋਰੇ ਅਤੇ ਚਿੱਤਰਕਾਰ ਸਨਤ ਕਰ ਅਤੇ ਲਾਲੂ ਪ੍ਰਸਾਦ ਸ਼ਾਅ ਨੂੰ ਕਲਾ ਭਵਨ ਵਿੱਚ ਅਧਿਆਪਕ ਵਜੋਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਲਈ ਸੱਦਾ ਦਿੱਤਾ। ਸੰਸਥਾ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਲਿਆਉਣ ਲਈ ਉਸਨੇ ਜੋ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਕੰਮ ਕੀਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ''ਨੰਦਨ ਮੇਲਾ'' ਲਗਾਉਣਾ ਵੀ ਸੀ। 1-2 ਦਸੰਬਰ ਨੂੰ, ''ਨੰਦਨ ਮੇਲਾ'' ਨੰਦਲਾਲ ਬੋਸ ਦੀ ਜਨਮ ਵਰ੍ਹੇਗੰਢ ਮਨਾਉਂਦਾ ਹੈ। &quot;ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਪੇਂਟਿੰਗ, ਮੂਰਤੀ, ਸਿਰਾਮਿਕਸ, ਗ੍ਰਾਫਿਕਸ, ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਅਤੇ ਕਲਾ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿਭਾਗਾਂ ਦੁਆਰਾ ਲਗਾਏ ਗਏ ਕਲਾ ਸਟਾਲਾਂ ਸਮੇਤ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਟਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਅਤੇ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਏ ਗਏ ਕਲਾਕ੍ਰਿਤੀਆਂ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਕੈਲੰਡਰ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਸ਼ਿਲਪਕਾਰੀ ਦੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ, ਡਾਇਰੀਆਂ, ਸਟੇਸ਼ਨਰੀ, ਫੈਸ਼ਨ ਗਹਿਣੇ, ਪੇਂਟਿੰਗਾਂ, ਪ੍ਰਿੰਟ, ਸਰਾਂ (ਮਿੱਟੀ ਦੀਆਂ ਪਲੇਟਾਂ), ਅਤੇ ਸਿਰਾਮਿਕਸ, ਲੱਕੜ ਅਤੇ ਧਾਤ ਦੀਆਂ ਮੂਰਤੀਆਂ ਕਿਫਾਇਤੀ ਕੀਮਤਾਂ 'ਤੇ ਵਿਕਰੀ ਲਈ ਹਨ।&quot;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Nandan Mela |url=https://www.santiniketan.in/nandan-mela/ |access-date=23 August 2019 |publisher=Santiniketan |archive-date=24 ਅਗਸਤ 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190824015821/https://www.santiniketan.in/nandan-mela/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

== ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਲੋਕ ==
ਇਹ ਕਲਾ ਭਵਨ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸਾਬਕਾ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਅਤੇ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਆਖਰੀ ਨਾਮ ਦੁਆਰਾ ਵਰਣਮਾਲਾ ਕ੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਸੂਚੀਬੱਧ ਹੈ।

=== ਫੈਕਲਟੀ ===

* ਅਸਿਤ ਕੁਮਾਰ ਹਲਦਰ, 1911 ਤੋਂ 1915 ਤੱਕ ਸ਼ਾਂਤੀਨਿਕੇਤਨ ਵਿਦਿਆਲਿਆ ਵਿੱਚ ਕਲਾ ਅਧਿਆਪਕ ਸਨ ਅਤੇ 1919 ਤੋਂ 1921 ਤੱਕ ਕਲਾ ਭਵਨ ਦੇ ਇੰਚਾਰਜ ਸਨ।
* ਸਟੈਲਾ ਕ੍ਰੈਮਰਿਸ਼, ਅਮਰੀਕੀ [[ਕਲਾ ਇਤਿਹਾਸ|ਕਲਾ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ]], 1922-24 ਵਿੱਚ ਕਲਾ ਭਵਨ, ਸ਼ਾਂਤੀਨਿਕੇਤਨ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਉਂਦੀ ਸੀ। ਉਹ ਇੱਕ ਹੁਨਰਮੰਦ ਡਾਂਸਰ ਸੀ ਅਤੇ ਸ਼ਾਂਤੀਨਿਕੇਤਨ ਆਸ਼ਰਮ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ &quot;ਸੰਗੀਤਕ ਅਭਿਆਸ&quot; ਸਿਖਾਉਂਦੀ ਸੀ। ਉਸਨੂੰ ਦੇਸੀਕੋਟਮਾ ਅਤੇ [[ਪਦਮ ਭੂਸ਼ਣ]] ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।&lt;ref&gt;{{Cite web |last= |first= |date= |title=Stella Kramrisch |url=http://www.visvabharati.ac.in/StellaKramrisch.html |access-date=2019-09-04 |website=Visva Bharati |archive-date=2019-09-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190918092753/http://www.visvabharati.ac.in/StellaKramrisch.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
* [[ਆਰ ਸਿਵਾ ਕੁਮਾਰ|ਆਰ. ਸ਼ਿਵ ਕੁਮਾਰ]], ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਲਾ ਭਵਨ ਵਿਖੇ ਕਲਾ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ, ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਫੈਕਲਟੀ ਵਜੋਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਏ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਬਣੇ, ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਕਲਾ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਹਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਈ ਕਲਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀਆਂ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Contemporary Indian Art |url=http://www.iaac.us/erasing_borders2008/marg.htm |access-date=3 August 2019 |publisher=Indo-American Arts Council}}&lt;/ref&gt;

=== ਪੇਂਟਰ ===

* [[ਜੈਸ੍ਰੀ ਬਰਮਨ|ਜੈਸ਼੍ਰੀ ਬਰਮਨ]], ਇੱਕ ਕਲਾਕਾਰ ਅਤੇ ਚਿੱਤਰਕਾਰ ਜੋ ਪੈਰਿਸ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਅਤੇ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਨੇ ਕਲਾ ਭਵਨ ਤੋਂ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਕੀਤੀ।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Jayasri Burman |url=http://www.aicongallery.com/artists/jayasri-burman/biography |access-date=20 August 2019 |publisher=Aicon Gallery}}&lt;/ref&gt;
* ਜੋਗੇਨ ਚੌਧਰੀ, ਉੱਘੇ ਚਿੱਤਰਕਾਰ ਅਤੇ ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ, ਕਲਾ ਭਵਨ ਵਿਖੇ ਪੜ੍ਹਾਉਂਦੇ ਹਨ।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Jogen Chowdhury |url=https://www.indiaart.com/Artists/Jogen-Chowdhury/Profile-of-Jogen-Chowdhury.asp |access-date=23 August 2019 |publisher=IndiaArt}}&lt;/ref&gt;
* ਸੋਮਨਾਥ ਹੋਰੇ, ਮੂਰਤੀਕਾਰ ਅਤੇ ਪ੍ਰਿੰਟਮੇਕਰ, ਕਲਾ ਭਵਨ ਵਿਖੇ ਪੜ੍ਹਾਉਂਦੇ ਸਨ। ਉਹ [[ਪਦਮ ਭੂਸ਼ਣ]] ਪੁਰਸਕਾਰ ਦੇ ਪ੍ਰਾਪਤਕਰਤਾ ਸਨ। 
* ਕੈਲਾਸ਼ ਚੰਦਰ ਮੇਹਰ, ਚਿੱਤਰਕਾਰ, ਕਲਾ ਭਵਨ ਤੋਂ ਪੜ੍ਹਿਆ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ [[ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ]] ਪੁਰਸਕਾਰ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Paintings |url=http://www.indian-heritage.org/painting/kcmehr.html |access-date=29 August 2019 |website=Kailash Chandra Mehr |publisher=Indian Heritage}}&lt;/ref&gt;
* ਏ. ਰਾਮਚੰਦਰਨ, ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਚਿੱਤਰਕਾਰ ਅਤੇ [[ਪਦਮ ਭੂਸ਼ਣ]] ਪੁਰਸਕਾਰ ਜੇਤੂ, ਕਲਾ ਭਵਨ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਸਨ।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=A Ramachandran |url=http://www.vadehraart.com/a-ramachandran |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20200106202935/http://www.vadehraart.com/a-ramachandran |archive-date=6 January 2020 |access-date=2019-09-04 |website=Vadehra Art Gallery |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

=== ਪ੍ਰਿੰਟਮੇਕਰ ===

* ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਰੈਡੀ, ਅਟੇਲੀਅਰ 17 ਵਿੱਚ ਮਾਸਟਰ ਪ੍ਰਿੰਟਮੇਕਰ ਅਤੇ ਮੂਰਤੀਕਾਰ, ਨੇ ਕਲਾ ਭਵਨ ਤੋਂ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ।&lt;ref&gt;{{Cite web |last= |first= |date=18 October 2016 |title=Krishna Reddy and Atelier 17: A &quot;New Form&quot; Takes Shape |url=https://metmuseum.org/blogs/ruminations/2016/workshop-and-legacy-krishna-reddy-a-new-form |access-date=2019-09-04 |website=The Metropolitan Museum of Art (The Met) }}{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਮਈ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;
* ਕੇ.ਜੀ. ਸੁਬਰਾਮਨੀਅਨ, ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਚਿੱਤਰਕਾਰ ਅਤੇ [[ਪਦਮ ਵਿਭੂਸ਼ਨ|ਪਦਮ ਵਿਭੂਸ਼ਣ]] ਪੁਰਸਕਾਰ ਜੇਤੂ, ਕਲਾ ਭਵਨ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਸਨ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਂਤੀਨਿਕੇਤਨ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਉਣ ਲਈ ਵਾਪਸ ਆਏ।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=K.G.Subramanyan |url=http://www.vadehraart.com/k-g-subramanyam |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20200106203433/http://www.vadehraart.com/k-g-subramanyam |archive-date=6 January 2020 |access-date=20 August 2019 |publisher=Vadhera Art Gallery}}&lt;/ref&gt;

== ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ ==

* [[ਸ਼ਾਂਤੀਨਿਕੇਤਨ]]

== ਹਵਾਲੇ ==

[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਬਿੰਦਰਨਾਥ ਟੈਗੋਰ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖਿਆ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਡਾਟਾ ਤੇ ਗੁਣਕ ਹਨ]]</text>
      <sha1>qp09unz80wbd2moiaa0opswrww9azno</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ:ਸੱਥ</title>
    <ns>4</ns>
    <id>203558</id>
    <revision>
      <id>846325</id>
      <parentid>846247</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T05:23:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AMRIT RAISAR</username>
        <id>50306</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਗਾਡੀ ਲੁਹਾਰ ਕਬੀਲੇ ਸਬੰਧਿਤ ਫੋਟੋ ਸ਼ੂਟ */ ਨਵਾਂ ਭਾਗ</comment>
      <origin>846325</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="99913" sha1="1nzd74ydus28ap1n1qec4o9pn23z4ts" xml:space="preserve">{{ਸੱਥ/ਹੈੱਡਰ}}


== ਵਿਕੀ ਲਵਜ਼ ਹਿਮਾਲਿਆ ਵਰਕਸ਼ਾਪ ਅਤੇ ਓਕੇਆਈ ਨਾਲ਼ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਸੰਭਾਵਿਤ ਸਹਿਯੋਗ ==

ਸਤਿ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਜੀ, [https://outreachdashboard.wmflabs.org/campaigns/wiki%20loves%20himalayas/programs ਵਿਕੀ ਲਵਜ਼ ਹਿਮਾਲਿਆ] ਨਾਮ ਦੇ ਹੇਠ ਹੁਣ ਤੱਕ ਤਿੰਨ ਵਰਕਸ਼ਾਪ ਹੋ ਚੁੱਕੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਇੱਕ ਟ੍ਰੇਨਰ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਇਹਨਾਂ ਵਰਕਸ਼ਾਪਾਂ ਨੂੰ [https://hsrc.iiit.ac.in/research/highland%20histories.html ਹਾਈਲੈਂਡ ਹਿਸਟਰੀਜ਼] ਅਤੇ [[m:IIITH-OKI|ਓਕੇਆਈ]] ਵੱਲੋਂ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਓਕੇਆਈ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਮੈਂ ਇਸ ਲੜੀ ਦੀ ਅਗਲੀ ਵਰਕਸ਼ਾਪ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੇ ਕਮਿਊਨਿਟੀ ਕੋਆਰਡੀਨੇਟਰ ਵਜੋਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਲੜੀ ਦੀ ਅਗਲੀ ਵਰਕਸ਼ਾਪ ੧ ਅਤੇ ੨ ਅਪ੍ਰੈਲ ਨੂੰ ਸਿੱਕਮ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ। ਧੰਨਵਾਦ। -- [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Kuldeep (Punjabi Wikimedians)|Kuldeep (Punjabi Wikimedians)]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Kuldeep (Punjabi Wikimedians)|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 17:11, 22 ਫ਼ਰਵਰੀ 2026 (UTC)

== ਦੇਵ ਸਮਾਜ ਕਾਲਜ ਫ਼ਾਰ ਵੂਮੈਨ, ਫ਼ਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਵਿੱਚ ਵਰਕਸ਼ਾਪ ==

ਸਤਿ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਜੀ, ਆਪਣੇ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੇ ਵਰਤੋਂਕਾਰ [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:ਨਿਸ਼ਾਨ ਸਿੰਘ ਵਿਰਦੀ|ਨਿਸ਼ਾਨ ਸਿੰਘ ਵਿਰਦੀ]] ਜੀ [[ਦੇਵ ਸਮਾਜ ਕਾਲਜ ਫ਼ਾਰ ਵੂਮੈਨ, ਫ਼ਿਰੋਜ਼ਪੁਰ]] ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਪਿਛਲੇ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਵੱਲੋਂ ਸੰਪਰਕ ਕਰਕੇ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਨਵੇਂ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਵਿਕੀਮੀਡੀਆ ਦੇ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟਾਂ ਨਾਲ਼ ਜਾਣੂ ਕਰਵਾਉਣ ਲਈ ਇੱਕ ਵਰਕਸ਼ਾਪ ਕਰਾਉਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਇਸ ਵਰਕਸ਼ਾਪ ਦਾ ਮੁੱਖ ਮਕਸਦ ਕਾਲਜ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਵਿਕੀ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟਾਂ ਨਾਲ਼ ਜਾਣੂ ਕਰਵਾਉਣਾ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਈਚਾਰੇ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਕਾਲਜ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧਕਾਂ ਨੇ ਵੀ ਇਸ ਵਰਕਸ਼ਾਪ ਨੂੰ ਕਰਵਾਉਣ ਦੇ ਪਰਵਾਨਗੀ ਦੇ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਇਸ ਵਰਕਸ਼ਾਪ ਦੇ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਬੰਧਾਂ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਨਿਸ਼ਾਨ ਸਿੰਘ ਵਿਰਦੀ ਜੀ ਨੇ ਲਈ ਹੈ। ਇਹ ਵਰਕਸ਼ਾਪ [[ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਹਿਲਾ ਦਿਵਸ]] ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖਦੇ ਹੋਏ ਉਸਦੇ ਨੇੜੇ ਦੇ ਦਿਨ ੬ ਮਾਰਚ ਨੂੰ ਕਰਵਾਈ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ।

ਇਸ ਵਰਕਸ਼ਾਪ ਵਿੱਚ ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਈਚਾਰੇ ਵਿੱਚੋਂ ਉੱਥੇ ਸਪੀਕਰ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਧੰਨਵਾਦ। -- [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Kuldeep (Punjabi Wikimedians)|Kuldeep (Punjabi Wikimedians)]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Kuldeep (Punjabi Wikimedians)|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 17:21, 22 ਫ਼ਰਵਰੀ 2026 (UTC)

== Punjabi Wikimedians Skill Development Workshop 2026, Chandigarh ==

ਸਤਿ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਜੀ,

ਸਮੂਹ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਕੀਮੀਡੀਅਨਜ਼ ਨੂੰ ਦੱਸਦਿਆਂ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ ਕਿ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਕੀਮੀਡੀਅਨਜ਼ ਯੂਜ਼ਰ ਗਰੁੱਪ ਵੱਲੋਂ '''21 ਅਤੇ 22 ਮਾਰਚ 2026''' ਨੂੰ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਵਿਖੇ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਦੋ-ਰੋਜ਼ਾ ਸਮਰੱਥਾ ਨਿਰਮਾਣ (Capacity Building) ਵਰਕਸ਼ਾਪ ਕਰਵਾਈ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਸ ਵਰਕਸ਼ਾਪ ਦਾ ਮੁੱਖ ਮਕਸਦ ਸਾਡੇ ਸਰਗਰਮ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੇ 'ਆਨ-ਵਿਕੀ' ਯੋਗਦਾਨ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਦੇ 'ਆਫ-ਵਿਕੀ' ਹੁਨਰਾਂ (ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕਮਿਊਨੀਕੇਸ਼ਨ, ਲੀਡਰਸ਼ਿਪ ਅਤੇ ਪਾਰਟਨਰਸ਼ਿਪ) ਨੂੰ ਨਿਖਾਰਨਾ ਹੈ। ਇਸ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਵਿੱਚ ਵਿਕੀਮੀਡੀਆ ਸੰਸਥਾ ਅਤੇ OKI (IIIT-H) ਦੇ ਸਟਾਫ ਮੈਂਬਰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਮਾਹਿਰ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣਗੇ।

ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਵਰਕਸ਼ਾਪ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦੇ ਹੋ ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਇਸ ਆਨਲਾਈਨ ਅਰਜ਼ੀ ਨੂੰ ਭਰਕੇ ਬਿਆਨ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ ਜਿਸਦੀ ਆਖ਼ਰੀ ਮਿਤੀ '''4 ਮਾਰਚ 2026''' ਹੈ। ਚੁਣੇ ਗਏ ਵਰਤੋਂਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਅਗਲੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਈਮੇਲ ਰਾਹੀਂ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇਗੀ।

'''ਰਜਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ਲਿੰਕ:''' [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSetY3Ja21LI1mCDVWJzkPX893Ll7ECrWP9MN4WQwjBgUkxjHw/viewform?usp=header ਗੂਗਲ ਫਾਰਮ]

-- [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Kuldeep (Punjabi Wikimedians)|Kuldeep (Punjabi Wikimedians)]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Kuldeep (Punjabi Wikimedians)|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 18:12, 26 ਫ਼ਰਵਰੀ 2026 (UTC)

:ਜੋ ਲੋਕ ਇਹ ਜਾਨਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦੇ ਹਨ ਕਿ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਕਿਵੇਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਸੋਧਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਲਈ 20 ਮਾਰਚ ਨੂੰ ਇੱਕ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਵਿਖੇ ਹੀ ਵਰਕਸ਼ਾਪ ਕਰਵਾਈ ਜਾਵੇਗੀ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵਿਸਥਾਰ ਵਿੱਚ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟਾਂ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇਗੀ। ਸਿੱਖਣ ਦੇ ਇੱਛੁਕ [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdv1EUW1QX2a4_6DXDUB-LrhBLpCqmdqqbhnt3Kn2jfds8swA/viewform?usp=header ਇਹ ਗੂਗਲ ਫਾਰਮ] ਭਰ ਸਕਦੇ ਹਨ।
:-- [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Kuldeep (Punjabi Wikimedians)|Kuldeep (Punjabi Wikimedians)]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Kuldeep (Punjabi Wikimedians)|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 17:28, 27 ਫ਼ਰਵਰੀ 2026 (UTC)
::ਕੁੱਝ ਕਾਰਨਾਂ ਕਰਕੇ ਇਹ ਆਊਟਰੀਚ ਵਰਕਸ਼ਾਪ ਮਾਰਚ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗੀ। ਰਜਿਸਟਰ ਕੀਤੇ ਵਰਤੋਂਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਜਾਣਕਾਰੀ ਈਮੇਲ ਰਾਹੀਂ ਵੀ ਭੇਜ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ। -- [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Kuldeep (Punjabi Wikimedians)|Kuldeep (Punjabi Wikimedians)]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Kuldeep (Punjabi Wikimedians)|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 12:01, 18 ਮਾਰਚ 2026 (UTC)

== Punjabi Wikimedians Women's Day Meetup 2026, Patiala ==

ਸਤਿ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਜੀ,

ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਕੀਮੀਡੀਅਨਜ਼ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਸਾਰੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣਕਾਰੀ ਸਾਂਝੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਕੀਮੀਡੀਅਨਜ਼ ਯੂਜ਼ਰ ਗਰੁੱਪ ਵੱਲੋਂ '''ਵੂਮੈਨ ਡੇ (ਮਹਿਲਾ ਦਿਵਸ)''' ਦੇ ਉਤਸਵ ਮੌਕੇ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਬੈਠਕ ਦਾ ਆਯੋਜਨ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਹ ਬੈਠਕ 9 ਮਾਰਚ ਨੂੰ ਪਟਿਆਲਾ ਵਿਖੇ (ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਨੇੜੇ) ਕਰਵਾਈ ਜਾਵੇਗੀ।

ਇਸ ਬੈਠਕ ਦਾ ਮੁੱਖ ਉਦੇਸ਼ ਵਿਕੀਮੀਡੀਆ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਂ ਵਿੱਚ ਨਵੇਂ ਮਹਿਲਾ ਐਡਿਟਰਾਂ ਦੀ ਭਾਗੀਦਾਰੀ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਨਾਲ ਜਾਣ-ਪਛਾਣ ਕਰਵਾਉਣਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਨਵੇਂ ਐਡਿਟਰਾ ਨੂੰ ਸੰਪਾਦਨ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ, ਹਵਾਲੇ ਜੋੜਨ ਅਤੇ ਲੇਖ ਵਧਾਉਣ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇਗੀ। ਖ਼ਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਇਸ ਬੈਠਕ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਔਰਤਾਂ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਮੌਜੂਦਾ ਲੇਖਾਂ ਦੇ ਸੁਧਾਰ 'ਤੇ ਰਹੇਗਾ।

[[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Tamanpreet Kaur|Tamanpreet Kaur]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Tamanpreet Kaur|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 14:23, 27 ਫ਼ਰਵਰੀ 2026 (UTC)

== ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਕੀਮੀਡੀਅਨਜ਼ ਸਾਲਾਨਾ ਯੋਜਨਾ 2026-27 ==

ਸਤਿ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਜੀ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਆਪਾਂ ਆਪਣੇ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੇ ਪੂਰੇ ਸਾਲ ਦੀਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਨੂੰ ਮੁੱਖ ਰੱਖਦੇ ਹੋਏ ਇੱਕ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾਈ ਸੀ ਜੋ ਕਿ ਮਈ 2026 ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ। ਇਸ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੀ ਹੁਣ ਸਾਲ ਜੂਨ 2026 ਤੋਂ ਮਈ 2027 ਦੇ ਲਈ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾ ਰਹੇ ਹਾਂ। ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਭਾਈਚਾਰੇ ਲਈ ਆਫ਼ਲਾਈਨ ਬੈਠਕ, ਵਰਕਸ਼ਾਪ, ਵਿਕੀ ਮੁਕਾਬਲੇ ਆਦਿ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਪੂਰੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਤੁਸੀਂ ਹੇਠ ਦਿੱਤੇ ਲਿੰਕਾਂ ਉੱਤੇ ਦੇਖ ਸਕਦੇ ਹੋ। ਤੁਸੀਂ ਇਹਨਾਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਲਈ ਆਪਣੇ ਵਿਚਾਰ ਜਾਂ ਟਿੱਪਣੀਆਂ ਇਸੇ ਦੇ ਜਵਾਬ ਵਿੱਚ ਦੇ ਸਕਦੇ ਹੋ। ਧੰਨਵਾਦ।

* ਯੋਜਨਾ - https://docs.google.com/document/d/1hRmcQpctTkW5uD2nEMPK4rwH8gy0sPcowds_nD8RhN8/edit?tab=t.0#heading=h.xguagl4w4kiz
* ਬਜਟ - https://docs.google.com/spreadsheets/d/1ObeAO3saDF_3EV97oLTuLkRkunufnghX/edit?gid=1317624397#gid=1317624397
* ਸਮਾਂਰੇਖਾ - https://docs.google.com/spreadsheets/d/11R9rU_dw-JO8srtJuZG17bnV4SPVLHtschTbLfwgxuE/edit?gid=0#gid=0

--'''[[user:kuldeepburjbhalaike|&lt;i style=&quot;color:#FF4500; font-family:sylfaen&quot;&gt;KuldeepBurjBhalaike&lt;/i&gt;]]''' &lt;sup style=&quot;color:#FF4500; font-family:georgia&quot;&gt;([[User_talk:Kuldeepburjbhalaike|Talk]])&lt;/sup&gt; 06:15, 7 ਮਾਰਚ 2026 (UTC)

== ਮਹਿਲਾ ਦਿਵਸ ਨਾਲ਼ ਸੰਬੰਧਤ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਅਤੇ ਆਗਾਮੀ ਵਰਕਸ਼ਾਪ ਬਾਰੇ ਅੱਪਡੇਟ ==

ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉੱਪਰ ਕੁੱਝ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਬਾਰੇ ਸਾਂਝਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਮੈਂ ਉਹਨਾਂ ਬਾਰੇ ਕੁੱਝ ਅੱਪਡੇਟ ਸਾਂਝਾ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ। ਇਹਨਾਂ ਦੋਵਾਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਦੇ ਆਯੋਜਕਾਂ ਨੂਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ਤੇ ਵਧਾਈ ਦੇਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ ਕਿਉਂਕਿ ਸਾਨੂੰ ਲੋੜ ਹੈ ਕਿ ਭਾਈਚਾਰੇ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਲੋਕ ਅੱਗੇ ਆਉਣ ਅਤੇ ਇਹੋ ਜਿਹੇ ਹੋਰ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਉਲੀਕਣ।

ਮਹਿਲਾ ਦਿਵਸ ਨੂੰ ਮੁੱਖ ਰੱਖਦੇ ਹੋਏ [[ਦੇਵ ਸਮਾਜ ਕਾਲਜ ਫ਼ਾਰ ਵੂਮੈਨ, ਫ਼ਿਰੋਜ਼ਪੁਰ]] ਇੱਕ ਆਊਟਰੀਚ ਵਰਕਸ਼ਾਪ ਕਰਵਾਈ ਗਈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ 100 ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਅਤੇ ਸਟਾਫ਼ ਨੇ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ। ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਲਹਿਰ ਕੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਕਿਵੇਂ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਅਸੀਂ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਵਰਤ ਸਕਦੇ ਹਾਂ ਅਤੇ ਕਿਵੇਂ ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸੋਧ ਵੀ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ ਆਦਿ ਬਾਰੇ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ। ਇਸ ਵਰਕਸ਼ਾਪ ਨੂੰ ਕਰਵਾਉਣ ਦੀ ਪੂਰੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:ਨਿਸ਼ਾਨ ਸਿੰਘ ਵਿਰਦੀ|ਨਿਸ਼ਾਨ ਸਿੰਘ ਵਿਰਦੀ]] ਜੀ ਨੇ ਲਈ ਸੀ। ([https://outreachdashboard.wmflabs.org/courses/Punjabi%20Wikimedians/Dev%20Samaj%20College%20For%20Women%20Firozpur,%20Outreach ਆਊਟਰੀਚ ਡੈਸਬੋਰਡ])

ਦੂਜੀ ਗਤੀਵਿਧੀ ਮਹਿਲਾ ਦਿਵਸ ਉੱਤੇ [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Tamanpreet Kaur|ਤਮਨਪ੍ਰੀਤ ਕੌਰ]] ਅਤੇ [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Taranpreet Goswami|ਤਰਨਪ੍ਰੀਤ ਗੋਸਵਾਮੀ]] ਜੀ ਵੱਲੋਂ ਪਟਿਆਲਾ ਵਿਖੇ ਮਹਿਲਾ ਮੀਟਅੱਪ ਕਰਵਾਇਆ ਗਿਆ। ਜਿਸ ਵਿੱਚ 10 ਮਹਿਲਾ ਵਿਕੀਮੀਡੀਅਨਜ਼ ਨੇ ਭਾਗ ਲਿਆ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ 4 ਨਵੇਂ ਵਰਕੋਂਕਾਰ ਖ਼ਾਤੇ ਵੀ ਬਣਾਏ ਗਏ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਸੋਧ ਅਤੇ ਵਿਕੀਸਰੋਤ ਦੇ ਮੁੱਢਲੇ ਗਿਆਨ ਬਾਰੇ ਚਰਚਾ ਕੀਤੀ ਗਈ। ([https://outreachdashboard.wmflabs.org/courses/Punjabi%20Wikimedians/Women's%20Week%20Meetup%202026/home ਆਊਟਰੀਚ ਡੈਸਬੋਰਡ])

ਆਖ਼ਰੀ ਅੱਪਡੇਟ ਆਗਾਮੀ 21 ਅਤੇ 22 ਮਾਰਚ 2026 ਨੂੰ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਵਰਕਸ਼ਾਪ ਹੁਣ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਦੀ ਬਜਾਏ '''ਪਟਿਆਲਾ''' ਵਿਖੇ ਕਰਵਾਈ ਜਾਵੇਗੀ। ਸੋ ਮੈਂ ਬੇਨਤੀ ਕਰਾਂਗਾ ਜਿਹਨਾਂ ਨੇ ਪਿਛਲੇ ਮੈਸੇਜ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤਾ ਫਾਰਮ ਨਹੀਂ ਭਰਿਆ ਸੀ ਉਹ [https://docs.google.com/forms/d/1NwQHxhXorpkv1wIS6nYELgDh3oJ5-t1G1Gie9HCM7HU/edit ਇਹ ਫਾਰਮ ਕੱਲ੍ਹ ਭਾਵ 11 ਮਾਰਚ ਤੱਕ] ਭਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਧੰਨਵਾਦ ਜੀ। -- [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Kuldeep (Punjabi Wikimedians)|Kuldeep (Punjabi Wikimedians)]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Kuldeep (Punjabi Wikimedians)|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 12:38, 10 ਮਾਰਚ 2026 (UTC)

== Request for Comment: VisualEditor automatic reference names ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
Hi, I’m Johannes from [[:m:Wikimedia Deutschland|Wikimedia Deutschland]]’s [[:m:WMDE Technical Wishes|Technical Wishes team]]. Apologies for writing in English. {{Int:Please-translate}}! We are considering to work on [[:m:Community Wishlist/W17|Community Wishlist/W17: Improve VE references' automatic names and reuse]]. This has been a long-term issue for wikitext editors (see e.g. [[:en:WP:VisualEditor/Named references]]) which has been among the top-voted wishes in several [[:m:Community Wishlist Survey|Community Wishlist Surveys]], e.g. [[:m:Community Wishlist Survey 2017/Editing/VisualEditor: Allow editing of auto-generated references before adding them|2017]], [[:m:Community Wishlist Survey 2019/Citations/VisualEditor: Allow references to be named|2019]], [[:m:Community Wishlist Survey 2022/Editing/VisualEditor should use human-like names for references|2022]] or [[:m:Community Wishlist Survey 2023/Editing/VisualEditor should use proper names for references|2023]].

