ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ pawiki https://pa.wikipedia.org/wiki/%E0%A8%AE%E0%A9%81%E0%A9%B1%E0%A8%96_%E0%A8%B8%E0%A8%AB%E0%A8%BC%E0%A8%BE MediaWiki 1.47.0-wmf.20 first-letter ਮੀਡੀਆ ਖ਼ਾਸ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਤਸਵੀਰ ਤਸਵੀਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਮੀਡੀਆਵਿਕੀ ਮੀਡੀਆਵਿਕੀ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਫਰਮਾ ਫਰਮਾ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਮਦਦ ਮਦਦ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਫਾਟਕ ਫਾਟਕ ਗੱਲ-ਬਾਤ TimedText TimedText talk ਮੌਡਿਊਲ ਮੌਡਿਊਲ ਗੱਲ-ਬਾਤ Package Package talk Event Event talk Topic 0 10948 846391 729967 2026-09-17T20:08:56Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 846391 wikitext text/x-wiki {{Infobox former country | conventional_long_name = ਦਿੱਲੀ ਸਲਤਨਤ | native_name = | common_name = ਦਿੱਲੀ ਸਲਤਨਤ | year_start = 1206 | year_end = 1526 | p1 = ਗ਼ੋਰੀ ਰਾਜਵੰਸ਼ | p2 = ਗਹਿੜਵਾਲ | p3 = ਚੰਦੇਲਾ ਵੰਸ਼ | p4 = ਪਰਮਾਰ ਵੰਸ਼ | p5 = ਦੇਵ ਵੰਸ਼ | p6 = ਸੇਨ ਵੰਸ਼ | p7 = ਸਿਉਨਾ (ਯਾਦਵ) ਵੰਸ਼ | p8 = ਕਾਕਤੀਆ ਵੰਸ਼ | p9 = ਵਾਘੇਲਾ ਵੰਸ਼ | p10 = ਯਜਵਪਾਲ ਵੰਸ਼ | p11 = ਰਣਸਤੰਭਪੁਰਾ ਦੇ ਚਾਮਾਨਸ | p12 = ਬੋਧ ਗਯਾ ਦੇ ਪਿਥੀਪਤੀ | s1 = ਮੁਗ਼ਲ ਸਲਤਨਤ | s2 = ਬੰਗਾਲ ਸਲਤਨਤ | s3 = ਬਹਿਮਨੀ ਸਲਤਨਤ | s4 = ਗੁਜਰਾਤ ਸਲਤਨਤ | s5 = ਮਾਲਵਾ ਸਲਤਨਤ | s6 = ਖਾਂਦੇਸ਼ ਸਲਤਨਤ | s7 = ਵਿਜੈਨਗਰ ਸਾਮਰਾਜ | image_map = Tughlaq dynasty 1321 - 1398 ad.PNG | image_map_caption = [[ਮੁਹੰਮਦ ਬਿਨ ਤੁਗ਼ਲਕ]] ਦੇ ਅਧੀਨ ਖੇਤਰੀ ਸਿਖਰ 'ਤੇ ਦਿੱਲੀ ਸਲਤਨਤ ਦਾ ਨਕਸ਼ਾ, ਲਗਭਗ 1330-1335 ਈ.<ref name="malik" /> | capital = {{plainlist| * [[ਲਹੌਰ]] (1206–1210) * [[ਬਦਾਯੂੰ]] (1210–1214) * [[ਦਿੱਲੀ]] (1214–1327) * [[ਦੌਲਤਾਬਾਦ ਕਿਲ੍ਹਾ|ਦੌਲਤਾਬਾਦ]] (1327–1334) * [[ਦਿੱਲੀ]] (1334–1506) * [[ਆਗਰਾ]] (1506–1526)}} | common_languages = [[ਫ਼ਾਰਸੀ ਭਾਸ਼ਾ|ਫ਼ਾਰਸੀ]] (ਅਧਿਕਾਰਿਤ)<ref name="asi.nic.in">{{cite web |url = http://asi.nic.in/asi_epigraphical_arabicpersian.asp |title = Arabic and Persian Epigraphical Studies - Archaeological Survey of India |website = Asi.nic.in |access-date = 29 January 2018 |archive-url = https://web.archive.org/web/20110929105219/http://asi.nic.in/asi_epigraphical_arabicpersian.asp |archive-date = 29 September 2011 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref> <br> [[ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਭਾਸ਼ਾ|ਹਿੰਦਵੀ]] (ਅਰਧ-ਅਧਿਕਾਰਿਤ 1451 ਤੋਂ 1526 ਤੱਕ)<ref>{{cite journal |last=Alam |first=Muzaffar |year=1998 |title = The pursuit of Persian: Language in Mughal Politics |url=https://archive.org/details/sim_modern-asian-studies_1998-05_32_2/page/317 |journal = Modern Asian Studies |publisher = Cambridge University Press |volume=32 |issue=2 |pages=317–349 |quote = Hindavi was recognized as a semi-official language by the Sor Sultans (1540–1555) and their chancellery rescripts bore transcriptions in the Devanagari script of the Persian contents. The practice is said to have been introduced by the Lodis (1451–1526). |doi = 10.1017/s0026749x98002947 |s2cid=146630389 }}</ref><br>[[ਤੁਰਕੀ ਭਾਸ਼ਾ ਪਰਿਵਾਰ|ਤੁਰਕੀ]] (ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਹਾਕਮ ਜਮਾਤ ਦੁਆਰਾ ਬੋਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ)<ref>Peter. Jackson, "Turkish Slaves on Islam’s Indian Frontier," in Slavery & South Asian History, ed. Indrani Chatterjee and Richard M. Eaton (Bloomington: Indiana University Press, 2006)65</ref> | area_km2 = | area_label = | religion = [[ਸੁੰਨੀ ਇਸਲਾਮ]] | currency = ਟਕਾ | government_type = [[ਸਲਤਨਤ]] | leader1 = [[ਕੁਤੁਬੁੱਦੀਨ ਐਬਕ]] (ਪਹਿਲਾ) | year_leader1 = 1206–1210 | leader2 = [[ਇਬਰਾਹਿਮ ਲੋਧੀ]] (ਅਖੀਰਲਾ) | year_leader2 = 1517–1526 | title_leader = ਸੁਲਤਾਨ | today = {{flag|ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼}}<br>{{flag|ਪਾਕਿਸਤਾਨ}}<br>{{flag|ਭਾਰਤ}}<br>{{flag|ਨੇਪਾਲ}} | image_flag = Delhi Sultanate Flag.svg | flag_type = ਲਗਭਗ 1375 ਦੇ ''ਕਾਤਾਲਾਨ ਐਟਲਸ'' ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ [[ਤੁਗ਼ਲਕ ਵੰਸ਼]] ਦਾ ਝੰਡਾ }} '''ਦਿੱਲੀ ਸਲਤਨਤ''' [[ਦਿੱਲੀ]] ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਇਸਲਾਮੀ ਸਾਮਰਾਜ ਸੀ ਜੋ 320 ਸਾਲਾਂ (1206-1526) ਲਈ ਭਾਰਤੀ ਉਪ ਮਹਾਂਦੀਪ ਦੇ ਵੱਡੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।<ref name=brt>[https://www.britannica.com/EBchecked/topic/156530/Delhi-sultanate Delhi Sultanate], Encyclopædia Britannica</ref><ref>A. Schimmel, Islam in the Indian Subcontinent, Leiden, 1980</ref> [[ਗ਼ੋਰੀ ਰਾਜਵੰਸ਼|ਘੁਰਿਦ ਖ਼ਾਨਦਾਨ]] ਦੁਆਰਾ [[ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆ]] ਉੱਤੇ ਹਮਲੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਪੰਜ ਰਾਜਵੰਸ਼ਾਂ ਨੇ ਦਿੱਲੀ ਸਲਤਨਤ ਉੱਤੇ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਰਾਜ ਕੀਤਾ: [[ਗ਼ੁਲਾਮ ਖ਼ਾਨਦਾਨ|ਮਾਮਲੂਕ ਰਾਜਵੰਸ਼]] (1206-1290), [[ਖ਼ਿਲਜੀ ਵੰਸ਼|ਖ਼ਿਲਜੀ ਰਾਜਵੰਸ਼]] (1290-1320), [[ਤੁਗ਼ਲਕ ਵੰਸ਼|ਤੁਗ਼ਲਕ ਰਾਜਵੰਸ਼]] (1320-1414),<ref name="sen2">{{cite book |last=Sen |first=Sailendra |title = A Textbook of Medieval Indian History |publisher=Primus Books |year=2013 |isbn=978-9-38060-734-4 |pages=68–102 }}</ref> [[ਸੱਯਦ ਵੰਸ਼|ਸੱਯਦ ਖ਼ਾਨਦਾਨ]] (1414–1451), ਅਤੇ [[ਲੋਧੀ ਵੰਸ਼|ਲੋਧੀ ਰਾਜਵੰਸ਼]] (1451–1526)। ਇਸ ਨੇ ਆਧੁਨਿਕ [[ਭਾਰਤ]], [[ਪਾਕਿਸਤਾਨ]] ਅਤੇ [[ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼]] ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਦੱਖਣੀ [[ਨੇਪਾਲ]] ਦੇ ਕੁਝ ਹਿੱਸਿਆਂ ਦੇ ਵੱਡੇ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਕਵਰ ਕੀਤਾ।<ref>Chapman, Graham. "Religious vs. regional determinism: India, Pakistan and Bangladesh as inheritors of empire." Shared space: Divided space. Essays on conflict and territorial organization (1990): 106-134.</ref> ਸਲਤਨਤ ਦੀ ਨੀਂਹ ਘੁਰਿਦ ਦੇ ਵਿਜੇਤਾ [[ਮੁਹੰਮਦ ਗ਼ੌਰੀ]] ਦੁਆਰਾ ਰੱਖੀ ਗਈ ਸੀ ਜਿਸਨੇ 1192 ਵਿੱਚ ਤਰਾਇਨ ਨੇੜੇ [[ਅਜਮੇਰ]] ਦੇ ਸ਼ਾਸਕ [[ਪ੍ਰਿਥਵੀਰਾਜ ਚੌਹਾਨ]] ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ ਰਾਜਪੂਤ ਸੰਘ ਨੂੰ ਹਰਾ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਪਹਿਲਾਂ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਉਲਟਾ ਦੁੱਖ ਝੱਲਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ। ਘੁਰਿਦ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਦੇ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਵਜੋਂ, ਦਿੱਲੀ ਸਲਤਨਤ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਮੁਹੰਮਦ ਗੌਰੀ ਦੇ ਤੁਰਕੀ ਗੁਲਾਮ-ਜਨਰਲਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸ਼ਾਸਿਤ ਕਈ ਰਿਆਸਤਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਯਿਲਦੀਜ਼, [[ਕੁਤੁਬੁੱਦੀਨ ਐਬਕ|ਐਬਕ]] ਅਤੇ ਕੁਬਾਚਾ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਘੁਰੀਦ ਖੇਤਰਾਂ ਨੂੰ ਵਿਰਾਸਤ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਸੀ।<ref>{{cite book |author = K. A. Nizami |author-link = K. A. Nizami |title = A Comprehensive History of India: The Delhi Sultanat (A.D. 1206-1526) |volume=5 |edition = 2nd |page = 198 |year=1992 |publisher=The Indian History Congress / People's Publishing House |url = https://books.google.com/books?id=_9cmAQAAMAAJ }}</ref> ਲੜਾਈ ਦੇ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਖ਼ਿਲਜੀ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਵਿੱਚ ਮਾਮਲੂਕਾਂ ਦਾ ਤਖਤਾ ਪਲਟ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਨੇ ਤੁਰਕਾਂ ਤੋਂ ਇੱਕ ਵਿਭਿੰਨ ਹਿੰਦ-ਮੁਸਲਿਮ ਰਈਸ ਨੂੰ ਸੱਤਾ ਦਾ ਤਬਾਦਲਾ ਕੀਤਾ।<ref name="aziz1939">{{cite journal |author = Mohammad Aziz Ahmad |title = The Foundation of Muslim Rule in India. (1206-1290 A.d.) |journal = Proceedings of the Indian History Congress |publisher= Indian History Congress |year = 1939 |volume = 3 |pages = 832–841 |jstor = 44252438 }}</ref><ref>{{cite book |url= https://books.google.com/books?id=L5eFzeyjBTQC&q=factional%20infighting%20khalji&pg=PA159 |title = Medieval India: From Sultanat to the Mughals-Delhi Sultanat (1206-1526) - Part One |author = Satish Chandra |publisher = Har-Anand Publications |year = 2004 |isbn= 9788124110645 }}</ref> ਖ਼ਿਲਜੀ ਅਤੇ ਤੁਗ਼ਲਕ ਸ਼ਾਸਨ ਨੇ ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ ਮੁਸਲਿਮ ਜਿੱਤਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਲਹਿਰ ਦੇਖੀ।<ref>{{cite book |url= https://www.google.ca/books/edition/Modern_South_Asia/bodaohHyDRcC?hl=en&gbpv=1&dq=tughlaq+deccan+south+india&pg=PA28&printsec=frontcover |title= Modern South Asia: History, Culture, Political Economy |date= 1998 |author= Sugata Bose, Ayesha Jalal |page= 28 }}</ref><ref>{{cite book |title = History and Culture of Rajasthan: From Earliest Times Upto 1956 A.D. |url = https://books.google.com/books?id=6yNuAAAAMAAJ |publisher = Centre for Rajasthan Studies, University of Rajasthan |author = Krishna Gopal Sharma |year = 1999 }}</ref> [[ਮੁਹੰਮਦ ਬਿਨ ਤੁਗ਼ਲਕ]] ਦੇ ਅਧੀਨ ਭਾਰਤੀ ਉਪ-ਮਹਾਂਦੀਪ ਦੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਹਿੱਸੇ 'ਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਤੁਗ਼ਲਕ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਸਲਤਨਤ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਭੂਗੋਲਿਕ ਪਹੁੰਚ ਦੇ ਸਿਖਰ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਈ।<ref name="ebmit" /> ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹਿੰਦੂ ਮੁੜ ਜਿੱਤਾਂ, ਹਿੰਦੂ ਰਾਜਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਵਿਜੇਨਗਰ ਸਾਮਰਾਜ ਅਤੇ ਮੇਵਾੜ ਦੇ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕਰਨ, ਅਤੇ ਬੰਗਾਲ ਸਲਤਨਤ ਵਰਗੀਆਂ ਨਵੀਆਂ ਮੁਸਲਿਮ ਸਲਤਨਤਾਂ ਦੇ ਟੁੱਟਣ ਕਾਰਨ ਗਿਰਾਵਟ ਆਈ।<ref>Hermann Kulke and Dietmar Rothermund, ''A History of India'', 3rd Edition, Routledge, 1998, {{ISBN|0-415-15482-0}}, pp.&nbsp;187-190.</ref><ref>Vincent A Smith, {{Google books|p2gxAQAAMAAJ|The Oxford History of India: From the Earliest Times to the End of 1911|page=217}}, Chapter 2, Oxford University Press</ref> 1526 ਵਿੱਚ, ਸਲਤਨਤ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ [[ਮੁਗ਼ਲ ਸਲਤਨਤ|ਮੁਗਲ ਸਾਮਰਾਜ]] ਦੁਆਰਾ ਸਫਲਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਸਲਤਨਤ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਨੇ ਭਾਰਤੀ ਉਪ-ਮਹਾਂਦੀਪ ਨੂੰ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅਤੇ ਬਹੁ-ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਇਸਲਾਮੀ ਸਮਾਜਿਕ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕ ਨੈਟਵਰਕਾਂ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਨੇੜਿਓਂ ਖਿੱਚਿਆ।{{sfn|Asher|Talbot|2008|pp=50–52}}(ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਵਿੱਚ ਠੋਸ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ<ref name="brown2008" /> ਅਤੇ ਇੰਡੋ-ਇਸਲਾਮਿਕ ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ),<ref>A. Welch, "Architectural Patronage and the Past: The Tughluq Sultans of India", Muqarnas 10, 1993, Brill Publishers, pp.&nbsp;311-322.</ref><ref>J. A. Page, [https://archive.org/stream/guidetothequtbde031434mbp#page/n15/mode/2up/search/temple ''Guide to the Qutb''], Delhi, Calcutta, 1927, pp.&nbsp;2-7.</ref> ਮੰਗੋਲਾਂ ਦੇ ਹਮਲਿਆਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਕੁਝ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ (ਚਗਤਾਈ ਖਾਨਤੇ ਤੋਂ)<ref>Pradeep Barua ''The State at War in South Asia'', {{ISBN|978-0803213449}}, pp.&nbsp;29–30.</ref> ਅਤੇ ਇਸਲਾਮੀ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਮਹਿਲਾ ਸ਼ਾਸਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ, [[ਰਜ਼ੀਆ ਸੁਲਤਾਨ|ਰਜ਼ੀਆ ਸੁਲਤਾਨਾ]], ਜਿਸ ਨੇ 1236 ਤੋਂ 1240 ਤੱਕ ਰਾਜ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਨੂੰ ਗੱਦੀ ਦੇਣ ਲਈ।<ref>Bowering et al., ''The Princeton Encyclopedia of Islamic Political Thought'', {{ISBN|978-0691134840}}, Princeton University Press</ref> ਬਖਤਿਆਰ ਖ਼ਿਲਜੀ ਦੇ ਕਬਜ਼ੇ ਵਿਚ ਹਿੰਦੂ ਅਤੇ ਬੋਧੀ ਮੰਦਰਾਂ ਦੀ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਬੇਅਦਬੀ ਹੋਈ<ref name="re2000">{{cite journal |author = Richard Eaton |date = September 2000 |title = Temple Desecration and Indo-Muslim States |journal = Journal of Islamic Studies |volume=11 |issue=3 |pages=283–319 |doi=10.1093/jis/11.3.283 |doi-access=free }}</ref> (ਪੂਰਬੀ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਬੰਗਾਲ ਵਿੱਚ ਬੁੱਧ ਧਰਮ ਦੇ ਪਤਨ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਣਾ),<ref name="Randall Collins 2000, pages 184-185">Randall Collins, ''The Sociology of Philosophies: A Global Theory of Intellectual Change.'' Harvard University Press, 2000, pages 184–185</ref><ref>{{cite book |author=Craig Lockard |title = Societies, Networks, and Transitions: Volume I: A Global History |url = https://books.google.com/books?id=yJPlCpzOY_QC |year=2007 |publisher = University of Wisconsin Press |isbn=978-0-618-38612-3 |page = 364 }}</ref> ਅਤੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਅਤੇ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀਆਂ ਦੀ ਤਬਾਹੀ।<ref name="gk">Gul and Khan (2008)[http://digitalcommons.unl.edu/libphilprac/182 "Growth and Development of Oriental Libraries in India"], ''Library Philosophy and Practice'', [[University of Nebraska–Lincoln]]</ref><ref name="regbook">Richard Eaton, {{Google books|5PgEmMULQC8C|Temple Desecration and Muslim States in Medieval India}}, (2004)</ref> ਪੱਛਮੀ ਅਤੇ ਮੱਧ ਏਸ਼ੀਆ 'ਤੇ ਮੰਗੋਲੀਆਈ ਛਾਪੇਮਾਰੀ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਖੇਤਰਾਂ ਤੋਂ ਉਪ-ਮਹਾਂਦੀਪ ਵਿੱਚ ਭੱਜਣ ਵਾਲੇ ਸਿਪਾਹੀਆਂ, ਬੁੱਧੀਜੀਵੀਆਂ, ਰਹੱਸਵਾਦੀਆਂ, ਵਪਾਰੀਆਂ, ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਕਾਰੀਗਰਾਂ ਦੇ ਸਦੀਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਵਾਸ ਦਾ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉੱਥੇ ਇਸਲਾਮੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ।{{sfn|Ludden|2002|p = 67}}{{sfn|Asher|Talbot|2008|pp=50–51}} == ਇਤਿਹਾਸ == === ਪਿਛੋਕੜ === 962 ਈਸਵੀ ਤੱਕ, ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਹਿੰਦੂ ਅਤੇ ਬੋਧੀ ਰਾਜਾਂ ਨੂੰ ਮੱਧ ਏਸ਼ੀਆ ਦੀਆਂ ਮੁਸਲਿਮ ਫ਼ੌਜਾਂ ਦੇ ਛਾਪਿਆਂ ਦੀ ਇੱਕ ਲੜੀ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪਿਆ।<ref name="mrpislam">See: * M. Reza Pirbha, Reconsidering Islam in a South Asian Context, {{ISBN|978-9004177581}}, Brill * The Islamic frontier in the east: Expansion into South Asia, Journal of South Asian Studies, 4(1), pp. 91-109 * Sookoohy M., Bhadreswar - Oldest Islamic Monuments in India, {{ISBN|978-9004083417}}, Brill Academic; see discussion of earliest raids in Gujarat</ref> ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਗਜ਼ਨੀ ਦਾ ਮਹਿਮੂਦ ਸੀ, ਜੋ ਇੱਕ ਤੁਰਕੀ ਮਾਮਲੂਕ ਫੌਜੀ ਗ਼ੁਲਾਮ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ।{{sfn|Asher|Talbot|2008|p=19}} ਜਿਸ ਨੇ 997 ਅਤੇ 1030 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ 17 ਵਾਰ ਸਿੰਧ ਨਦੀ ਦੇ ਪੂਰਬ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਯਮੁਨਾ ਨਦੀ ਦੇ ਪੱਛਮ ਤੱਕ ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਰਾਜਾਂ ਨੂੰ ਲੁੱਟਿਆ ਅਤੇ ਲੁੱਟਿਆ।{{sfn|Jackson|2003|pp=3-30}} ਗਜ਼ਨੀ ਦੇ ਮਹਿਮੂਦ ਨੇ ਖਜ਼ਾਨਿਆਂ 'ਤੇ ਛਾਪਾ ਮਾਰਿਆ ਪਰ ਹਰ ਵਾਰ ਪਿੱਛੇ ਹਟ ਗਿਆ, ਸਿਰਫ ਪੱਛਮੀ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਇਸਲਾਮੀ ਰਾਜ ਦਾ ਵਿਸਥਾਰ ਕੀਤਾ।<ref>T. A. Heathcote, The Military in British India: The Development of British Forces in South Asia:1600-1947, (Manchester University Press, 1995), pp 5-7</ref><ref>Barnett, Lionel (1999), {{Google books|LnoREHdzxt8C|Antiquities of India: An Account of the History and Culture of Ancient Hindustan|page=1}}, Atlantic pp. 73–79</ref> ਗਜ਼ਨੀ ਦੇ ਮਹਿਮੂਦ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮੁਸਲਿਮ ਸੂਰਬੀਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ ਭਾਰਤੀ ਰਾਜਾਂ ਉੱਤੇ ਛਾਪੇਮਾਰੀ ਦਾ ਸਿਲਸਿਲਾ ਜਾਰੀ ਰਿਹਾ।<ref>Richard Davis (1994), Three styles in looting India, History and Anthropology, 6(4), pp 293-317, {{doi|10.1080/02757206.1994.9960832}}</ref> ਛਾਪਿਆਂ ਨੇ ਇਸਲਾਮੀ ਰਾਜਾਂ ਦੀਆਂ ਸਥਾਈ ਸੀਮਾਵਾਂ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਜਾਂ ਵਿਸਤਾਰ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ। ਇਸਦੇ ਉਲਟ, ਘੁਰਿਦ ਸੁਲਤਾਨ ਮੁਈਜ਼ ਅਦ-ਦੀਨ ਮੁਹੰਮਦ ਗ਼ੌਰੀ (ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਘੋਰ ਦੇ ਮੁਹੰਮਦ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ) ਨੇ 1173 ਵਿੱਚ ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਵਿਸਥਾਰ ਦੀ ਇੱਕ ਯੋਜਨਾਬੱਧ ਜੰਗ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ।<ref>MUHAMMAD B. SAM Mu'izz AL-DIN, T.W. Haig, Encyclopaedia of Islam, Vol. VII, ed. C.E.Bosworth, E.van Donzel, W.P. Heinrichs and C. Pellat, (Brill, 1993)</ref> ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਲਈ ਇੱਕ ਰਿਆਸਤ ਬਣਾਉਣ ਅਤੇ ਇਸਲਾਮੀ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਵਿਸਥਾਰ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ।{{sfn|Jackson|2003|pp=3-30}}<ref>C.E. Bosworth, Tidge History of Iran, Vol. 5, ed. J. A. Boyle, John Andrew Boyle, (Cambridge University Press, 1968), pp 161-170</ref> ਘੋਰ ਦੇ ਮੁਹੰਮਦ ਨੇ ਸਿੰਧੂ ਨਦੀ ਦੇ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਆਪਣੇ ਖੁਦ ਦੇ ਫੈਲੇ ਹੋਏ ਸੁੰਨੀ ਇਸਲਾਮੀ ਰਾਜ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਸਨੇ ਦਿੱਲੀ ਸਲਤਨਤ ਨਾਮਕ ਮੁਸਲਿਮ ਰਾਜ ਦੀ ਨੀਂਹ ਰੱਖੀ।{{sfn|Jackson|2003|pp=3-30}} ਕੁਝ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਮੁਹੰਮਦ ਗੋਰੀ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਅਤੇ ਭੂਗੋਲਿਕ ਦਾਅਵਿਆਂ ਕਾਰਨ 1192 ਤੋਂ ਦਿੱਲੀ ਸਲਤਨਤ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਦੱਸਦੇ ਹਨ।<ref>[http://afe.easia.columbia.edu/timelines/southasia_timeline.htm History of South Asia: A Chronological Outline] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131211053208/http://afe.easia.columbia.edu/timelines/southasia_timeline.htm |date=2013-12-11 }} Columbia University (2010)</ref> ਗ਼ੌਰੀ ਦੀ ਹੱਤਿਆ 1206 ਵਿਚ ਇਸਮਾਈਲੀ ਸ਼ੀਆ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਜਾਂ ਕੁਝ ਖਾਤਿਆਂ ਵਿਚ ਖੋਖਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।<ref>[https://www.britannica.com/EBchecked/topic/396618/Muizz-al-Din-Muhammad-ibn-Sam Muʿizz al-Dīn Muḥammad ibn Sām] Encyclopædia Britannica (2011)</ref> ਕਤਲ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਗ਼ੌਰੀ ਦੇ ਗ਼ੁਲਾਮਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ (ਜਾਂ ਮਮਲੂਕ, ਅਰਬੀ: مملوك), ਤੁਰਕੀ ਕੁਤਬ ਅਲ-ਦੀਨ ਐਬਕ, ਦਿੱਲੀ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਸੁਲਤਾਨ ਬਣ ਕੇ ਸੱਤਾ ਸੰਭਾਲਿਆ।{{sfn|Jackson|2003|pp=3-30}} === ਰਾਜਵੰਸ਼ === {{ਦਿੱਲੀ ਸਲਤਨਤ}} ==== ਮਮਲੂਕ ਵੰਸ਼ ==== {{Main|ਗੁਲਾਮ ਵੰਸ਼}} [[ਤਸਵੀਰ:Mamluk_dynasty_1206_-_1290_ad.GIF|thumb|ਦਿੱਲੀ ਸਲਤਨਤ 1206 ਤੋਂ 1290 ਈਸਵੀ ਤੱਕ ਮਾਮਲੂਕ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਦੇ ਅਧੀਨ ਸੀ।]] [[ਕੁਤੁਬੁੱਦੀਨ ਐਬਕ|ਕੁਤੁਬ ਅਲ-ਦੀਨ ਐਬਕ]], [[ਮੁਹੰਮਦ ਗ਼ੌਰੀ|ਮੁਈਜ਼ ਅਦ-ਦੀਨ ਮੁਹੰਮਦ ਗ਼ੌਰੀ]] (ਜਿਸ ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਘੋਰ ਦੇ ਮੁਹੰਮਦ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ) ਦਾ ਇੱਕ ਸਾਬਕਾ ਗੁਲਾਮ, ਦਿੱਲੀ ਸਲਤਨਤ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਸ਼ਾਸਕ ਸੀ। ਐਬਕ ਕੁਮਨ-ਕਿਪਚਕ (ਤੁਰਕ) ਮੂਲ ਦਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਉਸਦੇ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਨੂੰ ਮਾਮਲੂਕ (ਗੁਲਾਮ ਮੂਲ) ਰਾਜਵੰਸ਼ (ਇਰਾਕ ਦੇ ਮਾਮਲੂਕ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਜਾਂ ਮਿਸਰ ਦੇ ਮਾਮਲੂਕ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ) ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।<ref>Jackson P. (1990), The Mamlūk institution in early Muslim India, Journal of the Royal Asiatic Society of Great Britain & Ireland (New Series), 122(02), pp.&nbsp;340-358.</ref> ਐਬਕ ਨੇ 1206 ਤੋਂ 1210 ਤੱਕ ਚਾਰ ਸਾਲ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਸੁਲਤਾਨ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਰਾਜ ਕੀਤਾ। ਸਮਕਾਲੀ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਐਬਕ ਦੀ ਉਸ ਦੀ ਉਦਾਰਤਾ ਲਈ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਕਾਰਨ ਉਸਨੂੰ ਲਖਬਖਸ਼ (ਲੱਖਾਂ ਦਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ) ਦੇ ਸੁਲਤਾਨ ਨਾਲ ਬੁਲਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=_9cmAQAAMAAJ|title=A Comprehensive History of India: The Delhi Sultanat (A.D. 1206-1526)|author=K. A. Nizami|publisher=The Indian History Congress / People's Publishing House|year=1992|editor1=[[Mohammad Habib]]|pages=205–206|chapter=FOUNDATION OF THE DELHI SULTANAT|quote=All contemporary and later chroniclers praise the qualities of lovalty, generosity, courage and justice in his character. His generosity won for him the sobriquet of lakhbaksh (giver of lakhs|author-link=K. A. Nizami|editor2=[[K. A. Nizami]]}}</ref> ਐਬਕ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, [[ਆਰਾਮਸ਼ਾਹ]] ਨੇ 1210 ਵਿੱਚ ਸੱਤਾ ਸੰਭਾਲੀ, ਪਰ ਉਸਨੂੰ 1211 ਵਿੱਚ ਐਬਕ ਦੇ ਜਵਾਈ, [[ਇਲਤੁਤਮਿਸ਼|ਸ਼ਮਸ ਉਦ-ਦੀਨ ਇਲਤੁਤਮਿਸ਼]] ਦੁਆਰਾ ਕਤਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।<ref>C.E. Bosworth, The New Islamic Dynasties, Columbia University Press (1996)</ref> ਇਲਤੁਤਮਿਸ਼ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਜ਼ੁਕ ਸੀ, ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਮੁਸਲਿਮ ਅਮੀਰਾਂ (ਰਈਸ) ਨੇ ਉਸਦੇ ਅਧਿਕਾਰ ਨੂੰ ਚੁਣੌਤੀ ਦਿੱਤੀ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਕੁਤੁਬ ਅਲ-ਦੀਨ ਐਬਕ ਦੇ ਸਮਰਥਕ ਸਨ। ਵਿਰੋਧੀਆਂ ਦੀਆਂ ਜਿੱਤਾਂ ਅਤੇ ਬੇਰਹਿਮੀ ਨਾਲ ਫਾਂਸੀ ਦੀ ਇੱਕ ਲੜੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਇਲਤੁਤਮਿਸ਼ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕੀਤਾ।<ref>Barnett & Haig (1926), A review of History of Mediaeval India, from ad 647 to the Mughal Conquest - Ishwari Prasad, Journal of the Royal Asiatic Society of Great Britain & Ireland (New Series), 58(04), pp 780-783</ref> ਉਸਦੇ ਸ਼ਾਸਨ ਨੂੰ ਕਈ ਵਾਰ ਚੁਣੌਤੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕੁਬਾਚਾ ਦੁਆਰਾ, ਅਤੇ ਇਸ ਨਾਲ ਕਈ ਵਾਰ ਲੜਾਈਆਂ ਹੋਈਆਂ।{{sfn|Jackson|2003|pp=29-48}} ਇਲਤੁਤਮਿਸ਼ ਨੇ ਮੁਲਤਾਨ ਅਤੇ ਬੰਗਾਲ ਨੂੰ ਮੁਸਲਿਮ ਸ਼ਾਸਕਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਹਿੰਦੂ ਸ਼ਾਸਕਾਂ ਤੋਂ ਰਣਥੰਬੋਰ ਅਤੇ ਸਿਵਾਲਿਕ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲਿਆ। ਉਸਨੇ ਤਾਜ ਅਲ-ਦੀਨ ਯਿਲਦੀਜ਼ 'ਤੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ, ਹਰਾਇਆ ਅਤੇ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਸ ਨੇ ਮੁਈਜ਼ ਅਦ-ਦੀਨ ਮੁਹੰਮਦ ਗ਼ੌਰੀ ਦੇ ਵਾਰਸ ਵਜੋਂ ਆਪਣੇ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ।<ref name="cads">Anzalone, Christopher (2008), "Delhi Sultanate", in Ackermann, M. E. etc. (Editors), Encyclopedia of World History 2, {{ISBN|978-0-8160-6386-4}}</ref> ਇਲਤੁਤਮਿਸ਼ ਦਾ ਸ਼ਾਸਨ 1236 ਤੱਕ ਚੱਲਿਆ। ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਦਿੱਲੀ ਸਲਤਨਤ ਨੇ ਕਮਜ਼ੋਰ ਸ਼ਾਸਕਾਂ ਦੇ ਉਤਰਾਧਿਕਾਰ, ਮੁਸਲਿਮ ਕੁਲੀਨਤਾ, ਕਤਲੇਆਮ, ਅਤੇ ਥੋੜ੍ਹੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਕਾਰਜਕਾਲ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ। ਸੱਤਾ [[ਰੁਕਨ-ਉਦ-ਦੀਨ ਫਿਰੋਜ਼ਸ਼ਾਹ|ਰੁਕਨ-ਉਦ-ਦੀਨ ਫ਼ਿਰੋਜ਼]] ਤੋਂ [[ਰਜ਼ੀਆ ਸੁਲਤਾਨ]] ਅਤੇ ਹੋਰਾਂ ਕੋਲ ਤਬਦੀਲ ਹੋ ਗਈ, ਜਦੋਂ ਤੱਕ [[ਗ਼ਿਆਸੁੱਦੀਨ ਬਲਬਨ|ਗਿਆਸ-ਉਦ-ਦੀਨ ਬਲਬਨ]] ਸੱਤਾ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਆਇਆ, ਜਿਸਨੇ 1266 ਤੋਂ 1287 ਤੱਕ ਰਾਜ ਕੀਤਾ।<ref name="cads" /> ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 17 ਸਾਲਾ [[ਮੁਈਜ਼ ਉਦ-ਦੀਨ ਕਾਇਕਾਬਾਦ|ਮੁਈਜ਼-ਉਦ-ਦੀਨ ਕਾਇਕਾਬਾਦ]], ਜਿਸ ਨੇ [[ਜਲਾਲ ਉੱਦ-ਦੀਨ ਖਿਲਜੀ|ਜਲਾਲ-ਉਦ-ਦੀਨ ਫ਼ਿਰੋਜ਼ ਖ਼ਿਲਜੀ]] ਨੂੰ ਫ਼ੌਜ ਦਾ ਕਮਾਂਡਰ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ। ਖ਼ਿਲਜੀ ਨੇ ਕਾਇਕਾਬਾਦ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਸੱਤਾ ਸੰਭਾਲੀ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਾਮਲੂਕ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਦਾ ਅੰਤ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਖ਼ਿਲਜੀ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਹੋਈ। ਕੁਤੁਬ-ਉਲ-ਦੀਨ ਐਬਕ ਨੇ [[ਕੁਤਬ ਮੀਨਾਰ|ਕੁਤੁਬ ਮੀਨਾਰ]] ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਪਰ ਇਸ ਦੇ ਮੁਕੰਮਲ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ। ਇਸਨੂੰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਜਵਾਈ ਇਲਤੁਤਮਿਸ਼ ਨੇ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ।<ref>{{cite web|url=http://qutbminardelhi.com|title=Qutub Minar|archive-url=https://web.archive.org/web/20150723044609/http://qutubminardelhi.com/|archive-date=23 July 2015|access-date=5 August 2015|url-status=dead|df=dmy-all}}</ref> ਕੁਵਤ-ਉਲ-ਇਸਲਾਮ (ਇਸਲਾਮ ਦੀ ਤਾਕਤ) ਮਸਜਿਦ ਐਬਕ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਈ ਗਈ ਸੀ, ਜੋ ਹੁਣ ਯੂਨੈਸਕੋ ਦੀ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਰਾਸਤ ਸਥਾਨ ਹੈ।<ref name="unescoaqm">[https://whc.unesco.org/en/list/233 Qutb Minar and its Monuments, Delhi] UNESCO</ref> ਕੁਤੁਬ ਮੀਨਾਰ ਕੰਪਲੈਕਸ ਜਾਂ ਕੁਤੁਬ ਕੰਪਲੈਕਸ ਦਾ ਵਿਸਤਾਰ ਇਲਤੁਤਮਿਸ਼ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ 14ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ [[ਅਲਾਉੱਦੀਨ ਖ਼ਿਲਜੀ|ਅਲਾ-ਉਦ-ਦੀਨ ਖ਼ਿਲਜੀ]] (ਖ਼ਿਲਜੀ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਦਾ ਦੂਜਾ ਸ਼ਾਸਕ) ਦੁਆਰਾ।<ref name="unescoaqm" /> ਮਾਮਲੂਕ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਅਤੇ ਪਰਸ਼ੀਆ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਰਈਸ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ ਵੱਸ ਗਏ, ਕਿਉਂਕਿ ਪੱਛਮੀ ਏਸ਼ੀਆ ਮੰਗੋਲ ਦੀ ਘੇਰਾਬੰਦੀ ਵਿੱਚ ਆਇਆ ਸੀ।<ref name="awhc">{{cite journal|last1=Welch|first1=Anthony|last2=Crane|first2=Howard|year=1983|title=The Tughluqs: Master Builders of the Delhi Sultanate|url=http://archnet.org/system/publications/contents/3053/original/DPC0347.PDF|journal=Muqarnas|publisher=Brill|volume=1|pages=123–166|doi=10.2307/1523075|jstor=1523075|archive-url=https://web.archive.org/web/20160813185947/http://archnet.org/system/publications/contents/3053/original/DPC0347.PDF|archive-date=13 August 2016|access-date=13 August 2016|url-status=dead}}</ref> ==== ਖ਼ਿਲਜੀ ਵੰਸ਼ ==== {{main|ਖ਼ਿਲਜੀ ਵੰਸ਼}} [[ਤਸਵੀਰ:Alai_Gate_and_Qutub_Minar.jpg|thumb|293x293px|ਅਲਾਈ ਦਰਵਾਜਾ ਅਤੇ ਕੁਤੁਬ ਮੀਨਾਰ ਦਿੱਲੀ ਸਲਤਨਤ ਦੇ ਮਾਮਲੂਕ ਅਤੇ ਖ਼ਿਲਜੀ ਰਾਜਵੰਸ਼ਾਂ ਦੌਰਾਨ ਬਣਾਏ ਗਏ ਸਨ।<ref name="unescoaqm" />]] ਖ਼ਿਲਜੀ ਖ਼ਾਨਦਾਨ ਤੁਰਕੋ-ਅਫ਼ਗਾਨ ਵਿਰਾਸਤ ਦਾ ਸੀ।<ref name="Khan">{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=56gcBgAAQBAJ&pg=PA15|title=Artisans, Sufis, Shrines: Colonial Architecture in Nineteenth-Century Punjab|last=Khan|first=Hussain Ahmad|date=2014|publisher=[[I.B.Tauris]]|isbn=9781784530143|page=15|language=en}}</ref><ref name="Parmar">{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=opbtAAAAMAAJ|title=South Asia: a historical narrative|last1=Yunus|first1=Mohammad|author2=Aradhana Parmar|publisher=Oxford University Press|year=2003|isbn=978-0-1957-9711-4|page=97|access-date=2010-08-23}}</ref><ref name="Asim">{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=jbKGojVTWGcC&pg=PA43|title=The Sundarbans of India: A Development Analysis|last1=Kumar Mandal|first1=Asim|publisher=Indus Publishing|year=2003|isbn=978-81-738-7143-6|location=India|page=43|access-date=2012-11-19}}</ref><ref name="Singh">{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=ThrcNWLRk6EC&pg=PA141|title=The Sundarbans of India: A Development Analysis|last1=Singh|first1=D.|publisher=APH Publishing|year=1998|isbn=978-81-702-4992-4|location=India|page=141|access-date=2012-11-19}}</ref> ਉਹ ਮੂਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਤੁਰਕੀ ਮੂਲ ਦੇ ਸਨ। ਉਹ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਦਿੱਲੀ ਜਾਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮੌਜੂਦਾ [[ਅਫ਼ਗ਼ਾਨਿਸਤਾਨ|ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ]] ਵਿੱਚ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਸੈਟਲ ਹੋ ਗਏ ਸਨ। "ਖ਼ਿਲਜੀ" ਨਾਮ ਇੱਕ ਅਫਗਾਨ ਕਸਬੇ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸਨੂੰ ਕਲਾਤੀ ਖ਼ਿਲਜੀ ("ਗਿਲਜੀ ਦਾ ਕਿਲਾ") ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।<ref name="Thorpe">{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=oAo1X2eagywC|title=The Pearson General Studies Manual 2009, 1/e|last1=Thorpe|first1=Showick Thorpe Edgar|publisher=Pearson Education India|year=2009|isbn=978-81-317-2133-9|page=1900|quote=The Khalji dynasty was named after a village in Afghanistan. Some historians believe that they were [[Afghans|Afghan]]s, but Bharani and Wolse Haig explain in their accounts that the rulers from this dynasty who came to India, though they had temporarily settled in Afghanistan, were originally Turkic.|access-date=2010-08-23}}</ref> ਕੁਝ ਅਫਗਾਨ ਆਦਤਾਂ ਅਤੇ ਰੀਤੀ-ਰਿਵਾਜਾਂ ਨੂੰ ਅਪਣਾਉਣ ਕਾਰਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੂਜਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਅਫਗਾਨ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।<ref name="Chaurasia">{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=8XnaL7zPXPUC|title=History of medieval India: from 1000 A.D. to 1707 A.D.|last1=Chaurasia|first1=Radhey Shyam|publisher=Atlantic Publishers & Distributors|year=2002|isbn=978-81-269-0123-4|page=28|quote=The Khaljis were a Turkish tribe but having been long domiciled in Afghanistan, and adopted some Afghan habits and customs. They were treated as Afghans in Delhi Court.|access-date=2010-08-23}}</ref><ref name="Cavendish">{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=j894miuOqc4C|title=World and Its Peoples: The Middle East, Western Asia, and Northern Africa|last1=Cavendish|first1=Marshall|publisher=Marshall Cavendish|year=2006|isbn=978-0-7614-7571-2|page=320|quote=The members of the new dynasty, although they were also Turkic, had settled in Afghanistan and brought a new set of customs and culture to Delhi.|access-date=2010-08-23}}</ref> ਇਸ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ, ਰਾਜਵੰਸ਼ ਨੂੰ "ਤੁਰਕੋ-ਅਫ਼ਗਾਨ" ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।<ref name="Parmar" /><ref name="Asim" /><ref name="Singh" /> ਇਸ ਖ਼ਾਨਦਾਨ ਦਾ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਵੰਸ਼ ਵੀ ਸੀ, ਝਟਿਆਪਾਲੀ (ਦੇਵਗਿਰੀ ਦੇ ਰਾਮਚੰਦਰ ਦੀ ਧੀ), ਅਲਾਉਦੀਨ ਖ਼ਿਲਜੀ ਦੀ ਪਤਨੀ ਅਤੇ ਸ਼ਿਹਾਬੁਦੀਨ ਉਮਰ ਦੀ ਮਾਂ।{{sfn|Lal|1950|pp=56–57}} ਖ਼ਿਲਜੀ ਖ਼ਾਨਦਾਨ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਸ਼ਾਸਕ [[ਜਲਾਲ ਉੱਦ-ਦੀਨ ਖਿਲਜੀ|ਜਲਾਲ ਉਦ-ਦੀਨ ਫ਼ਿਰੋਜ਼ ਖ਼ਿਲਜੀ]] ਸੀ। ਉਹ ਖ਼ਿਲਜੀ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸੱਤਾ ਵਿੱਚ ਆਇਆ ਜਿਸ ਨੇ ਤੁਰਕੀ ਦੇ ਅਹਿਲਕਾਰਾਂ ਦੀ ਅਜਾਰੇਦਾਰੀ ਤੋਂ ਇੱਕ ਵਿਭਿੰਨ ਭਾਰਤੀ-ਮੁਸਲਿਮ ਰਈਸ ਨੂੰ ਸੱਤਾ ਦੇ ਤਬਾਦਲੇ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨਦੇਹੀ ਕੀਤੀ। ਖ਼ਿਲਜੀ ਅਤੇ ਇੰਡੋ-ਮੁਸਲਿਮ ਧੜੇ ਨੂੰ ਧਰਮ ਪਰਿਵਰਤਨ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਲਗਾਤਾਰ ਵੱਧਦੀ ਗਿਣਤੀ ਦੁਆਰਾ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਕਤਲਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਲੜੀ ਰਾਹੀਂ ਸੱਤਾ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ ਸੀ।<ref name="aziz19392" /> [[ਮੁਈਜ਼ ਉਦ-ਦੀਨ ਕਾਇਕਾਬਾਦ|ਮੁਈਜ਼-ਉਦ-ਦੀਨ ਕਾਇਕਾਬਾਦ]] ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਜਲਾਲ-ਅਦ-ਦੀਨ ਨੇ ਫੌਜੀ ਤਖ਼ਤਾ ਪਲਟ ਕੇ ਸੱਤਾ ਸੰਭਾਲੀ ਸੀ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਸਵਰਗ ਦੇ ਸਮੇਂ ਲਗਭਗ 70 ਸਾਲਾਂ ਦਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਨਰਮ ਸੁਭਾਅ ਵਾਲੇ, ਨਿਮਰ ਅਤੇ ਦਿਆਲੂ ਰਾਜੇ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।<ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=PAsfAAAAIAAJ|title=The Sultanate of Delhi, 711-1526 A.D.|author=A. L. Srivastava|publisher=Shiva Lal Agarwala|year=1966|edition=Second|page=141|oclc=607636383|author-link=Ashirbadi Lal Srivastava}}</ref><ref>{{cite book|title=A Comprehensive History of India|author=A. B. M. Habibullah|publisher=The Indian History Congress / People's Publishing House|year=1992|editor1=Mohammad Habib|volume=5: The Delhi Sultanat (A.D. 1206-1526)|page=312|chapter=The Khaljis: Jalaluddin Khalji|oclc=31870180|orig-year=1970|editor2=Khaliq Ahmad Nizami|chapter-url=https://books.google.com/books?id=_9cmAQAAMAAJ}}</ref> ਜਲਾਲ ਉਦ-ਦੀਨ ਫ਼ਿਰੋਜ਼ ਨੇ ਆਪਣੇ ਭਤੀਜੇ ਅਤੇ ਜਵਾਈ ਜੂਨਾ ਮੁਹੰਮਦ ਖ਼ਿਲਜੀ ਦੁਆਰਾ 1296 ਵਿੱਚ ਕਤਲ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ 6 ਸਾਲ ਰਾਜ ਕੀਤਾ,<ref name="holt913">Holt et al., The Cambridge History of Islam - The Indian sub-continent, south-east Asia, Africa and the Muslim west, {{ISBN|978-0521291378}}, pp 9-13</ref> ਜੋ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ [[ਅਲਾਉੱਦੀਨ ਖ਼ਿਲਜੀ|ਅਲਾਉਦ-ਦੀਨ ਖ਼ਿਲਜੀ]] ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਣ ਲੱਗਾ। ਅਲਾ-ਉਦ-ਦੀਨ ਨੇ ਕਾਰਾ ਪ੍ਰਾਂਤ ਦੇ ਗਵਰਨਰ ਵਜੋਂ ਆਪਣੇ ਫੌਜੀ ਕੈਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ, ਜਿੱਥੋਂ ਉਸਨੇ ਲੁੱਟ ਅਤੇ ਲੁੱਟ ਲਈ ਮਾਲਵਾ (1292) ਅਤੇ ਦੇਵਗਿਰੀ (1294) ਉੱਤੇ ਦੋ ਛਾਪੇ ਮਾਰੇ। ਸੱਤਾ ਸੰਭਾਲਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸਦੀ ਫੌਜੀ ਮੁਹਿੰਮ ਇਹਨਾਂ ਧਰਤੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਹੋਰ ਦੱਖਣ ਭਾਰਤੀ ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਵਾਪਸ ਆ ਗਈ। ਉਸਨੇ ਗੁਜਰਾਤ, ਰਣਥੰਬੌਰ, [[ਚਿਤੌੜਗੜ੍ਹ|ਚਿਤੌੜ]] ਅਤੇ [[ਮਾਲਵਾ]] ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲਿਆ।<ref>[[Alexander Mikaberidze]], Conflict and Conquest in the Islamic World: A Historical Encyclopedia, {{ISBN|978-1598843361}}, pp 62-63</ref> ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਹ ਜਿੱਤਾਂ ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮ ਤੋਂ ਮੰਗੋਲ ਦੇ ਹਮਲਿਆਂ ਅਤੇ ਲੁੱਟ ਦੇ ਛਾਪਿਆਂ ਕਾਰਨ ਘਟੀਆਂ ਸਨ। ਮੰਗੋਲ ਲੁੱਟਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪਿੱਛੇ ਹਟ ਗਏ ਅਤੇ ਦਿੱਲੀ ਸਲਤਨਤ ਦੇ ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮੀ ਹਿੱਸਿਆਂ 'ਤੇ ਛਾਪੇਮਾਰੀ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤੀ।<ref>Rene Grousset - Empire of steppes, Chagatai Khanate; Rutgers Univ Press, New Jersey, U.S.A, 1988 {{ISBN|0-8135-1304-9}}</ref> ਮੰਗੋਲਾਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਹਟਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਅਲਾਉਦ-ਦੀਨ ਖ਼ਿਲਜੀ ਨੇ ਮਲਿਕ ਕਾਫੂਰ ਅਤੇ [[ਖੁਸਰੋ ਖਾਨ]] ਵਰਗੇ ਜਰਨੈਲਾਂ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਦਿੱਲੀ ਸਲਤਨਤ ਦਾ ਵਿਸਥਾਰ ਕਰਨਾ ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀ ਜੰਗੀ ਲੁੱਟ (ਅਨਵਾਤਨ) ਇਕੱਠੀ ਕੀਤੀ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਹਰਾਇਆ।<ref>Frank Fanselow (1989), Muslim society in Tamil Nadu (India): an historical perspective, Journal Institute of Muslim Minority Affairs, 10(1), pp 264-289</ref> ਉਸਦੇ ਕਮਾਂਡਰਾਂ ਨੇ ਜੰਗੀ ਲੁੱਟ ਦਾ ਮਾਲ ਇਕੱਠਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਘਨੀਮਾ (ਅਰਬੀ: الْغَنيمَة, ਜੰਗ ਦੀ ਲੁੱਟ 'ਤੇ ਟੈਕਸ) ਦਾ ਭੁਗਤਾਨ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਨੇ ਖ਼ਿਲਜੀ ਸ਼ਾਸਨ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕੀਤੀ। ਲੁੱਟਾਂ-ਖੋਹਾਂ ਵਿਚ ਵਾਰੰਗਲ ਦੀ ਲੁੱਟ ਸੀ ਜਿਸ ਵਿਚ ਮਸ਼ਹੂਰ ਕੋਹ-ਏ-ਨੂਰ ਹੀਰਾ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ।<ref>Hermann Kulke and Dietmar Rothermund, A History of India, 3rd Edition, Routledge, 1998, {{ISBN|0-415-15482-0}}</ref> ਅਲਾ-ਉਦ-ਦੀਨ ਖ਼ਿਲਜੀ ਨੇ ਟੈਕਸ ਨੀਤੀਆਂ ਨੂੰ ਬਦਲਿਆ, ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਟੈਕਸ 20% ਤੋਂ ਵਧਾ ਕੇ 50% (ਅਨਾਜ ਅਤੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਉਤਪਾਦਾਂ ਵਿੱਚ ਭੁਗਤਾਨਯੋਗ), ਸਥਾਨਕ ਮੁਖੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਇਕੱਠੇ ਕੀਤੇ ਟੈਕਸਾਂ 'ਤੇ ਅਦਾਇਗੀਆਂ ਅਤੇ ਕਮਿਸ਼ਨਾਂ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕੀਤਾ, ਆਪਣੇ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਮਾਜਿਕਤਾ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਅੰਤਰ-ਵਿਆਹ 'ਤੇ ਪਾਬੰਦੀ ਲਗਾ ਦਿੱਤੀ। ਉਸ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਕਿਸੇ ਵੀ ਵਿਰੋਧ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਨ ਲਈ ਨੇਕ ਪਰਿਵਾਰ, ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ, ਕਵੀਆਂ ਅਤੇ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਦੀਆਂ ਤਨਖਾਹਾਂ ਵਿੱਚ ਕਟੌਤੀ ਕੀਤੀ।<ref name="holt913" /> ਇਹਨਾਂ ਟੈਕਸ ਨੀਤੀਆਂ ਅਤੇ ਖਰਚਿਆਂ ਦੇ ਨਿਯੰਤਰਣ ਨੇ ਉਸਦੀ ਵਧ ਰਹੀ ਫੌਜ ਦੇ ਰੱਖ-ਰਖਾਅ ਦਾ ਭੁਗਤਾਨ ਕਰਨ ਲਈ ਉਸਦੇ ਖਜ਼ਾਨੇ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕੀਤਾ; ਉਸਨੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਸਾਰੀਆਂ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਉਪਜਾਂ ਅਤੇ ਵਸਤਾਂ 'ਤੇ ਕੀਮਤ ਨਿਯੰਤਰਣ ਵੀ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ, ਨਾਲ ਹੀ ਇਹ ਨਿਯੰਤਰਣ ਕਿੱਥੇ, ਕਿਵੇਂ ਅਤੇ ਕਿਸ ਦੁਆਰਾ ਵੇਚਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। "ਸ਼ਹਾਣਾ-ਇ-ਮੰਡੀ" ਨਾਂ ਦੇ ਬਾਜ਼ਾਰ ਬਣਾਏ ਗਏ।<ref name="als156">AL Srivastava, [https://archive.org/stream/sultanateofdelhi001929mbp#page/n189/mode/2up Delhi Sultanate] 5th Edition, {{ASIN|B007Q862WO}}, pp 156-158</ref> ਮੁਸਲਿਮ ਵਪਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਅਧਿਕਾਰਤ ਕੀਮਤਾਂ 'ਤੇ ਖਰੀਦਣ ਅਤੇ ਦੁਬਾਰਾ ਵੇਚਣ ਲਈ ਇਹਨਾਂ "ਮੰਡੀਆਂ" ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪਰਮਿਟ ਅਤੇ ਏਕਾਧਿਕਾਰ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਸਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਪਾਰੀਆਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਹੋਰ ਕੋਈ ਵੀ ਕਿਸਾਨਾਂ ਤੋਂ ਖਰੀਦ ਜਾਂ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੇਚ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ ਸੀ। ਜਿਹੜੇ ਲੋਕ ਇਹਨਾਂ "ਮੰਡੀ" ਨਿਯਮਾਂ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਕਰਦੇ ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਅਕਸਰ ਵਿਗਾੜ ਕੇ ਸਖ਼ਤ ਸਜ਼ਾ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ।{{Citation needed|date=May 2020}} ਅਨਾਜ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਇਕੱਠੇ ਕੀਤੇ ਟੈਕਸ ਨੂੰ ਰਾਜ ਦੇ ਭੰਡਾਰ ਵਿੱਚ ਸਟੋਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਏ ਅਕਾਲ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਇਹਨਾਂ ਅਨਾਜ ਭੰਡਾਰਾਂ ਨੇ ਫੌਜ ਲਈ ਕਾਫੀ ਭੋਜਨ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਇਆ।<ref name="holt913" /> ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਅਲਾਉਦ-ਦੀਨ ਖ਼ਿਲਜੀ ਨੂੰ ਜ਼ਾਲਮ ਮੰਨਦੇ ਹਨ। ਅਲਾ-ਉਦ-ਦੀਨ ਦੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਇਸ ਸ਼ਕਤੀ ਲਈ ਖ਼ਤਰਾ ਹੋਣ ਦਾ ਸ਼ੱਕ ਸੀ, ਉਸ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਅਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਸਮੇਤ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਹ ਆਖਰਕਾਰ ਆਪਣੇ ਅਹਿਲਕਾਰਾਂ ਦੀ ਬਹੁਗਿਣਤੀ 'ਤੇ ਅਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕਰਨ ਲਈ ਵਧਿਆ ਅਤੇ ਸਿਰਫ ਆਪਣੇ ਮੁੱਠੀ ਭਰ ਨੌਕਰਾਂ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦਾ ਪੱਖ ਪੂਰਿਆ। 1298 ਵਿੱਚ, ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਨੇੜੇ 15,000 ਤੋਂ 30,000 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਮੰਗੋਲ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਇਸਲਾਮ ਕਬੂਲ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਗੁਜਰਾਤ ਦੇ ਇੱਕ ਹਮਲੇ ਦੌਰਾਨ ਇੱਕ ਬਗਾਵਤ ਕਾਰਨ, ਇੱਕ ਦਿਨ ਵਿੱਚ ਕਤਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।<ref name="vsoxford">Vincent A Smith, {{Google books|p2gxAQAAMAAJ|The Oxford History of India: From the Earliest Times to the End of 1911|page=217}}, Chapter 2, '''pp 231-235''', Oxford University Press</ref> ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਰਾਜਾਂ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਆਪਣੀ ਬੇਰਹਿਮੀ ਲਈ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਸਨੇ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਹਰਾਇਆ ਸੀ। 1316 ਵਿੱਚ ਅਲਾ-ਉਦ-ਦੀਨ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਦਾ ਖੁਸਰਾ ਜਰਨੈਲ ਮਲਿਕ ਕਾਫੂਰ, ਜੋ ਇੱਕ ਹਿੰਦੂ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਸੀ ਪਰ ਇਸਲਾਮ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ, ਨੇ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਸੱਤਾ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਪਸ਼ਤੂਨਾਂ, ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕਮਾਲ ਅਲ-ਦੀਨ ਗੁਰਗ ਵਰਗੇ ਗੈਰ-ਖਾਲਾਜ ਰਿਆਸਤਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸਮਰਥਤ ਸੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਸਨੂੰ ਬਹੁਤੇ ਖਾਲਜ ਰਿਆਸਤਾਂ ਦੇ ਸਮਰਥਨ ਦੀ ਘਾਟ ਸੀ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਕਤਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਆਪਣੇ ਲਈ ਸੱਤਾ ਲੈਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਵਿੱਚ।<ref name="holt913" /> ਹਾਲਾਂਕਿ ਨਵੇਂ ਸ਼ਾਸਕ ਨੇ ਕਾਫੂਰ ਦੇ ਕਾਤਲਾਂ ਨੂੰ ਫਾਂਸੀ ਦੇ ਦਿੱਤੀ ਸੀ। [[ਕੁਤੁਬ ਉੱਦ-ਦੀਨ ਮੁਬਾਰਕ ਸ਼ਾਹ ਖ਼ਿਲਜੀ|ਕੁਤੁਬ-ਉਦ-ਦੀਨ ਮੁਬਾਰਕ ਸ਼ਾਹ ਖ਼ਿਲਜੀ]], ਜਿਸ ਨੇ ਹਿੰਦੂ ਮੂਲ ਦੇ ਇੱਕ ਹੋਰ ਗ਼ੁਲਾਮ-ਜਨਰਲ [[ਖੁਸਰੋ ਖਾਨ|ਖੁਸਰੋ ਖ਼ਾਨ]] ਦੁਆਰਾ ਮਾਰੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਚਾਰ ਸਾਲ ਰਾਜ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਜੋ ਇਸਲਾਮ ਤੋਂ ਵਾਪਸ ਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਰਈਸ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਹਿੰਦੂ ਬਾਰਾਦੂ ਫੌਜੀ ਕਬੀਲੇ ਦਾ ਪੱਖ ਪੂਰਿਆ। ਖੁਸਰੋ ਖਾਨ ਦਾ ਰਾਜ ਕੁਝ ਮਹੀਨੇ ਹੀ ਚੱਲਿਆ, ਜਦੋਂ ਗਾਜ਼ੀ ਮਲਿਕ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਗਿਆਥ ਅਲ-ਦੀਨ ਤੁਗ਼ਲਕ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਨੇ ਪੰਜਾਬੀ ਖੋਖਰ ਕਬੀਲਿਆਂ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਉਸਨੂੰ ਹਰਾਇਆ ਅਤੇ 1320 ਵਿੱਚ ਸੱਤਾ ਸੰਭਾਲੀ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਖ਼ਿਲਜੀ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਦਾ ਅੰਤ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਤੁਗ਼ਲਕ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਹੋਈ।<ref name="awhc" /><ref name="vsoxford" /> ==== ਤੁਗ਼ਲਕ ਵੰਸ਼ ==== {{main|ਤੁਗ਼ਲਕ ਵੰਸ਼}} [[ਤਸਵੀਰ:Sultanat_von_Delhi_Tughluq-Dynastie.png|thumb|ਤੁਗ਼ਲਕ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਦੇ ਅਧੀਨ 1321 ਤੋਂ 1330 ਈਸਵੀ ਤੱਕ ਦਿੱਲੀ ਸਲਤਨਤ। 1330 ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਖੇਤਰਾਂ ਨੇ ਸਲਤਨਤ ਵਿਰੁੱਧ ਬਗਾਵਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਰਾਜ ਸੁੰਗੜ ਗਿਆ।]] ਤੁਗ਼ਲਕ ਰਾਜਵੰਸ਼ 1320 ਤੋਂ 14ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਲਗਭਗ ਅੰਤ ਤੱਕ ਚੱਲਿਆ। ਪਹਿਲੇ ਸ਼ਾਸਕ ਗਾਜ਼ੀ ਮਲਿਕ ਨੇ ਆਪਣਾ ਨਾਂ ਬਦਲ ਕੇ [[ਗ਼ਿਆਸੁੱਦੀਨ ਤੁਗ਼ਲਕ]] ਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਵਿਦਵਤਾ ਭਰਪੂਰ ਰਚਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਤੁਗ਼ਲਕ ਸ਼ਾਹ ਵਜੋਂ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ "ਨਿਮਰ ਮੂਲ" ਦਾ ਸੀ ਪਰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇੱਕ ਮਿਸ਼ਰਤ ਤੁਰਕੋ-ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।<ref name="malik">{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=FduG_t2sxwMC&pg=PA104|title=Islam in South Asia: A Short History|author=Jamal Malik|publisher=[[Brill Publishers]]|year=2008|isbn=978-9004168596|page=104|author-link=Jamal Malik}}</ref> ਗ਼ਿਆਸੁੱਦੀਨ ਤੁਗ਼ਲਕ ਨੇ ਪੰਜ ਸਾਲ ਰਾਜ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਨੇੜੇ [[ਤੁਗ਼ਲਕਾਬਾਦ]] ਨਾਮ ਦਾ ਇੱਕ ਨਗਰ ਵਸਾਇਆ।<ref>{{Cite web|url=http://www.delhitourism.gov.in/delhitourism/aboutus/tughlakabad.jsp|title=Eight Cities of Delhi: Tughlakabad|website=Delhi Tourism}}</ref> ਕੁਝ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਵਿਨਸੈਂਟ ਸਮਿਥ,<ref name="vsoxford2">Vincent A Smith, {{Google books|p2gxAQAAMAAJ|The Oxford History of India: From the Earliest Times to the End of 1911|page=217}}, Chapter 2, '''pp 236-242''', Oxford University Press</ref> ਉਸਨੂੰ ਉਸਦੇ ਪੁੱਤਰ ਜੌਨਾ ਖਾਨ ਨੇ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਸਨੇ ਫਿਰ 1325 ਵਿੱਚ ਸੱਤਾ ਸੰਭਾਲੀ। ਜੌਨਾ ਖਾਨ ਨੇ ਆਪਣਾ ਨਾਮ [[ਮੁਹੰਮਦ ਬਿਨ ਤੁਗ਼ਲਕ]] ਰੱਖਿਆ ਅਤੇ 26 ਸਾਲ ਰਾਜ ਕੀਤਾ।<ref>Elliot and Dowson, Táríkh-i Fíroz Sháhí of Ziauddin Barani, The History of India as Told by Its Own Historians. The Muhammadan Period (Vol 3), London, Trübner & Co</ref> ਉਸਦੇ ਸ਼ਾਸਨ ਦੌਰਾਨ, ਦਿੱਲੀ ਸਲਤਨਤ, ਭੂਗੋਲਿਕ ਪਹੁੰਚ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ, ਭਾਰਤੀ ਉਪ ਮਹਾਂਦੀਪ ਦੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਕਵਰ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਆਪਣੇ ਸਿਖਰ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਈ।<ref name="ebmit2">[https://www.britannica.com/EBchecked/topic/396460/Muhammad-ibn-Tughluq Muḥammad ibn Tughluq] Encyclopædia Britannica</ref> ਮੁਹੰਮਦ ਬਿਨ ਤੁਗ਼ਲਕ ਇੱਕ ਬੁੱਧੀਜੀਵੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਕੋਲ ਕੁਰਾਨ, ਫਿਕਹ, ਕਵਿਤਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਖੇਤਰਾਂ ਦਾ ਵਿਆਪਕ ਗਿਆਨ ਸੀ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਅਤੇ ਵਜ਼ੀਰਾਂ (ਮੰਤਰੀਆਂ) 'ਤੇ ਵੀ ਡੂੰਘਾ ਸ਼ੱਕੀ ਸੀ, ਆਪਣੇ ਵਿਰੋਧੀਆਂ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਸਖ਼ਤ ਸੀ, ਅਤੇ ਆਰਥਿਕ ਉਥਲ-ਪੁਥਲ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣੇ ਫੈਸਲੇ ਲਏ ਸਨ। ਉਦਾਹਰਨ ਲਈ, ਉਸਨੇ ਚਾਂਦੀ ਦੇ ਸਿੱਕਿਆਂ ਦੇ ਫੇਸ ਵੈਲਯੂ ਦੇ ਨਾਲ ਬੇਸ ਧਾਤੂਆਂ ਤੋਂ ਸਿੱਕੇ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ - ਇੱਕ ਫੈਸਲਾ ਜੋ ਅਸਫਲ ਰਿਹਾ ਕਿਉਂਕਿ ਆਮ ਲੋਕ ਆਪਣੇ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਬੇਸ ਧਾਤੂ ਤੋਂ ਨਕਲੀ ਸਿੱਕੇ ਤਿਆਰ ਕਰਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਟੈਕਸ ਅਤੇ ਜਜ਼ੀਆ ਅਦਾ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤਦੇ ਸਨ।<ref name="ebmit2" /><ref name="vsoxford2" /> [[ਤਸਵੀਰ:Dowlat-a-bad.jpg|left|thumb|1800 ਵਿੱਚ ਦੌਲਤਾਬਾਦ ਕਿਲ੍ਹਾ]] [[ਤਸਵੀਰ:Forced_token_currency_coin_of_Muhammad_bin_Tughlak.jpg|left|thumb|ਮੁਹੰਮਦ ਬਿਨ ਤੁਗ਼ਲਕ ਦਾ ਅਧਾਰ ਧਾਤ ਦਾ ਸਿੱਕਾ ਜਿਸ ਨਾਲ ਆਰਥਿਕ ਪਤਨ ਹੋਇਆ।]] [[ਮੁਹੰਮਦ ਬਿਨ ਤੁਗ਼ਲਕ]] ਨੇ ਅਜੋਕੇ ਭਾਰਤੀ ਰਾਜ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ (ਇਸਦਾ ਨਾਂ ਬਦਲ ਕੇ ਦੌਲਤਾਬਾਦ) ਦੇ ਦੇਵਗਿਰੀ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਦਿੱਲੀ ਸਲਤਨਤ ਦੀ ਦੂਜੀ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਵਜੋਂ ਚੁਣਿਆ।<ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=jNSNDwAAQBAJ&q=the%20sultanate%20of%20delhi&pg=PT115|title=The Sultanate of Delhi (1206-1526): Polity, Economy, Society and Culture|author=Aniruddha Ray|date=March 4, 2019|publisher=Routledge|isbn=9781000007299|quote=The Sultan created Daulatabad as the second administrative centre. A contemporary writer has written that the Empire had two capitals - Delhi and Daulatabad.}}</ref> ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਸ਼ਾਹੀ ਪਰਿਵਾਰ, ਅਹਿਲਕਾਰਾਂ, ਸਈਅਦ, ਸ਼ੇਖਾਂ ਅਤੇ 'ਉਲੇਮਾ' ਸਮੇਤ ਦਿੱਲੀ ਦੀ ਮੁਸਲਿਮ ਆਬਾਦੀ ਨੂੰ ਦੌਲਤਾਬਾਦ ਵਿੱਚ ਵਸਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕਰਨ ਦਾ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ। ਸਮੁੱਚੀ ਮੁਸਲਿਮ ਕੁਲੀਨ ਨੂੰ ਦੌਲਤਾਬਾਦ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਕਰਨ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵ ਜਿੱਤ ਦੇ ਆਪਣੇ ਮਿਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਨਾ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਚਾਰਕਾਂ ਵਜੋਂ ਦੇਖਿਆ ਜੋ ਇਸਲਾਮੀ ਧਾਰਮਿਕ ਪ੍ਰਤੀਕਵਾਦ ਨੂੰ ਸਾਮਰਾਜ ਦੀ ਬਿਆਨਬਾਜ਼ੀ ਦੇ ਅਨੁਕੂਲ ਬਣਾਉਣਗੇ, ਅਤੇ ਇਹ ਕਿ ਸੂਫ਼ੀ ਦੱਖਣ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਨਿਵਾਸੀਆਂ ਨੂੰ ਮੁਸਲਮਾਨ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰ ਸਕਦੇ ਸਨ।<ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=5xnM2RWvswgC&q=Eternal%20Garden%3A%20Mysticism%2C%20History%2C%20and%20Politics%20at%20a%20South%20Asian%20Sufi%20Center%20second%20administrative%20capital&pg=PA113|title=Eternal Garden: Mysticism, History, and Politics at a South Asian Sufi Center|author=Carl W. Ernst|date=1992|publisher=SUNY Press|isbn=9781438402123}}</ref> ਤੁਗ਼ਲਕ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਅਹਿਲਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਬੇਰਹਿਮੀ ਨਾਲ ਸਜ਼ਾ ਦਿੱਤੀ ਜੋ ਦੌਲਤਾਬਾਦ ਜਾਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਨਹੀਂ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹੁਕਮ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਨਾ ਕਰਨ ਨੂੰ ਬਗਾਵਤ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਸਮਝਦੇ ਹੋਏ। ਫਰਿਸ਼ਤਾ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਜਦੋਂ ਮੰਗੋਲ ਪੰਜਾਬ ਪਹੁੰਚੇ, ਸੁਲਤਾਨ ਨੇ ਕੁਲੀਨ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਦਿੱਲੀ ਵਾਪਸ ਮੋੜ ਦਿੱਤਾ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਦੌਲਤਾਬਾਦ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕੀ ਕੇਂਦਰ ਵਜੋਂ ਰਿਹਾ।<ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=jNSNDwAAQBAJ&q=non-compliance&pg=PT115|title=The Sultanate of Delhi (1206-1526): Polity, Economy, Society and Culture|author=Aniruddha Ray|date=March 4, 2019|publisher=Routledge|isbn=9781000007299}}</ref> ਕੁਲੀਨਾਂ ਨੂੰ ਦੌਲਤਾਬਾਦ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਕਰਨ ਦਾ ਇੱਕ ਨਤੀਜਾ ਸੁਲਤਾਨ ਪ੍ਰਤੀ ਅਹਿਲਕਾਰਾਂ ਦੀ ਨਫ਼ਰਤ ਸੀ, ਜੋ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨਾਂ ਵਿੱਚ ਰਿਹਾ।<ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=jNSNDwAAQBAJ&q=the%20sultanate%20of%20delhi&pg=PT115|title=The Sultanate of Delhi (1206-1526): Polity, Economy, Society and Culture|author=Aniruddha Ray|date=4 March 2019|isbn=9781000007299|quote=The primary result of the transfer of the capital to Daulatabad was the hatred of the people towards the Sultan.}}</ref> ਦੂਸਰਾ ਨਤੀਜਾ ਇਹ ਨਿਕਲਿਆ ਕਿ ਉਹ ਇੱਕ ਸਥਿਰ ਮੁਸਲਿਮ ਕੁਲੀਨ ਵਰਗ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਕਾਮਯਾਬ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਦੌਲਤਾਬਾਦ ਦੀ ਮੁਸਲਿਮ ਆਬਾਦੀ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਜੋ ਦਿੱਲੀ ਵਾਪਸ ਨਹੀਂ ਪਰਤੀ।<ref name="ebmit2" /> ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਵਿਜੇਨਗਰ ਨੂੰ ਚੁਣੌਤੀ ਦੇਣ ਲਈ ਬਾਹਮਣੀ ਰਾਜ ਦਾ ਉਭਾਰ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ ਸੀ।<ref>{{cite book|url=https://archive.org/stream/CambridgeHistoryOfIslamVol2B/Cambridge%20History%20of%20Islam%20Vol%202A#page/n31/mode/2up|title=The Cambridge History of Islam" Volume 2A|author=P.M. Holt, Ann K.S. Lambton, Bernard Lewis|date=22 May 1977|publisher=Cambridge University Press|page=15}}</ref> ਡੇਕਨ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਮੁਹੰਮਦ ਬਿਨ ਤੁਗ਼ਲਕ ਦੇ ਸਾਹਸ ਨੇ ਮੰਦਰਾਂ ਨੂੰ ਤਬਾਹ ਕਰਨ ਅਤੇ ਅਪਮਾਨਿਤ ਕਰਨ ਦੀਆਂ ਮੁਹਿੰਮਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਚਿੰਨ੍ਹਿਤ ਕੀਤਾ, ਉਦਾਹਰਨ ਲਈ, ਸਵੈੰਭੂ ਸ਼ਿਵ ਮੰਦਰ ਅਤੇ ਹਜ਼ਾਰ ਥਾਊਜ਼ੈਂਡ ਪਿਲਰ ਮੰਦਿਰ।<ref name="regbook2" /> [[ਤਸਵੀਰ:BidarMadarsa.jpg|right|thumb|ਮਹਿਮੂਦ ਗਵਾਨ ਮਦਰੱਸਾ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਬਾਹਮਣੀ ਰਾਜ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ]] ਮੁਹੰਮਦ ਬਿਨ ਤੁਗ਼ਲਕ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਬਗ਼ਾਵਤ 1327 ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ, ਉਸਦੇ ਰਾਜ ਦੌਰਾਨ ਜਾਰੀ ਰਹੀ, ਅਤੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ ਸਲਤਨਤ ਦੀ ਭੂਗੋਲਿਕ ਪਹੁੰਚ ਸੁੰਗੜ ਗਈ। ਵਿਜੇਨਗਰ ਸਾਮਰਾਜ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਦਿੱਲੀ ਸਲਤਨਤ ਦੇ ਹਮਲਿਆਂ ਦੇ ਸਿੱਧੇ ਜਵਾਬ ਵਜੋਂ ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਸੀ।<ref>Hermann Kulke and Dietmar Rothermund, ''A History of India'', (Routledge, 1986), 188.</ref> ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਦਿੱਲੀ ਸਲਤਨਤ ਦੇ ਰਾਜ ਤੋਂ ਆਜ਼ਾਦ ਕਰਵਾਇਆ।<ref>Advanced Study in the History of Medieval India by Jl Mehta p.97</ref> 1330 ਵਿੱਚ, ਮੁਹੰਮਦ ਬਿਨ ਤੁਗ਼ਲਕ ਨੇ ਚੀਨ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰਨ ਦਾ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ,{{citation needed|date=August 2017}} ਹਿਮਾਲਿਆ ਉੱਤੇ ਆਪਣੀਆਂ ਫ਼ੌਜਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ ਭੇਜਣਾ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਉਹ ਕਾਂਗੜਾ ਰਾਜ ਦੁਆਰਾ ਹਾਰ ਗਏ ਸਨ।<ref>Chandra, Satish (1997). Medieval India: From Sultanate to the Mughals. New Delhi, India: Har-Anand Publications. pp. 101–102. {{ISBN|978-8124105221}}.</ref> ਉਸਦੇ ਸ਼ਾਸਨਕਾਲ ਦੌਰਾਨ, 1329 ਤੋਂ 1332 ਤੱਕ ਬੇਸ ਧਾਤੂ ਦੇ ਸਿੱਕੇ ਵਰਗੀਆਂ ਨੀਤੀਆਂ ਤੋਂ ਰਾਜ ਦਾ ਮਾਲੀਆ ਢਹਿ ਗਿਆ। ਪੂਰੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਕਾਲ, ਵਿਆਪਕ ਗਰੀਬੀ, ਅਤੇ ਬਗਾਵਤ ਵਧ ਗਈ। 1338 ਵਿੱਚ ਮਾਲਵੇ ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਆਪਣੇ ਭਤੀਜੇ ਨੇ ਬਗਾਵਤ ਕੀਤੀ, ਜਿਸਨੂੰ ਉਸਨੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ, ਫੜ ਲਿਆ ਅਤੇ ਜਿਉਂਦਾ ਭਜਾ ਦਿੱਤਾ।{{citation needed|date=August 2017}} 1339 ਤੱਕ, ਸਥਾਨਕ ਮੁਸਲਿਮ ਗਵਰਨਰਾਂ ਦੇ ਅਧੀਨ ਪੂਰਬੀ ਖੇਤਰਾਂ ਅਤੇ ਹਿੰਦੂ ਰਾਜਿਆਂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੇ ਦੱਖਣੀ ਹਿੱਸਿਆਂ ਨੇ ਬਗ਼ਾਵਤ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਸੀ ਅਤੇ ਦਿੱਲੀ ਸਲਤਨਤ ਤੋਂ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਮੁਹੰਮਦ ਬਿਨ ਤੁਗ਼ਲਕ ਕੋਲ ਸੁੰਗੜਦੇ ਰਾਜ ਦਾ ਜਵਾਬ ਦੇਣ ਲਈ ਸਰੋਤ ਜਾਂ ਸਹਾਇਤਾ ਨਹੀਂ ਸੀ।<ref name="vsoxford3">Vincent A Smith, {{Google books|p2gxAQAAMAAJ|The Oxford History of India: From the Earliest Times to the End of 1911|page=217}}, Chapter 2, '''pp 242-248''', Oxford University Press</ref> ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਵਾਲਫੋਰਡ ਨੇ ਬੇਸ ਮੈਟਲ ਸਿੱਕੇ ਦੇ ਪ੍ਰਯੋਗ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੇ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਮੁਹੰਮਦ ਬਿਨ ਤੁਗ਼ਲਕ ਦੇ ਸ਼ਾਸਨ ਦੌਰਾਨ ਦਿੱਲੀ ਅਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਗੰਭੀਰ ਕਾਲ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪਿਆ।<ref>Cornelius Walford (1878), {{Google books|WA8qAAAAYAAJ|The Famines of the World: Past and Present|page=3}}, '''pp 9-10'''</ref><ref>Judith Walsh, A Brief History of India, {{ISBN|978-0816083626}}, pp 70-72; Quote: "In 1335-42, during a severe famine and death in the Delhi region, the Sultanate offered no help to the starving residents."</ref> 1347 ਤੱਕ, ਬਾਹਮਣੀ ਸਲਤਨਤ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆ ਦੇ ਦੱਖਣ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸੁਤੰਤਰ ਅਤੇ ਪ੍ਰਤੀਯੋਗੀ ਮੁਸਲਮਾਨ ਰਾਜ ਬਣ ਗਈ ਸੀ।<ref name="mrpislam" />{{multiple image|direction=horizontal|align=right|width1=200|width2=215|footer=ਤੁਗਲਕ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਨੂੰ ਇਸਦੀ ਆਰਕੀਟੈਕਚਰਲ ਸਰਪ੍ਰਸਤੀ ਲਈ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸਨੇ ਤੀਸਰੀ ਸਦੀ ਈਸਾ ਪੂਰਵ ਵਿੱਚ [[ਅਸ਼ੋਕ]] ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਏ ਗਏ ਪੁਰਾਣੇ ਬੋਧੀ ਥੰਮ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੁੜ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਦਿੱਲੀ-ਟੋਪਰਾ ਥੰਮ੍ਹ। ਸਲਤਨਤ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਮਸਜਿਦ, ਮੀਨਾਰ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਥੰਮ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਸੀ। ਫਿਰੋਜ਼ ਸ਼ਾਹ ਤੁਗਲਕ ਨੇ ਹੋਰ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਸਜਿਦਾਂ ਦੇ ਨੇੜੇ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।<ref>{{cite journal |last=McKibben |first=William Jeffrey |date=1994 |title=The Monumental Pillars of Fīrūz Shāh Tughluq |journal=Ars Orientalis |volume=24 |pages=105–118 |jstor=4629462}}</ref> ਫ਼ਿਰੋਜ਼ਸ਼ਾਹ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਥੰਮ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮੀ ਲਿਪੀ ਦਾ ਅਰਥ (ਅਸ਼ੋਕ ਦੇ ਫ਼ਰਮਾਨ) ਅਣਜਾਣ ਸੀ।<ref>HM Elliot & John Dawson (1871), [https://archive.org/stream/cu31924073036737#page/n367/mode/2up Tarikh I Firozi Shahi - Records of Court Historian Sams-i-Siraj] The History of India as told by its own historians, Volume 3, Cornell University Archives, pp 352-353</ref><ref>{{cite journal|url=https://archive.org/stream/journalofasiatic62asia#page/600/mode/2up|title=Interpretation of the most ancient of inscriptions on the pillar called lat of Feroz Shah, near Delhi, and of the Allahabad, Radhia and Mattiah pillar, or lat inscriptions which agree therewith|author=Prinsep, J|pages=600–609|year=1837|journal=Journal of the Asiatic Society|volume=6|issue=2}}</ref>|image1=The Lat of Ferozeh Shah -Delhi-..jpg|image2=Ashoka Pillar at Feroze Shah Kotla, Delhi 05.JPG}}[[ਮੁਹੰਮਦ ਬਿਨ ਤੁਗ਼ਲਕ]] ਦੀ ਮੌਤ 1351 ਵਿੱਚ ਗੁਜਰਾਤ ਵਿੱਚ ਦਿੱਲੀ ਸਲਤਨਤ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਬਗਾਵਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਪਿੱਛਾ ਕਰਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਜ਼ਾ ਦੇਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ।<ref name="vsoxford3" /> ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ [[ਫ਼ਿਰੋਜ ਸ਼ਾਹ ਤੁਗ਼ਲਕ|ਫਿਰੋਜ਼ ਸ਼ਾਹ ਤੁਗ਼ਲਕ]] (1351-1388), ਜਿਸਨੇ 1359 ਵਿੱਚ ਬੰਗਾਲ ਨਾਲ 11 ਮਹੀਨਿਆਂ ਤੱਕ ਯੁੱਧ ਕਰਕੇ ਪੁਰਾਣੀ ਸਲਤਨਤ ਦੀ ਹੱਦ ਮੁੜ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਬੰਗਾਲ ਡਿੱਗਿਆ ਨਹੀਂ। ਫਿਰੋਜ਼ ਸ਼ਾਹ ਨੇ 37 ਸਾਲ ਰਾਜ ਕੀਤਾ। ਉਸਦੇ ਸ਼ਾਸਨ ਨੇ ਯਮੁਨਾ ਨਦੀ ਤੋਂ ਇੱਕ ਸਿੰਚਾਈ ਨਹਿਰ ਚਾਲੂ ਕਰਕੇ ਭੋਜਨ ਸਪਲਾਈ ਨੂੰ ਸਥਿਰ ਕਰਨ ਅਤੇ ਅਕਾਲ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ। ਇੱਕ ਪੜ੍ਹੇ ਲਿਖੇ ਸੁਲਤਾਨ, ਫ਼ਿਰੋਜ਼ ਸ਼ਾਹ ਨੇ ਇੱਕ ਯਾਦ ਛੱਡੀ ਹੈ।<ref>Firoz Shah Tughlak, [https://archive.org/stream/cu31924073036737#page/n389/mode/2up Futuhat-i Firoz Shahi - Memoirs of Firoz Shah Tughlak], Translated in 1871 by Elliot and Dawson, Volume 3 - The History of India, Cornell University Archives</ref> ਇਸ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਲਿਖਿਆ ਕਿ ਉਸਨੇ ਤਸ਼ੱਦਦ ਦੀ ਪ੍ਰਥਾ 'ਤੇ ਪਾਬੰਦੀ ਲਗਾ ਦਿੱਤੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਅੰਗ ਕੱਟਣਾ, ਅੱਖਾਂ ਪਾੜਨੀਆਂ, ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਜ਼ਿੰਦਾ ਵੇਖਣਾ, ਸਜ਼ਾ ਵਜੋਂ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਹੱਡੀਆਂ ਨੂੰ ਕੁਚਲਣਾ, ਗਲੇ ਵਿੱਚ ਪਿਘਲਾ ਹੋਇਆ ਸੀਸਾ ਪਾਉਣਾ, ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਅੱਗ ਲਗਾਉਣਾ, ਹੱਥਾਂ ਅਤੇ ਪੈਰਾਂ ਵਿੱਚ ਮੇਖਾਂ ਮਾਰਨਾ ਆਦਿ। ਹੋਰ।<ref name="vsoxfordmbt">Vincent A Smith, {{Google books|p2gxAQAAMAAJ|The Oxford History of India: From the Earliest Times to the End of 1911|page=217}}, Chapter 2, '''pp 249-251''', Oxford University Press</ref> ਉਸਨੇ ਇਹ ਵੀ ਲਿਖਿਆ ਕਿ ਉਸਨੇ ਰਫਾਵਿਜ਼ ਸ਼ੀਆ ਮੁਸਲਿਮ ਅਤੇ ਮਾਹਦੀ ਸੰਪਰਦਾਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਧਰਮ ਬਦਲਣ ਦੀਆਂ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਬਰਦਾਸ਼ਤ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਉਸਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਹਿੰਦੂਆਂ ਨੂੰ ਬਰਦਾਸ਼ਤ ਕੀਤਾ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮੰਦਰਾਂ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਸ ਦੀਆਂ ਫੌਜਾਂ ਨੇ ਤਬਾਹ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।<ref name="fst377381">Firoz Shah Tughlak, [https://archive.org/stream/cu31924073036737#page/n393/mode/2up Futuhat-i Firoz Shahi - Autobiographical memoirs], Translated in 1871 by Elliot and Dawson, Volume 3 - The History of India, Cornell University Archives, pp 377-381.</ref> ਫਿਰੋਜ਼ ਸ਼ਾਹ ਤੁਗ਼ਲਕ ਨੇ ਹਿੰਦੂਆਂ ਨੂੰ ਸੁੰਨੀ ਇਸਲਾਮ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਕਰਨ ਲਈ ਵੀ ਆਪਣੀਆਂ ਪ੍ਰਾਪਤੀਆਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਦਿੱਤੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਧਰਮ ਪਰਿਵਰਤਨ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਟੈਕਸਾਂ ਅਤੇ ਜਜ਼ੀਆ ਤੋਂ ਛੋਟ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਨਵੇਂ ਧਰਮ ਪਰਿਵਰਤਨ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਤੋਹਫ਼ਿਆਂ ਅਤੇ ਸਨਮਾਨਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਤਿੰਨ ਪੱਧਰਾਂ 'ਤੇ ਹੈ, ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਪੂਰਵਜਾਂ ਦੇ ਅਭਿਆਸ ਨੂੰ ਰੋਕਣਾ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਾਰੇ ਹਿੰਦੂ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਜਜ਼ੀਆ ਤੋਂ ਛੋਟ ਦਿੱਤੀ ਸੀ।<ref name="vsoxfordmbt" /><ref>[[Annemarie Schimmel]], Islam in the Indian Subcontinent, {{ISBN|978-9004061170}}, Brill Academic, pp 20-23</ref> ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਸੇਵਾ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਮੁਸਲਿਮ ਰਿਆਸਤਾਂ ਦੇ ਗ਼ੁਲਾਮਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਦਾ ਵੀ ਬਹੁਤ ਵਿਸਥਾਰ ਕੀਤਾ। ਫ਼ਿਰੋਜ਼ ਸ਼ਾਹ ਤੁਗ਼ਲਕ ਦੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਤਸ਼ੱਦਦ ਦੇ ਅਤਿਅੰਤ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਕਮੀ, ਸਮਾਜ ਦੇ ਚੁਣੇ ਹੋਏ ਹਿੱਸਿਆਂ ਦੇ ਪੱਖਪਾਤ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਨ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਅਸਹਿਣਸ਼ੀਲਤਾ ਅਤੇ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਸਮੂਹਾਂ ਦੇ ਅਤਿਆਚਾਰ ਵਿੱਚ ਵੀ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ,<ref name="vsoxfordmbt" /> ਜਿਸਦੇ ਬਾਅਦ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਆਬਾਦੀ ਦੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹਿੱਸੇ ਇਸਲਾਮ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਗਏ।<ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=M6hOAAAAMAAJ&q=Firuz+converting|title=Indo-Muslim Relations: A Study in Historical Background|author=Debajyoti Burman|publisher=Jugabani Sahitya Chakra|year=1947|page=36}}</ref> ਫ਼ਿਰੋਜ਼ ਸ਼ਾਹ ਤੁਗ਼ਲਕ ਦੀ ਮੌਤ ਨੇ ਅਰਾਜਕਤਾ ਪੈਦਾ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਰਾਜ ਦਾ ਵਿਘਨ ਪਿਆ। ਇਸ ਖ਼ਾਨਦਾਨ ਦੇ ਆਖ਼ਰੀ ਸ਼ਾਸਕ ਦੋਵੇਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ 1394 ਤੋਂ 1397 ਤੱਕ ਸੁਲਤਾਨ ਕਹਿੰਦੇ ਸਨ: [[ਨਸੀਰ ਉਦ-ਦੀਨ ਮਹਿਮੂਦ ਸ਼ਾਹ ਤੁਗਲਕ|ਨਸੀਰ ਉਦ-ਦੀਨ ਮਹਿਮੂਦ ਸ਼ਾਹ ਤੁਗ਼ਲਕ]], ਫ਼ਿਰੋਜ਼ ਸ਼ਾਹ ਤੁਗ਼ਲਕ ਦਾ ਪੋਤਾ, ਜਿਸਨੇ ਦਿੱਲੀ ਤੋਂ ਰਾਜ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਫ਼ਿਰੋਜ਼ ਸ਼ਾਹ ਤੁਗ਼ਲਕ ਦਾ ਇੱਕ ਹੋਰ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ [[ਨਸੀਰ-ਉਦ-ਦੀਨ ਨੁਸਰਤ ਸ਼ਾਹ ਤੁਗਲਕ|ਨਸੀਰ-ਉਦ-ਦੀਨ ਨੁਸਰਤ ਸ਼ਾਹ ਤੁਗ਼ਲਕ]] ਸੀ। ਫਿਰੋਜ਼ਾਬਾਦ ਤੋਂ ਰਾਜ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਕਿ ਦਿੱਲੀ ਤੋਂ ਕੁਝ ਮੀਲ ਦੂਰ ਸੀ।<ref name="vsoxford4">Vincent A Smith, {{Google books|p2gxAQAAMAAJ|The Oxford History of India: From the Earliest Times to the End of 1911|page=217}}, Chapter 2, '''pp 248-254''', Oxford University Press</ref> ਦੋ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਲੜਾਈ 1398 ਵਿੱਚ ਤੈਮੂਰ ਦੇ ਹਮਲੇ ਤੱਕ ਜਾਰੀ ਰਹੀ। ਤੈਮੂਰ, ਜਿਸਨੂੰ ਪੱਛਮੀ ਵਿਦਵਾਨ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਟੇਮਰਲੇਨ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਿਮੂਰਦ ਸਾਮਰਾਜ ਦਾ ਤੁਰਕੀਕ੍ਰਿਤ ਮੰਗੋਲ ਸ਼ਾਸਕ ਸੀ। ਉਹ ਦਿੱਲੀ ਸਲਤਨਤ ਦੇ ਸ਼ਾਸਕਾਂ ਦੀ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਅਤੇ ਝਗੜੇ ਤੋਂ ਜਾਣੂ ਹੋ ਗਿਆ, ਇਸ ਲਈ ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਫੌਜ ਨਾਲ ਦਿੱਲੀ ਵੱਲ ਕੂਚ ਕੀਤਾ, ਸਾਰੇ ਰਸਤੇ ਲੁੱਟਦੇ ਅਤੇ ਮਾਰਦੇ ਰਹੇ।<ref>Peter Jackson (1999), The Delhi Sultanate: A Political and Military History, Cambridge University Press, pp 312–317</ref><ref>{{cite encyclopedia|title=Tīmūr Lang|encyclopedia=[[Encyclopaedia of Islam]]|publisher=[[Brill Publishers|Brill]]|author=Beatrice F. Manz|editor1=P. J. Bearman|editor2=Th. Bianquis|editor3=C. E. Bosworth|editor4=E. van Donzel|editor5=W. P. Heinrichs|year=2000|volume=10|edition=2}}</ref> ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਤੈਮੂਰ ਦੁਆਰਾ ਕਤਲੇਆਮ ਦਾ ਅੰਦਾਜ਼ਾ 100,000 ਤੋਂ 200,000 ਲੋਕਾਂ ਤੱਕ ਸੀ।<ref>Lionel Trotter (1906), History of India: From the Earliest Times to the Present Day, Gorham Publishers London/New York, pp 74</ref><ref>Annemarie Schimmel (1997), Islam in the Indian Subcontinent, Brill Academic, {{ISBN|978-9004061170}}, pp 36-37; Also see: Elliot, Studies in Indian History, 2nd Edition, pp 98-101</ref> ਤੈਮੂਰ ਦਾ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਜਾਂ ਰਾਜ ਕਰਨ ਦਾ ਕੋਈ ਇਰਾਦਾ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਪਾਰ ਕੀਤੀਆਂ ਜ਼ਮੀਨਾਂ ਨੂੰ ਲੁੱਟਿਆ, ਫਿਰ ਲੁੱਟਿਆ ਅਤੇ ਦਿੱਲੀ ਨੂੰ ਸਾੜ ਦਿੱਤਾ। ਪੰਜ ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ, ਤੈਮੂਰ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਫੌਜ ਨੇ ਇੱਕ ਕਤਲੇਆਮ ਕੀਤਾ। ਫਿਰ ਉਸਨੇ ਦੌਲਤ ਇਕੱਠੀ ਕੀਤੀ, ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਬੰਦੀ ਬਣਾ ਲਿਆ, ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ (ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਹੁਨਰਮੰਦ ਕਾਰੀਗਰਾਂ) ਨੂੰ ਗੁਲਾਮ ਬਣਾਇਆ, ਅਤੇ ਇਸ ਲੁੱਟ ਦੇ ਨਾਲ ਸਮਰਕੰਦ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਪਰਤਿਆ। ਦਿੱਲੀ ਸਲਤਨਤ ਦੇ ਅੰਦਰਲੇ ਲੋਕ ਅਤੇ ਜ਼ਮੀਨਾਂ ਅਰਾਜਕਤਾ, ਹਫੜਾ-ਦਫੜੀ ਅਤੇ ਮਹਾਂਮਾਰੀ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਗਈਆਂ ਸਨ।<ref name="vsoxford4" /> ਨਾਸਿਰ ਉਦ-ਦੀਨ ਮਹਿਮੂਦ ਸ਼ਾਹ ਤੁਗ਼ਲਕ, ਜੋ ਤੈਮੂਰ ਦੇ ਹਮਲੇ ਦੌਰਾਨ ਗੁਜਰਾਤ ਭੱਜ ਗਿਆ ਸੀ, ਵਾਪਸ ਪਰਤਿਆ ਅਤੇ ਅਦਾਲਤ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਧੜਿਆਂ ਦੀ ਕਠਪੁਤਲੀ ਵਜੋਂ ਤੁਗ਼ਲਕ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਦੇ ਆਖਰੀ ਸ਼ਾਸਕ ਵਜੋਂ ਸ਼ਾਸਨ ਕੀਤਾ।<ref name="aschi">Annemarie Schimmel, Islam in the Indian Subcontinent, {{ISBN|978-9004061170}}, Brill Academic, Chapter 2</ref> ==== ਸੱਯਦ ਵੰਸ਼ ==== {{main|ਸੱਯਦ ਵੰਸ਼}}ਸੱਯਦ ਖ਼ਾਨਦਾਨ ਨੇ 1415 ਤੋਂ 1451 ਤੱਕ ਦਿੱਲੀ ਸਲਤਨਤ ਉੱਤੇ ਰਾਜ ਕੀਤਾ।<ref name="mrpislam" /> ਇੱਕ ਸਮਕਾਲੀ ਲੇਖਕ ਯਾਹੀਆ ਸਰਹਿੰਦੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਤਖ਼ਰੀਖ਼-ਏ-ਮੁਬਾਰਕ ਸ਼ਾਹੀ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ [[ਖ਼ਿਜ਼ਰ ਖ਼ਾਨ]] ਖ਼ਾਨਦਾਨ ਦਾ ਮੋਢੀ [[ਮੁਹੰਮਦ|ਪੈਗ਼ੰਬਰ ਮੁਹੰਮਦ]] ਦੇ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚੋਂ ਸੀ।<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=xj83AQAAIAAJ&q=Sayyid+Khizr+Khan+was+a+arab|title=The Glory of the Sultans: Islamic Architecture in India|last1=Porter|first1=Yves|last2=Degeorge|first2=Gérard|date=2009|publisher=Flammarion|isbn=978-2-08-030110-9|location=Though Timur had since withdrawn his forces , the Sayyid Khizr Khān , the scion of a venerable Arab family who had settled in Multān , continued to pay him tribute|language=en}}</ref> ਵੰਸ਼ ਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨੇ ਇਸ ਦਾਅਵੇ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਕਿ ਉਹ ਉਸਦੀ ਧੀ ਫਾਤਿਮਾ ਦੁਆਰਾ ਉਸਦੇ ਵੰਸ਼ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਸਨ, ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਸਿਰਲੇਖ, ਸੱਯਦ, ਜਾਂ ਇਸਲਾਮੀ ਪੈਗੰਬਰ, ਮੁਹੰਮਦ ਦੇ ਵੰਸ਼ਜ ਤੋਂ ਲਿਆ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਯਾਹੀਆ ਸਰਹਿੰਦੀ ਨੇ ਬੇਬੁਨਿਆਦ ਸਬੂਤਾਂ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਆਪਣੇ ਸਿੱਟੇ ਕੱਢੇ, ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਆਪਣੀ ਸੱਯਦ ਵਿਰਾਸਤ ਦੇ ਉਚ ਸ਼ਰੀਫ ਦੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸੰਤ ਸੱਯਦ ਜਲਾਲੂਦੀਨ ਬੁਖਾਰੀ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਆਮ ਮਾਨਤਾ ਸੀ,<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=CHbiAAAAMAAJ&q=and+rested+chiefly+on+its+causal+recognition+by+the+famous+saint+Sayyid+Jal%C3%A1l|title=The Cambridge History of India|date=1958|publisher=S. Chand|location=The claim of Khizr Khān , who founded the dynasty known as the Sayyids , to descent from the prophet of Arabia was dubious , and rested chiefly on its causal recognition by the famous saint Sayyid Jalāl - ud - dīn of Bukhārā .|language=en}}</ref> ਅਤੇ ਦੂਜਾ ਸੁਲਤਾਨ ਦਾ ਉੱਤਮ ਚਰਿੱਤਰ ਜਿਸ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਇੱਕ ਪੈਗੰਬਰ ਦੇ ਵੰਸ਼ਜ ਵਜੋਂ ਵੱਖਰਾ ਕੀਤਾ।<ref>{{cite book|url=https://www.google.ca/books/edition/The_History_and_Culture_of_the_Indian_Pe/03lDAAAAYAAJ?hl=en&gbpv=1&bsq=The+Delhi+Sultanate+-+Ramesh+Chandra+Majumdar&dq=The+Delhi+Sultanate+-+Ramesh+Chandra+Majumdar&printsec=frontcover|title=The History and Culture of the Indian People: The Delhi sultanate|author=Ramesh Chandra Majumdar|publisher=Bharatiya Vidya Bhavan|year=1951}}</ref> ਰਿਚਰਡ ਐਮ. ਈਟਨ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਖਿਜ਼ਰ ਖਾਨ ਇੱਕ ਪੰਜਾਬੀ ਸਰਦਾਰ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ।<ref name=":02">{{cite book|title=India in the Persianate Age: 1000–1765|author=Richard M. Eaton|year=2019|isbn=978-0520325128|page=117}}</ref> ਉਹ ਇੱਕ ਖੋਖਰ ਸਰਦਾਰ ਸੀ ਜਿਸਨੇ ਸਮਰਕੰਦ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਤਿਮੂਰਦ ਸਮਾਜ ਨਾਲ ਬਣਾਏ ਗਏ ਸੰਪਰਕਾਂ ਤੋਂ ਲਾਭ ਉਠਾਇਆ।<ref>{{Cite book|url=http://worldcat.org/oclc/913785752|title=After Timur left : culture and circulation in fifteenth-century North India|last=Orsini|first=Francesca|date=2015|publisher=Oxford Univ. Press|isbn=978-0-19-945066-4|pages=49|oclc=913785752}}</ref> ਤਿਮੂਰੀਆਂ ਦੇ ਹਮਲੇ ਅਤੇ ਲੁੱਟ ਨੇ ਦਿੱਲੀ ਸਲਤਨਤ ਨੂੰ ਤਬਾਹ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਸੱਯਦ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਦੁਆਰਾ ਸ਼ਾਸਨ ਬਾਰੇ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਐਨੇਮੇਰੀ ਸ਼ਿਮਲ ਨੇ ਖ਼ਿਜ਼ਰ ਖ਼ਾਨ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਸ਼ਾਸਕ ਨੂੰ ਨੋਟ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਨੇ ਤੈਮੂਰ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਨ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕਰਕੇ ਸੱਤਾ ਸੰਭਾਲੀ। ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਨੇੜੇ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਵੀ ਉਸ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ 'ਤੇ ਸਵਾਲ ਉਠਾਏ ਸਨ। ਉਸਦਾ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਮੁਬਾਰਕ ਖਾਨ ਸੀ, ਜਿਸਨੇ ਆਪਣਾ ਨਾਮ [[ਮੁਬਾਰਕ ਸ਼ਾਹ (ਸੱਯਦ ਵੰਸ਼)|ਮੁਬਾਰਕ ਸ਼ਾਹ]] ਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਖੋਖਰ ਸੂਰਬੀਰਾਂ ਤੋਂ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਗੁਆਚੇ ਹੋਏ ਇਲਾਕਿਆਂ ਨੂੰ ਮੁੜ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦੀ ਅਸਫਲ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ।<ref name="aschi" /> ਸ਼ਿਮਲ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਸੱਯਦ ਖ਼ਾਨਦਾਨ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋਣ ਨਾਲ, ਭਾਰਤੀ ਉਪ ਮਹਾਂਦੀਪ ਵਿੱਚ ਇਸਲਾਮ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਡੂੰਘੀ ਤਬਦੀਲੀ ਆਈ।<ref name="aschi" /> ਇਸਲਾਮ ਦਾ ਪਹਿਲਾਂ ਪ੍ਰਭਾਵੀ ਸੁੰਨੀ ਸੰਪਰਦਾ ਪਤਲਾ ਹੋ ਗਿਆ, ਬਦਲਵੇਂ ਮੁਸਲਿਮ ਸੰਪਰਦਾ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸ਼ੀਆ ਉੱਠਿਆ, ਅਤੇ ਇਸਲਾਮੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਨਵੇਂ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਾਲੇ ਕੇਂਦਰਾਂ ਨੇ ਦਿੱਲੀ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਜੜ੍ਹਾਂ ਫੜ ਲਈਆਂ। ਮਰਹੂਮ ਸੱਯਦ ਖ਼ਾਨਦਾਨ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਦਿੱਲੀ ਸਲਤਨਤ ਉਦੋਂ ਤੱਕ ਸੁੰਗੜ ਗਈ ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਇਹ ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਹੀਂ ਬਣ ਗਈ। ਆਖ਼ਰੀ ਸੱਯਦ ਸ਼ਾਸਕ, [[ਆਲਮ ਸ਼ਾਹ]] (ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ "ਦੁਨੀਆਂ ਦਾ ਰਾਜਾ" ਵਜੋਂ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ) ਦੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ, ਇਸ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਇੱਕ ਆਮ ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤੀ ਵਿਵੇਕਵਾਦ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ, ਜਿਸ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ "ਦੁਨੀਆਂ ਦੇ ਰਾਜੇ ਦਾ ਰਾਜ ਦਿੱਲੀ ਤੋਂ ਪਾਲਮ ਤੱਕ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ", ਭਾਵ ਸਿਰਫ਼ 13 ਕਿਲੋਮੀਟਰ (8.1 ਮੀਲ)। ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਰਿਚਰਡ ਐਮ. ਈਟਨ ਨੇ ਨੋਟ ਕੀਤਾ ਕਿ ਇਹ ਕਹਾਵਤ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਕਿਵੇਂ "ਇੱਕ ਵਾਰ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਸਾਮਰਾਜ ਸ਼ਾਬਦਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇੱਕ ਮਜ਼ਾਕ ਬਣ ਗਿਆ ਸੀ"।{{sfn|Eaton|2020|p=108}} ਸੱਯਦ ਖ਼ਾਨਦਾਨ ਨੂੰ 1451 ਵਿੱਚ ਲੋਧੀ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਦੁਆਰਾ ਉਜਾੜ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਹਾਲਾਂਕਿ, ਦਿੱਲੀ ਸਲਤਨਤ ਦਾ ਪੁਨਰ-ਉਭਾਰ ਹੋਇਆ।{{sfn|Eaton|2020|p=108}} ==== ਲੋਧੀ ਵੰਸ਼ ==== {{main|ਲੋਧੀ ਵੰਸ਼}} [[ਤਸਵੀਰ:Baburs_Invasion_1526.gif|thumb|ਬਾਬਰ ਦੇ ਹਮਲੇ ਸਮੇਂ ਦਿੱਲੀ ਸਲਤਨਤ।]] ਲੋਧੀ ਖ਼ਾਨਦਾਨ ਪਸ਼ਤੂਨ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਸੀ<ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=FgPSAAAAMAAJ|title=The Modern Review|author=Ramananda Chatterjee|publisher=[[Indiana University]]|year=1961|volume=109|page=84}}</ref> (ਅਫਗਾਨ)<ref>Judith Walsh, A Brief History of India, {{ISBN|978-0816083626}}, p 81; Quote: "The last dynasty was founded by a Sayyid provincial governor, Buhlul Lodi (r. 1451–89). The Lodis were descended from Afghans, and under their rule Afghans eclipsed Turks in court patronage."</ref>ਲੋਧੀ ਗੋਤ। [[ਬਹਿਲੋਲ ਲੋਧੀ|ਬਹਿਲੋਲ ਖਾਨ ਲੋਧੀ]] ਨੇ ਲੋਧੀ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਦਿੱਲੀ ਸਲਤਨਤ 'ਤੇ ਰਾਜ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਪਹਿਲਾ ਪਸ਼ਤੂਨ ਸੀ।<ref name="vsoxford6">Vincent A Smith, {{Google books|p2gxAQAAMAAJ|The Oxford History of India: From the Earliest Times to the End of 1911|page=217}}, Chapter 2, '''pp 253-257''', Oxford University Press</ref> ਬਹਿਲੋਲ ਲੋਧੀ ਨੇ ਦਿੱਲੀ ਸਲਤਨਤ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਮੁਸਲਿਮ ਜੌਨਪੁਰ ਸਲਤਨਤ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰਕੇ ਆਪਣਾ ਰਾਜ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਸੰਧੀ ਦੁਆਰਾ ਅੰਸ਼ਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਫਲ ਰਿਹਾ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਦਿੱਲੀ ਤੋਂ ਵਾਰਾਣਸੀ (ਉਸ ਸਮੇਂ ਬੰਗਾਲ ਸੂਬੇ ਦੀ ਸਰਹੱਦ 'ਤੇ) ਤੱਕ ਦਾ ਖੇਤਰ ਵਾਪਸ ਦਿੱਲੀ ਸਲਤਨਤ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਹੇਠ ਆ ਗਿਆ। ਬਹਿਲੋਲ ਲੋਧੀ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨਿਜ਼ਾਮ ਖਾਨ ਨੇ ਸੱਤਾ ਸੰਭਾਲੀ, ਆਪਣਾ ਨਾਮ [[ਸਿਕੰਦਰ ਲੋਧੀ]] ਰੱਖਿਆ ਅਤੇ 1489 ਤੋਂ 1517 ਤੱਕ ਰਾਜ ਕੀਤਾ।<ref>Digby, S. (1975), The Tomb of Buhlūl Lōdī, Bulletin of the School of Oriental and African Studies, 38(03), pp 550-561</ref> ਖ਼ਾਨਦਾਨ ਦੇ ਜਾਣੇ-ਪਛਾਣੇ ਸ਼ਾਸਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ, ਸਿਕੰਦਰ ਲੋਧੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਬਾਰਬਕ ਸ਼ਾਹ ਨੂੰ ਜੌਨਪੁਰ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਕੱਢ ਦਿੱਤਾ, ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਜਲਾਲ ਖਾਨ ਨੂੰ ਸ਼ਾਸਕ ਬਣਾਇਆ, ਫਿਰ ਬਿਹਾਰ ਉੱਤੇ ਦਾਅਵੇ ਕਰਨ ਲਈ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਵਧਿਆ। ਬਿਹਾਰ ਦੇ ਮੁਸਲਿਮ ਗਵਰਨਰ ਸ਼ਰਧਾਂਜਲੀ ਅਤੇ ਟੈਕਸ ਦੇਣ ਲਈ ਸਹਿਮਤ ਹੋ ਗਏ, ਪਰ ਦਿੱਲੀ ਸਲਤਨਤ ਤੋਂ ਆਜ਼ਾਦ ਹੋ ਕੇ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਸਿਕੰਦਰ ਲੋਧੀ ਨੇ ਮੰਦਰਾਂ ਨੂੰ ਤਬਾਹ ਕਰਨ ਦੀ ਮੁਹਿੰਮ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਮਥੁਰਾ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਅਤੇ ਅਦਾਲਤ ਨੂੰ ਦਿੱਲੀ ਤੋਂ ਆਗਰਾ ਵੀ ਚਲਾਇਆ,<ref>{{Cite web|url=https://www.jagranjosh.com/general-knowledge/delhi-sultanate-under-lodhi-dynasty-a-complete-overview-1490962660-1|title=Delhi Sultanate under Lodhi Dynasty: A Complete Overview|date=2017-03-31|website=Jagranjosh.com|access-date=2020-08-01|archive-date=2020-10-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20201025062106/https://www.jagranjosh.com/general-knowledge/delhi-sultanate-under-lodhi-dynasty-a-complete-overview-1490962660-1|url-status=dead}}</ref> ਇੱਕ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਹਿੰਦੂ ਸ਼ਹਿਰ ਜੋ ਦਿੱਲੀ ਸਲਤਨਤ ਦੇ ਅਰੰਭਕ ਦੌਰ ਦੇ ਲੁੱਟ ਅਤੇ ਹਮਲਿਆਂ ਦੌਰਾਨ ਤਬਾਹ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਿਕੰਦਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸ਼ਾਸਨ ਦੌਰਾਨ ਆਗਰਾ ਵਿੱਚ ਇੰਡੋ-ਇਸਲਾਮਿਕ ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ ਨਾਲ ਇਮਾਰਤਾਂ ਬਣਾਈਆਂ, ਅਤੇ ਦਿੱਲੀ ਸਲਤਨਤ ਦੇ ਅੰਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਮੁਗਲ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਆਗਰਾ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਜਾਰੀ ਰਿਹਾ।<ref name="vsoxford6" /><ref>Andrew Petersen, Dictionary of Islamic Architecture, Routledge, {{ISBN|978-0415060844}}, pp 7</ref> 1517 ਵਿੱਚ ਸਿਕੰਦਰ ਲੋਧੀ ਦੀ ਕੁਦਰਤੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਦੂਜੇ ਪੁੱਤਰ [[ਇਬਰਾਹਿਮ ਲੋਧੀ]] ਨੇ ਸੱਤਾ ਸੰਭਾਲੀ। ਇਬਰਾਹਿਮ ਨੂੰ ਅਫ਼ਗਾਨ ਅਤੇ ਫ਼ਾਰਸੀ ਰਿਆਸਤਾਂ ਜਾਂ ਖੇਤਰੀ ਮੁਖੀਆਂ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ।<ref>Richards, John (1965), The Economic History of the Lodi Period: 1451-1526, Journal de l'histoire economique et sociale de l'Orient, Vol. 8, No. 1, pp 47-67</ref> ਇਬਰਾਹਿਮ ਨੇ ਹਮਲਾ ਕਰਕੇ ਆਪਣੇ ਵੱਡੇ ਭਰਾ ਜਲਾਲ ਖਾਨ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਸਨੂੰ ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਦੁਆਰਾ ਜੌਨਪੁਰ ਦਾ ਗਵਰਨਰ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਅਮੀਰਾਂ ਅਤੇ ਸਰਦਾਰਾਂ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਸੀ।<ref name="vsoxford6" /> ਇਬਰਾਹਿਮ ਲੋਧੀ ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਅਸਮਰੱਥ ਸੀ, ਅਤੇ ਜਲਾਲ ਖਾਨ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਗਵਰਨਰ, [[ਦੌਲਤ ਖਾਨ ਲੋਧੀ]] ਅਤੇ [[ਰਾਣਾ ਸਾਂਗਾ]], ਮੁਗਲ [[ਬਾਬਰ]] ਕੋਲ ਪਹੁੰਚ ਗਏ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਦਿੱਲੀ ਸਲਤਨਤ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰਨ ਦਾ ਸੱਦਾ ਦਿੱਤਾ।<ref name="eblodi">[https://www.britannica.com/EBchecked/topic/345985/Lodi-dynasty#ref222519 Lodi Dynasty] ''Encyclopædia Britannica'' (2009)</ref> ਬਾਬਰ ਨੇ [[ਪਾਣੀਪਤ ਦੀ ਤੀਜੀ ਲੜਾਈ|1526 ਵਿੱਚ ਪਾਣੀਪਤ ਦੀ ਲੜਾਈ]] ਵਿੱਚ ਇਬਰਾਹਿਮ ਲੋਧੀ ਨੂੰ ਹਰਾਇਆ ਅਤੇ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ। ਇਬਰਾਹਿਮ ਲੋਧੀ ਦੀ ਮੌਤ ਨਾਲ ਦਿੱਲੀ ਸਲਤਨਤ ਦਾ ਅੰਤ ਹੋ ਗਿਆ, ਅਤੇ [[ਮੁਗ਼ਲ ਸਲਤਨਤ|ਮੁਗਲ ਸਾਮਰਾਜ]] ਨੇ ਇਸਦੀ ਥਾਂ ਲੈ ਲਈ। ==ਹਵਾਲੇ== {{ਹਵਾਲੇ}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਾਮਰਾਜ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦਿੱਲੀ ਸਲਤਨਤ]] 4aipgor5o1m4nmco4ycfmcqrqb1poco 0 14037 846416 844399 2026-09-18T04:49:33Z ~2026-50330-53 61996 /* ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ */ ਪ੍ਰੋ ਜੀਤ ਸਿੰਘ ਜੋਸ਼ੀ ਦੇ ਸੰਦਰਭ ਗ੍ਰੰਥ ਦੇ 287 ਪੇਜ ਤੇ ਦਰਜ ਹੈ 846416 wikitext text/x-wiki {{Infobox writer | name = ਸੁਜਾਨ ਸਿੰਘ | image = Singh111.jpg | imagesize = | caption = | pseudonym = | birth_name = | birth_date = {{Birth date|1909|07|29|df=yes}} | birth_place = ਡੇਰਾ ਬਾਬਾ ਨਾਨਕ, ਗੁਰਦਾਸਪੁਰ ਜ਼ਿਲਾ, ਸਾਂਝਾ ਪੰਜਾਬ | death_date = {{death date and age|1993|04|21|1909|07|29|df=yes}} | death_place = | occupation = ਕਹਾਣੀਕਾਰ, ਅਧਿਆਪਕ | nationality = [[ਭਾਰਤ|ਭਾਰਤੀ]] | period = 20 ਵੀਂ ਸਦੀ | genre = [[ਨਿੱਕੀ ਕਹਾਣੀ]] | subject = ਸਮਾਜਿਕ ਨਾਬਰਾਬਰੀ | movement = ਸਮਾਜਵਾਦੀ ਯਥਾਰਥਵਾਦ | notableworks = ''ਦੁੱਖ ਸੁੱਖ'', ''ਦੁੱਖ ਸੁੱਖ ਤੋਂ ਪਿੱਛੋਂ'', ''ਡੇਢ ਆਦਮੀ'', ''ਮਨੁੱਖ ’ਤੇ ਪਸ਼ੂ'' | spouse = ਜੋਗਿੰਦਰ ਕੌਰ | partner = | children = | relatives = | influences = | influenced = }} '''ਸੁਜਾਨ ਸਿੰਘ''' ([[29 ਜੁਲਾਈ]] [[1908]]<ref>{{cite web | url=http://books.google.co.in/books?id=ZCzuyKHPyJAC&pg=PA13&lpg=PA13&dq=jagjit+singh+anand+master+singh&source=bl&ots=4qUHjMR7WA&sig=4senlswMgflR01iMm8FC1hYQ0OA&hl=en&sa=X&ei=G31CUYvCHY3MrQeah4DADA&ved=0CGMQ6AEwCTgK#v=onepage&q=jagjit%20singh%20anand%20master%20singh&f=false | title=Sujan Singh | author=Kulabīra Siṅgha Kāṅga | pages=8}}</ref> ਜਾਂ [[29 ਜੁਲਾਈ]] [[1909]],<ref name=ss/>- [[21 ਅਪ੍ਰੈਲ|21 ਅਪਰੈਲ]] [[1993]]) ਇੱਕ [[ਪੰਜਾਬੀ]] ਕਹਾਣੀਕਾਰ ਸਨ।<ref name="ss">{{cite book | title=Sujan Singh | publisher=[[Sahitya Akademi]] | author=Kaang, Kulbir Singh | authorlink=Kulbir Singh Kaang | year=2003 | pages=53 | isbn=81-260-1742-2 | series=Makers of Indian Literature}}</ref><ref name="ksk">{{cite book | title=Sujan Singh | publisher=ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ | author=ਕਾਂਗ, ਕੁਲਬੀਰ ਸਿੰਘ | authorlink=ਕੁਲਬੀਰ ਸਿੰਘ ਕਾਂਗ | year=2003 | pages=53 | isbn=81-260-1742-2 | series=Makers of Indian Literature}}</ref><ref name="ti">{{cite news | url=http://www.tribuneindia.com/2010/20100301/ldh1.htm#27 | title=Principal Sujan Singh’s contribution to Punjabi literature recalled | date=ਮਾਰਚ 1, 2010 | agency=[[ਦ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨ]] | accessdate=ਅਗਸਤ 19, 2012 | location=[[ਲੁਧਿਆਣਾ]]}}</ref> ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਇੱਕ ਕਹਾਣੀਕਾਰ ਦੇ ਤੌਰ ’ਤੇ ਹੈ ਪਰ ਉਹਨਾਂ ਕੁਝ ਲੇਖ ਵੀ ਲਿਖੇ। ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਲੇਖ, ''ਤਵਿਆਂ ਦਾ ਵਾਜਾ'' ਉਸ ਵੇਲ਼ੇ ਦੇ ਇੱਕ ਮਾਹਵਾਰੀ ਰਸਾਲੇ ''ਲਿਖਾਰੀ'' ਵਿੱਚ ਛਪਿਆ।<ref name=ksk/> ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਦੋ ਲੇਖ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਛਪੇ। == ਮੁੱਢਲੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ == ਸੁਜਾਨ ਸਿੰਘ ਦਾ ਜਨਮ 29 ਜੁਲਾਈ 1909 ਨੂੰ ਪਿਤਾ ਹਕੀਮ ਸਿੰਘ ਦੇ ਘਰ ਡੇਰਾ [[ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ|ਬਾਬਾ ਨਾਨਕ]] ਵਿੱਚ ਸਾਂਝੇ [[ਪੰਜਾਬ]] ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ।<ref name=ksk/> ਸੁਜਾਨ ਦੇ ਨਾਨਾ-ਨਾਨੀ ਕੋਲ ਪੁੱਤਰ ਨਾ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਗੋਦ ਲੈ ਲਿਆ।<ref>{{cite web | title=ਸੁਜਾਨ ਸਿੰਘ | website=ਪੰਜਾਬੀ ਪੀਡੀਆ | date=2014-01-17 | url=https://punjabipedia.org/topic.aspx?txt=%E0%A8%B8%E0%A9%81%E0%A8%9C%E0%A8%BE%E0%A8%A8%20%E0%A8%B8%E0%A8%BF%E0%A9%B0%E0%A8%98 | language=pa | access-date=2025-11-15}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.punjabitribuneonline.com/news/archive/chandigarh/%E0%A8%95%E0%A8%B9%E0%A8%BE%E0%A8%A3%E0%A9%80%E0%A8%95%E0%A8%BE%E0%A8%B0-%E0%A8%B8%E0%A9%81%E0%A8%9C%E0%A8%BE%E0%A8%A8-%E0%A8%B8%E0%A8%BF%E0%A9%B0%E0%A8%98-%E0%A8%A6%E0%A9%87-%E0%A8%B8%E0%A8%BF-1666676 |title=ਪੁਰਾਲੇਖ ਕੀਤੀ ਕਾਪੀ |access-date=2021-05-04 |archive-date=2021-05-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210504094845/https://www.punjabitribuneonline.com/news/archive/chandigarh/%E0%A8%95%E0%A8%B9%E0%A8%BE%E0%A8%A3%E0%A9%80%E0%A8%95%E0%A8%BE%E0%A8%B0-%E0%A8%B8%E0%A9%81%E0%A8%9C%E0%A8%BE%E0%A8%A8-%E0%A8%B8%E0%A8%BF%E0%A9%B0%E0%A8%98-%E0%A8%A6%E0%A9%87-%E0%A8%B8%E0%A8%BF-1666676 |url-status=dead }}</ref> ਉਸ ਦਾ ਪਾਲਣ-ਪੋਸ਼ਣ ਉਸ ਦੇ ਨਾਨਾ-ਨਾਨੀ ਨੇ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਆਪਣਾ ਮੁੱਢਲਾ ਬਚਪਨ ਉਸ ਨੇ [[ਕੋਲਕਾਤਾ|ਕਲਕੱਤਾ]] ਵਿੱਚ ਬਿਤਾਇਆ। ਮੁੱਢਲੀ ਸਿੱਖਿਆ ਬਾਲ ਮੁਕੰਦ ਖੱਤਰੀ ਮਿਡਲ ਸਕੂਲ ਅਤੇ ਬੀ.ਏ. [[ਖ਼ਾਲਸਾ ਕਾਲਜ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ|ਖ਼ਾਲਸਾ ਕਾਲਜ]], [[ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ|ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ]] ਤੋਂ ਪਾਸ ਕੀਤੀ। ਫਿਰ ਗਿਆਨੀ ਅਤੇ ਐਮ.ਏ. ਪਾਸ ਕਰ ਕੇ [[ਅਧਿਆਪਕ]], ਹੈੱਡਮਾਸਟਰ, ਪ੍ਰੋਫ਼ੈਸਰ ਅਤੇ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਦੇ ਤੌਰ ’ਤੇ ਨੌਕਰੀ ਕੀਤੀ।<ref name=ksk/> ===ਸਿੱਖਿਆ=== ਸੁਜਾਨ ਸਿੰਘ ਨੇ ਬਚਪਨ ਵਿੱਚ ਰਾਗੀ ਦਿਆਲ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਭਾਈ ਕਰਮ ਸਿੰਘ ਪਾਸੋਂ ਪੰਜਾਬੀ ਲਿਖਣੀ ਅਤੇ ਪੜ੍ਹਨੀ ਸਿੱਖੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸ ਨੂੰ ਪੰਜ ਗ੍ਰੰਥੀ ਦਾ ਪਾਠ ਕਰਨਾ ਸਿਖਾਇਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਫਿਰ ਕਲਕੱਤੇ ਦੇ ਡੀ.ਏ.ਵੀ. ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਭਰਤੀ ਕਰਵਾਇਆ। ਪਰ ਉਸ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਨਾ ਹੋਣ ਕਰ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਕਲਕੱਤੇ ਦੀ ਮਛੂਆ ਬਾਜ਼ਾਰ ਸਟਰੀਟ ਵਿਚਲੇ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਕਰਵਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਇੱਥੇ ਹੀ ਉਸ ਦਾ ਰੁਝਾਨ [[ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਭਾਸ਼ਾ|ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ]], [[ਹਿੰਦੀ ਭਾਸ਼ਾ|ਹਿੰਦੀ]] ਸਾਹਿਤ ਵੱਲ ਵਧਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਦਾ ਵਿਆਹ ਜੋਗਿੰਦਰ ਕੌਰ ਨਾਲ਼ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਦੋ ਧੀਆਂ ਹਨ।<ref name=ti/> == ਬਤੌਰ ਲਿਖਾਰੀ == ਬਤੌਰ ਲਿਖਾਰੀ ਉਹਨਾਂ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਕਹਾਣੀਆਂ ਹੀ ਲਿਖੀਆਂ। ਉਸ ਨੂੰ ਮਨੁੱਖੀ ਦਿਮਾਗ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਸੰਬੰਧਾਂ ਦੀ ਡੂੰਘੀ ਸਮਝ ਸੀ। ਸੁਜਾਨ ਸਿੰਘ ਸਮਾਜ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਧੱਕੇ ਅਤੇ ਵੰਚਿਤ ਵਰਗ ਦਾ ਪੱਖ ਪੂਰਦਾ ਸੀ।<ref>{{Cite web |url=https://www.punjabikahani.punjabi-kavita.com/PrincipalSujanSingh.php |title=ਪੁਰਾਲੇਖ ਕੀਤੀ ਕਾਪੀ |access-date=2021-05-04 |archive-date=2021-05-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210504094846/https://www.punjabikahani.punjabi-kavita.com/PrincipalSujanSingh.php |url-status=dead }}</ref> ਵਿਸ਼ਵ ਸਾਹਿਤ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ. ਉਹ ਅਗਾਂਹਵਧੂ ਸਾਹਿਤਕ ਲਹਿਰ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਉਸ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਦੇਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।{{ਹਵਾਲਾ ਲੋੜੀਂਦਾ|}} ਉਸ ਨੇ ਸਿੱਖ ਗੁਰੂਆਂ ਦੀਆਂ ਕਥਾਵਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਦੁਹਰਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਵੀ ਕੀਤੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਹ ਆਪਣੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੇ ਕੁਝ ਲੇਖ ਵੀ ਲਿਖੇ ਸਨ। ਉਸ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਲੇਖ, ਤਵੀਆਂ ਵਾਲਾ ਵਾਜਾ, ਮਾਸਿਕ ਰਸਾਲੇ ਲਖਾਰੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਲੇਖਾਂ ਦੇ ਦੋ ਸੰਗ੍ਰਹਿ, ਜੰਮੂ ਜੀ ਤੁਸੀ ਬਾਰ੍ਹੇ ਰਾ ਅਤੇ ਖੁੰਬਾਂ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ, ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤੇ। ਉਸ ਦੇ ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿਆਂ ਵਿੱਚ ''ਦੁੱਖ ਸੁੱਖ'', ''ਦੁੱਖ ਸੁੱਖ ਤੋਂ ਪਿੱਛੋਂ'', ''ਡੇਢ ਆਦਮੀ'', ''ਮਨੁੱਖ ’ਤੇ ਪਸ਼ੂ'', ''ਕਲਗ਼ੀ ਦੀਆਂ ਅਣੀਆਂ'' ਅਤੇ ''ਸ਼ਹਿਰ ’ਤੇ ਗਰਾਂ'' ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।<ref name=ksk/> ਉਸ ਨੇ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ (ਵਾਦੇ ਕੀਆਂ ਵਡਿਆਈਆਂ), ਗੁਰੂ ਅਮਰਦਾਸ ਜੀ (ਅਮਰ ਗੁਰੂ ਰਿਸ਼ੀਮਨ) ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ (ਕਲਗ਼ੀ ਦੀਆਂ ਅਣੀਆਂ) ਦੀਆਂ ਜੀਵਨੀਆਂ ਉੱਤੇ ਤਿੰਨ ਕਿਤਾਬਾਂ ਵੀ ਲਿਖੀਆਂ।<ref name=ss/> ==ਲਿਖਤਾਂ== ===ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ=== *''ਦੁੱਖ ਸੁੱਖ'' (1941)(ਇਸ ਵਿਚ 11 ਕਹਾਣੀਆਂ ਦਰਜ ਹਨ) *''ਦੁੱਖ ਸੁੱਖ ਤੋਂ ਪਿੱਛੋਂ'' (1946) *''ਨਵਾਂ ਰੰਗ/ਡੇਢ ਆਦਮੀ'' (1955) *''ਮਨੁੱਖ ’ਤੇ ਪਸ਼ੂ'' (1958) (ਇਸ ਵਿਚ 11 ਕਹਾਣੀਆਂ ਹਨ) *''ਕਲਗ਼ੀ ਦੀਆਂ ਅਣੀਆਂ'' (1967)(ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਬਾਰੇ) *''ਸ਼ਹਿਰ ’ਤੇ ਗ੍ਰਾਂ'' (1985)(ਇਸ ਵਿਚ 13 ਕਹਾਣੀਆਂ ਦਰਜ ਹਨ) *''ਸਭ ਰੰਗ'' (1949)(ਇਸ ਵਿਚ 12 ਕਹਾਣੀਆਂ ਦਰਜ ਹਨ) *''ਨਰਕਾਂ ਦੇ ਦੇਵਤੇ'' (1951) (ਇਸ ਵਿਚ 15 ਕਹਾਣੀਆਂ ਹਨ) *''ਸਵਾਲ ਜਵਾਬ'' (1962) * ''ਪੱਤਨ ਤੇ ਸਰਾਂ'' (1967) * ''ਸੱਤ ਸੁਰਾਂ'' (1976) * ''ਸਾਰੇ ਪੱਤੇ'' (1992) * ''ਲਾਲੀ ਹਰਿਆਲੀ'' (1963) (ਸੰਪਾ.) * ''ਨਿਖਰੇ ਤਾਰੇ'' (1974) (ਸੰਪਾ.) * ''ਮੋਤੀਆਂ ਦੀ ਮਾਲਾ'' (1975) (ਸੰਪਾ.) ===ਹੋਰ=== *''ਖੁੰਬਾਂ ਦਾ ਸਿ਼ਕਾਰ'' (1971) *''ਜੰਮੂ ਜੀ ਤੁਸੀਂ ਬੜੇ ਰਾਅ'' (1977) *''ਅਮਰ ਗੁਰ ਰਿਸ਼ਮਾਂ'' (ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਜੀਵਨ ਉੱਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਕਹਾਣੀਆਂ, 1982) *''ਪਠਾਣ ਦੀ ਧੀ'' *"ਵੱਡੇ ਕੀਆਂ ਵਡਿਆਈਆਂ" ==ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕਹਾਣੀਆਂ== * [[ਕੁਲਫ਼ੀ (ਕਹਾਣੀ)|ਕੁਲਫ਼ੀ]] * ਰਾਸਲੀਲਾ * ਪ੍ਰਾਹੁਣਾ * ਬਾਗ਼ਾਂ ਦਾ ਰਾਖਾ * ਪਠਾਣ ਦੀ ਧੀ * ਪਾਸੇ ਦਾ ਸੋਨਾ * ਕਲਮ ਜਾਗ ਪਈ == ਸਨਮਾਨ == [[1986]] ਵਿੱਚ ''ਸ਼ਹਿਰ ਤੇ ਗ੍ਰਾਂ'' ਲਈ ਉਸ ਨੂੰ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਅਵਾਰਡ ਮਿਲਿਆ ਅਤੇ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਭਾਗ, ਪੰਜਾਬ ਵੱਲੋਂ ਉਸ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਕਹਾਣੀਕਾਰ ਦਾ ਖ਼ਿਤਾਬ ਮਿਲਿਆ।<ref name=ksk/> ==ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ== *[[ਕੁਲਬੀਰ ਸਿੰਘ ਕਾਂਗ]] *[[ਨਾਨਕ ਸਿੰਘ]] ==ਹਵਾਲੇ== {{ਹਵਾਲੇ}} {{ਪੰਜਾਬੀ ਲੇਖਕ}} {{ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਇਨਾਮ ਜੇਤੂ}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਲੇਖਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਕਹਾਣੀਕਾਰ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਇਨਾਮ ਜੇਤੂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1909]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1993]] n8dooc9kryfd5j9g5c744gj8o66d4jb 0 22829 846367 719736 2026-09-17T16:00:39Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 846367 wikitext text/x-wiki {{Infobox writer <!-- for more information see [[:Template:Infobox writer/doc]] --> |image = John Keats by William Hilton.jpg |image_size = |caption = ਜੌਨ ਕੀਟਸ ਦਾ ਪੋਰਟਰੇਟ <br>[[ਵਿਲੀਅਮ ਹਿਲਟਨ]], ਨੈਸ਼ਨਲ ਪੋਰਟਰੇਟ ਗੈਲਰੀ, ਲੰਡਨ (ਅੰ. 1882) |birth_date = {{birth date|df=yes|1795|10|31}} |birth_place = ਮੂਰਗੇਟ, [[ਲੰਡਨ]], ਇੰਗਲੈਂਡ |death_date = {{death date and age|df=yes|1821|2|23|1795|10|31}} |death_place = [[ਰੋਮ]], ਪੇਪਲ ਸਟੇਟਸ |occupation = ਕਵੀ |movement = [[ਰੋਮਾਂਸਵਾਦ]] |relatives = ਜਾਰਜ ਕੀਟਸ (ਭਰਾ) }} '''ਜੌਨ ਕੀਟਸ''' ({{IPAc-en|ˈ|k|iː|t|s}}; 31 ਅਕਤੂਬਰ 1795 - 23 ਫ਼ਰਵਰੀ 1821) ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ [[ਰੋਮਾਂਸਵਾਦ|ਰੋਮਾਂਟਿਕ]] ਕਵੀ ਸੀ। ਉਹ [[ਲਾਰਡ ਬਾਇਰਨ]] ਅਤੇ [[ਪਰਸੀ ਬਿਸ ਸ਼ੈਲੇ]] ਸਹਿਤ [[ਰੋਮਾਂਸਵਾਦ|ਰੋਮਾਂਟਿਕ]] ਕਵੀਆਂ ਦੀ ਦੂਜੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦੀਆਂ ਅਹਿਮ ਹਸਤੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਹਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਉਹਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਮਾਤਰ ਚਾਰ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਈਆਂ ਸਨ।<ref name="Neill418">O'Neill and Mahoney (1988), 418</ref> ==ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਵੇਰਵਾ== ਕੀਟਸ ਦਾ ਜਨਮ 31 ਅਕਤੂਬਰ 1795 ਨੂੰ ਇੰਗਲੈਂਡ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ [[ਲੰਦਨ]] ਦੇ ਕ਼ਰੀਬ ਮੂਰਗੇਟ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਦਰਅਸਲ ਉਸਦੇ ਜਨਮ ਸਥਾਨ ਦਾ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਪੱਕਾ ਪਤਾ ਨਹੀਂ। ਉਸ ਦਾ ਬਾਪ ਜਲਦ ਹੀ ਫ਼ੌਤ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ। ਭਾਵੇਂ ਕੀਟਸ ਅਤੇ ਉਸਦਾ ਪਰਵਾਰ 29&nbsp;ਅਕਤੂਬਰ ਨੂੰ ਉਹਦੀ ਜਨਮ ਤਾਰੀਖ ਦੱਸਦੇ ਹਨ, ਬੈਪਤਿਸਮਾ ਰਿਕਾਰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ 31 ਅਕਤੂਬਰ ਸੀ।<ref Name="NDB">[http://www.oxforddnb.com/view/article/15229?docPos=1 Kelvin Everest, "Keats, John (1795–1821)"], ''Oxford Dictionary of National Biography'', Oxford University Press, 2004 Online (subscription only)</ref> ਉਹ ਜ਼ਿੰਦਾ ਰਹੇ ਚਾਰ ਬੱਚਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸੀ; ਬਾਕੀ ਤਿੰਨ ਸਨ: [[ਜਾਰਜ ਕੀਟਸ|ਜਾਰਜ]] (1797–1841), ਥਾਮਸ (1799–1818), ਅਤੇ ਫ੍ਰਾਂਸਿਸ ਮੈਰੀ "ਫੈਨੀ" (1803–1889) ਜਿਸਨੇ ਅੰਤ ਸਪੇਨੀ ਲੇਖਕ ਵਾਲੇਂਟਿਨਲਾਨੋਸ ਗੁਤੀਰਰੇਜ਼ ਨਾਲ ਸ਼ਾਦੀ ਕਰਵਾਈ ਸੀ।<ref>{{cite journal|title=Literary gossip|journal=The Week: a Canadian journal of politics, literature, science and arts|date=27 Dec 1883|volume=1|issue=4|page=61|url=http://archive.org/stream/weekcanadianjour01toro#page/n31/mode/1up|accessdate=23 April 2013}}</ref> 1811 ਵਿੱਚ ਉਹ ਨੇ ਸਕੂਲ ਤੋਂ ਫਾਰਿਗ ਹੋ ਕੇ ਇੱਕ ਸਰਜਨ ਥਾਮਸ ਹਾਮਨਡ ਦੇ ਨਾਲ ਸਰਜਰੀ ਸਿੱਖਣ ਲਗਾ ਅਤੇ ਜੁਲਾਈ 1815 ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਇਮਤੀਹਾਨ ਪਾਸ ਕਰ ਲਿਆ। ਮਗਰ ਸਕੂਲ ਛੱਡਣ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਜ਼ਮਾਨੇ ਵਿੱਚ ਹੀ ਉਸ ਨੂੰ ਸ਼ਾਇਰੀ ਦਾ ਸ਼ੌਕ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਕਲਾਸੀਕਲ ਲਿਟਰੇਚਰ ਪੜ੍ਹਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੇ ਦੋਸਤ ਚਾਰਲਸ ਅੱਸੂਡਨ ਕਲੀਰਕ ਦਾ ਵੱਡਾ ਹਿੱਸਾ ਸੀ। ਫਿਰ ਜਾਨ ਕੀਟਸ ਨੇ ਖ਼ੁਦ ਨੂੰ ਸ਼ਾਇਰੀ ਲਈ ਵਕਫ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਹ ਲੰਦਨ ਦੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸ਼ਾਇਰਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ। ਦੋਸਤਾਂ ਦੀ ਹੌਸਲਾ ਅਫ਼ਜ਼ਾਈ ਸਦਕਾ ਉਸਨੇ ਸੰਜੀਦਗੀ ਨਾਲ ਲਿਖਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਮਾਰਚ 1817 ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਇੱਕ ਸ਼ਾਇਰੀ ਦੀ ਕਿਤਾਬ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਈ ਅਤੇ ਫਿਰ ਅਪ੍ਰੈਲ 1818 - ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਹੋਰ ਕਿਤਾਬ। 1818 ਵਿੱਚ ਜਾਨ ਦਾ ਭਰਾ ਟਾਮ ਮਰ ਗਿਆ ਅਤੇ ਦੂਜਾ ਭਰਾ ਜਾਰਜ ਵਿਆਹ ਕਰਕੇ ਅਮਰੀਕਾ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਇਵੇਂ ਜਾਨ ਕੀਟਸ ਦੁਖੀ ਅਤੇ ਤਨਹਾ ਰਹਿ ਗਿਆ। ਲੀਵਰਪੂਲ ਤੋਂ ਸਕਾਟਲੈਂਡ ਤੱਕ ਇੱਕ ਸਫ਼ਰ ਵਿੱਚ ਜਾਨ ਕੀਟਸ ਬੀਮਾਰ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਇਵੇਂ ਉਸ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਵੱਧਦੀ ਗਈ। ਅਕਤੂਬਰ 1818 ਵਿੱਚ ਜਾਨ ਨੂੰ ਮਿਸ ਫ਼ੇਨੀ ਬਰਾਉਨਈ ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਹੋ ਗਿਆ ਮਗਰ ਫ਼ੇਨੀ ਦੀ ਮਾਂ ਨੇ ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਰਿਸ਼ਤਾ ਦੇਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਸ਼ਾਇਰ ਲੋਕ ਹਮੇਸ਼ਾ ਭੁੱਖੇ ਮਰਦੇ ਹਨ। ਬੀਮਾਰੀ ਅਤੇ ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਮਿਲੇ ਇਨਕਾਰ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਸਿਰਜਨਾਤਮਿਕਤਾ ਵਿੱਚੋਂ ਉਹ ਸ਼ੇਅਰ ਕੱਢੇ ਕਿ ਜਾਨ ਕੀਟਸ ਦੀ ਪੰਝੀ ਸਾਲਾ ਜਿੰਦਗੀ ਅਮਰ ਹੋ ਗਈ। ਫਰਵਰੀ 1820 ਉਹ ਇੱਕ ਮਹੀਨਾ ਬਿਸਤਰਾ ਤੇ ਰਿਹਾ ਅਤੇ ਸਤੰਬਰ 1820 ਨੂੰ ਉਸਨੂੰ ਇੰਗਲਿਸਤਾਨ ਤੋਂ ਇਟਲੀ ਲੈ ਜਾਇਆ ਗਿਆ ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੀ ਆਖ਼ਿਰੀ ਖਾਹਿਸ ਇਹ ਹੀ ਸੀ। ਮਗਰ 23 ਫਰਵਰੀ 1821 ਨੂੰ ਇਹ ਅਜ਼ੀਮ ਸ਼ਾਇਰ ਸਿਰਫ ਪੰਝੀ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਇਟਲੀ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਰੁਮ ਵਿੱਚ ਦਮ ਤੋੜ ਗਿਆ। ==ਕਾਵਿ ਨਮੂਨਾ== ''On the Grasshopper and Cricket'' (ਅਨੁਵਾਦ ਬਲਰਾਮ) <poem> ਧਰਤੀ ਦਾ ਗੀਤ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਮਰਦਾ, ਨਾ ਇਹ ਸੁੱਕੇ, ਨਾ ਇਹ ਥੱਕੇ, ਕਲ਼-ਕਲ਼ ਜਾਏ ਵਗਦਾ; ਭਖਿਆ ਸੂਰਜ ਤਪੀ ਦੁਪਹਿਰੀ, ਜੀਆ ਜੰਤ ਕੁਮਲਾਇਆ, ਨੀੜਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾ ਛੁਪੇ ਪਖੇਰੂ, ਵਣ ਤ੍ਰਿਣ ਸਭ ਤਿਹਾਇਆ; ਟੱਪੇ ਕੁੱਦੇ ਭਰੇ ਚੁੰਘੀਆਂ, ਲੂਹ ਦਾ ਜਸ਼ਨ ਮਨਾਵੇ, ਘਾਹ ਦਾ ਸਬਜ਼ ਮੜਕ ਜਿਹਾ ਟਿੱਡਾ, ਖੌਰੇ ਕੀ ਮਨ ਭਾਵੇ; ਸੁੰਨਮ-ਸੁੰਨੀਆਂ ਸਭ ਚਰਗਾਹਾਂ, ਬੰਦਾ ਨਾਹੀ ਪਰਿੰਦਾ, ਮੁੱਛਾਂ ਚਾੜ੍ਹੀਂ ਫ਼ਿਰੇ ਚੁਫ਼ੇਰੇ, ਛਿਣ ਭਰ ਟਿਕ ਨਹੀਂ ਬਹਿਂਦਾ, ਲਕ-ਲਕ ਖੁਭਿਆ ਵਿੱਚ ਮਸਤੀ ਦੇ, ਚਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਥੱਕ ਚੂਰ ਹੋ ਗਿਆ, ਘਾਹ ਦੀ ਕੁੱਛੜੇ ਜਾ ਚੜਿਆ ਹੁਣ ਮਸਤ ਨੀਂਦਰੇ ਪਿਆ ਸੌਂ ਰਿਹਾ| ਧਰਤੀ ਦਾ ਗੀਤ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਮਰਦਾ, ਨਾ ਇਹ ਸੁੱਕੇ, ਨਾ ਇਹ ਥੱਕੇ, ਕਲ਼-ਕਲ਼ ਜਾਏ ਵਗਦਾ; ਸਿਆਲਾਂ ਦੀ ਸੁੰਨੀ ਸ਼ਾਮ ਜਦੋਂ, ਕੱਕਰ ਦੇ ਜਫੇ ਜਾ ਵੜਦੀ, ਚੂੰ ਨਾ ਕਿਸੇ ਦੇ ਮੁੰਹੋਂ ਸਰਦੀ, ਸੂਲੋਂ ਤਿਖੀ ਹੂਕ ਕੋਈ, ਕਿਸੇ ਸਿੱਲ ਦੀ ਹਿੱਕੋਂ ਝੜਦੀ; ਇਹ ਤੇ ਗੀਤ ਝੀਂਗਰ ਦਾ ਸਾਈਂ, ਜਾਪੇ ਮੈਂ ਉਂਘਲਾਉਂਦਾ ਜਾਵਾਂ, ਹੋਸ਼ ਤਾਂ ਜਾਏ ਕਿਰਦੀ, ਘਾਹ ਦੇ ਕਿਸੇ ਅਣਦੇਖੇ ਟਿਲੇ, ਜਿਉਂ ਟਿਡੀ ਧੁਸ ਵੜਦੀ| ਧਰਤੀ ਦਾ ਗੀਤ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਮਰਦਾ, ਨਾ ਇਹ ਸੁੱਕੇ, ਨਾ ਇਹ ਥੱਕੇ, ਕਲ਼-ਕਲ਼ ਜਾਏ ਵਗਦਾ </poem> ==ਮੌਤ == [[File:John Keats Tombstone in Rome 01.jpg|thumb|'''ਰੋਮ ਵਿੱਚ ਕੀਟਸ ਦੀ ਕਬਰ''']] ਕੀਟਸ ਦੇ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਉਦਾਸੀ ਭਰੀ ਗਾਥਾ ਹੈ। 1819 ਦੀ ਸਰਦੀ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਕਵਿਤਾ ਛੱਡ ਦੇਣ ਅਤੇ ਲੰਡਨ ਸਮੀਖਿਆ ਲਈ ਲਿਖਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕਰੀਬ ਕਰੀਬ ਕਰ ਹੀ ਲਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਅਕਸਰ ਉਲਝਣ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਨਿਰਾਸ਼ ਰਹਿੰਦਾ। ਪੈਸੇ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਅਤੇ ਫੈਨੀ ਬਰਾਨ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਨ ਦੇ ਅਸਮਰੱਥ ਹੋਣ ਦੀ ਪੀੜ ਉਸਨੂੰ ਨਪੀੜਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਸੀ। 1821 ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਮਹੀਨੇ ਟੀਬੀ ਦੀ ਫਾਈਨਲ ਅਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਪਰ ਨਿਰੰਤਰ ਗਿਰਾਵਟ ਨਜ਼ਰ ਆਉਣ ਲੱਗ ਪਈ ਸੀ। ਕੀਟਸ ਨੂੰ ਖੰਘ ਵਿੱਚ ਖੂਨ ਆਉਂਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹ ਮੁੜ੍ਹਕੇ ਨਾਲ ਗੜੁਚ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ। 23 ਫਰਵਰੀ 1821 ਦੀ ਰਾਤ ਨੂੰ ਸੇਵੇਰਨ ਦੀ ਗੋਦ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ। ਉਸ ਦੇ ਆਖਰੀ ਸ਼ਬਦ ਸੇਵੇਰਨ ਨੂੰ ਦਿਲਾਸਾ ਦੇਣ ਲਈ ਸਨ: "ਸੇਵੇਰਨ -ਚੁੱਕ ਲੈ ਮੈਨੂੰ -ਮੈਨੂੰ ਮਰਨ-ਮੈਂ ਮਰ ਰਿਹਾ ਹਾਂ-ਮਰ ਜਾਵਾਂਗਾ ਮੈਂ ਆਰਾਮ ਨਾਲ-ਦ੍ਰਿੜ ਹੋ ਤੂੰ-ਨਾ ਡਰ, ਅਤੇ ਆਖਰ ਆ ਗਈ ਹੈ ਇਹ ਪਰਮੇਸ਼ੁਰ ਦਾ ਧੰਨਵਾਦ ਕਰ!" ਉਹ ਪ੍ਰੋਟੈਸਟੈਂਟ ਕਬਰਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਦਫ਼ਨਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ ਸੀ ਕਿ ਪੱਥਰ ਤੇ ਕੋਈ ਨਾਮ ਨਾ ਲਿਖਣਾ ਬੱਸ ਏਨਾ ਲਿਖਣਾ, "ਇੱਥੇ ਦਫ਼ਨ ਹੈ ਉਹ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਲਿਖਿਆ ਸੀ ਪਾਣੀ ਤੇ।" ==ਨੋਟ== {{Reflist|group="nb"}} ==ਹਵਾਲੇ== {{Reflist|20em}} ==ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ== {{commons category|John Keats|ਜੌਨ ਕੀਟਸ}} {{wikiquote}} {{Wikisource author}} *{{StandardEbooks|Standard Ebooks URL=https://standardebooks.org/ebooks/john-keats}} *{{Gutenberg author |id=935|name=John Keats}} *{{Internet Archive author |sname=John Keats}} *{{Librivox author |id=330}} *[http://www.bl.uk/people/john-keats John Keats] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210624055338/https://www.bl.uk/people/john-keats |date=2021-06-24 }} on the British Library's Discovering Literature website *[https://www.poetryfoundation.org/poets/john-keats John Keats] at the [[Poetry Foundation]] *[https://web.archive.org/web/20140403135411/http://www.poets.org/poet.php/prmPID/66 Biography of Keats at poets.org] *[https://library.harvard.edu/collections/harvard-keats-collection The Harvard Keats Collection] at the [[Houghton Library]], Harvard University *[https://www.cityoflondon.gov.uk/keats Keats House, Hampstead: official website] *[https://ksh.roma.it/ The Keats-Shelley House museum in Rome] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210503165950/https://ksh.roma.it/ |date=2021-05-03 }} *[https://www.npg.org.uk/collections/search/person/mp02480 John Keats] at the [[National Portrait Gallery, London|National Portrait Gallery]] *[https://discovery.nationalarchives.gov.uk/details/c/F60343 Keats, John (1795–1821) Poet] at the [[The National Archives (United Kingdom)|National Archives]] *[https://johnkeats.uvic.ca/index.html Mapping Keats's Progress: A Critical Chronology] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਕਵੀ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰੋਮਾਂਸਵਾਦੀ ਕਵੀ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1795]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1821]] kqelqg8gi5mz06qpgoyrx9mg1pk3jf6 0 27887 846400 843889 2026-09-17T23:13:32Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 846400 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | pre-nominals = ਮਲਿਕਾ-ਏ-ਤਰੰਨਮ | name = ਨੂਰ ਜਹਾਂ | post-nominals = | image = Noor Jehan in Zeenat.jpg | image_size = | caption = 1945 ਵਿੱਚ ਨੂਰ ਜਹਾਂ | native_name = {{unq|نور جہاں}} | birth_name = ਅੱਲਾ ਰਾਖੀ ਵਸਾਈ | alias = ''ਪੂਰਬ ਦੀ ਕੋਇਲ''<ref>{{cite web |title=The Nightingale of The East; Noor Jehan Remembered on Death Anniversary |url=https://pakistan.bolnews.com/entertainment/2020/12/noor-jehan-remembered-on-death-anniversary |website=BOL News |date=23 December 2020 |access-date=25 May 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220525074737/https://us.bolnews.com/entertainment/2020/12/noor-jehan-remembered-on-death-anniversary |archive-date=25 May 2022 |url-status=live}}</ref> <br /> ''ਕੁਈਨ ਆਫ ਹਾਰਟਸ''<ref>{{cite web |title=Queen of hearts |url=https://www.thenews.com.pk/tns/detail/921377-queen-of-hearts |website=The News International |access-date=14 January 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220525074833/https://www.thenews.com.pk/tns/detail/921377-queen-of-hearts |archive-date=25 May 2022 |url-status=live}}</ref> <br /> ''Daughter of Nation''<ref>{{cite web |title='Noor Jehan infused a new spirit of patriotism, motivated Armed Forces during the 1965 war' |url=https://dailytimes.com.pk/813005/noor-jehan-infused-a-new-spirit-of-patriotism-motivated-armed-forces-during-the-1965-war |website=Daily Times |date=7 September 2021 |access-date=18 September 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220525075012/https://dailytimes.com.pk/813005/noor-jehan-infused-a-new-spirit-of-patriotism-motivated-armed-forces-during-the-1965-war/ |archive-date=25 May 2022 |url-status=live}}</ref> <br /> ''ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਕੋਇਲ''<ref>{{cite web|url=https://www.tribuneindia.com/2004/20041219/spectrum/main5.htm|title=Noor Jehan lives on in her songs|website=The Tribune India|date=June 18, 2022}}</ref> | birth_date = {{birth date|df=yes|1926|9|21}} | birth_place = [[ਕਸੂਰ]], [[ਪੰਜਾਬ ਪ੍ਰਾਂਤ (ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਇੰਡੀਆ)|ਪੰਜਾਬ]], [[ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਇੰਡੀਆ ਦੇ ਪ੍ਰੈਜ਼ੀਡੈਂਸੀ ਅਤੇ ਸੂਬੇ|ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਇੰਡੀਆ]] | death_date = {{death date and age|2000|12|23|1926|9|21|df=y}} | death_place = [[ਕਰਾਚੀ]], [[ਸਿੰਧ]], [[ਪਾਕਿਸਤਾਨ]] | partner = | resting_place = ਗਿਜ਼ਰੀ ਕਬਰਿਸਤਾਨ, [[ਕਰਾਚੀ]] | nationality = [[ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਲੋਕ|ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ]] {{small|(1947–2000)}} | occupation = {{flatlist| * ਪਲੇਅਬੈਕ ਗਾਇਕ * ਸੰਗੀਤ ਕੰਪੋਜ਼ਰ * ਅਭਿਨੇਤਰੀ * ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ }} | years_active = 1930 - 2000 | notable_works = | style = {{flatlist| * [[ਫ਼ਿਲਮੀ]] * [[ਗ਼ਜ਼ਲ]] * [[ਕਲਾਸੀਕਲ ਸੰਗੀਤ]] * [[ਕਵਾਲੀ]] }} | title = "ਮਲਿਕਾ-ਏ-ਤਰੰਨਮ" | parents = {{flatlist| * ਇਮਦਾਦ ਅਲੀ (ਪਿਤਾ) * ਫਤਿਹ ਬੀਬੀ (ਮਾਤਾ) }} | spouse = {{plainlist| * {{marriage|ਸ਼ੌਕਤ ਹੁਸੈਨ ਰਿਜ਼ਵੀ|1941|1953|reason=divorce}} * {{marriage|ਏਜਾਜ਼ ਦੁਰਾਨੀ|1959|1971|reason=divorce}} }} | children = 4 | relatives = [[ਸੋਨੀਆ ਜਹਾਂ]] (ਪੋਤੀ) | awards = 15 ਨਾਈਜਰ ਅਵਾਰਡ | honours = {{ubl|ਤਮਘਾ-ਏ-ਇਮਤਿਆਜ਼ (1965)|[[ਸਿਤਾਰਾ-ਏ-ਇਮਤਿਆਜ਼]] (1996)}} }} '''ਨੂਰ ਜਹਾਂ''' (ਜਨਮ '''ਅੱਲ੍ਹਾ ਰਾਖੀ ਵਸਾਈ{{Efn|{{nq|اللہ رکھی وسائی}}}}'''; 21 ਸਤੰਬਰ 1926 – 23 ਦਸੰਬਰ 2000<ref>https://minutemirror.com.pk/remembering-legendary-madam-noor-jehan-on-her-97th-birthday/{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਜਨਵਰੀ 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.radio.gov.pk/23-12-2022/death-anniversary-of-malika-e-tarannum-noor-jehan-being-observed-today|title=Death anniversary of Malika-e-Tarannum Noor Jehan observed|website=Radio Pakistan|date=September 6, 2023|access-date=ਦਸੰਬਰ 23, 2023|archive-date=ਸਤੰਬਰ 7, 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230907215020/https://www.radio.gov.pk/23-12-2022/death-anniversary-of-malika-e-tarannum-noor-jehan-being-observed-today|url-status=dead}}</ref>),<ref>Firoze Rangoonwalla, ''Indian Filmography'', publisher: J. Udeshi, Bombay, August 1970, ''passim''.</ref><ref name="Paul Willemen 2002, pp. 166">Ashish Rajadhyaksha and Paul Willemen, ''Encyclopaedia of Indian Cinema'', British Film Institute, Oxford University Press, New Delhi, 2002, pp. 166.</ref> '''ਮਲਿਕਾ-ਏ-ਤਰੰਨੁਮ''' (ਮੇਲੋਡੀ ਦੀ ਰਾਣੀ) ਦੁਆਰਾ ਵੀ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਇੱਕ [[ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਲੋਕ|ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ]] ਪਲੇਬੈਕ ਗਾਇਕਾ ਅਤੇ ਅਦਾਕਾਰਾ ਸੀ ਜਿਸਨੇ ਪਹਿਲਾਂ [[ਬਰਤਾਨਵੀ ਭਾਰਤ|ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਭਾਰਤ]] ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਫਿਰ [[ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦਾ ਸਿਨੇਮਾ|ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਸਿਨੇਮਾ]] ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਉਸਦਾ ਕੈਰੀਅਰ ਛੇ ਦਹਾਕਿਆਂ (1930-1990) ਤੋਂ ਵੱਧ ਦਾ ਹੈ। [[ਭਾਰਤੀ ਉਪਮਹਾਂਦੀਪ|ਭਾਰਤੀ ਉਪ-ਮਹਾਂਦੀਪ]] ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹਾਨ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਗਾਇਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਸਨੂੰ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਮਲਿਕਾ-ਏ-ਤਰੰਨੁਮ ਦਾ ਸਨਮਾਨ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।<ref name="Paul Willemen 2002, pp. 166"/> ਉਸ ਕੋਲ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਹੋਰ ਸੰਗੀਤ ਸ਼ੈਲੀਆਂ ਦੀ ਕਮਾਂਡ ਸੀ।<ref name="DailyO 2020">{{cite web |title=Remembering Noor Jehan, Malika-e-Tarannum |website=DailyO |date=22 December 2020 |url=https://www.dailyo.in/arts/noor-jehan-malika-e-tarranum-pakistani-singer-actress/story/1/34014.html |access-date=21 September 2021}}</ref> [[ਅਹਿਮਦ ਰੁਸ਼ਦੀ]] ਦੇ ਨਾਲ, ਉਸਨੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਸਿਨੇਮਾ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਫਿਲਮੀ ਗੀਤਾਂ ਨੂੰ ਆਵਾਜ਼ ਦੇਣ ਦਾ ਰਿਕਾਰਡ ਬਣਾਇਆ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਉਰਦੂ, ਪੰਜਾਬੀ ਅਤੇ ਸਿੰਧੀ ਸਮੇਤ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 30,000 ਗੀਤ ਰਿਕਾਰਡ ਕੀਤੇ।<ref>{{cite web|url=https://dailytimes.com.pk/669198/queen-of-melody-noor-jehan-remembered-on-94th-birth-anniversary/|title='Queen of Melody' Noor Jehan remembered on 94th birth anniversary|website=Daily Times|date=September 1, 2022}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.bolnews.com/entertainment/2021/12/noor-jehan-is-being-remembered-on-her-21st-death-anniversary|title=Noor Jehan is being remembered on her 21st death anniversary|website=BOL News|date=July 25, 2022|access-date=ਦਸੰਬਰ 23, 2023|archive-date=ਅਕਤੂਬਰ 31, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221031120632/https://www.bolnews.com/entertainment/2021/12/noor-jehan-is-being-remembered-on-her-21st-death-anniversary/|url-status=dead}}</ref> ਉਸਨੇ ਅੱਧੀ ਸਦੀ ਤੋਂ ਵੱਧ ਚੱਲੇ ਕਰੀਅਰ ਦੌਰਾਨ 1,148 ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੁੱਲ 2,422 ਗੀਤ ਗਾਏ।<ref>{{Cite web |url=https://www.theguardian.com/news/2001/jan/05/guardianobituaries.filmnews |title=Obituary: Noor Jehan |last=Azad |first=Arif |date=5 January 2001 |website=the Guardian |language=en |access-date=8 April 2018}}</ref><ref>and 69 songs in Bollywood films [https://pakmag.net/film/artist/Noorjahan.php Noorjehan Filmography at Pakistan fil database]</ref> ਉਸ ਨੂੰ ਪਹਿਲੀ ਮਹਿਲਾ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਫਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਵੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।<ref>{{Citation |title=Remembering the legend of Noor Jehan |url=https://www.thenews.com.pk/tns/detail/586167-remembering-the-legend-of-noor-jehan |website=The News International |access-date=22 July 2021 }}{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਮਈ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ== ਨੂਰ ਜਹਾਂ (ਅੱਲਾ ਵਸਾਈ) ਦਾ ਜਨਮ [[ਪੰਜਾਬ ਖੇਤਰ|ਪੰਜਾਬ]], [[ਬਰਤਾਨਵੀ ਭਾਰਤ]] ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ [[ਕਸੂਰ]],ਇੱਕ ਮੁਹੱਲੇ ਵਿੱਚ 21 ਸਤੰਬਰ 1926 ਨੂੰ ਫ਼ਤਿਹ ਬੀਬੀ ਅਤੇ ਮਦਦ ਅਲੀ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਇਹ ਘਰਾਣਾ ਸੰਗੀਤ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਇਸ ਲਈ ਉਸਨੇ 5-6 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਗਾਉਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਅੱਲਾ ਵਸਾਈ ਦੀ ਮਾਂ ਨੇ ਉਸ ਦਾ ਸ਼ੌਕ ਵੇਖ ਉਸ ਨੂੰ ਸੰਗੀਤ ਸਿੱਖਣ ਲਈ ਉਸਤਾਦ ਗੁਲਾਮ ਅਲੀ ਖ਼ਾਨ ਕੋਲ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ ਜਿਥੇ ਉਸ ਨੇ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਕਲਾਸੀਕਲ ਮਿਊਜ਼ਕ, ਠੁਮਰੀ, ਧਰੁਪਦ ਅਤੇ ਖਿਆਲ ਦੀ ਚੰਗੀ ਸਿੱਖਿਆ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ। == ਬਰਤਾਨਵੀ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਕੈਰੀਅਰ == ਨੂਰ ਜਹਾਂ ਨੇ ਪੰਜ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਗਾਉਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਰਵਾਇਤੀ ਲੋਕ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਥੀਏਟਰ ਸਮੇਤ ਕਈ ਸ਼ੈਲੀ ਵਿੱਚ ਦਿਲਚਸਪੀ ਦਿਖਾਈ। ਆਪਣੀ ਗਾਇਕੀ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਨੂੰ ਸਮਝਦਿਆਂ, ਉਸਦੀ ਮਾਂ ਨੇ ਉਸਤਾਦ ਬਡੇ ਗੁਲਾਮ ਅਲੀ ਖ਼ਾਨ ਦੇ ਅਧੀਨ ਕਲਾਸੀਕਲ ਗਾਇਨ ਦੀ ਮੁੱਢਲੀ ਸਿਖਲਾਈ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਭੇਜਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਕਲਾਸੀਕਲ ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਪਟਿਆਲੇ ਘਰਾਨਾ ਦੀਆਂ ਰਵਾਇਤਾਂ ਅਤੇ ਥੁਮਰੀ, ਧ੍ਰੂਪਦ ਅਤੇ ਖਿਆਲ ਦੇ ਕਲਾਸੀਕਲ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਰਦੇਸ਼ ਦਿੱਤੇ। ਨੌਂ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ, ਨੂਰਜਹਾਂ ਨੇ ਪੰਜਾਬੀ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਗੁਲਾਮ ਅਹਿਮਦ ਚਿਸ਼ਤੀ ਦਾ ਧਿਆਨ ਆਪਣੇ ਵੱਲ ਖਿੱਚਿਆ, ਜਿਸ ਨੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ ਲਾਹੌਰ ਵਿੱਚ ਸਟੇਜ ਤੋਂ ਜਾਣੂ ਕਰਵਾਇਆ। ਉਸਨੇ ਕੁਝ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਲਈ ਕੁਝ ਗ਼ਜ਼ਲਾਂ, ਨੱਤ ਅਤੇ ਲੋਕ ਗੀਤਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਹ ਅਦਾਕਾਰੀ ਜਾਂ ਪਲੇਅਬੈਕ ਗਾਇਕੀ ਨੂੰ ਤੋੜਨ ਦੀ ਵਧੇਰੇ ਚਾਹਵਾਨ ਸੀ। ਇੱਕ ਵਾਰ ਜਦੋਂ ਉਸ ਦੀ ਕਿੱਤਾਮੁਖੀ ਸਿਖਲਾਈ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਗਈ, ਤਾਂ ਜਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਭੈਣ ਦੇ ਨਾਲ ਲਾਹੌਰ ਵਿੱਚ ਗਾਉਣ ਦਾ ਕੈਰੀਅਰ ਬਣਾਇਆ ਅਤੇ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਿਨੇਮਾ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਫਿਲਮਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਲਾਈਵ ਗਾਣੇ ਅਤੇ ਡਾਂਸ ਪ੍ਰਫਾਰਮੈਂਸਾਂ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਂਦੀ ਰਹੀ। ਥੀਏਟਰ ਦਾ ਮਾਲਕ ਦੀਵਾਨ ਸਰਦਾਰੀ ਲਾਲ 1930ਵਿਆਂ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਛੋਟੀ ਲੜਕੀ ਨੂੰ ਕਲਕੱਤੇ ਲੈ ਗਿਆ ਅਤੇ ਅੱਲ੍ਹਾ ਵਸਾਈ ਅਤੇ ਉਸਦੀਆਂ ਵੱਡੀਆਂ ਭੈਣਾਂ ਈਦੇਨ ਬਾਈ ਅਤੇ ਹੈਦਰ ਬੰਦੀ ਦੇ ਫਿਲਮੀ ਕੈਰੀਅਰ ਨੂੰ ਵਿਕਸਤ ਕਰਨ ਦੀ ਉਮੀਦ ਵਿੱਚ ਪੂਰਾ ਪਰਿਵਾਰ ਕਲਕੱਤਾ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਮੁਖਤਾਰ ਬੇਗਮ ਨੇ ਭੈਣਾਂ ਨੂੰ ਫਿਲਮੀ ਕੰਪਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੱਖ ਵੱਖ ਨਿਰਮਾਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸਿਫਾਰਸ਼ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪਤੀ, ਆਸ਼ਾ ਹਸ਼ਰ ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਨੂੰ ਵੀ ਸਿਫਾਰਸ਼ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਕੋਲ ਇੱਕ ਮੈਦਾਨ ਥੀਏਟਰ (ਵੱਡੇ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਨੂੰ ਠਹਿਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਕਿਰਾਏਦਾਰ ਥੀਏਟਰ) ਸੀ। ਇੱਥੇ ਹੀ ਵਸਾਏ ਨੂੰ ਸਟੇਜ ਦਾ ਨਾਮ ਬੇਬੀ ਨੂਰਜਹਾਂ ਮਿਲਿਆ। ਉਸਦੀਆਂ ਵੱਡੀਆਂ ਭੈਣਾਂ ਨੂੰ ਸੇਠ ਸੁਖ ਕਰਨਨੀ ਦੀ ਇੱਕ ਕੰਪਨੀ ਇੰਦਰਾ ਮੂਵੀਓਟੋਨ ਕੋਲ ਨੌਕਰੀ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬ ਮੇਲ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਰਿਹਾ। 1935 ਵਿੱਚ ਕੇ.ਡੀ. ਮਹਿਰਾ ਨੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਤ ਕੀਤੀ ਪੰਜਾਬੀ ਫਿਲਮ ਪਿੰਡ ਦੀ ਕੁਰੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਨੂਰਜਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਭੈਣਾਂ ਨਾਲ ਅਭਿਨੈ ਕੀਤਾ ਅਤੇ "ਲੰਗ ਆਜਾ ਪਤਨ ਚਾਨਣ ਦਾ ਓ ਯਾਰ" ਦਾ ਗੀਤ ਗਾਇਆ, ਜੋ ਉਸਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਹਿੱਟ ਬਣ ਗਈ। ਫਿਰ ਉਸਨੇ ਉਸੇ ਕੰਪਨੀ ਦੁਆਰਾ ਮਿਸਰ ਕਾ ਸਿਤਾਰਾ (1936) ਨਾਮ ਦੀ ਇੱਕ ਫਿਲਮ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਦਮੋਦਰ ਸ਼ਰਮਾ ਲਈ ਗਾਇਆ। ਜਹਾਂ ਨੇ ਹੀਰ-ਸਿਆਲ (1937) ਫਿਲਮ ਵਿੱਚ ਹੀਰ ਦੀ ਬਾਲ ਭੂਮਿਕਾ ਵੀ ਨਿਭਾਈ ਸੀ। ਉਸ ਦੌਰ ਦਾ ਉਸਦਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਗਾਣਾ "ਸ਼ਾਲਾ ਜਵਾਨੀਅਨ ਮਨੇ" ਦਲਸੁਖ ਪੰਚੋਲੀ ਦੀ ਪੰਜਾਬੀ ਫਿਲਮ ਗੁਲ ਬਕੌਲੀ (1939) ਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਰੀਆਂ ਪੰਜਾਬੀ ਫਿਲਮਾਂ ਕਲਕੱਤੇ ਵਿੱਚ ਬਣੀਆਂ ਸਨ। ਕਲਕੱਤੇ ਵਿਚ ਕੁਝ ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ, ਜਹਾਨ 1938 ਵਿੱਚ ਲਾਹੌਰ ਵਾਪਸ ਪਰਤਿਆ। 1939 ਵਿੱਚ, ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੰਗੀਤ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਗੁਲਾਮ ਹੈਦਰ ਨੇ ਜਹਾਂ ਲਈ ਗਾਣਿਆਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਸਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਹੋਈ ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਉਸ ਦਾ ਮੁੱਢਲਾ ਸਲਾਹਕਾਰ ਬਣ ਗਿਆ। 1942 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਖੰਡਨ (1942) ਵਿਚ ਪ੍ਰਾਣ ਦੇ ਨਾਲ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ। ਬਾਲਗ ਵਜੋਂ ਇਹ ਉਸਦੀ ਪਹਿਲੀ ਭੂਮਿਕਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਫਿਲਮ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਸਫਲਤਾ ਸੀ। ਖੰਡਨ ਦੀ ਸਫਲਤਾ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਸਯਦ ਸ਼ੌਕਤ ਹੁਸੈਨ ਰਿਜ਼ਵੀ ਨਾਲ ਬੰਬੇ ਵਲ ਲੈ ਗਿਆ। ਉਸਨੇ ਦੁਹਾਈ (1943) ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਂਤਾ ਆਪਟੇ ਨਾਲ ਸੁਰਾਂ ਸਾਂਝੀਆਂ ਕੀਤੀਆਂ। ਇਸ ਫਿਲਮ ਵਿੱਚ ਹੀ ਜਹਾਨ ਨੇ ਦੂਜੀ ਵਾਰ ਹੁਸਨ ਬਾਨੋ ਨਾਮ ਦੀ ਇੱਕ ਹੋਰ ਅਦਾਕਾਰਾ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਆਵਾਜ਼ ਦਿੱਤੀ। ਉਸਨੇ ਉਸੇ ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਰਿਜਵੀ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲਿਆ। 1945 ਤੋਂ 1947 ਤੱਕ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਚਲੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਨੂਰਜਹਾਂ ਭਾਰਤੀ ਫਿਲਮ ਉਦਯੋਗ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਫਿਲਮੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਫਿਲਮਾਂ: ਬੜੀ ਮਾਂ (1945), ਜ਼ੀਨਤ (1945 ਫਿਲਮ), ਗਾਓਂ ਕੀ ਗੋਰੀ (1945), ਅਨਮੋਲ ਘੜੀ (1946), ਅਤੇ ਜੁਗਨੂ (1947 ਫਿਲਮ) 1945 ਤੋਂ 1947 ਦੇ ਸਾਲਾਂ ਦੀਆਂ ਚੋਟੀ ਦੀਆਂ ਕਮਾਈਆਂ ਵਾਲੀਆਂ ਫਿਲਮਾਂ ਸਨ। ==ਦੇਸ਼ਭਗਤੀ ਦੇ ਗੀਤ== 1965 ਦੀ ਭਾਰਤ-ਪਾਕ ਜੰਗ ਦੌਰਾਨ, ਨੂਰ ਜਹਾਂ ਨੇ ਕਈ ਦੇਸ਼ਭਗਤੀ ਦੇ ਗੀਤ ਗਾਏ ਜੋ ਉਹਨਾਂ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਮਕ਼ਬੂਲ ਹੋਏ: *''ਏ ਵਤਨ ਕੇ ਸਜੀਲੇ ਜਵਾਨੋਂ, ਮੇਰੇ ਨਗਮੇ ਤੁਮਹਾਰੇ ਲੀਏ ਹੈਂ'' *''ਇਹ ਪੁੱਤਰ ਹੱਟਾਂ ਤੇ ਨਹੀਂ ਵਿਕਦੇ, ਤੂੰ ਲਭਨੀ ਏ ਵਿਚੋਂ ਬਜਾਰ ਕੁੜੇ'' (ਗੁਲਾਮ ਮੁਸਤਫ਼ਾ ਤੱਬੁਸਮ ਦਾ ਲਿਖਿਆ) *''ਮੇਰਿਆ ਢੋਲ ਸਿਪਾਹੀਆ, ਤੈਨੂੰ ਰਬ ਦੀਆਂ ਰੱਖਾਂ'' *''ਓ ਮਾਹੀ ਛੈਲ ਛਬੀਲਾ, ਹਾਏ ਨੀੰ ਕਰਨੈਲ ਨੀਂ ਜਰਨੈਲ ਨੀਂ'' *''ਯੇਹ ਹਵਾਓੰ ਕੇ ਮੁਸਾਫ਼ਿਰ, ਯੇਹ ਸਮੁੰਦਰੋਂ ਕੇ ਰਾਹੀ, ਮੇਰੇ ਸਿਰ ਬਾਕਫ਼ ਮੁਜਾਹਿਦ, ਮੇਰੇ ਸਫ਼ ਸ਼ਿਕਨ ਸਿਪਾਹੀ'' *''ਰੰਗ ਲਾਏਗਾ ਸ਼ਹੀਦੋਂ ਕਾ ਲਹੂ, ਯੇਹ ਲਹੂ ਸੁਰਖੀ ਹੈ ਆਜ਼ਾਦੀ ਕੇ ਅਫਸਾਨੇ ਕੀ'' *''ਮੇਰਾ ਸੋਹਣਾਂ ਸ਼ਹਿਰ ਕਸੂਰ ਨੀਂ, ਹੋਇਆ ਦੁਨਿਆ ਵਿੱਚ ਮਸ਼ਹੂਰ ਨੀਂ'' ==ਫ਼ਿਲਮੀ ਕੈਰੀਅਰ== {| class="sortable" border="2" cellpadding="4" cellspacing="0" style="width: 300px; margin: 1em 1em 1em 0; background: #f9f9f9; border: 1px #aaa solid; border-collapse: collapse;" |- bgcolor="#CCCCCC" align="center" ! ਸਾਲ !! ਫ਼ਿਲਮ |- |rowspan="3"| 1939 || '''ਗੱਲ ਬਿਲਾਵਲੀ''' |- | '''ਈਮਾਨਦਾਰ''' |- |'''ਪਿਆਮ ਹੱਕ''' |- |rowspan="2"| 1940 || '''ਸਜਨੀ''' |- | '''ਯਮਲਾ ਜੱਟ''' |- |rowspan="4"| 1941 || '''ਚੌਧਰੀ ''' |- | '''ਰੇਡ ਸਿਗਨਲ''' |- | '''ਉਮੀਦ''' |- | '''ਸੁਸਰਾਲ''' |- |rowspan="4"| 1942 || '''ਚਾਂਦਨੀ''' |- | '''ਧੀਰਜ''' |- | '''ਫ਼ਰਿਆਦ''' |- | '''ਖ਼ਾਨਦਾਨ''' |- |rowspan="3"| 1943 || '''ਨਾਦਾਨ ''' |- | '''ਦਿਆਈ''' |- | '''ਨੌਕਰ''' |- |rowspan="2"| 1944 || '''ਲਾਲ਼ ਹਵੇਲੀ''' |- | '''ਦੋਸਤ''' |- |rowspan="4"| 1945 || '''ਜ਼ੀਨਤ''' |- | '''ਗਾਵਂ ਕੀ ਗੋਰੀ''' |- |'''ਬੜੀ ਮਾਂ''' |- | '''ਭਾਈ ਜਾਨ''' |- |rowspan="6"| 1946 || '''ਅਨਮੋਲ ਘੜੀ''' |- | '''ਦਿਲ''' |- | '''ਹਮਜੋਲੀ''' |- | '''ਸੁਫ਼ੀਆ''' |- | '''ਜਾਦੂਗਰ''' |- | '''ਮਹਾਰਾਜਾ ਪਰਤਾਬ''' |- |rowspan="4"| 1947|| '''ਮਿਰਜ਼ਾ ਸਾਹਿਬਾਨ''' |- | '''ਜੁਗਨੂੰ''' |- | '''ਆਬਿਦਾ''' |- | '''ਮੇਰਾ ਭਾਈ''' |- |rowspan="1"| 1951 || '''ਚੰਨ ਵੇ''' |- |rowspan="1"| 1952 || '''ਦੁਪੱਟਾ''' |- |rowspan="2"| 1953 || '''ਗੁਲਨਾਰ''' |- | '''ਅਨਾਰਕਲੀ''' |- |rowspan="1"| 1955 || '''ਪਾਟੇ ਖ਼ਾਨ''' |- |rowspan="2"| 1956 || '''ਲਖਤ-ਏ-ਜਿਗਰ''' |- | '''ਇੰਤਜ਼ਾਰ''' |- |rowspan="1"| 1959 || '''ਨੂਰਾਂ''' |- |rowspan="2"| 1958 || '''ਛੂਮੰਤਰ''' |- | '''ਅਨਾਰਕਲੀ''' |- |rowspan="3"| 1959 || '''ਨੀਂਦ''' |- | '''ਪਰਦੇਸਣ''' |- | '''ਕੋਇਲ''' |- |rowspan="1"| 1961 || '''ਮਿਰਜ਼ਾ ਗ਼ਾਲਿਬ''' |} == ਕੈਰੀਅਰ == [[ਤਸਵੀਰ:Yamla_Jatt_(1940_film).jpg|thumb|ਯਮਲਾ ਜੱਟ ਦਾ ਪੋਸਟਰ (1940) ਨੂਰ ਜਹਾਂ, ਐਮ. ਇਸਮਾਈਲ, ਪ੍ਰਾਣ]] === ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਕੈਰੀਅਰ === ਨੂਰ ਜਹਾਂ ਨੇ ਛੇ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਗਾਉਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਰਵਾਇਤੀ ਲੋਕ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਥੀਏਟਰ ਸਮੇਤ ਕਈ ਸ਼ੈਲੀਆਂ ਵਿੱਚ ਡੂੰਘੀ ਦਿਲਚਸਪੀ ਦਿਖਾਈ।<ref>{{Citation |title=Noor Jahan's death anniversary observed |date=22 December 2019 |url=https://dailytimes.com.pk/525322/noor-jahans-death-anniversary-observed-daily-times |work=Daily Times |access-date=18 June 2021}}</ref><ref name="DawnNews" /><ref name="MillenniumPost" /> ਉਸ ਦੀ ਗਾਉਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਨੂੰ ਸਮਝਦੇ ਹੋਏ, ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਉਸਤਾਦ [[ਗੁਲਾਮ ਮੋਹਮ੍ਮਦ (ਸਂਗੀਤਕਾਰ)|ਗੁਲਾਮ ਮੁਹੰਮਦ]] ਅਤੇ [[ਕਜਨਬਾਈ|ਕੱਜਨਬਾਈ]] ਦੇ ਅਧੀਨ ਕਲਾਸੀਕਲ ਗਾਇਕੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸਿਖਲਾਈ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਭੇਜਿਆ।<ref>{{Citation |title=Noor Jehan — the unforgettable |date=22 December 2018 |url=https://dailytimes.com.pk/336321/noor-jehan-the-unforgettable |work=Daily Times |access-date=26 March 2021}}</ref><ref name="DawnNews" /><ref name="MillenniumPost" /> ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸਿਖਲਾਈ 11 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ [[ਕੋਲਕਾਤਾ|ਕਲਕੱਤਾ]] ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ, ਜਿੱਥੇ ਇੰਸਟ੍ਰਕਟਰਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸੰਗੀਤ ਦੀਆਂ ਪਟਿਆਲਾ ਘਰਾਣੇ ਦੀਆਂ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਅਤੇ ''[[ਠੁਮਰੀ]]'', ''[[ਧਰੁਪਦ|ਧ੍ਰੁਪਦ]]'' ਅਤੇ ''ਖਿਆਲ'' ਦੇ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਦਿੱਤੀ।<ref name="DawnNews">{{Citation |title=Trivia: Things to know about the Melody Queen |date=19 December 2010 |url=https://www.dawn.com/news/592103/trivia-things-to-know-about-the-melody-queen |work=Dawn News |access-date=28 December 2020}}</ref><ref name="MillenniumPost">{{Citation |title=Noor Jehan: The Queen of Melodies |date=29 September 2018 |url=http://www.millenniumpost.in/sundaypost/inland/noor-jehan-the-queen-of-melodies-320908 |work=Millennium Post |access-date=8 July 2021}}</ref> ਨੌ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ, ਨੂਰ ਜਹਾਂ ਨੇ ਪੰਜਾਬੀ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਗੁਲਾਮ ਅਹਿਮਦ ਚਿਸ਼ਤੀ ਦਾ ਧਿ[[ਨਾਅਤ|ਨਾ 'ਤਾ]], ਜਿਸ ਨੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ [[ਲਹੌਰ|ਲਾਹੌਰ]] ਵਿੱਚ ਸਟੇਜ ਨਾਲ ਜਾਣ-ਪਛਾਣ ਕਰਵਾਈ।<ref name="DawnNews"/> ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਲਈ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨ ਲਈ ਕੁਝ ਗ਼ਜ਼ਲਾਂ, ਨਾਤ ਅਤੇ [[ਲੋਕ ਸੰਗੀਤ|ਲੋਕ ਗੀਤ]] ਦੀ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਹ ਅਦਾਕਾਰੀ ਜਾਂ ਪਲੇਅਬੈਕ ਗਾਇਕੀ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਲਈ ਵਧੇਰੇ ਉਤਸੁਕ ਸੀ।<ref name="DawnNews" /> ਇੱਕ ਵਾਰ ਉਸ ਦੀ ਕਿੱਤਾਮੁਖੀ ਸਿਖਲਾਈ ਖਤਮ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਨੂਰਜਹਾਨ ਨੇ ਲਾਹੌਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਭੈਣ ਦੇ ਨਾਲ ਗਾਉਣ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਕੈਰੀਅਰ ਬਣਾਇਆ, ਅਤੇ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਿਨੇਮਾਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਫਿਲਮਾਂ ਦੀ ਸਕ੍ਰੀਨਿੰਗ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਲਾਈਵ ਗੀਤ ਅਤੇ ਡਾਂਸ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਂਦੀ ਸੀ।<ref name="Noor Jehan's Biography">{{Cite web |date=4 June 2008 |title=Noor Jehan's Biography |url=http://freespace.virgin.net/jamal.akbar/noorbiog1.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080604034301/http://freespace.virgin.net/jamal.akbar/noorbiog1.htm |archive-date=4 June 2008 |access-date=25 November 2017}}</ref> ਥੀਏਟਰ ਮਾਲਕ ''ਦੀਵਾਨ ਸਰਦਾਰ ਲਾਲ'' 1930 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਛੋਟੀ ਕੁੜੀ ਨੂੰ ਕਲਕੱਤਾ ਲੈ ਗਿਆ ਅਤੇ ਪੂਰਾ ਪਰਿਵਾਰ ਅੱਲ੍ਹਾ ਵਸਾਈ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਵੱਡੀਆਂ ਭੈਣਾਂ, ਈਦੇਨ ਬਾਈ ਅਤੇ ਹੈਦਰ ਬੰਦੀ ਦੇ ਫਿਲਮੀ ਕਰੀਅਰ ਨੂੰ ਵਿਕਸਤ ਕਰਨ ਦੀ ਉਮੀਦ ਵਿੱਚ ਕਲਕੱਤਾ ਚਲਾ ਗਿਆ।<ref name="DawnNews"/> [[ਮੁਖਤਾਰ ਬੇਗਮ]] (ਅਭਿਨੇਤਰੀ [[ਸਬੀਹਾ ਖ਼ਾਨੁਮ|ਸਬੀਹਾ ਖਾਨਮ]] ਨਾਲ ਉਲਝਣ ਵਿੱਚ ਨਾ ਪੈਣਾ) ਨੇ ਭੈਣਾਂ ਨੂੰ ਫਿਲਮ ਕੰਪਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਨਿਰਮਾਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸਿਫਾਰਸ਼ ਕੀਤੀ।<ref name="DawnNews" /> ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਤੀ [[ਆਗਾ ਹਸ਼ਰ ਕਸ਼ਮੀਰੀ]] ਨੂੰ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਿਫਾਰਸ਼ ਕੀਤੀ, ਜੋ ਇੱਕ ਮੈਦਾਨ ਥੀਏਟਰ (ਵੱਡੇ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਨੂੰ ਰੱਖਣ ਲਈ ਇੱਕ ਤੰਬੂ ਥੀਏਟਰ) ਦੇ ਮਾਲਕ ਸਨ।<ref name="DawnNews" /> ਇਹ ਇੱਥੇ ਸੀ ਕਿ ਵਸਾਈ ਨੂੰ ਸਟੇਜ ਦਾ ਨਾਮ ਬੇਬੀ ਨੂਰ ਜਹਾਂ ਮਿਲਿਆ ਸੀ।<ref name="DawnNews" /> ਉਸ ਦੀਆਂ ਵੱਡੀਆਂ ਭੈਣਾਂ ਨੂੰ ਸੇਠ ਸੁਖ ਕਰਨਾਨੀ ਕੰਪਨੀ, ਇੰਦਰਾ ਮੂਵੀਟੋਨ ਵਿੱਚ ਨੌਕਰੀ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹ ''ਪੰਜਾਬ ਮੇਲ'' ਵਜੋਂ ਜਾਣੀਆਂ ਗਈਆਂ।<ref name="CITEREFNoor1">{{Cite web |title=Noor Jahan Biography |url=http://freespace.virgin.net/jamal.akbar/noorbiog1.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20080604034301/http://freespace.virgin.net/jamal.akbar/noorbiog1.htm |archive-date=4 June 2008 |access-date=29 May 2008}}</ref> 1935 ਵਿੱਚ, ਕੇ. ਡੀ. ਮਹਿਰਾ ਨੇ ਪੰਜਾਬੀ ਫਿਲਮ ''ਪਿੰਡ ਦੀ ਕੁੜੀ'' ਦਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਨੂਰ ਜਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਭੈਣਾਂ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਗੀਤ "ਲੰਘ ਆ ਪਤੰਨ ਚੰਨਾ ਦਾ ਓ ਯਾਰ" ਗਾਇਆ, ਜੋ ਉਸ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲੀ ਹਿੱਟ ਫਿਲਮ ਬਣ ਗਈ।<ref name="DawnNews"/> ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਇਸੇ ਕੰਪਨੀ ਦੀ ''ਮਿਸਰ ਕਾ ਸਿਤਾਰਾ'' (1936) ਨਾਮਕ ਫਿਲਮ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਦਾਮੋਦਰ ਸ਼ਰਮਾ ਲਈ ਗਾਇਆ। ਜਹਾਨ ਨੇ 1937 ਦੀ ਫ਼ਿਲਮ ''ਹੀਰ-ਸੱਯਾਲ'' ਵਿੱਚ ਹੀਰ ਦੀ ਬਾਲ ਭੂਮਿਕਾ ਵੀ ਨਿਭਾਈ ਸੀ।<ref name="DawnNews" /> ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਉਸ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਗੀਤਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ, "ਸ਼ਾਲਾ ਜਵਾਨੀਆਂ ਮਾਨੇ" ਦਲਸੁੱਖ ਪੰਚੋਲੀ ਦੀ ਪੰਜਾਬੀ ਫਿਲਮ ''ਗੁਲ ਬਕਾਵਲੀ'' (1939) ਦਾ ਹੈ।<ref name="DawnNews" /> ਇਹ ਸਾਰੀਆਂ ਪੰਜਾਬੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਕਲਕੱਤਾ ਵਿੱਚ ਬਣੀਆਂ ਸਨ।<ref name="DawnNews" /> ਕਲਕੱਤਾ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਸਾਲ ਰਹਿਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਨੂਰਜਹਾਨ 1938 ਵਿੱਚ ਲਾਹੌਰ ਵਾਪਸ ਆ ਗਈ । 1939 ਵਿੱਚ, ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੰਗੀਤ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ [[ਗੁਲਾਮ ਹੈਦਰ (ਸੰਗੀਤਕਾਰ)|ਗੁਲਾਮ ਹੈਦਰ]] ਨੇ ਨੂਰ ਜਹਾਨ ਲਈ ਗੀਤ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਜਿਸ ਨਾਲ ਨੂਰ ਜਹਾਨ ਆਪਣੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਉਸ ਦਾ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸਲਾਹਕਾਰ ਬਣ ਗਿਆ।<ref name="DawnNews" /> [[ਤਸਵੀਰ:Noor_Jehan_in_Zeenat.jpg|thumb|1945 ਦੀ ਫ਼ਿਲਮ ਜ਼ੀਨਤ ਵਿੱਚ ਨੂਰ ਜਹਾਨ]] ਸੰਨ 1942 ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ 'ਖਾਨ' (1942) ਵਿੱਚ [[ਪ੍ਰਾਣ (ਐਕਟਰ)|ਪ੍ਰਾਣ]] ਦੇ ਨਾਲ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ।<ref name="DawnNews"/> ਇਹ ਇੱਕ ਬਾਲਗ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਭੂਮਿਕਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਇਹ ਫਿਲਮ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਸਫਲਤਾ ਸੀ।<ref name="DawnNews" /> 'ਖਾਨਦਾਨ' ਦੀ ਸਫਲਤਾ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਸਈਦ ਸ਼ੌਕਤ ਹੁਸੈਨ ਰਿਜ਼ਵੀ ਨਾਲ [[ਮੁੰਬਈ|ਬੰਬਈ]] ਚਲੇ ਜਾਣ ਲਈ ਕਿਹਾ।<ref name="DawnNews" /> ਉਸ ਨੇ ''ਦੁਹਾਈ'' (1943) ਵਿੱਚ [[ਸ਼ਾਂਤਾ ਆਪਟੇ]] ਨਾਲ ਧੁਨਾਂ ਸਾਂਝੀਆਂ ਕੀਤੀਆਂ।<ref name="DawnNews" /> ਇਸ ਫ਼ਿਲਮ ਵਿੱਚ ਜਹਾਨ ਨੇ ਦੂਜੀ ਵਾਰ ਹੁਸਨ ਬਾਨੋ ਨਾਮ ਦੀ ਇੱਕ ਹੋਰ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਆਵਾਜ਼ ਦਿੱਤੀ ਸੀ।<ref name="DawnNews" /> ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਉਸੇ ਸਾਲ ਰਿਜ਼ਵੀ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲਿਆ।<ref name="us-noorJahan">{{Cite web |date=21 September 2001 |title=Noor Jahan |url=http://upperstall.com/profile/noor-jehan/ |access-date=16 November 2017 |publisher=Upper Stall |archive-date=17 ਸਤੰਬਰ 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180917215259/https://upperstall.com/profile/noor-jehan/ |url-status=dead }}</ref> 1945 ਤੋਂ 1947 ਤੱਕ ਉਹ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਰਹੀ ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਚਲੀ ਗਈ, ਨੂਰ ਜਹਾਨ ਭਾਰਤੀ ਫਿਲਮ ਉਦਯੋਗ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਫਿਲਮ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ।<ref name="DawnNews" /> ਉਸ ਦੀਆਂ ਫਿਲਮਾਂਃ ਬਡ਼ੀ ਮਾਂ, ਜ਼ੀਨਤ, ਗਾਓਂ ਕੀ ਗੋਰੀ (ਸਾਰੇ 1945) ਅਨਮੋਲ ਘੜੀ (1946) ਮਿਰਜ਼ਾ ਸਾਹਿਬਾਂ (1947) ਅਤੇ ਜੁਗਨੂ (1947) 1945 ਤੋਂ 1947 ਤੱਕ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਮਾਈ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਫਿਲਮਾਂ ਸਨ। ਮਿਰਜ਼ਾ ਸਾਹਿਬਾਂ ਉਸ ਦੀ ਆਖਰੀ ਫਿਲਮ ਸੀ ਜੋ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਈ ਸੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ [[ਪ੍ਰਿਥਵੀਰਾਜ ਕਪੂਰ]] ਦੇ ਭਰਾ ਤ੍ਰਿਲੋਕ ਕਪੂਰ ਦੇ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।<ref>{{Cite web |date=13 August 2016 |title=The break in the script: How did Partition affect the film industry? |url=https://www.hindustantimes.com/art-and-culture/the-break-in-the-script-how-did-partition-affect-the-film-industry/story-12NhRiWPYwiFKRJyb0ejgN.html |access-date=25 March 2019 |website=Hindustan Times |language=en}}</ref> ਸੁਰਈਆ ਦੇ ਨਾਲ, ਉਹ ਆਜ਼ਾਦੀ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਸਟਾਰ ਸੀ।<ref name="Follywood Flashback">{{Cite book|location=New Delhi}}</ref> === ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰੀ ਕੈਰੀਅਰ === 1947 ਵਿੱਚ, ਰਿਜ਼ਵੀ ਅਤੇ ਨੂਰ ਜਹਾਨ ਨੇ [[ਬਰਤਾਨਵੀ ਰਾਜ|ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਭਾਰਤੀ ਸਾਮਰਾਜ]] ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਜਾਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ [[ਭਾਰਤ ਦੀ ਵੰਡ]] ਹੋਈ।<ref name="DawnNews"/> ਉਹ ਬੰਬਈ ਛੱਡ ਕੇ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ [[ਕਰਾਚੀ]] ਵਿੱਚ ਸੈਟਲ ਹੋ ਗਏ।<ref name="DawnNews" /> ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਵੱਸਣ ਤੋਂ ਤਿੰਨ ਸਾਲ ਬਾਅਦ,ਨੂਰ ਜਹਾਨ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਫਿਲਮ ਚੰਨ ''ਵੇ'' (1951) ਵਿੱਚ ਸੰਤੋਸ਼ ਕੁਮਾਰ ਦੇ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਕਿ ਇੱਕ ਨਾਇਕਾ ਅਤੇ ਪਲੇਅਬੈਕ ਗਾਇਕਾ ਵਜੋਂ ਉਸ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਫਿਲਮ ਵੀ ਸੀ। ਸ਼ੌਕਤ ਹੁਸੈਨ ਰਿਜ਼ਵੀ ਅਤੇ ਨੂਰ ਜਹਾਨ ਨੇ ਮਿਲ ਕੇ ਇਸ ਫਿਲਮ ਦਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਨੂਰ ਜਹਾਨ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਮਹਿਲਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਬਣੀ।<ref name="DawnNews"/> ਇਹ ਸੰਨ 1951 ਵਿੱਚ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਮਾਈ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਫਿਲਮ ਬਣ ਗਈ। ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਨੂਰ ਜਹਾਨ ਦੀ ਦੂਜੀ ਫਿਲਮ ''ਦੁਪੱਟਾ'' (1952) ਸੀ ਜਿਸ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਅਸਲਮ ਲੋਧੀ ਨੇ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਸਿਬਤੇਨ ਫਾਜ਼ਲੀ ਨੇ ਕੀਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਏ. ਐਚ. ਰਾਣਾ ਨੇ ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨ ਮੈਨੇਜਰ ਵਜੋਂ ਸਹਾਇਤਾ ਕੀਤੀ ਸੀ।<ref name="DawnNews" /> ਫਿਲਮ 'ਦੁਪੱਟਾ' ਫਿਲਮ 'ਚੰਨ ਵੇ' (1951) ਨਾਲੋਂ ਵੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸਫਲ ਸਾਬਤ ਹੋਈ।<ref name="DawnNews" /> 1953 ਅਤੇ 1954 ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਨੂਰ ਜਹਾਨ ਅਤੇ ਰਿਜ਼ਵੀ ਨੂੰ ਕਈ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਅਤੇ ਨਿੱਜੀ ਮਤਭੇਦਾਂ ਕਾਰਨ ਤਲਾਕ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ।<ref name="DawnNews"/> ਉਸਨੇ ਤਿੰਨ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਹਿਰਾਸਤ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ।<ref name="DawnNews" /> ਸੰਨ 1959 ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ ਹੋਰ ਫ਼ਿਲਮ ਅਦਾਕਾਰ, ਏਜਾਜ਼ ਦੁਰਾਨੀ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲਿਆ, ਜੋ ਉਸ ਤੋਂ ਨੌਂ ਸਾਲ ਛੋਟਾ ਸੀ।<ref name="us-noorJahan"/> ਦੁਰਾਨੀ ਨੇ ਉਸ ਉੱਤੇ ਅਦਾਕਾਰੀ ਛੱਡਣ ਲਈ ਦਬਾਅ ਪਾਇਆ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਅਭਿਨੇਤਰੀ/ਗਾਇਕਾ ਵਜੋਂ ਉਸ ਦੀ ਆਖਰੀ ਫਿਲਮ ''ਗਾਲਿਬ'' (1961) ਸੀ।<ref name="us-noorJahan" /><ref name="DawnNews" /> ਇਸ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਿਤ ਕੱਦ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ।<ref name="DawnNews" /> ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਲਈ ਇੱਕ ਹੋਰ ਦਰਸ਼ਕ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ।<ref name="DawnNews" /> [[ਫ਼ੈਜ਼ ਅਹਿਮਦ ਫ਼ੈਜ਼|ਫੈਜ਼ ਅਹਿਮਦ ਫੈਜ਼]] ਦੀ ''"[[ਮੁਝ ਸੇ ਪਹਿਲੀ ਸੀ ਮੁਹੱਬਤ ਮੇਰੇ ਮਹਿਬੂਬ ਨਾ ਮਾਂਗ|ਮੁਝਸੇ ਪਹਿਲੀ ਸੀ ਮੁਹੱਬਤ ਮੇਰੇ ਮਹਿਬੂਬ ਨਾ ਮਾਂਗ]]"'' ਦੀ ਉਸ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਤਰਨੂਮ ਦੀ ਇੱਕ ਵਿਲੱਖਣ ਉਦਾਹਰਣ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਫਿਲਮ ''ਕਾਇਦੀ'' (1962) ਵਿੱਚ ਰਸ਼ੀਦ ਅਤ੍ਰੇ ਦੇ ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਗੀਤ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕਵਿਤਾ ਦਾ ਪਾਠ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।<ref name="DawnNews" /> ਨੂਰ ਜਹਾਨ ਨੇ ਆਖਰੀ ਵਾਰ 1963 ਵਿੱਚ ਬਾਜੀ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਸੀ।<ref name="DawnNews" /> ਨੂਰ ਜਹਾਨ ਨੇ 33 ਸਾਲ ਦੇ ਕਰੀਅਰ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 1963 ਵਿੱਚ ਫਿਲਮ ਅਦਾਕਾਰੀ ਨੂੰ ਅਲਵਿਦਾ ਕਿਹਾ।<ref name="DawnNews"/> ਛੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਮਾਂ ਹੋਣ ਦੇ ਦਬਾਅ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਸਾਥੀ ਫਿਲਮ ਅਦਾਕਾਰ ਦੀ ਪਤਨੀ ਬਣਨ ਦੀਆਂ ਮੰਗਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਕੈਰੀਅਰ ਛੱਡਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।<ref name="DawnNews" /> ਨੂਰ ਜਹਾਨ ਨੇ ਇੱਕ ਫਿਲਮ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ 14 ਫਿਲਮਾਂ, ਉਰਦੂ ਵਿੱਚ 10 ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ 4 ਫਿਲਮਾਂ ਬਣਾਈਆਂ।<ref name="DawnNews" /> === ਪਲੇਅਬੈਕ ਗਾਇਕ ਵਜੋਂ === ਅਦਾਕਾਰੀ ਛੱਡਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸਨੇ ਪਲੇਅਬੈਕ ਗਾਇਕੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ।<ref name="DawnNews"/> ਉਸ ਨੇ 1960 ਵਿੱਚ ਫਿਲਮ ''ਸਲਮਾ'' ਨਾਲ ਇੱਕ ਪਲੇਅਬੈਕ ਗਾਇਕਾ ਵਜੋਂ ਆਪਣੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ।<ref name="DawnNews" /> ਕਿਸੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਫ਼ਿਲਮ ਲਈ ਉਸ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਪਲੇਅਬੈਕ ਗਾਇਨ 1951 ਦੀ ਫ਼ਿਲਮ 'ਚੰਨ ਵੇ' ਲਈ ਸੀ, ਜਿਸ ਲਈ ਉਹ ਖੁਦ ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਸੀ।<ref name="DawnNews" /> ਉਸ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪੁਰਸਕਾਰ ਮਿਲੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ 1965 ਵਿੱਚ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਾਈਡ ਆਫ਼ ਪਰਫਾਰਮੈਂਸ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ।<ref name="DawnNews" /> ਉਸ ਨੇ ਅਹਿਮਦ ਰੁਸ਼ਦੀ, [[ਮਹਿਦੀ ਹਸਨ]], ਮਸੂਦ ਰਾਣਾ, [[ਨੁਸਰਤ ਫ਼ਤਿਹ ਅਲੀ ਖ਼ਾਨ|ਨੁਸਰਤ ਫਤਿਹ ਅਲੀ ਖਾਨ]] ਅਤੇ ਮੁਜੀਬ ਆਲਮ ਨਾਲ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਯੁਗਲ ਗੀਤ ਗਾਏ।<ref name="DawnNews" /> [[ਤਸਵੀਰ:Noor_Jehan_&_Lata_Mangeshkar.jpg|thumb|ਗਾਇਕ [[ਲਤਾ ਮੰਗੇਸ਼ਕਰ]] ਨਾਲ ਨੂਰ ਜਹਾਨ <ref name="IWMBUZZ">{{Cite web |date=10 November 2020 |title=I am a fan of Noor Jehan, says Lata Mangeshkar |url=https://www.iwmbuzz.com/music/snippets-music/fan-noor-jehan-says-lata-mangeshkar/2020/03/31 |access-date=30 September 2021 |website=IWMBuzz}}</ref>]] ਉਸ ਦੀ ਏਸ਼ੀਆ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਗਾਇਕਾਂ ਨਾਲ ਸਾਂਝ ਅਤੇ ਦੋਸਤੀ ਸੀ, ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ [[ਆਲਮ ਲੋਹਾਰ]] ਅਤੇ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ।<ref name="DawnNews"/> ਨੂਰ ਜਹਾਨ ਨੇ "ਮਹਿਫ਼ਿਲਾਂ " (ਉਸਤਾਦ ਸਲਾਮਤ ਅਲੀ ਖਾਨ, ਉਸਤਾਦ ਫਤਿਹ ਅਲੀ ਖਾਨ, ਉਸਤਾਦ [[ਨੁਸਰਤ ਫ਼ਤਿਹ ਅਲੀ ਖ਼ਾਨ|ਨੁਸਰਤ ਫਤਿਹ ਅਲੀ ਖਾਨ]] ਅਤੇ ਰੋਸ਼ਨ ਆਰਾ ਬੇਗਮ ਦੇ ਲਾਈਵ ਸਮਾਰੋਹ) ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਲਈ ਬਹੁਤ ਯਤਨ ਕੀਤੇ।<ref name="DawnNews" /> [[ਲਤਾ ਮੰਗੇਸ਼ਕਰ]] ਨੇ ਨੂਰ ਜਹਾਨ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਦੀ ਰੇਂਜ 'ਤੇ ਟਿੱਪਣੀ ਕੀਤੀ ਕਿ ਨੂਰ ਜਹਾਨ ਜਿੰਨਾ ਚਾਹੇ ਘੱਟ ਅਤੇ ਉੱਚੀ ਗਾ ਸਕਦੀ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ ਹਮੇਸ਼ਾ ਉਹੀ ਰਹੀ।<ref name="DawnNews" /> ਨੂਰ ਜਹਾਨ ਲਈ ਗਾਉਣਾ ਅਸਾਨ ਨਹੀਂ ਸੀ ਬਲਕਿ ਭਾਵਨਾਤਮਕ ਅਤੇ ਸਰੀਰਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਥਕਾਉਣ ਵਾਲਾ ਅਭਿਆਸ ਸੀ।<ref name="fridaytimes">{{Cite news|url=http://www.thefridaytimes.com/beta3/tft/article.php?issue=20121102&page=24|title=Madam Ji - Part I|last=Ally Adnan|work=The Friday Times|access-date=16 November 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20131029192712/http://www.thefridaytimes.com/beta3/tft/article.php?issue=20121102&page=24|archive-date=29 October 2013|issue=88|volume=XXIV}}</ref> 1990 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ, ਨੂਰ ਜਹਾਨ ਨੇ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੀ ਡੈਬਿਊਟੈਂਟ ਅਭਿਨੇਤਰੀ [[ਨੀਲੀ]] ਅਤੇ [[ਰੀਮਾ ਖ਼ਾਨ|ਰੀਮਾ]] ਲਈ ਵੀ ਗਾਇਆ।<ref name="DawnNews" /> ਇਸੇ ਕਾਰਨ ਸਬਿਹਾ ਖਾਨਮ ਨੇ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ''ਸਦਾਬਹਾਰ'' (ਸਦਾ ਹਰੀ) ਕਿਹਾ। ਉਸ ਦੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਨੂੰ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦਰਮਿਆਨ 1965 ਦੀ ਜੰਗ ਦੌਰਾਨ ਉਸ ਦੇ ਦੇਸ਼ ਭਗਤੀ ਦੇ ਗੀਤਾਂ ਨਾਲ ਹੋਰ ਵਧਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।<ref name="DawnNews" /> 1971 ਵਿੱਚ ਮੈਡਮ ਨੂਰ ਜਹਾਨ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਤੋਂ ਇੱਕ ਨੁਮਾਇੰਦੇ ਵਜੋਂ ਵਿਸ਼ਵ ਗੀਤ ਉਤਸਵ ਲਈ ਟੋਕੀਓ ਗਈ ਸੀ।<ref name="DawnNews"/> ਨੂਰ ਜਹਾਨ ਨੇ 1982 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਬੋਲਟ ਫਿਲਮਾਂ ਦੀ ਗੋਲਡਨ ਜੁਬਲੀ ਮਨਾਉਣ ਲਈ ਭਾਰਤ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕੀਤਾ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ [[ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ]] ਨੂੰ ਮਿਲੀ ਅਤੇ [[ਮੁੰਬਈ|ਬੰਬਈ]] ਵਿੱਚ [[ਦਲੀਪ ਕੁਮਾਰ|ਦਿਲੀਪ ਕੁਮਾਰ]] ਅਤੇ [[ਲਤਾ ਮੰਗੇਸ਼ਕਰ]] ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਵਾਗਤ ਕੀਤਾ।<ref name="DawnNews"/> ਉਹ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਪੁਰਾਣੇ ਨਾਇਕਾਂ ਅਤੇ ਕੋਸਟਾਰਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸੁਰੇਂਦਰ, ਪ੍ਰਾਣ, ਸੁਰਈਆ, ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਨੌਸ਼ਾਦ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ।<ref name="DawnNews" /> ਵੈੱਬਸਾਈਟ ਵੂਮੈਨ ਆਨ ਰਿਕਾਰਡ ਨੇ ਕਿਹਾਃ "ਨੂਰ ਜਹਾਨ ਨੇ ਆਪਣੇ ਗਾਉਣ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਹੱਦ ਤੱਕ ਜਨੂੰਨ ਦਾ ਸੰਚਾਰ ਕੀਤਾ ਜੋ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਨਾਲ ਬੇਜੋੜ ਸੀ। ਪਰ ਉਹ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਚਲੀ ਗਈ।"<ref name="fridaytimes"/> ਸੰਨ 1991 ਵਿੱਚ, ਵੈਨੇਸਾ ਰੈਡਗਰੇਵ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਰਾਇਲ ਐਲਬਰਟ ਹਾਲ [[ਲੰਡਨ]] ਵਿਖੇ ਆਯੋਜਿਤ ਮੱਧ ਪੂਰਬ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਲਾਭ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਲਈ ਇੱਕ ਫੰਡ ਇਕੱਠਾ ਕਰਨ ਦੇ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨ ਲਈ ਸੱਦਾ ਦਿੱਤਾ।<ref name="DailyTimes">{{Cite news|url=https://dailytimes.com.pk/120092/remembering-madam-ji-one-more-time/|title=Remembering Madam Ji, one more time|date=24 June 2023|work=Daily Times}}</ref> ਲਿਓਨਲ ਰਿਚੀ, ਬੌਬ ਗੇਲਡੋਫ, [[ਮੇਡੋਨਾ (ਗਾਇਕਾ)|ਮੈਡੋਨਾ]], ਬੁਆਏ ਜਾਰਜ ਅਤੇ ਡੁਰਾਨ ਡੁਰਾਨ ਸਟਾਰ-ਸਟੱਡਡ ਈਵੈਂਟ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਕਲਾਕਾਰ ਸਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਈ ਹੋਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਥੀਸਪਿਅਨ ਜੌਨ ਗਿਲਗੁਡ, ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜੇਤੂ ਨਾਟਕਕਾਰ ਹੈਰੋਲਡ ਪਿੰਟਰ ਅਤੇ ਆਸਕਰ ਜੇਤੂ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਡੈਮ ਪੇਗੀ ਐਸ਼ਕ੍ਰਾਫਟ ਨੇ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਸੀ।<ref name="DailyTimes" /> ਉਸ ਨੇ ਫਿਲਮ 'ਦਮਾ ਦਮ ਮਸਤ ਕਲੰਦਰ/ਆਲਮੀ ਗੁੰਡੇ' ਲਈ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਲੋਕ ਗਾਇਕ, ਗੀਤਕਾਰ ਅਤੇ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਅਕਰਮ ਰਾਹੀ ਦਾ ਇੱਕ ਗੀਤ 'ਸਾਇਆਂ ਸਾਡੇ ਨਾਲ' ਵੀ ਗਾਇਆ ਹੈ।[pa] ==ਹਵਾਲੇ== {{reflist|group=lower-alpha}} {{Reflist}} ==ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ== * {{IMDb name|id=0420451|name=Noor Jehan Biography}}, Retrieved 16 November 2017 * {{cite news |url=https://www.dawn.com/news/377970/islamabad-rich-tributes-paid-to-noor-jehan |title=ISLAMABAD: Rich tributes paid to Noor Jehan |date=24 December 2004 |newspaper=Dawn |access-date=16 November 2017}} * {{cite news |url=http://www.dawn.com/weekly/images/archive/020210/images6.htm |title=The Melody Queen lives on |date=10 February 2002 |first=Shanaz |last=Ramzi |access-date=16 November 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090212092048/http://www.dawn.com/weekly/images/archive/020210/images6.htm |archive-date=12 February 2009 |newspaper=Dawn |url-status=dead}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1926]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2000]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਔਰਤਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਫਿਲਮ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਰਤਾਨਵੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਲੋਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਸੂਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਲੋਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲਾਹੌਰ ਦੇ ਲੋਕ]] swjcpo8zo9x5o6jnd20kpawqn1bfrno 0 28609 846452 845961 2026-09-18T10:32:55Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 846452 wikitext text/x-wiki {{Infobox musical artist | name = ਮਜਰੂਹ ਸੁਲਤਾਨਪੁਰੀ | image = Majrooh Sultanpuri & Ubaid Azam Azmi(cropped on Majrooh Sultanpuri).jpg | alt = | caption = | birth_date = {{birth date|df=yes|1919|10|1}} | death_date = {{Death date and age|2000|5|24|1919|10|1|df=y}} | death_place = [[ਮੁੰਬਈ]] | occupation = ਕਵੀ, ਗੀਤਕਾਰ | background = non_performing_personnel | birth_place = ਨਿਜ਼ਾਮਾਬਾਦ, [[ਆਜਮਗੜ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ]], [[ਸੰਯੁਕਤ ਪ੍ਰਾਂਤ]], ਭਾਰਤ | years_active = 1946–2000 | birth_name = ਅਸਰਾਰ ਹੁਸੈਨ ਖਾਨ | alias = | website = }} '''ਮਜਰੂਹ ਸੁਲਤਾਨਪੁਰੀ''' (1 ਅਕਤੂਬਰ 1919 − 24 ਮਈ 2000) ਇੱਕ [[ਉਰਦੂ]] ਕਵੀ, ਅਤੇ ਗੀਤਕਾਰ ਸੀ। ਉਹ 1950 ਵਿਆਂ ਅਤੇ ਸ਼ੁਰੂ 1960 ਵਿਆਂ ਵਿੱਚ ਹਿੰਦੀ ਸਿਨਮੇ ਦੀਆਂ ਸਿਖਰਲੀਆਂ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਹਸਤੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਅਤੇ [[ਪ੍ਰਗਤੀਸ਼ੀਲ ਲਿਖਾਰੀ ਲਹਿਰ]] ਦਾ ਥੰਮ ਸੀ।<ref>{{cite book |title= Indian Literature and Popular Cinema|last= Pauwels|first= Heidi R. M. |authorlink= |coauthors= |year= 2008 |publisher= [[Routledge]] |location= |isbn= 0-415-44741-0 |url= |page= 210 }}</ref><ref>{{cite book |title= The Light |last= Zaheer |first= Sajjad |authorlink= |coauthors= Azfar, Amina |year= 2006 |publisher= [[Oxford University Press]] |location= |isbn= 0-19-547155-5 |pages= |url= }}</ref><ref>[http://www.downmelodylane.com/majrooh.html Majrooh Sultanpuri Biography] downmelodylane.com.</ref> ਉਸ ਨੂੰ 20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਆਧੁਨਿਕ ਉਰਦੂ ਕਵੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਗਿਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।<ref>[http://www.screenindia.com/old/nov05/music1.htm Majrooh Sultanpuri: Beyond the chains] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100715151113/http://www.screenindia.com/old/nov05/music1.htm |date=2010-07-15 }} [[Screen (magazine)]].</ref><ref>[http://www.urdupoetry.com/profile/majrooh.html Majrooh Sultanpuri Profile] urdupoetry.com.</ref> ==ਅਰੰਭ ਦਾ ਜੀਵਨ== ਮਜਰੂਹ ਸੁਲਤਾਨਪੁਰੀ ਦਾ ਜਨਮ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਸੁਲਤਾਨਪੁਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਰਾਜਪੂਤ [[ਮੁਸਲਮਾਨ|ਮੁਸਲਿਮ]] ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਅਸਰਾਰ ਉਲ ਹਸਨ ਖਾਨ ਵਜੋਂ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜਿੱਥੇ ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ 1919/1920<ref name="guru">{{cite book |title=Guru Dutt: A Life in Cinema |url=https://archive.org/details/guruduttlifeinci0000kabi |last=Kabir |first=Nasreen Munni Kabir |year=1996 |publisher=[[Oxford University Press]] |isbn=0-19-563849-2 }}</ref> ਵਿੱਚ ਪੁਲਿਸ ਵਿਭਾਗ<ref name="hindi">{{cite book |title=Encyclopaedia of Hindi Cinema |url=https://archive.org/details/encyclopaediaofh0000unse_p6q3 |last=Chatterjee |first=Saibal |author2=Nihalani, Govind |year=2003 |publisher=[[Encyclopædia Britannica]] |location=India |isbn=81-7991-066-0 }}</ref> ਵਿੱਚ ਤਾਇਨਾਤ ਸਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ,ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਇੱਕ ਪੁਲਿਸ ਅਧਿਕਾਰੀ ਦੇ ਅਹੁਦੇ ਤੇ ਸੀ ਪਰ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਉਤਸੁਕ ਨਹੀਂ ਸਨ ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ ਮਜਰੂਹ ਨੂੰ ਰਵਾਇਤੀ 'ਮਦਰੱਸਾ ਸਿੱਖਿਆ' ਲਈ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਉਸਨੇ [[ਦਰਸ-ਏ-ਨਿਜ਼ਾਮੀ]] ਦੀ ਯੋਗਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ - ਇੱਕ ਸੱਤ ਸਾਲਾਂ ਦਾ ਕੋਰਸ ਕੀਤਾ। ਜਿਸ ਨੇ [[ਅਰਬੀ ਭਾਸ਼ਾ|ਅਰਬੀ]] ਅਤੇ [[ਫ਼ਾਰਸੀ ਭਾਸ਼ਾ|ਫ਼ਾਰਸੀ]] ਵਿੱਚ ਮੁਹਾਰਤ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਧਾਰਮਿਕ ਮਾਮਲਿਆਂ 'ਤੇ ਧਿਆਨ ਦਿੱਤਾ- ਅਤੇ ਫਿਰ 'ਅਲਿਮ' ਦਾ ਸਰਟੀਫਿਕੇਟ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। == ਫਿਲਮਾਂ == ਸੰਨ 1945 ਵਿੱਚ, ਮਜਰੂਹ ਇੱਕ ਮੁਸ਼ਾਇਰੇ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣ ਲਈ ਸਾਬੂ ਸਿੱਦੀਕੀ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਵਿਖੇ [[ਮੁੰਬਈ|ਬੰਬਈ]] ਗਏ ਸੀ। ਇੱਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਗ਼ਜ਼ਲਾਂ ਅਤੇ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਮਿਲੀ। ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਸਰੋਤਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਫਿਲਮ ਨਿਰਮਾਤਾ ਏ. ਆਰ. ਕਰਦਾਰ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ [[ਜਿਗਰ ਮੋਰਾਦਾਬਾਦੀ]] ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਕੀਤਾ ਜਿਸ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਮਜਰੂਹ ਨਾਲ ਜੁੜਣ ਲਈ ਉਸ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਕੀਤੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਮਜਰੂਹ ਨੇ ਫਿਲਮਾਂ ਲਈ ਲਿਖਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਲਿਖਣ ਨੂੰ ਵਧੀਆ ਨਹੀਂ ਸਨ ਸਮਝਦੇ। ਪਰ ਜਿਗਰ ਮੋਰਾਦਾਬਾਦੀ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਮਨਾ ਲਿਆ ਕਿ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਲਿਖਣ ਨਾਲ ਚੰਗੀ ਕਮਾਈ ਹੋਵੇਗੀ ਅਤੇ ਇਸ ਨਾਲ ਮਜਰੁਹ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦਾ ਪਾਲਣ ਪੋਸ਼ਣ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਹੋਵੇਗੀ । ਫਿਰ ਏ.ਆਰ. ਕਰਦਾਰ ਉਸ ਨੂੰ ਸੰਗੀਤਕਾਰ [[ਨੌਸ਼ਾਦ]] ਕੋਲ ਲੈ ਗਿਆ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਨੌਜਵਾਨ ਲੇਖਕ ਦੀ ਪਰਖ ਕੀਤੀ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਮਜਰੂਹ ਨੂੰ ਇੱਕ ਧੁਨ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਉਸੇ ਮੀਟਰ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਲਿਖਣ ਲਈ ਕਿਹਾ, ਅਤੇ ਮਜਰੂਹ ਨੇ 'ਜਬ ਉਸੇ ਗੇਸੂ ਬਿਖਰੇ', 'ਬਾਦਲ ਆਏ ਝੂਮ ਕੇ'... ਲਿਖਿਆ।ਨੌਸ਼ਾਦ ਨੂੰ ਉਹ ਪਸੰਦ ਆਇਆ ਜੋ ਉਸ ਨੇ ਲਿਖਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਮਜਰੂਹ ਨੂੰ ਫਿਲਮ ਸ਼ਾ''ਸ਼ਾਹ ਜਹਾਨ'' (1946) ਲਈ ਗੀਤਕਾਰ ਵਜੋਂ ਸਾਈਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।<ref>{{Cite web |date=19 April 2011 |title=K L saigal -shahjehan-1946-majrooh sultanpuri |url=https://www.youtube.com/watch?v=nQQPV-DtY3s |url-status=bot: unknown |archive-url=https://web.archive.org/web/20180421064126/https://www.youtube.com/watch?v=nQQPV-DtY3s |archive-date=21 ਅਪ੍ਰੈਲ 2018 |access-date=11 May 2018 |publisher=YouTube }}</ref><ref name="BBC">{{Cite news|url=https://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/763291.stm|title=Hindi film songwriter dies|date=25 May 2000|work=[[BBC News]]|access-date=11 May 2018}}</ref> ਮਜਰੂਹ ਨੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ 'ਨਾਟਕ' (1947) ਅਤੇ 'ਅੰਜੁਮਨ' (1948) ਵਰਗੀਆਂ ਫਿਲਮਾਂ ਲਈ ਗੀਤ ਲਿਖੇ ਪਰ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵੱਡੀ ਸਫਲਤਾ [[ਮਹਿਬੂਬ ਖਾਨ]] ਦੀ 'ਅੰਦਾਜ਼' (1949) ਵਿੱਚ ਲਿਖਣ ਨਾਲ ਮਿਲੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ 1949 ਵਿੱਚ ਆਪਣੀਆਂ ਸਿਆਸੀ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਲਈ ਦੋ ਸਾਲ ਦੀ ਕੈਦ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਸੁਣਾਈ ਗਈ ਸੀ। ਆਪਣੇ ਫਿਲਮੀ ਕਰੀਅਰ ਨੂੰ ਨਵੇਂ ਸਿਰੇ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਮਜਰੂਹ ਨੇ ਆਖਰਕਾਰ [[ਗੁਰੂ ਦੱਤ]] ਦੀਆਂ ਫਿਲਮਾਂ ਬਾਜ਼ (1953) ਨਾਲ ਦੁਬਾਰਾ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ।<ref name="auto">{{Cite web |title=The Lyrical Leftist: Remembering Majrooh Sultanpuri at 100 |url=https://thewire.in/the-arts/the-lyrical-leftist-remembering-majrooh-sultanpuri-at-100 |website=The Wire}}</ref> ਮਜਰੂਹ ਸੁਲਤਾਨਪੁਰੀ ਨੇ ਅਨਿਲ ਬਿਸਵਾਸ, [[ਨੌਸ਼ਾਦ]], [[ਗੁਲਾਮ ਮੋਹਮ੍ਮਦ (ਸਂਗੀਤਕਾਰ)|ਗੁਲਾਮ ਮੁਹੰਮਦ]], [[ਮਦਨ ਮੋਹਨ]], [[ਓ. ਪੀ. ਨਈਅਰ]], ਰੋਸ਼ਨ, [[ਸਲਿਲ ਚੌਧਰੀ]], [[ਚਿੱਤਰਗੁਪਤ (ਫਿਲਮੀ ਸੰਗੀਤਕਾਰ)|ਚਿੱਤਰਗੁਪਤ]], ਐਨ. ਦੱਤਾ, [[ਕਲਿਆਣਜੀ-ਆਨੰਦਜੀ]], [[ਲਕਸ਼ਮੀਕਾਂਤ-ਪਿਆਰੇ ਲਾਲ|ਲਕਸ਼ਮੀਕਾਂਤ-ਪਿਆਰੇਲਾਲ]] ਅਤੇ ਆਰ. ਡੀ. [[ਰੌਸ਼ਨ (ਸੰਗੀਤ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ)|ਬਰਮਨ]] ਵਰਗੇ ਕਈ ਸੰਗੀਤ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕਾਂ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।<ref>{{Cite web |title=R. D. Burman |url=http://www.panchamonline.com/articles/thatsmytune.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20230421231829/http://www.panchamonline.com/articles/thatsmytune.pdf |archive-date=21 April 2023 |access-date=18 January 2009}}</ref> ਗੀਤਕਾਰ ਵਜੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਖਰੀ ਫਿਲਮ 'ਵਨ 2 ਕਾ 4 "ਸੀ, ਜੋ ਸੰਨ 2001 ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਈ ਸੀ। ==ਹਵਾਲੇ== {{ਹਵਾਲੇ}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉਰਦੂ-ਭਾਸ਼ਾ ਕਵੀ]] 13m55et21k4tuj3nkn9h88fbalswan4 0 44770 846443 846336 2026-09-18T07:46:16Z Sandeepchhattiana 24284 /* ਵਿਦਿਅਕ ਅਦਾਰੇ */ ਸਕੂਲਾਂ ਨਾਲ ਰੈਫਰੈਂਸ ਦਿੱਤੀ ਪਹਿਲਾਂ ਸਿਰਫ ਨਾਮ ਹੀ ਸਨ 846443 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = ਛੱਤਿਆਣਾ | native_name = ਛੱਤੇਆਣਾ | settlement_type = ਪਿੰਡ | image_skyline = | image_alt = | image_caption = | pushpin_map = India Punjab | pushpin_label_position = | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤੀ | latd = 30.328834 | latNS = N | longd = 74.669480 | longEW = E | coordinates_display = inline,title | subdivision_type = ਦੇਸ਼ | subdivision_name = ਭਾਰਤ | subdivision_type1 = ਰਾਜ | subdivision_name1 = [[ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ|ਪੰਜਾਬ]] | subdivision_type2 = ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ | subdivision_name2 = [[ਸ੍ਰੀ ਮੁਕਤਸਰ ਸਾਹਿਬ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ|ਸ੍ਰੀ ਮੁਕਤਸਰ ਸਾਹਿਬ]] | subdivision_type3 = ਬਲਾਕ | subdivision_name3 = ਕੋਟ ਭਾਈ | subdivision_type4 = ਪੁਲਿਸ ਥਾਣਾ | subdivision_name4 = ਕੋਟ ਭਾਈ | government_type = ਗ੍ਰਾਮ ਪੰਚਾਇਤ | governing_body = ਗ੍ਰਾਮ ਪੰਚਾਇਤ ਛੱਤਿਆਣਾ | leader_title = ਸਰਪੰਚ | leader_name = ਗੁਰਪ੍ਰੀਤ ਕੌਰ | established_title = | established_date = | founder = | named_for = | unit_pref = Metric | area_total_km2 = 9.92 | area_footnotes = ਲਗਭਗ 2,477 ਏਕੜ (ਲਗਭਗ 2,477 ਕਿੱਲੇ) | elevation_m = 185 | population_total = 3815 | population_as_of = 2011 | population_density_km2 = 397 | population_footnotes = 2011 ਦੀ ਜਨਗਣਨਾ ਅਨੁਸਾਰ | population_note = ਲਗਭਗ 658 ਘਰ; ਲਗਭਗ 2,800 ਰਜਿਸਟਰਡ ਵੋਟਰ | demographics_type1 = ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ | demographics1_title1 = ਸਰਕਾਰੀ | demographics1_info1 = [[ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ|ਪੰਜਾਬੀ]] | demographics1_title2 = ਬੋਲਚਾਲ | demographics1_info2 = ਦੇਸੀ ਮਲਵਈ | timezone1 = [[ਭਾਰਤੀ ਮਿਆਰੀ ਸਮਾਂ]] | utc_offset1 = +5:30 | postal_code_type = [[ਪੋਸਟਲ ਇੰਡੈਕਸ ਨੰਬਰ|ਪਿੰਨ]] | postal_code = 152031 | area_code_type = STD ਕੋਡ | area_code = 01637 | registration_plate = PB60 (ਪੀਬੀ60) | blank_name_sec1 = ਗ੍ਰਾਮ ਪੰਚਾਇਤ | blank_info_sec1 = ਛੱਤਿਆਣਾ — ਪੰਚਾਇਤ ਅਧੀਨ ਕੇਵਲ ਛੱਤਿਆਣਾ ਪਿੰਡ | blank1_name_sec1 = ਰਕਬਾ | blank1_info_sec1 = ਲਗਭਗ 2,477 ਏਕੜ; ਲਗਭਗ 2,400 ਏਕੜ ਖੇਤੀਯੋਗ ਅਤੇ 50 ਏਕੜ ਟਿੱਬਿਆਂ ਵਾਲਾ ਰਕਬਾ; ਫਿਰਨੀ ਦੇ ਅੰਦਰ ਲਗਭਗ 75 ਏਕੜ; ਪੰਚਾਇਤੀ ਜ਼ਮੀਨ ਲਗਭਗ 15 ਕਿੱਲੇ | blank2_name_sec1 = ਪਿੰਡ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਅਤੇ ਚੋਣਾਂ | blank2_info_sec1 = ਲਗਭਗ 756(2011) ਘਰ; 2,800 ਰਜਿਸਟਰਡ ਵੋਟਰ; 3 ਪੋਲਿੰਗ ਬੂਥ — ਨੰਬਰ 82, 83 ਅਤੇ 84 | blank3_name_sec1 = ਆਵਾਜਾਈ ਅਤੇ ਸੜਕਾਂ | blank3_info_sec1 = ਗਿੱਦੜਬਾਹਾ ਲਗਭਗ 16 ਕਿ.ਮੀ.; ਸ੍ਰੀ ਮੁਕਤਸਰ ਸਾਹਿਬ ਲਗਭਗ 25 ਕਿ.ਮੀ.; ਨੇੜਲਾ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਗਿੱਦੜਬਾਹਾ ਲਗਭਗ 16 ਕਿ.ਮੀ.; ਬਠਿੰਡਾ–ਮੁਕਤਸਰ ਹਾਈਵੇ ਲਗਭਗ 3 ਕਿ.ਮੀ.; ਗਿੱਦੜਬਾਹਾ–ਦੋਦਾ PMGSY ਸੜਕ; ਪਿੰਡ ਦੀ ਫਿਰਨੀ ਪੱਕੀ; 2 ਬੱਸ ਅੱਡੇ | blank4_name_sec1 = ਸਰਕਾਰੀ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਸਹੂਲਤਾਂ | blank4_info_sec1 = 1 ਡਾਕਖਾਨਾ; 6 ਆਂਗਣਵਾੜੀ ਕੇਂਦਰ; 6 ਧਰਮਸ਼ਾਲਾਵਾਂ; 4 ਰਾਸ਼ਨ ਡਿਪੂ; 2 CSC ਕੇਂਦਰ; 2 ਮੈਡੀਕਲ ਸਟੋਰ; 4 ਦੁੱਧ ਇਕੱਤਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਡੇਅਰੀਆਂ | blank5_name_sec1 = ਪਾਣੀ, ਸਿੰਚਾਈ ਅਤੇ ਬਿਜਲੀ | blank5_info_sec1 = 1 ਵਾਟਰ ਵਰਕਸ ਅਤੇ 1 ਪਾਣੀ ਦੀ ਟੈਂਕੀ; ਲਗਭਗ 400–500 ਟਿਊਬਵੈੱਲ/ਮੋਟਰ; ਖੇਤੀ ਲਈ 8 ਘੰਟੇ ਬਿਜਲੀ; ਜੈਤੋ ਰਜਬਾਹਾ ਪਿੰਡ ਦੀ ਹੱਦ ਨਾਲ; 6 ਮੋਗੇ; 3 ਛੱਪੜ | blank6_name_sec1 = ਸੰਚਾਰ, ਖੇਡਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਹੂਲਤਾਂ | blank6_info_sec1 = 4G ਅਤੇ 5G ਮੋਬਾਈਲ ਨੈੱਟਵਰਕ; ਆਪਟੀਕਲ ਫਾਈਬਰ/ਬ੍ਰਾਡਬੈਂਡ ਅਤੇ ਨਿੱਜੀ Wi-Fi; BSNL ਲੈਂਡਲਾਈਨ; 1 ਖੇਡ ਮੈਦਾਨ/ਸਟੇਡੀਅਮ, 1 ਵਾਲੀਬਾਲ ਮੈਦਾਨ ਅਤੇ 1 ਜਿਮ; ਨੇੜਲੇ ਪਿੰਡ — ਦੋਦਾ, ਲੋਹਾਰਾ, ਸੁਖਨਾ, ਅਬਲੂ, ਬੁੱਟਰ, ਰੁਖਾਲਾ, ਸਾਹਿਬਚੰਦ ਅਤੇ ਭਲਾਈਆਣਾ; ਦਿੱਲੀ ਲਗਭਗ 385 ਕਿ.ਮੀ. | website = https://m.facebook.com/chhattiana555 }} '''[https://punjabipedia.org/topic.aspx?txt=%E0%A8%9B%E0%A9%B1%E0%A8%A4%E0%A8%BF%E0%A8%86%E0%A8%A3%E0%A8%BE ਛੱਤੇਆਣਾ]''' ਭਾਰਤੀ [[ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ|ਪੰਜਾਬ]] ਦੇ [[ਸ੍ਰੀ ਮੁਕਤਸਰ ਸਾਹਿਬ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ|ਸ੍ਰੀ ਮੁਕਤਸਰ ਸਾਹਿਬ]] ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਗਿੱਦੜਬਾਹਾ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਪਿੰਡ ਛੱਤਿਆਣਾ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਨੇੜਲਾ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਤੇ ਸ਼ਹਿਰ ਗਿੱਦੜਬਾਹਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਪਿੰਡ ਤੋਂ 16 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ਤੇ ਹੈ । ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਸ੍ਰੀ ਮੁਕਤਸਰ ਸਾਹਿਬ 25 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ਤੇ ਹੈ ਤੇ ਬਠਿੰਡਾ 35 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ਤੇ ਹੈ । ਫ਼ੌਜ ਦਾ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ, ਭੀਸੀਆਣਾ ਇਥੋਂ ਸਿਰਫ਼ 8 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਹੋਰ ਗੁਆਂਢੀ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਰੁਖਾਲਾ (3 ਕਿ:ਮੀ) ਬੁੱਟਰ ਸ਼ਰੀਹ (4 ਕਿ:ਮੀ) ਭਲਾਈਆਣਾ (4 ਕਿ:ਮੀ) ਸਹਿਬਚੰਦ (3 ਕਿ:ਮੀ) ਸੁਖਣਾ ਅਬਲੂ (2 ਕਿ:ਮੀ) ’ਤੇ ਕੋਟ ਭਾਈ (8 ਕਿ:ਮੀ) ਦੇ ਨਾਂ ਹਨ। ਪਿੰਡ ਸੂਬੇ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਤੋਂ ਤਕਰੀਬਨ 255 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੇ ਫ਼ਾਸਲੇ ’ਤੇ ਹੈ। ਬਸ ਸਰਵਿਸ ਰਾਹੀਂ ਪਿੰਡ ਆਸ ਪਾਸ ਦੇ ਸਾਰੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।ਅੰਗਰੇਜਾਂ ਦੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ 1972 ਤੱਕ ਇਹ ਪਿੰਡ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਫਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਵਿੱਚ ਰਿਹਾ। ਫਿਰ ਫਰੀਦਕੋਟ ਵਿੱਚ ਸਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।1995 ਵਿੱਚ ਇਹ ਪਿੰਡ ਮੁਕਤਸਰ ਨੂੰ ਜਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਦਰਜਾ ਮਿਲਣ ਤੇ ਮੁਕਤਸਰ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ। ਪਿਛੋਕੜ ਵੱਲ ਝਾਤ ਮਾਰੀਏ ਤਾਂ ਪਹਿਲਵਾਨ ਬੰਤਾ ਸਿੰਘ ਜੀ ਜਿੰਨਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸਰੀਰਕ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਆਦਮਖੋਰ ਸ਼ੇਰ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਇਸੇ ਪਿੰਡ ਦੇ ਸਨ। ਪਿੰਡ ਛੱਤਿਆਣਾ ਦੇ ਬਹੁਤੇ ਲੋਕ ਤਰਕਸ਼ੀਲ ਸੁਭਾਅ ਦੇ ਹਨ ਜੋ ਵਹਿਮਾਂ ਭਰਮਾਂ ਤੋਂ ਕੋਹਾਂ ਦੂਰ ਹਨ। ਪਿੰਡ ਦੇ ਬਾਹਰਵਾਰ ਇਤਿਹਾਸਕ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸ੍ਰੀ ਗੁਪਤਸਰ ਸਾਹਿਬ ਸਥਿਤ ਹੈ ਜਿਥੇ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਰਹਿੰਦੇ ਬਰਾੜ ਗੋਤ ਦੇ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਮੰਗ ਅਨੁਸਾਰ ਗੁਪਤ ਮਾਇਆ ਕੱਢ ਕੇ ਤਨਖ਼ਾਹਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੰਡੀ ਸੀ। ਦੇਸ਼ ਦੀ ਵੰਡ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦੇ ਵੀ ਕਾਫ਼ੀ ਘਰ ਸਨ, ਜਿੰਨਾ ਨੇ ਲੱਗਭੱਗ 1925 ਵਿਚ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਸਜਿਦ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਵੀ ਕੀਤਾ ਜੋ ਕਿ ਅੱਜ ਵੀ ਖੜ੍ਹੀ ਹੈ। ਪਿੰਡ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕਿੱਤਾ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਹੈ ਤੇ ਜੈਤੋ ਰਜਬਾਹੇ ਤੋਂ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਲਈ ਲੋੜੀਂਦੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਪੂਰਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ । ਜੈਤੋ ਰਜਬਾਹਾ 1870 ਵਿੱਚ ਅੰਗਰੇਜਾਂ ਦੁਆਰਾ ਕੱਢਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਜੋ ਕਿ ਬਿਲਕੁਲ ਪਿੰਡ ਦੇ ਨਾਲ਼ ਦੀ ਗੁਜ਼ਰਦਾ ਹੀ। ਪਿੰਡ ਦੇ ਬਾਹਰਵਾਰ ਜੈਤੋ ਰਜਬਾਹੇ ਦੇ ਉੱਪਰ ਅੰਗਰੇਜਾਂ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਨਹਿਰੀ ਕੋਠੀ ਹੈ ਜੋਕਿ ਅੱਜ ਵੀ ਵਧੀਆ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਖੜ੍ਹੀ ਹੈ। ਕਿਸੇ ਸਮੇਂ ਇਹ ਨਹਿਰੀ ਮਹਿਕਮੇ ਦਾ ਵਿਸ਼ਰਾਮ ਘਰ ਸੀ।1875 ਦੇ ਫਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਡਿਵੀਜ਼ਨ ਦੇ ਗਜਟੀਅਰ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਸ ਨਹਿਰੀ ਕੋਠੀ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਲੱਗਭਗ 1920 ਵਿੱਚ ਕੋਠੀ ਵਿਚ ਤਾਰ ਦਾ ਵੀ ਪ੍ਰਬੰਧ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ ਜਿਸ ਨਾਲ਼ ਮਹਿਕਮਾ ਹੋਰਾਂ ਕੋਠੀਆਂ ਨਾਲ਼ ਜੁੜ ਗਿਆ ਤੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਪੋਸਟ ਆਫਿਸ ਵੀ ਬਣ ਗਿਆ ਤੇ ਤਾਰ ਬਾਬੂ ਦੀ ਵੀ ਨਿਯੁਕਤੀ ਹੋਈ। {| class="wikitable sortable" style="text-align:center; hight:50%; !ਸ਼ਹਿਰ !ਡਾਕਖਾਨਾ !ਪਿੰਨ ਕੋਡ !ਖੇਤਰ !ਨਜਦੀਕ !ਥਾਣਾ |- |ਗਿੱਦੜਬਾਹਾ |ਛੱਤਿਆਣਾ |152031 |ਗਿੱਦੜਬਾਹਾ |ਕੋਟਭਾਈ |ਕੋਟਭਾਈ |} == ਵਿਦਿਅਕ ਅਦਾਰੇ == * '''ਸਰਕਾਰੀ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਸਕੂਲ, ਛੱਤਿਆਣਾ''' * '''ਸਰਕਾਰੀ ਸੀਨੀਅਰ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਕੂਲ, ਛੱਤਿਆਣਾ''' * '''ਬਾਬਾ ਫਰੀਦ ਸੀਨੀਅਰ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਕੂਲ, ਛੱਤਿਆਣਾ''' * '''ਆਂਗਣਵਾੜੀ ਕੇਂਦਰ'''{{cite web |title=Chhatiana (13) Village Map, PIN Code, Population |url=https://villagemapsindiasg.b-cdn.net/punjab/chhatiana-13-gidderbaha-muktsar-35351/ |access-date=18 September 2026}} * '''ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਮਾਡਲ ਸਕੂਲ, ਛੱਤਿਆਣਾ''' — ਇਹ ਪਿੰਡ ਦਾ ਪਹਿਲਾਂ ਚੱਲਣ ਵਾਲਾ ਨਿੱਜੀ ਸਕੂਲ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪੰਜਵੀਂ ਜਮਾਤ ਤੱਕ ਪੜ੍ਹਾਈ ਹੁੰਦੀ ਸੀ। ਸਕੂਲ ਦੀ ਆਪਣੀ ਇਮਾਰਤ ਨਹੀਂ ਸੀ ਅਤੇ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਹੀ ਇੱਕ ਖਾਲੀ ਪਏ ਘਰ ਵਿੱਚ ਸਕੂਲ ਚੱਲਦਾ ਸੀ। ਇਸ ਸਕੂਲ ਦੇ ਹੈੱਡ ਮਾਸਟਰ ਸਾਹਿਬ ਮੱਲਣ ਪਿੰਡ ਤੋਂ ਆਉਂਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਨਿੱਜੀ ਸਕੂਲ ਸੀ। ਸਕੂਲ ਨੇ ਪਿੰਡ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਫੀਸ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ। ਇਹ ਸਕੂਲ ਹੁਣ ਬੰਦ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਹੈ। ==ਇਤਿਹਾਸਕ ਸਥਾਨ== *ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਗੁਪਤਸਰ ਸਾਹਿਬ *ਵਹਿਮੀ ਪੀਰ ਸਮਾਧ ਭਾਈ ਅਜਮੇਰ ਸਿੰਘ ਜੀ *ਅੰਗਰੇਜਾਂ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਨਹਿਰੀ ਕੋਠੀ *ਪੁਰਾਤਨ ਮਿੱਠੇ ਪਾਣੀ ਦਾ ਖੂਹ == ਪਿੰਡ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਖਿਡਾਰੀ ਅਤੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ == === 1. ਅਰਪਨਜੋਤ ਕੌਰ === ਅਰਪਨਜੋਤ ਕੌਰ ਬਾਬਾ ਫਰੀਦ ਪਬਲਿਕ ਸੀਨੀਅਰ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਕੂਲ, ਛੱਤਿਆਣਾ ਦੀ ਵਿਦਿਆਰਥਣ ਰਹੀ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ''Water Quality Prediction'' ਵਿਸ਼ੇ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਤਿਆਰ ਕਰਕੇ 9ਵੇਂ National Level Exhibition and Project Competition (NLEPC) 2022 ਦੇ ਜੇਤੂਆਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਸਥਾਨ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ। === 2. ਕਰਨਵੀਰ ਸਿੰਘ === ਕਰਨਵੀਰ ਸਿੰਘ ਛੱਤਿਆਣਾ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਸ਼ਾਟ-ਪੁੱਟ ਖਿਡਾਰੀ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਪੰਜਾਬ ਓਪਨ ਸਟੇਟ ਸ਼ਾਟ-ਪੁੱਟ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ 19.48 ਮੀਟਰ ਦਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦਿਆਂ ਸੋਨ ਤਮਗਾ ਅਤੇ ਬੈਸਟ ਐਥਲੀਟ ਦਾ ਖਿਤਾਬ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ।[https://www.youtube.com/watch?v=hVo7Wvr801I] === 3. ਕਰਨਵੀਰ ਸਿੰਘ === ਕਰਨਵੀਰ ਸਿੰਘ ਦੀ 2026 ਏਸ਼ੀਆਈ ਖੇਡਾਂ ਲਈ ਭਾਰਤੀ ਐਥਲੈਟਿਕਸ ਟੀਮ ਵਿੱਚ ਚੋਣ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਹੈ। Athletics Federation of India ਵੱਲੋਂ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ 77 ਮੈਂਬਰੀ ਭਾਰਤੀ ਐਥਲੈਟਿਕਸ ਟੀਮ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦਾ ਨਾਮ ''Karanveer Singh — Shotput'' ਵਜੋਂ ਦਰਜ ਹੈ। === 4. ਬੰਤਾ ਸਿੰਘ ਛੱਤੇਆਣੀਆਂ === ਬੰਤਾ ਸਿੰਘ ਛੱਤੇਆਣੀਆਂ ਛੱਤਿਆਣਾ ਪਿੰਡ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪਹਿਲਵਾਨ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜਨਮ 1915 ਈਸਵੀ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ''ਭਾਰਤ ਦੇ ਰੁਸਤਮ ਪਹਿਲਵਾਨ'' ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕੱਦ ਸੱਤ ਫੁੱਟ ਦੋ ਇੰਚ, ਛਾਤੀ 44 ਇੰਚ ਅਤੇ ਵਜ਼ਨ ਇੱਕ ਕੁਇੰਟਲ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਉਹ ਚੜ੍ਹਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਮਲਾਇਆ ਅਤੇ ਸਿੰਗਾਪੁਰ ਗਏ, ਜਿੱਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦਾਰਾ ਸਿੰਘ ਸਮੇਤ ਹੋਰ ਪਹਿਲਵਾਨਾਂ ਨਾਲ ਕੁਸ਼ਤੀਆਂ ਕੀਤੀਆਂ। ਆਪਣੀ ਆਖਰੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਬੰਤਾ ਸਿੰਘ ਆਲਮਗੀਰ, ਲੁਧਿਆਣਾ ਦੇ ਕੁਸ਼ਤੀ ਅਖਾੜੇ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੌਤ 1972 ਈਸਵੀ ਵਿੱਚ ਆਲਮਗੀਰ ਦੇ ਅਖਾੜੇ ਵਿੱਚ ਹੋਈ।<ref>ਪਿਆਰਾ ਸਿੰਘ ‘ਰਛੀਨ’, ''ਭਾਰਤ ਦੇ ਰੁਸਤਮ ਪਹਿਲਵਾਨ'', ਸਫ਼ਾ 230.</ref> === 5. ਅਮਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ === ਅਮਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਛੱਤਿਆਣਾ ਪਿੰਡ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਕੰਪਾਊਂਡ ਤੀਰਅੰਦਾਜ਼ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕੌਮੀ, ਅੰਤਰ-ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਅਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕੀਤੀ। 2008–09 ਦੀਆਂ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਇੰਟਰ-ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪਾਂ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕੰਪਾਊਂਡ ਤੀਰਅੰਦਾਜ਼ੀ ਦੇ 90 ਮੀਟਰ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਚਾਂਦੀ, 70 ਮੀਟਰ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਚਾਂਦੀ, 70 ਮੀਟਰ ਕੰਪਾਊਂਡ ਇੰਡਿਵਿਜੁਅਲ ਓਲੰਪਿਕ ਰਾਊਂਡ ਵਿੱਚ ਕਾਂਸੀ ਅਤੇ 70 ਮੀਟਰ ਕੰਪਾਊਂਡ ਟੀਮ ਓਲੰਪਿਕ ਰਾਊਂਡ ਵਿੱਚ ਸੋਨੇ ਦਾ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤਿਆ। ਟੀਮ ਵਿੱਚ ਅਮਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਦੇ ਨਾਲ ਸੁਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਅਮਨ ਕੰਬੋਜ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ।<ref>ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ''Annual Quality Assurance Report 2008–2009'', ਸਫ਼ੇ 158, 223.</ref> 2008 ਵਿੱਚ ਯਾਂਗੂਨ, ਮਿਆਂਮਾਰ ਵਿਖੇ ਹੋਏ ਪਹਿਲੇ ਏਸ਼ੀਅਨ ਕੰਪਾਊਂਡ ਆਰਚਰੀ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਭਾਰਤੀ ਟੀਮ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਵਜੋਂ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ। ਮਈ 2009 ਵਿੱਚ ਤਹਿਰਾਨ, ਇਰਾਨ ਵਿਖੇ ਹੋਏ ਦੂਜੇ ਏਸ਼ੀਅਨ ਆਰਚਰੀ ਗ੍ਰਾਂ ਪ੍ਰੀ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਦੇ ਟੀਮ ਕੰਪਾਊਂਡ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾ ਸਥਾਨ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ।<ref>ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ''Annual Quality Assurance Report 2008–2009'', ਸਫ਼ਾ 214.</ref><ref>{{cite news |title=Indians dominate qualifiers |work=Hindustan Times |date=2009}}</ref> ਅਕਤੂਬਰ 2009 ਵਿੱਚ ਢਾਕਾ, ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਵਿਖੇ ਏਸ਼ੀਅਨ ਗ੍ਰਾਂ ਪ੍ਰੀ ਦੇ ਇੱਕ ਪੜਾਅ ਵਿੱਚ ਅਮਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਸਿੱਧੂ ਨੇ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਦੇ ਕੰਪਾਊਂਡ ਟੀਮ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਚਾਂਦੀ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਸੋਨੇ ਦਾ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤਿਆ। ਇਸ ਟੀਮ ਵਿੱਚ ਚੁੰਗਦਾ ਸ਼ੇਰਪਾ, ਅਮਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਸਿੱਧੂ ਅਤੇ ਗੋਕੁਲ ਤਮੁਲੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ। ਇਸੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਅਮਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਸਿੱਧੂ ਨੇ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਦੇ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਕੰਪਾਊਂਡ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਕਾਂਸੀ ਦਾ ਤਗਮਾ ਵੀ ਜਿੱਤਿਆ।<ref>{{cite news |title=India bag six gold in Asian Archery GP |work=Press Trust of India, NDTV |date=24 October 2009}}</ref> ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 29ਵੀਂ ਸੀਨੀਅਰ ਨੈਸ਼ਨਲ ਆਰਚਰੀ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ 2008 ਵਿੱਚ ਪੂਨੇ ਵਿਖੇ 30 ਮੀਟਰ ਕੰਪਾਊਂਡ ਰਾਊਂਡ ਵਿੱਚ ਵੀ ਭਾਗ ਲਿਆ।<ref>ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ''Annual Quality Assurance Report 2008–2009'', ਸਫ਼ਾ 219.</ref> === 6. ਰਤਿੰਦਰਦੀਪ ਕੌਰ === ਰਤਿੰਦਰਦੀਪ ਕੌਰ ਛੱਤਿਆਣਾ ਪਿੰਡ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਤੇ ਬਾਬਾ ਫਰੀਦ ਪਬਲਿਕ ਸੀਨੀਅਰ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਕੂਲ ਦੀ ਵਿਦਿਆਰਥਣ ਅਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ ਦੀ ਨੈੱਟਬਾਲ ਖਿਡਾਰਨ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਪੰਜਾਬ ਸਕੂਲ ਸਿੱਖਿਆ ਬੋਰਡ ਦੀ 2025 ਦੀ ਦਸਵੀਂ ਜਮਾਤ ਦੀ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਵਿੱਚ 650 ਵਿੱਚੋਂ 650 ਅੰਕ (100 ਫ਼ੀਸਦੀ) ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ ਅਤੇ ਉਮਰ ਦੇ ਟਾਈ-ਬ੍ਰੇਕ ਨਿਯਮ ਕਾਰਨ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਦੂਜਾ ਸਥਾਨ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ।<ref>{{cite news |title=Academic & athletic star: PSEB Class X second position holder is national-level netball player |work=The Tribune |date=16 May 2025}}</ref><ref>{{cite news |title=3 girls jointly score highest marks in Punjab Board Class 10 exams, topper decided through age criterion |work=The Indian Express |date=16 May 2025}}</ref> ਉਹ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ ਦੀ ਨੈੱਟਬਾਲ ਖਿਡਾਰਨ ਹੈ ਅਤੇ ਲੁਧਿਆਣਾ ਵਿਖੇ ਹੋਈਆਂ ਅੰਡਰ-17 ਨੈਸ਼ਨਲ ਸਕੂਲ ਗੇਮਜ਼ ਵਿੱਚ ਸੋਨੇ ਦਾ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤ ਚੁੱਕੀ ਹੈ।<ref>{{cite news |title=Academic & athletic star: PSEB Class X second position holder is national-level netball player |work=The Tribune |date=16 May 2025}}</ref> === 7. ਪ੍ਰਭਜੋਤ ਕੌਰ === ਪ੍ਰਭਜੋਤ ਕੌਰ ਛੱਤਿਆਣਾ ਪਿੰਡ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਵਿਦਿਆਰਥਣ ਹੈ। ਉਸਨੇ 2025 ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਸਕੂਲ ਸਿੱਖਿਆ ਬੋਰਡ ਦੀ ਅੱਠਵੀਂ ਜਮਾਤ ਦੀ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਵਿੱਚ 98.60 ਫ਼ੀਸਦੀ ਅੰਕ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਨੌਵਾਂ ਸਥਾਨ ਅਤੇ ਸ੍ਰੀ ਮੁਕਤਸਰ ਸਾਹਿਬ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਦੂਜਾ ਸਥਾਨ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ।<ref>{{cite news |title=Class 8th results: Excellent performance by various schools |work=Punjabi Tribune |date=2025}}</ref><ref>{{cite web |title=Our Shining Star |work=Baba Farid Public Senior Secondary School, Chhattiana}}</ref> === 8. ਜਸ਼ਨਪ੍ਰੀਤ ਕੌਰ === ਜਸ਼ਨਪ੍ਰੀਤ ਕੌਰ ਛੱਤਿਆਣਾ ਪਿੰਡ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਵਿਦਿਆਰਥਣ ਹੈ। ਜੂਨ 2021 ਵਿੱਚ ਹੋਏ ਬਲਾਕ ਪੱਧਰੀ ਭਾਸ਼ਣ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ 9ਵੀਂ ਤੋਂ 12ਵੀਂ ਜਮਾਤ ਦੇ ਸਮੂਹ ਵਿੱਚ ਭਾਗ ਲਿਆ ਅਤੇ 64 ਅੰਕ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ ਗਿੱਦੜਬਾਹਾ-1 ਬਲਾਕ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾ ਸਥਾਨ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ। ਸਰਕਾਰੀ ਨਤੀਜਾ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦਾ ਸਕੂਲ ''GHS Chhattiana'' ਅਤੇ ਨਾਮ ''Jashanpreet Kaur'' ਦਰਜ ਹੈ।<ref>{{cite web |title=Block Level Bhashan Mukabla Result 22.06.2021 |publisher=Samagra Shiksha Abhiyan Punjab |date=22 June 2021}}</ref> === 9. 2026 ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ === 2026 ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਸਕੂਲ ਸਿੱਖਿਆ ਬੋਰਡ ਦੀ ਮੈਟ੍ਰਿਕੁਲੇਸ਼ਨ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਵਿੱਚ ਬਾਬਾ ਫਰੀਦ ਪਬਲਿਕ ਸੀਨੀਅਰ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਕੂਲ, ਛੱਤਿਆਣਾ ਦੇ ਪੰਜ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੇ ਸ੍ਰੀ ਮੁਕਤਸਰ ਸਾਹਿਬ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀਆਂ ਪਹਿਲੀਆਂ ਦਸ ਪੁਜ਼ੀਸ਼ਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸਥਾਨ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ। ਹਰਮੀਨ ਕੌਰ ਨੇ 650 ਵਿੱਚੋਂ 631 ਅੰਕ (97.08%) ਲੈ ਕੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾ ਸਥਾਨ, ਰਸਪਿੰਦਰ ਕੌਰ ਨੇ 625 ਅੰਕ (96.15%) ਲੈ ਕੇ ਚੌਥਾ ਸਥਾਨ, ਸਵੀਰੀਤ ਕੌਰ ਨੇ 624 ਅੰਕ (96.00%) ਲੈ ਕੇ ਪੰਜਵਾਂ ਸਥਾਨ, ਜਸਪ੍ਰੀਤ ਨੇ 622 ਅੰਕ (95.69%) ਲੈ ਕੇ ਅੱਠਵਾਂ ਸਥਾਨ ਅਤੇ ਅਰਮਾਨ ਸਿੰਘ ਨੇ 616 ਅੰਕ (94.77%) ਲੈ ਕੇ ਦਸਵਾਂ ਸਥਾਨ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ।<ref>{{cite web |title=Complete Stats Matriculation March 2026 |publisher=Punjab School Education Board |date=2026}}</ref> ==ਇਤਿਹਾਸ== 1705 ਵਿਚ ਮੁਕਤਸਰ (ਉਸ ਸਮੇਂ ਖਿਦਰਾਣੇ ਦੀ āਾਬ, ਜੋ ਹੁਣ ਸ੍ਰੀ ਮੁਕਤਸਰ ਸਾਹਿਬ) ਦੀ ਲੜਾਈ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦਸਵੇਂ ਸਿੱਖ ਗੁਰੂ, ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਇਸ ਸਥਾਨ ਤੇ ਆਏ ਸਨ। ਉਸਦੇ ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਤਨਖਾਹ ਲਈ ਕਿਹਾ ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਲਈ ਅਦਾਇਗੀ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ, ਇਕ ਸਿੱਖ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੂੰ ਦਸਵੰਧ ਨਾਲ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ (1/10 ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਦੀ ਆਮਦਨੀ ਦਾ 10%) ਜੋ ਕਿ ਸੋਨੇ ਦੇ ਸਿੱਕੇ ਸਨ. ਦਸਵੇਂ ਮਾਸਟਰ ਨੇ ਇਹ ਸਿੱਕੇ ਆਪਣੇ ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਵਿਚ ਤਨਖਾਹ ਵਜੋਂ ਵੰਡਣੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੇ. ਸਿਪਾਹੀ ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ ਸਨ ਪਰ ਇਕ ਸਿੱਖ-ਸਿਪਾਹੀ ਭਾਈ ਦਾਨ ਸਿੰਘ ਨੇ ਕੁਝ ਵੀ ਲੈਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। [2] ਜਦੋਂ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ ਕਿ ਉਹ ਫਿਰ ਕੀ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਉਹ ਸਿੱਖੀ, ਬਪਤਿਸਮਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ. ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਉੱਤਰ ਤੋਂ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਟਿੱਪਣੀ ਕੀਤੀ, "ਤੁਸੀਂ ਮਾਲਵੇ ਲਈ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਦੀ ਇੱਜ਼ਤ ਬਚਾਈ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਭਾਈ ਮਹਾਂ ਸਿੰਘ ਨੇ ਇਸਨੂੰ ਮਾਝੇ ਲਈ ਬਚਾ ਲਿਆ"। ਅਤੇ ਫਿਰ ਭਾਈ ਦਾਨ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਖਾਲਸੇ ਦਾ ਰਸ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ। []] []] ਪੀਅਰ / ਪੀਰ ਸਯਦ ਇਬਰਾਹਿਮ, ਜੋ ਪੀਅਰ ਬ੍ਰਾਹਮੀ ਜਾਂ ਵੇਹਮੀ ਪੀਅਰ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ, ਸਥਾਨ ਦਾ ਇੱਕ ਮੁਸਲਮਾਨ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਸੀ. ਉਹ ਦਸਵੇਂ ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਸ਼ਖਸੀਅਤ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੂੰ ਖਾਲਸੇ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ। ਇਸਨੇ ਭਾਈ ਮਾਨ ਸਿੰਘ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਖ਼ਾਲਸੇ ਦੇ ਰਸਮ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ ਅਤੇ ਅਜਮੇਰ ਸਿੰਘ ਦਾ ਨਾਮ ਲਿਆ। []] []] []] ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਉਸਨੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੇ ਪਾਸੋਂ ਕਈ ਲੜਾਈਆਂ ਲੜੀਆਂ। ਸਿੱਖ-ਫ਼ੌਜ ਦਾ ਭੁਗਤਾਨ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਵਾਧੂ ਸਿੱਕਿਆਂ ਨੂੰ ਜ਼ਮੀਨ ਵਿਚ ਦਫਨਾ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਇਸ ਜਗ੍ਹਾ ਦਾ ਨਾਮ ਗੁਪਤਸਰ ਰੱਖਿਆ। ਗੁਰੂ ਜੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪਿੰਡ ਵਾਲਿਆਂ ਨੇ ਸਿੱਕੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਪਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ। [२] []] ਅੱਜ, ਇਕ ਸੁੰਦਰ ਗੁਰੂਦੁਆਰਾ ਸਾਹਿਬ, ਜਿਸਨੂੰ ਪਿੰਡ ਦੇ 2 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ, ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਗੁਪਤਸਰ ਸਾਹਿਬ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਜਗ੍ਹਾ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ (ਉੱਪਰ ਤਸਵੀਰ ਵੇਖੋ). == ਜਨਸੰਖਿਆ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ == {| class="wikitable" |- ! ਸਾਲ ! ਘਰ ! ਕੁੱਲ ਆਬਾਦੀ ! ਮਰਦ ! ਔਰਤਾਂ ! ਅਨੁਸੂਚਿਤ ਜਾਤੀ ਕੁੱਲ ! SC ਮਰਦ ! SC ਔਰਤਾਂ ! ST ਕੁੱਲ ! ST ਮਰਦ ! ST ਔਰਤਾਂ ! ਸਾਖਰ ਕੁੱਲ ! ਸਾਖਰ ਮਰਦ ! ਸਾਖਰ ਔਰਤਾਂ |- | 1961 | 289 | 1,697 | 934 | 763 | 471 | 256 | 215 | — | — | — | — | — | — |- | 1971 | 354 | 2,102 | 1,118 | 984 | 736 | 340 | 396 | — | — | — | 418 | 307 | 111 |- | 1981 | 422 | 2,731 | 1,436 | 1,295 | 1,172 | 628 | 544 | — | — | — | 708 | 476 | 232 |- | 1991 | 485 | 2,924 | 1,540 | 1,384 | 1,375 | 742 | 633 | 0 | 0 | 0 | 1,125 | 696 | 429 |- | 2001 | 644 | 3,556 | 1,870 | 1,686 | 1,733 | 915 | 818 | 0 | 0 | 0 | — | — | — |- | 2011 | 756 | 3,815 | 2,035 | 1,780 | 1,962 | 1,042 | 920 | — | — | — | — | — | — |} ==ਛੱਤਿਆਣਾ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਇਤਿਹਾਸਕ ਅਤੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਵਿਅਕਤੀ== ਛੱਤਿਆਣਾ ਦਾ ਨਾਮ ਪੁਰਾਣੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸਰੋਤਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। 1883 ਦੇ ''Ferozepore District Gazetteer'' ਵਿੱਚ ਪਿੰਡ ਦਾ ਨਾਮ “Chatteana” ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ Chatteana ਨੂੰ Jaitu Rajbaha ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ Inspection Choki ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ Jaitu Rajbaha ਦੇ 27ਵੇਂ ਮੀਲ ’ਤੇ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।<ref>{{cite book |author=Punjab Government |title=Gazetteer of the Ferozepore District, 1883-84 |year=1883 |page=129 |publisher=Civil and Military Gazette Press |location=Lahore}}</ref> ਮੈਕਸ ਆਰਥਰ ਮੈਕਾਲਿਫ਼ ਦੀ ''The Sikh Religion: Its Gurus, Sacred Writings and Authors'' ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਵਰਣਨ ਵਿੱਚ “Chhatiana” ਦਾ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਜ਼ਿਕਰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਅਨੁਸਾਰ ਗੁਰੂ ਜੀ Kaljharani ਤੋਂ Chhatiana ਵੱਲ ਗਏ। Chhatiana ਪਹੁੰਚਣ ’ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੁਝ ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਬਕਾਇਆ ਤਨਖਾਹ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ। ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਘੋੜਸਵਾਰਾਂ ਨੂੰ ਅੱਠ ਆਨੇ ਪ੍ਰਤੀ ਦਿਨ ਅਤੇ ਪੈਦਲ ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਨੂੰ ਚਾਰ ਆਨੇ ਪ੍ਰਤੀ ਦਿਨ ਦੇ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ ਤਨਖਾਹ ਦਿੱਤੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰੀ Dan Singh ਨੇ ਆਪਣੀ ਤਨਖਾਹ ਲੈਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨਾਲ ਰਹਿਣ ਦੀ ਚੋਣ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਹੋਰ ਧਨ ਦੀ ਮੰਗ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਵੱਲੋਂ ਬਾਕੀ ਧਨ ਨੂੰ ਦੱਬ ਦੇਣ ਦਾ ਵਰਣਨ ਵੀ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।<ref>{{cite book |last=Macauliffe |first=Max Arthur |title=The Sikh Religion: Its Gurus, Sacred Writings and Authors |volume=V |year=1909 |pages=217–218 |publisher=Clarendon Press |location=Oxford}}</ref> Who's Who: Punjab Freedom Fighters ਵਿੱਚ ਹਜ਼ੂਰਾ ਸਿੰਘ, ਪੁੱਤਰ ਇੰਦਰ ਸਿੰਘ, ਦਾ ਜਨਮ 1911 ਵਿੱਚ ਛੱਤਿਆਣਾ, ਤਹਿਸੀਲ ਮੁਕਤਸਰ, ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਫ਼ਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਉਹ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਕਰਦੇ ਸਨ ਅਤੇ 1929 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਫ਼ੌਜ ਵਿੱਚ ਭਰਤੀ ਹੋਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 6/1 ਪੰਜਾਬ ਰੈਜੀਮੈਂਟ ਵਿੱਚ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇੰਡੀਅਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਆਰਮੀ (INA) ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਏ। ਬਿਮਾਰ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਿੰਗਾਪੁਰ ਦੇ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਹ ਜੰਗੀ ਕੈਦੀ (P.O.W.) ਬਣੇ।<ref>{{cite book |title=Who's Who: Punjab Freedom Fighters |volume=1 |editor-first=Fauja |editor-last=Singh |publisher=Department of Punjab Historical Studies, Punjabi University, Patiala |year=1972 |page=578}}</ref> 1939 ਵਿੱਚ ਛਤਿਆਣਾ ਦੇ ਸ. ਜਸਵੰਤ ਸਿੰਘ ਜੀ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਵਜੋਂ ਦਰਜ ਹਨ। ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ ਦਾ ਪੰਜਾਹ ਸਾਲਾ ਇਤਿਹਾਸ (1926–1976) ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਹੈ ਕਿ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਐਕਟ ਦੀ ਧਾਰਾ 43(4) ਅਨੁਸਾਰ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਬੁਲਾਈ ਗਈ ਨਵੀਂ ਚੁਣੀ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਇਕੱਤ੍ਰਤਾ 29 ਅਪ੍ਰੈਲ 1939 ਨੂੰ ਟਾਊਨ ਹਾਲ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿਖੇ ਹੋਈ। ਹਾਜ਼ਰ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਨੰਬਰ 50 ਉੱਤੇ “ਸ: ਜਸਵੰਤ ਸਿੰਘ ਜੀ, ਛਤਿਆਣਾ, ਤਹਿਸੀਲ ਮੁਕਤਸਰ (ਫੀਰੋਜ਼ਪੁਰ)” ਦਰਜ ਹੈ।<ref>ਸ਼ਮਸ਼ੇਰ ਸਿੰਘ ਅਸ਼ੋਕ, ''ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ ਦਾ ਪੰਜਾਹ ਸਾਲਾ ਇਤਿਹਾਸ (ਸੰਨ 1926 ਤੋਂ 1976 ਤਕ)'', ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ ਰਿਸਰਚ ਬੋਰਡ, ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ, ਪੰਨਾ 36.</ref> 1934 ਦੇ ਸਰਕਾਰੀ ਗਜ਼ਟ ਵਿੱਚ ਛੱਤਿਆਣਾ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਇੱਕ ਰਿਕਾਰਡ ਵਿੱਚ ਕੇਸ ਨੰਬਰ 319 of 1933 ਅਤੇ ਕਰਜ਼ਦਾਰਾਂ (Name of the Debtors) ਵਜੋਂ ਪ੍ਰੇਮ ਸਿੰਘ, ਹੀਰਾ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਰਾਮ ਸਿੰਘ, ਪਿੰਡ Chhatiana ਦਰਜ ਹਨ। ਇਸ ਵਿੱਚ Date of Adjudication (ਦਿਵਾਲੀਆ ਘੋਸ਼ਿਤ ਹੋਣ ਦੀ ਤਾਰੀਖ): 2 ਮਾਰਚ 1934 ਅਤੇ Date of Hearing (ਸੁਣਵਾਈ ਦੀ ਤਾਰੀਖ): 16 ਜੂਨ 1934 ਦਰਜ ਹੈ।<ref>{{cite book |title=The Government Gazette: Punjab and Its Dependencies |year=1934 |page=301 |publisher=Government of Punjab}}</ref> 1925 ਦੇ ‘ਸਿੱਖ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਐਕਟ’ ਵਿੱਚ ਛੱਤਿਆਣਾ ਦਾ ਨਾਮ ਸਰਕਾਰੀ ਰਿਕਾਰਡ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਰਿਕਾਰਡ ਵਿੱਚ ਛੱਤਿਆਣਾ ਨੂੰ ਫ਼ਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਮੁਕਤਸਰ ਤਹਿਸੀਲ ਅਧੀਨ ਰੈਵਨਿਊ ਅਸਟੇਟ ਵਜੋਂ ਦਰਜ ਕਰਦਿਆਂ ਇੱਥੇ ਸਥਿਤ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਦਾ ਨਾਮ ‘ਗੁਪਤਸਰ ਐਂਡ ਸਾਹਿਬ ਚੰਦ’ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਦਰਜਾ 1925 ਦੇ ਸਰਕਾਰੀ ਕਾਨੂੰਨੀ ਰਿਕਾਰਡ ਵਿੱਚ ਸੀਰੀਅਲ ਨੰਬਰ 196 ਹੇਠ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।<ref>{{cite book |title=The Sikh Gurdwaras Act, 1925 |publisher=Government of India |year=1925 |pages=115 |chapter=Schedule }}</ref> 1963 ਦੇ citrus belt ਦੇ ਸਰਵੇਖਣ ਵਿੱਚ ਛੱਤਿਆਣਾ: 1963 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ Soils of the Proposed Citrus Belt of Punjab ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪ੍ਰਸਤਾਵਿਤ ਨਿੰਬੂ-ਜਾਤੀ ਫਲਾਂ ਵਾਲੇ ਖੇਤਰ ਦੀ ਮਿੱਟੀ ਦਾ ਸਰਵੇਖਣ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਇਸ ਸਰਵੇਖਣ ਵਿੱਚ ਛੱਤਿਆਣਾ ਨੂੰ ਵੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਕਿਤਾਬ ਦੇ ਇੱਕ ਵੇਰਵੇ ਵਿੱਚ ਛੱਤਿਆਣਾ ਨੂੰ Panjgram Kalan, Kala-Tiba, Wazidpur, Rajenwali, Daulatpur ਅਤੇ ਹੋਰ ਪਿੰਡਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।<ref>{{cite book |last1=Kanwar |first1=Jaswant Singh |last2=Sehgal |first2=J. L. |last3=Dhingra |first3=D. R. |title=Soils of the Proposed Citrus Belt of Punjab |publisher=Agricultural Information Section, Punjab Agricultural University |year=1963 |page=47}}</ref> ਇਸੇ ਕਿਤਾਬ ਵਿੱਚ Farmer (ਕਿਸਾਨ) ਅਤੇ Village (ਪਿੰਡ) ਵਾਲੀ ਸਾਰਣੀ ਵਿੱਚ ਛੱਤਿਆਣਾ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਵੀ ਦਰਜ ਹਨ। ਛੱਤਿਆਣਾ ਦੇ ਨਾਮ ਹੇਠ ਦਰਜ ਕਿਸਾਨਾਂ ਵਿੱਚ Joginder Singh, Harcharan Singh, Kirpal Singh, Avtar Singh, Parduman Singh, Karam Singh, Joginder Singh, Fauja Singh, Avtar Singh ਅਤੇ Dewan Singh ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਇਹ ਵੇਰਵਾ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਛੱਤਿਆਣਾ ਵਿੱਚ citrus/ਬਾਗਬਾਨੀ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਹਵਾਲਾ ਹੈ.<ref>{{cite book |last1=Kanwar |first1=Jaswant Singh |last2=Sehgal |first2=J. L. |last3=Dhingra |first3=D. R. |title=Soils of the Proposed Citrus Belt of Punjab |publisher=Agricultural Information Section, Punjab Agricultural University |year=1963}}</ref> 1959 ਵਿੱਚ ਭਾਈ ਰਣਧੀਰ ਸਿੰਘ ਦੀ ਕਿਤਾਬ ‘ਉਦਾਸੀ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਵਿਥਿਆ’ ਵਿੱਚ ਛੱਤਿਆਣਾ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਉਦਾਸੀ ਧਰਮਸਾਲ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਸਰੋਤ ਅਨੁਸਾਰ ਛੱਤਿਆਣਾ ਇੱਕ ਪੁਰਾਣਾ ਪਿੰਡ ਸੀ ਅਤੇ ਉਦਾਸੀ ਸੰਪਰਦਾ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਬਾਬਾ ਬੰਖੰਡੀ ਦੇ ਚੇਲੇ ਹਰ ਨਾਰਾਇਣ ਦਾਸ ਦੇ ਚੇਲੇ ਬਾਬਾ ਹਰ ਗਿਆਨ ਦਾਸ ਨੇ ਇੱਥੇ ਇੱਕ ਧਰਮਸਾਲ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਤਮਾ ਦਾਸ ਇਸ ਧਰਮਸਾਲ ਦੇ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਬਣੇ। ਇਹ ਜਾਣਕਾਰੀ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ 2011 ਵਿੱਚ ਡਾ. ਕਿਰਨਜੀਤ ਸੰਧੂ ਵੱਲੋਂ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਤੋਂ ਕੀਤੇ ਗਏ ਪੀਐਚ.ਡੀ. ਖੋਜ-ਪ੍ਰਬੰਧ ‘ਦਿ ਉਦਾਸੀਜ਼ ਇਨ ਦ ਕਲੋਨੀਅਲ ਪੰਜਾਬ: 1849 ਏ.ਡੀ.–1947 ਏ.ਡੀ.’ ਵਿੱਚ ਵੀ ਦਰਜ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।<ref>{{cite book |last=ਰਣਧੀਰ ਸਿੰਘ |title=ਉਦਾਸੀ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਵਿਥਿਆ |publisher=ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ |location=ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ |year=1959 |pages=453–454 }}</ref><ref>{{cite thesis |last=ਸੰਧੂ |first=ਕਿਰਨਜੀਤ |title=ਦਿ ਉਦਾਸੀਜ਼ ਇਨ ਦ ਕਲੋਨੀਅਲ ਪੰਜਾਬ: 1849 ਏ.ਡੀ.–1947 ਏ.ਡੀ. |type=ਪੀਐਚ.ਡੀ. ਖੋਜ-ਪ੍ਰਬੰਧ |institution=ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ |location=ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ |year=2011 }}</ref> ਇਸੇ ਹਵਾਲੇ ਵਿੱਚ ਸੂਫ਼ੀ ਫ਼ਕੀਰ ਇਬਰਾਹੀਮ ਬਹਮੀ ਦੇ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋ ਕੇ ਸਿੱਖ ਬਣਨ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਨਾਮ ਭਾਈ ਅਜਮੇਰ ਸਿੰਘ ਰੱਖੇ ਜਾਣ ਦਾ ਵੀ ਜ਼ਿਕਰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਪੰਨਾ 218 ’ਤੇ ਅੱਗੇ ਇੱਕ ਮੁਸਲਮਾਨ ਫਕੀਰ Brahmi (Ibrahim) ਦੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਕੋਲ ਆਉਣ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਦੀਖਿਆ ਲੈਣ ਅਤੇ Ajmer Singh ਨਾਮ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦਾ ਵਰਣਨ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੇ Sahib Chand, Kot Bhai, Rohila, Bambiha ਅਤੇ Bajak ਵੱਲ ਜਾਣ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।<ref>{{cite book |last=Macauliffe |first=Max Arthur |title=The Sikh Religion: Its Gurus, Sacred Writings and Authors |volume=V |year=1909 |pages=217–218 |publisher=Clarendon Press |location=Oxford}}</ref> ਸੁਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਗਾਂਧੀ ਦੀ ''History of Sikh Gurus Retold: 1606–1708 C.E.'' ਵਿੱਚ ਵੀ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਦੌਰਾਨ ਛੱਤਿਆਣਾ ਦਾ ਦੋ ਵਾਰ ਜ਼ਿਕਰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਅਨੁਸਾਰ ਮੁਕਤਸਰ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਗੁਰੂ ਜੀ ਰੂਪਾਣਾ, ਭੰਡੇਰ, ਗੁਰਸਰ, ਥੇਹੜੀ, ਬੰਬੀਹਾ, ਰੋਹੀਲਾ ਅਤੇ ਜੁੰਗਿਆਣਾ ਆਦਿ ਥਾਵਾਂ ਤੋਂ ਹੁੰਦੇ ਹੋਏ ਛੱਤਿਆਣਾ ਪਹੁੰਚੇ। ਇੱਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਲੜੇ ਬਰਾੜਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਬਕਾਇਆ ਤਨਖਾਹ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ। ਬਰਾੜਾਂ ਦੇ ਆਗੂ ਚੌਧਰੀ ਦਾਨਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਵਰਤਾਅ ’ਤੇ ਅਫ਼ਸੋਸ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦਿਆਂ ਆਪਣੀ ਤਨਖਾਹ ਲੈਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਦੇ ਇਸ ਤਿਆਗ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋ ਕੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਉਸਦੇ ਜੱਦੀ ਸਥਾਨ ਮਹਿਮਾ ਸਵਾਈ ਜਾਣ ਦੀ ਸਹਿਮਤੀ ਦਿੱਤੀ।<ref>{{cite book |last=Gandhi |first=Surjit Singh |title=History of Sikh Gurus Retold: 1606–1708 C.E. |publisher=Atlantic Publishers & Distributors |page=860}}</ref> ਇਸੇ ਕਿਤਾਬ ਵਿੱਚ ਅੱਗੇ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਤਲਵੰਡੀ ਸਾਬੋ ਵੱਲ ਜਾਂਦੇ ਸਮੇਂ ਗੁਰੂ ਜੀ ਮੁੜ ਛੱਤਿਆਣਾ, ਕੋਟ ਸਾਹਿਬ ਚੰਦ ਅਤੇ ਕੋਟ ਭਾਈ ਰਾਹੀਂ ਗਿੱਦੜਬਾਹਾ ਪਹੁੰਚੇ ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੋਰ ਥਾਵਾਂ ਤੋਂ ਹੁੰਦੇ ਹੋਏ ਤਲਵੰਡੀ ਸਾਬੋ ਪਹੁੰਚੇ।<ref>{{cite book |last=Gandhi |first=Surjit Singh |title=History of Sikh Gurus Retold: 1606–1708 C.E. |publisher=Atlantic Publishers & Distributors |page=860}}</ref> 1950 ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਅਤੇ ਭਾਈ ਵੀਰ ਸਿੰਘ ਦੁਆਰਾ ਸੰਪਾਦਿਤ ‘ਮਾਲਵਾ ਦੇਸ਼ ਰਤਨ ਦੀ ਸਾਖੀ ਪੋਥੀ’ ਵਿੱਚ ਛਤਿਆਣੇ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਕਿ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਛਤਿਆਣੇ ਵਿਖੇ ਡੇਰਾ ਕਰਕੇ ਰਹੇ। ਇੱਥੇ ਬੈਰਾੜਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਚਾਕਰੀ ਦੀ ਤਨਖਾਹ ਮੰਗੀ, ਜਿਸ ’ਤੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਘੋੜਸਵਾਰਾਂ ਅਤੇ ਪੈਦਲ ਸੈਨਿਕਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਅਨੁਸਾਰ ਤਨਖਾਹ ਦਿੱਤੀ। ਇਸੇ ਪ੍ਰਸੰਗ ਵਿੱਚ ਦਾਨ ਸਿੰਘ ਅਸੁਪਾਲੀ ਨੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਤੋਂ ਚਾਕਰੀ ਦੀ ਥਾਂ ਸਿੱਖੀ ਦੀ ਦਾਤ ਮੰਗੀ। ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੇ ਬਚਨ ਅਨੁਸਾਰ ਦਾਨ ਸਿੰਘ ਨੇ ਕੇਸ ਰੱਖੇ ਅਤੇ ਪਾਹੁਲ ਲਈ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਦਾਨ ਸਿੰਘ ਦੀ ਬੇਨਤੀ ’ਤੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਉਸ ਦੇ ਨਗਰ ਗਏ ਅਤੇ ਉੱਥੇ ਤਿੰਨ ਦਿਨ ਠਹਿਰੇ।<ref name="malwa1950">{{cite book |editor=ਭਾਈ ਵੀਰ ਸਿੰਘ |title=ਮਾਲਵਾ ਦੇਸ਼ ਰਤਨ ਦੀ ਸਾਖੀ ਪੋਥੀ |chapter=੬੭. ਛਤਿਆਣੇ, ਲਖੀ ਜੰਗਲ, ਬੈਰਾੜਾਂ ਨੂੰ ਤਨਖਾਹਾਂ |pages=71–73 |publisher=ਭਾਈ ਵੀਰ ਸਿੰਘ ਸਾਹਿਤ ਸਦਨ |location=ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ |year=1950 }}</ref> 1960 ਵਿੱਚ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਭਾਗ, ਪੰਜਾਬ ਵੱਲੋਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਭਾਈ ਕਾਨ੍ਹ ਸਿੰਘ ਨਾਭਾ ਦੀ ‘Encyclopaedia of Sikh Literature’ ਵਿੱਚ ਛੱਤੇਆਣਾ ਬਾਰੇ ਦਰਜ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਫ਼ਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਦੇ ਥਾਣਾ ਕੋਟ ਭਾਈ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਸੀ ਅਤੇ ਮੁਕਤਸਰ ਤੋਂ ਦਸ ਕੋਹ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਸਥਿਤ ਸੀ। ਇਸ ਸਥਾਨ ’ਤੇ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਗੁਪਤਸਰ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਹੋਣ ਦਾ ਵੀ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।<ref>{{cite book |last=ਨਾਭਾ |first=ਕਾਨ੍ਹ ਸਿੰਘ |title=Encyclopaedia of Sikh Literature |publisher=ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਭਾਗ, ਪੰਜਾਬ |location=ਪਟਿਆਲਾ |year=1960 }}</ref> ਸਿੱਖ ਪੰਥ ਵਿਸ਼ਵਕੋਸ਼ ਵਿੱਚ ਛੱਤੇਆਣਾ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਭਾਈ ਅਜਮੇਰ ਸਿੰਘ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਅਨੁਸਾਰ ਫ਼ਰੀਦਕੋਟ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਛੱਤੇਆਣਾ ਪਿੰਡ ਦਾ ਮੁਸਲਮਾਨ ਵਸਨੀਕ ਇਬਰਾਹੀਮ ਸ਼ਾਹ, ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋ ਕੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਛਕ ਕੇ ਭਾਈ ਅਜਮੇਰ ਸਿੰਘ ਬਣਿਆ। ਜਦੋਂ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਮੁਕਤਸਰ ਦੀ ਜੰਗ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸੰਨ 1706 ਈ. ਵਿੱਚ ਛੱਤੇਆਣਾ ਪਿੰਡ ਆਏ ਤਾਂ ਇਬਰਾਹੀਮ ਸ਼ਾਹ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੇ ਸੰਪਰਕ ਵਿੱਚ ਆਇਆ। ਗੁਰੂ ਜੀ ਦਾ ਉਪਦੇਸ਼ ਸੁਣ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਸਿੰਘ ਸਜਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਨਾਲ ਭਾਈ ਮਾਨ ਸਿੰਘ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪਾਹੁਲ ਛਕਾਈ। ਪਾਹੁਲ ਛਕਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਉਸ ਦਾ ਨਾਮ ਭਾਈ ਅਜਮੇਰ ਸਿੰਘ ਰੱਖਿਆ।<ref>{{cite web |title=ਅਜਮੇਰ ਸਿੰਘ, ਭਾਈ |author=ਡਾ. ਰਤਨ ਸਿੰਘ ਜੱਗੀ |website=ਪੰਜਾਬੀ ਪੀਡੀਆ |publisher=ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਪਟਿਆਲਾ |url=https://punjabipedia.org/topic.aspx?txt=ਅਜਮੇਰ%20ਸਿੰਘ,%20ਭਾਈ }}</ref> ਐੱਚ. ਐੱਸ. ਸਿੰਘਾ ਦੀ ''The Encyclopedia of Sikhism (over 1000 Entries)'' ਵਿੱਚ “Chhattiana” ਸਿਰਲੇਖ ਹੇਠ ਛੱਤਿਆਣਾ ਦਾ ਵੱਖਰਾ ਜ਼ਿਕਰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਹੈ ਕਿ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ 1706 ਈ. ਵਿੱਚ ਮੁਕਤਸਰ ਦੀ ਲੜਾਈ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਛੱਤਿਆਣਾ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਬਰਾੜ ਕਬੀਲੇ ਦੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਯੋਧਿਆਂ ਨੂੰ ਧਨ ਦਿੱਤਾ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਲਈ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਦੀ ਯਾਦ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸਥਾਨ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਗੁਪਤਸਰ ਦਾ ਵੀ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।<ref>{{cite book |last=Singha |first=H. S. |title=The Encyclopedia of Sikhism (over 1000 Entries) |publisher=Hemkunt Press |year=2000 |page=46}}</ref> ==ਹਵਾਲੇ== {{ਹਵਾਲੇ}} {{ਅਧਾਰ}} ==ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ== *[https://www.youtube.com/watch?v=r_x4ol9NaN4 "Apna Pind Sambhal"] {{ਮੁਕਤਸਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸ੍ਰੀ ਮੁਕਤਸਰ ਸਾਹਿਬ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ]] *https://www.facebook.com/ssbrar555 0144k5to7rz9gvxhsaufktxdllx0xpm 846445 846443 2026-09-18T07:58:54Z Sandeepchhattiana 24284 /* ਛੱਤਿਆਣਾ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਇਤਿਹਾਸਕ ਅਤੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਵਿਅਕਤੀ */ 846445 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = ਛੱਤਿਆਣਾ | native_name = ਛੱਤੇਆਣਾ | settlement_type = ਪਿੰਡ | image_skyline = | image_alt = | image_caption = | pushpin_map = India Punjab | pushpin_label_position = | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤੀ | latd = 30.328834 | latNS = N | longd = 74.669480 | longEW = E | coordinates_display = inline,title | subdivision_type = ਦੇਸ਼ | subdivision_name = ਭਾਰਤ | subdivision_type1 = ਰਾਜ | subdivision_name1 = [[ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ|ਪੰਜਾਬ]] | subdivision_type2 = ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ | subdivision_name2 = [[ਸ੍ਰੀ ਮੁਕਤਸਰ ਸਾਹਿਬ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ|ਸ੍ਰੀ ਮੁਕਤਸਰ ਸਾਹਿਬ]] | subdivision_type3 = ਬਲਾਕ | subdivision_name3 = ਕੋਟ ਭਾਈ | subdivision_type4 = ਪੁਲਿਸ ਥਾਣਾ | subdivision_name4 = ਕੋਟ ਭਾਈ | government_type = ਗ੍ਰਾਮ ਪੰਚਾਇਤ | governing_body = ਗ੍ਰਾਮ ਪੰਚਾਇਤ ਛੱਤਿਆਣਾ | leader_title = ਸਰਪੰਚ | leader_name = ਗੁਰਪ੍ਰੀਤ ਕੌਰ | established_title = | established_date = | founder = | named_for = | unit_pref = Metric | area_total_km2 = 9.92 | area_footnotes = ਲਗਭਗ 2,477 ਏਕੜ (ਲਗਭਗ 2,477 ਕਿੱਲੇ) | elevation_m = 185 | population_total = 3815 | population_as_of = 2011 | population_density_km2 = 397 | population_footnotes = 2011 ਦੀ ਜਨਗਣਨਾ ਅਨੁਸਾਰ | population_note = ਲਗਭਗ 658 ਘਰ; ਲਗਭਗ 2,800 ਰਜਿਸਟਰਡ ਵੋਟਰ | demographics_type1 = ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ | demographics1_title1 = ਸਰਕਾਰੀ | demographics1_info1 = [[ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ|ਪੰਜਾਬੀ]] | demographics1_title2 = ਬੋਲਚਾਲ | demographics1_info2 = ਦੇਸੀ ਮਲਵਈ | timezone1 = [[ਭਾਰਤੀ ਮਿਆਰੀ ਸਮਾਂ]] | utc_offset1 = +5:30 | postal_code_type = [[ਪੋਸਟਲ ਇੰਡੈਕਸ ਨੰਬਰ|ਪਿੰਨ]] | postal_code = 152031 | area_code_type = STD ਕੋਡ | area_code = 01637 | registration_plate = PB60 (ਪੀਬੀ60) | blank_name_sec1 = ਗ੍ਰਾਮ ਪੰਚਾਇਤ | blank_info_sec1 = ਛੱਤਿਆਣਾ — ਪੰਚਾਇਤ ਅਧੀਨ ਕੇਵਲ ਛੱਤਿਆਣਾ ਪਿੰਡ | blank1_name_sec1 = ਰਕਬਾ | blank1_info_sec1 = ਲਗਭਗ 2,477 ਏਕੜ; ਲਗਭਗ 2,400 ਏਕੜ ਖੇਤੀਯੋਗ ਅਤੇ 50 ਏਕੜ ਟਿੱਬਿਆਂ ਵਾਲਾ ਰਕਬਾ; ਫਿਰਨੀ ਦੇ ਅੰਦਰ ਲਗਭਗ 75 ਏਕੜ; ਪੰਚਾਇਤੀ ਜ਼ਮੀਨ ਲਗਭਗ 15 ਕਿੱਲੇ | blank2_name_sec1 = ਪਿੰਡ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਅਤੇ ਚੋਣਾਂ | blank2_info_sec1 = ਲਗਭਗ 756(2011) ਘਰ; 2,800 ਰਜਿਸਟਰਡ ਵੋਟਰ; 3 ਪੋਲਿੰਗ ਬੂਥ — ਨੰਬਰ 82, 83 ਅਤੇ 84 | blank3_name_sec1 = ਆਵਾਜਾਈ ਅਤੇ ਸੜਕਾਂ | blank3_info_sec1 = ਗਿੱਦੜਬਾਹਾ ਲਗਭਗ 16 ਕਿ.ਮੀ.; ਸ੍ਰੀ ਮੁਕਤਸਰ ਸਾਹਿਬ ਲਗਭਗ 25 ਕਿ.ਮੀ.; ਨੇੜਲਾ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਗਿੱਦੜਬਾਹਾ ਲਗਭਗ 16 ਕਿ.ਮੀ.; ਬਠਿੰਡਾ–ਮੁਕਤਸਰ ਹਾਈਵੇ ਲਗਭਗ 3 ਕਿ.ਮੀ.; ਗਿੱਦੜਬਾਹਾ–ਦੋਦਾ PMGSY ਸੜਕ; ਪਿੰਡ ਦੀ ਫਿਰਨੀ ਪੱਕੀ; 2 ਬੱਸ ਅੱਡੇ | blank4_name_sec1 = ਸਰਕਾਰੀ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਸਹੂਲਤਾਂ | blank4_info_sec1 = 1 ਡਾਕਖਾਨਾ; 6 ਆਂਗਣਵਾੜੀ ਕੇਂਦਰ; 6 ਧਰਮਸ਼ਾਲਾਵਾਂ; 4 ਰਾਸ਼ਨ ਡਿਪੂ; 2 CSC ਕੇਂਦਰ; 2 ਮੈਡੀਕਲ ਸਟੋਰ; 4 ਦੁੱਧ ਇਕੱਤਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਡੇਅਰੀਆਂ | blank5_name_sec1 = ਪਾਣੀ, ਸਿੰਚਾਈ ਅਤੇ ਬਿਜਲੀ | blank5_info_sec1 = 1 ਵਾਟਰ ਵਰਕਸ ਅਤੇ 1 ਪਾਣੀ ਦੀ ਟੈਂਕੀ; ਲਗਭਗ 400–500 ਟਿਊਬਵੈੱਲ/ਮੋਟਰ; ਖੇਤੀ ਲਈ 8 ਘੰਟੇ ਬਿਜਲੀ; ਜੈਤੋ ਰਜਬਾਹਾ ਪਿੰਡ ਦੀ ਹੱਦ ਨਾਲ; 6 ਮੋਗੇ; 3 ਛੱਪੜ | blank6_name_sec1 = ਸੰਚਾਰ, ਖੇਡਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਹੂਲਤਾਂ | blank6_info_sec1 = 4G ਅਤੇ 5G ਮੋਬਾਈਲ ਨੈੱਟਵਰਕ; ਆਪਟੀਕਲ ਫਾਈਬਰ/ਬ੍ਰਾਡਬੈਂਡ ਅਤੇ ਨਿੱਜੀ Wi-Fi; BSNL ਲੈਂਡਲਾਈਨ; 1 ਖੇਡ ਮੈਦਾਨ/ਸਟੇਡੀਅਮ, 1 ਵਾਲੀਬਾਲ ਮੈਦਾਨ ਅਤੇ 1 ਜਿਮ; ਨੇੜਲੇ ਪਿੰਡ — ਦੋਦਾ, ਲੋਹਾਰਾ, ਸੁਖਨਾ, ਅਬਲੂ, ਬੁੱਟਰ, ਰੁਖਾਲਾ, ਸਾਹਿਬਚੰਦ ਅਤੇ ਭਲਾਈਆਣਾ; ਦਿੱਲੀ ਲਗਭਗ 385 ਕਿ.ਮੀ. | website = https://m.facebook.com/chhattiana555 }} '''[https://punjabipedia.org/topic.aspx?txt=%E0%A8%9B%E0%A9%B1%E0%A8%A4%E0%A8%BF%E0%A8%86%E0%A8%A3%E0%A8%BE ਛੱਤੇਆਣਾ]''' ਭਾਰਤੀ [[ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ|ਪੰਜਾਬ]] ਦੇ [[ਸ੍ਰੀ ਮੁਕਤਸਰ ਸਾਹਿਬ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ|ਸ੍ਰੀ ਮੁਕਤਸਰ ਸਾਹਿਬ]] ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਗਿੱਦੜਬਾਹਾ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਪਿੰਡ ਛੱਤਿਆਣਾ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਨੇੜਲਾ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਤੇ ਸ਼ਹਿਰ ਗਿੱਦੜਬਾਹਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਪਿੰਡ ਤੋਂ 16 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ਤੇ ਹੈ । ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਸ੍ਰੀ ਮੁਕਤਸਰ ਸਾਹਿਬ 25 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ਤੇ ਹੈ ਤੇ ਬਠਿੰਡਾ 35 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ਤੇ ਹੈ । ਫ਼ੌਜ ਦਾ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ, ਭੀਸੀਆਣਾ ਇਥੋਂ ਸਿਰਫ਼ 8 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਹੋਰ ਗੁਆਂਢੀ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਰੁਖਾਲਾ (3 ਕਿ:ਮੀ) ਬੁੱਟਰ ਸ਼ਰੀਹ (4 ਕਿ:ਮੀ) ਭਲਾਈਆਣਾ (4 ਕਿ:ਮੀ) ਸਹਿਬਚੰਦ (3 ਕਿ:ਮੀ) ਸੁਖਣਾ ਅਬਲੂ (2 ਕਿ:ਮੀ) ’ਤੇ ਕੋਟ ਭਾਈ (8 ਕਿ:ਮੀ) ਦੇ ਨਾਂ ਹਨ। ਪਿੰਡ ਸੂਬੇ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਤੋਂ ਤਕਰੀਬਨ 255 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੇ ਫ਼ਾਸਲੇ ’ਤੇ ਹੈ। ਬਸ ਸਰਵਿਸ ਰਾਹੀਂ ਪਿੰਡ ਆਸ ਪਾਸ ਦੇ ਸਾਰੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।ਅੰਗਰੇਜਾਂ ਦੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ 1972 ਤੱਕ ਇਹ ਪਿੰਡ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਫਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਵਿੱਚ ਰਿਹਾ। ਫਿਰ ਫਰੀਦਕੋਟ ਵਿੱਚ ਸਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।1995 ਵਿੱਚ ਇਹ ਪਿੰਡ ਮੁਕਤਸਰ ਨੂੰ ਜਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਦਰਜਾ ਮਿਲਣ ਤੇ ਮੁਕਤਸਰ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ। ਪਿਛੋਕੜ ਵੱਲ ਝਾਤ ਮਾਰੀਏ ਤਾਂ ਪਹਿਲਵਾਨ ਬੰਤਾ ਸਿੰਘ ਜੀ ਜਿੰਨਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸਰੀਰਕ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਆਦਮਖੋਰ ਸ਼ੇਰ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਇਸੇ ਪਿੰਡ ਦੇ ਸਨ। ਪਿੰਡ ਛੱਤਿਆਣਾ ਦੇ ਬਹੁਤੇ ਲੋਕ ਤਰਕਸ਼ੀਲ ਸੁਭਾਅ ਦੇ ਹਨ ਜੋ ਵਹਿਮਾਂ ਭਰਮਾਂ ਤੋਂ ਕੋਹਾਂ ਦੂਰ ਹਨ। ਪਿੰਡ ਦੇ ਬਾਹਰਵਾਰ ਇਤਿਹਾਸਕ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸ੍ਰੀ ਗੁਪਤਸਰ ਸਾਹਿਬ ਸਥਿਤ ਹੈ ਜਿਥੇ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਰਹਿੰਦੇ ਬਰਾੜ ਗੋਤ ਦੇ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਮੰਗ ਅਨੁਸਾਰ ਗੁਪਤ ਮਾਇਆ ਕੱਢ ਕੇ ਤਨਖ਼ਾਹਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੰਡੀ ਸੀ। ਦੇਸ਼ ਦੀ ਵੰਡ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦੇ ਵੀ ਕਾਫ਼ੀ ਘਰ ਸਨ, ਜਿੰਨਾ ਨੇ ਲੱਗਭੱਗ 1925 ਵਿਚ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਸਜਿਦ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਵੀ ਕੀਤਾ ਜੋ ਕਿ ਅੱਜ ਵੀ ਖੜ੍ਹੀ ਹੈ। ਪਿੰਡ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕਿੱਤਾ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਹੈ ਤੇ ਜੈਤੋ ਰਜਬਾਹੇ ਤੋਂ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਲਈ ਲੋੜੀਂਦੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਪੂਰਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ । ਜੈਤੋ ਰਜਬਾਹਾ 1870 ਵਿੱਚ ਅੰਗਰੇਜਾਂ ਦੁਆਰਾ ਕੱਢਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਜੋ ਕਿ ਬਿਲਕੁਲ ਪਿੰਡ ਦੇ ਨਾਲ਼ ਦੀ ਗੁਜ਼ਰਦਾ ਹੀ। ਪਿੰਡ ਦੇ ਬਾਹਰਵਾਰ ਜੈਤੋ ਰਜਬਾਹੇ ਦੇ ਉੱਪਰ ਅੰਗਰੇਜਾਂ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਨਹਿਰੀ ਕੋਠੀ ਹੈ ਜੋਕਿ ਅੱਜ ਵੀ ਵਧੀਆ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਖੜ੍ਹੀ ਹੈ। ਕਿਸੇ ਸਮੇਂ ਇਹ ਨਹਿਰੀ ਮਹਿਕਮੇ ਦਾ ਵਿਸ਼ਰਾਮ ਘਰ ਸੀ।1875 ਦੇ ਫਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਡਿਵੀਜ਼ਨ ਦੇ ਗਜਟੀਅਰ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਸ ਨਹਿਰੀ ਕੋਠੀ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਲੱਗਭਗ 1920 ਵਿੱਚ ਕੋਠੀ ਵਿਚ ਤਾਰ ਦਾ ਵੀ ਪ੍ਰਬੰਧ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ ਜਿਸ ਨਾਲ਼ ਮਹਿਕਮਾ ਹੋਰਾਂ ਕੋਠੀਆਂ ਨਾਲ਼ ਜੁੜ ਗਿਆ ਤੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਪੋਸਟ ਆਫਿਸ ਵੀ ਬਣ ਗਿਆ ਤੇ ਤਾਰ ਬਾਬੂ ਦੀ ਵੀ ਨਿਯੁਕਤੀ ਹੋਈ। {| class="wikitable sortable" style="text-align:center; hight:50%; !ਸ਼ਹਿਰ !ਡਾਕਖਾਨਾ !ਪਿੰਨ ਕੋਡ !ਖੇਤਰ !ਨਜਦੀਕ !ਥਾਣਾ |- |ਗਿੱਦੜਬਾਹਾ |ਛੱਤਿਆਣਾ |152031 |ਗਿੱਦੜਬਾਹਾ |ਕੋਟਭਾਈ |ਕੋਟਭਾਈ |} == ਵਿਦਿਅਕ ਅਦਾਰੇ == * '''ਸਰਕਾਰੀ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਸਕੂਲ, ਛੱਤਿਆਣਾ''' * '''ਸਰਕਾਰੀ ਸੀਨੀਅਰ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਕੂਲ, ਛੱਤਿਆਣਾ''' * '''ਬਾਬਾ ਫਰੀਦ ਸੀਨੀਅਰ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਕੂਲ, ਛੱਤਿਆਣਾ''' * '''ਆਂਗਣਵਾੜੀ ਕੇਂਦਰ'''{{cite web |title=Chhatiana (13) Village Map, PIN Code, Population |url=https://villagemapsindiasg.b-cdn.net/punjab/chhatiana-13-gidderbaha-muktsar-35351/ |access-date=18 September 2026}} * '''ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਮਾਡਲ ਸਕੂਲ, ਛੱਤਿਆਣਾ''' — ਇਹ ਪਿੰਡ ਦਾ ਪਹਿਲਾਂ ਚੱਲਣ ਵਾਲਾ ਨਿੱਜੀ ਸਕੂਲ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪੰਜਵੀਂ ਜਮਾਤ ਤੱਕ ਪੜ੍ਹਾਈ ਹੁੰਦੀ ਸੀ। ਸਕੂਲ ਦੀ ਆਪਣੀ ਇਮਾਰਤ ਨਹੀਂ ਸੀ ਅਤੇ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਹੀ ਇੱਕ ਖਾਲੀ ਪਏ ਘਰ ਵਿੱਚ ਸਕੂਲ ਚੱਲਦਾ ਸੀ। ਇਸ ਸਕੂਲ ਦੇ ਹੈੱਡ ਮਾਸਟਰ ਸਾਹਿਬ ਮੱਲਣ ਪਿੰਡ ਤੋਂ ਆਉਂਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਨਿੱਜੀ ਸਕੂਲ ਸੀ। ਸਕੂਲ ਨੇ ਪਿੰਡ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਫੀਸ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ। ਇਹ ਸਕੂਲ ਹੁਣ ਬੰਦ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਹੈ। ==ਇਤਿਹਾਸਕ ਸਥਾਨ== *ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਗੁਪਤਸਰ ਸਾਹਿਬ *ਵਹਿਮੀ ਪੀਰ ਸਮਾਧ ਭਾਈ ਅਜਮੇਰ ਸਿੰਘ ਜੀ *ਅੰਗਰੇਜਾਂ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਨਹਿਰੀ ਕੋਠੀ *ਪੁਰਾਤਨ ਮਿੱਠੇ ਪਾਣੀ ਦਾ ਖੂਹ == ਪਿੰਡ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਖਿਡਾਰੀ ਅਤੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ == === 1. ਅਰਪਨਜੋਤ ਕੌਰ === ਅਰਪਨਜੋਤ ਕੌਰ ਬਾਬਾ ਫਰੀਦ ਪਬਲਿਕ ਸੀਨੀਅਰ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਕੂਲ, ਛੱਤਿਆਣਾ ਦੀ ਵਿਦਿਆਰਥਣ ਰਹੀ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ''Water Quality Prediction'' ਵਿਸ਼ੇ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਤਿਆਰ ਕਰਕੇ 9ਵੇਂ National Level Exhibition and Project Competition (NLEPC) 2022 ਦੇ ਜੇਤੂਆਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਸਥਾਨ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ। === 2. ਕਰਨਵੀਰ ਸਿੰਘ === ਕਰਨਵੀਰ ਸਿੰਘ ਛੱਤਿਆਣਾ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਸ਼ਾਟ-ਪੁੱਟ ਖਿਡਾਰੀ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਪੰਜਾਬ ਓਪਨ ਸਟੇਟ ਸ਼ਾਟ-ਪੁੱਟ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ 19.48 ਮੀਟਰ ਦਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦਿਆਂ ਸੋਨ ਤਮਗਾ ਅਤੇ ਬੈਸਟ ਐਥਲੀਟ ਦਾ ਖਿਤਾਬ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ।[https://www.youtube.com/watch?v=hVo7Wvr801I] === 3. ਕਰਨਵੀਰ ਸਿੰਘ === ਕਰਨਵੀਰ ਸਿੰਘ ਦੀ 2026 ਏਸ਼ੀਆਈ ਖੇਡਾਂ ਲਈ ਭਾਰਤੀ ਐਥਲੈਟਿਕਸ ਟੀਮ ਵਿੱਚ ਚੋਣ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਹੈ। Athletics Federation of India ਵੱਲੋਂ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ 77 ਮੈਂਬਰੀ ਭਾਰਤੀ ਐਥਲੈਟਿਕਸ ਟੀਮ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦਾ ਨਾਮ ''Karanveer Singh — Shotput'' ਵਜੋਂ ਦਰਜ ਹੈ। === 4. ਬੰਤਾ ਸਿੰਘ ਛੱਤੇਆਣੀਆਂ === ਬੰਤਾ ਸਿੰਘ ਛੱਤੇਆਣੀਆਂ ਛੱਤਿਆਣਾ ਪਿੰਡ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪਹਿਲਵਾਨ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜਨਮ 1915 ਈਸਵੀ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ''ਭਾਰਤ ਦੇ ਰੁਸਤਮ ਪਹਿਲਵਾਨ'' ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕੱਦ ਸੱਤ ਫੁੱਟ ਦੋ ਇੰਚ, ਛਾਤੀ 44 ਇੰਚ ਅਤੇ ਵਜ਼ਨ ਇੱਕ ਕੁਇੰਟਲ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਉਹ ਚੜ੍ਹਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਮਲਾਇਆ ਅਤੇ ਸਿੰਗਾਪੁਰ ਗਏ, ਜਿੱਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦਾਰਾ ਸਿੰਘ ਸਮੇਤ ਹੋਰ ਪਹਿਲਵਾਨਾਂ ਨਾਲ ਕੁਸ਼ਤੀਆਂ ਕੀਤੀਆਂ। ਆਪਣੀ ਆਖਰੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਬੰਤਾ ਸਿੰਘ ਆਲਮਗੀਰ, ਲੁਧਿਆਣਾ ਦੇ ਕੁਸ਼ਤੀ ਅਖਾੜੇ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੌਤ 1972 ਈਸਵੀ ਵਿੱਚ ਆਲਮਗੀਰ ਦੇ ਅਖਾੜੇ ਵਿੱਚ ਹੋਈ।<ref>ਪਿਆਰਾ ਸਿੰਘ ‘ਰਛੀਨ’, ''ਭਾਰਤ ਦੇ ਰੁਸਤਮ ਪਹਿਲਵਾਨ'', ਸਫ਼ਾ 230.</ref> === 5. ਅਮਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ === ਅਮਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਛੱਤਿਆਣਾ ਪਿੰਡ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਕੰਪਾਊਂਡ ਤੀਰਅੰਦਾਜ਼ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕੌਮੀ, ਅੰਤਰ-ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਅਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕੀਤੀ। 2008–09 ਦੀਆਂ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਇੰਟਰ-ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪਾਂ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕੰਪਾਊਂਡ ਤੀਰਅੰਦਾਜ਼ੀ ਦੇ 90 ਮੀਟਰ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਚਾਂਦੀ, 70 ਮੀਟਰ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਚਾਂਦੀ, 70 ਮੀਟਰ ਕੰਪਾਊਂਡ ਇੰਡਿਵਿਜੁਅਲ ਓਲੰਪਿਕ ਰਾਊਂਡ ਵਿੱਚ ਕਾਂਸੀ ਅਤੇ 70 ਮੀਟਰ ਕੰਪਾਊਂਡ ਟੀਮ ਓਲੰਪਿਕ ਰਾਊਂਡ ਵਿੱਚ ਸੋਨੇ ਦਾ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤਿਆ। ਟੀਮ ਵਿੱਚ ਅਮਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਦੇ ਨਾਲ ਸੁਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਅਮਨ ਕੰਬੋਜ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ।<ref>ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ''Annual Quality Assurance Report 2008–2009'', ਸਫ਼ੇ 158, 223.</ref> 2008 ਵਿੱਚ ਯਾਂਗੂਨ, ਮਿਆਂਮਾਰ ਵਿਖੇ ਹੋਏ ਪਹਿਲੇ ਏਸ਼ੀਅਨ ਕੰਪਾਊਂਡ ਆਰਚਰੀ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਭਾਰਤੀ ਟੀਮ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਵਜੋਂ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ। ਮਈ 2009 ਵਿੱਚ ਤਹਿਰਾਨ, ਇਰਾਨ ਵਿਖੇ ਹੋਏ ਦੂਜੇ ਏਸ਼ੀਅਨ ਆਰਚਰੀ ਗ੍ਰਾਂ ਪ੍ਰੀ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਦੇ ਟੀਮ ਕੰਪਾਊਂਡ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾ ਸਥਾਨ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ।<ref>ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ''Annual Quality Assurance Report 2008–2009'', ਸਫ਼ਾ 214.</ref><ref>{{cite news |title=Indians dominate qualifiers |work=Hindustan Times |date=2009}}</ref> ਅਕਤੂਬਰ 2009 ਵਿੱਚ ਢਾਕਾ, ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਵਿਖੇ ਏਸ਼ੀਅਨ ਗ੍ਰਾਂ ਪ੍ਰੀ ਦੇ ਇੱਕ ਪੜਾਅ ਵਿੱਚ ਅਮਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਸਿੱਧੂ ਨੇ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਦੇ ਕੰਪਾਊਂਡ ਟੀਮ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਚਾਂਦੀ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਸੋਨੇ ਦਾ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤਿਆ। ਇਸ ਟੀਮ ਵਿੱਚ ਚੁੰਗਦਾ ਸ਼ੇਰਪਾ, ਅਮਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਸਿੱਧੂ ਅਤੇ ਗੋਕੁਲ ਤਮੁਲੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ। ਇਸੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਅਮਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਸਿੱਧੂ ਨੇ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਦੇ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਕੰਪਾਊਂਡ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਕਾਂਸੀ ਦਾ ਤਗਮਾ ਵੀ ਜਿੱਤਿਆ।<ref>{{cite news |title=India bag six gold in Asian Archery GP |work=Press Trust of India, NDTV |date=24 October 2009}}</ref> ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 29ਵੀਂ ਸੀਨੀਅਰ ਨੈਸ਼ਨਲ ਆਰਚਰੀ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ 2008 ਵਿੱਚ ਪੂਨੇ ਵਿਖੇ 30 ਮੀਟਰ ਕੰਪਾਊਂਡ ਰਾਊਂਡ ਵਿੱਚ ਵੀ ਭਾਗ ਲਿਆ।<ref>ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ''Annual Quality Assurance Report 2008–2009'', ਸਫ਼ਾ 219.</ref> === 6. ਰਤਿੰਦਰਦੀਪ ਕੌਰ === ਰਤਿੰਦਰਦੀਪ ਕੌਰ ਛੱਤਿਆਣਾ ਪਿੰਡ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਤੇ ਬਾਬਾ ਫਰੀਦ ਪਬਲਿਕ ਸੀਨੀਅਰ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਕੂਲ ਦੀ ਵਿਦਿਆਰਥਣ ਅਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ ਦੀ ਨੈੱਟਬਾਲ ਖਿਡਾਰਨ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਪੰਜਾਬ ਸਕੂਲ ਸਿੱਖਿਆ ਬੋਰਡ ਦੀ 2025 ਦੀ ਦਸਵੀਂ ਜਮਾਤ ਦੀ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਵਿੱਚ 650 ਵਿੱਚੋਂ 650 ਅੰਕ (100 ਫ਼ੀਸਦੀ) ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ ਅਤੇ ਉਮਰ ਦੇ ਟਾਈ-ਬ੍ਰੇਕ ਨਿਯਮ ਕਾਰਨ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਦੂਜਾ ਸਥਾਨ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ।<ref>{{cite news |title=Academic & athletic star: PSEB Class X second position holder is national-level netball player |work=The Tribune |date=16 May 2025}}</ref><ref>{{cite news |title=3 girls jointly score highest marks in Punjab Board Class 10 exams, topper decided through age criterion |work=The Indian Express |date=16 May 2025}}</ref> ਉਹ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ ਦੀ ਨੈੱਟਬਾਲ ਖਿਡਾਰਨ ਹੈ ਅਤੇ ਲੁਧਿਆਣਾ ਵਿਖੇ ਹੋਈਆਂ ਅੰਡਰ-17 ਨੈਸ਼ਨਲ ਸਕੂਲ ਗੇਮਜ਼ ਵਿੱਚ ਸੋਨੇ ਦਾ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤ ਚੁੱਕੀ ਹੈ।<ref>{{cite news |title=Academic & athletic star: PSEB Class X second position holder is national-level netball player |work=The Tribune |date=16 May 2025}}</ref> === 7. ਪ੍ਰਭਜੋਤ ਕੌਰ === ਪ੍ਰਭਜੋਤ ਕੌਰ ਛੱਤਿਆਣਾ ਪਿੰਡ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਵਿਦਿਆਰਥਣ ਹੈ। ਉਸਨੇ 2025 ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਸਕੂਲ ਸਿੱਖਿਆ ਬੋਰਡ ਦੀ ਅੱਠਵੀਂ ਜਮਾਤ ਦੀ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਵਿੱਚ 98.60 ਫ਼ੀਸਦੀ ਅੰਕ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਨੌਵਾਂ ਸਥਾਨ ਅਤੇ ਸ੍ਰੀ ਮੁਕਤਸਰ ਸਾਹਿਬ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਦੂਜਾ ਸਥਾਨ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ।<ref>{{cite news |title=Class 8th results: Excellent performance by various schools |work=Punjabi Tribune |date=2025}}</ref><ref>{{cite web |title=Our Shining Star |work=Baba Farid Public Senior Secondary School, Chhattiana}}</ref> === 8. ਜਸ਼ਨਪ੍ਰੀਤ ਕੌਰ === ਜਸ਼ਨਪ੍ਰੀਤ ਕੌਰ ਛੱਤਿਆਣਾ ਪਿੰਡ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਵਿਦਿਆਰਥਣ ਹੈ। ਜੂਨ 2021 ਵਿੱਚ ਹੋਏ ਬਲਾਕ ਪੱਧਰੀ ਭਾਸ਼ਣ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ 9ਵੀਂ ਤੋਂ 12ਵੀਂ ਜਮਾਤ ਦੇ ਸਮੂਹ ਵਿੱਚ ਭਾਗ ਲਿਆ ਅਤੇ 64 ਅੰਕ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ ਗਿੱਦੜਬਾਹਾ-1 ਬਲਾਕ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾ ਸਥਾਨ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ। ਸਰਕਾਰੀ ਨਤੀਜਾ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦਾ ਸਕੂਲ ''GHS Chhattiana'' ਅਤੇ ਨਾਮ ''Jashanpreet Kaur'' ਦਰਜ ਹੈ।<ref>{{cite web |title=Block Level Bhashan Mukabla Result 22.06.2021 |publisher=Samagra Shiksha Abhiyan Punjab |date=22 June 2021}}</ref> === 9. 2026 ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ === 2026 ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਸਕੂਲ ਸਿੱਖਿਆ ਬੋਰਡ ਦੀ ਮੈਟ੍ਰਿਕੁਲੇਸ਼ਨ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਵਿੱਚ ਬਾਬਾ ਫਰੀਦ ਪਬਲਿਕ ਸੀਨੀਅਰ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਕੂਲ, ਛੱਤਿਆਣਾ ਦੇ ਪੰਜ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੇ ਸ੍ਰੀ ਮੁਕਤਸਰ ਸਾਹਿਬ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀਆਂ ਪਹਿਲੀਆਂ ਦਸ ਪੁਜ਼ੀਸ਼ਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸਥਾਨ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ। ਹਰਮੀਨ ਕੌਰ ਨੇ 650 ਵਿੱਚੋਂ 631 ਅੰਕ (97.08%) ਲੈ ਕੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾ ਸਥਾਨ, ਰਸਪਿੰਦਰ ਕੌਰ ਨੇ 625 ਅੰਕ (96.15%) ਲੈ ਕੇ ਚੌਥਾ ਸਥਾਨ, ਸਵੀਰੀਤ ਕੌਰ ਨੇ 624 ਅੰਕ (96.00%) ਲੈ ਕੇ ਪੰਜਵਾਂ ਸਥਾਨ, ਜਸਪ੍ਰੀਤ ਨੇ 622 ਅੰਕ (95.69%) ਲੈ ਕੇ ਅੱਠਵਾਂ ਸਥਾਨ ਅਤੇ ਅਰਮਾਨ ਸਿੰਘ ਨੇ 616 ਅੰਕ (94.77%) ਲੈ ਕੇ ਦਸਵਾਂ ਸਥਾਨ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ।<ref>{{cite web |title=Complete Stats Matriculation March 2026 |publisher=Punjab School Education Board |date=2026}}</ref> ==ਇਤਿਹਾਸ== 1705 ਵਿਚ ਮੁਕਤਸਰ (ਉਸ ਸਮੇਂ ਖਿਦਰਾਣੇ ਦੀ āਾਬ, ਜੋ ਹੁਣ ਸ੍ਰੀ ਮੁਕਤਸਰ ਸਾਹਿਬ) ਦੀ ਲੜਾਈ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦਸਵੇਂ ਸਿੱਖ ਗੁਰੂ, ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਇਸ ਸਥਾਨ ਤੇ ਆਏ ਸਨ। ਉਸਦੇ ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਤਨਖਾਹ ਲਈ ਕਿਹਾ ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਲਈ ਅਦਾਇਗੀ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ, ਇਕ ਸਿੱਖ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੂੰ ਦਸਵੰਧ ਨਾਲ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ (1/10 ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਦੀ ਆਮਦਨੀ ਦਾ 10%) ਜੋ ਕਿ ਸੋਨੇ ਦੇ ਸਿੱਕੇ ਸਨ. ਦਸਵੇਂ ਮਾਸਟਰ ਨੇ ਇਹ ਸਿੱਕੇ ਆਪਣੇ ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਵਿਚ ਤਨਖਾਹ ਵਜੋਂ ਵੰਡਣੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੇ. ਸਿਪਾਹੀ ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ ਸਨ ਪਰ ਇਕ ਸਿੱਖ-ਸਿਪਾਹੀ ਭਾਈ ਦਾਨ ਸਿੰਘ ਨੇ ਕੁਝ ਵੀ ਲੈਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। [2] ਜਦੋਂ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ ਕਿ ਉਹ ਫਿਰ ਕੀ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਉਹ ਸਿੱਖੀ, ਬਪਤਿਸਮਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ. ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਉੱਤਰ ਤੋਂ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਟਿੱਪਣੀ ਕੀਤੀ, "ਤੁਸੀਂ ਮਾਲਵੇ ਲਈ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਦੀ ਇੱਜ਼ਤ ਬਚਾਈ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਭਾਈ ਮਹਾਂ ਸਿੰਘ ਨੇ ਇਸਨੂੰ ਮਾਝੇ ਲਈ ਬਚਾ ਲਿਆ"। ਅਤੇ ਫਿਰ ਭਾਈ ਦਾਨ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਖਾਲਸੇ ਦਾ ਰਸ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ। []] []] ਪੀਅਰ / ਪੀਰ ਸਯਦ ਇਬਰਾਹਿਮ, ਜੋ ਪੀਅਰ ਬ੍ਰਾਹਮੀ ਜਾਂ ਵੇਹਮੀ ਪੀਅਰ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ, ਸਥਾਨ ਦਾ ਇੱਕ ਮੁਸਲਮਾਨ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਸੀ. ਉਹ ਦਸਵੇਂ ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਸ਼ਖਸੀਅਤ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੂੰ ਖਾਲਸੇ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ। ਇਸਨੇ ਭਾਈ ਮਾਨ ਸਿੰਘ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਖ਼ਾਲਸੇ ਦੇ ਰਸਮ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ ਅਤੇ ਅਜਮੇਰ ਸਿੰਘ ਦਾ ਨਾਮ ਲਿਆ। []] []] []] ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਉਸਨੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੇ ਪਾਸੋਂ ਕਈ ਲੜਾਈਆਂ ਲੜੀਆਂ। ਸਿੱਖ-ਫ਼ੌਜ ਦਾ ਭੁਗਤਾਨ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਵਾਧੂ ਸਿੱਕਿਆਂ ਨੂੰ ਜ਼ਮੀਨ ਵਿਚ ਦਫਨਾ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਇਸ ਜਗ੍ਹਾ ਦਾ ਨਾਮ ਗੁਪਤਸਰ ਰੱਖਿਆ। ਗੁਰੂ ਜੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪਿੰਡ ਵਾਲਿਆਂ ਨੇ ਸਿੱਕੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਪਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ। [२] []] ਅੱਜ, ਇਕ ਸੁੰਦਰ ਗੁਰੂਦੁਆਰਾ ਸਾਹਿਬ, ਜਿਸਨੂੰ ਪਿੰਡ ਦੇ 2 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ, ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਗੁਪਤਸਰ ਸਾਹਿਬ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਜਗ੍ਹਾ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ (ਉੱਪਰ ਤਸਵੀਰ ਵੇਖੋ). == ਜਨਸੰਖਿਆ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ == {| class="wikitable" |- ! ਸਾਲ ! ਘਰ ! ਕੁੱਲ ਆਬਾਦੀ ! ਮਰਦ ! ਔਰਤਾਂ ! ਅਨੁਸੂਚਿਤ ਜਾਤੀ ਕੁੱਲ ! SC ਮਰਦ ! SC ਔਰਤਾਂ ! ST ਕੁੱਲ ! ST ਮਰਦ ! ST ਔਰਤਾਂ ! ਸਾਖਰ ਕੁੱਲ ! ਸਾਖਰ ਮਰਦ ! ਸਾਖਰ ਔਰਤਾਂ |- | 1961 | 289 | 1,697 | 934 | 763 | 471 | 256 | 215 | — | — | — | — | — | — |- | 1971 | 354 | 2,102 | 1,118 | 984 | 736 | 340 | 396 | — | — | — | 418 | 307 | 111 |- | 1981 | 422 | 2,731 | 1,436 | 1,295 | 1,172 | 628 | 544 | — | — | — | 708 | 476 | 232 |- | 1991 | 485 | 2,924 | 1,540 | 1,384 | 1,375 | 742 | 633 | 0 | 0 | 0 | 1,125 | 696 | 429 |- | 2001 | 644 | 3,556 | 1,870 | 1,686 | 1,733 | 915 | 818 | 0 | 0 | 0 | — | — | — |- | 2011 | 756 | 3,815 | 2,035 | 1,780 | 1,962 | 1,042 | 920 | — | — | — | — | — | — |} ==ਛੱਤਿਆਣਾ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਇਤਿਹਾਸਕ ਅਤੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਵਿਅਕਤੀ== ਛੱਤਿਆਣਾ ਦਾ ਨਾਮ ਪੁਰਾਣੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸਰੋਤਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। 1883 ਦੇ ''Ferozepore District Gazetteer'' ਵਿੱਚ ਪਿੰਡ ਦਾ ਨਾਮ “Chatteana” ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ Chatteana ਨੂੰ Jaitu Rajbaha ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ Inspection Choki ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ Jaitu Rajbaha ਦੇ 27ਵੇਂ ਮੀਲ ’ਤੇ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।<ref>{{cite book |author=Punjab Government |title=Gazetteer of the Ferozepore District, 1883-84 |year=1883 |page=129 |publisher=Civil and Military Gazette Press |location=Lahore}}</ref> ਮੈਕਸ ਆਰਥਰ ਮੈਕਾਲਿਫ਼ ਦੀ ''The Sikh Religion: Its Gurus, Sacred Writings and Authors'' ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਵਰਣਨ ਵਿੱਚ “Chhatiana” ਦਾ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਜ਼ਿਕਰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਅਨੁਸਾਰ ਗੁਰੂ ਜੀ Kaljharani ਤੋਂ Chhatiana ਵੱਲ ਗਏ। Chhatiana ਪਹੁੰਚਣ ’ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੁਝ ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਬਕਾਇਆ ਤਨਖਾਹ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ। ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਘੋੜਸਵਾਰਾਂ ਨੂੰ ਅੱਠ ਆਨੇ ਪ੍ਰਤੀ ਦਿਨ ਅਤੇ ਪੈਦਲ ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਨੂੰ ਚਾਰ ਆਨੇ ਪ੍ਰਤੀ ਦਿਨ ਦੇ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ ਤਨਖਾਹ ਦਿੱਤੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰੀ Dan Singh ਨੇ ਆਪਣੀ ਤਨਖਾਹ ਲੈਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨਾਲ ਰਹਿਣ ਦੀ ਚੋਣ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਹੋਰ ਧਨ ਦੀ ਮੰਗ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਵੱਲੋਂ ਬਾਕੀ ਧਨ ਨੂੰ ਦੱਬ ਦੇਣ ਦਾ ਵਰਣਨ ਵੀ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।<ref>{{cite book |last=Macauliffe |first=Max Arthur |title=The Sikh Religion: Its Gurus, Sacred Writings and Authors |volume=V |year=1909 |pages=217–218 |publisher=Clarendon Press |location=Oxford}}</ref> Who's Who: Punjab Freedom Fighters ਵਿੱਚ ਹਜ਼ੂਰਾ ਸਿੰਘ, ਪੁੱਤਰ ਇੰਦਰ ਸਿੰਘ, ਦਾ ਜਨਮ 1911 ਵਿੱਚ ਛੱਤਿਆਣਾ, ਤਹਿਸੀਲ ਮੁਕਤਸਰ, ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਫ਼ਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਉਹ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਕਰਦੇ ਸਨ ਅਤੇ 1929 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਫ਼ੌਜ ਵਿੱਚ ਭਰਤੀ ਹੋਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 6/1 ਪੰਜਾਬ ਰੈਜੀਮੈਂਟ ਵਿੱਚ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇੰਡੀਅਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਆਰਮੀ (INA) ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਏ। ਬਿਮਾਰ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਿੰਗਾਪੁਰ ਦੇ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਹ ਜੰਗੀ ਕੈਦੀ (P.O.W.) ਬਣੇ।<ref>{{cite book |title=Who's Who: Punjab Freedom Fighters |volume=1 |editor-first=Fauja |editor-last=Singh |publisher=Department of Punjab Historical Studies, Punjabi University, Patiala |year=1972 |page=578}}</ref> 1939 ਵਿੱਚ ਛਤਿਆਣਾ ਦੇ ਸ. ਜਸਵੰਤ ਸਿੰਘ ਜੀ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਵਜੋਂ ਦਰਜ ਹਨ। ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ ਦਾ ਪੰਜਾਹ ਸਾਲਾ ਇਤਿਹਾਸ (1926–1976) ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਹੈ ਕਿ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਐਕਟ ਦੀ ਧਾਰਾ 43(4) ਅਨੁਸਾਰ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਬੁਲਾਈ ਗਈ ਨਵੀਂ ਚੁਣੀ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਇਕੱਤ੍ਰਤਾ 29 ਅਪ੍ਰੈਲ 1939 ਨੂੰ ਟਾਊਨ ਹਾਲ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿਖੇ ਹੋਈ। ਹਾਜ਼ਰ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਨੰਬਰ 50 ਉੱਤੇ “ਸ: ਜਸਵੰਤ ਸਿੰਘ ਜੀ, ਛਤਿਆਣਾ, ਤਹਿਸੀਲ ਮੁਕਤਸਰ (ਫੀਰੋਜ਼ਪੁਰ)” ਦਰਜ ਹੈ।<ref>ਸ਼ਮਸ਼ੇਰ ਸਿੰਘ ਅਸ਼ੋਕ, ''ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ ਦਾ ਪੰਜਾਹ ਸਾਲਾ ਇਤਿਹਾਸ (ਸੰਨ 1926 ਤੋਂ 1976 ਤਕ)'', ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ ਰਿਸਰਚ ਬੋਰਡ, ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ, ਪੰਨਾ 36.</ref> 1934 ਦੇ ਸਰਕਾਰੀ ਗਜ਼ਟ ਵਿੱਚ ਛੱਤਿਆਣਾ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਇੱਕ ਰਿਕਾਰਡ ਵਿੱਚ ਕੇਸ ਨੰਬਰ 319 of 1933 ਅਤੇ ਕਰਜ਼ਦਾਰਾਂ (Name of the Debtors) ਵਜੋਂ ਪ੍ਰੇਮ ਸਿੰਘ, ਹੀਰਾ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਰਾਮ ਸਿੰਘ, ਪਿੰਡ Chhatiana ਦਰਜ ਹਨ। ਇਸ ਵਿੱਚ Date of Adjudication (ਦਿਵਾਲੀਆ ਘੋਸ਼ਿਤ ਹੋਣ ਦੀ ਤਾਰੀਖ): 2 ਮਾਰਚ 1934 ਅਤੇ Date of Hearing (ਸੁਣਵਾਈ ਦੀ ਤਾਰੀਖ): 16 ਜੂਨ 1934 ਦਰਜ ਹੈ।<ref>{{cite book |title=The Government Gazette: Punjab and Its Dependencies |year=1934 |page=301 |publisher=Government of Punjab}}</ref> 1925 ਦੇ ‘ਸਿੱਖ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਐਕਟ’ ਵਿੱਚ ਛੱਤਿਆਣਾ ਦਾ ਨਾਮ ਸਰਕਾਰੀ ਰਿਕਾਰਡ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਰਿਕਾਰਡ ਵਿੱਚ ਛੱਤਿਆਣਾ ਨੂੰ ਫ਼ਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਮੁਕਤਸਰ ਤਹਿਸੀਲ ਅਧੀਨ ਰੈਵਨਿਊ ਅਸਟੇਟ ਵਜੋਂ ਦਰਜ ਕਰਦਿਆਂ ਇੱਥੇ ਸਥਿਤ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਦਾ ਨਾਮ ‘ਗੁਪਤਸਰ ਐਂਡ ਸਾਹਿਬ ਚੰਦ’ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਦਰਜਾ 1925 ਦੇ ਸਰਕਾਰੀ ਕਾਨੂੰਨੀ ਰਿਕਾਰਡ ਵਿੱਚ ਸੀਰੀਅਲ ਨੰਬਰ 196 ਹੇਠ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।<ref>{{cite book |title=The Sikh Gurdwaras Act, 1925 |publisher=Government of India |year=1925 |pages=115 |chapter=Schedule }}</ref> 1963 ਦੇ citrus belt ਦੇ ਸਰਵੇਖਣ ਵਿੱਚ ਛੱਤਿਆਣਾ: 1963 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ Soils of the Proposed Citrus Belt of Punjab ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪ੍ਰਸਤਾਵਿਤ ਨਿੰਬੂ-ਜਾਤੀ ਫਲਾਂ ਵਾਲੇ ਖੇਤਰ ਦੀ ਮਿੱਟੀ ਦਾ ਸਰਵੇਖਣ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਇਸ ਸਰਵੇਖਣ ਵਿੱਚ ਛੱਤਿਆਣਾ ਨੂੰ ਵੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਕਿਤਾਬ ਦੇ ਇੱਕ ਵੇਰਵੇ ਵਿੱਚ ਛੱਤਿਆਣਾ ਨੂੰ Panjgram Kalan, Kala-Tiba, Wazidpur, Rajenwali, Daulatpur ਅਤੇ ਹੋਰ ਪਿੰਡਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।<ref>{{cite book |last1=Kanwar |first1=Jaswant Singh |last2=Sehgal |first2=J. L. |last3=Dhingra |first3=D. R. |title=Soils of the Proposed Citrus Belt of Punjab |publisher=Agricultural Information Section, Punjab Agricultural University |year=1963 |page=47}}</ref> ਇਸੇ ਕਿਤਾਬ ਵਿੱਚ Farmer (ਕਿਸਾਨ) ਅਤੇ Village (ਪਿੰਡ) ਵਾਲੀ ਸਾਰਣੀ ਵਿੱਚ ਛੱਤਿਆਣਾ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਵੀ ਦਰਜ ਹਨ। ਛੱਤਿਆਣਾ ਦੇ ਨਾਮ ਹੇਠ ਦਰਜ ਕਿਸਾਨਾਂ ਵਿੱਚ Joginder Singh, Harcharan Singh, Kirpal Singh, Avtar Singh, Parduman Singh, Karam Singh, Joginder Singh, Fauja Singh, Avtar Singh ਅਤੇ Dewan Singh ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਇਹ ਵੇਰਵਾ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਛੱਤਿਆਣਾ ਵਿੱਚ citrus/ਬਾਗਬਾਨੀ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਹਵਾਲਾ ਹੈ.<ref>{{cite book |last1=Kanwar |first1=Jaswant Singh |last2=Sehgal |first2=J. L. |last3=Dhingra |first3=D. R. |title=Soils of the Proposed Citrus Belt of Punjab |publisher=Agricultural Information Section, Punjab Agricultural University |year=1963}}</ref> 1959 ਵਿੱਚ ਭਾਈ ਰਣਧੀਰ ਸਿੰਘ ਦੀ ਕਿਤਾਬ ‘ਉਦਾਸੀ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਵਿਥਿਆ’ ਵਿੱਚ ਛੱਤਿਆਣਾ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਉਦਾਸੀ ਧਰਮਸਾਲ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਸਰੋਤ ਅਨੁਸਾਰ ਛੱਤਿਆਣਾ ਇੱਕ ਪੁਰਾਣਾ ਪਿੰਡ ਸੀ ਅਤੇ ਉਦਾਸੀ ਸੰਪਰਦਾ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਬਾਬਾ ਬੰਖੰਡੀ ਦੇ ਚੇਲੇ ਹਰ ਨਾਰਾਇਣ ਦਾਸ ਦੇ ਚੇਲੇ ਬਾਬਾ ਹਰ ਗਿਆਨ ਦਾਸ ਨੇ ਇੱਥੇ ਇੱਕ ਧਰਮਸਾਲ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਤਮਾ ਦਾਸ ਇਸ ਧਰਮਸਾਲ ਦੇ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਬਣੇ। ਇਹ ਜਾਣਕਾਰੀ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ 2011 ਵਿੱਚ ਡਾ. ਕਿਰਨਜੀਤ ਸੰਧੂ ਵੱਲੋਂ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਤੋਂ ਕੀਤੇ ਗਏ ਪੀਐਚ.ਡੀ. ਖੋਜ-ਪ੍ਰਬੰਧ ‘ਦਿ ਉਦਾਸੀਜ਼ ਇਨ ਦ ਕਲੋਨੀਅਲ ਪੰਜਾਬ: 1849 ਏ.ਡੀ.–1947 ਏ.ਡੀ.’ ਵਿੱਚ ਵੀ ਦਰਜ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।<ref>{{cite book |last=ਰਣਧੀਰ ਸਿੰਘ |title=ਉਦਾਸੀ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਵਿਥਿਆ |publisher=ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ |location=ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ |year=1959 |pages=453–454 }}</ref><ref>{{cite thesis |last=ਸੰਧੂ |first=ਕਿਰਨਜੀਤ |title=ਦਿ ਉਦਾਸੀਜ਼ ਇਨ ਦ ਕਲੋਨੀਅਲ ਪੰਜਾਬ: 1849 ਏ.ਡੀ.–1947 ਏ.ਡੀ. |type=ਪੀਐਚ.ਡੀ. ਖੋਜ-ਪ੍ਰਬੰਧ |institution=ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ |location=ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ |year=2011 }}</ref> ਇਸੇ ਹਵਾਲੇ ਵਿੱਚ ਸੂਫ਼ੀ ਫ਼ਕੀਰ ਇਬਰਾਹੀਮ ਬਹਮੀ ਦੇ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋ ਕੇ ਸਿੱਖ ਬਣਨ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਨਾਮ ਭਾਈ ਅਜਮੇਰ ਸਿੰਘ ਰੱਖੇ ਜਾਣ ਦਾ ਵੀ ਜ਼ਿਕਰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਪੰਨਾ 218 ’ਤੇ ਅੱਗੇ ਇੱਕ ਮੁਸਲਮਾਨ ਫਕੀਰ Brahmi (Ibrahim) ਦੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਕੋਲ ਆਉਣ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਦੀਖਿਆ ਲੈਣ ਅਤੇ Ajmer Singh ਨਾਮ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦਾ ਵਰਣਨ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੇ Sahib Chand, Kot Bhai, Rohila, Bambiha ਅਤੇ Bajak ਵੱਲ ਜਾਣ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।<ref>{{cite book |last=Macauliffe |first=Max Arthur |title=The Sikh Religion: Its Gurus, Sacred Writings and Authors |volume=V |year=1909 |pages=217–218 |publisher=Clarendon Press |location=Oxford}}</ref> ਸੁਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਗਾਂਧੀ ਦੀ ''History of Sikh Gurus Retold: 1606–1708 C.E.'' ਵਿੱਚ ਵੀ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਦੌਰਾਨ ਛੱਤਿਆਣਾ ਦਾ ਦੋ ਵਾਰ ਜ਼ਿਕਰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਅਨੁਸਾਰ ਮੁਕਤਸਰ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਗੁਰੂ ਜੀ ਰੂਪਾਣਾ, ਭੰਡੇਰ, ਗੁਰਸਰ, ਥੇਹੜੀ, ਬੰਬੀਹਾ, ਰੋਹੀਲਾ ਅਤੇ ਜੁੰਗਿਆਣਾ ਆਦਿ ਥਾਵਾਂ ਤੋਂ ਹੁੰਦੇ ਹੋਏ ਛੱਤਿਆਣਾ ਪਹੁੰਚੇ। ਇੱਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਲੜੇ ਬਰਾੜਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਬਕਾਇਆ ਤਨਖਾਹ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ। ਬਰਾੜਾਂ ਦੇ ਆਗੂ ਚੌਧਰੀ ਦਾਨਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਵਰਤਾਅ ’ਤੇ ਅਫ਼ਸੋਸ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦਿਆਂ ਆਪਣੀ ਤਨਖਾਹ ਲੈਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਦੇ ਇਸ ਤਿਆਗ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋ ਕੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਉਸਦੇ ਜੱਦੀ ਸਥਾਨ ਮਹਿਮਾ ਸਵਾਈ ਜਾਣ ਦੀ ਸਹਿਮਤੀ ਦਿੱਤੀ।<ref>{{cite book |last=Gandhi |first=Surjit Singh |title=History of Sikh Gurus Retold: 1606–1708 C.E. |publisher=Atlantic Publishers & Distributors |page=860}}</ref> ਇਸੇ ਕਿਤਾਬ ਵਿੱਚ ਅੱਗੇ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਤਲਵੰਡੀ ਸਾਬੋ ਵੱਲ ਜਾਂਦੇ ਸਮੇਂ ਗੁਰੂ ਜੀ ਮੁੜ ਛੱਤਿਆਣਾ, ਕੋਟ ਸਾਹਿਬ ਚੰਦ ਅਤੇ ਕੋਟ ਭਾਈ ਰਾਹੀਂ ਗਿੱਦੜਬਾਹਾ ਪਹੁੰਚੇ ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੋਰ ਥਾਵਾਂ ਤੋਂ ਹੁੰਦੇ ਹੋਏ ਤਲਵੰਡੀ ਸਾਬੋ ਪਹੁੰਚੇ।<ref>{{cite book |last=Gandhi |first=Surjit Singh |title=History of Sikh Gurus Retold: 1606–1708 C.E. |publisher=Atlantic Publishers & Distributors |page=860}}</ref> 1950 ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਅਤੇ ਭਾਈ ਵੀਰ ਸਿੰਘ ਦੁਆਰਾ ਸੰਪਾਦਿਤ ‘ਮਾਲਵਾ ਦੇਸ਼ ਰਤਨ ਦੀ ਸਾਖੀ ਪੋਥੀ’ ਵਿੱਚ ਛਤਿਆਣੇ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਕਿ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਛਤਿਆਣੇ ਵਿਖੇ ਡੇਰਾ ਕਰਕੇ ਰਹੇ। ਇੱਥੇ ਬੈਰਾੜਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਚਾਕਰੀ ਦੀ ਤਨਖਾਹ ਮੰਗੀ, ਜਿਸ ’ਤੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਘੋੜਸਵਾਰਾਂ ਅਤੇ ਪੈਦਲ ਸੈਨਿਕਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਅਨੁਸਾਰ ਤਨਖਾਹ ਦਿੱਤੀ। ਇਸੇ ਪ੍ਰਸੰਗ ਵਿੱਚ ਦਾਨ ਸਿੰਘ ਅਸੁਪਾਲੀ ਨੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਤੋਂ ਚਾਕਰੀ ਦੀ ਥਾਂ ਸਿੱਖੀ ਦੀ ਦਾਤ ਮੰਗੀ। ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੇ ਬਚਨ ਅਨੁਸਾਰ ਦਾਨ ਸਿੰਘ ਨੇ ਕੇਸ ਰੱਖੇ ਅਤੇ ਪਾਹੁਲ ਲਈ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਦਾਨ ਸਿੰਘ ਦੀ ਬੇਨਤੀ ’ਤੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਉਸ ਦੇ ਨਗਰ ਗਏ ਅਤੇ ਉੱਥੇ ਤਿੰਨ ਦਿਨ ਠਹਿਰੇ।<ref name="malwa1950">{{cite book |editor=ਭਾਈ ਵੀਰ ਸਿੰਘ |title=ਮਾਲਵਾ ਦੇਸ਼ ਰਤਨ ਦੀ ਸਾਖੀ ਪੋਥੀ |chapter=੬੭. ਛਤਿਆਣੇ, ਲਖੀ ਜੰਗਲ, ਬੈਰਾੜਾਂ ਨੂੰ ਤਨਖਾਹਾਂ |pages=71–73 |publisher=ਭਾਈ ਵੀਰ ਸਿੰਘ ਸਾਹਿਤ ਸਦਨ |location=ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ |year=1950 }}</ref> 1960 ਵਿੱਚ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਭਾਗ, ਪੰਜਾਬ ਵੱਲੋਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਭਾਈ ਕਾਨ੍ਹ ਸਿੰਘ ਨਾਭਾ ਦੀ ‘Encyclopaedia of Sikh Literature’ ਵਿੱਚ ਛੱਤੇਆਣਾ ਬਾਰੇ ਦਰਜ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਫ਼ਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਦੇ ਥਾਣਾ ਕੋਟ ਭਾਈ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਸੀ ਅਤੇ ਮੁਕਤਸਰ ਤੋਂ ਦਸ ਕੋਹ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਸਥਿਤ ਸੀ। ਇਸ ਸਥਾਨ ’ਤੇ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਗੁਪਤਸਰ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਹੋਣ ਦਾ ਵੀ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।<ref>{{cite book |last=ਨਾਭਾ |first=ਕਾਨ੍ਹ ਸਿੰਘ |title=Encyclopaedia of Sikh Literature |publisher=ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਭਾਗ, ਪੰਜਾਬ |location=ਪਟਿਆਲਾ |year=1960 }}</ref> ਸਿੱਖ ਪੰਥ ਵਿਸ਼ਵਕੋਸ਼ ਵਿੱਚ ਛੱਤੇਆਣਾ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਭਾਈ ਅਜਮੇਰ ਸਿੰਘ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਅਨੁਸਾਰ ਫ਼ਰੀਦਕੋਟ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਛੱਤੇਆਣਾ ਪਿੰਡ ਦਾ ਮੁਸਲਮਾਨ ਵਸਨੀਕ ਇਬਰਾਹੀਮ ਸ਼ਾਹ, ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋ ਕੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਛਕ ਕੇ ਭਾਈ ਅਜਮੇਰ ਸਿੰਘ ਬਣਿਆ। ਜਦੋਂ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਮੁਕਤਸਰ ਦੀ ਜੰਗ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸੰਨ 1706 ਈ. ਵਿੱਚ ਛੱਤੇਆਣਾ ਪਿੰਡ ਆਏ ਤਾਂ ਇਬਰਾਹੀਮ ਸ਼ਾਹ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੇ ਸੰਪਰਕ ਵਿੱਚ ਆਇਆ। ਗੁਰੂ ਜੀ ਦਾ ਉਪਦੇਸ਼ ਸੁਣ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਸਿੰਘ ਸਜਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਨਾਲ ਭਾਈ ਮਾਨ ਸਿੰਘ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪਾਹੁਲ ਛਕਾਈ। ਪਾਹੁਲ ਛਕਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਉਸ ਦਾ ਨਾਮ ਭਾਈ ਅਜਮੇਰ ਸਿੰਘ ਰੱਖਿਆ।<ref>{{cite web |title=ਅਜਮੇਰ ਸਿੰਘ, ਭਾਈ |author=ਡਾ. ਰਤਨ ਸਿੰਘ ਜੱਗੀ |website=ਪੰਜਾਬੀ ਪੀਡੀਆ |publisher=ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਪਟਿਆਲਾ |url=https://punjabipedia.org/topic.aspx?txt=ਅਜਮੇਰ%20ਸਿੰਘ,%20ਭਾਈ }}</ref> ਐੱਚ. ਐੱਸ. ਸਿੰਘਾ ਦੀ ''The Encyclopedia of Sikhism (over 1000 Entries)'' ਵਿੱਚ “Chhattiana” ਸਿਰਲੇਖ ਹੇਠ ਛੱਤਿਆਣਾ ਦਾ ਵੱਖਰਾ ਜ਼ਿਕਰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਹੈ ਕਿ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ 1706 ਈ. ਵਿੱਚ ਮੁਕਤਸਰ ਦੀ ਲੜਾਈ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਛੱਤਿਆਣਾ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਬਰਾੜ ਕਬੀਲੇ ਦੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਯੋਧਿਆਂ ਨੂੰ ਧਨ ਦਿੱਤਾ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਲਈ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਦੀ ਯਾਦ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸਥਾਨ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਗੁਪਤਸਰ ਦਾ ਵੀ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।<ref>{{cite book |last=Singha |first=H. S. |title=The Encyclopedia of Sikhism (over 1000 Entries) |publisher=Hemkunt Press |year=2000 |page=46}}</ref> ਸਿੱਖ ਪਰੰਪਰਾ ਅਨੁਸਾਰ ਇਹ ਅਸਥਾਨ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹੈ। ਇਸ ਅਸਥਾਨ ਦਾ ਮੁੜ ਨਿਰਮਾਣ 1970 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਨਾਲ ਲਗਭਗ 8 ਏਕੜ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਦੀ ਜ਼ਮੀਨ ਵੀ ਦਰਜ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।<ref>{{cite web |title=Chhattiāṇā |url=https://eos.learnpunjabi.org/CHHATTIANA.html |website=Encyclopedia of Sikhism |publisher=Punjabi University, Patiala |access-date=18 September 2026}}</ref> ==ਹਵਾਲੇ== {{ਹਵਾਲੇ}} {{ਅਧਾਰ}} ==ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ== *[https://www.youtube.com/watch?v=r_x4ol9NaN4 "Apna Pind Sambhal"] {{ਮੁਕਤਸਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸ੍ਰੀ ਮੁਕਤਸਰ ਸਾਹਿਬ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ]] *https://www.facebook.com/ssbrar555 hhklvl9hips5gvgoj5zotn183u3m9v3 846446 846445 2026-09-18T08:02:19Z Sandeepchhattiana 24284 /* */ 2011 ਦੀ ਜਣਗਣਨਾ ਅਨੁਸਾਰ ਘਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਸਹੀ ਕੀਤੀ 846446 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = ਛੱਤਿਆਣਾ | native_name = ਛੱਤੇਆਣਾ | settlement_type = ਪਿੰਡ | image_skyline = | image_alt = | image_caption = | pushpin_map = India Punjab | pushpin_label_position = | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤੀ | latd = 30.328834 | latNS = N | longd = 74.669480 | longEW = E | coordinates_display = inline,title | subdivision_type = ਦੇਸ਼ | subdivision_name = ਭਾਰਤ | subdivision_type1 = ਰਾਜ | subdivision_name1 = [[ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ|ਪੰਜਾਬ]] | subdivision_type2 = ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ | subdivision_name2 = [[ਸ੍ਰੀ ਮੁਕਤਸਰ ਸਾਹਿਬ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ|ਸ੍ਰੀ ਮੁਕਤਸਰ ਸਾਹਿਬ]] | subdivision_type3 = ਬਲਾਕ | subdivision_name3 = ਕੋਟ ਭਾਈ | subdivision_type4 = ਪੁਲਿਸ ਥਾਣਾ | subdivision_name4 = ਕੋਟ ਭਾਈ | government_type = ਗ੍ਰਾਮ ਪੰਚਾਇਤ | governing_body = ਗ੍ਰਾਮ ਪੰਚਾਇਤ ਛੱਤਿਆਣਾ | leader_title = ਸਰਪੰਚ | leader_name = ਗੁਰਪ੍ਰੀਤ ਕੌਰ | established_title = | established_date = | founder = | named_for = | unit_pref = Metric | area_total_km2 = 9.92 | area_footnotes = ਲਗਭਗ 2,477 ਏਕੜ (ਲਗਭਗ 2,477 ਕਿੱਲੇ) | elevation_m = 185 | population_total = 3815 | population_as_of = 2011 | population_density_km2 = 397 | population_footnotes = 2011 ਦੀ ਜਨਗਣਨਾ ਅਨੁਸਾਰ | population_note = ਲਗਭਗ 756 ਘਰ; ਲਗਭਗ 2,800 ਰਜਿਸਟਰਡ ਵੋਟਰ | demographics_type1 = ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ | demographics1_title1 = ਸਰਕਾਰੀ | demographics1_info1 = [[ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ|ਪੰਜਾਬੀ]] | demographics1_title2 = ਬੋਲਚਾਲ | demographics1_info2 = ਦੇਸੀ ਮਲਵਈ | timezone1 = [[ਭਾਰਤੀ ਮਿਆਰੀ ਸਮਾਂ]] | utc_offset1 = +5:30 | postal_code_type = [[ਪੋਸਟਲ ਇੰਡੈਕਸ ਨੰਬਰ|ਪਿੰਨ]] | postal_code = 152031 | area_code_type = STD ਕੋਡ | area_code = 01637 | registration_plate = PB60 (ਪੀਬੀ60) | blank_name_sec1 = ਗ੍ਰਾਮ ਪੰਚਾਇਤ | blank_info_sec1 = ਛੱਤਿਆਣਾ — ਪੰਚਾਇਤ ਅਧੀਨ ਕੇਵਲ ਛੱਤਿਆਣਾ ਪਿੰਡ | blank1_name_sec1 = ਰਕਬਾ | blank1_info_sec1 = ਲਗਭਗ 2,477 ਏਕੜ; ਲਗਭਗ 2,400 ਏਕੜ ਖੇਤੀਯੋਗ ਅਤੇ 50 ਏਕੜ ਟਿੱਬਿਆਂ ਵਾਲਾ ਰਕਬਾ; ਫਿਰਨੀ ਦੇ ਅੰਦਰ ਲਗਭਗ 75 ਏਕੜ; ਪੰਚਾਇਤੀ ਜ਼ਮੀਨ ਲਗਭਗ 15 ਕਿੱਲੇ | blank2_name_sec1 = ਪਿੰਡ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਅਤੇ ਚੋਣਾਂ | blank2_info_sec1 = ਲਗਭਗ 756(2011) ਘਰ; 2,800 ਰਜਿਸਟਰਡ ਵੋਟਰ; 3 ਪੋਲਿੰਗ ਬੂਥ — ਨੰਬਰ 82, 83 ਅਤੇ 84 | blank3_name_sec1 = ਆਵਾਜਾਈ ਅਤੇ ਸੜਕਾਂ | blank3_info_sec1 = ਗਿੱਦੜਬਾਹਾ ਲਗਭਗ 16 ਕਿ.ਮੀ.; ਸ੍ਰੀ ਮੁਕਤਸਰ ਸਾਹਿਬ ਲਗਭਗ 25 ਕਿ.ਮੀ.; ਨੇੜਲਾ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਗਿੱਦੜਬਾਹਾ ਲਗਭਗ 16 ਕਿ.ਮੀ.; ਬਠਿੰਡਾ–ਮੁਕਤਸਰ ਹਾਈਵੇ ਲਗਭਗ 3 ਕਿ.ਮੀ.; ਗਿੱਦੜਬਾਹਾ–ਦੋਦਾ PMGSY ਸੜਕ; ਪਿੰਡ ਦੀ ਫਿਰਨੀ ਪੱਕੀ; 2 ਬੱਸ ਅੱਡੇ | blank4_name_sec1 = ਸਰਕਾਰੀ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਸਹੂਲਤਾਂ | blank4_info_sec1 = 1 ਡਾਕਖਾਨਾ; 6 ਆਂਗਣਵਾੜੀ ਕੇਂਦਰ; 6 ਧਰਮਸ਼ਾਲਾਵਾਂ; 4 ਰਾਸ਼ਨ ਡਿਪੂ; 2 CSC ਕੇਂਦਰ; 2 ਮੈਡੀਕਲ ਸਟੋਰ; 4 ਦੁੱਧ ਇਕੱਤਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਡੇਅਰੀਆਂ | blank5_name_sec1 = ਪਾਣੀ, ਸਿੰਚਾਈ ਅਤੇ ਬਿਜਲੀ | blank5_info_sec1 = 1 ਵਾਟਰ ਵਰਕਸ ਅਤੇ 1 ਪਾਣੀ ਦੀ ਟੈਂਕੀ; ਲਗਭਗ 400–500 ਟਿਊਬਵੈੱਲ/ਮੋਟਰ; ਖੇਤੀ ਲਈ 8 ਘੰਟੇ ਬਿਜਲੀ; ਜੈਤੋ ਰਜਬਾਹਾ ਪਿੰਡ ਦੀ ਹੱਦ ਨਾਲ; 6 ਮੋਗੇ; 3 ਛੱਪੜ | blank6_name_sec1 = ਸੰਚਾਰ, ਖੇਡਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਹੂਲਤਾਂ | blank6_info_sec1 = 4G ਅਤੇ 5G ਮੋਬਾਈਲ ਨੈੱਟਵਰਕ; ਆਪਟੀਕਲ ਫਾਈਬਰ/ਬ੍ਰਾਡਬੈਂਡ ਅਤੇ ਨਿੱਜੀ Wi-Fi; BSNL ਲੈਂਡਲਾਈਨ; 1 ਖੇਡ ਮੈਦਾਨ/ਸਟੇਡੀਅਮ, 1 ਵਾਲੀਬਾਲ ਮੈਦਾਨ ਅਤੇ 1 ਜਿਮ; ਨੇੜਲੇ ਪਿੰਡ — ਦੋਦਾ, ਲੋਹਾਰਾ, ਸੁਖਨਾ, ਅਬਲੂ, ਬੁੱਟਰ, ਰੁਖਾਲਾ, ਸਾਹਿਬਚੰਦ ਅਤੇ ਭਲਾਈਆਣਾ; ਦਿੱਲੀ ਲਗਭਗ 385 ਕਿ.ਮੀ. | website = https://m.facebook.com/chhattiana555 }} '''[https://punjabipedia.org/topic.aspx?txt=%E0%A8%9B%E0%A9%B1%E0%A8%A4%E0%A8%BF%E0%A8%86%E0%A8%A3%E0%A8%BE ਛੱਤੇਆਣਾ]''' ਭਾਰਤੀ [[ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ|ਪੰਜਾਬ]] ਦੇ [[ਸ੍ਰੀ ਮੁਕਤਸਰ ਸਾਹਿਬ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ|ਸ੍ਰੀ ਮੁਕਤਸਰ ਸਾਹਿਬ]] ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਗਿੱਦੜਬਾਹਾ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਪਿੰਡ ਛੱਤਿਆਣਾ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਨੇੜਲਾ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਤੇ ਸ਼ਹਿਰ ਗਿੱਦੜਬਾਹਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਪਿੰਡ ਤੋਂ 16 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ਤੇ ਹੈ । ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਸ੍ਰੀ ਮੁਕਤਸਰ ਸਾਹਿਬ 25 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ਤੇ ਹੈ ਤੇ ਬਠਿੰਡਾ 35 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ਤੇ ਹੈ । ਫ਼ੌਜ ਦਾ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ, ਭੀਸੀਆਣਾ ਇਥੋਂ ਸਿਰਫ਼ 8 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਹੋਰ ਗੁਆਂਢੀ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਰੁਖਾਲਾ (3 ਕਿ:ਮੀ) ਬੁੱਟਰ ਸ਼ਰੀਹ (4 ਕਿ:ਮੀ) ਭਲਾਈਆਣਾ (4 ਕਿ:ਮੀ) ਸਹਿਬਚੰਦ (3 ਕਿ:ਮੀ) ਸੁਖਣਾ ਅਬਲੂ (2 ਕਿ:ਮੀ) ’ਤੇ ਕੋਟ ਭਾਈ (8 ਕਿ:ਮੀ) ਦੇ ਨਾਂ ਹਨ। ਪਿੰਡ ਸੂਬੇ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਤੋਂ ਤਕਰੀਬਨ 255 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੇ ਫ਼ਾਸਲੇ ’ਤੇ ਹੈ। ਬਸ ਸਰਵਿਸ ਰਾਹੀਂ ਪਿੰਡ ਆਸ ਪਾਸ ਦੇ ਸਾਰੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।ਅੰਗਰੇਜਾਂ ਦੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ 1972 ਤੱਕ ਇਹ ਪਿੰਡ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਫਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਵਿੱਚ ਰਿਹਾ। ਫਿਰ ਫਰੀਦਕੋਟ ਵਿੱਚ ਸਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।1995 ਵਿੱਚ ਇਹ ਪਿੰਡ ਮੁਕਤਸਰ ਨੂੰ ਜਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਦਰਜਾ ਮਿਲਣ ਤੇ ਮੁਕਤਸਰ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ। ਪਿਛੋਕੜ ਵੱਲ ਝਾਤ ਮਾਰੀਏ ਤਾਂ ਪਹਿਲਵਾਨ ਬੰਤਾ ਸਿੰਘ ਜੀ ਜਿੰਨਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸਰੀਰਕ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਆਦਮਖੋਰ ਸ਼ੇਰ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਇਸੇ ਪਿੰਡ ਦੇ ਸਨ। ਪਿੰਡ ਛੱਤਿਆਣਾ ਦੇ ਬਹੁਤੇ ਲੋਕ ਤਰਕਸ਼ੀਲ ਸੁਭਾਅ ਦੇ ਹਨ ਜੋ ਵਹਿਮਾਂ ਭਰਮਾਂ ਤੋਂ ਕੋਹਾਂ ਦੂਰ ਹਨ। ਪਿੰਡ ਦੇ ਬਾਹਰਵਾਰ ਇਤਿਹਾਸਕ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸ੍ਰੀ ਗੁਪਤਸਰ ਸਾਹਿਬ ਸਥਿਤ ਹੈ ਜਿਥੇ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਰਹਿੰਦੇ ਬਰਾੜ ਗੋਤ ਦੇ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਮੰਗ ਅਨੁਸਾਰ ਗੁਪਤ ਮਾਇਆ ਕੱਢ ਕੇ ਤਨਖ਼ਾਹਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੰਡੀ ਸੀ। ਦੇਸ਼ ਦੀ ਵੰਡ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦੇ ਵੀ ਕਾਫ਼ੀ ਘਰ ਸਨ, ਜਿੰਨਾ ਨੇ ਲੱਗਭੱਗ 1925 ਵਿਚ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਸਜਿਦ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਵੀ ਕੀਤਾ ਜੋ ਕਿ ਅੱਜ ਵੀ ਖੜ੍ਹੀ ਹੈ। ਪਿੰਡ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕਿੱਤਾ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਹੈ ਤੇ ਜੈਤੋ ਰਜਬਾਹੇ ਤੋਂ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਲਈ ਲੋੜੀਂਦੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਪੂਰਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ । ਜੈਤੋ ਰਜਬਾਹਾ 1870 ਵਿੱਚ ਅੰਗਰੇਜਾਂ ਦੁਆਰਾ ਕੱਢਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਜੋ ਕਿ ਬਿਲਕੁਲ ਪਿੰਡ ਦੇ ਨਾਲ਼ ਦੀ ਗੁਜ਼ਰਦਾ ਹੀ। ਪਿੰਡ ਦੇ ਬਾਹਰਵਾਰ ਜੈਤੋ ਰਜਬਾਹੇ ਦੇ ਉੱਪਰ ਅੰਗਰੇਜਾਂ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਨਹਿਰੀ ਕੋਠੀ ਹੈ ਜੋਕਿ ਅੱਜ ਵੀ ਵਧੀਆ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਖੜ੍ਹੀ ਹੈ। ਕਿਸੇ ਸਮੇਂ ਇਹ ਨਹਿਰੀ ਮਹਿਕਮੇ ਦਾ ਵਿਸ਼ਰਾਮ ਘਰ ਸੀ।1875 ਦੇ ਫਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਡਿਵੀਜ਼ਨ ਦੇ ਗਜਟੀਅਰ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਸ ਨਹਿਰੀ ਕੋਠੀ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਲੱਗਭਗ 1920 ਵਿੱਚ ਕੋਠੀ ਵਿਚ ਤਾਰ ਦਾ ਵੀ ਪ੍ਰਬੰਧ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ ਜਿਸ ਨਾਲ਼ ਮਹਿਕਮਾ ਹੋਰਾਂ ਕੋਠੀਆਂ ਨਾਲ਼ ਜੁੜ ਗਿਆ ਤੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਪੋਸਟ ਆਫਿਸ ਵੀ ਬਣ ਗਿਆ ਤੇ ਤਾਰ ਬਾਬੂ ਦੀ ਵੀ ਨਿਯੁਕਤੀ ਹੋਈ। {| class="wikitable sortable" style="text-align:center; hight:50%; !ਸ਼ਹਿਰ !ਡਾਕਖਾਨਾ !ਪਿੰਨ ਕੋਡ !ਖੇਤਰ !ਨਜਦੀਕ !ਥਾਣਾ |- |ਗਿੱਦੜਬਾਹਾ |ਛੱਤਿਆਣਾ |152031 |ਗਿੱਦੜਬਾਹਾ |ਕੋਟਭਾਈ |ਕੋਟਭਾਈ |} == ਵਿਦਿਅਕ ਅਦਾਰੇ == * '''ਸਰਕਾਰੀ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਸਕੂਲ, ਛੱਤਿਆਣਾ''' * '''ਸਰਕਾਰੀ ਸੀਨੀਅਰ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਕੂਲ, ਛੱਤਿਆਣਾ''' * '''ਬਾਬਾ ਫਰੀਦ ਸੀਨੀਅਰ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਕੂਲ, ਛੱਤਿਆਣਾ''' * '''ਆਂਗਣਵਾੜੀ ਕੇਂਦਰ'''{{cite web |title=Chhatiana (13) Village Map, PIN Code, Population |url=https://villagemapsindiasg.b-cdn.net/punjab/chhatiana-13-gidderbaha-muktsar-35351/ |access-date=18 September 2026}} * '''ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਮਾਡਲ ਸਕੂਲ, ਛੱਤਿਆਣਾ''' — ਇਹ ਪਿੰਡ ਦਾ ਪਹਿਲਾਂ ਚੱਲਣ ਵਾਲਾ ਨਿੱਜੀ ਸਕੂਲ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪੰਜਵੀਂ ਜਮਾਤ ਤੱਕ ਪੜ੍ਹਾਈ ਹੁੰਦੀ ਸੀ। ਸਕੂਲ ਦੀ ਆਪਣੀ ਇਮਾਰਤ ਨਹੀਂ ਸੀ ਅਤੇ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਹੀ ਇੱਕ ਖਾਲੀ ਪਏ ਘਰ ਵਿੱਚ ਸਕੂਲ ਚੱਲਦਾ ਸੀ। ਇਸ ਸਕੂਲ ਦੇ ਹੈੱਡ ਮਾਸਟਰ ਸਾਹਿਬ ਮੱਲਣ ਪਿੰਡ ਤੋਂ ਆਉਂਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਨਿੱਜੀ ਸਕੂਲ ਸੀ। ਸਕੂਲ ਨੇ ਪਿੰਡ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਫੀਸ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ। ਇਹ ਸਕੂਲ ਹੁਣ ਬੰਦ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਹੈ। ==ਇਤਿਹਾਸਕ ਸਥਾਨ== *ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਗੁਪਤਸਰ ਸਾਹਿਬ *ਵਹਿਮੀ ਪੀਰ ਸਮਾਧ ਭਾਈ ਅਜਮੇਰ ਸਿੰਘ ਜੀ *ਅੰਗਰੇਜਾਂ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਨਹਿਰੀ ਕੋਠੀ *ਪੁਰਾਤਨ ਮਿੱਠੇ ਪਾਣੀ ਦਾ ਖੂਹ == ਪਿੰਡ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਖਿਡਾਰੀ ਅਤੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ == === 1. ਅਰਪਨਜੋਤ ਕੌਰ === ਅਰਪਨਜੋਤ ਕੌਰ ਬਾਬਾ ਫਰੀਦ ਪਬਲਿਕ ਸੀਨੀਅਰ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਕੂਲ, ਛੱਤਿਆਣਾ ਦੀ ਵਿਦਿਆਰਥਣ ਰਹੀ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ''Water Quality Prediction'' ਵਿਸ਼ੇ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਤਿਆਰ ਕਰਕੇ 9ਵੇਂ National Level Exhibition and Project Competition (NLEPC) 2022 ਦੇ ਜੇਤੂਆਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਸਥਾਨ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ। === 2. ਕਰਨਵੀਰ ਸਿੰਘ === ਕਰਨਵੀਰ ਸਿੰਘ ਛੱਤਿਆਣਾ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਸ਼ਾਟ-ਪੁੱਟ ਖਿਡਾਰੀ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਪੰਜਾਬ ਓਪਨ ਸਟੇਟ ਸ਼ਾਟ-ਪੁੱਟ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ 19.48 ਮੀਟਰ ਦਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦਿਆਂ ਸੋਨ ਤਮਗਾ ਅਤੇ ਬੈਸਟ ਐਥਲੀਟ ਦਾ ਖਿਤਾਬ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ।[https://www.youtube.com/watch?v=hVo7Wvr801I] === 3. ਕਰਨਵੀਰ ਸਿੰਘ === ਕਰਨਵੀਰ ਸਿੰਘ ਦੀ 2026 ਏਸ਼ੀਆਈ ਖੇਡਾਂ ਲਈ ਭਾਰਤੀ ਐਥਲੈਟਿਕਸ ਟੀਮ ਵਿੱਚ ਚੋਣ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਹੈ। Athletics Federation of India ਵੱਲੋਂ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ 77 ਮੈਂਬਰੀ ਭਾਰਤੀ ਐਥਲੈਟਿਕਸ ਟੀਮ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦਾ ਨਾਮ ''Karanveer Singh — Shotput'' ਵਜੋਂ ਦਰਜ ਹੈ। === 4. ਬੰਤਾ ਸਿੰਘ ਛੱਤੇਆਣੀਆਂ === ਬੰਤਾ ਸਿੰਘ ਛੱਤੇਆਣੀਆਂ ਛੱਤਿਆਣਾ ਪਿੰਡ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪਹਿਲਵਾਨ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜਨਮ 1915 ਈਸਵੀ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ''ਭਾਰਤ ਦੇ ਰੁਸਤਮ ਪਹਿਲਵਾਨ'' ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕੱਦ ਸੱਤ ਫੁੱਟ ਦੋ ਇੰਚ, ਛਾਤੀ 44 ਇੰਚ ਅਤੇ ਵਜ਼ਨ ਇੱਕ ਕੁਇੰਟਲ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਉਹ ਚੜ੍ਹਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਮਲਾਇਆ ਅਤੇ ਸਿੰਗਾਪੁਰ ਗਏ, ਜਿੱਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦਾਰਾ ਸਿੰਘ ਸਮੇਤ ਹੋਰ ਪਹਿਲਵਾਨਾਂ ਨਾਲ ਕੁਸ਼ਤੀਆਂ ਕੀਤੀਆਂ। ਆਪਣੀ ਆਖਰੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਬੰਤਾ ਸਿੰਘ ਆਲਮਗੀਰ, ਲੁਧਿਆਣਾ ਦੇ ਕੁਸ਼ਤੀ ਅਖਾੜੇ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੌਤ 1972 ਈਸਵੀ ਵਿੱਚ ਆਲਮਗੀਰ ਦੇ ਅਖਾੜੇ ਵਿੱਚ ਹੋਈ।<ref>ਪਿਆਰਾ ਸਿੰਘ ‘ਰਛੀਨ’, ''ਭਾਰਤ ਦੇ ਰੁਸਤਮ ਪਹਿਲਵਾਨ'', ਸਫ਼ਾ 230.</ref> === 5. ਅਮਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ === ਅਮਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਛੱਤਿਆਣਾ ਪਿੰਡ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਕੰਪਾਊਂਡ ਤੀਰਅੰਦਾਜ਼ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕੌਮੀ, ਅੰਤਰ-ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਅਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕੀਤੀ। 2008–09 ਦੀਆਂ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਇੰਟਰ-ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪਾਂ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕੰਪਾਊਂਡ ਤੀਰਅੰਦਾਜ਼ੀ ਦੇ 90 ਮੀਟਰ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਚਾਂਦੀ, 70 ਮੀਟਰ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਚਾਂਦੀ, 70 ਮੀਟਰ ਕੰਪਾਊਂਡ ਇੰਡਿਵਿਜੁਅਲ ਓਲੰਪਿਕ ਰਾਊਂਡ ਵਿੱਚ ਕਾਂਸੀ ਅਤੇ 70 ਮੀਟਰ ਕੰਪਾਊਂਡ ਟੀਮ ਓਲੰਪਿਕ ਰਾਊਂਡ ਵਿੱਚ ਸੋਨੇ ਦਾ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤਿਆ। ਟੀਮ ਵਿੱਚ ਅਮਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਦੇ ਨਾਲ ਸੁਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਅਮਨ ਕੰਬੋਜ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ।<ref>ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ''Annual Quality Assurance Report 2008–2009'', ਸਫ਼ੇ 158, 223.</ref> 2008 ਵਿੱਚ ਯਾਂਗੂਨ, ਮਿਆਂਮਾਰ ਵਿਖੇ ਹੋਏ ਪਹਿਲੇ ਏਸ਼ੀਅਨ ਕੰਪਾਊਂਡ ਆਰਚਰੀ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਭਾਰਤੀ ਟੀਮ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਵਜੋਂ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ। ਮਈ 2009 ਵਿੱਚ ਤਹਿਰਾਨ, ਇਰਾਨ ਵਿਖੇ ਹੋਏ ਦੂਜੇ ਏਸ਼ੀਅਨ ਆਰਚਰੀ ਗ੍ਰਾਂ ਪ੍ਰੀ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਦੇ ਟੀਮ ਕੰਪਾਊਂਡ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾ ਸਥਾਨ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ।<ref>ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ''Annual Quality Assurance Report 2008–2009'', ਸਫ਼ਾ 214.</ref><ref>{{cite news |title=Indians dominate qualifiers |work=Hindustan Times |date=2009}}</ref> ਅਕਤੂਬਰ 2009 ਵਿੱਚ ਢਾਕਾ, ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਵਿਖੇ ਏਸ਼ੀਅਨ ਗ੍ਰਾਂ ਪ੍ਰੀ ਦੇ ਇੱਕ ਪੜਾਅ ਵਿੱਚ ਅਮਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਸਿੱਧੂ ਨੇ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਦੇ ਕੰਪਾਊਂਡ ਟੀਮ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਚਾਂਦੀ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਸੋਨੇ ਦਾ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤਿਆ। ਇਸ ਟੀਮ ਵਿੱਚ ਚੁੰਗਦਾ ਸ਼ੇਰਪਾ, ਅਮਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਸਿੱਧੂ ਅਤੇ ਗੋਕੁਲ ਤਮੁਲੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ। ਇਸੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਅਮਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਸਿੱਧੂ ਨੇ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਦੇ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਕੰਪਾਊਂਡ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਕਾਂਸੀ ਦਾ ਤਗਮਾ ਵੀ ਜਿੱਤਿਆ।<ref>{{cite news |title=India bag six gold in Asian Archery GP |work=Press Trust of India, NDTV |date=24 October 2009}}</ref> ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 29ਵੀਂ ਸੀਨੀਅਰ ਨੈਸ਼ਨਲ ਆਰਚਰੀ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ 2008 ਵਿੱਚ ਪੂਨੇ ਵਿਖੇ 30 ਮੀਟਰ ਕੰਪਾਊਂਡ ਰਾਊਂਡ ਵਿੱਚ ਵੀ ਭਾਗ ਲਿਆ।<ref>ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ''Annual Quality Assurance Report 2008–2009'', ਸਫ਼ਾ 219.</ref> === 6. ਰਤਿੰਦਰਦੀਪ ਕੌਰ === ਰਤਿੰਦਰਦੀਪ ਕੌਰ ਛੱਤਿਆਣਾ ਪਿੰਡ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਤੇ ਬਾਬਾ ਫਰੀਦ ਪਬਲਿਕ ਸੀਨੀਅਰ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਕੂਲ ਦੀ ਵਿਦਿਆਰਥਣ ਅਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ ਦੀ ਨੈੱਟਬਾਲ ਖਿਡਾਰਨ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਪੰਜਾਬ ਸਕੂਲ ਸਿੱਖਿਆ ਬੋਰਡ ਦੀ 2025 ਦੀ ਦਸਵੀਂ ਜਮਾਤ ਦੀ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਵਿੱਚ 650 ਵਿੱਚੋਂ 650 ਅੰਕ (100 ਫ਼ੀਸਦੀ) ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ ਅਤੇ ਉਮਰ ਦੇ ਟਾਈ-ਬ੍ਰੇਕ ਨਿਯਮ ਕਾਰਨ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਦੂਜਾ ਸਥਾਨ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ।<ref>{{cite news |title=Academic & athletic star: PSEB Class X second position holder is national-level netball player |work=The Tribune |date=16 May 2025}}</ref><ref>{{cite news |title=3 girls jointly score highest marks in Punjab Board Class 10 exams, topper decided through age criterion |work=The Indian Express |date=16 May 2025}}</ref> ਉਹ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ ਦੀ ਨੈੱਟਬਾਲ ਖਿਡਾਰਨ ਹੈ ਅਤੇ ਲੁਧਿਆਣਾ ਵਿਖੇ ਹੋਈਆਂ ਅੰਡਰ-17 ਨੈਸ਼ਨਲ ਸਕੂਲ ਗੇਮਜ਼ ਵਿੱਚ ਸੋਨੇ ਦਾ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤ ਚੁੱਕੀ ਹੈ।<ref>{{cite news |title=Academic & athletic star: PSEB Class X second position holder is national-level netball player |work=The Tribune |date=16 May 2025}}</ref> === 7. ਪ੍ਰਭਜੋਤ ਕੌਰ === ਪ੍ਰਭਜੋਤ ਕੌਰ ਛੱਤਿਆਣਾ ਪਿੰਡ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਵਿਦਿਆਰਥਣ ਹੈ। ਉਸਨੇ 2025 ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਸਕੂਲ ਸਿੱਖਿਆ ਬੋਰਡ ਦੀ ਅੱਠਵੀਂ ਜਮਾਤ ਦੀ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਵਿੱਚ 98.60 ਫ਼ੀਸਦੀ ਅੰਕ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਨੌਵਾਂ ਸਥਾਨ ਅਤੇ ਸ੍ਰੀ ਮੁਕਤਸਰ ਸਾਹਿਬ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਦੂਜਾ ਸਥਾਨ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ।<ref>{{cite news |title=Class 8th results: Excellent performance by various schools |work=Punjabi Tribune |date=2025}}</ref><ref>{{cite web |title=Our Shining Star |work=Baba Farid Public Senior Secondary School, Chhattiana}}</ref> === 8. ਜਸ਼ਨਪ੍ਰੀਤ ਕੌਰ === ਜਸ਼ਨਪ੍ਰੀਤ ਕੌਰ ਛੱਤਿਆਣਾ ਪਿੰਡ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਵਿਦਿਆਰਥਣ ਹੈ। ਜੂਨ 2021 ਵਿੱਚ ਹੋਏ ਬਲਾਕ ਪੱਧਰੀ ਭਾਸ਼ਣ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ 9ਵੀਂ ਤੋਂ 12ਵੀਂ ਜਮਾਤ ਦੇ ਸਮੂਹ ਵਿੱਚ ਭਾਗ ਲਿਆ ਅਤੇ 64 ਅੰਕ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ ਗਿੱਦੜਬਾਹਾ-1 ਬਲਾਕ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾ ਸਥਾਨ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ। ਸਰਕਾਰੀ ਨਤੀਜਾ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦਾ ਸਕੂਲ ''GHS Chhattiana'' ਅਤੇ ਨਾਮ ''Jashanpreet Kaur'' ਦਰਜ ਹੈ।<ref>{{cite web |title=Block Level Bhashan Mukabla Result 22.06.2021 |publisher=Samagra Shiksha Abhiyan Punjab |date=22 June 2021}}</ref> === 9. 2026 ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ === 2026 ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਸਕੂਲ ਸਿੱਖਿਆ ਬੋਰਡ ਦੀ ਮੈਟ੍ਰਿਕੁਲੇਸ਼ਨ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਵਿੱਚ ਬਾਬਾ ਫਰੀਦ ਪਬਲਿਕ ਸੀਨੀਅਰ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਕੂਲ, ਛੱਤਿਆਣਾ ਦੇ ਪੰਜ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੇ ਸ੍ਰੀ ਮੁਕਤਸਰ ਸਾਹਿਬ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀਆਂ ਪਹਿਲੀਆਂ ਦਸ ਪੁਜ਼ੀਸ਼ਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸਥਾਨ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ। ਹਰਮੀਨ ਕੌਰ ਨੇ 650 ਵਿੱਚੋਂ 631 ਅੰਕ (97.08%) ਲੈ ਕੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾ ਸਥਾਨ, ਰਸਪਿੰਦਰ ਕੌਰ ਨੇ 625 ਅੰਕ (96.15%) ਲੈ ਕੇ ਚੌਥਾ ਸਥਾਨ, ਸਵੀਰੀਤ ਕੌਰ ਨੇ 624 ਅੰਕ (96.00%) ਲੈ ਕੇ ਪੰਜਵਾਂ ਸਥਾਨ, ਜਸਪ੍ਰੀਤ ਨੇ 622 ਅੰਕ (95.69%) ਲੈ ਕੇ ਅੱਠਵਾਂ ਸਥਾਨ ਅਤੇ ਅਰਮਾਨ ਸਿੰਘ ਨੇ 616 ਅੰਕ (94.77%) ਲੈ ਕੇ ਦਸਵਾਂ ਸਥਾਨ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ।<ref>{{cite web |title=Complete Stats Matriculation March 2026 |publisher=Punjab School Education Board |date=2026}}</ref> ==ਇਤਿਹਾਸ== 1705 ਵਿਚ ਮੁਕਤਸਰ (ਉਸ ਸਮੇਂ ਖਿਦਰਾਣੇ ਦੀ āਾਬ, ਜੋ ਹੁਣ ਸ੍ਰੀ ਮੁਕਤਸਰ ਸਾਹਿਬ) ਦੀ ਲੜਾਈ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦਸਵੇਂ ਸਿੱਖ ਗੁਰੂ, ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਇਸ ਸਥਾਨ ਤੇ ਆਏ ਸਨ। ਉਸਦੇ ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਤਨਖਾਹ ਲਈ ਕਿਹਾ ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਲਈ ਅਦਾਇਗੀ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ, ਇਕ ਸਿੱਖ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੂੰ ਦਸਵੰਧ ਨਾਲ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ (1/10 ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਦੀ ਆਮਦਨੀ ਦਾ 10%) ਜੋ ਕਿ ਸੋਨੇ ਦੇ ਸਿੱਕੇ ਸਨ. ਦਸਵੇਂ ਮਾਸਟਰ ਨੇ ਇਹ ਸਿੱਕੇ ਆਪਣੇ ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਵਿਚ ਤਨਖਾਹ ਵਜੋਂ ਵੰਡਣੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੇ. ਸਿਪਾਹੀ ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ ਸਨ ਪਰ ਇਕ ਸਿੱਖ-ਸਿਪਾਹੀ ਭਾਈ ਦਾਨ ਸਿੰਘ ਨੇ ਕੁਝ ਵੀ ਲੈਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। [2] ਜਦੋਂ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ ਕਿ ਉਹ ਫਿਰ ਕੀ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਉਹ ਸਿੱਖੀ, ਬਪਤਿਸਮਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ. ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਉੱਤਰ ਤੋਂ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਟਿੱਪਣੀ ਕੀਤੀ, "ਤੁਸੀਂ ਮਾਲਵੇ ਲਈ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਦੀ ਇੱਜ਼ਤ ਬਚਾਈ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਭਾਈ ਮਹਾਂ ਸਿੰਘ ਨੇ ਇਸਨੂੰ ਮਾਝੇ ਲਈ ਬਚਾ ਲਿਆ"। ਅਤੇ ਫਿਰ ਭਾਈ ਦਾਨ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਖਾਲਸੇ ਦਾ ਰਸ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ। []] []] ਪੀਅਰ / ਪੀਰ ਸਯਦ ਇਬਰਾਹਿਮ, ਜੋ ਪੀਅਰ ਬ੍ਰਾਹਮੀ ਜਾਂ ਵੇਹਮੀ ਪੀਅਰ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ, ਸਥਾਨ ਦਾ ਇੱਕ ਮੁਸਲਮਾਨ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਸੀ. ਉਹ ਦਸਵੇਂ ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਸ਼ਖਸੀਅਤ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੂੰ ਖਾਲਸੇ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ। ਇਸਨੇ ਭਾਈ ਮਾਨ ਸਿੰਘ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਖ਼ਾਲਸੇ ਦੇ ਰਸਮ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ ਅਤੇ ਅਜਮੇਰ ਸਿੰਘ ਦਾ ਨਾਮ ਲਿਆ। []] []] []] ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਉਸਨੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੇ ਪਾਸੋਂ ਕਈ ਲੜਾਈਆਂ ਲੜੀਆਂ। ਸਿੱਖ-ਫ਼ੌਜ ਦਾ ਭੁਗਤਾਨ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਵਾਧੂ ਸਿੱਕਿਆਂ ਨੂੰ ਜ਼ਮੀਨ ਵਿਚ ਦਫਨਾ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਇਸ ਜਗ੍ਹਾ ਦਾ ਨਾਮ ਗੁਪਤਸਰ ਰੱਖਿਆ। ਗੁਰੂ ਜੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪਿੰਡ ਵਾਲਿਆਂ ਨੇ ਸਿੱਕੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਪਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ। [२] []] ਅੱਜ, ਇਕ ਸੁੰਦਰ ਗੁਰੂਦੁਆਰਾ ਸਾਹਿਬ, ਜਿਸਨੂੰ ਪਿੰਡ ਦੇ 2 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ, ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਗੁਪਤਸਰ ਸਾਹਿਬ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਜਗ੍ਹਾ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ (ਉੱਪਰ ਤਸਵੀਰ ਵੇਖੋ). == ਜਨਸੰਖਿਆ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ == {| class="wikitable" |- ! ਸਾਲ ! ਘਰ ! ਕੁੱਲ ਆਬਾਦੀ ! ਮਰਦ ! ਔਰਤਾਂ ! ਅਨੁਸੂਚਿਤ ਜਾਤੀ ਕੁੱਲ ! SC ਮਰਦ ! SC ਔਰਤਾਂ ! ST ਕੁੱਲ ! ST ਮਰਦ ! ST ਔਰਤਾਂ ! ਸਾਖਰ ਕੁੱਲ ! ਸਾਖਰ ਮਰਦ ! ਸਾਖਰ ਔਰਤਾਂ |- | 1961 | 289 | 1,697 | 934 | 763 | 471 | 256 | 215 | — | — | — | — | — | — |- | 1971 | 354 | 2,102 | 1,118 | 984 | 736 | 340 | 396 | — | — | — | 418 | 307 | 111 |- | 1981 | 422 | 2,731 | 1,436 | 1,295 | 1,172 | 628 | 544 | — | — | — | 708 | 476 | 232 |- | 1991 | 485 | 2,924 | 1,540 | 1,384 | 1,375 | 742 | 633 | 0 | 0 | 0 | 1,125 | 696 | 429 |- | 2001 | 644 | 3,556 | 1,870 | 1,686 | 1,733 | 915 | 818 | 0 | 0 | 0 | — | — | — |- | 2011 | 756 | 3,815 | 2,035 | 1,780 | 1,962 | 1,042 | 920 | — | — | — | — | — | — |} ==ਛੱਤਿਆਣਾ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਇਤਿਹਾਸਕ ਅਤੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਵਿਅਕਤੀ== ਛੱਤਿਆਣਾ ਦਾ ਨਾਮ ਪੁਰਾਣੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸਰੋਤਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। 1883 ਦੇ ''Ferozepore District Gazetteer'' ਵਿੱਚ ਪਿੰਡ ਦਾ ਨਾਮ “Chatteana” ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ Chatteana ਨੂੰ Jaitu Rajbaha ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ Inspection Choki ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ Jaitu Rajbaha ਦੇ 27ਵੇਂ ਮੀਲ ’ਤੇ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।<ref>{{cite book |author=Punjab Government |title=Gazetteer of the Ferozepore District, 1883-84 |year=1883 |page=129 |publisher=Civil and Military Gazette Press |location=Lahore}}</ref> ਮੈਕਸ ਆਰਥਰ ਮੈਕਾਲਿਫ਼ ਦੀ ''The Sikh Religion: Its Gurus, Sacred Writings and Authors'' ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਵਰਣਨ ਵਿੱਚ “Chhatiana” ਦਾ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਜ਼ਿਕਰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਅਨੁਸਾਰ ਗੁਰੂ ਜੀ Kaljharani ਤੋਂ Chhatiana ਵੱਲ ਗਏ। Chhatiana ਪਹੁੰਚਣ ’ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੁਝ ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਬਕਾਇਆ ਤਨਖਾਹ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ। ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਘੋੜਸਵਾਰਾਂ ਨੂੰ ਅੱਠ ਆਨੇ ਪ੍ਰਤੀ ਦਿਨ ਅਤੇ ਪੈਦਲ ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਨੂੰ ਚਾਰ ਆਨੇ ਪ੍ਰਤੀ ਦਿਨ ਦੇ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ ਤਨਖਾਹ ਦਿੱਤੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰੀ Dan Singh ਨੇ ਆਪਣੀ ਤਨਖਾਹ ਲੈਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨਾਲ ਰਹਿਣ ਦੀ ਚੋਣ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਹੋਰ ਧਨ ਦੀ ਮੰਗ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਵੱਲੋਂ ਬਾਕੀ ਧਨ ਨੂੰ ਦੱਬ ਦੇਣ ਦਾ ਵਰਣਨ ਵੀ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।<ref>{{cite book |last=Macauliffe |first=Max Arthur |title=The Sikh Religion: Its Gurus, Sacred Writings and Authors |volume=V |year=1909 |pages=217–218 |publisher=Clarendon Press |location=Oxford}}</ref> Who's Who: Punjab Freedom Fighters ਵਿੱਚ ਹਜ਼ੂਰਾ ਸਿੰਘ, ਪੁੱਤਰ ਇੰਦਰ ਸਿੰਘ, ਦਾ ਜਨਮ 1911 ਵਿੱਚ ਛੱਤਿਆਣਾ, ਤਹਿਸੀਲ ਮੁਕਤਸਰ, ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਫ਼ਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਉਹ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਕਰਦੇ ਸਨ ਅਤੇ 1929 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਫ਼ੌਜ ਵਿੱਚ ਭਰਤੀ ਹੋਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 6/1 ਪੰਜਾਬ ਰੈਜੀਮੈਂਟ ਵਿੱਚ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇੰਡੀਅਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਆਰਮੀ (INA) ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਏ। ਬਿਮਾਰ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਿੰਗਾਪੁਰ ਦੇ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਹ ਜੰਗੀ ਕੈਦੀ (P.O.W.) ਬਣੇ।<ref>{{cite book |title=Who's Who: Punjab Freedom Fighters |volume=1 |editor-first=Fauja |editor-last=Singh |publisher=Department of Punjab Historical Studies, Punjabi University, Patiala |year=1972 |page=578}}</ref> 1939 ਵਿੱਚ ਛਤਿਆਣਾ ਦੇ ਸ. ਜਸਵੰਤ ਸਿੰਘ ਜੀ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਵਜੋਂ ਦਰਜ ਹਨ। ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ ਦਾ ਪੰਜਾਹ ਸਾਲਾ ਇਤਿਹਾਸ (1926–1976) ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਹੈ ਕਿ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਐਕਟ ਦੀ ਧਾਰਾ 43(4) ਅਨੁਸਾਰ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਬੁਲਾਈ ਗਈ ਨਵੀਂ ਚੁਣੀ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਇਕੱਤ੍ਰਤਾ 29 ਅਪ੍ਰੈਲ 1939 ਨੂੰ ਟਾਊਨ ਹਾਲ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿਖੇ ਹੋਈ। ਹਾਜ਼ਰ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਨੰਬਰ 50 ਉੱਤੇ “ਸ: ਜਸਵੰਤ ਸਿੰਘ ਜੀ, ਛਤਿਆਣਾ, ਤਹਿਸੀਲ ਮੁਕਤਸਰ (ਫੀਰੋਜ਼ਪੁਰ)” ਦਰਜ ਹੈ।<ref>ਸ਼ਮਸ਼ੇਰ ਸਿੰਘ ਅਸ਼ੋਕ, ''ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ ਦਾ ਪੰਜਾਹ ਸਾਲਾ ਇਤਿਹਾਸ (ਸੰਨ 1926 ਤੋਂ 1976 ਤਕ)'', ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ ਰਿਸਰਚ ਬੋਰਡ, ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ, ਪੰਨਾ 36.</ref> 1934 ਦੇ ਸਰਕਾਰੀ ਗਜ਼ਟ ਵਿੱਚ ਛੱਤਿਆਣਾ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਇੱਕ ਰਿਕਾਰਡ ਵਿੱਚ ਕੇਸ ਨੰਬਰ 319 of 1933 ਅਤੇ ਕਰਜ਼ਦਾਰਾਂ (Name of the Debtors) ਵਜੋਂ ਪ੍ਰੇਮ ਸਿੰਘ, ਹੀਰਾ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਰਾਮ ਸਿੰਘ, ਪਿੰਡ Chhatiana ਦਰਜ ਹਨ। ਇਸ ਵਿੱਚ Date of Adjudication (ਦਿਵਾਲੀਆ ਘੋਸ਼ਿਤ ਹੋਣ ਦੀ ਤਾਰੀਖ): 2 ਮਾਰਚ 1934 ਅਤੇ Date of Hearing (ਸੁਣਵਾਈ ਦੀ ਤਾਰੀਖ): 16 ਜੂਨ 1934 ਦਰਜ ਹੈ।<ref>{{cite book |title=The Government Gazette: Punjab and Its Dependencies |year=1934 |page=301 |publisher=Government of Punjab}}</ref> 1925 ਦੇ ‘ਸਿੱਖ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਐਕਟ’ ਵਿੱਚ ਛੱਤਿਆਣਾ ਦਾ ਨਾਮ ਸਰਕਾਰੀ ਰਿਕਾਰਡ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਰਿਕਾਰਡ ਵਿੱਚ ਛੱਤਿਆਣਾ ਨੂੰ ਫ਼ਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਮੁਕਤਸਰ ਤਹਿਸੀਲ ਅਧੀਨ ਰੈਵਨਿਊ ਅਸਟੇਟ ਵਜੋਂ ਦਰਜ ਕਰਦਿਆਂ ਇੱਥੇ ਸਥਿਤ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਦਾ ਨਾਮ ‘ਗੁਪਤਸਰ ਐਂਡ ਸਾਹਿਬ ਚੰਦ’ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਦਰਜਾ 1925 ਦੇ ਸਰਕਾਰੀ ਕਾਨੂੰਨੀ ਰਿਕਾਰਡ ਵਿੱਚ ਸੀਰੀਅਲ ਨੰਬਰ 196 ਹੇਠ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।<ref>{{cite book |title=The Sikh Gurdwaras Act, 1925 |publisher=Government of India |year=1925 |pages=115 |chapter=Schedule }}</ref> 1963 ਦੇ citrus belt ਦੇ ਸਰਵੇਖਣ ਵਿੱਚ ਛੱਤਿਆਣਾ: 1963 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ Soils of the Proposed Citrus Belt of Punjab ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪ੍ਰਸਤਾਵਿਤ ਨਿੰਬੂ-ਜਾਤੀ ਫਲਾਂ ਵਾਲੇ ਖੇਤਰ ਦੀ ਮਿੱਟੀ ਦਾ ਸਰਵੇਖਣ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਇਸ ਸਰਵੇਖਣ ਵਿੱਚ ਛੱਤਿਆਣਾ ਨੂੰ ਵੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਕਿਤਾਬ ਦੇ ਇੱਕ ਵੇਰਵੇ ਵਿੱਚ ਛੱਤਿਆਣਾ ਨੂੰ Panjgram Kalan, Kala-Tiba, Wazidpur, Rajenwali, Daulatpur ਅਤੇ ਹੋਰ ਪਿੰਡਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।<ref>{{cite book |last1=Kanwar |first1=Jaswant Singh |last2=Sehgal |first2=J. L. |last3=Dhingra |first3=D. R. |title=Soils of the Proposed Citrus Belt of Punjab |publisher=Agricultural Information Section, Punjab Agricultural University |year=1963 |page=47}}</ref> ਇਸੇ ਕਿਤਾਬ ਵਿੱਚ Farmer (ਕਿਸਾਨ) ਅਤੇ Village (ਪਿੰਡ) ਵਾਲੀ ਸਾਰਣੀ ਵਿੱਚ ਛੱਤਿਆਣਾ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਵੀ ਦਰਜ ਹਨ। ਛੱਤਿਆਣਾ ਦੇ ਨਾਮ ਹੇਠ ਦਰਜ ਕਿਸਾਨਾਂ ਵਿੱਚ Joginder Singh, Harcharan Singh, Kirpal Singh, Avtar Singh, Parduman Singh, Karam Singh, Joginder Singh, Fauja Singh, Avtar Singh ਅਤੇ Dewan Singh ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਇਹ ਵੇਰਵਾ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਛੱਤਿਆਣਾ ਵਿੱਚ citrus/ਬਾਗਬਾਨੀ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਹਵਾਲਾ ਹੈ.<ref>{{cite book |last1=Kanwar |first1=Jaswant Singh |last2=Sehgal |first2=J. L. |last3=Dhingra |first3=D. R. |title=Soils of the Proposed Citrus Belt of Punjab |publisher=Agricultural Information Section, Punjab Agricultural University |year=1963}}</ref> 1959 ਵਿੱਚ ਭਾਈ ਰਣਧੀਰ ਸਿੰਘ ਦੀ ਕਿਤਾਬ ‘ਉਦਾਸੀ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਵਿਥਿਆ’ ਵਿੱਚ ਛੱਤਿਆਣਾ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਉਦਾਸੀ ਧਰਮਸਾਲ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਸਰੋਤ ਅਨੁਸਾਰ ਛੱਤਿਆਣਾ ਇੱਕ ਪੁਰਾਣਾ ਪਿੰਡ ਸੀ ਅਤੇ ਉਦਾਸੀ ਸੰਪਰਦਾ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਬਾਬਾ ਬੰਖੰਡੀ ਦੇ ਚੇਲੇ ਹਰ ਨਾਰਾਇਣ ਦਾਸ ਦੇ ਚੇਲੇ ਬਾਬਾ ਹਰ ਗਿਆਨ ਦਾਸ ਨੇ ਇੱਥੇ ਇੱਕ ਧਰਮਸਾਲ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਤਮਾ ਦਾਸ ਇਸ ਧਰਮਸਾਲ ਦੇ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਬਣੇ। ਇਹ ਜਾਣਕਾਰੀ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ 2011 ਵਿੱਚ ਡਾ. ਕਿਰਨਜੀਤ ਸੰਧੂ ਵੱਲੋਂ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਤੋਂ ਕੀਤੇ ਗਏ ਪੀਐਚ.ਡੀ. ਖੋਜ-ਪ੍ਰਬੰਧ ‘ਦਿ ਉਦਾਸੀਜ਼ ਇਨ ਦ ਕਲੋਨੀਅਲ ਪੰਜਾਬ: 1849 ਏ.ਡੀ.–1947 ਏ.ਡੀ.’ ਵਿੱਚ ਵੀ ਦਰਜ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।<ref>{{cite book |last=ਰਣਧੀਰ ਸਿੰਘ |title=ਉਦਾਸੀ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਵਿਥਿਆ |publisher=ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ |location=ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ |year=1959 |pages=453–454 }}</ref><ref>{{cite thesis |last=ਸੰਧੂ |first=ਕਿਰਨਜੀਤ |title=ਦਿ ਉਦਾਸੀਜ਼ ਇਨ ਦ ਕਲੋਨੀਅਲ ਪੰਜਾਬ: 1849 ਏ.ਡੀ.–1947 ਏ.ਡੀ. |type=ਪੀਐਚ.ਡੀ. ਖੋਜ-ਪ੍ਰਬੰਧ |institution=ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ |location=ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ |year=2011 }}</ref> ਇਸੇ ਹਵਾਲੇ ਵਿੱਚ ਸੂਫ਼ੀ ਫ਼ਕੀਰ ਇਬਰਾਹੀਮ ਬਹਮੀ ਦੇ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋ ਕੇ ਸਿੱਖ ਬਣਨ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਨਾਮ ਭਾਈ ਅਜਮੇਰ ਸਿੰਘ ਰੱਖੇ ਜਾਣ ਦਾ ਵੀ ਜ਼ਿਕਰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਪੰਨਾ 218 ’ਤੇ ਅੱਗੇ ਇੱਕ ਮੁਸਲਮਾਨ ਫਕੀਰ Brahmi (Ibrahim) ਦੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਕੋਲ ਆਉਣ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਦੀਖਿਆ ਲੈਣ ਅਤੇ Ajmer Singh ਨਾਮ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦਾ ਵਰਣਨ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੇ Sahib Chand, Kot Bhai, Rohila, Bambiha ਅਤੇ Bajak ਵੱਲ ਜਾਣ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।<ref>{{cite book |last=Macauliffe |first=Max Arthur |title=The Sikh Religion: Its Gurus, Sacred Writings and Authors |volume=V |year=1909 |pages=217–218 |publisher=Clarendon Press |location=Oxford}}</ref> ਸੁਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਗਾਂਧੀ ਦੀ ''History of Sikh Gurus Retold: 1606–1708 C.E.'' ਵਿੱਚ ਵੀ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਦੌਰਾਨ ਛੱਤਿਆਣਾ ਦਾ ਦੋ ਵਾਰ ਜ਼ਿਕਰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਅਨੁਸਾਰ ਮੁਕਤਸਰ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਗੁਰੂ ਜੀ ਰੂਪਾਣਾ, ਭੰਡੇਰ, ਗੁਰਸਰ, ਥੇਹੜੀ, ਬੰਬੀਹਾ, ਰੋਹੀਲਾ ਅਤੇ ਜੁੰਗਿਆਣਾ ਆਦਿ ਥਾਵਾਂ ਤੋਂ ਹੁੰਦੇ ਹੋਏ ਛੱਤਿਆਣਾ ਪਹੁੰਚੇ। ਇੱਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਲੜੇ ਬਰਾੜਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਬਕਾਇਆ ਤਨਖਾਹ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ। ਬਰਾੜਾਂ ਦੇ ਆਗੂ ਚੌਧਰੀ ਦਾਨਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਵਰਤਾਅ ’ਤੇ ਅਫ਼ਸੋਸ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦਿਆਂ ਆਪਣੀ ਤਨਖਾਹ ਲੈਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਦੇ ਇਸ ਤਿਆਗ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋ ਕੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਉਸਦੇ ਜੱਦੀ ਸਥਾਨ ਮਹਿਮਾ ਸਵਾਈ ਜਾਣ ਦੀ ਸਹਿਮਤੀ ਦਿੱਤੀ।<ref>{{cite book |last=Gandhi |first=Surjit Singh |title=History of Sikh Gurus Retold: 1606–1708 C.E. |publisher=Atlantic Publishers & Distributors |page=860}}</ref> ਇਸੇ ਕਿਤਾਬ ਵਿੱਚ ਅੱਗੇ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਤਲਵੰਡੀ ਸਾਬੋ ਵੱਲ ਜਾਂਦੇ ਸਮੇਂ ਗੁਰੂ ਜੀ ਮੁੜ ਛੱਤਿਆਣਾ, ਕੋਟ ਸਾਹਿਬ ਚੰਦ ਅਤੇ ਕੋਟ ਭਾਈ ਰਾਹੀਂ ਗਿੱਦੜਬਾਹਾ ਪਹੁੰਚੇ ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੋਰ ਥਾਵਾਂ ਤੋਂ ਹੁੰਦੇ ਹੋਏ ਤਲਵੰਡੀ ਸਾਬੋ ਪਹੁੰਚੇ।<ref>{{cite book |last=Gandhi |first=Surjit Singh |title=History of Sikh Gurus Retold: 1606–1708 C.E. |publisher=Atlantic Publishers & Distributors |page=860}}</ref> 1950 ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਅਤੇ ਭਾਈ ਵੀਰ ਸਿੰਘ ਦੁਆਰਾ ਸੰਪਾਦਿਤ ‘ਮਾਲਵਾ ਦੇਸ਼ ਰਤਨ ਦੀ ਸਾਖੀ ਪੋਥੀ’ ਵਿੱਚ ਛਤਿਆਣੇ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਕਿ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਛਤਿਆਣੇ ਵਿਖੇ ਡੇਰਾ ਕਰਕੇ ਰਹੇ। ਇੱਥੇ ਬੈਰਾੜਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਚਾਕਰੀ ਦੀ ਤਨਖਾਹ ਮੰਗੀ, ਜਿਸ ’ਤੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਘੋੜਸਵਾਰਾਂ ਅਤੇ ਪੈਦਲ ਸੈਨਿਕਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਅਨੁਸਾਰ ਤਨਖਾਹ ਦਿੱਤੀ। ਇਸੇ ਪ੍ਰਸੰਗ ਵਿੱਚ ਦਾਨ ਸਿੰਘ ਅਸੁਪਾਲੀ ਨੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਤੋਂ ਚਾਕਰੀ ਦੀ ਥਾਂ ਸਿੱਖੀ ਦੀ ਦਾਤ ਮੰਗੀ। ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੇ ਬਚਨ ਅਨੁਸਾਰ ਦਾਨ ਸਿੰਘ ਨੇ ਕੇਸ ਰੱਖੇ ਅਤੇ ਪਾਹੁਲ ਲਈ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਦਾਨ ਸਿੰਘ ਦੀ ਬੇਨਤੀ ’ਤੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਉਸ ਦੇ ਨਗਰ ਗਏ ਅਤੇ ਉੱਥੇ ਤਿੰਨ ਦਿਨ ਠਹਿਰੇ।<ref name="malwa1950">{{cite book |editor=ਭਾਈ ਵੀਰ ਸਿੰਘ |title=ਮਾਲਵਾ ਦੇਸ਼ ਰਤਨ ਦੀ ਸਾਖੀ ਪੋਥੀ |chapter=੬੭. ਛਤਿਆਣੇ, ਲਖੀ ਜੰਗਲ, ਬੈਰਾੜਾਂ ਨੂੰ ਤਨਖਾਹਾਂ |pages=71–73 |publisher=ਭਾਈ ਵੀਰ ਸਿੰਘ ਸਾਹਿਤ ਸਦਨ |location=ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ |year=1950 }}</ref> 1960 ਵਿੱਚ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਭਾਗ, ਪੰਜਾਬ ਵੱਲੋਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਭਾਈ ਕਾਨ੍ਹ ਸਿੰਘ ਨਾਭਾ ਦੀ ‘Encyclopaedia of Sikh Literature’ ਵਿੱਚ ਛੱਤੇਆਣਾ ਬਾਰੇ ਦਰਜ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਫ਼ਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਦੇ ਥਾਣਾ ਕੋਟ ਭਾਈ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਸੀ ਅਤੇ ਮੁਕਤਸਰ ਤੋਂ ਦਸ ਕੋਹ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਸਥਿਤ ਸੀ। ਇਸ ਸਥਾਨ ’ਤੇ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਗੁਪਤਸਰ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਹੋਣ ਦਾ ਵੀ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।<ref>{{cite book |last=ਨਾਭਾ |first=ਕਾਨ੍ਹ ਸਿੰਘ |title=Encyclopaedia of Sikh Literature |publisher=ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਭਾਗ, ਪੰਜਾਬ |location=ਪਟਿਆਲਾ |year=1960 }}</ref> ਸਿੱਖ ਪੰਥ ਵਿਸ਼ਵਕੋਸ਼ ਵਿੱਚ ਛੱਤੇਆਣਾ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਭਾਈ ਅਜਮੇਰ ਸਿੰਘ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਅਨੁਸਾਰ ਫ਼ਰੀਦਕੋਟ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਛੱਤੇਆਣਾ ਪਿੰਡ ਦਾ ਮੁਸਲਮਾਨ ਵਸਨੀਕ ਇਬਰਾਹੀਮ ਸ਼ਾਹ, ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋ ਕੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਛਕ ਕੇ ਭਾਈ ਅਜਮੇਰ ਸਿੰਘ ਬਣਿਆ। ਜਦੋਂ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਮੁਕਤਸਰ ਦੀ ਜੰਗ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸੰਨ 1706 ਈ. ਵਿੱਚ ਛੱਤੇਆਣਾ ਪਿੰਡ ਆਏ ਤਾਂ ਇਬਰਾਹੀਮ ਸ਼ਾਹ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੇ ਸੰਪਰਕ ਵਿੱਚ ਆਇਆ। ਗੁਰੂ ਜੀ ਦਾ ਉਪਦੇਸ਼ ਸੁਣ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਸਿੰਘ ਸਜਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਨਾਲ ਭਾਈ ਮਾਨ ਸਿੰਘ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪਾਹੁਲ ਛਕਾਈ। ਪਾਹੁਲ ਛਕਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਉਸ ਦਾ ਨਾਮ ਭਾਈ ਅਜਮੇਰ ਸਿੰਘ ਰੱਖਿਆ।<ref>{{cite web |title=ਅਜਮੇਰ ਸਿੰਘ, ਭਾਈ |author=ਡਾ. ਰਤਨ ਸਿੰਘ ਜੱਗੀ |website=ਪੰਜਾਬੀ ਪੀਡੀਆ |publisher=ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਪਟਿਆਲਾ |url=https://punjabipedia.org/topic.aspx?txt=ਅਜਮੇਰ%20ਸਿੰਘ,%20ਭਾਈ }}</ref> ਐੱਚ. ਐੱਸ. ਸਿੰਘਾ ਦੀ ''The Encyclopedia of Sikhism (over 1000 Entries)'' ਵਿੱਚ “Chhattiana” ਸਿਰਲੇਖ ਹੇਠ ਛੱਤਿਆਣਾ ਦਾ ਵੱਖਰਾ ਜ਼ਿਕਰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਹੈ ਕਿ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ 1706 ਈ. ਵਿੱਚ ਮੁਕਤਸਰ ਦੀ ਲੜਾਈ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਛੱਤਿਆਣਾ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਬਰਾੜ ਕਬੀਲੇ ਦੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਯੋਧਿਆਂ ਨੂੰ ਧਨ ਦਿੱਤਾ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਲਈ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਦੀ ਯਾਦ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸਥਾਨ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਗੁਪਤਸਰ ਦਾ ਵੀ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।<ref>{{cite book |last=Singha |first=H. S. |title=The Encyclopedia of Sikhism (over 1000 Entries) |publisher=Hemkunt Press |year=2000 |page=46}}</ref> ਸਿੱਖ ਪਰੰਪਰਾ ਅਨੁਸਾਰ ਇਹ ਅਸਥਾਨ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹੈ। ਇਸ ਅਸਥਾਨ ਦਾ ਮੁੜ ਨਿਰਮਾਣ 1970 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਨਾਲ ਲਗਭਗ 8 ਏਕੜ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਦੀ ਜ਼ਮੀਨ ਵੀ ਦਰਜ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।<ref>{{cite web |title=Chhattiāṇā |url=https://eos.learnpunjabi.org/CHHATTIANA.html |website=Encyclopedia of Sikhism |publisher=Punjabi University, Patiala |access-date=18 September 2026}}</ref> ==ਹਵਾਲੇ== {{ਹਵਾਲੇ}} {{ਅਧਾਰ}} ==ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ== *[https://www.youtube.com/watch?v=r_x4ol9NaN4 "Apna Pind Sambhal"] {{ਮੁਕਤਸਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸ੍ਰੀ ਮੁਕਤਸਰ ਸਾਹਿਬ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ]] *https://www.facebook.com/ssbrar555 br6s6iekpvi7mzjeeqcrr7ba3f1qdw2 0 66380 846382 749255 2026-09-17T18:14:04Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 846382 wikitext text/x-wiki [[ਤਸਵੀਰ:Channel2_-_Tel_Aviv.webm|right|thumb|300x300px|thumbtime=00:03]] {{Infobox settlement |name = ਤਲ ਅਵੀਵ-ਯਾਫ਼ੋ |native_name ={{small|{{unbulleted list|{{lang|he|תל אביב יפו}}}}}} |ISO =Tell ʔabib Yapo |image = [[File:Tlv-skyline01.jpg|300px]] |image_caption = ਪੱਛਮ ਵੱਲੋਂ ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਦਿਸਹੱਦਾ |image_flag = Flag of Tel Aviv.svg |flag_alt = |image_seal = |seal_alt = Tel Aviv New Logo.svg |image_shield = TelAvivEmblem.svg |shield_alt = |nickname = {{unbulleted list| 'ਚਿੱਟਾ ਸ਼ਹਿਰ' | 'ਨਾ ਸੌਂਦਾ ਸ਼ਹਿਰ' | 'ਬੁਲਬੁਲਾ' | 'ਟੀਐੱਲਵੀ'}} |motto = |image_map = |map_alt = |map_caption = |pushpin_map =ਇਜ਼ਰਾਇਲ |pushpin_label_position = |pushpin_map_alt = |pushpin_map_caption = |latd=32 |latm=4 |lats=|latNS=N |longd=34 |longm=47 |longs=|longEW=E |coor_pinpoint = |coordinates_type = |coordinates_display =inline |coordinates_footnotes = |subdivision_type = ਦੇਸ਼ |subdivision_name = {{flag|ਇਜ਼ਰਾਇਲ}} |subdivision_type1 = ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ |subdivision_name1 = ਤਲ ਅਵੀਵ |subdivision_type2 = ਮਹਾਂਨਗਰੀ ਇਲਾਕਾ |subdivision_name2 = ਗੁਸ਼ ਦਨ |subdivision_type3 = |subdivision_name3 = |established_title = ਸਥਾਪਨਾ |established_date = {{start date|1909|04|11}} |established_title1 = |established_date1 = |founder = |named_for = |seat_type = |seat = |government_footnotes = |government_type = ਸ਼ਹਿਰਦਾਰੀ ਕੌਂਸਲ |governing_body = ਤਲ ਅਵੀਵ ਮਿਊਂਸਪੈਲਿਟੀ |leader_title = ਸ਼ਹਿਰਦਾਰ |leader_name = [[ਰੌਨ ਹੁਲਦਈ]] |unit_pref = |area_magnitude = |area_footnotes = |area_total_km2 =52 |area_total_sq_mi = |area_land_km2 = |area_land_sq_mi = |area_water_km2 = |area_water_sq_mi = |area_water_percent = |area_urban_km2 =176 |area_urban_sq_mi = |area_metro_km2 =1516 |area_metro_sq_mi = |area_note = |elevation_footnotes = |elevation_m =5 |elevation_ft = |population_footnotes =<ref name="population"/> |population_total =426,138 |population_rank =ਇਜ਼ਰਾਇਲ ਵਿੱਚ ਦੂਜਾ |population_urban =1,339,238 |population_metro =3,642,000 |population_as_of =2014 |population_density_km2=8,195 |population_density_rank= ਇਜ਼ਰਾਇਲ ਵਿੱਚ 12ਵਾਂ |population_density_urban_km2= 7504.4 |population_density_metro_km2= 2291.4 |population_est = |pop_est_as_of = |population_demonym =ਤਲ ਅਵੀਵੀ |population_note = |blank_name_sec1 =ਜੀਡੀਪੀ |blank_info_sec1=[[ਅਮਰੀਕੀ ਡਾਲਰ|US$]] 153.3 ਬਿਲੀਅਨ<ref name ="brookingsgdp">{{cite web|url=http://www.brookings.edu/research/interactives/global-metro-monitor-3|title=Global city GDP 2014|publisher=Brookings Institution|accessdate=18 November 2014}}</ref> |blank1_name_sec1 =ਜੀਡੀਪੀ ਪ੍ਰਤੀ ਜੀਅ |blank1_info_sec1 =US$ 42,614<ref name="brookingsgdp" /> |timezone1 =[[Israel Standard Time|IST]] |utc_offset1 =+2 |timezone1_DST =[[Israel Summer Time|IDT]] |utc_offset1_DST =+3 |postal_code_type =ਡਾਕ ਕੋਡ |postal_code = |area_code_type =ਖਿੱਤਾ ਕੋਡ |area_code =+972 (ਇਜ਼ਰਾਇਲ) 3 (ਸ਼ਹਿਰ) |website ={{URL|http://tel-aviv.gov.il/eng/Pages/HomePage.aspx|tel-aviv.gov.il}} |footnotes = }} '''ਤਲ ਅਵੀਵ-ਯਾਫ਼ੋ''' ({{lang-he|תל אביב-יפו,}}, {{lang-ar|تل أبيب يافا}}) ਜਾਂ '''ਤਲ ਅਵੀਵ''' ਜਾਂ '''ਤਲ ਐਬੀਬ''' ({{lang-he|תל־אביב}}, {{lang-ar|تل أبيب}}) [[ਜੇਰੂਸਲਮ]] ਮਗਰੋਂ [[ਇਜ਼ਰਾਇਲ]] ਦਾ ਦੂਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ। ਇਹਦੀ ਅਬਾਦੀ 426,138 ਅਤੇ ਕੁੱਲ ਰਕਬਾ {{convert|52|km2|sqmi}} ਹੈ।<ref name="population">{{cite journal |url=http://www1.cbs.gov.il/hodaot2015n/yeshuvim2014.xls |title=לוח 3.- אוכלוסייה(1), ביישובים שמנו מעל 2,000 תושבים(2) ושאר אוכלוסייה כפרית Population (1) of localities numbering above 2,000 Residents (2) and other rural population |accessdate=2 October 2015 |journal= |archive-date=3 ਅਕਤੂਬਰ 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151003124527/http://www1.cbs.gov.il/hodaot2015n/yeshuvim2014.xls |dead-url=yes }}</ref> ਤਲ ਅਵੀਵ [[ਤਲ ਅਵੀਵ ਮਹਾਂਨਗਰੀ ਇਲਾਕਾ|ਤਲ ਅਵੀਵ ਮਹਾਂਨਗਰੀ ਇਲਾਕੇ]] ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ ਜਿਹਨੂੰ ਗੁਸ਼ ਦਨ ਵੀ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜੋ ਇਜ਼ਰਾਇਲ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਮਹਾਂਨਗਰੀ ਇਲਾਕਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜਿੱਥੇ 3,464,100 ਦੀ ਅਬਾਦੀ ਨਾਲ਼ ਦੇਸ਼ ਦੇ 42% ਲੋਕ ਵਸਦੇ ਹਨ। ਤਲ ਅਵੀਵ-ਯਾਫ਼ੋ ਇਸ ਮਹਾਂਨਗਰੀ ਇਲਾਕੇ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਅਬਾਦ ਹਿੱਸ ਹੈ।<ref name=autogenerated4>{{cite web|title=Localities, Population and Density per km², by Metropolitan Area and Selected Localities|work=Statistical Abstract of Israel 2013|publisher=[[Israel Central Bureau of Statistics]]|url=http://www1.cbs.gov.il/reader/shnaton/templ_shnaton_e.html?num_tab=st02_25&CYear=2013|format=PDF|accessdate=7 November 2013|year=2012|archive-date=13 ਨਵੰਬਰ 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131113175520/http://www1.cbs.gov.il/reader/shnaton/templ_shnaton_e.html?num_tab=st02_25&CYear=2013|dead-url=yes}}</ref> ==ਬਾਹਰਲੇ ਜੋੜ== {{ਕਾਮਨਜ਼ ਸ਼੍ਰੇਣੀ|Tel Aviv|ਤਲ ਅਵੀਵ}} * [http://tel-aviv.gov.il/eng/Pages/HomePage.aspx ਦਫ਼ਤਰੀ ਤਲ ਅਵੀਵ ਮਿਊਂਸਪਲ ਵੈੱਬਸਾਈਟ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151016045011/http://tel-aviv.gov.il/eng/Pages/HomePage.aspx |date=2015-10-16 }} * [http://www.tel-aviv.gov.il/ ਦਫ਼ਤਰੀ ਤਲ ਅਵੀਵ ਮਿਊਂਸਪਲ ਵੈੱਬਸਾਈਟ] {{he icon}} * [http://www.tel-aviv.gov.il/Arabic/ ਦਫ਼ਤਰੀ ਤਲ ਅਵੀਵ ਮਿਊਂਸਪਲ ਵੈੱਬਸਾਈਟ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060126234610/http://www.tel-aviv.gov.il/Arabic/ |date=2006-01-26 }} {{ar icon}} * [http://www.israelinarabic.com/?p=605 ਤਲ ਐਬੀਬ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120324101315/http://www.israelinarabic.com/?p=605 |date=2012-03-24 }} {{ar icon}} * [http://www.visit-tlv.com/ visit-tlv.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200821005747/http://www.visit-tlv.com/ |date=2020-08-21 }} - ਤਲ ਅਵੀਵ-ਜੱਫ਼ਾ ਸੈਰ-ਸਪਾਟਾ ਸਾਈਟ * [http://www.telavivfoundation.org/ ਤਲ ਅਵੀਵ ਸੰਸਥਾ] * [http://telaviv.busmappa.com/p/bus-map.html ਤਲ ਅਵੀਵ ਬੱਸ ਨਕਸ਼ਾ] ==ਹਵਾਲੇ== {{ਹਵਾਲੇ}} sq1mq9n839cj13ijlh85xlk0ua5mmd4 0 67145 846362 846260 2026-09-17T15:29:22Z Gaurav Jhammat 7070 /* ਟੈਲੀਫ਼ਿਲਮਾਂ */ 846362 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | pre-nominals = | name = ਸਨਾ ਜਾਵੇਦ | image = | Husband = ਵਾਸਿਫ਼ ਖਾਕਵਾਣੀ | native_name = | native_name_lang = ਉਰਦੂ | birth_name = | birth_date = 25 ਮਾਰਚ 1993 | residence = [[ਕਰਾਚੀ]], [[ਸਿੰਧ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ]] | nationality = [[ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ]] | years_active = 2012–ਵਰਤਮਾਨ | notable_works = | television = ''[[ਖਾਨੀ]]'' (2017) <br> ''[[ਜ਼ਰਾ ਯਾਦ ਕਰ]]'' (2016) <br>''[[ਪਿਆਰੇ ਅਫ਼ਜ਼ਲ]]'' (2014) | other_names = | citizenship = | alma_mater = [[ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਆਫ਼ ਕਰਾਚੀ]] | occupation = [[ਅਦਾਕਾਰਾ]], ਮਾਡਲ | marital status = }} '''ਸਨਾ ਜਾਵੇਦ''' ({{Lang-ur|{{Nastaliq| '''ثناء جاوید'''}}}}) (ਜਨਮ ਮਾਰਚ 25, 1993) ਇੱਕ [[ਪਾਕਿਸਤਾਨ|ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ]] ਅਦਾਕਾਰਾ ਅਤੇ ਮਾਡਲ ਹੈ। ਉਹ [[ਸਿੰਧ]] ਦੇ [[ਕਰਾਚੀ]] ਸ਼ਹਿਰ ਤੋਂ ਹੈ।<ref>[https://www.facebook.com/SanaJavedOfficial/info/?tab=page_info Sana Javed]</ref> ਸਨਾ ਦੇ ਚਰਚਿਤ ਡਰਾਮਿਆਂ ਵਿੱਚ ਮੀਨੂੰ ਕਾ ਸਸੁਰਾਲ, ਗੋਇਆ<ref>{{Cite web|title = Watch Goya Drama Full Episodes|url = http://m.dramaindustry.tv/drama_Goya_85|website = Dramas-Online.PK|accessdate = 2015-10-25|archive-date = 2015-11-17|archive-url = https://web.archive.org/web/20151117024950/http://m.dramaindustry.tv/drama_Goya_85|dead-url = yes}}</ref> ''ਮੇਰਾ ਪਹਿਲਾ ਪਹਿਲਾ ਪਿਆਰ, ਰੰਜਿਸ਼ ਹੀ ਸਹੀ, ਮੇਰੀ ਦੁਲਾਰੀ, ''[[ਸ਼ਹਿਰ-ਏ-ਜ਼ਾਤ (ਟੀਵੀ ਡਰਾਮਾ)ਸ਼ਹਿਰ-ਏ-ਜ਼ਾਤ]] ਅਤੇ [[ਪਿਆਰੇ ਅਫ਼ਜ਼ਲ (ਟੀਵੀ ਡਰਾਮਾ)|ਪਿਆਰੇ ਅਫ਼ਜ਼ਲ]]<ref>{{Cite web |url=http://stylespk.com/actress-2/sana-javed-pakistani-actress-beautiful-pictures-and-biography |title=Sana Javed Pakistani actress Biography |access-date=2015-11-05 |archive-date=2015-11-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151127210401/http://stylespk.com/actress-2/sana-javed-pakistani-actress-beautiful-pictures-and-biography |dead-url=yes }}</ref> ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ। ==ਕੈਰੀਅਰ== ਸਨਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕੈਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਇੱਕ ਮਾਡਲ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਟੀ.ਵੀ. ਦੇ ਵਿਗਿਆਪਨ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀ। ਉਸ ਨੇ 2012 ਦੀ ਸੀਰੀਜ਼ "ਮੇਰਾ ਪਹਿਲਾ ਪਿਆਰ" ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਹਿਯੋਗੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਾਲ ਅਭਿਨੈ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉਸੇ ਸਾਲ ਸ਼ਹਿਰ-ਏ-ਜ਼ਾਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ। ਉਹ ਜਾਹਿਦ ਅਹਿਮਦ ਦੀ ਸਹਿ-ਅਦਾਕਾਰਾ, 2016 ਵਿੱਚ ਰੋਮਾਂਟਿਕ ਨਾਟਕ ਜ਼ਾਰਾ ਯਾਦ ਕਾਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਿਰੋਧੀ (ਮਾਹਨੂਰ) ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਈ ਸੀ।<ref>{{Cite web|url=https://www.pakistantoday.com.pk/2014/03/31/female-newcomers-ruling-pakistan-entertainment-industry/|title=Female newcomers ruling Pakistan entertainment industry|website=www.pakistantoday.com.pk|language=en-GB|access-date=2018-03-26}}</ref> ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਫ਼ਿਲਮ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ "ਸੋਸ਼ਲ-ਕਾਮੇਡੀ ਫ਼ਿਲਮ ਮੇਹਰੂਨਿਸਾ ਵੀ ਲਬ ਯੂ" ਨਾਲ 2017 ਵਿੱਚ ਦਾਨਿਸ਼ ਤੈਮੂਰ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਕੀਤੀ ਸੀ।<ref>{{Cite news|url=https://tribune.com.pk/story/1188596/sana-javed-set-star-alongside-danish-taimoor-debut-film/|title=Sana Javed set to star alongside Danish Taimoor in debut film - The Express Tribune|date=2016-09-27|work=The Express Tribune|access-date=2018-03-31|language=en-US}}</ref> ਉਸੇ ਸਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਬਿਲਾਲ ਅਸ਼ਰਫ ਦੇ ਨਾਲ ਰੰਗਰੇਜ਼ਾ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਸੀ, ਜਿੱਥੋਂ ਉਸ ਨੇ ਕੁਝ ਕਾਰਨਾਂ ਕਰਕੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਚੁਣਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸ ਨੇ 2017 ਵਿੱਚ ਰੋਮਾਂਟਿਕ ਨਾਟਕ ਖਾਨੀ ਵਿੱਚ ਖਾਨੀ ਦੀ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਣ ਲਈ ਵਿਆਪਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਅਤੇ ਜਨਤਕ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।<ref>{{cite news|url=http://tribune.com.pk/story/1154168/sana-javed-opts-debut-film-rangreza/|work=[[The Express Tribune]]|title=Sana Javed opts out of debut film 'Rangreza'|date=2 August 2016|author=Alveena Abid|accessdate=9 November 2017}}</ref> ==ਫਿਲਮੋਗ੍ਰਾਫੀ== === ਟੈਲੀਫ਼ਿਲਮਾਂ === {| class="wikitable" !ਸਾਲ !ਟੈਲੀਫ਼ਿਲਮ ਦਾ ਨਾਂ !ਕਿਰਦਾਰ !ਵਾਧੂ ਵੇਰਵੇ !ਹਵਾਲੇ |- |2013 |[[ਬੇਹੱਦ]] |ਲਾਇਬਾ | |<ref>{{cite web |date=7 June 2013 |title=Behadd premier |url=http://fashionoftheyears.blogspot.com/2013/05/premiere-of-behadd-telefilm.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20141223021332/http://fashionoftheyears.blogspot.com/2013/05/premiere-of-behadd-telefilm.html |archive-date=23 December 2014 |access-date=21 October 2014 |publisher=Fashion of the year}}</ref> |- |2015 |ਸ਼ਰੀਕ-ਏ-ਹਯਾਤ |ਸਨਾ |ਕਿਸ਼ਤ: "ਰਿਸ਼ਤੋਂ ਕੀ ਬੁਨਿਆਦ" |<ref name="TheNews Weekly Magazine">{{Cite web |title=TheNews Weekly Magazine |url=https://www.thenews.com.pk/magazine |access-date=2020-02-15 |website=www.thenews.com.pk |language=en}}</ref> |- |2018 |ਦੀਨੋ ਕੀ ਦੁਲਹਨੀਆ |ਨੂਰ ਮਲਿਕ | |<ref>{{Cite news|url=https://www.thenews.com.pk/magazine/instep-today/327301-mehreen-jabbars-dino-ki-dulhaniya-to-air-on-eid-ul-fitr|title=Mehreen Jabbar's Dino Ki Dulhaniya to air on Eid ul Fitr|last=NewsBytes|access-date=2018-06-10|language=en}}</ref> |- |2023 |ਆਈ ਲਵ ਯੂ ਜ਼ਾਰਾ |ਜ਼ਾਰਾ ਸਈਦ |ਈਦ ਮੌਕੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਟੈਲੀਫ਼ਿਲਮ | |- |} ===ਟੀਵੀ ਡਰਾਮੇ=== {|class= "wikitable" ! ਸਾਲ ! ਸਿਰਲੇਖ ! ਕਿਰਦਾਰ ! ਨੈੱਟਵਰਕ ! ਨੋਟਸ ! ਹਵਾਲੇ |- | rowspan="2"|2012 | ''[[ਸ਼ਹਿਰ-ਏ-ਜ਼ਾਤ (ਟੀਵੀ ਡਰਾਮਾ)|ਸ਼ਹਿਰ-ਏ-ਜ਼ਾਤ]]'' | ਮਰੀਅਮ | | |<ref name="Express Tribune">{{cite web|title=''sher-e-zaat'' a spiritual Romance|url=http://blogs.tribune.com.pk/story/14184/sher-e-zaat-a-spiritual-romance/|publisher=[[Express Tribune]]|work=Sadaf Haider|date=12 October 2012|access-date=21 February 2014}}</ref> |- | ''[[ਮੇਰਾ ਪਹਿਲਾ ਪਿਆਰ]]'' | ਜ਼ਾਰਾ | | |<ref>{{cite web|url=https://m.imdb.com/title/tt3810142/|work=[[IMDb]]|title=Mera Pehla Pyaar|access-date= 25 March 2018}}</ref> |- | rowspan="5"|2013 | ''[[ਪਿਆਰੇ ਅਫ਼ਜ਼ਲ (ਟੀਵੀ ਡਰਾਮਾ)|ਪਿਆਰੇ ਅਫ਼ਜ਼ਲ]]'' | ਲੁਬਨਾ | | |<ref>{{Cite news |url=http://www.awamipolitics.com/actress-sana-javed-fans-following-increasing-due-to-pyaray-afzal-drama-15918.html |title=Actress Sana Javed fans Following Increasing Due to Pyaray Afzal Drama - |date=17 April 2014|access-date=31 March 2018 |language=en-US}}</ref> |- | ''ਰੰਜਿਸ਼ ਹੀ ਸਹੀ'' | ਤੂਬਾ | | |<ref>{{cite web|url=https://www.pakistantoday.com.pk/2014/03/31/female-newcomers-ruling-pakistan-entertainment-industry/|work=pakistantoday.com.pk|title=female newcomers ruling pakistan entertainment industry|access-date=25 March 2018}}</ref> |- | ''ਮੀਨੂ ਕਾ ਸਸੁਰਾਲ'' | ਮੀਨੂ | | |<ref>{{cite web|url=https://www.arydigital.tv/videos/meenu-ka-susral-ep-105/|work=arydigital.tv|title=Meenu Ka Susral|access-date=25 March 2018|archive-date=29 June 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220629095526/https://www.arydigital.tv/videos/meenu-ka-susral-ep-105/|url-status=dead}}</ref> |- | ''[[ਮੇਰੀ ਦੁਲਾਰੀ]]'' | ਗੁਲ ਪਰੀ | | |<ref>{{cite web|url=https://pakistani.pk/meri-dulari/|work=pakistani.pk|title=Meri Dulari|access-date=25 March 2018}}</ref> |- |''[[ਹਿਸਾਰ ਏ ਇਸ਼ਕ]]'' | ਤੂਬਾ | | |<ref name="Express Tribune"/> |- | rowspan="2"|2014 | ''[[ਗੋਇਆ (ਟੀਵੀ ਡਰਾਮਾ)|ਗੋਇਆ]]'' | ਮੋਹਿਨੀ | | |<ref>{{cite web|url=https://www.dawn.com/news/1158455|work=dawn.com|title=Goya' – A fast-paced, well-plotted drama|date=22 January 2015 |access-date=25 March 2018}}</ref> |- | ''ਚਿੰਗਾਰੀ'' | ਸਾਨੀਆ | | |<ref>{{cite web|url=https://pakistani.pk/chingari/|work=pakistani.pk|title=Chingari|access-date=25 March 2018}}</ref> |- | rowspan="5"|2015 | ''[[ਦਿਲ ਕਾ ਕਿਆ ਰੰਗ ਕਰੂੰ]]'' | ਆਇਜ਼ਾ | | |<ref>{{Cite web|title = Dil Ka Kya Rung Karun Last Episode 19 full on Hum Tv 10th July 2015|url = http://www.urduplay.com/2015/07/dil-ka-kya-rung-karun-last-episode-19.html|website = Urdu Play|access-date = 2015-11-14|language = en-US|archive-date = 17 November 2015|archive-url = https://web.archive.org/web/20151117021632/http://www.urduplay.com/2015/07/dil-ka-kya-rung-karun-last-episode-19.html|url-status = dead}}</ref> |- | ''ਕੋਈ ਦੀਪਕ ਹੋ'' | ਸਾਨਾ ਇਕਬਾਲ | | |<ref name="TheNews Weekly Magazine"/> |- | ''[[Paiwand (TV serial)|Paiwind]]'' | ਸਾਮੀਆ | | |<ref>{{cite web|url=https://arydigital.tv/paiwand/|work=arydigital|title=Paiwand|date=10 April 2015 |access-date=25 March 2018}}</ref> |- | ''[[ਮਾਨਾ ਕਾ ਘਰਾਨਾ]]'' | ਮਾਨਾ | | | |- | ''[[ਏਤਰਾਜ਼ (ਟੀਵੀ ਡਰਾਮਾ)|ਏਤਰਾਜ਼]]'' | ਕੋਮਲ | | | |- | rowspan="2"|2016 | ''[[ਜ਼ਰਾ ਯਾਦ ਕਰ]]'' | ਮਹਨੂਰ | | | |- | ''[[ਇੰਤਜ਼ਾਰ (ਟੀਵੀ ਡਰਾਮਾ)|ਇੰਤਜ਼ਾਰ]]'' | ਜ਼ੋਇਆ | | | |- | 2017 | ''[[ਖਾਨੀ]]'' | ਸਨਮ ਖਾਨ "ਖਾਨੀ" | | |<ref>{{cite web|url=https://images.dawn.com/news/1178695|work=images.dawn.com|title=Sana Javed is making a comeback to television with Khaani|date=26 October 2017 |access-date= 24 March 2018}}</ref> |- |2018 | ''[[ਰੋਮੀਓ ਵੈਡਸ ਹੀਰ]]'' | ਹੀਰ ਲੁਕਮਾਨ | | |<ref>{{cite news|url=https://www.thenews.com.pk/print/383596|title=New drama 'Romeo Weds Heer' starts on Geo TV today|date=21 October 2018|access-date=21 November 2018|author=Muhammad Nasir|work=The News}}</ref> |- | rowspan="2"|2019 | ''[[ਡਰ ਖੁਦਾ ਸੇ]]'' | ਆਫਰੀਨ | | |<ref>{{Cite news|url= https://dailytimes.com.pk/416086/drama-serial-darr-khuda-se-aims-to-highlight-social-issues/ |title= Drama serial 'Darr Khuda Se' aims to highlight social issues|date=2019-05-31|work= Dailytimes.Com |access-date=2018-10-06|language=en-US}}</ref> |- | ''[[ਰੁਸਵਾਈ (ਟੀਵੀ ਡਰਾਮਾ)|ਰੁਸਵਾਈ]]'' | ਡਾ. ਸਮੀਰਾ | | |<ref>{{cite web|url=https://dailytimes.com.pk/465359/sana-javed-to-play-role-of-a-doctor-in-upcoming-drama/|work=Daily Times|title=Sana Javed to play role of a doctor in upcoming drama|date=13 September 2019 |access-date= 14 September 2019}}</ref> |- |2020 | ''[[ਡੰਕ (ਟੀਵੀ ਡਰਾਮਾ)|ਡੰਕ]]'' | ਅਮਲ ਫਰਾਜ਼ | | |<ref>{{cite web|title=Dramas that we're happy to step into 2021 with|url=https://www.thenews.com.pk/magazine/instep-today/765040-dramas-that-were-happy-to-step-into-2021-with|work=www.thenews.com.pk|access-date=2020-12-31}}</ref> |- |2021-22 | ''[[ਐ ਮੁਸ਼ਤ-ਏ-ਖ਼ਾਕ]]'' | ਦੁਆ ਮੁਸਤਜਾਬ | | |<ref>{{Cite news|date=22 August 2021|title=Feroze Khan & Sana Javed pair up for upcoming drama 'Aey Musht-E-Khak'|work=[[Daily Jang]]|url=https://jang.com.pk/en/news/5640-feroze-khan-sana-javed-pair-up-for-upcoming-drama-aey-musht-e-khak|access-date=8 November 2021}}</ref> |- |2022 |''[[ਕਾਲਾ ਡੋਰੀਆ]]'' |ਮਹਨੂਰ |[[ਹਮ ਟੀਵੀ]] | | |- |2023 |''ਸਕੂਨ'' |ਆਇਨਾ |[[ਏ.ਆਰ.ਵਾਈ. ਡਿਜੀਟਲ]] | |<ref>{{Cite web |author=Web Desk |date=2023-10-18 |title=How Sana Javed prepped for her character in 'Sukoon'? |url=https://arynews.tv/how-sana-javed-prepped-for-her-character-in-sukoon/ |access-date=2024-01-23 |website=ARY NEWS |language=en-US}}</ref> |- |2026 |''[[ਬਸ ਤੇਰਾ ਸਾਥ ਹੋ]]'' |ਅੰਸਾ |[[ਏ.ਆਰ.ਵਾਈ. ਡਿਜੀਟਲ]] | | |} ===ਫ਼ਿਲਮ=== {| class="wikitable" |- ! ਸਾਲ ! ਫ਼ਿਲਮ ! ਭੂਮਿਕਾ ! ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ! ਨੋਟਸ ! ਹਵਾਲੇ |- | 2017 | ''[[ਮੇਹਰੂਨਿਸਾ V ਲਬ ਯੂ]]'' | ਮੇਹਰੂਨਿਸਾ | [[ਯਾਸਿਰ ਨਵਾਜ਼]] | ਡੈਬਿਊ ਫ਼ਿਲਮ |<ref>{{Cite news|url=https://www.brandsynario.com/mehrunisa-v-lub-u-teaser-ft-danish-taimoor-sana-javed-love/|title='Mehrunisa V Lub U' Teaser ft. Danish Taimoor & Sana Javed is Out & We Love it! - Brandsynario|work=Brandsynario|access-date=26 March 2018|archive-date=29 ਜੂਨ 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180629160114/https://www.brandsynario.com/mehrunisa-v-lub-u-teaser-ft-danish-taimoor-sana-javed-love/|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://tribune.com.pk/story/1188596/sana-javed-set-star-alongside-danish-taimoor-debut-film/|title=Sana Javed set to star alongside Danish Taimoor in debut film - The Express Tribune|work=The Express Tribune|access-date=26 March 2018}}</ref> |} === ਹੋਰ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਹਾਜ਼ਰੀ/ਝਲਕ === {|class= "wikitable" ! ਸਾਲ ! ਸ਼ੋਅ ਦਾ ਨਾਂ ! ਕਿਰਦਾਰ ! ਵਾਧੂ ਵੇਰਵੇ ! ਹਵਾਲੇ |- |2020 | ''[[ਜੀਤੋ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਲੀਗ (ਸੀਜ਼ਨ 1)]]'' | Rowspan="4"|ਆਪਣੇ ਅਸਲ ਵਜੋਂ | Rowspan="4"|Team: "ਇਸਲਾਮਾਬਾਦ ਡਰੈਗਨਜ਼" | |- |2021 | ''[[ਜੀਤੋ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਲੀਗ (ਸੀਜ਼ਨ 2)]]'' | |- |2022 | ''[[ਜੀਤੋ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਲੀਗ (ਸੀਜ਼ਨ 3)]]'' | |- |2023 | ''[[ਜੀਤੋ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਲੀਗ (ਸੀਜ਼ਨ 4)]]'' | |} ===ਮਿਊਜ਼ਿਕ ਵੀਡੀਓ=== {| class="wikitable" ! ਸਾਲ ! ਗੀਤ ! ਗਾਇਕ ! ਨੋਟਸ |- |2015 | "ਖੈਰ ਮੰਗਦਾ" |[[ਆਤਿਫ਼ ਅਸਲਮ]] |<ref>{{Citation|work=Zee Music Company|title=Khair Mangda {{!}} Atif Aslam {{!}} Sachin-Jigar {{!}} Specials By Zee Music Co.|date=28 March 2017|url=https://www.youtube.com/watch?v=Sw5JrUc-rFI|publisher=YouTube|accessdate=4 April 2018}}</ref> |- |2017 |"ਕਬੂਲ ਹੈ" | |ਨੋਮੀ ਅੰਸਾਰੀ ਵੈਡਿੰਗ ਵਾਰਡਰੋਬ ਲਈ<ref>{{cite news|url=https://www.hipinpakistan.com/news/1153769|title=Sana Javed and Ali Rehman Khan sizzle together in "Qubool Hai"|author=Salman, Ifrah|date=24 October 2017|work=HIP|accessdate=4 April 2018|language=en-US|archive-date=2 ਅਪ੍ਰੈਲ 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180402163214/https://www.hipinpakistan.com/news/1153769|url-status=dead}}</ref> |- |2017 |"ਤੇਰੇ ਬਿਨਾ" | |<ref>{{cite web|title=Humain Pyar Hai Pakistan Se (OFFICIAL VIDEO) - Defence and Martyrs Day 2017 ft Sana Javad|last=ISPR Official|date=7 September 2017|url= https://www.youtube.com/watch?v=fWVfVwyY1cs|accessdate=7 September 2017|via=YouTube}}</ref> |- |2018 |"ਹਮੇਂ ਪਿਆਰ ਹੈ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਸੇ" |[[ਆਤਿਫ਼ ਅਸਲਮ]] |<ref>{{cite web|title=Humain Pyar Hai Pakistan Se (OFFICIAL VIDEO) - Atif Aslam ft Sana Javad|last=ISPR Official|date=5 September 2018|url= https://www.youtube.com/watch?v=HA7wxDE9pfk|accessdate=6 September 2017|via=YouTube}}</ref> |} == ਅਵਾਰਡ ਅਤੇ ਨਾਮਜ਼ਦਗੀਆਂ == {|class= "wikitable" ! ਸਾਲ ! ਅਵਾਰਡ ! ਸ਼੍ਰੇਣੀ ! ਕਲਾ-ਕਿਰਤ ! ਨਤੀਜਾ |- | rowspan="2"|2019 || rowspan="2"| [[Lux Style Awards]] || Best Actress-Popular || rowspan="2"| ''[[Khaani]]'' || {{nom}} |- | Best Actress-Critics || {{nom}} |- |2020 || [[Pakistan International Screen Awards|PISA Awards]] || Best Actress-Critics || rowspan="2"|''[[Ruswai]]'' || {{won}} |- |2021 || [[People's Choice Awards]] || Best Actress-In A Nand Role || {{won}} |- |} == ਹਵਾਲੇ == {{Reflist}} == ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ == * [https://www.facebook.com/SanaJavedOfficial/info/?tab=page_info Sana Javed Facebook page] * [https://twitter.com/vjsanajaved Sana Javed Twitter page] * {{IMDb name|6575563}} * [http://celebhour.com/sana-javed-wedding-status-demands-her-love-only/ Sana Javed Wedding Status Demands Her Love Only] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151006210618/http://celebhour.com/sana-javed-wedding-status-demands-her-love-only/ |date=2015-10-06 }} * [http://showbizpak.com/sana-javed-biography/ Sana Javed Biography - Pakistan Showbiz] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151002064927/http://showbizpak.com/sana-javed-biography/ |date=2015-10-02 }} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਲੋਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਏਸ਼ੀਆਈ ਮਹੀਨਾ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1980]] cyp0ox6abym9vnw8oe10sbwv8d129zi 0 81981 846413 589758 2026-09-18T03:20:50Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 846413 wikitext text/x-wiki ਪੰਜਾਬੀ '''ਤੰਦੂਰ''' ([[ਗੁਰਮੁਖੀ ਲਿਪੀ|ਗੁਰਮੁਖੀ]]:ਤੰਦੂਰ; [[ਸ਼ਾਹਮੁਖੀ ਲਿਪੀ|ਸ਼ਾਹਮੁਖੀ]]:تندور) ਇੱਕ ਮਿੱਟੀ ਦਾ ਭਾਂਡਾ ਹੈ। ਇਹ ਪੰਜਾਬੀ ਪਕਵਾਨ ਪਕਾਉਣ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਰਵਾਇਤੀ ਭਾਂਡਾ ਹੈ। [[ਪੰਜਾਬ ਖੇਤਰ]] ਦੇ ਵਿੱਚ ਇਸਦਾ ਉਪਯੋਗ [[ਰੋਟੀ]] ਅਤੇ [[ਨਾਨ]] ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਦਿਹਾਤੀ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਲੋਕ ਇੱਕ ਸਾਂਜਾ ਤੰਦੂਰ ਵੀ ਰਖਦੇ ਹਨ।<ref name="autogenerated1">Alop ho riha Punjabi virsa byHarkesh Singh Kehal Pub Lokgeet Parkashan [//en.wikipedia.org/wiki/Special:BookSources/817142869X ISBN 81-7142-869-X]</ref><ref>Pind Diyan Gallian PTC Channel - Bilga (Jalandhar) which are also known as tadoors in Punjabi.</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.shvoong.com/medicine-and-health/nutrition/1866706-specialities-punjabi-cuisine/ |title=ਪੁਰਾਲੇਖ ਕੀਤੀ ਕਾਪੀ |access-date=2016-07-19 |archive-date=2016-09-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160914172944/http://www.shvoong.com/medicine-and-health/nutrition/1866706-specialities-punjabi-cuisine |dead-url=yes }}</ref> ਤੰਦੂਰੀ ਚਿਕਨ ਅਤੇ ਹੋਰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਕਵਾਨ ਵੀ ਤੰਦੂਰ ਵਿੱਚ ਬਣਦੇ ਹਨ।        == ਡਿਜ਼ਾਇਨ == ਪੰਜਾਬੀ ਤੰਦੂਰ ਰਵਾਇਤੀ ਮਿੱਟੀ ਦਾ ਬਣਿਆ ਅਤੇ ਇਸਦਾ ਰੂਪ ਘੰਟੀ ਵਰਗਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਤੰਦੂਰ ਲਕੜ ਨਾਲ ਜਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਤਾਪਮਾਨ 480 ਡਿਗਰੀ<ref>{{Cite web |url=http://www.vahrehvah.com/indianfood/tandoori-chicken/ |title=Vahrehvah |access-date=2016-07-19 |archive-date=2016-08-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160803041848/http://www.vahrehvah.com/indianfood/tandoori-chicken/ |url-status=dead }}</ref> ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਆਮ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਵਿੱਚ ਗੱਡੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਪਰ ਤੰਦੂਰ ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਵੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।<ref>[https://www.google.co.uk/search?q=amritsar+tandoor&safe=active&biw=1108&bih=482&source=lnms&tbm=isch&sa=X&ei=56l9VNeiCtDd7QbbyoGgCA&ved=0CAcQ_AUoAg#facrc=_&imgdii=_&imgrc=qA9l2W7QZBTGEM%253A%3B4qMY2QMnbISU2M%3Bhttp%253A%252F%252Fwww.tribuneindia.com%252F2006%252F20060921%252Faplus6.jpg%3Bhttp%253A%252F%252Fwww.tribuneindia.com%252F2006%252F20060921%252Faplus.htm%3B280%3B200 Punjabi tandoor in Amritsar]</ref> == ਹਵਾਲੇ == {{Reflist}} m5aed29xge4zubaeu7vdjmahljvs80s 0 87546 846373 590610 2026-09-17T16:26:16Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 846373 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ਟਵਿੰਕਲ ਖੰਨਾ | image = Photograph of Twinkle Khanna.jpg | caption = Khanna in 2010 | birth_name = ਟੀਨਾ ਜਤਿਨ ਖੰਨਾ | birth_date = {{Birth date and age|df=yes|1974|12|29}}<ref>{{cite web|title=Happy Birthday Twinkle Khanna, Sprinkling Stardust @41|url=http://movies.ndtv.com/photos/happy-birthday-twinkle-khanna-sprinkling-stardust-41-21212|publisher=[[NDTV]]|accessdate=6 June 2016|date=28 December 2015}}</ref> | birth_place = [[ਮੁੰਬਈ]], [[ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ]], ਭਾਰਤ | other_names= Tina | occupation = ਅਦਾਕਾਰਾ, ਇੰਟੀਰੀਅਰ ਡਿਜ਼ਾਈਨਰ, ਫਿਲਮ ਨਿਰਮਾਤਾ, ਅਖਬਾਰੀ ਕਾਲਮਨਿਸਟ, ਲੇਖਕ | years_active = 1995–2001 | height = | spouse = {{marriage|[[ਅਕਸ਼ੈ ਕੁਮਾਰ]]|2001}} | children = 2 (1 daughter, 1 son) | parents = [[ਰਾਜੇਸ਼ ਖੰਨਾ]] (ਪਿਤਾ)<br /> [[ਡਿੰਪਲ ਕਪਾਡੀਆ]] (mother) | relatives = [[Rinke Khanna]] (sister)<br /> [[Simple Kapadia]] (aunt) | awards = [[Filmfare Award for Best Female Debut]] Outlook Award 2016- Inspiring Woman Of the Year<ref>{{cite news|url=http://www.outlookindia.com/magazine/story/i-am-living-in-the-world-i-always-dreamed-of/297966}}</ref> Crossword Book Award 2016<ref>{{cite news|url=http://timesofindia.indiatimes.com/life-style/books/features/Celebrating-writing-at-the-14th-Raymond-Crossword-Book-Award/articleshow/55706315.cms}}</ref> }} '''ਟਵਿੰਕਲ ਖੰਨਾ''' (ਟੀਨਾ ਜਤਿਨ ਖੰਨਾ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਵੀ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, 29 ਦਸਬੰਰ 1974 ਜਨਮ ਦਿਵਸ) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਇੰਟੀਰੀਅਰ ਡਿਜ਼ਾਈਨਰ, ਅਖਬਾਰੀ ਕਾਲਮਨਿਸਟ, ਫਿਲਮ ਨਿਰਮਾਤਾ, ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਸਾਬਕਾ ਫਿਲਮ ਅਦਾਕਾਰਾ ਹੈ। ਟਵਿੰਕਲ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਕਿਤਾਬ ਦੀ ਇੱਕ ਲੱਖ ਤੋ ਵੱਧ ਕਪੀਆਂ ਦੀ ਵਿਕਰੀ ਹੋਈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਹ 2015 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਸਭ ਤੋ ਵੱਧ ਵਿਕਣ ਵਾਲੀ ਮਹਿਲਾ ਲਿਖਾਰੀ ਬਣ ਗਈ। ਟਵਿੰਕਲ ਨੇ 2016 ਵਿੱਚ ਸਾਲ ਦੀ ਸਭ ਤੋ ਵੱਧ ਹੋਲਨਾਕ (ਇਨਸਪਾਰਿੰਗ) ਔਰਤ ਹੋਣ ਦਾ ਆਉਟ ਲੁਕ ਦਾ ਅਵਾਰਡ ਵੀ ਜਿਤਿਆ<ref>{{Cite web|url=http://www.outlookindia.com/magazine/story/i-am-living-in-the-world-i-always-dreamed-of/297966|title=Outlook|last=|first=|date=|website=|publisher=|access-date=}}</ref> ਉਸ ਨੇ ਸੰਨ 1995 ਵਿੱਚ ਰੋਮਾਨਟਿਕ ਫਿਲਮ ਬਰਸਾਤ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਾਸਤੇ ਸਭ ਤੋ ਵਧੀਆ ਫੀਮੇਲ ਅਦਾਕਾਰਾ ਦਾ ਫਿਲਮ ਫੇਅਰ ਅਵਾਰਡ ਵੀ ਜਿਤਿਆ ਸੀ। 1999 ਵਿੱਚ ਓਹਨਾ ਨੇ ਤੇਲਗੂ ਫਿਲਮ ਸ਼ੀਨੂ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਅਦਾਕਾਰਾ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਸੀ. ਓਹ ਸਥਾਪਿਤ ਅਦਾਕਾਰਾ ਡਿੰਪਲ ਕਪਾੜੀਆ ਅਤੇ ਰਾਜੇਸ਼ ਖੰਨਾ ਦੀ ਲੜਕੀ ਹੈ। ਲਵ ਕੇ ਲੀਏ ਕੁਛ ਬੀ ਕਰੇਗਾ (2011) ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਆਖਰੀ ਮੁਖ ਅਦਾਕਾਰੀ ਵਾਲੀ ਫਿਲਮ ਸੀ। ਟਵਿੰਕਲ ਖੰਨਾ ਨੇ ਬੌਬੀ ਦਿਉਲ, ਅਜੇ ਦੇਵਗਨ,ਸੈਫ ਅਲੀ ਖਾਨ, ਆਮਿਰ ਖਾਨ, ਸਲਮਾਨ ਖਾਨ, ਦੁਗਾਬਤੀ ਵੇਕੇਟਸ਼, ਗੋਵਿੰਦਾ ਅਤੇ ਅਕਸ਼ੇ ਕੁਮਾਰ ਨਾਲ ਫ਼ਿਲਮਾ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਆਪਣਾ ਅਦਾਕਾਰੀ ਦਾ ਕੈਰੀਅਰ ਛੱਡ ਕੇ ਉਸੇ ਸਾਲ ਤੋਂ ਹੀ ਉਸ ਨੇ ਇੰਟੀਰੀਅਰ ਡਿਜ਼ਾਈਨਰ ਦਾ ਉਮ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ, ਇਸ ਵਾਸਤੇ ਉਸਨੇ ਮੁੰਬਈ ਵਿੱਚ ਇੰਟੀਰੀਅਰ ਡਿਜ਼ਾਈਨਰ ਚੇਨ ਸਟੋਰ “ਦਾ ਵਾਇਟ ਵਿੰਡੋ” ਸਹਿ ਮਲਕੀਅਤ (ਕੋ ਓਨਰ) ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਦੇ ਕੋਲ ਕੋਈ ਪ੍ਰੋਫ਼ੇਸ਼ਨਲ ਡਿਗਰੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਪਰ ਉਸ ਨੇ ਦੋ ਸਾਲ ਤੱਕ ਇੱਕ ਆਰਟੀਟੈਕਟ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਕੇ ਇਸ ਨੂੰ ਸਿੱਖਿਆ ਓਹ ਗ੍ਰੇਜ਼ਿੰਗ ਗੋਟ ਪਿਚਰ ਨਾਮ ਦੀ ਫਿਲਮ ਕੰਪਨੀ ਦੀ ਸਹਿ ਸਸੰਥਾਪਕ ਵੀ ਹਨ ਜਿਸ ਹੇਠ ਉਹਨਾ ਨੇ ਛੇ ਫ਼ਿਲਮਾ ਅਤੇ ਮਰਾਠੀ ਡ੍ਰਾਮਾ 72 ਮਾਈਲਜ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਵੀ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਓਹਨਾ ਨੇ ਸੰਨ 2010 ਵਿੱਚ ਫਿਲਮ ਤੀਸ ਮਾਰ ਖਾਨ ਵਿੱਚ ਮਹਿਮਾਨ ਕਲਾਕਾਰ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਸੀ। == ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰ == ਟਵਿੰਕਲ ਖੰਨਾ ਦਾ ਜਨਮ 29 ਦਸੰਬਰ 1974 ਨੂੰ ਮੁੰਬਈ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਹਿੰਦੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਦੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਅਦਾਕਾਰ [[ਡਿੰਪਲ ਕਪਾਡੀਆ]] ਅਤੇ [[ਰਾਜੇਸ਼ ਖੰਨਾ]] ਦੀਆਂ ਦੋ ਧੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਪਹਿਲੀ ਸੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣਾ ਜਨਮਦਿਨ ਸਾਂਝਾ ਕੀਤਾ ਸੀ।<ref name="HT">{{cite news |last1=Ghosh |first1=Ananya |title=My sense of humour used to always land me in trouble, says Twinkle 'Funnybones' Khanna |url=https://www.hindustantimes.com/brunch/my-sense-of-humour-used-to-always-land-me-in-trouble-says-twinkle-funnybones-khanna/story-DQGWeMTlNdFmQqNWpjKbTN.html |work=[[Hindustan Times]] |access-date=26 March 2020 |date=13 August 2017}}</ref> ਉਸ ਦੇ ਨਾਨਾ, ਚੁੰਨੀਭਾਈ ਕਪਾਡੀਆ ਇੱਕ ਗੁਜਰਾਤੀ ਵਪਾਰੀ ਸਨ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਰਾਜੇਸ਼ ਖੰਨਾ, ਜਿਸ ਦਾ ਜਨਮ ਪੰਜਾਬੀ ਖੱਤਰੀ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ, ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਇੱਕ ਰੇਲਵੇ ਠੇਕੇਦਾਰਾਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚੋਂ ਸੀ।<ref>{{cite news |title=Twinkle Khanna shares throwback picture with grandmother Betty Kapadia, see it here |url=https://www.hindustantimes.com/bollywood/twinkle-khanna-shares-throwback-picture-with-grandmother-betty-kapadia-see-it-here/story-TWthBEyeArGei984XHitkO.html |access-date=26 March 2020 |work=[[Hindustan Times]] |date=4 December 2019}}</ref><ref>{{cite news |last1=Gupta |first1=Trisha |title=A star fell from heaven |url=https://mumbaimirror.indiatimes.com/opinion/columnists/trisha-gupta/A-star-fell-from-heaven/articleshow/44873269.cms |access-date=26 March 2020 |work=[[Mumbai Mirror]] |date=20 October 2014 |archive-date=26 ਮਾਰਚ 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200326113852/https://mumbaimirror.indiatimes.com/opinion/columnists/trisha-gupta/A-star-fell-from-heaven/articleshow/44873269.cms |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite news |title=Rajesh Khanna passes away |url=https://www.tribuneindia.com/2012/20120718/latest-news.htm |access-date=26 March 2020 |work=[[The Tribune (Chandigarh)|The Tribune]] |agency=[[Indo-Asian News Service]] |date=18 July 2012}}</ref> ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਦੇ ਪੱਖ ਤੋਂ, ਉਹ ਸਿੰਪਲ ਕਪਾਡੀਆ ਦੀ ਭਤੀਜੀ ਸੀ, ਜੋ ਇੱਕ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਅਤੇ ਕਾਸਟਿਊਮ ਡਿਜ਼ਾਈਨਰ ਸੀ ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਹ "ਪ੍ਰਸੰਨ" ਕਰਦੀ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ ਭੈਣ [[ਰਿੰਕੀ ਖੰਨਾ]] ਅਤੇ ਚਚੇਰੇ ਭਰਾ ਕਰਨ ਕਪਾਡੀਆ ਨੇ ਵੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ।<ref>{{cite news |title=Akki, Twinkle to support Simple's son |url=http://www.hindustantimes.com/entertainment/akki-twinkle-to-support-simple-s-son/story-GWhDcccGVEAHj11p0z1w3K.html |access-date=17 April 2015 |work=[[Hindustan Times]] |date=25 November 2009 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20151004045508/http://www.hindustantimes.com/entertainment/akki-twinkle-to-support-simple-s-son/story-GWhDcccGVEAHj11p0z1w3K.html |archive-date=4 October 2015}}</ref><ref>{{cite news |last1=Sharma |first1=Garima |title=Rinke Khanna becomes a mummy again |url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/Rinke-Khanna-becomes-a-mummy-again/articleshow/23796610.cms |access-date=17 April 2015 |work=[[The Times of India]] |date=9 October 2013 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150228084737/http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/Rinke-Khanna-becomes-a-mummy-again/articleshow/23796610.cms |archive-date=28 February 2015}}</ref><ref>{{cite news |last1=Lohana |first1=Avinash |title=Karan Kapadia : I Feel Extremely Lucky to Have Two Moms |url=https://mumbaimirror.indiatimes.com/entertainment/bollywood/karan-kapadia-i-feel-extremely-lucky-to-have-two-moms/amp_articleshow/62286050.cms |access-date=26 March 2020 |work=[[Mumbai Mirror]] |date=29 December 2017}}</ref> ਖੰਨਾ ਨੇ ਨਿਊ ਏਰਾ ਹਾਈ ਸਕੂਲ, ਪੰਚਗਨੀ ਅਤੇ ਨਰਸੀ ਮੋਨਜੀ ਕਾਲਜ ਆਫ਼ ਕਾਮਰਸ ਐਂਡ ਇਕਨਾਮਿਕਸ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ।<ref>{{Cite web |url=https://www.indiatoday.in/magazine/supplement/story/20161219-humour-cant-exist-without-candour-twinkle-khanna-akshay-kumar-733748-2016-12-19 |title=Twinkle 'Funnybones' Khanna: The author who puts a bit of herself in her characters |first1=Moeena |last1=Halim |date=19 December 016 |website=India Today}}</ref><ref name="HT" /><ref name="Rediff">{{cite web |last1=Kulkarni |first1=Ronjita |title=I pretend I was never in the movies! |url=https://www.rediff.com/movies/interview/twinkle-khanna-i-pretend-i-was-never-in-the-movies/20150910.htm |work=[[Rediff]] |access-date=26 March 2020 |date=10 September 2015}}</ref> ਆਪਣੀ 12ਵੀਂ ਜਮਾਤ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਚਾਰਟਰਡ ਅਕਾਊਂਟੈਂਟ ਵਜੋਂ ਆਪਣਾ ਕਰੀਅਰ ਬਣਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਸੀ ਅਤੇ ਦਾਖਲਾ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਦਿੱਤੀ ਪਰ ਆਪਣੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਦੇ ਜ਼ੋਰ ਪਾਉਣ ਦੀ ਬਜਾਏ ਫ਼ਿਲਮ ਉਦਯੋਗ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਈ। ਆਪਣੇ ਫ਼ਿਲਮੀ ਕਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਖੰਨਾ ਨੇ ਅੱਖਾਂ ਦੀ ਸਰਜਰੀ ਕਰਵਾਈ ਸੀ। ==ਕਰੀਅਰ== ===ਐਕਟਿੰਗ ਕਰੀਅਰ=== ਖੰਨਾ ਨਾ ਆਪਣੇ ਫਿਲਮੀ ਕੈਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਬੋਬੀ ਦਿਉਲ ਦੇ ਨਾਲ ਰਾਜ ਕੁਮਾਰ ਸੰਤੋਸ਼ੀ ਦੀ ਫਿਲਮ ਬਰਸਾਤ ਤੋ 1995 ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਓਹਨਾ ਦਾ ਫਿਲਮ ਵਿੱਚ ਚੋਣ ਮਸ਼ਹੂਰ ਅਭਿਨੇਤਾ ਧਰਮਿੰਦਰ ਨੇ ਕੀਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਫਿਲਮ ਦੀ ਰਿਲੀਜ ਤੋ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਖੰਨਾ ਨੂੰ ਦੋ ਹੋਰ ਪ੍ਰੋਜੇਕਟਸ ਵਾਸਤੇ ਸਾਇਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.<ref>{{cite news|title=More On Amitabh|url=https://news.google.com/newspapers?id=cUw5AAAAIBAJ&sjid=XyYMAAAAIBAJ&pg=496%2C3784687|accessdate=10 March 2015|work=Stabroek News|date=23 October 1994|location=Guyana|page=28|via=[[Google News Archive]]}}</ref> ਇਸ ਫਿਲਮ ਨੇ ਬੋਕਸ ਔਫਿਸ ਤੇ ਕਾਫੀ ਵਧੀਆ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਸਾਲ ਦੀ ਛੇਵੀ ਸਭ ਤੋ ਵੱਧ ਕਮਾਈ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਫਿਲਮ ਬਣ ਗਈ ਸੀ। ਇਸ ਫਿਲਮ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਅਦਾਕਾਰੀ ਵਾਸਤੇ ਖੰਨਾ ਨੂੰ ਫਿਲਮ ਫੇਅਰ ਦਾ ਸਭ ਤੋ ਵਧੀਆ ਅਦਾਕਾਰਾ ਦਾ ਅਵਾਰਡ ਮਿਲਿਆ.<ref name="Debut">{{cite news|last1=Pacheco|first1=Sunitra |editor-last=Sharma |editor-first=Sarika|title=Twinkle Khanna: From Bollywood stardom to becoming Mrs Funny Bones|url=http://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/twinkle-khanna-from-bollywood-stardom-to-becoming-mrs-funny-bones/|accessdate=25 February 2015|work=The Indian Express|publisher=Indian Express Limited|date=18 February 2015|location=Mumbai}}</ref> ਇਸ ਤੋ ਅਗਲੇ ਸਾਲ ਓਹਨਾ ਨੇ ਰਾਕ ਕੁਮਾਰ ਕੰਵਰ ਦੀ ਏਕ੍ਸ਼ਨ ਫਿਲਮ ਜਾਨ ਵਿੱਚ ਅਜੇ ਦੇਵਗਨ ਨਾਲ ਅਤੇ ਲਾਵਰੇੰਸ ਡੀਸੂਜਾ ਦੀ ਫਿਲਮ ਦਿਲ ਤੇਰਾ ਦੀਵਾਨਾ ਵਿੱਚ ਸੇਫ ਅਲੀ ਖਾਨ ਨਾਲ ਅਦਾਕਾਰੀ ਕੀਤੀ। ===ਗੈਰ-ਫਿਲਮੀ ਜੀਵਨ=== 1996 ਵਿੱਚ, ਟਵਿੰਕਲ ਖੰਨਾ ਨੇ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਇਲਾਕੇ ਤੋਂ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਲੋਕ ਸਭਾ ਚੋਣ ਵਾਸਤੇ ਪ੍ਰਚਾਰ ਵੀ ਕੀਤਾ.<ref name="Roy1996">{{cite book|last=Roy|first=Meenu|title=India Votes, Elections 1996: A Critical Analysis|url=https://books.google.com/books?id=Wm2dVWi-2I4C&pg=PA152|date=1 January 1996|publisher=Deep & Deep Publications|isbn=978-81-7100-900-8|page=152}}</ref> 2000 ਵਿੱਚ ਓਹ ਫੇਮਿਨਾ ਮਿਸ ਇੰਡੀਆ ਦੇ ਜੱਜ ਪੈਨਲ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣੀ.<ref name="Pathak2006">{{cite book|last=Pathak|first=Jayshree|title=The Crowning Secrets of Beauty Queens|url=https://books.google.com/books?id=21SnTDjs4QQC&pg=PA35|date=1 January 2006|publisher=Jaico Publishing House|isbn=978-81-7992-603-1|page=35}}</ref> ਟਵਿੰਕਲ ਖੰਨਾ ਨੇ ਫ਼ਰਵਰੀ 2001 ਵਿੱਚ ਫਿਰੋਜ਼ ਖਾਨ ਦੀ ਆਲ ਦਾ ਬੈਸਟ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਅਦਾਕਾਰਾ ਦੇ ਤੋਰ ਤੇ ਥੀਏਟਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਸੀ.<ref>{{cite news|last1=Chopra|first1=Anupama|title=Twinkle toes|url=http://indiatoday.intoday.in/story/twinkle-khanna-makes-her-stage-debut-in-feroze-khans-all-the-best/1/232766.html|accessdate=2 August 2016|work=India Today|date=19 March 2001}}</ref> 2002 ਵਿੱਚ, ਖੰਨਾ ਨੇ ਕ੍ਰਾਫੋਰਡ ਮਾਰਕੀਟ ਆਪਣੀ ਪੁਰਾਣੀ ਦੋਸਤ ਗੁਰਲੀਨ ਮਨਚੰਦਾ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਮੁੰਬਈ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਇੰਟੀਰੀਅਰ ਡਿਜ਼ਾਈਨਰ ਸਟੋਰ “ਦਾ ਵਾਇਟ ਵਿੰਡੋ’ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ. ਟਵਿੰਕਲ ਖੰਨਾ ਦੇ ਸਟੋਰ “ਦਾ ਵਾਇਟ ਵਿੰਡੋ’ ਨੂੰ ਏਲੀ ਸ਼ਿੰਗਾਰ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਐਵਾਰਡ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ ਹੈ.<ref name="Galaxy">{{cite news|last=Kumar|first=Anuj|title=In a new galaxy|url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-features/tp-metroplus/in-a-new-galaxy/article3195487.ece|accessdate=23 February 2015|work=[[The Hindu]]|publisher=The Hindu Group|date=1 July 2006}}</ref> == ਜੀਵਨ == [[File:Akshay Kumar with his wife Twinkle Khanna in 2015.jpg|thumb|alt=|2015 ਵਿੱਚਖੰਨਾ ਆਪਣੇ ਪਤੀ, [[ਅਕਸ਼ੈ ਕੁਮਾਰ]] ਨਾਲ]] 2001 ਵਿੱਚ, ਖੰਨਾ ਨੇ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਚੋਣ ਲਈ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕੀਤਾ।<ref name="Roy1996"/> ਉਹ ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਲਈ ਫੋਟੋ ਸੈਸ਼ਨ ਦੌਰਾਨ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਅਕਸ਼ੇ ਕੁਮਾਰ ਨੂੰ ਮਿਲੀ।<ref>{{cite news |last1=Singh |first1=Raghuvendra |title="I never had to do anything to impress Twinkle"&nbsp;– Akshay Kumar |url=http://www.filmfare.com/features/i-never-had-to-do-anything-to-impress-twinkle-akshay-kumar-3269.html |access-date=3 March 2015 |work=[[Filmfare]] |date=28 May 2013 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150912201912/http://www.filmfare.com/features/i-never-had-to-do-anything-to-impress-twinkle-akshay-kumar-3269.html |archive-date=12 September 2015}}</ref> ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਵਿਆਹ 17 ਜਨਵਰੀ 2001 ਨੂੰ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ, ਆਰਵ ਅਤੇ ਇੱਕ ਧੀ, ਨਿਤਾਰਾ ਹੈ।<ref>{{cite news |title=Akshay-Twinkle mark 19th anniversary with quirky post |url=https://www.outlookindia.com/newsscroll/akshaytwinkle-mark-19th-anniversary-with-quirky-post/1711073 |access-date=25 March 2020 |work=[[Outlook (Indian magazine)|Outlook]] |agency=[[Indo-Asian News Service]] |date=17 January 2020}}</ref><ref>{{cite news |url=http://www.hindustantimes.com/entertainment/congrats-akshay-kumar-twinkle-khanna-blessed-with-a-baby-girl/story-qwTE3xHURdGSYP5VoH9LGJ.html |title=CONGRATS! Akshay Kumar-Twinkle Khanna blessed with a baby girl |access-date=25 September 2012 |work=[[Hindustan Times]] |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20151004054603/http://www.hindustantimes.com/entertainment/congrats-akshay-kumar-twinkle-khanna-blessed-with-a-baby-girl/story-qwTE3xHURdGSYP5VoH9LGJ.html |archive-date=4 October 2015}}</ref> ਕੁਮਾਰ ਅਕਸਰ ਆਪਣੀ ਸਫਲਤਾ ਦਾ ਸਿਹਰਾ ਖੰਨਾ ਨੂੰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।<ref>{{cite news |agency=[[Indo-Asian News Service]] |title=On Mother's Day Akshay thanks Twinkle for his success |url=http://www.dailypioneer.com/potpourri/on-mothers-day-akshay-thanks-twinkle-for-his-success.html |access-date=3 March 2015 |work=[[The Pioneer (India)|Daily Pioneer]] |date=12 May 2013 |location=New Delhi |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20151003220230/http://www.dailypioneer.com/potpourri/on-mothers-day-akshay-thanks-twinkle-for-his-success.html |archive-date=3 October 2015}}</ref><ref>{{cite news |agency=[[Press Trust of India]] |title=Twinkle is my lucky charm: Akshay Kumar |url=http://www.deccanherald.com/content/66422/twinkle-my-lucky-charm-akshay.html |access-date=3 March 2015 |work=[[Deccan Herald]] |date=28 April 2010 |location=New Delhi |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150402151634/http://www.deccanherald.com/content/66422/twinkle-my-lucky-charm-akshay.html |archive-date=2 April 2015}}</ref> 2009 ਵਿੱਚ, ਪੀਪਲ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਚੌਥੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਪਹਿਰਾਵੇ ਵਾਲੀ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹਸਤੀ ਵਜੋਂ ਸੂਚੀਬੱਧ ਕੀਤਾ।<ref>{{cite news |agency=[[Indo-Asian News Service]] |title=Sonam Kapoor is Bollywood's best dressed celebrity |url=http://www.deccanherald.com/content/27441/archives.php |access-date=3 March 2015 |work=[[Deccan Herald]] |date=25 September 2009 |location=New Delhi |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150402162652/http://www.deccanherald.com/content/27441/archives.php |archive-date=2 April 2015}}</ref> ਫਰਵਰੀ 2014 ਵਿੱਚ, ਉਸ ਦਾ ਇੱਕ ਗੁਰਦੇ ਦੀ ਪੱਥਰੀ ਨੂੰ ਹਟਾਉਣ ਲਈ ਬ੍ਰੀਚ ਕੈਂਡੀ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਚ ਆਪ੍ਰੇਸ਼ਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।<ref>{{cite news |last1=Thakkar |first1=Mehul S |title=Twinkle Khanna undergoes surgery |url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/Twinkle-Khanna-undergoes-surgery/articleshow/29801918.cms |access-date=13 March 2015 |work=[[The Times of India]] |date=3 February 2014 |location=Mumbai}}</ref> 2009 ਵਿੱਚ, ਲੈਕਮੇ ਫੈਸ਼ਨ ਵੀਕ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਉਸ ਨੇ ਅਕਸ਼ੈ ਕੁਮਾਰ ਦੀ ਜੀਨਸ (ਸਿਰਫ਼ ਪਹਿਲਾ ਬਟਨ) ਨੂੰ ਖੋਲ੍ਹਿਆ।<ref name="MillerWoodward2011">{{cite book |last1=Miller |first1=Daniel |author-link1=Daniel Miller (anthropologist) |last2=Woodward |first2=Sophie |title=Global Denim |url=https://books.google.com/books?id=C64njxMnJ9MC&pg=PA58 |year=2011 |publisher=Berg |isbn=978-1-84788-631-6 |page=58}}</ref> ਇਸ ਘਟਨਾ ਨੇ ਇੱਕ ਵਿਵਾਦ ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ। ਇੱਕ ਸਮਾਜ ਸੇਵਕ ਜੋੜੇ ਅਤੇ ਇਵੈਂਟ ਆਯੋਜਕਾਂ ਦੇ ਖਿਲਾਫ਼ ਅਸ਼ਲੀਲਤਾ ਲਈ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਦਰਜ ਕਰਵਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ।<ref>{{cite news |last=Udasi |first=Harshikaa |title=Akshay unzips |url=https://www.thehindu.com/todays-paper/tp-features/tp-metroplus/Akshay-unzips/article15928294.ece |access-date=2 March 2015 |work=[[The Hindu]] |date=6 April 2009 |url-access=subscription}}</ref> ਖੰਨਾ ਨੇ ਵਕੋਲਾ ਥਾਣੇ 'ਚ ਆਤਮ-ਸਮਰਪਣ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਜ਼ਮਾਨਤ 'ਤੇ ਰਿਹਾਅ ਹੋ ਗਈ। ਆਖਰਕਾਰ ਉਸ ਨੇ ਜੁਰਮ ਲਈ 30 ਦਿਨਾਂ ਦੀ ਜੇਲ੍ਹ ਕੱਟੀ।<ref>{{cite news |author1=[[Press Trust of India]] |title=Twinkle Khanna released on bail |url=http://archive.deccanherald.com/Content/Apr112009/national20090411129514.asp |access-date=3 March 2015 |url-status=dead |work=[[Deccan Herald]] |date=11 April 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150402091606/http://archive.deccanherald.com/Content/Apr112009/national20090411129514.asp |archive-date=2 April 2015 |location=Mumbai}}</ref> ਜੁਲਾਈ 2013 ਵਿੱਚ, ਬੰਬੇ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਨੇ ਪੁਲਿਸ ਨੂੰ ਖੰਨਾ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਪਤੀ ਖਿਲਾਫ ਮੁਕੱਦਮਾ ਚਲਾਉਣ ਦਾ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ।<ref>{{cite news |agency=[[Press Trust of India]] |title=Prosecute Akshay, wife, court tells police |url=https://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/prosecute-akshay-wife-court-tells-police/article4968384.ece |access-date=2 March 2015 |work=[[The Hindu]] |date=30 July 2013 |location=Mumbai |url-access=subscription}}</ref> 2014 ਵਿੱਚ, ਖੰਨਾ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਭੈਣ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਘਰ 85 ਕਰੋੜ ਵਿੱਚ ਵੇਚ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਨੇ ਨਵੰਬਰ 2014 ਤੋਂ ਇੱਕ ਟਵਿੱਟਰ ਅਕਾਉਂਟ ਬਣਾਇਆ ਹੈ।<ref>{{cite news |title=The most expensive and marquee homes money can buy: Top 10 deals in 2014 |url=http://realty.economictimes.indiatimes.com/news/residential/the-most-expensive-and-marquee-homes-money-can-buy-top-10-deals-in-2014/46457162 |access-date=15 March 2015 |date=5 March 2015 |work=[[The Economic Times]] |location=New Delhi |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150311070226/http://realty.economictimes.indiatimes.com/news/residential/the-most-expensive-and-marquee-homes-money-can-buy-top-10-deals-in-2014/46457162 |archive-date=11 March 2015}}</ref> ==ਹਵਾਲੇ== [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1974]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]] s5y0wkgueoe47xnemdayiydy8gqldhl 0 89048 846418 627232 2026-09-18T05:20:55Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 846418 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | name = ਫ਼ਿਲੌਰੀ | image = | alt = | caption = | director = ਅਨਸ਼ਾਏ ਲਾਲ | producer = [[ਅਨੁਸ਼ਕਾ ਸ਼ਰਮਾ]]<br>[[ਕਰਨੇਸ਼ ਸ਼ਰਮਾ]] | writer = ਅੰਵਿਤਾ ਦੱਤ | screenplay = ਅੰਵਿਤਾ ਦੱਤ | based on = | starring = [[ਅਨੁਸ਼ਕਾ ਸ਼ਰਮਾ]]<br>[[ਦਿਲਜੀਤ ਦੋਸਾਂਝ]]<br>[[ਸੂਰਜ ਸ਼ਰਮਾ]]<br>ਮਹਿਰੀਨ ਪੀਰਜਾਦਾ | music = | cinematography = | editing = | studio = ਫੌਕਸ ਸਟਾਰ ਸਟੂਡੀਓਜ਼<br>ਕਲੀਨ ਸਟੇਟ ਫ਼ਿਲਮਸ | distributor =ਫੌਕਸ ਸਟਾਰ ਸਟੂਡੀਓਜ਼<br>ਕਲੀਨ ਸਟੇਟ ਫ਼ਿਲਮਸ | released = {{Film date|2017|03|24}} | runtime = | country = ਭਾਰਤ | language = ਹਿੰਦੀ | budget = | gross = }} '''''ਫ਼ਿਲੌਰੀ''''' ਇੱਕ [[ਭਾਰਤ]]ੀ [[ਬਾਲੀਵੁੱਡ]] ਰੁਮਾਂਸਵਾਦੀ-ਹਾਸਰਸ [[ਫ਼ਿਲਮ]] ਹੈ। ਇਸ ਫ਼ਿਲਮ ਨੂੰ ਅਨਸ਼ਾਏ ਲਾਲ ਨਿਰਦੇਸ਼ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਸ ਫ਼ਿਲਮ ਦੇ [[ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਮਾਤਾ|ਨਿਰਮਾਤਾ]] [[ਅਨੁਸ਼ਕਾ ਸ਼ਰਮਾ]] ਅਤੇ [[ਕਰਨੇਸ਼ ਸ਼ਰਮਾ]] ਹਨ। ਇਸ ਫ਼ਿਲਮ ਵਿੱਚ [[ਅਨੁਸ਼ਕਾ ਸ਼ਰਮਾ]], [[ਦਿਲਜੀਤ ਦੋਸਾਂਝ]] ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਸ਼ਰਮਾ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾ ਰਹੇ ਹਨ।<ref name="India 2016">{{cite web | author=India | title=Anushka Sharma, Punjabi singer Diljit Dosanjh’s Phillauri goes on floors | website=The Indian Express | date=15 April 2016 | url=http://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/anushka-sharma-diljit-dosanjhs-phillauri-goes-on-floors-2754713/ | accessdate=19 April 2016}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.asianage.com/bollywood/anushka-s-banner-approaches-life-pi-actor-647|title=Anushka’s banner approaches Life of Pi actor|newspaper=[[The Asian Age]]|date=8 February 2016|accessdate=23 February 2016}}</ref><ref name="PINKVILLA">{{cite web | title=Spotted: Anushka Sharma- Phillaur is a famous town in Jalandhar and the residents of Phillaur are known as Phillauris. | website=PINKVILLA | date=23 April 2016 | url=http://www.pinkvilla.com/entertainment/news/353557/spotted-anushka-her-brother-karnesh-sets-phillauri | accessdate=23 April 2016 | archive-date=24 ਅਪ੍ਰੈਲ 2016 | archive-url=https://web.archive.org/web/20160424114820/http://www.pinkvilla.com/entertainment/news/353557/spotted-anushka-her-brother-karnesh-sets-phillauri | dead-url=yes }}</ref><ref name="Iyer Mirror 2016">{{cite web | last=Iyer | first=Sanyukta IyerSanyukta | last2=Mirror | first2=Mumbai | title=Anushka’s next:The title is derived from a small town in Punjab, Phillaur | website=Mumbai Mirror | date=28 March 2016 | url=http://www.mumbaimirror.com/entertainment/bollywood/Baisakhi-kick-off-for-Anushkas-next/articleshow/51579685.cms | accessdate=20 April 2016 | archive-date=11 ਅਪ੍ਰੈਲ 2016 | archive-url=https://web.archive.org/web/20160411062237/http://www.mumbaimirror.com/entertainment/bollywood/Baisakhi-kick-off-for-Anushkas-next/articleshow/51579685.cms | url-status=dead }}</ref> ==ਹਵਾਲੇ== {{ਹਵਾਲੇ}} ==ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ== *{{Bollywoodhungama|7158121|ਫ਼ਿਲੌਰੀ}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:2017 ਦੀਆਂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ]] tlktjoo236dopudoyhy6hwvaxo6x52s 0 89094 846394 842591 2026-09-17T21:24:06Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 846394 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ਨਜੀਬ ਅਹਿਮਦ | image = | caption = | birth_date = 1989 | birth_place = [[ਭਾਰਤ]] | disappeared_date = 15 ਅਕਤੂਬਰ 2016 (ਉਮਰ 27) | disappeared_place = [[ਜਵਾਹਰ ਲਾਲ ਨਹਿਰੂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ]], [[ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ]], [[ਭਾਰਤ]] | disappeared_status = {{Missing for|2016|10|15}} (ਸੀਬੀਆਈ ਨੇ ਕੇਸ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਕੋਈ ਕਾਰਵਾਈ ਨਹੀਂ ਹੋਈ — 2016-10-15). | nationality = [[ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ|ਭਾਰਤੀ]] | education = ਐਮ.ਐਸਸੀ (ਬਾਇਓਟੈਕਨਾਲੌਜੀ ) | mother = ਫ਼ਾਤਿਮਾ ਨਫੀਸ<ref>{{Cite news|url=https://www.thehindu.com/news/cities/Delhi/waiting-for-najeeb/article19825150.ece|title=Waiting for 'JNU boy' Najeeb Ahmed, who went missing without a trace in 2016|last=Bhandari|first=Hemani|date=2017-10-09|work=The Hindu|access-date=2018-08-31|language=en-IN|issn=0971-751X}}</ref> | father = ਨਫੀਸ ਅਹਿਮਦ }} '''ਨਜੀਬ ਅਹਿਮਦ''', [[ਜਵਾਹਰ ਲਾਲ ਨਹਿਰੂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ]], [[ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ|ਦਿੱਲੀ]] ਦਾ ਇੱਕ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਹੈ। ਉਹ 15 ਅਕਤੂਬਰ 2016 ਦੇ ਬਾਅਦ ਕੈਂਪਸ ਤੋਂ ਗੁੰਮ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ।<ref>{{Cite news|url=http://timesofindia.indiatimes.com/city/delhi/JNU-issues-25pt-bulletin-on-Najeeb-no-mention-of-brawl/articleshow/55079326.cms|title=JNU issues 25-point bulletin on Najeeb, no mention of brawl - Times of India|newspaper=The Times of India|access-date=2016-10-28}}</ref> ਉਹ ਐਮਐਸਸੀ ਬਾਇਓਟੈਕਨਾਲੌਜੀ ਪਹਿਲੇ ਸਾਲ ਦਾ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਹੈ।<ref name="thequint.com">{{Cite news|url=https://www.thequint.com/india/2016/10/28/kidnapped-missing-or-still-in-jnu-where-is-najeeb-ahmed-mother-jnusu-abvp|title=Kidnapped, Missing, or Still in JNU: Where Is Najeeb Ahmed?|newspaper=The Quint|access-date=2016-10-28|archive-date=2016-10-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20161029044938/https://www.thequint.com/india/2016/10/28/kidnapped-missing-or-still-in-jnu-where-is-najeeb-ahmed-mother-jnusu-abvp|dead-url=yes}}</ref> 14 ਅਕਤੂਬਰ 2016 ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਅਤੇ ਸੱਜੇ-ਪੱਖੀ ਏਬੀਵੀਪੀ ਦੇ ਵਿੱਚਕਰ ਝਗੜਾ ਹੋਇਆ।<ref name="thequint.com"/> == ਗੁੰਮਸ਼ੁਦਗੀ == ਜਵਾਹਰ ਲਾਲ ਨਹਿਰੂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਅਧਿਆਪਕ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ (JNUTA) ਨੇ JNU ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਨੂੰ ਇਸ ਮੁੱਦੇ ਪ੍ਰਤੀ ਬੇਰੁੱਖੀ ਅਤੇ ਪੱਖਪਾਤੀ ਪਰਬੰਧਨ ਲਈ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਠਹਰਾਇਆ ਹੈ।<ref>{{Cite journal|date=2015-06-05|title=Continued Absence of Najeeb Ahmad—Letter to the Editor|url=http://www.epw.in/journal/2016/43/web-exclusives/continued-absence-najeeb-ahmad%E2%80%93letter-editor.html|journal=Economic and Political Weekly|volume=50|issue=23|access-date=2017-01-14|archive-date=2016-11-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20161127170622/http://www.epw.in/journal/2016/43/web-exclusives/continued-absence-najeeb-ahmad%E2%80%93letter-editor.html|dead-url=yes}}</ref> JNUTA ਨੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੁਆਰਾ ਜਾਰੀ 25 ਨੁਕਾਤੀ ਬੁਲੇਟਿਨ ਦੀ ਵੀ ਆਲੋਚਨਾ ਕੀਤੀ ਹੈ ਕਿ ਜਾਣ ਬੁਝ ਕੇ ਇਹ ਤੱਥ ਛੱਡ ਦਿਤਾ ਹੈ ਕਿ ਇੱਕ ਰਾਤ ਪਹਿਲਾਂ ਹੋਏ ਝਗੜੇ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਅਹਿਮਦ ਤੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।<ref>{{Cite news|url=http://timesofindia.indiatimes.com/city/delhi/JNU-teachers-association-slams-varsity-administration-on-its-25-point-bulletin-on-Najeeb-Ahmed/articleshow/55073131.cms|title=Missing student: JNU teachers' association slams varsity administration for its 25-point bulletin - Times of India|newspaper=The Times of India|access-date=2016-10-28}}</ref> ਨਜੀਬ ਅਹਿਮਦ ਦੀ ਮਾਤਾ ਫਾਤਿਮਾ ਨਫੀਸ ਨੇ ਵੀ JNU ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਤੇ ਦੋਸ਼ ਲਾਇਆ ਹੈ।<ref>{{Cite news|url=http://www.ndtv.com/india-news/jnu-vice-chancellor-trapped-in-all-night-protests-over-missing-student-najeeb-ahmed-1476591|title=Find Missing JNU Student, Rajnath Singh Tells Delhi Police: 10 Updates|newspaper=NDTV.com|access-date=2016-10-28}}</ref> ਰੋਸ ਵਿਚ, JNU ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨੀ ਇਮਾਰਤ ਨੂੰ 20 ਘੰਟੇ ਘੇਰੀ ਰੱਖਿਆ।