ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ pawiki https://pa.wikipedia.org/wiki/%E0%A8%AE%E0%A9%81%E0%A9%B1%E0%A8%96_%E0%A8%B8%E0%A8%AB%E0%A8%BC%E0%A8%BE MediaWiki 1.47.0-wmf.21 first-letter ਮੀਡੀਆ ਖ਼ਾਸ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਤਸਵੀਰ ਤਸਵੀਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਮੀਡੀਆਵਿਕੀ ਮੀਡੀਆਵਿਕੀ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਫਰਮਾ ਫਰਮਾ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਮਦਦ ਮਦਦ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਫਾਟਕ ਫਾਟਕ ਗੱਲ-ਬਾਤ TimedText TimedText talk ਮੌਡਿਊਲ ਮੌਡਿਊਲ ਗੱਲ-ਬਾਤ Package Package talk Event Event talk Topic 0 6896 848071 841292 2026-09-26T13:20:50Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 848071 wikitext text/x-wiki {{Infobox chess player | name = ਸਿਮੇਨ ਅਗਦੇਸਤੀਨ | image = Simen Agdestein NM Bergen 2009.jpg | caption = | birthname = ਸਿਮੇਨ ਅਗਦੇਸਤੀਨ | country = [[ਨਾਰਵੇ]] | birth_date = {{Birth date and age|df=y|1967|5|15}} | birth_place = [[ਅਸਕੇਰ]], [[ਨਾਰਵੇ]] | death_date = | death_place = | title = [[ਗ੍ਰੈਂਡਮਾਸਟਰ (ਸ਼ਤਰੰਜ)|ਗ੍ਰੈਂਡਮਾਸਟਰ]] (1985) | worldchampion = | womensworldchampion = | peakrating = 2637 (ਜੁਲਾਈ 2014) | FideID = 1500015 }} '''ਸਿਮੇਨ ਅਗਦੇਸਤੀਨ''' (ਜਨਮ 15 ਮਈ, 1 9 67) [[ਨਾਰਵੇ|ਨਾਰਵੇਜੀਅਨ]] ਸ਼ਤਰੰਜ ਖਿਡਾਰੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ [[ਸ਼ਤਰੰਜ]], ਸ਼ਤਰੰਜ ਕੋਚਿੰਗ ਅਤੇ [[ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਫੁੱਟਬਾਲ|ਫੁੱਟਬਾਲ]] ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਉਹ ਕਈ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦੇ ਲੇਖਕ ਵੀ ਹੈ। ਅਗਦੇਸਤੀਨ ਇੱਕ ਸ਼ਤਰੰਜ ਦਾ [[ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਗ੍ਰੈਂਡਮਾਸਟਰ|ਗ੍ਰੈਂਡਮਾਸਟਰ]] ਹੈ। ਉਸਨੇ 2005 ਦੇ ਟਾਈਟਲ ਸਮੇਤ ਸੱਤ ਨਾਰਵੇਜੀਅਨ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪਾਂ ਜਿੱਤੀਆਂ ਹਨ। ਉਹ [[ਮੈਗਨਸ ਕਾਰਲਸਨ]] ਦਾ ਸਾਬਕਾ ਕੋਚ ਵੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਹ ਕਾਰਲਸਨ ਦੇ ਮੌਜੂਦਾ ਮੈਨੇਜਰ, [[ਐਸਪਨ ਅਗਦੇਸਤੀਨ]] ਦਾ ਭਰਾ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਕਾਰਲਸਨ ਦੀ ਜੀਵਨੀ ਸਮੇਤ ਸ਼ਤਰੰਜ ਤੇ ਕਈ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦਾ ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਸਹਿ ਲੇਖਕ ਹੈ। ਅਗਦੇਸਤੀਨ ਇੱਕ ਸਾਬਕਾ ਪੇਸ਼ੇਵਰ [[ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਫੁੱਟਬਾਲ|ਫੁੱਟਬਾਲਰ]] ਹੈ ਜੋ [[ਨਾਰਵੇ ਨੈਸ਼ਨਲ ਫੁੱਟਬਾਲ ਟੀਮ]] ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਉਹ ਇੱਕ [[ਸਟਰਾਈਕਰ (ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਫੁੱਟਬਾਲ)|ਸਟਰਾਈਕਰ]] ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਖੇਡਦਾ ਸੀ। 1980 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ, ਅਗਦੇਸਤੀਨ ਨੇ ਫੁੱਲ-ਟਾਈਮ ਫੁੱਟਬਾਲ ਕੈਰੀਅਰ ਦੇ ਨਾਲ ਚੋਟੀ-ਉੜਾਨ ਸ਼ਤਰੰਜ ਨੂੰ ਜੋੜ ਲਿਆ, ਅਤੇ ਦੋਨਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕੀਤੀ।<ref>[https://web.archive.org/web/20091027121446/http://geocities.com/thomsof/landslaget/landslaget.html Norway – International Players] – Landslaget</ref> 1990 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ, ਗੋਡੇ ਦੀ ਸੱਟ ਨੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਫੁਟਬਾਲ ਦੀਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਨੂੰ ਘਟਾ ਦਿੱਤਾ। 1999 ਵਿੱਚ, ਅਗਦੇਸਤੀਨ ਨੇ ਜਿੱਤਣ ਦੇ ਤਰੀਕਿਆਂ ਵੱਲ ਵਾਪਸੀ ਕੀਤੀ, ਉਸ ਸਾਲ ਕਪੇਲ ਲਾ ਗ੍ਰਾਂਡੇ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਅਤੇ 2003 ਵਿੱਚ [[ਆਇਲ ਆਫ ਮੈਨ]] ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਵਿੱਚ ਸਿਖਰ ਤੇ ਸੀ।<ref>{{cite news |url=http://www.telegraph.co.uk/culture/chess/malcolmpein/3604163/Agdestein-nets-a-winner.html |work=[[Daily Telegraph]] |last=Pein |first=Malcolm |date=8 October 2003 |accessdate=6 June 2010 |title=Agdestein nets a winner}}</ref> ਐਗਡੇਸਟੈਇਨ ਨੇ 2013 ਵਿੱਚ ਦੋ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਜਿੱਤੇ ਸਨ, ਜਦੋਂ ਉਸਨੇ 9 ਵਿੱਚੋਂ 8½ ਅੰਕ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ [[ਬਾਰਸੀਲੋਨਾ]] ਵਿੱਚ ਓਪਨ ਸੈਂਟ ਮਾਰਤੀ ਜਿੱਤਿਆ ਸੀ, ਉਸ ਦੀ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਰੇਟਿੰਗ 2901 ਰਹੀ ਸੀ,<ref>{{cite news |url=http://www.nettavisen.no/sjakk/article3653397.ece |title=Simen (46) vant storturnering i Spania |last=Valaker |first=Ole |date=21 July 2013 |publisher=Nettavisen |language=Norwegian |accessdate=21 July 2013 |archive-date=25 ਅਗਸਤ 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130825084356/http://www.nettavisen.no/sjakk/article3653397.ece |dead-url=yes }}</ref> ਅਤੇ ਓਸਲੋ ਸ਼ਤਰੰਜ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ-ਹਾਵਰਡ ਵਗੇਦਰਸ ਮੈਮੋਰੀਅਲ, 9 ਵਿੱਚੋਂ 7 ਅੰਕ ਲੈ ਕੇ ਜਿੱਤਿਆ ਸੀ।<ref>{{cite news |url=http://www.nettavisen.no/sjakk/article3690514.ece |title=- Han spiller som han var 23 år! |last=Valaker |first=Ole |date=6 October 2013 |publisher=Nettavisen |language=Norwegian |accessdate=6 October 2013 }} {{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਅਕਤੂਬਰ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, [http://tournamentservice.com/standings.aspx?TID=OsloChessInternational2013-AkademiskSjakklubb Crosstable] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160305143943/http://tournamentservice.com/standings.aspx?tid=oslochessinternational2013-akademisksjakklubb |date=2016-03-05 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160305143943/http://tournamentservice.com/standings.aspx?tid=oslochessinternational2013-akademisksjakklubb |date=2016-03-05 }} of Oslo Chess International (TournamentService)</ref> ==ਹਵਾਲੇ== {{ਹਵਾਲੇ}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸ਼ਤਰੰਜ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਖੇਡਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲੋਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਮਾਜ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਨੋਰੰਜਨ]] 47jw9aod7ctl6k4e12yzdbk6yw0v2b0 0 13163 848079 739956 2026-09-26T13:40:06Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 848079 wikitext text/x-wiki {{Short description|Mangrove forest in the Bay of Bengal}} {{Other uses}} {{EngvarB|date=September 2013}} {{Use dmy dates |date=December 2020}} {{Infobox protected area | name = ਸੁੰਦਰਬਨ | photo = Save the sundarbans 20.jpg | photo_alt = Sundarbans | photo_caption = ਸੁੰਦਰਬਨ | photo_width = 300 | map = South Asia | map_alt = Sundarbans | map_caption = ਸੁੰਦਰਬਨ ਦਾ ਸਥਾਨ, [[ਗੰਗਾ]]-[[ਬ੍ਰਹਮਪੁੱਤਰ]] ਡੈਲਟਾ ਦੇ ਪਾਰ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ | map_width = 300 | location =[[ਖੁਲਨਾ ਡਿਵੀਜ਼ਨ]], [[ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼]]<br />[[ਪ੍ਰੈਜ਼ੀਡੈਂਸੀ ਡਿਵੀਜ਼ਨ]], [[ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ]], [[ਭਾਰਤ]] | nearest_city = [[ਬਸੀਰਹਾਟ]], [[ਡਾਇਮੰਡ ਹਾਰਬਰ]], [[ਹਲਦੀਆ]], [[ਖੁਲਨਾ]], [[ਕਲਕੱਤਾ]], [[ਬਾਗੇਰਹਾਟ]], ਪਟੁਆਖਾਲੀ, [[ਬਰਗੁਨਾ]], [[ਸਤਖੀਰਾ]] , | coordinates = {{coord|21.73318765|N|88.86896612|E|display=inline,title}} | coords_ref = | visitation_num = | visitation_year = | governing_body = [[Government of Bangladesh]] (66%), [[Government of India]] (34%) | world_heritage_site = | embedded = {{Infobox UNESCO World Heritage Site | child = yes | official_name = The Sundarbans | location = [[Khulna Division]], [[Bangladesh]] | includes = {{flatlist| # [[Sundarbans West Wildlife Sanctuary]] # [[Sundarbans South Sanctuary]] # [[Sundarbans East Sanctuary]] }} | criteria = {{UNESCO WHS type|(ix)(x)}}(ix)(x) | ID = 798 | coordinates = {{coord|21|57|N|89|11|E|format=dms}} | year = 1997 | area = {{convert|139500|ha|sqmi|abbr=on}} | website = | locmapin = <!-- Bangladesh --> | map_caption = }} {{Designation list | embed = yes | designation1 = Ramsar | designation1_offname = Sundarbans Reserved Forest | designation1_date = 21 May 1992 | designation1_number = 560<ref name="RSIS1">{{Cite web|title=Sundarbans Reserved Forest, Bangladesh |website=[[Ramsar Convention|Ramsar]] Sites Information Service |url=https://rsis.ramsar.org/ris/560 |access-date=14 February 2019}}</ref> | designation2 = Ramsar | designation2_offname = Sundarban Wetland | designation2_date = 30 January 2019 | designation2_number = 2370<ref name="RSIS2">{{Cite web|title=Sundarban Wetland, India |website=[[Ramsar Convention|Ramsar]] Sites Information Service |url=https://rsis.ramsar.org/ris/2370 |access-date=14 February 2019}}</ref>}} | embedded2 = {{Infobox UNESCO World Heritage Site | child = yes | official_name = Sundarbans National Park | location = [[Presidency division]], [[West Bengal]], [[India]] | includes = {{flatlist| # [[Sundarbans National Park]] }} | criteria = {{UNESCO WHS type|(ix)(x)}}(ix)(x) | ID = 452 | coordinates = {{coord|21|56|42|N|88|53|45|E|format=dms}} | year = 1987 | area = {{convert|133010|ha|sqmi|abbr=on}} | website = | locmapin = <!-- India --> | map_caption = }} }} [[ਤਸਵੀਰ:Sundarbans.jpg|thumb|200px|ਸੁੰਦਰਵਨ ਦੀ ਉਪਗ੍ਰਹੀ ਤਸਵੀਰ]] '''ਸੁੰਦਰਵਨ''' ਜਾਂ ਸੁੰਦਰਬੋਨ ਸੁੰਦਰਬਨ (ਉਚਾਰਿਆ ਗਿਆ /sʌnˈdɑːrbənz/) ਬੰਗਾਲ ਦੀ ਖਾੜੀ ਵਿੱਚ ਗੰਗਾ, ਬ੍ਰਹਮਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਮੇਘਨਾ ਨਦੀਆਂ ਦੇ ਸੰਗਮ ਦੁਆਰਾ ਬਣੇ ਡੈਲਟਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮੈਂਗਰੋਵ ਖੇਤਰ ਹੈ। ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਦਾ ਸੁੰਦਰਬਨ ਰਿਜ਼ਰਵ ਫੋਰੈਸਟ (SRF) ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਮੈਂਗਰੋਵ ਜੰਗਲ ਹੈ। ਇਹ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਦੇ ਖੁਲਨਾ ਡਿਵੀਜ਼ਨ ਵਿੱਚ ਬਾਲੇਸ਼ਵਰ ਨਦੀ ਤੋਂ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਹੁਗਲੀ ਨਦੀ ਤੱਕ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਬੰਦ ਅਤੇ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਮੈਂਗਰੋਵ ਜੰਗਲ, ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਲਈ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਜ਼ਮੀਨ, ਚਿੱਕੜ ਅਤੇ ਬੰਜਰ ਜ਼ਮੀਨ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਕਈ ਟਾਈਡਲ ਧਾਰਾਵਾਂ ਅਤੇ ਚੈਨਲਾਂ ਦੁਆਰਾ ਕੱਟਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਸੁੰਦਰਬਨ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਮੈਂਗਰੋਵ ਜੰਗਲਾਂ ਦਾ ਘਰ ਹੈ। ਸੁੰਦਰਬਨ ਦੇ ਚਾਰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਖੇਤਰਾਂ ਨੂੰ ਯੂਨੈਸਕੋ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਰਾਸਤ ਸਾਈਟਾਂ ਵਜੋਂ ਸੂਚੀਬੱਧ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ. ਸੁੰਦਰਬਨ ਪੱਛਮੀ (ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼), ਸੁੰਦਰਬਨ ਦੱਖਣੀ (ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼), ਸੁੰਦਰਬਨ ਪੂਰਬੀ (ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼) ਅਤੇ ਸੁੰਦਰਬਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਪਾਰਕ (ਭਾਰਤ)। == ਵ੍ਯੁਤਪਤੀ == ਸੁੰਦਰਬਨ (ਬੰਗਾਲੀ: সুন্দরবন, ਰੋਮਨੀਕਰਨ: Sundôrbôn) ਦਾ ਸ਼ਾਬਦਿਕ ਅਰਥ "ਸੁੰਦਰ ਜੰਗਲ" ਹੈ। ਵਿਕਲਪਕ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਇਹ ਪ੍ਰਸਤਾਵਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਨਾਮ ਸਮੁੰਦਰਬਨ, ਸ਼ੋਮੁਦਰੋਬੋਨ ("ਸਮੁੰਦਰੀ ਜੰਗਲ"), ਜਾਂ ਚੰਦਰ-ਬੰਧੇ, ਇੱਕ ਕਬੀਲੇ ਦਾ ਨਾਮ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਸ ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਸੰਭਾਵਤ ਮੂਲ ਸੁੰਦਰੀ ਜਾਂ ਸੁੰਦਰੀ ਹੈ, ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਭਰਪੂਰ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਮੈਂਗਰੋਵ ਸਪੀਸੀਜ਼ ਹੇਰੀਟੀਏਰਾ ਫੋਮਜ਼ ਦਾ ਸਥਾਨਕ ਨਾਮ ਹੈ। == ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ == * NASA (Johnson Space Center): [https://web.archive.org/web/20070802134948/http://earth.jsc.nasa.gov/sseop/efs/photoinfo.pl?PHOTO=STS027-39-28 Ganges-Brahmaputra River Delta] * The Golden Fibre Trade Centre: [http://www.tradezone.com/tradesites/ganges_delta.html Ganges Delta: Most Fertile Land for Growing Raw Jute] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20051117232413/http://tradezone.com/tradesites/ganges_delta.html |date=2005-11-17 }} * Banglapedia: [http://banglapedia.search.com.bd/HT/G_0027.htm Ganges-Padma River System] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090206194927/http://banglapedia.search.com.bd/HT/G_0027.htm |date=6 ਫ਼ਰਵਰੀ 2009 }} * [http://www.ppl.nl/index.php?option=com_wrapper&view=wrapper&Itemid=82 Bibliography on Water Resources and International Law]. Peace Palace Library [[File:Sunderbans Hut.jpg|thumb|Sunderbans Hut]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭੂਗੋਲ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦਰਿਆ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੁੰਦਰਬਨ]] b12bz7nkz02q8zgql0ugeh2vxahv6kw 0 13341 848070 574689 2026-09-26T13:19:39Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 848070 wikitext text/x-wiki {{ਅੰਦਾਜ਼}} {{ਹਵਾਲੇ}} ਸਾਡੇ ਰਾਸਟਰ ਨਿਰਮਾਤਾ ਬਹੁਤ ਹੀ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਬਿ੍ਰਟਿਸ ਰਾਜ ਦੀ ਵਿਰਾਸਤ ਹੁੰਦੇ ਹੋਏ ਵੀ ਇਕ ਸਰਭਭਾਰਤੀ ਸਿਵਲ ਸੇਵਾ ਦੀ ਜਰੂਰਤ ਨੂੰ ਸਮਝਿਆ, ਜਿਸ ਦੇ ਸਿੱਟੇ ਵਜੋਂ ਡਿਪਟੀ ਕਮਿਸਨਰ ਦਫਤਰ ਨੂੰ ਜਿਲ੍ਹਾ ਪ੍ਰਸਾਸਨ ਦਾ ਭਾਰ ਸੰਭਾਲਣ ਲਈ ਕੇਂਦਰ ਬਿੰਦੂ ਬਣਾਇਆ। ਲੋਕਤੰਤਰ ਵਿਚ ਰਾਜਨੀਤਕ ਸਾਸਕਾਂ ਦੀ ਚੋਣ ਜਨਤਾ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਸਿਧਾਂਤਕ ਰੂਪ ਵਿਚ ਰਾਜਵਿਵਸਥਾ ਕਿਸ ਖੇਤਰ ਜਾਂ ਕਿਸ ਢੰਗ ਨਾਲ ਚਲਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਉਸ ਬਾਰੇ ਵੀ ਫੈਸਲਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਅਤੇ ਨੀਤੀਆਂ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਦੀ ਜਿੰਮੇਵਾਰੀ ਜਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਡਿਪਟੀ ਕਮਿਸਨਰ ਤੇ ਹੰੁਦੀ ਹੈ। ਸਰਕਾਰੀ ਜ਼ਿਲਾ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨਾਂ ਦੀ ਇਹ ਕੋਸ਼ਸ਼ ਹੈ ਕਿ ਜਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਹਰ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਸਮਾਜਿਕ, ਆਰਥਿਕ ਅਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਅਤੇ ਹੋਰ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿਚ ਵੱਧਣਫੁੱਲਣ ਦਾ ਬਰਾਬਰ ਅਵਸਰ ਮਿਲੇ ਅਤੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਫਰਜਾਂ ਤੋਂ ਸੁਚੇਤ ਰਹਿਣ। ਸਾਡੀ ਹਮੇਸਾਂ ਇਹ ਹੀ ਕੋਸਿਸ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਸਰਕਾਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਦੇ ਹੰਝੂ ਸਾਫ ਕਰੇ ਜੋ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਤੋਂ ਅਣਜਾਣ ਹਨ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕ ਪੋੜੀ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਹੇਠਲੇ ਪਾਏਦਾਨ ਤੇ ਖੜੇ ਹਨ। ਸਾਡਾ ਦੇਸ਼ ਦੁਨੀਆਂ ਦੀ ਇਕ ਵੱਡੀ ਸ਼ਕਤੀ ਬਣਨ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਸਮਾਜਿਕ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕ ਵਿਵਸਥਾ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਹੀ ਤੇਜੀ ਨਾਲ ਤਬਦੀਲੀ ਆ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਸ ਆ ਰਹੇ ਬਦਲਾਉ ਵਿਚ ਹਰ ਨਾਗਰਿਕ ਦਾ ਯੋਗਦਾਨ ਅਤੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਅਤੀ ਜਰੂਰੀ ਹੈ। ਬਦਲਦੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਇਸ ਲੋੜ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਅਤੇ ਰਾਜ ਦੇ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਸਬੰਧੀ ਪੂਰੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਮਿਲੇ ਨਾਗਰਿਕ ਸੂਚਨਾ ਚਾਰਟਰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਦਾ ਸਰਕਾਰ ਵਲੌਂ ਉਪਰਾਲਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਕਿਤਾਬਚੇ ਰਾਹੀਂ ਡਿਪਟੀ ਕਮਿਸਨਰ ਦਫਤਰ ਦੇ ਕੰਮਕਾਜ ਸਬੰਧੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਵਿਭਾਗਾਂ ਸਬੰਧੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਮੁਹੱਈਆ ਕਰਾਉਣ ਦਾ ਯਤਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਆਮ ਆਦਮੀ ਪ੍ਰਸਾਸਨ ਦੀਆਂ ਨੀਤੀਆਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜਕੇ ਜਿਲ੍ਹੇ, ਰਾਜ ਅਤੇ ਦੇਸ ਦੀ ਤਰੱਕੀ ਵਿਚ ਪੂਰਨ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾ ਸਕੇ। ====ਨਾਗਰਿਕ ਸੂਚਨਾ ਚਾਰਟਰ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਲੋੜ==== ਡਿਪਟੀ ਕਮਿਸਨਰ, ਰਾਜ ਸਰਕਾਰ ਅਤੇ ਆਮ ਜਨਤਾ ਵਿਚ ਇਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਕੜੀ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਰਾਜ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਅਤੇ ਨੀਤੀਆਂ ਨੂੰ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਤੱਕ ਪਹੰੁਚਾਉਣਾ ਅਤੇ ਲਾਗੂ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਆਮ ਜਨਤਾ ਦੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ, ਲੋੜਾਂ ਅਤੇ ਜਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਸਰਬਪੱਖੀ ਸਰਗਰਮੀਆਂ ਸਬੰਧੀ ਸਰਕਾਰ ਨਾਲ ਰਾਬਤਾ ਕਾਇਮ ਰੱਖਣਾ ਜਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਡਿਪਟੀ ਕਮਿਸਨਰ ਦੀ ਅਹਿਮ ਭੂਮਿਕਾ ਹੰੁਦੀ ਹੈ। ਜਿਲ੍ਹਾ ਪੱਧਰ ਅਤੇ ਸਬ ਡਵੀਜਨ ਪੱਧਰ ਤੇ ਆਮ ਜਨਤਾ ਨੂੰ ਕੰਮ ਕਰਾਉਣ ਲਈ ਕੁਝ ਅੋਕੜਾਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਸਹੀ ਸੂਚਨਾ ਤੋਂ ਵਾਂਝੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਪ੍ਰਸਾਸਨ ਨੂੰ ਲੋਕਹਿਤੈਸੀ ਬਣਾਉਣ ਅਤੇ ਆਮ ਆਦਮੀ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਸਾਸਨਿਕ, ਸਮਾਜਿਕ, ਆਰਥਿਕ ਅਤੇ ਹੋਰ ਲੋੜਾਂ ਅਤੇ ਮੁਸਕਿਲਾਂ ਨੂੰ ਭਲੀਭਾਂਤ ਜਾਣਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪੂਰਤੀ ਲਈ ਇਹ ਨਾਗਰਿਕ ਅਤੇ ਸੂਚਨਾ ਚਾਰਟਰ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਡਿਪਟੀ ਕਮਿਸਨਰ ਦੇ ਦਫਤਰ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਸਾਖਾਵਾਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਅਧੀਨ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਸਰਕਾਰੀ ਸਰਗਰਮੀਆਂ ਦਾ ਵਿਸਥਾਰ ਪੂਰਵਕ ਵੇਰਵਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਨਾਗਰਿਕ ਸੂਚਨਾ ਚਾਰਟਰ ਇਸ ਲਈ ਵੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਹੁਣ ਆਮ ਵਿਅਕਤੀ ਜਾਂ ਰਾਜ ਦਾ ਹਰ ਨਾਗਰਿਕ ਨੂੰ ਅਧਿਕਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਜਿਲ੍ਹੇ ਵਿਚ ਜਾਂ ਇਲਾਕੇ ਵਿਚ ਜਾਂ ਨਿੱਜੀ ਪੱਧਰ ਉੱਤੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਰਕਾਰੀ ਕਾਰਵਾਈ ਸਬੰਧੀ (ਜੋ ਰਾਈਟ ਟੂ ਇੰਫਰਮੇਸਨ ਐਕਟ 2005 ਦੇ ਅਧੀਨ ਆਉਂਦੀ ਹੋਵੇ) ਸੂਚਨਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਸੂਚਨਾ ਐਕਟ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰੀ ਮਹਿਕਮਿਆਂ ਵਿਚ ਹੋਰ ਵੀ ਜਿਆਦਾ ਪਾਰਦਰਸਤਾ ਲਿਆਉਣ ਲਈ ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਵਲੋਂ ਲਾਗੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਐਕਟ ਅਧੀਨ ਹਰ ਮਹਿਕਮੇ ਵਿਚ ਇਕ ਸੂਚਨਾ ਅਫਸਰ ਨਿਯੁਕਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਜਿਸ ਪਾਸੋਂ ਮਹਿਕਮੇ ਸਬੰਧੀ ਕਿਸੇ ਵੀ ਕਿਸਮ ਦੀ ਸੂਚਨਾ 30 ਦਿਨਾਂ ਵਿਚ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਆਮ ਜਨਤਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਸੂਚਨਾ ਦਾ ਸਬੰਧ ਜੀਵਨ ਜਾਂ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਆਜਾਦੀ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹੈ ਤਾਂ ਵਿਭਾਗ ਨੂੰੂੰ ਇਹ ਜਾਣਕਾਰੀ 48 ਘੰਟਿਆਂ ਦੇ ਵਿਚ ਦੇਣੀ ਹੋਵੇਗੀ। ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਪ੍ਰਤੀਬੇਨਤੀ ਵਾਪਸ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਸਬੰਧਤ ਸੂਚਨਾ ਅਫਸਰ ਨੂੰ ਉਸਦੀ ਅਰਜੀ ਰੱਦ ਕਰਨ ਦਾ ਕਾਰਨ ਦੱਸਣਾ ਪਵੇਗਾ। ਆਰਜੀ ਰੱਦ ਹੋਣ ਦੀ ਸੂਰਤ ਵਿਚ ਅਪੀਲਕਰਤਾ ਰਾਜ ਸੂਚਨਾ ਅਫਸਰ ਅੱਗੇ ਅਪੀਲ ਫਾਇਲ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਇਸ ਸਬੰਧੀ ਉਸ ਸਿਕਾਇਤ ਤੇ ਇਨਕੁਆਰੀ ਮਾਰਕ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਜਿਲ੍ਹਾ ਪੱਧਰ ਤੇ ਸਹਾਇਕ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਜਨਰਲ ਮੁੱਖ ਸੂਚਨਾ ਅਫਸਰ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸੂਚਨਾ ਅਧਿਕਾਰ ਅਧੀਨ ਮੰਗੀ ਗਈ ਸੂਚਨਾ ਦੇਣ ਲਈ ਵਚਨਬੱਧ ਹੈ। ਇਹ ਸੂਚਨਾ ਲਿਖਤੀ ਰੂਪ ਵਿਚ ਥੋੜੀ ਜਿਹੀ ਫੀਸ ਜਮ੍ਹਾਂ ਕਰਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਜਾਂ ਸਕਦੀ ਹੈ। ====ਨਾਗਰਿਕ ਸੂਚਨਾ ਚਾਰਟਰ ਦਾ ਉਦੇਸ਼==== ਇਸ ਚਾਰਟਰ ਵਿਚ ਡੀ.ਸੀ.ਦਫਤਰ ਵਲੋਂ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀਆਂ ਜਾ ਰਹੀਆਂ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦਾ ਵੇਰਵਾ, ਡੀ.ਸੀ.ਦਫਤਰ ਅਧੀਨ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸਰਕਾਰੀ ਅਤੇ ਅਰਧਸਰਕਾਰੀ ਅਦਾਰਿਆਂ ਵਲੋਂ ਉੱਚ ਦਰਜੇ ਦੀਆਂ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦੇਣਾ ਅਤੇ ਨਾਗਰਿਕ ਸਹੂਲਤਾਂ ਦਾ ਖਿਆਲ ਰੱਖਣਾ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਸਮੇਂਸਮੇਂ ਸਰਕਾਰ ਵਲੋਂ ਸੁਰੂ ਜਾਂ ਬੰਦ ਕਰਨ ਜਾਂ ਬਦਲਣ ਵਾਲੇ ਨਿਯਮਾਂ ਬਾਰੇ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਨੂੰ ਜਾਣੂ ਕਰਵਾਉਣਾ ਅਤੇ ਜਿਲ੍ਹੇ ਵਿਚ ਹੋ ਰਹੇ ਸਰਬਪੱਖੀ ਵਿਕਾਸ ਬਾਰੇ ਸਰਕਾਰ ਅਤੇ ਆਮ ਜਨਤਾ ਵਿਚ ਰਾਬਤਾ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣਾ, ਜਿਲੇ ਵਿਚ ਹੋ ਰਹੇ ਸਰਕਾਰੀ ਕੰਮਾਂ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰੀ ਵਿਭਾਗਾਂ ਦੇ ਕੰਮਕਾਰ ਵਿਚ ਸੁਧਾਰ ਸਬੰਧੀ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਸਲਾਹ ਮਸਵਰਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਉਸ ਉੱਤੇ ਅਮਲ ਕਰਨਾ ਵੀ ਮੁੱਖ ਉਦੇਸ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਇਸਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਕੁਦਰਤੀ ਆਫਤਾਂ ਬਾਰੇ ਜਾਣੂ ਕਰਵਾਉਣਾ ਅਤੇ ਸੰਕਟ ਸਮੇਂ ਜਾਂ ਆਫਤ ਸਮੇਂ ਉਸ ਵਿਚੋਂ ਬਾਹਰ ਕੱਢਣਾ। ਮੁੱਖ ਇਤਿਹਾਸਕ, ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਇਕੱਠਾਂ ਜਿਸ ਦਾ ਸਬੰਧ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਡੂੰਘਾ ਹੰੁਦਾ ਹੈ, ਬਾਰੇ ਸੂਚਨਾ ਵੀ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ==== ਸਿਟੀਜ਼ਨ ਚਾਰਟਰ ਬਿੱਲ ਦੀਆਂ ਮੁੱਖ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ==== ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਨੂੰ ਸਮਾਨ ਅਤੇ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦੀ ਸਮਾਂਬੱਧ ਅਦਾਇਗੀ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਸ਼ਿਕਾਇਤਾਂ ਨਿਪਟਾਉਣ ਸਬੰਧੀ ਬਿੱਲ 2011 ਵਧੀਆਂ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਗਾਂਹਵਧੂ ਕਦਮ ਹੈ। ਅਮਲਾ ਜਨ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਤੇ ਪੈਨਸ਼ਨ ਮੰਤਰਾਲਾ ਦੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਸੁਧਾਰ ਤੇ ਲੋਕ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਵਿਭਾਗ ਵੱਲੋਂ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਜਾਣਕਾਰੀ ਮੁਤਾਬਿਕ ਇਸ ਬਿੱਲ ਦੀਆਂ ਮੁੱਖ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਇਸ ਤਰਾਂ ਹਨ, *ਹਰੇਕ ਨਾਗਰਿਕ ਨੂੰ ਸਮਾਂਬੱਧ ਸਮਾਨ ਅਤੇ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦੀ ਅਦਾਇਗੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਸ਼ਿਕਾਇਤਾਂ ਦਾ ਨਿਪਟਾਰਾ ਹੋਵੇਗਾ। * ਇਸ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਜਨਤਕ ਅਥਾਰਟੀ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਂਵਾਰੀ ਬਣ ਜਾਵੇਗੀ ਤੇ ਇਸ ਦੇ ਲਾਗੂ ਹੋਣ ਦੇ 6 ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਉਹ ਆਪਣੇ ਵਿਭਾਗ ਵੱਲੋਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਜਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਸੇਵਾਵਾਂ ਅਤੇ ਵੰਡੀਆਂ ਜਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਵਸਤੂਆਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਚਾਰਟਰ ਦਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਕਰਨਗੇ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸੇਵਾਵਾਂ, ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੇ ਵੰਡਣ ਦਾ ਸਮਾਂ, ਸੇਵਾ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦਾ ਅਹੁਦਾ ਅਤੇ ਪਤਾ ਵੀ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇਗਾ। * ਹਰੇਕ ਜਨਤਕ ਅਥਾਰਟੀ ਸ਼ਿਕਾਇਤਾਂ ਦੀ ਸੁਣਵਾਈ ਅਤੇ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੇ ਵੰਡ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵੀ ਰੂਪ ਨਾਲ ਚਲਾਉਣ ਲਈ ਸੂਚਨਾ ਅਤੇ ਸਹੂਲਤ ਕੇਂਦਰਾਂ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕਰੇਗਾ। * ਹਰੇਕ ਜਨਤਕ ਅਥਾਰਟੀ ਕੇਂਦਰ, ਰਾਜ, ਜ਼ਿਲਾ੍ਹ, ਉਪ ਜ਼ਿਲਾ੍ਹ ਪੱਧਰ, ਨਗਰ ਨਿਗਮ ਅਤੇ ਪੰਚਾਇਤਾਂ ਆਦਿ ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਨਿਪਟਾਰਾ ਅਧਿਕਾਰੀ ਨਿਯੁਕਤ ਕਰੇਗਾ। ਸਬੰਧਤ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਅਧਿਕਾਰੀ ਦੇ ਫੈਸਲੇ ਨਾਲ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਨਾ ਹੋਣ ਦੀ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਵੀ ਵਿਅਕਤੀ 30 ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਨਿਯੁਕਤ ਅਥਾਰਟੀ ਕੋਲ ਅਪੀਲ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਤਰਾਂ ਦੀ ਅਪੀਲ ਦਾ ਨਿਪਟਾਰਾ 30 ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ। ਨਿਯੁਕਤ ਅਥਾਰਟੀ ਸਬੰਧਤ ਲੋਕ ਸੇਵਕ ਅਥਾਰਟੀ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਦਾ ਹੋਵੇਗਾ। * ਰਾਜ ਲੋਕ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਨਿਪਟਾਰਾ ਕਮਿਸ਼ਨ ਅਤੇ ਕੇਂਦਰੀ ਲੋਕ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਨਿਪਟਾਰਾ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦਾ ਗਠਨ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਹੋਣਗੇ। ਰਾਜ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਨਿਯੁਕਤ ਅਥਾਰਟੀ ਦੇ ਫੈਸਲੇ ਤੋਂ ਅਸੰਤੁਸ਼ਟ ਕੋਈ ਵੀ ਵਿਅਕਤੀ ਰਾਜ ਲੋਕ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਨਿਪਟਾਰਾ ਕਮਿਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਅਪੀਲ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕੇਂਦਰ ਅਧਿਕਾਰ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਨਿਯੁਕਤ ਅਥਾਰਟੀ ਦੇ ਫੈਸਲੇ ਤੋਂ ਅਸੰਤੁਸ਼ਟ ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਕੇਂਦਰੀ ਲੋਕ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਨਿਪਟਾਰਾ ਕਮਿਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਅਪੀਲ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। * ਨਿਯੁਕਤ ਅਥਾਰਟੀ ਰਾਜ ਲੋਕ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਨਿਪਟਾਰਾ ਕਮਿਸ਼ਨ ਅਤੇ ਕੇਂਦਰੀ ਲੋਕ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਨਿਪਟਾਰਾ ਕਮਿਸ਼ਨ ਫੈਸਲੇ ਜਾਂ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦੇਣ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿੰਮੇਂਵਾਰ ਨਿਯੁਕਤ ਅਥਾਰਟੀ ਜਾਂ ਬਿਨੈ ਕਰਤਾ ਜਿਨਾਂ੍ਹ ਨੂੰ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦਾ ਹੱਕਦਾਰ ਹੈ ਉਸ ਨੂੰ ਫੈਸਲੇ ਜਾਂ ਸੇਵਾਵਾਂ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਅਸਫਲ ਰਹੇ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਨਿਵਾਰਨ ਅਧਿਕਾਰੀ ਵਿਰੁੱਧ ਇੱਕ ਮੁਸ਼ਤ ਜ਼ੁਰਮਾਨਾ ਲਾਗੂ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਜ਼ਾ 50 ਹਜ਼ਾਰ ਰੁਪਏ ਤੱਕ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਜਿਸ ਦੀ ਵਸੂਲੀ ਦੋਸ਼ੀ ਅਧਿਕਾਰੀ ਦੇ ਵੇਤਨ ਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇਗੀ। * ਜ਼ੁਰਮਾਨੇ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਅਪੀਲ ਕਰਤਾ ਨੰੂ ਮੁਆਵਜ਼ੇ ਦੇ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇਗਾ, ਜਿਸ ਦੀ ਰਕਮ ਲਗਾਏ ਗਏ ਜ਼ੁਰਮਾਨੇ ਤੋਂ ਵਧ ਨਾ ਹੋਵੇ। ਦੋਸ਼ੀ ਵਿਅਕਤੀ ਵਿਰੁੱਧ ਅਨੁਸ਼ਾਸਨਿਕ ਕਾਰਵਾਈ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇਗੀ। ਬਿੱਲ ਵਿੱਚ ਇਹ ਵੀ ਤਜਵੀਜ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਜਿਥੇ ਵੀ ਨਾਮਜ਼ਦ ਅਧਿਕਾਰੀ ਜਾਂ ਰਾਜ ਲੋਕ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਨਿਵਾਰਨ ਕਮਿਸ਼ਨ ਜਾਂ ਕੇਂਦਰੀ ਲੋਕ ਸ਼ਿਕਾਇਤੀ ਨਿਵਾਰਨ ਕਮਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਅਜਿਹਾ ਮਹਿਸੂਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਜ਼ਿੰਮੇਂਵਾਰ ਅਧਿਕਾਰ ਉਤੇ ਭਿ੍ਰਸ਼ਟਾਚਾਰ ਰੋਕੂ ਕਾਨੰੂਨ 1988 ਹੇਠ ਕੋਈ ਵੀ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਪਹਿਲੀ ਨਜ਼ਰ ਵਿੱਚ ਭਰਿਸ਼ਟ ਵਤੀਰੇ ਵੱਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਇਸ ਸਬੰਧ ਵਿੱਚ ਜੋ ਵੀ ਸਬੂਤ ਹਾਸਿਲ ਹੋਣ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦਰਜ ਕਰਕੇ ਇਸ ਨੂੰ ਵਾਜਬ ਯੋਗ ਅਧਿਕਾਰੀ ਕੋਲ ਭੇਜ ਸਕਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਜੋ ਇਸ ਸਬੰਧ ਵਿੱਚ ਭਰਿਸ਼ਟ ਆਚਰਨ ਦਾ ਜਾਇਜ਼ਾ ਲਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। * ਬਿੱਲ ਵਿੱਚ ਇਹ ਤਜਵੀਜ਼ ਵੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਕੇਂਦਰੀ ਜਨ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਨਿਵਾਰਨ ਕਮਿਸ਼ਨ ਤੇ ਰਾਜ ਜਨ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਨਿਵਾਰਨ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੇ ਫੈਸਲੇ ਤੋਂ ਨਾ ਖੁਸ਼ ਕੋਈ ਵੀ ਆਦਮੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰ ਰੋਕੂ ਕਾਨੂੰਨ 1988 ਹੇਠ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਨਤੀਜਿਆਂ ਦੇ ਫੈਸਲੇ ਤੋਂ ਦੁੱਖੀ ਵਿਅਕਤੀ ਲੋਕਪਾਲ ਜਾਂ ਲੋਕਯੁਕਤ ਨੂੰ ਅਪੀਲ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ==ਰਾਈਟ ਟੂ ਸਰਵਿਸ ਐਕਟ== ਪੰਜਾਬ ਰਾਜ ਵਿਚ ਸਿਟੀਜ਼ਨ ਚਾਰਟਰ ਦੀ ਥਾਂ ਤੱ ਰਈਟ ਟੂ ਸਰਵਿਸ ਐਕਟ ੧੦ ਅਕਤੂਬਰ ੨੦੧੧ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆਂ ਹੈ। 67 ਸੇਵਾਵਾਂ ਦਾ ਵੇਰਵਾ ਐਕਟ ਵਿਚ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਮਾਂਬੱਧ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ 67 ਸੇਵਾਵਾਂ ਵਿਚੋਂ 20 ਪੁਲਿਸ ਵਿਭਾਗ ਅਤੇ ਬਾਕੀ 47 ਮਾਲ ਵਿਭਾਗ, ਸਿਹਤ ਵਿਭਾਗ, ਟਰਾਂਸਪੋਰਟ, ਖੁਰਾਕ ਤੇ ਸਿਵਲ ਸਪਲਾਈ, ਹਾਊਸਿੰਗ ਤੇ ਅਰਬਨ ਡਿਵੈਪਲਮੈਂਟ, ਇੰਪਰੂਵਮੈਂਟ ਟਰੱਸਟ, ਦਿਹਾਤੀ ਵਾਟਰ ਸਪਲਾਈ ਤੇ ਸੈਨੀਟੇਸ਼ਨ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਸੁਰੱਖਿਆ ਵਿਭਾਗ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਤ ਹਨ। ਐਕਟ ਦੇ ਲਾਗੂ ਹੋ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਜਮ੍ਹਾਂਬੰਦੀ, ਗਿਰਦਾਵਰੀ, ਇੰਤਕਾਲ ਜਿਹੇ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ਾਂ ਦੀਆਂ ਤਸਦੀਕਸ਼ੁਦਾ ਕਾਪੀਆਂ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਇਹ ਇਕ ਕੰਮਕਾਜ਼ੀ ਦਿਨ 'ਚ ਦੇਣੀਆਂ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੋਣਗੀਆਂ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਲਈ ਪਟਵਾਰੀ ਜਾਂ ਫਰਦ ਕੇਂਦਰ ਦੇ ਏ. ਐੱਸ. ਐੱਮ. ਅਧਿਕਾਰੀ ਨੂੰ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਟਰਾਂਸਪੋਰਟ ਵਿਭਾਗ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਵਾਹਨਾਂ ਦੀ ਰਜਿਸਟਰੇਸ਼ਨ 7 ਦਿਨਾਂ 'ਚ ਕੀਤੀ ਜਾਣੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ ਅਤੇ ਡੀ. ਟੀ. ਓ ਜਾਂ ਐਸ. ਡੀ. ਐੱਮ. ਇਸ ਸੇਵਾ ਲਈ ਨਾਮਜ਼ਦ ਅਧਿਕਾਰੀ ਹੋਵੇਗਾ। ਸਮੂੰਹ ਡਿਪਟੀ ਕਮਿਸ਼ਨਰਾਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਸਾਰੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ, ਕਸਬਿਆਂ, ਮੁੱਖ ਮਾਰਗਾਂ, ਸਬ ਡਵੀਜ਼ਨਾਂ ਅਤੇ ਬਲਾਕ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਇਸ ਕਾਨੂੰਨ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਵੱਡੇ-ਵੱਡੇ ਬੋਰਡ ਲਗਾਏ ਜਾਣ ਅਤੇ ਅਜਿਹੀ ਸੂਚਨਾਂ ਵਾਲੇ ਬੋਰਡ ਦਫ਼ਤਰਾਂ ਵਿਚ ਵੀ ਲਗਾਉਣੇ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਏ ਜਾਣੇ। [http://sasnagar.gov.in/ros.pdf ਰਾਈਟ ਟੂ ਸਰਵਿਸ ਐਕਟ ਅਧੀਨ ਨੋਟੀਫਾਈਡ ਸੇਵਾਵਾਂ]{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਅਕਤੂਬਰ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} [http://sasnagar.gov.in/rtsackp.pdf ਸੇਵਾ ਅਧਿਕਾਰ ਅਧੀਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਈ ਦਰਖਾਸਤ ਦੀ ਰਸੀਦ ਦਾ ਨਮੂਨਾ]{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਅਕਤੂਬਰ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} [http://www.ajdiawaaz.com/home/%E0%A8%AA%E0%A9%8D%E0%A8%B0%E0%A8%AE%E0%A9%81%E0%A9%B1%E0%A8%96-%E0%A8%96%E0%A8%AC%E0%A8%B0%E0%A8%BE%E0%A8%82/10465-%E0%A8%AA%E0%A9%B0%E0%A8%9C%E0%A8%BE%E0%A8%AC-%E0%A8%B8%E0%A9%87%E0%A8%B5%E0%A8%BE-%E0%A8%85%E0%A8%A7%E0%A8%BF%E0%A8%95%E0%A8%BE%E0%A8%B0-%E0%A8%95%E0%A8%AE%E0%A8%BF%E0%A8%B6%E0%A8%A8-%E0%A8%B5%E0%A8%B2%E0%A9%8B%E0%A8%82-41-%E0%A8%B9%E0%A9%8B%E0%A8%B0-%E0%A8%B8%E0%A9%87%E0%A8%B5%E0%A8%BE%E0%A8%B5%E0%A8%BE%E0%A8%82-%E0%A8%A6%E0%A9%87-%E0%A8%A8%E0%A9%8B%E0%A8%9F%E0%A9%80%E0%A8%AB%E0%A8%BF%E0%A8%95%E0%A9%87%E0%A8%B6%E0%A8%A8-%E0%A8%B2%E0%A8%88-%E0%A8%B8%E0%A8%BF%E0%A8%AB%E0%A8%BE%E0%A8%B0%E0%A8%BF%E0%A8%B6.html ਸਿਫਾਰਿਸ਼ ਤੌਂ ਬਾਦ ੪੧ ਹੋਰ ਸੇਵਾਵਾਂ ਅਧਿਕਾਰ ਕਨੂੰਨ ਕਦੌਂ ਆਂਦੀਆਂ ਹਨ ੧੬।੦੭।੨੦੧੨] ====ਰਾਈਟ ਟੂ ਸਰਵਿਸ ਐਕਟ ਸੰਬੰਧੀ ਜ਼ਮੀਨੀ ਹਕੀਕਤ==== ਦਫ਼ਤਰਾਂ ਦੇ ਕੰਮ-ਕਾਜ ਦੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਘੋਖ ਕਰਨ ਤੋਂ ਇਹ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ ਹੈ ਕਿ ਬਹੁਤੇ ਥਾਈਂ ਅਜੇ ਵੀ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਵਿਵਹਾਰ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਲਾ ਹੀ ਹੈ। ਖ਼ਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਿਹਤ ਵਿਭਾਗ, ਟਰਾਂਸਪੋਰਟ ਵਿਭਾਗ, ਪੁਲਿਸ ਤੇ ਮਾਲ ਵਿਭਾਗ ਆਦਿ ਦੇ ਦਫ਼ਤਰਾਂ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਇਸ ਐਕਟ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦੇਣ ਦੇ ਮਾਮਲੇ 'ਚ ਅਜੇ ਵੀ ਤਸੱਲੀਬਖ਼ਸ਼ ਨਹੀਂ ਮੰਨੀ ਜਾ ਰਹੀ ਕਿਉਂਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ 'ਚੋਂ ਸਿਹਤ ਵਿਭਾਗ ਅੰਦਰ ਭਾਵੇਂ ਨਵ-ਜੰਮੇ ਬੱਚੇ ਦੇ ਜਨਮ ਦਾ ਸਰਟੀਫਿਕੇਟ ਤੇ ਕਿਸੇ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋਣ ਦੀ ਸੂਰਤ 'ਚ 'ਮੌਤ ਦਾ ਸਰਟੀਫਿਕੇਟ' ਤਾਂ ਥੋੜ੍ਹੀ ਜਿਹੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਦੇ ਬਾਅਦ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਜਨਮ ਮੌਤ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਸ਼ਾਖਾ 'ਚੋਂ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਸਰਟੀਫਿਕੇਟ ਬਣਵਾਉਣਾ ਦਾ ਕੰਮ ਅਜੇ ਵੀ ਜੰਗ ਜਿੱਤਣ ਤੋਂ ਘੱਟ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਟਰਾਂਸਪੋਰਟ ਵਿਭਾਗ ਅੰਦਰ ਵੀ ਲਰਨਿੰਗ ਲਾਇਸੰਸ ਬਣਾਉਣ ਵਰਗੀਆਂ ਸੇਵਾਵਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਬਾਕੀ ਦੇ ਕੰਮ ਕਰਾਉਣੇ ਅਜੇ ਵੀ ਆਮ ਵਿਅਕਤੀ ਲਈ ਕੋਈ ਸੌਖਾ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਤਾਇਨਾਤ ਅਮਲੇ ਵੱਲੋਂ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਫਾਈਲਾਂ ਨੂੰ ਅਜਿਹੇ ਚੱਕਰਵਿਊ 'ਚ ਉਲਝਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਮੁੜ ਏਜੰਟਾਂ ਦੀ ਭਾਲ ਕਰਨੀ ਪੈਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਤਹਿਸੀਲ ਕੰਪਲੈਕਸਾਂ ਅੰਦਰ ਸੁਧਾਰ ਕਰਨ ਲਈ ਕੀਤੇ ਗਏ ਉਪਰਾਲੇ ਵੀ ਕਾਗ਼ਜ਼ਾਂ ਤੱਕ ਹੀ ਸੀਮਤ ਦਿਖਾਈ ਦੇ ਰਹੇ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਇੱਥੇ ਵੀ ਜ਼ਮੀਨਾਂ ਦੇ ਰਿਕਾਰਡ ਲੈਣ ਦੇ ਇਲਾਵਾ ਰਜਿਸਟਰੀਆਂ, ਇੰਤਕਾਲ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕੰਮ ਕਰਾਉਣ ਲਈ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਬੇਵਸੀ ਅਤੇ ਲੁੱਟ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਦੇਖੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਪੁਲਿਸ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਕੰਮ ਕਾਜ ਨੂੰ ਆਸਾਨ ਬਣਾਉਣ ਲਈ 67 ਵਿਚੋਂ 18 ਸੇਵਾਵਾਂ ਸਿਰਫ਼ ਪੁਲਿਸ ਵੱਲੋਂ ਖੋਲ੍ਹੇ ਸਾਂਝ ਕੇਂਦਰਾਂ ਨਾਲ ਹੀ ਸਬੰਧਿਤ ਹਨ। ਪਰ ਹੈਰਾਨੀ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਵੀ ਜ਼ਿਲਿਆਂ ਦੇ ਦਫ਼ਤਰਾਂ ਅੰਦਰ ਅਜੇ ਤੱਕ ਡਿਪਟੀ ਕਮਿਸ਼ਨਰਾਂ ਦੀਆਂ ਹਦਾਇਤਾਂ ਮੁਤਾਬਿਕ ਥਾਣਿਆਂ 'ਚ ਇਸ ਐਕਟ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਸੂਚਨਾਵਾਂ ਦੇਣ ਲਈ ਫਲੈਕਸ ਬੋਰਡ ਤੱਕ ਨਹੀਂ ਲਗਾਏ ਜਾ ਸਕੇ। ==== ਰਾਈਟ ਟੂ ਸਰਵਿਸ ਬਾਰੇ ਅਪੀਲ ਦਾਇਰ ਕਰਣ ਲਈ ਔਨ ਲਾਈਨ ਪੋਰਟਲ==== ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਲਿੰਕ ਤੇ ਇਹ ਅਪੀਲ ਕੀਤੀ ਤੇ ਇਸ ਦੀ ਮੌਜੂਦਾ ਸਥਿਤੀ ਦੇਖੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। http://punjabgovt.nic.in/web/guest/customepage?p_p_id=guestPortlet&p_p_lifecycle=1&p_p_state=normal&p_p_mode=view&p_p_col_id=column-2&p_p_col_count=1&_guestPortlet_requestType=ApplicationRH&_guestPortlet_actionVal=showRTS&_guestPortlet_queryType=Select&_guestPortlet_screenId=114 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120618175950/http://punjabgovt.nic.in/web/guest/customepage?p_p_id=guestPortlet&p_p_lifecycle=1&p_p_state=normal&p_p_mode=view&p_p_col_id=column-2&p_p_col_count=1&_guestPortlet_requestType=ApplicationRH&_guestPortlet_actionVal=showRTS&_guestPortlet_queryType=Select&_guestPortlet_screenId=114 |date=2012-06-18 }} [https://web.archive.org/web/20120708010937/http://rtspunjab.gov.in/AboutUs.aspx ਰਾਈਟ ਟੂ ਸਰਵਿਸ ਦੀ ਸੁਝਾਵਾਂ ਤੇ ਸ਼ਿਕਾਇਤਾਂ ਬਾਰੇ ਸਾਈਟ] ====ਸਾਂਝ ਕੇਂਦਰ==== ਇਸੇ ਤਰਾਂ ਸੁਵਿਧਾ ਕੇਂਦਰਾਂ ਦੀ ਤਰਾਂ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨਕ ਸੇਵਾਵਾਂ ਇਕੋ ਖਿੜਕੀ ਤੇ ਮੁਹੱਈਆ ਕਰਵਾਣ ਲਈ ਸਾਂਝ ਕੇਂਦਰ ਖੋਲ੍ਹੇ ਗਏ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਾਂਝ ਕੇਂਦਰਾਂ ਵਿਚ ਲੋਕ ਪੁਲਿਸ ਮਹਿਕਮੇ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ 20 ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੰਮਾਂ-ਕਾਰਾਂ ਸਬੰਧੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਸਕਣਗੇ। ਇਸ ਨਾਲ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਦਫਤਰਾਂ ਦੇ ਚੱਕਰ ਨਹੀਂ ਲਗਾਉਣੇ ਪੈਣਗੇ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਮਾਂ ਤੇ ਪੈਸਾ ਵੀ ਜਾਇਆ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਕੇਂਦਰਾਂ ਵਿਖੇ ਲੋਕ * ਕਿਸੇ ਐਫ. ਆਈ. ਆਰ/ਡੀ. ਡੀ. ਆਰ, ਗੱਡੀਆਂ ਲਈ ਕੋਈ ਇਤਰਾਜ ਨਹੀਂ ਸਰਟੀਫਿਕੇਟ, * ਮੇਲੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀਆਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਯੋਜਿਤ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਲਈ ਕੋਈ ਇਤਰਾਜ ਨਹੀਂ ਸਰਟੀਫਿਕੇਟ, *ਲਾਊਡ ਸਪੀਕਰਾਂ ਦੇ ਇਸਤੇਮਾਲ ਲਈ ਇਤਰਾਜ ਨਹੀਂ ਸਰਟੀਫਿਕੇਟ, *ਪਾਸਪੋਰਟ ਤਸਦੀਕ, * ਅਸਲ੍ਹਾ-ਡੀਲਰਾਂ ਦਾ ਲਾਈਸੈਂਸ ਨਵਿਆਉਣ ਲਈ ਇਤਰਾਜ ਨਹੀਂ ਸਰਟੀਫਿਕੇਟ, * ਪੈਟਰੋਲ ਪੰਪ-ਸਿਨੇਮਾ ਆਦਿ ਲਈ ਕੋਈ ਇਤਰਾਜ ਨਹੀਂ ਸਰਟੀਫਿਕੇਟ, *ਕਿਰਾਏਦਾਰਾਂ ਅਤੇ ਨੌਕਰਾਂ ਦੀ ਤਸਦੀਕ ਸਬੰਧੀ, *ਚੋਰੀ ਹੋਏ ਵਾਹਨਾ ਲਈ ਬੇ-ਸੁਰਾਗ ਰਿਪੋਟਰ, ਅਤੇ * ਚੋਰੀਆਂ ਸਬੰਧੀ ਬੇ-ਸੁਰਾਗ ਰਿਪੋਟਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਸਕਣਗੇ। * ਵਿਦੇਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਆਉਣ ਤੇ ਜਾਣ ਸਬੰਧੀ ਰਜਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ । * ਵਿਦੇਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਰਿਹਾਇਸ਼ ਵਿੱਚ ਵਾਧੇ ਸਬੰਧੀ ਆਗਿਆ ਲੈਣ ਬਾਰੇ । * ਅਜਨਬੀਆਂ ਦੀ ਤਸਦੀਕ, ਵੈਰੀਫਿਕੇਸ਼ਨ, ਇੱਕ ਜ਼ਿਲੇ ਤੋਂ ਦੂਸਰਾ ਜ਼ਿਲਾ/ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਜਿਥੇ ਅਜਨਬੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ । * ਕਿਰਾਏਦਾਰ/ਨੌਕਰਾਂ ਦੀ ਵੈਰੀਫਿਕੇਸ਼ਨ (ਜੇਕਰ ਰਿਹਾਇਸ ਦੂਸਰੇ ਜ਼ਿਲੇ/ਦੂਸਰੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਹੈ) * ਹੋਰ ਨੌਕਰੀ ਸਬੰਧੀ ਵੈਰੀਫਿਕੇਸ਼ਨ । *ਐਕਸੀਡੈਂਟ ਦੇ ਮੁਕੱਦਮਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਆਦਮਪਤਾ ਰਿਪੋਰਟ ਦੀ ਕਾਪੀ ਲੈਣ ਸਬੰਧੀ । *ਪਹਿਲਾਂ ਖਰੀਦ ਕੀਤੇ ਵਹੀਕਲਾਂ ਦੀ ਐਨ.ਓ.ਸੀ. ਲੈਣ ਸਬੰਧੀ । *ਸਰਵਿਸ ਵੈਰੀਫਿਕੇਸ਼ਨ *.ਚਾਲ ਚੱਲਣ ਵੈਰੀਫਿਕੇਸ਼ਨ *.ਅਸਲਾ ਲਾਇਸੈਂਸ ਰੀਨਿਊ ਕਰਵਾਉਣ ਸਬੰਧੀ ਵੈਰੀਫਿਕੇਸ਼ਨ *ਨਵਾਂ ਅਸਲਾ ਲਾਇਸੈਂਸ ਲੈਣ ਸਬੰਧੀ ਵੈਰੀਫਿਕੇਸ਼ਨ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਕੁਝ ਡੀ. ਐਸ. ਪੀ. ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ ਖੇਤਰ ਅਤੇ ਕੁਝ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਪੱਧਰ ਦੇ ਕਾਰਜ ਹਨ । ==ਹਵਾਲੇ== {{ਹਵਾਲੇ}} axx1lqyrorvxfmgxj1qxorueqozgv7d 0 23977 848059 829842 2026-09-26T12:18:40Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 848059 wikitext text/x-wiki [[File:Schoolgirls in Shalwar Kameez, Abbotabad Pakistan - UK International Development.jpg|thumb|right|ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ [[ਖੈਬਰ ਪਖਤੂਨਖਵਾ]] ਦੇ [[ਐਬਟਾਬਾਦ]] ਵਿੱਚ ਸਕੂਲੀ ਕੁੜੀਆਂ, ਕਫ਼ਡ ਹੈਮਜ਼ ਵਾਲੀਆਂ ਸਲਵਾਰਾਂ ਅਤੇ ਕਾਲਰਾਂ ਵਾਲੀ ਕਮੀਜ਼ ਵਿੱਚ।]] [[File:Afghan boys in shalwar kameez in Badakshan.jpg|right|thumb|[[ਬਦਖਸ਼ਾਨ]], [[ਅਫ=ਫ਼ਗਾਨਿਸਤਾਨ]] ਵਿੱਚ ਮੁੰਡੇ, [[ਕੁਰਤਾ|ਕਮੀਜ਼]] [[ਟਿਊਨਿਕ]] ਪਹਿਨੇ ਹੋਏ, ਕਮਰ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਖੁੱਲ੍ਹੀਆਂ ਛੱਡੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਾਈਡ ਸੀਮਾਂ ਦਿਖਾਉਂਦੇ ਹੋਏ।<ref>{{cite book|title=Derailing Democracy in Afghanistan: Elections in an Unstable Political Landscape|url=https://books.google.com/books?id=qx-BAgAAQBAJ&pg=PA178|year=2013|publisher=Columbia University Press|isbn=978-0-231-53574-8|page=178|quote=For example, many politicians will wear suits while in Kabul, but change into shalwar kemeez, a traditional costume of loose pants and a tunic, when returning to their home provinces to emphasize their local connections.|mode=cs2}}</ref>]] [[File:Women preparing roti for visitors of Harmandir Sahib.jpg|right|thumb|Women in the kitchen at [[Harmandir Sahib]], [[Amritsar]], India, displaying the wide-ranging colors and designs of shalwar-kameez ]] '''ਸਲਵਾਰ ਕਮੀਜ਼''' ਜਾਂ '''ਸ਼ਲਵਾਰ ਕਮੀਜ''' [[ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆ]] ਅਤੇ [[ਮੱਧ ਏਸ਼ੀਆ]] ਦੇ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਅਤੇ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਰਵਾਇਤੀ ਲਿਬਾਸ ਹੈ। ਸਲਵਾਰ ਇੱਕ ਪੈਂਟ ਜਾਂ ਪਤਲੂਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਕਮੀਜ ਇੱਕ ਲੰਮਾ [[ਕੁੜਤਾ]] ਹੈ। ਸਲਵਾਰ ਉਹ ਪੈਂਟ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕਮਰ 'ਤੇ ਚੌੜੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਕਫ਼ ਵਾਲੇ ਤਲ ਤੱਕ ਤੰਗ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਡ੍ਰਾਸਟਰਿੰਗ ਜਾਂ ਲਚਕੀਲੇ ਬੈਲਟ ਨਾਲ ਫੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਇਹ ਕਮਰ ਦੇ ਦੁਆਲੇ ਪਲੇਟ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।<ref name="StevensonWaite2011"/> ਪੈਂਟ ਚੌੜੇ ਅਤੇ ਬੈਗੀ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਜਾਂ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪੱਖਪਾਤ 'ਤੇ ਕਾਫ਼ੀ ਤੰਗ ਕੱਟਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਸਲਵਾਰ ਰਵਾਇਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਪਹਿਨੇ ਜਾਂਦੇ ਰਹੇ ਹਨ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪੂਰਬੀ ਯੂਰਪ,<ref name="GavrilovaGavrilova1999">{{cite book|last1=Gavrilova|first1=Raĭna|last2=Gavrilova|first2=Rajna D.|title=Bulgarian Urban Culture in the Eighteenth and Nineteenth Centuries|url=https://books.google.com/books?id=EvkmYrIT5FwC&pg=PA145|year=1999|publisher=Susquehanna University Press|isbn=978-1-57591-015-4|page=145|mode=cs2}}</ref><ref name="Cole2011">{{Cite book|last=Cole|first=Jeffrey E.|author-link=Jeffrey Cole|title=Ethnic Groups of Europe: An Encyclopedia: An Encyclopedia|url=https://books.google.com/books?id=M9fDifnkMJMC&pg=PA289|year=2011|publisher=ABC-CLIO|isbn=978-1-59884-303-3|page=289|mode=cs2}}</ref> ਪੱਛਮੀ ਏਸ਼ੀਆ,<ref name="Scarce2014">{{cite book|last=Scarce|first=Jennifer M.|title=Women's Costume of the Near and Middle East|url=https://books.google.com/books?id=zwRSAwAAQBAJ&pg=PA73|year=2014|publisher=Routledge|isbn=978-1-136-78385-2|page=73|mode=cs2}}</ref><ref name="GoleGöle1996">{{cite book|last1=Gole|first1=Nilufer|last2=Göle|first2=Nilüfer|title=The Forbidden Modern: Civilization and Veiling|url=https://books.google.com/books?id=0mu6aEBlLVAC&pg=PA60|year=1996|publisher=University of Michigan Press|isbn=0-472-06630-7|page=60|mode=cs2}}</ref> ਮੱਧ ਏਸ਼ੀਆ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਕਮੀਜ਼ ਇੱਕ ਲੰਬੀ ਕਮੀਜ਼ ਜਾਂ ਟਿਊਨਿਕ ਹੈ।<ref name="StevensonWaite2011-b">{{cite book|last1=Stevenson|first1=Angus|last2=Waite|first2=Maurice|title=Concise Oxford English Dictionary: Book & CD-ROM Set|url=https://books.google.com/books?id=4XycAQAAQBAJ&pg=PA774|year=2011|publisher=Oxford University Press|isbn=978-0-19-960110-3|page=774|quote=Kameez: A long tunic worn by many people from South Asia, typically with a salwar or churidars. Origin: From Arabic qamīṣ, perhaps from late Latin camisia (see chemise).|mode=cs2}}</ref> ਸਾਈਡ ਸੀਮ ਕਮਰ-ਲਾਈਨ (ਚੱਕ [ਨੋਟ 1] ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ) ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਛੱਡ ਦਿੱਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਪਹਿਨਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਘੁੰਮਣ-ਫਿਰਨ ਦੀ ਵਧੇਰੇ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਕਮੀਜ਼ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਿੱਧਾ ਅਤੇ ਸਮਤਲ ਕੱਟਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਪੁਰਾਣੇ ਕਮੀਜ਼ ਰਵਾਇਤੀ ਕੱਟਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਆਧੁਨਿਕ ਕਮੀਜ਼ ਵਿੱਚ ਯੂਰਪੀਅਨ-ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਸੈੱਟ-ਇਨ ਸਲੀਵਜ਼ ਹੋਣ ਦੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਕਮੀਜ਼ ਵਿੱਚ ਯੂਰਪੀਅਨ-ਸ਼ੈਲੀ ਦਾ ਕਾਲਰ, ਮੈਂਡਰਿਨ ਕਾਲਰ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਇਹ ਕਾਲਰ ਰਹਿਤ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ; ਬਾਅਦ ਵਾਲੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ, ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਕੱਪੜੇ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਇਸਦਾ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਕੁੜਤੇ ਵਰਗਾ ਹੈ। ਇਸ ਸੁਮੇਲ ਵਾਲੇ ਕੱਪੜੇ ਨੂੰ ਕਈ ਵਾਰ ਸਲਵਾਰ ਕੁੜਤਾ, ਸਲਵਾਰ ਸੂਟ,<ref>{{cite book|url=https://dsalsrv04.uchicago.edu/cgi-bin/app/platts_query.py?page=418|last=Platts|first=John Thompson|title=A dictionary of Urdu, classical Hindi, and English|location=London|page=418|publisher=W. H. Allen & Co.|orig-year=1884|edition=online|date=February 2015|mode=cs2|access-date=2026-01-21|archive-date=2021-02-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20210224204345/https://dsalsrv04.uchicago.edu/cgi-bin/app/platts_query.py?page=418|url-status=dead}}</ref> ਪੰਜਾਬੀ ਸੂਟ,<ref name="Shukla2015-sawar-kurta">{{cite book|last=Shukla|first=Pravina|title=The Grace of Four Moons: Dress, Adornment, and the Art of the Body in Modern India|url=https://books.google.com/books?id=MlObCgAAQBAJ&pg=PA75|year=2015|publisher=Indiana University Press|isbn=978-0-253-02121-2|page=75|quote=You can buy an entire three-piece ''salwar suit'', or a two-piece suit that consists of either a readymade ''kurta'' or a ''kurta'' cloth piece, each with a matching ''dupatta''. For these, you must have the salwar pants stitched from cloth you buy separately. A third option would be to buy a two-piece ensemble, consisting of the top and pants, leaving you the task of buying an appropriate ''dupatta'', or using one you already own, or buying a strip of cloth and having it dyed to your desire. The end result will always be a three-piece ensemble, but a customer may start with one piece (only the ''kurta'') or two pieces (''kurta'' and pants, or ''kurta'' and ''dupatta''), and exercise her creativity and fashion sense to end up with the complete ''salwar kurta'' outfit.}}</ref><ref name="Mooney2011">{{cite book|last=Mooney|first=Nicola|title=Rural Nostalgias and Transnational Dreams: Identity and Modernity Among Jat Sikhs|url=https://books.google.com/books?id=k1B2vdLBizIC&pg=PA260|year=2011|publisher=University of Toronto Press|isbn=978-0-8020-9257-1|page=260|quote=The salwar-kameez is a form of dress that has been adopted widely in Punjab and is now known in English as the Punjabi suit; J. P. S. Uberoi suggests that the salwar-kameez is an Afghani import to Punjab (1998 personal communication). Punjabi forms of dress are therefore constructs or inventions of tradition rather than having historical veracity.|mode=cs2}}</ref> ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਪਹਿਰਾਵਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।.<ref>{{cite book | url=https://books.google.com/books?id=rm1rEAAAQBAJ&dq=punjabi+dress+salwar&pg=PA325 | title=The Punjab and Bengal | date=17 April 2022 | publisher=Anuradha Prakashan | isbn=978-93-91873-37-0 }}</ref><ref>{{cite book | url=https://books.google.com/books?id=FeOJAgAAQBAJ&dq=punjabi+dress+salwar&pg=PA31 | title=Television, Ethnicity and Cultural Change | isbn=978-1-134-86293-1 | last1=Gillespie | first1=Marie | date=4 January 2002 | publisher=Routledge }}</ref><ref>{{cite book | url=https://books.google.com/books?id=qUnfAQAAQBAJ&dq=punjabi+dress+salwar&pg=PA340 | title=Gender, Religion, and the Heathen Lands: American Missionary Women in South Asia, 1860s-1940s | isbn=978-1-135-65345-3 | last1=Singh | first1=Maina Chawla | date=31 October 2013 | publisher=Routledge }}</ref> ਸਲਵਾਰ ਅਤੇ ਕਮੀਜ਼ ਨੂੰ 13ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਉੱਤਰ ਵਿੱਚ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦੇ ਆਉਣ ਨਾਲ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ: ਪਹਿਲਾਂ ਮੁਸਲਿਮ ਔਰਤਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪਹਿਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਫੈਲ ਗਈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਖੇਤਰੀ ਸ਼ੈਲੀ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ,<ref name="Tarlo1996-a">{{cite book|last=Tarlo|first=Emma|title=Clothing Matters: Dress and Identity in India|url=https://books.google.com/books?id=ByoTXhXCuyAC&pg=PA28|year=1996|publisher=University of Chicago Press|location=Chicago and London|isbn=978-0-226-78976-7|page=28|quote=The comparatively limited range of stitched clothes available in pre-medieval India was, however, greatly expanded during the Sultanate and Moghul periods when various types of trousers, robes and tunics gained in popularity (Chaudhuri 1976: 51). ... Muslim women generally wore a veil (dupata), a long tunic (kamiz) with trousers (shalwar) or the wide flared skirt-like trouser (gharara). Following the Muslim conquest of northern India, many Hindu women gradually adopted such dress, eventually making it the regional style for parts of Northern India.|mode=cs2}}</ref><ref name="Tarlo1996-b">{{cite book|last=Tarlo|first=Emma|title=Clothing Matters: Dress and Identity in India|url=https://books.google.com/books?id=ByoTXhXCuyAC&pg=PA133|year=1996|publisher=University of Chicago Press|isbn=978-0-226-78976-7|page=133|quote=The shalwar kamiz, though introduced to India by Muslims, has been worn for centuries by both Hindus and Muslims in parts of northern India (see chapter 2). It has recently become the acceptable garb of female college students of all religions throughout the subcontinent. However, once married, Hindu women often revert to saris unless they either live in the far northern states or belong to a cosmopolitan urban elite. In most rural areas, the shalwar kamiz has retained its Islamic associations more strongly than in cities and is worn only by the educated few.|mode=cs2}}</ref><ref name="Sun2001">{{cite book|last=Sun|first=Ming-Ju|title=Traditional Fashions from India Paper Dolls|url=https://books.google.com/books?id=3LVUWn6HFMUC&pg=PA19|year=2001|publisher=Courier Corporation|isbn=978-0-486-41328-0|page=19|quote=Much of traditional Indian women's clothing changed in the 12th century, when Muslims conquered north and central India. New dress styles were developed to cover the body as much as possible, befitting Islamic preferences. One option was a costume of wide-legged trousers (salwar) snugly fitted around the calves, worn with a long tunic (kameez) and short, fitted jacket.|mode=cs2}}</ref> ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਪੰਜਾਬ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ।<ref name="Mooney2011"/><ref name="BlanesMapril2013">{{cite book|last=Fraile|first=Sandra Santos|editor=Blanes, Ruy |editor2=Mapril, José |title=Sites and Politics of Religious Diversity in Southern Europe: The Best of All Gods|chapter-url=https://books.google.com/books?id=8accAAAAQBAJ&pg=PA263|date=11 July 2013|publisher=BRILL|isbn=978-90-04-25524-1|page=263|chapter=Sikhs in Barcelona|quote=The shalwar kamiz was worn traditionally by Muslim women and gradually adopted by many Hindu women following the Muslim conquest of northern India. Eventually, it became the regional style for parts of northern India, as in Punjab where it has been worn for centuries.