We would like your input on the [[:m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names#Proposed solutions|solutions]] proposed on our project page: '''[[:m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names]]'''. We are considering several options, which can be combined if desired by the community.
* Changing the default pattern for automatically generated reference names (currently &lt;code&gt;&quot;:n&quot;&lt;/code&gt;, e.g. &lt;code&gt;&quot;:0&quot;&lt;/code&gt;, &lt;code&gt;&quot;:1&quot;&lt;/code&gt;...) to use the [[:mw:Help:Reference Previews#Exposed reference types|reference type]] instead (e.g. &lt;code&gt;&quot;book_reference-1&quot;&lt;/code&gt;).
* Providing a simple mechanism for communities to configure a different default name.
* Generating automatic reference names based on the [[:en:domain name|domain name]] (if it’s a web citation).
* Generating automatic reference names based on template parameters (e.g. &quot;title&quot; or &quot;last&quot;+&quot;first&quot;) – defined by the community.

=== Feedback ===
[[:m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names|Visit our project page]] to read about our proposal in detail and share your thoughts [[:m:Talk:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names#Request for comment|on metawiki]].

'''Please note''': We will only implement a solution if there’s clear consensus among the global community. Our intention is not to build the perfect solution, but to find a simple and lean one that alleviates the pain caused by auto generated names. We are aware that some experienced VisualEditor users might prefer an option to manually change reference names in VisualEditor, but such a UX intervention is difficult to achieve across reference types and thus out of scope for our team, we can only improve the auto-naming mechanism.
We are happy about suggestions for improving certain details of the proposed solutions. Any other feedback and alternative proposals are also welcome – even though it’s out of scope for us, it might still be relevant for future work on this topic.

Please support us interpreting consensus by clearly indicating your opinion (e.g. by using support/neutral/oppose templates). We are aware of [[:en:WP:NOTVOTE]], but given that we are facilitating this discussion with users from different wikis, potentially commenting in their native language, clearly indicating your position helps us avoid misunderstandings.

Thank you for participating!&lt;/div&gt; &lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:Johannes Richter (WMDE)|Johannes Richter (WMDE)]] ([[User talk:Johannes Richter (WMDE)|ਗੱਲ-ਬਾਤ]])&lt;/bdi&gt; 11:15, 19 ਮਾਰਚ 2026 (UTC)

(This message was sent to [[:ਵਿਕਿਪੀਡਿਆ:ਕਮਿਊਨਟੀ ਪੋਰਟਲ]] and is being posted here due to a redirect.)
&lt;!-- Message sent by User:Johannes Richter (WMDE)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Johannes_Richter_(WMDE)/MassMessageRecipients&amp;oldid=30281362 --&gt;

== Punjabi Wikimedians Capacity Building Workshop 2026, Chandigarh ==

ਸਤਿ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਜੀ, Punjabi Wikimedians Skill Development Workshop 2026, Chandigarh ਲਈ ਉੱਪਰ ਜਾਣਕਾਰੀ ਸਾਂਝੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਜੋ ਕਿ ਮਾਰਚ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਹੋਣੀ ਸੀ ਪਰ ਕੁੱਝ ਕਾਰਨਾਂ ਕਰਕੇ ਉਹ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕੀ। ਹੁਣ ਇਹ ਵਰਕਸ਼ਾਪ 18 ਅਤੇ 19 ਅਪਰੈਲ ਨੂੰ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਵਿੱਚ ਹੋਵੇਗੀ। ਪਹਿਲਾਂ ਸਾਂਝਾ ਕੀਤੇ ਅਨੁਸਾਰ ਇਸ ਵਿੱਚ ਓਕੇਆਈ ਅਤੇ ਵਿਕੀਮੀਡੀਆ ਸੰਸਥਾ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਵੀ ਇਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਨ ਲਈ ਤੁਸੀਂ ਹੇਠ ਦਿੱਤਾ ਫਾਰਮ ਭਰ ਸਕਦੇ ਹੋ। ਧੰਨਵਾਦ।
ਫਾਰਮ - https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdY8hwqRH1oFeExAkDXL2Ag4xW4oH7EM8PKi2mERlXHmaQMyg/viewform?usp=header

-- [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Kuldeep (Punjabi Wikimedians)|Kuldeep (Punjabi Wikimedians)]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Kuldeep (Punjabi Wikimedians)|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 17:56, 28 ਮਾਰਚ 2026 (UTC)

== ਵਿਕੀ ਕਾਨਫਰੰਸ ਇੰਡੀਆ 2026 ਲਈ ਸਕਾਲਰਸ਼ਿਪ ਅਰਜ਼ੀਆਂ ਸ਼ੁਰੂ ==

ਸਤਿ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਜੀ,

ਵਿਕੀ ਕਾਨਫਰੰਸ ਇੰਡੀਆ 2026 ਲਈ ਸਕਾਲਰਸ਼ਿਪ ਅਰਜ਼ੀਆਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਕਾਨਫਰੰਸ 4 ਸਤੰਬਰ ਤੋਂ 6 ਸਤੰਬਰ 2026 ਤੱਕ ਕੋਚੀ (ਭਾਰਤ) ਵਿੱਚ ਹੋਵੇਗੀ।

ਵਿਕੀ ਕਾਨਫਰੰਸ ਇੰਡੀਆ ਸਮੁੱਚੇ ਭਾਰਤ, ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆ ਅਤੇ ਹੋਰਨਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਵਿਕੀਮੀਡੀਅਨ, ਕਮਿਊਨਿਟੀ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਅਤੇ ਭਾਗੀਦਾਰਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਮੰਚ 'ਤੇ ਇਕੱਠਾ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਮੰਚ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਅਸੀਂ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਜੁੜਦੇ ਹਾਂ, ਨਵਾਂ ਸਿੱਖਦੇ ਹਾਂ, ਆਪਣੇ ਤਜ਼ਰਬੇ ਸਾਂਝੇ ਕਰਕੇ, ਮੁਫ਼ਤ ਗਿਆਨ ਦੀ ਲਹਿਰ (free knowledge movement) ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨ ਲਈ ਮਿਲ ਕੇ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਾਂ।

ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਵਿਕੀਮੀਡੀਆ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰਗਰਮ ਹੋ ਜਾਂ ਕਮਿਊਨਿਟੀ ਦੀਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ, ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸਕਾਲਰਸ਼ਿਪ ਲਈ ਅਪਲਾਈ ਕਰਨ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਦੇ ਹਾਂ। ਇਸ ਬਾਰੇ ਵਿਸਥਾਰ ਵਿੱਚ ਜਾਣਕਾਰੀ ਅੱਗੇ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ। 🙂

ਅਪਲਾਈ ਕਰਨ ਦੀ ਆਖਰੀ ਮਿਤੀ: [15 ਅਪ੍ਰੈਲ 2026, ਰਾਤ 11:59 ਵਜੇ ਤੱਕ (IST)]

ਅਰਜ਼ੀ ਦਾ ਲਿੰਕ (Application link): https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdA3rR9xX_k31dzJrjM5MTDNYNUIRcAB45S4TflsYCbGJNrzg/viewform

ਵਧੇਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ (More information): [[metawiki:WikiConference_India_2026/Scholarship|WCI 2026 Scholarship metawiki]]

ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਇਸ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਕਮਿਊਨਿਟੀ ਦੇ ਹੋਰ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਸਾਂਝਾ ਕਰੋ।

ਧੰਨਵਾਦ,

ਵਿਕੀ ਕਾਨਫਰੰਸ ਇੰਡੀਆ 2026 ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ

-[[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Gnoeee|Gnoeee]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Gnoeee|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 21:16, 28 ਮਾਰਚ 2026 (UTC)

== Join the sixth Ukraine’s Cultural Diplomacy Month on Wikipedia! ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
[[File:Ukraine’s Cultural Diplomacy Month on Wikipedia 2026.png|right|250px|thumb|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Ukraine%27s_Cultural_Diplomacy_Month_2026|Join our campaign!]]
{{int:please-translate}}

Dear Wikipedians!

[[:m:Special:MyLanguage/Wikimedia Ukraine|Wikimedia Ukraine]], in cooperation with the [[:en:Ministry of Foreign Affairs of Ukraine|MFA of Ukraine]] and [[:en:Ukrainian Institute|Ukrainian Institute]], has launched the sixth edition of writing challenge &quot;'''[[:m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|Ukraine's Cultural Diplomacy Month]]'''&quot;, which lasts from '''1st April''' until '''30th April 2026'''.

The initiative aims to promote knowledge about Ukrainian culture abroad by creating and improving Wikipedia articles in multiple languages. This year marks the sixth edition of the campaign, which will focus on contemporary culture, making today’s artistic voices and practices more visible to international audiences.

🧩'''How to participate?'''

Choose an article from the suggested list → Write an article in your language, or improve an existing one according to the rules → Add your contribution to the contest page and calculate your points → Win prizes and receive a certificate of participation → Become a promoter of truthful knowledge about Ukraine.

🧩'''[[m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|Check our main page for more information]]'''.

'''If you are interested in coordinating long-term community engagement for the campaign and becoming a local ambassador, we would love to hear from you! Please let us know your interest.'''

If not, then we encourage you to translate the [[m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|landing page of the contest]] and [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MessageGroupStats?group=Centralnotice-tgroup-UCDM2026banner&amp;messages=&amp;language=en&amp;x=D banner] into your own language.

Also, we set up a [[:m:CentralNotice/Request/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|banner]] to notify users of the possibility to participate in this challenge! 

[[:m:User:OlesiaLukaniuk (WMUA)|OlesiaLukaniuk (WMUA)]] ([[:m:User talk:OlesiaLukaniuk (WMUA)|talk]]) 04:35, 1 April 2026 (UTC)
&lt;/div&gt;

(This message was sent to [[:ਵਿਕਿਪੀਡਿਆ:ਕਮਿਊਨਟੀ ਪੋਰਟਲ]] and is being posted here due to a redirect.)
&lt;!-- Message sent by User:OlesiaLukaniuk (WMUA)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:OlesiaLukaniuk_(WMUA)/list_of_wikis&amp;oldid=28552112 --&gt;

== Action Required: Update templates/modules for electoral maps (Migrating from P1846 to P14226) ==

Hello everyone,

This is a notice regarding an ongoing data migration on Wikidata that may affect your election-related templates and Lua modules (such as &lt;code&gt;Module:Itemgroup/list&lt;/code&gt;).

'''The Change:'''&lt;br /&gt;
Currently, many templates pull electoral maps from Wikidata using the property [[:d:Property:P1846|P1846]], combined with the qualifier [[:d:Property:P180|P180]]: [[:d:Q19571328|Q19571328]]. 

We are migrating this data (across roughly 4,000 items) to a newly created, dedicated property: '''[[:d:Property:P14226|P14226]]'''.

'''What You Need To Do:'''&lt;br /&gt;
To ensure your templates and infoboxes do not break or lose their maps, please update your local code to fetch data from [[:d:Property:P14226|P14226]] instead of the old [[:d:Property:P1846|P1846]] + [[:d:Property:P180|P180]] structure. A [[m:Wikidata/Property Migration: P1846 to P14226/List|list of pages]] was generated using Wikimedia Global Search.

'''Deadline:'''&lt;br /&gt;
We are temporarily retaining the old data on [[:d:Property:P1846|P1846]] to allow for a smooth transition. However, to complete the data cleanup on Wikidata, the old [[:d:Property:P1846|P1846]] statements will be removed after '''May 1, 2026'''. Please update your modules and templates before this date to prevent any disruption to your wiki's election articles.

Let us know if you have any questions or need assistance with the query logic. Thank you for your help! [[User:ZI Jony|ZI Jony]] using [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:MediaWiki message delivery|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 17:12, 3 ਅਪਰੈਲ 2026 (UTC)

(This message was sent to [[:ਵਿਕਿਪੀਡਿਆ:ਕਮਿਊਨਟੀ ਪੋਰਟਲ]] and is being posted here due to a redirect.)
&lt;!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&amp;oldid=29941252 --&gt;

== Invitation to join South Asian Community and the Annual Planning Discussions with WMF ==

&quot;Kindly feel free to translate this text into your own language.&quot;

Dear Community member,

We would like to invite you all to the April edition of the South Asia Open Community Call that will focus on a discussion with the leadership of the Wikimedia Foundation on their [[:m:Wikimedia Foundation Annual Plan/2026-2027|Annual Plan (2026-2027)]]. 

The [[:m:Wikimedia Foundation Annual Plan|Foundation’s Annual Plan]] is a high-level roadmap for what the organisation aims to achieve in the coming year. It includes not only the foundation’s Goals, Progress, and plan but also a summary of Global Trends that impact the present and future of our movement. 

This is the right time for the South Asia community to participate and share their thoughts on the Wikimedia Foundation’s annual plan, helping shape it together. Share your hopes, concerns, bold ideas, and specific requests to contribute to the Foundation’s planning.

Hence, the next [[:m:South Asia Open Community Call|South Asia Open Community Call]] will be hosted on the following dates/times. Please mark the same in your calendar and sign up [[:m:Event:South Asia Open Community Call, April 2026|here]]. 

* Platform: Google Meet
* Date: 17th April, 2026
* Time: 1930-2045 IST (1400-1515 UTC)
* Registration Link: [[:m:Event:South Asia Open Community Call, April 2026|here]]

Note: Only those who have registered will receive the joining link. 

Look forward to seeing you on the call,

Best, [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:MediaWiki message delivery|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 18:41, 5 ਅਪਰੈਲ 2026 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Nitesh Gill@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Nitesh_Gill/lists/Indic_VPs&amp;oldid=29127818 --&gt;

== ਵਿਕੀਕਾਨਫਰੰਸ ਇੰਡੀਆ 2026 - Scholarship Applications ==

ਪਿਆਰੇ ਵਿਕੀਮੀਡੀਅਨ,

ਸਾਨੂੰ ਇਹ ਸਾਂਝਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਖੁਸ਼ੀ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ ਕਿ ਵਿਕੀਕਾਨਫਰੰਸ ਇੰਡੀਆ 2026 ਲਈ ਸਕਾਲਰਸ਼ਿਪ ਅਰਜ਼ੀਆਂ ਇਸ ਸਮੇਂ ਖੁੱਲ੍ਹੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਆਖਰੀ ਮਿਤੀ ਨੇੜੇ ਆ ਰਹੀ ਹੈ।

[[metawiki:Special:MyLanguage/WikiConference_India_2026|ਵਿਕੀਕਾਨਫਰੰਸ ਇੰਡੀਆ 2026]] 

ਤੁਸੀਂ ਹੋਰ ਜਾਣਕਾਰੀ ਅਤੇ ਅਰਜ਼ੀ ਫਾਰਮ ਮੈਟਾ ਵਿਕੀ 'ਤੇ ਸਕਾਲਰਸ਼ਿਪ ਪੰਨੇ 'ਤੇ ਲੱਭ ਸਕਦੇ ਹੋ।

ਸਕਾਲਰਸ਼ਿਪ ਦੀ ਆਖਰੀ ਮਿਤੀ: 15 ਅਪ੍ਰੈਲ 2026, ਰਾਤ ​​11:59 IST

ਸਿਰਫ ਕੁਝ ਦਿਨ ਬਾਕੀ ਹਨ, ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਅਰਜ਼ੀ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੀ ਹੈ ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਅਰਜ਼ੀ ਦੇਣ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਦੇ ਹਾਂ ਅਤੇ ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਬੇਨਤੀ ਕਰਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਇਸਨੂੰ ਆਪਣੇ ਭਾਈਚਾਰੇ ਨਾਲ ਸਾਂਝਾ ਕਰੋ ਅਤੇ ਦੂਜਿਆਂ ਨੂੰ ਅਰਜ਼ੀ ਦੇਣ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰੋ।

ਵਧੇਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਅਤੇ ਨਿਯਮਤ ਅਪਡੇਟਸ ਲਈ, ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕਾਨਫਰੰਸ ਮੈਟਾ ਪੰਨੇ 'ਤੇ ਜਾਣ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਦੇ ਹਾਂ।

ਵਿਕੀਕਾਨਫਰੰਸ ਇੰਡੀਆ 2026 ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਟੀਮ ਵੱਲੋਂ,

ਨਿੱਘਾਂ ਭਰਿਆ ਸਵਾਗਤ। [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Jagmit Singh Brar|Jagmit Singh Brar]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Jagmit Singh Brar|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 03:44, 13 ਅਪਰੈਲ 2026 (UTC)

== Indic Wikimedia Hackathon Hyderabad 2026 - Call for Applications ==

The [[m:Indic MediaWiki Developers User Group|Indic MediaWiki Developers User Group]] is pleased to announce the upcoming [[m:Indic Wikimedia Hackathon Hyderabad 2026|Indic Wikimedia Hackathon Hyderabad 2026]], scheduled to take place in Hyderabad from 26 - 28 June 2026 (with 25 June as Day 0), in collaboration with the [[m:IIITH-OKI|IIITH-OKI]] and [https://www.osdg.in/ OSDG] club at [[w: International Institute of Information Technology, Hyderabad|International Institute of Information Technology, Hyderabad]].

Wikimedia hackathons are spaces for developers, designers, content editors, and other community stakeholders to collaborate on building technical solutions that help improve tools, workflows, and overall user experience across Wikimedia projects.

'''The hackathon is intended for:'''
* Technical contributors active in the Wikimedia technical ecosystem, including developers, maintainers (admins/interface admins), translators, designers, researchers, documentation writers, etc.
* Content contributors having an in-depth understanding of technical issues in their home Wikimedia projects like Wikipedia, Wikisource, Wiktionary, etc.
* Contributors from other FOSS communities or those who have participated in Wikimedia events in the past and would like to begin contributing to Wikimedia technical spaces.

Participants may work on curated hackathon tasks and are also encouraged to propose their own ideas, supported by a clear problem statement and a proposed approach.

To encourage participation and support promising contributions, scholarships will be provided to support participants’ related expenses.

'''Apply here:'''

* Scholarship application form (Deadline: 2 May 2026): [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSej8JvGsvQ7mYmkXdUDriMrKNPajCqH4e3clEct_GnmA1HZ3g/viewform Google form]


'''More information:'''

We encourage interested contributors to apply and participate. Further updates, including program details and venue, will be shared on the Meta page.

* Meta page: [[m:Indic Wikimedia Hackathon Hyderabad 2026|Indic Wikimedia Hackathon Hyderabad 2026]]

If you have any questions, concerns, or need support with the application, please reach out via the Meta-Wiki talk page or email at {{nospam|contact|indicmediawikidev.org}}.

Best Regards,
On behalf of Indic Mediawiki Developers User Group

==ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਸਭਾ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗ ਨਾਲ ਕਾਲਾਂਵਾਲੀ ਵਿੱਚ ਸੈਮੀਨਾਰ ==

ਸਤਿ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਜੀ, 

ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਸਭਾ, ਕਾਲਾਂਵਾਲੀ, ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਸਿਰਸਾ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗ ਨਾਲ ਉਸ ਵੱਲੋਂ ਚਲਾਈ ਜਾ ਰਹੀ ਪਬਲਿਕ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਕਾਲਾਂਵਾਲੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਨੀਵਾਰ, 25 ਅਪਰੈਲ, 2026 ਨੂੰ ਬਾਅਦ ਦੁਪਹਿਰ ਤਿੰਨ ਵਜੇ '''ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਨਾਲ ਜਾਣ-ਪਛਾਣ ਅਤੇ ਸੰਭਾਵਨਾਵਾਂ''' ਵਿਸ਼ੇ ਉਪਰ ਇੱਕ ਸੈਮੀਨਾਰ ਕਰਵਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਅਤੇ ਹੋਰ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਂ ਬਾਰੇ ਮੁੱਢਲੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇਗੀ। ਤੁਹਾਡਾ ਇਸ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਜਾਣਕਾਰ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਇਸ ਲਈ ਸੱਦਾ ਪੱਤਰ ਭੇਜ ਸਕਦੇ ਹੋ। ਕੋਈ ਨੇੜਲਾ ਵਿਕੀਮੀਡੀਅਨ ਇਸ ਵਿੱਚ ਮੇਰੇ ਸਹਿਯੋਗ ਲਈ ਆ ਸਕਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਜਰੂਰ ਸੰਪਰਕ ਕਰੇ। ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਇਸ ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ ਜਾਵੇਗਾ। ਤੁਹਾਡੇ ਸੁਝਾਵਾਂ ਦਾ ਵੀ ਇੰਤਜ਼ਾਰ ਰਹੇਗਾ। ਧੰਨਵਾਦ ਜੀ।
ਸੈਮੀਨਾਰ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਦਾ ਲਿੰਕ [https://meta.wikimedia.org/wiki/Seminar_on_Punjabi_Wikipedia_at_Kalanwali,_Sirsa ਇਥੇ] ਹੈ।

[[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Mulkh Singh|Mulkh Singh]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Mulkh Singh|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 16:47, 22 ਅਪਰੈਲ 2026 (UTC)

=== ਟਿੱਪਣੀ ===
:@[[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Mulkh Singh|Mulkh Singh]], ਬਹੁਤ ਵਧੀਆ ਕਦਮ ਜੀ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਮੁੜ ਸਰਗਰਮ ਹੁੰਦਿਆਂ ਦੇਖ ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ੀ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ। ੨੫ ਅਪਰੈਲ ਨੂੰ ਮੈਂ ਖ਼ੁਦ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਆ ਪਾਵਾਂਗਾ ਪਰ ਕਿਸੇ ਸੈਮੀਨਰ ਲਈ ਕਿਸੇ ਚੀਜ਼ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਜ਼ਰੂਰ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾ ਸਕਦਾ ਹੋਇਆ ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਬੇਹੱਦ ਖੁਸ਼ੀ ਹੋਵੇਗੀ। ਧੰਨਵਾਦ। -- '''[[user:kuldeepburjbhalaike|&lt;i style=&quot;color:#FF4500; font-family:sylfaen&quot;&gt;KuldeepBurjBhalaike&lt;/i&gt;]]''' &lt;sup style=&quot;color:#FF4500; font-family:georgia&quot;&gt;([[User_talk:Kuldeepburjbhalaike|Talk]])&lt;/sup&gt; 10:24, 23 ਅਪਰੈਲ 2026 (UTC)
---'''[[user:kuldeepburjbhalaike|&lt;i style=&quot;color:#FF4500; font-family:sylfaen&quot;&gt;KuldeepBurjBhalaike&lt;/i&gt;]]''' ਜੀ, ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਸਭਾ ਕਾਲਾਂਵਾਲੀ ਮੇਰੇ ਲਈ ਕੋਈ ਓਪਰੀ ਸੰਸਥਾ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਂ ਬਾਰੇ ਗੱਲ ਕਰਨੀ ਮੇਰੇ ਲਈ ਬਿਲਕੁਲ ਆਸਾਨ ਹੈ। ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਹੁੰਗਾਰੇ ਲਈ ਬਹੁਤ ਧੰਨਵਾਦ। --- [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Mulkh Singh|Mulkh Singh]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Mulkh Singh|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 15:08, 23 ਅਪਰੈਲ 2026 (UTC)

== Request for comment (global AI policy) ==

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
Apologies for writing in English. {{int:Please-translate}}
A [[:m:Requests for comment/Artificial intelligence policy|request for comment]] is currently being held to decide on a global AI policy. {{int:Feedback-thanks-title}}
[[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:MediaWiki message delivery|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 00:58, 26 ਅਪਰੈਲ 2026 (UTC)
&lt;/bdi&gt;

(This message was sent to [[:ਵਿਕਿਪੀਡਿਆ:ਕਮਿਊਨਟੀ ਪੋਰਟਲ]] and is being posted here due to a redirect.)
&lt;!-- Message sent by User:Codename Noreste@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=30424282 --&gt;

== ਲੇਖਾਂ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਦਿਆਂ ਮਨ ਵਿੱਚ ਉੱਠੇ ਕੁਝ ਸਵਾਲ ==
ਸਤ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਜੀ ਸਭ ਨੂੰ,

ਅੱਜ-ਕੱਲ੍ਹ ਅਸੀਂ, ਲਗਭਗ, ਸਭ ਆਪਣੇ 25 ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪੜ੍ਹੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਲੇਖਾਂ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੇ ਹਾਂ। ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਲੇਖ ਵਧੇਰੇ ਕਰਕੇ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬਾਨਾਂ ਬਾਰੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਵਰਗੀਆਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸ਼ਖ਼ਸੀਅਤਾਂ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਭ ਬਾਰੇ ਲੇਖ ਲਿਖਦੇ ਸਮੇਂ, ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਦੀ ਨਿਰਪੱਖਤਾ ਨੀਤੀ ਅਨੁਸਾਰ 'ਉਨ੍ਹਾਂ' ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ 'ਉਹ' ਵਰਤਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਧਾਰਮਿਕ ਵਿਸ਼ਵਾਸਾਂ ਅਤੇ ਇਜ਼ੱਤ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖਦਿਆਂ ਇਸ 'ਤੇ ਗੱਲ ਕਰਨੀ ਬਿਹਤਰ ਹੋਵੇਗੀ। ਇਸ ਬਾਰੇ ਪਹਿਲਾਂ ਇੱਕ-ਦੋ ਬੈਠਕਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਗੱਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ ਹੈ ਪਰ ਕਦੀ ਕੁਝ ਨਿਚੋੜ ਨਹੀਂ ਨਿਕਲ ਪਾਇਆ। ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਇਸ ਬਾਰੇ ਆਪਣੇ ਵਿਚਾਰ ਸਾਂਝੇ ਕਰਨਾ ਚਾਹੇ, ਤਾਂ ਬਹੁਤ ਮਿਹਰਬਾਨੀ ਹੋਵੇਗੀ। ਸ਼ੁਕਰਾਨੇ [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Nitesh Gill|Nitesh Gill]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Nitesh Gill|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 17:34, 28 ਅਪਰੈਲ 2026 (UTC)