<ref>{{Cite news|url=http://indianexpress.com/article/india/india-news-india/najeeb-still-missing-jnu-students-to-approach-lg-cm-3099353/|title=Najeeb Ahmad still missing, JNU students to approach LG, CM|date=2016-10-24|newspaper=The Indian Express|access-date=2016-10-28}}</ref> ਨਜੀਬ ਦੇ ਮਾਪਿਆਂ ਦੀ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਵਸੰਤ ਕੁੰਜ ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਇੱਕ ਅਗਵਾ ਅਤੇ ਗਲਤ ਕੈਦ ਕਰ ਰੱਖਣ ਲਈ ਐਫਆਈਆਰ ਦਾਇਰ ਕੀਤੀ ਹੈ।<ref name="indianexpress.com">{{Cite news|url=http://indianexpress.com/article/india/india-news-india/jnu-student-claims-that-attempts-were-made-to-kill-the-missing-student-najeeb-ahmed-3097273/|title=JNU student claims that attempts were made to kill the missing student Najeeb Ahmed|date=2016-10-22|newspaper=The Indian Express|access-date=2016-10-28}}</ref> ਇਹ ਵੀ ਰਿਪੋਰਟ ਹੈ ਕਿ ਨਜੀਬ ਦੇ ਜੀਵਨ ਦਾ ਅੰਤ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਕ ਕੋਸ਼ਿਸ਼<ref name="indianexpress.com" /> ਇਹ ਵੀ ਰਿਪੋਰਟ ਹੈ ਕਿ ਹੋ ਸਕਦਾ ਨਜੀਬ ਕਿਸੇ ਛੋਟੇ ਜਿਹੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਗੁਪਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਰਹਿਣ ਲਈ ਚਲਾ ਗਿਆ ਹੋਵੇ।<ref>http://www.india.com/news/india/is-jnu-student-najeeb-ahmed-living-in-a-small-town-under-a-different-identity-1637678/</ref> ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੇ ਮੰਗ ਕੀਤੀ ਕਿ ਉਚਿਤ ਜਾਂਚ ਏਜੰਸੀਆਂ ਹਮਲੇ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਲਾਪਤਾ ਹੋਣ ਦੀ ਹੋਰ ਜਾਂਚ ਕਰਨ। 25 ਨਵੰਬਰ 2016 ਨੂੰ, ਅਹਿਮਦ ਦੀ ਮਾਂ, ਫ਼ਾਤਿਮਾ ਨਫੀਸ ਨੇ ਦਿੱਲੀ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਇੱਕ [[ਹੈਬੀਅਸ ਕਾਰਪਸ]] ਪਟੀਸ਼ਨ ਦਾਇਰ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਕਿ ਦਿੱਲੀ ਪੁਲਿਸ ਉਸ ਦੇ ਪੁੱਤ ਦੇ ਲਾਪਤਾ ਹੋਣ ਤੋਂ ਇੱਕ ਮਹੀਨੇ ਬਾਅਦ ਵੀ ਕੋਈ ਤਰੱਕੀ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਅਸਫਲ ਰਹੀ ਹੈ।<ref>{{Cite web|last=Legal|first=India|date=2018-09-04|title=Najeeb disappearance: Delhi HC reserves order|url=https://www.indialegallive.com/constitutional-law-news/courts-news/najeeb-disappearance-delhi-hc-reserves-order/|access-date=2020-11-23|website=India Legal|language=en-US}}</ref> == ਜਾਂਚ == ਪੁਲਿਸ ਨੇ 15 ਅਕਤੂਬਰ 2016 ਨੂੰ ਫਾਤਿਮਾ ਨਫੀਸ ਦੀ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਅਗਵਾ ਅਤੇ ਗਲਤ ਢੰਗ ਨਾਲ ਕੈਦ ਕਰਨ ਲਈ ਪਹਿਲੀ ਸੂਚਨਾ ਰਿਪੋਰਟ (FIR) ਦਰਜ ਕੀਤੀ।<ref>{{Cite news|url=https://indianexpress.com/article/india/india-news-india/jnu-student-claims-that-attempts-were-made-to-kill-the-missing-student-najeeb-ahmed-3097273/|title=JNU student claims that attempts were made to kill the missing student Najeeb |date=2016-10-22|work=The Indian Express|access-date=2018-08-15|language=en-US}}</ref> ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਜਾਂਚ ਏਜੰਸੀਆਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿੱਲੀ ਪੁਲਿਸ ਦੀ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਜਾਂਚ ਟੀਮ (SIT), ਦਿੱਲੀ ਪੁਲਿਸ ਦੀ ਅਪਰਾਧ ਸ਼ਾਖਾ, ਅਤੇ ਕੇਂਦਰੀ ਜਾਂਚ ਬਿਊਰੋ (CBI) ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਕੋਈ ਵੀ ਸੁਰਾਗ ਲੱਭਣ ਵਿੱਚ ਅਸਮਰੱਥ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰੀਆਂ ਏਜੰਸੀਆਂ ਨੂੰ ਦਿੱਲੀ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਨੇ ਮਾਮਲੇ ਦੀ ਮਾੜੀ ਜਾਂਚ ਲਈ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਬਿੰਦੂਆਂ 'ਤੇ ਝਿੜਕਿਆ ਸੀ।<ref>{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/delhi/Court-raps-police-for-shoddy-Najeeb-probe/articleshow/55674696.cms|title=Court raps police for shoddy Najeeb Ahmed probe - Times of India|work=The Times of India|access-date=2018-08-15}}</ref><ref>{{Cite news|url=http://www.dnaindia.com/delhi/report-delhi-high-court-scolds-cbi-over-inaction-in-najeeb-case-2553487|title=Delhi High Court scolds CBI over inaction in Najeeb case|date=2017-10-17|work=dna|access-date=2018-08-15|language=en-US}}</ref> ਦਿੱਲੀ ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਅਹਿਮਦ ਦੇ ਲਾਪਤਾ ਹੋਣ ਦਾ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰ ਦੇਣ ਲਈ ਲਗਭਗ 24,55,600 ਰੁਪਏ (US $32,869.53 1 ਨਵੰਬਰ 2020 ਤੱਕ) ਖਰਚ ਕੀਤੇ।.<ref>{{cite news | url=https://archive.siasat.com/news/delhi-police-spent-approx-rs-24-lakhs-najeebs-advertisement-1455229/ | title=Delhi Police spent approx. Rs 24 Lakhs for Najeeb's advertisement | author=Younus | work=Siasat Daily | date=11 January 2019 | accessdate=14 June 2020 }}</ref> 25 ਦਿਨਾਂ ਬਾਅਦ, ਜਾਂਚ ਨੂੰ ਅਪਰਾਧ ਸ਼ਾਖਾ ਨੂੰ ਤਬਦੀਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਸੀਸੀਟੀਵੀ ਫੁਟੇਜ ਮਿਲੀ ਜਿਸ ਨੇ ਜਾਂਚਕਰਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਉਸ ਰਿਕਸ਼ਾ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ ਜੋ ਅਹਿਮਦ ਨੇ JNU ਕੈਂਪਸ ਤੋਂ ਕਥਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਲਿਆ ਸੀ।<ref>[https://theprint.in/india/governance/inside-story-of-the-hunt-for-najeeb-ahmed-the-jnu-student-who-disappeared-into-thin-air/133628/ Inside story of the hunt for Najeeb Ahmed, the JNU student who disappeared into thin air, Ananya Bhardwaj and Kritika Sharma, The Print, 13 October 2018]</ref> ਅਹਿਮਦ 'ਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰਨ ਦੇ ਦੋਸ਼ੀ ਨੌਂ ਏਬੀਵੀਪੀ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੇ ਮੋਬਾਈਲ ਫੋਨ ਸੀਬੀਆਈ ਨੇ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਦੀ ਫੋਰੈਂਸਿਕ ਸਾਇੰਸ ਲੈਬਾਰਟਰੀ ਨੂੰ ਭੇਜੇ ਸਨ ਅਤੇ ਛੇ ਫੋਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 122 ਗੀਗਾਬਾਈਟ ਡੇਟਾ ਕੱਢਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਡੇਟਾ ਤੋਂ ਕੋਈ ਵੀ ਸੰਬੰਧਿਤ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲੀ। 29 ਜੂਨ 2017 ਨੂੰ, ਸੀਬੀਆਈ ਨੇ ਨਜੀਬ ਅਹਿਮਦ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੇਣ ਲਈ 10 ਲੱਖ ਰੁਪਏ (US $13,385.54) ਦੇ ਇਨਾਮ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ।<ref>{{Cite web |url=https://twocircles.net/2017jun29/412218.html |title=CBI’s Rs 10 lakh reward for information on JNU student, Two Circles, 29 June 2017 |access-date=12 ਦਸੰਬਰ 2025 |archive-date=27 ਦਸੰਬਰ 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241227162119/https://twocircles.net/2017jun29/412218.html |url-status=dead }}</ref> ਦਿੱਲੀ ਪੁਲਿਸ ਦੀ ਇਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪੜਤਾਲੀਆ ਟੀਮ (ਐਸ.ਆਈ.ਟੀ.) ਇਸ ਕੇਸ ਦੀ ਪੜਤਾਲ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਹ ਰਿਪੋਰਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਉਸ ਦੇ ਹੋਸਟਲ ਦੇ ਕਮਰੇ ਵਿੱਚ ਮਿਲੇ ਨੁਸਖਿਆਂ ਤੋਂ ਪਤਾ ਚੱਲਦਾ ਹੈ ਕਿ ਲਾਪਤਾ JNU ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਨਜੀਬ ਅਹਿਮਦ ਦਾ ਲਾਪਤਾ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਡਿਪਰੈਸ਼ਨ ਅਤੇ ਓਬਸੈਸਿਵ-ਕੰਪਲਸਿਵ ਵਿਕਾਰ (ਓਸੀਡੀ) ਲਈ ਇਲਾਜ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ।<ref>http://indiatoday.intoday.in/story/missing-student-najeeb-ahmed-anti-depressants-ocd-prescriptions/1/805065.html</ref> ਦਿੱਲੀ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਨੂੰ ਆਪਣੀਆਂ ਅਰਜ਼ੀਆਂ ਵਿੱਚ, ਸੀਬੀਆਈ ਨੇ ਦਿੱਲੀ ਪੁਲਿਸ 'ਤੇ ਇੱਕ ਆਟੋ ਡਰਾਈਵਰ ਤੋਂ ਝੂਠਾ ਬਿਆਨ ਦੇਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕਰਨ ਦਾ ਦੋਸ਼ ਲਗਾਇਆ ਜਿਸ ਨੇ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਉਸ ਨੇ ਅਹਿਮਦ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਲਾਪਤਾ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਜਾਮੀਆ ਮਿਲੀਆ ਇਸਲਾਮੀਆ ਛੱਡਿਆ ਸੀ।<ref>{{Cite news|url=https://indianexpress.com/article/cities/delhi/cops-forced-auto-driver-to-say-he-dropped-jnu-student-najeeb-ahmed-at-jamia-cbi-in-high-court-4937722/|title=Cops forced auto driver to say he dropped JNU student Najeeb Ahmed at Jamia: CBI in High Court|date=2017-11-14|work=The Indian Express|access-date=2018-08-15|language=en-US}}</ref> ਦਿੱਲੀ ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਇਸ ਮਨਘੜਤ ਸਬੂਤ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਇੱਕ ਸਿਧਾਂਤ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਕੀਤੀ ਸੀ ਕਿ ਅਹਿਮਦ ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਨਾਲ ਕੈਂਪਸ ਛੱਡ ਗਿਆ ਸੀ।ref>{{Cite news|url=https://www.indiatvnews.com/news/india-delhi-police-traces-auto-driver-who-ferried-missing-jnu-student-najeeb-356918|title=Delhi police traces auto driver who ferried missing JNU student Najeeb|date=2016-11-16|access-date=2018-08-15|language=en-US}}</ref> ਇਸ ਨੇ ਅਹਿਮਦ ਦੇ ਡਾਕਟਰੀ ਇਤਿਹਾਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਇਹ ਦਾਅਵਾ ਕਰਨ ਲਈ ਵੀ ਕੀਤੀ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਮਾਨਸਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਸੀ।<ref>{{Cite news|url=https://www.huffingtonpost.in/2016/11/07/police-claim-najeeb-was-mentally-disturbed-as-family-moves-cou_a_21600886/|title=Police Claim Najeeb Was 'Mentally Disturbed' As Family Moves Court|date=2016-11-08|work=HuffPost India|access-date=2018-08-15|language=en-IN}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.thequint.com/news/india/najeeb-ahmed-insomnia-depression-missing-jnu-students-brother-mujeeb-home-minister-abvp-jnusu-mother|title=Najeeb Was Not Mentally Disturbed: Missing JNU Student's Brother|work=The Quint|access-date=2018-08-15|language=en}}</ref> ਉਸਦੀ ਡਾਕਟਰੀ ਸਥਿਤੀ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਲਾਪਤਾ ਹੋਣ ਵਿਚਕਾਰ ਕੋਈ ਸਬੰਧ ਸਾਬਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਅਸਮਰੱਥ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਦਿੱਲੀ ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਚੁੱਪਚਾਪ ਜਾਂਚ ਦੀ ਇਸ ਲਾਈਨ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ।<ref>{{Cite web|url=https://www.ndtv.com/india-news/cbi-ends-search-for-jnu-student-najeeb-ahmed-missing-for-2-years-1932466|title=CBI Ends Search For JNU Student Najeeb Ahmed, Missing For 2 Years|website=NDTV.com|access-date=2019-03-03}}</ref> ਫ਼ਾਤਿਮਾ ਨਫੀਸ ਨੇ ਟਾਈਮਜ਼ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ, ਟਾਈਮਜ਼ ਨਾਓ ਅਤੇ ਜ਼ੀ ਨਿਊਜ਼ ਸਮੇਤ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨਾਂ ਨੂੰ ਕਾਨੂੰਨੀ ਨੋਟਿਸ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਝੂਠੀ ਰਿਪੋਰਟਿੰਗ ਕੀਤੀ ਸੀ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਦਾ ਅੱਤਵਾਦੀ ਸਮੂਹ ISIS ਨਾਲ ਸਬੰਧ ਹੈ।<ref>[https://twocircles.net/2017apr07/407491.html Fatima Nafees issues legal notice to Times of India, Times Now, Zee News, etc. for false reportage on Najeeb, TCN News, 7 April 2017]</ref> ਮਈ 2019 ਵਿੱਚ, ਅਦਾਲਤ ਨੇ ਸੀਬੀਆਈ ਤੋਂ ਪੁੱਛਿਆ ਕਿ ਕੀ ਅਹਿਮਦ ਜ਼ਿੰਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਮਰ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ 'ਤੇ ਸੀਬੀਆਈ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਆਖਰੀ ਵਾਰ ਅਹਿਮਦ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਦੋਸਤ ਨਾਲ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਹ ਜ਼ਰੂਰ ਲੁਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੋਵੇਗਾ। ਉਸ ਦੀ ਮਾਂ ਫ਼ਾਤਿਮਾ ਨਫੀਸ ਨੇ ਬਿਆਨ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਸੁਣਵਾਈ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ।<ref>[https://www.siasat.com/najeeb-ahmed-alive-or-dead-court-asks-cbi-1497293/ Is Najeeb Ahmed alive or dead? Court asks CBI, Rasia Hashmi, Siasat daily, 16 May 2019]</ref> ਦਿੱਲੀ ਪੁਲਿਸ ਨਜੀਬ ਦੇ ਠਿਕਾਣੇ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੇਣ ਲਈ 100,000 ਰੁਪਏ ਦੇ ਇਨਾਮ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਹੈ।<ref>{{Cite news|url=http://www.ndtv.com/delhi-news/rs-1-lakh-reward-for-information-on-missing-jnu-student-najeeb-ahmed-1478594|title=Rs 1 Lakh Reward For Information On Missing JNU Student Najeeb Ahmed|newspaper=NDTV.com|access-date=2016-10-28}}</ref>  == ਜੇਐਨਯੂ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ == JNU ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ 'ਤੇ ਪੱਖਪਾਤ ਅਤੇ 9 ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਅਯੋਗਤਾ ਦਾ ਦੋਸ਼ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ ਜਿਨ੍ਹਾਂ 'ਤੇ JNU ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਭਾਈਚਾਰੇ ਨੇ ਅਹਿਮਦ 'ਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰਨ ਦਾ ਦੋਸ਼ ਲਗਾਇਆ ਸੀ। ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੇ 23 ਅਕਤੂਬਰ 2016<ref>{{Cite news|url=https://www.scoopwhoop.com/After-A-20Hour-StandOff-Over-Missing-Student-JNU-Vice-Chancellor-Let-Off-By-Students-Union/#.c5qe9dvjz|title=After A 20-Hour Stand-Off Over Missing Student, JNU Vice Chancellor Allowed To Go|last=ScoopWhoop|date=2016-10-20|work=ScoopWhoop|access-date=2018-08-15|language=En|archive-date=2018-08-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20180815164501/https://www.scoopwhoop.com/After-A-20Hour-StandOff-Over-Missing-Student-JNU-Vice-Chancellor-Let-Off-By-Students-Union/#.c5qe9dvjz|url-status=dead}}</ref> ਨੂੰ 20 ਘੰਟਿਆਂ ਲਈ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਨੂੰ ਘੇਰ ਲਿਆ ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਨੇ ਅਹਿਮਦ ਨੂੰ "ਦੋਸ਼ੀ" ਕਹਿਣ ਵਾਲੇ ਸਰਕੂਲਰ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ ਸਨ ਜਿਸ ਨਾਲ ਕੈਂਪਸ ਵਿੱਚ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਸਨ। ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਨੇ ਅਹਿਮਦ 'ਤੇ 25-ਪੁਆਇੰਟ ਬੁਲੇਟਿਨ ਵੀ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪਿਛਲੀ ਰਾਤ ਉਸ ਦੇ ਹਮਲੇ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਨਹੀਂ ਸੀ। JNU ਅਧਿਆਪਕ ਸੰਘ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ 'ਤੇ ਉਦਾਸੀਨ ਹੋਣ ਅਤੇ ਮੁੱਦੇ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਸੰਭਾਲਿਆ ਗਿਆ ਇਸ ਵਿੱਚ ਪੱਖਪਾਤ ਦਿਖਾਉਣ ਦਾ ਦੋਸ਼ ਲਗਾਇਆ।<ref>{{Cite journal|date=2015-06-05|title=Continued Absence of Najeeb Ahmad—Letter to the Editor|url=https://www.epw.in/journal/2016/43/web-exclusives/continued-absence-najeeb-ahmad%E2%80%93letter-editor.html?0=ip_login_no_cache=ee1f2bd70aee5c21bec1d92510b3ffd4|journal=Economic and Political Weekly|language=en|volume=50|issue=23}}</ref> ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਬੁਲੇਟਿਨ ਦੀ ਇਸ ਤੱਥ ਨੂੰ 'ਚੋਣਵੇਂ ਤੌਰ 'ਤੇ ਛੱਡ' ਦੇਣ ਦੀ ਵੀ ਆਲੋਚਨਾ ਕੀਤੀ ਕਿ ਅਹਿਮਦ 'ਤੇ ਇੱਕ ਰਾਤ ਪਹਿਲਾਂ ਹੋਈ ਝਗੜੇ ਦੌਰਾਨ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।<ref>{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/delhi/JNU-teachers-association-slams-varsity-administration-on-its-25-point-bulletin-on-Najeeb-Ahmed/articleshow/55073131.cms|title=Missing student: JNU teachers' association slams varsity administration for its 25-point bulletin - Times of India|work=The Times of India|access-date=2018-08-15}}</ref> ਫਾਤਿਮਾ ਨਫੀਸ ਨੇ JNU ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ 'ਤੇ ਅਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲਤਾ ਦਾ ਦੋਸ਼ ਵੀ ਲਗਾਇਆ।<ref>{{Cite news|url=https://indianexpress.com/article/india/india-news-india/missing-student-najeeb-ahmads-family-slams-police-jnu-admin-3622141/|title=Missing student: Najeeb Ahmad's family slams police, JNU admin|date=2016-10-28|work=The Indian Express|access-date=2018-08-15|language=en-US}}</ref> ਜੂਨ 2017 ਵਿੱਚ, JNU ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਯੂਨੀਅਨ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ JNUSU ਦੇ ਦੋ ਮੈਂਬਰਾਂ ਅਤੇ ਦੋ ਹੋਰ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ (ਉਮਰ ਖਾਲਿਦ ਸਮੇਤ) ਨੂੰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਨੇ 20,000 ਰੁਪਏ ਦਾ ਜੁਰਮਾਨਾ ਲਗਾਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਨਜੀਬ ਲਈ ਇਨਸਾਫ਼ ਮੰਗਣ ਲਈ ਤੁਰੰਤ ਹੋਸਟਲ ਟ੍ਰਾਂਸਫਰ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਸੀ... "ਜਦੋਂ ਕਿ ਨਜੀਬ ਦੇ ਹਮਲਾਵਰਾਂ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਹੋਸਟਲ ਟ੍ਰਾਂਸਫਰ ਨਾਲ 'ਇਨਾਮ' ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਕੈਂਪਸ ਵਿੱਚ ਖੁੱਲ੍ਹ ਕੇ ਘੁੰਮਣ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਨਜੀਬ 'ਤੇ ਹਮਲੇ ਦੇਖਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਧਮਕੀਆਂ ਦੇਣਾ ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ"।.<ref>{{Cite news |author=Staff Reporter |date=2017-06-02 |title=Four JNU students fined for protesting for Najeeb |url=https://www.thehindu.com/news/cities/Delhi/four-jnu-students-fined-for-protesting-for-najeeb/article18710252.ece |access-date=2024-05-31 |work=The Hindu |language=en-IN |issn=0971-751X}}</ref> == ਸਰਗਰਮੀ == ਫ਼ਾਤਿਮਾ ਨਫੀਸ ਅਕਸਰ ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਅਤੇ ਜੇਐਨਯੂ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਦੇ ਖਿਲਾਫ਼ ਵਿਰੋਧ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਾਂ ਵਿੱਚ ਕਾਰਕੁਨਾਂ ਨਾਲ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੀ ਰਹੀ ਹੈ। ਉਹ 2016 ਵਿੱਚ ਜੇਐਨਯੂ ਸਟੂਡੈਂਟਸ ਯੂਨੀਅਨ ਇਨ ਦ ਲਾਈਟ ਏ ਰੇ ਆਫ ਹੋਪ ਵਿਰੋਧ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਈ।<ref>{{Cite web |url=https://twocircles.net/2016oct30/1477840297.html |title=JNU to have sombre Diwali with sit-in, prayers for Najeeb, 30 October 2016 |access-date=12 ਦਸੰਬਰ 2025 |archive-date=27 ਦਸੰਬਰ 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241227131604/https://twocircles.net/2016oct30/1477840297.html |url-status=dead }}</ref> ਉਸ ਨੇ 22 ਮਾਰਚ 2017 ਨੂੰ ਜਮਾਤ-ਏ-ਇਸਲਾਮੀ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਸੰਗਠਨ, ਐਸਆਈਓ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਮੁਹਿੰਮ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ ਅਤੇ 2018 ਵਿੱਚ ਮਲੱਪੁਰਮ ਵਿੱਚ ਐਸਆਈਓ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀ ਦਾ ਉਦਘਾਟਨ ਵੀ ਕੀਤਾ।<ref>[https://twocircles.net/2018dec28/428035.html SIO and GIO hold state conference in Kerala; Fatima Nafees attends, Najiya O, TwoCircles.net, 28 December 2018]</ref> ਫ਼ਾਤਿਮਾ ਨਫੀਸ ਅਹਿਮਦ ਦੇ ਲਾਪਤਾ ਹੋਣ ਦੀ ਤੀਜੀ ਵਰ੍ਹੇਗੰਢ ਲਈ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਜੰਤਰ-ਮੰਤਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਜਨਤਕ ਮੀਟਿੰਗ ਵਿੱਚ ਕਵਿਤਾ ਲੰਕੇਸ਼, ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਅਪੂਰਵਾ ਅਤੇ ਸ਼ਾਇਸਤਾ ਪਰਵੀਨ ਨਾਲ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਈ, 2019 ਵਿੱਚ ਬਸਪਾ ਮੰਤਰੀ ਦਾਨਿਸ਼ ਅਲੀ, ਲੇਖਕ ਅਰੁੰਧਤੀ ਰਾਏ, ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਦੇ ਵਕੀਲ ਪ੍ਰਸ਼ਾਂਤ ਭੂਸ਼ਣ ਅਤੇ ਸੇਂਟ ਸਟੀਫਨ ਕਾਲਜ ਦੀ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਨੰਦਿਤਾ ਨਾਰਾਇਣ ਨਾਲ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਈ।<ref>[https://www.shethepeople.tv/news/najeeb-ahmed-mother-fatima-nafis Proud of Being Known As Najeeb Ahmed’s Mother, Says Fatima Nafis, Poorvi Gupta, 16 October 2019]</ref> ਉਹ 23 ਨਵੰਬਰ 2019 ਨੂੰ ਜੇਐਨਯੂ ਵਿਖੇ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਸਟੂਡੈਂਟਸ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਐਨ ਸਾਈ ਬਾਲਾਜੀ ਨਾਲ ਵੀ ਜੁੜ ਗਈ,<ref>[https://www.edexlive.com/news/2019/nov/21/najeebs-mother-ammi-visits-protesting-students-at-jnu-lends-her-support-9194.html Najeeb's mother 'Ammi' visits protesting students at JNU, lends her support, Prajanma Das, EDEX Live, 21 November 2019]</ref> ਫਿਰ 2019 ਦੀਆਂ ਸੰਸਦੀ ਚੋਣਾਂ ਦੌਰਾਨ ਬੇਗੂਸਰਾਏ ਵਿੱਚ ਕਨ੍ਹਈਆ ਕੁਮਾਰ ਲਈ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕੀਤਾ।<ref>[https://timesofindia.indiatimes.com/city/bareilly/najeebs-mother-to-campaign-for-kanhaiya-in-begusarai/articleshow/68785508.cms Najeeb’s mother to campaign for Kanhaiya in Begusarai, Times of india, 9 April 2019]</ref> ਫਾਤਿਮਾ ਨਫੀਸ 4 ਅਕਤੂਬਰ 2019 ਨੂੰ ਇੱਕ ਪ੍ਰੈਸ ਕਾਨਫਰੰਸ ਵਿੱਚ "ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਅਗੇਂਸਟ ਹੇਟ" ਦੇ ਨਦੀਮ ਖਾਨ ਨਾਲ ਜੁੜ ਗਈ।<ref>[https://www.siasat.com/campaign-begin-demanding-justice-najeeb-subodh-sahil-1648900/ Campaign to begin demanding justice for Najeeb, Subodh, Sahil, Asia Hashmi, Siasat Daily, 4 October 2019]</ref><ref>{{cite news | url=https://www.newindianexpress.com/nation/2019/sep/30/delhi-waqf-board-gives-rs-5-lakh-job-to-family-of-missing-jnu-student-najeeb-ahmed-2041358.html | title=Delhi Waqf Board gives Rs 5 lakh to family of missing JNU student Najeeb Ahmed | newspaper=The New Indian Express | date=30 September 2019 | agency=PTI | accessdate=11 October 2020 }}</ref> == ਹਵਾਲੇ == {{Reflist}} == ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ == * [http://www.jnu.ac.in/Notices/SummaryIncidentAtMahiMandaviHostel.pdf Jawaharlal Nehru University Summary & update of the Events] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਵਾਹਰਲਾਲ ਨਹਿਰੂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ]] h4xide8o684is7r80k3w0xdnx4serlh 0 91037 846376 842080 2026-09-17T16:58:19Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 846376 wikitext text/x-wiki {{pp-move-indef|small=yes}} {{pp-semi-indef}} {{Use American English|date=April 2015}} {{Use mdy dates|date=April 2015}} {{Infobox company | name = World Wrestling Entertainment, Inc. | trading_name = WWE | logo = [[File:WWELogo2014.svg|100px|]] | logo_caption = | founders = [[Vince McMahon]]<br>[[Linda McMahon]] | image = WWE Corporate HQ, Stamford, CT, jjron 02.05.2012.jpg | image_size = 300px | image_caption = WWE headquarters in [[Stamford, Connecticut]] | type = Public company | traded_as = {{nyse|WWE}}<br>{{NASDAQ|WWE}}<br>[[S&P 600|S&P 600 Component]] | ISIN = US98156Q1085 | predecessor = [[Capitol Wrestling Corporation]] | area_served = Worldwide | key_people = Vince McMahon<br /><small>([[Chairman]] and [[CEO]])</small><br />[[Stephanie McMahon]]<br /><small>([[Chief Brand Officer]])</small><br />[[Triple H|Paul "Triple H" Levesque]]<br /><small>([[Executive Vice President]] of [[List of WWE personnel|Talent]], [[House show|Live Events]] and [[Creative director|Creative]])</small> | industry = [[Professional wrestling]]<br />[[Sports entertainment]]<br />Media and Technology<br />[[Streaming media]] | products = {{Plainlist| * Television * Publishing * Films * Finance * Music * Merchandise * Streaming network service * Home video * Live events }} | services = Licensing | revenue = {{increase}} {{US$|658.8 million|link=yes}} (2015)<ref name="xbrlus_1">{{cite web|url=https://www.google.com/finance?q=NYSE%3AWWE&fstype=ii&ei=PEPTVtj8POX-uQTIzbmwCA|title=World Wrestling Entertainment, Inc. 2015 Annual Report Form (10-K)|publisher=United States Securities and Exchange Commission|format=XBRL|date=February 5, 2016}}</ref> | operating_income = {{increase}} {{US$|38.8 million}} (2015)<ref name="xbrlus_1"/> | net_income = {{increase}} {{US$|24.1 million}} (2015)<ref name="xbrlus_1"/> | assets = {{increase}} {{US$|409.1 million}} (2015)<ref name="xbrlus_1"/> | equity = {{increase}} {{US$|209.3 million}} (2015)<ref name="xbrlus_1"/> | owner = Vince McMahon (52%)<ref>{{cite web|url=http://secfilings.nasdaq.com/filingFrameset.asp?FileName=0001206774%2D16%2D004749%2Etxt&FilePath=%5C2016%5C03%5C01%5C&CoName=WORLD+WRESTLING+ENTERTAINMENTINC&FormType=PRE+14A&RcvdDate=3%2F1%2F2016&pdf=|title=WWE Proxy Statement 2016|page=7|publisher=[[NASDAQ]]|date=March 11, 2016|accessdate=March 4, 2016|archive-date=ਸਤੰਬਰ 28, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180928204211/http://secfilings.nasdaq.com/filingFrameset.asp?FileName=0001206774%2D16%2D004749%2Etxt&FilePath=%5C2016%5C03%5C01%5C&CoName=WORLD+WRESTLING+ENTERTAINMENTINC&FormType=PRE+14A&RcvdDate=3%2F1%2F2016&pdf=|url-status=dead}}</ref> | num_employees = approximately 800 (2016)<ref>{{cite web|title=Company Information: Economic Impact|url=http://corporate.wwe.com/news/company-information|website=World Wrestling Entertainment Inc.|accessdate=12 June 2016|archive-date=ਮਈ 27, 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160527233105/http://corporate.wwe.com/news/company-information|url-status=dead}}</ref> | divisions = {{Collapsible list|framestyle=<!-- Optional. --> | title=Divisions | 1=[[WWE Network]] | 2=[[WWE Libraries]] | 3=[[WWE Studios]] | 4=[[WWE Books]] | 5=[[WWE Music Group]] | 6=[[WWE NXT]] | 7=[[WWE Performance Center]] | 8=[[WWE Home Video]] | 9=WWE Shop}}<ref>{{cite web|url=http://corporate.wwe.com/company/overview|title=Company Overview|work=WWE Corporate|access-date=ਮਾਰਚ 10, 2017|archive-date=ਨਵੰਬਰ 17, 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141117105134/http://corporate.wwe.com/company/overview|url-status=dead}}</ref> | subsid={{Collapsible list|framestyle=<!-- Optional. -->|title=Subsidiaries | 1=[[Tapout (clothing brand)|Tapout]] (50%) | 2=TSI Realty Company | 3=Event Services, Inc. | 4=[[WWE Studios]] | 5=[[WWE Music Group]] | 6=WWE Properties International | 7=WWE Japan | 8=WWE Australia | 9=WWE International | 10=WWE Canada | 11=WWE Sports | 12=[[World Championship Wrestling|WCW, Inc.]] | 13=WWE Animation | 14=WWE Jet Services | 15=WWE Germany | 16=WWE Asia Pacific | 17=WWE Middle East and Africa | 18=[[WWE Libraries]]<ref name=SEC2012>{{cite web|url=http://yahoo.brand.edgar-online.com/displayfilinginfo.aspx?FilingID=8454553-407794-409144&type=sect&TabIndex=2&companyid=7520&ppu=%252fdefault.aspx|title=WWE, Inc. Form 10-K|date=1 March 2012|publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]]|access-date=ਮਾਰਚ 10, 2017|archive-date=ਮਾਰਚ 3, 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160303232719/http://yahoo.brand.edgar-online.com/displayfilinginfo.aspx?FilingID=8454553-407794-409144&type=sect&TabIndex=2&companyid=7520&ppu=%252fdefault.aspx|url-status=dead}}</ref>}} | homepage = {{URL|www.wwe.com}} | intl = yes | former_name = Titan Sports, Inc.<br />World Wrestling Federation, Inc.<br />World Wrestling Federation Entertainment, Inc. | foundation = {{Start date and age|1980|02|21}}<br />[[South Yarmouth, Massachusetts]], U.S.<ref>{{cite web|url=https://finance.yahoo.com/q/pr?s=WWE|title=WWE business profile, from Yahoo.com|publisher=Finance.yahoo.com|date=|accessdate=2014-02-02}}</ref><!-- This company is different from the previous incarnation. --> | location_city = 1241 East Main Street, 06902<ref>{{cite web|url=http://corporate.wwe.com/company/contacts.jsp|title=General WWE Contacts|work=WWE Corporate|access-date=ਮਾਰਚ 10, 2017|archive-date=ਫ਼ਰਵਰੀ 26, 2009|archive-url=https://www.webcitation.org/5esrI6vTu?url=http://corporate.wwe.com/company/contacts.jsp|dead-url=yes}}</ref><br />[[Stamford, Connecticut]], U.S. | location_country = | caption = ''Then. Now. Forever.''<br />''For the Hero in All of Us.'' }}'''ਵਿਸ਼ਵ ਕੁਸ਼ਤੀ ਮਨੋਰੰਜਨ, Inc.''' (ਡੀ/ਬੀ/ਇੱਕ '''ਡਬਲਯੂਡਬਲਯੂਈ''') ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਜਨਤਕ,ਵਪਾਰਕ,ਮਨੋਰੰਜਕ ਖੇਡ ਹੈ,ਜਿਸ ਦਾ ਕੰਟਰੋਲ ਨਿੱਜੀ ਕੰਪਨੀ ਕੋਲ ਹੈ, ਇਸ ਖੇਡ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਕੁਸਤੀ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਹਰ ਖੇਡ ਲਈ ਤੈਹ ਕੀਤੀ ਹੋਇ ਰਕਮ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਇਸ ਖੇਡ ਵਿੱਚ ਵਰਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਰਕਮ ਦਾ ਸਰੋਤ ਫਿਲਮ ਜਗਤ, ਸੰਗੀਤ, ਵੀਡੀਓ ਗੇਮਸ ਅਤੇ ਹੋਰ ਉਤਪਾਦਾਂ ਤੋਂ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਡਬਲਯੂਡਬਲਯੂਈ ਵੀ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਕੁਸ਼ਤੀ ਤਰੱਕੀ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਦੁਆਰਾ ਸਥਾਪਤ, ਯੈਸ McMahon ਅਤੇ Toots Mondt 1952 ਵਿੱਚ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕੈਪੀਟਲ ਕੁਸ਼ਤੀ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ ਲਿਮਟਿਡ ਦੇ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਤੇ, 2016, ਇਸ ਨੂੰ ਵੱਡਾ ਕੁਸ਼ਤੀ ਤਰੱਕੀ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਰੱਖਣ, ਵੱਧ 500 ਸਮਾਗਮ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸਾਲ (ਦੇ ਨਾਲ ਰੋਸਟਰ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਗਲੋਬਲ ਯਾਤਰਾ ਮਾਰਕਾ), ਅਤੇ ਪ੍ਰਸਾਰਨ ਕਰਨ ਲਈ ਦੇ ਬਾਰੇ 36 ਮਿਲੀਅਨ ਦਰਸ਼ਕ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਵੱਧ 150 ਦੇਸ਼. ਕੰਪਨੀ ਦੇ ਗਲੋਬਲ ਹੈੱਡਕੁਆਰਟਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ, ਸਟੈਮਫੋਰਡ, ਕਨੇਟੀਕਟਵਿੱਚ ਦਫਤਰ ਦੇ ਨਾਲ, ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਸੰਸਾਰ ਭਰ ਵਿੱਚ ਹੈ।<ref name="WWECompanyOverview">{{Cite web|url=http://corporate.wwe.com/company/overview.jsp|title=Company Overview|date=June 15, 2011|access-date=ਮਾਰਚ 10, 2017|archive-date=ਅਪ੍ਰੈਲ 29, 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110429193349/http://corporate.wwe.com/company/overview.jsp|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://corporate.wwe.com/news/2011/2011.5.24.jsp|title=WWE opens Mumabi office|date=June 15, 2011|access-date=ਮਾਰਚ 10, 2017|archive-date=ਜੂਨ 3, 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110603064744/http://corporate.wwe.com/news/2011/2011.5.24.jsp|dead-url=yes}}</ref> ਵਿੱਚ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਕੁਸ਼ਤੀ ਤਰੱਕੀ, ਡਬਲਯੂਡਬਲਯੂਈ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ, ਨਾ ਰਹੇ ਹਨ ਨੂੰ ਜਾਇਜ਼ ਮੁਕਾਬਲੇ, ਪਰ ਸਿਰਫ਼ ਮਨੋਰੰਜਨ-ਅਧਾਰਿਤਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ, storyline-ਚਲਾਏ, ਸਕਰਿਪਟਹੈ, ਅਤੇ ਕੋਰੀਓਗ੍ਰਾਫੀ ਨਾਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਉਹ ਅਕਸਰ, ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਚਾਲ ਨੂੰ ਪਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਕੰਮ ਨੂੰ ਖਤਰਾ ' ਤੇ ਸੱਟ ਦੇ, ਜੇ ਕੀਤੀ, ਨਾ ਠੀਕ ਇਹ ਸੀ ਪਹਿਲੀ ਜਨਤਕ ਤੌਰ ' ਤੇ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਨੇ WWE ਦੇ ਮਾਲਕ Vince McMahon 1989 ਵਿੱਚ ਬਚਣ ਲਈ ਟੈਕਸ ਤੱਕ athletic ਕਮਿਸ਼ਨ 1980 ਲੈ ਕੇ, ਡਬਲਯੂਡਬਲਯੂਈ ਜਨਤਕ ਮਾਰਕਾ ਹੈ, ਆਪਣੇ ਉਤਪਾਦ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਖੇਡ ਮਨੋਰੰਜਨ, ਸਵੀਕਾਰ ਉਤਪਾਦ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਵਿੱਚ ਮੁਕਾਬਲੇ ਖੇਡ ਅਤੇ ਨਾਟਕੀ ਥੀਏਟਰ। ਕੰਪਨੀ ਦੇ ਬਹੁਮਤ ਦੇ ਮਾਲਕ ਹੈ, ਇਸ ਦੇ ਚੇਅਰਮੈਨ ਅਤੇ ਸੀਈਓ, Vince McMahon ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਲਿੰਡਾ, ਬੱਚੇ ਸ਼ੇਨ ਅਤੇ ਸਟੈਫਨੀ, ਅਤੇ ਪੁੱਤਰ-ਵਿੱਚ-ਕਾਨੂੰਨ ਪੌਲੁਸ ਨੂੰ "ਟ੍ਰਿਪਲ ਐਚ" Levesque, McMahon ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਰੱਖਦਾ ਹੈ ਦੇ ਲਗਭਗ 70% ਡਬਲਯੂਡਬਲਯੂਈ ਦੇ ਸ਼ੇਅਰ ਅਤੇ 96% ਦੇ ਵੋਟ ਸ਼ਕਤੀ ਹੈ। ਅਗਸਤ ਦੇ ਨਾਤੇ 2014, ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਰਾਜਧਾਨੀ, ਇੱਕ ਨੂੰ ਨ -ਅਧਾਰਿਤ ਬਾਡ਼ ਫੰਡ, ਹਾਸਲ ਨੂੰ ਇੱਕ 9.6% ਹਿੱਸੇਦਾਰੀ ਵਿੱਚ ਡਬਲਯੂਡਬਲਯੂਈ ਜਦਕਿ McMahon ਪਰਿਵਾਰ ਬਣਾਈ 90.4% ਵਿਆਜ।<ref name="Eminence">{{Cite web|url=http://www.streetinsider.com/13Gs/Eminence+Capital+Shows+New+9.6%25+Stake+in+World+Wrestling+Entertainment+(WWE)/9741883.html|title=Eminence Capital Shows New 9.6% Stake in World Wrestling Entertainment (WWE)|date=August 11, 2014|publisher=Streetinsider.com|access-date=August 18, 2014}}</ref> ਮੌਜੂਦਾ ਹਸਤੀ ਸ਼ਾਮਿਲ, ' ਤੇ 21 ਫਰਵਰੀ, 1980, ਪਿਛਲੀ ਸੀ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਜਾਣਿਆ '''ਟਾਇਟਨ ਖੇਡ, Inc.''', ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ 1979 ਵਿੱਚ ਦੱਖਣੀ Yarmouth, ਮੈਸੇਚਿਉਸੇਟਸ ਇਸ ਨੂੰ ਹਾਸਲ ਕੈਪੀਟਲ ਕੁਸ਼ਤੀ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ, ਰੱਖਣ ਦੀ ਕੰਪਨੀ ਲਈ ਵਿਸ਼ਵ ਕੁਸ਼ਤੀ ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ, 1982 ਵਿਚ ਟਾਇਟਨ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ '''ਸੰਸਾਰ ਕੁਸ਼ਤੀ ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ, Inc.''' 1998 ਵਿੱਚ, ਫਿਰ '''ਵਿਸ਼ਵ ਕੁਸ਼ਤੀ ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ ਮਨੋਰੰਜਨ, Inc.''' 1999 ਵਿੱਚ, ਅਤੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦਾ '''ਵਿਸ਼ਵ ਕੁਸ਼ਤੀ ਮਨੋਰੰਜਨ, Inc.''' 2002 ਵਿੱਚ 2011, ਇਸ ਲਈ, ਕੰਪਨੀ ਨੇ ਆਧਿਕਾਰਿਕ ਦਾਗ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਸਿਰਫ਼ '''ਡਬਲਯੂਡਬਲਯੂਈ''', ਪਰ ਕੰਪਨੀ ਦੇ ਕਾਨੂੰਨੀ ਨਾਮ ਨਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਤਬਦੀਲ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ।<ref name="SEC2013">{{Cite web|url=http://www.sec.gov/Archives/edgar/data/1091907/000144530513000441/wwe12311210kdoc-use.htm|title=Annual Report (Form 10-K)|last=World Wrestling Entertainment, Inc.|date=March 1, 2013|publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]]|access-date=December 25, 2013}}</ref><ref name="2011name">{{Cite web|url=http://wwe.com|title=The New WWE|date=April 7, 2011|website=WWE|access-date=April 8, 2011}}</ref> == ਹਵਾਲੇ == {{Reflist|30em}} 9btax40whfw6bia1mwv1kpkymrkwomh 0 91208 846408 766791 2026-09-18T02:09:11Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 846408 wikitext text/x-wiki {{Infobox person|name=ਪ੍ਰੀਤੀ ਪਾਟਕਰ|image=Priti_Patkar.jpg|caption=ਪ੍ਰੀਤੀ ਪਾਟਕਰ|birth_place=[[Mumbai|ਮੁੰਬਈ<br>]]|nationality=[[India|ਭਾਰਤੀ<br>]]|other names=ਪ੍ਰੀਤੀ ਤਾਈ|other_names=Priti tai|alma mater=[[Tata Institute of Social Sciences|<span id="result_box" class="short_text" lang="pa"><span class="">ਸੋਸ਼ਲ</span> <span>ਸਾਇੰਸਜ਼</span> <span>ਟਾਟਾ</span> <span>ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ</span></span>]], <span id="result_box" class="short_text" lang="pa"><span class="">ਸੋਸ਼ਲ</span> <span class="">ਵਰਕ</span>  <span class="">ਨਿਰਮਲਾ</span> <span class="">ਨਿਕੇਤਨ</span> <span class="">ਕਾਲਜ</span></span>|alma_mater=[[Tata Institute of Social Sciences]], Nirmala Niketan College of Social Work|organization=[[Prerana|ਪ੍ਰੇਰਨਾ<br>]]|known for=ਮੁੰਬਈ ਦੇ ਲਾਲ ਬੱਤੀ ਜਿਲੀਆਂ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਅਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਕੰਮ ਉਸਨੇ ਲਾਲ ਬੱਤੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੀਂਆਂ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਰਾਤ ਦੇਖਭਾਲ ਕੇਂਦਰ ਦੀ ਅਵਧਾਰਣਾ ਅਤੇ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ।|known_for=her work with women and children in [[red light districts]] of Mumbai. She conceptualised and founded world's first night care center for children of women working in red light districts.}}'''ਪ੍ਰੀਤੀ ਪਾਟਕਰ '''ਇੱਕ [[ਭਾਰਤ|ਭਾਰਤੀ]] ਸੋਸ਼ਲ ਵਰਕਰ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰ ਕਾਰਕੁਨ ਹੈ। ਉਹ <span class="cx-segment" data-segmentid="68">ਪ੍ਰੇਰਨਾ </span>ਸੰਗਠਨ ਦੀ ਸਹਿ - ਸੰਸਥਾਪਕ ਅਤੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ ਮੁੰਬਈ, ਭਾਰਤ  ਦੇ ਲਾਲ - ਬੱਤੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਵਿੱਚ ਮੋਢੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ,  ਜੋ ਕਿ ਵਿਵਸਾਇਕ ਯੋਨ ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਅਤੇ ਤਸਕਰੀ ਤੋਂ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਹੈ। == ਨਿੱਜੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ == ਪ੍ਰੀਤੀ ਪਾਟਕਰ ਦਾ ਜਨਮ ਮੁਂਬਈ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਦਾ   ਪਿਤਾ ਇੱਕ ਸਰਕਾਰੀ ਕਰਮਚਾਰੀ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਮਾਂ ਇੱਕ ਡੇਕੇਅਰ ਪਰੋਗਰਾਮ ਚਲਾਂਦੀ ਸੀ।<ref>{{Cite web|url=http://philanthropyforum.org/members/priti-patkar/|title=Priti Patkar Profile|access-date=2017-03-14|archive-date=2014-05-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20140512220203/http://philanthropyforum.org/members/priti-patkar/|url-status=dead}}</ref> ਉਹ ਟਾਟਾ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ ਸੋਸ਼ਲ ਸਾਇੰਸੇਜ, ਮੁੰਬਈ ਤੋਂ ਸੋਨ ਤਮਗਾ ਜੇਤੂ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਉਸ ਨੇ ਸਮਾਜਕ ਕਾਰਜ ਵਿੱਚ ਮਾਸਟਰ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।<ref>{{Cite web|url=http://www.infolona.com/news/unsung_heroes/find/|title=Unsung heroes|access-date=2017-03-14|archive-date=2014-05-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20140513060515/http://www.infolona.com/news/unsung_heroes/find|dead-url=yes}}</ref> <span class="cx-segment" data-segmentid="79"> ਉਹ ਸਮਾਜਕ ਕਰਮਚਾਰੀ ਪਰਵੀਨ ਪਾਟਕਰ ਨਾਲ ਵਿਆਹੀ ਹੋਈ ਹੈ</span><span class="cx-segment" data-segmentid="80"></span>।<ref>{{Cite web|url=http://www.gitamritam.com/2012/patkar/|title=Priti & Pravin Patkar|access-date=2017-03-14|archive-date=2014-05-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20140512221747/http://www.gitamritam.com/2012/patkar/|dead-url=yes}}</ref> == ਸਰਗਰਮੀ == ਪ੍ਰੀਤੀ ਪਾਟਕਰ ਪਿਛਲੇ 28 ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਮਨੁੱਖ ਤਸਕਰੀ ਅਤੇ ਵਿਵਸਾਇਕ ਯੋਨ ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਦੇ ਸ਼ਿਕਾਰ ਬੱਚਿਆਂ ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਦੇ  ਬਚਾਓ  ਲਈ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ।19 86 ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ।  ਮਨੁੱਖੀ ਤਸਕਰੀ ਅਤੇ ਵਿਵਸਾਇਕ ਯੋਨ ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਦੇ ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਦੀ  ਹਿਫਾਜ਼ਤ ਅਤੇ ਗਰਿਮਾ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਲਈ ਉਸ ਨੂੰ ਕਈ ਲੀਹਾਂ ਪਾਊ ਸਮਾਜਕ ਦਖਲ ਦੇਣ ਲਈ ਮਾਨਤਾ ਮਿਲੀ ਹੈ।<ref>{{Cite web|url=http://www.mumbaimirror.com/mumbai/others/Women-of-substance/articleshow/16109415.cms|title=Woman of substance|access-date=2017-03-14|archive-date=2016-03-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20160303215347/http://www.mumbaimirror.com/mumbai/others/Women-of-substance/articleshow/16109415.cms|url-status=dead}}</ref> == ਹਵਾਲੇ == {{Reflist}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]] h6qpuakkvrl7gsr40b83ygh2b5u0alh 0 91460 846401 733889 2026-09-17T23:41:53Z ~2026-50364-14 61994 ਜਨਮ ਤਿਥੀ ਅਤੇ ਲਿਖਣ ਵਿਧਾ 846401 wikitext text/x-wiki {{Infobox writer | name = ਸੁਰਜੀਤ ਕੌਰ | image = Surjit3936.JPG | image_size = | caption = | birth_date = 18 ਅਗਸਤ | birth_place = ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ, ਭਾਰਤ | death_date = | death_place = | occupation = ਲੇਖਕ, ਕਾਲਜ ਲੈਕਚਰਾਰ | language = [[ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ|ਪੰਜਾਬੀ]] | nationality = | ethnicity = [[ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ|ਪੰਜਾਬੀ]] | education = ਐਮ. ਏ/ ਐਮ ਫਿੱਲ – ਭਾਸ਼ਾ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤ (ਲੈਂਗੁਏਜ ਅਤੇ ਲਿਟਰੇਚਰ), ਬੀ. ਏ ਆਨਰਸ | alma_mater = | period = 2005 ਤੋਂ | genre = ਕਵਿਤਾ, ਕਹਾਣੀ, ਵਾਰਤਕ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤਕ ਮੁਲਾਂਕਣ| | subject = | movement = | notableworks = | spouse = ਪਿਆਰਾ ਸਿੰਘ | children = ਫਤਹਿਜੀਤ ਸਿੰਘ (ਫਤਹਿ ਡੋ) | influences = | influenced = | awards = | website = | portaldisp = }} '''ਸੁਰਜੀਤ ਕੌਰ''' ਪੰਜਾਬੀ ਦੀ ਬਹੁਪੱਖੀ ਸਾਹਿਤਕਾਰ ਹੈ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਲਿਖਤਾਂ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਇਸਤਰੀ-ਜਾਤੀ ਨਾਲ ਹੋ ਰਿਹਾ ਅਨਿਆਂ ਅਤੇ ਔਰਤ ਮਨ ਦਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਹੈ। ==ਜੀਵਨ ਵੇਰਵਾ== ਸੁਰਜੀਤ ਕੌਰ ਦਾ ਜਨਮ [[ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ]], [[ਭਾਰਤ]] ਵਿਖੇ, ਮਾਤਾ ਜਸਵੰਤ ਕੌਰ ਦੀ ਕੁੱਖੋਂ, ਪਿਤਾ ਗੁਰਬਖਸ਼ ਸਿੰਘ ਦੇ ਗ੍ਰਹਿ ਵਿਖੇ ਹੋਇਆ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮੁਢਲੀ ਵਿਦਿਆ ਨਵੀਂ ਦਿਲੀ ਵਿੱਚ ਪਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਸੁਰਜੀਤ ਕੌਰ ਦੇ ਪਿਤਾ ਜੀ ਦਿਲੀ ਵਿਖੇ ਬਤੌਰ ਇੰਜੀਨੀਅਰ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਅ ਰਹੇ ਸਨ। ਪਿਤਾ ਜੀ ਦੀ ਰਿਟਾਇਰਮੈਂਟ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਆਪ ਜੀ, ਸਮੇਤ ਪਰਿਵਾਰ, ਜੱਦੀ ਪਿੰਡ ਡਰੋਲੀ ਆ ਵਸੇ, ਜਿੱਥੇ ਆਪ ਜੀ ਨੇ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਖਾਲਸਾ ਕਾਲਜ ਡਰੋਲੀ ਕਲਾਂ, ਜਲੰਧਰ ਤੋਂ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਬੀ ਏ ਆਨਰਸ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਉਪਰੰਤ, ਆਪ ਨੇ ਡੀ.ਏ.ਵੀ. ਕਾਲਜ ਜਲੰਧਰ ਤੋਂ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਚ ਐੱਮ.ਏ. (ਸੰਨ ੧੯੭੭ - ੧੯੭੮) ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਐੱਮ.ਫਿੱਲ਼ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਪਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਕਾਲਜੀ ਵਿਦਿਆ ਖਤਮ ਹੋਣ ਉਪਰੰਤ ਆਪ ਜੀ ਦਾ ਅਨੰਦ ਕਾਰਜ ਪਿਆਰਾ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨਾਲ ਹੋ ਗਿਆ। ਵਿਆਹ ਹੋਣ ਤੇ, ਸੁਰਜੀਤ ਕੌਰ ਜੀ ਆਪਣੇ ਮਾਪਿਆਂ ਨੂੰ ਛੱਡ, ਯੂ.ਪੀ. (ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ, ਭਾਰਤ) ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਫਿਫਥ ਸੈਨਟੇਨਰੀ ਸਕੂਲ ਵਿਚ ਪੜ੍ਹਾਉਣ ਲੱਗੇ। ਵਿਆਹ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪੰਜ ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਆਪ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨਾਲ ਥਾਇਲੈਂਡ ਚਲੇ ਗਏ। ਇੱਥੇ ਸੁਰਜੀਤ ਕੌਰ ਜੀ ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਪੜਾਉਣ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਸਨ (ਸੰਨ ੧੯੮੫ - ੧੯੯੫)। ਥਾਇਲੈਂਡ ਵਿਚ ਸੰਨ ੧੯੮੯ ਨੂੰ ਆਪ ਜੀ ਦੀ ਕੁੱਖੋਂ ਇਕ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਜਨਮ ਲਿਆ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਪਰਿਵਾਰ ਨੇ ਫਤਹਿਜੀਤ ਸਿੰਘ ਰੱਖਿਆ। ਸੰਨ ੧੯੯੫ ਨੂੰ ਆਪ ਜੀ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਸਮੇਤ ਸੈਨ ਫਰਾਂਸਿਸਕੋ, ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ, ਯੂ. ਐਸ ਵਿਖੇ ਰਹਿਣ ਚਲੇ ਗਏ। ਕੁਦਰਤੀ, ਸੰਨ ੨੦੦੭ ਵਿਚ, ਆਪ ਜੀ ਪਰਿਵਾਰ ਸਮੇਤ ਕੈਨੇਡਾ ਦੀ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਆ ਵਸੇ, ਜਿੱਥੇ ਆਪਦਾ ਮੌਜੂਦਾ ਸਮੇ ਵਸੇਰਾ ਹੈ। <ref>http://panjabitoday.com/article/2015/october/13/19559{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਮਈ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==ਸਾਹਿਤਕ ਸਫ਼ਰ== ਸੁਰਜੀਤ ਕੌਰ ਜੀ ਦਸਵੀਂ ਵਿਚ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਸਨ, ਪਰ ਪਿਤਾ ਜੀ ਦੀ ਰਿਟਾਇਰਮੈਂਟ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਆਪ ਜੀ ਦੀ ਰੁਚੀ [[ਸਾਹਿਤ]] ਵੱਲ ਵਧਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਈ। [[ਦਿੱਲੀ]] ਛੱਡ ਕੇ, ਪਿੰਡ ਡਰੋਲੀ ਕਲਾਂ ਵਿੱਚ ਆ ਵਸਣ ਨਾਲ, ਆਪ ਜੀ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਨਾਲ ਡੂੰਘਾ ਲਗਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਨਿੱਕੇ ਹੁੰਦਿਆਂ ਤੋਂ ਮਾਤਾ ਜੀ ਵੱਲੋਂ ਸੁਣਾਈਆਂ ਪਰੋਫੈਸਰ ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੀਆਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਨਾਲ ਲਾਈ ਸਾਹਿਤਕ ਪਿਆਰ ਦੀ ਚੰਗਿਆੜੀ ਕਾਲਜ ਵਿਚ ਆ ਕੇ ਸਾਹਿਤਕ ਪ੍ਰੇਮ ਦਾ ਭਾਂਬੜ ਮਚਾ ਗਈ। ਕਾਲਜ ਪਰੋਫੈਸਰਾਂ ਅਤੇ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਦੇ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ ਆਪ ਜੀ ਬੀ.ਏ ਪਾਰਟ ੧ ਵਿਚ ਮੰਚ ਤੇ ਕਤਿਾਵਾਂ ਪੇਸ਼ ਕਰਨ ਲਗ ਪਏ। ਖੁਸ਼ ਕਿਸਮਤੀ ਨਾਲ, ਸੁਰਜੀਤ ਕੌਰ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਹੀ ਗੁਣਵੰਤ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਪਰੋਫੈਸਰਾਂ ਤੋਂ ਸਿੱਖਿਆ ਪਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦਾ ਸੁਭਾਗ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ। ਡਾ. ਆਤਮਜੀਤ ਸਿੰਘ, ਪ੍ਰੋ. ਗੁਰਦਿਆਲ ਸਿੰਘ ਫੁੱਲ, ਪ੍ਰੋ. ਦੀਵਾਨ ਸਿੰਘ, ਪ੍ਰੋ. ਗੁਰਲਾਲ ਸਿੰਘ, ਪ੍ਰੋ. ਸ਼ਿੰਗਾਰੀ, ਪ੍ਰੋ. ਜੋਗਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਰਾਹੀ ਆਦਿ ਸ਼ਖਸੀਅਤਾਂ ਦੀ ਛਤਰ-ਛਾਂਇਆ ਹੇਠ, ਸੁਰਜੀਤ ਕੌਰ ਜੀ ਦਾ ਸਾਹਿਤ ਨਾਲ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਗਹਿਰਾ ਤੱਲਕ ਬਣ ਗਿਆ। ==ਰਚਨਾਵਾਂ== ਸੁਰਜੀਤ ਨੇ ਹੁਣ ਤੱਕ ਚਾਰ ਕਾਵਿ- ਕਿਤਾਬਾਂ ਛਪਵਾਈਆਂ ਹਨ।<ref>{{Cite web|url=http://punjabnewsusa.com/2015/04/21/%e0%a8%b8%e0%a8%be%e0%a8%b9%e0%a8%bf%e0%a8%a4-%e0%a8%b8%e0%a8%ad%e0%a8%be-%e0%a8%9f%e0%a9%8b%e0%a8%b0%e0%a8%be%e0%a8%82%e0%a8%9f%e0%a9%8b-%e0%a8%b5%e0%a9%b1%e0%a8%b2%e0%a9%8b%e0%a8%82-%e0%a8%a6/|title=ਸਾਹਿਤ ਸਭਾ ਟੋਰਾਂਟੋ ਵੱਲੋਂ ਦੋ ਸ਼ਾਇਰਾਂ ਨਾਲ ਰੂ-ਬ-ਰੂ|date=2015-04-21|website=Punjab News - Latest news in Punjabi|access-date=2019-08-06}}{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਅਕਤੂਬਰ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ਆਪ ਜੀ ਦੀ ਐਂਥਾਲੋਜੀ ਰਚਨਾ, ਸ਼ਿਕਸਤ ਰੰਗ, ਇੱਕ ਔਰਤ ਦੇ ਜੀਵਨ ਕਾਲ ਦੇ ਸਫਰ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਤ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਮਸਲਿਆਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸੂਖਮ (ਐਬਸਟਰੈਕਟ) ਢੰਗ ਨਾਲ ਘੋਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਕਿਤਾਬ ਵਿਚ ਕੁੱਲ ਮਿਲਾ ਕੇ ੫੦ ਦੇ ਕਰੀਬ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਰਚਿਤ ਹਨ, ਜੋ ਮਨ ਦੀਆਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਥਿਤੀਆਂ ਦਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਰਚਿਤ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਰੂਹਾਨੀ ਅਤੇ ਲੌਕਿਕ ਸੰਘਰਸ਼ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਪੈਦਾ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਸੁਰਜੀਤ ਦੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਦੇ ਵਲਵਲੇ ਅਤੇ ਸੰਘਰਸ਼ਾਂ ਦਾ ਅਕਸ ਹਨ। ਇਸ ਕਿਤਾਬ ਵਿਚ ਇਕ ਹਾਰਿਆ ਹੋਇਆ ਇਨਸਾਨ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਅਤੇ ਆਜ਼ਾਦ ਹੋਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਹੇ ਸਖੀ ਕਿਤਾਬ ਵਿਚ ਇੱਕ ਲੰਬੀ ਕਵਿਤਾ, ਜਿਸ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਭਾਵ ਹਨ, ਦਰਜ ਹੈ। ਇਹ ਕਵਿਤਾ ਜੀਵਨ ਦੇ ਫਸਲਫੇ ਬਾਰੇ ਹੈ। ਇਹ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਅੰਦਰ ਦੇ ਸਵਾਲ-ਜਵਾਬ ਦਾ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਅਧਿਐਨ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ ਸੰਘਰਸ਼ਾਂ ਦਾ ਸਵੈ-ਸੰਵਾਦ ਹੈ। ਸੁਰਜੀਤ ਕੌਰ ਜੀ ਨੇ ਕੂੰਜਾਂ ਨਾਮ ਦੀ ਕਿਤਾਬ ਸਹਿ-ਸੰਪਾਦਿਤ (ਐਡਿਟ) ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਭਾਵਾਂ ਅਤੇ ਤਜਰਬਿਆਂ ਨੂੰ ਨਾਰੀ ਦੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਤੋਂ ਦਰਸਾਇਆ ਹੈ। ਵਿਸਮਾਦ ਸੁਰਜੀਤ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਨਵੀਂ ਰਚਨਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿਚ ੬੦ ਦੇ ਕਰੀਬ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਹਨ। ਇਹ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਪਰਿਵਾਰਕ ਸੰਬੰਧਾਂ ਅਤੇ ਸਮਾਜਕ ਮੁੱਦਿਆਂ ਦਾ ਨਿਰਿਖਣ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਕਿਤਾਬ ਜੀਵਨ ਦੇ ਅਲੱਗ-ਅਲੱਗ ਰੰਗਾਂ ਅਤੇ ਖੁਸ਼ੀਆਂ ਦਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਨ੍ਹਾਂ&nbsp;ਦੀ ਕਵਿਤਾ ਦੀ ਕਿਤਾਬ 'ਤੇਰੀ ਰੰਗਸ਼ਾਲਾ' ਛਪੀ। 'ਪਾਰਲੇ ਪੁਲ' ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕਹਾਣੀਆਂ ਦੀ ਕਿਤਾਬ ਹੈ ਅਤੇ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ- ਸ਼ਬਦ ਅਤੇ ਸੰਵਾਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਲੋਚਨਾ ਦੀ ਕਿਤਾਬ ਹੈ। 2023 ਵਿਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕੈਨੇਡਾ ਦੀ ਪੰਜਾਬੀ ਕਵਿਤਾ ਦੀ ਕਿਤਾਬ #ਲਵੈਂਡਰ ਸੰਪਾਦ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਲਿਖਤਾਂ :*ਸ਼ਿਕਸਤ ਰੰਗ (ਕਵਿਤਾ), ਪ੍ਰਤੀਕ ਪਬਲੀਕੇਸ਼ਨ, ਪਟਿਆਲਾ, ੨੦੦੫ :*ਹੇ ਸਖੀ (ਕਵਿਤਾ), ਰੂਪੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ, ਅਮ੍ਰਿਤਸਰ (੨੦੦੭) :*ਵਿਸਮਾਦ (ਕਵਿਤਾ), (੨੦੧੪) :*ਕੂੰਜਾਂ- ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਰੀ ਕਾਵਿ- ਸਹਿ-ਸੰਪਾਦਕ, ਲੋਕਗੀਤ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ, ੨੦੧੪ :*ਪਾਰਲੇ ਪੁਲ਼ - (ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ) :*ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਪੰਜਾਬੀ ਕਵਿਤਾ- ਸ਼ਬਦ ਅਤੇ ਸੰਵਾਦ - (ਆਲੋਚਨਾ) :*ਤੇਰੀ ਰੰਗਸ਼ਾਲਾ - (ਕਵਿਤਾ) (2022) :*#ਲਵੈਂਡਰ- (ਸੰਪਾਦਨਾ) (ਕਵਿਤਾ) ==ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ== ==ਹਵਾਲੇ== {{ਹਵਾਲੇ}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਲੇਖਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1952]] 4ciezdlmzgbgx0nu4v09br0fk9ey6tm 0 91480 846353 775610 2026-09-17T13:42:01Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 846353 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder |name=Jaya Prada |image=Jaya Prada graces Perfect Pati TV serial launch (03).jpg |caption=Jaya Prada in 2012 |party=[[Rashtriya Lok Dal]], Uttar Pradesh<ref>{{cite web|url=http://indiatoday.intoday.in/story/amar-singh-jaya-prada-join-ajit-singhs-rld/1/347637.html|title=Ajit Singh gives RLD tickets to Amar Singh, Jaya Prada from UP|publisher=INDIA TODAY| date=10 March 2014}}</ref>|constituency=[[Rampur (Lok Sabha constituency)|Rampur]]|office=Member of the [[Indian Parliament]]<br />for Rampur|predecessor=[[Noor Bano (politician)|Noor Bano]]|successor=Kunwar Bhartendra|birth_name=Lalita Rani|birth_date={{birth date and age|df=yes|1962|04|03}} |birth_place=[[Rajahmundry]], [[Andhra Pradesh]], India |occupation=Actress, politician|religion=[[Hinduism]]}}'''ਜਯਾ ਪ੍ਰਦਾ''' (ਜਨਮ 3 ਅਪ੍ਰੈਲ 1962)<ref name="loksabha">{{Cite web|url=http://www.archive.india.gov.in/govt/loksabhampbiodata.php?mpcode=4165|title=Detailed Profile - Smt. P. Jaya Prada Nahata - Members of Parliament (Lok Sabha) - Who's Who|website=archive.india.gov.in|access-date=29 May 2016}}</ref> ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ [[ਅਦਾਕਾਰ|ਫ਼ਿਲਮ ਅਦਾਕਾਰਾ]] ਅਤੇ [[ਸਿਆਸਤਦਾਨ]] ਹੈ।<ref>[http://www.hindu.com/mp/2004/01/17/stories/2004011700010100.htm Take Two] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121109103525/http://www.hindu.com/mp/2004/01/17/stories/2004011700010100.htm |date=2012-11-09 }}.</ref> ਉਹ [[ਤੇਲੁਗੂ ਭਾਸ਼ਾ|ਤੇਲਗੂ]], [[ਤਮਿਲ਼ ਭਾਸ਼ਾ|ਤਾਮਿਲ]], [[ਹਿੰਦੀ ਭਾਸ਼ਾ|ਹਿੰਦੀ]], [[ਕੰਨੜ ਭਾਸ਼ਾ|ਕੰਨੜ]], [[ਮਲਿਆਲਮ]], [[ਬੰਗਾਲੀ ਭਾਸ਼ਾ|ਬੰਗਾਲੀ]] ਅਤੇ [[ਮਰਾਠੀ ਭਾਸ਼ਾ|ਮਰਾਠੀ]] ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਦੀ ਅਦਾਕਾਰਾ ਹੈ। ਉਹ [[ਰਾਮਪੁਰ ਲੋਕ ਸਭਾ ਹਲਕਾ|ਰਾਮਪੁਰ]] 2004 ਤੋਂ 2014 ਤੱਕ ਸੰਸਦ ਦੀ ਮੈਂਬਰ (ਮੰਤਰੀ) ਵੀ ਰਹੀ। == ਸ਼ੁਰੂ ਦਾ ਜੀਵਨ == ਜਯਾ ਪ੍ਰਦਾ ਦਾ ਜਨਮ ਰਾਜਾਮੁੰਦਰੀ, [[ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼|ਆਂਧਰਪ੍ਰਦੇਸ਼]] ਵਿਖੇ ਹੋਇਆ।  ਉਸਦਾ ਬਚਪਨ ਦਾ ਨਾਮ ਲਲਿਤਾ ਰਾਣੀ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਰਾਓ ਇੱਕ ਤੇਲਗੂ ਫਿਲਮ ਬਿਜ਼ਨਿਸਮੈਨ ਸਨ। ਉਸ ਦੀ ਮਾਤਾ, ਨੀਲਬੇਨੀ ਇੱਕ ਘਰੇਲੂ ਔਰਤ ਹੈ। ਲਲਿਤਾ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸਕੂਲ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ [[ਤੇਲੁਗੂ ਭਾਸ਼ਾ|ਤੇਲਗੂ]]-ਮੀਡੀਅਮ ਸਕੂਲ, ਰਾਜਾਮੁੰਦਰੀ ਤੋਂ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਨਾਚ ਅਤੇ ਸੰਗੀਤ ਕਲਾਸ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਸੀ। == ਨਿੱਜੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ == [[ਤਸਵੀਰ:Jaya_Prada_at_the_launch_of_T_P_Aggarwal's_trade_magazine_'Blockbuster'_13.jpg|thumb|ਜਯਾ ਪ੍ਰਦਾ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ' ਤੇ ਟੀ ਪੀ ਅਗਰਵਾਲ ਦੇ ਵਪਾਰ ਮੈਗਜ਼ੀਨ 'ਫਿਲਮ']] 1986 ਵਿੱਚ ਉਸ ਦਾ ਵਿਆਹ ਨਿਰਮਾਤਾ ਸ੍ਰੀ ਕਾਂਤ ਨਹਾਤਾ ਨਾਲ ਹੋਇਆ, ਜੋ ਕਿ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਹੀ ਚੰਦਰਾਂ ਨਾਲ ਵਿਵਾਹਿਤ ਸੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ 3 ਬੱਚੇ ਹਨ। ਇਹ ਵਿਆਹ ਵਿਵਾਦਗ੍ਰਸਤ ਰਿਹਾ ਕਿਉਂਕੀ ਨਹਾਤਾ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਤਲਾਕ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।<ref>[https://web.archive.org/web/20050227183117/http://filmchamber.com/tmpl.asp?it=wrjaya A dream come true].</ref> == ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ == ਜਯਾ ਪ੍ਰਧਾ  ਨੇ ਆਪਣੇ ਅਦਾਕਾਰੀ ਕਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਛੋਟੀ ਸਕਰੀਨ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ਟੀਵੀ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ''ਜਯਾਪ੍ਰਦਮ ''ਨਾਲ ਕੀਤੀ।''  ''ਇਸ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਅਦਾਕਾਰਾ ਦੀ ਇੰਟਰਵਿਊ ਲਈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਮਲ ਹਸਨ, ਚਿਰੰਜੀਵੀ, ਕੇ. ਵਿਸ਼ਵਨਾਥ, ਏ.ਐੱਨ.ਆਰ., [[ਰਾਮ ਗੋਪਾਲ ਵਰਮਾ]] ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਤੇਲਗੂ ਹਾਜ਼ਰੀਨ ਵੀ ਸ਼ਾਮਿਲ ਸਨ।<ref>{{Cite web |url=http://www.manatelugumovies.net/category/jayapradam/ |title=ਪੁਰਾਲੇਖ ਕੀਤੀ ਕਾਪੀ |access-date=2017-03-22 |archive-date=2015-01-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150101110114/http://www.manatelugumovies.net/category/jayapradam/ |url-status=dead }}</ref><ref>http://www.idlebrain.com/news/functions/pressmeet-jayapradam.html</ref> == ਰਾਜਨੀਤਕ ਕਰੀਅਰ == ਜਯਾ ਪ੍ਰਦਾ ਨੇ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਦੀ ਪੂਰਵ ਸੰਧਿਆ 'ਤੇ ਇਸ ਦੇ ਸੰਸਥਾਪਕ ਐਨ ਟੀ ਰਾਮਾ ਰਾਓ ਦੇ ਸੱਦੇ' ਤੇ 1994 ਵਿੱਚ ਤੇਲਗੂ ਦੇਸ਼ਮ ਪਾਰਟੀ (ਟੀਡੀਪੀ) ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਏ, ਅਤੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਵਧੇ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਇਹ ਕਿਆਸ ਲਗਾਏ ਜਾ ਰਹੇ ਸਨ ਕਿ ਉਹ ਚੋਣ ਲੜੇਗੀ, ਪਰ ਉਸਨੇ ਚੋਣ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਨਾ ਉਤਰਨਾ ਪਸੰਦ ਕੀਤਾ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਰਾਓ ਦੁਆਰਾ ਉਸਨੂੰ ਸੀਟ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ. ਉਸਨੇ 1994 ਵਿੱਚ ਕਈ ਹਲਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕੀਤਾ। [21] 1994 ਵਿੱਚ ਜਦੋਂ ਰਾਓ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਬਣੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਇੱਕ ਜਵਾਈ ਨਾਰਾ ਚੰਦਰਬਾਬੂ ਨਾਇਡੂ ਨੂੰ ਮਾਲ ਮੰਤਰੀ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ। ਸਰਕਾਰ ਬਣਨ ਤੋਂ ਤੁਰੰਤ ਬਾਅਦ, ਚੰਦਰਬਾਬੂ ਨਾਇਡੂ ਨੇ ਟੀਡੀਪੀ ਦੇ ਬਹੁਗਿਣਤੀ ਵਿਧਾਇਕਾਂ ਨੂੰ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਚੁਣਨ ਲਈ ਰਾਜ਼ੀ ਕਰ ਲਿਆ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਸਹੁਰੇ ਵਿਰੁੱਧ ਬਗਾਵਤ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਕਿਉਂਕਿ ਬਹੁਤੇ ਵਿਧਾਇਕ ਉਸ ਦੇ ਪੱਖ ਵਿੱਚ ਚਲੇ ਗਏ ਸਨ, ਇਸ ਲਈ ਦਲ -ਬਦਲ ਵਿਰੋਧੀ ਕਾਨੂੰਨ ਲਾਗੂ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਤੇਲਗੂ ਦੇਸ਼ਮ ਪਾਰਟੀ ਦਾ ਲੇਬਲ ਚੰਦਰਬਾਬੂ ਨਾਇਡੂ ਧੜੇ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ, ਪ੍ਰਦਾ ਵੀ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਚੰਦਰਬਾਬੂ ਨਾਇਡੂ ਧੜੇ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਈ। ਉਹ 1996 ਵਿੱਚ ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਦਿਆਂ ਰਾਜ ਸਭਾ ਲਈ ਨਾਮਜ਼ਦ ਹੋਈ ਸੀ। ਉਹ ਤੇਲਗੂ ਮਹਿਲਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਦੇ ਅਹੁਦੇ 'ਤੇ ਵੀ ਰਹੀ। ਜਯਾ ਪ੍ਰਭਾ ਨੂੰ ਚੰਦਰਬਾਬੂ ਨਾਇਡੂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਸਾਈਕਲ ਪ੍ਰਤੀਕ ਨੂੰ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖਣ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਸੀ. ਪਾਰਟੀ ਸੁਪਰੀਮੋ ਐਨ ਚੰਦਰਬਾਬੂ ਨਾਇਡੂ ਨਾਲ ਮਤਭੇਦਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਨੇ ਸਮਾਜਵਾਦੀ ਪਾਰਟੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਲਈ ਟੀਡੀਪੀ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ। ਉਸਨੇ 2004 ਦੀਆਂ ਆਮ ਚੋਣਾਂ ਦੌਰਾਨ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਰਾਮਪੁਰ ਸੰਸਦੀ ਹਲਕੇ ਤੋਂ ਚੋਣ ਲੜੀ ਅਤੇ 85000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਵੋਟਾਂ ਦੇ ਫਰਕ ਨਾਲ ਚੁਣੀ ਗਈ। 2009 ਵਿੱਚ ਲੋਕ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਲਈ ਆਪਣੀ ਮੁਹਿੰਮ ਦੌਰਾਨ, ਉਸ ਨੂੰ ਚੋਣ ਕਮਿਸ਼ਨ ਵੱਲੋਂ ਰਾਮਪੁਰ ਦੇ ਸਵਰ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ womenਰਤਾਂ ਨੂੰ ਬਿੰਦੀਆਂ ਵੰਡ ਕੇ ਚੋਣ ਜ਼ਾਬਤੇ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਕਰਨ ਲਈ ਨੋਟਿਸ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। [22] 11 ਮਈ 2009 ਨੂੰ, ਜਯਾ ਪ੍ਰਦਾ ਨੇ ਦੋਸ਼ ਲਗਾਇਆ ਕਿ ਸਮਾਜਵਾਦੀ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਸੀਨੀਅਰ ਨੇਤਾ ਆਜ਼ਮ ਖਾਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਨੰਗੀਆਂ ਤਸਵੀਰਾਂ ਵੰਡ ਰਹੇ ਸਨ। [23] ਉਹ 30,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਵੋਟਾਂ ਦੇ ਫਰਕ ਨਾਲ ਦੁਬਾਰਾ ਚੁਣੀ ਗਈ। [24] ਸਮਾਜਵਾਦੀ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਜਨਰਲ ਸਕੱਤਰ ਅਮਰ ਸਿੰਘ ਦੇ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਸਮਰਥਨ ਵਿੱਚ ਸਾਹਮਣੇ ਆਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਪ੍ਰਦਾ ਨੂੰ ਪਾਰਟੀ ਵਿਰੋਧੀ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਅਤੇ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਧਰਮ ਨਿਰਪੱਖ ਅਕਸ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਦੇ ਦੋਸ਼ ਵਿੱਚ 2 ਫਰਵਰੀ 2010 ਨੂੰ ਪਾਰਟੀ ਵਿੱਚੋਂ ਕੱ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। [25] ਅਮਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਜਯਾ ਪ੍ਰਦਾ ਦੇ ਨਾਲ 2011 ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਰਾਜਸੀ ਪਾਰਟੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਲੋਕ ਮੰਚ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ 2012 ਦੀਆਂ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੀਆਂ 403 ਸੀਟਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 360 ਵਿੱਚ ਉਮੀਦਵਾਰ ਖੜ੍ਹੇ ਕੀਤੇ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਾਰਟੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵੀ ਸੀਟ ਨਹੀਂ ਜਿੱਤ ਸਕੀ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਹ, ਅਮਰ ਸਿੰਘ ਦੇ ਨਾਲ 10 ਮਾਰਚ 2014 [26] ਨੂੰ ਆਰਐਲਡੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਈ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਬਾਅਦ ਉਸਨੂੰ 2014 ਦੀਆਂ ਆਮ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਬਿਜਨੌਰ ਸੀਟ ਤੋਂ ਚੋਣ ਲੜਨ ਦੀ ਟਿਕਟ ਮਿਲੀ। [27] [28] ਹਾਲਾਂਕਿ, ਉਹ ਚੋਣ ਹਾਰ ਗਈ। [29] [30] ਉਹ 26 ਮਾਰਚ 2019 ਨੂੰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਜਨਰਲ ਸਕੱਤਰ ਭੁਪੇਂਦਰ ਯਾਦਵ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਈ। [31] == ਅਵਾਰਡ == ; ਨੰਦੀ ਅਵਾਰਡ * Special Jury Award&nbsp;– ''Anthuleni Katha'' (1976) ; ਫ਼ਿਲਮਫੇਅਰ ਅਵਾਰਡ * Nominated - Best Actress - ''Sargam'' (1979) * Nominated - Best Actress - ''Sharaabi'' (1984) * Nominated - Best Actress - ''Sanjog'' (1985) ; ਫ਼ਿਲਮਫੇਅਰ ਅਵਾਰਡ ਸਾਉਥ * Best Actress – Telugu&nbsp;– ''Saagara Sangamam'' (1983) * Lifetime Achievement Award&nbsp;– South (2007)<ref>[http://www.totaltollywood.com/news/Happy-Days-makes-a-sweep-at-Filmfare_2333.html Happy Days makes a sweep at Filmfare – Latest News in Telugu Movies] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080818090045/http://totaltollywood.com/news/Happy-Days-makes-a-sweep-at-Filmfare_2333.html |date=2008-08-18 }}.</ref> * Nominated - Best Supporting Actress - ''Krantiveera Sangolli Rayanna'' (2012) * Nominated - Best Actress - ''Pranayam'' (2011) ; ਹੋਰ ਅਵਾਰਡ * Kalashree award * Kala Saraswati Award * Kinnera Savitri Award * Rajiv Gandhi Award * Nargis Dutt Gold Medal * Shakuntala Kala Rathnam Award * Uttam Kumar Award<ref>[https://web.archive.org/web/20060114222742/http://rajyasabha.nic.in/kiosk/rsfinal3/whoswho/alpha_n2.htm Nahata, Shrimati Jayaprada]. rajyasabha.nic.in</ref> * ANR Achievement Award (2008)<ref>[http://timesofindia.indiatimes.com/articleshow/msid-3519022,prtpage-1.cms ‘You need spirit to survive in politics' – Times Of India].</ref> * Venus of Indian Cinema Award from TSR TV9 Film Awards (2011)<ref>[http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/bollywood/news-interviews/Jaya-Prada-honoured/articleshow/8006482.cms Jaya Prada honoured – Times Of India].</ref> * Nana Film Award for Best Actress&nbsp;– ''Pranayam'' * Ujala Asianet Film Awards 2012&nbsp;– Special Jury Award for ''Pranayam'' * Amrita Film Awards 2012&nbsp;– Best Actress Award for ''Pranayam'' * Mathrubhumi Kalyan Silks film awards 2012&nbsp;– Best Character Actress Award for ''Pranayam'' * Kerala Film Producers Association&nbsp;– Surya TV Film Awards 2012&nbsp;– Outstanding Performance Award for ''Pranayam'' * Asiavision Movie Awards 2011&nbsp;– Outstanding Performance Award for ''Pranayam'' == ਫ਼ਿਲਮੋਗ੍ਰਾਫੀ == {| class="wikitable sortable" style="margin-bottom: 10px;" ! ਸਾਲ ! ਸਿਰਲੇਖ ! ਭਾਸ਼ਾ ! ਨੋਟ |- | 1974 | ''Bhoomi Kosam'' | [[ਤੇਲੁਗੂ ਭਾਸ਼ਾ|Telugu]] |- | 1976 | ''Manmatha Leelai'' | [[ਤਮਿਲ਼ ਭਾਸ਼ਾ|Tamil]] |- | 1976 | ''Anthuleni Katha'' | Telugu | Nandi Special Jury Award |- | 1976 | ''Seeta Kalyanam'' | [[ਤੇਲੁਗੂ ਭਾਸ਼ਾ|Telugu]] |- | 1976 | ''Mangalyaniki Maromudi'' | [[ਤੇਲੁਗੂ ਭਾਸ਼ਾ|Telugu]] |- | 1976 | ''Shri Rajarajeshwari Vilas Coffee Club'' | Telugu |- | 1977 | ''Bhadrakali'' | Telugu | Ilaiyaraaja First Telugu Music Film |- | 1977 | ''Adavi Ramudu'' | Telugu |- | 1977 | ''Kurukshetram'' | Telugu | Uttara |- | 1977 | ''Eenati Bandham Enatido'' | [[ਤੇਲੁਗੂ ਭਾਸ਼ਾ|Telugu]] |- | 1977 | ''Chanakya Chandragupta'' | [[ਤੇਲੁਗੂ ਭਾਸ਼ਾ|Telugu]] |- | 1977 | ''Yamagola'' | Telugu |- | 1977 | ''Sanaadi Appanna'' | [[ਕੰਨੜ ਭਾਸ਼ਾ|Kannada]] |- | 1978 | ''Siri Siri Muvva'' | Telugu |- | 1978 | ''Atanikante Ghanudu '' | Telugu |- | 1978 | '' Agent Gopi '' | Telugu |- | 1979 | ''Sargam'' | [[ਹਿੰਦੀ ਭਾਸ਼ਾ|Hindi]] | Nominated&nbsp;– Filmfare Award for Best Actress |- | 1979 | ''Huliya Haalina Mevu'' | Kannada |- | 1979 | ''Ninaithale Inikkum'' | Tamil |- | 1979 | ''Andamaina Anubhavam'' | Telugu |- | 1979 | ''Lok Parlok'' | Hindi |- | 1980 | ''Buchchi Babu'' | Telugu |- | 1980 | ''Bandodu Gundamma'' | Telugu |- | 1980 | ''Takkar'' | Hindi |- | 1981 | ''Taxi Driver'' | Telugu |- | 1981 | ''Rahasya Goodachari'' | Telugu |- | 1981 | ''47 Natkal'' | Tamil |- | 1981 | ''47 Rojulu'' | Telugu |- | 1982 | ''Kaamchor'' | Hindi |- | 1982 | ''Dil-e-Nadaan'' | Hindi |- | 1983 | ''Sagara Sangamam'' | Telugu | Filmfare Award for Best Telugu Actress |- | 1983 | ''Qayamat'' | Hindi |- | 1983 | ''Mawaali'' | Hindi |- | 1983 | ''Meghasandesam'' | Telugu |- | 1983 | ''Mundadugu'' | Telugu |- | 1983 | ''Kaviratna Kalidasa'' | Kannada |- | 1984 | ''Tohfa'' | Hindi |- | 1984 | ''Sharaabi'' | Hindi | Nominated&nbsp;– Filmfare Award for Best Actress |- | 1984 | ''Maqsad'' | Hindi |- | 1985 | ''Maha Sangramam'' | Telugu |- | 1985 | ''Sanjog'' | Hindi | Nominated&nbsp;– Filmfare Award for Best Actress |- | 1985 | ''Hoshiyar'' | Hindi |- | 1985 | ''Zabardast'' | Hindi |- | 1985 | ''Iniyum Katha Thudarum'' | [[ਮਲਿਆਲਮ|Malayalam]] | Nimmi |- | 1986 | ''Tandra Paparayudu'' | Telugu |- | 1986 | ''Simhasanam'' | Telugu |- | 1986 | ''Prajarajyam'' | Telugu |- | 1986 | ''Veta'' | Telugu |- | 1986 | ''Aakhree Raasta'' | Hindi |- | 1986 | ''Swarag Se Sunder'' | Hindi |- | 1986 | ''Muddat'' | Hindi |- | 1987 | ''Aulad'' | Hindi |- | 1987 | ''Majaal'' | Hindi |- | 1988 | ''Gangaa Jamunaa Saraswati'' | Hindi |- | 1989 | ''Jaadugar'' | Hindi |- | 1989 | ''Main Tera Dushman'' | Hindi |- | 1989 | ''Elaan-E-Jung'' | Hindi |- | 1990 | ''Aaj Ka Arjun'' | Hindi |- | 1990 | ''Thanedaar'' | Hindi |- | 1990 | ''Ekalavya'' | Kannada |- | 1991 | ''Indrajeet'' | Hindi |- | 1991 | ''Veerta'' | Hindi |- | 1991 | ''Farishtay'' | Hindi |- | 1992 | ''Maa'' | Hindi |- | 1992 | ''Aathma Bandhana'' | Kannada |- | 1993 | ''Insaniyat Ke Devta'' | Hindi |- | 1993 | ''Manikantana Mahime'' | Kannada |- | 1993 | ''Ezhai Jaathi'' | Tamil |- | 1993 | ''Dhartiputra'' | Hindi |- | 1994 | ''Insaaniyat'' | Hindi |- | 1994 | ''Naya Kadam'' | Hindi |- | 1995 | ''Himapatha'' | Kannada |- | 1995 | ''Paappi Devataa'' | Hindi |- | 1997 | ''Jeevan Yudh'' | Hindi |- | 1997 | ''Prema Geethe'' | Kannada |- | 1998 | ''Aami Sei Meye'' | Bengali |- | 1999 | ''Habba'' | Kannada |- | 2000 | ''Devadoothan'' | Malayalam |- | 2000 | ''Aadhar'' | Marathi |- | 2000 | ''Shabdavedhi'' | Kannada |- | 2003 | ''Sri Renukadevi'' | Kannada |- | 2004 | ''Khakee'' | Hindi |- | 2004 | ''Ee Snehatheerathu'' |Malayalam | Lakshmi |- | 2006 | ''Tathastu'' | Hindi |- | 2007 | ''Ee Bandhana'' | Kannada | Nandini |- | 2007 | ''Maharathi'' | Telugu |- | 2007 | ''Dasavatharam'' | Tamil |- | 2009 | ''Sesh Sangat'' | Bengali |- | 2009 | ''Raaj The Showman'' | Kannada | Special appearance |- | 2010 | ''The Desire'' | Hindi/English/Chinese |- | 2011 | ''Pranayam'' | Malayalam | Nominated – Filmfare Award for Best Actress - Malayalam<br> Asianet Special jury award<br> Various other Awards |- | 2012 | ''Krantiveera Sangolli Rayanna'' | Kannada | Nominated - Filmfare Award for Best Supporting Actress - Kannada |- | 2013 | ''Rajjo'' | Hindi |} == ਹਵਾਲੇ == {{reflist|35em}} == ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ == * {{IMDb name|0419685}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1962]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਫ਼ਿਲਮੀ ਅਦਾਕਾਰਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤੇਲਗੂ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਮਾਜਵਾਦੀ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਸਿਆਸਤਦਾਨ]] r9kalyhncy8jcele7dkj5kluc6qffs7 0 94314 846447 752518 2026-09-18T08:59:22Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 846447 wikitext text/x-wiki '''ਬੌਯੰਕਾ ਐਂਜਲਾਵਾ''' ({{Lang-bg|Боянка Ангелова}}, ਜਨਮ 1994) ਇੱਕ ਬਲਗੇਰੀਅਨ ਜਿਮਨਾਸਟ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਤਾਲਮੇਲ ਜਿਮਨਾਸਟਿਕ ਵਿੱਚ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਅਤੇ ਮੁਸ਼ਕਲ ਸੰਤੁਲਨ ਲਈ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।<ref>{{cite web|url=http://www.gong.bg/view_article.php?article_id=112431|title=Грациите откриха новия сезон (New season opens).|last=Kristeva|first=Stanislava|date=January 14, 2010|language=Bulgarian|work=[[gong.bg]]|accessdate=June 19, 2011|archive-date=ਅਕਤੂਬਰ 4, 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20111004221717/http://www.gong.bg/view_article.php?article_id=112431|url-status=dead}}</ref> ਉਸਨੂੰ ਕਈ ਵਾਰ [[ਨਾਦੀਆ ਕੋਮਾਨੇਚੀ]] ਦੀ ਪੋਤਰੀ ਸਮਝ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਖੁਦ ਇੱਕ ਮਾਹਰ ਜਿਮਨਾਸਟ ਰਹੀ ਸੀ।<ref>{{Cite web|url=http://www.hoax-slayer.com/nadia-comaneci-grand-daughter.shtml|title=Hoax: Nadia Comaneci's Gymnast Granddaughter Viral Video|publisher=hoax-slayer.com|access-date=November 30, 2011|archive-date=ਨਵੰਬਰ 15, 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20111115160013/http://www.hoax-slayer.com/nadia-comaneci-grand-daughter.shtml|dead-url=yes}}</ref> == ਜੀਵਨੀ == 2007 ਵਿੱਚ ਬੋਯੰਕਾ ਐਂਜਲੋਵਾ ਨੂੰ "ਕਵੀਨ ਮਾਰਗਾਰੀਟਾ" ਲਈ ਵਰਨਾ ਵਿੱਚ ਏ ਏ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਰਿਥਮਿਕ ਜਿਮਨਾਸਟਿਕਸ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾ ਦਰਜਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।<ref>{{Cite web|url=http://dariknews.bg/view_article.php?article_id=177598|title=Boyanka Angelova first in girls|date=September 8, 2007|website=Darik News/Sport|publisher=[[Darik Radio]]|language=Bulgarian|access-date=June 19, 2011}} CS1 maint: Unrecognized language ([[:ਸ਼੍ਰੇਣੀ:CS1 maint: Unrecognized language|link]]) </ref> ਫਿਰ ਵੀ 13 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ [[ਮਾਸਕੋ]] ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੇ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਯੂਰਪੀ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਰਿਬਨ ਅਤੇ ਹੂਪ ਨਾਲ ਕਾਂਸੇ ਦਾ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤਿਆ।<ref>{{Cite web|url=http://www.sportal.bg/news.php?news=90233|title=Stella Sultanova with good performances in Moscow|date=March 2, 2008|publisher=[[sportal.bg]]|language=Bulgarian|access-date=June 19, 2011|archive-date=ਮਾਰਚ 24, 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120324053544/http://www.sportal.bg/news.php?news=90233|dead-url=yes}} CS1 maint: Unrecognized language ([[:ਸ਼੍ਰੇਣੀ:CS1 maint: Unrecognized language|link]])</ref> ਜੂਨ 2008 ਵਿੱਚ ਟਿਊਰਿਨ ਵਿੱਚ ਜੂਨੀਅਰ ਯੂਰਪੀਅਨ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ 'ਤੇ ਉਸਨੇ ਗੇਂਦ ਰਾਹੀਂ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ ਰੂਸ ਦੇ ਯਾਨਾ ਲੂਕੋਨੀਨਾ ਤੋਂ ਦੂਜਾ ਸਥਾਨ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ<ref>{{Cite web|url=http://www.sportal.bg/news.php?anketa_res=&id=111320|title=Excellent presentation and three medals in Turin|date=June 7, 2008|publisher=sportal.bg|language=Bulgarian|access-date=June 18, 2011|archive-date=ਮਾਰਚ 24, 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120324053528/http://www.sportal.bg/news.php?anketa_res=&id=111320|dead-url=yes}} CS1 maint: Unrecognized language ([[:ਸ਼੍ਰੇਣੀ:CS1 maint: Unrecognized language|link]])</ref> ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ।<ref>{{Cite web|url=http://www.sportvox.fr/article.php3?id_article=26910|title=Gymnastique: Miss Valentine 2010|date=February 18, 2010|website=sportvox.fr|publisher=[[L'Équipe]]|language=French|access-date=June 19, 2011|quote=On attend toujours cependant Boyanka Angelova qui a éblouit le public en 2008|archive-date=ਜੁਲਾਈ 25, 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110725134800/http://www.sportvox.fr/article.php3?id_article=26910|dead-url=yes}} CS1 maint: Unrecognized language ([[:ਸ਼੍ਰੇਣੀ:CS1 maint: Unrecognized language|link]])</ref> ਐਂਜਲੋਵਾ ਸੋਫੀਆ ਵਿੱਚ ਸੀਐਸਕੇ ਏ ਸਪੋਰਟਸ ਕਲੱਬ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧ ਰੱਖਦੀ ਹੈ। 2010 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੂੰ ਤਾਲਯੀ ਜਿਮਨਾਸਟਿਕਸ ਲਈ ਬਲਗੇਰੀਅਨ ਬਾਲਗ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਟੀਮ ਵਿੱਚ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ<ref>{{Cite web|url=http://www.btv.bg/news/story/153013|title=Rhythmic Gymnastics: designated national team|date=February 2, 2010|publisher=[[bTV (Bulgaria)|bTV]]|language=Bulgarian|access-date=June 19, 2011}} CS1 maint: Unrecognized language ([[:ਸ਼੍ਰੇਣੀ:CS1 maint: Unrecognized language|link]]) </ref> ਪਰ ਉਹ ਫਾਈਨਲ ਵਿੱਚ ਪੁੱਜ ਨਹੀਂ ਸਕੀ ਸੀ।<ref>{{Cite web|url=http://www.btv.bg/sport/drugi-sportove/story/1470492487-Hudojestvena_gimnastika_Silviya_Miteva_se_klasira_vtora_v_mnogoboya.html|title=Rhythmic Gymnastics: Silvia Miteva is ranked second in AA|date=March 28, 2010|website=bWeb Sport|publisher=bTV|language=Bulgarian|access-date=June 19, 2011}} CS1 maint: Unrecognized language ([[:ਸ਼੍ਰੇਣੀ:CS1 maint: Unrecognized language|link]]) </ref> ਐਂਜਲੋਵਾ ਨੇ ਪਿਛਲੇ ਸੱਟਾਂ ਤੋਂ ਪਿੱਠ ਦੇ ਦਰਦ ਕਾਰਨ 2010 ਤੋਂ ਜਿਮਨਾਸਟਕ ਮੁਕਾਬਲਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਹੈ।<ref>{{Cite web|url=http://rsg.net/forum/viewtopic.php?p=357547&sid=309adcd0d0e431275fa9634abbeebc0a|title=Discussion about Boyanka Angelova|date=January 28, 2010|website=RSG|publisher=RSG.net|access-date=January 1, 2013|archive-date=ਮਾਰਚ 5, 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160305024740/http://rsg.net/forum/viewtopic.php?p=357547&sid=309adcd0d0e431275fa9634abbeebc0a|url-status=dead}}</ref> == ਹਵਾਲੇ == {{Reflist}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1994]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]] qhiqoguqkjt5cz56ies8205fdhslhzk 0 99448 846366 846261 2026-09-17T15:57:31Z Gaurav Jhammat 7070 /* ਟੈਲੀਵਿਜਨ */ 846366 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = Yumna Zaidi | caption = Yumna Zaidi | birth_date = {{birth date and age|1993|07|30}} | birth_place = [[Lahore]], Pakistan | nationality = [[Pakistani people|Pakistani]] | occupation = Actress | years active = 2012–present | yearsactive = 2012–present }}  ਯਮੁਨਾ ਜ਼ੈਦੀ (ਉਰਦੂ یومنہ زیدی; ਜੁਲਾਈ 30, 1993) ਇੱਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਟੈਲੀਵੀਜ਼ਨ ਅਦਾਕਾਰਾ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਉਰਦੂ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਇੰਡਸਟਰੀ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਕਰੀਅਰ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਛੇ "ਹਮ ਅਵਾਰਡ" ਨਾਮਜ਼ਦਗੀਆਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ। == ਜੀਵਨ == ਜ਼ੈਦੀ, ਦਾ ਜਨਮ ਅਤੇ ਪਾਲਣ-ਪੋਸ਼ਣ ਲਾਹੌਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ, ਟੈਕਸਾਸ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਕਰਾਚੀ-ਲਾਹੌਰ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਜਮੇਂਦਰ ਜ਼ੈਦੀ ਇੱਕ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਆਦਮੀ ਸਨ ਜਿਸ ਦੀ ਜੂਨ 2019 ਵਿੱਚ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ, ਅਤੇ ਮਾਂ ਸ਼ਬਾਨਾ ਨਾਹਿਦ ਜ਼ੈਦੀ ਇੱਕ ਘਰੇਲੂ ਔਰਤ ਹੈ। ਉਹ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪਾਕਪੱਟਨ ਦੇ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਆਰਿਫ਼ ਵਾਲਾ ਦੀ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਇੰਟੀਰਿਅਰ ਡਿਜ਼ਾਇਨਿੰਗ ਵਿੱਚ ਮਾਸਟਰ ਕੀਤੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਰੇਡੀਓ ਜੋਕੀ ਅਤੇ ਹੋਸਟਿੰਗ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਤਜਰਬਾ ਹੈ। == ਕੈਰੀਅਰ == ਉਹ ਅਦਾਕਾਰੀ ਵਿੱਚ ਕਰੀਅਰ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦੀ ਸੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਆਪਣੀ ਵੱਡੀ ਭੈਣ ਦੇ ਦੋਸਤ ਅਫਾਨ ਵਹੀਦ ਦੇ ਜ਼ੋਰ 'ਤੇ, ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ 2007 ਵਿੱਚ 8ਵੀਂ ਜਮਾਤ ਵਿੱਚ ਮੁਹੱਬਤ ਅਬ ਨਈ ਹੋਗੀ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ ਅਫਾਨ ਵਹੀਦ ਦੀ ਭੈਣ ਫੌਜੀਆ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ। ਉਸਨੇ ਏਆਰਵਾਈ ਡਿਜੀਟਲ ਦੇ 2012 ਦੇ ਪਰਿਵਾਰਕ ਡਰਾਮਾ "ਠਕਨ" ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਕ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾ ਕੇ ਆਪਣੀ ਅਦਾਕਾਰੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ "ਖੁਸ਼ੀ ਏਕ ਰੋਗ" ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ। ਫਿਰ ਉਹ ਉਰਦੂ 1 ਦੀ "ਤੇਰੀ ਰਹਿ ਮੇਂ ਰੁਲ ਗਈ" ਵਿੱਚ ਸਾਮੀਆ ਮੁਮਤਾਜ਼ ਅਤੇ ਸਾਮੀ ਖਾਨ ਦੇ ਨਾਲ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀ ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ ਮਰੀਅਮ ਦਾ ਕਿਰਦਾਰ ਨਿਭਾਇਆ। ਜ਼ੈਦੀ ਨੂੰ ਨਾਟਕਾਂ, ਜੀਓ ਟੀ.ਵੀ. ਦੇ "ਮੇਰੀ ਦੁਲਾਰੀ" (2013) ਅਤੇ ਹਮ ਟੀਵੀ ਦੇ "ਉਲੂ ਬਰਾਏ ਫਰੌਕਤਿ ਨਹੀ" (2013) ਵਿੱਚ ਭਾਵਨਾਤਮਕ ਕਿਰਦਾਰਾਂ ਦੇ ਚਿਤਰਣ ਲਈ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਦੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਹਮ ਐਵਾਰਡਜ਼ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਰਵਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਸਹਾਇਕ ਅਦਾਕਾਰਾ ਦੀ ਨਾਮਜ਼ਦਗੀ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ। ਦੁਖਦਾਈ ਰੋਮਾਂਚ ਵਿੱਚ "ਰਿਸ਼ਤੇ ਕੁਛ ਅਧੂਰੇ ਸੇ" (2013) ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਦੁਖੀ ਪਤਨੀ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਖੱਟੀ। ਉਸ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਇਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਅਦਾਕਾਰਾ ਵਜੋਂ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸਰਬੋਤਮ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਲਈ ਨਾਮਜ਼ਦਗੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਈ। ਜ਼ੈਦੀ ਨੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਸੰਨਤਾ ਵਿੱਚ 2013 ਦੀ ਲੜੀ 'ਚ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਅਤੇ ਕਾਜਿਫ ਨਿਸਾਰ ਦੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ "ਕਿੱਸ ਸੇ ਕਹੂੰ" ਵਿੱਚ ਸਜਲ ਅਲੀ ਅਤੇ ਆਘਾ ਅਲੀ ਦੇ ਨਾਲ ਸਹਿਯੋਗੀ ਭੂਮਿਕਾ ਅਦਾ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਨੇ "ਮੌਸਮ" (2014), ਮਦਾਵਾ (2015), ਗੁਜ਼ਾਰਿਸ਼ (2015), ਅਤੇ ਜੁਗਨੂ (2015), ਕਾਂਚ ਕੀ ਗੁੜੀਆ (2015), ਪਾਰਸ (2015) ਅਤੇ ਆਪ ਕੀ ਕਨਿਜ (ਨਾਟਕ) ਵਿੱਚ ਕਈ ਕਿਰਦਾਰਾਂ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕਰਨ ਲਈ ਵਿਸ਼ਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਕੁਝ ਲਈ ਉਸ ਨੂੰ ਕਈ ਸਰਬੋਤਮ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਨਾਮਜ਼ਦਗੀਆਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀਆਂ। 2016 ਵਿੱਚ ਉਹ ਮੋਮੀਨਾ ਦੁਰੈਦ ਦੀ "ਜ਼ਰਾ ਯਾਦ ਕਰ" ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀ ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ ਜ਼ਾਹਿਦ ਅਹਿਮਦ ਅਤੇ ਸਨਾ ਜਾਵੇਦ ਦੇ ਨਾਲ ਉਜ਼ਮਾ ਇਖਤਿਆਰ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕਿਰਦਾਰ ਨਿਭਾਇਆ। == ਹੋਰ ਕਾਰਜ == ਜ਼ੈਦੀ ਮੀਡੀਆ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਰਗਰਮ ਹੈ ਅਤੇ ਅਕਸਰ ਗੱਲਬਾਤ ਸ਼ੋਅ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। 2016 ਵਿੱਚ, ਅਪਰਾਧਕ ਨਾਟਕ ਦੀ ਸੀਰੀਜ਼ "ਉਡਾਰੀ" ਉੱਤੇ ਪਾਬੰਦੀ ਲਗਾਏ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਆਵਾਜ਼ ਉਠਾਈ ਕਿ "ਇਹ ਇੱਕ ਸਮਾਜਿਕ ਕਾਰਨ 'ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਹੈ ਅਤੇ ਸਾਨੂੰ ਅਜਿਹੇ ਨਾਟਕ ਸੀਰੀਅਲਾਂ ਰਾਹੀਂ ਆਪਣੇ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਪੈਦਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।" ਉਸ ਨੇ ਹਮ ਟੀਵੀ ਦੇ ਬ੍ਰਾਈਡਲ ਕੌਚਰ ਵੀਕ ਵਿਖੇ ਡਿਜ਼ਾਈਨਰ ਅਈਸ਼ਾ ਫਰੀਦ ਦੇ ਕਲੈਕਸ਼ਨ ਕ੍ਰਿਸਟਲਲਾਈਨ ਲਈ ਰੈਂਪ ਵਾਕ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਸਾਲ 2017 ਵਿੱਚ ਮਸ਼ਹੂਰ "ਮਜ਼ਾਕ ਰਾਤ" ਕਾਮੇਡੀ ਗੱਲਬਾਤ ਵਿੱਚ ਵੀ ਨਜ਼ਰ ਆਈ। == ਟੈਲੀਵਿਜਨ == {| class="wikitable sortable plainrowheaders" style="margin-bottom: 10px;" ! scope="col" | Year ! scope="col" | Title ! scope="col" | Role ! scope="col" | Channel ! scope="col" | Notes |- |2012 |ਥਕਨ |ਮਹਿਕ |ਏਆਰਯਾਈ ਡਿਜੀਟਲ |- |2012 |ਖੁਸ਼ੀ ਏਕ ਰੋਗ |ਆਬਰੂ |ਏਆਰਯਾਈ ਡਿਜੀਟਲ |- |2012 |ਤੇਰੀ ਰਾਹ ਮੇਂ ਰੁਲ ਗਈ |ਮਰੀਅਮ |ਜੀਓ ਟੀਵੀ |- |2013 |ਮੇਰੀ ਦੁਲਾਰੀ |ਅਬਦਾਰ ਯਵਰ |ਜੀਓ ਟੀਵੀ | |- |2013 |Dil Mohallay Ki Haveli |Mehrunissa |ਜੀਓ ਟੀਵੀ |- |2013 |ਉੱਲ ਬਰਾਏ ਫਰੋਖਤ ਨਾਹੀਂ |ਆਸੀਆ ਯਾਕੂਬ |[[ਹਮ ਟੀਵੀ|ਹਮ ਟੀਵੀ]] |Nominated Hum Award for Best Supporting Actress |- |2013 |ਰਿਸ਼ਤੇ ਕੁਛ ਅਧੂਰੇ ਸੇ |ਕਿਰਨ |[[ਹਮ ਟੀਵੀ|ਹਮ ਟੀਵੀ]] |Nominated Hum Award for Best Actress |- |2014 |ਕਿਸ ਸੇ ਕਹੂੰ |ਸਲਮਾ |ਪੀਟੀਵੀ ਹੋਮ |- |2014 |ਮੌਸਮ |ਸ਼ਾਜ਼ੀਆ |[[ਹਮ ਟੀਵੀ|ਹਮ ਟੀਵੀ]] |- |2015 |ਮੜਵਾ |ਐਮਨ |ਹਮ ਸਿਤਾਰੇ |- |2015 |ਕਾਂਚ ਕੀ ਗੁੜੀਆ |ਮਨਲ |ਜੀਓ ਟੀਵੀ |- |2015 |ਗੁਜ਼ਾਰਿਸ਼ |ਜ਼ਾਰਾ ਆਲਮ |ਏਆਰਯਾਈ ਡਿਜੀਟਲ |- |2015 |ਆਪ ਕੀ ਕਨੀਜ਼ |ਕਨੀਜ਼ ਫ਼ਾਤਿਮਾ |ਜੀਓ ਟੀਵੀ |- |2015 |ਜੁਗਨੂੰ |ਜੁਗਨੂੰ |[[ਹਮ ਟੀਵੀ|ਹਮ ਟੀਵੀ]] |Nominated Hum Award for Best Actress |- |2015 |ਪਾਰਸ |ਐਮਨ |ਜੀਓ ਟੀਵੀ |- |2016 |Zara Yaad Kar |Uzma Ikhtiyar |[[ਹਮ ਟੀਵੀ|ਹਮ ਟੀਵੀ]] |- |2017 |Pinjra |Amtul Rafey |A-Plus TV |- |2017 |Yeh Raha Dil |Hayat |[[ਹਮ ਟੀਵੀ|ਹਮ ਟੀਵੀ]] |- |2017 |Dar Si Jati Hai Sila |Sila |[[ਹਮ ਟੀਵੀ|ਹਮ ਟੀਵੀ]] |- |2017 |Pukaar |Samra |ਏਆਰਯਾਈ ਡਿਜੀਟਲ |} == ਟੇਲੀਫ਼ਿਲਮ == {| class="wikitable" style="margin-bottom: 10px;" !Year !Title !Role !Channel !Notes |- |2014 |Subah Be Daagh Hai |Ayesha |[[ਹਮ ਟੀਵੀ|Hum TV]] |} == ਹਵਾਲੇ == {{Reflist}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1989]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਔਰਤ ਮਾਡਲਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਟੈਲੀਵਿਜਨ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਰਾਚੀ ਦੀਆਂ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] nwb42y3n72j1w1yq9kvfv98073kmnzb 846368 846366 2026-09-17T16:02:10Z Gaurav Jhammat 7070 /* ਟੈਲੀਵਿਜਨ */ 846368 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = Yumna Zaidi | caption = Yumna Zaidi | birth_date = {{birth date and age|1993|07|30}} | birth_place = [[Lahore]], Pakistan | nationality = [[Pakistani people|Pakistani]] | occupation = Actress | years active = 2012–present | yearsactive = 2012–present }}  ਯਮੁਨਾ ਜ਼ੈਦੀ (ਉਰਦੂ یومنہ زیدی; ਜੁਲਾਈ 30, 1993) ਇੱਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਟੈਲੀਵੀਜ਼ਨ ਅਦਾਕਾਰਾ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਉਰਦੂ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਇੰਡਸਟਰੀ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਕਰੀਅਰ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਛੇ "ਹਮ ਅਵਾਰਡ" ਨਾਮਜ਼ਦਗੀਆਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ। == ਜੀਵਨ == ਜ਼ੈਦੀ, ਦਾ ਜਨਮ ਅਤੇ ਪਾਲਣ-ਪੋਸ਼ਣ ਲਾਹੌਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ, ਟੈਕਸਾਸ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਕਰਾਚੀ-ਲਾਹੌਰ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਜਮੇਂਦਰ ਜ਼ੈਦੀ ਇੱਕ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਆਦਮੀ ਸਨ ਜਿਸ ਦੀ ਜੂਨ 2019 ਵਿੱਚ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ, ਅਤੇ ਮਾਂ ਸ਼ਬਾਨਾ ਨਾਹਿਦ ਜ਼ੈਦੀ ਇੱਕ ਘਰੇਲੂ ਔਰਤ ਹੈ। ਉਹ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪਾਕਪੱਟਨ ਦੇ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਆਰਿਫ਼ ਵਾਲਾ ਦੀ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਇੰਟੀਰਿਅਰ ਡਿਜ਼ਾਇਨਿੰਗ ਵਿੱਚ ਮਾਸਟਰ ਕੀਤੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਰੇਡੀਓ ਜੋਕੀ ਅਤੇ ਹੋਸਟਿੰਗ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਤਜਰਬਾ ਹੈ। == ਕੈਰੀਅਰ == ਉਹ ਅਦਾਕਾਰੀ ਵਿੱਚ ਕਰੀਅਰ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦੀ ਸੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਆਪਣੀ ਵੱਡੀ ਭੈਣ ਦੇ ਦੋਸਤ ਅਫਾਨ ਵਹੀਦ ਦੇ ਜ਼ੋਰ 'ਤੇ, ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ 2007 ਵਿੱਚ 8ਵੀਂ ਜਮਾਤ ਵਿੱਚ ਮੁਹੱਬਤ ਅਬ ਨਈ ਹੋਗੀ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ ਅਫਾਨ ਵਹੀਦ ਦੀ ਭੈਣ ਫੌਜੀਆ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ। ਉਸਨੇ ਏਆਰਵਾਈ ਡਿਜੀਟਲ ਦੇ 2012 ਦੇ ਪਰਿਵਾਰਕ ਡਰਾਮਾ "ਠਕਨ" ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਕ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾ ਕੇ ਆਪਣੀ ਅਦਾਕਾਰੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ "ਖੁਸ਼ੀ ਏਕ ਰੋਗ" ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ। ਫਿਰ ਉਹ ਉਰਦੂ 1 ਦੀ "ਤੇਰੀ ਰਹਿ ਮੇਂ ਰੁਲ ਗਈ" ਵਿੱਚ ਸਾਮੀਆ ਮੁਮਤਾਜ਼ ਅਤੇ ਸਾਮੀ ਖਾਨ ਦੇ ਨਾਲ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀ ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ ਮਰੀਅਮ ਦਾ ਕਿਰਦਾਰ ਨਿਭਾਇਆ। ਜ਼ੈਦੀ ਨੂੰ ਨਾਟਕਾਂ, ਜੀਓ ਟੀ.ਵੀ. ਦੇ "ਮੇਰੀ ਦੁਲਾਰੀ" (2013) ਅਤੇ ਹਮ ਟੀਵੀ ਦੇ "ਉਲੂ ਬਰਾਏ ਫਰੌਕਤਿ ਨਹੀ" (2013) ਵਿੱਚ ਭਾਵਨਾਤਮਕ ਕਿਰਦਾਰਾਂ ਦੇ ਚਿਤਰਣ ਲਈ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਦੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਹਮ ਐਵਾਰਡਜ਼ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਰਵਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਸਹਾਇਕ ਅਦਾਕਾਰਾ ਦੀ ਨਾਮਜ਼ਦਗੀ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ। ਦੁਖਦਾਈ ਰੋਮਾਂਚ ਵਿੱਚ "ਰਿਸ਼ਤੇ ਕੁਛ ਅਧੂਰੇ ਸੇ" (2013) ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਦੁਖੀ ਪਤਨੀ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਖੱਟੀ। ਉਸ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਇਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਅਦਾਕਾਰਾ ਵਜੋਂ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸਰਬੋਤਮ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਲਈ ਨਾਮਜ਼ਦਗੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਈ। ਜ਼ੈਦੀ ਨੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਸੰਨਤਾ ਵਿੱਚ 2013 ਦੀ ਲੜੀ 'ਚ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਅਤੇ ਕਾਜਿਫ ਨਿਸਾਰ ਦੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ "ਕਿੱਸ ਸੇ ਕਹੂੰ" ਵਿੱਚ ਸਜਲ ਅਲੀ ਅਤੇ ਆਘਾ ਅਲੀ ਦੇ ਨਾਲ ਸਹਿਯੋਗੀ ਭੂਮਿਕਾ ਅਦਾ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਨੇ "ਮੌਸਮ" (2014), ਮਦਾਵਾ (2015), ਗੁਜ਼ਾਰਿਸ਼ (2015), ਅਤੇ ਜੁਗਨੂ (2015), ਕਾਂਚ ਕੀ ਗੁੜੀਆ (2015), ਪਾਰਸ (2015) ਅਤੇ ਆਪ ਕੀ ਕਨਿਜ (ਨਾਟਕ) ਵਿੱਚ ਕਈ ਕਿਰਦਾਰਾਂ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕਰਨ ਲਈ ਵਿਸ਼ਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਕੁਝ ਲਈ ਉਸ ਨੂੰ ਕਈ ਸਰਬੋਤਮ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਨਾਮਜ਼ਦਗੀਆਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀਆਂ। 2016 ਵਿੱਚ ਉਹ ਮੋਮੀਨਾ ਦੁਰੈਦ ਦੀ "ਜ਼ਰਾ ਯਾਦ ਕਰ" ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀ ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ ਜ਼ਾਹਿਦ ਅਹਿਮਦ ਅਤੇ ਸਨਾ ਜਾਵੇਦ ਦੇ ਨਾਲ ਉਜ਼ਮਾ ਇਖਤਿਆਰ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕਿਰਦਾਰ ਨਿਭਾਇਆ। == ਹੋਰ ਕਾਰਜ == ਜ਼ੈਦੀ ਮੀਡੀਆ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਰਗਰਮ ਹੈ ਅਤੇ ਅਕਸਰ ਗੱਲਬਾਤ ਸ਼ੋਅ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। 2016 ਵਿੱਚ, ਅਪਰਾਧਕ ਨਾਟਕ ਦੀ ਸੀਰੀਜ਼ "ਉਡਾਰੀ" ਉੱਤੇ ਪਾਬੰਦੀ ਲਗਾਏ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਆਵਾਜ਼ ਉਠਾਈ ਕਿ "ਇਹ ਇੱਕ ਸਮਾਜਿਕ ਕਾਰਨ 'ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਹੈ ਅਤੇ ਸਾਨੂੰ ਅਜਿਹੇ ਨਾਟਕ ਸੀਰੀਅਲਾਂ ਰਾਹੀਂ ਆਪਣੇ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਪੈਦਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।" ਉਸ ਨੇ ਹਮ ਟੀਵੀ ਦੇ ਬ੍ਰਾਈਡਲ ਕੌਚਰ ਵੀਕ ਵਿਖੇ ਡਿਜ਼ਾਈਨਰ ਅਈਸ਼ਾ ਫਰੀਦ ਦੇ ਕਲੈਕਸ਼ਨ ਕ੍ਰਿਸਟਲਲਾਈਨ ਲਈ ਰੈਂਪ ਵਾਕ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਸਾਲ 2017 ਵਿੱਚ ਮਸ਼ਹੂਰ "ਮਜ਼ਾਕ ਰਾਤ" ਕਾਮੇਡੀ ਗੱਲਬਾਤ ਵਿੱਚ ਵੀ ਨਜ਼ਰ ਆਈ। == ਟੈਲੀਵਿਜਨ == {| class="wikitable sortable plainrowheaders" style="margin-bottom: 10px;" ! scope="col" | Year ! scope="col" | Title ! scope="col" | Role ! scope="col" | Channel ! scope="col" | Notes |- |2012 |ਥਕਨ |ਮਹਿਕ |ਏਆਰਯਾਈ ਡਿਜੀਟਲ |- |2012 |ਖੁਸ਼ੀ ਏਕ ਰੋਗ |ਆਬਰੂ |ਏਆਰਯਾਈ ਡਿਜੀਟਲ |- |2012 |ਤੇਰੀ ਰਾਹ ਮੇਂ ਰੁਲ ਗਈ |ਮਰੀਅਮ |ਜੀਓ ਟੀਵੀ |- |2013 |ਮੇਰੀ ਦੁਲਾਰੀ |ਅਬਦਾਰ ਯਵਰ |ਜੀਓ ਟੀਵੀ | |- |2013 |ਦਿਲ ਮੋਹੱਲੇ ਕੀ ਹਵੇਲੀ |ਮੇਹਰੂਨਿਸਾ |ਜੀਓ ਟੀਵੀ |- |2013 |ਉੱਲ ਬਰਾਏ ਫਰੋਖਤ ਨਾਹੀਂ |ਆਸੀਆ ਯਾਕੂਬ |[[ਹਮ ਟੀਵੀ|ਹਮ ਟੀਵੀ]] |Nominated Hum Award for Best Supporting Actress |- |2013 |ਰਿਸ਼ਤੇ ਕੁਛ ਅਧੂਰੇ ਸੇ |ਕਿਰਨ |[[ਹਮ ਟੀਵੀ|ਹਮ ਟੀਵੀ]] |Nominated Hum Award for Best Actress |- |2014 |ਕਿਸ ਸੇ ਕਹੂੰ |ਸਲਮਾ |ਪੀਟੀਵੀ ਹੋਮ |- |2014 |ਮੌਸਮ |ਸ਼ਾਜ਼ੀਆ |[[ਹਮ ਟੀਵੀ|ਹਮ ਟੀਵੀ]] |- |2015 |ਮੜਵਾ |ਐਮਨ |ਹਮ ਸਿਤਾਰੇ |- |2015 |ਕਾਂਚ ਕੀ ਗੁੜੀਆ |ਮਨਲ |ਜੀਓ ਟੀਵੀ |- |2015 |ਗੁਜ਼ਾਰਿਸ਼ |ਜ਼ਾਰਾ ਆਲਮ |ਏਆਰਯਾਈ ਡਿਜੀਟਲ |- |2015 |ਆਪ ਕੀ ਕਨੀਜ਼ |ਕਨੀਜ਼ ਫ਼ਾਤਿਮਾ |ਜੀਓ ਟੀਵੀ |- |2015 |ਜੁਗਨੂੰ |ਜੁਗਨੂੰ |[[ਹਮ ਟੀਵੀ|ਹਮ ਟੀਵੀ]] |Nominated Hum Award for Best Actress |- |2015 |ਪਾਰਸ |ਐਮਨ |ਜੀਓ ਟੀਵੀ |- |2016 |ਜ਼ਰਾ ਯਾਦ ਕਰ |ਉਜ਼ਮਾ ਇਖਤਿਆਰ |[[ਹਮ ਟੀਵੀ|ਹਮ ਟੀਵੀ]] |- |2017 |ਪਿੰਜਰਾ |ਅਮਤੁਲ ਰਾਫ਼ੀ |ਏ-ਪਲੱਸ ਟੀਵੀ |- |2017 |ਯੇਹ ਰਹਾ ਦਿਲ |ਹਯਾਤ |[[ਹਮ ਟੀਵੀ|ਹਮ ਟੀਵੀ]] |- |2017 |ਡਰ ਸੀ ਜਾਤੀ ਹੈ ਸਿਲਾ |ਸਿਲਾ |[[ਹਮ ਟੀਵੀ|ਹਮ ਟੀਵੀ]] |- |2017 |ਪੁਕਾਰ |ਸਮਰਾ |ਏਆਰਯਾਈ ਡਿਜੀਟਲ |} == ਟੇਲੀਫ਼ਿਲਮ == {| class="wikitable" style="margin-bottom: 10px;" !Year !Title !Role !Channel !Notes |- |2014 |Subah Be Daagh Hai |Ayesha |[[ਹਮ ਟੀਵੀ|Hum TV]] |} == ਹਵਾਲੇ == {{Reflist}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1989]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਔਰਤ ਮਾਡਲਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਟੈਲੀਵਿਜਨ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਰਾਚੀ ਦੀਆਂ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] s88vmr2pocvlubgr870zboawcopmxu3 846369 846368 2026-09-17T16:05:30Z Gaurav Jhammat 7070 /* ਟੈਲੀਵਿਜਨ */ 846369 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = Yumna Zaidi | caption = Yumna Zaidi | birth_date = {{birth date and age|1993|07|30}} | birth_place = [[Lahore]], Pakistan | nationality = [[Pakistani people|Pakistani]] | occupation = Actress | years active = 2012–present | yearsactive = 2012–present }}  ਯਮੁਨਾ ਜ਼ੈਦੀ (ਉਰਦੂ یومنہ زیدی; ਜੁਲਾਈ 30, 1993) ਇੱਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਟੈਲੀਵੀਜ਼ਨ ਅਦਾਕਾਰਾ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਉਰਦੂ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਇੰਡਸਟਰੀ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਕਰੀਅਰ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਛੇ "ਹਮ ਅਵਾਰਡ" ਨਾਮਜ਼ਦਗੀਆਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ। == ਜੀਵਨ == ਜ਼ੈਦੀ, ਦਾ ਜਨਮ ਅਤੇ ਪਾਲਣ-ਪੋਸ਼ਣ ਲਾਹੌਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ, ਟੈਕਸਾਸ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਕਰਾਚੀ-ਲਾਹੌਰ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਜਮੇਂਦਰ ਜ਼ੈਦੀ ਇੱਕ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਆਦਮੀ ਸਨ ਜਿਸ ਦੀ ਜੂਨ 2019 ਵਿੱਚ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ, ਅਤੇ ਮਾਂ ਸ਼ਬਾਨਾ ਨਾਹਿਦ ਜ਼ੈਦੀ ਇੱਕ ਘਰੇਲੂ ਔਰਤ ਹੈ। ਉਹ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪਾਕਪੱਟਨ ਦੇ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਆਰਿਫ਼ ਵਾਲਾ ਦੀ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਇੰਟੀਰਿਅਰ ਡਿਜ਼ਾਇਨਿੰਗ ਵਿੱਚ ਮਾਸਟਰ ਕੀਤੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਰੇਡੀਓ ਜੋਕੀ ਅਤੇ ਹੋਸਟਿੰਗ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਤਜਰਬਾ ਹੈ। == ਕੈਰੀਅਰ == ਉਹ ਅਦਾਕਾਰੀ ਵਿੱਚ ਕਰੀਅਰ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦੀ ਸੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਆਪਣੀ ਵੱਡੀ ਭੈਣ ਦੇ ਦੋਸਤ ਅਫਾਨ ਵਹੀਦ ਦੇ ਜ਼ੋਰ 'ਤੇ, ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ 2007 ਵਿੱਚ 8ਵੀਂ ਜਮਾਤ ਵਿੱਚ ਮੁਹੱਬਤ ਅਬ ਨਈ ਹੋਗੀ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ ਅਫਾਨ ਵਹੀਦ ਦੀ ਭੈਣ ਫੌਜੀਆ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ। ਉਸਨੇ ਏਆਰਵਾਈ ਡਿਜੀਟਲ ਦੇ 2012 ਦੇ ਪਰਿਵਾਰਕ ਡਰਾਮਾ "ਠਕਨ" ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਕ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾ ਕੇ ਆਪਣੀ ਅਦਾਕਾਰੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ "ਖੁਸ਼ੀ ਏਕ ਰੋਗ" ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ। ਫਿਰ ਉਹ ਉਰਦੂ 1 ਦੀ "ਤੇਰੀ ਰਹਿ ਮੇਂ ਰੁਲ ਗਈ" ਵਿੱਚ ਸਾਮੀਆ ਮੁਮਤਾਜ਼ ਅਤੇ ਸਾਮੀ ਖਾਨ ਦੇ ਨਾਲ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀ ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ ਮਰੀਅਮ ਦਾ ਕਿਰਦਾਰ ਨਿਭਾਇਆ। ਜ਼ੈਦੀ ਨੂੰ ਨਾਟਕਾਂ, ਜੀਓ ਟੀ.ਵੀ. ਦੇ "ਮੇਰੀ ਦੁਲਾਰੀ" (2013) ਅਤੇ ਹਮ ਟੀਵੀ ਦੇ "ਉਲੂ ਬਰਾਏ ਫਰੌਕਤਿ ਨਹੀ" (2013) ਵਿੱਚ ਭਾਵਨਾਤਮਕ ਕਿਰਦਾਰਾਂ ਦੇ ਚਿਤਰਣ ਲਈ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਦੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਹਮ ਐਵਾਰਡਜ਼ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਰਵਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਸਹਾਇਕ ਅਦਾਕਾਰਾ ਦੀ ਨਾਮਜ਼ਦਗੀ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ। ਦੁਖਦਾਈ ਰੋਮਾਂਚ ਵਿੱਚ "ਰਿਸ਼ਤੇ ਕੁਛ ਅਧੂਰੇ ਸੇ" (2013) ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਦੁਖੀ ਪਤਨੀ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਖੱਟੀ। ਉਸ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਇਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਅਦਾਕਾਰਾ ਵਜੋਂ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸਰਬੋਤਮ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਲਈ ਨਾਮਜ਼ਦਗੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਈ। ਜ਼ੈਦੀ ਨੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਸੰਨਤਾ ਵਿੱਚ 2013 ਦੀ ਲੜੀ 'ਚ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਅਤੇ ਕਾਜਿਫ ਨਿਸਾਰ ਦੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ "ਕਿੱਸ ਸੇ ਕਹੂੰ" ਵਿੱਚ ਸਜਲ ਅਲੀ ਅਤੇ ਆਘਾ ਅਲੀ ਦੇ ਨਾਲ ਸਹਿਯੋਗੀ ਭੂਮਿਕਾ ਅਦਾ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਨੇ "ਮੌਸਮ" (2014), ਮਦਾਵਾ (2015), ਗੁਜ਼ਾਰਿਸ਼ (2015), ਅਤੇ ਜੁਗਨੂ (2015), ਕਾਂਚ ਕੀ ਗੁੜੀਆ (2015), ਪਾਰਸ (2015) ਅਤੇ ਆਪ ਕੀ ਕਨਿਜ (ਨਾਟਕ) ਵਿੱਚ ਕਈ ਕਿਰਦਾਰਾਂ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕਰਨ ਲਈ ਵਿਸ਼ਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਕੁਝ ਲਈ ਉਸ ਨੂੰ ਕਈ ਸਰਬੋਤਮ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਨਾਮਜ਼ਦਗੀਆਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀਆਂ। 2016 ਵਿੱਚ ਉਹ ਮੋਮੀਨਾ ਦੁਰੈਦ ਦੀ "ਜ਼ਰਾ ਯਾਦ ਕਰ" ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀ ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ ਜ਼ਾਹਿਦ ਅਹਿਮਦ ਅਤੇ ਸਨਾ ਜਾਵੇਦ ਦੇ ਨਾਲ ਉਜ਼ਮਾ ਇਖਤਿਆਰ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕਿਰਦਾਰ ਨਿਭਾਇਆ। == ਹੋਰ ਕਾਰਜ == ਜ਼ੈਦੀ ਮੀਡੀਆ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਰਗਰਮ ਹੈ ਅਤੇ ਅਕਸਰ ਗੱਲਬਾਤ ਸ਼ੋਅ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। 2016 ਵਿੱਚ, ਅਪਰਾਧਕ ਨਾਟਕ ਦੀ ਸੀਰੀਜ਼ "ਉਡਾਰੀ" ਉੱਤੇ ਪਾਬੰਦੀ ਲਗਾਏ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਆਵਾਜ਼ ਉਠਾਈ ਕਿ "ਇਹ ਇੱਕ ਸਮਾਜਿਕ ਕਾਰਨ 'ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਹੈ ਅਤੇ ਸਾਨੂੰ ਅਜਿਹੇ ਨਾਟਕ ਸੀਰੀਅਲਾਂ ਰਾਹੀਂ ਆਪਣੇ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਪੈਦਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।" ਉਸ ਨੇ ਹਮ ਟੀਵੀ ਦੇ ਬ੍ਰਾਈਡਲ ਕੌਚਰ ਵੀਕ ਵਿਖੇ ਡਿਜ਼ਾਈਨਰ ਅਈਸ਼ਾ ਫਰੀਦ ਦੇ ਕਲੈਕਸ਼ਨ ਕ੍ਰਿਸਟਲਲਾਈਨ ਲਈ ਰੈਂਪ ਵਾਕ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਸਾਲ 2017 ਵਿੱਚ ਮਸ਼ਹੂਰ "ਮਜ਼ਾਕ ਰਾਤ" ਕਾਮੇਡੀ ਗੱਲਬਾਤ ਵਿੱਚ ਵੀ ਨਜ਼ਰ ਆਈ। == ਟੈਲੀਵਿਜਨ == {| class="wikitable sortable plainrowheaders" style="margin-bottom: 10px;" ! scope="col" | Year ! scope="col" | Title ! scope="col" | Role ! scope="col" | Channel ! scope="col" | Notes |- |2012 |ਥਕਨ |ਮਹਿਕ |ਏਆਰਯਾਈ ਡਿਜੀਟਲ |- |2012 |ਖੁਸ਼ੀ ਏਕ ਰੋਗ |ਆਬਰੂ |ਏਆਰਯਾਈ ਡਿਜੀਟਲ |- |2012 |ਤੇਰੀ ਰਾਹ ਮੇਂ ਰੁਲ ਗਈ |ਮਰੀਅਮ |ਜੀਓ ਟੀਵੀ |- |2013 |ਮੇਰੀ ਦੁਲਾਰੀ |ਅਬਦਾਰ ਯਵਰ |ਜੀਓ ਟੀਵੀ | |- |2013 |ਦਿਲ ਮੋਹੱਲੇ ਕੀ ਹਵੇਲੀ |ਮੇਹਰੂਨਿਸਾ |ਜੀਓ ਟੀਵੀ |- |2013 |ਉੱਲ ਬਰਾਏ ਫਰੋਖਤ ਨਾਹੀਂ |ਆਸੀਆ ਯਾਕੂਬ |[[ਹਮ ਟੀਵੀ|ਹਮ ਟੀਵੀ]] |ਸਰਵੋਤਮ ਸਹਾਇਕ ਅਦਾਕਾਰਾ ਵਜੋਂ ਹਮ ਅਵਾਰਡ ਲਈ ਨਾਮਜ਼ਦ |- |2013 |ਰਿਸ਼ਤੇ ਕੁਛ ਅਧੂਰੇ ਸੇ |ਕਿਰਨ |[[ਹਮ ਟੀਵੀ|ਹਮ ਟੀਵੀ]] |ਸਰਬੋਤਮ ਅਦਾਕਾਰਾ ਵਜੋਂ ਹਮ ਅਵਾਰਡ ਲਈ ਨਾਮਜ਼ਦ |- |2014 |ਕਿਸ ਸੇ ਕਹੂੰ |ਸਲਮਾ |ਪੀਟੀਵੀ ਹੋਮ |- |2014 |ਮੌਸਮ |ਸ਼ਾਜ਼ੀਆ |[[ਹਮ ਟੀਵੀ|ਹਮ ਟੀਵੀ]] |- |2015 |ਮੜਵਾ |ਐਮਨ |ਹਮ ਸਿਤਾਰੇ |- |2015 |ਕਾਂਚ ਕੀ ਗੁੜੀਆ |ਮਨਲ |ਜੀਓ ਟੀਵੀ |- |2015 |ਗੁਜ਼ਾਰਿਸ਼ |ਜ਼ਾਰਾ ਆਲਮ |ਏਆਰਯਾਈ ਡਿਜੀਟਲ |- |2015 |ਆਪ ਕੀ ਕਨੀਜ਼ |ਕਨੀਜ਼ ਫ਼ਾਤਿਮਾ |ਜੀਓ ਟੀਵੀ |- |2015 |ਜੁਗਨੂੰ |ਜੁਗਨੂੰ |[[ਹਮ ਟੀਵੀ|ਹਮ ਟੀਵੀ]] |ਸਰਬੋਤਮ ਅਦਾਕਾਰਾ ਵਜੋਂ ਹਮ ਅਵਾਰਡ ਲਈ ਨਾਮਜ਼ਦ |- |2015 |ਪਾਰਸ |ਐਮਨ |ਜੀਓ ਟੀਵੀ |- |2016 |ਜ਼ਰਾ ਯਾਦ ਕਰ |ਉਜ਼ਮਾ ਇਖਤਿਆਰ |[[ਹਮ ਟੀਵੀ|ਹਮ ਟੀਵੀ]] |- |2017 |ਪਿੰਜਰਾ |ਅਮਤੁਲ ਰਾਫ਼ੀ |ਏ-ਪਲੱਸ ਟੀਵੀ |- |2017 |ਯੇਹ ਰਹਾ ਦਿਲ |ਹਯਾਤ |[[ਹਮ ਟੀਵੀ|ਹਮ ਟੀਵੀ]] |- |2017 |ਡਰ ਸੀ ਜਾਤੀ ਹੈ ਸਿਲਾ |ਸਿਲਾ |[[ਹਮ ਟੀਵੀ|ਹਮ ਟੀਵੀ]] |- |2017 |ਪੁਕਾਰ |ਸਮਰਾ |ਏਆਰਯਾਈ ਡਿਜੀਟਲ |} == ਟੇਲੀਫ਼ਿਲਮ == {| class="wikitable" style="margin-bottom: 10px;" !Year !Title !Role !Channel !Notes |- |2014 |Subah Be Daagh Hai |Ayesha |[[ਹਮ ਟੀਵੀ|Hum TV]] |} == ਹਵਾਲੇ == {{Reflist}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1989]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਔਰਤ ਮਾਡਲਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਟੈਲੀਵਿਜਨ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਰਾਚੀ ਦੀਆਂ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] nopv4rlyj5vk8qepa7ybyqildmvve85 0 105556 846360 818303 2026-09-17T15:20:03Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 846360 wikitext text/x-wiki 1888 ਵਿੱਚ ਲੰਡਨ ਦੇ ਵ੍ਹਾਈਟਚੇਪਲ ਜਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਗਰੀਬ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਇਹ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਕਿ ਇੱਕ ਅਣਪਛਾਤੇ ਸੀਰੀਅਲ ਕਿਲਰ '''ਜੈਕ ਦਾ ਰਿਪਰ''' ਬਹੁਤ ਮਸ਼ਹੂਰ ਨਾਮ ਹੈ। ਫੌਜਦਾਰੀ ਕੇਸ ਦੀਆਂ ਫਾਈਲਾਂ ਅਤੇ ਸਮਕਾਲੀ ਪੱਤਰਕਾਰੀ ਖਾਤਿਆਂ ਦੋਨਾਂ ਵਿੱਚ, ਕਾਤਲ ਨੂੰ '''ਵਾਇਟਚੇਪਲ ਕਾਤਿਲ''' ਅਤੇ '''ਲੈਦਰ ਅਪਰੋਂਨ''' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੈਕ ਦੇ ਹਮਲੇ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਔਰਤਾਂ ਤੇ ਵੇਸਵਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਲੰਡਨ ਦੇ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਦੀਆਂ ਝੁੱਗੀ-ਝੌਂਪੜੀਆਂ ਵਿਚ ਰਹਿ ਕੇ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਸਨ ਜਿਨਾ ਦੇ ਪੇਟ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਕੱਟੇ ਜਾਂ ਗਲੇ ਕੱਟੇ ਗਏ। ਘੱਟ ਤੋਂ ਘੱਟ ਤਿੰਨ ਪੀੜਤਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਅੰਗਾਂ ਨੂੰ ਹਟਾਉਣ ਦੀ ਤਜਵੀਜ਼ਾਂ ਕਾਰਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਾਤਲ ਕੋਲ ਕੁਝ ਸਰੀਰਿਕ ਜਾਂ ਸਰਜੀਕਲ ਗਿਆਨ ਸੀ। ਅਫਵਾਹਾਂ ਹਨ ਕਿ ਸਤੰਬਰ ਅਤੇ ਅਕਤੂਬਰ 1888 ਵਿਚ ਹੱਤਿਆ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਅਤੇ ਮੀਡੀਆ ਦੁਕਾਨਾਂ ਅਤੇ ਸਕੌਟਲੈਂਡ ਯਾਰਡ ਨੇ ਚਿੱਠੀਆਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀਆਂ ਸਨ, ਜੋ ਇਕ ਲੇਖਕ ਜਾਂ ਲੇਖਕ ਨੇ ਕਤਲੇਆਮ ਲਈ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ ਸਨ। ਨਾਮ "ਜੈਕ ਦ ਰਿਪਰ" ਦਾ ਨਾਂ ਮੀਡੀਆ ਵਿਚ ਖੂਨੀ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖੇ ਗਏ ਇਕ ਪੱਤਰ ਵਿਚ ਹੋਇਆ ਸੀ ਜੋ ਮੀਡੀਆ ਵਿਚ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਪੱਤਰ ਨੂੰ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪੱਤਰਕਾਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਕਹਾਣੀ ਵਿਚ ਦਿਲਚਸਪੀ ਵਧਾਉਣ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਅਖ਼ਬਾਰਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਸਾਰਣ ਵਿਚ ਵਾਧਾ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਵਿਚ ਲਿਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਵਾਈਟਚੈਪਲ ਵਿਜੀਲੈਂਸ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਜਾਰਜ ਲੁਸਕ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ "ਨਰਕ ਤੋਂ" ਪੱਤਰ ਇੱਕ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਮਨੁੱਖੀ ਗੁਰਦੇ ਦੇ ਅੱਧੇ ਨਾਲ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਇੱਕ ਪੀੜਤ ਦੁਆਰਾ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਜਨਤਾ "ਜੈਕ ਦ ਰਿਪਰ" ਵਜੋਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਇੱਕ ਸੀਰੀਅਲ ਕਿਲਰ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕਰਨ ਲਈ ਵੱਧਦੀ ਗਈ, ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕਤਲ ਦੇ ਵਿਲੱਖਣ ਵਹਿਸ਼ੀ ਸੁਭਾਅ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦੇ ਮੀਡੀਆ ਇਲਾਜ ਦੇ ਕਾਰਨ। ਰਿੱਪਰ ਉੱਤੇ ਵਿਆਪਕ ਅਖ਼ਬਾਰਾਂ ਦੀ ਕਵਰੇਜ ਵਿਆਪਕ ਅਤੇ ਸਥਾਈ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਹਸਤੀ, ਅਤੇ ਦੰਤਕਥਾ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਹੋ ਗਈ। ਵ੍ਹਾਈਟਚੈਪਲ ਵਿਚ 1891 ਤਕ ਦੀਆਂ ਗਿਆਰਾਂ ਕਠੋਰ ਹੱਤਿਆਵਾਂ ਦੀ ਇਕ ਲੜੀ ਵਿਚ ਪੁਲਿਸ ਦੀ ਜਾਂਚ 18 ਦਸੰਬਰ ਦੇ ਸਾਰੇ ਕਤਲਾਂ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਰੂਪ ਨਾਲ 1888 ਦੇ ਕਤਲਾਂ ਨਾਲ ਜੋੜਨ ਵਿਚ ਅਸਮਰੱਥ ਸੀ। ਪੰਜ ਪੀੜਤ-ਮੈਰੀ ਐਨ ਨਿਕੋਲਸ, ਐਨੀ ਚੈਪਮੈਨ, ਐਲਿਜ਼ਾਬੈਥ ਸਲਾਈਡ, ਕੈਥਰੀਨ ਐਡਵੋਸ ਅਤੇ ਮੈਰੀ ਜੇਨ ਕੈਲੀ- ਨੂੰ "ਕੈਨੋਨੀਕਲ ਪੰਜ" ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ 31 ਅਗਸਤ ਅਤੇ 9 ਨਵੰਬਰ 1888 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਹਤਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਅਕਸਰ ਜੋੜਨ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸੰਭਾਵਨਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹਤਿਆਵਾਂ ਕਦੇ ਹੱਲ ਨਹੀਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਲੋਕ ਅਸਲੀ ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਖੋਜਾਂ, ਲੋਕ-ਕਥਾ ਅਤੇ ਸੂਤਰਹੀਣ ਇਤਿਹਾਸ ਦਾ ਸੁਮੇਲ ਬਣ ਗਏ। ਰਿੱਪਰ ਦੇ ਕੇਸਾਂ ਦੇ ਅਧਿਐਨ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਨ ਲਈ ਸ਼ਬਦ "ਰੇਪਰਲੋਜੀ" ਵਰਤਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਹੁਣ ਰਿਪਰ ਦੀ ਪਹਿਚਾਣ ਬਾਰੇ ਇੱਕ ਸੌ ਤੋਂ ਵੱਧ ਅਨੁਮਾਨ ਹਨ, ਅਤੇ ਕਤਲਾਂ ਨੇ ਗਲਪ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਕਾਰਜਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ। == ਕਤਲ == [[ਤਸਵੀਰ:Whitechapel_Spitalfields_7_murders.JPG|alt=Victorian map of London marked with seven dots within a few streets of each other|left|thumb|300x300px|ਵ੍ਹਾਈਟਚੇਪਲ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਸੱਤ ਕਤਲ ਦੀਆਂ ਸਾਈਟਾਂ - ਓਸਬੋਰਨ ਸਟਰੀਟ (ਸੈਂਟਰ ਸੱਜੇ), ਜੌਰਜ ਯਾਰਡ (ਸੈਂਟਰ ਖੱਬੇ), ਹਾਨਬਰੀ ਸਟਰੀਟ (ਸਿਖਰ), ਬੁਕਸ ਰੋ (ਦੂਰ ਸੱਜੇ), ਬਰਨਰ ਸਟਰੀਟ (ਹੇਠਾਂ ਸੱਜੇ), ਮੀਟਰ ਸਕੇਅਰ (ਹੇਠਾਂ ਖੱਬੇ), ਅਤੇ ਡੋਰਸੈਟ ਸਟ੍ਰੀਟ (ਵਿਚਕਾਰਲਾ ਖੱਬੇ)<br /> ]] ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਪੂਰਬੀ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿਚ ਔਰਤਾਂ 'ਤੇ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਹਮਲਿਆਂ' ਚ ਇਕੋ ਵਿਅਕਤੀ ਨੇ ਕਿੰਨੇ ਪੀੜਤਾਂ ਦੇ ਮਾਰੇ ਜਾਣ '3 ਅਪ੍ਰੈਲ ਤੋਂ ਫੈਲਣ ਵਾਲੀ 11 ਵੱਖਰੀਆਂ ਹੱਤਿਆਵਾਂ 1888 ਤੋਂ 13 ਫਰਵਰੀ 1891 ਨੂੰ ਲੰਡਨ ਮੈਟਰੋਪੋਲੀਟਨ ਪੁਲਿਸ ਸਰਵਿਸ ਦੀ ਜਾਂਚ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ "ਗੋਆ ਦੇ ਸ਼ਾਹੀ ਕਤਲ" ਵਜੋਂ ਪੁਲਿਸ ਡੌਕੈਟ ਵਿਚ ਸਮੂਹਿਕ ਤੌਰ ਤੇ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਓਪੀਨੀਅਨ ਇਹੋ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ ਕਿ ਕੀ ਇਹ ਕਤਲ ਇੱਕੋ ਦੋਸ਼ੀ ਨਾਲ ਜੋੜੇ ਜਾਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ, ਲੇਕਿਨ ਪੰਜਾਂ ਵ੍ਹਿਟਚੇਪਲ ਕਤਲਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਪੰਜ "ਕੈਨੋਨੀਕਲ ਪੰਜ" ਵਜੋਂ ਜਾਣੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜੈਕ ਰਿਪੀਟਰ ਦਾ ਕੰਮ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਬਹੁਤੇ ਮਾਹਰ ਰਿਪਰ ਦੇ ਕਾਰਜਕ੍ਰਮ ਦੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਡੂੰਘੇ ਗਲ਼ੇ ਦੇ ਸਲੇਸ, ਪੇਟ ਅਤੇ ਜਣਨ-ਖੇਤਰ ਦੇ ਵਿੰਗੇਪਣ, ਅੰਦਰੂਨੀ ਅੰਗਾਂ ਨੂੰ ਕੱਢਣਾ, ਅਤੇ ਪ੍ਰਗਤੀਸ਼ੀਲ ਚਿਹਰੇ ਦੇ ਮਿਊਟੇਲਾਂ ਵੱਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਵਾਈਟਚੇਪਲ ਵਿਚ ਪਹਿਲੇ ਦੋ ਕੇਸਾਂ ਦੀ ਫਾਈਲ, ਐਮਾ ਐਲਲਿਜ਼ਬੈਥ ਸਮਿਥ ਅਤੇ ਮਾਰਥਾ ਤਬਰਾਮ ਦੀਆਂ ਕਾਪੀਆਂ, ਜੋ ਕਿ ਕੈਨਾਓਨੀ ਪੰਜ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਨਹੀਂ ਹਨ। 3 ਅਪ੍ਰੈਲ 1988 ਨੂੰ, ਓਸਬਰਨ ਸਟ੍ਰੀਟ, ਵ੍ਹਾਈਟਚੇਪਲ ਵਿੱਚ ਸਮਿਥ ਨੂੰ ਲੁੱਟ ਲਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਜਿਨਸੀ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇੱਕ ਤਿਖੀ ਆਬਜੈਕਟ ਉਸਦੀ ਯੋਨੀ ਵਿੱਚ ਪਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਉਸ ਨੇ ਪੈਰੀਟੋਨਿਟਿਸ ਵਿਕਸਤ ਹੋ ਗਈ ਅਤੇ ਅਗਲੇ ਦਿਨ ਲੰਡਨ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿਚ ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ। ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਸ 'ਤੇ ਦੋ ਜਾਂ ਤਿੰਨ ਬੰਦਿਆਂ ਨੇ ਹਮਲਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਜਿਸ' ਚੋਂ ਇਕ ਨੌਜਵਾਨ ਦੀ ਉਮਰ ਸੀ। ਹਮਲੇ ਪ੍ਰੈਸ ਦੁਆਰਾ ਪਿੱਛੋਂ ਕਤਲ ਦੇ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਲੇਕਿਨ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਲੇਖਕ ਰਿੱਪਰ ਕੇਸ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਤ ਕਿਸੇ ਵੀ ਗੈਂਗ ਹਿੰਸਾ ਨੂੰ ਇਸਦੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੇ।<ref>Begg, ''Jack the Ripper: The Definitive History'', pp. 27–28; Evans and Rumbelow, pp. 47–50; Evans and Skinner, ''The Ultimate Jack the Ripper Sourcebook'', pp. 4–7</ref><ref>Begg, ''Jack the Ripper: The Definitive History'', p. 28; Evans and Skinner, ''The Ultimate Jack the Ripper Sourcebook'', pp. 4–7</ref><ref>e.g. ''[//en.wikipedia.org/wiki/The_Star_(London) The Star]'', {{Nowrap|8 September}} 1888, quoted in Begg, ''Jack the Ripper: The Definitive History'', pp. 155–156 and Cook, p. 62</ref> 7 ਅਗਸਤ 1888 ਵਿਚ ਤਬਰਾਮ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ; ਉਸ ਦੇ 39 ਜ਼ਖ਼ਮੀ ਜ਼ਖਮ ਹੋਏ ਸਨ ਕਤਲ ਦੀ ਬੇਰਹਿਮੀ, ਸਪੱਸ਼ਟ ਮੰਤਵ ਦੀ ਘਾਟ, ਅਤੇ ਸਥਾਨ ਦੀ ਨੇੜਤਾ (ਜਾਰਜ ਯਾਰਡ, ਵ੍ਹੀਟਚੈਪਲ) ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਰਿਪੀਟਰ ਹੱਤਿਆ ਦੀ ਤਾਰੀਖ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲਿੰਕ ਕਰਨ ਲਈ ਪੁਲਿਸ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ। ਹਮਲੇ ਵਿੱਚ ਕੈਨੋਨੀਕਲ ਹੱਤਿਆਵਾਂ ਤੋਂ ਵੱਖ ਹੈ ਕਿ ਗੈਬਰ ਤੇ ਪੇਟ 'ਤੇ ਘਟਾਏ ਜਾਣ ਦੀ ਬਜਾਏ ਤਬਰਾਮ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਮਾਹਰ ਇਸ ਨੂੰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਕਤਲ ਕਰਕੇ ਨਹੀਂ ਜੋੜਦੇ ਕਿਉਂਕਿ ਜ਼ਖ਼ਮ ਦੇ ਪੈਟਰਨ ਵਿੱਚ ਅੰਤਰ ਹੈ।<ref>Evans and Rumbelow, pp. 51–55</ref><ref>Evans and Rumbelow, pp. 51–55; Marriott, Trevor, p. 13</ref> == ਨੋਟਸ == {{Reflist|30em}} == ਹਵਾਲੇ == == ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ == * {{Commons category inline|Jack the Ripper}} * [http://www.nationalarchives.gov.uk/museum/item.asp?item_id=39 The National Archives]: images and transcripts of letters claiming to be from Jack the Ripper. * [http://www.britannica.com/EBchecked/topic/298729/Jack-the-Ripper Article on Jack the Ripper] at the ''[[ਇਨਸਾਈਕਲੋਪੀਡੀਆ ਬ੍ਰਿਟੈਨਿਕਾ|Encyclopædia Britannica]]'' * [http://www.casebook.org Casebook: Jack the Ripper] * [http://www.JTRForums.com Jack The Ripper Forums] * Rossmo, D. K., [http://www.txstate.edu/gii/jacktheripper.html "Jack the Ripper"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110927013454/http://www.txstate.edu/gii/jacktheripper.html |date=2011-09-27 }}, Center for Geospatial Intelligence and Investigation, Texas State University. * [http://www.jack-the-ripper.org/ Jack the Ripper 1888] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110903154502/http://www.jack-the-ripper.org/ |date=2011-09-03 }}: examines the history of the murders and puts them into the social context of the era. * [http://vault.fbi.gov/Jack%20the%20Ripper FBI file on Jack the Ripper], a 1988 centennial investigation of the case [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜੈਕ ਦਾ ਰਿਪਰ]] 4iqm71ajnhn4e4vvz1oa5fcc6qn09ac 0 106883 846346 577501 2026-09-17T12:16:35Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 846346 wikitext text/x-wiki [[ਤਸਵੀਰ:Gauri_Ma.jpg|thumb|280x280px|ਸੰਨਿਆਸਨੀ ਗੌਰੀ ਮਾਂ, ਰਾਮਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੀ ਇੱਕ ਮੱਠਵਾਦੀ ਚੇਲਾ,<ref>{{Cite web |url=http://www.motherstrust.org/2010GauriMaPujaWeb/ |title=ਪੁਰਾਲੇਖ ਕੀਤੀ ਕਾਪੀ |access-date=2018-05-17 |archive-date=2018-05-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180519234551/http://www.motherstrust.org/2010GauriMaPujaWeb/ |dead-url=yes }}</ref> 1900]] '''ਗੌਰੀ ਮਾਂ''' (ਫਰਵਰੀ 1857 – 1 ਮਾਰਚ 1938), ਜਨਮ ਬਤੌਰ '''ਮ੍ਰਿਡਨੀ '''ਹੋਇਆ,<ref name="Swami Mumukshananda 1997">Swami Mumukshananda (1997), Great Women of।ndia, Published by Advaita Ashrama, {{ISBN|81-85301-30-1}}</ref><ref name="belurmath.org">https://belurmath.org/gauri-ma/</ref> [[ਰਾਮਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਪਰਮਹੰਸ|ਰਾਮਕ੍ਰਿਸ਼ਨ]] ਦੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਭਾਰਤੀ ਚੇਲੀ ਹੈ<ref>https://www.amazon.com/Gauri-monastic-disciple-Sri-Ramakrishna/dp/B0006F62C4</ref>, ਇੱਕ ਸੰਨਿਆਸਨੀ<ref>http://www.oxfordscholarship.com/view/10.1093/acprof:oso/9780195145380.001.0001/acprof-9780195145380-chapter-3</ref> ਸਾਰਦਾ ਦੇਵੀ ਦੀ ਸਾਥੀ ਅਤੇ [[ਕੋਲਕਾਤਾ]] ਦੇ ਸਾਰਦੇਸਵਰੀ ਆਸ਼ਰਮ ਦੀ ਸੰਸਥਾਪਕ ਸੀ।<ref name="belurmath.org"/><ref>Sri Sarada Devi – The Great Wonder (1984), published by Advaita Ashrama, Calcutta, {{ISBN|81-85301-57-3}}</ref><ref>https://books.google.co.in/books?id=c25pFbnQc18C&pg=PA72&lpg=PA72&dq=Gauri+Ma&source=bl&ots=xnunri99BR&sig=z1ZYz7b4y8AtpDAXKE3fWKV3A78&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwijufzxoYzbAhWNfysKHYQ0D6Y4ChDoAQhdMAg#v=onepage&q=Gauri%20Ma&f=false</ref><ref name="santanadharma.wikia.com">http://santanadharma.wikia.com/wiki/Gauri_Ma</ref><ref name="santanadharma.wikia.com"/> ਜਦੋਂ ਗੌਰੀ ਮਾਂ ਦੱਖਣੀਨੇਸਵਰ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਰਹੀ ਸੀ, ਸ਼੍ਰੀ ਰਾਮਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਸੰਨਿਆਸ ਦਾ ਗਊਰ ਚੋਗਾ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਉਸ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਰਸਮਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕੀਤੇ ਗਏ। ਸ੍ਰੀ ਰਾਮਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੇ ਖੁਦ ਹੋਮ ਫਾਇਰ ਵਿੱਚ ਬਿਲਵ ਪੱਤਾ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਗੌਰੀ ਮਾਂ ਨੇ ਸੰਨਿਆਸੀ ਦੇ ਬਸਤਰ ਨੂੰ ਬਾਹਰੀ ਚਿੰਨ੍ਹ ਦੇ ਤੌਰ ਉੱਪਰ ਪਹਿਨਿਆ ਸੀ, ਪਰ ਉਸਨੇ ਇਸਦੀ ਕੋਈ ਰਸਮੀ ਪ੍ਰਵਾਨਗੀ ਨਹੀਂ ਲਈ ਸੀ। ਇਸ ਰਸਮ ਦੇ ਬਾਅਦ, ਰਾਮਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਇੱਕ ਨਵ ਨਾਮ ਗੁਰਿਆਨੰਦ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।<ref name="sribhavatariniashrama.org">http://sribhavatariniashrama.org/?page_id=200</ref> ਸ਼੍ਰੀ ਰਾਮਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਆਮ ਤੌਰ ' ਤੇ ਉਸਨੂੰ ਗੌਰੀ ਜਾਂ ਗੌਰੀਦਾਸੀ ਕਹਿੰਦੇ ਸਨ, ਅਤੇ ਕੁਝ ਲੋਕ ਉਸਨੂੰ ਗੁਰਮਾਂ ਕਹਿੰਦੇ ਸਨ।<ref name="sribhavatariniashrama.org"/> ਪਰ ਗੌਰੀ ਮਾਂ ਉਸਦਾ ਉਹ ਨਾਂ ਸੀ ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਸਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ ਉੱਪਰ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।<ref>Sannyasini Gauri Mata Puri Devi, A Monastic Disciple of Sri Ramakrishna (1995,2007), By Swami Shivatatvananda, Published by Mothers Trust Mothers Place, Ganges, Michigan, {{ISBN|978-1-4257-3539-5}}</ref> == ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜੀਵਨ == ਗੌਰੀ ਮਾਂ ਦਾ ਜਨਮ ਸਿਬਪੁਰ, ਹੋਵਰਾਹ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ।<ref name="sribhavatariniashrama.org"/> ਇੱਕ ਬੱਚੇ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੀ ਉਹ ਹਿੰਦੂ ਰੂਹਾਨੀਅਤ ਲਈ ਇੱਕ ਮਜ਼ਬੂਤ ਰੁਝਾਨ ਸੀ। ਤੇਰ੍ਹਾਂ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ, ਗੌਰੀ ਮਾਂ ਨੇ ਵਿਆਹ ਬਾਰੇ ਆਪਣੀ ਨਾ-ਪਸੰਦਗੀ ਵਿਕਸਤ ਹੋਈ, ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, "ਮੈਂ ਉਸ ਦੂਲ੍ਹੇ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਾਂਗੀ ਜੋ ਅਮਰ ਹੋਵੇ,"<ref name="belurmath.org"/> ਜਿਸਦਾ ਮਤਲਬ ਉਸਦੀ ਇੱਛਾ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾਉਣ ਦੀ ਸੀ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਸੀ।<ref name="Swami Mumukshananda 1997"/> <ref>{{Cite web |url=https://www.vivekananda.net/BooksOnSwami/GauriMa/4.html |title=ਪੁਰਾਲੇਖ ਕੀਤੀ ਕਾਪੀ |access-date=2018-05-17 |archive-date=2017-12-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171225060128/http://www.vivekananda.net/BooksOnSwami/GauriMa/4.html |url-status=dead }}</ref> ਜਦੋਂ ਗੌਰੀ ਮਾਂ ਜਵਾਨ ਸੀ ਉਸਨੂੰ ਇੱਕ ਸੰਨਿਆਸਨੀ ਨੇ ਸ੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੀ ਇੱਕ ਪੱਥਰ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਦਿੱਤੀ। ਯੋਗਿਨੀ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਕਿਹਾ, "ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਇਹ ਤਸਵੀਰ ਮੇਰੇ ਸਾਰੇ ਵਿੱਚ ਹੈ ਅਤੇ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਊਰਜਾ ਨਾਲ ਜੀਵਿਤ ਹਾਂ। ਉਹ ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਇਸਨੂੰ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸੌਂਪ ਰਹੀ ਹਾਂ। ਮੇਰੇ ਬੱਚੇ, ਇਸਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੋ। ਇਹ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਚੰਗਾ ਹੋਵੇਗਾ।"<ref>Durga Puri Devi (1955), Gauri-ma, Published by Saradeswari Ashram, Calcutta</ref> ਗੌਰੀ ਮਾਂ ਨੇ ਇਹ ਤੌਹਫਾ ਮਨਜ਼ੂਰ ਕਰ ਲਿਆ ਅਤੇ [[ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ|ਸ੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ]] ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਪਤੀ ਮੰਨ ਲਿਆ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਸਾਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਉਸ ਪੱਥਰ ਦੀ ਮੂਰਤ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਪੂਰੇ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਉਸਦੀ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ। ਗੌਰੀ ਮਾਂ ਨੇ ਘੋਮਾ ਵਿੱਚ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੀ ਰਾਮਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਤੋਂ ਅੰਮ੍ਰਿਤਪਾਨ ਕੀਤਾ ਸੀ।<ref>Swami Chetanananda (1989), They Lived With God, Published by the Vedanta Society of St. Louis, {{ISBN|0-916356-61-2}}</ref> == ਸਾਰਦੇਸਵਰੀ ਆਸ਼ਰਮ [http://saradeswariashram.org/] == 1895 ਵਿੱਚ, ਸਾਰਦੇਸਵਰੀ ਆਸ਼ਰਮ<ref>http://saradeswariashram.org/</ref> ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੋਲਕਾਤਾ ਵਿੱਚ ਗੌਰੀ ਮਾਂ ਨੇ ਕੀਤੀ।<ref name="santanadharma.wikia.com"/><ref>{{Cite web |url=https://www.vivekananda.net/BooksOnSwami/GauriMa/13.html |title=ਪੁਰਾਲੇਖ ਕੀਤੀ ਕਾਪੀ |access-date=2018-05-17 |archive-date=2017-12-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171225055751/http://www.vivekananda.net/BooksOnSwami/GauriMa/13.html |url-status=dead }}</ref> ਇਸ ਵਿੱਚ ਅਣਵਿਆਹੇ, ਵਿਆਹੇ ਅਤੇ ਵਿਧਵਾ ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਰਿਹਾਇਸ਼, ਬੋਰਡ ਅਤੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ ਮੁਫ਼ਤ ਸਨ। ਪਿੰਡ ਦੀਆਂ ਕੁੜੀਆਂ ਦੁਪਹਿਰ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਉਂਦੀਆਂ ਸਨ। [[ਅਮਰੀਕਾ]] ਦੀ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਫੇਰੀ ਤੋਂ ਪਰਤਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸਵਾਮੀ ਵਿਵੇਕਾਨੰਦ ਨੇ ਆਸ਼ਰਮ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਗੌਰੀ ਮਾਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, "ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਬਾਰੇ ਪੱਛਮੀ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਉੱਥੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਲੈਕੇ ਜਾਂਵਾਂਗੇ ਅਤੇ ਦਿਖਾਵਾਂਗੇ ਕਿ ਭਾਰਤ ਵੀ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਪੈਦਾ ਕਰ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।"<ref name="santanadharma.wikia.com"/><ref>Gauri-Mata, Published by the Saradeswari Ashram, Calcutta</ref><ref name="theylivedwithgod.info">http://theylivedwithgod.info/gaurima/205_sri_saradeshwari_ashram.htm</ref> == ਸਿੱਖਿਆਤਮਕ ਵਿਚਾਰ == ਸਿੱਖਿਆ, ਗੌਰੀ ਮਾਂ ਦੁਆਰਾ, ਇੱਕ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫ਼ਰਜ਼ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਸਿਖਾਇਆ ਕਿ ਜੇ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਸਿਖਲਾਈ ਦੀ ਅਣਦੇਖੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਤਾਂ ਸਾਰੀ ਕੌਮ ਨੂੰ ਝੱਲਣਾ ਪਵੇਗਾ। ਇੱਕ ਮਾਂ ਦੀ ਵਿਦਵਤਾ, ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰਨ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਪਾਲਣ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਸਾਰਦੇਸਵਰੀ ਆਸ਼ਰਮ ਨੇ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਨੂੰ ਅਪਣਾਇਆ ਜੋ ਕਿ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਪੁਨਰਜਨਮ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਲੜਿਆ।<ref name="theylivedwithgod.info"/> == ਹਵਾਲੇ == {{Reflist}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1938]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਲੇਖਿਕਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਨਾਰੀਵਾਦ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਨਾਰੀ ਕਾਰਕੁਨ]] d4jtckf296ku37wgd1dp9qajmxpyjzn 0 108116 846448 618869 2026-09-18T09:22:53Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 846448 wikitext text/x-wiki {{Infobox basketball biography | name = ਬ੍ਰੈਂਡਨ ਰਾਏ | image = Brandon Roy Wizards.jpg | image_size = 200px | caption = 2008 ਵਿੱਚ ਬ੍ਰੈਂਡਨ ਰਾਏ | position = | height_ft = 6 | height_in = 6 | weight_lb = 211<!-- nba.com --> | league = | team = | birth_date = {{birth date and age|1984|7|23}} | birth_place = ਸਿਆਟਲ, ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ | nationality = ਅਮਰੀਕੀ | high_school = ਗਾਰਫੀਲਡ ਹਾਈ ਸਕੂਲ | college = ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ (2002–2006) | draft_year = 2006 | draft_round = 1 | draft_pick = 6 | draft_team = ਮਿਨੀਸੋਟਾ ਟਿੰਬਰਵੋਲਵਜ਼ | career_start = 2006–2011, 2012 | career_end = 2013 | career_position = ਸ਼ੂਟਿੰਗ ਗਾਰਡ | career_number = 7, 3 | coach_start = 2016 | years1 = {{nbay|2006|start}}–{{nbay|2010|end}} | team1 = ਪੋਰਟਲੈਂਡ ਟ੍ਰਾਈਲ ਬਲੇਜ਼ਰਜ਼ | years2 = {{nbay|2012|full=y}} | team2 = ਮਿਨੀਸੋਟਾ ਟਿੰਬਰਵੋਲਵਜ਼ | cteam1 = ਨਾਥਨ ਹੇਲ ਹਾਈ ਸਕੂਲ | cyears1 = 2016–2017 | cteam2 = ਗਾਰਫੀਲਡ ਹਾਈ ਸਕੂਲ | cyears2 = 2017–ਵਰਤਮਾਨ | highlights = | bbr = roybr01 }} '''ਬ੍ਰੈਂਡਨ ਡਾਵੇਨ ਰਾਏ''' (ਜਨਮ 23 ਜੁਲਾਈ 1984)<ref name="reference">{{cite web |url=https://www.basketball-reference.com/players/r/roybr01.html |title=Brandon Roy Statistics |publisher=Basketball References |accessdate=November 8, 2008 |archive-date=ਅਕਤੂਬਰ 22, 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081022132230/http://www.basketball-reference.com/players/r/roybr01.html |dead-url=yes }}</ref> ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ [[ਬਾਸਕਟਬਾਲ]] ਕੋਚ ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਕ ਸਾਬਕਾ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਬਾਸਕਟਬਾਲ ਖਿਡਾਰੀ ਹੈ ਜੋ ਪੋਰਟਲੈਂਡ ਟ੍ਰਾਈਲ ਬਲੇਜ਼ਰਜ਼ ਅਤੇ ਮਿਨੇਸੋਟਾ ਟਿਮਬਰਵੋਲਵਜ਼ ਲਈ ਨੈਸ਼ਨਲ ਬਾਸਕਟਬਾਲ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ (ਐਨ.ਬੀ.ਏ.) ਵਿੱਚ ਖੇਡਿਆ। ਉਹ 2006 ਐਨਬੀਏ ਡਰਾਫਟ ਵਿੱਚ ਛੇਵੇਂ ਨੰਬਰ ਤੇ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜੋ ਚਾਰ ਸਾਲ ਪੂਰੇ ਕਰ ਕੇ ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ ਹੁਸੀਆਂ ਲਈ ਖੇਡ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਸਦਾ ਉਪਨਾਮ "ਬੀ-ਰੌਏ" ਸੀ, ਪਰ ਟ੍ਰਿਲ ਬਲਜ਼ਰਜ਼ ਦੇ ਉਦਘਾਟਨ ਬ੍ਰਾਇਨ ਵਹੀਲਰ ਦੁਆਰਾ ਉਸ ਨੂੰ "ਦਿ ਨੈਚਰਲ" ਵੀ ਕਿਹਾ ਗਿਆ।<ref name="broy7">{{cite web|url=http://www.broy7.com/roy/about |title=Brandon Roy |accessdate=December 3, 2008 |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090117114350/http://www.broy7.com/roy/about/ |archivedate=January 17, 2009 |df= }}</ref><ref name="wheeler-nickname">{{cite web |url=http://www.nba.com/features/wheeler_070209.html |title=Broadcaster of the Week: Brian Wheeler, Trail Blazers |publisher=NBA.com}}</ref><ref name=espnretire>{{cite web|url=http://espn.go.com/nba/story/_/id/7335092/brandon-roy-portland-trail-blazers-retire-due-knees-sources-say|title=Blazers' Brandon Roy to retire|publisher=[[ESPN.com]]|date=December 10, 2011|accessdate=December 12, 2011}}</ref><ref name=meagherretire>{{cite news|url=http://www.oregonlive.com/blazers/index.ssf/2011/12/trail_blazers_brandon_roy_issu.html|title=Trail Blazers: Brandon Roy issues statement on his retirement: 'It was a great ride'|date=December 10, 2011|last=Meagher|first=Sean|newspaper=The Oregonian|accessdate=December 12, 2011}}</ref><ref name="USA Today">{{cite news |url=http://content.usatoday.com/communities/gameon/post/2012/06/brandon-roy-targeting-nba-return-next-season/1#.T_CiFo4qP-l|title=Brandon Roy |accessdate=July 1, 2012 | work=USA Today |date=June 16, 2012}}</ref> [[ਸੀਐਟਲ]] ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ, ਰਾਏ ਟ੍ਰੇਲ ਬਲੇਜ਼ਰਜ਼ ਉੱਤੇ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।<ref name="tmobile">{{cite web |url=http://www.nba.com/news/awards2007_rookie.html |title=NBA.com – Trail Blazers' Brandon Roy |publisher=NBA.com |accessdate=November 16, 2008}}</ref> ਉਸ ਵੇਲੇ ਟੀਮ ਦੇ ਕਪਤਾਨ ਜ਼ੈਕ ਰੈਡੋਲਫ ਨੂੰ 2006-07 ਵਿੱਚ ਰਾਏ ਦੇ ਪਹਿਲੀ ਸੀਜ਼ਨ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਨਿਊ ਯਾਰਕ ਨਿੱਕਜ਼ ਦੁਆਰਾ ਖਰੀਦਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਰਾਏ ਨੂੰ ਟੀਮ ਵਿੱਚ ਅਗਵਾਈ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਣ ਦਾ ਰਾਹ ਸਾਫ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਇਸ ਸੀਜ਼ਨ ਵਿੱਚ, ਰਾਏ ਨੇ ਐਨਏਏਏ ਰੂਕੀ ਆਫ ਦ ਈਅਰ ਅਵਾਰਡ ਨੂੰ ਜਿੱਤਿਆ। ਉਸ ਨੂੰ 2008, 2009 ਅਤੇ 2010 ਆਲ-ਸਟਾਰ ਦੀਆਂ ਖੇਡਾਂ ਲਈ ਰਿਜ਼ਰਵ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।<ref name="08AS">{{cite web |url=http://www.nba.com/allstar2008/reserves_080131.html |title=Two Hometown Hornets Named as Reserves for 2008 NBA All-Star Game |publisher=NBA |accessdate=May 17, 2010}}</ref> ਰਾਏ ਨੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਪੱਛਮੀ ਕਾਨਫਰੰਸ ਦੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਮਿੰਟ ਖੇਡੇ ਅਤੇ 2008 ਦੇ ਸੀਜ਼ਨ ਵਿੱਚ ਵੈਸਟ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਜਿਆਦਾ ਅੰਕਾਂ ਨਾਲ ਉਹ ਟਾਈ ਰਿਹਾ, ਅਤੇ ਉਸਨੇ 2009 ਦੇ ਸੀਜ਼ਨ ਦੌਰਾਨ ਕਿਸੇ ਵੀ ਖਿਡਾਰੀ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਮਿੰਟ ਖੇਡੇ।<ref name="09AS">{{cite news |title=Roy makes second straight All-Star team |date=January 29, 2009 |publisher=[[OregonLive.com]] |url=http://blog.oregonlive.com/behindblazersbeat/2009/01/roy_makes_second_straight_alls.html}}</ref><ref name="10AS">{{cite web|title=All-Star homecoming for Bosh, Williams|url=http://sports.espn.go.com/dallas/nba/news/story?id=4866840|first=Tim|last=MacMahon|accessdate=January 28, 2010|publisher=ESPN.com|date=January 28, 2010}}</ref><ref name="09ASMin">{{cite news |title=Roy represents Blazers with big game |date=February 15, 2009 |publisher=OregonLive.com |url=http://blog.oregonlive.com/blazers/2009/02/roy_represents_blazers.html}}</ref> == ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ == <ref name="timeline">{{Cite web|url=http://www.nba.com/blazers/news/Brandon_Roy_timeline-255595-1218.html|title=BLAZERS: Brandon Roy timeline|access-date=November 12, 2008}}</ref> ਰੌਏ ਨੇ ਅਫ਼ਰੀਕਨ-ਅਮਰੀਕੀ ਅਕੈਡਮੀ ਐਲੀਮੈਂਟਰੀ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਐਮੇਚਿਉਰ ਅਥਲੈਟਿਕ ਯੂਨੀਅਨ, ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀਆਂ ਖੇਡ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਖੇਡਣ ਲਈ ਖੇਡਣ ਵੇਲੇ ਬਾਸਕਟਬਾਲ ਨੂੰ ਗੰਭੀਰਤਾ ਨਾਲ ਲੈਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਸੀਐਟਲ ਵਿੱਚ ਗਾਰਫੀਲਡ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਰਾਜ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਉਹ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਤੋਂ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ 'ਤੇ 2002 ਐਨ.ਏ.ਏ. ਦੇ ਡਰਾਫਟ ਲਈ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਦਾਖਲਾ ਉਮੀਦਵਾਰ ਸੀ, ਪਰ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣਾ ਨਾਂ ਵਾਪਸ ਲੈ ਲਿਆ।  ਰਾਏ ਨੇ 1990 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਨੇਟ ਮੈਕਮਿਲਨ ਦੇ ਬਾਸਕਟਬਾਲ ਕੈਂਪ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਜਦੋਂ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਬਲਜ਼ਰ ਦੇ ਕੋਚ ਅਜੇ ਵੀ ਸੀਐਟਲ ਸੁਪਰਸੋਨਿਕਸ ਲਈ ਖੇਡ ਰਹੇ ਸਨ।  ਸਕੌਟ.ਕਾਮ ਨੇ ਚਾਰ ਸਟਾਰਾਂ ਦੀ ਭਰਤੀ ਕੀਤੀ, ਰਾਏ ਨੂੰ 2002 ਵਿੱਚ ਨੰ.6 ਸ਼ੂਟਿੰਗ ਗਾਰਡ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਨੰਬਰ 36 ਖਿਡਾਰੀ ਵਜੋਂ ਸੂਚੀਬੱਧ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।  == ਹਵਾਲੇ == {{reflist|30em}} == ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ == * [http://www.broy7.com www.broy7.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190414030435/http://www.broy7.com/ |date=2019-04-14 }} Brandon Roy's official website, broy7.com/ Retrieved December 25, 2010. * [http://blazersclips.blogspot.com/search/label/Brandon%20Roy Brandon Roy NBA highlights] at blazersclips.com * Tim Davenport, [http://www.blazersedge.com/2010/12/25/1896147/brandon-roy-the-path-to-portland "Brandon Roy: The Path to Portland,"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160919204635/http://www.blazersedge.com/2010/12/25/1896147/brandon-roy-the-path-to-portland |date=2016-09-19 }} blazersedge.com/ December 25, 2010. * Ben Golliver, [http://www.blazersedge.com/2011/12/15/2639329/brandon-roy-portland-trail-blazers "Brandon Roy Could Cook,"] blazersedge.com/ December 15, 2011. * [https://web.archive.org/web/20081105184748/http://gohuskies.cstv.com/sports/m-baskbl/mtt/roy_brandon00.html University of Washington player page] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1984]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਾਸਕਟਬਾਲ ਖਿਡਾਰੀ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਲੋਕ]] rf870gad5sgutm7tv7klfjuiry47euv 0 112855 846436 728566 2026-09-18T06:50:40Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 846436 wikitext text/x-wiki '''ਬਲਾਤਕਾਰ ਅਨੁਸੂਚੀ''', ਨਾਰੀਵਾਦੀ ਸਿਧਾਂਤ ਇੱਕ ਸੰਕਲਪ ਹੈ ਜੋ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਣ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਔਰਤਾਂ 'ਤੇ ਸਰੀਰਕ ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਦੇ ਡਰ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਉਹਨਾਂ 'ਤੇ  ਲਗਾਤਾਰ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਲਗਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ / ਜਾਂ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਜੀਵਨ-ਸ਼ੈਲੀ ਅਤੇ ਵਿਵਹਾਰ ਨੂੰ ਬਦਲਣ ਦੀ ਸ਼ਰਤ ਰੱਖੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਬਦਲੇ ਗਏ ਵਿਵਹਾਰ ਬੁੱਝ ਕੇ ਜਾਂ ਅਚਾਨਕ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।<ref name="Jessica Valenti">{{Cite book|title=Full Frontal Feminism|url=https://archive.org/details/fullfrontalfemin00vale|last=Valenti|first=Jessica|date=2007|publisher=Seal Press|location=Berkeley, CA|pages=[https://archive.org/details/fullfrontalfemin00vale/page/63 63]–64}}</ref> == ਸੰਕਲਪ ਦਾ ਮੂਲ == ਸੰਕਲਪ''ਬਲਾਤਕਾਰ ਅਨੁਸੂਚੀ''  ਨੂੰ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ 1998 ਵਿੱਚ ਡੀਏਨ ਹੇਰਮਨ ਦੇ ਨਿਬੰਧ "ਬਲਾਤਕਾਰ ਸੱਭਿਆਚਾਰ" 'ਚ ਵਰਤਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।<ref name=":2">D. Herman, "The Rape Culture," in Changing Our Power 260 (J.W. Cochran & D. Langton eds., 1988)</ref> <span>ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਜੈਸਿਕਾ ਵੈਲੇਟੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪੁਸਤਕ 'ਫੁੱਲ ਫਰੰਟਲ ਫੈਮੀਨਿਜ਼ਮ' ਦੁਆਰਾ ਇਸ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਮਸ਼ਹੂਰ ਕੀਤਾ।</span><ref>Valenti, Jessica. ''Full Frontal Feminism: A Young Woman's Guide to Why Feminism Matters''. Seal Press, (2007). 63</ref> ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਸ ਸਿਧਾਂਤ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਨਾਰੀਵਾਦੀ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਵਿੱਚ ਚਰਚਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਾਈਮਨਲੋਜਿਸਟ ਜੋਡੀ ਮਿੱਲਰ, ਵਕੀਲ ਕੈਥਰੀਨ ਮੈਕਨੀਨਨ ਅਤੇ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਸੂਜ਼ਨ ਗ੍ਰੀਫਿਨ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਨੇ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ, ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੀ ਪਹੁੰਚ, ਦੂਸਰਿਆਂ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਾਂ ਅਤੇ ਸਵੈ-ਮੁੱਲ 'ਤੇ ਬਲਾਤਕਾਰ ਅਨੁਸੂਚੀ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ 'ਤੇ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਲਗਾਇਆ ਹੈ।<ref>Catharine A MacKinnon, Sex Equality, Foundation Press (2007) 339</ref><ref>Stephen R. Gold's review of: Sex, Power, Conflict: Evolutionary and Feminist Perspectives, Edited by David M. Buss and Neil M. Malamuth. Oxford University, Press, New York, 1996 as cited in 'Theories of Rape' http://cyber.law.harvard.edu/vaw00/theories_of_rape.html.</ref><ref>{{Cite web|url=http://homepage.smc.edu/delpiccolo_guido/soc1/soc1readings/rape%20culture_final.pdf|title=The Rape Culture|access-date=2018-11-14|archive-date=2019-06-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20190616031140/http://homepage.smc.edu/delpiccolo_guido/Soc1/soc1readings/rape%20culture_final.pdf|dead-url=yes}}</ref> ==ਪਿਛੋਕੜ== ===ਅੰਕੜਾ ਸੰਦਰਭ=== ਪੀੜਤ ਰਿਪੋਰਟਿੰਗ 'ਤੇ ਅਧਾਰਿਤ ਅੰਕੜਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਨੂੰ ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਸਟੇਟ ਵਿੱਚ ਜਿਨਸੀ ਹਮਲੇ ਦੀ ਪ੍ਰਥਾ ਦਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। 2015 ਨੈਸ਼ਨਲ ਕ੍ਰਾਈਮ ਵਿਕਟਿਮਜ਼ੇਸ਼ਨ ਸਰਵੇ ਦੇ ਮੁਤਾਬਿਕ, ਔਸਤਨ, ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ 12 ਜਾਂ ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਧ ਉਮਰ ਦੇ 321,500 ਵਿਅਕਤੀ ਹਰ ਸਾਲ ਬਲਾਤਕਾਰ ਜਾਂ ਸਰੀਰਕ ਹਮਲੇ ਦੇ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਆਬਾਦੀ ਵਿੱਚ ਮਰਦਾਂ ਨਾਲੋਂ ਔਰਤਾਂ ਦਾ ਬਲਾਤਕਾਰ ਹੋਣ ਦੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੈ: 6 ਵਿਚੋਂ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਇੱਕ ਔਰਤ ਦਾ ਉਸ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ 'ਚ ਬਲਾਤਕਾਰ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਕਰਦੀ ਹੋਵੇਗੀ ਮੁਕਾਬਲਤਨ 33 ਮਰਦਾਂ ਵਿਚੋਂ 1 ਦੀ ਨਾਲ ਅਜਿਹਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।ref name="RAINN Sexual Violence Statistics">{{cite web|title=Victims of Sexual Violence: Statistics {{!}} RAINN|url=https://www.rainn.org/statistics/victims-sexual-violence|website=www.rainn.org|language=en|access-date=2018-11-14|archive-date=2016-06-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20160606002010/https://rainn.org/get-information/statistics/sexual-assault-victims|url-status=dead}}</ref> ਬਲਾਤਕਾਰ ਅਤੇ ਜਿਨਸੀ ਸੋਸ਼ਣ ਦੇ 91% ਪੀੜ੍ਹਤ ਔਰਤਾਂ ਹਨ।<ref>{{Cite web|url = http://www.nsvrc.org/sites/default/files/publications_nsvrc_factsheet_media-packet_statistics-about-sexual-violence_0.pdf|title = Statistics About Violence|date = |accessdate = |website = NSVRC|publisher = National Sexual Violence Resource Center|last = |first = |archive-date = 2018-11-14|archive-url = https://web.archive.org/web/20181114092641/http://www.nsvrc.org/sites/default/files/publications_nsvrc_factsheet_media-packet_statistics-about-sexual-violence_0.pdf|dead-url = yes}}</ref> ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਬਲਾਤਕਾਰ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਅੰਡਰਰਿਪੋਰਟ ਅਪਰਾਧਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ।<ref>{{Cite web|url = http://www.nsvrc.org/sites/default/files/publications_nsvrc_factsheet_media-packet_statistics-about-sexual-violence_0.pdf|title = Statistics About Violence|date = |accessdate = |website = NSVRC|publisher = National Sexual Violence Resource Center|last = |first = |archive-date = 2018-11-14|archive-url = https://web.archive.org/web/20181114092641/http://www.nsvrc.org/sites/default/files/publications_nsvrc_factsheet_media-packet_statistics-about-sexual-violence_0.pdf|dead-url = yes}}</ref> ===ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ=== ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਅਧਿਕਾਰ ਕਿਸੇ ਖਾਸ ਜਨਸੰਖਿਆ ਲਈ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਇੱਕ ਹੱਕ ਜਾਂ ਫਾਇਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਦੀ ਦੂਜਿਆਂ ਨੂੰ ਇਜਾਜ਼ਤ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇੱਕ ਸਮਾਜਿਕ ਮਾਡਲ ਵਿੱਚ, ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਅਧਿਕਾਰ (ਸਮਾਜ ਸਾਸ਼ਤਰੀ) ਢੰਗਾਂ ਦੀ ਰੂਪਰੇਖਾ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਫਾਇਦੇ ਵੱਡੇ ਸਮਾਜਕ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਦੇ ਸਿੱਟੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਅਸਮਾਨਤਾ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੈ।<ref name="A Structural Definition Of Social Privilege {{!}} MSS Research">{{cite web|title=A Structural Definition Of Social Privilege {{!}} MSS Research|url=https://www.mssresearch.org/?q=Structural_Definition_of_Social_Privilege|website=www.mssresearch.org|publisher=MSS Research|accessdate=21 February 2018|language=en|archive-date=21 ਫ਼ਰਵਰੀ 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180221162245/https://www.mssresearch.org/?q=Structural_Definition_of_Social_Privilege|url-status=dead}}</ref> ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੀਆਂ ਉਦਾਹਰਣਾਂ ਦੀ ਲੈਨਜ ਦੁਆਰਾ ਪਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ:<ref name="A Structural Definition Of Social Privilege {{!}} MSS Research"/> * [[ਲਿੰਗ ਪਛਾਣ]] * [[ਜਮਾਤ]] * [[ਮਾਨਵ ਕਾਮੁਕਤਾ]] * [[ਧਰਮ]] * [[ਧੰਦਾ]] ਬਲਾਤਕਾਰ ਅਨੁਸੂਚੀ ਦੇ ਵਰਤੋਂ 'ਤੇ ਵਿਚਾਰ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੇ ਇਹ ਲੈਨਜ ਲਾਗੂ ਕੀਤੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਉਦਾਹਰਨ ਲਈ, ਜੋਡੀ ਮਿਲਰ ਨੇ ਸਮਝਾਇਆ ਹੈ ਕਿ ਵੇਸਵਾਵਾਂ ਬਲਾਤਕਾਰ ਦੀ ਅਨੁਸੂਚੀ ਦਾ ਪਾਲਣ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੀਆਂ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ 'ਕੰਮ ਕਰਨ ਤੋਂ ਅਸਮਰਥ' ਰਹਿ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ - ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਬਲਾਤਕਾਰ ਅਨੁਸੂਚਿਤ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਨਾਲ ਇਸ ਨੂੰ 'ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਅਧਿਕਾਰ ਦਾ ਜਨਮ' ਸਮਝਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।<ref>Jody Miller, "Researching Violence Against Street Prostitutes: Issues of Epistemology, Methodology, and Ethics" in Researching Sexual Violence Against Women: Methodological and Personal Perspectives (Martin D. Schwartz ed., 1997). 144, 150.</ref> == ਪ੍ਰਭਾਵ == === ਡਰ === ਜਿਨਸੀ ਹਮਲੇ ਦਾ ਡਰ ਅੱਜ ਦੇ ਸਮਾਜ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਵਿਚਕਾਰ,ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਔਰਤਾਂ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਾਂਝੀ ਭਾਵਨਾ ਹੈ। ਬਲਾਤਕਾਰ ਅਨੁਸੂਚੀ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਡਰ ਅਕਸਰ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲੀ ਕਰਨ, ਰੁਟੀਨ ਬਦਲਣ ਅਤੇ ਸਰਗਰਮੀ ਨੂੰ ਸੀਮਤ ਕਰਨ ਲਈ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ਤਾ ਦੇ ਪੱਧਰ ਨਾਲ ਮੇਲ ਖਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਸੁਰੱਖਿਆ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰੇਗਾ। ਇਸ ਵਿਹਾਰ ਦੇ ਉਦਾਹਰਣਾਂ ਵਿੱਚ ਖਾਸ  ਘਰ ਦੇ ਖ਼ਾਸ ਰੂਟਸ ਰੱਖਣਾ, ਰਾਤ ਦੇ ਖਾਸ ਘੰਟਿਆਂ ਦੌਰਾਨ ਘਰ ਦੇ ਅੰਦਰ ਹੋਣਾ, ਇਕੱਲੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਥਾਵਾਂ ਤੋਂ ਹਟਣਾ, ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਖਾਸ ਢੰਗ ਨਾਲ ਕੱਪੜੇ ਪਾਉਣੇ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।<ref name="Fisher">{{Cite web|url=http://feminspire.tumblr.com/post/55266056616/living-life-by-a-rape-schedule|title=Living Life By A Rape Schedule|last=Fisher|first=Emmy|website=Feminspire|access-date=2015-11-02}}</ref> ਇੱਥੇ, ਡਰ ਦੇ ਫੰਕਸ਼ਨ ਦੋਨੋਂ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਕਾਰਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਹਨ। == ਹਵਾਲੇ == {{reflist}} == ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ == * [http://time.com/40110/rape-culture-is-real/ Rape culture is real] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਾਰੀਵਾਦੀ ਸਿਧਾਂਤ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਹਿਲਾ ਸਿਹਤ ਲੇਖ ਸੰਪਾਦਨ ਮੁਹਿੰਮ 2018]] kqslw2zmguasimaw3jb9ccgxs0ofsjr 0 126259 846451 830265 2026-09-18T10:10:32Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 846451 wikitext text/x-wiki ਭਾਰਤ ਦੀ ਵਿਸ਼ਾਲ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਕਾਰਨ '''ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ ਸੰਗੀਤ''' ਵਿਵਿਧ ਹੈ। ਇਹ ਇਸ ਵਿਸ਼ਾਲ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਅਤੇ ਚੌੜਾਈ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਅਤੇ ਉਪ-ਬੋਲੀਆਂ ਵਿੱਚ ਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪਰਵਾਸ ਦੇ ਕਾਰਨ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਨਿਰਯਾਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। == ਤਮੰਗ ਸੇਲੋ == '''ਤਮਾਂਗ ਸੇਲੋ''' ਤਮੰਗ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਸੰਗੀਤਕ ਸ਼ੈਲੀ ਹੈ ਅਤੇ [[ਭਾਰਤ]] ਅਤੇ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਨੇਪਾਲੀ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਭਾਈਚਾਰੇ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ। ਇਹ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਤਮੰਗ ਯੰਤਰਾਂ, ਦੰਫੂ, ਮਡਲ ਅਤੇ ਤੁੰਗਨਾ ਦੇ ਨਾਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਆਧੁਨਿਕ ਯੰਤਰਾਂ ਨੇ ਅੱਜਕੱਲ੍ਹ ਰਚਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਰਸਤਾ ਲੱਭ ਲਿਆ ਹੈ<ref>{{Cite web|url=https://www.accu.or.jp/ich/en/arts/A_NPL12.html|title=Asia-Pacific Database on Intangible Cultural Heritage(ICH)|last=(ACCU)|first=Asia⁄Pacific Cultural Centre for UNESCO|website=www.accu.or.jp|access-date=2018-07-21}}</ref> ਇੱਕ ਸੇਲੋ ਬਹੁਤ ਆਕਰਸ਼ਕ, ਆਕਰਸ਼ਕ ਅਤੇ ਜੀਵੰਤ ਜਾਂ ਹੌਲੀ ਅਤੇ ਸੁਰੀਲੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪਿਆਰ, ਦੁੱਖ ਅਤੇ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਜੀਵਨ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਨ ਲਈ ਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। [[ਹੀਰਾ ਦੇਵੀ ਵਾਈਬਾ]] ਨੂੰ ਨੇਪਾਲੀ ਲੋਕ ਗੀਤਾਂ ਅਤੇ ਤਮੰਗ ਸੇਲੋ ਦੀ ਮੋਢੀ ਵਜੋਂ ਸਲਾਹਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸਦਾ ਗੀਤ ' ਚੁਰਾ ਤਾ ਹੋਇਨਾ ਅਸਤੂਰਾ ' (ਚੁਰਾ ਤ ਪਨ ਅਸਟੁਰਾ) ਨੂੰ ਰਿਕਾਰਡ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਪਹਿਲਾ ਤਮੰਗ ਸੇਲੋ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਵਾਈਬਾ ਨੇ 40 ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਕਰੀਅਰ ਵਿੱਚ ਕਰੀਬ 300 ਗੀਤ ਗਾਏ ਹਨ।<ref>{{Cite web|url=https://www.telegraphindia.com/1110120/jsp/siliguri/story_13466851.jsp|title=The Telegraph - Calcutta (Kolkata) {{!}} North Bengal & Sikkim {{!}} Hira Devi dies of burn injuries|website=www.telegraphindia.com|access-date=2018-07-21}}</ref><ref>{{Cite news|url=http://www.tamangonline.com/news/13540|title=चुरा त होइन अस्तुरा - पहिलो तामाङ सेलो गीत ? - Tamang Online|date=2016-12-07|work=Tamang Online|access-date=2018-07-21|language=en-US|archive-date=2018-03-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20180304212229/http://www.tamangonline.com/news/13540|url-status=dead}}</ref> 2011 ਵਿੱਚ ਵਾਈਬਾ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਦੇ ਪੁੱਤਰ ਸੱਤਿਆ ਆਦਿਤਿਆ ਵਾਈਬਾ (ਨਿਰਮਾਤਾ) ਅਤੇ [[ਨਵਨੀਤ ਅਦਿੱਤਿਆ ਵੈਬਾ|ਨਵਨੀਤ ਆਦਿਤਿਆ ਵਾਈਬਾ]] (ਗਾਇਕ) ਨੇ ਮਿਲ ਕੇ ਉਸਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਗੀਤਾਂ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਰਿਕਾਰਡ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਅਮਾ ਲਾਈ ਸ਼ਰਧਾਂਜਲੀ (आमालाई श्रद्धांजली-ਮਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਰਧਾਂਜਲੀ) ਸਿਰਲੇਖ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਐਲਬਮ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ।<ref>{{Cite news|url=https://www.telegraphindia.com/1170126/jsp/siliguri/story_132419.jsp|title=Daughter revives mother's songs|work=The Telegraph|access-date=2018-07-21}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://thehimalayantimes.com/entertainment/music/songs-of-tribute-navneet-aditya-waiba-and-satya-aditya-waiba/|title=Songs of Tribute|date=2017-01-10|work=The Himalayan Times|access-date=2018-07-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20180216030532/https://thehimalayantimes.com/entertainment/music/songs-of-tribute-navneet-aditya-waiba-and-satya-aditya-waiba/|archive-date=2018-02-16|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.kantipurdaily.com/literature/2017/11/04/20171104075616.html|title=छोराछोरीले दिए हीरादेवीलाई श्रद्धाञ्जली|access-date=2018-07-21|language=ne}}</ref> == ਭਵਗੀਤੇ == ਭਾਵਗੀਤੇ (ਸ਼ਾਬਦਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ 'ਭਾਵਨਾ ਵਾਲੀ ਕਵਿਤਾ') ਪ੍ਰਗਟਾਵੇ ਵਾਲੀ ਕਵਿਤਾ ਅਤੇ ਹਲਕੇ ਸੰਗੀਤ ਦਾ ਇੱਕ ਰੂਪ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਇੱਕ ਭਾਵਨਾਤਮਕ ਕਵਿਤਾ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਕਾਵਿਕ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਗੀਤ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਸਨੂੰ "ਭਵਗੀਠ" ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿਧਾ ਵਿੱਚ ਗਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਪਿਆਰ, ਕੁਦਰਤ ਅਤੇ ਦਰਸ਼ਨ ਵਰਗੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹਨ, ਅਤੇ ਵਿਧਾ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਗ਼ਜ਼ਲਾਂ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਵੱਖਰੀ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਗ਼ਜ਼ਲ ਇੱਕ ਅਜੀਬ ਮੀਟਰ ਨਾਲ ਬੱਝੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਇਹ ਵਿਧਾ ਭਾਰਤ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ [[ਕਰਨਾਟਕ]] ਅਤੇ [[ਮਹਾਂਰਾਸ਼ਟਰ|ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ]] ਵਿੱਚ ਕਾਫ਼ੀ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ। ਭਾਵਗੀਤੇ ਨੂੰ ਹੋਰ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਨਾਵਾਂ ਨਾਲ ਬੁਲਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। [[ਕੰਨੜ]] ਭਵਗੀਤੇ [[ਕੁਵੇਂਪੂ|ਕੁਵੇਮਪੂ]], [[ਡੀ ਆਰ ਬੇਂਦਰੇ]], [[ਗੋਪਾਲਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਅਡਿਗ|ਗੋਪਾਲਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਅਡਿਗਾ]], [[ਕੇ ਐਸ ਨਰਸਿੰਘਸਵਾਮੀ|ਕੇ]] ਐਸ ਨਰਸਿਮਹਾਸਵਾਮੀ, [[ਜੀ ਐਸ ਸ਼ਿਵਰੁਦਰੱਪਾ]], ਕੇ ਐਸ ਨਿਸਾਰ ਅਹਿਮਦ, ਅਤੇ ਐਨ ਐਸ ਲਕਸ਼ਮੀਨਾਰਾਇਣ ਭੱਟਾ ਸਮੇਤ ਆਧੁਨਿਕ ਦੀ ਕਵਿਤਾ ਤੋਂ ਖਿੱਚਦਾ ਹੈ। ਭਵਗੀਤੇ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪੀ. ਕਲਿੰਗਾ ਰਾਓ, ਮੈਸੂਰ ਅਨੰਤਸਵਾਮੀ, ਸੀ. ਅਸਵਥ, ਸ਼ਿਮੋਗਾ ਸੁਬੰਨਾ, ਅਰਚਨਾ ਉਡੁਪਾ ਅਤੇ ਰਾਜੂ ਅਨੰਤਸਵਾਮੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਸੀ.ਐਨ. ਜੋਸ਼ੀ [[ਮਰਾਠੀ ਭਾਸ਼ਾ|ਮਰਾਠੀ]] ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਭਵਗੀਤ ਗਾਇਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਗਜਾਨਨ ਵਾਟਾਵੇ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਭਵਗੀਤ ਪਰੰਪਰਾ ਨੂੰ ਵਧਣ-ਫੁੱਲਣ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮਰਾਠੀ ਵਿੱਚ ਭਾਵਗੀਤੇ ਸ਼ਾਂਤਾ ਸ਼ੇਲਕੇ, ਵਿੰਦਾ ਕਰੰਦੀਕਰ, ਜਗਦੀਸ਼ ਖੇਬੂਡਕਰ, ਗਾਡੀ ਮਡਗੁਲਕਰ, ਰਾਜਾ ਬਧੇ ਅਤੇ ਮੰਗੇਸ਼ ਪਡਗਾਓਂਕਰ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਤੋਂ ਖਿੱਚਦਾ ਹੈ। ਭਵਗੀਤੇ ਦੇ ਸੰਗੀਤਕਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸੁਧੀਰ ਫਡਕੇ, ਸ਼੍ਰੀਨਿਵਾਸ ਖਲੇ ਅਤੇ ਯਸ਼ਵੰਤ ਦੇਵ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਗਾਇਕਾਂ ਵਿੱਚ [[ਸੁਰੇਸ਼ ਵਾਡੇਕਰ|ਸੁਰੇਸ਼ ਵਾਡਕਰ]], ਅਰੁਣ ਦਾਤੇ, ਸੁਮਨ ਕਲਿਆਣਪੁਰ, [[ਲਤਾ ਮੰਗੇਸ਼ਕਰ]], [[ਆਸ਼ਾ ਭੋਸਲੇ|ਆਸ਼ਾ ਭੌਂਸਲੇ]] ਅਤੇ [[ਭੀਮਸੇਨ ਜੋਸ਼ੀ]] ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਮਰਾਠੀ ਵਿੱਚ ਭਾਵਗੀਤੇ ਦੇ ਸੰਕਲਨ ਵਾਲੀਆਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਉਪਲਬਧ ਹਨ।<ref>{{Cite web|url=https://www.aathavanitli-gani.com/Geet_Prakar/Bhav_Geete|title=Marathi Bhaavageete|website=www.aathavanitli-gani.com|language=mr-IN}}</ref> == ਭੰਗੜਾ ਅਤੇ ਗਿੱਧਾ == ਭੰਗੜਾ ([[ਗੁਰਮੁਖੀ ਲਿਪੀ|ਪੰਜਾਬੀ]] : ਭੰਗੜਾ) [[ਪੰਜਾਬ]] ਦੇ [[ਡਾਂਸ|ਨਾਚ]] -ਮੁਖੀ [[ਲੋਕ ਸੰਗੀਤ]] ਦਾ ਇੱਕ ਰੂਪ ਹੈ। ਅਜੋਕੀ ਸੰਗੀਤਕ ਸ਼ੈਲੀ ਗੈਰ-ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਸੰਗੀਤਕ ਸੰਗਰਾਮ ਤੋਂ ਇਸੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਬੁਲਾਏ ਜਾਣ ਵਾਲੇ [[ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ|ਪੰਜਾਬ]] ਦੇ ਰਿਫ਼ਾਂ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ ਹੈ। [[ਪੰਜਾਬ|ਪੰਜਾਬ ਖੇਤਰ]] ਦਾ ਔਰਤ ਨਾਚ [[ਗਿੱਧਾ]] ([[ਗੁਰਮੁਖੀ ਲਿਪੀ|ਪੰਜਾਬੀ]] : ਗਿੱਧਾ) ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। [[ਲਾਵਨੀ|ਲਾਵਾਨੀ]] ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਦਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਲੋਕ ਰੂਪ ਹੈ। ਰਵਾਇਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਗਾਣੇ ਔਰਤ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਗਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਪੁਰਸ਼ ਕਲਾਕਾਰ ਕਦੇ-ਕਦਾਈਂ [[ਲਾਵਨੀ|ਲਾਵਾਂ]] ਗਾਉਂਦੇ ਹਨ। [[ਲਾਵਨੀ|ਲਾਵਾਨੀ]] ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਡਾਂਸ ਫਾਰਮੈਟ ਨੂੰ [[ਤਮਾਸ਼ਾ (ਰੰਗਮੰਚ)|ਤਮਾਸ਼ਾ]] ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਡਾਂਸ ਫਾਰਮੈਟ ਵਿੱਚ ਡਾਂਸਰ (ਤਮਾਸ਼ਾ ਬਾਈ), ਮਦਦ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਡਾਂਸਰ - ਮਾਵਸ਼ੀ, ਢੋਲਕੀ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਬੰਸਰੀ ਵਾਲਾ ਲੜਕਾ - ਬਾਸੂਰੀ ਵਾਲਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। == ਸੂਫ਼ੀ ਲੋਕ ਰੌਕ == ਸੂਫੀ ਲੋਕ ਰਾਕ ਵਿੱਚ ਆਧੁਨਿਕ ਹਾਰਡ ਰਾਕ ਅਤੇ ਸੂਫੀ ਕਵਿਤਾ ਦੇ ਨਾਲ ਰਵਾਇਤੀ ਲੋਕ ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਤੱਤ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਜੂਨੂਨ ਵਰਗੇ ਬੈਂਡਾਂ ਦੁਆਰਾ ਇਸਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਇਹ ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ। 2005 ਵਿੱਚ, ਰੱਬੀ ਸ਼ੇਰਗਿੱਲ ਨੇ "ਬੁੱਲਾ ਕੀ ਜਾਨਾ" ਨਾਮਕ ਇੱਕ ਸੂਫੀ ਰੌਕ ਗੀਤ ਰਿਲੀਜ਼ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਚਾਰਟ-ਟੌਪਰ ਬਣਿਆ। ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ, 2016 ਦੀ ਫਿਲਮ ''[[ਐ ਦਿਲ ਹੈ ਮੁਸ਼ਕਿਲ|ਏ ਦਿਲ ਹੈ ਮੁਸ਼ਕਿਲ]]'' ਦਾ ਸੂਫੀ ਲੋਕ ਰਾਕ ਗੀਤ "ਬੁੱਲਿਆ" ਬਹੁਤ ਹਿੱਟ ਹੋਇਆ।{{ਹਵਾਲਾ ਲੋੜੀਂਦਾ|date=August 2019}} == ਡਾਂਡੀਆ == ਡਾਂਡੀਆ ਇੱਕ ਡਾਂਸ-ਅਧਾਰਿਤ ਲੋਕ ਸੰਗੀਤ ਹੈ ਜਿਸਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵ ਭਰ ਵਿੱਚ ਪੌਪ ਸੰਗੀਤ ਲਈ ਵੀ ਅਨੁਕੂਲਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਪੱਛਮੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ [[ਨਰਾਤੇ|ਨਵਰਾਤਰੀ]] ਦੌਰਾਨ। ਅਜੋਕੀ ਸੰਗੀਤ ਸ਼ੈਲੀ ਰਵਾਇਤੀ ਸੰਗੀਤ ਦੀ ਸੰਗਤ ਤੋਂ ਡਾਂਡੀਆ ਦੇ ਲੋਕ ਨਾਚ ਤੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਇਸੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਬੁਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। == ਝੁਮੈਰ ਅਤੇ ਦੋਮਕਚ == [[ਝੁਮੈਰ]] ਅਤੇ ਦੋਮਕਚ ਨਾਗਪੁਰੀ ਲੋਕ ਸੰਗੀਤ ਹਨ। ਲੋਕ ਸੰਗੀਤ ਅਤੇ ਨਾਚ ਵਿੱਚ ਵਰਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਸਾਜ਼ ਹਨ [[ਢੋਲ]], ਮੰਡੇਰ, [[ਵੰਝਲੀ|ਬੰਸੀ]], [[ਨਗਾਰਾ]], ਢੱਕ, [[ਸ਼ਹਿਨਾਈ|ਸ਼ਹਿਣਾਈ]], [[ਖੜਤਾਲ|ਖਰਤਾਲ]], ਨਰਸਿੰਗਾ ਆਦਿ।<ref>{{Cite web|url=http://democraticworld.in/component/k2/item/603-out-of-the-dark|title=Out of the Dark|website=democratic world.in|access-date=2023-02-01|archive-date=2019-03-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20190328042927/http://democraticworld.in/component/k2/item/603-out-of-the-dark|url-status=dead}}</ref><ref name="dailypioneer.com">{{Cite news|url=https://www.dailypioneer.com/2018/state-editions/talk-on-nagpuri-folk-music-at-ignca.html|title=talk on nagpuri folk music at ignca|work=daily Pioneer.com|access-date=2023-02-01|archive-date=2019-03-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20190328042823/https://www.dailypioneer.com/2018/state-editions/talk-on-nagpuri-folk-music-at-ignca.html|url-status=dead}}</ref> == ਪਾਂਡਵਾਣੀ == ਪਾਂਡਵਾਨੀ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਮਹਾਂਕਾਵਿ ਮਹਾਂਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਦੇ ਸੰਗੀਤਕ ਬਿਰਤਾਂਤ ਦੀ ਇੱਕ ਲੋਕ ਗਾਇਨ ਸ਼ੈਲੀ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸੰਗੀਤਕ ਸੰਗਤ ਅਤੇ ਭੀਮ ਨੂੰ ਨਾਇਕ ਵਜੋਂ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਲੋਕ ਨਾਟਕ ਦਾ ਇਹ ਰੂਪ ਛੱਤੀਸਗੜ੍ਹ ਰਾਜ ਅਤੇ ਉੜੀਸਾ ਅਤੇ ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਨੇੜਲੇ ਕਬਾਇਲੀ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ। ਰਾਜਸਥਾਨੀ ਸੰਗੀਤ ਵਿੱਚ ਸੰਗੀਤਕਾਰ [[ਜਾਤ|ਜਾਤੀਆਂ]] ਦਾ ਇੱਕ ਵਿਭਿੰਨ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਲੰਗਾਂ, ਸਪੇਰਾ, ਭੋਪਾ, ਜੋਗੀ ਅਤੇ ਮੰਗਨਿਆਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।<ref>[http://www.omenad.net/articles/yaksha.htm manganiyar]</ref> == ਬਾਉਲਾਂ == [[ਤਸਵੀਰ:Baul_Singer_1.jpg|thumb|300x300px| ਇਕਤਾਰਾ ਦੇ ਨਾਲ ਬਾਉਲ ਗਾਇਕ]] [[ਬੰਗਾਲ]] ਦੇ [[ਬਾਉਲ]] 18ਵੀਂ, 19ਵੀਂ ਅਤੇ 20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸੰਗੀਤਕਾਰਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਕ੍ਰਮ ਸੀ ਜੋ ਖਮਕ, ਇਕਤਾਰਾ ਅਤੇ [[ਇੱਕਤਾਰਾ|ਦੋਤਾਰਾ]] ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਸੰਗੀਤ ਦਾ ਇੱਕ ਰੂਪ ਵਜਾਉਂਦੇ ਸਨ। ਬਾਉਲ ਸ਼ਬਦ [[ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਭਾਸ਼ਾ|ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ]] ''ਬਟੂਲ'' ਤੋਂ ਆਇਆ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ''ਬ੍ਰਹਮ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਪਾਗਲਪਨ'' । ਉਹ [[ਹਿੰਦੂ]] ਰਹੱਸਵਾਦੀ ਟਕਸਾਲਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਸਮੂਹ ਹਨ। ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਕਰਤਾਭਜਾਂ ਦੇ ਹਿੰਦੂ ਤਾਂਤਰਿਕ ਸੰਪਰਦਾ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ [[ਸੂਫ਼ੀਵਾਦ|ਸੂਫੀ]] ਸੰਪਰਦਾਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਏ ਸਨ। ਬੌਲ ਅੰਦਰੂਨੀ ਆਦਰਸ਼, ''ਮਨੇਰ ਮਾਨੁਸ਼'' ( ''ਦਿਲ ਦਾ ਮਨੁੱਖ) ਦੀ'' ਭਾਲ ਵਿੱਚ ਯਾਤਰਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। == ਭਟਿਆਲੀ == ਇਸ ਕਿਸਮ ਦਾ ਸੰਗੀਤ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪੁਰਾਣੇ ਬੰਗਾਲ ਦੇ ਮਛੇਰਿਆਂ ਅਤੇ ਮਛੇਰਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। "ਭਟਿਆਲੀ" ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਉਤਪਤੀ ਬਾਰੇ ਕਈ ਵਿਚਾਰ ਹਨ। ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਨ: * ਉਹ ਇਸਨੂੰ ਐਬ (ਭਾਟਾ) ਵਿੱਚ ਗਾਉਣ ਲਈ ਵਰਤਦੇ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਪੜਾਅ ਵਿੱਚ ਰੋਇੰਗ ਲਈ ਬਹੁਤ ਮਿਹਨਤ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। * ਇਹ ਭਾਟੀ ਖੇਤਰ (ਹੁਣ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ) ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਘੇ ਗਾਇਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਨਿਰਮਲੇਦੂ ਚੌਧਰੀ ਹੈ। == ਬਿਹੂ == ਬੀਹੂ ਗਾਣੇ ਅਸਾਮ ਵਿੱਚ ਸੰਗੀਤ ਪ੍ਰੇਮੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹਨ ਅਤੇ ਅਸਾਮੀ ਨਵੇਂ ਸਾਲ, ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੀ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਜ਼ਿੰਦਗੀ, ਪਿਆਰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਕੁਝ ਵਰਗੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ 'ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹਨ। ਬੀਹੂ ਸੰਗੀਤ ਢੋਲ, ਮੋਹਰ ਗਾਇਕ ਪੇਪੇ, ਝਾਂਜਰ, ਗੋਗੋਨਾ ਨਾਮਕ ਬਾਂਸ ਦੇ ਸਾਜ਼ ਅਤੇ ਟੋਕਾ ਵਜੋਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਬਾਂਸ ਤੋਂ ਬਣੇ ਤਾਲੇ ਵਰਗੇ ਸਾਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਵਜਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਬੀਹੂ ਸੰਗੀਤ ਅਸਾਮ ਦੇ ਲੋਕ ਸੰਗੀਤ 'ਤੇ ਪੂਰਬੀ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਬਿਹੂ ਤਿਉਹਾਰ ਦੌਰਾਨ ਜਦੋਂ ਪੂਰਾ ਰਾਜ ਜਸ਼ਨ ਦੇ ਮੂਡ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਬੈਠ ਕੇ ਦਿਲ ਨੂੰ ਛੂਹਣ ਵਾਲੇ ਬੀਹੂ ਗੀਤ ਸੁਣਨਾ ਇੱਕ ਪੂਰਨ ਅਨੰਦ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਰਾਜ ਦੇ ਪ੍ਰਤਿਭਾਸ਼ਾਲੀ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਤੋਂ ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਇਸ ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਰੂਪ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਦੇ ਆ ਰਹੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਗਾਉਂਦੇ ਸੁਣਨਾ ਹਰ ਸੈਲਾਨੀ ਲਈ ਇੱਕ ਬੇਮਿਸਾਲ ਅਨੁਭਵ ਹੈ। == ਗਰਬਾ == ਗਰਬਾ ("ਗੀਤ") ਨਵਰਾਤਰੀ ਦੌਰਾਨ ਹਿੰਦੂ ਦੇਵੀ ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਨਮਾਨ ਵਿੱਚ ਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਭਗਵਾਨ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ, ਹਨੂੰਮਾਨ, ਰਾਮ ਆਦਿ ਦੇ ਸਨਮਾਨ ਵਿੱਚ ਗਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। == ਡੋਲੂ ਕੁਨੀਤਾ == ਇਹ ਇੱਕ ਸਮੂਹਿਕ ਨਾਚ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ ਡੋਲੂ ਦੇ ਨਾਮ ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ &#x2014; ਡਾਂਸ ਵਿੱਚ ਵਰਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਪਰਕਸ਼ਨ ਯੰਤਰ। ਇਹ ਉੱਤਰੀ ਕਰਨਾਟਕ ਖੇਤਰ ਦੇ ਕੁਰੂਬਾ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਗਰੁੱਪ ਵਿੱਚ 16 ਡਾਂਸਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ ਜੋ ਢੋਲ ਪਹਿਨਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਨੱਚਦੇ ਹੋਏ ਇਸ ਨੂੰ ਤਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਹਰਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਬੀਟ ਨੂੰ ਝਾਂਜਰਾਂ ਵਾਲੇ ਨੇਤਾ ਦੁਆਰਾ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਅਤੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਹੌਲੀ ਅਤੇ ਤੇਜ਼ ਤਾਲਾਂ ਵਿਕਲਪਿਕ ਅਤੇ ਸਮੂਹ ਵੱਖੋ-ਵੱਖਰੇ ਪੈਟਰਨਾਂ ਨੂੰ ਬੁਣਦੀਆਂ ਹਨ। == ਕੋਲਾਟਾ/ਕੋਲੱਟਮ == ਕੋਲਾਟਾ/ਕੋਲੱਟਮ ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਕਰਨਾਟਕ ਅਤੇ ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਰਾਜਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਰਵਾਇਤੀ ਲੋਕ ਨਾਚ ਹੈ।<ref>{{Cite web|url=http://www.merriam-webster.com/dictionary/kolattam|title=Kolattam Definition & Meaning - Merriam-Webster}}</ref> ਇਸਦੇ ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤੀ ਹਮਰੁਤਬਾ ਡਾਂਡੀਆ ਰਾਸ ਵਾਂਗ, ਇਹ ਰੰਗਦਾਰ ਸਟਿਕਸ ਨਾਲ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਰਦ ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਦੋਵੇਂ ਇਕੱਠੇ ਨੱਚਦੇ ਹਨ। == ਉੱਤਰਾਖੰਡੀ ਸੰਗੀਤ == ਉੱਤਰਾਖੰਡੀ ਲੋਕ ਸੰਗੀਤ ਦੀਆਂ ਜੜ੍ਹਾਂ ਕੁਦਰਤ ਦੀ ਗੋਦ ਵਿੱਚ ਸਨ। ਸ਼ੁੱਧ ਅਤੇ ਮੁਬਾਰਕ ਸੰਗੀਤ ਵਿੱਚ ਕੁਦਰਤ ਅਤੇ ਕੁਦਰਤ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਦਾ ਅਹਿਸਾਸ ਅਤੇ ਛੋਹ ਹੈ। ਲੋਕ ਸੰਗੀਤ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਤਿਉਹਾਰਾਂ, ਧਾਰਮਿਕ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ, ਲੋਕ ਕਹਾਣੀਆਂ ਅਤੇ [[ਉੱਤਰਾਖੰਡ]] ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸਧਾਰਨ ਜੀਵਨ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ [[ਉੱਤਰਾਖੰਡ]] ਦੇ ਗੀਤ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਵਿਰਾਸਤ ਅਤੇ ਹਿਮਾਲਿਆ ਵਿੱਚ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਜਿਉਣ ਦੇ ਤਰੀਕੇ ਦਾ ਸੱਚਾ ਪ੍ਰਤੀਬਿੰਬ ਹਨ। ਉੱਤਰਾਖੰਡ ਸੰਗੀਤ ਵਿੱਚ ਵਰਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਸੰਗੀਤ ਯੰਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਢੋਲ, ਤੁਰੀ ਆਦਿ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਤਬਲਾ ਅਤੇ ਹਰਮੋਨੀਅਮ ਵੀ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਪਰ ਕੁਝ ਹੱਦ ਤੱਕ। ਮੁੱਖ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਕੁਮਾਓਨੀ ਅਤੇ ਗੜ੍ਹਵਾਲੀ ਹਨ। [[File:Traditional_song_by_Kumaoni_girls,_Uttarakhand,_India.ogg|left|thumb|Example of a traditional song sung by Kumaoni girls in Uttarakhand.]] == ਵੀਰਾਗਸੇ == ਵੀਰਗਾਸੇ ਕਰਨਾਟਕ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਇੱਕ ਨਾਚ ਲੋਕ ਰੂਪ ਹੈ। ਇਹ ਹਿੰਦੂ ਮਿਥਿਹਾਸ 'ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਇੱਕ ਜ਼ੋਰਦਾਰ ਨਾਚ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਤੀਬਰ ਊਰਜਾ-ਸੌਪਿੰਗ ਡਾਂਸ ਅੰਦੋਲਨ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਵੀਰਗਾਸੇ ਮੈਸੂਰ ਵਿੱਚ ਆਯੋਜਿਤ ਦਾਸਰਾ ਜਲੂਸ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤੇ ਗਏ<ref>{{Cite web|url=https://www.google.com|title=Google|website=www.google.com|access-date=2016-09-18}}</ref> ਨਾਚਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। == ਨਾਤੁਪੁਰਾ ਪਾਤੁ == ਨਾਟੁਪੁਰਾ ਪਾਟੂ ਤਾਮਿਲ ਲੋਕ ਸੰਗੀਤ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਗ੍ਰਾਮਾਥੀਸਾਈ (ਪਿੰਡ ਦਾ ਲੋਕ ਸੰਗੀਤ) ਅਤੇ ਗਾਨਾ (ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਲੋਕ ਸੰਗੀਤ) ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਇਹ ਰਾਜਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਵੀ ਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਭਾਰਤ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣਾ ਲੋਕ ਗੀਤ ਹੈ। == ਵੰਡ == * [[ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼]] : ਮਦੀਗਾ ਦਾਪੂ, ਮਾਲਾ ਜਾਮੀਦਿਕਾ * [[ਅਸਾਮ]] : [[Bihugeet|ਬਿਹੁਗੀਤ]], ਟੋਕਰੀਗੀਤ, [[ਕਾਮਰੂਪੀ ਲੋਕਗੀਤ]], ਗੋਲਪਾਰੀਆ ਲੋਕਗੀਤ, ਬੋਰਗੀਤ * [[ਛੱਤੀਸਗੜ੍ਹ]] : ਪਾਂਡਵਾਨੀ * [[ਗੁਜਰਾਤ]] : [[ਗਰਬਾ]], ਦੋਹਾ * [[ਝਾਰਖੰਡ]] : [[ਝੁਮੈਰ]], ਦੋਮਕਚ * [[ਕਰਨਾਟਕ]] : ਭਵਗੀਤੇ * [[ਮਹਾਂਰਾਸ਼ਟਰ|ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ]] : ਭਵਗੀਤੇ, [[ਲਾਵਨੀ|ਲਾਵਣੀ]], [[ਪੋਵਾਡਾ|ਪੋਵਾੜਾ]], ਭਜਨ, ਪ੍ਰਵਚਨ, [[Bhakteegeete|ਭਕਤੀਗੀਤੇ]], ਨਾਟਿਆ ਸੰਗੀਤ, [[ਏਕਨਾਥ|ਭਾਰੂਡ]], [[Gondhal|ਗੋਂਡਲ]], ਲਲਿਤਾ, ਅਭੰਗ ਅਤੇ [[Tumbadi|ਤੁੰਬੜੀ]] * [[ਓਡੀਸ਼ਾ]] : ਸੰਬਲਪੁਰੀ ਅਤੇ ਲਲਿਤਾ * [[ਪੰਜਾਬ]] : ਮਾਹੀਆਂ * [[ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤ|ਉੱਤਰ ਪੱਛਮੀ ਭਾਰਤ]] : ਸੂਫੀ ਫੋਕ ਰੌਕ * [[ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤ]] : ਬਿਰਹਾ * [[ਤਮਿਲ਼ ਨਾਡੂ|ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ]] : ਨੱਟੂਪੁਰਾ ਪਦਲਗਲ * [[ਤੇਲੰਗਾਨਾ]] : ਜਨਪਧਾ ਗਿਆਲੂ * [[ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ]] : ਤਮੰਗ ਸੇਲੋ, ਬਹੁਲਾ, ਭਟਿਆਲੀ, [[ਕੀਰਤਨ]] == ਚਵਤਾਲ == ਚਵਤਾਲ ਜਾਂ '''ਚੌਤਾਲ''', ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸੰਗੀਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ "ਤਾਲ"/"ਤਾਲ" ਜਾਂ ਮੀਟਰ ਦਾ ਨਾਮ ਹੋਣ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, [[ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤ]] ਦੇ ਭੋਜਪੁਰੀ ਖੇਤਰ ਦੇ ਲੋਕ-ਕਥਾਵਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਰੂਪ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ [[ਹੋਲੀ|ਫਗਵਾ]] ਜਾਂ ''ਹੋਲੀ'' ਦੇ ਤਿਉਹਾਰ ਦੌਰਾਨ ਇਸ ਦੇ ਮੂਲ ਲੋਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। == ਹਵਾਲੇ == <references group="" responsive="1"></references> == ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ == * [http://cgsongs.wordpress.com/ ਛੱਤੀਸਗੜ੍ਹੀ ਲੋਕ ਗੀਤ ਅਤੇ ਲੋਕ ਗੀਤ] 2z18i667a42jbbqqbbjs2yjcshhds8g 2 127042 846350 845900 2026-09-17T13:20:56Z ListeriaBot 61041 Wikidata list updated [V2] 846350 wikitext text/x-wiki {{User sandbox}} <!-- EDIT BELOW THIS LINE --> == Test == {{Wikidata list|sparql= SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q39715 . ?item (wdt:P131)* wd:Q55 } |columns=label:Article,description,P131:Place |section= |min_section= |wdedit=yes }} {| class='wikitable sortable wd_can_edit' ! Article ! description ! Place |- class='wd_q28364957' |class='wd_label'| ''[[:d:Q28364957|Lacre Punt Lighthouse]]'' | |class='wd_p131'| [[ਬੋਨੇਅਰ]] |- class='wd_q29509706' |class='wd_label'| ''[[:d:Q29509706|Kralendijk Lighthouse]]'' | |class='wd_p131'| [[ਬੋਨੇਅਰ]]<br/>''[[:d:Q331584|Kralendijk]]'' |- class='wd_q29509775' |class='wd_label'| ''[[:d:Q29509775|Malmok Lighthouse]]'' | |class='wd_p131'| [[ਬੋਨੇਅਰ]] |- class='wd_q58035221' |class='wd_label'| ''[[:d:Q58035221|Ceru Bentana. Lighthouse]]'' | |class='wd_p131'| [[ਬੋਨੇਅਰ]] |- class='wd_q58035955' |class='wd_label'| ''[[:d:Q58035955|Boca Spelonk Lighthouse]]'' | |class='wd_p131'| [[ਬੋਨੇਅਰ]] |- class='wd_q42303960' |class='wd_label'| ''[[:d:Q42303960|Academiesingel lighthouse]]'' | |class='wd_p131'| ''[[:d:Q9822|Breda]]'' |- class='wd_q66741687' |class='wd_label'| ''[[:d:Q66741687|Vuurtoren Willemstad, North Brabant]]'' | |class='wd_p131'| ''[[:d:Q9854|Moerdijk]]'' |- class='wd_q2921152' |class='wd_label'| ''[[:d:Q2921152|Lighthouse Hoek van 't IJ]]'' | |class='wd_p131'| ''[[:d:Q9899|Amsterdam]]'' |- class='wd_q2778629' |class='wd_label'| ''[[:d:Q2778629|J.C.J. van Speijk Lighthouse]]'' | |class='wd_p131'| ''[[:d:Q9901|Bergen]]'' |- class='wd_q1180435' |class='wd_label'| ''[[:d:Q1180435|De Ven]]'' | |class='wd_p131'| ''[[:d:Q9918|Enkhuizen]]'' |- class='wd_q1847968' |class='wd_label'| ''[[:d:Q1847968|harbour entrance light of Enkhuizen]]'' | |class='wd_p131'| ''[[:d:Q9918|Enkhuizen]]'' |- class='wd_q1120326' |class='wd_label'| ''[[:d:Q1120326|Lange Jaap]]'' | |class='wd_p131'| ''[[:d:Q9911|Den Helder]]'' |- class='wd_q2158333' |class='wd_label'| ''[[:d:Q2158333|Den Oever Lighthouse]]'' | |class='wd_p131'| ''[[:d:Q9936|Hollands Kroon]]'' |- class='wd_q1137560' |class='wd_label'| ''[[:d:Q1137560|Eierland Lighthouse]]'' | |class='wd_p131'| ''[[:d:Q9966|Texel]]'' |- class='wd_q2193605' |class='wd_label'| ''[[:d:Q2193605|Groote Kaap]]'' | |class='wd_p131'| ''[[:d:Q9955|Schagen]]'' |- class='wd_q2295936' |class='wd_label'| ''[[:d:Q2295936|Paard van Marken]]'' | |class='wd_p131'| ''[[:d:Q9971|Waterland]]'' |- class='wd_q2269203' |class='wd_label'| ''[[:d:Q2269203|IJmuiden lower Lighthouse]]'' | |class='wd_p131'| ''[[:d:Q9970|Velsen]]'' |- class='wd_q2972345' |class='wd_label'| ''[[:d:Q2972345|Hoge vuurtoren van IJmuiden]]'' | |class='wd_p131'| ''[[:d:Q9970|Velsen]]'' |- class='wd_q66882316' |class='wd_label'| ''[[:d:Q66882316|Lighthouse of Zandvoort]]'' | |class='wd_p131'| ''[[:d:Q9980|Zandvoort]]'' |- class='wd_q90155660' |class='wd_label'| ''[[:d:Q90155660|Hansweert Lighthouse]]'' | |class='wd_p131'| ''[[:d:Q10078|Reimerswaal]]'' |- class='wd_q1138126' |class='wd_label'| ''[[:d:Q1138126|Westerlichttoren]]'' | |class='wd_p131'| ''[[:d:Q10079|Schouwen-Duiveland]]'' |- class='wd_q1352690' |class='wd_label'| ''[[:d:Q1352690|Nieuwe Sluis]]'' | |class='wd_p131'| ''[[:d:Q10080|Sluis]]'' |- class='wd_q66882499' |class='wd_label'| ''[[:d:Q66882499|Verklikkerlicht]]'' | |class='wd_p131'| ''[[:d:Q10079|Schouwen-Duiveland]]'' |- class='wd_q66882794' |class='wd_label'| ''[[:d:Q66882794|Hoge vuurtoren van Noord-Schouwen]]'' | |class='wd_p131'| ''[[:d:Q10079|Schouwen-Duiveland]]'' |- class='wd_q66882927' |class='wd_label'| ''[[:d:Q66882927|Lage vuurtoren van Noord-Schouwen]]'' | |class='wd_p131'| ''[[:d:Q10079|Schouwen-Duiveland]]'' |- class='wd_q1423636' |class='wd_label'| ''[[:d:Q1423636|Noorderhoofd]]'' | |class='wd_p131'| ''[[:d:Q10083|Veere]]'' |- class='wd_q1821477' |class='wd_label'| ''[[:d:Q1821477|Westkapelle Hoog]]'' | |class='wd_p131'| ''[[:d:Q10083|Veere]]'' |- class='wd_q2257394' |class='wd_label'| ''[[:d:Q2257394|Lichtopstand Zoutelande]]'' | |class='wd_p131'| ''[[:d:Q10083|Veere]]'' |- class='wd_q28470871' |class='wd_label'| ''[[:d:Q28470871|Kaapduinen rear lighthouse]]'' | |class='wd_p131'| ''[[:d:Q10083|Veere]]'' |- class='wd_q28470873' |class='wd_label'| ''[[:d:Q28470873|Kaapduinen front lighthouse]]'' | |class='wd_p131'| ''[[:d:Q10083|Veere]]'' |- class='wd_q28916435' |class='wd_label'| ''[[:d:Q28916435|Lichtopstand De Nolle]]'' | |class='wd_p131'| ''[[:d:Q10084|Vlissingen]]'' |- class='wd_q2743993' |class='wd_label'| ''[[:d:Q2743993|Scheveningen Lighthouse]]'' | |class='wd_p131'| [[ਹੇਗ]] |- class='wd_q28492063' |class='wd_label'| ''[[:d:Q28492063|Scheveningen North Mole Light]]'' | |class='wd_p131'| [[ਹੇਗ]] |- class='wd_q28492346' |class='wd_label'| ''[[:d:Q28492346|Scheveningen South Mole Light]]'' | |class='wd_p131'| [[ਹੇਗ]] |- class='wd_q34443573' |class='wd_label'| ''[[:d:Q34443573|Scheveningen Pier Light]]'' | |class='wd_p131'| [[ਹੇਗ]] |- class='wd_q15697454' |class='wd_label'| ''[[:d:Q15697454|Vischpoort]]'' | |class='wd_p131'| ''[[:d:Q58931|Harderwijk]]'' |- class='wd_q2797912' |class='wd_label'| ''[[:d:Q2797912|Vischpoort]]'' | |class='wd_p131'| ''[[:d:Q165662|Elburg]]'' |- class='wd_q897813' |class='wd_label'| ''[[:d:Q897813|Brandaris]]'' | |class='wd_p131'| ''[[:d:Q204412|Terschelling]]'' |- class='wd_q939914' |class='wd_label'| ''[[:d:Q939914|Vuurduin]]'' | |class='wd_p131'| ''[[:d:Q207851|Vlieland]]'' |- class='wd_q228633' |class='wd_label'| ''[[:d:Q228633|Zuidertoren]]'' | |class='wd_p131'| ''[[:d:Q208011|Schiermonnikoog]]'' |- class='wd_q748679' |class='wd_label'| ''[[:d:Q748679|North Tower]]'' | |class='wd_p131'| ''[[:d:Q208011|Schiermonnikoog]]'' |- class='wd_q2549659' |class='wd_label'| ''[[:d:Q2549659|Ameland Lighthouse]]'' | |class='wd_p131'| ''[[:d:Q208259|Ameland]]'' |- class='wd_q2259688' |class='wd_label'| ''[[:d:Q2259688|Vuurbaak Katwijk]]'' | |class='wd_p131'| ''[[:d:Q208764|Katwijk]]'' |- class='wd_q17605654' |class='wd_label'| ''[[:d:Q17605654|Van Speyk Light Beacon]]'' | |class='wd_p131'| ''[[:d:Q210007|Vlaardingen]]'' |- class='wd_q58206150' |class='wd_label'| ''[[:d:Q58206150|Oranjestad Lighthouse]]'' | |class='wd_p131'| ''[[:d:Q217610|Oranjestad]]'' |- class='wd_q2540813' |class='wd_label'| ''[[:d:Q2540813|Urk Lighthouse]]'' | |class='wd_p131'| ''[[:d:Q273746|Urk]]'' |- class='wd_q2658194' |class='wd_label'| ''[[:d:Q2658194|Noordwijk Lighthouse]]'' | |class='wd_p131'| ''[[:d:Q455464|Noordwijk]]'' |- class='wd_q58206007' |class='wd_label'| ''[[:d:Q58206007|St. John's Lighthouse]]'' | |class='wd_p131'| ''[[:d:Q475718|The Bottom]]'' |- class='wd_q2514617' |class='wd_label'| ''[[:d:Q2514617|Westhoofd Lighthouse]]'' | |class='wd_p131'| ''[[:d:Q933459|Goeree-Overflakkee]]'' |- class='wd_q66882436' |class='wd_label'| ''[[:d:Q66882436|Vuurtoren aan het Flaauwe Werk]]'' | |class='wd_p131'| ''[[:d:Q933459|Goeree-Overflakkee]]'' |- class='wd_q34445514' |class='wd_label'| ''[[:d:Q34445514|Nieuwendijk Range Rear]]'' | |class='wd_p131'| ''[[:d:Q952194|Korendijk]]'' |- class='wd_q34449521' |class='wd_label'| ''[[:d:Q34449521|Nieuwendijk Range Front]]'' | |class='wd_p131'| ''[[:d:Q952194|Korendijk]]'' |- class='wd_q28806369' |class='wd_label'| ''[[:d:Q28806369|Stavoren South Pierhead Light]]'' | |class='wd_p131'| ''[[:d:Q1473276|Súdwest-Fryslân]]'' |- class='wd_q28806370' |class='wd_label'| ''[[:d:Q28806370|Stavoren North Pierhead Light]]'' | |class='wd_p131'| ''[[:d:Q1473276|Súdwest-Fryslân]]'' |- class='wd_q1143857' |class='wd_label'| ''[[:d:Q1143857|Stavoren Lighthouse]]'' | |class='wd_p131'| ''[[:d:Q1473276|Súdwest-Fryslân]]'' |- class='wd_q2741100' |class='wd_label'| ''[[:d:Q2741100|Workum Lighthouse]]'' | |class='wd_p131'| ''[[:d:Q1473276|Súdwest-Fryslân]]'' |- class='wd_q1877806' |class='wd_label'| ''[[:d:Q1877806|Harlingen Lighthouse]]'' | |class='wd_p131'| ''[[:d:Q2536628|Harlingen]]'' |- class='wd_q16902805' |class='wd_label'| ''[[:d:Q16902805|Low Light of the Hook of Holland]]'' | |class='wd_p131'| ''[[:d:Q2680952|Rotterdam]]'' |- class='wd_q17439848' |class='wd_label'| ''[[:d:Q17439848|Hoek van Holland Vuurtoren]]'' | |class='wd_p131'| ''[[:d:Q2680952|Rotterdam]]'' |- class='wd_q1137592' |class='wd_label'| ''[[:d:Q1137592|Maasvlakte Light]]'' | |class='wd_p131'| ''[[:d:Q2680952|Rotterdam]]'' |- class='wd_q28600745' |class='wd_label'| ''[[:d:Q28600745|Hoek Van Holland Range Front]]'' | |class='wd_p131'| ''[[:d:Q2680952|Rotterdam]]'' |- class='wd_q28600746' |class='wd_label'| ''[[:d:Q28600746|Hoek Van Holland Range Rear]]'' | |class='wd_p131'| ''[[:d:Q2680952|Rotterdam]]'' |- class='wd_q28604096' |class='wd_label'| ''[[:d:Q28604096|Europoort Low Light]]'' | |class='wd_p131'| ''[[:d:Q2680952|Rotterdam]]'' |- class='wd_q28604097' |class='wd_label'| ''[[:d:Q28604097|Europoort High Light]]'' | |class='wd_p131'| ''[[:d:Q2680952|Rotterdam]]'' |- class='wd_q28604301' |class='wd_label'| ''[[:d:Q28604301|Vuurtoren Maasmond Hoog]]'' | |class='wd_p131'| ''[[:d:Q2680952|Rotterdam]]'' |- class='wd_q28604302' |class='wd_label'| ''[[:d:Q28604302|Vuurtoren Maasmond Laag]]'' | |class='wd_p131'| ''[[:d:Q2680952|Rotterdam]]'' |- class='wd_q2334542' |class='wd_label'| ''[[:d:Q2334542|Watum Lighthouse]]'' | |class='wd_p131'| ''[[:d:Q97055892|Eemsdelta]]'' |- class='wd_q2609558' |class='wd_label'| ''[[:d:Q2609558|Delfzijl Lighthouse (1888)]]'' | |class='wd_p131'| ''[[:d:Q97055892|Eemsdelta]]'' |- class='wd_q3970355' |class='wd_label'| ''[[:d:Q3970355|Delfzijl Lighthouse (1949)]]'' | |class='wd_p131'| ''[[:d:Q97055892|Eemsdelta]]'' |- class='wd_q2215732' |class='wd_label'| ''[[:d:Q2215732|Hellevoetsluis Lighthouse]]'' | |class='wd_p131'| ''[[:d:Q106436626|Voorne aan Zee]]'' |- class='wd_q2577060' |class='wd_label'| ''[[:d:Q2577060|Stenen Baak]]'' | |class='wd_p131'| ''[[:d:Q106436626|Voorne aan Zee]]'' |- class='wd_q17447912' |class='wd_label'| ''[[:d:Q17447912|Lighthouse of Oostvoorne]]'' | |class='wd_p131'| ''[[:d:Q106436626|Voorne aan Zee]]'' |- class='wd_q2278417' |class='wd_label'| ''[[:d:Q2278417|Lemmer replica lighthouse]]'' | |class='wd_p131'| ''[[:d:Q144091|Lemmer]]'' |- class='wd_q123107788' |class='wd_label'| ''[[:d:Q123107788|Maasmond North Mole]]'' | |class='wd_p131'| ''[[:d:Q34370|Rotterdam]]'' |- class='wd_q17598817' |class='wd_label'| ''[[:d:Q17598817|Strijensas Lichtopstand]]'' | |class='wd_p131'| ''[[:d:Q858607|Strijen]]''<br/>''[[:d:Q2627301|Strijensas]]'' |} {{Wikidata list end}} bfa2a8n4sct486fly577p3w54gb9s8i 0 127118 846404 843008 2026-09-18T01:06:03Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 846404 wikitext text/x-wiki '''ਪੀਟਰ ਡੀ ਵਾਲ''' {{Post-nominals|country=AUS|AM}} (1938-) ਇੱਕ ਆਸਟਰੇਲੀਆਈ ਐਲ.