|mode=cs2}}</ref><ref name="Shome2014">{{cite book|last=Shome|first=Raka|title=Diana and Beyond: White Femininity, National Identity, and Contemporary Media Culture|url=https://books.google.com/books?id=v25zAwAAQBAJ&pg=PA102|year=2014|publisher=University of Illinois Press|isbn=978-0-252-09668-6|pages=102–03|quote=The salwar kameez entered India (when Pakistan, Bangladesh, and current-day India together made up India or the British Raj) as early as 12th century through Mughal (Muslim) invasions from Central and West Asia. India and Pakistan have a strong Persian influence. Until before India's independence from the British, it is Muslim women (and men) in the then British Raj (the term used to refer to India before independence) who primarily wore the salwar kameez, although there were gender and regional variations in style. After Pakistan/Indian independence from the British, the salwar kameez became an everyday clothing item especially for North Indian women (including Sikh women, although Sikhs are not Muslims) and Pakistani women because the influence of Muslim culture was the strongest in Pakistan and North India around the time of independence.|mode=cs2}}</ref> ਸ਼ਲਵਾਰ-ਕਮੀਜ਼ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਮਰਦਾਂ ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਦੁਆਰਾ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪਹਿਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪਹਿਰਾਵਾ ਹੈ। ਇਹ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਮਰਦਾਂ ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਦੁਆਰਾ ਵੀ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪਹਿਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪੰਜਾਬ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਮਰਦਾਂ ਦੁਆਰਾ, ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਮੱਧਯੁਗੀ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਪੂਰੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਦੁਆਰਾ ਅਪਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, [30][31] ਅਤੇ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ।<ref name="Condra">{{cite book |last1=Condra |first1=Jill |title=Encyclopedia of National Dress: Traditional Clothing around the World |date=2013 |publisher=[[ABC-CLIO]] |isbn=9780313376375 |page=570 |language=en |quote=Today, throughout India and especially in the northern regions and in larger cities such as Delhi, the shalwar kameez is worn frequently by Muslims and non-Muslims alike; the style for women has been widely adopted as an alternative to the ''sari'' and to Western clothing, particularly by college-age and unmarried young women. ... The kurta for men is similar in form and style to the shalwar kameez. The kurta, or tunic-length shirt, is collarless or has a mandarin- or Nehru style collar.|mode=cs2}}</ref> ਜਦੋਂ ਕੁਝ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਸਲਵਾਰ-ਕਮੀਜ਼ ਪਹਿਨਦੀਆਂ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਹ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਿਰ ਜਾਂ ਗਰਦਨ ਦੇ ਦੁਆਲੇ ਇੱਕ ਲੰਮਾ ਸਕਾਰਫ਼ ਜਾਂ ਸ਼ਾਲ ਪਹਿਨਦੀਆਂ ਹਨ ਜਿਸਨੂੰ ਦੁਪੱਟਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।<ref name="FarrarValli2012-b">{{cite book|last1=Farrar|first1=Max|last2=Valli|first2=Yasmin|title=Islam in the West: Key Issues in Multiculturalism|url=https://books.google.com/books?id=Hu_f_Xs9MTwC&pg=PA101|year=2012|publisher=Palgrave Macmillan UK|isbn=978-1-137-02506-7|page=101|quote=The women's form of Shalwar Kameez is usually accompanied by a scarf or 'dupatta' which can be worn around the neck, covering the chest area for 'modesty' or over the hair as a head covering.}}</ref><ref name="Ozyegin2016-b">{{cite book|last=Ozyegin|first=Gul|title=Gender and Sexuality in Muslim Cultures|url=https://books.google.com/books?id=Aq21CwAAQBAJ&pg=PA222|year=2016|publisher=Routledge|isbn=978-1-317-13051-2|page=222|quote=a dupatta is a long, wide piece of cloth measuring approximately 2-2.5 meters long and 1 meter wide.|mode=cs2}}</ref> ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ, ਦੁਪੱਟਾ ਨਿਮਰਤਾ ਦੇ ਇੱਕ ਰੂਪ ਵਜੋਂ ਵੀ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ - ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਨਾਜ਼ੁਕ ਸਮੱਗਰੀ ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਮੋਢਿਆਂ ਤੋਂ ਲੰਘ ਕੇ ਸਰੀਰ ਦੇ ਉੱਪਰਲੇ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਧੁੰਦਲਾ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਮੁਸਲਿਮ ਔਰਤਾਂ ਲਈ, ਦੁਪੱਟਾ ਚਾਦਰ ਜਾਂ ਬੁਰਕੇ (ਹਿਜਾਬ ਅਤੇ ਪਰਦਾ ਵੇਖੋ) ਦਾ ਇੱਕ ਘੱਟ ਸਖ਼ਤ ਵਿਕਲਪ ਹੈ; ਸਿੱਖ ਅਤੇ ਹਿੰਦੂ ਔਰਤਾਂ ਲਈ, ਦੁਪੱਟਾ ਉਦੋਂ ਲਾਭਦਾਇਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਸਿਰ ਨੂੰ ਢੱਕਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕਿਸੇ ਮੰਦਰ ਵਿੱਚ ਜਾਂ ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਵਿੱਚ।<ref name="Shukla2015">{{cite book|last=Shukla|first=Pravina|title=The Grace of Four Moons: Dress, Adornment, and the Art of the Body in Modern India|url=https://books.google.com/books?id=MlObCgAAQBAJ&pg=PA72|year=2015|publisher=Indiana University Press|isbn=978-0-253-02121-2|page=72|quote=Muslim and Punjabi women—whether Muslim, Sikh, or Hindu—often wear the dupatta over the head to create a modest look while framing the face with colour. When entering a temple, Hindu women might comparably use their dupattas to cover their heads. Though the dupatta is often made of flimsy cloth and does not actually cover the body, its presence implies modesty, like many of the outer garments worn by Muslim women that do not cover much but do provide a symbolic extra layer,&nbsp;...|mode=cs2}}</ref> ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਹਰ ਜਗ੍ਹਾ, ਪਹਿਰਾਵੇ ਦੇ ਆਧੁਨਿਕ ਸੰਸਕਰਣ ਵਿਕਸਤ ਹੋਏ ਹਨ; ਸ਼ਲਵਾਰਾਂ ਨੂੰ ਕਮਰ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਪਹਿਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਕਮੀਜ਼ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਛੋਟੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਉੱਚੇ ਟੁਕੜੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਗਰਦਨ ਦੀਆਂ ਹੇਠਲੀਆਂ ਲਾਈਨਾਂ ਅਤੇ ਬੈਕਲਾਈਨਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਕੱਟੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਲੀਵਜ਼ ਜਾਂ ਬਿਨਾਂ ਸਲੀਵਜ਼ ਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।<ref name="Koerner2016">{{cite book|last=Koerner|first=Stephanie|title=Unquiet Pasts: Risk Society, Lived Cultural Heritage, Re-designing Reflexivity|url=https://books.google.com/books?id=nwioDQAAQBAJ&pg=PT405|year=2016|publisher=Taylor & Francis|isbn=978-1-351-87667-4|page=405|quote=The Pakistani National dress worn by women is Shalwar Kameez. This consists of a long tunic (Kameez) teamed with a wide legged trouser (Shalwar) that skims in at the bottom accompanied by a duppata, which is a less stringent alternative to the burqa. Modern versions of this National dress have evolved into less modest versions. Shalwar have become more low cut so that the hips are visible and are worn with a shorter length of Kameez which has high splits and may have a lowcut neckline and backline as well as being sleeveless or having cropped sleeves.|mode=cs2}}</ref> == ਚਿੱਤਰਸ਼ਾਲਾ == <gallery> ਤਸਵੀਰ:Hindu girl karachi.jpg|[[ਕਰਾਚੀ]], [[ਸਿੰਧ]] ਤੋਂ ਇੱਕ ਹਿੰਦੂ ਕੁੜੀ c. 1870. ਓਰਿਏਂਟਲ ਐਂਡ ਇੰਡੀਆ ਔਫ਼ਿਸ ਕੌਲੈਂਕਸ਼ਨ, ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਲਾਈਬ੍ਰੈਰੀ। ਤਸਵੀਰ:Picket_Line_in_Pakistan.jpg|ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਸਲਵਾਰ ਕਮੀਜ ''ਚ। ਤਸਵੀਰ:Women_of_Puducherry.jpg|ਵਿਭਿੰਨ ਰੰਗਾਂ ਵਾਲੇ ਸਲਵਾਰ ਕਮੀਜ ਪਹਿਣੀਆਂ ਹੋਈਆਂ [[ਤਮਿਲ ਨਾਡੂ|ਤਮਿਲ]] ਮਹਿਲਾਵਾਂ। ਤਸਵੀਰ:Inside The Old Terminal Of Kabul International Airport.jpg|[[ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ]] ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ ਚ ਸਲਵਾਰ ਕਮੀਜ ਪਹਿਣ ਹੋਏ ਲੋਕ। ਤਸਵੀਰ:Muslim girl karachi1870.jpg|[[ਕਰਾਚੀ]], [[ਸਿੰਧ]] ਤੋਂ ਇੱਕ ਮੁਸਲਿਮ ਕੁੜੀ c. 1870. ਓਰਿਏਂਟਲ ਐਂਡ ਇੰਡੀਆ ਔਫ਼ਿਸ ਕੌਲੈਂਕਸ਼ਨ, ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਲਾਈਬ੍ਰੈਰੀ। ਤਸਵੀਰ:Pahari women kashmir3.jpg|ਪਹਾੜੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ, [[ਕਸ਼ਮੀਰ]], ਸੁਥਾਨ ਕਮੀਜ ਚ. c. 1890। ਤਸਵੀਰ:Afghan royal soldiers of the Durrani Empire.jpg|ਦੁੱਰਾਨੀ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਅਫਗਾਨ ਸ਼ਾਹੀ ਸਿਪਾਹੀਆਂ। </gallery> == ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ == *[http://www.flickr.com/photos/pimu/1651609521/in/set-72157600711943677/ Fatima Jinnah Wearing Shalwar Qameez] *[https://web.archive.org/web/20090904152243/http://202.83.164.26/wps/portal/Mocul/!ut/p/c0/04_SB8K8xLLM9MSSzPy8xBz9CP0os3h_Nx9_SzcPIwP_IB8DA6MQN6MgP39LQ09_U_2CbEdFAGG3mnQ!/?WCM_PORTLET=PC_7_OFLO9FH20ORL002TF2RNO91IV4_WCM&WCM_GLOBAL_CONTEXT=%2Fwps%2Fwcm%2Fconnect%2FMoculCL%2Fscultureofpakistan%2Fsanationalsymbolsofpakistan%2Fnational+dress+shalwar+qameez%2F Ministry of Culture Pakistan National Dress]. * [http://www.hinduonnet.com/mag/2004/10/24/stories/2004102400380300.htm The Hindu: The spread of the salwar] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090627193346/http://hinduonnet.com/mag/2004/10/24/stories/2004102400380300.htm |date=2009-06-27 }} *[https://mehndidresses.pk/ mehndi dresses] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180522135636/https://mehndidresses.pk/ |date=2018-05-22 }}* ==ਹਵਾਲੇ== {{ਹਵਾਲੇ}} {{commons|Shalwar kameez|ਸਲਵਾਰ ਕਮੀਜ}} {{ਅਧਾਰ}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਪਹਿਰਾਵਾ]] 58v3ei0tyir2kivzarns8fj6duwyl8s 0 41804 848072 815745 2026-09-26T13:23:51Z Kuldeepburjbhalaike 18176 ([[c:GR|GR]]) [[c:COM:FR|File renamed]]: [[File:Sukhjit Kahanikar ਸੁਖਜੀਤ ਕਹਾਣੀਕਾਰ.jpg]] → [[File:Sukhjit Kahanikar.jpg]] [[c:COM:FR#FR2|Criterion 2]] 848072 wikitext text/x-wiki [[ਤਸਵੀਰ:Sukhjit ਸੁਖਜੀਤ.jpg|thumb|ਸੁਖਜੀਤ]] [[ਤਸਵੀਰ:Kahanikar Sukhjit ਕਹਾਣੀਕਾਰ ਸੁਖਜੀਤ.png|thumb]] [[ਤਸਵੀਰ:Sukhjit Kahanikar.jpg|thumb]] [[ਤਸਵੀਰ:Sukhjeet.jpg|thumb|ਸੁਖਜੀਤ]] '''ਸੁਖਜੀਤ''' (04 ਜਨਵਰੀ 1961 - 12 ਫਰਵਰੀ 2024) [[ਪੰਜਾਬੀ ਕਹਾਣੀਕਾਰਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ|ਪੰਜਾਬੀ ਕਹਾਣੀਕਾਰ]] ਅਤੇ ਕਵੀ ਸੀ। ਉਹਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਹਿੰਦੀ, ਉਰਦੂ ਅਤੇ ਬੰਗਾਲੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਅਨੁਵਾਦ ਹੋਈਆਂ ਹਨ। ਸੁਖਜੀਤ ਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਿਹ ''[[ਮੈਂ ਅਯਨਘੋਸ਼ ਨਹੀਂ]]'' ਲਈ ਸਾਲ-2022 ਦਾ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਦੇਣ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਹੈ।<ref>{{Cite web|url=https://jagbani.punjabkesari.in/punjab/news/machiwara-sahib-narrator-sukhjit-1396791|title=ਮਾਛੀਵਾੜਾ ਦੇ ਕਹਾਣੀਕਾਰ ਸੁਖਜੀਤ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਐਵਾਰਡ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਆ ਜਾਵੇਗਾ|date=2022-12-23|website=jagbani|access-date=2022-12-25}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.hindustantimes.com/cities/chandigarh-news/machhiwaras-sukhjit-wins-sahitya-academy-award-101671737407451.html|title=Machhiwara’s Sukhjit wins Sahitya Academy award|date=2022-12-23|website=Hindustan Times|language=en|access-date=2023-01-01}}</ref> ਉਸ ਨੂੰ [[ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਭਾਗ ਪੰਜਾਬ|ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਭਾਗ]] ਵੱਲੋਂ ਨਾਨਕ ਸਿੰਘ ਪੁਰਸਕਾਰ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵੱਲੋਂ ‘ਭਾਈ ਵੀਰ ਸਿੰਘ’ ਐਵਾਰਡ ਨਾਲ ਵੀ ਸਨਮਾਨਿਆ ਜਾ ਚੁੱਕਾ ਹੈ। ਉਸਦੀ ਮੌਤ 12 ਫਰਵਰੀ 2024 ਨੂੰ ਹੋਈ। ==ਲਿਖਤਾਂ== ===ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ=== *''ਅੰਤਰਾ''<ref>[http://books.google.co.in/books?id=tq4krfyqwEoC&pg=PA295&lpg=PA295&dq=antra+sukhjeet&source=bl&ots=cxA_vW-b12&sig=ELc8M9UwlQPISTLtOah8VpnT-YY&hl=en&sa=X&ei=nRbVU4ps07G4BOjNgbAE&ved=0CBoQ6AEwADgK#v=onepage&q=antra%20sukhjeet&f=false Katha Prize Stories, Volume 9 edited by Geeta Dharmarajan]</ref> *''ਮੈਂ ਰੇਪ ਨੂੰ ਇੰਜੁਆਏ ਕਰਦੀ ਹਾਂ'' *''ਮੈਂ ਅਯਨਘੋਸ਼ ਨਹੀਂ'' ===ਹੋਰ=== *''ਰੰਗਾਂ ਦਾ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ'' (ਕਾਵਿ ਪੁਸਤਕ, 2012)<ref>[http://punjabitribuneonline.com/2013/05/%E0%A8%B0%E0%A9%B0%E0%A8%97%E0%A8%BE%E0%A8%82-%E0%A8%A6%E0%A8%BE-%E0%A8%AE%E0%A8%A8%E0%A9%8B%E0%A8%B5%E0%A8%BF%E0%A8%97%E0%A8%BF%E0%A8%86%E0%A8%A8/ ਰੰਗਾਂ ਦਾ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ - ਪੰਜਾਬੀ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨ]</ref> *''ਮੈਂ ਜੈਸਾ ਹੂੰ… ਮੈਂ ਵੈਸਾ ਕਿਉਂ ਹੂੰ!'' (ਸਵੈ-ਬਿਰਤਾਂਤ) ==ਸਨਮਾਨ== * ਮੈਂ ਅਯਨਘੋਸ਼ ਨਹੀਂ (ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ) ਲਈ ਸਾਲ 2022 ਦਾ ਭਾਰਤੀ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ==ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ== *[https://www.punjabikahani.punjabi-kavita.com/Sukhjit.php ਸੁਖਜੀਤ: ਪੰਜਾਬੀ ਕਹਾਣੀਆਂ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221225135010/https://www.punjabikahani.punjabi-kavita.com/Sukhjit.php |date=2022-12-25 }} ==ਹਵਾਲੇ== {{ਹਵਾਲੇ}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਕਹਾਣੀਕਾਰ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1961]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2024]] 28e8w7ng3t61f5ihy1qgpr999udx71i 848073 848072 2026-09-26T13:24:36Z Kuldeepburjbhalaike 18176 ([[c:GR|GR]]) [[c:COM:FR|File renamed]]: [[File:Sukhjit ਸੁਖਜੀਤ.jpg]] → [[File:Sukhjit.jpg]] [[c:COM:FR#FR2|Criterion 2]] 848073 wikitext text/x-wiki [[ਤਸਵੀਰ:Sukhjit.jpg|thumb|ਸੁਖਜੀਤ]] [[ਤਸਵੀਰ:Kahanikar Sukhjit ਕਹਾਣੀਕਾਰ ਸੁਖਜੀਤ.png|thumb]] [[ਤਸਵੀਰ:Sukhjit Kahanikar.jpg|thumb]] [[ਤਸਵੀਰ:Sukhjeet.jpg|thumb|ਸੁਖਜੀਤ]] '''ਸੁਖਜੀਤ''' (04 ਜਨਵਰੀ 1961 - 12 ਫਰਵਰੀ 2024) [[ਪੰਜਾਬੀ ਕਹਾਣੀਕਾਰਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ|ਪੰਜਾਬੀ ਕਹਾਣੀਕਾਰ]] ਅਤੇ ਕਵੀ ਸੀ। ਉਹਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਹਿੰਦੀ, ਉਰਦੂ ਅਤੇ ਬੰਗਾਲੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਅਨੁਵਾਦ ਹੋਈਆਂ ਹਨ। ਸੁਖਜੀਤ ਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਿਹ ''[[ਮੈਂ ਅਯਨਘੋਸ਼ ਨਹੀਂ]]'' ਲਈ ਸਾਲ-2022 ਦਾ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਦੇਣ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਹੈ।<ref>{{Cite web|url=https://jagbani.punjabkesari.in/punjab/news/machiwara-sahib-narrator-sukhjit-1396791|title=ਮਾਛੀਵਾੜਾ ਦੇ ਕਹਾਣੀਕਾਰ ਸੁਖਜੀਤ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਐਵਾਰਡ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਆ ਜਾਵੇਗਾ|date=2022-12-23|website=jagbani|access-date=2022-12-25}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.hindustantimes.com/cities/chandigarh-news/machhiwaras-sukhjit-wins-sahitya-academy-award-101671737407451.html|title=Machhiwara’s Sukhjit wins Sahitya Academy award|date=2022-12-23|website=Hindustan Times|language=en|access-date=2023-01-01}}</ref> ਉਸ ਨੂੰ [[ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਭਾਗ ਪੰਜਾਬ|ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਭਾਗ]] ਵੱਲੋਂ ਨਾਨਕ ਸਿੰਘ ਪੁਰਸਕਾਰ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵੱਲੋਂ ‘ਭਾਈ ਵੀਰ ਸਿੰਘ’ ਐਵਾਰਡ ਨਾਲ ਵੀ ਸਨਮਾਨਿਆ ਜਾ ਚੁੱਕਾ ਹੈ। ਉਸਦੀ ਮੌਤ 12 ਫਰਵਰੀ 2024 ਨੂੰ ਹੋਈ। ==ਲਿਖਤਾਂ== ===ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ=== *''ਅੰਤਰਾ''<ref>[http://books.google.co.in/books?id=tq4krfyqwEoC&pg=PA295&lpg=PA295&dq=antra+sukhjeet&source=bl&ots=cxA_vW-b12&sig=ELc8M9UwlQPISTLtOah8VpnT-YY&hl=en&sa=X&ei=nRbVU4ps07G4BOjNgbAE&ved=0CBoQ6AEwADgK#v=onepage&q=antra%20sukhjeet&f=false Katha Prize Stories, Volume 9 edited by Geeta Dharmarajan]</ref> *''ਮੈਂ ਰੇਪ ਨੂੰ ਇੰਜੁਆਏ ਕਰਦੀ ਹਾਂ'' *''ਮੈਂ ਅਯਨਘੋਸ਼ ਨਹੀਂ'' ===ਹੋਰ=== *''ਰੰਗਾਂ ਦਾ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ'' (ਕਾਵਿ ਪੁਸਤਕ, 2012)<ref>[http://punjabitribuneonline.com/2013/05/%E0%A8%B0%E0%A9%B0%E0%A8%97%E0%A8%BE%E0%A8%82-%E0%A8%A6%E0%A8%BE-%E0%A8%AE%E0%A8%A8%E0%A9%8B%E0%A8%B5%E0%A8%BF%E0%A8%97%E0%A8%BF%E0%A8%86%E0%A8%A8/ ਰੰਗਾਂ ਦਾ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ - ਪੰਜਾਬੀ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨ]</ref> *''ਮੈਂ ਜੈਸਾ ਹੂੰ… ਮੈਂ ਵੈਸਾ ਕਿਉਂ ਹੂੰ!'' (ਸਵੈ-ਬਿਰਤਾਂਤ) ==ਸਨਮਾਨ== * ਮੈਂ ਅਯਨਘੋਸ਼ ਨਹੀਂ (ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ) ਲਈ ਸਾਲ 2022 ਦਾ ਭਾਰਤੀ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ==ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ== *[https://www.punjabikahani.punjabi-kavita.com/Sukhjit.php ਸੁਖਜੀਤ: ਪੰਜਾਬੀ ਕਹਾਣੀਆਂ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221225135010/https://www.punjabikahani.punjabi-kavita.com/Sukhjit.php |date=2022-12-25 }} ==ਹਵਾਲੇ== {{ਹਵਾਲੇ}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਕਹਾਣੀਕਾਰ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1961]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2024]] f7yg46uekip53lh9nceaz15m2rtq36f 0 43391 848053 847608 2026-09-26T12:00:29Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 848053 wikitext text/x-wiki {{ਅਧਾਰ}} {{Infobox stadium <!-- PLEASE READ THIS BEFORE CHANGING ANY OF THE FOLLOWING "stadium name", "nickname" or "former names" PARAMETERS: The stadium name is in a process of transition and commonly referred to by its original name (City of Manchester Stadium), its sponsorship name (Etihad Stadium/The Etihad), and nicknames (Eastlands, CoMS). It is Wikipedia practice to use a long-standing and article title in preference to one based on a new or transitory sponsored stadium name – see "article renaming" discussion on Talk Page for further details.--> | stadium_name = ਸਿਟੀ ਓਫ ਮੈਨਚੈਸਟਰ ਸਟੇਡੀਅਮ | logo_image = | image = [[File:Mcfc stad pano.jpg|300px]]<br/>'''ਯੂਈਏਫਏ ਸ਼੍ਰੇਣੀ 4 ਸਟੇਡੀਅਮ'''<ref>{{Cite web |url=http://www.uefa.com/MultimediaFiles/Download/Regulations/uefaorg/Stadium&Security/01/48/48/85/1484885_DOWNLOAD.pdf |title=ਪੁਰਾਲੇਖ ਕੀਤੀ ਕਾਪੀ |access-date=2014-08-17 |archive-date=2011-09-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110904173610/http://www.uefa.com/MultimediaFiles/Download/Regulations/uefaorg/Stadium%26Security/01/48/48/85/1484885_DOWNLOAD.pdf |url-status=dead}}</ref> | location = [[ਮਾਨਚੈਸਟਰ|ਗ੍ਰੇਟਰ ਮੈਨਚਚੈਸਟਰ]]<br />[[ਇੰਗਲੈਂਡ]] | broke_ground = 12 ਦਸੰਬਰ 1999<ref name="foundation stone"> {{Cite news | url=http://www.independent.co.uk/sport/city-of-manchester-stadium-the-wembley-rescuers-1132001.html | title=City of Manchester Stadium: The Wembley rescuers | last=Hubbard | first=Alan | newspaper=The Independent | publisher=Independent Print Limited | location=London | date=12 December 1999 | accessdate=7 January 2008 | quote=... the foundation stone was laid for the nation's other super stadium for the millennium. The Prime Minister, Tony Blair, did the honours in Manchester on Monday. }}</ref> | opened = 25 ਜੁਲਾਈ 2002 | renovated = | expanded = 2002–2003 | closed = | demolished = | owner = ਮੈਨਚੈਸਟਰ ਸਿਟੀ ਕਸਲ | operator = [[ਮੈਨਚੈਸਟਰ ਸਿਟੀ ਫੁੱਟਬਾਲ ਕਲੱਬ]] | surface = ਘਾਹ | main_contractors = | construction_cost = £ 11,20,00,000<ref name="naming rights"> {{Cite news | url=http://www.guardian.co.uk/football/2011/oct/04/manchester-city-council-stadium-naming-rights? | title=Manchester City to pay council £2m a year for stadium naming rights | last=Conn | first=David |work=The Guardian | publisher=Guardian News and Media | location=London | date=4 October 2011 | accessdate=12 November 2011 }}</ref> | architect = ਅਰੂਪ ਗਰੁੱਪ | structural engineer = ਅਰੂਪ ਗਰੁੱਪ | seating_capacity = 47,805<ref name="max capacity"> {{Cite news | url=http://www.telegraph.co.uk/sport/football/teams/manchester-city/8843970/Manchester-City-plan-for-bigger-stadium.html | title=Manchester City plan for bigger stadium | last=White | first=Duncan | work=The Telegraph | publisher=Telegraph Media Group Limited | location=London | date=22 October 2011 | accessdate=29 November 2011 | quote=The Etihad Stadium's capacity is currently 47,805 }}</ref> <br/>45,500 – ਯੂਈਏਫਏ ਦੇ ਮੈਚ<ref>{{Cite news |title=Champions League: Manchester City's Roberto Mancini urges caution ahead of momentous match against Napoli |last=Smith |first=Rory |url=http://www.telegraph.co.uk/sport/football/teams/manchester-city/8760841/Champions-League-Manchester-Citys-Roberto-Mancini-urges-caution-ahead-of-momentous-match-against-Napoli.html |newspaper=The Telegraph |date=13 September 2011 |accessdate=10 June 2012}}</ref> | suites = 68 | record_attendance = | dimensions = 105 X 68 ਮੀਟਰ<br />(115 X 75 ਗਜ)<ref name="stadium stats">{{cite web | url=http://www.mcfc.co.uk/News/American-Pre-season-tour/2011/Dublin-Super-Cup-Stadium-comparisons | title=Dublin Super Cup: Aviva Stadium v CoMS | last=Clayton | first=David | work=mcfc.co.uk | publisher=(Manchester City Football Club) | date=24 June 2011 | accessdate=4 July 2011 | archive-date=18 ਸਤੰਬਰ 2012 | archive-url=https://web.archive.org/web/20120918105839/http://www.mcfc.co.uk/News/American-Pre-season-tour/2011/Dublin-Super-Cup-Stadium-comparisons | dead-url=yes }}</ref> | tenants = [[ਮੈਨਚੈਸਟਰ ਸਿਟੀ ਫੁੱਟਬਾਲ ਕਲੱਬ]] (250 ਸਾਲ ਦਾ ਲੀਜ਼) }} '''ਸਿਟੀ ਓਫ ਮੈਨਚੈਸਟਰ ਸਟੇਡੀਅਮ''', ਇਸ ਨੂੰ ਗ੍ਰੇਟਰ ਮੈਨਚੈਸਟਰ, ਇੰਗਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਫੁੱਟਬਾਲ ਸਟੇਡੀਅਮ ਹੈ। ਇਹ [[ਮੈਨਚੈਸਟਰ ਸਿਟੀ ਫੁੱਟਬਾਲ ਕਲੱਬ|ਮੈਨਚੈਸਟਰ ਸਿਟੀ]] ਦਾ ਘਰੇਲੂ ਮੈਦਾਨ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ 47,805 ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਬੈਠਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਹੈ।<ref name="max capacity"/><ref name="stadium stats"/> ਕਿਉਂਕਿ ਸਪਸਰਿਸ਼ਪ ਦਾ ਕਾਰਨ, ਇਸ ਨੂੰ ਵੀ '''ਏਤਿਹਦ ਸਟੇਡੀਅਮ''' ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਜਾਣਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।<ref name="renaming"> {{Cite news | url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/14080388.stm | title=Manchester City strike deal to rename Eastlands |work=BBC Sport | date=8 July 2011 | accessdate=13 November 2011 | quote=Manchester City have confirmed the City of Manchester Stadium will be renamed the Etihad Stadium after signing a 10-year deal with the airline. }}</ref> {{-}} ==ਹਵਾਲੇ== {{ਹਵਾਲੇ}} ==ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ== {{ਕਾਮਨਜ਼|City of Manchester Stadium|ਸਿਟੀ ਓਫ ਮੈਨਚੈਸਟਰ ਸਟੇਡੀਅਮ}} *[http://www.cityofmanchesterstadium.co.uk/ ਸਿਟੀ ਓਫ ਮੈਨਚੈਸਟਰ ਸਟੇਡੀਅਮ ਅਧਿਕਾਰੀ ਵੈੱਬਸਾਈਟ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111023051119/http://www.cityofmanchesterstadium.co.uk/ |date=2011-10-23 }} *[http://www.mcfc.co.uk/ ਮੈਨਚੈਸਟਰ ਸਿਟੀ ਫੁੱਟਬਾਲ ਕਲੱਬ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰੀ ਵੈੱਬਸਾਈਟ] *[http://www.flickr.com/search/?q=City%20of%20Manchester%20Stadium&w=all ਸਿਟੀ ਓਫ ਮੈਨਚੈਸਟਰ ਸਟੇਡੀਅਮ] ਫਲੀਕਰ ਤੇ ਫੋਟੋ *[http://www.arup.com/_assets/_download/download71.pdf ਸਟੇਡੀਅਮ ਦੇ ਡਿਜ਼ਾਈਨ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140327124708/http://www.arup.com/_assets/_download/download71.pdf |date=2014-03-27 }} *[https://web.archive.org/web/20120330074151/http://www.arup.com/_assets/_download/download153.PDF ਸਟੇਡੀਅਮ ਦੇ ਡਿਜ਼ਾਈਨ] *[http://www.youtube.com/watch?v=2JZRCk4o46I ਭਵਿੱਖ ਦੇ ਡਿਜ਼ਾਇਨ ਦੀ ਯੂਟਿਊਬ ਵੀਡੀਓ] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇੰਗਲੈਂਡ ਦੇ ਫੁੱਟਬਾਲ ਮੈਦਾਨ]] bd97xuve5p3cwv032csoooiokipayis 0 49296 848068 829986 2026-09-26T13:14:59Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 848068 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement |native_name = |official_name = ਸਾਲਾਮਾਨਕਾ |image_skyline = Salamanca 2008.jpg |imagesize = 317px |image_caption = ਸਾਲਾਮਾਨਕਾ ਦਾ ਦ੍ਰਿਸ਼ |image_flag = Bandera de Salamanca.svg |image_shield = Escudo de Salamanca.svg |image_map = Salamanca, Spain location.png |map_caption = ਸਪੇਨ ਵਿੱਚ ਸਾਲਾਮਾਨਕਾ ਦੀ ਸਥਿਤੀ |flag_size = 120px |shield_size = 75px |coordinates_region = ES |subdivision_type = [[ਦੇਸ਼]] |subdivision_name = [[ਸਪੇਨ]] |subdivision_type1 = [[ਖ਼ੁਦਮੁਖ਼ਤਿਆਰ ਸੰਗਠਨ]] |subdivision_name1 = [[ਕਾਸਤੀਲ ਅਤੇ ਲੇਓਨ]] |subdivision_type2 = [[ਸੂਬਾ]] |subdivision_name2 = [[ਸਾਲਾਮਾਨਕਾ ਦਾ ਸੂਬਾ|ਸਾਲਾਮਾਨਕਾ]] |leader_title = [[ਮਿਅਰ]] |leader_name = ਅਲਫੋਂਸੋ ਫੇਰਨਾਂਦੋ ਫੇਰਨਾਨਡੇਜ਼ ਮਾਨਿਉਏਕੋ ([[ਪੀਪਲਜ਼ ਪਾਰਟੀ (ਸਪੇਨ)|ਪੀਪਲਜ਼ ਪਾਰਟੀ]]) |area_magnitude = |area_total_km2 = 38.6 |area_metro_km2 = |area_land_km2 = |area_water_km2 = |population_as_of = 2010 |population_total = metropolitan:213,399 city:154,462 |population_density_km2 = 4034 |timezone = CET |utc_offset = +1 |timezone_DST = CEST |utc_offset_DST = +2 |latd= 40|latm= 58 | lats= | latNS= N |longd= 5|longm= 40 | longs= | longEW= W |elevation_m = 802 |postal_code = 37001-37010 |area_code = 34 (Spain) + 923 (Salamanca) |website = [http://www.salamanca.es/ www.salamanca.es] |footnotes = }} [[File:Cathedral of Salamanca Romanesque.jpg|thumb|[[Old Cathedral, Salamanca]], built in the 12th century]] [[File:Catedral de Salamanca lateral.JPG|thumb|[[New Cathedral of Salamanca]], built in the 16th century]] [[File:Palacio de Monterrey de la Duquesa de Alba.JPG|thumb|Monterrey Palace (16th century)]] [[File:Torre del Clavero.jpg|thumb|Tower del Clavero (15th century)]] {{Infobox World Heritage Site | WHS = ਸਾਲਾਮਾਨਕਾ ਦਾ ਪੁਰਾਣਾ ਸ਼ਹਿਰ | Image = [[File:Catedralnuevaslc.jpg|250px|Salamanca Cathedral]] | State Party = [[ਸਪੇਨ]] | Type = ਸਭਿਆਚਾਰਿਕ | Criteria = i, ii, iv | ID = 381 | Region = [[ਯੂਰਪ ਦੇ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਰਾਸਤ ਟਿਕਾਣਿਆਂ ਦੀ ਸੂਚੀ|Europe and North America]] | Year = 1988 | Session = 12th | Link = http://whc.unesco.org/en/list/381 }} '''ਸਾਲਾਮਾਨਕਾ''' ਉੱਤਰੀ-ਪੱਛਮੀ [[ਸਪੇਨ]] ਦਾ ਇੱਕ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ ਜੋ ਖ਼ੁਦਮੁਖ਼ਤਿਆਰ ਸੰਗਠਨ ਕਾਸਤੀਲ ਅਤੇ ਲੇਓਨ ਦੇ ਸਾਲਾਮਾਨਕਾ ਸੂਬੇ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਪੁਰਾਣੇ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ 1988 ਵਿੱਚ ਯੂਨੈਸਕੋ ਦੁਆਰਾ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਰਾਸਤ ਟਿਕਾਣਾ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਇਹ ਕਾਸਤੀਲ ਅਤੇ ਲੇਓਨ ਦਾ ਦੂਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਆਬਾਦੀ ਵਾਲਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ। ਇਹ ਸਪੇਨ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ ਅਤੇ ਸਪੇਨੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਅਧਿਆਪਨ ਦੀ ਮੰਡੀ ਵਿੱਚ ਇਸਦਾ 16% ਯੋਗਦਾਨ ਹੈ।<ref>{{cite web |url=http://www.elcastellano.org/noticia.php?id=972 |title=Noticias - Salamanca: enseñanza de español mueve 46 millones de euros |publisher=El Castellano |date= |accessdate=2011-08-17 |archive-date=2018-12-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181225145409/http://www.elcastellano.org/noticia.php?id=972%20 |dead-url=yes }}</ref><ref>http://www.espanolensalamanca.com Spanish in Salamanca</ref> ਸਾਲਾਮਾਨਕਾ ਵਿੱਚ ਹਰ ਸਾਲ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਆਉਂਦੇ ਹਨ,<ref>{{cite web|url=http://www.elmundo.es/elmundo/2008/07/02/castillayleon/1215017453.html |title=La USAL inaugura los cursos de verano con 2.000 estudiantes extranjeros |publisher=elmundo.es |date= |accessdate=2011-08-17}}</ref> ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਿਲੱਖਣ ਮਾਹੌਲ ਬਣਦਾ ਹੈ। ==ਇਤਿਹਾਸ== ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਪੂਰਵ-ਪੁਰਾਤਨ ਰੋਮ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸੈਲਟਿਕ ਕਬੀਲੇ ਵਾਸਿਓਸ ਦੁਆਰਾ ਦੁਏਰੋ ਨਦੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਕੀਤੀ ਗਈ ਤਾਂ ਜੋ ਉਹ ਆਪਣੇ ਇਲਾਕੇ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰ ਸਕਣ। ==ਵਾਤਾਵਰਨ== ਇਸਦਾ ਵਾਤਾਵਰਨ ਆਮ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਾਂਗ ਗਰਮੀਆਂ ਵਿੱਚ ਗਰਮ ਅਤੇ ਸਰਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਠੰਡਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। <div style="width:70%;"> {{Weather box |location = Salamanca |metric first = yes |single line = yes |Jan record high C = 18.0 |Feb record high C = 22.5 |Mar record high C = 24.7 |Apr record high C = 29.8 |May record high C = 34.7 |Jun record high C = 37.0 |Jul record high C = 39.8 |Aug record high C = 39.6 |Sep record high C = 37.5 |Oct record high C = 30.6 |Nov record high C = 24.5 |Dec record high C = 18.5 |Jan high C = 7.9 |Feb high C = 10.8 |Mar high C = 14.0 |Apr high C = 15.7 |May high C = 19.7 |Jun high C = 25.2 |Jul high C = 29.3 |Aug high C = 28.7 |Sep high C = 24.5 |Oct high C = 18.2 |Nov high C = 12.4 |Dec high C = 8.8 |year high C = 17.9 |Jan low C = -0.7 |Feb low C = 0.3 |Mar low C = 1.4 |Apr low C = 3.5 |May low C = 7.0 |Jun low C = 10.5 |Jul low C = 12.8 |Aug low C = 12.4 |Sep low C = 9.0 |Oct low C = 6.1 |Nov low C = 2.2 |Dec low C = 0.7 |year low C = 5.5 |Jan record low C = -13.4 |Feb record low C = -10.5 |Mar record low C = -8.2 |Apr record low C = -5.0 |May record low C = -1.4 |Jun record low C = 3.0 |Jul record low C = 5.8 |Aug record low C = 4.5 |Sep record low C = 1.4 |Oct record low C = -4.8 |Nov record low C = -7.6 |Dec record low C = -9.6 |Jan precipitation cm = 3.1 |Feb precipitation cm = 2.7 |Mar precipitation cm = 2.2 |Apr precipitation cm = 3.9 |May precipitation cm = 4.8 |Jun precipitation cm = 3.4 |Jul precipitation cm = 1.6 |Aug precipitation cm = 1.1 |Sep precipitation cm = 3.2 |Oct precipitation cm = 3.9 |Nov precipitation cm = 4.2 |Dec precipitation cm = 4.2 |year precipitation cm = 43.6 |Jan precipitation days = 6 |Feb precipitation days = 6 |Mar precipitation days = 5 |Apr precipitation days = 7 |May precipitation days = 8 |Jun precipitation days = 5 |Jul precipitation days = 3 |Aug precipitation days = 2 |Sep precipitation days = 4 |Oct precipitation days = 7 |Nov precipitation days = 7 |Dec precipitation days = 7 |year precipitation days = 66 |source 1 = Agencia Española de Meteorología (1971-2000 climatology)<ref name=weather>{{cite web |url=http://www.aemet.es/es/elclima/datosclimatologicos/valoresclimatologicos?l=2867&k=cle |title=Monthly Averages for Salamanca, Spain|publisher=Agencia Española de Meteorología |accessdate=2009-10-20}}</ref> |date=August 2010 }} </div> ==ਗੈਲਰੀ== <gallery> File:University of Salamanca.jpg|Plateresque façade of the University of Salamanca File:View of salamanca from cathederal.jpg|Salamanca viewed from the Old Cathedral File:Salamanca Catedral.JPG|[[New Cathedral, Salamanca|New Cathedral]] of Salamanca File:Plaza mayorsalamanca.jpg|Plaza Mayor File:Casadelasmuertes1154.jpg|ਮੁਰਦਿਆਂ ਦਾ ਘਰ (''House of the Deaths'') File:Claustro convento dueñas by Almorca.jpg|Cloister of [[Convento de las Dueñas]] File:Salamanca - Banco de España 3.JPG|Banco de España File:Muralla Salamanca 03.jpg|Walls of Salamanca File:Catedralypuenteromano.jpg|The Roman bridge of Salamanca File:Estatua Gonzalo Torrente Ballester Cafe Novelty Salamanca.jpg|Statue of D. [[Gonzalo Torrente Ballester]] located at the literary café: [[Café Novelty]]. The oldest of the cafes of Salamanca, which opened in 1905 in the Plaza Mayor of Salamanca. File:Jesús amigo de los Niños.jpg |A statue of Jesus in Salamanca </gallery> ==ਹਵਾਲੇ== {{ਹਵਾਲੇ}} ==ਬਾਹਰੀ ਸਰੋਤ== {{Commons|Salamanca}} * [http://www.salamanca.es Official Tourist Information Office] * [http://www.wikisalamanca.org/ Wiki of the city of Salamanca] * [http://www.ciudaddesalamanca.es General information on Salamanca] * [http://www.conciertosensalamanca.com General information about events in Salamanca] * [https://web.archive.org/web/20070328191248/http://www.tourspain.org/Salamanca/ Salamanca travel guide] * [http://www.guardian.co.uk/spanish-tourist-board/salamanca-spain-university-town Salamanca: Spain's answer to Oxford] by ''[[The Guardian]]'' * [http://hitchhikershandbook.com/country-guides/spain-2/salamanca/ Salamanca city guide] at [http://www.hitchhikershandbook.com HitchHikers Handbook] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140517081504/http://hitchhikershandbook.com/ |date=2014-05-17 }} '''ਗਿਰਜਾਘਰ''' * [http://www.museocasalis.org/ Art Nouveau and Art Decó Museum Casa Lis] * [http://www.museoautomocion.com/ Car History Museum] * [http://www.ieronimus.com Cathedral Museum] kh9som2joqax3youfwljyhn6qybpnpi 0 50275 848055 828243 2026-09-26T12:07:36Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 848055 wikitext text/x-wiki [[ਸਪੇਨ]] ਦੇ ਪੁਲਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ == ਸਪੇਨ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਪੁਲ == {| class="sortable" border="0" align=center valign=top style="vertical-align:top; border: 1px solid #999; background-color:#FFFFFF; font-size:95%" |+ style="background:black; color:white" |<big> ਸਪੇਨ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਪੁਲ '''</big> |-bgcolor=d8d8d8 align=center ! º !! !! !! !! !! !! !! !! |-bgcolor=d8d8d8 align=center | ਤਸਵੀਰ | ਨਾਮ | ਨਦੀ | ਸਥਾਨ | width=130px | ਖ਼ੁਦਮੁਖ਼ਤਿਆਰ ਸਮੁਦਾਇ | width=50px | ਰੇਖਾਂਸ਼(m) | width=40px| <small>ਸਾਲ </small> | width=70px| ਕਿਸਮ | ਨੋਟ |-valign=top bgcolor=#f6f6f6 | [[File:Cordoba-Puente Romano04.jpg|100px]] || [[ਪੁਏਂਤੇ ਰੋਮਾਨੋ ਦੇ ਕੋਰਦੋਬਾ]]<ref>{{cite web |url=http://en.structurae.de/structures/data/index.cfm?ID=s0001269 |title= Puente romano de Córdoba en structurae.de |accessdate=3 November 2011 |author= |date= |editorial= |language=English |cite= }}</ref> || [[ਰੀਓ ਗੁਆਦਾਲਕੀਵੀਰ]] || [[ਕੋਰਦੋਬਾ (ਸਪੇਨ)|ਕੋਰਦੋਬਾ]] || [[ਆਂਦਾਲੂਸੀਆ]] || align=right | {{formatnum:247 }} || -100 av. J.C. || Mampostería || Patrimonio de interés cultural<ref group="B">{{cite web | url =http://www.mcu.es/bienes/buscarDetalleBienesInmuebles.do?brscgi_DOCN=000006539| title=Puente sobre El Guadalquivir, su Puerta y la Calahorra, Córdoba}}</ref> |-valign=top | [[File:AqueductSegovia edit2.jpg|100px]] || [[ਸੇਗੋਵੀਆ ਜਲ-ਮਾਰਗ]]<ref>{{cite web |url=http://en.structurae.de/structures/data/index.cfm?ID=s0002658 |title= Aqueduct de Segovia en structurae.de |accessdate=3 November 2011 |author= |date= |editorial= |language=English |cite= }}</ref> || || [[ਸੇਗੋਵੀਆ]] || [[ਕਾਸਤੀਲ ਅਤੇ ਲਿਓਨ]] || align=right | {{formatnum:823 }} || 80 || Fábrica || Patrimonio de interés cultural<ref group="B">{{cite web | url =http://www.mcu.es/bienes/buscarDetalleBienesInmuebles.do?brscgi_DOCN=000014990| title=Aqueduct Declarado patrimonio de la humanidad en 1985 junto con la ciudad antigua, Segovia}}</ref><br>[[File:UNESCO logo.svg|15px]] [[Patrimonio de la Humanidad]]<ref>{{cite web | url =http://whc.unesco.org/fr/list/311rev| title=Vieille ville de Ségovie et son aqueduc| site =[http://whc.unesco.org/fr Whc.unesco.org]| consulté le =16 de April 2011}}</ref> |-valign=top bgcolor=#f6f6f6 | [[File:El Aqueduct de Los Milagros.jpg|100px]] || [[ਲੋਸ ਮਿਲਾਗਰੋਸ ਜਲ-ਮਾਰਗ]]<ref>{{cite web |url=http://en.structurae.de/structures/data/index.cfm?ID=s0002190 |title= Aqueduct de los Milagros en structurae.de |accessdate=3 November 2011 |author= |date= |editorial= |language=English |cite= }}</ref> || [[ਰੀਓ ਅਲਬਾਰੇਗਾਸ]] || [[ਮੇਰੀਦਾ (ਸਪੇਨ)|ਮੇਰੀਦਾ]] || [[ਐਕਸਤਰੇਮਾਦੂਰਾ]]|| align=right | {{formatnum:827 }} || Siglo I || Fábrica || Patrimonio de interés cultural<ref group="B">{{cite web | url =http://www.mcu.es/bienes/buscarDetalleBienesInmuebles.do?brscgi_DOCN=000014154| title=Aqueduct Romano "los Milagros", Mérida}}</ref><br>([[File:UNESCO logo.svg|15px]] [[Patrimonio de la Humanidad]] (parte del [[Conjunto arqueológico de Mérida]])<ref>{{cite web | url =http://whc.unesco.org/fr/list/664/| title=Ensemble archéologique de Mérida| site =[http://whc.unesco.org/fr Whc.unesco.org]| consulté le =16 de April 2011}}</ref> |-valign=top | [[File:Peña Cortada 5.JPG|100px|ਪੇਨੀਆ ਕੋਰਤਾਦਾ ਜਲ-ਮਾਰਗ]] || [[ਪੇਨੀਆ ਕੋਰਤਾਦਾ ਜਲ-ਮਾਰਗ]]<ref>{{cite web |url=http://en.structurae.de/structures/data/index.cfm?ID=s0032642 |title= en structurae.de |accessdate=3 November 2011 |author= |date= |editorial= |language=English |cite= }}</ref><ref>{{cite web | url =http://www.romanaqueducts.info/aquasite/chelva/index.html| title=Chelva (Spain) - The Peña Cortada aqueduct| site =[http://www.romanaqueducts.info/ Romanaqueducts.info]| consulté le =16 de April 2011}}</ref> || [[ਰੀਓ ਦੇ ਛੇਲਵਾ]] || [[ਛੇਲਵਾ]] || [[ਵਾਲੇਂਸੀਆ ਕਮਿਉਨਿਟੀ]] || align=right | {{formatnum: }} || Siglo I || Fábrica || |-valign=top bgcolor=#f6f6f6 | [[File:Bridge Alcantara.JPG|100px]] || [[ਅਲਕਾਂਤਾਰਾ ਪੁਲ]]<ref>{{cite web |url=http://en.structurae.de/structures/data/index.cfm?ID=s0000521 |title= Puente de Alcántara en structurae.de |accessdate=3 November 2011 |author= |date= |editorial= |language=English |cite= }}</ref> || [[ਰੀਓ ਤਾਖੋ]] || [[ਕਾਥੇਰੇਸ]] || [[ਐਕਸਤਰੇਮਾਦੂਰਾ]]|| align=right | {{formatnum:194 }}<br/>(vano 28.8) || 106 || Fábrica || Patrimonio de interés cultural<ref group="B">{{cite web | url =http://www.mcu.es/bienes/buscarDetalleBienesInmuebles.do?brscgi_DOCN=000014168| title=Puente con Arco Triunfal, Alcántara}}</ref> |-valign=top | [[File:Roman Aqueduct, Tarragona Spain.jpg|100px]] || [[ਲੇਸ ਫੇਰੇਰੇਸ ਜਲ-ਮਾਰਗ]] (ਤਾਰਾਗੋਨਾ ਜਲ-ਮਾਰਗ)<ref>{{cite web |url=http://en.structurae.de/structures/data/index.cfm?ID=s0007081 |title= Aqueduct de les Ferreres en structurae.de |accessdate=3 November 2011 |author= |date= |editorial= |language=English |cite= }}</ref><ref>{{cite web| url =http://www.spain.info/fr/conoce/monumentos/tarragona/Aqueduct_pont_de_les_ferreres_o_puente_del_diablo.html| title =Aqueduc de las Ferreres ou pont du Diable| site =[http://www.spain.info/ Spain.info]| consulté le =16 de April 2011}}{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਅਕਤੂਬਰ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> || || [[ਤਾਰਾਗੋਨਾ]] || [[ਕਾਤਾਲੋਨੀਆ]]|| align=right | {{formatnum: 217}} || 117 || Fábrica || Patrimonio de interés cultural<ref group="B">{{cite web | url =http://www.mcu.es/bienes/buscarDetalleBienesInmuebles.do?brscgi_DOCN=000011364| title=Aqueduct o Puente de las Ferreras Aqüeducte de les Ferreres, Tarragona}}</ref><br>[[File:UNESCO logo.svg|15px]] [[Patrimonio de la Humanidad]] (parte del [[Conjunto arqueológico de Tarraco]])<ref>{{cite web | url =http://whc.unesco.org/fr/list/875| title=Ensemble archéologique de Tarragone| site =[http://whc.unesco.org/fr Whc.unesco.org]| consulté le =16 de April 2011}}</ref> |-valign=top bgcolor=#f6f6f6 | [[File:Puente del Diablo, Martorell, Catalonia, Spain. Pic 05.jpg|100px]] || [[ਪੁਏਂਤੇ ਦਿਆਬਲੋ]]<ref>{{cite web |url=http://en.structurae.de/structures/data/index.cfm?ID=s0008779 |title= Puente del Diablo en structurae.de |accessdate=3 November 2011 |author= |date= |editorial= |language=English |cite= }}</ref> || [[ਰੀਓ ਯੋਬਰੇਗਾਤ]] || [[ਮਾਰਤੋਰੇਲ]] || [[ਕਾਤਾਲੋਨੀਆ]]|| align=right | {{formatnum: 43}}<br/>(vano central) || 1289 || Fábrica || Patrimonio de interés cultural<ref group="B">{{cite web | url =http://www.mcu.es/bienes/buscarDetalleBienesInmuebles.do?brscgi_DOCN=000011388| title=Arco Romano que da Acceso Al Puente Pont de la Cila o del Diable, Martorell}}</ref> |-valign=top | [[File:Tajo de Ronda.jpg|100px]] || [[ਪੁਏਂਤੇ ਨੁਏਵੋ (ਰੋਂਦਾ)|ਪੁਏਂਤੇ ਨੁਏਵੋ]]<ref>{{cite web |url=http://en.structurae.de/structures/data/index.cfm?ID=s0004311 |title= Puente Nuevo de Ronda en structurae.de |accessdate=3 November 2011 |author= |date= |editorial= |language=English |cite= }}</ref> || [[ਰੀਓ ਗੁਆਦਾਲੇਵਿਨ]] || [[ਰੋਂਦਾ (ਸਪੇਨ)|ਰੋਂਦਾ]] || [[ਆਂਦਾਲੂਸੀਆ]] || align=right | {{formatnum:40 }} || align=right | {{formatnum: }} || 1785 || Fábrica |-valign=top bgcolor=#f6f6f6 | [[File:La ville de Nerja.jpg|100px]] || [[Aqueduct del Águila]]<ref>{{cite web |url=http://en.structurae.de/structures/data/index.cfm?ID=s0020891 |title= Aqueduct del Águila en structurae.de |accessdate=3 November 2011 |author= |date= |editorial= |language=English |cite= }}</ref> || || [[Nerja]] || [[ਆਂਦਾਲੂਸੀਆ]] || align=right | {{formatnum: }} || align=right | {{formatnum: }} || 1880 || Fábrica |-valign=top | [[File:Zubia jun.jpg|100px]] || [[ਪੁਏਂਤੇ ਦੇ ਵਿਸਕਾਇਆ]]<ref>{{cite web |url=http://en.structurae.de/structures/data/index.cfm?ID=s0002348 |title= Puente de Vizcaya en structurae.de |accessdate=3 November 2011 |author= |date= |editorial= |language=English |cite= }}</ref> || [[ਰੀਆ ਦੇਲ ਨੇਰਵੀਓਨ]] || [[ਪੋਰਤੁਗਾਲੇਤੇ]] || [[ਬਾਸਕ ਕੰਟਰੀ]] || align=right | {{formatnum:164}} || 1893 || Arco || Patrimonio de interés cultural<ref group="B">{{cite web | url =http://www.mcu.es/bienes/buscarDetalleBienesInmuebles.do?brscgi_DOCN=000003031| title=Puente de Vizcaya, Gecho / Getxo y Portugalete}}</ref><br> [[ਪੁਏਂਤੇ transbordador]] más antiguo conocido<br>[[File:UNESCO logo.svg|15px]] [[Patrimonio de la Humanidad]]<ref>{{cite web | url =http://whc.unesco.org/fr/list/1217| title=Pont Vizcaya| site =[http://whc.unesco.org/fr Whc.unesco.org]| consulté le =16 de April 2011}}</ref> |-valign=top bgcolor=#f6f6f6 | [[File:Puente de San Pablo (Cuenca).jpg|100px]] || [[ਪੁਏਂਤੇ ਦੇ ਸਾਨ ਪਾਬਲੋ (ਕੁਏਂਕਾ)|ਪੁਏਂਤੇ ਦੇ ਸਾਨ ਪਾਬਲੋ]]<ref>{{cite web |url=http://en.structurae.de/structures/data/index.cfm?ID=s0009473 |title= Puente de San Pablo en structurae.de |accessdate=3 November 2011 |author= |date= |editorial= |language=English |cite= }}</ref>|| [[ਰੀਓ ਉਏਕਾਰ]] || [[ਕੁਏਂਕਾ (ਸਪੇਨ)|ਕੁਏਂਕਾ]] || [[ਕਾਸਤੀਲ-ਲਾ ਮਾਂਚਾ]] || align=right | {{formatnum:100}} || 1533-1589<br/><small>(reconstruido 1902)</small> || Puente en celosía || |-valign=top | [[File:Viaducto calle Segovia.jpg|100px]] || [[ਵੀਆਦੁਕਤੋ ਦੇ ਸੇਗੋਵੀਆ]]<ref>{{cite web |url=http://en.structurae.de/structures/data/index.cfm?ID=s0025936 |title= Viaducto de Segovia (Madrid) en structurae.de |accessdate=3 November 2011 |author= |date= |editorial= |language=English |cite= }}</ref> || [[ਕਾਇਆ ਦੇ ਸੇਗੋਵੀਆ]] || [[ਮਾਦਰੀਦ]] || [[ਮਾਦਰੀਦ ਕਮਿਉਨਿਟੀ]] || align=right | {{formatnum: }} || 1942 || Arco || Patrimonio de interés cultural<ref group="B">{{cite web | url =http://www.mcu.es/bienes/buscarDetalleBienesInmuebles.do?brscgi_DOCN=000002605| title=Puente de Segovia, Madrid}}</ref> |-valign=top bgcolor=#f6f6f6 | [[File:Ponteulla Vedra Galicia 03.jpg|100px]] || [[ਪੁਏਂਤੇ ਦੇ ਗੁੰਦੀਆਨ]]<ref>{{cite web |url=http://en.structurae.de/structures/data/index.cfm?ID=s0052401 |title= Ponte de Gundián en structurae.de |accessdate=3 November 2011 |author= |date= |editorial= |language=English |cite= }}</ref><ref>{{cite web| url =http://www.highestbridges.com/wiki/index.php?title=Ulla_Viaduct| title =Ulla Viaduct| site =[http://www.highestbridges.com/ Highestbridges.com]| consulté le =16 de April 2011| access-date =2014-10-23| archive-date =2010-12-17| archive-url =https://web.archive.org/web/20101217162325/http://highestbridges.com/wiki/index.php?title=Ulla_Viaduct| dead-url =yes}}</ref> || || [[ਪੋਨਤੇ ਉਇਆ]] || [[ਗਾਲੀਸੀਆ]] || align=right | {{formatnum: }} || 1948 || Arco || |} == ਸਪੇਨ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਮਹੱਤਵ ਵਾਲੇ ਪੁਲ == {| class="sortable" border="0" align=center valign=top style="vertical-align:top; border: 1px solid #999; background-color:#FFFFFF; font-size:95%" |+ style="background:black; color:white" |<big>''' ਸਪੇਨ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਮਹੱਤਵ ਵਾਲੇ ਪੁਲ'''</big> |-bgcolor=d8d8d8 align=center ! º !! !! !! !! !! !! !! !! |-bgcolor=d8d8d8 align=center | ਤਸਵੀਰ | ਨਾਮ | ਨਦੀ | ਸਥਾਨ | width=130px | ਖ਼ੁਦਮੁਖ਼ਤਿਆਰ ਸਮੁਦਾਇ | width=50px | ਰੇਖਾਂਸ਼(m) | width=40px| <small>ਸਾਲ </small> | width=70px| ਕਿਸਮ | ਨੋਟ |-valign=top bgcolor=#f6f6f6 | [[File:Bilbao - La Salve Bridge.jpg|100px]] || [[ਪੁਏਂਤੇ ਦੇ ਲਾ ਸਾਲਵੇ]]<ref>{{cite web |url=http://en.structurae.de/structures/data/index.cfm?ID=s0006179 |title= Puente de La Salve en structurae.de |accessdate=3 November 2011 |author= |date= |editorial= |language=English |cite= }}</ref> || [[ਰੀਆ ਦੇਲ ਨੇਰਵਿਓਨ]] || [[ਬੀਲਬਾਓ]] || [[ਬਾਸਕ ਕੰਟਰੀ]] || align=right | {{formatnum: }} || 1972 || Atirantado || |-valign=top | [[File:Passarel•la de les Glòries (Barcelona, Catalonia) 2005.JPG|100px]] || [[ਪਾਸਾਰਾਲਾ ਦੇ ਲਾਸ ਗਲੋਰੀਆਸ ਕਾਤਾਲਾਨਾਸ]]<ref>{{cite web |url=http://en.structurae.de/structures/data/index.cfm?ID=s0002326 |title= Pasarela de las Glorias Catalanas en structurae.de |accessdate=3 November 2011 |author= |date= |editorial= |language=English |cite= }}</ref> || || [[ਬਾਰਸੀਲੋਨਾ]] || [[ਕਾਤਾਲੋਨੀਆ]]|| align=right | {{formatnum:97.5 }} || 1974 || Atirantado || Prix CECM 1975 (Convention européenne de la construction métallique)<ref>{{cite book| author =Miguel Aguiló Alonso| title=[http://www.ciccp.es/revistaIT/textos/pdf/06-Miguel%20Aguil%F3%20Alonso.pdf Javier Manterola, más allá de la funcionalidad y la belleza] | editor=Ingenieria y Territorio, 79| year=2007| isbn=| pages=36-43}}</ref> |-valign=top bgcolor=#f6f6f6 | [[File:Viaducte d'Osormort (Osona, Catalonia).jpg|100px]] || [[ਵਿਆਦੁਕਤੋ ਦੇ ਓਸੋਮੋਰਤ]]<ref>{{cite web |url=http://en.structurae.de/structures/data/index.cfm?ID=s0002312 |title= Viaducte d'Osormort en structurae.de |accessdate=3 November 2011 |author= |date= |editorial= |language=English |cite= }}</ref> || || [[ਸਾਨ ਸਾਤੁਰਨੀਨੋ ਦੇ ਓਸੋਮੋਰਤ]] || [[ਕਾਤਾਲੋਨੀਆ]]|| align=right | {{formatnum:504 }} || 1995 || Pont en poutre-caisson sous bandé || |-valign=top | [[File:Zubizuri detail.jpg|100px]] || [[ਜ਼ੁਬੀਜ਼ੂਰੀ]]<ref>{{cite web |url=http://en.structurae.de/structures/data/index.cfm?ID=s0000441 |title= Zubizuri en structurae.de |accessdate=3 November 2011 |author= |date= |editorial= |language=English |cite= }}</ref> || [[ਰੀਆ ਦੇਲ ਨੇਰਵਿਓਨ]] || [[ਬੀਲਬਾਓ]] || [[ਬਾਸਕ ਕੰਟਰੀ]] || align=right | {{formatnum:75}} || 1997 || Arco || Diseñado por Santiago Calatrava |-valign=top bgcolor=#f6f6f6 | [[File:Puente del Milenio2.jpg|100px]] || [[ਪੋਨਤੇ ਦੋ ਮਿਲੇਨਿਓ]]<ref>{{cite web |url=http://en.structurae.de/structures/data/index.cfm?ID=s0006184 |title= Ponte do Milenio en structurae.de |accessdate=3 November 2011 |author= |date= |editorial= |language=English |cite= }}</ref> || [[ਰੀਓ ਮੀਨਿਓ]] || [[ਓਰੇਨਸੇ]] || [[ਗਾਲੀਸੀਆ]] || align=right | {{formatnum:275 }} || 2001 || Atirantado || |-valign=top | [[File:Pont trencat.jpg|100px]] || [[ਪੁਏਂਤੇ ਤਰੇਨਕਾਤ]]<ref>{{cite web |url=http://en.structurae.de/structures/data/index.cfm?ID=s0012336 |title= Pont Trencat en structurae.de |accessdate=3 November 2011 |author= |date= |editorial= |language=English |cite= }}</ref> || [[ਰੀਓ ਤੋਰਦੇਰਾ]] || [[ਸਾਨ ਸੇਲੋਨੀ]] || [[ਕਾਤਾਲੋਨੀਆ]]|| align=right | {{formatnum:72 }} || 19 || Arco || Footbridge Awards 2005<br>Puente de Alcántara Premios 2002-04<ref>{{cite web| url =http://www.arquitecturaenacero.org/index.php?option=com_content&view=article&id=106&Itemid=27| title =Recuperación, restauración y reciclaje: Puente Trencat| site =[http://www.arquitecturaenacero.org/ Arquitecturaenacero.org]| consulté le =30 avril 2011| access-date =2014-10-23| archive-date =2014-10-22| archive-url =https://web.archive.org/web/20141022140224/http://www.arquitecturaenacero.org/index.php?option=com_content&view=article&id=106&Itemid=27| url-status =dead}}</ref> |-valign=top bgcolor=#f6f6f6 | [[File:Viaducto del AVE en Santiago9.jpg|100px]] || [[ਵਿਆਦੁਕਤੋ ਦੇ ਓ ਏਇਖੋ]]<ref>{{cite web |url=http://en.structurae.de/structures/data/index.cfm?ID=s0048586 |title= Viaducto de O Eixo en structurae.de |accessdate=3 November 2011 |author= |date= |editorial= |language=English |cite= }}</ref><ref>{{cite web | url =http://e-ache.com/modules/ache/ficheros/Realizaciones/Obra109.pdf| title=Viaducto de O Eixo (corredor norte-noroeste de alta velocidad)| author =Juan M. Calvo Rodríguez, Estela Rivera Puertas| consulté le =16 de April 2011}}</ref><ref>{{cite web| url =http://www.grupopuentes.com/Lineas-de-Negocio/Estructuras/Proyectos/Viaducto-de-O-Eixo.aspx| title =Viaducto de O Eixo Corredor Norte - Noroeste de Alta Velocidad| site =[http://www.grupopuentes.com/Portada.aspx Grupopuentes.com]| consulté le =16 de April 2011| access-date =2014-10-23| archive-date =2012-06-26| archive-url =https://web.archive.org/web/20120626091955/http://www.grupopuentes.com/Lineas-de-Negocio/Estructuras/Proyectos/Viaducto-de-O-Eixo.aspx| dead-url =yes}}</ref> || || [[Santiago de Compostela]] || [[ਗਾਲੀਸੀਆ]] || align=right | {{formatnum:1224 }} || 2008 || Arco || |-valign=top | [[File:Puente de Zaragoza2.jpg|100px]] || [[ਪਾਸਾਰੇਲਾ ਡੇਲ ਵੋਲੁਨਤਾਰਿਆਦੋ]]<ref>{{cite web |url=http://en.structurae.de/structures/data/index.cfm?ID=s0038202 |title= Pasarela del Voluntariado en structurae.de |accessdate=3 November 2011 |author= |date= |editorial= |language=English |cite= }}</ref><ref name="voluntariado">{{cite web | url =http://web.archive.org/web/http://www.expozaragoza2008.es/Noticias_Lat233cnicayeldise241osefundenenunapasarelaqueunir225elbarriodelaAlmozaraconelrecintodelaExpo/seccion=44&language=es_ES&id=200610240024&anonimo=28e7e13ded96edffaf4251dac58e2834.do| title=La técnica y el diseño se funden en una pasarela que unirá el barrio de la Almozara con el recinto de la Expo| site =[http://www.expozaragoza2008.es/ Expozaragoza2008.es]| consulté le =16 de April 2011}}</ref> || [[Meandro de Ranillas]], [[ਰੀਓ Ebro]] ||[[ਸਾਰਾਗੋਸਾ]] || [[ਆਰਾਗੋਨ]] || align=right | {{formatnum: 277}} || 2008 || Atirantado || Diseñado por [[Javier Manterola]] |-valign=top bgcolor=#f6f6f6 | [[File:Calatrava Bridge.jpg|100px]] || [[ਪੁਏਂਤੇ ਦੇ ਮੋਨਤੇਓਲਿਵੇਤੇ]]<ref>{{cite web |url=http://en.structurae.de/structures/data/index.cfm?ID=s0035117 |title=Puente de Monteolivete en structurae.de |accessdate=3 November 2011 |author= |date= |editorial= |language=English |cite= }}</ref> || || [[ਵਾਲੇਂਸਿਆ (ਸਪੇਨ)|ਵਾਲੇਂਸਿਆ]] || [[ਵਾਲੇਂਸੀਆ ਕਮਿਉਨਿਟੀ]] || align=right | {{formatnum: }} || 19 || Arco || Diseñado por Santiago Calatrava |} ==ਸਪੇਨ ਦੇ ਵੱਡੇ ਪੁਲ == 100ਮੀਟਰ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਪੁਲ {| class="sortable" border="0" align=center valign=top style="vertical-align:top; border: 1px solid #999; background-color:#FFFFFF; font-size:95%" |+ style="background:black; color:white" |<big>'''ਸਪੇਨ ਦੇ ਵੱਡੇ ਪੁਲ'''</big> |-bgcolor=d8d8d8 align=center ! º !! !! !! !! !! !! !! !! !! |-bgcolor=d8d8d8 align=center | ਤਸਵੀਰ | width=25px |<small>ਨੰ.