:@[[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Nitesh Gill|Nitesh Gill]] ਜੀ ਤੁਹਾਡਾ ਬਹੁਤ ਧੰਨਵਾਦ ਇਸ ਜ਼ਰੂਰੀ ਗੱਲ ਨੂੰ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਸੱਥ ਉੱਤੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਲਈ ਤਾਂ ਕਿ ਇਸ ਵਿੱਚ ਸਭ ਦੀ ਭਾਗੀਦਾਰੀ ਵੀ ਹੋ ਸਕੇ ਅਤੇ ਇਸ ਕੋਈ ਰਾਹ ਲੱਭਕੇ ਕੋਈ ਖ਼ਾਸ ਨੀਤੀ ਨੂੰ ਅੱਪਡੇਟ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕੇ ਜਾਂ ਇਸ ਲਈ ਕੋਈ ਅਲੱਗ ਤੋਂ ਨੀਤੀ ਬਣਾਈ ਜਾ ਸਕੇ। ਮੇਰਾ ਵਿਚਾਰ ਹੈ ਕਿ ਧਰਮ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸੰਜੀਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਹੈ ਇਸ ਆਪਾਂ ਧਰਮ ਦੇ ਬਾਬਤ ਲੇਖਾਂ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਾਂ ਅਤੇ ਫਿਰ ਹੋਰ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਉੱਤੇ ਚਰਚਾ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਾਂ। ਮੈਂ ਕੁੱਝ ਸਫ਼ਿਆਂ ਦੇ ਲਿੰਕ ਸਾਂਝਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਈਚਾਰੇ ਨੇ ਹਾਲੀਆ ਹੀ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਅੱਪਡੇਟ ਕੀਤਾ ਸੀ (ਜਾਂ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਸੀ)
:ਹਾਲੀਆ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੇ ਸਫ਼ੇ -
:ਸ਼ਬਦ ਜੋੜ (Spelling) ਬਾਰੇ - [[ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ:ਸ਼ੈਲੀ ਦਸਤਾਵੇਜ਼/ਸ਼ਬਦ-ਜੋੜ|ਲਿੰਕ]]
:ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਚੰਗਾ ਲੇਖ (Good Article) - [[ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ:ਚੰਗੇ ਲੇਖ|ਲਿੰਕ]]
:ਇਸ ਉੱਤੇ ਕੋਈ ਖ਼ਾਸ ਨਤੀਜੇ ਉੱਤੇ ਪਹੁੰਚਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਪਾਂ ਹੇਠ ਦਿੱਤੇ ਸਫ਼ੇ ਨੂੰ ਅੱਪਡੇਟ ਕਰ ਦੇਵਾਂਗੇ - 
:[[ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ:ਸ਼ੈਲੀ ਦਸਤਾਵੇਜ਼/ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਨਾਲ਼ ਸੰਬਂਧਿਤ ਲੇਖ]]
:ਇਸ ਦੇ ਲਈ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਦੇ ਸਫ਼ੇ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ - [[:en:Wikipedia:Manual of Style/Islam-related articles|Wikipedia:Manual of Style/Islam-related articles]]
:-- '''[[user:kuldeepburjbhalaike|&lt;i style=&quot;color:#FF4500; font-family:sylfaen&quot;&gt;KuldeepBurjBhalaike&lt;/i&gt;]]''' &lt;sup style=&quot;color:#FF4500; font-family:georgia&quot;&gt;([[User_talk:Kuldeepburjbhalaike|Talk]])&lt;/sup&gt; 09:21, 30 ਅਪਰੈਲ 2026 (UTC)
:‘ਉਨ੍ਹਾਂ’ ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ ‘ਆਪ’ ਸ਼ਬਦ ਵਿਚਾਰਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਹੈ ਇਹ ਵੀ ਬਹੁ-ਵਚਨ। [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Geet Arts|Geet Arts]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Geet Arts|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 11:28, 9 ਮਈ 2026 (UTC)
:ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਕੀਮੀਡੀਆ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਸ਼ਾਈ ਨੀਤੀ ਸਬੰਧੀ ਚੱਲ ਰਹੀ ਚਰਚਾ ਦੇ ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ ਮੇਰਾ ਵਿਚਾਰ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਆਪਣੀ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਅਤੇ ਵਿਆਕਰਣਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖਦਿਆਂ ਪੜਨਾਵਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਬਾਰੇ ਸਪਸ਼ਟ ਨੀਤੀ ਬਣਾਈ ਜਾਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
:ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ “you” ਵਰਗਾ ਇਕ ਤਟਸਥ ਸ਼ਬਦ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ “ਤੂੰ”, “ਤੁਸੀਂ”, “ਆਪ” ਆਦਿ ਸ਼ਬਦ ਸਿਰਫ਼ ਵਿਆਕਰਣ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਆਦਰ ਅਤੇ ਸਮਾਜਕ ਵਿਵਹਾਰ ਨੂੰ ਵੀ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਪੰਜਾਬੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਹਰ ਵਿਅਕਤੀ ਨਾਲ ਸਤਿਕਾਰ ਪੂਰਵਕ ਗੱਲ ਕਰਨ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਕਰਕੇ ਪੰਜਾਬੀ ਦੀ ਆਮ ਲਿਖਤ, ਪੱਤਰਕਾਰਤਾ, ਅਕਾਦਮਿਕ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਵੀ “ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ”, “ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ” ਵਰਗੇ ਪੜਨਾਂਵ ਆਮ ਤੌਰ ’ਤੇ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
:ਮੇਰੇ ਵਿਚਾਰ ਅਨੁਸਾਰ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ’ਤੇ “ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ” ਵਰਤਣਾ ਨਿਰਪੱਖਤਾ ਦੇ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਨਹੀਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਪੰਜਾਬੀ ਦੀ ਕੁਦਰਤੀ ਅਤੇ ਸਨਮਾਨਜਨਕ ਭਾਸ਼ਾਈ ਰੀਤ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ। ਨਿਰਪੱਖਤਾ ਦਾ ਮਤਲਬ ਬੇਅਦਬੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
:ਇਸ ਲਈ ਮੇਰਾ ਸੁਝਾਅ ਹੈ ਕਿ:
:•ਸਾਰੇ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਲਈ ਆਮ ਤੌਰ ’ਤੇ “ਉਨ੍ਹਾਂ”, “ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ”, “ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ” ਵਰਗੇ ਆਦਰਸੂਚਕ ਪੜਨਾਂਵ ਵਰਤੇ ਜਾਣ।
:• ਲੇਖਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਵਨਾਤਮਕ ਜਾਂ ਪ੍ਰਚਾਰਾਤਮਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣਾਂ ਜਿਵੇਂ “ਮਹਾਨ”, “ਪੂਜਨੀਕ”, “ਅਵਤਾਰੀ”, “ਸਤਿਕਾਰਯੋਗ” ਆਦਿ ਤੋਂ ਬਚਿਆ ਜਾਵੇ, ਜਦ ਤੱਕ ਉਹ ਕਿਸੇ ਹਵਾਲੇ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਨਾ ਹੋਣ।
:• ਨੀਤੀ ਸਾਰੀਆਂ ਧਾਰਮਿਕ, ਇਤਿਹਾਸਕ, ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਅਤੇ ਸਮਕਾਲੀ ਜਨਤਕ ਹਸਤੀਆਂ ਲਈ ਇੱਕੋ ਜਿਹੀ ਹੋਵੇ।
:• ਜਿੱਥੇ ਸੰਭਵ ਹੋਵੇ, ਲੇਖਾਂ ਵਿੱਚ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਪੜਨਾਂਵ ਦੀ ਥਾਂ ਸਿੱਧਾ ਨਾਮ ਵਰਤਿਆ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਜੋ ਲਿਖਤ ਹੋਰ ਸਪਸ਼ਟ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵਕੋਸ਼ੀ ਰਹੇ।
:ਮੇਰੇ ਅਨੁਸਾਰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਨੀਤੀ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਮਰਿਆਦਾ, ਪਾਠਕਾਂ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਅਤੇ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਦੀ ਨਿਰਪੱਖਤਾ — ਤਿੰਨਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ ਸੰਤੁਲਨ ਬਣਾਈ ਰੱਖ ਸਕਦੀ ਹੈ।
:ਧੰਨਵਾਦ [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Aman Arora PTL|Aman Arora PTL]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Aman Arora PTL|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 13:21, 9 ਮਈ 2026 (UTC)

--- @[[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Nitesh Gill|Nitesh Gill]] ਜੀ, ਇਸ ਚਰਚਾ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਲਈ ਸ਼ੁਕਰੀਆ। ਪਹਿਲਾਂ ਤਾਂ ਇਹ ਵਧੀਆ ਗੱਲ ਹੈ ਕਿ ਚਰਚਾ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਸੱਥ ਉੱਤੇ ਹੋਵੇ। ਦੂਜਾ, ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੁਸੀਂ ਲਿਖਿਆ ਹੈ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਥਾਂ ਉੱਤੇ ਉਸ/ਉਹ ਕਰਦਿਆਂ ਪੰਜਾਬੀ ਸਮਾਜ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਦਾ ਧਿਆਨ ਰੱਖਿਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਅਸੀਂ ਜੇਕਰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਲੇਖਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕਵਚਨ ਕਰ ਵੀ ਦਿੰਦੇ ਹਾਂ ਤਾਂ ਉਹ ਪਾਠਕਾਂ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਉੱਤੇ ਵੀ ਸਵਾਲ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋਵੇਗਾ ਕਿ ਉਹ ਕਿਸੇ ਖ਼ਾਸ ਏਜੰਡੇ ਤਹਿਤ ਕੰਮ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਇਹ ਗੱਲ ਕਿਸੇ ਫਿਰਕੂ ਸੰਗਠਨ ਦੇ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਉਹ ਸੰਪਾਦਕਾਂ ਲਈ ਵੀ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਖੜ੍ਹੀ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਇਹਨਾਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਲੇਖਾਂ ਲਈ ਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲੀ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ। ਪਰ ਇਸ ਲਈ ਵੀ ਗਹਿਰੇ ਸੰਵਾਦ ਦੀ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਧਰਮਾਂ ਦੀਆਂ ਸ਼ਖਸੀਅਤਾਂ ਦਾ ਧਿਆਨ ਰੱਖਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ। ਪਰ ਇੱਕ ਦੌਰ ਉਹ ਵੀ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਨੇੜ ਭੂਤ ਅਤੇ ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਵਿਚਰ ਰਹੀਆਂ ਧਾਰਮਿਕ ਸ਼ਖਸੀਅਤਾਂ ਦੇ ਪੈਰੋਕਾਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵੀ ਬਹੁਤ ਹੈ ਪਰ ਨਾਲ ਹੀ ਅਜਿਹੇ ਆਗੂਆਂ ਦੇ ਕਿਰਦਾਰ ਉੱਤੇ ਸੁਆਲ ਵੀ ਉੱਠਦੇ ਰਹੇ/ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟ ਆਚਰਨ ਦੇ ਕਾਨੂੰਨੀ ਅਤੇ ਅਖਬਾਰੀ ਹਵਾਲੇ ਵੀ ਮੌਜੂਦ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਨਾਲ ਅਜਿਹੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦਾ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕਰਨਾ ਵੀ ਸਹੀ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਹ ਗੱਲ ਆਪਣੇ ਭਾਈਚਾਰੇ ਵਿੱਚ ਅੱਗੇ ਤੁਰੇ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਨਿਚੋੜ ਉੱਤੇ ਪਹੁੰਚੇ ਤਾਂ ਬਿਹਤਰ ਹੈ। --- [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Mulkh Singh|Mulkh Singh]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Mulkh Singh|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 16:14, 29 ਅਪਰੈਲ 2026 (UTC)
* [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Mulkh Singh|Mulkh Singh]] ਜੀ, ਬਹੁਤ ਧੰਨਵਾਦ। ਖੁਸ਼ੀ ਹੋਈ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਚਰਚਾ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਆਪਣਾ ਯੋਗਦਾਨ ਦਿੱਤਾ। ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਲ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਹਿਮਤ ਹਾਂ ਕਿ ਜੇ ਅਸੀਂ ਸਭ ਮਿਲ ਕੇ ਇਸ ਦੇ ਹੱਲ 'ਤੇ ਗੱਲ ਕਰੀਏ, ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਕੋਈ ਰਾਹ ਕੱਢ ਸਕਦੇ ਹਾਂ। ਉਦਾਹਰਨ ਵਜੋਂ, ਜੇ ਨੀਤੀਆਂ ਨੂੰ ਅਪਡੇਟ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਇਹ ਸਭ ਲਈ ਮਦਦਗਾਰ ਹੋਵੇਗਾ ਅਤੇ ਹਰ ਵਾਰ ਇਸ ਮਾਮਲੇ 'ਤੇ ਵੱਖਰੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਗੱਲ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਪਵੇਗੀ। ਬਾਕੀ ਸਭ ਨੂੰ ਵੀ ਬੇਨਤੀ ਹੈ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਸੁਝਾਅ ਜ਼ਰੂਰ ਸਾਂਝੇ ਕਰੋ। ਸ਼ੁਕਰੀਆ [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Nitesh Gill|Nitesh Gill]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Nitesh Gill|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 17:18, 29 ਅਪਰੈਲ 2026 (UTC)
*:ਸ਼ੁਕਰੀਆ @[[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Nitesh Gill|Nitesh Gill]] ਇਸ ਸਵਾਲ ਲਈ. ਮੇਰੇ ਵਿਚਾਰ ਨਾਲ ਸਿੱਖ ਗੁਰੂਆਂ ਦੇ ਲੇਖਾਂ 'ਤੇ 'ਉਨ੍ਹਾਂ' ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਹੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਬਿਹਤਰ ਰਹੇਗੀ। ਹੋਰ ਸਭ ਵੀ ਆਪਣੇ ਵਿਚਾਰ ਸਾਂਝੇ ਕਰਨ ਤਾਂ ਜੋ ਇਸ ਉੱਤੇ ਸਾਂਝੇ ਤੌਰ ਤੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕੇ। ਧੰਨਵਾਦ। [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Tamanpreet Kaur|Tamanpreet Kaur]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Tamanpreet Kaur|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 14:49, 30 ਅਪਰੈਲ 2026 (UTC)
* ਸਤਿ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਜੀ। ਮੈਂ ਇਸ ਚਰਚਾ ਵਿੱਚ @[[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Kuldeepburjbhalaike|Kuldeepburjbhalaike]] ਜੀ ਦੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨਾਲ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਹਿਮਤ ਹਾਂ। ਜਿਵੇਂ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਸੁਝਾਅ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਕਿ ਸਾਨੂੰ [[:en:Main_Page|ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ]] ਦੇ '[[:en:Wikipedia:Manual_of_Style/Islam-related_articles|Manual of Style/Islam-related articles]]' ਵਾਂਗ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਲਈ ਵੀ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਨੀਤੀ ਤਿਆਰ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਇਹ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸਹੀ ਅਤੇ ਤਕਨੀਕੀ ਹੱਲ ਹੈ।
:ਇਸ ਚਰਚਾ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਉਂਦੇ ਹੋਏ, ਮੈਂ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਨੁਕਤੇ ਸਾਂਝੇ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ:
:ਨੀਤੀਗਤ ਢਾਂਚਾ (Policy Framework): ਸਾਨੂੰ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ 'ਸ਼ੈਲੀ ਦਸਤਾਵੇਜ਼' (Manual of Style) ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ ਜੋ ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਅਤੇ ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਸ਼ਖਸੀਅਤਾਂ ਲਈ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਤੈਅ ਕਰੇ। ਇਸ ਨਾਲ ਸੰਪਾਦਕਾਂ ਵਿਚਾਲੇ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਸੰਭਾਵੀ ਟਕਰਾਅ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਣਗੇ ਅਤੇ ਲਿਖਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕਸਾਰਤਾ ਆਵੇਗੀ।
:ਸਾਡੇ ਮੌਜੂਦਾ '[[ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ:ਸ਼ੈਲੀ ਦਸਤਾਵੇਜ਼/ਸ਼ਬਦ-ਜੋੜ|ਸ਼ਬਦ-ਜੋੜ]]' ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਵਾਂਗ ਸਾਨੂੰ ਇਸ ਨਵੀਂ ਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸਪਸ਼ਟ ਉਦਾਹਰਨਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਨੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਹਨ। ਉਦਾਹਰਨ ਲਈ, ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬਾਨ ਜਾਂ ਸ਼ਹੀਦ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਜੀ ਵਰਗੀਆਂ ਸਤਿਕਾਰਤ ਸ਼ਖਸੀਅਤਾਂ ਲਈ 'ਉਹ' ਦੀ ਬਜਾਏ 'ਉਨ੍ਹਾਂ/ਉਹਨਾਂ' ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨੂੰ ਨੀਤੀਗਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਪਸ਼ਟ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
:ਇਹ ਨੀਤੀ ਪਾਠਕਾਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਅਤੇ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਦੇ ਮਿਆਰਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ ਮਜ਼ਬੂਤ ਪੁਲ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰੇਗੀ।
:ਮੈਂ ਇਸ ਨੀਤੀ ਨੂੰ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਅਤੇ ਤਕਨੀਕੀ ਪੱਖੋਂ ਸਹਿਯੋਗ ਦੇਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹਾਂ। &lt;font color=&quot;green&quot; face=&quot;Segoe Script&quot; size=&quot;4&quot;&gt;&lt;b&gt; [[User:Harry sidhuz|Harry sidhuz]] &lt;/b&gt;&lt;/font&gt;&lt;sup&gt;&lt;font face=&quot;Andalus&quot;&gt; ([[User talk:Harry sidhuz|talk]]) &amp;#124;[[Special:Contributions/Harry sidhuz|Contribs]])&lt;/font&gt;&lt;/sup&gt; 17:17, 1 ਮਈ 2026 (UTC)
* ਸਤਿ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਜੀ! ਇਹ ਵਿਸ਼ਾ ਬਹੁਤ ਜਰੂਰੀ ਵੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਵੀ ਹੈ। ਮੈਂ ਉੱਪਰ ਦਿੱਤੇ ਸਾਰਿਆਂ ਦੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨਾਲ ਸਹਿਮਤ ਹਾਂ। ਸਾਨੂੰ ਆਪਣੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਦਾ ਖਿਆਲ ਰੱਖਦੇ ਹੋਏ ਸਪੱਸ਼ਟ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਨੀਤੀਆਂ ਬਣਾਉਣੀਆਂ ਪੈਣਗੀਆਂ। ਮੇਰੇ ਖਿਆਲ ਨਾਲ ਪੂਰੀ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰ੍ਮੁੱਖ ਧਰਮਾਂ (ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਹਿੰਦੂ/ਮੁਸਲਮਾਨ/ਸਿੱਖ/ਇਸਾਈ ਆਦਿ) ਦੇ ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਗੁਰੂਆਂ, ਪੀਰਾਂ, ਪੈਗੰਬਰਾਂ, ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਆਦਿ ਲਈ ਇੱਕ ਖਾਸ ਸਤਿਕਾਰਯੋਗ ਸ਼ੈਲੀ (ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਓਹਨਾਂ/ਆਪ ਆਦਿ) ਵਰਤਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਪ੍ਰੰਤੂ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਖਾਸ ਛੋਟੇ ਜਿਹੇ ਖਿੱਤੇ ਜਾਂ ਜਗ੍ਹਾ ਦੇ ਅਗਵਾਈ ਕਰ ਰਹੇ ਕਿਸੇ ਧਾਰਮਿਕ ਆਗੂ ਜਾਂ ਲੀਡਰ ਲਈ ਸਿਰਫ ਆਮ ਪੰਜਾਬੀ (ਉਸ/ਓਹ ਆਦਿ) ਵਰਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਮੇਰਾ ਨਿੱਜੀ ਵਿਚਾਰ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹਨਾਂ ਦੋਵਾਂ ਕੈਟਾਗਰੀਆਂ ਨੂੰ ਵੰਡਣ ਲਈ ਬਹੁਤ ਬਰੀਕ ਜਿਹੀ ਲਾਈਨ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਨੀਤੀ ਜਾਂ ਖਰੜੇ ਵਜੋਂ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ, ਜਿਸ ਉੱਪਰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਆਪਣੇ ਆਪਣੇ ਸੁਝਾਅ ਦੇ ਸਕਦੇ ਹਨ।[[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Jagmit Singh Brar|Jagmit Singh Brar]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Jagmit Singh Brar|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 13:47, 9 ਮਈ 2026 (UTC)
*ਸਤਿ ਸ਼੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਜੀ ! ਇਹ ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਚਰਚਾ ਹੈ। ਜਿਵੇ ਕਿ ਉੱਪਰ ਸਾਰੇ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਈਚਾਰੇ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਤੂੰ, ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ  ਤੁਸੀ, ਉਸਦੀ ਜਗ੍ਹਾ ਉਹਨਾਂ ਸਬਦ ਠੀਕ ਹਨ ਜਿਵੇ ਕਿ ਇੱਕ ਲੇਖ ਹੈ ਮਾਤਾ ਗੰਗਾ ਜੀ, ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਪੜ੍ਹਨ ਵੇਲ਼ੇ ਬਹੁਤ ਅਜੀਬ ਲੱਗਿਆ ਕਿ ਉਸਦਾ ਵਿਆਹ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਨਾਲ਼ ਹੋਇਆ ਉਸਦਾ ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ ਓਹਨਾਂ ਦਾ ਵਿਆਹ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਹੋਇਆ ਠੀਕ ਲੱਗੇਗਾ ਜੀ [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Gurtej Chauhan|Gurtej Chauhan]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Gurtej Chauhan|ਗੱਲ-ਬਾਤ]])

== Call for Applications: TTT 2026 (Deadline Extended to 20 May) ==

''&lt;small&gt;Apologies for writing in English. Please feel free to translate this into your language.&lt;/small&gt;''

Hello everyone,

We hope you are doing well.

We would like to share that applications for the [[:m:IIITH-OKI/Train the Trainer Program/2026|Train the Trainer (TTT) 2026]] program are currently open. TTT is a capacity-building initiative aimed at supporting Wikimedians in developing training, facilitation, and leadership skills.

We are happy to inform you that the scholarship application deadline has been [[:m:IIITH-OKI/Train the Trainer Program/2026/Scholarship|extended until 20 May 2026]]. We are still receiving applications and encourage interested community members, especially emerging leaders, to [https://docs.google.com/forms/d/17eq6lJNCTVBoKRqz5IdSCiYWv-eHBrYRnx1wXfncwLI/viewform?edit_requested=true&amp;pli=1 apply].

We also request your support in sharing this opportunity within your communities and networks, so that it can reach a wider and more diverse group of participants.

Thank you for your continued support. '''OKI (IIIT-H)''' [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:MediaWiki message delivery|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 13:02, 17 ਮਈ 2026 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Nitesh (OKI)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Nitesh_Gill/lists/Indic_VPs&amp;oldid=30361720 --&gt;

== ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਕੀਮੀਡੀਅਨਜ਼ ਸਾਲਾਨਾ ਯੋਜਨਾ 2026-27 ਅੱਪਡੇਟ ==

ਸਤਿ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਜੀ, ਆਪਣੇ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਕੀਮੀਡੀਅਨਜ਼ ਯੂਜ਼ਰ ਗਰੁੱਪ ਵੱਲੋਂ ਜੂਨ 2026 ਤੋਂ ਮਈ 2027 ਤੱਕ [https://meta.wikimedia.org/wiki/Community_Resources_and_Partnerships/India_General_Support_Project/Punjabi_Wikimedians_Annual_Plan_2026-27 ਸਾਲਾਨਾ ਯੋਜਨਾ ਲਈ ਅਰਜ਼ੀ] ਪਾਈ ਗਈ ਸੀ। ਇਹ ਸਾਂਝਾ ਕਰਦੇ ਬੋਹੱਦ ਖੁਸ਼ੀ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਅਰਜ਼ੀ ਵਿਕੀਮੀਡੀਆ ਸੰਸਥਾ ਵੱਲੋਂ ਪ੍ਰਵਾਨ ਕਰ ਲਈ ਹੈ। ਇਸ ਯੋਜਨਾ ਸੰਬੰਧੀ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਬਾਰੇ ਚਰਚਾ ਆਪਣੀ ਅਗਲੀ ਮੀਟਿੰਗ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇਗੀ। ਸਭ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗ ਲਈ ਬਹੁਤ ਬਹੁਤ ਧੰਨਵਾਦ। -- '''[[user:kuldeepburjbhalaike|&lt;i style=&quot;color:#FF4500; font-family:sylfaen&quot;&gt;KuldeepBurjBhalaike&lt;/i&gt;]]''' &lt;sup style=&quot;color:#FF4500; font-family:georgia&quot;&gt;([[User_talk:Kuldeepburjbhalaike|Talk]])&lt;/sup&gt; 15:13, 20 ਮਈ 2026 (UTC)

== 25 ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਲੇਖ ਸੁਧਾਰ ਮੁਹਿੰਮ ==

ਸਤਿ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਜੀ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਆਪਾਂ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਉੱਤੇ 25 ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੇਖੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਲੇਖਾਂ ਨੂੰ ਸੁਧਾਰਣ ਲਈ ਇੱਕ ਮੁਹਿੰਮ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਪਿਛਲੇ ਕੁਛ ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਥੋੜ੍ਹਾ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਵੀ ਗਿਆ ਹੈ ਪਰ ਉਸ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ 25 ਮਈ ਤੋਂ 7 ਜੂਨ ਤੱਕ ਇਹਨਾਂ 25 ਲੇਖਾਂ ਵਿਚੋਂ ਰਹਿੰਦੇ ਲੇਖਾਂ ਨੂੰ ਸੁਧਾਰਣ ਅਤੇ ਸੁਧਾਰੇ ਗਏ ਲੇਖਾਂ ਦੀ ਸਮੀਖਿਆ ਕਰਨ ਉੱਤੇ ਧਿਆਨ ਦੇਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਯੋਗਦਾਨ ਦੇਣ ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੇ ਰਜਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ਲਿੰਕ ਰਾਹੀਂ ਰਜਿਸਟਰ ਕਰਨ ਤੋਂ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਸੇ ਵੀ ਲਿਖ ਉੱਤੇ ਤੁਸੀਂ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ। ਧੰਨਵਾਦ।

*ਰਜਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ਲਿੰਕ: https://w.wiki/P45L
*ਲੇਖਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ: https://w.wiki/HtyR
-- [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Kuldeep (Punjabi Wikimedians)|Kuldeep (Punjabi Wikimedians)]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Kuldeep (Punjabi Wikimedians)|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 17:07, 23 ਮਈ 2026 (UTC)

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Vote now in the 2026 U4C election&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
Eligible voters are asked to participate in the 2026 [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] election. More information–including an eligibility check, voting process information, candidate information, and a link to the vote–are available on Meta at the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|2026 Election information page]]. The vote closes on 2 June 2026 at [https://zonestamp.toolforge.org/1780358400 00:00 UTC].

Please vote if your account is eligible. Results will be available by 14 June 2026. -- In cooperation with the U4C,&lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

[[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]]) 17:14, 27 ਮਈ 2026 (UTC)

(This message was sent to [[:ਵਿਕਿਪੀਡਿਆ:ਕਮਿਊਨਟੀ ਪੋਰਟਲ]] and is being posted here due to a redirect.)
&lt;!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=30513860 --&gt;

== ਵਿਕੀ ਲਵਜ਼ ਹਿਮਾਲਿਆ ਤਹਿਤ ਇਸ ਲੜੀ ਦੀ ਆਖ਼ਰੀ ਵਰਕਸ਼ਾਪ ==

ਸਤਿ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਜੀ, [https://outreachdashboard.wmflabs.org/campaigns/wiki%20loves%20himalayas/programs ਵਿਕੀ ਲਵਜ਼ ਹਿਮਾਲਿਆ] ਨਾਮ ਦੇ ਹੇਠ ਹੁਣ ਤੱਕ ਚਾਰ ਵਰਕਸ਼ਾਪ ਹੋ ਚੁੱਕੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਕੀਮੀਡੀਅਨਜ਼ ਵੱਲੋਂ ਇੱਕ ਟ੍ਰੇਨਰ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਇਹਨਾਂ ਵਰਕਸ਼ਾਪਾਂ ਨੂੰ [https://hsrc.iiit.ac.in/research/highland%20histories.html ਹਾਈਲੈਂਡ ਹਿਸਟਰੀਜ਼] ਅਤੇ [[m:IIITH-OKI|ਓਕੇਆਈ]] ਵੱਲੋਂ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਪਿਛਲੀਆਂ ਵਰਕਸ਼ਾਪ ਦੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੀ ਇਸ ਆਖ਼ਰੀ ਵਰਕਸ਼ਾਪ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮੈਂ ਇਸ ਵਰਕਸ਼ਾਪ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੇ ਕਮਿਊਨਿਟੀ ਕੋਆਰਡੀਨੇਟਰ ਵਜੋਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮੇਰਾ ਕੰਮ ਉੱਥੇ ਆਏ ਨਵੇਂ ਭਾਗੀਦਾਰਾਂ ਨੂੰ ਵਿਕੀਮੀਡੀਆ ਲਹਿਰ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟਾਂ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨਾ ਹੋਵੇਗਾ। ਇਸ ਲੜੀ ਦੀ ਅਗਲੀ ਵਰਕਸ਼ਾਪ ੨੨ ਅਤੇ ੨੩ ਜੂਨ ੨੦੨੬ ਨੂੰ ਲੱਦਾਖ਼ ਵਿੱਚ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ। ਧੰਨਵਾਦ। -- [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Kuldeep (Punjabi Wikimedians)|Kuldeep (Punjabi Wikimedians)]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Kuldeep (Punjabi Wikimedians)|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 05:27, 31 ਮਈ 2026 (UTC)

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Migration to Parsoid&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;em&gt;[[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation/Product and Technology/Parsoid Read Views/Read View Announcement|Read this in another language]]&lt;/em&gt;

Hello everyone! I am glad to inform you that as the next step in the [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification|Parser Unification]] project, Parsoid will soon be turned on as the default article renderer on your wiki. We are gradually increasing the number of wikis using Parsoid, with the intention of making it the default wikitext parser for MediaWiki's next long-term support release. This will make our wikis more reliable and consistent for editors, readers, and tools to use, as well as making the development of future wikitext features easier.

If this disrupts your workflow, don’t worry! You can still opt out through a user preference or turn Parsoid off on the current page using the Tools submenu, as described in the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:ParserMigration|Extension:ParserMigration]] documentation.

There is [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification/Confidence Framework|more information about our roll-out strategy]] available, including the testing done before we turn on Parsoid for a new wiki.