ਜੀ.ਬੀ.ਟੀ. ਅਧਿਕਾਰ ਕਾਰਕੁੰਨ ਅਤੇ ਲੇਖਕ ਹੈ। ਉਹ ਕੰਪੈਨ ਅਗੇਨਸਟ ਮੋਰਲ ਪਰਸੀਕਿਉਸ਼ਨ (ਸੀਏਐਮਪੀ) ਦਾ ਬੁਨਿਆਦ ਮੈਂਬਰ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਸਿਡਨੀ ਪਹਿਲੇ ਗੇ ਅਤੇ ਲੈਸਬੀਅਨ ਮਾਰਡੀ ਗ੍ਰਾਸ ਵਿੱਚ ਭਾਗ ਲਿਆ ਸੀ। == ਜੀਵਨੀ == ਡੀ ਵਾਲ ਦਾ ਜਨਮ 1938 ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ।<ref>{{Cite web|url=https://trove.nla.gov.au/people/615101?c=people|title=de Waal, Peter (1938-)|website=Trove|language=en|access-date=21 June 2019}}</ref> ਸਿਡਨੀ ਵਿੱਚ ਸਮਲਿੰਗੀ ਅਤੇ ਲੇਸਬੀਅਨ ਭਾਈਚਾਰੇ ਲਈ ਉਮਰ ਭਰ ਕਾਰਕੁੰਨ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਤੇ, ਡੀ ਵਾਲ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਸਾਥੀ [[ਪੀਟਰ ਬੋਨਸਲ-ਬੂਨ|ਪੀਟਰ ਬੋਨਸਾਲ-ਬੂਨੇ]] ਨੇ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਗੇ ਚੁੰਮਣ<ref>{{Cite web|url=https://www.sbs.com.au/topics/video/902436931664/Mardi-Gras-2017-Peter-de-Waal-and-Peter-Bonsall-Bo|title=Mardi Gras 2017: Peter de Waal & Peter Bonsall-Boone|website=SBS|language=en|access-date=21 June 2019}}</ref> ਨੂੰ ਸਾਂਝਾ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬਾਲਮੇਨ ਘਰ ਤੋਂ ਇੱਕ ਕਾਉਂਸਲਿੰਗ ਸੇਵਾ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ 1978 ਵਿੱਚ ਸਿਡਨੀ ਮਾਰਡੀ ਗ੍ਰਾਸ ਪਰੇਡ ਦੌਰਾਨ ਪੁਲਿਸ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕੀਤਾ।<ref>{{Cite book|url=https://trove.nla.gov.au/version/45674762|title=Queer city: gay and lesbian politics in Sydney|last=Johnston|first=Craig|last2=Reyk|first2=Paul van|date=2001|publisher=Annandale, N.S.W.: Pluto Press|isbn=9781864031928|language=English}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://trove.nla.gov.au/work/199850412|title=Gay Sydney: a history / Garry Wotherspoon - Details|website=Trove|language=en|access-date=2019-06-15}}</ref> ਡੀ ਵਾਲ ਉਸ ਸਮੂਹ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ ਜੋ " 78ਈ.ਆਰ.ਐਸ " ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੇ 1978 ਵਿੱਚ ਸਿਡਨੀ ਗੇਅ ਅਤੇ ਲੈਸਬੀਅਨ ਮਾਰਡੀ ਗ੍ਰਾਸ ਪਰੇਡ, ਡਾਰਲਿੰਗਹਾਰਸਟ ਅਤੇ ਸੈਂਟਰਲ ਪੁਲਿਸ ਸਟੇਸ਼ਨਾਂ ਅਤੇ ਸੈਂਟਰਲ ਕੋਰਟ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਾਂ ਸਮੇਤ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਮਾਰਚ ਕੀਤਾ ਸੀ।<ref>{{Cite web|url=http://www.mardigras.org.au/78ers|title=78ers|website=Sydney Gay and Lesbian Mardi Gras Ltd|language=en|access-date=21 June 2019|archive-date=10 ਜੂਨ 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190610210154/http://www.mardigras.org.au/78ers|dead-url=yes}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.78ers.org.au/the-78ers|title=Who are the 78ers?|website=First mardi gras|language=en-AU|access-date=21 June 2019|archive-date=21 ਜੂਨ 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190621034007/https://www.78ers.org.au/the-78ers|url-status=dead}}</ref><ref name="apology">{{Cite web|url=http://archival.sl.nsw.gov.au/Details/archive/110597866|title=Item 01: Peter de Waal (left) and Peter 'Bon' Bonsall-Boone in the foyer of the Legislative Assembly, NSW Parliament House, Sydney, 25 February 2016 / photograph by Geoff Friend|website=State Library of NSW|access-date=21 June 2019|archive-date=21 ਜੂਨ 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190621034011/http://archival.sl.nsw.gov.au/Details/archive/110597866|url-status=dead}}</ref> ਉਸਨੇ 25 ਫਰਵਰੀ 2016 ਨੂੰ ਨਿਊ ਸਾਊਥ ਵੇਲਜ਼ ਰਾਜ ਦੀ ਸੰਸਦ ਵਿੱਚ 78 ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਨੂੰ ਰਸਮੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦੋ-ਪੱਖੀ ਮੁਆਫੀ ਮੰਗੀ ਸੀ।<ref>{{Cite web|url=https://www.smh.com.au/national/nsw/nsw-parliament-apologises-to-the-78ers-who-began-the-sydney-gay-and-lesbian-mardi-gras-20160225-gn3687.html|title=NSW Parliament apologises to the 78ers who began the Sydney Gay and Lesbian Mardi Gras|last=Dumas|first=Daisy|date=25 February 2016|website=The Sydney Morning Herald|language=en|access-date=21 June 2019}}</ref> == ਰਚਨਾਵਾਂ == ** {{Citation|author1=de Waal, Peter|author2=Gay and Lesbian Immigration Task Force NSW|first=|title=Lesbians and gays changed Australian immigration: history and herstory|volume=|pages=|publication-date=2002|publisher=Gay and Lesbian Immigration Task Force NSW|isbn=978-0-9580270-0-7}} ** {{Citation|author1=de Waal, Peter|author2=GLITF (NSW)|first=|title=When only the best will do: a study of lesbian and gay immigration|volume=|pages=|publication-date=1998|publisher=GLITF NSW|isbn=978-0-646-35435-4}} ** {{Citation|author1=de Waal, Peter|author2=New South Wales. Supreme Court|first=|title=Unfit for publication: NSW Supreme Court and other bestiality, buggery and sodomy trials 1727-1930|volume=|pages=|publication-date=2007|publisher=P. de Waal|isbn=978-0-646-47274-4}} ** {{Citation|author1=de Waal, Peter, 1938-|author2=Black, Ian|author3=Trebilco, Peter|author4=Wills, Sue|author5=Tribunal Working Group|first=|title=The 1976 Tribunal on Homosexuals and Discrimination and its 1994 review|volume=|pages=|publication-date=1996|publisher=The Tribunal Working Group|isbn=978-0-646-20409-3}} == ਅਵਾਰਡ == ਜੂਨ 2017 ਵਿੱਚ, ਡੀ ਵਾਲ ਅਤੇ ਬੋਨਸਾਲ-ਬੁਨ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ [[ਐਲ.ਜੀ.ਬੀ.ਟੀ|ਐਲ.ਜੀ.ਬੀ.ਟੀ.ਕਿਉ.]] ਕਵੀਨ ਐਡਵੋਕੇਟ ਅਤੇ ਸਮਰਥਕ ਵਜੋਂ ਕਮਿਉਨਟੀ ਦੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਸੇਵਾ ਲਈ<ref>{{Cite web|url=http://www.smh.com.au/nsw/queens-honours-list-the-most-progressive-since-1975-20170611-gwovfx.html|title=Queen's honours list the most progressive since 1975|last=Murphy|first=Damien|date=12 June 2017|website=[[Sydney Morning Herald]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20170616160549/http://www.smh.com.au/nsw/queens-honours-list-the-most-progressive-since-1975-20170611-gwovfx.html|archive-date=16 June 2017|access-date=20 June 2017}}</ref> " 2017 ਮਹਾਰਾਣੀ ਦੇ ਜਨਮਦਿਨ ਸਨਮਾਨ ਵਿੱਚ,<ref>{{Cite web|url=http://www.smh.com.au/nsw/queens-honours-list-the-most-progressive-since-1975-20170611-gwovfx.html|title=Queen's honours list the most progressive since 1975|last=Murphy|first=Damien|date=12 June 2017|website=[[Sydney Morning Herald]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20170616160549/http://www.smh.com.au/nsw/queens-honours-list-the-most-progressive-since-1975-20170611-gwovfx.html|archive-date=16 June 2017|access-date=20 June 2017}}</ref> " ਮੈਂਬਰ ਆਫ ਦ ਆਰਡਰ ਆਫ਼ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਵਜੋਂ "ਸਵੈ-ਸੇਵਕਾਂ ਦੀਆਂ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ" ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।<ref>{{Cite web|url=http://www.gg.gov.au/sites/default/files/files/honours/qb/qb2017/mnxi3_8skq/Media%20Notes%20-%20AM%20(A%20-%20L).pdf|title=Member (AM) in the General Division of the Order of Australia|website=The Australian Honours Secretariat|access-date=20 June 2017|archive-date=4 ਜਨਵਰੀ 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180104065129/http://www.gg.gov.au/sites/default/files/files/honours/qb/qb2017/mnxi3_8skq/Media%20Notes%20-%20AM%20(A%20-%20L).pdf|dead-url=yes}}</ref> == ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ == *[[ਸੂ ਵਿਲਜ਼]] *[[ਜੈਸਿਕਾ ਓਰਿਲੀਅਸੋ]] * [[ਜੂਲੀ ਮੈਕਰੋਸਿਨ]] *[[ਸਲੇਨਾ ਰੌਕੀ ਮੈਲੋਨ]] *[[ਬਿਆਨਕਾ ਐਲਮਰ]] == ਹਵਾਲੇ == {{ਹਵਾਲੇ}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1938]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਐਲਜੀਬੀਟੀ ਅਧਿਕਾਰ ਕਾਰਕੁੰਨ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਐਲਜੀਬੀਟੀ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਐਲਜੀਬੀਟੀ ਵਰਗ]] 62o9e95r91axsmw0g8tptzwwruryye3 0 129085 846384 806186 2026-09-17T18:36:18Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 846384 wikitext text/x-wiki {{Infobox person|name=ਤਾਹਿਰ ਸ਼ਾਬਿਰ|birth_name=ਤਾਹਿਰ ਸ਼ਾਬਿਰ ਮਿਠਾਈਵਾਲਾ|birth_date={{Birth date and age|df=yes|1987|1|7}}|nationality=[[ਭਾਰਤੀ]]|years_active=2014–ਹੁਣ|alma_mater=[[Kishinchand Chellaram College|ਕੇ.ਸੀ. ਕਾਲਜ]]|occupation=[[ਅਦਾਕਾਰ]]|known_for=''ਨਿਸ਼ਾ ਔਰ ਉਸਕੇ ਕਜਨਜ''<br>''[[ਬੇਪਨਾਹ]]''}} '''ਤਾਹਿਰ ਸ਼ਾਬਿਰ''' (ਜਨਮ 7 ਜਨਵਰੀ 1987)<ref>{{Cite news|url=http://www.bollywoodlife.com/news-gossip/taher-shabbir-birthday-special-heres-why-we-want-more-of-the-actor/|title=Taher Shabbir Birthday Special: Here's why we want MORE of the actor!|work=Bollywood Life|language=en-US}}</ref> ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਾ ਹੈ ਜੋ ਵਿਪਨ ਸਿੰਘ ਰਾਠੌਰ ਵਜੋਂ ''ਨਿਸ਼ਾ ਔਰ ਉਸਕੇ ਕਜਨਜ'' ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਅਰਸ਼ਦ ਹਬੀਬ ਵਜੋਂ ''ਬੇਪਨਾਹ'' ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਭੂਮਿਕਾ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। == ਸਿੱਖਿਆ == ਸ਼ਾਬਿਰ ਨੇ ਕਿਸ਼ਨਚੰਦ ਚੇਲਾਰਾਮ ਕਾਲਜ ਤੋਂ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਕੀਤੀ। == ਕਰੀਅਰ == ਸਾਲ 2014 ਵਿੱਚ ਅਨੇਰੀ ਵਾਜਨੀ ਅਤੇ ਮਿਸ਼ਕਤ ਵਰਮਾ ਦੇ ਨਾਲ [[ਸਟਾਰ ਪਲੱਸ]] ਦੇ ''ਨਿਸ਼ਾ ਔਰ ਉਸਕੇ ਕਜਨਜ'' ਵਿੱਚ ਵਿਰਾਜ ਸਿੰਘ ਰਾਠੌਰ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਸ਼ਾਬਿਰ ਪ੍ਰਮੁੱਖਤਾ ਹਾਸਿਲ ਕੀਤੀ ਸੀ।<ref>{{Cite news|url=https://m.timesofindia.com/tv/news/hindi/Taher-quits-Nisha-Aur-Uske-Cousins/articleshow/47443872.cms|title=Taher quits 'Nisha Aur Uske Cousins'|work=The Times of India}}</ref> ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਫ਼ਿਲਮੀਕਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ''[[ਫ਼ੈਨ (ਫ਼ਿਲਮ)|ਫ਼ੈਨ]]'' ਨਾਲ 2016 ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਸੀ ਜਿਥੇ ਉਸਨੇ ਸਿਡ ਕਪੂਰ ਦਾ ਕਿਰਦਾਰ ਨਿਭਾਇਆ ਸੀ।<ref>{{Cite news|url=https://m.hindustantimes.com/bollywood/acting-with-shah-rukh-in-fan-was-surreal-taher-shabbir/story-0oM4PGG5fhvOgbxV95M6EO.html|title=Acting with Shah Rukh in Fan was surreal: Taher Shabbir|work=Hindustan Times|language=en|access-date=2020-07-23|archive-date=2020-10-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20201011220204/https://www.hindustantimes.com/bollywood/acting-with-shah-rukh-in-fan-was-surreal-taher-shabbir/story-0oM4PGG5fhvOgbxV95M6EO.html|url-status=dead}}</ref> 2017 ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ''ਨਾਮ ਸ਼ਬਾਨਾ'' ਵਿੱਚ ਜੈ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਸੀ।<ref>{{Cite news|url=https://mumbaimirror.indiatimes.com/entertainment/bollywood/taher-shabbir-i-feel-blessed-to-be-a-part-of-naam-shabana/articleshow/56700933.cms|title=Taher Shabbir: I feel blessed to be a part of Naam Shabana|work=Mumbai Mirror}}</ref> ਸਾਲ 2018 ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਬਿਰ ਨੇ ਅਰਸ਼ਦ ਹਬੀਬ ਵਜੋਂ ਕਲਰਜ਼ ਟੀਵੀ ਦੇ ''ਬੇਪਨਾਹ'' ਵਿੱਚ [[ਜੈਨੀਫ਼ਰ ਵਿੰਗੇਟ]] ਅਤੇ [[ਹਰਸ਼ਦ ਚੋਪੜਾ]] ਨਾਲ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਸੀ।<ref>{{Cite news|url=http://www.bollywoodlife.com/news-gossip/taher-shabbir-to-join-the-cast-of-jennifer-winget-harshad-chopdas-bepannaah/|title=Taher Shabbir to join the cast of Jennifer Winget-Harshad Chopda's Bepannaah|work=Bollywood Life|language=en-US}}</ref> 2019 ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ''ਮਣੀਕਰਣਿਕਾ'' ਵਿੱਚ ਸੰਗਰਾਮ ਸਿੰਘ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ।<ref>{{Cite news|url=https://mumbaimirror.indiatimes.com/entertainment/bollywood/taher-shabbir-to-play-sangram-singh-in-kangana-ranauts-manikarnika/articleshow/65833915.cms|title=Taher Shabbir to play Sangram Singh in Manikarnika|work=Mumbai Mirror|access-date=2020-07-23|archive-date=2018-09-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20180917020735/https://mumbaimirror.indiatimes.com/entertainment/bollywood/taher-shabbir-to-play-sangram-singh-in-kangana-ranauts-manikarnika/articleshow/65833915.cms|url-status=dead}}</ref> ਅੱਗੇ ਉਹ ''ਬਾਈਪਾਸ ਰੋਡ ''' ਤੇ ਜਿੰਮੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। 2020 ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ [[ਨੈਟਫਲਿਕਸ|ਨੇਟਫਲਿਕਸ ਇੰਡੀਆ]] ਦੇ ''ਗਿਲਟੀ'' ਵਿੱਚ ਦਾਨਿਸ਼ ਅਲੀ ਬੇਗ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਹੈ।<ref>{{Cite web|url=https://www.indiatoday.in/amp/binge-watch/story/guilty-first-look-poster-of-kiara-advani-out-karan-johar-asks-aap-convince-ho-gaye-ya-aur-bataun-1647271-2020-02-17|title=Guilty first look poster of Kiara Advani out: Karan Johar asks, aap convince ho gaye ya aur bataun?|last=|first=|date=|website=India Today|language=en|archive-url=|archive-date=|access-date=}}</ref> == ਫ਼ਿਲਮੋਗ੍ਰਾਫੀ == === ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ === {| class="wikitable" style="text-align:center;" ! ਸਾਲ ! ਦਿਖਾਓ ! ਭੂਮਿਕਾ ! ਚੈਨਲ |- | 2014–2015 | ''ਨਿਸ਼ਾ ਔਰ ਉਸਕੇ ਕਜਨਸ'' | ਵਿਰਾਜ ਸਿੰਘ ਰਾਠੌਰ | [[ਸਟਾਰ ਪਲੱਸ]] |- | 2018 | ''ਬੇਪਨਾਹ'' | ਅਰਸ਼ਦ ਹਬੀਬ | ਕਲਰਜ਼ ਟੀਵੀ |} === ਫ਼ਿਲਮਾਂ === {| class="wikitable" style="text-align:center;" ! ਸਾਲ ! ਫ਼ਿਲਮ ! ਭੂਮਿਕਾ |- | 2009 | ''ਕੁਰਬਾਨ'' | ਤਾਹਿਰ |- | 2016 | ''[[ਫ਼ੈਨ (ਫ਼ਿਲਮ)|ਫ਼ੈਨ]]'' | ਸਿਡ ਕਪੂਰ |- | 2017 | ''ਨਾਮ ਸ਼ਬਾਨਾ'' | ਜੈ |- | rowspan="2" | 2019 | ''ਮਣੀਕਰਣਿਕਾ: ਦ ਕਵੀਨਆਫ ਝਾਂਸੀ'' | ਸੰਗਰਾਮ ਸਿੰਘ |- | ''ਬਾਈਪਾਸ ਰੋਡ'' | ਜਿੰਮੀ |} === ਵੈੱਬ === {| class="wikitable" style="text-align:center;" ! ਸਾਲ ! ਸਿਰਲੇਖ ! ਭੂਮਿਕਾ ! ਪਲੇਟਫਾਰਮ |- | 2020 | ਗਿਲਟੀ | ਦਾਨਿਸ਼ ਅਲੀ ਬੇਗ | [[ਨੈਟਫਲਿਕਸ|ਨੈੱਟਫਲਿਕਸ ਇੰਡੀਆ]] |- | 2020 | ਹੰਡਰਡ | | [[ਹੋਟਸਟਾਰ|ਹੌਟਸਟਾਰ]] |} == ਹਵਾਲੇ == {{ਹਵਾਲੇ}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਪੁਰਸ਼ ਅਦਾਕਾਰ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1987]] 28afeosokhqjut5ljlssss5fljclnmk 3 129458 846441 522547 2026-09-18T07:43:44Z Céréales Killer 9686 Céréales Killer ਨੇ [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Melroross]] ਵਰਕੇ ਨੂੰ ਬਿਨਾਂ ਕੋਈ ਮੋੜ ਛੱਡੇ [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Renamed user 6cd16a076b7a7428dd706202da186cc2]] 'ਤੇ ਥਾਂ-ਬਦਲੀ ਕੀਤੀ ਏ: Automatically moved page while renaming the user "[[Special:CentralAuth/Melroross|Melroross]]" to "[[Special:CentralAuth/Renamed user 6cd16a076b7a7428dd706202da186cc2|Renamed user 6cd16a076b7a7428dd706202da186cc2]]" 522547 wikitext text/x-wiki {{Template:Welcome|realName=|name=Melroross}} -- [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:New user message|New user message]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:New user message|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 01:25, 10 ਅਗਸਤ 2020 (UTC) qent39uxzkuf4i3snc0kplai5r212c1 0 129608 846421 828522 2026-09-18T05:24:43Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 846421 wikitext text/x-wiki '''ਫ਼ੇਬੀਅਨ ਸੁਸਾਇਟੀ''' ਇੱਕ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸਮਾਜਵਾਦੀ ਸੰਗਠਨ ਹੈ ਜਿਸ ਦੇ ਮਕਸਦ ਜਮਹੂਰੀ ਸਮਾਜਾਂ ਵਿੱਚ [[ਜਮਹੂਰੀ ਸਮਾਜਵਾਦ]] ਦੇ ਅਸੂਲਾਂ ਨੂੰ [[ਇਨਕਲਾਬ|ਇਨਕਲਾਬੀ]] ਰਾਜਪਲਟੇ ਦੀ ਬਜਾਏ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਅਤੇ ਸੁਧਾਰਵਾਦੀ ਜਤਨਾਂ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਵਧਾਉਣਾ ਹੈ।<ref name="gt76">{{Cite web|url=http://aei.pitt.edu/10796/1/10796.pdf|title=The Tindemans Report and the European Future|last=George Thomson|date=1 March 1976|access-date=17 ਅਗਸਤ 2020|archive-date=26 ਦਸੰਬਰ 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131226025439/http://aei.pitt.edu/10796/1/10796.pdf|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite book|url=https://archive.org/details/storyoffabiansoc0000cole|title=The Story of Fabian Socialism|last=Margaret Cole|publisher=Stanford University Press|year=1961|isbn=978-0804700917|url-access=registration}}</ref> 1900 ਵਿੱਚ ਕਿਰਤ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧ ਕਮੇਟੀ ਦੀਆਂ ਬਾਨੀ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਵਜੋਂ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚੋਂ ਉੱਭਰੀ ਲੇਬਰ ਪਾਰਟੀ ਉੱਤੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਪ੍ਰਭਾਵੀ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਸੰਸਥਾ ਵਜੋਂ, ਫ਼ੇਬੀਅਨ ਸੁਸਾਇਟੀ ਦਾ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਰਾਜਨੀਤੀ ਉੱਤੇ ਤਕੜਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਫ਼ੇਬੀਅਨ ਸੁਸਾਇਟੀ ਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਵਿੱਚ [[ਬਰਤਾਨਵੀ ਸਾਮਰਾਜ|ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸਾਮਰਾਜ]] ਦੇ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇ ਹਿੱਸਾ ਰਹੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਕੁਝ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਨੇਤਾ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ, (ਜਿਵੇਂ [[ਜਵਾਹਰ ਲਾਲ ਨਹਿਰੂ]]) ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾਵਾਂ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਫ਼ੇਬੀਅਨ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਨੂੰ ਅਪਣਾਇਆ। ਫ਼ੇਬੀਅਨ ਸੁਸਾਇਟੀ ਨੇ 1895 ਵਿੱਚ [[ਲੰਡਨ ਸਕੂਲ ਆਫ਼ ਇਕਨਾਮਿਕਸ|ਲੰਡਨ ਸਕੂਲ ਆਫ਼ ਇਕਨਾਮਿਕਸ ਐਂਡ ਪੋਲੀਟੀਕਲ ਸਾਇੰਸ ਦੀ]] ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ। ਅੱਜ, ਇਹ ਸੁਸਾਇਟੀ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਥਿੰਕ ਟੈਂਕ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਲੇਬਰ ਪਾਰਟੀ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ 21 ਸਮਾਜਵਾਦੀ ਸੁਸਾਇਟੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਇਹੋ ਜਿਹੀਆਂ ਸੁਸਾਇਟੀਆਂ [[ਆਸਟਰੇਲੀਆ|ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ]] (ਆਸਟਰੇਲੀਅਨ ਫ਼ੇਬੀਅਨ ਸੁਸਾਇਟੀ), [[ਕੈਨੇਡਾ|ਕਨੇਡਾ]] (ਡਗਲਸ ਕੋਲਡਵੈਲ ਫਾਉਂਡੇਸ਼ਨ ਅਤੇ ਹੁਣ ਭੰਗ ਕੀਤੀ ਜਾ ਚੁੱਕੀ ਸੋਸ਼ਲ ਪੁਨਰ ਨਿਰਮਾਣ ਲਈ ਲੀਗ), [[ਸਿਚੀਲੀਆ|ਸਿਸਲੀ]] (ਸਿਸੀਲੀਅਨ ਫ਼ੇਬੀਅਨ ਸੁਸਾਇਟੀ) ਅਤੇ [[ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ]] (ਦ ਐਨਜ਼ੈਡ ਫ਼ੇਬੀਅਨ ਸੋਸਾਇਟੀ) ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਹਨ।<ref>{{Cite web|url=http://www.fabians.org.nz/|title=The NZ Fabian Society|date=18 November 2019|website=www.fabians.org.nz|access-date=17 ਅਗਸਤ 2020|archive-date=25 ਜਨਵਰੀ 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180125023117/https://www.fabians.org.nz/|url-status=dead}}</ref> == ਜਥੇਬੰਦਕ ਇਤਿਹਾਸ == === ਸਥਾਪਨਾ === [[ਤਸਵੀਰ:Fabian_Society_(5026519016).jpg|left|thumb| 17 ਓਸਨਾਬਰਗ ਸੇਂਟ ਵਿਖੇ ਨੀਲੀ ਤਖ਼ਤ, ਜਿਥੇ 1884 ਵਿੱਚ ਸੁਸਾਇਟੀ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ]] [[ਤਸਵੀਰ:Frank_Podmore.jpg|thumb|ਉਪਰ ਫਰੈਂਕ ਪੋਡਮੋਰ, ਜਿਸ ਦੇ ਸੁਝਾਅ ਤੇ ਫ਼ੇਬੀਅਨ ਸੁਸਾਇਟੀ ਦਾ ਨਾਮ " ਫੈਬੀਅਸ ਦਿ ਡੀਲੇਅਰ " ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ]] [[ਤਸਵੀਰ:Fabian_Society_coat_of_arms.svg|left|thumb|203x203px| ਭੇਡ ਦੇ ਕਪੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਬਘਿਆੜ, ਮੌਲਿਕ ਕੋਟ ਆਫ਼ ਆਰਮਜ਼]] ਫ਼ੇਬੀਅਨ ਸੁਸਾਇਟੀ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 4 ਜਨਵਰੀ 1884 ਨੂੰ ਲੰਡਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੀ ਸੁਸਾਇਟੀ, ਫੈਲੋਸ਼ਿਪ ਆਫ਼ ਦ ਨਿਊ ਲਾਈਫ ਦੀ ਇੱਕ ਸ਼ਾਖਾ ਵਜੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਜੋ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਨੈਤਿਕ ਅਤੇ ਮਾਨਵਵਾਦੀ ਲਹਿਰਾਂ ਦੀ ਜਨਮਦਾਤਾ ਸੀ।<ref name="Pease 1916">Edward R. Pease, ''A History of the Fabian Society.'' New York: E.P. Dutton & Co., 1916.</ref> ਅਰੰਭਕ ਫੈਲੋਸ਼ਿਪ ਮੈਂਬਰਾਂ ਵਿੱਚ ਦੂਰਅੰਦੇਸ਼ੀ ਵਿਕਟੋਰੀਅਨ ਕੁਲੀਨ ਸ਼ਖਸੀਅਤਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਕਵੀ ਐਡਵਰਡ ਕਾਰਪੈਂਟਰ ਅਤੇ ਜੌਨ ਡੇਵਿਡਸਨ, [[ਲਿੰਗ ਵਿਗਿਆਨ|ਸੈਕਸੋਲੋਜਿਸਟ]] ਹੈਵਲੋਕ ਐਲਿਸ, ਅਤੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸਮਾਜਵਾਦੀ ਐਡਵਰਡ ਆਰ ਪੀਜ਼ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ। ਉਹ ਸਵੱਛ ਸਰਲ ਜੀਵਨ ਜਿਉਣ ਦੀ ਇੱਕ ਉਦਾਹਰਣ ਬਣ ਕੇ ਸਮਾਜ ਨੂੰ ਬਦਲਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਕੁਝ ਮੈਂਬਰ ਸਮਾਜ ਦੇ ਪਰਿਵਰਤਨ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਲਈ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਤੌਰ ਤੇ ਵੀ ਸਰਗਰਮ ਹੋਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਵੱਖਰਾ ਸਮਾਜ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ, ਫ਼ੇਬੀਅਨ ਸੁਸਾਇਟੀ। ਸਾਰੇ ਮੈਂਬਰ ਦੋਵੇਂ ਸੁਸਾਇਟੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਲਈ ਸੁਤੰਤਰ ਸਨ।ਫ਼ੇਬੀਅਨ ਸੁਸਾਇਟੀ ਨੇ ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਪੱਛਮੀ ਯੂਰਪੀਅਨ [[ਮੁੜ-ਸੁਰਜੀਤੀ|ਰੇਨੇਸੈਂਸ]] ਵਿਚਾਰਾਂ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵ ਭਰ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਚਾਰ ਦੇ ਨਵੀਨੀਕਰਣ ਦੀ ਵਕਾਲਤ ਕੀਤੀ। ਨਵੀਂ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੀ ਫੈਲੋਸ਼ਿਪ 1899 ਵਿੱਚ ਭੰਗ ਹੋ ਗਈ ਸੀ,<ref>Pease, 1916</ref> ਪਰ ਫ਼ੇਬੀਅਨ ਸੁਸਾਇਟੀ ਵਧਦੀ ਹੋਈ ਐਡਵਰਡੀਅਨ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਕਿੰਗਡਮ ਦੀ ਇੱਕ ਮੋਹਰੀ ਅਕਾਦਮਿਕ ਸੁਸਾਇਟੀ ਬਣ ਗਈ। ਇਸਨੂੰ ਇਸਦੇ ਮੋਹਰੀ ਦਸਤੇ ਕੋਐਫੀਸੀਐਂਟ ਕਲੱਬ ਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦਾ ਮਾਣ ਹਾਸਲ ਸੀ। ਸੁਸਾਇਟੀ ਦੀਆਂ ਪਬਲਿਕ ਮੀਟਿੰਗਾਂ ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਏਸੇਕਸ ਹਾਲ ਵਿਖੇ ਹੋਈਆਂ, ਜੋ ਕਿ ਕੇਂਦਰੀ ਲੰਡਨ ਵਿੱਚ ਸਟ੍ਰੈਂਡ ਦੇ ਬਿਲਕੁਲ ਨੇੜੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸਥਾਨ ਹੈ।<ref>{{Cite web|url=http://www.unitarian.org.uk/support/doc-EssexHall0.shtml|title=''The History of Essex Hall'' by Mortimer Rowe, Lindsey Press, 1959, chapter 5|publisher=Unitarian.org.uk|archive-url=https://web.archive.org/web/20120116153833/http://www.unitarian.org.uk/support/doc-EssexHall0.shtml|archive-date=16 January 2012|access-date=2 January 2012}}</ref> ਫ਼ੇਬੀਅਨ ਸੁਸਾਇਟੀ ਦਾ ਨਾਮ [[ਰੋਮਨ ਗਣਤੰਤਰ|ਰੋਮਨ]] ਜਰਨਲ ਕੁਇੰਟਸ ਫਾਬੀਅਸ ਮੈਕਸੀਮਸ ਵੇਰੂਕੋਸਸ (ਲੋਕਾਂ ਵਲੋਂ ਰੱਖਿਆ ਨਾਮ ''ਕਨੈਕਟੇਟਰ ਹੈ'', ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ "ਦੇਰੀ") ਦੇ ਸਨਮਾਨ ਵਿੱਚ, ਫਰੈਂਕ ਪੋਡਮੋਰ ਦੇ ਸੁਝਾਅ ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸਦੀ ਫੈਬੀਅਨ ਰਣਨੀਤੀ ਮਸ਼ਹੂਰ ਜਨਰਲ ਹੈਨੀਬਲ ਦੇ ਅਧੀਨ ਉੱਤਮ ਕਾਰਥਾਜੀਨੀਅਨ ਫੌਜ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਦੁਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਸਿਖਰੀ ਆਹਮੋ ਸਾਹਮਣੀਆਂ ਲੜਾਈਆਂ ਵਿੱਚ ਹਰਾਉਣ ਦੀ ਬਜਾਏ ਥਕਾ ਕੇ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਜਿੱਤ ਦੀ ਇੱਛਕ ਹੈ। ==ਹਵਾਲੇ== {{ਹਵਾਲੇ}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ੇਬੀਅਨ ਸੁਸਾਇਟੀ]] hqilskkhyxdr4z71plddon6wpohqnpr 0 134214 846406 838146 2026-09-18T01:27:54Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 846406 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder|name=ਪੂਨਮ ਮਹਾਜਨ|constituency1=[[Mumbai North Central (Lok Sabha constituency)| ਉੱਤਰੀ ਕੇਂਦਰੀ ਮੁੰਬਈ]]|successor2=[[ਤੇਜਸਵੀ ਸੂਰੀਆ]]|predecessor2=[[ਅਨੁਰਾਗ ਠਾਕੁਰ]]|term_end2=26 September 2020|term_start2=16 December 2016|office2=National President of [[Bharatiya Janata Yuva Morcha]]|successor1=|predecessor1=[[ਪ੍ਰਿਯਾ ਦੱਤ]]|parliament1=ਭਾਰਤੀ|party=[[ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ]]|term_start1=16 May 2014 <ref>{{cite web|url=https://www.hindustantimes.com/people/lok-sabha-elections-2019-once-a-political-novice-bjp-s-poonam-mahajan-has-grown-steadily/story-RrrlQ9m7JNpAr4cC5t0KlO.html |title=Lok Sabha elections 2019:Once a political novice, BJP's Poonam Mahajan has grown steadily &#124; people |publisher=Hindustan Times |date=2016-04-22 |access-date=2019-06-09}}</ref>|office1=[[Member of Parliament]], [[ਲੋਕ ਸਭਾ]]|image=|parents=[[ਪ੍ਰਮੋਦ ਮਹਾਜਨ]] <small> (ਪਿਤਾ, ਮ੍ਰਿਤਕ) </small> <br /> ਰੇਖਾ ਮਹਾਜਨ (ਮਾਤਾ)|children=ਆਧਿਆ ਰਾਓ<br>ਅਵੀਕਿਾ ਰਾਓ|spouse=ਆਨੰਦ ਰਾਓ|occupation=[[ਰਾਜਨੀਤਿਕ]]|residence=[[ਮੁੰਬਈ]]|alma_mater=|birth_place=[[ਬੰਬੇ, ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ]], ਭਾਰਤ|birth_date={{birth date and age|df=yes|1980|12|09}}|caption=|image_size=|alt=Poonam Mahajan|website={{URL|http://poonammahajan.in}}}}'''ਪੂਨਮ ਮਹਾਜਨ''' <ref>{{Cite web|url=http://eciresults.nic.in/ConstituencywiseS1329.htm?ac=29|title=Archived copy|archive-url=https://web.archive.org/web/20140628133616/http://eciresults.nic.in/ConstituencywiseS1329.htm?ac=29|archive-date=28 June 2014|access-date=16 May 2014}}</ref> , ਜਨਮ 9 ਦਸੰਬਰ 1980) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਰਾਜਨੇਤਾ ਹੈ ਜੋ ਮੁੰਬਈ ਉੱਤਰੀ ਕੇਂਦਰੀ, ਚੋਣ ਹਲਕੇ, [[ਮਹਾਂਰਾਸ਼ਟਰ|ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ]] ਤੋਂ [[ਲੋਕ ਸਭਾ]] ਦੇ ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਉਂਦੀ ਹੈ। [[ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ|ਉਹ ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ ਦੀ]] ਮੈਂਬਰ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਦਸੰਬਰ 2016 ਤੋਂ ਸਤੰਬਰ 2020 ਤੱਕ ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਯੂਥ ਵਿੰਗ ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਯੁਵਾ ਮੋਰਚਾ (ਬੀਜੇਵਾਈਐਮ) ਦੇ ਕੌਮੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਵਜੋਂ ਵੀ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ। <ref>{{Cite web|url=http://www.bjym.org/poonam-mahajan-newly-appointed-bharatiya-janata-yuva-morcha-president/|title=Archived copy|archive-url=https://web.archive.org/web/20170102082313/http://www.bjym.org/poonam-mahajan-newly-appointed-bharatiya-janata-yuva-morcha-president/|archive-date=2 January 2017|access-date=1 January 2017}}</ref> ਪੂਨਮ ਬਾਸਕਿਟਬਾਲ ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ ਆਫ ਇੰਡੀਆ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਵੀ ਰਹੀ, ਇਹ ਅਹੁਦਾ ਸੰਭਾਲਣ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਔਰਤ ਹੈ।<ref>{{Cite web|url=https://www.dnaindia.com/sports/report-poonam-mahajan-becomes-first-women-president-of-basketball-federation-of-india-2072735|title=Poonam Mahajan becomes first women president of Basketball Federation of India|date=28 March 2015|website=DNA India}}</ref> ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਉਹ ਇਸ ਸਮੇਂ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਰਾਜ ਪਸ਼ੂ ਭਲਾਈ ਬੋਰਡ<ref name="indiatimes1">{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/nagpur/state-animal-welfare-board-re-constituted/articleshow/59480001.cms|title=Maharashtra animal welfare board re-constituted &#124; Nagpur News - Times of India}}</ref> ਚੇਅਰਮੈਨ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਅ ਰਹੀ ਹੈ ਅਤੇ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਵਾਰ ਰੂਮ ਵਿਚ ਸੀ.ਐੱਮ. ਦੀ ਇਕਲੌਤੀ ਮੈਂਬਰ ਹੈ।<ref>{{Cite news|url=https://www.thehindu.com/elections/lok-sabha-2019/70-lakh-mumbaikars-will-use-metro-by-2021/article26947307.ece|title=70 lakh Mumbaikars will use Metro by 2021|last=Vyas|first=Sharad|date=25 April 2019|work=The Hindu|last2=Deshpande|first2=Tanvi}}</ref> == ਮੁਢਲਾ ਜੀਵਨ == ਪੂਨਮ ਮਹਾਜਨ ਦਾ ਜਨਮ ਬੰਬੇ (ਹੁਣ ਮੁੰਬਈ) ਵਿੱਚ ਰੇਖਾ ਮਹਾਜਨ ਅਤੇ [[ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ|ਭਾਜਪਾ ਦੇ]] ਦਿੱਗਜ ਨੇਤਾ, ਮਰਹੂਮ ਪ੍ਰਮੋਦ ਮਹਾਜਨ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਵੱਡੇ ਭਰਾ ਰਾਹੁਲ ਮਹਾਜਨ ਦੇ ਨਾਲ, ਆਪਣੇ ਮਾਪਿਆਂ ਦੀ ਦੂਜੀ ਬੱਚੀ ਹੈ।<ref>{{Cite web|url=https://www.mid-day.com/photos/poonam-mahajan-unseen-family-photos-of-pramod-mahajans-daughter/15560/182865|title=Poonam Mahajan: Unseen family photos of Pramod Mahajan's daughter - mumbai guide|date=2019-05-22|publisher=Mid-day.com|access-date=2019-06-09}}{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਮਈ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ਉਹ 2006 ਵਿਚ ਸਰਗਰਮ ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਈ ਸੀ।<ref>{{Cite web|url=https://www.hindustantimes.com/mumbai-news/from-assembly-2009-defeat-to-bjp-s-youth-wing-president-poonam-mahajan-has-come-a-long-way/story-nA64FISfOmUgCO4CsrI6uM.html|title=From 2009 Assembly defeat to BJP's youth wing president: Poonam Mahajan has come a long way &#124; mumbai news|date=2016-04-22|publisher=Hindustan Times|access-date=2019-06-09}}</ref> == ਕੈਰੀਅਰ == === ਰਾਜਨੀਤਿਕ === ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਪੂਨਮ ਮਹਾਜਨ ਨੇ 30 ਅਕਤੂਬਰ 2006 ਨੂੰ ਰਸਮੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਕੇ 26 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿਚ [[ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ|ਬੀਜੇਪੀ]] ਦੀ ਪ੍ਰਇਮਰੀ ਮੈਂਬਰ ਬਣੀ<ref>{{Cite web|url=https://mumbaimirror.indiatimes.com/loksabha-elections/photos/photos-bjp-candidate-poonam-mahajan-steps-up-poll-campaign-visits-church-temple-dargah-and-gurudwara-in-mumbai/photostory/68739867.cms|title=BJP candidate Poonam Mahajan steps up poll campaign; visits Church, Temple, Dargah and Gurudwara in Mumbai|date=2019-04-05|publisher=Mumbaimirror.indiatimes.com|access-date=2019-06-09|archive-date=2019-05-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20190526052605/https://mumbaimirror.indiatimes.com/loksabha-elections/photos/photos-bjp-candidate-poonam-mahajan-steps-up-poll-campaign-visits-church-temple-dargah-and-gurudwara-in-mumbai/photostory/68739867.cms|url-status=dead}}</ref> ਅਗਲੇ ਸਾਲ ਅਪ੍ਰੈਲ ਵਿੱਚ, ਉਸਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਨੌਜਵਾਨ ਮੋਰਚਾ, ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਇਕਾਈ ਲਈ ਜਨਰਲ ਸੱਕਤਰ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਸਾਲ 2009 ਵਿੱਚ, ਪੂਨਮ ਮਹਾਜਨ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਚੋਣ ਲੜੀ <ref>{{Cite web|url=https://www.indiatoday.in/latest-headlines/story/maharashtra-assembly-polls-bjps-poonam-mahajan-to-contest-from-ghatkopar-west-56859-2009-09-20|title=Poonam Mahajan gets BJP ticket - Latest Headlines News|publisher=Indiatoday.in|access-date=2019-06-09}}</ref> ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਘਾਟਕੋਪੜ ਤੋਂ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਨਵ ਨਿਰਮਾਣ ਸੈਨਾ ਦੇ ਰਾਮ ਕਡਮ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਹਾਰੀਆਂ।<ref>{{Cite news|url=https://www.thehindu.com/news/national/other-states/MNS-wave-led-to-my-defeat-Poonam-Mahajan/article16889192.ece|title="MNS wave" led to my defeat: Poonam Mahajan|date=29 October 2009|work=The Hindu}}</ref> ਇਸ ਹਾਰ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਸੰਗਠਨਾਤਮਕ ਸਮਰੱਥਾ ਵਿੱਚ ਪਾਰਟੀ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ 2010 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਨੌਜਵਾਨ ਮੋਰਚਾ ਦੀ ਵਾਈਸ ਪ੍ਰਧਾਨ ਬਣਾਇਆ।<ref>{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/Poonam-Mahajan-becomes-BJP-youth-wing-vice-president/articleshow/6301356.cms|title=Poonam Mahajan becomes BJP youth wing vice-president &#124; India News - Times of India|last=PTI|date=2010-08-12|publisher=Timesofindia.indiatimes.com|access-date=2019-06-09}}</ref> == ਨਿੱਜੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ == [[ਹੈਦਰਾਬਾਦ, ਭਾਰਤ|ਪੂਨਮ ਮਹਾਜਨ ਦਾ ਵਿਆਹ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਦੇ]] ਉਦਯੋਗਪਤੀ ਆਨੰਦ ਰਾਓ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਇਕ ਬੇਟਾ ਆਧਿਆ ਰਾਓ ਅਤੇ ਇਕ ਬੇਟੀ ਹੈ ਅਵਿਕਾ ਰਾਓ ਦੇ ਨਾਮ ਤੋਂ ਹੈ। <ref>{{Cite web|url=http://docs2.myneta.info/affidavits/ews3ls2014/5902/Poonam%20Mahajan.pdf|title=Archived copy|archive-url=https://web.archive.org/web/20160202101456/http://docs2.myneta.info/affidavits/ews3ls2014/5902/Poonam%20Mahajan.pdf|archive-date=2 February 2016|access-date=15 October 2015}}</ref> ਪੂਨਮ ਇਕ ਸਿਖਿਅਤ ਵਪਾਰਕ ਪਾਇਲਟ ਵੀ ਹੈ।<ref>{{Cite web|url=https://www.hindustantimes.com/mumbai-news/from-assembly-2009-defeat-to-bjp-s-youth-wing-president-poonam-mahajan-has-come-a-long-way/story-nA64FISfOmUgCO4CsrI6uM.html|title=From 2009 Assembly defeat to BJP's youth wing president: Poonam Mahajan has come a long way|date=22 December 2016}}</ref> == ਹਵਾਲੇ == [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ 2014–2019]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1980]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]] ozx8vxfyq6hlrxpmsjxznkjb8aywqxl 0 135308 846403 775162 2026-09-18T00:59:23Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 846403 wikitext text/x-wiki {{Infobox person |name = ਪੀ.ਡੀ. ਓਸਪੇਂਸਕੀ |image = |birth_name = ਪਯੋਤਰ ਡੈਮੀਆਨੋਵਿਚ ਓਸਪੇਂਸਕੀ |birth_date = {{Birth date|1878|3|5|df=y}} |birth_place = [[ਖਾਰਕੋਵ]],<ref>https://www.ancestry.com/interactive/1002/2wwii_2275916-3561?pid=7408124&backurl=https://search.ancestry.com/cgi-bin/sse.dll?dbid%3D1002%26h%3D7408124%26indiv%3Dtry%26o_vc%3DRecord:OtherRecord%26rhSource%3D7579&treeid=&personid=&hintid=&usePUB=true&usePUBJs=true&_ga=2.175087010.1858548494.1562085269-1684422689.1541013528</ref> [[ਰੂਸੀ ਸਾਮਰਾਜ]] |death_date = {{Death date and age|df=y|1947|10|2|1878|3|5}} |death_place = ਲਿਨ ਪਲੇਸ, ਸਰੀ, ਇੰਗਲੈਂਡ }} '''ਪੀਟਰ ਡੀ. ਓਸਪੇਂਸਕੀ''' (5 ਮਾਰਚ 1878 - 2 ਅਕਤੂਬਰ 1947), <ref>{{Cite web|url=http://www.ouspensky.info/ouspenskyeng.htm|title=Ouspensky Foundation|year=2002|website=ouspensky.info|archive-url=https://web.archive.org/web/20180720081012/http://www.ouspensky.info/ouspenskyeng.htm|archive-date=20 July 2018|access-date=7 March 2014}}</ref> ਇੱਕ ਰੂਸੀ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ, ਗਣਿਤ-ਸ਼ਾਸ਼ਤਰੀ, ਅਧਿਆਪਕ ਅਤੇ ਰਹੱਸਵਾਦੀ ਸੀ। ਉਹ [[ਜਾਰਜ ਗੁਰਜੀਏਫ]] (1866-1796) ਦੀਆਂ ਸਿੱਖਿਆਵਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਸੰਚਾਰਕ ਅਤੇ ਦੁਭਾਸ਼ੀਏ ਵਜੋਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਪਰੰਤੂ ਗੁਰਜੀਏਫ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਉਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਉਹ ਇੱਕ ਲੇਖਕ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਥਾਪਿਤ ਸੀ। ਵੀਹਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਰੰਭ ਵਿਚ ਰੂਸੀ ਸਾਹਿਤਕ ਪਰੰਪਰਾ ਵਿਚ, ਅਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਆਤਮਿਕ ਵਿਕਾਸ ਬਾਰੇ ਕਈ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦੇ ਲੇਖਕ ਵਜੋਂ ਓਸਪੇਂਸਕੀ ਦਾ ਸਥਾਈ ਸਥਾਨ ਰਿਹਾ ਹੈ।<br> [[ਮਾਸਕੋ]] ਵਿੱਚ ਜੰਮੇ ਅਤੇ ਇੱਕ ਕਲਾਤਮਕ ਅਤੇ ਬੁੱਧੀਜੀਵੀ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਵੱਡੇ ਹੋਏ ਓਸਪੇਂਸਕੀ ਨੇ ਰਵਾਇਤੀ ਅਕਾਦਮਿਕ ਸਿਖਲਾਈ ਲੈਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਇਕ ਪੱਤਰਕਾਰ ਵਜੋਂ ਨੌਕਰੀ ਕਰਦਿਆਂ, ਉਸ ਦੀਆਂ ਲੰਬੀਆਂ ਯਾਤਰਾਵਾਂ, ਨਿੱਜੀ ਅਧਿਐਨ ਅਤੇ ਖੋਜ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਨਿਕਲਿਆ 1912 ਵਿਚ ''ਟਰਸ਼ਿਅਮ ਓਰਗਾਨਮ'' ਦਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਹੋਣਾ। ਉਸਨੇ 1915 ਅਤੇ 1918 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਜਾਰਜ ਗੁਰਜੀਏਫ ਨਾਲ ਡੂੰਘਾ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ। ਆਪਣੀ ਸਾਰੀ ਉਮਰ, ਓਸਪੇਂਸਕੀ ਨੇ ਗੁਰਜੀਏਫ ਦੀ ਚੇਤਨਾ-ਵਿਕਾਸ ਦੀ ਵਿਧੀ ਦੇ ਵਿਹਾਰਕ ਅਧਿਐਨ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਮਰਥਨ ਕਰਨਾ ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ। ਉਹ 1921 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇੰਗਲੈਂਡ ਵਿਚ ਬਿਨਾਂ ਸੰਕੋਚ ਤੋਂ ਰਿਹਾ, ਲੇਖਕਾਂ ਵਿਚ ਕਾਫ਼ੀ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਾਇਆ, ਆਪਣੇ ਅਧਿਐਨ ਸਮੂਹਾਂ ਦਾ ਆਯੋਜਨ ਕੀਤਾ ਅਤੇ 1931 ਵਿਚ ਦ ਨਿਊ ਮਾਡਲ ਆਫ਼ ਦਿ ਯੂਨੀਵਰਸ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤਾ। 1940 ਵਿਚ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਕੁਝ ਲੰਡਨ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨਾਲ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਚਲਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਲੈਕਚਰਾਂ ਦਾ ਇਹ ਸਿਲਸਿਲਾ ਜਾਰੀ ਰਿਹਾ। 1947 ਵਿੱਚ ਇੰਗਲੈਂਡ ਪਰਤਣ ਤੋਂ ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੇਰ ਬਾਅਦ ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ।<br> ==ਰਚਨਾਵਾਂ== # Tertium Organum: The Third Canon of Thought, a Key to the Enigmas of the World # A New Model of the Universe: Principles of the Psychological Method in Its Application to Problems of Science, Religion and Art # Psychological Lectures: 1934–1940 # Strange Life of Ivan Osokin # In Search of the Miraculous: Fragments of an Unknown Teaching ===ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਓਸਪੇਂਸਕੀ=== ਓਸਪੇਂਸਕੀ ਦੀ ਇੱਕ ਕਿਤਾਬ ਦਾ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਅਨੁਵਾਦ ਹੋਇਆ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਸਿਰਲੇਖ ਹੈ ''ਬੰਦੇ ਦੇ ਸੰਭਾਵੀ ਵਿਕਾਸ ਦਾ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ''। ਇਸਨੂੰ [[ਬਲਰਾਮ]] ਨੇ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤਾ ਹੈ।<ref>{{Cite news|url=https://www.punjabitribuneonline.com/news/archive/features/%E0%A8%AE%E0%A8%A8%E0%A9%81%E0%A9%B1%E0%A8%96%E0%A9%80-%E0%A8%AE%E0%A8%A8-%E0%A8%A8%E0%A9%82%E0%A9%B0-%E0%A8%B8%E0%A8%AE%E0%A8%9D%E0%A8%A3-%E0%A8%A6%E0%A9%80-%E0%A8%95%E0%A9%8B%E0%A8%B8%E0%A8%BC%E0%A8%BF-1564362|title=ਮਨੁੱਖੀ ਮਨ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼|last=ਢੀਂਗਰਾ|first=ਪਰਮਜੀਤ|date=16 June 2019|work=ਪੰਜਾਬੀ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨ|access-date=19 May 2021|archive-date=19 ਮਈ 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210519174223/https://www.punjabitribuneonline.com/news/archive/features/%E0%A8%AE%E0%A8%A8%E0%A9%81%E0%A9%B1%E0%A8%96%E0%A9%80-%E0%A8%AE%E0%A8%A8-%E0%A8%A8%E0%A9%82%E0%A9%B0-%E0%A8%B8%E0%A8%AE%E0%A8%9D%E0%A8%A3-%E0%A8%A6%E0%A9%80-%E0%A8%95%E0%A9%8B%E0%A8%B8%E0%A8%BC%E0%A8%BF-1564362|url-status=dead}}</ref> ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਹੋਰ ਵੀ ਕੁਝ ਪੰਜਾਬੀ ਕਿਤਾਬਾਂ ਵਿੱਚ ਓਸਪੇਂਸਕੀ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। == ਹਵਾਲੇ == {{ਹਵਾਲੇ}} == ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ == {{wikiquote}} * [http://www.ouspenskytoday.org/ Ouspensky Today: ਓਸਪੇਂਸਕੀ ਦੇ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਕਾਰਜ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਣ ਵਾਲੀ ਸਮਗਰੀ ਅਤੇ ਚਿੱਤਰਾਂ ਦਾ ਪੁਰਾਲੇਖ] * [http://www.ouspensky.info/ ਓਸਪੇਂਸਕੀ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110719090512/http://www.ouspensky.info/ |date=2011-07-19 }} * [http://www.ouspensky.org.uk/ www.ouspensky.org.uk (2007, ਜੇਮਜ਼ ਮੂਰ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ)] * [https://web.archive.org/web/20070701034857/http://www.ouspensky.org.uk/mainappreciation.htm ਓਸਪੇਂਸਕੀ ਦੀ ਇਤਿਹਾਸਕ ਕੋਰੀਓਗ੍ਰਾਫੀ] * [http://www.sacred-texts.com/eso/to/index.htm ''ਟਰਸ਼ਿਅਮ ਓਰਗਾਨਮ'' (sacred-texts.com 'ਤੇ ਪੂਰਾ ਟੈਕਸਟ)] * [https://www.holybooks.com/wp-content/uploads/Ouspensky-The-Psychology-of-Mans-Possible-Evolution.pdf <i>Psychology of Man's Possible Evolution</i> (full text at holybooks.com)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210306121557/http://www.holybooks.com/wp-content/uploads/Ouspensky-The-Psychology-of-Mans-Possible-Evolution.pdf |date=2021-03-06 }} * [https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.234054/page/n5 ''New Model of the Universe'' (ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਆਰਕਾਈਵ 'ਤੇ ਪੂਰਾ ਟੈਕਸਟ)] * [https://web.archive.org/web/20070210213353/http://home.earthlink.net/~mpresley/PDO.html A Brief Discussion of Ouspensky's Thought by Michael Presley] <!-- ATTENTION. Only websites reasonably discussing Ouspensky can be added. Gurdjieff/Ouspensky/Fourth Way related interest group websites, advertising sites, as well as "one paragraph opinion sites" do not belong here and will be removed.--> [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:19ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1947]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1878]] tnfw0w4angzxkw9o8yjoj8dq4ulitnc 0 136079 846459 838240 2026-09-18T11:45:26Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 846459 wikitext text/x-wiki {{Infobox sportsperson|name=ਮਾਨਾ ਪਟੇਲ|team=|module=<!-- Sport -->|country={{ਭਾਰਤ}}|sport=[[ਬੈਕਸਟ੍ਰੋਕ]] [[ਤੈਰਾਕੀ (ਖੇਡ) | ਤੈਰਾਕੀ]]|disability=|disability_class=|rank=|event=|universityteam=|collegeteam=|league=|league_type=|club=|turnedpro=|other_interests=|partner=|former_partner=|coach=ਪੀਟਰ ਕਾਰਸਵੈਲ|retired=|coaching=|module2=<!-- Achievements and titles -->|worlds=|regionals=|nationals=|olympics=|paralympics=|highestranking=|pb=|website=<!-- {{URL|www.example.com}} -->|life_partner=|image=Maana Patel at the 12th South Asian Games 2016 in Guwahati.jpg|birth_place=|image_size=|alt=|caption=ਗੁਹਾਟੀ ਵਿਚ 12 ਵੀਂ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆਈ ਖੇਡਾਂ 2016 ਵਿਚ ਮਾਨਾ ਪਟੇਲ|headercolor=|native_name=|native_name_lang=|birth_name=<!-- if different than name -->|nickname=|nationality=ਭਾਰਤੀ|ethnicity=|citizenship=|birth_date={{birth date and age|2000|03|18|df=yes}}<ref name=aa>{{Cite web|url=http://swimming.org.in/swimmers/maana-patel/|title=MAANA PATEL – Swimming Federation of India|website=swimming.org.in|language=en-US|access-date=2018-05-13|archive-date=2018-05-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20180514143052/http://swimming.org.in/swimmers/maana-patel/|dead-url=yes}}</ref>|death_date=<!-- {{death date and age|death year|death month|death day|birth year|birth month|birth day}} -->|spouse=|death_place=|resting_place=|resting_place_coordinates=|monuments=|residence=|education=|alma_mater=ਉਦਗਮ ਸਕੂਲ, [[ਅਹਿਮਦਾਬਾਦ]]|occupation=|years_active=|employer=|agent=|height=<!-- X cm, X m, or X ft Y in (automatic conversion) plus optional year and reference -->|weight=<!-- X kg, X lb, or X st Y lb (automatic conversion) plus optional year and reference -->|medaltemplates={{MedalSport | ਔਰਤ [[ਤੈਰਾਕੀ (ਖੇਡ) | ਤੈਰਾਕੀ]]}} {{MedalCountry | {{IND}} }} {{MedalCompetition|[[ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆਈ ਖੇਡਾਂ]]}} {{MedalGold|[[2016 ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆਈ ਖੇਡਾਂ|2016 ਗੁਹਾਟੀ]]|[[2016 ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਅਨ ਖੇਡਾਂ ਵਿਚ ਤੈਰਾਕੀ|4 x 100 ਮੀਟਰ ਫ੍ਰੀਸਟਾਈਲ ਰੀਲੇਅ]]}} {{MedalGold|[[2016 ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆਈ ਖੇਡਾਂ|2016 ਗੁਹਾਟੀ]]|[[2016 ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਅਨ ਖੇਡਾਂ ਵਿਚ ਤੈਰਾਕੀ|4 x 100 ਮੀਟਰ ਬੈਕਸਟ੍ਰੋਕ ਮੇਡਲੇ ਰੀਲੇਅ]]}} {{MedalGold|[[Swimming at the 2019 ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆਈ ਖੇਡਾਂ|2019 ਕਾਠਮੰਡੂ]]|[[2019 ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਅਨ ਖੇਡਾਂ ਵਿਚ ਤੈਰਾਕੀ|50 ਮੀਟਰ ਬੈਕਸਟ੍ਰੋਕ]]}} {{MedalGold|[[Swimming at the 2019 ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆਈ ਖੇਡਾਂ|2019 ਕਾਠਮੰਡੂ]]|[[2019 ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਅਨ ਖੇਡਾਂ ਵਿਚ ਤੈਰਾਕੀ|100 ਮੀਟਰ ਬੈਕਸਟ੍ਰੋਕ]]}} {{MedalSilver|[[Swimming at the 2019 ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆਈ ਖੇਡਾਂ|2019 ਕਾਠਮੰਡੂ]]|[[2019 ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਅਨ ਖੇਡਾਂ ਵਿਚ ਤੈਰਾਕੀ|200 ਮੀਟਰ ਬੈਕਸਟ੍ਰੋਕ]]}} {{MedalSilver|[[Swimming at the 2016 ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆਈ ਖੇਡਾਂ|2016 ਗੁਹਾਟੀ]]|[[2016 ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਅਨ ਖੇਡਾਂ ਵਿਚ ਤੈਰਾਕੀ|50 ਮੀਟਰ ਬੈਕਸਟ੍ਰੋਕ]]}} {{MedalSilver|[[Swimming at the 2016 ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆਈ ਖੇਡਾਂ|2016 ਗੁਹਾਟੀ]]|[[2016 ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਅਨ ਖੇਡਾਂ ਵਿਚ ਤੈਰਾਕੀ|100 ਮੀਟਰ ਬੈਕਸਟ੍ਰੋਕ]]}} {{MedalSilver|[[Swimming at the 2016 ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆਈ ਖੇਡਾਂ|2016 ਗੁਹਾਟੀ]]|[[2016 ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਅਨ ਖੇਡਾਂ ਵਿਚ ਤੈਰਾਕੀ|200 ਮੀਟਰ ਬੈਕਸਟ੍ਰੋਕ]]}} {{MedalBronze|[[2016 ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆਈ ਖੇਡਾਂ|2016 ਗੁਹਾਟੀ]]|[[2016 ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਅਨ ਖੇਡਾਂ ਵਿਚ ਤੈਰਾਕੀ|50 ਮੀਟਰ ਫ੍ਰੀਸਟਾਈਲ]]}}}}'''ਮਾਨਾ ਪਟੇਲ''' (ਜਨਮ 18 ਮਾਰਚ 2000) [[ਅਹਿਮਦਾਬਾਦ]], [[ਗੁਜਰਾਤ]] ਤੋਂ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਬੈਕਸਟ੍ਰੋਕ ਤੈਰਾਕ ਹੈ | == ਤੈਰਾਕੀ ਕੈਰੀਅਰ == ਮਾਨਾ ਪਟੇਲ ਨੇ ਸੱਤ ਸਾਲ ਦੀ ਹੋਣ ਤੇ ਤੈਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ| <ref name="dna1"/> [[ਹੈਦਰਾਬਾਦ, ਭਾਰਤ|ਜਦੋਂ ਉਹ 13 ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਸੀ, ਉਸਨੇ ਹੈਦਰਾਬਾਦ]] ਵਿੱਚ 2: 23.41 ਸਕਿੰਟ ਵਿੱਚ 200 ਮੀਟਰ ਬੈਕਸਟ੍ਰੋਕ, 40 ਵੀਂ ਜੂਨੀਅਰ ਨੈਸ਼ਨਲ ਐਕੁਆਟਿਕਸ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਜੀਤੀ, ਅਗਸਤ 2009 ਵਿੱਚ ਟੋਕਿਓ ਵਿੱਚ ਏਸ਼ੀਅਨ ਏਜ ਗਰੁੱਪ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ [[ਸ਼ਿਖਾ ਟੰਡਨ]] ਦੁਆਰਾ ਰੱਖੇ ਗਏ 2: 26.41 ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰਿਕਾਰਡ ਨੂੰ ਤੋੜਿਆ <ref name="dna1"/> |ਮਾਨਾ ਨੇ ਨੈਸ਼ਨਲ ਖੇਡਾਂ ਵਿਚ 50 ਬੈਕਸਟ੍ਰੋਕ ਅਤੇ 200 ਮੀਟਰ ਬੈਕਸਟ੍ਰੋਕ ਵਿਚ ਸੋਨੇ ਦੇ ਤਗਮੇ ਜਿੱਤੇ ਹਨ| ਮਾਨਾ ਨੇ 60 ਵੀਂ ਨੈਸ਼ਨਲ ਸਕੂਲ ਗੇਮਜ਼ (2015) ਵਿਚ ਬੈਕਸਟ੍ਰੋਕ ਵਿਚ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰਿਕਾਰਡ ਤੋੜਦਿਆਂ 100 ਮੀਟਰ ਬੈਕਸਟ੍ਰੋਕ ਵਿਚ ਸੋਨ ਤਗਮਾ ਵੀ ਜਿੱਤਿਆ ਹੈ| ਮਾਨਾ ਪਟੇਲ, ਰਾਸ਼ੀ ਪਟੇਲ, ਗੀਤਾਂਜਲੀ ਪਾਂਡੇ ਅਤੇ ਦਿਲਪ੍ਰੀਤ ਕੌਰ ਨੇ ਮਿਲ ਕੇ 60 ਵੀਂ ਨੈਸ਼ਨਲ ਸਕੂਲ ਖੇਡਾਂ ਵਿਚ 4X100 ਮੀਟਰ ਫ੍ਰੀ-ਸਟਾਈਲ ਰਿਲੇਅ ਵਿਚ ਚਾਂਦੀ ਦਾ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤਿਆ ਸੀ। <ref>{{Cite news|url=http://indianexpress.com/article/sports/sport-others/swimmer-manna-patel-clinches-gold-setting-new-record-at-60th-national-school-games/|title=Swimmer Manna Patel clinches gold setting new record at 60th National School Games|date=2015-02-17|work=The Indian Express|access-date=2018-05-13|language=en-US}}</ref> ਉਸ ਨੂੰ 2015 ਵਿੱਚ ਓਲੰਪਿਕ ਗੋਲਡ ਕੁਐਸਟ ਲਈ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ <ref name="dna1">{{Cite news|url=http://www.dnaindia.com/sports/report-maana-patel-the-15-year-old-girl-who-is-making-waves-2106517|title=Maana Patel, the 15-year-old girl who is making waves|date=2015-07-21|work=dna|access-date=2018-05-12|language=en-US}}</ref> <ref>{{Cite news|url=https://www.mid-day.com/articles/teenage-indian-swimmer-maana-patel-aims-for-rio-olympics-berth/16387168|title=Teenage Indian swimmer Maana Patel aims for Rio Olympics berth|date=2015-07-21|work=mid-day|access-date=2018-05-13}}{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਮਈ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |ਉਸਨੇ 50 ਮੀਟਰ, 100 ਮੀਟਰ ਅਤੇ 200 ਮੀਟਰ ਬੈਕਸਟ੍ਰੋਕ ਵਿੱਚ ਸਿਲਵਰ ; 50 ਮੀਟਰ ਫ੍ਰੀ ਸਟਾਈਲ ਵਿਚ ਕਾਂਸੀ; 4 × 100 ਮੀਟਰ ਫ੍ਰੀ ਸਟਾਈਲ ਰੀਲੇਅ ਵਿਚ ਸੋਨਾ; 12 ਵੀਂ [[2016 ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆਈ ਖੇਡਾਂ|ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆਈ ਖੇਡਾਂ (2016) ਵਿਚ]] 4 × 100 ਮੀਟਰ ਦੀ ਮੇਡਲੇਅ ਰਿਲੇਅ ਜਿੱਤੇ ਸਨ| ਮਾਨਾ ਨੇ 72 ਵੀਂ ਸੀਨੀਅਰ ਨੈਸ਼ਨਲ ਐਕੁਆਟਿਕ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ -2018 ਵਿਚ 3 ਸੋਨੇ ਦੇ ਤਗਮੇ ਜਿੱਤੇ| <ref>{{Cite news|url=https://epaper.timesgroup.com/Olive/ODN/TimesOfIndia/shared/ShowArticle.aspx?doc=TOIA%2F2018%2F10%2F08&entity=Ar02102&sk=16BA6AC1&mode=text#|title=Maana's comeback from injury|date=2018-08-10|work=epaper.timesgroup.com|access-date=2018-08-10|language=en-US}}</ref> ਮਾਨਾ ਨੇ ਬੰਗਲੌਰ ਵਿਚ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤੀ 10 ਵੀਂ ਏਸ਼ੀਅਨ ਏਜ-ਗਰੁੱਪ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ -2019 ਵਿੱਚ ਛੇ ਤਗਮੇ (1 ਸੋਨਾ, 4 ਚਾਂਦੀ, 1 ਕਾਂਸੀ) ਜਿੱਤੇ| <ref>{{Cite news|url=https://mumbaimirror.indiatimes.com/sport/others/after-six-medals-in-asian-age-group-cship-maana-feels-shes-back/articleshow/71365104.cms|title=After six medals Maana feels she is back|date=2019-09-30|work=mumbaimirror.indiatimes.com|access-date=2019-09-30|language=en-US|archive-date=2021-01-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20210115171123/https://mumbaimirror.indiatimes.com/sport/others/after-six-medals-in-asian-age-group-cship-maana-feels-shes-back/articleshow/71365104.cms|url-status=dead}}</ref> <ref>{{Cite news|url=https://sportstar.thehindu.com/swimming/maana-patel-asian-age-group-swimming-championship-gold-medal-50m-backstroke/article29522444.ece|title=Maana makes comeback|date=2019-09-26|work=sportstar.thehindu.com|access-date=2019-09-26|language=en-US}}</ref> ਅਗਸਤ 2016 ਤੱਕ, ਉਸਨੇ 11 ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ, 61 ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅਤੇ 75 ਰਾਜ ਪੱਧਰੀ ਤਮਗੇ ਜਿੱਤੇ ਹਨ| <ref>{{Cite news|url=https://www.sbs.com.au/yourlanguage/gujarati/en/audiotrack/new-generation-gujarati-athletes-maana-patel|title=A new generation of Gujarati athletes - Maana Patel|work=SBS Your Language|access-date=2018-05-13|language=en}}</ref> == ਨਿੱਜੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ == ਉਸਨੇ ਉਦਗਮ ਸਕੂਲ ਫਾਰ ਚਿਲਡਰਨ, [[ਅਹਿਮਦਾਬਾਦ]] ਵਿਖੇ ਵਣਜ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ। <ref name="dna1"/> ਉਸਨੂੰ ਗੁਜਰਾਤ ਵਿਦਿਆਪੀਠ ਤੈਰਾਕੀ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਕਮਲੇਸ਼ ਨਾਨਾਵਤੀ ਨੇ ਕੋਚਿੰਗ ਦਿੱਤੀ ਸੀ। <ref>{{Cite news|url=http://zeenews.india.com/sports/others/maana-patel-15-year-old-national-swimming-champion-targets-2016-rio-olympics_1634384.html|title=Maana Patel, 15-year-old national swimming champion targets 2016 Rio Olympics|date=2015-07-22|work=Zee News|access-date=2018-05-13|language=en|archive-date=2018-09-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20180919171742/http://zeenews.india.com/sports/others/maana-patel-15-year-old-national-swimming-champion-targets-2016-rio-olympics_1634384.html|dead-url=yes}}</ref> <ref>{{Cite news|url=https://www.siliconindia.com/news/general/Maana-Patel-The-Girl-With-A-Swing-nid-185169-cid-1.html|title=Maana Patel, The Girl With A Swing!|last=SiliconIndia|work=siliconindia|access-date=2018-05-13|archive-date=2018-09-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20180919171742/https://www.siliconindia.com/news/general/Maana-Patel-The-Girl-With-A-Swing-nid-185169-cid-1.html|url-status=dead}}</ref> ਉਹ ਮੌਜੂਦਾ ਸਮੇਂ ਕੋਚ ਪੀਟਰ ਕਾਰਸਵੈਲ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ ਮੁੰਬਈ ਦੀ ਗਲੇਨਮਾਰਕ ਐਕੁਆਟਿਕ ਫਾਉਂਡੇਸ਼ਨ ਵਿਖੇ ਸਿਖਲਾਈ ਦੇ ਰਹੀ ਹੈ| == ਹਵਾਲੇ == {{reflist}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 2000]] hky5gj97hacjm1h0hfti72bbysrs5kn 3 136107 846410 572242 2026-09-18T02:43:26Z Max 45353 Max ਨੇ ਸਫ਼ਾ [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:SHB2000]] ਨੂੰ [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:SHB]] ’ਤੇ ਭੇਜਿਆ: Automatically moved page while renaming the user "[[Special:CentralAuth/SHB2000|SHB2000]]" to "[[Special:CentralAuth/SHB|SHB]]" 572242 wikitext text/x-wiki <div style="border: 1rem #dd0000 ridge; padding: 0.5em;">Hello! Please message me on [[m:User talk:SHB2000|meta.wikimedia.org]] instead. I may not notice messages on this page.</div> {{Template:Welcome|realName=|name=SHB2000}} -- [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:New user message|New user message]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:New user message|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 07:38, 11 ਜੁਲਾਈ 2021 (UTC) dutw0yd35n01j641g83aeoge4xqba93 0 142217 846383 617459 2026-09-17T18:27:41Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 846383 wikitext text/x-wiki {{Infobox person|name=ਤਾਨੀਆ ਏਬੀ|image=|alt=|caption=|birth_date={{birth date and age|1966|10|7}}|birth_place=|other_names=|parents=|spouse=Olivier Berner (former)|known_for=Held the record as the youngest person and first American woman to sail solo [[Circumnavigation|around the world]] (with stops and assistance)|occupation=[[Sailor]], [[writer]]|nationality=ਅਮਰੀਕੀ|website={{URL|http://www.taniaaebi.com}}}} [[Category:Articles with hCards]] '''ਤਾਨੀਆ ਏਬੀ''' (ਜਨਮ 7 ਅਕਤੂਬਰ, 1966) ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ [[ਮਲਾਹ]] ਹੈ। ਉਸਨੇ 18 ਅਤੇ 21 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ 26 ਫੁੱਟ ਦੀ ਸਮੁੰਦਰੀ ਕਿਸ਼ਤੀ ਵਿੱਚ [[ਸਰਕਮਨੇਵੀਗੇਸ਼ਨ|ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਇੱਕ ਇਕੱਲਾ ਚੱਕਰ]] ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਹ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਸਮੁੰਦਰੀ ਸਫ਼ਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਅਮਰੀਕੀ ਔਰਤ ਅਤੇ [[ਲੌਰਾ ਡੇਕਰ|ਸਭ ਤੋਂ ਘੱਟ ਉਮਰ ਦੀ ਵਿਅਕਤੀ]] (ਉਸ ਸਮੇਂ) ਬਣ ਗਈ।<ref>{{Cite web|url=http://premierespeakers.com/tania_aebi/bio|title=Tania Aebi Bio; Premiere Motivational Speakers Bureau|date=|publisher=Premierespeakers.com|access-date=2011-10-31}}</ref> ਉਸਦੇ ਰਿਕਾਰਡ ਨੂੰ [[ਗਿਨੀਜ਼ ਵਰਲਡ ਰਿਕਾਰਡਜ਼|ਗਿੰਨੀਜ਼]] ਦੁਆਰਾ ਮਾਨਤਾ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਸਨੇ [[ਪਨਾਮਾ ਨਹਿਰ]] ਰਾਹੀਂ ਸਫ਼ਰ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਲਈ ਸਹਾਇਤਾ ਦੀ ਲੋੜ ਸੀ। ਉਸਨੇ [[ਪ੍ਰਸ਼ਾਂਤ ਮਹਾਂਸਾਗਰ|ਦੱਖਣੀ ਪ੍ਰਸ਼ਾਂਤ]] ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਦੋਸਤ ਨਾਲ ਅੱਸੀ ਮੀਲ ਦਾ ਸਫ਼ਰ ਵੀ ਕੀਤਾ।<ref>{{Cite web|url=https://www.sun-sentinel.com/news/fl-xpm-1991-02-05-9101060974-story.html|title=SEA CHANGE TANIA AEBI, UNOFFICIALLY THE FIRST AMERICAN WOMAN AND YOUNGEST PERSON TO SAIL AROUND THE WORLD ALONE, LONGS FOR THE CRUISING LIFE.|last=Writer|first=JILL YOUNG MILLER, Staff|website=Sun-Sentinel.com|language=en-US|access-date=2019-11-24}}</ref> (ਗਿਨੀਜ਼ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਅਮਰੀਕੀ ਔਰਤ ਲਈ, [[ਕੈਰਨ ਥੋਰਨਡਾਈਕ|ਕੈਰੇਨ ਥੋਰਨਡਾਈਕ]] ਦੇਖੋ।) ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਏਬੀ ਨੇ ਆਪਣਾ ਟੀਚਾ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ।<ref name="vnews.com">{{Cite news|url=https://www.vnews.com/Corinth-resident-Tania-Aebi-talks-about-her-solo-circumnavigation-of-the-world-140110260|title=Illustrated Interview: Tania Aebi, of Corinth|date=10 August 2018}}{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਅਕਤੂਬਰ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == ਯਾਤਰਾ == ਏਬੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸਫ਼ਰ 'ਤੇ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸਮੁੰਦਰੀ ਸਫ਼ਰ ਦਾ ਪਿਛੋਕੜ ਨਹੀਂ ਲਿਆ। 1984 ਵਿੱਚ, ਜਦੋਂ ਏਬੀ ਸੋਲ੍ਹਾਂ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਸੀ, ਇੱਕ ਸਾਲ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਿਕਲਪਕ ਹਾਈ-ਸਕੂਲ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਤੋਂ ਠੀਕ ਪਹਿਲਾਂ, ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਨੇ [[ਯੂਨਾਈਟਡ ਕਿੰਗਡਮ|ਯੂਕੇ]] ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕਿਸ਼ਤੀ ਖਰੀਦੀ ਤਾਂ ਕਿ ਇਸਨੂੰ [[ਅੰਧ ਮਹਾਂਸਾਗਰ|ਅਟਲਾਂਟਿਕ]] ਪਾਰ [[ਨਿਊਯਾਰਕ ਸ਼ਹਿਰ|ਨਿਊਯਾਰਕ]] ਵਿੱਚ ਵਾਪਸ ਭੇਜਿਆ ਜਾ ਸਕੇ। ਏਬੀ ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਗਿਆ ਅਤੇ ਇੱਕ ਸਾਲ ਦੇ ਕੋਰਸ ਵਿੱਚ ਉਹ ਯੂਕੇ ਤੋਂ [[ਸਪੇਨ]], [[ਪੁਰਤਗਾਲ]], [[ਮਰਾਕਿਸ਼|ਮੋਰੋਕੋ]], [[ਕੈਨਰੀ ਟਾਪੂ|ਕੈਨਰੀ ਆਈਲੈਂਡਜ਼]], [[ਕੈਰੀਬੀਆ|ਕੈਰੇਬੀਅਨ]], [[ਬਰਮੂਡਾ]] ਅਤੇ ਟਾਪੂਆਂ ਦੇ ਪੂਰੇ ਸਮੂਹ ਲਈ ਰਵਾਨਾ ਹੋਏ, ਵਾਪਸ ਨਿਊਯਾਰਕ ਸਿਟੀ ਗਏ ਅਤੇ 1985 ਵਿੱਚ ਉੱਥੇ ਪਹੁੰਚੇ। ਨਵੀਂ ਸਿੱਖਿਆ ਵਜੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅਜਿਹਾ ਕੀਤਾ।<ref name="emahomagazine.com">{{Cite news|url=http://www.emahomagazine.com/tania-aebi-the-eternal-high-tide-sailor/|title=Tania Aebi: The eternal high-tide sailor|date=11 August 2018|access-date=11 August 2018|archive-date=25 ਸਤੰਬਰ 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230925002905/https://emahomagazine.com/tania-aebi-the-eternal-high-tide-sailor/|url-status=dead}}</ref> ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਨਾਲ [[ਇੰਗਲੈਂਡ]] ਤੋਂ ਨਿਊਯਾਰਕ ਸਿਟੀ ਦੀ ਇੱਕ ਸਾਲ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਦੌਰਾਨ, ਏਬੀ ਨੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਸਫ਼ਰ ਦੀਆਂ ਬੁਨਿਆਦੀ ਗੱਲਾਂ ਸਿੱਖੀਆਂ।<ref name="dailypress.com“">{{Cite news|url=http://articles.dailypress.com/1993-04-12/features/9304120119_1_maiden-voyage-tania-aebi-virgin-islands|title=Tania Aebi Became Youngest Person To Circumnavigate Globe|date=11 August 2018|access-date=11 August 2018|archive-date=11 ਅਗਸਤ 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180811164218/http://articles.dailypress.com/1993-04-12/features/9304120119_1_maiden-voyage-tania-aebi-virgin-islands|dead-url=yes}}</ref> ਮਈ 1985 ਵਿੱਚ, ਚੱਕਰਵਾਤ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਏਬੀ ਨੇ [[ਆਕਾਸ਼ੀ ਨੈਵੀਗੇਸ਼ਨ]] ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪੱਤਰ ਵਿਹਾਰ ਦਾ ਕੋਰਸ ਕੀਤਾ।<ref name="sun-sentinel.com">{{Cite news|url=http://articles.sun-sentinel.com/1991-02-05/features/9101060974_1_tania-aebi-ernst-aebi-voyage|title=Sea Change Tania Aebi, The First American Woman And Youngest Person To Sail Around The World Alone|date=10 August 2018|access-date=10 August 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180810235509/http://articles.sun-sentinel.com/1991-02-05/features/9101060974_1_tania-aebi-ernst-aebi-voyage|archive-date=10 August 2018}}</ref> 28 ਮਈ 1985 ਨੂੰ ਜਦੋਂ ਉਹ ਆਪਣੀ ਯਾਤਰਾ 'ਤੇ ਰਵਾਨਾ ਹੋਈ ਸੀ ਤਾਂ ਏਬੀ ਕੋਲ ਅਮਲੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਸਫ਼ਰ ਜਾਂ ਨੇਵੀਗੇਸ਼ਨ ਦਾ ਕੋਈ ਤਜਰਬਾ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਵਿਦਾ ਹੋਇਆ ਤਾਂ ਉਹ ਅਠਾਰਾਂ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਸੀ।<ref name="Cunneff">{{Cite web|url=https://people.com/archive/around-the-world-in-29-months-tania-aebi-blows-into-new-york-with-a-record-guinness-may-not-validate-vol-28-no-21/|title=Around the World in 29 Months, Tania Aebi Blows into California with a Record Guinness May Not Validate|last=Cunneff|first=Tom|date=23 November 1987|publisher=People.com|access-date=12 September 2021}}</ref> Aebi ਕੋਲ [[ਜੀ ਪੀ ਐੱਸ|GPS]] ਰਿਸੀਵਰ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਨਾਗਰਿਕ GPS ਰਿਸੀਵਰ ਉਪਲਬਧ ਨਹੀਂ ਸਨ। ਇਸ ਦੀ ਬਜਾਏ, ਏਬੀ ਕੋਲ [[ਆਕਾਸ਼ੀ ਨੈਵੀਗੇਸ਼ਨ]] ਲਈ ਇੱਕ [[ਸੇਕਸਟੈਂਟ]] ਅਤੇ ਇੱਕ [[ਰੇਡੀਓ ਦਿਸ਼ਾ ਖੋਜਕ]] ਸੀ। ਉਸਨੇ [[ਨਿਊ ਜਰਸੀ]] ਤੋਂ ਬਰਮੂਡਾ ਦੀ ਆਪਣੀ ਯਾਤਰਾ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਪੜਾਅ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਕਿਸ਼ਤੀ ਦੇ [[ਸਮੁੰਦਰੀ ਅਜ਼ਮਾਇਸ਼]] ਵਜੋਂ ਵਰਤਿਆ। == ਹਵਾਲੇ == {{ਹਵਾਲੇ}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1966]] 4n0ae1glchp8kcxjhyce1n3jmyqcaw3 0 144457 846379 815839 2026-09-17T17:40:24Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 846379 wikitext text/x-wiki {{Infobox company|name=Deloitte Touche Tohmatsu Limited ਡੇਲੋਇਟ ਤੋਸ਼ ਤੋਹਮਾਸੂ ਲਿਮਿਟਡ|logo=Logo of Deloitte.svg|type=ਸੀਮਿਤ ਨਿੱਜੀ ਬਰਤਾਨਵੀ ਕੰਪਨੀ|area_served=ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ|key_people={{Unbulleted list|ਸ਼ੇਰਨ ਥ੍ਰੋਨ<br>{{Small|(ਚੇਅਰਪਰਸਨ ਡੇਲੋਇਟ ਗਲੋਬਲ)}}<ref name="Deloitte Sharon Thorne">{{cite web |title=Deloitte Global announces new Board Chair |url=https://www2.deloitte.com/global/en/pages/about-deloitte/press-releases/deloitte-global-announces-new-board-chair.html |publisher=Deloitte |access-date=29 October 2019 |archive-date=16 ਮਈ 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220516003959/https://www2.deloitte.com/global/en/pages/about-deloitte/press-releases/deloitte-global-announces-new-board-chair.html |url-status=dead }}</ref>|[[ਪੁਨੀਤ ਰੰਜਨ]]<br>{{Small|ਸੀਈਓ ਡੇਲੋਇਟ ਗਲੋਬਲ)}}<ref>{{Cite web|url=https://www2.deloitte.com/global/en/profiles/punit.html|title=Deloitte Global CEO|publisher=Deloitte|access-date=28 October 2015|archive-date=14 ਫ਼ਰਵਰੀ 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200214040739/https://www2.deloitte.com/global/en/profiles/punit.html|url-status=dead}}</ref>}}|industry=ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਸੇਵਾਵਾਂ|services={{Unbulleted list|[[ਅਸ਼ੋਰੈਂਸ ਸੇਵਾਵਾਂ|ਆਡਿਟ]]|[[ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਸਲਾਹਕਾਰ]]|[[ਵਿੱਤੀ ਸਲਾਹਕਾਰ|ਵਿੱਤੀ ਸਲਾਹਕਾਰ]]|[[ਐਂਟਰਪ੍ਰਾਈਜ਼ ਜੋਖਮ ਪ੍ਰਬੰਧਨ|ਜੋਖਮ ਸਲਾਹਕਾਰ]]|[[ਕਰ]]|[[ਕਾਨੂੰਨ|ਕਨੂੰਨੀ]]}}|revenue={{increase}} US$50.2 ਬਿਲੀਅਨ (2021)<ref name="auto">{{Cite web|url=https://www2.deloitte.com/global/en/pages/about-deloitte/articles/global-impact-report/global-report-business.html?icid=learn_more_content_click|title=Performance: By the numbers|website=Deloitte|access-date=2022-09-06|archive-date=2022-09-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20220927092950/https://www2.deloitte.com/global/en/pages/about-deloitte/articles/global-impact-report/global-report-business.html?icid=learn_more_content_click|url-status=dead}}</ref>|net_income=|num_employees=345,374 (2021)<ref name="Deloitte">{{Cite web|url=https://www2.deloitte.com/global/en/pages/about-deloitte/articles/global-impact-report/global-report-business.html?icid=learn_more_content_click|title=Performance: By the numbers|publisher=Deloitte|access-date=11 July 2021|archive-date=8 ਸਤੰਬਰ 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210908131253/https://www2.deloitte.com/global/en/pages/about-deloitte/articles/global-impact-report/global-report-business.html?icid=learn_more_content_click|url-status=dead}}</ref>|location=[[ਲੰਡਨ]], ਇੰਗਲਿਸਤਾਨ}} '''ਡੇਲੋਇਟ ਤੋਸ਼ ਤੋਹਮਾਸੂ ਲਿਮਿਟਡ''' (ਅੰਗਰੇਜੀ: Deloitte Touche Tohmatsu Limited), ਜਿਸਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ '''ਡੇਲੋਇਟ''' ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦਾ ਨੈੱਟਵਰਕ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਮੁੱਖ ਦਫਤਰ [[ਲੰਡਨ]], [[ਯੂਨਾਈਟਡ ਕਿੰਗਡਮ|ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਕਿੰਗਡਮ]] ਵਿੱਚ ਹੈ। ਡੇਲੋਇਟ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿੱਚ ਮਾਲੀਆ ਅਤੇ ਕਾਰਜਕਾਰੀਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਦੇ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦਾ ਨੈੱਟਵਰਕ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਅਰਨਸਟ ਐਂਡ ਯੰਗ (ਈਵਾਈ EY), ਕੇਪੀਐੱਮਜੀ (KPMG) ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਈਸਵਾਟਰਹਾਊਸ ਕੂਪਰਸ (ਪੀਡੱਬਲਯੂਸੀ) ਦੇ ਨਾਲ ਸੰਸਾਰ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀਆਂ ਚਾਰ ਅਕਾਊਂਟਿੰਗ ਫਰਮਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।<ref>{{Cite news|url=https://www.telegraph.co.uk/business/2016/10/04/deloitte-overtakes-pwc-as-worlds-biggest-accountant/|title=Deloitte overtakes PwC as world's biggest accountant|work=The Telegraph|access-date=15 April 2017|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220111/https://www.telegraph.co.uk/business/2016/10/04/deloitte-overtakes-pwc-as-worlds-biggest-accountant/|archive-date=11 January 2022}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://beta.companieshouse.gov.uk/company/07271800|title=Deloitte Touche Tohmatsu Limited|publisher=Companies House|access-date=15 October 2018}}</ref> ਇਸ ਫਰਮ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਵਿਲੀਅਮ ਵੇਲਚ ਡੇਲੋਇਟ ਦੁਆਰਾ 1845 ਵਿੱਚ ਲੰਡਨ ਵਿਖੇ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ 1890 ਵਿੱਚ ਇਸ ਨੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਵੀ ਦਫਤਰਾਂ ਖੋਲੇ।<ref name="history">{{Cite web|url=https://www2.deloitte.com/global/en/pages/about-deloitte/articles/about-deloitte.html|title=About Deloitte|website=Deloitte|access-date=2 October 2014|archive-date=25 ਜਨਵਰੀ 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210125221100/https://www2.deloitte.com/global/en/pages/about-deloitte/articles/about-deloitte.html|url-status=dead}}</ref> ਇਹ 1972 ਵਿੱਚ ਇਸ ਨੇ ਹਾਸਕਿਨਜ਼ ਐਂਡ ਸੇਲਜ਼ ਨਾਮਕ ਕੰਪਨੀ ਨਾਲ ਰਲਿਆ ਅਤੇ 1989 ਵਿੱਚ ਫਿਰ ਤੋਂ ਟਚ ਰੌਸ ਨਾਮਕ ਕੰਪਨੀ ਨਾਲ ਮਿਲਿਆ। 1993 ਵਿੱਚ, ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਤਰ 'ਤੇ ਫਰਮ ਦਾ ਨਾਮ ਬਦਲ ਕੇ 'ਡੇਲੋਇਟ ਟਚ ਤੋਹਮਾਤਸੂ' ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ, ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ 'ਡੇਲੋਇਟ' ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ।<ref name="history" /> ਡੇਲੋਇਟ ਇੱਕ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫਰਮ ਹੈ ਜਿੜ੍ਹਾ ਸੁਤੰਤਰ ਕਨੂੰਨੀ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਨੈਟਵਰਕ ਦੁਆਰਾ ਸਮਰਥਤ ਹੈ।<ref name="structure">{{Cite news|url=https://www.theguardian.com/business/2010/sep/20/deloitte-touche-tohmatsu-legal-registration-london|title=Deloitte Touche Tohmatsu quits Swiss system to make UK its new legal home|last=Andrew Clark|date=20 September 2010|work=The Guardian|access-date=20 September 2010}}</ref> ਡੇਲੋਇਟ ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਲਗਭਗ 334,800 ਕਾਰਜਕਾਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਆਡਿਟ, ਸਲਾਹ, ਵਿੱਤੀ ਸਲਾਹਕਾਰ, ਜੋਖਮ ਸਲਾਹਕਾਰੀ, [[ਕਰ]] ਅਤੇ [[ਕਾਨੂੰਨ|ਕਨੂੰਨੀ]] ਸੇਵਾਵਾਂ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਵਿੱਤੀ ਸਾਲ 2021 ਵਿੱਚ, ਨੈੱਟਵਰਕ ਨੇ ਕੁੱਲ ਮਿਲਾ ਕੇ US$50.2 ਬਿਲੀਅਨ ਦੀ ਕਮਾਈ ਕੀਤੀ। {{As of|2020|}}, ''[[ਫੋਰਬਜ਼|ਫੋਰਬਸ]]'' ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਡੇਲੋਇਟ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਤੀਜੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਨਿੱਜੀ ਮਾਲਕੀ ਵਾਲੀ ਕੰਪਨੀ ਹੈ।<ref>{{Cite web|url=https://www.forbes.com/sites/andreamurphy/2020/11/23/americas-largest-private-companies-2020-koch-industries-at-no-1-for-first-time-in-13-years/?sh=2d13c982fa5f|title=America's largest private companies|website=Forbes|access-date=25 January 2021}}</ref> ਫਰਮ ਨੇ [[2012 ਓਲੰਪਿਕ ਖੇਡਾਂ|2012 ਦੇ ਸਮਰ ਓਲੰਪਿਕ]] ਸਮੇਤ ਕਈ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਅਤੇ ਸਮਾਗਮਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਯੋਜਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ।<ref name="londonolympics">{{Cite web|url=http://www.brandrepublic.com/News/771115/Deloitte-becomes-first-London-2012-tier-two-sponsor/|title=Deloitte becomes first London 2012 tier two sponsor|website=Brand Republic|access-date=9 November 2017|archive-date=29 ਜੁਲਾਈ 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100729020624/http://www.brandrepublic.com/News/771115/Deloitte-becomes-first-London-2012-tier-two-sponsor/|url-status=dead}}</ref> == ਹਵਾਲੇ == <references /> == ਬਾਹਰਲੇ ਲਿੰਕ == * {{Official website}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲੰਡਨ ਦੀਆਂ ਕੰਪਨੀਆਂ]] iyvljesgm6raiem4nt12k0im6zf6zwx 0 144963 846414 812079 2026-09-18T03:39:10Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 846414 wikitext text/x-wiki '''ਪੰਡਿਤ''' ਦਾ ਵੀ ਸਪੈਲਿੰਗ, ਉਚਾਰਨ /ˈ p ʌ n d ɪ t , ˈ p æ n d ɪ t / ;<ref>[http://dictionary.reference.com/browse/pandit "pandit"]. ''[[Random House Webster's Unabridged Dictionary]]''.</ref> ਸੰਖੇਪ '''Pt.''' ) ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਗਿਆਨ ਵਾਲਾ ਵਿਅਕਤੀ ਜਾਂ ਗਿਆਨ ਦੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਖੇਤਰ ਦਾ ਅਧਿਆਪਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਭਾਵੇਂ ਇਹ [[ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ]] ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਸਤਰ (ਪਵਿੱਤਰ ਪੁਸਤਕਾਂ) ਜਾਂ ਸ਼ਾਸਤਰ (ਹਥਿਆਰ) ਹੋਵੇ,<ref name="EB1911">{{cite EB1911|wstitle=Pundit|volume=22|page=649}}</ref> ਖਾਸ ਕਰਕੇ [[ਵੇਦ|ਵੈਦਿਕ]] ਗ੍ਰੰਥ, [[ਧਰਮ]], ਜਾਂ ਹਿੰਦੂ ਦਰਸ਼ਨ ; ਬਸਤੀਵਾਦੀ ਯੁੱਗ ਦੇ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ [[ਹਿੰਦੂ ਕਾਨੂੰਨ]] ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ [[ਬ੍ਰਾਹਮਣ|ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ]] ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ।<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=MtuhClbfL7EC|title=Hinduism and Law: An Introduction|last=Timothy Lubin|last2=Donald R. Davis Jr|last3=Jayanth K. Krishnan|publisher=Cambridge University Press|year=2010|isbn=978-1-139-49358-1|pages=8}}</ref> ਪੰਡਿਤ (ਬ੍ਰਾਹਮਣ) ਸਨਾਤਨ ਧਰਮ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਵਰਣ ਜਾਂ ਵਰਗ ਹੈ। ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਮਾਰਸ਼ਲ ਅਤੇ ਪ੍ਰਚਾਰਕ ਭਾਈਚਾਰਾ ਹੈ। ਇਸ ਭਾਈਚਾਰੇ ਵਿੱਚ ਤਿਆਗੀ, ਭੂਮਿਹਰ, ਮੋਹਿਆਲ, ਛਿੱਬਰ ਆਦਿ ਕਈ ਉਪਨਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਪੰਡਿਤ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਵੀ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ [[ਜ਼ਿਮੀਦਾਰ|ਜ਼ਿਮੀਂਦਾਰ]] (ਜ਼ਿਮੀਂਦਾਰ) ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ [[ਭਾਰਤ|ਹਨ]] । ਜਦੋਂ ਕਿ, ਅੱਜ ਸਿਰਲੇਖ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਦੂਜੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਦੇ ਮਾਹਰਾਂ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ [[ਸੰਗੀਤ]] ।<ref name="michaelsharshav190">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=jID3TuoiOMQC&pg=PA190|title=Hinduism: Past and Present|last=Axel Michaels|last2=Barbara Harshav|publisher=Princeton University Press|year=2004|isbn=978-0-691-08952-2|pages=190}}</ref><ref name="Daniel Neuman 1980 442">{{Cite book|title=The Life of Music in North India|url=https://archive.org/details/lifeofmusicinnor0000neum_d4l2|last=Daniel Neuman|publisher=Wayne State University Press|year=1980|pages=44}}</ref> ਪੰਡਿਤ ਇੱਕ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਲੋਨਵਰਡ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ "ਕਿਸੇ ਖਾਸ ਵਿਸ਼ੇ ਜਾਂ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਾਹਰ ਜਿਸਨੂੰ ਜਨਤਾ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਰਾਏ ਦੇਣ ਲਈ ਅਕਸਰ ਬੁਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ"। ਸੰਗੀਤਕ ਅਰਥਾਂ ਵਿਚ ਉਸਤਾਦ ਇਕ ਮੁਸਲਮਾਨ ਆਦਮੀ ਲਈ ਬਰਾਬਰ ਦਾ ਖਿਤਾਬ ਹੈ।<ref name="Daniel Neuman 1980 442"/> ਹਿੰਦੂ ਔਰਤ ਲਈ ਬਰਾਬਰ ਦੇ ਸਿਰਲੇਖ '''ਵਿਦੁਸ਼ੀ''',<ref name="Behind the titles2">{{Cite web|url=https://mumbaimirror.indiatimes.com/opinion/columnists/sumana-ramanan/behind-the-titles/articleshow/55043901.cms|title=Behind the titles|access-date=2022-12-26|archive-date=2021-06-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20210624203815/https://mumbaimirror.indiatimes.com/opinion/columnists/sumana-ramanan/behind-the-titles/articleshow/55043901.cms|url-status=dead}}</ref><ref name="www3.nd.edu2">https://www3.nd.edu/~adutt/Links/documents/NagandGhosh2016.pdf {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211118081507/https://www3.nd.edu/~adutt/Links/documents/NagandGhosh2016.pdf |date=2021-11-18 }} {{Bare URL PDF|date=March 2022}}</ref> '''ਪੰਡਿਤਾ''' ਜਾਂ '''ਪੰਡਿਤਾਨ''' ਹਨ<ref name="nytimes.com2">{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/2018/11/14/obituaries/pandita-ramabai-overlooked.html|title=Overlooked No More: Pandita Ramabai, Indian Scholar, Feminist and Educator|date=14 November 2018|work=The New York Times}}</ref>; ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਹ ਸਿਰਲੇਖ ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਵਰਤੋਂ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਹਨ।<ref>{{Cite web|url=https://www.darbar.org/article/sitar-from-different-angles-pt-2|title=The sitar from different angles (Pt. 2): Modern players, global experiments|access-date=2022-12-26|archive-date=2021-06-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20210625045728/https://www.darbar.org/article/sitar-from-different-angles-pt-2|url-status=dead}}</ref> [[ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਭਾਸ਼ਾ|ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ]] ਵਿੱਚ, ਪੰਡਿਤ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਗਿਆਨ ਵਾਲੇ ਕਿਸੇ ਵੀ "ਬੁੱਧੀਮਾਨ, ਪੜ੍ਹੇ-ਲਿਖੇ ਜਾਂ ਵਿਦਵਾਨ ਆਦਮੀ" ਨੂੰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=_3NWAAAAcAAJ&pg=PA527|title=A Sanskrit-English Dictionary|last=Monier Monier-Williams|publisher=Oxford University Press|year=1872|page=527}}</ref> ਇਹ ਸ਼ਬਦ ''paṇḍ'' ( {{ਬੋਲੀ|sa|पण्ड्}} ) ਤੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ) ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ "ਇਕੱਠਾ ਕਰਨਾ, ਢੇਰ ਕਰਨਾ, ਢੇਰ ਕਰਨਾ", ਅਤੇ ਇਹ ਮੂਲ ਗਿਆਨ ਦੇ ਅਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=_3NWAAAAcAAJ|title=A Sanskrit-English Dictionary|last=Monier Monier-Williams|publisher=Oxford University Press|year=1872|pages=526–527}}</ref> ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਵੈਦਿਕ ਅਤੇ ਉੱਤਰ-ਵੈਦਿਕ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਸਮਾਜਿਕ ਸੰਦਰਭ ਦੇ। === ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸੰਗੀਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਿਰਲੇਖ ਵਜੋਂ ਪੰਡਿਤ === ਪੰਡਿਤ (ਪੰਡਿਤ ਵਜੋਂ ਸੰਖੇਪ ਅਤੇ {{ਬੋਲੀ|fa|पंडीत}} ਵਜੋਂ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ / {{ਬੋਲੀ|fa|पंडित}} [[ਮਰਾਠੀ ਭਾਸ਼ਾ|ਮਰਾਠੀ]] / [[ਹਿੰਦੀ ਭਾਸ਼ਾ|ਹਿੰਦੀ]] ਵਿੱਚ) ਭਾਰਤੀ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਗਾਇਕੀ ਅਤੇ ਸਾਜ਼ ਵਜਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਾਹਰ ਵਿਅਕਤੀ ਲਈ ਇੱਕ ਸਨਮਾਨਯੋਗ ਸਿਰਲੇਖ ਹੈ, ਜੋ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ [[ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸੰਗੀਤ]] ਵਿੱਚ ਕਲਾਸੀਕਲ ਗਾਇਨ ਅਤੇ [[ਭਾਰਤੀ ਕਲਾਸੀਕਲ ਨਾਚ|ਕਲਾਸੀਕਲ ਡਾਂਸ]] ਵਰਗੀਆਂ ਹੋਰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਲਾਵਾਂ ਲਈ ਮਾਸਟਰ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।<ref>{{Cite news|url=https://www.thehindu.com/entertainment/dance/meet-pt-birju-maharaj-the-poet/article34218160.ece|title=Meet Pt. Birju Maharaj, the poet|last=Jafa|first=Navina|date=April 2021|work=The Hindu}}</ref> ਇਹ ਇੱਕ ਸੰਗੀਤ ਸਿਰਲੇਖ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਵਰਤਿਆ ਗਿਆ ਹੈ. ਇਹ ਖਿਤਾਬ ਸੰਗੀਤਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਅਧਿਆਪਕਾਂ, ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਜਾਂ ਉਹਨਾਂ ਦੇ [[ਸੰਗੀਤ ਘਰਾਣਾ|ਘਰਾਣੇ]] ਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਮੁਹਾਰਤ ਦੀ ਮਾਨਤਾ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।<ref name="Pandit title usage2">{{Cite web|url=https://www.quora.com/In-Indian-classical-music-how-does-one-gain-the-title-of-Pandit-or-Ustad?top_ans=8125305|title=Pandit title usage}}</ref> ਇਹ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਮਰਾਠੀ, ਹਿੰਦੀ, [[ਬੰਗਾਲੀ ਭਾਸ਼ਾ|ਬੰਗਾਲੀ]], [[ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ|ਪੰਜਾਬੀ]] ਅਤੇ ਹੋਰ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਸਮੇਤ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ [[ਭਾਰਤ|ਹੈ]] । ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤ, ਜੋ ਭਾਰਤੀ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸੰਗੀਤ ਵਿੱਚ ਮਾਹਰ ਹੈ, ਨੂੰ ਪੰਡਿਤਾ ਜਾਂ ਵਿਦੁਸ਼ੀ ਦੀ ਉਪਾਧੀ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਸਤਾਦ ਇੱਕ ਮੁਸਲਮਾਨ ਆਦਮੀ ਲਈ ਬਰਾਬਰ ਦੀ ਉਪਾਧੀ ਹੈ। === ਵਰਤੋਂ === ਪੰਡਿਤ (ਅਤੇ ਉਸਤਾਦ ਵੀ) ਦੇ ਸਿਰਲੇਖਾਂ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਕਾਂ, ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਜਾਂ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਕਲਾਸੀਕਲ ਗਾਇਕਾਂ ਅਤੇ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਦੇ ਨਾਵਾਂ ਨਾਲ ਗੈਰ-ਰਸਮੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜੋੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਲਾ, ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜਨਤਕ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਾਂ' ਤੇ ਉੱਘੇ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਇਹ ਗੈਰ-ਰਸਮੀ ਸਿਰਲੇਖ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਉਪ-ਅੰਗਾਂ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਉੱਘੇ ਗਾਇਕਾਂ ਦੇ ਨਾਵਾਂ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕਰਨਾ ਠੀਕ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਵਿਦਿਅਕ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਰਸਮੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਨਮਾਨਿਤ [[ਡਾਕਟਰ]].<ref name="Pandit title usage2"/> ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਦਾ ਸਿਰਲੇਖ ਪੰਡਤ ਅਤੇ ਪੰਡਤ ਜੋ ਕਿਸੇ ਗਿਆਨਵਾਨ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਸਿਰਲੇਖ ਵਜੋਂ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਵੱਖਰਾ ਹੈ। [[ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸੰਗੀਤ]] ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪੰਡਿਤ ਹਨ, ਉਦਾਹਰਨ ਲਈ, [[ਜਸਰਾਜ|ਪੰਡਿਤ ਜਸਰਾਜ]], [[ਪੰਡਿਤ ਰਵੀ ਸ਼ੰਕਰ]], [[ਭੀਮਸੇਨ ਜੋਸ਼ੀ]], [[ਕੁਮਾਰ ਗੰਧਰਵ|ਪੰਡਿਤ ਕੁਮਾਰ ਗੰਧਰਵ]], ਪੰਡਿਤ ਗੁਰੂ ਗਿਆਨ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਘੋਸ਼, ਪੰਡਿਤ ਨਿਖਿਲ ਘੋਸ਼, ਪੰਡਿਤ ਨਯਨ ਘੋਸ਼, ਪੰਡਿਤ ਅਨਿੰਦੋ ਚੈਟਰਜੀ, [[ਹਰੀ ਪ੍ਰਸਾਦ ਚੌਰਸੀਆ|ਪੰਡਿਤ]] ਤਾਰਾਦਯੋਲ ਪੰਡਿਤ, ਪੰਡਿਤ ਤਾਰਾਦਰੀਸ। ਸੁਰੇਸ਼ ਤਲਵਲਕਰ, ਪੰਡਿਤ ਯੋਗੇਸ਼ ਸਮਸੀ, ਪੰਡਿਤ ਵਿਯੰਕਟੇਸ਼ ਕੁਮਾਰ, [[ਬਿਰਜੂ ਮਹਾਰਾਜ|ਪੰਡਿਤ ਬਿਰਜੂ ਮਹਾਰਾਜ]], [[ਕਿਸ਼ਨ ਮਹਾਰਾਜ|ਪੰਡਿਤ ਕਿਸ਼ਨ ਮਹਾਰਾਜ]], ਪੰਡਿਤ ਉਲਹਾਸ ਕਸ਼ਾਲਕਰ, ਪੰਡਿਤ ਸਵਪਨ ਚੌਧਰੀ, ਪੰਡਿਤ ਕੈਵਲਯ ਕੁਮਾਰ ਗੁਰਵ, ਪੰਡਿਤ ਸ਼ੰਕਰ ਘੋਸ਼, ਪੰਡਿਤ ਵੀ.ਜੀ.ਜੋਗ, ਆਦਿ। === ਸਮਾਨਾਰਥੀ === ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਉਸਤਾਦ ਪੰਡਿਤ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੈ ਪਰ ਇੱਕ ਮੁਸਲਮਾਨ ਆਦਮੀ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇੱਕ ਸੰਗੀਤ ਸਿਰਲੇਖ ਜੋ ਪੰਡਿਤ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਆਦਮੀ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਨੂੰ '''ਵਿਦਵਾਨ''' ਦਾ ਸਿਰਲੇਖ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਹ ਸਿਰਲੇਖ ਇੱਕ ਪੁਰਸ਼ ਕਾਰਨਾਟਿਕ ਕਲਾਸੀਕਲ ਗਾਇਕ ਜਾਂ ਸਾਜ਼ ਵਾਦਕ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਉਦਾਹਰਨ ਥੇਟਾਕੁੜੀ ਹਰੀਹਰਾ ਵਿਨਾਇਕਰਾਮ ਹੈ। ਇੱਕ ਔਰਤ ਕਾਰਨਾਟਿਕ ਕਲਾਸੀਕਲ ਗਾਇਕ ਜਾਂ ਸਾਜ਼ ਵਾਦਕ ਲਈ, ਵਿਦੁਸ਼ੀ ਦਾ ਖਿਤਾਬ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤ ਲਈ ਬਰਾਬਰ ਦੇ ਖ਼ਿਤਾਬ ਵਿਦੁਸ਼ੀ <ref name="Behind the titles2"/><ref name="www3.nd.edu2"/> ਜਾਂ ਪੰਡਿਤਾ ਹਨ। <ref name="nytimes.com2"/> ਕੁਝ ਉਦਾਹਰਣਾਂ ਹਨ, [[ਕਿਸ਼ੋਰੀ ਆਮੋਣਕਰ|ਵਿਦੁਸ਼ੀ ਕਿਸ਼ੋਰੀ ਅਮੋਨਕਰ]], ਵਿਦੁਸ਼ੀ ਪ੍ਰਭਾ ਅਤਰੇ, [[ਗੰਗੂਬਾਈ ਹੰਗਲ|ਵਿਦੁਸ਼ੀ ਗੰਗੂਬਾਈ ਹੰਗਲ]], ਵਿਦੁਸ਼ੀ ਪਦਮਾ ਤਲਵਲਕਰ, ਵਿਦੁਸ਼ੀ ਵੀਨਾ ਸਹਸ੍ਰਬੁੱਧੇ, ਵਿਦੁਸ਼ੀ ਅਰੁਣਾ ਸਾਈਰਾਮ, [[ਅਸ਼ਵਨੀ ਭਿਡੇ ਦੇਸ਼ਪਾਂਡੇ|ਵਿਦੁਸ਼ੀ ਅਸ਼ਵਿਨੀ ਭਿਡੇ-ਦੇਸ਼ਪਾਂਡੇ]], ਵਿਦੁਸ਼ੀ ਕੌਸ਼ਿਕੀ, ਵਿਦੁਸ਼ੀ, ਵਿਦੁਸ਼ੀ, ਵਿਦੁਸ਼ੀ, ਵਿਦੁਸ਼ੀ, [[ਅਨੁਰਾਧਾ ਪਾਲ|ਵਿਦੁਸ਼ੀ ਨਾ]]<ref name="sangeetpiyasi.org">http://sangeetpiyasi.org/style/images/media/2019/The_Statesman_14092019.pdf {{Bare URL PDF|date=March 2022}}</ref><ref name="sangeetpiyasi.org" /> ਆਦਿ। == ਉਪਨਾਮ ਵਾਲੇ ਲੋਕ == {{div col|colwidth=50em}} * [[ਅਬਰਾਹਮ ਪੰਡਿਤ]] * [[ਆਚਾਰੀਆ ਪੰਡਿਤ]] * [[ਵਿਜੈ ਲਕਸ਼ਮੀ ਪੰਡਿਤ]] * [[ਰਜਨੀ ਪੰਡਿਤ]] * [[ਨਿਤਿਨ ਪੰਡਿਤ]] * [[ਸ਼ੋਭਾ ਪੰਡਿਤ]] * [[ਪਦਮਕਰ ਪੰਡਿਤ]] * [[ਰੋਹਨ ਪੰਡਿਤ]] * [[ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਪੰਡਿਤ]] * [[ਪ੍ਰਬੋਧ ਪੰਡਿਤ]] * [[ਬਲਰਾਜ ਪੰਡਿਤ]] * [[ਕੌਟਲਿਆ ਪੰਡਿਤ]] * [[ਸ਼ਵੇਤਾ ਪੰਡਿਤ]] {{div col end}} == ਹਵਾਲੇ == <references group="" responsive="1"></references> == ਬੰਗਲੌਰ ਵਿੱਚ ਪੂਜਾ ਪੰਡਿਤ == {{Commons category inline}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਉਪਨਾਮ]] 46gaisvdy8h0n5s8rswivza0mgpnfof 0 145092 846372 845672 2026-09-17T16:12:13Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 846372 wikitext text/x-wiki [[ਤਸਵੀਰ:Jhumur Dance.webm|thumb|ਝੁਮੂਰ ਡਾਂਸ]] '''ਝੁਮੈਰ''' ਜਾਂ '''ਝੂਮਰ''' [[ਭਾਰਤੀ ਸੂਬੇ ਅਤੇ ਕੇਂਦਰੀ ਸ਼ਾਸ਼ਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼|ਭਾਰਤੀ ਰਾਜਾਂ]] [[ਝਾਰਖੰਡ]], [[ਓਡੀਸ਼ਾ|ਉੜੀਸਾ]], [[ਛੱਤੀਸਗੜ੍ਹ]], [[ਬਿਹਾਰ]] ਅਤੇ [[ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ]] ਦਾ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ ਨਾਚ ਹੈ।<ref>{{Cite web|url=http://www.indianculture.gov.in/jhumar-west-bengal-highlands|title=Jhumar of the West Bengal highlands|website=INDIAN CULTURE|language=en|access-date=2022-03-25}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://ignited.in/a/57671|title=Jhumur Song: a Geo – Environmental Analysis - Ignited Minds Journals|website=ignited.in|language=en-us|access-date=2022-03-25|archive-date=2022-10-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20221007055802/http://ignited.in/a/57671|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://hdl.handle.net/10603/300904|title=Jhumur and Nachni in the Folk Songs of Purulia}}</ref><ref>{{Cite book|url=http://archive.org/details/dli.ministry.15085|title=Jhumar of the West Bengal highlands|last=Sinha|first=Manik Lal|date=1974|publisher=Sangeet Natak Akademi, New Delhi}}</ref> ਇਹ ਸਦਨ ਦਾ ਲੋਕ ਨਾਚ ਹੈ, [[ਛੋਟਾ ਨਾਗਪੁਰ ਪਠਾਰ|ਛੋਟਾਨਾਗਪੁਰ]] ਦੇ ਇੰਡੋ-ਆਰੀਅਨ ਨਸਲੀ ਸਮੂਹ।<ref name="democratic world">{{Cite web|url=http://democraticworld.in/component/k2/item/603-out-of-the-dark|title=Out of the Dark|website=democratic world|access-date=2022-10-07|archive-date=2019-03-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20190328042927/http://democraticworld.in/component/k2/item/603-out-of-the-dark|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.dailypioneer.com/2018/state-editions/talk-on-nagpuri-folk-music-at-ignca.html|title=talk on nagpuri folk music at ignca|work=daily Pioneer|access-date=2022-10-07|archive-date=2019-03-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20190328042823/https://www.dailypioneer.com/2018/state-editions/talk-on-nagpuri-folk-music-at-ignca.html|url-status=dead}}</ref><ref name="Prabhat Prakashan 2022">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=9S1pEAAAQBAJ&pg=SA2-PA1|title=JHARKHAND GENERAL KNOWLEDGE 2021|last=Manish Ranjan|date=2022|publisher=Prabhat Prakashan|isbn=9789354883002}}</ref> ਇਹ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਾਢੀ ਦੇ ਮੌਸਮ ਦੌਰਾਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।<ref>{{Cite news|url=https://www.prabhatkhabar.com/state/jharkhand/gumla/happy-holi-2021-fag-and-jhumar-dance-are-no-longer-visible-they-are-losing-their-momentum-smj|title=अब नहीं दिखती फाग और झूमर नृत्य, खो रही है अपनी धाक|date=29 March 2021|work=prabhatkhabar|access-date=6 April 2022}}</ref> ਝੂਮਰ ਵਿਚ ਵਰਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਸਾਜ਼ ਹਨ ਮੰਦਰ, ਢੋਲ, ਨਗਾਰਾ, [[ਵੰਝਲੀ|ਬੰਸੂਰੀ]] ।<ref name="democratic world" /> [[ਤਸਵੀਰ:Tea_Tribe_Dance_of_Assam.jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/51/Tea_Tribe_Dance_of_Assam.jpg/200px-Tea_Tribe_Dance_of_Assam.jpg|right|thumb|200x200px| ਅਸਾਮ ਦੇ ਚਾਹ-ਕਬੀਲਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਝੁਮੈਰ ਨਾਚ]] == ਕਿਸਮਾਂ == ਵੱਖ-ਵੱਖ ਖੇਤਰਾਂ ਦੇ ਝੁਮੈਰ/ਝੁਮਰ ਸ਼ੈਲੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਤੋਂ ਵੱਖ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।<ref name="BlumBohlman1993">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=GbbQyA557B0C&pg=PA224|title=Ethnomusicology and Modern Music History|last=Stephen Blum|last2=Philip Vilas Bohlman|last3=Daniel M. Neuman|publisher=University of Illinois Press|year=1993|isbn=978-0-252-06343-5|pages=224–}}</ref><ref name="democratic world"/> ਛੋਟਾਨਾਗਪੁਰ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਝੁਮਰ ਦੀਆਂ ਕਈ ਕਿਸਮਾਂ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ: * [[ਖੋਰਠਾ ਭਾਸ਼ਾ|ਖੋਰਥਾ]] ਝੁਮਰ<ref>{{Cite news|url=https://www.prabhatkhabar.com/state/jharkhand/bokaro/karma-puja-2021-mla-lambodar-mahto-said-in-karam-festival-language-and-culture-is-the-basic-identity-of-jharkhand-grj|title=करम महोत्सव में बोले विधायक लंबोदर महतो, भाषा व संस्कृति है झारखंड की मूल पहचान|date=17 September 2021|work=prabhatkhabar|access-date=6 April 2022}}</ref> * [[ਕੁਰਮਾਲੀ ਭਾਸ਼ਾ|ਕੁੜਮਲੀ]] ਝੂੰਮਰ<ref>{{Cite news|url=https://lagatar.in/jhummar-sandhya-held-at-devgaon-on-mansa-puja-santosh-and-urmila-tie-the-knot-jhumme-audience/|title=मनसा पूजा पर देवगांव में झूमर संध्या का आयोजन, संतोष व उर्मिला ने समां बांधा, झूमे दर्शक|date=20 September 2021|work=lagatar|access-date=6 April 2022|archive-date=7 ਅਕਤੂਬਰ 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221007062819/https://lagatar.in/jhummar-sandhya-held-at-devgaon-on-mansa-puja-santosh-and-urmila-tie-the-knot-jhumme-audience/|url-status=dead}}</ref> * [[ਕੁਰਮਾਲੀ ਭਾਸ਼ਾ|ਪੰਚ ਪਰਗਨੀਆ]] ਝੂਮਰ * ਨਾਗਪੁਰੀ ਝੁਮਰ ** ਮਰਦਾਨੀ ਝੂਮਰ ** ਜਨਨੀ ਝੂੰਮਰ == ਜ਼ਿਕਰਯੋਗ ਘਾਤਕ == * [[ਗੋਵਿੰਦ ਸ਼ਰਨ ਲੋਹੜਾ|ਗੋਵਿੰਦ ਸ਼ਰਨ ਲੋਹਰਾ]], ਝਾਰਖੰਡ ਦੇ ਲੋਕ ਕਲਾਕਾਰ * [[ਮੁਕੁੰਦ ਨਾਇਕ]], ਝਾਰਖੰਡ ਦੇ ਲੋਕ ਕਲਾਕਾਰ == ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਘਾਤ ਅੰਕ == * ਗੋਵਿੰਦ ਸ਼ਰਨ ਲੋਹੜਾ, ਝਾਰਖੰਡ ਦੇ ਲੋਕ ਕਲਾਕਾਰ * ਮੁਕੁੰਦ ਨਾਇਕ, ਝਾਰਖੰਡ ਦੇ ਲੋਕ ਕਲਾਕਾਰ == ਹਵਾਲੇ == [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਨਾਚ]] d90c5z8bfz7pu3lxdhl9r091dioksz5 0 149081 846458 632319 2026-09-18T11:33:18Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 846458 wikitext text/x-wiki [[ਤਸਵੀਰ:Aamadamimohallaclinic.jpg|thumb|ਮਹੱਲਾ ਕਲੀਨਿਕ ਦਾ ਅੰਦਰਲਾ ਦ੍ਰਿਸ਼]] '''ਆਮ ਆਦਮੀ ਮਹੱਲਾ ਕਲੀਨਿਕ (ਏ.ਏ.ਐਮ.ਸੀ.)''', ਜਿਸਨੂੰ '''ਮਹੱਲਾ ਕਲੀਨਿਕ'''<ref>{{Cite journal|last=Lahariya|first=Chandrakant|date=2017|title=Mohalla Clinics of Delhi, India: Could these become platform to strengthen primary healthcare?|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC5629869/|journal=Journal of Family Medicine and Primary Care|volume=6|issue=1|pages=1–10|doi=10.4103/jfmpc.jfmpc_29_17|issn=2249-4863|pmc=5629869|pmid=29026739}}</ref> ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, [[ਭਾਰਤ]] ਵਿੱਚ ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਸਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ [[ਦਿੱਲੀ]] ਅਤੇ [[ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ|ਪੰਜਾਬ]] ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਸਿਹਤ ਕੇਂਦਰ ਹਨ। ਉਹ ਦਵਾਈਆਂ, ਡਾਇਗਨੌਸਟਿਕਸ, ਅਤੇ ਸਲਾਹ-ਮਸ਼ਵਰੇ ਸਮੇਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਸਿਹਤ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦਾ ਮੁਢਲਾ ਪੈਕੇਜ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ। [[ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ|ਪੰਜਾਬੀ]] ਵਿੱਚ ਮਹੱਲਾ ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਗੁਆਂਢ ਜਾਂ ਭਾਈਚਾਰਾ। ਇਹ ਕਲੀਨਿਕ ਆਬਾਦੀ ਲਈ ਸੰਪਰਕ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਬਿੰਦੂ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਸੇਵਾਵਾਂ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਸੈਕੰਡਰੀ ਅਤੇ ਤੀਜੇ ਦਰਜੇ ਦੀਆਂ ਸਿਹਤ ਸਹੂਲਤਾਂ ਲਈ ਰੈਫਰਲ ਦੀ ਉੱਚ ਮਾਤਰਾ ਨੂੰ ਘਟਾਉਂਦੇ ਹਨ। ==ਪਿਛੋਕੜ== ਮਹੱਲਾ ਕਲੀਨਿਕਾਂ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਅਕਤੂਬਰ 2015 ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਅਤੇ 2020 ਤੱਕ, ਪੂਰੇ ਦਿੱਲੀ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ 450 ਅਜਿਹੇ ਕਲੀਨਿਕ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ ਅਤੇ 16.24 ਮਿਲੀਅਨ ਤੋਂ ਵੱਧ ਨਿਵਾਸੀਆਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਸਰਕਾਰ ਨੇ 2020 ਦੀਆਂ ਦਿੱਲੀ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹੇ 1000 ਕਲੀਨਿਕ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨ ਦਾ ਵਾਅਦਾ ਨਿਭਾਇਆ ਹੈ। ਵਰਲਡ ਹੈਲਥ ਆਰਗੇਨਾਈਜ਼ੇਸ਼ਨ ਦੇ ਸਾਲ 2015 ਦੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ 65% ਤੋਂ ਵੱਧ ਆਬਾਦੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਜੇਬ ਤੋਂ ਸਿਹਤ ਲਈ ਭੁਗਤਾਨ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ, ਦ ਹਿੰਦੂ ਨੇ 2017 ਵਿੱਚ ਰਿਪੋਰਟ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ 17% ਲੋਕਾਂ ਕੋਲ ਸਿਹਤ ਬੀਮਾ ਹੈ। ਇਸ ਪਹਿਲਕਦਮੀ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਵਿਚਾਰ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਭਾਰਤ, ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਸਿਹਤ ਖਰਚੇ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਥੇ ਸਿਹਤ ਬੀਮਾ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਘੱਟ ਕਵਰੇਜ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭਾਰਤ  ਮਹੱਲਾ ਕਲੀਨਿਕਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮੁਫਤ ਸਿਹਤ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਯਾਤਰਾ ਦੇ ਖਰਚਿਆਂ ਅਤੇ ਗੁਆਚੀਆਂ ਤਨਖਾਹਾਂ ਨੂੰ ਬਚਾ ਕੇ ਘੱਟ ਆਮਦਨੀ ਵਾਲੇ ਪਰਿਵਾਰਾਂ 'ਤੇ ਬੋਝ ਤੇ ਵਿੱਤੀ ਘਾਟੇ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। == ਕਾਰਗੁਜ਼ਾਰੀ == ਹਰੇਕ ਮਹੱਲਾ ਕਲੀਨਿਕ 10000-15000 ਵੱਸੋਂ ਨੂੰ ਸਿਹਤ ਸੇਵਾਵਾਂ ਮੁਹੱਈਆ ਕਰਦਾ ਹੈ। 70-100 ਮਰੀਜ਼ ਪ੍ਰਤਿਦਿਨ ਮੁਫ਼ਤ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦਾ ਲਾਭ ਲੈੰਦੇ ਹਨ।ਇੱਥੇ 212 ਤਰਾਂ ਦੇ ਡਾਇਗਨੋਸਟਿਕ ਪੈਨਲ ਤੇ ਸੂਚੀਬੱਧ ਲਿਬਾਰਟਰੀਆਂ ਤੌਂ ਟੈਸਟ ਮੁਫ਼ਤ ਕਰਵਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਪਹਿਲੀ ਜਨਵਰੀ 2023 ਤੋਂ ਦਿੱਲੀ ਸਕਾਰ ਨੇ ਮੁਫ਼ਤ ਟੈਸਟਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਧਾ ਕੇ 450 ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਹੈ।ਦਿੱਲੀ ਸਰਕਾਰ ਦੀਆਂ 109 ਸੂਚੀਬੱਧ ਦਵਾਈਆਂ ਇੱਥੇ ਮੁਫ਼ਤ ਉਪਲੱਬਧ ਹਨ।<ref>{{Cite web|url=https://www.indiaspend.com/aam-aadmi-mohalla-clinics-what-has-worked-what-hasnt/|title=Aam Aadmi Mohalla Clinics: What Has Worked, What Hasn’t|last=Tiwari|first=Sadhika|date=2020-02-07|website=www.indiaspend.com|language=en|access-date=2023-01-24}}</ref>ਡਾ. ਢਾਂਡਾ ਸਿਵਲ ਸਰਜਨ ਨਵਾਂ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਕਥਨ ਅਨੁਸਾਰ , ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮਹੱਲਾ ਕਲੀਨਿਕਾਂ ਵਿੱਚ 100 ਤਰਾਂ ਦੇ ਟੈਸਟ ਦੇ 41 ਪੈਕੇਜਾਂ ਰਾਹੀ ਡਾਇਗਨੋਸਟਿਕ ਟੈਸਟ ਮੁਫ਼ਤ ਕਰਵਾਉਣ ਦੀ ਸਹੂਲਤ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। <ref>{{Cite web|url=http://www.mediapunjab.com/news?news_id=181999|title=MediaPunjab - ਖ਼ਬਰਾਂ|website=www.mediapunjab.com|language=en|access-date=2023-01-26}}</ref> == ਡਾਕਟਰਾਂ ਦੀ ਉਪਲੱਬਧਤਾ == ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮਹੱਲਾ ਕਲੀਨਿਕਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਡਾਕਟਰ 50 ਰੁ. ਪ੍ਰਤੀ ਮਰੀਜ਼ ਪ੍ਰਤੀ ਦਿਨ 50 ਮਰੀਜ਼ ਦੇਖਣ ਦੀ ਸ਼ਰਤ ਤੇ ਭਰਤੀ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ। ਇਸ ਤਰਾਂ ਡਾਕਟਰ ਦੀ ਮਾਸਕ ਆਮਦਨ 63000 ਰੁ. ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ। <ref>{{Cite web|url=https://www.tribuneindia.com/news/punjab/mohalla-clinic-doctors-to-get-rs-50-per-patient-in-punjab-408056|title=Mohalla clinic doctors in Punjab to get Rs 50 per patient|last=Service|first=Tribune News|website=Tribuneindia News Service|language=en|access-date=2023-01-24}}</ref>ਇੱਕ ਖਬਰ ਮੁਤਾਬਕ ਐਮ.ਬੀ.ਬੀ.ਐਸ. ਡਿਗਰੀ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਉਪਰੰਤ ਮਹੱਲਾ ਕਲੀਨਿਕ ਵਿੱਚ ਦੋ ਸਾਲ ਸੇਵਾ ਕਰਨਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।<ref>{{Cite web|url=https://www.bhaskar.com/local/punjab/jalandhar/news/after-mbbs-doctors-appointment-in-aam-adami-mohalla-clinic-130191645.html|title=MBBS doctor’s appointment in Aam Aadmi mohalla clinic|publisher=Bhaskar news|access-date=24 January 2022}}</ref> ==ਲੋਕਪ੍ਰਿਅਤਾ== ਦਸੰਬਰ 2017 ਵਿੱਚ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕਾਰਡਿਅਕ ਸਰਜਨ ਅਤੇ ਨਰਾਇਣ ਹੈਲਥ ਦੇ ਸੰਸਥਾਪਕ, ਕਰਨਾਟਕ ਤੋਂ ਡਾ. ਦੇਵੀ ਪ੍ਰਸਾਦ ਸ਼ੈਟੀ, ਟੋਡਾਪੁਰ, ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਹੱਲਾ ਕਲੀਨਿਕ ਗਏ।<ref>{{Cite web|url=https://medicaldialogues.in/cardiac-surgeon-devi-shetty-visits-mohalla-clinic-in-new-delhi|title=Cardiac surgeon Devi Shetty visits Mohalla Clinic in New Delhi|last=thakur|first=savita thakur|date=2017-12-22|website=medicaldialogues.in|language=en|access-date=2023-01-25}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.newindianexpress.com/pti-news/2017/dec/19/cardiac-surgeon-devi-shetty-visits-mohalla-clinic-in-todapur-1731903.html|title=Cardiac surgeon Devi Shetty visits Mohalla Clinic in Todapur|website=The New Indian Express|access-date=2023-01-25}}</ref>ਦਿੱਲੀ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀਆਂ ਜਾ ਰਹੀਆਂ ਸਿਹਤ ਸਹੂਲਤਾਂ ਦੇਖ ਕੇ ਉਹ ਹੈਰਾਨ ਰਹਿ ਗਏ। ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਅਰਵਿੰਦ ਕੇਜਰੀਵਾਲ ਨੂੰ ਲਿਖੇ ਪੱਤਰ ਵਿੱਚ, ਨੈਲਸਨ ਮੰਡੇਲਾ ਦੁਆਰਾ ਸਥਾਪਿਤ ਸੁਤੰਤਰ ਗਲੋਬਲ ਨੇਤਾਵਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਗੈਰ-ਸਰਕਾਰੀ ਸੰਸਥਾ, ਦ ਐਲਡਰਜ਼ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨਗੀ ਦੀ ਹੈਸੀਅਤ ਵਿੱਚ, ਅਤੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਸਕੱਤਰ-ਜਨਰਲ ਕੋਫੀ ਅੰਨਾਨ ਨੇ ਮਹੱਲਾ ਕਲੀਨਿਕ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਦੀ ਸ਼ਲਾਘਾ ਕੀਤੀ।<ref>{{Cite web|url=https://www.hindustantimes.com/delhi/kofi-annan-lauds-aap-s-mohalla-clinics-project-suggests-reforms/story-UMTbFhQ1KY9tyaExxHS3kK.html|title=Kofi Annan lauds AAP’s Mohalla Clinics project, suggests reforms|date=2017-01-26|website=Hindustan Times|language=en|access-date=2023-01-25}}</ref> ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਸਿਹਤ ਮੰਤਰੀ ਸਤੇਂਦਰ ਕੁਮਾਰ ਜੈਨ ਦੁਆਰਾ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬੈਂਕਾਕ ਵਿਖੇ ਪ੍ਰਿੰਸ ਮਹਿਡੋਲ ਅਵਾਰਡ ਕਾਨਫਰੰਸ ਵਿੱਚ ਨਾਰਵੇ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਗਰੋ ਹਾਰਲੇਮ ਬਰੂਂਡਲੈਂਡ ਦੁਆਰਾ ਵੀ ਇਸ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।<ref>{{Cite web|url=https://www.hindustantimes.com/delhi/after-kofi-annan-former-norway-pm-praises-aap-govt-s-mohalla-clinics/story-PErXELux8KNYtyT7wLQ4uM.html|title=After Kofi Annan, another world leader praises AAP govt’s mohalla clinics|date=2017-02-02|website=Hindustan Times|language=en|access-date=2023-01-25}}</ref> ਸਿੰਗਾਪੁਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਬ੍ਰੌਡਸ਼ੀਟ ਅਖਬਾਰ, ਦ ਸਟਰੇਟ ਟਾਈਮਜ਼ ਨੇ ਮੁਹੱਲਾ ਕਲੀਨਿਕਾਂ ਨੂੰ ਉੱਚ ਤਕਨੀਕੀ ਮੰਨਿਆ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਟੈਸਟਾਂ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਦੋ ਮਿੰਟਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਡਾਕਟਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪਹੁੰਚ ਲਈ ਇੱਕ IT ਕਲਾਉਡ 'ਤੇ ਅਪਲੋਡ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਸਮਾਰਟਫ਼ੋਨ ਅਤੇ ਕਲੀਨਿਕ ਦੀਆਂ ਗੋਲੀਆਂ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ, ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ ਪੋਸਟ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਇੱਕ ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਸੁਝਾਅ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ "ਅਮਰੀਕਾ ਲਈ ਆਪਣੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਮੁਹੱਲਾ ਕਲੀਨਿਕ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਸਮਾਂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ"। <ref>{{Cite web|url=https://www.washingtonpost.com/news/innovations/wp/2016/03/11/what-new-delhis-free-clinics-can-teach-america-about-fixing-its-broken-health-care-system/|title=What New Delhi’s free clinics can teach America about fixing its broken health care system|date=11 March 2016|website=Washingtonpost|access-date=25 January 2023}}</ref> == ਅਲੋਚਨਾ == [[ਤਸਵੀਰ:Aam Aadmi clinic 2.jpg|left|thumb|ਸਰਕਾਰੀ ਧਰਮ ਸਿੰਘ ਸਿਹਤ ਕੇਂਦਰ (ਹਸਪਤਾਲ) ਤੇ ਆਮ ਆਦਮੀ ਕਲੀਨਿਕ]] ਹਾਲਾਂਕਿ, ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ ਪੋਸਟ ਲੇਖ ਦੇ ਲੇਖਕ ਨੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ 'ਆਪ' ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਆਪਣੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨੂੰ ਗਲਤ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਪੇਸ਼ ਕਰਨ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਝੂਠੇ ਦਾਅਵੇ ਕਰਨ ਲਈ ਆਲੋਚਨਾ ਕੀਤੀ ਜਿਸ ਦੇ ਅਧਾਰ 'ਤੇ ਇਹ ਰਿਪੋਰਟ ਲਿਖੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।<ref>{{Cite web|url=https://www.news18.com/news/india/washington-post-columnist-says-disgusted-with-aap-for-false-claim-on-mohalla-clinics-2491563.html|title=Washington Post Columnist Says ‘Disgusted’ With AAP For ‘False Claim’ on Mohalla Clinics|date=2020-02-07|website=News18|language=en|access-date=2023-01-25}}</ref> ਸਾਲ 2017 ਦੀ ਵਿਜੀਲੈਂਸ ਜਾਂਚ ਨੇ ਹਰ ਡਾਕਟਰ ਪ੍ਰਤੀ ਮਿੰਟ 2 ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਦਾ ਇਲਾਜ ਕਰਨ ਨਾਲ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਵਾਲੀ ਸਿਹਤ ਸੰਭਾਲ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ 'ਤੇ ਵੀ ਸਵਾਲ ਖੜ੍ਹਾ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਮਰੀਜ਼ ਨੂੰ ਸਿਰਫ 36 ਸੈਕਿੰਡ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਬਿਮਾਰੀ ਦੱਸਣ ਲਈ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਇਲਾਜ ਵੀ ਕਰਵਾਉਣ ਲਈ ਸਾਹਮਣੇ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। . ਕੁਝ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ AAMCs ਵਿੱਚ  ਛੂਆ-ਛੂਤ ਵਿਤਕਰੇ  ਦੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ "ਸਿਹਤ ਪ੍ਰੈਕਟੀਸ਼ਨਰ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਅਤੇ ਅਨੁਪਾਤਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉੱਚ ਅਤੇ ਮੱਧ ਜਾਤੀਆਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹਨ" ਵਜੋਂ ਮੌਜੂਦ ਹਨ, ਜੋ "ਅਕਸਰ ਦਬਦਬੇ ਦਾ ਪ੍ਰਗਟਾਵਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।" ਖੋਜਕਰਤਾਵਾਂ ਨੇ "ਝੌਪੜੀਆਂ ਦੇ ਅੰਦਰ, ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦਲਿਤਾਂ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਵਾਲਮੀਕੀਆਂ ਅਤੇ ਚਮਾਰਾਂ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ, ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਵਿਤਕਰਾ  ਪਾਇਆ।" ਜਿਸ ਨਾਲ ਸਿਹਤ ਸੰਭਾਲ ਪਹੁੰਚ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਵਿਤਕਰਾ ਵੀ ਹੋਇਆ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਕੁਝ ਉੱਚ-ਜਾਤੀ ਘਰਾਂ ਦੇ ਮਾਲਕਾਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜਾਇਦਾਦ 'ਤੇ ਇਹ ਕਲੀਨਿਕ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ,  ਨੇ ਦੱਬੀਆਂ ਜਾਤੀਆਂ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਕਲੀਨਿਕਾਂ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਣ ਤੋਂ ਰੋਕਿਆ ਹੈ।" 2022 ਵਿੱਚ, ਭਗਵੰਤ ਮਾਨ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੀ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਕਿ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ 15 ਅਗਸਤ 2022 ਤੱਕ ਅਜਿਹੇ 75 ਕਲੀਨਿਕ ਬਣਾਏ ਜਾਣਗੇ।ਉਨ੍ਹਾਂ 100 ਕਲੀਨਿਕ ਚਾਲੂ ਕਰਕੇ ਵਾਦਾ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ। ਹੁਣ 26 ਜਨਵਰੀ 2023 ਤੱਕ 400 ਹੋਰ ਭਾਵ ਕੁੱਲ 500 ਅਜਿਹੇ ਕਲੀਨਿਕ ਚਾਲੂ ਕਰਨ ਦਾ ਐਲਾਨ ਹੈ।<ref>{{Cite web|url=https://dailypost.in/news/500-new-mohalla-clinics/|title=26 ਜਨਵਰੀ ਤੱਕ ਖੁੱਲ੍ਹਣਗੇ 500 ਨਵੇਂ ਮੁਹੱਲਾ ਕਲੀਨਿਕ- ਮਾਨ ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਐਲਾਨ|last=Narula|first=Anu|date=2022-11-16|website=Daily Post Punjabi|language=en-US|access-date=2023-01-26|archive-date=2023-01-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20230126081628/https://dailypost.in/news/500-new-mohalla-clinics/|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.readwhere.com/read/clip/download/09d399f4-58c7-4840-bb4d-ea79dee22081|title=400 ਹੋਰ ਮਹੱਲਾ ਕਲੀਨਿਕ ਪੰਜਾਬ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ|website=punjabitribune|access-date=28 January 2023}}</ref> ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ 26 ਜਨਵਰੀ ਨੂੰ ਉਦਘਾਟਨ ਕੀਤੇ ਜਾਣੇ 400 ਹੋਰ ਕਲੀਨਿਕਾਂ ਬਾਰੇ ਜ਼ਬਰਦਸਤ ਵਿਰੋਧਤਾ ਜ਼ਾਰੀ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤੇ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਪੇਂਡੂ ਸਿਹਤ ਕੇਂਦਰ ਸਹੂਲਤਾਂ ਜਾਂ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਸਿਹਤ ਕੇਂਦਰ ਸਹੂਲਤਾਂ ਉਜਾੜ ਕੇ ਬਣਾਏ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ।<ref>{{Cite web|url=https://epaper.ajitjalandhar.com/share/clip/20230125/1234148.cms|title=ਅਜੀਤ: ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਆਵਾਜ਼: ਈ-ਪੇਪਰ ਜਲੰਧਰ 20230125|website=ਅਜੀਤ: ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਆਵਾਜ਼: ਈ-ਪੇਪਰ 20230125|access-date=2023-01-25}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.punjabijagran.com/punjab/jalandhar-protest-againt-mohalla-clinic-9184706.html|title=ਓਪੀਡੀ ਦੀ ਬਿਲਡਿੰਗ ਉੱਪਰ 'ਮੁਹੱਲਾ ਕਲੀਨਿਕ' ਖੋਲ੍ਹਣ ਦਾ ਕੀਤਾ ਵਿਰੋਧ|website=Punjabi Jagran News|language=pa|access-date=2023-01-26}}</ref> == ਮਹੱਲਾ ਕਲੀਨਿਕ ਤੇ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਹੈਲਥ ਸੈਂਟਰ ਜਾਂ ਸਬ-ਸੈਂਟਰ ਦੀ ਤੁਲਨਾ<ref>{{Cite journal|last=Sah|first=Tanya|year=2019|title=Mohalla Clinics in Delhi: A Preliminary Assessment of their Functioning and Coverage|url=https://www.academia.edu/40269328/Mohalla_Clinics_in_Delhi_A_Preliminary_Assessment_of_their_Functioning_and_Coverage|journal=Indian journal of Human development|volume=13(2)|pages=195-210|via=Academia}}</ref> == {| class="wikitable" |+ !ਪੈਰਾਮੀਟਰ !ਹੈਲਥ ਸੈਂਟਰ !ਮਹੱਲਾ ਕਲੀਨਿਕ |- |ਅਸਰ ਅਧੀਨ ਵੱਸੋਂ |5000 ਲਗਭਗ |5 ਕਿ.ਮੀ. ਦਾਇਰੇ ਅੰਦਰ 10000-15000 |- |ਮੰਤਵ |ਰੋਗ ਰੋਧਕ ਸੰਭਾਲ, ਇਲਾਜ ਤੇ ਹਵਾਲਾ ਸੇਵਾ |ਪ੍ਰਾਰੰਭਿਕ ਤੇ ਛੋਟੇ ਰੋਗਾਂ ਦਾ ਇਲਾਜ ,ਡਾਇਗਨੋਸਟਿਕ ਟੈਸਟ ਤੇ ਹਵਾਲਾ ਸੇਵਾ |- |ਸਟਾਫ |1 ਦਾਈ ( ਇੱਛਿਤ-2),1 ਪੁਰਖ ਨਰਸ |1- ਡਾਕਟਰ,1-ਫਾਰਮੇਸਿਸਟ,1-ਸਹਾਇਕ ਸਟਾਫ ਲਿਬਾਰਟਰੀ ਸਟਾਫ |- |ਰੋਕਥਾਮ |ਰੋਕਥਾਮ ਕਰਨਾ |ਰੋਕਥਾਮ ਟੀਕਾਕਰਨ ਏਜੰਡੇ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ |- |ਬੱਚਾ ਜ਼ੱਚਾ ਜਣੇਪਾ ਸੇਵਾ |ਨਹੀਂ ਉਪਲੱਬਧ ਲੇਕਿਨ ਹੰਗਾਮੀ ਸੂਰਤ ਵਿੱਚ ANM ਜਣੇਪਾ ਸੇਵਾ ( ਦਾਈ ਦੀ ਸੇਵਾ ) ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ |ਬਿਲਕੁਲ ਉਪਲੱਬਧ ਨਹੀਂ |- |ਸਮਾਜ ਨਾਲ ਰਾਬਤਾ |ASHA ਆਸ਼ਾ ਵਰਕਰਾਂ ਰਾਹੀਂ ਰਾਬਤਾ ਰੱਖਦਾ ਹੈ |ਕੇਵਲ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰਾਂ ਰਾਹੀ ਮਸ਼ਹੂਰੀ, ਕੋਈ ਸਟਾਫ ਇਸ ਲਈ ਨਹੀਂ |- |ਉਪਕਰਨ |ਫ਼ਸਟ ਏਡ, ਘਰੇਲੂ ਡਿਲਿਵਰੀ ਕਰਾਉਣ ਦਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਸਮਾਨ , ਖੂਨ ਜਾਂਚ ਦਾ ਨਮੂਨਾ ਲੈਣ ਦਾ ਸਮਾਨ |ਭਾਰ ਤੋਲਣ ਦੀ ਮਸ਼ੀਨ,ਸਟੈਥੋਸਕੋਪ, ਗਲੂਕੋਮੀਟਰ, ਪਲਸ ਔਕਸੀਮੀਟਰ ਤੇ ਹੋਰ ਡਾਇਗਨੋਸਟਿਕ ਟੈਸਟਾਂ ਦਾ ਸਮਾਨ ਆਦਿ। |- |ਸੇਵਾ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ |ਗ੍ਰਾਮ ਪੰਚਾਇਤਾਂ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਹੇਠ, PHC ਦੇ ਨਿਗਰਾਨਾਂ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਹੇਠ |ਹੈਲਥ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਕਿਸੇ ਸਟਾਫ ਤੋਂ ਕੋਈ ਨਿਗਰਾਨੀ ਨਹੀਂ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਨੈਸ਼ਨਲ ਹੈਲਥ ਮਿਸ਼ਨ ਜਾਂ ਸਿਹਤ ਵਿਭਾਗ ਦੀ ਸਿੱਧੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਹੇਠ। |} == ਸਮਾਰਟ ਕਲੀਨਿਕ == ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸਾਰੇ ਮਹੱਲਾ ਕਲੀਨਿਕਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਪਿਊਟਰਾਈਜ਼ਡ ਰਿਕਾਰਡ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।<ref>{{Cite web|url=https://www.bhaskar.com/local/punjab/jalandhar/news/after-mbbs-doctors-appointment-in-aam-adami-mohalla-clinic-130191645.html?media=1|title=MBBS doctors appointment in mohalla clinic|publisher=Dainik Bhaskar|access-date=25 January 2023}}</ref> == ਹਵਾਲੇ == nh8c7u9od5f1bqmv7buhknb9bamrfg9 0 149925 846371 828398 2026-09-17T16:11:51Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 846371 wikitext text/x-wiki [[ਝਾਰਖੰਡ]], ਭਾਰਤ ਦੀ ਸੰਗੀਤ ਪਰੰਪਰਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਲੋਕ ਅਤੇ ਕਬਾਇਲੀ ਰੂਪ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਆਪਣੀ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਲਈ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਝਾਰਖੰਡ ਦੇ ਲੋਕ ਸੰਗੀਤ ਅਤੇ ਡਾਂਸ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸ਼ੌਕੀਨ ਹਨ। [[ਝੁਮੈਰ]] ਝਾਰਖੰਡ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਲੋਕ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਦੇ ਪੁਰੂਲੀਆ ਅਤੇ ਬਾਂਕੁਰਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਅਤੇ ਬਿਹਾਰ ਦੇ ਕੁਝ ਗੁਆਂਢੀ ਰਾਜਾਂ ਦੇ ਝੁਮੈਰ ਰੂਪਾਂ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਕੁਝ ਸਾਂਝਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਝੁਮੈਰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇੱਕ ਲੋਕ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਮੰਡਾਰ ਅਤੇ ਨਗਾਰਾ ਵਰਗੇ ਰਵਾਇਤੀ ਸਾਜ਼ਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਵਾਢੀ ਦੇ ਮੌਸਮ ਅਤੇ ਤਿਉਹਾਰਾਂ 'ਤੇ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪਿਆਰ ਅਤੇ ਰੋਮਾਂਸ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇ ਨਾਲ ਨਜਿੱਠਦੇ ਹਨ। ਡੋਮਕਚ ਲੋਕ ਸੰਗੀਤ ਹੈ ਜੋ ਵਿਆਹਾਂ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਨਗਾਰਾ, ਢੱਕ ਅਤੇ [[ਸ਼ਹਿਨਾਈ]] ਵਰਗੇ ਸੰਗੀਤਕ ਸਾਜ਼ ਹਨ।<ref>{{Cite web|url=http://democraticworld.in/component/k2/item/603-out-of-the-dark|title=Out of the Dark|website=democratic world.in|access-date=2023-02-01|archive-date=2019-03-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20190328042927/http://democraticworld.in/component/k2/item/603-out-of-the-dark|url-status=dead}}<br /><br />- {{Cite news|url=https://www.dailypioneer.com/2018/state-editions/talk-on-nagpuri-folk-music-at-ignca.html|title=talk on nagpuri folk music at ignca|work=Daily Pioneer|access-date=2023-02-01|archive-date=2019-03-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20190328042823/https://www.dailypioneer.com/2018/state-editions/talk-on-nagpuri-folk-music-at-ignca.html|url-status=dead}}</ref> == ਝਾਰਖੰਡ ਦੇ ਉੱਘੇ ਲੋਕ ਕਲਾਕਾਰ == * [[ਮੁਕੁੰਦ ਨਾਇਕ|ਮੁਕੁੰਡ ਨਾਇਕ]] * [[ਰਾਮ ਦਿਆਲ ਮੁੰਡਾ]] == ਹਵਾਲੇ == {{ਹਵਾਲੇ}} f9565cjswc7tiiorwpc03y0qq85xmrl 0 151760 846405 641989 2026-09-18T01:27:37Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 846405 wikitext text/x-wiki '''ਪੂਜਾ ਸੂਦ''' ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਕਿਊਰੇਟਰ ਅਤੇ ਕਲਾ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਸਲਾਹਕਾਰ ਹੈ। ਉਹ KHOJ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਆਰਟਿਸਟ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਦੀ ਸੰਸਥਾਪਕ ਮੈਂਬਰ ਅਤੇ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਵੀ ਹੈ।<ref>{{Cite web |title=Advisory Group |url=http://ssaf.in/advisory-group/ |access-date=8 March 2019 |website=Sher-Gil Sundaram Arts Foundation}}</ref> == ਸਿੱਖਿਆ == ਪੂਜਾ ਗਣਿਤ ਦੀ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਹੈ ਅਤੇ ਸਿਮਬਾਇਓਸਿਸ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ ਬਿਜ਼ਨਸ ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ, ਪੁਣੇ ਤੋਂ ਮਾਰਕੀਟਿੰਗ (1984-86) ਵਿੱਚ ਐਮਬੀਏ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਸੂਦ ਨੇ ਪੰਜਾਬ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, [[ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ]] ਤੋਂ ਕਲਾ ਇਤਿਹਾਸ (1990-92) ਵਿੱਚ ਐਮ.ਏ. <ref>{{Cite magazine|last=Chinki Sinha|date=March 30, 2018|title=In search of fine art|url=https://www.indiatoday.in/magazine/supplement/story/20180409-in-search-of-fine-art-khoj-indian-art-1201223-2018-03-30|magazine=India Today}}</ref> <ref>{{Cite web |date=July 28, 2017 |title=Pooja Sood On Her Decades-Long Tryst With The Arts |url=http://www.vervemagazine.in/people/catalyst-of-creativity-pooja-sood |website=Verve Magazine}}</ref> ਉਸ ਕੋਲ CEU, ਬੁਡਾਪੇਸਟ (2007) ਤੋਂ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਰਟੀਫਿਕੇਟ ਵੀ ਹੈ; ਅਤੇ ICCM ਦੀ ਯੂਰਪੀਅਨ ਸਮਰ ਅਕੈਡਮੀ, ਸਾਲਜ਼ਬਰਗ (2000) ਤੋਂ ਕਲਾ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਵਿੱਚ।<ref name="auto1">{{Cite web |title=PEOPLE AT KHOJ « KHOJ |url=http://khojworkshop.org/khoj-people/ |access-date=2023-02-12 |archive-date=2019-03-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190315105425/http://khojworkshop.org/khoj-people/ |url-status=dead }}</ref> == ਕੈਰੀਅਰ == ਪੂਜਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕੈਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 1994 ਵਿੱਚ ਦਿੱਲੀ ਸਥਿਤ ਆਈਸ਼ਰ ਗੈਲਰੀ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਜਿੱਥੇ ਉਹ 1998 ਤੱਕ ਕਿਊਰੇਟਰ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕ ਰਹੀ<ref>{{Cite web |date=February 25, 2018 |title=In her Khoj |url=https://www.dnaindia.com/just-before-monday/report-in-her-khoj-2588147 |website=DNA India}}</ref> ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਉਸਨੇ 20 ਤੋਂ ਵੱਧ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀਆਂ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀਆਂ। 1997 ਵਿੱਚ, ਸੂਦ ਨੇ [[ਭਾਰਤੀ ਖੇਰ]], ਸੁਬੋਧ ਗੁਪਤਾ, ਮਨੀਸ਼ਾ ਪਾਰੇਖ, [[ਅਨੀਤਾ ਦੁਬੇ|ਅਨੀਤਾ ਦੂਬੇ]] ਅਤੇ ਪ੍ਰਿਥਪਾਲ ਐਸ. ਲਾਡੀ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਖੋਜ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਆਰਟਿਸਟਸ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ।<ref>{{Cite news|url=https://www.thehindu.com/entertainment/art/questing-the-alternative/article18436711.ece|title=Questing the alternative|last=Maddox|first=Georgina|date=May 13, 2017|work=The Hindu|via=www.thehindu.com}}</ref><ref>{{Cite web |last=Ratnam |first=Chanpreet Khurana,Dhamini |date=February 26, 2016 |title=The art insiders |url=https://www.livemint.com/Leisure/EeiEFyLNUtv3NxACY8SpqL/The-art-insiders.html |website=livemint.com}}</ref> 1998 - 2007 ਤੱਕ, ਉਸਨੇ ਦਿੱਲੀ (1998-2001), ਬੰਗਲੌਰ (2002 -2003), ਮੁੰਬਈ (2005), ਕੋਲਕਾਤਾ (2006) ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੀਨਗਰ (2007) ਵਿੱਚ KHOJ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਦੀਆਂ ਵਰਕਸ਼ਾਪਾਂ ਦਾ ਤਾਲਮੇਲ ਕੀਤਾ। 2000-2010 ਤੱਕ, ਉਹ ਟ੍ਰਾਈਐਂਗਲ ਆਰਟਸ ਟਰੱਸਟ, ਯੂਕੇ ਦੀ ਖੇਤਰੀ ਕੋਆਰਡੀਨੇਟਰ ਸੀ ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ ਸ਼੍ਰੀਲੰਕਾ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ, ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਨੇਪਾਲ ਵਿੱਚ ਸਨਾ (ਕਲਾ ਲਈ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆਈ ਨੈੱਟਵਰਕ) ਨਾਮਕ ਸੁਤੰਤਰ ਵਿਜ਼ੂਅਲ ਆਰਟ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਲਈ ਖੋਜ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਸਹਾਇਤਾ ਕੀਤੀ। )<ref>{{Cite web |title=Advisor |url=http://www.punebiennale.in/advisor.php |website=www.punebiennale.in |access-date=2023-02-12 |archive-date=2021-05-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210511154806/https://www.punebiennale.in/advisor.php |url-status=dead }}</ref> ਉਹ 2002-2007 ਤੱਕ ਐਪੀਜੇ ਮੀਡੀਆ ਗੈਲਰੀ ਦੀ ਕਿਊਰੇਟਰ ਸੀ। ਅਕਤੂਬਰ 2007 ਤੋਂ ਦਸੰਬਰ 2008 ਤੱਕ, ਉਹ ਕਲਾਕਾਰ ਪੈਨਸ਼ਨ ਟਰੱਸਟ, ਮੁੰਬਈ ਦੀ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਵੀ ਸੀ।<ref>{{Cite web |title=Shaun Leonardo |url=http://elcleonardo.com/ |website=Shaun Leonardo}}</ref> ਉਸ ਨੂੰ 48 ਦੀ ਆਰਟਿਸਟਿਕ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਅਤੇ ਕਿਊਰੇਟਰ ਵਜੋਂ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ&nbsp;°C ਜਨਤਕ। ਕਲਾ। ਈਕੋਲੋਜੀ, ਇੱਕ ਜਨਤਕ ਕਲਾ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ, ਦਸੰਬਰ 2008 ਵਿੱਚ ਗੋਏਥੇ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਦੁਆਰਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ<ref name="auto1"/> 2009 ਤੋਂ, ਉਹ ARThinkSouthAsia (ATSA) ਦੀ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਨੌਜਵਾਨ ਪ੍ਰਬੰਧਕਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਕਲਾ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਹੈ।<ref>{{Cite web |title=ATSA Team &#124; ARThinkSouthAsia |url=http://arthinksouthasia.org/about-us/atsa-team/ |access-date=2023-02-12 |archive-date=2021-12-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211219103812/http://arthinksouthasia.org/about-us/atsa-team/ |url-status=dead }}</ref> ਨਵੰਬਰ 2015 ਤੋਂ ਫਰਵਰੀ 2019 ਤੱਕ; ਸੂਦ ਨੇ ਰਾਜਸਥਾਨ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਸਥਾਪਿਤ ਜੈਪੁਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕਲਾ ਕੇਂਦਰ, ਜਵਾਹਰ ਕਲਾ ਕੇਂਦਰ ਦੇ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਜਨਰਲ ਵਜੋਂ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।<ref>{{Cite web |title=Pooja Sood steps down as Director General from Jawahar Kala Kendra |url=https://mumbaimirror.indiatimes.com/opinion/the-informer/moving-on/articleshow/68056313.cms |website=Mumbai Mirror |access-date=2023-02-12 |archive-date=2023-02-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230212143237/https://mumbaimirror.indiatimes.com/opinion/the-informer/moving-on/articleshow/68056313.cms |url-status=dead }}</ref><ref name="auto">{{Cite web |title=Sher-Gil Sundaram Arts Foundation &#124; Advisory Group |url=http://ssaf.in/advisory-group/}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="true">[http://ssaf.in/advisory-group/ "Sher-Gil Sundaram Arts Foundation &#x7C; Advisory Group"].</cite></ref> ਸੂਦ ਕਈ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਜਿਊਰੀਆਂ 'ਤੇ ਰਹੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਪਬਲਿਕ ਆਰਟ, ਸ਼ੰਘਾਈ (2014) ਦਾ ਆਈਏਪੀਏ ਅਵਾਰਡ, ਸਿੰਗਾਪੁਰ ਆਰਟ ਮਿਊਜ਼ੀਅਮ (2014-15) ਦੁਆਰਾ ਆਯੋਜਿਤ ਏਸ਼ੀਆ ਪੈਸੀਫਿਕ ਬਰੂਅਰੀਜ਼ ਸਿਗਨੇਚਰ ਇਨਾਮ ਅਤੇ ਕੋਰੀਅਨ ਆਰਟ ਇਨਾਮ, ਸਿਓਲ (2013)। )<ref name="auto1"/> ਸੂਦ ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਪੁਣੇ ਬਿਏਨਾਲੇ ਨੂੰ ਤਿਆਰ ਕਰਨ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ ਜੋ ਨਵੰਬਰ-ਦਸੰਬਰ 2019 ਵਿੱਚ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਹੈ<ref>{{Cite news|url=https://www.thehindu.com/entertainment/art/wheres-the-space/article26458072.ece|title=Where's the space?|last=Kuruvilla|first=Elizabeth|date=March 7, 2019|work=The Hindu|via=www.thehindu.com}}</ref><ref>{{Cite web |title=Khoj to curate Pune Biennale |url=https://punemirror.indiatimes.com/pune/civic/khoj-to-curate-pune-biennale/articleshow/64799006.cms |website=Pune Mirror |access-date=2023-02-12 |archive-date=2019-03-31 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190331192749/https://punemirror.indiatimes.com/pune/civic/khoj-to-curate-pune-biennale/articleshow/64799006.cms |url-status=dead }}</ref> == ਪ੍ਰਾਪਤੀਆਂ == ਸੂਦ ਮਨੁੱਖੀ ਸਰੋਤ ਵਿਕਾਸ (HRD) ਮੰਤਰਾਲੇ, ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਤੋਂ ਜੂਨੀਅਰ ਫੈਲੋਸ਼ਿਪ ਪ੍ਰਾਪਤਕਰਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਨੇ 1998 ਵਿੱਚ ਕਲਾਵਾਂ ਲਈ ਫੰਡਿੰਗ ਦੀ ਇੱਕ ਡਾਇਰੈਕਟਰੀ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਸੀ<ref name="auto1"/> ਉਹ ਕਲੋਰ ਲੀਡਰਸ਼ਿਪ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ, ਯੂਕੇ (2009-2011) 'ਤੇ ਚੇਵੇਨਿੰਗ ਵਿਦਵਾਨ ਵੀ ਹੈ।<ref name="auto"/> == ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ == ਉਹ ਦਿ ਖੋਜ ਬੁੱਕ ਆਫ਼ ਕੰਟੈਂਪਰੇਰੀ ਇੰਡੀਅਨ ਆਰਟ: 1997-2007 ਦੀ ਸੰਪਾਦਕ ਹੈ, ਜੋ ਹਾਰਪਰ ਕੋਲਿਨਜ਼, 2010 ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੈ<ref>{{Cite book|url=https://www.amazon.in/Khoj-Book-Contemporary-Indian-Art/dp/B0072I0THC|title=The Khoj Book Of Contemporary Indian Art: 1997-2007|last=Pooja Sood|date=2010|publisher=Harpercollins|isbn=978-8172236878|access-date=8 March 2019}}</ref> == ਹਵਾਲੇ == <references /> [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]] quzeolr9bwrqeo5wt4l0a1qszav3ksa 0 152029 846435 731031 2026-09-18T06:39:03Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 846435 wikitext text/x-wiki '''ਬਾਰਤਿਕਾ ਇਮ ਰਾਏ''' ( {{Lang-ne|वर्तिका एम राई}} ) [[ਨਿਊਯਾਰਕ ਸ਼ਹਿਰ|ਨਿਊਯਾਰਕ ਸਿਟੀ]] ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਨੇਪਾਲੀ-ਅਮਰੀਕੀ ਗਾਇਕ-ਗੀਤਕਾਰ ਹੈ। 2016 ਵਿੱਚ, ਰਾਏ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਐਲਬਮ, ''ਬਿੰਬਾਕਾਸ਼ ਦੀ'' ਰਿਲੀਜ਼ ਦੇ ਨਾਲ ਜਨਤਕ ਚੇਤਨਾ ਵਿੱਚ ਆ ਗਈ। ਰਾਏ ਦੀਆਂ ਹੁਣ ਤੱਕ ਦੋ ਐਲਬਮਾਂ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋ ਚੁੱਕੀਆਂ ਹਨ। == ਸੰਗੀਤਕ ਕੈਰੀਅਰ == ਬਾਰਤਿਕਾ ਲਲਿਤਪੁਰ, ਨੇਪਾਲ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਹੋਈ ਅਤੇ ਛੇ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਤੋਂ ਗੈਰ-ਰਸਮੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸੰਗੀਤ ਦਾ ਪਾਲਣ ਕੀਤਾ। ਲਗਭਗ 11 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ, ਛੋਟੀਆਂ ਭੀੜਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਗੀਤ ਰਿਕਾਰਡ ਕੀਤੇ ਅਤੇ ਸ਼ਰੀਤੀ ਪ੍ਰਧਾਨ, ਉਪੇਂਦਰ ਲਾਲ ਸਿੰਘ, ਰੋਸ਼ਨ ਸ਼ਰਮਾ, ਜੌਹਨ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਅਤੇ ਗੁਰੂਦੇਵ ਕਾਮਤ ਦੁਆਰਾ ਸਿਖਲਾਈ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।<ref>{{Cite web |title=Bartika Eam Rai &#124; Exclusive Interview |url=https://www.partynepal.com/detail/bartika-eam-rai-partynepal-exclusive-interview |access-date=10 January 2019 |publisher=Party Nepal |archive-date=22 ਨਵੰਬਰ 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221122130545/https://www.partynepal.com/detail/bartika-eam-rai-partynepal-exclusive-interview |url-status=dead }}</ref> ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੀ ਉਸਨੇ ਸੰਗੀਤ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੈਰੀਅਰ ਵਜੋਂ ਅੱਗੇ ਵਧਾਉਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ।<ref>{{Cite web |last=Times |first=Nepali |title=Bartika Eam Rai Songs |url=https://chords-nepal.blogspot.com/search?q=bartika+eam+rai |access-date=2021-06-22 |language=en-US}}</ref> 2015 ਵਿੱਚ ਨਿਊਯਾਰਕ ਸਿਟੀ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਰਾਏ ਨੇ ਨੇਪਾਲੀ-ਅਮਰੀਕੀ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਦੀਵਾਸ ਗੁਰੂੰਗ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਇਥਾਕਾ-ਅਧਾਰਤ ਪ੍ਰਗਤੀਸ਼ੀਲ ਰੌਕ ਪਹਿਰਾਵੇ, ਆਯੁਰਵੇਦ ਦੇ ਸੀ।<ref>{{Citation |title=Bartika Eam Rai on Facebook Watch |url=https://www.facebook.com/BartikaEamRai/videos/diwas-gurung-is-my-first-collaborator-for-the-upcoming-ep-sima-na-diwas-dai-than/775998056168281/ |language=en |access-date=2020-10-05}}</ref> 2015 ਵਿੱਚ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਇਸ ਗੱਲ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਕਿ ''ਬਿੰਬਕਾਸ਼'' ਕੀ ਬਣੇਗਾ, ਇੱਕ ਛੇ ਗੀਤਾਂ ਵਾਲਾ EP, ਰਾਏ ਦੇ ਨਾਲ ਗੀਤਾਂ ਨੂੰ ਲਿਖਣ ਅਤੇ ਕੰਪੋਜ਼ ਕਰਨ ਦੇ ਨਾਲ ਗੁਰੂੰਗ ਨੇ ਪ੍ਰੋਡਿਊਸ ਕੀਤਾ ਸੀ।<ref name=":0">{{Cite web |title=Bartika Eam Rai on music, inspiration, and her first concert in Nepal |url=https://kathmandupost.com/art-entertainment/2018/12/05/one-needs-to-be-reflective-introspective |access-date=2020-10-05 |website=kathmandupost.com |language=English}}</ref> ਰਾਏ ਨੇ ਵਿਆਪਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਲਈ ਜਨਵਰੀ 2016 ਵਿੱਚ ਯੂਟਿਊਬ 'ਤੇ ਆਪਣਾ ਪਹਿਲਾ ਸਿੰਗਲ, ''ਖਾਈ'' ਰਿਲੀਜ਼ ਕੀਤਾ।<ref>{{Cite web |date=2016-02-01 |title=This Song Will Make You Rethink About The Purpose of Your Life In Just Four Minutes |url=http://neostuffs.com/2016/02/this-song-will-make-you-rethink-about-the-purpose-of-your-life-in-just-four-minutes/ |access-date=2020-10-05 |website=NeoStuffs |language=en-US}}</ref> ਕਾਠਮੰਡੂ ਪੋਸਟ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਮੀਖਿਆ ਨੇ ਗੀਤ ਨੂੰ "ਤਾਜ਼ੀ ਹਵਾ ਦਾ ਸਾਹ" ਕਿਹਾ ਅਤੇ "ਇਸਦੀ ਕਵਿਤਾ ਦੇ ਰੋਮਾਂਚਕ ਸੁਹਜ ਅਤੇ ਇਸਦੀ ਡਿਲੀਵਰੀ ਦੀ ਸਾਦਗੀ" ਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕੀਤੀ।<ref>{{Cite web |title=Now and Zen |url=https://kathmandupost.com/miscellaneous/2016/02/20/now-and-zen |access-date=2020-10-05 |website=kathmandupost.com |language=English}}</ref> ਰਾਏ ਨੂੰ ਹਿਟਸ ਐਫਐਮ ਸੰਗੀਤ ਅਵਾਰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ ਨਵੇਂ ਕਲਾਕਾਰ, ਸਾਲ ਦਾ ਗੀਤ ( ''ਖਾਈ'' ਲਈ), ਸਰਬੋਤਮ ਪੌਪ ਵੋਕਲ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ (ਮਹਿਲਾ) ( ''ਖਾਈ'' ਲਈ) ਅਤੇ ਸਾਲ ਦੀ ਐਲਬਮ ( ''ਬਿੰਬਾਕਾਸ਼'' ਲਈ) ਲਈ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਸਾਲ ਦਾ ਗੀਤ ਅਤੇ ਸਰਵੋਤਮ ਪੌਪ ਵੋਕਲ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ (ਮਹਿਲਾ) ਜਿੱਤਿਆ।<ref>{{Cite web |date=2018-02-06 |title=HMA Winners 2074 {{!}} Hits FM 91.2 {{!}} Welcome |url=http://www.hitsfm.com.np/hma-winners-2074/ |access-date=2019-07-31 |website=Hits FM 91.2 {{!}} Hits You Where It Matters !!! |language=en-US |archive-date=2020-01-31 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200131100626/http://www.hitsfm.com.np/hma-winners-2074/ |url-status=dead }}</ref> ਮਾਰਚ 2018 ਵਿੱਚ, ਰਾਏ ਨੇ ਆਪਣੀ ਦੂਜੀ ਐਲਬਮ ''ਤਰਾਲ'' ਦੀ ਰਿਲੀਜ਼ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ, ਇੱਕ ਵਾਰ ਫਿਰ ਗੁਰੂੰਗ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਮਿਤ।<ref name=":0"/> ਦੇ ਟੂਰ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਪਹਿਲੇ ਸਿੰਗਲ, ਉਮਰ ਲਈ ਇੱਕ ਸੰਗੀਤ ਵੀਡੀਓ ਦੇ ਰਿਲੀਜ਼ ਦੁਆਰਾ ਸਮਰਥਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਸੀ।<ref>{{Cite web |date=2018-04-20 |title=Bartika Eam Rai Releases First Music Video From New Album 'Taral' |url=http://neostuffs.com/2018/04/bartika-eam-rai-releases-first-music-video-from-new-album-taral/ |access-date=2020-10-05 |website=NeoStuffs |language=en-US}}</ref> == ਹਵਾਲੇ == {{Reflist}} == ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ == * https://soundcloud.com/bartika * https://itunes.apple.com/ca/artist/bartika-eam-rai/1138523318 * https://www.youtube.com/watch?v=H7ZODxg0yyY * https://kathmandupost.com/art-entertainment/2018/12/05/one-needs-to-be-reflective-introspective [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਮਰੀਕੀ ਗਾਇਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1991]] evldvjwjxx4wty4vihe0g46q9rlzcg9 0 153598 846425 838180 2026-09-18T05:41:05Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 846425 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ਫਾਰਾਹ ਸੁਲਤਾਨ ਅਹਿਮਦ | honorific_suffix = | image = | image_size = | caption = | birth_date = {{birth date and age|df=yes|1968|10|22}} | birth_place = [[ਦਿੱਲੀ]], [[ਭਾਰਤ]] | nationality = ਭਾਰਤੀ | education = [[ਮੁੰਬਈ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ]] | occupation = ਫਿਲਮ ਨਿਰਮਾਤਾ | years_active = 2015 - ਮੌਜੂਦ | spouse = | children = | parents = | relatives = }} [[Category:Articles with hCards]] '''ਫਾਰਾਹ ਸੁਲਤਾਨ ਅਹਿਮਦ''' (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ: '''Farah Sultan Ahmed''') ਇੱਕ [[ਬਾਲੀਵੁੱਡ]] ਫਿਲਮ ਨਿਰਮਾਤਾ ਹੈ। ਉਸਨੇ 1987 ਤੋਂ 2002 ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਤੱਕ ਆਪਣੇ ਸਾਥੀ ਨਿਰਮਾਤਾ/ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਸੁਲਤਾਨ ਅਹਿਮਦ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਕੇ ਆਪਣਾ ਕੈਰੀਅਰ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ।<ref>{{Cite news|url=http://m.aajtak.in/story.jsp?sid=872464|title=जब अमीन सयानी ने कहा, अली के मुक्कों में पंच है तो रेखा की आंखों में पंच है|last=Pooja bajaj|work=Aaj Tak}}</ref> == ਕੈਰੀਅਰ == ਸ਼੍ਰੀਮਤੀ. ਸੁਲਤਾਨ ਨੇ [[ਮਿਥੁਨ ਚੱਕਰਵਰਤੀ]] ਅਤੇ ਪਦਮਿਨੀ ਕੋਲਹਾਪੁਰੇ ਅਭਿਨੀਤ ਫਿਲਮ '''''ਦਾਤਾ''''' ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ [[ਸੰਜੇ ਦੱਤ]], ਜ਼ੇਬਾ ਬਖਤਿਆਰ ਅਤੇ [[ਅਮਰੀਸ਼ ਪੁਰੀ]] ਅਭਿਨੀਤ ਫਿਲਮ '''''ਜੈ ਵਿਕ੍ਰਾਂਤਾ''''' ਦੇ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰੀ-ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨ, ਆਊਟਲੇ, [[ਜ਼ੇਬਾ ਬਖ਼ਤਿਆਰ|ਸ਼ੂਟਿੰਗ ਸ਼ਡਿਊਲ]] ਅਤੇ ਪੋਸਟ ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨ ਨੂੰ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੇ 2007 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸੰਗੀਤ ਐਲਬਮ ਸਿਤਾਰਾ ਦਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਕੀਤਾ। ਉਹ 2002-2008 ਤੱਕ IMPPA (ਇੰਡੀਅਨ ਮੋਸ਼ਨ ਪਿਕਚਰਜ਼ ਪ੍ਰੋਡਿਊਸਰਜ਼ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ) ਦੀ EC ਮੈਂਬਰ ਵਜੋਂ ਚੁਣੀ ਗਈ ਸੀ। ਉਹ ਇੱਕ ਖਜ਼ਾਨਚੀ ਅਤੇ ਕਨਵੀਨਰ ਸੀ ਅਤੇ IMPPA ਵਿੱਚ ਉਦਯੋਗ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਮੁੱਦਿਆਂ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਦੀ ਸੀ।<ref>{{Cite news|url=http://m.mid-day.com/articles/rising-from-the-ashes/176900|title=Rising from the ashes|last=Kunal M Shah|work=Mid-day}}{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਮਈ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> 2011 ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਸੁਲਤਾਨ ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨ ਦੀ ਆਪਣੀ ਭੈਣ ਕੰਪਨੀ ਥਿੰਕਬਿਗ ਐਂਟਰਟੇਨਮੈਂਟ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਬੈਨਰ ਹੇਠ ਕਈ ਸਮਾਗਮਾਂ ਨੂੰ ਅੰਜਾਮ ਦਿੱਤਾ, ਅਤੇ [[ਦੁਬਈ]] ਵਿੱਚ ਥਿੰਕਬਿਗ ਐਂਟਰਟੇਨਮੈਂਟ ਦੀ ਨੀਂਹ ਵੀ ਰੱਖੀ।<ref>{{Cite news|url=http://zeenews.india.com/entertainment/celebrity/farah-sultan-shalini-thackeray-team-up-for-cine-workers-welfare_82110.html|title=Farah Sultan, Shalini Thackeray team-up for cine workers welfare|work=Zee News|access-date=2023-02-23|archive-date=2016-11-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20161117213153/http://zeenews.india.com/entertainment/celebrity/farah-sultan-shalini-thackeray-team-up-for-cine-workers-welfare_82110.html|url-status=dead}}</ref> 2016 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ [[ਮੁਗਲ-ਏ-ਆਜ਼ਮ (1960 ਫ਼ਿਲਮ)|ਮੁਗਲ-ਏ-ਆਜ਼ਮ]] ਦੇ ਸੀਕਵਲ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ, ਜ਼ਾਹਰ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉਸਦੇ ਪਤੀ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖੀ ਗਈ ਸਕ੍ਰਿਪਟ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ।<ref>{{Cite news|url=http://urbanasian.com/bollywood/2016/05/mughal-e-azam-sequel-to-be-produced-by-farah-sultan-ahmed/|title=Mughal-E-Azam sequel to be produced by Farah Sultan Ahmed|last=Diana Lydia|date=9 May 2016|access-date=18 April 2017|publisher=Urban Asian}}{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਸਤੰਬਰ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == ਹਵਾਲੇ == [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1968]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]] gwdxhgf80ltd5tl3jkn2n015eqx6vwa 0 153911 846370 755734 2026-09-17T16:09:48Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 846370 wikitext text/x-wiki '''ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਰਾਜ ਮਹਿਲਾ ਕਮਿਸ਼ਨ''' [[ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ (ਰਾਜ)|ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ]] ਰਾਜ ਵਿੱਚ [[ਔਰਤਾਂ ਖ਼ਿਲਾਫ ਹਿੰਸਾ|ਔਰਤਾਂ ਵਿਰੁੱਧ ਅਪਰਾਧ]] ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਮੁੱਦਿਆਂ ਨਾਲ ਨਜਿੱਠਣ ਲਈ ਸਾਲ 1993 ਵਿੱਚ ਗਠਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਇੱਕ ਵਿਧਾਨਕ ਸੰਸਥਾ ਹੈ। ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਇੱਕ ਅਰਧ-ਨਿਆਂਇਕ ਸੰਸਥਾ ਵਜੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। == ਇਤਿਹਾਸ ਅਤੇ ਉਦੇਸ਼ == ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਰਾਜ ਮਹਿਲਾ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦਾ ਗਠਨ ਔਰਤਾਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰਨ ਅਤੇ ਰਾਜ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਮੁੱਦਿਆਂ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਨ ਲਈ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।<ref name="scw ref1">{{Cite news|url=https://www.dnaindia.com/india/report-why-national-and-state-women-s-commissions-are-important-and-should-be-held-accountable-2217939|title=Why National and State Women’s Commissions are important and should be held accountable|last=Rajagopalan|first=Swarna|date=30 May 2016|access-date=9 January 2022|publisher=dnaindia.com}}</ref> ਕਮਿਸ਼ਨ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੀ ਰਾਖੀ ਕਰਨ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰ ਅਤੇ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਉਤਪੀੜਨ ਅਤੇ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਸਮਾਨਤਾ ਨੂੰ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਨਾਲ ਲੈਸ ਹੈ। ਕਮਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ: * ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਭਲਾਈ ਨੂੰ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣਾ।<ref name="jk ref4">{{Cite news|url=https://www.article-14.com/post/j-k-shuts-women-s-commission-violence-against-women-rises|title=J&K Shuts Women’s Commission, Violence Against Women Rises|date=26 December 2020|access-date=12 January 2022|publisher=article-14.com}}</ref><ref name="jk ref5">{{Cite news|url=https://www.greaterkashmir.com/editorial/10-months-on-jk-state-commission-for-women-remains-headless|title=10 months on, J&K state commission for women remains headless|date=7 March 2019|access-date=12 January 2022|publisher=greaterkashmir.com}}</ref> * ਸਬੰਧਤ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਦੀ ਕਿਸੇ ਵੀ ਉਲੰਘਣਾ ਜਾਂ ਮੌਕੇ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰਨ ਜਾਂ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਅਧਿਕਾਰ ਤੋਂ ਵਾਂਝੇ ਕਰਨ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਦਖਲ ਦੇ ਜ਼ਰੀਏ ਲਿੰਗ-ਅਧਾਰਿਤ ਮੁੱਦਿਆਂ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਣਾ। * ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਮੁੱਦਿਆਂ 'ਤੇ ਰਾਜ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਸਿਫਾਰਿਸ਼ ਕਰਨਾ। * ਕਮਿਸ਼ਨ ਕਦੇ-ਕਦਾਈਂ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਅਧਾਰਤ ਕਾਨੂੰਨ ਬਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਲਈ ਕਦਮ ਚੁੱਕਦਾ ਹੈ। ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਹਿਲਾ ਕਮਿਸ਼ਨ (NCW) ਦੁਆਰਾ ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਰਾਜ ਮਹਿਲਾ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦਾ ਗਠਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।<ref name="jk ref3">{{Cite news|url=https://www.indiatoday.in/india/story/ncw-creates-separate-cells-for-j-k-ladakh-to-solve-women-issues-in-the-region-1787492-2021-04-05|title=NCW creates separate cells for J&K, Ladakh to solve women's issues|date=5 April 2021|access-date=12 January 2022|publisher=indiatoday.in}}</ref> ਰਾਜ ਦਾ ਸਮਾਜ ਭਲਾਈ ਵਿਭਾਗ ਰਾਜ ਮਹਿਲਾ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੇ ਚੇਅਰਮੈਨ ਦੀ ਨਿਯੁਕਤੀ ਲਈ ਰੂਪ-ਰੇਖਾ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ।<ref name="jk ref7">{{Cite news|url=https://www.tribuneindia.com/1999/99mar24/j&k.htm|title=Bill on women’s commission adopted|date=24 March 1999|access-date=12 January 2022|publisher=tribuneindia.com}}</ref> ਸ਼੍ਰੀਮਤੀ ਨਈਮਾ ਅਹਿਮਦ ਮਹਜੂਰ, ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਰਾਜ ਮਹਿਲਾ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੀ ਚੇਅਰਪਰਸਨ ਸੀ।<ref name="jk ref6">{{Cite news|url=https://kashmirage.net/2018/06/20/state-women-commission-chairperson-nayeema-mahjoor-resigns/|title=State Women Commission Chairperson Nayeema Mahjoor Resigns|date=20 June 2018|access-date=12 January 2022|publisher=kashmirage.net}}{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਸਤੰਬਰ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ਉਹ ਹੋਰ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ 3 ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਮਿਆਦ ਲਈ ਅਹੁਦਾ ਸੰਭਾਲਣਗੇ। == ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ == ਹੇਠ ਲਿਖੀਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਕਰਨ ਲਈ ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਰਾਜ ਮਹਿਲਾ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦਾ ਗਠਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ: * ਕਮਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਇਹ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸੰਵਿਧਾਨ ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਅਧੀਨ ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਗਰੰਟੀਸ਼ੁਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।<ref name="jk ref2">{{Cite web |title=Jammu and Kashmir State Commission For Women |url=http://www.bareactslive.com/JK/jk335.htm |access-date=12 January 2022 |website=Jammu and Kashmir State Commission For Women |archive-date=12 ਜਨਵਰੀ 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220112035306/http://www.bareactslive.com/JK/jk335.htm |url-status=dead }}</ref> * ਜੇਕਰ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਵੀ ਏਜੰਸੀ ਔਰਤਾਂ ਵਿਰੁੱਧ ਸੁਰੱਖਿਆ ਉਪਾਵਾਂ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਅਸਫਲ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਸ ਨੂੰ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਲਿਆਉਣਾ।<ref name="jk ref3" /> * ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਕਾਨੂੰਨ ਰਾਜ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਨਿਆਂ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਅਸਫਲ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉਸ ਵਿੱਚ ਸੋਧਾਂ ਲਈ ਸਿਫ਼ਾਰਸ਼ਾਂ ਕਰਨਾ। * ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਦਾ ਕੋਈ ਵੀ ਮੁੱਦਾ ਸਬੰਧਤ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਕੋਲ ਉਠਾਉਣਾ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ 'ਤੇ ਕਾਰਵਾਈ ਦੀ ਸਿਫਾਰਸ਼ ਕਰਨਾ। * ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਸੰਵਿਧਾਨ ਦੇ ਤਹਿਤ ਗਾਰੰਟੀਸ਼ੁਦਾ ਸੁਰੱਖਿਆ ਉਪਾਵਾਂ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਨਾ ਕਰਨ ਦੀਆਂ ਸ਼ਿਕਾਇਤਾਂ ਹਨ, ਉਹ ਨਿਪਟਾਰੇ ਲਈ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਹਿਲਾ ਕਮਿਸ਼ਨ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚ ਕਰ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। * ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਅੱਤਿਆਚਾਰਾਂ ਅਤੇ ਵਿਤਕਰੇ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੋਈਆਂ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਸਲਾਹ ਅਤੇ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਨਾ। * ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਮੁੱਦੇ ਲਈ ਮੁਕੱਦਮੇਬਾਜ਼ੀ ਦੇ ਖਰਚਿਆਂ ਨੂੰ ਵਿੱਤ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਕਦੇ-ਕਦਾਈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਰਾਜ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਰਿਪੋਰਟ ਕਰਨਾ। * ਕਿਸੇ ਵੀ ਅਹਾਤੇ, ਜੇਲ ਜਾਂ ਹੋਰ ਰਿਮਾਂਡ ਹੋਮ ਦਾ ਮੁਆਇਨਾ ਕਰਨਾ ਜਿੱਥੇ ਮਹਿਲਾ ਕੈਦੀਆਂ ਜਾਂ ਕੋਈ ਹੋਰ ਕੇਸ ਦਰਜ ਹੈ ਅਤੇ ਲੋੜ ਪੈਣ 'ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਬੰਧਤ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਦੇ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਲਿਆਉਣਾ। * ਕਿਸੇ ਖਾਸ ਔਰਤ-ਆਧਾਰਿਤ ਮੁੱਦਿਆਂ ਦੀ ਪੁੱਛਗਿੱਛ, ਅਧਿਐਨ ਅਤੇ ਜਾਂਚ ਕਰੋ। * ਵਿਦਿਅਕ ਖੋਜ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰੋ ਜਾਂ ਕੋਈ ਪ੍ਰਚਾਰਕ ਤਰੀਕਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰੋ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਨੂੰ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਤੋਂ ਵਾਂਝੇ ਰੱਖਣ ਦੇ ਕਾਰਨਾਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕਰਨ ਦੇ ਤਰੀਕਿਆਂ ਦੀ ਸਿਫਾਰਸ਼ ਕਰੋ। * ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਤੋਂ ਵਾਂਝੇ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਮੁੱਦੇ ਜਾਂ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਸਬੰਧੀ ਕਾਨੂੰਨ ਲਾਗੂ ਨਾ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਜਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਕਿਸੇ ਵੀ ਨੀਤੀ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਨਾ ਕਰਨ ਜਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਅਤੇ ਰਾਹਤ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹਦਾਇਤਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਅਸਫਲ ਹੋਣ ਦੀ ਸੂਓ-ਮੋਟੋ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰਨ ਲਈ। == ਸੰਬੰਧਿਤ ਲੇਖ == [[ਕੌਮੀ ਮਹਿਲਾ ਕਮਿਸ਼ਨ|ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਹਿਲਾ ਕਮਿਸ਼ਨ]]{{Reflist}} == ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ == * [http://ncw.nic.in/important-links/list-state-women-commissions#Jammu_and_Kashmir ਅਧਿਕਾਰਤ ਵੈੱਬਸਾਈਟ] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਸੰਗਠਨ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਹੱਕ]] 2nwajm4l34gdjiooopcfq4vl1bl4g08 0 154032 846380 738025 2026-09-17T17:51:54Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 846380 wikitext text/x-wiki '''ਡੋਮਕਚ''' ਜਾਂ '''ਦਮਕਚ''' [[ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਜ ਅਤੇ ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਸਿਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼|ਭਾਰਤੀ ਰਾਜਾਂ]] [[ਬਿਹਾਰ]] ਅਤੇ [[ਝਾਰਖੰਡ]] ਦਾ ਇੱਕ ਲੋਕ ਨਾਚ ਹੈ। ਬਿਹਾਰ ਵਿੱਚ, ਡੋਮਕਚ ਨਾਚ [[ਮਿਥਿਲਾ]] ਅਤੇ ਭੋਜਪੁਰ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿਚ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। <ref>{{Cite web |title=Domkach |url=http://folklibrary.com/index.php/folkform/?catid=210&child=Domkach&color=&id=211-domkach&parent= |access-date=18 December 2018 |website=Folklibrary.com |archive-date=21 ਫ਼ਰਵਰੀ 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190221224111/http://folklibrary.com/index.php/folkform/?catid=210&child=Domkach&color=&id=211-domkach&parent= |url-status=dead }}</ref> [[ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼]] ਵਿੱਚ, ਇਹ ਇੱਕ ਕਿਸਮ ਦਾ ਤਿਉਹਾਰ ਹੈ। <ref name="KumarPrakash2018">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=Ddl9DwAAQBAJ&pg=PA97|title=Language, Identity and Contemporary Society|last=Rajesh Kumar|last2=Om Prakash|date=30 November 2018|publisher=Cambridge Scholars Publishing|isbn=978-1-5275-2267-1|page=97|access-date=18 December 2018}}</ref> ਝਾਰਖੰਡ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਨਾਗਪੁਰੀ ਲੋਕ ਨਾਚ ਹੈ। <ref>{{Cite web |title=Out of the Dark |url=http://democraticworld.in/component/k2/item/603-out-of-the-dark |website=democratic world.in |access-date=2023-02-26 |archive-date=2019-03-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190328042927/http://democraticworld.in/component/k2/item/603-out-of-the-dark |url-status=dead }}</ref> ਲਾੜੇ ਅਤੇ ਲਾੜੇ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਅਤੇ ਮਰਦ ਵਿਆਹ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਵੱਡੀਆਂ ਰਸਮਾਂ ਦੌਰਾਨ ਇਹ ਨਾਚ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਦੀ ਕਮਰ ਫੜ੍ਹ ਕੇ ਇਸ ਖਾਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਨਾਚ ਨੂੰ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਅਰਧ-ਗੋਲਾ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਗੀਤ ਦੇ ਬੋਲ ਵਿਅੰਗਮਈ ਅਤੇ ਅਨੰਦ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਨਾਗਪੁਰੀ ਡੋਮਕਚ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਏਖਾਰੀਆ ਡੋਮਕਚ, ਦੋਹਰੀ ਡੋਮਕਚ ਅਤੇ ਝੁਮਟਾ ਵਿਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। <ref>{{Cite web |title=Easrern Zonal Cultural Centre |url=http://ezccindia.org/jharkhand.html |access-date=18 December 2018 |website=Ezccindia.org |archive-date=5 ਅਪ੍ਰੈਲ 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180405094015/http://www.ezccindia.org/jharkhand.html |url-status=dead }}</ref> ਡਾਂਸ ਦਾ ਨਾਮ ਡੰਬਰੂ ਇੱਕ ਸੰਗੀਤਕ ਸਾਜ਼ ਦੇ ਨਾਮ ਉੱਤੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਕਾਰਤਿਕ ਮਹੀਨੇ (ਅਕਤੂਬਰ-ਨਵੰਬਰ) ਵਿਚ ਦੇਉਥਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵਿਆਹ ਦੇ ਮੌਸਮ ਵਿਚ ਨਾਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਬਰਸਾਤ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿਚ ਅਸਾਧ ਮਹੀਨੇ (ਜੂਨ-ਜੁਲਾਈ) ਦੀ ਰੱਥ ਯਾਤਰਾ ਤਕ ਜਾਰੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। <ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=9S1pEAAAQBAJ&pg=SA4-PA9|title=Jharkhand General Knowledge 2022|last=Manish Ranjan|publisher=Prabhat Prakashan|year=2022|isbn=978-9354883002|page=4.9}}</ref> <ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=wdFHDwAAQBAJ&pg=PT55|title=JHARKHAND KE PARVA-TYOHAR, MELE AUR PARYATAN STHAL|last=Sanjay Krishna|publisher=Prabhat Prakashan|year=2013|isbn=978-9350485286|page=55}}</ref> == ਹਵਾਲੇ == {{Reflist}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਨਾਚ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲੋਕ ਨਾਚ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲੋਕ ਵਿਰਸਾ]] qgo8vb0owoucrk4zkcxdmn8c1m077h5 0 154411 846453 766152 2026-09-18T10:51:30Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 846453 wikitext text/x-wiki   '''ਮਨੀਸ਼ਾ ਮੌਨ''' ('''Manisha Moun;''' ਜਨਮ 23 ਦਸੰਬਰ 1997) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਮੁੱਕੇਬਾਜ਼ ਹੈ ਜੋ ਫੀਦਰਵੇਟ ਭਾਰ ਵਰਗ ਵਿੱਚ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਉਸਨੇ 2019 ਏਸ਼ੀਅਨ ਐਮੇਚਿਓਰ ਮੁੱਕੇਬਾਜ਼ੀ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ ਕਾਂਸੀ ਦਾ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤਿਆ। == ਅਰੰਭ ਦਾ ਜੀਵਨ == ਮੌਨ ਦਾ ਜਨਮ 23 ਦਸੰਬਰ 1997 ਨੂੰ [[ਕੈਥਲ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ]] [[ਹਰਿਆਣਾ]] ਦੇ ਪਿੰਡ ਮਟੌਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਤਿੰਨ ਬੱਚਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੀ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਦੋ [[ਦਿਲ ਦਾ ਦੌਰਾ|ਦਿਲ ਦੇ ਦੌਰੇ]] ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮੰਜੇ 'ਤੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਟਰੈਕਟਰ ਮਕੈਨਿਕ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਸਨ।<ref>{{Cite news|url=https://mumbaimirror.indiatimes.com/sport/others/maun-about-boxing/articleshow/66659337.cms|title=Maun about boxing|last=Nair|first=Shashank|date=17 November 2018|work=Mumbai Mirror|access-date=12 October 2019|archive-date=12 ਅਕਤੂਬਰ 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191012094338/https://mumbaimirror.indiatimes.com/sport/others/maun-about-boxing/articleshow/66659337.cms|url-status=dead}}</ref><ref name="etimes">{{Cite news|url=https://economictimes.indiatimes.com/news/sports/the-girl-from-kaithal-manisha-moun-s-story-seems-straight-out-of-a-movie-but-her-struggles-are-real/articleshow/66708673.cms?from=mdr|title=The girl from Kaithal: Manisha Moun's story seems straight out of a movie but her struggles are real|last=Chaudhary|first=Amit|date=20 November 2018|work=The Economic Times|access-date=12 October 2019}}</ref> ਉਸਦੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਦੁਆਰਾ ਕਿਸੇ ਵੀ ਖੇਡ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣ ਤੋਂ ਮਨ੍ਹਾ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ,<ref name="scroll">{{Cite news|url=https://scroll.in/field/902440/boxing-world-championships-calm-and-confident-manisha-arrives-at-big-stage-in-style|title=Boxing World Championships: Calm and confident Manisha arrives at big stage in style|last=Siwach|first=Vinay|date=16 November 2018|work=Scroll.in|access-date=12 October 2019}}</ref> ਮਾਊਨ [[ਵਾਲੀਬਾਲ]] ਖੇਡਣ ਲਈ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਨਾਲ ਘਰੋਂ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਜਲਦੀ ਹੀ ਇੱਕ ਮੁੱਕੇਬਾਜ਼ੀ ਕੋਚ ਦੁਆਰਾ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਸਨੇ 12 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਸਿਖਲਾਈ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਇਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਤੋਂ ਗੁਪਤ ਰੱਖਦੇ ਹੋਏ। ਉਸਨੂੰ ਦੋ ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਉਸਦੀ ਭਾਗੀਦਾਰੀ ਦਾ ਪਤਾ ਲੱਗਿਆ ਜਦੋਂ ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਪੱਧਰੀ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਮੈਡਲ ਜਿੱਤਣ ਦੀ ਇੱਕ ਅਖਬਾਰ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਪੜ੍ਹੀ।<ref name="espn">{{Cite news|url=https://www.espn.in/boxing/story/_/id/25293523/carefree-manisha-moun-continues-remarkable-rise-boxing-ranks-upset-win-christina-cruz-world-championships|title=Carefree Manisha continues remarkable rise through boxing ranks|last=Selvaraj|first=Jonathan|date=16 November 2018|work=ESPN.in|access-date=12 October 2019}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.livemint.com/Leisure/EWfdaxqw5ZFFboVBBORWwI/Short-bursts-long-goal.html|title=Short bursts, long goal|last=Das|first=Suprita|date=27 October 2018|work=Livemint|access-date=12 October 2019}}</ref> ਮੌਨ ਦੱਸਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਬਚਪਨ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਲੜਦੀ ਸੀ ਅਤੇ "ਮੁੰਡਿਆਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਕੁੱਟਦੀ ਸੀ"। == ਕੈਰੀਅਰ == === 2018 === ਮੌਨ ਨੇ ਆਪਣਾ ਪਹਿਲਾ ਸੀਨੀਅਰ ਮੈਡਲ ਜਿੱਤਿਆ, ਜਦੋਂ ਉਹ 2018 ਨੈਸ਼ਨਲ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ ਦੂਜੇ ਨੰਬਰ 'ਤੇ ਆਈ। 2018 AIBA ਮਹਿਲਾ ਵਿਸ਼ਵ ਮੁੱਕੇਬਾਜ਼ੀ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਬੈਂਟਮਵੇਟ ਵਰਗ ਵਿੱਚ ਕੁਆਰਟਰ ਫਾਈਨਲ ਵਿੱਚ ਥਾਂ ਬਣਾਈ; ਉੱਚ ਰੈਂਕਿੰਗ ਵਾਲੀ [[Christina Cruz (boxer)|ਕ੍ਰਿਸਟੀਨਾ ਕਰੂਜ਼]] ਅਤੇ ਡਿਫੈਂਡਿੰਗ ਚੈਂਪੀਅਨ ਦੀਨਾ ਝੋਲਮਨ ' ਤੇ ਉਸਦੀ ਜਿੱਤ ਨੇ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।<ref>{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/sports/boxing/womens-world-boxing-championships-rookie-manisha-maun-outclasses-two-time-medallist-christina-cruz/articleshow/66653208.cms|title=World Boxing Championships: Rookie Manisha Maun outclasses two-time medallist Christina Cruz|date=16 November 2018|work=The Times of India|access-date=12 October 2019}}</ref><ref>{{Cite news|url=http://www.newindianexpress.com/sport/other/2018/nov/19/manisha-continues-giant-killing-spree-1900055.html|title=Manisha continues giant-killing spree|last=Gurung|first=Anmol|date=19 November 2018|work=The New Indian Express|access-date=12 October 2019}}</ref> === 2019 === ਉਸਨੇ 2019 ਏਸ਼ੀਅਨ ਐਮੇਚਿਓਰ ਮੁੱਕੇਬਾਜ਼ੀ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ ਕਾਂਸੀ ਦਾ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ 2019 ਨੈਸ਼ਨਲ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ<ref>{{Cite news|url=https://www.firstpost.com/sports/womens-national-boxing-championships-meenakumari-devi-upsets-manisha-maun-for-gold-lovlina-borgohain-wins-in-69-kg-5846321.html|title=Women's National Boxing Championships: Meenakumari Devi upsets Manisha Maun for gold; Lovlina Borgohain wins in 69 kg|date=6 January 2019|work=Firstpost|access-date=28 October 2019}}</ref> ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਾਰ ਫਿਰ ਚਾਂਦੀ ਦਾ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ 2-3 ਵੰਡਣ ਦੇ ਫੈਸਲੇ ਵਿੱਚ ਹੁਆਂਗ ਹਸੀਓ-ਵੇਨ ਤੋਂ ਹਾਰ ਗਈ।<ref>{{Cite news|url=https://www.tribuneindia.com/news/sport/after-first-bronze-manisha-to-punch-above-her-weight/763919.html|title=After first bronze, Manisha to punch above her weight|last=Padmadeo|first=Vinayak|date=26 April 2019|work=The Tribune|access-date=12 October 2019|archive-date=12 ਅਕਤੂਬਰ 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191012094333/https://www.tribuneindia.com/news/sport/after-first-bronze-manisha-to-punch-above-her-weight/763919.html|url-status=dead}}</ref> ਫੇਦਰਵੇਟ ਤੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ&nbsp;ਸ਼੍ਰੇਣੀ,<ref>{{Cite news|url=http://www.newindianexpress.com/sport/other/2019/jun/23/india-womens-boxing-competition-ahead-of-marquee-competition-1993983.html|title=India women's boxing: Competition ahead of marquee competition|last=Sunam|first=Ashim|date=23 June 2019|work=The New Indian Express|access-date=12 October 2019}}</ref> ਮੌਨ ਨੂੰ 2019 AIBA ਮਹਿਲਾ ਵਿਸ਼ਵ ਮੁੱਕੇਬਾਜ਼ੀ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਲਈ ਨਹੀਂ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।<ref>{{Cite news|url=https://www.thequint.com/sports/boxing/women-world-boxing-2019-sarita-devi-lovlina-neeraj-eyeing-medals|title=Women's World Boxing Championships 2019: Sarita, Neeraj, Lovlina Eyeing Rich Haul for India at World Boxing|last=Badola|first=Sumit|date=2 October 2019|work=The Quint|access-date=12 October 2019}}</ref> == ਹਵਾਲੇ == [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1997]] n2qyc5o9cnnewkgt4ykum414uhd72ta 0 154572 846399 675584 2026-09-17T22:56:55Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 846399 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ਨੀਨਾ ਮੈਨੁਅਲ | image = | alt = | caption = | native_name = | native_name_lang = | other_names = | birth_name = | birth_date = 24 ਅਪ੍ਰੈਲ | birth_place = [[ਮੁੰਬਈ]], [[ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ]], ਭਾਰਤ | death_date = | death_place = | death_cause = | nationality = | citizenship = | education = | alma_mater = | occupation = ਮਾਡਲ, ਮੇਜ਼ਬਾਨ, ਵੀ.ਜੇ | years_active = | known_for = | notable_works = | style = | height = <!-- {{height|m=}} --> | television = | spouse = ਲਵ ਸ਼ਾਹ | children = 1 ਪੁੱਤਰ | parents = | relatives = | awards = | website = {{URL|http://www.ninamanuel.in/ | ninamanuel.in}} | signature = | signature_size = | signature_alt = | footnotes = }} [[Category:Articles with hCards]] '''ਨੀਨਾ ਮੈਨੁਅਲ''' ([[ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ]] ਵਿਚ ਨਾਮ: '''Nina Manuel''') ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਮਾਡਲ, ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਹੋਸਟ, ਅਤੇ ਵੀ.ਜੇ. ਹੈ।<ref>{{Cite web |date=12 March 2013 |title=How 'fair' is that |url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2013-03-12/beauty/37649778_1_dusky-beauties-fairness-creams-dusky-actresses |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20131024033855/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2013-03-12/beauty/37649778_1_dusky-beauties-fairness-creams-dusky-actresses |archive-date=24 October 2013 |access-date=2013-03-15 |website=[[The Times of India]]}}</ref> == ਸ਼ੁਰੁਆਤੀ ਜੀਵਨ == ਮੈਨੂਅਲ ਦਾ ਜਨਮ 24 ਅਪ੍ਰੈਲ ਨੂੰ [[ਮੁੰਬਈ]], ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ [[ਕੇਰਲਾ|ਕੇਰਲ]] ਤੋਂ ਇੱਕ ਪਿਤਾ ਅਤੇ [[ਗੋਆ]] ਤੋਂ ਇੱਕ ਮਾਂ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਸਕੂਲੀ ਪੜ੍ਹਾਈ [[ਕੁਵੈਤ]], [[ਬਹਿਰੀਨ]] ਅਤੇ [[ਦੁਬਈ]] ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਮਿਠੀਬਾਈ ਕਾਲਜ ਤੋਂ ਕਾਮਰਸ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਲਈ ਮੁੰਬਈ ਵਾਪਸ ਆ ਗਈ। ਉਹ ਇੱਕ ਵਕੀਲ ਬਣਨ ਦਾ ਇਰਾਦਾ ਰੱਖਦੀ ਸੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਸਨੇ ਲਾਅ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ 2 ਸਾਲ ਪੂਰੇ ਕੀਤੇ ਸਨ। ਉਸਦੀ ਮਾਂ ਨੇ 1995 ਵਿੱਚ ਫੇਮਿਨਾ ਲੁੱਕ ਆਫ ਦਿ ਈਅਰ ਮੁਕਾਬਲੇ ਲਈ ਅਖਬਾਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰ ਦੇਖਿਆ। ਮੈਨੂਅਲ ਦੀ ਮਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਕੀਤਾ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਉਹ ਆਖਰਕਾਰ ਜਿੱਤ ਨਹੀਂ ਸਕੀ, ਪਰ ਉਸਨੂੰ [[ਮੇਹਰ ਜੇਸੀਆ]] ਦੁਆਰਾ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ। ਇਸ ਤੋਂ ਉਸ ਦਾ [[ਮਾਡਲ (ਵਿਅਕਤੀ)|ਮਾਡਲਿੰਗ]] ਕਰੀਅਰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ।<ref name="editorial">{{Cite web |date= |title=Editorial - Gallery |url=http://www.ninamanuel.in/gallery/editorial/ |access-date=2013-03-15 |publisher=Ninamanuel.in}}</ref><ref name="indiafashionmodels">{{Cite web |date=2010-10-18 |title=She's Nina Manuel, the girl who was first noticed in the San Miguel ad as the irresistible waitress |url=http://models.indiafashionmodels.com/?p=print&recipe=192 |access-date=2013-03-15 |publisher=Models.indiafashionmodels.com |archive-date=2014-11-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141108013532/http://models.indiafashionmodels.com/?p=print&recipe=192 |url-status=dead }}</ref> ਉਸਨੇ ਮਾਡਲਿੰਗ ਕਰੀਅਰ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਉਣ ਦੇ ਪੱਖ ਵਿੱਚ ਛੇ ਮਹੀਨਿਆਂ ਬਾਅਦ ਜੀਜੇ ਅਡਵਾਨੀ ਲਾਅ ਕਾਲਜ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ।<ref name="scribd1">{{Cite web |date= |title=The Indian Lass for "Antiquity Whisky" - Nina Manuel |url=https://www.scribd.com/doc/99622118/The-Indian-Lass-for-%E2%80%98Antiquity-Whisky-Nina-Manuel |access-date=2013-06-25 |publisher=Scribd.com}}</ref> == ਕੈਰੀਅਰ == ਮੈਨੂਅਲ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਾਡਲਿੰਗ ਕੈਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਐਨਸੇਂਬਲ, ਇੱਕ ਹਾਉਟ ਕਾਉਚਰ ਸਟੋਰ ਲਈ ਇੱਕ ਸ਼ੋਅ ਨਾਲ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਚੋਟੀ ਦੇ ਡਿਜ਼ਾਈਨਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਉਸਨੂੰ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ। ਉਸਨੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਰੈਂਪ ਸ਼ੋਅ ਕਰਨੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਅਤੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਸੈਨ ਮਿਗੁਏਲ, ਲਾਮੈਨ ਜੀਨਸ, ਬਾਉਸ਼ ਐਂਡ ਲੋਂਬ, ਲੇਵੀਜ਼, [[ਕੋਕਾ ਕੋਲਾ|ਕੋਕਾ-ਕੋਲਾ]], ''[[ਦਾ ਇੰਡੀਅਨ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ|ਦਿ ਇੰਡੀਅਨ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ]]'' ਅਤੇ ਕੋਡਕ ਨਾਲ ਮਾਡਲਿੰਗ ਦੇ ਇਕਰਾਰਨਾਮੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ। ਉਸਨੇ ਬਾਬਾ ਸਹਿਗਲ, ਰੇਮੋ ਅਤੇ ਅਨਾਇਦਾ ਨਾਲ ਡਿਜ਼ਾਈਨਰਾਂ ਅਤੇ ਸੰਗੀਤ ਵੀਡੀਓਜ਼ ਲਈ ਸ਼ੂਟ ਵੀ ਕੀਤੇ ਹਨ। ਉਸਨੇ ਸੁਨੀਤ ਵਰਮਾ, ਜੇਜੇ ਵਾਲਿਆ, ਰਾਘਵੇਂਦਰ ਰਾਠੌੜ ਅਤੇ ਰਵੀ ਬਜਾਜ ਵਰਗੇ ਡਿਜ਼ਾਈਨਰਾਂ ਲਈ ਰੈਂਪ ਸ਼ੋਅ ਕੀਤੇ ਹਨ। ਮੈਨੂਅਲ ਦਾ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਕੈਰੀਅਰ ਛੇ ਸਾਲਾਂ ਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਸ਼ੋਅ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਉਸਨੇ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਕੀਤੀ ਹੈ - ਜ਼ੀ ਮਿਊਜ਼ਿਕ 'ਤੇ ''ਨੀਨਾ ਐਟ 9'', ਜ਼ੀ ਮਿਊਜ਼ਿਕ 'ਤੇ ''ਮਿਡਨਾਈਟ ਮੈਨੁਅਲ'' ਅਤੇ ਜ਼ੀ ਕੈਫੇ 'ਤੇ ''ਆੱਫਟ ਆਵਰਜ਼''। ਉਹ ਚੈਨਲ V 'ਤੇ ਵੀਜੇ ਸੀ, ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ ''ਲੇਟ ਨਾਈਟ V'' ਦੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਕੀਤੀ ਸੀ।<ref>{{Cite web |date= |title=About Nina &#124; Nina Manuel |url=http://www.ninamanuel.in/about-nina/about-nina/ |access-date=2013-03-15 |publisher=Ninamanuel.in}}</ref> == ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ == ਨੀਨਾ ਮੈਨੂਅਲ ਨੇ [[ਨਿਊਯਾਰਕ ਸ਼ਹਿਰ|ਨਿਊਯਾਰਕ ਸਿਟੀ]] -ਆਧਾਰਿਤ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਲਵ ਸ਼ਾਹ<ref>{{Cite web |date= |title=WeddingSutra Editors' Blog » Nina Manuel |url=http://weddingsutra.com/blog/index.php/tag/nina-manuel/ |access-date=2013-03-15 |publisher=Weddingsutra.com}}</ref> ਨਾਲ 2010 ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਜੁਹੂ, ਮੁੰਬਈ ਵਿੱਚ [[JW Marriott Mumbai|ਜੇਡਬਲਿਊ ਮੈਰੀਅਟ]] ਵਿੱਚ ਇੱਕ [[ਹਿੰਦੂ ਵਿਆਹ]] ਅਤੇ ਸੇਂਟ ਪੀਟਰਜ਼ ਚਰਚ, ਬਾਂਦਰਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਚਰਚ ਦੇ ਵਿਆਹ ਵਿੱਚ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ।<ref>{{Cite web |date=15 May 2010 |title=Celebrity Brides |url=http://movies.groups.yahoo.com/group/Bolly_dhoom/message/3506 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120807061034/http://movies.groups.yahoo.com/group/Bolly_dhoom/message/3506 |archive-date=7 August 2012 |access-date=2014-11-07 |publisher=Movies.groups.yahoo.com}}</ref> ਉਹ ਆਪਣੇ ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਨਿਊਯਾਰਕ ਸਿਟੀ ਚਲੀ ਗਈ ਅਤੇ ਇਸ ਸਮੇਂ ਨਿਊਯਾਰਕ ਅਤੇ [[ਮੁੰਬਈ]] ਵਿਚਕਾਰ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ, ਜ਼ੈਨ ਮੈਨੁਅਲ ਸ਼ਾਹ (ਜਨਮ 2015) ਹੈ।<ref>{{Cite web |title=Spoken like a mentor |url=http://bangaloremirror.indiatimes.com/columns/code-560/Spoken-like-a-mentor/articleshow/48548158.cms |access-date=18 December 2016 |website=Bangalore Mirror}}</ref><ref>{{Cite web |title=London calling - Mumbai Mirror - |url=http://mumbaimirror.indiatimes.com/columns/the-informer/London-calling/articleshow/48532555.cms |access-date=18 December 2016 |website=Mumbai Mirror |archive-date=2 ਫ਼ਰਵਰੀ 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220202032107/https://mumbaimirror.indiatimes.com/columns/the-informer/London-calling/articleshow/48532555.cms |url-status=dead }}</ref> == ਹਵਾਲੇ == [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]] rc9ql77nkmaktbjjgs9vmab8fkp06yk 0 156742 846363 766710 2026-09-17T15:34:57Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 846363 wikitext text/x-wiki '''ਜੈਸਮੀਨ ਡਿਸੂਜ਼ਾ''' ਇੱਕ [[ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ|ਭਾਰਤੀ]] [[ਮਾਡਲ (ਵਿਅਕਤੀ)|ਮਾਡਲ]], [[ਬਾਲੀਵੁੱਡ]] [[ਅਦਾਕਾਰ|ਅਦਾਕਾਰਾ]] ਅਤੇ ਇੱਕ [[ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ|ਫਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ]] ਹੈ। ਉਹ ਗਲੈਡਰੈਗਸ ਸ਼੍ਰੀਮਤੀ ਦੀ ਜੇਤੂ ਹੈ। ਭਾਰਤ 2001 ਸੁੰਦਰਤਾ ਮੁਕਾਬਲਾ<ref>{{Cite web |title=The Statesman: Tanushree Pandey crowned Gladrags Mrs India |url=http://www.thestatesman.com/news/entertainment/tanushree-pandey-crowned-gladrags-mrs-india/72481.html |website=[[The Statesman (India)|The Statesman]] |publisher= |access-date=2023-03-10 |archive-date=2016-11-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161107063327/http://www.thestatesman.com/news/entertainment/tanushree-pandey-crowned-gladrags-mrs-india/72481.html |url-status=dead }}</ref> ਉਹ ''88 ਐਂਟੌਪ ਹਿੱਲ'' ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਭੂਮਿਕਾ ਲਈ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। == ਕਰੀਅਰ == ਜੈਸਮੀਨ ਡਿਸੂਜ਼ਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਇੱਕ ਮਾਡਲ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਬ੍ਰਾਂਡਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਲੈਕਮੇ, ਮਿਤਸੁਬੀਸ਼ੀ ਲੈਂਸਰ, ਨੇਸਕੈਫੇ, ਸਿੰਥੋਲ ਸਾਬਣ, ਲਕਸ ਸੋਪ, ਕੋਲਗੇਟ, ਸਨਸਿਲਕ, ਮੈਗੀ ਸੂਪ, ਵਰਲਡ ਗੋਲਡ ਕਾਉਂਸਿਲ, ਡੀ ਬੀਅਰ ਡਾਇਮੰਡਸ, ਸ਼ਾਪਰਸ ਸਟਾਪ, ਅਤੇ ਹੋਰਾਂ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਕੀਤੀ। ਜੈਸਮੀਨ ਫੂਡ ਫੂਡ ਚੈਨਲ ਲਈ ਇੱਕ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਸ਼ੋਅ ਹੋਸਟ ਸੀ। ਉਹ ਹਿੰਦੀ ਫਿਲਮ ''ਵਨ ਨਾਈਟ ਸਟੈਂਡ (2016 ਫਿਲਮ)'' ਦੀ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਹੈ ਜੋ 6 ਮਈ 2016 ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵ ਭਰ ਵਿੱਚ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਈ ਸੀ<ref>{{Cite web |title=The Tribune, Chandigarh, India – Nation |url=http://www.tribuneindia.com/2001/20011126/nation.htm |publisher= |access-date=2023-03-10 |archive-date=2023-03-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230310194044/https://www.tribuneindia.com/2001/20011126/nation.htm |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |title=25-year-old green-eyed model Jasmine D'Souza heads for Mrs World in Las Vegas : SOCIETY & THE ARTS – India Today 10122001 |url=http://indiatoday.intoday.in/story/25-year-old-green-eyed-model-jasmine-dsouza-heads-for-mrs-world-in-las-vegas/1/233849.html |publisher=}}</ref><ref>{{Cite web |title=Sunny Leone's one night stand! |url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/Sunny-Leones-one-night-stand/articleshow/42609733.cms |website=The Times of India}}</ref><ref>{{Cite web |title=Looking ahead 2015: A new direction |url=http://www.mumbaimirror.com/entertainment/bollywood/Looking-ahead-2015-A-new-direction/articleshow/45713881.cms |website=Mumbai Mirror}}</ref><ref>{{Cite web |title=Women of substance |url=http://www.mumbaimirror.com/mumbai/others/Women-of-substance/articleshow/16109415.cms |website=Mumbai Mirror |access-date=2023-03-10 |archive-date=2016-03-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303215347/http://www.mumbaimirror.com/mumbai/others/Women-of-substance/articleshow/16109415.cms |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |title=Sunny's one night stand! |url=http://www.mumbaimirror.com/entertainment/bollywood/Sunnys-one-night-stand/articleshow/42568955.cms |website=Mumbai Mirror |access-date=2023-03-10 |archive-date=2016-04-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160409073727/http://www.mumbaimirror.com/entertainment/bollywood/Sunnys-one-night-stand/articleshow/42568955.cms |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |date=7 May 2012 |title=Indian Television Dot Com – FoodFood launches Namaste Breakfast |url=http://www.indiantelevision.com/headlines/y2k12/may/may54.php |website=Indian Television Dot Com}}</ref> == ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ == ਜੈਸਮੀਨ ਡਿਸੂਜ਼ਾ ਨੇ 1998 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਫਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ<ref>{{Cite news|url=https://www.thehindu.com/thehindu/mp/2002/11/18/stories/2002111801620300.htm|title=Crown for the married|last=Farida|first=Syeda|date=18 November 2002|work=[[The Hindu]]|access-date=16 January 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20030312233036/http://thehindu.com/thehindu/mp/2002/11/18/stories/2002111801620300.htm|archive-date=12 March 2003}}</ref> == ਫਿਲਮਗ੍ਰਾਫੀ == ==== ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਵਜੋਂ ==== * ''ਵਨ ਨਾਈਟ ਸਟੈਂਡ'' (2016)<ref>{{Cite web |last=Bollywood Hungama |title=Tanuj Virwani to romance Sunny Leone in One Night Stand |url=http://www.bollywoodhungama.com/news/2994848/Tanuj-Virwani-to-romance-Sunny-Leone-in-One-Night-Stand |website=Bollywood Hungama}}</ref> == ਹਵਾਲੇ == <references /> == ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ == * {{IMDB name|7867078}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]] qcnahidi8pr2qar6ey3338mzm4t9k8r 0 157770 846440 652313 2026-09-18T07:22:37Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 846440 wikitext text/x-wiki '''ਬਾਜਾ ਗਾਜਾ: 21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦਾ ਸੰਗੀਤ''' ਅੰਡਰਸਕੋਰ ਰਿਕਾਰਡਜ਼ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਲਿਮਟਿਡ ਦੁਆਰਾ ਆਯੋਜਿਤ [[ਪੂਨੇ|ਪੁਣੇ]] ਵਿਚ ਇੱਕ ਸਾਲਾਨਾ ਤਿੰਨ-ਰੋਜ਼ਾ ਸੰਗੀਤ ਸਮਾਗਮ ਹੈ। ਇਹ 2009 ਵਿਚ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। == ਟੀਮ == ''[[ਸ਼ੁਭਾ ਮੁਦਗਲ]] ਸਹਿ-ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ,'' ਇਕ ਬਹੁਮੁਖੀ ਭਾਰਤੀ ਕਲਾਕਾਰ ਹੈ ਜਿਸ ਨੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਕੁਝ ਮਹਾਨ ਸੰਗੀਤਕਾਰਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਰਾਮ ਆਸ਼ਰੇਆ ਝਾਅ, ਵਿਨੈ ਚੰਦਰ ਮੌਦਗਲਿਆ, ਵਸੰਤ ਠਾਕਰ, ਜਤਿੰਦਰ ਅਭਿਸ਼ੇਕੀ, ਕੁਮਾਰ ਗੰਧਰਵ ਅਤੇ ਨੈਨਾ ਦੇਵੀ ਤੋਂ ਸਿਖਲਾਈ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਹੈ। 