</small> | ਨਾਮ | ਨਦੀ | ਸਥਾਨ | width=130px | ਖ਼ੁਦਮੁਖ਼ਤਿਆਰ ਸਮੁਦਾਇ | width=50px | ਰੇਖਾਂਸ਼(m) | width=40px| <small>ਸਾਲ </small> | width=70px| ਕਿਸਮ | ਨੋਟ |-valign=top bgcolor=#f6f6f6 | [[File:Construcción del Puente de la Constitución de 1812, Cádiz6.jpg|100px]] || bgcolor=#d8d8d8| 001 || [[ਪੁਏਂਤੇ ਦੇ ਲਾ ਪੇਪਾ]]<ref>{{cite web |url=http://en.structurae.de/structures/data/index.cfm?ID=s0024691 |title=Puente La Pepa en structurae.de |accessdate=3 November 2011 |author= |date= |editorial= |language=English |cite= }}</ref><br>(en construcción) (CA-35) || [[ਬਾਹਿਆ ਦੇ ਕਾਦਿਸ]] || [[ਕਾਦਿਸ]] || [[ਆਂਦਾਲੂਸੀਆ]] || align=right | {{formatnum:540 }} || align=right | {{formatnum:3092}} || 2014<br/><small>(previsto)</small> || Atirantado |-valign=top | [[File:Puente Ingeniero Carlos Fernández Casado.jpg|100px]] || bgcolor=#d8d8d8| 002 || [[ਪੁਏਂਤੇ ਇੰਜੇਨੇਰਿਓ ਕਾਰਲੋਸ ਫੇਰਨਾਨਦੇਜ਼ ਕਾਸਾਦੋ]]<ref>{{cite web |url=http://en.structurae.de/structures/data/index.cfm?ID=s0000648 |title= Puente Ingeniero Carlos Fernández Casado en structurae.de |accessdate=3 November 2011 |author= |date= |editorial= |language=English |cite= }}</ref> <br/>([[Autopista Ruta de la Plata|Autopista Ruta de la Plata o AP-66]]) || [[Embalse de Barrios ਦੇ ਲੇਨਾ]] || [[ਬਾਰਿਓਸ ਦੇ ਲੇਨਾ]] - [[ਸੇਨਾ ਦੇ ਲੇਨਾ]] || [[ਕਾਸਤੀਲ ਅਤੇ ਲਿਓਨ]] || align=right | {{formatnum:440 }} || align=right | {{formatnum:643}} || 1983 || Atirantado |-valign=top bgcolor=#f6f6f6 | [[File:Puente de Rande.JPG|100px]] || bgcolor=#d8d8d8| 003 || [[ਪੁਏਂਤੇ ਦੇ ਰਾਂਦੇ]]<ref>{{cite web |url=http://en.structurae.de/structures/data/index.cfm?ID=s0002320 |title= Puente de Rande en structurae.de |accessdate=3 November 2011 |author= |date= |editorial= |language=English |cite= }}</ref><ref>{{cite web | url =http://www.turgalicia.es/sit/ficha_datos.asp?crec=19522&ctre=1226&cidi=E| title=Ponte de Rande| site =[http://www.turgalicia.es/default.asp?cidi=F Turgalicia.es]| consulté le =30 juin 2010}}</ref> <br/>([[Autopista del Atlántico|Autopista del Atlántico o AP-9]]) || [[ਰੀਆ ਦੇ ਵੀਗੋ]] || [[ਵੀਗੋ (ਸਪੇਨ)|ਵੀਗੋ]] || [[ਗਾਲੀਸੀਆ]] || align=right | {{formatnum: 400}} || align=right | {{formatnum: }} || 1981 || Atirantado |-valign=top | || bgcolor=#d8d8d8| 004 || [[ਵਿਆਦੁਕਤੋ ਦੇਲ ਏਮਬਾਲਸੇ ਦੇ ਅਲਾਕਾਂਤਾਰਾ]]<ref name="avealcantara">{{cite web | url =http://www.fccco.es/Press_Room/News_viaducto_rio_almonte_en_GB/seccion=97&language=en_GB&id=2011032412270001&activo=15.do| title=FCC begins construction of the AVE viaduct over the Almonte River| site =[http://www.fccco.es/ Fccco.es]| consulté le =16 de April 2011}}</ref><ref>{{cite web| url =http://mosingenieros.blogspot.com/2011/03/adif-comienza-las-obras-del-viaducto.html| title =Adif comienza las obras del viaducto del AVE sobre el río Almonte (Cáceres), que será una "referencia" en España| site =[http://mosingenieros.blogspot.com/ Mosingenieros.blogspot.com]| consulté le =16 de April 2011| urlFile =http://web.archive.org/web/20140104170040/http://mosingenieros.blogspot.com/2011/03/adif-comienza-las-obras-del-viaducto.html| dateFile =2014-01-04| access-date =2014-10-23| archive-date =2014-01-04| archive-url =https://web.archive.org/web/20140104170040/http://mosingenieros.blogspot.com/2011/03/adif-comienza-las-obras-del-viaducto.html| dead-url =yes}}</ref><br/><small>(en construcción) </small>[[L.A.V. Madrid - Lisboa]] || [[ਰੀਓ ਅਲਮੋਨਤੇ]] || [[ਅਲਾਕਾਂਤਾਰਾ]] || [[ਐਕਸਤਰੇਮਾਦੂਰਾ]]|| align=right | {{formatnum:384 }} || align=right | {{formatnum:996 }} || 2013 || Arco |-valign=top bgcolor=#f6f6f6 | [[File:Puente Internacional 397.jpg|100px]] || bgcolor=#d8d8d8| 005 || [[ਪੁਏਂਤੇ Internacional del Guadiana ]]<ref>{{cite web |url=http://en.structurae.de/structures/data/index.cfm?ID=s0004890 |title= Puente International sobre el Guadiana en structurae.de |accessdate=3 November 2011 |author= |date= |editorial= |language=English |cite= }}</ref><br/>[[Autopista del Quinto Centenario|Autopista del Quinto Centenario o A-49]] || [[ਰੀਓ Guadiana]] || [[Ayamonte]] ([[Provincia de Huelva]]) || [[ਆਂਦਾਲੂਸੀਆ]]<br/> {{POR}} || align=right | {{formatnum:324 }} || align=right | {{formatnum:66 }} || 1991 || Atirantado |-valign=top | [[File:Puente de Talavera.jpg|100px]] || bgcolor=#d8d8d8| 006 || [[ਪੁਏਂਤੇ ਦੇ ਕਾਸਤੀਆ ਲਾ ਮਾਂਚਾ]]<ref>{{Cite web |url=http://www.estudioaia.com/proyectos_puentes_atirantado_talavera.htm |title=Puente de Talavera |access-date=2014-10-23 |archive-date=2019-03-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190330120706/http://www.estudioaia.com/proyectos_puentes_atirantado_talavera.htm |dead-url=yes }}</ref><ref>{{cite web |url=http://en.structurae.de/structures/data/index.cfm?id=s0044285 |title=Puente atirantado de Talavera en structurae.de |accessdate=July 2011 |author= |date= |editorial= |language=English |cite= }}</ref>|| [[ਰੀਓ ਤਾਖੋ]] || [[Tਤਾਲਾਵੇਰਾ ਦੇ ਲਾ ਰਿਏਨਾ]] || [[ਕਾਸਤੀਲ-ਲਾ ਮਾਂਚਾ]] || align=right | {{formatnum:318}} || align=right | {{formatnum:726}} || 2011 || Atirantado |-valign=top bgcolor=#f6f6f6 | [[File:Pont du cinquième centenaire.JPG|100px]] || bgcolor=#d8d8d8| 007 || [[ਪੁਏਂਤੇ ਦੇਲ ਵੀ ਸੇਨਤੇਨਾਰਿਓ]]<ref>{{cite web |url=http://en.structurae.de/structures/data/index.cfm?ID=s0006188 |title= Puente del V Centenario en structurae.de |accessdate=3 November 2011 |author= |date= |editorial= |language=English |cite= }}</ref><ref name="quintocentenario">{{cite web| url =http://www.factoriaurbana.com/ciudades/puentes.php?id=4&ciudad=Puente%20del%20V%20centenario&ciudadd=Sevilla| title =Puente del V centenario| site =[http://www.factoriaurbana.com/ Factoriaurbana.com]| consulté le =16 de April 2011| access-date =2014-10-23| archive-date =2014-02-21| archive-url =https://web.archive.org/web/20140221225602/http://www.factoriaurbana.com/ciudades/puentes.php?id=4&ciudad=Puente%20del%20V%20centenario&ciudadd=Sevilla| dead-url =yes}}</ref><br/>([[SE-30]]) || [[ਰੀਓ ਗੁਆਦਾਲਕਿਵੀਰ]] || [[ਸੇਵੀਆ (ਸਪੇਨ)|ਸੇਵੀਆ]] || [[ਆਂਦਾਲੂਸੀਆ]] || align=right | {{formatnum:265 }} || align=right | {{formatnum:2016 }} || 1991 || Atirantado |-valign=top | [[File:Viaducto del AVE de Contreras-2.jpg|100px]] || bgcolor=#d8d8d8| 008 || [[ਵਿਆਦੁਕਤੋ ਫ਼ੇਰੋਵਿਆਰਿਓ ਦੇ ਕੋਨਤ੍ਰੇਰਾਸ]]<ref>{{cite web |url=http://en.structurae.de/structures/data/index.cfm?ID=s0048666 |title= Viaducto ferroviario de Contreras en structurae.de |accessdate=3 November 2011 |author= |date= |editorial= |language=English |cite= }}</ref><br/>[[LAV Madrid-Levante]] || [[Embalse de Contreras]] || [[ਮਿੰਗਲਾਨੀਆ]] - [[ਵਿਆਰਗੋਰਦੋ ਦੇਲ ਕਾਬ੍ਰਿਏਲ]] || [[ਕਾਸਤੀਲ-ਲਾ ਮਾਂਚਾ]] <br/>[[ਵਾਲੇਂਸੀਆ ਕਮਿਉਨਿਟੀ]] || align=right | {{formatnum:261 }} || align=right | {{formatnum:587}} || 2009 || Arco |-valign=top bgcolor=#f6f6f6 | [[File:Puente de los Tilos.jpg|100px]] || bgcolor=#d8d8d8| 009 || [[ਪੁਏਂਤੇ en arco de los Tilos]]<ref>{{cite web |url=http://en.structurae.de/structures/data/index.cfm?ID=s0014425 |title= Puente en arco de los Tilos en structurae.de |accessdate=3 November 2011 |author= |date= |editorial= |language=English |cite= }}</ref> <br/>(LP-1) || [[Bahía]] || [[San Andrés y Sauces]]<br>([[La Palma (Islas Canarias)|La Palma]]) || [[ਕਾਨਾਰੀ ਟਾਪੂ]]|| align=right | {{formatnum:255}} || align=right | {{formatnum:319}} || 2004 || Arco |-valign=top | [[File:Arcos de Alconétar - Río Tajo.jpg|100px]] || bgcolor=#d8d8d8| 010 || [[ਵਿਆਦੁਕਤੋ de Alconétar ]]<ref>{{cite web |url=http://en.structurae.de/structures/data/index.cfm?ID=s0023485 |title= Viaducto de Alconétar en structurae.de |accessdate=3 November 2011 |author= |date= |editorial= |language=English |cite= }}</ref> <br/>([[Autovía Ruta de la Plata|Autovía Ruta de la Plata o A-66]]) || [[ਰੀਓ Tajo]] || [[ਕਾਥੇਰੇਸ]] || [[ਐਕਸਤਰੇਮਾਦੂਰਾ]]|| align=right | {{formatnum:220 }} || align=right | {{formatnum:400 }} || 2006 || Arco |-valign=top bgcolor=#f6f6f6 | [[File:Puente del Tercer Milenio3.jpg|100px]] || bgcolor=#d8d8d8| 011 || [[ਪੁਏਂਤੇ del Tercer Milenio]]<ref>{{cite web |url=http://en.structurae.de/structures/data/index.cfm?ID=s0011063 |title= Puente del Tercer Milenio en structurae.de |accessdate=3 November 2011 |author= |date= |editorial= |language=English |cite= }}</ref><br/>([[Z-30]]) || [[ਰੀਓ Ebro]] || [[ਸਾਰਾਗੋਸਾ]] || [[ਆਰਾਗੋਨ]] || align=right | {{formatnum:216 }} || align=right | {{formatnum:270 }} || 2008 || Arco |-valign=top | [[File:OE219-241. Martín Gil.jpg|100px]] || bgcolor=#d8d8d8| 012 || [[ਵਿਆਦੁਕਤੋ Martín Gil]]<ref>{{cite web |url=http://en.structurae.de/structures/data/index.cfm?ID=s0002131 |title= Viaducto Martín Gil en structurae.de |accessdate=3 November 2011 |author= |date= |editorial= |language=English |cite= }}</ref><br/>(Línea [[Orense]] - [[Zamora]]) || [[ਰੀਓ Esla]] || [[Santa Eufemia del Barco]] || [[ਕਾਸਤੀਲ ਅਤੇ ਲਿਓਨ]] || align=right | {{formatnum:210 }} || align=right | {{formatnum: 408}} || 1942 || Arco |-valign=top bgcolor=#f6f6f6 | [[File:Puente del Alamillo en Sevilla.jpg|100px|Puente del Alamillo]] || bgcolor=#d8d8d8| 013 || [[ਪੁਏਂਤੇ del Alamillo]]<ref>{{cite web |url=http://en.structurae.de/structures/data/index.cfm?ID=s0000002 |title= Puente del Alamillo en structurae.de |accessdate=3 November 2011 |author= |date= |editorial= |language=English |cite= }}</ref> <br/>([[SE-30]]) || [[ਰੀਓ Guadalquivir]] || [[ਸੇਵੀਆ]] || [[ਆਂਦਾਲੂਸੀਆ]] || align=right | {{formatnum:200 }} || align=right | {{formatnum:250 }} || 1992 || Atirantado |-valign=top | || bgcolor=#d8d8d8| 014 || [[ਪੁਏਂਤੇ de la Regenta]]<ref>{{cite web |url=http://en.structurae.de/structures/data/index.cfm?ID=s0000354 |title= Puente de la Regenta en structurae.de |accessdate=3 November 2011 |author= |date= |editorial= |language=English |cite= }}</ref><br/>([[Autovía/Autopista del Cantábrico|Autovía del Cantábrico o A-8]]) || - || [[Ballota (Asturias)|Ballota]] || [[ਆਸਤੂਰੀਆਸ]]|| align=right | {{formatnum:190}} || align=right | {{formatnum:381}} || 1996 || Arco |-valign=top bgcolor=#f6f6f6 | [[File:Puente en Mérida2.jpg|100px]] || bgcolor=#d8d8d8| 015 || [[ਪੁਏਂਤੇ Lusitania]]<ref>{{cite web |url=http://en.structurae.de/structures/data/index.cfm?ID=s0000266 |title= Puente Lusitania en structurae.de |accessdate=3 November 2011 |author= |date= |editorial= |language=English |cite= }}</ref> || [[ਰੀਓ Guadiana]] || [[Mérida (ਸਪੇਨ)|Mérida]] || [[ਐਕਸਤਰੇਮਾਦੂਰਾ]]|| align=right | {{formatnum:189 }} || align=right | {{formatnum:465 }} || 1991 || Arco |-valign=top | [[File:Pabellón-Puente Zaragoza.jpg|100px]] || bgcolor=#d8d8d8| 016|| [[Pabellón Puente]]<ref>{{cite web |url=http://en.structurae.de/structures/data/index.cfm?ID=s0029591 |title= Pabellón Puente en structurae.de |accessdate=3 November 2011 |author= |date= |editorial= |language=English |cite= }}</ref> || [[ਰੀਓ Ebro]] || [[ਸਾਰਾਗੋਸਾ]] || [[ਆਰਾਗੋਨ]] || align=right | {{formatnum:185}} || align=right | {{formatnum:260 }} || 2008 || Sala de Exposiciones |-valign=top bgcolor=#f6f6f6 | [[File:A-66. Puente sobre el río Almonte.JPG|100px]] || bgcolor=#d8d8d8| 017 || [[ਪੁਏਂਤੇ del río Almonte]]<ref>{{cite web |url=http://en.structurae.de/structures/data/index.cfm?ID=s0012421 |title= Puente del río Almonte en structurae.de |accessdate=3 November 2011 |author= |date= |editorial= |language=English |cite= }}</ref> <br/>([[Autovía Ruta de la Plata|Autovía Ruta de la Plata o A-66]]) || [[ਰੀਓ Almonte]] || [[ਕਾਥੇਰੇਸ (ਸਪੇਨ)|ਕਾਥੇਰੇਸ]] || [[ਐਕਸਤਰੇਮਾਦੂਰਾ]]|| align=right | {{formatnum: 184}} || align=right | {{formatnum: 432}} || 2005 || Arco |-valign=top | [[File:Viaducto de Montabliz 2007-05-08.jpg|100px]] || bgcolor=#d8d8d8| 018 || [[ਵਿਆਦੁਕਤੋ de Montabliz]]<ref>{{cite web |url=http://en.structurae.de/structures/data/index.cfm?ID=s0048567 |title= Viaducto de Montabliz en structurae.de |accessdate=3 November 2011 |author= |date= |editorial= |language=English |cite= }}</ref><br/>([[Autovía Cantabria-Meseta|Autovía Cantabria-Meseta o A-67]]) || [[ਰੀਓ Bisueña]] || [[Montabliz]] || [[ਕਾਂਤਾਬਰੀਆ]] || align=right | {{formatnum:175 }} || align=right | {{formatnum: 721}} || 2008 || Hormigón postensado |-valign=top bgcolor=#f6f6f6 | [[File:Lineas Puente de la Vicaría.jpg|100px]] || bgcolor=#d8d8d8| 019 || [[ਪੁਏਂਤੇ de La Vicaria ]]<ref>{{cite web |url=http://en.structurae.de/structures/data/index.cfm?ID=s0032615 |title= Puente de La Vicaria en structurae.de |accessdate=3 November 2011 |author= |date= |editorial= |language=English |cite= }}</ref> || [[ਰੀਓ Segura]] || [[Yeste (Albacete)|Yeste]] || [[ਕਾਸਤੀਲ-ਲਾ ਮਾਂਚਾ]] || align=right | {{formatnum:168 }} || align=right | {{formatnum:260 }} || 2007 || Arco |-valign=top | [[File:Sevilla - March 2011 - 102.jpg|100px]] || bgcolor=#d8d8d8| 020 || [[ਪੁਏਂਤੇ ਦੇ ਲਾ ਬਾਰਕੇਤਾ]]<ref>{{cite web |url=http://en.structurae.de/structures/data/index.cfm?ID=s0000095 |title= Puente de la Barqueta en structurae.de |accessdate=3 November 2011 |author= |date= |editorial= |language=English |cite= }}</ref> || [[ਰੀਓ ਗੁਆਦਾਲਕਿਵੀਰ]] || [[ਸੇਵੀਆ (ਸਪੇਨ)|ਸੇਵੀਆ]] || [[ਆਂਦਾਲੂਸੀਆ]] || align=right | {{formatnum: 168}} || align=right | {{formatnum:268 }} || 1992 || Arco |-valign=top bgcolor=#f6f6f6 | [[File:Etapa 17. A Laxe - Outeiro.jpg|100px]] || bgcolor=#d8d8d8| 021 || [[ਵਿਆਦੁਕਤੋ ਦੇ ਲਾ ਊਇਆ]]<ref>{{cite web |url=http://en.structurae.de/structures/data/index.cfm?ID=s0052400 |title= Viaducto del Río Ulla en structurae.de |accessdate=3 November 2011 |author= |date= |editorial= |language=English |cite= }}</ref><ref>{{cite web| url =http://www.galicia-construccion.com/noticias/2009/05/viaducto-del-rio-ulla-comienzan-las-obras-del-arco-central/| title =Viaducto del Río Ulla, comienzan las obras del arco central| site =[http://www.galicia-construccion.com/ Galicia-construccion.com]| consulté le =16 de April 2011| access-date =2014-10-23| archive-date =2011-10-27| archive-url =https://web.archive.org/web/20111027120947/http://www.galicia-construccion.com/noticias/2009/05/viaducto-del-rio-ulla-comienzan-las-obras-del-arco-central/| dead-url =yes}}</ref><br/>(LGV Madrid - Santiago de Compostela) || [[ਰੀਓ ਊਇਆ]] || [[ਪੋਨਤੇ ਊਇਆ]] || [[ਗਾਲੀਸੀਆ]] || align=right | {{formatnum:168 }} || align=right | {{formatnum:630 }} || 2012 || Arco |-valign=top | [[File:Ricobayo.jpg|100px]] || bgcolor=#d8d8d8| 022 || [[ਪੁਏਂਤੇ de Ricobayo]]<ref>{{cite web |url=http://en.structurae.de/structures/data/index.cfm?ID=s0020988 |title= Puente de Ricobayo en structurae.de |accessdate=3 November 2011 |author= |date= |editorial= |language=English |cite= }}</ref> <br/>([[N-122]]) || [[ਰੀਓ Esla]] || [[Ricobayo]] || [[ਕਾਸਤੀਲ ਅਤੇ ਲਿਓਨ]] || align=right | {{formatnum:164 }} || align=right | {{formatnum:219 }} || 1995 || Arco |-valign=top bgcolor=#f6f6f6 | [[File:buendia 03.jpg|100px]] || bgcolor=#d8d8d8| 023 || [[ਪੁਏਂਤੇ de Buendía]]<ref>{{cite web |url=http://en.structurae.de/structures/data/index.cfm?id=s0048673 |title= Puente de Buendía en structurae.de |accessdate=3 November 2006 |author= |date= |editorial= |language=English |cite= }}</ref> <br/> || [[Embalse de Buendía]] || [[Guadalajara (ਸਪੇਨ)|Guadalajara]] || [[ਕਾਸਤੀਲ-ਲਾ ਮਾਂਚਾ]] || align=right | {{formatnum:162 }} || align=right | {{formatnum:320 }} || 2006 || Celosía |-valign=top | [[File:Puente del Rincón - Las Palmas de Gran Canaria.jpg|100px]] || bgcolor=#d8d8d8| 024 || [[ਪੁਏਂਤੇ de Tamaraceite]]<ref>{{cite web |url=http://en.structurae.de/structures/data/index.cfm?ID=s0002241 |title= Puente de Tamaraceite en structurae.de |accessdate=3 November 2011 |author= |date= |editorial= |language=English |cite= }}</ref> <br/>([[GC-2]]) || || [[Santa María de Guía de Gran Canaria]] || [[ਕਾਨਾਰੀ ਟਾਪੂ]]|| align=right | {{formatnum:160 }} || align=right | {{formatnum: }} || 1993 || Arco |-valign=top bgcolor=#f6f6f6 | [[File:ViaductudeNavia.jpg|100px]] || bgcolor=#d8d8d8| 025 || [[ਵਿਆਦੁਕਤੋ ਦੇ ਨਾਵਿਆ]]<ref>{{cite web |url=http://en.structurae.de/structures/data/index.cfm?ID=s0048565 |title= Viaducto de Navia en structurae.de |accessdate=3 November 2011 |author= |date= |editorial= |language=English |cite= }}</ref> <br/>([[Autovía/Autopista del Cantábrico|Autovía del Cantábrico o A-8]]) || [[ਰੀਆ ਦੇ ਨਾਵਿਆ]] || [[ਨਾਵਿਆ (ਆਸਤੂਰੀਆਸ)|ਨਾਵਿਆ]] || [[ਆਸਤੂਰੀਆਸ]]|| align=right | {{formatnum:160 }} || align=right | {{formatnum:905 }} || 2008 || Arco |-valign=top | [[File:Vista baixo a Ponte da ría de Betanzos 52342pidawGL.jpg|100px]] || bgcolor=#d8d8d8| 026 || [[ਪੁਏਂਤੇ ਦੇ ਬੇਤਾਨਸੋਸ]]<ref>{{cite web |url=http://en.structurae.de/structures/data/index.cfm?ID=s0000355 |title= Puente de Betanzos en structurae.de |accessdate=3 November 2011 |author= |date= |editorial= |language=English |cite= }}</ref> <br/>([[Autopista del Atlántico|Autopista del Atlántico o AP-9]]) || [[ਰੀਆ ਦੇ ਬੇਤਾਨਸੋਸ]] || [[ਬੇਰਗੋਨਦੋ]] || [[ਗਾਲੀਸੀਆ]] || align=right | {{formatnum:150 }} || align=right | {{formatnum: 1054}} || 1996 || Hormigón postensado |-valign=top bgcolor=#f6f6f6 | [[File:Ponte dos Santos.jpg|100px]] || bgcolor=#d8d8d8| 027 || [[ਪੁਏਂਤੇ ਦੇ ਲੋਸ ਸਾਂਤੋਸ]]<ref>{{cite web |url=http://en.structurae.de/structures/data/index.cfm?ID=s0045435 |title= Puente de los Santos en structurae.de |accessdate=3 November 2011 |author= |date= |editorial= |language=English |cite= }}</ref><ref name="santos">{{cite web | url =http://web.archive.org/web/http://www.apiaxxi.es/en/news.php?id=34&language=2| title=Inauguration of the Barres-Ribadeo section of the Barres-Ribadeo section of the A-8 ‘Autovía del Cantábrico’ motorway| site =[http://www.apiaxxi.es/ Apiaxxi.es]| consulté le =16 de April 2011}}</ref> <br/>([[Autovía/Autopista del Cantábrico|Autovía del Cantábrico o A-8]]) || [[ਰੀਆ ਦੇ ਰਿਬਾਦਿਓ]] || [[ਰਿਬਾਦਿਓ]] || [[ਗਾਲੀਸੀਆ]] || align=right | {{formatnum: 150}} || align=right | {{formatnum:600 }} || 19 || Hormigón postensado |-valign=top | [[File:Miraflores Bridge, Bilbao, July 2010 (01).JPG|100px]] || bgcolor=#d8d8d8| 028 || [[ਪੁਏਂਤੇ de Miraflores (Bilbao)|Puente de Miraflores]]<ref>{{cite web |url=http://en.structurae.de/structures/data/index.cfm?ID=s0002544 |title= Puente de Miraflores en structurae.de |accessdate=3 November 2011 |author= |date= |editorial= |language=English |cite= }}</ref> <br/>([[N-634]]) || [[ਰੀਓ Nervion]] || [[Bilbao]] || [[ਬਾਸਕ ਕੰਟਰੀ]] || align=right | {{formatnum:148 }} || align=right | {{formatnum: }} || 1995 || Arco |-valign=top bgcolor=#f6f6f6 | [[File:Puente Salt del Bou. Onteniente.jpg|100px]] || bgcolor=#d8d8d8| 029 || [[ਪੁਏਂਤੇ ਦੇਲ ਸਾਲਤ ਦੇਲ ਬੋਊ]]<ref>{{cite web| url =http://www.fccco.es/reaCorporativa_ing/Technicalservices/Specialsystemsdirectorate/seccion%3D296%26language%3Den_GB.do| title =Vehicle Bridges and Footbridges| site =[http://www.fccco.es/ Fccco.es]| consulté le =16 de April 2011| access-date =2014-10-23| archive-date =2025-01-19| archive-url =https://web.archive.org/web/20250119091249/http://www.fccco.es/reaCorporativa_ing/Technicalservices/Specialsystemsdirectorate/seccion%3D296%26language%3Den_GB.do| url-status =dead}}</ref> <br/>(CV-660) || [[ਰੀਓ ਕਲਾਰਿਆਨੋ]] || [[Onteniente]] || [[ਵਾਲੇਂਸੀਆ ਕਮਿਉਨਿਟੀ]] || align=right | {{formatnum:140 }} || align=right | {{formatnum: }} || 1997 || Arco |-valign=top | || bgcolor=#d8d8d8| 030 || [[ਪੁਏਂਤੇ ਰਿਆਲ]]<ref>{{cite web |url=http://en.structurae.de/structures/data/index.cfm?id=s0006177 |title= Puente Real en structurae.de |accessdate=3 November 1996 |author= |date= |editorial= |language=English |cite= }}</ref> <br/> || [[ਰੀਓ ਗੁਆਦਿਆਨਾ]] || [[ਬਾਦਾਖੋਸ]] || [[ਐਕਸਤਰੇਮਾਦੂਰਾ]]|| align=right | {{formatnum: 136}} || align=right | {{formatnum: }} || 1994 || Atirantado |-valign=top bgcolor=#f6f6f6 | [[File:Explore - Mejorando lo habido2.jpg|100px]] || bgcolor=#d8d8d8| 031 || [[ਪੁਏਂਤੇ ਕੋਲਗਾਂਤੇ ਦੇ ਅਮਪੋਸਤਾ]]<ref>{{cite web |url=http://en.structurae.de/structures/data/index.cfm?ID=s0003212 |title= Puente Colgante de Amposta en structurae.de |accessdate=3 November 2011 |author= |date= |editorial= |language=English |cite= }}</ref> <br/>([[N-340a]]) || [[ਰੀਓ ਐਬਰੋ]] || [[ਅਮਪੋਸਤਾ]] || [[ਕਾਤਾਲੋਨੀਆ]]|| align=right | {{formatnum: 135}} || align=right | {{formatnum: }} || 1921 || ਕੋਲਗਾਂਤੇ |-valign=top | [[File:Pont de l'exposició.jpg|100px]] || bgcolor=#d8d8d8| 032 || [[ਪੁਏਂਤੇ ਦੇ ਲਾ ਏਕਸਪੋਸਿਸਿਓਨ]] (o puente Alameda)<ref>{{cite web |url=http://en.structurae.de/structures/data/index.cfm?ID=s0000314 |title= Puente de la Exposición en structurae.de |accessdate=3 November 2011 |author= |date= |editorial= |language=English |cite= }}</ref> || [[ਖਾਰਦੀਨ ਦੇਲ ਤੂਰਿਆ]] || [[ਵਾਲੇਂਸਿਆ (ਸਪੇਨ)|ਵਾਲੇਂਸਿਆ]] || [[ਵਾਲੇਂਸੀਆ ਕਮਿਉਨਿਟੀ]] || align=right | {{formatnum:130 }} || align=right | {{formatnum: 163}} || 1995 || Arco |-valign=top bgcolor=#f6f6f6 | [[File:Sama (Langreo) - Río Nalón 1.jpg|100px]] || bgcolor=#d8d8d8| 033 || [[ਪੁਏਂਤੇ ਐਨ ਸਾਮਾ ਦੇ ਲਾਂਗ੍ਰਿਓ]] || [[ਰੀਓ ਨਾਲੋਨ]] || [[ਸਾਮਾ ਦੇ ਲਾਂਗ੍ਰਿਓ]] || [[ਆਸਤੂਰੀਆਸ]]|| align=right | {{formatnum:130 }} || align=right | {{formatnum: }} || 1989 || Atirantado |-valign=top | [[File:Puente de la Peraleda - Toledo - España - 0.jpg|100px]] || bgcolor=#d8d8d8| 034 || [[ਪੁਏਂਤੇ ਦੇ ਲਾ ਪੇਰਾਲੇਦਾ]]<ref>{{cite web| url =http://www.estudioaia.com/proyectos_puentes_peraleda_toledo.htm| title =Puente arco en la Peralda Toledo| site =[http://www.estudioaia.com/ Estudioaia.com]| consulté le =16 de April 2011| access-date =2014-10-23| archive-date =2009-03-10| archive-url =https://web.archive.org/web/20090310234249/http://www.estudioaia.com/proyectos_puentes_peraleda_toledo.htm| dead-url =yes}}</ref> || [[ਰੀਓ ਤਾਖੋ]] || [[ਤੋਲੇਦੋ]] || [[ਕਾਸਤੀਲ-ਲਾ ਮਾਂਚਾ]] || align=right | {{formatnum: 127}} || align=right | {{formatnum: }} || || Arco |-valign=top bgcolor=#f6f6f6 | [[File:Pontevedra-Auditorio y puente de los tirantes2.jpg|100px]] || bgcolor=#d8d8d8| 035 || [[ਪੁਏਂਤੇ ਸੋਬਰੇ ਐਲ ਰਿਓ ਲੇਰੇਜ਼]]<ref>{{cite web |url=http://en.structurae.de/structures/data/index.cfm?ID=s0000588 |title= Puente sobre el río Lerez en structurae.de |accessdate=3 November 2011 |author= |date= |editorial= |language=English |cite= }}</ref> || [[ਰੀਓ ਲੇਰੇਜ਼]] || ਕਾਏ ਦੇਲ ਪੋਨਤੇ<br>''ਲੇਰੇਜ਼'', [[ਪੋਨਤੇਵੇਦਰਾ]] || [[ਗਾਲੀਸੀਆ]] || align=right | {{formatnum:125}} || align=right | {{formatnum: }} || 1995 || Atirantado |-valign=top | [[File:Puente de Pino.JPG|100px]] || bgcolor=#d8d8d8| 036 || [[ਪੁਏਂਤੇ ਪੀਨੋ]]<ref>{{cite web |url=http://en.structurae.de/structures/data/index.cfm?ID=s0010017 |title= Puente de Pino en structurae.de |accessdate=3 November 2011 |author= |date= |editorial= |language=English |cite= }}</ref><ref>{{cite web| url =http://www.villadepera.com/puente_requejo.htm| title =Puente de Requejo| site =[http://www.villadepera.com/ villadepera.com]| consulté le =16 de April 2011| access-date =2014-10-23| archive-date =2012-01-15| archive-url =https://web.archive.org/web/20120115044111/http://www.villadepera.com/puente_requejo.htm| dead-url =yes}}</ref> <br/>(ZA-321) || [[ਰੀਓ Duero]] || [[ਪੀਨੋ ਦੇਲ ਓਰੋ]] - [[ਵਿਆਦੇਪੇਰਾ]] || [[ਕਾਸਤੀਲ ਅਤੇ ਲਿਓਨ]] || align=right | {{formatnum:120 }} || align=right | {{formatnum: 190}} || 1914 || Arco |-valign=top bgcolor=#f6f6f6 | [[File:Puente de Hispanoamérica en Valladolid.JPG|100px]] || bgcolor=#d8d8d8| 037 || [[ਪੁਏਂਤੇ ਦੇ ਇਸਪਾਨੋਅਮਰੀਕਾ]]<ref>{{cite web |url=http://en.structurae.de/structures/data/index.cfm?ID=s0000680 |title= Puente de Hispanoamérica en structurae.de |accessdate=3 November 2011 |author= |date= |editorial= |language=English |cite= }}</ref> || [[ਰੀਓ ਪਿਸੁਏਰਕਾ]] || [[ਵਾਇਆਦੋਲਿਦ]] || [[ਕਾਸਤੀਲ ਅਤੇ ਲਿਓਨ]] || align=right | {{formatnum:120 }} || align=right | {{formatnum: 156}} || 1999 || Atirantado |-valign=top | || bgcolor=#d8d8d8| 038 || [[ਪੁਏਂਤੇ ਦੇ ਓਸੇਰਾ ਦੇ ਐਬਰੋ]]<ref>{{cite web |url=http://en.structurae.de/structures/data/index.cfm?ID=s0002842 |title= Puente d'Osera de Ebroen structurae.de |accessdate=3 November 2011 |author= |date= |editorial= |language=English |cite= }}</ref> <br/>([[LGV Madrid-Barcelona-Figueras]]) || [[ਰੀਓ ਐਬਰੋ]] || [[ਓਸੇਰਾ ਦੇ ਐਬਰੋ]] || [[ਆਰਾਗੋਨ]] || align=right | {{formatnum: 120}} || align=right | {{formatnum:546 }} || 2002 || Hormigón postensado |-valign=top bgcolor=#f6f6f6 | [[File:Puente Plentzia.jpg|100px]] || bgcolor=#d8d8d8| 039 || [[ਪਾਸਾਰੇਲਾ ਦੇ ਪਲੇਨਸਿਆ]]<ref name="plentzia">{{cite web| url =http://www.apta.com.es/index.php?option=com_content&task=view&id=37&Itemid=26| title =Pasarela de Plencia| site =[http://www.apta.com.es/index.php Apta.com.es] - Asociación para la Promoción Técnica del Acero| consulté le =16 de April 2011| access-date =2014-10-23| archive-date =2014-02-21| archive-url =https://web.archive.org/web/20140221224741/http://www.apta.com.es/index.php?option=com_content&task=view&id=37&Itemid=26| url-status =dead}}</ref> || [[ਪਲੇਨਸਿਆ]] || [[ਪਲੇਨਸਿਆ]] || [[ਬਾਸਕ ਕੰਟਰੀ]] || align=right | {{formatnum:117 }} || align=right | {{formatnum:117}} || 1992 || ਪਾਸਾਰੇਲਾ |-valign=top | [[File:P.Porta Europa.JPG|100px|Puente móvil del puerto de Barcelona]] || bgcolor=#d8d8d8| 040 || [[ਪੁਏਂਤੇ móvil del puerto de Barcelona]]<ref>{{cite web |url=http://en.structurae.de/structures/data/index.cfm?ID=s0000684 |title= Puente móvil del puerto de Barcelona en structurae.de |accessdate=3 November 2011 |author= |date= |editorial= |language=English |cite= }}</ref><ref>{{cite web| url =http://www.terra.es/personal/kaufmann/pdf/kfm01b.pdf| title =Puente móvil "La Porta d'Europa" en el puerto de Barcelona| author =Juan José Arenas de Pablo, Walter Kaufmann| consulté le =16 de April 2011}}{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਅਕਤੂਬਰ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> || [[Mar Mediterráneo]] || [[Barcelona]] || [[ਕਾਤਾਲੋਨੀਆ]]|| align=right | {{formatnum: 109}} || align=right | {{formatnum: }} || 2000 || Puente móvil |-valign=top bgcolor=#f6f6f6 | [[File:168 la arena-muskiz.jpg|100px]] || bgcolor=#d8d8d8| 041 || [[ਵਿਆਦੁਕਤੋ de La Arena]]<ref>{{cite web |url=http://en.structurae.de/structures/data/index.cfm?ID=s0000353 |title= Viaducto de la Arena en structurae.de |accessdate=3 November 2011 |author= |date= |editorial= |language=English |cite= }}</ref> <br/>([[Autovía/Autopista del Cantábrico|Autovía del Cantábrico o A-8]]) || [[ਰੀਓ Barbadun]] || [[Musques]] || [[ਬਾਸਕ ਕੰਟਰੀ]] || align=right | {{formatnum: 105}} || align=right | {{formatnum:667 }} || 1992 || Atirantado |-valign=top | [[File:Puente colgante de los Polvorines. Toledo, España2.jpg|100px]] || bgcolor=#d8d8d8| 042 || [[Pasarela colgante de Polvorines]]<ref>{{cite web |url=http://en.structurae.de/structures/data/index.cfm?ID=s0028232 |title= Pasarela de Polverines en structurae.de |accessdate=3 November 2011 |author= |date= |editorial= |language=English |cite= }}</ref>|| [[ਰੀਓ Tajo]] || [[Toledo]] || [[ਕਾਸਤੀਲ-ਲਾ ਮਾਂਚਾ]] || align=right | {{formatnum:105 }} || align=right | {{formatnum: }} || 2007 || Colgante |-valign=top bgcolor=#f6f6f6 | [[File:Puente Puerta de Las Rozas.jpg|100px]] || bgcolor=#d8d8d8| 043 || [[ਪੁਏਂਤੇ Puerta de Las Rozas]]<ref>{{cite web |url=http://en.structurae.de/structures/data/index.cfm?ID=s0029907 |title=Puente Puerta de Las Rozas en structurae.de |accessdate=3 November 2011 |author= |date= |editorial= |language=English |cite= }}</ref> <br>([[Autovía del Noroeste|Autovía del Noroeste o A-6]]) || [[Autopista A-6]]<br/>(Madrid-La Coruña) || [[Las Rozas de Madrid]] || [[ਮਾਦਰੀਦ ਕਮਿਉਨਿਟੀ]] || align=right | {{formatnum:102}} || align=right | {{formatnum: }} || 2007 || Atirantado |-valign=top | [[File:Los viaductos de Contreras2.jpg|100px]] || bgcolor=#d8d8d8| 044 || [[ਵਿਆਦੁਕਤੋ del Embalse de Contreras]]<ref>{{cite web |url=http://en.structurae.de/structures/data/index.cfm?ID=s0052795 |title=Viaducto del Embalse de Contreras en structurae.de |accessdate=3 November 2011 |author= |date= |editorial= |language=English |cite= }}</ref> <br/>([[Autovía del Este|Autovía del Este o A-3]]) || [[Embalse de Contreras]] || [[Minglanilla]] -[[Villargordo del Cabriel]] || [[ਕਾਸਤੀਲ-ਲਾ ਮਾਂਚਾ]]<br/>[[ਵਾਲੇਂਸੀਆ ਕਮਿਉਨਿਟੀ]] || align=right | {{formatnum: }} || align=right | {{formatnum: }} || 19?? || Puente en celosía |-valign=top bgcolor=#f6f6f6 | [[File:Ágora Valencia.JPG|100px]] || bgcolor=#d8d8d8| 045 || [[ਪੁਏਂਤੇ de l'Assut de l'Or]]<ref>{{cite web |url=http://en.structurae.de/structures/data/index.cfm?ID=s0019796 |title=Puente de l'Assut de l'Or en structurae.de |accessdate=3 November 2011 |author= |date= |editorial= |language=English |cite= }}</ref>|| [[Jardín del Turia]] || [[ਵਾਲੇਂਸਿਆ (ਸਪੇਨ)|ਵਾਲੇਂਸਿਆ]] || [[ਵਾਲੇਂਸੀਆ ਕਮਿਉਨਿਟੀ]] || align=right | {{formatnum:180}} || align=right | {{formatnum: }} || 2008 || Atirantado |-valign=top | [[File:Arriaca Bridge.jpg|100px]] || bgcolor=#d8d8d8| 046 || [[ਪੁਏਂਤੇ Arriaca]]<ref>{{cite web |url=http://en.structurae.de/structures/data/index.cfm?id=s0025646|title=Puente atirantado de Guadalajara en structurae.de |accessdate=July 2006 |author= |date= |editorial= |language=English |cite= }}</ref>|| [[ਰੀਓ Henares]] || [[Guadalajara (ਸਪੇਨ)|Guadalajara]] || [[ਕਾਸਤੀਲ-ਲਾ ਮਾਂਚਾ]] || align=right | {{formatnum:101}} || align=right | {{formatnum:201}} || 2011 || Atirantado |} == ਹਵਾਲੇ == * [https://web.archive.org/web/20141011135401/http://www.mcu.es/patrimonio/CE/BienesCulturales.html Bienes culturales protegidos] en el sitio Mcu.es de lMinisterio de Cultura, consultado el 16 de April 2011: {{Reflist|group=B}} * General Notes: {{listaref|2}} {{traducido ref|fr|Liste de ponts d'Espagne}} === ਬਾਹਰੀ ਸਰੋਤ === {{commonscat|Bridges in Spain}} * [http://www.puentemania.com/categorias/espana Lista de puentes espyearles en la web Puentemania] * [http://www.highestbridges.com/wiki/index.php?title=Category:Bridges_in_Spain Category: Bridges in Spain] - Liste des plus hauts ponts d'Espagne * [http://www.cordobapatrimoniodelahumanidad.com/html/cordoba/lospuentes.htm Los Puentes del Guadalquivir] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121113152959/http://www.cordobapatrimoniodelahumanidad.com/html/cordoba/lospuentes.htm |date=2012-11-13 }} - Les ponts sur le Guadalquivir * [http://www.pwpeics.se/spain%20dir.htm Cable-Stayed Bridges of Europe... and Beyond (Spain and Andorra)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150226110218/http://www.pwpeics.se/spain%20dir.htm |date=2015-02-26 }} - Liste de ponts à haubans d'Espagne et d'Andorre * [http://www.bridgemeister.com/list.php?type=country&country=Spain Suspension bridges of Spain] - Liste de ponts suspendus d'Espagne * [http://www.karl-gotsch.de/Album/Spanien.htm Brücken in Spanien] - Liste de ponts d'Espagne * [http://www.karl-gotsch.de/Album/Spanien_AB.htm Autobahnbrücken in Andalusien, Spanien] - Liste de ponts authoroutiers d'Espagne === ਪੁਸਤਕ ਸੂਚੀ === * {{cite book|id = PRADEEUROPE| author =Marcel Prade | title= Les Grands Ponts du Monde: Ponts & Viaducs Remarquables d'Europe | editor= Brissaud | lugar = Poitiers | year= 1990 | isbn = 2-902170-65-3 | pages= }} * {{cite book| id=JSLVDLP| author = Ramón Sánchez de León | title= Jordanas sobre la vida de los puentes - [http://www.estudioaia.com/proyectos/puentes/arcoperaledatoledo/Jornadas_sobre_la_vida_de_los_puentes.pdf Actuaciones en puentes urbanos] | editor= | lugar = Donostia - San Sebastián| year= 27 - 29 April 2005| isbn = | pages= }} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਪੇਨ ਦੇ ਪੁਲ]] 4juhxvz7e88y3x9sz2fsnhicx7fca28 0 56930 848056 842371 2026-09-26T12:07:41Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 848056 wikitext text/x-wiki [[File:CampFunstonKS-InfluenzaHospital.jpg|thumb|right|300px|ਕੈਂਪ ਫ਼ਨਸਟਨ ਦੇ ਹਸਪਤਾਲ ਦੇ ਵਾਰਡ ਵਿੱਚ ਸਪੇਨੀ ਨਜ਼ਲੇ ਨਾਲ਼ ਪੀੜਤ [[ਫ਼ੋਰਟ ਰਾਇਲੀ]], [[ਕਾਂਸਸ]] ਦੇ ਫ਼ੌਜੀ।]] '''ਸਪੇਨੀ ਫਲੂ''' ਜਾਂ '''1918 ਦੀ ਫ਼ਲੂ ਮਹਾਂਮਾਰੀ''' (ਜਨਵਰੀ 1918 – ਦਸੰਬਰ 1920) ਇਨਫ਼ਲੂਐਂਜ਼ਾ (ਨਜ਼ਲਾ) ਦੀ ਡਾਢੀ ਮਾਰੂ ਮਹਾਂਮਾਰੀ ਸੀ ਜੋ ਐੱਚਵਨ ਐੱਨਵਨ ਇਨਫ਼ਲੂਐਂਜ਼ਲਾ ਵਾਇਰਸ ਦੀਆਂ ਦੋ ਮਹਾਂਮਾਰੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਪਹਿਲੀ ਸੀ।<ref>[http://www.pasteur.fr/infosci/conf/CRC/Grippe_CRC.ppt ''Institut Pasteur. La Grippe Espagnole de 1918'' (ਫ਼ਰਾਂਸੀਸੀ ਵਿੱਚ ਪਾਵਰਪੁਆਇੰਟ ਪੇਸ਼ਕਸ਼)]।</ref> ਇਹ ਰੋਗ ਪ੍ਰਸ਼ਾਂਤ ਟਾਪੂਆਂ ਅਤੇ ਆਰਕਟਿਕ ਵਰਗੇ ਦੁਰਾਡੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਸਮੇਤ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ 50 ਕਰੋੜ ਲੋਕ ਨੂੰ ਹੋਇਆ<ref name=cdc2006/> ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 5 ਤੋਂ 10 ਕਰੋੜ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਮਤਲਬ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਕੁੱਲ ਅਬਾਦੀ ਦਾ ਤਿੰਨ ਤੋਂ ਪੰਜ ਫ਼ੀਸਦੀ।<ref>{{cite web| title=Historical Estimates of World Population |url=https://www.census.gov/population/international/data/worldpop/table_history.php|accessdate=29 March 2013}}</ref> ਇਸੇ ਕਰ ਕੇ ਇਹ ਮਨੁੱਖੀ ਅਤੀਤ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਮਾਰੂ ਆਫ਼ਤਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੋ ਨਿੱਬੜੀ।<ref name=cdc2006>{{cite web|publisher=Centers for Disease Control and Prevention|first1=Jeffery K.|last1=Taubenberger|first2=David M.|last2=Morens|url=http://wwwnc.cdc.gov/eid/article/12/1/05-0979_article.htm|title=1918 Influenza: the Mother of All Pandemics|date=January 2006|accessdate=9 May 2009|archiveurl=https://www.webcitation.org/5kCUlGdKu?url=http://www.cdc.gov/ncidod/EID/vol12no01/05-0979.htm|archivedate=1 ਅਕਤੂਬਰ 2009|deadurl=no|doi=10.3201/eid1201.050979}}</ref><ref name="Patterson1">{{cite journal|last =Patterson|first=KD|author2=Pyle GF|title=The geography and mortality of the 1918 influenza pandemic|url =https://archive.org/details/sim_bulletin-of-the-history-of-medicine_spring-1991_65_1/page/n7|journal= Bull Hist Med.|date=Spring 1991|volume=65|issue=1|pages=4–21|pmid=2021692}}</ref><ref>{{cite web|url=http://virus.stanford.edu/uda/|title=The 1918 Influenza Pandemic|last=Billings|first=Molly|publisher=Virology at Stanford University|accessdate=1 May 2009|archiveurl=https://www.webcitation.org/5gWiCreh4?url=http://virus.stanford.edu/uda/|archivedate=4 ਮਈ 2009|deadurl=no}}</ref><ref>{{cite journal|author=Johnson NP, Mueller J|title=Updating the accounts: global mortality of the 1918–1920 "Spanish" influenza pandemic|url=https://archive.org/details/sim_bulletin-of-the-history-of-medicine_spring-2002_76_1/page/105|journal=Bull Hist Med|volume=76|issue=1|pages=105–15|year=2002|pmid=11875246|doi=10.1353/bhm.2002.0022}}</ref> ਹੌਂਸਲਾ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣ ਵਾਸਤੇ [[ਪਹਿਲੀ ਸੰਸਾਰ ਜੰਗ|ਜੰਗ]] ਵੇਲੇ ਦੇ ਸੈਂਸਰਾਂ ਨੇ ਰੋਗ ਅਤੇ ਮੌਤਾਂ ਦੀਆਂ ਅਗੇਤੀਆਂ ਇਤਲਾਹਾਂ ਨੂੰ ਜਰਮਨੀ, ਬ੍ਰਿਟੇਨ, ਫ਼ਰਾਂਸ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਘਟਾ ਕੇ ਦੱਸਿਆ;<ref> {{cite web|last=Valentine|first=Vikki|title=Origins of the 1918 Pandemic: The Case for France|url=http://www.npr.org/templates/story/story.php?storyId=5222069|publisher=[[NPR]]|accessdate=2 October 2011|date=20 February 2006}} </ref><ref>{{cite web|last=Anderson|first=Susan|title=Analysis of Spanish flu cases in 1918–1920 suggests transfusions might help in bird flu pandemic|url=http://www.eurekalert.org/pub_releases/2006-08/acop-aos082806.php|publisher=[[American College of Physicians]]|accessdate=2 October 2011|date=29 August 2006|archive-date=25 ਨਵੰਬਰ 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20111125222223/http://www.eurekalert.org/pub_releases/2006-08/acop-aos082806.php|url-status=dead}}</ref> ਪਰ ਉਸ ਵੇਲੇ ਦੇ ਨਿਰਪੱਖ [[ਸਪੇਨ]] ਵਿੱਚ ਅਖ਼ਬਾਰਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਮਹਾਂਮਾਰੀ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਦੇਣ ਦੀ ਖੁੱਲ੍ਹ ਸੀ ਜਿਸ ਕਰ ਕੇ ਇਹ ਝੂਠੀ ਰਾਇ ਬਣ ਗਈ ਕਿ ਸਪੇਨ ਵਿੱਚ ਇਹਦਾ ਅਸਰ ਕੁਝ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੀ ਵੱਡਾ ਸੀ।<ref>{{cite book| last=Barry| first=John M.| authorlink=John M. Barry| title=The Great Influenza: The Epic Story of the Greatest Plague in History| url=https://archive.org/details/greatinfluenzaep00john| publisher=Viking Penguin| year=2004|isbn=0-670-89473-7| page=[https://archive.org/details/greatinfluenzaep00john/page/171 171]}}</ref>—ਅਤੇ ਇਸੇ ਕਰ ਕੇ ਇਸ ਮਹਾਂਮਾਰੀ ਨੂੰ '''ਸਪੇਨੀ ਫਲੂ''' ਕਿਹਾ ਜਾਣਾ ਲੱਗਿਆ।<ref>{{cite web|last=Galvin|first=John|title=Spanish Flu Pandemic: 1918|url=http://www.popularmechanics.com/science/environment/natural-disasters/4219884|publisher=[[Popular Mechanics]]|accessdate=2 October 2011|date=31 July 2007}} </ref> ਵਿਗਿਆਨੀ 1918 ਫਲੂ ਦੇ ਮਹਾਂਮਾਰੀ ਦੀ ਉੱਚ ਮੌਤ ਦਰ ਲਈ ਕਈ ਸੰਭਵ ਵਿਆਖਿਆਵਾਂ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਕੁਝ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣਾਂ ਨੇ ਵਿਸ਼ਾਣੂ ਨੂੰ ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਘਾਤਕ ਦੱਸਿਆ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਇੱਕ [[ਸਾਇਟੋਕਿਨ ਤੂਫਾਨ]] ਮਚਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਨੌਜਵਾਨ ਬਾਲਗਾਂ ਦੇ ਮਜ਼ਬੂਤ [[ਇਮਿਊਨ ਸਿਸਟਮ]] ਨੂੰ ਬੁਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੋੜ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। {{sfn|Barry|2004b}} ਇਸਦੇ ਉਲਟ, ਮਹਾਂਮਾਰੀ ਦੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਡਾਕਟਰੀ ਰਸਾਲਿਆਂ ਦਾ 2007 ਦਾ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ<ref>{{cite journal |last=MacCallum |first=W.G. |year=1919 |title=Pathology of the pneumonia following influenza |url=https://zenodo.org/record/1423419 |journal=JAMA: The Journal of the American Medical Association |volume=72 |issue=10 |pages=720–723 |doi=10.1001/jama.1919.02610100028012 |access-date=16 August 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200125210346/https://zenodo.org/record/1423419 |archive-date=25 January 2020 |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite journal |last1=Hirsch |first1=Edwin F. |first2=Marion |last2=McKinney |year=1919 |title=An epidemic of pneumococcus broncho-pneumonia |journal=Journal of Infectious Diseases |volume=24 |issue=6 |pages=594–617 |doi=10.1093/infdis/24.6.594 |jstor= 30080493 }}</ref> ਪਾਇਆ ਕਿ [[ਵਾਇਰਲ ਇਨਫੈਕਸ਼ਨ]] ਪਿਛਲੇ [[ਇਨਫਲੂਐਨਜ਼ਾ]] ਦੇ ਹਮਲੇ ਨਾਲੋਂ ਵਧੇਰੇ ਹਮਲਾਵਰ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਇਸ ਦੀ ਬਜਾਏ, [[ਕੁਪੋਸ਼ਣ]], ਭੀੜ ਨਾਲ ਭਰੇ ਮੈਡੀਕਲ ਕੈਂਪਾਂ ਅਤੇ ਹਸਪਤਾਲਾਂ ਅਤੇ ਮਾੜੇ [[ਸਫਾਈ]] ਪ੍ਰਬੰਧਾਂ ਨੇ ਬੈਕਟੀਰੀਆ ਦੀ [[ਸੁਪਰਿਨਫੈਕਸ਼ਨ]] ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਸੁਪਰਿਨਫੈਕਸ਼ਨ ਕਾਰਨ ਕਾਫੀ ਸਮੇਂ ਲਈ ਮੌਤ ਦੇ ਬਿਸਤਰ ਤੇ ਰਹਿਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਪੀੜਤਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ।<ref>{{cite journal |vauthors=Brundage JF, Shanks GD |title=What really happened during the 1918 influenza pandemic? The importance of bacterial secondary infections |url=https://archive.org/details/sim_journal-of-infectious-diseases_2007-12-01_196_11/page/1716 | journal = The Journal of Infectious Diseases |volume=196 |issue=11 |pages=1717–1718; author reply 1718–1719 |date=December 2007 |pmid=18008258 |doi=10.1086/522355}}</ref><ref>{{cite journal |vauthors=Morens DM, Fauci AS |title=The 1918 influenza pandemic: Insights for the 21st century |url=https://archive.org/details/sim_journal-of-infectious-diseases_2007-04-01_195_7/page/1018 |journal=The Journal of Infectious Diseases |volume=195 |issue=7 |pages=1018–1028 |date=April 2007 |pmid=17330793 |doi=10.1086/511989}}</ref> ==ਹਵਾਲੇ== {{ਹਵਾਲੇ}} ==ਬਾਹਰਲੇ ਜੋੜ== {{ਕਾਮਨਜ਼ ਸ਼੍ਰੇਣੀ|Spanish flu|ਸਪੇਨੀ ਫਲੂ}} * [http://www.nature.com/nature/focus/1918flu/index.html ''Nature'' "Web Focus" on 1918 flu, including new research] * [http://www.stanford.edu/group/virus/uda/ Influenza Pandemic] on stanford.edu * [http://1918.pandemicflu.gov/ The Great Pandemic: The U.S. in 1918–1919.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090910134149/http://1918.pandemicflu.gov/ |date=2009-09-10 }} US Dept. of HHS * [http://www.influenzaarchive.org/ The American Influenza Epidemic of 1918–1919: A Digital Encyclopedia] Largest digital collection of newspapers, archival manuscripts and interpretive essays exploring the impact of the epidemic on 50 U.S. cities (Univ. of Michigan). * [http://www.cidrap.umn.edu/cidrap/content/influenza/panflu/news/nov2707barry.html Little evidence for New York City quarantine in 1918 pandemic. 27 Nov 2007 (CIDRAP News)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130520210741/http://www.cidrap.umn.edu/cidrap/content/influenza/panflu/news/nov2707barry.html |date=20 ਮਈ 2013 }} * [http://www.upenn.edu/gazette/1198/lynch.html Flu by Eileen A. Lynch. The devastating effect of the Spanish flu in the city of Philadelphia, PA, USA] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050304055539/http://www.upenn.edu/gazette/1198/lynch.html |date=2005-03-04 }} * [http://www.ninthday.com/tauben.htm Dialog: An Interview with Dr. Jeffery Taubenberger on Reconstructing the Spanish Flu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230525112536/https://www.ninthday.com/tauben.htm |date=2023-05-25 }} * [http://www.archives.gov/exhibits/influenza-epidemic/ The Deadly Virus&nbsp;– The Influenza Epidemic of 1918] US National Archives and Records Administration&nbsp;– pictures and records of the time * [http://www.nzhistory.net.nz/culture/1003 The 1918 Influenza Pandemic in New Zealand&nbsp;– includes recorded recollections of people who lived through it] * [http://www.pbs.org/wgbh/amex/influenza/sfeature/latest.html PBS&nbsp;– recovery of flu samples from Alaskan flu victims] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090304151802/http://www.pbs.org/wgbh/amex/influenza/sfeature/latest.html |date=2009-03-04 }} * [http://www.medsci.org/v02p0087.htm An Avian Connection as a Catalyst to the 1918–1919 Influenza Pandemic] * [https://web.archive.org/web/20080730092902/http://www.fluwikie.com/pmwiki.php?n=Resources.Resources Fluwiki.com] Annotated links to articles, books and scientific research on the 1918 influenza pandemic * [https://web.archive.org/web/20120419072040/http://www2.gi.alaska.edu/ScienceForum/ASF13/1386.html Alaska Science Forum&nbsp;– Permafrost Preserves Clues to Deadly 1918 Flu] * [http://www.vlib.us/medical/mja.htm Pathology of Influenza in France, 1920 Report] * [http://ww3.startribune.com/blogs/oldnews/archives/43 Yesterday's News blog] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080327214955/http://ww3.startribune.com/blogs/oldnews/archives/43 |date=2008-03-27 }} 1918 newspaper account on impact of flu on Minneapolis * [http://www.news.wisc.edu/13360.html "Study uncovers a lethal secret of 1918 influenza virus"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070122062720/http://www.news.wisc.edu/13360.html |date=2007-01-22 }} University of Wisconsin&nbsp;– Madison, 17 January 2007 * [http://ocp.hul.harvard.edu/contagion/influenza.html Spanish Influenza in North America, 1918–1919] * [https://web.archive.org/web/20081002154157/http://www.scientistlive.com/lab/?%2FOpinion%2F2008%2F09%2F16%2F21042%2FExposure_to_1918_influenza_virus_activates_memory_B-cells%2F 1918 Influenza Virus and memory B-cells]&nbsp;– Exposure to virus generates lifelong immune response. * [http://www.fludb.org Influenza Research Database]&nbsp;– Database of influenza genomic sequences and related information. * [http://www.awesomestories.com/disasters/spanish-flu Spanish Flu with rare pictures from Otis Historical Archives] * [http://www.kingcounty.gov/healthservices/health/preparedness/pandemicflu/comicbook.aspx#pdf "No Ordinary Flu"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150225100246/http://www.kingcounty.gov/healthservices/health/preparedness/pandemicflu/comicbook.aspx#pdf |date=2015-02-25 }} a comic book of the 1918 flu pandemic published by Seattle & King County Public Health * [http://www.pbs.org/wgbh/amex/influenza/ "Influenza 1918" ''The American Experience (PBS)'' ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091203114338/http://www.pbs.org/wgbh/amex/influenza/ |date=2009-12-03 }} * [http://nmhm.washingtondc.museum/exhibits/1918killerflu/1918_killer_flu1.html "Closing in on a Killer: Scientists Unlock Clues to the Spanish Influenza Virus"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090805170405/http://nmhm.washingtondc.museum/exhibits/1918killerflu/1918_killer_flu1.html |date=2009-08-05 }} An online exhibit from the National Museum of Health and Medicine. * [https://www.sheffield.gov.uk/libraries/archives-and-local-studies/research-guides/influenza-pandemic.html Sources for the study of the 1918 influenza pandemic in Sheffield, UK] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161013004831/https://www.sheffield.gov.uk/libraries/archives-and-local-studies/research-guides/influenza-pandemic.html |date=2016-10-13 }} Produced by Sheffield City Council's Libraries and Archives * [http://www.booknotes.org/Watch/154827-1/Gina+Kolata.aspx ''Booknotes'' interview with Gina Kolata on ''Flu: The Story of the Great Influenza Pandemic of 1918 and the Search for the Virus That Caused It'', 27 February 2000.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121003165901/http://www.booknotes.org/Watch/154827-1/Gina+Kolata.aspx |date=3 ਅਕਤੂਬਰ 2012 }} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੰਸਾਰੀ ਸਿਹਤ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਪੇਨੀ ਫਲੂ]] lhsf4qpxy4e6lxlwjv8n34xmh8hh31d 0 66893 848065 618327 2026-09-26T13:03:13Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 848065 wikitext text/x-wiki '''ਸਾਈਬਰਸਪੇਸ''' ਉਹ ਕਾਲਪਨਿਕ ਵਾਤਾਵਰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ [[ਕੰਪਿਊਟਰ]] ਜਾਲਕਾਰਜ(ਨੈੱਟਵਰਕ) ਤੇ ਸੰਚਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।"