To report bugs and issues, please look at our [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification/Known Issues|known issues]] documentation and if you found a new bug please create a phab ticket and tag the [[phab:project/view/5846|Content Transform Team in Phabricator]].
&lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[mw:User:ABreault (WMF)|Content Transform Team]]&lt;/bdi&gt; 23:21, 2 ਜੂਨ 2026 (UTC)

(This message was sent to [[:ਵਿਕਿਪੀਡਿਆ:ਕਮਿਊਨਟੀ ਪੋਰਟਲ]] and is being posted here due to a redirect.)
&lt;!-- Message sent by User:ABreault (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Wikimedia_Foundation/Product_and_Technology/Parsoid_Read_Views/2026-06-04_Wikipedias&amp;oldid=30626143 --&gt;

== ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਕੀਮੀਡੀਅਨਜ਼ ਦੀ ਅਗਲੀ ਮੀਟਿੰਗ ਅਤੇ ਸਾਲਾਨਾ ਯੋਜਨਾ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ==

ਸਤਿ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਜੀ, ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਕੀਮੀਡੀਅਨਜ਼ ਵੱਲੋਂ ਅਗਲੀ ਆਫ਼ਲਾਈਨ ਮੀਟਿੰਗ ੧੪ ਜੂਨ ੨੦੨੬ ਨੂੰ ਪਟਿਆਲਾ ਵਿਖੇ ਹੋਵੇਗੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਅਗਲੀ ਸਾਲਾਨਾ ਯੋਜਨਾ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਸਾਂਝੀ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇਗੀ ਅਤੇ ਲੇਖ ਗੁਣਵੱਤਾ ਲਈ ਚੱਲ ਰਹੀ ਮੁਹਿੰਮ ਵਿੱਚ ਲੇਖ ਸੋਧਣ ਦਾ ਕੰਮ ਵੀ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ।

ਦੂਸਰਾ ਇਹ ਕਿ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਕੀਮੀਡੀਅਨਜ਼ ਵੱਲੋਂ ੨੦੨੬-੨੭ ਦੀ ਸਾਲਾਨਾ ਯੋਜਨਾ ਲਈ ਪਾਈ ਗਈ ਅਰਜ਼ੀ ਸਵੀਕਾਰ ਲਈ ਗਈ ਹੈ ਅਤੇ  ਸਾਲਾਨਾ ਯੋਜਨਾ ੨੦੨੫-੨੬ ਦਾ ਸਮਾਂ ਜੂਨ ੨੦੨੬ ਤੱਕ ਦਾ ਸੀ। ਹੁਣ ਇਸ ਯੋਜਨਾ ਦੌਰਾਨ ਹੋਈਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਨੂੰ ਸਬਮਿੱਟ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ। ਇਸ ਯੋਜਨਾ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ ਜੇਕਰ ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸਹਾਇਤਾ ਜਾਂ ਸੁਝਾਅ ਦੇਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੇ ਨਾਲ਼ ਸੰਪਰਕ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ। ਧੰਨਵਾਦ ਜੀ। -- '''[[user:kuldeepburjbhalaike|&lt;i style=&quot;color:#FF4500; font-family:sylfaen&quot;&gt;KuldeepBurjBhalaike&lt;/i&gt;]]''' &lt;sup style=&quot;color:#FF4500; font-family:georgia&quot;&gt;([[User_talk:Kuldeepburjbhalaike|Talk]])&lt;/sup&gt; 16:32, 13 ਜੂਨ 2026 (UTC)

== RFC about AI-generated content in Wikimedia Commons ==

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Apologies for writing in English, please help translate this message to your language. You are invited to participate in a [[c:Commons:Requests for comment/Policy update for AI content|request for comment on Wikimedia Commons about a policy update for AI content]]. This may affect files that are uploaded to Wikimedia Commons for use on this project. Thank you. [[m:User:Codename Noreste|Codename Noreste]] ([[m:User talk:Codename Noreste|ਗੱਲ-ਬਾਤ]])&lt;/bdi&gt; 17:11, 23 ਜੂਨ 2026 (UTC)

(This message was sent to [[:ਵਿਕਿਪੀਡਿਆ:ਕਮਿਊਨਟੀ ਪੋਰਟਲ]] and is being posted here due to a redirect.)
&lt;!-- Message sent by User:Codename Noreste@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=30513860 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Deployment of Legal and Safety Contacts Link in the Footer of Your Wiki&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;Message&quot;/&gt;
'''Legal &amp; Safety Contacts'''

Hello community, the Wikimedia Foundation has provided a [[wmf:Special:MyLanguage/Legal:Wikimedia Foundation Legal and Safety Contact Information|single legal and safety contact page]], to be linked in the footer of your wiki, to ensure access to accurate legal information. This is a regulatory requirement. We have already rolled out links to English, German, Italian, Spanish and other wikis and we will deploy to your wiki soon. [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_Legal_and_Safety_Contacts_FAQ|Please read more on the project page]] and leave any comments in this thread or on the [[m:Special:MyLanguage/Talk:Wikimedia Foundation Legal and Safety Contacts FAQ|talk page]].

&lt;section end=&quot;Message&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

-- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 13:29, 25 ਜੂਨ 2026 (UTC)

(This message was sent to [[:ਵਿਕਿਪੀਡਿਆ:ਕਮਿਊਨਟੀ ਪੋਰਟਲ]] and is being posted here due to a redirect.)
&lt;!-- Message sent by User:Sannita (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Sannita_(WMF)/Mass_sending_test&amp;oldid=30731267 --&gt;

== ਵਿਕੀਕਾਨਫਰੰਸ ਭਾਰਤ 2026: ਸਵੈ-ਨਿਧੀ ਮੈਂਬਰਾਂ ਲਈ ਰਜਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਸੈਸ਼ਨਾਂ ਲਈ ਅਰਜ਼ੀਆਂ ==

ਪਿਆਰੇ ਭਾਈਚਾਰਕ ਸਦੱਸ,

ਸਾਨੂੰ ਇਹ ਦੱਸਦੇ ਖੁਸ਼ੀ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ ਕਿ [[m:WikiConference_India_2026|'''ਵਿਕੀਕਾਨਫਰੰਸ ਭਾਰਤ 2026''']] ਲਈ ਸਵੈ-ਨਿਧੀ ਮੈਂਬਰਾਂ ਲਈ ਰਜਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਸੈਸ਼ਨਾਂ ਲਈ ਅਰਜ਼ੀਆਂ[1] ਹੁਣ ਖੁੱਲ੍ਹ ਚੁੱਕੀਆਂ ਹਨ।

ਵਿਕੀਕਾਨਫਰੰਸ ਭਾਰਤ 2026 4 ਤੋਂ 6 ਸਤੰਬਰ 2026 ਤੱਕ ਕੋਚੀ, ਕੇਰਲਾ ਵਿੱਚ ਹੋਣ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਹ ਕਾਨਫ਼ਰੰਸ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆ ਦੇ ਵਿਕੀਮੀਡੀਅਨਾਂ, ਭਾਈਚਾਰਕ ਲੀਡਰਾਂ, ਡਿਵੈਲਪਰਾਂ, ਖੋਜਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਗਿਆਨ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਉਤਸੁਕ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਇੱਕ ਜਗ੍ਹਾ ਉੱਤੇ ਮਿਲਕੇ ਮਿਲਵਰਤਨ, ਮਿਲਕੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਅਨੁਭਵ ਸਾਂਝੇ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਮੰਚ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰੇਗੀ।

ਵਿਕੀਕਾਨਫਰੰਸ ਭਾਰਤ 2026 ਦਾ ਮੁੱਖ ਵਿਸ਼ਾ '''“Reimagining the Knowledge Commons: Community Leadership in an Evolving Wikimedia Ecosystem”''' ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਵਿਕੀਮੀਡੀਆ ਲਹਿਰ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ ਨਾਲ਼ ਤਕਨੀਕੀ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਆ ਰਹੀਆਂ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਏਆਈ ਦਾ ਉਭਾਰ ਅਤੇ ਗਿਆਨ ਸਿਰਜਣ ਦੇ ਨਵੇਂ ਮਾਡਲ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਕਾਨਫਰੰਸ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਭਾਈਚਾਰਕ ਲੀਡਰਸ਼ਿਪ, ਗਿਆਨ ਸਮਾਨਤਾ, ਖੇਤਰੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ, ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਗਿਆਨ, ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਵਿਕੀਮੀਡੀਆ ਦੇ ਭਵਿੱਖ ਬਾਰੇ ਗੱਲਬਾਤ ਲਈ ਜਗ੍ਹਾ ਬਣਾਉਣਾ ਹੈ।

=== ਸਵੈ-ਨਿਧੀ ਰਜਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ===
ਸਵੈ-ਨਿਧੀ ਰਜਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ਅਰਜ਼ੀਆਂ ਹੁਣ ਪ੍ਰੀਟਿਕਸ 'ਤੇ ਚੱਲ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।

* ਵੇਰਵੇ ਅਤੇ ਯੋਗਤਾ [2] : [[m:WikiConference_India_2026/Registration|'''ਰਜਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ਮੈਟਾ ਸਫ਼ਾ ਲਿੰਕ''']]
* ਰਜਿਸਟਰੇਸ਼ਨ ਫਾਰਮ [3] :  '''https://pretix.eu/wikimedia-events/WCI2026/'''
* ਰਜਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ਦੀ ਆਖ਼ਰੀ ਮਿਤੀ : '''ਜੁਲਾਈ 15, 2026'''

=== ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਸੈਸ਼ਨਾਂ ਲਈ ਅਰਜ਼ੀਆਂ ===
ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਸੈਸ਼ਨਾਂ ਲਈ ਅਰਜ਼ੀਆਂ ਹੁਣ ਈਵੈਂਟਯੇ 'ਤੇ ਚੱਲ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।

ਅਸੀਂ ਵਰਕਸ਼ਾਪਾਂ, ਵਿਚਾਰ-ਵਟਾਂਦਰੇ, ਪੈਨਲਾਂ, ਇੰਟਰਐਕਟਿਵ ਸੈਸ਼ਨਾਂ, ਲਾਈਟਨਿੰਗ ਵਾਰਤਾਵਾਂ, ਅਤੇ ਪੋਸਟਰ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀਆਂ ਲਈ ਪ੍ਰਸਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸੱਦਾ ਦਿੰਦੇ ਹਾਂ। ਭਾਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਇੱਕ ਤਜਰਬੇਕਾਰ ਯੋਗਦਾਨੀ ਹੋ ਜਾਂ ਇੱਕ ਨਵੇਂ ਭਾਈਚਾਰਕ ਮੈਂਬਰ ਹੋ, ਤੁਹਾਡੇ ਵਿਚਾਰ, ਅਨੁਭਵ, ਅਤੇ ਸਿੱਖਣ ਕਾਨਫਰੰਸ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਨੂੰ ਆਕਾਰ ਦੇਣ ਅਤੇ ਅੰਦੋਲਨ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਗੱਲਬਾਤ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ।

* ਵੇਰਵੇ ਅਤੇ ਦਿਸ਼ਾ-ਨਿਰਦੇਸ਼ [4] : '''[&lt;nowiki/&gt;[[m:WikiConference_India_2026/Programme/Submissions|ਮੈਟਾ-ਵਿਕੀ ਸਫ਼ੇ ਦਾ ਲਿੰਕ]]]'''
* ਜਮ੍ਹਾਂ ਕਰਨ ਦੀ ਆਖਰੀ ਮਿਤੀ: '''[ਜੁਲਾਈ 15, 2026]'''

ਵਿਕੀਕਾਨਫਰੰਸ ਭਾਰਤ 2026 ਬਾਰੇ ਪੂਰੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਲਈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਭਾਗੀਦਾਰੀ ਦੇ ਵੇਰਵਿਆਂ, ਸਮਾਂ-ਸੀਮਾਵਾਂ, ਕਾਨਫਰੰਸ ਅੱਪਡੇਟ, ਅਤੇ ਸਬਮਿਸ਼ਨ ਦਿਸ਼ਾ-ਨਿਰਦੇਸ਼ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਅਧਿਕਾਰਤ ਘੋਸ਼ਣਾ ਨੂੰ ਵੇਖੋ:

* ਵਿਸਤ੍ਰਿਤ ਘੋਸ਼ਣਾ [5]: [[diffblog:2026/06/26/shape-the-future-call-for-submissions-open-for-wikiconference-india-2026/|'''[Blog Post Link]''']]

ਅਸੀਂ ਭਾਈਚਾਰਕ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨੂੰ ਰਜਿਸਟਰ ਕਰਨ, ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਪੇਸ਼ ਕਰਨ ਅਤੇ ਇਸ ਘੋਸ਼ਣਾ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਨੈੱਟਵਰਕਾਂ ਵਿੱਚ ਸਾਂਝਾ ਕਰਨ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਦੇ ਹਾਂ।

ਸਤਿਕਾਰ ਸਹਿਤ,

ਵਿਕੀਕਾਨਫਰੰਸ ਭਾਰਤ 2026 ਪ੍ਰਬੰਧਕੀ ਟੀਮ

[1] https://meta.wikimedia.org/wiki/WikiConference_India_2026 

[2] https://meta.wikimedia.org/wiki/WikiConference_India_2026/Registration 

[3] https://pretix.eu/wikimedia-events/WCI2026/ 

[4] https://meta.wikimedia.org/wiki/WikiConference_India_2026/Programme/Submissions 

[5] https://diff.wikimedia.org/2026/06/26/shape-the-future-call-for-submissions-open-for-wikiconference-india-2026/ 

ਕੋਈ ਸੁਆਲ ਹੈ: [mailto:connect@wikiconference.in connect@wikiconference.in] ਉੱਤੇ ਸੰਪਰਕ ਕਰੋ।

ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਇਸ ਘੋਸ਼ਣਾ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ਅਤੇ ਨੈੱਟਵਰਕਾਂ ਨਾਲ ਸਾਂਝਾ ਕਰੋ।  [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Amrit Sufi|Amrit Sufi]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Amrit Sufi|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 10:27, 30 ਜੂਨ 2026 (UTC)

== Reminder: WikiConference India 2026 – Deadline on 15 July 2026 ==

Dear Community Members,

This is a friendly reminder that the deadline for '''Self-funded Registration''' and the '''Call for Submissions''' for '''WikiConference India 2026''' is '''15 July 2026'''.

=== Self-funded Registration ===
https://pretix.eu/wikimedia-events/WCI2026/

=== Call for Submissions ===
https://meta.wikimedia.org/wiki/WikiConference_India_2026/Programme/Submissions

We invite proposals for workshops, discussions, panel sessions, interactive sessions, lightning talks, and poster presentations.

=== For more information ===
https://meta.wikimedia.org/wiki/WikiConference_India_2026

We encourage everyone to register, submit proposals, and share this reminder within your communities.

Regards,

'''WikiConference India 2026 Organizing Team''' [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Gauri Guptaa|Gauri Guptaa]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Gauri Guptaa|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 14:44, 7 ਜੁਲਾਈ 2026 (UTC)

== Request for comment (the future of Abstract Wikipedia) ==

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
Apologies if this has not yet been translated into your wiki's language. {{int:Please-translate}}
You are invited to voice your opinions in a [[:m:Requests for comment/The future of Abstract Wikipedia|request for comment about the future of Abstract Wikipedia]]. {{Int:Feedback-thanks-title}}
[[:m:User:Kowal2701|Kowal2701]] ([[:m:User talk:Kowal2701|talk]])  12:24, 24 ਜੁਲਾਈ 2026 (UTC)
&lt;/bdi&gt;

(This message was sent to [[:ਵਿਕਿਪੀਡਿਆ:ਕਮਿਊਨਟੀ ਪੋਰਟਲ]] and is being posted here due to a redirect.)
&lt;!-- Message sent by User:DreamRimmer@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=30513860 --&gt;

== Invitation to Participate in Kerala Culture Month 2026 ==

Dear Wikimedia Contributors,

We are excited to announce '''[[m:Kerala_Culture_Month_2026|Kerala Culture Month 2026]]''', a collaborative campaign launched in conjunction with '''[[m:WikiConference_India_2026|WikiConference India 2026]]'''. This initiative aims to expand and enhance content about Kerala across all Wikimedia projects, creating a comprehensive, open-access knowledge base.

'''Campaign Focus:'''

* Expand Wikipedia articles about Kerala in multiple languages

* Improve content quality with citations, images, and comprehensive information

* Populate Wikimedia Commons with freely licensed Kerala media

* Enrich Wikidata with structured information about Kerala-related topics

We invite you to contribute by writing new articles, enhancing existing ones, uploading media, or organizing data on Wikidata. Whether you're an experienced editor or new to Wikimedia, your participation matters.

For more information and to get involved, visit the campaign page: https://meta.wikimedia.org/wiki/Kerala_Culture_Month_2026 on your preferred Wikimedia project.

Best regards,

''Communications Team, WCI 2026''

&lt;nowiki&gt;~~~~&lt;/nowiki&gt; [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Shadabgdg|Shadabgdg]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Shadabgdg|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 16:10, 25 ਜੁਲਾਈ 2026 (UTC)

== Community Tech Task Force: Technical needs assessment for Indic communities ==

''Please feel free to translate it into your language.'' 


Hello everyone, 


We hope you're doing well! 


The [[m:Indic_MediaWiki_Developers_User_Group|Indic_MediaWiki_Developers_User_Group]] (IMDUG) is reaching out to Wikimedia communities across India to strengthen collaboration and better understand the technical needs of different language communities. Last year, we piloted [[m:Indic_Community_Task_Force_2025|Indic_Community_Task_Force_2025]] initiative by engaging with two language communities to understand their technical challenges and identify opportunities for collaboration. Based on our learnings, experience, and the valuable insights we received, we are expanding the initiative this year to reach all Indic communities. Our goal is to reach every community and understand where technical support is most needed.

=== What are we looking for? ===
We invite your community to nominate one or two points of contact and share:

* The name of your Wikimedia community.
* A primary and alternate community contact.
* Telegram usernames of the nominated contacts.
* A brief overview of your community's technical challenges, needs, or priorities.

This could include areas such as:

* Editing or patrolling workflows that could be improved.
* Gadgets, tools, or bots that your community needs.
* Template or interface-related challenges.
* Technical barriers faced by contributors.
* Any other broad technical priorities for your community.

=== How to participate ===
Please fill out the community response [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdhpPdn0qgHkEiYZCXEumpV-WNWm6n8bZdfR6TIkGTcbuBOew/viewform?usp=dialog form] by '''18th August'''.

If your community prefers, you are also welcome to reply directly on this message.

=== What happens next? ===
The information collected will help us:

* Build a network of community contacts for future technical collaboration.
* Understand and prioritize the technical needs of Indic Wikimedia communities.
* Plan focused technical support and community engagement activities.
* Connect communities with developers and relevant technical initiatives where appropriate.

Please note that while we will carefully review every submission, our ability to provide support will depend on the complexity of the request, available expertise within the User Group, volunteer bandwidth, and available resources. Although we may not be able to address every request immediately, we will make every effort to prioritize and support as many community needs as possible, and where appropriate, connect communities with the relevant developers or technical channels. We look forward to working more closely with your community! 

'''Best wishes,''' 

[[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Kalli navya|Navya sri Kalli]] 

''On behalf of the Indic MediaWiki Developers User Group (IMDUG)'' [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Kalli navya|Kalli navya]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Kalli navya|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 15:58, 2 ਅਗਸਤ 2026 (UTC)

== ਪੰਜਾਬੀ ਕਮਿਊਨਿਟੀ ਕਮਿਊਨੀਕੇਸ਼ਨ ਸਪੈਸ਼ਲਿਸਟ ਲਈ ਅਰਜ਼ੀਆਂ ਦੀ ਮੰਗ ==

ਸਤਿ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਜੀ,

ਉਮੀਦ ਹੈ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਠੀਕ-ਠਾਕ ਹੋਵੋਗੇ।

ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਅਸੀਂ ਸਾਰੇ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਈਚਾਰੇ ਨੇ [https://meta.wikimedia.org/wiki/Community_Resources_and_Partnerships/India_General_Support_Project/Punjabi_Wikimedians_Annual_Plan_2026-27 ਸਲਾਨਾ ਯੋਜਨਾ] ਲਈ ਅਰਜ਼ੀ ਪਾਈ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਵੱਲੋਂ ਪ੍ਰਵਾਨਗੀ (ਮਨਜ਼ੂਰੀ) ਮਿਲ ਗਈ ਹੈ। ਉਸ ਪ੍ਰਸਤਾਵ (Proposal) ਵਿੱਚ, ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਅਤੇ ਵਾਧੇ ਲਈ ਕਮਿਊਨਿਟੀ ਕਮਿਊਨੀਕੇਸ਼ਨ ਸਪੈਸ਼ਲਿਸਟ (Community Communication Specialist) ਦੀ ਇੱਕ ਪੋਸਟ ਲਈ ਵੀ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।

ਇਸ ਲਈ, ਸਲਾਨਾ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਨੂੰ ਬਿਹਤਰ ਢੰਗ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪੰਜਾਬੀ ਕਮਿਊਨਿਟੀ ਸਪੈਸ਼ਲਿਸਟ ਦੀ ਪੋਸਟ ਲਈ ਅਰਜ਼ੀਆਂ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ।
ਅਰਜ਼ੀ ਦੇਣ ਲਈ ਜ਼ਰੂਰੀ ਜਾਣਕਾਰੀ:

'''ਕੌਣ ਅਪਲਾਈ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ:''' ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੇ ਜੋ ਵੀ ਇੱਛੁਕ ਸਾਥੀ ਇਹ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਸੰਭਾਲਣ ਵਿੱਚ ਰੁਚੀ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਇਸ ਪੋਸਟ ਲਈ ਅਪਲਾਈ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ।&lt;br&gt;
'''ਜ਼ਰੂਰੀ ਹਦਾਇਤ:''' ਅਪਲਾਈ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਸਾਰੇ ਉਮੀਦਵਾਰਾਂ ਨੂੰ ਬੇਨਤੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਲੋੜੀਂਦੀਆਂ ਯੋਗਤਾਵਾਂ ਅਤੇ ਸ਼ਰਤਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਲਈ ਨੱਥੀ ਕੀਤੇ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਜ਼ਰੂਰ ਪੜ੍ਹਨ। ਅਧੂਰੀਆਂ ਜਾਂ ਅਸਪਸ਼ਟ ਅਰਜ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ।&lt;br&gt;
'''ਕਿਵੇਂ ਅਪਲਾਈ ਕਰਨਾ ਹੈ:''' ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੀ ਅਰਜ਼ੀ (Application) ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਈਮੇਲ ਆਈਡੀ 'ਤੇ ਭੇਜ ਸਕਦੇ ਹੋ।&lt;br&gt;
'''ਨੋਟ:''' ਦਿਲਚਸਪੀ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਸਾਥੀ 9 ਅਗਸਤ ਤੱਕ ਆਪਣੀਆਂ ਅਰਜ਼ੀਆਂ ਭੇਜ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਜੋ ਅਰਜ਼ੀਆਂ ਦੀ ਸਮੀਖਿਆ (Review) ਦਾ ਕੰਮ ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕੇ। ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਦਾ ਲਿੰਕ - https://docs.google.com/document/d/1b5Nd9xSbW3Gfldk2FVpfKfL-0DG2_KuRap48S-IEkIA/edit?tab=t.0

ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਵਾਲ ਜਾਂ ਵਧੇਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਲਈ ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਮੈਸੇਜ ਦੇ ਜਵਾਬ ਜਾਂ ਹੋਰ ਮਾਧਿਅਮ ਜਿਵੇਂ ਵਟਸਐਪ ਜਾਂ ਟੈਲੀਗਰਾਮ ਰਾਹੀਂ ਸੰਪਰਕ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ।

ਸ਼ੁਕਰੀਆ!

-- [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Kuldeep (Punjabi Wikimedians)|Kuldeep (Punjabi Wikimedians)]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Kuldeep (Punjabi Wikimedians)|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 17:30, 3 ਅਗਸਤ 2026 (UTC)

:ਇਹ ਅਹੁਦਾ ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ। ਇੱਕ ਕੁਲਵਕਤੀ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਗ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਕੀ ਭਾਈਚਾਰੇ ਲਈ ਬਹੁਤ ਲਾਹੇਵੰਦ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦੇ ਮੌਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਇਸ ਭਾਈਚਾਰੇ ਅਤੇ ਹੋਰ ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਮਿਲਣਗੇ, ਉਹ ਉਸ ਲਈ ਵੀ ਬਹੁਤ ਲਾਹੇਵੰਦ ਹੋਣਗੇ। ਇਸ ਲਈ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਲੋਕ ਅਪਲਾਈ ਕਰਨ, ਮੇਰਾ ਇਹੀ ਸੁਨੇਹਾ ਹੈ। --- [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Mulkh Singh|Mulkh Singh]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Mulkh Singh|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 16:36, 4 ਅਗਸਤ 2026 (UTC)

== Invitation to pre-conference activities for WikiConference India 2026 ==

Dear Wikimedia contributors,

As the Wikiconference India 2026 draws nearer, the excitement is soaring as well! We are sending this message to inform you that two pre-conference activities are being held as a part of this meetup. The Wiki Loves Villages campaign 2026 starts on 15th August 2026, so get ready to contribute! This initiative aims to expand and enhance content and media about villages across all Wikimedia projects, creating a comprehensive, open-access knowledge base.
Campaign Focus:
A. Expand Wikipedia articles about Villages in India in multiple languages
B. Improve content quality with citations, images, and comprehensive information
C. Populate Wikimedia Commons with freely licensed media about a village
D. Enrich Wikidata with structured information about Village-related topics
We invite you to contribute by writing new articles, enhancing existing ones, uploading media, or organizing data on Wikidata. Whether you're an experienced editor or new to Wikimedia, your participation matters.
For more information and to get involved, visit the campaign page ([https://meta.wikimedia.org/wiki/Wiki_Loves_Village_2026](https://meta.wikimedia.org/wiki/Wiki_Loves_Village_2026)) on your preferred Wikimedia project.

Another way to contribute to a pre-conference activity is the innovative Wiki Loves Medicinal Plants 2026- it is a photography campaign hosted by WikiConference India 2026. The activity already started on 1st August and ends on 31st August 2026, so gear up to document local medicinal knowledge and fill the knowledge gaps.
This initiative aims to expand and enhance freely licensed images and other media of medicinal plants in and around our surroundings.
Campaign Focus:
A. Add freely licensed images of medicinal plants.
B. Improve description of existing medicinal plants.
C. Improve depictions of images.
D. Improve wikidata items.
We invite you to contribute by adding new photos, videos or enhancing existing ones. Whether you're an experienced editor or new to Wikimedia, your participation matters.
To know more about how to contribute, rules, and tips head to the Meta page to find information ([https://commons.wikimedia.org/wiki/Commons:Wiki_Loves_Medicinal_Plants](https://commons.wikimedia.org/wiki/Commons:Wiki_Loves_Medicinal_Plants)) on your preferred Wikimedia project.

Best regards,&lt;br&gt;WikiConference India 2026 pre-conference organizing team

-- '''[[user:kuldeepburjbhalaike|&lt;i style=&quot;color:#FF4500; font-family:sylfaen&quot;&gt;KuldeepBurjBhalaike&lt;/i&gt;]]''' &lt;sup style=&quot;color:#FF4500; font-family:georgia&quot;&gt;([[User_talk:Kuldeepburjbhalaike|Talk]])&lt;/sup&gt; 15:34, 13 ਅਗਸਤ 2026 (UTC)

== ਹੈਰੀਟੇਜ ਅਕਰੌਸ ਬਾਡਰਸ ਐਡਿਟਾਥਾਨ ==

ਸਤਿ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਜੀ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਆਪ ਸਭ ਨਾਲ਼ ਪਿਛਲੀ ਮੀਟਿੰਗ ਵਿੱਚ ਸਾਂਝਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਐਡਿਟਾਥਾਨ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਵੇਗੀ। ਇਹ ਐਡਿਟਾਥਾਨ 15  ਅਗਸਤ ਤੋਂ 24 ਅਗਸਤ (9 ਦਿਨ) ਤੱਕ ਹੋਵੇਗੀ। ਇਸਦਾ ਮਕਸਦ ਯੂਕਰੇਨ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੀ ਸਮੱਗਰੀ ਨੂੰ ਇਹਨਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀਆਂ ਆਪਸੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਉੱਤੇ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕਰਨਾ ਹੈ।  ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਉੱਤੇ ਯੂਕਰੇਨ ਦੇ ਯੂਨੈਸਕੋ ਵਿਰਾਸਤੀ ਟਿਕਾਣਿਆਂ ਦੇ ਲੇਖ ਬਣਾਏ ਜਾਂ ਸੁਧਾਰੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਵਿਕੀ ਸਫ਼ੇ ਉੱਤੇ ਲੇਖਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਜੋ ਲੇਖ ਨਵੇਂ ਬਣਾਏ ਜਾਂ ਸੁਧਾਰੇ ਜਾਂ ਵਧਾਏ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਮੁਹਿੰਮ ਵਿੱਚ ਯੂਕਰੇਨ ਐਂਬੈਸੀ, ਵਿਕੀਮੀਡੀਆ ਸੰਸਥਾ ਅਤੇ ਓਕੇਆਈ (ਆਈਆਈਆਈਟੀ ਹੈਦਰਾਬਾਦ) ਸਹਿਭਾਗੀ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਹਨ। ਆਪ ਸਭ ਨੂੰ ਇਸ ਮੁਹਿੰਮ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਕੇ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਉੱਤੇ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਣ ਦੀ ਬੇਨਤੀ ਹੈ। ਧੰਨਵਾਦ।

ਹੋਰ ਵਿਸਥਾਰ ਵਿੱਚ ਜਾਣਕਾਰੀ ਲਈ ਵਿਕੀ ਸਫ਼ਾ - https://w.wiki/TSXY

-- [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Kuldeep (Punjabi Wikimedians)|Kuldeep (Punjabi Wikimedians)]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Kuldeep (Punjabi Wikimedians)|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 08:15, 15 ਅਗਸਤ 2026 (UTC)

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Server switch - Your wiki will be read-only for a short time soon&lt;/span&gt; ==
&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;server-switch&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;

[[:m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|Read this message in another language]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=page-Tech%2FServer+switch&amp;language=&amp;action=page&amp;filter= {{int:please-translate}}]

The [[foundation:|Wikimedia Foundation]] will switch the traffic between its data centers. This will make sure that Wikipedia and the other Wikimedia wikis can stay online even after a disaster.