2000 ਵਿਚ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਉਸ ਨੂੰ ਪਦਮਸ਼੍ਰੀ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਇਹ ਆਪਣੇ ਮਿਹਨਤੀ ਸੁਭਾਅ ਸਦਕਾ ਸੰਗੀਤ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਮਲਟੀਮੀਡੀਆ ਅਤੇ ਇੰਟਰਨੈਟ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਡੂੰਘੀ ਅਤੇ ਸਰਗਰਮ ਦਿਲਚਸਪੀ ਬਣਾਈ ਰੱਖਦੀ ਹੈ। ''[[Aneesh Pradhan|ਅਨੀਸ਼ ਪ੍ਰਧਾਨ]] ਸਹਿ-ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ,'' ਤਬਲਾ ਵਾਦਕ ਨਿਖਿਲ ਘੋਸ਼ ਦੇ ਚੇਲੇ ਹਨ, ਅਨੀਸ਼ ਨੇ ਇੱਕ ਵਾਦਕ ਅਤੇ ਵੋਕਲ ਇੰਸਟ੍ਰੂਮੈਂਟਲ ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਨਾਚ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਵੀ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਇਕ ਨਿਪੁੰਨ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਕਾਰੀ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਲ, ਅਨੀਸ਼ ਨੂੰ ਮੁੰਬਈ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿਚ ਡਾਕਟਰੇਟ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਇਕ ਸਫਲ ਸੰਗੀਤਕਾਰ, ਅਨੀਸ਼ ਨੇ ਸੰਗੀਤ 'ਤੇ ਵੀ ਲਿਖਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਸੰਗੀਤ 'ਤੇ ਵੈੱਬਸਾਈਟਾਂ ਲਈ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਣ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਸੰਪਾਦਕ ਵਜੋਂ ਅਹਿਮ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਹੈ। == ਹਵਾਲੇ == {{Reflist}} == ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ == * http://BaajaaGaajaa.com/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110125004911/http://baajaagaajaa.com/ |date=2011-01-25 }} * http://UnderscoreRecords.com * [https://web.archive.org/web/20110717154247/http://podcasts.underscorerecords.com/ https://web.archive.org/web/20110717154247/http://podcasts.underscorrecords.com/] * https://web.archive.org/web/20081219150304/http://blog.shubhamudgal.com/ * https://web.archive.org/web/20080905225631/http://blog.aneeshpradhan.com/ * http://BaajaaGaajaa.com/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110125004911/http://baajaagaajaa.com/ |date=2011-01-25 }} * [https://www.youtube.com/watch?v=MrO9oPlMZ7Q ਬਾਜਾ ਗਾਜਾ 2009, ਭਾਗ 1] * [https://www.youtube.com/watch?v=p3dAb9VrbKs ਬਾਜਾ ਗਾਜਾ 2009, ਭਾਗ 2] * [https://www.youtube.com/watch?v=0LUMkM0WksM ਬਾਜਾ ਗਾਜਾ 2010, ਭਾਗ 1] * [https://www.youtube.com/watch?v=bIjS-vz0xU4 ਬਾਜਾ ਗਾਜਾ 2010, ਭਾਗ 2] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੰਗੀਤ ਵਿੱਚ ਕਿੱਤੇ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਸੰਗੀਤ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ]] kz6uri7k9dixl6js8p0s9ees1b0vv7v 0 157779 846356 846150 2026-09-17T14:08:20Z KiranBOT 55200 URL ਤੋਂ AMP ਟਰੈਕਿੰਗ ਹਟਾਈ ਗਈ ([[:m:User:KiranBOT/AMP|ਵੇਰਵੇ]]) ([[User talk:Usernamekiran|ਗਲਤੀ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਕਰੋ]]) v3.1.1-current 846356 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = Shriya Pilgaonkar | image = Shriya Pilgaonkar grace the Jury meet of 13th Gemfields Retail Jeweller India Awards 2017 (02) (cropped).jpg | caption = Pilgaonkar in 2017 | other_names = | birth_name = Shriya Sachin Pilgaonkar | birth_date = | birth_place = <!--Must be attributed to a reliable published source with an established reputation for fact-checking. No blogs, no IMDb.--> | nationality = | alma_mater = [[St. Xavier's College, Mumbai]] | occupation = {{hlist|Film actress|director|producer|writer|stage performer}} | years_active = 2013–present | parents = {{ubl|[[Sachin Pilgaonkar (actor)|Sachin Pilgaonkar]]|[[Supriya Pilgaonkar]]}} }} [[Category:Articles with hCards]] '''ਸ਼੍ਰੀਆ ਪਿਲਗਾਂਵਕਰ''' ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀ, ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ, ਨਿਰਮਾਤਾ, ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਸਟੇਜ ਕਲਾਕਾਰ ਹੈ। ਉਹ ਅਦਾਕਾਰ ਸਚਿਨ ਅਤੇ [[ਸੁਪ੍ਰੀਆ ਪਿਲਗਾਂਵਕਰ]] ਦੀ ਧੀ ਹੈ।<ref>{{Cite web |date=20 March 2016 |title=RELATIVE VALUE: THE THREE 'BESTIES' |url=http://www.mumbaimirror.com/others/sunday-read/Relative-value-The-three-besties/articleshow/51475269.cms |access-date=8 May 2016 }}{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਸਤੰਬਰ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == ਆਰੰਭਕ ਜੀਵਨ == ਸ਼੍ਰਿਆ ਮਸ਼ਹੂਰ ਮਰਾਠੀ ਅਦਾਕਾਰ ਸਚਿਨ ਅਤੇ [[ਸੁਪ੍ਰੀਆ ਪਿਲਗਾਂਵਕਰ]] ਦੀ ਇਕਲੌਤੀ ਔਲਾਦ ਹੈ। ਬਚਪਨ ਵਿੱਚ, ਪਿਲਗਾਂਵਕਰ ਨੇ ਇੱਕ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਤੈਰਾਕ ਬਣਨ ਦੀ ਸਿਖਲਾਈ ਲਈ ਅਤੇ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਿਆਂ ਕਈ ਤਗਮੇ ਜਿੱਤੇ।<ref name="ALMOST FAMOUS">{{Cite web |date=8 March 2015 |title=ALMOST FAMOUS |url=http://www.mumbaimirror.com/others/sunday-read/Almost-famous/articleshow/46486907.cms |access-date=8 May 2016 |archive-date=4 ਜੂਨ 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160604205046/http://www.mumbaimirror.com/others/sunday-read/Almost-famous/articleshow/46486907.cms |url-status=dead }}</ref> ਇਹ ਮੰਨਦੇ ਹੋਏ ਕਿ ਉਹ ਵੱਡੀ ਹੋਣ 'ਤੇ ਇੱਕ ਅਨੁਵਾਦਕ ਜਾਂ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਗਿਆਨੀ ਬਣ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਪਿਲਗਾਂਵਕਰ ਨੇ ਬਚਪਨ ਵਿੱਚ [[ਜਪਾਨੀ ਭਾਸ਼ਾ|ਜਾਪਾਨੀ ਦੀਆਂ]] ਕਲਾਸਾਂ ਵੀ ਲਈਆਂ।<ref name="ALMOST FAMOUS" /> ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵੱਖਰਾ ਰਸਤਾ ਅਪਣਾਉਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਪਿਲਗਾਂਵਕਰ ਨੇ [[ਮੁੰਬਈ]] ਦੇ ਸੇਂਟ ਜ਼ੇਵੀਅਰ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਸਮਾਜ ਸ਼ਾਸਤਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਬੈਚਲਰ ਡਿਗਰੀ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ। ਪਿਲਗਾਂਵਕਰ ਨੇ ਵੀ ਬਚਪਨ ਵਿੱਚ [[ਕਥਕ]] ਸਿੱਖ ਲਿਆ ਸੀ।<ref>{{Cite news|url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-features/tp-metroplus/making-an-impact/article8567108.ece|title=Making an impact|date=7 May 2016|work=[[The Hindu]]|access-date=1 June 2016}}</ref> == ਕਰੀਅਰ == === ਅਦਾਕਾਰੀ === ਪੰਜ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ, ਪਿਲਗਾਂਵਕਰ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ 'ਤੇ [[ਹਿੰਦੀ ਭਾਸ਼ਾ|ਹਿੰਦੀ]] ਸੀਰੀਅਲ ''<nowiki/>'ਤੂ ਤੂ ਮੈਂ ਮੈਂ''' ਵਿੱਚ ਬਿੱਟੂ ਨਾਮ ਦੇ ਇੱਕ ਲੜਕੇ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਨਜ਼ਰ ਆਏ।<ref name="IE Reaction">{{Cite web |date=18 April 2016 |title=Reaction to my performance in 'Fan' overwhelming: Shriya Pilgaonkar |url=http://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/reaction-to-my-performance-in-fan-overwhelming-shriya-pilgaonkar-2758384/ |access-date=11 May 2016}}</ref> ਪਿਲਗਾਂਵਕਰ ਨੇ 2012 ਵਿੱਚ ਕਰਨ ਸ਼ੈੱਟੀ ਦੇ 10 ਮਿੰਟ ਦੇ ਛੋਟੇ ਨਾਟਕ ''ਫਰੀਡਮ ਆਫ ਲਵ'' ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਸਟੇਜ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। ਇਹ ਨਾਟਕ NCPA ਦੇ ਸ਼ਾਰਟ ਐਂਡ ਸਵੀਟ ਫੈਸਟੀਵਲ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸੀ। ਨਾਟਕ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ ਅਦਾਕਾਰੀ ਕੀਤੀ, ਗਾਇਆ ਅਤੇ ਨੱਚਿਆ।<ref name="It is more difficult to make an impact in a short role">{{Cite web |date=3 May 2016 |title=It is more difficult to make an impact in a short role |url=http://www.thehindu.com/news/cities/mumbai/entertainment/it-is-more-difficult-to-make-an-impact-in-a-short-role/article8549846.ece |access-date=8 May 2016}}</ref> ''ਫ੍ਰੀਡਮ ਆਫ ਲਵ'' ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਪਿਲਗਾਂਵਕਰ ਨੇ 2013 ਵਿੱਚ ਮਰਾਠੀ ਫ਼ਿਲਮ ''ਏਕੁਲਟੀ ਏਕ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਵੱਡੇ ਪਰਦੇ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ।'' ਫ਼ਿਲਮ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਅਰੁਣ ਦੇਸ਼ਪਾਂਡੇ (ਸਚਿਨ ਪਿਲਗਾਓਂਕਰ) ਅਤੇ ਨੰਦਿਨੀ (ਸੁਪ੍ਰੀਆ ਪਿਲਗਾਂਵਕਰ) ਦੀ ਧੀ ਸਵਰਾ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ (ਸਚਿਨ ਪਿਲਗਾਂਵਕਰ) ਦੁਆਰਾ ਸਵਰਾ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਜਿਸ ਨੇ ਫ਼ਿਲਮ ਨੂੰ ਲਿਖਿਆ, ਨਿਰਦੇਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਨਿਰਮਾਣ ਕੀਤਾ। ਪਿਲਗਾਂਵਕਰ ਨੇ ਕਿਹਾ, <nowiki>''ਮੇਰੀ ਮਾਂ ਸਮੇਤ ਕਈ ਪ੍ਰਤਿਭਾਵਾਂ ਨੂੰ ਲਾਂਚ ਕਰਨ ਦਾ ਸਿਹਰਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਫ਼ਿਲਮ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕੀਤੀ ਤਾਂ ਮੈਂ ਕੋਈ ਪੱਖ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਪਰ ਉਸ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਸੁਧਾਰਦੇ ਹੋਏ ਕਿਹਾ, 'ਮੈਂ ਬੇਵਕੂਫ਼ ਨਹੀਂ ਹਾਂ ਕਿ ਮੈਂ ਬਿਨਾਂ ਕਾਰਨ ਸਰੋਤਾਂ ਦਾ ਨਿਵੇਸ਼ ਕਰਾਂ।'</nowiki><ref name="ALMOST FAMOUS"/> ਉਸ ਨੇ ਇਹ ਵੀ ਕਿਹਾ, "ਤਜ਼ਰਬੇ ਦੇ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ ਮੈਂ ਇੱਕ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਹਾਂ ਪਰ ਮੈਨੂੰ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਦਯੋਗ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਦਾ ਇਹ ਬਹੁਤ ਵਧੀਆ ਸਮਾਂ ਹੈ। ਬਹੁਤ ਕੁਝ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਬਹੁਤ ਕੁਝ ਬਦਲ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਮੈਨੂੰ ਮਾਣ ਹੈ ਕਿ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਨਾਲ ਪਹਿਲੀ ਫ਼ਿਲਮ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹਾਂ।<nowiki>''</nowiki><ref name="It is more difficult to make an impact in a short role"/> ਇਸ ਫ਼ਿਲਮ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਛੇ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜਿੱਤਣ ਲਈ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ ਡੈਬਿਊ ਅਦਾਕਾਰਾ ਲਈ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਰਾਜ ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਅਵਾਰਡ ਸੀ, ਜੋ ਉਸ ਨੇ 51ਵੇਂ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਰਾਜ ਫਿਲਮ ਅਵਾਰਡ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ।<ref name="It is more difficult to make an impact in a short role" /><ref>{{Cite web |date=1 May 2013 |title=Sachin Pilgaonkar's daughter to debut in dad's directorial |url=http://zeenews.india.com/entertainment/regional/sachin-pilgaonkar-s-daughter-to-debut-in-dad-s-directorial_133428.html |access-date=12 May 2016 |website=[[Zee News]]}}</ref><ref>{{Cite web |date=21 January 2014 |title=Shriya bags Most Promising Newcomer award |url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/marathi/movies/news/Shriya-Pilgaonkar-Vishal-Bharadwaj-Farhan-Akhtar-Sachin-Pilgaonkar-Ekulti-Ek-Marathi/articleshow/29164117.cms |access-date=8 May 2016}}</ref><ref>{{Cite news|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/marathi/movies/Winners-at-the-51st-Maharashtra-State-Awards/photostory/40284298.cms|title=Winners at the 51st Maharashtra State Awards|work=[[The Times of India]]|access-date=8 May 2016}}</ref> ਫ਼ਿਲਮ ਨੂੰ ਆਲੋਚਕਾਂ ਤੋਂ ਔਸਤ ਤੋਂ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਸਮੀਖਿਆਵਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਈਆਂ। ''[[ਦ ਟਾਈਮਜ਼ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ|ਟਾਈਮਜ਼ ਆਫ ਇੰਡੀਆ]]'' ਦੇ ਇੱਕ ਆਲੋਚਕ ਨੇ ਫ਼ਿਲਮ ਨੂੰ 3/5 ਸਟਾਰ ਦਿੱਤੇ, "ਇਹ ਉਸ ਦੀ (ਸਚਿਨ ਪਿਲਗਾਂਵਕਰ) ਧੀ ਸ਼੍ਰਿਆ ਲਈ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਸੰਪੂਰਨ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਨਿਰਾਸ਼ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।"<ref>{{Cite web |date=24 May 2013 |title=Ekulti Ek Movie Review |url=http://m.timesofindia.com/entertainment/marathi/movie-reviews/Ekulti-Ek/movie-review/20247336.cms |access-date=11 May 2016}}</ref> ''ਏਕੁਲਟੀ ਏਕ'' ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਪਿਲਗਾਂਵਕਰ ਨੇ ਹੋਰ ਸਟੇਜ ਅਤੇ ਫਿਲਮ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਂ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ। ਉਸ ਨੂੰ ਥੀਏਟਰ ਦੇ ਦਿੱਗਜ ਅਭਿਨੇਤਾ ਅਕਰਸ਼ ਖੁਰਾਣਾ ਨੇ ''ਅੰਦਰੂਨੀ ਮਾਮਲਿਆਂ'' ਅਤੇ ''ਆਮ ਲੋਕਾਂ'' ਵਿੱਚ ਅਭਿਨੈ ਕਰਨ ਲਈ ਸੰਪਰਕ ਕੀਤਾ ਸੀ। <ref name="ALMOST FAMOUS"/> ਦੋਵਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦੇਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਨੂੰ ਫ੍ਰੈਂਚ ਫਿਲਮ ''Un plus une'' ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦਾ ਮੌਕਾ ਮਿਲਿਆ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਆਸਕਰ ਜੇਤੂ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਕਲਾਉਡ ਲੇਲੌਚ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।<ref name="It is more difficult to make an impact in a short role"/> ਫ਼ਿਲਮ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ ਅਯਾਨਾ, ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਡਾਂਸਰ, ਅਤੇ ਅਦਾਕਾਰਾ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ।<ref name="It is more difficult to make an impact in a short role" /><ref name="WATCH OUT FOR SHRIYA PILGAONKAR">{{Cite news|url=http://www.vervemagazine.in/people/shriya-pilgaonkar-actress-fan|title=WATCH OUT FOR SHRIYA PILGAONKAR|date=14 April 2016|work=[[Verve (Indian magazine)|Verve]]|access-date=14 May 2016}}</ref> ਪਿਲਗਾਂਵਕਰ ਨੇ 2016 ਵਿੱਚ ਮਨੀਸ਼ ਸ਼ਰਮਾ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖੀ ਅਤੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਿਤ ਅਤੇ ਆਦਿਤਿਆ ਚੋਪੜਾ ਦੁਆਰਾ ਯਸ਼ ਰਾਜ ਫ਼ਿਲਮਜ਼ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਮਿਤ ਫ਼ਿਲਮ ''[[ਫ਼ੈਨ (ਫ਼ਿਲਮ)|ਫ਼ੈਨ]]'' ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਡੈਬਿਊ ਕੀਤਾ। ਪਿਲਗਾਂਵਕਰ ਨੂੰ ਮਨੀਸ਼ ਸ਼ਰਮਾ ਦੁਆਰਾ ਕਰਵਾਏ ਗਏ 750 ਕੁੜੀਆਂ ਦੇ ਆਡੀਸ਼ਨ ਵਿੱਚੋਂ ਉਸ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਲਈ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ [[ਸ਼ਾਹ ਰੁਖ ਖ਼ਾਨ|ਸ਼ਾਹਰੁਖ ਖਾਨ]] ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਭੂਮਿਕਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨਾ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਸਫਲਤਾ ਸਮਝਿਆ।<ref name="WATCH OUT FOR SHRIYA PILGAONKAR"/> ਫ਼ਿਲਮ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ ਨੇਹਾ, ਇੱਕ [[ਦਿੱਲੀ]]-ਅਧਾਰਤ ਕਾਲ ਸੈਂਟਰ ਗਰਲ, ਅਤੇ ਗੌਰਵ ਦੀ ਦੋਸਤ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਹੈ। ਉਹ ਇੱਕੋ ਸਮੇਂ ''ਫੈਨ'' ਅਤੇ ''ਉਨ ਪਲੱਸ ਉਨ'' ਦੋਨਾਂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਦੀ ਸ਼ੂਟਿੰਗ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ।<ref name="IE Reaction"/><ref>{{Cite web |date=2 March 2015 |title=Sachin Pilgaonkar's daughter to make her Bollywood debut in SRK's Fan? |url=http://m.indiatoday.in/story/shah-rukh-khan-fan-shriya-pilgaonkar-sachin-pilgaonkar-waluscha-de-sousa-maneesh-sharma/1/421874.html |access-date=11 May 2016}}</ref><ref>{{Cite web |date=13 March 2015 |title=Shriya Pilgaonkar in Shah Rukh Khan's 'Fan' |url=http://indianexpress.com/article/entertainment/screen/shriya-pilgaonkar-in-shah-rukh-khans-fan/ |access-date=8 May 2016}}</ref> ''ਫੈਨ'' ਦੀ ਰਿਲੀਜ਼ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਪਿਲਗਾਂਵਕਰ ਹੁੰਗਾਰੇ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਏ।<ref name="IE Reaction" /> ਫ਼ਿਲਮ ਦੇ ਰਿਸੈਪਸ਼ਨ ਬਾਰੇ ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਇਮਾਨਦਾਰੀ ਨਾਲ, ਮੈਂ ਕੋਈ ਉਮੀਦ ਨਹੀਂ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਰੋਲ ਸੀ ਅਤੇ ਫ਼ਿਲਮ ਵਿੱਚ ਸਾਡੇ ਦੋ ਸ਼ਾਹਰੁਖ ਸਨ ਪਰ ਮੈਂ ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ ਹਾਂ ਕਿ ਸਾਰਿਆਂ ਨੇ ਨੋਟਿਸ ਲਿਆ ਅਤੇ ਮੇਰੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤਾ।"<ref name="IE Reaction" /> 2018 ਵਿੱਚ, ਸ਼੍ਰੀਆ ਨੇ ਐਮਾਜ਼ਾਨ ਪ੍ਰਾਈਮ ਇੰਡੀਆ ਸ਼ੋਅ [[ਮਿਰਜ਼ਾਪੁਰ (ਵੈੱਬ ਲੜੀ)|ਮਿਰਜ਼ਾਪੁਰ]] ਵਿੱਚ ਸਵੀਟੀ ਗੁਪਤਾ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ। ਸ਼ੋਅ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਸਫਲਤਾ ਮਿਲੀ, ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੀਆ ਜਲਦੀ ਹੀ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਚਿਹਰਾ ਬਣ ਗਈ।<ref>{{Cite web |last=Ramnath |first=Nandini |title='Mirzapur' review: Strong performances and sharp dialogue elevate a familiar gangster saga |url=https://scroll.in/reel/902450/mirzapur-review-strong-performances-and-sharp-dialogue-elevate-a-familiar-gangster-saga |access-date=15 August 2021 |website=Scroll.in |language=en-US}}</ref> ਸ਼੍ਰੀਆ ਨੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕੀਤੀ ਕਿ ਉਸ ਦਾ ਕਿਰਦਾਰ ਪਹਿਲੇ ਸੀਜ਼ਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵਾਪਸੀ ਨਹੀਂ ਕਰੇਗਾ।<ref>{{Cite web |last=Debnath |first=Neela |date=19 November 2020 |title=Mirzapur cast: Why did Shriya Pilgaonkar leave Mirzapur as Sweety Gupta? |url=https://www.express.co.uk/showbiz/tv-radio/1360634/Mirzapur-cast-Why-Shriya-Pilgaonkar-leave-quit-Mirazpur-Sweety-Gupta-series-evg |access-date=15 August 2021 |website=Daily Express |language=en}}</ref> 2020 ਵਿੱਚ, ਉਹ ਦੋ ਵੂਟ ਸ਼ੋਅ ਵਿੱਚ ਦ ਗੋਨ ਗੇਮ ਅਤੇ ਕਰੈਕਡਾਉਨ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀ। === ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਅਤੇ ਨਿਰਮਾਤਾ === ਇੱਕ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਲ, ਪਿਲਗਾਂਵਕਰ ਇੱਕ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਅਤੇ ਛੋਟੀਆਂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਦੇ ਨਿਰਮਾਤਾ ਵੀ ਹਨ। 2012 ਵਿੱਚ, ਉਹ ਗਰਮੀਆਂ ਦੇ ਸਕੂਲ ਲਈ [[ਹਾਰਵਰਡ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ]] ਗਈ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਲਘੂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।<ref name="WATCH OUT FOR SHRIYA PILGAONKAR"/> ''ਮੁੰਬਈ ਮਿਰਰ'' ਨਾਲ ਇੱਕ ਇੰਟਰਵਿਊ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਇੱਕ ਵਾਰ ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਆਤਮ-ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤਾ, ਮੈਂ ''ਪੇਂਟਡ ਸਿਗਨਲ'', ਇੱਕ ਲਘੂ ਫ਼ਿਲਮ, ਅਤੇ ''ਪੰਚਗਵਯ'' " ਦਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਕੀਤਾ,<ref name="ALMOST FAMOUS"/> ਇੱਕ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਜਿਸ ਦਾ ਉਸ ਨੇ ਹਾਨਾ ਕਿਤਾਸੇ ਨਾਲ ਸਹਿ-ਨਿਰਦੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਇਹ ਗਾਵਾਂ ਦੀ ਦੁਰਦਸ਼ਾ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ [[ਰਾਜਸਥਾਨ]] ਵਿੱਚ ਬੀਕਾਨੇਰ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਦੀਆਂ ਹਨ।<ref name="Sinners and superstars">{{Cite news|url=http://www.livemint.com/Leisure/RvClM2BNXaISsM51hKKQeO/Sinners-and-superstars.html|title=Sinners and superstars|date=25 April 2015|work=[[Mint (newspaper)|Live Mint]]|access-date=22 May 2016}}</ref> ਉਸ ਨੇ ਸਿਧਾਰਥ ਜੋਗਲੇਕਰ ਦੇ ਨਾਲ ਲਘੂ ਫ਼ਿਲਮ ''ਡਰੈਸਵਾਲਾ'' ਦਾ ਸਹਿ-ਨਿਰਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਸੰਪਾਦਨ ਵੀ ਕੀਤਾ ਜੋ ਕਿ 2012 ਦੇ ਮੁੰਬਈ ਫ਼ਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ ਵਿੱਚ ਅਧਿਕਾਰਤ ਚੋਣ ਸੀ।<ref name="Film Fest 2012">{{Cite web |last=Ashwin |first=K. |title=14th Mumbai FIlm Festival Supports Local Talent |url=http://www.indianshowbiz.com/?p=17668 |access-date=12 August 2016 |website=IndianShowBiz.com |publisher=IndianShowBiz.com |archive-date=4 ਦਸੰਬਰ 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181204101913/http://www.indianshowbiz.com/?p=17668 |url-status=dead }}</ref> ''ਪੇਂਟਡ ਸਿਗਨਲ'' ਅਤੇ ''ਡਰੈਸਵਾਲਾ'' ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਆਲੋਚਕਾਂ ਤੋਂ ਔਸਤ ਹੁੰਗਾਰਾ ਮਿਲਿਆ ਅਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫ਼ਿਲਮ ਤਿਉਹਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।<ref name="WATCH OUT FOR SHRIYA PILGAONKAR" /> == ਮੀਡੀਆ ਵਿੱਚ == ਪਿਲਗਾਂਵਕਰ ਨੇ [[ਦ ਟਾਈਮਜ਼ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ|ਟਾਈਮਜ਼ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆਜ਼ ਮੋਸਟ ਡਿਜ਼ਾਇਰੇਬਲ ਵੂਮੈਨ ਲਿਸਟ]] ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਜਗ੍ਹਾ ਬਣਾਈ ਅਤੇ 2020 ਵਿੱਚ 40ਵੇਂ ਨੰਬਰ ਉੱਤੇ ਸੀ।<ref>{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/the-times-most-desirable-woman-of-2020-rhea-chakraborty-living-through-a-trial-by-fire-gracefully/articleshow/83312150.cms|title=The Times Most Desirable Women of 2020 - Times of India|work=The Times of India|access-date=7 August 2021|language=en}}</ref> ਪਿਲਗਾਂਵਕਰ ਨੇ ਮਾਡਲਿੰਗ ਕੀਤੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰਾਂ ਦੀ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਵੀ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹਸਤੀਆਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ [[ਸ਼ਾਹਿਦ ਕਪੂਰ]] ਅਤੇ ਵਿਕਰਾਂਤ ਮੈਸੀ ਨਾਲ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ।<ref name="Meet Shriya Pilgaonkar, the Girl Who Made Her Debut in 'Fan' Opposite Shah Rukh Khan">{{Cite news|url=http://www.news18.com/news/movies/meet-shriya-pilgaonkar-the-girl-who-made-her-debut-in-fan-1232165.html|title=Meet Shriya Pilgaonkar, the Girl Who Made Her Debut in 'Fan' Opposite Shah Rukh Khan|date=20 April 2016|work=[[Network 18|News18]]|access-date=22 May 2016}}</ref> == ਫ਼ਿਲਮੋਗ੍ਰਾਫੀ == === ਫ਼ਿਲਮਾਂ === {| class="wikitable sortable" style="font-size:100%" ! scope="col" |ਸਾਲ ! scope="col" | ਸਿਰਲੇਖ ! scope="col" | ਭੂਮਿਕਾ ! scope="col" | ਭਾਸ਼ਾ ! class="unsortable" scope="col" | ਨੋਟਸ ! scope="col" | ਹਵਾਲੇ |- | 2013 | ''ਏਕੁਲਟੀ ਏਕ'' | ਸਵਾਰਾ | [[ਮਰਾਠੀ ਭਾਸ਼ਾ|ਮਰਾਠੀ]] | | <ref>{{Cite news|url=https://www.newindianexpress.com/entertainment/hindi/2019/nov/11/i-end-up-associating-my-character-with-a-song-shriya-pilgaonkar-2060119.html|title=I end up associating my character with a song: Shriya Pilgaonkar|last=Khandelwal|first=Heena|date=11 November 2019|work=The New Indian Express|access-date=30 May 2021}}</ref> |- | 2015 | ''ਅਨ ਪਲਸ ਅਨ'' | ਅਯਾਨਾ | [[ਫ਼ਰਾਂਸੀਸੀ ਭਾਸ਼ਾ|ਫ੍ਰੈਂਚ]] | 2015 ਟੋਰਾਂਟੋ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਫਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਇਆ ਗਿਆ | <ref name="ScreenDaily">{{Cite web |date=28 July 2015 |title=Toronto to open with 'Demolition'; world premieres for 'Trumbo', 'The Program' |url=http://www.screendaily.com/toronto-world-premieres-for-trumbo-demolition-the-program/5090990.article?blocktitle=LATEST-FILM-NEWS&contentID=40562# |access-date=28 July 2015 |website=ScreenDaily}}</ref> |- | 2016 | ''[[ਫ਼ੈਨ (ਫ਼ਿਲਮ)|ਪੱਖਾ]]'' | ਨੇਹਾ ਸਿੰਘ | [[ਹਿੰਦੀ ਭਾਸ਼ਾ|ਹਿੰਦੀ]] | ਹਿੰਦੀ ਡੈਬਿਊ | <ref>{{Cite web |title="I wasn't nervous working with Shah Rukh Khan"&nbsp;– Shriya Pilgaonkar |url=https://m.filmfare.com/features/i-wasnt-nervous-working-with-shah-rukh-khan-shriya-pilgaonkar-14139.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180206201231/https://m.filmfare.com/features/i-wasnt-nervous-working-with-shah-rukh-khan-shriya-pilgaonkar-14139.html |archive-date=6 February 2018 |access-date=6 February 2018}}</ref> |- | 2017 | ''ਜੈ ਮਾਤਾ ਦੀ'' | ਅਨੁ | ਹਿੰਦੀ | ਲਘੂ ਫਿਲਮ | |- | 2019 | ''ਘਰ ਦੀ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰੀ'' | ਸਾਇਰਾ | ਹਿੰਦੀ | [[ਨੈਟਫਲਿਕਸ|Netflix ']] ਤੇ ਰਿਲੀਜ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ | <ref>{{Cite web |date=15 October 2019 |title=House Arrest: Netflix to premiere Ali Fazal, Shriya Pilgaonkar's upcoming comedy on 15 November |url=https://www.firstpost.com/entertainment/house-arrest-netflix-to-premiere-ali-fazal-shriya-pilgaonkars-upcoming-comedy-on-15-november-7503071.html |access-date=5 August 2020 |website=Firstpost}}</ref> |- | 2020 | ''ਭੰਗੜਾ ਪਾ ਲੈ'' | ਨਿੰਮੋ | ਹਿੰਦੀ | | <ref>{{Cite web |last=Hungama |first=Bollywood |date=19 January 2019 |title=BREAKING: Sneha Taurani's directorial debut to star Sunny Kaushal, Rukhsar Dhillon and Shriya Pilgaonkar |url=https://www.bollywoodhungama.com/news/bollywood/breaking-ramesh-tauranis-daughter-sneha-tauranis-directorial-debut-star-vicky-kaushals-brother-sunny-kaushal-south-actress-rukshar-dhillon/ |website=[[Bollywood Hungama]]}}</ref> |- | 2021 | ''ਕਾਦਾਨ'' | ਅਰੁੰਧਤੀ | [[ਬਹੁਭਾਸ਼ਾਵਾਦ|ਤ੍ਰਿਭਾਸ਼ੀ]] <small>(ਹਿੰਦੀ, [[ਤੇਲੁਗੂ ਭਾਸ਼ਾ|ਤੇਲਗੂ]] ਅਤੇ [[ਤਮਿਲ਼ ਭਾਸ਼ਾ|ਤਾਮਿਲ]] )</small> | ਤੇਲਗੂ ਅਤੇ ਤਾਮਿਲ ਡੈਬਿਊ | <ref>{{Cite web |date=14 January 2019 |title=Shriya Pilgaonkar on bagging Haathi Mere Saathi: Its subject is something I feel strongly about |url=https://indianexpress.com/article/entertainment/regional/shriya-pilgaonkar-haathi-mere-saathi-replaces-kalki-koechlin-rana-daggubati-5537376/ |access-date=14 January 2019 |website=The Indian Express |language=en-IN}}</ref> |- | rowspan="2" | ਟੀ.ਬੀ.ਏ | style="background:#ffc;" | ''ਇਸ਼ਕ-ਏ-ਨਾਦਾਨ''</img>|{{TBA}} | ਹਿੰਦੀ | ਪੂਰਾ ਹੋਇਆ | <ref>{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/ishq-e-nadaan-starring-mohit-raina-lara-dutta-neena-gupta-wraps-up-shoot/articleshow/92037988.cms|title='Ishq-E-Nadaan' starring Mohit Raina, Lara Dutta, Neena Gupta, Shriya Pilgaonkar wraps up shoot|work=The Times of India|access-date=26 June 2022}}</ref> |- | style="background:#ffc;" | ''ਅਬਿ ਤੋਹ ਪਾਰਟੀ ਸੂਰੁ ਹੁਇ ਹੈ''</img>|{{TBA}} | ਹਿੰਦੀ | ਪੂਰਾ ਹੋਇਆ | <ref>{{Cite web |date=9 April 2018 |title=Meet the cast of Anubhav Sinha's next film Abhi Toh Party Shuru Hui Hai |url=https://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/abhi-toh-party-shuru-hui-hai-anubhav-sinha-film-12-actors-see-photo-5129772/lite/ |access-date=23 May 2022 |website=The Indian Express}}</ref> |} === ਵੈੱਬ ਸੀਰੀਜ਼ === {| class="wikitable sortable" style="font-size:100%" ! scope="col" |ਸਾਲ ! scope="col" | ਸਿਰਲੇਖ ! scope="col" | ਭੂਮਿਕਾ ! scope="col" | ਪਲੇਟਫਾਰਮ ! class="unsortable" scope="col" | ਨੋਟਸ ! scope="col" | ਹਵਾਲੇ |- | rowspan="2" | 2018 | ''13 ਮਸੂਰੀ'' | ਅਦਿਤੀ ਬਿਸ਼ਟ | ਵੂਟ | | |- | ''[[ਮਿਰਜ਼ਾਪੁਰ (ਵੈੱਬ ਲੜੀ)|ਮਿਰਜ਼ਾਪੁਰ]]'' | ਸਵਰਾਗਿਨੀ "ਸਵੀਟੀ" ਗੁਪਤਾ | ਐਮਾਜ਼ਾਨ ਪ੍ਰਾਈਮ ਵੀਡੀਓ | ਸੀਜ਼ਨ 1 | <ref>{{Cite web |last=Sheth |first=Hemani |date=17 July 2020 |title='Mirzapur' most searched web series, followed by 'Sacred Games': Report |url=https://www.thehindubusinessline.com/news/variety/mirzapur-most-searched-web-series-followed-by-sacred-games-report/article32111733.ece |access-date=23 January 2021 |website=@businessline |language=en}}</ref> |- | 2019 | ''ਬੀਚਮ ਹਾਊਸ'' | ਚੰਚਲ | [[ਨੈਟਫਲਿਕਸ|Netflix]] | [[ਯੂਨਾਈਟਡ ਕਿੰਗਡਮ|ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼]] ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਲੜੀ | <ref>{{Cite news|url=https://variety.com/2018/tv/news/itv-beecham-house-bend-it-like-beckham-gurinder-chadha-1202731153/|title=ITV Orders Period Drama 'Beecham House' From 'Bend It Like Beckham' Director Gurinder Chadha|last=Clarke|first=Stewart|date=20 March 2018|work=[[Variety (magazine)|Variety]]|access-date=31 August 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180831174936/https://variety.com/2018/tv/news/itv-beecham-house-bend-it-like-beckham-gurinder-chadha-1202731153/|archive-date=31 August 2018}}</ref> |- | rowspan="3" | 2020 | ''ਅਗੋਂਦਾ ਵਿੱਚ ਕਤਲ'' | ਸਰਲਾ ਸਲੇਲਕਰ | ਐਮਾਜ਼ਾਨ ਪ੍ਰਾਈਮ ਵੀਡੀਓ | | <ref>{{Cite web |date=11 April 2022 |title=This is why you should watch Shriya Pilgaonkar starrer thriller 'Murder In Agonda' |url=https://lehren.com/entertainment/television/reasons-to-watch-crime-thriller-murder-in-agonda/119380/?amp |access-date=23 May 2022 |website=Lehren |archive-date=15 ਮਾਰਚ 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230315171630/https://lehren.com/entertainment/television/reasons-to-watch-crime-thriller-murder-in-agonda/119380/?amp |url-status=dead }}</ref> |- | ''ਗੌਨ ਗੇਮ'' | ਸੁਹਾਨੀ ਗੁਜਰਾਲ | ਵੂਟ | | <ref>{{Cite web |title=The Gone Game web series review: A whodunit that keeps you hooked till the end |url=https://www.freepressjournal.in/entertainment/the-gone-game-web-series-review-a-whodunit-that-keeps-you-hooked-till-the-end |access-date=17 September 2020 |website=Free Press Journal |language=en}}</ref> |- | ''ਕਰੈਕਡਾਊਨ'' | ਦਿਵਿਆ ਸ਼ਿਰੋਡਕਰ/ਮਰੀਅਮ | ਵੂਟ | | <ref>{{Cite web |date=22 September 2020 |title=VIDEO: Shriya Pilgaonkar opens up on webseries Crackdown |url=https://www.indiatvnews.com/video/entertainment/shriya-pilgaonkar-opens-up-on-webseries-crackdown-651417 |access-date=1 October 2020 |website=indiatvnews.com |language=en}}</ref> |- | rowspan="2" | 2022 | ''ਦੋਸ਼ੀ ਮਨ'' | ਕਸ਼ਫ਼ ਕਵਾਜ਼ | ਐਮਾਜ਼ਾਨ ਪ੍ਰਾਈਮ ਵੀਡੀਓ | | <ref>{{Cite web |date=22 April 2022 |title=Guilty Minds review: All-desi, hugely entertaining and thought-provoking |url=https://indianexpress.com/article/entertainment/movie-review/guilty-minds-review-shriya-pilgaonkar-varun-mitra-amazon-prime-video-7881758/lite/ |access-date=23 April 2022 |website=[[The Indian Express]]}}</ref> |- | ''ਬ੍ਰੋਕਨ ਨਿਊਜ਼'' | ਰਾਧਾ ਭਾਰਗਵ | ZEE5 | | <ref>{{Cite news|url=https://m.timesofindia.com/web-series/news/hindi/shriya-pilgaonkar-opens-up-about-working-with-sonali-bendre-in-broken-news/amp_articleshow/91576888.cms|title=Shriya Pilgaonkar opens up about working with Sonali Bendre in 'Broken News'|work=The Times of India|access-date=23 May 2022}}</ref> |- | 2023 | ''[[ਤਾਜ਼ਾ ਖਬਰ|ਤਾਜਾ ਖਬਰ]]'' | ਮਧੂਬਾਲਾ/ਮਧੂ | [[ਡਿਜ਼ਨੀ+ ਹੌਟਸਟਾਰ|ਡਿਜ਼ਨੀ ਪਲੱਸ ਹੌਟਸਟਾਰ]] | | |- |} === ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ === {| class="wikitable sortable" style="font-size:100%" ! scope="col" |ਸਾਲ ! scope="col" | ਸਿਰਲੇਖ ! scope="col" | ਭੂਮਿਕਾ ! class="unsortable" scope="col" | ਨੋਟਸ ! scope="col" | ਰੈਫ. |- | 2015 | ''ਮੂਰਖ ਕਾਮਪਿਡ'' | ਈਸ਼ਾਨਵੀ | | |- | 2017 | ''ਕ੍ਰਾਈਮ ਪੈਟਰੋਲ'' | ਐਪੀਸੋਡਿਕ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ | | |} === ਖੇਡ === {| class="wikitable sortable" style="font-size:100%" ! scope="col" |ਸਾਲ ! scope="col" | ਸਿਰਲੇਖ ! scope="col" | ਭੂਮਿਕਾ ! scope="col" | ਡਾਇਰੈਕਟਰ ! class="unsortable" scope="col" style="text-align:center;" | |- | 1996 | ''ਪਿਆਰ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ'' | | ਕਰਨ ਸ਼ੈਟੀ | <ref name="WATCH OUT FOR SHRIYA PILGAONKAR"/> |- | rowspan="2" | 2014 | ''ਅੰਦਰੂਨੀ ਮਾਮਲੇ'' | ਰੀਆ | ਆਧਾਰ ਖੁਰਾਣਾ | |- | ''ਆਮ ਲੋਕ'' | ਮਾਇਆ | rowspan="2" | ਅਕਰਸ਼ ਖੁਰਾਣਾ | <ref name="ALMOST FAMOUS"/> |- | 2016 | ''ਬੰਬਈ ਦੀ ਮੌਤ'' | | |} === ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਅਤੇ ਨਿਰਮਾਤਾ ਵਜੋਂ === {| class="wikitable sortable" style="font-size:100%" ! scope="col" |ਸਾਲ ! scope="col" | ਸਿਰਲੇਖ ! class="unsortable" scope="col" | ਨੋਟਸ ! class="unsortable" scope="col" style="text-align:center;" | |- | 2012 | ''ਪੇਂਟ ਕੀਤਾ ਸਿਗਨਲ'' | ਲਘੂ ਫਿਲਮ | <ref name="WATCH OUT FOR SHRIYA PILGAONKAR"/> |- | 2013 | ''ਪਹਿਰਾਵੇ ਵਾਲਾ'' | ਲਘੂ ਫਿਲਮ | <ref name="WATCH OUT FOR SHRIYA PILGAONKAR" /> |- | 2015 | ''ਪੰਚਗਵਯ'' | ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਫਿਲਮ, ਲੇਖਕ ਵੀ | <ref name="Sinners and superstars"/> |} == ਅਵਾਰਡ ਅਤੇ ਨਾਮਜ਼ਦਗੀਆਂ == {| class="wikitable" |+ਫ਼ਿਲਮ ਪੁਰਸਕਾਰ ! ਸਾਲ ! ਅਵਾਰਡ ! ਸ਼੍ਰੇਣੀ ! ਕੰਮ ! ਨਤੀਜਾ ! ਰੈਫ. |- | 2013 | ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਰਾਜ ਫਿਲਮ ਅਵਾਰਡ | ਸਰਵੋਤਮ ਡੈਬਿਊ ਅਦਾਕਾਰਾ | ''ਏਕੁਲਟੀ ਏਕ''|{{Won}} | <ref>{{Cite web |date=3 May 2016 |title=It is more difficult to make an impact in a short role |url=http://www.thehindu.com/news/cities/mumbai/entertainment/it-is-more-difficult-to-make-an-impact-in-a-short-role/article8549846.ece |access-date=22 February 2020}}</ref> |} == ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ == * [[ਪੰਕਜ ਤ੍ਰਿਪਾਠੀ]] * [[ਅਲੀ ਫ਼ਜ਼ਲ|ਅਲੀ ਫਜ਼ਲ]] * ਦਿਵਯੇਨਦੂ * [[ਮਿਰਜ਼ਾਪੁਰ (ਵੈੱਬ ਲੜੀ)|ਮਿਰਜ਼ਾਪੁਰ]] * ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ ਦੀ ਸੂਚੀ * ਭਾਰਤੀ ਫਿਲਮ ਅਦਾਕਾਰਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ == ਹਵਾਲੇ == {{Reflist|30em}} == ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ == * {{IMDB name|6798708}} * {{ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਹੰਗਾਮਾ|shriya-pilgaonkar}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਟੈਲੀਵਿਜਨ ਦੀਆਂ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਰਾਠੀ ਲੋਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੁੰਬਈ ਦੀਆਂ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਰਾਠੀ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]] c8tysi0f931g0u4uxhfaht9h977f3b6 0 157784 846419 652333 2026-09-18T05:22:49Z Nitesh Gill 8973 /* ਕੈਰੀਅਰ */ 846419 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ਸ਼ਾਓਲੀ ਮਿੱਤਰਾ | image = A portrait of Saoli Mitra who will be presented with the Sangeet Natak Akademi Award for Theatre - Acting (Bengali) by the President Dr. A.P.J Abdul Kalam in New Delhi on October 26, 2004.jpg | alt = | caption = ਅਕਤੂਬਰ 2004 ਵਿੱਚ ਮਿੱਤਰਾ | other_names = | birth_name = | birth_date = 1948 | birth_place = [[ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ]], ਭਾਰਤ | death_date = {{death date and given age|2022|01|16|73|df=yes}} | death_place = [[Kolkata]], [[West Bengal]], India | nationality = ਭਾਰਤੀ | occupation = ਅਦਾਕਾਰਾ | known_for = | parents = ਸੋਂਭੁ ਮਿੱਤਰਾ, ਤ੍ਰਿਪਤੀ ਮਿੱਤਰਾ | awards = [[ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ]] (2009)<br />ਬੰਗਾ ਬਿਭੂਸ਼ਣ (2012) }} [[Category:Articles with hCards]] '''ਸ਼ਾਓਲੀ ਮਿੱਤਰਾ''' ([[ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ]]: '''Shaoli Mitra;''' {{Lang-bn|শাঁওলি মিত্র}} ; {{Circa}} 1948 – 16 ਜਨਵਰੀ 2022) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ [[ਬੰਗਾਲੀ ਲੋਕ|ਬੰਗਾਲੀ]] ਥੀਏਟਰ ਅਤੇ ਫਿਲਮ ਅਦਾਕਾਰਾ, ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ, ਅਤੇ ਨਾਟਕਕਾਰ ਸੀ।<ref name="IT-Saoli">{{Cite news|url=https://www.indiatoday.in/movies/celebrities/story/saoli-mitra-eminent-theatre-personality-actress-dead-1900765-2022-01-16|title=Saoli Mitra, eminent theatre personality, actress dies at 73|last=[[Press Trust of India]]|access-date=16 January 2022|language=en|via=India Today}}</ref> ਉਸਨੇ [[ਰਿਤਵਿਕ ਘਟਕ]] ਦੀ ''ਜੁਕਤੀ ਤਕੋ ਆਰ ਗੱਪੋ'' ਵਿੱਚ ''ਬੰਗਾਬਾਲਾ'' ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਸੀ।<ref name="Jukti Takko Aar Gappo DVD">{{Cite news|url=http://www.telegraphindia.com/1051230/asp/etc/story_5652421.asp|title=Jukti Takko Aar Gappo|date=30 December 2005|work=Telegraph Calcutta|access-date=25 June 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20060912130915/http://www.telegraphindia.com/1051230/asp/etc/story_5652421.asp|archive-date=12 September 2006}}</ref> ਉਹ [[ਸ਼ੰਭੂ ਮਿਤਰਾ|ਸੋਂਭੂ ਮਿੱਤਰਾ]] ਅਤੇ ਤ੍ਰਿਪਤੀ ਮਿੱਤਰਾ ਦੀ ਧੀ ਹੈ, ਜੋ ਥੀਏਟਰ ਦੀਆਂ ਹਸਤੀਆਂ ਵੀ ਸਨ।<ref name="Shaonli Mitra : Theatre Person">{{Cite news|url=http://www.outlookindia.com/article.aspx?202354|title=Shaonli Mitra : Theatre Person|date=23 October 1996|work=Outlook India|access-date=25 June 2012}}</ref><ref name="Chakravarty2003">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=UopjAAAAMAAJ|title=Crossings, stories from Bangladesh and India|last=Radha Chakravarty|publisher=Indialog Publications|year=2003|isbn=9788187981398|pages=14–20|access-date=25 June 2012}}</ref> == ਕਰੀਅਰ == ਮਿੱਤਰਾ ਆਪਣੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਸੋੰਭੂ ਮਿੱਤਰਾ ਅਤੇ ਤ੍ਰਿਪਤੀ ਮਿੱਤਰਾ ਦੇ ਮਾਰਗਦਰਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਬਚਪਨ ਤੋਂ ਹੀ ਨਾਟਕ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ।<ref name="Ananda">{{Cite news|url=https://www.anandabazar.com/entertainment/eminent-theater-persona-shaoli-mitra-is-no-more-dgtl/cid/1323937|title=Shaoli Mitra: চিরবিদায় শাঁওলি মিত্রের, শেষ ইচ্ছাপত্র মেনে সবার আড়ালে তাঁর শেষকৃত্য|last=<!--Staff writer(s)/no by-line.-->|date=16 January 2022|work=[[Anandabazar Patrika]]|access-date=17 January 2022|location=[[Kolkata]]|language=bn}}</ref> ਉਸ ਨੇ ਨਾਟਕ ''[[ਡਾਕਖਾਨਾ (ਨਾਟਕ)|ਡਾਕਘਰ]]'' ਵਿੱਚ ਅਮਲ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਆਪਣਾ ਇੱਕ ਥੀਏਟਰ ਗਰੁੱਪ ਵੀ ਬਣਾਇਆ।<ref>{{Cite news|url=https://www.sangbadpratidin.in/entertainment/event/eminent-theatre-artist-shaoli-mitra-passes-away/|title=বিশিষ্ট নাট্যব্যক্তিত্ব শাঁওলি মিত্রের জীবনাবসান|work=[[Sangbad Pratidin]]|access-date=16 January 2022|language=bn}}</ref> 2011 ਵਿੱਚ, ਉਹ [[ਰਬਿੰਦਰਨਾਥ ਟੈਗੋਰ|ਰਬਿੰਦਰ]] ਸ਼ਰਧਾਸ਼ੋਸ਼ਤੋ ਜਨਮਬਰਸ਼ਾ ਉਦਜਾਪਨ ਸਮਿਤੀ ਦੀ ਚੇਅਰਪਰਸਨ ਬਣੀ।<ref name="Tagore plans unveiled">{{Cite news|url=http://www.telegraphindia.com/1110727/jsp/calcutta/story_14293288.jsp|title=Tagore plans unveiled|date=27 July 2011|work=Telegraph Calcutta|access-date=25 June 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304130644/http://www.telegraphindia.com/1110727/jsp/calcutta/story_14293288.jsp|archive-date=4 March 2016}}</ref><ref name="Of myth and reality">{{Cite news|url=http://www.telegraphindia.com/1050917/asp/calcutta/story_5250427.asp|title=Of myth and reality|date=17 September 2005|work=Telegraph Calcutta|access-date=25 June 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304095927/http://www.telegraphindia.com/1050917/asp/calcutta/story_5250427.asp|archive-date=4 March 2016}}</ref> ਉਸਨੇ [[ਸ਼ੰਭੂ ਮਿਤਰਾ|ਬੋਹਰੂਪੀ ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨ]] ਨਾਲ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੇ ਥੀਏਟਰ ਗਰੁੱਪ "ਪੰਚਮ ਬੈਦਿਕ" ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਵੀ ਕੀਤੀ ਜੋ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਮੁਕਤੀ 'ਤੇ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਨਾਟਕਾਂ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕਰਨ ਲਈ ਮੋਹਰੀ ਹੈ। == ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਮੌਤ == ਮਿੱਤਰਾ ਦਾ ਵਿਆਹ ਜੁਲਾਈ 1977 ਵਿੱਚ ਬਹੁਰੂਪੀ ਦੇ ਕਾਲੀਪ੍ਰਸਾਦ ਘੋਸ਼ ਨਾਲ ਹੋਇਆ। ਮਿੱਤਰਾ ਦੀ 16 ਜਨਵਰੀ 2022 ਨੂੰ 73 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਦੱਖਣੀ ਕੋਲਕਾਤਾ ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਦਿਲ ਦੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਕਾਰਨ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ। === ਫਿਲਮਾਂ === * ''ਜੁਕਤੀ ਤਕੋ ਆਰ ਗੱਪੋ'' (ਚਰਿੱਤਰ ਦਾ ਨਾਮ ਬੋਂਗੋਬਾਲਾ) == ਅਵਾਰਡ == * [[ਬੰਗਾਲੀ ਭਾਸ਼ਾ|ਬੰਗਾਲੀ]] [[ਰੰਗ-ਮੰਚ|ਥੀਏਟਰ]] ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰੀ ਲਈ 2003 ਵਿੱਚ [[ਸੰਗੀਤ ਨਾਟਕ ਅਕਾਦਮੀ ਇਨਾਮ|ਸੰਗੀਤ ਨਾਟਕ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ]] * [[ਰੰਗ-ਮੰਚ|ਰੰਗਮੰਚ]] ਵਿੱਚ ਜੀਵਨ ਭਰ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਲਈ ਬੰਗਾ ਬਿਭੂਸ਼ਣ ਨੂੰ 2012 ਵਿੱਚ * 2009 ਵਿੱਚ ਕਲਾ ਵਿੱਚ [[ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ]] == ਹਵਾਲੇ == [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬੰਗਾਲੀ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2022]] gq2p8q2o0mdz1ujs5os1gr7prcv40rh 846420 846419 2026-09-18T05:23:14Z Nitesh Gill 8973 /* ਫਿਲਮਾਂ */ 846420 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ਸ਼ਾਓਲੀ ਮਿੱਤਰਾ | image = A portrait of Saoli Mitra who will be presented with the Sangeet Natak Akademi Award for Theatre - Acting (Bengali) by the President Dr. A.P.J Abdul Kalam in New Delhi on October 26, 2004.jpg | alt = | caption = ਅਕਤੂਬਰ 2004 ਵਿੱਚ ਮਿੱਤਰਾ | other_names = | birth_name = | birth_date = 1948 | birth_place = [[ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ]], ਭਾਰਤ | death_date = {{death date and given age|2022|01|16|73|df=yes}} | death_place = [[Kolkata]], [[West Bengal]], India | nationality = ਭਾਰਤੀ | occupation = ਅਦਾਕਾਰਾ | known_for = | parents = ਸੋਂਭੁ ਮਿੱਤਰਾ, ਤ੍ਰਿਪਤੀ ਮਿੱਤਰਾ | awards = [[ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ]] (2009)<br />ਬੰਗਾ ਬਿਭੂਸ਼ਣ (2012) }} [[Category:Articles with hCards]] '''ਸ਼ਾਓਲੀ ਮਿੱਤਰਾ''' ([[ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ]]: '''Shaoli Mitra;''' {{Lang-bn|শাঁওলি মিত্র}} ; {{Circa}} 1948 – 16 ਜਨਵਰੀ 2022) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ [[ਬੰਗਾਲੀ ਲੋਕ|ਬੰਗਾਲੀ]] ਥੀਏਟਰ ਅਤੇ ਫਿਲਮ ਅਦਾਕਾਰਾ, ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ, ਅਤੇ ਨਾਟਕਕਾਰ ਸੀ।<ref name="IT-Saoli">{{Cite news|url=https://www.indiatoday.in/movies/celebrities/story/saoli-mitra-eminent-theatre-personality-actress-dead-1900765-2022-01-16|title=Saoli Mitra, eminent theatre personality, actress dies at 73|last=[[Press Trust of India]]|access-date=16 January 2022|language=en|via=India Today}}</ref> ਉਸਨੇ [[ਰਿਤਵਿਕ ਘਟਕ]] ਦੀ ''ਜੁਕਤੀ ਤਕੋ ਆਰ ਗੱਪੋ'' ਵਿੱਚ ''ਬੰਗਾਬਾਲਾ'' ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਸੀ।<ref name="Jukti Takko Aar Gappo DVD">{{Cite news|url=http://www.telegraphindia.com/1051230/asp/etc/story_5652421.asp|title=Jukti Takko Aar Gappo|date=30 December 2005|work=Telegraph Calcutta|access-date=25 June 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20060912130915/http://www.telegraphindia.com/1051230/asp/etc/story_5652421.asp|archive-date=12 September 2006}}</ref> ਉਹ [[ਸ਼ੰਭੂ ਮਿਤਰਾ|ਸੋਂਭੂ ਮਿੱਤਰਾ]] ਅਤੇ ਤ੍ਰਿਪਤੀ ਮਿੱਤਰਾ ਦੀ ਧੀ ਹੈ, ਜੋ ਥੀਏਟਰ ਦੀਆਂ ਹਸਤੀਆਂ ਵੀ ਸਨ।<ref name="Shaonli Mitra : Theatre Person">{{Cite news|url=http://www.outlookindia.com/article.aspx?202354|title=Shaonli Mitra : Theatre Person|date=23 October 1996|work=Outlook India|access-date=25 June 2012}}</ref><ref name="Chakravarty2003">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=UopjAAAAMAAJ|title=Crossings, stories from Bangladesh and India|last=Radha Chakravarty|publisher=Indialog Publications|year=2003|isbn=9788187981398|pages=14–20|access-date=25 June 2012}}</ref> == ਕਰੀਅਰ == ਮਿੱਤਰਾ ਆਪਣੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਸੋੰਭੂ ਮਿੱਤਰਾ ਅਤੇ ਤ੍ਰਿਪਤੀ ਮਿੱਤਰਾ ਦੇ ਮਾਰਗਦਰਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਬਚਪਨ ਤੋਂ ਹੀ ਨਾਟਕ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ।<ref name="Ananda">{{Cite news|url=https://www.anandabazar.com/entertainment/eminent-theater-persona-shaoli-mitra-is-no-more-dgtl/cid/1323937|title=Shaoli Mitra: চিরবিদায় শাঁওলি মিত্রের, শেষ ইচ্ছাপত্র মেনে সবার আড়ালে তাঁর শেষকৃত্য|last=<!--Staff writer(s)/no by-line.-->|date=16 January 2022|work=[[Anandabazar Patrika]]|access-date=17 January 2022|location=[[Kolkata]]|language=bn}}</ref> ਉਸ ਨੇ ਨਾਟਕ ''[[ਡਾਕਖਾਨਾ (ਨਾਟਕ)|ਡਾਕਘਰ]]'' ਵਿੱਚ ਅਮਲ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਆਪਣਾ ਇੱਕ ਥੀਏਟਰ ਗਰੁੱਪ ਵੀ ਬਣਾਇਆ।<ref>{{Cite news|url=https://www.sangbadpratidin.in/entertainment/event/eminent-theatre-artist-shaoli-mitra-passes-away/|title=বিশিষ্ট নাট্যব্যক্তিত্ব শাঁওলি মিত্রের জীবনাবসান|work=[[Sangbad Pratidin]]|access-date=16 January 2022|language=bn}}</ref> 2011 ਵਿੱਚ, ਉਹ [[ਰਬਿੰਦਰਨਾਥ ਟੈਗੋਰ|ਰਬਿੰਦਰ]] ਸ਼ਰਧਾਸ਼ੋਸ਼ਤੋ ਜਨਮਬਰਸ਼ਾ ਉਦਜਾਪਨ ਸਮਿਤੀ ਦੀ ਚੇਅਰਪਰਸਨ ਬਣੀ।<ref name="Tagore plans unveiled">{{Cite news|url=http://www.telegraphindia.com/1110727/jsp/calcutta/story_14293288.jsp|title=Tagore plans unveiled|date=27 July 2011|work=Telegraph Calcutta|access-date=25 June 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304130644/http://www.telegraphindia.com/1110727/jsp/calcutta/story_14293288.jsp|archive-date=4 March 2016}}</ref><ref name="Of myth and reality">{{Cite news|url=http://www.telegraphindia.com/1050917/asp/calcutta/story_5250427.asp|title=Of myth and reality|date=17 September 2005|work=Telegraph Calcutta|access-date=25 June 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304095927/http://www.telegraphindia.com/1050917/asp/calcutta/story_5250427.asp|archive-date=4 March 2016}}</ref> ਉਸਨੇ [[ਸ਼ੰਭੂ ਮਿਤਰਾ|ਬੋਹਰੂਪੀ ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨ]] ਨਾਲ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੇ ਥੀਏਟਰ ਗਰੁੱਪ "ਪੰਚਮ ਬੈਦਿਕ" ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਵੀ ਕੀਤੀ ਜੋ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਮੁਕਤੀ 'ਤੇ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਨਾਟਕਾਂ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕਰਨ ਲਈ ਮੋਹਰੀ ਹੈ। == ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਮੌਤ == ਮਿੱਤਰਾ ਦਾ ਵਿਆਹ ਜੁਲਾਈ 1977 ਵਿੱਚ ਬਹੁਰੂਪੀ ਦੇ ਕਾਲੀਪ੍ਰਸਾਦ ਘੋਸ਼ ਨਾਲ ਹੋਇਆ। ਮਿੱਤਰਾ ਦੀ 16 ਜਨਵਰੀ 2022 ਨੂੰ 73 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਦੱਖਣੀ ਕੋਲਕਾਤਾ ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਦਿਲ ਦੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਕਾਰਨ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ। === ਫ਼ਿਲਮਾਂ === * ''ਜੁਕਤੀ ਤਕੋ ਆਰ ਗੱਪੋ'' (ਚਰਿੱਤਰ ਦਾ ਨਾਮ ਬੋਂਗੋਬਾਲਾ) == ਅਵਾਰਡ == * [[ਬੰਗਾਲੀ ਭਾਸ਼ਾ|ਬੰਗਾਲੀ]] [[ਰੰਗ-ਮੰਚ|ਥੀਏਟਰ]] ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰੀ ਲਈ 2003 ਵਿੱਚ [[ਸੰਗੀਤ ਨਾਟਕ ਅਕਾਦਮੀ ਇਨਾਮ|ਸੰਗੀਤ ਨਾਟਕ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ]] * [[ਰੰਗ-ਮੰਚ|ਰੰਗਮੰਚ]] ਵਿੱਚ ਜੀਵਨ ਭਰ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਲਈ ਬੰਗਾ ਬਿਭੂਸ਼ਣ ਨੂੰ 2012 ਵਿੱਚ * 2009 ਵਿੱਚ ਕਲਾ ਵਿੱਚ [[ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ]] == ਹਵਾਲੇ == [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬੰਗਾਲੀ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2022]] 3ud7gc204dr3qfvraruw0x0xul65npf 0 157880 846407 841111 2026-09-18T02:03:59Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 846407 wikitext text/x-wiki '''ਪ੍ਰਿਆ ਵਾਲ''' ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਦਾਕਾਰਾ ਹੈ। ਵਾਲ ਨੇ ਸਟਾਰ ਵਨ ਤੇ ''ਰੀਮਿਕਸ'' ਵਿੱਚ ਅਨਵੇਸ਼ਾ ਅਤੇ ਸਟਾਰ ਪਲੱਸ 'ਤੇ ''[[ਕਹਾਣੀ ਘਰ-ਘਰ ਕੀ|ਕਹਾਣੀ ਘਰ ਘਰ ਕੀ]]'' ਵਿੱਚ ਅਦਿਤੀ ਦਾ ਕਿਰਦਾਰ ਨਿਭਾਇਆ। ਉਹ ਸਟਾਰ ਵਨ ਦੀ ਹਿੱਟ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਲੜੀ ''ਪਿਆਰ ਕੀ ਯੇ ਏਕ ਕਹਾਣੀ'' ਵਿੱਚ ਮੀਸ਼ਾ ਡੋਬਰਿਆਲ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। == ਕਰੀਅਰ == ਵਾਲ ਨੇ ਆਪਣੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਕਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਸਟਾਰ ਵਨ 'ਤੇ ਨੌਜਵਾਨ-ਅਧਾਰਤ ਸ਼ੋਅ''ਰੀਮਿਕਸ'' ਵਿੱਚ ਅੰਵੇਸ਼ਾ ਬੈਨਰਜੀ (ਪ੍ਰਿਆ ਵਾਲ) ਵਜੋਂ ਕੀਤੀ।<ref>"[https://web.archive.org/web/20070430154402/http://www.hindu.com/fr/2005/12/09/stories/2005120901630400.htm A new mix in Remix]", ''[[The Hindu]]'', 9 December 2005. Retrieved 24 November 2013</ref> ਲਾਲ ਵਾਲਾਂ ਵਾਲੇ ਟੌਮ ਬੁਆਏ ਦੇ ਕਿਰਦਾਰ, ਅੰਵੇਸ਼ਾ ਬੈਨਰਜੀ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਨਾਲ 'ਆਸ਼ੀ' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ<ref>{{Cite web |date=26 August 2019 |title=The cast of Remix: Where are they now? |url=https://indianexpress.com/article/entertainment/television/the-cast-of-remix-where-are-they-now-5937195/ |access-date=23 July 2020 |website=The Indian Express}}</ref> ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਦਿੱਤੀ।<ref>{{Cite web |date=23 December 2016 |title=Steering a new course |url=http://www.orissapost.com/steering-a-new-course/ |access-date=16 August 2018 |website=Orissa Post}}</ref> ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਕਈ ਟੀਵੀ ਸ਼ੋਅ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ''ਜੀਤੇ ਹੈ ਜਿਸਕੇ ਲੀਏ'' ਆਇਸ਼ਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ,<ref>Kulkarni, Reshma (2007) "[http://www.dnaindia.com/entertainment/report-priya-remixed-again-1093278 Priya 'remixed' again]", ''Daily News and Analysis'', 27 April 2007. Retrieved 24 November 2013</ref> [[ਸੋਨੀ ਇੰਟਰਟੇਨਮੈਂਟ ਟੈਲੀਵਿਜਨ (ਭਾਰਤ)|ਸੋਨੀ ਐਂਟਰਟੇਨਮੈਂਟ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ (ਇੰਡੀਆ)]] 'ਤੇ ਡਾ. ਨਿਆਲਾ ਰਾਜਧਕਸ਼ਿਆ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ''ਸੀ.ਆਈ.ਡੀ'', ਬਿੰਦਾਸ 'ਤੇ ''ਸੁਨ ਯਾਰ ਚਿਲ ਮਾਰ'',<ref name="MM">"[http://www.mumbaimirror.com/entertainment/tv/I-am-good-at-playing-a-tomboy-Priya-Wal/articleshow/16116674.cms I am good at playing a tomboy: Priya Wal]{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਸਤੰਬਰ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}", ''[[Mumbai Mirror]]'', 9 April 2011. Retrieved 24 November 2013</ref> " ਯੈਸ ਬੌਸ " ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਰਹੀ। ਇਮਰਤੀ ਦੇਵੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ''[[ਕਹਾਣੀ ਘਰ-ਘਰ ਕੀ|ਕਹਾਣੀ ਘਰ ਘਰ ਕੀ]]'' ਵਿੱਚ ਅਦਿਤੀ ਅਗਰਵਾਲ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਨਜ਼ਰ ਆਈ।<ref name="MM" /><ref>"[https://web.archive.org/web/20131202223745/http://www.telegraphindia.com/1080625/jsp/entertainment/story_9457815.jsp Stage Fright]", ''[[The Telegraph (India)|The Telegraph]]'' (Calcutta), 25 June 2008. Retrieved 24 November 2013</ref> 2010 ਅਤੇ 2011 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਸਟਾਰ ਵਨ ਤੇ ਨੌਜਵਾਨ ਅਧਾਰਤ ਅਲੌਕਿਕ ਸ਼ੋਅ, ''ਪਿਆਰ ਕੀ ਯੇ ਏਕ ਕਹਾਣੀ'' ਵਿੱਚ ਮੀਸ਼ਾ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ।<ref>Vazir, Varun (2011) "[https://web.archive.org/web/20130227055937/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-04-09/tv/29400364_1_tomboy-short-film-remix I am good at playing a tomboy: Priya Wal]", ''[[The Times of India]]'', 9 April 2011. Retrieved 24 November 2013</ref> ਉਹ ਰੀਆ ਓਬਰਾਏ ''ਤੁਮ ਦੇਨਾ ਸਾਥ ਮੇਰਾ'' ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਨਜ਼ਰ ਆਈ ਸੀ। ਉਸਨੇ ''ਪਿਆਰ ਕੀ ਯੇ ਏਕ ਕਹਾਨੀ'' ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਿਹਤ ਦੀਆਂ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨ ਇੱਕ ਬ੍ਰੇਕ ਲਿਆ ਅਤੇ 2013 ਵਿੱਚ ਚੈਨਲ [ਵੀ] ਦੇ ਵੀ ਦ ਸੀਰੀਅਲ ਨਾਲ ਵਾਪਸੀ ਕੀਤੀ।{{ਹਵਾਲਾ ਲੋੜੀਂਦਾ|date=August 2022}} ਉਸੇ ਸਾਲ, ਉਹ ਐਮ.ਟੀ.ਵੀ. ਵੈੱਬਡ ਦਾ ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ ਬਣ ਗਈ, ਇੱਕ [[ਗੈਰ-ਸਰਕਾਰੀ ਸੰਸਥਾ]], ''ਸਾਈਬਰ ਕ੍ਰਾਈਮ ਅਵੇਅਰਨੈਸ ਸੋਸਾਇਟੀ'' (CCAS) ਦੇ ਸਹਿਯੋਗ ਨਾਲ ਸਾਈਬਰ ਦੁਰਵਿਵਹਾਰ ਵਿਰੁੱਧ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਆਧਾਰਿਤ ਇੱਕ ਸ਼ੋਅ ਸੀ।<ref>{{Cite web |date=14 September 2013 |title=Telly Stars Join Hands Against Online Abuse |url=https://www.mid-day.com/articles/telly-stars-join-hands-against-online-abuse/231389 |access-date=26 July 2020 |publisher=Mid-day.com }}{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਮਈ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> 2015 ਵਿੱਚ, ਉਹ ਵਸੀਮ ਸਾਬਿਰ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਤ ਇੱਕ ਸੰਗੀਤ ਵੀਡੀਓ "ਓ ਮੇਰੀ ਜਾਨ" ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਟੀਵੀ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹਸਤੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਬੱਚੀਆਂ ਦੀ ਚੰਗੀ ਪਰਵਰਿਸ਼ ਕਰਨ ਦੇ ਕਾਰਨ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।<ref>{{Cite web |date=26 May 2015 |title=PHOTOS: Gautam Rode, Sargun Mehta, Hiten Tejwani & many popular TV artists come together for a music video |url=http://daily.bhaskar.com/news/ENT-TV-photos-gautam-rode-sargun-mehta-hiten-tejwani-many-popular-tv-artists-come-toget-5004308-PHO.html?seq=21 |publisher=daily.bhaskar.com |access-date=16 ਮਾਰਚ 2023 |archive-date=16 ਅਗਸਤ 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180816130144/https://daily.bhaskar.com/news/ENT-TV-photos-gautam-rode-sargun-mehta-hiten-tejwani-many-popular-tv-artists-come-toget-5004308-PHO.html?seq=21 |url-status=dead }}</ref> ਉਸੇ ਸਾਲ, ਉਸਨੇ ਐਂਡਟੀਵੀ ਦੀ ਗੰਗਾ ਵਿੱਚ ਬਰਖਾ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਾਲ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ 'ਤੇ ਵਾਪਸੀ ਕੀਤੀ, ਪਰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਸਿਹਤ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਕਾਰਨ ਸ਼ੋਅ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ।{{ਹਵਾਲਾ ਲੋੜੀਂਦਾ|date=August 2022}} ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਫਿਲਮ ਦਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਉਸਨੇ [[ਸੁਕਿਰਤੀ ਕੰਦਪਾਲ|ਸੁਕੀਰਤੀ ਕੰਦਪਾਲ]] ਅਤੇ ਹੋਰਾਂ ਨਾਲ ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਫਿਲਮ "ਕੋਈ ਕੁਛ ਕਰਦਾ ਕਿਓਂ ਨਹੀਂ" ਵੀ ਬਣਾਈ ਹੈ।<ref>{{Cite web |date=4 August 2017 |title=Koi Kuch Karta Kyun Nahin - Part 1 |url=https://www.youtube.com/watch?v=rE7h_QjdjWg |publisher=Priya Wal YouTube}}</ref> 2016 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ੀ ਸ਼ੋਅ ''ਸੁਪਰ ਗਰਲਜ਼'' ਦੀ ਸਕ੍ਰਿਪਟ ਲਿਖੀ, ਇੱਕ ਸ਼ੋਅ ਗਲੈਮਰ ਵਰਲਡ 'ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਅਤੇ ਜੀਟੀਵੀ (ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼) 'ਤੇ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।<ref>{{Cite web |date=22 May 2016 |title=Super Girls on Gtv |url=https://www.thedailystar.net/arts-entertainment/tv/super-girls-gtv-1227556 |access-date=26 July 2020 |website=The Daily Star}}</ref><ref>{{Cite web |date=19 April 2016 |title=Serial based on glamour world starts |url=https://www.observerbd.com/2016/04/19/147297.php |access-date=26 July 2020 |website=The Daily Observer |archive-date=26 ਜੁਲਾਈ 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200726114221/https://www.observerbd.com/2016/04/19/147297.php |url-status=dead }}</ref> ਉਹ ਆਪਣੇ ਹੀ [[ਯੂਟਿਊਬ]] ਚੈਨਲ 'ਤੇ ''ਇੱਕ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਦਾਕਾਰ ਦੀ ਆਪਣੀ ਛੋਟੀ ਵੈੱਬ ਸੀਰੀਜ਼ ਮਿਸਡਵੈਂਚਰਜ਼'' ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।<ref>{{Cite web |date=19 January 2017 |title=This is what Anvesha Banerjee from 'Remix' is upto now |url=http://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/hindi/this-is-what-anvesha-banerjee-from-remix-is-upto-now/articleshow/56663026.cms |website=The Times of India}}</ref> == ਅਵਾਰਡ == {| class="wikitable" !ਸਾਲ ! ਅਵਾਰਡ ! ਸ਼੍ਰੇਣੀ ! ਕੰਮ ! ਨਤੀਜਾ |- | 2005 | ਇੰਡੀਅਨ ਟੈਲੀ ਅਵਾਰਡ | ਤਾਜ਼ਾ ਨਵਾਂ ਚਿਹਰਾ (ਔਰਤ) | ਰੀਮਿਕਸ |ਜੈਤੂ |- | 2011 | ਕਲਾਕਰ ਅਵਾਰਡ | ਸਰਬੋਤਮ ਸਹਾਇਕ-ਅਭਿਨੇਤਰੀ | ਪਿਆਰ ਕੀ ਯੇ ਏਕ ਕਹਾਨੀ |ਜੈਤੂ |} == ਹਵਾਲੇ == {{Reflist}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਜਮੇਰ ਦੇ ਲੋਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] su37d8qgoatxuk9gawgc8q0lasehtpi 0 158386 846390 842974 2026-09-17T20:01:39Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 846390 wikitext text/x-wiki '''ਦਿਲਾਵਰ ਚੀਮਾ''' ( [[ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ|ਪੰਜਾਬੀ]], {{lang-ur|{{Nastaliq| دلاور چیمہ }}}} ) ਤਹਿਸੀਲ [[ਵਜ਼ੀਰਾਬਾਦ]], [[ਗੁਜਰਾਂਵਾਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ]], [[ਪੰਜਾਬ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ]] ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। <ref>[http://www.nrb.gov.pk/lg_election/union.asp?district=9&dn=Gujranwala. Towns & Unions in the City District of Gujranwala] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120428182843/http://www.nrb.gov.pk/lg_election/union.asp?district=9&dn=Gujranwala.|date=2012-04-28}} National Reconstruction Bureau, Pakistan. </ref> ਇਹ ਅਲੀਪੁਰ ਚੱਠਾ, [[ਵਜ਼ੀਰਾਬਾਦ]] ਅਤੇ [[ਗੁਜਰਾਂਵਾਲਾ]] ਦੇ ਵਿਚਕਾਰਲੇ ਇਲਾਕੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। <ref>[http://www.fallingrain.com/world/PK/04/Dilawar_Chima.html Location of Dilawar Cheema] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230320023034/http://www.fallingrain.com/world/PK/04/Dilawar_Chima.html |date=2023-03-20 }} fallingrain.com.</ref> <ref>{{Cite web |date=2019-10-19 |title=Military training aircraft crashes in Wazirabad |url=https://www.bolnews.com/pakistan/2019/10/military-training-aircraft-crashes-in-wazirabad/ |access-date=2020-04-04 |website=BOL News |language=en-US |archive-date=2021-06-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210612113050/https://www.bolnews.com/pakistan/2019/10/military-training-aircraft-crashes-in-wazirabad/ |url-status=dead }}</ref> <ref>{{Cite web |last=Mirza |first=Iqbal |date=2019-10-19 |title=Pilots safe as Pak Army trainer aircraft crash-lands near Wazirabad |url=https://www.dawn.com/news/1511748 |access-date=2020-04-04 |website=DAWN.COM |language=en}}</ref> ਇਹ [[ਗੁਜਰਾਂਵਾਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ|ਗੁਜਰਾਂਵਾਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ]] ਦੀਆਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਯੂਨੀਅਨ ਕੌਂਸਲਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਦਿਲਾਵਰ ਚੀਮਾ ਨੂੰ ਜਾਣ ਦਾ ਇੱਕੋ ਇੱਕ ਰਸਤਾ ਸੜਕ ਦਾ ਰਸਤਾ ਹੈ। ਦਿਲਾਵਰ ਚੀਮਾ ਸਿੱਧਾ ਦਿਲਾਵਰ ਚੀਮਾ ਖੁਰਦ, ਡੇਰਾ ਚੁੰਗਰਾਂ, ਬੜਾ ਪਿੰਡ, ਕੁੱਬ ਪੋਰਾ ਚੀਮਾ ਅਤੇ ਧਾਰੋਵਾਲ ਕੰਗ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਕੁੱਬ ਪੋਰਾ ਚੀਮਾ ਅਤੇ ਪਠਾਨਕੇ ਚੀਮਾ ਰਾਹੀਂ ਅਹਿਮਦ ਨਗਰ ਚੱਠਾ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। <ref>{{Cite web |title=Construction of five roads begins |url=https://www.thenews.com.pk/print/513608-construction-of-five-roads-begins |access-date=2020-04-04 |website=www.thenews.com.pk |language=en}}</ref> [[ਐੱਚ ਬੀ ਐੱਲ ਪਾਕਿਸਤਾਨ|ਹਬੀਬ ਬੈਂਕ ਲਿਮਿਟੇਡ]] - ਦਿਲਾਵਰ ਚੀਮਾ ਸ਼ਾਖਾ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਕਾਰਜਸ਼ੀਲ ਹੈ। <ref>{{Cite web |title=Habib Bank Limited - HBL Dilawar Cheema Branch Gujranwala - Phone Number, Branch Code & Address |url=https://branches.pk/branch-detail/Habib-Bank-Limited-HBL-Dilawar-Cheema-Branch-Gujranwala |access-date=2020-04-04 |website=branches.pk |archive-date=2023-03-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230320023035/https://branches.pk/branch-detail/Habib-Bank-Limited-HBL-Dilawar-Cheema-Branch-Gujranwala |url-status=dead }}</ref> <ref>{{Cite web |title=Board of Intermediate and Secondary Education, Gujranwala |url=http://bisegrw.edu.pk/authorized-banks.html |access-date=2020-04-04 |website=bisegrw.edu.pk |archive-date=2020-03-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200327151512/http://bisegrw.edu.pk/authorized-banks.html |url-status=dead }}</ref> <ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=B1ccAQAAMAAJ&q=Dilawar+cheema&dq=Dilawar+cheema|title=The Bank Directory|date=2007|publisher=Accuity|language=en}}</ref> ਸਿਵਲ ਵੈਟਰਨਰੀ ਹਸਪਤਾਲ ਵੀ ਹੈ। <ref>{{Cite web |title=aec5v.pdf |url=http://livestockpunjab.gov.pk/LiveStockAdmin/uploads/staff_images/aec5v.pdf#page=1 |access-date=2020-04-04 |website=livestockpunjab.gov.pk |archive-date=2018-07-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180714005547/http://livestockpunjab.gov.pk/LiveStockAdmin/uploads/staff_images/aec5v.pdf#page=1 |url-status=dead }}</ref> ਦਿਲਾਵਰ ਚੀਮਾ ਪਿੰਡ ਦੀ ਬਹੁਗਿਣਤੀ ਮੁਸਲਮਾਨ ਹੈ, ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਜੱਟ ਅਤੇ ਚੀਮੇ ਹਨ। ਪਿੰਡ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਸ਼ਖਸੀਅਤਾਂ ਚੀਮਾ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀਆਂ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਚੌਧਰੀ ਨਜ਼ਰ ਮੁਹੰਮਦ ਚੀਮਾ (ਮਰਹੂਮ) ਜ਼ੈਲਦਾਰ, ਚੌਧਰੀ ਅੱਤਾ ਮੁਹੰਮਦ ਚੀਮਾ (ਮਰਹੂਮ), ਚੌਧਰੀ ਅਲੀ ਅਕਬਰ ਚੀਮਾ ਨੰਬਰਦਾਰ, ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੀਆਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹਸਤੀਆਂ ਹਨ। == ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ == * ਪਠਾਨਕੇ ਚੀਮਾ * ਜੁਗਨਾ ਚੱਠਾ * ਘਰਿ ਡੰਗਰ == ਹਵਾਲੇ == [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗੁਜਰਾਂਵਾਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ]] tokerbvi29jqqw3z4ficj1wz5o7gf0f 0 158950 846412 771962 2026-09-18T02:46:14Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 846412 wikitext text/x-wiki {{Infobox coat of arms | name = ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਚਿੰਨ੍ਹ |image = [[File:Seal of the Government Of Punjab (Black On White).svg|200px]] | middle = | middle_width = | middle_caption = | lesser = | lesser_width = | lesser_caption = | armiger = [[ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ|ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ]] | year_adopted = | crest = [[ਕਣਕ]] ਡੰਡੀ | torse = | shield = ਅਸ਼ੋਕ ਦਾ ਸ਼ੇਰ ਸਤੰਭ ਸਿਰਾ | supporters = ਕੱਟਵੀਆਂ ਤਲਵਾਰਾਂ | compartment = | motto = ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ | orders = | other_elements = | earlier_versions = | use = }} '''ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਚਿੰਨ੍ਹ''' [[ਭਾਰਤ]] ਵਿੱਚ [[ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ|ਪੰਜਾਬ]] ਰਾਜ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰਤ ਰਾਜ ਚਿੰਨ੍ਹ ਹੈ ਅਤੇ [[ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ|ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ]] ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਤ ਚਿੰਨ੍ਹ ਵਜੋਂ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।<ref>{{Cite web|url=https://www.jagranjosh.com/general-knowledge/list-of-indian-states-and-their-symbols-1482840512-1|title=List of Indian States and their Symbols|date=2017-08-14|website=Jagran Josh|access-date=2020-03-09|archive-date=2019-10-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20191017192920/https://www.jagranjosh.com/general-knowledge/list-of-indian-states-and-their-symbols-1482840512-1|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.studyandscore.com/studymaterial-detail/symbols-of-states-and-union-territories-of-india|title=Symbols of Indian States|website=Study & Score|access-date=2020-03-09}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/chandigarh/stop-use-of-national-emblem-on-letterheads-hc-tells-its-senior-admin-staff/articleshow/68897209.cms|title=Stop use of national emblem on letterheads, Punjab and Haryana HC tells its senior administration staff|last=Sura|first=Ajay|website=The Times of India|language=en|access-date=2020-03-09}}</ref> ==ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ== * [[ਨਿਸ਼ਾਨ ਸਾਹਿਬ]] * [[ਭਾਰਤ ਦਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਚਿੰਨ੍ਹ]] * [[ਭਾਰਤੀ ਰਾਜਾਂ ਦੇ ਚਿੰਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ]] ==ਹਵਾਲੇ== {{Reflist|2}} ==ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ== *[http://www.hubert-herald.nl/INHOUD.htm Punjab emblem details at Hubert de Vries] {{Indian state emblems}} [[Category:ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ]] 3k7a8zkmglivpiupcq7jhenh936pid0 0 159832 846381 657545 2026-09-17T18:09:18Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 846381 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ਤਬੱਸੁਮ ਮਨਸੂਰ | image = Tabassum.jpg | alt = | caption = | other_names = | birth_name = | birth_date = | birth_place = ਗੋਰਖਪੁਰ, [[ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼]] | nationality = ਭਾਰਤੀ | occupation = ਸਿੱਖਿਅਕ | known_for = ਲੀਬੀਆ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਭਾਰਤੀ ਉਦਯੋਗਪਤੀ | notable_works = }} [[Category:Articles with hCards]] [[ਗੋਰਖਪੁਰ]], [[ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼]] <ref name="web.archive.org">{{Cite web |date=2022-11-22 |title=Tabassum Mansoor, the Gorakhpur-born school principal who negotiated with militants to free Indians in Libya - The Hindu |url=https://www.thehindu.com/news/national/tabassum-mansoor-gorakhpur-born-school-principal-who-negotiated-with-militants-to-free-indians-in-libya/article61718672.ece |access-date=2022-12-08 |website=web.archive.org |archive-date=2022-11-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221122185628/https://www.thehindu.com/news/national/tabassum-mansoor-gorakhpur-born-school-principal-who-negotiated-with-militants-to-free-indians-in-libya/article61718672.ece |url-status=bot: unknown }}</ref> <ref name=":0">{{Cite web |date=2022-11-23 |title=How Gorakhpur’s Tabassum helped free 7 Indians in Libya {{!}} Lucknow News - Times of India |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/lucknow/how-gorakhpurs-tabassum-helped-free-7-indians-in-libya/articleshow/78670799.cms |access-date=2022-12-08 |website=web.archive.org |archive-date=2022-11-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221123212426/https://timesofindia.indiatimes.com/city/lucknow/how-gorakhpurs-tabassum-helped-free-7-indians-in-libya/articleshow/78670799.cms |url-status=bot: unknown }}</ref> <ref name=":1">{{Cite web |date=2021-07-23 |title=tabassum mansoor: How Gorakhpur’s Tabassum Mansoor helped free 7 Indians in Libya - The Economic Times |url=https://economictimes.indiatimes.com/news/politics-and-nation/how-gorakhpurs-tabassum-mansoor-helped-free-7-indians-in-libya/articleshow/78675549.cms |access-date=2022-12-08 |website=web.archive.org |archive-date=2021-07-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210723193318/https://economictimes.indiatimes.com/news/politics-and-nation/how-gorakhpurs-tabassum-mansoor-helped-free-7-indians-in-libya/articleshow/78675549.cms |url-status=bot: unknown }}</ref> <ref name=":2">{{Cite web |date=2022-11-22 |title=How Gorakhpur-born school principal helped in securing release of 7 Indians abducted in Libya {{!}} India News |url=https://www.timesnownews.com/india/article/how-gorakhpur-born-school-principal-helped-in-securing-release-of-7-indians-abducted-in-libya/666947 |access-date=2022-12-08 |website=web.archive.org |archive-date=2022-11-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221122185630/https://www.timesnownews.com/india/article/how-gorakhpur-born-school-principal-helped-in-securing-release-of-7-indians-abducted-in-libya/666947 |url-status=bot: unknown }}</ref> ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਈ '''ਤਬੱਸੁਮ ਮਨਸੂਰ''' ([[ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ]]: '''Tabassum Mansoor''') ਨੇ [[ਅਲੀਗੜ੍ਹ ਮੁਸਲਿਮ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ]] ਤੋਂ ਬੈਚਲਰ ਆਫ਼ ਐਜੂਕੇਸ਼ਨ (ਬੀ. ਐਡ) ਕੀਤੀ ਹੈ।<ref>{{Cite web |title=गोरखपुर की बेटी ने लीबिया में 7 भारतीयों को कराया अपहरणकर्ताओं से मुक्त |url=https://www.etvbharat.com/hindi/uttar-pradesh/state/gorakhpur/gorakhpur-daughter-frees-7-indians-in-libya-from-kidnappers/up20201016175336395 |access-date=2022-12-08 |website=ETV Bharat News |language=hi}}</ref> ਤਬੱਸੁਮ [[ਲੀਬੀਆ]] ਦੇ [[ਬਨਗ਼ਾਜ਼ੀ|ਬੇਨਗਾਜ਼ੀ]] ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਸਿੱਖਿਆ<ref>{{Cite web |title=गोरखपुर में जन्मीं ये स्कूल प्रिंसिपल कौन हैं, जिनकी मदद से लीबिया में रिहा हुए 7 अगवा भारतीय |url=https://hindi.oneindia.com/news/india/gorakhpur-born-school-principal-with-the-help-of-which-7-abducted-indians-released-in-libya-584283.html |access-date=December 8, 2022 |website=oneindia.com}}</ref> ਅਤੇ ਸਮਾਜ ਭਲਾਈ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ 30 ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ।<ref>{{Cite web |date=2022-11-22 |title=The principal who won freedom for Indian hostages {{!}} Mpositive.in |url=https://www.mpositive.in/2020/10/15/the-principal-who-won-freedom-for-indian-hostages/ |access-date=2022-12-08 |website=web.archive.org |archive-date=2022-11-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221122185629/https://www.mpositive.in/2020/10/15/the-principal-who-won-freedom-for-indian-hostages/ |url-status=bot: unknown }}</ref> ਉਹ ਇੰਡੀਅਨ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਸਕੂਲ, [[ਬਨਗ਼ਾਜ਼ੀ|ਬੇਨਗਾਜ਼ੀ]] ਦੀ ਮੈਨੇਜਿੰਗ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਅਤੇ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਹੈ।<ref>{{Cite web |date=2020-10-18 |title=मिलिए उस भारतीय महिला से, जिसने लीबिया युद्ध में किडनैप हुए 7 भारतीयों को रिहा करवाया |url=https://www.indiatimes.com/hindi/india-news/meet-tabassum-who-helped-realising-7-kidnaped-indians-in-libya-525495.html |access-date=2022-12-08 |website=IndiaTimes |language=hi-IN}}</ref><ref>{{Cite web |date=2020-02-03 |title=نائب رئيس مجلس الوزراء الدكتور عبد السلام البدري يُشارك في احتفالية المدرسة الهندية العالمية (llS) بذكرى الـ 71 لتأسيس الجمهورية الهندية |url=http://www.lananews.com/ar/?p=204079 |access-date=2022-12-08 |website=وكالة الانباء الليبية ( وال ) LANA NEWS |language=ar}}</ref> 2011 ਵਿੱਚ, [[ਮੁਆਮਰ ਗੱਦਾਫ਼ੀ|ਕਰਨਲ ਗੱਦਾਫੀ]] ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਘਰੇਲੂ ਯੁੱਧ ਦੌਰਾਨ, ਤ੍ਰਿਪੋਲੀ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਦੂਤਾਵਾਸ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਬੇਨਗਾਜ਼ੀ ਅਤੇ ਪੂਰਬੀ ਲੀਬੀਆ ਦੇ ਹੋਰ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਫਸੇ 3,000 ਭਾਰਤੀਆਂ ਨੂੰ ਕੱਢਣ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਸੌਂਪੀ।<ref>{{Cite web |date=Mar 6, 2011 |title=3,000 Indians who escaped Libya have one woman to thank |url=https://mumbaimirror.indiatimes.com/news/world/3000-indians-who-escaped-libya-have-one-woman-to-thank/articleshow/16107484.cms |access-date=2022-12-08 |website=Mumbai Mirror |language=en |archive-date=2022-12-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221208190343/https://mumbaimirror.indiatimes.com/news/world/3000-indians-who-escaped-libya-have-one-woman-to-thank/articleshow/16107484.cms |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |title=यूपी के गोरखपुर में जन्मीं वो स्कूल प्रिंसिपल, जिन्होंने लीबिया में अगवा हुए 7 भारतीयों की कराई सुरक्षित रिहाई |url=https://navbharattimes.indiatimes.com/state/uttar-pradesh/gorakhpur/up-news-gorakhpur-born-teacher-who-helped-benghazi-evacuation-now-gets-7-hostages-freed/articleshow/78672505.cms |access-date=2022-12-08 |website=Navbharat Times |language=hi}}</ref> ਫ਼ੋਨ ਅਤੇ ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਸੇਵਾਵਾਂ ਬੰਦ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਉਸਨੇ ਪੂਰੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀਆਂ ਸਕੂਲੀ ਬੱਸਾਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਲੀਬੀਆ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹਿੱਸਿਆਂ ਤੋਂ ਭਾਰਤੀਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਇਕੱਠਾ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਕਾਮਯਾਬ ਰਹੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਜਹਾਜ਼ ਰਾਹੀਂ ਬੇਨਗਾਜ਼ੀ, [[ਲੀਬੀਆ]] ਤੋਂ [[ਮਿਸਰ]] ਪਹੁੰਚਾਇਆ। 2014 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਅਤਿਅੰਤ ਸੰਕਟ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਬੇਨਗਾਜ਼ੀ ਤੋਂ ਮਾਲਟਾ ਤੱਕ 289 ਨਿਰਾਸ਼ ਭਾਰਤੀ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਦੀ ਵਾਪਸੀ ਵਿੱਚ ਮਿਸ਼ਨ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਕੀਤੀ। 2020 ਵਿੱਚ,<ref name="jagran.com">{{Cite web |title=भारत की तबस्सुम का लीबिया हुआ कायल, गोरखपुर गदगद |url=https://www.jagran.com/uttar-pradesh/gorakhpur-city-indias-tabassum-appreciated-in-libya-20887077.html |access-date=2022-12-08 |website=Dainik Jagran |language=hi}}</ref> ਉਸਨੇ ਸੱਤ ਭਾਰਤੀ ਨਾਗਰਿਕਾਂ<ref name="ReferenceA">{{Cite web |date=2022-12-05 |title=Kidnapped in September, 7 Indian hostages in Libya freed - India News News |url=https://www.wionews.com/india-news/kidnapped-in-september-7-indian-hostages-in-libya-freed-334580 |access-date=2022-12-08 |website=web.archive.org |archive-date=2022-12-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221205124419/https://www.wionews.com/india-news/kidnapped-in-september-7-indian-hostages-in-libya-freed-334580 |url-status=bot: unknown }}</ref><ref name="amarujala.com">{{Cite web |title=लीबिया में फंसे दस के आने का रास्ता साफ |url=https://www.amarujala.com/uttar-pradesh/kushinagar/leebiya-mein-phanse-das-ke-aane-ka-raasta-saaph-kushinagar-news-gkp419187448 |access-date=2022-12-08 |website=Amar Ujala |language=hi}}</ref> ਦੀ ਜਾਨ ਬਚਾਉਣ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਹਿਮ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲੀਬੀਆ ਦੇ ਅੱਤਵਾਦੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਅਗਵਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਬੈਕ ਚੈਨਲ ਕੂਟਨੀਤੀ ਦੁਆਰਾ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਰਿਹਾਈ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਲੀਬੀਆ ਵਿੱਚ ਚੱਲ ਰਹੇ ਸੰਕਟ ਅਤੇ ਬੰਦ ਸਰਹੱਦਾਂ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਸੱਤ ਭਾਰਤੀਆਂ ਨੂੰ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਉਡਾਣ ਰਾਹੀਂ ਵਾਪਸ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਤਬੱਸੁਮ ਇੱਕ ਸੱਚੀ ਧੀ ਹੈ ਅਤੇ ਭਾਵਨਾ ਅਤੇ ਸੇਵਾ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਲਈ ਝੰਡਾ ਬਰਦਾਰ ਹੈ। ਤਬੱਸੁਮ ਨੇ [[ਗੋਰਖਪੁਰ]], [[ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼]] ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਸਿੱਖਿਆ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਫਿਰ [[ਅਲੀਗੜ੍ਹ ਮੁਸਲਿਮ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ]] ਤੋਂ ਬੈਚਲਰ ਆਫ਼ ਐਜੂਕੇਸ਼ਨ ਨਾਲ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਕੀਤੀ। ਉਹ 1980 ਵਿੱਚ [[ਬਨਗ਼ਾਜ਼ੀ|ਬੇਨਗਾਜ਼ੀ]], [[ਲੀਬੀਆ]] ਚਲੀ ਗਈ ਅਤੇ ਫਿਰ ਉੱਥੇ ਪਹਿਲਾ ਇੰਡੀਅਨ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਸਕੂਲ (IIS) ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ। == ਹਵਾਲੇ == [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਲੋਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਸਿੱਖਿਅਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਮੁਸਲਮਾਨ]] c7ydsi04thq06uzrwjgaifqw4vw760a 0 160374 846357 820923 2026-09-17T14:14:24Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 846357 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ਜ਼ੀਨਥ ਏ. ਪੀ. | image = | birth_date = {{Birth date and age|1964|12|29|df=yes}} | birth_place = ਨੀਲਾਂਬੁਰ, ਮਲੱਪੁਰਮ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ, [[ਕੇਰਲ]], ਭਾਰਤ | nationality = [[ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ|ਭਾਰਤੀ]] | occupation = [[ਅਦਾਕਾਰਾ]] | years_active = 1986–ਮੌਜੂਦ | spouse = | children = 2 }} [[Category:Articles with hCards]] '''ਜ਼ੀਨਥ''' ([[ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ]]: '''Zeenath A. P;''' ਜਨਮ 29 ਦਸੰਬਰ 1964) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਅਤੇ ਡਬਿੰਗ ਕਲਾਕਾਰ ਹੈ। ਮਲਿਆਲਮ ਫਿਲਮ ਉਦਯੋਗ ਵਿੱਚ 1990 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੌਰਾਨ ਉਹ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸਹਾਇਕ ਅਦਾਕਾਰਾ ਸੀ। == ਪਿਛੋਕੜ == ਜ਼ੀਨਾਥ ਦਾ ਜਨਮ ਅਬੂ ਅਚੀਪੁਰਮ ਅਤੇ ਫਾਤਿਮਾ ਦੇ ਘਰ ਨੀਲਾਂਬੁਰ, ਮਲੱਪੁਰਮ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਮੁੱਢਲੀ ਸਿੱਖਿਆ ਨਵੋਦਿਆ ਸਕੂਲ ਨੀਲਾਂਬੂਰ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਥੀਏਟਰ ਕਲਾਕਾਰ ਤੋਂ ਫਿਲਮ ਅਦਾਕਾਰਾ ਹੈ। ਉਸਨੇ 2007 ਵਿੱਚ ਫਿਲਮ ''ਪਰਦੇਸੀ'' ਲਈ ਆਪਣੀ ਭੈਣ ਹਫਸਾਥ ਨਾਲ ਸਰਵੋਤਮ ਡਬਿੰਗ ਕਲਾਕਾਰ ਲਈ ਕੇਰਲ ਰਾਜ ਫਿਲਮ ਅਵਾਰਡ ਸਾਂਝਾ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਦਾ ਦੋ ਵਾਰ ਵਿਆਹ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ 10 ਜੂਨ 1981 ਨੂੰ ਮਲਿਆਲਮ ਡਰਾਮਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਅਤੇ ਨਿਰਮਾਤਾ ਕੇਟੀ ਮੁਹੰਮਦ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ ਪਰ ਤਲਾਕ ਹੋ ਗਿਆ।<ref name="Kaumudi">[https://www.keralakaumudi.com/news/cinema/news/actress-zeenath-on-kt-muhammed-37271 "അന്നെനിക്ക് 18, കെ.ടിക്ക് 54ഉം, 36 വയസ് മുതിർന്നയാളെ വിവാഹം കഴിക്കേണ്ടി വന്നതിനെ കുറിച്ച് നടി സീനത്ത്"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190302160851/https://www.keralakaumudi.com/news/cinema/news/actress-zeenath-on-kt-muhammed-37271 |date=2019-03-02 }}.</ref> ਇਕੱਠੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਬੇਟਾ ਜਿਤਿਨ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਵਿਆਹ ਸਲੀਨਾ ਸਲੀਮ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਫਿਰ ਉਸਨੇ ਅਨਿਲ ਕੁਮਾਰ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਇੱਕ ਬੇਟਾ ਨਿਤਿਨ ਅਨਿਲ ਹੈ। ਉਹ ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ [[ਕੋਚੀ]] ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। == ਅਵਾਰਡ == * 2007 - ''ਸਰਵੋਤਮ ਡਬਿੰਗ ਕਲਾਕਾਰ ਲਈ ਕੇਰਲ ਰਾਜ ਫਿਲਮ ਅਵਾਰਡ'' - [[ਸ਼ਵੇਤਾ ਮੇਨੈਨ|ਸ਼ਵੇਤਾ ਮੇਨਨ]] ਲਈ ''ਪਰਦੇਸੀ'' * 2016 - ਸਰਵੋਤਮ ਚਰਿੱਤਰ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਲਈ ''ਸੀਪੀਸੀ ਸਿਨੇ ਅਵਾਰਡ'' - ''ਅਲਿਫ'' ; '''ਕੇਰਲ ਸਟੇਟ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਵਾਰਡ''' * 1991 - ਸਰਵੋਤਮ ਅਭਿਨੇਤਰੀ - ਵੈਕਕੋਮ ਮੁਹੰਮਦ ਬਸ਼ੀਰ ਦੁਆਰਾ ਪੂਵਨਪਜ਼ਮ (ਟੈਲੀਫ਼ਿਲਮ) * 2005 - ਸਰਵੋਤਮ ਸਹਾਇਕ ਅਭਿਨੇਤਰੀ - ਸੁਲਤਾਨਵੇਦੂ (ਸੀਰੀਅਲ) ; ਕੇਰਲ ਫਿਲਮ ਕ੍ਰਿਟਿਕਸ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਅਵਾਰਡ * 2020 - ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਲਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਜਿਊਰੀ ਅਵਾਰਡ - ''ਰੈਂਡਮ ਨਲ'' == ਹਵਾਲੇ == {{Reflist}} == ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ == * {{IMDB name|1466902}} * [http://en.msidb.org/displayProfile.php?category=actors&artist=Zeenath&limit=50 Zeenath at MSI] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304064028/http://en.msidb.org/displayProfile.php?category=actors&artist=Zeenath&limit=50 |date=2016-03-04 }} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਟੈਲੀਵਿਜਨ ਦੀਆਂ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਲਿਆਲਮ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1964]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]] by1f5srujw5jjbt9eubdh1hfid3z1oc 0 160503 846349 846311 2026-09-17T13:06:52Z KiranBOT 55200 URL ਤੋਂ AMP ਟਰੈਕਿੰਗ ਹਟਾਈ ਗਈ ([[:m:User:KiranBOT/AMP|ਵੇਰਵੇ]]) ([[User talk:Usernamekiran|ਗਲਤੀ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਕਰੋ]]) v3.1.1-current 846349 wikitext text/x-wiki '''ਅਦਿਤੀ ਦੇਸ਼ਮੁਖ''' (née '''ਘੋਰਪੜੇ''' ); ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਤੌਰ 'ਤੇ '''ਅਦਿਤੀ ਪ੍ਰਤਾਪ''' ਵਜੋਂ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਇੱਕ ਸਾਬਕਾ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਹੈ ਜਿਸਨੇ [[ਹਿੰਦੀ ਭਾਸ਼ਾ|ਹਿੰਦੀ]] ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਉਸਨੇ ''ਕੋਸ਼ੀਸ਼ - ਏਕ ਆਸ਼ਾ'' ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਅਦਾਕਾਰੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ''ਹਾਤਿਮ'' ਅਤੇ ''ਸੱਤ ਫੇਰੇ: ਸਲੋਨੀ ਕਾ ਸਫ਼ਰ'' ਵਿੱਚ ਆਪਣੀਆਂ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।<ref>{{Cite web |title=Saat Phere reunion: Aditi Pratap reunites with co-stars Surekha Sikri and Ashlesha Sawant |url=https://m.timesofindia.com/tv/news/hindi/saat-phere-reunion-aditi-pratap-deshmukh-reunites-with-former-co-stars-surekha-sikri-and-ashlesha-sawant/articleshow/71325772.cms |access-date=2019-09-24 |website=Times of India}}</ref> ਅਦਿਤੀ ਦਾ ਵਿਆਹ ਕਾਂਗਰਸ ਨੇਤਾ ਅਤੇ ਵਿਧਾਇਕ ਅਮਿਤ ਦੇਸ਼ਮੁਖ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਹੈ।<ref name="AGPD">{{Cite web |title=Wedding bells for Aditi Pratap |url=http://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/hindi/Wedding-bells-for-Aditi-Pratap/articleshow/2453025.cms |access-date=2016-06-24 |website=Times of India |quote=Aditi lived in Bangalore and Delhi before she came to Mumbai.}}</ref> == ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ == ਅਦਿਤੀ ਦਾ ਜਨਮ [[ਪੂਨੇ|ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਪੁਣੇ]] ਵਿੱਚ ਇੱਕ [[ਮਰਾਠੀ ਲੋਕ|ਮਰਾਠੀ]] ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਅਦਿਤੀ ਘੋਰਪੜੇ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਦਾ ਪਾਲਣ ਪੋਸ਼ਣ [[ਬੰਗਲੌਰ]] ਅਤੇ [[ਦਿੱਲੀ]] ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ।<ref name="AGPD" /> ਅਦਿਤੀ ਨੇ 28 ਫਰਵਰੀ 2008 ਨੂੰ [[ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ]] ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਵਿਲਾਸਰਾਓ ਦੇਸ਼ਮੁਖ ਦੇ ਪੁੱਤਰ,<ref>{{Cite news|url=https://www.mid-day.com/news/india-news/photo/Amit-Deshmukh-Congress-leader-who-is-more-than-Riteish-Deshmukhs-brother-43883/2|title=Amit Deshmukh: Congress leader who is set to battle from Latur|date=16 July 2019|work=Mid Day|access-date=13 May 2022|language=en}}</ref><ref>{{Cite news|url=http://indianexpress.com/article/entertainment/screen/proud-parents-2/|title=Amit Deshmukh and Aditi Pratap: Proud parents|date=5 December 2014|work=The Indian Express|access-date=22 March 2019}}</ref> ਕਾਂਗਰਸ ਨੇਤਾ ਅਤੇ ਵਿਧਾਇਕ ਅਮਿਤ ਦੇਸ਼ਮੁਖ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਜੋੜੇ ਦੇ ਦੋ ਬੇਟੇ ਅਵੀਰ ਅਤੇ ਅਵਾਨ ਹਨ।<ref>{{Cite news|url=https://www.mid-day.com/mumbai-guide/famous-personalities/photo/Vilasrao-Amit-Aditi-Riteish-Genelia-Dhiraj-Deepshikha-The-Deshmukh-family-tree-45364|title=From Vilasrao Deshmukh to little Rahyl: The family tree of the Deshmukhs|date=4 April 2019|work=Mid Day|access-date=22 September 2019}}</ref> == ਕਰੀਅਰ == ਪ੍ਰਤਾਪ ਨੇ ਆਪਣੀ ਅਦਾਕਾਰੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 2000 ਵਿੱਚ ''ਕੋਸ਼ੀਸ਼ - ਏਕ ਆਸ਼ਾ'' ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਸੀ। 2001 ਤੋਂ 2002 ਤੱਕ, ਉਸਨੇ ''ਮਾਨ'' ਵਿੱਚ ਸਾਹਿਬਾ ਦਾ ਕਿਰਦਾਰ ਨਿਭਾਇਆ।<ref>{{Cite web |date=11 September 2001 |title=DD rewinds to old hit shows on its Metro channel as Nine Gold shuts off |url=http://www.indiantelevision.com/headlines/y2k1/sep/sep23.htm |access-date=2016-06-23 |website=Indian Television Dot Com}}</ref> ਫਿਰ ਪ੍ਰਤਾਪ ਨੇ 2003 ਤੋਂ 2004 ਤੱਕ ਰੋਮਿਤ ਰਾਜ ਦੇ ਨਾਲ ''ਹਾਤਿਮ'' ਵਿੱਚ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਸੁਨੈਨਾ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ। 2004 ਤੋਂ 2005 ਤੱਕ, ਉਸਨੇ ''ਹੇ ਵਿੱਚ ਲੀਨਾ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ।'' ''.'' ''.'' ''ਯੇਹੀ ਤੋ ਹੈਈ ਵੋਹ!'' <ref>{{Cite web |title="The fate of a program is governed by the channel it is telecasted on": Sagar Arts' Amrit Sagar |url=https://www.indiantelevision.com/interviews/y2k4/director/amrit_sagar.htm |website=Indian Television dot com}}</ref> ਪ੍ਰਤਾਪ ਨੇ 2005 ਤੋਂ 2007 ਤੱਕ ''ਸੱਤ ਫੇਰੇ: ਸਲੋਨੀ ਕਾ ਸਫ਼ਰ'' ਵਿੱਚ ਆਸ਼ੀਸ਼ ਕਪੂਰ ਦੇ ਨਾਲ ਅਦਿਤੀ ਸਿੰਘ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ<ref>{{Cite web |title=Two new shows propel Zee TV back into the soap game, unveil new traditional woman |url=https://www.indiatoday.in/magazine/society-the-arts/story/20060626-kasamh-se-and-saat-phere-boost-trp-of-zee-tv-782939-2006-06-26 |access-date=2011-06-26 |website=India Today}}</ref> 2006 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ''ਬਨਾਰਸ: ਏ ਮਿਸਟਿਕ ਲਵ ਸਟੋਰੀ'' ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਫਿਲਮੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ, ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ ਅੰਜਲੀ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ। <ref>{{Cite web |last=Rediff News |title=I'm very proud of Banaras: A Mystic Love Story |url=https://www.rediff.com/movies/2006/apr/04pankuj.htm |access-date=11 December 2010 |website=Rediff.com}}</ref> 2006 ਤੋਂ 2007 ਤੱਕ, ਉਸਨੇ ''ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਦੀ ਦੋਰ'' ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ, ਜਿਸਨੇ ਉਸਦੀ ਆਖਰੀ ਸਕ੍ਰੀਨ ਦਿੱਖ ਨੂੰ ਚਿੰਨ੍ਹਿਤ ਕੀਤਾ।<ref>{{Cite web |last=Poojary |first=Sapana Patil |date=November 25, 2006 |title=Risshton ki bore? |url=https://mumbaimirror.indiatimes.com/entertainment/tv/Risshton-ki-bore/articleshow/15657656.cms |access-date=2019-08-12 |website=Mumbai Mirror |language=en |archive-date=2019-08-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190812220310/https://mumbaimirror.indiatimes.com/entertainment/tv/Risshton-ki-bore/articleshow/15657656.cms |url-status=dead }}</ref> == ਪਰਉਪਕਾਰ == ਦੇਸ਼ਮੁਖ ਇੱਕ ਪਰਉਪਕਾਰੀ ਅਤੇ ਸਮਾਜਕ ਉੱਦਮੀ ਹਨ। ਉਹ ਇੱਕ ਫਾਰਮ-ਟੂ-ਟੇਬਲ ਉੱਦਮ, 21 ਆਰਗੈਨਿਕ ਦੀ ਸੰਸਥਾਪਕ ਹੈ। ਉਹ ਨਮਸਕਾਰ ਆਯੁਰਵੇਦ ਦੀ ਸਹਿ-ਸੰਸਥਾਪਕ ਵੀ ਹੈ।<ref>{{Cite web |title=This Entrepreneur Is Committed To Organic Farming & Ayurvedic Way Of Life |url=https://m.femina.in/trending/achievers/aditi-deshmukh-committed-to-organic-farming-ayurveda-257442.amp |access-date=20 February 2023 |website=Femina India}}</ref> ਵਿਲਾਸਰਾਓ ਦੇਸ਼ਮੁਖ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਦੀ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਟਰੱਸਟੀ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਤੇ, ਉਹ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪਹਿਲਕਦਮੀਆਂ ਰਾਹੀਂ ਲਾਤੂਰ ਦੇ 26 ਪਿੰਡਾਂ ਨੂੰ ਟਿਕਾਊ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ।<ref>{{Cite web |title=This social entrepreneur is helping 26 villages in Latur to become self-sustainable |url=https://krishijagran.com/interviews/access-to-regular-supply-chain-needed-for-farmers-to-produce-organic-food-outside-their-village-social-entrepreneur-philanthropist-aditi-deshmukh/%3famp=1 |access-date=28 January 2023 |website=Krishi Jagran }}{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਅਪ੍ਰੈਲ 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ਦੇਸ਼ਮੁਖ ਔਰਤਾਂ, ਬੱਚਿਆਂ, ਵਾਤਾਵਰਣ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਉਹ ਗੋਲਡਕ੍ਰੈਸਟ ਗਰੁੱਪ ਆਫ਼ ਸਕੂਲਾਂ ਦੀ ਮੁਖੀ ਵੀ ਹੈ।<ref>{{Cite web |title=Mrs. Aditi Amit Deshmukh - The Philanthropist |url=https://www.wefoundation.org.in/our_team/ms-aditi-amit-deshmukh/ |access-date=24 February 2022 |website=WE Foundation |archive-date=5 ਫ਼ਰਵਰੀ 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230205010143/https://www.wefoundation.org.in/our_team/ms-aditi-amit-deshmukh/ |url-status=dead }}</ref> == ਫਿਲਮਗ੍ਰਾਫੀ == === ਫਿਲਮਾਂ === {| class="wikitable sortable" !ਸਾਲ ! ਸਿਰਲੇਖ ! ਭੂਮਿਕਾ ! class="unsortable" | ਨੋਟਸ |- | 2006 | ''ਬਨਾਰਸ: ਇੱਕ ਰਹੱਸਵਾਦੀ ਪ੍ਰੇਮ ਕਹਾਣੀ'' | ਅੰਜਲੀ | ਡੈਬਿਊ ਫਿਲਮ |} === ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ === {| class="wikitable sortable" !ਸਾਲ ! ਸਿਰਲੇਖ ! ਭੂਮਿਕਾ ! class="unsortable" | ਰੈਫ. |- | 2000-2001 | ''ਕੋਸ਼ੀਸ਼ – ਏਕ ਆਸ'' | ਨੀਰਜ ਦੀ ਭੈਣ | |- | 2001-2002 | ''ਮਾਨ'' | ਸਾਹਿਬਾ | |- | 2003-2004 | ''ਹਾਤਿਮ'' | ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਸੁਨੈਨਾ | <ref name="Date">{{Cite web |title=Hatim Tai to debut on Star Plus on 26 December 2006 |url=https://www.indiantelevision.com/headlines/y2k3/nov/nov216.htm |access-date=28 November 2011 |website=Indiantelevision.com}}</ref> |- | 2004-2005 | ''ਹੇ.'' ''.'' ''.'' ''ਯੇਹੀ ਤੋ ਹੈਈ ਵੋਹ!'' | ਲੀਨਾ | |- | 2005-2007 | ''ਸੱਤ ਫੇਰੇ: ਸਲੋਨੀ ਕਾ ਸਫ਼ਰ'' | ਅਦਿਤੀ ਸਿੰਘ | <ref>{{Cite web |title=Explained: How Zee scripted its own success story |url=https://m.rediff.com/money/2006/dec/26spec.htm |access-date=26 December 2012 |website=Rediff.com}}</ref> |- | 2006-2007 | ''ਰਿਸ਼ਟਨ ਕੀ ਦੋਰ'' | <ref>{{Cite web |date=2006-06-10 |title=Risshton Ki Dor: The Glam Gang! |url=https://www.hindustantimes.com/india/glam-gang/story-AR8fVXMthCJS6LAsP4HK0I.html |access-date=2019-08-12 |website=Hindustan Times |language=en}}</ref> |- |} == ਹਵਾਲੇ == {{Reflist}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] rcl1px3amo79jq1lulii9wzzct9hvfc 0 160657 846359 806169 2026-09-17T15:02:15Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 846359 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ਜੂਹੀ ਅਸਲਮ | image = | image_size = | caption = | birth_date = 1988 | birth_place = [[ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼]], [[ਭਾਰਤ]] | education = B.Sc | years_active = 2010-ਮੌਜੂਦ | spouse = ਕਰੀਮ (m. 2018) | children = ਮੁਹੰਮਦ ਰਹੀਮ }} [[Category:Articles with hCards]] '''ਜੂਹੀ ਅਸਲਮ''' ([[ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ]]: '''Juhi Aslam''') ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਹੈ ਜੋ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਲੜੀਵਾਰ ਬਾਬਾ ਐਸੋ ਵਾਰ ਧੂੰਦੋ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਚੌਹਾਨ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਲਈ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।<ref name="Juhi">{{Cite news|url=https://m.timesofindia.com/tv/news/hindi/baba-aiso-varr-dhoondo-actress-juhi-aslam-shares-first-pic-of-her-baby-boy/amp_articleshow/71274350.cms|title=Baba Aiso Varr Dhoondo Juhi Aslam got married!|work=The Times of India}}</ref><ref>{{Cite web |title=Baba Aiso Varr Dhoondo Juhi Aslam blessed with baby boy. |url=https://abplive.com/entertainment/television/baba-aiso-varr-dhoondo-actress-juhi-aslam-blessed-with-baby-boy-shares-sons-first-pic-1079229/amp |website=Abp news}}</ref> ਇਸ ਭੂਮਿਕਾ ਲਈ ਉਸਨੇ Gr8 ਫੇਸ ਫੀਮੇਲ 2011 ਲਈ ਭਾਰਤੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਕੈਡਮੀ ਅਵਾਰਡ ਅਵਾਰਡ ਜਿੱਤਿਆ।<ref>{{Cite web |date=26 September 2011 |title=Indian Television Academy Awards Winners |url=https://m.hindustantimes.com/tv/amitabh-dharmendra-honoured-at-indian-television-awards/story-O2X93YKjClQ9iwUEidosdL.html |website=Hindustan times }}{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਅਪ੍ਰੈਲ 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref name="IndianTelevisionAcademy.com">{{Cite web |title=IndianTelevisionAcademy.com |url=http://www.indiantelevisionacademy.com/site/awards_hhita_details_new.php?year=2011 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120526070936/http://www.indiantelevisionacademy.com/site/awards_hhita_details_new.php?year=2011 |archive-date=26 May 2012 |access-date=8 March 2016 |publisher=}}</ref> == ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ == ਅਸਲਮ ਦਾ ਜਨਮ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਦੀ ਉਚਾਈ 4'1" ਹੈ। ਉਹ ਡਾਕਟਰ ਬਣਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦੀ ਸੀ।<ref>{{Cite news|url=https://m.timesofindia.com/tv/news/hindi/juhi-aslam-today-my-height-is-my-biggest-strength/amp_articleshow/78518015.cms|title=Juhi Aslam: Today My height is my biggest strength.|last=Maheshwri|first=Neha|work=The Times of India|access-date=13 October 2020}}</ref> [[ਦ ਟਾਈਮਜ਼ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ|ਟਾਈਮਜ਼ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ]] ਨੂੰ ਦਿੱਤੇ ਇੰਟਰਵਿਊ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਕੱਦ ਬਾਰੇ ਗੱਲ ਕਰਦਿਆਂ ਉਸਨੇ ਕਿਹਾ: "ਮੇਰੀ ਕੱਦ ਮੇਰੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਤਾਕਤ ਹੈ।"<ref>{{Cite news|url=https://m.timesofindia.com/tv/news/hindi/My-height-is-my-biggest-strength-Juhi-Aslam/articleshow/6599975.cms|title=My height is my biggest strength:Juhi Aslam|work=The Times of India}}</ref> ਉਸਦਾ ਪਹਿਲਾ ਸ਼ੋਅ ਬਾਬਾ ਐਸੋ ਵਾਰ ਧੂੰਦੋ ਬੌਣੇਪਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਬਾਰੇ ਹੈ। 2018 ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਕਰੀਮ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉਸਦਾ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਮੁਹੰਮਦ ਰਹੀਮ ਸੀ। == ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ == {| class="wikitable sortable plainrowheaders" ! scope="col" |ਸਾਲ ! scope="col" | ਦਿਖਾਓ ! scope="col" | ਭੂਮਿਕਾ ! scope="col" | ਨੋਟਸ |- | 2010-2012 | ''ਬਾਬਾ ਐਸੋ ਵਰ ਢੂੰਡੋ'' | ਭਾਰਤੀ ਚੌਹਾਨ | ਪਾਤਰ. |- | 2012 | <nowiki><i>ਵੀ: ਦਾ ਸੀਰੀਅਲ</i></nowiki> | ਭਾਰਤੀ ਚੌਹਾਨ | ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਦਿੱਖ <ref name="Aslam" /> |- | 2013 | [[ਕਬੂਲ ਹੈ|''ਕਬੂਲ ਹੈ'']] | ਡੌਲੀ | ਆਵਰਤੀ ਭੂਮਿਕਾ <ref>{{Cite news|url=https://m.timesofindia.com/tv/news/hindi/Juhi-Aslam-Rakesh-Bedi-in-Qubool-Hai/articleshow/19413191.cms|title=Juhi Aslam and Rakesh Bedi in Qubool hai!|last=Bhopatkar|first=Tejashree|work=The Times of India}}</ref> |- | 2013 | <nowiki><i>ਜੋਧਾ ਅਕਬਰ</i></nowiki> | ਜ਼ਕੀਰਾ | ਆਵਰਤੀ ਭੂਮਿਕਾ <ref name="Aslam">{{Cite news|url=https://m.timesofindia.com/tv/news/hindi/Juhi-Aslam-as-Zakira-in-Ekta-Kapoors-Jodha-Akbar/articleshow/27473311.cms#:~:text=Not%20many%20would%20have%20thought,The%20Serial%20and%20Qubool%20Hai.|title=The Serial: Juhi Aslam to enter Jodha Akbar.|last=Maheshwri|first=Neha|work=The Times of India}}</ref> |- | 2015-2016 | <nowiki><i>ਅਧੁਰੀ ਕਹਾਨੀ ਹਮਾਰੀ</i></nowiki> | ਤਕਸ਼ਿਕਾ |- | 2015 | ''MTV ਵਾਰੀਅਰ ਹਾਈ'' | ਨੀਤੀ ਅਵਸਥੀ | ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ |- | 2016 | <nowiki><i>ਇਸੁ ਪਿਆਰ ਕੋ ਕਿਆ ਨਾਮ ਦੂ 3</i></nowiki> | ਸ਼ਿਲਪਾ | ਆਵਰਤੀ ਭੂਮਿਕਾ <ref name="Juhi"/> |- | 2017-2018 | <nowiki><i>ਬਧੋ ਬਾਹੂ</i></nowiki> | ਛੋਟਾ ਸਿੰਘ ਅਹਲਾਵਤ | ਆਵਰਤੀ ਭੂਮਿਕਾ <ref>{{Cite web |title=Juhi Aslam to Play cupid in &TV's Badho Bahu |url=https://www.pinkvilla.com/tv/news-gossip/juhi-aslam-play-cupid-tv-s-badho-bahu-384968%3famp |website=Pinkvilla Telly }}{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਅਪ੍ਰੈਲ 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- | 2020 | <nowiki><i>ਗੁੜੀਆ ਹਮਾਰੀ ਸਭ ਪੇ ਭਾਰੀ</i></nowiki> | ਵੰਦਨਾ | ਆਵਰਤੀ ਭੂਮਿਕਾ <ref>{{Cite web |title=Juhi Aslam enters Gudhiya Humari Sab Pe Bhari. |url=https://mumbaimirror.indiatimes.com/entertainment/tv/juhi-aslam-enters-gudiya-humari-sabhi-pe-bhari/amp_articleshow/78532938.cms |website=Mumbaimirror.com |access-date=2023-04-01 |archive-date=2023-04-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230401045634/https://mumbaimirror.indiatimes.com/entertainment/tv/juhi-aslam-enters-gudiya-humari-sabhi-pe-bhari/amp_articleshow/78532938.cms |url-status=dead }}</ref> <ref>{{Cite web |title=Juhi Aslam enters Gudiya Hamari Sabhi Pe Bhari. |url=https://m.timesofindia.com/videos/tv/hindi/juhi-aslam-to-enter-gudiya-hamari-sabhi-pe-bhaari/amp_videoshow/78570893.cms |access-date=13 October 2020 |website=toi}}</ref> |- | 2020–ਮੌਜੂਦਾ | <nowiki><i>ਐ ਮੇਰੀ ਹਮਸਫਰ</i></nowiki> | ਛੋਟੀ ਬੁਆ | ਆਵਰਤੀ ਭੂਮਿਕਾ |} == ਹਵਾਲੇ == [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੀਆਂ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਟੈਲੀਵਿਜਨ ਦੀਆਂ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1988]] 6io7mrw7vsv6wwourqgbzfemiwvqz75 0 161657 846402 663057 2026-09-18T00:28:12Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 846402 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ਪਾਇਲ ਨਾਇਰ | image = | caption = | birth_name = ਪਾਇਲ ਨਾਇਰ | birth_place = [[ਮੁੰਬਈ]], [[ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ]], [[ਭਾਰਤ]] | nationality = ਭਾਰਤੀ | occupation = ਅਦਾਕਾਰਾ | years_active = 2000–ਅਦਾਕਾਰਾ | known_for = ਮੇਹਰ (ਟੀ.ਵੀ. ਸੀਰੀਜ਼) | spouse = ਆਕਾਸ਼ ਕਪੂਰ }} [[Category:Articles with hCards]] '''ਪਾਇਲ ਨਾਇਰ''' ([[ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ]]: '''Payal Nair''') ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਹੈ ਜੋ ''ਮੇਹਰ'' ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ।<ref>{{Cite web |title=UTV show climbs TVR charts in all TV homes |url=https://www.indiantelevision.com/headlines/y2k4/jan/jan201.htm |url-status=live |archive-url= |archive-date= |access-date= |website=Indian Television dot com}}</ref> ਉਸਨੇ ''ਜੰਗਲ'' (2000) ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਫਿਲਮੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ।<ref>{{Cite web |title=ARCHIVING ENTERTAINMENT INDUSTRY OF INDIA |url=https://www.indianfilmhistory.com/movie-details/jungle}}</ref> == ਕੈਰੀਅਰ == ਉਹ ''ਸੌਰੀ ਭਾਈ ਵਰਗੀਆਂ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀਆਂ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ!'' (2008) ਅਤੇ ''ਦੋ ਸਹੇਲੀਆਂ ਵਰਗੀਆਂ ਲੜੀਵਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਲਈ।'' ''.'' ''.'' ''ਕਿਸਮਤ ਕੀ ਕਠਪੁਤਲੀਯਾਨ'' (2010), ''ਸੱਤ ਫੇਰੇ: ਸਲੋਨੀ ਕਾ ਸਫ਼ਰ'' (2005) ਅਤੇ ''ਚੰਦ ਚੂਪਾ ਬਾਦਲ ਮੈਂ'' (2010)। ''ਸੌਰੀ ਭਾਈ'' (2008) ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ "ਸੈਂਡੀ" ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਸੀ। ਫਿਲਮ ਨੂੰ ਆਲੋਚਨਾਵਾਂ ਦੀ ਤਾਰੀਫ ਮਿਲੀ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਵੀ ਆਫਰ ਮਿਲਣ ਲੱਗੇ। ਉਸ ਨੇ ''ਸ਼ਬਾਨਾ ਨਾਮ ਦੀ ਮੇਹਰ ਦਾ ਡਬਲ ਰੋਲ ਵੀ ਖੇਡਿਆ ਹੈ।'' ਉਸਨੇ ''ਚੰਦ ਚੂਪਾ ਬਾਦਲ ਮੈਂ'' (2010) ਨਾਮਕ ਸੀਰੀਅਲ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਕਿਰਦਾਰ "ਸਿਧਾਰਥ ਸੂਦ" (ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਤਿਵਾਰੀ ਦੁਆਰਾ ਨਿਭਾਇਆ) ਦੀ ਮਾਸੀ "ਚੰਚਲ" ਦੀ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ। ਉਹ ''ਪਰੀਵਾਰ.. ਕਾਰਤਵਿਆ ਕੀ ਪਰੀਕਸ਼ਾ'' ਨਾਂ ਦੇ ਸੀਰੀਅਲ ਵਿੱਚ ਵੀ ਨਜ਼ਰ ਆਈ ਸੀ। == ਫਿਲਮਾਂ == * ''ਜੰਗਲ'' (2000) * ''ਕੁਛ ਤੁਮ ਕਹੋ ਕੁਛ ਹਮ ਕਹੀਂ'' (2002) * ''ਸੌਰੀ ਭਾਈ! (2008)'' * ਵਨਸ ਅਪੌਨ ਏ ਟਾਈਮ ਇਨ ਮੁੰਬਈ (2010) * ''ਛਪਾਕ''<ref>{{Cite web |last= |first= |date= |title=Only if Sushant had believed his lines from Chhichhore |url=https://www.rediff.com/movies/column/only-if-sushant-had-believed-his-lines-from-chhichhore/20200618.htm |url-status=live |archive-url= |archive-date= |access-date= |website=Rediff.com}}</ref> (2020) === ਵੈੱਬ ਸੀਰੀਜ਼ === {| class="wikitable" border="1" !ਸਾਲ ! ਸਿਰਲੇਖ ! ਭੂਮਿਕਾ ! ਪਲੇਟਫਾਰਮ ! ਨੋਟਸ |- | 2019 | ''ਪਰਛਾਏ'' | ਸ਼੍ਰੀਮਤੀ ਸਿੰਘ | ZEE5 | <ref>{{Cite web |date=2019-01-09 |title=Payal Nair to feature in ZEE5's series, Ghost Stories by Ruskin Bond |url=https://www.iwmbuzz.com/digital/news-digital/payal-nair-feature-zee5s-series-ghost-stories-ruskin-bond/2019/01/09/amp |access-date=2019-10-02 |website=IWM Buzz |language=en-IN}}</ref> |} === ਥੀਏਟਰ ਪਲੇ === {| class="wikitable sortable" style="font-size:100%" !ਸਾਲ ! ਦਿਖਾਓ ! ਭੂਮਿਕਾ ! class="unsortable" | ਨੋਟਸ |- | 2009 | ਜੈਸੇ ਕਿਤਾਬੋਂ ਮੈਂ ਮਿਲੇ<ref>{{Cite web |title=Rewind & replay |url=https://mumbaimirror.indiatimes.com/entertainment/art-theatre/rewind-replay/articleshow/15951145.cms |access-date=2009-09-01 |website=Mumbai mirror |language=en-EN |archive-date=2022-12-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221201155639/https://mumbaimirror.indiatimes.com/entertainment/art-theatre/rewind-replay/articleshow/15951145.cms |url-status=dead }}</ref> | ਮੀਰਾ | ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ |} == ਹਵਾਲੇ == [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]] gyrfsmi32vey9phqwsrdbwb59bn1yra 0 163458 846354 838760 2026-09-17T13:42:41Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 846354 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ਜਯੋਤੀ ਕਪੂਰ ਦਾਸ | other_names = | nationality = ਭਾਰਤੀ | occupation = ਫਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ<br />ਪਟਕਥਾ ਲੇਖਕ }} [[Category:Articles with hCards]] '''ਜਯੋਤੀ ਕਪੂਰ ਦਾਸ''' ([[ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ]]: '''Jyoti Kapur Das''') ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਅਤੇ ਪਟਕਥਾ ਲੇਖਕ ਹੈ, ਜੋ [[ਬਾਲੀਵੁੱਡ]] ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਲਈ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।<ref name=":0">{{Cite web |title=Jyoti Kapur Das Film 'Plus Minus' to Screen at Ojai Short Film Festival in December |url=https://www.indiawest.com/entertainment/global/jyoti-kapur-das-film-plus-minus-to-screen-at-ojai/article_f8f0c8bc-0fb3-11ea-bd67-fb6a8ea26b23.html |access-date=2020-03-08 |website=India West |language=en |archive-date=2019-11-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191128200832/https://www.indiawest.com/entertainment/global/jyoti-kapur-das-film-plus-minus-to-screen-at-ojai/article_f8f0c8bc-0fb3-11ea-bd67-fb6a8ea26b23.html |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |last=Mankad |first=Himesh |author-link=Himesh Mankad |date=5 January 2019 |title=Rinzing Denzongpa's debut film, action-thriller Squad, will be directed by Jyoti Kapur Das |url=https://mumbaimirror.indiatimes.com/entertainment/bollywood/rinzing-denzongpas-debut-film-action-thriller-squad-will-be-directed-by-jyoti-kapur-das/articleshow/67388503.cms |access-date=2020-03-08 |website=Mumbai Mirror |language=en |archive-date=2020-03-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200320130233/https://mumbaimirror.indiatimes.com/entertainment/bollywood/rinzing-denzongpas-debut-film-action-thriller-squad-will-be-directed-by-jyoti-kapur-das/articleshow/67388503.cms |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |last=Arote |first=Vinay |date=31 March 2019 |title=Winning the Filmfare Award was a magical moment |url=https://mumbaimirror.indiatimes.com/entertainment/bollywood/winning-the-filmfare-award-was-a-magical-moment-bhuvan-bam/articleshow/68657237.cms |access-date=2020-03-08 |website=Mumbai Mirror |language=en}}</ref> ਦਾਸ ਨੇ ਲਿਖੀਆਂ ਅਤੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀਆਂ ਦੋ ਛੋਟੀਆਂ ਫਿਲਮਾਂ ਨੇ ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜਿੱਤੇ ਹਨ। == ਕੈਰੀਅਰ == ਦਾਸ ਨੇ [[ਭਾਰਤੀ ਫ਼ਿਲਮ ਅਤੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ|ਫਿਲਮ ਐਂਡ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ ਇੰਡੀਆ]] (ਐਡੀਟਿੰਗ, 1995) ਤੋਂ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਕੀਤੀ। 14 ਨਵੰਬਰ 2011 ਤੋਂ, ਉਸਨੇ Viacom18 ਮੋਸ਼ਨ ਪਿਕਚਰਜ਼<ref>{{Cite web |title=Viacom18 Motion Pictures In Conversation With Team Box Office India {{!}} Box Office India |url=https://boxofficeindia.co.in/viacom18-motion-pictures-conversation-team-box-office-india |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20200321114129/https://boxofficeindia.co.in/viacom18-motion-pictures-conversation-team-box-office-india |archive-date=2020-03-21 |website=boxofficeindia.co.in}}</ref> ਵਿੱਚ ਕਰੀਏਟਿਵ ਹੈੱਡ ਦਾ ਅਹੁਦਾ ਸੰਭਾਲਿਆ ਅਤੇ [[ਭਾਗ ਮਿਲਖਾ ਭਾਗ]], ਕਵੀਨ (2014 ਫਿਲਮ), [[ਗੈਂਗਸ ਆਫ ਵਾਸੇਪੁਰ]] ਅਤੇ [[ਕਹਾਨੀ|ਕਹਾਣੀ]] ਸਮੇਤ ਕਈ ਫਿਲਮਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੋਈ ਸੀ। 2015- 2018 ਤੋਂ, ਉਹ ਬਿਗ ਸਿਨਰਜੀ ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਕਰੀਏਟਿਵ ਹੈੱਡ ਸੀ ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਵੈੱਬ ਸੀਰੀਜ਼ ਬੋਸ: ਡੈੱਡ/ਅਲਾਈਵ,<ref>{{Cite web |last= |first= |date=22 December 2017 |title=Bose: Dead/Alive' is worth visiting |url=https://www.thestatesman.com/entertainment/reviews/bose-deadalive-worth-visiting-1502549511.html |url-status=live |archive-url= |archive-date= |access-date=26 January 2021 |website=The Statesman}}</ref><ref>[[Bose: Dead/Alive]]</ref> ਅਭਿਨੀਤ [[ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਰਾਓ]] ਦੀ ਰਚਨਾਤਮਕ ਨਿਰਮਾਤਾ ਅਤੇ ਰਚਨਾਤਮਕ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਸੀ।<ref>{{Cite web |last=Goyal |first=Divya |date=29 November 2016 |title=Tisca Chopra's Short Film Chutney Has a Chilling End |url=https://www.ndtv.com/entertainment/tisca-chopras-short-film-chutney-has-a-chilling-end-1631546 |access-date=2022-06-13 |publisher=NDTV |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2018-09-07 |title=Youtuber Bhuvan Bam makes short film debut with Divya Dutta |url=https://www.mid-day.com/articles/youtuber-bhuvan-bam-makes-short-film-debut-with-divya-dutta/19781163 |access-date=2020-03-08 |website=mid-day |language=en }}{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਮਈ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> [[ਚਟਨੀ (ਫ਼ਿਲਮ)|''ਚਟਨੀ'']], ਦਾਸ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖੀ ਅਤੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਿਤ ਇੱਕ ਲਘੂ ਫ਼ਿਲਮ, 2016 ਵਿੱਚ [[ਯੂਟਿਊਬ|YouTube ']] ਤੇ ਵੱਡੇ ਲਘੂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਚੈਨਲ 'ਤੇ ਰਿਲੀਜ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਇਸਨੇ 2017 ਵਿੱਚ [[ਫ਼ਿਲਮਫ਼ੇਅਰ ਪੁਰਸਕਾਰ|ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਅਵਾਰਡਾਂ]] ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਅਦਾਕਾਰਾ ਲਈ ਦਾਸ ਲਈ ਸਰਵੋਤਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਅਤੇ ਸਰਵੋਤਮ ਅਦਾਕਾਰਾ (ਮਹਿਲਾ) ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜਿੱਤਿਆ।<ref name="chutney">Sources which say Chutney is written and directed by Das and won the awards: </ref> 2018 ਵਿੱਚ, ਦਾਸ ਨੇ ਲਘੂ ਫਿਲਮ ''ਪਲੱਸ ਮਾਇਨਸ'' ਲਿਖੀ ਅਤੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀ ਜਿਸ ਨਾਲ [[ਯੂਟਿਊਬਰ]] [[ਭੁਵਨ ਬਾਮ]] ਅਤੇ ਫੀਚਰ ਫਿਲਮ ਅਦਾਕਾਰਾ [[ਦਿੱਵਿਆ ਦੱਤਾ|ਦਿਵਿਆ ਦੱਤਾ]] ਨੇ ਆਪਣੀ ਛੋਟੀ ਫਿਲਮ ਅਦਾਕਾਰੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ।<ref name="youtuber">{{Cite web |date=2018-09-25 |title=Plus Minus: Bhuvan Bam and Divya Dutta's short crosses over 13 M views |url=https://www.dnaindia.com/entertainment/report-plus-minus-bhuvan-bam-and-divya-dutta-s-short-crosses-over-13-m-views-2667509 |access-date=2020-03-08 |website=DNA India |language=en}} </ref> 2019 ਵਿੱਚ, ਪਲੱਸ ਮਾਈਨਸ ਨੇ [[ਫ਼ਿਲਮਫ਼ੇਅਰ ਪੁਰਸਕਾਰ|ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਅਵਾਰਡਾਂ]] ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ ਲਘੂ ਫਿਲਮ ਲਈ ਪੀਪਲਜ਼ ਚੁਆਇਸ ਅਵਾਰਡ ਜਿੱਤਿਆ, ਦਾਸ ਨੇ ਤਿੰਨ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਉਸਦਾ ਦੂਜਾ ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਅਵਾਰਡ ਜਿੱਤਿਆ।<ref>{{Cite web |last=Arote |first=Vinay |last2=31 March 2019 |title=Winning the Filmfare Award was a magical moment |url=https://mumbaimirror.indiatimes.com/entertainment/bollywood/winning-the-filmfare-award-was-a-magical-moment-bhuvan-bam/articleshow/68657237.cms |access-date=2020-03-08 |website=Mumbai Mirror |language=en}}</ref> == ਹਵਾਲੇ == <references group="" responsive="1"></references> == ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ == [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ਿਲਮਫ਼ੇਅਰ ਪੁਰਸਕਾਰ ਵਿਜੇਤਾ]] p824rfe4vjgax0ea900z3tmq6a2990f 0 164910 846422 742438 2026-09-18T05:26:37Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 846422 wikitext text/x-wiki {{Infobox historic site | name = ਫ਼ੈਜ਼ ਮਹਿਲ | native_language = sd | image = FaizMahal.jpg | image_size = 270px | caption = ਫ਼ੈਜ਼ ਮਹਿਲ ਦਾ ਮੋਹਰਾ | location = [[ਖੈਰਪੁਰ]], [[ਸਿੰਧ]], [[ਪਾਕਿਸਤਾਨ]] | height = | built = 1798 | architect = | architecture = [[ਰਾਜਪੂਤ]], [[ਮੁਗਲ ਭਵਨ ਨਿਰਮਾਣ ਕਲਾ]] |coordinates = {{coord|27|32|N|68|46|E|display = inline, title}} |coord_ref=<!--http://www.travelmath.com/city/Khairpur,+Pakistan-->{{better source needed|date=January 2016}} | locmapin = ਪਾਕਿਸਤਾਨ | map_caption = [[ਸਿੰਧ]], [[ਪਾਕਿਸਤਾਨ]] ਵਿੱਚ ਠਿਕਾਣਾ | visitation_num = ਤਕਰੀਬਨ 1,000 | visitation_year = 2010 }} '''ਫ਼ੈਜ਼ ਮਹਿਲ''' (فَیض محل) ਖੈਰਪੁਰ, [[ਸਿੰਧ]], [[ਪਾਕਿਸਤਾਨ]] ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਹਿਲ ਹੈ। <ref>{{Cite news|url=https://images.dawn.com/news/1179859|title=200-year-old palace Faiz Mahal gets a second life|last=Daud|first=Nyla|date=April 15, 2018|work=Dawn|access-date=19 April 2018}}</ref> ਇਹ ਮੀਰ ਸੋਹਰਾਬ ਖਾਨ ਨੇ 1798 <ref>{{Cite news|url=https://dailytimes.com.pk/128132/deteriorating-architectural-archaeological-sites-sindh/|title=Deteriorating architectural and archaeological sites in Sindh|last=Shaikh|first=Abdul Rasheed|date=October 21, 2017|work=Daily Times|access-date=19 April 2018}}</ref> ਵਿੱਚ ਖੈਰਪੁਰ ਖ਼ਾਨਦਾਨ ਦੇ ਤਾਲਪੁਰ ਬਾਦਸ਼ਾਹਾਂ ਦੇ ਸ਼ਾਹੀ ਮਹਿਲ ਅਹਾਤੇ ਲਈ ਦਰਬਾਰ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਇਮਾਰਤ ਵਜੋਂ ਬਣਵਾਇਆ ਸੀ। ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਇਸ ਵਿੱਚ ਹਾਕਮਾਂ ਦੇ ਕਮਰੇ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਦਰਬਾਰੀਆਂ ਲਈ 16 ਵੇਟਿੰਗ ਰੂਮ ਅਤੇ [[ਦਰਬਾਰ]] ਅਤੇ ਖਾਣੇ ਦੇ ਹਾਲ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਸ਼ਾਹੀ ਮਹਿਮਾਨਾਂ ਲਈ ਮਹਿਮਾਨ ਕਮਰੇ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਸ਼ਾਹੀ ਹਾਥੀ ਲਈ ਹਾਥੀਖਾਨਾ ਅਤੇ ਘੋੜਿਆਂ ਦੇ ਤਬੇਲੇ ਸੀ ਜਿੱਥੇ ਅੱਜ ਅੰਬਾਂ ਦਾ ਬਾਗ ਹੈ। <ref >{{Cite news|url=http://tribune.com.pk/story/862062/meet-the-royal-family-of-talpur/|title=Meet the royal family of Talpur|last=Sarfaraz Memon|date=April 1, 2015|access-date=16 November 2015|agency=The Express Tribune}}</ref> <ref>{{Cite web |last=Architecture, Culture |first=History, Places |title=Faiz Palace of Khairpur, Sindh |url=http://www.thelovelyplanet.net/faiz-palace-of-khairpur-sindh/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20151117014449/http://www.thelovelyplanet.net/faiz-palace-of-khairpur-sindh/ |archive-date=17 November 2015 |access-date=16 November 2015 |website=The Lovely Planet}}</ref> <ref>{{Cite web |title=Faiz Mahal |url=http://www.tourisminpakistan.com/sindh/sukkur/faiz-mahal/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20151117023809/http://www.tourisminpakistan.com/sindh/sukkur/faiz-mahal/ |archive-date=17 November 2015 |access-date=16 November 2015 |website=Tourism in Pakistan}}</ref> <ref>{{Cite web |last=Sindhi Dunya |title=Faiz Mahal and Royalty of Talpurs Sindh |url=http://www.sindhidunya.com/faiz-mahal-and-royalty-of-talpurs-sindh/ |access-date=16 November 2015 |website=Sindhi Dunya |archive-date=17 ਨਵੰਬਰ 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151117020059/http://www.sindhidunya.com/faiz-mahal-and-royalty-of-talpurs-sindh/ |url-status=dead }}</ref> ਹੁਣ ਫ਼ੈਜ਼ ਮਹਿਲ ਆਖਰੀ ਤਾਲਪੁਰ ਬਾਦਸ਼ਾਹ, ਐਚ ਐਚ ਮੀਰ ਅਲੀ ਮੁਰਾਦ ਖਾਨ ਤਾਲਪੁਰ II (ਜਨਮ 1933), ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਪੁੱਤਰ ਪ੍ਰਿੰਸ ਅੱਬਾਸ ਰਜ਼ਾ ਤਾਲਪੁਰ ਅਤੇ ਪ੍ਰਿੰਸ ਮੇਹਦੀ ਰਜ਼ਾ ਤਾਲਪੁਰ ਦਾ ਘਰ ਹੈ। ਚੌਧਰੀ ਗੁਲਾਮ ਮੁਹੰਮਦ / ਜਨਰਲ ਇਸਕੰਦਰ ਮਿਰਜ਼ਾ ਤਾਨਾਸ਼ਾਹੀਆਂ ਨੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਮੂਲ ਸੰਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਨੂੰ ਖ਼ਤਮ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਮੀਰ ਅਲੀ ਮੁਰਾਦ ਨੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਬਾਨੀ [[ਮੁਹੰਮਦ ਅਲੀ ਜਿੰਨਾਹ|ਮੁਹੰਮਦ ਅਲੀ ਜਿਨਾਹ]] ਨਾਲ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਮਝੌਤੇ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਕਰਕੇ ਫੌਜੀ ਹਮਲੇ ਦੀ ਧਮਕੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਿਆਂ 1955 ਵਿੱਚ ਖੈਰਪੁਰ ਰਾਜ ਨੂੰ [[ਪਾਕਿਸਤਾਨ|ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਰਾਜ ਵਿੱਚ]] ਮਿਲਾ ਲਿਆ ਸੀ। <ref name="auto">{{Cite news|url=http://tribune.com.pk/story/862062/meet-the-royal-family-of-talpur/|title=Meet the royal family of Talpur|last=Sarfaraz Memon|date=April 1, 2015|access-date=16 November 2015|agency=The Express Tribune}}<cite class="citation news cs1" data-ve-ignore="true" id="CITEREFSarfaraz_Memon2015">Sarfaraz Memon (April 1, 2015). [http://tribune.com.pk/story/862062/meet-the-royal-family-of-talpur/ "Meet the royal family of Talpur"]. The Express Tribune<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">16 November</span> 2015</span>.</cite></ref> ਅੱਜ ਸਾਬਕਾ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਇੱਕ ਵਾਤਾਵਰਣਵਾਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਇੱਕ ਅਸਾਧਾਰਣ ਬਨਸਪਤੀ ਅਤੇ ਜੀਵ-ਜੰਤੂ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਪਨਾਹਗਾਹ, ਜਿਸਨੂੰ ਮਹਿਰਾਨੋ ਰਿਜ਼ਰਵ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਦਾ ਸਿਹਰਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।<ref>{{Cite web |title=Wildlife dept to release blackbucks into the wilderness |url=http://archives.dailytimes.com.pk/national/28-Jul-2004/wildlife-dept-to-release-blackbucks-into-the-wilderness# |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160127001816/http://archives.dailytimes.com.pk/national/28-Jul-2004/wildlife-dept-to-release-blackbucks-into-the-wilderness# |archive-date=2016-01-27 |access-date=2016-01-22}}</ref>ਇਹ ਰਿਜ਼ਰਵ [[ਕਾਲਾ ਹਿਰਨ|ਕਾਲੇ ਹਿਰਨ]] ਅਤੇ ਹੌਗ ਡੀਅਰ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ, ਜੋ ਹੁਣ ਸਿੰਧ ਵਿੱਚ ਦੁਰਲੱਭ ਹਨ। <ref>{{Cite web |title=Wildlife of Pakistan: Off the Beaten Track: A Forest Fit for A Prince |url=http://www.wildlifeofpakistan.com/OfftheBeatenTrack/mehranoaforestfitforaprince.htm |website=www.wildlifeofpakistan.com}}</ref> <ref>{{Cite web |title=BirdLife Data Zone |url=http://www.birdlife.org/datazone/sitefactsheet.php?id=16431 |website=www.birdlife.org}}</ref> == ਗੈਲਰੀ == <gallery> File:Faiz Mahal Khairpur Sindh.jpg|ਬਾਹਰ File:Inside view of FaizMahal.jpg|ਅੰਦਰ File:An architectural detail of Faiz Mahal by Usman Ghani.jpg|ਫ਼ੈਜ਼ ਮਹਿਲ ਦੇ ਬਾਹਰਲੇ ਹਿੱਸੇ ਦਾ ਆਰਕੀਟੈਕਚਰਲ ਵੇਰਵਾ File:Faiz mehal khiarpur (asad aman).jpg|ਬਾਹਰ ਪਗਡੰਡੀਆਂ File:Oil painting of Faiz Mahal.jpg|ਸ਼ੇਰ ਖਾਨ ਦੁਆਰਾ ਫ਼ੈਜ਼ ਮਹਿਲ ਦੀ ਤੇਲ ਪੇਂਟਿੰਗ </gallery> == ਹਵਾਲੇ == 0x8ga8gp0s1664qgkab1ox7syeeu6ev 0 166260 846352 676166 2026-09-17T13:34:11Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 846352 wikitext text/x-wiki '''ਜਗਤ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਪੰਜਾਬ ਰਾਜ ਓਪਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ''' (JGND-PSOU) 2019 ਦੇ ਪੰਜਾਬ ਐਕਟ ਨੰ. 19 ਦੁਆਰਾ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਇੱਕ ਦੂਰ ਤੋਂ ਸਿੱਖਣ ਵਾਲੀ [[ਪਬਲਿਕ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ|ਪਬਲਿਕ]] ਸਟੇਟ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਭਾਰਤ ਦੇ [[ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ|ਪੰਜਾਬ]] ਰਾਜ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ [[ਪਟਿਆਲਾ]] ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। == ਇਤਿਹਾਸ == ਰਾਜ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਸ੍ਰੀ [[ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ|ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ]] ਜੀ ਦਾ 550ਵਾਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਪੁਰਬ ਮਨਾਉਣ ਦੇ ਸਮਾਗਮਾਂ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ, ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਮੰਤਰੀ ਮੰਡਲ ਨੇ 24 ਅਕਤੂਬਰ 2019 (ਵੀਰਵਾਰ) ਨੂੰ [[ਪਟਿਆਲਾ]], [[ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ]] ਵਿਖੇ [[ਪਬਲਿਕ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ|ਜਨਤਕ ਜਗਤ]] '''ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਪੰਜਾਬ ਰਾਜ ਓਪਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ''' ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਨੂੰ ਹਰੀ ਝੰਡੀ ਦਿੱਤੀ ਸੀ। <ref>{{Cite web |title=CABINET OKAYS SETTING UP OF "JAGAT GURU NANAK DEV PUNJAB STATE OPEN UNIVERSITY" AT PATIALA &#124; Directorate of Information and Public Relations, Punjab, India ਸੂਚਨਾ ਤੇ ਲੋਕ ਸੰਪਰਕ ਵਿਭਾਗ ਪੰਜਾਬ ,ਭਾਰਤ |url=http://diprpunjab.gov.in/?q=content/cabinet-okays-setting-%E2%80%9Cjagat-guru-nanak-dev-punjab-state-open-university%E2%80%9D-patiala |website=diprpunjab.gov.in}}</ref> <ref>{{Cite web |last=Service |first=Tribune News |title=Nod to Guru Nanak open university |url=https://www.tribuneindia.com/news/archive/nod-to-guru-nanak-open-university-851774 |website=Tribuneindia News Service}}</ref> ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਨੇ [[ਸਰਕਾਰੀ ਮਹਿੰਦਰਾ ਕਾਲਜ, ਪਟਿਆਲਾ|ਸਰਕਾਰੀ ਮਹਿੰਦਰਾ ਕਾਲਜ]], ਪਟਿਆਲਾ ਦੇ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਦੀ ਸਰਕਾਰੀ ਰਿਹਾਇਸ਼ ਵਿਖੇ ਬਨਾਏ ਅਸਥਾਈ ਕੈਂਪਸ ਤੋਂ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। <ref>{{Cite web |title=Jagat Guru Nanak Dev Punjab State Open University to Roll out First Course by Coming January-VC Karamjit Singh |url=https://www.punjabnewsexpress.com/campus-buzz/news/jagat-guru-nanak-dev-punjab-state-open-university-to-roll-out-first-course-by-coming-january-vc-karamjit-singh-118954 |access-date=2023-05-04 |archive-date=2023-05-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230504053758/https://www.punjabnewsexpress.com/campus-buzz/news/jagat-guru-nanak-dev-punjab-state-open-university-to-roll-out-first-course-by-coming-january-vc-karamjit-singh-118954 |url-status=dead }}</ref> == ਅਕਾਦਮਿਕ == === ਕੋਰਸ === * ਬੈਚਲਰ ਆਫ਼ ਆਰਟਸ (BA) * ਬੈਚਲਰ ਆਫ਼ ਸਾਇੰਸ (ਬੀ.ਐਸ.ਸੀ. ) * ਬੈਚਲਰ ਆਫ਼ ਬਿਜ਼ਨਸ ਐਡਮਿਨਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ (BBA) == ਹਵਾਲੇ == {{ਹਵਾਲੇ}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਓਪਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਟਿਆਲਾ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖਿਆ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ]] glqc86pt0k6046cqdl5kgbjs5fc7in4 0 174616 846386 765632 2026-09-17T19:28:00Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 846386 wikitext text/x-wiki {{Infobox writer | name = ਦਇਆ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਸਿਨਹਾ | image = Welcomming D.P.Sinha.jpg | alt = | image_size = | caption = | period = | portaldisp = | website = | signature = | awards = [[ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ]] | relatives = | children = | partner = | spouse = | subject = | genre = | alma_mater = | education = ਮਾਸਟਰ ਡਿਗਰੀ | occupation = {{flatlist| * ਸਿਵਲ ਸੇਵਕ * ਲੇਖਕ * ਨਾਟਕਕਾਰ }} | death_place = | birth_place = [[ਇਲਾਹਾਬਾਦ]], [[ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼]], ਭਾਰਤ | birth_date = | birth_name = | pseudonym = }} '''ਦਇਆ''' '''ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਸਿਨਹਾ''', ਜਿਸਨੂੰ '''ਡੀ.ਪੀ. ਸਿਨਹਾ''' ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸੇਵਾਮੁਕਤ [[ਭਾਰਤੀ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕੀ ਸੇਵਾ|ਭਾਰਤੀ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕੀ ਸੇਵਾ ਅਧਿਕਾਰੀ]] ਹੈ,<ref name=":0">{{Cite news|url=https://www.newindianexpress.com/nation/2020/jan/27/uttar-pradeshs-padma-winners-some-known-faces-others-not-so-well-known-2095169.html|title=Uttar Pradesh's Padma winners: Some known faces, others not so well known|date=27 January 2020|work=The New Indian Express|access-date=2023-05-06|agency=IANS}}</ref> ਜੋ ਕਿ ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਬੀਜੇਪੀ ਕਲਚਰਲ ਸੈੱਲ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਨਵੀਨਰ ਅਤੇ ਇੰਡੀਅਨ ਕੌਂਸਲ ਫਾਰ ਕਲਚਰਲ ਰਿਲੇਸ਼ਨਜ਼ ਦੇ ਉਪ-ਪ੍ਰਧਾਨ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾ ਰਹੇ ਹਨ।<ref name=":1">{{Cite web |title=The Tribune, Chandigarh, India |url=https://www.tribuneindia.com/2003/20030919/cth2.htm |access-date=2021-06-19 |website=www.tribuneindia.com}}</ref> ਉਹ ਇੱਕ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ, ਲੇਖਕ, [[ਨਾਟਕਕਾਰ]] ਵੀ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ''ਸਮਰਾਟ ਅਸ਼ੋਕ'', <ref>{{Cite web |title=दया प्रकाश सिन्हा के नाटक 'सम्राट अशोक' का लोकार्पण |url=https://www.aajtak.in/literature/review/story/drama-samrat-ashok-written-by-daya-prakash-sinha-published-by-vani-prakashan-293594-2015-04-01 |access-date=2021-06-19 |website=Aaj Tak |language=hi}}</ref> ''ਸੀਧੀਆਂ,'' ''ਕਥਾ ਏਕ ਕੰਸ ਕੀ'', ''ਇਤਿਹਾਸ ਚੱਕਰ'' ਅਤੇ ''ਰਕਤ ਅਭਿਸ਼ੇਕ'' ਵਰਗੇ [[ਹਿੰਦੀ ਭਾਸ਼ਾ|ਹਿੰਦੀ]] ਨਾਟਕਾਂ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ [[ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ]] ਦਾ ਪ੍ਰਾਪਤਕਰਤਾ ਹੈ, ਜੋ [[ਭਾਰਤ]] ਦੇ ਗਣਰਾਜ ਵਿੱਚ ਚੌਥਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਨਾਗਰਿਕ ਪੁਰਸਕਾਰ ਹੈ।<ref>{{Cite news|url=https://www.thehindu.com/news/national/full-list-of-2020-padma-awardees/article30656841.ece|title=Full list of 2020 Padma awardees|date=2020-01-26|work=The Hindu|access-date=2021-06-19|language=en-IN|issn=0971-751X}}</ref> ਉਸ ਦੀਆਂ ਨਾਟਕ ਰਚਨਾਵਾਂ 50 ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਅਤੇ ਮੰਚਨ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਕਈ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ।<ref name=":2">{{Cite web |last= |first= |title=6-day theatre fest to pay tribute to Daya Prakash Sinha begins on Sunday |url=https://www.dailypioneer.com/2018/state-editions/6-day-theatre-fest-to-pay---tribute-to-daya-prakash-sinha-begins-on-sunday.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210624201835/https://www.dailypioneer.com/2018/state-editions/6-day-theatre-fest-to-pay---tribute-to-daya-prakash-sinha-begins-on-sunday.html |archive-date=2021-06-24 |access-date=2021-06-19 |website=The Pioneer |language=en}}</ref><ref name=":0" /> == ਕਰੀਅਰ == === ਸਿਵਲ ਸੇਵਾ === ਸਿਨਹਾ ਦਾ ਜਨਮ [[ਪ੍ਰਯਾਗਰਾਜ|ਇਲਾਹਾਬਾਦ]] ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਮਾਸਟਰ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਸਰਕਾਰੀ ਇਮਤਿਹਾਨਾਂ ਲਈ ਪੜ੍ਹਦਾ ਰਿਹਾ। ਉਹ ਸਿਵਲ ਸੇਵਾ ਦੀ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਪਾਸ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਿਆ ਅਤੇ 1952 ਵਿੱਚ ਸੂਬਾਈ ਸਿਵਲ ਸੇਵਾ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਉਸ ਨੂੰ [[ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼]] ਲਈ ਆਈ.ਏ.ਐਸ. ਵਜੋਂ ਤਰੱਕੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ। 1993 ਵਿੱਚ, ਉਹ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਮਾਮਲਿਆਂ ਦੇ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾਮੁਕਤ ਹੋਏ। ਆਪਣੇ ਚਾਰ ਦਹਾਕਿਆਂ ਦੇ ਲੰਬੇ ਕਾਰਜਕਾਲ ਦੌਰਾਨ, ਉਸਨੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਅਹੁਦਿਆਂ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਲਾ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕੀਤਾ।<ref name=":3">{{Cite web |title=He's a Bureaucrat, an Artist and a Padma Shree Awardee |url=https://indianmasterminds.com/features/be-inspired/hes-a-bureaucrat-an-artist-and-a-padma-shree-awardee/ |access-date=2021-06-19 |language=en-US}}</ref> ਉਸਨੇ 1986 ਤੋਂ 1988 ਤੱਕ [[ਲਲਿਤ ਕਲਾ ਅਕਾਦਮੀ]], ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਚੇਅਰਮੈਨ ਵਜੋਂ ਵੀ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ।<ref>{{Cite web |date=2015-09-26 |title=Welcome to State Lalit Kala Akademi, U.P. |url=http://fineartakademiup.nic.in/struct.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20150926003222/http://fineartakademiup.nic.in/struct.htm |archive-date=2015-09-26 |access-date=2021-06-19}}</ref> === ਥੀਏਟਰ ਸਾਹਿਤ === ਉਸ ਨੇ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਤੋਂ ਹੀ ਥੀਏਟਰ ਵਿੱਚ ਰੁਚੀ ਪੈਦਾ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ ਲਕਸ਼ਮੀਨਾਰਾਇਣ ਲਾਲ ਦੇ ਨਾਟਕ, ''ਤਾਜ ਮਹਿਲ ਕੇ ਆਂਸੋ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਭਿਨੇਤਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਲਾ ਕਰੀਅਰ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ।'' ਜਲਦੀ ਹੀ ਉਸਨੇ ਨਾਟਕ ਲਿਖਣ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ''ਮੇਰੇ ਭਾਈ ਮੇਰੇ'', ''ਇਤਿਹਾਸ ਚੱਕਰ'', ''ਮਨ ਕੇ ਭੰਵਰ'', ''ਪੰਚਤੰਤਰ'', ਅਤੇ ''ਦੁਸ਼ਮਨ'' ਸਮੇਤ 13 ਨਾਟਕਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਨਾਟਕ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸਟੇਜ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ।<ref name=":3" /> 1957 ਵਿਚ ਉਸ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਨਾਟਕ 'ਸਾਂਝਸੇਵਰੇ' ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ 1962 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਥੀਏਟਰ ਕਲਾਕਾਰ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਥੀਏਟਰ ਲਿਖਣਾ ਅਤੇ ਕਰਨਾ ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ। ਉਸ ਦਾ ਨਾਟਕ ''ਕਥਾ ਏਕ ਕੰਸ ਕੀ'' [[ਦਿੱਲੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ]] ਸਮੇਤ ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ 5 ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਦੇ ਸਿਲੇਬਸ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।<ref name=":1" /> 1978 ਵਿੱਚ, ਉਸਦੀ ਪਤਨੀ ਦਾ ਦੇਹਾਂਤ ਹੋ ਗਿਆ।<ref name=":3" /> 2019 ਵਿੱਚ, [[ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ|ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਆਡੀਟੋਰੀਅਮ]] ਵਿੱਚ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਅਤੇ ਸੈਰ-ਸਪਾਟਾ ਮੰਤਰੀ, ਪ੍ਰਹਿਲਾਦ ਸਿੰਘ ਪਟੇਲ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਵਿੱਚ ਨਾਟਕ-ਸਮਾਗਰਾ ਸਿਰਲੇਖ ਹੇਠ ਤਿੰਨ ਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਨਾਟਕਾਂ ਦਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਲਾਂਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।<ref>{{Cite web |last=Patrika |first=Samay |title=दया प्रकाश सिन्हा के नाटकों का संग्रह 'नाट्य-समग्र' का लोकार्पण |url=https://kitab.samaypatrika.com/2019/12/daya-prakash-sinha-vani-prakashan.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200807131401/https://kitab.samaypatrika.com/2019/12/daya-prakash-sinha-vani-prakashan.html |archive-date=2020-08-07 |access-date=2021-06-19 |website=kitab.samaypatrika}}</ref> == ਅਵਾਰਡ == * ਸਮਰਾਟ ਅਸ਼ੋਕ ਲਈ [[ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਇਨਾਮ|ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ]] 2021।<ref>{{Cite web |title=साहित्य अकादमी पुरस्कार की घोषणा, हिंदी के लिए दया प्रकाश सिन्हा को मिला सम्मान; यहां देखें लिस्ट |url=https://www.livehindustan.com/national/story-sahitya-akademi-award-2021-list-daya-prakash-sinha-for-hindi-and-namita-gokhale-for-english-to-be-awarded-5450890.amp.html}}</ref> * ਕਲਾ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਯੋਗਦਾਨ ਲਈ [[ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ]]<ref>{{Cite web |date=2020-01-27 |title=Padma Awards 2020: Here is the full list of 141 recipients this year |url=https://www.apnlive.com/padma-awards-2020-here-is-the-full-list-of-141-recipients-this-year/ |access-date=2021-06-19 |website=APN News |language=en-US |archive-date=2021-06-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210624201210/https://www.apnlive.com/padma-awards-2020-here-is-the-full-list-of-141-recipients-this-year/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |date=2020-06-26 |title=List of Padma Awards winners 2020 |url=https://www.jagranjosh.com/general-knowledge/list-of-awards-and-honours-in-india-1484913262-1 |access-date=2021-06-19 |website=Jagranjosh.com |archive-date=2021-06-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210624201906/https://www.jagranjosh.com/general-knowledge/list-of-awards-and-honours-in-india-1484913262-1 |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |title=Kangana Ranaut, Ekta Kapoor, Karan Johar and Adnan Sami on list of Padma awardees this year |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/kangana-ranaut-ekta-kapoor-karan-johar-and-adnan-sami-on-list-of-padma-awardees-this-year/articleshow/73633686.cms |access-date=2021-06-19 |website=The Times of India |language=en}}</ref> * [[ਸੰਗੀਤ ਨਾਟਕ ਅਕਾਦਮੀ ਇਨਾਮ|ਸੰਗੀਤ ਨਾਟਕ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ]]<ref name=":2" /> * ਤਤਕਾਲੀ [[ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ (ਭਾਰਤ)|ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ]], [[ਅਟਲ ਬਿਹਾਰੀ ਬਾਜਪਾਈ|ਅਟਲ ਬਿਹਾਰੀ ਵਾਜਪਾਈ]] ਦੁਆਰਾ ਲੋਹੀਆ ਸਾਹਿਤ ਸਨਮਾਨ<ref>{{Cite web |date=22 May 2003 |title=PM exhorts people to patronise Hindi |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/lucknow/pm-exhorts-people-to-patronise-hindi/articleshow/47107384.cms |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210625115405/https://timesofindia.indiatimes.com/city/lucknow/pm-exhorts-people-to-patronise-hindi/articleshow/47107384.cms |archive-date=2021-06-25 |access-date=2021-06-19 |website=The Times of India |language=en}}</ref> * [[ਵੱਲਭਭਾਈ ਪਟੇਲ|ਸਰਦਾਰ ਵੱਲਭ ਭਾਈ ਪਟੇਲ ਪੁਰਸਕਾਰ]]<ref name=":3" /> * ਥੀਏਟਰ ਵਿੱਚ ਲਾਈਫਟਾਈਮ ਅਚੀਵਮੈਂਟ ਲਈ ਚਮਨ ਲਾਲ ਯਾਦਗਾਰੀ ਪੁਰਸਕਾਰ<ref name=":2" /> == ਚੁਣੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ == * ''ਸਾ ਦਰ ਆਪਕਾ'' -{{ISBN|978-9350725528}} * ''ਦੁਸਮਨ ਉਰਫ ਸੈਨਿਆ ਮਗਨ ਪਹਿਲਵਾਨੀ ਮੇਂ'' -{{ISBN|978-9350723906}} * ''ਸਮਰਾਟ ਅਸ਼ੋਕ'' -{{ISBN|978-9350728734}} * ''ਹਸਿਆ ਏਕੰਕੀ'' -{{ISBN|978-9350723913}} * ''ਇਤਿਹਾਸ'' -{{ISBN|978-9386799920}} * ''ਮਨ ਕੇ ਭੰਵਰ'' -{{ISBN|978-9350728772}} * ''ਸੀਰੀਆ'' -{{ISBN|978-8181437716}} * ''ਓ ਅਮਰੀਕਾ!'' -{{ISBN|978-8181433121}} == ਹਵਾਲੇ == {{reflist}} == ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ == * [https://www.dpsinha-indiantheatre.com/bio ਦਇਆ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਸਿਨਹਾ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221205003439/https://www.dpsinha-indiantheatre.com/bio |date=2022-12-05 }} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਲੇਖਕ]] a6kzy0bs1ys28mwginut40uyl4dwmxh 0 176885 846361 767028 2026-09-17T15:22:23Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 846361 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ਜੈਕਬ ਅਰਾਬੋ | image = | alt = <!-- descriptive text for use by speech synthesis (text-to-speech) software --> | caption = | other_names = ਜੈਕਬ ਦ ਜਵੈਲਰ | birth_name = ਯਾਕੋਵ ਅਰਾਬੋਵ (ਜੈਕਬ ਅਰਾਬੋਵ) | birth_date = {{Birth date and age|1965|06|03}} | birth_place = [[ਤਾਸ਼ਕੰਤ]], [[ਸੋਵੀਅਤ ਯੂਨੀਅਨ]] | death_date = <!-- {{Death date and age|YYYY|MM|DD|YYYY|MM|DD}} (DEATH date then BIRTH date) --> | death_place = | nationality = ਬੁਖਾਰੀਅਨ ਯਹੂਦੀ | occupation = ਗਹਿਣੇ ਅਤੇ ਘੜੀ ਡਿਜ਼ਾਈਨਰ | years_active = | known_for =ਜੈਕਬ ਐਂਡ ਕੋ | notable_works = }} '''ਜੈਕਬ ਅਰਾਬੋ''' (ਜਨਮ 3 ਜੂਨ, 1965 ਨੂੰ '''ਯਾਕੋਵ ਅਰਾਬੋਵ''' ਜਾਂ '''ਜੈਕਬ ਅਰਾਬੋਵ'''<ref>{{Cite web |title=Ten Minutes With Jacob Arabo: Discover The Man Behind Jacob & Co. |url=https://en.worldtempus.com/article/industry-news/people-and-interviews/jacob-et-co-ten-minutes-with-jacob-arabo-discover-the-man-behind-jacob-et-co-29132.html |access-date=2021-10-20 |website=WorldTempus}}</ref><ref>{{Cite magazine|last=Nancy Jo Sales|author-link=Nancy Jo Sales|date=November 2006|title=Is Hip-Hop's Jeweler on the Rocks?|url=https://www.vanityfair.com/news/2006/11/jacob200611|magazine=[[Vanity Fair (magazine)|Vanity Fair]]|access-date=2019-12-24}}</ref> ; ਅਕਸਰ " '''ਜੈਕਬ ਦਿ ਜਵੈਲਰ''' " ਵਜੋਂ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ<ref>{{Cite web |title=Jacob The Jeweler And Where He Came From |url=http://www.loveandpieces.com/blogs/online-jewelry-boutique-blog/15515679-jacob-the-jeweler-and-where-he-came-from |access-date=August 20, 2014 |publisher=Love & Pieces}}</ref><ref>{{Cite web |date=2021-03-29 |title=How Jacob the Jeweler's Diamonds Helped Define Pop Culture |url=https://www.naturaldiamonds.com/style-and-innovation/how-jacob-the-jewelers-diamonds-helped-define-pop-culture/ |access-date=2021-10-26 |website=Only Natural Diamonds}}</ref> ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਗਹਿਣੇ ਅਤੇ ਘੜੀ ਡਿਜ਼ਾਈਨਰ ਹੈ ਜਿਸ ਨੇ 1986 ਵਿੱਚ ਜੈਕਬ ਐਂਡ ਕੰਪਨੀ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਸੀ ਅਤੇ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਇਹ ਇੱਕ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਲਗਜ਼ਰੀ ਬ੍ਰਾਂਡ ਬਣ ਗਿਆ।<ref>{{Cite web |last=says |first=Gil |date=2018-10-10 |title=Jacob & Co – The Method Behind the Madness |url=https://monochrome-watches.com/jacob-co-the-method-behind-the-madness/ |access-date=2021-10-13 |website=Monochrome Watches |language=en-US}}</ref> ਉਸ ਨੇ ਸਖਤੀ ਨਾਲ ਬੋਲਡ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਦੇ ਨਾਲ ਗਹਿਣਿਆਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਜੋ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹਸਤੀਆਂ ਨੂੰ ਅਪੀਲ ਕਰਦੇ ਸਨ ਜੋ ਨਿਯਮਤ ਗਾਹਕ ਬਣ ਗਏ ਸਨ।<ref>{{Cite web |last=Brookins |first=Laurie |date=2018-04-27 |title=Jacob & Co. Shows Off Its Newest Treasure |url=https://www.hollywoodreporter.com/lifestyle/style/jacob-shows-newest-treasure-1106501/ |access-date=2021-10-13 |website=The Hollywood Reporter |language=en-US}}</ref> == ਆਰੰਭਕ ਜੀਵਨ == ਅਰਾਬੋ ਦਾ ਜਨਮ [[ਤਾਸ਼ਕੰਤ|ਤਾਸ਼ਕੰਦ]], [[ਉਜ਼ਬੇਕ ਸੋਵੀਅਤ ਸਾਮਰਾਜਵਾਦੀ ਗਣਰਾਜ|ਉਜ਼ਬੇਕ SSR]], [[ਸੋਵੀਅਤ ਯੂਨੀਅਨ]] ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਜੋ ਪੰਜ ਬੱਚਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟਾ ਅਤੇ ਇੱਕਲੌਤਾ ਮੁੰਡਾ ਸੀ।<ref name="HipHop">{{Cite magazine|last=Nancy Jo Sales|author-link=Nancy Jo Sales|date=November 2006|title=Is Hip-Hop's Jeweler on the Rocks?|url=https://www.vanityfair.com/news/2006/11/jacob200611|magazine=[[Vanity Fair (magazine)|Vanity Fair]]|access-date=2019-12-24}}<cite class="citation magazine cs1" data-ve-ignore="true" id="CITEREFNancy_Jo_Sales2006">[[ਨੈਨਸੀ ਜੋ ਸੇਲਜ਼|Nancy Jo Sales]] (November 2006). [https://www.vanityfair.com/news/2006/11/jacob200611 "Is Hip-Hop's Jeweler on the Rocks?"]. ''[[ਵੈਨਿਟੀ ਮੇਲਾ (ਮੈਗਜ਼ੀਨ)|Vanity Fair]]''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">2019-12-24</span></span>.</cite></ref><ref>{{Cite magazine|last=Sales|first=Nancy Jo|date=17 October 2006|title=Is Hip-Hop's Jeweler on the Rocks?|url=https://www.vanityfair.com/news/2006/11/jacob200611|magazine=Vanity Fair|language=en-us|issue=November|access-date=2021-03-15}}</ref><ref>{{Cite web |date=2014-08-09 |title=Jspace Sits Down with Jacob Arabo from Jacob & Co. |url=http://www.jspace.com/news/articles/jspace-sits-down-with-jacob-arabo-from-jacob-co/7945 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140809185314/http://www.jspace.com/news/articles/jspace-sits-down-with-jacob-arabo-from-jacob-co/7945 |archive-date=2014-08-09 |access-date=2021-10-20 |website=jspace.com |publisher=Jspace News}}</ref> ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟਾ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਤੇ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਭੈਣਾਂ ਦੇ ਗਹਿਣਿਆਂ ਦੀ ਮੁਰੰਮਤ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕੀਤੀ।<ref>{{Cite web |title=Ten Minutes With Jacob Arabo: Discover The Man Behind Jacob & Co. |url=https://en.worldtempus.com/article/industry-news/people-and-interviews/jacob-et-co-ten-minutes-with-jacob-arabo-discover-the-man-behind-jacob-et-co-29132.html |access-date=2021-10-20 |website=WorldTempus}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="true">[https://en.worldtempus.com/article/industry-news/people-and-interviews/jacob-et-co-ten-minutes-with-jacob-arabo-discover-the-man-behind-jacob-et-co-29132.html "Ten Minutes With Jacob Arabo: Discover The Man Behind Jacob & Co"]. ''WorldTempus''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">2021-10-20</span></span>.</cite></ref> ਉਹ ਉਸ ਸਮੇਂ ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫੀ ਕੋਰਸ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਸਰੂਫ਼ ਸੀ ਜਿਸ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਦੀ ਸਮਝ ਦਿੱਤੀ।<ref name="about">[https://jacobandco.com/about-jacob-and-co Jacob & Co]</ref> ਘੜੀਆਂ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਦਿਲਚਸਪੀ 13 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ ਜਦੋਂ ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਵ ਦਾ ਸਮਾਂ ਦਿਖਾਉਣ ਵਾਲੀ ਘੜੀ ਦਿੱਤੀ।<ref>[https://jacobandco.com/about-jacob-and-co Jacob & Co]</ref> ਇੱਕ ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਉਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵਾਚਮੇਕਰ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਲਈ ਪਾਰਟ-ਟਾਈਮ ਨੌਕਰੀ ਮਿਲੀ। ਅਰਾਬੋ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਉਹ "ਸਾਰੇ ਛੋਟੇ ਹਿੱਸਿਆਂ ਅਤੇ ਗੇਅਰਾਂ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰਦਾ ਸੀ" ਅਤੇ "ਇੱਕ ਅੰਦੋਲਨ ਵਿੱਚ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਸਾਹ ਲੈਣ, ਇਸ ਨੂੰ ਇਕੱਠੇ ਕਰਨ ਅਤੇ ਫਿਰ ਇਸ ਨੂੰ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਸਮਾਂ ਦੱਸਣ ਦੀ ਆਪਣੇ [ਪਿਤਾ] ਦੀ ਯੋਗਤਾ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਇਆ।"<ref>{{Cite web |title=Ten Minutes With Jacob Arabo: Discover The Man Behind Jacob & Co. |url=https://en.worldtempus.com/article/industry-news/people-and-interviews/jacob-et-co-ten-minutes-with-jacob-arabo-discover-the-man-behind-jacob-et-co-29132.html |access-date=2021-10-20 |website=WorldTempus}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="true">[https://en.worldtempus.com/article/industry-news/people-and-interviews/jacob-et-co-ten-minutes-with-jacob-arabo-discover-the-man-behind-jacob-et-co-29132.html "Ten Minutes With Jacob Arabo: Discover The Man Behind Jacob & Co"]. ''WorldTempus''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">2021-10-20</span></span>.</cite></ref> 1979 ਵਿੱਚ, 14 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਪਰਿਵਾਰ [[ਨਿਊਯਾਰਕ ਸ਼ਹਿਰ|ਨਿਊਯਾਰਕ ਸਿਟੀ]] ਚਲੇ ਗਏ।<ref>{{Cite web |last=Bruner |first=Raisa |last2=Verrill |first2=Courtney |date=2016-05-20 |title=A day in the life of Jacob the Jeweler, the man behind the world's wildest jewels and watches |url=https://www.businessinsider.com/an-afternoon-with-jacob-the-jeweler-2016-5 |access-date=2021-10-20 |website=Business Insider}}</ref> ਉਹ ਫੌਰੈਸਟ ਹਿੱਲਜ਼, ਕੁਈਨਜ਼ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ, ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਫੋਰੈਸਟ ਹਿੱਲਜ਼ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਕਈ ਨੌਕਰੀਆਂ ਕੀਤੀਆਂ ਪਰ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦਾ ਗੁਜ਼ਾਰਾ ਚਲਾਉਣ ਲਈ ਜ਼ਿਆਦਾ ਕਮਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮੁਸ਼ਕਲ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪੈ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਪਰਿਵਾਰਕ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨ, 16 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ, ਅਰਾਬੋ ਨੇ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਆਪਣੀ ਰਸਮੀ ਸਿੱਖਿਆ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਛੇ ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੇ ਗਹਿਣੇ ਬਣਾਉਣ ਦੇ ਕੋਰਸ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲਾ ਲਿਆ।<ref>{{Cite web |last=Living |first=Haute |date=2011-11-02 |title=One on one: A sparkling success |url=https://hauteliving.com/2011/11/one-on-one-a-sparkling-success/218527/ |access-date=2021-10-20 |website=Haute Living}}</ref><ref>{{Cite web |last=Bergstein |first=Rachelle |date=2016-09-16 |title=The Founding Father of Bling. How Jacob Arabo became hip-hop's diamond king |url=https://medium.com/cuepoint/the-founding-father-of-bling-6d31d01fe0de |access-date=2021-10-20 |website=Medium}}</ref> ਉਹ ਚਾਰ ਮਹੀਨਿਆਂ ਬਾਅਦ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਹੋਇਆ।<ref>{{Cite web |date=2020-02-14 |title=Leaders in Luxury: Jacob Arabo of Jacob & Co |url=https://www.elitetraveler.com/leaders-in-luxury/leaders-in-luxury-jacob-arabo |access-date=2021-10-20 |website=Elite Traveler}}</ref> ਉਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸਥਾਨਕ ਥੋਕ ਗਹਿਣਿਆਂ ਦੀ ਫੈਕਟਰੀ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਮਿਲਿਆ ਜਿਸ ਦਾ ਕੰਮ ਵੱਡੇ-ਵੱਡੇ ਬਾਜ਼ਾਰ ਦੇ ਟੁਕੜੇ ਬਣਾਉਣਾ ਸੀ ਜਿਸ ਲਈ ਜੈਕਬ ਨੇ ਇੱਕ ਹਫ਼ਤੇ ਵਿੱਚ $125 ਕਮਾਉਣੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੇ। ਜਦੋਂ ਉਹ 17 ਸਾਲਾਂ ਦਾ ਸੀ, ਉਹ ਦਿਨ ਵੇਲੇ ਫੈਕਟਰੀ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਰਾਤ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਬੈੱਡਰੂਮ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਟੁਕੜਿਆਂ ਨੂੰ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ।<ref>[https://jacobandco.com/about-jacob-and-co Jacob & Co]</ref><ref>{{Cite web |last=Staff |first=Jpsace |title=Jspace Sits Down with Jacob Arabo from Jacob & Co. |url=http://www.jspace.com/news/articles/jspace-sits-down-with-jacob-arabo-from-jacob-co/7945 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140809185314/http://www.jspace.com/news/articles/jspace-sits-down-with-jacob-arabo-from-jacob-co/7945 |archive-date=9 August 2014 |access-date=8 August 2014 |website=Jpsace.com}}</ref> == ਕਰੀਅਰ == ਇੱਕ ਕਿਸ਼ੋਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਜੈਕਬ ਅਰਾਬੋ [[ਨਿਊਯਾਰਕ ਸ਼ਹਿਰ|ਨਿਊਯਾਰਕ ਸਿਟੀ]] ਡਾਇਮੰਡ ਡਿਸਟ੍ਰਿਕਟ ਵਿੱਚ 47 ਵੀਂ ਸਟ੍ਰੀਟ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਰਵਾਇਤੀ ਗਹਿਣੇ ਨਿਰਮਾਤਾ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ ਅਤੇ ਰਾਤ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਗਹਿਣੇ ਬਣਾਉਂਦਾ ਸੀ। ਆਖਰਕਾਰ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਅਸਥਾਈ ਵਰਕਸ਼ਾਪ ਨੂੰ ਡਾਇਮੰਡ ਡਿਸਟ੍ਰਿਕਟ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਥਾਈ ਫੈਕਟਰੀ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਮੌਕੇ 'ਤੇ, ਅਰਾਬੋ ਨੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਗਹਿਣਿਆਂ ਵਿੱਚ ਮੁਹਾਰਤ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ, ਆਪਣੇ ਖੁਦ ਦੇ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਉਹ ਅਜੇ ਵੀ ਵਿਤਰਕਾਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਚੂਨ ਵਿਕਰੇਤਾਵਾਂ ਲਈ ਰਵਾਇਤੀ ਗਹਿਣਿਆਂ ਦਾ ਉਤਪਾਦਨ ਕਰਕੇ ਗਹਿਣੇ ਉਦਯੋਗ ਦੇ ਅੰਦਰ ਗਾਹਕਾਂ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ।<ref>{{Cite web |last=Bruner |first=Raisa |last2=Verrill |first2=Courtney |date=2016-05-20 |title=A day in the life of Jacob the Jeweler, the man behind the world's wildest jewels and watches |url=https://www.businessinsider.com/an-afternoon-with-jacob-the-jeweler-2016-5 |access-date=2021-10-26 |website=Business Insider}}</ref> 1986 ਵਿੱਚ,<ref>{{Cite web |last=DeAcetis |first=Joseph |date=2018-05-16 |title=Why Jacob & Co Launched A Retail Store In The Heart Of New York City |url=https://www.forbes.com/sites/josephdeacetis/2018/05/16/why-jacob-co-launched-a-retail-store-in-the-heart-of-nyc/ |access-date=2021-10-26 |website=Forbes}}</ref> 21 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ, ਅਰਾਬੋ ਨੇ ਥੋਕ ਗਹਿਣਿਆਂ ਦੀ ਕੰਪਨੀ ਡਾਇਮੰਡ ਕਵਾਸਰ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ,<ref>{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/1999/08/15/style/guru-jacob-arabo-quarry-of-choice-for-rappers-rocks.html|title=GURU: Jacob Arabo; Quarry of Choice for Rappers' Rocks|last=Century|first=Douglas|date=August 15, 1999|work=The New York Times|access-date=February 13, 2019}}</ref> ਜੋ ਕਿ ਨਿੱਜੀ ਗਾਹਕਾਂ ਲਈ ਆਪਣੇ ਖੁਦ ਦੇ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੇ ਜੈਕਬ ਐਂਡ ਕੋ ਬ੍ਰਾਂਡ ਦੇ ਅਧੀਨ ਕਾਰੋਬਾਰ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ।<ref>{{Cite web |date=November 2, 2011 |title=One on One: A Sparkling Success, Jacob Arabo |url=https://hauteliving.com/2011/11/one-on-one-a-sparkling-success/218527/ |access-date=February 13, 2019 |website=Haute Living Magazine}}</ref> 1990 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਤੱਕ, ਉਸ ਨੇ ਨਿਊਯਾਰਕ ਦੇ ਡਾਇਮੰਡ ਡਿਸਟ੍ਰਿਕਟ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਕਿਓਸਕ ਸਥਾਪਤ ਕਰ ਲਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਨਵੀਨਤਾਕਾਰੀ ਟੁਕੜਿਆਂ ਨੇ ਮਰਹੂਮ ਰੈਪਰ [[ਦ ਨੋਟੋਰੀਅਸ ਬੀ.ਆਈ.ਜੀ.|ਨੋਟਰੀਅਸ ਬਿਗ]] ਦਾ ਧਿਆਨ ਆਪਣੇ ਵੱਲ ਖਿੱਚਿਆ, ਜਿਸ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ "ਜੈਕਬ ਦਿ ਜਵੈਲਰ" ਦਾ ਨਾਮ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਮਨੋਰੰਜਨ ਦੋਸਤਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣੂ ਕਰਵਾਇਆ।<ref name="naturaldiamonds">{{Cite web |date=2021-03-29 |title=How Jacob the Jeweler's Diamonds Helped Define Pop Culture |url=https://www.naturaldiamonds.com/style-and-innovation/how-jacob-the-jewelers-diamonds-helped-define-pop-culture/ |access-date=2021-10-26 |website=Only Natural Diamonds}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="true">[https://www.naturaldiamonds.com/style-and-innovation/how-jacob-the-jewelers-diamonds-helped-define-pop-culture/ "How Jacob the Jeweler's Diamonds Helped Define Pop Culture"]. ''Only Natural Diamonds''. 2021-03-29<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">2021-10-26</span></span>.</cite></ref> ਮੋਨੀਕਰ [[ਜੇ ਜ਼ੀ|ਜੈ-ਜ਼ੈਡ]], ਨਾਸ ਅਤੇ ਹੋਰ [[ਰੈਪ ਗਾਇਕੀ|ਰੈਪਰਾਂ]] ਦੁਆਰਾ ਰੈਪ ਗੀਤਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ ਹੈ।<ref name="Jspace">{{Cite web |last=Staff |first=Jpsace |title=Jspace Sits Down with Jacob Arabo from Jacob & Co. |url=http://www.jspace.com/news/articles/jspace-sits-down-with-jacob-arabo-from-jacob-co/7945 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140809185314/http://www.jspace.com/news/articles/jspace-sits-down-with-jacob-arabo-from-jacob-co/7945 |archive-date=9 August 2014 |access-date=8 August 2014 |website=Jpsace.com}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="true" id="CITEREFStaff">Staff, Jpsace. [https://web.archive.org/web/20140809185314/http://www.jspace.com/news/articles/jspace-sits-down-with-jacob-arabo-from-jacob-co/7945 "Jspace Sits Down with Jacob Arabo from Jacob & Co"]. ''Jpsace.com''. Archived from [http://www.jspace.com/news/articles/jspace-sits-down-with-jacob-arabo-from-jacob-co/7945 the original] on 9 August 2014<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">8 August</span> 2014</span>.</cite></ref> ਅਰਾਬੋ ਨੇ ਕਸਟਮ ਡਿਜ਼ਾਈਨ 'ਤੇ ਮਨੋਰੰਜਨ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨਾਲ ਸਹਿਯੋਗ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। 1990 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਮਰਦਾਂ ਲਈ ਵੱਡੇ ਹੀਰੇ ਦੇ ਗਹਿਣੇ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੇ ਪਹਿਲੇ ਗਹਿਣਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸਨ, ਇੱਕ ਰੁਝਾਨ ਜੋ ਅੱਜ ਮੁੱਖ ਧਾਰਾ ਹੈ।<ref name="naturaldiamonds"/> ਹਿੱਪ-ਹੌਪ ਕਲਾਕਾਰ ਜੋ ਅਰਾਬੋ ਦੇ ਗਾਹਕ ਸਨ, ਵਿੱਚ ਸੀਨ "ਪਫੀ" ਕੰਬਜ਼, ਬਿਜ਼ ਮਾਰਕੀ, [[ਜੇ ਜ਼ੀ|ਜੇ-ਜ਼ੈਡ]], [[ਡਰੇਕ (ਰੈਪਰ)|ਡਰੇਕ]], [[50 ਸੇਂਟ]] ਅਤੇ ਬਿਗ ਸੀਨ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ।<ref>{{Cite web |date=2021-07-27 |title=Hip-Hop's In-Demand Jewelers' Stories of Working With Rap Stars |url=https://www.xxlmag.com/hip-hop-jewelers-interviews/ |access-date=2021-10-26 |website=XXL Mag}}</ref> ਹੋਰ ਗਾਹਕਾਂ ਵਿੱਚ [[ਮੇਡੋਨਾ (ਗਾਇਕਾ)|ਮੈਡੋਨਾ]], [[ਰਿਹਾਨਾ]], ਫੈਰੇਲ, [[ਐਲਟਨ ਜਾਨ|ਐਲਟਨ ਜੌਨ]], [[ਡੇਵਿਡ ਬੈਕਮ|ਡੇਵਿਡ]] ਅਤੇ ਵਿਕਟੋਰੀਆ ਬੇਖਮ, [[ਜੈਨੀਫਰ ਲੋਪੇਜ਼]], ਸਲਮਾ ਹਾਇਕ, ਸੋਫੀਆ ਵੇਰਗਾਰਾ, [[ਮਾਈਕਲ ਜੌਰਡਨ]], [[ਮਾਰਿਆ ਕੇੈਰੀ|ਮਾਰੀਆ ਕੈਰੀ]] ਅਤੇ ਕੈਨੇਲੋ ਅਲਵਾਰੇਜ਼ ਸਮੇਤ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਮਨੋਰੰਜਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਐਥਲੀਟ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।<ref>{{Cite web |title=Jacob & Co - Jacob Arabo - People and interviews |url=https://en.worldtempus.com/article/industry-news/people-and-interviews/jacob-et-co-jacob-arabo-14814.html |access-date=2021-10-26 |website=WorldTempus}}</ref> ਅਰਾਬੋ ਨੇ 2002 ਵਿੱਚ ਫਾਈਵ ਟਾਈਮ ਜ਼ੋਨ ਨਾਮਕ ਇੱਕ ਕੁਆਰਟਜ਼ ਵਾਚ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਬਣਾਇਆ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਬੋਲਡ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਰੰਗਾਂ ਨੂੰ ਮਲਟੀਪਲ ਟਾਈਮ ਜ਼ੋਨ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਮਰਦਾਂ ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਦੋਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪਹਿਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।<ref>{{Cite web |last=DeStefano |first=Mike |date=2021-04-21 |title=Best Luxury Watch Brands in Hip-Hop: Rolex to Jacob & Co |url=https://www.complex.com/style/best-watch-brands-hip-hop |access-date=2021-10-26 |website=Complex }}{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਅਗਸਤ 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ਨਾਓਮੀ ਕੈਂਪਬੈਲ, ਬੋਨੋ, ਐਂਜੇਲਾ ਬਾਸੈਟ, ਡੇਰੇਕ ਜੇਟਰ, ਅਤੇ ਹੋਰ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹਸਤੀਆਂ ਨੇ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਤੋਂ ਘੜੀਆਂ ਪਹਿਨੀਆਂ ਹਨ।<ref>{{Cite web |date=2015-08-06 |title=Fashion - Five Time Zone Watch, Jacob & Co. |url=https://www.luxurywatchesonlinesuk.com/fashion-five-time-zone-watch-jacob-co/ |access-date=2021-10-26 |website=Luxury Watches Online |archive-date=2021-10-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211026202632/https://www.luxurywatchesonlinesuk.com/fashion-five-time-zone-watch-jacob-co/ |url-status=dead }}</ref> ਫਾਈਵ ਟਾਈਮ ਜ਼ੋਨ ਵਾਚ ਦੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਇਸ ਦਾ ਬਦਲਨਯੋਗ ਬੇਜ਼ਲ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਟੇਨਲੈੱਸ ਸਟੀਲ ਬੇਜ਼ਲ ਨੂੰ ਹੀਰੇ ਨਾਲ ਭਰੇ ਬੇਜ਼ਲ ਨਾਲ ਬਦਲਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਘੜੀ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਅਨੁਕੂਲਿਤ ਸੀ, ਅਤੇ ਅਰਾਬੋ ਨੇ ਆਪਣੇ ਗਾਹਕਾਂ ਲਈ ਘੜੀ ਦੇ ਕਈ ਸੰਸਕਰਣ ਬਣਾਏ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ [[ਲਿਓਨਾਰਦੋ ਦੀਕੈਪਰੀਓ|ਲਿਓਨਾਰਡੋ ਡੀਕੈਪਰੀਓ]] ਆਪਣੀ ਚੈਰਿਟੀ ਅਤੇ ਡਿਜ਼ਾਈਨਰ ਵਰਜਿਲ ਅਬਲੋਹ ਲਈ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।<ref>{{Cite web |date=2021-09-27 |title=Customizing Time: The Art of the Personalized Watch |url=https://www.watchtime.com/featured/customizing-time-the-art-of-the-personalized-watch/ |access-date=2021-10-26 |website=WatchTime - USA's No.1 Watch Magazine |archive-date=2021-10-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211026201121/https://www.watchtime.com/featured/customizing-time-the-art-of-the-personalized-watch/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |last=Li |first=Nicolaus |date=2020-10-22 |title=8 Drops You Don't Want to Miss This Week |url=https://hypebeast.com/2020/10/supreme-fall-winter-2020-week-9-release-list |access-date=2021-10-26 |website=HYPEBEAST}}</ref><ref>{{Cite web |title=Jacob & Co. - Luxury on 57th Street - Retail |url=https://en.worldtempus.com/article/industry-news/retail/jacob-et-co-luxury-on-57th-street-17401.html |access-date=2021-10-26 |website=WorldTempus}}</ref> ਅਰਾਬੋ 2004 ਵਿੱਚ ਡਾਇਮੰਡ ਡਿਸਟ੍ਰਿਕਟ ਤੋਂ 57ਵੀਂ ਸਟਰੀਟ ਅਤੇ ਪਾਰਕ ਐਵੇਨਿਊ ਵਿਖੇ ਇੱਕ ਮਾਈਨ-ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਫਲੈਗਸ਼ਿਪ ਬੁਟੀਕ ਵਿੱਚ ਚਲਾ ਗਿਆ।<ref>{{Cite web |date=2018-11-19 |title=Jacob & Co. |url=http://nymag.com/listings/stores/jacob-and-co/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20181119012107/http://nymag.com/listings/stores/jacob-and-co/ |archive-date=2018-11-19 |access-date=2021-10-26 |website=NYMag.com}}</ref><ref>{{Cite web |last=Ahern |first=Kaitlin |date= |title=Jacob Arabo - The Style Interview |url=http://nyluxury.com/article/jacob-arabo-jeweler-interview#.VBV5OhY8MTu |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140903113448/http://nyluxury.com/article/jacob-arabo-jeweler-interview#.VAb8_Pj7RhE |archive-date=3 Sep 2014 |access-date=14 September 2014 |website=nyluxury.com |publisher=Davler Media Group LLC}}</ref> ਅਰਾਬੋ ਨੂੰ 2006 ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੋਸ਼ ਵਿੱਚ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਉਸ ਨੇ ਅਤੇ ਹੋਰਾਂ ਨੇ ਬਲੈਕ ਮਾਫੀਆ ਪਰਿਵਾਰ ਲਈ ਨਸ਼ੀਲੇ ਪਦਾਰਥਾਂ ਦੇ ਮੁਨਾਫੇ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 270 ਮਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ ਦੀ ਧੋਖਾਧੜੀ ਦੀ ਸਾਜ਼ਿਸ਼ ਰਚੀ ਸੀ। ਇਹ ਦੋਸ਼ ਆਖਰਕਾਰ ਰੱਦ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਅਤੇ ਜੂਨ 2008 ਵਿੱਚ ਅਰਾਬੋ ਨੇ ਸੰਘੀ ਵਕੀਲਾਂ ਨਾਲ ਹੋਏ ਸੌਦੇ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਰਿਕਾਰਡਾਂ ਨੂੰ ਜਾਅਲੀ ਕਰਨ ਅਤੇ ਝੂਠੇ ਬਿਆਨ ਦੇਣ ਦੇ ਘੱਟ ਦੋਸ਼ ਲਈ ਦੋਸ਼ੀ ਮੰਨਿਆ। ਜੱਜ ਨੇ ਅਰਾਬੋ ਨੂੰ ਸੰਘੀ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿੱਚ 2.5 ਸਾਲ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਸੁਣਾਈ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ $50,000 ਦਾ ਜੁਰਮਾਨਾ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕੀ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਜ਼ਬਤ ਕਰਨ ਲਈ $2,000,000 ਦਾ ਵਾਧੂ ਭੁਗਤਾਨ ਕਰਨ ਦਾ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ।<ref>[https://www.cbsnews.com/news/jacob-the-jeweler-jailed/ CBS News].</ref> 2007 ਵਿੱਚ, ਅਰਾਬੋ ਨੇ [[ਜਨੇਵਾ|ਜਿਨੀਵਾ]], [[ਸਵਿਟਜ਼ਰਲੈਂਡ]] ਵਿੱਚ ਜੈਕਬ ਐਂਡ ਕੰਪਨੀ SA ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਉੱਚ-ਘੜੀ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੀ ਘੜੀ, ਕੁਆਂਟਿਨ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ। ਇਹ ਇੱਕ ਲੰਬਕਾਰੀ ਟੂਰਬਿਲਨ ਅਤੇ 31 ਦਿਨਾਂ ਦਾ ਪਾਵਰ ਰਿਜ਼ਰਵ ਰੱਖਣ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਘੜੀ ਸੀ, ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਲੰਬਾ ਪਾਵਰ ਰਿਜ਼ਰਵ ਸੀ।<ref>{{Cite web |last=Adams |first=Ariel |date=November 22, 2010 |title=The Game Changer: Jacob & Co. Quenttin Watch |url=https://www.hautetime.com/the-game-changer-jacob-co-quenttin-watch/1974/ |website=Haute Time }}{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਸਤੰਬਰ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Cite web |title=Jacob & Co |url=https://monochrome-watches.com/jacob-co/}}</ref><ref>{{Cite web |last=Forster |first=Jack |date=2016-08-30 |title=Jacob Arabo And Luca Soprana On The Jacob & Co. Astronomia Tourbillon, A Tiny, Glittering Cosmos For Your Wrist (video) |url=https://www.hodinkee.com/articles/jacob-and-co-astronomia-tourbillon-jacob-arabo-luca-soprana |access-date=2021-10-26 |website=Hodinkee}}</ref> ਅਕਤੂਬਰ 2007 ਵਿੱਚ, ਅਰਾਬੋ ਉੱਤੇ ਰਿਕਾਰਡਾਂ ਨੂੰ ਝੂਠਾ ਕਰਨ ਅਤੇ ਜਾਂਚਕਰਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਝੂਠ ਬੋਲਣ ਦਾ ਦੋਸ਼ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਜੂਨ 2008 ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੂੰ 30 ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਸੁਣਾਈ ਗਈ ਅਤੇ ਅਪ੍ਰੈਲ 2010 ਵਿੱਚ ਰਿਹਾਅ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।<ref>{{Cite web |date=2010-04-06 |title=Jacob The Jeweler Released From Prison, Sent To Halfway House |url=https://www.ballerstatus.com/2010/04/06/jacob-the-jeweler-released-from-prison-sent-to-halfway-house/ |access-date=2021-10-26 |website=Ballerstatus.com }}{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਨਵੰਬਰ 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> 2013 ਵਿੱਚ, ਅਰਾਬੋ ਨੇ Epic SF24 ਬਣਾਇਆ, ਇੱਕ ਦੋ ਟਾਈਮ ਜ਼ੋਨ ਵਾਚ ਜੋ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਦੇ 24 ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਮਾਂ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਪੇਟੈਂਟ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਕੈਨੀਕਲ ਸਪਲਿਟ-ਫਲੈਪ ਸਿਸਟਮ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ ਅਤੇ ਰੇਲ ਟਰਮੀਨਲਾਂ 'ਤੇ ਪੁਰਾਣੇ ਸਪਲਿਟ-ਫਲੈਪ ਬੋਰਡ ਤੋਂ ਪ੍ਰੇਰਿਤ, ਇਹ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਸੀ ਕਿ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨੂੰ ਮਕੈਨੀਕਲ ਘੜੀ ਵਿੱਚ ਵਰਤਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।<ref>{{Cite web |last=Markl |first=Xavier |date=2018-09-06 |title=Jacob & Co. Epic SF24 - A Different (and Spectacular) Take on the Traveller's Watch |url=https://monochrome-watches.com/jacob-co-epic-sf24-a-different-and-spectacular-take-on-the-travellers-watch/ |access-date=2021-10-26 |website=Monochrome Watches}}</ref> ਅਰਾਬੋ ਦੀ ਕੰਪਨੀ ਜੈਕਬ ਐਂਡ ਕੰਪਨੀ ਨੇ 2013 ਵਿੱਚ ਆਕਾਸ਼ੀ-ਥੀਮ ਵਾਲਾ ਐਸਟ੍ਰੋਨੋਮੀਆ ਟੂਰਬਿਲਨ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਕਿ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਬੇਸਲਵਰਲਡ 2013 ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।<ref>{{Cite web |title=Jacob & Co. - Ten Minutes With Jacob Arabo: Discover The Man Behind Jacob & Co. - Top watch brand CEOs |url=https://en.worldtempus.com/article/industry-news/people-and-interviews/jacob-et-co-ten-minutes-with-jacob-arabo-discover-the-man-behind-jacob-et-co-29132.html |access-date=2021-10-26 |website=WorldTempus}}</ref> 2016 ਤੱਕ, ਐਸਟ੍ਰੋਨੋਮੀਆ ਟੂਰਬਿਲਨ ਦੇ 99 ਦੁਹਰਾਓ ਸਨ। <ref>{{Cite web |title=Jacob & Co. - 30 years of ground-breaking watches - Innovation and technology |url=https://en.worldtempus.com/article/watches/innovation-and-technology/jacob-et-co-30-years-of-ground-breaking-watches-22607.html |access-date=2021-10-26 |website=WorldTempus}}</ref> 2019 ਵਿੱਚ, ਅਰਾਬੋ ਨੂੰ ਤਾਜ ਬਣਾਉਣ ਅਤੇ ਮਿਸ ਵਰਲਡ ਅਮਰੀਕਾ 2019 ਮੁਕਾਬਲੇ ਲਈ ਜੱਜ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਲਈ ਸੱਦਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਤਾਜ 18k ਚਿੱਟੇ ਸੋਨੇ ਦਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ 164 ਕੈਰੇਟ ਕੋਲੰਬੀਆ ਦੇ ਪੰਨੇ ਅਤੇ 95 ਕੈਰੇਟ ਹੀਰੇ ਨਾਲ ਸਜਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।<ref>{{Cite web |date=2019-06-18 |title=Miss World America 2019 Crown is Designed by Jacob & Co – Miss World America |url=https://missworldamerica.com/miss-world-america-2019-crown-designed-by-jacob-and-co/ |access-date=2021-10-26 |website=Miss World America – Beauty with a purpose |archive-date=2022-05-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220503212050/https://missworldamerica.com/miss-world-america-2019-crown-designed-by-jacob-and-co/ |url-status=dead }}</ref> == ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਦੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ == ਅਰਾਬੋ ਨੂੰ ਵਾਚ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ''ਰੈਵੋਲਿਊਸ਼ਨ'' ਵਿੱਚ 2016 ਦੀ ਇੱਕ ਕਵਰ ਸਟੋਰੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਸਿਰਲੇਖ "ਦਿ ਮੈਨ ਹੂ ਵੂਡ ਬੀ ਕਿੰਗ" ਸੀ।<ref>[https://jacobandco.com/news/revolution Revolution]</ref> ਉਸ ਨੂੰ "ਜੈਕਬ ਐਂਡ ਕੰਪਨੀ: ਸਪੈਕਟੈਕੂਲਰ ਹੋਰੋਲੋਜੀ" ਸਿਰਲੇਖ ਵਾਲੀ 2018 ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਵਿੱਚ ਵਾਚ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ''GMT'' ਵਿੱਚ ਵੀ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।<ref>{{Cite web |date=2021-10-26 |title=Jacob & Co: spectacular horlogy – Great Magazine of Timepieces |url=https://www.gmtmag.com/en/nouveaute-en-n-en/xxl-2/jacob-co-spectacular-horlogy.html |access-date=2021-10-26 |website=Great Magazine of Timepieces – Magazine of the 12th art}}</ref> == ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ == Arabo ''Explained - Diamonds'', ਇੱਕ 2019 Vox ਅਤੇ [[ਨੈਟਫਲਿਕਸ|Netflix]] ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਟੀਵੀ ਸ਼ੋਅ ਵਿੱਚ ਵੀ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ ਹੈ।<ref>{{Cite web |title="Explained" Diamonds (TV Episode 2019) - Full Cast & Crew |url=http://www.imdb.com/title/tt11356968/fullcredits |access-date=2021-10-26 |website=IMDb}}</ref> == ਇਨਾਮ == ਜੈਕਬ ਐਂਡ ਕੰਪਨੀ ਦੀ ਘੜੀ, "ਦਿ ਵਰਲਡ ਇਜ਼ ਯੂਅਰ", 2006 ਦੀ ''ਟ੍ਰੈਵਲ + ਲੀਜ਼ਰ'' ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਇਨਾਮ ਜੇਤੂ ਸੀ।