<ref>{{Cite web |url=http://www.oxforddictionaries.com/us/definition/american_english/cyberspace |title=ਪੁਰਾਲੇਖ ਕੀਤੀ ਕਾਪੀ |access-date=2015-11-01 |archive-date=2016-03-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304102930/http://www.oxforddictionaries.com/us/definition/american_english/cyberspace |dead-url=yes }}</ref> ਇਹ ਸ਼ਬਦ 20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਨੌਵੇਂ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਸਾਡੇ ਸਾਹਮਣੇ ਅੰਤਰਜਾਲ([[ਇੰਟਰਨੈੱਟ]]) ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਹੋਂਦ ਵਿੱਚ ਆਇਆ। ਸਾਈਬਰ ਸਪੇਸ ਸ਼ਬਦ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਨਵੇਂ ਵਿਚਾਰ ਅਤੇ ਨਵੇਂ ਵਰਤਾਰੇ ਹੋਂਦ ਵਿੱਚ ਆਏ।<ref>{{Cite journal|last = Strate|first = Lance|title = The varieties of cyberspace: Problems in definition and delimitation|url = https://archive.org/details/sim_western-journal-of-communication_summer-1999_63_3/page/382|journal = Western Journal of Communication|year = 1999|volume = 63|issue = 3|pages = 382–3|doi = 10.1080/10570319909374648}}</ref> ਸਾਈਬਰਸਪੇਸ ਇੱਕ ਗਲੋਬਲ ਜਾਲਕਾਰਜ ਹੈ ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਲੋਕ ਵਿਚਾਰ ਸਾਂਝੇ ਕਰਨਾ, ਵਪਾਰ ਕਰਨਾ, ਗੇਮਾਂ ਖੇਡਣਾ ਆਦਿ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ [[ਸਾਈਬਰਨਾਟਸ]] ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅੱਜ ਦੀ ਤਾਰੀਖ ਵਿੱਚ ਸਾਈਬਰਸਪੇਸ ਸ਼ਬਦ ਅੰਤਰਜਾਲ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਹਰ ਵਰਤਾਰੇ ਲਈ ਵਰਤ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ==ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਵਰਤੋਂ== ਸ਼ਬਦ "ਸਾਈਬਰਸਪੇਸ" ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ 1960 ਵਿੱਚ ਡੈਨਿਸ਼ ਕਲਾਕਾਰ ਸੁਜੈਨ ਉਸਿੰਗ ਅਤੇ ਕਾਰਸਟਨ ਹੋਫ਼ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਗਲਪ ਦੇ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ 1980ਵਿਆਂ ਦੇ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ। ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵਿਲੀਅਮ ਗਿਬਸਨ ਨੇ 1982 ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਲਿਖੀ ਨਿੱਕੀ ਕਹਾਣੀ "ਬਰਨਿਗ ਕਰੋਮ" ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਤੇ ਬਆਦ ਵਿੱਚ 1984 ਵਿੱਚ ਲਿਖੇ ਆਪਣੇ ਨਾਵਲ "ਨੀਓਰੋਮੈਨਸਰ" ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ।<ref name=wired>{{cite news |work=WIRED |title=March 17, 1948: William Gibson, Father of Cyberspace | author=Scott Thil | date=03.17.09 | url=http://www.wired.com/science/discoveries/news/2009/03/dayintech_0317}}</ref> 1990ਵਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਅੰਤਰਜਾਲ ਅਤੇ ਬਆਦ ਵਿੱਚ ਵਰਲਡ ਵਾਈਡ ਵੈਬ ਦੇ ਸਮਾਨਆਰਥਕ ਦੇ ਵਜੋਂ ਵਰਤਿਆ ਜਾਣ ਲੱਗਾ।<ref>Vanderbilt University, [http://www.vanderbilt.edu/ans/english/clayton/sch295.htm ''"Postmodernism and the Culture of Cyberspace"''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070107094002/http://www.vanderbilt.edu/AnS/english/Clayton/sch295.htm |date=2007-01-07 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070107094002/http://www.vanderbilt.edu/AnS/english/Clayton/sch295.htm |date=2007-01-07 }}, Fall 1996 course syllabus</ref> ==ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਸਾਈਬਰਸਪੇਸ== ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਰਕੇ ਪ੍ਰਵਾਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਸ ਸੰਕਲਪ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਉਦਾਹਰਨ ਦੇ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਪੰਜਾਬੀ ਕਵੀ ਰਵਿੰਦਰ ਰਵੀ ਦੀ ਇੱਕ ਕਵਿਤਾ ਦੀਆਂ ਸਤਰਾਂ ਪੇਸ਼ ਹਨ: <poem> ਇਕ ਸੂਰਜ ਹੋਰ ਮੈਂ ਫੇਰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਉੱਤੇ, ਗਰਜ ਰਿਹਾ ਹਾਂ। ਮੈਂ ਫੇਰ ਭਾਸ਼ਾ ਸਿਰਜ ਰਿਹਾ ਹਾਂ। ਮੇਰੇ “ਵੈਬਸਾਈਟ” ਹੀ, ਮੇਰੀ ਅਮਰਤਾ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਹਨ। ”ਸਾਈਬਰਸਪੇਸ” ਵਿਚ, ਮੇਰੇ ਅਨੇਕਾਂ ਰੂਪ: ਇਨਸਾਨ ਹਨ, ਭਗਵਾਨ ਤੇ ਸ਼ੈਤਾਨ ਹਨ!<ref>{{cite web | url=http://www.5abi.com/kavita/01-raviR.htm | title=ਰਵਿੰਦਰ ਰਵੀ- ਕਨੇਡਾ | publisher=5abi.com | accessdate=2015-11-14 | author=ਰਵਿੰਦਰ ਰਵੀ}}</ref> </poem> ==ਹਵਾਲੇ== {{ਹਵਾਲੇ}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇੰਟਰਨੈੱਟ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਈਬਰ ਸੰਸਾਰ]] 31nx73uarfajyyovt91xki7d1ncfftm 0 67145 848054 846362 2026-09-26T12:06:07Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 848054 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | pre-nominals = | name = ਸਨਾ ਜਾਵੇਦ | image = | Husband = ਵਾਸਿਫ਼ ਖਾਕਵਾਣੀ | native_name = | native_name_lang = ਉਰਦੂ | birth_name = | birth_date = 25 ਮਾਰਚ 1993 | residence = [[ਕਰਾਚੀ]], [[ਸਿੰਧ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ]] | nationality = [[ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ]] | years_active = 2012–ਵਰਤਮਾਨ | notable_works = | television = ''[[ਖਾਨੀ]]'' (2017) <br> ''[[ਜ਼ਰਾ ਯਾਦ ਕਰ]]'' (2016) <br>''[[ਪਿਆਰੇ ਅਫ਼ਜ਼ਲ]]'' (2014) | other_names = | citizenship = | alma_mater = [[ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਆਫ਼ ਕਰਾਚੀ]] | occupation = [[ਅਦਾਕਾਰਾ]], ਮਾਡਲ | marital status = }} '''ਸਨਾ ਜਾਵੇਦ''' ({{Lang-ur|{{Nastaliq| '''ثناء جاوید'''}}}}) (ਜਨਮ ਮਾਰਚ 25, 1993) ਇੱਕ [[ਪਾਕਿਸਤਾਨ|ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ]] ਅਦਾਕਾਰਾ ਅਤੇ ਮਾਡਲ ਹੈ। ਉਹ [[ਸਿੰਧ]] ਦੇ [[ਕਰਾਚੀ]] ਸ਼ਹਿਰ ਤੋਂ ਹੈ।<ref>[https://www.facebook.com/SanaJavedOfficial/info/?tab=page_info Sana Javed]</ref> ਸਨਾ ਦੇ ਚਰਚਿਤ ਡਰਾਮਿਆਂ ਵਿੱਚ ਮੀਨੂੰ ਕਾ ਸਸੁਰਾਲ, ਗੋਇਆ<ref>{{Cite web|title = Watch Goya Drama Full Episodes|url = http://m.dramaindustry.tv/drama_Goya_85|website = Dramas-Online.PK|accessdate = 2015-10-25|archive-date = 2015-11-17|archive-url = https://web.archive.org/web/20151117024950/http://m.dramaindustry.tv/drama_Goya_85|dead-url = yes}}</ref> ''ਮੇਰਾ ਪਹਿਲਾ ਪਹਿਲਾ ਪਿਆਰ, ਰੰਜਿਸ਼ ਹੀ ਸਹੀ, ਮੇਰੀ ਦੁਲਾਰੀ, ''[[ਸ਼ਹਿਰ-ਏ-ਜ਼ਾਤ (ਟੀਵੀ ਡਰਾਮਾ)ਸ਼ਹਿਰ-ਏ-ਜ਼ਾਤ]] ਅਤੇ [[ਪਿਆਰੇ ਅਫ਼ਜ਼ਲ (ਟੀਵੀ ਡਰਾਮਾ)|ਪਿਆਰੇ ਅਫ਼ਜ਼ਲ]]<ref>{{Cite web |url=http://stylespk.com/actress-2/sana-javed-pakistani-actress-beautiful-pictures-and-biography |title=Sana Javed Pakistani actress Biography |access-date=2015-11-05 |archive-date=2015-11-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151127210401/http://stylespk.com/actress-2/sana-javed-pakistani-actress-beautiful-pictures-and-biography |dead-url=yes }}</ref> ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ। ==ਕੈਰੀਅਰ== ਸਨਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕੈਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਇੱਕ ਮਾਡਲ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਟੀ.ਵੀ. ਦੇ ਵਿਗਿਆਪਨ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀ। ਉਸ ਨੇ 2012 ਦੀ ਸੀਰੀਜ਼ "ਮੇਰਾ ਪਹਿਲਾ ਪਿਆਰ" ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਹਿਯੋਗੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਾਲ ਅਭਿਨੈ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉਸੇ ਸਾਲ ਸ਼ਹਿਰ-ਏ-ਜ਼ਾਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ। ਉਹ ਜਾਹਿਦ ਅਹਿਮਦ ਦੀ ਸਹਿ-ਅਦਾਕਾਰਾ, 2016 ਵਿੱਚ ਰੋਮਾਂਟਿਕ ਨਾਟਕ ਜ਼ਾਰਾ ਯਾਦ ਕਾਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਿਰੋਧੀ (ਮਾਹਨੂਰ) ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਈ ਸੀ।<ref>{{Cite web|url=https://www.pakistantoday.com.pk/2014/03/31/female-newcomers-ruling-pakistan-entertainment-industry/|title=Female newcomers ruling Pakistan entertainment industry|website=www.pakistantoday.com.pk|language=en-GB|access-date=2018-03-26}}</ref> ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਫ਼ਿਲਮ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ "ਸੋਸ਼ਲ-ਕਾਮੇਡੀ ਫ਼ਿਲਮ ਮੇਹਰੂਨਿਸਾ ਵੀ ਲਬ ਯੂ" ਨਾਲ 2017 ਵਿੱਚ ਦਾਨਿਸ਼ ਤੈਮੂਰ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਕੀਤੀ ਸੀ।<ref>{{Cite news|url=https://tribune.com.pk/story/1188596/sana-javed-set-star-alongside-danish-taimoor-debut-film/|title=Sana Javed set to star alongside Danish Taimoor in debut film - The Express Tribune|date=2016-09-27|work=The Express Tribune|access-date=2018-03-31|language=en-US}}</ref> ਉਸੇ ਸਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਬਿਲਾਲ ਅਸ਼ਰਫ ਦੇ ਨਾਲ ਰੰਗਰੇਜ਼ਾ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਸੀ, ਜਿੱਥੋਂ ਉਸ ਨੇ ਕੁਝ ਕਾਰਨਾਂ ਕਰਕੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਚੁਣਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸ ਨੇ 2017 ਵਿੱਚ ਰੋਮਾਂਟਿਕ ਨਾਟਕ ਖਾਨੀ ਵਿੱਚ ਖਾਨੀ ਦੀ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਣ ਲਈ ਵਿਆਪਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਅਤੇ ਜਨਤਕ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।<ref>{{cite news|url=http://tribune.com.pk/story/1154168/sana-javed-opts-debut-film-rangreza/|work=[[The Express Tribune]]|title=Sana Javed opts out of debut film 'Rangreza'|date=2 August 2016|author=Alveena Abid|accessdate=9 November 2017}}</ref> ==ਫਿਲਮੋਗ੍ਰਾਫੀ== === ਟੈਲੀਫ਼ਿਲਮਾਂ === {| class="wikitable" !ਸਾਲ !ਟੈਲੀਫ਼ਿਲਮ ਦਾ ਨਾਂ !ਕਿਰਦਾਰ !ਵਾਧੂ ਵੇਰਵੇ !ਹਵਾਲੇ |- |2013 |[[ਬੇਹੱਦ]] |ਲਾਇਬਾ | |<ref>{{cite web |date=7 June 2013 |title=Behadd premier |url=http://fashionoftheyears.blogspot.com/2013/05/premiere-of-behadd-telefilm.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20141223021332/http://fashionoftheyears.blogspot.com/2013/05/premiere-of-behadd-telefilm.html |archive-date=23 December 2014 |access-date=21 October 2014 |publisher=Fashion of the year}}</ref> |- |2015 |ਸ਼ਰੀਕ-ਏ-ਹਯਾਤ |ਸਨਾ |ਕਿਸ਼ਤ: "ਰਿਸ਼ਤੋਂ ਕੀ ਬੁਨਿਆਦ" |<ref name="TheNews Weekly Magazine">{{Cite web |title=TheNews Weekly Magazine |url=https://www.thenews.com.pk/magazine |access-date=2020-02-15 |website=www.thenews.com.pk |language=en}}</ref> |- |2018 |ਦੀਨੋ ਕੀ ਦੁਲਹਨੀਆ |ਨੂਰ ਮਲਿਕ | |<ref>{{Cite news|url=https://www.thenews.com.pk/magazine/instep-today/327301-mehreen-jabbars-dino-ki-dulhaniya-to-air-on-eid-ul-fitr|title=Mehreen Jabbar's Dino Ki Dulhaniya to air on Eid ul Fitr|last=NewsBytes|access-date=2018-06-10|language=en}}</ref> |- |2023 |ਆਈ ਲਵ ਯੂ ਜ਼ਾਰਾ |ਜ਼ਾਰਾ ਸਈਦ |ਈਦ ਮੌਕੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਟੈਲੀਫ਼ਿਲਮ | |- |} ===ਟੀਵੀ ਡਰਾਮੇ=== {|class= "wikitable" ! ਸਾਲ ! ਸਿਰਲੇਖ ! ਕਿਰਦਾਰ ! ਨੈੱਟਵਰਕ ! ਨੋਟਸ ! ਹਵਾਲੇ |- | rowspan="2"|2012 | ''[[ਸ਼ਹਿਰ-ਏ-ਜ਼ਾਤ (ਟੀਵੀ ਡਰਾਮਾ)|ਸ਼ਹਿਰ-ਏ-ਜ਼ਾਤ]]'' | ਮਰੀਅਮ | | |<ref name="Express Tribune">{{cite web|title=''sher-e-zaat'' a spiritual Romance|url=http://blogs.tribune.com.pk/story/14184/sher-e-zaat-a-spiritual-romance/|publisher=[[Express Tribune]]|work=Sadaf Haider|date=12 October 2012|access-date=21 February 2014}}</ref> |- | ''[[ਮੇਰਾ ਪਹਿਲਾ ਪਿਆਰ]]'' | ਜ਼ਾਰਾ | | |<ref>{{cite web|url=https://m.imdb.com/title/tt3810142/|work=[[IMDb]]|title=Mera Pehla Pyaar|access-date= 25 March 2018}}</ref> |- | rowspan="5"|2013 | ''[[ਪਿਆਰੇ ਅਫ਼ਜ਼ਲ (ਟੀਵੀ ਡਰਾਮਾ)|ਪਿਆਰੇ ਅਫ਼ਜ਼ਲ]]'' | ਲੁਬਨਾ | | |<ref>{{Cite news |url=http://www.awamipolitics.com/actress-sana-javed-fans-following-increasing-due-to-pyaray-afzal-drama-15918.html |title=Actress Sana Javed fans Following Increasing Due to Pyaray Afzal Drama - |date=17 April 2014 |access-date=31 March 2018 |language=en-US |archive-url=https://web.archive.org/web/20180401004921/http://www.awamipolitics.com/actress-sana-javed-fans-following-increasing-due-to-pyaray-afzal-drama-15918.html |archive-date=1 ਅਪ੍ਰੈਲ 2018 |url-status=dead}}</ref> |- | ''ਰੰਜਿਸ਼ ਹੀ ਸਹੀ'' | ਤੂਬਾ | | |<ref>{{cite web|url=https://www.pakistantoday.com.pk/2014/03/31/female-newcomers-ruling-pakistan-entertainment-industry/|work=pakistantoday.com.pk|title=female newcomers ruling pakistan entertainment industry|access-date=25 March 2018}}</ref> |- | ''ਮੀਨੂ ਕਾ ਸਸੁਰਾਲ'' | ਮੀਨੂ | | |<ref>{{cite web|url=https://www.arydigital.tv/videos/meenu-ka-susral-ep-105/|work=arydigital.tv|title=Meenu Ka Susral|access-date=25 March 2018|archive-date=29 June 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220629095526/https://www.arydigital.tv/videos/meenu-ka-susral-ep-105/|url-status=dead}}</ref> |- | ''[[ਮੇਰੀ ਦੁਲਾਰੀ]]'' | ਗੁਲ ਪਰੀ | | |<ref>{{cite web|url=https://pakistani.pk/meri-dulari/|work=pakistani.pk|title=Meri Dulari|access-date=25 March 2018}}</ref> |- |''[[ਹਿਸਾਰ ਏ ਇਸ਼ਕ]]'' | ਤੂਬਾ | | |<ref name="Express Tribune"/> |- | rowspan="2"|2014 | ''[[ਗੋਇਆ (ਟੀਵੀ ਡਰਾਮਾ)|ਗੋਇਆ]]'' | ਮੋਹਿਨੀ | | |<ref>{{cite web|url=https://www.dawn.com/news/1158455|work=dawn.com|title=Goya' – A fast-paced, well-plotted drama|date=22 January 2015 |access-date=25 March 2018}}</ref> |- | ''ਚਿੰਗਾਰੀ'' | ਸਾਨੀਆ | | |<ref>{{cite web|url=https://pakistani.pk/chingari/|work=pakistani.pk|title=Chingari|access-date=25 March 2018}}</ref> |- | rowspan="5"|2015 | ''[[ਦਿਲ ਕਾ ਕਿਆ ਰੰਗ ਕਰੂੰ]]'' | ਆਇਜ਼ਾ | | |<ref>{{Cite web|title = Dil Ka Kya Rung Karun Last Episode 19 full on Hum Tv 10th July 2015|url = http://www.urduplay.com/2015/07/dil-ka-kya-rung-karun-last-episode-19.html|website = Urdu Play|access-date = 2015-11-14|language = en-US|archive-date = 17 November 2015|archive-url = https://web.archive.org/web/20151117021632/http://www.urduplay.com/2015/07/dil-ka-kya-rung-karun-last-episode-19.html|url-status = dead}}</ref> |- | ''ਕੋਈ ਦੀਪਕ ਹੋ'' | ਸਾਨਾ ਇਕਬਾਲ | | |<ref name="TheNews Weekly Magazine"/> |- | ''[[Paiwand (TV serial)|Paiwind]]'' | ਸਾਮੀਆ | | |<ref>{{cite web|url=https://arydigital.tv/paiwand/|work=arydigital|title=Paiwand|date=10 April 2015 |access-date=25 March 2018}}</ref> |- | ''[[ਮਾਨਾ ਕਾ ਘਰਾਨਾ]]'' | ਮਾਨਾ | | | |- | ''[[ਏਤਰਾਜ਼ (ਟੀਵੀ ਡਰਾਮਾ)|ਏਤਰਾਜ਼]]'' | ਕੋਮਲ | | | |- | rowspan="2"|2016 | ''[[ਜ਼ਰਾ ਯਾਦ ਕਰ]]'' | ਮਹਨੂਰ | | | |- | ''[[ਇੰਤਜ਼ਾਰ (ਟੀਵੀ ਡਰਾਮਾ)|ਇੰਤਜ਼ਾਰ]]'' | ਜ਼ੋਇਆ | | | |- | 2017 | ''[[ਖਾਨੀ]]'' | ਸਨਮ ਖਾਨ "ਖਾਨੀ" | | |<ref>{{cite web|url=https://images.dawn.com/news/1178695|work=images.dawn.com|title=Sana Javed is making a comeback to television with Khaani|date=26 October 2017 |access-date= 24 March 2018}}</ref> |- |2018 | ''[[ਰੋਮੀਓ ਵੈਡਸ ਹੀਰ]]'' | ਹੀਰ ਲੁਕਮਾਨ | | |<ref>{{cite news|url=https://www.thenews.com.pk/print/383596|title=New drama 'Romeo Weds Heer' starts on Geo TV today|date=21 October 2018|access-date=21 November 2018|author=Muhammad Nasir|work=The News}}</ref> |- | rowspan="2"|2019 | ''[[ਡਰ ਖੁਦਾ ਸੇ]]'' | ਆਫਰੀਨ | | |<ref>{{Cite news|url= https://dailytimes.com.pk/416086/drama-serial-darr-khuda-se-aims-to-highlight-social-issues/ |title= Drama serial 'Darr Khuda Se' aims to highlight social issues|date=2019-05-31|work= Dailytimes.Com |access-date=2018-10-06|language=en-US}}</ref> |- | ''[[ਰੁਸਵਾਈ (ਟੀਵੀ ਡਰਾਮਾ)|ਰੁਸਵਾਈ]]'' | ਡਾ. ਸਮੀਰਾ | | |<ref>{{cite web|url=https://dailytimes.com.pk/465359/sana-javed-to-play-role-of-a-doctor-in-upcoming-drama/|work=Daily Times|title=Sana Javed to play role of a doctor in upcoming drama|date=13 September 2019 |access-date= 14 September 2019}}</ref> |- |2020 | ''[[ਡੰਕ (ਟੀਵੀ ਡਰਾਮਾ)|ਡੰਕ]]'' | ਅਮਲ ਫਰਾਜ਼ | | |<ref>{{cite web|title=Dramas that we're happy to step into 2021 with|url=https://www.thenews.com.pk/magazine/instep-today/765040-dramas-that-were-happy-to-step-into-2021-with|work=www.thenews.com.pk|access-date=2020-12-31}}</ref> |- |2021-22 | ''[[ਐ ਮੁਸ਼ਤ-ਏ-ਖ਼ਾਕ]]'' | ਦੁਆ ਮੁਸਤਜਾਬ | | |<ref>{{Cite news|date=22 August 2021|title=Feroze Khan & Sana Javed pair up for upcoming drama 'Aey Musht-E-Khak'|work=[[Daily Jang]]|url=https://jang.com.pk/en/news/5640-feroze-khan-sana-javed-pair-up-for-upcoming-drama-aey-musht-e-khak|access-date=8 November 2021}}</ref> |- |2022 |''[[ਕਾਲਾ ਡੋਰੀਆ]]'' |ਮਹਨੂਰ |[[ਹਮ ਟੀਵੀ]] | | |- |2023 |''ਸਕੂਨ'' |ਆਇਨਾ |[[ਏ.ਆਰ.ਵਾਈ. ਡਿਜੀਟਲ]] | |<ref>{{Cite web |author=Web Desk |date=2023-10-18 |title=How Sana Javed prepped for her character in 'Sukoon'? |url=https://arynews.tv/how-sana-javed-prepped-for-her-character-in-sukoon/ |access-date=2024-01-23 |website=ARY NEWS |language=en-US}}</ref> |- |2026 |''[[ਬਸ ਤੇਰਾ ਸਾਥ ਹੋ]]'' |ਅੰਸਾ |[[ਏ.ਆਰ.ਵਾਈ. ਡਿਜੀਟਲ]] | | |} ===ਫ਼ਿਲਮ=== {| class="wikitable" |- ! ਸਾਲ ! ਫ਼ਿਲਮ ! ਭੂਮਿਕਾ ! ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ! ਨੋਟਸ ! ਹਵਾਲੇ |- | 2017 | ''[[ਮੇਹਰੂਨਿਸਾ V ਲਬ ਯੂ]]'' | ਮੇਹਰੂਨਿਸਾ | [[ਯਾਸਿਰ ਨਵਾਜ਼]] | ਡੈਬਿਊ ਫ਼ਿਲਮ |<ref>{{Cite news|url=https://www.brandsynario.com/mehrunisa-v-lub-u-teaser-ft-danish-taimoor-sana-javed-love/|title='Mehrunisa V Lub U' Teaser ft. Danish Taimoor & Sana Javed is Out & We Love it! - Brandsynario|work=Brandsynario|access-date=26 March 2018|archive-date=29 ਜੂਨ 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180629160114/https://www.brandsynario.com/mehrunisa-v-lub-u-teaser-ft-danish-taimoor-sana-javed-love/|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://tribune.com.pk/story/1188596/sana-javed-set-star-alongside-danish-taimoor-debut-film/|title=Sana Javed set to star alongside Danish Taimoor in debut film - The Express Tribune|work=The Express Tribune|access-date=26 March 2018}}</ref> |} === ਹੋਰ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਹਾਜ਼ਰੀ/ਝਲਕ === {|class= "wikitable" ! ਸਾਲ ! ਸ਼ੋਅ ਦਾ ਨਾਂ ! ਕਿਰਦਾਰ ! ਵਾਧੂ ਵੇਰਵੇ ! ਹਵਾਲੇ |- |2020 | ''[[ਜੀਤੋ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਲੀਗ (ਸੀਜ਼ਨ 1)]]'' | Rowspan="4"|ਆਪਣੇ ਅਸਲ ਵਜੋਂ | Rowspan="4"|Team: "ਇਸਲਾਮਾਬਾਦ ਡਰੈਗਨਜ਼" | |- |2021 | ''[[ਜੀਤੋ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਲੀਗ (ਸੀਜ਼ਨ 2)]]'' | |- |2022 | ''[[ਜੀਤੋ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਲੀਗ (ਸੀਜ਼ਨ 3)]]'' | |- |2023 | ''[[ਜੀਤੋ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਲੀਗ (ਸੀਜ਼ਨ 4)]]'' | |} ===ਮਿਊਜ਼ਿਕ ਵੀਡੀਓ=== {| class="wikitable" ! ਸਾਲ ! ਗੀਤ ! ਗਾਇਕ ! ਨੋਟਸ |- |2015 | "ਖੈਰ ਮੰਗਦਾ" |[[ਆਤਿਫ਼ ਅਸਲਮ]] |<ref>{{Citation|work=Zee Music Company|title=Khair Mangda {{!}} Atif Aslam {{!}} Sachin-Jigar {{!}} Specials By Zee Music Co.|date=28 March 2017|url=https://www.youtube.com/watch?v=Sw5JrUc-rFI|publisher=YouTube|accessdate=4 April 2018}}</ref> |- |2017 |"ਕਬੂਲ ਹੈ" | |ਨੋਮੀ ਅੰਸਾਰੀ ਵੈਡਿੰਗ ਵਾਰਡਰੋਬ ਲਈ<ref>{{cite news|url=https://www.hipinpakistan.com/news/1153769|title=Sana Javed and Ali Rehman Khan sizzle together in "Qubool Hai"|author=Salman, Ifrah|date=24 October 2017|work=HIP|accessdate=4 April 2018|language=en-US|archive-date=2 ਅਪ੍ਰੈਲ 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180402163214/https://www.hipinpakistan.com/news/1153769|url-status=dead}}</ref> |- |2017 |"ਤੇਰੇ ਬਿਨਾ" | |<ref>{{cite web|title=Humain Pyar Hai Pakistan Se (OFFICIAL VIDEO) - Defence and Martyrs Day 2017 ft Sana Javad|last=ISPR Official|date=7 September 2017|url= https://www.youtube.com/watch?v=fWVfVwyY1cs|accessdate=7 September 2017|via=YouTube}}</ref> |- |2018 |"ਹਮੇਂ ਪਿਆਰ ਹੈ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਸੇ" |[[ਆਤਿਫ਼ ਅਸਲਮ]] |<ref>{{cite web|title=Humain Pyar Hai Pakistan Se (OFFICIAL VIDEO) - Atif Aslam ft Sana Javad|last=ISPR Official|date=5 September 2018|url= https://www.youtube.com/watch?v=HA7wxDE9pfk|accessdate=6 September 2017|via=YouTube}}</ref> |} == ਅਵਾਰਡ ਅਤੇ ਨਾਮਜ਼ਦਗੀਆਂ == {|class= "wikitable" ! ਸਾਲ ! ਅਵਾਰਡ ! ਸ਼੍ਰੇਣੀ ! ਕਲਾ-ਕਿਰਤ ! ਨਤੀਜਾ |- | rowspan="2"|2019 || rowspan="2"| [[Lux Style Awards]] || Best Actress-Popular || rowspan="2"| ''[[Khaani]]'' || {{nom}} |- | Best Actress-Critics || {{nom}} |- |2020 || [[Pakistan International Screen Awards|PISA Awards]] || Best Actress-Critics || rowspan="2"|''[[Ruswai]]'' || {{won}} |- |2021 || [[People's Choice Awards]] || Best Actress-In A Nand Role || {{won}} |- |} == ਹਵਾਲੇ == {{Reflist}} == ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ == * [https://www.facebook.com/SanaJavedOfficial/info/?tab=page_info Sana Javed Facebook page] * [https://twitter.com/vjsanajaved Sana Javed Twitter page] * {{IMDb name|6575563}} * [http://celebhour.com/sana-javed-wedding-status-demands-her-love-only/ Sana Javed Wedding Status Demands Her Love Only] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151006210618/http://celebhour.com/sana-javed-wedding-status-demands-her-love-only/ |date=2015-10-06 }} * [http://showbizpak.com/sana-javed-biography/ Sana Javed Biography - Pakistan Showbiz] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151002064927/http://showbizpak.com/sana-javed-biography/ |date=2015-10-02 }} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਲੋਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਏਸ਼ੀਆਈ ਮਹੀਨਾ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1980]] jbuaz8ptsb6j8cce42r3ldx0l2w0dqx 0 68615 848069 574667 2026-09-26T13:16:48Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 848069 wikitext text/x-wiki <div align="justify" class="" style="min-height: 168px;">'''ਸਾਹਿਤ ਅਤੇ ਕਲਾ ਦਾ ਰੂਸੀ ਸਟੇਟ ਆਰਕਾਈਵ (ਰਗਾਲੀ)''' ([[ਰੂਸੀ ਭਾਸ਼ਾ|Russian]]:<span contenteditable="false"> </span><span lang="ru" contenteditable="false">Государственный архив литературы и искусства (РГАЛИ)</span>) – ਰੂਸ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਸਟੇਟ ਆਰਕਾਈਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਰਾਸ਼ਟਰੀ [[ਸਾਹਿਤ]], [[ਸੰਗੀਤ]], [[ਰੰਗ-ਮੰਚ]], [[ਫ਼ਿਲਮ]], [[ਚਿੱਤਰਕਾਰੀ]] ਅਤੇ [[ਉਸਾਰੀ ਕਲਾ]] ਦੇ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਸੰਭਾਲੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।</div> == ਇਤਿਹਾਸ == == ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ == * [http://rgali.ru Official website] (ਰੂਸੀ) * [https://web.archive.org/web/20100826100112/http://rgali.ru/start.do Official website] (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ) * [http://www.iisg.nl/~abb/abb_b7.html About RGALI] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080324232655/http://www.iisg.nl/~abb/abb_b7.html |date=2008-03-24 }} (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ) ==ਹਵਾਲੇ== {{ਹਵਾਲੇ}} {{ਅਧਾਰ}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਹਿਤ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੁਰਾਤੱਤਵ ਵਿਗਿਆਨ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੁਰਾਤੱਤਵ]] 5qtjvjce60hex32ayxbxry6b1sxt4ol 0 69867 848063 840668 2026-09-26T13:00:28Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 848063 wikitext text/x-wiki {{Use Indian English|date=December 2015}} {{coord|23.479410|N|77.739616|E|display=title}} {{Infobox World Heritage Site | WHS = Buddhist Monuments at Sanchi | Image = [[File:Sanchi Stupa from Eastern gate, Madhya Pradesh.jpg|300px|<center> ਸਾਂਚੀ ਸਤੂਪ</center>]] | caption = ''The Great Stupa at Sanchi'' | State Party = {{flag|India}} | Type = social classes | Criteria = (i)(ii)(iii)(iv)(vi) | ID = 524 | Region = [[List of World Heritage Sites in Asia|Asia-Pacific]] | Year = 1989 | Session = 13th | Link = http://whc.unesco.org/en/list/524 | locmapin = India Madhya Pradesh | latitude = 23.479410 | longitude = 77.739616 | embedded = {{Infobox building | embed= yes | building_type = [[Stupa]] and surrounding buildings | architectural_style = [[Buddhist architecture]] | start_date = 3rd century BCE | completion_date = | inauguration_date = | demolition_date = | height = {{convert|16.46|m|ft|abbr=on}} (dome of the Great Stupa) | diameter = {{convert|36.6|m|ft|0|abbr=on}} (dome of the Great Stupa) | other_dimensions = }} }} [[ਤਸਵੀਰ:Section_of_Stupa_at_Sanchi_India.jpg|thumb|ਮਾਪ ਦੇ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ ਸਾਂਚੀ ਸਤੂਪ]] '''ਸਾਂਚੀ''', ਭੂਪਾਲ ਤੋਂ 50 ਕੁ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ’ਤੇ ਉੱਤਰ ਪੁੂਰਬ ਵੱਲ ਹੈ। ਇਹ ਬੋਧੀ ਕਲਾ ਦਾ ਸਰਵੋਤਮ ਨਮੂਨਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਵਿਹੜੇ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋ ਕੇ ਪਹਿਲੀ ਨਜ਼ਰ ਦੇਖਿਆਂ ਇਉਂ ਜਾਪਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਆਸਮਾਨ ਨੂੰ ਹੱਥ ਲਾ ਲਿਆ ਹੋਵੇ। ਸਤੂਪ ਨੰਬਰ 1 ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਹੈ। ਪੱਥਰ ਦਾ ਢਾਂਚਾ ਹੋਣ ਨਾਤੇ ਇਹ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣਾ ਹੈ। ==ਬਨਾਵਟ== 91 ਮੀਟਰ ਉੱਚੀਆਂ ਪਹਾੜੀਆਂ ’ਤੇ ਬਣੇ ਇਸ ਸਤੂਪ ਦੀ ਉਚਾਈ 16.46 ਮੀਟਰ ਅਤੇ ਅਰਧ ਗੋਲਾਕਾਰ ਗੁੰਬਦ ਦਾ ਵਿਆਸ ਭਾਵ ਮੋਟਾਈ 36.60 ਮੀਟਰ ਹੈ।  ਸਾਂਚੀ ਸਤੂਪ ਦੇ ਚਾਰ ਗੇਟ ਹਨ। ਮਹਾਤਮਾ ਬੁੱਧ ਦੇ ਜੀਵਨ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਘਟਨਾਵਾਂ ਗੇਟਾਂ ਦੇ ਥਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਖੁਣੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ। ਪੂਰਬੀ ਗੇਟ ’ਤੇ ਨੌਜਵਾਨ ਗੌਤਮ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਮਹਿਲ ਤਿਆਗਦਾ ਹੈ। ਪੱਛਮੀ ਗੇਟ ’ਤੇ ਬੁੱਧ ਦੇ ਸੱਤ ਅਵਤਾਰ ਦਿਖਾਏ ਗਏ ਹਨ। ਉੱਤਰੀ ਗੇਟ ’ਤੇ ਬੁੱਧ ਦੀਆਂ ਸਾਖੀਆਂ ਉੱਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਕ੍ਰਿਸ਼ਮੇ ਬਿਆਨ ਕੀਤੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਦੱਖਣੀ ਗੇਟ ’ਤੇ ਬੁੱਧ ਦਾ ਜਨਮ ਦਿਖਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਪੱਥਰ ਵਿੱਚ ਉੱਕਰੀਆਂ ਇਹ ਕਹਾਣੀਆਂ ਖੁਦਾਈ ਦਾ ਬੇਜੋੜ ਨਮੂਨਾ ਹਨ। ਸਤੂਪ ਦੇ ਵੱਡੇ ਵਿਹੜੇ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਮੰਦਿਰ ਤੇ ਮੱਠ ਵੀ ਹਨ, ਪਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਹਾਲਤ ਖ਼ਸਤਾ ਹੈ। ==ਪਹੁੰਚ'== ਔਰੰਗਾਬਾਦ ਤੋਂ ਭੂਪਾਲ ਜਾਣ ਲਈ ਸੜਕ ਤੇ ਰੇਲ ਮਾਰਗ ਰਾਹੀਂ ਤਕਰੀਬਨ 12 ਘੰਟੇ ਲੱਗਦੇ ਹਨ। ਸੜਕ ਮਾਰਗ ਰਾਹੀਂ 594 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਅਤੇ ਰੇਲ ਗੱਡੀ ਰਾਹੀਂ 696 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਪੈਂਡਾ ਤੈਅ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। <span class="cx-segment" data-segmentid="136"></span> == ਇਤਿਹਾਸ== ਇਹ ਅਸ਼ੋਕ ਮਹਾਨ ਨੇ ਬਣਵਾਇਆ ਸੀ। ਇਸ ਦੀ ਉਮਰ 2,300 ਸਾਲ ਬਣਦੀ ਹੈ। ਕਮਾਲ ਦੀ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਚੌਦਵੀਂ ਸਦੀ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ 1818 ਤਕ ਇਹ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਨਜ਼ਰਾਂ ਤੋਂ ਓਹਲੇ ਹੋ ਗਿਆ। 1818 ਵਿੱਚ ਜਨਰਲ ਟੇਲਰ ਨੇ ਇਹ ਲੁਕੀਆਂ ਥੇਹਾਂ ਲੱਭੀਆਂ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਨੰਬਰ ਸਤੂਪ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਸੀ।ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਚੀਨੀ ਯਾਤਰੀ ਹਿਊਨਸਾਂਗ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਲਿਖਤਾਂ ਵਿੱਚ ਬੁੱਧ ਧਰਮ ਬਾਰੇ ਬੜੀ ਬਾਰੀਕੀ ਵਿੱਚ ਜਾਣਕਾਰੀ ਸਾਂਝੀ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਪਰ ਉਸ ਨੇ ਸਾਂਚੀ ਦੇ ਸਤੂਪ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕਿਤੇ ਵੀ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ। === ਮੱਧ ਕਾਲ === [[ਤਸਵੀਰ:East_Gateway_-_Stupa_1_-_Sanchi_Hill_2013-02-21_4420.JPG|left|thumb|226x226px|Visitors at sanchi stupa]] === ਸ਼ੂੰਗਾ ਕਾਲ === [[ਤਸਵੀਰ:SanchiGateSymbol.jpg|left|thumb|215x215px|The compound Buddhist symbols: Shrivatsa within a triratana, over a Chakra wheel, on the Torana gate at Sanchi.]] === ਸਤਵਾਹਨਾਂ ਕਾਲ=== [[ਤਸਵੀਰ:North_Gateway_-_Rear_Side_-_Stupa_1_-_Sanchi_Hill_2013-02-21_4480-4481.JPG|right|thumb|Carved decoration of the Northern gateway to the Great Stupa of Sanchi. Torana Panels: Chhaddanta,Sujata's offering, Vessantara Jataka, East Columns: Shakra's visit, Royal procession, [[ਬਿੰਬੀਸਾਰ|Bimbisara]]'s visit, West Column: Foreigners, Monkeys, Kapilvastu]] === ਪੱਛਮੀ ਪੁਨਰਖੋਜ === [[ਤਸਵੀਰ:A_Gate_to_the_Stupa_of_Sanchi_1932.jpg|left|thumb|A Gate to the Stupa of Sanchi 1932]] == ਹੋਰ ਦੇਖੋ == * Bharhut * Relics of Sariputra and Mahamoggallana * Deekshabhoomi == ਹਵਾਲੇ == {{Reflist|30em}} == ਸਾਹਿਤ == * Dehejia, Vidya. (1992). Collective and Popular Bases of Early Buddhist Patronage: Sacred Monuments, 100 BC-AD 250. In B. Stoler Miller (ed.) ''The Powers of Art''. Oxford University Press: Oxford. [[:en:Special:BookSources/019562842X|ISBN 0-19-562842-X]]. * Dehejia, Vidya. (1997). ''Indian Art''. Phaidon: London. [[:en:Special:BookSources/0714834963|ISBN 0-7148-3496-3]]. * Mitra, Debala. (1971). ''Buddhist Monuments''. Sahitya Samsad: Calcutta. [[:en:Special:BookSources/0896844900|ISBN 0-89684-490-0]] == ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ == * [https://web.archive.org/web/20061121040849/http://projectsouthasia.sdstate.edu/Docs/] Source Documents and Texts in South Asian Studies * [http://sanchi.org]{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਜੂਨ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} Sanchi.org * [http://personal.carthage.edu/jlochtefeld/buddhism/sanchi/intro.html] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151224195433/http://personal.carthage.edu/jlochtefeld/buddhism/sanchi/intro.html |date=2015-12-24 }} Sanchi Stupa—A World Heritage Site * [http://www.bergerfoundation.ch/wat4/museum1?museum=Sanchi&col=pays&country=Inde&genre=%&cd=7256-3191-2328:7256-3191-2325:7256-3191-2326&cdindex=2 "Sanchi (Madhya Pradesh)", Jacques-Edouard Berger Foundation, World Art Treasures] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070927003357/http://www.bergerfoundation.ch/wat4/museum1?museum=Sanchi&col=pays&country=Inde&genre=%&cd=7256-3191-2328:7256-3191-2325:7256-3191-2326&cdindex=2 |date=2007-09-27 }} * [http://www.kamit.jp/02_unesco/01_sanchi/san_eng.htm Monuments at Sanchi (UNESCO World Heritage)] 6v9cf26m5citk13egczfd6tv6cpd1ot 0 84197 848075 609732 2026-09-26T13:26:54Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 848075 wikitext text/x-wiki {{Infobox Military Structure |name = ਸੀਰੀ ਕਿਲ੍ਹਾ |partof = [[ਦੱਖਣੀ ਦਿੱਲੀ]] |location = [[ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ]], [[ਭਾਰਤ]] |image = [[File:Siri Fort wall at Panchsheel Park.jpg|300px]] |caption = ਪੰਚਸ਼ੀਲ ਪਾਰਕ ਦੇ ਨੇੜੇ ਸਿਰੀ ਫੋਰਟ ਦੇ ਦੱਖਣੀ ਗੇਟ ਖੰਡਰ |map_type = ਭਾਰਤ |latitude = 28.5524 |longitude = 77.2235 |map_size = 200 |map_caption = |type = [[Afghanistan|ਅਫਗਾਨ]]-[[ਸਲਜੁਕ]]-[[ਕਿਲ੍ਹਾ]] |coordinates = |code = |built = c. 1303 |builder = [[ਖਿਲਜੀ ਰਾਜਬੰਸ]] |materials = ਪੱਥਰ ਅਤੇ ​​ਇੱਟ |height = |used = |demolished =1540 - 1545 |condition = ਤਬਾਹੀ |ownership = |open_to_public = ਹਾਂ |controlledby = [[ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ]] |garrison = |current_commander = |commanders = |occupants = |battles = [[Mongol invasions of India|ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਮੰਗੋਲ ਘੇਰਾਬੰਦੀ]] |events = |image2 = [[File:Siri Fort wall and Tohfe Wala Gumbad dome.jpg|300px]] |caption2 = ਸਿਰੀ ਫੋਰਟ ਦੀ [[ਰੱਖਿਆਤਮਕ ਕੰਧ|ਕੰਧ]] ਅਤੇ ਸ਼ਾਹਪੁਰ ਜਾਟ ਪਿੰਡ ਦੇ ਨੇੜੇ ਤੋਹਫੇ ਵਾਲਾ ਗੁੰਬਦ }} '''ਸੀਰੀ ਕਿਲ੍ਹਾ''',ਨਵੀ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਇਸਦੀ ਸਥਾਪਨਾ [[ਅਲਾਉੱਦੀਨ ਖ਼ਿਲਜੀ]] ਨੇ ਕਰਵਾਈ ਹੋ ਕਿ ਇੱਕ ਤੁਰਕੀ(ਅਫ਼ਗ਼ਾਨ)ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦਿੱਲੀ ਦਾ ਸ਼ਾਸਕ ਸੀ।<ref name="speak"><cite class="citation book">Aitken, Bill (2001) [2002]. </cite></ref><ref name="lalkot"><cite class="citation web">Hedger-Gourlay, Fiona; Lindy Ingham; Jo Newton; Emma Tabor; Jill Worrell (2006-09-13). </cite></ref><ref name="fact"><cite class="citation web">[http://india.mapsofindia.com/culture/monuments/siri-fort.html "Siri Fort - The Fort of Ala-Ud-Din Khilji"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130827054411/http://india.mapsofindia.com/monuments/siri-fort.html |date=2013-08-27 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130827054411/http://india.mapsofindia.com/monuments/siri-fort.html |date=2013-08-27 }}<span class="reference-accessdate">. </span></cite></ref><ref name="sen2"><cite class="citation book">Sen, Sailendra (2013). </cite></ref> == ਇਤਿਹਾਸ == [[ਅਲਾਉੱਦੀਨ ਖ਼ਿਲਜੀ|ਅਲਾਉੱਦੀਨ]] [[ਖ਼ਿਲਜੀ ਖ਼ਾਨਦਾਨ]] ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸ਼ਾਸਕ ਸੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਸਨੇ ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਦਬਾ ਕੇ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਦੂਸਰੇ ਸ਼ਹਿਰ ਸੀਰੀ ਨੂੰ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਨੇ ਸੀਰੀ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਮੰਗ਼ੋਲਾਂ ਦੇ ਵਿਰੋਧ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਸੀਰੀ ਕਿਲਾ ਵੀ ਬਣਵਾਇਆ ਕਿਉਂਕਿ ਕਿਲਾ ਸ਼ਕਤੀ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਸਨ।ਸੀਰੀ ਹੁਣ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਦਾ ਭਾਗ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ 1398 ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ "ਦਰੂਲ ਖ਼ਲੀਫ਼ਾ" ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।<ref name="fact" /> == ਬਣਤਰ == ਇਸਦੇ ਨੇ ੜੇ ਸ਼ਾਹਪੁਰ ਪਿੰਡ ਵਸਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਜਾਟਾ ਨੇ ਵਸਾਇਆ। ਸੀਰੀ ਕਿਲਾ ਉਤਰ-ਪੂਰਬ [[ਕੁਤਬ ਮੀਨਾਰ]] ਤੋਂ 5 ਕਿ.ਮਿ. ਦੂਰ  ਪੁਰਾਣੀ ਦਿੱਲੀ  ਤੱਕ ਫੈਲਿਆ ਪਹਿਲਾ ਇਸਲਾਮਿਕ ਸ਼ਹਿਰ ਸੀ। ਪਰ ਹੁਣ ਇਸਦਾ ਖੇਤਰ ਘੱਟ ਕੇ 1.7 ਕਿ.ਮੀ. ਤੱਕ ਰਹਿ ਗਿਆ।<ref name="Mohan"><cite class="citation web">Madan Mohan. </cite></ref>  <gallery> ਤਸਵੀਰ:View_of_Masjid_in_Siri_Fort.JPG|right|thumb|200x200px|ਤੌਹਫੇ ਵਾਲੀ ਮਸਜ਼ਿਦ, ਸੀਰੀ ਕਿਲਾ, ਨੇੜੇ ਸ਼ਾਹਪੁਰ ਜਾਟ ਪਿੰਡ </gallery> == ਸੀਰੀ ਕਿਲਾ ਖੇਡ ਕੰਪਲੈਕਸ == ਏਸ਼ੀਅਨ ਵੀਲੇਜ ਕੰਪਲੈਕਸ ਜਿਸਨੂੰ ਜਿਆਦਾ 'ਤਰ ਸੀਰੀ ਕਿਲਾ ਕੰਪਲੈਕਸ ਹੀ ਕਹਿ ਦਿਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਦੀ ਸਾਂਭ ਸੰਭਾਲ ਦਾ ਕੰਮ 1982 ਵਿੱਚ ਹੋਈਆਂ ਖੇਡਾਂ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ। {| align="left" class="wikitable" style="font-size:90%; border:2px solid orange;" width="40%" |+ਸੀਰੀ ਕਿਲਾ ਏਸ਼ੀਆ ਕੰਪਲੈਕਸ<br> | align="center" valign="center" width="40%" |[[ਤਸਵੀਰ:Siri_Fort_Sports_Complex_und_Gulmohar_Park_vom_Final_aus_gesehen.jpg|175x175px]] | align="center" valign="center" width="40%" |[[ਤਸਵੀਰ:Siri_Forts_Sports_complex.JPG|175x175px]] |- | valign="top" |ਸੀਰੀ ਕਿਲਾ ਖੇਡ ਕੰਪਲੈਕਸ ਅਤੇ ਗੂਲਮੋਹਰ ਬਗ਼ੀਚਾ<br> | valign="top" |ਸੀਰੀ ਕਿਲਾ ਖੇਡ ਕੰਪਲੈਕਸ<br> |} <br> <br> == ਫੋਟੋ ਗੈਲਰੀ == <gallery> File:Ruins_of_Siri_Fort_wall,_New_Delhi,_India_-_20090517.jpg|ਸੀਰੀ ਕਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਖੰਡਰ ਕੰਧ File:Siri Fort auditorium.JPG|ਸੀਰੀ ਕਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਆਡੀਟੋਰੀਅਮ File:Siri Fort wall at Panchsheel Park1.jpg|ਸੀਰੀ ਕਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਫਟਕ ਦੀ ਫਲਾਂਕਿੰਗ ਕੰਧ ਦਾ ਨੇੜਲੀ ਝਲਕ File:Siri Fort wall at Panchsheel Park2.jpg| ਸੀਰੀ ਕਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਪਾਰਕ ਦੀ ਖੰਡਰ ਕੰਧ </gallery> == ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਦੇਖੋ == * [[ਅਲਾਉੱਦੀਨ ਖ਼ਿਲਜੀ]] * [[ਖ਼ਿਲਜੀ ਖ਼ਾਨਦਾਨ]] == ਹਵਾਲੇ == {{Reflist|33em}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਕਿਲੇ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦਿੱਲੀ ਸਲਤਨਤ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦਿੱਲੀ ਦੀਆਂ ਇਮਾਰਤਾਂ ਅਤੇ ਸ਼ਿਲਪਕਾਰੀ]] 6i8vvvpu4qcefk2tllsgm4q9cgei4qe 0 86539 848083 815348 2026-09-26T16:41:28Z Geet Arts 44962 848083 wikitext text/x-wiki {{Infobox writer | name = ਡਾ ਸੁਖਦੇਵ ਸਿੰਘ ਸਿਰਸਾ | image = Dr. Sukhdev Singh Sirsa 2.jpg| | image size = 200px | birth_name = | birth_date = {{Birth date and age|df=yes|1955|1|23}} | birth_place = [[ਦੌਧਰ]], [[ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ]] | death_date = | death_place = | alma_mater = | occupation = ਅਧਿਆਪਨ<br>ਆਲੋਚਕ | nationality = ਭਾਰਤੀ | website = }} [[ਤਸਵੀਰ:Sukhdev Singh Sirsa.jpg|thumb|ਸੁਖਦੇਵ ਸਿੰਘ ਸਿਰਸਾ 26 ਮਾਰਚ, 2026 ਨੂੰ ]] '''ਡਾ ਸੁਖਦੇਵ ਸਿੰਘ ਸਿਰਸਾ''' (ਜਨਮ 23 ਜਨਵਰੀ 1955) ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਇੱਕ [[ਆਲੋਚਕ]] ਹਨ।ਉਹ [[ਪੰਜਾਬ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ]] ਦੇ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਭਾਗ ਵਿੱਚ ਅਧਿਆਪਕ ਵਜੋਂ ਪੜਾਉਂਦੇ ਰਹੇ ਹਨ। ਉਹ [[ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਲੁਧਿਆਣਾ]] ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਵੀ ਰਹੇ ਹਨ।<ref>{{cite web | url=http://punjabitribuneonline.com/2016/04/%E0%A8%A1%E0%A8%BE-%E0%A8%B8%E0%A9%81%E0%A8%96%E0%A8%A6%E0%A9%87%E0%A8%B5-%E0%A8%B8%E0%A8%BF%E0%A9%B0%E0%A8%98-%E0%A8%B8%E0%A8%BF%E0%A8%B0%E0%A8%B8%E0%A8%BE-%E0%A8%AC%E0%A8%A3%E0%A9%87-%E0%A8%AA/ | title=ਡਾ. ਸੁਖਦੇਵ ਸਿੰਘ ਸਿਰਸਾ ਬਣੇ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਡਮੀ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ | publisher=http://punjabitribuneonline.com/ | accessdate=7 ਨਵੰਬਰ 2016}}</ref> ਹੁਣ ਉਹ ਪ੍ਰਗਤੀਸ਼ੀਲ ਲੇਖਕ ਸੰਘ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਕੌਮੀ ਜਨਰਲ ਸਕੱਤਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ==ਗੈਲਰੀ== [[ਤਸਵੀਰ:Dr. Sukhdev Singh Sirsa in 2024.jpg|thumb|ਡਾ. ਸੁਖਦੇਵ ਸਿਰਸਾ|left]] [[ਤਸਵੀਰ:Dr. Sukhdev Singh Sirsa.jpg|thumb|ਡਾ. ਸੁਖਦੇਵ ਸਿਰਸਾ|center]] ==ਹਵਾਲੇ== {{ਹਵਾਲੇ}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਹਿਤਕਾਰ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1955]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਲੇਖਕ]] 16exd4214uo1vlf1n4l4r8p9onyjrn7 848084 848083 2026-09-26T16:44:43Z Geet Arts 44962 848084 wikitext text/x-wiki {{Infobox writer | name = ਡਾ ਸੁਖਦੇਵ ਸਿੰਘ ਸਿਰਸਾ | image = Dr. Sukhdev Singh Sirsa 2.jpg| | image size = 200px | birth_name = | birth_date = {{Birth date and age|df=yes|1955|1|23}} | birth_place = [[ਦੌਧਰ]], [[ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ]] | death_date = | death_place = | alma_mater = | occupation = ਅਧਿਆਪਨ<br>ਆਲੋਚਕ | nationality = ਭਾਰਤੀ | website = }} [[ਤਸਵੀਰ:Sukhdev Singh Sirsa.jpg|thumb|ਸੁਖਦੇਵ ਸਿੰਘ ਸਿਰਸਾ 26 ਮਾਰਚ, 2026 ਨੂੰ ]] [[ਤਸਵੀਰ:Sukhdev Singh Sirsa 3.jpg|thumb|ਸੁਖਦੇਵ ਸਿੰਘ ਸਿਰਸਾ 26 ਸਤੰਬਰ, 2026 ਨੂੰ ਸੈਨੇਟ ਚੋਣਾਂ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਦੀ ਉਡੀਕ ਵਿੱਚ]] '''ਡਾ ਸੁਖਦੇਵ ਸਿੰਘ ਸਿਰਸਾ''' (ਜਨਮ 23 ਜਨਵਰੀ 1955) ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਇੱਕ [[ਆਲੋਚਕ]] ਹਨ।ਉਹ [[ਪੰਜਾਬ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ]] ਦੇ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਭਾਗ ਵਿੱਚ ਅਧਿਆਪਕ ਵਜੋਂ ਪੜਾਉਂਦੇ ਰਹੇ ਹਨ। ਉਹ [[ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਲੁਧਿਆਣਾ]] ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਵੀ ਰਹੇ ਹਨ।<ref>{{cite web | url=http://punjabitribuneonline.com/2016/04/%E0%A8%A1%E0%A8%BE-%E0%A8%B8%E0%A9%81%E0%A8%96%E0%A8%A6%E0%A9%87%E0%A8%B5-%E0%A8%B8%E0%A8%BF%E0%A9%B0%E0%A8%98-%E0%A8%B8%E0%A8%BF%E0%A8%B0%E0%A8%B8%E0%A8%BE-%E0%A8%AC%E0%A8%A3%E0%A9%87-%E0%A8%AA/ | title=ਡਾ. ਸੁਖਦੇਵ ਸਿੰਘ ਸਿਰਸਾ ਬਣੇ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਡਮੀ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ | publisher=http://punjabitribuneonline.com/ | accessdate=7 ਨਵੰਬਰ 2016}}</ref> ਹੁਣ ਉਹ ਪ੍ਰਗਤੀਸ਼ੀਲ ਲੇਖਕ ਸੰਘ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਕੌਮੀ ਜਨਰਲ ਸਕੱਤਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ==ਗੈਲਰੀ== [[ਤਸਵੀਰ:Dr. Sukhdev Singh Sirsa in 2024.jpg|thumb|ਡਾ. ਸੁਖਦੇਵ ਸਿਰਸਾ|left]] [[ਤਸਵੀਰ:Dr. Sukhdev Singh Sirsa.jpg|thumb|ਡਾ. ਸੁਖਦੇਵ ਸਿਰਸਾ|center]] ==ਹਵਾਲੇ== {{ਹਵਾਲੇ}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਹਿਤਕਾਰ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1955]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਲੇਖਕ]] enutyx07qjnf9uw5z5u2hrfn330rct9 848085 848084 2026-09-26T16:47:03Z Geet Arts 44962 848085 wikitext text/x-wiki {{Infobox writer | name = ਡਾ ਸੁਖਦੇਵ ਸਿੰਘ ਸਿਰਸਾ | image = Dr. Sukhdev Singh Sirsa 2.jpg| | image size = 200px | birth_name = | birth_date = {{Birth date and age|df=yes|1955|1|23}} | birth_place = [[ਦੌਧਰ]], [[ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ]] | death_date = | death_place = | alma_mater = | occupation = ਅਧਿਆਪਨ<br>ਆਲੋਚਕ | nationality = ਭਾਰਤੀ | website = }} [[ਤਸਵੀਰ:Sukhdev Singh Sirsa.jpg|thumb|ਸੁਖਦੇਵ ਸਿੰਘ ਸਿਰਸਾ 26 ਮਾਰਚ, 2026 ਨੂੰ ]] [[ਤਸਵੀਰ:Sukhdev Singh Sirsa 3.jpg|thumb|ਸੁਖਦੇਵ ਸਿੰਘ ਸਿਰਸਾ 26 ਸਤੰਬਰ, 2026 ਨੂੰ ਸੈਨੇਟ ਚੋਣਾਂ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਦੀ ਉਡੀਕ ਵਿੱਚ]] [[ਤਸਵੀਰ:Sukhdev Sirsa 2.jpg|thumb|ਸੁਖਦੇਵ ਸਿੰਘ ਸਿਰਸਾ 26 ਸਤੰਬਰ, 2026 ਨੂੰ ਸੈਨੇਟ ਚੋਣਾਂ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਦੀ ਉਡੀਕ ਦੌਰਾਨ]] '''ਡਾ ਸੁਖਦੇਵ ਸਿੰਘ ਸਿਰਸਾ''' (ਜਨਮ 23 ਜਨਵਰੀ 1955) ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਇੱਕ [[ਆਲੋਚਕ]] ਹਨ।ਉਹ [[ਪੰਜਾਬ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ]] ਦੇ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਭਾਗ ਵਿੱਚ ਅਧਿਆਪਕ ਵਜੋਂ ਪੜਾਉਂਦੇ ਰਹੇ ਹਨ। ਉਹ [[ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਲੁਧਿਆਣਾ]] ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਵੀ ਰਹੇ ਹਨ।<ref>{{cite web | url=http://punjabitribuneonline.com/2016/04/%E0%A8%A1%E0%A8%BE-%E0%A8%B8%E0%A9%81%E0%A8%96%E0%A8%A6%E0%A9%87%E0%A8%B5-%E0%A8%B8%E0%A8%BF%E0%A9%B0%E0%A8%98-%E0%A8%B8%E0%A8%BF%E0%A8%B0%E0%A8%B8%E0%A8%BE-%E0%A8%AC%E0%A8%A3%E0%A9%87-%E0%A8%AA/ | title=ਡਾ. ਸੁਖਦੇਵ ਸਿੰਘ ਸਿਰਸਾ ਬਣੇ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਡਮੀ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ | publisher=http://punjabitribuneonline.com/ | accessdate=7 ਨਵੰਬਰ 2016}}</ref> ਹੁਣ ਉਹ ਪ੍ਰਗਤੀਸ਼ੀਲ ਲੇਖਕ ਸੰਘ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਕੌਮੀ ਜਨਰਲ ਸਕੱਤਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ==ਗੈਲਰੀ== [[ਤਸਵੀਰ:Dr. Sukhdev Singh Sirsa in 2024.jpg|thumb|ਡਾ. ਸੁਖਦੇਵ ਸਿਰਸਾ|left]] [[ਤਸਵੀਰ:Dr. Sukhdev Singh Sirsa.jpg|thumb|ਡਾ. ਸੁਖਦੇਵ ਸਿਰਸਾ|center]] ==ਹਵਾਲੇ== {{ਹਵਾਲੇ}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਹਿਤਕਾਰ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1955]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਲੇਖਕ]] pcs0562dknim4rztumsfa3i2hm44hct 848086 848085 2026-09-27T04:26:13Z Mulkh Singh 9921 848086 wikitext text/x-wiki {{Infobox writer | name = ਡਾ ਸੁਖਦੇਵ ਸਿੰਘ ਸਿਰਸਾ | image = Dr. Sukhdev Singh Sirsa 2.jpg| | image size = 200px | birth_name = | birth_date = {{Birth date and age|df=yes|1955|1|23}} | birth_place = [[ਦੌਧਰ]], [[ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ]] | death_date = | death_place = | alma_mater = | occupation = ਅਧਿਆਪਨ<br>ਆਲੋਚਕ | nationality = ਭਾਰਤੀ | website = }} [[ਤਸਵੀਰ:Sukhdev Singh Sirsa.jpg|thumb|ਸੁਖਦੇਵ ਸਿੰਘ ਸਿਰਸਾ 26 ਮਾਰਚ, 2026 ਨੂੰ ]] [[ਤਸਵੀਰ:Sukhdev Singh Sirsa 3.jpg|thumb|ਸੁਖਦੇਵ ਸਿੰਘ ਸਿਰਸਾ 26 ਸਤੰਬਰ, 2026 ਨੂੰ ਸੈਨੇਟ ਚੋਣਾਂ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਦੀ ਉਡੀਕ ਵਿੱਚ]] [[ਤਸਵੀਰ:Sukhdev Sirsa 2.jpg|thumb|ਸੁਖਦੇਵ ਸਿੰਘ ਸਿਰਸਾ 26 ਸਤੰਬਰ, 2026 ਨੂੰ ਸੈਨੇਟ ਚੋਣਾਂ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਦੀ ਉਡੀਕ ਦੌਰਾਨ]] '''ਡਾ ਸੁਖਦੇਵ ਸਿੰਘ ਸਿਰਸਾ''' (ਜਨਮ 23 ਜਨਵਰੀ 1955) ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਇੱਕ [[ਆਲੋਚਕ]] ਹਨ। ਪਹਿਲਾਂ ਉਹ ਸਰਕਾਰੀ ਨੈਸ਼ਨਲ ਕਾਲਜ ਸਿਰਸਾ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ [[ਪੰਜਾਬ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ]] ਦੇ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਭਾਗ ਵਿੱਚ ਅਧਿਆਪਕ ਵਜੋਂ ਪੜ੍ਹਾਉਂਦੇ ਰਹੇ ਹਨ। ਉਹ [[ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਲੁਧਿਆਣਾ]] ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਵੀ ਰਹੇ ਹਨ।<ref>{{cite web | url=http://punjabitribuneonline.com/2016/04/%E0%A8%A1%E0%A8%BE-%E0%A8%B8%E0%A9%81%E0%A8%96%E0%A8%A6%E0%A9%87%E0%A8%B5-%E0%A8%B8%E0%A8%BF%E0%A9%B0%E0%A8%98-%E0%A8%B8%E0%A8%BF%E0%A8%B0%E0%A8%B8%E0%A8%BE-%E0%A8%AC%E0%A8%A3%E0%A9%87-%E0%A8%AA/ | title=ਡਾ. ਸੁਖਦੇਵ ਸਿੰਘ ਸਿਰਸਾ ਬਣੇ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਡਮੀ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ | publisher=http://punjabitribuneonline.com/ | accessdate=7 ਨਵੰਬਰ 2016}}</ref> ਹੁਣ ਉਹ ਪ੍ਰਗਤੀਸ਼ੀਲ ਲੇਖਕ ਸੰਘ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਕੌਮੀ ਜਨਰਲ ਸਕੱਤਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ==ਗੈਲਰੀ== [[ਤਸਵੀਰ:Dr. Sukhdev Singh Sirsa in 2024.jpg|thumb|ਡਾ. ਸੁਖਦੇਵ ਸਿਰਸਾ|left]] [[ਤਸਵੀਰ:Dr. Sukhdev Singh Sirsa.jpg|thumb|ਡਾ. ਸੁਖਦੇਵ ਸਿਰਸਾ|center]] ==ਹਵਾਲੇ== {{ਹਵਾਲੇ}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਹਿਤਕਾਰ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1955]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਲੇਖਕ]] k8v4a8w19m3s4hkh0sf9od5cnnv6lpb 848087 848086 2026-09-27T04:28:41Z Mulkh Singh 9921 848087 wikitext text/x-wiki {{Infobox writer | name = ਡਾ ਸੁਖਦੇਵ ਸਿੰਘ ਸਿਰਸਾ | image = Dr. Sukhdev Singh Sirsa 2.jpg| | image size = 200px | birth_name = | birth_date = {{Birth date and age|df=yes|1955|1|23}} | birth_place = [[ਦੌਧਰ]], [[ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ]] | death_date = | death_place = | alma_mater = | occupation = ਅਧਿਆਪਨ<br>ਆਲੋਚਕ | nationality = ਭਾਰਤੀ | website = }} [[ਤਸਵੀਰ:Sukhdev Singh Sirsa.jpg|thumb|ਸੁਖਦੇਵ ਸਿੰਘ ਸਿਰਸਾ 26 ਮਾਰਚ, 2026 ਨੂੰ ]] [[ਤਸਵੀਰ:Sukhdev Singh Sirsa 3.jpg|thumb|ਸੁਖਦੇਵ ਸਿੰਘ ਸਿਰਸਾ 26 ਸਤੰਬਰ, 2026 ਨੂੰ ਸੈਨੇਟ ਚੋਣਾਂ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਦੀ ਉਡੀਕ ਵਿੱਚ]] [[ਤਸਵੀਰ:Sukhdev Sirsa 2.jpg|thumb|ਸੁਖਦੇਵ ਸਿੰਘ ਸਿਰਸਾ 26 ਸਤੰਬਰ, 2026 ਨੂੰ ਸੈਨੇਟ ਚੋਣਾਂ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਦੀ ਉਡੀਕ ਦੌਰਾਨ]] '''ਡਾ ਸੁਖਦੇਵ ਸਿੰਘ ਸਿਰਸਾ''' (ਜਨਮ 23 ਜਨਵਰੀ 1955) ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਇੱਕ [[ਆਲੋਚਕ]] ਹਨ। ਪਹਿਲਾਂ ਉਹ ਸਰਕਾਰੀ ਨੈਸ਼ਨਲ ਕਾਲਜ ਸਿਰਸਾ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ [[ਪੰਜਾਬ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ]] ਦੇ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਭਾਗ ਵਿੱਚ ਅਧਿਆਪਕ ਵਜੋਂ ਪੜ੍ਹਾਉਂਦੇ ਰਹੇ ਹਨ। ਲੰਮੇਂ ਸਮੇਂ ਲਈ ਸਰਕਾਰੀ ਨੈਸ਼ਨਲ ਕਾਲਜ ਸਿਰਸਾ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਉਣ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਉਸੇ ਸਮੇਂ ਸਿਰਸਾ ਦੇ ਸਾਹਿਤਿਕ ਹਲਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਰਗਰਮੀ ਕਰਕੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ '''ਸਿਰਸਾ ਜੁੜ ਗਿਆ।''' ਉਹ [[ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਲੁਧਿਆਣਾ]] ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਵੀ ਰਹੇ ਹਨ।<ref>{{cite web | url=http://punjabitribuneonline.com/2016/04/%E0%A8%A1%E0%A8%BE-%E0%A8%B8%E0%A9%81%E0%A8%96%E0%A8%A6%E0%A9%87%E0%A8%B5-%E0%A8%B8%E0%A8%BF%E0%A9%B0%E0%A8%98-%E0%A8%B8%E0%A8%BF%E0%A8%B0%E0%A8%B8%E0%A8%BE-%E0%A8%AC%E0%A8%A3%E0%A9%87-%E0%A8%AA/ | title=ਡਾ. ਸੁਖਦੇਵ ਸਿੰਘ ਸਿਰਸਾ ਬਣੇ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਡਮੀ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ | publisher=http://punjabitribuneonline.com/ | accessdate=7 ਨਵੰਬਰ 2016}}</ref> ਹੁਣ ਉਹ ਪ੍ਰਗਤੀਸ਼ੀਲ ਲੇਖਕ ਸੰਘ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਕੌਮੀ ਜਨਰਲ ਸਕੱਤਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ==ਗੈਲਰੀ== [[ਤਸਵੀਰ:Dr. Sukhdev Singh Sirsa in 2024.jpg|thumb|ਡਾ. ਸੁਖਦੇਵ ਸਿਰਸਾ|left]] [[ਤਸਵੀਰ:Dr. Sukhdev Singh Sirsa.jpg|thumb|ਡਾ. ਸੁਖਦੇਵ ਸਿਰਸਾ|center]] ==ਹਵਾਲੇ== {{ਹਵਾਲੇ}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਹਿਤਕਾਰ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1955]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਲੇਖਕ]] kpck7531nj39g0fkimxra2smvwvfmpo 0 94071 848064 737528 2026-09-26T13:02:17Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 848064 wikitext text/x-wiki {{Infobox musical artist |name = ਸਾਂਦਰੋ |image = Sandro-sandrodeamerica-1969.jpg|250px |caption = 1969 ਵਿੱਚ ਸਾਂਦਰੋ |background = solo_singer |birth_name = ਰੋਬਰਟੋ ਸੈਂਚੀਜ਼-ਓਕਾਂਪੋ |alias = ਸਾਂਦਰੋ<br />ਸਾਂਦਰੋ ਦੇ ਅਮੈਰੀਕਾ<br />ਗਿਤਾਨੋ |birth_date = {{birth date|mf=yes|1945|8|19}} |birth_place = [[ਬੁਈਨੋਲ ਆਇਰਸ]], ਅਰਜਨਟੀਨਾ |death_date = {{Death date and age|mf=yes|2010|1|4|1945|8|19}} |death_place =[[ਮੈਨਡੋਜ਼ਾ, ਅਰਜਨੀਨਾ]] |genre = [[ਰਾਕ ਤੇ ਰੋਲ]], [[ਲਾਤੀਨੀ ਪੌਪ]] |associated_acts = ਲਾਸ ਦੇ ਫ਼ੁਏਗੋ |occupation = ਸੰਗੀਤਕਾਰ, ਅਦਾਕਾਰ, ਗਾਇਕ |instrument = ਪਿਆਨੋ, ਗਿਟਾਰ |years_active = 1960–2009 |label = CBS, RCA, EMI, ਸੋਨੋਗਰਾਫ਼ਿਕਾ ਵੈਲਵਟ, ਯੂਨੀਵਰਸਲ ਮਿਊਜ਼ਿਕ, ਬੀਐਮਜੀ ਮਿਊਜ਼ਿਕ, ਸੋਨੀ ਮਿਊਜ਼ਿਕ, ਐਕਸਕੈਲੀਬਰ }} '''ਰੋਬਰਟੋ ਸੈਂਚੀਜ਼-ਓਕਾਂਪੋ''' (19 ਅਗਸਤ 1945 – 4 [[ਜਨਵਰੀ]] 2010), ਜਿਸਨੂੰ '''ਸਾਂਦਦਰੋ ਦੇ ਅਮੈਰੀਕਾ''' (ਅਮਰੀਕਾ ਦਾ ਸਾਂਦਰੋ), ''ਗਿਤਾਨੋ'' (ਜਿਪਸੀ) ਅਤੇ ''ਅਰਜਨਟੀਨੀ ਐਲਵਿਸ'' ਦੇ ਨਾਂਅ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਮਸ਼ਹੂਰ ਅਰਜਨਟੀਨੀ ਗਾਇਕ ਅਤੇ ਅਦਾਕਾਰ ਹੈ। ਲਾਤੀਨੀ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਸਪੇਨੀ ਵਿੱਚ [[ਰਾਕ]] ਗਾਉਣ ਵਾਲਾ ਉਹ ਪਹਿਲਾ ਕਲਾਕਾਰ ਹੈ। ਉਲਨੇ 52 ਅਧਿਕਾਰਤ ਗਾਣੇ ਰਿਕਾਰਡ ਕਰਵਾਏ ਅਤੇ ਇਹਨਾਂ ਦੀਆਂ 5 ਕਰੋੜ (50 ਮਿਲੀਅਨ) ਕਾਪੀਆਂ ਵੇਚੀਆਂ; ਕਈ ਸਰੋਤਾਂ ਮੁਤਾਬਿਕ ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ 7.5 ਕਰੋੜ (75 ਮਿਲੀਅਨ) ਦੱਸੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।<ref>{{cite web|url=http://www.rock.com.ar/bios/0/150.shtml |title=Sandro biography on Argentine rock site |publisher=Rock.com.ar |date= |accessdate=2012-01-05}}</ref> ਉਸਦੇ ਪ੍ਰਚਲਿੱਤ ਗਾਣਿਆਂ ਵਿੱਚ ''ਦੈਮੇ ਫ਼ੁਏਗੋ'', ''ਰੋਜ਼ਾ, ਰੋਜ਼ਾ'', ''ਕੁਐਰਾ ਲੈਨਾਰਮ ਦੀ ਟੀ'', ''ਪੈਨੁਮਬੈਰਸ'', ''ਪੌਰਕੀ ਯੋ ਤੀ ਐਮੋ'', ''ਅਸੀ'', ''ਮੀ ਅਮੀਗੋ ਏਲ ਪਿਊਮਾ'' ("ਪਿਊਮਾ ਮੇਰੇ ਦੋਸਤ"), ''ਤੇਂਗੋ'', ''ਤ੍ਰਿਗਲ'' ਅਤੇ ''ਉਨਾ ਮੁਚਾਚਾ ਵ ਉਨਾ ਗੁਤੈਰਾ'' ("ਇੱਕ [[ਕੁੜੀ]] ਤੇ ਇੱਕ ਗਿਟਾਰ") ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ। ਉਸਦਾ ਗੀਤ ਰੋਜ਼ਾ, ਰੋਜ਼ਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਚਰਚਿਤ ਹੋਇਆ ਤੇ ਇਸ ਗੀਤ ਦੀਆਂ 20 ਲੱਖ ਕਾਪੀਆਂ ਵਿਕੀਆਂ ਸਨ। ਉਸਦਾ ਇੱਕ ਹੋਰ ਹਿੱਟ ਗਾਣਾ ''ਤੇਂਗੋ'' ਸੀ ਜਿਸਨੂੰ ਕਿ ਐਮਟੀਵੀ ਤੇ ਰੋਲਿੰਗ ਸਟੋਨ ਮੈਗਗਜ਼ੀਨ ਵੱਲੋਂ 100 ਬਿਹਰਤਰੀਨ ਅਰਜਨਟੀਨੀ ਗਾਣਿਆਂ ਵਿੱਚ 15ਵੇਂ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਸਾਂਦਰੋ, ਮੈਜੀਸਨ ਸਕੇਅਰ ਗਾਰਡਨ ਦੇ ਫ਼ੈਲਟ ਫ਼ੋਰਮ ਵਿੱਚ ਗਾਣਾ ਗਾਉਣ ਵਾਲਾ ਪਹਿਲਾ ਲਾਤੀਨੀ ਅਮਰੀਕੀ ਕਲਾਕਾਰ ਸੀ।