All traffic will switch on '''{{#time:j xg|2026-09-23|en}}'''. The switch will start at '''[https://zonestamp.toolforge.org/{{#time:U|2026-09-23T14:00|en}} {{#time:H:i e|2026-09-23T14:00}}]'''.

Unfortunately, because of some limitations in [[mw:Special:MyLanguage/Manual:What is MediaWiki?|MediaWiki]], all editing must stop while the switch is made. We apologize for this disruption, and we are working to minimize it in the future. 

A banner will be displayed on all wikis 30 minutes before this operation happens. This banner will remain visible until the end of the operation. 
You can contribute to the [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special%3ATranslate&amp;group=Centralnotice-tgroup-read_only_banner&amp;task=view&amp;language=&amp;filter=&amp;action=translate translation or proofreading] of this banner text.

'''You will be able to read, but not edit, all wikis for a short period of time.'''

* You will not be able to edit for up to an hour on {{#time:l j xg Y|2026-09-23|en}}.
* If you try to edit or save during these times, you will see an error message. We hope that no edits will be lost during these minutes, but we can't guarantee it. If you see the error message, then please wait until everything is back to normal. Then you should be able to save your edit. But, we recommend that you make a copy of your changes first, just in case.

''Other effects'':

* Background jobs will be slower and some may be dropped. Red links might not be updated as quickly as normal. If you create an article that is already linked somewhere else, the link will stay red longer than usual. Some long-running scripts will have to be stopped.
* We expect the code deployments to happen as any other week. However, some case-by-case code freezes could punctually happen if the operation require them afterwards.
* [[mw:Special:MyLanguage/GitLab|GitLab]] will be unavailable for about 90 minutes.

This project may be postponed if necessary. You can [[wikitech:Switch_Datacenter|read the schedule at wikitech.wikimedia.org]]. Any changes will be announced in the schedule. 

'''Please share this information with your community.'''&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;server-switch&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

[[m:user:Trizek (WMF)|Trizek (WMF)]] 12:58, 15 ਸਤੰਬਰ 2026 (UTC)

(This message was sent to [[:ਵਿਕਿਪੀਡਿਆ:ਕਮਿਊਨਟੀ ਪੋਰਟਲ]] and is being posted here due to a redirect.)
&lt;!-- Message sent by User:Trizek (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&amp;oldid=30513874 --&gt;

== ਗਾਡੀ ਲੁਹਾਰ ਕਬੀਲੇ ਸਬੰਧਿਤ ਫੋਟੋ ਸ਼ੂਟ ==
ਮੇਰਾ ਨਾਮ ਅੰਮ੍ਰਿਤਪਾਲ ਸਿੰਘ ਹੈ ਮੈਂ ਸਾਲ 2026 ਵਿੱਕੀ ਲਵਸ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ ਸੀ 100 ਫੋਟੋ ਤੋਂ ਅਧਿੱਕ ਅਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਸਥਾਨ ਵੀ ਹਾਸਿਲ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਹੁਣ ਮੈਂ  ਸ੍ਰੀ ਆਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਰੋਪੜ ਪੰਜਾਬ , ਜਾ ਰਿਹਾ ਗਾਡੀ ਲੁਹਾਰ ਕਬੀਲਾ ਗੱਡੀਆਂ ਵਾਲੇ।  ਦੀਆਂ ਤਸਵੀਰਾਂ ਡਾਕੂਮੈਂਟ ਕਰਨ ਵਾਸਤੇ । ਇਸ ਪਾਇਲਟ ਤਹਿਤ ਮੈਂ 50 ਤੋਂ 80 ਫੋਟੋਆਂ ਖਿੱਚਾਂ ਗਾ। [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:AMRIT RAISAR|AMRIT RAISAR]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:AMRIT RAISAR|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 05:23, 17 ਸਤੰਬਰ 2026 (UTC)</text>
      <sha1>1nzd74ydus28ap1n1qec4o9pn23z4ts</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>846329</id>
      <parentid>846325</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T06:02:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AMRIT RAISAR</username>
        <id>50306</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਗਾਡੀ ਲੁਹਾਰ ਕਬੀਲੇ ਸਬੰਧਿਤ ਫੋਟੋ ਸ਼ੂਟ */</comment>
      <origin>846329</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="100068" sha1="nau8inxhne28qrrra366eem3e49jgc9" xml:space="preserve">{{ਸੱਥ/ਹੈੱਡਰ}}


== ਵਿਕੀ ਲਵਜ਼ ਹਿਮਾਲਿਆ ਵਰਕਸ਼ਾਪ ਅਤੇ ਓਕੇਆਈ ਨਾਲ਼ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਸੰਭਾਵਿਤ ਸਹਿਯੋਗ ==

ਸਤਿ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਜੀ, [https://outreachdashboard.wmflabs.org/campaigns/wiki%20loves%20himalayas/programs ਵਿਕੀ ਲਵਜ਼ ਹਿਮਾਲਿਆ] ਨਾਮ ਦੇ ਹੇਠ ਹੁਣ ਤੱਕ ਤਿੰਨ ਵਰਕਸ਼ਾਪ ਹੋ ਚੁੱਕੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਇੱਕ ਟ੍ਰੇਨਰ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਇਹਨਾਂ ਵਰਕਸ਼ਾਪਾਂ ਨੂੰ [https://hsrc.iiit.ac.in/research/highland%20histories.html ਹਾਈਲੈਂਡ ਹਿਸਟਰੀਜ਼] ਅਤੇ [[m:IIITH-OKI|ਓਕੇਆਈ]] ਵੱਲੋਂ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਓਕੇਆਈ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਮੈਂ ਇਸ ਲੜੀ ਦੀ ਅਗਲੀ ਵਰਕਸ਼ਾਪ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੇ ਕਮਿਊਨਿਟੀ ਕੋਆਰਡੀਨੇਟਰ ਵਜੋਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਲੜੀ ਦੀ ਅਗਲੀ ਵਰਕਸ਼ਾਪ ੧ ਅਤੇ ੨ ਅਪ੍ਰੈਲ ਨੂੰ ਸਿੱਕਮ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ। ਧੰਨਵਾਦ। -- [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Kuldeep (Punjabi Wikimedians)|Kuldeep (Punjabi Wikimedians)]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Kuldeep (Punjabi Wikimedians)|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 17:11, 22 ਫ਼ਰਵਰੀ 2026 (UTC)

== ਦੇਵ ਸਮਾਜ ਕਾਲਜ ਫ਼ਾਰ ਵੂਮੈਨ, ਫ਼ਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਵਿੱਚ ਵਰਕਸ਼ਾਪ ==

ਸਤਿ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਜੀ, ਆਪਣੇ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੇ ਵਰਤੋਂਕਾਰ [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:ਨਿਸ਼ਾਨ ਸਿੰਘ ਵਿਰਦੀ|ਨਿਸ਼ਾਨ ਸਿੰਘ ਵਿਰਦੀ]] ਜੀ [[ਦੇਵ ਸਮਾਜ ਕਾਲਜ ਫ਼ਾਰ ਵੂਮੈਨ, ਫ਼ਿਰੋਜ਼ਪੁਰ]] ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਪਿਛਲੇ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਵੱਲੋਂ ਸੰਪਰਕ ਕਰਕੇ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਨਵੇਂ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਵਿਕੀਮੀਡੀਆ ਦੇ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟਾਂ ਨਾਲ਼ ਜਾਣੂ ਕਰਵਾਉਣ ਲਈ ਇੱਕ ਵਰਕਸ਼ਾਪ ਕਰਾਉਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਇਸ ਵਰਕਸ਼ਾਪ ਦਾ ਮੁੱਖ ਮਕਸਦ ਕਾਲਜ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਵਿਕੀ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟਾਂ ਨਾਲ਼ ਜਾਣੂ ਕਰਵਾਉਣਾ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਈਚਾਰੇ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਕਾਲਜ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧਕਾਂ ਨੇ ਵੀ ਇਸ ਵਰਕਸ਼ਾਪ ਨੂੰ ਕਰਵਾਉਣ ਦੇ ਪਰਵਾਨਗੀ ਦੇ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਇਸ ਵਰਕਸ਼ਾਪ ਦੇ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਬੰਧਾਂ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਨਿਸ਼ਾਨ ਸਿੰਘ ਵਿਰਦੀ ਜੀ ਨੇ ਲਈ ਹੈ। ਇਹ ਵਰਕਸ਼ਾਪ [[ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਹਿਲਾ ਦਿਵਸ]] ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖਦੇ ਹੋਏ ਉਸਦੇ ਨੇੜੇ ਦੇ ਦਿਨ ੬ ਮਾਰਚ ਨੂੰ ਕਰਵਾਈ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ।

ਇਸ ਵਰਕਸ਼ਾਪ ਵਿੱਚ ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਈਚਾਰੇ ਵਿੱਚੋਂ ਉੱਥੇ ਸਪੀਕਰ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਧੰਨਵਾਦ। -- [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Kuldeep (Punjabi Wikimedians)|Kuldeep (Punjabi Wikimedians)]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Kuldeep (Punjabi Wikimedians)|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 17:21, 22 ਫ਼ਰਵਰੀ 2026 (UTC)

== Punjabi Wikimedians Skill Development Workshop 2026, Chandigarh ==

ਸਤਿ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਜੀ,

ਸਮੂਹ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਕੀਮੀਡੀਅਨਜ਼ ਨੂੰ ਦੱਸਦਿਆਂ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ ਕਿ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਕੀਮੀਡੀਅਨਜ਼ ਯੂਜ਼ਰ ਗਰੁੱਪ ਵੱਲੋਂ '''21 ਅਤੇ 22 ਮਾਰਚ 2026''' ਨੂੰ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਵਿਖੇ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਦੋ-ਰੋਜ਼ਾ ਸਮਰੱਥਾ ਨਿਰਮਾਣ (Capacity Building) ਵਰਕਸ਼ਾਪ ਕਰਵਾਈ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਸ ਵਰਕਸ਼ਾਪ ਦਾ ਮੁੱਖ ਮਕਸਦ ਸਾਡੇ ਸਰਗਰਮ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੇ 'ਆਨ-ਵਿਕੀ' ਯੋਗਦਾਨ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਦੇ 'ਆਫ-ਵਿਕੀ' ਹੁਨਰਾਂ (ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕਮਿਊਨੀਕੇਸ਼ਨ, ਲੀਡਰਸ਼ਿਪ ਅਤੇ ਪਾਰਟਨਰਸ਼ਿਪ) ਨੂੰ ਨਿਖਾਰਨਾ ਹੈ। ਇਸ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਵਿੱਚ ਵਿਕੀਮੀਡੀਆ ਸੰਸਥਾ ਅਤੇ OKI (IIIT-H) ਦੇ ਸਟਾਫ ਮੈਂਬਰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਮਾਹਿਰ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣਗੇ।

ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਵਰਕਸ਼ਾਪ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦੇ ਹੋ ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਇਸ ਆਨਲਾਈਨ ਅਰਜ਼ੀ ਨੂੰ ਭਰਕੇ ਬਿਆਨ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ ਜਿਸਦੀ ਆਖ਼ਰੀ ਮਿਤੀ '''4 ਮਾਰਚ 2026''' ਹੈ। ਚੁਣੇ ਗਏ ਵਰਤੋਂਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਅਗਲੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਈਮੇਲ ਰਾਹੀਂ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇਗੀ।

'''ਰਜਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ਲਿੰਕ:''' [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSetY3Ja21LI1mCDVWJzkPX893Ll7ECrWP9MN4WQwjBgUkxjHw/viewform?usp=header ਗੂਗਲ ਫਾਰਮ]

-- [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Kuldeep (Punjabi Wikimedians)|Kuldeep (Punjabi Wikimedians)]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Kuldeep (Punjabi Wikimedians)|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 18:12, 26 ਫ਼ਰਵਰੀ 2026 (UTC)

:ਜੋ ਲੋਕ ਇਹ ਜਾਨਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦੇ ਹਨ ਕਿ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਕਿਵੇਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਸੋਧਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਲਈ 20 ਮਾਰਚ ਨੂੰ ਇੱਕ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਵਿਖੇ ਹੀ ਵਰਕਸ਼ਾਪ ਕਰਵਾਈ ਜਾਵੇਗੀ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵਿਸਥਾਰ ਵਿੱਚ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟਾਂ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇਗੀ। ਸਿੱਖਣ ਦੇ ਇੱਛੁਕ [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdv1EUW1QX2a4_6DXDUB-LrhBLpCqmdqqbhnt3Kn2jfds8swA/viewform?usp=header ਇਹ ਗੂਗਲ ਫਾਰਮ] ਭਰ ਸਕਦੇ ਹਨ।
:-- [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Kuldeep (Punjabi Wikimedians)|Kuldeep (Punjabi Wikimedians)]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Kuldeep (Punjabi Wikimedians)|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 17:28, 27 ਫ਼ਰਵਰੀ 2026 (UTC)
::ਕੁੱਝ ਕਾਰਨਾਂ ਕਰਕੇ ਇਹ ਆਊਟਰੀਚ ਵਰਕਸ਼ਾਪ ਮਾਰਚ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗੀ। ਰਜਿਸਟਰ ਕੀਤੇ ਵਰਤੋਂਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਜਾਣਕਾਰੀ ਈਮੇਲ ਰਾਹੀਂ ਵੀ ਭੇਜ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ। -- [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Kuldeep (Punjabi Wikimedians)|Kuldeep (Punjabi Wikimedians)]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Kuldeep (Punjabi Wikimedians)|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 12:01, 18 ਮਾਰਚ 2026 (UTC)

== Punjabi Wikimedians Women's Day Meetup 2026, Patiala ==

ਸਤਿ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਜੀ,

ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਕੀਮੀਡੀਅਨਜ਼ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਸਾਰੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣਕਾਰੀ ਸਾਂਝੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਕੀਮੀਡੀਅਨਜ਼ ਯੂਜ਼ਰ ਗਰੁੱਪ ਵੱਲੋਂ '''ਵੂਮੈਨ ਡੇ (ਮਹਿਲਾ ਦਿਵਸ)''' ਦੇ ਉਤਸਵ ਮੌਕੇ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਬੈਠਕ ਦਾ ਆਯੋਜਨ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਹ ਬੈਠਕ 9 ਮਾਰਚ ਨੂੰ ਪਟਿਆਲਾ ਵਿਖੇ (ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਨੇੜੇ) ਕਰਵਾਈ ਜਾਵੇਗੀ।

ਇਸ ਬੈਠਕ ਦਾ ਮੁੱਖ ਉਦੇਸ਼ ਵਿਕੀਮੀਡੀਆ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਂ ਵਿੱਚ ਨਵੇਂ ਮਹਿਲਾ ਐਡਿਟਰਾਂ ਦੀ ਭਾਗੀਦਾਰੀ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਨਾਲ ਜਾਣ-ਪਛਾਣ ਕਰਵਾਉਣਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਨਵੇਂ ਐਡਿਟਰਾ ਨੂੰ ਸੰਪਾਦਨ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ, ਹਵਾਲੇ ਜੋੜਨ ਅਤੇ ਲੇਖ ਵਧਾਉਣ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇਗੀ। ਖ਼ਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਇਸ ਬੈਠਕ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਔਰਤਾਂ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਮੌਜੂਦਾ ਲੇਖਾਂ ਦੇ ਸੁਧਾਰ 'ਤੇ ਰਹੇਗਾ।

[[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Tamanpreet Kaur|Tamanpreet Kaur]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Tamanpreet Kaur|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 14:23, 27 ਫ਼ਰਵਰੀ 2026 (UTC)

== ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਕੀਮੀਡੀਅਨਜ਼ ਸਾਲਾਨਾ ਯੋਜਨਾ 2026-27 ==

ਸਤਿ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਜੀ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਆਪਾਂ ਆਪਣੇ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੇ ਪੂਰੇ ਸਾਲ ਦੀਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਨੂੰ ਮੁੱਖ ਰੱਖਦੇ ਹੋਏ ਇੱਕ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾਈ ਸੀ ਜੋ ਕਿ ਮਈ 2026 ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ। ਇਸ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੀ ਹੁਣ ਸਾਲ ਜੂਨ 2026 ਤੋਂ ਮਈ 2027 ਦੇ ਲਈ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾ ਰਹੇ ਹਾਂ। ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਭਾਈਚਾਰੇ ਲਈ ਆਫ਼ਲਾਈਨ ਬੈਠਕ, ਵਰਕਸ਼ਾਪ, ਵਿਕੀ ਮੁਕਾਬਲੇ ਆਦਿ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਪੂਰੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਤੁਸੀਂ ਹੇਠ ਦਿੱਤੇ ਲਿੰਕਾਂ ਉੱਤੇ ਦੇਖ ਸਕਦੇ ਹੋ। ਤੁਸੀਂ ਇਹਨਾਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਲਈ ਆਪਣੇ ਵਿਚਾਰ ਜਾਂ ਟਿੱਪਣੀਆਂ ਇਸੇ ਦੇ ਜਵਾਬ ਵਿੱਚ ਦੇ ਸਕਦੇ ਹੋ। ਧੰਨਵਾਦ।

* ਯੋਜਨਾ - https://docs.google.com/document/d/1hRmcQpctTkW5uD2nEMPK4rwH8gy0sPcowds_nD8RhN8/edit?tab=t.0#heading=h.xguagl4w4kiz
* ਬਜਟ - https://docs.google.com/spreadsheets/d/1ObeAO3saDF_3EV97oLTuLkRkunufnghX/edit?gid=1317624397#gid=1317624397
* ਸਮਾਂਰੇਖਾ - https://docs.google.com/spreadsheets/d/11R9rU_dw-JO8srtJuZG17bnV4SPVLHtschTbLfwgxuE/edit?gid=0#gid=0

--'''[[user:kuldeepburjbhalaike|&lt;i style=&quot;color:#FF4500; font-family:sylfaen&quot;&gt;KuldeepBurjBhalaike&lt;/i&gt;]]''' &lt;sup style=&quot;color:#FF4500; font-family:georgia&quot;&gt;([[User_talk:Kuldeepburjbhalaike|Talk]])&lt;/sup&gt; 06:15, 7 ਮਾਰਚ 2026 (UTC)

== ਮਹਿਲਾ ਦਿਵਸ ਨਾਲ਼ ਸੰਬੰਧਤ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਅਤੇ ਆਗਾਮੀ ਵਰਕਸ਼ਾਪ ਬਾਰੇ ਅੱਪਡੇਟ ==

ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉੱਪਰ ਕੁੱਝ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਬਾਰੇ ਸਾਂਝਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਮੈਂ ਉਹਨਾਂ ਬਾਰੇ ਕੁੱਝ ਅੱਪਡੇਟ ਸਾਂਝਾ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ। ਇਹਨਾਂ ਦੋਵਾਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਦੇ ਆਯੋਜਕਾਂ ਨੂਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ਤੇ ਵਧਾਈ ਦੇਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ ਕਿਉਂਕਿ ਸਾਨੂੰ ਲੋੜ ਹੈ ਕਿ ਭਾਈਚਾਰੇ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਲੋਕ ਅੱਗੇ ਆਉਣ ਅਤੇ ਇਹੋ ਜਿਹੇ ਹੋਰ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਉਲੀਕਣ।

ਮਹਿਲਾ ਦਿਵਸ ਨੂੰ ਮੁੱਖ ਰੱਖਦੇ ਹੋਏ [[ਦੇਵ ਸਮਾਜ ਕਾਲਜ ਫ਼ਾਰ ਵੂਮੈਨ, ਫ਼ਿਰੋਜ਼ਪੁਰ]] ਇੱਕ ਆਊਟਰੀਚ ਵਰਕਸ਼ਾਪ ਕਰਵਾਈ ਗਈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ 100 ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਅਤੇ ਸਟਾਫ਼ ਨੇ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ। ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਲਹਿਰ ਕੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਕਿਵੇਂ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਅਸੀਂ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਵਰਤ ਸਕਦੇ ਹਾਂ ਅਤੇ ਕਿਵੇਂ ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸੋਧ ਵੀ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ ਆਦਿ ਬਾਰੇ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ। ਇਸ ਵਰਕਸ਼ਾਪ ਨੂੰ ਕਰਵਾਉਣ ਦੀ ਪੂਰੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:ਨਿਸ਼ਾਨ ਸਿੰਘ ਵਿਰਦੀ|ਨਿਸ਼ਾਨ ਸਿੰਘ ਵਿਰਦੀ]] ਜੀ ਨੇ ਲਈ ਸੀ। ([https://outreachdashboard.wmflabs.org/courses/Punjabi%20Wikimedians/Dev%20Samaj%20College%20For%20Women%20Firozpur,%20Outreach ਆਊਟਰੀਚ ਡੈਸਬੋਰਡ])

ਦੂਜੀ ਗਤੀਵਿਧੀ ਮਹਿਲਾ ਦਿਵਸ ਉੱਤੇ [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Tamanpreet Kaur|ਤਮਨਪ੍ਰੀਤ ਕੌਰ]] ਅਤੇ [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Taranpreet Goswami|ਤਰਨਪ੍ਰੀਤ ਗੋਸਵਾਮੀ]] ਜੀ ਵੱਲੋਂ ਪਟਿਆਲਾ ਵਿਖੇ ਮਹਿਲਾ ਮੀਟਅੱਪ ਕਰਵਾਇਆ ਗਿਆ। ਜਿਸ ਵਿੱਚ 10 ਮਹਿਲਾ ਵਿਕੀਮੀਡੀਅਨਜ਼ ਨੇ ਭਾਗ ਲਿਆ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ 4 ਨਵੇਂ ਵਰਕੋਂਕਾਰ ਖ਼ਾਤੇ ਵੀ ਬਣਾਏ ਗਏ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਸੋਧ ਅਤੇ ਵਿਕੀਸਰੋਤ ਦੇ ਮੁੱਢਲੇ ਗਿਆਨ ਬਾਰੇ ਚਰਚਾ ਕੀਤੀ ਗਈ। ([https://outreachdashboard.wmflabs.org/courses/Punjabi%20Wikimedians/Women's%20Week%20Meetup%202026/home ਆਊਟਰੀਚ ਡੈਸਬੋਰਡ])

ਆਖ਼ਰੀ ਅੱਪਡੇਟ ਆਗਾਮੀ 21 ਅਤੇ 22 ਮਾਰਚ 2026 ਨੂੰ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਵਰਕਸ਼ਾਪ ਹੁਣ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਦੀ ਬਜਾਏ '''ਪਟਿਆਲਾ''' ਵਿਖੇ ਕਰਵਾਈ ਜਾਵੇਗੀ। ਸੋ ਮੈਂ ਬੇਨਤੀ ਕਰਾਂਗਾ ਜਿਹਨਾਂ ਨੇ ਪਿਛਲੇ ਮੈਸੇਜ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤਾ ਫਾਰਮ ਨਹੀਂ ਭਰਿਆ ਸੀ ਉਹ [https://docs.google.com/forms/d/1NwQHxhXorpkv1wIS6nYELgDh3oJ5-t1G1Gie9HCM7HU/edit ਇਹ ਫਾਰਮ ਕੱਲ੍ਹ ਭਾਵ 11 ਮਾਰਚ ਤੱਕ] ਭਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਧੰਨਵਾਦ ਜੀ। -- [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Kuldeep (Punjabi Wikimedians)|Kuldeep (Punjabi Wikimedians)]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Kuldeep (Punjabi Wikimedians)|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 12:38, 10 ਮਾਰਚ 2026 (UTC)

== Request for Comment: VisualEditor automatic reference names ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
Hi, I’m Johannes from [[:m:Wikimedia Deutschland|Wikimedia Deutschland]]’s [[:m:WMDE Technical Wishes|Technical Wishes team]]. Apologies for writing in English. {{Int:Please-translate}}! We are considering to work on [[:m:Community Wishlist/W17|Community Wishlist/W17: Improve VE references' automatic names and reuse]]. This has been a long-term issue for wikitext editors (see e.g. [[:en:WP:VisualEditor/Named references]]) which has been among the top-voted wishes in several [[:m:Community Wishlist Survey|Community Wishlist Surveys]], e.g. [[:m:Community Wishlist Survey 2017/Editing/VisualEditor: Allow editing of auto-generated references before adding them|2017]], [[:m:Community Wishlist Survey 2019/Citations/VisualEditor: Allow references to be named|2019]], [[:m:Community Wishlist Survey 2022/Editing/VisualEditor should use human-like names for references|2022]] or [[:m:Community Wishlist Survey 2023/Editing/VisualEditor should use proper names for references|2023]].

We would like your input on the [[:m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names#Proposed solutions|solutions]] proposed on our project page: '''[[:m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names]]'''. We are considering several options, which can be combined if desired by the community.
* Changing the default pattern for automatically generated reference names (currently &lt;code&gt;&quot;:n&quot;&lt;/code&gt;, e.g. &lt;code&gt;&quot;:0&quot;&lt;/code&gt;, &lt;code&gt;&quot;:1&quot;&lt;/code&gt;...) to use the [[:mw:Help:Reference Previews#Exposed reference types|reference type]] instead (e.g. &lt;code&gt;&quot;book_reference-1&quot;&lt;/code&gt;).
* Providing a simple mechanism for communities to configure a different default name.
* Generating automatic reference names based on the [[:en:domain name|domain name]] (if it’s a web citation).
* Generating automatic reference names based on template parameters (e.g. &quot;title&quot; or &quot;last&quot;+&quot;first&quot;) – defined by the community.

=== Feedback ===
[[:m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names|Visit our project page]] to read about our proposal in detail and share your thoughts [[:m:Talk:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names#Request for comment|on metawiki]].

'''Please note''': We will only implement a solution if there’s clear consensus among the global community. Our intention is not to build the perfect solution, but to find a simple and lean one that alleviates the pain caused by auto generated names. We are aware that some experienced VisualEditor users might prefer an option to manually change reference names in VisualEditor, but such a UX intervention is difficult to achieve across reference types and thus out of scope for our team, we can only improve the auto-naming mechanism.
We are happy about suggestions for improving certain details of the proposed solutions. Any other feedback and alternative proposals are also welcome – even though it’s out of scope for us, it might still be relevant for future work on this topic.

Please support us interpreting consensus by clearly indicating your opinion (e.g. by using support/neutral/oppose templates). We are aware of [[:en:WP:NOTVOTE]], but given that we are facilitating this discussion with users from different wikis, potentially commenting in their native language, clearly indicating your position helps us avoid misunderstandings.