<ref>{{Cite web |last=Levent Ozler |title=Travel + Leisure Magazine Names Winners of Second Annual Design Awards |url=https://www.dexigner.com/news/6933 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20180627173643/https://www.dexigner.com/news/6933 |archive-date=June 27, 2018 |access-date=February 16, 2006 |publisher=Dexigner}}</ref> == ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ == ਅਰਾਬੋ ਨੂੰ 2004 ਦੀ ਵੀਡੀਓ ਗੇਮ ''ਡੇਫ ਜੈਮ: ਫਾਈਟ ਫਾਰ NY'' ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਦੇ ਹਿੱਪ-ਹੌਪ ਪਾਤਰ ਨਕਦ ਕਮਾਉਣ ਲਈ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਹ ਜੈਕਬ ਦਿ ਜਵੈਲਰ ਤੋਂ ਗਹਿਣੇ ਖਰੀਦ ਸਕਦੇ ਹਨ।<ref name="Jspace"/> ਉਹ ਮਨੋਰੰਜਨ ਉਦਯੋਗ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਵਿਲੱਖਣ ਗਹਿਣਿਆਂ ਦੇ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਲਈ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕਈ [[ਹਿਪ ਹੌਪ ਸੰਗੀਤ|ਹਿੱਪ-ਹੌਪ]] ਗੀਤਾਂ ਵਿੱਚ "ਜੈਕਬ ਦਿ ਜਵੈਲਰ" ਜਾਂ ਸਿਰਫ਼ "ਜੈਕਬ" ਵਜੋਂ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।<ref name="CityFileArticle">{{Cite web |title=Jacob The Jeweler And Where He Came From |url=http://www.loveandpieces.com/blogs/online-jewelry-boutique-blog/15515679-jacob-the-jeweler-and-where-he-came-from |access-date=August 20, 2014 |publisher=Love & Pieces}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="true">[http://www.loveandpieces.com/blogs/online-jewelry-boutique-blog/15515679-jacob-the-jeweler-and-where-he-came-from "Jacob The Jeweler And Where He Came From"]. Love & Pieces<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">August 20,</span> 2014</span>.</cite></ref><ref>{{Cite web |title=Genius Lyrics: Jacob the Jeweler |url=https://genius.com/search?q=%22jacob%20the%20jeweler%22 |access-date=2019-12-24 |publisher=[[Genius (website)|Genius]]}}</ref> == ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ == ਅਰਾਬੋ ਨੇ 24 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਐਂਜੇਲਾ &#x2014; ਜੋ ਕਿ ਬੁਖਾਰੀਅਨ ਯਹੂਦੀ ਵੀ ਹੈ &#x2014; ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾਇਆ।<ref name="HipHop"/> ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਤਿੰਨ ਪੁੱਤਰ ਡੇਵਿਡ, ਬੈਂਜਾਮਿਨ ਅਤੇ ਜੋਏ ਹਨ।<ref>{{Cite web |date=2023-09-21 |title=Jacob Arabo Net Worth, Age, Height, Family, Wiki, Biography & More |url=https://jipmer.org/jacob-arabo-net-worth/ |access-date=2023-09-22 |language=en-US |archive-date=2023-10-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231030100303/https://jipmer.org/jacob-arabo-net-worth/ |url-status=dead }}</ref> ਇਹ ਜੋੜਾ ਫੋਰੈਸਟ ਹਿਲਜ਼, ਕੁਈਨਜ਼ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਇੱਟ ਦੇ ਬਸਤੀਵਾਦੀ ਘਰ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 1999 ਵਿੱਚ $1.17 ਮਿਲੀਅਨ ਵਿੱਚ ਖਰੀਦਿਆ ਸੀ।<ref name="CityFileArticle"/> == ਹਵਾਲੇ == {{Reflist|2}} == ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ == * [http://www.jacobandco.com ਜੈਕਬ ਐਂਡ ਕੰਪਨੀ ਦੀ ਅਧਿਕਾਰਤ ਵੈੱਬਸਾਈਟ] * {{IMDB name|1113289}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1965]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਜੌਹਰੀ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉਜ਼ਬੇਕਿਸਤਾਨੀ ਯਹੂਦੀ]] 8b0l6gltkb0n43fvtwl49yqfqynvizc 0 177246 846385 721138 2026-09-17T19:21:52Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 846385 wikitext text/x-wiki {{Infobox hotel | hotel_name = ਦ ਓਬਰਾਏ, ਗੁੜਗਾਓਂ | logo = | logo_width = | logo_caption = | image = The_Oberoi_Gurgaon.jpg | image_width = | caption = ਦ ਓਬਰਾਏ, ਗੁੜਗਾਓਂ | pushpin_map = | location = [[ਗੁੜਗਾਓਂ ]] | address =443 ਉਦਯੋਗ ਵਿਹਾਰ, ਫੇਜ਼ V, ਗੁੜਗਾਓਂ, ਹਰਿਆਣਾ 122,016 | coordinates = {{coord|28.50217|77.088228|type:landmark_region:IN|display=inline,title}} <ref>{{Cite web|url=https://www.google.co.in/maps/place/The+Oberoi,+Gurgaon/|title = Google Maps}}</ref> | chain = [[ਓਬਰਾਏ ਹੋਟਲ ਅਤੇ ਰਿਜ਼ੋਰਟ]] | opening_date = 12 ਅਪ੍ਰੈਲ 2011 | closing_date = | developer = | architect = | operator = | owner = | cost ={{INRConvert|4|b}}<ref name=bus/> | number_of_rooms = 202 | number_of_suites = 15 | number_of_restaurants =2 | floor_area = 60,000m2 | floors = 6 | height = 21m | parking = | website =[http://www.oberoihotels.com/oberoi_gurgaon/index.asp The Oberoi, Gurgaon] | footnotes = }} '''ਓਬਰਾਏ, ਗੁੜਗਾਉਂ''', ਰਾਜਧਾਨੀ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਬਾਹਰਵਾਰ ਵਪਾਰਕ ਕੇਂਦਰ, [[ਗੁਰੂਗ੍ਰਾਮ|ਗੁੜਗਾਉਂ]] ਵਿੱਚ ਇੱਕ [[ਹੋਟਲ|ਲਗਜ਼ਰੀ ਹੋਟਲ]] ਹੈ। ਗੁੜਗਾਓਂ-ਅਧਾਰਤ ਡਿਵੈਲਪਰ ''ਔਰਬਿਟ ਰਿਜ਼ੌਰਟਸ'' ਦੀ ਮਲਕੀਅਤ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਮਾਲਕ [[ਪਰਕਾਸ਼ ਸਿੰਘ ਬਾਦਲ|ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਸਿੰਘ ਬਾਦਲ]] ਹੈ ਅਤੇ [[ਓਬਰਾਏ ਹੋਟਲ ਅਤੇ ਰਿਜ਼ੋਰਟ|ਓਬਰਾਏ ਹੋਟਲਜ਼ ਐਂਡ ਰਿਜ਼ੋਰਟਜ਼]] ਚੇਨ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਿਤ ਹੈ, ਇਹ {{INRConvert|4|b}} ਦੀ ਲਾਗਤ ਨਾਲ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਅਤੇ 13 ਅਪ੍ਰੈਲ 2011 ਨੂੰ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਪਾਰਕ ਯਾਤਰੀਆਂ ਲਈ ਖੋਲਿਆ ਗਿਆ। ਇਹ ਹੋਟਲ [[NH-8]] ਦੇ ਨੇੜੇ [[ਟ੍ਰਾਈਡੈਂਟ ਹੋਟਲ]] ਪ੍ਰਾਪਰਟੀ ਦੇ ਬਿਲਕੁਲ ਕੋਲ ਸਥਿਤ ਹੈ, ਔਰਬਿਟ ਰਿਜ਼ੌਰਟਸ ਨਾਲ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਇਕਰਾਰਨਾਮੇ ਦੇ ਅਧੀਨ ਵੀ।<ref name="bus">{{Cite news|url=http://business-standard.com/india/news/oberoi-opens-5-star-hotel-in-gurgaon/432071/|title=Oberoi opens 5-star hotel in Gurgaon|date=13 April 2011|publisher=[[Business Standard]]}}</ref><ref>{{Cite news|url=http://www.thehindu.com/business/companies/article1691651.ece|title=Oberoi group opens property in Gurgaon|date=12 April 2011|work=[[The Hindu]]}}</ref> ਜਨਵਰੀ 2012 ਵਿੱਚ, ਇਹ ਸਾਲਾਨਾ 'ਵਰਲਡ ਟ੍ਰੈਵਲ ਅਵਾਰਡਸ' ਵਿੱਚ "2011 ਲਈ ਵਿਸ਼ਵ ਦਾ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਲਗਜ਼ਰੀ ਹੋਟਲ" ਨਾਮ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਭਾਰਤੀ ਲਗਜ਼ਰੀ ਹੋਟਲ ਬਣ ਗਿਆ।<ref>{{Cite news|url=http://www.business-standard.com/india/news/the-oberoi-gurgaon-is-worlds-leading-luxury-hotel/461702/|title=The Oberoi, Gurgaon is World's Leading Luxury Hotel|date=12 January 2012|publisher=Business Standard}}</ref> ਪਹਿਲਾਂ ਦਸੰਬਰ 2011 ਵਿੱਚ, ''[[CNNGo|CNNGo ਨੇ]]'' ਇਸਨੂੰ "2012 ਵਿੱਚ ਦੇਖਣ ਲਈ 11 ਭਾਰਤੀ ਹੋਟਲਾਂ" ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਸੀ।<ref>{{Cite news|url=http://www.cnngo.com/mumbai/visit/11-indian-hotels-to-visit-2012-533712|title=11 Indian hotels to visit in 2012|date=13 December 2011|publisher=[[CNNGo]]}}</ref> == ਹਵਾਲੇ == {{Reflist|30em}} == ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ == * [https://www.oberoihotels.com/hotels-in-gurgaon/ ਓਬਰਾਏ, ਗੁੜਗਾਓਂ, ਅਧਿਕਾਰਤ ਵੈੱਬਸਾਈਟ] * [https://www.dezineinnovation.com/interior-designers-in-gurgaon/ ਗੁੜਗਾਓਂ ਵਿੱਚ ਅੰਦਰੂਨੀ ਡਿਜ਼ਾਈਨਿੰਗ ਫਰਮ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231119150801/https://www.dezineinnovation.com/interior-designers-in-gurgaon/ |date=2023-11-19 }} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦ ਓਬਰਾਏ ਗਰੁੱਪ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹੋਟਲ]] lv4rg48ugm04qzimvjzy782jyxeto5f 0 180098 846439 836119 2026-09-18T07:15:46Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 846439 wikitext text/x-wiki ਗੁਜਰਾਤੀ ਵਿੱਚ '''ਬਾਕਰਵੜੀ'''<ref>{{Cite web |date=2017-06-05 |title=Bhakarwadi: A Popular Snack You Believe is Maharashtrian Actually Belongs to Gujarat |url=https://food.ndtv.com/food-drinks/bhakarwadi-a-beloved-maharashtrian-snack-that-originated-in-gujarat-1726625 |access-date=2023-11-26 |website=NDTV Food |language=en }}{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਅਪ੍ਰੈਲ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ਇੱਕ ਰਵਾਇਤੀ ਮਿੱਠਾ ਅਤੇ ਮਸਾਲੇਦਾਰ ਵਿਅੰਜਨ ਹੈ ਜੋ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪੱਛਮੀ ਰਾਜ [[ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ]] ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ।<ref>{{Cite web |date=15 February 2019 |title=Easy Simple Indian Snack Bhakarwadi Recipe |url=https://www.vahrehvah.com/easy-simple-indian-snack-bhakarwadi-recipe |access-date=23 February 2019 |website=Varevah |language=en-US}}</ref> ਇਹ 1960 ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੀ ਜਦੋਂ ਇਹ ਗੁਜਰਾਤ ਜਾਂ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਰਾਜ ਨਹੀਂ ਸਨ; ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਬੰਬਈ ਰਾਜ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸਨ, ਅਤੇ ਦੋਵੇਂ ਸਭਿਆਚਾਰਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਦੇ ਪਕਵਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਸੁਆਦ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤੇ। == ਇਤਿਹਾਸ == ਇਹ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਬਾਕਰ ਭਾਖਰੀ ਤੋਂ ਆਉਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਕ ਵਾਰ ਮਸਾਲਾ ਭਰਨ (ਵੱਡੀ) ਦੇ ਨਾਲ ਰੋਲ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਕੱਟ ਕੇ ਤਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਇਹ ਭਾਕਰ-ਵਾਦੀ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। [[ਪੂਨੇ|ਪੁਣੇ]] ਦੇ ਚਿਤਲੇ ਬੰਧੂ ਅਤੇ [[ਵਡੋਦਰਾ]] ਦੇ [https://www.jagdishfarshan.com ਜਗਦੀਸ਼-ਫਰਸਾਨ ਨੇ] ਵਿਅੰਜਨ ਨੂੰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਵੰਡ ਕੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕੀਤਾ।<ref>{{Cite news|url=https://www.thehindubusinessline.com/news/variety/punes-vendor-of-sweets/article23029571.ece|title=Pune’s vendor of sweets|last=Iyer|first=Satyanarayan|work=[[Business Line]]|access-date=14 June 2021|language=en}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.loksatta.com/pune-news/pune-chitale-bandhu-residential-building-for-chitale-workers-tweets-indraneel-chitale-scsg-91-2491517/|title=कौतुकास्पद… चितळे बंधू कर्मचाऱ्यांसाठी बांधतायत निवासस्थान; पार पडलं इमारतीचं भूमिपूजन|date=June 7, 2021|work=[[Loksatta]]|access-date=14 June 2021|language=mr-IN}}</ref> ਇਸਨੂੰ ਰਘੁਨਾਥਰਾਓ ਚਿਤਲੇ, ਇੱਕ ਮਰਾਠੀ ਵਪਾਰੀ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। 1970 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ, ਨਰਸਿੰਘਾ ਚਿਤਲੇ ਨੇ ਆਪਣੇ ਗੁਆਂਢੀ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਇਆ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਗੁਜਰਾਤੀ ਵਿਅੰਜਨ ਬਕਰਵਾੜੀ ਦਾ ਸਵਾਦ ਲਿਆ। ਫਰਕ ਸਿਰਫ ਇੰਨਾ ਸੀ ਕਿ ਗੁਆਂਢੀ ਨੇ ਵਿਅੰਜਨ ਦਾ ‘ਨਾਗਪੁਰੀ’ ਰੂਪ ਬਣਾ ਲਿਆ। 'ਪੁਦਾਚੀ ਵਦੀ' ਵਜੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ, ਇਹ "ਨਾਗਪੁਰੀ" ਰੂਪ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਮਸਾਲੇਦਾਰ ਰੋਲ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਗੁਜਰਾਤੀ ਮੁੱਖ ਵਿਅੰਜਨ ਵਿੱਚ ਲਸਣ ਅਤੇ ਪਿਆਜ਼ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸਨ। ਮਸਾਲੇਦਾਰ ਪੁਡਾਚੀ ਵਾਦੀ ਅਤੇ ਗੁਜਰਾਤੀ ਬਕਰਵਾੜੀ ਦੀ ਸ਼ਕਲ ਦਾ ਮੇਲ ਆਈਕਾਨਿਕ ਚਿਤਲੇ ਬਕਰਵਾੜੀ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਨਾਗਪੁਰੀ ਪੁਡਾਚੀ ਵਾਦੀ ਦੀ ਮਸਾਲੇਦਾਰਤਾ ਅਤੇ ਗੁਜਰਾਤੀ ਬਕਰਵਾੜੀ ਦੀ ਸ਼ਕਲ ਨੂੰ ਮਿਲਾ ਕੇ ਇਸ ਨੂੰ ਹੋਰ ਕਰਿਸਪਾਈਸ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਡੂੰਘੇ ਤਲੇ, ”ਇੰਦਰਨੀਲ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਨਰਸਿੰਘਾ ਦੀ ਵੱਡੀ ਭਾਬੀ, ਵਿਜਯਾ ਅਤੇ ਪਤਨੀ ਮੰਗਲਾ ਦੁਆਰਾ ਸੰਪੂਰਨ ਵਿਅੰਜਨ, 1976 ਵਿੱਚ ਵਿਕਰੀ ਲਈ ਚਲੀ ਗਈ ਸੀ। ਇਹ ਪ੍ਰਤੀਕ ਚਿਤਲੇ-ਬਕਰਵਾੜੀ ਨੂੰ 1976 ਵਿੱਚ ਮਾਰਕੀਟ ਵਿੱਚ ਲਾਂਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ (1939 ਤੋਂ ਚਿਤਲੇ ਡੇਅਰੀ, 1950 ਤੋਂ ਚਿਤਲੇਬੰਧੂ ਮਿਠਾਈਵਾਲੇ ਅਤੇ 1976 ਤੋਂ ਚਿਤਲੇ-ਬਕਰਵਾੜੀ), ਅਤੇ ਜਲਦੀ ਹੀ ਬ੍ਰਾਂਡ ਨੇ ਇਸ ਵਿਅੰਜਨ ਦੀ ਮੰਗ ਵਿੱਚ ਭਾਰੀ ਵਾਧਾ ਦੇਖਿਆ। ਜਗਦੀਸ਼ ਫੂਡਜ਼ (1945 ਤੋਂ) (ਜਗਦੀਸ਼ ਭਾਖਰਵਾੜੀ) 1945 ਤੋਂ ਹੁਣ ਤੱਕ ਗੁਜਰਾਤ ਅਤੇ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ। ਹਲਦੀਰਾਮ ਵਰਗੇ ਕਈ ਹੋਰ ਬ੍ਰਾਂਡਾਂ ਨੇ ਵੀ ਇਸ ਵਿਅੰਜਨ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। == ਵਿਅੰਜਨ == ਬਕਰਵੜੀ ਛੋਲਿਆਂ [[ਬੇਸਨ|ਦੇ]] ਆਟੇ ਤੋਂ ਬਣਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜੋ [[ਨਾਰੀਅਲ]], [[ਖਸਖਸ]] ਅਤੇ [[ਤਿਲ|ਤਿਲਾਂ]] ਦੇ ਮਿਸ਼ਰਣ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ ਗੋਲਾਕਾਰ ਵਿੱਚ ਬਣਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਫਿਰ ਇਸ ਨੂੰ ਉਦੋਂ ਤੱਕ ਤਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਇਹ ਕਰਿਸਪੀ ਨਾ ਹੋ ਜਾਵੇ। ਇਸਨੂੰ ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਲਈ ਸਟੋਰ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।<ref name="Das 2015">{{Cite web |last=Das |first=Soumitra |date=July 13, 2015 |title=Monsoon delights Barodians love to gorge on |url=http://timesofindia.indiatimes.com/life-style/food/food-features/Monsoon-delights-Barodians-love-to-gorge-on/articleshow/48042841.cms |access-date=October 16, 2016 |website=The Times of India}}</ref> ਅਤੇ ਸ਼ਾਮ ਦੇ ਵਿਅੰਜਨ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਇਸਦਾ ਆਨੰਦ ਲਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।<ref>{{Cite web |last=Kapoor |first=Sanjeev |title=Bhakarwadi Vegetarian Recipe |url=https://www.sanjeevkapoor.com/Recipe/Bhakarwadi-KhaanaKhazana.html |access-date=23 February 2019 |website=sanjeev kapoor |language=en}}</ref> == ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸਭਿੱਆਚਾਰ == ਬਾਕਰਵੜੀ, ਇੱਕ ਟੀਵੀ ਸੀਰੀਅਲ, [[ਸੋਨੀ ਸਬ]] ਉੱਤੇ 2019 ਤੋਂ 2020 ਤੱਕ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਕਾਮੇਡੀ [[ਪੂਨੇ|ਪੁਣੇ]] ਦੇ ਦੋ ਗੁਆਂਢੀ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਘੁੰਮਦੀ ਹੈ - ਇੱਕ [[ਮਰਾਠੀ ਲੋਕ|ਮਰਾਠੀ]] ਅਤੇ ਦੂਜਾ ਗੁਜਰਾਤੀ - ਜੋ ਵਿਅੰਜਨ ਪ੍ਰਤੀ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਰਵੱਈਏ ਵਿੱਚ ਵੱਖਰੇ ਹਨ।<ref>{{Cite news|url=https://mumbaimirror.indiatimes.com/entertainment/bollywood/jd-majethia-aatish-kapadia-returning-with-another-slice-of-life-comedy-show-bhakharwadi/articleshow/67357088.cms|title=JD Majethia, Aatish Kapadia returning with another slice-of-life comedy show, BhakharWadi|last=Mankad|first=Himesh|date=January 3, 2019|work=[[Mumbai Mirror]]|access-date=14 June 2021|language=en|archive-date=14 ਜੂਨ 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210614173317/https://mumbaimirror.indiatimes.com/entertainment/bollywood/jd-majethia-aatish-kapadia-returning-with-another-slice-of-life-comedy-show-bhakharwadi/articleshow/67357088.cms|url-status=dead}}</ref> == ਹਵਾਲੇ == [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗੁਜਰਾਤੀ ਖਾਣਾ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਮਿਠਾਈਆਂ]] 63n43zubfu6cn1mm5dsgggbnghu96ff 0 180425 846348 735747 2026-09-17T12:42:42Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 846348 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | name = ਚਾਂਦਨੀ ਬਾਰ | image = Chandni Bar.jpg | caption = ਥੀਏਟਰ ਰਿਲੀਜ਼ ਪੋਸਟਰ | director = [[ਮਧੁਰ ਭੰਡਾਰਕਰ]] | writer = ਮੋਹਨ ਆਜ਼ਾਦ (ਪਟਕਥਾ ਅਤੇ ਸੰਵਾਦ) <br /> ਮਸੂਦ ਮਿਰਜ਼ਾ (ਸੰਵਾਦ) | producer = ਲਤਾ ਮੋਹਨ | starring = [[ਤੱਬੂ (ਅਭਿਨੇਤਰੀ)|ਤੱਬੂ]] <br /> [[ਅਤੁਲ ਕੁਲਕਰਨੀ]] <br /> [[ਰਾਜਪਾਲ ਯਾਦਵ]] | cinematography = [[ਰਾਜੀਵ ਰਵੀ]] | editing = ਹੇਮਲ ਕੋਠਾਰੀ | music = [[ਰਾਜੂ ਸਿੰਘ]] | released = {{Film date|2001|9|28|ref1=<ref>{{cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/movie-details/chandni-bar/movieshow/61342244.cms|title=Chandni Bar|publisher=Times of India|access-date=8 July 2020}}</ref>|df=y}} | runtime = 150 ਮਿੰਟ | country = ਭਾਰਤ | language = ਹਿੰਦੀ | budget = {{INR}}15 ਮਿਲੀਅਨ<ref name="Boxofficeindia">{{cite web|url=https://boxofficeindia.com/movie.php?movieid=682|title=Chandni Bar|publisher=Boxofficeindia}}</ref> | gross = {{INR}}66 ਮਿਲੀਅਨ<ref name="Boxofficeindia"/> }} '''''ਚਾਂਦਨੀ ਬਾਰ''''' ਇੱਕ 2001 ਦੀ ਭਾਰਤੀ [[ਹਿੰਦੀ ਭਾਸ਼ਾ|ਹਿੰਦੀ]] -ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ [[ਅਪਰਾਧ ਡਰਾਮਾ ਫਿਲਮ]] ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ [[ਮਧੁਰ ਭੰਡਾਰਕਰ]] ਵੱਲੋਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।<ref>{{Cite web |title=Chandni Bar |url=https://www.bollywoodhungama.com/movie/chandni-bar/ |access-date=8 July 2020 |website=Bollywood Hungama}}</ref> ਇਹ ਵੇਸਵਾਗਮਨੀ, [[ਡਾਂਸ ਬਾਰ]] ਅਤੇ ਬੰਦੂਕ ਅਪਰਾਧ ਸਮੇਤ [[ਭਾਰਤੀ ਮਾਫੀਆ|ਮੁੰਬਈ ਅੰਡਰਵਰਲਡ]] ਦੀ ਭਿਆਨਕ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਫਿਲਮ ਵਿੱਚ [[ਤੱਬੂ]] ਅਤੇ [[ਅਤੁਲ ਕੁਲਕਰਨੀ]] ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਹਨ।<ref>{{Cite web |title=Happy Birthday Tabu: From Andhadhun, Astitva, Chandni Bar to Cheeni Kum, Drishyam, Haider; actor's best roles till date &#124; Latest News & Updates at DNAIndia.com |url=https://www.dnaindia.com/bollywood/photo-gallery-happy-birthday-tabu-from-andhadhun-astitva-chandni-bar-to-cheeni-kum-drishyam-haider-actor-s-best-roles-till-date-2800086 |website=DNA India}}</ref> ਇਸ ਵਿੱਚ [[ਅਨੰਨਿਆ ਖਰੇ]], [[ਰਾਜਪਾਲ ਯਾਦਵ]], ਮਿਨਾਕਸ਼ੀ ਸਾਹਨੀ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਠੱਕਰ ਵੀ ਹਨ। ਇਹ ਫਿਲਮ ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹਿੱਟ ਰਹੀ ਅਤੇ [[49ਵੇਂ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫਿਲਮ ਪੁਰਸਕਾਰ|49ਵੇਂ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫਿਲਮ ਅਵਾਰਡਾਂ]] ਵਿੱਚ, ਇਸਨੇ ਚਾਰ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜਿੱਤੇ: [[ਹੋਰ ਸਮਾਜਿਕ ਮੁੱਦਿਆਂ 'ਤੇ ਸਰਵੋਤਮ ਫਿਲਮ ਲਈ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫਿਲਮ ਅਵਾਰਡ]], [[ਸਰਬੋਤਮ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਲਈ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫਿਲਮ ਪੁਰਸਕਾਰ|ਸਰਵੋਤਮ ਅਭਿਨੇਤਰੀ]] (ਤੱਬੂ), [[ਸਰਬੋਤਮ ਸਹਾਇਕ ਅਦਾਕਾਰ ਲਈ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫਿਲਮ ਅਵਾਰਡ|ਸਰਬੋਤਮ ਸਹਾਇਕ ਅਦਾਕਾਰ]] (ਕੁਲਕਰਨੀ) ਅਤੇ [[ਸਰਬੋਤਮ ਸਹਾਇਕ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਲਈ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫਿਲਮ ਅਵਾਰਡ|ਸਰਬੋਤਮ ਸਹਾਇਕ ਅਭਿਨੇਤਰੀ]] (ਖਰੇ)।<ref>{{Cite web |date=29 September 2014 |title='Chandni Bar' completes 13 years, Madhur Bhandarkar says it changed his life forever |url=https://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/chandni-bar-completes-13-years-madhur-bhandarkar-says-it-changed-his-life-forever/}}</ref><ref>{{Cite web |date=24 December 2013 |title=Directorate of Film Festival |url=http://iffi.nic.in/Dff2011/Frm49NFAAward.aspx |archive-url=https://web.archive.org/web/20131224105444/http://iffi.nic.in/Dff2011/Frm49NFAAward.aspx |archive-date=24 December 2013}}</ref><ref>{{Cite web |title=Chandni Bar completes 19 years: Madhur Bhandarkar thanks Tabu, Atul Kulkarni with a special video |url=https://mumbaimirror.indiatimes.com/entertainment/bollywood/chandni-bar-completes-19-years-madhur-bhandarkar-thanks-tabu-atul-kulkarni-with-a-special-video/articleshow/78360079.cms |website=Mumbai Mirror |access-date=2024-02-25 |archive-date=2023-12-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231203104842/https://mumbaimirror.indiatimes.com/entertainment/bollywood/chandni-bar-completes-19-years-madhur-bhandarkar-thanks-tabu-atul-kulkarni-with-a-special-video/articleshow/78360079.cms |url-status=dead }}</ref> ₹1.5 ਕਰੋੜ ਦੇ ਬਜਟ ਨਾਲ ਇਹ ਬਾਕਸ ਆਫਿਸ 'ਤੇ ₹6.6 ਕਰੋੜ ਦੀ ਕਮਾਈ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਕਾਮਯਾਬ ਰਹੀ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਹਿੱਟ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। == ਪਲਾਟ == ਮੁਮਤਾਜ਼ ਇੱਕ ਭੋਲੀ ਭਾਲੀ ਪੇਂਡੂ ਔਰਤ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਫਿਰਕੂ ਦੰਗਿਆਂ ਵਿੱਚ ਮਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਪਿੰਡ ਨੂੰ ਜ਼ਮੀਨ ਵਿੱਚ ਸਾੜ ਦੇਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਚਾਚੇ ਦੇ ਨਾਲ ਮੁੰਬਈ ਚਲੀ ਗਈ, ਪਰਿਵਾਰ ਦਾ ਇੱਕੋ ਇੱਕ ਮੈਂਬਰ ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਹ ਛੱਡ ਗਈ ਹੈ। ਉਹ ਬੇਹੱਦ ਗਰੀਬ ਹਨ ਅਤੇ ਉਸਦਾ ਚਾਚਾ ਉਸਨੂੰ ਚਾਂਦਨੀ ਬਾਰ ਵਿੱਚ ਬਾਰ ਗਰਲ (ਡਾਂਸਰ) ਬਣਨ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਉਹ ਇਨਕਾਰ ਕਰਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਉਸਨੂੰ ਭਾਵਨਾਤਮਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬਲੈਕਮੇਲ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਉਸ ਨਾਲ ਵਾਅਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਅਸਥਾਈ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਉਹ ਨੌਕਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਮੁਮਤਾਜ਼ ਸ਼ਰਮੀਲਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕੰਮ ਨੂੰ ਨਫ਼ਰਤ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਨੱਚਣ ਅਤੇ ਫਲਰਟ ਕਰਨ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਉਸਦਾ ਚਾਚਾ ਆਪਣਾ ਬਚਨ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦਾ; ਉਹ ਉਸਦੀ ਕਮਾਈ 'ਤੇ ਗੁਜ਼ਾਰਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪੀ ਕੇ, ਅਤੇ ਕਦੇ ਨੌਕਰੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ। ਇੱਕ ਰਾਤ, ਸ਼ਰਾਬ ਪੀ ਕੇ ਸਮਾਂ ਬਿਤਾਉਣ ਅਤੇ ਬਾਰ ਵਿੱਚ ਕੁੜੀਆਂ ਨੂੰ ਨੱਚਦੇ ਵੇਖਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਮੁਮਤਾਜ਼ ਦੇ ਚਾਚਾ ਨੇ ਉਸ ਨਾਲ ਬਲਾਤਕਾਰ ਕੀਤਾ। ਮੁਮਤਾਜ਼ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਹੈ ਅਤੇ ਭਾਵਨਾਤਮਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦੂਜੇ ਡਾਂਸਰਾਂ 'ਤੇ ਭਰੋਸਾ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਉਸ ਨੂੰ ਦਿਲਾਸਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਮੁਮਤਾਜ਼ ਨੂੰ ਅਸਲੀਅਤ ਜਾਂਚ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੂੰ ਇਹ ਅਹਿਸਾਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਬਾਰ ਦੀਆਂ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਵੀ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਅਤੇ ਦਰਦਨਾਕ ਕਹਾਣੀਆਂ ਹਨ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਇਕੱਠੇ ਖਿੱਚਣ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਬਾਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਆਖਰਕਾਰ, ਮੁਮਤਾਜ਼ ਪੋਤੀਆ ਸਾਵੰਤ ਨਾਮਕ ਇੱਕ ਗੈਂਗਸਟਰ ਦੀ ਅੱਖ ਫੜਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਉਸਨੂੰ ਭਰਮਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ ਸੈਕਸ ਲਈ ਭੁਗਤਾਨ ਕਰਨ ਦਾ ਸਹਾਰਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਮੁਮਤਾਜ਼, ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਸ ਕੰਮ ਤੋਂ ਨਹੀਂ ਲੰਘ ਸਕਦੀ ਅਤੇ ਪੋਟੀਆ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਬਲਾਤਕਾਰ ਬਾਰੇ ਦੱਸਦੀ ਹੈ। ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ, ਪੋਤੀਆ ਨੇ ਆਪਣੇ ਚਾਚੇ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਮੁਮਤਾਜ਼ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰ ਲਿਆ। ਮੁਮਤਾਜ਼ ਬਾਰ ਛੱਡ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਪੋਟੀਆ ਆਪਣੇ ਅਸਥਿਰ ਸੁਭਾਅ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਅਪਰਾਧਿਕ ਰੈਂਕ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵੱਧਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਜੋੜਾ ਆਪਣੇ ਬੇਟੇ ਅਭੈ ਅਤੇ ਬੇਟੀ ਪਾਇਲ ਨਾਲ ਖੁਸ਼ਹਾਲ ਜੀਵਨ ਬਤੀਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਮੁਮਤਾਜ਼ ਦੀ ਇੱਛਾ ਹੈ ਕਿ ਅਭੈ ਅਤੇ ਪਾਇਲ ਪੜ੍ਹੇ-ਲਿਖੇ ਹੋਣ ਅਤੇ ਆਪਣੀਆਂ ਨੱਚਣ ਵਾਲੀਆਂ ਕੁੜੀਆਂ ਦੀ ਦੁਨੀਆ ਅਤੇ ਪੋਤੀਆ ਦੀ ਗੈਂਗਸਟਰਾਂ ਦੀ ਦੁਨੀਆ ਤੋਂ ਦੂਰ ਰਹਿਣ। ਪੋਟੀਆ ਦੇ ਰਵੱਈਏ ਅਤੇ ਗੁੱਸੇ ਕਾਰਨ ਉਹ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇੱਕ ਪੁਲਿਸ ਮੁਖਬਰ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਉਹ ਅਪਰਾਧਿਕ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਦੋਸਤ ਅਤੇ ਸੰਪਰਕ ਗੁਆ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਪੁਲਿਸ ਲਈ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮੁੰਬਈ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਗੈਂਗਸਟਰਾਂ ਨੂੰ 'ਖਾਤ' ਕਰਨ ਦੀ ਕਾਰਵਾਈ ਵਿਚ ਉਸ ਨੂੰ ਫੜ ਲਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਦੁਖੀ ਮੁਮਤਾਜ਼ ਦੇ ਪੈਸੇ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਜਲਦੀ ਹੀ ਉਸਨੂੰ ਅਹਿਸਾਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪੋਟੀਆ ਆਪਣੇ ਪਿੱਛੇ ਵੱਡੀ ਰਕਮ ਦਾ ਕਰਜ਼ਾ ਛੱਡ ਗਿਆ ਹੈ। ਆਮਦਨ ਦਾ ਕੋਈ ਸਾਧਨ ਨਾ ਹੋਣ ਕਾਰਨ, ਉਹ ਚਾਂਦਨੀ ਬਾਰ ਵਿੱਚ ਕੰਮ 'ਤੇ ਵਾਪਸ ਜਾਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਹੈ। ਸਾਲ ਬੀਤ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਮੁਮਤਾਜ਼ ਅਜੇ ਵੀ ਚਾਂਦਨੀ ਬਾਰ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ: ਹੁਣ ਇੱਕ ਵੇਟਰੈਸ ਵਜੋਂ। ਉਹ ਅਭੈ ਅਤੇ ਪਾਇਲ, ਜੋ ਕਿ ਕਿਸ਼ੋਰ ਹਨ, ਲਈ ਇੱਕ ਸਥਿਰ ਵਾਤਾਵਰਣ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਮੁਮਤਾਜ਼ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਚੰਗਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਅਪਰਾਧ ਅਤੇ ਗੈਂਗ ਤੋਂ ਦੂਰ ਜਾ ਸਕਣ। ਅਭੈ ਬਹੁਤ ਪੜ੍ਹਿਆ-ਲਿਖਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਕਲਾਸਾਂ ਵਿੱਚ ਵਧੀਆ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਜਲਦੀ ਹੀ ਮੁਸੀਬਤਾਂ ਅਤੇ ਅਪਰਾਧੀਆਂ ਦੇ ਇੱਕ ਸਮੂਹ ਨਾਲ ਦੋਸਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਮੁਮਤਾਜ਼ ਵੱਲੋਂ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦਿੱਤੇ ਜਾਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਉਹ ਆਪਣੇ ਦੋਸਤਾਂ ਨੂੰ ਦੇਖਣਾ ਜਾਰੀ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਦਿਨ, ਅਭੈ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਸਮੂਹ ਨੂੰ ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਜਬਰੀ ਵਸੂਲੀ ਲਈ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਕਰ ਲਿਆ ਅਤੇ ਇੱਕ ਬਾਲ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ। ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਜੁਰਮ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਪੋਟੀਆ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਵਜੋਂ ਉਸਦੀ ਸਾਖ ਪੁਲਿਸ ਨੂੰ ਉਸਦੀ ਬੇਗੁਨਾਹੀ ਦੀ ਬੇਨਤੀ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਜੇਲ੍ਹ ਵਿੱਚ, ਅਭੈ ਨਾਲ ਬਜ਼ੁਰਗ ਕੈਦੀਆਂ ਦੇ ਇੱਕ ਜੋੜੇ ਵੱਲੋਂ ਬਲਾਤਕਾਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮੁਮਤਾਜ਼ ਨੇ ਪੁਲਿਸ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ, ਕੋਈ ਫਾਇਦਾ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ। ਉਹ ਕੁਝ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੁਲਿਸ ਸਬੰਧ ਹਨ ਅਤੇ ਉਹ ਅਭੈ ਨੂੰ ਰਿਹਾਅ ਕਰਵਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਉਸਦੀ ਮਦਦ ਕਰਨ ਲਈ ਸਹਿਮਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਪਰ ਇੱਕ ਉੱਚ ਕੀਮਤ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਉਸਨੂੰ ਦੋ ਦਿਨਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਘੱਟ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਲਿਆਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਮੁਮਤਾਜ਼ ਕੋਲ ਕੋਈ ਚਾਰਾ ਨਹੀਂ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਪੈਸੇ ਲੈਣ ਲਈ ਆਪਣਾ ਸਰੀਰ ਵੇਚ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਅਜੇ ਵੀ ਛੋਟਾ ਹੈ। ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਦੀ ਦੁਰਦਸ਼ਾ ਦੇਖ ਕੇ, ਪਾਇਲ ਚਾਂਦਨੀ ਬਾਰ ਵਿੱਚ ਨੱਚਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਮਾਂ ਲਈ ਪੈਸੇ ਲੈ ਕੇ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਪੈਸੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਮੁਮਤਾਜ਼ ਅਭੈ ਨੂੰ ਰਿਹਾਅ ਕਰਵਾਉਣ ਦੇ ਯੋਗ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਉਸਨੇ ਦੇਖਿਆ ਕਿ ਉਹ ਉਹੀ ਖੁਸ਼ਹਾਲ ਲੜਕਾ ਨਹੀਂ ਹੈ ਜੋ ਕੁਝ ਦਿਨ ਪਹਿਲਾਂ ਸੀ। ਇਸ ਦੀ ਬਜਾਏ, ਉਹ ਠੰਡਾ, ਬੇਰਹਿਮ ਹੈ, ਅਤੇ ਬਦਲਾ ਲੈਣ ਦੀ ਤਲਾਸ਼ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਅਭੈ ਅਪਰਾਧ ਦੀ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਸਬੰਧ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਕ ਬੰਦੂਕ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਦੀ ਵਰਤੋਂ ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲੜਕਿਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਲਈ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨਾਲ ਬਲਾਤਕਾਰ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਮੁਮਤਾਜ਼ ਮੌਕੇ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਦੇਖ ਕੇ ਬਹੁਤ ਦੁਖੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਸਦਾ ਪੁੱਤਰ ਕਾਤਲ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਭਾਵ ਹੈ ਕਿ ਪਾਇਲ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਦੇ ਨਕਸ਼ੇ-ਕਦਮਾਂ 'ਤੇ ਚੱਲ ਰਹੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਅਭੈ ਇਕ ਹੋਰ ਪੋਟੀਆ ਬਣਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੈ। == ਕਾਸਟ == * [[ਅਤੁਲ ਕੁਲਕਰਨੀ]] ਪੋਤੀਆ ਸਾਵੰਤ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ * [[ਤੱਬੂ]] ਬਤੌਰ ਮੁਮਤਾਜ਼ ਸਾਵੰਤ (ਨੀ ਅਲੀ ਅੰਸਾਰੀ) * [[ਅਨੰਨਿਆ ਖਰੇ]] ਦੀਪਾ ਪਾਂਡੇ, ਬਾਰ ਗਰਲ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ। * [[ਰਾਜਪਾਲ ਯਾਦਵ]] ਇਕਬਾਲ ਚਮਦੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ * [[ਸ਼੍ਰੀਵਲਭ ਵਿਆਸ]] ਹਬੀਬ ਭਾਈ ਵਜੋਂ * [[ਵਿਨੇ ਆਪਟੇ|ਵਿਨੈ ਆਪਟੇ]] ਇੰਸਪੈਕਟਰ ਗਾਇਕਵਾੜ ਵਜੋਂ * ਦੀਪਾ ਦੇ ਪਤੀ ਗੋਕੁਲ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ [[ਉਪੇਂਦਰ ਲਿਮਏ]] * ਚੰਦਰਕਾਂਤ ਭਾਊ ਵਜੋਂ [[ਮਨੋਜ ਜੋਸ਼ੀ (ਅਦਾਕਾਰ)|ਮਨੋਜ ਜੋਸ਼ੀ]] * ਉਮਾ ਸ਼ੰਕਰ ਪਾਂਡੇ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਰਾਜਨਾ * ਪਾਇਲ ਸਾਵੰਤ, ਪੋਤੀਆ ਅਤੇ ਮੁਮਤਾਜ਼ ਦੀ ਬੇਟੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮਿਨਾਕਸ਼ੀ ਸਾਹਨੀ। * ਵਿਸ਼ਾਲ ਠੱਕਰ ਅਭੈ ਸਾਵੰਤ, ਪੋਤੀਆ ਅਤੇ ਮੁਮਤਾਜ਼ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਵਜੋਂ। * ਹੇਗੜੇ ਅੰਨਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਅਭੈ ਭਾਰਗਵ * ਇਰਫਾਨ ਮਾਮੂ, ਮੁਮਤਾਜ਼ ਦੇ ਚਾਚਾ ਵਜੋਂ [[ਸੁਹਾਸ ਪਲਸ਼ੀਕਰ (ਅਦਾਕਾਰ)|ਸੁਹਾਸ ਪਲਸ਼ੀਕਰ]] । * ਅੰਕਲ ਪਿੰਟੋ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸ਼ਬੀਰ ਮੀਰ == ਅਵਾਰਡ == ਚਾਂਦਨੀ ਬਾਰ ਨੇ ਚਾਰ ਨੈਸ਼ਨਲ ਐਵਾਰਡ ਜਿੱਤੇ। ਤੱਬੂ ਨੇ [[ਫ਼ਿਲਮਫ਼ੇਅਰ ਪੁਰਸਕਾਰ|ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਅਵਾਰਡਸ]] ਅਤੇ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਅਵਾਰਡਸ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਲਈ ਨਾਮਜ਼ਦਗੀਆਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀਆਂ। ਅਤੁਲ ਕੁਲਕਰਨੀ ਨੂੰ [[ਸਟਾਰ ਸਕ੍ਰੀਨ ਅਵਾਰਡ|ਸਟਾਰ ਸਕ੍ਰੀਨ ਅਵਾਰਡਸ]] ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ ਸਹਾਇਕ ਅਭਿਨੇਤਾ ਲਈ ਨਾਮਜ਼ਦਗੀ ਮਿਲੀ। ਮਧੁਰ ਭੰਡਾਰਕਰ ਨੂੰ ਕਈ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਸਰਵੋਤਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਲਈ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਪਰ ਉਹ ਜਿੱਤ ਨਹੀਂ ਸਕੇ। {| class="wikitable plainrowheaders sortable" !ਸਾਲ ! ਅਵਾਰਡ ! ਸ਼੍ਰੇਣੀ ! ਪ੍ਰਾਪਤਕਰਤਾ ! ਨਤੀਜਾ ! ਰੈਫ |- | rowspan="1" | 2002 | rowspan="1" | ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਫਿਲਮ ਅਵਾਰਡ | ਵਧੀਆ ਅਦਾਕਾਰਾ | [[ਤੱਬੂ]] |{{Nom}} | |- | rowspan="1" | 2002 | rowspan="1" | ਬੰਗਾਲ ਫਿਲਮ ਜਰਨਲਿਸਟਸ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਅਵਾਰਡ | ਸਰਵੋਤਮ ਅਭਿਨੇਤਰੀ (ਹਿੰਦੀ) | ਤੱਬੂ |{{Won}} | |- | rowspan="1" | 2002 | rowspan="1" | [[ਫ਼ਿਲਮਫ਼ੇਅਰ ਪੁਰਸਕਾਰ|ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਅਵਾਰਡ]] | ਵਧੀਆ ਅਦਾਕਾਰਾ | ਤੱਬੂ |{{Nom}} |- | rowspan="5" | 2002 | rowspan="5" | ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਭਾਰਤੀ ਫਿਲਮ ਅਕੈਡਮੀ ਅਵਾਰਡ | ਸਰਵੋਤਮ ਫਿਲਮ | ਚਾਂਦਨੀ ਬਾਰ |{{Nom}} | |- | ਵਧੀਆ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ | rowspan="”2”" | ਮਧੁਰ ਭੰਡਾਰਕਰ | {{Nom}} | |- | ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਵਾਲੀ ਔਰਤ ਵਿੱਚ ਵਧੀਆ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ | ਤੱਬੂ | {{Won}} | |- | ਇੱਕ ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਭੂਮਿਕਾ ਵਿੱਚ ਵਧੀਆ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ | ਸੁਹਾਸ ਪਲਸ਼ੀਕਰ | {{Nom}} |- | ਵਧੀਆ ਕਹਾਣੀ | ਮਧੁਰ ਭੰਡਾਰਕਰ | {{Nom}} | |- | rowspan="4" | 2002 | rowspan="4" | [[ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫ਼ਿਲਮ ਪੁਰਸਕਾਰ|ਨੈਸ਼ਨਲ ਫਿਲਮ ਅਵਾਰਡ]] | ਹੋਰ ਸਮਾਜਿਕ ਮੁੱਦਿਆਂ 'ਤੇ ਸਰਵੋਤਮ ਫਿਲਮ ਲਈ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫਿਲਮ ਅਵਾਰਡ | ਨਿਰਮਾਤਾ: ਲਤਾ ਮੋਹਨ ਅਈਅਰ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ: ਮਧੁਰ ਭੰਡਾਰਕਰ |{{Won}} | |- | ਵਧੀਆ ਅਦਾਕਾਰਾ | ਤੱਬੂ |{{Won}} | |- | ਸਰਵੋਤਮ ਸਹਾਇਕ ਅਦਾਕਾਰ | [[ਅਤੁਲ ਕੁਲਕਰਨੀ]] |{{Won}} | |- | ਸਰਵੋਤਮ ਸਹਾਇਕ ਅਭਿਨੇਤਰੀ | [[ਅਨੰਨਿਆ ਖਰੇ|ਅਨਨਿਆ ਖਰੇ]] |{{Won}} | |- | rowspan="6" | 2002 | rowspan="6" | ਸਕਰੀਨ ਅਵਾਰਡ | ਵਧੀਆ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ | ਮਧੁਰ ਭੰਡਾਰਕਰ |{{Nom}} | |- | ਵਧੀਆ ਅਦਾਕਾਰਾ | ਤੱਬੂ | {{Nom}} | |- | ਸਰਵੋਤਮ ਸਹਾਇਕ ਅਦਾਕਾਰ | ਅਤੁਲ ਕੁਲਕਰਨੀ | {{Nom}} | |- | ਸਰਵੋਤਮ ਸਹਾਇਕ ਅਭਿਨੇਤਰੀ | ਅਨਨਿਆ ਖਰੇ | {{Nom}} | |- | ਵਧੀਆ ਸਕ੍ਰੀਨਪਲੇਅ | ਮੋਹਨ ਆਜ਼ਾਦ | {{Nom}} | |- | ਵਧੀਆ ਕਹਾਣੀ | ਮਧੁਰ ਭੰਡਾਰਕਰ | {{Won}} | |- | rowspan="5" | 2002 | rowspan="5" | ਜ਼ੀ ਸਿਨੇ ਅਵਾਰਡਸ | ਸਰਵੋਤਮ ਫਿਲਮ | ਚਾਂਦਨੀ ਬਾਰ |{{Nom}} | |- | ਵਧੀਆ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ | ਮਧੁਰ ਭੰਡਾਰਕਰ |{{Nom}} | |- | ਵਧੀਆ ਅਦਾਕਾਰਾ | ਤੱਬੂ |{{Won}} | |- | ਸਰਵੋਤਮ ਸਹਾਇਕ ਅਭਿਨੇਤਰੀ | ਅਨਨਿਆ ਖਰੇ | {{Nom}} | |- | ਵਧੀਆ ਕਹਾਣੀ | ਮਧੁਰ ਭੰਡਾਰਕਰ | {{Nom}} | |} == ਹਵਾਲੇ == {{Reflist}} == ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ == * {{IMDb title|id=0267363|title=Chandini Bar}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਬਾਰੇ ਫ਼ਿਲਮਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:2001 ਦੀਆਂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ]] ovzxu4ri3gp016271583bwac1h6a4hh 0 180819 846351 735549 2026-09-17T13:26:05Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 846351 wikitext text/x-wiki {{Infobox television | image = Chhoti Jathani.jpg | genre = ਡਰਾਮਾ | creator = | developer = | screenplay = | story = ਆਸ਼ੀਸ਼ ਭੱਟ | director = ਗੁਰਪਰੀਤ ਰਾਣਾ<br> ਸਵਾਪਨਿਲ ਦੇਸ਼ਮੁਖ | country = ਭਾਰਤ | language = ਪੰਜਾਬੀ | num_episodes = 370 | location = | camera = | runtime = 22 ਮਿੰਟ | network = [[ਜ਼ੀ ਪੰਜਾਬੀ]] | first_aired = {{Start date|2021|06|14|df=yes}} | last_aired = {{End date|2022|11|11|df=yes}} | related = }} '''ਛੋਟੀ ਜਠਾਣੀ''' ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ [[ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ|ਪੰਜਾਬੀ]] [[ਡਰਾਮਾ]] ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਲੜੀ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ 14 ਜੂਨ 2021 ਨੂੰ [[ਜ਼ੀ ਪੰਜਾਬੀ]] 'ਤੇ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਇਹ 11 ਨਵੰਬਰ 2022 ਨੂੰ ਖ਼ਤਮ ਹੋਈ। ਇਹ ਜ਼ੀ ਸਟੂਡੀਓਜ਼ ਦੇ ਬੈਨਰ ਹੇਠ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਗਈ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਗੁਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਚੰਨੀ, ਮਨਦੀਪ ਕੌਰ ਅਤੇ ਸੀਰਤ ਕਪੂਰ ਮੁਖ ਕਿਰਦਾਰ ਵਿੱਚ ਸਨ। ਇਹ [[ਮਰਾਠੀ ਭਾਸ਼ਾ|ਮਰਾਠੀ]] ਟੀਵੀ ਲੜੀ ''ਤੁਝਾਤ ਜੀਵ ਰੰਗਲਾ'' ({{lang|mr|तुझ्यात जीव रंगला}}; {{Translation|''ਮੇਰਾ ਦਿਲ ਤੇਰੇ ਵਿੱਚ ਰੰਗੀਨ ਹੈ''}}) ਦਾ ਰੀਮੇਕ ਹੈ।<ref>{{Cite web |title=Zee Punjabi's new show ‘Chhoti Jathani’ ruling audience hearts and social media|trans-title=ਜ਼ੀ ਪੰਜਾਬੀ ਦਾ ਨਵਾਂ ਸ਼ੋਅ ‘ਛੋਟੀ ਜਠਾਣੀ’ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਦੇ ਦਿਲਾਂ ਅਤੇ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ‘ਤੇ ਰਾਜ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ|language=en|url=https://www.yugmarg.com/news/32-zee-punjabis-new-show-%E2%80%98chhoti-jathani%E2%80%99-ruling-audience-hearts-and-social-media.aspx |access-date=2022-01-24 |website=Yugmarg}}</ref><ref>{{Cite web |date=2021-06-12 |title=ਜ਼ੀ ਪੰਜਾਬੀ ਦਾ ਨਵਾਂ ਸ਼ੋਅ ‘ਛੋਟੀ ਜੇਠਾਣੀ’ 14 ਜੂਨ ਤੋਂ ਹੋਵੇਗਾ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ |url=https://jagbani.punjabkesari.in/entertainment/news/chhoti-jathani-new-show-of-zee-punjabi-1293860 |access-date=2022-01-24 |website=Jagbani |language=pa}}</ref><ref>{{Cite web |date=2022-07-04 |title=Shocking!! Bajwa family stunned by the demise of this family member |trans-title=ਹੈਰਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ !! ਇਸ ਪਰਿਵਾਰਕ ਮੈਂਬਰ ਦੇ ਦੇਹਾਂਤ ਨਾਲ ਬਾਜਵਾ ਪਰਿਵਾਰ ਸਦਮੇ ਵਿੱਚ |url=https://www.punjabnewsexpress.com/entertainment/news/shocking-bajwa-family-stunned-by-the-demise-of-this-family-member-172189 |access-date=2022-07-06 |website=Punjab News Express |archive-date=2022-07-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220706160340/https://www.punjabnewsexpress.com/entertainment/news/shocking-bajwa-family-stunned-by-the-demise-of-this-family-member-172189 |url-status=dead }}</ref> == ਪਲਾਟ == ਅਜੂਨੀ ਅਤੇ ਜ਼ੋਰਾਵਰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪਿਛੋਕੜਾਂ ਤੋਂ ਆਉਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ ਪਰ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿੱਚ ਕਈ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਜ਼ੋਰਾਵਰ ਦੀ ਭਾਬੀ, ਸਵਰੀਨ, ਘਰ ਵਿਚ ਆਪਣਾ ਦਬਦਬਾ ਕਾਇਮ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ।<ref> {{Cite web |date=2022-08-02 |title=Chhoti Jathani’s mystery plot deepens!! Who is trying to abduct Savreen? |url=https://www.5dariyanews.com/news/381303-Chhoti-Jathanis-mystery-plot-deepens!!-Who-is-trying-to-abduct-Savreen |access-date=2023-11-16 |website=5 Dariya News}}</ref> ==ਹਵਾਲੇ== {{ਹਵਾਲੇ}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਲੜੀ]] npe45x9pjfol6bwiirxhpwfkyai1nz0 0 182242 846442 841896 2026-09-18T07:44:23Z Depot, KG 58970 /* ਹਵਾਲੇ */ 846442 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ਐੱਸ. ਜਾਨਕੀ | image = S. Janaki amma.jpg | caption = 80 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਸ. ਜਾਨਕੀ | other_names = ਜਾਨਕੀਅੰਮਾ, ਗਣ ਕੋਕਿਲਾ, ਗਣ ਕੋਗਿਲੇ, ਨਾਈਟਿੰਗੇਲ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ | birth_name = ਸਿਸਲਾ ਜਾਨਕੀ | birth_date = {{Birth date and age|df=yes|1938|4|23}} | birth_place = ਪੱਲਾਪਟਲਾ, ਗੁੰਟੂਰ, ਮਦਰਾਸ ਪ੍ਰੈਜ਼ੀਡੈਂਸੀ, ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਇੰਡੀਆ (ਇਸ ਵੇਲੇ [[ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼]] ਵਿੱਚ) | occupation = ਪਲੇਅਬੈਕ ਗਾਇਕ | years_active = 1957–2019 | children = 1 <!-- Typically the number of children (e.g., 3); only list names of independently notable or particularly relevant children. --> | website = {{URL|sjanaki.net}} }} '''ਸਿਸਲਾ ਜਾਨਕੀ''' ([[ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ]]: '''Sistla Janaki;''' ਜਨਮ 23 ਅਪ੍ਰੈਲ 1938) [[ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼]] ਦੀ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ [[ਪਿਠਵਰਤੀ ਗਾਇਕ|ਪਲੇਬੈਕ ਗਾਇਕਾ]] ਅਤੇ ਕਦੇ-ਕਦਾਈਂ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਹੈ। ਉਸਨੂੰ ਆਦਰ ਨਾਲ "'''ਜਾਨਕੀ ਅੰਮਾ'''" ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤ ਦੀ '''ਨਾਈਟਿੰਗੇਲ''' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।<ref>{{Citation |title=Nightingale Of South India – S. Janaki Tamil Hits – All Songs – Download or Listen Free – JioSaavn |date=23 April 2018 |url=https://www.jiosaavn.com/album/nightingale-of-south-india---s.-janaki-tamil-hits/pmOmJP9bMfc_ |language=en-US |access-date=8 February 2022 |archive-date=8 ਫ਼ਰਵਰੀ 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220208134535/https://www.jiosaavn.com/album/nightingale-of-south-india---s.-janaki-tamil-hits/pmOmJP9bMfc_ |url-status=dead }}</ref> ਉਹ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਪਲੇਬੈਕ ਗਾਇਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਉਸਨੂੰ ਕਰਨਾਟਕ ਵਿੱਚ 'ਗਾਨਾ ਕੋਗਿਲੇ',<ref>{{Cite web |date=28 April 2021 |title=Best Songs of S Janaki |url=https://lyricsparty.com/best-songs-of-s-janaki/ |access-date=25 ਮਾਰਚ 2024 |archive-date=4 ਫ਼ਰਵਰੀ 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230204225027/https://lyricsparty.com/best-songs-of-s-janaki/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |date=22 April 2021 |title=S. Janaki &#124; Birthday |url=https://www.mysoretrendz.com/birthday/s-janaki/ |access-date=25 ਮਾਰਚ 2024 |archive-date=26 ਫ਼ਰਵਰੀ 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240226111913/https://www.mysoretrendz.com/birthday/s-janaki/ |url-status=dead }}</ref> ਅਤੇ ਤੇਲਗੂ ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚ 'ਗਾਨਾ ਕੋਕਿਲਾ' ਅਤੇ ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਵਿੱਚ 'ਇਸਾਈਕੁਇਲ' ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।<ref>{{Cite web |title=இந்தக் குயில் இனி கச்சேரியிலும் பாடாது: எஸ்.ஜானகி முடிவு |url=https://www.puthiyathalaimurai.com/newsview/18087/I-want-to-stop-singing-when-I-am-doing-well--says-S-Janaki |access-date=8 February 2022 |website=Puthiyathalaimurai |language=ta}}</ref> ਉਸਨੇ ਫਿਲਮਾਂ, ਐਲਬਮਾਂ ਵਿੱਚ '''48,000''' ਤੋਂ ਵੱਧ ਗੀਤ<ref>{{Cite web |date=5 December 2018 |title=S Janaki returns to playback singing |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/music/s-janaki-returns-to-playback-singing/articleshow/66937115.cms |website=The Times of India}}</ref> ਰਿਕਾਰਡ ਕੀਤੇ ਹਨ। ਟੀਵੀ ਅਤੇ ਰੇਡੀਓ ਜਿਸ ਵਿੱਚ [[ਕੰਨੜ]], [[ਮਲਿਆਲਮ]], ਤੇਲਗੂ, [[ਤੇਲੁਗੂ ਭਾਸ਼ਾ|ਤਾਮਿਲ]] [[ਹਿੰਦੀ ਭਾਸ਼ਾ|, ਹਿੰਦੀ]] [[ਤਮਿਲ਼ ਭਾਸ਼ਾ|,]] [[ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਭਾਸ਼ਾ|ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ]], [[ਓਡੀਆ ਭਾਸ਼ਾ|ਉੜੀਆ]], [[ਤੁਲੂ ਭਾਸ਼ਾ|ਤੁਲੂ]], [[ਉਰਦੂ]], [[ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ|ਪੰਜਾਬੀ]], ਬਡਾਗਾ, [[ਬੰਗਾਲੀ ਭਾਸ਼ਾ|ਬੰਗਾਲੀ]], [[ਕੋਂਕਣੀ ਭਾਸ਼ਾ|ਕੋਂਕਣੀ]], [[ਜਪਾਨੀ ਭਾਸ਼ਾ|ਜਾਪਾਨੀ]], [[ਜਰਮਨ ਭਾਸ਼ਾ|ਜਰਮਨ]] ਅਤੇ [[ਸਿੰਹਾਲਾ ਭਾਸ਼ਾ|ਸਿੰਹਾਲੀ]] ਅਤੇ [[ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਬੋਲੀ|ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ]] ਵਰਗੀਆਂ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਸਮੇਤ 17 ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸੋਲੋ, ਡੁਏਟ, ਕੋਰਸ ਅਤੇ ਟਾਈਟਲ ਟਰੈਕ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਸਦੇ ਕੈਰੀਅਰ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਗਾਣੇ [[ਕੰਨੜ]] ਵਿੱਚ ਸਨ ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ [[ਮਲਿਆਲਮ]] ਵਿੱਚ ਸਨ।<ref>{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/music/nostalgia-alert-nightingale-of-south-s-janaki-recorded-her-first-song-on-this-day-in-1957/articleshow/99244372.cms?from=mdr|title=Nostalgia alert: Nightingale of South, S Janaki recorded her first song on this day in 1957!|date=4 April 2023|work=The Times of India}}</ref><ref name="youtube.com">{{Cite web |title=Dr. S Janaki Speaking at Naadanamana ll Part 2 |url=https://www.youtube.com/watch?v=lIJwJEinfnw |url-status=bot: unknown |archive-url=https://web.archive.org/web/20221112080505/https://www.youtube.com/watch?v=lIJwJEinfnw&feature=youtu.be |archive-date=12 ਨਵੰਬਰ 2022 |via=YouTube |access-date=25 ਮਾਰਚ 2024 }}</ref><ref>{{Cite web |date=4 October 2016 |title=Legendary singer S. Janaki ends her illustrious career with soulful lullaby in Pathu Kalpanakal, watch video |url=https://indianexpress.com/article/entertainment/regional/s-janaki-last-song-malayalam-pathu-kalpanakal-ammapoovinum-watch-video-3065404/ |website=The Indian Express}}</ref> 1957 ਵਿੱਚ ਤਾਮਿਲ ਫਿਲਮ ''ਵਿਧਿਯਿਨ ਵਿਲਾਯਤੂ'' ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਕੇ, ਉਸਦਾ ਕਰੀਅਰ ਛੇ ਦਹਾਕਿਆਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦਾ ਹੈ।<ref>{{Cite web |date=4 October 2016 |title=I want to stop singing when I am doing well, says S Janaki |url=https://www.deccanchronicle.com/nation/current-affairs/291017/i-want-to-stop-singing-when-i-am-doing-well-says-s-janaki.html |website=Deccan Chronicle}}</ref> ਐਸ. ਜਾਨਕੀ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦੇ ਨਾਲ ਕਿਸੇ ਵੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟਾਵੇ ਦੀ ਰਾਣੀ ਵਜੋਂ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।<ref>{{Cite web |title={{!}} S Janaki Songs in all languages |url=http://www.sjanaki.net/ |access-date=2023-05-20 |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |title=Login • Instagram |url=https://www.instagram.com/accounts/login/?next=https%3A%2F%2Fwww.instagram.com%2Fp%2FCrXlbg5S2S8%2F%3Figshid%3DNTc4MTIwNjQ2YQ%253D%253D |access-date=2023-05-20 |website=www.instagram.com}}</ref> ਉਸਨੇ ਚਾਰ [[ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫ਼ਿਲਮ ਪੁਰਸਕਾਰ|ਨੈਸ਼ਨਲ ਫਿਲਮ ਅਵਾਰਡ]] ਅਤੇ 33 ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਟੇਟ ਫਿਲਮ ਅਵਾਰਡ ਜਿੱਤੇ ਹਨ।<ref>{{Cite news|url=http://www.hindu.com/2007/04/05/stories/2007040519510200.htm|title=Singing straight from the heart|date=5 April 2007|work=[[The Hindu]]|access-date=30 December 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20071214225255/http://www.hindu.com/2007/04/05/stories/2007040519510200.htm|archive-date=14 December 2007|location=Chennai, India}}</ref> ਉਹ [[ਕਰਨਾਟਕ]] [[ਮੈਸੂਰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ|ਦੀ ਮੈਸੂਰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ]] ਤੋਂ ਆਨਰੇਰੀ ਡਾਕਟਰੇਟ<ref name="doctorate">{{Cite web |date=15 March 2009 |title=Kannada composers laud S Janaki for doctorate honor |url=http://zeenews.india.com/entertainment/music/kannada-composers-laud-s-janaki-for-doctorate-honour_25461.htm |access-date=11 August 2012 |publisher=Zee News}}</ref> ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤਕਰਤਾ ਹੈ, ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਸਰਕਾਰ ਤੋਂ ਕਲਾਈਮਾਮਨੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਅਤੇ ਕਰਨਾਟਕ ਸਰਕਾਰ ਤੋਂ ਕਰਨਾਟਕ ਰਾਜਯੋਤਸਵ ਪੁਰਸਕਾਰ<ref>{{Cite web |title=Rajyotsava Award for S. Janaki |url=https://thehinduimages.com/details-page.php?id=157919952&highlights=Human%20Interest |website=The Hindu |access-date=2024-03-25 |archive-date=2024-03-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240301103325/https://thehinduimages.com/details-page.php?id=157919952&highlights=Human%20Interest |url-status=dead }}</ref> 2013 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ [[ਪਦਮ ਭੂਸ਼ਣ|ਪਦਮ ਭੂਸ਼ਣ ਨੂੰ]] ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਨ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਅਤੇ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕੀਤਾ। ਕਿ ਇਹ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਹੈ ਅਤੇ "ਬਹੁਤ ਦੇਰ" ਨਾਲ ਆਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤੀ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਬਣਦੀ ਮਾਨਤਾ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ।<ref name="CNN-IBN">{{Cite news|url=http://ibnlive.in.com/videos/317932/veteran-singer-s-janaki-refuses-to-accept-padma-awards.html|title=Veteran singer S Janaki refuses to accept Padma Awards|access-date=27 January 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20150303190330/http://ibnlive.in.com/videos/317932/veteran-singer-s-janaki-refuses-to-accept-padma-awards.html|archive-date=3 March 2015|publisher=CNN-IBN}}</ref> ਸਭ ਤੋਂ ਬਹੁਮੁਖੀ ਗਾਇਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਵਜੋਂ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕੀਤੀ ਗਈ, ਗਾਇਕ ਐਸਪੀ ਬਾਲਸੁਬ੍ਰਾਹਮਣੀਅਮ ਅਤੇ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਇਲੈਯਾਰਾਜਾ ਨਾਲ ਉਸਦੇ ਸਬੰਧਾਂ ਬਾਰੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਚਰਚਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। 1960, 1970 ਅਤੇ 1980 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਪੀਬੀ ਸ਼੍ਰੀਨਿਵਾਸ, ਐਸਪੀ ਬਾਲਸੁਬ੍ਰਾਹਮਣੀਅਮ, [[ਕੇ ਜੇ ਯੇਸੂਦਾਸ|ਕੇਜੇ ਯੇਸੂਦਾਸ]], ਪੀ. ਜੈਚੰਦਰਨ ਅਤੇ ਡਾ. ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਨਾਲ ਉਸਦੇ ਦੋਗਾਣੇ ਸਾਰੇ [[ਦਰਾਵੜੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ|ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ]] ਵਿੱਚ ਚਾਰਟ ਵਿੱਚ ਸਿਖਰ 'ਤੇ ਰਹੇ।<ref>{{Cite web |date=27 July 2004 |title="Kavidaye Padalaga," presented by poet and film lyricist Vairamuthu, this evening, will transform poetry into song |url=http://www.hinduonnet.com/thehindu/thscrip/print.pl?file=2004072700010100.htm&date=2004/07/27/&prd=mp& |url-status=usurped |archive-url=https://archive.today/20130126105125/http://www.hinduonnet.com/thehindu/thscrip/print.pl?file=2004072700010100.htm&date=2004/07/27/&prd=mp& |archive-date=26 January 2013 |access-date=11 August 2012 |website=The Hindu}}</ref> ਉਸਨੇ ਗੀਤਾਂ ਦੀਆਂ ਲਗਭਗ ਸਾਰੀਆਂ ਸ਼ੈਲੀਆਂ ਵਿੱਚ ਗਾਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵ ਭਰ ਵਿੱਚ 5000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਸੰਗੀਤ ਸਮਾਰੋਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸਟੇਜਾਂ 'ਤੇ ਲਾਈਵ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਉਹ ਇਕਲੌਤੀ ਗਾਇਕਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕਰੀਅਰ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਹੀ ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਚਾਰ ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ (ਤੇਲੁਗੂ, ਤਾਮਿਲ, ਕੰਨੜ ਅਤੇ ਮਲਿਆਲਮ) ਵਿੱਚ 100 ਗੀਤ ਗਾਏ ਹਨ। ਅਕਤੂਬਰ 2016 ਵਿੱਚ, ਜਾਨਕੀ ਨੇ ਫਿਲਮਾਂ ਅਤੇ ਸਟੇਜ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਲਈ ਗਾਉਣ ਤੋਂ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਫਿਲਮ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੇ ਦਬਾਅ ਹੇਠ, ਉਸਨੇ 2018 ਵਿੱਚ ਤਮਿਲ ਫਿਲਮ ''ਪੰਨਾਦੀ'' ਲਈ ਵਾਪਸੀ ਕੀਤੀ।<ref>{{Cite web |date=7 December 2018 |title=S Janaki makes singing comeback |url=https://www.cinemaexpress.com/stories/news/2018/dec/07/s-janaki-makes-singing-comeback-9139.html |publisher=Cinema Express}}</ref> == ਮੁੱਢਲੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰ == [[ਤਸਵੀਰ:S_Janaki_.jpg|right|thumb|ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾਨਕੀ]] ਐਸ. ਜਾਨਕੀ ਦਾ ਜਨਮ 23 ਅਪ੍ਰੈਲ 1938 ਨੂੰ ਪੱਲਾਪੱਤਲਾ, [[ਗੁੰਟੂਰ]], [[ਮਦਰਾਸ ਪ੍ਰੈਜ਼ੀਡੈਂਸੀ]], [[ਬਰਤਾਨਵੀ ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰੈਜ਼ੀਡੈਂਸੀਆਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਂਤ|ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਭਾਰਤ]] (ਹੁਣ [[ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼]] ਵਿੱਚ) ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ।<ref>{{Cite news|url=http://www.hindu.com/fr/2007/06/29/stories/2007062950420200.htm|title=Timeless voice|date=29 June 2007|work=[[The Hindu]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20121108154101/http://www.hindu.com/fr/2007/06/29/stories/2007062950420200.htm|archive-date=8 November 2012|location=Chennai, India}}</ref> ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ, ਸਿਸਤਲਾ ਸ਼੍ਰੀਰਾਮਮੂਰਤੀ, ਇੱਕ [[ਆਯੁਰਵੇਦ|ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ]] ਡਾਕਟਰ ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਇੱਕ ਅਧਿਆਪਕ ਵੀ ਸਨ। ਐਸ. ਜਾਨਕੀ ਨੇ ਆਪਣਾ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਬਚਪਨ ਸਿਰਸੀਲਾ ਵਿੱਚ ਬਿਤਾਇਆ ਜਿੱਥੇ ਐਸ. ਜਾਨਕੀ ਨੂੰ ਨੌਂ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਸਟੇਜ 'ਤੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਮੌਕਾ ਮਿਲਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਨਾਦਾਸਵਰਮ ਵਿਦਵਾਨ, ਪੈਡਿਸਵਾਮੀ ਦੁਆਰਾ ਸੰਗੀਤ ਦੀਆਂ ਮੁਢਲੀਆਂ ਪੇਚੀਦੀਗੀਆਂ ਸਿੱਖੀਆਂ। ਉਸ ਨੇ ਕਦੇ ਵੀ ਕਲਾਸੀਕਲ ਸੰਗੀਤ ਦੀ ਰਸਮੀ ਸਿਖਲਾਈ ਨਹੀਂ ਸੀ ਲਈ।<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=67d3peJHqHo SP Balu birthday Special Townhall Nellore] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201115232942/https://www.youtube.com/watch?v=67d3peJHqHo&gl=US&hl=en|date=15 November 2020}}. YouTube. Retrieved 6 June 2021.</ref> ਐਸ. ਜਾਨਕੀ ਨੇ 1959 ਵਿੱਚ ਵੀ. ਰਾਮਪ੍ਰਸਾਦ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾਇਆ। ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਕੈਰੀਅਰ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਰਿਕਾਰਡਿੰਗਾਂ ਦੌਰਾਨ ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਰਿਹਾ। ਦਿਲ ਦਾ ਦੌਰਾ ਪੈਣ ਕਾਰਨ 1997 ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ। ਜਾਨਕੀ ਦੀ ਮਾਤ ਭਾਸ਼ਾ [[ਤੇਲੁਗੂ ਭਾਸ਼ਾ|ਤੇਲਗੂ]] ਹੈ, ਪਰ ਉਹ ਤਮਿਲ, ਕੰਨਡ਼, ਮਲਿਆਲਮ ਅਤੇ ਹਿੰਦੀ ਵਿੱਚ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗੱਲ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ।<ref name="YouTube">[https://www.youtube.com/watch?v=wV2K1aYOyr8 Legendary singer S.Janaki interview] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210909174950/https://www.youtube.com/watch?v=wV2K1aYOyr8|date=9 September 2021}}. YouTube. Retrieved 6 June 2021.</ref><ref>[https://www.youtube.com/watch?v=CQPIZ7uI-eM S Janaki musical night- Speech] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201115233009/https://www.youtube.com/watch?v=CQPIZ7uI-eM&gl=US&hl=en|date=15 November 2020}}. YouTube (25 November 2017). Retrieved 6 June 2021.</ref><ref>[https://www.youtube.com/watch?v=jlyH2GQYz_8 S Janaki speaks about A R Rahman @ ARR honored by cine musicians union] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191221192758/https://www.youtube.com/watch?v=jlyH2GQYz_8&gl=US&hl=en&has_verified=1&bpctr=9999999999|date=21 December 2019}}. YouTube (8 March 2009). Retrieved 6 June 2021.</ref><ref>[https://www.youtube.com/watch?v=lQO84i2QDTU South Indian singer S Janaki refuses to accept Padma Bhushan] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201115233009/https://www.youtube.com/watch?v=lQO84i2QDTU&gl=US&hl=en|date=15 November 2020}}. YouTube (25 January 2013). Retrieved 6 June 2021.</ref> == ਹਵਾਲੇ == {{Authority control}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਸੰਗੀਤਕਾਰ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨੰਦੀ ਇਨਾਮ ਜੇਤੂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1938]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:Articles with hCards]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੰਖੇਪ ਜਾਣਕਾਰੀ ਵਿਕੀਡਾਟਾ ਤੋਂ ਵੱਖਰੀ ਹੈ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੰਖੇਪ ਜਾਣਕਾਰੀ ਵਾਲੇ ਲੇਖ]] edzb8gedgq6dt988krdhgusf13i5523 0 182931 846396 845827 2026-09-17T21:46:34Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 846396 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ਨਵਾਲ ਸਈਦ | image = | alt = | caption = | native_name = | native_name_lang = | birth_name = ਨਵਾਲ ਸਈਦ ਅਹਿਮਦ | birth_date = {{birth date and age|1998|10|30|df=y}} | birth_place = [[ਕਰਾਚੀ]], [[ਪਾਕਿਸਤਾਨ]] | education = ਕਰਾਚੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ | occupation = {{Hlist | ਅਦਾਕਾਰਾ | ਮਾਡਲ}} | years_active = 2017 – ਮੌਜੂਦ | relatives = }} '''ਨਵਾਲ ਸਈਦ''' ([[ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ]]: '''Nawal Saeed;''' ਜਨਮ 30 ਅਕਤੂਬਰ 1998) ਇੱਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਅਤੇ [[ਮਾਡਲ (ਵਿਅਕਤੀ)|ਮਾਡਲ]] ਹੈ।<ref>{{Cite web |date=1 April 2021 |title=The Astounding Photoshoot from realme is out and Social Media cannot contain their excitement over it |url=https://dailytimes.com.pk/750012/the-astounding-photoshoot-from-realme-is-out-and-social-media-cannot-contain-their-excitement-over-it |website=Daily Times}}</ref> ਉਹ ਨਾਟਕ ''ਏਕ ਲੜਕੀ ਆਮ ਸੀ'', ''ਯਕੀਨ ਕਾ ਸਫਰ'', ''ਮਹਿ-ਏ-ਤਮਾਮ'', ''ਫਰਿਆਦ'' ਅਤੇ ''ਬੰਨੋ'' ਵਿੱਚ ਆਪਣੀਆਂ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਲਈ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।<ref>{{Cite web |date=2 April 2021 |title=What's playing on TV throughout Ramazan? |url=https://www.thenews.com.pk/magazine/instep-today/825764-whats-playing-on-tv-throughout-ramazan |website=The News International}}</ref> ਨਵਲ ਦਾ ਜਨਮ 1998 ਵਿੱਚ 30 ਅਕਤੂਬਰ ਨੂੰ [[ਕਰਾਚੀ]], ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ।<ref>{{Cite web |date=6 November 2021 |title=Inside Nawal Saeed's glorious birthday celebration, see photos |url=https://www.bolnews.com/entertainment/2021/11/inside-nawal-saeeds-glorious-birthday-celebration-see-photos |website=BOL News |access-date=29 ਮਾਰਚ 2024 |archive-date=14 ਮਈ 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220514113257/https://www.bolnews.com/entertainment/2021/11/inside-nawal-saeeds-glorious-birthday-celebration-see-photos/ |url-status=dead }}</ref> ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਕਰਾਚੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਕੀਤੀ।<ref>{{Cite web |last=WritersRevival |date=2019-09-25 |title=Bezubaan ; Junaid Akhter & Nawal Saeed are phenomenal in story of silence & regret |url=https://writersrevival.com/bezubaan-story-of-silence-regret-is-going-to-end-leaving-profound-impression-by-junaid-akhter-nawal-saeed-and-usama-khan/ |access-date=2021-08-23 |website=WritersRevival |language=en-US |archive-date=2021-08-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210823111641/https://writersrevival.com/bezubaan-story-of-silence-regret-is-going-to-end-leaving-profound-impression-by-junaid-akhter-nawal-saeed-and-usama-khan/ |url-status=dead }}</ref><ref name="FUCHSIAMagazine">{{Cite web |date=3 April 2021 |title=Nawal Saeed {{!}} Faryaad {{!}} Soteli Maamta {{!}} Yaqeen Ka Safar {{!}} Gup Shup with FUCHSIA |url=https://www.youtube.com/watch?v=yXl0NTbmeH8 |website=FUCHSIA Magazine}}</ref> == ਕੈਰੀਅਰ == ਸਈਦ ਨੇ ਆਪਣੀ ਅਦਾਕਾਰੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 2017 ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਿ ਉਸਨੇ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰਬਾਜ਼ੀ ਕੀਤੀ ਸੀ।<ref>{{Cite web |date=24 September 2021 |title=The Astounding Photoshoot from realme is out and Social Media cannot contain their excitement over it |url=https://dailytimes.com.pk/750012/the-astounding-photoshoot-from-realme-is-out-and-social-media-cannot-contain-their-excitement-over-it |website=Daily Times}}</ref><ref>{{Cite web |date=18 April 2021 |title=Trailers For Zahid Ahmed's 'Faryaad' Are Out! [Videos] |url=https://propakistani.pk/lens/trailers-for-zahid-ahmeds-faryaad-are-out-videos |website=Pro Pakistani}}</ref> ਉਹ ਉਸਾਮਾ ਖਾਨ ਦੇ ਨਾਲ ਡਰਾਮੇ ''ਸੁਨੋ ਨਾ'', ''ਸੋਤੇਲੀ ਮਮਤਾ'' ਅਤੇ ''ਬੇਜ਼ੁਬਾਨ'' ਵਿੱਚ ਆਪਣੀਆਂ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸੀ।<ref name="TheInternationalNews">{{Cite web |date=4 April 2021 |title=Usama Khan |url=https://www.thenews.com.pk/magazine/you/730752-usama-khan |website=The News International}}</ref> ਉਹ [[ਸਜਲ ਅਲੀ]], ''ਮਾਹ-ਏ-ਤਮਾਮ'', ''ਕਭੀ ਬੰਦ ਕਭੀ ਬਾਜਾ'' ਅਤੇ ''ਏਕ ਲੜਕੀ ਆਮ ਸੀ'' ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਟਕ ''ਯਕੀਨ ਕਾ ਸਫਰ'' ਵਿੱਚ ਵੀ ਨਜ਼ਰ ਆਈ।<ref>{{Cite web |date=5 April 2021 |title=The Secret Behind Nawal Saeed's Healthy Hair |url=https://www.bolnews.com/entertainment/2021/01/the-secret-behind-nawal-saeeds-healthy-hair |website=BOL News |access-date=29 ਮਾਰਚ 2024 |archive-date=29 ਮਾਰਚ 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240329065404/https://www.bolnews.com/entertainment/2021/01/the-secret-behind-nawal-saeeds-healthy-hair/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |date=2 September 2021 |title=Style & Sensuality |url=http://magtheweekly.com/detail/13215-style-sensuality |website=Mag - The Weekly}}</ref> ਉਦੋਂ ਤੋਂ ਉਹ ਡਰਾਮੇ ''ਦਿਖਾਵਾ ਸੀਜ਼ਨ 2'' ਅਤੇ ''ਮਕਾਫਤ ਸੀਜ਼ਨ 3'' ਵਿੱਚ ਨਜ਼ਰ ਆਈ।<ref>{{Cite web |date=6 April 2021 |title=Who is Nawal Saeed obsessed with? Pakistan's rising talent reveals the name of her favorite actress |url=https://en.dailypakistan.com.pk/14-Jan-2021/who-is-nawal-saeed-obsessed-with-pakistan-s-rising-talent-reveals-the-name-of-her-favorite-actress-in-latest-interview |website=Daily Pakistan}}</ref> ਉਹ [[ਹਿਨਾ ਦਿਲਪਜ਼ੀਰ]], ਬੇਹਰੋਜ਼ ਸਬਜ਼ਵਾਰੀ, ਅਸਮਾ ਅੱਬਾਸ ਅਤੇ ਖਾਲਿਦ ਅਨਮ ਦੇ ਨਾਲ ਟੈਲੀਫਿਲਮ ''ਭਾਭੀ ਨਜ਼ਰ ਲਗਾ ਦਿਆਂਗੀ'' ਵਿੱਚ ਵੀ ਨਜ਼ਰ ਆਈ।<ref>{{Cite web |date=7 April 2021 |title=Are Nawal Saeed And Arsalan Faisal Dating? Find Out! |url=https://www.bolnews.com/entertainment/2021/05/are-nawal-saeed-and-arsalan-faisal-dating-find-out |website=BOL News |access-date=29 ਮਾਰਚ 2024 |archive-date=29 ਮਾਰਚ 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240329065411/https://www.bolnews.com/entertainment/2021/05/are-nawal-saeed-and-arsalan-faisal-dating-find-out/ |url-status=dead }}</ref> 2020 ਵਿੱਚ ਉਹ ਅਦੀਲ ਚੌਧਰੀ ਅਤੇ ਜ਼ਾਹਿਦ ਅਹਿਮਦ ਨਾਲ ਡਰਾਮਾ ''ਫਰਿਆਦ'' ਵਿੱਚ ਨਜ਼ਰ ਆਈ।<ref>{{Cite web |date=8 April 2021 |title=Adeel Chaudhry leads as 'Haroon' in upcoming drama 'Faryaad' |url=https://nation.com.pk/02-Dec-2020/adeel-chaudhry-leads-as-haroon-in-upcoming-drama-faryaad |website=The Nation}}</ref><ref>{{Cite web |date=9 April 2021 |title=Teaser review: Faryaad features Zahid Ahmed as a villain we'll love to hate |url=https://www.somethinghaute.com/teaser-review-faryaad-features-zahid-ahmed-as-a-villain-well-love-to-hate |website=Something Haute |access-date=29 ਮਾਰਚ 2024 |archive-date=19 ਜੂਨ 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240619192635/https://somethinghaute.com/teaser-review-faryaad-features-zahid-ahmed-as-a-villain-well-love-to-hate/ |url-status=dead }}</ref> == ਹਵਾਲੇ == <references /> == ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ == * {{Facebook|ImNawalSaeed}} * {{IMDb name|10651317}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਫਿਲਮ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਟੈਲੀਵਿਜਨ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1998]] rubslf14b41ynn3a67ipz8odv7sii3b 0 182990 846397 838530 2026-09-17T22:31:06Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 846397 wikitext text/x-wiki {{Reflist}} '''ਨਿਦਾ ਮੁਮਤਾਜ਼''' ([[ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ]]: '''Nida Mumtaz;''' ਜਨਮ 10 ਸਤੰਬਰ 1960) ਇੱਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਹੈ।<ref>{{Cite web |date=24 January 2021 |title=Three series premieres of 2021 |url=https://www.thenews.com.pk/tns/detail/778680-three-series-premieres-of-2021 |website=The News International }}{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਮਈ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ਉਹ ਨਾਟਕ ''ਕਹੀਂ ਦੀਪ ਜਲੇ'', ''ਦੀਵਾਂਗੀ'' ਅਤੇ ''ਖੂਬ ਸੀਰਤ'' ਵਿੱਚ ਆਪਣੀਆਂ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਲਈ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।<ref>{{Cite web |date=23 December 2020 |title=7th Sky Entertainment to bring out another love story 'Main Agar Chup Hoon' |url=https://dailytimes.com.pk/692708/7th-sky-entertainment-to-bring-out-another-love-story-main-agar-chup-hoon |website=Daily Times}}</ref> ਉਹ ''ਰਾਂਗ ਨੰਬਰ'' ਅਤੇ ''ਮੇਹਰੁਨਿਸਾ ਵੀ ਲਬ ਯੂ'' ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਨਜ਼ਰ ਆਈ। == ਅਰੰਭ ਦਾ ਜੀਵਨ == ਨਿਦਾ ਦਾ ਜਨਮ 1960 ਵਿੱਚ 10 ਸਤੰਬਰ ਨੂੰ [[ਕਰਾਚੀ]], ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਕਰਾਚੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਆਪਣੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ।<ref>{{Cite web |date=December 8, 2023 |title=ندا ممتاز نے ڈرامے میں اداکاری کرنے اور فلموں میں ناکامی کی وجہ بتادی |url=https://www.bolnews.com/urdu/entertainment/2023/09/825988/ |website=BOL News |access-date=ਮਾਰਚ 29, 2024 |archive-date=ਦਸੰਬਰ 20, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231220235627/https://www.bolnews.com/urdu/entertainment/2023/09/825988/ |url-status=dead }}</ref> == ਕੈਰੀਅਰ == ਮੁਮਤਾਜ਼ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 1980 ਵਿੱਚ ਪੀਟੀਵੀ ਤੋਂ ਕੀਤੀ ਸੀ।<ref name="bol">{{Cite web |date=23 September 2023 |title=Nida Mumtaz talks about her sudden entry in the industry |url=https://www.bolnews.com/entertainment/2023/09/nida-mumtaz-talks-about-her-sudden-entry-in-the-industry/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20230923040659/https://www.bolnews.com/entertainment/2023/09/nida-mumtaz-talks-about-her-sudden-entry-in-the-industry/ |archive-date=23 September 2023 |website=Bol News}}</ref> ਉਸਨੇ ਪੀਟੀਵੀ ਦੇ ਕਲਾਸਿਕਸ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ''ਦੀਨ'', ''ਖਵਾਹਿਸ਼'', ''ਪਿਆਸ'' ਅਤੇ ''ਦੂਰੀਆਂ'' ਵਿੱਚ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਨਿਭਾਈਆਂ।<ref>{{Cite web |last=Omair Alavi |date=15 September 2019 |title=IN MEMORIAM: THE MAN WHO SPOKE WITH HIS EYES |url=https://www.dawn.com/news/1504619 |access-date=26 September 2023 |website=Dawn}}</ref> ਉਸਨੇ ਕਈ ਉਰਦੂ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਡਾਂਸ ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਅਨੁਭਵਹੀਣਤਾ ਕਾਰਨ ਉਸਨੂੰ ਫਿਲਮਾਂ ਛੱਡਣੀ ਪਈ। ਆਪਣੇ ਵਿਆਹ ਕਾਰਨ ਲਗਭਗ 15-20 ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਬ੍ਰੇਕ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਮੁਮਤਾਜ਼ ਫਿਰ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ 'ਤੇ ਵਾਪਸ ਆਈ ਅਤੇ ਹੁਣ ਅਕਸਰ ਮਾਂ ਦੀਆਂ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।<ref>{{Cite web |date=20 June 2022 |title=ٹی وی ڈراموں کی چند مقبول مائیں |url=https://jang.com.pk/news/740631 |website=Daily Jang News}}</ref> ਉਸਦੀਆਂ ਅਜਿਹੀਆਂ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ''ਅਲਿਫ'', ''ਦੀਵਾਨਗੀ'', ''ਰਕਸ-ਏ-ਬਿਸਮਿਲ'' ਅਤੇ ''ਫਰਾਡ'' ਟੂ ਕੁਝ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।<ref>{{Cite web |date=3 December 2019 |title=7th Sky Entertainment's 'Deewangi' stars Danish Taimoor and Hiba Bukhari in lead roles |url=https://dailytimes.com.pk/512362/7th-sky-entertainments-deewangi-stars-danish-taimoor-and-hiba-bukhari-in-lead-roles |website=Daily Times}}</ref><ref>{{Cite web |date=19 December 2019 |title=Alif teasers release to awe and admiration |url=https://www.thenews.com.pk/magazine/instep-today/529739-alif-teasers-release-to-awe-and-admiration |website=The News International}}</ref><ref>{{Cite web |date=4 October 2019 |title=New drama serial 'Kaheen Deep Jaley' starts on Geo TV |url=https://www.thenews.com.pk/print/535931-new-drama-serial-kaheen-deep-jaley-starts-on-geo-tv |website=The News International}}</ref><ref>{{Cite book|title=Accessions List, South Asia, Volume 13, Issues 1-6|publisher=Library of Congress Office, New Delhi|page=648}}</ref> == ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ == ਨਿਦਾ ਮੁਮਤਾਜ਼ ਸ਼ਾਦੀਸ਼ੁਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਤਿੰਨ ਬੱਚੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਇੱਕ ਧੀ ਹੈ।<ref>{{Cite web |date=23 August 2020 |title=Celebrities Spotted at the Wedding of Actress Nida Mumtaz Daughter |url=https://reviewit.pk/celebrities-spotted-at-the-wedding-of-actress-nida-mumtaz-daughter/#:~:text=Nida%20Mumtaz%20is%20an%20actress,an%20old%20Pakistani%20film%20actress. |website=Pakistani Drama Story & Movie Reviews {{!}} Ratings {{!}} Celebrities {{!}} Entertainment news Portal {{!}} Reviewit.pk |language=en-US}}</ref> ਨਿਦਾ ਦੀ ਮਾਸੀ ਸ਼ੰਮੀ ਇੱਕ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਚਾਚਾ ਪਰਵੇਜ਼ ਨਾਸਿਰ ਫਿਲਮ ਨਿਰਮਾਤਾ ਸਨ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਮਾਂ ਸਲਮਾ ਮੁਮਤਾਜ਼ ਜੋ ਕਿ ਇੱਕ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਵੀ ਸੀ, ਦੀ ਮੌਤ 2012 ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਸੀ ਫਿਰ ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਬ੍ਰੇਕ ਲਿਆ ਅਤੇ ਫਿਰ ਉਹ ਵਾਪਸ ਆ ਗਈ।<ref>{{Cite web |date=1 September 2020 |title=Actress Salma Mumtaz passes away |url=https://www.dawn.com/news/689631/actress-salma-mumtaz-passes-away |website=Dawn}}</ref> ਨਿਦਾ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਅਤੇ ਮਾਡਲ ਸਦਾਫ ਕੰਵਲ ਦੀ ਮਾਸੀ ਹੈ।<ref>{{Cite web |date=10 November 2020 |title=Actresses And Their Aunts Who Are Working In Same Field |url=https://www.bolnews.com/entertainment/2020/11/actresses-and-their-aunts-who-are-working-in-same-field |website=BOL News |access-date=29 ਮਾਰਚ 2024 |archive-date=6 ਮਾਰਚ 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230306102325/https://www.bolnews.com/entertainment/2020/11/actresses-and-their-aunts-who-are-working-in-same-field/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |date=2 January 2022 |title=The second coming of Sadaf Kanwal |url=https://www.thenews.com.pk/magazine/instep-today/293164-the-second-coming-of-sadaf-kanwal |website=The News International}}</ref> == ਹਵਾਲੇ == {{Reflist}} == ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ == * {{IMDb name|3125609}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਫਿਲਮ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਟੈਲੀਵਿਜਨ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਸਿਨੇਮਾ ਦੀਆਂ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1960]] 3c0b5efi846laaf3au46whj45na02i8 0 183108 846417 835401 2026-09-18T05:11:19Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 846417 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ਫ਼ਾਰੀਯਾ ਹਸਨ | image = | alt = | caption = | native_name = | native_name_lang = | birth_date = {{birth date and age|1993|12|17|df=y}} | birth_place = [[ਲਾਹੌਰ]], [[ਪਾਕਿਸਤਾਨ]] | education = ਲਾਹੌਰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ | occupation = {{Hlist | ਅਦਾਕਾਰਾ | ਮਾਡਲ }} | years_active = 2014 – ਮੌਜੂਦ }} '''ਫਾਰੀਯਾ ਹਸਨ''' ([[ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ]]: '''Fariya Hassan''') ਇੱਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਅਦਾਕਾਰਾ ਅਤੇ ਮਾਡਲ ਹੈ।<ref>{{Cite web |date=23 December 2021 |title=STYLING THE DIVAS With Sana Parekh |url=https://magtheweekly.com/detail/9439-styling-the-divas-with-sana-parekh |website=Mag - The Weekly}}</ref><ref>{{Cite web |date=21 January 2022 |title=یوم آزادی کا خصوصی کھیل"شہرکی واپسی" 13 اگست کوآن ائیر ہوگا |url=https://dailypakistan.com.pk/12-Aug-2016/427849 |website=Daily Pakistan |access-date=29 ਮਾਰਚ 2024 |archive-date=3 ਮਈ 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230503223810/https://dailypakistan.com.pk/12-Aug-2016/427849 |url-status=dead }}</ref> ਉਹ ''ਮੁਕੱਦਸ'', ''ਸ਼ਨਾਖਤ'', ''ਮੈਕੇ ਕੀ ਯਾਦ ਨਾ ਆਏ'', ''ਅਹਿਸਾਸ'', ''ਤੇਰੀ ਬੀਨਾ'' ਅਤੇ ''ਰਕਸ-ਏ-ਬਿਸਮਿਲ'' ਵਿੱਚ ਆਪਣੀਆਂ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਲਈ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।<ref>{{Cite web |date=23 March 2022 |title=پی ٹی وی نے یوم آزادی پر خصوصی نشریات کا آغاز کردیا |url=https://dailypakistan.com.pk/08-Aug-2016/425893 |website=Daily Pakistan |access-date=29 ਮਾਰਚ 2024 |archive-date=30 ਨਵੰਬਰ 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241130103135/https://dailypakistan.com.pk/08-Aug-2016/425893 |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |date=8 June 2022 |title=فواد عالم اور فاریہ حسن کی 'خودکش محبت' |url=https://www.dawnnews.tv/news/1157659 |website=Dawn News}}</ref> == ਅਰੰਭ ਦਾ ਜੀਵਨ == ਫਾਰੀਯਾ ਦਾ ਜਨਮ 17 ਦਸੰਬਰ ਨੂੰ [[ਲਹੌਰ|ਲਾਹੌਰ]], ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ 1993 ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਲਾਹੌਰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਆਪਣੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ। == ਕੈਰੀਅਰ == ਫਾਰੀਯਾ ਨੇ 2014 ਵਿੱਚ ਬਤੌਰ ਅਦਾਕਾਰਾ ਡੈਬਿਊ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਉਹ ''ਸ਼ਨਾਖਤ'', ''ਰਿਫਤ ਆਪਾ ਕੀ ਬਹੂਈਂ'', ''ਮੋਲ'', ''ਪ੍ਰੀਤ ਨਾ ਕਰਿਓ ਕੋਈ'' ਅਤੇ ''ਮੁਕੱਦਸ ਨਾਟਕਾਂ'' ਵਿੱਚ ਆਪਣੀਆਂ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸੀ।<ref>{{Cite web |date=27 August 2019 |title=منفرد موضوع کی حامل نئی فلم "تلاش" کو عام نمائش کیلئے سنسر سرٹیفکیٹ جاری |url=https://dailypakistan.com.pk/15-Nov-2019/1049470 |website=Daily Pakistan }}{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਮਾਰਚ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ਫਿਰ ਉਹ ''ਮੈਕੇ ਕੀ ਯਾਦ ਨਾ ਆਏ'', ''[[ਲੇਕਿਨ|ਲਕੀਨ]]'', ''ਮੈਂ ਕੈਸੀ ਕਹੂੰ'', ''ਕਹਾਂ ਤੁਮ ਚਲੇ ਗਏ'', ''[[ਦਿਆਰ-ਏ-ਦਿਲ (ਟੀਵੀ ਡਰਾਮਾ)|ਦੀਯਾਰ-ਏ-ਦਿਲ]]'' ਅਤੇ ''ਦੇਖੋ ਚੰਦ ਆਯਾ'' ਨਾਟਕਾਂ ਵਿੱਚ ਨਜ਼ਰ ਆਈ।<ref>{{Cite web |date=23 June 2021 |title=رومانوی کامیڈی فلم "تلاش" 15نومبر کو سنیماکی زینت بنے گی |url=https://dailypakistan.com.pk/30-Oct-2019/1042129 |website=Daily Pakistan |access-date=29 ਮਾਰਚ 2024 |archive-date=30 ਨਵੰਬਰ 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241130103127/https://dailypakistan.com.pk/30-Oct-2019/1042129 |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |date=23 February 2021 |title=Meet the young stars of Pakistani film 'Talash' |url=https://gulfnews.com/entertainment/pakistani-cinema/meet-the-young-stars-of-pakistani-film-talash-1.67748917 |website=Gulf News}}</ref> 2019 ਵਿੱਚ ਉਹ ਨੋਮਨ ਸਾਮੀ ਅਤੇ ਅਹਿਮਦ ਜ਼ੇਬ ਨਾਲ ਤਾਨੀਆ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਫਿਲਮ ''ਤਲਸ਼'' ਵਿੱਚ ਨਜ਼ਰ ਆਈ।<ref>{{Cite web |date=12 March 2021 |title=Talash (Review): An Overly Long Infomercial Pretending To Be A Film |url=https://galaxylollywood.com/2019/11/18/talash-review-the-movie-has-important-things-to-say-but-leaves-you-confused |website=Galaxy Lollywood |access-date=29 ਮਾਰਚ 2024 |archive-date=27 ਅਪ੍ਰੈਲ 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230427065726/https://galaxylollywood.com/2019/11/18/talash-review-the-movie-has-important-things-to-say-but-leaves-you-confused/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |date=25 November 2020 |title=THE ICON REVIEW: Lost In Stupefaction |url=https://www.dawn.com/news/1518071 |website=Dawn News}}</ref><ref>{{Cite web |date=13 May 2021 |title=Talash aims to take film industry forward |url=https://www.dawn.com/news/1517310 |website=Dawn News}}</ref> ਉਦੋਂ ਤੋਂ ਉਹ ''ਮਰੀਅਮ ਪੇਰੀਰਾ'', ''ਬਾਰੀ ਫੁਪੋ'', ''ਤੇਰੇ ਬੀਨਾ'', ''ਅਹਿਸਾਸ'', ''ਬੇਕਦਰ'' ਅਤੇ ''ਰਕਸ-ਏ-ਬਿਸਮਿਲ'' ਨਾਟਕਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀ।<ref>{{Cite web |date=17 July 2021 |title=Actors who impressed us with their performance last week |url=https://galaxylollywood.com/2021/03/15/actors-who-impressed-us-with-their-performance-last-week-2 |website=Galaxy Lollywood |access-date=29 ਮਾਰਚ 2024 |archive-date=29 ਨਵੰਬਰ 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231129062433/https://galaxylollywood.com/2021/03/15/actors-who-impressed-us-with-their-performance-last-week-2/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |date=23 March 2020 |title=23 Pakistani movies hit cinemas in 2019. We ranked them all |url=https://images.dawn.com/news/1184174 |website=Images.Dawn}}</ref><ref>{{Cite web |date=2 April 2022 |title=In search of a genre |url=https://www.thenews.com.pk/magazine/instep-today/576476-in-search-of-a-genre |website=The News International}}</ref><ref>{{Cite web |date=12 July 2022 |title=تلاش: 'یہ پاکستان میں غذائی قلت پر بننے والی شاید پہلی فلم ہے' |url=https://www.bbc.com/urdu/entertainment-50427685 |website=BBC News}}</ref> === ਟੈਲੀਫ਼ਿਲਮ === {| class="wikitable sortable plainrowheaders" ! scope="col" |ਸਾਲ ! scope="col" | ਸਿਰਲੇਖ ! scope="col" | ਭੂਮਿਕਾ |- | 2016 | ''ਬਿਤੀਆ ਹਮਾਰੈ ਜ਼ਮਾਨੇ ਮੈਂ'' | ਉਸ਼ਨਾ |} === ਫਿਲਮ === {| class="wikitable sortable plainrowheaders" ! scope="col" |ਸਾਲ ! scope="col" | ਸਿਰਲੇਖ ! scope="col" | ਭੂਮਿਕਾ |- | 2019 | ''ਤਲਸ਼'' | ਤਾਨੀਆ <ref>{{Cite web |date=22 November 2021 |title=Box Office: How did 'Talash' measure up to 'Ford v. Ferrari'? |url=https://galaxylollywood.com/2019/11/18/box-office-how-did-talash-measure-up-to-ford-v-ferrari |website=Galaxy Lollywood |access-date=29 ਮਾਰਚ 2024 |archive-date=4 ਅਕਤੂਬਰ 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231004070754/https://galaxylollywood.com/2019/11/18/box-office-how-did-talash-measure-up-to-ford-v-ferrari/ |url-status=dead }}</ref> <ref>{{Cite web |date=8 April 2021 |title='Talash' 1st ever Pakistani movie has made to UNHQ |url=https://www.bolnews.com/entertainment/2019/11/talash-1st-ever-pakistani-movie-has-made-to-unhq |website=BOL News |access-date=29 ਮਾਰਚ 2024 |archive-date=28 ਅਪ੍ਰੈਲ 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230428100032/https://www.bolnews.com/entertainment/2019/11/talash-1st-ever-pakistani-movie-has-made-to-unhq |url-status=dead }}</ref> |} == ਹਵਾਲੇ == {{Reflist}} == ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ == * {{Instagram|fariyahassan_official}} * {{IMDb name|11217538}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਫਿਲਮ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਟੈਲੀਵਿਜਨ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1993]] 9gj5fwvzl73jau34go86elmi84mxkd4 0 183114 846358 838766 2026-09-17T14:45:09Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 846358 wikitext text/x-wiki '''ਜਿਨਾਨ ਹੁਸੈਨ''' ([[ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ]]: '''Jinaan Hussain'''; {{Lang-ur|{{nq|جنان حسین}}}}) ਇੱਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ [[ਅਭਿਨੇਤਰੀ]], ਮਾਡਲ, [[ਗਾਇਕਾ]] ਅਤੇ [[ਚਿੱਤਰਕਾਰੀ|ਚਿੱਤਰਕਾਰ]] ਹੈ। ਉਸਨੇ ਥੀਏਟਰ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਅਦਾਕਾਰੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਵੱਲ ਵਧਿਆ। ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ 'ਤੇ ਉਸਦੀ ਪਹਿਲੀ ਲੜੀ''ਐਸੈ ਜੀਆ ਜਲੇ'' (2013) [[ਹਮ ਟੀਵੀ|ਹਮ ਟੀਵੀ ']] ਤੇ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।<ref>{{Cite web |date=12 December 2021 |title=In conversation with Jinaan Hussain |url=https://www.thenews.com.pk/tns/detail/915933-in-conversation-with-jenaan-hussain |website=The News International }}{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਮਈ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref name="Jenaan">{{Cite web |title=Pakistani dramas and incredible, underrated actors {{!}} Instep {{!}} thenews.com.pk |url=https://www.thenews.com.pk/tns/detail/582918-incredible-underrated-actors |access-date=2020-07-06 |website=www.thenews.com.pk |language=en }}{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਅਪ੍ਰੈਲ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ਉਸਨੇ ''ਬਸ਼ਰ ਮੋਮਿਨ'' ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ''ਬਾਬਾ ਜਾਨੀ'' ਅਤੇ ''ਰੱਬਾ ਮੈਨੂ ਮਾਫ ਕਰੀਨ'' ਅਤੇ ''ਕੋਜੀ'' ਸਮੇਤ ਕਈ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਲੜੀਵਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਨਿਭਾਈਆਂ।<ref name="ref 8">{{Cite web |date=14 June 2020 |title=Jinaan Hussain |url=https://www.thenews.com.pk/magazine/you/215588-Jenaan-Hussain |publisher=thenews.com.pk}}</ref><ref>{{Cite web |date=22 January 2021 |title=Jinaan Hussain - On strong characterisation, eating disorders and stereotypical notions of beauty |url=https://magtheweekly.com/detail/11150-jenaan-hussain-on-strong-characterisation-eating-disorders-and-stereotypical-notions-of-beauty |website=Mag - The Weekly}}</ref> == ਅਰੰਭ ਦਾ ਜੀਵਨ == ਹੁਸੈਨ ਦਾ ਜਨਮ [[ਐਬਟਾਬਾਦ]], [[ਖ਼ੈਬਰ ਪਖ਼ਤੁਨਖ਼ਵਾ|ਖੈਬਰ ਪਖਤੂਨਖਵਾ]], ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਆਪਣੀ ਸਕੂਲੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਦੌਰਾਨ, ਉਸਨੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਮਿਆਰਾਂ ਵਿੱਚ A+ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ [[ਨਾਅਤ|ਨਾਟ]] ਅਤੇ ਵਾਦ-ਵਿਵਾਦ ਮੁਕਾਬਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾ ਦਰਜਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ।<ref>{{Cite web |date=2016-07-20 |title=Boys lead the way as SSC results unveiled |url=https://nation.com.pk/21-Jul-2016/boys-lead-the-way-as-ssc-results-unveiled |access-date=2020-07-07 |website=The Nation |language=en}}</ref> ਉਸਨੇ [[ਲਲਿਤ ਕਲਾ|ਫਾਈਨ ਆਰਟ ਦੀ]] ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ ਅਤੇ [[ਨੈਸ਼ਨਲ ਕਾਲਜ, ਲਹੌਰ|ਨੈਸ਼ਨਲ ਕਾਲਜ ਆਫ਼ ਆਰਟਸ]] ਤੋਂ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਕੀਤੀ। ਪੇਂਟਿੰਗ ਉਸ ਦਾ ਮੁੱਖ ਵਿਸ਼ਾ ਸੀ। == ਕੈਰੀਅਰ == ਪੜ੍ਹਦਿਆਂ ਹੀ ਉਸਨੇ ਥੀਏਟਰ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਥੀਏਟਰ ਨਾਟਕ ਕਰਨ ਲਈ [[ਕਰਾਚੀ]] ਆ ਗਈ। ਉਹ 2013 ਵਿੱਚ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਉਦਯੋਗ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਈ ਅਤੇ ''ਬਸ਼ਰ ਮੋਮਿਨ'', ''ਬਾਬਾ ਜਾਨੀ'' ਅਤੇ ''ਮੇਰੇ ਮੋਹਸਿਨ'' ਸਮੇਤ ਕਈ ਸੀਰੀਅਲਾਂ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਨਿਭਾਈਆਂ। ਉਸਨੇ ਮੈਗਜ਼ੀਨਾਂ, ਇਸ਼ਤਿਹਾਰਾਂ ਅਤੇ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰਾਂ ਲਈ ਮਾਡਲਿੰਗ ਵੀ ਕੀਤੀ। ਬਚਪਨ ਵਿੱਚ ਸਿਹਤ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਕਾਰਨ ਉਸਨੇ ਆਪਣਾ ਨਾਮ ਸੁੰਦਰਸ ਤਾਰਿਕ ਤੋਂ ਬਦਲ ਕੇ ਜੀਨਾਨ ਹੁਸੈਨ ਰੱਖ ਲਿਆ।<ref>{{Cite web |date=28 December 2021 |title=A music roundup of this year's noteworthy female musicians |url=https://dailytimes.com.pk/857752/a-music-roundup-of-this-years-noteworthy-female-musicians |website=Daily Times}}</ref><ref>{{Cite web |date=27 October 2021 |title=Sounds of Kolachi's heartfelt tribute to AR Rahman at Club 432 |url=https://www.bolnews.com/latest/2021/10/sounds-of-kolachis-heartfelt-tribute-to-ar-rahman-at-club-432 |website=BOL News |access-date=29 ਮਾਰਚ 2024 |archive-date=7 ਦਸੰਬਰ 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231207185817/https://www.bolnews.com/latest/2021/10/sounds-of-kolachis-heartfelt-tribute-to-ar-rahman-at-club-432/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |last=Shirazi |first=Maria |title=Upcoming TV dramas to look out for |url=https://www.thenews.com.pk/magazine/instep-today/573807-upcoming-tv-dramas-to-look-out-for |access-date=2020-07-07 |website=www.thenews.com.pk |language=en}}</ref> == ਹਵਾਲੇ == {{Reflist}} == ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ == * {{IMDb name|10182944}} (ਜਿਨਾਨ ਹੁਸੈਨ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ) * {{IMDb name|6358323}} (ਸੁੰਦਸ ਤਾਰਿਕ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ) * {{Instagram|jenaanhussain}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਫਿਲਮ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਟੈਲੀਵਿਜਨ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1989]] pct2ezwd76ordkpnr5ga1oy52iq1rxx 0 183160 846395 768787 2026-09-17T21:26:50Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 846395 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ਨਤਾਸ਼ਾ ਅਲੀ | image = | alt = | caption = | native_name = | native_name_lang = | birth_name = ਨਤਾਸ਼ਾ ਅਲੀ | birth_date = {{birth date and age|1988|1|01|df=y}} | birth_place = [[ਲਾਹੌਰ]], [[ਪੰਜਾਬ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ|ਪੰਜਾਬ]], [[ਪਾਕਿਸਤਾਨ]] | education = ਲਾਹੌਰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ | occupation = ਅਭਿਨੇਤਰੀ, ਮਾਡਲ, ਮੇਜ਼ਬਾਨ | years_active = 2001–ਮੌਜੂਦ | spouse = {{marriage|ਸ਼ਾਹਜ਼ੇਬ ਅਲੀ|2020}} | children = | relatives = }} '''ਨਤਾਸ਼ਾ ਅਲੀ''' ([[ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ]]: '''Natasha Ali''') ਇੱਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ [[ਅਭਿਨੇਤਰੀ]], ਮਾਡਲ ਅਤੇ ਹੋਸਟ ਹੈ। ਉਹ ''ਤਲਾਫੀ'', ''ਖਾਸ'', ''ਮੁਸ਼ਕ'' ਅਤੇ ''ਮਲਾਲ-ਏ-ਯਾਰ'' ਵਿੱਚ ਆਪਣੀਆਂ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਲਈ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।<ref>{{Cite web |date=10 June 2020 |title='Khaas' has to be one of the most relatable drama serials of Pakistan |url=https://dailytimes.com.pk/436974/khaas-has-to-be-one-of-the-most-relatable-drama-serials-of-pakistan |publisher=Daily Times |access-date=29 ਮਾਰਚ 2024 |archive-date=28 ਅਪ੍ਰੈਲ 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210428193504/https://dailytimes.com.pk/436974/khaas-has-to-be-one-of-the-most-relatable-drama-serials-of-pakistan/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |date=12 June 2020 |title=New morning show 'Roshan Sawera' is all set to air on Channel 92 |url=https://www.hipinpakistan.com/news/1149673 |publisher=HIP |access-date=29 ਮਾਰਚ 2024 |archive-date=1 ਜੁਲਾਈ 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200701180258/https://www.hipinpakistan.com/news/1149673 |url-status=dead }}</ref> == ਅਰੰਭ ਦਾ ਜੀਵਨ == ਉਸਦਾ ਜਨਮ 1 ਜਨਵਰੀ 1988 ਨੂੰ [[ਲਹੌਰ|ਲਾਹੌਰ]], ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਲਾਹੌਰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਆਪਣੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ। == ਕੈਰੀਅਰ == ਉਸਨੇ 2001 ਵਿੱਚ ਪੀਟੀਵੀ ਉੱਤੇ ਆਪਣੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ ਪੀਟੀਵੀ 'ਤੇ ਡਰਾਮਾ ''ਮਿਸ ਫਿਟ'' ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਸਹਾਇਕ ਅਦਾਕਾਰਾ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ। ਫਿਰ ਉਸਨੇ ਪੀਟੀਵੀ ਚੈਨਲ 'ਤੇ ਕਈ ਨਾਟਕਾਂ ਲਈ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਨਿਭਾਈਆਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਨੋਟ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੇ ਪੀਟੀਵੀ 'ਤੇ ਸ਼ਰਮੀਨ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ''ਤਲਾਫੀ'' ਡਰਾਮੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਜੋ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਸਫਲ ਰਹੀ, ਇੱਕ ਖਲਨਾਇਕ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਣ ਲਈ ਉਸਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਈ।<ref>{{Cite web |date=24 June 2020 |title=Natasha Ali |url=http://www.tv.com.pk/celebrity/Natasha-Ali/49/biography |publisher=tv.com.pk}}</ref> ਉਹ ਚੈਨਲ 92<ref>{{Cite web |date=13 June 2020 |title=Ramzan Transmissions for 2018! |url=https://www.hipinpakistan.com/news/1154971 |publisher=HIP |access-date=29 ਮਾਰਚ 2024 |archive-date=29 ਜੂਨ 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200629173516/https://www.hipinpakistan.com/news/1154971 |url-status=dead }}</ref> ਵਰਗੇ ਕਈ ਸਵੇਰ ਦੇ ਸ਼ੋਅ ਦੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨ ਵੀ ਸੀ। 2013 ਵਿੱਚ ਉਹ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਬਹੁਤ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ ਅਤੇ ਕਈ ਨਾਟਕਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀ ਸੀ, ਉਸਦੀ ਅਦਾਕਾਰੀ ਲਈ ਉਸਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਅਦਾਕਾਰੀ ਦੇ ਹੁਨਰ ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਿਰਦਾਰ ਨਿਭਾਉਣ ਲਈ ਪਛਾਣੀ ਗਈ ਸੀ।<ref>{{Cite web |date=17 October 2020 |title=Shaadi Week to kick-start in morning show Geo Subah Pakistan today |url=https://www.thenews.com.pk/print/223847-Shaadi-Week-to-kick-start-in-morning-show-Geo-Subah-Pakistan-today |publisher=The International News}}</ref> 2019-2020 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ''ਖਾਸ'', ''ਮੁਸ਼ਕ'', ''ਮਲਾਲ-ਏ-ਯਾਰ'' ਅਤੇ ''ਰੇਸ਼ਮ ਗਲੀ ਕੀ ਹੁਸਨਾ'' ਵਰਗੇ ਕੁਝ ਨਾਟਕਾਂ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਵੱਖਰੀਆਂ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਨਿਭਾਈਆਂ।<ref>{{Cite web |date=11 June 2020 |title='Mira Sethi should leave acting to become a news anchor' |url=https://dailytimes.com.pk/349437/mira-sethi-should-leave-acting-to-become-a-news-anchor |publisher=Daily Times}}</ref> == ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ == ਨਤਾਸ਼ਾ ਅਲੀ ਨੇ 14 ਅਗਸਤ 2020 ਨੂੰ ਸਿਵਲ ਇੰਜੀਨੀਅਰ ਅਤੇ ਇੱਕ ਸਰਕਾਰੀ ਅਧਿਕਾਰੀ ਸ਼ਾਹਜ਼ੇਬ ਅਲੀ ਖਾਨ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ।<ref>{{Cite web |date=28 March 2021 |title=Actress Natasha Ali Opens Up About Her Marriage For The First Time |url=https://www.bolnews.com/entertainment/2020/12/actress-natasha-ali-opens-up-about-her-marriage-for-the-first-time |website=Bol News |access-date=29 ਮਾਰਚ 2024 |archive-date=3 ਮਾਰਚ 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210303024234/https://www.bolnews.com/entertainment/2020/12/actress-natasha-ali-opens-up-about-her-marriage-for-the-first-time/ |url-status=dead }}</ref> === ਫਿਲਮ === {| class="wikitable sortable plainrowheaders" ! scope="col" |ਸਾਲ ! scope="col" | ਸਿਰਲੇਖ ! scope="col" | ਭੂਮਿਕਾ |- | 2016 | ''ਅਹਿਸਾਸ'' | ਸਨਾ |- | 2018 | ''ਚਾਂਦਨੀ'' | ਉਲਫ਼ਤ |} == ਹਵਾਲੇ == {{Reflist}} == ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ == * {{IMDb name|7262788}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਫਿਲਮ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਟੈਲੀਵਿਜਨ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1988]] 5jsz8j59lacflsb31tyqdxp5mba5u3z 0 183382 846460 793321 2026-09-18T11:47:10Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 846460 wikitext text/x-wiki {{Infobox badminton player|name=ਮਾਨਾਸੀ ਜੋਸ਼ੀ|image=File:Mansi Joshi in 2020 (sq cropped).jpg|image_size=|birth_date={{Birth date and age|1989|06|11|df=yes}}|height=171 ਸੈਂਟੀਮੀਟਰ|weight=66 ਕਿੱਲੋ|country={{IND}}|event=|birth_place=ਰਾਜਕੋਟ, [[ਗੁਜਰਾਤ]], ਭਾਰਤ|highest_ranking=|current_ranking=|date_of_current_ranking=8 ਨਵੰਬਰ 2022}} '''ਮਾਨਸੀ ਗਿਰੀਸ਼ਚੰਦਰ ਜੋਸ਼ੀ''' ([[ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ]]: '''Manasi Girishchandra Joshi;''' ਜਨਮ 11 ਜੂਨ 1989) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਪੈਰਾ-ਬੈਡਮਿੰਟਨ ਖਿਡਾਰਨ ਹੈ।<ref>{{Cite web |date=2020-10-06 |title=90% of India can't afford high-end prostheses: Para athlete Manasi Joshi |url=https://www.hindustantimes.com/other-sports/90-differently-abled-can-t-afford-prostheses-para-athlete-manasi-joshi/story-fy5CIXdaZFFi95yHIOfG5M.html |access-date=2021-02-03 |website=Hindustan Times |language=en}}</ref> ਉਹ ਪੈਰਾ ਬੈਡਮਿੰਟਨ ਮਹਿਲਾ ਸਿੰਗਲਜ਼ SL3 ਵਰਗ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਾਬਕਾ ਵਿਸ਼ਵ ਚੈਂਪੀਅਨ ਹੈ। 8 ਮਾਰਚ 2022 ਨੂੰ, ਉਸ ਨੂੰ ਮਹਿਲਾ ਸਿੰਗਲਜ਼ SL3 ਵਰਗ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵ ਨੰਬਰ 1 ਦਾ ਦਰਜਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।<ref>{{Cite web |title=Para-shuttler Manasi Joshi becomes the new badminton World No. 1 https://thebridge.in/badminton/para-shuttler-manasi-joshi-badminton-world-number-1-29855 |url=https://thebridge.in/badminton/para-shuttler-manasi-joshi-badminton-world-number-1-29855 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220310052438/https://thebridge.in/badminton/para-shuttler-manasi-joshi-badminton-world-number-1-29855 |archive-date=10 March 2022 |access-date=10 March 2022 |website=www.thebridge.in |publisher=The Bridge}}</ref> == ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਪਿਛੋਕੜ == ਮਾਨਸੀ ਦਾ ਜਨਮ ਰਾਜਕੋਟ, [[ਗੁਜਰਾਤ]] ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਦਾ ਪਾਲਣ ਪੋਸ਼ਣ ਅਨੁਸ਼ਕਤੀਨਗਰ, ਮੁੰਬਈ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ 2010 ਵਿੱਚ ਕੇਜੇ ਸੋਮਈਆ ਕਾਲਜ ਆਫ਼ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ, [[ਮੁੰਬਈ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ]] ਤੋਂ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕਸ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਵਿੱਚ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਕੀਤੀ। ਇੱਕ ਖੇਡ ਪ੍ਰੇਮੀ, ਮਾਨਸੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਕੂਲ ਅਤੇ ਕਾਲਜ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਫੁੱਟਬਾਲ ਅਤੇ ਬੈਡਮਿੰਟਨ ਖੇਡਿਆ। ਜੋਸ਼ੀ ਨੇ ਬੈਡਮਿੰਟਨ ਖੇਡਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਜਦੋਂ ਉਹ ਛੇ ਸਾਲ ਦੀ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ, ਭਾਭਾ ਐਟੋਮਿਕ ਰਿਸਰਚ ਸੈਂਟਰ ਤੋਂ ਸੇਵਾਮੁਕਤ ਵਿਗਿਆਨੀ ਸੀ। ਸਾਲਾਂ ਦੌਰਾਨ ਉਸਨੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਸਕੂਲ, ਕਾਲਜ ਅਤੇ ਕਾਰਪੋਰੇਟ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕੀਤੀ। 2010 ਵਿੱਚ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਨੇ ਦਸੰਬਰ 2011 ਤੱਕ ਇੱਕ ਸਾਫਟਵੇਅਰ ਇੰਜੀਨੀਅਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। == ਦੁਰਘਟਨਾ == ਦਸੰਬਰ 2011 ਵਿੱਚ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਮੋਟਰਸਾਈਕਲ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਜਾਂਦੇ ਸਮੇਂ ਇੱਕ ਸੜਕ ਹਾਦਸੇ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੋ ਗਈ, ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਲੱਤ ਕੱਟਣੀ ਪਈ।<ref name="hindu">{{Cite news|url=https://www.thehindu.com/sport/other-sports/manasi-in-search-of-an-asiad-medal/article24634693.ece|title=Manasi in search of an Asiad medal|last=Subrahmanyam|first=V. V.|date=2018-08-08|work=The Hindu|access-date=2018-08-11|language=en-IN|issn=0971-751X}}</ref><ref>{{Cite web |date=2016-02-29 |title=At 22, She Lost Her Leg. At 26, Manasi Joshi Was an International Level Para-Badminton Player! |url=https://www.thebetterindia.com/45528/para-badminton-player-manasi-joshi/ |access-date=2019-10-19 |website=The Better India |language=en-US}}</ref><ref name="BBC">{{Cite news|url=https://www.bbc.com/news/world-asia-india-51147071|title=Manasi Joshi: The accident that created a world champion|last=Perera|first=Ayeshea|date=2020-02-04|publisher=BBC News}}</ref> 45 ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਮਾਨਸੀ ਨੂੰ ਐਮਜੀਐਮ ਹਸਪਤਾਲ ਵਾਸ਼ੀ, [[ਨਵੀਂ ਮੁੰਬਈ]] ਤੋਂ ਛੁੱਟੀ ਮਿਲ ਗਈ।<ref>{{Cite news|url=https://www.bbc.com/news/world-asia-india-51147071|title=Manasi Joshi: The accident that created a world champion|date=2020-02-04|work=BBC News|access-date=2021-02-03|language=en-GB}}</ref> ਆਪਣੇ ਦੁਰਘਟਨਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 2012-2013 ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਮਾਨਸੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਤੰਦਰੁਸਤੀ ਨੂੰ ਮੁੜ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਯੋਗਾ, ਧਿਆਨ ਅਤੇ ਬੈਡਮਿੰਟਨ ਦਾ ਅਭਿਆਸ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁਨਰਵਾਸ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਬੈਡਮਿੰਟਨ ਖੇਡੀ ਅਤੇ ਇੱਕ ਹੋਰ ਪੈਰਾ-ਬੈਡਮਿੰਟਨ ਖਿਡਾਰੀ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਟੀਮ ਲਈ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਨ ਦੀ ਅਪੀਲ ਕੀਤੀ। == ਕੈਰੀਅਰ == ਜੋਸ਼ੀ ਨੇ 2015 ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਖੇਡ ਯਾਤਰਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਸੀ ਅਤੇ 2020 ਵਿੱਚ, ਉਹ ਮਹਿਲਾ ਸਿੰਗਲਜ਼ SL3 ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵ ਨੰਬਰ 2 ਰੈਂਕ ਸੀ।<ref>{{Cite web |title=Para-Badminton World Ranking Singles |url=https://extranet.bwfbadminton.com/docs/document-system/81/180/182/Ranking_with_details_singles_2019.06.10.pdf/ }}{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਮਾਰਚ 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.bbc.com/news/world-55042935|title=BBC 100 Women 2020: Who is on the list this year?|date=2020-11-23|work=BBC News|access-date=2021-02-03|language=en-GB}}</ref><ref name="Kidangoor">{{Cite web |last=Kidangoor |first=Abhishyant |title=This Badminton Star Is Fighting For Disability Rights in India |url=https://time.com/collection-post/5896369/manasi-joshi-next-generation-leaders/ |access-date=2021-02-03 |website=time.com |archive-date=2021-01-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210121150743/https://time.com/collection-post/5896369/manasi-joshi-next-generation-leaders/ |url-status=dead }}</ref> ਉਸਨੂੰ ਏਸ਼ੀਅਨ ਪੈਰਾ-ਗੇਮਜ਼ 2014 ਲਈ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਸਪੇਨ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਪਹਿਲਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਖੇਡਿਆ ਸੀ। 2018 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ [[ਪੁਲੇਲਾ ਗੋਪੀਚੰਦ|ਪੁਲੇਲਾ ਗੋਪੀਚੰਦ ਨੂੰ]] ਉਸਨੂੰ ਕੋਚ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਹਾ, ਅਤੇ [[ਹੈਦਰਾਬਾਦ]] ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਬੈਡਮਿੰਟਨ ਅਕੈਡਮੀ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲਾ ਲਿਆ।<ref>{{Cite web |title=Who Is Manasi Joshi: Gold Medalist At Para World Badminton Championship 2019 |url=http://english.sakshi.com/sports/2019/08/28/who-is-manasi-joshi-gold-medalist-at-para-world-badminton-championship-2019 |access-date=2019-08-29 |website=Sakshipost |language=en |archive-date=2022-11-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221120122948/https://english.sakshi.com/sports/2019/08/28/who-is-manasi-joshi-gold-medalist-at-para-world-badminton-championship-2019 |url-status=dead }}</ref> ਸਤੰਬਰ 2015 ਵਿੱਚ, ਜੋਸ਼ੀ ਨੇ ਸਟੋਕ ਮੈਂਡੇਵਿਲ, ਇੰਗਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਆਯੋਜਿਤ ਪੈਰਾ-ਬੈਡਮਿੰਟਨ ਵਿਸ਼ਵ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ ਮਿਕਸਡ ਡਬਲਜ਼ ਵਿੱਚ ਚਾਂਦੀ ਦਾ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤਿਆ।<ref>{{Cite web |title=Who is Manasi Joshi, who won gold at BWF Para Badminton World Championships? |url=https://www.theweek.in/news/sports/2019/08/28/Who-is-Manasi-Joshi-who-won-gold-at-BWF-Para-Badminton-World-Championships.html |access-date=2021-02-03 |website=The Week |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Success Stories: Office of The State Commissioner for Persons with Disabilities, Government of Meghalaya |url=http://megscpwd.gov.in/success-stories.html |access-date=2018-08-11 |website=megscpwd.gov.in |language=en}}</ref> ਅਕਤੂਬਰ 2018 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਜਕਾਰਤਾ, ਇੰਡੋਨੇਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਆਯੋਜਿਤ ਏਸ਼ੀਅਨ ਪੈਰਾ ਖੇਡਾਂ 2018 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਲਈ ਕਾਂਸੀ ਦਾ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤਿਆ। ਅਗਸਤ 2019 ਵਿੱਚ, ਬਾਸੇਲ, ਸਵਿਟਜ਼ਰਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਪੈਰਾ-ਬੈਡਮਿੰਟਨ ਵਿਸ਼ਵ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ 2019 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਸੋਨ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤਿਆ।<ref name="news18.com">{{Cite news|url=https://www.news18.com/news/badminton/world-para-badminton-championships-title-a-dream-come-true-manasi-joshi-2283577.html|title=World Para Badminton Championships Title a Dream Come True: Manasi Joshi|date=2019-08-25|publisher=News 18|agency=IANS}}</ref> ਉਸਨੇ ਥੁਲਸੀਮਥੀ ਮੁਰੁਗੇਸਨ ਦੇ ਨਾਲ ਡਬਲਜ਼ ਵਿੱਚ ਚਾਂਦੀ ਦਾ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤਿਆ ਅਤੇ 2022 ਦੀਆਂ ਏਸ਼ੀਅਨ ਪੈਰਾ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਚੀਨ ਦੇ ਗੰਗਜ਼ੂ ਵਿੱਚ ਸਿੰਗਲਜ਼ SL3 ਵਿੱਚ ਕਾਂਸੀ ਦਾ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤਿਆ।<ref>{{Cite web |title=PM congratulates Manasi Nayana Joshi, Thulasimathi Murugesan for winning silver in women's doubles Badminton at Asian Para Games |url=https://pib.gov.in/pib.gov.in/Pressreleaseshare.aspx?PRID=1972133 |access-date=2024-01-12 |website=pib.gov.in}}</ref><ref>{{Cite web |date=2023-10-24 |title=Asian Para Games 2023, Day 2 Highlights: Medal rush continues as India win 17 medals, including 3 gold |url=https://timesofindia.indiatimes.com/sports/asian-games-2023/live-updates-of-asian-para-games-2023-medal-tally-day-2/liveblog/104663844.cms |access-date=2024-01-12 |website=The Times of India |language=en}}</ref> == ਅਵਾਰਡ == * 2017 - ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਰਾਜ ਏਕਲਵਿਆ ਖੇਲ ਕ੍ਰਿਦਾ ਪੁਰਸਕਾਰ (ਉੱਚਤਮ ਰਾਜ ਸਨਮਾਨ) * 2019 - ਅਪੰਗਤਾ (ਮਹਿਲਾ) ਨਾਲ ਸਰਵੋਤਮ ਖਿਡਾਰੀ ਲਈ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੁਰਸਕਾਰ <ref>{{Cite web |last=admin |title=Winners of National Disability Awards 2019! |url=https://ourcivilsociety.com/2019/11/18/winners-of-national-disability-awards-2019/ |access-date=2021-02-03 |language=en-US |archive-date=2021-04-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210420201159/https://ourcivilsociety.com/2019/11/18/winners-of-national-disability-awards-2019/ |url-status=dead }}</ref> * 2019 - ਈਐਸਪੀਐਨ ਇੰਡੀਆ ਅਵਾਰਡਜ਼ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਮਰੱਥ ਅਥਲੀਟ ਆਫ ਦਿ ਈਅਰ ਅਵਾਰਡ <ref>{{Cite web |title=Sindhu, Saurabh win ESPN India''s player of year award |url=https://www.outlookindia.com/newsscroll/sindhu-saurabh-win-espn-indias-player-of-year-award/1739395 |access-date=2021-02-03 |website=outlookindia.com}}</ref> * 2019 - ਸਾਲ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ ਪੈਰਾ-ਐਥਲੀਟ ਲਈ ਟਾਈਮਜ਼ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ ਸਪੋਰਟਸ ਅਵਾਰਡ <ref>{{Cite web |date=8 March 2020 |title=TOISA 2019: Happy that my efforts are helping me get recognition, says Para-athlete of the Year Manasi Joshi - Times of India |url=https://timesofindia.indiatimes.com/toisa-2019-happy-that-my-efforts-are-helping-me-get-recognition-says-para-athlete-of-the-year-manasi-joshi/articleshow/74540149.cms |access-date=2021-02-03 |website=The Times of India |language=en}}</ref> * 2019 - ਏਸੇਸ 2020 ਸਪੋਰਟਸ ਵੂਮੈਨ ਆਫ ਦਿ ਈਅਰ (ਪੈਰਾ-ਸਪੋਰਟਸ) ਹਿੰਦੂ ਅਖਬਾਰ (ਨਾਮਜ਼ਦ) <ref>{{Cite web |last=Sportstar |first=Team |title=Sportstar ACES Awards 2020 - As it happened |url=https://sportstar.thehindu.com/aces-awards/sportstar-aces-awards-2020-live-rohit-sharma-kohli-kapil-dev-sindhu-india-cricket-ganguly-leander-steve-smith-mumbai/article30557688.ece |access-date=2021-02-03 |website=Sportstar |language=en}}</ref> * 2019 – ਬੀਬੀਸੀ ਇੰਡੀਅਨ ਸਪੋਰਟਸ ਵੂਮੈਨ ਆਫ ਦਿ ਈਅਰ <ref name="BBC Sport">{{Cite news|url=https://www.bbc.co.uk/sport/51107182|title=Indian Sportswoman of the Year nominees revealed|work=BBC Sport|access-date=2021-02-03|language=en-GB}}</ref> * 2020 – TIME ਅਗਲੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦੇ ਨੇਤਾ * 2020 - ਬੀਬੀਸੀ 100 ਔਰਤਾਂ <ref>{{Cite news|url=https://www.bbc.com/news/world-55042935|title=BBC 100 Women 2020: Who is on the list this year?|date=2020-11-23|work=BBC News|access-date=2021-02-03|language=en-GB}}</ref> * 2020 – [[ਫੋਰਬਜ਼|ਫੋਰਬਸ]] ਇੰਡੀਆ, 2020 ਦੀਆਂ ਸਵੈ-ਨਿਰਮਿਤ ਔਰਤਾਂ <ref>{{Cite web |title=Self-Made Women 2020: India's top women achievers |url=https://www.forbesindia.com/lists/self-made-women-2020/1835/1 |access-date=2021-02-03 |website=Forbes India |language=en}}</ref> == ਹਵਾਲੇ == [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1989]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]] qugdnj0t02rwp9138owwa4zgxg5ll2z 0 183731 846393 745217 2026-09-17T20:32:04Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 846393 wikitext text/x-wiki '''ਦੁਰਦਾਨਾ ਬੱਟ''' ([[ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ]]: '''Durdana Butt;''' 9 ਮਈ 1938 - 12 ਅਗਸਤ 2021) ਇੱਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਸੀ ਜੋ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ' ਤੇ ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਲਈ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਉਹ ਕੁਝ ਫਿਲਮਾਂ 'ਚ ਵੀ ਨਜ਼ਰ ਆਈ। ਬੱਟ ਪੀਟੀਵੀ ਦੇ ''ਫਿਫਟੀ ਫਿਫਟੀ'' (1978), ''ਆਂਗਨ ਤੇਰਾ'' (1980) ਅਤੇ ''ਤਨਹਾਈਆਂ'' (1985) ਵਿੱਚ ਆਪਣੀਆਂ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਯੋਗਦਾਨ ਲਈ, ਉਸਨੂੰ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦੇ [[ਸਿਤਾਰਾ-ਏ-ਇਮਤਿਆਜ਼]] ਅਤੇ [[ਤਮਗ਼ਾ ਹੁਸਨ ਕਾਰਕਰਦਗੀ|ਪ੍ਰਾਈਡ ਆਫ ਪਰਫਾਰਮੈਂਸ ਨਾਲ]] ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। == ਅਰੰਭ ਦਾ ਜੀਵਨ == ਦੁਰਦਾਨਾ ਦਾ ਜਨਮ 9 ਮਈ 1938 ਨੂੰ [[ਲਹੌਰ|ਲਾਹੌਰ]], [[ਪੰਜਾਬ ਪ੍ਰਾਂਤ (ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਭਾਰਤ)|ਪੰਜਾਬ]] ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਕਿਨਾਰਡ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਟੋਲੇਡੋ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਗਈ, ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ ਓਹੀਓ ਵਿਦਿਅਕ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਵਿੱਚ ਪੀਐਚਡੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।<ref name="BOLNews">{{Cite web |date=January 22, 2022 |title=A look at Durdana Butt's journey |url=https://www.bolnews.com/entertainment/2021/08/a-look-at-durdana-butts-journey |website=BOL News |access-date=ਮਾਰਚ 29, 2024 |archive-date=ਸਤੰਬਰ 10, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230910032211/https://www.bolnews.com/entertainment/2021/08/a-look-at-durdana-butts-journey/ |url-status=dead }}</ref> == ਕੈਰੀਅਰ == ਫਿਰ ਉਸਨੇ ਅਦਾਕਾਰੀ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਇਆ ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ ਵਪਾਰਕ ਅਤੇ ਮਾਡਲਿੰਗ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਉਸਨੇ ਪੀਟੀਵੀ ਚੈਨਲ ' ਤੇ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ।<ref>{{Cite web |date=February 28, 2022 |title=Obituary: Durdana Butt, Forever Spreading Light |url=https://www.youlinmagazine.com/article/obituary-durdana-butt-forever-spreading-light/MjA2NA== |website=Youlin Magazine}}</ref> ਉਸਨੇ ਥੀਏਟਰ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਜਦੋਂ ਇੱਕ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਇੱਕ ਕਾਮੇਡੀ ਡਰਾਮੇ ਵਿੱਚ ਭੂਮਿਕਾ ਦਿੱਤੀ। ਉਸਨੇ ਭੂਮਿਕਾ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਕੁਦਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਗਟਾਵੇ ਲਈ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਤੁਰੰਤ ਬਾਅਦ ਉਸਨੇ ਪੀਟੀਵੀ ਚੈਨਲ 'ਤੇ ਕਈ ਨਾਟਕਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। 1978 ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ [[ਮੂਈਨ ਅਖ਼ਤਰ|ਮੋਇਨ ਅਖਤਰ]] ਦੇ ਨਾਲ ਡਰਾਮੇ ''ਫਿਫਟੀ ਫਿਫਟੀ'' ਵਿੱਚ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਸੀ। ਨਾਟਕ 1984 ਵਿੱਚ ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ; ਉਹ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਵਿੱਚ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। 1980 ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਨਾਟਕ ''ਆਂਗਨ ਤੇਰਾ ਵਿੱਚ ਸੁਲਤਾਨਾ ਸਾਹਿਬਾ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਸੀ,'' ਇੱਕ ਭਾਵਨਾਤਮਕ ਭੂਮਿਕਾ ਜਿਸ ਲਈ ਉਸਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਉਸਨੇ 1982 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕਾਮੇਡੀ ਡਰਾਮਾ ''ਨੌਕਰ ਕੇ ਆਗੇ ਚਕਰ'' ਵਿੱਚ [[ਮੂਈਨ ਅਖ਼ਤਰ|ਮੋਇਨ ਅਖਤਰ]] ਨਾਲ ਦੁਬਾਰਾ ਜੋੜੀ ਬਣਾਈ <ref name="BOLNews" /> 1985 ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ ਡਰਾਮਾ ''ਤਨਹਾਈਆਂ'' ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਭੂਮਿਕਾ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਜਿਸਨੂੰ ਉਸਨੇ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਲਿਆ, [[ਮਰੀਨਾ ਖ਼ਾਨ|ਮਰੀਨਾ ਖਾਨ]], [[ਸ਼ਹਿਨਾਜ਼ ਸ਼ੇਖ]] ਅਤੇ [[ਬਦਰ ਖ਼ਲੀਲ|ਬਦਰ ਖਲੀਲ]] ਨਾਲ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀ। ਉਸ ਨੇ ਬੀਬੀ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਸੀ, ਜੋ ਮੁੱਖ ਨਾਇਕਾਂ ਲਈ ਮਾਂ ਵਰਗੀ ਸ਼ਖਸੀਅਤ ਹੈ ਜੋ ਇੱਕ ਦੁਰਘਟਨਾ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਗੁਆ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਡਰਾਮਾ ਸਫਲ ਰਿਹਾ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਹੋਰ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਉਸਦੀ ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਲਈ ਮਾਨਤਾ ਮਿਲੀ। == ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ == ਦੁਰਦਾਨਾ ਦਾ ਵਿਆਹ ਆਪਣੇ ਚਚੇਰੇ ਭਰਾ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਦੀ 1970 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੌਰਾਨ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ।<ref>{{Cite web |date=December 12, 2021 |title=Veteran actress Durdana Butt passes away at 83 |url=https://www.thenews.com.pk/print/877602-veteran-actress-durdana-butt-passes-away-at-83 |website=The News International}}</ref> == ਬੀਮਾਰੀ ਅਤੇ ਮੌਤ == ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਕੋਵਿਡ-19 ਮਹਾਂਮਾਰੀ ਦੌਰਾਨ 12 ਅਗਸਤ 2021 ਨੂੰ [[ਕੋਰੋਨਾਵਾਇਰਸ ਮਹਾਮਾਰੀ 2019|ਕੋਵਿਡ-19 ਦੀਆਂ]] ਪੇਚੀਦਗੀਆਂ ਕਾਰਨ ਮੌਤ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੁਰਦਾਨਾ ਬੱਟ [[ਕਰਾਚੀ]] ਦੇ ਇੱਕ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਚ ਬਾਰਾਂ ਦਿਨਾਂ ਲਈ ਵੈਂਟੀਲੇਟਰ 'ਤੇ ਸੀ।<ref>{{Cite web |title=Veteran actress Durdana Butt passes away |url=https://www.geo.tv/latest/364910-veteran-actress-durdana-butt-passes-away |access-date=12 August 2021 |website=www.geo.tv |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=12 August 2021 |title=Veteran actor Durdana Butt passes away at 83 |url=http://tribune.com.pk/story/2315234/veteran-actor-durdana-butt-passes-away-at-83 |access-date=12 August 2021 |website=The Express Tribune |language=en}}</ref> == ਹਵਾਲੇ == {{Reflist}} == ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ == * {{IMDb name|nm6711582}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਟੈਲੀਵਿਜਨ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਫਿਲਮ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2021]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲਾਹੌਰ ਦੀਆਂ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1938]] b6w6wgckz3cg596vbtrp6zues0yeilp 0 184486 846364 749140 2026-09-17T15:36:44Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 846364 wikitext text/x-wiki {{Reflist}} '''ਜੈਸਮੀਨ ਮੰਜ਼ੂਰ''' ([[ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ]]: '''Jasmeen Manzoor''') ਇੱਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਪੱਤਰਕਾਰ ਅਤੇ ਨਿਊਜ਼ ਐਂਕਰ ਹੈ ਜੋ ਬੋਲ ਨੈੱਟਵਰਕ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ।<ref>{{Cite news|url=http://www.dawn.com/news/233839/karachi-women-in-political-parties-not-over-17pc-moot-told|title=KARACHI: Women in political parties not over 17pc, moot told|date=2007-02-21|work=Dawn (Newspaper)|access-date=2021-08-19|language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2019-05-31 |title=Website launched to highlight Indian atrocities in Kashmir |url=https://www.thenews.com.pk/print/478539-website-launched-to-highlight-indian-atrocities-in-kashmir |access-date=2021-08-19 |website=The News International (Newspaper) |language=en}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.bolnews.com/latest/2022/08/live-blog-jasmeen-manzoor-joins-bol/|title=Live blog: Jasmeen Manzoor joins BOL|date=23 August 2022|work=[[Bol News]]|access-date=27 August 2022|archive-date=27 ਅਗਸਤ 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220827134420/https://www.bolnews.com/latest/2022/08/live-blog-jasmeen-manzoor-joins-bol/|url-status=dead}}</ref> == ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ == ਉਸਨੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਬੰਧਾਂ ਵਿੱਚ ਮਾਸਟਰ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ ਅਤੇ 1999 ਵਿੱਚ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ 'ਤੇ ਐਂਕਰ ਵਜੋਂ ਆਪਣਾ ਕਰੀਅਰ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੇ ਨਿੱਜੀ ਟੀਵੀ ਚੈਨਲਾਂ 'ਤੇ ਨਿਰਮਾਤਾ ਅਤੇ ਟਾਕ ਸ਼ੋਅ ਹੋਸਟ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।<ref>{{Cite web |title=Jasmeen Manzoor-Profile |url=http://www.pakistanherald.com/profile/jasmeen-manzoor-1594 |access-date=2021-08-19 |website=Pakistan Herald.com |archive-date=2021-08-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210819094141/http://www.pakistanherald.com/profile/jasmeen-manzoor-1594 |url-status=dead }}</ref> ਮਾਰਚ 2010 ਵਿੱਚ, ਜੈਸਮੀਨ ਨੇ ਸਮਾ ਟੀਵੀ ਦੇ ਕਰੰਟ ਅਫੇਅਰ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ''ਟੂਨਾਈਟ ਵਿਦ ਜੈਸਮੀਨ ਦੀ'' ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਕਰਨੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ।<ref>{{Cite news|url=https://www.samaa.tv/video/2013/04/imran-khan-in-samaa-tv-talk-show/|title=Imran Khan in SAMAA TV talk show|date=2013-04-23|work=Samaa TV|access-date=2021-08-19|language=en-US}}</ref> ਜੈਸਮੀਨ ਨੇ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਫਿਲਮਾਂ ਬਣਾਈਆਂ ਅਤੇ ਚਾਰ ਪੁਰਸਕਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ 2009 ਵਿੱਚ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ ਮਹਿਲਾ ਐਂਕਰ ਲਈ ਬੇਨਜ਼ੀਰ ਐਕਸੀਲੈਂਸ ਅਵਾਰਡ ਸੀ।<ref>{{Cite news|url=http://www.brecorder.com/news/3614893|title=Ongoing crisis will be over soon: Dr Asim|date=2009-03-16|work=Business Recorder (newspaper)|access-date=2021-08-19|language=en}}</ref> == MQM ਨਾਲ ਵਿਵਾਦ == ਜੁਲਾਈ 2013 ਵਿੱਚ, ਮੰਜ਼ੂਰ ਨੇ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਉਸਨੂੰ ਮੁਤਾਹਿਦਾ ਕੌਮੀ ਮੂਵਮੈਂਟ (MQM)<ref>{{Cite news|url=https://nation.com.pk/14-Feb-2015/karachi-needs-giuilanis-and-brattons|title=Karachi needs Giuilanis and Brattons|date=2015-02-13|work=The Nation (newspaper)|access-date=2021-08-19|language=en}}</ref> ਤੋਂ ਜਾਨੋਂ ਮਾਰਨ ਦੀਆਂ ਧਮਕੀਆਂ ਮਿਲ ਰਹੀਆਂ ਸਨ ਅਤੇ ਉਸਨੇ [[ਕਰਾਚੀ]] ਛੱਡਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ।<ref>{{Cite news|url=https://dailytimes.com.pk/106497/threats-against-journalists/|title=Threats against journalists|date=2013-12-24|work=Daily Times (newspaper)|access-date=2021-08-19|language=en-US}}</ref> ਜੈਸਮੀਨ ਨੇ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ 'ਤੇ MQM ਦਾ ਨਾਂ ਲੈਣ ਤੋਂ ਬਚਦੇ ਹੋਏ ਕਰਾਚੀ ਸਥਿਤ ਸਿਆਸੀ ਪਾਰਟੀ 'ਤੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ। ਉਸਦੀ ਕਹਾਣੀ ਸੁਣਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ [[ਨਵਾਜ਼ ਸ਼ਰੀਫ਼|ਨਵਾਜ਼ ਸ਼ਰੀਫ ਨੇ]] ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਕਿ ਉਹ ਮਹਾਨਗਰ ਵਿੱਚ ਕਾਨੂੰਨ ਵਿਵਸਥਾ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਦੀ ਸਮੀਖਿਆ ਕਰਨਗੇ।<ref>{{Cite news|url=http://www.thenewstribe.com/2013/07/24/samaa-tvs-jasmeen-manzoor-leaves-karachi-after-life-threats/|title=Jasmin Left Karachi After Life Threats|work=News Tribe|access-date=20 August 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20160827094543/http://www.thenewstribe.com/2013/07/24/samaa-tvs-jasmeen-manzoor-leaves-karachi-after-life-threats/|archive-date=27 August 2016}}</ref> == ਹਵਾਲੇ == [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1964]] fr2ywrjpbclnah933o9tx9e0rakf5t1 0 186539 846438 833804 2026-09-18T06:56:47Z ~2026-49694-25 61998 /* */ Firozabad makkhanpur rasulpur ke aage nahin jaenge 846438 wikitext text/x-wiki {{Infobox station | name = ਜਾਖਲ | style = Indian Railways | type = [[ਭਾਰਤੀ ਰੇਲਵੇ]] [[ਜੰਕਸ਼ਨ ਸਟੇਸ਼ਨ]] | image = File:Main building of Jakhal Junction railway station.jpg | caption = | address = MD 102, ਜਾਖਲ, ਹਰਿਆਣਾ | country = ਭਾਰਤ | coordinates = {{Coord|29.8019|N|75.8245|E|type:railwaystation_region:IN|format=dms|display=inline, title}} | elevation = {{convert|225|m|ft}} | owned = [[Indian Railways]] | operator = [[Northern Railway zone|Northern Railway]] | lines = [[Delhi–Fazilka line]]<br />[[Ludhiana–Jakhal line]] | platforms = | tracks = {{Track gauge|5ft6in|lk=on}} [[broad gauge]] | structure = Standard on ground | parking = Yes | bicycle = No | accessible = | status = Functioning | code = {{Indian railway code | code = JHL | division = Delhi }} | opened = 1897 | closed = | rebuilt = | electrified = Yes | former = | passengers = | pass_system = | pass_year = | pass_percent = | services = {{Adjacent stations|system=Indian Railways |line=Northern Railway zone|left=Himmatpura|right=Kangangarh|type=[[Delhi–Jakhal -Fazilka line]] |line2=Northern Railway zone|left2=Gurnay|right2=Kudani|type2=[[Ludhiana–Jakhal Hisar line]]}} | map_type = India Haryana | map_dot_label = ਜਾਖਲ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ | map_caption = ਹਰਿਆਣਾ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤੀ | map_size = 300 }} '''ਜਾਖਲ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ''' ਭਾਰਤੀ ਸੂਬੇ [[ਹਰਿਆਣਾ]] ਦੇ ਫਤਿਹਾਬਾਦ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ ਅਤੇ [[ਜਾਖਲ ਮੰਡੀ]] ਵਿਚ ਰੇਲ ਸੇਵਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। Faizabad aur Sultanpur se koi bhi train hai ab nahin jaayengi sabhi trainon ka road jo hai badla ja raha hai Jaise Indore Patna express ka root Badal Diya jaaye Sultanpur special ka road Batla jaaye aur Sultanpur badla jaaye sabhi trainon Ko uthakar fenk Diya jaaye Firozabad makkhanpur rasulpur ke aage fenka jaaye == ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ == ਜਾਖਲ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ 225 ਮੀਟਰ (738 ) ਦੀ ਉਚਾਈ ਉੱਤੇ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਕੋਡ-ਜੇ. ਐਚ. ਐਲ. ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।<ref>{{Cite web |title=Arrivals at Jakhal Junction |url=http://indiarailinfo.com/arrivals/jakhal-junction-jhl/678 |access-date=20 February 2014 |publisher=indiarailinfo}}</ref> ਜਾਖਲ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ [[ਉੱਤਰੀ ਰੇਲਵੇ ਖੇਤਰ|ਉੱਤਰੀ ਰੇਲਵੇ ਜ਼ੋਨ]] ਦੁਆਰਾ ਚਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦਿੱਲੀ ਰੇਲਵੇ ਡਿਵੀਜ਼ਨ ਦੇ ਅੰਦਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਵਿੱਚ 3 ਪਲੇਟਫਾਰਮ ਹਨ। ਕੁਲ 98 ਰੇਲਾਂ ਜਾਖਲ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ 'ਤੇ ਰੁਕਦੀਆਂ ਹਨ।<ref>{{Cite web |title=54 COVID-19 Special Arrivals at Jakhal NR/Northern Zone - Railway Enquiry |url=https://indiarailinfo.com/arrivals/jakhal-junction-jhl/678}}</ref> == ਇਤਿਹਾਸ == ਦੱਖਣੀ ਪੰਜਾਬ ਰੇਲਵੇ ਕੰਪਨੀ ਨੇ 1897 ਵਿੱਚ ਦਿੱਲੀ-ਬਠਿੰਡਾ-ਸਮਸੱਤਾ ਲਾਈਨ ਖੋਲ੍ਹੀ ਸੀ।<ref>{{Cite web |title=IR History: Early Days II (1870–1899) |url=http://www.irfca.org/faq/faq-history2.html |access-date=26 February 2014 |publisher=}}</ref> ਇਹ ਲਾਈਨ ਮੁਕਤਸਰ ਅਤੇ ਫਾਜ਼ਿਲਕਾ ਤਹਿਸੀਲਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘੀ ਅਤੇ ਸੰਮਾ ਸੱਤਾ (ਹੁਣ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ) ਤੋਂ ਕਰਾਚੀ ਤੱਕ ਸਿੱਧਾ ਸੰਪਰਕ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤਾ।<ref>{{Cite web |title=Chapter VII Communications |url=http://punjabrevenue.nic.in/muktsar/Chapter%207.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140223172820/http://punjabrevenue.nic.in/muktsar/Chapter%207.htm |archive-date=23 February 2014 |access-date=26 February 2014 |publisher=}}</ref> ਲੁਧਿਆਣਾ-ਜਾਖਲ ਲਾਈਨ 1901 ਵਿੱਚ ਦੱਖਣੀ ਪੰਜਾਬ ਰੇਲਵੇ ਕੰਪਨੀ ਦੁਆਰਾ ਰੱਖੀ ਗਈ ਸੀ।<ref>{{Cite web |title=Chapter VII – Communications |url=http://punjabrevenue.nic.in/gaz_sang9.htm#ch7c |access-date=26 February 2014 |publisher=}}</ref> [[Hisar–Sadalpur line|ਹਿਸਾਰ-ਸਾਦਲਪੁਰ ਲਾਈਨ]] ਉੱਤੇ [[Jakhal–Hisar line|ਜਾਖਲ-ਹਿਸਾਰ ਲਾਈਨ]] ਇੱਥੋਂ ਲੰਘਦੀ ਹੈ। == ਬਿਜਲੀਕਰਨ == ਰੋਹਤਕ-ਬਠਿੰਡਾ-ਲਹਿਰਾ ਮੁਹੱਬਤ ਸੈਕਟਰ ਦਾ ਬਿਜਲੀਕਰਨ 2018-19 ਵਿੱਚ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।<ref name="electric">{{Cite web |title=Electrification of Rohtak–Bhatinda–Lehra Muhabat section of Northern Railway |url=http://pib.nic.in/newsite/erelease.aspx?relid=57153 |access-date=26 February 2014 |publisher=Ministry of Railways, 21 January 2010}}</ref> ਹਿਸਾਰ-ਜਾਖਲ-ਲੁਧਿਆਣਾ ਲਾਈਨ ਦਾ ਬਿਜਲੀਕਰਨ ਸਾਲ 2016 ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਹਿਸਾਰ-ਜਾਖਲ ਸੈਕਸ਼ਨ 2018 ਵਿੱਚ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਅਤੇ ਬਾਕੀ ਜਲਦੀ ਮੁਕੰਮਲ ਹੋਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਹੈ।<ref name="hindutantimes">{{Cite web |date=17 November 2013 |title=Railways to conduct feasibility survey to provide connectivity to five Takhts |url=http://www.hindustantimes.com/punjab/patiala/railways-to-conduct-feasibility-survey-to-provide-connectivity-to-five-takhts/article1-1152531.aspx |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140314022359/http://www.hindustantimes.com/punjab/patiala/railways-to-conduct-feasibility-survey-to-provide-connectivity-to-five-takhts/article1-1152531.aspx |archive-date=14 March 2014 |access-date=26 February 2014 |website=The Hindustan Times}}</ref> == ਟਰੈਕ == ਦਿੱਲੀ-ਜਾਖਲ-ਬਠਿੰਡਾ ਦੋਹਰੀ ਬਿਜਲੀ ਲਾਈਨ ਹੈ।<ref name="electric">{{Cite web |title=Electrification of Rohtak–Bhatinda–Lehra Muhabat section of Northern Railway |url=http://pib.nic.in/newsite/erelease.aspx?relid=57153 |access-date=26 February 2014 |publisher=Ministry of Railways, 21 January 2010}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="true">[http://pib.nic.in/newsite/erelease.aspx?relid=57153 "Electrification of Rohtak–Bhatinda–Lehra Muhabat section of Northern Railway"]. Ministry of Railways, 21 January 2010<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">26 February</span> 2014</span>.</cite></ref> == ਹਵਾਲੇ == {{Reflist}} == ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ == * [http://indiarailinfo.com/arrivals/jakhal-junction-jhl/678 ਜਾਖਲ ਵਿਖੇ ਰੇਲ ਗੱਡੀਆਂ] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦਿੱਲੀ ਰੇਲਵੇ ਡਿਵੀਜ਼ਨ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ਤਿਹਾਬਾਦ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ]] g7cj0jy2srod5dcobv3gv89m8sjz1oo 0 188034 846437 761779 2026-09-18T06:54:05Z ~2026-49694-25 61998 /* */ Kota Patna Express Mumbai to New Delhi 846437 wikitext text/x-wiki {{Infobox station 76 trainon ko Sultanpur se hata Diya jaaye | name = ਫ਼ੈਜ਼ਾਬਾਦ ਜੰਕਸ਼ਨ | native_name = <hr/>ਅਯੁੱਧਿਆ ਛਾਉਣੀ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ | other_name = Ayodhya Cantt railway station | type = [[Indian Railways]] station | style = Indian Railways | image = Fzdrly stn.jpg | caption = hasbag Junction railway station main entrance | address = Railway Colony, hash bar[[Uttar Pradesh]] 224001, India | country = India | coordinates = {{coord|26|46|07|N|82|08|06|E|display=inline,title}} | elevation = {{convert|104|m|ft|abbr=on}}<ref name=indiarailinfo-hasbagjunction-fd/> | map_type = India Uttar Pradesh | line = [[Varanasi–Lucknow line]]<br/>Prayagraj–Ayodhya line | structure = Standard on-ground station | platform = 5 | depth = | levels = | tracks = 10 | parking = Available | bicycle = Available | opened = {{start date and age|1874}} | closed = | rebuilt = | status = ਚਾਲੂ | electrified = ਹਾਂ | accessible = {{Access icon|20px}} Available | code = AYC | owned = [[Indian Railways]] | zone = [[Northern Railway zone]] | former = [[Oudh and Rohilkhand Railway]] | passengers = 4,34,566{{citation needed|date=March 2019}} | pass_year = 2017 | pass_percent = | pass_system = | mpassengers = | map_locator = }} '''ਫੈਜ਼ਾਬਾਦ ਜੰਕਸ਼ਨ''' ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ, ਅਧਿਕਾਰਤ ਤੌਰ 'ਤੇ [[ਅਯੁੱਧਿਆ ਕੈਂਟ]] ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ,ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਜ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼,ਦੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ [[ਅਯੁੱਧਿਆ]] ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਅਯੁੱਧਿਆ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਸਟੇਸ਼ਨ ਕੋਡ: AYC ਹੈ। ਇਸਦੇ 5 ਪਲੇਟਫਾਰਮ ਹਨ ਇਥੇ 64 ਰੇਲ ਗੱਡੀਆਂ ਰੁਕਦੀਆਂ ਹਨ।ਇਹ [[ਲਖਨਊ]]-[[ਵਾਰਾਨਸੀ]] ਸੈਕਸ਼ਨ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ ਅਤੇ ਉੱਤਰੀ ਰੇਲਵੇ ਜ਼ੋਨ ਦਾ ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ ਹੈ। ਫੈਜ਼ਾਬਾਦ ਜੰਕਸ਼ਨ ਅਤੇ ਅਯੁੱਧਿਆ ਜੰਕਸ਼ਨ ਅਯੁੱਧਿਆ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਦੋ ਰੇਲਵੇ ਜੰਕਸ਼ਨ ਸਟੇਸ਼ਨ ਹਨ। Kota Patna Express Faizabad Sultanpur nahin jaenge iska root kar do iska root kadam Muradabad wale line per kar do Chandauli hote hue jiska root aata Hai ==ਹਵਾਲੇ== #https://indiarailinfo.com/station/map/ayodhya-cantt-junction-ayc [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਯੁੱਧਿਆ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ]] 4exlez8a4db5vg5qxp9z8gpsdj1g6t2 0 190229 846365 808089 2026-09-17T15:54:33Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 846365 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ਜੋਨਾ | image = | alt = | caption = | native_name = জনা | native_name_lang = bn | birth_name = | birth_date = | birth_place = | nationality = [[ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼]] | alma_mater = | occupation = ਅਦਾਕਾਰਾ | years_active = | known_for = | spouse = }} '''ਜੋਨਾ''' ਇੱਕ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ੀ ਫ਼ਿਲਮ ਅਦਾਕਾਰਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੇ 40 ਤੋਂ ਵੱਧ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ।<ref name="z">{{Cite news|url=http://www.mzamin.com/article.php?mzamin=179738|date=5 July 2019|work=Manab Zamin|access-date=17 September 2019|language=bn|script-title=bn:দুই মাসের জন্য...}}</ref> == ਜੀਵਨ == ਜੋਨਾ ਨੇ ਧਾਲੀਵੁੱਡ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ''ਹਿਰਦਯੋਰ ਬਾਸ਼ੀ'' ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਜਿੱਥੇ ਉਸ ਦੇ ਸਹਿ-ਕਲਾਕਾਰ ਸ਼ਕੀਲ ਖਾਨ ਸੀ।<ref name="z"/> ਸ਼ਕੀਲ ਖਾਨ ਨਾਲ ਜੋਨਾ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਵਿਆਹ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸਮਾਂ ਨਹੀਂ ਚੱਲ ਸਕਿਆ।<ref>{{Cite news|url=https://www.bhorerkagoj.com/2017/12/11/%e0%a6%b8%e0%a7%81%e0%a6%96%e0%a7%87%e0%a6%b0-%e0%a6%b2%e0%a6%be%e0%a6%97%e0%a6%bf%e0%a7%9f%e0%a6%be-%e0%a6%8f-%e0%a6%98%e0%a6%b0-%e0%a6%ac%e0%a6%be%e0%a6%81%e0%a6%a7%e0%a6%bf%e0%a6%a8%e0%a7%81|date=11 December 2017|work=Bhorer Kagoj|access-date=17 September 2019|language=bn|script-title=bn:সুখের লাগিয়া এ ঘর বাঁধিনু অনলে পুড়িয়া গেল}}{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਮਈ 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ 14 ਫਰਵਰੀ 2009 ਨੂੰ ਜ਼ੁਬੈਰ ਹੁਸੈਨ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ।<ref>{{Cite news|url=http://www.dhakamirror.com/uncategorized/jona-returns-to-dhaka/|title=Jona returns to Dhaka|date=23 August 2011|work=Dhaka Mirror|access-date=11 February 2020}}</ref> ਜੋਨਾ ਹੁਣ [[ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ|ਅਮਰੀਕਾ]] ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਰਿਹਾ ਹੈ।<ref name="z"/> == ਚੁਨਿੰਦਾ ਫ਼ਿਲਮੋਗ੍ਰਾਫੀ == * ''ਹਿਰਦੋਏਰ ਬਾਸ਼ੀ'' (2002) <ref name="a">{{Cite news|url=https://www.banglanews24.com/entertainment/news/bd/54463.details|date=21 August 2011|work=Banglanews24.com|access-date=17 September 2019|language=bn|script-title=bn:ঢাকায় ফিরেছেন জনা|archive-date=27 ਨਵੰਬਰ 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241127153312/https://www.banglanews24.com/entertainment/news/bd/54463.details|url-status=dead}}</ref> * ''ਡਾਕਟਰ ਬਾਰੀ'' <ref name="a" /> (2007) * ''ਬੀਅਰ ਲੋਗਨ'' <ref name="a" /> * ''ਸੋਮ ਛੂਏਛੇ ਸੋਮ'' <ref name="a" /> * ''ਬਜ਼ਾਓ ਬੀਅਰ ਬਜ਼ਨਾ'' <ref name="a" /> (2010) * ''ਜੋਨਮੋ'' <ref>{{Cite news|url=https://www.kalerkantho.com/print-edition/rangberang/2014/10/10/137868|date=10 October 2014|work=Kaler Kantho|access-date=17 September 2019|language=bn|script-title=bn:টিভিতে চলচ্চিত্র}}</ref> == ਹਵਾਲੇ == {{Reflist}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ੀ ਔਰਤਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ੀ ਫ਼ਿਲਮ ਅਦਾਕਾਰਾ]] q3t9jyxyquhu1jmqhhwzsbj2d6gbz8t 0 193197 846392 842975 2026-09-17T20:18:53Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 846392 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | name = Deepak Vinayak | honorific_suffix = {{post-nominals|country=AUS|size=100%|OAM}} | image = | birth_date = {{birth date and age|df=y|1972|11|8}} | birth_place = [[Punjab, India]] | birth_name = | residence = [[Melbourne]], Australia | nationality = Australian | spouse = Monica Vinayak (m. 1998) | children = 2 | alma_mater = [[Thapar University]], [[Victoria University, Australia|Victoria University]] | profession = [[Community leader]], [[Public figure]] | website = [http://deepakvinayak.com Official website] }} '''ਦੀਪਕ ਵਿਨਾਇਕ''' [[ਮੈਲਬਰਨ|ਮੈਲਬੌਰਨ]] ਤੋਂ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਆਸਟਰੇਲੀਆਈ ਕਮਿਊਨਿਟੀ ਲੀਡਰ ਹੈ।<ref>{{Cite web |date=29 November 2017 |title=VMC's multicultural awards for excellence - Indian Link |url=http://www.indianlink.com.au/victoria-multicultural-awards-excellence/ |access-date=13 May 2018 |website=indianlink.com.au |archive-date=12 ਜੂਨ 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180612143805/http://www.indianlink.com.au/victoria-multicultural-awards-excellence/ |url-status=dead }}</ref> ਵਿਨਾਇਕ ਨੂੰ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਦੇ ਤਤਕਾਲੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ [[ਜੂਲੀਆ ਗਿਲਾਰਡ]] ਦੁਆਰਾ 2012 ਅਤੇ 2013 ਵਿੱਚ ਲਗਾਤਾਰ ਦੋ ਕਾਰਜਕਾਲਾਂ ਲਈ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਰਾਜਦੂਤ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।<ref>{{Cite web |last=Gordon |first=Michael |date=18 January 2012 |title=Ambassador Harry makes top 40 |url=https://www.smh.com.au/national/ambassador-harry-makes-top-40-20120118-1q6ks.html |access-date=13 May 2018 |website=The Sydney Morning Herald}}</ref><ref name="indianexecutive.com.au">{{Cite web |date=19 March 2012 |title=Indian-origin engineer named People of Australia Ambassador - The Indian Executive Club |url=http://indianexecutive.com.au/indian-origin-engineer-named-people-of-australia-ambassador/ |access-date=13 May 2018 |website=indianexecutive.com.au |archive-date=4 ਮਈ 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180504092247/http://indianexecutive.com.au/indian-origin-engineer-named-people-of-australia-ambassador/ |url-status=dead }}</ref> == ਕੈਰੀਅਰ == ਦੀਪਕ ਨੇ [[ਥਾਪਰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ]], ਪਟਿਆਲਾ, [[ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ|(ਪੰਜਾਬ]]) [[ਭਾਰਤ]] ਤੋਂ ਸਿਵਲ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਵਿੱਚ ਬੀ. ਟੈਕ ਦੀ ਪੜਾਈ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ। ਦੀਪਕ 1996 ਵਿੱਚ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਚਲੇ ਗਏ।<ref>{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/chandigarh/Rampura-Phool-mjan-is-multicultural-champion-in-Australias-Victoria-province/articleshow/61788836.cms|title=Rampura Phool mjan is 'multicultural champion' in Australia's Victoria province - Times of India|last=Kamal|first=Neel|date=25 November 2017|work=[[The Times of India]]|access-date=5 April 2018}}</ref> ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਵਿਕਟੋਰੀਆ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਐਡਵਾਂਸਡ ਟ੍ਰੇਡ ਵਿੱਚ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਦਾ ਡਿਪਲੋਮਾ ਵੀ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਉਹ ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਮੈਟਰੋ ਟ੍ਰੇਨਾਂ ਮੈਲਬੌਰਨ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ।<ref>{{Cite web |title=Community champion - Victoria University - Melbourne Australia |url=https://www.vu.edu.au/study-at-vu/success-stories/students-alumni/community-champion |website=www.vu.edu.au |access-date=2025-01-15 |archive-date=2018-03-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180329121709/https://www.vu.edu.au/study-at-vu/success-stories/students-alumni/community-champion |url-status=dead }}</ref> ਉਸਨੂੰ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ [[ਜੂਲੀਆ ਗਿਲਾਰਡ]] ਦੁਆਰਾ ਦੋ ਵਾਰ 2012 ਅਤੇ 2013 ਲਈ ਪੀਪਲ ਆਫ਼ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਦਾ ਰਾਜਦੂਤ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।<ref>{{Cite web |last=Gordon |first=Michael |date=18 January 2012 |title=Ambassador Harry makes top 40 |url=https://www.smh.com.au/national/ambassador-harry-makes-top-40-20120118-1q6ks.html |website=The Sydney Morning Herald}}</ref><ref>{{Cite web |title=People of Australia Ambassadors |url=http://www.lyhuong.net/uc/index.php/shcd/1847-1847 |website=www.lyhuong.net |access-date=2025-01-15 |archive-date=2018-04-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180404200945/http://www.lyhuong.net/uc/index.php/shcd/1847-1847 |url-status=dead }}</ref><ref name="indianexecutive.com.au"/> ਦੀਪਕ ਚਾਰ ਵਾਰ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਦਿਵਸ ਦੇ ਰਾਜਦੂਤ ਵੀ ਰਹੇ ਹਨ।<ref>{{Cite web |title=Australia Day |url=https://www.australiaday.org.au/ambassadors/?sort=alphabetically&state=VIC&order=asc&page=6 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170424085911/https://www.australiaday.org.au/ambassadors/?sort=alphabetically&state=VIC&order=asc&page=6 |archive-date=24 April 2017 |access-date=7 August 2017 |publisher=australiaday.org.au}}</ref><ref>Deepak Vinayak, Profile https://www.australiaday.org.au/ambassadors/view/?id=501 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170424085429/https://www.australiaday.org.au/ambassadors/view/?id=501|date=24 April 2017}}</ref> ਉਹ ਵਿਕਟੋਰੀਆ ਬਹੁ-ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਕਮਿਸ਼ਨ ਵਿਕਟੋਰੀਆ ਦੀ ਰਾਜ ਸਰਕਾਰ ਵਿਖੇ ਉੱਤਰੀ ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ ਮੈਟਰੋਪੋਲੀਟਨ ਲਈ ਖੇਤਰੀ ਸਲਾਹਕਾਰ ਕੌਂਸਲ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਵੀ ਸੀ। == ਕਮਿਊਨਿਟੀ ਦੀ ਸ਼ਮੂਲੀਅਤ == ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਮੈਲਬੌਰਨ ਵਿੱਚ ਸਾਊਥ ਏਸ਼ੀਅਨ ਕਮਿਊਨਿਟੀ ਲਿੰਕ ਗਰੁੱਪ-ਆਸਟਰੇਲੀਆ, ਸਾਊਥ ਏਸ਼ੀਅਨ ਯੂਥ ਕਨੈਕਟ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਅਤੇ ਗਲੋਬਲ ਆਰਗੇਨਾਈਜ਼ੇਸ਼ਨ ਫਾਰ ਪੀਪਲ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਅਨ ਓਰਿਜਿਨ ਚੈਪਟਰ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ।<ref>{{Cite web |title=Indian Associations in Victoria - Indian Associations in Australia - Indians in Australia - The High Commission of India in Australia |url=http://www.hcindia-au.org/indian-association-in-victoria.htm |access-date=13 May 2018 |website=www.hcindia-au.org}}</ref><ref>{{Cite web |title=Shocking statistics on gendercide |url=http://www.indianlink.com.au/shocking-statistics-on-gendercide/ |access-date=3 April 2014 |archive-date=22 ਅਪ੍ਰੈਲ 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140422215226/http://www.indianlink.com.au/shocking-statistics-on-gendercide/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |date=10 May 2017 |title=GOPIO Chapters |url=http://www.gopio.net/gopio_chapters/GOPIO-Chapters%20Worldwide.pdf |access-date=2019-05-30 |website=www.gopio.net}}</ref><ref>{{Cite web |title=SACLG Collaboration Forum Meet – To Make A Difference Together |url=https://www.beyondindia.com.au/index.php?mact=News,cntnt01,detail,0&cntnt01articleid=2555&cntnt01returnid=58 |access-date=7 June 2016}}</ref><ref>{{Cite web |title=Indian press club december 2017 |url=https://issuu.com/theindianpressclub/docs/indian_press_club_december_2017.com/28 |access-date=19 Dec 2017 |archive-date=26 ਦਸੰਬਰ 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241226031939/https://issuu.com/theindianpressclub/docs/indian_press_club_december_2017.com/28 |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |title=Bio |url=http://saclg.org.au/executive-team/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20180514195534/http://saclg.org.au/executive-team/ |archive-date=14 May 2018 |access-date=1 May 2017 |website=saclg.org.au}}</ref>[[ਵਿਕਟੋਰੀਆ (ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ)|ਵਿਕਟੋਰੀਆ]] ਵਿੱਚ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆਈ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆਈ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜਨਾ। ਉਸਨੇ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਕਮਿਉਨਿਟੀ ਦੇ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਬਹੁ-ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਵਾਲੇ ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਨੇ ਸਥਾਨਕ ਕਮਿਉਨਿਟੀ ਨਾਲ ਨੀਤੀ ਨਿਰਮਾਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਨ ਲਈ ਕਮਿਉਨਿਟੀ ਇਕੱਠ ਦੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਕੀਤੀ ਹੈ ਅਤੇ ਆਤਮ ਹੱਤਿਆ ਦੀ ਰੋਕਥਾਮ ਵਿੱਚ ਭਾਈਵਾਲੀ ਕੀਤੀ ਹੈ।<ref>{{Cite web |title=One World Family, Melbourne – Public Telegraph |url=http://publictelegraph.com/one-world-family-o-w-f-launched-in-melbourne/ |access-date=7 August 2017 |website=Public Telegraph}}</ref><ref>{{Cite web |last=International |first=Minhaj-ul-Quran |title=MQI (Australia) holds Mawlid Conference in Melbourne |url=http://www.minhaj.org/english/Australia/tid/16031/MQI-Australia-holds-Mawlid-Conference-in-Melbourne.html |access-date=7 August 2017}}</ref><ref>{{Cite web |title=JCCV Hosts First Jewish – Indian Friendship Dinner – Media Centre – Jewish Community Council of Victoria (JCCV) |url=http://www.jccv.org.au/news/1163/59/JCCV-Hosts-First-Jewish-Indian-Friendship-Dinner.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170807193845/http://www.jccv.org.au/news/1163/59/JCCV-Hosts-First-Jewish-Indian-Friendship-Dinner.html |archive-date=7 August 2017 |access-date=7 August 2017 |publisher=jccv.org.au}}</ref><ref>{{Cite web |last=Sun |first=The Indian |date=26 August 2014 |title=I look forward to more Indians joining me in Parliament: Lisa Singh – The Indian Sun |url=http://www.theindiansun.com.au/look-forward-indians-joining-parliament-lisa-singh/ |access-date=7 August 2017}}</ref><ref>{{Cite web |title=Track information |url=https://www.cbaa.org.au/sites/default/files/Community%20Broadcasting%20Suicide%20Prevention%20Project%20-%20May%202016.pdf |website=www.cbaa.org.au}}</ref> ਉਹ ਇੱਕ ਆਰ ਯੂ ਓਕੇ ਅਤੇ ਵ੍ਹਾਈਟ ਰਿਬਨ ਅੰਬੈਸਡਰ ਵੀ ਹੈ।<ref name="pride">{{Cite news|url=http://www.heraldsun.com.au/leader/north-west/pride-of-australia-recipient-a-leader-among-the-south-asian-community/news-story/55e621d6b240f5e798692608f124d7e9|title=Pride of Australia recipient a leader among the South Asian community|date=5 February 2018|work=[[Herald Sun]]}}<cite class="citation news cs1" data-ve-ignore="true">[http://www.heraldsun.com.au/leader/north-west/pride-of-australia-recipient-a-leader-among-the-south-asian-community/news-story/55e621d6b240f5e798692608f124d7e9 "Pride of Australia recipient a leader among the South Asian community"]. ''[[Herald Sun]]''. 5 February 2018.</cite></ref> ਉਸ ਨੂੰ ਵਿਕਟੋਰੀਆ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੁਆਰਾ ਕਮਿਊਨਿਟੀ ਚੈਂਪੀਅਨ ਵਜੋਂ ਮਾਨਤਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ <ref>{{Cite web |title=Community champion - Victoria University - Melbourne Australia |url=https://www.vu.edu.au/study-at-vu/success-stories/students-alumni/community-champion |access-date=13 May 2018 |website=www.vu.edu.au |archive-date=29 ਮਾਰਚ 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180329121709/https://www.vu.edu.au/study-at-vu/success-stories/students-alumni/community-champion |url-status=dead }}</ref> == ਜ਼ਿਕਰਯੋਗ ਪੁਰਸਕਾਰ == * ਮੈਡਲ ਆਫ਼ ਦਿ ਆਰਡਰ ਆਫ਼ ਆਸਟਰੇਲੀਆ (ਓ. ਏ. ਐੱਮ. 2018) <ref>{{Cite web |title=Honours |url=https://honours.pmc.gov.au/honours/awards/2001296 |access-date=2019-05-30 |website=honours.pmc.gov.au}}</ref> * ਪ੍ਰਾਈਡ ਆਫ਼ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਮੈਡਲ (2018) ਵਿਕਟੋਰੀਆ <ref>{{Cite web |title=These everyday Victorians are no ordinary citizens |url=http://www.news.com.au/national/victoria/pride-of-australia-medal-2018-victorian-winners-libby-foster-12-among-those-honoured/news-story/f593863a07f51fe7b73eaaaccd6999cd |access-date=13 May 2018 |website=news.com.au}}</ref><ref name="pride"/> * ਵਿਕਟੋਰੀਆ ਬਹੁ-ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਕਮਿਸ਼ਨ, ਵਿਕਟੋਰੀਆ ਦੀ ਸਰਕਾਰ, ਵਿਕਟੋਰੀਏ ਦੇ ਬਹੁ-ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਚੈਂਪੀਅਨ ਨੂੰ ਵਿਕਟੋਰੀਆ, 2018 ਵਿੱਚ ਬਹੁ-ਸৰਸਕ੍ਰਿਤੀਵਾਦ ਦੀ ਸੇਵਾ ਲਈ ਇੱਕ ਬਹੁ-ਸർਸਕ੍ਰਿਤ ਜੇਤੂ ਵਜੋਂ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ <ref>{{Cite web |date=26 November 2016 |title=Deepak Vinayak named 'Multicultural Champion' in Victoria |url=http://www.india2australia.com/deepak-vinayak-named-multicultural-champion-in-victoria |website=www.india2australia.com |access-date=15 ਜਨਵਰੀ 2025 |archive-date=15 ਜਨਵਰੀ 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250115010944/http://www.india2australia.com/deepak-vinayak-named-multicultural-champion-in-victoria/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |title=News - Victorian Multicultural Commission |url=https://multicultural.vic.gov.au/resources/news/news/440 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20180303050342/https://multicultural.vic.gov.au/resources/news/news/440 |archive-date=3 March 2018 |access-date=2 March 2018 |website=multicultural.vic.gov.au}}</ref> * ਨੈਸ਼ਨਲ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਡੇਅ ਕੌਂਸਲ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਲਗਾਤਾਰ ਚਾਰ ਵਾਰ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਦਿਵਸ ਅੰਬੈਸਡਰ <ref>{{Cite web |title=Four-time Australia Day Ambassador : Deepak Vinayak |url=http://www.sbs.com.au/yourlanguage/punjabi/en/content/four-time-australia-day-ambassador-deepak-vinayak |access-date=7 August 2017}}</ref> * ਵਿਕਟੋਰੀਆ ਬਹੁ-ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਕਮਿਸ਼ਨ, ਵਿਕਟੋਰੀਆ ਦੀ ਸਰਕਾਰ, ਕਮਿਊਨਿਟੀ-ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਲਈ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਸੇਵਾ ਦੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚ ਉੱਤਮਤਾ ਲਈ ਵਿਕਟੋਰੀਆ ਦੇ ਬਹੁ-ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਪੁਰਸਕਾਰ, 2015 <ref>{{Cite web |title=Awards listing |url=http://www.multicultural.vic.gov.au/images/2015/Michelle/MRMulticulturalAwardsforExcellence4December2015.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170226151514/http://multicultural.vic.gov.au/images/2015/Michelle/MRMulticulturalAwardsforExcellence4December2015.pdf |archive-date=26 February 2017 |access-date=23 April 2017 |website=www.multicultural.vic.gov.au}}</ref> * ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਦੇ ਲੋਕ ਦੋ ਕਾਰਜਕਾਲਾਂ, 2012 ਅਤੇ 2013 ਲਈ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਦੁਆਰਾ ਨਿਯੁਕਤ ਰਾਜਦੂਤ <ref>{{Cite web |date=18 January 2012 |title=Cen Amores is People of Australia ambassador |url=http://www.thefilipinoaustralian.com/news/index.php/2012/01/18/cen-amores-is-people-of-australia-ambassador/ |website=www.thefilipinoaustralian.com |access-date=15 ਜਨਵਰੀ 2025 |archive-date=29 ਅਗਸਤ 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180829162920/http://www.thefilipinoaustralian.com/news/index.php/2012/01/18/cen-amores-is-people-of-australia-ambassador/ |url-status=dead }}</ref> * ਵਿਕਟੋਰੀਆ ਬਹੁ-ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਕਮਿਸ਼ਨ, ਵਿਕਟੋਰੀਆ ਦੀ ਸਰਕਾਰ, ਬਹੁ-ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਕਮਿ communityਨਿਟੀ-ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਨੂੰ ਸੇਵਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਦੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚ ਉੱਤਮਤਾ ਲਈ ਵਿਕਟੋਰੀਆ ਦੇ ਬਹੁ-ਸৰਭਿਆਚਾਰਕ ਪੁਰਸਕਾਰ, 2010 <ref>{{Cite web |title=Awards listing |url=http://www.multicultural.vic.gov.au/images/stories/pdf/vic%20multicultural%20awards%20for%20excellence%202010.pdf |website=www.multicultural.vic.gov.au}}</ref> == ਹਵਾਲੇ == {{Reflist}} == ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ == * [http://www.deepakvinayak.com ਅਧਿਕਾਰਤ ਵੈੱਬਸਾਈਟ] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਲੋਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1972]] 99nmeayzqo8gmu7v5n0t2oqojz04a0h 0 194018 846444 789320 2026-09-18T07:58:07Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 846444 wikitext text/x-wiki {{Infobox television season | bg_colour = #191970 | season_number = 3 | image = Bigboss3.jpg | image_alt = | caption = Title card of season 3 | module1 = {{Infobox reality competition season | presenter = [[ਅਮਿਤਾਭ ਬਚਨ ]] | num_days = 83 | num_housemates = 15 | winner = [[ਬਿੰਦੁ ਦਾਰਾ ਸਿੰਘ]] | runner_up = [[ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਰਾਨਾ]] }} | num_episodes = 84 | network = [[ਕਲਰਜ਼ ਟੀ ਵੀ ]] | first_aired = {{Start date|df=yes|2009|10|04}} | last_aired = {{end date|df=yes|2009|12|26}} | episode_list = }} '''[[ਬਿੱਗ ਬੌਸ (ਹਿੰਦੀ ਟੀਵੀ ਲੜੀਵਾਰ)|ਬਿੱਗ ਬੌਸ]] 3''' ਭਾਰਤੀ ਰਿਐਲਿਟੀ ਟੀਵੀ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਬਿੱਗ ਬੌਸ ਦਾ ਤੀਜਾ ਸੀਜ਼ਨ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਪ੍ਰਸਾਰਣ 4 ਅਕਤੂਬਰ 2009 ਨੂੰ ਕਲਰਜ਼ ਟੀਵੀ ਉੱਤੇ [[ਅਮਿਤਾਭ ਬੱਚਨ]] ਦੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਸੀ।<ref>{{Cite web |date=5 September 2009 |title=Amitabh Bachchan to host Bigg Boss 3 |url=https://mumbaimirror.indiatimes.com/entertainment/tv/amitabh-bachchan-to-host-bigg-boss-3/articleshow/15952019.cms }}{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਸਤੰਬਰ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> 84-ਐਪੀਸੋਡ ਦੀ ਲਡ਼ੀ 26 ਦਸੰਬਰ 2009 ਨੂੰ ਅਭਿਨੇਤਾ ਵਿੰਦੂ ਦਾਰਾ ਸਿੰਘ ਦੇ ਜੇਤੂ ਵਜੋਂ ਉੱਭਰਨ ਨਾਲ ਖਤਮ ਹੋਈ।<ref name=":3">{{Cite web |date=27 December 2009 |title=Vindu Dara Singh wins 'Bigg Boss' season three |url=http://archive.indianexpress.com/news/vindu-dara-singh-wins-bigg-boss-season-three/559720/}}</ref> ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਰਾਣਾ ਪਹਿਲੇ ਉਪ ਜੇਤੂ ਰਹੇ।<ref>{{Cite web |date=1 October 2020 |title=Bigg Boss REWIND: From Hina Khan To Asim Riaz, FIRST Runner Ups Of Every Season Of Bigg Boss |url=https://news.abplive.com/photo-gallery/entertainment/television-bigg-boss-14-from-hina-khan-to-asim-riaz-bigg-boss-first-runner-up-of-bigg-boss-seasons-1-to-13-1352499}}</ref> * ਇਸਮਾਈਲ ਦਰਬਾਰ-ਗਾਇਕ ਅਤੇ ਸੰਗੀਤਕਾਰ।<ref>{{Cite web |date=9 November 2009 |title='I was the strongest contender in Bigg Boss' |url=https://www.rediff.com/movies/report/tv-ismail-darbar-on-bigg-boss/20091109.htm}}</ref> ਉਹ [[ਐਸ਼ਵਰਿਆ ਰਾਏ ਬੱਚਨ|ਐਸ਼ਵਰਿਆ ਰਾਏ]], [[ਸਲਮਾਨ ਖਾਨ]] ਅਤੇ [[ਅਜੇ ਦੇਵਗਨ|ਅਜੈ ਦੇਵਗਨ]] ਸਟਾਰਰ ਹਿੱਟ ਫਿਲਮ ''[[ਹਮ ਦਿਲ ਦੇ ਚੁੱਕੇ ਸਨਮ|ਹਮ ਦਿਲ ਦੇ ਚੁਕੇ ਸਨਮ]]'' ਦੇ ਗੀਤਾਂ ਦੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਲਈ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ '''[[ਦੇਵਦਾਸ (2002 ਹਿੰਦੀ ਫ਼ਿਲਮ)|ਦੇਵਦਾਸ]]'' "ਅਤੇ' ਸ਼ਕਤੀਃ ਦ ਪਾਵਰ" ਵਰਗੀਆਂ ਫਿਲਮਾਂ ਦਾ ਸੰਗੀਤ ਵੀ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ। * [[ਸ਼ਰਲਿਨ ਚੋਪੜਾ|ਸ਼ਰਲਿਨ ਚੋਪੜਾ]]-ਮਾਡਲ ਅਤੇ ਅਭਿਨੇਤਰੀ <ref>{{Cite web |date=1 October 2009 |title=Sherlyn Chopra in Bigg Boss 3 |url=https://indianexpress.com/article/entertainment/entertainment-others/sherlyn-chopra-in-bigg-boss-3/}}</ref><ref>{{Cite web |date=5 October 2009 |title=Shamita, Sherlyn add glamour to Bigg Boss |url=https://www.ndtv.com/photos/entertainment/shamita-sherlyn-add-glamour-to-bigg-boss-3-528}}</ref><ref>{{Cite web |date=2 November 2009 |title='My 'strip' performance in Bigg Boss was in jest' |url=http://movies.rediff.com/slide-show/2009/nov/02/slide-show-1-sherlyn-chopra-on-bigg-boss.htm}}</ref> ਉਹ ਦੋਸਤੀਃ ਫਰੈਂਡਜ਼ ਫਾਰਐਵਰ ਅਤੇ ''ਰਕੀਬ'' ਵਰਗੀਆਂ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਨਜ਼ਰ ਆ ਚੁੱਕੀ ਹੈ। ਉਸ ਨੂੰ 1999 ਵਿੱਚ ਮਿਸ ਆਂਧਰਾ ਦਾ ਤਾਜ ਪਹਿਨਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। * ਕਮਾਲ ਰਸ਼ੀਦ ਖਾਨ-ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਅਤੇ ਭੋਜਪੁਰੀ ਫ਼ਿਲਮ ਅਦਾਕਾਰ।<ref>{{Cite web |date=19 November 2009 |title=Kamaal Khan's return to Bigg Boss house |url=https://www.indiatoday.in/movies/celebrities/story/kamaal-khans-return-to-bigg-boss-house-61226-2009-11-18}}</ref><ref>{{Cite web |date=11 December 2009 |title='Bigg Boss has not paid housemates to eat & enjoy' |url=http://movies.rediff.com/report/2009/dec/11/tv-kamal-khan-on-bigg-boss.htm}}</ref> ਉਹ 'ਸਿਤਮ', '<nowiki/>''ਮੁੰਨਾ ਪਾਂਡੇ ਬੇਰੋਜ਼ਗਾਰ''' ਅਤੇ '<nowiki><i id="mwyQ">ਦੇਸ਼ ਦ੍ਰੋਹੀ</i></nowiki>' ਵਰਗੀਆਂ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਆਪਣੀਆਂ ਫਿਲਮਾਂ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਸਪੱਸ਼ਟ ਸ਼ਖਸੀਅਤ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਕਈ ਵਿਵਾਦਾਂ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਰਹੇ ਹਨ। * [[ਪੂਨਮ ਢਿੱਲੋਂ]]-ਫ਼ਿਲਮ ਅਭਿਨੇਤਰੀ <ref name=":1">{{Cite web |date=2 October 2009 |title=Poonam Dhillon, Shamita in Big Boss 3 |url=https://www.hindustantimes.com/tv/poonam-dhillon-shamita-in-big-boss-3/story-qGgBNtlLJYnEuY6UWByvQK.html}}</ref><ref>{{Cite web |date=28 December 2009 |title='I would love to do more reality shows' |url=https://www.rediff.com/movies/report/tv-poonam-dhillon-on-bigg-boss/20091228.htm}}</ref> ਉਹ ਇੱਕ ਅਨੁਭਵੀ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਹੈ ਜੋ ਬੀਤੇ ਸਮੇਂ ਦੀਆਂ ਕਈ ਫਿਲਮਾਂ ਜਿਵੇਂ '<nowiki/>''ਕਭੀ ਅਜਨਬੀ ਦ''<nowiki/>', '<nowiki/>''ਕਯਾਮਤ''<nowiki/>' ਅਤੇ '''ਮੈਂ ਔਰ ਮੇਰਾ ਹਾਥੀ''<nowiki/>' ਵਿੱਚ ਨਜ਼ਰ ਆਈ ਸੀ। ਉਹ ਹਿੱਟ [[ਜ਼ੀ ਟੀਵੀ]] ਸ਼ੋਅ ''ਕਿੱਟੀ ਪਾਰਟੀ'' ਵਿੱਚ ਨਜ਼ਰ ਆਈ। * ਬਖਤਿਆਰ ਇਰਾਨੀ-ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਦਾਕਾਰ <ref>{{Cite web |date=21 December 2009 |title=Bakhtiyaar Irani opts out of 'Bigg Boss' |url=https://www.indiatoday.in/movies/celebrities/story/bakhtiyaar-irani-opts-out-of-bigg-boss-63434-2009-12-20}}</ref><ref>{{Cite web |date=24 December 2009 |title=Bhakhtyar: I'm an emotional person |url=http://movies.rediff.com/report/2009/dec/23/tv-bhakhtyar-irani-on-bigg-boss.htm}}</ref> ਉਹ [[ਸਨਾ ਸਈਦ]] ਦੇ ਨਾਲ '''ਲੋ ਹੋ ਗਈ ਪੂਜਾ ਇਸ ਘਰ ਕੀ''<nowiki/>' ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਲਈ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਸਾਲ 2006 ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ ਰਿਐਲਿਟੀ ਸ਼ੋਅ ''ਨੱਚ ਬੱਲੀਏ 2'' ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ। * ਤਨਾਜ਼ ਇਰਾਨੀ-ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਅਤੇ ਮਾਡਲ <ref>{{Cite web |date=16 November 2009 |title=Tannaz evicted from Bigg Boss |url=https://www.hindustantimes.com/tv/tanaaz-evicted-from-bigg-boss/story-mq1cEsyhho9G5WEOcUHauJ.html}}</ref><ref>{{Cite web |date=16 November 2009 |title='We fight like that in front of our kids' |url=http://movies.rediff.com/report/2009/nov/16/tv-tanaaz-irani-on-bigg-boss.htm}}</ref> ਉਹ '<nowiki/>''ਬਾ ਬਹੂ ਔਰ ਬੇਬੀ''<nowiki/>' ਅਤੇ 'ਨੱਚ ਬੱਲੀਏ' ਵਰਗੇ ਕਈ ਸ਼ੋਅ ਵਿੱਚ ਨਜ਼ਰ ਆ ਚੁੱਕੀ ਹੈ। ਉਹ '<nowiki/>''ਮੇਰੇ ਯਾਰ ਕੀ ਸ਼ਾਦੀ ਹੈ''<nowiki/>' ਅਤੇ '''ਮੈਂ ਪ੍ਰੇਮ ਕੀ ਦੀਵਾਨੀ ਹੂਂ''<nowiki/>' ਅਤੇ '36 ਚਾਈਨਾ ਟਾਊਨ' ਵਰਗੀਆਂ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਨਜ਼ਰ ਆਈ ਸੀ। * ਵਿੰਦੂ ਦਾਰਾ ਸਿੰਘ-ਅਦਾਕਾਰ <ref name=":3" /><ref>{{Cite web |date=27 December 2009 |title=After Bigg Boss, I hope I get as lucky as Shilpa: Vindu Dara Singh |url=https://www.hindustantimes.com/delhi/after-bigg-boss-i-hope-i-get-as-lucky-as-shilpa-vindu-dara-singh/story-yWMm4sq8ud17q2xB6wl4HM.html}}</ref> ਉਹ ਪਹਿਲਵਾਨ ਅਤੇ ਅਦਾਕਾਰ [[ਦਾਰਾ ਸਿੰਘ]] ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 'ਪਾਰਟਨਰ "ਅਤੇ' ਕੰਬਕੱਤ ਇਸ਼ਕ" ਵਰਗੀਆਂ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। * [[ਅਦਿਤੀ ਗੋਵਿਤਰੀਕਰ]]-ਅਭਿਨੇਤਰੀ, ਮਾਡਲ ਅਤੇ ਡਾਕਟਰ <ref>{{Cite web |date=18 December 2009 |title=Aditi gets evicted from Bigg Boss |url=http://movies.rediff.com/report/2009/dec/18/aditi-gets-evicted-from-bigg-boss.htm}}</ref><ref>{{Cite web |date=19 December 2009 |title=Aditi keen on doing more reality shows |url=https://www.hindustantimes.com/tv/aditi-keen-on-doing-more-reality-shows/story-2sUJaa7YCKPCq5EkmaGIZK.html}}</ref> ਉਸ ਨੇ 2001 ਵਿੱਚ ਮਿਸ ਵਰਲਡ ਦਾ ਖਿਤਾਬ ਜਿੱਤਿਆ ਅਤੇ ਉਹ ਇੱਕ ਸਾਬਕਾ ਗਲੇਡਰਾਗ ਚੈਂਪੀਅਨ ਵੀ ਹੈ ਜਿਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਐੱਮ. ਬੀ. ਬੀ. ਐੱਸ. ਦੀ ਪਡ਼੍ਹਾਈ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਪਹੇਲੀ ਵਰਗੀਆਂ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਨਜ਼ਰ ਆਈ ਹੈ ਅਤੇ 'ਫੀਅਰ ਫੈਕਟਰਃ ਖਤਰੋਂ ਕੇ ਖਿਲਾਡ਼ੀ' ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਹੈ। * ਜਯਾ ਸਾਵੰਤ-ਘਰੇਲੂ ਔਰਤ <ref>{{Cite web |date=10 October 2009 |title=Rakhi's mom evicted from Bigg Boss |url=https://www.hindustantimes.com/tv/rakhi-s-mom-evicted-from-bigg-boss/story-IdMrGMbNZja6RCxEHohe9H.html}}</ref><ref>{{Cite web |date=12 October 2009 |title=Jaya Sawant: 'The girls would laugh at me in Bigg Boss' |url=https://www.rediff.com/movies/report/jaya-sawant-on-bigg-boss/20091012.htm}}</ref> ਉਹ ਅਭਿਨੇਤਰੀ, ਡਾਂਸਰ ਅਤੇ ''[[ਬਿੱਗ ਬੌਸ (ਹਿੰਦੀ ਟੀਵੀ ਸੀਰੀਜ਼) ਸੀਜ਼ਨ 1|ਬਿੱਗ ਬੌਸ 1]]'' ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਯੋਗੀ [[ਰਾਖੀ ਸਾਵੰਤ]] ਦੀ ਮਾਂ ਸੀ। * [[ਸ਼ਮਿਤਾ ਸ਼ੇਟੀ|ਸ਼ਮਿਤਾ ਸ਼ੇਟੀ]]-ਫ਼ਿਲਮ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਅਤੇ ਮਾਡਲ <ref name=":1" /><ref>{{Cite web |date=14 November 2009 |title=Shamita to exit Bigg Boss house |url=https://www.hindustantimes.com/tv/shamita-to-exit-bigg-boss-house/story-k5vts0E3aqsLwwpNU9vdYL.html}}</ref><ref>{{Cite web |date=14 November 2009 |title=Shamita quits Bigg Boss for sister's wedding |url=http://archive.indianexpress.com/news/shamita-quits-bigg-boss-for-sister-s-wedding/541273/}}</ref> ਉਹ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਅਭਿਨੇਤਰੀ [[ਸ਼ਿਲਪਾ ਸ਼ੇਟੀ|ਸ਼ਿਲਪਾ ਸ਼ੇਟੀ]] ਦੀ ਭੈਣ ਹੈ। ਉਹ ''ਮੁਹੱਬਤੇਂ'' ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਿਕਾ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਲਈ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਹ ਸਾਥੀਆ, ''ਮੇਰੇ ਯਾਰ ਕੀ ਸ਼ਾਦੀ ਹੈ'' ਅਤੇ ਕੈਸ਼ ਵਰਗੀਆਂ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਨਜ਼ਰ ਆਈ। * [[ਕਲਾੳੁਡੀਅਾ ਸਿਜ਼ਲਾ|ਕਲਾਉਡੀਆ ਸੀਸਲਾ]]-ਮਾਡਲ ਅਤੇ ਅਭਿਨੇਤਰੀ <ref>{{Cite web |date=11 December 2009 |title=Claudia, Vindoo to be evicted but... |url=https://www.rediff.com/movies/report/claudia-vindoo-evicted/20091211.htm}}</ref><ref>{{Cite web |date=14 December 2009 |title=Claudia: 'Pravesh and I are only friends' |url=https://www.rediff.com/movies/report/tv-claudia-on-bigg-boss/20091214.htm}}</ref> ਉਹ ਜਰਮਨੀ ਤੋਂ ਹੈ ਅਤੇ ''ਕਰਮ'' ਵਰਗੀਆਂ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਨਜ਼ਰ ਆਈ ਹੈ। * ਰੋਹਿਤ ਵਰਮਾ-ਫੈਸ਼ਨ ਡਿਜ਼ਾਈਨਰ <ref>{{Cite web |date=28 November 2009 |title=Rohit Verma evicted from Bigg Boss 3 |url=https://www.indiatoday.in/programme/entertainment-quarter/video/rohit-out-of-bigg-boss-1140597-2009-11-27}}</ref><ref>{{Cite web |date=27 November 2009 |title=Rohit Verma gets evicted from Bigg Boss |url=http://movies.rediff.com/report/2009/nov/27/rohit-verma-gets-evicted-from-bigg-boss.htm}}</ref><ref>{{Cite web |date=30 November 2009 |title=Rohit Verma: 'Vindoo is the villain of Bigg Boss' |url=http://movies.rediff.com/report/2009/nov/30/tv-rohit-verma-on-bigg-boss.htm}}</ref> ਉਹ ਫ਼ਿਲਮ ''[[ਫੈਸ਼ਨ (2008 ਫਿਲਮ)|ਫੈਸ਼ਨ]]'' ਵਿੱਚ ਨਜ਼ਰ ਆਏ ਸਨ। * ਰਾਜੂ ਸ੍ਰੀਵਾਸਤਵ-ਕਾਮੇਡੀਅਨ <ref>{{Cite web |date=5 December 2009 |title=Raju Srivastav evicted from Bigg Boss |url=https://www.indiatoday.in/programme/entertainment-quarter/video/raju-srivastav-evicted-from-bigg-boss-1140555-2009-12-04}}</ref><ref>{{Cite web |date=4 December 2009 |title=Raju Srivastav out of Bigg Boss |url=https://www.rediff.com/movies/report/raju-srivastav-out-of-bigg-boss/20091204.htm}}</ref><ref>{{Cite web |date=7 December 2009 |title='I was shocked when Tanaaz, Aditi pulled my pajamas' |url=https://www.rediff.com/movies/report/tv-raju-srivastav-on-bigg-boss/20091207.htm}}</ref> ਉਹ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕਾਮੇਡੀਅਨ ਸਨ ਜੋ 'ਦ ਗ੍ਰੇਟ ਇੰਡੀਅਨ ਲਾਫਟਰ ਚੈਲੇਂਜ' ਅਤੇ '''ਕਾਮੇਡੀ ਸਰਕਸ''<nowiki/>' ਵਰਗੇ ਸ਼ੋਅ ਵਿੱਚ ਨਜ਼ਰ ਆਏ ਸਨ। ਉਹ ''ਬਾਜੀਗਰ'', ''ਤੇਜਾਬ'' ਅਤੇ ਮੈਂਨੇ ਪਿਆਰ ਕੀਆ ਵਰਗੀਆਂ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਨਜ਼ਰ ਆਏ। == ਹਵਾਲੇ == [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਲਰਸ (ਟੀ ਵੀ ਚੈਨਲ) ਦੇ ਲੜੀਵਾਰ]] gwecarrxzock75nwzi8slnipuwyp1yr 0 194504 846375 811742 2026-09-17T16:43:28Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 846375 wikitext text/x-wiki {{Infobox sports league|title=ਟੈਨਿਸ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਲੀਗ|current_season=2024 ਟੈਨਿਸ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਲੀਗ|current_season2=|last_season=2023 ਟੈਨਿਸ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਲੀਗ|upcoming_season=2025 ਟੈਨਿਸ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਲੀਗ|logo=Tennis Premier League.png|sport=[[ਟੈਨਿਸ]]|inaugural=2018|founded={{start date|2018}}|founder={{ubl|ਕੁਨਾਲ ਠਾਕੁਰ|}}|motto=ਹਰ ਬਿੰਦੂ ਮਾਇਨੇ ਰੱਖਦਾ ਹੈ|teams=8|continent=ਏਸ਼ੀਆ|country={{IND}}|champion=[[ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਸਟ੍ਰਾਈਕਰਜ਼]] (2024)|most_champs=[[ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਸਟ੍ਰਾਈਕਰਜ਼]] (3 titles)|TV='''India''' <br/> [[ਸਪੋਰਟਸ18]] (TV) <ref>{{Cite web |date=2023-11-01 |title=Tennis Premier League Partners with Viacom18 |url=https://brandequity.economictimes.indiatimes.com/news/media/tennis-premier-league-partners-with-viacom18/114342263 |access-date=2024-10-18 |website=brandequity |language=en-US}}</ref> <br/> [[ਜੀਓ ਸਿਨਮਾ]] (ਇੰਟਰਨੈੱਟ) <ref>{{Cite web |date=2023-11-01 |title=Tennis Premier League Partners with Viacom18 |url=https://brandequity.economictimes.indiatimes.com/news/media/tennis-premier-league-partners-with-viacom18/114342263 |access-date=2024-10-18 |website=brandequity |language=en-US}}</ref><br/> '''ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ''' <br/>[[#List_of_broadcasters|ਬਰਾਡਕਾਸਰਟਾਂ ਦੀ ਸੁਚੀ]]|website={{URL|https://www.tplsport.com/|Website}}}} '''ਟੈਨਿਸ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਲੀਗ''' ਭਾਰਤੀ [[ਗੇਂਦ-ਛਿੱਕਾ|ਟੈਨਿਸ]] [[ਖੇਡ ਲੀਗ|ਲੀਗ]] ਹੈ।<ref>{{Cite web |last=Iyer |first=Aniruddh |date=2023-06-12 |title=Transforming tennis: An inside look at TPL and its impact on the sport |url=https://www.sportskeeda.com/bos/news-the-tennis-premier-league-tpl-a-paradigm-shift-tennis |access-date=2023-11-01 |website=www.sportskeeda.com |language=en-us}}</ref> ਇਸ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੁਨਾਲ ਠੱਕੁਰ ਅਤੇ ਮ੍ਰਿਣਾਲ ਜੈਨ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।<ref>{{Cite web |last=Srinivasan |first=Kamesh |date=2022-08-25 |title=Tennis Premier League, an effort to benefit Indian tennis, says Kunal Thakkur |url=https://sportstar.thehindu.com/tennis/tennis-premier-league-kunal-thakur-schedule-format-prize-money/article65810958.ece |access-date=2024-08-20 |website=Sportstar |language=en}}</ref> ਲੀਗ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਸੀਜ਼ਨ ਅਕਤੂਬਰ 2018 ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।<ref>{{Cite web |date=2018-10-22 |title=Aishwarya Rai Bachchan and Leander Paes inaugurate Kunal Thakkur & Mrunal Jain's Tennis Premier League |url=https://bollyy.com/aishwarya-rai-bachchan-and-leander-paes-inaugurate-kunal-thakkur-mrunal-jains-tennis-premier-league/ |access-date=2023-11-01 |website=Bollyy |language=en}}</ref> == ਫਾਰਮੈਟ == ਟੈਨਿਸ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਲੀਗ ਦੇ ਫਾਰਮੈਟ ਵਿੱਚ ਅੱਠ ਟੀਮਾਂ ਨੂੰ ਦੋ ਸਮੂਹਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਹਰੇਕ ਮੈਚ ਵਿੱਚ ਚਾਰ ਗੇਮ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਪੁਰਸ਼ ਅਤੇ ਮਹਿਲਾ ਸਿੰਗਲ, ਪੁਰਸ਼ ਡਬਲ ਅਤੇ ਮਿਕਸਡ ਡਬਲ: ਹਰੇਕ ਦੇ 20 ਅੰਕ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।<ref>{{Cite web |title=Push for Indian tennis is coming in small packages, leagues |url=https://www.moneycontrol.com/news/trends/sports/push-for-indian-tennis-comes-in-small-packages-leagues-11877751.html/ |website=Money Control}}</ref> == ਟੀਮਾਂ == ਟੈਨਿਸ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਲੀਗ ਵਿੱਚ ਕੁੱਲ 8 ਟੀਮਾਂ ਹਨ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 24 ਖਿਡਾਰੀ ਫਾਈਨਲ ਖਿਤਾਬ ਲਈ ਜੂਝ ਰਹੇ ਹਨ। ਹਰੇਕ ਟੀਮ ਦਾ ਆਪਣਾ ਮਾਲਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਲਾਹਕਾਰ, ਕੋਚ, ਇੱਕ ਫਿਜ਼ੀਓ ਅਤੇ ਪੋਸ਼ਣ ਮਾਹਿਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।<ref>{{Cite web |last= |date=2019-09-19 |title=Zeeshan Ali, Nandan Bal to mentor teams in Tennis Premier League |url=https://mumbaimirror.indiatimes.com/sport/others/zeeshan-ali-nandan-bal-to-mentor-teams-in-tpl/articleshow/71194900.cms |access-date=2023-11-01 |website=mumbaimirror.indiatimes.com |publisher=Mumbai Mirror |language=en |archive-date=2023-06-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230628213341/https://mumbaimirror.indiatimes.com/sport/others/zeeshan-ali-nandan-bal-to-mentor-teams-in-tpl/articleshow/71194900.cms |url-status=dead }}</ref> == ਹਵਾਲੇ == {{Reflist}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਖੇਡਾਂ]] jetb0rd40x5bt6eog7t3rdzfg2el1ds 0 194650 846389 791645 2026-09-17T19:55:52Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 846389 wikitext text/x-wiki {{Infobox artist | name = ਦਿਨਕਰ ਕੌਸ਼ਿਕ | image = | birth_date = 1918 | birth_place = ਧਾਰਵਾੜ | death_date = {{Death date|df=yes|2011|2|13}} | death_place = ਸ਼ਾਂਤੀਨਿਕੇਤਨ | nationality = | spouse = ਪੁਸ਼ਪਾ | children = | awards = }} '''ਦਿਨਕਰ ਕੌਸ਼ਿਕ''' ([[ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ]]: '''Dinkar Kowshik;''' 1918-2011) ਇੱਕ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਭਾਰਤੀ ਚਿੱਤਰਕਾਰ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਅਕ ਸੀ। [[ਸ਼ਾਂਤੀਨਿਕੇਤਨ]] ਵਿਖੇ ਕਲਾ ਭਵਨ ਦੇ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਤੇ, ਉਸਨੇ ਇਸਨੂੰ ਸਮਕਾਲੀ ਕਲਾ ਅਭਿਆਸਾਂ ਲਈ ਮੁੜ ਆਕਾਰ ਦਿੱਤਾ। 