<ref>{{cite news|author=Pertossi, Mayra|title=Singer Sandro, the ‘Argentine Elvis,’ dies at 64.|date=2010-01-05|work=Seattle Times|url=http://www.seattletimes.com/entertainment/singer-sandro-the-argentine-elvis-dies-at-64}}</ref> 2005 ਵਿੱਚ ਸਾਂਦਰੋ ਨੂੰ ਲਾਤੀਨੀ ਗਰੈਮੀ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨ ਦੇ ਕੇ ਨਿਵਾਜਿਆ ਗਿਆ। == ਕੰਮ == [[File:Sandro y fuego.jpg|250px|thumb|Sandro y Los de Fuego, 1963]] * ਸਾਂਦਰੋ ਯ ਲੋਸ ਡੇ ਫੂਏਗੋ (1965) * ਅਲ ਕੈਲੋਰ ਡੀ ਸਾਂਦਰੋ ਵਾਈ ਲੋਸ ਡੀ ਫੁਏਗੋ (1965) * ਅਲਮਾ ਵਾਈ ਫੁਏਗੋ (1966) * ਬੀਟ ਲੈਟਿਨੋ (1967) * ਉਨਾ ਮੁਚਾ ਵਾਈ ਉਨਾ ਗਿਟਾਰਾ (1968) * ਲਾ ਮੈਗੀਆ ਡੀ ਸਾਂਦਰੋ (1969) * ਸਾਂਦਰੋ ਡੀ ਅਮਰੀਕਾ (1969) * ਸਾਂਦਰੋ (1969) * ਮੁਚਾਚੋ (1970) * ਸਾਂਦਰੋ ਐਨ ਨਿਊਯਾਰਕ (1970) * ਸਾਂਦਰੋ ਸ਼ਾਨਦਾਰ (glourious) (1971) * ਸਾਂਦਰੋ ਡੇਸਪੁਏਸ ਡੇ 10 ਅਨੋਸ (1973) * ਸਾਂਦਰੋ ਸਿਮਪ੍ਰੇ ਸਾਂਦਰੋ (1974) * ਟੂ ਮੀ ਐਨਲੋਕੇਸ (1975) * ਸਾਂਦਰੋ ਪੋਰਟੋ ਰੀਕੋ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ (1975) * ਸਾਂਦਰੋ (1976) * ਸਾਂਦਰੋ ਅਨ ਇਡੋਲੋ (1977) * ਸਾਂਦਰੋ (1979) * ਸਾਂਦਰੋ (1981) * ਫਿਊ ਸਿਨ ਕਵੇਰਰ (1982) * ਵੇਂਗੋ ਏ ਓਕੂਪਰ ਮੀ ਲੁਗਰ (1984) * ਸਾਂਦਰੋ (1986) * ਸਾਂਦਰੋ ਡੇਲ '88 (1988) * ਵੋਲਵੀਏਂਡੋ ਏ ਕਾਸਾ (1990) * ਕੋਨ ਗਸਟੋ ਏ ਮੁਜਰ (1992) * ਕਲਾਸਿਕੋ (1994) * ਹਿਸਟੋਰੀਆ ਵਿਵਾ (1996) * ਪੈਰਾ ਮਾਮਾ (2001) * ਮੀ ਵਿਦਾ, ਮੀ ਸੰਗੀਤ (2003) * ਅਮੋਰ ਗੀਤਾਨੋ (2004) * ਸੈਕਰੇਟਮੈਂਟੇ ਪੈਲਾਬ੍ਰਾਸ ਡੀ ਅਮੋਰ (ਪੈਰਾ ਐਸਕੂਚਰ ਐਨ ਪੇਨੰਬਰਸ) (2006) * ਸਾਂਦਰੋ ਹਿਟਸ (2009) == ਫ਼ਿਲਮਾਂ == * ਕਨਵੈਨਸੀਓਨ ਡੀ ਵੈਗਾਬੁੰਡੋਸ (1965) * ਟਕੁਆਰਾ ਵਾਈ ਚਮਾਰੋ, ਪਿਚੋਨਸ ਡੀ ਹੋਮਬਰੇ (1967) * ਕੁਏਰੋ ਲਲੇਨਾਰਮ ਡੇ ਟੀ (1969) * ਲਾ ਵਿਦਾ ਕੰਟੀਨੂਆ (1969) * ਗੀਤਾਨੋ (1970) * ਮੁਚਾਚੋ (1970) * ਸਿਮਪ੍ਰੇ ਤੇ ਅਮਰੇ (1971) * ਐਮਬਰੂਜੋ ਡੀ ਅਮੋਰ (1971) * ਡੇਸਟੀਨੋ ਡੀ ਅਨ ਕੈਪ੍ਰੀਚੋ (1972) * ਐਲ ਦੇਸੀਓ ਡੇ ਵਿਵੀਰ (1973) * ਓਪੇਰਾਸੀਓਨ ਰੋਜ਼ਾ ਰੋਜ਼ਾ (1974) * ਟੂ ਮੀ ਐਨਲੋਕੇਸ (1976) * ਡਿਸਫ੍ਰਾਜ਼ ਡੀ ਡੈਮੋਨੀਓ (1977) * ਫਿਊ ਸਿਨ ਕਵੇਰਰ (1980) == ਹਵਾਲੇ == {{ਹਵਾਲੇ}} == ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ == * {{IMDb name|0762275}} * {{Cinenacional name|11099}} * [http://www.fundacionjoseguillermocarrillo.com/sitio/muspopular_sandro.php International José Guillermo Carrillo Foundation] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304051940/http://www.fundacionjoseguillermocarrillo.com/sitio/muspopular_sandro.php |date=2016-03-04 }} {{es icon}} * [http://www.atodosandro.com.ar Site dedicated to Sandro] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070622154244/http://www.atodosandro.com.ar/ |date=2007-06-22 }} {{es icon}} * [http://www.sandroidolo.com.ar News, discography, letters, photos] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20020623094933/http://www.sandroidolo.com.ar/ |date=2002-06-23 }} {{es icon}} * [http://www.mercadeoporinternet.com/2009/11/26/sandro-de-america-en-franca-recuperacion/ News, Sandro de America en Franca Recuperación] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100605083608/http://www.mercadeoporinternet.com/2009/11/26/sandro-de-america-en-franca-recuperacion/ |date=2010-06-05 }} {{es icon}} * [https://web.archive.org/web/20160309202203/http://mundoeva.com/index.php?catid=20:gente&id=59:gitanosandro&itemid=8&option=com_content&view=article Sandro, su historia de vida] {{es icon}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1945]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2010]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਰਜਨਟੀਨੀ ਫ਼ਿਲਮ ਅਦਾਕਾਰ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਰਜਨਟੀਨੀ ਸੰਗੀਤਕਾਰ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਰਜਨਟੀਨੀ ਗਾਇਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰੋਮਾਨੀ ਅਦਾਕਾਰ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰੋਮਾਨੀ ਗਾਇਕ]] f583uqscc8vxxhzcqfbfpi91sqccvbq 0 94136 848066 846115 2026-09-26T13:08:50Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 848066 wikitext text/x-wiki '''ਸਾਦੀਆ ਕੋਚਰ''' ਇਕ ਭਾਰਤੀ ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫਰ ਹੈ।<ref>{{Cite web|url=http://www.galleryartanddesign.com/artDirectory.asp?artId=19|title=Artist's Directory|publisher=Galleryartanddesign.com|access-date=2012-10-14|archive-date=2011-05-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20110528215029/http://galleryartanddesign.com/artDirectory.asp?artId=19|dead-url=yes}}</ref> [[ਜੰਮੂ]] ਦੇ ਇੱਕ ਸਿੱਖ ਪਰਵਾਰ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਦੇ ਨਾਨਕੇ ਉਥੇ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਇੱਕ ਮਿਸ਼ਨਰੀ ਸਕੂਲ ਤੋਂ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹ ਕਦੇ ਵੀ ਰੈਗੂਲਰ ਇੱਕ ਕਾਲਜ ਨਹੀਂ ਗਈ ਸੀ। ਜਨਤਕ ਸੰਚਾਰ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ,ਓ. ਪੀ. ਸ਼ਰਮਾ ਦੁਆਰਾ ਉਹ [[ਤ੍ਰਿਵੇਣੀ ਕਲਾ ਸੰਗਮ]] ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਨ ਲਈ ਗਈ ਜੋ ਕਿ ਇੱਕ ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫਰ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਆਈਸੀਪੀਪੀ, ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਤੋਂ ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫੀ ਵਿੱਚ ਡਿਪਲੋਮਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਜਦੋਂ ਉਹ 24 ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਸੀ, ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਕਿਤਾਬ 'ਬੀਂਗ' ਨੂੰ ਛਪਵਾਇਆ।<ref>{{Cite web|url=http://indiatoday.intoday.in/story/24-year-old-saadiya-kochar-frames-15-years-of-her-life-in-a-book-of-photographs/1/197171.html|title=24-year-old Saadiya Kochar frames 15 years of her life in a book of photographs: Your Week - India Today|date=2004-02-09|publisher=Indiatoday.intoday.in|access-date=2012-10-14}}</ref> == ਪੁਸਤਕ-ਸੂਚੀ == * ''ਬੀਂਗ''.{{Vague|date=March 2013}} ਮਨੁੱਖੀ ਵਸਤੂ ਬਾਰੇ ਇੱਕ ਕਿਤਾਬ 2004 ਵਿੱਚ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। == ਫ਼ਿਲਮ == ਕੋਚਰ ਨੇ ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਪੰਡਤਾਂ ਨੂੰ ਦਰਪੇਸ਼ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਬਾਰੇ ਲੌਸ ਨਾਮਕ ਇੱਕ ਛੋਟੇ ਵੀਡੀਓ ਆਰਟ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ।ਉਸਦਾ ਕਸ਼ਮੀਰ ਵਿੱਚ ਸਫ਼ਰ ਅਤੇ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਜਾਰੀ ਹੈ।<ref>http://www.deccanherald.com/content/299577/a-story-loss.html</ref> == ਹਵਾਲੇ == {{Reflist}} == ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ == * [http://www.saadiyakochar.com ਅਧਿਕਾਰੀ ਨੇ ਵੈਬਸਾਈਟ']. ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ, ਫਲੈਸ਼. * ਰਾਣਾ Siddiqui, "[http://www.hindu.com/mp/2004/01/22/stories/2004012201200300.htm ਦਲੇਰ ' ਚ ਕਾਲੇ ਅਤੇ ਵ੍ਹਾਈਟ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20040130211315/http://www.hindu.com/mp/2004/01/22/stories/2004012201200300.htm |date=2004-01-30 }}", ''ਹਿੰਦੂ'', 22 ਜਨਵਰੀ 2004. * ਸਵਾਤੀ Kumari, "[http://www.mid-day.com/whatson/2009/feb/240209-photogs-journey-human-form-sensuous-souvenirs.htm ਪੱਟੀ ਯਾਤਰਾ]", Mid-day.com, 24 ਫਰਵਰੀ 2009. * ਸ਼ਾਲਿਨੀ ਨੇ ਸਿੰਘ ਨੂੰ, "[https://web.archive.org/web/20100605141325/http://www.hindustantimes.com/News-Feed/views/Conflict-camera/Article1-550045.aspx ਸੰਘਰਸ਼ ਕੈਮਰਾ]", ''ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਟਾਈਮਜ਼'', 29 ਮਈ 2010. * "[http://blog.platform-mag.com/?p=7013 ਦਾ ਨੁਕਸਾਨ: ਇੱਕ ਫਿਲਮ ਅਤੇ ਫੋਟੋਗਰਾਫੀ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀ]{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਜਨਵਰੀ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}", ਪਲੇਟਫਾਰਮ-mag, 11 ਦਸੰਬਰ 2012. * [http://www.hindu.com/2006/03/07/stories/2006030706160200.htm Bindu Shajan] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071213175943/http://www.hindu.com/2006/03/07/stories/2006030706160200.htm |date=2007-12-13 }} * [http://www.hindu.com/2006/03/07/stories/2006030706160200.htm Neeti Sarkar] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071213175943/http://www.hindu.com/2006/03/07/stories/2006030706160200.htm |date=2007-12-13 }} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1979]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤ ਪੱਤਰਕਾਰ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ੋਟੋਗ੍ਰਾਫ਼ਰ]] ramdhod6pcwr5h5jbt1c6y4d5d9at7e 0 96292 848052 574136 2026-09-26T11:59:05Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 848052 wikitext text/x-wiki {{Infobox medical intervention | Name = ਸਟੇਂਟ | Image = Blausen 0034 Angioplasty Stent 01.png| Caption = ਕੋਰੋਨਰੀ ਆਰਟਰੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਟੇਂਟ ਦੀ 3D ਰੈਂਡਰਿੰਗ| ICD10 = | ICD9 = | MeshID = D015607 | MedlinePlus = 002303 | OPS301 = | OtherCodes = | HCPCSlevel2 = }} '''ਸਟੇਂਟ''' ([[ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ]]: '''Stent''') ਇੱਕ ਮੈਟਲ ਜਾਂ ਪਲਾਸਟਿਕ ਦੀ ਨਲੀ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਸਰੀਰ ਦੇ ਕੁਦਰਤੀ ਰਸਤੇ/ਨਾਲੀ ਨੂੰ ਖੁੱਲਾ ਰੱਖਣ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਸੰਦਰਭ ਅਸਥਾਈ ਰੂਪ ਤੋਂ ਵਰਤੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਨਾਲੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੀ ਦਿੱਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਵੱਖ ਵੱਖ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਲਈ ਅਲੱਗ-ਅਲੱਗ ਸਟੇਂਟ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਫੈਲਣਯੋਗ ਕਾਰੋਨਰੀ, ਵੈਸਕੁਲਰ ਅਤੇ ਬਿਲੀਅਰੀ ਸਟੈਂਟਸ, ਆਦਿ। ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ [[ਗੁਰਦਾ|ਗੁਰਦੇ]] ਅਤੇ [[ਮਸਾਨਾ|ਮਸਾਨੇ]] ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ [[ਪੇਸ਼ਾਬ]] ਦੇ ਪ੍ਰਵਾਹ ਲਈ ਸਧਾਰਨ ਪਲਾਸਟਿਕ ਸਟੈਂਟ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।ਸਟੇਂਟ ਨੂੰ ਅਜਿਹੇ ਯੰਤਰ ਦੀ ਪਲੇਸਮਟ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਕਿਰਿਆ ਵਜੋਂ ਵੀ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਜਦੋਂ ਐਥੀਰੋਸਕਲੇਰੋਸਿਸ ਵਰਗੇ ਰੋਗ ਨੇ ਪੈਥਾਲੋਜਿਕਲੀ ਤੌਰ ਤੇ ਇੱਕ ਧਮਣੀ ਵਰਗੇ ਢਾਂਚਾ ਨੂੰ ਸੰਕੁਚਿਤ ਕੀਤਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਸਟੇਂਟ ਨੂੰ [[ਸ਼ੰਟ]] ਤੋਂ ਵੱਖ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਇੱਕ ਸ਼ੰਟ ਇੱਕ ਨਲੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਸਰੀਰ ਦੇ ਦੋ ਭਾਗਾਂ ਨੂੰ ਜੋੜਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿੱਚ ਤਰਲ ਪਦਾਰਥ ਦਾ ਵਹਾਅ ਹੋ ਸਕੇ। ਸਟੇਂਟ ਅਤੇ [[ਸ਼ੰਟ]] ਸਮਾਨ ਸਮੱ ਬਣਾਏ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਦੋ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਾਰਜ ਕਰਦੇ ਹਨ। ==ਬਾਹਰੀ ਜੋੜ== * [http://www.landholt.com/Heart/Procedures/CoronaryStent ਕੋਰੋਨਰੀ ਸਟੈਂਟ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090217155901/http://landholt.com/Heart/Procedures/CoronaryStent/ |date=2009-02-17 }} * [http://www.ptca.org/stent.html ਡਰੱਗ-ਇਲਯੂਟਿੰਗ ਸਟੈਂਟ] * [http://www.cirse.org/index.php?pid=85 ਕਾਰਡੀਓਵੈਸਕੁਲਰ ਅਤੇ ਇੰਟਰਵੈਨਸ਼ਨਲ ਰੇਡੀਓਲੌਜੀਕਲ ਸੋਸਾਇਟੀ ਆਫ ਯੂਰੋਪ] * [https://web.archive.org/web/20190217105240/http://www.cardiovascularcs.org/ ਕਾਰਡੀਓਵੈਸਕੁਲਰ ਫੋਰਮ] * [http://www.escardio.org/communities/EAPCI/Stent-For-Life/Pages/welcome.aspx ਜੀਵਨ ਪਹਿਲ ਲਈ ਸਟੈਂਟ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100926060532/http://escardio.org/communities/EAPCI/Stent-For-Life/Pages/welcome.aspx |date=2010-09-26 }} ==ਹਵਾਲੇ== {{ਹਵਾਲੇ}} e1vqpspefsuyqxcdpkok66kh1cjzdq3 0 99764 848081 733000 2026-09-26T13:47:55Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 848081 wikitext text/x-wiki {{Infobox person|name=ਸੈਲੀ ਸਟੀਲ|image=Sally Steele at the Vegas Rocks Magazine Music Awards 2012.jpeg|image size=200px|image_size=200px|caption=ਸੈਲੀ ਸਟੀਲ, 2012 ਵੇਗਾਸ ਰੌਕਸ! ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਮਿਊਜ਼ਿਕ ਅਵਾਰਡਸ ਦੌਰਾਨ|birth_name=ਸੈਲੀ ਕ੍ਰੈਗ|birth_place=[[ਇੰਡੀਆਨਾਪੋਲਿਸ|ਇੰਡੀਆਨਾ]]|residence=[[ਲਾਸ ਵੇਗਾਸ]]|other names=ਸੈਲੀ ਕ੍ਰੈਗ|occupation=ਲਾਸ ਵੇਗਾਸ ਰੌਕਸ! ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਦੀ ਸੰਸਥਾਪਕ, ਸੀਈਓ ਅਤੇ ਮੁੱਖ ਸੰਪਾਦਕ|employer=[http://www.vegasrocks.com Vegas Rocks! Magazine]|home town=ਇੰਡੀਆਨਾਪੋਲਿਸ, ਇੰਡੀਆਨਾ|home_town=ਇੰਡੀਆਨਾਪੋਲਿਸ, ਇੰਡੀਆਨਾ}} '''ਸੈਲੀ ਸਟੀਲ''' (ਮੂਰਤੀ '''Craig''') ਦਾ ਜਨਮ, [[ਇੰਡੀਆਨਾਪੋਲਿਸ|ਇੰਡੀਆਨਾਪੋਲਿਸ, ਇੰਡੀਆਨਾ]] ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਇਹ "ਵੇਗਾਸ ਰੋਕਸ!ਮੈਗਜ਼ੀਨ" ਦੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ, ਬਾਨੀ, [[ਮੁੱਖ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਅਧਿਕਾਰੀ|ਸੀਈਓ]] ਅਤੇ ਸੰਪਾਦਕ ਹੈ। ਉਹ ਮੁੱਖ ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੀ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਸੈਲੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਕੈਰੀਅਰ ਨੂੰ ਫੋਟੋਗਰਾਫੀ ਵਿੱਚ ਅਰੰਭ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਵੱਖ ਵੱਖ ਸੰਗੀਤ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਂ ਅਤੇ ਅਦਾਕਾਰੀ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸਮਾਂ ਬਿਤਾਇਆ।<ref name="vegasseven1">{{cite web|url=http://vegasseven.com/2013/08/20/seven-questions-sally-steele-rock-n-roll-queen-2/|title=Seven Questions for Sally Steele, Rock 'n' Roll Queen|author=Sean DeFrank 8/20/13 4:01pm|date=2004-08-01|publisher=Vegas Seven|accessdate=2014-05-09|archive-date=2014-05-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20140512215429/http://vegasseven.com/2013/08/20/seven-questions-sally-steele-rock-n-roll-queen-2/|dead-url=yes}}</ref> == ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜੀਵਨ == ਸਟੀਲ ਦਾ ਜਨਮ ਅਤੇ ਪਾਲਣ-ਪੋਸ਼ਣ [[ਇੰਡੀਆਨਾਪੋਲਿਸ|ਇੰਡੀਆਨਾ]] ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਇਸਨੇ "ਦ ਬੀਟਲ ਐਨੀਮੇਟਡ ਸੀਰੀਜ਼" ਨੂੰ ਦੇਖਦੇ ਹੋਏ ਬਤੌਰ ਇੱਕ ਕਿਸ਼ੋਰ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਦਿਲਚਸਪੀ ਰੌਕ ਐਂਡ ਰੋਲ ਮਿਊਜ਼ਿਕ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈਜਿਸਦਾ ਪ੍ਰਸਾਰਨ [[1960 ਦਾ ਦਹਾਕਾ|1960ਵਿਆਂ]] ਦੇ ਮੱਧ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ।<ref>{{cite web|url=http://www.reviewjournal.com/entertainment/fans-recall-beatles-ed-sullivan-show-appearances-shook-america|title=Fans recall Beatles’ ‘Ed Sullivan Show’ appearances that shook America &#124; Las Vegas Review-Journal|last=Przybyslas|first=John|date=2014-02-09|publisher=Reviewjournal.com|accessdate=2014-05-09|archive-date=2014-05-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20140512223614/http://www.reviewjournal.com/entertainment/fans-recall-beatles-ed-sullivan-show-appearances-shook-america|dead-url=yes}}</ref> 14 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ, ਸੈਲੀ ਨੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹਸਤੀਆਂ ਅਤੇ ਕਿਸ, ਐਰੋਸਿਮਥ ਅਤੇ ਬਲੈਕ ਸੱਬਤ ਦੇ ਰਾਕ ਬੈਂਡਾਂ ਦੀ ਫੋਟੋ ਖਿੱਚਣਾ ਆਰੰਭ ਕੀਤਾ। 16 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ, ਸੈਲੀ ਨੇ ਸਥਾਨਕ ਰੌਕ ਬੈਂਡ ਵਿੱਚ ਗਾਉਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਦੇ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਇੱਕ ਸੰਖੇਪ ਦੌਰੇ ਲਈ ਕਵਰ ਬੈਂਡ ਵਿੱਚ ਗਾਉਣ ਲਈ ਜਪਾਨ ਚਲੀ ਗਈ।<ref name="reviewjournal1">{{cite web|url=http://www.reviewjournal.com/life/woman-wants-magazine-be-celebration-rock-n-roll|title=Woman wants magazine to be a celebration of rock 'n' roll &#124; Las Vegas Review-Journal|last=Przybyslas|first=John|date=2010-08-15|publisher=Reviewjournal.com|accessdate=2014-05-09}}</ref>  == ਕੈਰੀਅਰ == ਜਦਕਿ ਹਾਲੀਵੁਡ ਵਿੱਚ, ਸੈਲੀ ਨੇ ਆਪਣਾ ਕੈਰੀਅਰ ਸੰਗੀਤ ਅਤੇ ਅਦਾਕਾਰੀ ਵਿੱਚ ਬਣਾਇਆ। ਉਸਨੇ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਅਤੇ ਟੀਵੀ ਵਿੱਚ ਕਈ ਛੋਟੇ ਰੋਲਸ ਕੀਤੇ ਅਤੇ ਕਈ ਸੰਗੀਤ ਵੀਡੀਓਜ਼ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਡਿਉਕ ਜੁਪੀਟਰ ਦੁਆਰਾ "ਲਿਟਲ ਲੇਡੀ"<ref>{{cite web|url=http://www.dukejupiter.com/duke-jupiter-videos.html|title=Duke Jupiter Videos|date=|publisher=Dukejupiter.com|accessdate=2014-05-09|archive-date=2014-05-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20140529193101/http://www.dukejupiter.com/duke-jupiter-videos.html|dead-url=yes}}</ref> ਅਤੇ ਐਰਿਕ ਕਾਰਮਨ ਦੀ "ਹੰਗਰੀ ਆਈਜ਼" ਵੀ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ। == ਹਵਾਲੇ == {{reflist}} == ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ == * [http://www.VegasRocks.com VegasRocks.com] * [https://web.archive.org/web/20180113093135/http://vegasrockstv.com/ VegasRocksTV.com] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੰਪਨੀ ਸੰਸਥਾਪਕ ਔਰਤਾਂ]] qsm4khs9dsakx0w8xk9cqq2d1wh2vtd 0 106384 848058 841251 2026-09-26T12:17:31Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 848058 wikitext text/x-wiki '''ਸਰਹੱਦਾਂ '''''([[ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ]]: Borders)'' ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਜਾਂ ਕਾਨੂੰਨੀ ਅਧਿਕਾਰ ਖੇਤਰਾਂ ਦੀਆਂ ਭੂਗੋਲਿਕ ਹੱਦਾਂ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸਰਕਾਰਾਂ, ਸਰਬਸ਼ਕਤੀਮਾਨ ਰਾਜਾਂ, ਸੰਘ ਰਾਜਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਬਨੈਸ਼ਨਲ ਸੰਸਥਾਵਾਂ। '''ਬਾਰਡਰ''' ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਰਾਜਨੀਤਕ ਜਾਂ ਸਮਾਜਿਕ ਹਸਤੀਆਂ ਵਿਚਕਾਰ ਸਮਝੌਤਿਆਂ ਰਾਹੀਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜੋ ਇਹਨਾਂ ਇਲਾਕਿਆਂ ਨੂੰ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਇਹਨਾਂ ਸਮਝੌਤਿਆਂ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ ਨੂੰ ਸੀਮਾ ਹੱਦਬੰਦੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕੁਝ ਸਰਹੱਦਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਰਾਜ ਦੀ ਅੰਦਰੂਨੀ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨਿਕ ਸੀਮਾ, ਜਾਂ ਸ਼ੈਨਗਨ ਏਰੀਏ ਦੇ ਅੰਦਰ ਅੰਤਰ ਰਾਜ ਦੀਆਂ ਸਰਹੱਦਾਂ-ਅਕਸਰ ਖੁੱਲ੍ਹੀਆਂ ਅਤੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਣਜਾਣ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਹੋਰ ਬਾਰਡਰ ਅਧੂਰੇ ਜਾਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਹਨ, ਅਤੇ ਸਿਰਫ ਮਨੋਨੀਤ ਸਰਹੱਦੀ ਚੌਕੀਅਰਾਂ ਤੇ ਅਤੇ ਸਰਹੱਦੀ ਖੇਤਰਾਂ 'ਤੇ ਕਾਨੂੰਨੀ ਤੌਰ' ਤੇ ਪਾਰ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਬੋਰਡਰ ਬਫਰ ਜ਼ੋਨਾਂ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਨੂੰ ਵਧਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਸਰਹੱਦੀ ਅਤੇ ਸਰਹੱਦ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਅਕਾਦਮਿਕ ਸਕਾਲਰਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅੰਤਰ ਵੀ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਰਾਜ ਦੀਆਂ ਸੀਮਾਵਾਂ ਦੀ ਬਜਾਇ ਮਨ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ।<ref>{{cite journal|last=Mura|first=Andrea|year=2016|title=National Finitude and the Paranoid Style of the One|url=http://www.palgrave-journals.com/cpt/journal/v15/n1/full/cpt201523a.html|journal=Contemporary Political Theory|volume=15|pages=58–79|doi=10.1057/cpt.2015.23|access-date=2018-05-07|archive-date=2018-06-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20180608004653/https://link.springer.com/article/10.1057/cpt.2015.23|url-status=dead}}</ref> == ਬਾਰਡਰ == [[ਤਸਵੀਰ:Greatwall-SA3.jpg|right|thumb|ਚੀਨ ਦੀ ਮਹਾਨ ਕੰਧ ਦਾ ਮਕਸਦ ਲੋਕਾਂ ਅਤੇ ਫੌਜੀਆਂ ਨੂੰ ਚੀਨ ਦੀ ਉੱਤਰੀ ਸਰਹੱਦ ਪਾਰ ਕਰਨ ਤੋਂ ਰੋਕਣਾ ਸੀ। ਅੱਜ ਇਹ ਇੱਕ ਨਿਰਮਿਤ ਸਰਹੱਦ ਹੈ।<br />]] ਅਤੀਤ ਵਿੱਚ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਬਾਰਡਰ ਸਾਫ਼-ਸੁਥਰੀਆਂ ਲਾਈਨਾਂ ਨਹੀਂ ਸਨ; ਇਸਦੇ ਬਜਾਏ ਅਕਸਰ ਅਕਸਰ ਦਖ਼ਲਅੰਦਾਜ਼ੀ ਵਾਲੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਅਕਸਰ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਦੋਹਾਂ ਪਾਸਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਲੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਜਿਸਨੂੰ ਕਈ ਵਾਰ ਮਾਰਚਕਲੈਂਡਸ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਆਧੁਨਿਕ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਸਪੈਸ਼ਲ ਕੇਸਾਂ ਵਿੱਚ ਸਾਊਦੀ ਅਰਬ-ਇਰਾਕੀ ਤਟੁਰ ਜ਼ੋਨ ਜੋ 1922 ਤੋਂ 1981 ਤਕ ਅਤੇ ਸਾਊਦੀ-ਕੁਵੈਤ ਦੇ ਨਿਰਪੱਖ ਜ਼ੋਨ ਸਨ 1922 ਤੋਂ 1970 ਤੱਕ. ਆਧੁਨਿਕ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ, ਮਾਰਚਕਲਾਂ ਨੂੰ ਸਪਸ਼ਟ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਅਤੇ ਸੀਮਾਬੱਧ ਹੱਦਾਂ ਨਾਲ ਤਬਦੀਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਬਾਰਡਰ ਨਿਯੰਤ੍ਰਣ, ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ ਅਤੇ ਬੰਦਰਗਾਹਾਂ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਲਈ ਬਾਰਡਰ ਵੀ ਹਨ। ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਦੇਸ਼ਾਂ ਕੋਲ ਸਰਹੱਦੀ ਕੰਟਰੋਲ ਦਾ ਕੋਈ ਰੂਪ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਅੰਦਰ ਅਤੇ ਬਾਹਰ ਲੋਕਾਂ, ਜਾਨਵਰਾਂ ਅਤੇ ਸਾਮਾਨ ਦੀ ਆਵਾਜਾਈ ਨੂੰ ਨਿਯੰਤ੍ਰਿਤ ਜਾਂ ਸੀਮਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਨੂੰਨ ਤਹਿਤ, ਹਰੇਕ ਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਸ਼ਰਤਾਂ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਕਰਨ ਲਈ ਸ਼ਰਤਾਂ ਦੀ ਵਿਵਸਥਾ ਕਰਨ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਹੱਦਾਂ ਪਾਰ ਕਰਨ ਲਈ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਬਾਰਡਰ ਪਾਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਲਈ ਕੁਝ ਬਾਰਡਰਾਂ ਨੂੰ ਕਾਨੂੰਨੀ ਕਾਗਜ਼ੀ ਕਾਰਵਾਈਆਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ [[ਪਾਸਪੋਰਟ|ਪਾਸਪੋਰਟਾਂ]] ਅਤੇ [[ਵੀਜ਼ਾ]] ਜਾਂ ਹੋਰ ਪਛਾਣ [[ਦਸਤਾਵੇਜ਼|ਦਸਤਾਵੇਜ਼ਾਂ]] ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਕਿਸੇ ਦੇਸ਼ ਦੀਆਂ ਸਰਹੱਦਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਰਹਿਣ ਜਾਂ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ (ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਵਿਅਕਤੀਆਂ) ਲਈ ਖਾਸ ਇਮੀਗ੍ਰੇਸ਼ਨ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ਾਂ ਜਾਂ ਪਰਮਿਟਾਂ ਦੀ ਲੋੜ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ; ਪਰ ਅਜਿਹੇ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ਾਂ ਦਾ ਕਬਜ਼ਾ ਇਹ ਗਰੰਟੀ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ ਕਿ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਬਾਰਡਰ ਪਾਰ ਕਰਨ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇ। ਸਰਹੱਦ ਪਾਰ ਮਾਲ ਨੂੰ ਮੂਵ ਕਰਨ ਲਈ ਅਕਸਰ ਆਬਕਾਰੀ ਕਰ ਦੀ ਅਦਾਇਗੀ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਅਕਸਰ ਕਸਟਮ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਇਕੱਤਰ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਛੂਤ ਵਾਲੇ ਬੀਮਾਰੀਆਂ ਦੇ ਫੈਲਣ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ ਜਾਨਵਰਾਂ (ਅਤੇ ਕਦੇ-ਕਦੇ ਮਨੁੱਖੀ) ਬਾਰਡਰ ਪਾਰ ਕਰਕੇ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕੁਆਰੰਟੀਨ ਵਿੱਚ ਜਾਣ ਦੀ। ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੇ ਗੈਰ ਕਾਨੂੰਨੀ ਨਸ਼ੀਲੀਆਂ ਦਵਾਈਆਂ ਉੱਤੇ ਕਾਬੂ ਪਾਉਣਾ ਅਤੇ ਆਪਣੀਆਂ ਸਰਹੱਦਾਂ ਉੱਤੇ ਖਤਰੇ ਵਾਲੇ ਜਾਨਵਰਾਂ ਨੂੰ ਰੋਕਣਾ ਮਨ੍ਹਾ ਕੀਤਾ ਸਾਮਾਨ, ਜਾਨਵਰਾਂ, ਜਾਂ ਗੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਸਰਹੱਦ ਪਾਰ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕਰਨ ਜਾਂ ਆਗਿਆ ਮੰਗਣ ਜਾਂ ਜਾਣ-ਬੁੱਝ ਕੇ ਸਰਕਾਰੀ ਮੁਲਾਂਕਣ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਤਸਕਰੀ ਦਾ ਗਠਨ ਕਾਰ ਦੀ ਦੇਣਦਾਰੀ ਬੀਮਾ ਯੋਗਤਾ ਤੇ ਨਿਯੰਤਰਣ ਅਤੇ ਹੋਰ ਰਸਮੀ ਕਾਰਵਾਈਆਂ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਇੱਕ ਸਰਹੱਦ ਇਸ ਤਰਾਂ ਦੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ: * ਦੋਵੇਂ ਮੁਲਕਾਂ ਦੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੇ ਸਹਿਮਤੀ ਦਿੱਤੀ ਹੋਈ। * ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਦੇਸ਼ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ। * ਤੀਜੀ ਧਿਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕੀਤਾ, ਉਦਾਹਰਣ ਲਈ. ਇੱਕ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਨਫਰੰਸ ਦੁਆਰਾ। * ਇੱਕ ਸਾਬਕਾ ਰਾਜ, ਉਪਨਿਵੇਸ਼ੀ ਸ਼ਕਤੀ ਜਾਂ ਅਮੀਰ ਖੇਤਰ ਤੋਂ ਵਿਕਸਿਤ  * ਸਾਬਕਾ ਅੰਦਰੂਨੀ ਸਰਹੱਦ ਤੋਂ ਵਿਸ਼ਵਾਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਸਾਬਕਾ ਸੋਵੀਅਤ ਯੂਨੀਅਨ ਦੇ ਅੰਦਰ। * ਕਦੇ ਰਸਮੀ ਤੌਰ ਤੇ ਪ੍ਰੀਭਾਸ਼ਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ। == ਵਰਗੀਕਰਨ == ਮਨੁੱਖੀ ਏਜੰਸੀ ਦੁਆਰਾ ਸੰਸਾਰ 'ਤੇ ਸਿਆਸੀ ਸਰਹੱਦ ਲਗਾਏ ਗਏ ਹਨ। ਇਸਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ਭਾਵੇਂ ਇੱਕ ਸਿਆਸੀ ਸਰਹੱਦ ਇੱਕ ਨਦੀ ਜਾਂ ਪਰਬਤ ਲੜੀ ਦਾ ਪਾਲਣ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਰਾਜਨੀਤਕ ਸਰਹੱਦ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨਹੀਂ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਪਾਰ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਮੁੱਖ ਭੌਤਿਕ ਰੁਕਾਵਟ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। === ਕੁਦਰਤੀ ਬਾਰਡਰ === [[ਤਸਵੀਰ:City_Lights_at_Night_along_the_France-Italy_Border.JPG|thumb|ਰਾਤ ਨੂੰ ਫਰਾਂਸ-ਇਟਲੀ ਦੀ ਸਰਹੱਦ ਦੀ ਤਸਵੀਰ। ਐਲਪਸ ਦਾ ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮੀ ਅੰਤ ਦੋਵਾਂ ਮੁਲਕਾਂ ਨੂੰ ਵੱਖ ਕਰਦਾ ਹੈ।<br />]] ਕੁਝ ਭੂਗੋਲਿਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਜੋ ਅਕਸਰ ਕੁਦਰਤੀ ਸੀਮਾਵਾਂ ਬਣਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ: * '''[[ਸਾਗਰ]]''': ਮਹਾਂਸਾਗਰ ਬਹੁਤ ਮਹਿੰਗੇ ਕੁਦਰਤੀ ਸੀਮਾ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਦੇਸ਼ ਇੱਕ ਤੋਂ ਵੱਧ ਮਹਾਦੀਪਾਂ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਸਿਰਫ ਬਹੁਤ ਵੱਡੇ ਅਤੇ ਸਰੋਤ-ਅਮੀਰ ਸੂਬਿਆਂ ਸਮੁਦਾਕਾਂ ਵਿੱਚ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਸ਼ਾਸਨ ਦੇ ਖ਼ਰਚੇ ਨੂੰ ਕਾਇਮ ਰੱਖਣ ਦੇ ਯੋਗ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। * '''[[ਨਦੀਆਂ]]''': ਨਦੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਈ ਗਈ ਕੁਦਰਤੀ ਸਰਹੱਦਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਕੁਝ ਰਾਜਨੀਤਕ ਬਾਰਡਰਾਂ ਨੂੰ ਰਸਮੀ ਰੂਪ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਕੁਝ ਉਦਾਹਰਣਾਂ ਹਨ: ਨਿਆਗਰਾ ਦਰਿਆ (ਕੈਨੇਡਾ-ਅਮਰੀਕਾ), ਰਿਓ ਗ੍ਰਾਂਡੇ (ਮੈਕਸੀਕੋ-ਅਮਰੀਕਾ), ਰਾਈਨ (ਫਰਾਂਸ-ਜਰਮਨੀ), ਅਤੇ ਮੇਕਾਂਗ (ਥਾਈਲੈਂਡ-ਲਾਓਸ). ਜੇ ਇੱਕ ਸਟੀਕ ਲਾਈਨ ਦੀ ਲੋੜ ਪੈਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਅਕਸਰ ਥੈਲਵੇ ਦੇ ਨਾਲ ਖਿੱਚਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਨਦੀ ਦੇ ਨਾਲ ਦੀ ਡੂੰਘੀ ਲਾਈਨ। ਇਬਰਾਨੀ ਬਾਈਬਲ ਵਿੱਚ ਮੂਸਾ ਨੇ ਅਰਨੋਨ ਨਦੀ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰਲੇ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਮੋਆਬ ਅਤੇ ਯਰਦਨ ਦੇ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਸਥਿਤ ਇਸਰਾਏਲੀਆਂ (ਬਿਵਸਥਾ ਸਾਰ 3:16) ਵਿਚਕਾਰ ਸਰਹੱਦ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਪਰਿਭਾਸ਼ਤ ਕੀਤਾ। ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਸਟੇਟਸ ਦੀ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਨੇ 1910 ਵਿੱਚ ਰਾਜ ਕੀਤਾ ਕਿ ਮੈਰੀਲੈਂਡ ਅਤੇ ਵੈਸਟ ਵਰਜੀਆਨਾ ਦੇ ਅਮਰੀਕੀ ਰਾਜਾਂ ਦੀ ਸੀਮਾ ਪੋਟੋਮੈਕ ਨਦੀ ਦੇ ਦੱਖਣ ਬੈਂਕ ਵਿੱਚ ਹੈ।  * '''[[ਝੀਲ|ਝੀਲਾਂ]]''': ਵੱਡੇ ਝੀਲਾਂ ਕੁਦਰਤੀ ਬਾਰਡਰ ਬਣਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇੱਕ ਉਦਾਹਰਣ ਲੇਕ ਤੈਂਗਨਯੀਕਾ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਏ ਗਏ ਕੁਦਰਤੀ ਸਰਹੱਦ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਪੂਰਬੀ ਕਿਨਾਰੇ ਡੈਮੋਯੇਟਿਕ ਰੀਪਬਲਿਕ ਆਫ ਕਾਂਗੋ ਅਤੇ ਜ਼ੈਂਬੀਆ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਪੱਛਮ ਕੰਢੇ ਅਤੇ ਤਨਜਾਨੀਆ ਅਤੇ ਬੁਰੂੰਡੀ ਦੇ ਨਾਲ। * '''[[ਜੰਗਲਾਤ]]''': ਘਟੀਆ ਜੰਗਲ ਜਾਂ ਜੰਗਲ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਕੁਦਰਤੀ ਸੀਮਾ ਬਣਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇੱਕ ਕੁਦਰਤੀ ਜੰਗਲਾਤ ਸਰਹੱਦ ਦਾ ਇੱਕ ਉਦਾਹਰਣ ਐਮਾਜ਼ਾਨ ਬਾਰਨੂਰਸਟ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਪੇਰੂ, ਕੋਲੰਬੀਆ, ਵੈਨੇਜ਼ੁਏਲਾ ਅਤੇ ਗੁਆਨਾ ਤੋਂ ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ ਅਤੇ ਬੋਲੀਵੀਆ ਨੂੰ ਵੱਖਰਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। * '''[[ਪਹਾੜ|ਪਹਾੜੀ]]''' '''ਸੀਮਾਵਾਂ''': ਬਾਰਡਰਾਂ ਤੇ ਖੋਜਾਂ ਤੋਂ ਇਹ ਸੰਕੇਤ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪਹਾੜ ਕੁਦਰਤੀ ਸੀਮਾਵਾਂ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਖਾਸ ਤੌਰ ਤੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਪ੍ਰਭਾਵ ਹਨ। ਯੂਰਪ ਅਤੇ ਏਸ਼ੀਆ ਦੀਆਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਰਾਸ਼ਟਰਾਂ ਨੇ ਪਹਾੜੀ ਖੇਤਰਾਂ ਨਾਲ ਅਕਸਰ ਆਪਣੀ ਰਾਜਨੀਤਕ ਸਰਹੱਦ ਨੂੰ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਅਕਸਰ ਡਰੇਨੇਜ ਵੰਡਣ ਦੇ ਨਾਲ. === ਜਿਓਮੈਟਰੀ ਬਾਰਡਰ === ਜਿਓਮੈਟਰੀ ਬਾਰਡਰਜ਼ ਸਿੱਧੇ ਰੇਖਾਵਾਂ (ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਰੇਖਾ ਜਾਂ ਲੰਬਕਾਰ ਦੀਆਂ ਲਾਈਨਾਂ) ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਈਆਂ ਜਾਂ ਕਦੇ-ਕਦਾਈਂ ਖੇਤਰ ਦੀਆਂ ਭੌਤਿਕ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਅਰਕਸ (ਪੈਨਸਿਲਵੇਨੀਆ / ਡੈਲਵੇਅਰ) ਅਜਿਹੀਆਂ ਸਿਆਸੀ ਹੱਦਾਂ ਅਕਸਰ ਰਾਜਾਂ ਦੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਕਿ ਉਪਨਿਵੇਸ਼ੀ ਬਣਾਈਆਂ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਅਤੇ ਮੱਧ ਪੂਰਬ ਵਿੱਚੋਂ ਨਿਕਲੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ।{{ਹਵਾਲਾ ਲੋੜੀਂਦਾ|date=November 2017}} === ਫੀਅਟ ਬਾਰਡਰ === ਜਿਓਮੈਟਰੀ ਬਾਰਡਰ ਦੇ ਵਿਚਾਰ ਦਾ ਇੱਕ ਸਧਾਰਨਾਕਰਨ ਫੀਅਟ ਸੀਮਾ ਦਾ ਵਿਚਾਰ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਮਤਲਬ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੀਮਾ ਹੈ ਜੋ ਕਿਸੇ ਬੁਨਿਆਦੀ ਭੌਤਿਕ ਵਿਘਨ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਟਰੈਕ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਫਿਆਟ ਦੀਆਂ ਸੀਮਾਵਾਂ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਸੀਮਾਵਾਂ ਦੇ ਉਤਪਾਦਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਚੋਣਕਾਰ ਜਿਲਿਆਂ ਜਾਂ ਡਾਕ ਜਿਲਿਆਂ ਨੂੰ ਮਿਲਾਉਣਾ।<ref>Smith, Barry, 1995, "[http://ontology.buffalo.edu/smith/articles/drawing.html On Drawing Lines on a Map]" in A. U. Frank, W. Kuhn and D. M. Mark (eds.), ''Spatial Information Theory. Proceedings of COSIT 1995'', Berlin/Heidelberg/Vienna/New York/London/Tokyo: Springer Verlag, 475–484.</ref> === ਰੇਲਿਕਟ ਬਾਰਡਰ === ਇਕ ਸਿੱਟਾ ਬਾਰਡਰ ਇੱਕ ਪੁਰਾਣੀ ਹੱਦ ਹੈ, ਜੋ ਹੁਣ ਕੋਈ ਕਾਨੂੰਨੀ ਸੀਮਾ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਸੀਮਾ ਦੀ ਪੁਰਾਣੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਅਜੇ ਵੀ ਦੇਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ, ਪੂਰਬ ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ ਜਰਮਨੀ ਵਿਚਕਾਰ ਸੀਮਾ ਹੁਣ ਇੱਕ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੀਮਾ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਅਜੇ ਵੀ ਦੇਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਇਤਿਹਾਸਕ ਮਾਰਕਰ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਅਜੇ ਵੀ ਜਰਮਨੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕ ਵੰਡ ਹੈ। == ਫੋਟੋ ਗੈਲਰੀ == ਹੇਠ ਲਿਖੀਆਂ ਤਸਵੀਰਾਂ ਦਿਖਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ ਕਿ ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਅਤੇ ਖੇਤਰੀ ਸੀਮਾਵਾਂ ਕਿੰਨੀਆਂ ਅਲੱਗ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਬੰਦ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ, ਨਿਰੀਖਣ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਘੱਟੋ ਘੱਟ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਚਿੰਨ੍ਹਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਸਿਰਫ ਪਛਾਣਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ।<gallery class="center" caption="Borders of the World"> File:International border at Wagah - evening flag lowering ceremony.jpg|ਰੈੱਡਕਲਿਫ ਲਾਈਨ ਨਾਲ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿਚਕਾਰ ਵਾਹਗਾ ਸਰਹੱਦ ਪਾਰ। File:Tijuana-san diego border deaths.jpg|ਟਿਜੂਆਨਾ, ਮੈਕਸੀਕੋ ਅਤੇ ਸੈਨ ਯੈਸਿਡਰੋ, ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ, ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਬਾਰਡਰ ਇੱਕ ਸਿੱਧਾ-ਲਾਈਨ ਸਰਹੱਦ ਦਾ ਸਰਵੇਖਣ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਜਦੋਂ ਇਹ ਖੇਤਰ ਘੱਟ ਤੋਂ ਘੱਟ ਜਨਸੰਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। File:Lo Wu Restricted Area Sign.JPG|ਹਾਂਗ ਕਾਂਗ ਅਤੇ ਮੇਨਲਡ ਚਾਈਨਾ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ 30 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਲੰਮੀ ਸਰਹੱਦ ਦੇ ਹਾਂਗਕਾਂਗ-ਪੱਖ ਨਾਲ 28 ਕਿਲੋਮੀਟਰ² ਦੇ ਖੇਤਰ, ਫਰੰਟੀਅਰ ਕਲੱਸਡ ਏਰੀਆ ਦੀ ਸੀਮਾ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਇੱਕ ਨਿਸ਼ਾਨੀ। File:Karigasniemi Finland Bridge over Inarijoki.jpg|ਨਾਰਵੇ ਦੇ ਫਿਨਲੈਂਡ ਦੀ ਸਰਹੱਦ ਤੇ, ਕਰੀਗੈਸਨੀਈਮੀ ਵਿੱਚ ਅਨਰਜੋਹਕਾ ਦੇ ਉੱਪਰ ਪੁਲ। File:Argentina-Brazil border.jpg|ਇਗਜੂਜ਼ੁ ਰਿਵਰ ਉੱਤੇ ਅਰਜਨਟੀਨਾ (ਪੋਰਟੋ ਈਗਾਜ਼ੂ) ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ (ਫੋਜ ਦੁਆਈ ਇਗੂਜੂ) ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਦੀ ਸੀਮਾ। File:Peace Arch, U.S.-Canada border.jpg|ਕੈਨੇਡਾ-ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ ਸਰਹੱਦ 'ਤੇ ਪੀਸ ਆਰਚ, ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਲੰਬੀ ਸਾਂਝੀ ਸਰਹੱਦ ਹੈ। File:OffeneGrenzeNiederndorf-Oberaudorf.jpg|ਇੱਕ ਆਮ ਸ਼ੈਨਜੈਨ ਦੀ ਅੰਦਰੂਨੀ ਸਰਹੱਦ (ਜਰਮਨੀ ਅਤੇ ਆੱਸਟ੍ਰੀਆ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਕੁਫਸਟੈਨ ਦੇ ਨੇੜੇ): ਟ੍ਰੈਫਿਕ ਟਾਪੂ ਉਸ ਜਗ੍ਹਾ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨਦੇਹੀ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਇੱਕ ਵਾਰ ਫਿਰ ਨਿਯੰਤਰਣ ਪੋਸਟ ਹੁੰਦਾ ਸੀ; ਇਸਨੂੰ 2000 ਵਿੱਚ ਹਟਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। File:Border flower pot.jpg|ਬੁਰਗੂਜ਼ਨ, ਜਰਮਨੀ ਵਿੱਚ ਸੇਲਜ਼ਾਚ ਅਤੇ ਆਸਟ੍ਰੀਆ ਵਿੱਚ ਅਚ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਬਾਰਡਰ ਫੁੱਲਾਂ ਦਾ ਸੁਰਾਗ ਭਰਨਾ। File:GrenzeVaalsMitteRoteLinie.JPG|ਜਰਮਨੀ ਅਤੇ ਨੀਦਰਲੈਂਡਜ਼ ਵਿਚਕਾਰ ਆਚੇਨ ਦੇ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਨਾਲ ਬਣੇ ਖੇਤਰ ਦੇ ਅੰਦਰ ਇੱਕ ਬਾਰਡਰ - ਫੋਟੋ: ਫੋਟੋ ਖਿੱਚਿਆ ਗਿਆ ਲਾਲ ਲਾਈਨ 'ਤੇ ਜਰਮਨੀ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। File:Baarle-Nassau frontière café.jpg|ਬਰੇਲੇ ਨਸਾਓ ਅਤੇ ਬਾਰਲੇ ਹਾਰਟੋਗ ਵਿੱਚ ਸੜਕ ਦੇ ਕੈਫੇ ਦੇ ਕੋਲ ਨੀਦਰਲੈਂਡਜ਼ ਅਤੇ ਬੈਲਜੀਅਮ ਵਿਚਕਾਰ ਬਾਰਡਰ ਕੁਝ ਯੂਰੋਪੀਅਨ ਸਾਈਂਡਰ ਪੁਰਾਣੇ ਜ਼ਮੀਨੀ ਮਲਕੀਅਤ ਸੀਮਾਵਾਂ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। File:EBC-Grenze.JPG|ਯੂਰੋਡ ਬਿਜਨਸ ਸੈਂਟਰ ਦੀ ਇਮਾਰਤ ਦੇ ਅੰਦਰ ਦੀ ਧਾਤ ਦੀ ਪੱਟੀ ਕੇਰਕਰੇਡ ਅਤੇ ਹਰਜ਼ੋਨੈਗਰਰਾਥ ਵਿੱਚ ਨੀਦਰਲੈਂਡ ਅਤੇ ਜਰਮਨੀ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸਰਹੱਦ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨਦੇਹੀ ਕਰਦੀ ਹੈ। File:Neustrasse, Herzogenrath.jpg|ਨੀਦਰਲੈਂਡਜ਼ (ਸੱਜੇ) ਅਤੇ ਜਰਮਨੀ (ਖੱਬੇ ਪਾਸੇ) ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਦੀ ਸਰਹੱਦ ਇਸ ਰਿਹਾਇਸ਼ੀ ਸੜਕ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ, ਅਤੇ, ਅੱਜ ਕੱਲ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਿਸ਼ਚਤ ਹੈ। File:Border stone.JPG|ਪਾਸੋ ਸਾਨ ਗਿਸੀਮੋ ਤੇ ਇਟਲੀ / ਸਵਿਟਜ਼ਰਲੈਂਡ ਦੀ ਸਰਹੱਦ ਦਾ ਪੱਥਰ ਕੁਝ ਹੱਦਾਂ ਸੰਧਿਆ ਦੁਆਰਾ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ ਤੇ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ ਅਤੇ ਸਰਵੇਖਣਕਰਤਾ ਜ਼ਮੀਨ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਢੁਕਵੀਂ ਲਾਈਨ ਦੀ ਚੋਣ ਕਰਨਗੇ। File:Puente sobre el Guadiana.JPG|ਪੁਰਤਗਾਲ-ਸਪੇਨ ਦੀ ਸਰਹੱਦ 'ਤੇ ਗੀਡਿਆਨਾ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਬ੍ਰਿਜ, ਜਿਸ ਦੀ ਸੀਮਾ 1297 ਵਿੱਚ ਅਲਕਾਇਸਿਜ਼ ਦੀ ਸੰਧੀ ਦੁਆਰਾ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਇਹ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੀ ਸਰਹੱਦਾਂ ਹੈ। File:Treriks.jpg|ਟ੍ਰੇਰੀਕਰੋਸੇਟ ਕੈਰਨ ਉਸ ਸਥਾਨ ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਸਵੀਡਨ, ਨਾਰਵੇ ਅਤੇ ਫਿਨਲੈਂਡ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। File:Indonesia-Timor Leste border.jpg|ਇੰਡੋਨੇਸ਼ੀਆ ਅਤੇ ਈਸਟ ਤਿਮੋਰ ਵਿੱਚ ਪੂਰਬੀ ਨੂਸਾ ਤੈਂਗਰਾ ਦੀ ਦੂਰੀ ਤੇ ਗੇਟ। File:USCanadaBorderByPhilKonstantin.jpg|ਵਾਟਰਟਨ-ਗਲੇਸ਼ੀਅਰ ਨੈਸ਼ਨਲ ਪਾਰਕ ਵਿੱਚ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਤੇ ਕੈਨੇਡਾ ਵਿਚਕਾਰ ਮਾਰਕਰ। File:China - Russia Railway.jpg|ਚਾਈਨਾ-ਰੂਸ ਦੀ ਸਰਹੱਦ ਪਾਰ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਰੇਲਗੱਡੀ, ਰੂਸ ਵਿੱਚ ਜ਼ੈਬਕਲਸਕ ਤੋਂ ਚੀਨ ਵਿੱਚ ਮਨਜ਼ਹਲੀ। India-Pakistan Border at Night.jpg|ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਵਿਚਕਾਰ ਘੁੰਮਣ ਵਾਲੀ ਬਾਰਡਰ ਸੁਰੱਖਿਆ ਰੋਸ਼ਨੀ ਦੁਆਰਾ ਬੁਝਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਧਰਤੀ ਤੇ ਕੁਝ ਕੁ ਸਥਾਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਰਾਤ ਨੂੰ ਇੱਕ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੀਮਾ ਦੇਖੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। </gallery> == ਹਵਾਲੇ == {{Reflist}} == ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ == * [https://web.archive.org/web/20080104025114/http://www.grenzen.150m.com/border.htm Collection of pictures of European borders, mainly intra-Schengen borders] * [https://web.archive.org/web/20080222234042/http://www.culture-routes.lu/php/fo_index.php?lng=en&back=%2Fphp%2Ffo_index.php%3Flng%3Den%26dest%3Dbd_ac_lst&dest=bd_ac_det&id=00002600 Institut Européen des Itinéraires Culturels homepage] * [http://www.borderireland.info Border Ireland – database of activities and publications on cross-border co-operation on the island of Ireland since 1980's] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170927191600/http://borderireland.info/ |date=2017-09-27 }} * [http://www.pillandia.blogspot.it Gallery of 1100 borderpoints in the world] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਰਹੱਦ]] qxnus3fkk1ftiij6jmvj3qgfhany6a1 0 108922 848057 731216 2026-09-26T12:08:05Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 848057 wikitext text/x-wiki [[ਗਣਿਤਿਕ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ]] ਅੰਦਰ, '''ਸਪੇਸਟਾਈਮ ਅਲਜਬਰਾ''' (STA) [[ਕਲਿੱਫੋਰਡ ਅਲਜਬਰਾ]] Cl_1,3('''R'''), ਜਾਂ ਇਸਦੇ ਸਮਾਨ ਹੀ [[ਰੇਖਾਗਣਿਤਿਕ ਅਲਜਬਰਾ]] {{nowrap|G([[ਮਿੰਕੋਵਸਕੀ ਸਪੇਸ|M⁴]])}} ਲਈ ਇੱਕ ਨਾਮ ਹੈ, ਜੋ [[ਸਪੈਸ਼ਲ ਰਿਲੇਟੀਵਿਟੀ]] ਅਤੇ ਸਾਪੇਖਿਕ (ਰੀਲੇਟੀਵਿਸਟਿਕ) [[ਸਪੇਸਟਾਈਮ]] ਦੇ ਰੇਖਾਗਣਿਤ ਨਾਲ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ਤੇ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਤੌਰ ਤੇ ਜੁੜਿਆ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਇੱਕ [[ਵੈਕਟਰ ਸਪੇਸ]] ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਨਾ ਕੇਵਲ [[ਵੈਕਟਰ (ਰੇਖਾਗਣਿਤ)|ਵੈਕਟਰ]]ਾਂ ਨੂੰ ਹੀ, ਸਗੋਂ ਖਾਸ ਸਤਿਹਾਂ ਵਾਲੇ [[ਬਾਇਵੈਕਟਰ]]ਾਂ (ਖੇਤਰਫਲਾਂ, ਜਾਂ ਰੋਟੇਸ਼ਨਾਂ ਵਰਗੀਆਂ ਖਾਸ ਸਤਿਹਾਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਦਿਸ਼ਾ ਵਾਲੀਆਂ ਮਾਤਰਾਵਾਂ) ਜਾਂ [[ਬਲੇਡ (ਰੇਖਾਗਣਿਤ)|ਬਲੇਡਾਂ]] (ਖਾਸ ਹਾਈਪਰ-ਵੌਲੀਊਮਾਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਮਾਤ੍ਰਾਵਾਂ) ਨੂੰ ਵੀ ਮਿਲਾਏ ਜਾ ਸਕਣ ਅਤੇ [[ਰੋਟੇਸ਼ਨ|ਘੁਮਾਏ ਜਾਣ]], [[ਰਿਫਲੈਕਸ਼ਨ (ਗਣਿਤ)|ਪਰਿਵਰਤਿਤ ਹੋ ਜਾਣ]], ਜਾਂ [[ਲੌਰੰਟਜ਼ ਬੂਸਟ]] ਹੋਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ [[ਸਪੈਸ਼ਲ ਰਿਲੇਟੀਵਿਟੀ]] ਅੰਦਰ [[ਸਪਿੱਨੌਰ]]ਾਂ ਦਾ ਕੁਦਰਤੀ ਰਚਨਹਾਰਾ ਅਲਜਬਰਾ ਵੀ ਹੈ। ਇਹ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਅੰਦਰਲੀਆਂ ਜਿਆਦਾਤਰ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਇਕੁਏਸ਼ਨਾਂ ਨੂੰ ਖਾਸ ਸਰਲ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਲਿਖੇ ਜਾਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਅਰਥਾਂ ਪ੍ਰਤਿ ਇੱਕ ਹੋਰ ਜਿਆਦਾ ਰੇਖਾਗਣਿਤਿਕ ਸਮਝ ਲਈ ਬਹੁਤ ਮਦਦਗਾਰ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। == ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ == * [[ਰੇਖਾਗਣਿਤਿਕ ਅਲਜਬਰਾ]] * [[ਡੀਰਾਕ ਅਲਜਬਰਾ]] * [[ਡੀਰਾਕ ਇਕੁਏਸ਼ਨ]] * [[ਜਨਰਲ ਰਿਲੇਟੀਵਿਟੀ]] == ਹਵਾਲੇ == * {{citation |authors=A. Lasenby, C. Doran, & S. Gull |year=1998 |title=Gravity, gauge theories and geometric algebra |journal=Phil. Trans. R. Soc. Lond. A |volume=356 |issue=1737 |pages=487–582 |doi=10.1098/rsta.1998.0178|arxiv=gr-qc/0405033 |bibcode=1998RSPTA.356..487L }} * {{citation |authors=Chris Doran and Anthony Lasenby |year=2003 |title=Geometric Algebra for Physicists |publisher=[[Cambridge University Press]] |isbn=0-521-48022-1 }} * {{citation |author=David Hestenes |year=1966 |title=Space–Time Algebra |publisher=Gordon & Breach }} * {{citation |authors=David Hestenes and Sobczyk, G. |year=1984 |title=Clifford Algebra to Geometric Calculus |publisher=Springer Verlag |isbn=90-277-1673-0 }} * {{citation |author=David Hestenes |year=1973 |title=Local observables in the Dirac theory |journal=Journal of Mathematical Physics |volume=14 |issue=7 |doi=10.1063/1.1666413|citeseerx=10.1.1.412.7214 |bibcode=1973JMP....14..893H }} * {{citation |author=David Hestenes |year=1967 |title=Real Spinor Fields |journal=Journal of Mathematical Physics |volume=8 |issue=4 |pages=798–808 |bibcode=1967JMP.....8..798H |doi=10.1063/1.1705279 }} {{reflist}} == ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ == * [http://www.mrao.cam.ac.uk/~clifford/publications/abstracts/imag_numbs.html Imaginary numbers are not real – the geometric algebra of spacetime] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230402052532/https://www.mrao.cam.ac.uk/~clifford/publications/abstracts/imag_numbs.html |date=2023-04-02 }}, a tutorial introduction to the ideas of geometric algebra, by S. Gull, A. Lasenby, C. Doran * [https://web.archive.org/web/20011129095049/http://www.mrao.cam.ac.uk/~clifford/ Physical Applications of Geometric Algebra] course-notes, see especially part 2. * [https://web.archive.org/web/20011129095049/http://www.mrao.cam.ac.uk/~clifford/ Cambridge University Geometric Algebra group] * [http://modelingnts.la.asu.edu/ Geometric Calculus research and development] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰੇਖਾਗਣਿਤਿਕ ਅਲਜਬਰਾ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਲਿੱਫੋਰਡ ਅਲਜਬਰੇ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਿੰਕੋਵਸਕੀ ਸਪੇਸਟਾਈਮ]] d43nx4enfdj2zvp4egjgbv32vyhluwc 0 109544 848078 831169 2026-09-26T13:36:24Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 848078 wikitext text/x-wiki {{Infobox person|name=ਸੁਰੇਖਾ ਯਾਦਵ|image=Surekha Yadav.png|birth_name=ਸੁਰੇਖਾ ਆਰ.ਭੋਸੇਲ|birth_date={{birth date and age|1965|9|2|df=y}}|birth_place=[[Satara (city)|ਸਿਤਾਰਾ]], [[ਮਹਰਾਸਟਰਾ]], ਭਾਰਤ|employer=[[ਭਾਰਤੀ ਰੇਲਵੇ]], ਸੀ.ਐੱਸ.ਟੀ.ਐੱਮ., ਮੱਧ ਰੇਲਵੇ|known for=ਭਾਰਤ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਔਰਤ ਰੇਲ ਗੱਡੀ ਚਾਲਕ|known_for=ਭਾਰਤ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਔਰਤ ਰੇਲ ਗੱਡੀ ਚਾਲਕ|spouse=ਸ਼ੰਕਰ ਯਾਦਵ|children=2|parents=ਸੋਨਬਾਈ ਅਤੇ ਰਾਮਚੰਦ੍ਰਾ ਭੋਸੇਲ}} '''ਸੁਰੇਖਾ ਯਾਦਵ'''</strong> <strong>ਸੁਰੇਖਾ ਸ਼ੰਕਰ ਯਾਦਵ </strong>(2 ਸਤੰਬਰ 1965 ਵਿਚ ਹੋਇਆ) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤ ਲੋਕੋਪਾਇਲਟ (ਰੇਲ ਗੱਡੀ ਚਾਲਕ) ਹੈ।{{Sfn|2=Rights|3=2001}}{{Sfn|Hanshaw|2003}} ਉਹ 1988 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਔਰਤ ਟ੍ਰੇਨ ਚਾਲਕ ਬਣੀ। ਉਸਨੇ ਮੱਧ ਰੇਲਵੇ ਲਈ ਪਹਿਲੀ "ਲੇਡੀਜ਼ ਸਪੈਸ਼ਲ" ਲੋਕਲ ਟ੍ਰੇਨ ਨੂੰ ਉਸ ਸਮੇਂ ਡ੍ਰਾਇਵ ਕੀਤਾ ਜਦੋਂ ਇਹ ਰੇਲ ਮੰਤਰੀ [[ਮਮਤਾ ਬੈਨਰਜੀ]] ਦੁਆਰਾ ਅਪਰੈਲ 2000 ਵਿੱਚ ਚਾਰ ਮੈਟਰੋ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਤਤਕਾਲੀ ਟ੍ਰੇਨ ਵਿਵਸਥਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ।<ref name="Ladies">{{Cite web|url=http://cityplus.jagran.com/city-news/bold-bindaas-and-successful_1299736955.html|title=Bold, Bindaas And Successful|date=10 March 2011|publisher=Cityplus|access-date=20 ਜੁਲਾਈ 2018|archive-date=9 ਮਾਰਚ 2015|archive-url=https://archive.today/20150309102800/http://cityplus.jagran.com/city-news/bold-bindaas-and-successful_1299736955.html|url-status=dead}}</ref><ref name="Female">{{Cite web|url=http://www.scientificindians.com/hall-of-fame/people/indian-female-engine-loco-drivers|title=Indian Female Engine Loco Drivers|publisher=scientificindians.com|access-date=2018-07-20|archive-date=2015-04-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20150402135245/http://www.scientificindians.com/hall-of-fame/people/indian-female-engine-loco-drivers|dead-url=yes}}</ref> 8 ਮਾਰਚ 2011 ਨੂੰ<font face="Times New Roman">,</font> [[ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਹਿਲਾ ਦਿਵਸ]] ਸਮੇ<font face="Times New Roman">,</font> ਉਹ ਮੁਸਕਿਲ ਡ੍ਰਾਇਵ ਵਾਲੀ ਡੈਕਨ ਕੂਈਨ ਨੂੰ ਪੁਣੇ ਤੋਂ ਸੀ.ਐਸ.ਟੀ ਮਾਰਗ ਉੱਤੇ ਚਲਾਉਣ ਲਈ ਏਸ਼ੀਆ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਮਹਿਲਾ ਰੇਲ ਗੱਡੀ ਚਾਲਕ ਰਹੀ ਸੀ। ਇਹ ਉਸਦੇ ਕਰੀਅਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਘਟਨਾ ਸੀ<ref name="Tracks">{{Cite web|url=http://www.thehindu.com/news/cities/Delhi/realigning-the-tracks/article4283366.ece|title=Realigning the tracks|date=8 January 2013|publisher=The Hindu}}</ref><ref name="Power">{{Cite web|url=http://www.dnaindia.com/mumbai/report-mumbai-western-railway-believes-in-woman-power-1517476|title=Mumbai Western Railway believes in woman-power|date=9 March 2011|publisher=DNAIndia}}</ref> ਕੇਂਦਰੀ ਰੇਲਵੇ ਜ਼ੋਨ ਦੇ ਮੁੱਖ ਦਫਤਰ<font color="#000000" face="Times New Roman"> </font>ਵਿਖੇ ਮੁੰਬਈ ਦੇ ਉਸ ਵੇਲੇ ਦੇ ਮੇਅਰ ਸ਼ਰਧਾ ਜਾਧਵ ਨੇ ਉਸਦਾ ਸਨਮਾਨ ਕੀਤਾ। ਇਹ ਸੁਰੇਖਾ ਦਾ ਸੁਪਨਾ ਸੀ-ਜੋ ਸੱਚ ਹੋਇਆ ਕਿਉਂਕਿ ਉਸਨੇ ਮੱਧ ਰੇਲਵੇ ਦੀ ਜਿਹੜੀ ਰੇਲ ਗੱਡੀ ਦੀ ਚਾਲਕ ਸੀ ਉਹ ਗੱਡੀ ਉਸਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣੀ ਗਈ<font face="Times New Roman">;</font> ਮੁੰਬਈ-ਪੁਣੇ ਰੇਲਵੇ ਪ੍ਰਵਾਸੀ ਸੰਘ (ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ) ਨੇ ਇਸ ਰੇਲ ਗੱਡੀ ਨੂੰ ਚਲਾਉਣ ਲਈ ਉਸ ਨੂੰ ਜ਼ੋਰਦਾਰ ਸਮਰਥਨ ਕੀਤਾ।<ref name="Costa">{{Cite web|url=http://timesofindia.indiatimes.com/city/mumbai/Asias-first-motorwoman-to-pilot-Deccan-Queen/articleshow/7650938.cms|title=Asia's first motor woman to pilot Deccan Queen|last=Costa|first=Roana Maria|date=8 March 2011|website=The Times of India}}</ref> ਉਸਦੀ ਡਰਾਇਵਿੰਗ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਸੁਣਿਆ ਗਈ ਟਿੱਪਣੀ ਇਹ ਹੈ ਕਿ "ਉਹ ਮਹਿਲਾ ਰੇਲਵੇ ਇੰਜਣ ਨਹੀਂ ਚਲਾਉਂਦੀ'"।{{Sfn|2=Rights|3=2001}} == ਨਿੱਜੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ == ਉਸ ਨੇ 1990 ਵਿੱਚ ਸ਼ੰਕਰ ਯਾਦਵ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ ਸੀ,ਜੋ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਵਿੱਚ ਪੁਲਿਸ ਇੰਸਪੈਕਟਰ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ 2 ਬੇਟੇ ਹਨ<font face="Times New Roman">,</font> ਅਜਿੰਕਿਆ (1991) ਅਤੇ ਅਜੀਤੇਸ਼ (1994)<font face="Times New Roman">,</font> ਦੋਵੇਂ ਹੀ [[ਮੁੰਬਈ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ]] ਦੇ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਹਨ। ਉਸ ਦਾ ਪਤੀ ਉਸ ਦੇ ਕੰਮ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। == ਸਨਮਾਨ == * ਜਜੌ ਪੁਰਸਕਾਰ (1998) * ਮਹਿਲਾ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਪੁਰਸਕਾਰ (2001) * ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਹਿਲਾ ਆਯੋਜਨ<font face="Times New Roman">, </font>ਦਿੱਲੀ (2001) * ਲੋਕਮਤ ਸਾਖੀ ਮੰਚ (2002) * ਐੱਸ.ਬੀ.ਆਈ. ਪਲੈਟਿਨਮ ਜੁਬਲੀ ਸਾਲ ਦਾ ਸਮਾਗਮ (2003-2004) * ਸਹਿਯਾਦਰੀ ਹਿਰਕਨੀ ਐਵਾਰਡ (2004) * ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਪੁਰਸਕਾਰ (2005) * ਜੀ.ਐੱਮ.ਅਵਾਰਡ (2011) * ਔਰਤ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਪੁਰਸਕਾਰ (2011) (ਕੇਂਦਰੀ ਰੇਲਵੇ ਦੁਆਰਾ) * ਆਰ.ਡਬਲਿਯੂ.ਸੀ. ਦੇ ਸਾਲ 2013 ਦਾ ਸਰਵੋਤਮ ਮਹਿਲਾ ਪੁਰਸਕਾਰ। 5 ਅਪਰੈਲ 2013 ਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਰੇਲਵੇ ਉੱਤੇ ਪਹਿਲੀ ਮਹਿਲਾ ਸਥਾਨ ਦੀ ਚੋਣ ਲਈ। * ਭਾਰਤੀ ਰੇਲਵੇਜ਼ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਮਹਿਲਾ ਸਥਾਨ ਬਦਲਾਓ ਲਈ ਜੀ.ਐੱਮ.ਅਵਾਰਡ ਅਪ੍ਰੈਲ 2011 == ਹੋਰ ਦੇਖੋ == * List of firsts in India == ਹਵਾਲੇ == {{reflist|30em}} * https://web.archive.org/web/20160312110926/http://epaper.eprahaar.in/detail.php?cords=22%2C136%2C1472%2C2268&id=story2&pageno=http%3A%2F%2Fepaper.eprahaar.in%2F08032015%2Fmumbai%2Fsuppl%2Fpage8.jpg * http://epaper.loksatta.com/451544/indian-express/04-03-2015?show=touch#page/28/3 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160305001403/http://epaper.loksatta.com/451544/indian-express/04-03-2015?show=touch#page/28/3 |date=2016-03-05 }} == <span class="short_text" id="result_box" lang="pa"><span>ਬਾਇਬਲੀਓਗ੍ਰਾਫੀ</span></span> == * {{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=Py9LAQAAIAAJ|title=Limca Book of Records|last=Book|publisher=Bisleri Beverages Limited|year=2006|ref=harv}} * {{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=P4Zb4ULm1_IC&pg=PA96|title=The World Through Our Eyes: A Collaboration of Essays by International Students|last=Hanshaw|first=Brigitta Natasha|date=1 September 2003|publisher=iUniverse|isbn=978-0-595-28831-1|ref=harv}} * {{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=xlvaAAAAMAAJ|title=Documentation on Women, Children & Human Rights|last=Rights|publisher=Sandarbhini, Library and Documentation Centre, All India Association for Christian Higher Education|year=2001|ref=harv}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1965]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]] 2x9pn00wkv91brcl0np4y8mj69wdxkd 0 112423 848077 762262 2026-09-26T13:32:31Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 848077 wikitext text/x-wiki {{Infobox sportsperson|name=Sumrai Tete|birth_date=November 15, 1979|birth_place=[[Jharkhand]]|death_date=|death_place=|medaltemplates={{MedalSport | Women’s [[Field Hockey]]}} {{MedalCountry | {{IND}} }} {{MedalCompetition|[[Commonwealth Games]]}} {{MedalGold| [[2002 Commonwealth Games results#Field Hockey|2002 Manchester]] |[[India at the 2002 Commonwealth Games#India women.27s national field hockey team|Team]]}} {{MedalCompetition|[[Champions Challenge (field hockey)|Champions Challenge]]}} {{MedalBronze| [[2002 Women's Champions Challenge (field hockey)|2002 Johannesburg]] | [[2002 Women's Hockey Champions Challenge#.C2.A0India|Team]]}}|show-medals=yes}}'''ਸੁਮਰਾਏ ਤੇਤੇ''' (ਜਨਮ 15 ਨਵੰਬਰ, 1 9 779) ਭਾਰਤ ਦੀ ਮਹਿਲਾ ਕੌਮੀ [[ਹਾਕੀ]] ਟੀਮ ਦੀ ਇੱਕ ਮੈਂਬਰ ਹੈ।ਮੈਨਚੇਸਟਰ 2002 ਕਾਮਨਵੈਲਥ ਖੇਡਾਂ ਜਦੋਂ ਮੈਨਚੇਸਟਰ 2002 ਕਾਮਨਵੈਲਥ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਗੋਲਡ ਜਿੱਤਿਆ ਤਾਂ ਉਹ ਟੀਮ ਦੇ ਨਾਲ ਖੇਡੀ। ਸਾਲ 2017 ਵਿੱਚ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਫੀਲਡ ਹਾਕੀ ਲਈ ਉਪਲੱਬਧੀਆਂ ਅਤੇ ਯੋਗਦਾਨ ਲਈ ਯੁਵਾ ਮਾਮਲੇ ਅਤੇ ਖੇਡ ਮੰਤਰਾਲੇ ਦੁਆਰਾ ਨਾਮਧਾਰੀ ਧਿਆਨ ਚੰਦ ਅਵਾਰਡ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।<ref>{{Cite web|url=http://www.financialexpress.com/sports/national-sports-awards-centre-unveils-list-cricket-sensation-harmanpreet-kaur-to-receive-arjuna-award/819083/|title=National Sports Awards: Centre unveils list, cricket sensation Harmanpreet Kaur to receive Arjuna Award|date=22 August 2017|publisher=Financial Express|access-date=22 August 2017}}</ref> ਉਹ ਆਪਣੇ ਰਾਜ ਝਾਰਖੰਡ ਵਿੱਚ ਹਾਕੀ ਦਾ ਬ੍ਰਾਂਡ ਅੰਬੈਸਡਰ ਹੈ।  ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਰਘੁਬਰ ਦਾਸ ਨੇ ਇਹ ਵੀ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਕਿ ਉਹ ਰਾਜ ਪੱਧਰੀ ਹਾਕੀ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਸਿਖਲਾਈ ਦੇਵੇਗੀ।  == ਹਵਾਲੇ == {{reflist|2}} == ਬਾਹਰੀ ਜੋੜ == * [https://web.archive.org/web/20081120054627/http://www.bharatiyahockey.org./khiladi/stree/2002/sumaraitete.htm ਜੀਵਨੀ] * [http://m2002.thecgf.com/results/default.asp?ath=6973 ਰਾਸ਼ਟਰਮੰਡਲ ਖੇਡ ਜੀਵਨੀ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211021200650/http://m2002.thecgf.com/results/default.asp?ath=6973 |date=2021-10-21 }} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1979]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]] fz6i3lealj60k1vyr5y57e3lq7w3zni 0 112556 848080 678638 2026-09-26T13:40:12Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 848080 wikitext text/x-wiki {{Infobox sportsperson|birth_date=|birth_place=|medaltemplates={{MedalSport | Women’s [[Field Hockey]]}} {{MedalCountry | {{IND}} }} {{MedalCompetition|[[Commonwealth Games]]}} {{MedalGold| [[2002 Commonwealth Games results#Field Hockey|2002 Manchester]] | [[India at the 2002 Commonwealth Games#India women.27s national field hockey team|Team]]}} {{MedalCompetition|[[Champions Challenge (field hockey)|Champions Challenge]]}} {{MedalBronze| [[2002 Women's Champions Challenge (field hockey)|2002 Johannesburg]] | [[2002 Women's Hockey Champions Challenge#.C2.A0India|Team]]}} {{MedalCompetition|[[Hockey Asia Cup]]}} {{MedalGold| 2004 New Delhi | Team}} {{MedalCompetition|[[Asian Games]]}} {{MedalBronze| [[2006 Asian Games|2006 Doha]] | [[Hockey at the 2006 Asian Games|Team]]}}}} '''ਸੁਮਨ ਬਾਲਾ''' ('''ਜਨਮ 15 ਦਸੰਬਰ 1981''') ਭਾਰਤ ਦੀ ਮਹਿਲਾ ਕੌਮੀ ਹਾਕੀ ਟੀਮ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਹੈ. ਉਹ ਮਨੀਪੁਰ ਦੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਸਨ ਅਤੇ ਮੈਨਚੇਸਟਰ 2002 ਕਾਮਨਵੈਲਥ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਗੋਲਡ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੀ ਟੀਮ ਨਾਲ ਖੇਡੇ ਸੀ | == References == * [https://web.archive.org/web/20081120052940/http://www.bharatiyahockey.org./khiladi/stree/2002/sumanbala.htm Biography] * [http://m2002.thecgf.com/results/default.asp?ath=7536 Commonwealth Games Biography] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304023224/http://m2002.thecgf.com/results/default.asp?ath=7536 |date=2016-03-04 }} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਖੇਡਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਾਕੀ ਖਿਡਾਰੀ]] 4mjuq2w6ucbdzvc7hca5sskfsosxy8v 0 131548 848051 842320 2026-09-26T11:59:04Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 848051 wikitext text/x-wiki {{Cleanup infobox}}{{ਜਾਣਕਾਰੀਡੱਬਾ ਵਿਗਿਆਨੀ|name=Stuart Hall|image=Hall Stuart.jpg|birth_name=Stuart Henry McPhail Hall|birth_date={{birth date|1932|2|3|df=y}}|death_date={{Death date and age|2014|2|10|1932|2|3|df=y}}|birth_place=[[Kingston, Jamaica|Kingston]], [[Colony of Jamaica]]|death_place=[[London]], [[England]]|field=[[Cultural Studies]], [[Sociology]]|resting_place=[[Highgate Cemetery]], London, England|work_institutions=[[University of Birmingham]]<br>[[Open University]]|alma_mater=[[Merton College, Oxford]]|known_for=Founder of ''[[New Left Review]]'', [[Articulation (sociology)|Articulation]], [[Encoding/decoding model of communication]], [[Reception theory]]|influences=[[Karl Marx]]{{•}} [[Antonio Gramsci]]{{•}} [[Raymond Williams]]{{•}} [[Richard Hoggart]]{{•}} [[Louis Althusser]]{{•}} [[Michel Foucault]]}} '''ਸਟੂਅਰਟ ਮੈਕਫਾਈਲ ਹਾਲ''' {{Post-nominals|country=GBR|FBA}} (3 ਫਰਵਰੀ 1932 - 10 ਫਰਵਰੀ 2014) ਇੱਕ [[ਜਮੈਕਾ|ਜਮੈਕਨ-]] ਜੰਮਪਲ [[ਯੂਨਾਈਟਡ ਕਿੰਗਡਮ|ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼]] [[ਮਾਰਕਸਵਾਦ|ਮਾਰਕਸਵਾਦੀ]] [[ਸਮਾਜ ਸ਼ਾਸਤਰ|ਸਮਾਜ ਸ਼ਾਸਤਰੀ]], ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਸਿਧਾਂਤਕ ਅਤੇ [[ਐਕਟਿਵਿਜ਼ਮ|ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਕਾਰਕੁਨ ਸੀ]] । ਹਾਲ, ਰਿਚਰਡ ਹੌਗਗਾਰਟ ਅਤੇ [[ਰੇਮੰਡ ਵਿਲੀਅਮਸ|ਰੇਮੰਡ ਵਿਲੀਅਮਜ਼ ਦੇ ਨਾਲ]], ਸੋਚ ਦੇ ਸਕੂਲ ਦੀ ਇੱਕ ਬਾਨੀ ਸ਼ਖਸੀਅਤ ਸੀ ਜੋ ਹੁਣ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਕਲਚਰਲ ਸਟੱਡੀਜ਼ ਜਾਂ ਬਰਮਿੰਘਮ ਸਕੂਲ ਆਫ ਕਲਚਰਲ ਸਟੱਡੀਜ਼ ਵਜੋਂ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। <ref>Procter, James (2004), ''Stuart Hall'', Routledge Critical Thinkers.</ref> 1950 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿਚ ਹਾਲ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ''ਖੱਬੀ ਸਮੀਖਿਆ ਦਾ'' ਸੰਸਥਾਪਕ ਸੀ. ਹੌਗਗਾਰਟ ਦੇ ਸੱਦੇ 'ਤੇ, ਉਹ 1964 ਵਿਚ ਬਰਮਿੰਘਮ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿਖੇ ਸਮਕਾਲੀ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਅਧਿਐਨ ਕੇਂਦਰ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਏ। ਹਾਲ ਨੇ 1968 ਵਿਚ ਸੈਂਟਰ ਦੇ ਐਕਟਿੰਗ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਵਜੋਂ ਹੋਗਗਾਰਟ ਤੋਂ ਅਹੁਦਾ ਸੰਭਾਲਿਆ, 1972 ਵਿਚ ਇਸ ਦਾ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਬਣਿਆ, ਅਤੇ 1979 ਤਕ ਉਥੇ ਰਿਹਾ। <ref name="GuardianObit">Morley, David, and Bill Schwarz, [https://www.theguardian.com/politics/2014/feb/10/stuart-hall "Stuart Hall obituary: Influential cultural theorist, campaigner and founding editor of the New Left Review"], ''The Guardian'' (London), 10 February 2014.</ref> ਜਦੋਂ ਕਿ ਕੇਂਦਰ ਵਿਚ, ਹਾਲ ਨੂੰ ਜਾਤੀ ਅਤੇ ਲਿੰਗ ਨਾਲ ਨਜਿੱਠਣ ਲਈ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਅਧਿਐਨ ਦੇ ਦਾਇਰੇ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਵਿਚ, ਅਤੇ [[ਮਿਸ਼ੇਲ ਫੂਕੋ|ਮਿਸ਼ੇਲ ਫੂਕਾਲਟ]] ਵਰਗੇ ਫ੍ਰੈਂਚ ਸਿਧਾਂਤਕਾਰਾਂ ਦੇ ਕੰਮ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਨਵੇਂ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਨ ਵਿਚ ਮਦਦ ਕਰਨ ਦਾ ਸਿਹਰਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। <ref>Schulman, Norman. [http://www.cjc-online.ca/index.php/journal/article/view/717/623 "Conditions of their Own Making: An Intellectual History of the Centre for Contemporary Cultural Studies at the University of Birmingham"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190611192225/https://www.cjc-online.ca/index.php/journal/article/view/717/623 |date=2019-06-11 }}, ''Canadian Journal of Communication'', Vol. 18, No. 1 (1993).</ref> ਹਾਲ ਨੇ 1979 ਵਿਚ ਓਪਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿਚ ਸਮਾਜ ਸ਼ਾਸਤਰ ਦਾ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਬਣਨ ਲਈ ਕੇਂਦਰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ। <ref>Chen, Kuan-Hsing. "The Formation of a Diasporic Intellectual: An interview with Stuart Hall," collected in David Morley and Kuan-Hsing Chen (eds), ''Stuart Hall: Critical Dialogues in Cultural Studies'', New York: Routledge, 1996.</ref> ਉਹ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸੋਸ਼ਲੋਲੋਜੀਕਲ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ 1995-97 ਦਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਸੀ। ਉਹ 1997 ਵਿਚ ਓਪਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਰਿਟਾਇਰ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਇਮੇਰਿਟਸ ਸੀ ।ਗੁਆਂਢੀਆਂ ਦੇ ਨੇਤਾ<ref>"Stuart Hall: Culture and Power", [http://www.radicalphilosophy.com/default.asp?channel_id=2190&editorial_id=10337 Interview] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090316061907/http://www.radicalphilosophy.com/default.asp?channel_id=2190&editorial_id=10337|date=16 March 2009}}, ''Radical Philosophy'', November/December 1998.</ref> ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਅਖਬਾਰ ''ਦਿ ਅਬਜ਼ਰਵਰ'' ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ "ਦੇਸ਼ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਸਿਧਾਂਤਵਾਦੀ" ਕਿਹਾ। <ref name="Observer">{{Cite web|url=https://www.theguardian.com/society/2007/sep/23/communities.politicsphilosophyandsociety|title=Cultural hallmark|last=Adams|first=Tim|date=22 September 2007|publisher=The Observer|access-date=17 February 2014}}</ref> ਹਾਲ ਵੀ ਬਲੈਕ ਆਰਟਸ ਅੰਦੋਲਨ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ. ਫਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਜੌਨ ਅਕੋਮਫਰਾਹ ਅਤੇ ਆਈਜ਼ੈਕ ਜੂਲੀਅਨ ਵੀ ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੇ ਨਾਇਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਵਜੋਂ ਵੇਖਦੇ ਹਨ। <ref>Julien, Isaac, [http://www.bfi.org.uk/news-opinion/news-bfi/features/memoriam-stuart-hall "In memoriam: Stuart Hall"], BFI, 12 February 2014.</ref> ਹਾਲ ਦਾ ਵਿਆਹ [[ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਕਾਲਜ ਲੰਦਨ|ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਕਾਲਜ ਲੰਡਨ]] ਵਿਖੇ ਆਧੁਨਿਕ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਇਤਿਹਾਸ ਦੀ ਨਾਰੀਵਾਦੀ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਕੈਥਰੀਨ ਹਾਲ ਨਾਲ ਹੋਇਆ [[ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਕਾਲਜ ਲੰਦਨ|ਸੀ]], ਜਿਸਦੇ ਨਾਲ ਉਸ ਦੇ ਦੋ ਬੱਚੇ ਸਨ। <ref>{{Cite news|url=https://www.theguardian.com/politics/2014/feb/10/stuart-hall|title=Stuart Hall obituary|last=Morley|first=David|date=2014-02-10|work=[[The Guardian]]|access-date=2019-01-26|last2=Schwarz|first2=Bill}}</ref> == ਜੀਵਨੀ == ਸਟੂਅਰਟ ਹਾਲ [[ਕਿੰਗਸਟਨ, ਜਮੈਕਾ]] ਵਿੱਚ ਅਫ਼ਰੀਕੀ, ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼, ਪੁਰਤਗਾਲੀ ਪੁਰਤਗਾਲੀ ਅਤੇ ਸ਼ਾਇਦ ਭਾਰਤੀ ਮੂਲ ਦੇ ਇੱਕ ਮੱਧ ਵਰਗੀ ਜਮੈਕੇ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਸੀ। <ref name="Observer"/> ਉਸਨੇ ਜਮੈਕਾ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਿਆ, ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸਕੂਲ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਇੱਕ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। <ref name="Farred p. 30">Farred, Grant, [https://www.jstor.org/stable/3819983 "You Can Go Home Again, You Just Can't Stay: Stuart Hall and the Caribbean Diaspora"], ''Research in African Literatures'', 27.4 (Winter 1996), 28–48 (p. 30).</ref> ਇਕ ਇੰਟਰਵਿ interview ਵਿਚ ਹਾਲ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਾਲਾਂ ਵਿਚ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਇਕ "ਚਮਕਦਾਰ, ਹੌਸਲਾ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਵਿਦਵਾਨ" ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਰਸਮੀ ਸਿੱਖਿਆ ਨੂੰ "ਬਹੁਤ ਹੀ 'ਕਲਾਸੀਕਲ' ਸਿੱਖਿਆ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ; ਬਹੁਤ ਵਧੀਆ ਪਰ ਬਹੁਤ ਰਸਮੀ ਅਕਾਦਮਿਕ ਰੂਪਾਂ ਵਿਚ." ਹਮਦਰਦੀ ਭਰੇ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਨਾਲ, ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਦਾ ਵਿਸਥਾਰ ਕੀਤਾ " [[ਟੀ ਐਸ ਈਲੀਅਟ|ਟੀ ਐਸ ਐਲੀਅਟ]], [[ਜੇਮਜ਼ ਜੋਆਇਸ|ਜੇਮਜ਼ ਜੋਇਸ]], [[ਸਿਗਮੰਡ ਫ਼ਰਾਇਡ|ਫ੍ਰਾਇਡ]], [[ਕਾਰਲ ਮਾਰਕਸ|ਮਾਰਕਸ]], [[ਵਲਾਦੀਮੀਰ ਲੈਨਿਨ|ਲੈਨਿਨ]] ਅਤੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਕੁਝ ਸਾਹਿਤ ਅਤੇ ਆਧੁਨਿਕ ਕਵਿਤਾ" ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ " ਕੈਰੇਬੀਅਨ ਸਾਹਿਤ "। <ref>Kuan-Hsing, 1996, pp. 486–487.</ref> ਹਾਲ ਦੇ ਬਾਅਦ ਦੇ ਕੰਮਾਂ ਤੋਂ ਪਤਾ ਚੱਲਦਾ ਹੈ ਕਿ ਬਸਤੀਵਾਦੀ ਵੈਸਟ ਇੰਡੀਜ਼ ਦੇ ਰੰਗਮੰਤਰੀ ਵਿੱਚ ਵੱਧਦੇ ਹੋਏ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਗਹਿਰੀ ਚਮੜੀ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਨੇ ਉਸਦੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਉੱਤੇ ਡੂੰਘਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਾਇਅਾ।<ref>[https://www.jstor.org/stable/3819983 Farred] 1996, pp. 33–34.</ref> <ref name="Imperium">Lewis, Tanya, [https://web.archive.org/web/20041023214537/http://www.imperiumjournal.com/0pages/40002.html "Stuart Hall and the Formation of British Cultural Studies: A Diasporic Perspective"], ''Imperium'', 4 (2004).</ref> 1951 ਵਿਚ ਹਾਲ ਨੇ [[ਆਕਸਫ਼ੋਰਡ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ|ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਆਫ਼ ਆਕਸਫੋਰਡ]] ਵਿਖੇ ਮਾਰਟਨ ਕਾਲਜ ਵਿਚ ਰੋਡਜ਼ ਸਕਾਲਰਸ਼ਿਪ ਜਿੱਤੀ, ਜਿਥੇ ਉਸਨੇ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਐਮ.ਏ. ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ, <ref name="MCreg">{{Cite book|title=Merton College Register 1900-1964|date=1964|publisher=Basil Blackwell|editor-last=Levens|editor-first=R. G. C.|location=Oxford|page=424}}</ref> <ref name="Bomb">[[Caryl Phillips|Phillips, Caryl]], [http://bombsite.com/issues/58/articles/2030 "Stuart Hall"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111106120825/http://bombsite.com/issues/58/articles/2030|date=2011-11-06}}, ''BOMB'', 58 (Winter 1997).</ref> ਵਿੰਡਰਸ਼ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣ ਗਈ, ਪੱਛਮੀ ਭਾਰਤੀਆਂ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਵੱਡੀ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਪਰਵਾਸ ਕਮਿ communityਨਿਟੀ ਉਸ ਸਮੇਂ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ. ਉਸਨੇ ਆਕਸਫੋਰਡ ਵਿਖੇ ਆਪਣੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਜਾਰੀ ਰੱਖਦਿਆਂ ਪੀਐਚ.ਡੀ. [[ਹੈਨਰੀ ਜੇਮਜ਼|ਹੈਨਰੀ ਜੇਮਜ਼ ਉੱਤੇ]] ਪਰੰਤੂ, ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ 1956 ਦੇ [[1956 ਦਾ ਹੰਗਰੀ ਦਾ ਇਨਕਲਾਬ|ਸੋਵੀਅਤ ਹਮਲੇ ਦੁਆਰਾ ਹੰਗਰੀ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰਕੇ]] (ਜਿਸਨੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨੂੰ ਕਮਿ Communਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ ਆਫ਼ ਗ੍ਰੇਟ ਬ੍ਰਿਟੇਨ (ਸੀਪੀਬੀ) ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਪਿਛਲੇ ਕੱਟੜਵਾਦੀ ਵਿਕਲਪਾਂ ਦੀ ਭਾਲ ਕਰਦਿਆਂ ਵੇਖਿਆ ਸੀ) ਅਤੇ ਸੂਏਜ਼ ਸੰਕਟ ਨੇ 1957 ਵਿੱਚ ਇਸਨੂੰ ਤਿਆਗ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਜਾਂ 1958 <ref name="Farred p. 30"/> ਉਸਦੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਕੰਮਾਂ ਤੇ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦਰਤ ਕਰਨ ਲਈ।।1957 ਵਿਚ, ਉਹ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਨਿਹੱਥੇਕਰਨ ਲਈ ਮੁਹਿੰਮ (ਸੀ.ਐਨ.ਡੀ.) ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਇਹ ਸੀ ਐਨ ਡੀ ਮਾਰਚ 'ਤੇ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੀ ਆਉਣ ਵਾਲੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ। <ref>[[Marcus Williamson|Williamson, Marcus]], [https://www.independent.co.uk/news/obituaries/professor-stuart-hall-sociologist-and-pioneer-in-the-field-of-cultural-studies-whose-work-explored-the-concept-of-britishness-9120126.html "Professor Stuart Hall: Sociologist and pioneer in the field of cultural studies whose work explored the concept of Britishness" (obituary)], ''[[The Independent]]'' (London), 11 February 2014.</ref> 1958 ਤੋਂ 1960 ਤੱਕ, ਹਾਲ ਨੇ ਲੰਡਨ ਦੇ ਸੈਕੰਡਰੀ ਆਧੁਨਿਕ ਸਕੂਲ <ref>[https://www.jstor.org/stable/3819983 Farred] 1996, p. 38.</ref> ਅਤੇ ਬਾਲਗ ਸਿੱਖਿਆ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਧਿਆਪਕ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ 1964 ਵਿੱਚ ਕੈਥਰੀਨ ਹਾਲ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰ ਲਿਆ, ਇਸ ਸਮੇਂ ਤਕਰੀਬਨ ਉਸ ਦੇ ਪੱਕੇ ਤੌਰ ਤੇ ਕੈਰੇਬੀਅਨ ਪਰਤਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਆਕਸਫੋਰਡ ਵਿਖੇ ਆਪਣੇ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ''ਯੂਨੀਵਰਸਟੀਆਂ ਅਤੇ ਖੱਬੇ ਪੱਖੀ ਸਮੀਖਿਆ'' 'ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਹਾਲ [[ਈ ਪੀ ਥਾਮਪਸਨ|ਈ ਪੀ ਥੌਮਸਨ]], [[ਰੇਮੰਡ ਵਿਲੀਅਮਸ|ਰੇਮੰਡ ਵਿਲੀਅਮਜ਼]] ਅਤੇ ਹੋਰਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜ ਗਿਆ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ''1915 ਵਿਚ ਨਿ Le'' ''ਖੱਬੇ ਪੱਖੀ ਸਮੀਖਿਆ ਦੀ'' ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਹਾਲ ਦੇ ਸੰਸਥਾਪਕ ਸੰਪਾਦਕ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਕੀਤਾ। <ref name="Farred p. 30"/> 1958 ਵਿਚ, ਉਸੇ ਸਮੂਹ ਨੇ, ਰਾਫੇਲ ਸੈਮੂਅਲ ਦੇ ਨਾਲ, ਖੱਬੇਪੱਖੀ ਵਿੰਗਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਮੀਟਿੰਗ ਵਾਲੀ ਜਗ੍ਹਾ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਸੋਹੋ ਵਿੱਚ ਪਾਰਟੀਆਂ ਦੇ ਕੌਫੀ ਹਾ Houseਸ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। <ref>Berlin, Mike, [http://www.bishopsgate.org.uk/audios.aspx?vid=7563 Bishopsgate Institute Podcast: The Partisan Coffee House: Cultural Politics and the New Left] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131113165856/http://www.bishopsgate.org.uk/audios.aspx?vid=7563 |date=2013-11-13 }}, 11 June 2009.</ref> ਹਾਲ ਨੇ 1961 <ref>Derbyshire, Jonathan, [http://www.newstatesman.com/politics/uk-politics/2012/08/stuart-hall-we-need-talk-about-englishness "Stuart Hall: 'We need to talk about Englishness'"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201130180458/https://www.newstatesman.com/politics/uk-politics/2012/08/stuart-hall-we-need-talk-about-englishness |date=2020-11-30 }}, ''New Statesman'', 23 August 2012.</ref> ਜਾਂ 1962 ਵਿਚ ''ਨਿ Le ਖੱਬੇ ਪੱਖੀ ਸਮੀਖਿਆ'' ਦਾ ਬੋਰਡ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ।<ref name="Imperium"/> ਹਾਲ ਦਾ ਅਕਾਦਮਿਕ ਕੈਰੀਅਰ 1964 ਵਿਚ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਫਿਲਮ ਇੰਸਟੀਚਿ (ਟ (ਬੀਐਫਆਈ) ਦੇ ਪੈਡੀ ਵੈਨਲ ਨਾਲ ਸਹਿ-ਲੇਖਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ, "ਮਨੋਰੰਜਨ ਵਜੋਂ ਫਿਲਮ ਦੇ ਗੰਭੀਰ ਅਧਿਐਨ ਲਈ ਕੇਸ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਕਿਤਾਬਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ", ''ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕਲਾ'' . <ref>Paterson, Richard, and Paul Gerhardt, [http://www.bfi.org.uk/news-opinion/news-bfi/features/stuart-hall-1932-2014 "Stuart Hall (1932-2014)"], BFI.</ref> ਸਿੱਧੇ ਸਿੱਟੇ ਵਜੋਂ, ਰਿਚਰਡ ਹੌਗਗਾਰਟ ਨੇ ਹਾਲ ਨੂੰ ਬੁਰਮਿੰਘਮ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿਖੇ ਸਮਕਾਲੀ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਅਧਿਐਨ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਲਈ ਸੱਦਾ ਦਿੱਤਾ, ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿੱਚ ਹੌਗਗਾਰਟ ਦੇ ਆਪਣੇ ਖਰਚੇ ਤੇ ਇੱਕ ਖੋਜ ਫੈਲੋ ਵਜੋਂ। <ref name="Imperium"/> 1968 ਵਿਚ ਹਾਲ ਸੈਂਟਰ ਦਾ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਬਣਿਆ। ਉਸਨੇ ਅਗਲੇ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਲੇਖ ਲਿਖੇ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ''ਸੀਟੁਏਟਿੰਗ ਮਾਰਕਸ: ਮੁਲਾਂਕਣ ਅਤੇ ਵਿਦਾਇਗੀ'' (1972) ਅਤੇ ''ਏਨਕੋਡਿੰਗ ਅਤੇ odਕੋਡਿੰਗ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਡਿਸਕੌਸਰ'' (1973) ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਉਸਨੇ ''ਪੋਲੀਸਿੰਗ ਦਿ ਕਰਿਸਿਸ'' (1978) ਕਿਤਾਬ ਵਿੱਚ ਵੀ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ''ਰੈਜ਼ਿਸਟੈਂਟਸ ਥਰੂ ਰੀਤੁਅਲਜ਼'' (1975) ਦਾ ''ਸੰਪਾਦਨ ਕੀਤਾ'' । ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੇਰ ਅੱਗੇ ਥੈਚਰ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਬਣ ਗਏ 1979 ਵਿਚ, ਹਾਲ ਅਤੇ ਮੈਗੀ steed ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ''ਇਸ ਨੂੰ ਅੱਧੇ ਦੀ ਨਸਲਵਾਦ ਮੰਮੀ, ਇੱਕ, ਹੈ ਨਾ'' ਓਪਨ ਡੋਰ ਮੀਡੀਆ (CARM) ਵਿਚ ਮੁਹਿੰਮ ਵਿਰੁੱਧ ਨਸਲਵਾਦ, ਜੋ ਕਿ ਨਸਲੀ ਸਟੇਰੀਓਟਾਈਪਸ ਅਤੇ ਇਮੀਗ੍ਰੇਸ਼ਨ ਨੂੰ ਸਮਕਾਲੀ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਰਵੱਈਏ ਖ਼ਤਮ ਨੇ ਕੀਤੀ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ।<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=wGgCDgAAQBAJ&pg=PT94|title=Racism and Media|last=Titley|first=Gavan|date=27 May 2019|publisher=SAGE|isbn=978-1-5264-2209-5|page=94|language=en|access-date=12 November 2020}}</ref> ਉਸ ਸਾਲ ਓਪਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ (ਓਯੂ) ਵਿਚ ਸਮਾਜ ਸ਼ਾਸਤਰ ਦੇ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਵਜੋਂ ਨਿਯੁਕਤੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਹਾਲ ਨੇ ਹੋਰ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਪੁਸਤਕਾਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤੀਆਂ, ਜਿਸ ਵਿਚ ''ਦ ਹਾਰਡ ਰੋਡ ਟੂ ਨਵੀਨੀਕਰਣ'' (1988), ''ਫੌਰਮੇਸ਼ਨਜ਼ ਆਫ ਮਾਡਰਨਟੀ'' (1992), ''ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਪਹਿਚਾਣ'' (1996) ਅਤੇ ''ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧਤਾ ਅਤੇ ਸੰਕੇਤ ਦੇਣ ਦੇ ਅਭਿਆਸ'' (1997). 1970 ਅਤੇ 1980 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੌਰਾਨ, ਹਾਲ ''[[ਮਾਰਕਸਿਜ਼ਮ ਟੂਡੇ|ਮਾਰਕਸਵਾਦ ਟੂਡੇ]]'' ਰਸਾਲੇ ਨਾਲ ਨੇੜਿਓਂ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ; <ref>Callinicos, Alex, "The politics of ''Marxism Today''", ''International Socialism'', 29 (1985).</ref> 1995 ਵਿੱਚ, ਉਹ ''ਸਾਉਂਡਿੰਗਜ਼: ਏ ਜਰਨਲ ਆਫ਼ ਰਾਜਨੀਤੀ ਅਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦਾ'' ਸੰਸਥਾਪਕ ਸੰਪਾਦਕ ਸੀ। <ref>{{Cite web|url=http://www.lwbooks.co.uk/journals/soundings/issue/1.html|title=''Soundings''|publisher=Lwbooks.co.uk|access-date=17 February 2014|archive-date=18 ਸਤੰਬਰ 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180918195500/https://www.lwbooks.co.uk/journals/soundings/issue/1.html|dead-url=yes}}</ref> ਉਸਨੇ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਅਧਿਐਨਾਂ 'ਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ' ਤੇ ਗੱਲ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਵਿਚ 1983 ਵਿਚ ਅਰਬਨ-ਚੈਂਪੀਅਨ ਵਿਖੇ ਇਲੀਨੋਇਸ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿਚ ਭਾਸ਼ਣਾਂ ਦੀ ਇਕ ਲੜੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ ਜੋ ਦਰਜ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਦਹਾਕਿਆਂ ਬਾਅਦ 2016 ਦੀ ਕਿਤਾਬ ''ਕਲਚਰਲ ਸਟੱਡੀਜ਼ 1983: ਏ ਸਿਧਾਂਤਕ ਇਤਿਹਾਸ'' (ਜੈਨੀਫ਼ਰ ਸਲੈਕ ਦੁਆਰਾ ਸੰਪਾਦਿਤ ਅਤੇ) ਲਾਰੈਂਸ ਗਰੋਸਬਰਗ )।<ref>Hsu, Hua (17 July 2017), [https://www.newyorker.com/books/page-turner/stuart-hall-and-the-rise-of-cultural-studies "Stuart Hall and the Rise of Cultural Studies"], ''[[The New Yorker]]''.</ref> ਹਾਲ ਆਈਨੀਵਾ ( ਇੰਸਟੀਚਿ of ਟ ਆਫ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਵਿਜ਼ੂਅਲ ਆਰਟਸ) ਅਤੇ ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫੀ ਸੰਸਥਾ ਆਟੋਗ੍ਰਾਫ ਏਬੀਪੀ (ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਆਫ ਬਲੈਕ ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫ਼ਰਾਂ) ਦੀ ਬਾਨੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਸੀ।<ref>Loudis, Jessica (27 September 2017), [https://newrepublic.com/article/145042/need-stuart-halls-imaginative-left "Why We Need Stuart Hall’s Imaginative Left"], ''[[The New Republic]]''.</ref> ਹਾਲ 1997 ਵਿਚ ਓਪਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਰਿਟਾਇਰ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ 2005 ਵਿਚ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਅਕੈਡਮੀ (ਐਫ.ਬੀ.ਏ.) ਦੇ ਫੈਲੋ ਚੁਣੇ ਗਏ ਅਤੇ 2008 ਵਿਚ ਯੂਰਪੀਅਨ ਕਲਚਰਲ ਫਾਉਂਡੇਸ਼ਨ ਦਾ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਮਾਰਗ੍ਰਿਏਟ ਅਵਾਰਡ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਉਸਦੇ 82 ਵੇਂ ਜਨਮਦਿਨ ਦੇ ਇੱਕ ਹਫਤੇ ਬਾਅਦ, ਕਿਡਨੀ ਫੇਲ੍ਹ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, 10 ਫਰਵਰੀ 2014 ਨੂੰ ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ. ਆਪਣੀ ਮੌਤ ਦੇ ਸਮੇਂ ਤਕ, ਉਹ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ ਤੇ "ਬਹੁਸਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਗੌਡਫਾਦਰ" ਵਜੋਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ।<ref>{{Cite news|url=http://www.voice-online.co.uk/article/jamaican-cultural-theorist-stuart-hall-dies-aged-82|title=Jamaican cultural theorist Stuart Hall dies, aged 82|last=Hudson|first=Rykesha|date=10 February 2014|work=The Voice|access-date=10 February 2014|archive-date=14 ਫ਼ਰਵਰੀ 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140214120941/http://www.voice-online.co.uk/article/jamaican-cultural-theorist-stuart-hall-dies-aged-82|dead-url=yes}}</ref> <ref name="GuardianObit"/> <ref name="Telegraphobit">{{Cite news|url=https://www.telegraph.co.uk/news/obituaries/10629087/Stuart-Hall-obituary.html|title=Stuart Hall obituary|date=10 February 2014|work=The Daily Telegraph|location=London}}</ref> <ref>{{Cite news|url=https://www.theguardian.com/education/2014/feb/10/stuart-hall-cultural-legacy-britain-godfather-multiculturalism|title='Godfather of multiculturalism' Stuart Hall dies aged 82|last=Butler|first=Patrick|date=10 February 2014|work=The Guardian|location=London}}</ref> ਉਸ ਦਾ ਯਾਦਗਾਰੀ ਚਿੰਨ੍ਹ, ''ਜਾਣਿਆ-ਪਛਾਣਿਆ ਅਜਨਬੀ: ਏ ਲਾਈਫ ਬਿਟਿਨ ਟੂ ਆਈਲੈਂਡਜ਼'' ( ਬਿਲ ਸਵਾਰਜ਼ ਦੇ ਸਹਿ ਸਹਿ ਲੇਖਕ), ਨੂੰ ਮਰੇ - ਮਰੇ 2017 ਵਿਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। == ਵਿਚਾਰ == ਹਾਲ ਦਾ ਕੰਮ [[ਆਂਤੋਨੀਓ ਗਰਾਮਸ਼ੀ|ਗ੍ਰੈਮਸਕੀਅਨ ਤੋਂ]] ਬਾਅਦ ਦਾ ਰੁਖ [[ਆਂਤੋਨੀਓ ਗਰਾਮਸ਼ੀ|ਅਪਣਾਉਂਦੇ ਹੋਏ]], ਵਡਿਆਈ ਅਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਅਧਿਐਨ ਦੇ ਮੁੱਦਿਆਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਦਾ ਹੈ. ਉਹ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨੂੰ [[ਸੱਤਾ (ਸਮਾਜਿਕ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤਕ)|ਸ਼ਕਤੀ]], [[ਅਦਾਰਾ|ਸੰਸਥਾਵਾਂ]] ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤੀ / ਅਰਥਸ਼ਾਸਤਰ ਦੇ frameworkਾਂਚੇ ਦੇ ਅੰਦਰ ਕਾਰਜਸ਼ੀਲ ਮੰਨਦਾ ਹੈ. ਇਹ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਇਕੋ ਸਮੇਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ''ਉਤਪਾਦਕ'' ਅਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ''ਉਪਭੋਗਤਾ'' ਵਜੋਂ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ।।(ਗ੍ਰੈੱਸਸੀਅਨ ਥਿ inਰੀ ਵਿਚ ਹਕੂਮਤ, "ਸਹਿਮਤੀ" ਅਤੇ "ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ" ਦੇ ਸਮਾਜਕ-ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਉਤਪਾਦਨ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ।।) ਹਾਲ ਲਈ, ਸਭਿਆਚਾਰ ਸਧਾਰਣ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕਰਨ ਜਾਂ ਅਧਿਐਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਚੀਜ਼ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਪਰ ਇਕ "ਸਮਾਜਿਕ ਕਿਰਿਆ ਅਤੇ ਦਖਲ ਦੀ ਇਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਜਗ੍ਹਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਸਥਾਪਤ ਅਤੇ ਸੰਭਾਵਤ ਤੌਰ' ਤੇ ਅਸੰਤੁਲਿਤ" ਹੁੰਦੇ ਹ। <ref>Procter 2004, p. 2.</ref> ਹਾਲ ਰਿਸੈਪਸ਼ਨ ਥਿ .ਰੀ ਦਾ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਹਿਮਾਇਤੀ ਬਣ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਹਾਲ ਦੇ ਐਨਕੋਡਿੰਗ ਅਤੇ ਡੀਕੋਡਿੰਗ ਦੀ ਥਿoryਰੀ ਨੂੰ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤਾ। ਟੈਕਸਟ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਦੀ ਇਹ ਪਹੁੰਚ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਤੇ ਗੱਲਬਾਤ ਅਤੇ ਵਿਰੋਧ ਦੀ ਗੁੰਜਾਇਸ਼ ਤੇ ਕੇਂਦਰਤ ਹੈ।ਇਸਦਾ ਅਰਥ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਸਰੋਤੇ ਅਸਾਨੀ ਨਾਲ ਕਿਸੇ ਪਾਠ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ — ਸਮਾਜਿਕ ਨਿਯੰਤਰਣ। ਹਾਲ ਦੇ ਨਜ਼ਰੀਏ 'ਤੇ ਅਪਰਾਧ ਦੇ ਅੰਕੜੇ ਅਕਸਰ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਲਈ ਚਲਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.।ਨੈਤਿਕ ਘਬਰਾਹਟ (ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕੁੱਟਣਾ) ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ "ਸੰਕਟ ਨੂੰ ਪੁਲਿਸ" ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਲਈ ਜਨਤਕ ਸਮਰਥਨ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਲਈ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਝੂਠੀ ਜ਼ੁਰਮ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਦੇ ਇਨਾਮ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਮੀਡੀਆ “ਖ਼ਬਰਾਂ ਦਾ ਸਮਾਜਿਕ ਨਿਰਮਾਣ” ਵਿਚ ਕੇਂਦਰੀ ਭੂਮਿਕਾ ਅਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। <ref>Hall et al. 1978. ''Policing the Crisis: Mugging, the State and Law and Order''.</ref> ਆਪਣੇ ਲੇਖ "ਪੁਨਰ ਨਿਰਮਾਣ ਕਾਰਜ: ਚਿੱਤਰਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੇ ਕਾਲੇ ਬੰਦੋਬਸਤ" ਦੀਆਂ ਤਸਵੀਰਾਂ, ਹਾਲ ਇਕ ਬਸਤੀਵਾਦੀ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫੀ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਵਿਚ ਇਤਿਹਾਸਕ ਯਾਦਦਾਸ਼ਤ ਅਤੇ ਦਿੱਖ ਦੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਪੁੱਛਗਿੱਛ ਕਰਦਾ ਹੈ।ਹਾਲ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਕਾਲ਼ੀ ਪਰਵਾਸ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਅਤੇ ਯੁੱਧ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਵਿੱਚ ਸੈਟਲ ਹੋਣ ਬਾਰੇ ਇਤਿਹਾਸ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਅਤੇ ਲਿਖਣ ਲਈ ਸੀਮਤ ਇਤਿਹਾਸਕ ਪੁਰਾਲੇਖ ਦੀ ਇੱਕ ਸਾਵਧਾਨੀ ਅਤੇ ਅਲੋਚਨਾਤਮਕ ਜਾਂਚ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੈ, ਅਤੇ ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫਿਕ ਸਬੂਤ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਅਨਮੋਲ ਸਾਬਤ ਕਰਦੇ ਹਨ।ਹਾਲਾਂਕਿ, ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫਿਕ ਚਿੱਤਰ ਅਕਸਰ ਦੂਜੀਆਂ ਪ੍ਰਸਤੁਤੀਆਂ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਸਮਝੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਖਤਰਨਾਕ ਹੈ।ਉਸਦੇ ਵਿਚਾਰ ਵਿਚ, ਇਕ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜਾਂਚ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਚਿੱਤਰ ਕਿਸ ਨੇ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ, ਉਹ ਕਿਸ ਉਦੇਸ਼ ਦੀ ਪੂਰਤੀ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਉਹ ਆਪਣਾ ਏਜੰਡਾ ਕਿਵੇਂ ਅੱਗੇ ਵਧਾਉਂਦੇ ਹਨ (ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ, ਜਾਣਬੁੱਝ ਕੇ ਕੀ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਫਰੇਮ ਵਿੱਚ ਬਾਹਰ ਕੱ .ਿਆ ਗਿਆ ਹੈ)।ਉਦਾਹਰਣ ਦੇ ਲਈ, ਬੁੱਧਵਾਰ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੇ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਦੇ ਪ੍ਰਸੰਗ ਵਿੱਚ, ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫਿਕ ਚਿੱਤਰ ਜੋ ''ਤਸਵੀਰ ਪੋਸਟ'' ਲੇਖ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ "ਤੀਹ ਹਜ਼ਾਰ ਰੰਗ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ" ਬਲੈਕ ਮਾਈਗ੍ਰੇਸ਼ਨ, ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਵਿੱਚ ਕਾਲੇਪਨ, ਨੂੰ " ''ਸਮੱਸਿਆ'' " ਵਜੋਂ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ. <ref name="ReconstructionWork">Hall, Stuart. "Reconstruction Work: Images of Postwar Black Settlement", in James Procter (ed.), ''Writing Black Britain, 1948–98: An Interdisciplinary Anthology'', Manchester University Press, 2006, p. 92.</ref> ਉਹ "ਮੁਸ਼ਕਲ ਦਾ ਕੇਂਦਰ", "ਮੁਖ ਮੁੱਦੇ" ਵਜੋਂ, "ਸਮੱਸਿਆ ਦਾ ਕੇਂਦਰ" ਵਜੋਂ ਗਲਤ ਬਣਾਉਂਦ ਹਨ। ਹਾਲ ਦਾ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਪ੍ਰਭਾਵ ਲੇਬਰ ਪਾਰਟੀ ਤਕ ਫੈਲਿਆ, ਸ਼ਾਇਦ ਉਸ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਲੇਖਾਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਸੀ ਜੋ ਉਸਨੇ ਸੀ ਪੀ ਜੀ ਬੀ ਦੀ ਸਿਧਾਂਤਕ ਰਸਾਲਾ ''[[ਮਾਰਕਸਿਜ਼ਮ ਟੂਡੇ|ਮਾਰਕਸਵਾਦ ਟੂਡੇ]]'' ( ''ਐਮ ਟੀ'' ) ਲਈ ਲਿਖਿਆ ਸੀ ਜਿਸ ਨੇ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਅਤੇ ਆਮ ਸੰਗਠਨਾਤਮਕ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਰੂੜ੍ਹੀਵਾਦੀਵਾਦ ਦੇ ਖੱਬੇ ਪੱਖ ਦੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨੂੰ ਚੁਣੌਤੀ ਦਿੱਤੀ ਸੀ।।ਨੀਲ ਕਿਨੌਨਕ ਅਤੇ ਟੋਨੀ ਬਲੇਅਰ ਦੋਵਾਂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ ਲੇਬਰ ਪਾਰਟੀ ਉੱਤੇ ਇਸ ਪ੍ਰਵਚਨ ਦਾ ਡੂੰਘਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਿਆ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਹਾਲ ਨੇ ਨਵੀਂ ਲੇਬਰ ਨੂੰ "ਥੈਚਰਵਾਦ ਦੁਆਰਾ ਪਰਿਭਾਸ਼ਤ ਕੀਤੇ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ਾਂ" ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। <ref name="Telegraphobit"/> === ਏਨਕੋਡਿੰਗ ਅਤੇ ਡੀਕੋਡਿੰਗ ਮਾਡਲ === ਹਾਲ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕੈਰੀਅਰ ਦੇ ਕਈ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨਾਂ ਅਤੇ ਕਈ ਮੌਖਿਕ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਵਿਚ ਆਪਣੀ ਏਨਕੋਡਿੰਗ ਅਤੇ ਡੀਕੋਡਿੰਗ ਫ਼ਲਸਫ਼ੇ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ।ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ “ ਏਨਕੋਡਿੰਗ ਐਂਡ ingਕੋਡਿੰਗ ਇਨ ਦਿ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਡਿਸਕੌਸਰ ” (1973) ਸੀ, ਇਕ ਕਾਗਜ਼ ਜੋ ਉਸਨੇ [[ਯੂਰਪ ਦੀ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ|ਯੂਰੋਪ ਕੌਂਸਲ]] ਲਈ ਲਿਖਿਆ ਸੀ “ਟ੍ਰੇਨਿੰਗ ਇਨ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਲੈਂਗਵੇਜਿੰਗ ਆਫ਼ ਦਿ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਲੈਂਗਵੇਜ” ਵਿਖੇ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਸੈਂਟਰ ਫਾਰ ਮਾਸ ਕਮਿ Communਨੀਕੇਸ਼ਨ ਰਿਸਰਚ। ਲੈਸਟਰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ।ਇਹ ਸੈਂਟਰ ਫਾਰ ਕੰਨਟੈਂਪਰੀ ਕਲਚਰਲ ਸਟੱਡੀਜ਼ ਵਿਖੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਬਾਰੇ [https://web.archive.org/web/20120118204217/http://www.lsa.umich.edu/comm/facultystaff/faculty/ci.scannellpaddy_ci.detail ਪੈਡੀ ਸਕੈਨਲ] ਦੱਸਦਾ ਹੈ: "ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਟੈਕਸਟ ਦੀ ਆਰਜ਼ੀ ਭਾਵਨਾ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ' ਅਧੂਰੇਪਨ 'ਲਈ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਹੈ"। <ref name="Scannell p. 211">Scannell 2007, p. 211.</ref> 1974 ਵਿਚ ਪੇਪਰ ਬ੍ਰੌਡਕਾਸਟਰਸ ਅਤੇ [[ਵੈਨਿਸ|ਵੇਨਿਸ]] ਵਿਚ ਸਰੋਤਿਆਂ ਦੇ ਭਾਸ਼ਣ 'ਤੇ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ [[ਵੈਨਿਸ|ਸੀ]] । ਹਾਲ ਨੇ 1980 ਵਿੱਚ ''ਸਭਿਆਚਾਰ, ਮੀਡੀਆ, ਭਾਸ਼ਾ'' ਵਿੱਚ “ਏਨਕੋਡਿੰਗ / ਡੀਕੋਡਿੰਗ” ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਏਨਕੋਡਿੰਗ ਅਤੇ ਡੀਕੋਡਿੰਗ ਮਾਡਲ ਨੂੰ ਵੀ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ। 1973 ਵਿਚ ਏਨਕੋਡਿੰਗ ਅਤੇ ਡੀਕੋਡਿੰਗ ਬਾਰੇ ਹਾਲ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਅਤੇ ਉਸਦੀ 1980 ਦੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਵਿਚਕਾਰ ਸਮਾਂ ਅੰਤਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਆਲੋਚਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਉਜਾਗਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦਰ ਦਾ ਸਮਕਾਲੀ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਅਧਿਐਨ ਕੇਂਦਰ ਤੋਂ ਓਪਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿਚ ਤਬਦੀਲ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਹਾਲ ਦਾ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਅਧਿਐਨ ਉੱਤੇ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਭਾਵ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸ਼ਬਦ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਵਰਤੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਉਸਦਾ 1973 ਦੇ ਪਾਠ ਨੂੰ ਉਸਾਰਵਾਦ ਪ੍ਰਤੀ ਹਾਲ ਦੀ ਖੋਜ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮੋੜ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਵੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕੁਝ ਮੁੱਖ ਸਿਧਾਂਤਕ ਵਿਕਾਸਾਂ ਬਾਰੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਮਝ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਿਸਦੀ ਉਸਨੇ ਸੈਂਟਰ ਫਾਰ ਕੰਨਟੈਂਪਰੀ ਕਲਚਰਲ ਸਟੱਡੀਜ਼ ਵਿੱਚ ਖੋਜ ਕੀਤੀ। ਹਾਲ ਇਕ [[ਚਿਹਨ-ਵਿਗਿਆਨ|ਅਰਧਵਾਦੀ]] ਪਹੁੰਚ ਅਪਣਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ [[ਰੋਲਾਂ ਬਾਰਥ|ਰੋਲੈਂਡ ਬਾਰਥਜ਼]] ਅਤੇ [[ਉਮਬੇਰਤੋ ਈਕੋ|ਅੰਬਰਟੋ ਈਕੋ]] ਦੇ ਕੰਮ ਤੇ ਨਿਰਮਾਣ ਕਰਦਾ ਹੈ. <ref>Scannell 2007, p. 209.</ref> ਲੇਖ ਲੇਖ ਸੰਚਾਰ ਦੇ ਨਵੇਂ ਸਿਧਾਂਤ ਦਾ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮੀਡੀਆ ਸੰਦੇਸ਼ ਕਿਵੇਂ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਖਪਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਇਸ ਬਾਰੇ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਦੀਆਂ ਧਾਰਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਚੁਣੌਤੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। <ref name="Procter 2004, p. 59-61">Procter 2004, pp. 59–61.</ref> "ਟੈਲੀਵੀਯਨ ਵਿਚ ਉਤਪਾਦਨ ਦੇ ਤਰੀਕਿਆਂ ਅਤੇ structuresਾਂਚਿਆਂ ਦਾ 'ਇਕਾਈ' ਇਕ ਸੰਦੇਸ਼ ਦਾ ਉਤਪਾਦਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ: ਅਰਥਾਤ ਸੰਕੇਤ ਜਾਂ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਸੰਚਾਲਨ ਦੇ ਦੁਆਰਾ, ਸੰਚਾਰ ਜਾਂ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਕਿਸਮ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਕ ਖਾਸ ਕਿਸਮ ਦੇ ਸੰਗਠਿਤ ਵਾਹਨ ਜਾਂ ਸੰਕੇਤ ਵਾਹਨ. ਕੋਡ, ਇੱਕ ਭਾਸ਼ਣ ਦੀ ਸਿੰਟੈਗਾਮੈਟਿਕ ਚੇਨ ਦੇ ਅੰਦਰ । <ref>Hall, S. (1973). ''Encoding and Decoding in the Television Discourse''. Birmingham: Centre for Contemporary Cultural Studies, p. 1.</ref> ਹਾਲ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, "ਇੱਕ ਸੰਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਲਾਜ਼ਮੀ ਭਾਸ਼ਣ ਵਜੋਂ ਸਮਝਿਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵ, ਵਰਤੋਂ, ਜਾਂ ਜ਼ਰੂਰਤ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਸਦਾ ਅਰਥ ਅਰਥ-ਕੋਡ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ"। ਸੰਚਾਰ ਦੇ ਏਨਕੋਡਿੰਗ / ਡੀਕੋਡਿੰਗ ਮਾਡਲ ਦੇ ਚਾਰ ਕੋਡ ਹਨ. ਏਨਕੋਡਿੰਗ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਤਰੀਕਾ ਪ੍ਰਮੁੱਖ (ਭਾਵ ਹੇਗਮੋਨਿਕ) ਕੋਡ ਹੈ।ਇਹ ਉਹ ਕੋਡ ਹੈ ਜੋ ਐਨਕੋਡਰ ਡੀਕੋਡਰ ਨੂੰ ਪਛਾਣਨ ਅਤੇ ਡੀਕੋਡ ਕਰਨ ਦੀ ਉਮੀਦ ਰੱਖਦਾ ਹੈ. "ਜਦੋਂ ਦਰਸ਼ਕ ਸੰਪੂਰਣ ਅਰਥ ਪੂਰੇ ਅਤੇ ਸਿੱਧੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸੰਦਰਭ-ਕੋਡ ਦੇ ਸੰਦੇਸ਼ ਵਿਚ ਸੰਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਡੀਕੋਡ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿਚ ਇਹ ਕੋਡ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਕੋਡ ਦੇ ਅੰਦਰ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ." ਏਨਕੋਡਿੰਗ ਦਾ ਦੂਜਾ ਤਰੀਕਾ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਕੋਡ ਹੈ। ਇਹ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਕੋਡ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ. "ਇਹ ਹੇਗਮੋਨਿਕ ਕੁਆਲਟੀ ਨੂੰ ਬਰੈਕਟ ਕਰਕੇ, ਅਤੇ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਕੋਡਿੰਗ ਨਾਲ ਸੰਚਾਲਿਤ ਕਰਕੇ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸਹੀ rੰਗ ਨਾਲ ਦੁਬਾਰਾ ਪੇਸ਼ ਕਰਨ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਵਿਜ਼ੁਅਲ ਕੁਆਲਿਟੀ, ਖ਼ਬਰਾਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸਤੁਤੀ ਕਦਰਾਂ ਕੀਮਤਾਂ, ਟੈਲੀਵਿਜ਼ੁਅਲ ਕੁਆਲਿਟੀ, 'ਪੇਸ਼ੇਵਰਵਾਦ' ਆਦਿ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹਨ." <ref name="Hall 1973, p. 16">Hall 1973, p. 16.</ref> ਏਨਕੋਡਿੰਗ ਦਾ ਤੀਜਾ ਤਰੀਕਾ ਗੱਲਬਾਤ ਦਾ ਕੋਡ ਹੈ।"ਇਹ ਮਹਤੱਵਪੂਰਨ ਅਰਥਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਣ ਲਈ ਹੇਗਮੋਨਿਕ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੀ ਜਾਇਜ਼ਤਾ ਨੂੰ ਮੰਨਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਵਧੇਰੇ ਸੀਮਤ, ਸਥਿਤੀ ਦੇ ਪੱਧਰ ਤੇ, ਇਹ ਆਪਣੇ ਜ਼ਮੀਨੀ-ਨਿਯਮ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਨਿਯਮ ਦੇ 'ਅਪਵਾਦਾਂ' ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ। <ref>Hall 1973, p. 17.</ref> ਏਨਕੋਡਿੰਗ ਦਾ ਚੌਥਾ ਤਰੀਕਾ ਵਿਰੋਧੀ ਕੋਡ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉਲਟ ਕੋਡ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। "ਕਿਸੇ ਵੀ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਵਿਚ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਸ਼ਾਬਦਿਕ ਅਤੇ ਭਾਵਨਾਤਮਕ ਝਗੜੇ ਨੂੰ ਸਮਝਣਾ ਦਰਸ਼ਕ ਲਈ ਬਿਲਕੁਲ ਸੰਭਵ ਹੈ, ਪਰ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ contraryੰਗ ਨਾਲ ਸੰਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਡੀਕੋਡ ਕਰਨ ਲਈ ਇਹ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰਨ ਲ ਈ।"ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਿ ਇਸ ਸੰਦੇਸ਼ ਦਾ 'ਪ੍ਰਭਾਵ' ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ (ਪਰ ਪ੍ਰਭਾਸ਼ਿਤ ਹੈ), ਜਾਂ 'ਜ਼ਰੂਰਤ' ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਕਿਸੇ 'ਵਰਤੋਂ' ਤੇ ਪਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਸਾਰਥਕ ਭਾਸ਼ਣ ਵਜੋਂ ਸਮਝਿਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅਰਥਪੂਰਨ deੰਗ ਨਾਲ ਕੋਡ ਕੀਤੇ ਹੋਏ ਹਨ।" <ref>Hall 1973, p. 18.</ref> ਹਾਲ ਨੇ ਪੁੰਜ ਸੰਚਾਰ ਮਾੱਡਲ ਦੇ ਸਾਰੇ ਚਾਰ ਭਾਗਾਂ ਨੂੰ ਚੁਣੌਤੀ ਦਿੱਤੀ। ਉਹ ਦਲੀਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ (i) ਭਾਵ ਸਿੱਧਾ ਭੇਜਣ ਵਾਲੇ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਧਾਰਤ ਜਾਂ ਨਿਰਧਾਰਤ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ; (ii) ਸੰਦੇਸ਼ ਕਦੇ ਪਾਰਦਰਸ਼ੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ; ਅਤੇ (iii) ਸਰੋਤਿਆਂ ਦਾ ਅਰਥ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਕੋਈ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਪ੍ਰਾਪਤਕਰਤਾ ਨਹੀਂ ਹੈ। <ref name="Procter 2004, p. 59-61">Procter 2004, pp. 59–61.</ref> ਉਦਾਹਰਣ ਦੇ ਲਈ, ਪਨਾਹ ਮੰਗਣ ਵਾਲਿਆਂ 'ਤੇ ਇੱਕ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਫਿਲਮ ਜਿਸਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਦੁਰਦਸ਼ਾ ਦਾ ਹਮਦਰਦੀ ਭਰਪੂਰ ਲੇਖਾ ਦੇਣਾ ਹੈ ਇਸ ਗੱਲ ਦੀ ਗਰੰਟੀ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿ ਦਰਸ਼ਕ ਹਮਦਰਦੀ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਨਗੇ।ਯਥਾਰਥਵਾਦੀ ਹੋਣ ਅਤੇ ਤੱਥਾਂ ਨੂੰ ਦੁਹਰਾਉਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਨੂੰ ਅਜੇ ਵੀ ਇੱਕ ਸੰਕੇਤ ਪ੍ਰਣਾਲੀ (ਟੀਵੀ ਦੇ ਸੰਖੇਪ-ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਸੰਕੇਤ) ਦੁਆਰਾ ਸੰਚਾਰ ਕਰਨਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ ਜੋ ਇਕੋ ਸਮੇਂ ਨਿਰਮਾਤਾਵਾਂ ਦੇ ਇਰਾਦਿਆਂ ਨੂੰ ਵਿਗਾੜਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਰੋਤਿਆਂ ਵਿਚ ਵਿਰੋਧੀ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨੂੰ ਭੜਕਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਵਿਗਾੜ ਸਿਸਟਮ ਵਿੱਚ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਨਿਰਮਾਤਾ ਜਾਂ ਦਰਸ਼ਕ ਦੀ "ਅਸਫਲਤਾ" ਹੋਣ ਦੀ ਬਜਾਏ।ਹਾਲ ਬਹਿਸ ਕਰਦਾ ਹੈ, "ਸੰਚਾਰੀ ਵਟਾਂਦਰੇ ਵਿਚ ਦੋਹਾਂ ਧਿਰਾਂ ਵਿਚਕਾਰ" ਫਿੱਟ ਦੀ ਘਾਟ ਹੈ - ਇਹ ਸੰਦੇਸ਼ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਦੇ ਪਲ ("ਏਨਕੋਡਿੰਗ") ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਸਵਾਗਤ ਦੇ ਪਲ ("ਡੀਕੋਡਿੰਗ" ਵਿਚਕਾਰ ਹੈ )। <ref name="Procter 2004, p. 59-61">Procter 2004, pp. 59–61.</ref> "ਏਨਕੋਡਿੰਗ / ਡੀਕੋਡਿੰਗ" ਵਿਚ, ਹਾਲ ਸੁਝਾਅ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮੀਡੀਆ ਸੁਨੇਹੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਕਾਰੀ ਸੁਭਾਅ ਦੁਆਰਾ ਕੁਝ ਹੱਦ ਤਕ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਵਧਾਉਂਦੇ ਹਨ। " [[11 ਸਤੰਬਰ 2001 ਦੇ ਹਮਲੇ|9/11]] " ਦੇ ਬਿਰਤਾਂਤ ਨੂੰ ਦੁਹਰਾਉਣ, ਸਟੇਜਿੰਗ ਕਰਨ ਜਾਂ ਦੱਸਣ ਦੁਆਰਾ (ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹੋਰ ਵੀ ਹਨ), ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਤੌਰ ਤੇ ਖਾਸ ਵਿਆਖਿਆ ਸਿਰਫ ਨਾਜਾਇਜ਼ ਅਤੇ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਪਰ "ਆਮ ਸੂਝ" ਨੂੰ ਉੱਚਾਈ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। === ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਪਛਾਣ ਅਤੇ ਅਫਰੀਕੀ ਡਾਇਸਪੋਰਾ 'ਤੇ ਵਿਚਾਰ === 1996 ਦੇ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਲੇਖ “ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਪਛਾਣ ਅਤੇ ਡਾਇਸਪੋਰਾ” ਵਿੱਚ, ਹਾਲ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਪਛਾਣ ਦੀਆਂ ਦੋ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਪਹਿਲੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਵਿਚ, ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਪਛਾਣ "ਇਕ ਕਿਸਮ ਦਾ ਸਮੂਹਕ 'ਇਕ ਸੱਚਾ ਸਵੈ' ਹੈ ... ਜਿਸ ਨੂੰ ਸਾਂਝਾ ਇਤਿਹਾਸ ਅਤੇ ਵੰਸ਼ਵਾਦ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਸਾਂਝਾ ਕਰਦੇ ਹਨ." <ref name=":0">{{Cite web|url=http://www.rlwclarke.net/Theory/SourcesPrimary/HallCulturalIdentityandDiaspora.pdf|title=Cultural Identity and Diaspora|last=Hall|first=Stuart|access-date=2020-12-11|archive-date=2018-10-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20181024203436/http://www.rlwclarke.net/Theory/SourcesPrimary/HallCulturalIdentityandDiaspora.pdf|dead-url=yes}}</ref> ਇਸ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਵਿੱਚ, ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਪਛਾਣ ਇਤਿਹਾਸਕ ਤਬਦੀਲੀ ਦੇ ਪ੍ਰਵਾਹ ਅਤੇ ਪ੍ਰਵਾਹ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ "ਸਥਿਰ, ਪਰਿਵਰਤਨਸ਼ੀਲ ਅਤੇ ਸੰਦਰਭ ਅਤੇ ਅਰਥ ਦਾ ਨਿਰੰਤਰ ਫਰੇਮ" ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੀ ਹੈ. ਇਹ ਵੰਸ਼ਜਾਂ ਦੇ ਮੁੱins ਨੂੰ ਲੱਭਣ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪੁਰਜ਼ਿਆਂ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਤਜ਼ਰਬਿਆਂ ਨੂੰ ਸਾਂਝਾ ਸਾਂਝੇ ਸੱਚ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਇਸ ਲਈ, ਡਾਇਸਪੋਰਾ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਕਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਅਸਲ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਪਛਾਣ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰਨ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਫਰੀਕੀ ਅਤੀਤ ਨੂੰ ਸਿਰਫ "ਲੱਭਣਾ" ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ. ਹਾਲ ਹਾਲ ਕਿ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਪਛਾਣ ਦੇ ਇਸ ਪਹਿਲੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਨੂੰ ਉਪ-ਵਿਸ਼ਵ-ਵਿਆਪੀ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿੱਚ ਹੋਏ ਚੰਗੇ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਪਛਾਣ ਦੀ ਦੂਜੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਹ ਉੱਤਮ ਸਮਝਦਾ ਹੈ। ਹਾਲ ਦੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਪਛਾਣ ਦੀ ਦੂਜੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ "ਮਾਨਤਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ, ਨਾਲ ਹੀ ਸਮਾਨਤਾ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਨੁਕਤਿਆਂ ਦੇ, ਡੂੰਘੇ ਅਤੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ''ਅੰਤਰ'' ਦੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਨੁਕਤੇ ਵੀ ਹਨ ਜੋ 'ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਅਸੀਂ ਕੀ ਹਾਂ' ਦਾ ਗਠਨ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਜਾਂ - ਕਿਉਂਕਿ ਇਤਿਹਾਸ ਨੇ ਦਖਲ ਦਿੱਤਾ ਹੈ - 'ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਕੀ ਹੈ. ਬਣੋ। <nowiki>''</nowiki> <ref name=":0"/> ਇਸ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਵਿੱਚ, ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਪਛਾਣ ਅਤੀਤ ਵਿੱਚ ਜੜਿਆ ਹੋਇਆ ਇੱਕ ਸਥਿਰ ਤੱਤ ਨਹੀਂ ਹੈ।ਇਸ ਦੀ ਬਜਾਏ, ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਪਹਿਚਾਣ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿਚ "ਨਿਰੰਤਰ ਰੂਪਾਂਤਰਣ" ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ "ਇਤਿਹਾਸ, ਸਭਿਆਚਾਰ ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਨਿਰੰਤਰ 'ਖੇਡ' ਦੇ ਅਧੀਨ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹਾਲ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਪਹਿਚਾਣ ਨੂੰ ਪਰਿਭਾਸ਼ਤ ਕਰਦਾ ਹੈ "ਉਹ ਨਾਮ ਜੋ ਅਸੀਂ ਵੱਖੋ ਵੱਖਰੇ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਦਿੰਦੇ ਹਾਂ ਜਿਸਦੀ ਅਸੀਂ ਸਥਿਤੀ ਰੱਖਦੇ ਹਾਂ, ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਅਤੀਤ ਦੇ ਬਿਰਤਾਂਤਾਂ ਵਿੱਚ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਾਂ।" ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਪਛਾਣ ਦਾ ਇਹ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਡੂੰਘੇ ਮਤਭੇਦਾਂ ਵਿਚ ਡੁੱਬਣ ਕਾਰਨ ਪਿਛਲੇ ਨਾਲੋਂ ਵਧੇਰੇ ਚੁਣੌਤੀਪੂਰਨ ਸੀ, ਪਰ ਇਸ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਇਸ ਨੇ ਅਫ਼ਰੀਕੀ ਡਾਇਸਪੋਰਾ ਦਾ ਮਿਸ਼ਰਨ ਦਿਖਾਇਅਾ।” ਦੂਜੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿਚ, ਹਾਲ ਦੀ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਪਛਾਣ "ਤੱਤ ਨਹੀਂ ਬਲਕਿ ਇਕ ''ਸਥਿਤੀ'' " ਹੈ। ==== ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਹੋਰ ==== ਹਾਲ ਕੈਰੇਬੀਅਨ ਪਛਾਣ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਵੱਖਰੇ "ਪ੍ਰਸਤਾਨਾਂ" ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ।ਅਫਰੀਕੀ, ਯੂਰਪੀਅਨ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕੀ. <ref name=":0"/> ਤੱਕ ਸੰਪਤੀ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ aime Césaire ਅਤੇ [[ਲੀਓਪੋਲਡ ਸੈਨਘੋਰ|ਲਿਓਪੋਲਡ Senghor]], ਉਹ ਤਿੰਨ presences ਬਾਰੇ ਦੱਸਦਾ ਹੈ: "ਮੌਜੂਦਗੀ Africaine", "ਮੌਜੂਦਗੀ Européenne", ਅਤੇ "ਮੌਜੂਦਗੀ Americaine" (230)। "ਪ੍ਰੇਜੈਂਸ ਅਫਰੀਕਾਨ" ਕੈਰੇਬੀਅਨ ਸਭਿਆਚਾਰ ਵਿੱਚ "ਅਵਿਸ਼ਵਾਸੀ" ਮੌਜੂਦਗੀ ਹੈ "(230). ਹਾਲ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਅਫ਼ਰੀਕੀ ਮੌਜੂਦਗੀ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਗੁਲਾਮੀ ਅਤੇ ਬਸਤੀਵਾਦ ਦੁਆਰਾ ਦਬਾਏ ਗਏ, ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਕੈਰੇਬੀਅਨ ਸਮਾਜ ਅਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਹਰ ਪਹਿਲੂ, ਭਾਸ਼ਾ, ਧਰਮ, ਕਲਾਵਾਂ ਅਤੇ ਸੰਗੀਤ ਵਿੱਚ ਸਪੱਸ਼ਟ ਨਜ਼ਰ ਵਿੱਚ ਛੁਪੀ ਹੋਈ ਹੈ. ਡਾਇਸਪੋਰਾ ਵਿਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਕਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ, ਅਫਰੀਕਾ ਇਕ "ਕਲਪਿਤ ਕਮਿ communityਨਿਟੀ" ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹੋਣ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਮਹਿਸੂਸ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਪਰ, ਹਾਲ ਦੱਸਦਾ ਹੈ, ਗੁਲਾਮੀ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮੌਜੂਦ ਅਫਰੀਕਾ ਵਾਪਸ ਜਾਣ ਦੀ ਕੋਈ ਲੋੜ ਨਹੀਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਅਫਰੀਕਾ ਵੀ ਬਦਲ ਗਿਆ ਹੈ।ਦੂਜਾ, ਹਾਲ ਕੈਰੀਬੀਅਨ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਪਛਾਣ ਵਿੱਚ ਯੂਰਪੀਅਨ ਮੌਜੂਦਗੀ ਨੂੰ ਬਸਤੀਵਾਦ, ਨਸਲਵਾਦ, ਸ਼ਕਤੀ ਅਤੇ ਬਾਹਰ ਕੱ ofਣ ਦੀ ਵਿਰਾਸਤ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ।"ਪ੍ਰੈਸਨੇਸ ਅਫਰੀਕਾਾਈਨ" ਤੋਂ ਉਲਟ, ਯੂਰਪੀਅਨ ਮੌਜੂਦਗੀ ਅਚਾਨਕ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਕਿ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਜ਼ੁਲਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਤੋਂ ਵੱਖ ਹੋਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ. ਪਰ ਹਾਲ ਨੇ ਦਲੀਲ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਕੈਰੇਬੀਅਨ ਅਤੇ ਡਾਇਸਪੋਰਿਕ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਨਾ ਪਏਗਾ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਯੂਰਪੀਅਨ ਮੌਜੂਦਗੀ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਪਣੀ ਪਛਾਣ ਦਾ ਇਕ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਹਿੱਸਾ ਬਣ ਗਈ ਹ। ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ, ਹਾਲ ਅਮਰੀਕੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਨੂੰ "ਧਰਤੀ, ਸਥਾਨ, ਪ੍ਰਦੇਸ਼" ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਦੁਨੀਆਂ ਭਰ ਦੇ ਲੋਕ ਅਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਟਕਰਾ ਗਏ। ਇਹ ਹਾਲ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਹਾਲ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ, "ਜਿੱਥੇ ਅਫਰੀਕਾ ਅਤੇ ਪੱਛਮ ਵਿਚਕਾਰ ਘਾਤਕ / ਘਾਤਕ ਮੁਕਾਬਲਾ ਹੋਇਆ ਸੀ", ਅਤੇ ਇਹ ਵੀ ਜਿੱਥੇ ਮੂਲ ਨਿਵਾਸੀਆਂ ਦਾ ਉਜਾੜਾ ਹੋਇਆ ਸੀ (234). ==== ਡਾਇਸਪੋਰਿਕ ਪਛਾਣ ==== ਕਿਉਂਕਿ ਕੈਰੇਬੀਅਨ ਅਤੇ ਪੂਰੀ ਦੁਨੀਆ ਵਿਚ ਡਾਇਸਪੋਰਿਕ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਪਛਾਣ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰੀਆਂ ਵੱਖੋ ਵੱਖਰੀਆਂ ਪ੍ਰਵਿਰਤੀਆਂ ਦਾ ਮਿਸ਼ਰਣ ਹੈ, ਹਾਲ ਇਕ 'ਪਛਾਣ ਦੀ ਧਾਰਨਾ' ਦੀ ਵਕਾਲਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਇਕਸਾਰਤਾ ਦੁਆਰਾ ਨਹੀਂ, ਅੰਤਰ ਦੇ ਨਾਲ ਅਤੇ ਦੁਆਰਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। <ref name=":0"/> ਹਾਲ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਡਾਇਸਪੋਰਾ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਕਾਲੇ ਲੋਕ ਆਪਣੀ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਅਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਅਭਿਆਸਾਂ ਵਿੱਚ ਅਫਰੀਕਾ, ਯੂਰਪ ਅਤੇ ਬਾਕੀ ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨੂੰ ਰਲਾਉਣ, ਹਾਈਬ੍ਰਿਡਾਈਜ਼ਿੰਗ, ਅਤੇ "ਕ੍ਰੋਲਾਇਜਾਈਜ਼" ਕਰਕੇ ਲਗਾਤਾਰ ਆਪਣੀ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਪਹਿਚਾਣ ਨੂੰ ਮੁੜ ਸੁਰਜੀਤ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ, ਡਾਇਸਪੋਰਿਕ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਇਕ-ਅਕਾਰ-ਫਿੱਟ ਨਹੀਂ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਸਾਰੀ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਪਹਿਚਾਣ ਹੈ, ਬਲਕਿ ਵੱਖੋ ਵੱਖਰੀਆਂ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਪਛਾਣਾਂ ਦੀ ਇਕ ਗੁਣਾ ਜੋ ਦੋਵਾਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਸਮਾਨਤਾਵਾਂ ਅਤੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਅੰਤਰਾਂ ਨੂੰ ਸਾਂਝਾ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰਿਆਂ ਦਾ ਆਦਰ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ==== ਅੰਤਰ ਅਤੇ ਅੰਤਰ ==== ''ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਪਛਾਣ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸਾਰਣ ਵਿੱਚ'', ਹਾਲ ਕਾਲੀ ਪਛਾਣ ਵਿੱਚ ਅੰਤਰ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇ ਤੇ ਚਾਨਣਾ ਪਾਇਆ।ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਾਲੇ ਪ੍ਰਵਾਸੀ ਵਿਚ ਏਕਤਾ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਏਕਤਾ ਕਿਵੇਂ ਕਾਲੇਪਨ ਅਤੇ ਕਾਲੇ ਤਜਰਬੇ ਦੇ ਮੂਲ ਵਿਚ ਹੈ। ਉਹ ਜ਼ਾਹਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਪ੍ਰਵਾਸਾਂ ਉੱਤੇ ਏਕਤਾ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪੈਂਦਾ ਹੈ, ਨੈਗਟਰੇਟ ਅਤੇ ਪੈਨ-ਅਫਰੀਕੀ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ ਵਰਗੀਆਂ ਹਰਕਤਾਂ ਨੂੰ ਰਾਹ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।ਹਾਲ ਡਾਇਸਪੋਰਾ ਵਿਚਲੇ ਡੂੰਘੇ ਜੜ੍ਹਾਂ ਵਾਲੇ "ਅੰਤਰ" ਨੂੰ ਵੀ ਮੰਨਦਾ ਹੈ. ਇਹ ਫਰਕ ਟ੍ਰਾਂਸੈਟਲਾੰਟਿਕ ਗੁਲਾਮ ਵਪਾਰ ਦੇ ਵਿਨਾਸ਼ਕਾਰੀ ਸੁਭਾਅ ਅਤੇ ਗੁਲਾਮੀ ਦੀਆਂ ਸਿੱਧੀਆਂ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।ਉਹ ਇਸ ਅੰਤਰ ਨੂੰ ਵਰਣਨ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ "ਅਸੀਂ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਕੀ ਹਾਂ", ਜਾਂ ਡਾਇਸਪੋਰਾ ਦਾ ਅਸਲ ਸੁਭਾਅ.।ਅਜਿਹੀ ਪਛਾਣ ਦੀ ਦਵੰਦਤਾ, ਜੋ ਡੂੰਘੀ ਏਕਤਾ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ ਪਰ ਸਪੱਸ਼ਟ ਵਿਲੱਖਣਤਾ ਅਤੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਵਿਲੱਖਣਤਾ ਹਾਲ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਨੂੰ ਉਕਸਾਉਂਦੀ ਹੈ: "ਫਿਰ, ਪਛਾਣ ਦੇ ਅੰਦਰ 'ਅੰਤਰ' ਦੇ ਇਸ ਨਾਟਕ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਬਿਆਨਿਆ ਜਾਏ?" <ref name=":0"/> ਹਾਲ ਦਾ ਜਵਾਬ 'ਅੰਤਰ' ਹੈ। ਸ਼ਬਦ ਵਿਚ 'ਏ' ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਸਾਨੂੰ ਇਸ ਦੀ ਸਾਡੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਅਤੇ ਆਮ ਵਿਆਖਿਆ ਤੋਂ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਅਸਲ ਵਿਚ [[ਯਾਕ ਦੇਰੀਦਾ|ਜੈਕ ਡੈਰਿਡਾ]] ਦੁਆਰਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਸ਼ਬਦ ਅੰਤਰ ਦੇ ਇਸ ਸੋਧ ਨਾਲ ਸਥਾਨਿਕ ਅਤੇ ਅਸਥਾਈ ਅੰਤਰ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਵੱਖਰੇਪਣ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਡਾਇਸਪੋਰਾ ਦੀ ਸੂਖਮਤਾ ਨੂੰ ਵਧੇਰੇ .ੁਕਵੇਂ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। == ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ (ਅਧੂਰੇ) == === 1960 ਦੇ ਦਹਾਕੇ === * {{Cite journal|last=Hall|first=Stuart|date=March–April 1960|title=Crosland territory|url=http://newleftreview.org/I/2/stuart-hall-crosland-territory|journal=New Left Review|volume=I|issue=2|pages=2–4}} === 1970 ਦੇ ਦਹਾਕੇ === * ਹਾਲ, ਸਟੂਅਰਟ (1971). ''ਭਟਕਣਾ, ਰਾਜਨੀਤੀ ਅਤੇ ਮੀਡੀਆ'' . ਬਰਮਿੰਘਮ: ਸਮਕਾਲੀ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਅਧਿਐਨ ਲਈ ਕੇਂਦਰ. * ਹਾਲ, ਸਟੂਅਰਟ (1971). "ਲਾਈਫ ਐਂਡ ਡੈਥ ਆਫ਼ ਪਿਕਚਰ ਪੋਸਟ", ''ਕੈਮਬ੍ਰਿਜ'' ਰਿਵਿ., ਭਾਗ. 92, ਨਹੀਂ. 2201. * ਹਾਲ, ਸਟੂਅਰਟ; ਪੀ. ਵਾਲਟਨ (1972). ''ਸਥਿਤੀ ਦੇ ਮਾਰਕਸ: ਮੁਲਾਂਕਣ ਅਤੇ ਵਿਦਾਇਗੀ'' . ਲੰਡਨ: ਮਨੁੱਖੀ ਪ੍ਰਸੰਗ ਦੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ. * ਹਾਲ, ਸਟੂਅਰਟ (1972). "ਦਿ ਸੋਸ਼ਲ ਆਈ ਪਿਕਚਰ ਪੋਸਟ", ''ਕਲਚਰਲ ਸਟੱਡੀਜ਼ ਦੇ ਵਰਕਿੰਗ ਪੇਪਰ'', ਨੰ. 2, ਪੀਪੀ.&nbsp;71-120. * ਹਾਲ, ਸਟੂਅਰਟ (1973). ''ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਭਾਸ਼ਣ ਵਿਚ ਏਨਕੋਡਿੰਗ ਅਤੇ ਡੀਕੋਡਿੰਗ'' . ਬਰਮਿੰਘਮ: ਸਮਕਾਲੀ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਅਧਿਐਨ ਲਈ ਕੇਂਦਰ. * ਹਾਲ, ਸਟੂਅਰਟ (1973). ''ਮਾਰਕਸ ਦੇ 1857 ਦੇ ਗ੍ਰੈਂਡਰੇਸਿਸ ਦੀ ਜਾਣ-ਪਛਾਣ ਦਾ ਇੱਕ 'ਰੀਡਿੰਗ''' . ਬਰਮਿੰਘਮ: ਸਮਕਾਲੀ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਅਧਿਐਨ ਲਈ ਕੇਂਦਰ. * ਹਾਲ, ਸਟੂਅਰਟ (1974). "ਮਾਰਕਸ ਦੇ onੰਗ ਤੇ ਨੋਟਸ: '1857 ਦੀ ਜਾਣ ਪਛਾਣ' ਦਾ 'ਰੀਡਿੰਗ', ''ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਅਧਿਐਨ ਵਿੱਚ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਪਰਚੇ'', ਨੰ. 6, ਪੰਨਾ 132–171. * ਹਾਲ, ਸਟੂਅਰਟ; ਟੀ. ਜੈਫਰਸਨ (1976), ''ਵਿਪਰੀਤ ਵਿਧੀ ਦੁਆਰਾ, ਯੁੱਧ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੇ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਵਿੱਚ ਯੂਥ ਉਪ-ਸਭਿਆਚਾਰ'' . ਲੰਡਨ: ਹਾਰਪਰਕੋਲਿਨਸਕੇਡੇਮਿਕ. * {{Cite journal|last=Hall|first=Stuart|date=1977|title=Journalism of the air under review|journal=Journalism Studies Review|volume=1|issue=1|pages=43–45}} * ਹਾਲ, ਸਟੂਅਰਟ; ਸੀ. ਆਲੋਚਕ; ਟੀ. ਜੈਫਰਸਨ; ਜੇ ਕਲਾਰਕ; ਬੀ. ਰਾਬਰਟਸ (1978), ''ਪੋਲੀਸਿੰਗ ਕਰਾਈਸਿਸ: ਮੋਗਿੰਗ, ਸਟੇਟ ਐਂਡ ਲਾਅ ਐਂਡ ਆਰਡਰ'' . ਲੰਡਨ: ਮੈਕਮਿਲਨ. ਲੰਡਨ: ਮੈਕਮਿਲਨ ਪ੍ਰੈਸ. [[ISBN (identifier)|ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/0-333-22061-7|0-333-22061-7]] (ਪੇਪਰਬੈਕ);  (ਹਾਰਡਬੈਕ). * {{Cite journal|last=Hall|first=Stuart|date=January 1979|title=The great moving right show|url=http://www.amielandmelburn.org.uk/collections/mt/index_frame.htm|journal=[[Marxism Today]]|publisher=Amiel and Melburn Collections|pages=14–20}} === 1980 ਵਿਆਂ === * ਹਾਲ, ਸਟੂਅਰਟ (1980). "ਇੰਕੋਡਿੰਗ / ਡੀਕੋਡਿੰਗ." ਇਨ: ਹਾਲ, ਡੀ. ਹੋਬਸਨ, ਏ. ਲੋਵ, ਅਤੇ ਪੀ. ਵਿਲਿਸ (ਐਡੀ). ''ਸਭਿਆਚਾਰ, ਮੀਡੀਆ, ਭਾਸ਼ਾ: ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਅਧਿਐਨ ਵਿਚ ਵਰਕਿੰਗ ਪੇਪਰਜ਼, 1972–79'' . ਲੰਡਨ: ਹਚਿੰਸਨ, ਪੀ.ਪੀ.&nbsp;128–138. * {{Cite journal|last=Hall|first=Stuart|date=1980|title=Cultural Studies: two paradigms|url=https://archive.org/details/media-culture-society_1980-01_2_1/page/57|journal=[[Media, Culture and Society]]|volume=2|issue=1|pages=57–72|doi=10.1177/016344378000200106}} * ਹਾਲ, ਸਟੂਅਰਟ (1980). "ਰੇਸ, ਕਲਾਕਾਰੀ ਅਤੇ ਸੁਸਾਇਟੀਆਂ ਦਾ ਦਬਦਬਾ ਪ੍ਰਮੁੱਖਤਾ ਵਿੱਚ." ਵਿੱਚ: ਯੂਨੈਸਕੋ (ਐਡ) ''ਸਮਾਜਿਕ ਸਿਧਾਂਤ: ਨਸਲ ਅਤੇ ਬਸਤੀਵਾਦ.'' ਪੈਰਿਸ: ਯੂਨੈਸਕੋ. ਪੀਪੀ.&nbsp;305–345. * ਹਾਲ, ਸਟੂਅਰਟ (1981). "ਮਸ਼ਹੂਰ onਾਂਚੇ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕਰਨ 'ਤੇ ਨੋਟਿਸ". ਇਨ: ''ਪੀਪਲਜ਼ ਹਿਸਟਰੀ ਐਂਡ ਸੋਸ਼ਲਿਸਟ ਥਿ .ਰੀ'' . ਲੰਡਨ: ਰਸਤਾ. * ਹਾਲ, ਸਟੂਅਰਟ; ਪੀ. ਸਕ੍ਰੈਟਨ (1981). "ਕਾਨੂੰਨ, ਕਲਾਸ ਅਤੇ ਨਿਯੰਤਰਣ". ਇਨ: ਐਮ. ਫਿਟਜ਼ਗਰਾਲਡ, ਜੀ. ਮੈਕਲੈਨਨ ਅਤੇ ਜੇ. ਪਾਵਸਨ (ਐਡੀ). ''ਕ੍ਰਾਈਮ ਐਂਡ ਸੁਸਾਇਟੀ'', ਲੰਡਨ: ਆਰ.ਕੇ.ਪੀ. * ਹਾਲ, ਸਟੂਅਰਟ (1988). ''ਨਵੀਨੀਕਰਣ ਲਈ ਹਾਰਡ ਰੋਡ: ਥੈਚਰਿਜ਼ਮ ਅਤੇ ਖੱਬੇਪੱਖੀ ਸੰਕਟ'' । ਲੰਡਨ: ਵਰਸੋ ਬੁਕਸ . * {{Cite journal|last=Hall|first=Stuart|date=June 1986|title=Gramsci's relevance for the study of race and ethnicity|journal=[[Journal of Communication Inquiry]]|volume=10|issue=2|pages=5–27|doi=10.1177/019685998601000202}} * {{Cite journal|last=Hall|first=Stuart|date=June 1986|title=The problem of ideology-Marxism without guarantees|journal=Journal of Communication Inquiry|volume=10|issue=2|pages=28–44|citeseerx=10.1.1.1033.1130|doi=10.1177/019685998601000203}} * {{Cite journal|last=Hall|first=Stuart|last2=Jacques|first2=Martin|author-link2=Martin Jacques|date=July 1986|title=People aid: a new politics sweeps the land|url=http://www.amielandmelburn.org.uk/collections/mt/index_frame.htm|journal=Marxism Today|publisher=Amiel and Melburn Collections|pages=10–14}} === 1990 ਦੇ ਦਹਾਕੇ === * {{Cite book|url=https://archive.org/details/modernityitsfutu0000unse|title=Modernity and its futures|last=Hall|first=Stuart|last2=Held|first2=David|last3=McGrew|first3=Anthony|publisher=Polity Press in association with the Open University|year=1992|isbn=9780745609669|location=Cambridge|author-link2=David Held|url-access=registration}} * {{Citation|last=Hall|first=Stuart|title=Modernity and its futures|url=https://archive.org/details/modernityitsfutu0000unse/page/274}} * {{Cite journal|last=Hall|first=Stuart|date=Summer 1996|title=Who dares, fails|url=http://www.lwbooks.co.uk/journals/soundings/issue/3.html|journal=Soundings, Issue: Heroes and Heroines|publisher=[[Lawrence and Wishart]]|volume=3}} * {{Cite book|url=https://archive.org/details/representationcu0000unse|title=Representation: cultural representations and signifying practices|last=Hall|first=Stuart|publisher=Sage in association with the Open University|year=1997|isbn=9780761954323|location=London Thousand Oaks, California|url-access=registration}} * {{Citation|last=Hall|first=Stuart|title=Dangerous liaisons: gender, nation, and postcolonial perspectives}} * {{Cite journal|last=Hall|first=Stuart|date=January–February 1997|title=Raphael Samuel: 1934-96|url=http://newleftreview.org/I/221/stuart-hall-raphael-samuel-1934-1996|journal=[[New Left Review]]|publisher=New Left Review|volume=I|issue=221}} [https://web.archive.org/web/20181108224404/https://newleftreview.org/I/221/stuart-hall-raphael-samuel-1934-1996 Available online.] === 2000s === * {{Citation|last=Hall|first=Stuart|contribution=Foucault: Power, knowledge and discourse|title=Discourse Theory and Practice: a reader|pages=72–80|publisher=[[Sage Publications|Sage]] in association with the [[Open University (UK)|Open University]]|series=D843 Course: Discourse Analysis|location=London Thousand Oaks California|year=2001|isbn=9780761971566|postscript=.}} === 2010 === * {{Cite journal|last=Hall|first=Stuart|date=2011|title=The neo-liberal revolution|journal=Cultural Studies|volume=25|issue=6|pages=705–728|doi=10.1080/09502386.2011.619886}} * {{Cite book|title=Representation|last=Hall|first=Stuart|last2=Evans|first2=Jessica|last3=Nixon|first3=Sean|publisher=Sage in association with The Open University|year=2013|isbn=9781849205634|edition=2nd|location=London|orig-year=1997}}<bdi>{{Cite book|title=Representation|last=Hall|first=Stuart|last2=Evans|first2=Jessica|last3=Nixon|first3=Sean|publisher=Sage in association with The Open University|year=2013|isbn=9781849205634|edition=2nd|location=London|orig-year=1997}}</bdi> {{Cite book|title=Representation|last=Hall|first=Stuart|last2=Evans|first2=Jessica|last3=Nixon|first3=Sean|publisher=Sage in association with The Open University|year=2013|isbn=9781849205634|edition=2nd|location=London|orig-year=1997}} * ਹਾਲ, ਸਟੂਅਰਟ (2016). ''ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਅਧਿਐਨ 1983: ਇੱਕ ਸਿਧਾਂਤਕ ਇਤਿਹਾਸ'' . ਸਲੈਕ, ਜੈਨੀਫਰ ਅਤੇ ਲਾਰੈਂਸ ਗ੍ਰਾਸਬਰਗ, ਐਡੀ. ਡਿkeਕ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਪ੍ਰੈਸ. [[ISBN (identifier)|ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/0822362635|0822362635]] . * {{Cite book|title=Selected Political Writings: The Great Moving Right Show and other essays|last=Hall|first=Stuart|publisher=Lawrence & Wishart|year=2017|isbn=9781910448656|location=London}}<bdi>{{Cite book|title=Selected Political Writings: The Great Moving Right Show and other essays|last=Hall|first=Stuart|publisher=Lawrence & Wishart|year=2017|isbn=9781910448656|location=London}}</bdi> {{Cite book|title=Selected Political Writings: The Great Moving Right Show and other essays|last=Hall|first=Stuart|publisher=Lawrence & Wishart|year=2017|isbn=9781910448656|location=London}} * {{Cite book|title=Familiar Stranger: A Life Between Two Islands|url=https://archive.org/details/familiarstranger0000hall_s5k0|last=Hall|first=Stuart (with [[Bill Schwarz]])|publisher=Allen Lane; Durham: Duke University Press|year=2017|isbn=9780822363873|location=London}}<bdi>{{Cite book|title=Familiar Stranger: A Life Between Two Islands|url=https://archive.org/details/familiarstranger0000hall_s5k0|last=Hall|first=Stuart (with [[Bill Schwarz]])|publisher=Allen Lane; Durham: Duke University Press|year=2017|isbn=9780822363873|location=London}}</bdi> {{Cite book|title=Familiar Stranger: A Life Between Two Islands|url=https://archive.org/details/familiarstranger0000hall_s5k0|last=Hall|first=Stuart (with [[Bill Schwarz]])|publisher=Allen Lane; Durham: Duke University Press|year=2017|isbn=9780822363873|location=London}} == ਵਿਰਾਸਤ == * ਸਟੂਅਰਟ ਹਾਲ ਦੀ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ, InIVA 'ਤੇ ਦੇ ਹਵਾਲਾ ਲਾਇਬਰੇਰੀ Rivington ਪਲੇਸ ਵਿਚ ਸ਼ੋਰੇਿਡਚ, ਲੰਡਨ, 2007 ਵਿਚ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ, ਸਟੂਅਰਟ ਹਾਲ, ਜਿਸ ਨੇ ਕਈ ਸਾਲ ਲਈ InIVA ਦੇ ਬੋਰਡ ਦੀ ਕੁਰਸੀ ਸੀ ਬਾਅਦ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ. * ਨਵੰਬਰ 2014 ਵਿੱਚ ਸਟੂਅਰਟ ਹਾਲ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਾਪਤੀਆਂ ਦਾ ਇੱਕ ਹਫ਼ਤਾ ਭਰ ਦਾ ਜਸ਼ਨ [[ਲੰਡਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ|ਲੰਡਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ]] ਗੋਲਡਸਮਿਥਜ਼ ਕਾਲਜ ਵਿਖੇ ਹੋਇਆ, ਜਿੱਥੇ 28 ਨਵੰਬਰ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਨਮਾਨ ਵਿੱਚ ਨਵੀਂ ਅਕਾਦਮਿਕ ਇਮਾਰਤ ਦਾ ਨਾਮ ਬਦਲ ਕੇ, ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਸਟੂਅਰਟ ਹਾਲ ਦੀ ਇਮਾਰਤ (ਪੀਐਸਐਚ) ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ। <ref>[http://www.gold.ac.uk/news/professor-stuart-hall-roundup/ "Goldsmiths renames academic building after Professor Stuart Hall"], Goldsmiths, University of London, 11 December 2014.</ref> <ref>[http://www.voice-online.co.uk/article/goldsmiths-honour-stuart-hall-naming-building-after-him "Goldsmiths Honour Stuart Hall By Naming Building After Him"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181108184405/http://www.voice-online.co.uk/article/goldsmiths-honour-stuart-hall-naming-building-after-him |date=2018-11-08 }}, ''The Voice'', 4 December 2014.</ref> * ਉਸ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿਚ ਸਟੂਅਰਟ ਹਾਲ ਫਾ Foundationਂਡੇਸ਼ਨ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਕੰਮ ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਰੱਖਣ ਲਈ ਦਸੰਬਰ 2014 ਵਿਚ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ. <ref>[https://web.archive.org/web/20150411085723/http://www.stuarthallmemorial.org/stuart-hall-foundation/ Stuart Hall Foundation.]</ref> === ਫਿਲਮ === ਹਾਲ ''ਰੈੱਡੈਂਪਸ਼ਨ ਸੌਂਗ'' ਨਾਮੀ ਸੱਤ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਲੜੀ ਦਾ ਪੇਸ਼ਕਾਰ ਸੀ - ਬੈਰਕਲੋ ਕੈਰੀ ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨਜ਼ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਬੀਬੀਸੀ 2 ਉੱਤੇ, 30 ਜੂਨ ਤੋਂ 12 ਅਗਸਤ 1991 ਦੇ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ਹੋਇਆ - ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਕੈਰੇਬੀਅਨ ਬਣਨ ਵਾਲੇ ਤੱਤਾਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕੀਤੀ, ਗੜਬੜ ਨੂੰ ਵੇਖਦਿਆਂ ਟਾਪੂ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਅਤੇ ਅੱਜ ਉਥੇ ਰਹਿੰਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਇੰਟਰਵਿing. <ref>[http://bufvc.ac.uk/dvdfind/index.php/title/18006 "Redemption Song (7 Parts)"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230812174130/http://bufvc.ac.uk/dvdfind/index.php/title/18006 |date=2023-08-12 }}, BUFVC.</ref> ਲੜੀ ਦੇ ਕਿੱਸੇ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਸਨ: * "ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੇ ਰੰਗਤ" (11/08/1991) * "ਫਿਦੇਲ ਦਾ ਅਨੁਸਰਣ" (04/08/1991) * "ਵਰਲਡਜ਼ ਅੱਡ" (28 ਜੁਲਾਈ 1991) * "ਲਾ ਗ੍ਰਾਂਡੇ ਭਰਮ" (21 ਜੁਲਾਈ 1991) * "ਪੈਰਾਡਾਈਜ ਗੁੰਮ ਗਿਆ" (14 ਜੁਲਾਈ 1991) * "ਅਫਰੀਕਾ ਤੋਂ ਬਾਹਰ" (7 ਜੁਲਾਈ 1991) * "ਰੂਹ ਵਿਚ ਆਇਰਨ" (30 ਜੂਨ 1991) * [http://www.mediaed.org/cgi-bin/commerce.cgi?preadd=action&key=407 ''ਰੇਸ, ਫਲੋਟਿੰਗ ਸਿਗਨੀਫਾਇਰ''] (1997). * [http://www.mediaed.org/cgi-bin/commerce.cgi?preadd=action&key=409 ''ਪ੍ਰਤੀਨਿਧਤਾ ਅਤੇ ਮੀਡੀਆ''] (1997). * [http://www.mediaed.org/cgi-bin/commerce.cgi?preadd=action&key=414 ''ਕਲਚਰਲ ਸਟੱਡੀਜ਼ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ''] (2006) ਮਾਈਕ ਡਿੱਬ ਨੇ ਪੱਤਰਕਾਰ ਮਾਇਆ ਜੱਗੀ ਅਤੇ ਸਟੂਅਰਟ ਹਾਲ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ ਲੰਮੇ ਇੰਟਰਵਿ. 'ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਇੱਕ ਫਿਲਮ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕੀਤਾ ਜਿਸਨੂੰ ''ਪਰਸੋਨਲੀ ਸਪੀਕਿੰਗ'' (2009) ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ. <ref>[[imdbtitle:3664512|"Personally Speaking: A Long Conversation with Stuart Hall (2009)"]], IMDb.</ref> <ref>[http://www.mediaed.org/cgi-bin/commerce.cgi?preadd=action&key=416%20 ''Personally Speaking'']. {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150404064706/http://www.mediaed.org/cgi-bin/commerce.cgi?preadd=action&key=416%20|date=4 April 2015}} (2009).</ref> ਹਾਲ ਜੌਨ ਅਕੋਮਫਰਾਹ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਤ ਦੋ ਫਿਲਮਾਂ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਸਿਰਲੇਖ ''ਦਿ ਅਨਫਿਨਿਸ਼ਡ ਕਨਵਰਜ਼ਨ'' (2012) ਅਤੇ ''ਦਿ ਸਟੂਅਰਟ ਹਾਲ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ'' (2013) ਹੈ. ਪਹਿਲੀ ਫਿਲਮ ਲੰਡਨ ਦੇ ਟੇਟ ਬ੍ਰਿਟੇਨ, ਮਿਲਬੈਂਕ ਵਿਖੇ (26 ਅਕਤੂਬਰ 2013 - 23 ਮਾਰਚ 2014) ਦਿਖਾਈ ਗਈ ਸੀ <ref>[http://www.tate.org.uk/whats-on/tate-britain/display/bp-spotlight-john-akomfrah-unfinished-conversation "BP Spotlight: John Akomfrah, The Unfinished Conversation"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141024142414/http://www.tate.org.uk/whats-on/tate-britain/display/bp-spotlight-john-akomfrah-unfinished-conversation|date=24 October 2014}}, Tate Britain.</ref> ਜਦੋਂ ਕਿ ਦੂਜੀ ਹੁਣ ਡੀਵੀਡੀ 'ਤੇ ਉਪਲਬਧ ਹੈ. <ref>Hudson, Mark, [https://www.telegraph.co.uk/culture/art/art-features/9609361/The-Unfinished-Conversation-by-John-Akomfrah-a-beautiful-paean-to-identity.html "The Unfinished Conversation by John Akomfrah: a beautiful paean to identity"], ''The Daily Telegraph'' (London), 15 October 2012.</ref> ''ਸਟੂਅਰਟ ਹਾਲ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਹਾਲ'' ਦੀਆਂ 100 ਘੰਟਿਆਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪੁਰਾਣੀ ਫੁਟੇਜ ਤੋਂ ਖਿੱਚੀਆਂ ਗਈਆਂ ਕਲਿੱਪਾਂ ਦਾ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜੈਜ਼ ਕਲਾਕਾਰ [[ਮਾਇਲਸ ਡੇਵਿਸ|ਮਾਈਲਜ਼ ਡੇਵਿਸ]] ਦੇ ਸੰਗੀਤ ਉੱਤੇ ਇਕੱਠੇ ਬੁਣੇ ਹੋਏ ਸਨ ਜੋ ਹਾਲ ਅਤੇ ਅਕੋਮਫਰਾਹ ਦੋਵਾਂ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਸਰੋਤ ਸਨ. <ref>Clark, Ashley, [https://www.bfi.org.uk/news-opinion/sight-sound-magazine/reviews-recommendations/film-week-stuart-hall-project "Film of the Week: The Stuart Hall Project"], ''Sight & Sound'', British Film Institute, 29 September 2014; updated 31 March 2015.</ref> ਫਿਲਮ ਦੀ ਬਣਤਰ ਮਲਟੀਪਲ ਸਟ੍ਰੈਂਡ ਨਾਲ ਬਣੀ ਹੈ. ਇਤਿਹਾਸਕ ਸਮਾਗਮਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸੁਏਜ਼ ਕ੍ਰਾਈਸਿਸ, ਵੀਅਤਨਾਮ ਦੀ ਲੜਾਈ ਅਤੇ [[1956 ਦਾ ਹੰਗਰੀ ਦਾ ਇਨਕਲਾਬ|1956]] ਦੀ [[1956 ਦਾ ਹੰਗਰੀ ਦਾ ਇਨਕਲਾਬ|ਹੰਗਰੀ ਦੀ ਵਿਦਰੋਹ ਦਾ]] ਹਾਲ-ਕਥਨ ਹੈ ਅਤੇ ਕੈਰੀਬੀਅਨ ਤੋਂ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਦੇ ਪ੍ਰਵਾਸੀ ਵਜੋਂ ਹਾਲ ਦੇ ਉਸ ਦੇ ਤਜ਼ਰਬਿਆਂ 'ਤੇ ਪ੍ਰਤੀਬਿੰਬ ਵੀ ਹਨ। ਇਕ ਹੋਰ ਇਤਿਹਾਸਕ ਘਟਨਾ ਫਿਲਮ ਲਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਸੀ 1958 ਵਿਚ ਨਾਟਿੰਗ ਹਿੱਲ ਦੌੜ ਦੇ ਦੰਗੇ ਜੋ ਇਕ ਕਾਲੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਨਾਲ ਹੋਏ ਸਨ; ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਰੋਧ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਾਂ ਨੇ ਇੰਗਲੈਂਡ ਦੇ ਅੰਦਰ ਇੱਕ ਕਾਲੇ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਨੂੰ ਦਰਸਾਇਆ. ਕੈਰੇਬੀਅਨ ਦੀ ਚਰਚਾ ਕਰਦਿਆਂ, ਹਾਲ ਹਾਈਬ੍ਰਿਡਿਟੀ ਦੇ ਵਿਚਾਰ ਬਾਰੇ ਵਿਚਾਰ ਵਟਾਂਦਰੇ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕੈਰੇਬੀਅਨ ਹਾਈਬ੍ਰਿਡਿਟੀ ਦਾ ਘਰ ਹੈ. ਫਿਲਮ ਵਿਚ ਇਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸਮੇਂ ਦੀ ਗਰਾ .ਂਡਿੰਗ ਦੇ ਬਿਨਾਂ ਆਵਾਜ਼-ਵਟਾਂਦਰੇ ਅਤੇ ਇੰਟਰਵਿ. ਵੀ ਦਿੱਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜੋ ਹਾਲਾਂਕਿ ਹਾਲ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਵਿਚ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਨੂੰ ਵਧੇਰੇ ਸਮਝ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ. ਵੌਇਸਓਵਰਾਂ ਅਤੇ ਇੰਟਰਵਿsਆਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਫਿਲਮ ਵਿੱਚ ਏਮਬੇਡ ਕੀਤੇ ਹਾਲ ਦੀਆਂ ਨਿੱਜੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀਆਂ ਵੀ ਹਨ; ਇਹ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੈਰੇਬੀਅਨ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਕੋਈ ਰਵਾਇਤੀ ਪੁਰਾਲੇਖ ਨਹੀਂ ਹਨ ਜੋ ਮਿਡਲ ਬੀਤਣ ਵਾਲੇ ਤਜ਼ਰਬੇ ਦੁਆਰਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ. ਫਿਲਮ ਨੂੰ ਵਿੰਡਰਸ਼ ਪੀੜ੍ਹੀ, ਜੋ ਕਿ [[ਦੂਜੀ ਸੰਸਾਰ ਜੰਗ|ਦੂਜੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਦੇ]] ਤੁਰੰਤ ਬਾਅਦ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਕੈਰੇਬੀਅਨ ਤੋਂ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਚਲੇ ਗਏ, ਉੱਤੇ ਵਧੇਰੇ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦਰਤ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਵੇਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ. ਹਾਲ, ਜੋ ਆਪ ਇਸ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦਾ ਇੱਕ ਮੈਂਬਰ ਹੈ, ਨੇ ਕੈਰੇਬੀਅਨ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਤਜਰਬੇ ਹੇਠ ਲਿਖੀਆਂ ਘੱਟ ਗਲੈਮਰਸ ਸੱਚਾਈ ਦਾ ਪਰਦਾਫਾਸ਼ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਪੱਛਮੀ ਭਾਰਤੀ ਪਰਵਾਸੀ ਉਮੀਦਾਂ ਦੇ ਵਿਪਰੀਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਅਕਸਰ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚਣ 'ਤੇ ਆਈਆਂ ਕਠੋਰ ਹਕੀਕਤਾਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। <ref>Jeffries, Stuart. [https://www.theguardian.com/education/2014/feb/10/stuart-hall-cultural-legacy-britain-godfather-multiculturalism "Stuart Hall's Cultural Legacy: Britain under the Microscope"], ''The Guardian''. Guardian News and Media, 10 February 2014. Retrieved 24 November 2014.</ref> ਫਿਲਮ ਦਾ ਇਕ ਕੇਂਦਰੀ ਥੀਮ ਡਾਇਸਪੋਰਿਕ ਹੈ. ਹਾਲ ਨੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਅਤੇ ਕੈਰੇਬੀਅਨ ਦੋਵਾਂ ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ਵਿਚ ਆਪਣੀ ਵੱਖਰੀ ਪਛਾਣ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਫਿਲਮ ਦੇ ਇਕ ਬਿੰਦੂ ਤੇ ਉਹ ਟਿੱਪਣੀ ਕਰਦਾ ਹੈ: “ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਮੇਰਾ ਘਰ ਹੈ, ਪਰ ਮੈਂ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਨਹੀਂ ਹਾਂ।” ਆਈਐਮਡੀਬੀ ਨੇ ਫਿਲਮ ਨੂੰ "ਉਤਰਾਅ-ਚੜ੍ਹਾਅ, ਸੰਘਰਸ਼ਾਂ ਅਤੇ ਮੋੜਵੇਂ ਬਿੰਦੂਆਂ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਰੋਲਰ ਕੋਸਟਰ ਰਾਈਡ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਜਿਸ ਨੇ 20 ਵੀਂ ਸਦੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਚਾਰ ਦੀ ਸਦੀ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਅਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਤਬਦੀਲੀ ਦੀ ਕੀਤੀ." <ref>[https://www.imdb.com/title/tt2578290/plotsummary?ref_=tt_ov_pl "The Stuart Hall Project (2013)"], IMDb. Retrieved 24 November 2014.</ref> ਅਗਸਤ 2012 ਵਿਚ, ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਸੁਤ ਝੱਲੀ ਨੇ ਹਾਲ ਨਾਲ ਇਕ ਇੰਟਰਵਿ interview ਕੀਤੀ ਜਿਸ ਵਿਚ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਅਧਿਐਨ ਦੇ ਕਈ ਥੀਮਾਂ ਅਤੇ ਮੁੱਦਿਆਂ ਬਾਰੇ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ. <ref>{{Cite web|url=https://vimeo.com/53879491|title=Stuart Hall Interviewed By Sut Jhally|last=Jhally|first=Sut|date=30 August 2012|publisher=Vimeo.com|access-date=17 February 2014}}</ref> === ਕਿਤਾਬ === * {{Cite book|title=Stuart Hall, Cultural Studies and the Rise of Black and Asian British Art|last=McRobbie|first=Angela|year=2016|author-link=Angela McRobbie}} McRobbie has also written an article in tribute to Hall: {{Cite journal|date=14 February 2014|title=Times with Stuart|url=http://www.opendemocracy.net/angela-mcrobbie/times-with-stuart|journal=OpenDemocracy|access-date=30 June 2014|archive-date=13 ਜੁਲਾਈ 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140713052533/http://www.opendemocracy.net/angela-mcrobbie/times-with-stuart|dead-url=yes}} == ਹਵਾਲੇ == {{ਹਵਾਲੇ|30em}} == ਹੋਰ ਪੜ੍ਹਨ == == ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ == * ਮਾਰਕਸ ਵਿਲੀਅਮਸਨ, [https://www.independent.co.uk/news/obituaries/professor-stuart-hall-sociologist-and-pioneer-in-the-field-of-cultural-studies-whose-work-explored-the-concept-of-britishness-9120126.html ਓਬਿਟੁਰੀ] ਇਨ ''ਦ ਇੰਡੀਪੈਂਡੈਂਟ'', 11 ਫਰਵਰੀ 2014. * ਆਸਟਰੇਲੀਆਈ ਬ੍ਰੌਡਕਾਸਟਿੰਗ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ ਦੇ ਡਬਲਟੈਕ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਲਈ ਸਟੂਅਰਟ ਹਾਲ ਨਾਲ ਜੌਨ ਓ'ਹਾਰਾ ਇੰਟਰਵਿ., ਅਸਲ ਵਿੱਚ 5 ਮਈ 1983 ਨੂੰ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ: ''[https://web.archive.org/web/20080808121916/http://www.dalkeyarchive.com/article/show/31 ਨਰੇਟਿਵ ਉਸਾਰੀ ਦਾ ਹਕੀਕਤ - ਸਟੂਅਰਟ ਹਾਲ]'' . ਸੈਂਟਰਫੋਰਕਕੂਲ.ਆਰ.ਆਰ.ਓ. ਦੇ "ਪ੍ਰਸੰਗ" editionਨਲਾਈਨ ਐਡੀਸ਼ਨ, ਨੰਬਰ 10 ਵਿੱਚ ਦੁਬਾਰਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ. 16 ਅਪ੍ਰੈਲ 2008 ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ. * ਮਿਸ਼ੇਲ, ਡੌਨ. [https://books.google.com/books?id=H0JDn3TCoXgC&pg=RA3-PA1994 ਅਧਿਆਇ 24: ਸਟੂਅਰਟ ਹਾਲ] . ਵਿੱਚ: ''ਸਪੇਸ ਅਤੇ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਕੁੰਜੀ ਚਿੰਤਕ'' . ਫਿਲ ਹੱਬਰਡ, ਰੌਬ ਕਿਚਿਨ, ਗਿੱਲ ਵੈਲੇਨਟਾਈਨ (2004), ਪੀ.ਪੀ.&nbsp;160 ਐੱਫ. [[ISBN (identifier)|ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/0-7619-4963-1|0-7619-4963-1]] . * [http://www.aber.ac.uk/media/Documents/marxism/marxism11.html ਮਾਰਕਸਵਾਦੀ ਮੀਡੀਆ ਥਿ .ਰੀ] * ਜੌਨ ਸਿਮਕਿਨ, [http://www.spartacus-educational.com/HIShallS.htm ਸਟੂਅਰਟ ਹਾਲ ਜੀਵਨੀ], ਸਪਾਰਟਾਕਸ ਐਜੂਕੇਸ਼ਨਲ, ਸਤੰਬਰ 1997 (ਅਗਸਤ 2014 ਨੂੰ ਅਪਡੇਟ ਹੋਇਆ) * [http://www.darkmatter101.org/site/2007/02/28/stuart-hall-globalization-cartographies-of-power/ ਸਟੂਅਰਟ ਹਾਲ ਵਿਸ਼ਵੀਕਰਨ ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀ (2003, ਆਡੀਓ)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201123220736/http://www.darkmatter101.org/site/2007/02/28/stuart-hall-globalization-cartographies-of-power/ |date=2020-11-23 }}, ''ਡਾਰਕਮੇਟਰ ਜਰਨਲ'' [http://www.darkmatter101.org/site/2007/02/28/stuart-hall-globalization-cartographies-of-power/ ਬਾਰੇ ਗੱਲਬਾਤ ਕਰਦੇ ਹੋਏ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201123220736/http://www.darkmatter101.org/site/2007/02/28/stuart-hall-globalization-cartographies-of-power/ |date=2020-11-23 }} . * [http://www.darkmatter101.org/site/2010/11/28/stuart-hall-in-conversation-with-les-back-audio/ ਸਟੂਅਰਟ ਹਾਲ ਲੇਸ ਬੈਕ (2010, ਆਡੀਓ)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201125030346/http://www.darkmatter101.org/site/2010/11/28/stuart-hall-in-conversation-with-les-back-audio/ |date=2020-11-25 }}, ''ਡਾਰਕਮੇਟਰ ਜਰਨਲ'' [http://www.darkmatter101.org/site/2010/11/28/stuart-hall-in-conversation-with-les-back-audio/ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਵਿਚ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201125030346/http://www.darkmatter101.org/site/2010/11/28/stuart-hall-in-conversation-with-les-back-audio/ |date=2020-11-25 }} . * [http://www.marxists.org/glossary/people/h/a.htm ਮਾਰਕਸਵਾਦੀ.ਆਰ.ਕੇ. ਦੇ "ਲੋਕ" ਭਾਗ ਤੇ ਸੂਚੀਬੱਧ] * [https://www.sms.cam.ac.uk/media/1119965 ਪਨੀਨਾ ਵਰਨਰ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਵਿੱਚ, ਮਾਰਚ 2006 (ਵੀਡੀਓ)] * [http://www.bbc.co.uk/radio4/features/desert-island-discs/castaway/caed0ab9 "ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਸਟੂਅਰਟ ਹਾਲ"], ''ਡੀਜ਼ਰਟ ਆਈਲੈਂਡ ਡਿਸਕਸ'', ਬੀਬੀਸੀ ਰੇਡੀਓ 4, 18 ਫਰਵਰੀ 2000. * ਰਿਚਰਡ ਪੈਟਰਸਨ, ਪਾਲ ਗੇਰਹਾਰਟ, [http://www.bfi.org.uk/news-opinion/news-bfi/features/stuart-hall-1932-2014#.UvmFDksrc-0.facebook "ਸਟੂਅਰਟ ਹਾਲ (1932–2014)"], ਬੀ.ਐਫ.ਆਈ., 11 ਫਰਵਰੀ 2014. * ਅਲੈਕਸ ਕੈਲਿਨਿਕੋਸ, [http://www.isj.org.uk/index.php4?id=975&issue=142 "ਪਰਿਪੇਖ ਵਿਚ ਸਟੂਅਰਟ ਹਾਲ"], ''ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਮਾਜਵਾਦ'', ਅੰਕ 142, 2 ਅਪ੍ਰੈਲ 2014. * ਜੇਸਿਕਾ ਇਵਾਨਜ਼ (ਸਮਾਜ ਸ਼ਾਸਤਰ ਵਿਭਾਗ), [http://www.open.edu/openlearn/society/politics-policy-people/stuart-hall-ou-perspective "ਸਟੂਅਰਟ ਹਾਲ: ਇੱਕ ਓਯੂ ਪਰਿਪੇਖ"], ਓਪਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, 14 ਫਰਵਰੀ 2014. * [http://calmview.bham.ac.uk/GetDocument.ashx?db=Catalog&fname=US121+Stuart+Hall+Archive+finding+aid.pdf ਸਟੂਅਰਟ ਹਾਲ ਆਰਕਾਈਵ] ਕੈਡਮਬਰੀ ਰਿਸਰਚ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ, ਸਪੈਸ਼ਲ ਸੰਗ੍ਰਹਿ, ਬਰਮਿੰਘਮ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿਖੇ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ. [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2014]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1932]] g6c6xg5hx4d7d2bzs3yzh2jtdboqc48 0 150748 848074 743188 2026-09-26T13:25:50Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 848074 wikitext text/x-wiki '''ਪੁਨੌਰਾ ਧਾਮ, ਜਾਨਕੀ ਮੰਦਰ''' [[ਭਾਰਤ]] ਦੇ [[ਬਿਹਾਰ]] ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਸੀਤਾਮੜੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਹਿੰਦੂ ਤੀਰਥ ਸਥਾਨ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪ੍ਰਾਚੀਨ [[ਹਿੰਦੂ]] ਮੰਦਰ ਹੈ। ਇਹ 5 ਸਥਿਤ ਹੈ&nbsp;[[ਸੀਤਾਮੜ੍ਹੀ|ਸੀਤਾਮੜੀ]] ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਅਤੇ ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਦਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਆਕਰਸ਼ਣ ਹੈ। '''ਪੁਨੌਰਾ ਧਾਮ ਜਾਨਕੀ ਮੰਦਰ''' [[ਸੀਤਾਮੜ੍ਹੀ|ਸੀਤਾਮੜੀ]], [[ਬਿਹਾਰ]], [[ਭਾਰਤ]] ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਦੇਵੀ [[ਸੀਤਾ]] ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਸਭ ਤੋਂ ਪਵਿੱਤਰ ਹਿੰਦੂ ਮੰਦਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਲੱਖਾਂ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਹਰ ਸਾਲ ਮੰਦਰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ [[ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤ]] ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਧਾਰਮਿਕ ਅਸਥਾਨ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। '''ਪੁਨੌਰਾ ਧਾਮ''' ਲਗਭਗ 5 ਹੈ&nbsp;[[ਸੀਤਾਮੜ੍ਹੀ|ਸੀਤਾਮੜੀ]] ਦੇ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਇਥੇ ਸੰਤ ਪੁੰਡਰਿਕ ਦਾ ਆਸ਼ਰਮ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। '''ਸੀਤਾ-ਕੁੰਡ''' ਸਥਾਨ ਨੂੰ ਹਿੰਦੂ ਦੇਵੀ, [[ਸੀਤਾ]] ਦਾ ਜਨਮ ਸਥਾਨ ਹੋਣ ਦਾ ਸਨਮਾਨ ਹੈ। ਮਹਾਵੀਰ ਮੰਦਰ ਟਰੱਸਟ ਦਾ ਨਾਂ ਸ਼੍ਰੀ ਮਹਾਵੀਰ ਸਥਾਨ ਨਿਆਸ ਸਮਿਤੀ (ਸ਼੍ਰੀ ਮਹਾਵੀਰ ਸਥਾਨ ਨੈਸ ਕਮੇਟੀ) ਨੇ 27 ਜਨਵਰੀ 2019 ਤੋਂ ਪੁਨੌਰਾ ਧਾਮ ਵਿਖੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੀਰਥ ਯਾਤਰਾਵਾਂ ਲਈ '''ਸੀਤਾ ਰਸੋਈ''' ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਜੋ ਸੀਤਾਮੜੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਮੰਦਰ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨਾਂ ਲਈ ਗਏ ਸਨ। ਪੁਨੌਰਾ ਧਾਮ ਤੋਂ ਹਲੇਸ਼ਵਰ ਸਥਾਨ, [[Panthpakar|ਪੰਥਪਕਰ]] ਅਤੇ ਜਨਕਪੁਰ ਮੰਦਿਰ ਨੇਪਾਲ ਤੱਕ ਸਵੇਰੇ ਮਹਾਵੀਰ ਮੰਦਰ ਟਰੱਸਟ ਦੁਆਰਾ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਬੱਸ ਸੇਵਾ ਚਲਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਪੁਨੌਰਾ ਧਾਮ ਵਿਖੇ ਵਾਪਸ ਚਲਦੀ ਹੈ। == ਗਰਮ ਚਸ਼ਮੇ == ਸੀਤਾ ਕੁੰਡ ਆਪਣੇ ਗਰਮ ਚਸ਼ਮੇ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਦੰਤਕਥਾ ਹੈ ਕਿ ਸੀਤਾ ਨੇ ਅਗਨੀ ਪਰੀਕਸ਼ਾ ਵਿਚ ਭਾਗ ਲਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਸਰੀਰ ਨੇ ਅੱਗ ਨੂੰ ਜਜ਼ਬ ਕਰ ਲਿਆ ਸੀ ਪਰ ਉਸ ਨੂੰ ਕੋਈ ਨੁਕਸਾਨ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚਿਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਫਿਰ ਇਸ ਅੰਦਰੂਨੀ ਗਰਮੀ ਨੂੰ ਬਸੰਤ ਦੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਮਾਘ ਦੀ ਹਰ ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ ਦੇ ਦਿਨ, ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਗਰਮ ਚਸ਼ਮੇ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦੇ ਹਨ।<ref name="govt bihar">{{Cite web |title=Sita Kund |url=https://munger.nic.in/tourist-place/sita-kund/ |access-date=19 February 2021 |publisher=Government of Bihar}}</ref><ref name="sk:hsom">{{Cite web |title=Sita Kund: Holy Site of Munger |url=https://im-bihar.in/2020/05/10/sita-kund-the-holy-site-of-munger/ |access-date=19 February 2021 |publisher=Im:Bihar |archive-date=3 ਮਾਰਚ 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210303115415/https://im-bihar.in/2020/05/10/sita-kund-the-holy-site-of-munger/ |url-status=dead }}</ref> == ਪਹੁੰਚਣ ਉਪਰੰਤ == [[ਪਟਨਾ]] ਏਅਰਪੋਰਟ, ਬੱਸ ਸਟੇਸ਼ਨ, ਪਟਨਾ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਤੋਂ ਇਸ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਪਹੁੰਚਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਮੰਦਰ ਲਗਭਗ ਹੈ. 150&nbsp;ਪਟਨਾ ਜੰਕਸ਼ਨ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਤੋਂ ਕਿ.ਮੀ.<ref>{{Cite web |title=Traveling to Sita Kund |url=http://www.india9.com/i9show/Sita-Kund-Temple-55481.htm |access-date=2017-02-17}}</ref> ਪਟਨਾ, ਗੁਲਜ਼ਾਰਬਾਗ, ਪਾਟਲੀਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਪਟਨਾ ਸਿਟੀ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨਾਂ 'ਤੇ ਬੱਸ, ਟੈਕਸੀ ਆਦਿ ਉਪਲਬਧ ਹਨ।<ref>{{Cite web |title=Sita-Kund History |url=http://bihardarpan.blogspot.com/2017/10/Sita-Kund.html |access-date=2017-02-17}}</ref> ਇਸ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਨੇੜਲੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਮੁਜ਼ੱਫਰਪੁਰ, [[ਦਰਭੰਗਾ]], ਮਧੂਬਨੀ ਅਤੇ ਪੂਰਬੀ ਚੰਪਾਰਨ ਤੋਂ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਪਹੁੰਚਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਮੰਦਰ ਲਗਭਗ ਹੈ. 70-80&nbsp;ਮੁਜ਼ੱਫਰਪੁਰ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ/ਬੱਸ ਸਟੇਸ਼ਨ, [[ਦਰਭੰਗਾ]] ਜੰਕਸ਼ਨ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ/ਬੱਸ ਸਟੇਸ਼ਨ ਮਧੂਬਨੀ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ/ਬੱਸ ਸਟੇਸ਼ਨ ਅਤੇ ਮੋਤੀਹਾਰੀ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ/ਬੱਸ ਸਟੇਸ਼ਨ ਤੋਂ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਹੈ। == ਸੀਤਾਮੜੀ == ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਨੇਪਾਲ ਦੀ ਸਰਹੱਦ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਅਕਸਰ ਕੁਦਰਤੀ ਆਫਤਾਂ ਕਾਰਨ ਲੋਕ ਦੁਖੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰੀ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਦੋਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਬੈਂਕਾਂ ਦੇ ਗਲਤ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਕਾਰਨ ਸਭ ਤੋਂ ਵਿਨਾਸ਼ਕਾਰੀ ਹੜ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ 1934 ਦੇ ਭੂਚਾਲ ਨਾਲ ਲਗਭਗ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤਬਾਹ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ। [[ਸੀਤਾਮੜ੍ਹੀ|ਸੀਤਾਮੜੀ]] (ਲਗਭਗ 140) ਹੈ&nbsp;ਕਿਲੋਮੀਟਰ) ਪਟਨਾ ਤੋਂ ਦੂਰ, ਸੀਤਾਮੜੀ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸਕ ਅਤੇ ਮਿਥਿਹਾਸਿਕ ਕਸਬਾ ਹੈ। == ਗੈਲਰੀ == <gallery> ਤਸਵੀਰ:Janaki kund, Sitamarhi, Bihar.jpg|ਜਾਨਕੀ ਕੁੰਡ, ਸੀਤਾਮੜੀ ਤਸਵੀਰ:Bagahi Math Sitamarhi, Bihar.jpg|ਬਗਹਿ ਮਠ ਸੀਤਾਮੜੀ ਤਸਵੀਰ:Janakpur, Nepal.jpg|ਜਨਕਪੁਰ ਤਸਵੀਰ:Damamis.jpg|ਦਮਾਮਿਸ </gallery> == ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ == * [[ਸੀਤਾਮੜ੍ਹੀ|ਸੀਤਾਮੜੀ]] * ਮੁੰਗੇਰ ਦਾ ਕਿਲਾ * '''ਸੀਤਾ ਕੁੰਡ''', ਸੂਰਜਕੁੰਡ ਗਰਮ ਝਰਨੇ ਦਾ ਇੱਕ ਝਰਨਾ == ਹਵਾਲੇ == {{ਹਵਾਲੇ}} == ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ == * [https://www.5-minutecrafts.com/search?updated-max=2018-10-31T11%3A50%3A00-07%3A00&max-results=6] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230207070607/http://www.5-minutecrafts.com/search/?updated-max=2018-10-31T11:50:00-07:00&max-results=6 |date=2023-02-07 }} ਤਰੁਣ ਪਟੇਲ, [https://www.5-minutecrafts.com/] ਵੈੱਬਸਾਈਟ * [https://web.archive.org/web/20181125162500/https://www.5-minutecrafts.com/2018/10/secrets-of-ramayan-ramayan-ke-rahasy.html] ਸੀਤਾਮੜੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਅਧਿਕਾਰਤ ਵੈੱਬਸਾਈਟ https://www.5-minutecrafts.com/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181125162500/https://www.5-minutecrafts.com/2018/10/secrets-of-ramayan-ramayan-ke-rahasy.html |date=2018-11-25 }} * [https://www.5-minutecrafts.com/2018/10/blog-post28-kyo-hoti-hai-shivling-ki-pooja.html] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230207072106/https://www.5-minutecrafts.com/2018/10/blog-post28-kyo-hoti-hai-shivling-ki-pooja.html |date=2023-02-07 }} * [http://www.google.co.in/maps/place/Punaura+Dham+-+Birth+Place+of+Goddess+Sita,+NH+104,+Punaura,+Sitamarhi,+Bihar+843302/@26.5864797,85.466754,17z/data=!4m2!3m1!1s0x39ecf1173c42d859:0x9a5fdbb839fa5de4?hl=en-IN/ googlemap - ਪੁਨੌਰਾ ਧਾਮ] * [https://m.facebook.com/PunauraDham/?rf=606194936096183/ ਫੇਸਬੁੱਕ - ਪੁਨੌਰਾ ਧਾਮ] * [https://m..youtube.com/watch?v=bmUVhTpw_3A&app=desktop/ YouTube -ਪੁਨੌਰਾ ਧਾਮ]{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਫ਼ਰਵਰੀ 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [https://m.facebook.com/Realigious-Place-Panthpakar-Dham-1058857130873093/ ਫੇਸਬੁੱਕ - ਪੰਥਪਦਾਰ ਧਾਮ] * [https://www.youtube.com/watch?v=higxb5JtG28/ YouTube - ਪੰਥਪ੍ਰਸਤ ਧਾਮ] * [https://m.facebook.com/?_rdr#!/profile.php?id=100011511077012&fref=ts/ ਫੇਸਬੁੱਕ-ਅੰਹਾਰੀ ਧਾਮ] * [http://www.bihartourism.gov.in/districts/Sitamarhi/Haleshwar%20Sthan.html/ ਵੈੱਬਸਾਈਟ - ਹਲੇਸ਼ਵਰ ਸਥਾਨ] * [https://web.archive.org/web/20171114011157/http://sitamarhi.bih.nic.in/Documents/Tourism.htm ਵੈੱਬਸਾਈਟ - ਸੀਤਾਮੜੀ ਟੂਰਿਜ਼ਮ] * [http://bstdc.bih.nic.in/Sitamarhi.htm/ ਵੈੱਬਸਾਈਟ - ਸੀਤਾਮੜੀ ਹਿੰਦੂ ਮੰਦਰ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171118090609/http://bstdc.bih.nic.in/Sitamarhi.htm |date=2017-11-18 }} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਹਿੰਦੂ ਤੀਰਥ ਸਥਾਨ]] 8sj2ub459lopwsldaq9qr2h48nowsm9 0 157929 848062 837432 2026-09-26T12:56:39Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 848062 wikitext text/x-wiki '''ਸ਼ੈਲੀ ਓਬਰਾਏ''' ([[ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ]]: '''Shelly Oberoi''') ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਹੈ, ਜੋ 2022 ਤੋਂ ਦਿੱਲੀ ਨਗਰ ਨਿਗਮ ਦੇ ਮੇਅਰ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾ ਰਹੀ ਹੈ।<ref>{{Cite web |last=Prakash |first=Karam |title=AAP wins Delhi mayoral poll; Shelly Oberoi elected mayor |url=https://www.tribuneindia.com/news/delhi/voting-begins-for-delhi-mayoral-polls-482150 |website=[[The Tribune India]] |access-date=2023-03-16 |archive-date=2023-02-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230222075327/https://www.tribuneindia.com/news/delhi/voting-begins-for-delhi-mayoral-polls-482150 |url-status=dead }}</ref> {{Infobox officeholder | name = ਸ਼ੈਲੀ ਓਬਰਾਏ | image = | caption = | office = ਦਿੱਲੀ ਦੇ 26ਵੇਂ ਮੇਅਰ | deputy = ਆਲੀਆ ਮੁਹੰਮਦ ਇਕਬਾਲ | predecessor = | termstart = 22 ਫਰਵਰੀ 2023 | termend = | constituency = ਈਸਟ ਪਟੇਲ ਨਗਰ (ਵਾਰਡ ਨੰ. 86) | office1 = | termstart1 = | termend1 = | birth_date = 1983 (ਉਮਰ 39-40) | birth_place = [[ਦਿੱਲੀ]], [[ਭਾਰਤ]] | occupation = ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ, ਸਿਆਸਤਦਾਨ | alma_mater = | party = [[ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ]] | nationality = ਭਾਰਤੀ }} ਓਬਰਾਏ ਉੱਤਰੀ, ਦੱਖਣੀ ਅਤੇ ਪੂਰਬੀ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਨਗਰ ਨਿਗਮ ਨੂੰ ਦਿੱਲੀ ਦੀ ਏਕੀਕ੍ਰਿਤ ਨਗਰ ਨਿਗਮ ਵਿੱਚ ਮੁੜ-ਏਕੀਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਚੁਣੇ ਗਏ ਪਹਿਲੇ ਮੇਅਰ ਬਣੇ। == ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਕਰੀਅਰ == ਸ਼ੈਲੀ ਓਬਰਾਏ ਦਾ ਜਨਮ 1983 ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ [[ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ ਨੈਸ਼ਨਲ ਓਪਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ]] ਤੋਂ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਵਿੱਚ ਪੀਐਚਡੀ ਕੀਤੀ ਹੈ,<ref>{{Cite web |last=Roy |first=Snehashish |date=2022-12-23 |title=AAP's Shelly Oberoi is new Delhi mayor. 5 things to know about her |url=https://www.hindustantimes.com/cities/delhi-news/who-is-shelly-oberoi-aap-s-choice-for-delhi-mayoral-post-101671783101301.html |access-date=2023-02-22 |website=[[Hindustan Times]] |language=en}}</ref> ਇੰਡੀਅਨ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ, ਕੋਝੀਕੋਡ ਤੋਂ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ ਹੈ,<ref>{{Cite web |last=Chaturvedi |first=Amit |title=Shelly Oberoi: 5 Points On AAP Leader Elected Delhi Mayor |url=https://www.ndtv.com/feature/shelly-oberoi-5-points-on-aap-leader-who-is-new-delhi-mayor-3803987 |access-date=2023-02-22 |website=[[NDTV]]}}</ref> ਜਾਨਕੀ ਦੇਵੀ ਮੈਮੋਰੀਅਲ ਕਾਲਜ<ref>{{Cite web |last=Paliwal |first=Aishwarya |date=2023-02-22 |title=कौन हैं AAP की शैली ओबेरॉय? MCD में 15 साल से काबिज BJP को किया बाहर |url=https://www.aajtak.in/india/news/story/who-is-shelly-oberoi-become-delhi-mayor-aap-candidate-mcd-ntc-1642077-2023-02-22 |access-date=2023-02-22 |website=[[Aaj Tak]] |language=hi}}</ref> ਤੋਂ [[ਬੀਕੋਮ|ਕਾਮਰਸ ਦੀ ਬੈਚਲਰ]] ਅਤੇ ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਮਾਸਟਰ ਆਫ਼ ਕਾਮਰਸ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ ਹੈ।<ref>{{Cite web |last=Teotia |first=Riya |title=Who is Shelly Oberoi? New mayor of Delhi who won the MCD elections from Aam Aadmi Party |url=https://www.wionews.com/india-news/who-is-shelly-oberoi-delhis-new-39-year-old-mayor-from-aam-aadmi-party-564681 |access-date=2023-02-22 |website=[[WION News]]}}</ref> ਉਸਨੇ [[ਦਿੱਲੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ]] ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਕ ਵਿਜ਼ਿਟਿੰਗ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ ਹੈ।<ref>{{Cite web |last=Pathak |first=Analiza |title=AAP’s Shelly Oberoi Is The New Mayor Of Delhi; Who Is She? |url=https://www.india.com/news/delhi/aam-aadmi-partys-shelly-oberoi-elected-new-mayor-of-delhi-who-is-shelly-oberoi-details-5909798/ |access-date=2023-02-22 |website=[[Zee Media]] |language=en}}</ref> == ਸਿਆਸੀ ਕੈਰੀਅਰ == ਓਬਰਾਏ 2013 ਵਿੱਚ ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ, ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਏ ਅਤੇ 2021 ਵਿੱਚ ਇਸਦੇ ਮਹਿਲਾ ਵਿੰਗ ਦੀ ਉਪ ਪ੍ਰਧਾਨ ਬਣੀ।<ref>{{Cite web |last=Singh |first=Rakesh |date=2023-02-22 |title=दिल्ली की मेयर शैली ओबरॉय कौन हैं? पढ़ाई-लिखाई से सियासी लड़ाई तक, जानें 'कुंडली' |url=https://hindi.news18.com/news/delhi-ncr/know-who-is-shelly-oberoi-the-new-mayor-of-delhi-elected-after-a-long-struggle-5428907.html |access-date=2023-02-22 |website=[[News18 India]] |language=hi |archive-date=2023-02-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230222101827/https://hindi.news18.com/news/delhi-ncr/know-who-is-shelly-oberoi-the-new-mayor-of-delhi-elected-after-a-long-struggle-5428907.html |url-status=dead }}</ref> ਉਸਨੇ ਪਟੇਲ ਨਗਰ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕੇ ਦੇ ਅਧੀਨ ਆਉਂਦੇ ਵਾਰਡ 86 ਤੋਂ 2022 ਦੀ ਦਿੱਲੀ ਨਗਰ ਨਿਗਮ ਚੋਣ ਜਿੱਤੀ।<ref>{{Cite web |last=Basnet |first=Radha |date=2023-02-22 |title=Meet Shelly Oberoi, The Professor-Turned-Politician, Elected As Delhi's New Mayor |url=https://english.jagran.com/india/meet-shelly-oberoi-the-professor-turned-politician-elected-delhi-new-mayor-10066205 |access-date=2023-02-22 |website=[[Dainik Jagran]] |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20230223020342/https://english.jagran.com/india/meet-shelly-oberoi-the-professor-turned-politician-elected-delhi-new-mayor-10066205 |archive-date=2023-02-23 |url-status=dead}}</ref> 23 ਦਸੰਬਰ 2023 ਨੂੰ, ਉਹ ਮੇਅਰ ਦੀ ਉਮੀਦਵਾਰ ਬਣੀ।<ref>{{Cite web |last=Jain |first=Pankaj |title=Shelly Oberoi named Delhi Mayor candidate of AAP |url=https://www.indiatoday.in/india/story/shaily-oberoi-named-as-first-mayor-candidate-of-aap-2312637-2022-12-23 |access-date=2023-02-22 |website=[[India Today]] |language=en}}</ref> ਉਹ 22 ਫਰਵਰੀ, 2023 ਨੂੰ [[ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ|ਭਾਜਪਾ]] ਉਮੀਦਵਾਰ ਰੇਖਾ ਗੁਪਤਾ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ 34 ਵੋਟਾਂ ਨਾਲ ਜਿੱਤ ਕੇ ਦਿੱਲੀ ਦੀ ਮੇਅਰ ਚੁਣੀ ਗਈ ਸੀ। == ਹਵਾਲੇ == <references /> [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਜਨੀਤਕ ਲੀਡਰ]] 62bq9ul6y8mr8y5xqu9vxe9ce7apezm 0 163746 848061 668179 2026-09-26T12:48:23Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 848061 wikitext text/x-wiki '''ਸ਼ਰੀਨ ਐੱਫ. ਰਤਨਾਗਰ''' ([[ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ]]: '''Shereen F. Ratnagar''') ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਪੁਰਾਤੱਤਵ ਵਿਗਿਆਨੀ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਕੰਮ [[ਸਿੰਧੂ ਘਾਟੀ ਸੱਭਿਅਤਾ|ਸਿੰਧੂ ਘਾਟੀ ਦੀ ਸਭਿਅਤਾ]] 'ਤੇ ਕੇਂਦਰਿਤ ਹੈ। ਉਹ ਕਈ ਕਿਤਾਬਾਂ ਅਤੇ ਅਕਾਦਮਿਕ ਪਾਠ ਪੁਸਤਕਾਂ ਦੀ ਲੇਖਕ ਹੈ। == ਕੈਰੀਅਰ == ਰਤਨਾਗਰ ਨੇ ਡੇਕਨ ਕਾਲਜ, ਪੁਣੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਉਸਨੇ [[ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਕਾਲਜ ਲੰਦਨ|ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਕਾਲਜ ਲੰਡਨ ਦੇ]] ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਪੁਰਾਤੱਤਵ ਵਿੱਚ [[ਮੈਸੋਪੋਟਾਮੀਆ|ਮੇਸੋਪੋਟੇਮੀਅਨ]] ਪੁਰਾਤੱਤਵ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ।<ref>{{Cite web |title=Shereen Ratnagar |url=http://a.harappa.com/content/shereen-ratnagar |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20141226043356/http://a.harappa.com/content/shereen-ratnagar |archive-date=26 December 2014 |access-date=2014-12-25 |publisher=Harappa.com}}</ref> ਉਹ [[ਜਵਾਹਰ ਲਾਲ ਨਹਿਰੂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ]], [[ਦਿੱਲੀ]] ਵਿਖੇ ਸੈਂਟਰ ਫਾਰ ਹਿਸਟੋਰੀਕਲ ਸਟੱਡੀਜ਼ ਵਿਖੇ ਪੁਰਾਤੱਤਵ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਇਤਿਹਾਸ ਦੀ [[ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ]] ਸੀ। ਉਹ 2000 ਵਿੱਚ ਸੇਵਾਮੁਕਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ, ਅਤੇ ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ [[ਮੁੰਬਈ]] ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਰਹੀ ਇੱਕ ਸੁਤੰਤਰ ਖੋਜਕਰਤਾ ਹੈ। ਉਹ ਸਿੰਧੂ ਘਾਟੀ ਦੀ ਸਭਿਅਤਾ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਣ ਵਾਲੇ ਕਾਰਕਾਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰਨ ਦੇ ਕੰਮ ਲਈ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। <ref>{{Cite web |title=Shereen Ratnagar: A past to mirror ourselves |url=http://www.topoi.org/wp-content/uploads/2013/11/20131128_lecture-shereen-ratnagar.pdf |access-date=2014-12-25 |publisher=Topoi.org}}</ref> == ਅਯੁੱਧਿਆ ਵਿਵਾਦ == 2003 ਵਿੱਚ ਪੁਰਾਤੱਤਵ-ਵਿਗਿਆਨੀ ਡੀ. ਮੰਡਲ ਦੇ ਨਾਲ ਸ਼ੇਰੀਨ ਰਤਨਾਗਰ ਨੇ ਇੱਕ ਦਿਨ ਬਿਤਾਇਆ, ਸੁੰਨੀ ਕੇਂਦਰੀ ਵਕਫ਼ ਬੋਰਡ (ਮੁਸਲਿਮ ਮੁਕੱਦਮਾਕਾਰ) ਦੀ ਤਰਫ਼ੋਂ [[ਬਾਬਰੀ ਮਸਜਿਦ]] ਦੇ ਸਥਾਨ 'ਤੇ [[ਭਾਰਤ ਦਾ ਪੁਰਾਤਤਵ ਸਰਵੇਖਣ ਵਿਭਾਗ|ਭਾਰਤੀ ਪੁਰਾਤੱਤਵ ਸਰਵੇਖਣ]] (ਏ.ਐਸ.ਆਈ.) ਦੁਆਰਾ ਕਰਵਾਈ ਗਈ ਅਦਾਲਤ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਖੁਦਾਈ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰਨ ਲਈ। ਵਿਵਾਦ ਵਿੱਚ). ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਦੋ ਖੋਜਕਰਤਾਵਾਂ ਨੇ ASI ਦੁਆਰਾ ''ਅਯੁੱਧਿਆ: ਖੁਦਾਈ ਦੇ ਬਾਅਦ ਪੁਰਾਤੱਤਵ'' ਸਿਰਲੇਖ ਦੁਆਰਾ ਖੁਦਾਈ ਦਾ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਮੁਲਾਂਕਣ ਲਿਖਿਆ। 2010 ਵਿੱਚ, ਉਹ ਇਲਾਹਾਬਾਦ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਵਿੱਚ ਰਾਮ ਜਨਮ ਭੂਮੀ-ਬਾਬਰੀ ਮਸਜਿਦ ਕੇਸ ਵਿੱਚ ਸੁੰਨੀ ਵਕਫ਼ ਬੋਰਡ ਲਈ ਮਾਹਰ ਗਵਾਹ ਵਜੋਂ ਪੇਸ਼ ਹੋਏ।<ref>{{Cite news|url=http://epaper.timesofindia.com/Repository/ml.asp?Ref=VE9JTS8yMDEwLzEwLzEwI0FyMDA2MDE|title=Trench warfare: Writing on the Wall|date=16 October 2010|work=Times of India|access-date=2014-12-25}}</ref> ਅਯੁੱਧਿਆ ਵਿਵਾਦ 'ਤੇ ਆਪਣੇ ਫੈਸਲੇ ਵਿੱਚ, ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਨੇ ਰਤਨਨਗਰ ਸਮੇਤ ਕਈ ਗਵਾਹਾਂ ਦੁਆਰਾ ਨਿਭਾਈ ਗਈ ਭੂਮਿਕਾ ਦੀ ਨਿਖੇਧੀ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸਹੁੰ ਦੇ ਤਹਿਤ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਨ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਉਸ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਪੁਰਾਤੱਤਵ ਖੁਦਾਈ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਖੇਤਰੀ ਤਜਰਬਾ ਨਹੀਂ ਸੀ।<ref name="court">[https://timesofindia.indiatimes.com/india/How-Allahabad-HC-exposed-experts-espousing-Masjid-cause/articleshow/6716643.cms How Allahabad HC exposed experts espousing Masjid-cause], Times of India, 9 October 2010.{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190825115050/https://timesofindia.indiatimes.com/india/How-Allahabad-HC-exposed-experts-espousing-Masjid-cause/articleshow/6716643.cms?referral=PM|date=25 August 2019}}</ref> ਰਤਨਨਗਰ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਸਮਰਥਕ  ਇਹ ਦੱਸਦੇ ਹੋਏ ਆਪਣੇ ਰਿਕਾਰਡ ਦਾ ਬਚਾਅ ਕਰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਸਨੇ 1971,<ref name="rimah">[https://www.jstor.org/stable/view/4199937 ''Iraq'' Vol. 34, No. 2 (Autumn, 1972), pp. 77-86. Published by: British Institute for the Study of Iraq]</ref> ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਤੁਰਕੀ ਅਤੇ ਖਾੜੀ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਦੀਆਂ ਥਾਵਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਟੇਲ ਅਲ-ਰਿਮਾਹ, [[ਇਰਾਕ]] ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਪੁਰਾਤੱਤਵ ਖੁਦਾਈ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਹੈ।<ref>{{Cite web |url=http://www.indiaclub.com/Shop/SearchResults.asp?prodstock=12890 |title=Publisher's statement on Shereen Ratnagar, Trading Encounters (Oxford University Press, 2006) |access-date=2023-04-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101124090959/http://indiaclub.com/shop/SearchResults.asp?ProdStock=12890 |archive-date=2010-11-24 |url-status=dead}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101124090959/http://indiaclub.com/shop/SearchResults.asp?ProdStock=12890|date=24 November 2010}}</ref> ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕੇਸ ਵਿੱਚ, ਸ਼ੀਰੀਨ ਰਤਨਨਗਰ ਨੂੰ ਚੱਲ ਰਹੇ ਕੇਸ ਵਿੱਚ ਗਵਾਹਾਂ ਨੂੰ ਜਨਤਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਆਪਣੇ ਵਿਚਾਰ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ਕਰਨ ਤੋਂ ਰੋਕਣ ਦੇ ਅਦਾਲਤੀ ਹੁਕਮ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਕਰਨ ਲਈ ਮਾਣਹਾਨੀ ਦਾ ਨੋਟਿਸ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।<ref name="contempt_notice">[http://www.indianexpress.com/news/babri-witnesses-get-hc-contempt-notice/621315/ Babri witnesses get HC contempt notice], Indian Express, Thu 20 May 2010, 04:18 hrs</ref> == ਹਵਾਲੇ == [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਰਸੀ ਲੋਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਲੇਖਿਕਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਲੇਖਿਕਾਵਾਂ]] 2la3z0v8x89x1ej3gha9v5hzzro5dpw 0 172779 848060 833889 2026-09-26T12:47:19Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 848060 wikitext text/x-wiki '''ਸ਼ਿੰਕਈ ਜ਼ਹੀਨ ਕਰੋਖਾਇਲ''' <ref>{{Cite web |date=29 January 2015 |title=INSEAD celebrates women 2012 - Speakers – Abu Dhabi - Shinkai Karokhail |url=http://www.insead.edu/events/inseadcelebrateswomen2012/abudhabi/shinkai-karokhail.cfm |access-date=2016-01-30 |website=www.insead.edu |archive-date=2016-02-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160203060818/http://www.insead.edu/events/inseadcelebrateswomen2012/abudhabi/shinkai-karokhail.cfm |url-status=dead }}</ref> (ਪਸ਼ਤੋ:شينکۍ ذهين کړوخېل <ref>{{Cite web |date=2 May 2015 |title=کابل کې محکمې د فرخندې د قضیې په تړاو لومړۍ ناسته وکړه - BBC Pashto |url=http://www.bbc.com/pashto/afghanistan/2015/05/150502_farkhunda-trial |access-date=2016-01-30 |website=BBC Pashto |language=ps-AF}}</ref> ) ਇੱਕ ਅਫ਼ਗਾਨ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਅਤੇ ਅਧਿਕਾਰ ਕਾਰਕੁਨ ਹੈ,<ref>{{Cite web |title=Mrs. Shinkai Karokhail MP {{!