Thank you for participating!&lt;/div&gt; &lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:Johannes Richter (WMDE)|Johannes Richter (WMDE)]] ([[User talk:Johannes Richter (WMDE)|ਗੱਲ-ਬਾਤ]])&lt;/bdi&gt; 11:15, 19 ਮਾਰਚ 2026 (UTC)

(This message was sent to [[:ਵਿਕਿਪੀਡਿਆ:ਕਮਿਊਨਟੀ ਪੋਰਟਲ]] and is being posted here due to a redirect.)
&lt;!-- Message sent by User:Johannes Richter (WMDE)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Johannes_Richter_(WMDE)/MassMessageRecipients&amp;oldid=30281362 --&gt;

== Punjabi Wikimedians Capacity Building Workshop 2026, Chandigarh ==

ਸਤਿ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਜੀ, Punjabi Wikimedians Skill Development Workshop 2026, Chandigarh ਲਈ ਉੱਪਰ ਜਾਣਕਾਰੀ ਸਾਂਝੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਜੋ ਕਿ ਮਾਰਚ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਹੋਣੀ ਸੀ ਪਰ ਕੁੱਝ ਕਾਰਨਾਂ ਕਰਕੇ ਉਹ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕੀ। ਹੁਣ ਇਹ ਵਰਕਸ਼ਾਪ 18 ਅਤੇ 19 ਅਪਰੈਲ ਨੂੰ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਵਿੱਚ ਹੋਵੇਗੀ। ਪਹਿਲਾਂ ਸਾਂਝਾ ਕੀਤੇ ਅਨੁਸਾਰ ਇਸ ਵਿੱਚ ਓਕੇਆਈ ਅਤੇ ਵਿਕੀਮੀਡੀਆ ਸੰਸਥਾ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਵੀ ਇਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਨ ਲਈ ਤੁਸੀਂ ਹੇਠ ਦਿੱਤਾ ਫਾਰਮ ਭਰ ਸਕਦੇ ਹੋ। ਧੰਨਵਾਦ।
ਫਾਰਮ - https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdY8hwqRH1oFeExAkDXL2Ag4xW4oH7EM8PKi2mERlXHmaQMyg/viewform?usp=header

-- [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Kuldeep (Punjabi Wikimedians)|Kuldeep (Punjabi Wikimedians)]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Kuldeep (Punjabi Wikimedians)|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 17:56, 28 ਮਾਰਚ 2026 (UTC)

== ਵਿਕੀ ਕਾਨਫਰੰਸ ਇੰਡੀਆ 2026 ਲਈ ਸਕਾਲਰਸ਼ਿਪ ਅਰਜ਼ੀਆਂ ਸ਼ੁਰੂ ==

ਸਤਿ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਜੀ,

ਵਿਕੀ ਕਾਨਫਰੰਸ ਇੰਡੀਆ 2026 ਲਈ ਸਕਾਲਰਸ਼ਿਪ ਅਰਜ਼ੀਆਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਕਾਨਫਰੰਸ 4 ਸਤੰਬਰ ਤੋਂ 6 ਸਤੰਬਰ 2026 ਤੱਕ ਕੋਚੀ (ਭਾਰਤ) ਵਿੱਚ ਹੋਵੇਗੀ।

ਵਿਕੀ ਕਾਨਫਰੰਸ ਇੰਡੀਆ ਸਮੁੱਚੇ ਭਾਰਤ, ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆ ਅਤੇ ਹੋਰਨਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਵਿਕੀਮੀਡੀਅਨ, ਕਮਿਊਨਿਟੀ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਅਤੇ ਭਾਗੀਦਾਰਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਮੰਚ 'ਤੇ ਇਕੱਠਾ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਮੰਚ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਅਸੀਂ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਜੁੜਦੇ ਹਾਂ, ਨਵਾਂ ਸਿੱਖਦੇ ਹਾਂ, ਆਪਣੇ ਤਜ਼ਰਬੇ ਸਾਂਝੇ ਕਰਕੇ, ਮੁਫ਼ਤ ਗਿਆਨ ਦੀ ਲਹਿਰ (free knowledge movement) ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨ ਲਈ ਮਿਲ ਕੇ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਾਂ।

ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਵਿਕੀਮੀਡੀਆ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰਗਰਮ ਹੋ ਜਾਂ ਕਮਿਊਨਿਟੀ ਦੀਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ, ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸਕਾਲਰਸ਼ਿਪ ਲਈ ਅਪਲਾਈ ਕਰਨ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਦੇ ਹਾਂ। ਇਸ ਬਾਰੇ ਵਿਸਥਾਰ ਵਿੱਚ ਜਾਣਕਾਰੀ ਅੱਗੇ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ। 🙂

ਅਪਲਾਈ ਕਰਨ ਦੀ ਆਖਰੀ ਮਿਤੀ: [15 ਅਪ੍ਰੈਲ 2026, ਰਾਤ 11:59 ਵਜੇ ਤੱਕ (IST)]

ਅਰਜ਼ੀ ਦਾ ਲਿੰਕ (Application link): https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdA3rR9xX_k31dzJrjM5MTDNYNUIRcAB45S4TflsYCbGJNrzg/viewform

ਵਧੇਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ (More information): [[metawiki:WikiConference_India_2026/Scholarship|WCI 2026 Scholarship metawiki]]

ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਇਸ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਕਮਿਊਨਿਟੀ ਦੇ ਹੋਰ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਸਾਂਝਾ ਕਰੋ।

ਧੰਨਵਾਦ,

ਵਿਕੀ ਕਾਨਫਰੰਸ ਇੰਡੀਆ 2026 ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ

-[[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Gnoeee|Gnoeee]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Gnoeee|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 21:16, 28 ਮਾਰਚ 2026 (UTC)

== Join the sixth Ukraine’s Cultural Diplomacy Month on Wikipedia! ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
[[File:Ukraine’s Cultural Diplomacy Month on Wikipedia 2026.png|right|250px|thumb|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Ukraine%27s_Cultural_Diplomacy_Month_2026|Join our campaign!]]
{{int:please-translate}}

Dear Wikipedians!

[[:m:Special:MyLanguage/Wikimedia Ukraine|Wikimedia Ukraine]], in cooperation with the [[:en:Ministry of Foreign Affairs of Ukraine|MFA of Ukraine]] and [[:en:Ukrainian Institute|Ukrainian Institute]], has launched the sixth edition of writing challenge &quot;'''[[:m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|Ukraine's Cultural Diplomacy Month]]'''&quot;, which lasts from '''1st April''' until '''30th April 2026'''.

The initiative aims to promote knowledge about Ukrainian culture abroad by creating and improving Wikipedia articles in multiple languages. This year marks the sixth edition of the campaign, which will focus on contemporary culture, making today’s artistic voices and practices more visible to international audiences.

🧩'''How to participate?'''

Choose an article from the suggested list → Write an article in your language, or improve an existing one according to the rules → Add your contribution to the contest page and calculate your points → Win prizes and receive a certificate of participation → Become a promoter of truthful knowledge about Ukraine.

🧩'''[[m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|Check our main page for more information]]'''.

'''If you are interested in coordinating long-term community engagement for the campaign and becoming a local ambassador, we would love to hear from you! Please let us know your interest.'''

If not, then we encourage you to translate the [[m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|landing page of the contest]] and [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MessageGroupStats?group=Centralnotice-tgroup-UCDM2026banner&amp;messages=&amp;language=en&amp;x=D banner] into your own language.

Also, we set up a [[:m:CentralNotice/Request/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|banner]] to notify users of the possibility to participate in this challenge! 

[[:m:User:OlesiaLukaniuk (WMUA)|OlesiaLukaniuk (WMUA)]] ([[:m:User talk:OlesiaLukaniuk (WMUA)|talk]]) 04:35, 1 April 2026 (UTC)
&lt;/div&gt;

(This message was sent to [[:ਵਿਕਿਪੀਡਿਆ:ਕਮਿਊਨਟੀ ਪੋਰਟਲ]] and is being posted here due to a redirect.)
&lt;!-- Message sent by User:OlesiaLukaniuk (WMUA)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:OlesiaLukaniuk_(WMUA)/list_of_wikis&amp;oldid=28552112 --&gt;

== Action Required: Update templates/modules for electoral maps (Migrating from P1846 to P14226) ==

Hello everyone,

This is a notice regarding an ongoing data migration on Wikidata that may affect your election-related templates and Lua modules (such as &lt;code&gt;Module:Itemgroup/list&lt;/code&gt;).

'''The Change:'''&lt;br /&gt;
Currently, many templates pull electoral maps from Wikidata using the property [[:d:Property:P1846|P1846]], combined with the qualifier [[:d:Property:P180|P180]]: [[:d:Q19571328|Q19571328]]. 

We are migrating this data (across roughly 4,000 items) to a newly created, dedicated property: '''[[:d:Property:P14226|P14226]]'''.

'''What You Need To Do:'''&lt;br /&gt;
To ensure your templates and infoboxes do not break or lose their maps, please update your local code to fetch data from [[:d:Property:P14226|P14226]] instead of the old [[:d:Property:P1846|P1846]] + [[:d:Property:P180|P180]] structure. A [[m:Wikidata/Property Migration: P1846 to P14226/List|list of pages]] was generated using Wikimedia Global Search.

'''Deadline:'''&lt;br /&gt;
We are temporarily retaining the old data on [[:d:Property:P1846|P1846]] to allow for a smooth transition. However, to complete the data cleanup on Wikidata, the old [[:d:Property:P1846|P1846]] statements will be removed after '''May 1, 2026'''. Please update your modules and templates before this date to prevent any disruption to your wiki's election articles.

Let us know if you have any questions or need assistance with the query logic. Thank you for your help! [[User:ZI Jony|ZI Jony]] using [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:MediaWiki message delivery|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 17:12, 3 ਅਪਰੈਲ 2026 (UTC)

(This message was sent to [[:ਵਿਕਿਪੀਡਿਆ:ਕਮਿਊਨਟੀ ਪੋਰਟਲ]] and is being posted here due to a redirect.)
&lt;!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&amp;oldid=29941252 --&gt;

== Invitation to join South Asian Community and the Annual Planning Discussions with WMF ==

&quot;Kindly feel free to translate this text into your own language.&quot;

Dear Community member,

We would like to invite you all to the April edition of the South Asia Open Community Call that will focus on a discussion with the leadership of the Wikimedia Foundation on their [[:m:Wikimedia Foundation Annual Plan/2026-2027|Annual Plan (2026-2027)]]. 

The [[:m:Wikimedia Foundation Annual Plan|Foundation’s Annual Plan]] is a high-level roadmap for what the organisation aims to achieve in the coming year. It includes not only the foundation’s Goals, Progress, and plan but also a summary of Global Trends that impact the present and future of our movement. 

This is the right time for the South Asia community to participate and share their thoughts on the Wikimedia Foundation’s annual plan, helping shape it together. Share your hopes, concerns, bold ideas, and specific requests to contribute to the Foundation’s planning.

Hence, the next [[:m:South Asia Open Community Call|South Asia Open Community Call]] will be hosted on the following dates/times. Please mark the same in your calendar and sign up [[:m:Event:South Asia Open Community Call, April 2026|here]]. 

* Platform: Google Meet
* Date: 17th April, 2026
* Time: 1930-2045 IST (1400-1515 UTC)
* Registration Link: [[:m:Event:South Asia Open Community Call, April 2026|here]]

Note: Only those who have registered will receive the joining link. 

Look forward to seeing you on the call,

Best, [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:MediaWiki message delivery|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 18:41, 5 ਅਪਰੈਲ 2026 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Nitesh Gill@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Nitesh_Gill/lists/Indic_VPs&amp;oldid=29127818 --&gt;

== ਵਿਕੀਕਾਨਫਰੰਸ ਇੰਡੀਆ 2026 - Scholarship Applications ==

ਪਿਆਰੇ ਵਿਕੀਮੀਡੀਅਨ,

ਸਾਨੂੰ ਇਹ ਸਾਂਝਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਖੁਸ਼ੀ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ ਕਿ ਵਿਕੀਕਾਨਫਰੰਸ ਇੰਡੀਆ 2026 ਲਈ ਸਕਾਲਰਸ਼ਿਪ ਅਰਜ਼ੀਆਂ ਇਸ ਸਮੇਂ ਖੁੱਲ੍ਹੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਆਖਰੀ ਮਿਤੀ ਨੇੜੇ ਆ ਰਹੀ ਹੈ।

[[metawiki:Special:MyLanguage/WikiConference_India_2026|ਵਿਕੀਕਾਨਫਰੰਸ ਇੰਡੀਆ 2026]] 

ਤੁਸੀਂ ਹੋਰ ਜਾਣਕਾਰੀ ਅਤੇ ਅਰਜ਼ੀ ਫਾਰਮ ਮੈਟਾ ਵਿਕੀ 'ਤੇ ਸਕਾਲਰਸ਼ਿਪ ਪੰਨੇ 'ਤੇ ਲੱਭ ਸਕਦੇ ਹੋ।

ਸਕਾਲਰਸ਼ਿਪ ਦੀ ਆਖਰੀ ਮਿਤੀ: 15 ਅਪ੍ਰੈਲ 2026, ਰਾਤ ​​11:59 IST

ਸਿਰਫ ਕੁਝ ਦਿਨ ਬਾਕੀ ਹਨ, ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਅਰਜ਼ੀ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੀ ਹੈ ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਅਰਜ਼ੀ ਦੇਣ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਦੇ ਹਾਂ ਅਤੇ ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਬੇਨਤੀ ਕਰਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਇਸਨੂੰ ਆਪਣੇ ਭਾਈਚਾਰੇ ਨਾਲ ਸਾਂਝਾ ਕਰੋ ਅਤੇ ਦੂਜਿਆਂ ਨੂੰ ਅਰਜ਼ੀ ਦੇਣ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰੋ।

ਵਧੇਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਅਤੇ ਨਿਯਮਤ ਅਪਡੇਟਸ ਲਈ, ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕਾਨਫਰੰਸ ਮੈਟਾ ਪੰਨੇ 'ਤੇ ਜਾਣ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਦੇ ਹਾਂ।

ਵਿਕੀਕਾਨਫਰੰਸ ਇੰਡੀਆ 2026 ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਟੀਮ ਵੱਲੋਂ,

ਨਿੱਘਾਂ ਭਰਿਆ ਸਵਾਗਤ। [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Jagmit Singh Brar|Jagmit Singh Brar]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Jagmit Singh Brar|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 03:44, 13 ਅਪਰੈਲ 2026 (UTC)

== Indic Wikimedia Hackathon Hyderabad 2026 - Call for Applications ==

The [[m:Indic MediaWiki Developers User Group|Indic MediaWiki Developers User Group]] is pleased to announce the upcoming [[m:Indic Wikimedia Hackathon Hyderabad 2026|Indic Wikimedia Hackathon Hyderabad 2026]], scheduled to take place in Hyderabad from 26 - 28 June 2026 (with 25 June as Day 0), in collaboration with the [[m:IIITH-OKI|IIITH-OKI]] and [https://www.osdg.in/ OSDG] club at [[w: International Institute of Information Technology, Hyderabad|International Institute of Information Technology, Hyderabad]].

Wikimedia hackathons are spaces for developers, designers, content editors, and other community stakeholders to collaborate on building technical solutions that help improve tools, workflows, and overall user experience across Wikimedia projects.

'''The hackathon is intended for:'''
* Technical contributors active in the Wikimedia technical ecosystem, including developers, maintainers (admins/interface admins), translators, designers, researchers, documentation writers, etc.
* Content contributors having an in-depth understanding of technical issues in their home Wikimedia projects like Wikipedia, Wikisource, Wiktionary, etc.
* Contributors from other FOSS communities or those who have participated in Wikimedia events in the past and would like to begin contributing to Wikimedia technical spaces.

Participants may work on curated hackathon tasks and are also encouraged to propose their own ideas, supported by a clear problem statement and a proposed approach.

To encourage participation and support promising contributions, scholarships will be provided to support participants’ related expenses.

'''Apply here:'''

* Scholarship application form (Deadline: 2 May 2026): [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSej8JvGsvQ7mYmkXdUDriMrKNPajCqH4e3clEct_GnmA1HZ3g/viewform Google form]


'''More information:'''

We encourage interested contributors to apply and participate. Further updates, including program details and venue, will be shared on the Meta page.

* Meta page: [[m:Indic Wikimedia Hackathon Hyderabad 2026|Indic Wikimedia Hackathon Hyderabad 2026]]

If you have any questions, concerns, or need support with the application, please reach out via the Meta-Wiki talk page or email at {{nospam|contact|indicmediawikidev.org}}.

Best Regards,
On behalf of Indic Mediawiki Developers User Group

==ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਸਭਾ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗ ਨਾਲ ਕਾਲਾਂਵਾਲੀ ਵਿੱਚ ਸੈਮੀਨਾਰ ==

ਸਤਿ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਜੀ, 

ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਸਭਾ, ਕਾਲਾਂਵਾਲੀ, ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਸਿਰਸਾ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗ ਨਾਲ ਉਸ ਵੱਲੋਂ ਚਲਾਈ ਜਾ ਰਹੀ ਪਬਲਿਕ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਕਾਲਾਂਵਾਲੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਨੀਵਾਰ, 25 ਅਪਰੈਲ, 2026 ਨੂੰ ਬਾਅਦ ਦੁਪਹਿਰ ਤਿੰਨ ਵਜੇ '''ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਨਾਲ ਜਾਣ-ਪਛਾਣ ਅਤੇ ਸੰਭਾਵਨਾਵਾਂ''' ਵਿਸ਼ੇ ਉਪਰ ਇੱਕ ਸੈਮੀਨਾਰ ਕਰਵਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਅਤੇ ਹੋਰ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਂ ਬਾਰੇ ਮੁੱਢਲੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇਗੀ। ਤੁਹਾਡਾ ਇਸ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਜਾਣਕਾਰ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਇਸ ਲਈ ਸੱਦਾ ਪੱਤਰ ਭੇਜ ਸਕਦੇ ਹੋ। ਕੋਈ ਨੇੜਲਾ ਵਿਕੀਮੀਡੀਅਨ ਇਸ ਵਿੱਚ ਮੇਰੇ ਸਹਿਯੋਗ ਲਈ ਆ ਸਕਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਜਰੂਰ ਸੰਪਰਕ ਕਰੇ। ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਇਸ ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ ਜਾਵੇਗਾ। ਤੁਹਾਡੇ ਸੁਝਾਵਾਂ ਦਾ ਵੀ ਇੰਤਜ਼ਾਰ ਰਹੇਗਾ। ਧੰਨਵਾਦ ਜੀ।
ਸੈਮੀਨਾਰ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਦਾ ਲਿੰਕ [https://meta.wikimedia.org/wiki/Seminar_on_Punjabi_Wikipedia_at_Kalanwali,_Sirsa ਇਥੇ] ਹੈ।

[[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Mulkh Singh|Mulkh Singh]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Mulkh Singh|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 16:47, 22 ਅਪਰੈਲ 2026 (UTC)

=== ਟਿੱਪਣੀ ===
:@[[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Mulkh Singh|Mulkh Singh]], ਬਹੁਤ ਵਧੀਆ ਕਦਮ ਜੀ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਮੁੜ ਸਰਗਰਮ ਹੁੰਦਿਆਂ ਦੇਖ ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ੀ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ। ੨੫ ਅਪਰੈਲ ਨੂੰ ਮੈਂ ਖ਼ੁਦ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਆ ਪਾਵਾਂਗਾ ਪਰ ਕਿਸੇ ਸੈਮੀਨਰ ਲਈ ਕਿਸੇ ਚੀਜ਼ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਜ਼ਰੂਰ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾ ਸਕਦਾ ਹੋਇਆ ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਬੇਹੱਦ ਖੁਸ਼ੀ ਹੋਵੇਗੀ। ਧੰਨਵਾਦ। -- '''[[user:kuldeepburjbhalaike|&lt;i style=&quot;color:#FF4500; font-family:sylfaen&quot;&gt;KuldeepBurjBhalaike&lt;/i&gt;]]''' &lt;sup style=&quot;color:#FF4500; font-family:georgia&quot;&gt;([[User_talk:Kuldeepburjbhalaike|Talk]])&lt;/sup&gt; 10:24, 23 ਅਪਰੈਲ 2026 (UTC)
---'''[[user:kuldeepburjbhalaike|&lt;i style=&quot;color:#FF4500; font-family:sylfaen&quot;&gt;KuldeepBurjBhalaike&lt;/i&gt;]]''' ਜੀ, ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਸਭਾ ਕਾਲਾਂਵਾਲੀ ਮੇਰੇ ਲਈ ਕੋਈ ਓਪਰੀ ਸੰਸਥਾ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਂ ਬਾਰੇ ਗੱਲ ਕਰਨੀ ਮੇਰੇ ਲਈ ਬਿਲਕੁਲ ਆਸਾਨ ਹੈ। ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਹੁੰਗਾਰੇ ਲਈ ਬਹੁਤ ਧੰਨਵਾਦ। --- [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Mulkh Singh|Mulkh Singh]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Mulkh Singh|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 15:08, 23 ਅਪਰੈਲ 2026 (UTC)

== Request for comment (global AI policy) ==

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
Apologies for writing in English. {{int:Please-translate}}
A [[:m:Requests for comment/Artificial intelligence policy|request for comment]] is currently being held to decide on a global AI policy. {{int:Feedback-thanks-title}}
[[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:MediaWiki message delivery|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 00:58, 26 ਅਪਰੈਲ 2026 (UTC)
&lt;/bdi&gt;

(This message was sent to [[:ਵਿਕਿਪੀਡਿਆ:ਕਮਿਊਨਟੀ ਪੋਰਟਲ]] and is being posted here due to a redirect.)
&lt;!-- Message sent by User:Codename Noreste@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=30424282 --&gt;

== ਲੇਖਾਂ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਦਿਆਂ ਮਨ ਵਿੱਚ ਉੱਠੇ ਕੁਝ ਸਵਾਲ ==
ਸਤ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਜੀ ਸਭ ਨੂੰ,

ਅੱਜ-ਕੱਲ੍ਹ ਅਸੀਂ, ਲਗਭਗ, ਸਭ ਆਪਣੇ 25 ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪੜ੍ਹੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਲੇਖਾਂ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੇ ਹਾਂ। ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਲੇਖ ਵਧੇਰੇ ਕਰਕੇ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬਾਨਾਂ ਬਾਰੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਵਰਗੀਆਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸ਼ਖ਼ਸੀਅਤਾਂ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਭ ਬਾਰੇ ਲੇਖ ਲਿਖਦੇ ਸਮੇਂ, ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਦੀ ਨਿਰਪੱਖਤਾ ਨੀਤੀ ਅਨੁਸਾਰ 'ਉਨ੍ਹਾਂ' ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ 'ਉਹ' ਵਰਤਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਧਾਰਮਿਕ ਵਿਸ਼ਵਾਸਾਂ ਅਤੇ ਇਜ਼ੱਤ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖਦਿਆਂ ਇਸ 'ਤੇ ਗੱਲ ਕਰਨੀ ਬਿਹਤਰ ਹੋਵੇਗੀ। ਇਸ ਬਾਰੇ ਪਹਿਲਾਂ ਇੱਕ-ਦੋ ਬੈਠਕਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਗੱਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ ਹੈ ਪਰ ਕਦੀ ਕੁਝ ਨਿਚੋੜ ਨਹੀਂ ਨਿਕਲ ਪਾਇਆ। ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਇਸ ਬਾਰੇ ਆਪਣੇ ਵਿਚਾਰ ਸਾਂਝੇ ਕਰਨਾ ਚਾਹੇ, ਤਾਂ ਬਹੁਤ ਮਿਹਰਬਾਨੀ ਹੋਵੇਗੀ। ਸ਼ੁਕਰਾਨੇ [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Nitesh Gill|Nitesh Gill]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Nitesh Gill|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 17:34, 28 ਅਪਰੈਲ 2026 (UTC)

:@[[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Nitesh Gill|Nitesh Gill]] ਜੀ ਤੁਹਾਡਾ ਬਹੁਤ ਧੰਨਵਾਦ ਇਸ ਜ਼ਰੂਰੀ ਗੱਲ ਨੂੰ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਸੱਥ ਉੱਤੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਲਈ ਤਾਂ ਕਿ ਇਸ ਵਿੱਚ ਸਭ ਦੀ ਭਾਗੀਦਾਰੀ ਵੀ ਹੋ ਸਕੇ ਅਤੇ ਇਸ ਕੋਈ ਰਾਹ ਲੱਭਕੇ ਕੋਈ ਖ਼ਾਸ ਨੀਤੀ ਨੂੰ ਅੱਪਡੇਟ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕੇ ਜਾਂ ਇਸ ਲਈ ਕੋਈ ਅਲੱਗ ਤੋਂ ਨੀਤੀ ਬਣਾਈ ਜਾ ਸਕੇ। ਮੇਰਾ ਵਿਚਾਰ ਹੈ ਕਿ ਧਰਮ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸੰਜੀਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਹੈ ਇਸ ਆਪਾਂ ਧਰਮ ਦੇ ਬਾਬਤ ਲੇਖਾਂ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਾਂ ਅਤੇ ਫਿਰ ਹੋਰ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਉੱਤੇ ਚਰਚਾ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਾਂ। ਮੈਂ ਕੁੱਝ ਸਫ਼ਿਆਂ ਦੇ ਲਿੰਕ ਸਾਂਝਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਈਚਾਰੇ ਨੇ ਹਾਲੀਆ ਹੀ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਅੱਪਡੇਟ ਕੀਤਾ ਸੀ (ਜਾਂ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਸੀ)
:ਹਾਲੀਆ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੇ ਸਫ਼ੇ -
:ਸ਼ਬਦ ਜੋੜ (Spelling) ਬਾਰੇ - [[ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ:ਸ਼ੈਲੀ ਦਸਤਾਵੇਜ਼/ਸ਼ਬਦ-ਜੋੜ|ਲਿੰਕ]]
:ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਚੰਗਾ ਲੇਖ (Good Article) - [[ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ:ਚੰਗੇ ਲੇਖ|ਲਿੰਕ]]
:ਇਸ ਉੱਤੇ ਕੋਈ ਖ਼ਾਸ ਨਤੀਜੇ ਉੱਤੇ ਪਹੁੰਚਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਪਾਂ ਹੇਠ ਦਿੱਤੇ ਸਫ਼ੇ ਨੂੰ ਅੱਪਡੇਟ ਕਰ ਦੇਵਾਂਗੇ - 
:[[ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ:ਸ਼ੈਲੀ ਦਸਤਾਵੇਜ਼/ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਨਾਲ਼ ਸੰਬਂਧਿਤ ਲੇਖ]]
:ਇਸ ਦੇ ਲਈ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਦੇ ਸਫ਼ੇ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ - [[:en:Wikipedia:Manual of Style/Islam-related articles|Wikipedia:Manual of Style/Islam-related articles]]
:-- '''[[user:kuldeepburjbhalaike|&lt;i style=&quot;color:#FF4500; font-family:sylfaen&quot;&gt;KuldeepBurjBhalaike&lt;/i&gt;]]''' &lt;sup style=&quot;color:#FF4500; font-family:georgia&quot;&gt;([[User_talk:Kuldeepburjbhalaike|Talk]])&lt;/sup&gt; 09:21, 30 ਅਪਰੈਲ 2026 (UTC)
:‘ਉਨ੍ਹਾਂ’ ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ ‘ਆਪ’ ਸ਼ਬਦ ਵਿਚਾਰਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਹੈ ਇਹ ਵੀ ਬਹੁ-ਵਚਨ। [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Geet Arts|Geet Arts]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Geet Arts|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 11:28, 9 ਮਈ 2026 (UTC)
:ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਕੀਮੀਡੀਆ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਸ਼ਾਈ ਨੀਤੀ ਸਬੰਧੀ ਚੱਲ ਰਹੀ ਚਰਚਾ ਦੇ ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ ਮੇਰਾ ਵਿਚਾਰ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਆਪਣੀ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਅਤੇ ਵਿਆਕਰਣਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖਦਿਆਂ ਪੜਨਾਵਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਬਾਰੇ ਸਪਸ਼ਟ ਨੀਤੀ ਬਣਾਈ ਜਾਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
:ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ “you” ਵਰਗਾ ਇਕ ਤਟਸਥ ਸ਼ਬਦ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ “ਤੂੰ”, “ਤੁਸੀਂ”, “ਆਪ” ਆਦਿ ਸ਼ਬਦ ਸਿਰਫ਼ ਵਿਆਕਰਣ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਆਦਰ ਅਤੇ ਸਮਾਜਕ ਵਿਵਹਾਰ ਨੂੰ ਵੀ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਪੰਜਾਬੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਹਰ ਵਿਅਕਤੀ ਨਾਲ ਸਤਿਕਾਰ ਪੂਰਵਕ ਗੱਲ ਕਰਨ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਕਰਕੇ ਪੰਜਾਬੀ ਦੀ ਆਮ ਲਿਖਤ, ਪੱਤਰਕਾਰਤਾ, ਅਕਾਦਮਿਕ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਵੀ “ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ”, “ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ” ਵਰਗੇ ਪੜਨਾਂਵ ਆਮ ਤੌਰ ’ਤੇ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
:ਮੇਰੇ ਵਿਚਾਰ ਅਨੁਸਾਰ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ’ਤੇ “ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ” ਵਰਤਣਾ ਨਿਰਪੱਖਤਾ ਦੇ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਨਹੀਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਪੰਜਾਬੀ ਦੀ ਕੁਦਰਤੀ ਅਤੇ ਸਨਮਾਨਜਨਕ ਭਾਸ਼ਾਈ ਰੀਤ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ। ਨਿਰਪੱਖਤਾ ਦਾ ਮਤਲਬ ਬੇਅਦਬੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
:ਇਸ ਲਈ ਮੇਰਾ ਸੁਝਾਅ ਹੈ ਕਿ:
:•ਸਾਰੇ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਲਈ ਆਮ ਤੌਰ ’ਤੇ “ਉਨ੍ਹਾਂ”, “ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ”, “ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ” ਵਰਗੇ ਆਦਰਸੂਚਕ ਪੜਨਾਂਵ ਵਰਤੇ ਜਾਣ।
:• ਲੇਖਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਵਨਾਤਮਕ ਜਾਂ ਪ੍ਰਚਾਰਾਤਮਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣਾਂ ਜਿਵੇਂ “ਮਹਾਨ”, “ਪੂਜਨੀਕ”, “ਅਵਤਾਰੀ”, “ਸਤਿਕਾਰਯੋਗ” ਆਦਿ ਤੋਂ ਬਚਿਆ ਜਾਵੇ, ਜਦ ਤੱਕ ਉਹ ਕਿਸੇ ਹਵਾਲੇ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਨਾ ਹੋਣ।
:• ਨੀਤੀ ਸਾਰੀਆਂ ਧਾਰਮਿਕ, ਇਤਿਹਾਸਕ, ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਅਤੇ ਸਮਕਾਲੀ ਜਨਤਕ ਹਸਤੀਆਂ ਲਈ ਇੱਕੋ ਜਿਹੀ ਹੋਵੇ।
:• ਜਿੱਥੇ ਸੰਭਵ ਹੋਵੇ, ਲੇਖਾਂ ਵਿੱਚ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਪੜਨਾਂਵ ਦੀ ਥਾਂ ਸਿੱਧਾ ਨਾਮ ਵਰਤਿਆ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਜੋ ਲਿਖਤ ਹੋਰ ਸਪਸ਼ਟ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵਕੋਸ਼ੀ ਰਹੇ।
:ਮੇਰੇ ਅਨੁਸਾਰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਨੀਤੀ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਮਰਿਆਦਾ, ਪਾਠਕਾਂ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਅਤੇ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਦੀ ਨਿਰਪੱਖਤਾ — ਤਿੰਨਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ ਸੰਤੁਲਨ ਬਣਾਈ ਰੱਖ ਸਕਦੀ ਹੈ।
:ਧੰਨਵਾਦ [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Aman Arora PTL|Aman Arora PTL]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Aman Arora PTL|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 13:21, 9 ਮਈ 2026 (UTC)