1918 ਵਿੱਚ ਕਰਨਾਟਕ ਦੇ [[ਧਾਰਵਾੜ]] ਵਿੱਚ ਜਨਮੇ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਜੀਵਨ ਦੌਰਾਨ [[ਭਾਰਤ ਛੱਡੋ ਅੰਦੋਲਨ]] ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ ਅਤੇ ਕਈ ਵਾਰ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ। ਉਹ 1940 ਅਤੇ 1946 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਕਲਾ ਭਵਨ ਦਾ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਸੀ। ਉਸਦਾ ਕਰੀਅਰ ਦਿੱਲੀ ਪੌਲੀਟੈਕਨਿਕ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਲਖਨਊ ਕਾਲਜ ਆਫ਼ ਆਰਟਸ ਐਂਡ ਕਰਾਫਟਸ ਦਾ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਬਣਿਆ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਪਹਿਲਾਂ ਇੱਕ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇਸਦੇ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕਲਾ ਭਵਨ ਵਾਪਸ ਆਏ। ਉਹ 1978 ਵਿੱਚ ਸੇਵਾਮੁਕਤ ਹੋ ਗਏ ਅਤੇ ਸ਼ਾਂਤੀਨਿਕੇਤਨ ਵਿੱਚ ਸੈਟਲ ਹੋ ਗਏ। ਸ਼ਾਂਤੀਨਿਕੇਤਨ ਵਿਖੇ, ਕਲਾ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ ਬਾਰੇ [[ਰਬਿੰਦਰਨਾਥ ਟੈਗੋਰ]] ਦੇ ਵਿਚਾਰ ਇੱਕ ਯਾਦਗਾਰੀ ਮਾਡਲ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਜਾਰੀ ਰਹੇ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸ਼ਾਂਤੀਕੀਤਨ ਦੇ ਕਲਾ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦੇ ਤਿੰਨ ਥੰਮ੍ਹ ਵਿਕਸਿਤ ਹੋਏ - [[ਨੰਦਲਾਲ ਬੋਸ]], ਬੇਨੋਦੇ ਬਿਹਾਰੀ ਮੁਖਰਜੀ ਅਤੇ ਰਾਮਕਿੰਕਰ ਬੈਜ । ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮਿਲ ਕੇ ਆਜ਼ਾਦੀ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਆਧੁਨਿਕ ਕਲਾ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਂਤੀਨੀਕੇਤਨ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵਿਲੱਖਣ ਉੱਚਾਈ ਦਿੱਤੀ। ਆਜ਼ਾਦੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ, ਬੰਗਾਲ ਸਕੂਲ ਆਫ਼ ਆਰਟ ਦੇ ਪੁਨਰ ਸੁਰਜੀਤੀਵਾਦੀ ਮੁਹਾਵਰੇ ਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਦੇ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਗਤੀ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀ ਸੀ। ਦਿਨਕਰ ਕੌਸ਼ਿਕ ਸਿਤਾਰਿਆਂ ਨਾਲ ਭਰੇ ਸਮੂਹ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਨਾਮ ਸੀ। ਸਮਕਾਲੀ ਕਲਾ ਵਿੱਚ ਆਧੁਨਿਕ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਦਾ ਮੂਲ ਵਿਰੋਧ ਹੈ। ਆਜ਼ਾਦੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੇ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਂਤੀਨੀਕੇਤਨ ਦੇ ਕਲਾ ਖੇਤਰ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਰ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਕੇਜੀ ਸੁਬਰਾਮਨੀਅਨ ਅਤੇ ਸੋਮਨਾਥ ਹੋਰੇ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਕਲਾ ਭਵਨ ਦੇ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਤੇ, ਦਿਨਕਰ ਕੌਸ਼ਿਕ ਨੇ ਇਸਨੂੰ ਸਮਕਾਲੀ ਕਲਾ ਅਭਿਆਸਾਂ ਲਈ ਮੁੜ ਆਕਾਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਸਨੇ ਮੂਰਤੀਕਾਰ ਸਰਬਰੀ ਰਾਏ ਚੌਧਰੀ, ਅਜੀਤ ਚੱਕਰਵਰਤੀ, ਗ੍ਰਾਫਿਕ ਕਲਾਕਾਰ ਸੋਮਨਾਥ ਹੋਰੇ ਅਤੇ ਚਿੱਤਰਕਾਰ ਸਨਤ ਕਰ ਅਤੇ ਲਾਲੂ ਪ੍ਰਸਾਦ ਸ਼ਾਅ ਨੂੰ ਕਲਾ ਭਵਨ ਵਿੱਚ ਅਧਿਆਪਕ ਵਜੋਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਲਈ ਸੱਦਾ ਦਿੱਤਾ। ਸੰਸਥਾ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਲਿਆਉਣ ਲਈ ਉਸਨੇ ਜੋ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਕੰਮ ਕੀਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ''ਨੰਦਨ ਮੇਲਾ'' ਲਗਾਉਣਾ ਵੀ ਸੀ। ''ਨੰਦਨ ਮੇਲਾ'' ਨੰਦਲਾਲ ਬੋਸ ਦੇ ਜਨਮ ਦਿਨ ਨੂੰ ਮਨਾਉਂਦਾ ਹੈ। "ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਪੇਂਟਿੰਗ, ਮੂਰਤੀ, ਸਿਰਾਮਿਕਸ, ਗ੍ਰਾਫਿਕਸ, ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਅਤੇ ਕਲਾ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿਭਾਗਾਂ ਦੁਆਰਾ ਲਗਾਏ ਗਏ ਕਲਾ ਸਟਾਲਾਂ ਸਮੇਤ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਟਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਅਤੇ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਏ ਗਏ ਕਲਾਕ੍ਰਿਤੀਆਂ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਕੈਲੰਡਰ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਸ਼ਿਲਪਕਾਰੀ ਦੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ, ਡਾਇਰੀਆਂ, ਸਟੇਸ਼ਨਰੀ, ਫੈਸ਼ਨ ਗਹਿਣੇ, ਪੇਂਟਿੰਗ, ਪ੍ਰਿੰਟ, ਸਰਾਂ (ਮਿੱਟੀ ਦੀਆਂ ਪਲੇਟਾਂ), ਅਤੇ ਸਿਰਾਮਿਕਸ, ਲੱਕੜ ਅਤੇ ਧਾਤ ਦੀਆਂ ਮੂਰਤੀਆਂ ਕਿਫਾਇਤੀ ਕੀਮਤਾਂ 'ਤੇ ਵਿਕਰੀ ਲਈ ਹਨ।"<ref>{{Cite web |title=Nandan Mela |url=https://www.santiniketan.in/nandan-mela/ |access-date=23 August 2019 |publisher=Santiniketan |archive-date=24 ਅਗਸਤ 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190824015821/https://www.santiniketan.in/nandan-mela/ |url-status=dead }}</ref> ਦਿਨਕਰ ਕੌਸ਼ਿਕ ਦਾ 13 ਫਰਵਰੀ 2011 ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤੀਨਿਕੇਤਨ ਵਿੱਚ ਦੇਹਾਂਤ ਹੋ ਗਿਆ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਿੱਛੇ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਪੁਸ਼ਪਾ, ਦੋ ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਇੱਕ ਧੀ ਛੱਡ ਗਏ। == ਹਵਾਲੇ == [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਚਿੱਤਰਕਾਰ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2011]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1918]] q8git4cv55ijxyazw627k6c379pwxvn 0 194719 846450 792121 2026-09-18T10:05:43Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 846450 wikitext text/x-wiki {{Infobox sport overview|title=Pickleball in India|image=Pickleball balls and paddles.jpg|caption=Pickleball balls and paddles|union=[[All India Pickleball Association]]<br> Indian Pickleball Association|country=India|sport=Pickleball|noncountry=|nickname=|first=|registered=|clubs=<!-- COMPETITIONS -->|national_list=|club_list=|intl_list=<!-- Best Fighter -->|Name=<!-- AUDIENCE RECORDS -->|match=|league=<!-- FAN GROUPS -->|fan_org=}} ਪਿਕਲਬਾਲ ਪੈਡਲ ਖੇਡ ਹੈ ਜੋ ਟੈਨਿਸ, ਬੈਡਮਿੰਟਨ ਅਤੇ ਟੇਬਲ ਟੈਨਿਸ ਦੇ ਤੱਤਾਂ ਨੂੰ ਜੋੜਦੀ ਹੈ।<ref>{{Cite web |title=The Essential Rules of Pickleball: A Quick Overview |url=https://www.teampickleball.com/blogs/the-playbook/essential-rules-of-pickleball |access-date=2024-09-10 |website=Team Pickleball |language=en}}</ref>ਇਹ ਖੇਡ [[ਭਾਰਤ]] ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਧ ਰਹੀ ਹੈ।<ref name="forbes">{{Cite web |title=From Mumbai To Goa, And Jharkhand To Kerala, The Growing Popularity Of Pickleball In India |url=https://www.forbesindia.com/article/lifes/from-mumbai-to-goa-and-jharkhand-to-kerala-the-growing-popularity-of-pickleball-in-india/86725/1 |access-date=1 September 2024 |website=Forbes India |language=en}}</ref> ''ਟਾਈਮਜ਼ ਨਾਓ'' ਨੇ ਸਤੰਬਰ 2024 ਵਿੱਚ ਰਿਪੋਰਟ ਦਿੱਤੀ ਸੀ ਕਿ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਪਿਛਲੇ 18 ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿੱਚ 50,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਇਹ ਗੇਮ ਖੇਡੀ ਸੀ।<ref>{{Cite web |last=Sadhu |first=Rahul |title=Pickleball Fever Sweeps India: More Than 50,000 Players, Nearly 500 Courts Signals Popularity Across Nation |url=https://www.timesnownews.com/sports/pickleball/pickleball-fever-sweeps-india-more-than-50000-players-nearly-500-courts-signals-popularity-across-nation-exclusive-article-113779643 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240930122512/https://www.timesnownews.com/sports/pickleball/pickleball-fever-sweeps-india-more-than-50000-players-nearly-500-courts-signals-popularity-across-nation-exclusive-article-113779643 |archive-date=September 30, 2024 |access-date=1 October 2024 |website=Times Now News |publisher=Bennett, Coleman & Company Limited}}</ref> ਪਿਕਲਬਾਲ ਦੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਬੁਕਿੰਗ ਕੋਰਟਾਂ ਲਈ ਉਡੀਕ ਸੂਚੀਆਂ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣ ਰਹੀ ਹੈ।<ref>{{Cite web |title=Pickleball: The rising craze in India's sports scene {{!}} The Established |url=https://www.theestablished.com/culture/living/pickleballs-popularity-in-india-goes-beyond-just-a-recreational-sport |access-date=1 September 2024 |website=www.theestablished.com |language=en}}</ref> ਇਸਦੀ ਵਧਦੀ ਪਹੁੰਚ ਸਪਾਂਸਰਾਂ ਅਤੇ ਨਿਵੇਸ਼ ਨੂੰ ਆਕਰਸ਼ਿਤ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ। == ਇਤਿਹਾਸ == ਪਿਕਲਬਾਲ ਨੂੰ [[ਭਾਰਤ]] ਵਿੱਚ 2006 ਵਿੱਚ ਸੁਨੀਲ ਵਾਲਾਵਲਕਰ ਦੁਆਰਾ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।<ref name=":5">{{Cite web |date=2024-09-06 |title=Pickleball Boom: The trendy, social sport is winning hearts in India too |url=https://www.indiatoday.in/sports/other-sports/story/pickleball-boom-india-trendy-sport-manish-rao-sunil-valavakar-2594812-2024-09-06 |access-date=2024-11-05 |website=India Today |language=en}}</ref> ਵਾਲਾਵਲਕਰ ਦਾ ਪਿਕਲਬਾਲ ਨਾਲ ਪਹਿਲਾ ਤਜਰਬਾ 1999 ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਕੋਲੰਬੀਆ (ਕੈਨੇਡਾ) ਵਿੱਚ ਸੀ। ਜਿੱਥੇ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ 110 ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਠਹਿਰਨ ਦੌਰਾਨ ਇਸਨੂੰ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਖੇਡਿਆ। 2006 ਵਿੱਚ ਸਿਨਸਿਨਾਟੀ, ਓਹੀਓ ਦੀ ਇੱਕ ਬਾਅਦ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵਾਲਾਵਲਕਰ ਨੂੰ ਇੱਕ ਟੈਨਿਸ ਕਲੀਨਿਕ ਦੌਰਾਨ ਪਿਕਲਬਾਲ ਦੀ ਯਾਦ ਆਈ। ਉਹ ਭਾਰਤ ਵਾਪਸ ਆਇਆ ਅਤੇ ਗੰਭੀਰਤਾ ਨਾਲ ਪਿਕਲਬਾਲ ਦਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਪਹਿਲੀਆਂ ਉਦਾਹਰਣਾਂ ਉਸਦੀ ਧੀ ਅਤੇ ਭਤੀਜੀ ਸਨ। ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਨੂੰ ਚੰਗਾ ਹੁੰਗਾਰਾ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ।<ref name=":1">{{Cite web |title=From Mumbai To Goa, And Jharkhand To Kerala, The Growing Popularity Of Pickleball In India |url=https://www.forbesindia.com/article/lifes/from-mumbai-to-goa-and-jharkhand-to-kerala-the-growing-popularity-of-pickleball-in-india/86725/1 |access-date=2024-11-05 |website=Forbes India |language=en}}</ref> 2008 ਵਿੱਚ ਵਾਲਾਵਲਕਰ ਨੇ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਪਿਕਲਬਾਲ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ। ਜਿਸ ਨੂੰ 2015 ਵਿੱਚ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪਿਕਲਬਾਲ ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ ਨਾਲ ਮਾਨਤਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ। ਏਆਈਪੀਏ ਏਸ਼ੀਆ ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ ਆਫ ਪਿਕਲਬਾਲ ਦਾ ਸੰਸਥਾਪਕ ਮੈਂਬਰ ਵੀ ਸੀ।<ref>{{Cite web |title=AIPA |url=https://www.pickleball.in/about_aipa.php |access-date=2024-11-07 |website=www.pickleball.in |archive-date=2024-11-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241121184638/https://www.pickleball.in/about_aipa.php |url-status=dead }}</ref> === ਲੀਗ === ਪਿਕਲਬਾਲ ਵਰਲਡ ਰੈਂਕਿੰਗਜ਼ ਦੁਆਰਾ ਆਯੋਜਿਤ [[PWR DUPR India League|ਪੀਡਬਲਯੂਆਰ ਡੀਯੂਪੀਆਰ ਇੰਡੀਆ ਲੀਗ]] ਦਸੰਬਰ 2024 ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਇਹ 10-22 ਜਨਵਰੀ 2025 ਤੱਕ ਮੁੰਬਈ ਵਿੱਚ ਆਯੋਜਿਤ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਹੈ।<ref>{{Cite web |date=2024-12-21 |title=PWR DUPR India League 2025: From Armaan Bhatia to Dusty Boyr, Star-Studded Roster Of Players Who Are Likely To Feature |url=https://www.timesnownews.com/sports/pickleball/pwr-dupr-india-league-2025-from-armaan-bhatia-to-dusty-boyr-star-studded-roster-of-players-who-have-signed-up-so-far-article-116534788 |access-date=2025-01-04 |website=Times Now |language=en}}</ref> ਇੰਡੀਆ ਲੀਗ ਇੰਡੀਅਨ ਪਿਕਲਬਾਲ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੋਈ ਹੈ। == ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ == ਭਾਰਤ ਨੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪਿੱਕਲਬਾਲ ਮੁਕਾਬਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਐਥਲੀਟਾਂ ਨੂੰ ਭੇਜਿਆ ਹੈ।<ref>{{Cite web |last=Jain |first=Keyur |date=2024-10-30 |title=Pickleball global rankings: Check India's rising stars position in the world |url=https://www.insidesport.in/chak-de-india/pickleball-global-rankings-india-position-in-the-world-vanshik-kapadia/ |access-date=2024-11-05 |website=Inside Sport India |language=en}}</ref> == ਹਵਾਲੇ == {{Reflist}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਖਾਲੀ ਵਿਕੀਡਾਟਾ ਜਾਣਕਾਰੀ ਵਾਲੀ ਸੰਖੇਪ ਜਾਣਕਾਰੀ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੰਖੇਪ ਜਾਣਕਾਰੀ ਵਾਲੇ ਲੇਖ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਖੇਡਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਣ-ਸਮੀਖਿਆ ਅਨੁਵਾਦਾਂ ਵਾਲੇ ਸਫ਼ੇ]] pybouzbqbh3jvx87e7bir2027kg0xtl 0 195600 846387 797594 2026-09-17T19:49:32Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 846387 wikitext text/x-wiki [[ਤਸਵੀਰ:The_Last_Harvest_-_Paintings_of_Rabindranath_Tagore.jpg|thumb| ''ਦ ਲਾਸਟ ਹਾਰਵੈਸਟ'' ''- ਰਬਿੰਦਰਨਾਥ ਟੈਗੋਰ ਦੀਆਂ ਪੇਂਟਿੰਗਾਂ'']] '''"ਦ ਲਾਸਟ ਹਾਰਵੈਸਟ"''' ([[ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ]]: '''The Last Harvest''') ਟੈਗੋਰ ਦੇ ਜਨਮ ਦੀ 150ਵੀਂ ਵਰ੍ਹੇਗੰਢ ਨੂੰ ਮਨਾਉਣ ਲਈ [[ਰਬਿੰਦਰਨਾਥ ਟੈਗੋਰ]] ਦੀਆਂ ਤਸਵੀਰਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀ ਸੀ। ਇਸਨੂੰ [[ਭਾਰਤ]] [[ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਮੰਤਰਾਲਾ (ਭਾਰਤ)|ਦੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਮੰਤਰਾਲੇ]] ਦੁਆਰਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ [[ਨੈਸ਼ਨਲ ਗੈਲਰੀ ਆਫ਼ ਮਾਡਰਨ ਆਰਟ]] (NGMA) ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਵਿੱਚ [[ਵਿਸ਼ਵ ਭਾਰਤੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ|ਵਿਸ਼ਵ ਭਾਰਤੀ]] ਅਤੇ ਐਨਜੀਐਮਏ ਦੇ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਤੋਂ ਖਿੱਚੀਆਂ ਗਈਆਂ 208 ਪੇਂਟਿੰਗਾਂ ਸਨ। ਇਸ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀ ਨੂੰ ਕਲਾ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ [[ਆਰ ਸਿਵਾ ਕੁਮਾਰ|ਆਰ. ਸ਼ਿਵ ਕੁਮਾਰ]] ਨੇ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਏਸ਼ੀਆ ਆਰਟ ਆਰਕਾਈਵ ਨੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀ ਨੂੰ "ਵਿਸ਼ਵ ਸਮਾਗਮ" ਵਜੋਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀਬੱਧ ਕੀਤਾ।<ref>{{Cite web |title=The Last Harvest - Asia Art Archive |url=http://www.aaa.org.hk/WorldEvents/Details/20913 |publisher=}}</ref> 150ਵੇਂ ਜਨਮ ਵਰ੍ਹੇਗੰਢ ਸਾਲ ਦੇ ਅੰਦਰ ਇਸਨੂੰ ਤਿੰਨ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪਰ ਇੱਕੋ ਜਿਹੀਆਂ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀਆਂ ਵਜੋਂ ਕਲਪਨਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਸਰਕਟਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕੋ ਸਮੇਂ ਯਾਤਰਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਪਹਿਲੀ ਚੋਣ ਮਿਊਜ਼ੀਅਮ ਆਫ਼ ਏਸ਼ੀਅਨ ਆਰਟ, ਬਰਲਿਨ, ਏਸ਼ੀਆ ਸੋਸਾਇਟੀ, ਨਿਊਯਾਰਕ, ਨੈਸ਼ਨਲ ਮਿਊਜ਼ੀਅਮ ਆਫ਼ ਕੋਰੀਆ, ਸਿਓਲ, ਵਿਕਟੋਰੀਆ ਅਤੇ ਅਲਬਰਟ ਮਿਊਜ਼ੀਅਮ, ਲੰਡਨ, ਦ ਆਰਟ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਸ਼ਿਕਾਗੋ, ਸ਼ਿਕਾਗੋ, ਪੇਟਿਟ ਪੈਲੇਸ, ਪੈਰਿਸ, ਗੈਲਰੀਆ ਨਾਜ਼ੀਓਨੇਲ ਡੀ'ਆਰਟ ਮੋਡਰਨਾ, ਰੋਮ, ਨੈਸ਼ਨਲ ਵਿਜ਼ੂਅਲ ਆਰਟਸ ਗੈਲਰੀ (ਮਲੇਸ਼ੀਆ), ਕੁਆਲਾਲੰਪੁਰ, ਮੈਕਮਾਈਕਲ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਆਰਟ ਕਲੈਕਸ਼ਨ, ਓਨਟਾਰੀਓ, ਨੈਸ਼ਨਲ ਗੈਲਰੀ ਆਫ਼ ਮਾਡਰਨ ਆਰਟ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ, [[ਨੈਸ਼ਨਲ ਗੈਲਰੀ ਆਫ਼ ਮਾਡਰਨ ਆਰਟ]], ਮੁੰਬਈ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।<ref>{{Cite web |title=Staatliche Museen zu Berlin - Kalender |url=http://www.smb.museum/smb/kalender/details.php?objID=31839&n=0&datum=02.09.2011 |url-status=dead |archive-url=https://archive.today/20121216001957/http://www.smb.museum/smb/kalender/details.php?objID=31839&n=0&datum=02.09.2011 |archive-date=2012-12-16 |access-date=2012-12-18 |publisher=Smb.museum}}</ref><ref>{{Cite web |last=Current Exhibitions Upcoming Exhibitions Past Exhibitions |date=9 September 2011 |title=Rabindranath Tagore: The Last Harvest &#124; New York |url=http://asiasociety.org/new-york/exhibitions/rabindranath-tagore-last-harvest |access-date=2012-12-18 |publisher=Asia Society}}</ref><ref>{{Cite web |date= |title=Exhibitions &#124; Special Exhibitions |url=http://www.museum.go.kr/program/show/showDetailEng.jsp?menuID=002002002&searchSelect=A.SHOWKOR&showCategory1Con=SC1&showCategory2Con=SC1_1&pageSize=10&langCodeCon=LC2&showID=5371 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130508110825/http://www.museum.go.kr/program/show/showDetailEng.jsp?menuID=002002002&searchSelect=A.SHOWKOR&showCategory1Con=SC1&showCategory2Con=SC1_1&pageSize=10&langCodeCon=LC2&showID=5371 |archive-date=2013-05-08 |access-date=2012-12-18 |publisher=Museum.go.kr}}</ref><ref>{{Cite web |date=6 March 2012 |title=Rabindranath Tagore: Poet and Painter - Victoria and Albert Museum |url=http://www.vam.ac.uk/content/articles/r/rabindranath-tagore-poet-and-painter/ |access-date=2012-12-18 |publisher=Vam.ac.uk}}</ref><ref>{{Cite web |date=2012-03-11 |title=Le Petit Palais - Rabindranath Tagore (1861-1941) - Paris.fr |url=http://www.petitpalais.paris.fr/en/expositions/rabindranath-tagore-1861-1941 |access-date=2012-12-18 |publisher=Petitpalais.paris.fr |archive-date=2013-05-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512081627/http://www.petitpalais.paris.fr/en/expositions/rabindranath-tagore-1861-1941 |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |date= |title=Welcome to High Commission of India, Kuala Lumpur (Malaysia) |url=http://www.indianhighcommission.com.my/tagore.php |access-date=2012-12-18 |publisher=Indianhighcommission.com.my}}</ref><ref>{{Cite web |date=2012-07-15 |title=McMichael Canadian Art Collection - The Last Harvest: Paintings by Rabindranath Tagore |url=http://mcmichael.com/exhibitions/tagore/info.cfm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20131213163139/http://mcmichael.com/exhibitions/tagore/info.cfm |archive-date=2013-12-13 |access-date=2012-12-18 |publisher=Mcmichael.com}}</ref><ref>{{Cite web |date=19 November 2012 |title=The Last Harvest |url=http://www.ngmaindia.gov.in/pdf/The-Last-Harvest-e-INVITE.pdf |access-date=14 June 2024 |website=www.ngmaindia.gov.in}}</ref><ref>{{Cite web |title=Mumbai gallery to exhibit Tagore's 'The Last Harvest' - Times of India |url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2013-04-18/people/38646057_1_rabindranath-tagore-paintings-exhibition |url-status=dead |archive-url=https://archive.today/20130616150812/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2013-04-18/people/38646057_1_rabindranath-tagore-paintings-exhibition |archive-date=16 June 2013 |access-date=3 February 2022 |website=[[The Times of India]]}}</ref> ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀ ਦੇ ਨਾਲ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਟੈਗੋਰ ਮਾਹਰਾਂ ਦੇ ਲੇਖਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਚਿੱਤਰਿਤ ਕੈਟਾਲਾਗ, ''"ਦ ਲਾਸਟ ਹਾਰਵੈਸਟ: ਪੇਂਟਿੰਗਜ਼ ਆਫ਼ ਰਬਿੰਦਰਨਾਥ ਟੈਗੋਰ"'' ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਕਿਤਾਬ ਵਿੱਚ ਟੈਗੋਰ ਦੀ ਕਲਾ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੰਮ ਅਤੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਹੋਰ ਪਹਿਲੂਆਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। == ਰਬਿੰਦਰਨਾਥ ਟੈਗੋਰ ਦੀਆਂ ਪੇਂਟਿੰਗਾਂ ਦਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਦੌਰਾ == == ਹਵਾਲੇ == 18o7xb8zumyc2s5vqe4zl0e6lum6ffs 0 195601 846388 797597 2026-09-17T19:49:34Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 846388 wikitext text/x-wiki [[ਤਸਵੀਰ:The_Last_Harvest_-_Paintings_of_Rabindranath_Tagore.jpg|thumb| ''ਦ ਲਾਸਟ ਹਾਰਵੈਸਟ'' ''- ਰਬਿੰਦਰਨਾਥ ਟੈਗੋਰ ਦੀਆਂ ਪੇਂਟਿੰਗਾਂ'']] '''"ਦ ਲਾਸਟ ਹਾਰਵੈਸਟ"''' ([[ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ]]: '''The Last Harvest''') ਟੈਗੋਰ ਦੇ ਜਨਮ ਦੀ 150ਵੀਂ ਵਰ੍ਹੇਗੰਢ ਨੂੰ ਮਨਾਉਣ ਲਈ [[ਰਬਿੰਦਰਨਾਥ ਟੈਗੋਰ]] ਦੀਆਂ ਤਸਵੀਰਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀ ਸੀ। ਇਸਨੂੰ [[ਭਾਰਤ]] [[ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਮੰਤਰਾਲਾ (ਭਾਰਤ)|ਦੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਮੰਤਰਾਲੇ]] ਦੁਆਰਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ [[ਨੈਸ਼ਨਲ ਗੈਲਰੀ ਆਫ਼ ਮਾਡਰਨ ਆਰਟ]] (NGMA) ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਵਿੱਚ [[ਵਿਸ਼ਵ ਭਾਰਤੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ|ਵਿਸ਼ਵ ਭਾਰਤੀ]] ਅਤੇ ਐਨਜੀਐਮਏ ਦੇ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਤੋਂ ਖਿੱਚੀਆਂ ਗਈਆਂ 208 ਪੇਂਟਿੰਗਾਂ ਸਨ। ਇਸ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀ ਨੂੰ ਕਲਾ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ [[ਆਰ ਸਿਵਾ ਕੁਮਾਰ|ਆਰ. ਸ਼ਿਵ ਕੁਮਾਰ]] ਨੇ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਏਸ਼ੀਆ ਆਰਟ ਆਰਕਾਈਵ ਨੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀ ਨੂੰ "ਵਿਸ਼ਵ ਸਮਾਗਮ" ਵਜੋਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀਬੱਧ ਕੀਤਾ।<ref>{{Cite web |title=The Last Harvest - Asia Art Archive |url=http://www.aaa.org.hk/WorldEvents/Details/20913 |publisher=}}</ref> 150ਵੇਂ ਜਨਮ ਵਰ੍ਹੇਗੰਢ ਸਾਲ ਦੇ ਅੰਦਰ ਇਸਨੂੰ ਤਿੰਨ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪਰ ਇੱਕੋ ਜਿਹੀਆਂ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀਆਂ ਵਜੋਂ ਕਲਪਨਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਸਰਕਟਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕੋ ਸਮੇਂ ਯਾਤਰਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਪਹਿਲੀ ਚੋਣ ਮਿਊਜ਼ੀਅਮ ਆਫ਼ ਏਸ਼ੀਅਨ ਆਰਟ, ਬਰਲਿਨ, ਏਸ਼ੀਆ ਸੋਸਾਇਟੀ, ਨਿਊਯਾਰਕ, ਨੈਸ਼ਨਲ ਮਿਊਜ਼ੀਅਮ ਆਫ਼ ਕੋਰੀਆ, ਸਿਓਲ, ਵਿਕਟੋਰੀਆ ਅਤੇ ਅਲਬਰਟ ਮਿਊਜ਼ੀਅਮ, ਲੰਡਨ, ਦ ਆਰਟ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਸ਼ਿਕਾਗੋ, ਸ਼ਿਕਾਗੋ, ਪੇਟਿਟ ਪੈਲੇਸ, ਪੈਰਿਸ, ਗੈਲਰੀਆ ਨਾਜ਼ੀਓਨੇਲ ਡੀ'ਆਰਟ ਮੋਡਰਨਾ, ਰੋਮ, ਨੈਸ਼ਨਲ ਵਿਜ਼ੂਅਲ ਆਰਟਸ ਗੈਲਰੀ (ਮਲੇਸ਼ੀਆ), ਕੁਆਲਾਲੰਪੁਰ, ਮੈਕਮਾਈਕਲ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਆਰਟ ਕਲੈਕਸ਼ਨ, ਓਨਟਾਰੀਓ, ਨੈਸ਼ਨਲ ਗੈਲਰੀ ਆਫ਼ ਮਾਡਰਨ ਆਰਟ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ, [[ਨੈਸ਼ਨਲ ਗੈਲਰੀ ਆਫ਼ ਮਾਡਰਨ ਆਰਟ]], ਮੁੰਬਈ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।<ref>{{Cite web |title=Staatliche Museen zu Berlin - Kalender |url=http://www.smb.museum/smb/kalender/details.php?objID=31839&n=0&datum=02.09.2011 |url-status=dead |archive-url=https://archive.today/20121216001957/http://www.smb.museum/smb/kalender/details.php?objID=31839&n=0&datum=02.09.2011 |archive-date=2012-12-16 |access-date=2012-12-18 |publisher=Smb.museum}}</ref><ref>{{Cite web |last=Current Exhibitions Upcoming Exhibitions Past Exhibitions |date=9 September 2011 |title=Rabindranath Tagore: The Last Harvest &#124; New York |url=http://asiasociety.org/new-york/exhibitions/rabindranath-tagore-last-harvest |access-date=2012-12-18 |publisher=Asia Society}}</ref><ref>{{Cite web |date= |title=Exhibitions &#124; Special Exhibitions |url=http://www.museum.go.kr/program/show/showDetailEng.jsp?menuID=002002002&searchSelect=A.SHOWKOR&showCategory1Con=SC1&showCategory2Con=SC1_1&pageSize=10&langCodeCon=LC2&showID=5371 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130508110825/http://www.museum.go.kr/program/show/showDetailEng.jsp?menuID=002002002&searchSelect=A.SHOWKOR&showCategory1Con=SC1&showCategory2Con=SC1_1&pageSize=10&langCodeCon=LC2&showID=5371 |archive-date=2013-05-08 |access-date=2012-12-18 |publisher=Museum.go.kr}}</ref><ref>{{Cite web |date=6 March 2012 |title=Rabindranath Tagore: Poet and Painter - Victoria and Albert Museum |url=http://www.vam.ac.uk/content/articles/r/rabindranath-tagore-poet-and-painter/ |access-date=2012-12-18 |publisher=Vam.ac.uk}}</ref><ref>{{Cite web |date=2012-03-11 |title=Le Petit Palais - Rabindranath Tagore (1861-1941) - Paris.fr |url=http://www.petitpalais.paris.fr/en/expositions/rabindranath-tagore-1861-1941 |access-date=2012-12-18 |publisher=Petitpalais.paris.fr |archive-date=2013-05-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512081627/http://www.petitpalais.paris.fr/en/expositions/rabindranath-tagore-1861-1941 |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |date= |title=Welcome to High Commission of India, Kuala Lumpur (Malaysia) |url=http://www.indianhighcommission.com.my/tagore.php |access-date=2012-12-18 |publisher=Indianhighcommission.com.my}}</ref><ref>{{Cite web |date=2012-07-15 |title=McMichael Canadian Art Collection - The Last Harvest: Paintings by Rabindranath Tagore |url=http://mcmichael.com/exhibitions/tagore/info.cfm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20131213163139/http://mcmichael.com/exhibitions/tagore/info.cfm |archive-date=2013-12-13 |access-date=2012-12-18 |publisher=Mcmichael.com}}</ref><ref>{{Cite web |date=19 November 2012 |title=The Last Harvest |url=http://www.ngmaindia.gov.in/pdf/The-Last-Harvest-e-INVITE.pdf |access-date=14 June 2024 |website=www.ngmaindia.gov.in}}</ref><ref>{{Cite web |title=Mumbai gallery to exhibit Tagore's 'The Last Harvest' - Times of India |url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2013-04-18/people/38646057_1_rabindranath-tagore-paintings-exhibition |url-status=dead |archive-url=https://archive.today/20130616150812/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2013-04-18/people/38646057_1_rabindranath-tagore-paintings-exhibition |archive-date=16 June 2013 |access-date=3 February 2022 |website=[[The Times of India]]}}</ref> ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀ ਦੇ ਨਾਲ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਟੈਗੋਰ ਮਾਹਰਾਂ ਦੇ ਲੇਖਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਚਿੱਤਰਿਤ ਕੈਟਾਲਾਗ, ''"ਦ ਲਾਸਟ ਹਾਰਵੈਸਟ: ਪੇਂਟਿੰਗਜ਼ ਆਫ਼ ਰਬਿੰਦਰਨਾਥ ਟੈਗੋਰ"'' ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਕਿਤਾਬ ਵਿੱਚ ਟੈਗੋਰ ਦੀ ਕਲਾ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੰਮ ਅਤੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਹੋਰ ਪਹਿਲੂਆਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। == ਰਬਿੰਦਰਨਾਥ ਟੈਗੋਰ ਦੀਆਂ ਪੇਂਟਿੰਗਾਂ ਦਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਦੌਰਾ == <gallery widths="220" heights="150"> ਤਸਵੀਰ:Last_Harvest_in_Chicago.jpg|alt=Last Harvest in Chicago| ਸ਼ਿਕਾਗੋ ਵਿੱਚ ''ਆਖਰੀ ਵਾਢੀ'' ਤਸਵੀਰ:The_Last_Harvest_at_Berlin.jpg|alt=The Last Harvest at Berlin| ਬਰਲਿਨ ਵਿਖੇ ''ਆਖਰੀ ਵਾਢੀ'' ਤਸਵੀਰ:The_Last_Harvest_at_Patit_paleeeeais.jpg|alt=The Last Harvest at Petit palais| ਪੇਟਿਟ ਪੈਲੇਸ ਵਿਖੇ ''ਆਖਰੀ ਵਾਢੀ'' ਤਸਵੀਰ:The_Last_Harvest_in_Rome.jpg|alt=The Last Harvest in Rome| ਰੋਮ ਵਿੱਚ ''ਆਖਰੀ ਵਾਢੀ'' ਤਸਵੀਰ:Last_Harvest_in_Berlin.jpg|alt=Last Harvest in Berlin| ਬਰਲਿਨ ਵਿੱਚ ''ਆਖਰੀ ਵਾਢੀ'' ਤਸਵੀਰ:Last_Harvest_at_V&A.jpg|alt=Last Harvest at V&A| V&A ਵਿਖੇ ''ਆਖਰੀ ਵਾਢੀ'' </gallery> == ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ == * ਰਬਿੰਦਰ ਚਿਤਰਾਵਲੀ * ਕਲਾ ਭਵਨ == ਹਵਾਲੇ == {{Reflist}} 3cgzbb8soonveyx9kzjhrmjjtu05rpp 0 196799 846398 842989 2026-09-17T22:44:05Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 846398 wikitext text/x-wiki {| class="infobox biography vcard" ! colspan="2" class="infobox-above" style="font-size:125%;" |<div class="fn">ਨਿਸ਼ਠਾ ਡੁਡੇਜਾ</div> |- class="mw-file-element" data-file-height="1107" data-file-type="bitmap" data-file-width="751" decoding="async" height="324" resource="./File:Nishtha_Dudeja_cropped.jpg" src="//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/e9/Nishtha_Dudeja_cropped.jpg/220px-Nishtha_Dudeja_cropped.jpg" srcset="//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/e9/Nishtha_Dudeja_cropped.jpg/330px-Nishtha_Dudeja_cropped.jpg 1.5x, //upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/e9/Nishtha_Dudeja_cropped.jpg/440px-Nishtha_Dudeja_cropped.jpg 2x" width="220" | colspan="2" class="infobox-image" |[[File:Nishtha_Dudeja_cropped.jpg|frameless]]<div class="infobox-caption"> ਨਿਸ਼ਠਾ ਡੁਡੇਜਾ, 2018</div> |- class="infobox-label" scope="row" ! class="infobox-label" scope="row" | ਜਨਮ | class="infobox-data" | <span style="display:none">( <span class="bday">1995-08-29</span> )</span> 29 ਅਗਸਤ 1995 <span class="noprint ForceAgeToShow">(ਉਮਰ&nbsp;29)</span><br />ਗਾਜ਼ੀਆਬਾਦ, [[India|ਭਾਰਤ]] |- ! class="infobox-label" scope="row" | ਅਲਮਾ&nbsp;ਮਾਤਰ | class="infobox-data" | ਸ਼੍ਰੀ ਵੈਂਕਟੇਸ਼ਵਰ ਕਾਲਜ, ਦਿੱਲੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਮਿਠੀਬਾਈ ਕਾਲਜ, ਮੁੰਬਈ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ |} '''ਨਿਸ਼ਠਾ ਡੁਡੇਜਾ''' ([[ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ]]: '''Nishtha Dudeja;''' ਜਨਮ 29 ਅਗਸਤ 1995) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ [[ਮਾਡਲ (ਵਿਅਕਤੀ)|ਮਾਡਲ]] ਹੈ ਅਤੇ ਮਿਸ ਡੈਫ਼ ਏਸ਼ੀਆ 2018 ਦੇ ਖਿਤਾਬ ਦੀ ਜੇਤੂ ਹੈ।<ref name=":0">{{Cite web |last=Mathur |first=Abhimanyu |date=November 13, 2018 |title=Nishtha Dudeja makes India proud at the Miss Deaf Asia |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/delhi/nishta-dudeja-makes-india-proud-at-the-miss-deaf-asia/articleshow/66557614.cms |access-date=2019-05-30 |website=The Times of India |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Sharma |first=Priyodutt |date=2018-10-23 |title=Page 10: जानिए Miss Deaf Asia का ताज जीतने वाली लड़की के बारे में सबकुछ |url=https://navbharattimes.indiatimes.com/viral-adda/photo-gallery/nishtha-dudeja-miss-deaf-2018-all-you-need-to-know-about-haryana-girl-nishtha-dudeja-crowned-miss-deaf-asia-2018-14330/ |access-date=2019-05-30 |website=वायरल अड्डा |language=hi-IN}}</ref> ਉਸਨੇ ਏਆਈਡੀਏਸੀਐਸ ਮਿਸ ਐਂਡ ਮਿਸਟਰ ਡੈਫ਼ ਇੰਡੀਆ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ [[ਦਿੱਲੀ]] ਰਾਜ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕੀਤੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਜਿੱਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਡੂਡੇਜਾ ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਪਹਿਲੀ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧੀ ਹੈ ਜਿਸਨੇ 18 ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਏ ਮਿਸ ਐਂਡ ਮਿਸਟਰ ਡੈਫ਼ ਵਰਲਡ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਵੀ ਖਿਤਾਬ ਜਿੱਤਿਆ ਹੈ।<ref>{{Cite web |last=Sen |first=Debarati S. |date=December 1, 2018 |title=Differently abled Mumbai student set to receive National Award |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/mumbai/differently-abled-mumbai-student-set-to-receive-national-award/articleshow/66882295.cms |access-date=2019-05-30 |website=The Times of India |language=en}}</ref><ref name=":1">{{Cite web |last=Gaikwad |first=Rahi |date=November 20, 2018 |title=Disability can turn into special ability if you just aim high |url=https://mumbaimirror.indiatimes.com/mumbai/other/disability-can-turn-into-special-ability-if-you-just-aim-high/articleshow/66700573.cms |access-date=2019-05-30 |website=Mumbai Mirror |language=en |archive-date=2019-05-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190530122503/https://mumbaimirror.indiatimes.com/mumbai/other/disability-can-turn-into-special-ability-if-you-just-aim-high/articleshow/66700573.cms |url-status=dead }}</ref> == ਅਰੰਭ ਦਾ ਜੀਵਨ == ਡੁਡੇਜਾ ਦਾ ਜਨਮ 29 ਅਗਸਤ 1995 ਨੂੰ [[ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼|ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ]] [[ਗਾਜ਼ੀਆਬਾਦ]] ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪੰਜਾਬੀ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਨਿਸ਼ਠਾ ਦੋਵਾਂ ਕੰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸੁਣਨ ਦੀ ਗੰਭੀਰ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਨਾਲ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਸੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਉਸਦੇ ਮਾਪਿਆਂ ਨੂੰ ਇਸਦਾ ਅਹਿਸਾਸ ਉਦੋਂ ਹੀ ਹੋਇਆ ਜਦੋਂ ਉਹ 3 ਸਾਲ ਦੀ ਸੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਗੁਹਾਟੀ ਵਿੱਚ ਲੋੜੀਂਦੀਆਂ ਡਾਕਟਰੀ ਸਹੂਲਤਾਂ ਦੀ ਘਾਟ ਸੀ ਜਿੱਥੇ ਉਸ ਸਮੇਂ ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਤਾਇਨਾਤ ਸਨ। 1998 ਵਿੱਚ [[ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਮੈਡੀਕਲ ਸਾਇੰਸਜ਼|ਏਮਜ਼]], ਦਿੱਲੀ ਵਿਖੇ ਉਸਦਾ BERA ਟੈਸਟ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਤਾ ਲੱਗਾ ਕਿ ਉਹ ਸੁਣਨ ਸ਼ਕਤੀ ਦੀ ਘਾਟ ਨਾਲ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਸੁਣਨ ਵਾਲੇ ਸਾਧਨਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਸਪੀਚ ਥੈਰੇਪੀ ਦੇ ਸਬਕ ਲੈਣੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੇ। ਉਸਦੇ ਸਪੀਚ ਥੈਰੇਪਿਸਟ ਦੀ ਸਲਾਹ 'ਤੇ, ਉਸਨੂੰ ਇੱਕ ਆਮ ਸਕੂਲ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ।<ref>{{Cite web |date=25 January 2019 |title=What it takes to be India's first Miss Deaf Asia |url=https://www.cnbctv18.com/buzz/what-it-takes-to-be-indias-first-miss-deaf-asia-2078771.htm |access-date=2019-05-30 |website=cnbctv18.com |language=en-US}}</ref> ਉਹ ਐਂਬੀਅਨਸ ਪਬਲਿਕ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਹੈ।<ref name="Chowdhury">{{Cite web |last=Chowdhury |first=Sonali |date=2019-05-12 |title=Time to take special care |url=https://www.livemint.com/money/personal-finance/time-to-take-special-care-1557141430097.html |access-date=2019-05-30 |website=Mint |language=en}}</ref> ਕਲਾ ਦੀ ਪਿੱਠਭੂਮੀ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਉਸਨੂੰ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਕਾਮਰਸ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਦਿੱਲੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਸ਼੍ਰੀ ਵੈਂਕਟੇਸ਼ਵਰ ਕਾਲਜ ਤੋਂ ਆਪਣੀ ਬੈਚਲਰ ਆਫ਼ ਕਾਮਰਸ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ। ਡੂਡੇਜਾ ਨੇ ਆਪਣੀ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ [[ਯੂਨੈਸਕੋ]] ਵਿੱਚ ਇੰਟਰਨਸ਼ਿਪ ਕੀਤੀ ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ ਯੂਨੈਸਕੋ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਦਾ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕਰਨ ਲਈ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕਾਰਜਾਂ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਿਆ। ਇਸ ਕਾਰਜਕਾਲ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਸਿਖਾਇਆ ਕਿ ਕੰਮ ਵਾਲੀ ਥਾਂ 'ਤੇ ਅਪਾਹਜ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਦਰਪੇਸ਼ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਿਵੇਂ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ ਯੂਨੈਸਕੋ, ਦਿੱਲੀ ਦੁਆਰਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅਪਾਹਜ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਦੇ ਦਿਵਸ ਦੇ ਜਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਮਹਿਮਾਨ ਵਜੋਂ ਸੱਦਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।<ref>{{Cite web |date=25 January 2019 |title=What it takes to be India's first Miss Deaf Asia |url=https://www.cnbctv18.com/buzz/what-it-takes-to-be-indias-first-miss-deaf-asia-2078771.htm |access-date=2019-06-01 |website=cnbctv18.com |language=en-US}}</ref> == ਪੁਰਸਕਾਰ ਅਤੇ ਮਾਨਤਾ == * ਰੋਲ ਮਾਡਲ ਵਜੋਂ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੁਰਸਕਾਰ: ਸਿੱਖਿਆ, ਖੇਡਾਂ, ਕਲਾ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਾਪਤੀਆਂ ਦੇ ਸਨਮਾਨ ਵਿੱਚ, ਡੂਡੇਜਾ ਨੂੰ 3 ਦਸੰਬਰ 2018 ਨੂੰ ਵਿਗਿਆਨ ਭਵਨ ਵਿੱਚ ਆਯੋਜਿਤ ਇੱਕ ਸਮਾਗਮ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੇ ਉਪ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦੁਆਰਾ ਰੋਲ ਮਾਡਲ ਦੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚ ਅਪਾਹਜ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਦੇ ਸਸ਼ਕਤੀਕਰਨ ਲਈ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।<ref>{{Cite web |title=Meet Nishtha Dudeja: First Indian woman to win Miss Deaf Asia 2018 |url=https://www.indiatoday.in/lifestyle/photo/meet-nishtha-dudeja-first-indian-woman-to-win-miss-deaf-asia-2018-1375045-2018-10-25 |access-date=2019-06-01 |website=India Today |language=en}}</ref> * ਲੈਂਸਰਜ਼ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਸਕੂਲ ਵਿਖੇ ਗੱਲਬਾਤ: ਨਵੰਬਰ 2018 ਵਿੱਚ, ਲੈਂਸਰਜ਼ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਸਕੂਲ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਨੇ ਨਿਸ਼ਠਾ ਨੂੰ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਉਸਨੇ ਛੇਵੀਂ ਤੋਂ ਨੌਵੀਂ ਜਮਾਤ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਵੀ ਕੀਤੀ, ਆਪਣਾ ਅਨੁਭਵ ਸਾਂਝਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿੱਚ ਸਖ਼ਤ ਮਿਹਨਤ ਕਰਨ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕੀਤਾ।<ref>{{Cite web |title=Miss Deaf Asia 2018 motivates students of Lancers International School |url=https://www.apnnews.com/miss-deaf-asia-2018-motivates-students-of-lancers-international-school/ |access-date=2019-06-01 |language=en-US}}</ref> * ਇੰਡੀਆ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਸੈਂਟਰ (ਦਿੱਲੀ) ਵਿਖੇ ਅਪਰਾਈਜ਼ ਇੰਡੀਆ: ਦੁਆਰਾ ਆਯੋਜਿਤ ਇਸ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਮਹਿਮਾਨ, ਡੁਡੇਜਾ ਨੂੰ ਉਭਰਦੀਆਂ ਮਹਿਲਾ ਉੱਦਮੀਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕਰਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਸੱਦਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਡੁਡੇਜਾ ਨੇ ਬਿਜ਼ਨਸ ਵੂਮੈਨ ਕਾਨਫਰੰਸ-2019 ਕਾਨਫਰੰਸ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਮਹਿਲਾ ਉੱਦਮੀਆਂ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕੀਤਾ।<ref>{{Cite web |last=Singal |first=Aastha |date=2019-01-26 |title=Hunting For Accomplished Business Leaders in Women |url=https://www.entrepreneur.com/article/327017 |access-date=2019-06-01 |website=Entrepreneur |language=en |archive-date=2019-06-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190601061125/https://www.entrepreneur.com/article/327017 |url-status=dead }}</ref> * TEDx ਟਾਕ - ਜਿੱਤ ਦੀ ਆਵਾਜ਼: ਡੂਡੇਜਾ ਨੇ 2019 ਵਿੱਚ ਗ੍ਰੇਟ ਲੇਕਸ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ, ਗੁੜਗਾਓਂ ਦੁਆਰਾ ਆਯੋਜਿਤ TEDxGLIM ਵਿਖੇ ਆਪਣਾ TEDx ਟਾਕ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਗੱਲਬਾਤ ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ ਸਫ਼ਰ ਨੂੰ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਨਾਲ ਸਾਂਝਾ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੇ ਸਪੀਚ ਥੈਰੇਪੀ ਰਾਹੀਂ ਆਪਣੀ ਬੋਲੀ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਬਾਰੇ ਗੱਲ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ ਜੂਡੋ, ਟੈਨਿਸ, ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਸੁੰਦਰਤਾ ਮੁਕਾਬਲਿਆਂ ਬਾਰੇ ਵੀ ਗੱਲ ਕੀਤੀ।<ref>{{Cite web |date=2019-03-05 |title=Miss Deaf Asia 2018 speaks at 2nd edition of TEDxGLIMGurgaon |url=http://indiaeducationdiary.in/miss-deaf-asia-2018-speaks-2nd-edition-tedxglimgurgaon/ |access-date=2019-06-01 |website=India Education Diary |language=en-US |archive-date=2019-06-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190601061124/http://indiaeducationdiary.in/miss-deaf-asia-2018-speaks-2nd-edition-tedxglimgurgaon/ |url-status=dead }}</ref> * ਬ੍ਰਾਂਡ ਅੰਬੈਸਡਰ, ਸਿਵਾਂਟੋਸ ਇੰਡੀਆ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਲਿਮਟਿਡ: ਡੂਡੇਜਾ ਸਿਵਾਂਟੋਸ ਇੰਡੀਆ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਲਿਮਟਿਡ (ਪਹਿਲਾਂ ਸੀਮੇਂਸ ਹੀਅਰਿੰਗ ਇੰਸਟਰੂਮੈਂਟਸ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਲਿਮਟਿਡ) ਦਾ ਬ੍ਰਾਂਡ ਅੰਬੈਸਡਰ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਸਿਵਾਂਟੋਸ ਗਰੁੱਪ ਦਾ ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸੁਣਨ ਵਾਲੇ ਯੰਤਰਾਂ ਦੇ ਨਿਰਮਾਤਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ।<ref>{{Cite web |title=Sivantos Group launches hearing aid store in Noida |url=https://www.newindianexpress.com/business/2018/sep/24/sivantos-group-launches-hearing-aid-store-in-noida-1876212.html |access-date=2019-06-01 |website=The New Indian Express}}</ref> == ਹਵਾਲੇ == [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1995]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤ ਮਾਡਲਾਂ]] 6dsxhcacd6m74pbz3p0g30ms6l6g910 3 199441 846454 813422 2026-09-18T10:53:22Z SHB 38278 SHB ਨੇ ਸਫ਼ਾ [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Amnnagh-Nuzilal]] ਨੂੰ [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Afgan-Amazigh207]] ’ਤੇ ਭੇਜਿਆ: Automatically moved page while renaming the user "[[Special:CentralAuth/Amnnagh-Nuzilal|Amnnagh-Nuzilal]]" to "[[Special:CentralAuth/Afgan-Amazigh207|Afgan-Amazigh207]]" 813422 wikitext text/x-wiki {{Template:Welcome|realName=|name=Amnnagh-Nuzilal}} -- [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:New user message|New user message]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:New user message|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 14:35, 19 ਜੁਲਾਈ 2025 (UTC) 6jqy6ff77eiwl8egmgip0bru14s9g0w 3 199618 846456 814307 2026-09-18T10:53:47Z Cabayi 27315 Cabayi ਨੇ ਸਫ਼ਾ [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Crispybeatle]] ਨੂੰ [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Riverplateño]] ’ਤੇ ਭੇਜਿਆ: Automatically moved page while renaming the user "[[Special:CentralAuth/Crispybeatle|Crispybeatle]]" to "[[Special:CentralAuth/Riverplateño|Riverplateño]]" 814307 wikitext text/x-wiki {{Template:Welcome|realName=|name=Crispybeatle}} -- [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:New user message|New user message]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:New user message|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 20:10, 30 ਜੁਲਾਈ 2025 (UTC) 0whxk6kaj27xwlpp4u8csd3xgt3yr91 0 201863 846409 845306 2026-09-18T02:14:32Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 846409 wikitext text/x-wiki {{Infobox scientist | name = ਪ੍ਰੇਮ ਲਾਲ ਗੌਤਮ | birth_date = {{birth date and age|df=y|1947|12|12}} | birth_place = ਬਿਲਾਸਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ, [[ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼]], ਭਾਰਤ | citizenship = ਭਾਰਤੀ | fields = ਜੈਨੇਟਿਕਸਿਸਟ, ਪੌਦਾ ਪ੍ਰਜਨਨਕਰਤਾ | known_for = }} '''ਪ੍ਰੇਮ ਲਾਲ ਗੌਤਮ''' ([[ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਬੋਲੀ|ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ]]: '''Prem Lal Gautam''') ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਿੱਖਿਆ ਸ਼ਾਸਤਰੀ, ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਵਿਗਿਆਨੀ ਹਨ, ਜੋ ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ [[ਰਾਜੇਂਦਰ ਪ੍ਰਸਾਦ ਕੇਂਦਰੀ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ|ਡਾ. ਰਾਜੇਂਦਰ ਪ੍ਰਸਾਦ ਕੇਂਦਰੀ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ]], ਪੂਸਾ, ਬਿਹਾਰ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਚਾਂਸਲਰ ਹਨ।<ref>{{Cite web |title=P L Gautam is new RPCAU chancellor |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/patna/p-l-gautam-is-new-rpcau-chancellor/articleshow/104930406.cms |access-date=July 21, 2025 |website=Times of India}}</ref> == ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਅਤੇ ਕਰੀਅਰ == ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜਨਮ 12 ਦਸੰਬਰ 1947 ਨੂੰ [[ਬਿਲਾਸਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ, ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼|ਬਿਲਾਸਪੁਰ]], [[ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼]], ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਕਾਲਜ ਸੋਲਨ, ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਤੋਂ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ [[ਇੰਡੀਅਨ ਐਗਰੀਕਲਚਰਲ ਰਿਸਰਚ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ|ਭਾਰਤੀ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਖੋਜ ਸੰਸਥਾ]], ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਤੋਂ ਜੈਨੇਟਿਕਸ ਵਿੱਚ ਐਮ.ਐਸ.ਸੀ. ਅਤੇ ਪੀ.ਐਚ.ਡੀ. ਕੀਤੀ।<ref>{{Cite web |title=Chancellor's Profile |url=https://rpcau.ac.in/chancellors-profile/ |access-date=July 21, 2025 |website=RPCAU}}</ref> ਉਹ ਜੀ.ਬੀ. ਪੰਤ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਆਫ਼ ਐਗਰੀਕਲਚਰ ਐਂਡ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਵਾਈਸ ਚਾਂਸਲਰ,<ref>{{Cite web |title=About University, History |url=https://www.gbpuat.ac.in/about/index.html |access-date=July 21, 2025 |website=GBPUAT |archive-date=ਜੁਲਾਈ 20, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250720191946/https://www.gbpuat.ac.in/about/index.html |url-status=dead }}</ref> ਕਰੀਅਰ ਪੁਆਇੰਟ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਵਾਈਸ ਚਾਂਸਲਰ,<ref>{{Cite web |title=Prem Lal Gautam, Vice Chancellor, Career Point University |url=https://cpuh.in/pro-chancellor-message/ |access-date=Aug 10, 2025 |website=CPU |archive-date=ਅਕਤੂਬਰ 18, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251018124746/https://cpuh.in/pro-chancellor-message/ |url-status=dead }}</ref> ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਮੰਤਰਾਲੇ ਦੇ ਪਲਾਂਟ ਕਿਸਮਾਂ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਕਿਸਾਨ ਅਧਿਕਾਰ ਅਥਾਰਟੀ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਚੇਅਰਪਰਸਨ,<ref>{{Cite web |title=Annual Report 2023-24 |url=https://plantauthority.gov.in/sites/default/files/annual-report-2023-24-english.pdf |access-date=July 21, 2025 |website=Plant Authority}}</ref> ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੰਧੀ ਦੀ 5ਵੀਂ ਗਵਰਨਿੰਗ ਬਾਡੀ ਦੇ ਵਾਈਸ-ਚੇਅਰਪਰਸਨ,<ref>{{Cite web |title=Crop trust celebrates 10th anniversary |url=https://www.croptrust.org/resources/crop-trust-celebrates-10th-anniversary/ |access-date=July 21, 2025 |website=Crop Trust }}{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਮਾਰਚ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ਅਤੇ ਨੈਸ਼ਨਲ ਬਿਊਰੋ ਆਫ਼ ਪਲਾਂਟ ਜੈਨੇਟਿਕ ਰਿਸੋਰਸਿਜ਼, [[ਇੰਡੀਅਨ ਕੌਂਸਲ ਆਫ਼ ਐਗਰੀਕਲਚਰਲ ਰਿਸਰਚ]] (ਆਈ.ਸੀ.ਏ.ਆਰ.) ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਮੰਤਰਾਲੇ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਹਨ।<ref>{{Cite web |title=Commission on genetic resources for food and agriculture |url=https://www.fao.org/4/x4111e/x4111e.pdf |access-date=July 21, 2025 |website=Food and Agricultural Organization of the United Nations}}</ref> ਉਹ ਨੈਸ਼ਨਲ ਅਕੈਡਮੀ ਆਫ਼ ਐਗਰੀਕਲਚਰਲ ਸਾਇੰਸਿਜ਼,<ref>{{Cite web |title=Profile Dr. Prem Lal Gautam |url=https://naas.org.in/detail.php?id=135 |access-date=July 21, 2025 |website=NAAS}}</ref> ਨੈਸ਼ਨਲ ਅਕੈਡਮੀ ਆਫ਼ ਬਾਇਓਲੋਜੀਕਲ ਸਾਇੰਸਿਜ਼,<ref>{{Cite web |title=Profile Dr. Prem Lal Gautam |url=https://nabsindia.org/profiles/gautam.html |access-date=July 21, 2025 |website=NABS India}}</ref> ਨੈਸ਼ਨਲ ਅਕੈਡਮੀ ਆਫ਼ ਹਾਰਟੀਕਲਚਰਲ ਸਾਇੰਸਿਜ਼, ਇੰਡੀਅਨ ਸੋਸਾਇਟੀ ਆਫ਼ ਜੈਨੇਟਿਕਸ ਐਂਡ ਪਲਾਂਟ ਬ੍ਰੀਡਿੰਗ, ਅਤੇ ਇੰਡੀਅਨ ਸੋਸਾਇਟੀ ਆਫ਼ ਪਲਾਂਟ ਜੈਨੇਟਿਕ ਰਿਸੋਰਸਿਜ਼ ਦੇ ਫੈਲੋ ਹਨ।<ref>{{Cite web |title=Indian Society of Plant Genetic Resources |url=http://ispgr.nbpgr.ernet.in/publications/637655726003269002_2.pdf |access-date=July 21, 2025 |website=NBPGR |archive-date=ਜੁਲਾਈ 20, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250720191948/http://ispgr.nbpgr.ernet.in/publications/637655726003269002_2.pdf |url-status=dead }}</ref> ਉਹ ਕਣਕ, ਸੋਇਆਬੀਨ, ਚੌਲਬੀਨ, [[ਫੌਕਸਟੇਲ ਬਾਜਰੇ|ਫੋਕਸਟੇਲ ਬਾਜਰਾ]] ਅਤੇ ਬਕਵੀਟ ਦੀਆਂ ਬਿਹਤਰ ਕਿਸਮਾਂ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਜੀਨ ਬੈਂਕ ਵਿੱਚ ਪੌਦਿਆਂ ਦੇ ਜਰਮਪਲਾਜ਼ਮ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਵਿੱਚ ਵੀ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਖੋਜਾਂ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣਾ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ।<ref>{{Cite web |title=Profile Dr. Prem Lal Gautam |url=https://naas.org.in/detail.php?id=135 |access-date=July 21, 2025 |website=NAAS}}</ref> ਇੱਕ ਸੰਸਥਾ ਨਿਰਮਾਤਾ ਅਤੇ ਖੋਜਕਰਤਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਯੋਗਦਾਨ ਲਈ ਉਸਨੂੰ SKUAST-J ਅਤੇ ANDUaT ਫੈਜ਼ਾਬਾਦ (UP) ਦੁਆਰਾ ਆਨਰੇਰੀਸ ਕਾਰਨਾਮੇ ਵਿੱਚ ਡਾਕਟਰੇਟ ਆਫ਼ ਸਾਇੰਸ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਈ।<ref>{{Cite web |title=Lt Governor attends the 7th Convocation Ceremony of SKUAST-Jammu |url=https://kashmirdespatch.com/lt-governor-attends-the-7th-convocation-ceremony-of-skuast-jammu/ |access-date=July 21, 2025 |website=Kashmir Despatch}}</ref><ref>{{Cite web |title=Modern Agri strategies, environment-friendly tech to accelerate rural economy transformation LG |url=https://statetimes.in/amp/modern-agri-strategies-environment-friendly-tech-to-accelerate-rural-economy-transformation-lg |access-date=July 21, 2025 |website=State Times }}{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਅਪ੍ਰੈਲ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == ਪੁਰਸਕਾਰ ਅਤੇ ਮਾਨਤਾਵਾਂ == ਉਸਨੂੰ ਕਈ ਪੁਰਸਕਾਰ ਮਿਲੇ ਹਨ। ਕੁਝ ਪੁਰਸਕਾਰ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਹਨ: * ਡਾ. ਹਰਭਜਨ ਸਿੰਘ ਯਾਦਗਾਰੀ ਪੁਰਸਕਾਰ * ਲਾਲ ਬਹਾਦੁਰ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਮੈਮੋਰੀਅਲ ਅਵਾਰਡ * ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ ਪ੍ਰਿਯਦਰਸ਼ਨੀ ਪੁਰਸਕਾਰ; ਅਤੇ ਹੋਰ ਪੁਰਸਕਾਰ == ਹਵਾਲੇ == {{Reflist}} == ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ == * [https://scholar.google.com/citations?hl=en&user=N-0vSQwAAAAJ ਗੂਗਲ ਸਕਾਲਰ ਪ੍ਰੋਫਾਈਲ] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1947]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਧਿਆਪਨ]] 0r6uq3i3yn57ehzw0ct7nvu77573hlt 0 202268 846449 826755 2026-09-18T09:44:49Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 846449 wikitext text/x-wiki '''ਭਾਪਾ''' ([[ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਬੋਲੀ|ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ]]: '''Bhaapa''')<ref name="Mirror 2016">{{Cite news|url=https://www.mumbaimirror.com/columns/columnists/by-invitation/The-Sardar-joke-is-on-you/articleshow/50422145.cms|title=The Sardar joke is on you|date=3 January 2016|work=Mumbai Mirror|access-date=17 May 2016|archive-date=17 ਮਈ 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160517192209/http://www.mumbaimirror.com/columns/columnists/by-invitation/The-Sardar-joke-is-on-you/articleshow/50422145.cms|url-status=dead}}</ref> [[ਪੰਜਾਬ]] ਵਿੱਚ [[ਸਿੱਖ]] ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਅਪਮਾਨਜਨਕ ਅਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਵਰਤਿਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਸ਼ਬਦ ਹੈ।<ref>{{Cite news|url=https://www.newslaundry.com/2014/05/31/bluestar-baby-boomers|title=Bluestar Baby Boomers|last=Singh|first=Pukhraj|date=31 May 2014|work=Newslaundry|access-date=10 January 2020|language=en-UK}}</ref><ref>{{Cite news|url=http://www.hindustantimes.com/punjab/patiala/cong-royals-fighting-to-hold-bastion-against-sad-s-juneja/article1-1251933.aspx|title=The SAD's chances will depend on the polarisation of Hindu votes and the extent to which urban Sikhs (Bhapas) would support a Hindu nominee.|last=Rambani|first=Vishal|date=14 August 2014|work=Hindustan Times|access-date=6 February 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20150425074356/http://www.hindustantimes.com/punjab/patiala/cong-royals-fighting-to-hold-bastion-against-sad-s-juneja/article1-1251933.aspx|archive-date=25 April 2015}}</ref> 1947 ਵਿੱਚ [[ਭਾਰਤ ਦੀ ਵੰਡ|ਭਾਰਤ ਦੀ ਵੰਡ ਤੋਂ]] ਬਾਅਦ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਤੋਂ ਪਰਵਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸਿੱਖਾਂ ਲਈ। ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਖੱਤਰੀ ਸਿੱਖ ਪ੍ਰਵਾਸੀ ਕਾਰੋਬਾਰ-ਮੁਖੀ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਜੋ [[ਰਾਵਲਪਿੰਡੀ]] ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਸਨ ਪਰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਸਮੁੱਚੇ ਖੱਤਰੀ ਸਿੱਖ ਭਾਈਚਾਰੇ, ਸਥਾਨਕ ਅਤੇ ਗੈਰ-ਸਥਾਨਕ, ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਨ ਲਈ ਵਿਕਸਤ ਹੋਏ। == ਵੇਰਵਾ == 1947 ਵਿੱਚ [[ਭਾਰਤ ਦੀ ਵੰਡ|ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਵੰਡ]] ਦੌਰਾਨ, [[ਪੱਛਮੀ ਪੰਜਾਬ]] ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਖੱਤਰੀ ਸਿੱਖ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਪਰਿਵਾਰ ਅੱਜ ਦੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਚਲੇ ਗਏ। ਪ੍ਰਵਾਸੀਆਂ ਦਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ [[ਮਹਾਰਾਜਾ ਪਟਿਆਲਾ|ਪਟਿਆਲਾ]] ਦੇ [[ਮਹਾਰਾਜਾ ਪਟਿਆਲਾ|ਮਹਾਰਾਜਾ]] ਨੇ ਸਵਾਗਤ ਕੀਤਾ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਪਟਿਆਲਾ ਵਿੱਚ ਵਸ ਗਏ। ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਪੰਜਾਬੀ ਦੀ ਸਥਾਨਕ ਰਾਵਲਪਿੰਡੀ ਉਪਭਾਸ਼ਾ ਤੋਂ ਆਇਆ ਹੈ। ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਭਾਪਾ ਸ਼ਬਦ ਤੋਂ ਅਪਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸਦੀ ਵਰਤੋਂ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੁਆਰਾ ਪਿਤਾ ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਭਰਾ ਦੋਵਾਂ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਖੱਤਰੀ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਣ ਲਈ ਇੱਕ ਅਪਮਾਨਜਨਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵਰਤਿਆ ਜਾਣ ਲੱਗਾ, ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਗੈਰ-[[ਜੱਟ ਸਿੱਖ|ਜੱਟ]] ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਉਣ ਲਈ। ਖੱਤਰੀ ਸਿੱਖਾਂ ਦਾ [[ਬਾਣੀਆ|ਬਾਣੀਆਂ]], ਇੱਕ ਹੋਰ ਵਪਾਰਕ ਜਾਤੀ, ਅਤੇ ਜੱਟ ਸਿੱਖਾਂ ਨਾਲ ਟਕਰਾਅ ਹੋ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਜੱਟ ਅਤੇ ਖੱਤਰੀ ਸਿੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਪਾੜਾ ਸੀ। ਖੱਤਰੀ ਅਤੇ ਜੱਟ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਵਿਆਹ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ। 1960 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਅਖੀਰ ਤੋਂ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਜੱਟ ਸਿੱਖ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਦਾੜ੍ਹੀਆਂ ਕੱਟਣੀਆਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀਆਂ ਅਤੇ ਕੱਟੇ ਹੋਏ/ਬਿਨਾਂ ਕੱਟੇ ਵਾਲਾਂ ਨਾਲ ਪੱਗ ਬੰਨ੍ਹਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ (ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਜੱਟ ਸਿੱਖ ਵੀ ਪੱਗ ਨਹੀਂ ਪਹਿਨਣ ਲੱਗ ਪਏ), ਜਦੋਂ ਕਿ ਖੱਤਰੀ ਸਿੱਖ ਨੌਜਵਾਨ ਘੱਟ ਹੀ ਅਜਿਹਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।<ref>{{Cite news|url=https://www.newslaundry.com/2014/05/31/bluestar-baby-boomers|title=Bluestar Baby Boomers|last=Singh|first=Pukhraj|date=31 May 2014|work=Newslaundry|access-date=10 January 2020|language=en-UK}}</ref> ਐੱਚਐੱਸ ਭੱਟੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਹ ਸ਼ਹਿਰੀ ਖੱਤਰੀ ਸਿੱਖਾਂ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸ਼ਬਦ ਹੈ। ਸ਼ਿਵ ਕੁਮਾਰ ਬਟਾਲਵੀ ਨੇ ਵਪਾਰੀ ਵਰਗ ਦੇ ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਣ ਲਈ "ਭਾਪਾਵਾਦ" ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ ਬਲਵੰਤ ਗਾਰਗੀ ਦੀ ਕਵਿਤਾ ਦੀ ਆਲੋਚਨਾ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਪੰਜਾਬੀ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ, ਵਪਾਰੀ ਵਰਗ ਦੀ ਇਸ ਤੋਂ ਲਾਭ ਉਠਾਉਣ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਕਰਨ ਲਈ ਨਹੀਂ। "ਭਾਪੇ" ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਿੱਖਾਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਭਾਰਤ ਚਲੇ ਗਏ ਸਨ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਰਾਵਲਪਿੰਡੀ ਖੇਤਰ ਤੋਂ, ਜਿਸਨੂੰ ਖੁਖਰਾਈਨ ਦਾ ਖੇਤਰ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਨੇੜਲੇ ਖੇਤਰਾਂ ਤੋਂ। ਪਹਿਲਾਂ ਭਾਪਾ ਨਾਮ ਸਿਰਫ ਪ੍ਰਵਾਸੀ ਸਿੱਖ ਵਪਾਰੀਆਂ/ਦੁਕਾਨਦਾਰਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਭਾਪਾ ਰਾਵਲਪਿੰਡੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ [[ਪੋਠੋਹਾਰੀ]] ਬੋਲੀ ਵਿੱਚ ਵਰਤਿਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਸ਼ਬਦ ਹੈ। ਇਹ ਵੱਡੇ ਭਰਾ ਜਾਂ ਪਿਤਾ ਲਈ ਇੱਕ ਆਮ ਸ਼ਬਦ ਸੀ ਅਤੇ ਅਜੇ ਵੀ ਅਕਸਰ ਇਸ ਅਰਥ ਵਿੱਚ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਕੁਝ ਹੱਦ ਤੱਕ ''ਸਰ'' ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੈ। [[ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਭਾਸ਼ਾ|ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ]] ''ਬੱਪਾ'' ਜਾਂ ''ਵਾਪਰਾ'' ਤੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਇਹ "ਬਾਵਾ" ਦਾ ਸਮਾਨਾਰਥੀ ਹੈ। ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਕਦੇ-ਕਦੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਕੁਝ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸ਼ਾਹੀ ਸਿਰਲੇਖ ਵਜੋਂ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਸਿਰਲੇਖ ਵਾਲਾ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਰਾਜਾ [[ਬੱਪਾ ਰਾਵਲ]] ਸੀ, ਜੋ ਗੁਹਿਲੋਟ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਦਾ ਸੰਸਥਾਪਕ ਸੀ। == ਹਵਾਲੇ == [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿੱਖ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ]] 6zzzce75sz057znozej1tyrpjuwmbav 4 203558 846415 846329 2026-09-18T04:07:05Z Kuldeepburjbhalaike 18176 [[Special:Contributions/AMRIT RAISAR|AMRIT RAISAR]] ([[User talk:AMRIT RAISAR|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) ਦੀ ਸੋਧ [[Special:Diff/846329|846329]] ਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰੋ and corrected formatting 846415 wikitext text/x-wiki {{ਸੱਥ/ਹੈੱਡਰ}} == ਵਿਕੀ ਲਵਜ਼ ਹਿਮਾਲਿਆ ਵਰਕਸ਼ਾਪ ਅਤੇ ਓਕੇਆਈ ਨਾਲ਼ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਸੰਭਾਵਿਤ ਸਹਿਯੋਗ == ਸਤਿ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਜੀ, [https://outreachdashboard.wmflabs.org/campaigns/wiki%20loves%20himalayas/programs ਵਿਕੀ ਲਵਜ਼ ਹਿਮਾਲਿਆ] ਨਾਮ ਦੇ ਹੇਠ ਹੁਣ ਤੱਕ ਤਿੰਨ ਵਰਕਸ਼ਾਪ ਹੋ ਚੁੱਕੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਇੱਕ ਟ੍ਰੇਨਰ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਇਹਨਾਂ ਵਰਕਸ਼ਾਪਾਂ ਨੂੰ [https://hsrc.iiit.ac.in/research/highland%20histories.html ਹਾਈਲੈਂਡ ਹਿਸਟਰੀਜ਼] ਅਤੇ [[m:IIITH-OKI|ਓਕੇਆਈ]] ਵੱਲੋਂ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਓਕੇਆਈ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਮੈਂ ਇਸ ਲੜੀ ਦੀ ਅਗਲੀ ਵਰਕਸ਼ਾਪ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੇ ਕਮਿਊਨਿਟੀ ਕੋਆਰਡੀਨੇਟਰ ਵਜੋਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਲੜੀ ਦੀ ਅਗਲੀ ਵਰਕਸ਼ਾਪ ੧ ਅਤੇ ੨ ਅਪ੍ਰੈਲ ਨੂੰ ਸਿੱਕਮ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ। ਧੰਨਵਾਦ। -- [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Kuldeep (Punjabi Wikimedians)|Kuldeep (Punjabi Wikimedians)]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Kuldeep (Punjabi Wikimedians)|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 17:11, 22 ਫ਼ਰਵਰੀ 2026 (UTC) == ਦੇਵ ਸਮਾਜ ਕਾਲਜ ਫ਼ਾਰ ਵੂਮੈਨ, ਫ਼ਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਵਿੱਚ ਵਰਕਸ਼ਾਪ == ਸਤਿ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਜੀ, ਆਪਣੇ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੇ ਵਰਤੋਂਕਾਰ [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:ਨਿਸ਼ਾਨ ਸਿੰਘ ਵਿਰਦੀ|ਨਿਸ਼ਾਨ ਸਿੰਘ ਵਿਰਦੀ]] ਜੀ [[ਦੇਵ ਸਮਾਜ ਕਾਲਜ ਫ਼ਾਰ ਵੂਮੈਨ, ਫ਼ਿਰੋਜ਼ਪੁਰ]] ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਪਿਛਲੇ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਵੱਲੋਂ ਸੰਪਰਕ ਕਰਕੇ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਨਵੇਂ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਵਿਕੀਮੀਡੀਆ ਦੇ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟਾਂ ਨਾਲ਼ ਜਾਣੂ ਕਰਵਾਉਣ ਲਈ ਇੱਕ ਵਰਕਸ਼ਾਪ ਕਰਾਉਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਇਸ ਵਰਕਸ਼ਾਪ ਦਾ ਮੁੱਖ ਮਕਸਦ ਕਾਲਜ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਵਿਕੀ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟਾਂ ਨਾਲ਼ ਜਾਣੂ ਕਰਵਾਉਣਾ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਈਚਾਰੇ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਕਾਲਜ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧਕਾਂ ਨੇ ਵੀ ਇਸ ਵਰਕਸ਼ਾਪ ਨੂੰ ਕਰਵਾਉਣ ਦੇ ਪਰਵਾਨਗੀ ਦੇ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਇਸ ਵਰਕਸ਼ਾਪ ਦੇ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਬੰਧਾਂ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਨਿਸ਼ਾਨ ਸਿੰਘ ਵਿਰਦੀ ਜੀ ਨੇ ਲਈ ਹੈ। ਇਹ ਵਰਕਸ਼ਾਪ [[ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਹਿਲਾ ਦਿਵਸ]] ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖਦੇ ਹੋਏ ਉਸਦੇ ਨੇੜੇ ਦੇ ਦਿਨ ੬ ਮਾਰਚ ਨੂੰ ਕਰਵਾਈ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਸ ਵਰਕਸ਼ਾਪ ਵਿੱਚ ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਈਚਾਰੇ ਵਿੱਚੋਂ ਉੱਥੇ ਸਪੀਕਰ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਧੰਨਵਾਦ। -- [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Kuldeep (Punjabi Wikimedians)|Kuldeep (Punjabi Wikimedians)]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Kuldeep (Punjabi Wikimedians)|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 17:21, 22 ਫ਼ਰਵਰੀ 2026 (UTC) == Punjabi Wikimedians Skill Development Workshop 2026, Chandigarh == ਸਤਿ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਜੀ, ਸਮੂਹ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਕੀਮੀਡੀਅਨਜ਼ ਨੂੰ ਦੱਸਦਿਆਂ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ ਕਿ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਕੀਮੀਡੀਅਨਜ਼ ਯੂਜ਼ਰ ਗਰੁੱਪ ਵੱਲੋਂ '''21 ਅਤੇ 22 ਮਾਰਚ 2026''' ਨੂੰ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਵਿਖੇ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਦੋ-ਰੋਜ਼ਾ ਸਮਰੱਥਾ ਨਿਰਮਾਣ (Capacity Building) ਵਰਕਸ਼ਾਪ ਕਰਵਾਈ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਸ ਵਰਕਸ਼ਾਪ ਦਾ ਮੁੱਖ ਮਕਸਦ ਸਾਡੇ ਸਰਗਰਮ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੇ 'ਆਨ-ਵਿਕੀ' ਯੋਗਦਾਨ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਦੇ 'ਆਫ-ਵਿਕੀ' ਹੁਨਰਾਂ (ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕਮਿਊਨੀਕੇਸ਼ਨ, ਲੀਡਰਸ਼ਿਪ ਅਤੇ ਪਾਰਟਨਰਸ਼ਿਪ) ਨੂੰ ਨਿਖਾਰਨਾ ਹੈ। ਇਸ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਵਿੱਚ ਵਿਕੀਮੀਡੀਆ ਸੰਸਥਾ ਅਤੇ OKI (IIIT-H) ਦੇ ਸਟਾਫ ਮੈਂਬਰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਮਾਹਿਰ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣਗੇ। ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਵਰਕਸ਼ਾਪ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦੇ ਹੋ ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਇਸ ਆਨਲਾਈਨ ਅਰਜ਼ੀ ਨੂੰ ਭਰਕੇ ਬਿਆਨ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ ਜਿਸਦੀ ਆਖ਼ਰੀ ਮਿਤੀ '''4 ਮਾਰਚ 2026''' ਹੈ। ਚੁਣੇ ਗਏ ਵਰਤੋਂਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਅਗਲੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਈਮੇਲ ਰਾਹੀਂ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇਗੀ। '''ਰਜਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ਲਿੰਕ:''' [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSetY3Ja21LI1mCDVWJzkPX893Ll7ECrWP9MN4WQwjBgUkxjHw/viewform?usp=header ਗੂਗਲ ਫਾਰਮ] -- [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Kuldeep (Punjabi Wikimedians)|Kuldeep (Punjabi Wikimedians)]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Kuldeep (Punjabi Wikimedians)|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 18:12, 26 ਫ਼ਰਵਰੀ 2026 (UTC) :ਜੋ ਲੋਕ ਇਹ ਜਾਨਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦੇ ਹਨ ਕਿ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਕਿਵੇਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਸੋਧਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਲਈ 20 ਮਾਰਚ ਨੂੰ ਇੱਕ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਵਿਖੇ ਹੀ ਵਰਕਸ਼ਾਪ ਕਰਵਾਈ ਜਾਵੇਗੀ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵਿਸਥਾਰ ਵਿੱਚ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟਾਂ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇਗੀ। ਸਿੱਖਣ ਦੇ ਇੱਛੁਕ [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdv1EUW1QX2a4_6DXDUB-LrhBLpCqmdqqbhnt3Kn2jfds8swA/viewform?usp=header ਇਹ ਗੂਗਲ ਫਾਰਮ] ਭਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। :-- [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Kuldeep (Punjabi Wikimedians)|Kuldeep (Punjabi Wikimedians)]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Kuldeep (Punjabi Wikimedians)|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 17:28, 27 ਫ਼ਰਵਰੀ 2026 (UTC) ::ਕੁੱਝ ਕਾਰਨਾਂ ਕਰਕੇ ਇਹ ਆਊਟਰੀਚ ਵਰਕਸ਼ਾਪ ਮਾਰਚ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗੀ। ਰਜਿਸਟਰ ਕੀਤੇ ਵਰਤੋਂਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਜਾਣਕਾਰੀ ਈਮੇਲ ਰਾਹੀਂ ਵੀ ਭੇਜ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ। -- [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Kuldeep (Punjabi Wikimedians)|Kuldeep (Punjabi Wikimedians)]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Kuldeep (Punjabi Wikimedians)|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 12:01, 18 ਮਾਰਚ 2026 (UTC) == Punjabi Wikimedians Women's Day Meetup 2026, Patiala == ਸਤਿ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਜੀ, ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਕੀਮੀਡੀਅਨਜ਼ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਸਾਰੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣਕਾਰੀ ਸਾਂਝੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਕੀਮੀਡੀਅਨਜ਼ ਯੂਜ਼ਰ ਗਰੁੱਪ ਵੱਲੋਂ '''ਵੂਮੈਨ ਡੇ (ਮਹਿਲਾ ਦਿਵਸ)''' ਦੇ ਉਤਸਵ ਮੌਕੇ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਬੈਠਕ ਦਾ ਆਯੋਜਨ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਹ ਬੈਠਕ 9 ਮਾਰਚ ਨੂੰ ਪਟਿਆਲਾ ਵਿਖੇ (ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਨੇੜੇ) ਕਰਵਾਈ ਜਾਵੇਗੀ। ਇਸ ਬੈਠਕ ਦਾ ਮੁੱਖ ਉਦੇਸ਼ ਵਿਕੀਮੀਡੀਆ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਂ ਵਿੱਚ ਨਵੇਂ ਮਹਿਲਾ ਐਡਿਟਰਾਂ ਦੀ ਭਾਗੀਦਾਰੀ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਨਾਲ ਜਾਣ-ਪਛਾਣ ਕਰਵਾਉਣਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਨਵੇਂ ਐਡਿਟਰਾ ਨੂੰ ਸੰਪਾਦਨ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ, ਹਵਾਲੇ ਜੋੜਨ ਅਤੇ ਲੇਖ ਵਧਾਉਣ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇਗੀ। ਖ਼ਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਇਸ ਬੈਠਕ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਔਰਤਾਂ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਮੌਜੂਦਾ ਲੇਖਾਂ ਦੇ ਸੁਧਾਰ 'ਤੇ ਰਹੇਗਾ। [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Tamanpreet Kaur|Tamanpreet Kaur]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Tamanpreet Kaur|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 14:23, 27 ਫ਼ਰਵਰੀ 2026 (UTC) == ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਕੀਮੀਡੀਅਨਜ਼ ਸਾਲਾਨਾ ਯੋਜਨਾ 2026-27 == ਸਤਿ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਜੀ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਆਪਾਂ ਆਪਣੇ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੇ ਪੂਰੇ ਸਾਲ ਦੀਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਨੂੰ ਮੁੱਖ ਰੱਖਦੇ ਹੋਏ ਇੱਕ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾਈ ਸੀ ਜੋ ਕਿ ਮਈ 2026 ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ। ਇਸ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੀ ਹੁਣ ਸਾਲ ਜੂਨ 2026 ਤੋਂ ਮਈ 2027 ਦੇ ਲਈ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾ ਰਹੇ ਹਾਂ। ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਭਾਈਚਾਰੇ ਲਈ ਆਫ਼ਲਾਈਨ ਬੈਠਕ, ਵਰਕਸ਼ਾਪ, ਵਿਕੀ ਮੁਕਾਬਲੇ ਆਦਿ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਪੂਰੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਤੁਸੀਂ ਹੇਠ ਦਿੱਤੇ ਲਿੰਕਾਂ ਉੱਤੇ ਦੇਖ ਸਕਦੇ ਹੋ। ਤੁਸੀਂ ਇਹਨਾਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਲਈ ਆਪਣੇ ਵਿਚਾਰ ਜਾਂ ਟਿੱਪਣੀਆਂ ਇਸੇ ਦੇ ਜਵਾਬ ਵਿੱਚ ਦੇ ਸਕਦੇ ਹੋ। ਧੰਨਵਾਦ। * ਯੋਜਨਾ - https://docs.google.com/document/d/1hRmcQpctTkW5uD2nEMPK4rwH8gy0sPcowds_nD8RhN8/edit?tab=t.0#heading=h.xguagl4w4kiz * ਬਜਟ - https://docs.google.com/spreadsheets/d/1ObeAO3saDF_3EV97oLTuLkRkunufnghX/edit?gid=1317624397#gid=1317624397 * ਸਮਾਂਰੇਖਾ - https://docs.google.com/spreadsheets/d/11R9rU_dw-JO8srtJuZG17bnV4SPVLHtschTbLfwgxuE/edit?gid=0#gid=0 --'''[[user:kuldeepburjbhalaike|<i style="color:#FF4500; font-family:sylfaen">KuldeepBurjBhalaike</i>]]''' <sup style="color:#FF4500; font-family:georgia">([[User_talk:Kuldeepburjbhalaike|Talk]])</sup> 06:15, 7 ਮਾਰਚ 2026 (UTC) == ਮਹਿਲਾ ਦਿਵਸ ਨਾਲ਼ ਸੰਬੰਧਤ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਅਤੇ ਆਗਾਮੀ ਵਰਕਸ਼ਾਪ ਬਾਰੇ ਅੱਪਡੇਟ == ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉੱਪਰ ਕੁੱਝ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਬਾਰੇ ਸਾਂਝਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਮੈਂ ਉਹਨਾਂ ਬਾਰੇ ਕੁੱਝ ਅੱਪਡੇਟ ਸਾਂਝਾ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ। ਇਹਨਾਂ ਦੋਵਾਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਦੇ ਆਯੋਜਕਾਂ ਨੂਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ਤੇ ਵਧਾਈ ਦੇਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ ਕਿਉਂਕਿ ਸਾਨੂੰ ਲੋੜ ਹੈ ਕਿ ਭਾਈਚਾਰੇ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਲੋਕ ਅੱਗੇ ਆਉਣ ਅਤੇ ਇਹੋ ਜਿਹੇ ਹੋਰ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਉਲੀਕਣ। ਮਹਿਲਾ ਦਿਵਸ ਨੂੰ ਮੁੱਖ ਰੱਖਦੇ ਹੋਏ [[ਦੇਵ ਸਮਾਜ ਕਾਲਜ ਫ਼ਾਰ ਵੂਮੈਨ, ਫ਼ਿਰੋਜ਼ਪੁਰ]] ਇੱਕ ਆਊਟਰੀਚ ਵਰਕਸ਼ਾਪ ਕਰਵਾਈ ਗਈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ 100 ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਅਤੇ ਸਟਾਫ਼ ਨੇ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ। ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਲਹਿਰ ਕੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਕਿਵੇਂ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਅਸੀਂ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਵਰਤ ਸਕਦੇ ਹਾਂ ਅਤੇ ਕਿਵੇਂ ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸੋਧ ਵੀ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ ਆਦਿ ਬਾਰੇ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ। ਇਸ ਵਰਕਸ਼ਾਪ ਨੂੰ ਕਰਵਾਉਣ ਦੀ ਪੂਰੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:ਨਿਸ਼ਾਨ ਸਿੰਘ ਵਿਰਦੀ|ਨਿਸ਼ਾਨ ਸਿੰਘ ਵਿਰਦੀ]] ਜੀ ਨੇ ਲਈ ਸੀ। ([https://outreachdashboard.wmflabs.org/courses/Punjabi%20Wikimedians/Dev%20Samaj%20College%20For%20Women%20Firozpur,%20Outreach ਆਊਟਰੀਚ ਡੈਸਬੋਰਡ]) ਦੂਜੀ ਗਤੀਵਿਧੀ ਮਹਿਲਾ ਦਿਵਸ ਉੱਤੇ [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Tamanpreet Kaur|ਤਮਨਪ੍ਰੀਤ ਕੌਰ]] ਅਤੇ [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Taranpreet Goswami|ਤਰਨਪ੍ਰੀਤ ਗੋਸਵਾਮੀ]] ਜੀ ਵੱਲੋਂ ਪਟਿਆਲਾ ਵਿਖੇ ਮਹਿਲਾ ਮੀਟਅੱਪ ਕਰਵਾਇਆ ਗਿਆ। ਜਿਸ ਵਿੱਚ 10 ਮਹਿਲਾ ਵਿਕੀਮੀਡੀਅਨਜ਼ ਨੇ ਭਾਗ ਲਿਆ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ 4 ਨਵੇਂ ਵਰਕੋਂਕਾਰ ਖ਼ਾਤੇ ਵੀ ਬਣਾਏ ਗਏ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਸੋਧ ਅਤੇ ਵਿਕੀਸਰੋਤ ਦੇ ਮੁੱਢਲੇ ਗਿਆਨ ਬਾਰੇ ਚਰਚਾ ਕੀਤੀ ਗਈ। ([https://outreachdashboard.wmflabs.org/courses/Punjabi%20Wikimedians/Women's%20Week%20Meetup%202026/home ਆਊਟਰੀਚ ਡੈਸਬੋਰਡ]) ਆਖ਼ਰੀ ਅੱਪਡੇਟ ਆਗਾਮੀ 21 ਅਤੇ 22 ਮਾਰਚ 2026 ਨੂੰ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਵਰਕਸ਼ਾਪ ਹੁਣ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਦੀ ਬਜਾਏ '''ਪਟਿਆਲਾ''' ਵਿਖੇ ਕਰਵਾਈ ਜਾਵੇਗੀ। ਸੋ ਮੈਂ ਬੇਨਤੀ ਕਰਾਂਗਾ ਜਿਹਨਾਂ ਨੇ ਪਿਛਲੇ ਮੈਸੇਜ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤਾ ਫਾਰਮ ਨਹੀਂ ਭਰਿਆ ਸੀ ਉਹ [https://docs.google.com/forms/d/1NwQHxhXorpkv1wIS6nYELgDh3oJ5-t1G1Gie9HCM7HU/edit ਇਹ ਫਾਰਮ ਕੱਲ੍ਹ ਭਾਵ 11 ਮਾਰਚ ਤੱਕ] ਭਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਧੰਨਵਾਦ ਜੀ। -- [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Kuldeep (Punjabi Wikimedians)|Kuldeep (Punjabi Wikimedians)]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Kuldeep (Punjabi Wikimedians)|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 12:38, 10 ਮਾਰਚ 2026 (UTC) == Request for Comment: VisualEditor automatic reference names == <div lang="en" dir="ltr"> Hi, I’m Johannes from [[:m:Wikimedia Deutschland|Wikimedia Deutschland]]’s [[:m:WMDE Technical Wishes|Technical Wishes team]]. Apologies for writing in English. {{Int:Please-translate}}! We are considering to work on [[:m:Community Wishlist/W17|Community Wishlist/W17: Improve VE references' automatic names and reuse]]. This has been a long-term issue for wikitext editors (see e.g. [[:en:WP:VisualEditor/Named references]]) which has been among the top-voted wishes in several [[:m:Community Wishlist Survey|Community Wishlist Surveys]], e.g. [[:m:Community Wishlist Survey 2017/Editing/VisualEditor: Allow editing of auto-generated references before adding them|2017]], [[:m:Community Wishlist Survey 2019/Citations/VisualEditor: Allow references to be named|2019]], [[:m:Community Wishlist Survey 2022/Editing/VisualEditor should use human-like names for references|2022]] or [[:m:Community Wishlist Survey 2023/Editing/VisualEditor should use proper names for references|2023]]. We would like your input on the [[:m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names#Proposed solutions|solutions]] proposed on our project page: '''[[:m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names]]'''. We are considering several options, which can be combined if desired by the community. * Changing the default pattern for automatically generated reference names (currently <code>":n"</code>, e.g. <code>":0"</code>, <code>":1"</code>...) to use the [[:mw:Help:Reference Previews#Exposed reference types|reference type]] instead (e.g. <code>"book_reference-1"</code>). * Providing a simple mechanism for communities to configure a different default name. * Generating automatic reference names based on the [[:en:domain name|domain name]] (if it’s a web citation). * Generating automatic reference names based on template parameters (e.g. "title" or "last"+"first") – defined by the community. === Feedback === [[:m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names|Visit our project page]] to read about our proposal in detail and share your thoughts [[:m:Talk:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names#Request for comment|on metawiki]]. '''Please note''': We will only implement a solution if there’s clear consensus among the global community. Our intention is not to build the perfect solution, but to find a simple and lean one that alleviates the pain caused by auto generated names. We are aware that some experienced VisualEditor users might prefer an option to manually change reference names in VisualEditor, but such a UX intervention is difficult to achieve across reference types and thus out of scope for our team, we can only improve the auto-naming mechanism. We are happy about suggestions for improving certain details of the proposed solutions. Any other feedback and alternative proposals are also welcome – even though it’s out of scope for us, it might still be relevant for future work on this topic. Please support us interpreting consensus by clearly indicating your opinion (e.g. by using support/neutral/oppose templates). We are aware of [[:en:WP:NOTVOTE]], but given that we are facilitating this discussion with users from different wikis, potentially commenting in their native language, clearly indicating your position helps us avoid misunderstandings. Thank you for participating!</div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:Johannes Richter (WMDE)|Johannes Richter (WMDE)]] ([[User talk:Johannes Richter (WMDE)|ਗੱਲ-ਬਾਤ]])</bdi> 11:15, 19 ਮਾਰਚ 2026 (UTC) (This message was sent to [[:ਵਿਕਿਪੀਡਿਆ:ਕਮਿਊਨਟੀ ਪੋਰਟਲ]] and is being posted here due to a redirect.) <!-- Message sent by User:Johannes Richter (WMDE)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Johannes_Richter_(WMDE)/MassMessageRecipients&oldid=30281362 --> == Punjabi Wikimedians Capacity Building Workshop 2026, Chandigarh == ਸਤਿ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਜੀ, Punjabi Wikimedians Skill Development Workshop 2026, Chandigarh ਲਈ ਉੱਪਰ ਜਾਣਕਾਰੀ ਸਾਂਝੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਜੋ ਕਿ ਮਾਰਚ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਹੋਣੀ ਸੀ ਪਰ ਕੁੱਝ ਕਾਰਨਾਂ ਕਰਕੇ ਉਹ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕੀ। ਹੁਣ ਇਹ ਵਰਕਸ਼ਾਪ 18 ਅਤੇ 19 ਅਪਰੈਲ ਨੂੰ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਵਿੱਚ ਹੋਵੇਗੀ। ਪਹਿਲਾਂ ਸਾਂਝਾ ਕੀਤੇ ਅਨੁਸਾਰ ਇਸ ਵਿੱਚ ਓਕੇਆਈ ਅਤੇ ਵਿਕੀਮੀਡੀਆ ਸੰਸਥਾ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਵੀ ਇਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਨ ਲਈ ਤੁਸੀਂ ਹੇਠ ਦਿੱਤਾ ਫਾਰਮ ਭਰ ਸਕਦੇ ਹੋ। ਧੰਨਵਾਦ। ਫਾਰਮ - https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdY8hwqRH1oFeExAkDXL2Ag4xW4oH7EM8PKi2mERlXHmaQMyg/viewform?usp=header -- [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Kuldeep (Punjabi Wikimedians)|Kuldeep (Punjabi Wikimedians)]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Kuldeep (Punjabi Wikimedians)|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 17:56, 28 ਮਾਰਚ 2026 (UTC) == ਵਿਕੀ ਕਾਨਫਰੰਸ ਇੰਡੀਆ 2026 ਲਈ ਸਕਾਲਰਸ਼ਿਪ ਅਰਜ਼ੀਆਂ ਸ਼ੁਰੂ == ਸਤਿ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਜੀ, ਵਿਕੀ ਕਾਨਫਰੰਸ ਇੰਡੀਆ 2026 ਲਈ ਸਕਾਲਰਸ਼ਿਪ ਅਰਜ਼ੀਆਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਕਾਨਫਰੰਸ 4 ਸਤੰਬਰ ਤੋਂ 6 ਸਤੰਬਰ 2026 ਤੱਕ ਕੋਚੀ (ਭਾਰਤ) ਵਿੱਚ ਹੋਵੇਗੀ। ਵਿਕੀ ਕਾਨਫਰੰਸ ਇੰਡੀਆ ਸਮੁੱਚੇ ਭਾਰਤ, ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆ ਅਤੇ ਹੋਰਨਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਵਿਕੀਮੀਡੀਅਨ, ਕਮਿਊਨਿਟੀ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਅਤੇ ਭਾਗੀਦਾਰਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਮੰਚ 'ਤੇ ਇਕੱਠਾ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਮੰਚ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਅਸੀਂ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਜੁੜਦੇ ਹਾਂ, ਨਵਾਂ ਸਿੱਖਦੇ ਹਾਂ, ਆਪਣੇ ਤਜ਼ਰਬੇ ਸਾਂਝੇ ਕਰਕੇ, ਮੁਫ਼ਤ ਗਿਆਨ ਦੀ ਲਹਿਰ (free knowledge movement) ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨ ਲਈ ਮਿਲ ਕੇ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਾਂ। ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਵਿਕੀਮੀਡੀਆ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰਗਰਮ ਹੋ ਜਾਂ ਕਮਿਊਨਿਟੀ ਦੀਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ, ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸਕਾਲਰਸ਼ਿਪ ਲਈ ਅਪਲਾਈ ਕਰਨ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਦੇ ਹਾਂ। ਇਸ ਬਾਰੇ ਵਿਸਥਾਰ ਵਿੱਚ ਜਾਣਕਾਰੀ ਅੱਗੇ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ। 🙂 ਅਪਲਾਈ ਕਰਨ ਦੀ ਆਖਰੀ ਮਿਤੀ: [15 ਅਪ੍ਰੈਲ 2026, ਰਾਤ 11:59 ਵਜੇ ਤੱਕ (IST)] ਅਰਜ਼ੀ ਦਾ ਲਿੰਕ (Application link): https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdA3rR9xX_k31dzJrjM5MTDNYNUIRcAB45S4TflsYCbGJNrzg/viewform ਵਧੇਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ (More information): [[metawiki:WikiConference_India_2026/Scholarship|WCI 2026 Scholarship metawiki]] ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਇਸ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਕਮਿਊਨਿਟੀ ਦੇ ਹੋਰ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਸਾਂਝਾ ਕਰੋ। ਧੰਨਵਾਦ, ਵਿਕੀ ਕਾਨਫਰੰਸ ਇੰਡੀਆ 2026 ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ -[[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Gnoeee|Gnoeee]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Gnoeee|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 21:16, 28 ਮਾਰਚ 2026 (UTC) == Join the sixth Ukraine’s Cultural Diplomacy Month on Wikipedia! == <div lang="en" dir="ltr"> [[File:Ukraine’s Cultural Diplomacy Month on Wikipedia 2026.png|right|250px|thumb|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Ukraine%27s_Cultural_Diplomacy_Month_2026|Join our campaign!]] {{int:please-translate}} Dear Wikipedians! [[:m:Special:MyLanguage/Wikimedia Ukraine|Wikimedia Ukraine]], in cooperation with the [[:en:Ministry of Foreign Affairs of Ukraine|MFA of Ukraine]] and [[:en:Ukrainian Institute|Ukrainian Institute]], has launched the sixth edition of writing challenge "'''[[:m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|Ukraine's Cultural Diplomacy Month]]'''", which lasts from '''1st April''' until '''30th April 2026'''. The initiative aims to promote knowledge about Ukrainian culture abroad by creating and improving Wikipedia articles in multiple languages. This year marks the sixth edition of the campaign, which will focus on contemporary culture, making today’s artistic voices and practices more visible to international audiences. 🧩'''How to participate?''' Choose an article from the suggested list → Write an article in your language, or improve an existing one according to the rules → Add your contribution to the contest page and calculate your points → Win prizes and receive a certificate of participation → Become a promoter of truthful knowledge about Ukraine. 🧩'''[[m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|Check our main page for more information]]'''. '''If you are interested in coordinating long-term community engagement for the campaign and becoming a local ambassador, we would love to hear from you! Please let us know your interest.''' If not, then we encourage you to translate the [[m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|landing page of the contest]] and [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MessageGroupStats?group=Centralnotice-tgroup-UCDM2026banner&messages=&language=en&x=D banner] into your own language. Also, we set up a [[:m:CentralNotice/Request/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|banner]] to notify users of the possibility to participate in this challenge! [[:m:User:OlesiaLukaniuk (WMUA)|OlesiaLukaniuk (WMUA)]] ([[:m:User talk:OlesiaLukaniuk (WMUA)|talk]]) 04:35, 1 April 2026 (UTC) </div> (This message was sent to [[:ਵਿਕਿਪੀਡਿਆ:ਕਮਿਊਨਟੀ ਪੋਰਟਲ]] and is being posted here due to a redirect.) <!-- Message sent by User:OlesiaLukaniuk (WMUA)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:OlesiaLukaniuk_(WMUA)/list_of_wikis&oldid=28552112 --> == Action Required: Update templates/modules for electoral maps (Migrating from P1846 to P14226) == Hello everyone, This is a notice regarding an ongoing data migration on Wikidata that may affect your election-related templates and Lua modules (such as <code>Module:Itemgroup/list</code>). '''The Change:'''<br /> Currently, many templates pull electoral maps from Wikidata using the property [[:d:Property:P1846|P1846]], combined with the qualifier [[:d:Property:P180|P180]]: [[:d:Q19571328|Q19571328]]. We are migrating this data (across roughly 4,000 items) to a newly created, dedicated property: '''[[:d:Property:P14226|P14226]]'''. '''What You Need To Do:'''<br /> To ensure your templates and infoboxes do not break or lose their maps, please update your local code to fetch data from [[:d:Property:P14226|P14226]] instead of the old [[:d:Property:P1846|P1846]] + [[:d:Property:P180|P180]] structure. A [[m:Wikidata/Property Migration: P1846 to P14226/List|list of pages]] was generated using Wikimedia Global Search. '''Deadline:'''<br /> We are temporarily retaining the old data on [[:d:Property:P1846|P1846]] to allow for a smooth transition. However, to complete the data cleanup on Wikidata, the old [[:d:Property:P1846|P1846]] statements will be removed after '''May 1, 2026'''. Please update your modules and templates before this date to prevent any disruption to your wiki's election articles. Let us know if you have any questions or need assistance with the query logic. Thank you for your help! [[User:ZI Jony|ZI Jony]] using [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:MediaWiki message delivery|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 17:12, 3 ਅਪਰੈਲ 2026 (UTC) (This message was sent to [[:ਵਿਕਿਪੀਡਿਆ:ਕਮਿਊਨਟੀ ਪੋਰਟਲ]] and is being posted here due to a redirect.) <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&oldid=29941252 --> == Invitation to join South Asian Community and the Annual Planning Discussions with WMF == "Kindly feel free to translate this text into your own language." Dear Community member, We would like to invite you all to the April edition of the South Asia Open Community Call that will focus on a discussion with the leadership of the Wikimedia Foundation on their [[:m:Wikimedia Foundation Annual Plan/2026-2027|Annual Plan (2026-2027)]]. The [[:m:Wikimedia Foundation Annual Plan|Foundation’s Annual Plan]] is a high-level roadmap for what the organisation aims to achieve in the coming year. It includes not only the foundation’s Goals, Progress, and plan but also a summary of Global Trends that impact the present and future of our movement. This is the right time for the South Asia community to participate and share their thoughts on the Wikimedia Foundation’s annual plan, helping shape it together. Share your hopes, concerns, bold ideas, and specific requests to contribute to the Foundation’s planning. Hence, the next [[:m:South Asia Open Community Call|South Asia Open Community Call]] will be hosted on the following dates/times. Please mark the same in your calendar and sign up [[:m:Event:South Asia Open Community Call, April 2026|here]]. * Platform: Google Meet * Date: 17th April, 2026 * Time: 1930-2045 IST (1400-1515 UTC) * Registration Link: [[:m:Event:South Asia Open Community Call, April 2026|here]] Note: Only those who have registered will receive the joining link. Look forward to seeing you on the call, Best, [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:MediaWiki message delivery|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 18:41, 5 ਅਪਰੈਲ 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Nitesh Gill@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Nitesh_Gill/lists/Indic_VPs&oldid=29127818 --> == ਵਿਕੀਕਾਨਫਰੰਸ ਇੰਡੀਆ 2026 - Scholarship Applications == ਪਿਆਰੇ ਵਿਕੀਮੀਡੀਅਨ, ਸਾਨੂੰ ਇਹ ਸਾਂਝਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਖੁਸ਼ੀ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ ਕਿ ਵਿਕੀਕਾਨਫਰੰਸ ਇੰਡੀਆ 2026 ਲਈ ਸਕਾਲਰਸ਼ਿਪ ਅਰਜ਼ੀਆਂ ਇਸ ਸਮੇਂ ਖੁੱਲ੍ਹੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਆਖਰੀ ਮਿਤੀ ਨੇੜੇ ਆ ਰਹੀ ਹੈ। [[metawiki:Special:MyLanguage/WikiConference_India_2026|ਵਿਕੀਕਾਨਫਰੰਸ ਇੰਡੀਆ 2026]] ਤੁਸੀਂ ਹੋਰ ਜਾਣਕਾਰੀ ਅਤੇ ਅਰਜ਼ੀ ਫਾਰਮ ਮੈਟਾ ਵਿਕੀ 'ਤੇ ਸਕਾਲਰਸ਼ਿਪ ਪੰਨੇ 'ਤੇ ਲੱਭ ਸਕਦੇ ਹੋ। ਸਕਾਲਰਸ਼ਿਪ ਦੀ ਆਖਰੀ ਮਿਤੀ: 15 ਅਪ੍ਰੈਲ 2026, ਰਾਤ ​​11:59 IST ਸਿਰਫ ਕੁਝ ਦਿਨ ਬਾਕੀ ਹਨ, ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਅਰਜ਼ੀ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੀ ਹੈ ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਅਰਜ਼ੀ ਦੇਣ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਦੇ ਹਾਂ ਅਤੇ ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਬੇਨਤੀ ਕਰਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਇਸਨੂੰ ਆਪਣੇ ਭਾਈਚਾਰੇ ਨਾਲ ਸਾਂਝਾ ਕਰੋ ਅਤੇ ਦੂਜਿਆਂ ਨੂੰ ਅਰਜ਼ੀ ਦੇਣ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰੋ। ਵਧੇਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਅਤੇ ਨਿਯਮਤ ਅਪਡੇਟਸ ਲਈ, ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕਾਨਫਰੰਸ ਮੈਟਾ ਪੰਨੇ 'ਤੇ ਜਾਣ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਦੇ ਹਾਂ। ਵਿਕੀਕਾਨਫਰੰਸ ਇੰਡੀਆ 2026 ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਟੀਮ ਵੱਲੋਂ, ਨਿੱਘਾਂ ਭਰਿਆ ਸਵਾਗਤ। [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Jagmit Singh Brar|Jagmit Singh Brar]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Jagmit Singh Brar|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 03:44, 13 ਅਪਰੈਲ 2026 (UTC) == Indic Wikimedia Hackathon Hyderabad 2026 - Call for Applications == The [[m:Indic MediaWiki Developers User Group|Indic MediaWiki Developers User Group]] is pleased to announce the upcoming [[m:Indic Wikimedia Hackathon Hyderabad 2026|Indic Wikimedia Hackathon Hyderabad 2026]], scheduled to take place in Hyderabad from 26 - 28 June 2026 (with 25 June as Day 0), in collaboration with the [[m:IIITH-OKI|IIITH-OKI]] and [https://www.osdg.in/ OSDG] club at [[w: International Institute of Information Technology, Hyderabad|International Institute of Information Technology, Hyderabad]]. Wikimedia hackathons are spaces for developers, designers, content editors, and other community stakeholders to collaborate on building technical solutions that help improve tools, workflows, and overall user experience across Wikimedia projects. '''The hackathon is intended for:''' * Technical contributors active in the Wikimedia technical ecosystem, including developers, maintainers (admins/interface admins), translators, designers, researchers, documentation writers, etc. * Content contributors having an in-depth understanding of technical issues in their home Wikimedia projects like Wikipedia, Wikisource, Wiktionary, etc. * Contributors from other FOSS communities or those who have participated in Wikimedia events in the past and would like to begin contributing to Wikimedia technical spaces. Participants may work on curated hackathon tasks and are also encouraged to propose their own ideas, supported by a clear problem statement and a proposed approach. To encourage participation and support promising contributions, scholarships will be provided to support participants’ related expenses. '''Apply here:''' * Scholarship application form (Deadline: 2 May 2026): [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSej8JvGsvQ7mYmkXdUDriMrKNPajCqH4e3clEct_GnmA1HZ3g/viewform Google form] '''More information:''' We encourage interested contributors to apply and participate. Further updates, including program details and venue, will be shared on the Meta page. * Meta page: [[m:Indic Wikimedia Hackathon Hyderabad 2026|Indic Wikimedia Hackathon Hyderabad 2026]] If you have any questions, concerns, or need support with the application, please reach out via the Meta-Wiki talk page or email at {{nospam|contact|indicmediawikidev.org}}. Best Regards, On behalf of Indic Mediawiki Developers User Group ==ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਸਭਾ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗ ਨਾਲ ਕਾਲਾਂਵਾਲੀ ਵਿੱਚ ਸੈਮੀਨਾਰ == ਸਤਿ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਜੀ, ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਸਭਾ, ਕਾਲਾਂਵਾਲੀ, ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਸਿਰਸਾ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗ ਨਾਲ ਉਸ ਵੱਲੋਂ ਚਲਾਈ ਜਾ ਰਹੀ ਪਬਲਿਕ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਕਾਲਾਂਵਾਲੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਨੀਵਾਰ, 25 ਅਪਰੈਲ, 2026 ਨੂੰ ਬਾਅਦ ਦੁਪਹਿਰ ਤਿੰਨ ਵਜੇ '''ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਨਾਲ ਜਾਣ-ਪਛਾਣ ਅਤੇ ਸੰਭਾਵਨਾਵਾਂ''' ਵਿਸ਼ੇ ਉਪਰ ਇੱਕ ਸੈਮੀਨਾਰ ਕਰਵਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਅਤੇ ਹੋਰ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਂ ਬਾਰੇ ਮੁੱਢਲੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇਗੀ। ਤੁਹਾਡਾ ਇਸ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਜਾਣਕਾਰ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਇਸ ਲਈ ਸੱਦਾ ਪੱਤਰ ਭੇਜ ਸਕਦੇ ਹੋ। ਕੋਈ ਨੇੜਲਾ ਵਿਕੀਮੀਡੀਅਨ ਇਸ ਵਿੱਚ ਮੇਰੇ ਸਹਿਯੋਗ ਲਈ ਆ ਸਕਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਜਰੂਰ ਸੰਪਰਕ ਕਰੇ। ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਇਸ ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ ਜਾਵੇਗਾ। ਤੁਹਾਡੇ ਸੁਝਾਵਾਂ ਦਾ ਵੀ ਇੰਤਜ਼ਾਰ ਰਹੇਗਾ। ਧੰਨਵਾਦ ਜੀ। ਸੈਮੀਨਾਰ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਦਾ ਲਿੰਕ [https://meta.wikimedia.org/wiki/Seminar_on_Punjabi_Wikipedia_at_Kalanwali,_Sirsa ਇਥੇ] ਹੈ। [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Mulkh Singh|Mulkh Singh]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Mulkh Singh|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 16:47, 22 ਅਪਰੈਲ 2026 (UTC) === ਟਿੱਪਣੀ === :@[[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Mulkh Singh|Mulkh Singh]], ਬਹੁਤ ਵਧੀਆ ਕਦਮ ਜੀ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਮੁੜ ਸਰਗਰਮ ਹੁੰਦਿਆਂ ਦੇਖ ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ੀ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ। ੨੫ ਅਪਰੈਲ ਨੂੰ ਮੈਂ ਖ਼ੁਦ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਆ ਪਾਵਾਂਗਾ ਪਰ ਕਿਸੇ ਸੈਮੀਨਰ ਲਈ ਕਿਸੇ ਚੀਜ਼ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਜ਼ਰੂਰ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾ ਸਕਦਾ ਹੋਇਆ ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਬੇਹੱਦ ਖੁਸ਼ੀ ਹੋਵੇਗੀ। ਧੰਨਵਾਦ। -- '''[[user:kuldeepburjbhalaike|<i style="color:#FF4500; font-family:sylfaen">KuldeepBurjBhalaike</i>]]''' <sup style="color:#FF4500; font-family:georgia">([[User_talk:Kuldeepburjbhalaike|Talk]])</sup> 10:24, 23 ਅਪਰੈਲ 2026 (UTC) ---'''[[user:kuldeepburjbhalaike|<i style="color:#FF4500; font-family:sylfaen">KuldeepBurjBhalaike</i>]]''' ਜੀ, ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਸਭਾ ਕਾਲਾਂਵਾਲੀ ਮੇਰੇ ਲਈ ਕੋਈ ਓਪਰੀ ਸੰਸਥਾ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਂ ਬਾਰੇ ਗੱਲ ਕਰਨੀ ਮੇਰੇ ਲਈ ਬਿਲਕੁਲ ਆਸਾਨ ਹੈ। ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਹੁੰਗਾਰੇ ਲਈ ਬਹੁਤ ਧੰਨਵਾਦ। --- [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Mulkh Singh|Mulkh Singh]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Mulkh Singh|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 15:08, 23 ਅਪਰੈਲ 2026 (UTC) == Request for comment (global AI policy) == <bdi lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Apologies for writing in English. {{int:Please-translate}} A [[:m:Requests for comment/Artificial intelligence policy|request for comment]] is currently being held to decide on a global AI policy. {{int:Feedback-thanks-title}} [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:MediaWiki message delivery|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 00:58, 26 ਅਪਰੈਲ 2026 (UTC) </bdi> (This message was sent to [[:ਵਿਕਿਪੀਡਿਆ:ਕਮਿਊਨਟੀ ਪੋਰਟਲ]] and is being posted here due to a redirect.) <!-- Message sent by User:Codename Noreste@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30424282 --> == ਲੇਖਾਂ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਦਿਆਂ ਮਨ ਵਿੱਚ ਉੱਠੇ ਕੁਝ ਸਵਾਲ == ਸਤ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਜੀ ਸਭ ਨੂੰ, ਅੱਜ-ਕੱਲ੍ਹ ਅਸੀਂ, ਲਗਭਗ, ਸਭ ਆਪਣੇ 25 ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪੜ੍ਹੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਲੇਖਾਂ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੇ ਹਾਂ। ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਲੇਖ ਵਧੇਰੇ ਕਰਕੇ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬਾਨਾਂ ਬਾਰੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਵਰਗੀਆਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸ਼ਖ਼ਸੀਅਤਾਂ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਭ ਬਾਰੇ ਲੇਖ ਲਿਖਦੇ ਸਮੇਂ, ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਦੀ ਨਿਰਪੱਖਤਾ ਨੀਤੀ ਅਨੁਸਾਰ 'ਉਨ੍ਹਾਂ' ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ 'ਉਹ' ਵਰਤਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਧਾਰਮਿਕ ਵਿਸ਼ਵਾਸਾਂ ਅਤੇ ਇਜ਼ੱਤ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖਦਿਆਂ ਇਸ 'ਤੇ ਗੱਲ ਕਰਨੀ ਬਿਹਤਰ ਹੋਵੇਗੀ। ਇਸ ਬਾਰੇ ਪਹਿਲਾਂ ਇੱਕ-ਦੋ ਬੈਠਕਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਗੱਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ ਹੈ ਪਰ ਕਦੀ ਕੁਝ ਨਿਚੋੜ ਨਹੀਂ ਨਿਕਲ ਪਾਇਆ। ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਇਸ ਬਾਰੇ ਆਪਣੇ ਵਿਚਾਰ ਸਾਂਝੇ ਕਰਨਾ ਚਾਹੇ, ਤਾਂ ਬਹੁਤ ਮਿਹਰਬਾਨੀ ਹੋਵੇਗੀ। ਸ਼ੁਕਰਾਨੇ [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Nitesh Gill|Nitesh Gill]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Nitesh Gill|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 17:34, 28 ਅਪਰੈਲ 2026 (UTC) :@[[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Nitesh Gill|Nitesh Gill]] ਜੀ ਤੁਹਾਡਾ ਬਹੁਤ ਧੰਨਵਾਦ ਇਸ ਜ਼ਰੂਰੀ ਗੱਲ ਨੂੰ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਸੱਥ ਉੱਤੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਲਈ ਤਾਂ ਕਿ ਇਸ ਵਿੱਚ ਸਭ ਦੀ ਭਾਗੀਦਾਰੀ ਵੀ ਹੋ ਸਕੇ ਅਤੇ ਇਸ ਕੋਈ ਰਾਹ ਲੱਭਕੇ ਕੋਈ ਖ਼ਾਸ ਨੀਤੀ ਨੂੰ ਅੱਪਡੇਟ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕੇ ਜਾਂ ਇਸ ਲਈ ਕੋਈ ਅਲੱਗ ਤੋਂ ਨੀਤੀ ਬਣਾਈ ਜਾ ਸਕੇ। ਮੇਰਾ ਵਿਚਾਰ ਹੈ ਕਿ ਧਰਮ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸੰਜੀਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਹੈ ਇਸ ਆਪਾਂ ਧਰਮ ਦੇ ਬਾਬਤ ਲੇਖਾਂ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਾਂ ਅਤੇ ਫਿਰ ਹੋਰ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਉੱਤੇ ਚਰਚਾ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਾਂ। ਮੈਂ ਕੁੱਝ ਸਫ਼ਿਆਂ ਦੇ ਲਿੰਕ ਸਾਂਝਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਈਚਾਰੇ ਨੇ ਹਾਲੀਆ ਹੀ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਅੱਪਡੇਟ ਕੀਤਾ ਸੀ (ਜਾਂ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਸੀ) :ਹਾਲੀਆ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੇ ਸਫ਼ੇ - :ਸ਼ਬਦ ਜੋੜ (Spelling) ਬਾਰੇ - [[ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ:ਸ਼ੈਲੀ ਦਸਤਾਵੇਜ਼/ਸ਼ਬਦ-ਜੋੜ|ਲਿੰਕ]] :ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਚੰਗਾ ਲੇਖ (Good Article) - [[ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ:ਚੰਗੇ ਲੇਖ|ਲਿੰਕ]] :ਇਸ ਉੱਤੇ ਕੋਈ ਖ਼ਾਸ ਨਤੀਜੇ ਉੱਤੇ ਪਹੁੰਚਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਪਾਂ ਹੇਠ ਦਿੱਤੇ ਸਫ਼ੇ ਨੂੰ ਅੱਪਡੇਟ ਕਰ ਦੇਵਾਂਗੇ - :[[ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ:ਸ਼ੈਲੀ ਦਸਤਾਵੇਜ਼/ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਨਾਲ਼ ਸੰਬਂਧਿਤ ਲੇਖ]] :ਇਸ ਦੇ ਲਈ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਦੇ ਸਫ਼ੇ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ - [[:en:Wikipedia:Manual of Style/Islam-related articles|Wikipedia:Manual of Style/Islam-related articles]] :-- '''[[user:kuldeepburjbhalaike|<i style="color:#FF4500; font-family:sylfaen">KuldeepBurjBhalaike</i>]]''' <sup style="color:#FF4500; font-family:georgia">([[User_talk:Kuldeepburjbhalaike|Talk]])</sup> 09:21, 30 ਅਪਰੈਲ 2026 (UTC) :‘ਉਨ੍ਹਾਂ’ ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ ‘ਆਪ’ ਸ਼ਬਦ ਵਿਚਾਰਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਹੈ ਇਹ ਵੀ ਬਹੁ-ਵਚਨ। [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Geet Arts|Geet Arts]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Geet Arts|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 11:28, 9 ਮਈ 2026 (UTC) :ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਕੀਮੀਡੀਆ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਸ਼ਾਈ ਨੀਤੀ ਸਬੰਧੀ ਚੱਲ ਰਹੀ ਚਰਚਾ ਦੇ ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ ਮੇਰਾ ਵਿਚਾਰ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਆਪਣੀ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਅਤੇ ਵਿਆਕਰਣਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖਦਿਆਂ ਪੜਨਾਵਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਬਾਰੇ ਸਪਸ਼ਟ ਨੀਤੀ ਬਣਾਈ ਜਾਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। :ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ “you” ਵਰਗਾ ਇਕ ਤਟਸਥ ਸ਼ਬਦ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ “ਤੂੰ”, “ਤੁਸੀਂ”, “ਆਪ” ਆਦਿ ਸ਼ਬਦ ਸਿਰਫ਼ ਵਿਆਕਰਣ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਆਦਰ ਅਤੇ ਸਮਾਜਕ ਵਿਵਹਾਰ ਨੂੰ ਵੀ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਪੰਜਾਬੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਹਰ ਵਿਅਕਤੀ ਨਾਲ ਸਤਿਕਾਰ ਪੂਰਵਕ ਗੱਲ ਕਰਨ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਕਰਕੇ ਪੰਜਾਬੀ ਦੀ ਆਮ ਲਿਖਤ, ਪੱਤਰਕਾਰਤਾ, ਅਕਾਦਮਿਕ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਵੀ “ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ”, “ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ” ਵਰਗੇ ਪੜਨਾਂਵ ਆਮ ਤੌਰ ’ਤੇ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। :ਮੇਰੇ ਵਿਚਾਰ ਅਨੁਸਾਰ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ’ਤੇ “ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ” ਵਰਤਣਾ ਨਿਰਪੱਖਤਾ ਦੇ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਨਹੀਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਪੰਜਾਬੀ ਦੀ ਕੁਦਰਤੀ ਅਤੇ ਸਨਮਾਨਜਨਕ ਭਾਸ਼ਾਈ ਰੀਤ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ। ਨਿਰਪੱਖਤਾ ਦਾ ਮਤਲਬ ਬੇਅਦਬੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। :ਇਸ ਲਈ ਮੇਰਾ ਸੁਝਾਅ ਹੈ ਕਿ: :•ਸਾਰੇ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਲਈ ਆਮ ਤੌਰ ’ਤੇ “ਉਨ੍ਹਾਂ”, “ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ”, “ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ” ਵਰਗੇ ਆਦਰਸੂਚਕ ਪੜਨਾਂਵ ਵਰਤੇ ਜਾਣ। :• ਲੇਖਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਵਨਾਤਮਕ ਜਾਂ ਪ੍ਰਚਾਰਾਤਮਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣਾਂ ਜਿਵੇਂ “ਮਹਾਨ”, “ਪੂਜਨੀਕ”, “ਅਵਤਾਰੀ”, “ਸਤਿਕਾਰਯੋਗ” ਆਦਿ ਤੋਂ ਬਚਿਆ ਜਾਵੇ, ਜਦ ਤੱਕ ਉਹ ਕਿਸੇ ਹਵਾਲੇ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਨਾ ਹੋਣ। :• ਨੀਤੀ ਸਾਰੀਆਂ ਧਾਰਮਿਕ, ਇਤਿਹਾਸਕ, ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਅਤੇ ਸਮਕਾਲੀ ਜਨਤਕ ਹਸਤੀਆਂ ਲਈ ਇੱਕੋ ਜਿਹੀ ਹੋਵੇ। :• ਜਿੱਥੇ ਸੰਭਵ ਹੋਵੇ, ਲੇਖਾਂ ਵਿੱਚ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਪੜਨਾਂਵ ਦੀ ਥਾਂ ਸਿੱਧਾ ਨਾਮ ਵਰਤਿਆ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਜੋ ਲਿਖਤ ਹੋਰ ਸਪਸ਼ਟ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵਕੋਸ਼ੀ ਰਹੇ। :ਮੇਰੇ ਅਨੁਸਾਰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਨੀਤੀ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਮਰਿਆਦਾ, ਪਾਠਕਾਂ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਅਤੇ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਦੀ ਨਿਰਪੱਖਤਾ — ਤਿੰਨਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ ਸੰਤੁਲਨ ਬਣਾਈ ਰੱਖ ਸਕਦੀ ਹੈ। :ਧੰਨਵਾਦ [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Aman Arora PTL|Aman Arora PTL]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Aman Arora PTL|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 13:21, 9 ਮਈ 2026 (UTC) --- @[[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Nitesh Gill|Nitesh Gill]] ਜੀ, ਇਸ ਚਰਚਾ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਲਈ ਸ਼ੁਕਰੀਆ। ਪਹਿਲਾਂ ਤਾਂ ਇਹ ਵਧੀਆ ਗੱਲ ਹੈ ਕਿ ਚਰਚਾ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਸੱਥ ਉੱਤੇ ਹੋਵੇ। ਦੂਜਾ, ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੁਸੀਂ ਲਿਖਿਆ ਹੈ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਥਾਂ ਉੱਤੇ ਉਸ/ਉਹ ਕਰਦਿਆਂ ਪੰਜਾਬੀ ਸਮਾਜ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਦਾ ਧਿਆਨ ਰੱਖਿਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਅਸੀਂ ਜੇਕਰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਲੇਖਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕਵਚਨ ਕਰ ਵੀ ਦਿੰਦੇ ਹਾਂ ਤਾਂ ਉਹ ਪਾਠਕਾਂ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਉੱਤੇ ਵੀ ਸਵਾਲ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋਵੇਗਾ ਕਿ ਉਹ ਕਿਸੇ ਖ਼ਾਸ ਏਜੰਡੇ ਤਹਿਤ ਕੰਮ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਇਹ ਗੱਲ ਕਿਸੇ ਫਿਰਕੂ ਸੰਗਠਨ ਦੇ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਉਹ ਸੰਪਾਦਕਾਂ ਲਈ ਵੀ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਖੜ੍ਹੀ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਇਹਨਾਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਲੇਖਾਂ ਲਈ ਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲੀ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ। ਪਰ ਇਸ ਲਈ ਵੀ ਗਹਿਰੇ ਸੰਵਾਦ ਦੀ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਧਰਮਾਂ ਦੀਆਂ ਸ਼ਖਸੀਅਤਾਂ ਦਾ ਧਿਆਨ ਰੱਖਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ। ਪਰ ਇੱਕ ਦੌਰ ਉਹ ਵੀ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਨੇੜ ਭੂਤ ਅਤੇ ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਵਿਚਰ ਰਹੀਆਂ ਧਾਰਮਿਕ ਸ਼ਖਸੀਅਤਾਂ ਦੇ ਪੈਰੋਕਾਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵੀ ਬਹੁਤ ਹੈ ਪਰ ਨਾਲ ਹੀ ਅਜਿਹੇ ਆਗੂਆਂ ਦੇ ਕਿਰਦਾਰ ਉੱਤੇ ਸੁਆਲ ਵੀ ਉੱਠਦੇ ਰਹੇ/ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟ ਆਚਰਨ ਦੇ ਕਾਨੂੰਨੀ ਅਤੇ ਅਖਬਾਰੀ ਹਵਾਲੇ ਵੀ ਮੌਜੂਦ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਨਾਲ ਅਜਿਹੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦਾ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕਰਨਾ ਵੀ ਸਹੀ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਹ ਗੱਲ ਆਪਣੇ ਭਾਈਚਾਰੇ ਵਿੱਚ ਅੱਗੇ ਤੁਰੇ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਨਿਚੋੜ ਉੱਤੇ ਪਹੁੰਚੇ ਤਾਂ ਬਿਹਤਰ ਹੈ। --- [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Mulkh Singh|Mulkh Singh]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Mulkh Singh|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 16:14, 29 ਅਪਰੈਲ 2026 (UTC) * [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Mulkh Singh|Mulkh Singh]] ਜੀ, ਬਹੁਤ ਧੰਨਵਾਦ। ਖੁਸ਼ੀ ਹੋਈ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਚਰਚਾ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਆਪਣਾ ਯੋਗਦਾਨ ਦਿੱਤਾ। ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਲ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਹਿਮਤ ਹਾਂ ਕਿ ਜੇ ਅਸੀਂ ਸਭ ਮਿਲ ਕੇ ਇਸ ਦੇ ਹੱਲ 'ਤੇ ਗੱਲ ਕਰੀਏ, ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਕੋਈ ਰਾਹ ਕੱਢ ਸਕਦੇ ਹਾਂ। ਉਦਾਹਰਨ ਵਜੋਂ, ਜੇ ਨੀਤੀਆਂ ਨੂੰ ਅਪਡੇਟ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਇਹ ਸਭ ਲਈ ਮਦਦਗਾਰ ਹੋਵੇਗਾ ਅਤੇ ਹਰ ਵਾਰ ਇਸ ਮਾਮਲੇ 'ਤੇ ਵੱਖਰੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਗੱਲ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਪਵੇਗੀ। ਬਾਕੀ ਸਭ ਨੂੰ ਵੀ ਬੇਨਤੀ ਹੈ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਸੁਝਾਅ ਜ਼ਰੂਰ ਸਾਂਝੇ ਕਰੋ। ਸ਼ੁਕਰੀਆ [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Nitesh Gill|Nitesh Gill]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Nitesh Gill|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 17:18, 29 ਅਪਰੈਲ 2026 (UTC) *:ਸ਼ੁਕਰੀਆ @[[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Nitesh Gill|Nitesh Gill]] ਇਸ ਸਵਾਲ ਲਈ. ਮੇਰੇ ਵਿਚਾਰ ਨਾਲ ਸਿੱਖ ਗੁਰੂਆਂ ਦੇ ਲੇਖਾਂ 'ਤੇ 'ਉਨ੍ਹਾਂ' ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਹੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਬਿਹਤਰ ਰਹੇਗੀ। ਹੋਰ ਸਭ ਵੀ ਆਪਣੇ ਵਿਚਾਰ ਸਾਂਝੇ ਕਰਨ ਤਾਂ ਜੋ ਇਸ ਉੱਤੇ ਸਾਂਝੇ ਤੌਰ ਤੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕੇ। ਧੰਨਵਾਦ। [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Tamanpreet Kaur|Tamanpreet Kaur]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Tamanpreet Kaur|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 14:49, 30 ਅਪਰੈਲ 2026 (UTC) * ਸਤਿ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਜੀ। ਮੈਂ ਇਸ ਚਰਚਾ ਵਿੱਚ @[[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Kuldeepburjbhalaike|Kuldeepburjbhalaike]] ਜੀ ਦੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨਾਲ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਹਿਮਤ ਹਾਂ। ਜਿਵੇਂ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਸੁਝਾਅ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਕਿ ਸਾਨੂੰ [[:en:Main_Page|ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ]] ਦੇ '[[:en:Wikipedia:Manual_of_Style/Islam-related_articles|Manual of Style/Islam-related articles]]' ਵਾਂਗ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਲਈ ਵੀ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਨੀਤੀ ਤਿਆਰ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਇਹ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸਹੀ ਅਤੇ ਤਕਨੀਕੀ ਹੱਲ ਹੈ। :ਇਸ ਚਰਚਾ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਉਂਦੇ ਹੋਏ, ਮੈਂ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਨੁਕਤੇ ਸਾਂਝੇ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ: :ਨੀਤੀਗਤ ਢਾਂਚਾ (Policy Framework): ਸਾਨੂੰ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ 'ਸ਼ੈਲੀ ਦਸਤਾਵੇਜ਼' (Manual of Style) ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ ਜੋ ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਅਤੇ ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਸ਼ਖਸੀਅਤਾਂ ਲਈ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਤੈਅ ਕਰੇ। ਇਸ ਨਾਲ ਸੰਪਾਦਕਾਂ ਵਿਚਾਲੇ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਸੰਭਾਵੀ ਟਕਰਾਅ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਣਗੇ ਅਤੇ ਲਿਖਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕਸਾਰਤਾ ਆਵੇਗੀ। :ਸਾਡੇ ਮੌਜੂਦਾ '[[ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ:ਸ਼ੈਲੀ ਦਸਤਾਵੇਜ਼/ਸ਼ਬਦ-ਜੋੜ|ਸ਼ਬਦ-ਜੋੜ]]' ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਵਾਂਗ ਸਾਨੂੰ ਇਸ ਨਵੀਂ ਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸਪਸ਼ਟ ਉਦਾਹਰਨਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਨੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਹਨ। ਉਦਾਹਰਨ ਲਈ, ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬਾਨ ਜਾਂ ਸ਼ਹੀਦ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਜੀ ਵਰਗੀਆਂ ਸਤਿਕਾਰਤ ਸ਼ਖਸੀਅਤਾਂ ਲਈ 'ਉਹ' ਦੀ ਬਜਾਏ 'ਉਨ੍ਹਾਂ/ਉਹਨਾਂ' ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨੂੰ ਨੀਤੀਗਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਪਸ਼ਟ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। :ਇਹ ਨੀਤੀ ਪਾਠਕਾਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਅਤੇ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਦੇ ਮਿਆਰਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ ਮਜ਼ਬੂਤ ਪੁਲ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰੇਗੀ। :ਮੈਂ ਇਸ ਨੀਤੀ ਨੂੰ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਅਤੇ ਤਕਨੀਕੀ ਪੱਖੋਂ ਸਹਿਯੋਗ ਦੇਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹਾਂ। <font color="green" face="Segoe Script" size="4"><b> [[User:Harry sidhuz|Harry sidhuz]] </b></font>^{<font face="Andalus"> ([[User talk:Harry sidhuz|talk]]) &#124;[[Special:Contributions/Harry sidhuz|Contribs]])</font>} 17:17, 1 ਮਈ 2026 (UTC) * ਸਤਿ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਜੀ! ਇਹ ਵਿਸ਼ਾ ਬਹੁਤ ਜਰੂਰੀ ਵੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਵੀ ਹੈ। ਮੈਂ ਉੱਪਰ ਦਿੱਤੇ ਸਾਰਿਆਂ ਦੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨਾਲ ਸਹਿਮਤ ਹਾਂ। ਸਾਨੂੰ ਆਪਣੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਦਾ ਖਿਆਲ ਰੱਖਦੇ ਹੋਏ ਸਪੱਸ਼ਟ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਨੀਤੀਆਂ ਬਣਾਉਣੀਆਂ ਪੈਣਗੀਆਂ। ਮੇਰੇ ਖਿਆਲ ਨਾਲ ਪੂਰੀ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰ੍ਮੁੱਖ ਧਰਮਾਂ (ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਹਿੰਦੂ/ਮੁਸਲਮਾਨ/ਸਿੱਖ/ਇਸਾਈ ਆਦਿ) ਦੇ ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਗੁਰੂਆਂ, ਪੀਰਾਂ, ਪੈਗੰਬਰਾਂ, ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਆਦਿ ਲਈ ਇੱਕ ਖਾਸ ਸਤਿਕਾਰਯੋਗ ਸ਼ੈਲੀ (ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਓਹਨਾਂ/ਆਪ ਆਦਿ) ਵਰਤਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਪ੍ਰੰਤੂ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਖਾਸ ਛੋਟੇ ਜਿਹੇ ਖਿੱਤੇ ਜਾਂ ਜਗ੍ਹਾ ਦੇ ਅਗਵਾਈ ਕਰ ਰਹੇ ਕਿਸੇ ਧਾਰਮਿਕ ਆਗੂ ਜਾਂ ਲੀਡਰ ਲਈ ਸਿਰਫ ਆਮ ਪੰਜਾਬੀ (ਉਸ/ਓਹ ਆਦਿ) ਵਰਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਮੇਰਾ ਨਿੱਜੀ ਵਿਚਾਰ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹਨਾਂ ਦੋਵਾਂ ਕੈਟਾਗਰੀਆਂ ਨੂੰ ਵੰਡਣ ਲਈ ਬਹੁਤ ਬਰੀਕ ਜਿਹੀ ਲਾਈਨ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਨੀਤੀ ਜਾਂ ਖਰੜੇ ਵਜੋਂ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ, ਜਿਸ ਉੱਪਰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਆਪਣੇ ਆਪਣੇ ਸੁਝਾਅ ਦੇ ਸਕਦੇ ਹਨ।[[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Jagmit Singh Brar|Jagmit Singh Brar]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Jagmit Singh Brar|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 13:47, 9 ਮਈ 2026 (UTC) *ਸਤਿ ਸ਼੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਜੀ ! ਇਹ ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਚਰਚਾ ਹੈ। ਜਿਵੇ ਕਿ ਉੱਪਰ ਸਾਰੇ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਈਚਾਰੇ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਤੂੰ, ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ ਤੁਸੀ, ਉਸਦੀ ਜਗ੍ਹਾ ਉਹਨਾਂ ਸਬਦ ਠੀਕ ਹਨ ਜਿਵੇ ਕਿ ਇੱਕ ਲੇਖ ਹੈ ਮਾਤਾ ਗੰਗਾ ਜੀ, ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਪੜ੍ਹਨ ਵੇਲ਼ੇ ਬਹੁਤ ਅਜੀਬ ਲੱਗਿਆ ਕਿ ਉਸਦਾ ਵਿਆਹ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਨਾਲ਼ ਹੋਇਆ ਉਸਦਾ ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ ਓਹਨਾਂ ਦਾ ਵਿਆਹ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਹੋਇਆ ਠੀਕ ਲੱਗੇਗਾ ਜੀ [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Gurtej Chauhan|Gurtej Chauhan]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Gurtej Chauhan|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) == Call for Applications: TTT 2026 (Deadline Extended to 20 May) == ''<small>Apologies for writing in English. Please feel free to translate this into your language.</small>'' Hello everyone, We hope you are doing well. We would like to share that applications for the [[:m:IIITH-OKI/Train the Trainer Program/2026|Train the Trainer (TTT) 2026]] program are currently open. TTT is a capacity-building initiative aimed at supporting Wikimedians in developing training, facilitation, and leadership skills. We are happy to inform you that the scholarship application deadline has been [[:m:IIITH-OKI/Train the Trainer Program/2026/Scholarship|extended until 20 May 2026]]. We are still receiving applications and encourage interested community members, especially emerging leaders, to [https://docs.google.com/forms/d/17eq6lJNCTVBoKRqz5IdSCiYWv-eHBrYRnx1wXfncwLI/viewform?edit_requested=true&pli=1 apply]. We also request your support in sharing this opportunity within your communities and networks, so that it can reach a wider and more diverse group of participants. Thank you for your continued support. '''OKI (IIIT-H)''' [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:MediaWiki message delivery|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 13:02, 17 ਮਈ 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Nitesh (OKI)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Nitesh_Gill/lists/Indic_VPs&oldid=30361720 --> == ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਕੀਮੀਡੀਅਨਜ਼ ਸਾਲਾਨਾ ਯੋਜਨਾ 2026-27 ਅੱਪਡੇਟ == ਸਤਿ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਜੀ, ਆਪਣੇ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਕੀਮੀਡੀਅਨਜ਼ ਯੂਜ਼ਰ ਗਰੁੱਪ ਵੱਲੋਂ ਜੂਨ 2026 ਤੋਂ ਮਈ 2027 ਤੱਕ [https://meta.wikimedia.org/wiki/Community_Resources_and_Partnerships/India_General_Support_Project/Punjabi_Wikimedians_Annual_Plan_2026-27 ਸਾਲਾਨਾ ਯੋਜਨਾ ਲਈ ਅਰਜ਼ੀ] ਪਾਈ ਗਈ ਸੀ। ਇਹ ਸਾਂਝਾ ਕਰਦੇ ਬੋਹੱਦ ਖੁਸ਼ੀ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਅਰਜ਼ੀ ਵਿਕੀਮੀਡੀਆ ਸੰਸਥਾ ਵੱਲੋਂ ਪ੍ਰਵਾਨ ਕਰ ਲਈ ਹੈ। ਇਸ ਯੋਜਨਾ ਸੰਬੰਧੀ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਬਾਰੇ ਚਰਚਾ ਆਪਣੀ ਅਗਲੀ ਮੀਟਿੰਗ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇਗੀ। ਸਭ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗ ਲਈ ਬਹੁਤ ਬਹੁਤ ਧੰਨਵਾਦ। -- '''[[user:kuldeepburjbhalaike|<i style="color:#FF4500; font-family:sylfaen">KuldeepBurjBhalaike</i>]]''' <sup style="color:#FF4500; font-family:georgia">([[User_talk:Kuldeepburjbhalaike|Talk]])</sup> 15:13, 20 ਮਈ 2026 (UTC) == 25 ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਲੇਖ ਸੁਧਾਰ ਮੁਹਿੰਮ == ਸਤਿ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਜੀ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਆਪਾਂ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਉੱਤੇ 25 ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੇਖੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਲੇਖਾਂ ਨੂੰ ਸੁਧਾਰਣ ਲਈ ਇੱਕ ਮੁਹਿੰਮ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਪਿਛਲੇ ਕੁਛ ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਥੋੜ੍ਹਾ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਵੀ ਗਿਆ ਹੈ ਪਰ ਉਸ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ 25 ਮਈ ਤੋਂ 7 ਜੂਨ ਤੱਕ ਇਹਨਾਂ 25 ਲੇਖਾਂ ਵਿਚੋਂ ਰਹਿੰਦੇ ਲੇਖਾਂ ਨੂੰ ਸੁਧਾਰਣ ਅਤੇ ਸੁਧਾਰੇ ਗਏ ਲੇਖਾਂ ਦੀ ਸਮੀਖਿਆ ਕਰਨ ਉੱਤੇ ਧਿਆਨ ਦੇਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਯੋਗਦਾਨ ਦੇਣ ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੇ ਰਜਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ਲਿੰਕ ਰਾਹੀਂ ਰਜਿਸਟਰ ਕਰਨ ਤੋਂ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਸੇ ਵੀ ਲਿਖ ਉੱਤੇ ਤੁਸੀਂ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ। ਧੰਨਵਾਦ। *ਰਜਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ਲਿੰਕ: https://w.wiki/P45L *ਲੇਖਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ: https://w.wiki/HtyR -- [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Kuldeep (Punjabi Wikimedians)|Kuldeep (Punjabi Wikimedians)]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Kuldeep (Punjabi Wikimedians)|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 17:07, 23 ਮਈ 2026 (UTC) == <span lang="en" dir="ltr">Vote now in the 2026 U4C election</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> Eligible voters are asked to participate in the 2026 [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] election. More information–including an eligibility check, voting process information, candidate information, and a link to the vote–are available on Meta at the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|2026 Election information page]]. The vote closes on 2 June 2026 at [https://zonestamp.toolforge.org/1780358400 00:00 UTC]. Please vote if your account is eligible. Results will be available by 14 June 2026. -- In cooperation with the U4C,<section end="announcement-content" /> </div> [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]]) 17:14, 27 ਮਈ 2026 (UTC) (This message was sent to [[:ਵਿਕਿਪੀਡਿਆ:ਕਮਿਊਨਟੀ ਪੋਰਟਲ]] and is being posted here due to a redirect.) <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30513860 --> == ਵਿਕੀ ਲਵਜ਼ ਹਿਮਾਲਿਆ ਤਹਿਤ ਇਸ ਲੜੀ ਦੀ ਆਖ਼ਰੀ ਵਰਕਸ਼ਾਪ == ਸਤਿ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਜੀ, [https://outreachdashboard.wmflabs.org/campaigns/wiki%20loves%20himalayas/programs ਵਿਕੀ ਲਵਜ਼ ਹਿਮਾਲਿਆ] ਨਾਮ ਦੇ ਹੇਠ ਹੁਣ ਤੱਕ ਚਾਰ ਵਰਕਸ਼ਾਪ ਹੋ ਚੁੱਕੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਕੀਮੀਡੀਅਨਜ਼ ਵੱਲੋਂ ਇੱਕ ਟ੍ਰੇਨਰ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਇਹਨਾਂ ਵਰਕਸ਼ਾਪਾਂ ਨੂੰ [https://hsrc.iiit.ac.in/research/highland%20histories.html ਹਾਈਲੈਂਡ ਹਿਸਟਰੀਜ਼] ਅਤੇ [[m:IIITH-OKI|ਓਕੇਆਈ]] ਵੱਲੋਂ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਪਿਛਲੀਆਂ ਵਰਕਸ਼ਾਪ ਦੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੀ ਇਸ ਆਖ਼ਰੀ ਵਰਕਸ਼ਾਪ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮੈਂ ਇਸ ਵਰਕਸ਼ਾਪ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੇ ਕਮਿਊਨਿਟੀ ਕੋਆਰਡੀਨੇਟਰ ਵਜੋਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮੇਰਾ ਕੰਮ ਉੱਥੇ ਆਏ ਨਵੇਂ ਭਾਗੀਦਾਰਾਂ ਨੂੰ ਵਿਕੀਮੀਡੀਆ ਲਹਿਰ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟਾਂ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨਾ ਹੋਵੇਗਾ। ਇਸ ਲੜੀ ਦੀ ਅਗਲੀ ਵਰਕਸ਼ਾਪ ੨੨ ਅਤੇ ੨੩ ਜੂਨ ੨੦੨੬ ਨੂੰ ਲੱਦਾਖ਼ ਵਿੱਚ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ। ਧੰਨਵਾਦ। -- [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Kuldeep (Punjabi Wikimedians)|Kuldeep (Punjabi Wikimedians)]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Kuldeep (Punjabi Wikimedians)|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 05:27, 31 ਮਈ 2026 (UTC) == <span lang="en" dir="ltr">Migration to Parsoid</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> <em>[[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation/Product and Technology/Parsoid Read Views/Read View Announcement|Read this in another language]]</em> Hello everyone! I am glad to inform you that as the next step in the [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification|Parser Unification]] project, Parsoid will soon be turned on as the default article renderer on your wiki. We are gradually increasing the number of wikis using Parsoid, with the intention of making it the default wikitext parser for MediaWiki's next long-term support release. This will make our wikis more reliable and consistent for editors, readers, and tools to use, as well as making the development of future wikitext features easier. If this disrupts your workflow, don’t worry! You can still opt out through a user preference or turn Parsoid off on the current page using the Tools submenu, as described in the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:ParserMigration|Extension:ParserMigration]] documentation. There is [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification/Confidence Framework|more information about our roll-out strategy]] available, including the testing done before we turn on Parsoid for a new wiki. To report bugs and issues, please look at our [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification/Known Issues|known issues]] documentation and if you found a new bug please create a phab ticket and tag the [[phab:project/view/5846|Content Transform Team in Phabricator]]. <section end="announcement-content" /> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[mw:User:ABreault (WMF)|Content Transform Team]]</bdi> 23:21, 2 ਜੂਨ 2026 (UTC) (This message was sent to [[:ਵਿਕਿਪੀਡਿਆ:ਕਮਿਊਨਟੀ ਪੋਰਟਲ]] and is being posted here due to a redirect.) <!-- Message sent by User:ABreault (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Wikimedia_Foundation/Product_and_Technology/Parsoid_Read_Views/2026-06-04_Wikipedias&oldid=30626143 --> == ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਕੀਮੀਡੀਅਨਜ਼ ਦੀ ਅਗਲੀ ਮੀਟਿੰਗ ਅਤੇ ਸਾਲਾਨਾ ਯੋਜਨਾ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ == ਸਤਿ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਜੀ, ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਕੀਮੀਡੀਅਨਜ਼ ਵੱਲੋਂ ਅਗਲੀ ਆਫ਼ਲਾਈਨ ਮੀਟਿੰਗ ੧੪ ਜੂਨ ੨੦੨੬ ਨੂੰ ਪਟਿਆਲਾ ਵਿਖੇ ਹੋਵੇਗੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਅਗਲੀ ਸਾਲਾਨਾ ਯੋਜਨਾ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਸਾਂਝੀ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇਗੀ ਅਤੇ ਲੇਖ ਗੁਣਵੱਤਾ ਲਈ ਚੱਲ ਰਹੀ ਮੁਹਿੰਮ ਵਿੱਚ ਲੇਖ ਸੋਧਣ ਦਾ ਕੰਮ ਵੀ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ। ਦੂਸਰਾ ਇਹ ਕਿ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਕੀਮੀਡੀਅਨਜ਼ ਵੱਲੋਂ ੨੦੨੬-੨੭ ਦੀ ਸਾਲਾਨਾ ਯੋਜਨਾ ਲਈ ਪਾਈ ਗਈ ਅਰਜ਼ੀ ਸਵੀਕਾਰ ਲਈ ਗਈ ਹੈ ਅਤੇ ਸਾਲਾਨਾ ਯੋਜਨਾ ੨੦੨੫-੨੬ ਦਾ ਸਮਾਂ ਜੂਨ ੨੦੨੬ ਤੱਕ ਦਾ ਸੀ। ਹੁਣ ਇਸ ਯੋਜਨਾ ਦੌਰਾਨ ਹੋਈਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਨੂੰ ਸਬਮਿੱਟ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ। ਇਸ ਯੋਜਨਾ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ ਜੇਕਰ ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸਹਾਇਤਾ ਜਾਂ ਸੁਝਾਅ ਦੇਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੇ ਨਾਲ਼ ਸੰਪਰਕ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ। ਧੰਨਵਾਦ ਜੀ। -- '''[[user:kuldeepburjbhalaike|<i style="color:#FF4500; font-family:sylfaen">KuldeepBurjBhalaike</i>]]''' <sup style="color:#FF4500; font-family:georgia">([[User_talk:Kuldeepburjbhalaike|Talk]])</sup> 16:32, 13 ਜੂਨ 2026 (UTC) == RFC about AI-generated content in Wikimedia Commons == <bdi lang="en" dir="ltr">Apologies for writing in English, please help translate this message to your language. You are invited to participate in a [[c:Commons:Requests for comment/Policy update for AI content|request for comment on Wikimedia Commons about a policy update for AI content]]. This may affect files that are uploaded to Wikimedia Commons for use on this project. Thank you. [[m:User:Codename Noreste|Codename Noreste]] ([[m:User talk:Codename Noreste|ਗੱਲ-ਬਾਤ]])</bdi> 17:11, 23 ਜੂਨ 2026 (UTC) (This message was sent to [[:ਵਿਕਿਪੀਡਿਆ:ਕਮਿਊਨਟੀ ਪੋਰਟਲ]] and is being posted here due to a redirect.) <!-- Message sent by User:Codename Noreste@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30513860 --> == <span lang="en" dir="ltr">Deployment of Legal and Safety Contacts Link in the Footer of Your Wiki</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="Message"/> '''Legal & Safety Contacts''' Hello community, the Wikimedia Foundation has provided a [[wmf:Special:MyLanguage/Legal:Wikimedia Foundation Legal and Safety Contact Information|single legal and safety contact page]], to be linked in the footer of your wiki, to ensure access to accurate legal information. This is a regulatory requirement. We have already rolled out links to English, German, Italian, Spanish and other wikis and we will deploy to your wiki soon. [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_Legal_and_Safety_Contacts_FAQ|Please read more on the project page]] and leave any comments in this thread or on the [[m:Special:MyLanguage/Talk:Wikimedia Foundation Legal and Safety Contacts FAQ|talk page]]. <section end="Message"/> </div> -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 13:29, 25 ਜੂਨ 2026 (UTC) (This message was sent to [[:ਵਿਕਿਪੀਡਿਆ:ਕਮਿਊਨਟੀ ਪੋਰਟਲ]] and is being posted here due to a redirect.) <!-- Message sent by User:Sannita (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Sannita_(WMF)/Mass_sending_test&oldid=30731267 --> == ਵਿਕੀਕਾਨਫਰੰਸ ਭਾਰਤ 2026: ਸਵੈ-ਨਿਧੀ ਮੈਂਬਰਾਂ ਲਈ ਰਜਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਸੈਸ਼ਨਾਂ ਲਈ ਅਰਜ਼ੀਆਂ == ਪਿਆਰੇ ਭਾਈਚਾਰਕ ਸਦੱਸ, ਸਾਨੂੰ ਇਹ ਦੱਸਦੇ ਖੁਸ਼ੀ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ ਕਿ [[m:WikiConference_India_2026|'''ਵਿਕੀਕਾਨਫਰੰਸ ਭਾਰਤ 2026''']] ਲਈ ਸਵੈ-ਨਿਧੀ ਮੈਂਬਰਾਂ ਲਈ ਰਜਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਸੈਸ਼ਨਾਂ ਲਈ ਅਰਜ਼ੀਆਂ[1] ਹੁਣ ਖੁੱਲ੍ਹ ਚੁੱਕੀਆਂ ਹਨ। ਵਿਕੀਕਾਨਫਰੰਸ ਭਾਰਤ 2026 4 ਤੋਂ 6 ਸਤੰਬਰ 2026 ਤੱਕ ਕੋਚੀ, ਕੇਰਲਾ ਵਿੱਚ ਹੋਣ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਹ ਕਾਨਫ਼ਰੰਸ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆ ਦੇ ਵਿਕੀਮੀਡੀਅਨਾਂ, ਭਾਈਚਾਰਕ ਲੀਡਰਾਂ, ਡਿਵੈਲਪਰਾਂ, ਖੋਜਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਗਿਆਨ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਉਤਸੁਕ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਇੱਕ ਜਗ੍ਹਾ ਉੱਤੇ ਮਿਲਕੇ ਮਿਲਵਰਤਨ, ਮਿਲਕੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਅਨੁਭਵ ਸਾਂਝੇ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਮੰਚ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰੇਗੀ। ਵਿਕੀਕਾਨਫਰੰਸ ਭਾਰਤ 2026 ਦਾ ਮੁੱਖ ਵਿਸ਼ਾ '''“Reimagining the Knowledge Commons: Community Leadership in an Evolving Wikimedia Ecosystem”''' ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਵਿਕੀਮੀਡੀਆ ਲਹਿਰ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ ਨਾਲ਼ ਤਕਨੀਕੀ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਆ ਰਹੀਆਂ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਏਆਈ ਦਾ ਉਭਾਰ ਅਤੇ ਗਿਆਨ ਸਿਰਜਣ ਦੇ ਨਵੇਂ ਮਾਡਲ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਕਾਨਫਰੰਸ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਭਾਈਚਾਰਕ ਲੀਡਰਸ਼ਿਪ, ਗਿਆਨ ਸਮਾਨਤਾ, ਖੇਤਰੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ, ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਗਿਆਨ, ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਵਿਕੀਮੀਡੀਆ ਦੇ ਭਵਿੱਖ ਬਾਰੇ ਗੱਲਬਾਤ ਲਈ ਜਗ੍ਹਾ ਬਣਾਉਣਾ ਹੈ। === ਸਵੈ-ਨਿਧੀ ਰਜਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ === ਸਵੈ-ਨਿਧੀ ਰਜਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ਅਰਜ਼ੀਆਂ ਹੁਣ ਪ੍ਰੀਟਿਕਸ 'ਤੇ ਚੱਲ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। * ਵੇਰਵੇ ਅਤੇ ਯੋਗਤਾ [2] : [[m:WikiConference_India_2026/Registration|'''ਰਜਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ਮੈਟਾ ਸਫ਼ਾ ਲਿੰਕ''']] * ਰਜਿਸਟਰੇਸ਼ਨ ਫਾਰਮ [3] :  '''https://pretix.eu/wikimedia-events/WCI2026/''' * ਰਜਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ਦੀ ਆਖ਼ਰੀ ਮਿਤੀ : '''ਜੁਲਾਈ 15, 2026''' === ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਸੈਸ਼ਨਾਂ ਲਈ ਅਰਜ਼ੀਆਂ === ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਸੈਸ਼ਨਾਂ ਲਈ ਅਰਜ਼ੀਆਂ ਹੁਣ ਈਵੈਂਟਯੇ 'ਤੇ ਚੱਲ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਅਸੀਂ ਵਰਕਸ਼ਾਪਾਂ, ਵਿਚਾਰ-ਵਟਾਂਦਰੇ, ਪੈਨਲਾਂ, ਇੰਟਰਐਕਟਿਵ ਸੈਸ਼ਨਾਂ, ਲਾਈਟਨਿੰਗ ਵਾਰਤਾਵਾਂ, ਅਤੇ ਪੋਸਟਰ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀਆਂ ਲਈ ਪ੍ਰਸਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸੱਦਾ ਦਿੰਦੇ ਹਾਂ। ਭਾਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਇੱਕ ਤਜਰਬੇਕਾਰ ਯੋਗਦਾਨੀ ਹੋ ਜਾਂ ਇੱਕ ਨਵੇਂ ਭਾਈਚਾਰਕ ਮੈਂਬਰ ਹੋ, ਤੁਹਾਡੇ ਵਿਚਾਰ, ਅਨੁਭਵ, ਅਤੇ ਸਿੱਖਣ ਕਾਨਫਰੰਸ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਨੂੰ ਆਕਾਰ ਦੇਣ ਅਤੇ ਅੰਦੋਲਨ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਗੱਲਬਾਤ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। * ਵੇਰਵੇ ਅਤੇ ਦਿਸ਼ਾ-ਨਿਰਦੇਸ਼ [4] : '''[<nowiki/>[[m:WikiConference_India_2026/Programme/Submissions|ਮੈਟਾ-ਵਿਕੀ ਸਫ਼ੇ ਦਾ ਲਿੰਕ]]]''' * ਜਮ੍ਹਾਂ ਕਰਨ ਦੀ ਆਖਰੀ ਮਿਤੀ: '''[ਜੁਲਾਈ 15, 2026]''' ਵਿਕੀਕਾਨਫਰੰਸ ਭਾਰਤ 2026 ਬਾਰੇ ਪੂਰੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਲਈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਭਾਗੀਦਾਰੀ ਦੇ ਵੇਰਵਿਆਂ, ਸਮਾਂ-ਸੀਮਾਵਾਂ, ਕਾਨਫਰੰਸ ਅੱਪਡੇਟ, ਅਤੇ ਸਬਮਿਸ਼ਨ ਦਿਸ਼ਾ-ਨਿਰਦੇਸ਼ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਅਧਿਕਾਰਤ ਘੋਸ਼ਣਾ ਨੂੰ ਵੇਖੋ: * ਵਿਸਤ੍ਰਿਤ ਘੋਸ਼ਣਾ [5]: [[diffblog:2026/06/26/shape-the-future-call-for-submissions-open-for-wikiconference-india-2026/|'''[Blog Post Link]''']] ਅਸੀਂ ਭਾਈਚਾਰਕ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨੂੰ ਰਜਿਸਟਰ ਕਰਨ, ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਪੇਸ਼ ਕਰਨ ਅਤੇ ਇਸ ਘੋਸ਼ਣਾ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਨੈੱਟਵਰਕਾਂ ਵਿੱਚ ਸਾਂਝਾ ਕਰਨ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਦੇ ਹਾਂ। ਸਤਿਕਾਰ ਸਹਿਤ, ਵਿਕੀਕਾਨਫਰੰਸ ਭਾਰਤ 2026 ਪ੍ਰਬੰਧਕੀ ਟੀਮ [1] https://meta.wikimedia.org/wiki/WikiConference_India_2026 [2] https://meta.wikimedia.org/wiki/WikiConference_India_2026/Registration [3] https://pretix.eu/wikimedia-events/WCI2026/ [4] https://meta.wikimedia.org/wiki/WikiConference_India_2026/Programme/Submissions [5] https://diff.wikimedia.org/2026/06/26/shape-the-future-call-for-submissions-open-for-wikiconference-india-2026/ ਕੋਈ ਸੁਆਲ ਹੈ: [mailto:connect@wikiconference.in connect@wikiconference.in] ਉੱਤੇ ਸੰਪਰਕ ਕਰੋ। ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਇਸ ਘੋਸ਼ਣਾ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ਅਤੇ ਨੈੱਟਵਰਕਾਂ ਨਾਲ ਸਾਂਝਾ ਕਰੋ। [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Amrit Sufi|Amrit Sufi]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Amrit Sufi|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 10:27, 30 ਜੂਨ 2026 (UTC) == Reminder: WikiConference India 2026 – Deadline on 15 July 2026 == Dear Community Members, This is a friendly reminder that the deadline for '''Self-funded Registration''' and the '''Call for Submissions''' for '''WikiConference India 2026''' is '''15 July 2026'''. === Self-funded Registration === https://pretix.eu/wikimedia-events/WCI2026/ === Call for Submissions === https://meta.wikimedia.org/wiki/WikiConference_India_2026/Programme/Submissions We invite proposals for workshops, discussions, panel sessions, interactive sessions, lightning talks, and poster presentations. === For more information === https://meta.wikimedia.org/wiki/WikiConference_India_2026 We encourage everyone to register, submit proposals, and share this reminder within your communities. Regards, '''WikiConference India 2026 Organizing Team''' [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Gauri Guptaa|Gauri Guptaa]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Gauri Guptaa|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 14:44, 7 ਜੁਲਾਈ 2026 (UTC) == Request for comment (the future of Abstract Wikipedia) == <bdi lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Apologies if this has not yet been translated into your wiki's language. {{int:Please-translate}} You are invited to voice your opinions in a [[:m:Requests for comment/The future of Abstract Wikipedia|request for comment about the future of Abstract Wikipedia]]. {{Int:Feedback-thanks-title}} [[:m:User:Kowal2701|Kowal2701]] ([[:m:User talk:Kowal2701|talk]]) 12:24, 24 ਜੁਲਾਈ 2026 (UTC) </bdi> (This message was sent to [[:ਵਿਕਿਪੀਡਿਆ:ਕਮਿਊਨਟੀ ਪੋਰਟਲ]] and is being posted here due to a redirect.) <!-- Message sent by User:DreamRimmer@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30513860 --> == Invitation to Participate in Kerala Culture Month 2026 == Dear Wikimedia Contributors, We are excited to announce '''[[m:Kerala_Culture_Month_2026|Kerala Culture Month 2026]]''', a collaborative campaign launched in conjunction with '''[[m:WikiConference_India_2026|WikiConference India 2026]]'''. This initiative aims to expand and enhance content about Kerala across all Wikimedia projects, creating a comprehensive, open-access knowledge base. '''Campaign Focus:''' * Expand Wikipedia articles about Kerala in multiple languages * Improve content quality with citations, images, and comprehensive information * Populate Wikimedia Commons with freely licensed Kerala media * Enrich Wikidata with structured information about Kerala-related topics We invite you to contribute by writing new articles, enhancing existing ones, uploading media, or organizing data on Wikidata. Whether you're an experienced editor or new to Wikimedia, your participation matters. For more information and to get involved, visit the campaign page: https://meta.wikimedia.org/wiki/Kerala_Culture_Month_2026 on your preferred Wikimedia project. Best regards, ''Communications Team, WCI 2026'' <nowiki>~~~~</nowiki> [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Shadabgdg|Shadabgdg]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Shadabgdg|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 16:10, 25 ਜੁਲਾਈ 2026 (UTC) == Community Tech Task Force: Technical needs assessment for Indic communities == ''Please feel free to translate it into your language.'' Hello everyone, We hope you're doing well! The [[m:Indic_MediaWiki_Developers_User_Group|Indic_MediaWiki_Developers_User_Group]] (IMDUG) is reaching out to Wikimedia communities across India to strengthen collaboration and better understand the technical needs of different language communities. Last year, we piloted [[m:Indic_Community_Task_Force_2025|Indic_Community_Task_Force_2025]] initiative by engaging with two language communities to understand their technical challenges and identify opportunities for collaboration. Based on our learnings, experience, and the valuable insights we received, we are expanding the initiative this year to reach all Indic communities. Our goal is to reach every community and understand where technical support is most needed. === What are we looking for? === We invite your community to nominate one or two points of contact and share: * The name of your Wikimedia community. * A primary and alternate community contact. * Telegram usernames of the nominated contacts. * A brief overview of your community's technical challenges, needs, or priorities. This could include areas such as: * Editing or patrolling workflows that could be improved. * Gadgets, tools, or bots that your community needs. * Template or interface-related challenges. * Technical barriers faced by contributors. * Any other broad technical priorities for your community. === How to participate === Please fill out the community response [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdhpPdn0qgHkEiYZCXEumpV-WNWm6n8bZdfR6TIkGTcbuBOew/viewform?usp=dialog form] by '''18th August'''. If your community prefers, you are also welcome to reply directly on this message. === What happens next? === The information collected will help us: * Build a network of community contacts for future technical collaboration. * Understand and prioritize the technical needs of Indic Wikimedia communities. * Plan focused technical support and community engagement activities. * Connect communities with developers and relevant technical initiatives where appropriate. Please note that while we will carefully review every submission, our ability to provide support will depend on the complexity of the request, available expertise within the User Group, volunteer bandwidth, and available resources. Although we may not be able to address every request immediately, we will make every effort to prioritize and support as many community needs as possible, and where appropriate, connect communities with the relevant developers or technical channels. We look forward to working more closely with your community! '''Best wishes,''' [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Kalli navya|Navya sri Kalli]] ''On behalf of the Indic MediaWiki Developers User Group (IMDUG)'' [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Kalli navya|Kalli navya]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Kalli navya|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 15:58, 2 ਅਗਸਤ 2026 (UTC) == ਪੰਜਾਬੀ ਕਮਿਊਨਿਟੀ ਕਮਿਊਨੀਕੇਸ਼ਨ ਸਪੈਸ਼ਲਿਸਟ ਲਈ ਅਰਜ਼ੀਆਂ ਦੀ ਮੰਗ == ਸਤਿ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਜੀ, ਉਮੀਦ ਹੈ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਠੀਕ-ਠਾਕ ਹੋਵੋਗੇ। ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਅਸੀਂ ਸਾਰੇ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਈਚਾਰੇ ਨੇ [https://meta.wikimedia.org/wiki/Community_Resources_and_Partnerships/India_General_Support_Project/Punjabi_Wikimedians_Annual_Plan_2026-27 ਸਲਾਨਾ ਯੋਜਨਾ] ਲਈ ਅਰਜ਼ੀ ਪਾਈ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਵੱਲੋਂ ਪ੍ਰਵਾਨਗੀ (ਮਨਜ਼ੂਰੀ) ਮਿਲ ਗਈ ਹੈ। ਉਸ ਪ੍ਰਸਤਾਵ (Proposal) ਵਿੱਚ, ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਅਤੇ ਵਾਧੇ ਲਈ ਕਮਿਊਨਿਟੀ ਕਮਿਊਨੀਕੇਸ਼ਨ ਸਪੈਸ਼ਲਿਸਟ (Community Communication Specialist) ਦੀ ਇੱਕ ਪੋਸਟ ਲਈ ਵੀ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਇਸ ਲਈ, ਸਲਾਨਾ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਨੂੰ ਬਿਹਤਰ ਢੰਗ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪੰਜਾਬੀ ਕਮਿਊਨਿਟੀ ਸਪੈਸ਼ਲਿਸਟ ਦੀ ਪੋਸਟ ਲਈ ਅਰਜ਼ੀਆਂ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਅਰਜ਼ੀ ਦੇਣ ਲਈ ਜ਼ਰੂਰੀ ਜਾਣਕਾਰੀ: '''ਕੌਣ ਅਪਲਾਈ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ:''' ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੇ ਜੋ ਵੀ ਇੱਛੁਕ ਸਾਥੀ ਇਹ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਸੰਭਾਲਣ ਵਿੱਚ ਰੁਚੀ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਇਸ ਪੋਸਟ ਲਈ ਅਪਲਾਈ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ।<br> '''ਜ਼ਰੂਰੀ ਹਦਾਇਤ:''' ਅਪਲਾਈ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਸਾਰੇ ਉਮੀਦਵਾਰਾਂ ਨੂੰ ਬੇਨਤੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਲੋੜੀਂਦੀਆਂ ਯੋਗਤਾਵਾਂ ਅਤੇ ਸ਼ਰਤਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਲਈ ਨੱਥੀ ਕੀਤੇ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਜ਼ਰੂਰ ਪੜ੍ਹਨ। ਅਧੂਰੀਆਂ ਜਾਂ ਅਸਪਸ਼ਟ ਅਰਜ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ।<br> '''ਕਿਵੇਂ ਅਪਲਾਈ ਕਰਨਾ ਹੈ:''' ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੀ ਅਰਜ਼ੀ (Application) ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਈਮੇਲ ਆਈਡੀ 'ਤੇ ਭੇਜ ਸਕਦੇ ਹੋ।<br> '''ਨੋਟ:''' ਦਿਲਚਸਪੀ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਸਾਥੀ 9 ਅਗਸਤ ਤੱਕ ਆਪਣੀਆਂ ਅਰਜ਼ੀਆਂ ਭੇਜ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਜੋ ਅਰਜ਼ੀਆਂ ਦੀ ਸਮੀਖਿਆ (Review) ਦਾ ਕੰਮ ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕੇ। ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਦਾ ਲਿੰਕ - https://docs.google.com/document/d/1b5Nd9xSbW3Gfldk2FVpfKfL-0DG2_KuRap48S-IEkIA/edit?tab=t.0 ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਵਾਲ ਜਾਂ ਵਧੇਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਲਈ ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਮੈਸੇਜ ਦੇ ਜਵਾਬ ਜਾਂ ਹੋਰ ਮਾਧਿਅਮ ਜਿਵੇਂ ਵਟਸਐਪ ਜਾਂ ਟੈਲੀਗਰਾਮ ਰਾਹੀਂ ਸੰਪਰਕ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ। ਸ਼ੁਕਰੀਆ! -- [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Kuldeep (Punjabi Wikimedians)|Kuldeep (Punjabi Wikimedians)]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Kuldeep (Punjabi Wikimedians)|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 17:30, 3 ਅਗਸਤ 2026 (UTC) :ਇਹ ਅਹੁਦਾ ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ। ਇੱਕ ਕੁਲਵਕਤੀ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਗ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਕੀ ਭਾਈਚਾਰੇ ਲਈ ਬਹੁਤ ਲਾਹੇਵੰਦ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦੇ ਮੌਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਇਸ ਭਾਈਚਾਰੇ ਅਤੇ ਹੋਰ ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਮਿਲਣਗੇ, ਉਹ ਉਸ ਲਈ ਵੀ ਬਹੁਤ ਲਾਹੇਵੰਦ ਹੋਣਗੇ। ਇਸ ਲਈ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਲੋਕ ਅਪਲਾਈ ਕਰਨ, ਮੇਰਾ ਇਹੀ ਸੁਨੇਹਾ ਹੈ। --- [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Mulkh Singh|Mulkh Singh]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Mulkh Singh|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 16:36, 4 ਅਗਸਤ 2026 (UTC) == Invitation to pre-conference activities for WikiConference India 2026 == Dear Wikimedia contributors, As the Wikiconference India 2026 draws nearer, the excitement is soaring as well! We are sending this message to inform you that two pre-conference activities are being held as a part of this meetup. The Wiki Loves Villages campaign 2026 starts on 15th August 2026, so get ready to contribute! This initiative aims to expand and enhance content and media about villages across all Wikimedia projects, creating a comprehensive, open-access knowledge base. Campaign Focus: A. Expand Wikipedia articles about Villages in India in multiple languages B. Improve content quality with citations, images, and comprehensive information C. Populate Wikimedia Commons with freely licensed media about a village D. Enrich Wikidata with structured information about Village-related topics We invite you to contribute by writing new articles, enhancing existing ones, uploading media, or organizing data on Wikidata. Whether you're an experienced editor or new to Wikimedia, your participation matters. For more information and to get involved, visit the campaign page ([https://meta.wikimedia.org/wiki/Wiki_Loves_Village_2026](https://meta.wikimedia.org/wiki/Wiki_Loves_Village_2026)) on your preferred Wikimedia project. Another way to contribute to a pre-conference activity is the innovative Wiki Loves Medicinal Plants 2026- it is a photography campaign hosted by WikiConference India 2026. The activity already started on 1st August and ends on 31st August 2026, so gear up to document local medicinal knowledge and fill the knowledge gaps. This initiative aims to expand and enhance freely licensed images and other media of medicinal plants in and around our surroundings. Campaign Focus: A. Add freely licensed images of medicinal plants. B. Improve description of existing medicinal plants. C. Improve depictions of images. D. Improve wikidata items. We invite you to contribute by adding new photos, videos or enhancing existing ones. Whether you're an experienced editor or new to Wikimedia, your participation matters. To know more about how to contribute, rules, and tips head to the Meta page to find information ([https://commons.wikimedia.org/wiki/Commons:Wiki_Loves_Medicinal_Plants](https://commons.wikimedia.org/wiki/Commons:Wiki_Loves_Medicinal_Plants)) on your preferred Wikimedia project. Best regards,<br>WikiConference India 2026 pre-conference organizing team -- '''[[user:kuldeepburjbhalaike|<i style="color:#FF4500; font-family:sylfaen">KuldeepBurjBhalaike</i>]]''' <sup style="color:#FF4500; font-family:georgia">([[User_talk:Kuldeepburjbhalaike|Talk]])</sup> 15:34, 13 ਅਗਸਤ 2026 (UTC) == ਹੈਰੀਟੇਜ ਅਕਰੌਸ ਬਾਡਰਸ ਐਡਿਟਾਥਾਨ == ਸਤਿ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਜੀ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਆਪ ਸਭ ਨਾਲ਼ ਪਿਛਲੀ ਮੀਟਿੰਗ ਵਿੱਚ ਸਾਂਝਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਐਡਿਟਾਥਾਨ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਵੇਗੀ। ਇਹ ਐਡਿਟਾਥਾਨ 15 ਅਗਸਤ ਤੋਂ 24 ਅਗਸਤ (9 ਦਿਨ) ਤੱਕ ਹੋਵੇਗੀ। ਇਸਦਾ ਮਕਸਦ ਯੂਕਰੇਨ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੀ ਸਮੱਗਰੀ ਨੂੰ ਇਹਨਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀਆਂ ਆਪਸੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਉੱਤੇ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਉੱਤੇ ਯੂਕਰੇਨ ਦੇ ਯੂਨੈਸਕੋ ਵਿਰਾਸਤੀ ਟਿਕਾਣਿਆਂ ਦੇ ਲੇਖ ਬਣਾਏ ਜਾਂ ਸੁਧਾਰੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਵਿਕੀ ਸਫ਼ੇ ਉੱਤੇ ਲੇਖਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਜੋ ਲੇਖ ਨਵੇਂ ਬਣਾਏ ਜਾਂ ਸੁਧਾਰੇ ਜਾਂ ਵਧਾਏ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਮੁਹਿੰਮ ਵਿੱਚ ਯੂਕਰੇਨ ਐਂਬੈਸੀ, ਵਿਕੀਮੀਡੀਆ ਸੰਸਥਾ ਅਤੇ ਓਕੇਆਈ (ਆਈਆਈਆਈਟੀ ਹੈਦਰਾਬਾਦ) ਸਹਿਭਾਗੀ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਹਨ। ਆਪ ਸਭ ਨੂੰ ਇਸ ਮੁਹਿੰਮ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਕੇ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਉੱਤੇ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਣ ਦੀ ਬੇਨਤੀ ਹੈ। ਧੰਨਵਾਦ। ਹੋਰ ਵਿਸਥਾਰ ਵਿੱਚ ਜਾਣਕਾਰੀ ਲਈ ਵਿਕੀ ਸਫ਼ਾ - https://w.wiki/TSXY -- [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Kuldeep (Punjabi Wikimedians)|Kuldeep (Punjabi Wikimedians)]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Kuldeep (Punjabi Wikimedians)|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 08:15, 15 ਅਗਸਤ 2026 (UTC) == <span lang="en" dir="ltr">Server switch - Your wiki will be read-only for a short time soon</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="server-switch"/><div class="plainlinks"> [[:m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|Read this message in another language]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Tech%2FServer+switch&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}] The [[foundation:|Wikimedia Foundation]] will switch the traffic between its data centers. This will make sure that Wikipedia and the other Wikimedia wikis can stay online even after a disaster. All traffic will switch on '''{{#time:j xg|2026-09-23|en}}'''. The switch will start at '''[https://zonestamp.toolforge.org/{{#time:U|2026-09-23T14:00|en}} {{#time:H:i e|2026-09-23T14:00}}]'''. Unfortunately, because of some limitations in [[mw:Special:MyLanguage/Manual:What is MediaWiki?|MediaWiki]], all editing must stop while the switch is made. We apologize for this disruption, and we are working to minimize it in the future. A banner will be displayed on all wikis 30 minutes before this operation happens. This banner will remain visible until the end of the operation. You can contribute to the [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special%3ATranslate&group=Centralnotice-tgroup-read_only_banner&task=view&language=&filter=&action=translate translation or proofreading] of this banner text. '''You will be able to read, but not edit, all wikis for a short period of time.''' * You will not be able to edit for up to an hour on {{#time:l j xg Y|2026-09-23|en}}. * If you try to edit or save during these times, you will see an error message. We hope that no edits will be lost during these minutes, but we can't guarantee it. If you see the error message, then please wait until everything is back to normal. Then you should be able to save your edit. But, we recommend that you make a copy of your changes first, just in case. ''Other effects'': * Background jobs will be slower and some may be dropped. Red links might not be updated as quickly as normal. If you create an article that is already linked somewhere else, the link will stay red longer than usual. Some long-running scripts will have to be stopped. * We expect the code deployments to happen as any other week. However, some case-by-case code freezes could punctually happen if the operation require them afterwards. * [[mw:Special:MyLanguage/GitLab|GitLab]] will be unavailable for about 90 minutes. This project may be postponed if necessary. You can [[wikitech:Switch_Datacenter|read the schedule at wikitech.wikimedia.org]]. Any changes will be announced in the schedule. '''Please share this information with your community.'''</div><section end="server-switch"/> </div> [[m:user:Trizek (WMF)|Trizek (WMF)]] 12:58, 15 ਸਤੰਬਰ 2026 (UTC) (This message was sent to [[:ਵਿਕਿਪੀਡਿਆ:ਕਮਿਊਨਟੀ ਪੋਰਟਲ]] and is being posted here due to a redirect.) <!-- Message sent by User:Trizek (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&oldid=30513874 --> == ਗਾਡੀ ਲੁਹਾਰ ਕਬੀਲੇ ਸਬੰਧਿਤ ਫੋਟੋ ਸ਼ੂਟ == ਮੇਰਾ ਨਾਮ ਅੰਮ੍ਰਿਤਪਾਲ ਸਿੰਘ ਹੈ। ਮੈਂ ਸਾਲ 2026 ਵਿੱਕੀ ਲਵਸ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਦੌਰਾਨ ਮੈਂ 100 ਤੋਂ ਵੱਧ ਫ਼ੋਟੋਆਂ ਅਪਲੋਡ ਕੀਤੀਆਂ ਅਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਸਥਾਨ ਵੀ ਹਾਸਿਲ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਸ੍ਰੀ ਆਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਰੋਪੜ ਪੰਜਾਬ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹਾਂ, ਗਾਡੀ ਲੁਹਾਰ ਕਬੀਲੇ ਨੂੰ ਡਾਕੂਮੈਂਟ ਕਰਨ ਲਈ। ਇਸ ਪਾਇਲਟ ਤਹਿਤ ਮੈਂ 50 ਤੋਂ 80 ਫੋਟੋਆਂ ਖਿੱਚਾਂਗਾ। ਮੈਂ ਇਸ ਪਾਇਲਟ ਲਈ ਆਉਣ-ਜਾਣ ਤੇ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਦੇ ਖ਼ਰਚੇ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਈਚਾਰੇ ਵਿੱਚੋਂ ਕੋਈ ਹੋਰ ਵੀ ਇਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਹੋਵੇਗੀ। [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:AMRIT RAISAR|AMRIT RAISAR]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:AMRIT RAISAR|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 05:23, 17 ਸਤੰਬਰ 2026 (UTC) 3lc3hmwh1j1eqygelfcpf98vz0clg47 0 205137 846347 845935 2026-09-17T12:39:04Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 846347 wikitext text/x-wiki <templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"></templatestyles>{{Infobox river | name = ਚਾਂਗ ਚੇਨਮੋ ਨਦੀ <!---------------------- IMAGE-->| image = | image_size = | image_caption = | image_alt = <!---------------------- MAPS --> | pushpin_map = ਲਾੱਦਾਖ#ਭਾਰਤ | pushpin_map_size = 270px | subdivision_type1 = ਦੇਸ਼ | subdivision_name1 = [[ਭਾਰਤ]], [[ਚੀਨ]] | subdivision_type2 = State / Province | subdivision_name2 = [[Ladakh]] (India), [[Tibet Autonomous Region]] (China) <!---------------------- PHYSICAL CHARACTERISTICS -->| length = {{convert|70|mi|km}}{{sfnp|Drew, The Jummoo and Kashmir Territories|1875|pp=327–328}} <!---------------------- BASIN FEATURES -->| source1 = [[Lanak La]] | source1_location = [[Rutog County]] | source1_coordinates = {{Coord|34.3542|79.5446}} | source1_elevation = | mouth = [[Shyok River]] | mouth_location = [[Ladakh]] | mouth_coordinates = {{Coord|34.2758|78.2889|display=inline,title}} | mouth_elevation = {{convert|12000|ft}}<ref name="Sharma2017"/> | basin_size = {{convert|4170|km2|abbr=on}}<ref>{{Cite web|title=India WRIS Geoviewer |url=https://indiawris.gov.in/wris/#/Geoviewer|access-date=30 September 2024 }}</ref> | river_system = [[Indus Basin]] | extra = }} '''ਚਾਂਗ ਚੇਨਮੋ ਨਦੀ''' [[ਸ਼ਿਓਕ ਦਰਿਆ|ਸ਼ਯੋਕ ਨਦੀ]] ਦੀ ਇੱਕ ਸਹਾਇਕ ਨਦੀ ਹੈ, ਜੋ [[ਸਿੰਧ ਦਰਿਆ|ਸਿੰਧੂ ਨਦੀ]] ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ। ਇਹ ਵਿਵਾਦਗ੍ਰਸਤ ਅਕਸਾਈ ਚੀਨ ਖੇਤਰ ਦੇ ਦੱਖਣੀ ਕਿਨਾਰੇ ਅਤੇ [[ਲੱਦਾਖ਼|ਲੱਦਾਖ]] ਵਿੱਚ [[ਪਗੋਂਗ ਝੀਲ|ਪੈਂਗੋਂਗ ਝੀਲ]] ਬੇਸਿਨ ਦੇ ਉੱਤਰ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਚਾਂਗ ਚੇਨਮੋ ਦਾ ਮੂਲ ਸਥਾਨ ਜੰਮੂ-ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੇ ਚੀਨ-ਸ਼ਾਸਿਤ ਖੇਤਰ (ਤਿੱਬਤ ਵਿੱਚ ਰੁਟੋਗ ਕਾਉਂਟੀ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ) ਵਿੱਚ ਲਾਨਕ ਦੱਰੇ (Lanak Pass) ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੈ।[2][1][3] ਇਹ ਦਰਿਆ ਲਾਨਕ ਲਾ (Lanak La) ਤੋਂ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਵਗਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਵਹਾਅ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰਲੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਕੋਂਗਕਾ ਦੱਰਾ (Kongka Pass) ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਚੀਨ ਵਿਚਕਾਰ 'ਅਸਲ ਕੰਟਰੋਲ ਰੇਖਾ' (Line of Actual Control) ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ।[4] ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਵਧਦੇ ਹੋਏ, ਇਹ ਦਰਿਆ ਕਾਰਾਕੋਰਮ ਪਰਬਤ-ਲੜੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਡੂੰਘੀ ਘਾਟੀ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਲੱਦਾਖ ਵਿੱਚ ਸ਼ਯੋਕ ਦਰਿਆ (Shyok River) ਵਿੱਚ ਜਾ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। == ਨਾਮ == ਚਾਂਗ ਚੇਨਮੋ ਦਾ ਅਰਥ ਤਿੱਬਤੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ "ਮਹਾਨ ਉੱਤਰੀ" ਹੈ। ਇਹ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਨਦੀ ਦੀ ਬਜਾਏ ਘਾਟੀ ਦਾ ਨਾਮ ਹੈ। == ਭੂਗੋਲ == [[ਤਸਵੀਰ:Changchenmo-Valley-map-Survey-of-India-1916.jpg|left|thumb|ਚਾਂਗਚੇਨਮੋ ਨਦੀ ਘਾਟੀ। ਚਾਂਗਚੇਨਮੋ ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਲਨਾਕ ਲਾ ਦੇ ਨੇਡ਼ੇ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਚੀਨੀ-ਕਬਜ਼ੇ ਵਾਲੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਕੋਂਕਾ ਲਾ ਤੱਕ ਵਹਿੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਭਾਰਤ ਦੇ ਕਬਜ਼ੇ ਵਾਲੇ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਤ੍ਸੋਟੋਗਸਟੈਸਲੂ ਅਤੇ ਹੌਟ ਸਪ੍ਰਿੰਗਜ਼ ਰਾਹੀਂ ਸ਼ਯੋਕ ਨਦੀ ਦੇ ਸੰਗਮ ਤੱਕ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਦਰਬੁਕ-ਸ਼ਯੋਕ-ਡੀ. ਬੀ. ਓ. ਰੋਡ (ਡੀ. ਐੱਸ. ਡੀ. ਬੀ ਇਸ ਦੀ ਸਹਾਇਕ ਨਦੀ (ਭਾਰਤ ਦਾ ਸਰਵੇਖਣ, 1916) ]] [[ਤਸਵੀਰ:Changchenmo-Valley-map-by-US-Army-Map-Service.jpg|left|thumb|1955 ਦੇ ਅਮਰੀਕੀ ਫੌਜ ਦੇ ਨਕਸ਼ੇ ਵਿੱਚ ਚਾਂਗਚੇਨਮੋ ਘਾਟੀ]] <templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"></templatestyles>{{Infobox Chinese | s = 羌臣摩河 | t = 羌臣摩河 | p = Qiāngchénmó hé }}'''ਚਾਂਗ ਚੇਨਮੋ ਘਾਟੀ''' ਉੱਤਰ ਵਿੱਚ ਕਾਰਾਕੋਰਮ ਰੇਂਜ ਅਤੇ ਦੱਖਣ ਵਿੱਚ ਚਾਂਗਚੇਨਮੋ ਰੇਂਜ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ ਦਬਾਅ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਦਬਾਅ ਤਿੱਬਤ ਵਿੱਚ ਜਾਰੀ ਹੈ, ਖੋਤਾਨ ਸਰਹੱਦ ਉੱਤੇ [[ਬੰਗਦਾ ਝੀਲ|ਯੇਸ਼ਿਲ ਕੁਲ]] (ਬੰਗਦਾ ਕੋ) ਅਤੇ ਲੇਕ ਲਾਈਟਨ (ਗੁਓਜ਼ਾ ਕੋ) ਤੱਕ।<ref name="cdep1"> {{Citation |last=Trinkler |first=Emil |title=Notes on the Westernmost Plateaux of Tibet |url=https://www.himalayanclub.org/hj/03/5/notes-on-the-westernmost-plateaux-of-tibet/ |work=The Himalayan Journal |volume=3 |year=1931}} </ref> ਦਬਾਅ ਨੂੰ ਹੁਣ ਇੱਕ ਭੂ-ਵਿਗਿਆਨਕ ਨੁਕਸ ਵਜੋਂ ਮਾਨਤਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਲੋਂਗਮੂ ਕੋ ਫਾਲਟ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਵੱਡੇ ਲੋਂਗਮੂ-ਗੂਓਜ਼ਾ ਕੋ ਫਾਲਟ ਸਿਸਟਮ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ।<ref> {{Cite journal|last=Chevalier|first=Marie-Luce|last2=Pan|first2=Jiawei|last3=Li|first3=Haibing|last4=Sun|first4=Zhiming|last5=Liu|first5=Dongliang|last6=Pei|first6=Junling|last7=Xu|first7=Wei|last8=Wu|first8=Chan|year=2017|title=First tectonic-geomorphology study along the Longmu–Gozha Co fault system, Western Tibet|journal=Gondwana Research|volume=41|pages=411–424|doi=10.1016/j.gr.2015.03.008|issn=1342-937X}} </ref> ਚਾਂਗ ਚੇਨਮੋ ਨਦੀ ਦਾ ਉਤਪਤੀ ਲਾਨਕ ਦੱਰੇ ਦੇ ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਗਲੇਸ਼ੀਅਰ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਜੋ ਘਾਟੀ ਦੇ ਮੱਧ ਵਿੱਚ ਇਕ ਨੀਵੀਂ ਪਹਾੜੀ ਉੱਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਦੱਖਣੀ ਪਹਾੜ ਉੱਤਰੀ ਪਹਾੜਾਂ ਨਾਲੋਂ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਗਲੇਸ਼ੀਅਰ ਹਨ ਅਤੇ ਸੰਭਵ ਤੌਰ 'ਤੇ ਚਾਂਗਚੇਂਮੋ ਦਾ ਬਹੁਤ ਸਾਰਾ ਪਾਣੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਚਾਂਗਚੇਨਮੋ ਆਪਣੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਰਸਤੇ ਲਈ ਬੱਜਰੀ ਦੇ ਬਿਸਤਰੇ ਉੱਤੇ ਵਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ "ਪੱਥਰ ਅਤੇ ਨੰਗਾ" ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਕਈ ਸਹਾਇਕ ਨਦੀਆਂ ਉੱਤਰ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਦੱਖਣ ਤੋਂ ਇਸ ਵਿੱਚ ਵਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਜਲੋੜ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਘਾਹ ਜਲੋੜ ਦੇ ਬਿਸਤਰੇ ਵਿੱਚ ਉੱਗਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਬਾਰੇ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਲੱਦਾਖੀ ਪਤਝੜ ਦੇ ਚਰਾਉਣ ਲਈ ਵਰਤਦੇ ਹਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਬਰਫ਼ਬਾਰੀ ਦਾ ਹਮੇਸ਼ਾ ਮੌਜੂਦ ਖ਼ਤਰਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਘਾਹ ਨੂੰ ਢੱਕ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਜਾਨਵਰਾਂ ਨੂੰ ਉੱਚੇ ਪਾਸਾਂ ਤੋਂ ਵਾਪਿਸ ਨਹੀਂ ਲਿਆਂਦਾ ਜਾਂਦਾ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਭੁੱਖਮਰੀ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਹੋਵੇਗਾ।{{Sfnp|Gazetteer of Kashmir and Ladak|1890|p=256}} ਚਾਂਗਚੇਨਮੋ ਘਾਟੀ ਦੇ ਮੱਧ ਵਿੱਚ, ਕਾਰਾਕੋਰਮ ਰੇਂਜ ਦਾ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਹਿੱਸਾ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਦਾਖਿਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਨਦੀ ਆਪਣੀਆਂ ਪਹਾੜੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘਦੀ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਪਹਾੜੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਆਖਰੀ ਪਾਸੇ ਕੋਂਗਕਾ ਪਾਸ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਸ ਨਦੀ ਦੇ ਪੱਛਮ ਵੱਲ, ਕੁਗਰਾਂਗ ਨਦੀ ਦੀ ਵੱਡੀ ਸਹਾਇਕ ਨਦੀ ਇਸ ਨਦੀ ਵਿੱਚ ਵਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਕਿਆਪਸਾਂਗ ਨਦੀ ਵੀ ਅਜਿਹਾ ਹੀ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਕੋਂਗਕਾ ਦੱਰੇ ਦੇ ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਚਰਾਉਣ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕਿਆਮ (ਜਾਂ ਕਿਆਮ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਹੌਟ ਸਪ੍ਰਿੰਗਜ਼ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਸੋਲੂ (ਜਾਂ ਤ੍ਸੋਗਟਸਾਲੁ) ਅਤੇ '''ਪਾਮਜ਼ਲ'''{{Sfnp|Gazetteer of Kashmir and Ladak|1890|p=496}}{{Sfnp|Gazetteer of Kashmir and Ladak|1890|p=647}}ਗੋਗਰਾ ਨਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਹੋਰ ਨਦੀ ਕੁਗਰਾਂਗ ਨਦੀ ਘਾਟੀ ਵਿੱਚ ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਚਾਂਗਲੁੰਗ ਨਾਮਕ ਇੱਕ ਅਤੇ ਸਹਾਇਕ ਨਦੀ ਕੁਗਰੰਗ ਵਿੱਚ ਵਹਿੰਦੀ ਹੈ।{{Sfnp|Gazetteer of Kashmir and Ladak|1890|p=334}} ਪਾਮਜ਼ਲ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਇਹ ਨਦੀ ਮੁੱਖ ਕਾਰਾਕੋਰਮ ਰੇਂਜ ਰਾਹੀਂ ਇੱਕ ਤੰਗ ਖੱਡ ਵਿੱਚ ਦਾਖਿਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਇਹ ਇੱਕ ਤੇਜ਼ ਧਾਰਾ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਘਾਟੀ ਦਾ ਇਹ ਹਿੱਸਾ ਸਰਦੀਆਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਪਾਰ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਜਦੋਂ ਨਦੀ ਜੰਮ ਜਾਂਦੀ ਹੈ {{Sfnp|Drew, The Jummoo and Kashmir Territories|1875|p=329}}{{Sfnp|Gazetteer of Kashmir and Ladak|1890|pp=255-256}} === ਸਹਾਇਕ ਨਦੀਆਂ === ਚੀਨ-ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਿਤ ਅਕਸਾਈ ਚਿਨ ਵਿੱਚ, ਚਾਂਗਚੇਨਮੋ ਨਾਲ ਟੋਗਲੁੰਗ ਮਾਰਪੋ, ਕਿਆਪਸੰਗ ਅਤੇ ਸਿਲੁੰਗ ਕੋੰਗਮਾ ਆ ਕੇ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਕੌਂਗਕਾ ਦੱਰੇ ਦੇ ਨੇੜੇ ਭਾਰਤ-ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਿਤ [[ਲੱਦਾਖ਼|ਲੱਦਾਖ]] ਤੱਕ ਅਸਲ ਕੰਟਰੋਲ ਰੇਖਾ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਲੱਦਾਖ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਸ਼ਯੋਕ ਨਦੀ ਵਿੱਚ ਵਹਿਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸਿਲੰਸਿਲੰਗ ਬਾਰਮਾ, ਸਿਲੰਗ ਯੋਕਮਾ, ਕੁਗਰਾਂਗ ਨਦੀ, ਰਿਮਦੀ ਨਦੀ, ਅਤੇ ਕਈ ਹੋ[[Rimdi Chu|ਰਿਮਡੀ ਨਦੀ]] ਨਾਲ ਜੁੜਦਾ ਹੈ।