}} Parliamentarians Network for Conflict Prevention |url=http://pncp.net/members/mrs-shinkai-karokhail-mp |access-date=2016-01-30 |website=pncp.net |archive-date=2016-02-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160205145444/http://pncp.net/members/mrs-shinkai-karokhail-mp |url-status=dead }}</ref> ਜੋ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਰਾਜਨੀਤਕ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧਤਾ<ref>{{Cite web |date=October 2013 |title=Revisited - Afghanistan: In Kabul with MP and feminist Shinkai Karokhail |url=http://www.france24.com/en/20131001-revisited-kabul-afghanistan-with-mp-feminist-shinkai-karokhail-taliban-hamid-karzai-women |access-date=2016-01-30 |website=France 24 |language=en-US}}</ref> ਅਤੇ ਕਮਜ਼ੋਰ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ 'ਤੇ ਕੇਂਦ੍ਰਿਤ ਹੈ। ਉਹ ਕੈਨੇਡਾ ਵਿੱਚ ਅਫ਼ਗਾਨ ਰਾਜਦੂਤ ਸੀ।<ref name="Glavin">{{Cite news|url=https://www.macleans.ca/news/canada/why-afghanistans-ambassador-to-canada-was-called-home/|title=Why Afghanistan's ambassador to Canada was called home|last=Glavin|first=Terry|date=August 3, 2017|access-date=5 August 2020|publisher=Maclean’s}}</ref> [[ਤਸਵੀਰ:Shinkai_Karokhail_(2).jpg|alt=Shinkai Karokhail|thumb| ਸ਼ਿੰਕਾਈ ਕਰੋਖੈਲ]] == ਆਰੰਭਕ ਜੀਵਨ == ਸ਼੍ਰੀਮਤੀ ਕਰੋਖਾਇਲ ਦਾ ਜਨਮ [[ਕਾਬੁਲ]], [[ਅਫ਼ਗ਼ਾਨਿਸਤਾਨ|ਅਫ਼ਗਾਨਿਸਤਾਨ]] ਵਿੱਚ [[ਪਠਾਨ|ਪਸ਼ਤੂਨ]] ਮਾਪਿਆਂ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜਿੱਥੇ ਉਸ ਨੇ ਕਾਬੁਲ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਮੈਡੀਕਲ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਮੈਡੀਕਲ ਡਿਗਰੀ ਨਾਲ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਕੀਤੀ।<ref>{{Cite web |date=2012-10-15 |title=Afghan {{as written|wom|ens' [sic]|expecting=women's}} rights campaigner Shinkai Karokhail |url=http://www.abc.net.au/lateline/content/2012/s3611297.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20121018221632/http://www.abc.net.au/lateline/content/2012/s3611297.htm |archive-date=2012-10-18 |access-date=2016-01-30 |website=[[Australian Broadcasting Corporation]]}}</ref> ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿਗਿਆਨ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕਰਨ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਉਸ ਨੇ [[ਇਸਲਾਮਾਬਾਦ]], [[ਪਾਕਿਸਤਾਨ]] ਦੇ ਨੈਸ਼ਨਲ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਮਾਡਰਨ ਲੈਂਗੂਏਜਜ਼ ਤੋਂ [[ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਬੋਲੀ|ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ]] ਵਿੱਚ ਡਿਪਲੋਮਾ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਉਹ [[ਫ਼ਾਰਸੀ ਭਾਸ਼ਾ|ਫ਼ਾਰਸੀ]], [[ਪਸ਼ਤੋ]], [[ਉਰਦੂ]] ਅਤੇ [[ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਬੋਲੀ|ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ]] ਬੋਲਦੀ ਹੈ।{{ਹਵਾਲਾ ਲੋੜੀਂਦਾ|date=December 2022}} == ਸਿਆਸੀ ਕਰੀਅਰ == ਸ਼੍ਰੀਮਤੀ ਕਰੋਖੈਲ ਨੂੰ 2005 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ ਵਜੋਂ ''ਵੋਲਸੀ ਜਿਰਗਾ'' ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ <ref>{{Cite web |date=16 July 2015 |title=Why We Need to Empower Women's Political Leadership Globally |url=http://www.huffingtonpost.com/craig-newmark/why-we-need-to-empower-wo_b_7813174.html |access-date=2016-01-30 |website=The Huffington Post}}</ref> ਤਾਂ ਜੋ ਅਫ਼ਗਾਨਿਸਤਾਨ ਦੇ ਇਸਲਾਮੀ ਗਣਰਾਜ ਦੀ ਨੈਸ਼ਨਲ ਅਸੈਂਬਲੀ ਵਿੱਚ ਕਾਬੁਲ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧਤਾ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕੇ।<ref>{{Cite web |title=Parliament Of Afghanistan |url=http://wj.parliament.af/english.aspx |url-status=unfit |archive-url=https://web.archive.org/web/20100519124652/http://wj.parliament.af/english.aspx |archive-date=May 19, 2010 |access-date=23 June 2023 |language=en}}</ref> ਉਹ 2010 ਦੀਆਂ ਸੰਸਦੀ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਦੁਬਾਰਾ ਚੁਣੀ ਗਈ ਸੀ। ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਸੰਸਦੀ ਮਹਿਲਾ ਕਾਕਸ ਕਮੇਟੀ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਹੈ ਅਤੇ ਬਜਟ ਅਤੇ ਵਿੱਤ ਕਮੇਟੀ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ।{{ਹਵਾਲਾ ਲੋੜੀਂਦਾ|date=December 2022}} ਸ਼੍ਰੀਮਤੀ ਕਰੋਖੈਲ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਆਵਾਜ਼ ਦੀ ਪੈਰਵੀ ਕਰਨ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਸੰਘਰਸ਼ ਰੋਕਥਾਮ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ 'ਤੇ ਅਣਥੱਕ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ।<ref>{{Cite web |title=Warlords still rule Afghanistan « RAWA News |url=http://www.rawa.org/temp/runews/2015/07/05/warlords-still-rule-afghanistan.html |access-date=2016-01-30 |website=www.rawa.org |archive-date=2016-02-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160207191404/http://www.rawa.org/temp/runews/2015/07/05/warlords-still-rule-afghanistan.html |url-status=dead }}</ref> 1991 ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ ਹੋਰਨਾਂ ਮੈਂਬਰਾਂ ਵਿੱਚ ਅਫ਼ਗਾਨ ਵੂਮੈਨਜ਼ ਐਜੂਕੇਸ਼ਨਲ ਸੈਂਟਰ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ,<ref>{{Cite web |title=AWEC |url=http://www.awec.info |access-date=2016-01-30 |website=www.awec.info}}</ref> ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੀ ਅਧਿਆਪਨ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਬਾਅਦ ਦੇ ਸਾਲਾਂ ਦੌਰਾਨ ਕਈ ਹੋਰ ਅਹੁਦਿਆਂ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। 2002 ਵਿੱਚ, ਉਹ ਇਸ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਅਤੇ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰਨ ਵਾਲੀ NGO ਦੀ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਬਣ ਗਈ। ਸ਼੍ਰੀਮਤੀ. ਕਰੋਖੈਲ ਨੇ ਵਿਵਾਦਗ੍ਰਸਤ ਡਰਾਫਟ ਸ਼ੀਆ ਪਰਿਵਾਰਕ ਕਾਨੂੰਨ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ੀਆ ਔਰਤਾਂ 'ਤੇ ਜ਼ੁਲਮ ਕਰਦੇ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਿਆਹੁਤਾ ਰਿਸ਼ਤੇ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਤੋਂ ਵਾਂਝਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।<ref>{{Cite web |date=13 August 2009 |title=Afghanistan: Law Curbing Women's Rights Takes Effect |url=https://www.hrw.org/news/2009/08/13/afghanistan-law-curbing-womens-rights-takes-effect |access-date=2016-01-30 |website=Human Rights Watch}}</ref> ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੁਰਖੀਆਂ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਇਸ ਨੂੰ ਹੋਰ ਸਵੀਕਾਰਯੋਗ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਡਰਾਫਟ ਕਾਨੂੰਨ ਵਿੱਚ ਕਈ ਸੋਧਾਂ<ref>{{Cite web |title=Afghanistan to change controversial 'rape' law - CNN.com |url=http://edition.cnn.com/2009/WORLD/asiapcf/04/16/afghanistan.law.karzai/index.html?iref=nextin |access-date=2016-01-30 |website=edition.cnn.com}}</ref> ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਉਹ ਔਰਤਾਂ ਵਿਰੁੱਧ ਹਿੰਸਾ ਦੇ ਖਾਤਮੇ ਦੇ ਬਿੱਲ<ref>{{Cite web |date=4 February 2014 |title=Afghanistan: Reject New Law Protecting Abusers of Women |url=https://www.hrw.org/news/2014/02/04/afghanistan-reject-new-law-protecting-abusers-women |access-date=2016-01-30 |website=Human Rights Watch}}</ref> ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਕੁਝ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ ਜਿਸ ਨੂੰ 2009 ਵਿੱਚ ਅਫ਼ਗਾਨਿਸਤਾਨ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦੁਆਰਾ<ref>{{Cite web |last=Section |first=United Nations News Service |date=2013-12-08 |title=UN News - UN reports 'slow, uneven' use of Afghan law protecting women |url=https://www.un.org/apps/news/story.asp?NewsID=46685 |access-date=2016-01-30 |website=UN News Service Section}}</ref> ਮਨਜ਼ੂਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਹ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵਿਭਾਗਾਂ ਦੀਆਂ ਹੋਰ ਮਹਿਲਾ ਨੇਤਾਵਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਇਕਲੌਤੀ ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ ਸੀ ਜਿਸ ਨੂੰ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਹਾਮਿਦ ਕਰਜ਼ਈ ਦੁਆਰਾ ਬਿੱਲ 'ਤੇ ਦਸਤਖ਼ਤ ਕਰਨ ਲਈ ਬੁਲਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। == ਰੁਚੀਆਂ == ਸ਼੍ਰੀਮਤੀ. ਕਰੋਖੈਲ [[ਆਰਥਿਕ ਵਿਕਾਸ|ਵਿਕਾਸ]], ਆਰਥਿਕ ਸੁਰੱਖਿਆ, ਚੰਗੇ ਸ਼ਾਸਨ, ਨਿਆਂ ਅਤੇ ਪਾਰਦਰਸ਼ਤਾ, [[ਮਨੁੱਖੀ ਹੱਕ|ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰ]], ਖੇਤਰੀ ਸਹਿਯੋਗ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਆ, [[ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਹੱਕ|ਔਰਤਾਂ]], [[ਅਮਨ|ਸ਼ਾਂਤੀ]] ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਮੁੱਦਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਚੱਕਰ ਵਿੱਚ ਵਧੇਰੇ ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਲਾਬਿੰਗ 'ਤੇ ਕੇਂਦ੍ਰਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।<ref>{{Cite news|url=https://www.theguardian.com/world/2015/may/06/farkhunda-afghan-judge-sentences-four-to-death-over-mob-killing|title=Farkhunda murder: Afghan judge sentences four to death over mob killing|last=Rasmussen|first=Sune Engel|date=2015-05-06|work=The Guardian|access-date=2016-01-30|language=en-GB|issn=0261-3077}}</ref> == ਇਨਾਮ == 2012 ਵਿੱਚ, ਸ਼੍ਰੀਮਤੀ. ਕਰੋਖੈਲ ਨੇ ਮੁੱਲਾਂ-ਅਧਾਰਿਤ ਲੀਡਰਸ਼ਿਪ ਲਈ<ref>{{Cite web |title=Queens Group Advocates for Women's Rights in Afghanistan {{!}} The Forum Newsgroup |url=http://theforumnewsgroup.com/2014/06/05/queens-group-advocates-for-womens-rights-in-afghanistan/ |access-date=2016-01-30 |website=theforumnewsgroup.com |archive-url=https://web.archive.org/web/20140606192223/http://theforumnewsgroup.com/2014/06/05/queens-group-advocates-for-womens-rights-in-afghanistan/ |archive-date=2014-06-06 |url-status=dead}}</ref> ਈਸਟ ਵੈਸਟ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਦਾ<ref>{{Cite web |title=EastWest Institute {{!}} Building Trust. Delivering Solutions. |url=http://www.eastwest.ngo/ |access-date=2016-01-30 |website=www.eastwest.ngo}}</ref> ਪਹਿਲਾ HH ਸ਼ੇਖਾ ਫਾਤਿਮਾ ਬਿੰਤ ਮੁਬਾਰਕ ਅਵਾਰਡ<ref>{{Cite web |last=Award |first=H.H Sheikha Fatima bint Mubarak |title=H.H Sheikha Fatima bint Mubarak Award |url=http://arabyouthawards.net/en/Default.aspx |access-date=2016-01-30 |website=arabyouthawards.net |archive-date=2012-07-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120722001742/http://arabyouthawards.net/en/Default.aspx |url-status=dead }}</ref> ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। == ਹਵਾਲੇ == {{Reflist}} == ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ == * [http://www.awec.info/eng/ ਅਫਗਾਨ ਮਹਿਲਾ ਵਿਦਿਅਕ ਕੇਂਦਰ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191021181921/http://www.awec.info/eng/ |date=2019-10-21 }} * [http://www.epd-afg.org/acta-platform/ ਪਾਰਦਰਸ਼ਤਾ ਅਤੇ ਜਵਾਬਦੇਹੀ ਲਈ ਅਫਗਾਨਾਂ ਦਾ ਗੱਠਜੋੜ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210421015103/http://www.epd-afg.org/acta-platform/ |date=2021-04-21 }} * [http://www.awn-af.net/ ਅਫਗਾਨ ਮਹਿਲਾ ਨੈੱਟਵਰਕ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240609030421/https://awn-af.net/ |date=2024-06-09 }} * [http://www.ptro.org.af/ ਸ਼ਾਂਤੀ ਸਿਖਲਾਈ ਅਤੇ ਖੋਜ ਸੰਗਠਨ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210816144247/http://ptro.org.af/ |date=2021-08-16 }} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਾਬੁਲ ਦੇ ਲੋਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਫ਼ਗਾਨ ਲੋਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਫ਼ਗਾਨ ਔਰਤਾਂ]] a7wu4cqts8arn2p2z2muc10t0ex3uy1 0 183721 848090 745201 2026-09-27T08:31:02Z Ziv 53128 ([[c:GR|GR]]) [[c:COM:FR|File renamed]]: [[File:(Ashraf and her husband.jpeg) اشرف پهلوي در كنار همسرش احمد شفيق.jpg]] → [[File:(Ashraf Pahlavi alongside her husband, Ahmad Shafiq) اشرف پهلوي در كنار همسرش احمد شفيق.jpg]] [[c:COM:FR#FR2|Criterion 2]] · full names in english and also removing unneeded jpeg in the middle of the filename. 848090 wikitext text/x-wiki '''ਅਸ਼ਰਫ਼ ਓਲ-ਮੋਲੂਕ ਪਹਿਲਵੀ''' (ਫ਼ਾਰਸੀ: اشرف‌الملوک پهلوی, ਅਸ਼ਰਫ਼ ਪਹਿਲਵੀ, 26 ਅਕਤੂਬਰ 1919 – 7 ਜਨਵਰੀ 2016) ਇਰਾਨ (ਫ਼ਾਰਸ) ਦੇ ਆਖ਼ਰੀ ਸ਼ਾਹ ਮੁਹੰਮਦ ਰਜ਼ਾ ਪਹਿਲਵੀ ਦੀ ਜੁੜਵਾਂ ਭੈਣ ਸੀ ਅਤੇ ਪਹਿਲਵੀ ਖ਼ਾਨਦਾਨ ਦਾ ਇੱਕ ਮੈਂਬਰ ਸੀ। ਉਸ ਨੂੰ "ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ" ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਅਤੇ 1953 ਦੇ ਤਖਤਾਪਲਟ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਸੀ ਜਿਸਨੇ ਸ਼ਾਹ ਦੇ ਰਾਜਸ਼ਾਹੀ ਸ਼ਾਸਨ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨ ਦੇ ਹੱਕ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਮੁਹੰਮਦ ਮੋਸਾਦਦੇਗ ਦਾ ਤਖਤਾ ਪਲਟ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਮਹਿਲ ਸਲਾਹਕਾਰ ਵਜੋਂ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਮਜ਼ਬੂਤ ਵਕੀਲ ਸੀ। 1979 ਵਿੱਚ ਈਰਾਨੀ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਦੇ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਫਰਾਂਸ, ਨਿਊਯਾਰਕ, ਪੈਰਿਸ ਅਤੇ ਮੋਂਟੇ ਕਾਰਲੋ ਵਿੱਚ ਜਲਾਵਤਨੀ ਵਿੱਚ ਰਹੀ ਅਤੇ ਈਰਾਨੀ ਇਸਲਾਮੀ ਗਣਰਾਜ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਬੋਲਦੀ ਰਹੀ। == ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ == ਅਸ਼ਰਫ ਪਹਿਲਵੀ ਦਾ ਜਨਮ 26 ਅਕਤੂਬਰ 1919 ਨੂੰ [[ਤਹਿਰਾਨ]] ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੇ ਭਰਾ ਮੁਹੰਮਦ ਰਜ਼ਾ ਤੋਂ ਪੰਜ ਘੰਟੇ ਬਾਅਦ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਰੇਜ਼ਾ ਪਹਿਲਵੀ, ਇੱਕ ਫੌਜੀ ਕਮਾਂਡਰ ਸਨ, ਜੋ ਫਾਰਸ ਦਾ ਸ਼ਾਹ ਬਣਨਗੇ, ਅਤੇ ਤੱਜ ਅਲ-ਮੋਲੁਕ, ਉਸ ਦੀਆਂ ਚਾਰ ਪਤਨੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਦੂਜੀ ਸੀ।<ref name="auto1">{{Cite news|url=https://www.washingtonpost.com/world/middle_east/ashraf-pahlavi-twin-sister-of-irans-late-shah-dies-at-96/2016/01/08/e5df0e32-b5b7-11e5-9388-466021d971de_story.html|title=Ashraf Pahlavi, twin sister of Iran's late shah, dies at 96|last=Brian Murphy|date=8 January 2016|work=The Washington Post|access-date=8 January 2016|language=en-US|issn=0190-8286}}</ref> ਉਸ ਦੇ 10 ਭੈਣ-ਭਰਾ ਅਤੇ ਅੱਧੇ ਭੈਣ-ਭਰਾ ਸਨ।<ref name="auto1" /> 1930 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਅਰੰਭ ਵਿੱਚ, ਅਸ਼ਰਫ ਪਹਿਲਵੀ, ਉਸ ਦੀ ਵੱਡੀ ਭੈਣ ਸ਼ਮਸ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਾਂ [[ਹਿਜਾਬ|ਰਵਾਇਤੀ ਪਰਦਾ]] ਪਹਿਨਣ ਤੋਂ ਰੋਕਣ ਵਾਲੀਆਂ ਪਹਿਲੀਆਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਈਰਾਨੀ ਔਰਤਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਨ।<ref name="auto1">{{Cite news|url=https://www.washingtonpost.com/world/middle_east/ashraf-pahlavi-twin-sister-of-irans-late-shah-dies-at-96/2016/01/08/e5df0e32-b5b7-11e5-9388-466021d971de_story.html|title=Ashraf Pahlavi, twin sister of Iran's late shah, dies at 96|last=Brian Murphy|date=8 January 2016|work=The Washington Post|access-date=8 January 2016|language=en-US|issn=0190-8286}}</ref> 8 ਜਨਵਰੀ 1936 ਨੂੰ, ਉਸ ਨੇ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਮਾਂ ਅਤੇ ਭੈਣ ਨੇ ਕਸ਼ਫ-ਏ ਹਿਜਾਬ (ਪਰਦਾ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਪ੍ਰਤੀਕ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਜੋ ਤਹਿਰਾਨ ਦੇ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਸਮਾਰੋਹ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈ ਕੇ ਜਨਤਕ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਨ ਦੀ ਸ਼ਾਹ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਦਾ ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ ਸੀ।<ref name="books.google.se">Lois Beck, Guity Nashat, ''[https://books.google.com/books?id=tLRgXf_e_CEC&dq=women+in+shah+iran&pg=PP16 Women in Iran from 1800 to the Islamic Republic]''</ref> ਸੰਨ 1932 ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ ਦੂਜੀ ਪੂਰਬੀ ਮਹਿਲਾ ਕਾਂਗਰਸ ਦੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਜਮਾਤ-ਏ-ਨੇਸਵੈਨ-ਏ-ਵਤਨਖਾਹ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।<ref>Haleh Esfandiari: ''[https://books.google.com/books?id=kwXmg2EmOSAC&dq=Oriental+Women%27s+Congress+First+Eastern+Women%27s+Congress+tehran+1932&pg=PA25 Reconstructed Lives: Women and Iran's Islamic Revolution]''</ref> ਅਸ਼ਰਫ ਪਹਿਲਵੀ ਨੂੰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਜਾਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨਹੀਂ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਬਜਾਏ 1937 ਵਿੱਚ, 18 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਮਿਰਜ਼ਾ ਖਾਨ ਘਾਵਮ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲਿਆ ਗਿਆ, ਜਿਸਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਨਾਲ ਜੁਡ਼ਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।<ref name="auto1">{{Cite news|url=https://www.washingtonpost.com/world/middle_east/ashraf-pahlavi-twin-sister-of-irans-late-shah-dies-at-96/2016/01/08/e5df0e32-b5b7-11e5-9388-466021d971de_story.html|title=Ashraf Pahlavi, twin sister of Iran's late shah, dies at 96|last=Brian Murphy|date=8 January 2016|work=The Washington Post|access-date=8 January 2016|language=en-US|issn=0190-8286}}</ref> == ਸਿਆਸਤ == [[ਤਸਵੀਰ:Young_Ashraf_Pahlavi.jpg|thumb|ਅਸ਼ਰਫ ਪਹਿਲਵੀ ਆਪਣੀ ਜਵਾਨੀ ਵਿੱਚ]] === 1953 ਦਾ ਤਖਤਾਪਲਟ === 1953 ਵਿੱਚ, ਅਸ਼ਰਫ ਪਹਿਲਵੀ ਨੇ ਆਪ੍ਰੇਸ਼ਨ ਅਜੈਕਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਜਿਸ ਨੇ [[ਕੇਂਦਰੀ ਖੁਫੀਆ ਏਜੰਸੀ|ਸੀ. ਆਈ. ਏ.]] ਅਤੇ ਐਸ. ਆਈ. ਐਸ. ਨੂੰ ਆਪ੍ਰੇਸ਼ਨ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਲਈ ਸਹਿਮਤੀ ਦੇਣ ਵਿੱਚ ਮੁਹੰਮਦ ਰਜ਼ਾ ਸ਼ਾਹ ਦਾ ਮਨ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ।<ref>{{Cite news|url=http://www.cbc.ca/news/world/ashraf-pahlavi-obit-1.3394866|title=Shah of Iran's twin sister dead at 96|work=CBC|access-date=8 January 2016}}</ref> ਸ਼ਾਹ ਨੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਕਾਰਵਾਈ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕੀਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਲਈ ਇਸ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਨ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। 1953 ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਸੀ. ਆਈ. ਏ. ਦੇ ਏਜੰਟਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲੀ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਹਾ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਸਿਰਫ ਇੱਕ ਹੀ ਸੀ ਜੋ ਉਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਸੀ। ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਸਟੀਫਨ ਕਿਨਜ਼ਰ ਦੀ ਕਿਤਾਬ ਆਲ ਦ ਸ਼ਾਹਜ਼ ਮੈਨ ਦੱਸਦੀ ਹੈ, "ਅਸ਼ਰਫ ਫ੍ਰੈਂਚ ਕੈਸੀਨੋ ਅਤੇ ਨਾਈਟ ਕਲੱਬਾਂ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਅਨੰਦ ਲੈ ਰਿਹਾ ਸੀ ਜਦੋਂ ਕਰਮਿਟ ਰੂਜ਼ਵੈਲਟ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਈਰਾਨੀ ਏਜੰਟਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ, ਅਸਦੁੱਲਾ ਰਸ਼ੀਦੀਅਨ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਫੋਨ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਨੂੱਕ ਝਿਜਕ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤੀ, ਇਸ ਲਈ ਅਗਲੇ ਦਿਨ ਅਮਰੀਕੀ ਅਤੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਏਜੰਟਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਵਫ਼ਦ ਸਖ਼ਤ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਸੱਦਾ ਦੇਣ ਲਈ ਆਇਆ। ਵਫ਼ਦ ਦੇ ਨੇਤਾ, ਨੌਰਮਨ ਡਾਰ ਨਾਮ ਦੇ ਇੱਕ ਸੀਨੀਅਰ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਕਾਰਕੁਨ ਕੋਲ ਇੱਕ ਮਿੰਕ ਕੋਟ ਅਤੇ ਨਕਦੀ ਦਾ ਇੱਕੋ ਇੱਕ ਪੈਕੇਟ ਲਿਆਉਣ ਦੀ ਦੂਰਅੰਦੇਸ਼ੀ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਅਸ਼ਰਫ ਨੇ ਇਹ ਤਨਖਾਹਾਂ ਵੇਖੀਆਂ, ਤਾਂ ਡਾਰ ਨੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਯਾਦ ਕੀਤਾ," ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਚਮਕ ਗਈਆਂ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਟੁੱਟ ਗਿਆ।" ਉਸ ਦੇ ਆਪਣੇ ਖਾਤੇ ਦੁਆਰਾ, ਪਹਿਲਵੀ ਨੂੰ ਇੱਕ ਖਾਲੀ ਚੈੱਕ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਕਿ ਕੀ ਉਹ ਫਰਾਂਸ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਜਲਾਵਤਨੀ ਤੋਂ ਈਰਾਨ ਵਾਪਸ ਜਾਣ ਲਈ ਸਹਿਮਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ, ਪਰ ਉਸਨੇ ਪੈਸੇ ਦੇਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਾਪਸ ਆ ਗਈ। ਕੁੱਝ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰਾਂ ਦਾ ਤਰਕ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਤਖਤਾਪਲਟ ਅਸ਼ਰਫ ਪਹਿਲਵੀ ਦੇ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਨੂੰ ਮਨਾਉਣ ਦੇ ਨਾਲ ਜਾਂ ਉਸ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਹੋਇਆ ਹੋਵੇਗਾ। ਇੱਕ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਜਰਨਲ ਆਫ਼ ਮਿਡਲ ਈਸਟ ਸਟੱਡੀਜ਼ ਦੇ ਲੇਖ ਵਿੱਚ, ਲੇਖਕ ਮਾਰਕ ਗੈਸੀਓਰੋਵਸਕੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਸ਼ਾਹ ਨਾਲ "ਤਖਤਾਪਲਟ ਕਰਨ ਦੇ ਫੈਸਲੇ, ਇਸ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਦੇ ਢੰਗ, ਜਾਂ [[ਮੁਹੰਮਦ ਮੁਸੱਦਕ|ਮੋਸਾਦ੍ਦੇਗ]] ਦੀ ਥਾਂ ਲੈਣ ਲਈ ਚੁਣੇ ਗਏ ਉਮੀਦਵਾਰ ਬਾਰੇ ਸਲਾਹ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ" ਅਤੇ ਇਹ ਕਿ ਇਸ ਦੀ ਬਜਾਏ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਤੇ ਹੋਰ ਲੋਕ ਮੋਸਾਦ੍ਦੇਹ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਨੂੰ ਕਮਜ਼ੋਰ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। [[ਤਸਵੀਰ:Ashraf-meeting.png|left|thumb|ਅਸ਼ਰਫ ਪਹਿਲਵੀ ਇੱਕ ਮੀਟਿੰਗ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ]] [[ਤਸਵੀਰ:Ashraf_et_shah.jpg|thumb|ਅਸ਼ਰਫ ਆਪਣੇ ਜੁਡ਼ਵਾਂ ਭਰਾ [[ਮੁਹੰਮਦ ਰਜ਼ਾ ਪਹਿਲਵੀ]] ਨਾਲ]] [[ਤਸਵੀਰ:(Ashraf Pahlavi alongside her husband, Ahmad Shafiq) اشرف پهلوي در كنار همسرش احمد شفيق.jpg|thumb|ਅਸ਼ਰਫ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਅਹਿਮਦ ਸ਼ਫੀਕ]] == ਹਵਾਲੇ == [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2016]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1919]] iya57qqnqz21b63vp5epe98vv3ri2bj 0 184269 848067 847683 2026-09-26T13:14:14Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 848067 wikitext text/x-wiki '''ਸਾਰਾਹ ਅਲੈਗਜ਼ੈਂਡਰ''' ([[ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ]]: '''Sarah Alexander'''; 3 ਜਨਵਰੀ 1971)<ref name="npg">{{Cite web |title=Sarah Alexander - National Portrait Gallery |url=https://www.npg.org.uk/collections/search/person/mp61034/sarah-alexander |website=www.npg.org.uk}}</ref><ref name="auto">{{Cite web |date=5 November 2012 |title=A modern Mrs Robinson with a passion for laughs |url=https://www.independent.co.uk/arts-entertainment/tv/features/modern-mrs-robinson-passion-laughs-8280953.html |website=The Independent}}</ref> ਇੱਕ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਹੈ। ਉਹ ''ਆਰਮਸਟ੍ਰਾਂਗ ਅਤੇ ਮਿਲਰ'', ''ਸਮੈਕ ਦ ਪੋਨੀ'', ''ਕਪਲਿੰਗ'', ''ਦ ਵਰਸਟ ਵੀਕ ਆਫ ਮਾਈ ਲਾਈਫ'', ''ਗ੍ਰੀਨ ਵਿੰਗ'', ''ਮਾਰਲੇਜ਼ ਗੋਸਟਸ'' ਅਤੇ ''ਜੋਨਾਥਨ ਕ੍ਰੀਕ'' ਸਮੇਤ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸੀਰੀਜ਼ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। == ਅਰੰਭ ਦਾ ਜੀਵਨ == ਅਲੈਗਜ਼ੈਂਡਰ ਦਾ ਜਨਮ 3 ਜਨਵਰੀ 1971 ਨੂੰ ਹੈਮਰਸਮਿਥ, ਲੰਡਨ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ।<ref>{{cite news|url=https://www.ocregister.com/2012/01/03/jan-3-celebrity-birthdays-2/|title=Jan. 3 Celebrity Birthdays|date=3 January 2012|work=Orange County Register|accessdate=3 January 2023}}</ref> ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ, ਫ੍ਰੈਂਕ ਸਮਿਥ, ਇੱਕ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਨਿਰਮਾਤਾ ਅਤੇ ਪਨੋਰਮਾ ਵਰਗੇ ਤੱਥਾਂ ਦੇ ਸ਼ੋਅ ਦੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਸਨ; ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਉਦੋਂ ਹੋ ਗਈ ਜਦੋਂ ਉਹ ਅਜੇ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਹੀ ਸੀ।<ref>{{Cite web |date=9 November 2005 |title=Sarah Alexander: Blonde ambition |url=http://www.independent.co.uk/news/people/profiles/sarah-alexander-blonde-ambition-325859.html |website=The Independent}}</ref><ref>{{Cite web |title=BBC - Press Office - Coupling Sarah Alexander |url=http://www.bbc.co.uk/pressoffice/pressreleases/stories/2004/06_june/16/coupling_alexander.shtml |website=www.bbc.co.uk}}</ref> ਉਸਨੇ ਹੈਮਰਸਮਿਥ ਵਿੱਚ ਗੋਡੋਲਫਿਨ ਅਤੇ ਲੈਟੀਮਰ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਿਆ।<ref name="Ind12">{{cite web |author=Jones, Alice |date=9 November 2005 |title=Sarah Alexander: Blonde ambition |url=https://www.independent.co.uk/news/people/sarah-alexander-blonde-ambition-514575.html |access-date=10 September 2008 |work=[[The Independent]]}} {{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਸਤੰਬਰ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{dead link|date=August 2021|bot=medic}}</ref> 19 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਏ-ਪੱਧਰਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਘਰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਅਦਾਕਾਰੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕਰਨ ਲਈ ਐਡਿਨਬਰਗ ਫੈਸਟੀਵਲ ਫਰਿੰਜ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਕੀਤੀ। ਉਸਦੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ ਕਿ ਉਹ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਜਾਰੀ ਰਹੇ, ਪਰ ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਅਦਾਕਾਰੀ ਦੀ ਨੌਕਰੀ ਲੈਣ ਲਈ ਮਾਨਚੈਸਟਰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਜਗ੍ਹਾ ਨੂੰ ਠੁਕਰਾ ਦਿੱਤਾ।<ref name="Ind32">[http://findarticles.com/p/articles/mi_qn4159/is_20040307/ai_n12751087 How We Met: Sarah Alexander & Ben Miller] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081011034715/http://findarticles.com/p/articles/mi_qn4159/is_20040307/ai_n12751087/print |date=2008-10-11 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081011034715/http://findarticles.com/p/articles/mi_qn4159/is_20040307/ai_n12751087/print |date=2008-10-11 }} ''[[The Independent on Sunday]]'', 7 March 2004</ref> == ਕੈਰੀਅਰ == 1992 ਵਿੱਚ, ਅਲੈਗਜ਼ੈਂਡਰ ਇੱਕ ਡਕੈਤੀ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਦੇ ਗਵਾਹ ਵਜੋਂ, ''ਬਿਲ'' ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ। ਅਗਲੇ ਸਾਲ ਉਸਨੇ [[ਬੀ.ਬੀ.ਸੀ|ਬੀਬੀਸੀ]] ਕਾਮੇਡੀ-ਡਰਾਮਾ ''ਲਵਜੋਏ'' ਦੇ ਇੱਕ ਐਪੀਸੋਡ ਵਿੱਚ ਨਿਭਾਈ। 1994 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ''ਡ੍ਰੌਪ ਦ ਡੇਡ ਡੰਕੀ'' ਵਿੱਚ ਡੈਮੀਅਨ ਦੀ ਜੋਖਮ-ਅਦੀ ਮੌਸਮ ਰਿਪੋਰਟਰ ਪ੍ਰੇਮਿਕਾ ਨਿੱਕੀ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ। 1996 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਗੇਟ ਥੀਏਟਰ ਸਟੂਡੀਓ ਵਿੱਚ [[ਓਕਤਾਵੀਓ ਪਾਜ਼|ਓਕਟਾਵੀਓ ਪਾਜ਼]] ਦੇ ਇੱਕਲੌਤੇ ਨਾਟਕ, ''ਰੈਪਾਸੀਨੀ ਦੀ ਧੀ'' ਦੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਵਿੱਚ ਬੀਟਰਿਸ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ। ਉਹ ਹੋਰ ਥੀਏਟਰ ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ''ਦ ਯੋਨੀਨਾ ਮੋਨੋਲੋਗਜ਼'', ''ਹੈਂਡ ਇਨ ਹੈਂਡ'', ''ਦ ਸੈਕਟਰੀ ਬਰਡ'', ''ਨੌਰਥੈਂਜਰ ਐਬੇ'', ਅਤੇ ''[[ਮੈਕਬਥ|ਮੈਕਬੈਥ]]'' ਵਿੱਚ [[ਲੇਡੀ ਮੈਕਬਥ|ਲੇਡੀ ਮੈਕਬੈਥ]] ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।<ref name="worst">[http://www.bbc.co.uk/pressoffice/pressreleases/stories/2006/12_december/06/worst_alexander.shtml The Worst Christmas Of My Life – a Christmas to remember for all the wrong reasons] BBC Press Office. 6 December 2006</ref> 1990 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਅੱਧ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਬੇਨ ਮਿਲਰ ਨੂੰ ਮਿਲੀ ਜਦੋਂ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਇਕੱਠੇ ਡਿਸਪੋਜ਼ੇਬਲ ਕੈਮਰਿਆਂ ਲਈ ਇੱਕ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰ ਫਿਲਮਾਇਆ, ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਦੁਆਰਾ ਉਹ ਅਲੈਗਜ਼ੈਂਡਰ ਆਰਮਸਟ੍ਰਾਂਗ ਨੂੰ ਮਿਲੀ।<ref name="BBCPress">[http://www.bbc.co.uk/pressoffice/pressreleases/stories/2008/08_august/13/mutualfriends8.shtml ''Mutual Friends'' Press Pack] BBC Press Office. 13 August 2008</ref> ਮਿਲਰ ਅਤੇ ਆਰਮਸਟ੍ਰਾਂਗ ਦੋਸਤ ਅਤੇ ਸਹਿਯੋਗੀ ਬਣ ਗਏ, ਅਤੇ ਅਲੈਗਜ਼ੈਂਡਰ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਚੈਨਲ 4 ਸਕੈਚ ਸ਼ੋਅ ''ਆਰਮਸਟ੍ਰਾਂਗ ਅਤੇ ਮਿਲਰ'' (1997-2001), ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਨਿਯਮਤ "ਨਿਊਡ ਪ੍ਰੈਕਟਿਸ" ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦੇਣ ਲਈ ਚਲੇ ਗਏ। ਅਲੈਗਜ਼ੈਂਡਰ ਕਾਮੇਡੀ ਅਦਾਕਾਰੀ ਵਿੱਚ ਚਲੀ ਗਈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਉਦੋਂ ਤੋਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਉਸਦੇ ਹੋਰ ਸਕੈਚ ਸ਼ੋਅ ਦੇ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ''ਸਮਿਥ ਅਤੇ ਜੋਨਸ'' (1997–1998) ਅਤੇ ''ਸਮੈਕ ਦ ਪੋਨੀ'' (1999–2003) ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ, ਜੋ ਬਾਅਦ ਵਾਲੇ ਲਈ ਵੀ ਲਿਖਦੇ ਸਨ। ਵਿਗਿਆਨ-ਕਥਾ ਕਾਮੇਡੀ ਲੜੀ ''ਰੈੱਡ ਡਵਾਰਫ'' ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ " ਸਟੋਕ ਮੀ ਏ ਕਲਿਪਰ " ਵਿੱਚ ਕੈਮਲੋਟ ਦੀ ਰਾਣੀ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ। ਉਹ ''ਮਿਡਸੋਮਰ ਮਰਡਰਜ਼'' ਐਪੀਸੋਡ "ਦਿ ਗਾਰਡਨ ਆਫ਼ ਡੈਥ" ਵਿੱਚ ਫਲਿਸ ਇੰਕਪੇਨ-ਥਾਮਸ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੀ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀ। 2000 ਵਿੱਚ, ਉਹ ਕਾਮੇਡੀ ''ਦਿ ਸਟ੍ਰੇਂਜਰਜ਼'' ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀ, ਨਾਲ ਹੀ ਜੋਨ ਹੋਮਜ਼ ਦੇ ਨਾਲ, ਮੌਜੂਦਾ ਮਾਮਲਿਆਂ ਦੇ ਵਿਅੰਗ ''ਦ 11 ਓ'ਕਲੌਕ ਸ਼ੋਅ'' ਦੀ ਅੰਤਮ ਲੜੀ ਦੀ ਸਹਿ-ਮੇਜ਼ਬਾਨ ਬਣ ਗਈ। ਉਸਨੇ ਬੀਬੀਸੀ ਸਿਟਕਾਮ ''ਕਪਲਿੰਗ'' ਵਿੱਚ ਸੂਜ਼ਨ ਵਾਕਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ, ਜੋ 2000 ਤੋਂ 2004 ਤੱਕ ਚਾਰ ਲੜੀਵਾਰਾਂ ਲਈ ਚੱਲੀ। ਹੋਰ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਟੀਵੀ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ''ਵਿੱਚ ਦ ਵਰਸਟ ਵੀਕ ਆਫ ਮਾਈ ਲਾਈਫ'' ਵਿੱਚ ਮੇਲ ਅਤੇ ਹਸਪਤਾਲ ਕਾਮੇਡੀ ''ਗ੍ਰੀਨ ਵਿੰਗ'' ਵਿੱਚ ਐਂਜੇਲਾ ਹੰਟਰ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ। ਆਈ ਕੂਡ ਨੇਵਰ ''ਬੀ ਯੂਅਰ ਵੂਮੈਨ'' ਅਤੇ ''ਸਟਾਰਡਸਟ'' (ਦੋਵੇਂ 2007 ਵਿੱਚ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਈ) ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਐਲੇਗਜ਼ੈਂਡਰ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਕਾਮੇਡੀ ਸੀਰੀਜ਼ ''ਟੀਚਰਜ਼'' ਦੇ ਐਨਬੀਸੀ ਦੀ ਥੋੜ੍ਹੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਰੀਮੇਕ ਵਿੱਚ ਐਲਿਸ ਫਲੇਚਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀ। ਉਸਦੀਆਂ ਪਿਛਲੀਆਂ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ''ਸੀਵਿਊ ਨਾਈਟਸ'' (1994) ਅਤੇ ''ਗੋਇੰਗ ਆਫ ਬਿਗ ਟਾਈਮ'' (2000) ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਉਸਨੇ 2008 ਵਿੱਚ ਬੀਬੀਸੀ ਡਰਾਮੇਡੀ ''ਮਿਉਚੁਅਲ ਫ੍ਰੈਂਡਜ਼'', ਵਿੱਚ ਵੀ ਅਭਿਨੈ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਬੀਬੀਸੀ ਡਰਾਮਾ ''ਆਲ ਦ ਸਮਾਲ ਥਿੰਗਜ਼'' ਵਿੱਚ ਲੈਲਾ ਬਾਰਟਨ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ,<ref name="MF">{{Cite web |title=All-singing new drama series announced for BBC One |url=http://www.bbc.co.uk/pressoffice/pressreleases/stories/2008/09_september/03/choir.shtml |access-date=5 November 2012 |publisher=[[BBC]]}}</ref> ਜਿਸਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 2009 ਵਿੱਚ ਹੋਈ। 2011 ਤੋਂ, ਉਸਨੇ ਬੀਬੀਸੀ ਰੇਡੀਓ 4 ਕਾਮੇਡੀ ਲੜੀ ''ਦ ਗੋਬੇਟਵੀਨੀਜ਼'' ਵਿੱਚ ਮਿਮੀ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਹੈ। ਪਹਿਲੀ ਲੜੀ 2011 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਦੋ ਹੋਰ 2012 ਅਤੇ 2013 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ। ਉਸਨੇ 2012 ਬੀਬੀਸੀ ਸੀਰੀਜ਼ ''ਮੀ ਐਂਡ ਮਿਸਿਜ਼ ਜੋਨਸ'' ਵਿੱਚ ਅਭਿਨੈ ਕੀਤਾ।<ref name="MMJ">{{Cite web |title=Me and Mrs Jones |url=http://www.bbc.co.uk/programmes/p00wzj1c |access-date=5 November 2012 |publisher=BBC}}</ref> 2013 ਤੋਂ, ਉਸਨੇ ਬੀਬੀਸੀ ਵਨ ਸੀਰੀਜ਼ ''ਜੋਨਾਥਨ ਕ੍ਰੀਕ'' ਵਿੱਚ ਪੋਲੀ ਕ੍ਰੀਕ, ਮੁੱਖ ਪਾਤਰ ਜੋਨਾਥਨ ਦੀ ਪਤਨੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਅਭਿਨੈ ਕੀਤਾ ਹੈ, 2013 ਵਿੱਚ "ਦ ਕਲੂ ਆਫ਼ ਦ ਸਾਵੈਂਟਸ ਥੰਬ" ਸਿਰਲੇਖ ਵਾਲੇ ਐਪੀਸੋਡ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ ਡੇਵ ਕਾਮੇਡੀ ''ਅੰਡਰਕਵਰ'' ਵਿੱਚ ਡੀਐਸ ਜ਼ੋ ਕੇਲਰ ਵਜੋਂ ਅਭਿਨੈ ਕੀਤਾ। 2015 ਤੋਂ ਉਸਨੇ ਕਾਮੇਡੀ ਲੜੀ ''ਮਾਰਲੇਜ਼ ਗੋਸਟਸ'' ਆਨ ਗੋਲਡ ਵਿੱਚ ਅਭਿਨੈ ਕੀਤਾ ਹੈ। 2019 ਵਿੱਚ, ਅਲੈਗਜ਼ੈਂਡਰ ਐਪਿਕਸ ਸੀਰੀਜ਼ ''ਪੈਨੀਵਰਥ'' ਵਿੱਚ ਅਨਡਾਈਨ ਥਵਾਈਟ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤਾ।<ref>{{Cite web |last=Rayner |first=Daniel |date=25 August 2019 |title='Pennyworth' Season 1, Episode 6 'Cilla Black' Review: Sorcery |url=https://tvmoviefix.com/pennyworth-season-1-episode-6-cilla-black-recap-review-spoilers/ }}{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਮਈ 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ == 2001 ਵਿੱਚ, 30 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ, ਅਲੈਗਜ਼ੈਂਡਰ ਨੇ 70 ਸਾਲਾ ਅਭਿਨੇਤਾ ਗੇਰਾਲਡ ਹਾਰਪਰ ਨਾਲ ਰਿਸ਼ਤਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ।<ref name="SarahDumpsGerald" /> ਅਗਲੇ ਸਾਲ, ਉਸਨੇ ਉਸਨੂੰ ਅਭਿਨੇਤਾ ਪੀਟਰ ਸੇਰਾਫਿਨੋਵਿਕਜ਼ ਲਈ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਸਨੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲਿਆ।<ref name="SarahDumpsGerald">{{Cite news|url=https://www.thefreelibrary.com/TV+Sarah%2C29%2C+dumps+lover+Gerald%2C72%2C+for+Peter%2C29%3B+NEW+MAN+FOR...-a090146478|title=New Man For Coupling Star|last=Scott|first=Peter|date=2002-08-06|work=[[Daily Mirror]]|access-date=2020-05-31|via=[[The Free Library]]}}</ref><ref name="Ind2">{{Cite web |last=Philby, Charlotte |date=30 August 2008 |title=My Secret Life: Peter Serafinowicz |url=https://www.independent.co.uk/news/people/my-secret-life-peter-serafinowicz-actor-and-comedian-age-36-912006.html |access-date=10 September 2008 |website=[[The Independent]]}}</ref> ਉਹ ਪੱਛਮੀ ਲੰਡਨ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਧੀ ਇਕੱਠੇ ਹਨ। ਉਹ ''ਲੁੱਕ ਅਰਾਉਂਡ ਯੂ'' ਦੀਆਂ ਦੋਵਾਂ ਲੜੀਵਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸੇਰਾਫਿਨੋਵਿਕਜ਼ ਨੇ ਸਹਿ-ਬਣਾਇਆ ਅਤੇ ਅਭਿਨੈ ਕੀਤਾ, ਨਾਲ ਹੀ ''ਓ!'' ''ਖ਼ਬਰਾਂ'', ਉਸ ਦੀ ਪੈਰੋਡੀ ''ਈ!'' ''ਖਬਰਾਂ''। == ਹਵਾਲੇ == [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1971]] m90v9g8cxqptnxl00s6q0ivfyz3pjgg 0 184492 848082 777889 2026-09-26T14:07:44Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 848082 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ਹਬੀਬਾ ਨੋਸ਼ੀਨ<br /><small>{{Nastaliq|حبیبہ نوشین}}</small> | image = HabibaNosheen01-19-2022@taranoellephoto-9480copy.jpg | alt = | caption = | other_names = | birth_name = ਹਬੀਬਾ ਨੋਸ਼ੀਨ | birth_date = | birth_place = [[ਲਾਹੌਰ]], ਪਾਕਿਸਤਾਨ | death_place = | nationality = ਦੋਹਰੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀਅਤਾ (ਅਮਰੀਕੀ ਅਤੇ ਕੈਨੇਡੀਅਨ) | occupation = ਖੋਜੀ ਪੱਤਰਕਾਰ | known_for = }} '''ਹਬੀਬਾ ਨੋਸ਼ੀਨ''' ([[ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ]]: '''Habiba Nosheen;''' {{lang-ur|{{Nastaliq|حبیبہ نوشین}}}}) ਇੱਕ ਖੋਜੀ [[ਪੱਤਰਕਾਰ]] ਹੈ।<ref name="propublica">{{Cite web |date=7 December 2011 |title=Habiba Nosheen |url=https://www.propublica.org/site/author/habiba_nosheen |access-date=2012-08-18 |publisher=ProPublica.Org |archive-date=2012-08-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120818111132/http://www.propublica.org/site/author/habiba_nosheen |url-status=dead }}</ref> ਉਸਦੀ ਫਿਲਮ ''ਆਊਟਲਾਵਡ ਇਨ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦਾ'' ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ 2013 ਵਿੱਚ ਸਨਡੈਂਸ ਫਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ''ਲਾਸ ਏਂਜਲਸ ਟਾਈਮਜ਼'' ਦੁਆਰਾ ਸਨਡੈਂਸ ਦੇ "ਸਟੈਂਡਆਉਟ ਵਿੱਚ" ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਫਿਲਮ ਦਾ ਲੰਬਾ ਸੰਸਕਰਣ ''ਪੀਬੀਐਸ ਫਰੰਟਲਾਈਨ'' 'ਤੇ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਨੋਸ਼ੀਨ ਦੀ 2012 ਦੀ ਰੇਡੀਓ ਡਾਕੂਮੈਂਟਰੀ, "ਡੌਸ ਐਰੇਸ ਵਿਖੇ ਕੀ ਹੋਇਆ?" ''ਦਿਸ ਅਮੈਰੀਕਨ ਲਾਈਫ'' 'ਤੇ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ''ਦ ਨਿਊ ਯਾਰਕਰ'' ਦੁਆਰਾ "ਕਹਾਣੀ ਸੁਣਾਉਣ ਦਾ ਇੱਕ ਮਾਸਟਰਪੀਸ" ਕਿਹਾ ਗਿਆ। ਨੋਸ਼ੀਨ ਨੂੰ ਉਸਦੀ ਰਿਪੋਰਟਿੰਗ ਲਈ ਪੀਬੌਡੀ, ਤਿੰਨ ਐਮੀ ਅਵਾਰਡ ਸਮੇਤ ਕਈ ਪੁਰਸਕਾਰ ਮਿਲੇ ਹਨ। 2017-2019 ਵਿੱਚ, ਨੋਸ਼ੀਨ ਸੀਬੀਸੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਦੀ ਨਿਊਜ਼ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਸੀਰੀਜ਼ ''ਦ ਫਿਫਥ ਅਸਟੇਟ'' ਦੀ ਸਹਿ-ਹੋਸਟ ਸੀ।<ref>"Emmy winner joins CBC's fifth estate". ''[[Toronto Star]]'', September 23, 2016.</ref> ਉਹ ਤਿੰਨ ਦਹਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ''ਫਿਫਥ ਅਸਟੇਟ'' ਦੀ ਸਹਿ-ਮੇਜ਼ਬਾਨ ਵਜੋਂ ਨਾਮਜ਼ਦ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਰੰਗੀਨ ਵਿਅਕਤੀ ਸੀ। 2022 ਵਿੱਚ, ਨੋਸ਼ੀਨ ਨੇ ਸਪੋਟੀਫਾਈ ਅਤੇ ਜਿਮਲੇਟ ਮੀਡੀਆ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ 8 ਭਾਗਾਂ ਦੀ ਖੋਜੀ ਪੋਡਕਾਸਟ ਲੜੀ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ ਜਿਸਨੂੰ [https://open.spotify.com/show/2XquJlPU9ibLYZMH0ZzFwA Conviction: The Disappearance of Nusiba Hasan] (ਸਜ਼ਾ: ਨੁਸੀਬਾ ਹਸਨ ਦਾ ਅਲੋਪ ਹੋਣਾ) ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।<ref name=":0">{{Cite news|url=https://www.cbc.ca/news/canada/hamilton/habiba-nosheen-disappearance-of-nuseiba-hasan-podcast-1.6372758|title=Podcast digs into the mystery of Nuseiba Hasan, who wasn't reported missing for 9 years}}</ref> ਪੌਡਕਾਸਟ ਇੱਕ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਔਰਤ ਦੇ ਲਾਪਤਾ ਹੋਣ ਦੀ ਤਿੰਨ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਲੰਮੀ ਜਾਂਚ ਹੈ ਜੋ 2006 ਵਿੱਚ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਸੁਰਾਗ ਦੇ ਗਾਇਬ ਹੋ ਗਈ ਸੀ।<ref>{{Cite news|url=https://www.thespec.com/news/hamilton-region/2022/03/16/nuseiba-hasan-missing-cold-case-spotify-podcast.html|title=HAMILTON SPECTATOR: Podcast dives deep into Nuseiba Hasan true crime mystery|date=16 March 2022|work=The Hamilton Spectator|archive-url=https://web.archive.org/web/20220620162807/https://www.thespec.com/news/hamilton-region/2022/03/16/nuseiba-hasan-missing-cold-case-spotify-podcast.html|archive-date=20 ਜੂਨ 2022|access-date=31 ਮਾਰਚ 2024|url-status=dead}}</ref> == ਕੈਰੀਅਰ == ਨੋਸ਼ੀਨ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟਿੰਗ ''[[ਨਿਊਯਾਰਕ ਟਾਈਮਜ਼]]'', ''[[ਦ ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ ਪੋਸਟ]]'', ''[[ਟਾਈਮ (ਪਤ੍ਰਿਕਾ)|ਟਾਈਮ]]'', ''ਗਲੈਮਰ'', [[ਬੀ.ਬੀ.ਸੀ|ਬੀਬੀਸੀ]], ਸੀਬੀਸੀ, ਪੀਬੀਐਸ, ਐਨਪੀਆਰ ਅਤੇ ਦਿਸ ਅਮਰੀਕਨ ਲਾਈਫ ਸਮੇਤ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਨਿਊਜ਼ ਆਊਟਲੇਟਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਈ ਹੈ।<ref>{{Cite web |last=Nosheen |first=Habiba |date=13 February 2009 |title=Queens Up Close - 911? Sorry, I Wanted India |url=https://www.nytimes.com/2009/02/15/nyregion/thecity/15indi.html |access-date=2 May 2012 |website=[[The New York Times]]}}</ref><ref>{{Cite web |title=Nepal: Escaped from the Sex, Unable to Go Home (Video) |url=http://www.time.com/time/video/player/0,32068,1027619674001_2080219,00.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110629183814/http://www.time.com/time/video/player/0,32068,1027619674001_2080219,00.html |archive-date=June 29, 2011 |publisher=TIME}}</ref><ref>{{Cite web |last=Habiba Nosheen, Hilke Schellmann |date=October 2010 |title=The Most Wanted Surrogates in the World |url=http://www.glamour.com/magazine/2010/10/the-most-wanted-surrogates-in-the-world |access-date=2 May 2012 |publisher=Glamour}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2011/01/07/AR2011010702762.html|title=After string of gay-friendly measures, Nepal aims to tap valuable tourist market|last=Anup Kaphle, Habiba Nosheen|date=9 January 2011|work=The Washington Post|access-date=2 May 2012}}</ref><ref>{{Cite web |title=The Current |url=http://www.cbc.ca/thecurrent/2008/10/october-17-2008.html |publisher=CBC}}</ref><ref>{{Cite web |last=Habiba Nosheen |date=6 May 2011 |title=Video:Left in limbo: Nepalese adoptions halted |url=https://www.pbs.org/wnet/need-to-know/video/video-left-in-limbo-nepalese-adoptions-halted/9158/ |access-date=2 May 2012 |publisher=PBS |archive-date=14 ਅਪ੍ਰੈਲ 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120414203317/http://www.pbs.org/wnet/need-to-know/video/video-left-in-limbo-nepalese-adoptions-halted/9158/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |last=Habiba Nosheen |date=17 April 2012 |title=Pakistan's Hidden Victims of Child Incest |url=http://www.theworld.org/2012/04/pakistan-victims-child-incest/ |access-date=2 May 2012 |publisher=The World |archive-date=4 ਮਈ 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120504094547/http://www.theworld.org/2012/04/pakistan-victims-child-incest/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |last=Habiba Nosheen |date=17 January 2011 |title=Pakistan's Lesbians Live In Silence, Love In Secret |url=https://www.npr.org/2011/01/17/132711102/pakistans-lesbians-live-in-silence-love-in-secret |access-date=2 May 2012 |publisher=[[NPR]]}}</ref> ਨੋਸ਼ੀਨ ਦੀਆਂ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਫਿਲਮਾਂ ਨੂੰ ਦ ਫੰਡ ਫਾਰ ਇਨਵੈਸਟੀਗੇਟਿਵ ਜਰਨਲਿਜ਼ਮ, ਦ ਪੁਲਿਟਜ਼ਰ ਸੈਂਟਰ ਆਨ ਕਰਾਈਸਿਸ ਰਿਪੋਰਟਿੰਗ, ਦ ਨੇਸ਼ਨ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਦੇ ਇਨਵੈਸਟੀਗੇਟਿਵ ਫੰਡ ਅਤੇ ਆਈਟੀਵੀਐਸ ਦੁਆਰਾ ਸਹਿਯੋਗ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। <ref name="propublica"/> ਉਸਨੇ ਕੋਲੰਬੀਆ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਸਕੂਲ ਆਫ਼ ਜਰਨਲਿਜ਼ਮ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਇਆ ਹੈ। ਮਾਰਚ 2022 ਵਿੱਚ, ਨੋਸ਼ੀਨ ਨੇ ਕਨਵੀਕਸ਼ਨ: ਦਿ ਡਿਸਪੀਅਰੈਂਸ ਆਫ਼ ਨੁਸੀਬਾ ਹਸਨ ਨਾਮਕ 8 ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੇ ਜਿਮਲੇਟ ਮੀਡੀਆ ਪੋਡਕਾਸਟ ਵਿੱਚ ਹੈਮਿਲਟਨ ਔਰਤ ਦੇ ਲਾਪਤਾ ਹੋਣ ਦੀ ਤਿੰਨ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਲੰਮੀ ਜਾਂਚ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ। == ਹਵਾਲੇ == [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਮੁਸਲਮਾਨ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]] h0p6hxrwqu4slgypfk4fnc18tir8owi 0 196098 848076 803222 2026-09-26T13:29:17Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 848076 wikitext text/x-wiki [[ਤਸਵੀਰ:Sujata_Patel.jpg|thumb| ਸੁਜਾਤਾ ਪਟੇਲ]] '''ਸੁਜਾਤਾ ਪਟੇਲ''' ([[ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ]]: '''Sujata Patel''') ਇੱਕ [[ਭਾਰਤੀ]] [[ਸਮਾਜ ਸ਼ਾਸਤਰ|ਸਮਾਜ ਸ਼ਾਸਤਰੀ]] ਹੈ, ਜੋ ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ [[ਇੰਡੀਅਨ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਅਡਵਾਂਸ ਸਟੱਡੀ|ਇੰਡੀਅਨ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਐਡਵਾਂਸਡ ਸਟੱਡੀ]] ਵਿੱਚ ਨੈਸ਼ਨਲ ਫੈਲੋ ਦੇ ਅਹੁਦੇ 'ਤੇ ਹੈ। == ਬਿਬਲੀਓਗ੍ਰਾਫੀ == === ਲਿਖੀਆਂ ਅਤੇ ਸੰਪਾਦਿਤ ਕਿਤਾਬਾਂ === * ''ਆਈਐਸਏ ਹੈਂਡਬੁੱਕ ਆਫ਼ ਵਿਭਿੰਨ ਸਮਾਜ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ'' (ਲੰਡਨ: ਸੇਜ, 2010) * ''ਸ਼ਹਿਰੀ ਅਧਿਐਨ।'' ''ਸਮਾਜ ਸ਼ਾਸਤਰ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਮਾਨਵ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਪਾਠਕ'' (ਸਹਿ-ਸੰਪਾਦਕ) (ਦਿੱਲੀ: OUP, 2006) * ''ਬੰਬਈ ਅਤੇ ਮੁੰਬਈ।'' ''ਤਬਦੀਲੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਹਿਰ'' (ਜਿਮ ਮੈਸੇਲੋਸ ਨਾਲ ਸਹਿ-ਸੰਪਾਦਿਤ) (ਦਿੱਲੀ: OUP, 2003) * ''ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸੋਚ ਸਮਾਜਿਕ ਵਿਗਿਆਨ।'' ''ਐਲਿਸ ਥੋਰਨਰ ਦੇ ਸਨਮਾਨ ਵਿੱਚ ਲੇਖ।'' (ਜਸ਼ੋਧਰਾ ਬਾਗਚੀ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਰਾਜ ਦੇ ਨਾਲ ਸਹਿ-ਸੰਪਾਦਕ) (ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ: ਸੇਜ, 2002) * ''ਬੰਬੇ ਮੈਟਾਫੋਰ ਫਾਰ ਮਾਡਰਨ ਇੰਡੀਆ'' (ਐਲਿਸ ਥੌਰਨਰ ਨਾਲ ਸਹਿ-ਸੰਪਾਦਕ) (ਬੰਬੇ ਅਤੇ ਦਿੱਲੀ: ਆਕਸਫੋਰਡ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਪ੍ਰੈਸ, 1995/96/2000) * ''ਬੰਬੇ ਮੋਜ਼ੇਕ ਆਫ਼ ਮਾਡਰਨ ਕਲਚਰ'' (ਐਲਿਸ ਥੋਰਨਰ ਨਾਲ ਸਹਿ-ਸੰਪਾਦਕ) (ਬੰਬੇ ਅਤੇ ਦਿੱਲੀ: ਆਕਸਫੋਰਡ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਪ੍ਰੈਸ, 1995/96/2000) * ''ਉਦਯੋਗਿਕ ਸਬੰਧਾਂ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ।'' ''ਅਹਿਮਦਾਬਾਦ ਟੈਕਸਟਾਈਲ ਉਦਯੋਗ 1918–1939'' (ਦਿੱਲੀ: ਆਕਸਫੋਰਡ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਪ੍ਰੈਸ, 1986) === ਚੁਣੇ ਹੋਏ ਜਰਨਲ ਲੇਖ ਅਤੇ ਕਿਤਾਬ ਦੇ ਅਧਿਆਇ === * ''ਸਮਾਜ ਸ਼ਾਸਤਰ ਦਾ 'ਹੋਰ'।'' ''ਜੀਵਨ ਸਹਾਇਤਾ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਦੇ ਐਨਸਾਈਕਲੋਪੀਡੀਆ ਵਿੱਚ ਯੂਰਪੀਅਨ ਯੂਨੀਵਰਸਲਾਂ 'ਤੇ ਬਹਿਸ'' (ਸਮਾਜਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖਤਾ), ਯੂਨੈਸਕੋ, 2010.www.eolss.net * ''ਸੇਵਾ, ਸੰਗਤਨਾਵਾਂ ਅਤੇ ਗੁਰੂ: ਸੇਵਾ ਅਤੇ ਹਿੰਦੂ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਗੁਰਪ੍ਰੀਤ ਮਹਾਜਨ ਅਤੇ ਸੁਰਿੰਦਰ ਜੋਧਕਾ (ਸੰਪਾਦਕ) ਧਰਮ, ਭਾਈਚਾਰਾ ਅਤੇ ਵਿਕਾਸ, ਦਿੱਲੀ, ਰੂਟਲੇਜ2010 ਵਿੱਚ'' * ''ਜਾਣ-ਪਛਾਣ।'' ''ਸੁਜਾਤਾ ਪਟੇਲ ਵਿੱਚ ਸਮਾਜਿਕ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਦੀਆਂ ਵਿਭਿੰਨਤਾਵਾਂ,'' (ਸੰਪਾਦਨ) ਆਈਐਸਏ ਹੈਂਡਬੁੱਕ ਆਫ਼ ਡਾਇਵਰਸ ਸੋਸ਼ਿਓਲੋਜੀਕਲ ਟ੍ਰੈਡੀਸ਼ਨਜ਼, ਸੇਜ ਲੰਡਨ, 2010 * ''ਚੌਰਾਹੇ 'ਤੇ।'' ''ਸੁਜਾਤਾ ਪਟੇਲ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਮਾਜ ਸ਼ਾਸਤਰ,'' (ਸੰਪਾਦਨ) ਆਈਐਸਏ ਹੈਂਡਬੁੱਕ ਆਫ਼ ਡਾਇਵਰਸ ਸੋਸ਼ਿਓਲੋਜੀਕਲ ਟ੍ਰੈਡੀਸ਼ਨਜ਼, ਸੇਜ, ਲੰਡਨ, 2010 * [https://uohyd.academia.edu/SujataPatel/Papers/281745/Interview ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਸੁਜਾਤਾ ਪਟੇਲ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਵਿੱਚ], ''ਪੂਜਾ ਅਧਿਕਾਰੀ ਨਾਲ ਇੰਟਰਵਿਊ,'' ISA E ਬੁਲੇਟਿਨ, ਨੰਬਰ 14, ਨਵੰਬਰ 2009 * ''ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸ਼ਹਿਰੀ ਅਧਿਐਨ ਕਰਨਾ।'' ''ਚੁਣੌਤੀਆਂ।'' ''ਭਾਰਤੀ ਸਮਾਜ ਸ਼ਾਸਤਰ 'ਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਅੰਕ, ਦੱਖਣੀ ਅਫ਼ਰੀਕੀ ਸਮਾਜ ਸ਼ਾਸਤਰ ਦੀ ਸਮੀਖਿਆ'' , 40 (1) 2009 * ''ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਮਜ਼ਦੂਰ ਗਰੀਬਾਂ ਦੀ ਨਸਲੀ ਵਿਗਿਆਨ ਜਾਣ-ਪਛਾਣ, ਦ ਜੈਨ ਬ੍ਰੇਮਨ ਓਮਨੀਬਸ,'' ਦਿੱਲੀ, ਆਕਸਫੋਰਡ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਪ੍ਰੈਸ, 2007 * ''ਭਾਰਤੀ ਸਮਾਜ ਦੀ ਇੱਕ ਵਿਹਾਰਕ ਸਮਝ ਵੱਲ ਸਤੀਸ਼ ਦੇਸ਼ਪਾਂਡੇ, ਨੰਦਿਨੀ ਸੁੰਦਰ ਅਤੇ ਪੈਟਰੀਸ਼ੀਆ ਉਬੇਰੋਈ (ਸੰਪਾਦਕ) ਵਿੱਚ ਏ.ਆਰ. ਦੇਸਾਈ ਦਾ ਸਮਾਜ ਸ਼ਾਸਤਰ'' ਪੂਰਬ ਦਾ ਮਾਨਵ ਵਿਗਿਆਨ: ਇੱਕ ਗਲੋਬਲ ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ ਦੀ ਭਾਰਤੀ ਨੀਂਹ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ, ਪਰਮਾਨੈਂਟ ਬਲੈਕ, 2007 * ''ਧਰਮ, ਬਸਤੀਵਾਦੀ ਆਧੁਨਿਕਤਾ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹੀਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਬਹੁਗਿਣਤੀਵਾਦ ਦਾ ਸਮਾਜ-ਵਿਗਿਆਨਕ ਅਧਿਐਨ।'' ਇਕਨਾਮਿਕ ਐਂਡ ਪੋਲੀਟੀਕਲ ਵੀਕਲੀ, 42 (13), 1089–1094। 2007 * ''ਮੁੰਬਈ।'' ''ਕਲੌਸ ਸੇਗਬਰਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਗਰੀਬ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਮੈਗਾ-ਸ਼ਹਿਰ'' (ਸੰਪਾਦਿਤ) ਗਲੋਬਲ ਸਿਟੀ ਰੀਜਨਜ਼ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ: ਜੋਹਾਨਸਬਰਗ, ਮੁੰਬਈ/ਬੰਬਈ, ਸਾਓ ਪੌਲੋ, ਅਤੇ ਸ਼ੰਘਾਈ, ਬਾਲਟੀਮੋਰ, ਜੌਨਸ ਹੌਪਕਿੰਸ ਪ੍ਰੈਸ, 2007 * ''ਸਸ਼ਕਤੀਕਰਨ, ਸਹਿਕਾਰਤਾ, ਅਤੇ ਦਬਦਬਾ: ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਦੀ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਗਰੰਟੀ ਯੋਜਨਾ ਦੀ ਰਾਜਨੀਤੀ ਆਰਥਿਕ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਹਫਤਾਵਾਰੀ ਵਿੱਚ,'' 41 (50) 5126–5133, 2006 * ''ਅਰਬਨ ਸਟੱਡੀਜ਼: ਸੁਜਾਤਾ ਪਟੇਲ ਅਤੇ ਕੁਸ਼ਲ ਦੇਬ (ਸੰਪਾਦਕ) ਵਿੱਚ ਸਿਧਾਂਤ ਅਤੇ ਅਭਿਆਸਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਖੋਜ'' ਸ਼ਹਿਰੀ ਅਧਿਐਨ, ਸਮਾਜ ਸ਼ਾਸਤਰ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਮਾਨਵ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਪਾਠਕ (ਸੀਰੀਜ਼ ਸੰਪਾਦਕ ਟੀ.ਐਨ. ਮਦਨ) ਦਿੱਲੀ, ਆਕਸਫੋਰਡ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਪ੍ਰੈਸ, 2006 * ''ਬਾਈਨਰੀ ਤੋਂ ਪਰੇ।'' ''ਸਵੈ-ਪ੍ਰਤੀਬਿੰਬਤ ਸਮਾਜ ਸ਼ਾਸਤਰ ਵੱਲ, ਵਰਤਮਾਨ ਸਮਾਜ ਸ਼ਾਸਤਰ,'' 54 (3), 381–395, 2006 * ''ਅੱਜ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਮਾਜ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਅਭਿਆਸਾਂ ਲਈ ਚੁਣੌਤੀਆਂ,'' ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਮਾਜ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਈ ਬੁਲੇਟਿਨ, ਬਸੰਤ ਮਾਰਚ 2006 * ''ਖੇਤਰੀ ਰਾਜਨੀਤੀ, ਸ਼ਹਿਰੀ ਟਕਰਾਅ ਅਤੇ ਫਿਰਕੂ ਦੰਗੇ:'' ਅਹਿਮਦਾਬਾਦ 1985-86 ਰਾਜੇਂਦਰ ਵੋਰਾ ਅਤੇ ਐਨ ਫੈਲਡਹਾਊਸ (ਸੰਪਾਦਕ) ਖੇਤਰ ਅਤੇ ਖੇਤਰਵਾਦ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਮਨੋਹਰ, 353-376, 2006 == ਹਵਾਲੇ == * https://uohyd.academia.edu/SujataPatel * [http://uohyd.ernet.in/academic//school_study/social.../Sujata_Patel.pdf http://uohyd.ernet.in/academic//school_study/social...]{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਮਾਰਚ 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} [http://uohyd.ernet.in/academic//school_study/social.../Sujata_Patel.pdf /ਸੁਜਾਤਾ_ਪਟੇਲ.pdf]{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਮਾਰਚ 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * https://web.archive.org/web/20090310020004/http://www.uohyd.ernet.in/academic/school_study/social_sciences/faculty_sociology.html * ਸੁਜਾਤਾ ਦੇ ਪੇਪਰ [https://uohyd.academia.edu/SujataPatel ਇੱਥੇ] ਉਪਲਬਧ ਹਨ। [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਸਮਾਜ ਸ਼ਾਸਤਰੀ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਸਮਾਜ ਸ਼ਾਸਤਰੀ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]] 60gw0b8bqa9x9j2nlda0zkczk332xgq 3 205215 848088 846551 2026-09-27T08:27:03Z Cabayi 27315 Cabayi ਨੇ ਸਫ਼ਾ [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Anudip Ghosh]] ਨੂੰ [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:A Ghosh]] ’ਤੇ ਭੇਜਿਆ: Automatically moved page while renaming the user "[[Special:CentralAuth/Anudip Ghosh|Anudip Ghosh]]" to "[[Special:CentralAuth/A Ghosh|A Ghosh]]" 846551 wikitext text/x-wiki {{Template:Welcome|realName=|name=Anudip Ghosh}} -- [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:New user message|New user message]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:New user message|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 08:37, 19 ਸਤੰਬਰ 2026 (UTC) gy9a59kitdt37njk9i23fpwfi5uehvi 3 205270 848089 2026-09-27T08:27:03Z Cabayi 27315 Cabayi ਨੇ ਸਫ਼ਾ [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Anudip Ghosh]] ਨੂੰ [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:A Ghosh]] ’ਤੇ ਭੇਜਿਆ: Automatically moved page while renaming the user "[[Special:CentralAuth/Anudip Ghosh|Anudip Ghosh]]" to "[[Special:CentralAuth/A Ghosh|A Ghosh]]" 848089 wikitext text/x-wiki #ਰੀਡਾਇਰੈਕਟ [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:A Ghosh]] 23tvnhu5mjmysbkcnwaozcv5a4zgunq