--- @[[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Nitesh Gill|Nitesh Gill]] ਜੀ, ਇਸ ਚਰਚਾ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਲਈ ਸ਼ੁਕਰੀਆ। ਪਹਿਲਾਂ ਤਾਂ ਇਹ ਵਧੀਆ ਗੱਲ ਹੈ ਕਿ ਚਰਚਾ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਸੱਥ ਉੱਤੇ ਹੋਵੇ। ਦੂਜਾ, ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੁਸੀਂ ਲਿਖਿਆ ਹੈ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਥਾਂ ਉੱਤੇ ਉਸ/ਉਹ ਕਰਦਿਆਂ ਪੰਜਾਬੀ ਸਮਾਜ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਦਾ ਧਿਆਨ ਰੱਖਿਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਅਸੀਂ ਜੇਕਰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਲੇਖਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕਵਚਨ ਕਰ ਵੀ ਦਿੰਦੇ ਹਾਂ ਤਾਂ ਉਹ ਪਾਠਕਾਂ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਉੱਤੇ ਵੀ ਸਵਾਲ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋਵੇਗਾ ਕਿ ਉਹ ਕਿਸੇ ਖ਼ਾਸ ਏਜੰਡੇ ਤਹਿਤ ਕੰਮ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਇਹ ਗੱਲ ਕਿਸੇ ਫਿਰਕੂ ਸੰਗਠਨ ਦੇ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਉਹ ਸੰਪਾਦਕਾਂ ਲਈ ਵੀ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਖੜ੍ਹੀ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਇਹਨਾਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਲੇਖਾਂ ਲਈ ਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲੀ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ। ਪਰ ਇਸ ਲਈ ਵੀ ਗਹਿਰੇ ਸੰਵਾਦ ਦੀ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਧਰਮਾਂ ਦੀਆਂ ਸ਼ਖਸੀਅਤਾਂ ਦਾ ਧਿਆਨ ਰੱਖਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ। ਪਰ ਇੱਕ ਦੌਰ ਉਹ ਵੀ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਨੇੜ ਭੂਤ ਅਤੇ ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਵਿਚਰ ਰਹੀਆਂ ਧਾਰਮਿਕ ਸ਼ਖਸੀਅਤਾਂ ਦੇ ਪੈਰੋਕਾਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵੀ ਬਹੁਤ ਹੈ ਪਰ ਨਾਲ ਹੀ ਅਜਿਹੇ ਆਗੂਆਂ ਦੇ ਕਿਰਦਾਰ ਉੱਤੇ ਸੁਆਲ ਵੀ ਉੱਠਦੇ ਰਹੇ/ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟ ਆਚਰਨ ਦੇ ਕਾਨੂੰਨੀ ਅਤੇ ਅਖਬਾਰੀ ਹਵਾਲੇ ਵੀ ਮੌਜੂਦ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਨਾਲ ਅਜਿਹੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦਾ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕਰਨਾ ਵੀ ਸਹੀ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਹ ਗੱਲ ਆਪਣੇ ਭਾਈਚਾਰੇ ਵਿੱਚ ਅੱਗੇ ਤੁਰੇ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਨਿਚੋੜ ਉੱਤੇ ਪਹੁੰਚੇ ਤਾਂ ਬਿਹਤਰ ਹੈ। --- [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Mulkh Singh|Mulkh Singh]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Mulkh Singh|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 16:14, 29 ਅਪਰੈਲ 2026 (UTC)
* [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Mulkh Singh|Mulkh Singh]] ਜੀ, ਬਹੁਤ ਧੰਨਵਾਦ। ਖੁਸ਼ੀ ਹੋਈ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਚਰਚਾ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਆਪਣਾ ਯੋਗਦਾਨ ਦਿੱਤਾ। ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਲ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਹਿਮਤ ਹਾਂ ਕਿ ਜੇ ਅਸੀਂ ਸਭ ਮਿਲ ਕੇ ਇਸ ਦੇ ਹੱਲ 'ਤੇ ਗੱਲ ਕਰੀਏ, ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਕੋਈ ਰਾਹ ਕੱਢ ਸਕਦੇ ਹਾਂ। ਉਦਾਹਰਨ ਵਜੋਂ, ਜੇ ਨੀਤੀਆਂ ਨੂੰ ਅਪਡੇਟ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਇਹ ਸਭ ਲਈ ਮਦਦਗਾਰ ਹੋਵੇਗਾ ਅਤੇ ਹਰ ਵਾਰ ਇਸ ਮਾਮਲੇ 'ਤੇ ਵੱਖਰੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਗੱਲ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਪਵੇਗੀ। ਬਾਕੀ ਸਭ ਨੂੰ ਵੀ ਬੇਨਤੀ ਹੈ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਸੁਝਾਅ ਜ਼ਰੂਰ ਸਾਂਝੇ ਕਰੋ। ਸ਼ੁਕਰੀਆ [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Nitesh Gill|Nitesh Gill]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Nitesh Gill|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 17:18, 29 ਅਪਰੈਲ 2026 (UTC)
*:ਸ਼ੁਕਰੀਆ @[[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Nitesh Gill|Nitesh Gill]] ਇਸ ਸਵਾਲ ਲਈ. ਮੇਰੇ ਵਿਚਾਰ ਨਾਲ ਸਿੱਖ ਗੁਰੂਆਂ ਦੇ ਲੇਖਾਂ 'ਤੇ 'ਉਨ੍ਹਾਂ' ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਹੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਬਿਹਤਰ ਰਹੇਗੀ। ਹੋਰ ਸਭ ਵੀ ਆਪਣੇ ਵਿਚਾਰ ਸਾਂਝੇ ਕਰਨ ਤਾਂ ਜੋ ਇਸ ਉੱਤੇ ਸਾਂਝੇ ਤੌਰ ਤੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕੇ। ਧੰਨਵਾਦ। [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Tamanpreet Kaur|Tamanpreet Kaur]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Tamanpreet Kaur|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 14:49, 30 ਅਪਰੈਲ 2026 (UTC)
* ਸਤਿ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਜੀ। ਮੈਂ ਇਸ ਚਰਚਾ ਵਿੱਚ @[[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Kuldeepburjbhalaike|Kuldeepburjbhalaike]] ਜੀ ਦੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨਾਲ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਹਿਮਤ ਹਾਂ। ਜਿਵੇਂ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਸੁਝਾਅ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਕਿ ਸਾਨੂੰ [[:en:Main_Page|ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ]] ਦੇ '[[:en:Wikipedia:Manual_of_Style/Islam-related_articles|Manual of Style/Islam-related articles]]' ਵਾਂਗ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਲਈ ਵੀ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਨੀਤੀ ਤਿਆਰ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਇਹ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸਹੀ ਅਤੇ ਤਕਨੀਕੀ ਹੱਲ ਹੈ।
:ਇਸ ਚਰਚਾ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਉਂਦੇ ਹੋਏ, ਮੈਂ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਨੁਕਤੇ ਸਾਂਝੇ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ:
:ਨੀਤੀਗਤ ਢਾਂਚਾ (Policy Framework): ਸਾਨੂੰ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ 'ਸ਼ੈਲੀ ਦਸਤਾਵੇਜ਼' (Manual of Style) ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ ਜੋ ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਅਤੇ ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਸ਼ਖਸੀਅਤਾਂ ਲਈ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਤੈਅ ਕਰੇ। ਇਸ ਨਾਲ ਸੰਪਾਦਕਾਂ ਵਿਚਾਲੇ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਸੰਭਾਵੀ ਟਕਰਾਅ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਣਗੇ ਅਤੇ ਲਿਖਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕਸਾਰਤਾ ਆਵੇਗੀ।
:ਸਾਡੇ ਮੌਜੂਦਾ '[[ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ:ਸ਼ੈਲੀ ਦਸਤਾਵੇਜ਼/ਸ਼ਬਦ-ਜੋੜ|ਸ਼ਬਦ-ਜੋੜ]]' ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਵਾਂਗ ਸਾਨੂੰ ਇਸ ਨਵੀਂ ਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸਪਸ਼ਟ ਉਦਾਹਰਨਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਨੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਹਨ। ਉਦਾਹਰਨ ਲਈ, ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬਾਨ ਜਾਂ ਸ਼ਹੀਦ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਜੀ ਵਰਗੀਆਂ ਸਤਿਕਾਰਤ ਸ਼ਖਸੀਅਤਾਂ ਲਈ 'ਉਹ' ਦੀ ਬਜਾਏ 'ਉਨ੍ਹਾਂ/ਉਹਨਾਂ' ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨੂੰ ਨੀਤੀਗਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਪਸ਼ਟ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
:ਇਹ ਨੀਤੀ ਪਾਠਕਾਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਅਤੇ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਦੇ ਮਿਆਰਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ ਮਜ਼ਬੂਤ ਪੁਲ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰੇਗੀ।
:ਮੈਂ ਇਸ ਨੀਤੀ ਨੂੰ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਅਤੇ ਤਕਨੀਕੀ ਪੱਖੋਂ ਸਹਿਯੋਗ ਦੇਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹਾਂ। &lt;font color=&quot;green&quot; face=&quot;Segoe Script&quot; size=&quot;4&quot;&gt;&lt;b&gt; [[User:Harry sidhuz|Harry sidhuz]] &lt;/b&gt;&lt;/font&gt;&lt;sup&gt;&lt;font face=&quot;Andalus&quot;&gt; ([[User talk:Harry sidhuz|talk]]) &amp;#124;[[Special:Contributions/Harry sidhuz|Contribs]])&lt;/font&gt;&lt;/sup&gt; 17:17, 1 ਮਈ 2026 (UTC)
* ਸਤਿ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਜੀ! ਇਹ ਵਿਸ਼ਾ ਬਹੁਤ ਜਰੂਰੀ ਵੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਵੀ ਹੈ। ਮੈਂ ਉੱਪਰ ਦਿੱਤੇ ਸਾਰਿਆਂ ਦੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨਾਲ ਸਹਿਮਤ ਹਾਂ। ਸਾਨੂੰ ਆਪਣੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਦਾ ਖਿਆਲ ਰੱਖਦੇ ਹੋਏ ਸਪੱਸ਼ਟ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਨੀਤੀਆਂ ਬਣਾਉਣੀਆਂ ਪੈਣਗੀਆਂ। ਮੇਰੇ ਖਿਆਲ ਨਾਲ ਪੂਰੀ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰ੍ਮੁੱਖ ਧਰਮਾਂ (ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਹਿੰਦੂ/ਮੁਸਲਮਾਨ/ਸਿੱਖ/ਇਸਾਈ ਆਦਿ) ਦੇ ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਗੁਰੂਆਂ, ਪੀਰਾਂ, ਪੈਗੰਬਰਾਂ, ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਆਦਿ ਲਈ ਇੱਕ ਖਾਸ ਸਤਿਕਾਰਯੋਗ ਸ਼ੈਲੀ (ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਓਹਨਾਂ/ਆਪ ਆਦਿ) ਵਰਤਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਪ੍ਰੰਤੂ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਖਾਸ ਛੋਟੇ ਜਿਹੇ ਖਿੱਤੇ ਜਾਂ ਜਗ੍ਹਾ ਦੇ ਅਗਵਾਈ ਕਰ ਰਹੇ ਕਿਸੇ ਧਾਰਮਿਕ ਆਗੂ ਜਾਂ ਲੀਡਰ ਲਈ ਸਿਰਫ ਆਮ ਪੰਜਾਬੀ (ਉਸ/ਓਹ ਆਦਿ) ਵਰਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਮੇਰਾ ਨਿੱਜੀ ਵਿਚਾਰ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹਨਾਂ ਦੋਵਾਂ ਕੈਟਾਗਰੀਆਂ ਨੂੰ ਵੰਡਣ ਲਈ ਬਹੁਤ ਬਰੀਕ ਜਿਹੀ ਲਾਈਨ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਨੀਤੀ ਜਾਂ ਖਰੜੇ ਵਜੋਂ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ, ਜਿਸ ਉੱਪਰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਆਪਣੇ ਆਪਣੇ ਸੁਝਾਅ ਦੇ ਸਕਦੇ ਹਨ।[[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Jagmit Singh Brar|Jagmit Singh Brar]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Jagmit Singh Brar|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 13:47, 9 ਮਈ 2026 (UTC)
*ਸਤਿ ਸ਼੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਜੀ ! ਇਹ ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਚਰਚਾ ਹੈ। ਜਿਵੇ ਕਿ ਉੱਪਰ ਸਾਰੇ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਈਚਾਰੇ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਤੂੰ, ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ  ਤੁਸੀ, ਉਸਦੀ ਜਗ੍ਹਾ ਉਹਨਾਂ ਸਬਦ ਠੀਕ ਹਨ ਜਿਵੇ ਕਿ ਇੱਕ ਲੇਖ ਹੈ ਮਾਤਾ ਗੰਗਾ ਜੀ, ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਪੜ੍ਹਨ ਵੇਲ਼ੇ ਬਹੁਤ ਅਜੀਬ ਲੱਗਿਆ ਕਿ ਉਸਦਾ ਵਿਆਹ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਨਾਲ਼ ਹੋਇਆ ਉਸਦਾ ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ ਓਹਨਾਂ ਦਾ ਵਿਆਹ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਹੋਇਆ ਠੀਕ ਲੱਗੇਗਾ ਜੀ [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Gurtej Chauhan|Gurtej Chauhan]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Gurtej Chauhan|ਗੱਲ-ਬਾਤ]])

== Call for Applications: TTT 2026 (Deadline Extended to 20 May) ==

''&lt;small&gt;Apologies for writing in English. Please feel free to translate this into your language.&lt;/small&gt;''

Hello everyone,

We hope you are doing well.

We would like to share that applications for the [[:m:IIITH-OKI/Train the Trainer Program/2026|Train the Trainer (TTT) 2026]] program are currently open. TTT is a capacity-building initiative aimed at supporting Wikimedians in developing training, facilitation, and leadership skills.

We are happy to inform you that the scholarship application deadline has been [[:m:IIITH-OKI/Train the Trainer Program/2026/Scholarship|extended until 20 May 2026]]. We are still receiving applications and encourage interested community members, especially emerging leaders, to [https://docs.google.com/forms/d/17eq6lJNCTVBoKRqz5IdSCiYWv-eHBrYRnx1wXfncwLI/viewform?edit_requested=true&amp;pli=1 apply].

We also request your support in sharing this opportunity within your communities and networks, so that it can reach a wider and more diverse group of participants.

Thank you for your continued support. '''OKI (IIIT-H)''' [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:MediaWiki message delivery|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 13:02, 17 ਮਈ 2026 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Nitesh (OKI)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Nitesh_Gill/lists/Indic_VPs&amp;oldid=30361720 --&gt;

== ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਕੀਮੀਡੀਅਨਜ਼ ਸਾਲਾਨਾ ਯੋਜਨਾ 2026-27 ਅੱਪਡੇਟ ==

ਸਤਿ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਜੀ, ਆਪਣੇ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਕੀਮੀਡੀਅਨਜ਼ ਯੂਜ਼ਰ ਗਰੁੱਪ ਵੱਲੋਂ ਜੂਨ 2026 ਤੋਂ ਮਈ 2027 ਤੱਕ [https://meta.wikimedia.org/wiki/Community_Resources_and_Partnerships/India_General_Support_Project/Punjabi_Wikimedians_Annual_Plan_2026-27 ਸਾਲਾਨਾ ਯੋਜਨਾ ਲਈ ਅਰਜ਼ੀ] ਪਾਈ ਗਈ ਸੀ। ਇਹ ਸਾਂਝਾ ਕਰਦੇ ਬੋਹੱਦ ਖੁਸ਼ੀ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਅਰਜ਼ੀ ਵਿਕੀਮੀਡੀਆ ਸੰਸਥਾ ਵੱਲੋਂ ਪ੍ਰਵਾਨ ਕਰ ਲਈ ਹੈ। ਇਸ ਯੋਜਨਾ ਸੰਬੰਧੀ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਬਾਰੇ ਚਰਚਾ ਆਪਣੀ ਅਗਲੀ ਮੀਟਿੰਗ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇਗੀ। ਸਭ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗ ਲਈ ਬਹੁਤ ਬਹੁਤ ਧੰਨਵਾਦ। -- '''[[user:kuldeepburjbhalaike|&lt;i style=&quot;color:#FF4500; font-family:sylfaen&quot;&gt;KuldeepBurjBhalaike&lt;/i&gt;]]''' &lt;sup style=&quot;color:#FF4500; font-family:georgia&quot;&gt;([[User_talk:Kuldeepburjbhalaike|Talk]])&lt;/sup&gt; 15:13, 20 ਮਈ 2026 (UTC)

== 25 ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਲੇਖ ਸੁਧਾਰ ਮੁਹਿੰਮ ==

ਸਤਿ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਜੀ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਆਪਾਂ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਉੱਤੇ 25 ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੇਖੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਲੇਖਾਂ ਨੂੰ ਸੁਧਾਰਣ ਲਈ ਇੱਕ ਮੁਹਿੰਮ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਪਿਛਲੇ ਕੁਛ ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਥੋੜ੍ਹਾ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਵੀ ਗਿਆ ਹੈ ਪਰ ਉਸ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ 25 ਮਈ ਤੋਂ 7 ਜੂਨ ਤੱਕ ਇਹਨਾਂ 25 ਲੇਖਾਂ ਵਿਚੋਂ ਰਹਿੰਦੇ ਲੇਖਾਂ ਨੂੰ ਸੁਧਾਰਣ ਅਤੇ ਸੁਧਾਰੇ ਗਏ ਲੇਖਾਂ ਦੀ ਸਮੀਖਿਆ ਕਰਨ ਉੱਤੇ ਧਿਆਨ ਦੇਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਯੋਗਦਾਨ ਦੇਣ ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੇ ਰਜਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ਲਿੰਕ ਰਾਹੀਂ ਰਜਿਸਟਰ ਕਰਨ ਤੋਂ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਸੇ ਵੀ ਲਿਖ ਉੱਤੇ ਤੁਸੀਂ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ। ਧੰਨਵਾਦ।

*ਰਜਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ਲਿੰਕ: https://w.wiki/P45L
*ਲੇਖਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ: https://w.wiki/HtyR
-- [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Kuldeep (Punjabi Wikimedians)|Kuldeep (Punjabi Wikimedians)]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Kuldeep (Punjabi Wikimedians)|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 17:07, 23 ਮਈ 2026 (UTC)

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Vote now in the 2026 U4C election&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
Eligible voters are asked to participate in the 2026 [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] election. More information–including an eligibility check, voting process information, candidate information, and a link to the vote–are available on Meta at the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|2026 Election information page]]. The vote closes on 2 June 2026 at [https://zonestamp.toolforge.org/1780358400 00:00 UTC].

Please vote if your account is eligible. Results will be available by 14 June 2026. -- In cooperation with the U4C,&lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

[[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]]) 17:14, 27 ਮਈ 2026 (UTC)

(This message was sent to [[:ਵਿਕਿਪੀਡਿਆ:ਕਮਿਊਨਟੀ ਪੋਰਟਲ]] and is being posted here due to a redirect.)
&lt;!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=30513860 --&gt;

== ਵਿਕੀ ਲਵਜ਼ ਹਿਮਾਲਿਆ ਤਹਿਤ ਇਸ ਲੜੀ ਦੀ ਆਖ਼ਰੀ ਵਰਕਸ਼ਾਪ ==

ਸਤਿ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਜੀ, [https://outreachdashboard.wmflabs.org/campaigns/wiki%20loves%20himalayas/programs ਵਿਕੀ ਲਵਜ਼ ਹਿਮਾਲਿਆ] ਨਾਮ ਦੇ ਹੇਠ ਹੁਣ ਤੱਕ ਚਾਰ ਵਰਕਸ਼ਾਪ ਹੋ ਚੁੱਕੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਕੀਮੀਡੀਅਨਜ਼ ਵੱਲੋਂ ਇੱਕ ਟ੍ਰੇਨਰ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਇਹਨਾਂ ਵਰਕਸ਼ਾਪਾਂ ਨੂੰ [https://hsrc.iiit.ac.in/research/highland%20histories.html ਹਾਈਲੈਂਡ ਹਿਸਟਰੀਜ਼] ਅਤੇ [[m:IIITH-OKI|ਓਕੇਆਈ]] ਵੱਲੋਂ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਪਿਛਲੀਆਂ ਵਰਕਸ਼ਾਪ ਦੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੀ ਇਸ ਆਖ਼ਰੀ ਵਰਕਸ਼ਾਪ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮੈਂ ਇਸ ਵਰਕਸ਼ਾਪ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੇ ਕਮਿਊਨਿਟੀ ਕੋਆਰਡੀਨੇਟਰ ਵਜੋਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮੇਰਾ ਕੰਮ ਉੱਥੇ ਆਏ ਨਵੇਂ ਭਾਗੀਦਾਰਾਂ ਨੂੰ ਵਿਕੀਮੀਡੀਆ ਲਹਿਰ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟਾਂ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨਾ ਹੋਵੇਗਾ। ਇਸ ਲੜੀ ਦੀ ਅਗਲੀ ਵਰਕਸ਼ਾਪ ੨੨ ਅਤੇ ੨੩ ਜੂਨ ੨੦੨੬ ਨੂੰ ਲੱਦਾਖ਼ ਵਿੱਚ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ। ਧੰਨਵਾਦ। -- [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Kuldeep (Punjabi Wikimedians)|Kuldeep (Punjabi Wikimedians)]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Kuldeep (Punjabi Wikimedians)|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 05:27, 31 ਮਈ 2026 (UTC)

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Migration to Parsoid&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;em&gt;[[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation/Product and Technology/Parsoid Read Views/Read View Announcement|Read this in another language]]&lt;/em&gt;

Hello everyone! I am glad to inform you that as the next step in the [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification|Parser Unification]] project, Parsoid will soon be turned on as the default article renderer on your wiki. We are gradually increasing the number of wikis using Parsoid, with the intention of making it the default wikitext parser for MediaWiki's next long-term support release. This will make our wikis more reliable and consistent for editors, readers, and tools to use, as well as making the development of future wikitext features easier.

If this disrupts your workflow, don’t worry! You can still opt out through a user preference or turn Parsoid off on the current page using the Tools submenu, as described in the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:ParserMigration|Extension:ParserMigration]] documentation.

There is [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification/Confidence Framework|more information about our roll-out strategy]] available, including the testing done before we turn on Parsoid for a new wiki.

To report bugs and issues, please look at our [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification/Known Issues|known issues]] documentation and if you found a new bug please create a phab ticket and tag the [[phab:project/view/5846|Content Transform Team in Phabricator]].
&lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[mw:User:ABreault (WMF)|Content Transform Team]]&lt;/bdi&gt; 23:21, 2 ਜੂਨ 2026 (UTC)

(This message was sent to [[:ਵਿਕਿਪੀਡਿਆ:ਕਮਿਊਨਟੀ ਪੋਰਟਲ]] and is being posted here due to a redirect.)
&lt;!-- Message sent by User:ABreault (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Wikimedia_Foundation/Product_and_Technology/Parsoid_Read_Views/2026-06-04_Wikipedias&amp;oldid=30626143 --&gt;

== ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਕੀਮੀਡੀਅਨਜ਼ ਦੀ ਅਗਲੀ ਮੀਟਿੰਗ ਅਤੇ ਸਾਲਾਨਾ ਯੋਜਨਾ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ==

ਸਤਿ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਜੀ, ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਕੀਮੀਡੀਅਨਜ਼ ਵੱਲੋਂ ਅਗਲੀ ਆਫ਼ਲਾਈਨ ਮੀਟਿੰਗ ੧੪ ਜੂਨ ੨੦੨੬ ਨੂੰ ਪਟਿਆਲਾ ਵਿਖੇ ਹੋਵੇਗੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਅਗਲੀ ਸਾਲਾਨਾ ਯੋਜਨਾ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਸਾਂਝੀ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇਗੀ ਅਤੇ ਲੇਖ ਗੁਣਵੱਤਾ ਲਈ ਚੱਲ ਰਹੀ ਮੁਹਿੰਮ ਵਿੱਚ ਲੇਖ ਸੋਧਣ ਦਾ ਕੰਮ ਵੀ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ।

ਦੂਸਰਾ ਇਹ ਕਿ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਕੀਮੀਡੀਅਨਜ਼ ਵੱਲੋਂ ੨੦੨੬-੨੭ ਦੀ ਸਾਲਾਨਾ ਯੋਜਨਾ ਲਈ ਪਾਈ ਗਈ ਅਰਜ਼ੀ ਸਵੀਕਾਰ ਲਈ ਗਈ ਹੈ ਅਤੇ  ਸਾਲਾਨਾ ਯੋਜਨਾ ੨੦੨੫-੨੬ ਦਾ ਸਮਾਂ ਜੂਨ ੨੦੨੬ ਤੱਕ ਦਾ ਸੀ। ਹੁਣ ਇਸ ਯੋਜਨਾ ਦੌਰਾਨ ਹੋਈਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਨੂੰ ਸਬਮਿੱਟ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ। ਇਸ ਯੋਜਨਾ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ ਜੇਕਰ ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸਹਾਇਤਾ ਜਾਂ ਸੁਝਾਅ ਦੇਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੇ ਨਾਲ਼ ਸੰਪਰਕ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ। ਧੰਨਵਾਦ ਜੀ। -- '''[[user:kuldeepburjbhalaike|&lt;i style=&quot;color:#FF4500; font-family:sylfaen&quot;&gt;KuldeepBurjBhalaike&lt;/i&gt;]]''' &lt;sup style=&quot;color:#FF4500; font-family:georgia&quot;&gt;([[User_talk:Kuldeepburjbhalaike|Talk]])&lt;/sup&gt; 16:32, 13 ਜੂਨ 2026 (UTC)

== RFC about AI-generated content in Wikimedia Commons ==

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Apologies for writing in English, please help translate this message to your language. You are invited to participate in a [[c:Commons:Requests for comment/Policy update for AI content|request for comment on Wikimedia Commons about a policy update for AI content]]. This may affect files that are uploaded to Wikimedia Commons for use on this project. Thank you. [[m:User:Codename Noreste|Codename Noreste]] ([[m:User talk:Codename Noreste|ਗੱਲ-ਬਾਤ]])&lt;/bdi&gt; 17:11, 23 ਜੂਨ 2026 (UTC)

(This message was sent to [[:ਵਿਕਿਪੀਡਿਆ:ਕਮਿਊਨਟੀ ਪੋਰਟਲ]] and is being posted here due to a redirect.)
&lt;!-- Message sent by User:Codename Noreste@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=30513860 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Deployment of Legal and Safety Contacts Link in the Footer of Your Wiki&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;Message&quot;/&gt;
'''Legal &amp; Safety Contacts'''

Hello community, the Wikimedia Foundation has provided a [[wmf:Special:MyLanguage/Legal:Wikimedia Foundation Legal and Safety Contact Information|single legal and safety contact page]], to be linked in the footer of your wiki, to ensure access to accurate legal information. This is a regulatory requirement. We have already rolled out links to English, German, Italian, Spanish and other wikis and we will deploy to your wiki soon. [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_Legal_and_Safety_Contacts_FAQ|Please read more on the project page]] and leave any comments in this thread or on the [[m:Special:MyLanguage/Talk:Wikimedia Foundation Legal and Safety Contacts FAQ|talk page]].