<ref name="Sarkar">{{Cite web |last=Prabal Sarkar |last2=Jigmet Takpa |last3=Riyaz Ahmed |last4=Sandeep Kumar Tiwari |last5=Anand Pendharkar |last6=Saleem-ul-Haq |last7=Javaid Miandad |last8=Ashwini Upadhyay. |last9=Rahul Kaul |date=2008-07-07 |title=Mountain Migrants - Survey of Tibetan Antelope (Pantholops hodgsonii) and Wild Yak (Bos grunniens) in Ladakh, Jammu & Kashmir, India |url=http://www.snowleopardnetwork.org/bibliography/Sarkar_et_al_2008.pdf |access-date=9 January 2020 |website=snowleopardnetwork.org |publisher=Wildlife Trust of India |page=21 |language= |quote=Map of Chang Chenmo Valley |archive-date=2016-08-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160810171817/http://snowleopardnetwork.org/bibliography/Sarkar_et_al_2008.pdf |url-status=dead }}</ref> === ਚਾਂਗਚੇਨਮੋ ਰੇਂਜ === ਚਾਂਗਚੇਨਮੋ ਰੇਂਜ ਦੱਖਣ ਵਿੱਚ ਚਾਂਗ ਚੇਨਮੋ ਘਾਟੀ ਅਤੇ ਪੈਂਗੋਂਗ ਸੋ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸਥਿਤ ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਪੁੰਜ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਨਾਮ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਕਈ ਗਲੇਸ਼ੀਏਟਿਡ ਸਪਰਸ ਹਨ ਜੋ ਹੇਠਾਂ ਵੱਲ ਝੁਕਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਪੈਂਗੋਂਗ ਸੋ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਕੰਢੇ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਪਰਸ ਨੂੰ ''ਉਂਗਲਾਂ'' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪੱਛਮ ਤੋਂ ਪੂਰਬ ਤੱਕ, ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਫਿੰਗਰ-1 ਤੋਂ ਫਿੰਗਰ. 8 ਦੇ ਨਾਮ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਹਨ। ਬ੍ਰਿਟਾਨਿਕਾ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਚਾਂਗਚੇਨਮੋ ਰੇਂਜ ਅਤੇ ਪੈਂਗੋਂਗ ਰੇਂਜ ਨੂੰ ਕਈ ਵਾਰ [[ਕਰਾਕੁਰਮ|ਕਾਰਾਕੋਰਮ ਰੇਂਜ]] ਦਾ ਪੂਰਬੀ ਹਿੱਸਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਚਾਂਗਚੇਨਮੋ ਰੇਂਜ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਮਾਰਸਿਮਿਕ ਲਾ, ਅੱਠ "ਉਂਗਲਾਂ", ਸਿਰੀਜਾਪ ਜਲੋੜ ਮੈਦਾਨ, ਖੁਰਨਾਕ ਮੈਦਾਨ ਆਦਿ ਹਨ। == ਇਤਿਹਾਸ == 1800 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ, ਭਾਰਤੀ ਉਪ ਮਹਾਂਦੀਪ ਅਤੇ [[ਤਾਰਿਮ ਬੇਸਿਨ]] ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਵਪਾਰ ਦੀ ਸਹੂਲਤ ਲਈ, ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਨੇ ਮੁਸ਼ਕਲ ਅਤੇ ਟੈਰਿਫ ਵਾਲੇ ਕਾਰਾਕੋਰਮ ਪਾਸ ਦੇ ਵਿਕਲਪ ਵਜੋਂ ਚਾਂਗ ਚੇਨਮੋ ਘਾਟੀ ਰਾਹੀਂ ਇੱਕ ਕਾਰਵਾਂ ਮਾਰਗ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ। ਮਹਾਰਾਜਾ [[ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਬੀਰ ਸਿੰਘ|ਰਣਬੀਰ ਸਿੰਘ]] ਨੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਦੀ ਬੇਨਤੀ 'ਤੇ ਚਾਂਗ ਚੇਨਮੋ ਘਾਟੀ ਵਿੱਚ ਕੈਂਪਸਾਈਟਾਂ ਦੇ ਰਸਤਿਆਂ ਅਤੇ ਸਹੂਲਤਾਂ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਕੀਤਾ। ਬਦਕਿਸਮਤੀ ਨਾਲ, ਰਵਾਇਤੀ ਮਾਰਗ ਨਾਲੋਂ ਲੰਬੇ ਅਤੇ ਉੱਚੇ ਹੋਣ ਦੇ ਇਲਾਵਾ, ਇਹ ਰਸਤਾ ਅਕਸਾਈ ਚੀਨ ਦੇ ਉਜਾੜ ਮਾਰੂਥਲ ਵਿੱਚੋਂ ਵੀ ਲੰਘਦਾ ਹੈ।<ref name="Kohli2000" /><ref name="house_of_commons_paper" /> 1890 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਤੱਕ, ਵਪਾਰੀਆਂ ਨੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਇਸ ਰਸਤੇ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਉਸ ਸਮੇਂ, ਚਾਂਗ ਚੇਨਮੋ ਘਾਟੀ ਛੁੱਟੀ 'ਤੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਲਈ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸ਼ਿਕਾਰ ਸਥਾਨ ਵੀ ਸੀ।<ref name="Hayward1870">{{Cite journal|last=Hayward|first=G. W.|year=1870|title=Journey from Leh to Yarkand and Kashgar, and Exploration of the Sources of the Yarkand River|journal=Journal of the Royal Geographical Society of London|volume=40|pages=37|doi=10.2307/1798640|issn=0266-6235|quote=Chang Chenmo is now well known, being visited every year by at least half-a-dozen officers on long leave to Kashmir. The game to be found...}}</ref><ref>{{Cite magazine|last=H.I.N.|year=1902|title=Sport in the Changchenmo Valley, Ladakh.|url=https://books.google.com/books?id=TX9IAQAAMAAJ&pg=RA2-PR4|magazine=[[The Navy and Army Illustrated]]|location=London|publisher=Hudson & Kearns|volume=15|page=iv}}</ref> 1950 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਤੋਂ, ਇਹ ਨਦੀ ਚੀਨ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਵਿਵਾਦਗ੍ਰਸਤ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਹੈ।<ref name="Bhonsale"> {{Cite web |last=Bhonsale |first=Mihir |date=February 2018 |title=Understanding Sino-Indian Border Issues: An Analysis of Incidents Reported in the Indian Media |url=https://www.orfonline.org/wp-content/uploads/2018/02/ORF_Occasional_Paper_143_India-China.pdf |publisher=Observer Research Foundation |page=7}} </ref> ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਪਾਸਿਆਂ ਤੋਂ ਕਈ ਸਰਹੱਦੀ ਚੌਕੀਆਂ ਦੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕੌਂਗਕਾ ਪਾਸ, ਹੌਟ ਸਪ੍ਰਿੰਗਜ਼ ਅਤੇ ਟੋਗਸਟਸਾਲੂ।<ref name="jindal">{{Cite magazine|last=Jindal|first=Akash|date=Nov-Dec 2018|title=The Story of Hot Springs|url=http://bprd.nic.in/WriteReadData/CMS/Spl.%20issue%20of%20IPJ.pdf|magazine=Indian Police Journal|language=|issue=Special Issue on Police Martyrdom|pages=20–33|issn=0537-2429|access-date=4 January 2020|quote=Karam Singh of ITBF was assigned the task of establishing outposts near the Chinese Occupation Line ... “Hot Springs” was barely three Km far from the site where Chinese Army had intruded.}}</ref> ਇਹ ਖੇਤਰ ਅਤੀਤ ਵਿੱਚ ਕਈ ਤਣਾਅ ਦਾ ਸਥਾਨ ਵੀ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ 1959 ਦੀ ਕੌਂਗਕਾ ਪਾਸ ਘਟਨਾ।<ref name="feer" />{{Clear}} == ਆਵਾਜਾਈ == <templatestyles src="Module:Hatnote/styles.css"></templatestyles>{{See also|India-China Border Roads|Tourism in Ladakh#Roads|label 2=Touristic roads in Ladakh}}"ਚਾਂਗਚੇਨਮੋ-ਤਸੋਗਤਸਾਲੂ ਰੋਡ" (CTR), 55 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਲੰਬੀ: ਭਾਰਤ ਦਾ ਬੀ.ਆਰ.ਓ. (BRO) ਰਣਨੀਤਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅਹਿਮ ਚਾਂਗਚੇਨਮੋ ਸੈਕਟਰ ਨੂੰ ਜੋੜਨ ਲਈ, ਚਾਂਗਚੇਨਮੋ ਅਤੇ ਸ਼ਯੋਕ ਨਦੀਆਂ ਦੇ ਸੰਗਮ ਤੋਂ ਤਸੋਗਤਸਾਲੂ ਤੱਕ 55 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਲੰਬੀ ਸੜਕ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਦਸੰਬਰ 2023 ਤੱਕ ਮੁਕੰਮਲ ਕਰੇਗਾ (ਅਗਸਤ 2023 ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਅਨੁਸਾਰ)।[1] ਅਕਤੂਬਰ 2023 ਵਿੱਚ, NHIDCL ਨੇ ਇਸ ਸੜਕ ਨੂੰ 700-ਮੀਟਰ ਦੀ ਸੁਰੰਗ ਵਾਲੇ ਸਿੰਗਲ-ਲੇਨ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰਾਜਮਾਰਗ ਵਿੱਚ ਅਪਗ੍ਰੇਡ ਕਰਨ ਲਈ "ਵਿਸਤ੍ਰਿਤ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਰਿਪੋਰਟ" (DPR) ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਵਾਸਤੇ ਤਜਵੀਜ਼ਾਂ ਮੰਗੀਆਂ। ਇਹ DPR 10 ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੇ ਅੰਦਰ-ਅੰਦਰ ਮੁਕੰਮਲ ਕੀਤੀ ਜਾਣੀ ਹੈ। ਸੜਕ ਨੂੰ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਿਆਰਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਅਪਗ੍ਰੇਡ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ "ਰਾਜਮਾਰਗ ਦਾ ਡਿਜ਼ਾਈਨ, ਪੇਵਮੈਂਟ (ਸੜਕ ਦੀ ਸਤ੍ਹਾ) ਦਾ ਡਿਜ਼ਾਈਨ, ਲੋੜ ਪੈਣ 'ਤੇ ਸਰਵਿਸ ਰੋਡ, ਚੌਰਾਹਿਆਂ ਦੀ ਕਿਸਮ, ਮੌਜੂਦਾ ਪੁਲਾਂ ਦੀ ਮੁਰੰਮਤ ਅਤੇ ਚੌੜਾ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਨਵੇਂ ਪੁਲਾਂ ਤੇ ਢਾਂਚਿਆਂ ਦੀ ਉਸਾਰੀ, ਸੜਕ ਸੁਰੱਖਿਆ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ, ਸਮੱਗਰੀ ਦੀ ਮਾਤਰਾ, ਲਾਗਤ ਦੇ ਅਨੁਮਾਨ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ" ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣਗੇ।[2] == ਸੈਰ ਸਪਾਟਾ == ਮਈ 2023 ਤੋਂ, ਭਾਰਤ ਨੇ ਚਾਂਗਚੇਨਮੋ ਸੈਕਟਰ ਨੂੰ ਸੈਰ-ਸਪਾਟੇ ਲਈ ਖੋਲ੍ਹ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਕਿਸੇ ਇਨਰ ਲਾਈਨ ਪਰਮਿਟ (ਆਈ. ਐੱਲ. ਪੀ.) ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਬੀ. ਆਰ. ਓ. ਇਸ ਸੈਕਟਰ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸੜਕਾਂ ਬਣਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪੁਲਿਸ ਸੈਲਾਨੀ ਚੈੱਕ ਪੋਸਟ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਸਿੱਟੇ ਵਜੋਂ, ਸੈਲਾਨੀ ਸ਼ਯੋਕ ਨਦੀ-ਤ੍ਸੋਗਾਤਸਾਲੁ-ਹੌਟ ਸਪ੍ਰਿੰਗਜ਼ ਰੋਡ ਰਾਹੀਂ ਤੋਗਾਤਸਾਲੂ ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਹੌਟ ਸਪਰਿੰਗਜ਼ ਤੱਕ ਯਾਤਰਾ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਹੋਣਗੇ ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਪੈਂਗੋਂਗ ਸੋ ਅਤੇ 18,314 ਫੁੱਟ ਉੱਚੀ ਮਾਰਸਿਮਿਕ ਲਾ (ਪਾਸ) ਤੋਂ ਰਿਮਡੀ ਚੂ ਅਤੇ ਚਾਂਗ ਚੇਨਮੋ ਨਦੀਆਂ ਦੇ ਸੰਗਮ ਦੇ ਨੇੜੇ ਤ੍ਸੋਗਾਤਸਲੂ ਚਰਾਗਾਹ ਤੱਕ ਸੜਕ ਰਾਹੀਂ ਯਾਤਰਾ ਕਰ ਸਕਣਗੇ। ਅਗਲੇ ਪੜਾਅ ਵਿੱਚ ਸੈਲਾਨੀ ਹੌਟ ਸਪ੍ਰਿੰਗਜ਼ ਅਤੇ ਪੁਲਿਸ ਮੈਮੋਰੀਅਲ ਤੱਕ ਯਾਤਰਾ ਕਰ ਸਕਣਗੇ। ਇਹ ਯਾਦਗਾਰ 21 ਅਕਤੂਬਰ 1959 ਨੂੰ ਚੀਨੀ ਫੌਜ ਦੁਆਰਾ ਮਾਰੇ ਗਏ ਸੀਆਰਪੀਐਫ ਦੇ ਦਸ ਸੈਨਿਕਾਂ ਦੀ ਕੁਰਬਾਨੀ ਅਤੇ ਸ਼ਹਾਦਤ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਬਣਾਈ ਗਈ ਸੀ ਜਦੋਂ ਉਹ ਗਸ਼ਤ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ।<ref name="etau2">{{Cite web |last=Mayank Singh |date=2 July 2023 |title=India boosts road links to LAC standoff points |url=https://www.newindianexpress.com/nation/2022/jul/22/india-boosts-road-links-to-lac-standoff-points-2479299.html |website=Indian Express}}</ref><ref name="etau4">{{Cite web |last=Sanjay Dutta |last2=Rajat Pandit |date=26 May 2023 |title=Forbidden zones in Ladakh to soon welcome tourists |url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/forbidden-zones-in-ladakh-to-soon-welcome-tourists/articleshow/100512677.cms |website=Times of India}}</ref> "ਚੱਕ ਮੰਦਿਰ" ਮਾਰਸਿਮਿਕ ਲਾ ਦੇ ਨੇੜੇ ਇੱਕ ਹਿੰਦੂ ਮੰਦਰ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਸੈਲਾਨੀ ਦੇਖ ਸਕਦੇ ਹਨ।<ref name="etau3">{{Cite web |title=Marsimik La Pass |url=http://www.ladakhdekho.com/marsimik-la.html |access-date=2 August 2023 |website=Ladakhdekho.com}}</ref> == ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ == * ਲੱਦਾਖ ਦਾ ਭੂਗੋਲ * [[ਲੱਦਾਖ ਵਿੱਚ ਸੈਰ-ਸਪਾਟਾ]] * ਭਾਰਤ-ਚੀਨ ਸਰਹੱਦੀ ਸਡ਼ਕਾਂ == ਹਵਾਲੇ == <templatestyles src="Reflist/styles.css" />{{Reflist}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਡਾਟਾ ਤੇ ਗੁਣਕ ਹਨ]] ree31uosh1t6rk56e0i9wa1xuv70lxn 0 205138 846429 845936 2026-09-18T06:29:15Z Nitesh Gill 8973 Nitesh Gill ਨੇ [[ਲਨਾਕ ਲਾ]] ਵਰਕੇ ਨੂੰ ਬਿਨਾਂ ਕੋਈ ਮੋੜ ਛੱਡੇ [[ਲਾਨਕ ਲਾ]] 'ਤੇ ਥਾਂ-ਬਦਲੀ ਕੀਤੀ ਏ: spelling error 845936 wikitext text/x-wiki {{ਜਾਣਕਾਰੀਡੱਬਾ ਦੱਰਾ|name=Lanak La|native_name=ལ་ནག་ལ|elevation_m=5466|elevation_ref=|traversed=Tibet Provincial Road [https://www.openstreetmap.org/relation/8416265/ S519]|location=[[Tibet Autonomous Region|Tibet]], [[China]]|range=|coordinates={{coord|34.3938|N|79.5391|E|type:pass|format=dms|display=inline,title}}|topo=}}<templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"></templatestyles> {| class="infobox vcard" style="width:24.5em; line-height:1.5em;" ! colspan="2" class="infobox-above fn org" style="background-color: #e7dcc3; color:inherit;" |ਲਨਾਕ ਲਾ |- | colspan="2" class="infobox-subheader" |ਚੀਕਣਾ |- | colspan="2" class="infobox-image" |<div class="switcher-container"><templatestyles src="Module:Location map/styles.css"></templatestyles><div class="center"><div class="locmap" style="width:272px;float:none;clear:both;margin-left:auto;margin-right:auto"><div style="width:272px;padding:0"><div style="position:relative;width:272px">[[File:China_Tibet_Autonomous_Region_rel_location_map.svg|class=notpageimage noviewer|272x272px|Lanak La is located in Tibet]]<div class="od notheme" style="top:25.551%;left:6.287%;font-size:91%"><div class="id" style="left:-4px;top:-4px">[[File:Red_pog.svg|link=|class=notpageimage noviewer|8x8px|Lanak La]]</div><div class="pv" style="width:6em;bottom:5px;left:-3em"><div>ਲਨਾਕ ਲਾ</div></div></div></div><div style="padding-top:0.2em">ਤਿੱਬਤ ਦੇ ਅੰਦਰ ਸਥਿਤੀ</div><span class="switcher-label" style="display:none">ਤਿੱਬਤ ਦਾ ਨਕਸ਼ਾ ਦਿਖਾਓ</span></div></div></div><templatestyles src="Module:Location map/styles.css"></templatestyles><div class="center"><div class="locmap" style="width:272px;float:none;clear:both;margin-left:auto;margin-right:auto"><div style="width:272px;padding:0"><div style="position:relative;width:272px">[[File:India_Ladakh_relief_map.svg|class=notpageimage noviewer|272x272px|Lanak La is located in Ladakh]]<div class="od notheme" style="top:55.024%;left:88.137%;font-size:91%"><div class="id" style="left:-4px;top:-4px">[[File:Red_pog.svg|link=|class=notpageimage noviewer|8x8px|Lanak La]]</div><div class="pv" style="width:6em;bottom:5px;left:-3em"><div>ਲਨਾਕ ਲਾ</div></div></div></div><div style="padding-top:0.2em">ਲੱਦਾਖ ਦੇ ਅੰਦਰ ਸਥਿਤੀ</div><span class="switcher-label" style="display:none">ਲੱਦਾਖ ਦਾ ਨਕਸ਼ਾ ਦਿਖਾਓ</span></div></div></div></div> |- ! class="infobox-label" scope="row" |ਉਚਾਈ | class="infobox-data" |5, 466 ਮੀਟਰ (17,933 ਫੁੱਟ) &nbsp;&nbsp; |- ! class="infobox-label" scope="row" |ਦੁਆਰਾ ਲੰਘਿਆ&nbsp; | class="infobox-data" |ਤਿੱਬਤ ਸੂਬਾਈ ਰੋਡ [https://www.openstreetmap.org/relation/8416265/ S519] |- ! colspan="2" class="infobox-header" style="background-color: #e7dcc3; color:inherit;" |ਸਥਾਨ |- ! class="infobox-label" scope="row" |ਸਥਾਨ | class="infobox-data label" |[[ਤਿੱਬਤ ਖ਼ੁਦਮੁਖ਼ਤਿਆਰ ਖੇਤਰ|ਤਿੱਬਤ]], [[ਚੀਨ]] |- ! class="infobox-label" scope="row" |ਤਾਲਮੇਲ | class="infobox-data" |<templatestyles src="Module:Coordinates/styles.css"></templatestyles><span class="geo-inline"><span class="plainlinks nourlexpansion">[https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Lanak_La&params=34.3938_N_79.5391_E_type:pass_scale:50000 <span class="geo-default"><span class="geo-dms" title="Maps, aerial photos, and other data for this location"><span class="latitude">34°23′38 "N</span> 79°32′21" E<span class="longitude">79°32′21 "ਈ</span></span></span><span class="geo-multi-punct">/&#x2E;&#x2E;&#x2E;</span><span class="geo-nondefault"><span class="geo-dec" title="Maps, aerial photos, and other data for this location">34.3938 °N 79.5391 °E</span><span style="display:none"> / <span class="geo">34.3938; 79.5391</span></span></span>]</span></span><indicator name="coordinates"><span id="coordinates">[[Geographic coordinate system|Coordinates]]: {{#parsoid�fragment:6}}<span class="plainlinks nourlexpansion">[https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Lanak_La&params=34.3938_N_79.5391_E_type:pass_scale:50000 <span class="geo-default"><span class="geo-dms" title="Maps, aerial photos, and other data for this location"><span class="latitude">34°23′38″N</span> <span class="longitude">79°32′21″E</span></span></span><span class="geo-multi-punct">&#xfeff; / &#xfeff;</span><span class="geo-nondefault"><span class="geo-dec" title="Maps, aerial photos, and other data for this location">34.3938°N 79.5391°E</span><span style="display:none">&#xfeff; / <span class="geo">34.3938; 79.5391</span></span></span>]</span>[[Category:Pages using gadget WikiMiniAtlas]]</span></indicator> |} <templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"></templatestyles>{{Infobox Chinese | c = 拉那克山口 | p = Lānàkè Shānkǒu | tib = ལ་ནག་ལ | wylie = lanag la | thdl = lanak la | zwpy = lanag la }}ਲਾ'''ਲਨਾਕ ਲਾ''' (ਤਿੱਬਤਃ செய்சார்) ਜਾਂ ਲਾ'''ਲਨਾਕ ਪਾਸ''' ਵਿਵਾਦਗ੍ਰਸਤ ਅਕਸਾਈ ਚੀਨ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪਹਾੜੀ ਪਾਸ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਤਿੱਬਤ ਖੁਦਮੁਖਤਿਆਰੀ ਖੇਤਰ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਚੀਨ ਦੁਆਰਾ ਚਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਆਪਣਾ ਸਰਹੱਦੀ ਪਾਸ ਮੰਨਦਾ ਹੈ। == ਇਤਿਹਾਸ == [[File:Changchenmo-Valley-map-by-Frederic-Drew.jpg|left|thumb|275x275px|ਫਰੈਡਰਿਕ ਡ੍ਰਯੂ ਦੁਆਰਾ ਦਰਸਾਈ ਗਈ ਚਾਂਗਚੇਨਮੋ ਘਾਟੀ, 1875. ਲਾਨਕ ਪਾਸ ਨੂੰ ਘਾਟੀ ਦੇ ਪੂਰਬੀ ਸਿਰੇ 'ਤੇ ਸਿਰਫ਼ "ਪਾਸ" ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਲੇਬਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਰਾਹੀਂ ਸਰਹੱਦ ਲੰਘੀ ਸੀ।<ref>{{Citation |last=Drew |first=Frederic |title=The Jummoo and Kashmir Territories: A Geographical Account |url=https://archive.org/details/jummooandkashmi00drewgoog/page/n5 |year=1875 |publisher=E. Stanford}}</ref>]] ਲਾਨਕ ਲਾ ਲੱਦਾਖ ਅਤੇ ਤਿੱਬਤ ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਥਾਪਿਤ ਸਰਹੱਦੀ ਬਿੰਦੂ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ 1820 ਵਿੱਚ ਵਿਲੀਅਮ ਮੂਰਕ੍ਰਾਫਟ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਬਾਅਦ ਦੇ ਯਾਤਰੀਆਂ ਨੇ ਕੀਤੀ ਹੈ।[2] 19ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਖੀਰ ਅਤੇ 20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਕਈ ਯਾਤਰੀਆਂ ਨੇ ਲਿਖਿਆ ਕਿ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਤਿੱਬਤ ਵਿਚਕਾਰ ਰਵਾਇਤੀ ਸਰਹੱਦ ਲਾਨਕ ਲਾ ਵਿਖੇ ਸੀ। ਉਹ ਇਹ ਵੀ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਸ ਸਰਹੱਦ ਨੂੰ ਦੋਵਾਂ ਧਿਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਲਾਨਕ ਦੱਰੇ ਤੱਕ ਚਾਂਗ ਚੇਨਮੋ ਘਾਟੀ ਦੇ ਖੇਤਰ ਲਈ ਕਾਫ਼ੀ ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਰਿਕਾਰਡ ਹਨ। ਮਾਲੀਆ ਰਿਕਾਰਡ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, 1908 ਲੱਦਾਖ ਸੈਟਲਮੈਂਟ ਰਿਪੋਰਟ, ਕਈ ਸਰਵੇਖਣ ਟੀਮਾਂ ਦੀਆਂ ਰਿਪੋਰਟਾਂ, ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਗੇਮ ਪ੍ਰਿਜ਼ਰਵੇਸ਼ਨ ਐਕਟ 1951, ਚਾਂਗ ਚੇਨਮੋ ਘਾਟੀ ਵਿੱਚ ਵਪਾਰਿਕ ਮਾਰਗਾਂ, ਆਰਾਮ ਘਰਾਂ ਅਤੇ ਭੰਡਾਰਾਂ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਅਤੇ ਰੱਖ-ਰਖਾਅ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰਿਆਂ ਨੇ ਲੱਦਾਖ ਦੇ ਅੰਦਰ ਲਨਕ ਦੱਰੇ ਤੱਕ ਪੂਰੀ ਘਾਟੀ ਨੂੰ ਰੱਖਿਆ।{{Clear left}} == ਚੀਨੀ ਦਾਅਵੇ == [[File:1947_ROC_claim_line_in_Ladakh.jpg|thumb|265x265px|ਚੀਨ ਗਣਰਾਜ ਦਾ 1947 ਦਾ ਨਕਸ਼ਾ ਲਾਨਕ ਲਾ ਸਰਹੱਦ ਦਿਖਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।]] ਸੰਨ 1956 ਵਿੱਚ, ਪੀਪਲਜ਼ ਰੀਪਬਲਿਕ ਆਫ਼ ਚਾਈਨਾ ਨੇ ਆਪਣਾ ਪਹਿਲਾ ਸਵੈ-ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਨਕਸ਼ਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕੋਂਗਕਾ ਪਾਸ ਨੂੰ ਸੀਮਾ ਵਜੋਂ ਚਿੰਨ੍ਹਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਜੂਨ 1958 ਤੱਕ ਲਾਨਕ ਲਾ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਚੀਨੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਗਸ਼ਤੀ ਦਲ ਚਾਂਗਚੇਨਮੋ ਘਾਟੀ ਦੇ ਨਾਲ ਇਸ ਤੱਕ ਗਿਆ ਸੀ।<ref> {{Citation |last=Mullik |first=B. N. |title=My Years with Nehru: The Chinese Betrayal |url=https://books.google.com/books?id=QGRuAAAAMAAJ |page=627 |year=1971 |publisher=Allied Publishers}} </ref> 1956 ਤੱਕ ਇੱਥੇ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਝੰਡਾ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।<ref> {{Cite web |title=Notes, Memoranda and letters Exchanged and Agreements signed between The Governments of India and China - White Paper VIII |url=http://www.claudearpi.net/maintenance/uploaded_pics/White_Paper_8.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130921053643/http://www.claudearpi.net/maintenance/uploaded_pics/White_Paper_8.pdf |archive-date=21 September 2013 |access-date=30 August 2013}} </ref> 1959 ਵਿੱਚ ਚੀਨੀ ਫੌਜਾਂ ਚਾਂਗਚੇਨਮੋ ਘਾਟੀ ਵਿੱਚ ਘੁਸਪੈਠ ਕਰ ਗਈਆਂ ਸਨ। ਉਸੇ ਸਾਲ ਅਕਤੂਬਰ ਵਿੱਚ, ਜਦੋਂ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਰਹੱਦੀ ਗਸ਼ਤੀ ਦਲ ਕੋਂਗਕਾ ਦੱਰੇ ਦੇ ਨੇੜੇ ਚੌਕੀਆਂ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਚੀਨੀ ਫੌਜਾਂ ਨੇ ਘਾਤ ਲਾ ਕੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੁਝ ਮਾਰੇ ਗਏ ਅਤੇ ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਕੈਦੀ ਬਣਾ ਲਿਆ ਗਿਆ।<ref name="maxwell"> {{Cite book|deadurl=Neville Maxwell|location=New York}} </ref><ref name="maxwell" /> ਕੁਝ ਪੱਛਮੀ ਵਿਦਵਾਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਲੈਰੀ ਵੌਰਟਜ਼ਲ ਅਤੇ ਐਲਨ ਐਸ. ਵਾਈਟਿੰਗ ਚੀਨੀ ਦਾਅਵੇ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰਦੇ ਪ੍ਰਤੀਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਕੋਂਗਕਾ ਪਾਸ ਤਿੱਬਤ ਦੀ "ਰਵਾਇਤੀ" ਸੀਮਾ ਸੀ।<ref name="wortzel">{{Cite book|deadurl=Larry Wortzel}}</ref><ref name="CHOC">{{Cite book|deadurl=Allen S. Whiting}}</ref> ਹੋਰ ਵਿਦਵਾਨ ਹਾਲਾਂਕਿ ਚੀਨੀ ਅਸੰਗਤਤਾਵਾਂ ਵੱਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।<ref> {{Citation |last=Van Eekelen |first=Willem Frederik |title=Indian Foreign Policy and the Border Dispute with China |url=https://books.google.com/books?id=8eTzBwAAQBAJ&pg=PA163 |page=164 |year=1967 |publisher=Springer |isbn=978-94-017-6555-8 |quote="The Chinese could not quote a single document confirming that the Kongka Pass constituted the boundary.... The thorough approach of the Indian side generally contrasted with an inconsistent and almost careless presentation by the Chinese officials."}} </ref>{{Clear}} == ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਨਕਸ਼ੇ == <gallery mode="packed" heights="160"> File:The_great_plateau;_being_an_account_of_exploration_in_Central_Tibet,_1903,_and_of_the_Gartok_expedition,_1904-1905_(1905)_(14776461552).jpg|Map by Cecil Rawling, showing Lanak La on the boundary in inset map (1905) File:STANFORD(1917)_p61_PLATE19._SINKIANG_(14597194848).jpg|Map including Lanak La (Stanford, 1917) File:NI-44-06_Lungmu_Co,_China.jpg|Map including Lanak La (DMA, 1989) File:Aksai_detail.png|Map including Lanak La (labeled as ''La-na-k'o Shan-k'ou'', [[ਕੇਂਦ੍ਰੀ ਸੂਹੀਆ ਏਜੰਸੀ|CIA]], 2013) </gallery> == ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ == * ਅਕਸਾਈ ਚੀਨ ਵਿੱਚ ਸਥਾਨਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ == ਹਵਾਲੇ == {{Reflist}} * [https://www.openstreetmap.org/way/289420920#map=8/34.685/79.286 ਓਪਨ ਸਟ੍ਰੀਟ ਮੈਪ ਉੱਤੇ ਚਾਂਗ ਚੇਨਮੋ ਨਦੀ ਚਿੰਨ੍ਹਿਤ] {{Mountain passes of China}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਡਾਟਾ ਤੇ ਗੁਣਕ ਹਨ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੰਖੇਪ ਜਾਣਕਾਰੀ ਵਿਕੀਡਾਟਾ ਨਾਲ ਮੇਲ ਖਾਂਦੀ ਹੈ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੰਖੇਪ ਜਾਣਕਾਰੀ ਵਾਲੇ ਲੇਖ]] 8bze0juym6kbmuuighzmqtxayuqqknr 846430 846429 2026-09-18T06:30:50Z Nitesh Gill 8973 846430 wikitext text/x-wiki {{ਜਾਣਕਾਰੀਡੱਬਾ ਦੱਰਾ|name=Lanak La|native_name=ལ་ནག་ལ|elevation_m=5466|elevation_ref=|traversed=Tibet Provincial Road [https://www.openstreetmap.org/relation/8416265/ S519]|location=[[Tibet Autonomous Region|Tibet]], [[China]]|range=|coordinates={{coord|34.3938|N|79.5391|E|type:pass|format=dms|display=inline,title}}|topo=}}<templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"></templatestyles> {| class="infobox vcard" style="width:24.5em; line-height:1.5em;" ! colspan="2" class="infobox-above fn org" style="background-color: #e7dcc3; color:inherit;" |ਲਨਾਕ ਲਾ |- | colspan="2" class="infobox-subheader" |ਚੀਕਣਾ |- | colspan="2" class="infobox-image" |<div class="switcher-container"><templatestyles src="Module:Location map/styles.css"></templatestyles><div class="center"><div class="locmap" style="width:272px;float:none;clear:both;margin-left:auto;margin-right:auto"><div style="width:272px;padding:0"><div style="position:relative;width:272px">[[File:China_Tibet_Autonomous_Region_rel_location_map.svg|class=notpageimage noviewer|272x272px|Lanak La is located in Tibet]]<div class="od notheme" style="top:25.551%;left:6.287%;font-size:91%"><div class="id" style="left:-4px;top:-4px">[[File:Red_pog.svg|link=|class=notpageimage noviewer|8x8px|Lanak La]]</div><div class="pv" style="width:6em;bottom:5px;left:-3em"><div>ਲਨਾਕ ਲਾ</div></div></div></div><div style="padding-top:0.2em">ਤਿੱਬਤ ਦੇ ਅੰਦਰ ਸਥਿਤੀ</div><span class="switcher-label" style="display:none">ਤਿੱਬਤ ਦਾ ਨਕਸ਼ਾ ਦਿਖਾਓ</span></div></div></div><templatestyles src="Module:Location map/styles.css"></templatestyles><div class="center"><div class="locmap" style="width:272px;float:none;clear:both;margin-left:auto;margin-right:auto"><div style="width:272px;padding:0"><div style="position:relative;width:272px">[[File:India_Ladakh_relief_map.svg|class=notpageimage noviewer|272x272px|Lanak La is located in Ladakh]]<div class="od notheme" style="top:55.024%;left:88.137%;font-size:91%"><div class="id" style="left:-4px;top:-4px">[[File:Red_pog.svg|link=|class=notpageimage noviewer|8x8px|Lanak La]]</div><div class="pv" style="width:6em;bottom:5px;left:-3em"><div>ਲਨਾਕ ਲਾ</div></div></div></div><div style="padding-top:0.2em">ਲੱਦਾਖ ਦੇ ਅੰਦਰ ਸਥਿਤੀ</div><span class="switcher-label" style="display:none">ਲੱਦਾਖ ਦਾ ਨਕਸ਼ਾ ਦਿਖਾਓ</span></div></div></div></div> |- ! class="infobox-label" scope="row" |ਉਚਾਈ | class="infobox-data" |5, 466 ਮੀਟਰ (17,933 ਫੁੱਟ) &nbsp;&nbsp; |- ! class="infobox-label" scope="row" |ਦੁਆਰਾ ਲੰਘਿਆ&nbsp; | class="infobox-data" |ਤਿੱਬਤ ਸੂਬਾਈ ਰੋਡ [https://www.openstreetmap.org/relation/8416265/ S519] |- ! colspan="2" class="infobox-header" style="background-color: #e7dcc3; color:inherit;" |ਸਥਾਨ |- ! class="infobox-label" scope="row" |ਸਥਾਨ | class="infobox-data label" |[[ਤਿੱਬਤ ਖ਼ੁਦਮੁਖ਼ਤਿਆਰ ਖੇਤਰ|ਤਿੱਬਤ]], [[ਚੀਨ]] |- ! class="infobox-label" scope="row" |ਤਾਲਮੇਲ | class="infobox-data" |<templatestyles src="Module:Coordinates/styles.css"></templatestyles><span class="geo-inline"><span class="plainlinks nourlexpansion">[https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Lanak_La&params=34.3938_N_79.5391_E_type:pass_scale:50000 <span class="geo-default"><span class="geo-dms" title="Maps, aerial photos, and other data for this location"><span class="latitude">34°23′38 "N</span> 79°32′21" E<span class="longitude">79°32′21 "ਈ</span></span></span><span class="geo-multi-punct">/&#x2E;&#x2E;&#x2E;</span><span class="geo-nondefault"><span class="geo-dec" title="Maps, aerial photos, and other data for this location">34.3938 °N 79.5391 °E</span><span style="display:none"> / <span class="geo">34.3938; 79.5391</span></span></span>]</span></span><indicator name="coordinates"><span id="coordinates">[[Geographic coordinate system|Coordinates]]: {{#parsoid�fragment:6}}<span class="plainlinks nourlexpansion">[https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Lanak_La&params=34.3938_N_79.5391_E_type:pass_scale:50000 <span class="geo-default"><span class="geo-dms" title="Maps, aerial photos, and other data for this location"><span class="latitude">34°23′38″N</span> <span class="longitude">79°32′21″E</span></span></span><span class="geo-multi-punct">&#xfeff; / &#xfeff;</span><span class="geo-nondefault"><span class="geo-dec" title="Maps, aerial photos, and other data for this location">34.3938°N 79.5391°E</span><span style="display:none">&#xfeff; / <span class="geo">34.3938; 79.5391</span></span></span>]</span>[[Category:Pages using gadget WikiMiniAtlas]]</span></indicator> |} <templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"></templatestyles>{{Infobox Chinese | c = 拉那克山口 | p = Lānàkè Shānkǒu | tib = ལ་ནག་ལ | wylie = lanag la | thdl = lanak la | zwpy = lanag la }} ਲਾ'''ਲਾਨਕ ਲਾ''' (ਤਿੱਬਤਃ செய்சார்) ਜਾਂ ਲਾ'''ਲਾਨਕ ਪਾਸ''' ਵਿਵਾਦਗ੍ਰਸਤ ਅਕਸਾਈ ਚੀਨ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪਹਾੜੀ ਪਾਸ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਤਿੱਬਤ ਖੁਦਮੁਖਤਿਆਰੀ ਖੇਤਰ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਚੀਨ ਦੁਆਰਾ ਚਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਆਪਣਾ ਸਰਹੱਦੀ ਪਾਸ ਮੰਨਦਾ ਹੈ। == ਇਤਿਹਾਸ == [[File:Changchenmo-Valley-map-by-Frederic-Drew.jpg|left|thumb|275x275px|ਫਰੈਡਰਿਕ ਡ੍ਰਯੂ ਦੁਆਰਾ ਦਰਸਾਈ ਗਈ ਚਾਂਗਚੇਨਮੋ ਘਾਟੀ, 1875. ਲਾਨਕ ਪਾਸ ਨੂੰ ਘਾਟੀ ਦੇ ਪੂਰਬੀ ਸਿਰੇ 'ਤੇ ਸਿਰਫ਼ "ਪਾਸ" ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਲੇਬਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਰਾਹੀਂ ਸਰਹੱਦ ਲੰਘੀ ਸੀ।<ref>{{Citation |last=Drew |first=Frederic |title=The Jummoo and Kashmir Territories: A Geographical Account |url=https://archive.org/details/jummooandkashmi00drewgoog/page/n5 |year=1875 |publisher=E. Stanford}}</ref>]] ਲਾਨਕ ਲਾ ਲੱਦਾਖ ਅਤੇ ਤਿੱਬਤ ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਥਾਪਿਤ ਸਰਹੱਦੀ ਬਿੰਦੂ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ 1820 ਵਿੱਚ ਵਿਲੀਅਮ ਮੂਰਕ੍ਰਾਫਟ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਬਾਅਦ ਦੇ ਯਾਤਰੀਆਂ ਨੇ ਕੀਤੀ ਹੈ।[2] 19ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਖੀਰ ਅਤੇ 20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਕਈ ਯਾਤਰੀਆਂ ਨੇ ਲਿਖਿਆ ਕਿ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਤਿੱਬਤ ਵਿਚਕਾਰ ਰਵਾਇਤੀ ਸਰਹੱਦ ਲਾਨਕ ਲਾ ਵਿਖੇ ਸੀ। ਉਹ ਇਹ ਵੀ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਸ ਸਰਹੱਦ ਨੂੰ ਦੋਵਾਂ ਧਿਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਲਾਨਕ ਦੱਰੇ ਤੱਕ ਚਾਂਗ ਚੇਨਮੋ ਘਾਟੀ ਦੇ ਖੇਤਰ ਲਈ ਕਾਫ਼ੀ ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਰਿਕਾਰਡ ਹਨ। ਮਾਲੀਆ ਰਿਕਾਰਡ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, 1908 ਲੱਦਾਖ ਸੈਟਲਮੈਂਟ ਰਿਪੋਰਟ, ਕਈ ਸਰਵੇਖਣ ਟੀਮਾਂ ਦੀਆਂ ਰਿਪੋਰਟਾਂ, ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਗੇਮ ਪ੍ਰਿਜ਼ਰਵੇਸ਼ਨ ਐਕਟ 1951, ਚਾਂਗ ਚੇਨਮੋ ਘਾਟੀ ਵਿੱਚ ਵਪਾਰਿਕ ਮਾਰਗਾਂ, ਆਰਾਮ ਘਰਾਂ ਅਤੇ ਭੰਡਾਰਾਂ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਅਤੇ ਰੱਖ-ਰਖਾਅ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰਿਆਂ ਨੇ ਲੱਦਾਖ ਦੇ ਅੰਦਰ ਲਨਕ ਦੱਰੇ ਤੱਕ ਪੂਰੀ ਘਾਟੀ ਨੂੰ ਰੱਖਿਆ।{{Clear left}} == ਚੀਨੀ ਦਾਅਵੇ == [[File:1947_ROC_claim_line_in_Ladakh.jpg|thumb|265x265px|ਚੀਨ ਗਣਰਾਜ ਦਾ 1947 ਦਾ ਨਕਸ਼ਾ ਲਾਨਕ ਲਾ ਸਰਹੱਦ ਦਿਖਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।]] ਸੰਨ 1956 ਵਿੱਚ, ਪੀਪਲਜ਼ ਰੀਪਬਲਿਕ ਆਫ਼ ਚਾਈਨਾ ਨੇ ਆਪਣਾ ਪਹਿਲਾ ਸਵੈ-ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਨਕਸ਼ਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕੋਂਗਕਾ ਪਾਸ ਨੂੰ ਸੀਮਾ ਵਜੋਂ ਚਿੰਨ੍ਹਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਜੂਨ 1958 ਤੱਕ ਲਾਨਕ ਲਾ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਚੀਨੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਗਸ਼ਤੀ ਦਲ ਚਾਂਗਚੇਨਮੋ ਘਾਟੀ ਦੇ ਨਾਲ ਇਸ ਤੱਕ ਗਿਆ ਸੀ।<ref> {{Citation |last=Mullik |first=B. N. |title=My Years with Nehru: The Chinese Betrayal |url=https://books.google.com/books?id=QGRuAAAAMAAJ |page=627 |year=1971 |publisher=Allied Publishers}} </ref> 1956 ਤੱਕ ਇੱਥੇ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਝੰਡਾ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।<ref> {{Cite web |title=Notes, Memoranda and letters Exchanged and Agreements signed between The Governments of India and China - White Paper VIII |url=http://www.claudearpi.net/maintenance/uploaded_pics/White_Paper_8.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130921053643/http://www.claudearpi.net/maintenance/uploaded_pics/White_Paper_8.pdf |archive-date=21 September 2013 |access-date=30 August 2013}} </ref> 1959 ਵਿੱਚ ਚੀਨੀ ਫੌਜਾਂ ਚਾਂਗਚੇਨਮੋ ਘਾਟੀ ਵਿੱਚ ਘੁਸਪੈਠ ਕਰ ਗਈਆਂ ਸਨ। ਉਸੇ ਸਾਲ ਅਕਤੂਬਰ ਵਿੱਚ, ਜਦੋਂ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਰਹੱਦੀ ਗਸ਼ਤੀ ਦਲ ਕੋਂਗਕਾ ਦੱਰੇ ਦੇ ਨੇੜੇ ਚੌਕੀਆਂ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਚੀਨੀ ਫੌਜਾਂ ਨੇ ਘਾਤ ਲਾ ਕੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੁਝ ਮਾਰੇ ਗਏ ਅਤੇ ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਕੈਦੀ ਬਣਾ ਲਿਆ ਗਿਆ।<ref name="maxwell"> {{Cite book|deadurl=Neville Maxwell|location=New York}} </ref><ref name="maxwell" /> ਕੁਝ ਪੱਛਮੀ ਵਿਦਵਾਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਲੈਰੀ ਵੌਰਟਜ਼ਲ ਅਤੇ ਐਲਨ ਐਸ. ਵਾਈਟਿੰਗ ਚੀਨੀ ਦਾਅਵੇ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰਦੇ ਪ੍ਰਤੀਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਕੋਂਗਕਾ ਪਾਸ ਤਿੱਬਤ ਦੀ "ਰਵਾਇਤੀ" ਸੀਮਾ ਸੀ।<ref name="wortzel">{{Cite book|deadurl=Larry Wortzel}}</ref><ref name="CHOC">{{Cite book|deadurl=Allen S. Whiting}}</ref> ਹੋਰ ਵਿਦਵਾਨ ਹਾਲਾਂਕਿ ਚੀਨੀ ਅਸੰਗਤਤਾਵਾਂ ਵੱਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।<ref> {{Citation |last=Van Eekelen |first=Willem Frederik |title=Indian Foreign Policy and the Border Dispute with China |url=https://books.google.com/books?id=8eTzBwAAQBAJ&pg=PA163 |page=164 |year=1967 |publisher=Springer |isbn=978-94-017-6555-8 |quote="The Chinese could not quote a single document confirming that the Kongka Pass constituted the boundary.... The thorough approach of the Indian side generally contrasted with an inconsistent and almost careless presentation by the Chinese officials."}} </ref>{{Clear}} == ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਨਕਸ਼ੇ == <gallery mode="packed" heights="160"> File:The_great_plateau;_being_an_account_of_exploration_in_Central_Tibet,_1903,_and_of_the_Gartok_expedition,_1904-1905_(1905)_(14776461552).jpg|Map by Cecil Rawling, showing Lanak La on the boundary in inset map (1905) File:STANFORD(1917)_p61_PLATE19._SINKIANG_(14597194848).jpg|Map including Lanak La (Stanford, 1917) File:NI-44-06_Lungmu_Co,_China.jpg|Map including Lanak La (DMA, 1989) File:Aksai_detail.png|Map including Lanak La (labeled as ''La-na-k'o Shan-k'ou'', [[ਕੇਂਦ੍ਰੀ ਸੂਹੀਆ ਏਜੰਸੀ|CIA]], 2013) </gallery> == ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ == * ਅਕਸਾਈ ਚੀਨ ਵਿੱਚ ਸਥਾਨਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ == ਹਵਾਲੇ == {{Reflist}} * [https://www.openstreetmap.org/way/289420920#map=8/34.685/79.286 ਓਪਨ ਸਟ੍ਰੀਟ ਮੈਪ ਉੱਤੇ ਚਾਂਗ ਚੇਨਮੋ ਨਦੀ ਚਿੰਨ੍ਹਿਤ] {{Mountain passes of China}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਡਾਟਾ ਤੇ ਗੁਣਕ ਹਨ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੰਖੇਪ ਜਾਣਕਾਰੀ ਵਿਕੀਡਾਟਾ ਨਾਲ ਮੇਲ ਖਾਂਦੀ ਹੈ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੰਖੇਪ ਜਾਣਕਾਰੀ ਵਾਲੇ ਲੇਖ]] qyayq3w1invhr1yuojtsw5v3j10nvyp 846431 846430 2026-09-18T06:32:12Z Nitesh Gill 8973 846431 wikitext text/x-wiki {{ਜਾਣਕਾਰੀਡੱਬਾ ਦੱਰਾ|name=Lanak La|native_name=ལ་ནག་ལ|elevation_m=5466|elevation_ref=|traversed=Tibet Provincial Road [https://www.openstreetmap.org/relation/8416265/ S519]|location=[[ਤਿੱਬਤ ਖੁਦਮੁਖਤਿਆਰ ਖੇਤਰ|ਤਿੱਬਤ]], [[ਚੀਨ]]|range=|coordinates={{coord|34.3938|N|79.5391|E|type:pass|format=dms|display=inline,title}}|topo=}}<templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"></templatestyles> {| class="infobox vcard" style="width:24.5em; line-height:1.5em;" ! colspan="2" class="infobox-above fn org" style="background-color: #e7dcc3; color:inherit;" |ਲਾਨਕ ਲਾ |- | colspan="2" class="infobox-subheader" |ਚੀਕਣਾ |- | colspan="2" class="infobox-image" |<div class="switcher-container"><templatestyles src="Module:Location map/styles.css"></templatestyles><div class="center"><div class="locmap" style="width:272px;float:none;clear:both;margin-left:auto;margin-right:auto"><div style="width:272px;padding:0"><div style="position:relative;width:272px">[[File:China_Tibet_Autonomous_Region_rel_location_map.svg|class=notpageimage noviewer|272x272px|Lanak La is located in Tibet]]<div class="od notheme" style="top:25.551%;left:6.287%;font-size:91%"><div class="id" style="left:-4px;top:-4px">[[File:Red_pog.svg|link=|class=notpageimage noviewer|8x8px|Lanak La]]</div><div class="pv" style="width:6em;bottom:5px;left:-3em"><div>ਲਨਾਕ ਲਾ</div></div></div></div><div style="padding-top:0.2em">ਤਿੱਬਤ ਦੇ ਅੰਦਰ ਸਥਿਤੀ</div><span class="switcher-label" style="display:none">ਤਿੱਬਤ ਦਾ ਨਕਸ਼ਾ ਦਿਖਾਓ</span></div></div></div><templatestyles src="Module:Location map/styles.css"></templatestyles><div class="center"><div class="locmap" style="width:272px;float:none;clear:both;margin-left:auto;margin-right:auto"><div style="width:272px;padding:0"><div style="position:relative;width:272px">[[File:India_Ladakh_relief_map.svg|class=notpageimage noviewer|272x272px|Lanak La is located in Ladakh]]<div class="od notheme" style="top:55.024%;left:88.137%;font-size:91%"><div class="id" style="left:-4px;top:-4px">[[File:Red_pog.svg|link=|class=notpageimage noviewer|8x8px|Lanak La]]</div><div class="pv" style="width:6em;bottom:5px;left:-3em"><div>ਲਨਾਕ ਲਾ</div></div></div></div><div style="padding-top:0.2em">ਲੱਦਾਖ ਦੇ ਅੰਦਰ ਸਥਿਤੀ</div><span class="switcher-label" style="display:none">ਲੱਦਾਖ ਦਾ ਨਕਸ਼ਾ ਦਿਖਾਓ</span></div></div></div></div> |- ! class="infobox-label" scope="row" |ਉਚਾਈ | class="infobox-data" |5, 466 ਮੀਟਰ (17,933 ਫੁੱਟ) &nbsp;&nbsp; |- ! class="infobox-label" scope="row" |ਦੁਆਰਾ ਲੰਘਿਆ&nbsp; | class="infobox-data" |ਤਿੱਬਤ ਸੂਬਾਈ ਰੋਡ [https://www.openstreetmap.org/relation/8416265/ S519] |- ! colspan="2" class="infobox-header" style="background-color: #e7dcc3; color:inherit;" |ਸਥਾਨ |- ! class="infobox-label" scope="row" |ਸਥਾਨ | class="infobox-data label" |[[ਤਿੱਬਤ ਖ਼ੁਦਮੁਖ਼ਤਿਆਰ ਖੇਤਰ|ਤਿੱਬਤ]], [[ਚੀਨ]] |- ! class="infobox-label" scope="row" |ਤਾਲਮੇਲ | class="infobox-data" |<templatestyles src="Module:Coordinates/styles.css"></templatestyles><span class="geo-inline"><span class="plainlinks nourlexpansion">[https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Lanak_La&params=34.3938_N_79.5391_E_type:pass_scale:50000 <span class="geo-default"><span class="geo-dms" title="Maps, aerial photos, and other data for this location"><span class="latitude">34°23′38 "N</span> 79°32′21" E<span class="longitude">79°32′21 "ਈ</span></span></span><span class="geo-multi-punct">/&#x2E;&#x2E;&#x2E;</span><span class="geo-nondefault"><span class="geo-dec" title="Maps, aerial photos, and other data for this location">34.3938 °N 79.5391 °E</span><span style="display:none"> / <span class="geo">34.3938; 79.5391</span></span></span>]</span></span><indicator name="coordinates"><span id="coordinates">[[Geographic coordinate system|Coordinates]]: {{#parsoid�fragment:6}}<span class="plainlinks nourlexpansion">[https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Lanak_La&params=34.3938_N_79.5391_E_type:pass_scale:50000 <span class="geo-default"><span class="geo-dms" title="Maps, aerial photos, and other data for this location"><span class="latitude">34°23′38″N</span> <span class="longitude">79°32′21″E</span></span></span><span class="geo-multi-punct">&#xfeff; / &#xfeff;</span><span class="geo-nondefault"><span class="geo-dec" title="Maps, aerial photos, and other data for this location">34.3938°N 79.5391°E</span><span style="display:none">&#xfeff; / <span class="geo">34.3938; 79.5391</span></span></span>]</span>[[Category:Pages using gadget WikiMiniAtlas]]</span></indicator> |} <templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"></templatestyles>{{Infobox Chinese | c = 拉那克山口 | p = Lānàkè Shānkǒu | tib = ལ་ནག་ལ | wylie = lanag la | thdl = lanak la | zwpy = lanag la }} ਲਾ'''ਲਾਨਕ ਲਾ''' (ਤਿੱਬਤਃ செய்சார்) ਜਾਂ ਲਾ'''ਲਾਨਕ ਪਾਸ''' ਵਿਵਾਦਗ੍ਰਸਤ ਅਕਸਾਈ ਚੀਨ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪਹਾੜੀ ਪਾਸ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਤਿੱਬਤ ਖੁਦਮੁਖਤਿਆਰੀ ਖੇਤਰ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਚੀਨ ਦੁਆਰਾ ਚਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਆਪਣਾ ਸਰਹੱਦੀ ਪਾਸ ਮੰਨਦਾ ਹੈ। == ਇਤਿਹਾਸ == [[File:Changchenmo-Valley-map-by-Frederic-Drew.jpg|left|thumb|275x275px|ਫਰੈਡਰਿਕ ਡ੍ਰਯੂ ਦੁਆਰਾ ਦਰਸਾਈ ਗਈ ਚਾਂਗਚੇਨਮੋ ਘਾਟੀ, 1875. ਲਾਨਕ ਪਾਸ ਨੂੰ ਘਾਟੀ ਦੇ ਪੂਰਬੀ ਸਿਰੇ 'ਤੇ ਸਿਰਫ਼ "ਪਾਸ" ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਲੇਬਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਰਾਹੀਂ ਸਰਹੱਦ ਲੰਘੀ ਸੀ।<ref>{{Citation |last=Drew |first=Frederic |title=The Jummoo and Kashmir Territories: A Geographical Account |url=https://archive.org/details/jummooandkashmi00drewgoog/page/n5 |year=1875 |publisher=E. Stanford}}</ref>]] ਲਾਨਕ ਲਾ ਲੱਦਾਖ ਅਤੇ ਤਿੱਬਤ ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਥਾਪਿਤ ਸਰਹੱਦੀ ਬਿੰਦੂ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ 1820 ਵਿੱਚ ਵਿਲੀਅਮ ਮੂਰਕ੍ਰਾਫਟ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਬਾਅਦ ਦੇ ਯਾਤਰੀਆਂ ਨੇ ਕੀਤੀ ਹੈ।[2] 19ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਖੀਰ ਅਤੇ 20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਕਈ ਯਾਤਰੀਆਂ ਨੇ ਲਿਖਿਆ ਕਿ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਤਿੱਬਤ ਵਿਚਕਾਰ ਰਵਾਇਤੀ ਸਰਹੱਦ ਲਾਨਕ ਲਾ ਵਿਖੇ ਸੀ। ਉਹ ਇਹ ਵੀ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਸ ਸਰਹੱਦ ਨੂੰ ਦੋਵਾਂ ਧਿਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਲਾਨਕ ਦੱਰੇ ਤੱਕ ਚਾਂਗ ਚੇਨਮੋ ਘਾਟੀ ਦੇ ਖੇਤਰ ਲਈ ਕਾਫ਼ੀ ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਰਿਕਾਰਡ ਹਨ। ਮਾਲੀਆ ਰਿਕਾਰਡ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, 1908 ਲੱਦਾਖ ਸੈਟਲਮੈਂਟ ਰਿਪੋਰਟ, ਕਈ ਸਰਵੇਖਣ ਟੀਮਾਂ ਦੀਆਂ ਰਿਪੋਰਟਾਂ, ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਗੇਮ ਪ੍ਰਿਜ਼ਰਵੇਸ਼ਨ ਐਕਟ 1951, ਚਾਂਗ ਚੇਨਮੋ ਘਾਟੀ ਵਿੱਚ ਵਪਾਰਿਕ ਮਾਰਗਾਂ, ਆਰਾਮ ਘਰਾਂ ਅਤੇ ਭੰਡਾਰਾਂ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਅਤੇ ਰੱਖ-ਰਖਾਅ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰਿਆਂ ਨੇ ਲੱਦਾਖ ਦੇ ਅੰਦਰ ਲਨਕ ਦੱਰੇ ਤੱਕ ਪੂਰੀ ਘਾਟੀ ਨੂੰ ਰੱਖਿਆ।{{Clear left}} == ਚੀਨੀ ਦਾਅਵੇ == [[File:1947_ROC_claim_line_in_Ladakh.jpg|thumb|265x265px|ਚੀਨ ਗਣਰਾਜ ਦਾ 1947 ਦਾ ਨਕਸ਼ਾ ਲਾਨਕ ਲਾ ਸਰਹੱਦ ਦਿਖਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।]] ਸੰਨ 1956 ਵਿੱਚ, ਪੀਪਲਜ਼ ਰੀਪਬਲਿਕ ਆਫ਼ ਚਾਈਨਾ ਨੇ ਆਪਣਾ ਪਹਿਲਾ ਸਵੈ-ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਨਕਸ਼ਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕੋਂਗਕਾ ਪਾਸ ਨੂੰ ਸੀਮਾ ਵਜੋਂ ਚਿੰਨ੍ਹਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਜੂਨ 1958 ਤੱਕ ਲਾਨਕ ਲਾ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਚੀਨੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਗਸ਼ਤੀ ਦਲ ਚਾਂਗਚੇਨਮੋ ਘਾਟੀ ਦੇ ਨਾਲ ਇਸ ਤੱਕ ਗਿਆ ਸੀ।<ref> {{Citation |last=Mullik |first=B. N. |title=My Years with Nehru: The Chinese Betrayal |url=https://books.google.com/books?id=QGRuAAAAMAAJ |page=627 |year=1971 |publisher=Allied Publishers}} </ref> 1956 ਤੱਕ ਇੱਥੇ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਝੰਡਾ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।<ref> {{Cite web |title=Notes, Memoranda and letters Exchanged and Agreements signed between The Governments of India and China - White Paper VIII |url=http://www.claudearpi.net/maintenance/uploaded_pics/White_Paper_8.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130921053643/http://www.claudearpi.net/maintenance/uploaded_pics/White_Paper_8.pdf |archive-date=21 September 2013 |access-date=30 August 2013}} </ref> 1959 ਵਿੱਚ ਚੀਨੀ ਫੌਜਾਂ ਚਾਂਗਚੇਨਮੋ ਘਾਟੀ ਵਿੱਚ ਘੁਸਪੈਠ ਕਰ ਗਈਆਂ ਸਨ। ਉਸੇ ਸਾਲ ਅਕਤੂਬਰ ਵਿੱਚ, ਜਦੋਂ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਰਹੱਦੀ ਗਸ਼ਤੀ ਦਲ ਕੋਂਗਕਾ ਦੱਰੇ ਦੇ ਨੇੜੇ ਚੌਕੀਆਂ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਚੀਨੀ ਫੌਜਾਂ ਨੇ ਘਾਤ ਲਾ ਕੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੁਝ ਮਾਰੇ ਗਏ ਅਤੇ ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਕੈਦੀ ਬਣਾ ਲਿਆ ਗਿਆ।<ref name="maxwell"> {{Cite book|deadurl=Neville Maxwell|location=New York}} </ref><ref name="maxwell" /> ਕੁਝ ਪੱਛਮੀ ਵਿਦਵਾਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਲੈਰੀ ਵੌਰਟਜ਼ਲ ਅਤੇ ਐਲਨ ਐਸ. ਵਾਈਟਿੰਗ ਚੀਨੀ ਦਾਅਵੇ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰਦੇ ਪ੍ਰਤੀਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਕੋਂਗਕਾ ਪਾਸ ਤਿੱਬਤ ਦੀ "ਰਵਾਇਤੀ" ਸੀਮਾ ਸੀ।<ref name="wortzel">{{Cite book|deadurl=Larry Wortzel}}</ref><ref name="CHOC">{{Cite book|deadurl=Allen S. Whiting}}</ref> ਹੋਰ ਵਿਦਵਾਨ ਹਾਲਾਂਕਿ ਚੀਨੀ ਅਸੰਗਤਤਾਵਾਂ ਵੱਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।<ref> {{Citation |last=Van Eekelen |first=Willem Frederik |title=Indian Foreign Policy and the Border Dispute with China |url=https://books.google.com/books?id=8eTzBwAAQBAJ&pg=PA163 |page=164 |year=1967 |publisher=Springer |isbn=978-94-017-6555-8 |quote="The Chinese could not quote a single document confirming that the Kongka Pass constituted the boundary.... The thorough approach of the Indian side generally contrasted with an inconsistent and almost careless presentation by the Chinese officials."}} </ref>{{Clear}} == ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਨਕਸ਼ੇ == <gallery mode="packed" heights="160"> File:The_great_plateau;_being_an_account_of_exploration_in_Central_Tibet,_1903,_and_of_the_Gartok_expedition,_1904-1905_(1905)_(14776461552).jpg|Map by Cecil Rawling, showing Lanak La on the boundary in inset map (1905) File:STANFORD(1917)_p61_PLATE19._SINKIANG_(14597194848).jpg|Map including Lanak La (Stanford, 1917) File:NI-44-06_Lungmu_Co,_China.jpg|Map including Lanak La (DMA, 1989) File:Aksai_detail.png|Map including Lanak La (labeled as ''La-na-k'o Shan-k'ou'', [[ਕੇਂਦ੍ਰੀ ਸੂਹੀਆ ਏਜੰਸੀ|CIA]], 2013) </gallery> == ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ == * ਅਕਸਾਈ ਚੀਨ ਵਿੱਚ ਸਥਾਨਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ == ਹਵਾਲੇ == {{Reflist}} * [https://www.openstreetmap.org/way/289420920#map=8/34.685/79.286 ਓਪਨ ਸਟ੍ਰੀਟ ਮੈਪ ਉੱਤੇ ਚਾਂਗ ਚੇਨਮੋ ਨਦੀ ਚਿੰਨ੍ਹਿਤ] {{Mountain passes of China}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਡਾਟਾ ਤੇ ਗੁਣਕ ਹਨ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੰਖੇਪ ਜਾਣਕਾਰੀ ਵਿਕੀਡਾਟਾ ਨਾਲ ਮੇਲ ਖਾਂਦੀ ਹੈ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੰਖੇਪ ਜਾਣਕਾਰੀ ਵਾਲੇ ਲੇਖ]] 1pexhj6zbd3szppt6t18wzxfs9gzti1 846432 846431 2026-09-18T06:33:47Z Nitesh Gill 8973 846432 wikitext text/x-wiki {{ਜਾਣਕਾਰੀਡੱਬਾ ਦੱਰਾ|name=Lanak La|native_name=ལ་ནག་ལ|elevation_m=5466|elevation_ref=|traversed=Tibet Provincial Road [https://www.openstreetmap.org/relation/8416265/ S519]|location=[[ਤਿੱਬਤ ਖੁਦਮੁਖਤਿਆਰ ਖੇਤਰ|ਤਿੱਬਤ]], [[ਚੀਨ]]|range=|coordinates={{coord|34.3938|N|79.5391|E|type:pass|format=dms|display=inline,title}}|topo=}}<templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"></templatestyles> {| class="infobox vcard" style="width:24.5em; line-height:1.5em;" ! colspan="2" class="infobox-above fn org" style="background-color: #e7dcc3; color:inherit;" |ਲਾਨਕ ਲਾ |- | colspan="2" class="infobox-subheader" |ਚੀਕਣਾ |- | colspan="2" class="infobox-image" |<div class="switcher-container"><templatestyles src="Module:Location map/styles.css"></templatestyles><div class="center"><div class="locmap" style="width:272px;float:none;clear:both;margin-left:auto;margin-right:auto"><div style="width:272px;padding:0"><div style="position:relative;width:272px">[[File:China_Tibet_Autonomous_Region_rel_location_map.svg|class=notpageimage noviewer|272x272px|Lanak La is located in Tibet]]<div class="od notheme" style="top:25.551%;left:6.287%;font-size:91%"><div class="id" style="left:-4px;top:-4px">[[File:Red_pog.svg|link=|class=notpageimage noviewer|8x8px|Lanak La]]</div><div class="pv" style="width:6em;bottom:5px;left:-3em"><div>ਲਾਨਕ ਲਾ</div></div></div></div><div style="padding-top:0.2em">ਤਿੱਬਤ ਦੇ ਅੰਦਰ ਸਥਿਤੀ</div><span class="switcher-label" style="display:none">ਤਿੱਬਤ ਦਾ ਨਕਸ਼ਾ ਦਿਖਾਓ</span></div></div></div><templatestyles src="Module:Location map/styles.css"></templatestyles><div class="center"><div class="locmap" style="width:272px;float:none;clear:both;margin-left:auto;margin-right:auto"><div style="width:272px;padding:0"><div style="position:relative;width:272px">[[File:India_Ladakh_relief_map.svg|class=notpageimage noviewer|272x272px|Lanak La is located in Ladakh]]<div class="od notheme" style="top:55.024%;left:88.137%;font-size:91%"><div class="id" style="left:-4px;top:-4px">[[File:Red_pog.svg|link=|class=notpageimage noviewer|8x8px|Lanak La]]</div><div class="pv" style="width:6em;bottom:5px;left:-3em"><div>ਲਾਨਕ ਲਾ</div></div></div></div><div style="padding-top:0.2em">ਲੱਦਾਖ ਦੇ ਅੰਦਰ ਸਥਿਤੀ</div><span class="switcher-label" style="display:none">ਲੱਦਾਖ ਦਾ ਨਕਸ਼ਾ ਦਿਖਾਓ</span></div></div></div></div> |- ! class="infobox-label" scope="row" |ਉਚਾਈ | class="infobox-data" |5, 466 ਮੀਟਰ (17,933 ਫੁੱਟ) &nbsp;&nbsp; |- ! class="infobox-label" scope="row" |ਦੁਆਰਾ ਲੰਘਿਆ&nbsp; | class="infobox-data" |ਤਿੱਬਤ ਸੂਬਾਈ ਰੋਡ [https://www.openstreetmap.org/relation/8416265/ S519] |- ! colspan="2" class="infobox-header" style="background-color: #e7dcc3; color:inherit;" |ਸਥਾਨ |- ! class="infobox-label" scope="row" |ਸਥਾਨ | class="infobox-data label" |[[ਤਿੱਬਤ ਖ਼ੁਦਮੁਖ਼ਤਿਆਰ ਖੇਤਰ|ਤਿੱਬਤ]], [[ਚੀਨ]] |- ! class="infobox-label" scope="row" |ਤਾਲਮੇਲ | class="infobox-data" |<templatestyles src="Module:Coordinates/styles.css"></templatestyles><span class="geo-inline"><span class="plainlinks nourlexpansion">[https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Lanak_La&params=34.3938_N_79.5391_E_type:pass_scale:50000 <span class="geo-default"><span class="geo-dms" title="Maps, aerial photos, and other data for this location"><span class="latitude">34°23′38 "N</span> 79°32′21" E<span class="longitude">79°32′21 "ਈ</span></span></span><span class="geo-multi-punct">/&#x2E;&#x2E;&#x2E;</span><span class="geo-nondefault"><span class="geo-dec" title="Maps, aerial photos, and other data for this location">34.3938 °N 79.5391 °E</span><span style="display:none"> / <span class="geo">34.3938; 79.5391</span></span></span>]</span></span><indicator name="coordinates"><span id="coordinates">[[Geographic coordinate system|Coordinates]]: {{#parsoid�fragment:6}}<span class="plainlinks nourlexpansion">[https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Lanak_La&params=34.3938_N_79.5391_E_type:pass_scale:50000 <span class="geo-default"><span class="geo-dms" title="Maps, aerial photos, and other data for this location"><span class="latitude">34°23′38″N</span> <span class="longitude">79°32′21″E</span></span></span><span class="geo-multi-punct">&#xfeff; / &#xfeff;</span><span class="geo-nondefault"><span class="geo-dec" title="Maps, aerial photos, and other data for this location">34.3938°N 79.5391°E</span><span style="display:none">&#xfeff; / <span class="geo">34.3938; 79.5391</span></span></span>]</span>[[Category:Pages using gadget WikiMiniAtlas]]</span></indicator> |} <templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"></templatestyles>{{Infobox Chinese | c = 拉那克山口 | p = Lānàkè Shānkǒu | tib = ལ་ནག་ལ | wylie = lanag la | thdl = lanak la | zwpy = lanag la }} ਲਾ'''ਲਾਨਕ ਲਾ''' (ਤਿੱਬਤਃ செய்சார்) ਜਾਂ ਲਾ'''ਲਾਨਕ ਪਾਸ''' ਵਿਵਾਦਗ੍ਰਸਤ ਅਕਸਾਈ ਚੀਨ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪਹਾੜੀ ਪਾਸ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਤਿੱਬਤ ਖੁਦਮੁਖਤਿਆਰੀ ਖੇਤਰ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਚੀਨ ਦੁਆਰਾ ਚਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਆਪਣਾ ਸਰਹੱਦੀ ਪਾਸ ਮੰਨਦਾ ਹੈ। == ਇਤਿਹਾਸ == [[File:Changchenmo-Valley-map-by-Frederic-Drew.jpg|left|thumb|275x275px|ਫਰੈਡਰਿਕ ਡ੍ਰਯੂ ਦੁਆਰਾ ਦਰਸਾਈ ਗਈ ਚਾਂਗਚੇਨਮੋ ਘਾਟੀ, 1875. ਲਾਨਕ ਪਾਸ ਨੂੰ ਘਾਟੀ ਦੇ ਪੂਰਬੀ ਸਿਰੇ 'ਤੇ ਸਿਰਫ਼ "ਪਾਸ" ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਲੇਬਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਰਾਹੀਂ ਸਰਹੱਦ ਲੰਘੀ ਸੀ।<ref>{{Citation |last=Drew |first=Frederic |title=The Jummoo and Kashmir Territories: A Geographical Account |url=https://archive.org/details/jummooandkashmi00drewgoog/page/n5 |year=1875 |publisher=E. Stanford}}</ref>]] ਲਾਨਕ ਲਾ ਲੱਦਾਖ ਅਤੇ ਤਿੱਬਤ ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਥਾਪਿਤ ਸਰਹੱਦੀ ਬਿੰਦੂ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ 1820 ਵਿੱਚ ਵਿਲੀਅਮ ਮੂਰਕ੍ਰਾਫਟ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਬਾਅਦ ਦੇ ਯਾਤਰੀਆਂ ਨੇ ਕੀਤੀ ਹੈ।[2] 19ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਖੀਰ ਅਤੇ 20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਕਈ ਯਾਤਰੀਆਂ ਨੇ ਲਿਖਿਆ ਕਿ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਤਿੱਬਤ ਵਿਚਕਾਰ ਰਵਾਇਤੀ ਸਰਹੱਦ ਲਾਨਕ ਲਾ ਵਿਖੇ ਸੀ। ਉਹ ਇਹ ਵੀ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਸ ਸਰਹੱਦ ਨੂੰ ਦੋਵਾਂ ਧਿਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਲਾਨਕ ਦੱਰੇ ਤੱਕ ਚਾਂਗ ਚੇਨਮੋ ਘਾਟੀ ਦੇ ਖੇਤਰ ਲਈ ਕਾਫ਼ੀ ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਰਿਕਾਰਡ ਹਨ। ਮਾਲੀਆ ਰਿਕਾਰਡ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, 1908 ਲੱਦਾਖ ਸੈਟਲਮੈਂਟ ਰਿਪੋਰਟ, ਕਈ ਸਰਵੇਖਣ ਟੀਮਾਂ ਦੀਆਂ ਰਿਪੋਰਟਾਂ, ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਗੇਮ ਪ੍ਰਿਜ਼ਰਵੇਸ਼ਨ ਐਕਟ 1951, ਚਾਂਗ ਚੇਨਮੋ ਘਾਟੀ ਵਿੱਚ ਵਪਾਰਿਕ ਮਾਰਗਾਂ, ਆਰਾਮ ਘਰਾਂ ਅਤੇ ਭੰਡਾਰਾਂ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਅਤੇ ਰੱਖ-ਰਖਾਅ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰਿਆਂ ਨੇ ਲੱਦਾਖ ਦੇ ਅੰਦਰ ਲਨਕ ਦੱਰੇ ਤੱਕ ਪੂਰੀ ਘਾਟੀ ਨੂੰ ਰੱਖਿਆ।{{Clear left}} == ਚੀਨੀ ਦਾਅਵੇ == [[File:1947_ROC_claim_line_in_Ladakh.jpg|thumb|265x265px|ਚੀਨ ਗਣਰਾਜ ਦਾ 1947 ਦਾ ਨਕਸ਼ਾ ਲਾਨਕ ਲਾ ਸਰਹੱਦ ਦਿਖਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।]] ਸੰਨ 1956 ਵਿੱਚ, ਪੀਪਲਜ਼ ਰੀਪਬਲਿਕ ਆਫ਼ ਚਾਈਨਾ ਨੇ ਆਪਣਾ ਪਹਿਲਾ ਸਵੈ-ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਨਕਸ਼ਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕੋਂਗਕਾ ਪਾਸ ਨੂੰ ਸੀਮਾ ਵਜੋਂ ਚਿੰਨ੍ਹਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਜੂਨ 1958 ਤੱਕ ਲਾਨਕ ਲਾ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਚੀਨੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਗਸ਼ਤੀ ਦਲ ਚਾਂਗਚੇਨਮੋ ਘਾਟੀ ਦੇ ਨਾਲ ਇਸ ਤੱਕ ਗਿਆ ਸੀ।<ref> {{Citation |last=Mullik |first=B. N. |title=My Years with Nehru: The Chinese Betrayal |url=https://books.google.com/books?id=QGRuAAAAMAAJ |page=627 |year=1971 |publisher=Allied Publishers}} </ref> 1956 ਤੱਕ ਇੱਥੇ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਝੰਡਾ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।<ref> {{Cite web |title=Notes, Memoranda and letters Exchanged and Agreements signed between The Governments of India and China - White Paper VIII |url=http://www.claudearpi.net/maintenance/uploaded_pics/White_Paper_8.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130921053643/http://www.claudearpi.net/maintenance/uploaded_pics/White_Paper_8.pdf |archive-date=21 September 2013 |access-date=30 August 2013}} </ref> 1959 ਵਿੱਚ ਚੀਨੀ ਫੌਜਾਂ ਚਾਂਗਚੇਨਮੋ ਘਾਟੀ ਵਿੱਚ ਘੁਸਪੈਠ ਕਰ ਗਈਆਂ ਸਨ। ਉਸੇ ਸਾਲ ਅਕਤੂਬਰ ਵਿੱਚ, ਜਦੋਂ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਰਹੱਦੀ ਗਸ਼ਤੀ ਦਲ ਕੋਂਗਕਾ ਦੱਰੇ ਦੇ ਨੇੜੇ ਚੌਕੀਆਂ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਚੀਨੀ ਫੌਜਾਂ ਨੇ ਘਾਤ ਲਾ ਕੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੁਝ ਮਾਰੇ ਗਏ ਅਤੇ ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਕੈਦੀ ਬਣਾ ਲਿਆ ਗਿਆ।<ref name="maxwell"> {{Cite book|deadurl=Neville Maxwell|location=New York}} </ref><ref name="maxwell" /> ਕੁਝ ਪੱਛਮੀ ਵਿਦਵਾਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਲੈਰੀ ਵੌਰਟਜ਼ਲ ਅਤੇ ਐਲਨ ਐਸ. ਵਾਈਟਿੰਗ ਚੀਨੀ ਦਾਅਵੇ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰਦੇ ਪ੍ਰਤੀਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਕੋਂਗਕਾ ਪਾਸ ਤਿੱਬਤ ਦੀ "ਰਵਾਇਤੀ" ਸੀਮਾ ਸੀ।<ref name="wortzel">{{Cite book|deadurl=Larry Wortzel}}</ref><ref name="CHOC">{{Cite book|deadurl=Allen S. Whiting}}</ref> ਹੋਰ ਵਿਦਵਾਨ ਹਾਲਾਂਕਿ ਚੀਨੀ ਅਸੰਗਤਤਾਵਾਂ ਵੱਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।<ref> {{Citation |last=Van Eekelen |first=Willem Frederik |title=Indian Foreign Policy and the Border Dispute with China |url=https://books.google.com/books?id=8eTzBwAAQBAJ&pg=PA163 |page=164 |year=1967 |publisher=Springer |isbn=978-94-017-6555-8 |quote="The Chinese could not quote a single document confirming that the Kongka Pass constituted the boundary.... The thorough approach of the Indian side generally contrasted with an inconsistent and almost careless presentation by the Chinese officials."}} </ref>{{Clear}} == ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਨਕਸ਼ੇ == <gallery mode="packed" heights="160"> File:The_great_plateau;_being_an_account_of_exploration_in_Central_Tibet,_1903,_and_of_the_Gartok_expedition,_1904-1905_(1905)_(14776461552).jpg|Map by Cecil Rawling, showing Lanak La on the boundary in inset map (1905) File:STANFORD(1917)_p61_PLATE19._SINKIANG_(14597194848).jpg|Map including Lanak La (Stanford, 1917) File:NI-44-06_Lungmu_Co,_China.jpg|Map including Lanak La (DMA, 1989) File:Aksai_detail.png|Map including Lanak La (labeled as ''La-na-k'o Shan-k'ou'', [[ਕੇਂਦ੍ਰੀ ਸੂਹੀਆ ਏਜੰਸੀ|CIA]], 2013) </gallery> == ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ == * ਅਕਸਾਈ ਚੀਨ ਵਿੱਚ ਸਥਾਨਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ == ਹਵਾਲੇ == {{Reflist}} * [https://www.openstreetmap.org/way/289420920#map=8/34.685/79.286 ਓਪਨ ਸਟ੍ਰੀਟ ਮੈਪ ਉੱਤੇ ਚਾਂਗ ਚੇਨਮੋ ਨਦੀ ਚਿੰਨ੍ਹਿਤ] {{Mountain passes of China}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਡਾਟਾ ਤੇ ਗੁਣਕ ਹਨ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੰਖੇਪ ਜਾਣਕਾਰੀ ਵਿਕੀਡਾਟਾ ਨਾਲ ਮੇਲ ਖਾਂਦੀ ਹੈ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੰਖੇਪ ਜਾਣਕਾਰੀ ਵਾਲੇ ਲੇਖ]] 790r36qgl0hh8wslzx7h4hl8ukp30ji 846433 846432 2026-09-18T06:37:21Z Nitesh Gill 8973 /* ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਨਕਸ਼ੇ */ 846433 wikitext text/x-wiki {{ਜਾਣਕਾਰੀਡੱਬਾ ਦੱਰਾ|name=Lanak La|native_name=ལ་ནག་ལ|elevation_m=5466|elevation_ref=|traversed=Tibet Provincial Road [https://www.openstreetmap.org/relation/8416265/ S519]|location=[[ਤਿੱਬਤ ਖੁਦਮੁਖਤਿਆਰ ਖੇਤਰ|ਤਿੱਬਤ]], [[ਚੀਨ]]|range=|coordinates={{coord|34.3938|N|79.5391|E|type:pass|format=dms|display=inline,title}}|topo=}}<templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"></templatestyles> {| class="infobox vcard" style="width:24.5em; line-height:1.5em;" ! colspan="2" class="infobox-above fn org" style="background-color: #e7dcc3; color:inherit;" |ਲਾਨਕ ਲਾ |- | colspan="2" class="infobox-subheader" |ਚੀਕਣਾ |- | colspan="2" class="infobox-image" |<div class="switcher-container"><templatestyles src="Module:Location map/styles.css"></templatestyles><div class="center"><div class="locmap" style="width:272px;float:none;clear:both;margin-left:auto;margin-right:auto"><div style="width:272px;padding:0"><div style="position:relative;width:272px">[[File:China_Tibet_Autonomous_Region_rel_location_map.svg|class=notpageimage noviewer|272x272px|Lanak La is located in Tibet]]<div class="od notheme" style="top:25.551%;left:6.287%;font-size:91%"><div class="id" style="left:-4px;top:-4px">[[File:Red_pog.svg|link=|class=notpageimage noviewer|8x8px|Lanak La]]</div><div class="pv" style="width:6em;bottom:5px;left:-3em"><div>ਲਾਨਕ ਲਾ</div></div></div></div><div style="padding-top:0.2em">ਤਿੱਬਤ ਦੇ ਅੰਦਰ ਸਥਿਤੀ</div><span class="switcher-label" style="display:none">ਤਿੱਬਤ ਦਾ ਨਕਸ਼ਾ ਦਿਖਾਓ</span></div></div></div><templatestyles src="Module:Location map/styles.css"></templatestyles><div class="center"><div class="locmap" style="width:272px;float:none;clear:both;margin-left:auto;margin-right:auto"><div style="width:272px;padding:0"><div style="position:relative;width:272px">[[File:India_Ladakh_relief_map.svg|class=notpageimage noviewer|272x272px|Lanak La is located in Ladakh]]<div class="od notheme" style="top:55.024%;left:88.137%;font-size:91%"><div class="id" style="left:-4px;top:-4px">[[File:Red_pog.svg|link=|class=notpageimage noviewer|8x8px|Lanak La]]</div><div class="pv" style="width:6em;bottom:5px;left:-3em"><div>ਲਾਨਕ ਲਾ</div></div></div></div><div style="padding-top:0.2em">ਲੱਦਾਖ ਦੇ ਅੰਦਰ ਸਥਿਤੀ</div><span class="switcher-label" style="display:none">ਲੱਦਾਖ ਦਾ ਨਕਸ਼ਾ ਦਿਖਾਓ</span></div></div></div></div> |- ! class="infobox-label" scope="row" |ਉਚਾਈ | class="infobox-data" |5, 466 ਮੀਟਰ (17,933 ਫੁੱਟ) &nbsp;&nbsp; |- ! class="infobox-label" scope="row" |ਦੁਆਰਾ ਲੰਘਿਆ&nbsp; | class="infobox-data" |ਤਿੱਬਤ ਸੂਬਾਈ ਰੋਡ [https://www.openstreetmap.org/relation/8416265/ S519] |- ! colspan="2" class="infobox-header" style="background-color: #e7dcc3; color:inherit;" |ਸਥਾਨ |- ! class="infobox-label" scope="row" |ਸਥਾਨ | class="infobox-data label" |[[ਤਿੱਬਤ ਖ਼ੁਦਮੁਖ਼ਤਿਆਰ ਖੇਤਰ|ਤਿੱਬਤ]], [[ਚੀਨ]] |- ! class="infobox-label" scope="row" |ਤਾਲਮੇਲ | class="infobox-data" |<templatestyles src="Module:Coordinates/styles.css"></templatestyles><span class="geo-inline"><span class="plainlinks nourlexpansion">[https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Lanak_La&params=34.3938_N_79.5391_E_type:pass_scale:50000 <span class="geo-default"><span class="geo-dms" title="Maps, aerial photos, and other data for this location"><span class="latitude">34°23′38 "N</span> 79°32′21" E<span class="longitude">79°32′21 "ਈ</span></span></span><span class="geo-multi-punct">/&#x2E;&#x2E;&#x2E;</span><span class="geo-nondefault"><span class="geo-dec" title="Maps, aerial photos, and other data for this location">34.3938 °N 79.5391 °E</span><span style="display:none"> / <span class="geo">34.3938; 79.5391</span></span></span>]</span></span><indicator name="coordinates"><span id="coordinates">[[Geographic coordinate system|Coordinates]]: {{#parsoid�fragment:6}}<span class="plainlinks nourlexpansion">[https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Lanak_La&params=34.3938_N_79.5391_E_type:pass_scale:50000 <span class="geo-default"><span class="geo-dms" title="Maps, aerial photos, and other data for this location"><span class="latitude">34°23′38″N</span> <span class="longitude">79°32′21″E</span></span></span><span class="geo-multi-punct">&#xfeff; / &#xfeff;</span><span class="geo-nondefault"><span class="geo-dec" title="Maps, aerial photos, and other data for this location">34.3938°N 79.5391°E</span><span style="display:none">&#xfeff; / <span class="geo">34.3938; 79.5391</span></span></span>]</span>[[Category:Pages using gadget WikiMiniAtlas]]</span></indicator> |} <templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"></templatestyles>{{Infobox Chinese | c = 拉那克山口 | p = Lānàkè Shānkǒu | tib = ལ་ནག་ལ | wylie = lanag la | thdl = lanak la | zwpy = lanag la }} ਲਾ'''ਲਾਨਕ ਲਾ''' (ਤਿੱਬਤਃ செய்சார்) ਜਾਂ ਲਾ'''ਲਾਨਕ ਪਾਸ''' ਵਿਵਾਦਗ੍ਰਸਤ ਅਕਸਾਈ ਚੀਨ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪਹਾੜੀ ਪਾਸ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਤਿੱਬਤ ਖੁਦਮੁਖਤਿਆਰੀ ਖੇਤਰ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਚੀਨ ਦੁਆਰਾ ਚਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਆਪਣਾ ਸਰਹੱਦੀ ਪਾਸ ਮੰਨਦਾ ਹੈ। == ਇਤਿਹਾਸ == [[File:Changchenmo-Valley-map-by-Frederic-Drew.jpg|left|thumb|275x275px|ਫਰੈਡਰਿਕ ਡ੍ਰਯੂ ਦੁਆਰਾ ਦਰਸਾਈ ਗਈ ਚਾਂਗਚੇਨਮੋ ਘਾਟੀ, 1875. ਲਾਨਕ ਪਾਸ ਨੂੰ ਘਾਟੀ ਦੇ ਪੂਰਬੀ ਸਿਰੇ 'ਤੇ ਸਿਰਫ਼ "ਪਾਸ" ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਲੇਬਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਰਾਹੀਂ ਸਰਹੱਦ ਲੰਘੀ ਸੀ।<ref>{{Citation |last=Drew |first=Frederic |title=The Jummoo and Kashmir Territories: A Geographical Account |url=https://archive.org/details/jummooandkashmi00drewgoog/page/n5 |year=1875 |publisher=E. Stanford}}</ref>]] ਲਾਨਕ ਲਾ ਲੱਦਾਖ ਅਤੇ ਤਿੱਬਤ ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਥਾਪਿਤ ਸਰਹੱਦੀ ਬਿੰਦੂ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ 1820 ਵਿੱਚ ਵਿਲੀਅਮ ਮੂਰਕ੍ਰਾਫਟ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਬਾਅਦ ਦੇ ਯਾਤਰੀਆਂ ਨੇ ਕੀਤੀ ਹੈ।[2] 19ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਖੀਰ ਅਤੇ 20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਕਈ ਯਾਤਰੀਆਂ ਨੇ ਲਿਖਿਆ ਕਿ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਤਿੱਬਤ ਵਿਚਕਾਰ ਰਵਾਇਤੀ ਸਰਹੱਦ ਲਾਨਕ ਲਾ ਵਿਖੇ ਸੀ। ਉਹ ਇਹ ਵੀ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਸ ਸਰਹੱਦ ਨੂੰ ਦੋਵਾਂ ਧਿਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਲਾਨਕ ਦੱਰੇ ਤੱਕ ਚਾਂਗ ਚੇਨਮੋ ਘਾਟੀ ਦੇ ਖੇਤਰ ਲਈ ਕਾਫ਼ੀ ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਰਿਕਾਰਡ ਹਨ। ਮਾਲੀਆ ਰਿਕਾਰਡ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, 1908 ਲੱਦਾਖ ਸੈਟਲਮੈਂਟ ਰਿਪੋਰਟ, ਕਈ ਸਰਵੇਖਣ ਟੀਮਾਂ ਦੀਆਂ ਰਿਪੋਰਟਾਂ, ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਗੇਮ ਪ੍ਰਿਜ਼ਰਵੇਸ਼ਨ ਐਕਟ 1951, ਚਾਂਗ ਚੇਨਮੋ ਘਾਟੀ ਵਿੱਚ ਵਪਾਰਿਕ ਮਾਰਗਾਂ, ਆਰਾਮ ਘਰਾਂ ਅਤੇ ਭੰਡਾਰਾਂ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਅਤੇ ਰੱਖ-ਰਖਾਅ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰਿਆਂ ਨੇ ਲੱਦਾਖ ਦੇ ਅੰਦਰ ਲਨਕ ਦੱਰੇ ਤੱਕ ਪੂਰੀ ਘਾਟੀ ਨੂੰ ਰੱਖਿਆ।{{Clear left}} == ਚੀਨੀ ਦਾਅਵੇ == [[File:1947_ROC_claim_line_in_Ladakh.jpg|thumb|265x265px|ਚੀਨ ਗਣਰਾਜ ਦਾ 1947 ਦਾ ਨਕਸ਼ਾ ਲਾਨਕ ਲਾ ਸਰਹੱਦ ਦਿਖਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।]] ਸੰਨ 1956 ਵਿੱਚ, ਪੀਪਲਜ਼ ਰੀਪਬਲਿਕ ਆਫ਼ ਚਾਈਨਾ ਨੇ ਆਪਣਾ ਪਹਿਲਾ ਸਵੈ-ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਨਕਸ਼ਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕੋਂਗਕਾ ਪਾਸ ਨੂੰ ਸੀਮਾ ਵਜੋਂ ਚਿੰਨ੍ਹਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਜੂਨ 1958 ਤੱਕ ਲਾਨਕ ਲਾ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਚੀਨੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਗਸ਼ਤੀ ਦਲ ਚਾਂਗਚੇਨਮੋ ਘਾਟੀ ਦੇ ਨਾਲ ਇਸ ਤੱਕ ਗਿਆ ਸੀ।<ref> {{Citation |last=Mullik |first=B. N. |title=My Years with Nehru: The Chinese Betrayal |url=https://books.google.com/books?id=QGRuAAAAMAAJ |page=627 |year=1971 |publisher=Allied Publishers}} </ref> 1956 ਤੱਕ ਇੱਥੇ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਝੰਡਾ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।<ref> {{Cite web |title=Notes, Memoranda and letters Exchanged and Agreements signed between The Governments of India and China - White Paper VIII |url=http://www.claudearpi.net/maintenance/uploaded_pics/White_Paper_8.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130921053643/http://www.claudearpi.net/maintenance/uploaded_pics/White_Paper_8.pdf |archive-date=21 September 2013 |access-date=30 August 2013}} </ref> 1959 ਵਿੱਚ ਚੀਨੀ ਫੌਜਾਂ ਚਾਂਗਚੇਨਮੋ ਘਾਟੀ ਵਿੱਚ ਘੁਸਪੈਠ ਕਰ ਗਈਆਂ ਸਨ। ਉਸੇ ਸਾਲ ਅਕਤੂਬਰ ਵਿੱਚ, ਜਦੋਂ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਰਹੱਦੀ ਗਸ਼ਤੀ ਦਲ ਕੋਂਗਕਾ ਦੱਰੇ ਦੇ ਨੇੜੇ ਚੌਕੀਆਂ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਚੀਨੀ ਫੌਜਾਂ ਨੇ ਘਾਤ ਲਾ ਕੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੁਝ ਮਾਰੇ ਗਏ ਅਤੇ ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਕੈਦੀ ਬਣਾ ਲਿਆ ਗਿਆ।<ref name="maxwell"> {{Cite book|deadurl=Neville Maxwell|location=New York}} </ref><ref name="maxwell" /> ਕੁਝ ਪੱਛਮੀ ਵਿਦਵਾਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਲੈਰੀ ਵੌਰਟਜ਼ਲ ਅਤੇ ਐਲਨ ਐਸ. ਵਾਈਟਿੰਗ ਚੀਨੀ ਦਾਅਵੇ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰਦੇ ਪ੍ਰਤੀਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਕੋਂਗਕਾ ਪਾਸ ਤਿੱਬਤ ਦੀ "ਰਵਾਇਤੀ" ਸੀਮਾ ਸੀ।<ref name="wortzel">{{Cite book|deadurl=Larry Wortzel}}</ref><ref name="CHOC">{{Cite book|deadurl=Allen S. Whiting}}</ref> ਹੋਰ ਵਿਦਵਾਨ ਹਾਲਾਂਕਿ ਚੀਨੀ ਅਸੰਗਤਤਾਵਾਂ ਵੱਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।<ref> {{Citation |last=Van Eekelen |first=Willem Frederik |title=Indian Foreign Policy and the Border Dispute with China |url=https://books.google.com/books?id=8eTzBwAAQBAJ&pg=PA163 |page=164 |year=1967 |publisher=Springer |isbn=978-94-017-6555-8 |quote="The Chinese could not quote a single document confirming that the Kongka Pass constituted the boundary.... The thorough approach of the Indian side generally contrasted with an inconsistent and almost careless presentation by the Chinese officials."}} </ref>{{Clear}} == ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਨਕਸ਼ੇ == <gallery mode="packed" heights="160"> File:The_great_plateau;_being_an_account_of_exploration_in_Central_Tibet,_1903,_and_of_the_Gartok_expedition,_1904-1905_(1905)_(14776461552).jpg|ਸੇਸਿਲ ਰਾਲਿੰਗ (1905) ਦੁਆਰਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਨਕਸ਼ਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਛੋਟੇ ਨਕਸ਼ੇ (ਇਨਸੈੱਟ ਮੈਪ) ਰਾਹੀਂ ਸਰਹੱਦ 'ਤੇ ਸਥਿਤ 'ਲਾਨਕ ਲਾ' ਨੂੰ ਦਿਖਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। File:STANFORD(1917)_p61_PLATE19._SINKIANG_(14597194848).jpg|ਲਾਨਕ ਲਾ (ਸਟੈਨਫੋਰਡ, 1917) ਸਮੇਤ ਨਕਸ਼ਾ File:NI-44-06_Lungmu_Co,_China.jpg|ਲਾਨਕ ਲਾ (ਡੀਐਮਏ, 1989) ਸਮੇਤ ਨਕਸ਼ਾ File:Aksai_detail.png|ਲਾਨਕ ਲਾ ਸਮੇਤ ਨਕਸ਼ਾ (labeled as ''La-na-k'o Shan-k'ou'', [[ਕੇਂਦਰੀ ਸੂਹੀਆ ਏਜੰਸੀ|ਸੀਆਈਏ]], 2013) </gallery> == ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ == * ਅਕਸਾਈ ਚੀਨ ਵਿੱਚ ਸਥਾਨਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ == ਹਵਾਲੇ == {{Reflist}} * [https://www.openstreetmap.org/way/289420920#map=8/34.685/79.286 ਓਪਨ ਸਟ੍ਰੀਟ ਮੈਪ ਉੱਤੇ ਚਾਂਗ ਚੇਨਮੋ ਨਦੀ ਚਿੰਨ੍ਹਿਤ] {{Mountain passes of China}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਡਾਟਾ ਤੇ ਗੁਣਕ ਹਨ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੰਖੇਪ ਜਾਣਕਾਰੀ ਵਿਕੀਡਾਟਾ ਨਾਲ ਮੇਲ ਖਾਂਦੀ ਹੈ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੰਖੇਪ ਜਾਣਕਾਰੀ ਵਾਲੇ ਲੇਖ]] nd8fw9cx49gdto0afm44npl6an6a299 846434 846433 2026-09-18T06:37:49Z Nitesh Gill 8973 /* ਹਵਾਲੇ */ 846434 wikitext text/x-wiki {{ਜਾਣਕਾਰੀਡੱਬਾ ਦੱਰਾ|name=Lanak La|native_name=ལ་ནག་ལ|elevation_m=5466|elevation_ref=|traversed=Tibet Provincial Road [https://www.openstreetmap.org/relation/8416265/ S519]|location=[[ਤਿੱਬਤ ਖੁਦਮੁਖਤਿਆਰ ਖੇਤਰ|ਤਿੱਬਤ]], [[ਚੀਨ]]|range=|coordinates={{coord|34.3938|N|79.5391|E|type:pass|format=dms|display=inline,title}}|topo=}}<templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"></templatestyles> {| class="infobox vcard" style="width:24.5em; line-height:1.5em;" ! colspan="2" class="infobox-above fn org" style="background-color: #e7dcc3; color:inherit;" |ਲਾਨਕ ਲਾ |- | colspan="2" class="infobox-subheader" |ਚੀਕਣਾ |- | colspan="2" class="infobox-image" |<div class="switcher-container"><templatestyles src="Module:Location map/styles.css"></templatestyles><div class="center"><div class="locmap" style="width:272px;float:none;clear:both;margin-left:auto;margin-right:auto"><div style="width:272px;padding:0"><div style="position:relative;width:272px">[[File:China_Tibet_Autonomous_Region_rel_location_map.svg|class=notpageimage noviewer|272x272px|Lanak La is located in Tibet]]<div class="od notheme" style="top:25.551%;left:6.287%;font-size:91%"><div class="id" style="left:-4px;top:-4px">[[File:Red_pog.svg|link=|class=notpageimage noviewer|8x8px|Lanak La]]</div><div class="pv" style="width:6em;bottom:5px;left:-3em"><div>ਲਾਨਕ ਲਾ</div></div></div></div><div style="padding-top:0.2em">ਤਿੱਬਤ ਦੇ ਅੰਦਰ ਸਥਿਤੀ</div><span class="switcher-label" style="display:none">ਤਿੱਬਤ ਦਾ ਨਕਸ਼ਾ ਦਿਖਾਓ</span></div></div></div><templatestyles src="Module:Location map/styles.css"></templatestyles><div class="center"><div class="locmap" style="width:272px;float:none;clear:both;margin-left:auto;margin-right:auto"><div style="width:272px;padding:0"><div style="position:relative;width:272px">[[File:India_Ladakh_relief_map.svg|class=notpageimage noviewer|272x272px|Lanak La is located in Ladakh]]<div class="od notheme" style="top:55.024%;left:88.137%;font-size:91%"><div class="id" style="left:-4px;top:-4px">[[File:Red_pog.svg|link=|class=notpageimage noviewer|8x8px|Lanak La]]</div><div class="pv" style="width:6em;bottom:5px;left:-3em"><div>ਲਾਨਕ ਲਾ</div></div></div></div><div style="padding-top:0.2em">ਲੱਦਾਖ ਦੇ ਅੰਦਰ ਸਥਿਤੀ</div><span class="switcher-label" style="display:none">ਲੱਦਾਖ ਦਾ ਨਕਸ਼ਾ ਦਿਖਾਓ</span></div></div></div></div> |- ! class="infobox-label" scope="row" |ਉਚਾਈ | class="infobox-data" |5, 466 ਮੀਟਰ (17,933 ਫੁੱਟ) &nbsp;&nbsp; |- ! class="infobox-label" scope="row" |ਦੁਆਰਾ ਲੰਘਿਆ&nbsp; | class="infobox-data" |ਤਿੱਬਤ ਸੂਬਾਈ ਰੋਡ [https://www.openstreetmap.org/relation/8416265/ S519] |- ! colspan="2" class="infobox-header" style="background-color: #e7dcc3; color:inherit;" |ਸਥਾਨ |- ! class="infobox-label" scope="row" |ਸਥਾਨ | class="infobox-data label" |[[ਤਿੱਬਤ ਖ਼ੁਦਮੁਖ਼ਤਿਆਰ ਖੇਤਰ|ਤਿੱਬਤ]], [[ਚੀਨ]] |- ! class="infobox-label" scope="row" |ਤਾਲਮੇਲ | class="infobox-data" |<templatestyles src="Module:Coordinates/styles.css"></templatestyles><span class="geo-inline"><span class="plainlinks nourlexpansion">[https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Lanak_La&params=34.3938_N_79.5391_E_type:pass_scale:50000 <span class="geo-default"><span class="geo-dms" title="Maps, aerial photos, and other data for this location"><span class="latitude">34°23′38 "N</span> 79°32′21" E<span class="longitude">79°32′21 "ਈ</span></span></span><span class="geo-multi-punct">/&#x2E;&#x2E;&#x2E;</span><span class="geo-nondefault"><span class="geo-dec" title="Maps, aerial photos, and other data for this location">34.3938 °N 79.5391 °E</span><span style="display:none"> / <span class="geo">34.3938; 79.5391</span></span></span>]</span></span><indicator name="coordinates"><span id="coordinates">[[Geographic coordinate system|Coordinates]]: {{#parsoid�fragment:6}}<span class="plainlinks nourlexpansion">[https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Lanak_La&params=34.3938_N_79.5391_E_type:pass_scale:50000 <span class="geo-default"><span class="geo-dms" title="Maps, aerial photos, and other data for this location"><span class="latitude">34°23′38″N</span> <span class="longitude">79°32′21″E</span></span></span><span class="geo-multi-punct">&#xfeff; / &#xfeff;</span><span class="geo-nondefault"><span class="geo-dec" title="Maps, aerial photos, and other data for this location">34.3938°N 79.5391°E</span><span style="display:none">&#xfeff; / <span class="geo">34.3938; 79.5391</span></span></span>]</span>[[Category:Pages using gadget WikiMiniAtlas]]</span></indicator> |} <templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"></templatestyles>{{Infobox Chinese | c = 拉那克山口 | p = Lānàkè Shānkǒu | tib = ལ་ནག་ལ | wylie = lanag la | thdl = lanak la | zwpy = lanag la }} ਲਾ'''ਲਾਨਕ ਲਾ''' (ਤਿੱਬਤਃ செய்சார்) ਜਾਂ ਲਾ'''ਲਾਨਕ ਪਾਸ''' ਵਿਵਾਦਗ੍ਰਸਤ ਅਕਸਾਈ ਚੀਨ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪਹਾੜੀ ਪਾਸ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਤਿੱਬਤ ਖੁਦਮੁਖਤਿਆਰੀ ਖੇਤਰ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਚੀਨ ਦੁਆਰਾ ਚਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਆਪਣਾ ਸਰਹੱਦੀ ਪਾਸ ਮੰਨਦਾ ਹੈ। == ਇਤਿਹਾਸ == [[File:Changchenmo-Valley-map-by-Frederic-Drew.jpg|left|thumb|275x275px|ਫਰੈਡਰਿਕ ਡ੍ਰਯੂ ਦੁਆਰਾ ਦਰਸਾਈ ਗਈ ਚਾਂਗਚੇਨਮੋ ਘਾਟੀ, 1875. ਲਾਨਕ ਪਾਸ ਨੂੰ ਘਾਟੀ ਦੇ ਪੂਰਬੀ ਸਿਰੇ 'ਤੇ ਸਿਰਫ਼ "ਪਾਸ" ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਲੇਬਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਰਾਹੀਂ ਸਰਹੱਦ ਲੰਘੀ ਸੀ।<ref>{{Citation |last=Drew |first=Frederic |title=The Jummoo and Kashmir Territories: A Geographical Account |url=https://archive.org/details/jummooandkashmi00drewgoog/page/n5 |year=1875 |publisher=E. Stanford}}</ref>]] ਲਾਨਕ ਲਾ ਲੱਦਾਖ ਅਤੇ ਤਿੱਬਤ ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਥਾਪਿਤ ਸਰਹੱਦੀ ਬਿੰਦੂ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ 1820 ਵਿੱਚ ਵਿਲੀਅਮ ਮੂਰਕ੍ਰਾਫਟ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਬਾਅਦ ਦੇ ਯਾਤਰੀਆਂ ਨੇ ਕੀਤੀ ਹੈ।[2] 19ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਖੀਰ ਅਤੇ 20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਕਈ ਯਾਤਰੀਆਂ ਨੇ ਲਿਖਿਆ ਕਿ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਤਿੱਬਤ ਵਿਚਕਾਰ ਰਵਾਇਤੀ ਸਰਹੱਦ ਲਾਨਕ ਲਾ ਵਿਖੇ ਸੀ। ਉਹ ਇਹ ਵੀ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਸ ਸਰਹੱਦ ਨੂੰ ਦੋਵਾਂ ਧਿਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਲਾਨਕ ਦੱਰੇ ਤੱਕ ਚਾਂਗ ਚੇਨਮੋ ਘਾਟੀ ਦੇ ਖੇਤਰ ਲਈ ਕਾਫ਼ੀ ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਰਿਕਾਰਡ ਹਨ। ਮਾਲੀਆ ਰਿਕਾਰਡ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, 1908 ਲੱਦਾਖ ਸੈਟਲਮੈਂਟ ਰਿਪੋਰਟ, ਕਈ ਸਰਵੇਖਣ ਟੀਮਾਂ ਦੀਆਂ ਰਿਪੋਰਟਾਂ, ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਗੇਮ ਪ੍ਰਿਜ਼ਰਵੇਸ਼ਨ ਐਕਟ 1951, ਚਾਂਗ ਚੇਨਮੋ ਘਾਟੀ ਵਿੱਚ ਵਪਾਰਿਕ ਮਾਰਗਾਂ, ਆਰਾਮ ਘਰਾਂ ਅਤੇ ਭੰਡਾਰਾਂ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਅਤੇ ਰੱਖ-ਰਖਾਅ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰਿਆਂ ਨੇ ਲੱਦਾਖ ਦੇ ਅੰਦਰ ਲਨਕ ਦੱਰੇ ਤੱਕ ਪੂਰੀ ਘਾਟੀ ਨੂੰ ਰੱਖਿਆ।{{Clear left}} == ਚੀਨੀ ਦਾਅਵੇ == [[File:1947_ROC_claim_line_in_Ladakh.jpg|thumb|265x265px|ਚੀਨ ਗਣਰਾਜ ਦਾ 1947 ਦਾ ਨਕਸ਼ਾ ਲਾਨਕ ਲਾ ਸਰਹੱਦ ਦਿਖਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।]] ਸੰਨ 1956 ਵਿੱਚ, ਪੀਪਲਜ਼ ਰੀਪਬਲਿਕ ਆਫ਼ ਚਾਈਨਾ ਨੇ ਆਪਣਾ ਪਹਿਲਾ ਸਵੈ-ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਨਕਸ਼ਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕੋਂਗਕਾ ਪਾਸ ਨੂੰ ਸੀਮਾ ਵਜੋਂ ਚਿੰਨ੍ਹਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਜੂਨ 1958 ਤੱਕ ਲਾਨਕ ਲਾ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਚੀਨੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਗਸ਼ਤੀ ਦਲ ਚਾਂਗਚੇਨਮੋ ਘਾਟੀ ਦੇ ਨਾਲ ਇਸ ਤੱਕ ਗਿਆ ਸੀ।<ref> {{Citation |last=Mullik |first=B. N. |title=My Years with Nehru: The Chinese Betrayal |url=https://books.google.com/books?id=QGRuAAAAMAAJ |page=627 |year=1971 |publisher=Allied Publishers}} </ref> 1956 ਤੱਕ ਇੱਥੇ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਝੰਡਾ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।<ref> {{Cite web |title=Notes, Memoranda and letters Exchanged and Agreements signed between The Governments of India and China - White Paper VIII |url=http://www.claudearpi.net/maintenance/uploaded_pics/White_Paper_8.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130921053643/http://www.claudearpi.net/maintenance/uploaded_pics/White_Paper_8.pdf |archive-date=21 September 2013 |access-date=30 August 2013}} </ref> 1959 ਵਿੱਚ ਚੀਨੀ ਫੌਜਾਂ ਚਾਂਗਚੇਨਮੋ ਘਾਟੀ ਵਿੱਚ ਘੁਸਪੈਠ ਕਰ ਗਈਆਂ ਸਨ। ਉਸੇ ਸਾਲ ਅਕਤੂਬਰ ਵਿੱਚ, ਜਦੋਂ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਰਹੱਦੀ ਗਸ਼ਤੀ ਦਲ ਕੋਂਗਕਾ ਦੱਰੇ ਦੇ ਨੇੜੇ ਚੌਕੀਆਂ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਚੀਨੀ ਫੌਜਾਂ ਨੇ ਘਾਤ ਲਾ ਕੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੁਝ ਮਾਰੇ ਗਏ ਅਤੇ ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਕੈਦੀ ਬਣਾ ਲਿਆ ਗਿਆ।<ref name="maxwell"> {{Cite book|deadurl=Neville Maxwell|location=New York}} </ref><ref name="maxwell" /> ਕੁਝ ਪੱਛਮੀ ਵਿਦਵਾਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਲੈਰੀ ਵੌਰਟਜ਼ਲ ਅਤੇ ਐਲਨ ਐਸ. ਵਾਈਟਿੰਗ ਚੀਨੀ ਦਾਅਵੇ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰਦੇ ਪ੍ਰਤੀਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਕੋਂਗਕਾ ਪਾਸ ਤਿੱਬਤ ਦੀ "ਰਵਾਇਤੀ" ਸੀਮਾ ਸੀ।<ref name="wortzel">{{Cite book|deadurl=Larry Wortzel}}</ref><ref name="CHOC">{{Cite book|deadurl=Allen S. Whiting}}</ref> ਹੋਰ ਵਿਦਵਾਨ ਹਾਲਾਂਕਿ ਚੀਨੀ ਅਸੰਗਤਤਾਵਾਂ ਵੱਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।<ref> {{Citation |last=Van Eekelen |first=Willem Frederik |title=Indian Foreign Policy and the Border Dispute with China |url=https://books.google.com/books?id=8eTzBwAAQBAJ&pg=PA163 |page=164 |year=1967 |publisher=Springer |isbn=978-94-017-6555-8 |quote="The Chinese could not quote a single document confirming that the Kongka Pass constituted the boundary.... The thorough approach of the Indian side generally contrasted with an inconsistent and almost careless presentation by the Chinese officials."}} </ref>{{Clear}} == ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਨਕਸ਼ੇ == <gallery mode="packed" heights="160"> File:The_great_plateau;_being_an_account_of_exploration_in_Central_Tibet,_1903,_and_of_the_Gartok_expedition,_1904-1905_(1905)_(14776461552).jpg|ਸੇਸਿਲ ਰਾਲਿੰਗ (1905) ਦੁਆਰਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਨਕਸ਼ਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਛੋਟੇ ਨਕਸ਼ੇ (ਇਨਸੈੱਟ ਮੈਪ) ਰਾਹੀਂ ਸਰਹੱਦ 'ਤੇ ਸਥਿਤ 'ਲਾਨਕ ਲਾ' ਨੂੰ ਦਿਖਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। File:STANFORD(1917)_p61_PLATE19._SINKIANG_(14597194848).jpg|ਲਾਨਕ ਲਾ (ਸਟੈਨਫੋਰਡ, 1917) ਸਮੇਤ ਨਕਸ਼ਾ File:NI-44-06_Lungmu_Co,_China.jpg|ਲਾਨਕ ਲਾ (ਡੀਐਮਏ, 1989) ਸਮੇਤ ਨਕਸ਼ਾ File:Aksai_detail.png|ਲਾਨਕ ਲਾ ਸਮੇਤ ਨਕਸ਼ਾ (labeled as ''La-na-k'o Shan-k'ou'', [[ਕੇਂਦਰੀ ਸੂਹੀਆ ਏਜੰਸੀ|ਸੀਆਈਏ]], 2013) </gallery> == ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ == * ਅਕਸਾਈ ਚੀਨ ਵਿੱਚ ਸਥਾਨਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ == ਹਵਾਲੇ == {{Reflist}} * [https://www.openstreetmap.org/way/289420920#map=8/34.685/79.286 ਓਪਨ ਸਟ੍ਰੀਟ ਮੈਪ ਉੱਤੇ ਚਾਂਗ ਚੇਨਮੋ ਨਦੀ ਚਿੰਨ੍ਹਿਤ] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਡਾਟਾ ਤੇ ਗੁਣਕ ਹਨ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੰਖੇਪ ਜਾਣਕਾਰੀ ਵਿਕੀਡਾਟਾ ਨਾਲ ਮੇਲ ਖਾਂਦੀ ਹੈ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੰਖੇਪ ਜਾਣਕਾਰੀ ਵਾਲੇ ਲੇਖ]] exr41ked4fuuyv6rbgpku0hz5v170dh 0 205195 846423 846249 2026-09-18T05:28:28Z Nitesh Gill 8973 846423 wikitext text/x-wiki {{Infobox film awards | number = 14 | award = ਫ਼ਿਲਮਫੇਅਰ ਪੁਰਸਕਾਰ | image = | caption = | date = 1967 | site = ਬੰਬੇ | host = | preshow = | producer = | director = | best_film = ''[[ਗਾਈਡ (ਫ਼ਿਲਮ)|ਗਾਈਡ]]'' | most_wins = ''ਗਾਈਡ'' (7) | most_nominations = ''ਗਾਈਡ'' (9) | best_actor = ''ਗਾਈਡ'' ਲਈ [[ਦੇਵ ਆਨੰਦ]] | best_actress = ''ਗਾਈਡ'' ਲਈ [[ਵਾਹੀਦਾ ਰਹਿਮਾਨ]] | network = | duration = | last = 13th | next = 15th }} '''14ਵਾਂ ਫ਼ਿਲਮਫੇਅਰ ਪੁਰਸਕਾਰ''' ਸਾਲ 1967 ਵਿੱਚ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸ ਤੋਂ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ 1966 ਦੀਆਂ ਸਰਬੋਤਮ ਹਿੰਦੀ ਫਿਲਮਾਂ ਨੂੰ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਫ਼ਿਲਮ "ਗਾਈਡ" ਨੇ 9 ਨਾਮਜ਼ਦਗੀਆਂ ਨਾਲ ਸਮਾਰੋਹ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ ਅਤੇ 7 ਪੁਰਸਕਾਰ ਜਿੱਤੇ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਫ਼ਿਲਮ ਗਾਈਡ ਇਸ ਪੁਰਸਕਾਰ ਸਮਾਰੋਹ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪੁਰਸਕਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਫਿਲਮ ਬਣ ਗਈ ਅਤੇ ਫਿਲਮ ਗਾਈਡ ਹੀ ਸਾਰੇ 4 ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਫ਼ਿਲਮਫੇਅਰ ਪੁਰਸਕਾਰ-ਸਰਬੋਤਮ ਫ਼ਿਲਮ, ਸਰਬੋਤਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ (ਵਿਜੈ ਆਨੰਦ ਲਈ) ਸਰਬੋਤਮ ਅਦਾਕਾਰ (ਦੇਵ ਆਨੰਦ ਲਈ) ਅਤੇ ਸਰਬੋਤਮ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ([[ਵਹੀਦਾ ਰਹਿਮਾਨ]] ਲਈ), ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਫ਼ਿਲਮ ਵੀ ਬਣ ਗਈ। ਇਹ ਸਮਾਰੋਹ ਵਿਵਾਦਪੂਰਨ ਵੀ ਸਾਬਤ ਹੋਇਆ, ਕਿਉਂਕਿ ਐੱਸ. ਡੀ. ਬਰਮਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਰਬੋਤਮ ਸੰਗੀਤ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਲਈ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ [[ਲਤਾ ਮੰਗੇਸ਼ਕਰ]], ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੱ ''ਗਾਈਡ'' ਲਈ ਗੀਤ 'ਆਜ ਫਿਰ ਜੀਨੇ ਕੀ ਤਮੰਨਾ ਹੈ' ਲਈ ਸਰਬੋਤਮ ਪਲੇਅਬੈਕ ਗਾਇਕ ਲਈ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਦੋਵੇਂ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਪੁਰਸਕਾਰਾਂ ਨੂੰ [[ਸ਼ੰਕਰ-ਜੈਕਿਸ਼ਨ ਸੰਗੀਤ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ|ਸ਼ੰਕਰ-ਜੈਕਿਸ਼ਨ]] ਅਤੇ [[ਮੁਹੰਮਦ ਰਫ਼ੀ|ਮੁਹੰਮਦ ਰਫੀ]] (''[[ਸੂਰਜ (ਫ਼ਿਲਮ)|ਸੂਰਜ]]'' ਲਈ 'ਬਹਾਰੋਂ ਫੂਲ ਬਰਸਾਵ' ਲਈ) ਤੋਂ ਹਾਰ ਗਏ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪੋ-ਆਪਣੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਜਿੱਤਣ ਲਈ ਬਹੁਤ ਪਸੰਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। [[ਸ਼ਸ਼ੀ ਕਲਾ|ਸ਼ਸ਼ੀਕਲਾ]] ਨੂੰ ਫਿਲਮ '<nowiki><i id="mwJw">ਅਨੁਪਮਾ</i></nowiki>' ਅਤੇ '''ਫੂਲ ਔਰ ਪੱਥਰ''<nowiki/>' ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਲਈ ਸਰਬੋਤਮ ਸਹਾਇਕ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਲਈ ਦੋਹਰੀ ਨਾਮਜ਼ਦਗੀ ਮਿਲੀ, ਪਰ ਉਹ ਸਿਮੀ ਗਰੇਵਾਲ ਤੋਂ ਹਾਰ ਗਈ ਜਿਸ ਨੇ ਫਿਲਮ 'ਦੋ ਬਦਨ' ਲਈ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜਿੱਤਿਆ। == ਮੁੱਖ ਪੁਰਸਕਾਰ == {{Multiple image | border = infobox | align = right | total_width = 400 | image_style = | perrow = 4/4 | caption_align = left | image1 = | caption1 = [[Vijay Anand (filmmaker)|Vijay Anand]], Best Director | image2 = | caption2 = [[Dev Anand]], Best Actor | image3 = | caption3 = [[Waheeda Rehman]], Best Actress | image4 = Indian film actor Ashok Kumar (2).jpg | caption4 = [[Ashok Kumar]], Best Supporting Actor | image5 = Simi Garewal.jpg | caption5 = [[Simi Garewal]], Best Supporting Actress | image6 = | caption6 = [[Mehmood (actor)|Mehmood]], Best Comic Actor | image7 = RK Narayan in Mysore.jpg | caption7 = [[R. K. Narayan]], Best Story | image8 = Mohammed Rafi 2016 postcard of India crop-flip.jpg | caption8 = [[Mohammed Rafi]], Best Playback Singer }} {| class="wikitable" ! colspan="2" style="background:#EEDD82;" |[[ਫ਼ਿਲਮਫ਼ੇਅਰ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਫ਼ਿਲਮ|ਬੈਸਟ ਫ਼ਿਲਮ]] |- | colspan="2" valign="top" | * '''''ਗਾਈਡ''-ਨਵਕੇਤਨ ਫਿਲਮਜ਼-[[ਦੇਵ ਅਨੰਦ|ਦੇਵ ਆਨੰਦ]]''' ** ''ਅਨੁਪਮਾ''-ਐੱਲ. ਬੀ. ਫਿਲਮਜ਼-ਐੱਚ. ਬੀ. ਲਚਮਨ ** ''ਮਮਤਾ''-ਚਾਰੂ ਚਿਤਰਾ |- ! style="background:#EEDD82;" |[[ਫ਼ਿਲਮਫ਼ੇਅਰ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਅਦਾਕਾਰ|ਬੈਸਟ ਅਦਾਕਾਰ]] ! style="background:#EEDD82;" |ਬੈਸਟ ਅਦਾਕਾਰਾ |- | * ਦੇਵ ਆਨੰਦ-'''ਰਾਜੂ''' ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਫਿਲਮ ਗਾਈਡ ** ਧਰਮਿੰਦਰ-ਸ਼ਕਤੀ ਸਿੰਘ "ਸ਼ਾਕਾ" ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਫੂਲ ਅਤੇ ਪੱਥਰ ** ''[[ਦਲੀਪ ਕੁਮਾਰ|ਦਿਲੀਪ ਕੁਮਾਰ]]-ਦਿਲ ਦੀਆ ਦਰਦ ਲਿਆ'' ਸ਼ੰਕਰ/ਰਾਜਾ ਸਾਹਿਬ ਵਜੋਂ | * ਵਹੀਦਾ ਰਹਿਮਾਨ-'''ਰੋਜ਼ੀ ਮਾਰਕੋ/ਮਿਸ ਨਲਿਨੀ''' ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਫਿਲਮ ਗਾਈਡ <ref name="filmfare">{{Cite web |date=2023 |title=Winners list |url=https://www.filmfare.com/awards/filmfare-awards/winners}}</ref> ** ਮੀਨਾ ਕੁਮਾਰੀ-ਸ਼ਾਂਤੀ ਦੇਵੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਫਿਲਮ ਫੂਲ ਅਤੇ ਪੱਥਰ ** ''[[ਸੁਚਿਤਰਾ ਸੇਨ]]- ਫਿਲਮ ਮਮਤਾ'' بطور ਦੇਵਯਾਨੀ-ਪੰਨਾਬਾਈ/ਸੁਪਰ੍ਣਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ <ref>{{Cite web |title=The Filmfare Awards Nominations – 1966 |url=http://filmfareawards.indiatimes.com/articleshow/articleshow/366575.cms |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20040323040505/http://filmfareawards.indiatimes.com/articleshow/articleshow/366575.cms |archive-date=23 March 2004 |publisher=[[The Times Group]]}}</ref> |- ! style="background:#EEDD82;" |[[ਫ਼ਿਲਮਫ਼ੇਅਰ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ|ਬੈਸਟ ਡਾਇਰੈਕਟਰ]] ! style="background:#EEDD82;" |ਬੈਸਟ ਪਰਫਾਰਮੈਂਸ ਇਨ ਕਾਮਿਕ ਰੋਲ |- | * '''''ਵਿਜੇ ਆਨੰਦ-ਗਾਈਡ''''' ** ''ਅਸਿਤ ਸੇਨ-ਮਮਤਾ'' ** ''[[ਰਿਸ਼ੀਕੇਸ਼ ਮੁਖਰਜੀ]]-ਅਨੁਪਮਾ'' | * ਮਹਿਮੂਦ-ਪਿਆਰ ਕੀ ਜਾ '''ਆਤਮ''' ਵਜੋਂ ** ਮਹਿਮੂਦ-ਮਹੇਸ਼ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ''ਟੋਕੀਓ ਵਿੱਚ ਪਿਆਰ'' ** ਓਮ ਪ੍ਰਕਾਸ਼-ਪਿਆਰ ਕੀ ਜਾ ਰਾਮਲਾਲ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ |- ! style="background:#EEDD82;" |ਬੈਸਟ ਸਪੋਰਟਿੰਗ ਐਕਟਰ ! style="background:#EEDD82;" |ਬੈਸਟ ਸਪੋਰਟਿੰਗ ਐਕਟਰਸ |- | * ਅਸ਼ੋਕ ਕੁਮਾਰ- ਫਿਲਮ ਅਫਸਾਨਾ '''ਗੋਪਾਲ ਦਾਸ''' ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ** [[ਪ੍ਰਾਣ (ਐਕਟਰ)|ਪ੍ਰਾਣ]]-ਫਿਲਮ ਦਿਲ ਦਿਯਾ ਦਰਦ ਲਿਆ ਠਾਕੁਰ ਰਮੇਸ਼ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ** [[ਰਹਿਮਾਨ (ਅਦਾਕਾਰ)|ਰਹਿਮਾਨ]]- ਫਿਲਮ ''ਦਿਲ ਨੇ ਫਿਰ ਯਾਦ ਕੀਆ'' ਅਮਜਦ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ | * ਸਿੰਮੀ ਗਰੇਵਾਲ-'''ਡਾ. ਅੰਜਲੀ''' ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਫਿਲਮ ਦੋ ਬਦਨ ** [[ਸ਼ਸ਼ੀ ਕਲਾ|ਸ਼ਸ਼ੀਕਲਾ]]-ਫਿਲਮ ''ਅਨੁਪਮਾ'' ਅਨੀਤਾ ਬਖਸ਼ੀ "ਐਨੀ" ਵਜੋਂ ** ਸ਼ਸ਼ੀਕਲਾ- ''ਫਿਲਮ ਫੂਲ ਔਰ ਪੱਥਰ'' ਰੀਟਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ |- ! style="background:#EEDD82;" |[[ਫ਼ਿਲਮਫ਼ੇਅਰ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸੰਗੀਤਕਾਰ|ਬੈਸਟ ਮਿਊਜ਼ਿਕ ਡਾਇਰੈਕਟਰ]] ! style="background:#EEDD82;" |[[ਫ਼ਿਲਮਫ਼ੇਅਰ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਗੀਤਕਾਰ|ਸਰਬੋਤਮ ਗੀਤਕਾਰ]] |- | * '''[[ਸ਼ੰਕਰ-ਜੈਕਿਸ਼ਨ ਸੰਗੀਤ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ|ਸ਼ੰਕਰ-ਜੈਕਿਸ਼ਨ]]-ਫਿਲਮ ''[[ਸੂਰਜ (ਫ਼ਿਲਮ)|ਸੂਰਜ]]''''' ** [[ਰਵੀ (ਫਿਲਮੀ ਸੰਗੀਤ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ)|ਰਵੀ]]- ਫਿਲਮ ਦੋ ਬਦਨ ** [[ਸਚਿਨ ਦੇਵ ਬਰਮਨ|ਐਸ. ਡੀ. ਬਰਮਨ]]-''ਫਿਲਮ ਗਾਈਡ'' | * ਹਸਰਤ ਜੈਪੁਰੀ-ਫਿਲਮ '''''[[ਸੂਰਜ (ਫ਼ਿਲਮ)|ਸੂਰਜ]]''''' ਤੋਂ "ਬਹਾਰੋਂ ਫੂਲ ਬਰਸਾਵ" ** [[ਸ਼ੈਲੇਂਦਰ (ਗੀਤਕਾਰ)|ਸ਼ੈਲੇਂਦਰ]]- ''[[ਤੀਸਰੀ ਕਸਮ|ਫਿਲਮ ਤੀਸਰੀ ਕਸਮ]]'' ਤੋਂ 'ਸਜਨ ਰੇ ਝੂਟ' ** [[ਸ਼ਕੀਲ ਬਦਾਯੂਨੀ|ਸ਼ਕੀਲ ਬਦਾਯੁਨੀ]]- ਫਿਲਮ ਦੋ ਬਦਨ ਤੋਂ 'ਨਸੀਬ ਮੈਂ ਜਿਸਕੇ' |- ! style="background:#EEDD82;" |[[ਫ਼ਿਲਮਫ਼ੇਅਰ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਪਿੱਠਵਰਤੀ ਗਾਇਕ|ਬੈਸਟ ਪਲੇਅਬੈਕ ਸਿੰਗਰ-ਪੁਰਸ਼]] ! style="background:#EEDD82;" |[[ਫ਼ਿਲਮਫ਼ੇਅਰ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਪਿੱਠਵਰਤੀ ਗਾਇਕਾ|ਬੈਸਟ ਪਲੇਅਬੈਕ ਸਿੰਗਰ-ਫੀਮੇਲ]] |- | * ਮੁਹੰਮਦ ਰਫੀ- ਫਿਲਮ '''''[[ਸੂਰਜ (ਫ਼ਿਲਮ)|ਸੂਰਜ]]''''' ਤੋਂ "ਬਹਾਰੋਂ ਫੂਲ ਬਰਸਾਓ" | * '''ਇੱਕ ਪੁਰਸ਼ ਗਾਇਕ ਦੁਆਰਾ ਜਿੱਤਿਆ ਪੁਰਸਕਾਰ''' ** [[ਲਤਾ ਮੰਗੇਸ਼ਕਰ]]-ਫਿਲਮ ਦੋ ਬਦਨ ਤੋਂ 'ਲੋ ਆ ਗਈ' ** ਲਤਾ ਮੰਗੇਸ਼ਕਰ- ਫਿਲਮ''ਗਾਈਡ'' ਤੋਂ 'ਆਜ ਫਿਰ ਜੀਨੇ ਕੀ ਤਮੰਨਾ ਹੈ' |- ! style="background:#EEDD82;" |[[ਫ਼ਿਲਮਫ਼ੇਅਰ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਕਹਾਣੀ|ਸਰਬੋਤਮ ਕਹਾਣੀ]] ! style="background:#EEDD82;" |ਸਰਬੋਤਮ ਸੰਵਾਦ |- | * '''[[ਆਰ. ਕੇ. ਨਰਾਇਣ|ਆਰ. ਕੇ. ਨਾਰਾਇਣ]]-''ਗਾਈਡ''''' ** [[ਰਿਸ਼ੀਕੇਸ਼ ਮੁਖਰਜੀ]]-''ਅਨੁਪਮਾ'' ** ਨਿਹਾਰ ਰੰਜਨ ਗੁਪਤਾ-''ਮਮਤਾ'' | * '''ਵਿਜੇ ਆਨੰਦ-''ਗਾਈਡ''''' |} == ਤਕਨੀਕੀ ਪੁਰਸਕਾਰ == {| class="wikitable" ! style="background:#EEDD82;" |ਬੈਸਟ ਆਰਟ ਡਾਇਰੈਕਸ਼ਨ ! style="background:#EEDD82;" |ਬੈਸਟ ਫ਼ਿਲਮ |- | * '''ਸੰਤ ਸਿੰਘ- ''ਫਿਲਮ ਯੇ ਰਾਤ ਫਿਰ ਨਾ ਆਏਗੀ''''' (ਬੀ/ਡਬਲਯੂ ਲਈ) {{Small|(for B/W)}} * ਸ਼ਾਂਤੀ ਦਾਸ-ਫਿਲਮ ਫੂਲ ਔਰ ਪੱਥਰ (ਰੰਗ ਲਈ) {{Small|(for Color)}} | * '''ਜੈਵੰਤ ਪਠਾਰੇ-ਫਿਲਮ ''ਅਨੁਪਮਾ''''' (ਬੀ/ਡਬਲਯੂ ਲਈ) {{Small|(for B/W)}} * '''ਫਾਲੀ ਮਿਸਤਰੀ- ''ਫਿਲਮ ਗਾਈਡ''''' (ਰੰਗ ਲਈ) {{Small|(for Color)}} |- ! style="background:#EEDD82;" |ਸਰਬੋਤਮ ਐਡੀਟਿੰਗ ! style="background:#EEDD82;" |ਬੈਸਟ ਸਾਊਂਡ ਡਿਜ਼ਾਈਨ |- | * '''ਵਸੰਤ ਬੋਰਕਰ-ਫਿਲਮ ਫੂਲ ਅਤੇ ਪੱਥਰ''' | * '''ਮਨੋਹਰ ਅੰਬਰਕਰ- ਫਿਲਮ ''ਮੇਰਾ ਸਾਇਆ''''' |} == ਆਲੋਚਕਾਂ ਦੇ ਪੁਰਸਕਾਰ == {| class="wikitable" ! style="background:#EEDD82;" |ਸਰਬੋਤਮ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ |- | valign="top" | * '''''ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੀਆਂ ਦਸਤਕਾਰੀ''-ਕਲੇਮੈਂਟ ਟੀ. ਬੈਪਟਿਸਟਾ''' |} == ਸ਼ਾਨਦਾਰ == ਹੇਠ ਲਿਖੀਆਂ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕਈ ਜਿੱਤਾਂ ਅਤੇ/ਜਾਂ ਨਾਮਜ਼ਦਗੀਆਂ ਸਨ। {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" ! style="background:#EEDD82;" |ਫ਼ਿਲਮ ! style="background:#EEDD82;" |ਪੁਰਸਕਾਰ ! style="background:#EEDD82;" |ਨਾਮਜ਼ਦਗੀਆਂ |- | align="left" |''ਗਾਈਡ'' |7 |9 |- | align="left" |''[[ਸੂਰਜ (ਫ਼ਿਲਮ)|ਸੂਰਜ]]'' |3 |3 |- | align="left" |''ਫੂਲ ਔਰ ਪੱਥਰ'' |2 | rowspan="2" |5 |- | align="left" |''ਅਨੁਪਮਾ'' | rowspan="2" |1 |- | align="left" |''ਦੋ ਬਦਨ'' | rowspan="2" |4 |- | align="left" |''ਮਮਤਾ'' | rowspan="2" |0 |- | align="left" |''ਦਿਲ ਦਿਆ ਦਰਦ ਲਿਆ'' |2 |} == ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ == * ''13ਵੇਂ ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਪੁਰਸਕਾਰ'' * ''16ਵੇਂ ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਪੁਰਸਕਾਰ'' * ''15ਵਾਂ ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਪੁਰਸਕਾਰ'' * ''[[ਫ਼ਿਲਮਫ਼ੇਅਰ ਪੁਰਸਕਾਰ|ਫ਼ਿਲਮਫੇਅਰ ਅਵਾਰਡ]]'' == ਹਵਾਲੇ == ol5c37oxztmppqed9lymq7s79qar7pt 846424 846423 2026-09-18T05:32:57Z Nitesh Gill 8973 /* ਮੁੱਖ ਪੁਰਸਕਾਰ */ 846424 wikitext text/x-wiki {{Infobox film awards | number = 14 | award = ਫ਼ਿਲਮਫੇਅਰ ਪੁਰਸਕਾਰ | image = | caption = | date = 1967 | site = ਬੰਬੇ | host = | preshow = | producer = | director = | best_film = ''[[ਗਾਈਡ (ਫ਼ਿਲਮ)|ਗਾਈਡ]]'' | most_wins = ''ਗਾਈਡ'' (7) | most_nominations = ''ਗਾਈਡ'' (9) | best_actor = ''ਗਾਈਡ'' ਲਈ [[ਦੇਵ ਆਨੰਦ]] | best_actress = ''ਗਾਈਡ'' ਲਈ [[ਵਾਹੀਦਾ ਰਹਿਮਾਨ]] | network = | duration = | last = 13th | next = 15th }} '''14ਵਾਂ ਫ਼ਿਲਮਫੇਅਰ ਪੁਰਸਕਾਰ''' ਸਾਲ 1967 ਵਿੱਚ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸ ਤੋਂ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ 1966 ਦੀਆਂ ਸਰਬੋਤਮ ਹਿੰਦੀ ਫਿਲਮਾਂ ਨੂੰ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਫ਼ਿਲਮ "ਗਾਈਡ" ਨੇ 9 ਨਾਮਜ਼ਦਗੀਆਂ ਨਾਲ ਸਮਾਰੋਹ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ ਅਤੇ 7 ਪੁਰਸਕਾਰ ਜਿੱਤੇ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਫ਼ਿਲਮ ਗਾਈਡ ਇਸ ਪੁਰਸਕਾਰ ਸਮਾਰੋਹ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪੁਰਸਕਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਫਿਲਮ ਬਣ ਗਈ ਅਤੇ ਫਿਲਮ ਗਾਈਡ ਹੀ ਸਾਰੇ 4 ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਫ਼ਿਲਮਫੇਅਰ ਪੁਰਸਕਾਰ-ਸਰਬੋਤਮ ਫ਼ਿਲਮ, ਸਰਬੋਤਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ (ਵਿਜੈ ਆਨੰਦ ਲਈ) ਸਰਬੋਤਮ ਅਦਾਕਾਰ (ਦੇਵ ਆਨੰਦ ਲਈ) ਅਤੇ ਸਰਬੋਤਮ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ([[ਵਹੀਦਾ ਰਹਿਮਾਨ]] ਲਈ), ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਫ਼ਿਲਮ ਵੀ ਬਣ ਗਈ। ਇਹ ਸਮਾਰੋਹ ਵਿਵਾਦਪੂਰਨ ਵੀ ਸਾਬਤ ਹੋਇਆ, ਕਿਉਂਕਿ ਐੱਸ. ਡੀ. ਬਰਮਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਰਬੋਤਮ ਸੰਗੀਤ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਲਈ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ [[ਲਤਾ ਮੰਗੇਸ਼ਕਰ]], ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੱ ''ਗਾਈਡ'' ਲਈ ਗੀਤ 'ਆਜ ਫਿਰ ਜੀਨੇ ਕੀ ਤਮੰਨਾ ਹੈ' ਲਈ ਸਰਬੋਤਮ ਪਲੇਅਬੈਕ ਗਾਇਕ ਲਈ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਦੋਵੇਂ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਪੁਰਸਕਾਰਾਂ ਨੂੰ [[ਸ਼ੰਕਰ-ਜੈਕਿਸ਼ਨ ਸੰਗੀਤ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ|ਸ਼ੰਕਰ-ਜੈਕਿਸ਼ਨ]] ਅਤੇ [[ਮੁਹੰਮਦ ਰਫ਼ੀ|ਮੁਹੰਮਦ ਰਫੀ]] (''[[ਸੂਰਜ (ਫ਼ਿਲਮ)|ਸੂਰਜ]]'' ਲਈ 'ਬਹਾਰੋਂ ਫੂਲ ਬਰਸਾਵ' ਲਈ) ਤੋਂ ਹਾਰ ਗਏ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪੋ-ਆਪਣੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਜਿੱਤਣ ਲਈ ਬਹੁਤ ਪਸੰਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। [[ਸ਼ਸ਼ੀ ਕਲਾ|ਸ਼ਸ਼ੀਕਲਾ]] ਨੂੰ ਫਿਲਮ '<nowiki><i id="mwJw">ਅਨੁਪਮਾ</i></nowiki>' ਅਤੇ '''ਫੂਲ ਔਰ ਪੱਥਰ''<nowiki/>' ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਲਈ ਸਰਬੋਤਮ ਸਹਾਇਕ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਲਈ ਦੋਹਰੀ ਨਾਮਜ਼ਦਗੀ ਮਿਲੀ, ਪਰ ਉਹ ਸਿਮੀ ਗਰੇਵਾਲ ਤੋਂ ਹਾਰ ਗਈ ਜਿਸ ਨੇ ਫਿਲਮ 'ਦੋ ਬਦਨ' ਲਈ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜਿੱਤਿਆ। == ਮੁੱਖ ਪੁਰਸਕਾਰ == {{Multiple image | border = infobox | align = right | total_width = 400 | image_style = | perrow = 4/4 | caption_align = left | image1 = | caption1 = [[ਵਿਜੈ ਆਨੰਦ (ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਮਾਤਾ)|ਵਿਜੈ ਆਨੰਦ]], ਬਹੁਤ ਵਧੀਆ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ | image2 = | caption2 = [[ਦੇਵ ਆਨੰਦ]], ਬਹੁਤ ਅਦਾਕਾਰ | image3 = | caption3 = [[ਵਹੀਦਾ ਰਹਿਮਾਨ]], ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਅਦਾਕਾਰਾ | image4 = Indian film actor Ashok Kumar (2).jpg | caption4 = [[ਅਸ਼ੋਕ ਕੁਮਾਰ]], ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸਹਾਇਕ ਅਦਾਕਾਰ | image5 = Simi Garewal.jpg | caption5 = [[ਸਿੰਮੀ ਗਰੇਵਾਲ]], ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸਹਾਇਕ ਅਦਾਕਾਕਾ | image6 = | caption6 = [[ਮਹਿਮੂਦ (ਅਦਾਕਾਰ)|ਮਹਿਮੂਦ]], ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਕਾਮਿਕ ਅਦਾਕਾਰ | image7 = RK Narayan in Mysore.jpg | caption7 = [[ਆਰ. ਕੇ. ਨਰਾਇਣ]], ਬਹੁਤ ਵਧੀਆ ਕਹਾਣੀ | image8 = Mohammed Rafi 2016 postcard of India crop-flip.jpg | caption8 = [[ਮੁਹੰਮਦ ਰਫੀ]], ਬਹੁਤ ਵਧੀਆ ਪਲੇਬੈਕ ਗਾਇਕ }} {| class="wikitable" ! colspan="2" style="background:#EEDD82;" |[[ਫ਼ਿਲਮਫ਼ੇਅਰ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਫ਼ਿਲਮ|ਬੈਸਟ ਫ਼ਿਲਮ]] |- | colspan="2" valign="top" | * '''''ਗਾਈਡ''-ਨਵਕੇਤਨ ਫਿਲਮਜ਼-[[ਦੇਵ ਅਨੰਦ|ਦੇਵ ਆਨੰਦ]]''' ** ''ਅਨੁਪਮਾ''-ਐੱਲ. ਬੀ. ਫਿਲਮਜ਼-ਐੱਚ. ਬੀ. ਲਚਮਨ ** ''ਮਮਤਾ''-ਚਾਰੂ ਚਿਤਰਾ |- ! style="background:#EEDD82;" |[[ਫ਼ਿਲਮਫ਼ੇਅਰ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਅਦਾਕਾਰ|ਬੈਸਟ ਅਦਾਕਾਰ]] ! style="background:#EEDD82;" |ਬੈਸਟ ਅਦਾਕਾਰਾ |- | * ਦੇਵ ਆਨੰਦ-'''ਰਾਜੂ''' ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਫਿਲਮ ਗਾਈਡ ** ਧਰਮਿੰਦਰ-ਸ਼ਕਤੀ ਸਿੰਘ "ਸ਼ਾਕਾ" ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਫੂਲ ਅਤੇ ਪੱਥਰ ** ''[[ਦਲੀਪ ਕੁਮਾਰ|ਦਿਲੀਪ ਕੁਮਾਰ]]-ਦਿਲ ਦੀਆ ਦਰਦ ਲਿਆ'' ਸ਼ੰਕਰ/ਰਾਜਾ ਸਾਹਿਬ ਵਜੋਂ | * ਵਹੀਦਾ ਰਹਿਮਾਨ-'''ਰੋਜ਼ੀ ਮਾਰਕੋ/ਮਿਸ ਨਲਿਨੀ''' ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਫਿਲਮ ਗਾਈਡ <ref name="filmfare">{{Cite web |date=2023 |title=Winners list |url=https://www.filmfare.com/awards/filmfare-awards/winners}}</ref> ** ਮੀਨਾ ਕੁਮਾਰੀ-ਸ਼ਾਂਤੀ ਦੇਵੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਫਿਲਮ ਫੂਲ ਅਤੇ ਪੱਥਰ ** ''[[ਸੁਚਿਤਰਾ ਸੇਨ]]- ਫਿਲਮ ਮਮਤਾ'' بطور ਦੇਵਯਾਨੀ-ਪੰਨਾਬਾਈ/ਸੁਪਰ੍ਣਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ <ref>{{Cite web |title=The Filmfare Awards Nominations – 1966 |url=http://filmfareawards.indiatimes.com/articleshow/articleshow/366575.cms |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20040323040505/http://filmfareawards.indiatimes.com/articleshow/articleshow/366575.cms |archive-date=23 March 2004 |publisher=[[The Times Group]]}}</ref> |- ! style="background:#EEDD82;" |[[ਫ਼ਿਲਮਫ਼ੇਅਰ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ|ਬੈਸਟ ਡਾਇਰੈਕਟਰ]] ! style="background:#EEDD82;" |ਬੈਸਟ ਪਰਫਾਰਮੈਂਸ ਇਨ ਕਾਮਿਕ ਰੋਲ |- | * '''''ਵਿਜੇ ਆਨੰਦ-ਗਾਈਡ''''' ** ''ਅਸਿਤ ਸੇਨ-ਮਮਤਾ'' ** ''[[ਰਿਸ਼ੀਕੇਸ਼ ਮੁਖਰਜੀ]]-ਅਨੁਪਮਾ'' | * ਮਹਿਮੂਦ-ਪਿਆਰ ਕੀ ਜਾ '''ਆਤਮ''' ਵਜੋਂ ** ਮਹਿਮੂਦ-ਮਹੇਸ਼ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ''ਟੋਕੀਓ ਵਿੱਚ ਪਿਆਰ'' ** ਓਮ ਪ੍ਰਕਾਸ਼-ਪਿਆਰ ਕੀ ਜਾ ਰਾਮਲਾਲ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ |- ! style="background:#EEDD82;" |ਬੈਸਟ ਸਪੋਰਟਿੰਗ ਐਕਟਰ ! style="background:#EEDD82;" |ਬੈਸਟ ਸਪੋਰਟਿੰਗ ਐਕਟਰਸ |- | * ਅਸ਼ੋਕ ਕੁਮਾਰ- ਫਿਲਮ ਅਫਸਾਨਾ '''ਗੋਪਾਲ ਦਾਸ''' ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ** [[ਪ੍ਰਾਣ (ਐਕਟਰ)|ਪ੍ਰਾਣ]]-ਫਿਲਮ ਦਿਲ ਦਿਯਾ ਦਰਦ ਲਿਆ ਠਾਕੁਰ ਰਮੇਸ਼ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ** [[ਰਹਿਮਾਨ (ਅਦਾਕਾਰ)|ਰਹਿਮਾਨ]]- ਫਿਲਮ ''ਦਿਲ ਨੇ ਫਿਰ ਯਾਦ ਕੀਆ'' ਅਮਜਦ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ | * ਸਿੰਮੀ ਗਰੇਵਾਲ-'''ਡਾ. ਅੰਜਲੀ''' ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਫਿਲਮ ਦੋ ਬਦਨ ** [[ਸ਼ਸ਼ੀ ਕਲਾ|ਸ਼ਸ਼ੀਕਲਾ]]-ਫਿਲਮ ''ਅਨੁਪਮਾ'' ਅਨੀਤਾ ਬਖਸ਼ੀ "ਐਨੀ" ਵਜੋਂ ** ਸ਼ਸ਼ੀਕਲਾ- ''ਫਿਲਮ ਫੂਲ ਔਰ ਪੱਥਰ'' ਰੀਟਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ |- ! style="background:#EEDD82;" |[[ਫ਼ਿਲਮਫ਼ੇਅਰ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸੰਗੀਤਕਾਰ|ਬੈਸਟ ਮਿਊਜ਼ਿਕ ਡਾਇਰੈਕਟਰ]] ! style="background:#EEDD82;" |[[ਫ਼ਿਲਮਫ਼ੇਅਰ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਗੀਤਕਾਰ|ਸਰਬੋਤਮ ਗੀਤਕਾਰ]] |- | * '''[[ਸ਼ੰਕਰ-ਜੈਕਿਸ਼ਨ ਸੰਗੀਤ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ|ਸ਼ੰਕਰ-ਜੈਕਿਸ਼ਨ]]-ਫਿਲਮ ''[[ਸੂਰਜ (ਫ਼ਿਲਮ)|ਸੂਰਜ]]''''' ** [[ਰਵੀ (ਫਿਲਮੀ ਸੰਗੀਤ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ)|ਰਵੀ]]- ਫਿਲਮ ਦੋ ਬਦਨ ** [[ਸਚਿਨ ਦੇਵ ਬਰਮਨ|ਐਸ. ਡੀ. ਬਰਮਨ]]-''ਫਿਲਮ ਗਾਈਡ'' | * ਹਸਰਤ ਜੈਪੁਰੀ-ਫਿਲਮ '''''[[ਸੂਰਜ (ਫ਼ਿਲਮ)|ਸੂਰਜ]]''''' ਤੋਂ "ਬਹਾਰੋਂ ਫੂਲ ਬਰਸਾਵ" ** [[ਸ਼ੈਲੇਂਦਰ (ਗੀਤਕਾਰ)|ਸ਼ੈਲੇਂਦਰ]]- ''[[ਤੀਸਰੀ ਕਸਮ|ਫਿਲਮ ਤੀਸਰੀ ਕਸਮ]]'' ਤੋਂ 'ਸਜਨ ਰੇ ਝੂਟ' ** [[ਸ਼ਕੀਲ ਬਦਾਯੂਨੀ|ਸ਼ਕੀਲ ਬਦਾਯੁਨੀ]]- ਫਿਲਮ ਦੋ ਬਦਨ ਤੋਂ 'ਨਸੀਬ ਮੈਂ ਜਿਸਕੇ' |- ! style="background:#EEDD82;" |[[ਫ਼ਿਲਮਫ਼ੇਅਰ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਪਿੱਠਵਰਤੀ ਗਾਇਕ|ਬੈਸਟ ਪਲੇਅਬੈਕ ਸਿੰਗਰ-ਪੁਰਸ਼]] ! style="background:#EEDD82;" |[[ਫ਼ਿਲਮਫ਼ੇਅਰ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਪਿੱਠਵਰਤੀ ਗਾਇਕਾ|ਬੈਸਟ ਪਲੇਅਬੈਕ ਸਿੰਗਰ-ਫੀਮੇਲ]] |- | * ਮੁਹੰਮਦ ਰਫੀ- ਫਿਲਮ '''''[[ਸੂਰਜ (ਫ਼ਿਲਮ)|ਸੂਰਜ]]''''' ਤੋਂ "ਬਹਾਰੋਂ ਫੂਲ ਬਰਸਾਓ" | * '''ਇੱਕ ਪੁਰਸ਼ ਗਾਇਕ ਦੁਆਰਾ ਜਿੱਤਿਆ ਪੁਰਸਕਾਰ''' ** [[ਲਤਾ ਮੰਗੇਸ਼ਕਰ]]-ਫਿਲਮ ਦੋ ਬਦਨ ਤੋਂ 'ਲੋ ਆ ਗਈ' ** ਲਤਾ ਮੰਗੇਸ਼ਕਰ- ਫਿਲਮ''ਗਾਈਡ'' ਤੋਂ 'ਆਜ ਫਿਰ ਜੀਨੇ ਕੀ ਤਮੰਨਾ ਹੈ' |- ! style="background:#EEDD82;" |[[ਫ਼ਿਲਮਫ਼ੇਅਰ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਕਹਾਣੀ|ਸਰਬੋਤਮ ਕਹਾਣੀ]] ! style="background:#EEDD82;" |ਸਰਬੋਤਮ ਸੰਵਾਦ |- | * '''[[ਆਰ. ਕੇ. ਨਰਾਇਣ|ਆਰ. ਕੇ. ਨਾਰਾਇਣ]]-''ਗਾਈਡ''''' ** [[ਰਿਸ਼ੀਕੇਸ਼ ਮੁਖਰਜੀ]]-''ਅਨੁਪਮਾ'' ** ਨਿਹਾਰ ਰੰਜਨ ਗੁਪਤਾ-''ਮਮਤਾ'' | * '''ਵਿਜੇ ਆਨੰਦ-''ਗਾਈਡ''''' |} == ਤਕਨੀਕੀ ਪੁਰਸਕਾਰ == {| class="wikitable" ! style="background:#EEDD82;" |ਬੈਸਟ ਆਰਟ ਡਾਇਰੈਕਸ਼ਨ ! style="background:#EEDD82;" |ਬੈਸਟ ਫ਼ਿਲਮ |- | * '''ਸੰਤ ਸਿੰਘ- ''ਫਿਲਮ ਯੇ ਰਾਤ ਫਿਰ ਨਾ ਆਏਗੀ''''' (ਬੀ/ਡਬਲਯੂ ਲਈ) {{Small|(for B/W)}} * ਸ਼ਾਂਤੀ ਦਾਸ-ਫਿਲਮ ਫੂਲ ਔਰ ਪੱਥਰ (ਰੰਗ ਲਈ) {{Small|(for Color)}} | * '''ਜੈਵੰਤ ਪਠਾਰੇ-ਫਿਲਮ ''ਅਨੁਪਮਾ''''' (ਬੀ/ਡਬਲਯੂ ਲਈ) {{Small|(for B/W)}} * '''ਫਾਲੀ ਮਿਸਤਰੀ- ''ਫਿਲਮ ਗਾਈਡ''''' (ਰੰਗ ਲਈ) {{Small|(for Color)}} |- ! style="background:#EEDD82;" |ਸਰਬੋਤਮ ਐਡੀਟਿੰਗ ! style="background:#EEDD82;" |ਬੈਸਟ ਸਾਊਂਡ ਡਿਜ਼ਾਈਨ |- | * '''ਵਸੰਤ ਬੋਰਕਰ-ਫਿਲਮ ਫੂਲ ਅਤੇ ਪੱਥਰ''' | * '''ਮਨੋਹਰ ਅੰਬਰਕਰ- ਫਿਲਮ ''ਮੇਰਾ ਸਾਇਆ''''' |} == ਆਲੋਚਕਾਂ ਦੇ ਪੁਰਸਕਾਰ == {| class="wikitable" ! style="background:#EEDD82;" |ਸਰਬੋਤਮ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ |- | valign="top" | * '''''ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੀਆਂ ਦਸਤਕਾਰੀ''-ਕਲੇਮੈਂਟ ਟੀ. ਬੈਪਟਿਸਟਾ''' |} == ਸ਼ਾਨਦਾਰ == ਹੇਠ ਲਿਖੀਆਂ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕਈ ਜਿੱਤਾਂ ਅਤੇ/ਜਾਂ ਨਾਮਜ਼ਦਗੀਆਂ ਸਨ। {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" ! style="background:#EEDD82;" |ਫ਼ਿਲਮ ! style="background:#EEDD82;" |ਪੁਰਸਕਾਰ ! style="background:#EEDD82;" |ਨਾਮਜ਼ਦਗੀਆਂ |- | align="left" |''ਗਾਈਡ'' |7 |9 |- | align="left" |''[[ਸੂਰਜ (ਫ਼ਿਲਮ)|ਸੂਰਜ]]'' |3 |3 |- | align="left" |''ਫੂਲ ਔਰ ਪੱਥਰ'' |2 | rowspan="2" |5 |- | align="left" |''ਅਨੁਪਮਾ'' | rowspan="2" |1 |- | align="left" |''ਦੋ ਬਦਨ'' | rowspan="2" |4 |- | align="left" |''ਮਮਤਾ'' | rowspan="2" |0 |- | align="left" |''ਦਿਲ ਦਿਆ ਦਰਦ ਲਿਆ'' |2 |} == ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ == * ''13ਵੇਂ ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਪੁਰਸਕਾਰ'' * ''16ਵੇਂ ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਪੁਰਸਕਾਰ'' * ''15ਵਾਂ ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਪੁਰਸਕਾਰ'' * ''[[ਫ਼ਿਲਮਫ਼ੇਅਰ ਪੁਰਸਕਾਰ|ਫ਼ਿਲਮਫੇਅਰ ਅਵਾਰਡ]]'' == ਹਵਾਲੇ == c3pm3aywiv7e6dx6ioudpz28x58fdnv 846426 846424 2026-09-18T06:24:27Z Nitesh Gill 8973 846426 wikitext text/x-wiki {{Infobox film awards | number = 14 | award = ਫ਼ਿਲਮਫੇਅਰ ਪੁਰਸਕਾਰ | image = | caption = | date = 1967 | site = ਬੰਬੇ | host = | preshow = | producer = | director = | best_film = ''[[ਗਾਈਡ (ਫ਼ਿਲਮ)|ਗਾਈਡ]]'' | most_wins = ''ਗਾਈਡ'' (7) | most_nominations = ''ਗਾਈਡ'' (9) | best_actor = ''ਗਾਈਡ'' ਲਈ [[ਦੇਵ ਆਨੰਦ]] | best_actress = ''ਗਾਈਡ'' ਲਈ [[ਵਾਹੀਦਾ ਰਹਿਮਾਨ]] | network = | duration = | last = 13th | next = 15th }} '''14ਵਾਂ ਫ਼ਿਲਮਫੇਅਰ ਪੁਰਸਕਾਰ''' ਸਾਲ 1967 ਵਿੱਚ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸ ਤੋਂ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ 1966 ਦੀਆਂ ਸਰਬੋਤਮ ਹਿੰਦੀ ਫਿਲਮਾਂ ਨੂੰ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਫ਼ਿਲਮ "ਗਾਈਡ" ਨੇ 9 ਨਾਮਜ਼ਦਗੀਆਂ ਨਾਲ ਸਮਾਰੋਹ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ ਅਤੇ 7 ਪੁਰਸਕਾਰ ਜਿੱਤੇ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਫ਼ਿਲਮ ਗਾਈਡ ਇਸ ਪੁਰਸਕਾਰ ਸਮਾਰੋਹ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪੁਰਸਕਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਫਿਲਮ ਬਣ ਗਈ ਅਤੇ ਫਿਲਮ ਗਾਈਡ ਹੀ ਸਾਰੇ 4 ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਫ਼ਿਲਮਫੇਅਰ ਪੁਰਸਕਾਰ-ਸਰਬੋਤਮ ਫ਼ਿਲਮ, ਸਰਬੋਤਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ (ਵਿਜੈ ਆਨੰਦ ਲਈ) ਸਰਬੋਤਮ ਅਦਾਕਾਰ (ਦੇਵ ਆਨੰਦ ਲਈ) ਅਤੇ ਸਰਬੋਤਮ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ([[ਵਹੀਦਾ ਰਹਿਮਾਨ]] ਲਈ), ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਫ਼ਿਲਮ ਵੀ ਬਣ ਗਈ। ਇਹ ਸਮਾਰੋਹ ਵਿਵਾਦਪੂਰਨ ਵੀ ਸਾਬਤ ਹੋਇਆ, ਕਿਉਂਕਿ ਐੱਸ. ਡੀ. ਬਰਮਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਰਬੋਤਮ ਸੰਗੀਤ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਲਈ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ [[ਲਤਾ ਮੰਗੇਸ਼ਕਰ]], ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੱ ''ਗਾਈਡ'' ਲਈ ਗੀਤ 'ਆਜ ਫਿਰ ਜੀਨੇ ਕੀ ਤਮੰਨਾ ਹੈ' ਲਈ ਸਰਬੋਤਮ ਪਲੇਅਬੈਕ ਗਾਇਕ ਲਈ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਦੋਵੇਂ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਪੁਰਸਕਾਰਾਂ ਨੂੰ [[ਸ਼ੰਕਰ-ਜੈਕਿਸ਼ਨ ਸੰਗੀਤ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ|ਸ਼ੰਕਰ-ਜੈਕਿਸ਼ਨ]] ਅਤੇ [[ਮੁਹੰਮਦ ਰਫ਼ੀ|ਮੁਹੰਮਦ ਰਫੀ]] (''[[ਸੂਰਜ (ਫ਼ਿਲਮ)|ਸੂਰਜ]]'' ਲਈ 'ਬਹਾਰੋਂ ਫੂਲ ਬਰਸਾਵ' ਲਈ) ਤੋਂ ਹਾਰ ਗਏ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪੋ-ਆਪਣੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਜਿੱਤਣ ਲਈ ਬਹੁਤ ਪਸੰਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। [[ਸ਼ਸ਼ੀ ਕਲਾ|ਸ਼ਸ਼ੀਕਲਾ]] ਨੂੰ ਫ਼ਿਲਮ [[ਅਨੁਪਮਾ (1966 ਫ਼ਿਲਮ|ਅਨੁਪਮਾ]] ਅਤੇ [[ਫੂਲ ਔਰ ਪੱਥਰ]] ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਲਈ ਸਰਬੋਤਮ ਸਹਾਇਕ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਲਈ ਦੋਹਰੀ ਨਾਮਜ਼ਦਗੀ ਮਿਲੀ, ਪਰ ਉਹ ਸਿਮੀ ਗਰੇਵਾਲ ਤੋਂ ਹਾਰ ਗਈ ਜਿਸ ਨੇ ਫਿਲਮ [[ਦੋ ਬਦਨ]]] ਲਈ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜਿੱਤਿਆ। == ਮੁੱਖ ਪੁਰਸਕਾਰ == {{Multiple image | border = infobox | align = right | total_width = 400 | image_style = | perrow = 4/4 | caption_align = left | image1 = | caption1 = [[ਵਿਜੈ ਆਨੰਦ (ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਮਾਤਾ)|ਵਿਜੈ ਆਨੰਦ]], ਬਹੁਤ ਵਧੀਆ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ | image2 = | caption2 = [[ਦੇਵ ਆਨੰਦ]], ਬਹੁਤ ਅਦਾਕਾਰ | image3 = | caption3 = [[ਵਹੀਦਾ ਰਹਿਮਾਨ]], ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਅਦਾਕਾਰਾ | image4 = Indian film actor Ashok Kumar (2).jpg | caption4 = [[ਅਸ਼ੋਕ ਕੁਮਾਰ]], ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸਹਾਇਕ ਅਦਾਕਾਰ | image5 = Simi Garewal.jpg | caption5 = [[ਸਿਮੀ ਗਰੇਵਾਲ]], ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸਹਾਇਕ ਅਦਾਕਾਕਾ | image6 = | caption6 = [[ਮਹਿਮੂਦ (ਅਦਾਕਾਰ)|ਮਹਿਮੂਦ]], ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਕਾਮਿਕ ਅਦਾਕਾਰ | image7 = RK Narayan in Mysore.jpg | caption7 = [[ਆਰ. ਕੇ. ਨਰਾਇਣ]], ਬਹੁਤ ਵਧੀਆ ਕਹਾਣੀ | image8 = Mohammed Rafi 2016 postcard of India crop-flip.jpg | caption8 = [[ਮੁਹੰਮਦ ਰਫੀ]], ਬਹੁਤ ਵਧੀਆ ਪਲੇਬੈਕ ਗਾਇਕ }} {| class="wikitable" ! colspan="2" style="background:#EEDD82;" |[[ਫ਼ਿਲਮਫ਼ੇਅਰ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਫ਼ਿਲਮ|ਬੈਸਟ ਫ਼ਿਲਮ]] |- | colspan="2" valign="top" | * '''''ਗਾਈਡ''-ਨਵਕੇਤਨ ਫਿਲਮਜ਼-[[ਦੇਵ ਅਨੰਦ|ਦੇਵ ਆਨੰਦ]]''' ** ''ਅਨੁਪਮਾ''-ਐੱਲ. ਬੀ. ਫਿਲਮਜ਼-ਐੱਚ. ਬੀ. ਲਚਮਨ ** ''ਮਮਤਾ''-ਚਾਰੂ ਚਿਤਰਾ |- ! style="background:#EEDD82;" |[[ਫ਼ਿਲਮਫ਼ੇਅਰ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਅਦਾਕਾਰ|ਬੈਸਟ ਅਦਾਕਾਰ]] ! style="background:#EEDD82;" |ਬੈਸਟ ਅਦਾਕਾਰਾ |- | * ਦੇਵ ਆਨੰਦ-'''ਰਾਜੂ''' ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਫਿਲਮ ਗਾਈਡ ** ਧਰਮਿੰਦਰ-ਸ਼ਕਤੀ ਸਿੰਘ "ਸ਼ਾਕਾ" ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਫੂਲ ਅਤੇ ਪੱਥਰ ** ''[[ਦਲੀਪ ਕੁਮਾਰ|ਦਿਲੀਪ ਕੁਮਾਰ]]-ਦਿਲ ਦੀਆ ਦਰਦ ਲਿਆ'' ਸ਼ੰਕਰ/ਰਾਜਾ ਸਾਹਿਬ ਵਜੋਂ | * ਵਹੀਦਾ ਰਹਿਮਾਨ-'''ਰੋਜ਼ੀ ਮਾਰਕੋ/ਮਿਸ ਨਲਿਨੀ''' ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਫਿਲਮ ਗਾਈਡ <ref name="filmfare">{{Cite web |date=2023 |title=Winners list |url=https://www.filmfare.com/awards/filmfare-awards/winners}}</ref> ** ਮੀਨਾ ਕੁਮਾਰੀ-ਸ਼ਾਂਤੀ ਦੇਵੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਫਿਲਮ ਫੂਲ ਅਤੇ ਪੱਥਰ ** ''[[ਸੁਚਿਤਰਾ ਸੇਨ]]- ਫਿਲਮ ਮਮਤਾ'' بطور ਦੇਵਯਾਨੀ-ਪੰਨਾਬਾਈ/ਸੁਪਰ੍ਣਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ <ref>{{Cite web |title=The Filmfare Awards Nominations – 1966 |url=http://filmfareawards.indiatimes.com/articleshow/articleshow/366575.cms |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20040323040505/http://filmfareawards.indiatimes.com/articleshow/articleshow/366575.cms |archive-date=23 March 2004 |publisher=[[The Times Group]]}}</ref> |- ! style="background:#EEDD82;" |[[ਫ਼ਿਲਮਫ਼ੇਅਰ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ|ਬੈਸਟ ਡਾਇਰੈਕਟਰ]] ! style="background:#EEDD82;" |ਬੈਸਟ ਪਰਫਾਰਮੈਂਸ ਇਨ ਕਾਮਿਕ ਰੋਲ |- | * '''''ਵਿਜੇ ਆਨੰਦ-ਗਾਈਡ''''' ** ''ਅਸਿਤ ਸੇਨ-ਮਮਤਾ'' ** ''[[ਰਿਸ਼ੀਕੇਸ਼ ਮੁਖਰਜੀ]]-ਅਨੁਪਮਾ'' | * ਮਹਿਮੂਦ-ਪਿਆਰ ਕੀ ਜਾ '''ਆਤਮ''' ਵਜੋਂ ** ਮਹਿਮੂਦ-ਮਹੇਸ਼ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ''ਟੋਕੀਓ ਵਿੱਚ ਪਿਆਰ'' ** ਓਮ ਪ੍ਰਕਾਸ਼-ਪਿਆਰ ਕੀ ਜਾ ਰਾਮਲਾਲ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ |- ! style="background:#EEDD82;" |ਬੈਸਟ ਸਪੋਰਟਿੰਗ ਐਕਟਰ ! style="background:#EEDD82;" |ਬੈਸਟ ਸਪੋਰਟਿੰਗ ਐਕਟਰਸ |- | * ਅਸ਼ੋਕ ਕੁਮਾਰ- ਫਿਲਮ ਅਫਸਾਨਾ '''ਗੋਪਾਲ ਦਾਸ''' ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ** [[ਪ੍ਰਾਣ (ਐਕਟਰ)|ਪ੍ਰਾਣ]]-ਫਿਲਮ ਦਿਲ ਦਿਯਾ ਦਰਦ ਲਿਆ ਠਾਕੁਰ ਰਮੇਸ਼ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ** [[ਰਹਿਮਾਨ (ਅਦਾਕਾਰ)|ਰਹਿਮਾਨ]]- ਫਿਲਮ ''ਦਿਲ ਨੇ ਫਿਰ ਯਾਦ ਕੀਆ'' ਅਮਜਦ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ | * ਸਿੰਮੀ ਗਰੇਵਾਲ-'''ਡਾ. ਅੰਜਲੀ''' ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਫਿਲਮ ਦੋ ਬਦਨ ** [[ਸ਼ਸ਼ੀ ਕਲਾ|ਸ਼ਸ਼ੀਕਲਾ]]-ਫਿਲਮ ''ਅਨੁਪਮਾ'' ਅਨੀਤਾ ਬਖਸ਼ੀ "ਐਨੀ" ਵਜੋਂ ** ਸ਼ਸ਼ੀਕਲਾ- ''ਫਿਲਮ ਫੂਲ ਔਰ ਪੱਥਰ'' ਰੀਟਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ |- ! style="background:#EEDD82;" |[[ਫ਼ਿਲਮਫ਼ੇਅਰ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸੰਗੀਤਕਾਰ|ਬੈਸਟ ਮਿਊਜ਼ਿਕ ਡਾਇਰੈਕਟਰ]] ! style="background:#EEDD82;" |[[ਫ਼ਿਲਮਫ਼ੇਅਰ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਗੀਤਕਾਰ|ਸਰਬੋਤਮ ਗੀਤਕਾਰ]] |- | * '''[[ਸ਼ੰਕਰ-ਜੈਕਿਸ਼ਨ ਸੰਗੀਤ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ|ਸ਼ੰਕਰ-ਜੈਕਿਸ਼ਨ]]-ਫਿਲਮ ''[[ਸੂਰਜ (ਫ਼ਿਲਮ)|ਸੂਰਜ]]''''' ** [[ਰਵੀ (ਫਿਲਮੀ ਸੰਗੀਤ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ)|ਰਵੀ]]- ਫਿਲਮ ਦੋ ਬਦਨ ** [[ਸਚਿਨ ਦੇਵ ਬਰਮਨ|ਐਸ. ਡੀ. ਬਰਮਨ]]-''ਫਿਲਮ ਗਾਈਡ'' | * ਹਸਰਤ ਜੈਪੁਰੀ-ਫਿਲਮ '''''[[ਸੂਰਜ (ਫ਼ਿਲਮ)|ਸੂਰਜ]]''''' ਤੋਂ "ਬਹਾਰੋਂ ਫੂਲ ਬਰਸਾਵ" ** [[ਸ਼ੈਲੇਂਦਰ (ਗੀਤਕਾਰ)|ਸ਼ੈਲੇਂਦਰ]]- ''[[ਤੀਸਰੀ ਕਸਮ|ਫਿਲਮ ਤੀਸਰੀ ਕਸਮ]]'' ਤੋਂ 'ਸਜਨ ਰੇ ਝੂਟ' ** [[ਸ਼ਕੀਲ ਬਦਾਯੂਨੀ|ਸ਼ਕੀਲ ਬਦਾਯੁਨੀ]]- ਫਿਲਮ ਦੋ ਬਦਨ ਤੋਂ 'ਨਸੀਬ ਮੈਂ ਜਿਸਕੇ' |- ! style="background:#EEDD82;" |[[ਫ਼ਿਲਮਫ਼ੇਅਰ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਪਿੱਠਵਰਤੀ ਗਾਇਕ|ਬੈਸਟ ਪਲੇਅਬੈਕ ਸਿੰਗਰ-ਪੁਰਸ਼]] ! style="background:#EEDD82;" |[[ਫ਼ਿਲਮਫ਼ੇਅਰ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਪਿੱਠਵਰਤੀ ਗਾਇਕਾ|ਬੈਸਟ ਪਲੇਅਬੈਕ ਸਿੰਗਰ-ਫੀਮੇਲ]] |- | * ਮੁਹੰਮਦ ਰਫੀ- ਫਿਲਮ '''''[[ਸੂਰਜ (ਫ਼ਿਲਮ)|ਸੂਰਜ]]''''' ਤੋਂ "ਬਹਾਰੋਂ ਫੂਲ ਬਰਸਾਓ" | * '''ਇੱਕ ਪੁਰਸ਼ ਗਾਇਕ ਦੁਆਰਾ ਜਿੱਤਿਆ ਪੁਰਸਕਾਰ''' ** [[ਲਤਾ ਮੰਗੇਸ਼ਕਰ]]-ਫਿਲਮ ਦੋ ਬਦਨ ਤੋਂ 'ਲੋ ਆ ਗਈ' ** ਲਤਾ ਮੰਗੇਸ਼ਕਰ- ਫਿਲਮ''ਗਾਈਡ'' ਤੋਂ 'ਆਜ ਫਿਰ ਜੀਨੇ ਕੀ ਤਮੰਨਾ ਹੈ' |- ! style="background:#EEDD82;" |[[ਫ਼ਿਲਮਫ਼ੇਅਰ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਕਹਾਣੀ|ਸਰਬੋਤਮ ਕਹਾਣੀ]] ! style="background:#EEDD82;" |ਸਰਬੋਤਮ ਸੰਵਾਦ |- | * '''[[ਆਰ. ਕੇ. ਨਰਾਇਣ|ਆਰ. ਕੇ. ਨਾਰਾਇਣ]]-''ਗਾਈਡ''''' ** [[ਰਿਸ਼ੀਕੇਸ਼ ਮੁਖਰਜੀ]]-''ਅਨੁਪਮਾ'' ** ਨਿਹਾਰ ਰੰਜਨ ਗੁਪਤਾ-''ਮਮਤਾ'' | * '''ਵਿਜੇ ਆਨੰਦ-''ਗਾਈਡ''''' |} == ਤਕਨੀਕੀ ਪੁਰਸਕਾਰ == {| class="wikitable" ! style="background:#EEDD82;" |ਬੈਸਟ ਆਰਟ ਡਾਇਰੈਕਸ਼ਨ ! style="background:#EEDD82;" |ਬੈਸਟ ਫ਼ਿਲਮ |- | * '''ਸੰਤ ਸਿੰਘ- ''ਫਿਲਮ ਯੇ ਰਾਤ ਫਿਰ ਨਾ ਆਏਗੀ''''' (ਬੀ/ਡਬਲਯੂ ਲਈ) {{Small|(for B/W)}} * ਸ਼ਾਂਤੀ ਦਾਸ-ਫਿਲਮ ਫੂਲ ਔਰ ਪੱਥਰ (ਰੰਗ ਲਈ) {{Small|(for Color)}} | * '''ਜੈਵੰਤ ਪਠਾਰੇ-ਫਿਲਮ ''ਅਨੁਪਮਾ''''' (ਬੀ/ਡਬਲਯੂ ਲਈ) {{Small|(for B/W)}} * '''ਫਾਲੀ ਮਿਸਤਰੀ- ''ਫਿਲਮ ਗਾਈਡ''''' (ਰੰਗ ਲਈ) {{Small|(for Color)}} |- ! style="background:#EEDD82;" |ਸਰਬੋਤਮ ਐਡੀਟਿੰਗ ! style="background:#EEDD82;" |ਬੈਸਟ ਸਾਊਂਡ ਡਿਜ਼ਾਈਨ |- | * '''ਵਸੰਤ ਬੋਰਕਰ-ਫਿਲਮ ਫੂਲ ਅਤੇ ਪੱਥਰ''' | * '''ਮਨੋਹਰ ਅੰਬਰਕਰ- ਫਿਲਮ ''ਮੇਰਾ ਸਾਇਆ''''' |} == ਆਲੋਚਕਾਂ ਦੇ ਪੁਰਸਕਾਰ == {| class="wikitable" ! style="background:#EEDD82;" |ਸਰਬੋਤਮ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ |- | valign="top" | * '''''ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੀਆਂ ਦਸਤਕਾਰੀ''-ਕਲੇਮੈਂਟ ਟੀ. ਬੈਪਟਿਸਟਾ''' |} == ਸ਼ਾਨਦਾਰ == ਹੇਠ ਲਿਖੀਆਂ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕਈ ਜਿੱਤਾਂ ਅਤੇ/ਜਾਂ ਨਾਮਜ਼ਦਗੀਆਂ ਸਨ। {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" ! style="background:#EEDD82;" |ਫ਼ਿਲਮ ! style="background:#EEDD82;" |ਪੁਰਸਕਾਰ ! style="background:#EEDD82;" |ਨਾਮਜ਼ਦਗੀਆਂ |- | align="left" |''ਗਾਈਡ'' |7 |9 |- | align="left" |''[[ਸੂਰਜ (ਫ਼ਿਲਮ)|ਸੂਰਜ]]'' |3 |3 |- | align="left" |''ਫੂਲ ਔਰ ਪੱਥਰ'' |2 | rowspan="2" |5 |- | align="left" |''ਅਨੁਪਮਾ'' | rowspan="2" |1 |- | align="left" |''ਦੋ ਬਦਨ'' | rowspan="2" |4 |- | align="left" |''ਮਮਤਾ'' | rowspan="2" |0 |- | align="left" |''ਦਿਲ ਦਿਆ ਦਰਦ ਲਿਆ'' |2 |} == ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ == * ''13ਵੇਂ ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਪੁਰਸਕਾਰ'' * ''16ਵੇਂ ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਪੁਰਸਕਾਰ'' * ''15ਵਾਂ ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਪੁਰਸਕਾਰ'' * ''[[ਫ਼ਿਲਮਫ਼ੇਅਰ ਪੁਰਸਕਾਰ|ਫ਼ਿਲਮਫੇਅਰ ਅਵਾਰਡ]]'' == ਹਵਾਲੇ == {{reflist|}} prz5iefgxq8k663ly99vd9ia5wiujst 846427 846426 2026-09-18T06:24:47Z Nitesh Gill 8973 846427 wikitext text/x-wiki {{Infobox film awards | number = 14 | award = ਫ਼ਿਲਮਫੇਅਰ ਪੁਰਸਕਾਰ | image = | caption = | date = 1967 | site = ਬੰਬੇ | host = | preshow = | producer = | director = | best_film = ''[[ਗਾਈਡ (ਫ਼ਿਲਮ)|ਗਾਈਡ]]'' | most_wins = ''ਗਾਈਡ'' (7) | most_nominations = ''ਗਾਈਡ'' (9) | best_actor = ''ਗਾਈਡ'' ਲਈ [[ਦੇਵ ਆਨੰਦ]] | best_actress = ''ਗਾਈਡ'' ਲਈ [[ਵਹੀਦਾ ਰਹਿਮਾਨ]] | network = | duration = | last = 13th | next = 15th }} '''14ਵਾਂ ਫ਼ਿਲਮਫੇਅਰ ਪੁਰਸਕਾਰ''' ਸਾਲ 1967 ਵਿੱਚ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸ ਤੋਂ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ 1966 ਦੀਆਂ ਸਰਬੋਤਮ ਹਿੰਦੀ ਫਿਲਮਾਂ ਨੂੰ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਫ਼ਿਲਮ "ਗਾਈਡ" ਨੇ 9 ਨਾਮਜ਼ਦਗੀਆਂ ਨਾਲ ਸਮਾਰੋਹ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ ਅਤੇ 7 ਪੁਰਸਕਾਰ ਜਿੱਤੇ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਫ਼ਿਲਮ ਗਾਈਡ ਇਸ ਪੁਰਸਕਾਰ ਸਮਾਰੋਹ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪੁਰਸਕਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਫਿਲਮ ਬਣ ਗਈ ਅਤੇ ਫਿਲਮ ਗਾਈਡ ਹੀ ਸਾਰੇ 4 ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਫ਼ਿਲਮਫੇਅਰ ਪੁਰਸਕਾਰ-ਸਰਬੋਤਮ ਫ਼ਿਲਮ, ਸਰਬੋਤਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ (ਵਿਜੈ ਆਨੰਦ ਲਈ) ਸਰਬੋਤਮ ਅਦਾਕਾਰ (ਦੇਵ ਆਨੰਦ ਲਈ) ਅਤੇ ਸਰਬੋਤਮ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ([[ਵਹੀਦਾ ਰਹਿਮਾਨ]] ਲਈ), ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਫ਼ਿਲਮ ਵੀ ਬਣ ਗਈ। ਇਹ ਸਮਾਰੋਹ ਵਿਵਾਦਪੂਰਨ ਵੀ ਸਾਬਤ ਹੋਇਆ, ਕਿਉਂਕਿ ਐੱਸ. ਡੀ. ਬਰਮਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਰਬੋਤਮ ਸੰਗੀਤ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਲਈ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ [[ਲਤਾ ਮੰਗੇਸ਼ਕਰ]], ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੱ ''ਗਾਈਡ'' ਲਈ ਗੀਤ 'ਆਜ ਫਿਰ ਜੀਨੇ ਕੀ ਤਮੰਨਾ ਹੈ' ਲਈ ਸਰਬੋਤਮ ਪਲੇਅਬੈਕ ਗਾਇਕ ਲਈ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਦੋਵੇਂ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਪੁਰਸਕਾਰਾਂ ਨੂੰ [[ਸ਼ੰਕਰ-ਜੈਕਿਸ਼ਨ ਸੰਗੀਤ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ|ਸ਼ੰਕਰ-ਜੈਕਿਸ਼ਨ]] ਅਤੇ [[ਮੁਹੰਮਦ ਰਫ਼ੀ|ਮੁਹੰਮਦ ਰਫੀ]] (''[[ਸੂਰਜ (ਫ਼ਿਲਮ)|ਸੂਰਜ]]'' ਲਈ 'ਬਹਾਰੋਂ ਫੂਲ ਬਰਸਾਵ' ਲਈ) ਤੋਂ ਹਾਰ ਗਏ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪੋ-ਆਪਣੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਜਿੱਤਣ ਲਈ ਬਹੁਤ ਪਸੰਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। [[ਸ਼ਸ਼ੀ ਕਲਾ|ਸ਼ਸ਼ੀਕਲਾ]] ਨੂੰ ਫ਼ਿਲਮ [[ਅਨੁਪਮਾ (1966 ਫ਼ਿਲਮ|ਅਨੁਪਮਾ]] ਅਤੇ [[ਫੂਲ ਔਰ ਪੱਥਰ]] ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਲਈ ਸਰਬੋਤਮ ਸਹਾਇਕ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਲਈ ਦੋਹਰੀ ਨਾਮਜ਼ਦਗੀ ਮਿਲੀ, ਪਰ ਉਹ ਸਿਮੀ ਗਰੇਵਾਲ ਤੋਂ ਹਾਰ ਗਈ ਜਿਸ ਨੇ ਫਿਲਮ [[ਦੋ ਬਦਨ]]] ਲਈ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜਿੱਤਿਆ। == ਮੁੱਖ ਪੁਰਸਕਾਰ == {{Multiple image | border = infobox | align = right | total_width = 400 | image_style = | perrow = 4/4 | caption_align = left | image1 = | caption1 = [[ਵਿਜੈ ਆਨੰਦ (ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਮਾਤਾ)|ਵਿਜੈ ਆਨੰਦ]], ਬਹੁਤ ਵਧੀਆ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ | image2 = | caption2 = [[ਦੇਵ ਆਨੰਦ]], ਬਹੁਤ ਅਦਾਕਾਰ | image3 = | caption3 = [[ਵਹੀਦਾ ਰਹਿਮਾਨ]], ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਅਦਾਕਾਰਾ | image4 = Indian film actor Ashok Kumar (2).jpg | caption4 = [[ਅਸ਼ੋਕ ਕੁਮਾਰ]], ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸਹਾਇਕ ਅਦਾਕਾਰ | image5 = Simi Garewal.jpg | caption5 = [[ਸਿਮੀ ਗਰੇਵਾਲ]], ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸਹਾਇਕ ਅਦਾਕਾਕਾ | image6 = | caption6 = [[ਮਹਿਮੂਦ (ਅਦਾਕਾਰ)|ਮਹਿਮੂਦ]], ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਕਾਮਿਕ ਅਦਾਕਾਰ | image7 = RK Narayan in Mysore.jpg | caption7 = [[ਆਰ. ਕੇ. ਨਰਾਇਣ]], ਬਹੁਤ ਵਧੀਆ ਕਹਾਣੀ | image8 = Mohammed Rafi 2016 postcard of India crop-flip.jpg | caption8 = [[ਮੁਹੰਮਦ ਰਫੀ]], ਬਹੁਤ ਵਧੀਆ ਪਲੇਬੈਕ ਗਾਇਕ }} {| class="wikitable" ! colspan="2" style="background:#EEDD82;" |[[ਫ਼ਿਲਮਫ਼ੇਅਰ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਫ਼ਿਲਮ|ਬੈਸਟ ਫ਼ਿਲਮ]] |- | colspan="2" valign="top" | * '''''ਗਾਈਡ''-ਨਵਕੇਤਨ ਫਿਲਮਜ਼-[[ਦੇਵ ਅਨੰਦ|ਦੇਵ ਆਨੰਦ]]''' ** ''ਅਨੁਪਮਾ''-ਐੱਲ. ਬੀ. ਫਿਲਮਜ਼-ਐੱਚ. ਬੀ. ਲਚਮਨ ** ''ਮਮਤਾ''-ਚਾਰੂ ਚਿਤਰਾ |- ! style="background:#EEDD82;" |[[ਫ਼ਿਲਮਫ਼ੇਅਰ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਅਦਾਕਾਰ|ਬੈਸਟ ਅਦਾਕਾਰ]] ! style="background:#EEDD82;" |ਬੈਸਟ ਅਦਾਕਾਰਾ |- | * ਦੇਵ ਆਨੰਦ-'''ਰਾਜੂ''' ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਫਿਲਮ ਗਾਈਡ ** ਧਰਮਿੰਦਰ-ਸ਼ਕਤੀ ਸਿੰਘ "ਸ਼ਾਕਾ" ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਫੂਲ ਅਤੇ ਪੱਥਰ ** ''[[ਦਲੀਪ ਕੁਮਾਰ|ਦਿਲੀਪ ਕੁਮਾਰ]]-ਦਿਲ ਦੀਆ ਦਰਦ ਲਿਆ'' ਸ਼ੰਕਰ/ਰਾਜਾ ਸਾਹਿਬ ਵਜੋਂ | * ਵਹੀਦਾ ਰਹਿਮਾਨ-'''ਰੋਜ਼ੀ ਮਾਰਕੋ/ਮਿਸ ਨਲਿਨੀ''' ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਫਿਲਮ ਗਾਈਡ <ref name="filmfare">{{Cite web |date=2023 |title=Winners list |url=https://www.filmfare.com/awards/filmfare-awards/winners}}</ref> ** ਮੀਨਾ ਕੁਮਾਰੀ-ਸ਼ਾਂਤੀ ਦੇਵੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਫਿਲਮ ਫੂਲ ਅਤੇ ਪੱਥਰ ** ''[[ਸੁਚਿਤਰਾ ਸੇਨ]]- ਫਿਲਮ ਮਮਤਾ'' بطور ਦੇਵਯਾਨੀ-ਪੰਨਾਬਾਈ/ਸੁਪਰ੍ਣਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ <ref>{{Cite web |title=The Filmfare Awards Nominations – 1966 |url=http://filmfareawards.indiatimes.com/articleshow/articleshow/366575.cms |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20040323040505/http://filmfareawards.indiatimes.com/articleshow/articleshow/366575.cms |archive-date=23 March 2004 |publisher=[[The Times Group]]}}</ref> |- ! style="background:#EEDD82;" |[[ਫ਼ਿਲਮਫ਼ੇਅਰ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ|ਬੈਸਟ ਡਾਇਰੈਕਟਰ]] ! style="background:#EEDD82;" |ਬੈਸਟ ਪਰਫਾਰਮੈਂਸ ਇਨ ਕਾਮਿਕ ਰੋਲ |- | * '''''ਵਿਜੇ ਆਨੰਦ-ਗਾਈਡ''''' ** ''ਅਸਿਤ ਸੇਨ-ਮਮਤਾ'' ** ''[[ਰਿਸ਼ੀਕੇਸ਼ ਮੁਖਰਜੀ]]-ਅਨੁਪਮਾ'' | * ਮਹਿਮੂਦ-ਪਿਆਰ ਕੀ ਜਾ '''ਆਤਮ''' ਵਜੋਂ ** ਮਹਿਮੂਦ-ਮਹੇਸ਼ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ''ਟੋਕੀਓ ਵਿੱਚ ਪਿਆਰ'' ** ਓਮ ਪ੍ਰਕਾਸ਼-ਪਿਆਰ ਕੀ ਜਾ ਰਾਮਲਾਲ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ |- ! style="background:#EEDD82;" |ਬੈਸਟ ਸਪੋਰਟਿੰਗ ਐਕਟਰ ! style="background:#EEDD82;" |ਬੈਸਟ ਸਪੋਰਟਿੰਗ ਐਕਟਰਸ |- | * ਅਸ਼ੋਕ ਕੁਮਾਰ- ਫਿਲਮ ਅਫਸਾਨਾ '''ਗੋਪਾਲ ਦਾਸ''' ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ** [[ਪ੍ਰਾਣ (ਐਕਟਰ)|ਪ੍ਰਾਣ]]-ਫਿਲਮ ਦਿਲ ਦਿਯਾ ਦਰਦ ਲਿਆ ਠਾਕੁਰ ਰਮੇਸ਼ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ** [[ਰਹਿਮਾਨ (ਅਦਾਕਾਰ)|ਰਹਿਮਾਨ]]- ਫਿਲਮ ''ਦਿਲ ਨੇ ਫਿਰ ਯਾਦ ਕੀਆ'' ਅਮਜਦ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ | * ਸਿੰਮੀ ਗਰੇਵਾਲ-'''ਡਾ. ਅੰਜਲੀ''' ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਫਿਲਮ ਦੋ ਬਦਨ ** [[ਸ਼ਸ਼ੀ ਕਲਾ|ਸ਼ਸ਼ੀਕਲਾ]]-ਫਿਲਮ ''ਅਨੁਪਮਾ'' ਅਨੀਤਾ ਬਖਸ਼ੀ "ਐਨੀ" ਵਜੋਂ ** ਸ਼ਸ਼ੀਕਲਾ- ''ਫਿਲਮ ਫੂਲ ਔਰ ਪੱਥਰ'' ਰੀਟਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ |- ! style="background:#EEDD82;" |[[ਫ਼ਿਲਮਫ਼ੇਅਰ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸੰਗੀਤਕਾਰ|ਬੈਸਟ ਮਿਊਜ਼ਿਕ ਡਾਇਰੈਕਟਰ]] ! style="background:#EEDD82;" |[[ਫ਼ਿਲਮਫ਼ੇਅਰ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਗੀਤਕਾਰ|ਸਰਬੋਤਮ ਗੀਤਕਾਰ]] |- | * '''[[ਸ਼ੰਕਰ-ਜੈਕਿਸ਼ਨ ਸੰਗੀਤ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ|ਸ਼ੰਕਰ-ਜੈਕਿਸ਼ਨ]]-ਫਿਲਮ ''[[ਸੂਰਜ (ਫ਼ਿਲਮ)|ਸੂਰਜ]]''''' ** [[ਰਵੀ (ਫਿਲਮੀ ਸੰਗੀਤ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ)|ਰਵੀ]]- ਫਿਲਮ ਦੋ ਬਦਨ ** [[ਸਚਿਨ ਦੇਵ ਬਰਮਨ|ਐਸ. ਡੀ. ਬਰਮਨ]]-''ਫਿਲਮ ਗਾਈਡ'' | * ਹਸਰਤ ਜੈਪੁਰੀ-ਫਿਲਮ '''''[[ਸੂਰਜ (ਫ਼ਿਲਮ)|ਸੂਰਜ]]''''' ਤੋਂ "ਬਹਾਰੋਂ ਫੂਲ ਬਰਸਾਵ" ** [[ਸ਼ੈਲੇਂਦਰ (ਗੀਤਕਾਰ)|ਸ਼ੈਲੇਂਦਰ]]- ''[[ਤੀਸਰੀ ਕਸਮ|ਫਿਲਮ ਤੀਸਰੀ ਕਸਮ]]'' ਤੋਂ 'ਸਜਨ ਰੇ ਝੂਟ' ** [[ਸ਼ਕੀਲ ਬਦਾਯੂਨੀ|ਸ਼ਕੀਲ ਬਦਾਯੁਨੀ]]- ਫਿਲਮ ਦੋ ਬਦਨ ਤੋਂ 'ਨਸੀਬ ਮੈਂ ਜਿਸਕੇ' |- ! style="background:#EEDD82;" |[[ਫ਼ਿਲਮਫ਼ੇਅਰ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਪਿੱਠਵਰਤੀ ਗਾਇਕ|ਬੈਸਟ ਪਲੇਅਬੈਕ ਸਿੰਗਰ-ਪੁਰਸ਼]] ! style="background:#EEDD82;" |[[ਫ਼ਿਲਮਫ਼ੇਅਰ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਪਿੱਠਵਰਤੀ ਗਾਇਕਾ|ਬੈਸਟ ਪਲੇਅਬੈਕ ਸਿੰਗਰ-ਫੀਮੇਲ]] |- | * ਮੁਹੰਮਦ ਰਫੀ- ਫਿਲਮ '''''[[ਸੂਰਜ (ਫ਼ਿਲਮ)|ਸੂਰਜ]]''''' ਤੋਂ "ਬਹਾਰੋਂ ਫੂਲ ਬਰਸਾਓ" | * '''ਇੱਕ ਪੁਰਸ਼ ਗਾਇਕ ਦੁਆਰਾ ਜਿੱਤਿਆ ਪੁਰਸਕਾਰ''' ** [[ਲਤਾ ਮੰਗੇਸ਼ਕਰ]]-ਫਿਲਮ ਦੋ ਬਦਨ ਤੋਂ 'ਲੋ ਆ ਗਈ' ** ਲਤਾ ਮੰਗੇਸ਼ਕਰ- ਫਿਲਮ''ਗਾਈਡ'' ਤੋਂ 'ਆਜ ਫਿਰ ਜੀਨੇ ਕੀ ਤਮੰਨਾ ਹੈ' |- ! style="background:#EEDD82;" |[[ਫ਼ਿਲਮਫ਼ੇਅਰ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਕਹਾਣੀ|ਸਰਬੋਤਮ ਕਹਾਣੀ]] ! style="background:#EEDD82;" |ਸਰਬੋਤਮ ਸੰਵਾਦ |- | * '''[[ਆਰ. ਕੇ. ਨਰਾਇਣ|ਆਰ. ਕੇ. ਨਾਰਾਇਣ]]-''ਗਾਈਡ''''' ** [[ਰਿਸ਼ੀਕੇਸ਼ ਮੁਖਰਜੀ]]-''ਅਨੁਪਮਾ'' ** ਨਿਹਾਰ ਰੰਜਨ ਗੁਪਤਾ-''ਮਮਤਾ'' | * '''ਵਿਜੇ ਆਨੰਦ-''ਗਾਈਡ''''' |} == ਤਕਨੀਕੀ ਪੁਰਸਕਾਰ == {| class="wikitable" ! style="background:#EEDD82;" |ਬੈਸਟ ਆਰਟ ਡਾਇਰੈਕਸ਼ਨ ! style="background:#EEDD82;" |ਬੈਸਟ ਫ਼ਿਲਮ |- | * '''ਸੰਤ ਸਿੰਘ- ''ਫਿਲਮ ਯੇ ਰਾਤ ਫਿਰ ਨਾ ਆਏਗੀ''''' (ਬੀ/ਡਬਲਯੂ ਲਈ) {{Small|(for B/W)}} * ਸ਼ਾਂਤੀ ਦਾਸ-ਫਿਲਮ ਫੂਲ ਔਰ ਪੱਥਰ (ਰੰਗ ਲਈ) {{Small|(for Color)}} | * '''ਜੈਵੰਤ ਪਠਾਰੇ-ਫਿਲਮ ''ਅਨੁਪਮਾ''''' (ਬੀ/ਡਬਲਯੂ ਲਈ) {{Small|(for B/W)}} * '''ਫਾਲੀ ਮਿਸਤਰੀ- ''ਫਿਲਮ ਗਾਈਡ''''' (ਰੰਗ ਲਈ) {{Small|(for Color)}} |- ! style="background:#EEDD82;" |ਸਰਬੋਤਮ ਐਡੀਟਿੰਗ ! style="background:#EEDD82;" |ਬੈਸਟ ਸਾਊਂਡ ਡਿਜ਼ਾਈਨ |- | * '''ਵਸੰਤ ਬੋਰਕਰ-ਫਿਲਮ ਫੂਲ ਅਤੇ ਪੱਥਰ''' | * '''ਮਨੋਹਰ ਅੰਬਰਕਰ- ਫਿਲਮ ''ਮੇਰਾ ਸਾਇਆ''''' |} == ਆਲੋਚਕਾਂ ਦੇ ਪੁਰਸਕਾਰ == {| class="wikitable" ! style="background:#EEDD82;" |ਸਰਬੋਤਮ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ |- | valign="top" | * '''''ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੀਆਂ ਦਸਤਕਾਰੀ''-ਕਲੇਮੈਂਟ ਟੀ. ਬੈਪਟਿਸਟਾ''' |} == ਸ਼ਾਨਦਾਰ == ਹੇਠ ਲਿਖੀਆਂ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕਈ ਜਿੱਤਾਂ ਅਤੇ/ਜਾਂ ਨਾਮਜ਼ਦਗੀਆਂ ਸਨ। {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" ! style="background:#EEDD82;" |ਫ਼ਿਲਮ ! style="background:#EEDD82;" |ਪੁਰਸਕਾਰ ! style="background:#EEDD82;" |ਨਾਮਜ਼ਦਗੀਆਂ |- | align="left" |''ਗਾਈਡ'' |7 |9 |- | align="left" |''[[ਸੂਰਜ (ਫ਼ਿਲਮ)|ਸੂਰਜ]]'' |3 |3 |- | align="left" |''ਫੂਲ ਔਰ ਪੱਥਰ'' |2 | rowspan="2" |5 |- | align="left" |''ਅਨੁਪਮਾ'' | rowspan="2" |1 |- | align="left" |''ਦੋ ਬਦਨ'' | rowspan="2" |4 |- | align="left" |''ਮਮਤਾ'' | rowspan="2" |0 |- | align="left" |''ਦਿਲ ਦਿਆ ਦਰਦ ਲਿਆ'' |2 |} == ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ == * ''13ਵੇਂ ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਪੁਰਸਕਾਰ'' * ''16ਵੇਂ ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਪੁਰਸਕਾਰ'' * ''15ਵਾਂ ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਪੁਰਸਕਾਰ'' * ''[[ਫ਼ਿਲਮਫ਼ੇਅਰ ਪੁਰਸਕਾਰ|ਫ਼ਿਲਮਫੇਅਰ ਅਵਾਰਡ]]'' == ਹਵਾਲੇ == {{reflist|}} 3sfjz91fkofp86yzuql7ygxiyhq7u4l 846428 846427 2026-09-18T06:26:06Z Nitesh Gill 8973 846428 wikitext text/x-wiki {{one source|date=December 2010}} {{Infobox film awards | number = 14 | award = ਫ਼ਿਲਮਫੇਅਰ ਪੁਰਸਕਾਰ | image = | caption = | date = 1967 | site = ਬੰਬੇ | host = | preshow = | producer = | director = | best_film = ''[[ਗਾਈਡ (ਫ਼ਿਲਮ)|ਗਾਈਡ]]'' | most_wins = ''ਗਾਈਡ'' (7) | most_nominations = ''ਗਾਈਡ'' (9) | best_actor = ''ਗਾਈਡ'' ਲਈ [[ਦੇਵ ਆਨੰਦ]] | best_actress = ''ਗਾਈਡ'' ਲਈ [[ਵਹੀਦਾ ਰਹਿਮਾਨ]] | network = | duration = | last = 13th | next = 15th }} '''14ਵਾਂ ਫ਼ਿਲਮਫੇਅਰ ਪੁਰਸਕਾਰ''' ਸਾਲ 1967 ਵਿੱਚ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸ ਤੋਂ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ 1966 ਦੀਆਂ ਸਰਬੋਤਮ ਹਿੰਦੀ ਫਿਲਮਾਂ ਨੂੰ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਫ਼ਿਲਮ "ਗਾਈਡ" ਨੇ 9 ਨਾਮਜ਼ਦਗੀਆਂ ਨਾਲ ਸਮਾਰੋਹ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ ਅਤੇ 7 ਪੁਰਸਕਾਰ ਜਿੱਤੇ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਫ਼ਿਲਮ ਗਾਈਡ ਇਸ ਪੁਰਸਕਾਰ ਸਮਾਰੋਹ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪੁਰਸਕਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਫਿਲਮ ਬਣ ਗਈ ਅਤੇ ਫਿਲਮ ਗਾਈਡ ਹੀ ਸਾਰੇ 4 ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਫ਼ਿਲਮਫੇਅਰ ਪੁਰਸਕਾਰ-ਸਰਬੋਤਮ ਫ਼ਿਲਮ, ਸਰਬੋਤਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ (ਵਿਜੈ ਆਨੰਦ ਲਈ) ਸਰਬੋਤਮ ਅਦਾਕਾਰ (ਦੇਵ ਆਨੰਦ ਲਈ) ਅਤੇ ਸਰਬੋਤਮ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ([[ਵਹੀਦਾ ਰਹਿਮਾਨ]] ਲਈ), ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਫ਼ਿਲਮ ਵੀ ਬਣ ਗਈ। ਇਹ ਸਮਾਰੋਹ ਵਿਵਾਦਪੂਰਨ ਵੀ ਸਾਬਤ ਹੋਇਆ, ਕਿਉਂਕਿ ਐੱਸ. ਡੀ. ਬਰਮਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਰਬੋਤਮ ਸੰਗੀਤ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਲਈ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ [[ਲਤਾ ਮੰਗੇਸ਼ਕਰ]], ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੱ ''ਗਾਈਡ'' ਲਈ ਗੀਤ 'ਆਜ ਫਿਰ ਜੀਨੇ ਕੀ ਤਮੰਨਾ ਹੈ' ਲਈ ਸਰਬੋਤਮ ਪਲੇਅਬੈਕ ਗਾਇਕ ਲਈ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਦੋਵੇਂ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਪੁਰਸਕਾਰਾਂ ਨੂੰ [[ਸ਼ੰਕਰ-ਜੈਕਿਸ਼ਨ ਸੰਗੀਤ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ|ਸ਼ੰਕਰ-ਜੈਕਿਸ਼ਨ]] ਅਤੇ [[ਮੁਹੰਮਦ ਰਫ਼ੀ|ਮੁਹੰਮਦ ਰਫੀ]] (''[[ਸੂਰਜ (ਫ਼ਿਲਮ)|ਸੂਰਜ]]'' ਲਈ 'ਬਹਾਰੋਂ ਫੂਲ ਬਰਸਾਵ' ਲਈ) ਤੋਂ ਹਾਰ ਗਏ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪੋ-ਆਪਣੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਜਿੱਤਣ ਲਈ ਬਹੁਤ ਪਸੰਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। [[ਸ਼ਸ਼ੀ ਕਲਾ|ਸ਼ਸ਼ੀਕਲਾ]] ਨੂੰ ਫ਼ਿਲਮ [[ਅਨੁਪਮਾ (1966 ਫ਼ਿਲਮ|ਅਨੁਪਮਾ]] ਅਤੇ [[ਫੂਲ ਔਰ ਪੱਥਰ]] ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਲਈ ਸਰਬੋਤਮ ਸਹਾਇਕ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਲਈ ਦੋਹਰੀ ਨਾਮਜ਼ਦਗੀ ਮਿਲੀ, ਪਰ ਉਹ ਸਿਮੀ ਗਰੇਵਾਲ ਤੋਂ ਹਾਰ ਗਈ ਜਿਸ ਨੇ ਫਿਲਮ [[ਦੋ ਬਦਨ]]] ਲਈ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜਿੱਤਿਆ। == ਮੁੱਖ ਪੁਰਸਕਾਰ == {{Multiple image | border = infobox | align = right | total_width = 400 | image_style = | perrow = 4/4 | caption_align = left | image1 = | caption1 = [[ਵਿਜੈ ਆਨੰਦ (ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਮਾਤਾ)|ਵਿਜੈ ਆਨੰਦ]], ਬਹੁਤ ਵਧੀਆ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ | image2 = | caption2 = [[ਦੇਵ ਆਨੰਦ]], ਬਹੁਤ ਅਦਾਕਾਰ | image3 = | caption3 = [[ਵਹੀਦਾ ਰਹਿਮਾਨ]], ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਅਦਾਕਾਰਾ | image4 = Indian film actor Ashok Kumar (2).jpg | caption4 = [[ਅਸ਼ੋਕ ਕੁਮਾਰ]], ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸਹਾਇਕ ਅਦਾਕਾਰ | image5 = Simi Garewal.jpg | caption5 = [[ਸਿਮੀ ਗਰੇਵਾਲ]], ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸਹਾਇਕ ਅਦਾਕਾਕਾ | image6 = | caption6 = [[ਮਹਿਮੂਦ (ਅਦਾਕਾਰ)|ਮਹਿਮੂਦ]], ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਕਾਮਿਕ ਅਦਾਕਾਰ | image7 = RK Narayan in Mysore.jpg | caption7 = [[ਆਰ. ਕੇ. ਨਰਾਇਣ]], ਬਹੁਤ ਵਧੀਆ ਕਹਾਣੀ | image8 = Mohammed Rafi 2016 postcard of India crop-flip.jpg | caption8 = [[ਮੁਹੰਮਦ ਰਫੀ]], ਬਹੁਤ ਵਧੀਆ ਪਲੇਬੈਕ ਗਾਇਕ }} {| class="wikitable" ! colspan="2" style="background:#EEDD82;" |[[ਫ਼ਿਲਮਫ਼ੇਅਰ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਫ਼ਿਲਮ|ਬੈਸਟ ਫ਼ਿਲਮ]] |- | colspan="2" valign="top" | * '''''ਗਾਈਡ''-ਨਵਕੇਤਨ ਫਿਲਮਜ਼-[[ਦੇਵ ਅਨੰਦ|ਦੇਵ ਆਨੰਦ]]''' ** ''ਅਨੁਪਮਾ''-ਐੱਲ. ਬੀ. ਫਿਲਮਜ਼-ਐੱਚ. ਬੀ. ਲਚਮਨ ** ''ਮਮਤਾ''-ਚਾਰੂ ਚਿਤਰਾ |- ! style="background:#EEDD82;" |[[ਫ਼ਿਲਮਫ਼ੇਅਰ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਅਦਾਕਾਰ|ਬੈਸਟ ਅਦਾਕਾਰ]] ! style="background:#EEDD82;" |ਬੈਸਟ ਅਦਾਕਾਰਾ |- | * ਦੇਵ ਆਨੰਦ-'''ਰਾਜੂ''' ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਫਿਲਮ ਗਾਈਡ ** ਧਰਮਿੰਦਰ-ਸ਼ਕਤੀ ਸਿੰਘ "ਸ਼ਾਕਾ" ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਫੂਲ ਅਤੇ ਪੱਥਰ ** ''[[ਦਲੀਪ ਕੁਮਾਰ|ਦਿਲੀਪ ਕੁਮਾਰ]]-ਦਿਲ ਦੀਆ ਦਰਦ ਲਿਆ'' ਸ਼ੰਕਰ/ਰਾਜਾ ਸਾਹਿਬ ਵਜੋਂ | * ਵਹੀਦਾ ਰਹਿਮਾਨ-'''ਰੋਜ਼ੀ ਮਾਰਕੋ/ਮਿਸ ਨਲਿਨੀ''' ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਫਿਲਮ ਗਾਈਡ <ref name="filmfare">{{Cite web |date=2023 |title=Winners list |url=https://www.filmfare.com/awards/filmfare-awards/winners}}</ref> ** ਮੀਨਾ ਕੁਮਾਰੀ-ਸ਼ਾਂਤੀ ਦੇਵੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਫਿਲਮ ਫੂਲ ਅਤੇ ਪੱਥਰ ** ''[[ਸੁਚਿਤਰਾ ਸੇਨ]]- ਫਿਲਮ ਮਮਤਾ'' بطور ਦੇਵਯਾਨੀ-ਪੰਨਾਬਾਈ/ਸੁਪਰ੍ਣਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ <ref>{{Cite web |title=The Filmfare Awards Nominations – 1966 |url=http://filmfareawards.indiatimes.com/articleshow/articleshow/366575.cms |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20040323040505/http://filmfareawards.indiatimes.com/articleshow/articleshow/366575.cms |archive-date=23 March 2004 |publisher=[[The Times Group]]}}</ref> |- ! style="background:#EEDD82;" |[[ਫ਼ਿਲਮਫ਼ੇਅਰ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ|ਬੈਸਟ ਡਾਇਰੈਕਟਰ]] ! style="background:#EEDD82;" |ਬੈਸਟ ਪਰਫਾਰਮੈਂਸ ਇਨ ਕਾਮਿਕ ਰੋਲ |- | * '''''ਵਿਜੇ ਆਨੰਦ-ਗਾਈਡ''''' ** ''ਅਸਿਤ ਸੇਨ-ਮਮਤਾ'' ** ''[[ਰਿਸ਼ੀਕੇਸ਼ ਮੁਖਰਜੀ]]-ਅਨੁਪਮਾ'' | * ਮਹਿਮੂਦ-ਪਿਆਰ ਕੀ ਜਾ '''ਆਤਮ''' ਵਜੋਂ ** ਮਹਿਮੂਦ-ਮਹੇਸ਼ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ''ਟੋਕੀਓ ਵਿੱਚ ਪਿਆਰ'' ** ਓਮ ਪ੍ਰਕਾਸ਼-ਪਿਆਰ ਕੀ ਜਾ ਰਾਮਲਾਲ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ |- ! style="background:#EEDD82;" |ਬੈਸਟ ਸਪੋਰਟਿੰਗ ਐਕਟਰ ! style="background:#EEDD82;" |ਬੈਸਟ ਸਪੋਰਟਿੰਗ ਐਕਟਰਸ |- | * ਅਸ਼ੋਕ ਕੁਮਾਰ- ਫਿਲਮ ਅਫਸਾਨਾ '''ਗੋਪਾਲ ਦਾਸ''' ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ** [[ਪ੍ਰਾਣ (ਐਕਟਰ)|ਪ੍ਰਾਣ]]-ਫਿਲਮ ਦਿਲ ਦਿਯਾ ਦਰਦ ਲਿਆ ਠਾਕੁਰ ਰਮੇਸ਼ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ** [[ਰਹਿਮਾਨ (ਅਦਾਕਾਰ)|ਰਹਿਮਾਨ]]- ਫਿਲਮ ''ਦਿਲ ਨੇ ਫਿਰ ਯਾਦ ਕੀਆ'' ਅਮਜਦ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ | * ਸਿੰਮੀ ਗਰੇਵਾਲ-'''ਡਾ. ਅੰਜਲੀ''' ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਫਿਲਮ ਦੋ ਬਦਨ ** [[ਸ਼ਸ਼ੀ ਕਲਾ|ਸ਼ਸ਼ੀਕਲਾ]]-ਫਿਲਮ ''ਅਨੁਪਮਾ'' ਅਨੀਤਾ ਬਖਸ਼ੀ "ਐਨੀ" ਵਜੋਂ ** ਸ਼ਸ਼ੀਕਲਾ- ''ਫਿਲਮ ਫੂਲ ਔਰ ਪੱਥਰ'' ਰੀਟਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ |- ! style="background:#EEDD82;" |[[ਫ਼ਿਲਮਫ਼ੇਅਰ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸੰਗੀਤਕਾਰ|ਬੈਸਟ ਮਿਊਜ਼ਿਕ ਡਾਇਰੈਕਟਰ]] ! style="background:#EEDD82;" |[[ਫ਼ਿਲਮਫ਼ੇਅਰ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਗੀਤਕਾਰ|ਸਰਬੋਤਮ ਗੀਤਕਾਰ]] |- | * '''[[ਸ਼ੰਕਰ-ਜੈਕਿਸ਼ਨ ਸੰਗੀਤ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ|ਸ਼ੰਕਰ-ਜੈਕਿਸ਼ਨ]]-ਫਿਲਮ ''[[ਸੂਰਜ (ਫ਼ਿਲਮ)|ਸੂਰਜ]]''''' ** [[ਰਵੀ (ਫਿਲਮੀ ਸੰਗੀਤ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ)|ਰਵੀ]]- ਫਿਲਮ ਦੋ ਬਦਨ ** [[ਸਚਿਨ ਦੇਵ ਬਰਮਨ|ਐਸ. ਡੀ. ਬਰਮਨ]]-''ਫਿਲਮ ਗਾਈਡ'' | * ਹਸਰਤ ਜੈਪੁਰੀ-ਫਿਲਮ '''''[[ਸੂਰਜ (ਫ਼ਿਲਮ)|ਸੂਰਜ]]''''' ਤੋਂ "ਬਹਾਰੋਂ ਫੂਲ ਬਰਸਾਵ" ** [[ਸ਼ੈਲੇਂਦਰ (ਗੀਤਕਾਰ)|ਸ਼ੈਲੇਂਦਰ]]- ''[[ਤੀਸਰੀ ਕਸਮ|ਫਿਲਮ ਤੀਸਰੀ ਕਸਮ]]'' ਤੋਂ 'ਸਜਨ ਰੇ ਝੂਟ' ** [[ਸ਼ਕੀਲ ਬਦਾਯੂਨੀ|ਸ਼ਕੀਲ ਬਦਾਯੁਨੀ]]- ਫਿਲਮ ਦੋ ਬਦਨ ਤੋਂ 'ਨਸੀਬ ਮੈਂ ਜਿਸਕੇ' |- ! style="background:#EEDD82;" |[[ਫ਼ਿਲਮਫ਼ੇਅਰ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਪਿੱਠਵਰਤੀ ਗਾਇਕ|ਬੈਸਟ ਪਲੇਅਬੈਕ ਸਿੰਗਰ-ਪੁਰਸ਼]] ! style="background:#EEDD82;" |[[ਫ਼ਿਲਮਫ਼ੇਅਰ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਪਿੱਠਵਰਤੀ ਗਾਇਕਾ|ਬੈਸਟ ਪਲੇਅਬੈਕ ਸਿੰਗਰ-ਫੀਮੇਲ]] |- | * ਮੁਹੰਮਦ ਰਫੀ- ਫਿਲਮ '''''[[ਸੂਰਜ (ਫ਼ਿਲਮ)|ਸੂਰਜ]]''''' ਤੋਂ "ਬਹਾਰੋਂ ਫੂਲ ਬਰਸਾਓ" | * '''ਇੱਕ ਪੁਰਸ਼ ਗਾਇਕ ਦੁਆਰਾ ਜਿੱਤਿਆ ਪੁਰਸਕਾਰ''' ** [[ਲਤਾ ਮੰਗੇਸ਼ਕਰ]]-ਫਿਲਮ ਦੋ ਬਦਨ ਤੋਂ 'ਲੋ ਆ ਗਈ' ** ਲਤਾ ਮੰਗੇਸ਼ਕਰ- ਫਿਲਮ''ਗਾਈਡ'' ਤੋਂ 'ਆਜ ਫਿਰ ਜੀਨੇ ਕੀ ਤਮੰਨਾ ਹੈ' |- ! style="background:#EEDD82;" |[[ਫ਼ਿਲਮਫ਼ੇਅਰ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਕਹਾਣੀ|ਸਰਬੋਤਮ ਕਹਾਣੀ]] ! style="background:#EEDD82;" |ਸਰਬੋਤਮ ਸੰਵਾਦ |- | * '''[[ਆਰ. ਕੇ. ਨਰਾਇਣ|ਆਰ. ਕੇ. ਨਾਰਾਇਣ]]-''ਗਾਈਡ''''' ** [[ਰਿਸ਼ੀਕੇਸ਼ ਮੁਖਰਜੀ]]-''ਅਨੁਪਮਾ'' ** ਨਿਹਾਰ ਰੰਜਨ ਗੁਪਤਾ-''ਮਮਤਾ'' | * '''ਵਿਜੇ ਆਨੰਦ-''ਗਾਈਡ''''' |} == ਤਕਨੀਕੀ ਪੁਰਸਕਾਰ == {| class="wikitable" ! style="background:#EEDD82;" |ਬੈਸਟ ਆਰਟ ਡਾਇਰੈਕਸ਼ਨ ! style="background:#EEDD82;" |ਬੈਸਟ ਫ਼ਿਲਮ |- | * '''ਸੰਤ ਸਿੰਘ- ''ਫਿਲਮ ਯੇ ਰਾਤ ਫਿਰ ਨਾ ਆਏਗੀ''''' (ਬੀ/ਡਬਲਯੂ ਲਈ) {{Small|(for B/W)}} * ਸ਼ਾਂਤੀ ਦਾਸ-ਫਿਲਮ ਫੂਲ ਔਰ ਪੱਥਰ (ਰੰਗ ਲਈ) {{Small|(for Color)}} | * '''ਜੈਵੰਤ ਪਠਾਰੇ-ਫਿਲਮ ''ਅਨੁਪਮਾ''''' (ਬੀ/ਡਬਲਯੂ ਲਈ) {{Small|(for B/W)}} * '''ਫਾਲੀ ਮਿਸਤਰੀ- ''ਫਿਲਮ ਗਾਈਡ''''' (ਰੰਗ ਲਈ) {{Small|(for Color)}} |- ! style="background:#EEDD82;" |ਸਰਬੋਤਮ ਐਡੀਟਿੰਗ ! style="background:#EEDD82;" |ਬੈਸਟ ਸਾਊਂਡ ਡਿਜ਼ਾਈਨ |- | * '''ਵਸੰਤ ਬੋਰਕਰ-ਫਿਲਮ ਫੂਲ ਅਤੇ ਪੱਥਰ''' | * '''ਮਨੋਹਰ ਅੰਬਰਕਰ- ਫਿਲਮ ''ਮੇਰਾ ਸਾਇਆ''''' |} == ਆਲੋਚਕਾਂ ਦੇ ਪੁਰਸਕਾਰ == {| class="wikitable" ! style="background:#EEDD82;" |ਸਰਬੋਤਮ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ |- | valign="top" | * '''''ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੀਆਂ ਦਸਤਕਾਰੀ''-ਕਲੇਮੈਂਟ ਟੀ. ਬੈਪਟਿਸਟਾ''' |} == ਸ਼ਾਨਦਾਰ == ਹੇਠ ਲਿਖੀਆਂ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕਈ ਜਿੱਤਾਂ ਅਤੇ/ਜਾਂ ਨਾਮਜ਼ਦਗੀਆਂ ਸਨ। {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" ! style="background:#EEDD82;" |ਫ਼ਿਲਮ ! style="background:#EEDD82;" |ਪੁਰਸਕਾਰ ! style="background:#EEDD82;" |ਨਾਮਜ਼ਦਗੀਆਂ |- | align="left" |''ਗਾਈਡ'' |7 |9 |- | align="left" |''[[ਸੂਰਜ (ਫ਼ਿਲਮ)|ਸੂਰਜ]]'' |3 |3 |- | align="left" |''ਫੂਲ ਔਰ ਪੱਥਰ'' |2 | rowspan="2" |5 |- | align="left" |''ਅਨੁਪਮਾ'' | rowspan="2" |1 |- | align="left" |''ਦੋ ਬਦਨ'' | rowspan="2" |4 |- | align="left" |''ਮਮਤਾ'' | rowspan="2" |0 |- | align="left" |''ਦਿਲ ਦਿਆ ਦਰਦ ਲਿਆ'' |2 |} == ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ == * ''13ਵੇਂ ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਪੁਰਸਕਾਰ'' * ''16ਵੇਂ ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਪੁਰਸਕਾਰ'' * ''15ਵਾਂ ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਪੁਰਸਕਾਰ'' * ''[[ਫ਼ਿਲਮਫ਼ੇਅਰ ਪੁਰਸਕਾਰ|ਫ਼ਿਲਮਫੇਅਰ ਅਵਾਰਡ]]'' == ਹਵਾਲੇ == {{reflist|}} mdo633vvxfbngekxuzg1hqsalkeyl9l 0 205196 846374 846253 2026-09-17T16:36:22Z Nitesh Gill 8973 846374 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | name = Izzat Film | image = Izzat 1968.jpg | caption = Poster | director = [[T. Prakash Rao]] | screenplay = [[Rajinder Singh Bedi]] | story = [[Dulal Guha]] {{Infobox | decat = yes | child = yes | label1= Dialogues by | data1 = Rajinder Singh Bedi}} | producer = A. K. Nadiadwala<br />R. C. Kumar | starring = [[Dharmendra]]<br/>[[Tanuja]]<br/>[[J. Jayalalithaa|Jayalalithaa]]<br/>[[Balraj Sahni]]<br/>[[Mehmood (actor)|Mehmood]] | narrator = | cinematography = D. C. Mehta | editing = Shivaji Awdhut | music = [[Laxmikant–Pyarelal]] | studio = Pushpa Pictures | distributor = | released = {{Film date|1968}} | country = India | language = Hindi | budget = <!--Must cite a reliable published source with a reputation for fact-checking. No blogs, no IMDb. no fan-sites.--> | gross = <!--Must cite a reliable published source with a reputation for fact-checking. No blogs, no IMDb. no fan-sites.--> }} '''''ਇਜ਼ਤ''''' (ਇੰਗਲਿਸ਼ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦਃ ਆਨਰ) 1968 ਦੀ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ [[ਹਿੰਦੀ ਭਾਸ਼ਾ|ਹਿੰਦੀ]] ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਡਰਾਮਾ ਫ਼ਿਲਮ ਹੈ ਜਿਸ ਦਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਟੀ. ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਰਾਓ ਨੇ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ [[ਧਰਮਿੰਦਰ]], ਤਨੁਜਾ ਅਤੇ ਜੈਲਲਿਤਾ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਹਨ ਅਤੇ ਇਸ ਫਿਲਮ ਵਿੱਚ [[ਬਲਰਾਜ ਸਾਹਨੀ]] ਅਤੇ [[ਮਹਮੂਦ ਅਲੀ|ਮਹਿਮੂਦ]] ਨੇ ਵੀ ਸੇਹਿਯੋਗੀ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਨਿਭਾਈਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਜੈਲਲਿਤਾ ਦੀ ਇਕਲੌਤੀ [[ਹਿੰਦੀ ਸਿਨੇਮਾ|ਬਾਲੀਵੁੱਡ]] ਫ਼ਿਲਮ ਸੀ। ਫ਼ਿਲਮ ਦੇ ਗੀਤਾਂ ਦੇ ਬੋਲ ਸਾਹਿਰ ਲੁਧਿਆਣਵੀ ਨੇ ਲਿਖੇ ਸਨ ਅਤੇ ਸੰਗੀਤ [[ਲਕਸ਼ਮੀਕਾਂਤ-ਪਿਆਰੇ ਲਾਲ|ਲਕਸ਼ਮੀਕਾਂਤ-ਪਿਆਰੇਲਾਲ]] ਨੇ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। == ਕਿੱਸਾ == ਕਾਲਜ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਕਾਲੇ ਰੰਗ ਦਾ ਆਦਿਵਾਸੀ ਸ਼ੇਖਰ ਘਰ ਵਾਪਸ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਦੀ ਮਾਂ ਸਾਵਲੀ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਹੈ। ਦੁਖੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਪਾਦਰੀ ਅਬਰਾਹਮ ਇਸ ਦੁਖ ਵਿੱਚ ਦਿਲਾਸਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਇਹ ਵੀ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਦੀ ਮਾਂ ਦਾ ਰਾਮਗੜ੍ਹ ਦੇ ਅਮੀਰ ਠਾਕੁਰ ਪ੍ਰਤਾਪ ਸਿੰਘ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਗਰਭਵਤੀ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਨ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਸ਼ੇਖਰ ਉਸ ਦੀ ਬੇਇੱਜ਼ਤੀ ਦਾ ਬਦਲਾ ਲੈਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪ੍ਰਤਾਪ ਦਾ ਪਰਦਾਫਾਸ਼ ਕਰਨ ਲਈ ਨਿਕਲ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਰਾਮਗੜ੍ਹ ਪਹੁੰਚਣ 'ਤੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਦਾ ਇੱਕ ਗੋਰੀ ਚਮੜੀ ਵਾਲਾ ਮਤਰੇਆ ਭਰਾ, ਦਿਲੀਪ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਭੈਣ, ਨੀਲੂ ਹੈ। ਦਿਲੀਪ ਉਸ ਨੂੰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਦਫ਼ਤਰ ਦੇ ਕਰਮਚਾਰੀ ਵਜੋਂ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਅਮੀਰ ਵਿਨੋਦ ਬਾਬੂ ਦੀ ਇਕਲੌਤੀ ਧੀ ਦੀਪਾ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਲਈ ਉਸ ਦੀ ਨਕਲ ਕਰਨ ਲਈ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਸ਼ੇਖਰ ਅਜਿਹਾ ਕਰਨ ਲਈ ਸਹਿਮਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸ਼ੇਖਰ ਦੀਪਾ ਨੂੰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦੋਵੇਂ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਵੱਲ ਆਕਰਸ਼ਿਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਸ਼ੇਖਰ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਬਾਰੇ ਸੱਚ ਦੱਸਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਰਾਮਗੜ੍ਹ ਵਾਪਸ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਵਾਰ ਉੱਥੇ ਪਹੁੰਚਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਆਪਣੇ-ਆਪ ਨੂੰ ਦੁਹਰਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਇਤਿਹਾਸ ਨੂੰ ਵੇਖਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਦਿਲੀਪ ਇੱਕ ਆਦਿਵਾਸੀ ਲੜਕੀ, ਝੁਮਕੀ ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਉਸ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਨ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। == ਅਦਾਕਾਰ == * [[ਧਰਮਿੰਦਰ]] ਦੋਹਰੀ ਭੂਮਿਕਾ ਵਿੱਚ ** ਸ਼ੇਖਰ ** ਦਲੀਪ ਸਿੰਘ * ਤਨੁਜਾ ਦੀਪਾ (ਸ਼ੇਖਰ ਦੀ ਪ੍ਰੇਮਿਕਾ) ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ * ਜੈਲਲਿਤਾ -ਝੁਮਕੀ (ਦਿਲੀਪ ਦੀ ਪ੍ਰੇਮਿਕਾ) <ref>{{Cite news|url=https://www.rediff.com/movies/report/slide-show-1-everything-you-wanted-to-jayalalithaa-the-actor/20131109.htm|title=Everything you wanted to know about Jayalalithaa, the actor|date=9 November 2013|work=Rediff|access-date=9 October 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191009162012/https://www.rediff.com/movies/report/slide-show-1-everything-you-wanted-to-jayalalithaa-the-actor/20131109.htm|archive-date=9 October 2019}}</ref> * [[ਬਲਰਾਜ ਸਾਹਨੀ]]-ਠਾਕੁਰ ਪ੍ਰਤਾਪ ਸਿੰਘ * ਮਹੇਸ਼ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ [[ਮਹਮੂਦ ਅਲੀ|ਮਹਿਮੂਦ]] * ਗੰਗੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ [[ਲਕਸ਼ਮੀ ਛਾਇਆ]] * ਪਾਦਰੀ ਇਬਰਾਹਿਮ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮਨਮੋਹਨ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ * ਮੋਹਨ ਸ਼ੈਰੀ ਨੇ ਦੁਕਾਲ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ == ਉਤਪਾਦਨ == ਫ਼ਿਲਮ '''ਇਜ਼ਤ',ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀ [[ਜੈਲਲਿਤਾ|ਜੈਲਲਿੱਤਾ]] ਦੀ'' ਮੁਖ ਭੂਮਿਕਾ ਵਿੱਚ ਸਮੁੱਚੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇੱਕ ਪਹਿਲੀ ਅਤੇ ਇਕਲੌਤੀ ਹਿੰਦੀ ਫ਼ਿਲਮ ਸੀ, ਅਤੇ ਦੂਜੀ ਹਿੰਦੀ ਫ਼ਿਲਮ ਮਨਮੌਜੀ ਸੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਤਿੰਨ ਕੁ ਮਿੰਟ ਦੀ ਹੀ ਭੂਮਿਕਾ ਸੀ।<ref>{{Cite news|url=https://www.thehindu.com/news/cities/mumbai/Jayalalithaas-fleeting-Hindi-cinema-connect/article16771594.ece1|title=Jayalalithaa's fleeting Hindi cinema connect|last=Joshi|first=Namrata|date=7 December 2016|work=The Hindu|access-date=9 October 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20171220053846/http://www.thehindu.com/news/cities/mumbai/Jayalalithaas-fleeting-Hindi-cinema-connect/article16771594.ece1|archive-date=20 December 2017}}</ref><ref>{{Cite web |date=6 December 2016 |title=Not only 'Izzat', Jayalalithaa acted in this Bollywood film too |url=https://www.mid-day.com/articles/jayalalithaa-hindi-films-bollywood-movies-debut-izzat-dharmendra-man-mauji-lord-krishna-rip-amma-death-dead-dies-bollywood-news/17810174 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20191009191158/https://www.mid-day.com/articles/jayalalithaa-hindi-films-bollywood-movies-debut-izzat-dharmendra-man-mauji-lord-krishna-rip-amma-death-dead-dies-bollywood-news/17810174 |archive-date=9 October 2019 |access-date=9 October 2019 |website=mid-day}}</ref> == ਸੰਗੀਤ ਅਤੇ ਸੰਗੀਤ == ਇਸ ਫ਼ਿਲਮ ਦੇ ਗੀਤ ਸਾਹਿਰ ਲੁਧਿਆਣਵੀ ਨੇ ਲਿਖੇ ਸਨ ਅਤੇ ਸੰਗੀਤ [[ਲਕਸ਼ਮੀਕਾਂਤ-ਪਿਆਰੇ ਲਾਲ|ਲਕਸ਼ਮੀਕਾਂਤ-ਪਿਆਰੇਲਾਲ]] ਨੇ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਸੀ। [[ਧਰਮਿੰਦਰ]] ਲਈ [[ਮੁਹੰਮਦ ਰਫ਼ੀ|ਮੁਹੰਮਦ ਰਫੀ]] ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਅਤੇ [[ਮਹਮੂਦ ਅਲੀ|ਮਹਿਮੂਦ]] ਲਈ [[ਮੰਨਾ ਡੇ]] ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। {| class="wikitable" !# !ਗੀਤ. !ਗਾਇਕ |- |1 |"ਰੁਕ ਜਾ ਜ਼ਰਾ, ਕਿਧਰ ਕੋ ਚਲਾ" |[[ਲਤਾ ਮੰਗੇਸ਼ਕਰ]] |- |2 |"ਜਾਗੀ ਬਦਨ ਮੇਂ ਜਵਾਲਾ" |ਲਤਾ ਮੰਗੇਸ਼ਕਰ |- |3 |"ਯੇ ਦਿਲ ਤੁਮ ਬਿਨ ਕਹੀਂ ਲਗਤਾ ਨਹੀਂ" |ਲਤਾ ਮੰਗੇਸ਼ਕਰ, [[ਮੁਹੰਮਦ ਰਫ਼ੀ|ਮੁਹੰਮਦ ਰਫੀ]] |- |4 |"ਸਰ ਪਰ ਲਂਬਾ ਟਾਪ ਲੇਕੇ ਆਯੇਗਾ" |[[ਆਸ਼ਾ ਭੋਸਲੇ]], ਮੁਹੰਮਦ ਰਫੀ |- |5 |"ਕਿਆ ਮਿਲੀਏ ਐਸੇ ਲੌਗੋੰ ਸੇ" |ਮੁਹੰਮਦ ਰਫੀ |- |6 |"ਕੇਹ ਗਏ ਪਿਤਾ ਇਬਰਾਹਿਮ" |[[ਮੰਨਾ ਡੇ]] |- |7 |"ਪਿਆਰ ਕੀ ਬੁਖ਼ਾਰ ਕੋ ਉੱਤਾਰ" |ਮੰਨਾ ਡੇ |- |} == ਰਿਸੈਪਸ਼ਨ == ਧਰਮਿੰਦਰ ਅਤੇ ਜੈਲਲਿਤਾ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਪਰਦੇ ਉੱਤੇ ਨੇੜਤਾ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਮਿਲੀ ਸੀ ।<ref>{{Cite news|url=https://www.filmfare.com/features/we-trace-jayalalithaas-bollywood-debut-izzat-1968_-17233.html|title=We trace Jayalalithaa's Bollywood debut, Izzat (1968)|last=Sharma|first=Devesh|date=5 December 2016|work=Filmfare|access-date=24 February 2021}}</ref> == ਹਵਾਲੇ == {{Reflist}} krc6vwnrz9k6bj7imocqp25qz0yoyi5 846377 846374 2026-09-17T17:20:00Z Nitesh Gill 8973 Nitesh Gill ਨੇ [[ਇਜ਼ਤ (1968 ਫ਼ਿਲਮ)]] ਵਰਕੇ ਨੂੰ ਬਿਨਾਂ ਕੋਈ ਮੋੜ ਛੱਡੇ [[ਇੱਜ਼ਤ (1968 ਫ਼ਿਲਮ)]] 'ਤੇ ਥਾਂ-ਬਦਲੀ ਕੀਤੀ ਏ 846374 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | name = Izzat Film | image = Izzat 1968.jpg | caption = Poster | director = [[T. Prakash Rao]] | screenplay = [[Rajinder Singh Bedi]] | story = [[Dulal Guha]] {{Infobox | decat = yes | child = yes | label1= Dialogues by | data1 = Rajinder Singh Bedi}} | producer = A. K. Nadiadwala<br />R. C. Kumar | starring = [[Dharmendra]]<br/>[[Tanuja]]<br/>[[J. Jayalalithaa|Jayalalithaa]]<br/>[[Balraj Sahni]]<br/>[[Mehmood (actor)|Mehmood]] | narrator = | cinematography = D. C. Mehta | editing = Shivaji Awdhut | music = [[Laxmikant–Pyarelal]] | studio = Pushpa Pictures | distributor = | released = {{Film date|1968}} | country = India | language = Hindi | budget = <!--Must cite a reliable published source with a reputation for fact-checking. No blogs, no IMDb. no fan-sites.--> | gross = <!--Must cite a reliable published source with a reputation for fact-checking. No blogs, no IMDb. no fan-sites.--> }} '''''ਇਜ਼ਤ''''' (ਇੰਗਲਿਸ਼ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦਃ ਆਨਰ) 1968 ਦੀ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ [[ਹਿੰਦੀ ਭਾਸ਼ਾ|ਹਿੰਦੀ]] ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਡਰਾਮਾ ਫ਼ਿਲਮ ਹੈ ਜਿਸ ਦਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਟੀ. ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਰਾਓ ਨੇ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ [[ਧਰਮਿੰਦਰ]], ਤਨੁਜਾ ਅਤੇ ਜੈਲਲਿਤਾ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਹਨ ਅਤੇ ਇਸ ਫਿਲਮ ਵਿੱਚ [[ਬਲਰਾਜ ਸਾਹਨੀ]] ਅਤੇ [[ਮਹਮੂਦ ਅਲੀ|ਮਹਿਮੂਦ]] ਨੇ ਵੀ ਸੇਹਿਯੋਗੀ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਨਿਭਾਈਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਜੈਲਲਿਤਾ ਦੀ ਇਕਲੌਤੀ [[ਹਿੰਦੀ ਸਿਨੇਮਾ|ਬਾਲੀਵੁੱਡ]] ਫ਼ਿਲਮ ਸੀ। ਫ਼ਿਲਮ ਦੇ ਗੀਤਾਂ ਦੇ ਬੋਲ ਸਾਹਿਰ ਲੁਧਿਆਣਵੀ ਨੇ ਲਿਖੇ ਸਨ ਅਤੇ ਸੰਗੀਤ [[ਲਕਸ਼ਮੀਕਾਂਤ-ਪਿਆਰੇ ਲਾਲ|ਲਕਸ਼ਮੀਕਾਂਤ-ਪਿਆਰੇਲਾਲ]] ਨੇ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। == ਕਿੱਸਾ == ਕਾਲਜ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਕਾਲੇ ਰੰਗ ਦਾ ਆਦਿਵਾਸੀ ਸ਼ੇਖਰ ਘਰ ਵਾਪਸ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਦੀ ਮਾਂ ਸਾਵਲੀ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਹੈ। ਦੁਖੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਪਾਦਰੀ ਅਬਰਾਹਮ ਇਸ ਦੁਖ ਵਿੱਚ ਦਿਲਾਸਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਇਹ ਵੀ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਦੀ ਮਾਂ ਦਾ ਰਾਮਗੜ੍ਹ ਦੇ ਅਮੀਰ ਠਾਕੁਰ ਪ੍ਰਤਾਪ ਸਿੰਘ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਗਰਭਵਤੀ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਨ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਸ਼ੇਖਰ ਉਸ ਦੀ ਬੇਇੱਜ਼ਤੀ ਦਾ ਬਦਲਾ ਲੈਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪ੍ਰਤਾਪ ਦਾ ਪਰਦਾਫਾਸ਼ ਕਰਨ ਲਈ ਨਿਕਲ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਰਾਮਗੜ੍ਹ ਪਹੁੰਚਣ 'ਤੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਦਾ ਇੱਕ ਗੋਰੀ ਚਮੜੀ ਵਾਲਾ ਮਤਰੇਆ ਭਰਾ, ਦਿਲੀਪ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਭੈਣ, ਨੀਲੂ ਹੈ। ਦਿਲੀਪ ਉਸ ਨੂੰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਦਫ਼ਤਰ ਦੇ ਕਰਮਚਾਰੀ ਵਜੋਂ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਅਮੀਰ ਵਿਨੋਦ ਬਾਬੂ ਦੀ ਇਕਲੌਤੀ ਧੀ ਦੀਪਾ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਲਈ ਉਸ ਦੀ ਨਕਲ ਕਰਨ ਲਈ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਸ਼ੇਖਰ ਅਜਿਹਾ ਕਰਨ ਲਈ ਸਹਿਮਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸ਼ੇਖਰ ਦੀਪਾ ਨੂੰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦੋਵੇਂ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਵੱਲ ਆਕਰਸ਼ਿਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਸ਼ੇਖਰ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਬਾਰੇ ਸੱਚ ਦੱਸਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਰਾਮਗੜ੍ਹ ਵਾਪਸ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਵਾਰ ਉੱਥੇ ਪਹੁੰਚਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਆਪਣੇ-ਆਪ ਨੂੰ ਦੁਹਰਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਇਤਿਹਾਸ ਨੂੰ ਵੇਖਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਦਿਲੀਪ ਇੱਕ ਆਦਿਵਾਸੀ ਲੜਕੀ, ਝੁਮਕੀ ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਉਸ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਨ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। == ਅਦਾਕਾਰ == * [[ਧਰਮਿੰਦਰ]] ਦੋਹਰੀ ਭੂਮਿਕਾ ਵਿੱਚ ** ਸ਼ੇਖਰ ** ਦਲੀਪ ਸਿੰਘ * ਤਨੁਜਾ ਦੀਪਾ (ਸ਼ੇਖਰ ਦੀ ਪ੍ਰੇਮਿਕਾ) ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ * ਜੈਲਲਿਤਾ -ਝੁਮਕੀ (ਦਿਲੀਪ ਦੀ ਪ੍ਰੇਮਿਕਾ) <ref>{{Cite news|url=https://www.rediff.com/movies/report/slide-show-1-everything-you-wanted-to-jayalalithaa-the-actor/20131109.htm|title=Everything you wanted to know about Jayalalithaa, the actor|date=9 November 2013|work=Rediff|access-date=9 October 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191009162012/https://www.rediff.com/movies/report/slide-show-1-everything-you-wanted-to-jayalalithaa-the-actor/20131109.htm|archive-date=9 October 2019}}</ref> * [[ਬਲਰਾਜ ਸਾਹਨੀ]]-ਠਾਕੁਰ ਪ੍ਰਤਾਪ ਸਿੰਘ * ਮਹੇਸ਼ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ [[ਮਹਮੂਦ ਅਲੀ|ਮਹਿਮੂਦ]] * ਗੰਗੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ [[ਲਕਸ਼ਮੀ ਛਾਇਆ]] * ਪਾਦਰੀ ਇਬਰਾਹਿਮ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮਨਮੋਹਨ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ * ਮੋਹਨ ਸ਼ੈਰੀ ਨੇ ਦੁਕਾਲ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ == ਉਤਪਾਦਨ == ਫ਼ਿਲਮ '''ਇਜ਼ਤ',ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀ [[ਜੈਲਲਿਤਾ|ਜੈਲਲਿੱਤਾ]] ਦੀ'' ਮੁਖ ਭੂਮਿਕਾ ਵਿੱਚ ਸਮੁੱਚੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇੱਕ ਪਹਿਲੀ ਅਤੇ ਇਕਲੌਤੀ ਹਿੰਦੀ ਫ਼ਿਲਮ ਸੀ, ਅਤੇ ਦੂਜੀ ਹਿੰਦੀ ਫ਼ਿਲਮ ਮਨਮੌਜੀ ਸੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਤਿੰਨ ਕੁ ਮਿੰਟ ਦੀ ਹੀ ਭੂਮਿਕਾ ਸੀ।<ref>{{Cite news|url=https://www.thehindu.com/news/cities/mumbai/Jayalalithaas-fleeting-Hindi-cinema-connect/article16771594.ece1|title=Jayalalithaa's fleeting Hindi cinema connect|last=Joshi|first=Namrata|date=7 December 2016|work=The Hindu|access-date=9 October 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20171220053846/http://www.thehindu.com/news/cities/mumbai/Jayalalithaas-fleeting-Hindi-cinema-connect/article16771594.ece1|archive-date=20 December 2017}}</ref><ref>{{Cite web |date=6 December 2016 |title=Not only 'Izzat', Jayalalithaa acted in this Bollywood film too |url=https://www.mid-day.com/articles/jayalalithaa-hindi-films-bollywood-movies-debut-izzat-dharmendra-man-mauji-lord-krishna-rip-amma-death-dead-dies-bollywood-news/17810174 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20191009191158/https://www.mid-day.com/articles/jayalalithaa-hindi-films-bollywood-movies-debut-izzat-dharmendra-man-mauji-lord-krishna-rip-amma-death-dead-dies-bollywood-news/17810174 |archive-date=9 October 2019 |access-date=9 October 2019 |website=mid-day}}</ref> == ਸੰਗੀਤ ਅਤੇ ਸੰਗੀਤ == ਇਸ ਫ਼ਿਲਮ ਦੇ ਗੀਤ ਸਾਹਿਰ ਲੁਧਿਆਣਵੀ ਨੇ ਲਿਖੇ ਸਨ ਅਤੇ ਸੰਗੀਤ [[ਲਕਸ਼ਮੀਕਾਂਤ-ਪਿਆਰੇ ਲਾਲ|ਲਕਸ਼ਮੀਕਾਂਤ-ਪਿਆਰੇਲਾਲ]] ਨੇ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਸੀ। [[ਧਰਮਿੰਦਰ]] ਲਈ [[ਮੁਹੰਮਦ ਰਫ਼ੀ|ਮੁਹੰਮਦ ਰਫੀ]] ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਅਤੇ [[ਮਹਮੂਦ ਅਲੀ|ਮਹਿਮੂਦ]] ਲਈ [[ਮੰਨਾ ਡੇ]] ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। {| class="wikitable" !# !ਗੀਤ. !ਗਾਇਕ |- |1 |"ਰੁਕ ਜਾ ਜ਼ਰਾ, ਕਿਧਰ ਕੋ ਚਲਾ" |[[ਲਤਾ ਮੰਗੇਸ਼ਕਰ]] |- |2 |"ਜਾਗੀ ਬਦਨ ਮੇਂ ਜਵਾਲਾ" |ਲਤਾ ਮੰਗੇਸ਼ਕਰ |- |3 |"ਯੇ ਦਿਲ ਤੁਮ ਬਿਨ ਕਹੀਂ ਲਗਤਾ ਨਹੀਂ" |ਲਤਾ ਮੰਗੇਸ਼ਕਰ, [[ਮੁਹੰਮਦ ਰਫ਼ੀ|ਮੁਹੰਮਦ ਰਫੀ]] |- |4 |"ਸਰ ਪਰ ਲਂਬਾ ਟਾਪ ਲੇਕੇ ਆਯੇਗਾ" |[[ਆਸ਼ਾ ਭੋਸਲੇ]], ਮੁਹੰਮਦ ਰਫੀ |- |5 |"ਕਿਆ ਮਿਲੀਏ ਐਸੇ ਲੌਗੋੰ ਸੇ" |ਮੁਹੰਮਦ ਰਫੀ |- |6 |"ਕੇਹ ਗਏ ਪਿਤਾ ਇਬਰਾਹਿਮ" |[[ਮੰਨਾ ਡੇ]] |- |7 |"ਪਿਆਰ ਕੀ ਬੁਖ਼ਾਰ ਕੋ ਉੱਤਾਰ" |ਮੰਨਾ ਡੇ |- |} == ਰਿਸੈਪਸ਼ਨ == ਧਰਮਿੰਦਰ ਅਤੇ ਜੈਲਲਿਤਾ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਪਰਦੇ ਉੱਤੇ ਨੇੜਤਾ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਮਿਲੀ ਸੀ ।<ref>{{Cite news|url=https://www.filmfare.com/features/we-trace-jayalalithaas-bollywood-debut-izzat-1968_-17233.html|title=We trace Jayalalithaa's Bollywood debut, Izzat (1968)|last=Sharma|first=Devesh|date=5 December 2016|work=Filmfare|access-date=24 February 2021}}</ref> == ਹਵਾਲੇ == {{Reflist}} krc6vwnrz9k6bj7imocqp25qz0yoyi5 846378 846377 2026-09-17T17:22:30Z Nitesh Gill 8973 846378 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | name = ਇੱਜ਼ਤ ਫ਼ਿਲਮ | image = Izzat 1968.jpg | caption = ਪੋਸਟਰ | director = [[ਟੀ. ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਰਾਓ]] | screenplay = [[ਰਜਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਬੇਦੀ]] | story = [[ਦੁਲਾਲ ਗੁਹਾ]] {{Infobox | decat = yes | child = yes | label1= Dialogues by | data1 = Rajinder Singh Bedi}} | producer = ਏ. ਕੇ. ਨਾਦੀਆਵਾਲਾ<br />R. C. Kumar | starring = [[ਧਰਮਿੰਦਰ]]<br/>[[Tanuja]]<br/>[[J. Jayalalithaa|Jayalalithaa]]<br/>[[Balraj Sahni]]<br/>[[Mehmood (actor)|Mehmood]] | narrator = | cinematography = ਡੀ. ਸੀ. ਮਹਿਤਾ | editing = ਸ਼ਿਵਾਜੀ ਅਵਧੁਤ | music = [[ਲਕਸ਼ਮੀਕਾਂਤ–ਪਿਆਰੇਲਾਲ]] | studio = ਪੁਸ਼ਪਾ ਪਿਕਚਰਜ਼ | distributor = | released = {{Film date|1968}} | country = ਭਾਰਤ | language = ਹਿੰਦੀ | budget = <!--Must cite a reliable published source with a reputation for fact-checking. No blogs, no IMDb. no fan-sites.--> | gross = <!--Must cite a reliable published source with a reputation for fact-checking. No blogs, no IMDb. no fan-sites.--> }} '''''ਇੱਜ਼ਤ''''' (ਇੰਗਲਿਸ਼ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦਃ ਆਨਰ) 1968 ਦੀ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ [[ਹਿੰਦੀ ਭਾਸ਼ਾ|ਹਿੰਦੀ]] ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਡਰਾਮਾ ਫ਼ਿਲਮ ਹੈ ਜਿਸ ਦਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਟੀ. ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਰਾਓ ਨੇ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ [[ਧਰਮਿੰਦਰ]], ਤਨੁਜਾ ਅਤੇ ਜੈਲਲਿਤਾ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਹਨ ਅਤੇ ਇਸ ਫਿਲਮ ਵਿੱਚ [[ਬਲਰਾਜ ਸਾਹਨੀ]] ਅਤੇ [[ਮਹਮੂਦ ਅਲੀ|ਮਹਿਮੂਦ]] ਨੇ ਵੀ ਸੇਹਿਯੋਗੀ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਨਿਭਾਈਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਜੈਲਲਿਤਾ ਦੀ ਇਕਲੌਤੀ [[ਹਿੰਦੀ ਸਿਨੇਮਾ|ਬਾਲੀਵੁੱਡ]] ਫ਼ਿਲਮ ਸੀ। ਫ਼ਿਲਮ ਦੇ ਗੀਤਾਂ ਦੇ ਬੋਲ ਸਾਹਿਰ ਲੁਧਿਆਣਵੀ ਨੇ ਲਿਖੇ ਸਨ ਅਤੇ ਸੰਗੀਤ [[ਲਕਸ਼ਮੀਕਾਂਤ-ਪਿਆਰੇ ਲਾਲ|ਲਕਸ਼ਮੀਕਾਂਤ-ਪਿਆਰੇਲਾਲ]] ਨੇ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। == ਕਿੱਸਾ == ਕਾਲਜ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਕਾਲੇ ਰੰਗ ਦਾ ਆਦਿਵਾਸੀ ਸ਼ੇਖਰ ਘਰ ਵਾਪਸ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਦੀ ਮਾਂ ਸਾਵਲੀ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਹੈ। ਦੁਖੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਪਾਦਰੀ ਅਬਰਾਹਮ ਇਸ ਦੁਖ ਵਿੱਚ ਦਿਲਾਸਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਇਹ ਵੀ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਦੀ ਮਾਂ ਦਾ ਰਾਮਗੜ੍ਹ ਦੇ ਅਮੀਰ ਠਾਕੁਰ ਪ੍ਰਤਾਪ ਸਿੰਘ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਗਰਭਵਤੀ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਨ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਸ਼ੇਖਰ ਉਸ ਦੀ ਬੇਇੱਜ਼ਤੀ ਦਾ ਬਦਲਾ ਲੈਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪ੍ਰਤਾਪ ਦਾ ਪਰਦਾਫਾਸ਼ ਕਰਨ ਲਈ ਨਿਕਲ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਰਾਮਗੜ੍ਹ ਪਹੁੰਚਣ 'ਤੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਦਾ ਇੱਕ ਗੋਰੀ ਚਮੜੀ ਵਾਲਾ ਮਤਰੇਆ ਭਰਾ, ਦਿਲੀਪ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਭੈਣ, ਨੀਲੂ ਹੈ। ਦਿਲੀਪ ਉਸ ਨੂੰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਦਫ਼ਤਰ ਦੇ ਕਰਮਚਾਰੀ ਵਜੋਂ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਅਮੀਰ ਵਿਨੋਦ ਬਾਬੂ ਦੀ ਇਕਲੌਤੀ ਧੀ ਦੀਪਾ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਲਈ ਉਸ ਦੀ ਨਕਲ ਕਰਨ ਲਈ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਸ਼ੇਖਰ ਅਜਿਹਾ ਕਰਨ ਲਈ ਸਹਿਮਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸ਼ੇਖਰ ਦੀਪਾ ਨੂੰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦੋਵੇਂ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਵੱਲ ਆਕਰਸ਼ਿਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਸ਼ੇਖਰ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਬਾਰੇ ਸੱਚ ਦੱਸਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਰਾਮਗੜ੍ਹ ਵਾਪਸ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਵਾਰ ਉੱਥੇ ਪਹੁੰਚਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਆਪਣੇ-ਆਪ ਨੂੰ ਦੁਹਰਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਇਤਿਹਾਸ ਨੂੰ ਵੇਖਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਦਿਲੀਪ ਇੱਕ ਆਦਿਵਾਸੀ ਲੜਕੀ, ਝੁਮਕੀ ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਉਸ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਨ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। == ਅਦਾਕਾਰ == * [[ਧਰਮਿੰਦਰ]] ਦੋਹਰੀ ਭੂਮਿਕਾ ਵਿੱਚ ** ਸ਼ੇਖਰ ** ਦਲੀਪ ਸਿੰਘ * ਤਨੁਜਾ ਦੀਪਾ (ਸ਼ੇਖਰ ਦੀ ਪ੍ਰੇਮਿਕਾ) ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ * ਜੈਲਲਿਤਾ -ਝੁਮਕੀ (ਦਿਲੀਪ ਦੀ ਪ੍ਰੇਮਿਕਾ) <ref>{{Cite news|url=https://www.rediff.com/movies/report/slide-show-1-everything-you-wanted-to-jayalalithaa-the-actor/20131109.htm|title=Everything you wanted to know about Jayalalithaa, the actor|date=9 November 2013|work=Rediff|access-date=9 October 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191009162012/https://www.rediff.com/movies/report/slide-show-1-everything-you-wanted-to-jayalalithaa-the-actor/20131109.htm|archive-date=9 October 2019}}</ref> * [[ਬਲਰਾਜ ਸਾਹਨੀ]]-ਠਾਕੁਰ ਪ੍ਰਤਾਪ ਸਿੰਘ * ਮਹੇਸ਼ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ [[ਮਹਮੂਦ ਅਲੀ|ਮਹਿਮੂਦ]] * ਗੰਗੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ [[ਲਕਸ਼ਮੀ ਛਾਇਆ]] * ਪਾਦਰੀ ਇਬਰਾਹਿਮ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮਨਮੋਹਨ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ * ਮੋਹਨ ਸ਼ੈਰੀ ਨੇ ਦੁਕਾਲ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ == ਉਤਪਾਦਨ == ਫ਼ਿਲਮ '''ਇਜ਼ਤ',ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀ [[ਜੈਲਲਿਤਾ|ਜੈਲਲਿੱਤਾ]] ਦੀ'' ਮੁਖ ਭੂਮਿਕਾ ਵਿੱਚ ਸਮੁੱਚੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇੱਕ ਪਹਿਲੀ ਅਤੇ ਇਕਲੌਤੀ ਹਿੰਦੀ ਫ਼ਿਲਮ ਸੀ, ਅਤੇ ਦੂਜੀ ਹਿੰਦੀ ਫ਼ਿਲਮ ਮਨਮੌਜੀ ਸੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਤਿੰਨ ਕੁ ਮਿੰਟ ਦੀ ਹੀ ਭੂਮਿਕਾ ਸੀ।<ref>{{Cite news|url=https://www.thehindu.com/news/cities/mumbai/Jayalalithaas-fleeting-Hindi-cinema-connect/article16771594.ece1|title=Jayalalithaa's fleeting Hindi cinema connect|last=Joshi|first=Namrata|date=7 December 2016|work=The Hindu|access-date=9 October 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20171220053846/http://www.thehindu.com/news/cities/mumbai/Jayalalithaas-fleeting-Hindi-cinema-connect/article16771594.ece1|archive-date=20 December 2017}}</ref><ref>{{Cite web |date=6 December 2016 |title=Not only 'Izzat', Jayalalithaa acted in this Bollywood film too |url=https://www.mid-day.com/articles/jayalalithaa-hindi-films-bollywood-movies-debut-izzat-dharmendra-man-mauji-lord-krishna-rip-amma-death-dead-dies-bollywood-news/17810174 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20191009191158/https://www.mid-day.com/articles/jayalalithaa-hindi-films-bollywood-movies-debut-izzat-dharmendra-man-mauji-lord-krishna-rip-amma-death-dead-dies-bollywood-news/17810174 |archive-date=9 October 2019 |access-date=9 October 2019 |website=mid-day}}</ref> == ਸੰਗੀਤ ਅਤੇ ਸੰਗੀਤ == ਇਸ ਫ਼ਿਲਮ ਦੇ ਗੀਤ ਸਾਹਿਰ ਲੁਧਿਆਣਵੀ ਨੇ ਲਿਖੇ ਸਨ ਅਤੇ ਸੰਗੀਤ [[ਲਕਸ਼ਮੀਕਾਂਤ-ਪਿਆਰੇ ਲਾਲ|ਲਕਸ਼ਮੀਕਾਂਤ-ਪਿਆਰੇਲਾਲ]] ਨੇ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਸੀ। [[ਧਰਮਿੰਦਰ]] ਲਈ [[ਮੁਹੰਮਦ ਰਫ਼ੀ|ਮੁਹੰਮਦ ਰਫੀ]] ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਅਤੇ [[ਮਹਮੂਦ ਅਲੀ|ਮਹਿਮੂਦ]] ਲਈ [[ਮੰਨਾ ਡੇ]] ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। {| class="wikitable" !# !ਗੀਤ. !ਗਾਇਕ |- |1 |"ਰੁਕ ਜਾ ਜ਼ਰਾ, ਕਿਧਰ ਕੋ ਚਲਾ" |[[ਲਤਾ ਮੰਗੇਸ਼ਕਰ]] |- |2 |"ਜਾਗੀ ਬਦਨ ਮੇਂ ਜਵਾਲਾ" |ਲਤਾ ਮੰਗੇਸ਼ਕਰ |- |3 |"ਯੇ ਦਿਲ ਤੁਮ ਬਿਨ ਕਹੀਂ ਲਗਤਾ ਨਹੀਂ" |ਲਤਾ ਮੰਗੇਸ਼ਕਰ, [[ਮੁਹੰਮਦ ਰਫ਼ੀ|ਮੁਹੰਮਦ ਰਫੀ]] |- |4 |"ਸਰ ਪਰ ਲਂਬਾ ਟਾਪ ਲੇਕੇ ਆਯੇਗਾ" |[[ਆਸ਼ਾ ਭੋਸਲੇ]], ਮੁਹੰਮਦ ਰਫੀ |- |5 |"ਕਿਆ ਮਿਲੀਏ ਐਸੇ ਲੌਗੋੰ ਸੇ" |ਮੁਹੰਮਦ ਰਫੀ |- |6 |"ਕੇਹ ਗਏ ਪਿਤਾ ਇਬਰਾਹਿਮ" |[[ਮੰਨਾ ਡੇ]] |- |7 |"ਪਿਆਰ ਕੀ ਬੁਖ਼ਾਰ ਕੋ ਉੱਤਾਰ" |ਮੰਨਾ ਡੇ |- |} == ਰਿਸੈਪਸ਼ਨ == ਧਰਮਿੰਦਰ ਅਤੇ ਜੈਲਲਿਤਾ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਪਰਦੇ ਉੱਤੇ ਨੇੜਤਾ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਮਿਲੀ ਸੀ ।<ref>{{Cite news|url=https://www.filmfare.com/features/we-trace-jayalalithaas-bollywood-debut-izzat-1968_-17233.html|title=We trace Jayalalithaa's Bollywood debut, Izzat (1968)|last=Sharma|first=Devesh|date=5 December 2016|work=Filmfare|access-date=24 February 2021}}</ref> == ਹਵਾਲੇ == {{Reflist}} dt0ghwkh455h8gbcj0htc1w063z9jmf 3 205205 846355 2026-09-17T14:00:03Z New user message 10694 Adding [[Template:Welcome|welcome message]] to new user's talk page 846355 wikitext text/x-wiki {{Template:Welcome|realName=|name=Imfamus}} -- [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:New user message|New user message]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:New user message|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 14:00, 17 ਸਤੰਬਰ 2026 (UTC) d0ytieqythodvajsreej19ohnwbsmvk 3 205206 846411 2026-09-18T02:43:26Z Max 45353 Max ਨੇ ਸਫ਼ਾ [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:SHB2000]] ਨੂੰ [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:SHB]] ’ਤੇ ਭੇਜਿਆ: Automatically moved page while renaming the user "[[Special:CentralAuth/SHB2000|SHB2000]]" to "[[Special:CentralAuth/SHB|SHB]]" 846411 wikitext text/x-wiki #ਰੀਡਾਇਰੈਕਟ [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:SHB]] qn6lagsvu7c5jknnpdxyggildrz27lg 3 205207 846455 2026-09-18T10:53:22Z SHB 38278 SHB ਨੇ ਸਫ਼ਾ [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Amnnagh-Nuzilal]] ਨੂੰ [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Afgan-Amazigh207]] ’ਤੇ ਭੇਜਿਆ: Automatically moved page while renaming the user "[[Special:CentralAuth/Amnnagh-Nuzilal|Amnnagh-Nuzilal]]" to "[[Special:CentralAuth/Afgan-Amazigh207|Afgan-Amazigh207]]" 846455 wikitext text/x-wiki #ਰੀਡਾਇਰੈਕਟ [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Afgan-Amazigh207]] oiho5d8uytfdn28zev56dy1iivbp8za 3 205208 846457 2026-09-18T10:53:47Z Cabayi 27315 Cabayi ਨੇ ਸਫ਼ਾ [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Crispybeatle]] ਨੂੰ [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Riverplateño]] ’ਤੇ ਭੇਜਿਆ: Automatically moved page while renaming the user "[[Special:CentralAuth/Crispybeatle|Crispybeatle]]" to "[[Special:CentralAuth/Riverplateño|Riverplateño]]" 846457 wikitext text/x-wiki #ਰੀਡਾਇਰੈਕਟ [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Riverplateño]] mfp1vwu9r1qch8h9qfhcyizdvhb4xa1