&lt;section end=&quot;Message&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

-- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 13:29, 25 ਜੂਨ 2026 (UTC)

(This message was sent to [[:ਵਿਕਿਪੀਡਿਆ:ਕਮਿਊਨਟੀ ਪੋਰਟਲ]] and is being posted here due to a redirect.)
&lt;!-- Message sent by User:Sannita (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Sannita_(WMF)/Mass_sending_test&amp;oldid=30731267 --&gt;

== ਵਿਕੀਕਾਨਫਰੰਸ ਭਾਰਤ 2026: ਸਵੈ-ਨਿਧੀ ਮੈਂਬਰਾਂ ਲਈ ਰਜਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਸੈਸ਼ਨਾਂ ਲਈ ਅਰਜ਼ੀਆਂ ==

ਪਿਆਰੇ ਭਾਈਚਾਰਕ ਸਦੱਸ,

ਸਾਨੂੰ ਇਹ ਦੱਸਦੇ ਖੁਸ਼ੀ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ ਕਿ [[m:WikiConference_India_2026|'''ਵਿਕੀਕਾਨਫਰੰਸ ਭਾਰਤ 2026''']] ਲਈ ਸਵੈ-ਨਿਧੀ ਮੈਂਬਰਾਂ ਲਈ ਰਜਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਸੈਸ਼ਨਾਂ ਲਈ ਅਰਜ਼ੀਆਂ[1] ਹੁਣ ਖੁੱਲ੍ਹ ਚੁੱਕੀਆਂ ਹਨ।

ਵਿਕੀਕਾਨਫਰੰਸ ਭਾਰਤ 2026 4 ਤੋਂ 6 ਸਤੰਬਰ 2026 ਤੱਕ ਕੋਚੀ, ਕੇਰਲਾ ਵਿੱਚ ਹੋਣ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਹ ਕਾਨਫ਼ਰੰਸ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆ ਦੇ ਵਿਕੀਮੀਡੀਅਨਾਂ, ਭਾਈਚਾਰਕ ਲੀਡਰਾਂ, ਡਿਵੈਲਪਰਾਂ, ਖੋਜਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਗਿਆਨ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਉਤਸੁਕ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਇੱਕ ਜਗ੍ਹਾ ਉੱਤੇ ਮਿਲਕੇ ਮਿਲਵਰਤਨ, ਮਿਲਕੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਅਨੁਭਵ ਸਾਂਝੇ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਮੰਚ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰੇਗੀ।

ਵਿਕੀਕਾਨਫਰੰਸ ਭਾਰਤ 2026 ਦਾ ਮੁੱਖ ਵਿਸ਼ਾ '''“Reimagining the Knowledge Commons: Community Leadership in an Evolving Wikimedia Ecosystem”''' ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਵਿਕੀਮੀਡੀਆ ਲਹਿਰ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ ਨਾਲ਼ ਤਕਨੀਕੀ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਆ ਰਹੀਆਂ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਏਆਈ ਦਾ ਉਭਾਰ ਅਤੇ ਗਿਆਨ ਸਿਰਜਣ ਦੇ ਨਵੇਂ ਮਾਡਲ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਕਾਨਫਰੰਸ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਭਾਈਚਾਰਕ ਲੀਡਰਸ਼ਿਪ, ਗਿਆਨ ਸਮਾਨਤਾ, ਖੇਤਰੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ, ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਗਿਆਨ, ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਵਿਕੀਮੀਡੀਆ ਦੇ ਭਵਿੱਖ ਬਾਰੇ ਗੱਲਬਾਤ ਲਈ ਜਗ੍ਹਾ ਬਣਾਉਣਾ ਹੈ।

=== ਸਵੈ-ਨਿਧੀ ਰਜਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ===
ਸਵੈ-ਨਿਧੀ ਰਜਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ਅਰਜ਼ੀਆਂ ਹੁਣ ਪ੍ਰੀਟਿਕਸ 'ਤੇ ਚੱਲ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।

* ਵੇਰਵੇ ਅਤੇ ਯੋਗਤਾ [2] : [[m:WikiConference_India_2026/Registration|'''ਰਜਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ਮੈਟਾ ਸਫ਼ਾ ਲਿੰਕ''']]
* ਰਜਿਸਟਰੇਸ਼ਨ ਫਾਰਮ [3] :  '''https://pretix.eu/wikimedia-events/WCI2026/'''
* ਰਜਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ਦੀ ਆਖ਼ਰੀ ਮਿਤੀ : '''ਜੁਲਾਈ 15, 2026'''

=== ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਸੈਸ਼ਨਾਂ ਲਈ ਅਰਜ਼ੀਆਂ ===
ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਸੈਸ਼ਨਾਂ ਲਈ ਅਰਜ਼ੀਆਂ ਹੁਣ ਈਵੈਂਟਯੇ 'ਤੇ ਚੱਲ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।

ਅਸੀਂ ਵਰਕਸ਼ਾਪਾਂ, ਵਿਚਾਰ-ਵਟਾਂਦਰੇ, ਪੈਨਲਾਂ, ਇੰਟਰਐਕਟਿਵ ਸੈਸ਼ਨਾਂ, ਲਾਈਟਨਿੰਗ ਵਾਰਤਾਵਾਂ, ਅਤੇ ਪੋਸਟਰ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀਆਂ ਲਈ ਪ੍ਰਸਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸੱਦਾ ਦਿੰਦੇ ਹਾਂ। ਭਾਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਇੱਕ ਤਜਰਬੇਕਾਰ ਯੋਗਦਾਨੀ ਹੋ ਜਾਂ ਇੱਕ ਨਵੇਂ ਭਾਈਚਾਰਕ ਮੈਂਬਰ ਹੋ, ਤੁਹਾਡੇ ਵਿਚਾਰ, ਅਨੁਭਵ, ਅਤੇ ਸਿੱਖਣ ਕਾਨਫਰੰਸ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਨੂੰ ਆਕਾਰ ਦੇਣ ਅਤੇ ਅੰਦੋਲਨ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਗੱਲਬਾਤ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ।

* ਵੇਰਵੇ ਅਤੇ ਦਿਸ਼ਾ-ਨਿਰਦੇਸ਼ [4] : '''[&lt;nowiki/&gt;[[m:WikiConference_India_2026/Programme/Submissions|ਮੈਟਾ-ਵਿਕੀ ਸਫ਼ੇ ਦਾ ਲਿੰਕ]]]'''
* ਜਮ੍ਹਾਂ ਕਰਨ ਦੀ ਆਖਰੀ ਮਿਤੀ: '''[ਜੁਲਾਈ 15, 2026]'''

ਵਿਕੀਕਾਨਫਰੰਸ ਭਾਰਤ 2026 ਬਾਰੇ ਪੂਰੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਲਈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਭਾਗੀਦਾਰੀ ਦੇ ਵੇਰਵਿਆਂ, ਸਮਾਂ-ਸੀਮਾਵਾਂ, ਕਾਨਫਰੰਸ ਅੱਪਡੇਟ, ਅਤੇ ਸਬਮਿਸ਼ਨ ਦਿਸ਼ਾ-ਨਿਰਦੇਸ਼ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਅਧਿਕਾਰਤ ਘੋਸ਼ਣਾ ਨੂੰ ਵੇਖੋ:

* ਵਿਸਤ੍ਰਿਤ ਘੋਸ਼ਣਾ [5]: [[diffblog:2026/06/26/shape-the-future-call-for-submissions-open-for-wikiconference-india-2026/|'''[Blog Post Link]''']]

ਅਸੀਂ ਭਾਈਚਾਰਕ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨੂੰ ਰਜਿਸਟਰ ਕਰਨ, ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਪੇਸ਼ ਕਰਨ ਅਤੇ ਇਸ ਘੋਸ਼ਣਾ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਨੈੱਟਵਰਕਾਂ ਵਿੱਚ ਸਾਂਝਾ ਕਰਨ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਦੇ ਹਾਂ।

ਸਤਿਕਾਰ ਸਹਿਤ,

ਵਿਕੀਕਾਨਫਰੰਸ ਭਾਰਤ 2026 ਪ੍ਰਬੰਧਕੀ ਟੀਮ

[1] https://meta.wikimedia.org/wiki/WikiConference_India_2026 

[2] https://meta.wikimedia.org/wiki/WikiConference_India_2026/Registration 

[3] https://pretix.eu/wikimedia-events/WCI2026/ 

[4] https://meta.wikimedia.org/wiki/WikiConference_India_2026/Programme/Submissions 

[5] https://diff.wikimedia.org/2026/06/26/shape-the-future-call-for-submissions-open-for-wikiconference-india-2026/ 

ਕੋਈ ਸੁਆਲ ਹੈ: [mailto:connect@wikiconference.in connect@wikiconference.in] ਉੱਤੇ ਸੰਪਰਕ ਕਰੋ।

ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਇਸ ਘੋਸ਼ਣਾ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ਅਤੇ ਨੈੱਟਵਰਕਾਂ ਨਾਲ ਸਾਂਝਾ ਕਰੋ।  [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Amrit Sufi|Amrit Sufi]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Amrit Sufi|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 10:27, 30 ਜੂਨ 2026 (UTC)

== Reminder: WikiConference India 2026 – Deadline on 15 July 2026 ==

Dear Community Members,

This is a friendly reminder that the deadline for '''Self-funded Registration''' and the '''Call for Submissions''' for '''WikiConference India 2026''' is '''15 July 2026'''.

=== Self-funded Registration ===
https://pretix.eu/wikimedia-events/WCI2026/

=== Call for Submissions ===
https://meta.wikimedia.org/wiki/WikiConference_India_2026/Programme/Submissions

We invite proposals for workshops, discussions, panel sessions, interactive sessions, lightning talks, and poster presentations.

=== For more information ===
https://meta.wikimedia.org/wiki/WikiConference_India_2026

We encourage everyone to register, submit proposals, and share this reminder within your communities.

Regards,

'''WikiConference India 2026 Organizing Team''' [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Gauri Guptaa|Gauri Guptaa]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Gauri Guptaa|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 14:44, 7 ਜੁਲਾਈ 2026 (UTC)

== Request for comment (the future of Abstract Wikipedia) ==

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
Apologies if this has not yet been translated into your wiki's language. {{int:Please-translate}}
You are invited to voice your opinions in a [[:m:Requests for comment/The future of Abstract Wikipedia|request for comment about the future of Abstract Wikipedia]]. {{Int:Feedback-thanks-title}}
[[:m:User:Kowal2701|Kowal2701]] ([[:m:User talk:Kowal2701|talk]])  12:24, 24 ਜੁਲਾਈ 2026 (UTC)
&lt;/bdi&gt;

(This message was sent to [[:ਵਿਕਿਪੀਡਿਆ:ਕਮਿਊਨਟੀ ਪੋਰਟਲ]] and is being posted here due to a redirect.)
&lt;!-- Message sent by User:DreamRimmer@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=30513860 --&gt;

== Invitation to Participate in Kerala Culture Month 2026 ==

Dear Wikimedia Contributors,

We are excited to announce '''[[m:Kerala_Culture_Month_2026|Kerala Culture Month 2026]]''', a collaborative campaign launched in conjunction with '''[[m:WikiConference_India_2026|WikiConference India 2026]]'''. This initiative aims to expand and enhance content about Kerala across all Wikimedia projects, creating a comprehensive, open-access knowledge base.

'''Campaign Focus:'''

* Expand Wikipedia articles about Kerala in multiple languages

* Improve content quality with citations, images, and comprehensive information

* Populate Wikimedia Commons with freely licensed Kerala media

* Enrich Wikidata with structured information about Kerala-related topics

We invite you to contribute by writing new articles, enhancing existing ones, uploading media, or organizing data on Wikidata. Whether you're an experienced editor or new to Wikimedia, your participation matters.

For more information and to get involved, visit the campaign page: https://meta.wikimedia.org/wiki/Kerala_Culture_Month_2026 on your preferred Wikimedia project.

Best regards,

''Communications Team, WCI 2026''

&lt;nowiki&gt;~~~~&lt;/nowiki&gt; [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Shadabgdg|Shadabgdg]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Shadabgdg|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 16:10, 25 ਜੁਲਾਈ 2026 (UTC)

== Community Tech Task Force: Technical needs assessment for Indic communities ==

''Please feel free to translate it into your language.'' 


Hello everyone, 


We hope you're doing well! 


The [[m:Indic_MediaWiki_Developers_User_Group|Indic_MediaWiki_Developers_User_Group]] (IMDUG) is reaching out to Wikimedia communities across India to strengthen collaboration and better understand the technical needs of different language communities. Last year, we piloted [[m:Indic_Community_Task_Force_2025|Indic_Community_Task_Force_2025]] initiative by engaging with two language communities to understand their technical challenges and identify opportunities for collaboration. Based on our learnings, experience, and the valuable insights we received, we are expanding the initiative this year to reach all Indic communities. Our goal is to reach every community and understand where technical support is most needed.

=== What are we looking for? ===
We invite your community to nominate one or two points of contact and share:

* The name of your Wikimedia community.
* A primary and alternate community contact.
* Telegram usernames of the nominated contacts.
* A brief overview of your community's technical challenges, needs, or priorities.

This could include areas such as:

* Editing or patrolling workflows that could be improved.
* Gadgets, tools, or bots that your community needs.
* Template or interface-related challenges.
* Technical barriers faced by contributors.
* Any other broad technical priorities for your community.

=== How to participate ===
Please fill out the community response [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdhpPdn0qgHkEiYZCXEumpV-WNWm6n8bZdfR6TIkGTcbuBOew/viewform?usp=dialog form] by '''18th August'''.

If your community prefers, you are also welcome to reply directly on this message.

=== What happens next? ===
The information collected will help us:

* Build a network of community contacts for future technical collaboration.
* Understand and prioritize the technical needs of Indic Wikimedia communities.
* Plan focused technical support and community engagement activities.
* Connect communities with developers and relevant technical initiatives where appropriate.

Please note that while we will carefully review every submission, our ability to provide support will depend on the complexity of the request, available expertise within the User Group, volunteer bandwidth, and available resources. Although we may not be able to address every request immediately, we will make every effort to prioritize and support as many community needs as possible, and where appropriate, connect communities with the relevant developers or technical channels. We look forward to working more closely with your community! 

'''Best wishes,''' 

[[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Kalli navya|Navya sri Kalli]] 

''On behalf of the Indic MediaWiki Developers User Group (IMDUG)'' [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Kalli navya|Kalli navya]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Kalli navya|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 15:58, 2 ਅਗਸਤ 2026 (UTC)

== ਪੰਜਾਬੀ ਕਮਿਊਨਿਟੀ ਕਮਿਊਨੀਕੇਸ਼ਨ ਸਪੈਸ਼ਲਿਸਟ ਲਈ ਅਰਜ਼ੀਆਂ ਦੀ ਮੰਗ ==

ਸਤਿ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਜੀ,

ਉਮੀਦ ਹੈ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਠੀਕ-ਠਾਕ ਹੋਵੋਗੇ।

ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਅਸੀਂ ਸਾਰੇ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਈਚਾਰੇ ਨੇ [https://meta.wikimedia.org/wiki/Community_Resources_and_Partnerships/India_General_Support_Project/Punjabi_Wikimedians_Annual_Plan_2026-27 ਸਲਾਨਾ ਯੋਜਨਾ] ਲਈ ਅਰਜ਼ੀ ਪਾਈ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਵੱਲੋਂ ਪ੍ਰਵਾਨਗੀ (ਮਨਜ਼ੂਰੀ) ਮਿਲ ਗਈ ਹੈ। ਉਸ ਪ੍ਰਸਤਾਵ (Proposal) ਵਿੱਚ, ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਅਤੇ ਵਾਧੇ ਲਈ ਕਮਿਊਨਿਟੀ ਕਮਿਊਨੀਕੇਸ਼ਨ ਸਪੈਸ਼ਲਿਸਟ (Community Communication Specialist) ਦੀ ਇੱਕ ਪੋਸਟ ਲਈ ਵੀ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।

ਇਸ ਲਈ, ਸਲਾਨਾ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਨੂੰ ਬਿਹਤਰ ਢੰਗ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪੰਜਾਬੀ ਕਮਿਊਨਿਟੀ ਸਪੈਸ਼ਲਿਸਟ ਦੀ ਪੋਸਟ ਲਈ ਅਰਜ਼ੀਆਂ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ।
ਅਰਜ਼ੀ ਦੇਣ ਲਈ ਜ਼ਰੂਰੀ ਜਾਣਕਾਰੀ:

'''ਕੌਣ ਅਪਲਾਈ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ:''' ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੇ ਜੋ ਵੀ ਇੱਛੁਕ ਸਾਥੀ ਇਹ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਸੰਭਾਲਣ ਵਿੱਚ ਰੁਚੀ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਇਸ ਪੋਸਟ ਲਈ ਅਪਲਾਈ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ।&lt;br&gt;
'''ਜ਼ਰੂਰੀ ਹਦਾਇਤ:''' ਅਪਲਾਈ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਸਾਰੇ ਉਮੀਦਵਾਰਾਂ ਨੂੰ ਬੇਨਤੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਲੋੜੀਂਦੀਆਂ ਯੋਗਤਾਵਾਂ ਅਤੇ ਸ਼ਰਤਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਲਈ ਨੱਥੀ ਕੀਤੇ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਜ਼ਰੂਰ ਪੜ੍ਹਨ। ਅਧੂਰੀਆਂ ਜਾਂ ਅਸਪਸ਼ਟ ਅਰਜ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ।&lt;br&gt;
'''ਕਿਵੇਂ ਅਪਲਾਈ ਕਰਨਾ ਹੈ:''' ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੀ ਅਰਜ਼ੀ (Application) ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਈਮੇਲ ਆਈਡੀ 'ਤੇ ਭੇਜ ਸਕਦੇ ਹੋ।&lt;br&gt;
'''ਨੋਟ:''' ਦਿਲਚਸਪੀ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਸਾਥੀ 9 ਅਗਸਤ ਤੱਕ ਆਪਣੀਆਂ ਅਰਜ਼ੀਆਂ ਭੇਜ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਜੋ ਅਰਜ਼ੀਆਂ ਦੀ ਸਮੀਖਿਆ (Review) ਦਾ ਕੰਮ ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕੇ। ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਦਾ ਲਿੰਕ - https://docs.google.com/document/d/1b5Nd9xSbW3Gfldk2FVpfKfL-0DG2_KuRap48S-IEkIA/edit?tab=t.0

ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਵਾਲ ਜਾਂ ਵਧੇਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਲਈ ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਮੈਸੇਜ ਦੇ ਜਵਾਬ ਜਾਂ ਹੋਰ ਮਾਧਿਅਮ ਜਿਵੇਂ ਵਟਸਐਪ ਜਾਂ ਟੈਲੀਗਰਾਮ ਰਾਹੀਂ ਸੰਪਰਕ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ।

ਸ਼ੁਕਰੀਆ!

-- [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Kuldeep (Punjabi Wikimedians)|Kuldeep (Punjabi Wikimedians)]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Kuldeep (Punjabi Wikimedians)|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 17:30, 3 ਅਗਸਤ 2026 (UTC)

:ਇਹ ਅਹੁਦਾ ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ। ਇੱਕ ਕੁਲਵਕਤੀ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਗ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਕੀ ਭਾਈਚਾਰੇ ਲਈ ਬਹੁਤ ਲਾਹੇਵੰਦ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦੇ ਮੌਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਇਸ ਭਾਈਚਾਰੇ ਅਤੇ ਹੋਰ ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਮਿਲਣਗੇ, ਉਹ ਉਸ ਲਈ ਵੀ ਬਹੁਤ ਲਾਹੇਵੰਦ ਹੋਣਗੇ। ਇਸ ਲਈ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਲੋਕ ਅਪਲਾਈ ਕਰਨ, ਮੇਰਾ ਇਹੀ ਸੁਨੇਹਾ ਹੈ। --- [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Mulkh Singh|Mulkh Singh]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Mulkh Singh|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 16:36, 4 ਅਗਸਤ 2026 (UTC)

== Invitation to pre-conference activities for WikiConference India 2026 ==

Dear Wikimedia contributors,

As the Wikiconference India 2026 draws nearer, the excitement is soaring as well! We are sending this message to inform you that two pre-conference activities are being held as a part of this meetup. The Wiki Loves Villages campaign 2026 starts on 15th August 2026, so get ready to contribute! This initiative aims to expand and enhance content and media about villages across all Wikimedia projects, creating a comprehensive, open-access knowledge base.
Campaign Focus:
A. Expand Wikipedia articles about Villages in India in multiple languages
B. Improve content quality with citations, images, and comprehensive information
C. Populate Wikimedia Commons with freely licensed media about a village
D. Enrich Wikidata with structured information about Village-related topics
We invite you to contribute by writing new articles, enhancing existing ones, uploading media, or organizing data on Wikidata. Whether you're an experienced editor or new to Wikimedia, your participation matters.
For more information and to get involved, visit the campaign page ([https://meta.wikimedia.org/wiki/Wiki_Loves_Village_2026](https://meta.wikimedia.org/wiki/Wiki_Loves_Village_2026)) on your preferred Wikimedia project.

Another way to contribute to a pre-conference activity is the innovative Wiki Loves Medicinal Plants 2026- it is a photography campaign hosted by WikiConference India 2026. The activity already started on 1st August and ends on 31st August 2026, so gear up to document local medicinal knowledge and fill the knowledge gaps.
This initiative aims to expand and enhance freely licensed images and other media of medicinal plants in and around our surroundings.
Campaign Focus:
A. Add freely licensed images of medicinal plants.
B. Improve description of existing medicinal plants.
C. Improve depictions of images.
D. Improve wikidata items.
We invite you to contribute by adding new photos, videos or enhancing existing ones. Whether you're an experienced editor or new to Wikimedia, your participation matters.
To know more about how to contribute, rules, and tips head to the Meta page to find information ([https://commons.wikimedia.org/wiki/Commons:Wiki_Loves_Medicinal_Plants](https://commons.wikimedia.org/wiki/Commons:Wiki_Loves_Medicinal_Plants)) on your preferred Wikimedia project.

Best regards,&lt;br&gt;WikiConference India 2026 pre-conference organizing team

-- '''[[user:kuldeepburjbhalaike|&lt;i style=&quot;color:#FF4500; font-family:sylfaen&quot;&gt;KuldeepBurjBhalaike&lt;/i&gt;]]''' &lt;sup style=&quot;color:#FF4500; font-family:georgia&quot;&gt;([[User_talk:Kuldeepburjbhalaike|Talk]])&lt;/sup&gt; 15:34, 13 ਅਗਸਤ 2026 (UTC)

== ਹੈਰੀਟੇਜ ਅਕਰੌਸ ਬਾਡਰਸ ਐਡਿਟਾਥਾਨ ==

ਸਤਿ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਜੀ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਆਪ ਸਭ ਨਾਲ਼ ਪਿਛਲੀ ਮੀਟਿੰਗ ਵਿੱਚ ਸਾਂਝਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਐਡਿਟਾਥਾਨ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਵੇਗੀ। ਇਹ ਐਡਿਟਾਥਾਨ 15  ਅਗਸਤ ਤੋਂ 24 ਅਗਸਤ (9 ਦਿਨ) ਤੱਕ ਹੋਵੇਗੀ। ਇਸਦਾ ਮਕਸਦ ਯੂਕਰੇਨ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੀ ਸਮੱਗਰੀ ਨੂੰ ਇਹਨਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀਆਂ ਆਪਸੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਉੱਤੇ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕਰਨਾ ਹੈ।  ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਉੱਤੇ ਯੂਕਰੇਨ ਦੇ ਯੂਨੈਸਕੋ ਵਿਰਾਸਤੀ ਟਿਕਾਣਿਆਂ ਦੇ ਲੇਖ ਬਣਾਏ ਜਾਂ ਸੁਧਾਰੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਵਿਕੀ ਸਫ਼ੇ ਉੱਤੇ ਲੇਖਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਜੋ ਲੇਖ ਨਵੇਂ ਬਣਾਏ ਜਾਂ ਸੁਧਾਰੇ ਜਾਂ ਵਧਾਏ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਮੁਹਿੰਮ ਵਿੱਚ ਯੂਕਰੇਨ ਐਂਬੈਸੀ, ਵਿਕੀਮੀਡੀਆ ਸੰਸਥਾ ਅਤੇ ਓਕੇਆਈ (ਆਈਆਈਆਈਟੀ ਹੈਦਰਾਬਾਦ) ਸਹਿਭਾਗੀ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਹਨ। ਆਪ ਸਭ ਨੂੰ ਇਸ ਮੁਹਿੰਮ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਕੇ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਉੱਤੇ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਣ ਦੀ ਬੇਨਤੀ ਹੈ। ਧੰਨਵਾਦ।

ਹੋਰ ਵਿਸਥਾਰ ਵਿੱਚ ਜਾਣਕਾਰੀ ਲਈ ਵਿਕੀ ਸਫ਼ਾ - https://w.wiki/TSXY

-- [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Kuldeep (Punjabi Wikimedians)|Kuldeep (Punjabi Wikimedians)]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Kuldeep (Punjabi Wikimedians)|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 08:15, 15 ਅਗਸਤ 2026 (UTC)

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Server switch - Your wiki will be read-only for a short time soon&lt;/span&gt; ==
&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;server-switch&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;

[[:m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|Read this message in another language]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=page-Tech%2FServer+switch&amp;language=&amp;action=page&amp;filter= {{int:please-translate}}]

The [[foundation:|Wikimedia Foundation]] will switch the traffic between its data centers. This will make sure that Wikipedia and the other Wikimedia wikis can stay online even after a disaster.

All traffic will switch on '''{{#time:j xg|2026-09-23|en}}'''. The switch will start at '''[https://zonestamp.toolforge.org/{{#time:U|2026-09-23T14:00|en}} {{#time:H:i e|2026-09-23T14:00}}]'''.

Unfortunately, because of some limitations in [[mw:Special:MyLanguage/Manual:What is MediaWiki?|MediaWiki]], all editing must stop while the switch is made. We apologize for this disruption, and we are working to minimize it in the future. 

A banner will be displayed on all wikis 30 minutes before this operation happens. This banner will remain visible until the end of the operation. 
You can contribute to the [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special%3ATranslate&amp;group=Centralnotice-tgroup-read_only_banner&amp;task=view&amp;language=&amp;filter=&amp;action=translate translation or proofreading] of this banner text.

'''You will be able to read, but not edit, all wikis for a short period of time.'''

* You will not be able to edit for up to an hour on {{#time:l j xg Y|2026-09-23|en}}.
* If you try to edit or save during these times, you will see an error message. We hope that no edits will be lost during these minutes, but we can't guarantee it. If you see the error message, then please wait until everything is back to normal. Then you should be able to save your edit. But, we recommend that you make a copy of your changes first, just in case.

''Other effects'':

* Background jobs will be slower and some may be dropped. Red links might not be updated as quickly as normal. If you create an article that is already linked somewhere else, the link will stay red longer than usual. Some long-running scripts will have to be stopped.
* We expect the code deployments to happen as any other week. However, some case-by-case code freezes could punctually happen if the operation require them afterwards.
* [[mw:Special:MyLanguage/GitLab|GitLab]] will be unavailable for about 90 minutes.

This project may be postponed if necessary. You can [[wikitech:Switch_Datacenter|read the schedule at wikitech.wikimedia.org]]. Any changes will be announced in the schedule. 

'''Please share this information with your community.'''&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;server-switch&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

[[m:user:Trizek (WMF)|Trizek (WMF)]] 12:58, 15 ਸਤੰਬਰ 2026 (UTC)

(This message was sent to [[:ਵਿਕਿਪੀਡਿਆ:ਕਮਿਊਨਟੀ ਪੋਰਟਲ]] and is being posted here due to a redirect.)
&lt;!-- Message sent by User:Trizek (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&amp;oldid=30513874 --&gt;

== ਮੇਰਾ ਨਾਮ ਅੰਮ੍ਰਿਤਪਾਲ ਸਿੰਘ ਹੈ। ਮੈਂ ਸਾਲ 2026 ਵਿੱਕੀ ਲਵਸ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਦੌਰਾਨ ਮੈਂ 100 ਤੋਂ ਵੱਧ ਫ਼ੋਟੋਆਂ ਅਪਲੋਡ ਕੀਤੀਆਂ ਅਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਸਥਾਨ ਵੀ ਹਾਸਿਲ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਸ੍ਰੀ ਆਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਰੋਪੜ ਪੰਜਾਬ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹਾਂ, ਗਾਡੀ ਲੁਹਾਰ ਕਬੀਲੇ ਨੂੰ ਡਾਕੂਮੈਂਟ ਕਰਨ ਲਈ। ਇਸ ਪਾਇਲਟ ਤਹਿਤ ਮੈਂ 50 ਤੋਂ 80 ਫੋਟੋਆਂ ਖਿੱਚਾਂਗਾ। ਮੈਂ ਇਸ ਪਾਇਲਟ ਲਈ ਆਉਣ-ਜਾਣ ਤੇ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਦੇ ਖ਼ਰਚੇ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਈਚਾਰੇ ਵਿੱਚੋਂ ਕੋਈ ਹੋਰ ਵੀ ਇਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਹੋਵੇਗੀ।</text>
      <sha1>nau8inxhne28qrrra366eem3e49jgc9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Summershell67</title>
    <ns>3</ns>
    <id>205204</id>
    <revision>
      <id>846307</id>
      <timestamp>2026-09-16T16:55:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>New user message</username>
        <id>10694</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Adding [[Template:Welcome|welcome message]] to new user's talk page</comment>
      <origin>846307</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="241" sha1="skwbefm9lxn2mx89wsqrjmvs4vihfzx" xml:space="preserve">{{Template:Welcome|realName=|name=Summershell67}}

-- [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:New user message|New user message]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:New user message|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 16:55, 16 ਸਤੰਬਰ 2026 (UTC)</text>
      <sha1>skwbefm9lxn2mx89wsqrjmvs4vihfzx</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>